Noal-Pondi

**Noal-Pondivi**, anvet **Gwennoal** ivez a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondivi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː *Nuial*, 1082; *Noal*, 1204; *Noyal*, 1219; *Noal*, 1219; *Noiaal*, 1221; *Noial*, 1235; *Noyal*, 1249; *Noeal*, 1251; *Noal*, 1255; *Noeal*, *Noyal*, 1264; *Noial*, 1270; *Noual*, 1274; *Noeal*, 1278; *Noial*, 1336; *Noeal*, 1368; *Noualguen*, *Noial*, 1373; *Noualguenac*, 1371; *Noyalguen*, 1387; *Noyeal*, 1433; *Noyal Pontivi*,1453; *Noial Pontevey*, 1554.
* Gwennole ar Menn : *Noyal-Guen*, 1373-1387 ; *Sainte-Noyale*, 1478.
;Gerdarzh
"Douar nevez-difraostet", diwar *nouio* "nevez" ha *ialon* "frankizenn". 
## Ardamezioù
## Istor
### 
* Bonedoù Ruz: un digoll ag 8 800 lur a voe paeet gant ar barrez d'an Aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg.
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Noal-Pondi da bennlec'h ur c'hanton, hini Noal-Pondi, gant teir c'humun ennañ: Kroeshañveg, Noal-Pondi ha Sant-Goneri; e Bann Pondi e oa. Dilamet e voe kanton Noal-Pondi e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe Noal-Pondi e kanton Pondi bet miret ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Noal-Pondi en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
* Krouet e voe kumunioù Gweltaz, Kerforn, Sant-Jelan ha Sant-Turiav d'ar 5 a viz Eost 1839 diwar lodennoù eus kumun Noal-Pondi.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 138 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,92 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil Brezel-bed]]

* Daou zen eus ar Rezistañs a voe serret e miz Mae 1944 gant an Alamaned; fuzuilhet e voent e gwikadell Porzh-Loeiz goude bout bet boureviet e Logunec'h; adkavet e voe o c'horfoù d'an 23 a viz Mae 1945.
* Mervel a reas 27 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
* D'ar 16 a viz Even 1944 e voe tapet 10 000 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
#### Brezelioù didrevadenniñ
* Ur gwaz a varvas e Brezel Indez-Sina hag unan all e Brezel Aljeria.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Santez Nolwenn*.
* Monumant ar re varv.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Brezhoneg
### Ya d'ar brezhoneg
* D’an 19 a viz Gwengolo 2005 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
### Deskadurezh
Klasoù divyezhek kentañ (skol prevez) zo bet digoret e 2009.
* E distro-skol 2015 e oa 27 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (7,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet ganet eno
* Frañsez-Mari Kadig, beleg, dastumer kanaouennoù ha kontadennoù Bro-Gwened, 29 a viz Gwengolo 1864.
### Tud bet ganet ha marvet eno
Joseph Cadic, maer ar gumun ha kannad ar Mor-Bihan e Kambr an deputeed (5 a viz Gwengolo 1886-7 a viz Mae 1971).
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
* Hervé Abalain : *Les noms de lieux bretons*. Les Universels Gisserot. 2000
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez
* Noal-Pondi war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù