Curnonsky

**Curnonsky**, anv-pluenn **Maurice Edmond Sailland** a oa ur romantour, hevlezour, fentigellour ha barnour war ar c'heginañ ganet e Añje d'an 12 a viz Here 1872 ha marvet e Pariz d'an 22 a viz Gouere 1956. Unan eus skrivagnerien c'hall war an hevlezouriezh brudetañ an XX kantved e voe. Skrivañ a reas, en e anv pe e anv skrivagnerien all, kalz levrioù, ha skrivañ a reas e kalz kazetennoù eus e amzer. Dilennet e voe « Priñs an hevlezourien ». Gwelet e vez alies evel an hini a ijinas an "touristerezh boued" poblekaet gant Michelin, ha pa ne c'halle ket bleinañ un oto en e-unan.

## E anv-pluenn
Dont a ra an anv Curnonsky eus al latin *cur non* hag a dalv kement ha  "perak ne vefe ket?", hag al lostger *-sky* a ro ul liv rusian d'e anv peogwir e oa ar c'hiz e Pariz goude donedigezh an ofiserien rusian di e 1894.

Dont a reas war-wel e 1895 evit ar wech kentañ, d'an 19 a viz Meurzh evit ar skrivagner Willy e *[[L'écho de Paris]]* (Maurice Sailland a oa e "skrivagner tasmant"), ha d'an 12 a viz Even evit Maurice Curnonsky en e-unan e *[[Gil Blas]]*. 

Goude an eil Brezel-bed e sinas "Cur" hepken e bennadoù-skrid.  

## Buhezskrid
Ganet e voe Curnonsky d'an 12 a viz Here 1872 e Añje (Maine-ha-Liger). E vamm a varvas e-pad e miz e c'hanedigezh ha dilezet e voe gant e dad. Desavet e voe gant e vamm-gozh. D'an oad a 18 vloaz ez eas da Bariz da studiañ evit bezañ kazetenner. 

Ledan-kenañ e voe e labour evel kazetenner ha skrivagner, pa voe romantour, kronikour, bruder, barnour war ar music-hall, skrivagner tasmant... Gantañ a vije bet ijinet an anv *Bibendum*, anv tudenn bruderezhioù Michelin. Ar geginerezh a voe e zodenn muiañ-karet. 

Goude diskouezadeg hollvedel 1900 e kemeras perzh en ur veaj er Reter-Pellañ : dizoleiñ a reas eno ar geginerezh sinaat « estlammus ».

Disluet e voe e 1899, met disklêriet e voe barrek d'ober e amzer e 1915, kouslkoude e voe lakaet e goursez e rezh « kazetenner e kevredigezh doaretaerien a vrezel ar wask estren e Pariz ».

E 1921 e krogas da skrivañ un heuliad sturlevrioù beajiñ tro-dro d'ar boued, asambles gant Marcel Rouff. Titl an heuliad a oa *La France Gastronomique: Guide des merveilles culinaires et des bonnes auberges françaises*. Deroù an touristelezh dre garr-tan e oa, un digarez da zizoleiñ keginerezhioù rannvroioù Frañs. Ur roll dibar a c'hoarias Curnonsky ha Rouff evit dizoleiñ meuzioù ha pretioù ar rannvroioù. Etre 1921 ha 1928 e voe skrivet 28 levrenn ganto, da lavaret eo 3000 pajenn hag ouzhpenn 5000 rekipe. Ijinet e voe ar sturlevr hevlezouriezh ganto hervez an istorian Julia Csergo. E 1933 e voe tennet ul levr eus an heuliad-se, ken-skrivet gant ar skrivagner ha folklorour gall Austin de Croze, anvet *Le Trésor gastronomique de France. Répertoire complet des spécialités gourmandes des 32 provinces françaises*. 

E 1922 e voe diazezet gant Curnonsky "Akademiezh Psikologourien ar Blaz". D'ar 16 a viz Mae 1927 e voe dilennet Priñs an hevlezourien gant 3338 keginer, pretier hag hevlezour, war intrudu Pierre Chapelle eus ar gelaouenn *La Bonne Table le Bon Gîte*. Anvet e voe marc'heg Lejion a enor c'hall e 1928 hag ofisour e 1938. E 1928 e ken-grouas "Akademiezh an hevlezourien" war model an Akademiezh c'hall, ha kadoriad e voe betek 1949.

Pa darzhas an Eil Brezel-bed e kuitaas Pariz ha mont a reas d'en em staliañ en un ostaleri e Breizh. Goude ar brezel e tistroas d'e ranndi e Pariz ha kenderc'hel a reas e vicher a gazetenner. E 1953 e sinas ur mell levr, *3000 recettes les plus réputées des régions de France*, embannet e ti Larousse, adembannet betek 1987. Mervel a reas d'an 22 a viz Gouere 1956 o kouezhañ eus prenestr e ranndi e Pariz. Douaret e voe e bered Beauchamp (Val-d'Oise), e-kichen e wreg Germaine Larbaudière marvet e 1931.

## Curnonsky ha keginerezh Breizh

Dre zegouezh eo e tizoloas chemet an ostizez Mélanie Rouat war ar c'heginañ en he ostaleri e Rieg e Bro-Gerne e 1922. Annaouezh a reas anezhi da zigeriñ ur preti bras e roio brud dezhañ, eñ hag e vignoned.

E-barzh *[[Paris-Soir]]* e 1929 e embannas ur roll peder c'heginerez vreizhat akuit : Clémence Lefeuvre e Sant-Juluan-Kankell, lesanvet "pabez an amann gwenn" gantañ er pennad-skrid, Mélanie Rouat e Rieg, an itron Lozivit hag he c'haotriad e Konk-Kerne, hag an itron Lecadre e Roc'h-an-Argoed . 

Pa darzhas an Eil Brezel-bed e kuitaas Pariz ha mont a reas d'en em staliañ e Rieg, e Bro-Gerne, e ostaleri Mélanie Rouat.

Livet e voe Curnonsky meur a wech gant e vignon Maurice Asselin. Unan eus e daolennoù, *Curnonsky en Bretagne*, a zo diskouezet e mirdi Sant-Brieg.

## Jeanne Sailland, lignezouriezh faltaziet
Jeanne Sailland d'Epinatz (3 a viz Gouere 1769 - 1 a viz C'hwevrer 1793), ganet e Saint-Nicolas de Saumur, a oa unan eus merzherien Añje gwenvidikaet gant ar pab Yann-Baol II d'an 19 a viz C'hwevrer 1984. Fuzuilhet e voe gant he mamm hag he div c'hoar e "Champ des Martyrs d'Avrillé". Embann a reas Curnonsky bezañ un diskennad anezhi, ha bezañ hanter vandeat. Ha kavet en doa poell er fed e vefe bet disklêriet distu da dennañ, kant vloaz war-lerc'h, e-pad poelladennoù e rejimant er memes "Champ des Martyrs d'Avrillé".

Hervez Jacques Nassif e *La vie drôle* (1987) en doa lakaet Curnonsky en e gont ar gloar da vezañ eus ur famil kozh eus ar proviñs a grede e Doue hag a servije o Roue. Krediñ a rae ha (pe?) embann a rae diskenn eus an harozez Jeanne Sailland. Divugel e oa chomet ar verzherez avat.

Er poltred e reas René Kerdyk (1885-1945) eus Curnonsky e-barzh *[[Gringoire]]* d'ar 6 a viz Mae 1932 e skrivas e c'hortoze an Anjevad dibasiant e vefe santelezhaet Jeanne Sailland "oc'h evañ gwin Anjev forzh pegement", ha droug en doa ouzh an Iliz peogwir ne oa ket bet asantet e c'houlennoù.

## Liammoù diavaez
* Oberennoù Curnonsky (daveoù BnF, 157 teuliad, kalz rakskridoù en o zouez)
*Ur roll levrioù boued gall, kalz anezho skrivet gant Curnonsky

## Daveoù