Plouilio

**Plouilio** zo ur gumun eus Breizh e Treger, e kanton Plistin, e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
**Plouilio**, ouzh hanternoz, a zo stok ouzh genoù al Leger, etre Ploulec'h ha Tredraezh-Lokemo
Kumunioù amezek : Ploulec'h; Ploubêr; Plouared; Plouzelambr; Lomikael; Tredraezh-Lokemo
## Anv
B. Tanguy : *Eccl. de Ploemyliau*, fin XIVvet; *Ploumilliau*, 1426; *Ploemiliau*, 1481

E. Vallerie : *Plouemiliau*, 1516; *Plomelio*, 1630

Diwar plou (ploe) hag anv sant Milio, a oa, hervez mammennoù 'zo (*Dictionnaire des prénoms celtiques* Albert Deshayes, Le Chasse-Marée/ArMen 2000, pp88–89), ur manac'h deuet eus Iwerzhon er , hag a zo deuet da vezañ paeron ar barrez-mañ. E anv a zo bet lakaet da Enez Viliao e Trebeurden e-lec'h ma c'haller gwelet e beniti hag ivez e-kostez Lokemo.
Hervez Buhez ar Sent ("Bue ar Zent", savet gant an Aotrou Perrot, renket a-nevez gant Erwan ar Moal, rener "Kroaz ar Vretoned", Moullet gant ar Gwaziou e Montroulez e 1912, p742) e oa Milio pe "Meliav" roue Kerne er . Mab e oa da Vudig, kont a Gerne, pried Santez Aourell, merc'h Winnog, roue Domnonea ha tad Sant Melar. Goude bezañ bet roue e-pad seizh bloavezh a eurvad evit e rouantelezh e voe drouklazhet gant e vreur Rivod. Diskouezet e vez alies o tougen e benn troc'het, ur gurunenn warnañ, pe gant ur c'hleze en e zorn.
Gellout a reer lenn ivez e oa mab da Vudig met eñ roue Domnonea...
E "Buez Sant Milliau ha Sant Moelar sent ha roueet a Vreiz-Izel" skrivet gant an aotrou J.Guillou, beleg eus eskopti Kemper ha Leon, hag embannet e 1883, e kaver bepred Milio mab da Vudig roue Kerne (pe Breizh-Izel) met o vevañ er … Deuet e vije Milio da vezañ roue e 785. Oc'h eurediñ da Aourell merc'h priñs Domnonea (anvet Judocus el levr) e vije deuet da vezañ mestr war Leon ha Treger... E Kemper e oa e gêr-benn. E levr-se e tesker en dije Milio adtapet e benn gant e zorn evit gellout komz da Rivod ha pardoniñ dezhañ. Melar a vije bet lazhet eñ e 799.
Ar sant-mañ a zo skeudennet en iliz Sant-Vilio Plouilio.
Estreget e Plouilio, e vez enoret e Gwimilio, Pluniav ha Plonevez-Porzhe. Un delwenn anezhañ a gaver e Traoñienn ar Sent e Karnoed. 

## Ardamezioù

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 142 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou anezhe e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, unan e  Châtelet, soudard e oa en 36vet Rujumant Troadegiezh hag unan e Falisolle, soudard e oa er 47vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 30 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Klasket e voe tapout argant en ti-post, gant izili eus ar Rezistañs moarvat, met c'hwitet e voe o zaol gante,d’an 23 a viz Mae 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
* D'ar 6 a viz Gouhere 1944 e voe  lazhet ar maer gant ar Rezistanted. Anvet e oa bet gant Renad Vichy e 1943. Kas a rae lizhiri evit flatrañ ar Rezistanted d'an archerien.
## Boued
Brudet eo joskenn Plouilio, hag ar c'hilhevardon all.
## Brezhoneg
* D’an 12 a viz Kerzu 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'ar 15 a viz Meurzh 2007 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kador-brezeg.
* Kroazioù: kalz a groazioù hag a galvarioù koachet a-hed d'an hentoù a zo ivez lod eus glad relijiel Plouilio.
* Kastell Lannaskol (prevez), a zo bet krouet e penn-kentañ ar  ha kresket er  ha  gant an tiegezh Kemper Lannaskol.

EGLISE DE PLOUMILLIAU.jpg|Iliz *Sant Vilio* e Plouilio.
Gargouille ploumilliau.jpg|Ur gargoul ouzh iliz sant Vilio, e Plouilio
Ploumilliau. Eglise. Jordi.jpg|Nozvezh gant Jordi Saval

 
018 Ploumilliau Eglise paroissiale L'Ankou.JPG|Delwenn an Ankoù en iliz parrez.
019 Ploumilliau Maîtresse-vitre de l'église paroissiale.JPG|Iliz parrez sant Vilio : Gwerenn a-liv pennañ an iliz parrez gant ur skeudenn eus sant Vilio e-kreiz.
022 Ploumilliau Vitrail saint Milliau portant sa tête.JPG|Sant Vilio o tougen e benn troc'het.
024 Ploumilliau statue de saint Milliau.JPG|En iliz parrez sant Vilio : delwenn sant Vilio o tougen e benn troc'het.
020 Ploumilliau Eglise Bannière en l'honneur de saint Milliau.JPG|En iliz parrez : banniel en enor da sant Vilio.
027 Ploumilliau église saint Isidore.JPG|En iliz parrez : delwenn sant Izidor gant e vragoù-bras, patron al labourerien-douar.
023 Ploumilliau Panneaux polychromes de l'ancien jubé.JPG|En iliz parrez sant Vilio : panelloù liesliv ar jube kozh. 1
025 Panneaux polychromes de l'ancien jubé.JPG|En iliz parrez sant Vilio : panelloù liesliv ar jube kozh. 2
026 Ploumilliau église paroissiale chaire à prêcher.JPG|En iliz parrez sant Vilio : kador-brezeg

* Iliz katolik *Sant Vilio* e Plouilio.
Penn-kentañ ar , , .

Ploumilliau. Keraudy. 2.jpg|
Ploumilliau. Keraudy. 3.jpg|
Ploumilliau. Keraudy 1.jpg|
Ploumilliau. Keraudi. Tombe Querrec. Inscription.jpg|Bez Ao. Kerreg
* Iliz Keraodi.
* Kevredigezh Hentoù Koz he deus savet ul levrig dedennus tre war manerioù ar gumun (titourioù ha tresadennoù pluenn an ardamezeg). Amañ e vo kavet tresadennoù livet (darn a vez kavet dija en ardamezeg familhoù Breizh, war ar stern).
An Enez ; Gollot; Gwaz-Wenn Piriou; Gwerginiou; Kenkiz Iestin; Kenkiz Vras; Keranglaz; Kerblat; Kerboriou; Kerdual; Kergonan; Kerizien; Kernevez; Kerverder; Kervot; Kerdu; Kerdu-Rezon; Kerviganvac'h; Kerizout; Kervaengi; Kersenan; Kerwern; Koulmoù; Lanaskol; Lann-Plouilio; Leurvaen; Plas-Kerwenn; Rest Vras; Roslogod; Rumedon; Sant-Jozef; Sant-Yann; Trezao
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
*Guy Stéphan, melldroader ha gourdoner, d'ar 17 a viz Here 1956.
### Tud marvet eno
### Ardamezeg ar familhoù
Titouroù kavet e labourioù Guy Le Borgne, Pol Potier de Courcy, Gourdon de Genouillac, hag all.
**Anvioù al livioù : gwelout ar pennad [[Ardamezouriezh]]*

## Levrlennadur
* Yellen hag abEnnez : *Dafar evit ur c'heriaoueg a'n Ardamezouriezh*. Akademiezh Vreizh. 1965
* Régis de Saint-Jouan : *Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie*. Conseil Général des Côtes d'Armor. 1990
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification*. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus*. An Here. 1995
* Kevredigezh Hentoù Koz : *Les vieilles pierres m'ont raconté Ploumilliau. Les manoirs*. 1995

## Liammoù diavaez

*  Ti-kêr Plouilio
* Plouilio war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù