open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Breendonk

**Breendonk** a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Antwerpen. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Puurs.
## Istor
## Armerzh

* Ar breserdi Duvel Moortgat.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kreñv-lec'h Breendonk, implijet da gamp-bac'h gant an nazied e-pad an Eil brezel-bed.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Eileen Beasley

**Eileen Beasley** (1921 – 12 a viz Eost 2012) zo ur stourmerez evit ar c'hembraeg, marvet e 2012 da 91 vloaz. 

Er bloavezhioù 1950, gant he fried Trefor Beasley, e nac'he paeañ fakturennoù feurm o zi, e Llanelli, dre ma ne oant ket e kembraeg. 

C'hwezek gwech e voe kaset dirak ul lez-varn. Tapet e voe hec'h arrebeuri gant urcherien ma voe goullonderet an ti. Hiziv e vez lavaret eo gant hec'h emzalc'h hag hec'h oberoù e oa deuet ar c'hoant da sevel Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. 

Desket he devoa brezhoneg ha meur a wech e oa deuet da gamp KEAV. 

## Liammoù
*Tributes paid to Welsh language activist Eileen Beasley, who died age 91, el lec'hienn Walesonline
*Colli un o'r ymgyrchwyr iaith cyntaf, Eileen Beasley, e lec'hienn BBC Cymru
Yannick

**Yannick** zo stumm gallek Yannig, adstumm an anv-bihan Yann. Roet e vez d'ar baotred hag a-wechoù d'ar merc'hed, marteze dre un droukvesk gant an anv-merc'hed Janig.
*Yanic* ha *Yanik* zo stummoù all a gaver e Kebek.

## Tud

* Yannick Bestaven (*1972), bageer-dre-lien
* Yannick Plantec (*1982), soner

* Yannick Bellon (1924-2019), filmaozerez ha teulfilmourez
* Yannick Noah (*1960), c'hoarier tennis ha kaner
* Yannick Dalmas (*1961), levier herrgirri ha marc'hoù-tan
* Yannick Jadot (*1967), politiker
* Yannick Alléno (*1968), mestr-keginer

* Yannick Bisson (*1969), aktour ha produour
* Yannick Nézet-Séguin (*1975), penn laz-seniñ

## Gwelet ivez
* Jeannot
* Johnny
* Juanito
Banniel Frañs

**Banniel Frañs** pe **Banniel Bro-C'hall** pe c'hoazh **ar Banniel gall**, pe **an Triliv (gall)** (galleg: *Le drapeau français* pe *le drapeau tricolore*, pe c'hoazh *le pavillon français*, *le pavillon tricolore* war vor) eo banniel ofisiel ar Republik c'hall, evel m'eo termenet e mellad 2 he bonreizh eus 1958.  Lakaet eo bet ofisiel ha diabaouez abaoe 1830. Implijet eo bet kement gant an impalaerezhioù, monarkiezhoù ha republikoù gall abaoe 1848. 

Rannet eo gant teir bandenn a-serzh ingal o ment: glas (ouzh ar gwint), gwenn, ruz. Savet e oa bet da vare Reveulzi 1789. Lavaret e vez alies e vije bet savet gant La Fayette en ur lakaat a-gevret livioù Kêr-Bariz, ar ruz hag ar glaz, gant livioù ar rouantelezh, ar gwenn.

E 2006, a-raok dilennadeg Prezidant ar Republik c'hall, edo Ségolène Royal o c'houlenn gant pep keodedour kaout ur banniel triliv e pep ti da lakaat a-ispilh ouzh ar prenestr da zeiz Gouel ar Republik.

## Pennadoù kar
*Triliv
*Marianne (skeudenn)
*La Marseillaise

## Liammoù diavaez

*  Ar banniel gall, war lec'hienn Prezidant Republik Frañs.
Yvette

**Yvette** zo un anv-bihan gallek, anavezet ivez en alamaneg saozneg, spagnoleg.

## Brud
Roet e veze an anv en  hag en  kantved, hogen ne oa ket bras-bras e vrud, ha disteraet eo c'hoazh abaoe ma ne vez ket roet an anv Yves nemeur ken.

## Yezhoù all
* *Iveta*, e slovakeg, tchekeg,
* *Yvetta*, e slovakeg,
* *[[Ivete]]*, e portugaleg,
* *Ivette*, en alamaneg, izelvroeg, katalaneg, spagnoleg,
* *Ivet*, e katalaneg,
* *Iweta* e poloneg,
* *Ivett* e hungareg,
* *Iveth* e spagnoleg Mec'hiko,

Yuna zo un anv kevatal e brezhoneg. Ivetig zo ivez, evel en anv Ivetig an Dred (1923-2009, Yvette Le Dret en ti-kêr), skrivagnerez vrezhonek.

## Tud

### 
* Yvette Brelet, sonerez
* Yvette L'Héritier‎, livourez

### 
* Yvette Giraud, kanerez
* Yvette Guilbert, kanerez
* Yvette Horner, akordeoñserez
* Yvette Roudy, politikerez

###### 
* Yvette Bozsik, korollerez 

###### 
* Yvette Brind'Amour, aktourez

### Stummoù all :

### 
* Ivette de Huy (1157-1228), santez

###### 
* Iweta Rajlich, echedourez

###### 
*Yvetta Blanarovičová, aktourez

### 
*Iveta Benešová, tenniserez
*Yvetta Hlaváčová, neuierez
*Iveta Lutovská, Miss Tchekia

## Lennegezh
*[[Yvette (dastumad)|Yvette]]*, dastumad gant Guy de Maupassant,
* *[[Yvette (danevell)|Yvette]]*, danevell gant Guy de Maupassant, an hini a ro hec'h anv d'an dastumad.

## Film
*[[Yvette (film, 1927)|Yvette]]*, film digomz gant Alberto Cavalcanti, en 1927.

## Istor
*"Les Yvettes"*, ul luskad merc'hed a-enep dizalc'hiezh Kebek e-pad referendom 1980.

## Douaroniezh
Ar stêr Yvette en Enez-Frañs, adstêr d'an Orge, alese ar c'humunioù Gif-sur-Yvette, Bures-sur-Yvette ha Villebon-sur-Yvette.

## Steredoniezh
* 1340 Yvette, un asteroidenn,
* ar c'hrater Yvette, war Gwener.
Wibrin

**Wibrin** a zo ur gumun a-wechall eus Belgia e proviñs Luksembourg. Ur rann eus kumun Houffalize eo bremañ.
## Istor
### 
* E 1823 e voe kendeuzet kumunioù Wibrin, Achouffe, Les Mormont hag Ollomont.
### 
* D'an 10 a viz Eost 1903 e voe tennet kêriadennoù Filly, Ollomont ha Nadrin eus tiriad Wibrin evit krouiñ kumun Nadrin.
* Gant lezenn 1977 e voe lakaet Wibrin e kumun Houffalize. 
## Armerzh
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Achouffe

**Achouffe** a zo ur gumun a-wechall eus Belgia e proviñs Luksembourg. E kumun Houffalize emañ bremañ.

## Istor
### kantved
* E 1823 e voe kendeuzet kumunioù Wibrin, Achouffe, Les Mormont hag Ollomont e kumun Wibrin.
* Gant lezenn 1977 e voe lakaet Wibrin e kumun Houffalize.

## Armerzh
* En Achouffe e vez bervet ar bier *[[La Chouffe]]* gant ar breserdi *Brasserie d'Achouffe*.


Panorama van Achouffe.JPG|Achouffe
La Chouffe bottle.jpg|Ur voutailhad bier *La Chouffe*
Seizh torgenn Roma

**Seizh torgenn** zo, hervez ar vojenn hag ar skridoù kozh, meneget gant Cicero ha Ploutarc'hos, e deroù istor Roma, hag a oa gronnet gant ur voger savet er IVvet kantved kent JK. Dezho e veze lidet gouel ar *[[Septimontium]]* ("seizh torgenn").

## Ar seizh torgenn
# *Aventinus* (Aventino hiziv)
# *Cælius* (Celio)
# *Capitolium* (Campidoglio)
# *Esquilinus* (Esquilino)
# *Palatinus* (Palatino)
# *Quirinalis* (Quirinale)
# *Viminalis* (Viminale).

## Pennadoù kar
* *[[Roma quadrata]]*
* Savidigezh kêr Roma
Maria Luisa di Savoia, Priñsez Lambal

**''Maria Luisa Teresa'' di Savoia** (en italianeg), ganet e Torino e 1749 ha lazhet e Pariz e 1792, anavet ivez evel *Mademoiselle de Carignan*, *Marie Louise de Savoie* pe *Madame de Lamballe*, pe « priñsez Lambal » , a oa gouarnerez ti ar rouanez c'hall Marie Antoinette. 

## He buhez
Merc'h e oa da Luigi Vittorio di Savoia, prince di Carignano ha da Christine von Hessen-Rotenburg, un nizez da Ernest Leopold von Hessen-Rotenburg, Landgraf Hessen-Rotenburg. O fevare bugel e oa. Tremen a reas he yaouankiz e Torino, ul lec'h sioul ha pell diouzh al lezioù bras. 

Dimezet e voe en 1767 da briñs Lamballe, mab da zug Pentevr, hag a oa mab da gont Toulouse, ur mab bastard (ha savet en e wir) d'ar roue gall Loeiz XIV ha d'an Itron Montespan. Bloaz goude, da 19 vloaz, e oa intañvez.
 
Mignonez e teuas da vezañ d'an daofinez Marie Antoinette 

Pa deuas an Dispac'h e voe lazhet gant an engroez, dibennet, ha baleet e voe he fenn e beg ur goaf.
Saint-Désir

**Saint-Désir** pe ** Saint-Désir-de-Lisieux** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### [[Henamzer]]
* *Oppidum* galian a 162 hektar eus an .
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: gant ar brezel e voe lazhet trizek den nann-soudard e Saint-Désir e mizioù Even ha Gouere, unan all a varvas e miz Gwengolo; nav anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg d'ar 7 a viz Even ha daou all gant ur vombezadeg ivez d'ar 7 a viz Gouere; distrujoù bras a voe er gumun; dieubet e voe Saint-Désir d'an 23 a viz Eost 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Désir*.
### Beredoù milourel

BeredalamanSaint-Désir.jpg|Ar vered alaman
BeredarC'hommonwealthSaint-Désir.jpg|Bered ar C'hommonwealth

* Ar vered alaman, gant 3 735 milour enni. Ur vered eus an Eil brezel-bed eo. Ar soudarded douaret enni a varvas e-doug Emgann Normandi e 1944. 
* Bered ar C'hommonwealth: *Saint-Désir War Cemetery*

Ur vered eus an Eil brezel-bed eo. An darn vrasañ eus ar vilourion douaret enni a varvas e-doug Emgann Normandi e 1944; goude dibenn ar brezel e voe degaset 78 bez eus an Eil brezel-bed eus *Chartres (Saint-Chéron) Communal Cemetery* gant bezioù pevar soudard eus ar Rouantelezh-Unanet marvet e-pad ar Brezel-bed kentañ d'o heul.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Alfonso XII Spagn

**Alfonso XII Spagn** (1857–1885) a oa Roue Spagn.
Mab e oa d'ar rouanez Isabel II ha d'he fried Francisco de Asís de Borbón, Dug Cádiz. En 1868, pa oa unnek vloaz, e voe diroueet e vamm gant Dispac'h 1868. Harluet e voe an tiegezh e Pariz.

## Dimeziñ ha bugale
Div wech e timezas:
*e 1877 d'e geniterv María de las Mercedes de Orleans (1870-1878), marvet divugel da 18 vloaz;
*e 1879 da Maria Kristina Aostria (1858-1929). Tri bugel o doe:
**María de las Mercedes (1880–1904), infantez Spagn ha priñsez Asturiez, a zimezas da Carlos de Borbón-Dos Sicilias (1870-1949)
**María Teresa(1882–1912), infantez, dimezet da Fernando de Baviera
**Alfonso XIII (1886–1941), Roue Spagn kenkent ha ganet, dre ma oa marvet e dad a-raok. Dimeziñ a reas da Victoria Eugenia de Battenberg

Besterd ivez en doe gant ar c'hoariganerez Elena Sanz:
* Alfonso (1879  -1970).
* Fernando (1880 -1922).

## War e lerc'h
Intañvez Alfonso XII, María Cristina an hini a voe rejantez Spagn da c'hortoz ken na voe he mab Alfonso en oad da ren en 1902.

## Goude e varv
Goude marv Alfonso XII e voe anvet e vab da roue, hag ar rouanez intañvez da rejantez.
Alfonso XII

**Alfonso XII** zo anv daou roue:

* Alfonso XII Kastilha (1453–1468), pennhêr da Kurunenn Kastilha evel *Alfonso XII* (1465–1468).

* Alfonso XII Spagn, roue Spagn entre 1874 ha 1885.

* Alfonso XII (lestr), ul lestr -brezel spagnol etre 1892 ha 1908.

## Pennadoù kar
*Alfonso XI
*Alfonso XIII
*Alfonso
Alfonso XIII

**Alfonso XIII** (Madrid, 1886 – Roma, 1941) a oa Roue Spagn adal e c'hanedigezh betek savidigezh Eil Republik Spagn e 1931. Da 16 vloaz eo e kemeras ar gurunenn, e 1902.

## E vuhez
Mab e oa da Alfonso XII, Roue Spagn, ha d'e bried Maria Kristina Aostria (1858-1929)

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe da Victoria Eugenia de Battenberg
Seizh bugel o doe: 

* Alfonso (*Alfonso Pío Cristino Eduardo*) (1907–1938), priñs Asturiez, ganet hemofil, a zilezas e wirioù pennhêr en 1933 da zimeziñ gant un itron guban, Edelmira Sampedro y Robato en Suis, hag a voe anvet diwar neuze Kont Covadonga. Pa dorras e zimeziñ ec'h addimezas en Cuba gant Marta Esther Rocafort y Altuzarra.
* Jaime (*Jaime Leopoldo Isabelino Enrique*) (1908–1975), infant Spagn, mut ha bouzar diwar ar mastoiditis da bevar bloaz, a zilezas e wirioù en 1933; anvet Dug Segovia. Dimezet div wech: 
** en Italia da Emanuela de Dampierre
** en Aostria da Charlotte Luise Auguste Tiedemann. Evel danvez pennhêr da gurunenn Bro-C'hall etre 1941 ha 1975 e oa anavezet evel dug Anjev.
* Beatriz (*Beatriz Isabel Federica Alfonsa Eugenia*) (1909–2002), Infantez Spagn dimezet en Italia da Vvet priñs Civitella Cesi, eus an Tiegezh Torlonia. 
* Fernando, ganet-marv en 1910.
* María Cristina (*María Cristina Teresa Alejandra*) (1911–1996), Infantez Spagn ha dimezet en Italia da Iañ Kont Marone-Cinzano (intañv eus Noemí Rosa de Alcorta y García-Mansilla, ha bet tri bugel ganti).

* Juan (*Juan Carlos Teresa Silvestre Alfonso*) (1913–1993) infant Spagn, ha Kont Barcelona, danvez pennhêr d'ar gurunenn etre 1941 ha 1977. Dimezet en Italia d'e geniterv ar briñsez María de las Mercedes de Borbón-Dos Sicilias y Orleans. Dehañ e tegouezhas ar gwirioù, a voe legadet d'e vab Juan Carlos Iañ, Roue Spagn.

* Gonzalo (*Gonzalo Manuel María Bernardo*) (1914–1934), infant Spagn, ganet hemofil.

Goude genel ar seizh bugel-se ez eas da fall an darempredoù etre ar roue hag ar rouanez, hag un toullad serc'hed en doe Alfonso XIII .
Izabel Portugal (rouanez Kastilha)

**Izabel Portugal** (*[[Isabel]]* e portugaleg ha spagnoleg) (1428 – 1496), a oa Rouanez kenseurtez Kastilha ha León. Mamm e oa da Izabel Iañ Kastilha

## He buhez
Mec'h e oa da Joañ de Portugal, dug Beja, ha da Isabel de Bragança.

E 1447 e timezas da Juan II Kastilha (1405 – 1454), intañvet goude marv e bried kentañ.

## Bugale
*Izabel Iañ Kastilha
Anchieta

**Anchieta** zo un anv-tiegezh portugalek, deuet eus an anv euskarek *Antxeta*) 

## Tud
* José de Anchieta - tad jezuit a ziazezas kêr São Paulo
* José Alberto de Oliveira Anchieta - moraer portugalat

## Lec'hioù

#### 
* Anchieta, en stad Espírito Santo
* Anchieta, e stad Santa Catarina

#### Karterioù
* Anchieta, e Porto Alegre
* Anchieta, e Rio de Janeiro
* Anchieta, e Belo Horizonte
* Anchieta, e São Bernardo do Campo
* Jardim Anchieta, e Sarzedo
* Anchieta (São José do Rio Preto), e São José do Rio Preto

## Inizi ha traezhegi
* Ilha Anchieta
* Praia do Presídio da Ilha Anchieta

## Palezioù
* Palácio Anchieta

## Filmoù
* Anchieta, José do Brasil

## Oberennoù
* "Anchieta" pe "O evangelho nas selvas" dgant Fagundes Varela
Bambino

**Bambino** eo anv ar ganaouenn c'hallek savet diwar ar ganaouenn napolitan Guaglione en 1956. 
Brudet eo an doare kanet gant Dalida, met re all zo. Hini Lili Boniche (ur bam da glevout), ha re Gloria Lasso, Luis Mariano pe Georges Guétary. 

Re all zo bet c'hoazh gant Plastic Bertrand (1978) hag Amanda Lear e (2006). En 2006 e voe kanet *Bambino* gant Jean Dujardin er film *[[OSS 117 : Le Caire, nid d'espions]]*, un doare personel kenañ ma klever an oud.
C'hoarioù olimpek hañv 2016

**C'hoariva olimpek hañv 2016** (C'hoarioù an  Olimpiadenn) a voe dalc'het e Rio de Janeiro, e Bro-Vrazil, eus ar 5 d'an 21 a viz Eost. Ar wech kentañ e oa d'ar C'hoarioù bezañ dalc'het en Amerika ar Su, hag an trede re (war-lerc'h Melbourne ha Sydney) dalc'het en hantervoul ar Su. Ar wech kentañ e oa ivez ma oant dalc'het en ur vro bortugalek.

E-touez ar Vretoned o deus kemeret perzh er c'hoarioù Rio ez eus

* Camille Abily, melldroad
* Warren Barguil, marc'h-houarn
* Cecilia Berder, sabrenn
* Sébastien Combot, kaiak
* Audrey Cordon, marc'h-houarn
* Virginie Cueff, marc'h-houarn
* Arnaud Hybois, kaiak
* Léa Jamelot, kaiak
* Camille Lecointre, bag dre lien 470, medalenn arem
* Pierre Lecoq, plankenn dre lien, medalenn arem
* Jade Le Pesq, rugbi
* Eugénie Le Sommer, melldroad
* Xue Li, ping-pong
* Griedge M’Bock Bathy, melldroad
* Laetitia Payet, judo
* Marie Riou, katamaran
* Alexandra Tavernier, bannañ an horzh
* Sarah Troel, kaiak

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar POE
*  Lec'hienn Rio de Janeiro 2016
Hantervoul su

An **hantervoul su** eo an hanter eus ar Voul-Douar etre ar c'heheder ha pennahel ar Su. E steredoniezh e talvez evit al lodenn eus an oabl lec'hiet er su d'ar c'heheder oabl.

## Pennadoù kar
*Hantervoul norzh
*Hantervoul kornaoueg
*Hantervoul reter

## Notennoù ha daveennoù
Caridad

**Caridad** (*karitez* e brezhoneg) zo ur ger spagnolek, anv-bihan spagnolek hag anv-lec'h.

## Orin
Dont a ra an anv-bihan eus anv ar Werc'hez *[[Virgen de la Caridad del Cobre]]* e Kuba. Stankoc'h eo anv-bihan e Kuba abalamour da se.

## Yezhoù all
**Caritat*, e katalaneg
*Charity, e saozneg

## Tud
###### 
*Caridad Cruz, kanerez kuban
*Caridad Hierrezuelo, kanerez kuban

###### 
* Caridad Bravo Adams, skrivagnerez

###### 
* Caridad Galindo, pianoourez
* Caridad Mercader, komunourez ha spierez evit an NKVD

## Lec'hioù
*Caridad (Honduras), kumun
João, Infant Portugal

**João de Portugal** (Santarém, 13 a viz Genver 1400 – Alcácer do Sal, 18 a viz Here 1442) a oa infant Portugal, eus an Tiegezh Avis.

Mab e oa d'ar roue João Iañ ha d'e bried Filipa de Lencastre.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezién a reas da Isabel de Barcelos, pevar bugel o doe: 
* Diogo de Portugal, konestabl Portugal (1425-1443)
* Isabel Portugal (1428-1496), 
** dimezet da Juan II Kastilha,
*** mamm da Isabel Iañ Kastilha, ar *Gatolikez*;
* Beatriz Portugal (1430-1506), 
** dimezet da Fernando Portugal, dug Viseu, 
** mamm ar roue Manuel Iañ Portugal
* Filipa de Portugal (1432-ca.1450), 1ªÑ Itron Almada
João Iañ

**João Iañ** zo anv daou zen:
* João Iañ Portugal, roue Portugal (1385 - 1433)
* João Iañ Brazil, impalaer Brazil (1825 — 1826)

## Pennad kar
*Yann Iañ
Bleñchoù

Ar **bleñchoù**, pe *briñsoù*, pe *briñsad*, eo ar c'hoad munud a zo e beg brankoù ar gwez. 
Pa gouezhont war an douar, torret gant an avel, e vezont klevet o frikañ dindan an treid. Dastumet e vezont gant an dud da c'hwezhañ an tan, ha gant an evned d'ober o neizhoù.
Yves

**Yves** zo un anv-bihan gallek. Dont a ra pe eus an anv galianek *Ivo (Iuo)* hag a zeu eus ar ger keltiek kozh *iuos* (ivin), pe eus ar proto-germanek **īwō* hag a zeu eus ar proto-indez-europat **h₁eyHweh₂* (ivin ivez).

## Brud
E Breizh eo un anv brudet peogwir eo anv gallek Sant Erwan Landreger, pe *Yves Hélory de Kermartin*, *[[Ivo]]* e anv latin, alvokad ha sant brudetañ Breizh.

## Eilstummoù
* Yvon evit ar baotred ; *Yffick* (un hiron a stag al lostger-bihanaat brezhonek ouzh an anv gallek, skrivet neoazh e-giz ma vez klevet digant ar vrezhonegerien)
* Yvette, Yvonne evit ar merc'hed

## Stummoù kemmesket
Jean-Yves, Pierre-Yves, Yves-Marie, Jacques-Yves

## Yezhoù all
* Erwan, Ewan, Eozen, Yeun, Youenn, Cheun e brezhoneg
* Ivo e latin, implijet ivez en italianeg, nederlandeg ha yezhoù all eus Europa ar c'hôrnog. Arabat droukveskañ gant Ivo, deveret eus an anv slavek Ivan, a gaver e serbeg ha sloveneg

## Tud
###### 
*Yves de Jonghe d'Ardoye d'Erp, politikour

###### 
* Yves de Kerguelen (1734-1799), moraer hag ergerzher, bet roet e anv d'an Inizi Kergelenn
* Yves-Marie Le Gouaz (1742-1816), engraver 
* Yves-Marie Gabriel Laouenan (1781-1862), skrivet gantañ ar romant brezhonek kentañ
* Yves Le Trocquer (1877-1938), ijinour ha politikour
* Yves Tanguy, livour dreistrealour
* Yves Elléouët, barzh dreistrealour
* Yves Miossec (1907-2001), skrivagner brezhonek
* Yves Rocher (1930–2009), greantour 
* Yves Coppens (1934-2022), bet dizoloet ha studiet gantañ hor gourvamm-gozh Lucy
* Yves Pajot (1952), bageer-dre-lien

###### 
* Yves Congar (1904-1995), doueoniour
* Yves Allégret (1905-1987), filmaozer ha saver senario
* Yves Bonnefoy (1923–2016), barzh
* Yves Chauvin (1930 -) kimiour, Priz Nobel ar gimiezh e 2005 war un dro gant Richard R. Schrock, ha Robert Grubbs
* Yves Boisset (1939), filmaozer 
* Yves Cochet, politikour gall, bet kuzulier-kêr e Roazhon
* Yves Duteil, kaner
* Yves Montand (1921–1991), kaner
* Yves Saint-Laurent, kemener
* Yves Simon, kaner
* Yves Klein (1928–1962), arzhour
* Yves Robert (1920-2002), filmaozer 

### 
* Yves Laferrière (1943–2020), aktour

### 
* Valentin-Yves Mudimbe (g. e 1941), prederour ha barzh
### 
* Yves Rénier (g. e 1942), filmaozer hag aktour
* Yves Bouvier (g. e 1963), marc'hadour arzh

### 
* Yves-Emmanuel Dogbé (1939-2004), skrivagner ha prederour

## Lec'hioù
###### 
* An Yves zo ur stêr eus proviñs Namur 

###### 
* Yves, e Charente-Maritime.

## Lennegezh
**Mon frère Yves*, romant gallek gant Pierre Loti

## Daveoù
Neizh

Un **neizh** zo ur gwasked aozet gant an evned evit lakaat o vioù ha magañ o evnedigoù. Graet e vez an neizhoù gant bleñchoù, geot, delioù, pri ha pluñv. 

Ar goukoug a zo brudet da zozviñ e neizhoù evned all.
Ivete

**Ivete** zo un anv-bihan portugalek roet d'ar merc'hed.

## Orin
Diwar an anv-bihan gallek Yvette. 

## Yezhoù all
* Ivette en spagnoleg,
* Yvette en galleg. 

## Tud
 
*Ivete Bonfá
*Ivete Sangalo, kanerez vraziliat
*Ivete Siqueira
*Ivete Vargas
An tSeirbhís Chabhlaigh

**An tSeirbhís Chabhlaigh** (*Ar Servij Lestrel* en iwerzhoneg) eo anv morlu Iwerzhon.

Badge of the Irish Naval Service.svg

## Listri bet implijet gant An tSeirbhís Chabhlaigh
Roet e vez anvioù tudennoù eus gwengelouriezh Iwezhon d'al listri. *Long Éirennach* a dalvez kement ha "lestr iwerzhonat", berraet e *LÉ*.

LongÉireannachAislingenOriant01.jpg|Aros
LongÉireannachAislingenOriant02.jpg|Staon
ArouezLongÉireannachAisling.jpg|Arouez LÉ *Aisling*
Yvonne

**Yvonne** zo un anv-bihan gallek evit ar merc'hed.

## Orin
Savet diwar Yvon, furm gallekaet al latin *[[Ivo]]/Ivonis*, bet istimet "brezhonekoc'h" eget ar furm all *[[Yves]]* a-hed an .

## Brud
Roet e veze an anv en  hag  kantved er broioù gallek ha saoznek, ar 7 anv muiañ roet d'ar merc'hed e oa e Frañs e 1900 da skouer. War zisteraat ez a e vrud abaoe ur pennad.

## Adstummoù
**Anne-Yvonne*, diwar Anne hag *Yvonne*
**Jeanne-Yvonne*, diwar Jeanne hag *Yvonne*
**Maryvonne,* diwar Marie hag *Yvonne*

## Yezhoù all
**[[Ivona]]*, e brezhoneg, kroateg, serbeg ha sloveneg
**[[Iwona]]*, e poloneg
**Ivana* en italianeg
**Ivonne* en alamaneg

## Tud

###### 
*Yvonne Catterfeld, aktourez
*Yvonne Mai-Graham, rederez
###### 
*Yvonne Strahovski, aktourez
###### 
*Yvonne Chauffin, skrivagnerez
*Ivona Galbrun pe Yvonne Laurent, emsaverez
*Maryvonne Dupureur, rederez
*Yvonne Jean-Haffen (1895-1993), livourez, tresourez, engravourez
*Maryvonne Goadec (1900-1983), unan eus ar c'hoarezed Goadeg
*Yvonne Breilly-Le Calvez, blenierez kan ul laz-kanañ, sonaozerez
###### 
*Yvonne Bollmann, politikourez
*Yvonne De Gaulle, pried ar jeneral Charles De Gaulle, lesanvet "*tante Yvonne*"
*Yvonne Printemps, aktourez
*Yvonne Vallée, aktourez, pried Maurice Chevalier
###### 
*Yvonne McGregor, marc'hhouarnerez
###### 
*Yvonne De Rosa, luc'hskeudennerez
###### 
*Yvonne van Gennip, riklerez war ar skorn

###### 
*Yvonne Cagle, astraerez
*Yvonne De Carlo (1922-2007), aktourez
*Yvonne Zima, aktourez
###### 
*Yvonne Ryding, luskerez skinwel, bet Miss Universe
Yvon

**Yvon** zo un anv-bihan gallek, stankik e Breizh, ha deuet da vout anv-tiegezh.

## Orin
Savet diwar *Ivon*, furm gallekaet al latin *[[Ivo]]/Ivonis*, bet istimet "brezhonekoc'h" eget *[[Yves]]* a-hed an . 

## Brud
Roet e veze an anv en  hag en ; war zisteraat ez a e vrud abaoe 1948, pa oa bet ouzhpenn 1300 bugel anvet *Yvon*.

## Adstummoù
**Alain-Yvon, Jean-Yvon, Paul-Yvon, Pierre-Yvon*, anvioù kevrennek
**Yvonnet, Yvonnick*
*Yvonne, evit ar merc'hed.

## Yezhoù all
*Ivon, Youenn e brezhoneg, hag *Ivonet*, *Ivonig*.

## Tud
### Anv-bihan

========
*Ivonet Omnes, kloareg eus ar .
*Yvon Abiven, politikour
*Yvon Bertin, marc'hhouarner breizhat
*Yvon Bourges, politikour gall, prezidant Rannvro Breizh
**Yvon Crocq*, anv gallek Ivon Krog, skrivagner brezhonek
* "*Le Père Yvon*", tad kabusin anavezet e-giz aluzener hardizh pesketaerien an Douar-Nevez (bet savet gantañ levrioù ha filmoù diwar-benn ar vuhez eno).

========
*Yvon Madiot, marc'hhouarner gall

### Anv-tiegezh
*Claude Yvon (1714-1791), doueoniour hag enkiklopedour gall.
*Adolphe Yvon (1817 - 1893), livour gall

## Lennegezh
**Yvon*, unan eus an tri mab er gontadenn *Priñsez ar Velandinenn*, dastumet gant Fañch an Uhel e Keraodi e 1870.
**Mari hag Yvon hag ar Sirenn*, kontadenn gant Barba Tassel, dastumet gant Fañch an Uhel e Plouared e 1870.

## Pennad kar
*Yves
* Ivon

## Notennoù
Penniliz Intron-Varia Gelwenn

**Penniliz Intron-Varia Gelwenn** a zo ur chapel bet savet tro 1476 e kêriadenn Kelwenn e Gwern. Eno e kaver ivez ur feunteun eus ar  kantved hag ur *Scala Sancta* bet savet er  kantved.

Restr:Church of Quelven.jpg
Restr:ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened02.JPG
Restr:ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened03.JPG

* Ar savadur.

Restr:Gargoul01ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG
Restr:Gargoul02ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG

* Gargoulioù.

Restr:Gwerennlivet01ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG
Restr:Gwerennlivet02ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG
Restr:Gwerennlivet03ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG

* Gwer-livet.

Restr:ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened01.JPG 
Restr:ScalaSanctaChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG

* Ar *Scala Sancta*,  kantved.

Restr:SantJordChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG
Restr:Delwenn01ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG
Restr:Bag-engouestlChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG
Restr:Delwenn02ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG
Restr:Delwenn03ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG

* An delwennoù hag un engouestl.

Restr:DelwennanIntron-VariaserretChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG
Restr:DelwennanIntron-VariadigorChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG

* Delwenn an Intron-Varia.

Restr:FeunteunChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG

* Ar feunteun.
Bundeswehr

Ar **Bundeswehr** (alamaneg evit "Nerzh difenn kevreadel") eo arme Alamagn. Savet e oa bet er bloaz 1955. Unanet eo holl nerzhioù armet Alamagn er Bundeswehr, gant an tirlu *([[Heer]])*, ar morlu *([[Marine (Alamagn)|Marine]])*,an aerlu *([[Luftwaffe]])* hag un nebeud organoù all evel ar *[[Streitkräftebasis]]* (kempenn ha dafariñ) hag ar *[[Zentraler Sanitätsdienst]]* (servijoù yec'hed).
Enframmet eo ar Bundeswehr e nerzhioù an AFNA.
D'an 10 a viz Du 2015, ar Bundeswehr he devoa un nerzh a 176 752 soudard oberiant, ar pezh a laka al lu-se da vezañ an 30{{vet]] hini dre ar bed. Bez' ez eo an eil lu brasañ en Unaniezh Europa goude hini Bro-C'hall da geñver an niver a izili. 

Ret eo ouzhpennañ 40 000 soudard el lu da c'hortoz (2014). Gant un arc'hantaouiñ d'an nerzhio- difenn alaman a €34,4 mimilion, ar Bundeswehr zo neuze e-touez an dek nerzh ar muiañ arc'hantaouet er bed.

Logo of the Bundeswehr.svg|Logo ar Bundeswehr
Bundeswehr Panzergrenadiere.jpg|Soudarded ar Bundeswehr doare Panzergrenadier

## Istor
An anv *Bundeswehr* a oa bet implijet evit ar wech kentañ ha kinniget gant ar jeneral eus ar Wehrmacht ha politikour frankizour Hasso von Manteuffel. Ar groaz houarn eo an ardamez ofisiel, un arouez a zo bet implijet a-bell gant nerzhioù al lu alaman.
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel
*   Lec'hienn ministrerezh an Difenn
Soufiegezh

Ar **soufiegezh** (en arabeg: تصوف [taṣawūf]) a zo ur redenn vistik eus an islam ganet en  kantved. Lakaat a ra ar pouez war ar relijion diabarzh. Graet e vez **soufi** eus un den a heuilh ar soufiegezh.
Kerzhadeg (atleterezh)

Unan eus diskiblezhioù an atleterezh eo ar **gerzhadeg**. Ret eo groñs d'ar genstriverien kerzhout hep redek e mod ebet : un troad, da nebeutañ, a rank bezañ a-stok ouzh al leur tra ma chom sonn-tre ar c'har harp (hep ma vije pleget he glin).

Div gevezadeg e kaver er C'hoarioù olimpek hañv kement hag er c'hampionadoù atleterezh meur, an 20 km (kerzhadeg) evit ar baotred hag ar merc'hed hag an 50 km (kerzhadeg) evit ar baotred hepken.

## Kenstrivadegoù
Dalc'het e vezont war roudenn (dindan 10 kilometr) pe war hent en tu hont da 10 km.

Kib gerzhadeg ar bed, renet gant an *IAAF* (Kevredigezh etrebroadel ar c'hevreadoù atleterezh), zo ur genstrivadeg hag a vez dalc'het bep eil bloaz.

## Reolennoù

E-pad ur gevezadeg e vez ret kaout tri barner da nebeutañ kement hag ur pennvarner hag a raio gant o daoulagad hepken ha gant benveg all ebet. Pep barner en deus div gartenn velen en e gerzh, an eil disheñvel diouzh eben. An hini gentañ, ul linenn pevarzorret arouezet warni, a dalv kement ha kastizañ un atleter(ez) en/he divije kerzhet hep bezañ a-stok ouzh al leur. Hag eben, ul linenn daoudorret arouezet warni, a dalv kement ha kastizañ un atleter(ez) en/he divije kerzhet hep na vije sonn-tre e c'har/he gar harp.
Padal, ne vez ket ret d'ar varnerien ober gant ar gartenn velen dre ma c'hallont implijout ur gartenn ruz ivez : ma kav dezho ez eus bet graet ur fazi meur gant an atleter(ez) pe ma kendalc'h hemañ/homañ da gerzhout er-maez ar reolenn goude bezañ tapet ur gartenn velen kent ; ret e vez d'ar barner kas keloù d'ar pennvarner neuze. Ne vez ket diskouezet ar c'hartennoù ruz d'an atleter(ez), met gallout a ra gouzout dioute dre un daolenn-skritellañ pe digant ar pennvarner.
Lakaet e vez un atleter(ez) er-maez ar gevezadeg goude bezañ paket teir c'hartenn ruz. N'hall ket ur barner reiñ ouzhpenn ur gartenn ruz d'un atleter(ez), ar pezh a zispleg mat abalamour da betra e vez ret kaout tri barner da nebeutañ.

Ne vez ket dibaot bezañ diberzhiet da geñver kevezadegoù uhel al live anezhe. C'hoarvezet e oa bet e Sydney gant an Aostralianez Jane Saville tra m'edo o vont da c'hounit redadeg C'hoarioù olimpek hañv 2000...ur c'hant metr bennak diouzh al linenn degouezh.

## An dek gwellañ kerzher(ez) er bed
### Paotred
#### 20 km

#### 50 km

### Merc'hed
#### 20 km
Rann-eur

Ur **rann-eur** (liester: **rannoù-eur**), pe **gwerzhid-eur**, pe **gennad eur** a zo ur rann eus an Douar ma’z eo unvan an eur implijet evit an traoù lezenn, kenwerzh, sokial... Da skouer evit an trenioù, ar skolioù, ha kement 'zo. Techet eo ar rannoù-se da heuliañ bevennoù ar stadoù. Rannet eo an Douar e 40 rann a ya eus pennahel an Norzh da bennahel ar Su, setu ma ledanaont bep ma tostaer d'ar c'heheder, eleze ar ger gwerzhid a vez graet gantañ a-wechoù ivez. Heuliañ a reont dre vras red an heol a ra ar c'helc'hiad noz/deiz, met cheñchamantoù bras a c'hall bezañ. Broioù evel Galiza, ha Breizh un tamm nebeutoc'h, a zo kalz en a-raok war an "eur wir", dreist-holl pa vez an eur hañv (gant eur Europa ar C'hreiz emaint, tra ma ra Breizh-Veur hag Iwerzhon, a-genhed ganto, gant un dilañs un eur. Ar broioù bras a vez rannet e meur a hini, evel Rusia pe Kanada. Koulskoude e ra stadoù bras 'zo gant unan hepken, evel Sina. Pa vez kreisteiz e Peking (eur ofisiel) e vez an heol o sevel e Lhasa (Tibet).

Dre vras e cheñch ar rannoù eus 1 eur da 1 eur. Broioù 'zo avat o deus dibabet ober gant un hantereur, evel India a zo gant UTC+5:30.

## Notennoù ha daveennoù

## Gwelet ivez
*eur hañv
*eur c'hoañv
*Roll ar gwerzhidadoù eurioù hervez ar broioù
Amzer (disheñvelout)

An **amzer** a c'hall bezañ:
*an endro dizidermen ma hañval an darvoudoù c'hoarvezout an eil war-lerc'h egile, gwelet amzer.
*an amzer a ra, heol pe glav..., gwelet amzer.

## Amzer a dremen
*koulz-amzer
*marevezhioù eus Istor an Denelezh:
**an Henamzer
**ar Grennamzer
*Marevezhioù eus Istor ar bed:
**"amzervezh" pe hoalad

## Embann
*An Amzer, ur pemdezieg brezhoneg a zo bet ur pennad e Roazhon er bloavezhioù 1980
**Embannadurioù an Amzer*, anv brezhonek an Éditions du Temps, e Naoned

## Fiziologiezh
*amzerioù
Peso

Ar **peso** a zo anv unanenn voneiz meur a vro eus ar bed spagnolek, bet trevadennoù gwechall eus Bro-Spagn.
En o zouez eo ar peso mec'hikan eo an hini a vez implijet ar muiañ.

## Broioù ar peso

### Ar broioù a ra bremañ gant ar peso

### Ar broioù o deus bet graet gant ar peso
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Philippa of Lancaster

**Philippa of Lancaster**, pe **Filipa de Lencastre** e portugaleg, ganet e 1359 ha marvet e 1415, a oa Rouanez Portugal dre he dimeziñ da João Iañ Portugal. Merc'h e oa da Yann Gent.

## He bugale
Nav bugel he doe. Seizh anezho a eas betek o oad gour, ha lesanvet int an *[[ínclita geração]]* (ar remziad illur):

* Branca (1388-1389), marvet da ur bloaz
* Afonso (1390-1400), marvet da zek vloaz
* Duarte Iañ Portugal (1391-1438), Roue Portugal war-lerc'h e dad, barzh ha skrivagner
* Pedro, Dug Coimbra (1392-1449), a voe un infant ha diplomat desket, rejant Portugal evit e niz, an danvez roue Afonso V. Mervel a eure en Emgann Alfarrobeira
* Henrique, Dug Viseu, *O Navegador* (1394-1460), a bostas e vadoù er verdeadurezh ha sevel kartennoù; 
* Izabel Portugal (Dugez Bourgogn) (1397-1471), 
** dimezet da Fulup III Bourgogn, derc'hel a reas ul lez leun a dud desket; mamm e oa da Charlez an Her; 
* Branca (1398), marvet yaouankik
* João, Infant Portugal (1400-1442), konestabl Portugal, tad-kozh da Izabel Iañ Kastilha
* Fernando, an Infant Santel (1402-1437), marvet prizoniad e Fes.
Gradlon

**Gradlon** a oa roue Kerne er , a-hervez. N'eo ket bet skeudennet an dudenn-mañ kement-se : gallout a reer arvestiñ ouzh un nebeud delwennoù anezhi en iliz-veur Kemper hag ivez dirak iliz Argol nemetken.

## Orin an anv
Meur a stumm en deus tapet e anv : Gralon, Graelon, Graelan, Glaeran (anv-familh). "-Adl-" eus Gradlon a zo aet da "-ae" evel e "laer" o tont diwar "ladr".

## Pennadoù kar
*Kêr Iz
Augusta (Maine)

**Augusta** eo kêr-ben stad Maine e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 19 136 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Augusta en ur mod ofisiel e 1797.

## Skeudennoù

MaineStateHouse1.JPG|
Augusta, Maine street view.jpg|
Lithgow NSW Library.jpg|
Kennebec River, Augusta.jpg|
Augusta, Maine.jpg|


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Lewiston (Maine)

**Lewiston** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Maine e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 36 592 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Lewiston en ur mod ofisiel e 1795.

## Skeudennoù

Atkinson Building, Lewiston ME.jpg |
Basilique Saint-Pierre et Saint-Paul1.jpg |
Wesfootball2.jpg |
Chamberlain Memorial.jpg |


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Bangor (Maine)

**Bangor** zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Maine e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 35 473 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Bangor en ur mod ofisiel e 1834.


BangorME Downtown.jpg
Bangor Opera House - June 2009.jpg
Bangor2.jpg
Bangordowntown22.JPG
BangorPublicLibraryDome.jpg


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Auburn (Maine)

**Auburn** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Maine e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 23 055 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Auburn en ur mod ofisiel e 1842.


Auburn, Maine.jpg|
Horace Munroe House, Auburn ME.jpg|
Public Library, Auburn, ME.jpg|


Festival Plaza Park.jpg|
LA Balloons 06.jpg|


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Fort Kent

**Fort Kent** zo un anv-lec'h saoznek e Norzhamerika.

## Gerdarzh
Diwar Fort ha Kent. 

###### 
*Fort Kent, Alberta

###### 
*Fort Kent (Maine), kêr e Maine.
Fort

**Fort** zo ur ger gallek ha saoznek roet d'ur c'hreñvlec'h, hag a gaver el lec'hanvadurezh. E gavout a reer e trevadennoù gallek Afrika hag an Antilhez, hag e Stadoù-Unanet Amerika er broioù ma ranke Europeiz en em ziwall diouzh an Amerindianed.

## Yezhoù all
*Forte e portugaleg
*Fuerte e spagnoleg

## Lec'hioù
* Fort Saint-Louis, anv meur a lec'h bet dalc'het gant ar C'hallaoued
* Fort Saint-Jean
* Fort Saint-Pierre
* Fort Napoléon, anv meur a lec'h bet dalc'het gant ar C'hallaoued

### Afrika
========
* Fort Napoléon, anv kozh Larbaâ Nath Irathen
========
*Fort Jesus, ur c'heñvelc'h savet gant ar Bortugaliz
========
* Fort Portal, ur gêr
========
*Fort-Archambault, anv kozh Sarh
*Fort-Lamy, anv kozh N'Djamena

### Amerika
========
* Fort-Liberté, ur gêr
========
*Fort Christian, ur c'hreñvlec'h savet gant an Daned

#### 
*Fort Anne, ur c'hreñvlec'h e Skos Nevez
*Fort Collinson, ur c'hreñvelc'h a oa en Enez Victoria gwechall
*Fort Kaministiquia, ur c'hreñvlec'h savet gant ar C'hallaoued

========
* Fort-de-France, kêr vrasañ an enezenn

#### 
Kreñvlec'hioù zo a voe savet ivez gant ar Spagnoled e Florida.
*Fort Apache
*Fort Bravo
*Fort Collins, e Colorado
* Fort Defiance, anv meur a lec'h
*Fort Kent, e Maine
*Fort Knox
*Fort Laramie
*Fort Lauderdale
*Fort Matanzas, e Florida
*Fort McHenry
*Fort Wayne‎, anv meur a lec'h
*Fort Worth, ur gêr vras e Teksas
*Fort Navajo

### Europa
#### 
* "Ar Fort", an anv roet da enez Tristan e Bae Douarnenez gant tud ar vro.

#### 
*Fort Balaguier, e-kichen Toulon
*Fort-Mardijk e Flandrez Frañs
*Fort-Mahon-Plage e departamant Somme
*Fort Napoléon, anv meur a lec'h
* fort Boyard, anv ur c'heñvlec'h war ur vazenn e-kichen enez Oléron, e Charente-Maritime

## Pennad kar
*Fortaleza

## Traoù all

* Fort, un embregerezh armoù-tan ukrainat
Fort Wayne

**[[Fort Wayne]]** zo un anv-lec'h e Stadoù Unanet Amerika.

*Fort Wayne (Indiana), en Indiana
*Fort Wayne (Detroit), e Michigan
*Fort Wayne (Oklahoma), en Oklahoma
**Emgann Old Fort Wayne
*USS ''Fort Wayne'' (SP-3786), ul lestr
Lalla Fatma N'Soumer

**Lalla Fatma N'Soumer** (1830 - 1863), zo un harozez kabil a stourmas a-enep ar C'hallaoued en XIXvet kantved. Kemer a reas penn emsavadeg an Igawawen (anv istorel Kabiled an Djurdjura) pa glaskas Bro-C'hall aloubiñ Kabilia er bloavezhioù 1850.

## Hec'h anv
*« **Lalla** » zo un titl roet d'ur vaouez a renk uhel, pe d'ur santez, dre zoujañs, hag a glot gant « **Sidi** ». 
*« Fadhma» eo distagadur berberek an anv arabek Fatima.
*« **N'Soumer** » a zo « eus Soumer », kêriadenn ma en devoa he zad ur Zaouia.

He gwir anv kabilek eo **Fadhma Sid Ahmed**

An istorour gall Louis Massignon a rae « Janed Ark an Djurdjura » anezhi.

## He buhez
Ganet e oa en 1830 e Kabilia Uhel, e biz Aljeria, en ur gêriadenn anvet Werja, tost da Aseqif n Tmana. Merc'h e oa d'ar cheikh Ali ben Aissi ha da Lalla Khlidja. He zad a oa e penn ur skol goranek liammet ouzh zaouïa Rahmania ar Sidi Mohamed ibn Abderahmane Abu Qabrein.

### He stourm
En 1849 e krogas Fatma N’Soumer da stourm da-heul Si Mohammed El-Hachemi, ur marabouten devoa kemeret perzh en emsavadeg Cheikh Boumaza en Dahra en 1847. En 1850 e roas harp da emsavadeg Cherif Boubaghla deuet eus ar Babors.

Gant bodadeg Soumeur, *Tajmaât*, aotrouniezh politikel ar gêriadenn, e voe dileuriet Lalla Fatma hag he breur Sidi Tahar, marabouted, da ren an  *Imseblen* (soudarded ar marv) deuet eus kêriadennoù tolead an Djurdjura evel Aït Itsouregh, Illilten, Aït Iraten, Illoulen u Malou. ha Lalla Fatma n'Soumer e penn an arme dispac'hel (Philippoteaux, 1866).]]

## Notennoù
Fort Saint-Louis

**Fort Saint-Louis** zo un anv-lec'h gallek a gaver e meur a vro.

## Gerdarzh
Savet eo diwar Fort, ha Saint-Louis

## Lec'hioù

### 
* Fort Saint-Louis e Toulon.

### 
* Fort Saint-Louis e Kêr Gebek, savet gant Samuel de Champlain en 1620.
* Fort Saint-Louis, kentañ anv Fort Chambly , savet war ar stêr Richelieu en 1665.
* Fort Saint-Louis, en Ontario

### 
* Fort Saint-Louis e Texas.

### 
* Fort Saint-Louis, en Assinie etre 1701 ha 1704.

## Fort Louis
*Fort-Louis, kumun en Elzas.
*Fort Louis, e Marigot en Enez Saint-Martin

## Notennoù
Fuerte

**Fuerte** zo ur ger spagnolek, lesanv haf anv -tiegezh, hag a servij ivez da envel kreñvlec'hioù.

## Lec'hioù
*Stêr Fuerte
*El Fuerte
* Fuerte del Rey, kumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia
Annapolis (Maryland)

**Annapolis** eo kêr-benn Stad Maryland e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 38 394 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Annapolis en ur mod ofisiel e 1649.


2006 09 19 - Annapolis - Sunset over State House.JPG|upright 1.2|*State House*, Ti ar Stad
MD Governor Mansion 09.JPG|Ti gouarnour Maryland
Dock Street Annapolis.JPG|*Dock Street*
Annapolis marina 2.JPG|Ar marina


## Kêrioù gevellet
* : Niterói
* : Dumfries
* : Tallinn
* : Loch Garman
* : Annapolis Royal (Nova Scotia)
* : Trefdraeth
* : Redwood City
* : Karlskrona

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Frederick (Maryland)

**Frederick** zo ur gêr lec'hiet e norzh-kreiz stad Maryland e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 65 239 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Frederick en ur mod ofisiel e 1745.


2008 03 28 - Frederick - City Hall 3.JPG
2008 03 28 - Frederick - MD 144-355 (South St) at Ice St - Broadway St 1.JPG
Motter House.jpg
Fountain, Frederick, MD IMG 4700.JPG


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Rockville (Maryland)

**Rockville** zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Maryland e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 62 476 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Rockville en ur mod ofisiel e 1803.

## Skeudennoù

1891 Montgomery County Courthouse.jpg
2008 10 11 - Rockville - Gibbs St N2.JPG
J._Craig_Vernter_Institute_Rockville_Maryland.jpg
Glenview Mansion Rockville Maryland.jpeg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*    Lec'hienn ofisiel
Gaithersburg (Maryland)

**Gaithersburg** zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Maryland e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 59 933 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Gaithersburg en ur mod ofisiel e 1802.

## Skeudennoù

2008 03 24 - Kentlands-Lakelands - Golden Ash Way at Cross Green St.JPG|
Don't let go.jpg|
Gaithersburg City Hall 1.jpg|
Gaithersburg train station 1.jpg|


## Liammoù diavaez
*    Lec'hienn ofisiel
Wanda

**Wanda** zo un anv-bihan polonek roet d'ar merc'hed. Anavezet mat eo ivez en Alamagn. Un anv-lec'h e c'hall bezañ ivez, disheñvel-mik e orin.

## Orin
Dont a ra eus anv ar briñsez polonat mojennel Wanda (priñsez). Un darempred bennak zo gant pobl ar Wended.

## Brud
Anavet eo e Pologn abaoe an . E 1947 e oa kontet da vezañ an eil anv-bihan merc'hed implijetañ en istor ar vro.

Anavezet eo bet er broioù saoznek adal 1883 dre ar romant *Wanda*, gant ar romantourez saoz Ouida. E SUA e oa ar 47vet anv-bihan ar muiañ roet d'ar merc'hed e 1934.

## Yezhoù all
*Vanda, e tchekeg

## Tud

###### 
* Wanda von Sacher Masoch
* Wanda Klaff (1922 – 1946), diwallerez kamb-bac'h; lakaet ouzh ar groug.

###### 
* Wanda Ribeiro de Vasconcelos (1962-), anv gwir ar ganerez velgiat Lio

###### 
* Wanda Cristina (1959-), skrivagnerez vrazilian

###### 
**Wanda Giorgina Toscanini Horowitz* (1907 – 1998), merc'h da Arturo Toscanini, pried da Vladimir Horowitz.

###### 
* Wanda Gertz, ofiserez en arme Pologn
* Wanda Landowska (1879-1959), pianoourez
* Wanda Malecka (1800 – 1860), skrivagnerez 
* Wanda Rutkiewicz (1943-1992), kraperez
* Wanda Warska (1932-), kanerez
* Wanda Wasilewska, politikourez ha skrivagnerez

###### 
* Wanda Jackson (1937-), kanerez stadunanat

## Lennegezh
* *Wanda, Königin der Sarmaten*, pezh-c'hoari alamanek gant Zacharias Werner e 1810, diwar ar briñsez vojennel
* *Wanda*, romant alamanek gant Gerhard Hauptmann e 1927

## Lec'hioù
### 
* Wanda Beach, e Sydney, New South Wales

### 
* Wanda, e proviñs Misiones

### 
* Wanda (Burkina Faso)

### 
* Menezioù Wanda 

### 
* Wanda (Minnesota)
* Wanda (Missouri)
* Wanda Township (Nebraska)

### 
* Ar stêr Wanda

## Pennad kar
* Vanda
Wanda (priñsez)

**Wanda** a oa ur briñsez polonat eus an , hervez ar vojenn. Merc'h e oa d'ar roue Krakus, diazezer kêr Kraków. Pa varvas he zad e voe anvet da rouanez. En em deurel a reas er stêr Vistula evit chom hep dimeziñ d'ar priñs alaman Rytygier.

## Istor
Kentañ meneg eus hec'h anv a gaver dindan pluenn ar c'hronikour polonat Vincent Kadlubek, en . 

## Sevenadur

Un harozez vroadel eo Wanda, gant he nerzh-kalon dirak an alouberien.
Meur a duchenn zo en-dro da gêr Krakow, hag unan anezho e Nowa Huta, anvet Tuchenn Wanda. 

## Lennegezh
* *Wanda*, gant ar barzh alamanek Zacharias Werner
* *Wanda, rouanez Pologn* gant Matija Ban, skrivagner kroat, e 1868
**Wanda*, barzhoneg polonek e 1940 gant ar barzh Cyprian Kamil Norwid.

## Sonerezh
**Vanda*, c'hoarigan gant Antonín Dvořák e 1875.

## Notennoù
Boulogne

**Boulogne** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh
Eus ar ger latin *Bononia*, deveret eus ar geltieg *bona*, « diazezadur, kêr » (cf. *Juliobona, Ratisbona, Vindobona...*).

## Lec'hioù
### 
* Boulogne Sur Mer
### 
* *Boulogne*, anv gallek ar stêr Bolon, e Bro-Naoned
### 
* Boulogne, kumun gozh e Vañde, bremañ e-barzh Essarts-en-Bocage
* Les Lucs-sur-Boulogne, kumun e Vañde
* Boulogne-sur-Mer, e Pas-de-Calais
* Boulogne-Billancourt, en Enez-Frañs 
* Koad Boulogne, e Pariz
* Boulogne-la-Grasse en Oise
* Boulogne-sur-Gesse en Haute-Garonne 
* Boulogne-sur-Helpe en Nord 
* Saint-Étienne-de-Boulogne en Ardèche
* Saint-Michel-de-Boulogne en Ardèche

### 
* Bois de Boulogne
## Tud
* Étienne Antoine Boulogne (1747-1825)
* Georges Boulogne (1917-1999), melldroader

## Pennad kar
* Boullogne
* Bologna
Stêr Wisła

Ar stêr **Wisła** e poloneg ( ), **Weichsel** en alamaneg ha **Vistula** e latin, eo stêr vras Polonia.

Redek a ra a-hed 1 047 km adalek he mammenn e Barania Góra, 1&nbsp;106 m uhel e Karpatoù ar C'hornôg kent treuziñ Krakow, Tarnobrzeg, Sandomierz, Warsaw, Płock, Włocławek, Toruń, Bydgoszcz, Grudziądz, Malbork ha Gdańsk hag aberiñ er Mor Baltel.

## Adstêrioù

Kalz adstêrioù a ya da vagañ ar Wisła : 38 war he zu kleiz ha 43 war he zu dehou, 81 en holl.
* Eus ar vammenn d'ar genoù emañ listennet an adstêrioù ; etre krommelloù emañ ar gêr dostañ d'ar c'hember.
Peroked

Ur **peroked** zo un evn eus kerentiad ar *[[Psittacidae]]* pe, en un doare ledan, eus an urzhiad Psittaciformes. Meur a spesad perokeded zo :
* ar peroked dremm velen
* ar peroked du
* ar peroked gris Afrika
* ar peroked kof ruz
* ar peroked Pesquet
* ar peroked Rodrigues
* ar peroked Rüppell
* ar peroked Senegal
* ar peroked vasa

## Lennegezh
**[[Ar peroked sorser]]*, kontadenn dastumet gant Fañch an Uhel.
**Ar peroked*, gant Irma Chilton. An Here, 1987.
Wanda von Sacher-Masoch

**Angelika Aurora Rümelin**, pe **Wanda von Sacher-Masoch**, pe **Wanda von Dunajew** (un anv-pluenn), ganet e 1845 e Graz, ha marvet e 1933 (e Bro-C'hall pe e Suis), a oa ur skrivagnerez alamanek, ha pried da Leopold von Sacher-Masoch. 

Goude eskemm meur a lizher e timezjont e 1873 hag e vevjont 26 vloaz asambles, e meur a gêr : Vienna, Bruck an der Mur, Budapest pe Leipzig.

E 1906 ec'h embannas *Meine Lebensbeichte* e Berlin, sinet *Wanda v. Dunajew*. Bloaz goude ec'h embannas e galleg *Confession de Ma Vie* (1907), sinet *Wanda von Sacher-Masoch* ha moulet e Pariz gant Mercure de France. 

Un embannadur saoznek eus ar skrid gallek zo bet embannet evel *The Confessions of Wanda von Sacher-Masoch* e 1991 gant RE/Search Publications.

## Hec'h oberennoù

* *Der Roman einer tugendhaften Frau.* Ein Gegenstück zur "geschiedenen Frau" von Sacher-Masoch. - Prag: Bohemia, 1873
* *Echter Hermelin*. Geschichten aus der vornehmen Welt - Bern: Frobeen 1879
* *Die Damen im Pelz*. Geschichten - Leipzig: E. L. Morgenstern, 1882
* *Meine Lebensbeichte*. Memoiren - Berlin, Leipzig: Schuster & Loeffler, 1906
* *Masochismus und Masochisten*. Nachtrag zur Lebensbeichte - Berlin, Leipzig: Hermann Seemann, 1908

## Liamm diavaez
* Fichenn diwar he fenn
Bowie (Maryland)

**Bowie** zo ur gêr lec'hiet e su-kreiz stad Maryland e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 54 727 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Bowie en ur mod ofisiel e 1882.

## Skeudennoù

2008 05 28 - Bowie - Veterans Memorial Park.JPG|
Patuxent.River.jpg|
Williams Plains North Dec 08.JPG|
2008 05 29 - Bowie - Former train station.JPG|


## Liammoù diavaez
*    Lec'hienn ofisiel
Wended

Ar **Wended** (pe *Wenden* en alamaneg) zo un anv a veze roet gant ar C'hermaned d'ar Slaved a oa o vevañ en o c'hichen. Lavaret e veze eus meur a bobl hag a veve er reter d'ar stêr Elbe.
 
Goude-se e voe lavaret, en un doare strishoc'h, eus ar Sorabed eus Luzas (pe Serbed wenn). 

## Gwelet ivez
*Sorabed
Peroked (disheñvelout)

Ur **peroked** a c'hall bezañ:
*un evn eus kerentiad ar *[[Psittacidae]]*; gwelet: peroked
*ur ouel evit bageal; gwelet: peroked
*ur spizer a gaver en anvioù loened 'zo:
**ar pesk-peroked
**ar beg-kroaz peroked
*ar "peroked-mor" a zo ul lesanv evit ar poc'hanig.
Ar peroked sorser

**Ar peroked sorser** zo ur gontadenn kontet gant Barba Tassel da Fañch an Uhel e 1868.

## An istor
Un intañvez a sav he zri mab. Mont a reont eus ar gêr da glask o boued.