Liester torr

Implijet e vez an termen **liester torr** pe **liester diabarzh** (*miksur* e malteg; جمع تكسير *jam taksīr* en arabeg) war dachenn ar yezhoniezh evit komz eus unan eus perzhioù morfologel a gaver e meur a yezh semitek a vez "torret" pe "didroc'het" enne stumm diazez un anv-kadarn unan evit sevel diwarnañ ar stumm lies dre gemmañ elfennoù resis patrom vogalennek diabarzh ar framm diazez ar wrizienn dederc'hensonennel pe bederc'hensonennel kentoc'h evit dre ouzhpennañ lostgerioù ha/pe rakgerioù ouzh stumm diazez an anv.

Daoust ha ma vez kavet seurt liesterioù torr e meur a yezh semitek ec'h eo er yezhoù arabek, evel da skouer an arabeg hag ivez ar malteg, ma vezont implijet an aliesañ hag en un doare boutin.

Keñver-ha-keñver gant al liesterioù torr (pe "diabarzh") e kaver ivez liesterioù savet dre stagañ kengerioù ouzh ar stumm unander diazez, resisoc'h gant lostgerioù ("liesterioù diavaez" pe "leun": *sħiħ* e malteg; جمع السالم *jam alsālam* en arabeg).

## Liesterioù torr hag apofoniezh
E rannyezhoù arabek 'zo e c'hell tostaat al liesterioù torr ouzh liesterioù apofoniel ivez dre apoherezenn, da lâret eo pa vez diverket ar vogalennoù gwan hep taol-mouezh warne, da skouer e rannyezh arabek Maroko:
: Arabeg unvan skrivet: بَيْتٌ → بُيُوتٌ 
: Arabeg Maroko: *bīt* → *byūt* ('kambr' - > 'kambreier')
kv.
: Arabeg klasel: *bayt* → *buyūt* ('ti' - > 'tiez')

## En arabeg
En arabeg e c'heller sevel liester "reizh" ("diavaez") an anvioù gourel dre ouzhpennañ al lostger *-ūn* ha dre ouzhpennañ al lostger *-āt* evit an anvioù benel. Ne gaver koulz er yezh komzet hag er yezh skrivet (a-vremañ, klasel pe zoken er Qur'ān) nemet un 10% bennak eus an holl liesterioù savet er mod-se rak ar bep aliesañ ec'h implijer liesterioù torr (pe "diabarzh").

### Patromoù

Meur a batrom a gaver, en o zouez (K = "kensonenn"):

: * Unander KāKiK‘ → liester KuKKāK
:: Da skouer: *kātib* ('skriver') → *kuttāb* ('skriverion')

: * Unander KiKKīK → liester KaKāKīK
:: Da skouer: *sikkīn* ('kontell') → *sakākīn* ('kontilli')

: * Liester KaKūK
:: Da skouer: *qalb* ('kalon') → *qulūb* ('kalonoù')

: * Liester aKKāK
:: Da skouer: *sūq* ('marc'had') → *'aswāq* ('marc'hadoù')

### Skouerioù
Setu un nebeud skouerioù oc'h implijout gwriziennoù teirc'hensonennel diazez a dalvez da frammoù ma vez kemmet ar vogalennoù en o diabarzh (hep kemmañ urzh ar c'hensonenn diazez) hervez patromoù resis:

**KiTāB* كتاب "levr" → *KuTuB* كتب "levrioù"
**KāTiB* كاتب "skriver" → *KuTTāB* كتاب "skriverion"
**maKTūB* مكتوب "lizher" → *maKāTīB* مكاتيب "lizhir"
**WaLaD* ولد "paotr" → *aWLāD* أولاد "paotred"
:*WaRaQ* ورق "paper" → *aWRāQ* أوراق "paperoù"
:*SHaJaR* شجر "gwezenn" → *aSHJāR* أشجار "gwez; gwezennoù"
: *JaMaL* جمل "kañval" → *JiMāL* جمال "kañvaled"

Talvezout a ra ar reolennoù-se ivez evit sevel liester amprestoù digant yezhoù all, da skouer:

: *film* → *?aflām* ('film'→ 'filmoù'; gwrizienn F-L-M)
: *bank* → bunūk* ('ti-bank' → 'tiez-bank'; gwrizienn B-N-K)
: *balyūn* → *balāyīn* ('billion' → 'bilionoù'; gwrizienn B-L-Y-N)

==E yezhoù all==
E [[:Rummad:Yezhoù ar bed|yezhoù]] all e kaver doareoù damheñvel -keñver an doare ma vez savet al liester diwar an unander evel an [[apofoniezh]] hag ar metafoniezh ma vez kemmet ar [[vogalennoù]] diabarzh hervez patromoù resis, da skouer e [[brezhoneg]]:
: *arar* → *erer*
: *louarn* → *lern*
: *maen* → *mein*
: *tarv* → *terv''

## See also
* Gwrizienn deirc'hensonennel
* Gwrizienn
* Morfologiezh amzibun
* Apofoniezh