open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miller

**Miller** zo un anv-tiegezh saoznek, diwar anv micher ar miliner, deuet da vezañ anv-lec'h.

## Tud
* Arthur Miller, skrivagner stadunanat
* Frank Miller (g. e 1957), aozer bannoù-treset stadunanat 
* Glenn Miller, soner jazz stadunanat
* Henry Miller (1891-1980), skrivagner stadunanat
* Leszek Miller, kentañ ministr Pologn
* Orest Miller (1833-1889), folklorour rus 
* Roger Miller (1936-1992), kaner stadunanat
* Sienna Miller (ganet e 1981), aktourez stadunanat-saoz
* Tim Miller (g. e 1970), sevener filmoù stadunanat
* Walter M. Miller, Jr (1923-1996), skrivagner skiant-faltazi stadunanat

## Lennegezh
**Daisy Miller*, romant gant Henry James

## Lec'hioù
###### 
* Miller (Sukembre Nevez)

###### 
* Miller (Kalifornia)
* Miller, e Kalifornia, anv kozh Kismet (Kalifornia)
* Miller (Indiana)
* Miller (Iowa)
* Miller (Kansas)
* Miller (Kentucky) (disheñvelout)
* Miller (Maryland)
* Miller (Michigan)
* Miller (Mississippi)
* Miller (Missouri)
* Miller (Nebraska)
* Miller (Ohio)
* Miller (Oklahoma)
* Miller (Su Dakota)
* Miller River, Washington

## Traoù all
*ur merk bier stadunanat eo *Miller*, graet gant ar Miller Brewing Company.

## Pennadoù kar
*ar Miliner, anv-tiegezh brezhonek
*Müller, anv-tiegezh alamanek
*Meunier, anv-tiegezh gallek
*Molenaar, anv-tiegezh nederlandek
*Melnik, anv-tiegezh rusianek
Maria Josepha von Bayern

**Maria Josepha von Bayern**, pe *Maria Josepha Antonia Walburga Felicitas Regula* (1739–1767), a oa merc'h d'an impalaer Karl VII an Impalaeriezh Santel ha d'e bried Maria Amalie von Österreich. 

Ganet e oa e München. 

## Dimeziñ
Dimezet e voe d'an impalaer santel Joseph II, intañv goude marv e bried kentañ, Maria Isabella di Borbone-Parma (1741-1763). Ne oa ket karet gant he fried na felle ket dezhañ addimeziñ goude marv e bried kentañ, met plegañ d'e vamm impalaerez en devoa ranket ober. 

Bugel ebet n'o doe.

## He marv
Mervel a reas e miz Mae 1767, daou vloaz goude an eured, gant ar vrec'h, evel pried kentañ an impalaer. 28 bloaz e oa. An impalaerez a deuas d'he gwelout pa oa klañv, he fried ne reas ket. Diwar-se e klañvas an impalaerez ivez, met kreñv e oa, ha pareañ a reas. 

Beziet e voe Maria Josepha e Vienna. Ne deuas ket he fried d'an obidoù. 

## Goude he marv
E miz Here e teuas an arc'hdugez Maria Josepha von Österreich (1751–1767), 16 vloaz, da bediñ dirak arched he c'hoar-gaer a-raok kuitaat ar vro, da vont da zimeziñ da Ferdinando IV Naplez. Tapout a reas ar c'hleénved ha mervel buan.

Abalamour d'e bried Maria Josepha von Bayern, en 1778 et 1779, e voe gwelet Joseph II o c'houlenn kaout un tamm brav eus Bavaria, dre ma oa, emezañ, pennhêr e wreg. brezel a voe zoken, brezel hêrezh Bavaria. Ne c'hounezas an Habsbourged nemet an Innviertel.
Karl VII an Impalaeriezh Santel

**Karl VII Albert** (1697 – 1745) a oa Priñs-dilenner Bavaria adal 1726, hag Impalaer Roman santel adal miz Genver 1742 betek e varv e 1745. Eus an Tiegezh Wittelsbach e oa, an hini kentañ ha ne oa ket eus an tiegezh Habsburg abaoe 300 vloaz.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Maria Amalia von Österreich (1701-1756)

* Maximiliane Maria (*/† 12. Ebrel 1723)
* Maria Antonia Walburgis (1724–1780), 
** dimezet e 1747 da Friedrich Christian von Sachsen.
* Theresia Benedicte ( 1725–1743)
* Masimilian III Joseph (1727–1777), Dilenner Bavaria.
* Joseph Ludwig (1728– 1733)
* Maria Anna Josepha ( 1734– 1776),
** dimezet e 1755 da Ludwig Georg Simpert von Baden-Baden
* Maria Josepha Antonia (1739–1767)
** dimezet da Joseph II an Impalaeriezh Santel
Unaniezh Eurazia

**Unaniezh Eurazia** (*Евразийский Союз* e rusianeg) a zo un aozadur politikel hag ekonomikel, savet war skouer Unaniezh Europa, da bal dezhañ bodañ ar broioù a oa en ez-URSS. Sañset eo bezañ lakaet e pleustr e 2015. Evit ar poent eo bet sinet gant Belarus, Kazakstan ha Rusia, bodet c'hoazh e Tachenn Ekonomikel Eurazia abaoe 2012. Broioù 'zo, evel Tadjikistan, Kyrgyzstan hag Armenia o deus roet da c'houzout e oant dedennet gant ar raktres.

## Pennad kar
*Kenglad ar Stadoù Dizalc'h
Cornouaille (film)

***Cornouaille*** (*Kerne(v)*, *Bro-Gerne(v)* e brezhoneg) a zo ur film gallek sevenet gant ar filmaozourez c'hall Anne Le Ny, deuet e-maez e 2012.

Filmet e oa bet e-kichen Gwaien (Bro-Gerne), ma oa familh Anne Le Ny a orin anezhi.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Skoazeller-sevener : Eliot Mathews,
* Senario : Anne Le Ny ha Luc Béraud,
* Divizoù : Anne Le Ny,
* Kevredad produiñ : Move Movie (Pariz),
* Produour : Bruno Levy,
* Renerez produiñ : Sylvie Peyre,
* Kevredad dasparzhañ : UGC Distribution,
* Rener ar skeudenniñ : Jean-Marc Fabre,
* Ijinour ar son : Frédéric de Ravignan,
* Aozer ar sonerezh orin : François Eudes,
* Kinklour : Yves Brover,
* Dilhataerez : Nathalie du Roscoat,
* Skriptourez : Sylvie Koechlin,
* Frammer : Guerric Catala,
* Luc'hskeudennerien leurenn : Émilie de La Hosseraye ha Jean-Claude Moireau,
* Prantad filmañ : ,
* Lec'hioù filmañ : Gwaien, Ploeneg ha Kemper (Penn-ar-Bed, Breizh),
* Deiziad dont e-maez : 15 a viz Eost 2012 (,  ha ),
* Padelezh : 96'.

## An danvez
 

## Roll ar gomedianed
* Vanessa Paradis : Odile,
* Samuel Le Bihan : Loïc,
* Jonathan Zaccaï : Fabrice,
* Laurent Stocker : an aotrou noter Mevel,
* Martin Jobert : Erwan,
* Catherine Vinatier : Cathy,
* Aurore Clément : mamm Odile,
* Thibault Vinçon : Thomas,
* Thomas Blanchard : Antoine,
* Damien Dorsaz : tad Odile,
* Jaïa Caltagirone : Katel,
* Catherine Morlot : Bernadette,
* Édith Le Merdy : ar gouraterez vadoù,
* Marc-Antoine Diquéro : an troker
* Sandrine Bodenes, Marie-Agnès Brigot, Xavier Brossard, Emeline de Ravignan, Stefan Droessler, Philippe Gaulé, Victoria Gentil, Claude Guyonnet, Arthur Juhel, Karl Lacroix, Jean-Yves Landriau, Hélène Le Dréau, Aude Léger, Anne Le Ny, Alain Payen, Jeanne Plusquellec, Antoine Potin, Aurélie Roncin, Juliette Wiatr.

## Liammoù diavaez
* Cornouaille war al lec'hienn allociné
* Cornouaille war al lec'hienn UGC
Cornouaille

**Cornouaille** eo an anv a vez graet e galleg eus Kerne, ur ger hag a gaver en anv meur a dra, hogen ivez eus Kerne-Veur.

Gallout a reer menegiñ :
* Festival de Cornouaille, anv *Gouelioù Kerne*, ur fest e Kemper 
** *Reine de Cornouaille* titl roet d'ur plac'h er fest-se
* Cornouaille (film) e 2012
* Cornouaille (AOG), ur Anvadur Orin Gwarezet (label Europa)

## Gwelet ivez
* Kerne
* Cornwall e saozneg
Telangana

**Telangana** (తెలంగాణ e telougoueg, تلنگانہ‎ en ourdoueg) eo an 29 stad eus India, krouet hervez al lezenn e miz C'hwevrer 2014 ha savet da vat d'an 2 a viz Mezheven 2014. Savet eo diwar rannidigezh Andhra Pradesh, ha Hyderabad e vo kêr-benn voutin an div stad-se evit 10 vloaz d'an hirañ. 

## Liammoù diavaez
Philippe Lioret

**Philippe Lioret**, bet ganet e Pariz d'an 10 a viz Here 1955, a zo ur filmaozour, skriver senario ha produour gall.

## E filmoù hir
* *[[Tombés du ciel]]* (1993),
* *[[Tenue correcte exigée]]* (1997),
* *[[Mademoiselle]]* (2001),
* *[[L'Équipier]]* (2004),
* *[[Je vais bien, ne t'en fais pas]]* (2006),
* *[[Welcome]]* (2009),
* *[[Toutes nos envies]]* (2011).
Emgann Cabo de São Vicente

**Emgann Cabo de São Vicente** zo anv meur a emgann war vor a zo bet dirak Cabo de São Vicente, merventañ beg-douar Portugal hag Europa.

* Emgann Cabo de São Vicente (1337), ma voe trec'h listri Kastilha war re Portugal;
* Emgann Cabo de São Vicente (1641), ma voe trec'h listri Spagn war ur bagad listri portugalat hag izelvroat;
* Emgann Cabo de São Vicente (1681), ma voe trec'h listri Spagn, dindan Markiz Villafiel, war re Brandenburg, dindan Thomas Alders;
* Emgann Cabo de São Vicente (1693), e-pad Guerra dos Nove Anos;
* Emgann Cabo de São Vicente (1719), ma voe trec'h listri Spagn, dindan an amiral Rodrigo de Torres war ur bagad listri saoz dindan Philip Cavendish;
* Ação de 28 de Novembro de 1751, c'hoarvezet dirak Cabo de São Vicente, ma voe trec'h listri Spagn war ur bagad listri eus Aljeria;
* Emgann Cabo de São Vicente (1780), ma voe trec'h listri Bro-Saoz, dindan an amiral George Rodney war re Spagn, dindan Juan de Lángara;
* Emgann Cabo de São Vicente (1797), ma voe trec'h listri Bro-Saoz war re Spagn e-pad an Dispac'h gall;
* Emgann Cabo de São Vicente (1833), ma voe trec'h listri ar rouanez Maria II Portugal war re Miguel Iañ, e-pad Brezel-diabarzh Portugal.
Arondisamant Pau

**Arondisamant Pau** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Pireneoù-Atlantel hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Pau e 19 kanton (betek 2014) hag e 269 c'humun :
* kanton Arthez-de-Béarn
* kanton Arzacq-Arraziguet
* kanton Billère
* kanton Garlin
* kanton Jurançon
* kanton Lagor
* kanton Lembeye
* kanton Lescar
* kanton Montaner
* kanton Morlaàs
* kanton Nay-Reter
* kanton Nay-Kornôg
* kanton Orthez
* kanton Pau-Kreiz
* kanton Pau-Reter
* kanton Pau-Norzh
* kanton Pau-Kornôg
* kanton Pau-Su
* kanton Pontacq
* kanton Salies-de-Béarn
* kanton Thèze

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Pireneoù-Atlantel d'ar 1 a viz Genver 2017. 269 c'humun zo en arondisamant Pau bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Pariz

**Arondisamant Pariz** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e rannvro Enez-Frañs. Goleiñ rik a ra Pariz, ar gumun hag an departamant war un dro.

Arabat kemmeskañ arondisamant Pariz gant an 20 arondisamant-kêr hag a zo anezho adrannoù eus kêr Bariz.

Gant  a annezidi e  ez eo an arondisamant pobletañ er Frañs, dirak hini Lyon, hag an hini stankañ e boblañs.

Rannet eo en 20 kanton, pep hini anezho a c'holo un arondisamant eus Pariz.

Dre m'eo arondisamant nemetañ an departamant n'en deus isprefeti nag isprefed ebet.
## Arondisamantoù
* 1añ arondisamant eus Pariz
* 2l arondisamant eus Pariz
* 3de arondisamant eus Pariz
* 4re arondisamant eus Pariz
* 5vet arondisamant eus Pariz
* 6vet arondisamant eus Pariz
* 7vet arondisamant eus Pariz
* 8vet arondisamant eus Pariz
* 9vet arondisamant eus Pariz
* 10vet arondisamant eus Pariz
* 11vet arondisamant eus Pariz
* 12vet arondisamant eus Pariz
* 13vet arondisamant eus Pariz
* 14vet arondisamant eus Pariz
* 15vet arondisamant eus Pariz
* 16vet arondisamant eus Pariz
* 17vet arondisamant eus Pariz
* 18vet arondisamant eus Pariz
* 19vet arondisamant eus Pariz
* 20vet arondisamant eus Pariz

## Arondisamant all
Arondisamant Belfort ivez, e departamant an Territoire de Belfort, er rannvro c'hall Franche-Comté, zo evel hini Pariz, kement hag an departamant m'emañ ennañ.
## Gwelet ivez
*  Arondisamant Pariz e lec'hienn an EBSSA
Colum McCann

**Colum McCann** a zo ur skrivagner iwerzonat, bet ganet e Dulenn e 1965 hag o chom e New York bremañ.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Arondisamant Oloron-Sainte-Marie

**Arondisamant Oloron-Sainte-Marie** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, en departamant gall Pireneoù-Atlantel, hag er rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Oloron-Sainte-Marie e 12 kanton (betek 2014) hag e 155 kumun :
* kanton Accous
* kanton Aramits
* kanton Arudy
* kanton Atharratze-Sorholüze
* kanton Laruns
* kanton Lasseube
* kanton Maule-Lextarre
* kanton Monein
* kanton Navarrenx
* kanton Oloron-Sainte-Marie-Reter
* kanton Oloron-Sainte-Marie-Kornôg
* kanton Sauveterre-de-Béarn

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Pireneoù-Atlantel d'ar 1 a viz Genver 2017. 122 gumun zo en arondisamant Oloron-Sainte-Marie bremañ.

## Daveoù
Puducherry

**Puducherry** (stumm ofisiel; *Pondichéry* e galleg, *Pondicherry* e saozneg), berraet e **Pondy** alies, a zo ur gêr eus gevred India, ha kêr-benn tiriad Puducherry. 654 392 a dud a oa o vevañ en tolpad-kêr e 2011.

## Liammoù diavaez
Sagres

**Sagres** zo un anv-lec'h portugalek.

## Lec'hioù

###### 
*Sagres, kumun e Stad São Paulo ;

###### 
*Sagres, parrez e kumun Vila do Bispo, e distrig Faro ;
*Ponta de Sagres, beg-douar, nepell diouzh Cabo de São Vicente. 

## Savadurioù
* Kreñvlec'h Sagres pe « kastell Sagres », e parrez Sagres, e Cabo de São Vicente, e Portugal .

## Evaj
* Sagres, bier portugalat.
Karl VII

**Karl VII** zo anv meur a roue pe impalaer:

* Karl VII Sveden, roue Sveden (1160–1167)
* Karl VII an Impalaeriezh Santel, impalaer santel roman (1742–1745) 

## Pennadoù kar
*Karl VI
*Karl VIII
*Charlez VII
Arondisamant Dacs

**Arondisamant Dacs** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Landes hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Dacs e 13 kanton hag e 153 c'humun :
* kanton Amou
* kanton Castets
* kanton Dacs-Norzh
* kanton Dacs-Su
* kanton Montfort-en-Chalosse ;
* kanton Mugron ;
* kanton Peyrehorade ;
* kanton Pouillon ;
* kanton Saint-Martin-de-Seignanx ;
* kanton Saint-Vincent-de-Tyrosse ;
* kanton Soustons ;
* kanton Tartas-Reter ;
* kanton Tartas-Kornôg.
Arondisamant Lo Mont de Marsan

**Arondisamant Lo Mont de Marsan** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Landes hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Lo Mont de Marsan e 17 kanton hag e 178 kumun :
* kanton Aire-sur-l'Adour ;
* kanton Gabarret ;
* kanton Geaune ;
* kanton Grenade-sur-l'Adour ;
* kanton Hagetmau ;
* kanton Labrit ;
* kanton Mimizan ;
* kanton Lo Mont de Marsan-Norzh ;
* kanton Lo Mont de Marsan-Su ;
* kanton Morcenx ;
* kanton Parentis-en-Born ;
* kanton Pissos ;
* kanton Roquefort ;
* kanton Sabres ;
* kanton Saint-Sever ;
* kanton Sore ;
* kanton Villeneuve-de-Marsan.
Marianna Madia

**Marianna Madia** (ganet d'ar 5 a viz Gwengolo 1980 e Roma) zo ur bolitikourez italian eus ar Partito Democratico (Strollad Demokratel Italia).

Ministr an Eeunaat hag ar Velestradurezh publik eo abaoe an 21 a viz C'hwevrer 2014.

## Buhez
embann a ra bezañ katolik.
## Poltriji

Image: Giuramento Marianna Madia.jpg| Marianna Madia, gant ar prezidant Giorgio Napolitano hag ar c'hentañ ministr Matteo Renzi.

## Skridoù
* *Un welfare anziano. Invecchiamento della popolazione o ringiovanimento della società?*, (Ed. Il Mulino, 2007)
* *Precari. Storie di un "Italia che lavora"*, (Rubbettino, 2011, ISBN 884982940X)
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Marianna Madia
Arondisamant Bourdel

**Arondisamant Bourdel** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gironde hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Bourdel e 25 kanton hag e 82 gumun :
* kanton Bègles ;
* kanton Blanquefort ;
* kanton Bourdel-1 ;
* kanton Bourdel-2 ;
* kanton Bourdel-3 ;
* kanton Bourdel-4 ;
* kanton Bourdel-5 ;
* kanton Bourdel-6 ;
* kanton Bourdel-7 ;
* kanton Bourdel-8 ;
* kanton Le Bouscat ;
* kanton La Brède ;
* kanton Carbon-Blanc ;
* kanton Cenon ;
* kanton Créon ;
* kanton Floirac ;
* kanton Gradignan ;
* kanton Lormont ;
* kanton Mérignac-1 ;
* kanton Mérignac-2 ;
* kanton Pessac-1 ;
* kanton Pessac-2 ;
* kanton Saint-Médard-en-Jalles ;
* kanton Talence ;
* kanton Villenave-d'Ornon.
Arondisamant Langon

**Arondisamant Langon** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gironde hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Langon e 15 kanton hag e 78 kumun :
* kanton Auros ;
* kanton Bazas ;
* kanton Cadillac ;
* kanton Captieux ;
* kanton Grignols ;
* kanton La Réole ;
* kanton Langon ;
* kanton Monségur ;
* kanton Pellegrue ;
* kanton Podensac ;
* kanton Saint-Macaire ;
* kanton Saint-Symphorien ;
* kanton Sauveterre-de-Guyenne ;
* kanton Targon ;
* kanton Villandraut.
Arondisamant Lesparre-Médoc

**Arondisamant Lesparre-Médoc** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gironde hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Lesparre-Médoc e 5 kanton hag e 51 gumun :

* kanton Castelnau-de-Médoc ;
* kanton Lesparre-Médoc ;
* kanton Pauillac ;
* kanton Saint-Laurent-Médoc ;
* kanton Saint-Vivien-de-Médoc.

## Pennad kar
*Médoc
Arondisamant Libourne

**Arondisamant Libourne** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gironde hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Libourne e 9 c'hanton hag e 129 c'humun :
* kanton Branne ;
* kanton Castillon-la-Bataille ;
* kanton Coutras ;
* kanton Fronsac ;
* kanton Guîtres ;
* kanton Libourne ;
* kanton Lussac ;
* kanton Pujols ;
* kanton Sainte-Foy-la-Grande.
Fernando II Portugal

**Ferdinand von Sachsen-Coburg-Gotha** (1816-1885) zo ur priñs alaman hag a deuas da vout Roue Portugal evel **Fernando II Portugal**.

## E vuhez
Mab e oa d'ar priñs Ferdinand Georg August von Sachsen-Coburg-Saalfeld-Koháry (1781-1851), jeneral eus an Impalaeriezh Santel Roman ha dug Sachsen-Coburg-Gotha, ha d'ar briñsez slovak Antonia Kohary (1792-1862). Savet e voe e douaroù e dud, e Slovakia a hiriv, hag el lezioù aostrian hag alaman. 

Niz e oa da Leopold Iañ, Roue Belgia, ha kenderv kompez d'an hini a deuio da vezañ ar rouanez Victoria.

## Dimeziñ

E 1836 e timezas da Maria II Portugal, intañvezet goude kleñved he c'hentañ pried, Auguste de Leuchtenberg. Roue kenseurt Portugal e voe, *[[jure uxoris]]* hervez al lezenn bortugalat, goude ganet e vab henañ, eus 1837 betek 1853. Anavezet eo evel ar *roue arzour*.

Mervel a reas e bried Maria er gwentloù e 1853. Roue rejant e voe betek ken na voe e vab Pedro en oad da gemer ar gurunenn. Klask a reas Bro-Saoz e lakaat da roue Gres, met nac'h groñs a reas, gwell gantañ chom e Portugal d'ober war dro an arzoù.

## Bugale
Unnek bugel o devoe:
* Pedro (1837-1861), roue Portugal
* Luis, dug Oporto ha Viseu (1838-1889), a renas war-lerc'h e vreur henañ
* María, ganet marv e 1840.
* Juan, dug Beja (1842-1861).
* María Ana, (1843-1884), dimezet da Georg Iañ von Sachsen.
* Antonia María, (1845-1913), dimezet da Leopold von Hohenzollern-Sigmaringen.
* Fernando, (1846-1861)
* Augusto, dug Coimbra (1847-1889)
* Leopoldo, ganet marv e 1849.
* María de Gloria, ganet marv e 1851.
* Eugenio, ganet marv e 1853. mervel a reas e vamm er gwentloù.

## Goude marv Maria II

Addimeziñ a reas Fernando II da Elisa Hensler, ur ganerez suis, ha ganti e vevas e palez ar Pena.
Puducherry (tiriad)

**Tiriad Puducherry** (*Union Territory of Puducherry* e saozneg) a zo un tiriad eus India hag a vod pevar distrig strewet a-hed aodoù ar su. Ar peder lodenn-se a oa diazezoù dalc'het gant ar Frañs en Indez, ha setu perak e chom ar galleg yezh ofisiel eno, e-skoaz an telougoueg, ar malayalameg hag an tamileg.
*Puducherry (*Pondichéry* e galleg), enklozet e stad Tamil Nadu
*Karaikal, enklozet ivez e Tamil Nadu
*Mahe, enklozet e Kerala
*Yanam, enklozet en Andhra Pradesh
Ferdinand Georg August von Sachsen-Coburg-Saalfeld-Koháry

**Ferdinand Georg August von Sachsen-Coburg-Saalfeld-Koháry** (1781-1851) a oa ur priñs alaman, jeneral eus Impalaeriezh Aostria e-pad Brezelioù Napoleon, ha dug Sachsen-Coburg-Gotha.

## E vuhez
Ganet e oa e Coburg. Eil mab Franz, Dug Sachsen-Coburg-Saalfeld, e oa. E vamm e oa ar gontez Augusta Reuss-Ebersdorf. E 1826 e kemmas e ditl eus Sachsen-Coburg-Saalfeld da Sachsen-Coburg-Gotha pa voe graet eskemmoù douaroù etre e vreur, an Dug Ernst Iañ von Sachsen-Coburg-Gotha, ha tud all eus an tiegezh.

E-touez e nized ha nizezed e oa ar Rouanez Victoria hag he fried Albert, an impalaerez Carlota Mec'hiko hag he breur Leopold II Belgia.

## Bugale
Dimezet e oa d'ar briñsez slovak Antonia Kohary (1792-1862), ha pevar bugel o doe: 
* Ferdinand August Franz Anton (1816−1885), Roue Portugal evel Fernando II Portugal.
**dimezet e 1836 da Maria II Portugal, 
* August (1818–1881), 
**dimezet e 1843 d'ar briñsez c'hall Clementine d’Orléans; ur mab dezho a renas e Bulgaria evel Ferdinand Iañ Bulgaria
* Viktoria (1822–1857), 
**dimezet e 1840 da Louis d’Orléans, dug Nemours
* Leopold (1824–1884), 
**dimezet e 1861 da g-Konstanze Geiger, „Freifrau von Ruttenstein“.
Arondisamant Arcachon

**Arondisamant Arcachon** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gironde hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Arcachon e 4 c'hanton hag e 17 kumun :
* kanton Arcachon ;
* kanton Audenge ;
* kanton Belin-Béliet ;
* kanton La Teste-de-Buch.
Arondisamant Blaye

**Arondisamant Blaye** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gironde hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Blaye e 5 kanton hag e 65 kumun :
*kanton Blaye ;
*kanton Bourg ;
*kanton Saint-André-de-Cubzac ;
*kanton Saint-Ciers-sur-Gironde ;
*kanton Saint-Savin.
Philippe Torreton

**Philippe Jérôme Jacques Torreton**, bet ganet e Rouan (Seine-Maritime, Bro-C'hall) d'an 13 a viz Here 1965, a zo un aktour gall.

Ne guzh-eñ ket e gredennoù politikel, engouestlet ma'z eo er Strollad Sokialour Gall, o reiñ e skoazell da vBertrand Delanoë da-geñver dilennadegoù kêr Bariz e 2008, da skouer.

## Filmoù
### Bloavezhioù 1990
*1992 : *[[L.627]]*, sevenet gant Bertrand Tavernier (rann *Antoine*)
*1995 : *[[L'Appât]]*, gant Bertrand Tavernier (rann ur c'herreizhour)
*1996 : *[[Capitaine Conan (film)|Capitaine Conan]]*, gant Bertrand Tavernier (*Capitaine Conan*)
*1999 : *[[Ça commence aujourd'hui]]*, gant Bertrand Tavernier (*Daniel Lefebvre*)
### Bloavezhioù 2000
*2003 : *[[Monsieur N.]]*, gant Antoine de Caunes (rann Napoléon Bonaparte)
*2004 : *[[L'Équipier]]*, gant Philippe Lioret (*Yvon*)
Sandrine Bonnaire

**Sandrine Bonnaire**, bet ganet e Gannat (Allier, Bro-C'hall) d'an 31 a viz Mae 1967, a zo un aktourez c'hall.
Skrivañ a ra senarioioù hag aozañ filmoù ivez.

## Un nebeud filmoù pouezus a-hed he micher
* *[[À nos amours]]* (1983),
* *[[Sans toit ni loi]]* (1985),
* *[[Jeanne la Pucelle]]* (1994),
* *[[La Cérémonie]]* (1995),
* *[[L'Équipier]]* (2004).
Émilie Dequenne

**Émilie Dequenne**, bet ganet e Belœil (Belgia) d'an 29 a viz Eost 1981 ha marvet d'ar 16 a viz Meurzh 2025 e Villejuif (Val-de-Marne, Bro-C'hall), a oa un aktourez velgiat.

Priz an aktourez wellañ he doa gounezet e Festival Canas evit he ferzh er film *Rosetta* (1999), sevenet gant ar vreudeur Dardenne.
## Marv
D'ar 25 a viz Here 2023 ec'h embannas bezañ taget gant ur c'hrign-bev hag a vefe oberataet prim e miz Eost. Daou viz war-lerc'h e disklêrias e oa ar c'hleñved un *[[adrenocortical carcinoma]]*, da lavaret eo krign-bev ar reizhiad enborc'hadel, a zo tagus ha ral (bep bloaz e vez 1 pe 2 zen tapet diwar ur milion).

D'ar 4 a viz Ebrel 2024 ec'h embannas war Instagram bezañ pareet da vat met evezhiet-strizh. D'ar 1 a viz Kerzu 2024 avat e roas da c'houzout e oa adkroget ar c'hrign-bev, ha d'ar 16 a viz Meurzh 2025 ec'h eas an aktourez da Anaon e Villejuif, d'an oad a 43 bloaz.
## Un nebeud filmoù pouezus
* *Rosetta* (1999)
* *Le Pacte des loups* (2001)
* *Oui, mais...* (2001)
* *[[L'Équipier]]* (2004)
## C'hoariva
* 2003 : *Lysistrata*, skrivet gant Aristofanes ha leurennet gant Natacha Gerritsen.
* 2006 : *Miss Julie*, skrivet gant August Strindberg ha leurennet gant Didier Long.
* 2010 : *Mon Tibet*, skrivet gant Michel Lengliney ha leurennet gant Didier Long.

## Liammoù diavaez
*
## Daveennoù
Martine Sarcey

**Martine Sarcey**, bet ganet **Martine Rouchaud** e Pariz XVI d'an 28 a viz Gwengolo 1928 hag aet da Anaon e Pariz XI d'an 11 a viz Mezheven 2010, a oa un aktourez c'hall.

Eviti da vezañ kaset he micher er c'hoariva peurliesañ, tapet he devoa brud a-drugarez da heuliadennoù skinwel dreist-holl, *[[La porteuse de pain]]* (*An dougerez vara* e brezhoneg) peurgetket. Unan e-touez mouezhioù meur bed an advouezhiañ e oa ivez : prestet he devoa he mouezh d'an aktourez vreizhveuriat Audrey Hepburn en darn vrasañ eus he filmoù (adalek 1958) ha d'an aktourez stadunanat Elizabeth Montgomery en heuliad *[[Bewitched]]* da skouer.

## He fezhioù-c'hoari
 War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.

## Un nebeud filmoù pouezus a-hed he micher
* *[[La Leçon particulière]]* (1968),
* *[[L'important c'est d'aimer]]* (1975),
* *[[Un éléphant, ça trompe énormément]]* (1976),
* *[[L'Hôtel de la plage]]* (1978),
* *[[La maladie de Sachs]]* (1999),
* *[[L'Équipier]]* (2004).

## Liamm diavaez
* '''Martine Sarcey''' war Internet Movie Database
Grégori Derangère

**Grégori Derangère**, bet ganet e Montpelhièr (Hérault, Bro-C'hall) d'ar 27 a viz Meurzh 1971, a zo un aktour gall.

## E filmoù er sinema
### [[1990]]-[[1999]] : pemp film
* 1996 : *[[Anna Oz]]*, sevenet gant Éric Rochant.
* 1997 :
** *[[Marie Baie des Anges]]* gant Manuel Pradal,
** *[[Amis pour la vie (film, 1997)|Amis pour la vie]]* film berr gant Éric Bitoun.
* 1999 :
** *[[Pas de scandale]]* gant Benoît Jacquot,
** *[[Secteur 1]]* film berr gant Bonaventure Leroy-Selva.
### [[2000]]-[[2009]] : unnek film (c'hwezek en holl)
* 2000 : *[[30 ans]]*, sevenet gant Laurent Perrin.
* 2001: *[[La Chambre des officiers (film)|La Chambre des officiers]]* gant François Dupeyron.
* 2002 : *[[Mille millièmes, fantaisie immobilière]]* gant Rémi Waterhouse,
* 2003 : *[[Bon voyage (film, 2003)|Bon voyage]]* gant Jean-Paul Rappeneau.
* 2004 : 
** *[[L'Équipier]]* gant Philippe Lioret,
** *[[Le genre humain - 1ère partie : Les Parisiens]]* gant Claude Lelouch.
* 2005 :
** *[[D'Artagnan et les Trois mousquetaires]]* gant Pierre Aknine, 
** *[[Le Courage d'aimer]]* gant Claude Lelouch (eil film a-gevret).
* 2006 :
** *[[Le Passager de l'été]]* gant Florence Moncorgé-Gabin,
** *[[Les Fragments d'Antonin]]* gant Gabriel Le Bomin.
* 2009 : *[[Une semaine sur deux (et la moitié des vacances scolaires)]]* gant Ivan Calbérac.
### [[2010]]-[[2019]] : daou film (triwec'h en holl)
* 2010 : *[[Insoupçonnable (film, 2010)|Insoupçonnable]]*, sevenet gant Gabriel Le Bomin (eil film a-gevret).
* 2011 : *[[L'Assaut (film (2011)|L'Assaut]]* gant Julien Leclercq.

## Liamm diavaez
* '''Grégori Derangère''' war Internet Movie Database
* Poltred '''Grégori Derangère''' war Les GENS du CINEMA

## Notennoù ha daveennoù
Antonia Kohary

Maria **Antonie Gabriele Koháry de Csábrág et Szitnya**, ganet e Budapest e 1797, ha marvet e Vienna e 1862, a oa ur briñsez hungarat eus an tiegezh Koháry, hag unan eus brasañ perc'henned Hungaria.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas d'ar priñs alaman Ferdinand Georg August von Sachsen-Coburg-Saalfeld-Koháry‎ (1781-1851), jeneral en arme aostrian ha dug Sachsen-Coburg-Gotha. Pevar bugel o doe:

Dimezet e oa d'ar briñsez slovak Antonia Kohary (1792-1862), ha pevar bugel o doe: 
* Ferdinand August Franz Anton (1816−1885), Roue Portugal evel Fernando II Portugal.
**dimezet e 1836 da Maria II Portugal, 
* August (1818–1881), 
**dimezet e 1843 d'ar briñsez c'hall Clementine d’Orléans; ur mab dezho a renas e Bulgaria evel Ferdinand Iañ Bulgaria
* Viktoria (1822–1857), 
**dimezet e 1840 da Louis d’Orléans, dug Nemours
* Leopold (1824–1884), 
**dimezet e 1861 da g-Konstanze Geiger, "Freifrau von Ruttenstein".
Enez Margarita (Venezuela)

**Enez Margarita** (*Isla de Margarita* e spagnoleg), zo un enezenn eus Venezuela, er Mor Karib. 
Gant inizi all bihanoc'h (Coche ha Cubagua) e ya d'ober stad an Nueva Esparta.
Patrick Fiori

**Patrick Fiori** (*Patrick Jean-François Chouchayan* e anv gwir) zo sonaozer ha kaner gallek. Ganet eo d'an 23 a viz Gwengolo 1969 e Marselha, diwar ur vamm ganet e Korsika hag un tad eus Armenia.

Kanet en deus evit Frañs e kenstrivadeg an Eurovision e 1993. Brud en deus bet dreist-holl o vezañ Phœbus er gomedienn war gann *Notre-Dame de Paris* . Kanet en deus gant arzourien c'hallek all brudet evel Jean-Jacques Goldman, Garou ha Florent Pagny.
Pascale Chiron

**Pascale Chiron** (ganet e 1975) zo kuzulierez e ti-kêr Naoned, en anv Europe Écologie. 

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn Pascale Chiron
Levraoueg Vroadel Bro-C'hall

**Levraoueg Vroadel Bro-C'hall** (***Bibliothèque nationale de France*** / *BnF* hec'h anv gallek ofisiel) zo ul levraoueg e Pariz, kêr-benn Bro-C'hall. Brasañ ha pouezusañ levraoueg ar Stad c'hall eo.

Krouet e oa bet diwar al levraoueg roueel savet dindan ren Charlez V, e 1368. E 1792 e oa deuet al "levraoueg roueel" da vezañ "levraoueg vroadel".

Hervez lezenn e rank an holl diez-embann er Stad c'hall kas d'ar BnF skouerennoù eus kement tra a vez embannet ganto.

E 1996 e voe digoret d'an dud al Levraoueg François-Mitterrand, a zo ur rann eus ar BnF.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar BnF
* Al levraoueg François-Mitterrand
* Lec'hienn al levraoueg niverel Gallica
Jean Grémillon

**Jean Alexandre Louis Eugène Grémillon**, bet ganet e Bayeux (Calvados) d'an 3 a viz Here 1901 hag aet da Anaon e Pariz d'ar 25 a viz Du 1959, a oa ur skriver senario ha filmaozour gall.

Soner, sonaozour hag oberour, Jean Grémillon a oa ur arzour hep e bar hag a zo chomet e-touez pennañ filmaozourien istor ar sinema gall.
Antigone

__NOTOC__
**Antigone** zo un anv henc'hresianek brudet, hini meur a harozez.

## Mojennoù
* **[[Antigone (merc'h Oidipoüs)|Antigone]]**, merc'h Oidipoüs, priñsez eus Thebai, enebet ouzh hec'h eontr Kreon.
* **[[Antigone (Fthia)|Antigone Fthia]]**, pried kentañ Peleüs.
* **[[Antigone (merc'h Laomedon)]]**, troet e c'hwibon goude bezañ lavaret bezañ par d'an doueez Hera.

## Arzoù ha lizhiri
### C'hoariva
* ***[[Antigone (Sofokles)|Antigone]]*** gant Sofokles (war-dro 440 kent J.-K.) ;
* ***[[Antigone (Garnier)|Antigone]]*** gant Robert Garnier (1580) ;
* ***[[Antigone (Rotrou)|Antigone]]*** gant Jean de Rotrou (1636-1637) ;
* ***[[Antigone (Alfieri)|Antigone]]*** gant Vittorio Alfieri (1783-1789) ;
* ***[[Antigone (Cocteau)|Antigone]]*** gant Jean Cocteau (1922) ;
* ***[[Antigone (Anouilh)|Antigone]]*** gant Jean Anouilh (1944) ;
* ***[[Antigone (Brecht)|Antigone]]*** gant Bertolt Brecht (1948) ;
* ***[[Antigone voilée]]*** gant François Ost (1999).

### Romant
* ***[[Antigone (Bauchau)|Antigone]]***, romant gant Henry Bauchau e 1997.

### Filmoù
* ***[[Antigone (film, 1961)|Antigone]]***, film renet gant Yórgos Tzavéllas e 1961.
* ***[[Antigone (film, 1965)|Antigone]]***, film renet gant Franz Peter Wirth e 1965.
* ***[[Antigone (film, 1991)|Antigone]]***, film renet gant Jean-Marie Straub ha Danièle Huillet e 1991.

### Skinwel
* ***[[Antigone (film skinwel, 1973)|Antigone]]*** gant Jean-Paul Carrère, diwar oberenn Sofokles (1973).
* ***[[Antigone (film skinwel, 1974)|Antigone]]*** gant Stellio Lorenzi, diwar oberenn Sofokles (1974). 
* ***[[Antigone 34 (heuliad filmoù skinwel)|Antigone 34]]***, heuliad filmoù skinwel gant Louis-Pascal Couvelaire (2012).

### Sonerezh
* ***[[Antigone (Honegger)|Antigone]]***, drama war gan gant Arthur Honegger (1927-1929).

## Loenoniezh
### Evnoniezh
* ***[[Antigone (genad)|Antigone]]***, ur genad evned eus ar c'herentiad Gruidae, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Pennad kar
*Antigonos
Kumuniezh kumunioù Aod Pentevr

**Kumuniezh-kumunioù Aod Pentevr** a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Un darn eus Bro Sant-Brieg eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Lambal Douar ha Mor, goude kendeuziñ gant div gumuniezh-kumunioù-all, 2 gumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Matignon, 6 kumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin ha 5 kumun a oa e Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.

Edo he sez e Sant-Alvan. He frezidant diwezhañ zo Joseph Jaffres, eilmaer Pleneg-Nantraezh

## Ar c'humunioù
C'hwec'h c'humun a yae d'ober anezhi:
#ar Vezvid
#Erge-ar-Mor
#Plangonwal
#Pleneg-Nantraezh
#Plurien
#Sant-Alvan (sez)

## Pennad kar
*Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor

## Liamm diavaez
*Lec'hienn an etrekumuniezh

## Notennoù
Pen yr Ole Wen

**Pen yr Ole Wen** zo ur menez, eus menezieg *Y [[Carneddau]]*, en Eryri, en hanternoz Kembre, etre Gwynedd ha Sir Conwy. 978 m zo dezhañ.
Mirlenn Nant-y-moch

**Nant-y-moch** zo ur virlenn e Kembre, er c'hornôg da venezioù Pumlumon, e biz Ceredigion, en tolead a zo etre Aberystwyth er c'hornôg, Machynlleth en hanternoz, Llanidloes er reter ha Ponterwyd er c'hreisteiz.
Remorques

***Remorques*** zo ur film-drama, sevenet gant ar filmaozour gall Jean Grémillon, hag a oa deuet er-maez d'an 27 a viz Du 1941.

Azasaet e oa bet ar senario gant André Cayatte, Jacques Prévert (evit ar perzh a sell ouzh an divizoù peurgetket) ha Charles Spaak, diwar ar romant *[[Remorques (romant)|Remorques]]* gant Roger Vercel (1935).

Kas ar film-mañ da benn ne voe ket tra aes, na tost. Kroget e 1939 ne voe echuet nemet e miz Gwengolo 1941, dreist-holl peogwir e oa bet galvet Jean Grémillon dindan an armoù, evel ar pennaktour Jean Gabin, a oa er morlu e Cherbourg. An Eil Brezel-bed eo ivez a reas da zarempredoù etre Gabin ha Michèle Morgan terriñ : 
aet e oa-hi d'ar Stadoù-Unanet hag eno e timezas e 1942 d'an aktour stadunanat William Marshall.

Ur vutunenn ha pevar-ugent e badelezh, kroget e oa bet da dreiñ darvoudoù diavaez **Remorques** e Brest ha war Aod ar Vougo (Gwiseni) kerkent ha miz Gouere 1939. Adkroget e voe gant an darvoudoù diabarzh adalek an 11 a viz Eost e studioioù Boulogne-Billancourt betek ma tisklêrias Bro-C'hall ar brezel da Alamagn e penn kentañ miz Gwengolo.

## An danvez
Tra m'emañ o lidañ eured unan eus e vartoloded ez eo ret da André Laurent, kabiten ar ramoker *Cyclope*, mont war sikour al lestr-karg *Mirva* o lezel ar wreg-nevez hag e wreg Yvonne war e lerc'h. Houmañ, kuzhet he c'hleñved bras ouzh he gwaz, a fellfe dezhi e tilezfe-eñ e vicher evit gwir.

Antronoz veure e tistro ar *Cyclope* d'ar porzh, ar *Mirva* stag outañ ha war e vourzh Catherine, gwreg ar c'habiten a gouezho André e karantez ganti. Da gCatherine, deuet da vezañ e wreg kleiz, e kinnig André mont kuit gantañ pa denn Yvonne he huanad diwezhañ entre e zivrec'h.

Koll a ra André Laurent div vaouez e vuhez war un dro dre ma ya Catherine diwar e dro da-heul.

## Roll ar gomedianed pennañ
* Michèle Morgan : Catherine,
* Jean Gabin : André Laurent,
* Madeleine Renaud : Yvonne Laurent, gwreg André,
* Fernand Ledoux : Kerlo, ar bousouin,
* Jean Marchat : Marc, gwaz Catherine,
* Jean Daste : an oberier radio.

Da-geñver *Remorques* e oa bet bodet Gabin ha Morgan adarre, tri bloavezh goude ma voe deuet er-maez *[[Le Quai des brumes]]* gant Marcel Carné. Ret e vo dezhe gortoz betek 1952 a-raok treiñ asambles a-nevez e-barzh *[[La Minute de vérité]]* gant Jean Delannoy.

O c'hoari roll bihan ur martolodod en devoe tro Robert Dhéry d'en em ziskouez evit ar wech kentañ en ur film sinema hir. Da-heul ar brezel e vo krouet ar strollad fentigellourien droch *[[Les Branquignols]]* gantañ, a-gevret gant e wreg Colette Brosset.

## Goproù
Hoc'h-gouez Kalydon

**[[Hoc'h-gouez]] Kalydon** zo ul loen eus mojennoù Hellaz kozh a veze oc'h ober freuz ha reuz war-dro Kalydon, en Aitolia.

Ganet e vije bet eus gwiz Krommyon hervez Strabon. Kaset e oa bet gant an doueez Artemis da gastizañ Oineüs, roue Kalydon abalamour m'en devoa ankouaet ober ur prof d'an doueez evel d'an doueed all da-geñver gouel an Thalysia. Hervez Homeros ne oa nemet « un hoc'h-gouez digenvez, gwenn e zent », hogen da Ovidius e oa « ur pikol hoc'h-gouez ken bras ma ne oa tarv ebet kement hag eñ en Epeiros c'heotek (...) », hag e « reun a oa reut evel goafoù-bann en-dro d'e c'houzoug ; leuskel a rae toc'hadennoù raouliet, un eonenn verv a vere war e chouk ledan ; e zent a oa keit ha re un olifant ; kurunoù a deue e-maez e veg ; gant e alan e c'hwezhe an tan e bodoù ar gwez. »

Hag ar roue Oineüs da gas e vab Meleagros da duta, evit aozañ ar chase. Dibab a reas Atalante, ur plac'h kaer hag ur chaseourez a zoare. Hag int da chaseal al loen. Atalante a roas an taol kentañ, met Meleagros a lazhas anezhañ. Peogwir e voe komzet vil outi gant an daou chaseour all, Eurypylos hag Ifikles, e voent lazhet ivez gant danvez he gwaz. Ha peogwir e oa droug e Tokseüs ha Pleksippos, e eontred, o welout ar priz roet d'ar gwellañ chaseour o vont gant ur vaouez, e lazhas anezho ivez.
Jean Gabin

**Jean Gabin**, bet ganet **Jean-Alexis-Gabin Moncorgé** e Pariz IX (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'ar 17 a viz Mae 1904 hag aet da Anaon e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall) d'ar 15 a viz Du 1976, a oa un aktour gall.
Alarc'h trompilh

An **Alarc'h trompilh** (liester : **Elerc'h trompilh**) a zo un evn palvezek, *Cygnus buccinator* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Alaska, kornôg Kanada ha hanternoz-kreiz SUA.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez
*  ''Cygnus buccinator'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cygnus buccinator'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Alarc'h c'hwitell

An **Alarc'h c'hwitell** (liester : **Elerc'h c'hwitell**) a zo un evn palvezek. *Cygnus columbianus* an anv skiantel anezhañ.

## Isspesadoù
**C. c. columbianus*, a vev en Alaska ha Kanada
*Alarc'h Bewick (*C. c. bewickii*), a vev en Eurazia

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Daveoù ha notennoù
Impalaerez Brazil

E-keit ma padas Impalaeriezh Brazil (1822-1889), e voe peder **impalaerez Brazil**. 

#Ar gentañ, Maria Leopoldine Aostria, eo an hini nemeti a gemeras perzh e politikerezh he bro nevez, ha rejantez e veze zoken pa veze he fried Pedro Iañ Brazil, o redek ar bed, ha keloù a gase d'he zad, Franz Iañ Aostria, eus darvoudoù Brazil.

#War-lerc'h Leopoldina, e renas Amélie von Leuchtenberg, met ne voe ket pell e karg. Gant he fried Pedro Iañ e tistroas da bortugal, goude dezho dilezel ar gurunenn, da vont da stourm evit gwirioù e verc'h Maria II Portugal.

#An trede impalaerez e oa Teresa de Bourbon-Div Sikilia, a voe didrousoc'h e bed ar politikerezh, bepred e veze gant he fried, Pedro II, ha ne gomzas ket nemeur en hec'h harlu. O merc'h, Isabel do Brasil, ne savas morse war dron Brazil, abalamour ma voe embannet Republik Brazil e 1889, goude ma oa bet rejantez an Impalaeriezh dre deir gwech, ha dreist-holl pa voe lakaet fin da sklaverezh e Brazil.

## Impalaerezed Brazil – [[Tiegezh Bragança]]

## Impalaerez titlet Brazil

Dre Feur-emglev Rio de Janeiro (1825), entre Portugal ha Brazil e 1825, a lakeas fin da Brezel Dizalc'hted Brazil, e voe anavezet emrenerezh ar vro, met miret e oa an titl *imperador titular do Brasil* evit João VI, a oa Roue Portugal. E bried eta, Carlota Joaquina de Borbón, a oa neuze *imperatriz titular do Brasil*. Pa varvas he fried, seizh miz goude, e kollas Carlota he zitloù, hini kurunenn Portugal evel hini Brazil, evit bout rouanez-vamm hag impalaerez-vamm.

## Evezhiadenn
Ma he devije asantet merc'h henañ Pedro II, Isabel do Brasil, kemer ar gurunenn, ha hi priñsez impalaerel Brazil en amzer ma voe embannet ar Republik, e vije deuet da vout impalaerez Brazil, rak an titl a zo bet roet da genseurtez an impalaer ha da penn ar stad en impalaeriezh.
Meurzh 2014 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2013 e Breizh - **2014 e Breizh** - 2015 e Breizh

2014 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*23 a viz Meurzh ha 30 a viz Meurzh : kentañ tro hag eil tro ar votadegoù evit ar c'huzulioù-kêr.

__NOTOC__
2015

*Diwar-benn bloavezh *'2015*' an [[deiziadur gregorian]] eo ar bajenn-mañ.

== Deiziadurioù all ==
Klotañ a raio bloavezh 2015 an [[deiziadur gregorian]] gant ar bloavezhioù-mañ :
* [[Deiziadur hebraek]] : 5775 / 5776
* [[Deiziadur muzulman]] : 1436 / 1437
* [[Deiziadur pers]] : 1393 / 1394
* [[Deiziadur sayana]] : 1936 / 1937
* [[Deiz juluan|Devezhioù juluan]] : 
* [[Bloaz nevez Sinaat]] :

== Darvoudoù diawelet ==

== Darvoudoù ==
==== Genver ====
*[[1añ a viz Genver]] : dont a ra [[Lituania]] da vezañ an naontekvet bro dezhi an [[euro]] da voneiz.
*[[7 a viz Genver]] : [[Lazhadeg ar Merc'her 7 a viz Genver 2015 e-ti Charlie Hebdo|gwalldaol]] e [[Pariz]] a-enep ar gazetenn *Charlie Hebdo*. Daouzek den zo lazhet gant sponterien islamour.

=== C'hwevrer ===
* [[8 a viz C'hwevrer]] : didarzh ar [[Volcán de Fuego]] e [[Guatemala]].

=== Meurzh ===
* [[6 a viz Meurzh]] &ndash; *Dawn*, sonterez an [[NASA]], a zo bet da gelc'htreiñ tro-dro da [[Ceres (korrblanedenn)|Ceres]]. Kentañ lestr-egor o weladenniñ ur [[korrblanedenn|gorrblanedenn]].

=== Mae ===
* [[23 a viz Mae]] &ndash; Deuet eo [[Iwerzhon]] da vezañ ar vro gentañ da aotren an euredoù etre heñvelrevidi dre ur mouezhiadeg poblek.

=== Gouere ===
*[[14 a viz Gouere]] &ndash; *New Horizons'', lestr-egor an NASA, a dremen e-kichen Pluto.

### Gwengolo
* 28 a viz Gwengolo &ndash; Diskleriet eo gant an NASA eo bet kavet dour er stad dourek war Meurzh.

### Du
*1añ a viz Du : trec’h eo ar strollad AKP e dilennadeg kannaded Turkia.
*13 a viz Du : meur a walldaol e Pariz, gant ouzhpenn 130 a dud marv.

## Marvioù pennañ
* 24 a viz Here : Maureen O'Hara, aktourez iwerzhonat.
* 12 a viz Meurzh : Terry Pratchett, skrivagner saoz
* 7 a viz Even : Christopher Lee, aktour saoz
* 10 a viz Du : Helmut Schmidt, bet Kañseller Alamagn.
* 28 a viz Kerzu : Lemmy, kaner ha soner gitar-boud

## Daveoù
Arondisamant Marmande

**Arondisamant Marmande** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lot-et-Garonne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Marmande e 10 kanton hag e 98 kumun :
* kanton Bouglon ;
* kanton Castelmoron-sur-Lot ;
* kanton Duras ;
* kanton Lauzun ;
* kanton Marmande-Kornôg ;
* kanton Marmande-Reter ;
* kanton Le Mas-d'Agenais ;
* kanton Meilhan-sur-Garonne ;
* kanton Seyches ;
* kanton Tonneins.
Arondisamant Nérac

**Arondisamant Nérac** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lot-et-Garonne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Nérac e 7 kanton hag e 58 kumun :
* kanton Casteljaloux ; 
* kanton Damazan ; 
* kanton Francescas ; 
* kanton Houeillès ; 
* kanton Lavardac ; 
* kanton Mézin ; 
* kanton Nérac.
Arondisamant Villeneuve-sur-Lot

**Arondisamant Villeneuve-sur-Lot** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lot-et-Garonne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Villeneuve-sur-Lot e 11 kanton hag e 92 kumun :
* kanton Cancon ;
* kanton Castillonnès ;
* kanton Fumel ;
* kanton Monclar ;
* kanton Monflanquin ;
* kanton Penne-d'Agenais ;
* kanton Sainte-Livrade-sur-Lot ;
* kanton Tournon-d'Agenais ;
* kanton Villeneuve-sur-Lot-Norzh ;
* kanton Villeneuve-sur-Lot-Su ;
* kanton Villeréal.
Arondisamant Brageirac

**Arondisamant Brageirac** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Dordogne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Brageirac (betek 2014) e 14 kanton hag e 159 c'humun :
* kanton Beaumont-du-Périgord ;
* kanton Brageirac-1 ;
* kanton Brageirac-2 ;
* Kanton Le Buisson-de-Cadouin ;
* kanton Eymet ;
* kanton Issigeac ;
* kanton La Force ;
* kanton Lalinde ;
* kanton Monpazier ;
* kanton Sainte-Alvère ;
* kanton Sigoulès ;
* kanton Vélines ;
* kanton Villamblard ;
* kanton Villefranche-de-Lonchat.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Dordogne d'ar 1 a viz Genver 2017. 133 c'humun zo en arondisamant Brageirac bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Nontron

**Arondisamant Nontron** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Dordogne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Nontron en eizh kanton (betek 2014) hag e pevar-ugent kumun :
* kanton Bussière-Badil,
* kanton Champagnac-de-Belair,
* kanton Jumilhac-le-Grand,
* kanton Lanouaille,
* kanton Mareuil,
* kanton Nontron,
* kanton Saint-Pardoux-la-Rivière,
* kanton Thiviers.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Dordogne d'ar 1 a viz Genver 2017. 100 kumun zo en arondisamant Nontron bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Periguers

**Arondisamant Periguers** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Dordogne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Periguers e 18 kanton (betek 2014) hag e 196 kumun :
* kanton Brantôme
* kanton Excideuil
* kanton Hautefort
* kanton Montagrier
* kanton Montpon-Ménestérol
* kanton Mussidan
* kanton Neuvic
* kanton Periguers-Biz
* kanton Periguers-Kornôg
* kanton Periguers-Kreiz
* kanton Ribérac
* kanton Saint-Astier
* kanton Saint-Aulaye
* kanton Saint-Pierre-de-Chignac
* kanton Savignac-les-Églises
* kanton Thenon
* kanton Vergt
* kanton Verteillac

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Dordogne d'ar 1 a viz Genver 2017. 146 kumun zo en arondisamant Periguers bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Agen

**Arondisamant Agen** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lot-et-Garonne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Agen e 12 kanton hag e 71 kumun :
* kanton Agen-Biz ;
* kanton Agen-Gevred ;
* kanton Agen-Kornôg ;
* kanton Agen-Kreiz ;
* kanton Agen-Norzh ;
* kanton Astaffort ;
* kanton Beauville ;
* kanton Laplume ;
* kanton Laroque-Timbaut ;
* kanton Port-Sainte-Marie ;
* kanton Prayssas ;
* kanton Puymirol.
Arondisamant Sarlat-la-Canéda

**Arondisamant Sarlat-la-Canéda** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Dordogne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Sarlat-la-Canéda e 10 kanton (betek 2014) hag e 122 gumun :
*kanton Belvès ;
*kanton Le Bugue ;
*kanton Carlux ;
*kanton Domme ;
*kanton Montignac ;
*kanton Saint-Cyprien ;
*kanton Salignac-Eyvigues ;
*kanton Sarlat-la-Canéda ;
*kanton Terrasson-Lavilledieu ;
*kanton Villefranche-du-Périgord.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Dordogne d'ar 1 a viz Genver 2017. 141 kumun zo en arondisamant Sarlat-la-Caneda bremañ.

## Daveoù
Bernhard

**Bernhard** zo un anv-bihan alamanek, kar da v-Bernez, e brezhoneg.

## Gerdarzh

## Yezhoù all
*Bernez e brezhoneg
*Bernard e galleg
*Bernardo e spagnoleg

## Tud
* Bernhard von Sachsen-Weimar, jeneral alaman
* Bernhard von Sachsen-Jena (1638-1678), kentañ dug Sachsen-Jena.
* Bernhard Iañ Sachsen-Meiningen

* Bernhard Horwitz, echedour alaman

### Anv-tiegezh
*Thomas Bernhard (1931–1989), skrivagner aostrian
Bernhard von Sachsen-Jena

**Bernhard von Sachsen-Jena** (1638–1678) a voe kentañ dug Sachsen-Jena (Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) adalek 1672 betek e varv.
Hermelandus

**Hermelandus** zo ur sant frank eus ar VIIvet kantved. *Hermeland* ha *Herblain, Herbland,  Erbland* a vez graet anezhañ e galleg ivez. E brezhoneg e veze lavaret Hermelen A-wechoù e vez droukvesket e anv gant hini sant Herbod. Anavezet eo e vuhez dre ar skrid latin *Vita Hermelandi*. En eskopti Naoned e vez lidet d'ar 25 a viz Meurzh. Sant-Ervlan, e-kichen Naoned, zo anvet diwarnañ.

## E vuhez
Ganet e oa e Noyon, en eskopti Laon, e Neustria, war-dro 640, ha marvet war-dro 720. Savet e voe e lez ar roue Klotar III (657-673) ha boutouilher e tgeuas da vezañ. Troet e oa gant ar relijion gristen ha mont a reas da vanac'h da abati Fontenelle (hiziv abati Saint-Wandrille e Seine-Maritime, e Normandi ) dindan an abad Ansbert, a voe eskob Rouen, ha sant. Anvet e voe da veleg gant sant Ouen, eskob a-raok Ansbert.

Er mare-se edo Pasquier, eskob Naoned, o c'houlenn digant abati Fontenelle kas unan bennak da sevel ur manati e-kichen Naoned. Hermelandus an hini a voe dibabet evel abad ur gumuniezh vihan ac'h eas da chom war lez al Liger en enez Indre, anvet Antrum neuze.

Pa voe erru re gozh en em dennas Hermelandus en enezennig amezek, Indret, anvet Antricium neuze, hag eno e varvas en 720.

Da gentañ e oa bet beziet e bered ar venec'h. Goude e voe lakaet e gorf en iliz an abati dindan an aoter. E 843, d'ar 24 pe d'ar 25 a viz Mezheven, pa veze ar Vikinged oc'h ober o reuz, e voe distrujet an abati, devet kêr Naoned, ha kaset relegoù ar sant da Loches.

## Notennoù
Sant-Hermelen

**Sant-Hermelen** zo un anv-lec'h brezhonek, savet diwar anv Hermelandus, manac'h frank eus ar , e Bro-Naoned, Breizh.

## Lec'hioù
* Sant-Hermelen-ar-C'hrec'h, deuet da vout Sant-Ervlon-ar-Roz. 
* Sant-Hermelen-Naoned, deuet da vout Sant-Ervlan.
* Sant-Hermelen-Roazhon, deuet da vout Sant-Ervlon-an-Dezerzh.

## Notennoù
Teresa Cristina an Div Sikilia

**Teresa Cristina an Div Sikilia**, *Teresa Cristina di Borbone-Due Sicilie* en italianeg ha *Teresa Cristina de Bourbon-Duas Sicílias* e portugaleg, (Naplez, 14 a viz Meurzh 1822 - Porto, 28 a viz Kerzu 1889) a oa ur briñsez eus Rouantelezh Naplez, dimezet gant Pedro II Brazil, impalaer Brazil.

Ganet e oa e Rouantelezh an Div Sikilia. Ur briñsez eus an Tiegezh Bourbon-Sikilia e oa, hag a deuas da vout trede ha diwezhañ impalaerez Brazil.

Merc'h e oa da Francesco Iañ an Div Sikilia. Mervel a reas he zad pa oa eizh vloaz. He mamm, an infantez María Isabel Spagn, ne rae ket war he zro. Ur plac'hig abaf ha didrouz e oa, ha ne oa ket gwall goant.
Da 22 vloaz, e 1843, e voe dimezet, dre hanterouriezh, e Naplez, d'an impalaer Pedro II Brazil.