open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beuvron-en-Auge

**Beuvron-en-Auge** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 

Normandie Calvados Beuvron1 tango7174.jpg
Beuvron-en-Auge plein.JPG|

## Istor
### kantved
* E 1856 e voe staget kumun Clermont-en-Auge ouzh kumun Beuvron.
* E 1923 e voe ouzhpennet *en-Auge* ouzh anv Beuvron. 
### kantved
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk

Beuvron_en_Auge_Manoir.jpg|Maner ar bourk
Beuvron en Auge - Eglise Saint Martin.jpg|An iliz katolik
Chapelle de Clermont en Auge.jpg|Ar chapel
Chapelle de Clermont en Auge - Intérieur.jpg|Diabarzh ar chapel

* Manerioù Le Lieu Hocquart, hini bourc'h Beuvron ( kantved), hag hini La Hogue,
* Tiez gant mogerennoù koad, - kantved, 
* Ar c'hoc'hu, kempennet e 1975, 
* Ostaliri a-wechall La Boule d'Or,  kantved, 
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, 1640-1643. 
* Chapel *Sant Mikael* e Clermont-en-Auge.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Lupita

**Lupita** zo ur berrstumm d'an anv-bihan spagnolek Guadalupe, deut diwar *Guadalupita*.

## Tud
 
*Lupita D'Alessio, Guadalupe Contreras Ramos (ganet e 1954), kanerez hag aktourez vec'hikan .
*Lupita González, María Guadalupe González Gallegos (ganet e 1987), aktourez vec'hikan.
*Lupita Jones, María Guadalupe Jones Garay (ganet e 1968), Miss Universe 1991.
*Lupita Lara, Guadalupe Lara Ochoa (ganet e 1950), aktourez vec'hikan
*Lupita Pérez Arias, Guadalupe Pérez Arias (1921-2005), kanerez vec'hikan soprano
*Lupita Tovar, Guadalupe Tovar (ganet e 1910), kentañ aktourez vec'hikan en ur film komzet , *Santa*, en 1931.
*Lupita Nyong'o, aktourez kenyan, ganet e Mec'hiko

## Pennadoù kar
*Lupe 
*Guadalupe
Rumesnil

**Rumesnil** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* E 1840 e voe staget kumunioù Les Groiselliers (28 annezad e 1836) ha Saint-Gilles-de-Livet (70 annezad e 1836) ouzh kumun Rumesnil (152 annezad e 1836).
### kantved
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik * Sant Pêr* e bourc'h Rumesnil,  kantved. 
* Grignol an deog, dibenn ar  kantved e Saint-Gilles-de-Livet.
* Chapel *Sant Jili* e Saint-Gilles-de-Livet,  kantved. 
* Maner Les Groisilliers,  kantved.
* Ne chom roud ebet eus Iliz *Intron-Varia* e parrez a-wechall Les Groiselliers.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Giambattista Marino

**Giambattista Marino**, pe **Giovan Battista Marino**, ganet d'ar 14 a viz Here 1569 e Napoli (Rouantelezh Naplez) ha marvet eno ivez d'ar 26 a viz Meurzh 1625, a oa ur barzh ha skrivagner italianek, hag unan eus barzhed varok Italia, ma voe laret marinismo eus e zoare. Bras e voe e levezon war al lennegezh italianek er XVIIvet kantved. Kavet e veze an doare-se dre Europa a-bezh, preziosismo e oa e Bro-C'hall, eufuismo e Bro-Saoz, (diwar anv ar romant *Euphues* gant John Lyly), culteranismo en Spagn. 

Anezhañ e skrivas ar skridvarnour Francesco de Sanctis : ""Roue ar c'hantved, mestr meur ar gomz, eo ar marc'heg Marino an hini e voe, enoret, lidet, pansionet, lakaet da briñs ar varzhed, ar re a wechall hag ar re a vremañ, ha n'eo ket gant ar bobl, met gant illurañ tud an amzer-hont." ( "Il re del secolo, il gran maestro della parola, fu il cavalier Marino, onorato, festeggiato, pensionato, tenuto principe de' poeti antichi e moderni, e non da plebe, ma da' più chiari uomini di quel tempo."

## Oberennoù
* *La Rime* (1602), 
* *La Lira* (1614), 
* *Le Dicerie sacre* (1614),
* *La Sampogna* (1620), 
* *L'Adone* (1623).
Sukarrieta

**Sukarrieta** zo ur gumun en arvor Bizkaia, en Euskal Herria.

Sukarrieta, Euskal Herria.jpg|Sukarrieta, gwelet a-bell
Ana Pauker

**Ana Pauker** (1893 - 1960), bet ganet **Hannah Rabinsohn**, a oa un emsaverez ha komunourez rouman a voe ministrez an Aferioù Diavaez er Stad rouman eus 1947 betek 1952.

## Buhez

E Codăești, e-kichen Vaslui e Moldavia, e voe ganet Hannah Rabinsohn d'an 13 a viz C'hwevrer 1893, en ur familh rabined. D'an oad a 22 vloaz, pa oa-hi studierez e 1915 a-benn kelenn hebraeg, ez eas e Strollad Sokialour-gwerinel Roumania. Daou vloaz war-lerc'h e voe un disrann er Strollad etre dalc'hidi ar werinelezh sokial ha re ar Volcheviked, ha gant ar re ziwezhañ-mañ ez eas Ana Rabinsohn. Sikour a reas da sevel Strollad Komunour Roumania (S. K. R.), hag e 1922 e voe dilennet e kuzul-ren S. K. R. end-eeun.
E 1919 he voe dimezet gant Marcel Pauker. Tri bugel a zeuas d'ar priedoù.

E 1925 e voe harzet, ha goude bezañ bet divac'het ez eas da Voskov. E 1931 e kemeras perzh er Bodad-ren bet savet gant an Ensavadur Etrebroadel Komunour evit skoazellañ renerien ar Strollad Komunour Gall.
E 1938 e voe he gwaz harzet ha lazhet en U. R. S. S., ar pezh na viras ket ouzh Ana Pauker a chom feal d'ar gomunouriezh, d'an U. R. S. S. ha da Jozef Stalin.

Distreiñ a reas da Roumania, ma labouras dre guzh ha ma voe harzet adarre. E 1940 e voe adlakaet en he frankiz e-kerzh un eskemm prizonidi a voe etre an U. R. S. S. ha Roumania. E 1944 e voe ezel eus Sekretouriezh Kuzul-kreiz S. K. R.

D'ar 5 a viz Du 1947 e voe anvet da vinistrez an Aferioù Diavaez, ha bes-pennmaodiernez e voe da c'houde. Neuze e krogas e Roumania ur maread gwaskadur "didruez dre ret", hervez Ana Pauker hec'h-unan, gant ar pal moustrañ ar soñjerien bennañ ; stag ouzh ar marevezh-se e chom Ana Pauker en eñvor ar Roumaned.

D'an 10 a viz Gouhere 1952, pa voe ul luskad enepyuzev er gomunouriezh, e voe diskarget Ana Pauker en S. K. R. hag er gouarnamant en abeg d'he "liesvroadelouriezh" ha d'he "dehouegezh" ; ar wirionez eo he doa kollet ur stourm a-enep Gheorghe Gheorgiu-Dej, pennsekretour S. K. R., a oa harpet gant Jozef Stalin e-kerzh skarzhadeg ar renerien gomunour gozh hag ar soñjerien yuzev.
E deroù 1953 e voe harzet adarre ; goude marv J. Stalin e miz Meurzh 1953 e voe divac'het Ana Pauker ha lakaet da annezadez evezhiet e-pad meur a vloaz. Daoust dezhi bout bet skarzhet eus S. K. R. e voe aotreet da labourat evel troourez alamaneg ha galleg e ti an Embannadurioù Politikel.

D'an 3 a viz Even 1960 e voe trec'het gant ar c'hrign-bev e București.

## Daveennoù
* *Dicţionar biografic de istorie a României*, Editura Meronia, București, 631 bajenn, ISBN : 978-973-7839-39-8  
* Robert Levy, *Ana Pauker: the rise and fall of a Jewish Communist*, University of California Press, 2001, 419 fajenn, ISBN : 978-0-520-22395-0
Llyn Llech Owain

**Llyn Llech Owain** zo ul lenn e Kembre, etre Gors-las ha Maes-y-bont, e gevred Sir Gaerfyrddin. 

Hervez ar vojenn e teuas Owain, mab Urien Rheged, unan eus marc'heien ar Roue Arzhur, da evañ eus ar feunteun a oa ur maen warni d'he c'huzhat. Evañ e walc'h a eure nemet ankouaat ivez adlakaat ar maen en e lec'h. Berañ a reas ar feunteun kement ha ken bihan ma voe ul lenn warni.
Banniel Japan

**Banniel [[Japan]]** zo ur banniel gwenn gant ur ront ruz teñval en e greiz, arouez an heol o sevel. Ent-ofisiel e vez graet *Nisshōki* (日章旗, "banniel e arouez heol") anezhañ e japaneg, met alies e vez graet *Hinomaru* (日の丸, "kant-heol") anezhañ. Tapout a ra ar ront 3/5 eus an uhelder. Bannieloù an arme a ziskouez bannoù.

## Bannieloù all

Flag of the Japan Self-Defense Forces.svg|Banniel an nerzhioù-difenn douar
Flag of the Japan Air Self-Defense Force.svg|Banniel an nerzhioù-difenn aer
Flag of Japan Customs.svg|Banniel maltouterezh Japan
Ensign of the Japanese Coast Guard.svg|Banniel gwarded-aod Japan
Flag of the Japanese Emperor.svg|Astandard an impalaer
Monopoli

**Arabat droukveskañ gant ar c'hoari [[Monopoly]].*

**Monopoli** (*Menòpele* er rannyezh vonopolitanek) zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Bari, en Puglia. 

## Istor


caserma spagnola Monopoli.JPG|Ar porzh kozh
cannone bastione s.maria.jpg|Kastell Charlez V a-drek kanolioù ar bastion Santa Maria
cannone con affusto completo.JPG|Kanolioù ar c'hastell
mura monopoli.jpg|Kartenn mogerioù-kreñv Monopoli er XVI kantved
Abbazia di Santo Stefano di Monopoli (lato della Caletta).jpg|Abati San Stefano.
Innocenzo Cybo

**Innocenzo Cybo** pe **Cibo** (Genova, 1491 – Roma, 1550) a oa ur c'hardinal hag arc'heskob italian.

Mab e oa da Franceschetto Cybo, ur mab d'ar pab Inosant VIII, ha da Maddalena di Lorenzo de' Medici (1473 – 1519) a oa merc'h da Lorenzo il Magnifico ha Clarice Orsini. 

Tost e oa bet da vout anvet da bab.
Lorenzina de' Medici

**Lorenzina de' Medici** (1547 - 1590) a oa ur verc'h vastard da Lorenzino de' Medici ha d'e serc'h Elena Barozzi.

He zad en devoa lazhet an dug Alessandro de' Medici un tamm a-raok ma oa-hi ganet ha dindan dec'h e oa rak goprlazherien kaset war e lerc'h gant Cosimo Iañ. 

Lazhet e voe he zad, a greder, prestik goude ma voe ganet. 

## Dimeziñ
Dimezet e voe, da 43 bloaz, da Giulio Colonna, un intañv roman a wad uhel. Bugel ebet n'o doe. 

Mervel a reas ur pennadig goude hec'h eured, hag addimeziñ a reas an intañv da Pentesilea Gatteschi.

## Liamm diavaez
*Ur bajenn diwar-benn Lorenzina de' Medici
Kapitol ar Stadoù-Unanet

**Kapitol ar Stadoù-Unanet** (saozneg: *United States Capitol*) eo ar savadur m’emañ sez ar C'hendalc'h, ar galloud lezenniñ e Stadoù-Unanet Amerika. Emañ e Washington D.C., ar gêr-benn gevreadel. Hervez ar stil nevezklasel eo bet savet, gant div gazel hag ur volz-to. Er gazel norzh emañ sez ar Sened hag er gazel su hini Kambr an Dileuridi.

## Pennad kar
*Kapitol

## Liammoù diavaez

*  Kreizenn gelaouiñ douristel ar C'hapitol
*  United States Capitol Historical Society
*  Architect of the Capitol
*  Capitol History Project - Teulfilm ha lec'hienn gant C-SPAN
*  Fichenn war *Great Buildings*
*  National Capitol Columns war United States Arboretum
*  Gweladenn darvanel ar Sened
Charles Le Quintrec

**Charles Le Quintrec** (*ar C'hentreg*, e brezhoneg) zo ur skrivagner ha kazetenner gallek, bet ganet d'ar 14 a viz Meurzh 1926 e Pleskob (Mor-Bihan), hag aet d'an Anaon d'ar 14 a viz Du 2008 en Oriant.

## E vuhez
Skridvarnour ofisiel Ouest-France eo bet e-pad 15 vloaz.

## Oberennoù
**Les Temps obscurs*, René Debresse Éditeur, 1953, Priz Gérard-de-Nerval
**Les Noces de la terre*, Grasset, 1957, Priz Max-Jacob
**Les Chemins de Kergrist*, Albin Michel, 1959 ha 1996, Priz Akademiez Breizh
**La Lampe du corps*, Albin Michel, 1962
**Le Dieu des chevaux*, Albin Michel, 1962
**Le Droit au témoignage*, 1963
**Alain Bosquet*, Seghers, 1964
**La Maison du Moustoir*, Albin Michel, 1964
**Le Mur d'en face*, Le Cercle du Nouveau Livre, 1965
**Stances du verbe Amour*, Albin Michel, 1966
**Le Chemin noir*, Albin Michel, 1968
**Les Grands habits*, Subervie, 1968
**Un Buisson d'alléluias*, 1969
**La Marche des arbres*, Albin Michel, 1970, Priz bras etrevroadel ar varzhoniezh
**La Ville en loques*, Albin Michel, 1972
**Jeunesse de Dieu*, Albin Michel, 1974
**Le Château d'amour*, Albin Michel, 1977
**Les Grandes heures littéraires de Bretagne*, Ouest-France, 1978, Priz ar Skrivagnerien vreizhat
**Anthologie de la poésie bretonne 1880-1980*, Table ronde, 1980
**The Stones of Carnac*, Ouest-France, 1981
**Le Village allumé*, Éditions Saint-Germain-des-Prés, 1981
**La Lumière et l'argile*, 1981 hag Albin Michel, 2000
**Le Christ aux orties*, Albin Michel, 1982
**Le Règne et le royaume*, Albin Michel, 1983
**[[Lourdes]]*, Champ Vallon, 1984
**La Bretagne de Charles Le Quintrec*, Christine Bonneton éditeur, 1984
**Les Ombres du jour*, Albin Michel, 1985
**Chanticoq*, Albin Michel, 1986 ha Le Livre de Poche, 1989, 2000
**Les Lumières du soir : journal, 1980-1985*, Albin Michel, 1987
**Bretagne est univers*, Ouest-France, 1988
**Belle-Ile en mer*, Ed. Maritimes et d'Outre Mer, 1991
**La Querelle de Dieu*, Albin Michel, 1992 ha Le Livre De Poche, 2000
**Littérature de Bretagne*, Ouest-France, 1992
**Des Enfants de lumière*, Albin Michel, 1992 ha Liv'Editions, 1995
**La Traversée du lac*, Albin Michel, 1995
**L'Espérance de la nuit : Journal, 1985-1993*, Albin Michel, 1996
**Vents d'étoiles*, Liv'Editions, 1998
**Danses et chants pour Elisane*, Albin Michel, 1998
**L'Empire des fougères*, Albin Michel, 1998 ha Le Livre De Poche, 2000
**La Fête bretonne*, Ouest-France, 2000
**L'Enfant de Brocéliande*, Albin Michel, 2000
**Une Enfance bretonne*, Albin Michel, 2000 ha Le Livre de Poche, 2002
**Des Matins dans les ronces*, Albin Michel, 2000
**La Saison du bourreau*, Albin Michel, 2001
**Un Breton à Paris*, Albin Michel, 2002 ha Libra Diffusio, 2004
**Demain dès l'aube : Journal IV 1994-2004*, Albin Michel, 2006
**Terre océane*, Albin Michel, 2006
**Le Pèlerin de Saint-Roch*, Albin Michel, 2004 ha Le Livre de Poche, 2006
**Les Enfants de Kerfontaine*, Albin Michel, 2007

## Notennoù
Kendalc'h ar Stadoù-Unanet

**Kongres ar Stadoù-Unanet** pe, aliesoc'h, **Kendalc'h ar Stadoù-Unanet** (saozneg: *United States Congress*) eo parlamant divgambrek Stadoù-Unanet Amerika, gantañ ar galloud lezenniñ.
Div gambr a ya d'e ober:
*Ar Sened (*United States Senate*), ar gambr uhel, gant 100 dileuriad (2 evit pep Stad).
*Ti an Dileuridi (*United States House of Representatives*), ar gambr izel, gant 435 dileuriad (anvet evit 2 vloaz). Cheñch a ra o niver hervez ar Stadoù, diazezet eo an niver-se war pouez o foblañs.

War-eeun e vez dilennet an holl zileuridi-se. Er C'hapitol, e Washington D.C., e vodont.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Contessina de' Medici

**Contessina de' Medici** (Pistoia, 1478 – Roma, 1515) a oa merc'h da Lorenzo de' Medici ha da Clarice Orsini.

Ganet e oa e Pistoia ma oa repuet he mamm goude Irienn ar Re Pazzi o devoa klasket lazhañ he zad. Anv he mamm-guñv, Contessina de Bardi, an hini a oa bet roet dezhi. Badezet e voe e miz Genver 1478 hag anvet Contessina Antonia Romola. Karet e oa kalz gant he zad. 
 
## Dimeziñ ha bugale
E 1494 e voe dimezet d'ar c'hont palatin Piero Ridolfi.
Pa voe anvet he breur da bab, Leon X neuze, ez eas gant he fried da chom da Roma. 
 
Pemp bugel he doe:
#Luigi Ridolfi (1495-1556), politikour ha kannad
#Emilia Ridolfi (1497-1514) dimezet d'ar priñs Jacopo V Appiano, Aotrou Piombino , marvet a-raok seveniñ an eured;
#Clarice Ridolfi (1499-1524) dimezet da Jacopo V Appiano e-lec'h he c'hoar marvet .
#Niccolò Ridolfi (1501-1550), kardinal 
#Lorenzo Ridolfi ( 1503-1576), 

Mervel a reas e 1515 ha beziet en Iliz Sant'Agostino en Roma.

## Mojenn
Hervez ur vojenn savet en XIXvet kantved, da vare ar romantelouriezh, e vije bet karet gant Michelangelo Buonarotti.
Violante Beatrix Bavaria

**Violante Beatrix von Bayern** (1673 – 1731) a oa ur briñsez alaman, Dugez Bavaria, Priñsez veur Toskana dre zimeziñ, ha Gouarnerez kêr Siena adal 1717 betek he marv. 

Merc'h e oa da Ferdinand Maria (1636–1679), priñs-dilenner Bavaria, ha da Henriette Adélaïde Savoia. C'hoar e oa da zaofinez Bro-C'hall. 

En 1689, e timezas da Ferdinando de' Medici, a oa da ren e Toskana war-lerc'h e dad. Bugel ebet n'o doe. Karouta rae he fried, eñ avat a gave anezhi divalav-mezh ha sot. 
Bambocher e oa Ferdinando ivez. Tapout a reas an naplez e karnaval Venezia en 1696. Se eo a vije kaoz d'e follentez ha d'e varv en 1713, a-raok dezhañ gallout bezañ anvet da zug-meur Toskana. 

Mignoniezh avat a gave gant he breur-kaer, Gian Gastone de' Medici, a renas e-lec'h he fried.
Ferdinand Maria (Dilenner Bavaria)

**Ferdinand Maria** (1636–1679) a oa priñs-dilenner Bavaria.

## E vugale
* Maria Anna Victoria Bavaria (1660 – 1690) 
** dimezet da Loeiz Bro-C'hall (1661-1711), Daofin Bro-C'hall, ha bugale dezho.
* Massimilian II Emanuel, Dilenner Bavaria (1662 – 1726), Dilenner Bavaria war-lerc'h e dad; dimezet div wech
** da Maria Antonia Aostria ha bugale dezho; 
** da Theresa Kunegunda Sobieska ha bugale dezho;
* Luise Margarete Antonie Bavaria.
* Ludwig Amadeus Victor Bavaria.
* Kajetan Maria Franz Bavaria.
* Joseph Clemens Bavaria (1671–1723) Dilenner hag Arc'heskob Köln.
* Violante Beatrix Bavaria (1673–1731) 
** dimezet da Ferdinando (III) de' Medici.
Prats

**Prats** zo un anv-lec'h katalanek hag okitanek, hag a dalv kement ha *[[prad]]où* e brezhoneg, deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hioù

###### 
* Prats de Molló, en departamant gall Pireneoù-ar-Reter, hiziv Prats de Molló i la Presta
* Prats de Sornià, e Pireneoù-ar-Reter

###### 
* Prats de Carluç, en departamant Dordogne
* Prats-d'Orliac, kumun gwechall en departamant Dordogne, hiziv Prats de Perigòrd
* Sent Sieurin de Prats, kumun e Dordogne

## Tud
* Antoni Prats, anv meur a zen
* Carlos Prats (Talcahuano, 1915 - Buenos Aires, 1974), jeneral en arme Chile
* Joan Prats, anv meur a zen
* Pau Prats (Caldes de Montbui, ? - Banyoles, 1705), manac'h e Montserrat, ograour ha tresour
* Antoni Ribas Prats (Palma, 1883 - Deià, 1931), livour 
* Baldomer Lostau i Prats (Barcelona, 1846 - 1896), politikour 
* Jaume Fort i Prats (Reus, 1874), skrivagner ha diazezer ar gazetenn "*El Heraldo de Reus*" e 1916
* Joan Massià i Prats (Barcelona, 1890 - 1969), sonaozour
* Joan Prim i Prats (Reus, 1814 - Madrid, 1870), ofiser ha politikour prezidant gouarnamant Spagn
* Jorge Luis Prats (1956-), soner kuban
* Josep Agulló i Prats (Terrassa, 1846 - Barcelona, 1926), sonaozour
* Josep Barbey i Prats (Barcelona, 1894 - 1945), politikour
* Josep Rovira i Prats (Santa Perpètua de Mogoda, 1906 - Mauthausen, 1941)
* Josep Sastre i Prats, prezidant ar Generalitat de Catalunya.
* Maria Dolors Calvet i Prats (Vilafranca del Penedès, 1907 - Madrid, 1988), pianoourez spagnol
* Marià Foix i Prats (Barcelona, 1860 - 1914), tresourez.
* Santiago Rusiñol i Prats (Barcelona, 1861 - Aranjuez, 1931), livour ha skrivagner katalan.
Piero Strozzi

**Piero Strozzi**, a oa condottiero italian, eus Firenze, ha marichal Bro-C'hall. 

Mab e oa da Filippo Strozzi ha da Clarice de' Medici

E 1539 e timezas da Laudomia di Pierfrancesco de' Medici, merc'h da Pierfrancesco de' Medici ha Maria Soderini, c'hoar da Lorenzino de' Medici, ha nizez da Laudomia di Lorenzo de' Medici.

E vreur-kaer Lorenzino de' Medici a vuntras an dug Pierfrancesco de' Medici .

Gant he fried ez eas da Venezia ha da Vro-C'hall e Genver 1548. 

Mervel a reas e 1558.
Pontedeume

**Pontedeume** zo ur gêr eus Galiza, war lez ar stêr Eume, e proviñs A Coruña, etre kêrioù A Coruña ha Ferrol.

Bihan eo ar gumun e-skoaz kumunioù Galiza (29,3 km2) hag en 2010 e oa 8.370 a dud (286 hab/km2).
Fuerteventura

**Fuerteventura** ([fweɾteβenˈtuɾa]) zo unan eus an Inizi Kanariez, er Meurvor Atlantel, dirak aod Afrika, e dalc'h Spagn, e Proviñs Las Palmas. Eil brasañ enez an enezeg eo, gant he 1,660 km² , war-lerc'h Tenerife.

Puerto del Rosario eo kêr-benn an enez. 

## Kumunioù

C'hwec'h kumun zo e Fuerteventura  :
* Antigua ;
* Betancuria ;
* La Oliva ;
* Pájara ;
* Puerto del Rosario ;
* Tuineje.
Tenerife

**Tenerife** eo ar vrasañ eus an Inizi Kanariez, er Meurvor Atlantel, dirak aod Afrika, e dalc'h Spagn. Fuerteventura eo an eil vrasañ eus an enezeg. 

Kêr Santa Cruz de Tenerife, 209 194 a dud enni e 2020, eo kêr-benn an enez, ha war un dro hini ar broviñs, hag ivez  hini Kumuniezh emren Kanariez, war hanter gant Las Palmas de Gran Canaria.  

Eil brasañ kumun an enez, ha trede hini Kanariez, gant 155 549 a dud  (e 2018), eo San Cristóbal de La Laguna. 

## Istor
Tenerife, evel Kanariez gwitibunan, a oa poblet gant Gwanched, Berbered anezho. Er XVvet kantved e oa Tinerfe o ren e Tenerife, pa rannas an enez etre e nav mab.

En 1483 e kodianas pobl Gran Canaria, an enez amezek, d'ar  Spagnoled, ma chomas Tenerife an enez diwezhañ o stourm ouzh Kastilha. 

* 31 a viz Mae 1494 :  en inizi Kanariez : lazhadeget ar Gastilhaned gant ar Gwanched en Tenerife e La Matanza de Acentejo.
James Orchard Halliwell-Phillipps

**James Orchard Halliwell-Phillipps** (21 a viz Mezheven 1820 – 3 a viz Genver 1889) a oa ul lenneg saoz. Studiañ a reas dornskridoù kozh, ha re Shakespeare, ha dastum hag embann kontadennoù ha rimadelloù saoznek.
Ippolita

**Ippolita** zo un anv-bihan italianek hag a oa diouzh ar c'hiz e-touez an tiegezhioù uhel en amzer an Azginivelezh italian. 

## Gerdarzh
Diwar Hippolytos‎.

## Adstummoù
*Ippolito, evit ar baotred. 

### Tud
*Ippolita Sforza, anv meur a itron

*Ippolita della Rovere (1525 – 1561), a oa un itron italian eus Urbino, dugez Montalto.

*Ippolita Gonzaga, itron italian.
*Ippolita I Ludovisi, priñsez Piombino.
*Ippolita Maria Sforza (1446-1484), merc'h da Francesco Sforza , dimezet da Alfonso II Naplez, rouanez Naplez.
*Ippolita Sforza (1481-1520), kontez Campagna, pried da Alessandro Bentivoglio;
*Ippolita Sforza (1493-1501), itron italian, merc'h da Galeazzo Maria Sforza;
*Ippolita Gonzaga Sforza, merc'h da Federico Sforza, kont Santa Fiora, ha pried da Alessandro Gonzaga, breur da Ludovico II Gonzaga, markiz Mantova. 
*Ippolita Trivulzio, priñsez Monako
*Ippolita Maggi (1555-?), itron italian.
Alessandro Gonzaga

**Alessandro Gonzaga** zo anv meur a zen eus an tiegezh Gonzaga. 

*Alessandro Gonzaga (1427-1466), mab da Gianfrancesco Iañ Gonzaga, markiz Mantova
* Luigi Alessandro Gonzaga (1494 - 1549), mab da Rodolfo Gonzaga 
* Alessandro Iañ Gonzaga (Alessandro da Novellara) (1496 - 1530), mab da Giampietro Gonzaga, kont Novellara
* Alessandro Gonzaga (1497 - 1527), mab da Giovanni Gonzaga, markiz Vescovato
* Alessandro Gonzaga (1520 - 1580), mab bastard da Federico II Gonzaga, Vvet markiz ha Iañ dug Mantova
* Alessandro Gonzaga (1799 - 1850?), danvez-priñs Castiglione.
Tour Andrade

An Tour Andrade (*torreón dos Andrade* e galizeg) zo un tour eus ar  e kêr Pontedeume, e Galiza, lakaet sevel gant Fernán Pérez de Andrade, O Boo.
Ippolita Sforza (1481-1520)

**Ur pennad [[Ippolita Sforza]] zo*.
**Ippolita Sforza** (Milano, 1481 – Milano, 1520) a oa merc'h da Carlo Sforza, kont Magenta ha Casteggio, ha da Bianca Simonetta, itron Galliate.

Carlo Sforza a oa mab bastard da c'h-Galeazzo Maria Sforza, dug Milano, ha da Lucrezia Landriani.

## He buhez
E 1493 e timezas da Alessandro Bentivoglio, kont Campagna, mab da Giovanni II Bentivoglio, aotrou Bologna.
C'hwec'h bugel o doe:
*Sforza (?-1530);
*Giovanni, marvet ez-vihan;
*Ginevra (1503-1541), dimezet da Giovanni del Carretto;
*Alessandra (1504-?), abadez;
*Violante (1505-1550), a zimezas da Giovanni Paolo Sforza, mab bastard da Ludovico il Moro;
*Ippolita, leanez.

## Notennoù
Paola Malatesta

**Paola Malatesta** (Pesaro, 1393 – Mantova, 1449) a oa un itron a ouenn uhel en Italia ar .

Merc'h e oa da Malatesta IV Malatesta, condottiero hag aotrou Pesaro ha Fossombrone, ha da Elisabetta da Varano (1367-1405).

E 1409 e timezas e Pesaro da Gianfrancesco Gonzaga, Vvet capitano del popolo Mantova. 

## He bugale
C'hwec'h bugel o doe Paola ha Gianfrancesco :

* Ludovico (1412 – 1478), lesanvet * il Turco*, IIvet markiz Mantova adal 1444;
* Carlo (†1456), dimezet da Lucia d'Este;
* Alessandro (1415-1466), aotrou Castel Goffredo, dimezet da Agnese da Montefeltro;
* Margherita (†1439), markizez Ferrara goude dimeziñ da Leonello d'Este;
* Gianlucido (1421 – 1448), a studias ar gwir en Pavia hag a voe protonoter abostolek;
* Cecilia (1425–1451) leanez e Manati Santa Chiara e Mantova.
Barbara Gonzaga

**Barbara Gonzaga**, pe *Barbarina* (1455 – 1503), a oa ur briñsez eus Mantova, deuet da vout dugez Württemberg.

Merc'h e oa da Ludovico III Gonzaga, markiz Mantova adal 1444 betek 1478, ha d'e bried Barbara von Brandenburg (1423–1481). 

E 1474 e voe dimezet e Mantova da Eberhard V, Kont Württemberg lesanvet "ar Barveg", dug abaoe 1459 evel Eberhard Iañ, Dug Württemberg, war-lerc'h e vreur henañ Ludwig II Württemberg-Urach, kont Württemberg-Urach.
 
Goude an eured e vevas e kastell Urach. Goude feur-emglev Münsingen e 1482 e voe unvanet kontelezhioù Württemberg-Stoccarda ha Württemberg-Urach, hag e 1495 e teuas da vout kentañ dugez Württemberg.

## Bugale
Mab ebet n'he doe, hag he merc'hig nemeti a varvas en he c'havell. 
*Barbara (Bad Urach, 1475- 1475).

## Diwezh he buhez
Goude marv he fried Eberhard e miz C'hwevrer 1496 e voe kemeret ar gurunenn gant e niz Eberhard II. Mervel a reas Barbara e Tübingen.
Atoll

Un **atoll** (liester **atolloù**) a zo un enezenn goural (pe veur a hini). En he c'hreiz e vez ul lagon, ur seurt loc'h. Izel e vez an atolloù ha ne vezont kavet nemet er morioù trovanel, er Meurvor Habask dreist-holl, hag ivez e Meurvor Indez.

## Atolloù ar bed

* Meurvor Habask
** Inizi Caroline
** Inizi ar Mor Kouralek, 
** Kiribati
** Kiritimati, en Inizi al Linenn, an atoll brasañ er bed, gant 575&nbsp;km²
** Inizi Marshall
***Ontong Java ha Nukumanu
*** Atoll Bikini, ma voe lakaet tarzhañ bombez SUA
** Tuamotu, ar brasañ enezegad atolloù
*** Rangiroa, eil brasañ ar bed, gant ul lagon 1 018&nbsp;km²
*** Moruroa, ma c'hoarveze arnodoù nukleel Bro-C'hall
** Tuvalu
** Clipperton

* Meurvor Indez
** Maldivez, ar brasañ enezeg ma konter douar ha lagon
** Sechelez
** Laccadive
** Chagos
** Inizi Cocos pe Keeling
* Meurvor Atlantel
** eizh atoll hepken e Kolombia.
** Atoll das Rocas e Rio Grande do Norte e Brazil.

## Liammoù diavaez
Laura Gallego García

**Laura Gallego García** (Quart de Poblet, 11 a viz Here 1977) zo ur skrivagnerez spagnolek lennegezh-yaouankiz eus Bro Valencià.

## He buhez

## Oberennoù

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ar skrivagnerez
Eberhard

**Eberhard** zo un anv-bihan alamanek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Gerdarzh

## Tud
### Sent ha tud a iliz
*Eberhard (Arc'heskob Trier) (1010–66)
*Eberhard Salzburg (m. 1164), eskob Salzburg ha sant

### Duged ha priñsed
*Eberhard Friuli (815–66), Dug dindan Karl Veur 
*Eberhard Iañ 
**Eberhard I, Dug Württemberg (1445–96)
**Eberhard I, Kont Bonngau (died 937)
*Eberhard II
**Eberhard II, Kont Württemberg (goude 1315–1392)
*Eberhard III 
**Eberhard III, Dug Franconia (*ca* 885 – 939)
*Eberhard IV 

### Tud all
*Eberhard Béthune (marvet e 1212), yezhadurour flandrezek

### Anv-tiegezh
Stadrenerien Württemberg

**Württemberg** (hogen *Wirtemberg* betek 1806) zo ur stad alaman a zo bet aotrouniezh, kontelezh adalek 1143, dugelezh goude 1495, priñselezh-dilenner adalek 1803, ha rouantelezh e 1806.

## Aotrouien Württemberg

Anavezet fall eo an aotrouien gentañ .

## Kontelezh Württemberg

Savet e voe aotrouniezh Württemberg da renk ur gontelezh en 1143.

En 1442 e voe rannet Württemberg etre Louis IV hag Ulrich V en feur-emglev Nürtingen.

### Kontelezh Württemberg-Stuttgart

### Kontelezh Württemberg-Urach

### Kontelezh Württemberg adunvanet

Adunvanet e voe Kontelezh Württemberg gant sinatur feur-emglev Münsingen d'ar 14 a viz Kerzu 1482 : Eberhard « ar Barveg», eus Wurtemberg-Urach, a zegouezhas kontelezh Wurtemberg-Stuttgart dezhañ, nemet anavezout a reas e gendarv Eberhard « ar Yaouankañ », eus Wurtemberg-Stuttgart, evel pennhêr.

## Dugelezh Württemberg

Savet e voe Kontelezh Württemberg da zugelezh en 1495. Ha dont a reas da vout dilenner en 1803.

## Rouantelezh Württemberg

Dont a reas da vezañ ur rouantelezh d'ar 26 a viz Kerzu 1805. E 1918 ez eas ar rouantelezh da get, ha kemeret e voe he lec'h gant Stad dieub Württemberg.
Funafuti

**Funafuti** zo un atoll en enezeg Tuvalu. Tri zamm enezenn ha tregont a ya d'ober an atoll a-bezh. Enez-kêr-benn ar vro eo ivez ent-ofisiel, hag e kêriadenn Vaiaku (e Fongafale), a zo unan eus an enezennoù, e kaver sez ar gouarnamant hag an ensavadurioù. Da 6 320 a dud e save poblañs an atoll e 2017.
Mikroskop

Ur **mikroskop optikel** anvet ivez **korrgresker optek**, zo ur benveg arveret evit arsellet traoù munut diwelus d'al lagad.

## Harzoù ur c'horrgresker optikel
Posubl eo implijout ur c'horrgresker optikel klaseg evit sellout ergorennoù o vent a c'hellont mont betek 0,1\,\mu \textrm{m}. Bonnet eo diarunusted ar c'horrgroskerioù abalamour d'amskogad al luc'h. Evit ar c'horrgreskerioù optikel e vez galvet ar bonn-mañ "bonn Abbe". Tu zo jediñ ar bonn Abbe, galvet d, evit ur c'horrgresker ma e vez anavezet trohed \lambda al luc'h o treuziñ ar standilhon, feuriader gouskogañ n etre an amkanell hag al lagadell hag an hanter-korn \alpha a ro ar gernenn luc'h diraezus brasañ.

d = \frac{\lambda}{2n \sin (\alpha)}

Evit bezañ gouest da sellout ouzh ergorennoù o vent a zo bihanoc'h ez eo ret implijout ur c'horrgresker elektronek.

## Korrgreskerioù a lieseurt
Lieseurt ar c'horgreskerioù optikel a vez kavet hervez ar pezh on eus c'hoant arseliñ. 

E-touez ar c'horrgreskerioù implijet ez eus tu menegiñ: ar c'horrgresker dargemm, ar c'horrgresker koulz hag ar c'horrgresker dre kendreluc'hañ. 

## Notennoù
Savinien de Cyrano de Bergerac

**Cyrano de Bergerac** (1619-1655) zo ur skrivagner gallek eus ar .

## Oberennoù
* *Histoire comique des États et Empires de la Lune*, gant Cyrano de Bergerac. Romant (1650) ; bet lakaet e brezhoneg gant Mich Beyer e-giz *Istor fentus Stadoù hag Impalaerezhioù al Loar*, An Alarc'h Embannadurioù, 2017 
* *Voyage dans la Lune* (1657), Cyrano de Bergerac.
François de Cuvilliés

**François de Cuvilliés** (1695, Soignies - 1768, München), pe **François de Cuvilliés an Henañ**, a oa un tisavour genidik eus Hainaut a labouras e lez dugelezh Bavaria.
Bertrand Loyer

**Bertrand Loyer** (Senven 1882-Sant-Nikolaz-ar-Pelem 1948) zo ur beleg, ur barzh hag ur saver kantikoù brezhonek. Mestr-studi e voe en skolaj Itron-Varia Wengamp. Kure eo bet e Boulvriag (1920-1927). Person e oa e Gras-Gwengamp etre 1926 ha 1932. 

## Gwerzennoù
:*Bloavezh mat, pato er c'harrdi,*
:*Chistr mat er c'hav e penn an ti,*
:*Kig-sall e-pign ha bara gwenn*
:*Renket brav war ar plankenn.*
Magdalena Sibylla von Hessen-Darmstadt

**Magdalena Sibylla von Hessen-Darmstadt** (1652-1712) a oa dugez Württemberg, ha rejantez an dugelezh goude marv he fried, etre 1677 ha 1693. Brudet e oa ivez evel saverez kantikoù.

## He buhez
Ganet e oa e Darmstadt. Merc'h e oa da Ludwig VI von Hessen-Darmstadt ha da Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf (1634-1665)‎ .

Mervel a reas he mamm pa oa bihan ha savet e voe e lez Sveden gant he moereb, Hedvig Eleonora av Holstein-Gottorp, rouanez Sveden, er relijion brotestant.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa d'an dug Wilhelm Ludwig (Württemberg)
Pa intañvezas e voe rejantez evit he mab Eberhard Ludwig ( 1677-1733), a-gevret gant he breur-kaer Friedrich Karl von Württemberg-Winnental, marvet divab.

## He bugale
* Eleonore Dorothea (1674-1683)
* Eberhardine Luise (1675-1707)
* Eberhard Ludwig (1676-1733), Dug Württemberg 
* Magdalene Wilhelmine (1677 - 1742), dimezet da Karl Wilhelm von Baden-Durlach

## Notennoù
Padrón

**Padrón** zo ur gumun eus proviñs A Coruña, war-lez ar Sar. E 2010 e oa 8.985 a dud (9.016 e 2006, 9.035 e 2005, 9.070 e 2004, 9.136 e 2003). 

Eno e varvas ar varzhez c'halizek Rosalía de Castro.

## Parrezioù
Pemp parrez zo er gumun:
*Carcacía (San Pedro) 
*Cruces (Padrón) (Santa María) 
*Herbón (Santa María) 
*Iria Flavia (Santa María) 
*Padrón (Santiago)
Kastell Loevestein

**Kastell Loevestein** (*Slot Loevestein* e nederlandeg) zo ur c'hastell eus an Izelvroioù, bet savet er Grennamzer gant ar marc'heg Dirc Loef van Horne etre 1357 ha 1397.
 
Betek an Eil Brezel-bed, Kastell Loevestein a oa un tamm eus an Nieuwe Hollandse Waterlinie, ul linen-difenn diazezet e kornôg an Izelvroioù, ma c’halle an douaroù izel bezañ beuzet diwar ziviz. Bremañ ez eo deuet ar c’hastell da vezañ ur mirdi istorel.

## Istor
Savet e voe Kastell Loevestein e-kreiz an Izelvroioù, e kember kozh ar stêrioù Maas ha Waal (e kumun Zaltbommel, e Gelderland). Da gentañ ne oa nemet ur savadur brikennoù, ma veze lakaet ar bigi a dremene war ar stêrioù da baeañ gwirioù. Er , da vare Gwilherm an Tavedeg, e voe kresket ar savadur da vont d’ober ur c’hreñvlec’h difennet-mat.
E-pad ar brezel etre Spagnoled hag Izelvroiz e kouezhas etre krabanoù ar Spagnoled dre ziv wech a-raok chom da vat gant Izelvroiz e 1572. Adalek 1619 e teuas ar c’hastell da vezañ un toull-bac'h evit prizonidi bolitikel. E-touez an dud a voe bac’het ennañ e c’haller menegiñ ar gwiraour hag ar politikour Hugo de Groot (Hugo Grotius), brudet en Izelvroioù evel "tad ar gwir etrebroadel modern". Dont a reas a-benn da dec’hout kuit e 1621, kuzhet en un arc’h levrioù.

## Skeudennoù

File:Loevestein 1911.jpg|Kastell Loevestein e 1911.
File:Slotloevestein.jpg|Kastell Loevestein evel m’emañ bremañ.
File:Loevenstein kruittoren.jpg|Tour ar poultr.


## Liammoù diavaez
*Lec’hienn Kastell Loevestein (e nederlandeg pe e saozneg)
Pont ar Gard

**Pont ar Gard** a reer eus ur pont-dourbont roman e departamant ar Gard etre kêrioù Usès ha Nimes en Okitania. *Pònt de Gard* eo e anv okitanek.

Savet e voe etre ar bloavezhioù 40 ha 60 dreist ar stêr Gardon evit kas dour Usès da Nimes. Hervez disoc'hoù an enklaskoù diwezhañ ne voe mui implijet adalek deroù ar VIvet kantved.

Adal ar Grennamzer e voe savet un hent da dreuziñ ar stêr dre an trede estaj. E kreiz an XVIIIvet kantved e voe staget ur pont all, un hent warnañ, ouzh gwaregoù an estaj izelañ a anver "eil estaj'' abaoe.
Yann II Alençon

Daou zen zo bet anvet **Yann II Alençon** :

* Yann II Alençon († 1191), kont Alençon, eus tiegezh Bellême;
* Yann II Alençon, dug Alençon, eus Valois.

## Pennad kar
*Yann II
Marc'harid Orleañs

**Marc'harid Orleañs**, anavezet evel *Marguerite d'Orléans* e galleg, ganet d'ar 4 a viz Kerzu 1406, ha marvet e 1466, a oa ur briñsez c'hall, kontez Vertus, ha mamm da Frañsez II, dug Breizh. Mamm-gozh Anna Vreizh e oa eta. 

Merc'h e oa da Loeiz Iañ Orleañs, a oa breur d'ar roue gall Charlez VI (Bro-C'hall), ha da Valentina Visconti (1368-1408), a oa merc'h da Gian Galeazzo Visconti, Dug Milano. Merc'h-vihan ha nizez e oa war un dro d'ar rouaned c'hall Charlez V ha Charlez VI. C'hoar e oa d'ar priñs gall Charlez, Dug Orleañs, a voe prizoniet gant ar Saozon en emgann Azincourt ha dalc'het e Bro-Saoz e-pad pemp bloaz warn-ugent, amzer dezhañ da skrivañ barzhonegoù ha da zont da vezañ an eil pouezusañ barzh gallek eus ar , war-lerc'h François Villon. 

## Dimeziñ ha bugale
E 1423 e timezas da Richarzh Breizh, anavezet e galleg evel Richard d'Étampes, ha bugale o doe.
* Mari (1424-1477), abadez
* Isabeau (1426-1438)
* Catherine (1428 - goude 1476), dimezet e 1438 gant Guillaume de Châlon († 1475), priñs Orange
* Frañsez II (1435-1488), dug Breizh 
* ur mab (1436-1436)
* Marc'harid (1437 - goude 1466), leanez
* Madalen († 1462)
Yann II Alençon (Valois)

**Yann II Alençon**, ganet d'an 2 a viz Meurzh 1409 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Gwengolo 1476, a oa dug Alençon, kont Perche, ha brezelour gall e-pad ar Brezel Kant Vloaz. Mab e oa da Yann Iañ Alençon ha Mari Breizh, itron La Guerche. Deuet e oa da vezañ dug Alençon goude marv e dad en Emgann Azincourt.
Dreistbrudet eo bet Yann II dre brezeliñ evit ar roue gall Charlez VII gant Janed Ark. En em gannañ a reas ivez e tu ar Saozon hervez an dro. Bac'het e voe en abeg da se. Dieubet e voe gant ar roue Loeiz XI.
Mari Breizh (1391-1446)

**Mari Breizh** (Naoned, 18 a viz C'hwevrer 1391 - dianav, 18 a viz Kerzu 1446) a oa ur briñsez vreizhat.
Bez' e voe Kontez Perche hag Itron La Guerche eus 1396 betek 1414, ha Kontez Alençon eus 1404 betek 1414.
E 1414 e voe Dugez Alençon, Kontez Perche hag Itron La Guerche, pa voe lakaet tiriad he gwaz da zugelezh gant ar roue gall Charlez VI. Goude marv he gwaz e 1415 en Emgann Azincourt e viras Mari Breizh an titl ag Itron La Guerche, he mab Yann o vont da Zug Alençon ha Kont Perche.
Ul liamm etre Tiegezh Montfort dugelezh Breizh ha Tiegezh Valois-Alençon Bro-C'hall e voe Mari Breizh eta.

## Buhez
Merc'h e oa da Yann IV (dug Breizh) (1339-1399) ha d'e bried Janed Breizh (1370-1437), ur verc'h da Charlez II Navarra.

D'ar 26 a viz Mezheven 1396 e sinas an dug Yann IV ur gevrat gant ar c'hont Pêr II Alençon evit dimeziñ e verc'h gant Yann Iañ Alençon, mab Pêr, a voe kont d'e dro e 1404.
Pemp bugel o devoe :
*Pêr (4 a viz Here 1407 - 16 a viz Meurzh 1408) ;
*Yann II Alençon (1409-1476) a vrezelias a-bep-eil a-enep ar Saozon hag a-du ganto ;
*Yanna (1412-1420)
*Charleza (1413-1435), hag a yeas da leanez.

Goude marv he fried en Azincourt 1415, e rankas Mari Breizh tec'hel kuit eus Normandi, ma oa bet o c'hortoz an emgann. He mab Yann II Alençon a voe paket gant ar Saozon en Emgann Verneuil e 1424 ; en e frankiz e voe lakaet e 1427, goude bout paeet e zaspren ; diwezhatoc'h e voe brudet evel unan eus heulierien Janed Ark.

Den ne oar pelec'h e voe beziet Mari Breizh, Itron La Guerche, goude he marv e 1446. He bugale avat a ouzer pelec'h emañ o bezioù.

## Notennoù
Nidiad

**Nidiad** a oa ur gelaouenn lennegel vrezhonek bet krouet e 2010 e Naoned gant Gwendal Piégais, Malo Adeux ha Hoel Mahe. Deuet e oa er-maez bep tri miz etre 2010 ha 2019 (40 niverenn).

Kavet eo bet titl ar gelaouenn diwar labour Guy Étienne. 

Enni e veze kavet barzhonegoù, testennoù a brederouriezh pe Istor ha komz-plaen. Tud all o deus kemeret perzh er gelaouenn-se evel Yann-Varc'h Thorel, Ronan an Deroff, Dan Ar Wern, Alan Kervern, Yann-Ildut Galiou, Manon Le Gourrierec, Celestine Doedens, Fabrice Coupechoux, Gayanêh Guerineau, Bigorn He!, Sören Hand, Olia Tsaplina, Youen Le Bris, Yulia Borisova, Tepod Mab Kerlevenez pe Fulup Pirc'hirin.

## Liammoù diavaez
* Load Nidiad
* Pennad-kaoz gant G. Piégais ha M. Adeux
* Pennad eus miz Even 2010 : "Nidiad, naissance d'une revue littéraire en breton. Colloque à Saint-Herblain"
* Pennad eus miz Kerzu 2011 : "Nidiad ouvre la langue bretonne sur le monde" 

## Notennoù
Kumunioù Galiza

Sed amañ roll kumunioù Galiza e pep hini eus proviñsoù Galiza: 

* Kumunioù proviñs A Coruña
* Kumunioù proviñs Lugo
* Kumunioù proviñs Ourense
* Kumunioù proviñs Pontevedra

E Galiza ez eus 315 kumun (*concellos* en galizeg ofisiel ha ''municipios'' en spagnoleg) : 
* 94 e proviñs A Coruña
* 67 e proviñs Lugo
* 92 e proviñs Ourense
* 62 e proviñs Pontevedra,
Sed ar re diwezhañ krouet: Cariño * niverenn 313* en 1988, Burela * niverenn 314* en 1995 hag A Illa de Arousa * niverenn 315* en 1997.

## A Coruña

## Lugo

## Ourense

## Pontevedra

## Pennad kar

* Kumunioù Spagn
Mari Breizh

**Mari Breizh** zo anv meur a briñsez vreizhat.

*Mari Breizh (1268-1339), Kontez Saint-Pol, merc'h da Yann II (dug Breizh), ha da Beatris Bro-Saoz;
** dimezet da Guy IV, Kont Saint-Pol
**Mari Breizh* (1302-1371), merc'h da Arzhur II, Dug Breizh, ha da Yolande Dreux; mont a reas da leanez, da gouent Poissy
**Mari Breizh*, pe Mari Bro-Saoz (1344-1362), pried da Yann IV (dug Breizh), 
*Mari Breizh (1391-1446), merc'h da Yann IV (dug Breizh) ha d'e bried Mari Bro-Saoz (1344-1362); 
** dimezet da Yann Iañ, Dug Alençon
**Mari Breizh* (1424-1477), merc'h da Richarzh Breizh ha Marc'harid Orleañs; Abadez Fontevrault . 
*Mari Breizh (1446-1511), Beskontez Rohan, merc'h da Frañsez Iañ (dug Breizh) ha da Izabel Bro-Skos ;
** dimezet da Yann II, Beskont Rohan.

## Pennadoù kar
*Mari 
*Breizh
Ames

**Ames** zo un anv-lec'h e meur a vro.

#### 
* **[[Ames (Bro-C'hall)]]**, e Pas-de-Calais. 

#### 
* **[[Ames (Galiza)]]**.

#### 
* **[[Ames (Iowa)]]**, en Iowa.
Usès

**Usès** (en okitaneg), pe *Uzès* (e galleg), a zo ur gumun hag ur gêr eus Okitania, er rannvro Languedoc-Roussillon. Pennlec'h kanton Usès eo. 
## Douaroniezh
**Usès** en em gav war an Alzon, adstêr d'ar Gard.

## Anv

* **Castrum Ucetiense** (*Not. Gall*. XV)
* ***Uc, Ucece*** (moneiz)
* ***Ucetiae*** (enskrivadur Nimes, *CIL*, XII, 3362)

## Istor
* An eskop kentañ anvet eo Constantius, hag en eus kemeret perzh ouzh sened-iliz Vasio (Vaison-la-Romaine), er bloaz 442. Bevet en deus da vihanañ betek 462.
* Skrapet eo bet Usès gant Clovis er bloaz 507 war ar Wizigoted.
* Usès a zo savet dugelezh-parelezh er bloaz 1565.

## Monumantoù ha traoù heverk
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Ardamez


## Tud

* **Coste**, skrivagner
* **Moïse Charas**, gouizieg war kimiezh
* **Sigalon**, livour

## Gevelliñ
## Levrlennadur
* Fevrier Paul-Albert ha Barral I Altet Xavier ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule des origines au milieu du VIIIè siècle. VII. Province de Narbonne (Narbonensis Prima)*. de Boccard. 1989.

## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Ames (Galiza)

**Ames** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña. E komark Santiago emañ, hag 11 parrez zo enni. 

## Poblañs
E miz Genver 2011 e oa 28.852 den o chom enni , 13.957 paotr ha 14.895 plac'h, hervez an IGE.  (27.900 e 2010, 24.553 e 2007, 23.219 e 2006, 22.228 e 2005, 20.840 e 2004).
Ares (Galiza)

**Ur bajenn [[Ares (disheñvelout)]] zo ivez. *

**Ares** zo ur gumun eus arvor hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña, e komark Ferrol, war lez ar ría de Ferrol.

## Parrezioù
Teir farrez zo enni: 
*Ares (San Xosé)
*Caamouco (San Vicente) 
* Cervás (San Pedro) 
 
## Poblañs
Ares (disheñvelout)

**Ares** zo
*anv an doue hellazat Ares
*un anv-lec'h
**Ares (Galiza)
**Arés, e Bro-C'hall, e Gironde. 
**Ares del Maestrat, e Kumuniezh Valencia, e Proviñs Castelló. 
**Ares dels Oms, e Kumuniezh Valencia, e Proviñs Castelló.
Margarida (Gard)

**Margarida** en okitaneg, *Marguerittes* e galleg a zo ur gêr hag ur gumun eus Okitania, er rannvro Languedoc-Roussillon. Pennlec'h kanton Margarida eo. 
## Gerdarzh
* Dont a rafe an anv eus ar ger latin margarita (perlezenn).
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Monfero

**Monfero** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña, e komark an Eume. 

2.129 a oa enni e 2012 (2.239 e 2010, 2.414 e 2006, 2.444 e 2005, 2.490 e 2004, 2.552 en 2003). 

Ur manati kozh zo eno.
Vilarmaior

**[[Villarmayor]] zo ur gumun e [[Kastilha ha León]].*
----

**Vilarmaior** zo ur gumun e Galiza, e proviñs A Coruña, e Komark Betanzos.
## Parrezioù

## Pennad kar
* Roll kumunioù proviñs A Coruña
La Rambla

***La Rambla*** zo ur vali vras e-kreiz-kêr Barcelona hag a gas war-ziskenn eus leurgêr Katalonia da vetek ar porzh kozh m'emañ ar golonenn da Gristol Goulm. 

Un anv katalanek eo *rambla*, deuet eus an arabeg ضفة) رملية)*(difat) ramla* "(reuzeulenn) draezh". 

Alies e komzer eus *Les Rambles* dre ma'z eo ur vali hir, ha meur a rann enni. Setu anv pep hini: *Rambla de Canaletes, Rambla dels Estudis, Rambla de Sant Josep, Rambla dels Caputxins, Rambla de Santa Mònica*.
*Les Rambles*''' a dalv ivez evit al linennoù tramgarr niverus a gas da veur a lec'h a-hed ar vali.

## Pennad kar
*Rambla
Rambla

**Rambla** zo un anv-lec'h katalanek ha spagnolek 

## Balioù
* La Rambla, straed ledan, gwez a bep tu d'un alez ma c'haller kerzhout. Implijet eo ar ger e Katalonia:
** Rambla de Catalunya
**Rambla de Palma
**Rambla de Santa Cruz
*Bali a-hed an aod, pe a-hed stêr pe lenn. Evel-se e vez implijet ar ger en Uruguay. 
***Rambla de Montevideo*

## Gwazhioù pe stêrioù
Implijet eo ar ger ivez evit komz eus ur saonenn, ur froud. 
*Rambla Carbonera, froud mareadek e proviñs Castellón.
*Rambla de Fuente Álamo, froud e gevred Rannvro Murcia, e Campo de Cartagena.
*Rambla de la Viuda, froud e proviñs Castellón diwar kember ar Stêr Monleón hag ar rambla Carbonera.
*Rambla de las Ovejas, froud e proviñs Alicante
*Rambla Nogalte, adstêr d'ar Segura. 
*Rambla del Poyo, e proviñs Valencia 
*Rambla de Béjar
*Rambla de Vilerda (Puerto Lumbreras)

## Lec'hioù
*La Rambla (Córdoba), kêriadennig e Córdoba, Spagn.
* San Juan de la Rambla, kumun en Inizi Kanariez.

*La Rambla paralela, romant spagnolek gant Fernando Vallejo.
Kota Bharu

**Kota Bharu** (Jawieg:كوت بهارو; **Kota Baharu** a-wezhioù) a zo ur gêr e Malaysia; kêr-benn ha kêr roueel stad Kelantan eo.
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: e Pantai Sabak, un dek kilometr bennak eus Kota Bharu, e tilestras ar Japaniz d'an 8 a viz Kerzu 1941 pa voe aloubet Malezia gante diwar goust ar Rouantelezh-Unanet; kregiñ a rejont gant tennoù-kanol da 1 eur 15 (eur Tokyo), da lâret eo div euriad ha pemzek munutenn a-raok o zagadenn e Pearl Harbor.

## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Leurgêr Katalonia

**Leurgêr Katalonia** (*Plaça de Catalunya* e katalaneg) zo ul leurgêr e-kreiz-kêr Barcelona. Anezhi e tiskenn La Rambla betek ar porzh kozh ma emañ ar golonenn da Gristof Kolomb.
Drougael

Un **arc'houere**, pe un droukspered, zo ur boud a vev en natur hag en deus galloud hud.

Er relijion gatolik e reer arc'houereed eus servijerien Lusifer.
Samos (disheñvelout)

**Samos** zo
* Enez Samos, e Gres
** Kêr Samos, pe Bathi (*Βαθύ Σάμου*) kêr-benn an enez
* Kumun Samos (Galiza), e Galiza
** Ar barrez e kumun Samos.
*** Manati San Xulián de Samos, er barrez en-eeun.
Samos (Galiza)

**Ur pennad [[Samos (disheñvelout)]] zo ivez*. 

**Samos** zo ur gumun e reter Galiza, e Proviñs Lugo. 

## Parrezioù Samos

Sede parrezioù ar gumun:
* Castroncán (Santa Marta)
* Estraxiz (Santiago)
* Formigueiros (Santiago)
* Freixo (San Silvestre)
* Frollais (San Miguel)
* Gundriz (Santo André)
* Loureiro (Santa María)
* Lousada (San Martiño)
* Montán (Santa María)
* Pascais (Santalla)
* Reiriz (Santo Estevo)
* Renche (Santiago)
* Romelle (San Martiño)
* Samos (Santa Xertrude)
* San Cristovo de Lóuzara (San Cristovo) 
* San Cristovo do Real (San Cristovo)
* San Mamede do Couto (San Mamede)
* San Martiño do Real (San Martiño)
* San Xil de Carballo (San Xil)
* San Xoán de Lóuzara (San Xoán)
* Santalla (San Xosé)
* Suñide (Santa María)
* Teibilide (San Xulián)
* Zoó (Santiago)

## Poblañs

## Liamm diavaez
Francesca Dellera

thumb| Francesca Dellera
**Francesca Dellera** eo anv-micher *Francesca Cervellera*, un aktourez italian, ganet e 1965 e Latina (Lazio). 

Brudet eo he c'horf krommellek hag he c'hroc'hen gwenn. Berzh a reas dreist-holl er film La carne (*ar c'hig*), e 1991, renet gant Marco Ferreri.

## He filmoù
**[[Grandi magazzini (film)|Grandi magazzini]]* (1986) (en hec'h anv Francesca Cervellera)
**[[Capriccio (film)|Capriccio]]* (1987)
**[[Roba da ricchi]]* (1987)
**[[La romana (heuliad)|La romana]]* (1988) (skinwel)
**[[La bugiarda]]* (1989) (skinwel)
**[[Isabella la ladra]]* (1989) Miniserie (skinwel)
**[[La carne]]* (1991) 
**[[L'orso di peluche]]* (1994)
**[[Nanà]]* (1999) (skinwel)
**[[La contessa di Castiglione (heuliad skinwel)|La contessa di Castiglione]]* (2006) (skinwel)

## Notennoù ha daveennoù
Batasuna

**Batasuna** (*Unaniezh*) a zo ur strollad politikel hag a stourm evit dizalc'hiezh Bro-Vask. Sokialour, ekologour, benelour ha difenn gwirioù ar Vasked eo diazez o folitikerezh. Diazezet e oa bet e 2001 hag en em zivodet en deus d'an 3 a viz Genver 2013. Berzet e oa bet ar strollad gant Lez-varn veur Spagn e 2003 abalamour d'al liammoù o dije bet gant ETA.
Viveiro

**Viveiro** (anv ofisiel nemetañ abaoe 1982, *Vivero* e spagnoleg) zo ur gumun eus Galiza, en hanternoz proviñs Lugo, war lez ar ría de Viveiro. Pennlec'h komark ar Mariña Occidental eo Viveiro. 
 
16 211 annezer a oa eno en 2010.


LandroViveiro.jpg|Viveiro, gwelet diwar lein ar Menez San Roque
Porta CarlosV 11103TM.jpg|Porzh Carlos V, gwelet eus Pont ar Misericordia


## Kêrioù gevellet
*  Lannuon (Breizh)
*  La Habana Vieja (Kuba)
Jakobson

**Jakobson** zo un anv-tiegezh a orin svedek.

## Yezhoù all
**Jacobsen,* e daneg.

## Tud
* Roman Ossipovitch Jakobson (1896-1982), yezhour rus ;
* Maggie Jakobson (1961-), aktourez stadunanat ;
* Jesper Jakobson Kyd (1972-), sonaozour danat.
* Lars Jakobson, skrivagner svedek.

## Gwelout ivez
*Jacobson
Jacobson

**Jacobson** zo un anv-tiegezh saoznek.

## Tud

## Pennadoù kar
* Jakobson
* Jakobsson
* Jacobsen

## Notennoù
Roll kumunioù proviñs Ourense

** Listenn holl 92 [[kumun]] [[proviñs Ourense]]** :

## Notennoù


## Pennadoù kar
*Kumunioù Galiza
* roll kumunioù proviñs A Coruña
* roll kumunioù proviñs Lugo
* roll kumunioù proviñs Pontevedra
Chlamydia

Ar **Chlamydia** zo ur genad bakteri a vez treuzkaset a zen da zen dre an darempredoù reizhel hag a zo kiriek d'ur c'hleñved hag a zo gouest da zegas an dallentez. 

## Liamm diavaez
* http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/std-mts/chlam-fra.php
Roll kumunioù proviñs Pontevedra

** Roll an 62 gumun a zo e [[proviñs Pontevedra]]** :

## Notennoù

## Liamm diabarzh

## Liamm diavaez

## Pennadoù kar
*Kumunioù Galiza
* Kumunioù proviñs A Coruña
* Kumunioù proviñs Lugo
* Kumunioù proviñs Ourense
Ríos

**Ríos** zo ur ger galizek ha spagnolek, deuet da vout anv-lec'h hag anv-tiegezh. 

## Gerdarzh
Liester ar ger río (*stêr*) eo.

## Yezhoù all
**Rios** a vez skrivet e portugaleg.

## Lec'hioù

###### 
* Tres Ríos

###### 
* Los Rios

###### 
* Ríos, kumun eus Galiza, e proviñs Orense.

###### 
* Ocho Rios

## Tud

*Efraín Ríos Montt (1926-), prezidant Guatemala
*François-Gael Rios, kenbrezidant Diwan.