Brezelioù amerindian

Ar **Brezelioù amerindian** (saozneg: *American Indian Wars*) anvet ivez **Brezel an harzoù amerikan** (saozneg: *American Frontier Wars*) pe simplaet e **Brezelioù indian** (saozneg: *Indian Wars*), a oa bet un hollad stourmoù kaset e Norzhamerika e dibenn an XVIII kantved hag en XIX kantved etre trevadennerien Europa da gentañ ha stadoù savet gante goude (Stadoù-Unanet Amerika dreist-holl, hag un tamm gant Stadoù Kengevreet Amerika ha Republik Texas) a-enep pobloù Amerindianed. 

## Istor
Ar brezelioù lies-se a zo bet meur a abeg dezho. An hini diazez e oa c'hoant an drevadennerien pe ar gouarnamantoù da aloubiñ douaroù pobloù amerindian. Ar galloudoù europat, harpet gant an trevadennoù lec'hel, o doa klasket sikour meuriadoù amerindian, pe evit stourm a-enep meuriadoù all, pe evit stourm a-enep trevadennerien europat all. Goude an Dispac'h amerikan, meur a stourm lec'hel a oa bet e stadoù pe rannvroioù, ha darn anezhe a oa awenet gant sinkan war perc'henniñ an douar-mañ-douar ha penaos o implij. Ul lodenn anezho a oa bet ivez kelc'hioù feulster gant digolloù. 

Gant ma oa an drevadennerien amerikan oc'h en em ledañ e kornôg an Trizek trevadenn, ha goude-se Stadoù-Unanet Amerika goude 1780, stourmoù armet a greskas a-fed niver a dud engouestlet, padelezh, ha feulster etre an difraosterien hag ar meuriadoù amerindian. Ar gwashañ mare a oa bet e-kerzh ha goude brezel 1812, pa oa bet daou gengevread Amerindianed er Midwest ha Su ar Stadoù-Unanet o stourm a-enep ar Stadunaniz hag o koll. Sioulaet e oa bet ar stourmoù etre trevadennerien hag Amerindianed, ha klasket e oa bet marc'hata ha sinañ skrid-emglevioù etre ar gouarnamant kevredadel ha meuriadoù resis. En gwirionez, an disoc'h a oa tost ar memes hini bepred : rediet e oa an Ameridianed da werzhañ pe da reiñ douaroù d'ar Stadoù-Unanet. Ouzhpenn-se e oa ral ma vije doujet ouzh ar skridemglevioù, hag alies e vezent freuzet hep kelaouiñ an Amerindianed.

### Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
A bep tu e oa bet Amerindianed o stourm e-kerzh ar brezel-diabarzh. Ar muiañ niver a oa bet o stourm e tu ar C'hengevread dre ma oa bet prometet dezho ur Stad amerindian dieub kevredet. Stand Watie en doa tizhet ar renk a jeneral brigadenn er Su.

## Darvoudoù
* Brezel Pontiac (1763-1766)
* Lazhadeg Sand Creek (1864)
* Brezel Red Cloud (1866-1868)
* Emgann Little Big Horn (1876)

## Tud

### Amerindianed
* Tecumseh
* Pontiac
* Cochise
* Red Cloud
* Crazy Horse
* Sitting Bull
* Geronimo

### Trevadennerien ha Stadunaniz
* George Crook
* George Armstrong Custer
* Charles B. Gatewood

## Filmoù ha stiradoù
* *[[Soldier blue (film, 1970)|Soldier blue]]* (1970)
* *[[Dances with Wolves]]* (1990)
* *[[The last of the Mohicans (film, 1992)|The last of the Mohicans]]* (1992)
* *[[Geronimo (film, 1993)|Geronimo]]* (1993)
* *[[American Primeval]]* (2025)

## Levrlennadur
*  THEVENIN René, COZE Paul, *Moeurs et histoire des Indiens d'Amérique du Nord*, Payot, 1928
*  WILSON James, *La terre pleurera, Une histoire de l'Amérique indienne*, Albin Michel, 2002, 521 p., ISBN 2226134069
*  VILLERBU Soazig, *Nouvelle histoire de l'Ouest, Canada, États-Unis, Mexique*, Passés/composés, 2023, 414 p. ISBN 9782379338083