Peig Sayers

**Peig Sayers** (1873 – 8 a viz Kerzu 1958) a oa ur gonterez iwerzhonat hag a oa bet ganet e Dún Chaoin (*Dunquin* e saozneg), ur gêr vihan e kontelezh Ciarraí. Da vatezh ez eas a-raok bezañ dimezet gant Pádraig Ó Gaoithín, un den eus An Blascaod Mór *(Great Blasket Island)* ; da neuze ez eas gant he fried da vevañ war an enez.
Diaes-bras e voe he buhez eno, evel ma kont en he buhezskrid, *Peig*. Betek ar bloaz 1953 e chomas en Blascaod Mór, a rankas kuitaat pa voe dilezet an enez dre ziouer a dud enni.

Kaset e voe Peig, oadet 80 vloaz, d'un ospital en An Daingean e kontelezh Ciarraí, ma varvas da 85 bloaz d'an 8 a viz Kerzu 1958. E bered Dún Chaoin war beg-douar An Daingean (Corca Dhuibhne) emañ he bez.

Iwerzhonegerez a-vihanik e oa Peig Sayers. Biskoazh ned eas d'ar skol, setu ne ouie na lenn na skrivañ he yezh. Daoust da gement-se e c'hounezas brud dre ma anaveze kalz kontadennoù hengounel, a ouie dibunañ en ur zerc'hel he selaouerien e-pad meur a nozvezh a-wechoù.
Gouizieien evel Seosamh Ó Dálaigh (1909-1992) eus an *Irish Folklore Commission (Coimisiún Béaloideasa Éireann)* a zeuas da zastum he c'hontadennoù.
## ''Peig''
Brudet-bras eo Peig Sayers abalamour d'he buhezskrid iwerzhonek,*Peig*, he devoa lakaet he mab Micheál (1901-1974) da skrivañ eviti. E 1936 e voe embannet al levr, a zo aet da lennegezh iwerzhonek klasel ; ret e oa e studiañ e skolioù an eil derez betek nevez zo.
Unan eus al levrioù pouezusañ an *Irish Literary Revival* ("Azginivelezh al Lennegezh C'houezelek") eo *Peig*, pa ziskouez skeudenn disi ur vaouez eus ar C'hornôg, enni holl stereotipoù ur vuhez ploueziat, hengounel, katolik hag iwerzhonek-rik.
En hevelep rummad emañ ar skridoù *An tOileánach* ("An eneziad", 1929) Tomás Ó Criomhthain (1856-1937), *Fiche Bliain ag Fás* ("Ugent bloavezh o kreskiñ", 1933) Muiris Ó Súilleabháin (1904-1950) hag an teulfilm *Man of Aran* (1933) gant Robert J. Flaherty (1884-1951).

*Peig* a gont bloavezhioù diwezhañ ur gevredigezh vihan iwerzhonek, paour, devot ha mod-kozh, hag a zalc'he soñj mat eus torridigezh ar *[[Penal Laws]]* *(Na Péindlíthe)* diwezhañ e 1829 hag eus amzer an Naonegezh Veur en Iwerzhon (1845-1849). 
An ton klouanek a vez implijet el levr penn-da-lost a vez santet adalek ar frazennoù kentañ anezhañ :

&nbsp;*I am an old woman now, with one foot in the grave and the other on its edge. I have experienced much ease and much hardship from the day I was born until this very day. Had I known in advance half, or even one-third, of what the future had in store for me, my heart wouldn't have been as gay or as courageous it was in the beginning of my days.*&nbsp;
:«&nbsp;Ur vaouez kozh on bremañ, un troad dezhi e-barzh he bez hag egile war ar vord anezhañ. Koulz evurus ha kalet eo bet va buhez adalek an deiz ma voen ganet tre betek an deiz-mañ. Mard em bije gouezet un hanter pe un drederenn zoken eus ar pezh a oa da c'hoarvezout ganin, ne vije ket bet va c'halon kel laouen pe ger kalonek hag e oa e penn-kentañ va buhez.&nbsp;»


An holl dud o deus studiet iwerzhoneg evit tremen al *Leaving Certificate Examination* a anavez mat al levr-se. Rummadoù skolaerien a oa ret dezho bezañ e studiet, setu bremañ e vez sellet outañ un tammig evel ouzh ul levr-skol gant kalz a dud, ken e vez ankounac'haet alies ar pouez en deus e-keñver studi Istor ha sevenadur Iwerzhon a-gozh.
## Levrlennadur
* SAYERS, Peig (1936) : *Peig — A Scéal Féin*, An Sagart 
: *Peig – The Autobiography of Peig Sayers of the Great Blasket Island*, troet diwar an iwerzhoneg gant Bryan MacMahon, Syracuse University Press, 1991 
## Gwelout ivez
* *[[:ga:Peig: The Musical!|Peig: The Musical!]]* diwar-benn ur gomedienn war gan bet c'hoariet e Gaillimh er bloavezhioù 1990.
## Notennoù