Pickelhaube

Ur ***Pickelhaube*** (), el liester ***Pickelhauben*** (), diwar an alamaneg ***Pickel*** (beg) ha ***Haube*** (boned), anvet ***Pickelhelm*** ivez, zo un doare tokarn lêr pe metal, dezhañ ur beg, gwisket gant soudarded, koulz ha gant pomperien ha poliserien, e Prusia da gentañ hag en Alamagn dre vras, en XIX hag XX kantved.

## Istor

Betek ar bloavezhioù 1840 e oa pourveziet ar soudarded prusian gant chakoioù, togoù uhel a-orin eus Hungaria. Kouezhañ a raent war daoulagad ar stourmerien e-pad an emgannoù, hag o feltr a garge dour buan pa oa glav.

Dibabet e voe ar *Pickehauben* evel tokarnioù soudarded an arme brusian e 1842, diwar c'houlenn Frederig Gwilherm IV Prusia en dije gwelet unan e burevioù an tsar Nikolaz Iañ en ur weladenn. Tokarnioù a seurt-se a oa anezhe e arme impalaerel rusian dija. Pal e veg e oa diheñchañ an taolioù kleze a c'halle bezañ roet gant marc'hegerien enebour. E metal e oa e stummoù kentañ, kinniget gant Wilhelm Jaeger, ur metalour eus Elberfeld, met dre ma oant ponner-mat e voe savet *Pickelhauben* skañvoc'h e lêr bervet, dezhe begoù ha kinkladurioù all (anv an unvez da skouer) e laton. Tokarnioù ar ganolierien a oa dezhe ur voulenn e-lec'h ur beg, evit chom hep gloazañ soudarded all, pa oa stouet o fennoù alies tro-dro d'ar c'hanolioù. Ar varc'hegerien o doa *Pickelhauben* e metal gant elfennoù ouzhpenn evit gwareziñ o choug. An tog nevez a wareze mat ar soudarded diouzh an heol ha diouzh ar glav. Toulloù a oa war e gostez evit freskaat ar penn. E veg a c'halle bezañ divontet, ha stabil e oa.

Goude unaniezh an impaleriezh e 1871 e voe implijet *Pickelhauben* gant soudarded ar proviñsoù alaman all, war-bouez tud Bavaria a c'hortozas 1886 evit en ober. Arouezioù warne (un erev evit Prusia, ul leon evit Bavaria da skouer) a roe titouroù war lec'h-orin pe unvez ar soudard-mañ-soudard. Tokarn diazez an Deustches Heer e oa e deroù ar Brezel-bed Kentañ. Ne oa ket azasaet ouzh brezel an trañcheoù koulskoude : e veg metalek a zibasee eus an trañcheoù, ha re lufrus e oa. Re wan e oa ouzh an tammoù obuzioù a nije en aer e-pad ar bombezadegoù. Ar Stahlhelm a gemeras e blas war an dachenn adalek 1916.

### Arouez
Un arouez eus an Impalaeriezh alaman hag eus he milouregezh e voe ar *Pickelhauben* e dibenn an XIX hag e deroù an XX kantved. Implijet e voe e leizh e ludresadennoù ar mare. Un trofe e oa ivez evit enebourien an Alamaned. Chomet eo ar *Pickelhaube* e yezh ar sinoù alamanek a-vremañ : ur biz-meud savet war ar penn a dalvez enni "Alamagn" pe "polis". Gwelet e vez c'hoazh war pennoù suporterien mell-droad alaman bodet evit matchoù ar *[[Mannschaft]]*.

### E broioù all
Goude bezañ bet dibabet gant arme, pomperien ha polis an impalaeriezh alaman, ar *Pickelhauben* a voe choazet e armeoù all : Breizh-Veur, Sveden, broioù eus Amerika latin evel Chile ha Kolombia. An US Marine Corps a wiskas togoù a seurt-se er bloavezhioù 1890 ivez.


Restr:Braunschweigisches Husaren-Regiment Nr. 17 Totenkopf Paradehelm Cut out.jpg|Tokarn-pompad Johann Albrechts von Mecklenburg, ofiser e 17vet rejimant houzarded Braunschweig (1910).
Restr:Prussian artillery helmet front view.jpg|Ur *Pickelhaube* eus ar c'hanolierezh prusian.
Restr:Pickelhaube mit Überzug.jpg|Ur *Pickelhaube* stumm 1892. Hervez reolenn 1910 eo bet goloet gant lien gwer evit bezañ diskretoc'h, ha skrivet eo bet niverenn ar rejimant e ruz warnañ. An doare-se a veze implijet e deroù ar Brezel-bed Kentañ.
Restr:Pickelhaube-in-Schweden.jpg|Soudarded svedat (2007). Ar *Pickelhauben* a vez implijet e broioù zo c'hoazh evel perzh eus an unwiskoù-pompad.


## Levrlennadur
*  BOWMAN J. A ., *The Pickelhaube*, levrenn 1 : *Line Infantry*, Imperial Publications, 1989, 354 p., ISBN 1871498007
*  BOWMAN J. A ., *The Pickelhaube*, levrenn 2 : *Wartime, Ersatz, Reserve & Artillery*, Imperial Publications, 1992, 334 p., ISBN 1871498066

## Liammoù diavaez
*  *[https://www.kaisersbunker.com/pt/ Kaiser's Bunker Pickelhaube Guide]*, ur renabl *Pickelhauben*

## Daveennoù