open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dol

**Dol** a zo ur gumun, pennlec'h kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen. Gwechall e oa e penn unan eus nav eskopti Breizh, hag un arc'heskopti zoken ur poent 'zo bet.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Dol da benn un distrig.
* Emgann Dol, 20-22 a viz Kerzu 1793, trec'h eo Vendeaned Henri de La Rochejaquelein war Republikaned ar jeneral Rossignol.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 153 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,18% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 33 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 2 a viz Eost 1944 e kouezhas ur c'harr-nij anavezadenniñ eus aerlu SUA (*[[United States Army Air Forces]]*) e "Les Rolandières" e Dol; gloazet e voe e sturier.
* Dieubet e voe Dol d'ar Gwener 4 a viz Eost 1944 gant an 330vet Rejumant Troadegiezh eus 83vet Rannlu Troadegiezh SUA. Mervel a reas 17 milour SUAat en emgannoù.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas c'hwec'h milour eus ar gumun.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.
## Brezhoneg
* 10,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Breizh 35 - Dol - Peulvan maez al lanv 06.jpg|Peulvan Maez al Lanv.
Breizh 35 - Dol - an iliz veur A.jpg|An iliz-veur.
Dol-de-Bretagne (35) Cathédrale Façade ouest 01.jpg|Iliz-veur Sant Samzun.
Maison de la guillotiere.JPG|Ti *La Guillotière*.
Dol-de-Bretagne Maison de La Grisardière 722.jpg|Ti *La Grisardière*.
Fleuriste a dol de bretagne - panoramio (1).jpg|Ti *Les Petits Palets*.
Dol-de-Bretagne (35) Manoir des Beauvais.jpg|Maner Beauvais.
Dol-de-Bretagne (35) Manoir de la Belle Noë.jpg|Maner *La Belle Noë*.

* Monumant ar re varv, savet e voe e 1920 ha dioueliet d’ar 26 a viz Even 1921, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar 17 milour SUAat marvet en emgannoù evit dieubiñ Dol.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs etre 1962 ha 2017

## Melestradurezh

## Tud
### Tud ganet eno
*1929: Pierre Le Treut, politikour hag a bledas gant sevenadur Breizh.
### Tud marvet eno
*war-dro 565: Sant Samzun, diazezer kêr.
## Liammoù diavaez

* lec'hienn ofisiel ar gumun
*  Dol war Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Richard Wagner

**Wilhelm Richard Wagner**, ganet d'an 22 a viz Mae 1813, e Leipzig (e Rouantelezh Saks d'an ampoent) ha marvet d'an 13 a viz C'hwevrer 1883, e Venezia, a oa ur sonaozour, renner c'hoariva ha penn laz-seniñ alaman brudet evit e c'hoariganoù penn-kentañ. Skivet en deus an aozadur hag al libretto evit pep oberenn krouet gantañ.

Da gentañ en deus savet e vrud evel sonaozour oberennoù levezonet gant ar luskad romantelouriel ha tud evel Carl Maria von Weber ha Giacomo Meyerbeer, Wagner en deus reveulziet ar c'hoariganoù dre meiziad *[[Gesamtkunstwerk]]* ("arz hollek"), e-giz-se e c'hallas kenlakaat ar varzhoniezh, ar sonerezh hag al leurennezh asambles en e oberenn. Taolet en deus e sell gant ur rummad arnodadennoù embannet etre 1849 ha 1852. Ar mennozhioù-se a oa efedet gantañ dre e zaou c'hoarigennoù kentañ eus ar c'helc'hiad *[[Der Ring des Nibelungen]]* (*Gwalenn [[Nibelung]]*).

E sonaozurioù (ar re diwezhañ dreist-holl), a zo anavet evit o sonnioù liestra, hesonoù ha lazoù-seniñ pinvidik, hag implij leitmotivoù (frazennoù sonnerezhel liammet ouzh tudennoù, lerc'hioù, pe vennozhioù). E lañs gant e zoare sonnerel en doa ur pikol levezon war sonnerezh klassel. An *[[Tristan und Isolde]]* graet gantañ a zo barnet evel deroù sonnerezh arnevez a-wechoù.

Wagner en deus savet ur c'hoarigandi anvet Bayreuth Festspielhaus e lec'h ma veze c'hoariet e c'hoarigennoù da gentañ. Hiriv e vez sonet e oberennoù pennañ e-touesk pezhioù all. 

E vuhez a veze merchet gant an harlu politikel, gobidelloù karantez turmudus, paourentez ha tec'hel digant e gretaer. E skridoù sulfurus a-zivout ar sonerezh hag ar politikerezh o deus ersavet meur a dudoù, peurgetket gant e lavared enepyuzev. E levezon a doucha en tu-hont metoù eus ar sonerezh met gant metoù al laz-sonerezh, ar filozofiezh, al lennegezh, an arzoù-kaer hag ar c'hoariva ivez.
## Liammoù diavaez

* C'hoariganoù Wagner
Kerruer

**Kerruer** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Dol]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].

== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː **Cherri**, IX''vet''; **Queruer**, 1170; **Charruërs**, **Charruiers**, 1181; **Charruers, Charruiers**, 1200; **Cherrueys**, XIV<sup>vet</sup>; **Cherruiers**, 1420; **Cherrueys**, 1516; **Cherruiers**, 1624; **Chervez**, 1630; **Cherveix**, 1779;

**Gerdarzh*'
<br />
== Ardamezioù ==
*En argant e leon en sabel*

== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 75 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,73% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; tri anezhe a varvas e [[Belgia]] d’an 22 a viz Eost 1914: unan en [[Emgann Rossignol]], soudard er [[1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel]] e oa, unan en [[Emgann Charleroi]], serjant e oa er [[25vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|25vet Rujumant Troadegiezh]],unan e [[Bellefontaine (Tintigny)|Bellefontaine]].

==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas c’hwec’h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Lazhet e voe ur chaseour eus ar [[1añ Rujumant Chasourien war Varc’h]] e [[Cao Bang]] en [[Tonkin]] er [[Vietnam]] d'ar [[25 a viz Ebrel]] [[1949]].
== Brezhoneg ==
* 1,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
cherrueix_moulins.jpg|La Saline.
Cherrueix_(35)_Moulin_de_la_Colimassière_01.JPG|La Colimassière.
Cherrueix_(35)_Moulin_des_Mondrins_03.JPG|Les Mondrins. 
</gallery>
* Melinoù-avel *La Saline*, *La Colimassière ha *Les Mondrins*.

Cherrueix (35) Église 01.jpg|An iliz katolik.
Cherrueix._Chapelle_sainte_Anne._(3)._2015-04-08.JPG|Ar chapel.

* Iliz katolik *Intron Varia*.
* Chapel *Santez Anna*.

Cherrueix - Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartennoù-post, bet savet e 1921 hag adsavet e 2006.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Sperneg

**Sperneg** zo ur gumun eus Breizh e kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.
## Douaroniezh
## Istor
### kantved
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas daou 55 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,11% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; daou anezhe varvas e Belgia e penn-kentañ ar brezel : unan d’an d’an 22 a viz Eost 1914 e Falisolle, soudard e oa en 47vet Rujumant Troadegiezh, egile d’an 22 a viz Gwengolo 1914 en ospital Florennes e Belgia, sarjant e oa en 2vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel e Champrepus (Manche, Bro-C’hall) e-pad Emgann Normandi d’ar 25 a viz Even 1944.
* Dieubet e voe Sperneg d'an 2 a viz Eost 1944 gant Combat Command B ar *6th Armored Division* eus lu SUA.
## Brezhoneg
* 6,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Épiniac (35) Église 01.jpg|Iliz *Sant Pêr*.
Épiniac (35) Église Bas-relief de la mort de la Vierge.jpg|Izel-vos marv ar Werc'hez en iliz *Sant Pêr*.
Épiniac (35) Église Saint-Léonard 2.jpg|Iliz *Sant Leonard*.

* Ilizoù katolik *Sant Pêr* ha *Sant Leonard*.

Épiniac (35) Abbaye Notre-Dame de La Vieuville.jpg|An abati.

* Abati *Intron-Varia* e *La Vieuville*.

Épiniac (35) Château de Vilhoët.jpg|Ar c'hastell.
Épiniac (35) Chapelle de Vilhoët - 01.jpg|Ar chapel.

* Kastell Vilhoët hag e chapel.

Épiniac (35) Croix de chemin de Vilhoët - 03.jpg|Ar groaz.

* Kroaz hent Vilhoët.

Ancien manoir de la Higourdais en Epiniac, Ille-et-Vilaine.jpg|Ar maner.

* Maner *La Higourdais*.

Épiniac (35) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e leurenn iliz katolik *Sant Leonard*, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Menez-Dol

Allée du Mont-Dol, Rennes, 2022.jpg|Plakennoù straed e Roazhon.

**Menez-Dol** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Dol]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].

== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː **Mons Doli**, 1158; **de Monte Dolis*', XVvet

=== Gerdarzh ===

* Dol = kildro

== Ardamezioù ==
*En glazur, e bellenn en aour*

== Istor ==

=== [[Henamzer]] ===
* Soñjet ez eus bet gant darn gwelout e Menez-Dol ar *Mons Jovis* meneget gant Nennius, da heul *Cruc Ochidient* ha *Quentovic.* Dre ez eus ur poull war penn ar menez e oa en o spered e oa aze ar respont da *" ... stagnum super verticem Montis Jovis"*
* Gwelet eo Menez-Dol evel unan eus menezioù sakr ar Gelted e Breizh. Enoret e veze [[Taranis]] warnañ.

===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 79 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,89% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas d'an 22 aviz Eost 1914 en [[Emgann Rossignol]] e [[Belgia]].
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an [[29 Mae|29 a viz Mae]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F (anvet "Man O War ", marilhet 42-29692 ha kodet GL-R) eus [[aerlu]] [[SUA]] (*United States Army Air Forces*) e "Le Vivrais" e Menez-Dol; nav nijour eus e laz a varvas (unan anezhe a voe douaret e [[Saint-Avold]] ha c'hwec'h all er [[Brittany American Cemetery and Memorial|Brittany American Cemetery]] e [[Montjoie-Saint-Martin]] e departamant [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]), ar milour all a voe tapet d' an [[Alamagn|Alamaned]].
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Mervel a reas daou vilour er [[Viêtnam]], korf unan anezhe a voe rentet d'e familh, douaret eo e bered ar gumun.
== Brezhoneg ==
* 2,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Temple païen du Mont-Dol.jpg|Tresadenn an templ pagan.
Autel taurobolique du Mont-Dol.jpg|An Aoter.
Moulin de Mont-Dol 2.jpg|Unan eus an div velin.
Mont Dol, Chapelle Saint-Michel.jpg|Ar chapel.
</gallery>
* An templ pagan hag ar chapel gozh. 
* Div aoter lazhañ tirvi (relijion [[Mithras]]).
* Div velin-avel.
* Ar chapel gozh.
* Chapel *Sant Mikael*.
<gallery>
Mont-Dol - Monument aux morts A.jpg|Ar monumant.
</gallery>
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Gwerenn livet 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn an nijourion [[USAAF|SUAat]] bet lazhet e miz [[Mae]] [[1943]],  luc’hskeudenn.

== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==
*[[Simon Sirodot]].
== Liammoù diavaez ==

* [http://www.mont-dol.fr/ Lec'hienn web ar gumun]
== Levlennadur ==
* Marc Deceneux ː *Le Mont-Dol. Histoire et légendes*. Atelier Junkeneus. 1988
* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
550

*Diwar-benn bloavezh *'550*' an [[deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

* 16 a viz Genver : aloubet eo Roma gant an Ostrogoted, renet gant o roue Totila.
* Aloubiñ a ra ar Franked bro an Thuringi.
* Ur manati zo savet gant sant Dewi e mervent Kembre, e-kichen al lec'h anvet Tyddewi bremañ.

#### Breizh

#### Frañs
### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

* Fin Tiernelezh Wei ar Reter, erlerc'hiet gant Tiernelezh Qi an Hnternoz e norzh Sina

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 550|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 550]]*

## [[:Rummad:Marvioù 550|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 550]]*
__NOTOC__
Roz-Lanrieg

**Roz-Lanrieg** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 59 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,00 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, unan e Sambreville, en 2vet Rujumant Troadegiezh edo  hag egile en Emgann Rossignol, er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel e oa. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
## Brezhoneg
* 13,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Roz-Landrieux (35) Croix de cimetière (face nord).jpg|Kroaz ar vered.
calvaire_de_la_pimorais.jpg|Kroaz *La Pimorais*,.
Roz-Landrieux (35) Croix Daveux 01.jpg|Kroaz *Daveux*.

* Kroazioù.

Roz-Landrieux (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - 01.jpg|Diavaez an iliz katolik
Roz-Landrieux (35) Église Saint-Pierre - Intérieur - 01.jpg|Diabarzh an iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  Roz-Lanrieg war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Ciltern Saetan

**Ciltern Saetan** a oa anv ur meuriad pe ur rouantelezh vihan angl-ha-saoz a zalc'has ar Chiltern etre ar  hag ar . Kemer a reas perzh e distrujadeg rouantelezh vrezhon Cynwidion met biskoazh ne voe a-bouez. Dont a reas da vezañ sujed Wessex goude 560-592. War-dro 670 e voe aloubet ar rannvro gant Mercia a lakaas tud Ciltern Saetan da vezañ o gwizien. N'anavezer nemet anv unan eus o rouaned, Dida, a renas eus 670 da 675.

Hervez an Tribal Hidage e kontrole ar Ciltern Saetan 4000 hid.
Robert Scheidt

**Robert Scheidt** ,ganet e São Paulo ar 15 a viz Ebrel 1973, a zo ur merdeer a vicher a orin eus Brazil. Div wech ez eo bet kampion Olimpek ha 8 gwech kampion ar bed war Laser. E touez merdeerien titletañ ar bed war Laser eo Robert Scheidt.

## Loreadeg
* C'hoarioù Olimpek
** 2004 (Aten): Medalenn aour war Laser ;
** 2000 (Sydney): Medalenn arc'hant war Laser ;
** 1996 (Atlanta): Medalenn aour war Laser ;

* kampionad ar bed bageal
** 2007 (Portugal): Medalenn aour war Star ;
** 2005 (Brazil): Medalenn aour war Laser ;
** 2004 (Turkia): Medalenn aour war Laser ;
** 2002 (Stadoù Unanet): Medalenn aour war Laser ;
** 2001 (Iwerzhon): Medalenn aour war Laser ;
** 2000 (Mec'hiko): Medalenn aour war Laser ;
** 1997 (Chile): Medalenn aour war Laser ;
** 1996 (Suafrika): Medalenn aour war Laser ;
** 1995 (Spagn): Medalenn aour war Laser ;

* C'hoarioù Panamerikan
** 2003 (Santo Domingo): Medalenn aour war Laser ;
** 1999 (Winnipeg): Medalenn aour war Laser ;
** 1995 (Mar del Plata): Medalenn aour war Laser ;
Gaoth Dobhair

**Gaoth Dobhair** (saozneg: *Gweedore*) a zo ur barrez e gwalarn Iwerzhon, e kontelezh Donegal, war an aod. 
Gaoth Dobhair eo ar barrez pobletañ e Gaeltacht Iwerzhon ( a dud). Eno emañ burevioù Raidió na Gaeltachta evit Dún na nGall. Meur a geriadenn zo : Croithlí, Dún Lúiche, An Bun Beag, Doirí Beaga ha Cnoc Fola. 

## Tud vrudet
* Clannad, strollad
* Enya, kanerez
* Moya Brennan, kanerez
* Mairéad Ní Mhaonaigh, kanerez (Altan)
Gram-Ya

Ar bakteri **Gram-Ya** eo ar re a zalc'h ur livadur mouk e-pad argerzh liverezh Gram. Ar bakteri Gram-Ya a zeu da vezañ glas-oabl pe mouk pa seller oute en ur mikroskop, e-skoaz ar bakteri Gram-nann a zeu da vezañ ruz pe ros. Reizhiad rummatadur Gram zo arnodel, ha diazezet evit ul lodenn vras war ar c'hemmoù e framm speurennoù ar c'helligoù. Pal liverezh Gram zo gallout lakaat kemm etre strolladoù bakteri ken nemet ouzh o gwelet, evit o anavezout da gentañ-penn.

## Liammoù diavaez
* 3D Framm proteinoù a gaver e speurenn plasma ar bakteri Gram-ya
* Frammoù 3M proteinoù a gaver e speurenn plasma ar bakteri Gram-ya
## Notennoù
Bagar-Bihan

**Bagar-Bihan** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Dol]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==
=== Stummoù skrivet ===
* J-Y Le Moing (1990) : **Bagar***, 1209;'' '''Bagar-Pican***, 1291*
* Erwan Vallerie (1995) : *'Bagar Picquan***, XVIè;'' '''Bagar Pican***, 1412;* *'Bagar Piqan***, 1435;'' '''Bagar Pican***, 1516;* *'Bagar Pican***, 1624;'' '''Baque Piquant***, 1630*
=== Gerdarzh ===
* Marteville et Varin (1853) : evit *Bagar*, gwelout Bagar Morvan; evit *Pican*, an dalvoudegezh e vefe ː *Bagar Bihan*.
* Embannadurioù Flohic (2000) : eus ar brezhoneg *bagad,* ha *pican*, talvoudegezh disanvet.
== Ardamezioù ==
* N'ez eus ardamezioù ebet.
== Istor ==
=== [[Dispac'h gall]] ===
* E 1793, ar jeneral republikan Westermann a zo trec'het gant ar roueelour [[Henri de La Rochejaquelein]].
=== kantved ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 64 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,73% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Dieubet e voe *'Bagar-Bihan** d'an [[2 Eost|2 a viz Eost]] [[1944]] gant ar ''6th Armored Division'' eus lu [[SUA]].
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
==== Trevadennoù ====
* [[Brezel Aljeria]]: ur milour a varvas e miz Even 1958 e Cavaignac.
== Brezhoneg ==
* 9,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==


* Iliz katolik ''Sant Varzhin''.
* Monumant koun marv an Abad Joseph Morel e-doug [[Emgann Dol]] e miz Du 1793.
* Feunteun ''Sant Macarius''.
* Monumant ar re varv.

== Emdroadur ar boblañs 1962-2007 ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==

* **Louis-Clair de Beaupoil de Sainte-Aulaire*' (1778 / 1854), akademiad er bloaz 1841.

=== Ardamezeg ar familhoù ===


== Liammoù diavaez ==



== Levrlennadur ==

* Erwan Vallerie ː *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Shibasaburo Kitasato

, ganet d'an 29 a viz Genver 1853 ha tremenet d'an 13 a viz Even 1931 a oa ur bakteriologour japanat stummet en Alamagn hag a implije hentenn Koch.

Anavezet eo evel kendizoloer orin ar vosenn werblus e Hong Kong e 1894, tost war un dro gant Alexandre Yersin. 

## Buhez
Ganet e oa bet Kitasato e kêriadenn Okuni, e rannvro Higo, (hiziv prefetiezh Kumamoto, e Kyushu). Mont a reas war ar studi e skol vezegiezh Kumamoto hag e skol-veur imapalaerel Tokyo. 

Studiañ a reas dindan an doktor Robert Koch en Alamagn etre 1885 to 1891. 

Dizoloet eo bet *Y. pestis* e 1894 gant ur bakteriologour hag ur mezeg eus an ensavadur Pasteur, Alexandre Yersin, e-pad ur reuziad bosenn e Hong-Kong Yersin a oa ezel eus skol Pasteur. Shibasaburo Kitasato a oa ivez o klask orin ar vosenn d'ar c'houlz-se. Yersin an hini eo avat a zizoloas al liamm a oa etre ar vosenn ha *Yersinia pestis*. Anvet *Pasteurella pestis* da gentañ e oa bet badezet en-dro ar spesad bakteri e 1967.

## Notennoù


## Levrlennadur
* Kyle, Robert A. *Shibasaburo Kitasato-Japanese bacteriologist*. Mayo Clinic Proceedings 1999
* Orent, Wendy. Plague: *The Mysterious Past and Terrifying Future of the World's Most Dangerous Disease*. Free Press 2004, ISBN 0-7432-3685-8
* Porter, Roy. *Blood and Guts: A Short History of Medicine*. W. W. Norton & Company; Reprint edition (June 2004). ISBN 0-393-32569-5

## Liammoù diavaez
* Kitasato University homepage
Bran Hen

**Bran Hen**, pe *Brân Hen*, evel ma skriver e kembraeg, a oa ur priñs brezhon e Bryneich, en Hanternoz Kozh Enez Vreizh, war-dro dibenn ar Vvet kantved. 
Mab e oa da Dyfnwal Moelmud, roue Bryneich, unan eus rouantelezhioù brezhon ar vro. Ren a reas ivez met n'eo ket sklaer pe e renas goude e vreur Cyngar ap Dyfnwal pe araokañ.

Eñ eo marteze an hini en deus maget mojenn Brân Galed hag e gorn tarv hud.
743

## Darvoudoù

### Europa

* Goude un interregnum e seizh bloazh e ya Childeric III da roue ar Franked. Chom a ra ar galloud gwir gant Pepin Grenn
* Konstantinos V a ya da impalaer Bizañs adarre

### Azia

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
742

## Darvoudoù

### Europa

* Liutprand, roue al Lombarded a stag dukelezhioù Benevento ha Spoleto ouzh e rouantelezh.

### Azia

* Ambrouget eo ar barzh sinat Li-Po ouzh an impalaer a ro ur post ofisiel dezhañ
* Artabasdos a zo impalaer Bizañs betek ma oa bet aloubet ar gêr gant e geveler Konstantinos V

### Afrika

* Gwarskañ a ra an arabed un emsavadeg eus ar C'haridjited hag ar verbered

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
Arondisamant Lannuon

**Arondisamant Lannuon** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor hag e rannvro Breizh.

## Kantonoù
Rannet eo arondisamant Lannuon e 7 kanton (betek 2014) ha 57 kumun :
* Kanton Lannuon
* Kanton Lezardrev
* Kanton Perroz-Gireg
* Kanton Plistin
* Kanton Plouared
* Kanton ar Roc'h-Derrien
* Kanton Landreger

## Daveoù

## Gwelet ivez
*Kantonioù Aodoù-an-Arvor
*Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Frioul

**Frioul** (*Friûl* e friouleg, *Friaul* en alamaneg, *Furlanija* e sloveneg ha *Friuli* en italianeg) a zo ur rannvro istorel e biz Italia a c'holo un darn vras eus ar rannvro emren Friuli-Venezia Giulia. Udin eo ar gêr-benn. Eno e komzer ur yezh romanek distag diouzh an italianeg, ar friouleg. Alamaneg a vez komzet en un nebeud traoñiennoù war-dro Val Canale.

## Tud vrudet
* Beranger Iñ a Frioul, impalaer ar C'hornog eus 915 da 924

## Gwelout
*Friuli-Venezia Giulia

## Liammoù diavaez

Gouarnamant rannvro emren Friuli-Venezia Giulia
San Floriano del Collio

**San Floriano del Collio** zo ur gumun en Italia e proviñs Gorizia e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia.
749

## Darvoudoù

### Europa

* Aistulf a ya da roue al Lombarded

### Azia

* Abu al-Abbas as-Saffah a ya da Galif

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
750

## Darvoudoù

### Europa

### Bed Arab ha Muzulman
* Marwan II, ar c'halif Omeyad diwezhañ, zo diskaret ha dibennet gant Abû al-`Abbâs, hag a grou evel-se tierniezh an Abbasided. Kêr-benn ar galifelezh zo kaset da vBagdad.
* 18 C'hwevrer: 80 Omeyad zo drouklazhet gant an Abbasided e-pad ur banvez, ar pezh a lak fin d'ar familh. Abd al-Rahman eo an hini nemetañ a zeu a-benn da dec'hout kuit.
* Kêr Granada a zo krouet gant ar Vuzulmiz e Bro-Spagn.

### Azia
* Gopala I, kentañ roue boudaat rouantelezh Bengal, a erru er galloud dre un dilennadeg.

### Afrika
* Penn-kentañ impalaeriezh Ghana

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù
* 25 a viz Genver: Leon IV

## Marvioù
* Marwan II, kalif Omeyad diwezhañ

__NOTOC__
San Dorligo della Valle

**San Dorligo della Valle** (*Dolina* e sloveneg, *Dolina San Dorligo* e rannyezh Trieste) zo ur gumun en Italia, e proviñs Trieste, e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia.

Un darn vras eus ar gumun zo en Istria. Gant Muggia ec'h eo unan eus an div gumun nemeto en Istria hag a zo chomet italian goude an Eil Brezel-bed.
Planfili

**Planfili** a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h kanton Planfili e oa betek 2015.
## Douaroniezh
## Dezougen

Gare de Pleine-Fougères.jpg|Ar porzh-houarn.

* War al linenn hent-houarn Lambal Dol emañ Planfili.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 143 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,61 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe Planfili gant ar *Combat Command B* eus ar 6 Rannlu Hobregonet eus tirlu SUA d'ar 1 a viz Eost 1944.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ul letanant (ha beleg katolik) d'ar 4 a viz Du 1958 en Orléansville.
## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Chauffaux.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù . Dioueliet e voe d’an 11 a viz Du 1919.
## Melestradurezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
### Tud marvet eno
*Afer Caroline Dickinson, Kerneveuradez 13 vloaz, muntret eno.
### Tud liammet ouzh ar gumun
## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun

## Notennoù ha daveoù
Labouseg

**Labouseg** (*La Boussac* e galleg) zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Dezougen

Gare de La Boussac.jpg|An ti-gar.

* War al linenn hent-houarn Lambal Dol emañ Labouseg. 
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) : **La Bocac**, 1123; **Labozac**, 1137; **de Laboceio**, 1142; **de Boceyo**, 1186; **La Bochac**, 1200; **Laboczac**, XIVvet; **La Boussac**, 1516; **Laboussac**, 1624
* Flohic : **La Bocac**, (XIIvet);  **Laboyse**
## Ardamezioù
*En argant plezhek en geot a zek pezh*
## Istor
### [[Dispac'h gall]]

Commission militaire révolutionnaire de Saint-Malo - An 2 - jugement peine de mort imprimé.jpg|Skritell gant barnedigezh Jacques Hubert d'ar marv.

* Barnet e voe Jacques Hubert d'ar marv evit bout porchaset kezeg d'ar Chouaned.
### 
* D'an 2 a viz Ebrel 1887 e voe savet kumun Broualan diwar ul lodenn eus tiriad Labouseg.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 98 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,30% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; unan anezhe, ur c’horporal eus an 48vet Rujumant Troadegiezh, a varvas en Ham-sur-Sambre e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe ar gumun d'an 2 a viz Eost 1944 gant ar 6 Rannlu Hobregonet stadunanat.
## Brezhoneg
* 9,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

La Boussac (35) Prieuré de Brégain 01.jpg|Ar prioldi.
La Boussac (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - 03.jpg|An iliz katolik.

* Prioldi *Le Brégain*.
* Iliz katolik *Sant Pêr*.

La Boussac (35) Monument aux morts - 01.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù .

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Pennad kar
* Broualan.
## Liammoù diavaez

* Labouseg war Geobreizh
## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Broualan

**Broualan** a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh
* War ar stêr Guyoult ha richer Landal emañ Broualan.

## Anv

### Stummoù skrivet

* Jean-Yves Le Moing (1990) : "**Brouellan***, 1460 BO/DB;* **Brualen** *1609 CO*".

### Gerdarzh

* Dauzat & Rostaing (1963-1978) :  "*bret.* bro*, pays, et* Alan*, nom de personne Alain*".
* Embannadurioù Flohic : *"marteze diouzh brezhoneg *bro, hag anv-den Alan, Alain Iñ, Aotrou kastell Landal."*

## Ardamezioù
*"en aour, e greskenn brizhet; e gab en gul karget gant peder gwerzhidenn en argant"*

Ardamezioù familhoù Maure / Anast (XIIIt) (ar greskenn), ha Montsorel (XIIt), ar werzhidennoù

## Istor
* Broualan e oa ul lodenn eus parrez Labouzeg, en eskopti Dol. Staget eo bet ouzh hini Roazhon e-kerzh an Dispac'h gall.
### kantved
* D'an 2 a viz Ebrel 1887 e voe savet kumun Broualan diwar ul lodenn eus tiriad Labouseg.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 36 gwaz ag ar gumun gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,14% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Brudet eo ar gumun abalamour d'he strouezheg, bet taget ha distrujet gant ar Milis d'ar 7 a viz Gouhere 1944.
## Brezhoneg
* 13,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chateau de Landal 7.jpg|Ar c'hastell.

* Kastell Landal.

Broualan (35) Église 1.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*, 1483.

Broualan (35) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, dioueliet e voe d’ar 17 a viz Gouhere  1921 luc’hskeudennoù.
* Monumant ar Rezistanted bet lazhet d’ar 7 a  viz Gouhere 1944 gant ar Milis, luc’hskeudennoù .

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

## Tud

### Ardamezeg

## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé ː *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & d'Ille-et-Vilaine*. 2008
* Jean-Yves Le Moing ː *Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne*. Coop Breizh. 1990

## Notennoù ha daveoù
Roz-an-Arvor

**Roz-an-Arvor** (*Roz-sur-Couesnon* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh

Roz-sur-Couesnon_(35)_Belvédère_01.JPG|Menez Mikael ar Mor gwelet eus Roz-an-Arvor.

* War lez Mor Breizh emañ Roz-an-Arvor. Ar stêr Kouenon ne dreuz ket ar gumun ken.
## Ardamezioù

* N'ez eus ket , evit ar poent

## Anv

* Pol Potier de Courcy (1862) : **Ros-sur-Couaisnon**
* Jean-Yves Le Moing (1990) : **Raux**, VIIè; **Rox**, 1070;  **Roz super Coysnon**, 1231
* Erwan Vallerie(1995) : **Raux**, VIIt; **Rox**, 1070; **Rous sur Quoaesnon**; **Roz super Coaisnon**, XIVt; **Ros supra          Coaynon**, 1231; **Le Ros**, 1630; 

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 82 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,16 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914, daou d'an 22, er 25vet Rujumant Troadegiezh edont, unan en Emgann Charleroi, e-gile e Châtelet, an trede hini d'ar 24 e Biesmes, er 117vet Rujumant Troadegiezh e oa. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
## Brezhoneg
* 6,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Roz-sur-Couesnon_(35)_Église_01.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.

Roz-sur-Couesnon (35) Monument aux morts..JPG|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz, luc’hskeudennoù  ha kartenn-bost; dioueliet e voe d’an 30 a viz Genver 1921.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Roz-an-Arvor war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Sent (kumun)

**Sent** (*Sains* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 30 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,24% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Sains_(35)_Église_Saint-Pierre.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*, nev-gotek, korf bet savet adalek 1861 betek 1868 gant Jean-Gabriel Frangeul diwar tres an ti-savour Eugène Hawke, tour-iliz ha korzenn bet savet gant e vab Alfred-Louis Frangeul, 1893-1894. 
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Sent war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Sant-Brewalaer

**Sant-Brewalaer** (*Saint-Broladre* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen, en arvor biz Breizh, tostik da Menez Mikael ar Mor. Enni emañ Chapel Santez-Anna, war ar chaoser. En-dro dezhi emañ kumunioù Roz-an-Arvor, Sant-Marc'han, Sent, Labouseg, Kerruer.

## Gerdarzh
Eus anv sant Brewalaer (*Brélade, Brolade, Broladre,* e galleg), diskibl da Sant Samzun, eskob Dol.
## Douaroniezh

Polders de Dol, avec au fond la Manche et la côte cancaloise - panoramio.jpg

* War vord Mor Breizh emañ Sant-Brewalaer.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 68 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,02% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. Unan anezhe a varvas en Oret, e Belgia, d’an 22 a viz Eost 1914; en 2vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun  abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur c’horporal eus ar 4vet RTM d'an 23 a viz Gouhere 1954 pa oa prizoniad er Vietnam
## Brezhoneg
* 8,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église de Saint-Broladre (détail).jpg|An iliz katolik.
Chapel Santez Ana (Bae Menez Mikael).JPG|Ar chapel.

* Iliz katolik *Sant Brandan*.
* Chapel *Santez Anna*.

Saint-Broladre - Monument aux morts- noms1.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
*  Plakennoù  ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Sant-Brewalaer gant :
*

## Pennadoù kar
*Saint Brélade
*Branwalader

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun

## Notennoù ha daveoù
Gwiver

**Gwiver** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh

Baie de Cancale à Vivier-sur-Mer 06.jpg
Le Vivier-sur-Mer un après-midi de septembre - 03 - 2017.jpg

* War vord Mor Breizh emañ ar gumun.
## Armerzh

Amphibie utilisé par les mytiliculteurs de la baie du Mont st Michel DSC 0337.JPG

* Savet e vez meskl hag istr er gumun.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 31 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,67% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’ar 10 a viz  Even 1952 en ur c’hamp-prizonidi e Viet Bac en Tonkin er Viêtnam.
## Brezhoneg
* 10,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Le_vivier-sur-Mer_-_Monument_aux_morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e Leurgêr  an Iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

Le Vivier-sur-Mer (35) Église 02.jpg|Diabarzh an iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Nikolaz*.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  Gwiver war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù
Sant-Jord-Grehan

**Sant-Jord-Grehan** (*Saint-Georges-de-Gréhaigne* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 28 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,46 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 en Emgann Charleroi e Belgia, er 25vet Rujumant Troadegiezh edo.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
## Brezhoneg
* 6,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Georges-de-Gréhaigne_(35)_Église_1.jpg
Saint-Georges-de-Gréhaigne (35) Église 2.jpg|
Saint-Georges-de-Gréhaigne (35) Église Statue 13.jpg|
Saint-Georges-de-Gréhaigne (35) Église Vitrail 03.jpg|

* Iliz katolik *Sant Jord*.

Saint-Georges-de-Reintembault (35) Monument aux morts.JPG|Ar monumant.

* Monumant ar re varv er vered, . Dioueliet e voe d’ar 14 a viz Du  1920.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  Sant-Jord-Grehan war al lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Sant-Marc'han

**Sant-Marc'han** (** e galleg) a zo ur gumun e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,34% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
* Mervel a reas pemp gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Mervel a reas ur martolod eus ar gumun d’ar 15 a viz  Gwengolo 1947 e Cát Lái e  Kochinsina er Viêtnam.
## Brezhoneg
* 6,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Marcan (35) Menhir dit La Roche Longue 02.JPG|Ar peulvan.

* Peulvan *La Roche Longue*.

Saint-Marcan (35) Église Saint-Marcan - Extérieur - 01.jpg|Diavaez an iliz.
Saint-Marcan - Eglise - La nef côté porche.jpg|An nev.
Saint-Marcan - Eglise - Statue de Saint Marcan.jpg|Delwenn Sant Marc'han.

* Iliz katolik *Sant Marc'han*.

Croix_de_chemin_médiévale_à_Saint-Marcan_(Ille-et-Vilaine).JPG|Ar Groaz.

* Ur groaz eus ar Grennamzer.

Tour Chappe - Saint Marcan - Ille-et-Vilaine - France.jpg|An tour hag e virdi.

* An Tour pellskriver Chappe, bet savet e 1799, war al linenn Pariz-Brest.

Saint-Marcan - Monument aux morts B.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù .

Saint-Marcan - Eglise - Hommage soldats 14-18.jpg|1914-1918.
Saint-Marcan - Eglise - Hommage soldats 39-45.jpg|1939-1945.

* Plakennoù  ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Sant-Marc'han war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Treant-ar-C'hoad

**Treant-ar-C'hoad** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh
Er gwalarn da goad Kergarter emañ Treant-ar-C'hoad.

### Kumunioù amezek

## Anv
* Marteville & Varin ː *Dans les anciens titres, elle est qualifiée ː "Ecclesia de Tranno"*
* Erwan Vallerie ː *Trant gallice latine vero Tridentium*, 938 ; *Trahanno*,  ; *Tregent* ?, 1183
*Treant-Felger* betek 2014 e brezhoneg, ha *Trans* hepken e galleg betek 1996, ma teuas da vezañ *Trans-la-Forêt*.
;Gerdarzh

## Ardamezioù

## Istor
### 
* D'ar 1añ a viz Eost 939, Alan Barvek a voe trec'h war an Normaned.
*Emgann Trans
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 60 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,92% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911, ar pevar breur Artur de la Villarmois en o mesk.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Trans-la-Forêt - église.jpg|An iliz.
Trans-la-Forêt (35) Église Saint-Pierre Extérieur 03.jpg
Trans-la-Forêt (35) Église Saint-Pierre Extérieur 01.jpg
Trans-la-Forêt (35) Église Saint-Pierre Extérieur 07.jpg
Trans-la-Forêt (35) Église Saint-Pierre - Intérieur - Autel et retable sud - 01.jpg

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

Trans-la-Forêt (35) Monument aux morts 02.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud

* Ar pevar breur Artur de la Villarmois abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* Treant-Felger war Geobreizh

## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Caradoc Freichfras

**Caradoc Freichfras** (*Caradoc kreñv e vrec'h*) a voe un hendad damvojennel a dierned Gwent en defe renet er  pe er  kantved. Menneget eo en Danvez Breizh evel **Penntiern Caradoc**, ur mac'heg ag an Daol Grenn.

## Caradoc en istor
Displann eo an andonioù war-divout buhez Caradoc. Droukvesket eo bet get ar gouron Preden anvet Caratacos, get Cerdic a Wessex ha get penndud istorel all. Er mabinogion eo menneget evel mab da Llŷr Marini (marsen ar gouron Llŷr).

Istorourion a zo a wel Caradoc Freichfras evel an den istorel anvet **Caradoc ap Ynyr**, penntiern Gwent d'ar  kantved, staliet e Caerwent. E anv a zo bet roet dezhañ en eñvor penntiern Caratacos hag a oa anavet mat pemp kantved diwezhatoc'h c'hoazh.

## Caradoc er mojennoù
Kemer a ra perzh e avanturioù mojenn Arzhur, anvet neuze : *Garados Briefbras*. 

N'eo ket sklaer e beurheñvelder hag ar mojennoù war e zivout a vez dislavarus alies. Map Ynyr Gwent e vefe bet ha gallout a ra bout an hevelep den ha Caradoc Hen er mojennoù breizhat.

Dalc'het en defe tirioù e Breizh hag ur roue a Bro-Erec a lavarer anezhañ. E Naoned e vije bet e lez hervez lod met ur gammgemeradenn eo moarvat rak ar gêr ma oa kreizennet e zamani (Caerwent) a veze anvet **Caernant** ivez.
Neil Armstrong

**Neil Alden Armstrong** (ganet d'ar 5 a viz Eost 1930 e Wapakoneta, Ohio; marvet d’ar 25 a viz Eost 2012 e Columbus, Ohio) a oa un nijour ha levier arnodiñ en aervorlu amerikan a-raok mont da astraer e 1962. An den kentañ da gerzhet war al Loar eo, d'an 21 a viz Gouhere 1969 e-kerzh ar gefridi Apollo 11 eus ar programm Apollo. Gant Buzz Aldrin e tremenas div eurvezh hanter oc'h ergerzhet gorread an adplanedenn tra m'edo Michael Collins o kelc'htreiñ tro-dro dezhi.

## Kefridioù all en egor
*Gemini 8 (16 a viz Meurzh 1966 – 17 a viz Meurzh 1966)

## Liammoù diavaez

* Pajenn ofisiel war lec'hienn an NASA
Ouroueg

Ur yezh ourouek-tchipaek komzet e departamant Oruro, e proviñs Atahuallpa, e Bolivia, e-kichen al lenn Titicaca eo an Oroueg. N'eo mui komzet nemet gant un dornad tud kozh.
Hernán Cortés

**Hernán(do) Cortés Pizarro** (1485 - 2 a viz kerzu 1547) a oa ur c'honquistador spagnol a aloubas an Impalaeriezh Aztek evit Karl V, impalaer santel e deroù ar  kantved.
Komborn

**Komborn** a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Komborn eo.
## Douaroniezh
## Anv
* ***Comburnium, Combore, Castellum - Combornium''', '''Combort***
* diwar anv plac'h germanek *Humburg* (?)
* ***Comburn*** *1032 BO / SG; *'Comburnio**' *1187 AE / MA*.
* Pe marteze eus orin galiannek (pe brezhonek). Heñvel ouzh Kammbronn e Kerne-Veur, eus "kamm" ha "bronn" evit un dorgenn ront.

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Sevin e anv, ha tri c'hure, Maingny, Roumillé ha Marie.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 209 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,12% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pevar anezhe a varvas e Belgia abalamour da emgannoù miz Eost 1914, unan d’an 22 a viz Eost en Emgann Rossignol , kanolier-blenier e oa en 2vet Rujumant Kanolierezh Drevadennel, unan d’an 31 a viz Eost e Montignies-sur-Sambre Rossignoll , soudard e oa er 25vet Rujumant Troadegiezh, beziet e voe e Carnières, an daou all e Falisolle,  unan d’ar 7 a viz Gwengolo soudard e oa en 2vet Rujumant Troadegiezh, egile d’an 22 a viz Kerzu, soudard e oa er 47vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Repuidi Brezel Spagn e Breizh]]
* Roet e voe bod da tiegezhioù er gumun. Unnek repuad a voe implijet da zarbarour en embregererezh *Desforges et Lumière électrique*. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 35 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel; unnek anezhe a oa er Rezistañs, pemp anezhe a varvas er c'hampoù-bac'h en Alamagn.
* Dieubet e voe Komborn d'an 2 a viz Eost 1944 gant Combat Command A ar *6th Armored Division* eus lu SUA.
* D'an 3 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Messerschmitt Bf 109 G-8 eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) e "La Chasse" e Komborn; gloazet e voe he sturier, mervel a reas e miz Du 1944, douaret eo e Mont-de-Huisnes.
## Brezhoneg
* 15,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Combourg chevrot 04.jpg

* Alez-vez *Le Chevrot*.

France Bretagne Ille-et-Vilaine Combourg chateau 01.jpg
Combourg.jpg|Ar c'hastell a-us al lenn.
Chateau-combourg.jpg|Skeud ar c'hastell.
Chateau-Combourg.jpg|Ar c'hastell e latar ar beure.

* Ar c'hastell,  - , bet kempennet en .

Combourg (35) Église 01.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*, 1859-1887, bet savet diwar tresoù an ti-savourion Charles Langlois da gentañ hag Arthur Regnault d'e heul.
* Monumant foran ar re varv .
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.

Plaque commémorative Combourg.jpg|Ar blakenn.

* Maen-koun ar Rezistañs.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud

*François-René de Chateaubriand.
### Ardamezeg ar familhoù

## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez

* Komborn war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Bonmaen

**Bonmaen** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Dezougen

Gare de Bonnemain.jpg|An ti-gar.
Gare Bonnemain - vue entrée cote quai.jpg|Ar porzh-houarn.

* War al linenn hent-houarn Sant-Maloù Roazhon emañ Bonmaen.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 93 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,41% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou soudard ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 12 a viz Even 1944 e kouezhas un nijerez B-24H (anvet "Squat'N Droppit" marilhet 41-28710 ha kodet CT-P) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (*[[United States Army Air Forces]]*) e "La Boulaie" e Bonmaen; un nijour a voe lazhet, unan a voe tapet d'an Alamaned, an eizh nijour all a zeuas a-benn da adkavout o c'henvroidi.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: ur milour a varvas e Novi e departamant Orléansville e miz Meurzh 1960.
## Brezhoneg
* 4,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Bonnemain (35) Église Saint-Martin et Saint-Samson 04.JPG|An iliz katolik.
Bonnemain (35) Porche du cimetière 02.jpg|Porzh ar vered.

* Iliz katolik *Sant Varzhin ha Sant Samzun*, adsavet e dibenn an .
* Ar presbital kozh, 1723.
* Porzh ar vered, .

Bonnemain (35) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

*  Monumant ar re varv.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel ar gumun
*Bonmaen war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Lanhelen

**Lanhelen** a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 71 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 11,49% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe Lanhelen d'an 2 a viz Eost 1944 gant Combat Command B ar *6th Armored Division* eus lu SUA.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour ag ar gumun, ur c’horporal ag ar 29vet BCP e Bejaia (departamant Setif) e miz Ebrel 1958 hag ur spahi ag ar 23vet Rujumant Spahied e Tafraoua e miz Mae 1959.
### 
* Kendeuzet e oa bet gant div gumun all d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Mesnil-Roc'h.
## Brezhoneg
* 12,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Lanhélin (35) Église Saint-André 01.jpg|An iliz katolik.
Lanhélin (35) Croix de cimetière - 01.jpg|Ar groaz.
Lanhélin (35) Ancien presbytère.jpg|Ar presbital.

* Iliz katolik *Sant Andrev*,  ha .
* Kroaz ar vered.
* Ar presbital kozh.
* Maner "La Vallée".
* Ti "Le Poncet".

Lanhélin (35) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Mesnil-Roc'h,
* Sant-Pêr-Plewenn,
* Trese.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
An Oulmeg

**An Oulmeg** (** e galleg, *Loumâ* e gallaoueg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 20 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,90% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 4,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Santez Anna*.
* Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) er maerdi, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Dave ha notennoù