Mauser

Ar **Mauser Waffenfabrik**, berraet en **Mauser**, zo un embregerezh armoù-tan alaman a oa diazezet er Baden-Württemberg, da gentañ e Oberndorf am Neckar ha goude en Isny im Allgäu. Brudet eo evit bezañ pourveziet an arme alaman gant kalz armoù-skoaz hag armoù-dorn en XIX hag XX kantved, en o zouez ar Gewehr 98, ar Karabiner 98k pe ar pistolennoù Mauser 1914. He sistem kulasenn ijinet evit ar Gewehr 98 a vez implijet hiziv an deiz c'hoazh gant kalz armoù-chase. An anv a-vremañ ha leun eo **Mauser-Werke Oberndorf Waffensysteme GmbH**.

## Istor

### Orin
Labouradeg roueel armoù Oberndorf a oa bet krouet d'an 31 a viz Gouere 1811, e Ludwigsburg da gentañ, gant Friedrich Kentañ. 133 den a laboure enni ur bloaz war-lerc'h. Diwezhatoc'h e voe kaset al labouradeg da Oberndorf. Eno e krogas da labourat un den anvet Andreas Mauser. Unan eus e seizh mab, Peter Paul, anvet peurliesañ Paul, ganet e 1838, a ziskouezas buan bezañ barrek war ar mod da efedusaat ar produiñ. 

### Diorren adalek fin an XIX kantved

Asambles gant e vreur Wilhelm e savas Paul e 1867 ur fuzuilh dezhi ur gulasenn o treiñ. Diazezet e oa war ar fuzuilh c'hall Chassepot. Goude brezel 1870-1871 etre Frañs ha Prusia e voe dibabet ar fuzuilh gant an arme alaman hag anvet Gewehr 71 (fuzuilh 71). Kambret e oa evit kartouchennoù 11 × 60 mm. Tri stumm a voe produet : ar fuzuilh standart, dezhi ur c'hanol 850 mm ; ur garabinenn evit ar Jäger (*chaseourien*, soudarded pourveziet en ur mod skañvoc'h), dezhi ur c'hanol 700 mm ; hag un trede stumm evit ar marc'hegerezh, dezhañ ur c'hanol 500 mm.

E 1886 e krogas an arme c'hall da implijout ar fuzuilh Lebel, ganti ur munision bihanoc'h e galibr hag oc'h ober gant poultr hep moged. Ar broioù all a heulias skouer Frañs buan a-walc'h. En Alamagn e voe ijinet ar gartouchenn gentañ gant un douilhez vihanoc'h, ar 7,92 × 57 mm. An arme a choazas ar fuzuilh nevez Mannlicher Modell 1888. Paul Mauser a ijinas ar fuzuilh Gewehr 92 met ne reas ket berzh : ne zeuas ket a-benn da dapout marc'had an arme stadunanat a-enep ar Krag-Jørgensen.

Tamm-ha-tamm e voe prenet fuzuilhoù Mauser gant broioù all koulskoude : Mauser 1889 (Belgia), Mauser 1890 (Impalaeriezh Otoman) ha Mauser 1891 (Arc'hantina). Ar fuzuilh Gewehr 93 a rae berzh da vat e kalz broioù Suamerika. A-drugarez dezhi e c'hallas 750 soudard spagnolat derc'hel an dachenn e-pad 12 eurvezh a-enep da 15.000 Stadunanad, e miz Gouere 1898, en emgann San Juan, da vare ar brezel etre an div vro. Abalamour da se e voe prenet diwezhatoc'h breved ar gulasenn Mauser gant ar Stadoù-Unanet ha montet anezhi war ar fuzuilhoù Springfield M1903.

Ar Mauser C96, ur bistolenn damaotomatek savet gant Paul Mauser, a reas berzh ivez adalek 1896. Gant kement a verzh e voe lezet ar vreudeur Mauser da ren war al labouradeg a zeuas da vezañ ar **Waffenfabrik Mauser AG**. E 1898 e tapas ar Gewehr 98 produet gant Mauser marc'had pourveziañ an arme alaman. Chom a reas arm-skoaz an Heer betek 1945 asambles gant armoù deveret anezhi evel ar Karabiner 98k. An embregerezh a broduas e 1918 an Tankgewehr, ar fuzuilh eneptank kentañ en Istor. Fuzuilhoù ha karabinennoù Mauser a voe neuze e-touez armoù nesañ ar soudarded alaman e-pad ar Brezel-bed Kentañ hag an Eil Brezel-bed.

### Goude an Eil Brezel-bed

Goude diskar an Trede Reich e voe aloubet labouradeg Oberndorf gant ar C'hallaoued. Dismantret e voe an uzin ha distrujet dielloù Mauser diwar urzh un dilennad eus ar vro. Edmund Heckler, Theodor Koch et Alex Seidel, bet ijinourien e ti Mauser, a savas an embregerezh armoù-tan Heckler & Koch, a zeuas da vezañ pourvezier armoù-tan skañv nesañ an arme alaman. Mauser, deuet da vezañ un izembregerezh eus Rheinmetall, a broduas c'hoazh armoù aotomatek en eil hanterenn an , evel ar c'hanol-mindrailher Mauser BK-27 montet war ar c'hirri-nij emgann Eurofighter Typhoon.

Distaget e voe skourr an embregerezh a rae fuzuilhoù-chase diouzh Rheinmetall er bloavezhioù 2000. Anvet eo bremañ **Mauser Jagdwaffen GmbH**. Produiñ a ra c'hoazh stummoù eus ar Gewehr 98 da skouer.

## Armoù ijinet pe produet

### Armoù-skoaz
* Gewehr 71
* Gewehr 71/84
* Gewehr 89
* Gewehr 92
* Gewehr 93
* Gewehr 94
* Gewehr 95
* Gewehr 96
* Gewehr 98
* Tankgewehr M1918
* Karabiner 98k
* Gew 29/40 ha 12/34
* Gewehr 41M
* Mauser 18

### Armoù-dorn

* Mauser C78
* Reichsrevolver M1879 (produerezh hepken)
* Mauser C96 hag he adstumm M712
* Mauser 1914
* Walther P38 (produerezh hepken)

## Munisionoù ijinet en embregerezh

* 7,63 × 25 mm Mauser
* 7 × 57 mm Mauser
* 11 × 60 mm R

## Levrlennadur
*  BALL Robert W. D., *Mauser Military Rifles of the World*, Gun Digest Books, 2011, 400 p., ISBN 978-1440215445
*  GUILLOU Luc, *Mauser Rifles, Vol. 1: 1870-1918*, Schiffer Publishing, 2020, 80 p., ISBN 978-0764360626
*  GUILLOU Luc, *Mauser Rifles, Vol. 2: 1918-1945*, Schiffer Publishing, 2021, 80 p., ISBN 978-0764362590
*  HENROTIN Gérard, *Pistolets Mauser 1910 - 1914 expliqués*, H&L - HLebooks.com, 2014
*  HENROTIN Gérard, *Le Pistolet Mauser C96 expliqué*, H&L – HLebooks.com, 2002
*  HUON Jean, *Histoire des pistolets Mauser*, 2009, 178 p.

## Pennadoù kar

* Paul Mauser

## Daveennoù