open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Banniel Republik Demokratel Kongo

**Banniel [[Republik Demokratel Kongo]]** eo banniel broadel ar vro abaoe miz C'hwevrer 2006.

Glas-oabl eo, gant ur steredenn velen er c'horn krec'h kleiz hag ur vandenn a-viziez ruz sterniet e melen. Arouez ar peoc'h eo ar glaz, hini ar gwad skuilhet eo ar ruz, hini pinvidigezhioù ar vro eo ar melen. Ar steredenn a skeudenn un amzer da zont lugernus evit ar vro.

## Bannieloù kent

File:Flag of the Congo Free State.svg|Banniel an *[[Association Internationale Africaine]]*, Stad dizalc'h Kongo ha Kongo velgiat (1877-1960)
File:Flag of Congo-Léopoldville (1960-1963).svg|1960-1963
File:Flag of Congo-Léopoldville (1963-1966).svg|1963-1966
File:Flag of Congo-Kinshasa (1966-1971).svg|1966-1971
File:Flag of Zaire.svg|Banniel Zair (1971-1997)
File:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg (1997-2003).svg|1997-2003
File:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo_(2003-2006).svg|2003-2006
Lur Kongo

**Lur Kongo** (kod bank : CDF) eo unanenn voneiz ofisiel Republik Demokratel Kongo.

Bez' e oa unanenn voneiz Kongo belgiat ha republik Kongo betek 1967. Etre 1967 ha 1998 e voe lakaet ar zair en e blas.
Matra MS80

Ar **Matra MS80** a zo ur c'harr Formulenn 1 enrollet gant Matra Sports e-pad ar gevezadeg 1969, bleniet gant ar skos Jackie Stewart hag ar gall Jean-Pierre Beltoise, poulzet gant ur c'heflusker Ford-Cosworth V8. Ijinet a oa bet gant Gérard Ducarouge ha Bernard Boyer. An hini nemetañ gant Ferrari eo ar c'harr-se en deus gounezet ur gevezadeg hep bezañ savet e Bro-Saoz.

## Istor
Kregiñ a ra Matra gant karr ar gevezadeg a-raok, ar MS10 e Priz Bras Suafrika met erlec'hiet eo bet gant an MS80 er Priz Bras a zeu, Bro-Spagn. Jackie Stewart a c'hounez ar redadeg-se div zro dirak Bruce McLaren. Goude ar Priz Bras-se eo bet difennet an askelligoù uhel, abalamour da gwallzarvoudoù Lotusoù 49B Graham Hill ha Jochen Rindt, neuze e rank Matra ober gant askelligoù nevez izeloc'h ha muioc'h liammet ouzh ar c'harr.

Pevar Priz Bras-all a c'hounez Jackie Stewart en Izelvroioù, Bro-C'hall, Breizh-Veur hag en Italia, e-lec'h ma ne ra Beltoise nemet tri fodium. Mont a ra ar maout gant Matra evit kevezadeg ar saverien, 17 poent dirak Brabham pa ya da vezañ Stewart kampion bed, 26 poent dirak Jackie Ickx war Ferrari.

## Disoc'hoù e kevezadeg bed

## Da welout
* Matra Sports
* Jackie Stewart
* Jean-Pierre Beltoise
Dan Wheldon

**Daniel Clive Wheldon** pe **Dan Wheldon** (bet ganet d'an  e Emberton, Rouantelezh-Unanet, marvet d'ar  e Las Vegas, Stadoù-Unanet) a oa ur blenier kirri a rede en IndyCar etre 2003 ha 2011. Gounezet en deus ur wech titl ar vlenierien e 2005 ha aet eo ar maout gantañ div wech evit an Indianapolis 500 e 2005 ha 2011. Lazhet a oa bet e 2011 e-pad ur gwallzarvoud e Las Vegas.
Saint-Samson (Calvados)

**Saint-Samson** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

Saint-Samson_(Calvados)_-_Marais_02.JPG|Geunioù an Dives e Saint-Samson.

* War lez ar stêr Dives emañ Saint-Samson.
## Istor
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

Église_Saint-Samson_de_Saint-Samson.jpg|An iliz katolik.
Saint-Samson_(Calvados)_-_Mairie.JPG|An ti-kêr.
Monument_aux_Morts_de_Saint-Samson.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *[[Samzun (Dol)|Sant Samzun]]*, , luc'hskeudennoù.
* Ar maerdi,  .
* Monumant ar re varv.
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Saint-Samson Churchyard''

Levier e oa er Royal Australian Air Force. Mervel a reas d'an 23 a viz Even 1944 e-kerzh Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Angerville (Calvados)

**Angerville** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Léger*. 
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Abacost

Un **abacost** (diwar ar galleg *A bas le costume*) zo ur chupenn skañv gwisket e Republik Demokratel Kongo da vare diktatouriezh Mobutu Sese Seko.

Er bloavezhioù 1970 e faotas da Vobutu skarzhañ kuit diouzh ar vro kement tra a denne d'an drevadennerien. Cheñchet e voe neuze anvioù ar vro (deuet da vezañ Zair), ar moneiz, ar c'hêrioù... E-touez an divizoù tapet e voe berzet ouzh ar wazed gwiskañ roched ha kravatenn hag a oa arouezioù ar C'hornôg. An abacost a zeuas da vezañ dilhad arouezel an dud tost ouzh ar galloud. Pa voe aotreet al liesstrolladegezh er vro ne voe ket ur redi ken e wiskañ.
Luis Iañ Spagn

**Luis I**, pe **Loeiz I Spagn** (1707-1724), roue Spagn eus Genver da Eost 1724, da 17 vloaz, e-pad 229 deiz.

## E vuhez
Ganet e oa e Palez ar Buen Retiro, e Madrid. Mab e oa da Felipe V, roue Spagn, ha da María Luisa Gabriela de Saboya, ur verc'h da roue Sardigna. Dre ma oa priñs pennhêr e voe anvet da priñs Asturiez hervez giz ar vro. 
Seizh vloaz ne oa ken pa varvas e vamm e miz C'hwevrer 1714. Dek miz goude, e miz Kerzu, ec'h addimezas e dad d'ar briñsez italian Elisabetta Farnese, eus dugelezh Parma.

E 1724 e voe dilezet ar galloud gant Felipe V da reiñ ar gurunenn d'e vab. 

## Dimeziñ
Dimezet da Louise Élisabeth d'Orléans (1709-1742), anavezet e Spagn evel *Luisa Isabel de Orleans*.
Bugel ebet n'o doe. 

## E varv
Goude marv Luis ec'h adkemeras e dad Felipe V ar gurunenn. Adkaset e voe e intañvez yaouank da Vro-C'hall, rak ne oa ket karet gant lez Madrid.
Louise Élisabeth d'Orléans

**Louise Élisabeth d'Orléans** (1709-1742), anavezet e Spagn evel **Luisa Isabel de Orleans**, a oa ur briñsez c'hall dimezet da Luis Iañ, pe **Loeiz Iañ Spagn** (1707-1724), roue Spagn eus Genver da Eost 1724, e-pad 229 deiz.

E lez Spagn e oa brudet hec'h emzalc'h iskis, ma veze graet anezhi gant lod *La reina loca*, ar rouanez foll.

## He buhez
Merc'h e oa da Philippe d'Orléans (1674-1723), rejant Bro-C'hall. Kavet en doa an tad e oa politikerezh mat he dimeziñ da bennhêr Spagn evit skoulmañ un emglev nevez, goude kement a vrezelioù etre an div vro. 
Ne seblante ket yac'h a spered ar briñsez, hag en em zerc'hel a rae en un doare iskis: breugeudiñ ne vern pegoulz na pelec'h, pourmen en he noazh. 

En 1721 e oa 11 vloaz Louise-Élisabeth pa voe kaset da lez Madrid. Degemeret fall e voe eno gant Elisabetta Farnese, eil pried ar roue, a zisplije dezhi gwelout he lezvab o vont da engehentiñ ur pennhêr bennak diwar-goust he bugale dezhi. 
D'an 20 a viz Genver 1722 e voe graet an eured. 12 vloaz e oa Louise-Élisabeth, 14 vloaz he fried.

Mervel a reas he fried Luis da 17 vloaz, pa ne oa Louise Élisabeth nemet 15 vloaz. Adkemer a reas he zad-kaer Felipe V ar gurunenn. Adkaset e voe an intañvez yaouank da Vro-C'hall, rak ne oa ket karet gant lez Madrid na gant ar rouanez Elisabetta Farnese. 

Daou vloaz a dremenas neuze en ur gouent, ha mont goude da chom da Bariz, da Palez al Luxembourg. 

E Pariz e voe beziet.

## Levrlennadur

* Comte de Pimodan, *Louise-Élisabeth d'Orléans, reine d'Espagne, 1709-1742*, Plon, 1928, 393 p.
Lenn Kivu

Al **lenn Kivu** zo unan eus lennoù Meur Afrika, e-kreiz ar c'hevandir, etre Republik Demokratel Kongo ha Rwanda.

Goullonderiñ a ra dre ar stêr Ruzizi hag a ya betek al lenn Tanganyika er c'hreisteiz. 2 700 km² eo he gorread hag emañ 1 460 m a-us live ar mor. Enni emañ Idjwi, an eil enez vrasañ e diabarzh ar c'hevandir. War he ribloù emañ kêrioù Goma, Bukavu, Kabare e RDK ha Gisenyi, Kibuye, Cyangugu e Rwanda.

Gustav Adolf von Götzen a voe an European kentañ hag a dizhas al lenn e 1894.
Idjwi

**Idjwi** zo un enezenn el lenn Kivu, e proviñs Sud-Kivu (Republik Demokratel Kongo).

An eil enez vrasañ e diabarzh Afrika eo, goude Ukewere. 285 km² eo he gorread ha 40 km he hirder. War-dro 200 000 den zo o chom enni, en o zouez ul lodenn vras eus repuidi Hutu deuet di goude gouennlazh Rwanda.
Scopitone

Festival **Scopitone** a zo ur festival arz niverel a vez aozet bep miz Gwengolo e meur a lec'h e Naoned (en o zouez "La Fabrique", un arnodva arzel). Loc'het e oa e 2002 gant an Olympic, ar sal vrudet. Lakaat a ra Scopitone ar sonerezh, ar skeudenn, an arvest bev hag an arzoù niverel da gejañ ar re gant ar re all. Diorren an arz war an takad foran ha war internet eo e bal. Gantañ e c'hall kejañ an arzourien gant ar greanterezhioù krouiñ.

Aozet e oa gant ar gevredigezh Songo, deuet da vezañ Stereolux abaoe 2011.
 
## Krouiñ
Krouet e oa festival Scopitone o soñjal e diorren an TKK (teknologiezhioù ar c'helaouiñ hag ar c'hehentiñ). Ar re-mañ a zo bet degaset e-barzh bed an arz, ha doareoù nevez krouiñ hag ezteurel a zo deuet war-wel. Ar festival a lak anezho da ziwan ha da vezañ diskouezet d'an holl.

## Meiziad
Arbennikaet en Arzoù Niverel - sonerezh, skeudennoù, arvestoù, staliadurioù, Festival Scopitone a ginnig bep bloaz doareoù nevezus, krouadurioù gouestlet ha difraeoù dic'hortoz e lec'hioù nevez. E bal : diskouez d'ar muiañ ha harpañ an hironadurioù etre an diskiblezhoù - arzoù neuziañ, sonerezh, dezign grafek, video, savouriezh, dezign...- en deus diwanet ablamour d'ar binvioù niverel, en ur souezhiñ an arvesterien gant arnodoù arzel nevez (etreoberiañ, soubidigezh, pleustroù...).

Setu perak eo bet dibabet an anv Scopitone, a zo ur seurt juke-box eus ar bloavezhioù 1960, a veze kavet en tavarnioù hag a skigne klipoù video sonerezh.

## Sifroù abadenn 2010
* ouzhpenn 30 000 arvester en holl,
* 32 arvest ha bannañ videoioù er salioù,
* Ar Fraost Niverel, ul lec'h gant meur a ziskiblezh (staliadurioù arz niverel, abadennoù, stalioù-labour…), frank e vont e-barzh e-pad ar pemp deizh, en deus degemeret ouzhpenn 8 000 gweladenner ha 500 skoliad,
* An nozioù elektro a oa leun gant 5600 den

## Liamm diavaez
 https://web.archive.org/web/20160413070602/http://www.scopitone.org/
Simon Pagenaud

**Simon Pagenaud** (bet ganet d'an  e Poitiers, Bro-C'hall) a zo ur blenier kirri gall a red en IndyCar e 2012.
Goma

**Goma** zo ur gêr e reter Republik Demokratel Kongo, pennlec'h proviñs Nord-Kivu. Emañ Goma 1 500 m a-us live ar mor, war ribl al lenn Kivu hag 20 km e su an Nyiragongo.

Goude gouennlazh Rwanda ec'h erruas e miz Gouere 1994 etre 650 000 hag 1 milion a repuidi Hutu e Goma hag en trowardroioù. Miliadoù anezhe a varvas gant ar c'holera pe a voe lazhet gant soudarded Laurent-Désiré Kabila da vare brezel kentañ Kongo e 1996-1997.
Belaruseg

Ar **belaruseg** (*беларуская мова*, *byelaruskaya mova*) zo ur yezh eus skourr yezhoù slavek ar reter. Er strollad-se emañ ivez ar rusianeg hag an ukraineg. Unan eus yezhoù ofisiel Belarus eo, gant ar rusianeg, ha komzet e vez ivez e Polonia (e Podlazia) (un 40 000 den bennak), en Ukraina m'eo anzavet (ur 55 000 yezher bennak), e Rusia (316 000 yezher) hag en un toullad broioù all gant Belarused divroet pe o diskennidi. Gwechall e veze kaoz eus "bielorusianeg", diwar e anv rusianek.

Skrivet e vez gant ul lizherenneg kirillek diazezet e penn-kentañ an .

Hervez gouarnamant Belarus (2009) ne vefe nemet 11,9% eus an dud oc'h ober gant ar yezh er gêr; 29,4% a ouife komz, lenn ha skrivañ, ha 52,5% a ouife komz ha lenn, ha 10% eus tud ar vro ne ouifent ket ar yezh. Dav eo gouzout evelkent n'eo tamm tomm ebet ar renad a zo bremañ e Belarus ouzh ar yezh, gwelet evel ur yezh warlerc'hiet ha diwar ar maez.

## Liammoù diavaez
*
Bukavu

**Bukavu** zo ur gêr e reter Republik Demokratel Kongo, pennlec'h proviñs Sud-Kivu, war ribl mervent lenn Kivu.

Savet e voe e 1901 gant an drevadennerien velgiat hag anvet **Costermansville** etre 1927 ha 1953. E 1967 e c'hoarvezas un emgann etre soudarded katangat ha goprsoudarded european a-enep soudarded Mobutu.
E Bukavu hag en trowardroioù e voe graet torfedoù brezel, gwalloù ha lazhadegoù etre 1996 ha 2004 da vare brezelioù Kongo.
Ruzizi

Ar **Ruzizi**, pe **Rusizi**, zo ur stêr e kreiz Afrika hag a ya eus lenn Kivu da lenn Tanganyika.

117 km a hed zo dezhi hag un harz naturel eo eus Republik Demokratel Kongo diouzh Rwanda ha Burundi. Div stankell zo bet savet warni : Ruzizi I e 1958 ha Ruzizi II e 1989.
José Iañ

**José Iañ** zo anv daou roue

* **[[José Iañ Portugal]]** (1714-1777), roue Portugal;
* **[[José Iañ Spagn]]** pe Giuseppe Buonaparte (1768-1844), roue Naplez ha roue Spagn, breur da Napoleone Buonaparte.

## Pennadoù kar
*José
*Jozeb
*Joseph
*Jozef
Azúcar Moreno

**Azúcar Moreno** (sukr rous) zo div ganerez spagnol, ar c'hoarezed Antonia (Toñi) hag Encarnación (Encarna) Salazar, ganet o-div en Extremadura.

En 1984 o devoa graet o fladenn gentañ, *Con la miel en los labios*.
En 1990 o devoa kanet en Eurovision gant ar ganaouenn "Bandido" a voe lakaet da 5.

 
## Albomoù

*1984 : *Con la miel en los labios* (EMI)
*1986 : *Estimúlame* (EMI)
*1988 : *Carne de melocotón* (CBS/EPIC)
*1990 : *Bandido* (CBS/EPIC)
*1991 : *Mambo* (SONY/EPIC)
*1992 : *Ojos negros* (SONY/EPIC)
*1994 : *El amor* (SONY/EPIC)
*1996 : *Esclava de tu piel* (SONY/EPIC)
*1997 : *Mucho Azúcar, Grandes éxitos* (SONY/EPIC)

*1998 : *Olé* (SONY/EPIC)
*2000 : *Amén* (SONY/EPIC)
*2002 : *Únicas* (SONY/EPIC)
*2003 : *Desde el principio* (SONY)
*2006 : *Bailando con Lola* (EMI/CAPITOL)
BMW Sauber

**BMW Sauber** a oa ur skipailh redadegoù kirri a rede e Formulenn 1 etre 2006 ha 2009. Krouet a oa bet pa oa bet adprenet Sauber gant BMW, a save kefluskerioù evit Wiliams a-raok, e 2005. E Hinwil, Suis, a oa o chom, e lec'h ma oa bet savet Sauber hag e München a oa savet ar c'hefluskerioù.

Kregiñ a ra mat ar skipailh e vuhez gant 2 podium hag echu eo gant ar bloavezh gant 5 plas kevezadeg ar saverien. Kenderc'hel a ra mat an traoù gant BMW Sauber peogwir eo echu 2 gevezadeg ar saverien gant Nick Heidfeld ha Robert Kubica, a c'hounez evit ar wech kentañ ar bloaz war-lec'h e Kanada.

D'an  eo bet kemennet gant BMW e oa echu gant ar Formulenn 1 e fin ar gevezadeg 2009. Adprenet eo bet ar skipailh gant e ez-perc'henner Peter Sauber evit adsevel Sauber, mirout a ra avat ar skipailh e anv BMW Sauber evit ur bloaz ouzhpenn.
Bourgeauville

**Bourgeauville** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*. 
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

 
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Biel Elies

**Biel Elies** (*Gabriel Eliès* e marilhoù an tiez-kêr), ganet d'an 2 Gwengolo 1910 e Porsal (kumun Gwitalmeze) ha marvet d'an 9 Ebrel 1978 e Brest, a oa ur beleg, un ofiser en arme c'hall hag ur skrivagner brezhonek.

## Buhez
Savet eo bet, paourik ar stal en e familh, e bedig labour-douar Lambaol-Gwitalmeze, ur barrez e vo kavet kalz anv anezhi en e skridoù. Ur spered den e oa, troet gant ar relijion, setu e voe paeet dezhañ studioù e Lesneven ha goude-se er c'hloerdi e Kemper. Beleget e 1936 e voe anvet dizale da gure-rener skol e Sant-Pabu, ur barrez a blijas kalz dezhañ. Ranket dezhañ mont da soudard e voe prizoniet e 1940 ha betek fin ar brezel 'oa dezhañ chom eno, e tro Nürnberg, e-lec'h 'oa bet avanturus a-walc'h e vuhez, evit doare. Echu ar brezel e tistroas da Sant-Pabu.

E 1954, aet faezh gant buhezig sioul ar c'hure ma oa e lakeas e anv da vont da aluzener en arme (en aerlu), sed diwar se eo dreist-holl en Afrika an Norzh e kasas e vuhez en-dro, ma oa bet paket d'ar fin e reuzioù Brezel Aljeria. War-lerc'h bezañ disoudardet (ofiser e oa e gwirionez, kabiten, ar pezh eo renk reizh an aluzenerien en arme c'hall) ez eas da Rom, 'pad daou vloaz, hag erfin da Angers ma rae dreist-holl war-dro kazetennig ur bodad kristenien e anv "cénacle Pi XII". Met diwar-se, frankiz a-leizh dezhañ, e teue aliesañ a gare da Vreizh, e lec'h e veze lojet e presbital ur mignon beleg en doa, e Laz, Plouarzhel ha Koz-Meal erfin. Eno evedo o vevañ pa varvas.
Eva Joly

**Eva Joly**, bet ganet **Gro Eva Farseth** d'ar  en Oslo, Norvegia, a zo ur reizhaouerez gall ha norvegian, deuet da vezañ politikourez e Bro-C'hall.

Anavezet eo peogwir he deus renet imbourc'hadur un nebeud aferioù evel an afer Tapie hag an Afer Elf.

Abaoe m'eo aet war he leve eo aet da gannadez e Parlamant Europa en anv Europe Écologie evit Enez Frañs e 2009. Dibabet eo bet evel plac'h war ar renk evit Europa Ekologiezh-Ar Re C'hlas (Europe Écologie-Les Verts) evit dilennadeg Prezidant ar Republik e 2012. Tapet he deus 2,31% eus ar mouezhioù en dro gentañ.
Rom (disheñvelout)

**Rom** zo anv meur a dra :

* ar rom, un died alkoolek
* ur stumm all eus anv kêr Roma
* anv un den eus pobl ar Romed
* anv div stêr :
** ar Stêr Rom, pe *Beam*, e Bro-Saoz,
** ar stêr Rom, pe Rambach en alamaneg, e reter Suis
* Rom (Deux-Sèvres) ur gumun e Bro-C'hall
* Rom (Mecklenburg), ur gumun eus hanternoz Alamagn 
*Rom, anv-tiegezh alamanek, anv meur a zen :
**Anton Rom (1909–1994), roeñver eus Alamagn
**Dagmar Rom (1928-), skierez eus Aostria 
**Willi Rom (1911–1999), stourmer enepnazi
*ROM, teskanv Read Only Memory e stlenneg.

## Pennad kar
*von Rom
*CD-ROM
Alberta (anv-bihan)

**Alberta** zo un anv-bihan saoznek, roet d'ar merc'hed.

## Orin
Diwar an anv Albert, roet d'ar baotred.

## Yezhoù all
**Alberte*, Albertine, e galleg.
*Albertina, en alamaneg.

## Tud

*Alberta Agen, merzherez ha santez katolik, c'hoar da Santez Foy. 
*Louise Caroline Alberta (1848-1939), merc'h d'ar Rouanez Victoria , a roas hec'h anv da broviñs Alberta, e Kanada,
*Alberta Hunter (1895-1984) , kanerez blues ha jazz stadunanat,
*Alberta Watson (ganet en 1955), aktourez kanadian eus Ontario.

## Kanaouenn
*Alberta, Let Your Hair Hang Low, ur c'han blues, kanet gant Lead Belly ha re all.
Alberte

**Alberte** zo un anv-bihan gallek, ral a-walc'h, **[[Albertine]]** zo un tamm paotoc'h.

## Orin
Savet eo diwar Albert.

## Yezhoù all
*Alberta

## Tud

*Alberte-Barbe d'Ernécourt, itron Saint-Baslemont (1607-1660), brezelourez lorenat.
*Alberte Pullman (Naoned 1920-2011), kimiourez vreizhat
*Alberte Garibbo (1946-), livourez c'hall
*Alberte Aveline, aktourez c'hall

## Lennegezh
**Alberte*, romant gallek gant Pierre Benoit en 1926.
Albertine

**Albertine** zo un anv-bihan alamanek ha gallek ral a-walc'h.

## Orin
Savet eo diwar Albert.

## Yezhoù all
*Albertina e meur a yezh: alamaneg, portugaleg, spagnoleg.

## Brud
Bet eo diouzh ar c’hiz e deroù an Xxvet kantved, marteze diwar brud daou zen: pried ar Rouanez Victoria, ha hini ar roue Albert, roue Belgia. 

## Lid
D’ar 15 a viz Du.

## Tud

### XVIIvet kantved
* Albertine Agnes van Nassau (1634-1696)
### XVIIIvet kantved
* Albertine Friederike von Baden-Durlach (1682-1755)
* Elisabeth Albertine von Sachsen-Hildburghausen (1713-1761)
* Albertine Adrienne Necker de Saussure (1766-1841), skrivagnerez suis.

### XIXvet kantved
* Albertine von Montenuovo, merc'h da Marie-Louise Aostria, eil pried Napoleone Buonaparte, ha da Adam Albert von Neipperg.

### XXvet kantved
* Albertine Sarrazin (1937–1967), romantourez c'hall
* Albertine van Vliet-Kuiper (* 1951), politikourez izelvroat

## Lennegezh
**Albertine*, romant norgeek gant Christian Krohg e 1886 
**Albertine disparue*, romant gallek gant Marcel Proust

## Traoù
Implijet e vez an anv-gwan gallek *albertine*, diwar an anv-gwan latin *[[albertina]]*, deut eus anv ur priñs pe roue Albert bennak, evel en anv-mañ: 
*Levraoueg vroadel Belgia, lesanvet an *Albertine*, diwar anv ar roue Alberzh Iañ Belgia.
*Albertine (rozenn) zo anv ur rozenn.
An anv-gwan italianek el liester avat a zo en anv-mañ :
**Suore Albertine Serve dei Poveri*, pe *leanezed albertin mithizien ar beorien*, urzh savet gant al lean Adam Chmielowski, pe *breur Albert* (1845-1916), sant polonat katolik.
Albert II

**Albert II**, pe **Alberzh II**, zo anv meur a zen:
* Albert II (Namur) (m. ~1063), kont Namur
* Alberzh II (1934-), Roue Belgiz
* Alberzh II (1958-), Priñs Monako
* Albert II Krummendiek (1417/1418–1489), eskob
* Albert II von Braunschweig-Wolfenbüttel (m. 1395), arc'heskob
* Albert II von Hohenberg (~1303–1359), kont hag eskob
* Albert II von Sachsen-Wittenberg (~1285–1342), Priñs-eskob
* Albert von Thurn und Taxis (1983-), priñs

## Pennad kar
* Alberzh I
Albertina

**Albertina** zo un anv-bihan italianek, portugalek, spagnolek ral a-walc'h. E broioù hanternoz Europa eo bet implijet muioc'hik evel eil pe trede anv-bihan.

## Gerdarzh
Diwar an anv Alberta.

## Yezhoù all
*Albertine, en alamaneg ha galleg

### Tud

### XVIIIvet-XIXvet kantved
*Sofia Albertina Sveden (1753-1829)

### XXvet kantved
*Albertina Berkenbrock, merzherez katolik vrazilian
*Albertina Carri, aktourez arc'hantinat.
*Albertina Ramírez, leanez nikaragwaiat.
*Albertina Rèpaci, skrivagnerez italian
*Albertina Walker (1929 – 2010), kanerez gospel stadunanat.

## Lec'hanv
* Albertina e Minas Gerais.

## Tier
Implijet e vez an anv *Albertina* ivez diwar an anv-gwan latin deut eus anv ur priñs pe roue Albert bennak, evel en anv-mañ: 
*An Albertina, mirdi e kêr Vienna, en Aostria. Diwar anv an dug Albert Kasimir von Sachsen-Teschen
Keñveriañ a c'haller gant orin an anv Carolina.

## [[Evnoniezh]]
E 1865 e roas an evnoniour alaman Hermann Schlegel (1804-1884) anv-bihan e wreg — **Albertina** — d'ur spesad golvaneged : *[[Streptocitta albertinae]]*.
Kastell Bran (disheñvelout)

*Kastell Bran a zo ur c'hastell e Transilvania (Roumania);
**Kastell Enez Vran* a zo ur roc'h vras en un enezennig tost da Enez-Veur (Pleuveur-Bodoù, Breizh);
*Castell Dinas Brân a zo ur c'hastell kozh e Kembre.
Albertine von Montenuovo

**Albertine von Montenuovo**, pe **di Montenuovo**, ganet e Parma d'an 1 a viz Mae 1817, marvet e Fontanellato d'ar 26 a viz Kerzu 1867, a oa kentañ merc'h Marie-Louise Aostria, arc'hdugez Aostria, ha dugez Parma, Piacenza ha Guastalla hag he serc'heg, ha pried morganatek, Adam Albert von Neipperg. 

## He buhez
Albertine a oa merc'h da Marie-Louise Aostria, ha da Adam Albert von Neipperg. He mamm a oa merc'h d'an Impalaer santel Franz Iañ an Impalaeriezh santel hag eil pried an impalaer gall Napoleone Buonaparte. Pa voe harluet he fried en Enez Elba en em gavas Marie-Louise gant Adam Albert von Neipperg, un den a fiziañs kaset gant he zad d'hec'h ambroug da-geñver ur weladenn da Aix-les-Bains. Ha setu an arc'hdugez a oa bet impalaerez c'hall da orgediñ ouzh ar c'hont aostrian.
 
Goude faezhet Napoleon Iañ e 1815 ha harluet da Sainte-Hélène, e tegouezhas Marie-Louise e Parma, Piacenza ha Guastalla ha ganti Neipperg, a oa da vezañ kentañ ministr. 

Genel a reas Albertine ur bloaz bennak goude ma oa erruet an dugez e Parma. Hogen evel ma oa dimezet Marie-Louise da Napoleon e oa bastardez Albertine. Anvet e voe Albertine, diwar anv-bihan he zad, ha Montenuovo diwar italianekaat an anv Neuberg (eus Neipperg). 

Tremen a reas he bugaleaj e ti ur medisin eus Parma, Giuseppe Rossi, ha skoliataet e voe gantañ. Mont a rae he zad hag he mamm d'he gwelout e kuzh, poanius e oa d'ar vamm, seul vui ma oa anavezet an afer gant an holl e Parma.

E miz Eost 1819 e c'hanas Marie-Louise ur mab, Guglielmo, hag a vevas e ti ar medisin Rossi gant e c'hoar. Mervel a reas Napoleon 2 vloaz goude, e Mae 1821, e Saint Helena (enezenn). Tri miz goude, e miz Eost, e timezas Marie-Louise, e kuzh, da Neipperg, dre un dimeziñ morganatek, dre an abeg ma oa izeloc'h renk he fried eget hec'h hini. Dont a reas bugale Marie-Louise da chom da Balez an Duged, ha skoliet e voent gant ur c'houarnerez hag ur skolaer. 

Anavezet e oa bezañs Guglielmo hag Albertine e palez Parma gant tiegezh impalaerel Vienna, met den ne grede ober anv anezho. 

Mervel a reas ar c'hont Neipperg e C'hwevrer 1829. Meneg a rae, en e destamant, eus an daou vugel hag eus an dimeziñ morganatek. Marie Louise a savas ur gofesadenn, ma tisklerie ganedigezh daou vugel, hag a voe lakaet e-touez dihelloù kuzh ar stad. Daoust da se ne voe ket aotreet da advugelañ Albertine ha Guglielmo evel a garje bezañ graet hag evel ma c'houlenne Neipperg en e testamant.

## Eured
D'an 28 a viz Here 1833, ha hi 16 vloaz, e timezas Albertine da Luigi Sanvitale, kont Fontanellato, un den eus unan eus uhelañ tiegezhioù kêr Parma. Kaoze a voe diwar o fenn, abalamour da oad ar c'hont, 34 bloaz, ha dre ma voe serc'heg da Marie-Louise goude marv Neipperg. Daoust da se e oa emglev etre ar priedoù Sanvitale, pevar bugel o doe, div verc'h marvet abred, ha daou baotr, Alberto ha Stefano, karet gant o mamm-gozh dugez.

## He bugale
Adam Albert von Neipperg

**Adam Albert von Neipperg** (1775 -1829 en Parma) a oa ur jeneral ha diplomat aostrian. Serc'heg ha pried e voe da Marie-Louise Aostria, dugez Parma.
Dimeziñ morganatek

Un **dimeziñ morganatek** zo un dimeziñ etre tud a renk disheñvel hag a vir ouzh gwirioù ha dreistgwirioù an eil, ar gwaz peurvuiañ, da dremen etre daouarn egile, ar wreg peurvuiañ, ha goude etre daouarn ar vugale. Ur skouer vrudet eo hini ar roue gall Loeiz XIV ha Markizez Maintenon. 

Ral eo an dimezioù morganatek pa vez uheloc'h renk ar vaouez, evel hini Marie-Louise Aostria
Sœur Sourire

**Sœur Sourire** (anv gallek evit “Seurez Minc'hoarzh”) e oa anv arzourez **Jeanne Paule Marie Deckers** (a veze graet **Jeanine Deckers** anezhi), ul leanez ha kanerez eus Belgia ganet e Brusel d'ar 17 a viz Here 1933 ha marvet e Wavre d'an 29 a viz Meurzh 1985, hag anvet **sœur Luc-Gabriel** en he c'houent dominikanezed.

Brudet e oa bet dre ar bed a-bezh e 1963 evit ur ganaouenn savet ton ha son ganti anvet *[[Dominique (kanaouenn)|Dominique]]* diwar-benn sant Dominik, saver urzh an Dominikaned. Pa guitaas an urzhioù n'he devoa bet gwenneg ebet evit he c'hanaouenn, ha n'he devoa ket droed ken d'ober gant an anv "Sœur Sourire" (kemer a reas neuze an anv **Luc Dominique**) met daoust da se e c'houlenne servij an tailhoù diganti kaout e lod a save d'ur pezh mell sammad. Gwall enket en em zistrujas a-gevret gant he mignonez.

## Liammoù diavaez
*Sœur Sourire ha seurezed all o kanañ tammoù traoù (video war You Tube)
Branville

**Branville** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe Branville d'an 22 a viz Eost gant ar *6th Airlanding Brigade*, an *12th Battalion Devonshire* hag ar *2nd Battalion Oxfordshire and Buckinghamshire Light Infantry*, skoazellet gant un nebeud kirri-hobregonet eus ar Vrigadenn Piron; lazhet e voe ur paotrig e Branville gant tennoù kanol e dibenn miz Even e-pad Emgann Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Jermen*. 
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Branville Churchyard''

Marvet int d'ar 6 a viz Even 1944 e-pad Dilestradeg Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Unan anezhe a zo chomet dianav.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

 
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Albertine Agnes van Nassau

**Albertine Agnes van Nassau** (1634-1696) a oa ur gontez izelvroat.

Merc'h e oa d'ar *stathouder* ("letanant" er velestradurezh) Friedrich Heinrich von Oranien (1584–1647) ha d'e bried Amalie zu Solms-Braunfels (1602–1675). Pempvet merc'h he zud e oa.

Rejantez Friesland, Groningen ha Drenthe e oa. Perzh a gemeras e difennerezh he bro diouzh ar Saozon hag armeoù gall Loeiz XIV.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e 1652 d'he c'henderv Willem Frederik van Nassau-Dietz (1613-1664). Tri bugel o doe :
* Amalia van Nassau-Dietz, dimezet da John William III, Dug Sachsen-Eisenach ;
* Henry Casimir II, Kont Nassau-Dietz, dimezet da Henriëtte Amalia von Anhalt-Dessau ;
* Wilhelmina Sophia Hedwig (1664–1667).


Mijtenstoechterfriedrichheinrichs.jpg|Albertine Agnes gant he c'hoarezed
Albertine Agnes, Princes of Oranje, with her three children, by Abraham van den Tempel.jpg|Albertine Agnes gant he zri bugel
Izaag

**Izaag**, pe **Is'hak** hervez troidigezh An Tour-Tan (יצחק /isHāq/ en hebreeg, *c'hoarzhin a raio* ; إسحاق /isHāq/ en arabeg) a oa mab da Avraham ha Sara e levr ar C'heneliezh ar Bibl.
Hantervreur eo da Ishmael, ha tad da Yaakov hag Esav. Meneget eo er C'horan ivez.

## Aberzh
Edo e dad o vont da aberzhiñ Izaag pa zeuas un ael da herzel e vrec'h.

## Gwelet ivez
* Aberzhidigezh Izaag (arz)
* Isaac
Sen Domynek

**Sen Domynek** ( pe * St Dominic * e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kerne-Veur. E-kichen Callington emañ, nepell diouzh Saltash.
Llanbedr-y-fro

**Meur a [[Llanbedr]] all zo e Kembre.*

**Llanbedr-y-fro**, pe a-wechoù *Llanbedr-ar-fro* (ha *Peterston-Super-Ely* e saozneg), zo ur gêriadenn vihan e Kembre, e reter Bro Morgannwg, un 12 km er c'hornôg da Gerdiz, war lez ar stêr Elái. 

Un iliz zo da Sant Pêr, ha rivinoù ur c'hastell bihan. 

Ar politikour Neil Kinnock zo bet o chom eno.
Elái

An **Elái** (*Ely* e saozneg) zo ur stêr e kreisteiz Kembre. Eieniñ a ra nepell diouzh Tonypandy, redek war-du ar gevred ha tremen dre Tonyrefail, Ynysmaerdy, ha Llantrisant. Ar stêr Clun a gember enni e Pontyclun. Goude e kendalc'h war-du ar gevred ha tremen a ra dre Veisgyn ha treuziñ maezioù a-raok treiñ etrezek ar c'hreisteiz e-kichen Llanbedr-y-fro. Alese e red etre Sain Ffagan ha Llanfihangel-ar-Elái, a-raok erruout e Kontelezh Kerdiz dre ar fabourzhioù Pentrebane, Caerau, Trelái, ha treiñ adarre war-du ar gevred da vont da aberiñ e Bae Kerdiz, e-kichen Marina Penarth. 

## War varc'h-houarn
Krog oar da aozañ ur roudenn a-hed ar stêr evit ar varc'hhouarnerien.
Clun

**Clun** zo un anv-lec'h saoznek (distaget [ˈklʌn]), hag un anv-lec'h kembraek (distaget [ˈkli:n]) ivez. 

#### 
* anv ar stêr Clun, a gaver hec'h anv e meur a gêriadenn: 
** Clun, anv ur gêr vihan e kornôg Bro-Saoz, e Shropshire, ma tremen ar stêr Clun. 
** Newcastle-on-Clun, 
** Aston on Clun, 
** Clun Forest.
Dont a ra an anv saoznek-se eus anv kembraek kombod kozh Colunwy, a oa e Rouantelezh Powys er Grennamzer.

#### 
Div stêr zo en anv-se e kreisteiz Kembre
* ar stêr Clun, adstêr d'an Elai e gevred Kembre, hag a gaver hec'h anv e Pont-y-clun; 
* ar stêr Clun (Abertawe), ur stêr en Abertawe, a dremen dre Parc Gwledig Dyffryn Clun. 

Hag ivez:
*Y Clun, kêriadenn
*Castell Clun
*Gerddi Clun, liorzhoù en Abertawe

## Hag ivez
*ur ger kembraek (gwregel) hag a dalv kement ha morzhed, kar d'ar ger klun e brezhoneg
*ur ger kembraek (gourel) hag a dalv kement ha prad, an hini a gaver e-barzh Y Clun.
Clun (Kembre)

Ar stêr **Clun** zo ur stêr eus gevred Kembre, adstêr d'an Elái hag a dremen dre Pont-y-clun. Eieniñ a ra e Mynydd y Garth, tremen er c'hreisteiz da Llantrisant ha goude mont etrezek ar reter da gemberiñ gant ar stêr Elái e-kichen Pont-y-clun.
Pont-y-clun

**Pont-y-clun** zo ur gêriadenn hag ur gumun e kreisteiz Kembre, e Rhondda Cynon Taf, en hanternoz da gêr Kerdiz, hag er c'hreisteiz da Llantrisant. Ouzhpenn kêriadenn Pont-y-clun hec'h-unan zo er gumun: kêriadennoù Brynsadler, Y Groes-faen ha Meisgyn zo ivez. Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Clun, evel ma weler en hec'h anv. 

5 794 den a oa o chom er gumun e 2001.
Y Clun

**Y Clun** (*Clyne* e saozneg) zo ur gêriadennig e kreisteiz Kembre, e kumuniezh Y Clun a Melin-cwrt, e kontelezh Castell-nedd Port Talbot, e Glyn Nedd, war lez ar gourhent A465, etre Castell-nedd er c'hreistez ha Resolfen en hanternoz.
Lec'hanvioù kembraek e Bro-Saoz

__NOTOC__
E-maez Kembre, un toullad lec'hioù eus ar Rouantelezh-Unanet o deus anvioù kembraek ouzhpenn o anv saoznek.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## Ff

## G

## H

## I

## K

## L

## Ll

## M

## N

## O

## P

## R

## S

## T

## W

## Y
Adam Yauch

**Adam Nathaniel Yauch** (distagañ *jaʊk*, 5 a viz Eost 1964 e Brooklyn, New York, SUA – 4 a viz Mae 2012) a oa ur rapour, saver kanaouennoù ha sevener filmoù stadunanat. Unan eus krouerien ar strollad hip hop Beastie Boys e oa. Garte e veze **MCA** anezhañ, ha labourat a rae ivez gant al lesanv **Nathanial Hörnblowér**. Boudaour e oa, kemer perzh a rae en emsav da zieubiñ Tibet, hag aozer sonadeg Tibetan Freedom Concert e voe.

## Liammoù diavaez
*lec'hienn ofisiel Beastie Boys
* Beastie Boys e Myspace
;Atersadennoù
* atersadenn e lec'hienn *[[Shambhala Sun]]*
* atersadenn da selaou e  lec'hienn LIFE Files
* atersadenn a-zivout "Gunnin' For That #1 Spot" en IFC, miz Even 2008
Clun (Shropshire)

**Clun** (Colunwy e kembraeg), zo ur gêr vihan e Shropshire (Swydd Amwythig e kembraeg), e Bro-Saoz, war lez ar stêr Clun (Bro-Saoz) , nepell diouzh Tref-y-clawdd, e Kembre.

N'eo ket niverus an dud enni, ne oa nemet 642 a dud e 2001. Ur c'hastell zo, eus mare an Normaned. 

Dont a ra an anv eus kombod kozh Colunwy, a oa e Rouantelezh Powys.
Clun (Bro-Saoz)

:**Ur bajenn disheñvelout [[Clun]] zo ivez.*

Ar stêr **Clun** zo ur stêr eus Bro-Saoz, e Shropshire, hag a dremen dre gêriadennoù Clun (Shropshire), Newcastle-on-Clun ha re all. Aberiñ a ra er stêr Teme e Leintwardine, e Herefordshire.

Eieniñ a ra etre kêriadennig Anchor ha Bettws Hill Wood, tost da Gembre. Kaer eo saonenn ar stêr dre vaezioù Shropshire Hills AONB (Area of Outstanding Natural Beauty).

Ar stêr Unk zo adstêr dezhi e Clun (Shropshire), e-kichen kastell Clun.

Kavout a reer an anv **Clun** e meur a lec'h: kêriadennoù Clun (Shropshire), Newcastle-on-Clun, Aston on Clun, hag ar c'hoad anvet Clun Forest.

## Pennadoù kar
*Clun Forest
*Kleuz Offa
British American Racing

**British American Racing** pe **BAR** a oa ur skipailh redadegoù kirri a rede e kevezadeg bed ar Formulenn 1 etre 1999 ha 2005. Krouet e oa bet diwar Tyrell Racing gant British American Tobacco ha Craig Pollock, manager Jacques Villeneuve. Adprenet e oa bet gant Honda e fin 2005 evit sevel Honda Racing F1 Team.
Gérard Morel

**Gérard Morel** zo ur c'homediañcher ha kaner gallek e-maez bed ar chobiz.

## C'hoariva
* *L'Amour d'un brave type* (2004)
* *Le régime de l’amour* (2011)

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn Gérard Morel
Rom

Ar rom zo un died alkoolek graet diwar chug ar c'horz-sukr. Lakaet e vez ar chug da c'hoiñ, goude e vez lambiget pe strilhet, ha neuze lezet da gozhañ e barrikennoù koad-derv.

Kentañ ma voe meneget a voe e 1650 en un diell eus Barbados, hag anvet e oa *kill-devil* (lazh an diaoul) pe *rumbullion*, ur ger eus Devonshire, e bro-Saoz, hag a dalv kementha todilhon. En inizi gallek ar Mor Karib e teuas *kill-devil* da vezañ *guildive* da gentañ, met diwezhatoc'h e voe lavaret *tafia*, ur ger a orin afrikan pe henvroat. En 1667 e veze lavaret *'rom*.

## Broioù
Rom a vez graet e meur a vro, ha dreist-holl en inizi ar Mor Karib : Gwadeloup, Martinik, Haiti, Jamaika, Kuba, Republik Dominikan.
Er c'hevandir amerikan : Venezuela, SUA, Guyana, Gwiana c'hall.
En Afrika : Kab Glas (e Santo Antão) hag er Réunion.

Graet e vez ivez en Aostralia, en India.

### Kuba
* Havana Club 
* Bacardi

## Boutailhoù ha skeudennoù

Bundaberg Rum Bottle.jpg|Bundaberg, en Aostralia.
Old Bacardi Front.JPG|Bacardi, gwechall e Kuba
Havana_Club_Anejo_Oro.png|Havana Club, eus Kuba
Botella de Ron.jpg|Botran, eus Guatemala
Eldoradorum.jpg|Eldorado, rom eus Guyana
MatusalemGR.JPG| Matusalem Gran Reserva (2008), eus ar Republik Dominikan 
Botella de Ron Cacique.JPG|Ron Cacique, e Venezuela.


## Liamm diavaez
* Mirdi ar rom e Santiago de Cuba

## Gwelet ivez
*Grog
*Hent ar Rom
Coventry Climax

**Coventry Climax** a oa un embregerezh saoz, krouet e 1903, a save kefluskerioù evit an arme e-pad ar bloavezhioù 1940. Brudet eo peogwir en doa savet kefluskerioù evit ar redadegoù kirri, o sikour ur skipailh da c'hounit titl ar saverien peder wech (gant Cooper ha Lotus. Anvet a oa ar kefluskerioù gant al lizherennoù *FW* a dalve : *Feather Weight* (*Pouez Plu* e saozneg). Adprenet eo bet an embregerezh gant Jaguar e 1963 a-raok ma vezañ serret e 1986.
Chafod

Ur **chafod** zo ul leurenn goad ma vez savet ar postoù da grougañ pe da zibennañ un den.

## Chafod ar saout
*Chafod ar saout* a vez lavaret eus an douar gant an dud a vor a-wechoù. Dont a rafe eus un droienn c'hallek (*plancher des vaches*) gant François Rabelais. 

## Pennadoù kar
*Post-kroug
Mae 2012 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2011 e Breizh - **2012 e Breizh** - 2013 e Breizh

2012 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*6 a viz Mae : Eil tro evit dilenn Prezidant ar Republik C'hall. E Breizh e tap François Hollande 1 497 035 mouezh, ar pezh a ra 45,15% eus an dud enskrivet, ha Nicolas Sarkozy 1 159 425 mouezh, ar pezh a ra 34,97% eus an dud enskrivet; 510 853 n'int ket bet o votiñ (15,41%) ha 148 673 o deus votet gwenn pe null (4,48%). 
*12 a viz Mae : deroù ar Redadeg evit ar Brezhoneg, e Brest.
*19 a viz Mae : dibenn ar Redadeg evit ar Brezhoneg e Douarnenez goude 1 500 km a-dreuz Breizh.

__NOTOC__
Santo Antão

**Santo Antão** zo un anv-lec'h portugalek diwar anv ar penitiour egiptat Sant Anton en IIIe kantved.

## Lec'hanvioù
###### 
*Vitória de Santo Antão — e Pernambuco
*Santo Antão (distrig Santa Maria) — e distrig Santa Maria e Rio Grande do Sul
*Santo Antão (Santa Maria) — karter eus Santo Antão (distrig Santa Maria)

###### 
*Enez Santo Antão — 

###### 
*Santo Antão (Calheta) — parrez e Calheta, en Açores
*Santo Antão (Évora) — parrez e Évora
*Santo Antão do Tojal — parrez eLoures

## Pennadoù kar
*Santo António
Emgann an Trocadero

**Emgann an Trocadero** a c'hoarvezas en Enez an Trocadero, e-kichen Cádiz, en Andalouzia, e kreisteiz Spagn, d'an 30 a viz Eost 1823, ha trec'het e voe an Dispac'herien spagnol, emsavet enep o roue hollveliek Fernando VII, gant arme ar roue gall Loeiz XVIII.

Kemeret e voe kreñvlec'h an enez gant ar C'hallaoued er brezel a rejont da Vro-Spagn da adlakaat ar gurunenn war benn Fernando VII, lesanvet ar *Roue Treitour*. 

**Los Cien Mil Hijos de San Luis** (*Kant mil bugel Sant Loeiz*) a voe graet e Spagn ouzh ar soudarded c'hall. 

## Orin
Pa voe diskaret an impalaer Napoleon en 1815 e voe roet en-dro o c'hurunennoù da rouaned an Tiegezh Bourbon e Gall hag e Spagn. E Spagn en doa ranket ar roue Fernando VII plegañ, en desped dezhañ, da g Cortes Cadiz, ar vodadenn vroadel he devoa savet ur Vammlezenn awenet gant ar frankizouriezh. E kuzh avat en devoa goulennet skoazell digant an Emglev Santel, (Rusia, Aostria, Prusia ha Bro-Saoz) evit derc'hel penn ouzh Bodadenn ar c'h -Cortès.

En miz Genver 1822 e voe kemeret penn an emsavadeg gant ar c'horonal Rafael del Riego ha prizoniet e voe ar roue Fernando VII e Cádiz. Evit diskar an dispac'h a rae berzh er vro e voe aotreet Bro-C'hall, gant an Emglev Santel e Kendalc'h Verona (Here 1822) da vont da lakaat urzh. 

## Kemer ar c'hreñvlec'h
En miz Ebrel 1823 e voe kaset un armead c'hall da Spagn gant ar roue gall Loeiz XVIII evit adlakaat ar gurunenn war benn Fernando VII. E penn an arme e oa e niz, Loeiz Bro-C'hall, dug Angoulême. Treuzet e voe ar Pireneoù gant ar C'hallaoued, ha kemeret Madrid, hag int neuze war-zu Andalouzia ha porzh Cádiz.

D'an 31 a viz Eost 1823 e voe faezhet an dispac'herien a glaske difenn daou greñvlec'h e Puerto Real, un daouzek kilometr eus Cadiz. Kemeret e voe kreñvlec'h Enez an Trocadero, a zifenne porzh Cadiz, gant soudarded c'hall o devoa lammet en izelvor : hennezh eo taol-kaer an arme c'hall. 
 
Ar jeneral gall, dug Angulema, a vo roet dezhañ an titl a «Priñs   an Trocadero».

## Heuliadoù
Dieubet e voe roue Spagn, hag adsavet an hollveliegezh. Ankouaet e voe an amnistiezh prometet d'an dispac'herien. 
Goude e teuas gwaskerezh a-raok ma'z eas ar C'hallaoued war o c'hiz. 30 000 den a voe lazhet er bloavezhioù goude. 

Ar skrivagner diplomat François-René de Chateaubriand en doa kemeret perzh e Kendalc'h Verona hag en aozadur an droiad vrezel a voe anvet da gannad Bro-C'hall e Madrid.

## Monumant gall
Goude-se e voe roet an anv Trocadero e Pariz d'ul leurgêr ha d'ur palez e koun d'an trec'h roueel-se.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* Cádiz 1823, el año del terror — islabahia.com
*  Conquista del Trocadero — Le Temps des Révolutions 
*  ''Französische Invasion in Spanien 1822/23'' 
*  Victor Hugo, ''Les Misérables'', volumen II, capítulo 3

## Pennadoù kar
* Expédition d'Espagne (1823)
* Adsavidigezh an hollveliegezh e Spagn
* Palais de Chaillot
Kased

Ur **c'hased** zo ur voest vras, e koad peurvuiañ, pe e metal pe blastik, da lakaat traoù a bep seurt ha n'int ket gwall skañv. 

Alies e vez lakaet traoù ponner a-walc'h (binvioù evel morzhol, turkez, kizell ) en ur c'hased koad pe houarn, ha traoù skañv en ur c'hased kartoñs.
 
## Boutailhoù
Kasedoù zo da lakaat boutailhoù. Ar boutailhadoù gwin a vez lakaet bremañ e boestoù pe kasedoù kartoñs, ha warne anv ar gwiniour. 
Ar boutailhadoù bier a vez kavet e boestadoù kartoñs er stalioù, met e kasedoù plastik e vezont kaset d'an ostalerioù. 

## Kasedoù kartoñs
Kalz e vez implijet kasedoù kartoñs da zilojañ.

## Gwelet ivez
* Boest
Putot-en-Auge

**Putot-en-Auge** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* 1906: Putot a voe adanvet Putot-en-Auge evit gober an diforc'h gant Putot-en-Bessin.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Sant Pêr*, -- kantved. 
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: '' Putot-en-Auge Churchyard''

Soudarded e oant er *Parachute Regiment*. 31 anezhe a varvas d'an 18 hag an hini all d'an 19 a viz Eost 1944 e-pad Dilestradeg Normandi.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Cuvette

**Cuvette** zo un departamant eus Republik Kongo, e kreiz ar vro. Harzoù en deus gant Gabon er c'hornôg ha gant Republik Demokratel Kongo er reter.
Likouala

**Likouala** zo un departamant eus Republik Kongo. Harzoù en deus gant Republik Demokratel Kongo ha Republik Kreizafrika.
Pool (Kongo)

**Pool** zo un departamant eus Republik Kongo. Harzoù en deus gant Republik Demokratel Kongo ha gronnañ a ra Brazzaville.
Périers-en-Auge

**Périers-en-Auge** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 

## Douaroniezh
* War lez ar stêr Dives emañ Périers-en-Auge.
## Istor
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

* Plakenn ar re varv ouzh an ti-kêr.
* Iliz katolik *Sant Owen*, luc'hskeudennoù. 
* Prioldi Rouville ha chapel *Saint Évrou*, , rivinet abaoe an .
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: '' Périers-en-Auge Churchyard''

Mervel a reas d'ar 7 a viz Even 1944 e-pad Dilestradeg Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

 
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kendalc'h Verona

**Kendalc'h Verona** a c'hoarvezas d'an 20 a viz Here 1822 e Verona, en Italia. Eno e oa bodet dileuridi eus stadoù Europa a oa bet trec'h war Impalaeriezh c'hall Napoleone Buonaparte en sell da gas ur politikerezh enep mennozhioù ar frankizourien ha da genderc'hel gant mennadoù Kendalc'h Vienna .

Evit broioù Emglev ar Pemp, pe an Emglev Santel, e oa an dud-mañ:
* Impalaeriezh Rusia: Aleksandr Iañ Rusia hag ar C'hont Karl Robert Nesselrode (ministr an aferioù diavaez); 
* Impalaeriezh Aostria: ar Prins Klemens Wenzel von Metternich;
* Rouantelezh Prusia: ar Priñs Karl August von Hardenberg hag ar C'hont Christian Gunther von Bernstorff; 
* Rouantelezh Bro-C'hall: dug Montmorency-Laval (ministr an aferioù diavaez); ha François-René de Chateaubriand, haga oa bet ministr e Berlin ha kannad e Londrez; 
* Rouantelezh-Unanaet: Arthur Wellesley, Dug Wellington, deuet e-lec'h Robert Stewart, Beskont Castlereagh emlazhet e derc'hent ar C'hendalc'h. 

Divizet e voe kas un arme c'hall enep frankizourien Spagn hervez goulenn roue Spagn, Fernando VII. 

Kaoz a voe ivez eus Brezel Dizalc'hted Gres.
François Morel

**François Morel**, bet ganet e Flers (Orne) d'an 10 a viz Mezheven 1959, zo un aktour, ur skrivagner hag ur c'haner gall.

Brudet eo bet gant e labour er strollad *[[Les Deschiens]]*, renet gant Jérôme Deschamps ha Macha Makeïeff, ma oa ar roll pennañ gantañ.
Houlgate

**Houlgate** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 

## Istor
### kantved
* Eus Caumont e Beuzeval e roas Gwilherm II an urzh d'e lestraz-brezel mont da aloubiñ Bro-Saoz.
### kantved
* 1898: Beuzeval-les-Bains a voe adanvet Beuzeval-Houlgate. 
### kantved
* 1905: Beuzeval-Houlgate a voe adanvet Houlgate.
* Eil brezel-bed, 1944-1945: Houlgate a voe dieubet d'an 21 a viz Eost 1944 gant ar Vrigadenn Piron; koll a reas pemp soudard; mervel a reas naontek den nann-soudard abalamour d'ar brezel e Houlgate.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kolonenn Gwilherm II, 1861.
* Iliz katolik *Sant Albin*. 
* Chapel *Intron Varia*, 1860.
* An templ protestant. 
* Ur peulvanig e koun ar pemp soudard eus ar Vrigadenn Piron marvet d'an 21 a viz Eost 1944 evit dieubiñ Houlgate.
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun : ''Houlgate (Beuzeval) Communal Cemetery''

Mervel a rejont e 1940, 1943 ha 1944 e-pad an Eil brezel-bed 
.

## Armerzh
## Douaroniezh

* War lez ar stêr Drochon ha war ribl Mor Breizh emañ Houlgate.
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Flavia Iulia Helena

**Flavia Iulia Helena**, anavezetoc'h evel an **Impalaerez Elena**, ganet war-dro 248/250 en Drepanon, hiziv Karamürsel, en Bitinia, marvet d'an 18 a viz Eost 330 e Kergustentin), pe Helena a Gergustentin (diwar an anv kembraek *Helena o Gaergystennin*), pried d'ar jeneral hag impalaer Constantius Chlorus, ha mamm d'an impalaer roman Constantinus, pe Kustentin Veur.

War-dro 272 , e Naissus (Niš, e Serbia), en Mesia , kêr soudarded war lez ar stêr Danav, e c'hanas Constantinus. 

Anvet eo bet da santez gant an Iliz katolik roman.

Elena, madre di costantino il grande, solido, 324 dc.JPG|Pezh da Helena 
Elena Colosseo Rome Italy.jpg|Delwenn Helena er Musei Capitolini


## Pennadoù kar
* Helena
* Elena
Elen Luyddog

**Elen Luyddog** a oa ur briñsez vrezhon er , hervez ar vojenn, ha lakaet da santez. E saozneg eo anavezet evel *Saint Helen of Caernarfon*. 

Merc'h e vije bet da Eudaf, pe Octavius, ur penn brezhon-roman, ha pried e oa da Vacsen Wledig, pe Magnus Clemens Maximus, impalaer en Enez Vreizh, Galia ha Spagn, a voe lazhet er brezel e 388.

Meur a vab o dije bet, daou anezho anvet Peblig hag Owain.

Savet he dije meur a iliz e Kembre e dibenn ar .

Diwar hec'h anv e vefe bet anvet an hent roman kozh Sarn Helen. 

## Notennoù
Cricqueville-en-Auge

**Cricqueville-en-Auge** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ur gwaz nann-soudard e Cricqueville abalamour d'ar brezel e dibenn miz Even; ganet e oa bet e Parinieg.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar c'hastell, 1584.
* Iliz katolik *Sant Jermen*,  kantved. 
* Abati *Royal Pré*. 
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun : ''Cricqueville-en-Auge Churchyard''

Nijour e oa er Royal Air Force. Mervel a reas d'ar 26 a viz Even 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
## Armerzh
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Ancre emañ Cricqueville-en-Auge. 
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

. 
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Carlos III Spagn

**Carlos III** (Madrid, 20 a viz Genver 1716 – *idem*, 14 a viz Kerzu 1788), a voe dug Parma dindan an anv Carlo I) etre 1731 ha 1735, roue Naplez dindan an anv Carlo VII ha roue Sikilia dindan an anv Carlo V etre 1734 ha 1759, ha roue Spagn adalek 1759 betek e dremenvan. 

Lesanvet e oa *El Político* hag *El Mejor Alcalde de Madrid* ("gwellañ maer Madrid").

Trede mab Felipe V e oa, ha kentañ hini Elisabetta Farnese, eil pried ar roue. E lezvreur Fernando VI a renas war-lerc'h o zad.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Varia Amalia von Sachsen, merc'h da Aogust III, roue Polonia.

Daouzek bugel o doe.
* María Isabel Antonia (1740-1742)
* María Isabel Ana (1743-1749)
* María Josefa Carmela (1744-1801), marvet dizimez, a weler en daolenn graet gant Goya hag anvet *La familia de Carlos IV*
* María Luisa (1745-1792), a zimezas da Leopold II an Impalaeriezh Santel
* Felipe Antonio (1747-1777), diwezhat e spered
* Carlos IV (1748-1819), roue Spagn
* María Teresa (1749)
* Fernando I (1751-1825), roue Naplez ha Sikilia
* Gabriel de Borbón (1752-1788), dimezet da Variana Victoria de Portugal
* Ana María (1754-1755)
* Antonio Pascual de Borbón (1755-1817), dimezet d'e geniterv María Amalia de Borbón
* Francisco Javier Spagn (1757-1771)


Maria Amalia of Saxony, Queen consort of Naples and Sicily; Queen consort of Spain.jpg|Maria Amalia von Sachsen, poltred gant Anton Raphael Mengs e-tro 1761
Carlos III cazador.jpg|*Carlos III chaseour*, poltred gant Goya e-tro 1887
Alphonse Massamba-Débat

**Alphonse Massamba-Débat** (1921 - 25 a viz Meurzh 1977) a oa ur politikour eus Republik Kongo, bet prezidant ar vro.

Goude an eil brezel-bed e voe skolaer e Tchad a-raok distreiñ d'e vro ha kelenn e Mindouli ha Brazzaville.
Massamba-Débat a voe anvet da vinistr kentañ republik Kongo d'ar 16 a viz Eost 1963 goude dilez Fulbert Youlou. Goude ur prantad hep prezidant ebet er vro e voe lakaet e penn ar Stad d'an 19 a viz Kerzu 1963. Distroadet e voe d'ar 4 a viz Gwengolo 1968 gant Marien Ngouabi ha rediet da zilezel ar politikerezh. Goude muntr Ngouabi e 1977 e voe kondaonet d'ar marv ha lazhet d'ar 25 a viz Meurzh.