open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
HMCS Athabaskan (G07)

An **HMCS Athabaskan** e oa bet ar c'hentañ lestr-distruj eus ar Royal Canadian Navy anvet evel-se diwar un hollad tri. Ul lestr-distruj eus ar c'hlasad listri Tribal e oa. Implijet e oa bet e-kerzh an Eil Brezel-bed. An anv a oa graet evit enoriñ ar c'hentañ pobloù a rae gant ar strollad yezhoù Athabaskan. Kaset e oa bet al lestr d'ar strad gant an dorpedenn alaman e-kichen Enez Vaz, e Mor Breizh e 1944.

An Athabaskan a oa bet roet urzh d'e sevel d'ar 5 a viz Ebrel 1940 evel ul lodenn eus ar Steuñv sevel 1940-1941. Savet e oa bet er Rouantelezh-Unanet adalek an 31 a viz Here 1940 gant Vickers-Armstrongs eus High Walker ha savet asambles gant CA Parsons engine works. Moret da vat d'an 18 a viz Du 1941, lakaet e oa bet e servij e Morlu Roueel Kanada d'an 3 a viz C'hwevrer 1943.
Nord Okcidento

**Nord Okcidento** a oa ur gelaouenn esperantek, lañset e 1928, e Brest, gant Roparz Hemon, dezhi stumm ur gelaouenn distag, da gentañ, a-raok ma voe lakaet da stagadenn da wGwalarn hag echu an embann anezhi e 1930.

## Roparz Hemon hag an esperanteg
E deroù an niverenn gentañ (nevez-amzer 1928) e kont Roparz Hemon an divizoù bet e Kendalc’h keltiek Dulenn e 1925, ma oa-eñ eno, diwar-benn ar genyezh a vije emsav d’ar Gelted vodern.

## Notennoù
Kanton Cerisy-la-Salle

**Kanton Cerisy-la-Salle** a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ e Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel.
## Kumunioù

KantonCerisy-la-Salle  a yae unnek kumun d'ober anezhañ:
* Belval ;
* Cametours ;
* Cerisy-la-Salle ;
* Guéhébert ;
* Montpinchon ;
* Notre-Dame-de-Cenilly ;
* Ouville ;
* Roncey ;
* Saint-Denis-le-Vêtu ;
* Saint-Martin-de-Cenilly ;
* Savigny.
## Dave ha notennoù
Toulon-sur-Arroux

**Toulon-sur-Arroux** a zo ur gumun c'hall e departamant Saône-et-Loire, er rannvro Bourgogne-Franche-Comté. 

## Geografiezh
Er gêr e kaver roudou eus diazad glaou Blanzy o tont eus ar Stefanian (deiziataet etre 307 ha 299 milion a vloavezhioù zo).

### Hin
E 2010 e oa hin ar gumun eus doare hin ar meurvor digredus (?) ar plaenennou kreiz hag ar c'hornôg, hervez ur studiadenn gant ar Greizenn Vroadel evit an Enklaskoù Skiantel diazezet war un heuliad roadennoù a denn d'ar prantad 1971-2000. 

### An douaroù
71542-Toulon-sur-Arroux-Sols.png|Douaroù ar gumun e 2018

## Glad
Toulon-sur-Arroux zo ur gêriadenn ma c'haller merzout un nebeud tiez kozh, un ti koad gant ur c'haleuri, un nebeud aspadennoù eus ar c'hastell feodel kozh (XIII kantved), ur c'houldri eus ar XVII kantved adkempennet en XIX kantved ha kalz traoù all. Ur gêriadenn gant ur glad puilh eo. 
* Div iliz a zo er gumun : unan nevezc'hotek savet en  hag unan all, iliz romanek Sant-Yann-Vadezour, dizimplij abaoe 1878 (da-heul sevel ur santual nevez), renket evel Monumant Istorel e 1971, deiziataet eus an  hag an .
* Kalz traoù all a zo : stankoù, kastelloù, lammoù-dour, roc'helloù, hentoù louzawouriezh.
Crest

**Crest** () zo ur gumun c'hall lec'hiet e departamant an Droma e rannvro Arvern-Ron-Alpoù. *Krestiz* ha vez graet eus hec'h annezidi.

## Douaroniezh
Emañ Crest war-hed 25 km eus Valença (prefeti Droma), 110 km diouzh Grenoble, 131 km diouzh Lyon, 213 km diouzh Marsilha ha 591 km diouzh Pariz.


26108-Crest-Sols.png|Douaroù ar gumun e 2018
Bombezadeg Sant-Nazer d'an 9 a viz Du 1942

**Bombezadeg Sant-Nazer d'an 9 a viz Du 1942** a oa bet ur vombezadeg strategel dre an aer gant ar Gevredidi e-kerzh an Eil Brezel-bed. Ar palioù e oa ar chanterioù sevel-listri hag ar porzh. Lazhet e oa bet 186 trevour, en o zouez  134 deskard eus chanteroù Penhoët, oadet etre 14 ha 17 vloaz. Lesanvet e oa bet da neuze **Lazhadeg an deskarded**
## Heuliadoù
E-pad pell eo chomet mut tud ar vro a-zivout an darvoud. Betek gwelet an dud gour o chom hep kontañ an istor d'ar re yaounakañ er familhoù.
## Liammoù diavaez
* Studiadenn an darvoud 
## Notennoù ha daveennoù
Timbroù a-zivout ar c'hirri-tan

Stamps of Azerbaijan, 2016-1265.jpg
Stamps of Azerbaijan, 2016-1262.jpg
Stamps of Azerbaijan, 2016-1264.jpg
Stamps of Azerbaijan, 2016-1263.jpg
Stamps of Azerbaijan, 2016-1266.jpg



Stamp of Ajman - 1971 - Colnect 671463 - Citroen SM.jpeg
Stamp of Ajman - 1971 - Colnect 671464 - Chevrolet Corvette.jpeg
Stamp of Ajman - 1971 - Colnect 462591 - Plymouth Barracuda.jpeg



The Soviet Union 1971 CPA 4000 stamp (Moskvitch-412 Small Family Car).png
The Soviet Union 1971 CPA 4001 stamp (Zaporozhets ZAZ-968 Subcompact Car) large resolution.jpg
Kanton Barneville-Carteret

**Kanton Barneville-Carteret** a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ e Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel.
## Anv
* **Kanton Barneville** betek 1964, **Kanton Barneville-Carteret** abaoe 1964.
## Istor
* Krouet e voe e 1790. Lakaet e voe e Distrig Valognes. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800, en Arondisamant Coutances e 1926 hag en Arondisamant Cherbourg e 1964.
## Kumunioù
KantonBarneville-Carteret a yae pevarzek kumun d'ober anezhañ :

## Dave ha notennoù
C.E.P.T.

Krouet e oa bet an ensavadur **Conférence européenne des administrations des postes et télécommunications**) pe CEPT (brezhoneg : *Kuzuliadeg Europat Melestradurezhioù ar Postoù hag ar Pellgehenterezh*) d'ar 26 a viz Mezheven 1959 e Montreux (Bro-Suis) evit kenurzhiañ an aozadurioù postel ha pellgehentiñ e-touez Stadoù Europa. Implijet e vez an akronim CEPT en e stumm gallek e yezhoù all.

Krouet e oa bet CEPT gant naontek Stad, 48 stad a oa ezel anezhañ betek 2022 (Rusia ha Belarus zo bet skarzhet ar bloaz-se didermen).

## Timbroù Europa
Embannet e vez pep bloaz un timbr pe ur c’houblad timbroù **Europa** gant izili ar CEPT.

Embannet e oa bet kentañ timbroù Europa d'ar 15 a viz Kerzu 1956 gant ar c'hwec'h ezel diazezer eus Kumuniezh Europa evit ar glaou hag an dir (KEGD). Heñvel evit an holl anezho e oa boutin an tres : un tour savet diwar lizherennoù ar ger "EUROPA”, anv ar vro o vezañ war vord dehou an timbroù. 
E 1959 e voe krouet Kuzuliadeg Europat Melestradurezhioù ar Postoù hag ar Pellgehenterezh (CEPT) hag, adalek 1960, e voe skrivet al lizherennoù kentañ "CEPT" war an  timbroù embannet a-gevret.

Eeun-tre ha unliv e voe an timbroù e-pad ar bloazioù kentañ, o lakaat war-wel ar ger EUROPA hepmuiken. E 1974 e voe kinniget da bep Stad ijinañ un dresadenn diwar un tem hepken : pezhioù-artizanel, gweledvaoù, savadurioù…

Adalek 1993 n’eo mui CEPT a ra war-dro an timbroù Europa met ar gevredigezh PostEurop.
 
Berzh an timbroù Europa e-touez an dastumerien a vroudas meur a velestradurezh post eus broioù bihan pe tiriadoù Europa da gemer perzh er bloavezhioù 1970. Andorra a embann timbroù Europa abaoe 1966 (melestradurezh Frañs) ha 1972 (melestradurezh Spagn). N'hall ket Andorra mont e-barzh PostEurop peogwir e vez meret he reizhiad postel en un doare dizalc'h gant Bro-C'hall ha Spagn. Enez Vanav ha Gwernenez o deus embannet timbroù Europa evit ar wech kentañ e 1976, heuliet gant Jerzenez e 1978. Gant fin an Unvaniezh Soviedel e tiwanas Stadoù nevez, ha tizhet e voe 59 ezel er bloavezhioù 2000.


Stamp of Albania - 1992 - Colnect 367843 - Envelopes CEPT Emblem.jpeg|Timbr Albania (1992)
Stamp of Armenia - 2020 - Colnect 973819 - Europa CEPT 2020 - Ancient Postal Routes.jpeg|Timbr Armenia (2020)
Stamp of Finland - 1960 - Colnect 46341 - CEPT - Wheel.jpeg|Timbr Finland (1960)
Europa 1978 Yugoslavia Series.jpg|Timbroù Yougoslavia (1978)

## Liamm diavaez
*  Lec’hienn CEPT
Kanton Bricquebec

**Kanton Bricquebec-en-Cotentin**  a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ e Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel. Ur bastell-vro votiñ e Normandi eo bremañ. Brasaet e oa bet da 27 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
## Kumunioù betek 2015
Kanton Bricquebec-en-Cotentin a yae pevarzek kumun d'ober anezhañ :

## Dave ha notennoù
Kanton Saint-Pierre-Église

**Kanton Saint-Pierre-Église** a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ e Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
* Krouet e voe e 1790. Lakaet e voe e Distrig Cherbourg. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800 hag en Arondisamant Cherbourg e 1811. Dilamet e voe e 2015, e gumunioù a voe lakaet e Kanton Val-de-Saire.
## Kumunioù
Kanton  Saint-Pierre-Église a yae triwec'h kumun d'ober anezhañ :

## Dave ha notennoù
Kanton Cherbourg-Octeville-Mervent

**Kanton Cherbourg-Octeville-Mervent** a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ e Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
* Dilamet e voe **Kanton Cherbourg-Octeville-Mervent** e 2015.
## Kumunioù
Kanton  Cherbourg-Octeville-Mervent a yae ul lodenn eus Cherbourg-Octeville ha pemp umun d'ober anezhañ :

## Dave ha notennoù
Entente culturelle bretonne

**Emglev Sevenadurel Breizh** (*Entente Culturelle Bretonne*) a oa ur gevarzhe bet krouet e 1954, dezhi ar pal klask bodañ Breizhiz e Norzh Pariz. Sevel a reas he obererezhioù  en he sal anvet « Ker-Varker », a oa staliet e 17 arondisamant Pariz. E 1962 e krogas gant se, met war-dro 1969 e serras he sal. Herve ar Menn, teñzorier kentañ, ha prezidant da c’houde, a voe unan eus he fennoù pouezusañ. Ar Priz Herve ar Menn a vez dibabet e loread bep bloaz gant ar gevarzhe.

## Deroù hag aozadur
Hervez Armel Calvé, bet eil sekretour kentañ ar gevarzhe, e voe savet *Emglev Sevenadurel Breizh* e-tro 1962 « evit ober par d’ar greizenn vreizhek Kêr-Vreizh staliet war ar c'hlann gleiz » (Pariz)..

Er c'hentañ burev e kaved hervezañ :
* Rieg Jestin, kadoriad
* Yann Gerlann, beskadoriad
* Goulven Pennaod, sekretour
* Armel Calvé, eil sekretour
* Herve ar Menn, teñzorier

Staliet e voe ar sal emvod « Ker-Varker » e niverenn 17 ar straed Guy Môquet, Pariz (17). Koulskoude, un *Entente culturelle bretonne* a voe anezhañ a-raok ma vefe digoret ul lec’h. Hervez Pêr Trepos e voe adembannet ar Barzaz Breiz e 1959 diwar atiz an *Entente culturelle bretonne*.

War batrom Emgleo Breiz e voe savet an *Emglev* evel ur goudor evit kervarzheoù, met n’eus bet gwelet nemet div anezho er sal Kervarker : Kenvreuriezh ar Viniaouerien (KAV), krouet e 1931 gant Herve ar Menn, ha Kevredigezh kelennerien ar Brezhoneg, krouet e 1966.

## Obererezhioù er sal Kervarker
### Kelenn ar brezhoneg e Rannvro Pariz
E kreiz an Emglev e voe krouet « Kevredigezh kelennerien ar Brezhoneg », a glaskas sevel kenurzhierezh ar c’hentelioù brezhoneg a veze roet e pep korn eus rannvro Pariz diwar atiz bodadegoù Brezhoned (kelc’hioù keltek, kevarzheoù), d’ar 1 a viz C’hwevrer 1966. Hervez Armel Calvé, ne zeuas ket a-benn da gompezañ an traoù, pa ne felle ket da aozerien ar c’hentelioù heuliañ urzhioù.
### Kanaouennoù-pobl
Kentelioù war ar c'hanaouennoù-pobl a voe graet adalek 1964.
### Buheziñ
E miz Meurzh 1966 e voe dispaket un diskouezadeg gant levrioù ha mareadegoù brezhonek.

## Obererezhioù goude serriñ Kervarker
Chom a reas bev ar gevarzhe goude 1969 ha pelloc’h. Emañ he chomlec’h e ti Éric Pianezza-Lepage. Seveniñ a ra e obererezhioù breizhek hiziv. Merañ a ra ar priz Herve ar Menn abaoe 1988 evit enoriñ kendalc’h an hengoun sevenadurel breizhek.

E 2021, Thierry Rouaud, prezidant, a embannas e oa garedonet kumun Sant-Riwal gant ar Priz Herve ar Menn evit hec'h ober diehan evit kendelc’her ha kas ar brezhoneg hag ar sevenadur breizhek war-raok.

## Levrlennadur
*Armel Calvé, *Histoire des Bretons de Paris*, Coop Breizh, 1994 
* Lionel Henry, *Dictionnaire biographique du Mouvement breton*, Coop Breizh, 2013. Pennad Le Menn, Hervé.

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Tadjikistan

Emañ Tadjikistan e kreiz Azia, etre Afghanistan, Ouzbekistan, Kirgizstan ha Sina. Ul lodenn eus C’hanelezh Bouc’hara e oa Tadjikistan hag a yeas dindan gwarez Impalaeriezh Rusia e 1868. Dindan beli Rusia e voe lodenn gornôg ar vro adal 1870.

Krouet e voe Republik Sokialour Soviedel Tadjikistan e 1929 hag e chomas ar vro en Unvaniezh Soviedel betek 1991. Embannet e voe Republik Tadjikistan er bloaz-se.

## Unvaniezh Soviedel

N’eus ket bet embannet timbroù gant Tadjikistan en XIXvet kantved, hag ar re nemeto a ra anv eus ar vro eo re Postoù an Unvaniezh Soviedel. 
Krouet e voe reizhiad ar postoù Tadjik e 1929, ha bep an amzer e voe gouestlet timbroù d’ar pobloù a yae d’ober an Unvaniezh.

;Roll diglok
*1933 : embannet e voe ur rummad timbroù o kinnig pobloù an Unvaniezh Soviedel, en o zouez unan gant Tadjiked gant dilhad broadel o lenn kazetennoù dirak ur mekanik-sevel (15 k.)
*1937 : skoed-ardamez Tadjikistan (20 k.)
*1958 : 1100vet deiz-ha-bloaz ganedigezh ar barzh Rudaki (40 k.)
*1959 : 700vet deiz-ha-bloaz al levr Gulistan gant Saadi Shirazi (40 k.)
*1964 : 40vet deiz-ha-bloaz R.S.S. Tadjikistan. Savadur ar Strollad Komunour e Douchanbe (4k.)
*1968 : Poltred ar skrivagner Sadriddin Ayni (4k.)
*1971 : 650vet deiz-ha-bloaz ar barzh Hafez (4 k.)
*1984 : 60vet deiz-ha-bloaz R.S.S. Tadjikistan (5 k.)
*1990 : Guraguli, barzhoniezh Tadjik (10 k.)
*1991 : Maozoleom Mukhammed Bashar (15 k.)

## Timbroù Republik Tadjiskistan

D’an 20 a viz Mae e voe embannet timbroù kentañ Republik Tadjikistan. Skrivet eo anv ar vro gant lizherennoù kirillek ha lizherennoù latin (**Tadžikistan** da gentañ, ha **Tajikistan** goude).
Timbroù an Unvaniezh Soviedel dreistmoullet a voe implijet e 1992 ha 1993.

Liesseurt eo danvez an timbroù embannet e-pad bloazioù kentañ an dizalc’hidigezh : arouezioù broadel (ar banniel, kartenn ar vro..), tudennoù an istor, gwiskamantoù ha pezhioù artizanel… ha rummadoù gant skeudennoù loened (loened ragistorel e 1994, kizhier ha lapoused e 1996 ha 2000) a blijas d'an dastumerien. Poltred ar Prezidant Emomali Rahmon a voe embannet war an timbroù bep an amzer ivez.

Goulennet en deus ensavadur ar Postoù e 2002 bezañ war evezh rak timbroù faos zo bet moullet dindan anv Tadjikistan. Kavet e vefe e gwerzh timbroù gant skeudennoù Yann-Baol II, Bruce Lee, Michael Jordan, Captain America, Osama Ben Laden….


Stamp of Tajikistan - 1994 - Colnect 289991 - Academy of Tadjikistan.jpeg|Akademiezh Tadjikistan (1994)
Stamp of Tajikistan - 1997 - Colnect 290067 - Mountain Lenin.jpeg|Menez Lenin (1997)
Stamps of Tajikistan, 030-03.jpg|Nasir e Khosraw (2003)
Stamp of Tajikistan - 2006 - Colnect 421757 - Politics - Government Independence.jpeg|Kadoriad Emomali Rahmon (2006)
Stamp of Tajikistan - 2020 - Colnect 1022652 - Battle of Normandy.jpeg|Dilestradeg Normandi (2020)


## Liammoù diavaez
*  Timbroù faos (kemennadenn UPB]

## Pennad kar
* Timbroù an Unvaniezh Soviedel
The Saluting Marine

**The Saluting Marine** (brezhoneg: Ar Marine o saludiñ) eo lesanv ar serjant **Tim Chambers**. Ur soudard kozh eo a chom sonn o saludiñ e-kreiz motoioù e-pad dibunadeg ar Rolling Thunder en Washington, D.C., d'ar sul a-raok ar Memorial Day e koun an holl soudarded stadunanat marvet er brezel. Abaoe 2001, goude Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo e oa kroget d'en ober ha bep bloaz aboe e vez o saludiñ e-pad eurvezhioù an dud war moto o tibunañ. Kopiet eo bet gant soudarded kozh all a ra ar memestra e beredoù broadel dre ar vro.
Jain

**Jeanne Galice**, lesanvet **Jain**, a zo ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1992 e Tolosa.

## Buhezskrid

### Bugale ha stummerezh
Jeanne Louise Galice a oa bet ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1992 e Tolosa.

Da nav bloaz ez a Jain gant e familh da Zubai, lec’h m’eo bet muturnet e dad. Krouet eo bet gant ar c'hêrioù arab.

### Red-micher
Ober a ra al lodenn gentañ eus troiad Yodelice.

He fladenn gentañ, Zanaka, deuet er-maez e miz Du 2015, he doa bet div bladenn platin e miz Gwengolo 2016.

E miz C'hwevrer 2017 e oa bet gounezet gant Jain Trec'h arzourez bennañ ar bloaz.

He eil albom, Souldier, a oa deuet er-maez e miz Eost 2018. The Fool, he zrede albom, a oa deuet er-maez e miz Ebrel 2023.

## Notennoù ha daveennoù
Angèle (kanerez)

**Angèle Joséphine Aimée Van Laeken**, lesanvet **Angèle**, bet ganet d'an 3 a viz Kerzu 1995 en Uccle (Bruxelles), zo ur skrivagnerez, ur sonerez, ur ganerez, ur broduerez, un aktourez hag un diskouezerez-c'hiz velgiat hag a gan e galleg.

Hec'h albom kentañ, *Brol*, deuet er-maez e miz Here 2018 ha testeniekaet pladenn diamant doubl, a voe gwerzhet ouzhpenn 500 000 skouerenn anezhi en unnek mizvezh kentañ goude bezañ deuet er-maez, ha tizhet he doa evel-se plas kentañ gwerzhoù an albomoù e Frañs evit ar bloavezh 2019. E 2021 e teuas er-maez hec'h albom *Nonante-cinq*, a reas berzh ivez.

E 2020 he deus gounezet ur *[[Victoires de la musique|Victoire de la musique]]* er rummad Sonadeg ar bloaz evit he « Brol Tour ». E 2022 e oa bet anavezet arzourez c’hallek ar bloaz ha bloaz war-lerc’h e c'hounezas trofe Arzourez ar bloaz hag an albom skignet ar muiañ er bloavezh.

Kanañ a reas asambles gant ar strollad Phoenix ha Kavinsky an titl *Nightcall* da-geñver lid-klozañ C'hoarioù Olimpek Pariz e 2024. Gant an abadenn-se ez eus bet tapet rekord ar sonerezh brudetañ en istor dindan ur vunutenn gant an arload Shazam.

## Notennoù
Xiuhtezcatl Martinez

**Xiuhtezcatl Roske-Martinez**, bet ganet d'an 9 a viz Mae 2000, a zo un oberer ekologour ha soner hip hop stadunanat a orin eus Mec'hiko, bet rener yaouank Earth Guardians, un aozadur evit an endro er bed a-bezh, betek 2019. Bez' ez eo ivez unan eus ar 21 c'hlemmer a gemer perzh e *Juliana vs. Stadoù-Unanet Amerika*, ur prosez a-enep ar gouarnamant stadunanat pa ne gemer ket kemer perzh er stourm a-enep tommadur ar blanedenn.

Kinniget e oa bet ar prosez e 2015. E miz Du 2016 e oa bet nac'het gant ul lez-varn gevreadel diviz ar gouarnamant da nac'hañ an afer. Xiuhtezcatl a oa ivez unan eus ar seizh den o klemm er prosez *Martinez vs. Colorado Oil and Gas Conservation Commission*, a zo ur prosez ouzh stad Colorado, damheñvel ouzh *Juliana vs. Stadoù Unanet Amerika.*

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Melati hag Isabel Wijsen

**Melati Riyanto Wijsen** (ganet d'an 19 a viz Kerzu 2000) hag **Isabel Wijsen** (ganet d'ar 6 a viz Du 2002) zo stourmerezed indonezian evit an ekologiezh.

Anavezet eo an div c’hoar-se evit o stourm evit lakaat ar bevezadur plastik da zigreskiñ e Bali.

## Buhezskrid
Ganet e oa ar c’hoarezed e Bali da dud eus an Izelvroioù hag eus Indonezia. E 2013, tra ma oa Melati 12 vloaz hag Isabel 10 vloaz, stourmet o doa evit ma vefe difennet e Bali ar seier plastik unimplij. Savet o doa un ONG anvet Bye Bye Plastic Bags. Evit sachañ evezh an dud o doa aozet e 2016 un harz-debriñ un devezh, da c'houlenn un emgav gant gouarnour Bali d'ar mare-se. A-drugarez d'ar berzh-se e voe difennet ar seier plastik unimplij e Bali.
Kanton Octeville

**Kanton Octeville** a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ e Bro-C'hall e departamant Manche hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
* Krouet e voe Kanton Octeville e 1801. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes. Lakaet e voe en en Arondisamant Cherbourg e 1811.
## Dave ha notennoù
Tour of Duty (stirad skinwel)

**Tour of Duty** zo ur stirad skinwel milourel ha drama stadunanat diazezet war darvoudoù Brezel Viêt Nam, skignet war CBS. Ar stirad a oa padet tri c'houlzad, eus ar 24 a viz Gwengolo 1987 betek an 28 a viz Ebrel 1990, gant un hollad 58 lodenn un eur pep hini. Ar stirad a oa bet krouet gant Steve Duncan hag L. Travis Clark ha produet gant Zev Braun.

Heuliañ a reer ur bagad soudarded stadunanat e-pad o "tour of duty" (tro vrezel) e Brezel Viêt Nam. Ar c'hentañ stirad skinwel e oa bet o tiskouez ar stourmoù e Su Vietnam ha liammet eo ouzh ar stiradoù all produet da-heul ar film Platoon (1986) gant Oliver Stone.

Ar stirad skinwel a zo bet enoret gant un Emmy Award e 1988 er rummad *Outstanding Sound Mixing for a Drama Series*, ha lakaet e oa bet e anv adarre e  1989 ha 1990.
## Temoù
Tour of Duty a ro tro da gomz eus temoù lies liammet ouzh mare brezel Vietnam: politikerezh, ar feiz, kengred, gouennelouriezh, an emlazh, fragging, sponterezh, marv trevourien er brezel, ar reizh, kudennoù dramm, ha penaos e voe freuzet buhez ar soudarded kement ha re an drevourien gant ar brezel garv a oa bet e Vietnam.
### Pladennoù sonerezh ar stirad
Ar stiarad skinwel *Tour of Duty* a chom brudet evit sonerezh ar bloavezhioù 1960-1970 a vez klevet alies. Gant CBS war Columbia Records e oa bet meur a bladenn hag un dastumadenn embannet etre 1988 ha 1989. Ar pladennoù kentañ n'int ket mui embannet. Setu listenn ar c'hanaouennoù a oa bet:

### Pladenn dastumadenn sonerezh
E 1992, Sony Music a embanne ur stroll kanaouennoù tremenet er stirad war pladennoù hag anvet *The Best of 'Tour of Duty*'. En holl ez eus 20 kanaouenn tennet eus pevar pladenn *Tour of Duty* a oa bet embanent dija.

## Liammoù diavaez
* Tour of Duty war IMDb
Kreñvlec'h Douaumont

**Kreñvlec'h Douaumont** (galleg: *Fort de Douaumont*) e oa ar c'hreñvlec'h brasañ hag uhelañ e-touez an 19 savadur difenn bet savet evit gwareziñ kêr Verdun e Bro-C'hall, abaoe ar bloavezhioù 1890. E 1915, pennoù-uhel al lu gall o devoa raksoñjet ne vije ket tu gant ar c'hreñvlec'h-se e Verdun da zerc'hel mat e-tal kanolioù alaman 420 mm Gamma-Gerät. Ar c'hanolioù dreist ponner-se a oa deuet a-benn aes da flastrañ kreñvlec'hioù Belgia e-kerzh miz Eost 1914. Kreñvlec'h Douaumont hag ar c'hreñvlec'hioù all eus Verdun a oa bet gwelet evel diamzeret ha dizarmet evit un darn. E 1915 e oant tost dizifenn. D'ar 25 a viz C'hwevrer 1916, Kreñvlec'h Douaumont a oa bet aloubet hep stourm gant ur bagadig soudarded alaman savet gant  19 ofiser ha 79 soudard nemetken. Ar re-se, a oa deuet-tre dre ur prenestr digor er ribin. Kouezhadenn drumm Kreñvlec'h Douaumont, tri devezh goude ma vije kroget Emgann Verdun, en doa sabatuet al Lu gall. Goude-se e oa bet kendalc'het gant an daou du engouestlet en emgann da glask tapout ar C'hreñvlec'h digant al lu all. Douaumont a oa bet adkemeret da vat gant teir divizion droadegiezh eus an Eil lu, e-kerzh Kentañ Argadenn Emgann Verdun d'ar 24 a viz Here 1916. An darvoud-se e oa bet al lodenn ziwezhañ eus an emgann hag a oa padet 9 miz gant kolloù uhel spontus evit an daou du.
Enebiezh ouzh perzh ar Stadoù-Unanet e Brezel Viêt Nam

Al **lusk enebet da perzhiadur Stadoù-Unanet e Brezel Viêt Nam** a oa kroget e 1965 gant manifestadegoù a-enep perzh brasoc'h-brasañ Stadoù-Unanet Amerika er brezel. Gant ar bloavezhioù o tremen, ar manifestadegoù-se a oa troet en ul luskad sokial hag a oa bet ul lodenn diazez eus an enep-sevenadurezh eus ar bloavezhioù 1960.

Izili al luskad peoc'hgarour dre ar Stadoù-Unanet a oa studierien da gentañ, mammoù, ha tud yaouank enebet ouzh ar establishment. An enebadur a oa aet war-gresk gant donedigezh pennoù ha stourmerien al luskadoù gwirioù keodedel, gwregelourezhed, hag al luskad Chicano, gant labourerien ha sindikadoù. Bez e voe harp ivez gant strolladoù all, evel kelennerien, tud a Iliz, kelennerien skol-veur, kazetennerien, alvokaded, soudarded kozh, medisined (Benjamin Spock dreist-holl).

Ar manifestadegoù enebet ouzh ar brezel a oa reoù gant tud peoc'hus, hep feulster evit an darn anezho. Erruet e 1967, un niver uheloc'h-uhelañ a Amerikaned a soñje e oa ur fazi da gemer perzh en un doare milourel er Vietnam. Anzavet eo bet degadoù a vloavezhioù goude gant Sekretour an Difenn Robert McNamara.

Perzhiadur milourel Stadoù-Unanet er Vietnam a oa kroget e 1950 gant un harp d'ar c'hallaoued en Indez-Sina c'hall a-enep an nerzhioù komunour sinaat. Ar perzhiadur milourel kement hag an enebadur d'ar brezel a oa aet war-gresk goude an aotre gant Kendalc'h ar Stadoù-Unanet dre mennad Pleg-mor  Tonkin e miz Eost 1964, ha gant soudarded stadunanat oc'h erruout e Vietnam d'an 8 a viz Meurzh 1965. Richard Nixon a oa bet dilennet prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 1968 war ar promesaoù da baouez Brezel Vietnam hag ar c'honsailhiñ. Nixon a oa kroget gant tennañ soudarded e miz Ebrel 1969. Ar manifestadegoùm a oa bet d'an uhelañ gant led ar brezel e Kambodja e miz Ebrel 1970. Embannet e oa bet Paperioù ar Pentagon e miz Even 1971. Ar c'honseilhidi diwezhañ a oa bet e fin ar bloavezh 1972, ha tennadenn ar soudarded stadunanat diwezhañ eus Vietnam e oa bet e Meurzh 1973.
Gamma-Gerät

Ar **42 cm kurze Marinekanone L/12**, pe **Gamma-Gerät** ("Ardivink Gamma"), a oa ur c'hanol seziz alaman savet gant Krupp.

Treuzkiz kanol ar Gamma-Gerät a oa 42 cm, ar pezh a rae anezhañ ar brasañ kanol a vije bet lakaet war un dachenn-emgann. Ar Gamma-Gerät a oa bet kroget da sevel e 1906 ha lakaet er servij en Tirlu Impalaerel alaman e 1911. Ar brasañ pezhioù kanol implijet gant Tirlu Impalaerel Alamagn e oant, met ar pouez a oa ur gudenn vras ha na rae ket eus ur c'hanol evel-se un arm fiñvus. Ret e oa implijout hentoù-houarn evit fiñval an arm ha staliañ anezhañ pelloc'h. Dre-se, ar Gamma-Gerät alaman a oa bet implijet dreist-holl evel arm seziz war kreñvlec'hioù gwarezet mat evel kreñvlec'h Douaumont e-kerzh Emgann Verdun. Hag int pezhioù kanol galloudus, ne oant ket kreñv a-walc'h dre ret evit tizhout ar palioù roet dezhe.

Implijet e oa bet ur c'hanol Gamma-Gerät evit klask lakaat ar soudarded vreton da dec'hout kuit diouzh Diksmuide e 1914, met en aner evit an Alamanted.
## Notennoù ha daveennoù
73vet Rejimant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)

An **73<sup>vet</sup> Rejimant Troadegiezh Tiriadel** a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).
## Istor
### 
* Roet e voe e niverenn d'ar rejimant gant un dekred d'an 19 a viz Meurzh 1875.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
##### 1914
* Krouet e voe ar rejimant e miz Eost 1914 gant burev engervel Gwengamp.
* D'ar 7 a viz Eost e voe kaset da vro Valognes evit difenn Cherbourg.
##### 1915

L'Illustration_No_3774_3_juillet_1915_couverture.jpg|Ur biniaouer hag un talabarder, "L'Illustration", miz Gouhere 1915.

* E miz Even e voe savet ur strollad sonerion.
##### 1916
##### 1917
* Divodet e voe ar rejimant e miz Ebrel.
## Banniel

Drapeau_73e_régiment_d'infanterie_territoriale.svg|Banniel ar rejimant.

* Merket eo "Flandres 1914" ("Flandrez 1914") outañ.
## Tud
* Édouard Nortier, politikour gall, kabiten er rejimant, marvet en Ieper (Flandrez Belgia) abalamour d'e c'hloaziadennoù d’ar 6 a viz Du 1914.
## Daveennoù
*  *Historique sommaire du  d'Infanterie Territoriale : août 1914 - avril 1917*, Roazhon, Imprimeries Oberthür.
U-Boot-Bunker

Ur **goudor U-Boot** (*U-Boot-Bunker* en alamaneg) a oa un doare bunker savet evit gwareziñ listri-spluj diouzh tagadennoù dre an aer.

An droienn a vez implijet evit ober anv eus ar bazennoù listri-spluj alaman savet e-kerzh an Eil Brezel-bed en tiriadoù aloubet ganto.

Ar c'hentañ gwarezioù evit al listri-spluj a oa hanter-digor ha savet gant koad e-kerzh ar C'hentañ Brezel-bed. Ar goudorioù-se a oa bet savet en ur mare ma oa izeloc'h galloud ar bombezennoù, bannet gant an dorn deus ar c'hockpit. Er bloavezhioù 1940, an armoù evit ar stourm-nij a oa bet gwellaet kalz hag aes e oa bannañ bombezennoù lies pe reoù kalz ponnneroc'h.
## E Breizh
E Breizh e oa bet meur a vazenn : bazenn Brest, bazenn Lannarstêr, bazenn an Oriant ha bazenn Sant-Nazer a oa bet savet gant an nazied. Perzh e voe ar c'hêrioù e emgann ar Meurvor Atlantel neuze, ha distrujet e voe un tamm mat eus o savadurioù gant bombezadegoù, dreist-holl e 1942 ha 1943.
FN 502

An **FN 502**, anvet ivez **FN 502 Tactical**, zo ur bistolenn damaotomatek produet gant an embregerezh alaman Umarex abaoe 2021 evit an embregerezh stadunanat FN America, skourr an FN Herstal eno. Kambret eo e .22 Long Rifle.
## Deskrivadur
Diazezet eo war an FN 509, ur bistolenn kambret e 9 mm Parabellum, met un-ober hepken eo he flatinenn hag ur c'hi he deus. Ur reilh Picatinny a gaver dindan he c'hanol, ha peadra da sevel ostilhoù evel ur buker poent ruz war ar riklerez. Evit gellet en ober ez eus bet implijet metalioù skañvoc'h evit reoù an FN 509 abalamour da wander ar c'hartouchennoù .22 LR e-keñver ar re 9 mm. Ur c'houch a zo montet warni. Gwerzhet e vez gant daou garger, unan 10 kartouchenn hag unan all 15 kartouchenn. Sazilet eo he c'hanol evit gellet degemer ur reduer-son. Pouez-loc'hañ he draen a zo reoliet da 2,26 kg en uzin.

## Levrlennadur
*  ALEXANDRE Guillaume, *Le pistolet FN 502 en .22 LR : pour s'entraîner sans se ruiner !*, e Cibles n° 647, miz Mae 2024, pp. 12-16

## Liammoù diavaez
*  ''Review: FN 502 Tactical'', amprouenn an arm war American Rifleman (2023)

## Daveennoù
Karnel Douaumont

**Karnel Douaumont** zo ur lec'h-koun en eñvor d'ar soudarded c'hall pe alaman marvet e 1916 e-kerzh Emgann Verdun. Lec'hiet eo e kumun Douaumont-Vaux, un nebeud kilometroù diouzh Verdun, e departamant ar Meuse er rannvro Grand Est.
Sébeville

**Sébeville** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sainte-Marie-du-Mont hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800 hag e Kanton Sainte-Mère-Église e 1801.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pemp gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 9,09% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou soudard eus ar gumun a voe lazhet e Belgia d’an 22 a viz Eost Eost 1914 e penn- kentañ ar brezel, unan eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol, egile e Châtelet|, er  36vet Rujumant Troadegiezh e oa .
### Kemm Arondisamant
* Lakaet e voe Sébeville en Arondisamant Cherbourg e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: lazhet e voe ur vaouez nann-soudard e porzh he zi-feurm gant ur soudard stadunanat d’ar 7 a viz Even e-kerzh an dilestradeg.
#### Strollañ kumunioù
* Bodet e voe Sébeville gant kumunioù Écoquenéauville ha Turqueville adalek 1972 betek 1979 d’ober kumun nevez Criqueville-au-Plain.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSebevilleEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*, --.
* Ar c’hastell, --.
* Kroaz ar vered, .
* Monumant ar re varv, e-tal an iliz katolik, er vered, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Criqueville-au-Plain,
* Écoquenéauville,
* Turqueville.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Timbroù Sechelez

Un enezeg 115 enezenn enni eo ar Sechelez, e Meurvor Indez, e biz Madagaskar. Dindan beli Rouantelezh Bro-C'hall e voe etre 1756 hag ar bloaz 1815, pa zeuas da vezañ trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Ur Republik eo abaoe 1976.

Etre 1861 ha 1890 e veze implijet timbroù ar Rouantelezh-Unanet ha re Enez Moris eno, kachedet gant ur siell B 64.

Timbroù boutin an trevadennoù saoz a oa bet lakaet e gwerzh e 1890 : poltred ar rouanez Victoria, hini Edouarzh VII e 1903-1904 ha George V da c’houde (1917-20). 

E 1938 e voe embannet ur rummad 15 timbr gant skeudennoù liesseurtoc’h an danvez anezho : ur wezenn-balm, ur vaot ramz, ur birogenn e-kichen poltred ar roue nevez (George VI… Un eil rummad tost heñvel e stumm (unliv, gant poltred ar roue koshoc’h avat) a voe kavet e 1952. Tamm-ha-tamm e voe ledanaet dibab an tachennoù skeudennaouet gant an timbroù : bloavezh an touristerezh (1967), istor an enezeg (1969), pesked hag evned ar vro (1972 ha 1974)…

E 1976, bloavezh an dizalc’hidigezh anezhañ, dont a reas er-maez ur rummad timbroù “broadel” evit enoriñ istor an enezeg (dilestrañ an drevadennourien, ar Marc’heg Quéau de Quincy, skoed-ardamez ar Stad nevez, banniel ar Sechelez. 

An hevelep bloaz e voe embannet kichen-ha-kichen war un timbr banniel Sechelez ha hini ar Stadoù-Unanet, ar vro-se o lidañ 200vet deiz-ha-bloaz ar republik amerikan. 
E 1977 e voe tapet ar galloud gant an alvokad sokialour France-Albert René ha cheñchet liv ar Stad gantañ. Un timbr *60vet deiz-ha-bloaz Dispac’h miz Here* (e Rusia) a voe embannet, gant an alc’hwez **Republic of Seychelles**. Koulskoude, n’eus ket bet kalz timbroù a rafe brud d’un tuad politikel bennak e-pad bloazioù war-lerc’h. Buhez prevez tiegezh Elesbed II a roas dalc’hmat abeg evit moullañ timbroù gant dremm he mibien Charlez hag Andrew da-geñver o eured (1981 ha 1986), pe hini he mamm d'he deiz-ha-boaz.

## Timbroù ZIL ELOIGNE SESEL

Etre 1980 ha 1992 e voe embannet timbroù da vezañ implijet ez ofisiel war an enezeg e su Sechelez (Amirante, Aldabra, Farquhar…). Betek 1976 e oant dindan dalc’h ar Rouantelezh Unanet hag e veze graet eno gant timbroù Tiriadoù Breizh-Veur ar Meurvor Indian. Staget e voent ouzh Republik Sechelez, met gant ar soñj diorren an ekonomiezh hag an touristerezh e voe savet ur velestradurezh postel emren betek 1992.

Ouzhpenn “Seychelles” e voe meneget war bep timbr anv an inizi e kreoleg, ur yezh na vez ket implijet kalz gant ar postoù avat. 
A vloaz da vloaz e cheñchas an alc’hwez :
*1980-1982 : Zil Eloigne Sesel
*1982-1984 : Zil Elwagne Sesel
*1985-1992 : Zil Elwannyen Sesel

Heñvel awalc’h ouzh re Sechelez eo danvez ar skeudennoù war an timbroù : tiegezh Elesbed II, loened gouez ar vro, ar pesketa, an touristerezh. Souezhet e c’heller bezañ koulskoude gant ur rummad gouestlet d’an Tad Nedeleg (e 1988), hennezh gwisket gant e vantell ruz, o tilestrañ war un draezhenn heoliek …
Mathurine Fourchon

Ganet e oa bet **Mathurine Fourchon** e 1786 e Gwalc'hion e departamant an Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ur soudardez e oa e "Arme Afrika" (anv an arme c'hall en Afrika d'ar c'houlz-se). Ar seizhvet maouez eo da vezañ medalennet gant al Lejion a Enor gall.
## Buhez
Mathurine Fourchon a ziskouezas emzalc'hioù harozek e-pad seziz Konstantin, en Aljeria, e miz Here 1837. Eno e pareas ar re gloazet. Gloazet e voe gant peder bolotenn.

E 1853, dindan ren Napoleon III, e voe medalennet Mathurine Fourchon gant Urzh Impalaerel al Lejion a Enor evel gopr evit he c'henlabour. Koulskoude, he medalenn a zo abeg da dabutoù.

Goude he micher vilourel en em stalias Mathurine Fourchon e Sant-Maloù a-raok mont war he leve da Naoned. Mervel a reas eno d'an 9 a viz Ebrel 1863, en dienez. Gant kêr Naoned e voe paeet frejoù an obidoù.

Beziet eo e Bered La Bouteillerie e Naoned.

## Daveoù ha notennoù
Sede

Ur **bladenn fetis**, anvet peurliesañ gant e arouez saozneg **CD** - berradur eus  **Compact Disc** - a zo ur bladenn optikel implijet evit stokin titouroù e stumm niverel.

Ar bladenn fetis a zo bet savet gant Sony ha Philips ha lakaet war ar marc'had adalek miz Du 1982 (miz Meurzh 1983 e Frañs). Kustumoc'h eo deuet da vezañ e penn kentañ ar bloavezhioù 1990, hag echuiñ a ra tamm-ha-tamm da gemer lec'h ar skorioù analogel (pladenn ervennig, kasedig aodio). Koulskoude, donedigezh poelladoù e P2P evel Napster e fin ar bloavezhioù 1990 zo deuet da vezañ ur gourdrouz evit industriezh ar pladennoù, ma c'hoarvez un enkadenn vras er bloavezhioù 2000.
Kate Sheppard

**Katherine Wilson Sheppard**, bet ganet *Katherine Wilson Malcolm* e Liverpool (Bro-Saoz) d'an 10 a viz Meurzh 1848 ha marvet e Christchurch (Zeland-Nevez) d'an 13 a viz Gouere 1934, a oa bet ar vouezhiourez brudetañ ha levezonekañ e Zeland-Nevez.

He strivoù evit reiñ d'ar merc'hed ar gwir da votiñ o deus servijet : a-drugarez dezhi, Zeland-Nevez e voe ar vro gentañ er bed oc'h ober kement all e 1893.

## Buhez

E dibenn ar bloavezhioù 1880 e oa ezel Kate Sheppard eus skourr Zeland-Nevez ar *Woman's Christian Temperance Union (WCTU)* ("Unvaniezh Kristen ar Merc'hed evit an Dilontegezh"). Ouzhpenn enebiñ ouzh an alkool, ar gevredigezh a zifenne gwir ar merc'hed da votiñ, hag a stourme evit aesaat krouidigezh lezennoù hag adreizhoù sokial evit mad ar merc'hed hag ar vugale. E 1887 e voe rannet ar gevredigezh etre departamantoù, ha karget e voe Kate Sheppard da stourm evit gwir ar merc'hed da votiñ. Skrivet he doa lizheroù d'ar c'hazetennoù, da skouer, hag ivez flemmskridoù he doa dasparzhet  gant ar re all a gemere perzh el luskad. E 1891 hag e 1892 he doa kinniget dilennadegoù d'ar Breujoù, da c'houlenn ar gwir evit ar merc'hed da vouezhiañ. E miz Even 1891 e tigoras er gazetenn *The Prohibitionist* deizlevr al luskad kerreizh, hag alies e skrivas e-barzh.

E 1893, diwar atiz Kate Sheppard e lakaas WCTU un trede sinadeg er Breujoù,  maouez o c'houlenn groñs ar gwir da vouezhiañ. Asantet e voe gant ar Parlamant e miz Eost. Ar c'hentañ ministr Richard Seddon, a oa enebet ouzh al luskad da gentañ, a gasas ur pellskrid gourc'hemennoù da Gate Sheppard. Ar gouarnour David Boyle (Lord Glasgow) a brofas dezhi ar stilo a oa bet sinet an destenn lezenn gantañ. Neuze en em ouestlas Kate Sheppard d'ober gant ar merc'hed evit lakaat anezho da gemer perzh el listennoù dilennerien ; 65% anezho a oa bet votet da-geñver dilennadeg ar gannaded e 1893.

## Enorioù
* Ur monumant en enor da Gate Sheppard ha d'he stourm zo bet savet e Christchurch.
* Poltred Kate Sheppard a zo hiziv war bilhedoù 10 dollar Zeland-Nevez.


Kate Sheppard National Memorial, Christchurch, New Zealand.jpg|Monumant Christchurh
Turqueville

**Turqueville** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sainte-Mère-Église hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas seitek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 6,83% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou vilour eus ar gumun a varvas e Belgia e miz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, lazhet e voe ur c'horporal eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh d’an 22 e Charleroi, egile, ur soudard eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh a varvas d'ar 24 e Châtelet abalamour d'e c'hloaziadennoù.
### Kemm Arondisamant
* Lakaet e voe Turqueville en Arondisamant Cherbourg e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou vilour ha daou zen nann-soudard.
#### Strollañ kumunioù
* Bodet e voe Turqueville gant kumunioù Écoquenéauville ha Sébeville adalek 1972 betek 1979 d’ober kumun nevez Criqueville-au-Plain.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Notre-Dame de Turqueville.JPG|An iliz katolik.
Église Notre-Dame de Turqueville - Détail de la croix de cimetière.JPG|Ar groaz.

* Iliz katolik *Intron-Varia*, --.
* Kroaz ar vered, .
* Manerioù "La Bonneville", , maner "Bellefond", - ha "Les Quatre étoiles", .
* Lab an deog, .
* Monumant ar re varv, e-tal an iliz katolik, er vered, luc'hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Criqueville-au-Plain,
* Écoquenéauville,
* Sébeville.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Criqueville-au-Plain

**Criqueville-au-Plain** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### Strollañ kumunioù
* Bodet e voe  kumunioù Écoquenéauville, Sébeville ha Turqueville adalek 1972 betek 1979 d’ober kumun nevez Criqueville-au-Plain. Sébeville ha Turqueville a zeuas da vout emren en-dro ha dilamet e voe Criqueville-au-Plain.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Écoquenéauville,
* Sébeville,
* Turqueville.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Adanies Díaz

**Adanies Amador Díaz Brito** (30 Meurzh 1952 - 9 C'hwevrer 1983) a oa ur c'haner-sonaozer brudet eus Kolombia, hag unan eus kanerien veur an doare *[[vallenato]].* 

## Akordeoñserien
Meur a zen zo bet o seniñ akordeoñs gantañ en e laz :
*Darío Díaz (1976)
*Ismael Rudas (1977-1979) 
*Héctor Zuleta (1980-1982)

## Liammoù diavaez
* ''El Vallenato''
* Díaz & Ismael Rudas''
* Díaz,  una historia''
* https://www.discogs.com/artist/5255102-Adanies-Diaz''Discogs''
Galerie Neue Meister

Ar **Galerie Neue Meister** (distagadur alamanek: [ɡaləˈʁiː ˈnɔʏə ˈmaɪstɐ], Garidell ar Vistri Nevez) e Dresden, en Alamagn, zo ul lec'h gant e-tro 300 livadur war ziskouez. Ar re-se zo reoù eus an  betek an deiz a hiziv. An arzourien a zo lies evel Otto Dix, Edgar Degas, Vincent van Gogh ha Claude Monet. Ar c'haridell a zo leuniet ivez gant delwennoù eus Dastumadenn delwennoù Dresden eus ar memes mare. Dastumadenn ar mirdi a zo bet brasaet gant Garidell ar vistri gozh, he deus bet ouzhpennadurioù dibaouez gant livadurioù adalak 1843.

Garidell ar Vistri Nevez zo ul lodenn eus ar Staatliche Kunstsammlungen (Dastumadenn Arzel ar Stad) eus Dresden. Lec'hiet eo en Albertinum.
## Skouerioù eus an dastumadenn

Restr:Caspar David Friedrich - Cairn in Snow - Google Art Project.jpg|Caspar David Friedrich: - *[[Hünengrab im Schnee]]*, 1807
Restr:Caspar David Friedrich - Zwei Männer in Betrachtung des Mondes.jpg|Caspar David Friedrich: *[[Zwei Männer in Betrachtung des Mondes]]*, 1819-20
Restr:Adrian Ludwig Richter 005.jpg|Ludwig Richter: *Der Brautzug im Frühling*, 1847
Restr:Gustav Klimt - Beech Grove I - Google Art Project.jpg|Gustav Klimt: *Beech Grove I*, 1902
Restr:Kirchner - Eisenbahnunterführung.jpg|Ernst Ludwig Kirchner: *Eisenbahnunterführung in Dresden-Löbtau*
Restr:Carl Gustav Carus - Woman on the Balcony - Google Art Project.jpg|Carl Gustav Carus: - *Maouez war ar balkon*, 1824
Restr:Claude Monet - Das Pfirsichglas.jpg|Claude Monet: *Le Bocal de pêches*, c. 1866 
Restr:Édouard Manet - La dame en rose.jpg|Édouard Manet: *La dame en rose, Mme Martin*, 1879
Restr:Arnold Böcklin - Der Krieg.jpg|Arnold Böcklin: *[[Der Krieg (livadur Böcklin)|Der Krieg]]*, 1896
Restr:Lovis Corinth Modellpause 1909.jpg|Lovis Corinth: *Modellpause*, 1909
Der Krieg (livadur Böcklin)

**Der Krieg** (brezhoneg: ar brezel) zo un daolenn livet gant al livour suis Arnold Böcklin e-tro 1896. War ziskouez emañ er Galerie Neue Meister en Albertinum e Dresden. Un daolenn all diechu ha gant ar memes anv savet gant Böcklin a zo er C'hunsthaus e Zürich.
## Istor an daolenn
Livet eo bet an daolenn gant Böcklin pa oa 69 bloaz hag o vevañ en dienez en Italia. Taolennet ez eus ur sell disouezhet ha profedel eus dazont an denelezh. Lakaat a ra an daolenn da soñjal e mennad Albrecht Dürer, chomet brudet, Pevar marc'heger an Apokalips (e-tro 1497–98), ha diazezet war an Diskuliadur 6:1–8.
## Krouidigezh

Böcklin - Der Krieg. Skizze, um 1897, 1286.jpg|Arnold Böcklin, *Der Krieg*, Skizze, um 1897, Kunsthaus Zürich
Arnold Böcklin 002.jpg|*Der Krieg*, eil doare diechu eus 1897, roet gant an Aozadur Gottfried Keller, Kunsthaus Zürich

## Levrlennadur
* Andreas Dehmer: *Malerei des Fin de Siècle.* Sandstein Verlag, Dresden 2010, ISBN 978-3-942422-23-9.
## Notennoù ha daveennoù
Gast Babilon

**Babilon Veur**, brudetoc'h evel **Gast Babilon**, a ra dave d'ur skeudenn arouezus eus ar maouezed met ivez d'ul lec'h droug evel displeget e Levr an Diskuliadur en Testamant Nevez. An Titl klok zo roet en Diskuliadur 17:5 evel "Kevrinus, Babilon veur, Mamm ar gisti hag an euzhusterioù war an Douar" .(gresianeg: *μυστήριον, Βαβυλὼν ἡ μεγάλη, ἡ μήτηρ τῶν πορνῶν καὶ τῶν βδελυγμάτων τῆς γῆς*, romanekadur: *mystḗrion, Babylṑn hē megálē, hē mḗtēr tôn pornôn kaì tôn bdelygmátōn tês gês*).

Gwelet a reer enni un daolenn eus "ar gêr vras a ren war rouaned an douar", depegnet en Diskuliadur 17:18 

Danvez meur a livadur eo bet "Gast Babilon".

## Notennoù ha daveennoù
Myth of Empires

**Myth of Empires** zo ur c'hoari video liesc'hoarier doare MMO c'hoari trede sell ha strategiezh. Embannet eo bet e miz Du 2021. Tennet e oa bet diouzh ar savenn Steam e miz Kerzu 2021 goude ur galv DMCA gant skipailh sevenerien ar c'hoari  a embanne e oa bet kopiet ul lodenn eus o c'hod sevel ar c'hoari Ark gant tud Angela Games. Addegemeret eo bet war Steam e miz C'hwevrer 2024.
## Tabut seveniñ
Ar sevener c'hoarioù video stadunanat Studio Wildcard hag an embanner sinaat Snail Games, a ra war-dro ar c'hoari *Ark: Survival Evolved*, o devoa savet klemm hervez an DMCA evit ma vije tennet ar c'hoari Myth of Empires diouzh Steam rak hervezo kod diazez ar c'hoari e oa o hini.

Hervez testenn ar c'hlemm gant studio Angela Game, krouer ar c'hoari Myth of Empires, ha savet d'an nebeutañ gant un implijiad kozh eus Snail Games Sina, hag en doa bet gwelet kod diazez Ark a oa bet o kopiañ kantadoù a lodennoù anezhañ. E miz Here 2023 goude daou vloaz stourm el lezioù-barn, Angela Games a voe kavet kablus eus laerezh danvez preder perc'hennet gant Snail Games. Kavet e oa bet un emglev etre an daou du ha soñjet adlañsañ ar c'hoari e stumm 1.0. Addegemeret eo bet war Steam e miz C'hwevrer 2024 ha Snail Games a zo deuet da vezañ embanner nevez ar c'hoari.

## Ouzhpennadurioù DLC
* *Myth of Empires - Dongzhou Map* : ur gartenn ouzhpenn evit ar c'hoari.
* *Myth of Empires - Musical Instruments Pack* : ouzhpennañ a ra rekipeoù a-benn sevel dek benveg sonerezh hengounel.
* *Myth of Empires - Royal Carriages Pack* : ouzhpennadur a-benn sevel kirri roueel.
* *Myth of Empires - Hellenic Civilization Pack* : a ro tu da gaout savadurioù hag hobregonoù eus Henc'hres (ar c'hoarier a zo ret dezhañ bezañ live 50 evit gellet implij ar rekipeoù nevez).
* *The Persian Civilization DLC* : da vezañ embannet e 2024, un ouzhpennadur gant tem Persia (savadurioù, armoù, hobregonoù...) hag ur gartenn nevez e rannvroioù kornôg.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Niger

Emañ Niger e kornôg Afrika. Ur vro baour eo, poblet gant 28 milion a dud ; 80% eus ar vro zo goloet gant dezerzh ar Sahara.

Aloubet e voe gant armeoù Frañs e 1890. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus an drevadenn *[[Senegal|Senegal-Uhel]] ha Niger* betek 1920, a-raok bezañ un drevadenn distag e 1922.

An timbroù kentañ implijet en drevadenn nevez a oa timbroù Senegal-Uhel ha Niger dreistmoullet gant TERRITOIRE DU NIGER e 1921. Arabat kemmeskañ timbroù an tiriad gall gant re *Niger Coast Protectorate*, a oa ur vro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet a yeas da vezañ Nigeria.

Adalek 1926 e voe embannet ur rummad timbroù gant **NIGER** en un doare splann hag **AFRIQUE OCCIDENTALE FRANÇAISE** e lizherennoù bihanoc'h. Skeudennouet e oa ur puñs, kreñvlec’h Zinder ha bigi bihan war ar stêr Niger. An timbroù orin nemeto bet moullet evit bezañ implijet e Niger ez int. Estregeto e kaver timbroù ar rummadoù boutin en Impalaeriezh c'hall : Diskouezadeg an trevadennoù e Pariz (1931), deiz-ha-bloaz marv Roger Caillé ha 150 deiz-ha-bloaz an Dispac'h Gall (1939)… E 1941 e voe advoullet, gant ur framm disheñvel un tamm, timbr ar bloaz 1926 o kinnig kreñvlec’h Zinder, gant poltred Pétain er c’horn dehou.

## Adalek [[1944]] betek [[1959]]

E-pad ar bloavezhioù-se e implijas Niger timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall.

## Republik Niger
Tapet e voe statud ur “Republik emren” gant Niger e 1959, a-raok ma voe dizalc’h da vat ez-ofisiel d’an 3 aviz Eost 1960. Lenn a reer REPUBLIQUE DU NIGER war ar rummad kentañ bet embannet e 1959, gouestlet da zifenn al loened.

RFNigerTimbre.jpg|Difenn al loened (1959)
1968 Niger stamp 200f Van Gogh.jpg|Poltred Vincent van Gogh (timbr ar bloaz 1968)
1864 Manet painting on 1982 stamp of Niger.JPG|Taolenn Édouard Manet (timbr ar bloaz 1968)

Betek ar bloavezhioù 1970 e voe embannet timbroù engravet, troet an danvez anezho war sevenadur Afrika (pezhioù artizanel, mirdi ar gwiskamantoù hengounel, abadennoù sport e Senegal…) ha politikerezh diorren ar vro (rummad *Promotion humaine*, koulzad a-enep krign-bev ar chatal…).

E kreiz ar bloavezhioù 1970 avat e voe gwelet muioc’h-mui a dimbroù a vent vras, savet evit plijout d'an dastumerien timbroù gant temoù etrebroadel.

N’eus ket bet embannet timbroù boutin marc'hadmat evit ar postoù diabarzh.

Un toullad timbroù faos dindan anv Niger zo bet lakaet e gwerzh.

## Liamm diavaez
*  Postoù Niger

## Pennadoù kar
*Timbroù Senegal-Uhel ha Niger
*Timbroù Senegambia ha Niger
*Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall
Kanape

Ur **c’hanape**, **gourvezvank**, pe **bank gourvez**, a zo ur pezh-arrebeuri a c'haller azezañ pe gourvezañ warnañ. Bez en deus peurliesañ ur c’hein hag harpoù-brec'h a bep kostez. Disheñvel eo diouzh un divan, ha n'en deus kein na harp-brec'h ebet.
74vet Rejimant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)

Ar **74<sup>vet</sup> Rejimant Troadegiezh Tiriadel** a oa ur rejimant eus an tirlu gall (lu gall).
## Istor
### 
* Roet e voe e niverenn d'ar rejimant gant un dekred d'an 19 a viz Meurzh 1875.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
##### 1914
* Krouet e voe ar rejimant e miz Eost 1914 gant burev engervel Sant-Brieg.
##### 1915
##### 1916
##### 1917
##### 1918
##### 1919
* Divodet e voe ar rejimant.
## Banniel

Drapeau_74e_régiment_d'infanterie_territoriale.svg|Banniel ar rejimant.

* Merket eo "Ypres 1914" ha "L’Aisne 1918" ("Flandrez 1914") outañ.
## Tud
## Mammenn
* ''Historique du 74e régiment territorial pendant la campagne contre l'Allemagne, août 1914 - novembre 1918'', 1920.
## Notennoù
Saint-Nicolas-de-Coutances

**Saint-Nicolas-de-Coutances** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Coutances hag e Distrig Coutances. Lakaet e voe en Arondisamant Coutances e 1800.
### 
#### Strollañ kumunioù
*  Staget e voe Saint-Nicolas-de-Coutances ouzh kumun Coutances e 1965.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Coutances.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez