open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anv-kod

Un **anv-kod** zo ur ger-kuzh pe un anv implijet, a-wechoù en ur vuhez kuzh, evit ober anv eus un anv, ur ger, ur steuñv, pe un den. An anvioù-kod a vez implijet alies er bed milourel, pe hini ar spierezh. Implijet e vez ivez en enep-spierezh greantel evit kuzhañ steuñvioù diouzh kevezerien kenwerzhel, pe evit reiñ un anv d'ur steuñv pe produ ha n'eo ket echuet c'hoazh pe n'eo ket bet kavet dezhañ un anv kenwerzhel c'hoazh. Implijet e vez ivez gant ar soudarded pe gant c'hoarierien hag a implij an walkie-talkie pe ar radio evit eskemm hag en degouezh-se e vez graet alies gant anvioù-kod.
Thomas Dagworth

**Sir Thomas Dagworth**, ganet e 1276 hag aet da Anaon d'an 20 a viz Gouhere 1350, a oa ur marc'heg ha soudard saoz, hag a oa bet penn al luioù saoz-breton e Breizh e-kerzh ar Brezel Kant Vloaz.
## Brezel Kant Vloaz
### Brezel hêrezh dugelezh Breizh
E penn ur bagad bihan Saozon e oa e Breizh e 1346 o reiñ harp da Yann Moñforzh hag a oa o stourm evit bezañ an dug. Yann V a oa harpet gant ar gurunenn saoz, padal e enebour, Charlez Bleaz, a oa harpet gant ar gurunenn c'hall. D'an 9 a viz Even, nerzhioù lu Dagworth a oa bet taget gant re niverusoc'h Charlez e-kerzh Emgann Kastell-Paol. Darbet e oa bet d'an tu breton-saoz da vezañ kelc'hiet met ar waregerien-hir saoz a oa deuet a-benn da dalañ ouzh fiñv an enebourien.  

Bloaz war-lec'h, d'an 20 a viz Even, e oa bet trec'h en Emgann ar Roc'h-Derrien, ha prizoniet e oa bet Charlez Bleaz.

Goulennet e oa bet dezhañ dont dirak Parlamant Bro-Saoz e 1347 hag enoret gant an titl Baron Dagworth.

Lazhet e voe en un trap d'an 20 a viz Gouhere 1350, nepell diouzh an Alre, e kornôg Gwened, gant un nerzh gall-breton renet gant Raoul de Caours hag en doa cheñchet tu ur wech c'hoazh er brezel.

## Notennoù ha daveennoù
Bassem Amin

**Bassem Amin** a zo bet ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1988 e Tanta en Egipt. Ur c'hoarier echedoù egiptat eo.

Mestr Meur Etrebroadel e teuas  da vout e 2006, Mestr-Meur e oa abaoe 2004 ha Mestr abaoe 1999.

2 667 edo e renk Elo e 2024.

Kampion echedoù Afrika e voe e 2005, 2009, 2013, 2017, 2018 ha 2024, ha kampion echedoù ar broioù arab teir gwezh, e 2005, 2006 ha 2013.

## Daveoù
Besprezidant ar Stadoù-Unanet

**Besprezidant Stadoù-Unanet Amerika** (saozneg : **Vice President of the United States**, berraet en **VPOTUS**, pe en un doare poblekoc'h **veep**) a vez graet eus an eil den e skourr ec'hounid ar gouarnamant kevredadel stadunanat, dres goude prezidant Stadoù-Unanet Amerika, hag hervez urzh susediñ ar prezidant eo eñ a zeu da gentañ. Ar besprezidant zo ivez un ofiser er skourr lezennel, evel **prezidant ar sened**. A-fed galloud, ar besprezidant eo an hini hag a zo penn Sened ar Stadoù-Unanet, met ne c'hall votiñ nemet en degouezhioù ma vez rampo ar votoù ha pa ranker troc'hañ tu pe du. Ar besprezidant a zo dilennet en un doare ameeun er memes koulz hag ar prezidant evit ur resped pevar bloaz gant voterien ar vro. 
 
Abaoe an 20 a viz Genver 2025 eo besprezidant ar Stadoù-Unanet JD Vance. 

## Notennoù ha daveennoù
Bezen

Ur **bezen** pe "milis" a vez graet eus un nerzh milourel pe damsoudardel gant izili trevour, ha n'int ket soudarded un arme a-vicher pe reoliek, na milourien leun amzer. Ar bezenoù a vez savet alies pa vez mareadoù lec'h ma vez un ezhomm trumm da gaout soudarded ouzhpenn evit reiñ harp d'an nerzhioù lu ofisiel. Evel-se e vez tu kaout soudarded ouzhpenn evit kefridioù a-eil (surentez pe polis alies), ha krouet e vez un nerzh a c'hell servij da bakañ tud gourdonet evit o lakaat el luioù reoliek.

Pa vezont o-unan a voaz ar bezenoù n'int ket kreñv a-walc'h evit derc'hel un dachenn pa vezont enebet ouzh nerzhioù lu reoliek. Ar re-se a zo muioc'h unvezioù harpañ d'an nerzhioù reoliek dre karmouchañ, difennerien lec'hioù-kreñv, obererezhioù geddred hag obererezhioù brezel direoliek. N'int ket unvezioù tagañ o-unan en un oberiadur-brezel. En desped da-se ar bezenoù a c'hell kemer perzh en oberiadurioù difennerezh evit gwareziñ kumuniezhoù, un tiriad, savadurioù pe lakaat da dalvezout lezennoù. Da skouer, bezenoù morlu a c'hell bezañ savet gant pesketerien ha trevourien all aozet dre hatiz ur Stad evit galloudekaat gwarez hag evezhierez an harzoù-mor.
## Breizh
Bezenoù kêrel pe parrez a oa er Grennamzer e dugelezh Breizh. Ar re-se a c'helle bezañ implijet evel nerzhioù lu evel ma voe graet e-kerzh Emgann Sant-Albin-an-Hiliber e 1488 

En  e-kerzh an Eil Brezel-bed, ha dalc'herezh Breizh gant nerzhioù lu an Trede Reich e oa bet lod broadelourien breton tro-dro Célestin Lainé hag Marsel Guieysse o sevel ar Bezen Perrot. Ar re-se o tougen unwisk ar Waffen-SS a oa bet degemeret er Sicherheitsdienst (Servij Surentez). Ouzhpenn ar Bezen Perrot e oa bet ivez div aozadur all doare bezen Kommando Landerne hag ar Groupe Vissault. Kemeret o devoa perzh en evezhiañ staliadurioù alaman e Roazhon. Kemeret o devoa perzh ivez e torfedoù-brezel, moustrañ ar Rezistañs, jahinerezh, tanioù-gwall torfedel, preizhañ.

## Notennoù ha daveennoù
Colt M1877

Ar **Colt Model 1877** a zo ur revolver produet etre 1877 ha 1909 gant an embregerezh stadunanat Colt. Gellet a rae bezañ kambret evit tri munision disheñvel : .32 Long Colt (anvet *Rainmaker* war-lerch gant gwerzherien), .38 Long Colt (*Lightning*) pe .41 Long Colt (*Thunderer*). Ar revolver kentañ dezhañ ur blatinenn daou-ober produet a-yoc'h e voe en Istor. Gellet a rae tennañ e mod un-ober ivez.

Pourveziet eo ar Colt M1877 gant un daboulin 6 tenn, ha gwerzhet e veze gant hirderioù kanolioù disheñvel eus 1½ da 7½ meutad. E wikefre oa brudet evit bezañ luzietoc'h evit hini revolverioù all eus ar memes mare, ha bresk e oa hervez tennerien zo. Abalamour da se e voe lesanvet gant lod *Gunsmith's favorite* ("Hini muiañ-karet an armeurer") er Stadoù-Unanet. Ouzhpenn 166.000 skouerenn anezhañ a voe produet.

Lakaet e voe er servij er Morlu stadunanat er c'halibr .41. Implijet e voe gant rancherien, tud diwar ar maez ha torfedourien dreist-holl. Tennerien vrudet evel Doc Holliday, Billy the Kid pe John Wesley Hardin o dije graet gant Colt M1877.

## Er sevenadur
* Ur Colt M1877 hag ur Colt Single Action Army zo etre daouarn Doc Holliday (c'hoariet gant Val Kilmer) er film *[[Tombstone (film, 1993)|Tombstone]]* (1993).

## Daveennoù
Li

**Li** eo treuzskrivadur pinyin meur a anv aziat (anvioù-tiegezh, anvioù rannvroioù, anvioù stêrioù...), a gaver dreist-holl e Republik Pobl Sina ha Sukorea. Evit ar pezh a denn d'an anvioù-tiegezh, skrivet e vez **[[Lee]]** alies e Taiwan, Makao, Hong-Kong hag e kalz kumuniezhoù sinaat en estrennvro. Stummoù all a zo c'hoazh :  **Lei** e Makao , **Lie** en Indonezia ha **Lý** e Viêt-Nam.

An anv-tiegezh puilhañ ar bed eo Li, treuzskrivadur an anv-tiegezh sinaat 李, hag a dalv « prun ». Douget eo gant 93 milion a dud e Sina hag ouzhpenn 100 milion er bed  .

Treuzskrivadur meur a anv-tiegezh sinaat all eo Li e gwirionez : 
* Li (黎), ar 84 anv-tiegezh puilhañ e Sina
* Li (栗), ar 249 anv-tiegezh puilhañ e Sina
* Li (利), ar 299 anv-tiegezh puilhañ e Sina
* Li (厉), un anv-tiegezh all
* Li (郦), un anv-tiegezh all

## Tud anvet 李
* Li Bai (sinaeg: 李白 ; pinyin: Lǐ Bái) (701-762), barzh sinaat
* David H. Li (1928-2018), c'hoarier echedoù ha skrivagner sinaat ha stadunanat
* Jet Li, anv-leurenn Li Lianjie (李连杰), ganet e 1963, aktour hag arbennigour war an arzoù emgannañ, a geodedouriezh sinaat, stadunanat ha singapourat
* Li Shilong (sinaeg: 李师龙 ; pinyin: Lǐ Shīlóng;), g. e 1977, mestrc'hoarier echedoù sinaat
* Li Wenliang (sinaeg: 李文亮), g. e 1986, sacher evezh sinaat

## Douaroniezh
* Li (sinaeg: 漓江; pinyin: lí jiāng), adstêr d'ar Xi, e Rannvro emren Guangxi
* Li (黎族, lí zú), unan eus ar 56 minorelezh etnikel anavezet gant Republik Pobl Sina
* Li, anv peder c'hontelezh e Sina : 礼县, 蠡县, 澧县 ha 理县.
* lǐ (里), anv un adrann velestradurel diazez eus Republik Pobl Sina 

## Unanennoù, kodoù hag arouezioù
* Li (里), un unanenn vuzuliañ eus an hed implijet e Sina, par d'un hanter kilometr
* Li, arouez al litiom, un elfenn gimiek
* LI, kod ISO 3166 Bro-Liechtenstein ha .li he domani kentañ live
* li, ar limbourgeg hervez ar c'hod ISO 639-1

## Pennad kar
* Lee

## Notennoù ha daveoù
Bezen mor

Ur **bezen mor** pe **bezen morlu** a vez graet eus ur bezen, un aozadur savet gant tud a-youl vat martoloded ha trevourien hag a vez gourdonet evit reiñ harp d'an nerzhioù morlu a vez gant ur Stad. Implijet e vezont evit galloudekaat gwarez ha sikour evezhierez an harzoù-mor. Raloc'h e vez tu da implij anezho e-kerzh oberiadurioù-brezel. 

## Listenn bezenoù mor
* Bezenoù mor er Stadoù-Unanet
* Bezen bolivarian Venezuela (skour morlu poblek)
* Bezen mor Sina
* Bezen mor vietnamian
Beaumanoir

**Beaumanoir** zo un anv-tiegezh eus Breizh.

## Anv-tiegezh
### 
Anv un tiegezh nobl breizhat brudet eo, aet da get hiziv hon deiz :
* Jehan IV de Beaumanoir (1310-1366 pe 1367), kemeret perzh en Emgann an Tregont e 1351
* Jean de Beaumanoir (?-1403), gouarnour Dinan
** e vab Jean de Beaumanoir (?-1426), chambarlank Dug Breizh
* Jean de Beaumanoir (1551-1614), marichal Lavardin (Sarthe)

Tud all :
* Philippe Beaumanoir (XV ha XVI kantved), tisaver ha mestr pikoter (bener-mein) eus Montroulez, savet gantañ hag e familh savadurioù relijiel e Breizh-Izel er "c'hiz Beaumanoir".
* Anne Beaumanoir (1923-2022), mezegez vreizhat, rezistantez, Reizh e-touez ar broadoù.

### 
* Philippe de Rémy, aotroù Beaumanoir (1210-1265), barzh ha romantour
** e vab Philippe de Beaumanoir (1250-1296), gwirelour

## Savadurioù
* Kastell Beaumanoir e Evrann, e-kichen Dinan (Bro-Sant-Maloù), kastell an tiegezh Beaumanoir.
* Kastell Beaumanoir : en em ledanañ a ra e domani war barrezioù Al Leslae (Kerne-Uhel) ha Kaouennieg (Bro-Sant-Brieg).
* Giz Beaumanoir, giz da sevel savadurioù relijiel e Breizh-Izel er prantad gotek flammek.

## Armezh
* Strollad Beaumanoir,  strollad dasparzhañ dilhad prest da wiskañ eus Sant-Maloù.
Astra 44

An **Astra 44**, lesanvet ivez **Terminator**, zo ur revolver daou-ober produet etre 1980 ha 1989 gant an embregerezh euskarat Astra y Unceta, Cía (Gernika, Euskal Herria). Kambret eo e .44 Magnum, ha gwerzhet e voe e daou hirder kanol (152 mm ha 216 mm). Awenet eo gant ar Smith & Wesson Model 29. Daou adstumm anezhañ a voe gwerzhet : an Astra 41 e .41 Magnum, hag an Astra 45 e .45 Long Colt. Gwerzhet e voe er Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1980 gant an dasparzher Lew Horton.  

## Daveennoù
Mauser 18

Ar **Mauser 18** krouet e 2018 zo ur garabinenn kambret e .243 Winchester, .270 Winchester, .308 Winchester, .30-06 Springfield, 7mm Rem Mag, 300 Win Mag pe 9,3 × 62 mm. Ar pouez a zo etre 3 080 kg (kalibr standart) ha 3 240 kg (kalibr magnum).
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Fouad El Taher

**Fouad El Taher** a zo bet ganet d'an 17 a viz Ebrel 1965  en Egipt. Ur c'hoarier echedoù egiptat eo.

Mestr Etrebroadel e teuas  da vout e 1990. Tredeog FIDE eo abaoe 2008.

2 483 edo e renk Elo e miz Even 2025, an hini kreñvañ o vout 2 505 e miz Gouhere 2003.  

Kampion echedoù ar broioù arab e voe e 1992 e Doha (Katar). E 1990 e Manila e kemeras perzh e Tournamant ar C'hampionad Etretakadel, en 58 - 59 renk rampo e voe.

Fouad El Taher a c'hoarias e skipailh Egipt en Olimpiadoù echedoù :
* 1986, ouzh an dablezenn gentañ en adskipailh er 27 Olimpiad in Dubai (+1, =1, -3),
* 1988, ouzh an eil  tablezenn  en adskipailh en 28 Olimpiad e Thessaloniki (+5, =3, -2),
* 1990, ouzh an dervet  tablezenn  en adskipailh en 29 Olimpiad e Novi Sad (+6, =5, -1),
* 1992, ouzh an dablezenn gentañ en 30 Olimpiad e Manila (+3, =5, -3),
* 1994, ouzh an dablezenn gentañ er 31 Olimpiad e Moskov (+4, =5, -1),
* 1996, ouzh an dervet  tablezenn en 32 Olimpiad en Yerevan (+6, =0, -3),
* 2000, ouzh an dablezenn gentañ er 34 en Istanbul (+4, =4, -4),
* 2006, ouzh an eil tablezenn er 37 Olimpiad e Torino (+3, =7, -0).

E 1993, Fouad El Taher a c'hoarias e skipailh Egipt e Kampionad Afrika dre skipailh. Er 1 kampionad dre skipailh e Kaero (+4, =2, -1), tapout a reas ar vedalenn aour, e skipailh a dapas ar vedalenn argant.

Fouad El Taher a c'hoarias er c'hoarioù Afrikan ouzh an dablezenn gentañ e 2003 en Abuja (Nigeria) (+5, =1, -0) gant ar vedalenn aour evitañ hag evit e skipailh hag ouzh ar bedervet tablezenn e 2007 en Aljer (+5, =2, -2), tapout a reas ar vedalenn aour.
## Daveoù
Michael Madsen

**Michael Madsen**, ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1957 e Chicago (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Gouhere 2025 e Malibu (Kalifornia), a oa un aktour stadunanat. Alies en doa labouret gant Quentin Tarantino—*[[Reservoir Dogs]]* (1992), *[[Kill Bill: Volume 2]]* (2004), *[[The Hateful Eight]]* (2015), ha *[[Once Upon a Time in Hollywood]]* (2019)—met ouzhpenn-se e oa bet brudet dre filmoù evel *[[WarGames (film)|WarGames]]* (1983), *[[The Natural (film)|The Natural]]* (1984), *[[The Doors (film)|The Doors]]* (1991), *[[Thelma & Louise]]* (1991), *[[Free Willy]]* (1993), *[[Species (film)|Species]]* (1995), *[[Donnie Brasco (film)|Donnie Brasco]]* (1997), *[[Die Another Day]]* (2002), *[[Sin City (film)|Sin City]]* (2005), ha *[[Scary Movie 4]]* (2006). Rolloù mouezh en doa bet ivez e c'hoarioù video, evel e *[[Grand Theft Auto III]]* (2001), *[[Narc (c'hoari video)|Narc]]* (2005), an heuliad ''Dishonored'' (2012–2017), ha *[[Crime Boss: Rockay City]]* (2023). Madsen en doa c'hwec'h bugel, an aktour Christian Madsen o vezañ unan anezho.

## Daveennoù
Timbroù Roumelia ar Reter

Diazezet e voe Roumelia ar Reter evel ur broviñs emren e-barzh an Impalaeriezh Otoman gant ma voe sinet Feur-emglev Berlin e 1878. Klotañ a rae ar rannvro gant hini Bulgaria ar Su a-vremañ. Goude un dispac'h difeulst a c’hoarvezas d'ar 6 a viz Gwengolo 1885, e voe staget ar broviñs ouzh Priñselezh Bulgaria, a oa ur Stad dizalc’h daoust dezhi chom en Impalaeriezh Otoman ez-ofisiel ivez.
Unan eus mennadoù Feur-emglev Berlin a embanne e ranke Turkia pourchas timbroù a-ratozh da annezidi Roumelia met strainañ a rae ar Gouarnamant avat. E 1880 erfin e voe kaset di timbroù Turkia da vezañ dreistmoullet gant ‘’’ROUMÉLIE ORIENTALE’’’ (a-blom, dindan stumm un ovalenn) pe al lizherennoù ‘’’R.O.’’’ er vro. Dismegañsus e voe kavet an doare-ober ha nac’het gant pennoù-bras ar proviñs o lakaat e gwerzh. Rouez eo an timbroù-se bremañ ha siwazh falstimbroù zo a-leizh.

Kavet e voe un emglev etre Roumelia ha Turkia koulskoude, ha d’ar 16 a viz Genver 1881 e teuas er-maez timbroù nevez moullet a-ratozh evit Roumelia ar Reter, kaset eus Kergustentin
Eiltreset e voe elfennoù grafek eus timbroù-post an Impalaeriezh Otoman a oa dija pa po kaoz eus moullañ timbroù a-ratozh evit Roumelia ar Reter. Disheñvel e oant diouzh un enskrivadur gresianek Ανατολική Ρωμυλία (= “Roumelia ar Reter”) a-us d'an enskrivadur ‘’’EMP. OTTOMAN’’’.  A bep tu e oa bet skrivet anv ar vro e galleg (“Roumélie orientale”) hag e bulgareg.

E 1884 e voe embannet un timbr 5 para hag un timbr 10 para gant livioù nevez. Timbroù gant un talvoud-gwerzh uheloc'h a oa bet prientet, met ne voent ket embannet. E Kergustentin e voe savet rummadoù 1881 ha hini 1884. Kranelladurioù a bep vent a c’heller kavout.

## Bulgaria ar Su
Staget e voe Roumelia ar Reter ouzh Bulgaria an Norzh e 1885, ha krouet Stad vBulgaria a anavezomp. 

Adimplijet e voe timbroù ar bloaz 1881 goude bezañ bet dreistmoullet gant tresadenn-arouez ul leon kurunnenet. E 1885 e cheñchas an dreistmoulladur : emañ al leon e-barzh un hirrgarrez, ha Южна България (« Bulgaria ar Su ») a c’heller lenn dindan hag a-us an dresadenn.

Timbroù Bulgaria a voe implijet a neuze.

## Pennadoù kar
* Timbroù Bulgaria
* Timbroù Turkia
Incel

**Incel**, ger-malizenn evit "**involuntary celibate**", a zo un droienn saoznek liammet ouzh an is-sevenadur enlinenn savet gant paotred arallreizhiad en em ginnig evel tud ha ne zeuont ket a-benn da gavout ur garantez pe ur gevelerez revel, ne ra forzh o strivoù evit kavout unan. Alies e vez rebechet ganto bezañ gouzañver eus un objedadur, hag ur sell flemmus ha betek tagus a zo ganto war ar merc'hed hag ar maouezed. Ar ger orin a oa "**invcel**". Krouet e voe tro 1997 gant ur studierez queer kanadian anavezet evel Alana, met kemmet eo bet ha deuet eo da vezañ "incel" e 1999, hag an eil stumm a zo kroget da vezañ brudet er bloavezhioù 2010, dre levezon ar sponterien vengas Elliot Rodger ha Alek Minassian.

## Feulster
Daoust d'ar baotred incel bezañ oberiant enlinenn hepken evit ar braz anezho, lod a c'hall mont betek gloazañ pe lazhañ tud abalamour d'o c'hasoni. E Plymouth (Bro-Saoz) e voe lazhet 5 den a daolioù kontell gant un incel e miz Eost 2021.  E Bro-C'hall ez eus bet diharpet ur gwalldaol a seurt-se e Saint-Étienne e miz Gouere 2025.
## Notennoù ha daveennoù
Klaus

**Klaus** zo un anv-badez germanek, par da Nikolaz e brezhoneg. Ur stumm berr eus an anv-badez alamanek Nikolaus eo. Implijet e vez en alamaneg, nederlandeg hag ar yezhoù skandinaviat. Un anv-tiegezh eo ivez.

**Claus** zo ur stumm all eus an anv, a-wechoù skrivet Clas.

## Tud
### Klaus
* Klaus Störtebeker (1360-1401), kourser alaman
* Klaus Mann (1906-1949), skrivagner alamanek
* Klaus Barbie (1913-1991), torfedour brezel alaman
* Klaus Rifbjerg (1931-2015), skrivagner danat
* Klaus Nomi (g. e 1944), kaner alaman
* Klaus Meine (g. e 1948), kaner ar strollad Scorpions
* Klaus Ebner (g. e 1964), skrivagner ha troer aostrian, ha barzh katalanek
* Klaus Iohannis (g. e 1959), Prezidant ar Republik Roumania

### Claus
* Claus von Stauffenberg (1907-1944), ofisour en arme alaman

## Tudennoù
* Santa Claus, ul lesanv saoznek eus an Tad-kozh Nedeleg
* Klaus Heisler, unan eus tudfennoù pennañ an stirad *[[American Dad!]]*

## Anv-lec'h
* Klaus, ur gêr e Vorarlberg, en Aostria.
*Klaukkala, ur gêr e rannvro Uusimaa, e Finland, ul lodenn eus he anv zo savet gant an anv Klaus

## Gwelout ivez
* Nicholas

## Daveoù ha notennoù
Franchi

**Franchi** zo un embregerezh armoù-tan italian ispisializet war an armoù-skoaz. Savet e voe e 1868 e Brescia (Lombardia) dindan an anv **Fabbrica d'armi Luigi Franchi**. Dibaoe e produ fuzuilhoù flour o c'hanol dreist-holl, ma vefent dreistlakaet, kichen-ha-kichen pe damaotomatek. Tapout a reas brud e 1930 gant e fuzuilh kichen-ha-kichen Montecarlo, ha goude an Eil Brezel-bed e savas an 48 AL (1948), a oa neuze ar fuzuilh damaotomatek skañvañ er bed.

Er bloavezhioù 1950 ha 1960 e kreskas an embregerezh. Kregiñ a reas da werzhañ armoù er Stadoù-Unanet, ha lakaat a reas sevel un uzin nevez e Brescia. Ijinañ a reas Franchi armoù-tan evit an armeoù pe ar polis, evel ar bistolenn-vindrailher LF-57, ar fuzuilh-arsailh LF-58 pe ar revolver RF 83. Muioc'h a vrud e tapas er meteier-se gant ar SPAS-12 (1979), ur fuzuilh damaotomatek ha pomp war un dro, e kalibr 12. Homañ a vez implijet gant servijoù surentez ha nerzhioù ispisial un nebeud broioù evel ar GIGN e Bro-C'hall.

E 1995 e voe prenet gant an embregerezh italian Beretta, hag adalek 2018 e teuas da vezañ perzh er strollad Beretta Holding. Armoù-skoaz evit ar chase a sav hepken hiziv an deiz.

## Daveennoù
Stana Katic

**Stana Katić**, ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1978 , zo un aktourez ha produerez kanadian. C'hoariet he deus roll Kate Beckett er stirad skinwel polis ha karantez *[[Castle (stirad skinwel)|Castle]]* (2009–2016) war ABC hag an ajant ispisial eus an FBI Emily Byrne er stirad thriller psikologel *[[Absentia (stirad skinwel)|Absentia]]* (2017–2020).
## Notennoù ha daveennoù
Brina Palencia

**Brina Palencia**, ganet d'an 13 a viz C'hwevrer 1984 zo un aktourez skinwel, aktourez film ha mouezhierez stadunanat. Alies he deus mouezhiet tudennoù anime e saozneg . 

Palencia he deus mouezhiet Tony Tony Chopper e *[[One Piece]]*, Touka Kirishima e *[[Tokyo Ghoul]]*, Vi Graythorn e *[[Case Closed]]*, Eve e *[[Black Cat (manga)|Black Cat]]*, Honoka Sakurai e *[[Suzuka (manga)|Suzuka]]*, Ai Enma e *[[Hell Girl]]*, Kazumi Yoshida e *[[Shakugan no Shana]]*, Kurumu Kurono e *[[Rosario + Vampire]]*, Ciel Phantomhive e *[[Black Butler]]*, Juvia Lockser e *[[Fairy Tail]]*, Holo e *[[Spice and Wolf]]*, Kazuhiro Mitogawa e *[[Ga-Rei|Ga-Rei: Zero]]*, Sakura Minamoto e *[[Zombie Land Saga]]*, Yuno Gasai e *[[Future Diary]]*, Miharu Rokujo e *[[Nabari no Ou]]*, Ruiko Saten en *[[A Certain Scientific Railgun]]*, Maho Minami e **, Ryoko Okami en *[[Ōkami-san|Okami-san and Her Seven Companions]]*, Minoru Mineta e *[[My Hero Academia]]*, ha Isuzu Soma e *[[Fruits Basket]]*. Dirak ar c'hamera he deus c'hoariet roll Sophia er stirad skinwel *[[Star-Crossed (stirad skinwel|Star-Crossed]]* war The CW, ha gwelet eo bet ivez er stirad *[[The Walking Dead (stirad skinwel)|The Walking Dead]]* ha *[[Castle (stirad skinwel)|Castle]]*. E bed ar c'hoarioù video he deus mouezhiet Mad Moxxi er c'hoarioù *[[Borderlands (heuliad)|Borderlands]]*, Ayra eus *[[Fire Emblem: Genealogy of the Holy War]]* ha Lute eus *[[Fire Emblem: The Sacred Stones]]* er c'hoari video war hezoug *[[Fire Emblem Heroes]]*, embannet e 2017.
## Buhez
Ganet ha desavet eo bet Palencia en Oklahoma. Pa oa bugel e oa bet o vevañ en Honduras betek bezañ pevar bloaz. A-hed he bugaleaj he doa graet monedone etre La Ceiba en Honduras hag Owasso, Oklahoma.

## Notennoù ha daveennoù
Forbes

***Forbes*** zo ur gelaouenn stadunanat a bled gant bed an aferioù. Krouet e oa bet e 1917 gant B. C. Forbes. Perc'hennet eo abaoe 2014 gant ar strollad posterezh arc'hant *Integrated Whale Media Investments* eus Hong Kong. Prezidant hag embanner penn ar gazetenn eo Steve Forbes. An embregerezh a zo diazezet e Jersey City (New Jersey). Sherry Phillips e oa prezidantez penn Forbes d'ar 1añ a viz Genver 2025..

Eizh niverenn a vez embannet bep bloaz. *Forbes* a bled gant pennadoù war bed an arc'hant, an industriezh , ar postañ arc'hant, ha pennadoù war ar marketing.
## Notennoù ha daveennoù
Buster Keaton

**Joseph Frank "Buster" Keaton**, ganet d'ar 4 a viz Here 1895 e Piqua (Kansas) hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1966 e Los Angeles, a oa un aktour, ur fentigellour hag ur filmaozer stadunanat.
Brudet eo bet dreist-holl evel aktour e filmoù mut er bloavezhioù 1920, ma oa un aktour fent gant kammigelloù estonus. Alies e c'hoarie gant neuzioù dremm stoik, farsus-sirius hag a oa deuet da vezañ e zoare da c'hoari, hag evel-se e oa deuet al lesanv *The Great Stone Face* ("An Dremm Vaen Veur") dezhañ.

Ar buruteller Roger Ebert en deus bet skrivet e oa bet "birvidik ar bloavezhioù 1920 betek 1929" evit Keaton, p'en doa "labouret dibaouez" o lakaat anezhañ da dalvezout evel "an aktour-filmaozer brasañ en istor ar filmoù". E 1996, ar gelaouenn *Entertainment Weekly* he doa embannet e oa Keaton ar seizhvet filmaozer gwellañ : "e filmoù a zegas c'hoarzhoù drant gant e ijinadennoù korf dibar hag e implij eus an egor hag a zo nepell diouzh prederouriezh uhel.". E 1999, an American Film Institute a zeroas dezhañ an 21 renk a-fet aktour e sinema klasel Hollywood.

## Marv
ur butuner daonet eoa Buster Keaton. Diwar ur c'hrign-bev en e skevent e varvas d'ar 1 a viz C'hwevrer 1966, oadet a 70 vloaz, e Woodland Hills, Los Angeles. En desped da vezañ bet kavet dezhañ ur c'hrign-bev e miz Genver 1966, biskoazh ne voe embannet dezhañ e oa war e zalaroù. Keaton e soñje dezhañ e oa o pareañ diouzh ur gudenn vronkezfo. Kenfinet e voe en ospital e-kerzh e zevezhioù diwezhañ ; Ne zeue ket a-benn da chom sioul ha bale a rae dibaouez er gambr, gant ar c'hoant da zistreiñ d'ar gêr. En un teulfilm saoz diwar e benn, e intañvez Eleanor he doa rannet da broduerien Thames Television e oa Keaton er-maez eus e wele o vale er gambr hag o c'hoari ar c'hartoù gant e gamaladed deuet da welet anezhañ an devezh a-raok mervel.
Beziet eo bet e Forest Lawn Memorial Park Cemetery en Hollywood Hills e Los Angeles..

Keaton grave.JPG|Bez Buster Keaton e Forest Lawn Memorial Park

## Filmoù
### Sevenet gantañ

## Notennoù ha daveennoù
Pulgasari

***Pulgasari*** (koreaneg: ^불가사리) zo ur film embannet e Japan evel  ha  e 1995 ha 1998. An titl a c'hell bezañ skrivet ivez  ***Pulgasary***. Ur film doare epek ha film euzhvil eo. Filmaozet ha produet e oa bet gant Shin Sang-ok e 1985 e-kerzh e skrapadenn en Norzhkorea. Kenbroduet gant Norzhkorea, Japan, ha Sina, sañset e oa da vezañ un azasadur eus *[[Bulgasari]]*, ur film sukorean eus 1962 hag a ro tro da welet ar Bulgasari/Pulgasari, ur boud eus Sevenadurezh Korea. An aktourien eo Chang Sŏnhŭi, Ham Kisŏp, Ri Chongguk, Ri Ingwŏn, ha Yu Kyŏngae, gant Kenpachiro Satsuma evel roll penn. An istor a dremen e-kerzh marevezh an Tierniezh Goryeo, *Pulgasari* a heuil merc'h ur gov  hag a ro buhez d'un euzhvil debrer houarn krouet gant he zad a-benn kas d'an traoñ ar vonarkiezh.
Essam El-Gindy

**Essam El-Gindy** a zo bet ganet d'ar 14 a viz Gouhere 1966 e Kaero en Egipt. Ur c'hoarier echedoù egiptat eo.
(treuzskrivet e vez ivez **Essam El-Gendy** hag ** Esam Mohamed Ahmed Nagib**;.

Mestr Etrebroadel e teuas  da vout e 2008. Gourdoner FIDE eo ivez.

2 407 edo e renk Elo e miz Even 2025, an hini kreñvañ o vout 2 527 e miz Here 2008.  
### Disoc'hoù etrebroadel

### Disoc'hoù kleub

## Daveoù
Parker

**Parker** zo un anv-badez saoznek unrev, puilh er XIX kantved. Un anv-tiegezh saoznek eo ivez, a dalv "evezhier ur park" e Bro-Saoz ar Grennamzer, hag e oa ivez lesanv ur gward-maezioù. Stummoù all a zo : Park, Parke, Parkes, Parkman, Parks.

E brezhoneg, parker eo anv un evezhier loened. 

## Tud
* Phillip Parker King (1791-1856), ergerzher breizhveuriat
* Jos Parker (Joseph Parquer er marilhoù) (1853-1916), barzh brezhonek ha gallek
* Camilla Parker Bowles (g. e 1947), pried ar roue saoz Charlez III
* K. J. Parker, anv-pluenn Tom Holt (g. e 1961), romantour saoz istorel ha "fantasy"
* Trey Parker (g. e 1969), sevener filmoù stadunanat
* Tony Parker (g. e 1982), c'hoarier basketball gall ha stadunanat

## Tudennoù
* Peter Parker, anv gwir Spider-Man.

## Anvioù-lec'h
* Parker, ur gêr e stad Arizona
* Parker, *census-designated place* e stad Sukarolina
* Parker, ur gêr e stad Colorado
* Parker, ur gêr e stad Sudakota
* Parker, ur gêr e stad Florida
* Parker, ur gêr e stad Idaho
* Parker, ur gêr e stad Kansas
* Parker, ur gêr e stad Pennsylvania
* Parker, ur gêr e stad Teksas 

## Notennoù ha daveoù
Adham Fawzy

**Adham Fawzy** a zo bet ganet d'an 3 a viz Genver 2000 en Aleksandria en Egipt. Ur c'hoarier echedoù egiptat eo.

Mestr Etrebroadel e teuas  da vout e 2019, Mestr etrebroadel eo abaoe 2015 ha Mestr FIDE abaoe 2012.

2 498 edo e renk Elo e miz Gouhere 2025, an hini kreñvañ o vout 2 553 e miz Du 2023.  

Kampion echedoù Afrika junior e voe e 2018 ha 2019 ha 2019.
 
## Daveoù
Timbroù Sina - Burevioù italian

Tiriad-aotreet Tientsin (*Concessione italiana di Tientsin* en italianeg) a oa dindan perc'henniezh Italian e Tianjin (Sina) etre 1901 ha 1943, goude ma oa bet sinet ar peoc’h e 1901 goude Emsavadeg ar Vokserien etre Broadoù Europa ha Japan hag an Impalaeriezh.

Burevioù-post italian a voe digor eno etre 1917 ha dibenn ar bloaz 1922.

Timbroù itaian dreistmoullet gant **TIENTSIN** pe **PECHINO** (Beijing) a voe implijet e-pad ar prantad-amzer.

## Pennadoù kar
* Timbroù Sina - Burevioù saoz
* Timbroù Sina - Burevioù gall
* Timbroù Sina – Burevioù alaman
* Timbroù Sina – Burevioù rusian
Timbroù Sardigna

Enezenn ar Mor Kreizdouar, emañ Sardigna e su Korsika. Dindan ren Tierniezh Savoia eo bet adalek 1720. Staget e voe ouzh Rouantelezh Italia e 1861.

Timbroù Sardigna a voe implijet e Dugelezh Savoia ha Kontelezh Nisa betek 1860, hag alies ivez e proviñsoù al ledenez italia a savas a-du gant unvaniezh ar vro, betek ma voe embannet timbroù dindan anv Italia.

E 1851 e teuas er-maez timbroù kentañ Sardigna, gant poltred a-skerb ar roue Vittorio Emanuele II. An timbroù dezho un talvoud-gwerzh a save da 5 c (liv du), 20 c (liv glas ha 40 c (liv roz) a zo rouez-kenañ hag o friz bremañ. Tresadenn pep  hini (hervez o zalvoud-gwerzh) o vezañ disheñvel un tammig an eil d’egile.

Adembannet e voent e 1853 ha 1853 war baper a liv. Bosek e oa ar poltred e-kreiz un ovalenn wenn.

Timbroù Italia a voe graet ganto adalek ar bloaz 1862 gant annezidi an enezenn.

## Pennad kar
* Timbroù Italia
Wall

**Wall** a dalv kement ha moger e saozneg. Un anv-tiegezh eo ivez, ha traoù all c'hoazh.

## Tud
* Rachel Wall (war-dro 1760 – 1789), morlaerez stadunanat
* Jean Wall, ganet Jean Wallenstein (1899-1959), aktour ha filmaozour gall

## Anv-lec'h
* Wall, kêriadenn e kontelezh Staffordshire, e Bro-Saoz, el lec'h ma oa kreñvlec'h roman Letocetum

## Sevenadur
* The Wall, un albom gant Pink Floyd deuet er-maez e 1979
* Wall-E, ur film bevaat stadunanat

## Gwelout ivez
* Walls
* De Gaulle, anv-tiegezh flamanek
* Mur, anv-tiegezh katalanek
* Murillo, anv-tiegezh spagnolek
* Wall Street (disheñvelout)
Timbroù Samos

Priñselezh Samos ( gresianeg : Ηγεμονία της Σάμου) a oa ur Stad emren dindan dalc’h an Impalaeriezh otoman eus 1834 betek 1912. Annezidi Enez Samos o doa kemeret perzh e Brezel Dizalc'hiezh Bro-C'hres adalek 1821 ha trec’h e oant bet war an dTurked hag an Egiptiz a glaskas aloubiñ ar vro. Chom reas Samos er-maez harzoù Stad C’hres dizalc’h e 1822. Ur statud a emrenerezh a voe roet d’an enezenn e 1834. Staget e voe ouzh Bro-Hellaz e 1913.

Un toullad timbroù gant an alc’hwez **ΣAMOΥ** a voe embannet etre 1912 ha 1915.

Simpl ha gros e oa ar rummad kentañ a ginnige kartenn an enez. Timbroù nann-kranellet e oant, a liv loued-glas, ruz pe c’hlas. Skweroù gant fazioù moullañ a gaver stank.

Bloaz warlerc’h e teuas er-maez un timbr kalfichet mat gant tresadenn penn an doue Hermes. Skrivet e oa **ΣAMOΥ** dindan ar poltred ha **ΠΡΟΣΩΡΙΝΟN ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟN** (= *Burev-post berrbad* e gresianeg) en nec’h. Dreistmoullet e voe an timbroù-mañ gant **ΕΛΛΑΣ** e 1913 ha gant **ΓΕΝ ΔΙΟΙΚΗΣIΣ ΣΑΜΟΥ** (= *Melestradurezh Jeneral Samos*) diwezhatoc'h.

E 1913 c’hoazh e voe moullet ur rummad timbroù evit lidañ trec’h morlu Gres e 1824 hag aloubadeg ar C'hresianed e 1912.

Ur burev-post gall zo aet en dro e Vathy betek 1914.

## Pennadoù kar
* Timbroù Gres
*Timbroù Gres - Burevioù gall
Gaulle

**Gaulle** pe **Waulle** zo un anv-tiegezh flamanek hag a rae dave d'un den o chom e-kichen ur voger-greñv. "Walle" a dalv kement ha modenn e flamaneg a hiziv.

**De Gaulle**  a zo ur stumm all, gant ar ger-mell strizh. Div fazi a reer alies diwar-benn an anv-se. Da gentañ e talvez kement hag "Ar Voger", ha n'eo ket "eus Bro-C'halia". Da eil n'eo ket un anv-tiegezh nobl, "De" eo ar ger-mell strizh flamanek ha ret eo skrivañ anezhañ gant un D bras eta.  

## Tud
* familh De Gaulle pe De Gaules eus Chalon-sur-Saône (Bourgogn) (familh aet da get bremañ). Noplaet eo bet er , dindan an anv De Gaulle de Cuisery.
* Familh Degaulle deuet da vezañ de Gaulle eus Lille :
** Julien Philippe De Gaulle (1801-1883), istorour, klasket gantañ prouiñ (en aner) e oa nobl e familh,
*** e vab Charles De Gaulle (1837-1880), keltiegour gall ha barzh brezhonek,
*** e vab-bihan Charles de Gaulle (1890-1970), politikour gall.

Tud all : 
* Edme Gaulle (1769-1841), kizeller gall.

## Anvioù-tiegezh par e yezhoù all
* Gaul, anv-tiegezh alamanek, luksembourgek
* Wall, anv-tiegezh saoznek
* Mur, anv-tiegezh katalanek
* Murillo, anv-tiegezh spagnolek

## Daveoù
Samy Shoker

**Samy Shoker** a zo bet ganet d'ar 1 a viz Eost 1987  en  Asnières-sur-Seine e Bro-C'hall. Ur c'hoarier echedoù gall hag egiptat eo.

Mestr Etrebroadel e teuas  da vout e 2014, Mestr etrebroadel eo abaoe 2006 ha Mestr FIDE abaoe 2004.

2 442 edo e renk Elo e miz Gouhere 2025, an hini kreñvañ o vout 2 517 e miz Genver 2012.  

Kampion echedoù Bro-C'hall  yaouaer e voe e 2004 e Reims. Trec’h e voe en Open Condom Bro-C'hall  e 2008. E 2009 e teuas ar maout gantañ  en Open Vienna en Aostria gant 8 poent diwar 9 hag un taol-kaer  Elo a 2708.
C'hoari a reas e Kib ar bed 2013, koll a reas a-enep da Shakhriyar Mamedyarov er rondenn gentañ. 

E 2025, Shoker a c'hounezas ar *WCBA European middleweight title (Chessboxing)* a-enep d'an alaman André Glenzer. 

## Disoc'hoù

## Daveoù
Michael Jordan

**Michael Jeffrey Jordan**, ganet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1963, brudet ivez evel **MJ**, zo ur c'hoarier basket a-vicher ha den a aferioù stadunanat, hag a zo unan eus perc'henned ar Charlotte Hornets eus an National Basketball Association (NBA). C'hoariet en deus e-kerzh 15 koulzad en NBA eus 1984 betek 2003, ha trec'h eo bet c'hwec'h gwech er gevezadeg NBA gant ar Chicago Bulls. Brudet eo evel unan eus gwellañ c'hoarierien basket an istor, sikouret en deus kalz da vrudañ ar basketball kement hag an NBA dre ar bed er bloavezhioù 1980 ha 1990, ha dre-se eo deuet da vezañ un ikon sevenadurel.
## Notennoù ha daveennoù
Kabaduilhoù e Kêr-Vec'hiko e 2025

D'ar 4 a viz Gouhere 2025 e oa bet ur vanifestadeg evit talañ ouzh ar prizioù al lojeiz o pignat e Kêr-Vechiko . Ar vanifesterien o doa c'hoant emsevel a-enep an envroidi lesanvet ganto "gringos" ("estren", dreist-holl a-enep Stadunaniz), a-enep ar gentrifikadur, an douristelezh ha levezon an estrenien. Buan eo troet ar vanifestadeg peoc'hus en un emsavadeg enep estrañjourien. Kunujennet e oa bet tud, labezet stalioù ha livet murlivadurioù e-leiz. Ul lodenn eus al luganioù a oa troet da estrengas evel "ar gringos er-maez", "Mec'hiko d'ar Vec'hikaned", pe "amañ e vez komzet spagnolek" c'hoazh  .

Klasket ez eus bet ganto tizhout kannati Stadoù-Unanet Amerika met talet e oant bet gant an nerzhioù polis. Sekretour penn gouarnamant kêr Vec'hiko Cesar Cravioto en doa embannet e oa bet labezet 15 stal pe savadur foran hag ouzhpennet e oa sabatuet o klevet “luganioù estrengas” heñvel ouzh ar re a vez gouzañvet gant ar Vec'hikaned en estren-vro.
## Daveennoù
Louet

**Louet** zo ul liv e brezhoneg, anvet griz ivez. Louet e c'hall doareañ ivez un dra gant loued, da lavaret eo organegoù mikroskopek hag a gemer perzh e goadur ha dispeuradur an danvezioù bevel.

Louet zo un anv-den hag un anv-lec'h ivez, a-wechoù skrivet *Louët* e galleg.

## Tud
Louet hag al Louet zo anvioù-tiegezh e Breizh.
* René du Louët (1584-1668), eskob Kerne
* Georges Louet, eskob Treger e deroù ar 
* Cathy Louët ( kantved), koñversantez signare e Senegal
* Jérémie Le Louët (g. e 1977), komedian ha leurenner

### Anvioù par e yezhoù all
* Llwyd e kembraeg, saoznekaet e Lloyd
* Legris, anv-tiegezh gallek

## Anv-lec'h
* Enez Louet, un enezig e Bae Montroulez
* Louet, ur wazhenn-stêr eus al Liger, e Su Añje.
* al Louet (eus ar geltieg kozh *lovo* « dour »), un adstêr d'an Adour, e Bearn (departamant Pireneoù-Atlantel)
* Saint-Louet-sur-Seulles, kumun e Normandi
* Saint-Louet-sur-Vire, kumun e Normandi
* Mozé-sur-Louet, kumun e departamant Maine-ha-Liger

## Anv loened
Kavout a reer ar ger louet e anv kalz enved, evel ar c'herc'heiz louet, ar gwaz louet pe c'hoazh ar gouelan louet.
Lloyd

**Lloyd** eo stumm saoznek ar ger kembraek llwyd hag a dalv louet ha traoù all ivez. Un anv-tiegezh hag un anv-badez eo. **Lloyd's** ha **Lloyds** zo stummoù all.

## Tud
*Kit da welout ar pennad [[Llwyd]] ivez.*
Lloyd George (1863–1945)  eo moarvat an den brudetañ anvet Lloyd. Ar C'hembread-se zo bet Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet etre 1916 ha 1922. Tud all da venegiñ : 
* Frank Lloyd Wright (1867-1959), savour stadunanat
* David Tecwyn Lloyd (1914-1992), skrivagner kembraek
* Humphrey Lloyd Humphreys (1934-2022), yezhoniour keltiegour kembreat

## Anv-lec'h
* Lloyd, ur gêr e stad New York, e SUA.
* Lloydminster, pe "Lloyd",  ur gêr en Alberta ha Saskatchewan war un dro, e Kanada.

## Pennad kar
* Llwyd
* Louet
* Legris

## Notennoù ha daveoù
Oreimo

**Oreimo**, diwar **Ore no Imōto ga Konna ni Kawaii Wake ga Nai** (俺の妹がこんなに可愛いわけがない en japaneg, « ma c'hoar vihan ne c'hall ket bezañ ken koant-se ») a zo un heuliad romantoù skañv japanek skrivet gant Tsukasa Fushimi ha skeudennaouet gant Hiro Kanzaki.

## Istor

Kyosuke Kosaka a zo ul lisead ordinal 17 vloaź o chom e Chiba. Kirino eo e c'hoar yaouankañ. Hi a lak a fae warnañ hag e tabut gantañ alies. Un deiz e kav Kyosuke ur voest, DVDoù tresadennoù-bev mahō shōjo ennañ, hag ur bladenn eroge. Neuze e tesk ez int d'e c'hoar. An noz-se e tegas anezhañ en he c'hambr hag e tizolo he sekred : un otaku eo, ha perc'henn eo war un dastumad bras a dresadennoù-bev moe hag eroge war tem ar c'hoar-yaouankañ, hag a zastum e kuzh. Dont a ra Paul da vezañ he den a-fiziañs evit an dudi kuzh-se, hag an heuliad a heuilh e strivoù evit he sikour da genderc'hel he buhez personel gant he dudioù, en ur zegemer o santadoù gwirion an eil evit egile.
Porched:Boued ha Keginerezh

----

**Un nebeud rummadoù :**
*Boued : Keginerezh • Diedoù • Boued Italia • Keginerien Breizh • Laezhajoù 
*‎Pastezerezh • Listri • Kegin
----
**Petra eo ar c'heginerezh ?**
Ar **c'heginerezh** eo hollad an teknikoù a dalvez da aozañ boued evit magañ an dud. Un arz poblek eo koulz hag un **hevlezouriezh** adijinet gant keginerien veur. Ar predoù a reer eus ar prantadoù ma tebr an dud.
Aozet e vez ar meuzioù gant ur c'heginer. Hennezh a rank dibab an danvezioù da aozañ ar pred da gentañ. Goude-se e labouro ganto en ur gegin gant binvioù-keginañ.
Liesseurt eo ar c'heginerezh er bed, p'he deus pep poblad he doare da aozañ predoù, hervez an danvezioù naturel lec'hel, he sevenadur hag he c'hredennoù, gwelladurioù an teknikoù, ha disoc'h an eskemmoù etrezi hag ar sevenadurioù all.

**[[Keginerezh|Lenn muioc'h]]...**
----

**Sklêrijenn war...**
**Keginerezh Stadoù-Unanet Amerika**
Keginerezh Stadoù-Unanet Amerika eo ar boued, meuzioù, rekipeoù, produioù keginet ha debret er vro-se. En he istor en deus disachet SUA kalz enbroidi, hag o boazioù da zebriñ ganto. Levezonet eo bet dreist-holl gant ar boued saoz, alaman, nederlandat hag iwerzhonat avat.
Dre m'eo ar Stadoù-Unanet ur vro c'halloudus o deus levezonet d'o zro ar bed a-bezh, gant boued paket buan (pe fast-food) dreist-holl. Pretioù McDonald's, an hamburger hag ar C'hoca-cola a vez sellet alies evel arouezioù eus an anadenn-se.
Meuzioù tiegezhiel hag hengounel a zo e SUA avat, evel ar yar-indez rostet debret da geñver gouel Thanksgiving.

**[[Keginerezh Stadoù-Unanet Amerika|Lenn muioc'h...]]**

Ar pennadoù
Skriv !

**Skriv !**, pe Emglev ar skrivagnerien vrezhonek, zo ur strollad tud divizet ganto treiñ skridoù brezhonek e galleg, ha reiñ anezho da embann da Al Liamm, un ti embann eus Kuzul ar Brezhoneg.

Diazezet eo sez ar gevredigezh e Ti ar Vro,  6 plasenn Gwirioù Mab-den, 29270 Karaez.

## Liamm diavaez
* Load gwe Skriv !
Joel Donarzh

**Joel Donarzh** zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull .

## Danevelloù
* *An amzer grenn*, Al Liamm
## Troidigezhioù
* 2023 : Joan Bodon, *Ar vein war an hent*, Al Liamm
* 2024 : Jean-Marie Gustave Le Clézio, *Mondo - hag istorioù all*, An Alarc'h
* 2025 : Robèrt Lafont, *An ikon en enez*, An Alarc'h
## Radio
* Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.
## Notennoù ha daveennoù
Chicago Bulls

Ar **Chicago Bulls** eo anv ur skipailh basketball a-vicher stadunanat diazezet e Chicago. Ar Bulls a gevez en National Basketball Association (NBA) evel ezel eus an divizion kreiz eus Kevredad ar reter. Ar skipailh a oa bet krouet d'ar 16 a viz Genver 1966, hag ar wech kentañ ma oa bet o c'hoari a oa bet e koulzad NBA 1966–67. Pa vez c'hoariet gant ar Bulls er ger ez eo en United Center, hag a rannont gant ar Chicago Blackhawks eus an National Hockey League; an div skipailh a oa bet o c'hoari a-raok er Chicago Stadium hag a zo bet distrujet abaoe.
## Notennoù ha daveennoù
Ayah Moaataz

**Ayah Moaataz**, ganet d'ar 15 a viz Meurzh 1997,  zo ur c'hoarierez echedoù egiptat.

Mestrez-veur (WIM) abaoe 2022 eo.

2 059 edo he renk Elo e miz Ebrel 2022, an hini kreñvañ o vout 2 133 e miz Gwengolo 2022.

E 2012 e voe eilvet rampo ha pedervet goude an dirampoiñ e Kampionad Afrika ar Re Yaouank (e-dan 16/-18) e Suafrika.
C'hoari a reas ouzh an dablezenn gentañ e skipailh egiptat (maouezi) er c'hoarioù panarab e 2011, he skipailh a dapas ar vedalenn arem, hag  ouzh an deirvet tablezenn er   41  Olimpiad e Tromsø gant 6,5 poent diwar 11.
E 2013 e voe eilvet e Kampionad Afrikan ar maouezi gant 7 poent diwar 9 ha perzhegañ a reas evit Kampionad bedel ar Maouezi pa voe trec'h e Kaero e Kampionad Egiptat ar Maouezi e penn-kentañ 2014.
Pleustriñ a ra gant ar gourdoner FIDE ha Mestr FIDE aljerian Saim Mohamed Ilias.
## Liammoù diavaez
*   He fichenn FIDE
*  Chessgames
*  Chess.com
## Notennoù ha daveoù
Ozzy Osbourne

**John Michael** "**Ozzy**" **Osbourne**, ganet d'an 3 a viz Kerzu 1948 ha marvet d'an 22 a viz Gouere 2025, a oa ur c'haner, skrivagner pozioù, den ar mediaioù saoz. Brudet-mat e voe adalek ar bloavezhioù 1970, evel kaner ha penn ar strollad sonerezh heavy metal Black Sabbath. E-kerzh ar mare-se en doa kemeret al lesanv "Prince of Darkness".

## Sonerezh
Osbourne a oa bet unan eus krouerien Black Sabbath e 1968, eñ eo ar c'haner adalek o albom eponim e 1970 betek *[[Never Say Die!]]* e 1978. Ar strollad en doe ul levezon bras war diorroadur ar sonerezh heavy metal, dreist-holl gant o albomoù *[[Paranoid (albom)|Paranoid]]*, *[[Master of Reality]]*, ha *[[Sabbath Bloody Sabbath]]*, hag a oa bet degemeret mat-tre ha burutellet kemend-all. Osbourne a oa bet skarzhet eus Black Sabbath e 1979 dre ma oa beuzet gant kudennoù alkool ha drammoù. Kroget e oa gant un hent e-unan hag en doa graet berzh bras gant *[[Blizzard of Ozz]]* e 1980 hag embann 13 pladenn studio. Ar seizh kentañ a oa bet testeniakaet gant al lies-platiniom er Stadoù-Unanet Amerika. Abaoe eo distro e Black Sabbath meur a-wech. Distroet eo da vat e 1997 en ur sikour da enrollañ ar bladenn ziwezhañ e studio eus ar strollad, *[[13 (pladenn Black Sabbath)|13]]* (2013), ha goude-se e oant bet o vont gant un dro sonerezh kimiadiñ hag a oa echuet e 2017 gant un abadenn sonerezh e Birmingham e-lec'h ma oa bet krouet ar strollad.

D'ar sadorn 5 a viz Gouhere 2025 e oa bet dalc'het sonadeg diwezhañ Ozzy Osbourne er stadiom Aston Villa (Birmingham). Ar strolladoù Metallica, Gojira, Anthrax, Pantera, Slayer ha Guns N' Roses a oa ivez war al leurenn.
## Daveennoù
Yosra Alaa El Din

**Yosra Alaa El Din**, ganet e 1986,  zo ur c'hoarierez echedoù egiptat.

Mestrez-veur (WIM) abaoe 2008 eo.

1 801 edo he renk Elo e miz Here 2012, an hini kreñvañ o vout 1 959 e miz Genver 2008.

Abaoe 2012, ne c’hoari ket mui en tournamantoù etrebroadel.

E 2007, Yosra Alaa El Din a dapas ur vedalenn arem e Kampionad Afrika ar maouezi e Windhoek, pezh a roas dezhi an titl a vestrez-veur e 2008, International Master (WIM). Gounezet e voe ganti ar vedalenn aour pa c'hoarias ouzh an dablezenn gentañ er c'hoarioù Afrikan en Aljer e 2007. E  2008, Yosra Alaa El Din a gemeras perzh e Kampionad bedel ar maouezi e Nalchik, koll a reas a-enep da Humpy Koneru er rondenn gentañ. C'hoari a reas div wezh en Olimpiadoù (Maouezi).

## Liammoù diavaez
*   He fichenn FIDE
*  Chessgames
*  Chess.com
## Notennoù ha daveoù
Timbroù Inizi Ryūkyū

An Inizi Ryūkyū zo un enezeg eus kornôg ar Meurvor Habask, e reter Mor Sina ar Reter hage Su enez Kyushu, e Japan. Enez Okinawa eo an hini vrasañ eus an inizi-se.

Kenstaget e voe Rouantelezh Ryukyu ent-ofisiel gant Impalaeriezh Japan e 1872, daoust ma oa bet dizalc’h e-pad 450 vloaz, hounnezh o terc’hel darempredoù mat gant Sina ha Japan war un dro.

Goude an Eil Brezel-bed hag emgann Okinawa e voe aloubet an inizi gant arme Stadoù-Unanet Amerika e 1945. Ur gouarnamant nann-soudard damemren a voe savet, dindan beli melestradurezh an Amerikaned (USCAR) e 1952. Distreiñ a reas an inizi dindan dalc'h Japan e 1972.

D’ar 1añ a viz Gouere 1948 e voe embannet an timbroù-boutin kentañ a-ratozh kaer evit annezidi an enezeg. Timbroù boutin e oant, o kinnig skeudennoù awenet gant buhez an dud hag an endro : ur wezenn-balm, ur jonkenn, ur vamm hag  ur bugel, ur maskl hengounel… Digoradur Skol-veur Shuri a ginnigas un digarez da embann un timbr-post ispisial. Souezhus eo avat n’eus bet doujet ouzh reolenn ebet evit a sell an alc’hwez war an timbroù : anv e japaneg (hepken), ar stumm gant lizherennoù latin (**RYUKYUS**), POSTAGE ouzhpennet …

Gant melestradurezh ar gouarnamant lec’hel e voe embannet timbroù liesliv, o kinnig savadurioù ar vro (rummad 1952-53 da skwer), an hengounioù (dansoù, artizanelezh, arzoù emgannañ), an natur (loened ar mor, evned, ar meurvor…). Ar bloaz nevez a veze pennabeg da embann un timbr nevez. Timbroù-lidañ a oa puilh anezho, ha timbroù *propaganda* kement : sizhunvezh ar plantañ gwez, devezh ar mammoù (1964), sizhunvezh al laboused (1966), 50vet deiz-ha-bloaz kêr Naha (1971) …

Lakaet e voe e gwerzh timbroù diwezhañ Inizi Ryūkyū d'an 20 a viz Ebrel 1972, an deiziad ma teuas timbroù Japan da vezañ implijet eno ivez.

## Levrlennadur
*Handbook and Specialized Catalogue of the Postal Issues of the Ryukyu (Liu Ch'iu) Islands (embannet gant melestradurezh S.U.A.): Parts I-VIII; X. Berkeley, CA.: The Ryukyu Philatelic Specialist Society, 1978-2014
*Schoberlin, Melvin H. A Study of Major Errors of the Ryukyu Islands, plus a thimbleful of history. State College, PA.: American Philatelic Society, 1965 24p.
*Sera, Minoru and Nina S. Thomas. Ryukyus Handbook: Philatelic and Historic. Tokyo, 1963 238p.
*Tachikawa, Kenkichi. Handbook of Ryukyu Postage Stamps. s.l.: Japan Philatelic Society, 1973 174p.

## Pennadoù kar
* Timbroù Japan

## Liammoù diavaez
Ryukyu Philatelic Specialist Society
Mona Khaled

**Mona Khaled** (arabeg : منى خالد ), ganet d'an 9 a viz Ebrel 1994 e Stadoù-Unanet Amerika,  zo ur c'hoarierez echedoù egiptat.

Mestrez-veur (WIM) abaoe 2007 eo.

2 099 edo he renk Elo e miz Even 2024, an hini kreñvañ o vout 2 224 e miz Du 2015.
Tapet e voe ar vedalenn aour ganti er C'hoarioù Afrikan (blitz hiniennel) e 2007 en Aljer.
Trec'h e voe er C'hampionad Arab (Maouezi), e Kampionad ar Mor Kreizdouarel (Maouezi) e 2014 e Chania (Gres) hag e Kampionad Etrebroadel ar Gallegañ (Maouezi).
Teir gwezh e voe Kampionez Afrika :
* e 2007 e Windhoek e Namibia, 
* e 2011 e Maputo e Mozambik,
* e 2015 e Kaero.
Kampionez Egipt e voe e 2013, ar vaouez nemeti o tapout an titl.
C'hoari a reas en Olimpiadoù (Maouezi) adalek 2008 betek 2018 hag ouzh an dablezenn gentañ er skipailh egiptat (Maouezi) e Tromsø, tapet e voe ar vedalenn aour gant ar skipailh.
## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* 20100929043455 Egypt Today, miz Du 2004  
* Chessgames
* Chesstempo.com Disoc'hoù
## Notennoù ha daveoù
Pedro Durruti

**Marciano Pedro Durruti Domingo** (1911–1937) a oa ur reveulzier anarkour ha Falanksour spagnol. Breur yaouankañ Buenaventura Durruti e oa, hag heuliet en doa anezhañ el luskad anarkour spagnol, ha tizhet ar renk a penn lec'hel eus ar Federación Anarquista Ibérica (FAI) e Rannvro León. Goude meur a harzadenn evit e stourm anarkour, en doa dilojet da Vadrid, hag eno e oa bet desachet gant al luskad falanksour. Klasket en doa krouiñ ur gendeuziñ etre ideologiezhoù an anarkouriezh hag ar falanksouriezh, ha bountet en devoa evit liammañ an aozadurioù anarkour ha falanksour. 

E 1936, e oa bet oc'h emezelliñ er Falange Española de las JONS ha klasket en devoa kaout un emvod etre e vreur ha penn bras ar Falanks José Antonio Primo de Rivera, met nac'het e voe gant e vreur a-benn ar fin. Goude ma vije tarzhet brezel spagn, e voe toullbac'het nebeut amzer gant ar  Republikaned e Cárcel Modelo, met dieubet e voe goude ur goulenn dieubiñ ha setu eñ terc'het er zonenn broadelour. Eno e voe o kemer perzh en un irienn enep-Francoour gant ar penn falanksour Manuel Hedilla. Durruti en doa klasket sevel un *[[taol-stad]]* a-benn skarzhañ Francisco Franco hag e junta milourel ha kemer ar galloud evit ar falanks. C'hwitet e voe an taol hag eñ harzet. Barnet ha lakaet da gablus evit rebellion gant ul lez-varn milourel, fuzuilhet e voe gant ur bagad soudarded savet gant falanksourien. Abegoù ar boan a varv evit Durruti a zo bet prederiet gant an istorourien, hag an darn anezho a embann e voe lakaet d'ar marv dre ma oa breur Buenaventura Durruti.
## Abeg ar marv ofisiel
Hervez Spagn francoour e oa marvet eñ gant un taol-kalon. Ne oa ket bet embannet e oa bet lakaet d'ar marv.
Kenneth Colley

**Kenneth Colley**, ganet d'ar 7 a viz Kerzu 1937 hag aet da Anaon d'an 30 a viz Even 2025, a oa un aktour saoz film ha skinwel hag a voe oberiant e-pad 60 vlaoz. E rolloù brudetañ a oa bet an Amiral Piett er filmoù *[[Star Wars]]*, *[[Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back|The Empire Strikes Back]]* (1980) ha *[[Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi|Return of the Jedi]]* (1983), hag ivez evit e rolloù e filmoù Ken Russell hag o c'hoari Jezuz e *[[Monty Python's Life of Brian]]*.
## Liammoù diavaez
* Kenneth Colley war IMDb