Sue Grafton

**Sue Taylor Grafton** ( – ) a oa ur skrivagnerez stadunanat war dachenn ar romantoù polis.

Brudet eo dre he steudad lizherenneg («&nbsp;*"A is for Alibi"*, *"B is for Burglar"*, hag all), an enklaskerez prevez Kinsey Millhone an harozez anezhi e "Santa Teresa", ur gêr faltaziek e Kalifornia.Senarioioù evit ar skinwel a skrive a-raok ober berzh.

## Buhez
E Louisville (Kentucky) e voe ganet Sue Grafton, merc'h d'ar skivagner romantoù polis Cornelius Warren Grafton (1909–1982) hag e bried Vivian Harnsberger (1908–1960). Bugale misionerien bresbitarian e oant o-daou, ha bet desavet e Sina.

Alvokad war dachenn an amprestoù-kêr e oa micher C. W. Grafton, hag ur gelennerez war ar gimiezh e oa bet V. Harnsberger a-raok dimeziñ gantañ e 1932.

E 1943, pa oa Sue tri bloaz, he zad a enluas en US Army ha ne zistroas nemet pa voe echu an Eil Brezel-bed e 1945. Adal neuze e krogas an tiegezh da vont war ziskar : d'an alkoolegezh e troas Cornelius ha Vivian ; hep bezañ bet graet war o zro e kreskas Sue Grafton hag he c'hoar 3 bloaz koshoc'h neuze : «&nbsp;Adalek an oad a 5 bloaz e voen lezet d'en em zesevel ma-unan, ar pezh a ris gwellañ ma c'hallis&nbsp;», emezi.

Goude bezañ bet skoliataet e Louisville ec'h eas Sue da studiañ e-pad bloaz e Skol-veur kêr a-raok mont da Skol-veur ar Gelennerien (*Western Kentucky State Teachers College*) e-pad daou vloaz. Eno e timezas gant James Flood e 1959 ha daou vugel o doe, met dibad e voe an dimez, torret ma voe e 1961.
Endra edo Sue Grafton gant he bloavezh diwezhañ er Skol-veur, e 1960, en em lazhas he mamm a-c'houde un oberatadenn he doa bet en abeg d'ur c'hrign-bev he doa tapet abalamour da vloavezhioù mezviñ ha butuniñ. E deroù 1982 e varvas he zad, un nebeud mizioù a-raok embann *"A" is for Alibi*. E diwezh he studi e voe diplomet Sue war ar saozneg, an arzoù-kaer hag al lizhiri saoznek e Skol-veur Louisville e 1961, oadet a 21 bloaz. Un ezel eus ar c'hoarelezh *Pi Beta Phi* e oa da neuze.

Echu he studi ganti e timezas gant Al Schmidt e 1962 hag ec'h eas da Galifornia da heul he fried. Eno e labouras war dachenn ar vezegiezh : degemererez, kefierez, ha sekretourez vezegel e voe e St. John's Hospital e Santa Monica (Kalifornia), ha sekretourez vezegel e Santa Barbara (Kalifornia ivez).

Plijet-dreist e oa C. W. Grafton gant romantoù polis, a skrive diouzh noz. Kentelioù aozañ ha kempenn skridoù a roas d'e verc'h, en ur he broudañ da vont da skrivagnerez. Diwar al levezon-se, Sue Grafton a grogas da skrivañ pa voe 18 vloaz, ha pevar bloaz diwezhatoc'h ec'h echuas he romant kentañ. Kenderc'hel da skrivañ a reas, betek echuiñ c'hwec'h romant all. Daou hepken anezho a voe embannet : *Keziah Dane* e 1967 ha *The Lolly-Madonna War* e 1973. Diwezhatoc'h e tistrujas ar skridoù a oa chomet diembann.

Pa ne rae ket berzh gant he romantoù e troas ar skrivagnerez war-zu sevel senarioioù evit ar skinwel, ar pezh a reas e-pad 15 vloaz. Gwerzhañ gwirioù *The Lolly-Madonna War* a reas, ha skrivañ a-gevret gant Rodney Carr-Smith senario ar film a voe sevenet diwar ar romant, anvet *Lolly-Madonna XXX* (1973).

E 1978 e timezas Sue Grafton gant Steven F. Humphrey, a oa ur c'helenner koulz e Santa Barbara hag e Louisville. A-gevret gantañ ec'h azasaas evit ar skinwel daou eus romantoù polis Agatha Christie : *A Caribbean Mystery* (1983) ha *Sparkling Cyanide*.

Diwar ar skiant-prenet he doa dastumet dre skrivañ senarioioù e teskas frammañ un istor, e rannañ hervez an darvoudoù ha skrivañ divizoù. Neuze en em gavas darev da zistreiñ da skrivañ romantoù. Soñj he doa pegen diaes e oa bet terriñ he eil dimez : meur a wech he doa soñjet e mil doare da lazhañ he fried a-hed ar c'hwec'h vloaz ma padas an emgann ; setu ma tivizas lakaat kement-se holl war baper.

E 2015 e voe taget ar skrivagnerez gant ar c'hrign-bev a voe trec'h warni d'an 28 a viz Kerzu 2017 e Santa Barbara.

## Steudad al lizherenneg
Ar skrivagner stadunanat Harry Kemelman (1908-1996) a lakae anv unan eus deizioù ar sizhun e titl pep hini eus e levrioù ; John D. MacDonald (1916-1986) a lakae ul liv ; Edward Gorey (1925-2000), evit e levr *The Gashlycrumb Tinies* (1963), a ijinas marvioù 26 bugel, renket en urzh al lizherennoù. Diwar o skouer e tivizas Sue Grafton sevel ur steudad romantoù polis en ur heuliañ al lizherenneg.
Evel-se e voe ganet ar steudad *Kinsey Millhone*, a c'hoarvez e "Santa Teresa", ur gêr e Kalifornia ijinet diwar Santa Barbara gant ar skrivagner Ross Macdonald (1915-1983) . Hervez ar skrivagnerez ez eo he harozez ar vaouez a c'hellje-hi bezañ bet ma ne vije ket bet dimezet abred ha mamm bugale.

*"A" is for Alibi*, bet embannet e 1982, eo kentañ levr ar steudad. Tri bloaz goude (1985) e voe *"B" is for Burglar* ; bep eil pe trede bloaz goude e kreskas ar steudad, an holl lizherennoù o klotañ gant ur ger en titl, nemet ar 24 (2015) a zo anvet *X* ken eeun ha tra. Goude ar seizhvet levr, *"G" is for Gumshoe* (1990) e c'hallas Sue Grafton dilezel ar senarioioù ha bevañ diwar he romantoù.

A-hed 35 bloaz ez eo bet skrivet ar steudad, met atav er bloavezhioù 1980 e c'hoarvez an darvoudoù gant un nebeud sizhunvezhioù pe vizioù etre pep istor. E 1989 e c'hoarvez *"Y" is for Yesterday*. Ar 26 ha diwezhañ levr a vije bet anvet *"Z" is for Zero* met mervel ar reas ar skrivagnerez a-raok e voulc'hañ.
Da lavar he merc'h, biken n'he dije asantet ma vije den pe zen o skrivañ war hec'h anv, hag «&nbsp;er familh Grafton da vihanañ ec'h echu al lizherenneg gant Y hiviziken.&nbsp;».

Troet e 26 yezh e 28 bro e voe ar steudad *Kinsey Millhone*, met atav e nac'has Sue Grafton ma vije azasaet er skinwel pe er sinema (ar skrivagnerez a lavaras d'he bugale e teufe he zasmant d'o hentañ ma werzhfent gwirioù he levrioù !). E Japan avat e voe troet daou film skinwel diwar *"B" is for Burglar* ha *"D" is for Deadbeat*.

## Oberennoù
**Keziah Dane* (1967).
**The Lolly-Madonna War* (1969) – Troet er film *Lolly-Madonna XXX* (1973).

### Steudad al izherenneg

#*"A" is for Alibi* (1982).
#*"B" is for Burglar* (1985).
#*"C" is for Corpse* (1986).
#*"D" is for Deadbeat* (1987).
#*"E" is for Evidence* (1988).
#*"F" is for Fugitive* (1989).
#*"G" is for Gumshoe* (1990).
#*"H" is for Homicide* (1991).
#*"I" is for Innocent* (1992).
#*"J" is for Judgment* (1993).
#*"K" is for Killer* (1994).
#*"L" is for Lawless* (1995).
#*"M" is for Malice* (1996).
#*"N" is for Noose* (1998).
#*"O" is for Outlaw* (1999).
#*"P" is for Peril* (2001).
#*"Q" is for Quarry* (2002).
#*"R" is for Ricochet* (2004).
#*"S" is for Silence* (2005).
#*"T" is for Trespass* (2007).
#*"U" is for Undertow* (2009).
#*"V" is for Vengeance* (2011).
#*"W" is for Wasted* (2013).
#*"X"* (2015).
#*"Y" is for Yesterday* (2017)

### Istorioù berr
* *Kinsey and Me* (9 istor berr gant S. Grafton diwar-benn he zudenn ha 12 istor berr diwar-benn he mamm Vivian, 2013).
* *The Lying Game* (2003)
* *If You Want Something Done Right...* (chomet diembann a-raok marv S. Grafton, 2020).

### Arnodskridoù
**Writing Mysteries: A Handbook by the Mystery Writers of America* (dastumet ha kempennet a-gevret gant Jan Burke, 1992).
* *Teaching a Child* (2013).

## Enorioù
;1986
* *Anthony Award* ha *Shamus Award* : deroet evit *"B" is for Burglar*.
;1987
* *Anthony Award* ha *Macavity Award* : deroet evit an istor berr *The Parker Shotgun*.
* *Anthony Award* : deroet evit *"C" is for Corpse*.
;1989
* *Anthony Award* ha *Macavity Award* : diuzet evit *"E is for Evidence*.
;1991
* *Maltese Falcon Society "Falcon Award"* : deroet evit *"F" is for Fugitive*.
* *Anthony Award* ha *Shamus Award* : deroet evit *"G" is for Gumshoe*.
* *Edgar Allan Poe Award* : diuzet evit an istor berr *A Poison That Leaves No Trace*.
;1995
* *Shamus Award* : deroet evit *"K" is for Killer*.
* *Anthony Award* : deroet evit *"K" is for Killer*.
;1997
* *Audie Award* : diuzet evit *"M" is for Malice*.
;2000
* *Achievement Award* YWCA Lexington Smith-Breckinridge (Kentucky) deroet evit hec'h oberennoù.
* *Audie Award* : diuzet evit *"O" is for Outlaw*.
;2002
* *Agatha Award* : diuzet evit an arnodskrid *Writing Mysteries: A Handbook by the Mystery Writers of America* (skrivet a-gevret gant Jan Burke).
;2003
* *Audie Award* : diuzet evit *"Q" is for Quarry*.
* *Shamus Award* : deroet evit hec'h oberennoù.
;2004
* *Ross Macdonald Literary Award* : deroet evit hec'h oberennoù.
;2008
* *Crime Writers' Association's CWA Diamond Dagger Award* : deroet evit hec'h oberennoù.
;2009
* *Edgar Award* : deroet evit hec'h oberennoù.
;2011
* *Agatha Award* : deroet evit hec'h oberennoù.
;2012
* *Lefty Award* : diuzet evit *"V" is for Vengeance* ha *"W" is for Wasted*.
;2013
* *Goodreads Choice Award* : diuzet evit *"W" is for Wasted*.
;2014
* *Shamus Award* : deroet evit an dudenn Kinsey Millhone.
;2018 (dalif)
* *Anthony Award* : deroet evit *"Y" is for Yesterday* hag evit hec'h oberennoù.

E 2019 e voe krouet ur priz lennegel anvet *Sue Grafton Memorial Award* a voe krouet gant an embanner stadunanat G. P. Putman's Sons e New York e koun ar skrivagnerez.

## Levrlennadur
*  Natalie Hevener Kaufman & Carol McGinnis Kay : *"G" is for Grafton – The World of Kinsey Millhone* ; Nez York : Henry Holt & Co., 1998 .
*  Elizabeth A. Blakesley Lindsay : *Great Women Mystery Writers* ; Westport : Greenwood Press, 2006, pp. 95-98 .

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel.
*  ''Internet Movie Database''.
*  ''Fantastic Fiction''.

## Notennoù