open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erwan Quintin

**Erwan Quintin** a c'hall bezañ:
* anv ur c'hoarier mell-droad breizhat : gwelout Erwan Quintin
* anv ur soner violoñs breizhat: gwelout Erwan Quintin.
Lois Pereiro

**Lois Pereiro** (**Luis Ángel Sánchez Pereiro**), ganet e Monforte de Lemos d’ar 16 a viz C’hwevrer 1958 ha marvet en A Coruña d’ar 24 a viz Mae 1996, a oa ur skrivagner ha barzh galizek, gouestlet dezhañ Devezh al lizhiri galizek e 2011. 
## Buhez
Ganet eo e Monforte de Lemos, met e diegezh e teue eus O Incio. Studiet en deus e Monforte ha kregiñ da skrivañ pa oa 15 bloaz. Mont a reas da studiañ da Vadrid, skiantoù politikel ha sokiologiezh, da gentañ, ha saozneg, galleg hag alamaneg da c’houde. Eno e savas ar gazetenn *[[Loia]]* gant Antón Patiño, Manuel Rivas hag e vreur Xosé Manuel Pereiro.

E 1981 ez eas da chom en A Coruña, ma skrivas er gazetenn *la Naval*. Anaoudegezh a ra gant ur strollad barzhed, en o zouez Xavier Seoane, Francisco Salinas Portugal, Xulio Valcárcel, ha kemer a ra perzh e dastumadoù barzhonegoù evel *De amor e desamor* (1984) ha *De amor e desamor II* (1985). Kenlabouret en deus e kazetennoù e-giz *La Naval*, *Trilateral", *Anima+l" ha *[[Luzes de Galiza]]* (enni en deus embannet e 1997 an eizh pennad eus e danevell verr *Náufragos do Paradiso*).

E 1983 ha 1987 en deus beajet dre Europa ha labourat e-giz troour eus an alamaneg, ar galleg hag ar saozneg.
Embannet en deus daou varzhaz en e vev, *Poemas 1981/1991* (1992) ha *Poesía última de amor e enfermidade (1995)* hag e 1996, bloaz e varv, *Poemas para unha Loia*.

## Oberennoù
**Poemas 1981/1991* (1992).
**Poesía última de amor e enfermidade* (1995).
**Poemas para unha Loia* (1997).
**Conversa ultramarina* (2010).
**Náufragos do Paraíso* (2011).
**Antoloxía* (2011).
**Modesta proposición e outros ensaios* (2011).
**Obra poética completa* (2011).
**Obra completa* (embannadur divyezhek) (2011).

## Notennoù


## Gwelet ivez
## Levrlennadur
*Patiño Pérez, Antón: *Lois Pereiro. Radiografía do abismo*. Espiral Maior, 2010. ISBN 978-84-92646-43-2.
*Souto, Xurxo, Braxe, Lino, Pereiro, Xosé Manuel: *Lois Pereiro. Fotobiografía sonora*. Ouvirmos, 2010.
*Calvo, José Luis, Gegúndez, Carlos: *O negro leite da aurora. Viaxe á xeografía lírica de Lois Pereiro*. Toxosoutos, 2011.
*Calveiro, Marcos: *Lois Pereiro: náufrago do paraíso. Biografía e Antoloxía*. Xerais, 2011.
*Lopo, Antón: *A palabra exacta. Biografía de Lois Pereiro*. Galaxia, 2011.
*Martínez, Iago: *Lois Pereiro. Vida e obra*. Xerais, 2011.
*Queixas Zas, Mercedes: *Lois Pereiro. A urxencia poética dun futuro alleo*. Laiovento, 2011.

### Liammoù diavaez

*Web ofisiel Lois Pereiro 
*Pajenn ar CGENDL 
*"Lois Pereiro, a encarnación dunha xeración", kelaouadenn gant Aarón López en *El Progreso*. 
*Skrid buhez e-barzh Praza das Letras. 
*Skrid buhez e pajenn ar BVG 
*"La poesía bisturí de Lois Pereiro", pennad gant Daniel Salgado en *[[El País]]*.
Giovanni il Popolano

**Giovanni di Pierfrancesco de’ Medici**, pe **Giovanni il Popolano** (Firenze 1467-1498 Bagno di Romagna) a oa ur priñs italian eus an Tiegezh Medici, pried da Caterina Sforza, Itron Imola ha Forlì. 

## E vuhez
Mab e oa da Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici. E dad-kozh a-berzh tad e oa Lorenzo il Vecchio, breur yaouañ Cosimo de' Medici ha diazezer skourr yaouañ an Tiegezh Medici. Ur breur en doa, Lorenzo (il Popolano)
Goude marv o zad e 1476 e voe savet an daou vugel gant o c'hendirvi Giuliano ha Lorenzo de' Medici. 
Kelennet e voent gant lenneien evel Marsilio Ficino hag Angelo Poliziano ha savet e-kreiz tud a zeskadurezh hag a sevenadur evel a veze e lez *il Magnifico*. Troet da-vat e oant gant ar studioù klasel hag al levrioù, ka krouet e voe ganto ul levraoueg da zastum dornskridoù. 
A-benn ur pennad e trenkas ar soubenn etrezo ha Lorenzo il Magnifico, en abeg d'an arc'hant dreist-holl, rak Lorenzo a vire hêrezh an daou vreur e-lec'h merañ anezho e-pad o yaouankiz hepmui. Mont a reas an afer betek al lez-varn.  
Goude marv Lorenzo il Magnifico e savjont a-enep Piero (il Fatuo), ma voent harluet gantañ e miz Ebrel 1494.
A-benn miz Du avat e oa distro Lorenzo ha Giovanni da Firenze, da-heul arme c'hall Charlez VIII, a oa oc'h aloubiñ Italia, dre ma oa bet distroadet Piero gant un Dispac'h republikan. Mont a rejont a-du gant Girolamo Savonarola ha roet e voe dezho al lesanv *Popolano* ("Poblel") kement ha diskouez e oant e-tu ar bobl, e-skoaz ar skourr Piero de' Medici, ha ne oa nemet un tirant anezhañ. Anvet e voe Giovanni da gannad ar republik nevez ha kaset e voe da-vet Caterina Sforza, kontez Forlì. 

## Dimeziñ
E 1496 ec'h eas Giovanni, evel kannad Republik Firenze, d'ober ur gweled da Caterina Sforza, kontez Forlì hag Imola, hag intañvezet goude muntr he c'hentañ pried.

E 1497 e timezas Giovanni ha Caterina, Ur mab o doe, bloaz goude, anvet Ludovico. A-benn un nebeud mizioù avat e klañvas Giovanni hag e varvas, ma voe roet anv an tad neuze gant an intañvez d'o mab. Dont a reas ar Giovanni bihan da vout condottiero bras, hag anavezet eo evel Giovanni dalle Bande Nere, a voe tad da gCosimo Iañ de' Medici, kentañ Dug-meur Toskana.
Oposom skouarn wenn

An **oposom skouarn wenn** (*Didelphis albiventris*) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Brazil, Bolivia, Paraguay, Arc'hantina, Uruguay).
Oposom skouarnek

An **oposom skouarnek** (*Didelphis aurita*) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Brazil, Paraguay, Arc'hantina).
Oposom skouarn wenn Gwiana

**Oposom skouarn wenn Gwiana** (*Didelphis imperfecta*) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Brazil, Venezuela, Guyana, Surinam, Gwiana c'hall).
Oposom skouarn wenn an Andoù

**Oposom skouarn wenn an Andoù** (*Didelphis pernigra*) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Venezuela, Kolombia, Ecuador, Perou, Bolivia).
Caenolestes

***Caenolestes*** zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ minoc'hed-oposom a vev e Suamerika.

## Spesadoù
* *[[Caenolestes caniventer]]*
* *[[Caenolestes condorensis]]*
* *[[Caenolestes convelatus]]*
* *[[Caenolestes fuliginosus]]*
Minoc'h-oposom inka

Ar **minoc'h-oposom inka** (*Lestoros inca*) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Bolivia ha Perou). Ar spesad nemetañ eo er genad *Lestoros*.
Obis'

**Obis**' a zo ur strollad breizhat sonerezh fest-deiz ha noz.

## Sonerien
* Tanguy Molard: gitar-boud
* Yvon Molard: taboulinoù
* Cédric Monjour: gitar 
* Loig Troel: akordeoñs diatonek

## Pladennoù
* 2008: *Obis'trio*, Kornog Audio
* 2008: *Nouvelles vagues celtiques*, Coop Breizh

## Liammoù diavaez
* myspace Obis'
Lorenzo il Vecchio

**Lorenzo il Vecchio**, pe **Laorañs an Henañ**, pe **Lorenzo di Giovanni di Bicci** (Firenze 1395-1440 Firenze) a oa un arc'hantour italian eus an Tiegezh Medici e Firenze er XVvet kantved, anezhañ ur breur yaouankoc'h da Cosimo il Vecchio, ha penn ar skourr *popolano*, a zeuio Cosimo Iañ de' Medici anezhañ pa vo echu gant ar skourr kentañ. 

## E vuhez
Mab e oa da Giovanni di Bicci de' Medici ha da bPiccarda Bueri, ha kelennet e voe gant Carlo Marsuppini, kanseller Republik Firenze.

E 1416 e timezas da Ginevra di Giovanni di Amerigo Cavalcanti, ha daou vab o doe:
*Francesco, a varvas divugel, 
*Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici, tad d'ar skourr * popolano* eus an Tiegezh Medici.
Ginevra Cavalcanti a oa moereb da wreg Giovanni Arnolfini.

Lorenzo a eas da-heul e vreur Cosimo pan eas da Ferrara, Verona ha Vicenza da vare ar vosenn e Firenze (1430).

E 1433 e klaskas sevel un arme da zieubiñ Cosimo pa voe harzet ha tamallet dezhañ bezañ tirant. Diwezhatoc'h ez eas d'e gaout da Venezia hag e tistroas gantañ da Firenze war an ton bras goude distaolet an tamalloù graet da g-Cosimo. 

War-dro an arc'hant dreist-holl e reas Lorenzo met kargoù all en doe e Republik Firenze ha kaset e voe da gannad d'ar pab Eugene IV ha da Republik Venezia. 

E 1435 ez eas da chom da Roma da evezhiañ aferioù ar Bank Medici e lez ar pab.

Mervel a eure e 1440 er Villa di Careggi ha beziet e voe en penniliz San Lorenzo Firenze.

Hervez a ouzer eus skridoù an amzer e oa un den mat e yec'hed (e skourr e vreur henañ Cosimo e oa kleñvedoù a dad da vugale), oberiant ha troet gant ar vuhez war ar maez, a gare ar chas hag ar chase, ha dot da chom er ville medicee.
Walker, Texas Ranger

***Walker, Texas Ranger*** a zo ur stirad skinwel stadunanat, 203 rann a 45 munutenn ennañ, krouet gant Christopher Canaan, Leslie Greif, Paul Haggis hag Albert S. Ruddy. Skignet eo bet etre an 21 a viz Ebrel 1993 hag an 19 a viz Mae 2001 war ar chadenn CBS hag abaoe Gwengolo 1994 war TF1. Skignet e vez da Sul goude kreisteiz da heul ar c'heleier, ha deuet eo brudet rak alies e tebrer kig-yar gant fritez en ur sellout troioù-kaer Cordell Walker ha Jimmy Trivette.

## Istor
Produet e oa ar stirad brudet gant Chuck Norris hag e vreur Aaron. Tro a vez roet d'an arvesterien da heuliañ avañturioù ur skipailh "Rangers", (archerien e Texas). Cordell Walker eo an dudenn bouezusañ, ha n'eo ket c'hoariet gant n'eus forzh piv ! Chuck Norris e-unan eo hag a vez gwelet e-pad an eizh pennad. 

Ur gwir Amerikan eo Walker, krediñ a ra e galloudegezh e vro ha mont a ra betek lazhañ tud evit lakaat an urzh da ren e Dallas. Ur gwir gow-boy a-vremañ eo da vat, gant e dog Stetson hag e heuzoù Santiag. Heuliet eo gant e geneil, Jimmy Trivette (c'hoariet gant Clarence Gilyard ), bet c'hoarier mell-droad e Baltimore ha bet degemeret e-touez ar ''Rangers'' goude ma voe bet rediet da baouez gant e vicher goude un taol fall d'e zivskoaz. Asambles e echuont alies o devezh e ti C. D. Parker, un ez-*ranger* (c'hoariet gant Noble Willingham. Echu a reas an heuliadenn gant dimez Corell Walker hag Alex Cahill (c'hoariet gant Sheree J. Wilson), merc'h Parker ha besprokulorez ar gontelezh.

## Abadennoù
### Koulzad kentañ  ([[1993]])
# *One riot, one ranger - Part 1*
# *One riot, one ranger - Part 2*
# *Borderline*
# *A shadow in the night*

### Eil koulzad ([[1993]]-[[1994]])

### Pevare koulzad ([[1995]]-[[1996]])

### Pempvet koulzad ([[1996]]-[[1997]])

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  ''Internet Movie Database''
Minoc'h-oposom friek

Ar **minoc'h-oposom friek** (*Rhyncholestes raphanurus*) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Arc'hantina ha Chile). Ar spesad nemetañ eo er genad *Rhyncholestes*.
Royal Burgh

Ur *Royal burgh* en saozneg, pe *bourk real* e brezhoneg, zo ur burgh eus Skos diazezet pe prenet gant ur garta a-berzh ar roue. En ofisiel n'eus ket eus an anvadur-se ken, abaoe 1975, met graet e vez gantañ c'hoazh.

## Listenn ar bourkoù real

### En 1153
*Aberdeen
*Berwick-upon-Tweed (a-raok 1124) 
*Dinedin
*Dunfermline
*Elgin
*Forres
*Lanark (1144) 
*Linlithgow
*Montrose
*Peebles
*Perth, a oa uheloc'h he renk eget ar bourkoù all, war-bouez Dinedin a oa uheloc'h egetañ
*Rutherglen
*Roxburgh (war-dro 1124), distrujet ar c'hastell e 1460, ha kollet e renk gantañ, deut da vout ur gêriadennig;
*Stirling
*Tain

### A-benn 1153
*Haddington
*Renfrew

### War-dro 1153  (dalc'het gant aotrouien)
*Canongate (e Dinedin bremañ)
*St Andrews

### War-dro 1214 (a-berzh ar roue)
*Ayr
*Auldearn
*Cullen
*Dumfries
*Forfar
*Inverkeithing
*Inverness
*Jedburgh
*Kinghorn
*Kintore
*Lauder (anvet da *Royal Burgh* gant ar roue Gwilherm Iañ (roue Skos, 'Al Leon')
*Leith
*Nairn

### A-benn 1214 (Burgh aet a roue da aotrouien all)
*Crail

### A-benn 1214 (Burghs dalc'het gant aotrouien all)
*Annan (*bourk real* a-benn 1532)
*Arbroath
*Brechin
*Dundee
*Glasgow
*Kirkintilloch
*Prestwick

### ''Bourkoù real'' krouet gant [[Alesant II Skos]]
*Dingwall (1226) (a yeas goude da vourk baroniezh gant Kont Ross 1321, ha bourk real en-dro er )
*Dumbarton (1222)

### A-benn 1300 (a-berzh roue)
*Auchterarder (kollet e renk a-benn 1707)
*Cromarty
*Fyvie
*Kilrenny
*Lanark
*Rosemarkie
*Selkirk
*South Queensferry
*Wigtown

### A-benn 1300
*Crawford 
*Dunbar
*Inverurie
*Irvine 
*Kelso
*Lochmaben
*Newburgh (Aberdeenshire)
*Newburgh (Fife)
*Urr

### Deroù ar
*Cupar
*Inverbervie (1342)

### Krouet gant [[Robert II (roue Skos)]]
*Banff (1372)
*North Berwick (1373)

### Krouet gant [[Robert III  (roue Skos)]]
*Rothesay (1400/1)

### Krouet gant [[Jakez II (roue Skos)]]
*Dunbar (1445)
*Falkland (1458)
*Kirkcudbright (1455)
*Lochmaben
*Tain wd. 1439

### Krouet gant [[Jakez III (roue Skos)]]
*Elgin (1457)
*Kirkwall (1486)
*Nairn (1476)

### Krouet gant [[Jakez IV (roue Skos)]]
*Dingwall (1497/8)
*Forres (1496)
*Kintore (1506/7)
*Whithorn (1511)

### Krouet gant [[Jakez V (roue Skos)]]
*Annan (1538/9)
*Auchtermuchty (1517)
*Burntisland (1541)
*Pittenweem (1541)

### Krouet gant [[Mary (rouanez Skos)]]
*Inverurie (1558)

### Krouet gant [[Jakez VI (roue Skos)]]
*Anstruther Easter (1583)
*Anstruther Wester (1587)
*Arbroath (1599)
*Cromarty (1593)
*Culross (1592)
*Earlsferry (1589)
*Glasgow (1611)
*Fortrose (1590)
*Kilrenny (1592)
*Rosemarkie (1592)
*St Andrews (1620)
*Sanquhar (1598)
*Wick (1589)

### Krouet gant [[Charlez Iañ (roue Bro-Saoz)]]
*Brechin (1641)
*Dornoch (1628)
*Fortrose (1661)
*Inveraray (1648)
*Kirkcaldy (1644) (*[[de facto]]* avat abaoe 1574)
*New Galloway (1630)
*Queensferry (1636)
*Newburgh (Fife) (1631)

### Krouet gant [[Gwilherm III (roue Bro-Saoz)]]
*Campbeltown (1700)

###### 
*Auchterarder (1951) (adsavet da *vourk real*)
*Elie and Earlsferry (1930) (savet diwar unaniñ *bourk real* Earlsferry ha bourk polis Elie)
*Kilrenny (savet diwar unaniñ tri bourk real 1930)

## Notennoù
Dasycercus

***Dasycercus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ loened godellek hag a vev en Aostralia.

## Spesadoù
* mulgara lost toupek, *Dasycercus blythi*
* mulgara lost kribennek, *Dasycercus cristicauda*
* kowari, *Dasycercus byrnei* pe *Dasyuroides byrnei* (lakaet a-wechoù er genad Dasyuroides)
Mulgara lost kribennek

Ar **mulgara lost kribennek** (*Dasycercus cristicauda*) a zo ur bronneg godellek hag a vev e kreiz Aostralia.
Kaluta

Ar **c'haluta** (*Dasykaluta rosamondae*) zo ur bronneg godellek a vev en Aostralia. Ar spesad nemetañ eo er genad *Dasykaluta*.
Kazh godellek Ginea Nevez

**Kazh godellek Ginea Nevez** (*Dasyurus albopunctatus*) a zo ur bronneg godellek hag a vev e Ginea-Nevez.

## Annez
Kazh godellek Geoffroy

**Kazh godellek Geoffroy** (*Dasyurus geoffroii*), liester: **kizhier godellek Geoffroy**, anvet ivez **kazh godellek ar c'hornaoueg**, a zo ur bronneg godellek hag a vev e mervent Aostralia.
Kazh godellek korr

Ar **c'hazh godellek korr** (*Dasyurus hallucatus*), liester: **kizhier godellek korr**, a zo ur bronneg godellek hag a vev en Aostralia.
Kazh godellek lost brizh

Ar **c'hazh godellek lost brizh** (*Dasyurus maculatus*), liester **kizhier godellek lost brizh**, a zo ur bronneg godellek hag a vev en Aostralia.
Kazh godellek rousruz

Ar **c'hazh godellek rousruz** (*Dasyurus spartacus*) a zo ur bronneg godellek hag a vev e su Ginea-Nevez.
Kazh godellek ar Reter

**Kazh godellek ar Reter** (*Dasyurus viverrinus*) zo ur bronneg godellek a vev e gevred Aostralia (Tasmania ha Bruny Island).
Raden

Ar **raden** zo plant bividik kozh-tre, ouzhpenn 10 000 spesad anezho, hag a gresk er c'hoadoù hag el lec'hioù gleb dreist-holl.
## Istor
## Uhelder
* 0,01 – 15/18 m
## Spesadoù

Baumfarn in englischem Garten.JPG|*Cyatheales*
WP2-Hymenophyllum-Exkursion nach Berdorf (Luxemburgexkursion) 011.jpg|*Hymenophyllales*
Dicranopteris linearis kosida01.jpg|*Gleicheniales*
OsmundaRegalis.jpg|*Osmundales*
Phyllitis scolopendrium0.jpg|*Polypodiales*
Salvinia natans0.jpg|*Salviniales*
Anemia mexicana 002.jpg|*Schizaeales*

## Liammoù diavaez

* Plantkelt er wikipedia
* Plantkelt.net
Ar Saouzanenn

**Ar Saouzanenn** a zo un dastumad barzhonegoù brezhonek, haïkuioù lod anezho, skrivet gant Bernez Tangi hag embannet e 2010 gant Skrid.
Kafe Koefet (sonerien)

**Kafe Koefet** a zo ur strollad breizhat sonerezh fest-deiz ha fest-noz.


Abaoe 2006 ur pezh mell avantur dija ! Adalek kavioù ha tavarnioù Pariz betek leurennoù Enez Frañs, Breizh ha pelloc'h, ar strollad ne baouez ken da skignañ e goktel saourus, galonus ha leun a startijenn ennañ.

Kustum eo Kafe Koefet da seniñ gant mignoned pedet gante. Hiziv an deiz eo deuet da vezañ ur pevarad, hag a vez graet eus an triad "istorel" Cyril Guiguian (gitar), Erwan Quintin (violoñs), Ludovic Rio (akordeoñs kromatek), ha nevez zo asambles gant Thomas Fortin (bombardoù, treujenn-gaol ha saksofon).


Un dokumañter oa bet enrollet diwar-bouez ar strollad e 2013 : "Kafe Koefet, des bretons à Paris".

## Sonerien
* Cyril Guiguian: Gitar
* Erwan Quintin: Violoñs
* Ludovic Rio: Akordeoñs kromatek
* Thomas Fortin: Bombard, treujenn-gaol, saksofon

## Pladennoù
* 2013 : *Lak un'all*, Autoprod
* 2010 : *Trouz ba' n Davarn*, Autoprod
* 2008 : *Nouvelles vagues celtiques*, Coop Breizh

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Kafe Koefet
* myspace Kafe Koefet
* Kafe Koefet war Facebook
Frères Plantec

**Frères Plantec** a zo ur c'houblad sonerien vreizhat eus Bro-Gwened, ar vreudeur Odran ha Yannick.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Plantec
Pascal Jaouen

**Pascal Jaouen**, bet ganet d'an 19 a viz Mae 1962 e Kemperle, mamm eus Brieg ha tad eus Sant-Turian, a zo broder, stilour, kelenner war ar broderezh ha rener Skol Vroderezh-Arz Kemper, bet savet gantañ e 1995. Desket en deus brodañ gant Viviane Hélias hag e-barzh Skol Lesage. Awenet e oa da gentañ gant krefen ha livioù broderezh ar Vro C'hlazig.

Evezh a oa bet sachet warnañ e 1995 pa ziskouezas e Bayeux ar *[[Pallenn]] eus ar [[Reter]]* a oa bet brodet gantañ e Galiza.

E miz Mae 2011 e voe digoret e gentañ stal dilhad cheuc'h prest-da-wiskañ e Brest.

## Enorioù
* 2013: *Chevalier de l'Ordre de la Légion d'Honneur*

## Oberennoù
* 2011: Dilhad leurenn ar ganerez Nolwenn Leroy
* Adalek 2008: Saeioù ar ganerez Gwennyn Louarn
* 1999: Dilhad an akademiad/tisavour Michel Folliasson
* 1995: Ar Pallenn eus ar Reter

## Levrlennadur
* 2014: *Collection Gwen Ha Du*, Bernard Galeron, Maïwenn Raynaudon, Coop Breizh, ISBN-13: 978-2843467196
* 2009: *Costumes de Bretagne*, Yann Guesdon, Palantines
* 2007: *Broderies en Bretagne*, Hélène Cario/Viviane Hélias, Coop Breizh
* 2005: *Le Brodeur bleu*, Pascal Jaouen, Danièle Le Pape, Florence Grall, 111 p, Le Télégramme, ISBN-10: 2848331445, ISBN-13: 978-2848331447 
*2000: *[[ArMen]]*, Here 2000, niv. 115, *Pascal Jaouen, brodeur*. 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Skol Broderezh Kemper
Gurvan Musset

**Gurvan Musset** a zo kazetenner brezhonek ha gallek. Goude bezañ bet o labourat e skolaj kentañ Diwan (e Brest hag er Releg-Kerhuon), eo aet da gazetenner e France 3 Iroise. Bet eo penngazetenner eno a-raok mont da eilpenngazetenner e France 3 Bretagne, hag da rener France Bleu Breizh Izel e 2014. Labouret en deus evit Sportbreizh ivez. Krouet en doa e 2013 ur redadeg mac'h-houarn e breizh hag e skihpaill e 2017.

## Oberennou
### Levrioù
* 2010 : La drôle d'histoire de la Route du Rhum, **Gurvan Musset**/Roland Jourdain, 160 p, Editions de la Ligne Pourpre, ISBN-10: 2918305146, ISBN-13: 978-2918305149
* 2004 : Les carnets de Jojo : En Finistère et Morbihan, Didier Le Gorrec/**Gurvan Musset**/Gégé, 176 p, Des Dessins et des Mots, ISBN-10: 2915050015, ISBN-13: 978-2915050011 
### Teulfilmoù
* *CLB 24* **Gurvan Musset** hag Hervé Morzadec, Prizioù Frañs 3 1997 

## Liammoù diavaez
* sportbreizh.com
Piero di Lorenzo de' Medici

**Piero di Lorenzo de' Medici** ( Firenze 1472– 1503 Garigliano), lesanvet **Piero il Fatuo**, a oa mab henañ Lorenzo il Magnifico ha Clarice Orsini. Ren a reas e Firenze war-lerc'h e dad, eus 1492 da 1494.

## E vuhez
E dad a oa o ren e Firenze. E vreur yaouank Giovanni de' Medici a voe pab, anvet Leon X. Savet e voe en sell da gemer lec'h e dad evel rener meur kêr Firenze. Evel e dad e timezas en tiegezh roman Orsini, d'e geniterv Alfonsina.
 
Brudet e oa da vezañ rok ha disuj, ne oa ket gwall garet gant an dud.

### E ren e Firenze
Mestr Firenze e oa goude marv e dad en 1492. Da gentañ e voe sioul an traoù abalamour d'ar c'hempouez savet gant poan tad Piero. Daou vloaz goude avat, en 1494, treuzet gantañ an Alpoù, e tegouezhas ar roue gall Charlez VIII gant e armeoù da vont da aloubiñ rouantelezh Naplez, pa gave dezhañ e oa dleet kurunenn ar vro-hont dezhañ. Iset e oa bet ar roue d'ar brezel gant Ludovico il Moro, a glaske bout dug Milano e-lec'h e niz Gian Galeazzo Sforza, hag a c'hoantae lakaat ar roue gall d'ober brezel da dad-kaer Gian Galeazzo.

Goude tremen dre Milano ez eas ar C'hallaoued hag o roue war-du Naplez, ma rankjont treuziñ Toskana, goude leuskel bagadoù soudarded en Lombardia, dezho da zerc'hel digor an hent dezhañ. Neptu e klaskas Piero chom, met ne blije ket kement-se d'ar roue gall a aloubas Toskana. Neuze e klaskas enebiñ, met ne gavas ket kalz a skoazell e Firenze, a dindan levezon Girolamo Savonarola, ur manac'h prezeger eus kouent dominikan San Marco. Dilezet e voe zoken gant e gendirvi Lorenzo ha Giovanni, a gave e oant bet laeret, hag ac'h eas gant kostezenn ar Republikaned ha hini ar C'hallaoued.

## Harlu
Piero a baouezas da enebiñ dre ma tostae arme c'hall Charlez VIII da Firenze ma roas d'ar roue gall kement a c'houlenne hep marc'hata zoken. Ken fuloret e oa ar bobl o welout pegen mezhus e plege an aotrou dirak an enebour ma rankas Piero hag e diegezh tec'hel kuit ha ma voe lakaet an arigrap war e balez. Adsavet e voe Republik Firenze renet gant Girolamo Savonarola, a embanne e oa Jezuz a oa roue nemetañ Firenze.

 

## Dimeziñ ha bugale
En 1498 etimezas d'e geniterv Alfonsina Orsini, ha pevar bugel o devo:

* Lorenzo (1492 - marvet yaouankik) ; 
* Lorenzo II de' Medici, tad da Caterina de' Medici ; 
* Clarice de' Medici (1493-1528), a zimezas da Filippo Strozzi il Giovane ; 
* Cosimo, marvet yaouankik.
Chuck Norris

**Carlos Ray "Chuck" Norris**, ganet d'an  ha marvet d’an , a oa un aktour stadunanat.

Brudet eo evel den ampart war an emgannañ hag evel c'hoarier Cordell Walker, anezhañ penndudenn ar stirad skinwel ''Walker, Texas Ranger''.

## Roll ar filmoù
### Sinema
*1969 : *The Wrecking Crew* (sevenet gant Phil Karlson).
*1972 : *Meng long guojiang* (Bruce Lee).
*1973 : *The Student Teachers* (Jonathan Kaplan).
*1974 : *Slaughter in San Francisco* (Lo Wei).
*1977 : *Breaker! Breaker!* (Don Hulette).
*1978 : *Good Guys Wear Black* (Ted Post).
*1979 : *A Force of One* (Paul Aaron).
*1980 : *The Octagon* (Eric Karson).
*1981 : *An Eye for an Eye* (Steve Carver).
*1982 : *Silent Rage* (Michael Miller).
*1982 : *Forced Vengeance* (James Fargo).
*1983 : *Lone Wolf McQuade* (Steve Carver).
*1984 : *Missing in Action* (Joseph Zito).
*1985 : *Missing in Action 2: The Beginning* (Lance Hool).
*1985 : *Code of Silence* (Andrew Davis).
*1985 : *Invasion U.S.A.* (Joseph Zito).
*1986 : *The Delta Force* (Menahem Golan).
*1986 : *Firewalker* (J. Lee Thompson).
*1988 : *Braddock: Missing in Action III* (Aaron Norris).
*1988 : *Hero and the Terror* (William Tannen).
*1990 : *Delta Force 2: The Colombian Connection* (Aaron Norris).
*1991 : *The Hitman* (Aaron Norris).
*1992 : *Sidekicks* (Aaron Norris, Beau Bridges, Mako, Jonathan Brandis, Joe Piscopo).
*1994 : *Walker Texas Ranger 3: Deadly Reunion* (Michael Preece).
*1994 : *Hellbound* (Aaron Norris).
*1995 : *Top Dog* (Aaron Norris).
*1996 : *Lords of Tanglewood* (Aaron Norris).
*1996 : *Forest Warrior* (Aaron Norris).
*2003 : *Bells of Innocence* (Ali Bijan).
*2004 : *DodgeBall: A True Underdog Story* (Rawshall Marshall Thurber).).
*2005 : *The Cutter* (William Tannen).

### Skinwel
*1993 - 2001 : *Walker, Texas Ranger* (Christopher Canaan, Leslie Greif ha Paul Haggis ; stirad).
*1993 : *Wind in the Wire*
*1998 : *Logan's War: Bound by Honor* (Michael Preece).
*2000 : *The President's Man* (Eric Norrist ha Michael Preece).
*2002 : *The President's Man: A Line in the Sand* (Eric Norris).
*2005 : *Walker, Texas Ranger: Trial by Fire* (Aaron Norris).

## Liammoù diavaez
*  ''Internet Movie Database''.

## Daveoù
Celtika

**Celtika** a zo anv ur bier melen (8,8°) graet gant ar Brasserie de Bretagne.
Kavet e vez pe e boutailhadoù bihan (33 cl), pe e boestadoù metal (50 cl) pe e fustadoù (30 l).

Bieroù all a vez graet gant Brasserie de Bretagne : Ar-Men, Britt, Dremmwel, ha Sant.

## Prizioù
2010: Mondial de la Bière e Straßburg

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel Celtika
* Bier Breizh
Razh godellek Lorentz

**Razh godellek Lorentz** (*Neophascogale lorentzii*) zo ur bronneg godellek a vev e Ginea Nevez. Ar spesad nemetañ eo er genad *Neophascogale*.
Razh godellek brizh

Ar **razh godellek brizh** (*Parantechinus apicalis*) a zo ur bronneg godellek hag a vev en Aostralia. Ar spesad nemetañ eo er genad *Parantechinus*.
Phascolosorex

***Phascolosorex*** zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ loened godellek a vev en Indonezia ha Papoua-Ginea Nevez.

## Spesadoù
* minoc'h godellek kof ruz, *Phascolosorex doriae*
* minoc'h godellek roudennoù strizh, *Phascolosorex dorsalis*
Minoc'h godellek roudennoù strizh

Ar **minoc'h godellek roudennoù strizh** (*Phascolosorex dorsalis*) zo ur bronneg godellek a vev e Ginea Nevez.
Pseudantechinus

***Pseudantechinus*** zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ razhed godellek a vev en Aostralia.

## Spesadoù
* *[[Pseudantechinus bilarni]]*
* *[[Pseudantechinus macdonnellensis]]*
* *[[Pseudantechinus mimulus]]*
* *[[Pseudantechinus ningbing]]*
* *[[Pseudantechinus roryi]]*
* *[[Pseudantechinus woolleyae]]*
Britt

**Britt** a zo anv ur bier (4,5°-6,4°) graet gant ar Brasserie de Bretagne e Tregon.

Pemp seurt a zo: hini melen *pils* (4,5°), hini melen (6°), hini rous (5,4°), hini gwenn (4,8°), hini goularz (6,4°) pe e boutailhadoù bihan (25-33 cl) pe e boutailhadoù bras (75 cl) pe e fustadoù (5-20-30 l) pe e packadoù.

Ar bieroù all a vez graet gant Brasserie de Bretagne a zo Ar-Men, Celtika, Dremmwel, ha Sant.

## Prizioù
2010: Britt gwenn, Mondial de la Bière e Straßburg

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar vreserezh Brasserie de Bretagne
* Bier Breizh
Sarcophilus

***Sarcophilus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ ur spesad bev nemetken hiziv an deiz: diaoul Tasmania.
Antechinus

***Antechinus*** zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ loened godellek a vev en Aostralia.

## Spesadoù
* *[[Antechinus adustus]]*
* *[[Antechinus agilis]]*
* *[[Antechinus bellus]]*
* *[[Antechinus flavipes]]*
* *[[Antechinus godmani]]*
* *[[Antechinus leo]]*
* *[[Antechinus minimus]]*
* *[[Antechinus stuartii]]*
* *[[Antechinus subtropicus]]*
* *[[Antechinus swainsonii]]*
Kala

**Kala** a vez lavaret a-wechoù eus deiz kentañ ar miz, pe eus mizioù zo:
**Kala-Genver*, d'ar 1añ a viz Genver,
**Kala-Meurzh*, d'ar 1añ a viz Meurzh,
**Kala-Ebrel*, d'ar 1añ a viz Ebrel,
**Kala-Mae*, pe *Kala-hañv*, pe *kelig-an-hañv*, d'ar 1añ a viz Mae,
**[[Kala-Goañv]]*, d'ar 1añ a viz Du. 

## Gerdarzh
Dont a ra ar ger *kala* eus an anv latin calendae, deiz kentañ pep miz e Roma gozh.
Viviane Hélias

**Viviane Hélias**, merc'h ur c'hemener, a zo ur vroderez vreizhat, genidik eus Bro an Aven.

## Levrlennadur
* 2007: *Broderies en Bretagne*, Hélène Cario/Viviane Hélias, Coop Breizh

## Liammoù diavaez
* War'l Leur 20 ans de broderie
Louzaouenn-an-hañv

**Louzaouenn-an-hañv** (*Convallaria majalis* e latin) a zo un anv plant geotennek kontammus, enno bleunioù gwenn pe roz frondus-tre. Profet e vezont d'ar 1 a viz Mae.
## Liammoù diavaez
* Plantkelt er wikipedia
* Plantkelt.net
* ''Le Télégramme'', 29/04/2004
Faustine Audebert

**Faustine Audebert**, ganet d'ar 26 a viz Gouere 1982 e Gwizien, a zo ur ganerez hag ur sonerez vreizhat. Kanañ a ra e brezhoneg hag e galleg. Seniñ a ra gant ar piano hag ar gitar-boud.
## Yaouankiz
Da 10 vloaz e krogas da zeskiñ seniñ ar piano e skol sonerezh Bruz. Goude-se eo bet e skol sonerezh e Roazhon endra studie el lise m(he doa kemeret an dibab sonerezh. Goude-se eo bet o studiañ ar sonerezh e Skol-veur Roazhon 2.

Unan eus pazennoù pouezusañ he hent er sonerezh eo bet Kreiz Breizh Akademi, Izhpenn 12 (2007-2010) gant Erik Marchand.

## Prizioù
* 2007 : Kan ar Bobl gant *Oz Quintet* (kan Breizh-Izel ha Breizh-Uhel ha jazz)
* 2006: Bogue d'argent

## Strolladoù
* Bayati 
* AGB 
* Arz Nevez/Roland Becker
* Turbogwerz
* OZ
* ZÕN
* Trio Andy (Faustine Audebert: kan, guitar tredan), Alexi Orgeolet (kan, lapsteel ha sevel pozioù) ha Nicolas Pointard (taboulinoù)
* Kaolila 
* Ital Express

## Pladennoù
* Bayati : *Foñs ar bed*, DROM ASSO, 2010
* Kreiz Breizh Akademi : *Izhpenn 12*, 2010

## Liammoù diavaez
* Faustine Audebert war modal-media
* Instagram Faustine Audebert
* Faustine Audebert war Facebook
* Faustine Audebert war Youtube

## Notennoù ha daveennoù
Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici

**Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici**, lesanvet *Pierfrancesco il Vecchio* (Firenze 1430 – 1476), a oa un arc'hantour ha diplomat italian eus an Tiegezh Medici e Firenze ar .

## Buhez
Mab e oa da Lorenzo il Vecchio ha da Ginevra Cavalcanti, niz enta da Gosimo il Vecchio a rene e kêr Firenze, ha kenderv da Piero il Gottoso, a renas goude marv e dad Cosimo e 1459.

Goude marv e dad e 1440, hag eñ en e 10 vloaz, e voe desavet Pierfrancesco gant e eontr Cosimo.

Meur a wech e voe kaset e voe da gannad : davet ar pab e 1458, davet Markiz Mantova e 1463. Anvet e voe da *Priore delle Arti* e 1459. Goude marv Cosimo e 1464 edo Pierfrancesco a-du gant e genderv Piero da gentañ, met treiñ a reas en e enep ken e kemeras perzh en irienn c'hwitet Luca Pitti e 1466. Pardonet e voe e ober gant e genderv Piero ha kenderc'hel a reas gant e labour e bank an tiegezh.

## Dimeziñ ha bugale
E 1451 e timezas da Laudomia Acciaiuoli, ha daou vab o doe : Lorenzo (1463-1503) ha Giovanni (1467-1498). Anvet e voent *Popolano* evit ober ar c'hemm gant tiegezh o c'henderv, an *tirant* Piero il Fatuo.

## Marv
Mervel a eure Pierfrancesco e 1476 hag advabet e voe e vugale gant o eontr Lorenzo il Magnifico.

## Liammoù diavaez
* Dihelloù diwar-benn an tiegezh Medici enlinenn
Aspled

Un **aspled** zo ur voger pe ur gael, a c'haller ilinañ outi, lakaet war ribl ur pont, ur c'hae pe e lec'hioù all evit mirout ouzh an dud a gouezhañ diwarno.
Ar c'harid zo un doare aspled ivez.
Alain Goutal

**Alain Goutal**, ganet d'an 30 a viz Gwengolo 1948, a zo treser, senarier ha skriteller.

## Oberennoù
### Senarioioù
* BD Classic 
* Lidwine saga
### Skritelloù
* Festival plin An Danoued
* 50 vloaz kan-ha-diskan ar Vreudeur Morvan
### Tresadennoù
* Anne Zadenn 
* Histoires de Nantes au XIXe siècle
* Kanata
* Lidwine saga
* Saint-Malo 
## Liammoù diavaez
* Blog Alain Goutal
Brikenn

Ar **brikenn**où zo doareoù mein a farder gant douar pri meret, moullet ha sec'het hag a vez kemeret gant ar vañsonerien da sevel mogerioù.
Izelvos

Un **izelvos** zo ur seurt kizelladur a stumm skeudennoù hag a vez nebeut war valir diouzh o gorreenn diazez.

## Pennad kar
*uhelvos
Kalvar

Ur **c'halvar** zo skeudennadur pasion Jezuz-Krist, e stumm ur groaz-vaen kizellet, gant meur a dudenn en-dro d'ar groaz. E Breizh eo stank ar c'halvarioù. E-kichen an ilizoù hag ar chapelioù e vezont kavet.

## Kalvarioù meur Breizh
Seizh kalvar bras a zo e Breizh:
*Kalvar Gwezhennoù
*Kalvar Gwimilio
*Kalvar Pleiben
*Kalvar Plougastell-Daoulaz
*Kalvar Plougonven
*Kalvar Sant-Tegoneg
*Kalvar Tronoan, e Sant-Yann-Drolimon

## Skeudennoù

Restr:Calvaire Plougastel face Est.jpg|Kalvar Plougastell-Daoulaz
Restr:FRANCE - Bretagne - Pleyben - Calvaire (06-08-2004), 1.JPG|Kalvar Pleiben
Restr:ND de Tronoën Calvaire 2B.jpg|Kalvar Tronoan
Restr:FR-29191 detailcalvaire02.jpg|Tamm eus kalvar Plougonven
Restr:Saint Thegonnec calvaire 03.jpg|Kalvar Sant-Tegoneg
Restr:Nizon calvaire.jpg|Kalvar Nizon
Restr:JesusCombarro.JPG|Ur c'halvar e Combarro, e Galiza
Kazel (savouriezh)

**Kazel** a reeer, er savouriezh, eus lodenn gostez ur savadur bras, rannet un tammig diouzh al lodenn greiz. E savadurioù bras evel ar c'hestell pe an ilizoù e kaver kazelioù. Peurvuiañ e vez ur gazel a bep tu d'al lodenn greiz eus ar savadur.
Goulazh

Ar **goulazh** (*goulazhenn*) zo plenk tanav, hir ha ledan, a dacher war e c'hebroù hag a dalvez da skor d'ar sklent, d'an teol...
Kloc'hdi

Ur **c'hloc'hdi** zo un doare tour, war un iliz, uhel pe uheloc'h, ma'z eus ur c'hloc'h pe meur a hini. Peurvuiañ e lavarer **tour an iliz**, ha netra ken, pe neuze gant anv ar barrez: *tour Plouenan, tour Plouvorn*.

 a vez a-wechoù e lein an tour. Un aspled mein ez int, toull-didoull, hag a vez ouzh hent-tro kloc'hdioù zo.

## Notennoù
Kolonenn

Ur **golonenn** zo un elfenn savouriezh, kranennek he stumm peurliesañ, a dalvez da skor a-sonn evit harpañ savadurioù zo.

## Gwelout ivez
* Piler
Kouldri

Ur **c'houldri** zo ur savadur, e stumm un tour peurliesañ, a dalveze, er Grennamzer, da reiñ goudor d'an dubeed doñv. E-kichen kestell pe manerioù e veze kavet ar c'houldrioù, e Breizh, rak ne oa nemet an noblañs a c'halle desevel dubeed.

Ar c'houldrioù kentañ e Breizh a voe savet en  ha . Evit gallout bezañ perc'henn war ur c'houldri e ranke un noblañs bezañ perc'henn ivez war 300 devezh-arat en trowardroioù.

Ur roll a-bouez o doa ar c'houldrioù gant ar c'hig pourvezet koulz ha gant ar c'haoc'h-evned a yae d'ober temz. Daoust da se ne oa ket un dra vat d'ar beizanted ha roudoù a zo chomet eus ar c'hudennoù degaset dezhe gant an dubeed e kaier klemmoù Gwenezan e 1789 ma c'houlennont o defe an dizober eus al loened doñv-se abalamour d'ar reuz a lakaont war o farkeier.

## Notenn
Alain Le Quernec

**Alain Le Quernec**, ganet d'ar 15 a viz Du 1944 er Faoued, a zo un treser-kazetenn, ur grafour hag ur skriteller breizhat. Labourat a ra gant Le Monde da skouer. Kelenner war an treserezh eo bet e Metz, Konstantin ha Kemper. Studiet en doa an treserezh e Pariz etre 1961 ha 1964 hag ar graferezh gant Henryk Tomaswesky e Pologn er bloavezhioù 1970. 

## Levrlennadur
* *Alain Le Quernec, graphiste/affichiste*
Kranell

Ar **c'hranelloù** zo digorioù graet e laez ur voger-greñv, un tour, hag a dalveze d'en em zifenn, da dennañ war an enebourien e-keit ma chomed er goudor.
Maen-ben

Ar **mein-ben** (*maen-ben* en unander) zo mein zo bet roet stumm dezho gant un den a vicher war-bouez ur morzhol ha kizelloù. Implijet e vezont da sevel mogerioù zo plaen o gorreenn.
Maen-badez

Ur **maen-badez**, pe **maen-font**, zo un doare kibell en ilizoù katolik ma vez lakaet dour benniget da vadeziñ an dud a-us dezhi e lidoù anvet badeziantoù.


Musée Bardo 19.jpg| Maen badez eus ar e Kelibia (Tunizia).
Sjogestakyrkan babtismal font1.jpg|Maen badez eus ar  e Sveden.
Baptismal Font Magdeburg.jpg|Maen-badez iliz-veur Magdeburg (Alamagn).


Fonts Baptismaux Cathédrale de Metz.jpg| Maen badez e Metz, ur gibell roman anezhañ.
Bapteème 1.JPG|Maen badez e Charleville-Mézières.
Maner

Ur **maner** zo ti-annez un aotrou, un noblañs. Un doare kastell bihan eo.

## Gerdarzh
* Eus al latin *manere*, "menel", dre ar galleg kozh *maneir*, anv-kadarn deveret diouzh ar verb *manoir*, "menel" ().
*Hervez Bernard Tanguy, ger deuet eus al latin *manerium*.)

## Manerioù Breizh
Kalz manerioù brudet zo er vro, en o zouez :
*Maner ar Genkiz e Nizon, ma voe desavet Théodore Hersart de la Villemarqué
*Maner Keransker, e Kemperle, bet prenet gant Théodore Hersart de la Villemarqué e 1850 ha ma varvas
*Maner Rustefan e Nizon c'hoazh
*Maner Kerioled e Konk-Kerne
*Maner Kergroadez e Brelez
*Maner Kernod e Mellag
*Maner Keryann e Sant-Nouga
*Maner Mezedern, e Plougonven, ma voe skrivet ar C'hatolicon.
*Maner Kerverder e Langoad
 
## Gwelet ivez
*An Tad Maner

## Notennoù
Mañsonerezh

Ar **mañsonerezh** eo al labour sevel an tiez hag ar savadurioù, a vez graet gant ur mañsoner. Implijet e vez mein vañson pe vein alvezel a vez diboullet, drailhet, stummet, lakaet asamblez, lakaet da vezañ stabil dre ar c'hempouez pe gant ur materi pegañ pe ur stag.

## Pennadoù kar
* Mañsoner
Nev

An **nev**, en ilizoù, zo kevrenn greiz ar savadur. 

Dont a ra ar ger brezhonek *nev*, evel ar ger gallek *nef*, eus ar ger latin *navis*, "bag", hag anvet eo bet evel-se abalamour, moarvat, m'eo heñvel stumm an tamm savadur-se ouzh hini kouc'h ur vag, gant bolzoù al lein.
Piler

Ur **piler** zo ur pezh mañsonerezh hir hag a-serzh, pe un doare post bras, a dalvez da reiñ harp d'un dra bennak.
Piñsin

Ur **piñsin**, pe ur **pileter**, zo un doare lestr maen, ennañ dour benniget, a gaver e diabarzh an ilizoù, e-kichen an nor pan eer tre.

Kustum eo ar gristenien da soubañ o bizied er piñsin dour benniget a-raok ober sin ar groaz pan eont en un iliz.

A bep seurt piñsinoù zo : darn zo mein kleuzet, ha netra ken, re all zo kizellet er marmor a-wechoù.


Santa Anastasia (Verona) - Stoups - Gabriele Caliari.jpg|E Verona, en Italia
Benitier 1.JPG|En iliz Saint-Rémy e Charleville-Mézières
Bénitier à tête d'oiseau de nuit église de Cezy (13 e siècle) Yonne.JPG|En iliz Cézy (Yonne).
Jean-Baptiste Pigalle bénitier.jpg|Kizellet gant Jean-Baptiste Pigalle, en Iliz Saint-Sulpice (Paris)
Drosendorf (Aufsess) Kirche Weihwasserbecken.jpg|En iliz Drosendorf an der Aufseß, Hollfeld, Bavaria
Dirac, Charente, France, St.Martial, Bénitier 2012.jpg|En iliz Dirac (Charente)


## Krennlavar
:*N'eo ket a-walc'h staotat er piñsin*
:*ha mont er-maez da c'hoarzhin.*
Derby

Ur gêr eus Bro-Saoz eo **Derby** (saozneg : /ˈdɑrbi/), war lez ar stêr Derwent, e Derbyshire.

* Derby Museum and Art Gallery, ur mirdi e Derby.
David Le Gac

**David Le Gac**, ganet e Konk-Kerne e 1970, a zo broder ha kelenner war ar broderezh. Kinnig a ra e gentelioù e Brest, Plouigno ha Rosko.
Broder

Ur **broder** a zo un den a zo e vicher ober broderezh.

## Broderien brudet
* Paul Balbous
* David Le Gac
* Viviane Hélias
* Pascal Jaouen
* Jean-Michel Pérennec

## Levrlennadur
* 2009: *Costumes de Bretagne*, Yann Guesdon, Palantines
* 2007: *Broderies en Bretagne*, Hélène Cario/Viviane Hélias, Coop Breizh
* 2005: *Le Brodeur bleu*, Pascal Jaouen, Danièle Le Pape, Florence Grall, 111 p, Le Télégramme, ISBN-10: 2848331445, ISBN-13: 978-2848331447 
*2000: *[[ArMen]]*, Here 2000, niv. 115, *Pascal Jaouen, brodeur*.
Bayati

Bayati a zo ur strollad sonerien breizhat.

## Sonerien
* Faustine Audebert: kan
* Florian Baron: oud
* Gabriel Faure: biolin
* Gurvant Le Gac: fleüt
* Gaël Martineau: taboulinoù
* Gaëtan Samson: taboulinoù

## Pladennoù
* 2010: *Foñs ar bed*, DROM ASSO

## Liammoù diavaez
* myspace Bayati
Sivolez

Ar **sivolez** a zo plant geotennek, *Allium fistulosum* o anv skiantel.

## Uhelder
40 cm
## Keginerezh
* An delioù hag an ognon
## Liammoù diavaez
* Plantkelt er wikipedia
* Plantkelt.net
## Daveoù ha notennoù
Alda Carvalho

**Alda Carvalho** a zo bet ganet e 1976.

C'hoarierez echedoù portugalat.

Mestr Etrebroadel (Maouezi) "FIDE" eo.

2 041 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
 .
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Álvaro Faria

**Álvaro Faria** zo ur c'hoarier echedoù portugalat aktour ha skrivagnour.
a zo bet ganet e 1954.

## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Ana Filipa Baptista

**Ana Filipa Neto Sintra Baptista**, bet ganet d'ar 24 a viz Genver 1990, zo ur c'hoarierez echedoù portugalat.

Mestrez Etrebroadel en FIDE eo abaoe 2007. D'an 31 a viz Mae 2025 e save he renkoù da 2 008 er c'hoari boas, da 2 048 en doare *blitz* ("luc'hedenn") ha da 2 069 er c'hoari prim.

Studierez war ar stlenneg eo bet e skol-veur Lisbon.

## Daveennoù
Ângela Gonçalves

**Ângela Gonçalves** a zo ur c'hoarierez echedoù portugalat.

C'hoari a ra et c'hleub "Grupo de Xadrez da Guarda" 
.

2 081 edo he renk Elo e 2004
 .

## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
António Antunes

**Antonio Antunes** a zo bet ganet e 1962.

C'hoarier echedoù portugalat.

Mestr Etrebroadel (FIDE) abaoe 1985, Mestr Meur (FIDE) abaoe 1994 eo.

E renk Elo uhelañ a voe 2 545.

2 496 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011.

## Liammoù diavaez
* E bartiennoù e Chessgames
## Notennoù ha daveoù
Ariana Pintor

**Ariana Pintor** bet ganet e 1988 a zo ur c'hoarierez echedoù portugalat. Mestr (Maouezi) (FIDE) abaoe 2004.
He renk Elo uhelañ a voe 2 178. 2 119 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.

## Liammoù diavaez
* He fartiennoù e Chessgames

## Notennoù ha daveoù
Catarina Leite

**Catarina Leite** a zo bet ganet d'an 20 a viz Genver 1983 e Portugal. Ur c'hoarierez echedoù portugalat a zo anezhi. Mestr Etrebroadel (Maouezi) (FIDE) abaoe 2000 eo.

2 143 edo he renk Elo e 2013.

## Liammoù diavaez
* He fartiennoù e Chessgames
## Notennoù ha daveoù
Carlos Pereira dos Santos

**Carlos Pereira dos Santos** a zo bet ganet d'an 20 a viz Genver 1972 e Portugal.

C'hoarier echedoù portugalat.

Mestr Etrebroadel (FIDE) eo.

E renk Elo uhelañ a voe 2 442.

2 404 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.

## Liammoù diavaez
* E bartiennoù e Chessgames
## Notennoù ha daveoù
Hélène Brunet

**Hélène Brunet** zo ur c'hitarourez ha sonerez laoud.

## Strolladoù
* Belen
* Chouk
* David Pasquet Group
* Gurvan Le Gac/**Hélène Brunet**
* **Hélène Brunet**/Emily Hawkes
* Izhpenn12
* Krismenn
* La Godinette
* Le Biniou en Liberté
* Nicola Hayes/**Hélène Brunet**
* Skrilh
* Sylbat
* Trio Pasquet
* Yann-Fañch Perroches/Nicola Hayes/**Hélène Brunet** 

## Pladennoù
* Kreiz Breizh Akademi: *Izhpenn 12*, 2010

## Liammoù diavaez
* myspace Hélène Brunet
* M'hoc'h eus c'hoant da selaou Izhpenn 12
Bulbul aour

Ar **bulbul aour** a zo ur golvaneg, *Calyptocichla serina* an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad *[[Calyptocichla]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika, en un takad hag a ya eus Sierra Leone da C'habon, Angola ha biz Republik Demokratel Kongo. E gavout a c'heller e Bioko (Ginea ar C'heheder) ivez.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
*serina'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Dora Leal

**Dora Leal** a zo bet ganet e 1984 e Portugal.

C'hoarierez echedoù portugalat.

He renk Elo uhelañ a voe 2 081.

2 027 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Ebrel 2011
.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Fátima Vieira

**Fátima Vieira** a zo bet ganet d'ar 16 a viz Mae 1969 e Portugal.

C'hoarierez echedoù portugalat.

2 075 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.

## Liammoù diavaez
* Ur bartienn e Chessgames
## Notennoù ha daveoù
Fernando Silva

**Fernando Ribeiro da Silva** a zo bet ganet d'ar 4 a viz Eost 1950 e Portugal, ur c'hoarier echedoù portugalat eo.

Mestr Etrebroadel (FIDE) eo abaoe 1975. Gounezet en deus ar c'hampionad portugalat echedoù e 1975, 1976, 1977, 1981 ha 1987.

E renk Elo uhelañ a voe 2 385, e miz Gouere 1994.

2 357 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.

## Liammoù diavaez
* E bartiennoù e Chessgames
## Notennoù ha daveoù
Joaquim Durão

**Joaquim Durão** a zo bet ganet d'ar 25 a viz Here 1930 e Lisbon (Portugal) ha marvet en hevelep lec'h d'ar 21 a viz Mae 2015 en hevelep lec'h.

C'hoarier echedoù portugalat.

Mestr Etrebroadel (FIDE) abaoe 1975 e oa.
Tredeog Etrebroadel (FIDE) abaoe 1985 e oa.
13 gwezh e voe Kampion Portugal.
Kadoriad Kevre Portugal an Echedoù e voe.

E renk Elo uhelañ a voe 2 197.

1 928 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.
## Liammoù diavaez
E bartiennoù e Chessgames
## Notennoù ha daveoù
Down II: A Bustle in Your Hedgerow

***Down II: A Bustle in Your Hedgerow*** eo eil pladenn ar strollad heavy metal stadunanat Down, embannet ar e 2002. An istitl "*A Bustle in your Hedgerow*" a zo tennet eus komzoù ar ganaouenn "*Stairway to Heaven*" gant Led Zeppelin.

### Roll ar c'hanaouennoù

# "Lysergik Funeral Procession" – 3:10
# "There's Something on My Side" – 5:21
# "The Man That Follows Hell" – 4:33
# "Stained Glass Cross" – 3:37
# "Ghosts Along the Mississippi" – 5:06
# "Learn From This Mistake" – 7:14
# "Beautifully Depressed" – 4:53
# "Where I'm Going" – 3:11
# "Doobinterlude" – 1:50
# "New Orleans Is a Dying Whore" – 4:16
# "The Seed" – 4:21
# "Lies, I Don't Know What They Say But..." – 6:22
# "Flambeaux's Jamming With St. Aug" – 0:59
# "Dog Tired" – 3:22
# "Landing on the Mountains of Meggido" – 7:49

### Sonerien

*Phil Anselmo – kan, gitar war "Landing on the Mountains of Meggido"
*Pepper Keenan – gitar
*Kirk Windstein – gitar
*Rex Brown – gitar boud
*Jimmy Bower – taboulinoù
NOLA (pladenn)

***NOLA*** eo kentañ pladenn ar strollad heavy metal stadunanat Down.
Embannet eo e 1995. Kanaouennoù ar bladenn a zo bet skrivet dreist-holl gant Phil Anselmo ha Pepper Keenan etre 1990 ha 1995. An titl a zo berradenn New Orleans (N.O.), Louisiana (La.).

### Roll ar c'hanaouennoù
# "Temptation's Wings" – 4:24
# "Lifer" – 4:39
# "Pillars of Eternity" – 3:56
# "Rehab" – 4:03
# "Hail the Leaf" – 3:28
# "Underneath Everything" – 4:46
# "Eyes of the South" – 5:14
# "Jail" – 5:18
# "Losing All" – 4:21
# "Stone the Crow" – 4:43
# "Pray for the Locust" – 1:08
# "Swan Song" – 3:35
# "Bury Me in Smoke" – 7:04

### Sonerien
*Phil Anselmo - kan, gitar war "Pray for the Locust"
*Pepper Keenan - gitar
*Kirk Windstein - gitar, gitar boud
*Jimmy Bower - taboulinoù
Down III: Over the Under

***Down III: Over the Under*** eo trede pladenn ar strollad heavy metal stadunanat Down. Embannet eo bet e 2007.

### Roll ar c'hanaouennoù
# "Three Suns And One Star" - 5:40
# "The Path" - 4:10
# "N.O.D." - 4:00
# "I Scream" - 3:48
# "On March The Saints" - 4:10
# "Never Try" - 4:55
# "Mourn" - 4:43
# "Beneath The Tides" - 5:32
# "His Majesty The Desert" - 2:25
# "Pillamyd" - 5:14
# "In The Thrall Of It All" - 6:20
# "Nothing In Return (Walk Away)" - 8:55
# "Invest In Fear (Bonus)" - 5:20

### Sonerien
*Phil Anselmo – kan, gitar war "The Path"
*Pepper Keenan – gitar
*Kirk Windstein – gitar
*Rex Brown – gitar boud
*Jimmy Bower – taboulinoù
Luís Galego

**Luís Galego** a zo bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1966 e Porto (Portugal).

C'hoarier echedoù portugalat.

Mestr Meur (FIDE) abaoe 2002 eo.

10 gwezh e c'hoarias e skipailh Portugal en Olimpiadoù Echedoù.

Kampion Portugal e voe e 1997, 1998, 2004 ha 2005.

E renk Elo uhelañ a voe 2 543.

2 501 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011.

## Liammoù diavaez
* E bartiennoù e Chessgames

## Notennoù ha daveoù
Margarida Coimbra

**Margarida Coimbra**, ganet d'an 22 a viz C'hwevrer 1983 e Portugal, a zo ur c'hoarierez echedoù portugalat.

Mestr (Maouezi) (FIDE) abaoe 2000 eo.

C'hoari a ra er C'hleub "AM Palma e Arredores - Lisboa".
He renk Elo uhelañ a voe 2 124.

2 110 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.

## Liammoù diavaez
* He fartiennoù e Chessgames
* Campeato Nacional Feminino

## Notennoù ha daveoù
Al-Qaida

**Al-Qaida** (arabeg : **القاعدة** *al-Qā'ida*, "an Diazez") zo ul luskad islamour savet gant ar cheikh Abdoullah Yousouf Azzam (1941-1989) hag e ziskibl Ousama ben Laden (1957-2011) e 1988. Dre ar sponterezh e klask lakaat e soñjoù da vont war-raok, hag an taol pennañ kaset da benn gantañ eo Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001 a-enep ar *[[World Trade Center (1973-2001)|World Trade Center]]* e New York e miz Gwengolo 2001.

Goude marv Ousama ben Laden e 2011, an aozadur zo bet suj d'an Egiptad Ayman al-Zawahiri (1951-2022).
## Aozadur
Pennaenn Al-Qaida eo kreizennadur an urzhioù, padal e vez aotreet frankiz a-fed oberiantizoù. Goude mare ar *[[War on Terror]]* ("Brezel ouzh ar Spont"), pennoù meur an aozadur Al-Qaida zo bet troc'het diouzh an izili all. Evit talañ ouzh ar gudenn arvarus-se ez eo bet digreizennet ar c'huzul-meur. Lakaet eo bet da dalvezout un aozadur nevez diazezet war rann-vroioù meret gant strolladoù al-Qaida. Evit darn arbennigourien ar sponterezh n'eo ket gwir ez eo mestr pennoù an aozadur war an holl izili hag an holl liveoù urzhiañ. Ben Laden a oa ur mestr evit ar mennozhioù hag an embann anezho war-zu ar vuzulmaned all troet d'ar feulster a-raok ma vefe lazhet. Evit an arbennigourien ez eo bet rannet Al-Qaida dre veur a skourr lec'hel, hag ar strolladoù-se n'int ket liammet kement-se kenetrezo.