open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dorset Street (Spitalfields)

**Dorset Street** a oa ur straed e-kreiz karter Spitalfields en East End e Londrez, e Bro-Saoz. Arabat eo kemmeskañ ar c'harter-se gant an hent gant ar memes anv e Marylebone, el lodenn eus Londrez anvet West End. 

Brudet e oa bet evel "*the worst street in London (gwashañ straed Londrez)*". Eno e voe lazhet Mary Jane Kelly gant ar muntrer brudet Jack the Ripper d'an 9 a viz Du 1888. Ar muntr euzhus a voe sevenet e lojeiz ar vaouez a oa lec'hiet en Niverenn 13, e Miller's Court, un hent tremen etre ar 26 hag ar 27, Dorset Street.

## Istor
Savet e voe e 1674 hag anvet 'Datchet Street' (kazi sur diwar anv William Wheler of Datchet, perc'henn an douaroù) ; nebeut amzer goude e voe adanvet Dorset Street. Evit an annezidi e oa anavezet evel "Dosset Street" pe "Dossen Street", marteze dre ma oa re ziaes da zistagañ gant an enbroidi pe dre ma oa kalz tiez doare doss-house.

Un alez Little Paternoster Row a oa liammet ouzh Dorset Street ha Brushfield Street. E-kreiz an XIXvet kantved, un den anvet John Miller en devoa savet ranndioù el liorzhoù a-dreñv perc'hennet gantañ er 26 ha 27, e kostez norzh Dorset Street. Evit mont en dachenn vihan-se e oa ret dont dre ur strizhenn etre ar 26 hag ar 27, anvet neuze Miller's Court. En Niverenn 13 e Miller's Court e voe lazhet Mary Jane Kelly, el lodenn a-dreñv eus ar savadurioù er 26 Dorset Street.
Counter-Strike: Global Offensive

**Counter Strike : Global Offensive** a zo ur c’hoari FPS strategiel savet gant Valve Corporation.

Kavet e vez war ar savenn Steam. E 1999 e oa embannet ar c'hentañ c’hoari Counter-Strike. E Counter Strike : Global Offensive ez eus modoù c'hoari lies: « degouezhel, Death Match, Wingman, Competitive, sniper nij, redadeg d'an armañ » .

## Ar c'hoari
E-barzh ar c'hoari ez eus dioù skipai (Counter Terrorist / Terrorist). A re Counter Terrorist rankout diemorsañ ar bomben hag a re Terrorist rankout 
plantañ ar bomben. E-barzh ar match ez eus 16 milgin hag a re en deus 16 pouent a gounez ar match ha gounez pouentoù evit renkadur (Silver I / Silver II
Silver III ...). Evit renkadur "Silver I" ret eo gounez 10 match kevezadeg. En kevezadeg ar skipaioù en deus pemp c'hoarier en skipaioù.
                

## Ar Renkoù
# silver I
# silver II
# silver III
# silver IV
# silver elit
# silver elit master
# nova I
# nova II
# nova III
# nova IV
# master guardian I 
# master guardian II
# master guardian elit
# Sherif
# legendary eagle
# legendary eagle master
# Supreme master first class
# The Global Elite

## Ar skinoù
Treuzwiskoù a zo evit bravaat an armoù hag a goust arc’hant gwirion. Bez e eus meur a stal ha meur a ralete

Da skouer: 
* Doare diazez
* Doare artizantel
* Doare Mil-Spec 
* Doare greantel
* Doare ral
* Doare klaset
* Doare uhelaet
* Doare kuzh
* Doare a-feson
* Doare eksotek.

Breman skouer resisoc'h hervez an arm: 
* AWP|Hyper Beast (90$) 
* Karambit|Tiger tooth (230$) 
* AWP|Dragon Lore (7500$)
Beckfoot

**Beckfoot** zo ur gêriadenn e parrez Holme St. Cuthbert e Cumbria, 40&nbsp;km er gornaoueg da Garlisle, war aod ar Solway Firth. Eno edo ar c'hreñvlec'h roman Bibra.

## Douaroniezh

## Istor

## Anv
* Dizanv Ravenna 1074 : BRIBRA, diwar *bebro-* eus *beber* "avank"
* **bhebhrus* : "ar brun" > (sk.), (av.), (lat.), (gaul.), (fr.), (vha.), (v. isl.), (lit.), (pruss), (vs.), (rus.)
 
## Notennoù
Karambit

Ar **c'harambit** (Yezh Minangkabau: *kurambik* pe *karambiak*) zo ur gontell vihan kromm eus Azia ar gevred. Graet e vez *karambit* eus ar gontell-se er Filipinez hag e darn eus broioù ar C'hornôg, ha *kerambit* en indonezeg hag e malayeg.

An doare *karambit* a gaver e broioù ar C'hornôg zo unan pell diouzh spered an hini orin. N'eo ket mui un ostilh peizant savet-gros. Savet eo gant danvez ker ha tevoc'h eo ar gontell evit ma vefe aesoc'h da zougen en dorn.
Jacques Choffel

**Jacques Choffel** (14 Kerzu 1915 - 8 Genver 1996) zo un istorour gall hag en deus savet meur a levr diwar-benn istor Normandi hag istor Breizh.

## Levrioù
**Le Duc Charles Ier d'Orléans : Chronique d'un prince des fleurs de lys*, Paris, Nouvelles Éditions Debresse, 1968, 326 p.
**La Guerre de succession de Bretagne*, Paris, Éditions Fernand Lanore, 1975, 192 p.
**Le Dernier Duc de Bretagne : François II*, Paris, Éditions Fernand Lanore, 1977, 280 p.
**La Bretagne sous l'orage Plantagenêt*, Paris, Éditions Fernand Lanore, 1979, 248 p.
**Robert de Normandie : Le duc aux courtes bottes*, Paris, Éditions Fernand Lanore, 1981, 239 p.
**Louis VIII le Lion : Roi de France méconnu Roi d'Angleterre ignoré*, Paris, Éditions Fernand Lanore, 1983, 224 p.
**Richard Cœur de Lion : ...et l'Angleterre cessa d'être normande*, Paris, Éditions Fernand Lanore, 1985, 261 p. 
**Mais où sont les Normandes d'antan*, Paris, Éditions Fernand Lanore, 1988, 219 p.
**Richard Sans Peur : Duc de Normandie 932-996*, Paris, Éditions Fernand Lanore, 1999, 221 p.
Scrap Mechanic

**Scrap Mechanic** zo ur c'hoari video doare poull-traezh ha drevezadur sevenet war Windows gant ar studio seveniñ hag embannet svedat  Axolot Games, lec'h ma chell ar c'horierien sevel mekanikoù, kirri ha savadurioù. An tu a zo da lakaat war ziskouez ar c'hrouidigezhioù enlinenn. Ar stumm kentañ eus ar c'hoari a oa bet embannet d'an 20 a viz Genver 2016, hag a oa ur stumm lec'h ma oa tu krouiñ gant an holl parzhioù evit sevel. Devezh an embann, e oa ar c'hoari gwerzhetañ war ar savenn Steam hag a-vras eo bet gwerzhet etre 1–2 milion a gopiennoù. Un ouzhpennadur a zo bet unan dreistbevañ, gant doareoù da c'hoari nevez evel loened gouez, dastum danvez diazez, sevel loened, ha keginañ. Ouzhpenn-se ez eus bet digoret ar bed dindan-vor. Embannet eo bet d'ar 7 a viz Mae 2020. Ar c'hoari Scrap Mechanic a oa bet an trede c'hoari gwerzhetañ war goude an ouzhpennadur.
Charles Maurras

**Charles Maurras**, ganet d'an 20 a viz Ebrel 1868 e Martigues (Provañs) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Du 1952 e Saint-Symphorien-lès-Tours (Indre-et-Loire), a oa ur c'hazetenner, prederour, politikour, ha barzh gall, ezel eus an Akademiezh c'hall. Brudet eo abalamour d'e soñjoù enepyuzev, broadelour, a reer nationalisme intégral anezho.

Perzh a gemeras el luskad Felibrige, agnostek e oa e-pad e yaouankiz. Goustadik e oa aet war-zu ar gatoligiezh. E penn ar gazetenn ''L'Action française'' , kazetenn al luskad roueelour Action Française, e oa gant Léon Daudet, Jacques Bainville ha Maurice Pujo. An *Action Française* a oa ul luskad broadelour hag enep-reveulzier ha sevel a rae a-du gant distro ar vonarkiezh dre hêrezh, enep ar parlamant, enepyuzev ha digreizennet. Stourm a rae enep an hiniennelouriezh hag ar pezh a anve "Stadoù er Stad". Gant harp Maurras, an Action Française a zeuio da vezañ ar strollad politikel ha speredel kreñvañ eus an tu dehoù pellañ da vare an Trede Republik. Krouer mennad ar vroadelouriezh hollek (nationalisme intégral) eo Maurras.

E-pad an Eil Brezel-bed e voe enebet ouzh an Trede Reich met harpañ a rae Renad Vichy. Goude ar brezel e voe rebechet dezhañ ar fedoù-se ha kondaonet e voe d'an toull-bac'h da viken d'an 28 a viz Genver 1945. Abalamour d'ar gondaonidigezh-se e voe skarzhet kerkent eus an Akademiezh c'hall (gortozet e voe e varv evit lakaat un den all en e blas) ha skarzhet e voe ivez eus al luskad Felibrige.

## Arroudoù
**"L'entreprise raciste est certainement une folie pure et sans issue"*

## Notennoù ha daveennoù
Amfiloged

An **Amfiloged**, pe **Amfilogiai** (Ἀμφιλλογίαι e henc'hresianeg, el liester; Ἀμφιλλογία Amphillogia en unander) a oa douezed an tabutoù. 

Hervez Teogonia ar barzh Hesiodos e oant merc'hed d'an doueez Eris ha c'hoarezed d'an doueed Ponos ("bec'h, trevell, labour"), Lete ("Ankounac'h"), Limos ("Naonegezh"), Algae ("Poanioù"), Hisminai ("emgannoù"), Makhai ("brezelioù"), Fonoi ("Muntroù"), Androktasied ("lazhadegoù"), Neikea ("chabous"), Pseudea ("Gevier"), Logoi ("istorioù"), Disnomia ("Anarkiezh"), Ate ("Rivin"), ha Horkos ("Le").
Rinatu Coti

**Rinatu Coti** (Aiacciu, 20 a viz Kerzu 1944) zo ur skrivagner eus Korsika hag a skriv e korseg.

Kenlabouret en deus gant ar c'helaouennoù *U Muntese*, *A Spannata*, *Rigiru* hag *U Taravu*. Kensavet en deus, gant Pasquale Marchetti, dornlevr *[[Assimil]]* evit deskiñ korseg. Bez' eo unan eus ar re o deus skrivet ar muiañ er yezh-se en  hag unan eus ar skrivagnerien gorsek a zo bet troet ar muiañ e yezhoù all.

## Oberennoù
### Komz-plaen

### Barzhonegoù
**Par viaghju* (1974-85)
**U labirintu* (1988) 
**Aligria* (1989) 
### C'hoariva

### Arnodskrid
* *Intornu à l'essezza* (1978)
Henriette Bro-C'hall (1727-1752)

**Henriette Bro-C'hall** (1727-1752) a oa eil merc'h ar roue gall Loeiz XV, ha c'hoar gevell Elesbed Bro-C'hall (1727-1759).

## Istor
En 1725 e oa bet dimezet Loeiz XV gant e eontr, dug Bourbon, d'ar briñsez polonat harluet Maria Leszczyńska, 7 vloaz koshoc'h eget ar paotr nevez. Mall a oa reiñ un diskennad da skour gall an Tiegezh Bourbon, pa oa o vont da fall gant ar c'hleñvedoù ha gwallzarvoudoù entre 1711 ha 1714 ; ouzhpenn-se e oa c'hoant da virout ouzh kuruniñ dug Orlañs, a doujet gant dug Bourbon.

## Goude an disparti
Pa voe aet he c'hoar da Spagn e chomas Madame Henriette el lez, ma veze lavaret "*Madame*" anezhi. Ne zimezas ket.

### Karantez
Karantez he dije bet ouzh he c'henderv, dug Chartres. Da gentañ ne enebas ket ar roue, met dre abegoù diplomatek e rankas o dispartiañ. Gant eured an daou genderv e vefe bet uhelaet re an dug, drouklaouen neuze roue Spagn, tostañ goudevezhour ar roue ma vije marvet an daofin Louis-Ferdinand de France (1729-1765) hep mab bev.

### Mamm Gast

### Sonerezh
Clement Attlee

**Clement Attlee,  Kont Attlee** (3 a viz Genver 1883 - 8 a viz Here 1967) a oa ur politiker saoz. E penn Strollad al Labour e voe eus 1935 da 1955 ha Kentañ Ministr ar Rouantelezh Unanet e voe etre 1945 ha 1951.

Ganet e voe e Londrez hag ober a reas e studioù e Skol-veur Oxford. O welet ar baourentez a rene en East End e troas da sokialour. Mont a reas e-barzh Strollad al Labour e 1908. 

Goude ar Brezel-bed Kentañ e voe dilennet da vaer e Stepney e 1919 ha da gannad e Ti ar C'humunioù e 1922. Kemer a reas penn Strollad al Labour e 1935 ha bes-kentañ ministr e voe e-pad an Eil Brezel-bed e gouarnamant Winston Churchill. Goude ar brezel e voe trec'h Strollad al Labour en dilennadeg evit Ti ar C'humunioù ha dont a reas Attlee da vezañ Kentañ Ministr.

D'ar mare-se e voe kaset meur a dra da benn gantañ : savet e voe an National Health Service ha savet e voe embregerezhioù stad bras e meur a c'hennad a bouez evit buhez ar vro. Chom a reas an traoù-se en o flas dindan ar gouarnamantoù a zeuas da c'houde, betek mare Margaret Thatcher. Gant gouarnamant Attlee ivez e teuas kalz trevadennoù da vezañ stadoù dizalc'h, evel India, Pakistan, Birmania, Sri Lanka, Jordania. D'ar mare-se ivez e voe krouet stad Israel e Palestina, a oa renet gant Breizh-Veur.
Vieux

**Vieux** zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
* Vieux, kumun gwechall en Ardennes, hiriv e kumun Marvaux-Vieux ;
* Vieux, e Normandi e Calvados ;
* Vieux, en Okitania, e Tarn.
Tagondaing

**Tagondaing** zo ur gêriadenn e Stad Kayin, Myanmar. 4.994 annezad a oa enni e 2014.

## Liammoù diavaez
Tokarn Witcham Gravel

**Tokarn Witcham Gravel** zo un tokarn skoazeller marc'hegerezh roman eus ar I kantved goude Jezuz-Krist. Un tokarn ral eo dre ma n'eus bet kavet nemet unan evel-se betek-henn. Kavet e oa bet e-pad toulladenn un daouarcʼheg e parrez Witcham, e Cambridgeshire, war a seblant e-tro ar bloavezhioù 1870. Kentañ gwech ma voe diskouezet a oa e 1877. Prenet e oa bet gant ar British Museum e 1891. E 2017 e c'halled e welet er sal 49 eus ar mirdi.
Chad Lindberg

**Chad Tyler Lindberg**, ganet d'ar 1añ a viz Du 1976, zo un aktour stadunanat. Brudet eo bet gant e rolloù er filmoù The Fast and the Furious hag October Sky. Brudet eo bet ivez evel aktour skinwel er stiradoù Sons of Anarchy ha Supernatural.
## Buhez
Lindberg a zo bet ganet e Mount Vernon, Washington, mab Luwana ha Pete Lindberg eo.
## Liammoù diavaez
* IMDB
Michelle Rodriguez

**Mayte Michelle Rodriguez**, ganet d'an 12 a viz Gouhere 1978 zo un aktourez stadunanat. Ar c'hentañ roll brudet eviti a voe er film Girlfight (2000). Bloaz war-lerc'h e c'hoarie Letty er blockbuster The Fast and the Furious (2001), abaoe he adkemer ar roll-se en heuliadoù d'ar film. Alies e adkaver Rodriguez e rolloù e filmoù niñvek evel Resident Evil, S.W.A.T., hag Avatar.
Stand-in

Ur **stand-in** evit ur film pe evit ar skinwel a vez graet eus un den a gemer plas un aktour a-raok ar filmañ, evit ar pezh a sell ouzh ur sell teknikel. Implijet e vez an dud stand-in evit gwelet penaos e rankfe bezañ lakaet ar c'hamera, penaos e vez gant ar gouloù.

Sikour a ra kalz evit pazennoù kentañ ur film sinema pe skinwel, pe evit an abadennoù skinwel. Aesoc'h eo evit an aktourien kaout ar stand-in oc'h ober ul lodenn eus o labour a-raok ar filmañ gwir. Gounezet e vez amzer ouzhpenn-se gant ar produiñ ha neuze arc'hant.

Lod eus an aktourien brudet a fell dezho kaout atav ar memes stand-in. Da skouer Pluma Noisom (stand-in evit Claudette Colbert), Harry Cornbleth (Fred Astaire) pe Adam Bryant (evit Robin Williams). Pa oa Bette Davis o soñjal kuitaat Warner Bros., er gevrat nevez e oa bet lakaet anat ganti e felle dezhi kaout Sally Sage evel stand-in evit kenderc'hel da labourat gant ar studio.
Vanessa Incontrada

**Vanessa Incontrada**, ganet d'ar 24 a viz Du 1978 e Barcelona zo un aktourez, top model ha kinnigerez skinwel italian a orin katalan. Italian eo he zad ha katalan he mamm, dont a ra da chom e Milano da 17 vloaz evit labourat evit merkoù ha kazetennoù giz.

C'hoariet he deus bet e 10 film sinema betek-henn, hag e kalz abadennoù skinwell. Gwelet eo bet er film *Il cuore altrove*, a voe degemeret e Festival Cannes 2003. Kemeret he deus perzh e eil koulzad an abadenn *Celebrity Hunted* e 2021.

## Filmoù

## Skinwel
* 1998 - *Super* • *Super estate*
* 1999 - *Super* • *Millennium*
* 2000 - *Super** 2000 • *Subbuglio* • *Nonsolomoda*
* 2001 - *Sanremo giovani*
* 2002 - *Galà dello sport*
* 2004 - *Zelig Circus*
* 2005 - *Festivalbar* • *Zelig Circus*
* 2006 - *Zelig Circus*
* 2007 - *Telegatti* • *Zelig Circus*
* 2010 - *Un Paradiso Per Due* renet gant Pier Belloni, roll : Alice
* ha kalz re all... 

## C'hoariva
* 2007 : *Alta società - Il musical*, renet gant Massimo Romeo Piparo (:it:Massimo Romeo Piparo)
* 2011 : *Miles Gloriosus*, renet gant Cristiano Roccamo
* 2014 : *Mi piaci perché sei così*, renet gant Gabriele Pignotta (:it:Gabriele Pignotta)

## Liammoù diavaez
* Vanessa Incontrada war IMDB
*  Lec'hienn ofisiel Vanessa Incontrada
Chipko

An emsav chipko, pe **Chipko Andolan** zo un emsav difenn ar gwez ha koadoù en India savet e 1973 ha skignet e meur a vro dre ar bed abaoe

### Levrioù
* Anupam Mishra, Satyendra Tripathi: *Chipko movement: Uttarakhand women's bid to save forest wealth*. Pub. by People's Action, 1978.
* J. Bandopadhyay and Vandana Shiva: *Chipko: India's Civilisational Response to the Forest Crisis*. Indian National Trust for Art and Cultural Heritage. Pub. by INTACH, 1986.
* J. Bandopadhyay and Vandana Shiva: "The Chipko Movement Against Limestone Quarrying in Doon Valley" in: Lokayan Bulletin, 5 : 3, 1987, pp.&nbsp;19–25 online
* Thomas Weber, *Hugging the trees: the story of the Chipko movement*, Viking, 1988.
* Somen Chakraborty: *A Critique of Social Movements in India: Experiences of Chipko, Uttarakhand, and Fishworkers' Movement*, Published by Indian Social Institute, 1999.
* Guha, Ramachandra: *The Unquiet woods : ecological change and peasant resistance in the Himalaya*, Berkeley, Calif. [etc.] : University of California Press, Expanded edition 2000.
* Rangan, Haripriya : *Of Myths and movements : rewriting Chipko into Himalayan history*, London [etc.]: Verso, 2000. Excerpts
* Chapter 4 – Hugs the Tree *Gandhi today: a report on Mahatma Gandhi's successors*, by Mark Shepard. Published by Shepard Publications, 1987.
* Chapter 4 – The Chipko movement *Ecology and the Politics of Survival: Conflicts Over Natural Resources in India*, by Vandana Shiva. United Nations University Press. Sage Publications. 1991.

## Notennoù
La Marcho di Rèi

**La Marcho di Rèi** zo un nouel provañsek, savet e 1852. Brudet eo abaoe ma'z eo bet lakaet er c'hoarigan gallek *[[L'Arlésienne]]* gant George Bizet.

## Istor

Savet e vefe bet ar c'homzoù gant Joseph-François Domergue (1691-1729), person Aramon, e Gard, etre 1724 ha 1728, hag a lenner e anv war an dornskrid kentañ e 1742 miret e levraoueg Avignon. Embannet e voe ar skrid er *Recueil de cantiques spirituels provençaux et françois* en 1749. Goude-se e voe adkavet an oberenn en dastumadoù noeloù provañsek ar barzh ha sonaozour Nicolas Saboly, pa veze lakaet, dre fazi, war e gont

## Kan provañsek
LA MARCHO DI RÈI (1852)
*Er de la marcho de Turenne*

:De-matin,
:ai rescountra lou trin
:De tres grand Rèi qu’anavon en vouiage ;
:De-matin,
:Ai rescountra lou trin
:De tres grand Rèi dessus lou grand camin :
:Ai vis d’abord
:De gardo-corp,
:De gènt arma em’uno troupo de page ;
:Ai vit d’abord
:De gardo-cors,
:Touti daura dessus si justo-corp.

:Li drapèu,
:Qu’èron segur fort bèu,
:I ventoulé servien de badinage ;
:Li camèu
:Qu’èron segur fort bèu,
:Pourtavon de bijou touti nouvèu ;
:E li tambour,
:Pèr faire ounour,
:De tèms en tèms fasien brusi soun tapage ;
:E li tambour,
:Pèr faire ounour,
:Batien la marcho chascun à soun tour.

:Dins un char,
:Daura de touto part,
:Vesias li Rèi moudèste coume d’ange ;
:Dins un char,
:Daura de touto part,
:Vesias bria de riche-z-estendard ;
:Ausias d’auboues,
:De bèlli voues
:Que de moun Dièu publiavon li louange ;
:Ausias d’auboues,
:De bèlli voues
:Que disien d’er d’un amirable choues.

:Esbahi,
:D’entèndre acò d’aqui,
:Me siéu renja pèr vèire l’equipage ;
:Esbahi,
:D’entèndre acò d’aqui,
:De luèn en luèn li-z-ai toujou suivi ;
:L’astre brian
:Qu’èro davan,
:Servié de guido, e menavo li tres mage ;
:L’astre brian
:Qu’èro davan,
:S’arrestè net quand fuguè vers l’enfant.

:Intron pièi
:Per adoura soun Rèi
:A dous ginoun coumençon sa priero ;
:Intron pièi
:Per adoura soun Rèi
:E recounèisse sa divino lèi.
:Gaspard d’abord
:Presènto l’or,
:E di : moun Diéu, sias lou soulé Rèi de glòri ;
:Gaspard d’abord
:Presènto l’or
:E dis pertout que vèn cassa la Mort.

Per presèn
Melchior oûfro l’encèn,
En ié disen : Sias lou Diéu di-z-armado ;
Per presèn
Melchior oûfro l’encèn,
Disen : Sias Rei, et sias Diéu tout ensen,
La paureta,
L’umulita
De voste amour nin soun li provo assurado ;
La paureta,
L’umulita
N’empachon pas vosto Divinita.

Quant a iéu,
N’en plour, moun bon Diéu !
En sangloutant vous presènte la mirrho ;
Quant a iéu,
N’en plour, moun bon Diéu !
De ié sounja siéu pu mort que viéu ;
Un jour, per nous
Sus uno croux,
Coumé mourtau, fenirés nosti misèro ;
Un jour per nous,
Sus uno crous
Devès mouri per lou salut de tous !

Aujourd’huèi,
Es adoura di Rèi,
E bateja di man de Jan-Batisto ;
Aujourd’huèi,
Es adoura di Rèi,
Tout l’univer se soumés a sa lèi.
Dins un festin,
Rènd l’aigo en vin :
Aquèu miracle es segur bèn de requisto ;
Dins un festin,
Rènd l’aigo en vin :
Nous manifèsto soun poudé divin

- Domergue, *douyèn d'Aramoun*

## Notennoù
Adrien Brody

**Adrien Nicholas Brody**, ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1973, zo un aktour ha produer filmoù stadunanat. Brudet eo bet dre e roll er film The Pianist (2002) gant Roman Polanski. Enoret eo bet gant un Academy Award for Best Actor d'an oad a 29 bloaz. An aktour yaouankañ eo betek-henn o vezañ enoret gant ar priz-se. Brody zo ivez an aktour stadunanat nemetañ o vezañ bet enoret gant ur priz gall, ar César evit ar gwellañ aktour.
## Buhez prevez
Etre 2006 ha 2009 e oa o vevañ gant an aktourez spagnol Elsa Pataky. Brody a zo o vevañ gant an top model Lara Lieto abaoe 2013. E miz C'hwevrer 2020, e oa e koublad gant Georgina Chapman, bet gwreg Harvey Wenstein betek ma vefe kroget gant gwallreuz Me Too.
Elsa Pataky

**Elsa Lafuente Medianu**, pe **Elsa Pataky** hervez hec'h anv-micher, ganet d'an 18 a viz Gouhere 1976, zo un aktourez spagnol, top model ha produerez filmoù. Brudet he voe gant he roll a Elena Neves en heuliad filmoù The Fast and the Furious gant Vin Diesel. Gwelet eo bet er filmoù Snakes on a Plane (2006), Giallo (2009) ha Give 'Em Hell, Malone (2009). C'hoariet he deus ivez er film spagnol Di Di Hollywood e 2010.

## Buhez prevez
Etre 2006 ha 2009 e veve gant an aktour Adrien Brody. Dimezet eo d'an aktour aostralian Chris Hemsworth abaoe Nedeleg 2010 ha tri bugel o deus. Gant ar film brezel Horse Soldiers e voe ar wech kentañ dezho da c'hoari en ur film asambles.
## Filmoù

### Skinwel

## Notennoù ha daveennoù
La Cambo me fai mau

**La Cambo me fai mau**, pe **La Camba me fa mau**, zo un nouel provañsek, savet gant Nicolas Saboly (1614-1675). Doareoù okitanek all zo, ha doareoù gallek ivez.

## Kanerien
Kanet eo bet e provañseg hag e galleg : 
* e provañseg gant Mireille Mathieu
* e galleg eo bet brudet gant al laz gall Malicorne en o albom Almanach.

## Ar ganaouenn
E-barzh *La Cambo me fai mau* ez eus kaoz eus ur maesaer hag a c'houlenn dibrañ e varc'h abalamour dezhañ da vont da saludiñ ar Mabig Jezuz, rak poan en deus en e c'har. War e hent e kav tud a bep seurt.

Pa wel «Mab doue an Tad», eo pareeet e c'har...

## Komzoù
Setu ar c'homzoù provañsek, skrivet e doare Frederic Mistral :

: I'a proun de gènt que van en roumavage
: I'a proun de gènt que van en Betelèn.
: Ié vole ana, ai quàsi proun courage,
: Ié vole ana, s'iéu pode camina.

: La cambo me fai mau,
: Bouto sello, bouto sello
: La cambo me fai mau,
: Bouto sello à moun chivau.

: Tóuti li bergié qu'éron sus la mountagno,
: Tóuti li bergié an vist un messagié.
: Que i'a crida : Metès-vous en campagno !
: Que i'a crida : Lou Fiéu de Diéu es na !

: La cambo...

: En aquest tèms li fèbre soun pas sano ;
: En aquest tèms li fèbre valon rèn ;
: Ai endura uno fèbre quartano,
: Ai endura sènso me rancura.

: La cambo...

: Ai un roussin que volo dessus terro,
: Ai un roussin que manjo lou camin !
: L'ai achata d'un que vèn de la guerro,
: L'ai achata cinq escu de pata.

: La cambo...

: Un gros pastras que fai lou catamiaulo,
: Un gros pastras s'envai au pichot pas.
: S'èi revira au brut de ma paraulo,
: S'èi revira, i'ai di de m'espera.

: La cambo...

: Aquéu palot descausso si sabato,
: Aquéu palot s'en vai au grand galot ;
: Mai, se'n-cop l'ai, ié dounarai la grato ;
: Mai, se'n-cop l'ai, iéu lou tapo.


## Notennoù

## Liammoù diavaez
* ''La Cambo me fai mau''
La Coupo Santo

**La Coupo Santo**, pe **La Copa Santa**, zo ur c'han provañsek.

Abaoe ar bloavezhioù 1990, eo bet kemeret *La Coupo Santo* da gan ofisiel ar * Rugby club toulonnais* (RCT), ha kanet pa vez c'hoariadegoù e Toulon.
Joinville-le-Pont

**Joinville-le-Pont** a zo ur gumun c'hall en departamant Val-de-Marne hag er rannvro Enez-Frañs. E 1790 eo bet krouet ar gumun-se diouzh parrez kozh Saint-Maur (Saint-Maur-des-Fossés hiziv an deiz) dindan an anv *La Branche-du-Pont-de-Saint-Maur*, a-raok bezañ adanvet Joinville-le-Pont e 1831.

## Douaroniezh

### Lec'hiadur
E kreiz tolpad kêrel Pariz emañ Joinville-le-Pont.
Restr:Joinville-le-Pont map.svg|Lec'hiadur kêr Joinville-le-Pont en dro-kêr dost Pariz (e ruz).
Restr:VdM-Joinville-le-Pont.png|Lec'hiadur kêr Joinville-le-Pont en departamant Val-de-Marne (e glas).


### Kumunioù amezek

## Kêraozañ
Daou genstroll karterioù dispartiet gant ar Marne a ra gant kêr Joinville-le-Pont, da lâret eo *Les Hauts de Joinville* (Joinville Uhelañ), er c'hornôg, ha *Le Bas de Joinville* (Joinville Izelañ), er reter. Etre an daou genstroll-se e kaver war ar stêr l*'île Fanac* (enez Fanac), a c'heller degouezhout enni dre pont ar gêr.

Seizh karter a rann ar gumun en doare ofisiel : "Europe", "Île Fanac", "Palissy"," Paris/Canadiens", "Polangis", "Quai de la Marne" ha "Vautier/Leclerc".

## Politikerezh ha melestradurezh

### Roll ar maerioù

### Gevelliñ
*  abaoe 1960,
*  abaoe 1960,
*  abaoe 2001, 
*  abaoe 2007.

## Sevenadur lec'hel ha glad

### Lec'hioù ha monumantoù

#### Savadurioù azeuliñ
* Templ boudaat Linh Son,
* Iliz Sant-Charlez Borrome,
* Iliz Santez-Anna,
* Chapel Sant-Leonardo (aet da get),
* Chapel Itron Varia Presles (aet da get).

#### Savadurioù all
* Savadur klub roeñverezh "Aviron Marne et Joinville" : savet war an enez Fanac e 1883, distrujet eo bet gant an tan e miz Here 2005 a-raok bezañ adsavet ez-peurheñvel e 2007,
* Kastell ar Parangon : ar savadur-se, Kuzul Departamant Val-de-Marne e berc'henn, a zegemer servijoù sokial ennañ goude bezañ degemeret ar Skol Bleustrek Drevadennel e deroù XXvet kantved. Savet eo bet e-pad eil hanter ar XVIIvet kantved hag emañ ur park bras en-dro dezhañ, foran evit un darn,
* Bez Jean-Baptiste Jupille (bered kêr) : lesanvet "ar mêsaer Jupille", saveteet eo bet diouzh ar gounnar gant Louis Pasteur e 1885.

### Glad sevenadurel
* Skol an Arzoù ar gumun (anvet "Skol Sonerezh Hector Berlioz" gwechall), en enez Fanac,
* Skol dañs Aurélie Dupont.

## Dave ha notennoù
Monteux (Vaucluse)

**Monteux** (**** en okitaneg) zo ur gumun en departamant Vaucluse hag er rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur, e su Bro-C'hall. Pennlec'h kanton Monteux eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Montiliens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Tour Clémentine 01.JPG|Tour Clémentine.
Anciens remparts de Monteux 02.JPG|Porzh Avignon.
Église ND de Nazareth (Monteux).jpg|Iliz Itron-Varia.


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Tud dibar
* Benoni Auran (1859-1944), livour ganet e Monteux.

## Notennoù ha daveoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Monteux

**Monteux** zo un anv-lec'h hag un anv-den gallek.

## Lec'hioù
***[[Monteux (Vaucluse)|Monteux]]**, kumun en departamant Vaucluse 
***[[Beaumont-Monteux]]**, en departamant Drôme

## Tud
* **Paul Monteux** anavezet evel Paul Monteux-Brisac (1862-1928), sonaozour gall
* Henri Monteux (1874-1943), aktor gall
* Pierre Monteux (1875-1964), penn orkestra gall
* Claude Monteux (1920-2013), fleütour ha penn orkestra stadunanat

## Pennad kar
*Montreux
Ansinhan

**Ansinhan** zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Fenolhedés.

## Poblañs

## Ar vaered

## Notennoù ha daveennoù
Blatobulgium

**Blatobulgium** a oa ur c'hreñvlec'h roman, el lec'h anvet Birrens bremañ, e Dumfriesshire, e Bro-Skos.

## Douaroniezh

## Anv
* Itinerarium Antonini 4671 (Iter II) : BLATOBULGIO
Savet marteze diwar **blato* (= bleuñv) ha **bolgo* (= sac'h), da lavarout eo ur run, pe un draonienn, pe ur blaenenn vleuniek
The Illustrated London News

***The Illustrated London News*** a oa ur gazetenn saoznek eus Bro-Saoz embannet evit ar wech kentañ d'ar 14 a viz Mae 1842 e Londrez. Krouet e voe gant Herbert Ingram. Sizhuniek e oa ar gazetenn betek 1971, goude-se ne veze ket embannet ken alies ken, betek ma voe paouezet da vat e 2003. Kenderc'hel a ra an embregerezh da embann dafar niverel e Londrez gant an anv *[[Illustrated London News Ltd]]*. Eno e kaver ivez restroù istorel ar gazetenn gozh.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn internet
Dexter Horton

**Dexter Horton**, ganet e d'ar 15 a viz Du 1825 e Seneca Lake, New York hag aet da Anaon d'an 28 a viz Gouhere 1904, a oa krouer ar c'hentañ ti-bank e kêr Seattle. A-raok ma voe savet ar bank Dexter Horton e 1870 e veze sevenet an eskemmoù arc'hant gant marc'hadourien. Graet e vez eus Dexter Horton unan eus *founding fathers* kêr Seattle.

Dexter Horton a oa ganet e 1825 e Seneca Lake, e stad New York. Desavet e oa bet en un atant e stad Illinois. Pa oa paotr yaouank e oa bet o vevañ en Oregon. Distroet e oa goude-se eus Oregon da Seattle. Goude bezañ bet o labourat evel micherour evit Henry Yesler e tigoras ur ispiserezh. Brav e oa deuet an aferioù evitañ. 

Ul lodenn eus aferioù ar stal e oa an amprestoù ha diwall an arc'hant fiziet gant ar pratikoù. E 1870 Dexter Horton a zigore ar c'hentañ stal a zeuas da vezañ kentañ ti-bank Seattle. Un hendad eo neuze d'ar Seattle First National Bank, a zeuas da vezañ ar Bank of America.

Hervez an hengoun e Seattle, degadoù a vloavezhioù goude Emgann Seattle, Gardner Kellogg, penn da zont pomperien Seattle, a oa o toullañ tro-dro e di ha kavet e oa bet gantañ un obuz didarzh eus an USS Decatur. En lakaat a reas a-enep ur souch hag a oa bet o klask deviñ hag aet da zebriñ. Dexter Horton a oa o tremen da eno a baouezas hag azezañ war ar souch evit en em dommañ. An obuz a oa tarzhet ha lazhet e oa bet an den war an taol.

Seattle - Dexter Horton & Co. Bankers 2 - 1900.jpg|An ti bank Dexter Horton & Co(1900)
Seattle - Dexter Horton Building pano 03.jpg|An Dexter Horton Building(1908)
Dexter Horton Restaurant, Seattle, 1954.jpg|An Dexter Horton Restaurant(1954)

## Notennoù ha daveennoù
Almanach

***Almanach*** zo ur bladenn c'hallek gant al laz Malicorne e 1976.

## Kanaouennoù ar bladenn

# Salut à la compagnie (La part à Dieu)
# Quand j'étais chez mon père
#Margot
#Les Tristes Noces
#Voici venir le joli mai
# Voici la Saint-Jean (Ronde) 
#Le Luneux
#Branle de la haie
#Quand je menai mes chevaux boire
# La Fille au cresson
#L'Écolier assassin
#*Noël est arrivé*
#La Fiancée du timbalier


## Notennoù
Aerlu Arab Siria

**Aerlu Arab Siria** (arabeg: القوات الجوية العربية السورية‎, Al Quwwat al-Jawwiyah al Arabiya as-Souriya), zo skourr nij nerzhioù lu Siria. Savet eo bet e 1948. An nerzhioù difenn douar-oabl a zo strollet en Nerzh Difenn Oabl Arab Sirian, rannet e div skourr re an aerlu ha re an tirlu.

## Istor
E fin an Eil Brezel-bed, ar Rouantelezh-Unanet ha Bro-C'hall a zilaosk ar Reter-Nesañ ha neuze Siria. E 1948 e vez krouet Aerlu Arab Siria goude ma vefe bet diplomet ar c'hentañ klasad blenerien kirri-nij eus skolioù ar Rouantelezh-Unanet. Ne vo ket implijet kalz an nerzh lu nevez krouet e-pad ar Brezel israelat-arab e 1948. Nebeut bombezadegoù a voe sevenet war nerzhioù lu Israel ha war trevadennoù 'zo. Un North American T-6 Texan a voe kollet dre tennoù ouzh an douar pa oa o tagañ Ayelet Hashahar d'ar 16 a viz Gouhere 1948. Unan all a vefe bet distrujet en oabl gant Morris Mann (o nijal en un Avia S-199) d'an 10 a viz Even. 

Aerlu Arab Siria a embann e oa bet lazhet un nijer gantañ e-pad ar brezel. D'an 10 a viz Gouhere, un Harvard en defe distrujet un Avia S-199 bleniet gant Lionel Bloch.
Argelers de la Marenda

**Argelers de la Marenda** (*Argelès-sur-Mer* e galleg) zo ur gumun eus Rousilhon, e Katalonia an Norzh, e departamant Pireneoù-ar-Reter, war aod ar Mor Kreizdouar.

## Poblañs

## Ar vaered

## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel kêr Argelers de la Marenda

## Notennoù ha daveennoù
Ausci

An **Ausci** a oa ur bobl eus Aquitania a oa o vevañ er vro m'emañ kêr Auch bremañ.

En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ : Tarusates hag Elusates er gornaoueg, Lactorates er hanternoz, nord, Tolosates er reter, Convenae ha Bigerri pe Bigerriones er c'hreisteiz. *Elimberrum* pe *Eliberris* e oa o c'hêr-benn, un anv hag a zo bet displeget gant ar gerioù euskarek *hiri* (kêr) ha *berri* (nevez). 

O anv ivez zo bet klasket keñveriañ gant an euskareg : kar e vefe *Ausci* hag an elfenn *eusk-* a gaver er ger "euskara".

## Notennoù
Derc'hen (sant)

**Sant Derc'hen** (), pe *sant Derrien*, zo ur sant brezhon eus an Iliz katolik roman, liammet e anv ouzh mojenn sant Neventer.

Bet e oant o sikour aotrou ar Roc'h-Morvan en Eskopti Leon, a zieubjont diouzh un aerouant.
Hervez ar vojenn ec'h implijas Derc'hen e stol da gas an euzhvil betek aod Mor Breizh, e Plouneour-Traezh, ma voe beuzet al loen.

D'ar 14 a viz C'hwevrer e vez lidet ar sant.

## Notennoù ha daveennoù
Simon Shelton

**Simon Shelton Barnes**, bet ganet e Shepherd's Bush (ur c'harter eus Londrez, Bro-Saoz) d'an 13 a viz Genver 1966 ha marvet d'an 18 a viz Genver 2018, a zo un aktour (sinema ha skinwel) saoz. Brudet e voe evit e berzh er stirad skinwel evit ar vugale Teletubbies.
Stefan Bizantion

**Stefan Bizantion**, pe **Stephanus Byzantium** pe **Stephanos Byzantios** (Στέφανος Βυζάντιος), a oa ur skrivagner gresianek er , savet gantañ ur geriadur douaroniezh anvet *Ethnica* (Ἐθνικά).

## Levrlennadur
### Diwar e benn
* Aldus Manutius (pr.), 1502, (Στέφανος. Περὶ πολεῶν) (*Peri poleōn*) = *Stephanus. De urbibus* ("Diwar-benn ar c'hêrioù") (Venezia).
* Guilielmus Xylander, 1568, (Στέφανος. Περὶ πολεῶν) = *Stephanus. De urbibus* (Basel).
* Thomas de Pinedo, 1678, (Στέφανος. Περὶ πολεῶν) = *Stephanus. De urbibus* (Amsterdam).
* Claudius Salmasius (Claude Saumaise) hag Abraham van Berkel 1688, (Στεφάνου Βυζαντίου Ἐθνικὰ κατ' ἐπιτομήν) = *Stephani Byzantini Gentilia per epitomen, antehac* (Περὶ πολεῶν) *De urbibus inscripta* (Leiden)
* Karl Wilhelm Dindorf, 1825, *Stephanus Byzantinus. Opera*, 4 vols. (Leipzig), notennoù L. Holsteinius, A. Berkelius, ha T. de Pinedo.
* Augustus Meineke, 1849, *Stephani Byzantii ethnicorum quae supersunt* (Berlin).

### Da c'houzout hiroc'h
* Smith, W., *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, vol. 3, s.v. "Stephanus" (2) of Byzantium.
* Diller, Aubrey 1938, "The tradition of Stephanus Byzantius", *Transactions of the American Philological Association* 69: 333-48.
* E.H. Bunbury, 1883, *History of Ancient Geography* (London), vol. i. 102, 135, 169; ii. 669-71.
* Holstenius, L., 1684 (posth.), *Lucae Holstenii Notae et castigationes postumae in Stephani Byzantii Ethnika, quae vulgo Peri poleōn inscribuntur* (Leiden).
* Niese, B., 1873, *De Stephani Byzantii auctoribus* (Kiel)
* Geffcken, J., 1886, *De Stephano Byzantio* (Göttingen)
* Whitehead, D. (ed.), 1994, *From political architecture to Stephanus Byzantius : sources for the ancient Greek polis* (Stuttgart).
Laurent Pokou

**Laurent Pokou**, ganet d'an 10 a viz Eost 1947 e Treichville (Afrika ar C'hornaoueg C'hall) ha marvet d'an 13 a viz Du 2016 e Cocody (Aod an Olifant), a zo ur melldroader eus Aod an Olifant.

C'hoariet en deus evit Stade Rennais Football Club etre 1973 ha 1977 hag e 1978-1979. Unan eus ar c'hoarierien wellañ bet gwelet e klub Roazhon e oa. Pelé en deus lavaret diwar e benn : « *Kavet 'm eus an hini a dapo ma flas. Laurent Pokou e anv.* ».

Evit Pokou e oa Roazhon « klub ma buhez ».

## Kleuboù
* 1966-1973 : ASEC Abidjan 
* 1973-1977 : Stade Rennais Football Club /
* 1977-1978 : Association Sportive Nancy-Lorraine 
* 1978-1979 : Stade Rennais Football Club /
* 1979-1982 : ASEC Abidjan 
* 1979-1982 : ASEC Abidjan 

## Daveoù
Neuilly-sur-Seine

**Neuilly-sur-Seine** zo ur gumun en departamant Hauts-de-Seine hag er rannvro Enez-Frañs. Pennlec'h kanton Neuilly-sur-Seine eo. Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Neuilléens* anezho e galleg.

Kêr gerañ ha pinvidikañ Frañs eo..

## Monumantoù ha traoù heverk

Hospice Sainte-Anne - Théâtre des Sablons (Neuilly-sur-Seine).jpg|C'hoariva ar Sablons.
Hôtel Thouret.jpg|Hôtel Thouret.
Neuilly-sur-Seine Folie Saint-James 7158.JPG|Folie Saint-James.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Tud dibar
### Tud bet ganet eno
* Louis Aragon (1897-1982), skrivagner.
* Jacques Prévert (1900-1977), skrivagner.
* Jean Loubignac (1901-1991), filmaozer.
* Paul Grimault (1905-1994), filmaozer.
* Pierre Prévert (1907-1988), filmaozer.
* Roger Blin (1907-1984), aktour.
* Alain Daniélou (1907-1994), indezegour.
* Norbert Carbonnaux (1918-1997), filmaozer.
* Dominique Fernandez (g. 1929), skrivagner.
* Anne Doat (g. 1936), aktourez.
* Brice Lalonde (g. 1946), politikour.
* Annaig Renault (1946-2012), skrivagnerez.
* Geoffroy de Pennart (g. 1951), skrivagner.
* Lambert Wilson (g. 1958), aktour.
* Joëlle Aubron (1959-2006), sponterez.
* Marine Le Pen (g. 1958), politikourez.

### Tud marvet eno
* Théophile Gautier (1811-1872), skrivagner.
* Émile Durand (1830-1903), sonaozour.
* Max Dearly (1874-1943), aktour.
* Vassily Kandinsky (1866-1944), livour.
* Charles Chassé (1883-1965), skrivagner.
* Marcel Duchamp (1887-1968), livour.
* Léo Joannon (1904-1969), filmaozer.
* Edouarzh VIII (1894-1972), bet roue ar Rouantelezh-Unanet (1936).
* Pierre Fresnay (1897-1975), aktour.
* Jean Gabin (1904-1976), aktour.
* Tino Rossi (1907-1983), kaner.
* Willy Rozier (1901-1983), filmaozer.
* Héléna Manson (1898-1994), aktourez.
* Marcel Mouloudji (1922-1994), kaner.
* Barara (1930-1997), kanerez.
* Philippe de Broca (1933-2004), filmaozer.
* Jean Rollin (1938-2010), filmaozer.
* France Gall (1947-2018), kanerez.

### Tud liammet ouzh kêr
* Nicolas Sarkozy (g. 1955), politikour, bet maer Neuilly-sur-Seine etre 1983 ha 2002.

## Notennoù ha daveoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
John Simmit

**Jonathan Simmit**, pe **John Simmit**, bet ganet e Birmingham, e Bro-Saoz, d'an 20 a viz Gouere 1963, zo un aktour sinema ha skinwel saoz.
Meredydd Evans

**Meredydd Evans** (9 Kerzu 1919 – 21 C'hwevrer 2015) a oa un dastumer hag ur c'haner kanaouennoù hengounel e kembraeg.

Ganet e voe Meredydd Evans (pe *Merêd*, evel ma veze lesanvet) e Llanegryn, e Meirionnydd, ha desavet e voe e Tanygrisiau. Kregiñ a reas da ganañ sonioù hengounel gant e vamm, a oa kanerez ivez, pa oa bugel. Studiañ a reas ar sonerezh e Skol-veur Bangor. E 1954 e enrollas un dastumad sonioù kentañ gant Folkways Records e New York, ma oa oc'h ober un dezenn prederouriezh e Skol-veur Princeton. Ur wech distroet da Gembre ez eas d'ar skol-veur da gelenn prederouriezh, a-raok bezañ anvet da rener an abadennoù dudiamant e BBC Kembre. Eno e produas e-leizh a abadennoù skinwel, evel *Fo a Fe*, *Ryan a Ronnie* ha *Hob y Deri Dando*. Embann a reas ivez meur a zastumad kanaouennoù kembraek, gant e wreg Phyllis Kinney.

Peoc'hgarour e voe a-hed e vuhez, evit abegoù relijiel. Nac'h a reas mont d'an arme e-pad an Eil Brezel-bed ha kaset e voe dirak al lez-varn evit se.

Ur stourmer evit ar c'hembraeg e oa ivez. E 1979 e voe kondaonet, asambles gant daou zen all, Ned Davies ha Pennar Davies, dre m'o doa aloubet ur skingaser eus ar BBC e Pencarreg, evit kemer perzh er stourm da gaout ur chadenn skinwel kembraek. Betek 2014 e kemeras perzh e stourmoù Cymdeithas yr Iaith Gymraeg evit ar c'hembraeg

Mervel a reas da 95 vloaz, d'an 21 a viz C'hwevrer 2015.

## Liammoù diavaez
*YouTube: Welsh Folk Songs
*Cofio Dr Meredydd Evans - BBC Cymru

## Notennoù
Calce

**Calce** zo ur gumun eus Fenolhedés. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ.

## Ar vaered

## Poblañs

## Notennoù ha daveennoù
Robert Lee Yates

**Robert Lee Yates Jr.**, ganet d'ar 27 a viz Mae 1952, zo ur serial killer stadunanat eus Spokane (Washington). Etre 1996 ha 1998, Yates en devoa lazhet 13 maouez d'an nebeutañ. An holl anezho a oa gisti o labourat war an E. Sprague Avenue e Spokane. Yates en deus anzavet daou vuntr all e Walla Walla e 1975 hag ur muntr all e 1988 e Skagit County. 

E 2002, Yates a oa barnet kablus eus muntr div vaouez e Pierce County. Hiziv-an-deiz emañ e trepas ar marv e Washington State Penitentiary.

En holl eo kondaonet da 1408 bloaz toull-bac'h e Spokane County, ha kondaonet d'ar marv div wech e Pierce County.
## Tud lazhet
London Hilton on Park Lane

**London Hilton on Park Lane** zo ul leti e Park Lane, a-us Hyde Park e distrikt Mayfair e Londrez.
Ur skraber-oabl eo, 101 m (331 ft) dezhañ, 28 estaj ha 453 c'hambr, 56 anezho o vezañ kambreier ton. Ur preti enoret gant ar Michelin, *[[Galvin at Windows]]*, zo e penn uhelañ ar savadur.
Gant ar savour stadunanat William B. Tabler (1914-2004), ur savour hag a labouras kalz evit sevel letioù Hilton, e voe treset. War lec'h istorel al Londonderry House eo bet savet London Hilton on Park Lane.

Evel *London Hilton* e voe digoret al leti d'ar 17 a viz Ebrel 1963.

Eno e kejas ar Beatles ouzh Maharishi Mahesh Yogi d'ar 24 a viz Eost 1967. Goude-se e oant bet en Uttar Pradesh gantañ evit prederiata.

D'ar 5 a viz Gwengolo 1975 e voe bombezet al London Hilton gant an IRA. Daou zen a varvas, ha 63 a voe gloazet.

E-pad ar bloavezhioù 1990, ar Pools Panel (pennoù uhel ar vell-droad saoz) a geje bep Sadorn el leti.

Un eil bombezadenn a voe d'ar 7 a viz Gwengolo 1992, met ne voe nemet un tammig distruj.

Un tan-gwall a voe d'ar 1añ a viz Gouhere 2011 el leti. Ne voe den ebet gloazet pe lazhet. Un nebeud estajoù nemetken a oa bet tizhet. 

D'ar 15 a viz Genver 2018, Dolores O'Riordan, anezhi kanerez ar strollad The Cranberries, a varvas en unan eus kambreier London Hilton on Park Lane.

## Enorioù
Enoret eo bet London Hilton on Park Lane gant ar prizioù amañ da heul :
* *England's leading business hotel 2009*, gant World Travel Awards Europe ;
* *Best Hotel in Europe 2010*, gant German Business Traveller Magazine ;
* *Best Business Hotel in the UK 2011*, gant UK Business Traveller Magazine.
Hyde Park

**Hyde Park** eo brasañ liorzh kreiz Londrez. Bez' ez eo unan eus ar pevar liorzh roueel a ya d'ober ur chadenn etre dor degemer Kensington Palace o tremen dre Kensington Gardens, Hyde Park, dre Hyde Park Corner ha Green Park o tizhout Buckingham Palace. Troc'het eo Hyde Park gant al lenn Serpentine hag al lenn The Long Water.
Derrien

**Derrien** zo un anv-bihan brezhonek deuet da vout anv-tiegezh. 

## Adstummoù
* Derc'hen
* Ar stumm bihanaat Derriennig, anv-tiegezh.

## Orin
Diwar *Dergen* e henvrezhoneg, eus derv ha gen.

## Tud
* Remi Derrien (1946-2009), skrivagner brezhonek
* Emmanuel Dériennic pe Emmanuel ar C'haerskriver (1908-1965), livour ha skrivagner
* Pêr Derrien (1822(1865), saver kanaouennoù 
* Yves-Jean-Louis Derrien (1743-1820), mouller-levrier

## Anvioù-lec'h
* Saint-Derrien, stumm gallek Sant-Derc'hen, e Leon.
* Ar Roc'h-Derrien
Feur-emglev Lausanne

Meur a feur-emglev zo bet sinet e kêr Lausanne e Suis:

* Feur-emglev Lausanne (1564) zo un dihell sinet gant Emmanuel-Philibert de Savoie (1528-1580), dug Savoia, pa zilezas e zouaroù war-do Vaud hag ac'h eas neuze dindan gwarez kanton Bern.
* Feur-emglev Lausanne (1912), pe feur-emglev Ouchy (karter eus Lausanne ma voe sinet d'an 18 a viz Here 1912, a lakaas fin d'ar brezel etre Italia ha Turki hag a roas da Italia proviñsoù Tripolitana, Cirenaika, ha Dodecanese.
* Feur-emglev Lausanne (1923), a gemeras lec'h Feur-emglev Sèvres (1920), a voe krouet gantañ Turkia a-hiziv gant he harzoù.
Feur-emglev Lausanne (1923)

**Feur-emglev Lausanne**, sinet d'ar 24 a viz Gouhere 1923, a gemeras lec'h feur-emglev Sèvres (1920), a voe krouet gantañ Turkia a hiziv gant he harzoù. Hennezh eo ar feur-emglev diwezhañ deuet da-heul ar C'hentañ Brezel-bed. Resisaat a rae harzoù Turkia, ar stad nevez-savet diwar dismantroù an Impalaeriezh Otoman. Adaozet e voe an harzoù evit unvaniñ ar pobloù hervez o c'hredennoù relijiel. 

Dre ar feur-emglev-se e tisklêrie Turkia e paoueze da glask adkemer an tiriadoù a oa bet dindan an Impalaeriezh Otoman. 

D'ar 24 a viz Gouhere 1923 e voe sinet ar feur-emglev gant Turkia, d'ar 24 a viz Eost 1923 gant Bro-C'hres, gant Italia d'an 12 a viz Meurzh 1924, gant Japan d'ar 15 a viz Mae 1924, gant ar Rouantelezh-Unanet d'ar 16 a viz Gouhere 1924.

Lakaet e voe ar feur-emglev da dalvezout d'ar 6 a viz Eost 1924, pa voe kaset an holl baperioù ofisiel da Bariz. 


Greekhistory.GIF|Emled Bro-C'hres etre 1832-1947 : e melen e weler an tiriadoù roet dezhi dre Feur-emglev Sèvres met a voe tennet e 1923
TreatyOfSevres (corrected).PNG|Harzoù Turkia hervez Feur-emglev Sèvres e 1920. A-benn ar fin e voe nullet an emglev ha lakaet da dalvezout Feur-emglev Lausanne e 1923. Brezel Dieubidigezh Turkia renet gant Mustafa Kemal Atatürk en devoa kemmet ar c'heñver nerzhioù politikel.
The Price of Massacre is Oil.jpg|Ludresadenn stadunanat embannet en Dayton Ohio Daily Newspaper e 1924. Goap a vez graet eus Emglev Lausanne dre ma laosker Republik Turkia da nac'hañ eo kiriek da Ouennlazh an Armenianed (1915-1923).


## Kenarroud
Goude kiladeg lu Bro-C'hres en Anatolia, goude skarzhet ar Sultan Otoman gant lu Turkia renet gant Mustafa Kemal Atatürk, gouarnamant Ankara al Luskad Broadel Turk a nac'he Feur-emglev Sèvres a oa bet sinet gant an Impalaeriezh Otoman.

## Danvez feur-emglev Lausanne
Neventer

**Neventer** zo ur sant brezhon eus Bro-Leon, e Breizh. Keneil e oa da Sant Derc'hen.

Lidet e vez d'ar 7 a viz Mae.

## Mojenn
Daou varc'heg eus Enez Vreizh e oa Neventer ha Derrien er VIvet kantved, o tistreiñ eus an Douar Santel. 

## Lec'hioù
*Gwineventer
*Pleneventer

## Liamm diavaez
*Lec'hienn kumun Gwineventer
L'usine rouge

« **L'usine rouge** » a zo un teulfilm bet savet gant Marie Helia diwar-benn ar maouezed hag a laboure er friturioù pesked e Douarnenez dreist-holl.

## Sinopsiz
Komz a ra maouezed a laboure evel micherourezed en uzinoù boued-mir diwar-benn o buhez hag o labour. Kontet e vez ivez diwar-benn an diskrog-labour bras er bloaz 1924. Kanet e vez gant ar maouezed kanaouennoù eus ar mare-se.

## Rolloù
Gant Tintin Marianne Stephan, Tintin Denise, Nini Stephan, Renée Berlivet, Marianne Queinec, Tintin Lucia, Camille Piron, Intron Le Suün, Anne-Marie Gourmelon hag an holl vaouezed er bod Golven.

## Fichenn deknikel
* Titl : « L'usine rouge »
* Sevenour : Marie Helia
* Senario : Marie Helia
* Embregerezh produiñ : Lazennec Bretagne, Productions Lazennec, Institut Culturel Bretagne
* Budjed : 
* Sonerezh : 
* Bro : Bro-C'hall
* Furmad : liv
* Danvez : teulfilm
* Padelezh : 26'
* Deuet er-maez : 1989

## Liammoù diavaez

*http://www.parisbrestproductions.com/produit/les-filles-de-la-sardine-lusine-rouge/
*https://web.archive.org/web/20201020091745/http://www.bretagne-et-diversite.net/fr/films/lusine-rouge/
*https://www.unifrance.org/annuaires/personne/133084/marie-helia

## Notennoù ha daveoù
Bocrandium

Un diazezadenn roman dianav he lec'hiadur. Marteze e Bro-Skos : Doune (*An Dùne*, "ar c'hreñvlec'h" e gouezeleg) e traoñienn ar stêr Forth, pe ar c'hamp roman anvet Strageath hiziv e hini ar stêr Earn *(Uisge Èireann)*.

## Anv
* Ravenna 1088 : BOGRANDIUM
Rivet & Smith a gomz eus an iwerzhoneg *boc*, hag eus ar brezhoneg *bouk* + gwrizienn keltiek **randa* = rann, lodenn

A-zivout an dalvoudegezh : *hilly part, rising part* = al lodenn war an uhel, pe *mossy part* = al lodenn war man, kinvi, touskan, spoue

## Levrlennadur
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
Freikorps

**Freikorps** ("Korfadoù Dieub") a oa anv unvezioù emouestlidi Alamagn etre an  ha penn-kentañ an . Da gentañ izili ar Freikorps a oa goprsoudarded, ne vern petra e oa o broadelezh. Er broioù alamanek, ar c'hentañ unvezioù a raed Freikorps anezhe ("rejimantoù dieub", alamaneg: *Freie Regimenter*) a oa bet savet en 18vet kantved gant emouestlidi lec'hel, dizertourien pe treitourien ha torfedourien.
Ur ganaouenn vrudet hag a veze kanet ar Freikorps a zo "Freikorps voran!".

Sed un droidigezh anezhi :

Freikorps war-raok, an harz a losk. Alamagn zo ezhommek.

Freikorps war-raok, an harz a losk. Ur gourc'hemenn hepken !

Tokarnet hag armet kreñv, 'vit ar bobl hag ar vro.

Freikorps war-raok, an harz a losk. Kemerit ar fuzuilh (en dorn).

Freikorps war-raok, an harz a losk. e anarkiezh München.

Freikorps war-raok, an harz a losk. Diaesat stourm 'vel biskoazh.

E Silezia e vennent lakaat Alamagn a bezhioù.

Freikorps war-raok, an harz a losk. Ni o argase pell.

Freikorps war-raok, an harz a losk. En aod valtek. Er Roen.

Freikorps war-raok, an harz a losk. An trec'h a vo deomp.

Ne stourmomp 'vit gwad ar re vras naket 'vit aour, arc'hant.

Freikorps war-raok, an harz a losk. Evit ur bed torret.

Freikorps war-raok, an harz a losk. en abeg da Versailles.

Freikorps war-raok, an harz a losk. A'n diktat nep salud.

Ni gantreo en ur brezel, n'hon eus mennet biskoazh.

Freikorps war-raok, an harz a losk. Vel soudarded hep gopr.
Banw

**Banw**, pe **Banwy**, zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. E 2011 e oa poblet gant 605 a dud, ha 330 anezho (55,6%) a oa kembraegerien.

## Notennoù