open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paco Ibáñez canta a Brassens

***Paco Ibáñez canta a Brassens*** zo un albomad kanaouennoù spagnolek troet pe azasaet gant Pierre Pascal diwar kanaouennoù gallek Georges Brassens, ha kanet gant Paco Ibáñez.

E 1979 e voe embannet ar bladenn, hag e 2002 ar CD.

## Kanaouennoù
# *Saturno* (*Saturne*)
# *Canción para un maño* (*Chanson pour l'Auvergnat*)
# *La mala reputación* (*La mauvaise réputation*)
# *Juan «Lanas»* (*Bonhomme*)
# *Tengo cita con Usted* (*J'ai rendez-vous avec vous*)
# *Por una muñeca me hice chiquitín* (*Je me suis fait tout petit*)
# *Pobre Martín* (*Pauvre Martin*)
# *La bella y el manantial* (*Dans l'eau de la claire fontaine*)
# *La pata de Juana* (*La cane de Jeanne*)
# *El testamento* (*Le testament*)

## Liammoù diavaez
* http://www.brassensenespanol.es/saturne.html

## Notennoù
Roanoke (Virginia)

**Roanoke** zo ur gêr lec'hiet e kornôg-kreiz stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 97 032 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Roanoke en ur mod ofisiel e 1852.


Roanoke, Virginia at night.jpg|
Roanoke Virginia Downtown.jpg|
Mountain View in Roanoke, Virginia.jpg|


Hotel Roanoke.jpg|
Roanoke City Market at night.jpg|


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Fetichegezh ar brennid

**Fetichegezh ar brennid** eo ar c'hoant pe an trivliad reizhel o devez an dud hag a zo troet gant divronn ar maouezed. Anavezet eo evel * breast fetishism,  breast partialism, mastofact, mazophilia* e saozneg.

Ul lezdedenn e oa hervez ar bredelfenner Sigmund Freud (1856-1939), pa ne gav lod tud o flijadur reizhel nemet dre vronnoù ar merc'hed, hogen un emzalc'h boutin eo fetichegezh ar bronnoù hiziv an deiz.

## Notennoù
Kravatenn noter

thumb| Sede penaos e vez graet e gravatenn d'an noter

Ur **gravatenn noter**, pe *spagnoladenn*, zo un ober reizhel ma klask ur gwaz kavout e blijadur reizhel o lakaat e galc'h etre div vronn ur vaouez. Evit se e rank pe mont a-c'haol war gof ar vaouez pe gourvez tal-ouzh-tal ganti. 
Pa flistr e sper e ra d'ar vaouez evel ur gravatenn war he c'hrubuilh. 

## Anvioù all hervez ar yezhoù
* alamaneg: *Busen-Sex*, *Mammalverkehr*, *Notarkrawatte*, *Spanisch*, *Spanische Krawatte*, *Tittenfick*
* galleg: *branlette espagnole*, *cravate du* (pe *de*) *notaire*, *mammagymnophilie*, *mazophallation* 
* arabeg : جماع ثدي *djamayn thadi* ("darempred-bronnoù")
* finneg: *rintojen väliin nainti* ("etre ar bronnoù")
* gresianeg: Ισπανικό, *ispanikó*
* italianeg: *spagnola*, *cravatta del notaio*
* nederlandeg: *Spaanse das* ("kravatenn spagnat"), *op zijn Russisch* ("e doare Rusia")
* japaneg: パイズリ *paizuri* ("darempred-bronnoù"), diwar * oppai*, hag a dalvez kement ha bronnoù;
* poloneg: *miłość hiszpańska* ("karantez spagnat")
* portugaleg: *Espanhola*
*saozneg:
** Aostralia: *hot-dogging*
** Bro-Saoz: *Bombay Roll*, *bunny rub*, *diddy ride*, *Dutch fuck*, *tit-wank*
** SUA: *boob fucking*, *boob sex*, *breastjob*, *Dutch fuck*, *French roll*, *Russian*, *tit(ty)-fucking*, *titjob* 
* sinaeg: 乳交 *rǔ jiāo* ("kejañ ouzh ar bronnoù")
* spagnoleg:
**Spagn: *cubana*
** Arc'hantina: *turca* ("e doare Turkia")
** Ecuador, Mec'hiko: *rusa*, "chaqueta rusa", "paja rusa", "francesa", "turca", "sueca" pe "collar de perlas".
** Venezuela: *paja rusa* ("plouzenn rus")
* svedeg: *bröstknullning* ("fouzhañ ar bronnoù")

## Pennad kar
*Bukkake
Pêr Loquet

Pêr Loquet (Pierre Loquet, e galleg) zo un emsaver breizhat, bet ganet d'an 9 a viz Genver 1930 e Gwenrann (Liger-Atlantel).

Ur rezistant eo bet adalek an oad a 14 vloaz.

E Liger-Atlantel ez eo brudet Pêr Loquet evel rener Fest al Levrioù e Breizh, krouet gantañ e 2003, hag a vez dalc'het bep bloaz e Gwenrann.

Krouet en doa ivez Kelc'h keltiek Bro Gwen Rann e 1969.

Pêr Loquet a zo bet prezidant Skoazell Vreizh.

E penn *[[Gourenez]]* emañ, ur gevredigezh he deus savet liammoù keneilded etre kevredigezhioù hag a ra war-dro sevenadur Breizh e korn-bro Gwenrann.
Cervantes

**Cervantes** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
*Cervantes (Galiza)

## Tud
*Miguel de Cervantes

## Traoù
*Instituto Cervantes
Instituto Cervantes

An **Instituto Cervantes** zo un ensavadur spagnol, diazezet e 1991, ha karget da skignañ ar spagnoleg er bed.

Tennañ a ra eta d'ar British Council, d'ar Goethe-Institut, d'an Alliance Française.
Pierre Cogan

**Pierre Cogan** (bet ganet d'an 10 a viz Genver 1914 en Alre ha marvet d'ar 5 a viz Genver 2013 en Alre) a oa ur reder war varc'h-houarn. 
## 1936
* Priz Meur Ploue (1)
* Daou dennad-hent eus Paris-Nice
## 1937
* Priz meur ar Broadoù (1)
## 1938
* Kampionadoù milourel Bro-C'hall (1)
## 1949
* Un tennad-hent Kriteriom an Dauphiné Libéré, e beg ar Mont Ventoux
Goethe-Institut

Ar **Goethe-Institut ** zo un ensavadur alaman karget da skignañ an alamaneg er bed.

Tennañ a ra eta d'ar British Council, d'ar Instituto Cervantes, d'an Alliance Française.
Komark A Coruña

**Komark A Coruña** zo unan eus komarkoù Galiza, e proviñs A Coruña, e Galiza.

## Kumunioù
Enni emañ ar c'humunioù-mañ:

* Abegondo
* Arteixo
* Bergondo
* Cambre
* Carral
* A Coruña
* Culleredo
* Oleiros
* Sada
Komarkoù Galiza

En Galiza ez eus 53 c'homark, ha 
*18 anezho e proviñs A Coruña, 
*13 e Proviñs Lugo, 
*12 e Proviñs Ourense 
*10 e proviñs Pontevedra.
Cervantes (Galiza)

**Cervantes** zo ur gumun eus reter Galiza, e proviñs Lugo. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs


File:Palloza en Piornedo, Lugo.jpg|Ti-soul Piornedo
File:Casa O crego, Vilaquinte, Cervantes.jpg
File:Casa O crego, Vilaquinte, Cervantes, Galiza (España).jpg
File:Ancares, degrada a Piornedo, Cervantes. Tres Bispos.jpg|Ancares, degrada a Piornedo, Cervantes. Tres Bispos

## Liamm diavaez
Lupe Vélez

**Lupe Vélez**, bet ganet **María Guadalupe Villalobos Vélez** (1908-1944), a oa un aktourez ha korollerez vec'hikan.

Bet eo bet unan eus kentañ aktourezed Mec'hiko oc'h ober berzh e Hollywood. Ar re all e oa Dolores del Río, Katy Jurado ha, diwezhatoc'h, Salma Hayek. 

Un toullad mat a serc'heged he doe, Gary Cooper o vezañ an hini pennañ. Pa voe kuitaet gantañ e timezas da Johnny Weismuller, brudet evel Tarzan e filmoù Hollywood. Torret e voe o eured goude pemp bloaz. 

Dougerez en em gavas ur pennad goude oberoù un aktour all ; ne fellas ket d'an tad ober war-dro ar bugel hag en em lazhañ a reas Lupe Vélez. 

## He filmoù
### 1927–1929

### 1930–1938

### 1939–1944

### Filmoù berr diwar he fenn
* 1929 : *Hollywood Snapshots #11*
* 1932 : *The Voice of Hollywood No. 13*
* 1933 : *Mr. Broadway*
* 1941  *Recordar es vivir*
Yvonne Jean-Haffen

**Yvonne Jean-Haffen** (Pariz,  – Dinan, ) a oa ul livourez, un dresourez, un engravourez hag a oa awenet gant Breizh.

Skoliadez ha mignonez al livour Mathurin Méheut e oa Y. Jean-Haffen. Kenlabouret o doa war oberennoù kinkladur.

Labouret he doa evit ar Feilhañserezh Henriot e Kemper.

Kolier an Erminig a oa bet deroet dezhi e 1992.
Lavred

**Enez Lavred**, pe Lavred nemetken, zo un enezenn en Enezeg Briad, 20 devezh-arat dindani, tostik ouzh Briad. Perc'hennet eo gant ur mondian gall. 

## Istor
Er  e voe savet eno gant ar manac'h kembreat Budog (pe Beuzeg), kentañ manati Breizh hag ar rivinoù anezhañ eo a weler eno hiziv. 

War-dro 470 ez eas Gwennole da skol sant Budog war enez Lavred. 
## Perc'henned
Betek 2010 e oa perc'hennet gant Bruno Bourc'hiz,, ul luder eus Naoned. Gwerzhet eo bet er bloaz-se gant Martin Sotheby's. 

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Hervez ar pennad gallek-mañ eo "lavreg" an anv brezhonek: http://sallevirtuelle.cotesdarmor.fr/asp/inventaire/brehat/Geoviewer/Data/html/IA22015676.html
*Db an enez e 2017 : https://www.ouest-france.fr/bretagne/ile-de-brehat-22870/cotes-d-armor-pour-preserver-l-ile-il-donne-sa-parcelle-une-association-5312959.
Jean Émile Laboureur

**Jean Émile Laboureur**, bet ganet **Émile Laboureur** en Naoned d'ar 16 a viz Eost 1877 ha marvet e Kerfalher e-kichen Pennestin (Mor-Bihan) d'ar 16 a viz Mezheven 1943, a oa ul livour, un tresour, un engravour hag ur skeudennaouer breizhat.
Gounezet en devoa brud dre skeudenniñ kalz levrioù : 1 748 engravadur en deus graet, en o zouez 74 rummad evit an embann.
Adalek 1912 e voe an arzour o chom e Pariz.
Kelenn a rae an engravour d'e skolidi, en o zouez Marie Laurencin hag André Dunoyer de Segonzac.
E Naoned ez eus ur straed en e anv.

## Darvoudoù
E Kastell Duged Breizh, abaoe ar 17 a viz Genver 2015 (betek ar 26  a viz Ebrel) e vez dalc'het un diskouezadeg, *Images de la Grande Guerre* an anv anezhi, o tiskouez engravadurioù, levrioù skeudennaouet ha tresadennoù gant an arzour kement ha lizherioù eskemmet etrezañ ha Guillaume Apollinaire, Raoul Dufy, Marie Laurencin.

## Un nebeud oberennoù
* *Le clocher du Croisic* ("Tour-iliz ar Groazig"), war-dro 1923
* *Matelots américains et français à Saint-Nazaire* ("Martoloded amerikan ha gall e Sant-Nazer")

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN
Juana Enríquez

**Juana Enríquez y Fernández de Córdoba** (Medina de Rioseco, 1425 – Tarragona, 1468) a oa eil pried ar roue Yann II Aragon (1398-1479).
Rouanez kenseurtez Navarra (1447 - 1468) hag Aragon (1458 - 1468) e oa hag Itron Casarrubios del Monte. Dont a rae eus an Tiegezh Enríquez. 

## He bugale
* Leonor de Aragón (1448).
* Fernando ''el Católico'' (1452-1516), a renas war-lerc'h e dad en Aragón, evel *Fernando II*, a voe roue kenseurt Kastilha, evel *Fernando V*, goude dimeziñ da Isabel ''la Católica'',
* Juana de Aragón (1454-1517), dimezet da Ferdinando Iañ Naplez.
Oleiros

**Oleiros** zo un anv-lec'h galizek ha portugalek.

## Galiza
* Oleiros - kumun e proviñs A Coruña.

## Portugal
* Oleiros - kumun e distrig Castelo Branco.
** Oleiros - parrez en Oleiros.
* Oleiros - parrez en Guimarães.
* Oleiros -parrez en Ponte da Barca.
* Oleiros - parrez en Vila Verde.
* São Paio de Oleiros - parrez en Santa Maria da Feira.
Maxime Maufra

Maximilien Émile Louis Maufra (**Maxime Maufra**) a oa ul livour breizhat, ganet d'ar 17 a viz Mae 1861 e Naoned, (Liger-Atlantel), ha marvet d'an 23 a viz Mae 1918 e Poncé-sur-le-Loir (Sarthe). E-touez arzourien Skol Pont-Aven e oa Maxime Maufra.

Da 18 vloaz e stagas Maufra da livan.

Gant daou arzour Naonedad e oa bet kalonekaet da livañ : ar vreudeur Charles Leduc hag Alfred Leduc, koulz ha gant al livour Charles Le Roux.

E-pad nebeut amzer, e oa chomet da labourat evel kenwerzhour hag e live evit an dudi, eus 1884 da 1890. E-doug ar mare-se en doa graet anaoudegezh gant labour an impresionisted.

Adalek 1890 e tibabas Maufra diskregiñ gant ar vicher kenwerzhour hag en em westlas a-zevri evit e basioun: al livadurioù. Dont a reas da Vreizh er c'hornog, evit kejañ gant Paul Gauguin ha Paul Sérusier. E c'hentañ diskouezadeg livadurioù a voe e 1894, e-barzh an davarn parizian : Toutteville. Da Vreizh e tstroas bep bloaz, dreist holl kostez Kiberen. Chom a rae e Montmartre er Bateau-Lavoir. En a-bep seurt lec'hioù eo bet o veajiñ : en Dauphiné, er Midi, en Aljeria, hag er Savoy.

Dreist-holl eo bet ul livour hag en deus pledet kement gant dremmvroioù ar vro hag gant gweledvaoù an arvor. Deuet oa a-benn da bakout livioù flamm ha nerzhus skol Pont Aven. Ul livour emren e vannas e vuhez-pad, ha gouestlet noa e arz da gened an natur.

Anvet e oa bet e 1916 da livour ofisiel ar Verdeadurezh.

E-barzh Kevredigezh Vroadel Breizh e oa Maxime Maufra, oc'h ober war-dro rann an Arzoù-Kaer.

## Liammoù diavez
*Maxime Maufra en ''Artcyclopedia''
*Maxime Maufra e ''WikiPaintings''
*Ul lec'hienn diwar-benn Maxime Maufra
Paco Ibáñez

**Paco Ibáñez**, ganet d'an 20 a viz Du 1934 e València, a-raok Brezel Spagn eta, zo ur c'haner spagnolek hag a gan barzhoniezh spagnolek en ur seniñ gitar.

## E vuhez
E 1952, e-kreiz diktatouriezh Franco ez eas da chom da Vro-C'hall. E 1964 e reas e bladenn gentañ. 
E miz Mae 1968 e kanas er Sorbonne, skol-veur goshañ Pariz, ha diwar neuze e voe brudet evel arzour e-maez ar sistem.

Barzhonegoù Federico García Lorca, Rafael Alberti pe Miguel Hernández eo a gan dreist-holl. Hag ivez kanaouennoù Georges Brassens lakaet e spagnoleg.

## E bladennoù
*Paco Ibanez Vol.1 (1964)
*Paco Ibanez Vol.2 (1967)
*Paco Ibanez Vol.3 (1969)
*A Flor de Tiempo (1978)
*Paco Ibáñez canta a Brassens (1979)
*Por Una Cancion (1990)
*Oroitzen (1999)
*Paco Ibáñez canta a José Agustin Goytisolo (2002)
*Fue Ayer (2003)

### Diwar al leurenn
*En el Olympia (1969)
*A galopar (1991)

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel
Bonnebosq

**Bonnebosq** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**, Tagadenn Paddle: d'ar 21 a viz Eost e voe dieubet Bonnebosq gant ar *1st Troop* eus ar *49th Reconnaissance Regiment* eus ar Rouantelezh-Unanet; en hevelep devezh e voe lazhet daou zen nann-soudard e Bonnebosq gant ur vombezadeg.

## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Maner Le Champ-Versan,  kantved hag e boull-kannañ.
* Maner Criquebœuf,  kantved.
* Iliz katolik *Sant Varzhin*,  kantved. 
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Bonnebosq Churchyard''

Marvet int e miz Gouere 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil Brezel Bed.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 
 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Montalto

**Montalto** zo un anv-lec'h italianek. Un anv-tiegezh eo deuet da vezañ ivez.

## Gerdarzh
Eus Monte, menez, hag Alto, uhel.

## Lec'hioù
***[[Montalto Carpasio]]**, e proviñs Imperia
***[[Montalto delle Marche]]**, e proviñs Ascoli Piceno
***[[Montalto di Castro]]**, kumun e proviñs Viterbo
***[[Montalto Dora]]**, kumun e proviñs Torino
***[[Montalto Ligure]]**, kumun e proviñs Imperia
***[[Montalto Pavese]]**, kumun e  proviñs Pavia
***[[Montalto Uffugo]]**, kumun e proviñs Cosenza
***[[Montalto (Rionero Sannitico)|Montalto]]**, frazione e kumun Rionero Sannitico (proviñs Isernia)
***[[Montalto (Aspromonte)|Montalto]]**, kern uhelañ an Aspromonte
***[[Montalto (Avigliano)|Montalto]]**, frazione en Avigliano, e proviñs Potanza,
***[[Castello di Montalto in Chianti]]**, kastell e proviñs Siena.

## Tud
***[[Felice Peretti]]** (1521 – 1590) e **[[Alessandro Peretti]]** (1570 – 1623), a veze laret anezho o-daou "**Cardinal Montalto**"
***[[Giovanni Stefano Danedi]]** lesanvet **Montalto** (1612 - 1690), livour italian

## Pennad kar
*Montaldo
Pierre Maille

**Pierre Maille**, ganet d'ar  e Frejús (Var), e Bro-C'hall, zo ur politikour breizhat, ezel eus ar PS. 

Maer Brest eo bet, etre 1982 ha 1983, hag etre 1989 ha 2001.

Prezidant Kuzul-departamant Penn-ar-Bed eo bet etre 1998 ha 2015.

## Liammoù
*''Avenir de la langue bretonne dans le Finistère : le coup de poignard du socialiste Pierre Maille, président du conseil général'', Charlie Grall, 7Seizh
*''Emglev Bro Karaez réagit aux propos de Pierre Maille'', ABP
Oleiros (A Coruña)

**Oleiros** zo ur gumun eus arvor hanternoz Galiza, e Proviñs A Coruña, e Komark A Coruña.

## Skeudennoù

Castelo Santa Cruz.Oleiros.Galicia.jpg|Kastell Santa Cruz
Santaia de Liáns.Oleiros.Galicia.jpg|Santaia de Liáns


Cemiterio Lians Oleiros Galicia.jpg|Bered Liáns
Castelo Santa Cruz.Oleiros.Galicia.jpg|Kastell Santa Cruz, ha Kastell Santo Antón ha hini San Diego, a servije da ziwallría da Coruña diouzh ar Saozon


## Parrezioù
Antón Risco

**Antón Martínez-Risco Fernández**, anavezet evel **Antón Risco**, ganet en Allariz en 1926 ha marvet en Vigo en 1998, a oa skrivagner galizek, mab da Vicente Risco.

Kelenn a reas e skolioù-meur lies bro, SUA, Kanada. Skrivañ a reas romantoù e galizeg. 

## Oberennoù
### Narrativa
**Memorias dun emigrante* (1986), Premio da Crítica española.
**O caso* (1989, Sotelo Blanco).
**As metamorfoses de Proteo* (1989, Sotelo Blanco), Premio da Crítica de Galicia.
**Xogo de gardas e ladróns* (1989, Edicións do Castro).
**A noite do sábado* (1991, Ir Indo).
**Tres situacións elementais* (1991, Galaxia).
**Margarida d´Ouridac* (1993, Edicións do Castro).
**Hipogrifo* (1994, Xerais).
**Mascarada* (1995).
**Tánata* (1998).
**Os fillos do río* (1999).
**O embrión* (2002, Galaxia).

### Arnodskridoù
**A figuración literaria* (1991, Xerais).

### Kenlabour
**Para ler a Vicente Risco* (1997, Galaxia). Gant Arturo Lezcano.

## En kastilhaneg

**Estética de Valle-Inclán en los esperpentos y en "Ruedo ibérico"*, 1967.
**Demiurgo y su mundo: Hacia un nuevo enfoque de la obra de [[Ramón del Valle-Inclán|Valle-Inclán]]*, 1977.
**Azorín y la ruptura con la novela tradicional*, 1980.
**Literatura y figuración*, 1982.
**Literatura fantástica de la lengua española*, 1987.

### Kenlabour
**El relato fantástico: historia y sistema*, 1998, Colegio de España, Salamanca.

## Liamm diavaez
*Fichenn an oberour en Xerais
Ría Viveiro

**Ría Viveiro** (**Ría de Viveiro** e galizeg) zo un aber en proviñs Lugo, en Galiza, anezhi unan eus ar rías Altas.

Emañ en aber ar río Landro, e kumun Viveiro. War he lez emañ porzh pesketaerien parrez Celeiro, kêr-benn ar gumun, ha parrez Covas.

## Skeudennoù

File:RiaViveiro050731.JPG|Ar ganol da vont e-maez an aber. 
File:PortoDeportivoViveiro050731.JPG|Porzh
Ría de Ares

Ar **Ría de Pontedeume**, pe **Ría de Ares**, eo anv aber ar stêr Eume, e proviñs A Coruña, e hanternoz Galiza. 

War he lez emañ kumunioù Ares, Cabañas, Pontedeume ha Fene, ha porzhig Redes.

Unan eus ar Rías Medias eo.
La Roque-Baignard

**La Roque-Baignard** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
*Ar romantour André Gide zo bet maer eno.

**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**, Tagadenn Paddle: d'ar 21 a viz Eost e voe dieubet La Roque-Baignard gant ar *11th Battalion Royal Scots Fusiliers* eus ar 49 Rannlu eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet; daou soudard eus ar Rouantelezh-Unanet hag unan eus SUA a varvas er gumun.

## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk

Église de La Roque-Baignard.JPG|An iliz katolik

* Iliz katolik *Sant Varzhin*,  kantved. 
* Ar c'hastell, - kantved. Graet e vez *La Morinière* outañ er romant L'Immoraliste gant André Gide.

## Armerzh
* Labour-douar ha sevel loened: saout, givri ha kezeg dreist-holl gant meur a stal-roñseed.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 
 
 
 

## Tud
* André Gide, skrivagnour, bet maer ar gumun adalek 1896 betek 1900. Dezhañ e oa ar c'hastell.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Aranga

**Aranga** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs
Abegondo

**Abegondo** zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña. 19 parrez a zo er gumun. E 2009 e oa 5 798 annezad enni. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Levrlennadur
* Rocha Carro, Juan José. *Abegondo, un curruncho das Mariñas*, ISBN 84-921836-0-8

## Pennad kar
* Roll kumunioù proviñs A Coruña
Zas

**Zas** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña, e komark Terra de Soneira.

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs
## Pennad kar
* Roll kumunioù proviñs A Coruña
Arteixo

**Arteixo** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña. 
## Istor
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1900-2011

## Melestradurezh
### Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
## Tud
## Gevelliñ

## Notennoù ha dave
Arzúa

**Arzúa** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

* **Arzúa** (Santiago)
* Boente (Santiago)
* Brandeso (San Lourenzo)
* Branzá (Santa Locaia) 
* Burres (San Vicenzo) 
* O Campo (Santo Estevo) 
* Castañeda (Santa María) 
* Dodro (Santa María) 
* Dombodán (San Cristovo) 
* Figueiroa (San Paio) 
* Lema (San Pedro) 
* Maroxo (Santa María) 
* A Mella (San Pedro) 
* Oíns (San Cosme) 
* Pantiñobre (Santo Estevo) 
* Rendal (Santa María) 
* San Martiño de Calvos de Sobrecamiño (San Martiño) 
* Santa María de Arzúa (Santa María) 
* Tronceda (Santa María) 
* Viladavil (Santa María) 
* Vilantime (San Pedro) 
* Viñós (San Pedro)

## Poblañs

## Skeudennoù

Restr: Arzúa, concello 01-01.JPG|Ti-kêr
Restr: Arzúa GFDL02.jpg|An oabl o teñvalaat en Arzúa
Restr: Arzúa GFDL03.jpg|Ur stêr, 3 km eus Arzúa
Restr: Arzúa GFDL04.jpg|3 km eus Arzúa
Restr: Arzúa GFDL05.jpg|Corredoira
Restr: Arzúa 04-03.JPG|Monumento ós gandeiros
Brión

**Brión** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña. 74,9 km² zo dindani. 

## Kumunioù amezek
*Ames, 
*Negreira, 
*Outes, 
*Noia, 
*Lousame, 
*Rois 
*Teo.

## Parrezioù
Enni ez eus 9 farrez.

## Poblañs
Cabana de Bergantiños

**Pennadoù [[Cabana]] ha [[Cabaña]] zo ivez.

*'Cabana de Bergantiños''' zo ur gumun eus arvor Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs
Cabana

**Cabana** zo un anv-lec'h spagnolek

### 
* Cabana (Argentina), e Proviñs Córdoba (Arc'hantina);

### 
* Cabana de Bergantiños, e proviñs A Coruña;

### 
* Cabana (Perou), kêr-benn Proviñs Pallasca;
* Distrig Cabana (Pallasca), distrig e Proviñs Pallasca
* Distrig Cabana (San Román), distrig e Proviñs San Román

## Pennadoù kar
* Cabanas
* Cabaña
* Cabañas 
* A Cabana
* As Cabanas
Cabanas (Galiza)

**Pennadoù* Cabana, Cabanas, *ha* Cabaña *zo ivez*.


**Cabanas** zo ur gumun en hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù

## Poblañs

## Pennad kar
* Roll kumunioù proviñs A Coruña
Camariñas

**Camariñas** zo ur gumun eus arvor hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs

## Kanaouenn
Kanet gant Luz Casal ha Luar na Lubre : http://www.youtube.com/watch?v=adVzzfHu16Q
Cambre (Galiza)

**Ur bajenn disheñvelout [[Cambre]] zo ivez*.

**Cabanas** zo ur gumun eus hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs
Vimianzo

**Vimianzo** zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs

## Tud
Eno emañ Manuel Rivas o chom.

## Pennad kar
* Roll kumunioù proviñs A Coruña
Carballo

**Carballo** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs
Cariño

**Cariño** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña, war lez ar Ría de Ortigueira. 

Enni emañ ar Beg Ortegal. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

* Cariño (San Bartolomeu) 
* Feás (San Pedro) 
* Landoi (Santiago) 
* A Pedra (Santa María) 
* Sismundi (San Estevo)

## Liammoù diavaez
* concellodecarino.gal
Ría de Ortigueira

Ar **Ría de Ortigueira**, pe *de Cariño e Ortigueira*, zo unan eus aberioù hanternoz Galiza hag  unan eus ar Rías Medias. 
Enni e tegouezh doureier ar río Mera, etre kumunioù Cariño hag Ortigueira.
Mera

**Mera** zo un anv stankik e lec'hanvioù Galiza. 

## Lec'hioù

## Stêrioù
* Río Mera, a ya da aberiñ er ría de Ortigueira.
* Río Mera, adstêr d'ar río Tambre.
* Río Mera, adstêr d'ar río Miño.
* Río Mera, adstêr d'ar stêr heñvelanvet, eienet e Bacurín, e kumun Lugo.

### Parrezioù
* Barcia de Mera, e kumun Covelo, e komark Paradanta.
* San Pedro de Mera e kumun Lugo, e komark Lugo.
* Santalla de Bóveda de Mera e kumun Lugo, e komark Lugo.
* Vilachá de Mera e kumun Lugo, e komark Lugo.
* Mera de Abaixo e kumun Ortigueira, e komark Ortegal.
* Mera de Arriba e kumun Ortigueira, e komark Ortegal.

### Lec'hioù arall
* **[[Mera, Barcia de Mera, Covelo|Mera]]**, e parrez Barcia de Mera, e kumun Covelo.
***[[Bóveda de Mera, Santalla de Bóveda de Mera, Lugo|Bóveda de Mera]]** e parrez Santalla de Bóveda de Mera, e kumun Lugo.
***[[Mera, Barcia, Navia de Suarna|Mera]]** e parrez Barcia, e kumun Navia de Suarna.
***[[Mera, Oleiros|Mera]]**, rannet etre parrezioù Maianca ha Serantes, e kumun Oleiros.
* **[[A Ponte de Mera, Mera de Abaixo, Ortigueira|Ponte de Mera]]**, e parrezMera de Abaixo, e kumun Ortigueira.

## Pennadoù kar
* A Mera
Emgann Koh Chang

**Emgann Koh Chang** zo un emgann war vor a c'hoarvezas d'ar 17 a viz Genver 1941 e-pad ar brezel etre Bro-C'hall ha Tailand.
Kastell Penfro

**Kastell Penfro** zo ur c'hastell e-kreiz kêr Penfro, e Kembre, war lez ar stêr Cleddau.

Kroget e voe d'e sevel e 1093, gant an aotrou Roger Trefaldwyn, e-lec'h ur voudenn-gastell goshoc'h, war-lerc'h albouridigezh kreisteiz Kembre gant an Normaned. Biken ne voe kemeret ar c'hastell gant Kembreiz goude, daoust ma voe taget ganto meur a wech.

## Istor
E 1093 e voe savet ar c'hastell kentañ gant Roger Trefaldwyn (Roger of Montgomery), unan eus an aotrouien norman a oa bet oc'h aloubiñ Kembre. 

Kant vloaz diwezhatoc'h e voe roet ar c'hastell da William Marshal gant ar roue saoz Richarzh I. Gant Marshal, unan eus aotrouien bouezusañ ar rouantelezh en amzer-hont, e voe savet ur c'hastell mein e-lec'h ar c'hastell prenn ha reiñ a reas d'ar c'hastell an neuz en deus betek bremañ. Eus Kastell Penfro e loc'has an aotrouien norman hag o soudarded da vont da aloubiñ Iwerzhon, en . 

E 1456 e voe ganet er c'hastell Harri Tudor, a zeuio da vezañ roue Bro-Saoz gant an anv Herri VII. Mab e oa da Margaret Beaufort, c'hoar-gaer Jasper Tudor, aotrou ar c'hastell.

E-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz e c'houzañvas ar c'hastell meur a dagadenn. Kemeret e voe gant armeoù Oliver Cromwell e 1648, goude ur seziz seizh sizhun. Goude se e voe dilezet ar c'hastell ha kouezhañ a reas en e boull, tamm-ha-tamm.

## Hiziv
E 1880 hag e 1928 e voe graet labourioù da adkempenn ar rivinoù. Bremañ e vez graet war-dro ar c'hastell gant an aozadur Cadw ha gweladenniñ anezhañ a c'haller.
Brezel etre Bro-C'hall ha Tailand

Ar **brezel etre Bro-C'hall ha Tailand** ( a zo กรณีพิพาทอินโดจีน, er yezh tai, ha * Guerre franco-thaïlandaise* e galleg) a c'hoarvezas e 1940 ha 1941 etre Tailand ha Bro-C'hall (en amzer gouarnamant Vichy). Tabut a oa diwar-benn douaroù eus an Indez-Sina c'hall a oa bet da Dailand a-raok bezañ kemeret gant an drevadennerien.

Hervez kaozeadegoù etre Bro-C'hall ha Tailand a-raok an Eil Brezel-bed e tiskoueze ar C'hallaoued bezañ prest da ober tammoù kemmoù, hogen dister a-walc'h. Pa voe aloubet Bro-C'hall gant armeoù Alamagn e 1940 e soñjas d'ar Major-Jeneral Plaek Pibulsonggram (anavezet ivez evel "Phibun"), a oa Kentañ Ministr Tailand, e oa kavet gantañ an dro da adkemer an douaroù a oa bet kollet en amzer ar roue Chulalongkorn.

## Levrlennadur
*  Fabienne Mercier-Bernadet, « Le conflit franco-thaïlandais (juin 1940-mai 1941), une manipulation japonaise ? », *[[Revue historique des armées]]*, niverenn 223, 2001.
*  Dossier sur la Guerre franco-thaïlandaise et l'invasion japonaise, en ''Le Franc-Tireur N°1'' de 1996
*  Yann Mahé et Étienne Le Baube, *Les opérations terrestres de la guerre franco-thaïlandaise. 1940-1941*, pennadskeudennaouet, gant Guillaume Le Baube, en *Champs de bataille* niverenn 19. 
*  Gosa, Pierre, *Le conflit franco-thaïlandais de 1940-41: la victoire de Koh-Chang*, Paris: Nouvelles éditions latines, 2008. 172 p. ISBN 978-2-723-32072-6.
*  Miné, Eric, *Koh-Chang la victoire perdue*, romant istorel, 272 p. Paris - Soukha éditions, 2010. ISBN 978-2-9191-2245-5.
As Pontes de García Rodríguez

** As Pontes de García Rodríguez ** zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña. 

Bras a-walc'h eo gumun, gant he 249,4 km² . 

## Douaroniezh
En-dro dezhi emañ:
*en hanternoz Mañón hag Ortigueira, 
*er reter ha gevred: Muras ha Xermade, e proviñs Lugo; 
*er mervent Monfero, 
*er c'hornôg A Capela, San Sadurniño hag As Somozas.

## Parrezioù
Sed amañ parrezioù ar gumun:
*O Aparral (Santa María)
* Bermui (Santiago) 
* O Deveso (Santa María) 
* Espiñaredo (Santa María) 
* A Faeira (San Pedro) 
* O Freixo (San Xoán) 
* Goente (San Martiño) 
* As Pontes de García Rodríguez (Santa María)
* Ribadeume (Santa María) 
* San Pedro de Eume (San Pedro) 
* Seoane (San Xoán) 
* Somede (San Mamede) 
* Vilavella (Santa María)

## Kêrioù gevellet
*  Lesneven (Breizh)
*  Caerfyrddin (Kembre)
*  Arroyo Naranjo (Kuba)
Ferrol

** Ferrol** zo ur gumun hag ur porzh eus Galiza, e proviñs A Coruña, war lez ar Ría de Ferrol‎ . 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs
71 997 a annezidi e 2012.

## Tud
*Francisco Franco (1892-1975), diktatour a c'houarnas Spagn goude brezel Spagn entre ar 1añ a viz Ebrel 1939 betek e varv d'an 20 a viz Du 1975.
Carral

**Carral** zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Kêrioù gevellet
*  Menezgervant (Breizh)
Cedeira

** Cedeira** zo ur gumun eus arvor hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña, war lez ar Ría de Cedeira‎. 

## Stêrioù
*ar stêr Condomiñas 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:
*Cedeira (Santa María do Mar)
*Cervo (Santalla)
*Esteiro (San Fiz)
*Montoxo (San Xiao)
*Piñeiro (San Cosme)
*Régoa (Santa María)
*San Román de Montoxo (San Román)

## Poblañs
7.254 a annezidi e 2012.

## Skeudennoù

File:Santoandrésdeteixido2.jpg|Entrada ao Santuario de Santo André de Teixido.
File:Santoandrésdeteixido.jpg|Iliz Santo André de Teixido.
File:Acantiladossantoandres.jpg|Baixando aos cantís en Santo André de Teixido.
File:Cedeira1.jpg|A garita de Herbeira (Serra da Capelada).
File:Acantilados.jpg|Cantís en Cedeira.
File:Rúa da Cruz, Cedeira..jpg|Rúa da Cruz, en Cedeira.
File:Placa altimétrica de Cedeira, Coruña.jpg|Placa altimétrica da casa do concello.
File:Flag of Cedeira.svg|Banniel Cedeira, A Coruña.
La Goulue

**La Goulue** (*ar Varlonkez*) a oa anv-micher **Louise Weber** (1866-1929) , ur gorollerez c'hall e kabaredoù Pariz er bloavezhioù 1890. Poltredet eo bet meur a wech gant Toulouse-Lautrec. 

Tapet he doa al lesanv-se dre ma lonke bannac'hoù an everien diwar an taolioù e-pad an dañsadegoù. Brudet eo da vezañ krouerez ar French can-can. 
Bet eo e-touez serc'hed niverus ar roue saoz Edouarzh VII.

## Ar ''Moulin Rouge''
Labour Lautrec

Image:Toulouse-Lautrec - La Goulue arrivant au Moulin Rouge.jpg|La Goulue o tegouezhout er Moulin Rouge, 1892
Image:Henri de Toulouse-Lautrec 006.jpg|La Goulue ha Valentin le désossé 1895
Image:Lautrec at the moulin rouge, la goulue and mome fromage 1892.jpg|La Goulue ha la Môme Fromage 1892

Louise a zañse er Moulin Rouge, adal 1889. Anaoudegezh a reas gant Jules Étienne Edme Renaudin (1843-1907). Brudet e oa evel dañser, ha Valentin le Désossé e oa e anv_micher. A-gevret e tañsent ar « chahut » ha dont a rejont da vout ur c'houblad dañserien brudet. 

La Goulue war al luc'hskeudennoù 

Image:La Goulue03.jpg|1885
Image:La Goulue02.jpg|*La baraque foraine*, 1895
Image:La Goulue01.jpg|1890
2013 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2012 e Breizh - **2013 e Breizh** - 2014 e Breizh

2013 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*5 Genver : disklêriañ a ra Pierre Maille d'ar gazetenn Ouest-France ez eo ar brezhoneg *"une langue qui a déjà disparu en tant que langue d'usage"*.
*26 Genver : 16 rummad ar prizioù e C'hoariva Montroulez.
*10 Mae : degemeret eo bet an astenn .bzh evit an anvioù domani war an Internet.
*3 Gwengolo : digoret ez eus div skol nevez gant Diwan : an eil e Boulvriag hag eben e Felger.
*2 Du : etre 15 000 ha 30 000 a dud o vanifestiñ e Kemper evit "bevañ, labourat ha divizout er vro", gwisket bonedoù ruz ganto. 
*30 Du : etre 20 000 ha 40 000 a dud bodet e Karaez evit "bevañ, labourat ha divizout er vro", galvet gant luskad ar Bonedoù Ruz.
*27 ha 28 Here : ar gorventenn *Christian* a dremen e Breizh. Troc'het eo an tredan en ouzhpenn 30 000 e Breizh.
*23 ha 24 Kerzu : gant ar gorventenn *Dirk* eo bet troc'het an tredan e tremen 130 000 ti e Breizh.

## [[:Rummad:Marvioù 2013|Marvioù]]
*Kristian Brisson, skrivagner brezhonek 
*Jean-Christophe Cassard, istorour
*Robert Castel, sokiologour
*Pierre Cogan, marc’hhouarner
*Michel Cointat, politiker, bet maer Felger
*Guy Cotten, penn embregerezh
*Gabriel de Poulpiquet, politiker, kannad e Penn-ar-Bed 
*Jean-Louis Goasduff, bet maer Plabenneg ha kannad e Penn-ar-Bed
*Bernard Merdrignac, istorour
*Pierre-Yves Moign, sonaozer
*Yann Poilvet, kazetenner, rener Armor Magazine
*Maurice Quentin, marc’hhouarner

 

__NOTOC__
-49

705 *Ab Urbe Condita* = -49 kent J.-K.
## Darvoudoù
### [[Europa]]

#### Republik roman
* Koñsuled : Caius Claudius Marcus Marcellus & Lucius Cornelius Lentulus Crus
* 10 a viz Genver : treizhañ a ra Julius Kaezar ar Rubicone.

### [[Afrika]]

#### Egypt

* Faraon : Ptolemaios XIII Neos Dionysos (-51 / -47)

### [[Reter-Nesañ]]

#### Judea

* Hyrcan II (-63 / -40)

### [[Azia]]
## Arzoù, skridoù, ha teknikoù
## Relijionoù
## Ganedigezhioù -49
## Marvioù -49
Urraca Kastilha (Rouanez Portugal)

**Meur a [[Urraca Kastilha]] zo bet*.

**Urraca Kastilha** (1185- Coímbra 1220), pe *Urraca de Borgoña* a-wechoù e spagnoleg, a oa ur briñsez eus Kastilha, hag a deuas da vezañ Rouanez Portugal. 

## He buhez
Merc'h e oa da Alfonso VIII Kastilha ha d'ar rouanez Leonor Plantagenêt, hag infantez Kastilha e oa eta.

Rouanez Portugal e teuas da vezañ e 1211 pa zimezas da Afonso II, Roue Portugal.

Beziet e voe e manati Alcobaça. 

## Dimeziñ ha bugale
Pemp bugel o doe:
*Sancho II Portugal (1207-1248), Roue Portugal war-lerc'h e dad,
*Afonso III (1210-1279), Roue Portugal war-lerc'h e vreur,
*Leonor Portugal (Rouanez Danmark) (1211-1231), a zimezas da Valdemar III Danmark
*Fernando Portugal (1217-1246), Aotrou Serpa
*Vicente Portugal (1219)
Ar bont er velin

***Àr Bont er Velin*** zo ul levr brezhonek gant Loeiza er Meliner, anezhañ ugent danevell verr dastumet hag embannet en 1938 gant Molladenneu "Dihunamb".

Adembannet eo bet en 2009 en peurunvan gant an droidigezh c'hallek graet gant he mab Meriadeg Herrieu.
Berengaria Portugal

**Berengaria Portugal** (1190-1221), pe **Berengária** e portugaleg, a oa un infantez portugalat hag a zeuas da vout Rouanez Danmark goude dimeziñ da Roue Danmark. 

Merc'h e oa da Sancho Iañ Portugal ha d'e bried Dulce Berenguer (pe Dulce Barcelona).

Dimeziñ a reas da Valdemar Iañ. Mervel a reas gant ar vosenn. 

## He bugale
* Erik IV (1216-50), Roue Danmark 1241-50
* Sofie (1217-47), dimezet da markgrav Brandenburg, Johann Iañ  Brandenburg (1213-66)
* Abel (1218-52), roue 1250-52
* Christoffer (1219-59), roue 1252-59
Cesuras

**Cesuras ** a oa ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña, kendeuzet e 2013 gant Oza dos Ríos, d'ober kumun nevez Oza-Cesuras.
Malpica de Bergantiños

**Malpica de Bergantiños** zo ur gumun en arvor gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs

## Liamm diavaez
Valdoviño

**Valdoviño ** zo ur gumun en arvor hanternoz Galiza, e proviñs A Coruña, war lez ar Ría de Cedeira‎. 

## Kumunioù amezek
Peder c'humun a zo stouk ouzh Valdoviño:
*en hanternoz: Cedeira, 
*er c'hreisteiz: Narón, 
*er reter : Cerdido ha San Sadurniño.
E tu ar c'hornôg emañ ar Meurvor Atlantel.

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs
Corcubión

** Corcubión** zo ur gumun en arvor kornôg Galiza, e proviñs A Coruña, e komark Fisterra, a-stok ouzh kumun Fisterra. 

1803 den a oa enni o chom e 2010. 

## Parrezioù
Bihan eo ar gumun, e-skoaz ar re all tro-dro, ha n'eus nemet div barrez enni:
*Corcubión (San Marcos) 
*Redonda (San Pedro)

## Kêrioù gevellet
*  Ar C'havr (Breizh)
Miguel Hernández (albom)

***Miguel Hernández*** zo un albomad kanaouennoù spagnolek gant Joan Manuel Serrat en 1972, embannet gant ar gompagnunezh Zafiro/Novola. 

En albom-se e kan barzhonegoù ar barzh Miguel Hernández war donioù kempennet gant Francesc Burrull. 

Savet eo an tonioù gant Serrat, war-bouez "Nanas de la cebolla", a zo savet gant Alberto Cortez.

## Kanaouennoù
* "Menos tu vientre"
* "Elegía"
* "Para la libertad"
* "La boca"
* "Umbrío por la pena"
* "Nanas de la cebolla"
* "Romancillo de mayo"
* "El niño yuntero"
* "Canción última"
* "Llegó con tres herida"

## Liamm diavaez
* Discografía de la web oficial del artista
Komark Fisterra

**Komark Fisterra** zo unan eus komarkoù kornôg Galiza, e proviñs A Coruña. Fisterra eo ar pennlec'h. 

## Kumunioù
Pemp kumun zo er c'homark:
*Cee, 
*Corcubión, 
*Dumbría, 
*Fisterra 
*Muxía.

## Poblañs

## Liamm diavaez

## Pennad kar
* Komarkoù Galiza
Curtis

**Curtis** zo un anv-tiegezh saoznek ha meur a dra all.

## Tud
*Tony Curtis, aktour stadunanat

Deuet eo an anv-tiegezh da vout un anv-bihan ivez:
*Curtis Mayfield, kaner *soul* stadunanat. 
 

## Lec'hioù
* Curtis (Galiza)
Dodro

** Dodro** zo ur gumun en kornôg Galiza, e proviñs A Coruña. 

3029 den a oa o chom enni e 2009.

## Parrezioù

## Poblañs
Dumbría

**Dumbría** zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña, war lez ar stêr Xallas. 

## Parrezioù
Sed amañ parrezioù ar gumun:
*Berdeogas (Santiago) 
* Buxantes (San Pedro) 
* Dumbría (Santa Baia) 
* O Ézaro (Santa Uxía) 
* Olveira (San Martiño) 
* Olveiroa (Santiago) 
* Salgueiros (San Mamede)

## Poblañs
Jules Paressant

**Jules Paressant** a oa ul livour hag ur c'hizeller, bet ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1917 en Erbigneg (Liger-Atlantel), hag aet da Anaon e miz Eost 2001. 

## Buhez
Ur mezeg e oa Jules Paressant, oc'h oberiata en ur c'hlañdi, e Naoned. E-pad hanterkant bloaz en doa gouestlet e holl amzer vak d'an arzoù. 
O chom e oa en Naoned gant e familh. Un ti e Kordevez en doa prenet ivez, gant parkeier tro-war-dro.
O livañ, o kizellañ, oc'h engravañ war goad ha war vein, Jules Paressant a oa levezonet gant Skol Pont-Aven. Oberennoù Paul Gauguin e plije dezhañ dreist-holl.
Da Bont-Aven e teue alies Jules Paressant da livañ ha kejañ gant e vignoned a oa arzourien ivez, ma vez kontet gant Philippe Hervouet, en ul levr diwarbenn buhez al livour.

## Oberennoù

## Levrlennadur
**Jules Paressant et le combat de l'ange*, digant Philippe Hervouet, Embannadurioù Petit Véhicule, Naoned, 2005.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Diskouezadeg er Faoued
* Jules Paressant ha "L'Aulnaie" e lec'hienn Kordevez
Irixoa

**Irixoa** zo ur gumun en kornôg Galiza, e proviñs A Coruña. 

## Parrezioù

## Poblañs
1.526 den a oa enni o chom e 2009.
Robert E. Lee

**Robert Edward Lee**, bet ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1807 e Stratford Hall hag aet da anaon d'an 12 a viz Here 1870 e Lexington a oa unan a jeneraled Stadoù Kengevreet Amerika. Bez' e oa e penn Lu Virginia an Hanternoz e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika, ha gwelet eo c’hoazh hiriv an deiz evel unan eus gwellañ jeneraled a zo bet ar Stadoù-Unanet .

Bet diplomet e Westpoint, e oa bet ofisour da vare ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1840. Dre ma oa chomet mestr war an dachenn-emgann e eil emgann Bull Run (1862), e Fredericksburg (1862), e Chancellorsville (1863), *etc*, ha daoust ma voe bet trec’het en emgann Gettysburg (1863), e voe anvet da bennjeneral armeoù ar C'hengevread e dibenn ar brezel. Dav e voe dezhañ avat en em zaskoriñ war-lerc’h bout bet trec’het en emgann Appomattox e 1865.
## Yaouankiz
Robert Edward Lee a oa bet ganet e Stratford Hall Plantation er Westmoreland County, e Virginia. An tad a oa ar Major jeneral Henry Lee III (*Light Horse Harry*) (1756–1818), Gouarnour Virginia, ar vamm a oa eil gwreg ar jeneral, Anne Hill Carter (1773–1829). Deiziad ar ganedigezh a vez lakaet d'an 19 a viz Genver 1807. En gwirionez, hervez an istorourez Elizabeth Brown Pryor, *"Lee's writings indicate he may have been born the previous year."* ("Skridoù Lee a lak war-raok e vefe bet ganet bloaz a-raok").

Unan eus hendadoù Lee a oa Henry Lee I, unan eus trevadennerien bennañ Virginia a orin saoz.
## Dezrevell emgannoù Lee e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
Da heul e vo kavet un dezrevell eus an emgannoù a welas ar jeneral Lee e-penn nerzhioù ar Su engouestlet :

## Goude ar brezel
Pa erruas ar mare da zivizout peur ha penaos kodianañ, ar jeneral Lee a zisklêrias d'e ofiserien e oa laouen e vije roet lamm d'ar sklaverezh er Su hag e vije gwelloc'h evit dazont ar vro.

E blantadeg en Arlington a voe kemeret memestra gant soudarded an Norzh hag an douaroù a voe aozet da zegemer ur vered vilourel, (Bered vroadel Arlington).

War-lerc’h ar brezel e voe anvet da brezidant skol-veur Washington.
## Adkemer er sevenadur
### Filmoù
* *[[The Battle of Bull Run]]*, Francis Ford, 18 a viz Meurzh 1913
* ''Gods and Generals'', Ronald F. Maxwell, embanner Warner Bros. Pictures, 2003
### Bandennoù-treset
* ''Les Tuniques bleues :'' *Bull Run* (albom 27), gant Lambil ha Cauvin, embannadurioù Dupuis, 1987

## Liammoù diavaez
* ''Skrid anaon Robert E Lee, kazetenn NY Times 13 a viz Here 1870'' 

* ''Jeneral Lee e-pad emgann Gettysburg'' (Youtube)
## Notennoù ha daveennoù
Grand Rapids (Michigan)

**Grand Rapids** zo ur gêr lec'hiet e kornôg stad Michigan e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 188 040 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Grand Rapids en ur mod ofisiel e 1826.


Grand Rapids montage.jpg
La Grande Vitesse at night.jpg
Fish1203 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg
AldrichBuildingGrandRapidsMI.jpg
Downtown Grand Rapids from River House.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Nokturnal Mortum

**Nokturnal Mortum** zo ur strollad pagan black metal (a zo bet lakaet e rumm ar strolladoù NSBM gant lod abalamour da vennozhioù politikel e izili) eus C'harkiv en Ukraina ar reter. Unan eus brudetañ strolladoù black metal reter Europa eo. Mont a ra muioc’h-mui etrezek ur stil folk symphonic black metal.

## Izili ar strollad
* Knjaz Varggoth - kan, gitar
* Saturious - klavieroù
* Vrolok - gitar-boud
* Astargh - gitar
* Odalv - taboulinoù

### Ezizili
* Sataroth - klavieroù
* Karpath - gitar
* Munruthel - taboulinoù
* Alzeth - Gitar
* Wortherax - Gitar
* Xaarquath - gitar-boud

## Pladennrolladur
### Pladennoù
* Lunar Poetry - 1996 
* Goat Horns - 1997
* To The Gates Of Blasphemous Fire - 1998
* NeChrist - 1999
* Weltanschauung - 2005 (pe *Mirovozzrenie* gant komzoù rusianek pe ukrainek)
* The Voice Of Steel - 2009

### [[EPs]]
* Return Of The Vampire Lord - 1997
* Marble Moon - 1997 
* The Taste Of Victory - 2003
* Eastern Hammer - 2007 (split gant Graveland, North, ha Temnozor)

### Pladenn diskouez (demos)
* Twilightfall - 1995 (adembannet e stumm ur CD e 2003)
* Black Clouds Over Slavonic Lands - 1995 (adembannet e-giz pezh bonuz war Lunar Poetry adembannet e 2005)

### Pladennoù arall
* Eleven Years Among The Sheep - 2004 (kendastumad tonioù kozh ha pladennoù diskouez)

## Lec'hienn war ar Genrouedad
* https://web.archive.org/web/20120415191230/http://www.oriana-music.com/
* Rockdetector.com Nokturnal Mortum entry
Arthur Midy

**Arthur Midy** a oa ul livour gall, bet ganet e 1887 e Saint-Quentin (Bro-C'hall), marvet d'an 8 a viz Meurzh 1944 er Faoued. 
## Buhez
Erruout a reas er Faoued e 1905 d'ar c'hentañ gwezh, dont a reas e 1907, 1908 ha 1909 en-dro a-raok gober e annez er gumun. Lazhet e voe, hag e wreg d'e heul, gant ar Rezistañs abalamour d'an darempredoù stank o deveze gant an Alamaned.

## Oberennoù

173 Arthur Midy Réparation du toit de la chapelle Saint-Fiacre.JPG|Dresañ toenn chapel Sant-Fiakr (1925, mirdi ar Faoued)
113 Arthur Midy Femmes au marché du Faouët.JPG|Merc’hed e marc’had ar Faoued (war-dro 1936, mirdi ar Faoued)
098 Arthur Midy Vieille femme à la chapelle Saint-Fiacre au Faouët.jpg|Maouez kozh e chapel Sant-Fiakr ar Faoued (war-dro 1938, mirdi ar Faoued)


## Notennoù ha daveennoù
Sterling Heights

**Sterling Heights** zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Michigan e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 129 699 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Sterling Heights en ur mod ofisiel e 1968.


St. Malachy.jpg|Delwenn da Saint Malachy
WilliamUptonHouseC.JPG|Ti William Upton


## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Ann Arbor

**Ann Arbor** zo ur gêr e gevred stad Michigan, e Stadoù-Unanet Amerika. 113,934 annezad a oa enni o chom e 2010. 

Krouet eo bet anv Ann Arbor en ur mod ofisiel e 1968.

## Istor
Diazezet eo bet Ann Arbor gant John Allen eus Virginia hag Elisha Rumsey eus New York. Ann e oa anv gwreg an eil evel hini egile. E Mae 1824 e voe marilhet evel "Annarbour". Da Indianed ar c'hornad e oa Kaw-goosh-kaw-nick.


AA Downtown.JPG
Ann Arbor E Liberty St.jpg
WashtenawAveHouses.JPG
Nickles Arcade Ann Arbor.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Flint (Michigan)

**Flint** zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Michigan e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 102 434 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Flint en ur mod ofisiel e 1855.

## Skeudennoù

Flint River in Flint MIchigan.jpg |
Flint Central High April 2011.jpg |


DurantDortCarriageCoOfficeFlintMI.JPG |
TinlinnApartmentsFlintMI.JPG |


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Émile Renouf

**Émile Renouf** a oa ul livour gall, bet ganet e 1845 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet e 1894 en Havr-Nevez. 
## Buhez
Douaret eo er vered *Sainte Marie* en Havr-Nevez.

## Oberennoù

Glaspalast München 1883 139.jpg
Glaspalast München 1891 029a.jpg
Renouf - View of the Brooklyn Bridge (1889).jpg|Pont Brooklyn
Emile Renouf La veuve de l'Île de Sein.jpg|*An intañvez*, Enez Sun.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez
Ronan an Deroff

**Ronan an Deroff**, ganet d'ar 27 Gwengolo 1975, zo ur sonaozour hag un troour brezhonek.

Pa oa yaouank en doa savet pezhioù sonerezh. Pladennoù zo bet embannet. E 1995 en doa sonet fleüt alto evit ur ganaouenn gant an daouad folk kemperat Anaon (Laurent Boulouard ha Pierre Durand). E 1996 en doa kuzuliet ar sonaozour Ronan Le Roux, evit e bezh sonerezh *Ar Yeun-Elez*.

Troer a vicher eo bet.

En e vlog ez eus ur benveg keflinenn da gorvoiñ ur c'horpuz niverel brezhonek dre arverañ bommoù reoliek.

## Troidigezhioù
;Levrioù
**Deskrivadur ar bistolenn M1911*, gant Rann an Ordrenañs, USA. Ar Granenn, 2022 .
**Strinkellikat a raent evel bravigoù*, gant Philip José Farmer. Ar Granenn, 2017 .
**Ar Morgezeg*, gant William Hope Hodgson. Preder, 2012 .
;Pennad
**Arroud eus Supernatural Horror in Literature a-zivout oberenn William Hope Hodgson*, gant Howard Phillips Lovecraft. Nidiad niv. 5, Genver 2011.

## Liammoù diavaez
*Blog Ronan an Deroff
*Ul luc'hskeudenn anezhañ e 2012

## Notennoù
Ali ibn Abi Talib

**Ali ibn Abi Talib** (Alī ibn Abī Tālib) (en arabeg: علي بن أﺑﻲ طالب), pe **Ali** nemetken (War-dro 600 - 661), a oa unan eus kentañ levierion an Islam. Ar pevare kalif sunni hag an imam chiit kentañ. Ganet e voe e Mekka en Arabia ha mervel a reas e Kufa en Irak a-vremañ. Kenderv e oa d'ar profed Mohammed.
Den Cro-Magnon

**Cro-Magnon** zo anv ul lec'hienn henoniel, ha hini karrekaenn un den eus ar Ragistor kavet enni, bet roet dre astenn d’an dud vodern kentañ (*Homo sapiens sapiens*) en Europa an Henoadvezh diwezhañ ar Maen. Hogen, ar skiantourion a gav gwell gober gant ar pennger **Tud vodern kentañ Europa** evit komz anezhe, kentoc’h eget gant ar ger *Cro-Magnon* n’en deus statud taksonomek ebet dre ma ne ra dave na d’ur spesad pe isspesad, na da brantad pe sevenadur henoniel ebet.
Karrekaenn goshañ un den Cro-Magnon bet kavet zo a vefe 43 000 bloaz hervez an amzeriatadur dre radiokarbon.

Peurliesañ e oa tud Cro-Magnon korfet-mat ha postek, hag ur c’higennadur kreñv a oa dezhe. Sonn a-walc’h e oa o zalioù ha moan o gwaregoù-abrant, ar pezh o disheñvela diouzh tud Neandertal. Un dremm berr ha ledan a oa dezhe. Hag, evel evit razh an dud vodern, e oa balog o elgezhioù. War-dro 1600 cm³ e oa dalc’had o c’hlopenn, da lavaret eo un tammig muioc’h eget hini an dud a-vremañ. Hogen, soñjal a reer e oa tud Cro-Magnon damheñvel ouzh ar re-mañ ha ne vefe ket kalz a ziforc’hioù hewel a-fet ment etreze.
Amzeriatadur dre radiokarbon

**Amzeriatadur dre radiokarbon** (pe dre garbon 14), pe '14'ar marv 'bloaziadur dre radiokarbon*mui*, zo un amzeriatadur radiometrek diazezet war muzul oberiegezh radiologel ar c'harbon 14 (C) a gaver en danvez organek a glasker anavezout e oad peurvoudel, da lavaret eo an amzer aet hebiou abaoe e varv. Kavet er bloavezioù 1940 e chom an hentenn pennañ evit anevezout ar prantad, ha p'eo amresis ar muzul koulskoude, m'eo bet fardet pe dilezet traezenn pe traezenn a endalc'h ur gedelfenn organek.

## Hentenn
Diouzh gavadenn graet gant William Libby, enklaskour e Skol-Veur Chicago, eo bet savet an hentenn, implijet en holl broioù, a zo diazezet war perzhioù izotop 14 ar c'harbon a vez krouet gant etreober ar skinoù kosmek hag an azot (pe nitrogen) e aergelc'h ar Voul-Douar. Ar C 14 a ya da gediañ gant dioksidenn garbon a gaver en aergelc'h ivez ken e vez krouet ur seurt dioksidenn garbon all, met skinoberius. Pa vez enkorfet gant ar plant (dre ar luc'hgevaoz) pe al loened (dre ar boued) e c'heller jediñ pedavare ne voe ket posubl ar boud bet bev eztennañ ar c'harbon. Adalek eur ar marv e ya boniad ar c'harbon C 14 skinoberius war zigreskiñ hag eo posubl jediñ dre ar radiometriezh pegement a C 14 azo aet da get.

En henoniezh hag e paleoantropologiezh e servij kalzik an teknik-mañ, bet peuraozet gant ar fizikour-kimiour stadunanat Willard Libby (1908-1980) e dibenn ar bloavezhioù '40.