Gourin (kumun)

**Gourin** a zo ur gumun eus Bro-Gerne e departamant ar Mor-Bihan, e kornôg Breizh. Pennlec'h kanton Gourin eo.
## Douaroniezh
Eieniñ a ra ar Stêr-Laeron e Gourin.
## Anv
### Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie ː *Gurvreaen*,  ; *Gorwrein*, 1108 ; *Gorurein*, *Goruurein*, 1163 ; *Gourvrin*, 1284 ; *Gourvrein*, 1368 ; *Goururein*, 1368 ; *Gourrein*, 1391 ; *Gouerien*, 1392 ; *Gourviein*, 1395 ; *Gourverein*, 1395 ; *Gouourein*, 1426 ; *Gouvreyn*, 1438 ; *Gourein*, 1441 ; *Gourrein*, 1448 ; *Goureim*, 1457 ; *Gourein*, 1479 ; *Gourvrein*, 1516 ; *Gourrein*, *Gourein*, 1535 ; *Gourrein*, 1536 ; *Gouerein*, 1555 ; *Gourin*, 1566 ; *Gourrein*, 1574 ; *Gorin*, 1630.
## [[Ardamezouriezh]]

## Istor
### Henamzer
* An hent roman eus Vorgium (Karaez bremañ) d'ar Pouldu a dreuze Gourin.
### 
* Bonedoù Ruz, 1675:
** trubuilhoù a voe er barrez d'an 29 ha d'an 30 a viz Even; ouzhpenn 200 a dud a dagas ti gwreg François Jan, ur sarjant, e-tal ar vered, goude an oferenn-bred d'an 29, torret dorioù ha prenistri an ti a daolioù mein, gwallgaset e voe ar sarjant, huchet e oa an taos-holen gantañ, tapet e holl baperioù, ur fuzuilhenn ha div bistolenn; mont a reas an emsavidi da di Georges Le Sallay, ur serjant all; d'an 30, ur sulvezh, ouzhpenn 300 a dud a dagas ti François Millier, kemeret ar paper timbr gante ha devet war wel d'an holl;
** un digoll a 5 500 lur a voe paeet gant ar barrez ha gant he zrevioù (ar Sent en o mesk) d'an aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e Sant-Hern d'an 11 a viz Gouere 1675 e-pad Emsavadeg ar Bonedoù ruz;
** nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Gourin goude an emsavadeg.
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h kanton Gourin gant teir c'humun ennañ: ar Sent, Gourin ha Roudoualleg; e distrig ar Faoued e oa; Gourin, sez ur senesaliezh, a glaskas mirout he sez roueel, met nac'het e voe gant ar Faoued; en aner c'hoazh e klaskas Gourin bout staget ouzh Karaez war tachenn ar justis; miret ha brasaet e voe kanton Gourin gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Roudoualleg en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
* 1914: gant peder familh eus Gourin ha tro-war-dro eo krouet kêriadenn "Gourin" en Alberta, e Bro-Ganada.
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 303 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 5,60 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* **Repuidi-brezel**: d'an 10 a viz Even 1940 e oa 951 repuad e Gourin; 88 anezhe n'oant ket distroet d'ar gêr c'hoazh d'ar 1añ a viz Gwenholon 1940.
* D'ar 7 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij (*[[Supermarine Spitfire|Spitfire]] IX* marilhet MK855 ha kodet SK-E) eus ar Royal Air Force e Gourin; tapet e voe e sturier gant an Alamaned.
* **Rezistañs**: 
* Pemp archer eus brigadenn Gourin, bet serret d'an Alamaned e miz Mae 1944, a varvas er c'hampoù-bac'h en Alamagn; eizh ezel eus ar gevredigezh sport "Chasseurs de Gourin" a varvas evit Bro-C'hall.
* Harzet e voe ar maer, Jacques Rodallec, gant an Alamaned abalamour d'e berzh er Rezistañs d'an 9 a viz Here 1941; d'an 28 a viz Gouhere 1944 e voe kaset eus Compiègne (Bro-C'hall) da Neuengamme; mervel a reas d'an 18 a viz Meurzh 1945 e Noemberg (Alamagn).  
* Tri gwaz eus Gourin hag a gemere perzh ar Rezistañs a voe fuzuilhet e Rozkev (Lannejenn) d'ar 24 a viz Even 1944; barnet e oant bet d'ar marv gant lez-varn al lu alaman a oa he sez er Faoued.
* Fuzuilhet e voe tri gwaz eus ar gumun e Landordu e Berne, d'ar 6 a viz Gouhere 1944 abalamour d'o ferzh er Rezistañs; barnet e oant bet d'ar marv gant lez-varn al Lu alaman Ar Faoued. 
* Mizioù Even ha Gouere 1944: preizhet e voe argant an ti-post pemp gwech gant tud ar Rezistañs ha tapet 254 500 lur gante.
## Brezhoneg
* Ar Brezoneg er Skol, 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1994. 
* E distro-skol 2024 e oa 49 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (15,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Monumantoù ha traoù heverk

Gourin allée couverte.JPG|An alez toet.

* Alez toet Menguionnet.

Gourin Kastell Troñjoli 01.jpg|Kastell Troñjoli.
Gourin manoir Kerbiquet façade.jpg|Maner Kerbiquet.
510 Gourin Manoir de Menguionnet.jpg|Maner Menguionnet.

* Kastell Troñjoli.
* Manerioù Kerbiquet ha Menguionnet.

Gourin (56) Église 01.JPG|An iliz katolik.
917 Gourin Chapelle Saint-Hervé.jpg|*Sant Herve*.
233 Chapelle Saint-Nicolas.jpg|*Sant Nikolaz*.
Ossuaire-gourin.JPG|Ar garnel.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.
* Chapelioù *Sant Herve* ha *Sant Nikolaz*.
* Ar garnel.

Gourin Monument aux morts.jpg|Monumant er vourc'h.
Gourin Monument résistance.jpg|Monumant ar Rezistañs.

* Monumant ar re varv er vourc'h, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Monumant Rezistanted ar Menez Du.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1793

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.8,0.9)
ImageSize  = width:900 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:7000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:93
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 text:06
  bar:1821 text:21
  bar:1831 text:31
  bar:1836 text:36
  bar:1841 text:41
  bar:1846 text:46
  bar:1851 text:51
  bar:1856 text:56
  bar:1861 text:61
  bar:1866 text:66
  bar:1872 text:72
  bar:1876 text:76
  bar:1881 text:81
  bar:1886 text:86
  bar:1891 text:91
  bar:1896 text:96
  bar:1901 text:1901
  bar:1906 text:06
  bar:1911 text:11
  bar:1921 text:21
  bar:1926 text:26
  bar:1931 text:31
  bar:1936 text:36
  bar:1946 text:46
  bar:1954 text:54
  bar:1962 text:62
  bar:1968 text:68
  bar:1975 text:75
  bar:1982 text:82
  bar:1990 text:90
  bar:1999 text:99
  bar:2006 text:2006
  bar:2011 text:11
  bar:2012 text:12
  bar:2013 text:13
  bar:2020 text:20
  bar:2022 text:2022
PlotData=
  color:barra width:10 align:left
  bar:1793 from:0 till:  3493
  bar:1800 from:0 till:  3579
  bar:1806 from:0 till:  3002 
  bar:1821 from:0 till:  3261
  bar:1831 from:0 till:  3626
  bar:1836 from:0 till:  3394
  bar:1841 from:0 till:  3783
  bar:1846 from:0 till:  4062
  bar:1851 from:0 till:  4310
  bar:1856 from:0 till:  4192
  bar:1861 from:0 till:  4021
  bar:1866 from:0 till:  4184
  bar:1872 from:0 till:  4181
  bar:1876 from:0 till:  4419
  bar:1881 from:0 till:  4448
  bar:1886 from:0 till:  4555
  bar:1891 from:0 till:  4529
  bar:1896 from:0 till:  4723
  bar:1901 from:0 till:  4919
  bar:1906 from:0 till:  5053
  bar:1911 from:0 till:  5409
  bar:1921 from:0 till:  5766
  bar:1926 from:0 till:  5522
  bar:1931 from:0 till:  5909
  bar:1936 from:0 till:  5737
  bar:1946 from:0 till:  6391
  bar:1954 from:0 till:  5576
  bar:1962 from:0 till:  5195
  bar:1968 from:0 till:  5128
  bar:1975 from:0 till:  5199
  bar:1982 from:0 till:  4925
  bar:1990 from:0 till:  4734
  bar:1999 from:0 till:  4464
  bar:2006 from:0 till:  4193
  bar:2011 from:0 till:  4076
  bar:2012 from:0 till:  4068
  bar:2013 from:0 till:  4079
  bar:2020 from:0 till:  3783
  bar:2022 from:0 till:  3892
TextData=
  fontsize:S pos:(50,10)
  text:sources - cassini.ehess.fr et INSEE

## Tud
### Tud bet ganet er gumun
* Alan ar Maout: eskob Leon, ha goude Kernev; prezidant kentañ Kambr ar C'hontoù Breizh et 1486; aet da Anaon e 1493.
* 1660 : Anne Dieu-le-veut, morlaerez.
* 1924 : Marsel Blanchard, beleg hag emsaver breton.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
* : Ros Eó (1992)
* : Kamionka (2007)
## Festoù
* Fest ar C'hrampouezh (e miz Gouere).
* Fest Ty Gay (e miz Eost).
* Kampionad sonerezh hengounel (e miz Gwengolo).
* Fest ar zombied (e miz Here 2009 ha 2010).
## Levrlennadur
* *Gourin au XIXème siècle*, 259p. Anne LIGAON, Claude GESLIN. 1992, Rue des Scribes éditions - Roazhon.
* *Gourin et son canton*, 127p. Marcel CARMARD, 2005, Alan SUTTON - Saint-Cyr-sur-Loire.
* Gourin,  paroisse cornouaillaise au XVIIè et XVIIIè siècles : étude démographique 1/2,134p, Nicole Lohéac, kounskrid, 1984.
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
* Lec'hienn gouestlet da C'hourin
* Lec'hienn ofisiel sinema Gourin
* Lec'hienn eil emgav ar sinema war ar maez e Gourin
* Lec'hienn ofisiel RMN Radio Montagnes Noires (radio lec'hiet e Gourin)
* Info Bretagne
## Daveoù ha notennoù