Timbroù Guam

Un enezenn er Meurvor Habask eo Guam hag ur rann eus Inizi Mariana.

## Tiriad Bro-Spagn

Etre 1521 ha 1898 emañ Guam dindan dalc’h Bro-Spagn. Timbroù ar Filipinez eo a veze implijet eno adalek 1876 : skeudenn ar Roue Alfonso XII, ardamez Spagn (etre 1881 ha 1888) ha poltred Alfonso XIII pa oa bugel (etre 1890 ha 1898).

Trec’h e voe ar Stadoù-Unanet war Vro-Spagn goude ur brezel e 1898, hag e miz Kerzu e voe sinet Emglev Pariz a zisklere e oa bet gwerzhet Enez Guam d’an Amerikaned. Diouzh an tu all, ar peurrest eus Inizi Mariana a gouezhas etre daouarn an Impalaerezh Alaman. Emañ an arme amerikan war an enez abaoe miz Even 1898 dija.

## Tiriad Stadoù-Unanet Amerika

E 1899, pa grogas an US Navy da verañ aferioù an enezenn, e voe lakaet da zont e-maez unnek timbr amerikan dreistmoullet **GUAM** . Diskouez a reont poltred tudennoù vrudet, en o zouez prezidanted ar Stadoù-Unanet. 

* Timbroù embannet e 1895 
* 2-cent (liv ruz-tan) : Jorj Washington 
* 3-cent (liv glas-ruz) : Andrew Jackson 
* 8-cent (livkistin-ruz) : William Sherman
* 50-cent (liv ruz-orañjez) : Thomas Jefferson 
* 1 dollar (liv du) : Oliver Hazard Perry 

* Timbroù embannet etre 1898 ha 1899
* 1-cent (liv gwer) : Benjamin Franklin 
* 4-cent (liv kistin-ruz) : Abraham Lincoln 
* 5-cent (liv glas) : Ulysses Grant 
* 6-cent (liv kistin-ruz-tan) : James Garfield 
* 10-cent (liv kistin) : Daniel Webster 
* 15-cent (liv gwer-olivez) : Henry Clay 

E miz Meurzh 1901 e kemer an United States Post Office Department (USPOD) ar garg eus ar Postoù war an eneze. Tud ar vro koulz hag ar soudarded amerikan eus an US Navy a ray hiviziken gant timbroù par d’ar re gwerzhet er Stadoù-Unanet. Ar sielladur eus kêr Guam eo a verk hepken orin al lizher. An hevelep politikerezh a ren e tiriadoù tramor ar Stadoù-Unanet evel en Inizi Mariana an Hanternoz (adalek 1944), Inizi Gwerc'h (abaoe 1917), Puerto Rico (goude 1900) hag an Inizi Samoa amerikan (1899). 

## Guam Guard Mail
 

Betek ar bloavezhioù 1930 ne reer gant timbroù nemet evit al lizhiri kaset tramor, ha n’eus ket e gwirionez ur gwir servij postoù evit ar re kaset da dud ar vro. E 1930 eta e tivizas ar Gouarnour W. Bradley Jr. lakaat war droad ur servij lec’hel, harpet war izili al lu lec’hel (**Guam Guard**). Moullet e voe timbroù-post ispisial evit paeañ an taos ret. E miz Ebrel e kaver daou dimbr eus ar Filipinez dreistmoullet **GUAM / GUARD / MAIL** : unan a liv gwer a gouste “2 cents” a ziskoueze José Rival, ha poltred ar Prezidant William McKinley ("4 cents" ruz) gant egile.

E miz Even ez eus ijinet timbroù 1 cent ha 2 cent gant ardeamez Guam. Pep hini zo ruz ha du, hep peg ouzh ar gein.

Timbroù Filipinez 6 cent glas-ruz (*Magellan*) ha 10 cent glas (*Henry Ware Lawton*) a voe lakaet e gwerzh gant an hevelep gerioù “GUAM / GUARD / MAIL”.

Lakaet e vo un dermen d’ar postoù lec’hel d’an 8 a viz Ebrel 1931 pa ray war-dro ar velestradurezh amerikan.

## Aloubadeg ar Japaniz

D’an 10 a viz Kerzu 1941 e voe aloubet Guam gant soudarded Bro-Japan. Gant melestradurezh ar Japaniz e voe implijet an hevelep timbroù ha re ar Filipinez, aloubet gante ivez. E penn-kentañ e teuas e-maez timbroù amerikan dreistmoullet gant gerioù a vroude trec’hioù ar Japaniz er Meurvor Habask. Da heul e veze embannet timbroù gant ur meneg e saozneg ("PHILIPPINES") e 1942, e japaneg e 1943 hag e filipineg ("REPUBLIKA NG PILIPINAS") e 1943.

Ar sielladur hepken a c’hell prouiñ eo bet kaset al lizher eus Guam.

## Ar velestradurezh amerikan

Etre ar 21 a viz Gouere hag an 10 a viz Eost 1944 e tarzhas Emgann Guam etre ar Japaniz hag an Amerikaned. Skarzhet ar Japaniz e teue ar velestradurezh amerikan en-dro.

E miz Even 2007 eo deuet er-maez ar rummad *Scenic American Landscapes*, ha war unan eus an timbroù eo dispaket an aod ha pleg-mor Hagåtña Bay e Guam.

## Pennad kar
*Timbroù Inizi Mariana