Célestin Menguy

**Célestin** Jean François **Menguy** zo ur mezeg breizhat bet ganet e Kerfod d'an 11 a viz Meurzh 1903 ha marvet e Karaez d'an 12 a viz Ebrel 1961. Anvet e voe da Varc'heg al Lejion a enor e miz Genver 1962, war-lerc'h e varv eta.

## Studioù
E Lannuon e oa bet Célestin Menguy er skolaj publik, daoust ma oa e familh o chom e-kichen Pempoull, ouzhpenn dek lev ac'hann. A-hervez e c'hoarveze gantañ distreiñ d'ar gêr war droad memes tra. E 1911 ez eas da Roazhon da studiañ ar vezegiezh. Tri bloaz war-lerc'h, e miz Eost 1914, e voe galvet gant an arme a-gaoz d'ar brezel. 

## Brezel 14
E miz Ebrel 1915 e voe kaset Célestin Menguy d'an talbenn evel skoazeller-medisin. Ne oa ket diarvar e labour klañvdiour tamm ebet. Mont a rae d'ober war-dro ar soudarded gloazet er post-surentez ha war-dro ar re glañv war al linenn-dan, evel war tachenn emgann Verdun da skouer. E 1918 e voe kontammet e skevent ha losket e c'houzoug div wech gant aezhennoù-mougañ. Disoudardet e voe da neuze ; hogen ma pellaas diouzh an talbenn e talc'has da servijout an arme, diwar e c'houlenn, betek fin ar brezel. Aet eo ar Groaz-vrezel ha meur a vedalenn gantañ. 

Euredet en doa e zous Julia Allain e Korle e miz Mezheven 1917, e-kerzh ar brezel eta. 

## Mezeg e Karaez
Goude ar brezel e adkrogas gant e studioù, etre 1918 ha 1920, e Roazhon da gentañ hag e Toloza da c'houde. Evit paeañ e studioù e rankas labourat evel mestr-studi en ul lise, o vezañ ma ne oa ket e familh evit sikour anezhañ. Goude bezañ tapet un doktorelezh e klaskas en em staliañ e Mur. A-benn ar fin e reas e annez e Karaez e 1920. 

Evit doare en doa brud vat e Kreiz Breizh, abalamour ma oa ur medisin barrek hag hegarat, hag ouzhpenn-se ez ae e brezhoneg ouzh ar glañvourien. Deuet mat e oa gant ar re baour rak ne c'houlenne ket ganto paeañ war an tach. War an hentoù e veze noz-deiz, dre ma veze louzaouet an dud en o zi d'ar mare-se − er gêr e wilioude ar merc'hed da skouer.

Medalenn ar Rezistañs zo bet roet dezhañ goude an Eil Brezel-bed, peogwir en doa sikouret ha kuzhet un den hag a oa klask warnañ.

E 1958 e rankas paouez da labourat abalamour d'ur c'hleñved kalon. E 1959 e voe anvet da varc'heg ar Yec'hed foran. E 1961 ez eas da Anaon e Karaez, d'an oad a 58 vloaz. Abaoe eo bet roet e anv da ospital Karaez ha d'ar straed e-tal dezhañ.

## Breizh hag ar brezhoneg
Brezhoneg a ouie a-vihanik, dre ma oa bet ganet en un tiegezh peizanted en o aez eus Bro-Oueloù : en Eviaz e oa dimezet e dud, e Kemper-Gwezhenneg hag e Kerfod int bet o chom. Dedennet e voe Célestin Menguy gant danvez Breizh pa oa studier e skol-veur Roazhon. Er bloazioù-se e reas anaoudegezh gant Jules Gros, Francis Gourvil ha Frañsez Vallée . Meur a lizher skrivet er brezel gantañ a voe embannet gant Kroaz ar Vretoned, dindan an anv *C. Menguy (Potr Goelo)*. Ur wech erruet e Karaez e reas war-dro ar gelaouenn An Oaled (1928-1939), evel besrener, asambles gant Frañsez Jaffrenou ha Louis Le Bourhis. Sikour a reas ivez lañsañ an ti-embann Armorica, hag evel ezel pe koumananter e soutenas meur a aozadur kar-e-vro all.

Er bloavezhioù 1930 e kemeras perzh er c'houlzad Ar Brezoneg er Skol, evel stourmer hag evel prezidant a enor. Efedus-bras e voe e labour e Karaez ha tro-war-dro : dont a reas a-benn da lakaat an darn vrasañ eus ar c'huzulioù-kêr da votiñ ar gouestl a c'houlenne aotren ar vistri-skol da gelenn e brezhoneg. E miz Kerzu 1940 e sinas ur galv gant dilennidi hag uhelidi vreton all evit goulenn adarre gant ar gouarnamant ma vije kelennet ar brezhoneg en holl skolioù ha skolajoù e Breizh.

Dre hantererezh Taldir (da lavaret eo e vignon Frañsez Jaffrennou) e oa aet e-barzh Goursez Breizh : e 1927 e voe degemeret evel ovad ha diwezhatoc'h, e 1946, evel drouiz. *Potr Goelo* a choazas da anv.

## Politiker
Kuzulier-kêr hag eilmaer Karaez eo bet Célestin Menguy er bloavezhioù 1930, pa oa Fernand Lancien e penn an ti-kêr, hag asantiñ a reas mont da vaer goude ar brezel, etre an Dieubidigezh hag ar bloaz 1947.

Eveltañ eo bet maer e dad François Menguy hag e vreur Louis, e Kerfod o-daou, an eil war-lerc'h egile.

## Notennoù