open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Banzai (garm)

**Banzai** (Japaneg: 万歳, ばんざい) pe **Dek mil bloaz** e meur a yezh ar reter Azia. Implijet e vez a-benn hetiñ ur vuhez hir, troet e vez dre vras gant ar ger bevet.

Da zigentañ e oa implijet an estlamadenn evit lidañ Impalaer China. Dre levezon politikel ha yezhel China e emledas an estlamadenn etrezek ar yezhoù tostañ.

E broioù 'zo e vez implijet dindan stumm ur youc'hadenn evit lidañ un trec'h, ur garmadenn a-stroll a vez tost ouzh an "Hourrah"

## E Japan

Anavezet ez eo ar ger *Banzai* dreist-holl dre an implij a zo bet gant ar soudarded Japaned e-pad an Eil Brezel-bed.

Ar ger chinaat a zo erruet etrezek Japan dindan ar stumm banzei (Kana: ばんぜい Kanji: 万歳). En 8vet kantved e veze implijet evit reiñ enor d'an Impalaer e memes mod evit ma oa graet e China.

Banzei a zo deuet en-dro goude adsav Meiji. Lakaet ez eo bet da vezañ ofisiel e bonreizh Meiji er bloavezh 1889 dre ma oa bet huchet banzei gant studierien pa dremenas charreadeg an Impalaer.

Tro memes mare, banzai a grogas da vezañ implijet e degouezhioù all evit ar re liammet ouzh an Impalaer. Da skouer harperien al luskad evit Frankiz ha gwirioù ar bobl, a grogas da implij an estlammadenn "Jiyū banzai" (Kanji: 自由万歳; Kana: じゆうばんざい) pe "Bevet ar Frankiz!" e 1883.

E-pad an Eil Brezel-bed e vez implijet ar stumm hir doare pedenn Tenno heika Banzai! (天皇陛下万歳, "Bevet ar Meurdez an Impalaer!"). Pe evit al lidoù trec'h pe evit reiñ kalon, pe c'hoazh dindan ur stumm evit saozaniñ an enebourien, soudarded lu Impalaeriezh Japan a implij an estlammadenn. 

Ar soudarded japaniz Kamikaze o vont da vervel a huche "*Banzai*!" dindan ur sell romantel bet etrezek sevenadur Japan a-vremañ padal n'eus ket prouen istorel ebet eus ar fed-mañ. 

Sur ez eo avat e oa bet implijet gant soudarded al lu troadegiezh el lu Impalaeriezh Japan dre ma oa bet klevet dindan ur stumm boaz gant ho enebourien e-pad Brezel ar Meurvor Habask pa vez taget kreñvlec'hioù ar gevredidi gant troadegiezh Japan. Dre-se ez eo deuet al lavarad "Argadenn Banzai" ( pe a-wechoù " Tagadenn Banzai") degaset gant ar soudarded saoznegerien anezho, bremañ ez eo deuet da vezañ ar ster anavezetañ d'ar ger "*Banzai*"

## Pennadoù kar

* Banzai
* Argadenn Banzai
Arondisamant Murèth

**Arondisamant Murèth** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Garona-Uhel hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Murèth (betek 2014) e 11 kanton hag e 126 kumun :
* kanton Auterive ;
* kanton Carbonne ;
* kanton Cazères ;
* kanton Cintegabelle ;
* kanton Le Fousseret ;
* kanton Montesquiu de Volvèstre ;
* kanton Murèth ;
* kanton Portet-sur-Garonne ;
* kanton Rieumes ;
* kanton Rieux-Volvestre ;
* kanton Saint-Lys.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Garona-Uhel d'ar 1 a viz Genver 2017. 126 kumun zo en arondisamant Murèth bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Toloza

**Arondisamant Toloza** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Garona-Uhel hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Toloza e 31 kanton (betek 2014) hag e 226 kumun :
* kanton Blagnac ;
* kanton Cadours ;
* kanton Caraman ;
* kanton Castanet-Tolosan ;
* kanton Fronton ;
* kanton Grenade ;
* kanton Lanta ;
* kanton Léguevin ;
* kanton Montastruc-la-Conseillère ;
* kanton Montgiscard ;
* kanton Nailloux ;
* kanton Revel ;
* kanton Touloza-1 ;
* kanton Touloza-2 ;
* kanton Touloza-3 ;
* kanton Touloza-4 ;
* kanton Touloza-5 ;
* kanton Touloza-6 ;
* kanton Touloza-7 ;
* kanton Touloza-8 ;
* kanton Touloza-9 ;
* kanton Touloza-10 ;
* kanton Touloza-11 ;
* kanton Touloza-12 ;
* kanton Touloza-13 ;
* kanton Touloza-14 ;
* kanton Touloza-15 ;
* kanton Tournefeuille ;
* kanton Verfeil ;
* kanton Villefranche-de-Lauragais ;
* kanton Villemur-sur-Tarn.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Garona-Uhel d'ar 1 a viz Genver 2017. 225 kumun zo en arondisamant Toloza bremañ.

## Daveoù
Murèth

**Murèth** (en okitaneg), pe **Muret** (e galleg ofisiel), zo ur gêr eus Okitania, en Comenge, e Gwaskogn, hag ivez ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Garona-Uhel, er rannvro Midi-Pyrénées. Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Muretains* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise St-Jacques.jpg|Diabarzh an iliz.
Maison, 30 rue Clément-Ader à Muret.jpg|Ti savet e .
Muret - chapelle Saint-Amans - façade Sud 02.jpg|Chapel Saint-Amans.


## Kêrioù gevellet
* 

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Sent Gaudenç

**Sent Gaudenç** (en okitaneg) pe **Saint-Gaudens** (e galleg ofisiel) zo ur gêr eus Okitania, e Comenge, ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Garona-Uhel, er rannvro Midi-Pyrénées. Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Saint-Gaudinois* anezho e galleg.

Lavaret e vez ar gêr « Kêrbenn Comenge ».

## Kêrioù gevellet
* , e Normandi
* 
* 

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Arondisamant Aush

**Arondisamant Aush** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gers hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Aush e 12 kanton (betek 2014) hag e 154 c'humun :
* kanton Aush-Biz ;
* kanton Aush-Gwalarn ;
* kanton Aush-Gevred-Seissan ;
* kanton Aush-Mervent ;
* kanton Cologne ;
* kanton Gimont ;
* kanton L'Isle-Jourdain ;
* kanton Jegun ;
* kanton Lombez ;
* kanton Samatan ;
* kanton Saramon ;
* kanton Vic-Fezensac.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gers d'ar 1 a viz Genver 2017. 134 c'humun zo en arondisamant Aush bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Condom

**Arondisamant Condom** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gers hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Condom e 11 kanton (betek 2014) hag e 159 c'humun :
* kanton Cazaubon ;
* kanton Condom ;
* kanton Eauze ;
* kanton Fleurance ;
* kanton Lectoure ;
* kanton Mauvezin ;
* kanton Miradoux ;
* kanton Montréal ;
* kanton Nogaro ;
* kanton Saint-Clar ;
* kanton Valence-sur-Baïse.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gers d'ar 1 a viz Genver 2017. 162 gumun zo en arondisamant Condom bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Miranda

**Arondisamant Miranda** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gers hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Miranda e 8 kanton (betek 2014) hag e 150 kumun :
* kanton Aignan ;
* kanton Marciac ;
* kanton Masseube ;
* kanton Miélan ;
* kanton Miranda ;
* kanton Montesquiou ;
* kanton Plaisance ;
* kanton Riscle.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gers d'ar 1 a viz Genver 2017. 166 kumun zo en arondisamant Miranda bremañ.

## Daveoù
Argadenn Banzai

Un **Argadenn Banzai** pe "**Tagadenn Banzai**, " "**Banzai Charge**" an termeniñ orin a vez un termenadur brezel krouet gant ar gevredidi e-pad Brezel ar Meurvor Habask evit taolenniñ ar gwagennoù tag gant soudarded troadegiezh Lu Impalaeriezh Japan. 

Dont a ra an termeniñ-se dre garm brezel ar japaniz un doare pedenn "**[[Banzai_(garm)|Tenno Heika Banzai]]**" (天皇陛下萬歲, "Bevet ar Meurdez an Impalaer!"), berraet e banzai. Ur strategiezh brezel e oa ouzhpenn d'ur garm, o vezañ un argadenn soudard ziwezhañ ha dispi.

## Orin an ''Argadenn Banzai''

An *Argadenn Banzai* zo e spered ar Japaniz un hent doare Gyokusai (玉砕, "brujunoù mein-jad"; Emlazh enorus), un dagadenn emlazh, pe un emlazh doare seppuku (切腹) a-raok bezañ prizoniet gant an enebourien.

## Efedusted an Argadenn Banzai

An *Argadennoù Banzai* ne oant ket gwall efedus o welet gwagennoù soudarded o youc'hal Banzai a-raok redek hep repu etrezek ho enebourien kuzhet e kreñvlec'hioù. Evit bezañ efedus e oa ret e vije noz pe amzer fall hag e vije beuzet dre an niver an enebourien saouzanet dre un taol souezh.

An *Argadenn Banzai* a oa un doare da echuiñ un emgann gant troadegiezh Lu Impalaeriezh Japan pa ne chome hent all ebet paneveken emañ pe bezañ prizoniet.

Ar vlenerien kirri-nij doare Kamikaze a oa ivez un doare *Argadenn Banzai*, ar pal o vezañ da deurel ur c'harr-nij war ul lestr enebour d'e gas d'ar strad. Nebeut kirri-nij a dizhas bigi ha nebeutoc'h c'hoazh betek o lakaat da vont d'ar strad.

## Argadennoù Banzai brudet

Meur anezho a zo chomet anavezet mat unan e-pad emgann Saipan d'ar 5 a viz gouere 1944 o welet al letanant meur Yoshitsugu Saitō heuliet gant ur pezh mell banniel ruz ha 5000 soudarded japaniz o tagañ ar soudarded amerikaned. 

A-dreñv ar gwagennoù soudarded e oa kavet reoù gloazet don lod anezho o vezañ armet gant mein nemetken. Dont a rint a-benn da freuzañ linennoù difenn an Amerikaned met darn anezho a varvo en emgann.

Un *Argadenn Banzai* all a zo chomet brudet mat dre ma drec'has ar Japaniz anavezet ez eo dindan an anv Cowra Breakout. Un *Argadenn Banzai* a vezo evit terc'hout eus ur c'hamp prizonidi en Aostralia. 231 prizoniad japaniz ha 4 soudard Aostralian a varvo met dont a reas a-benn ar brizonidi da derc'hout kuit. Siwazh dezho adpaket e vint holl nebeut amzer war-lerc'h.

## Filmadurezh

* Eñvorennoù hon tadoù, Flags of Our Fathers, gant Clint Eastwood, 2006
* 
* Lizhiri Iwo-Jima, Letters from Iwo Jima, gant Clint Eastwood, 2006

* Far Away : Soudarded ar spi, 마이 웨이 (Mai Wei), gant Kang Je-gyu, 2011

* Band of Brothers : Ifern Brezel Meurvor Habask, The Pacific, heulienn, 2010

## Filmigoù

* History Channel Tagadenn Banzai e Saipan
* 
* The pacific, Argadenn Banzai e Guadalcanal

## Liammoù diavaez

* Argadenn Banzai emgann Saipan 
* 
* War efedusted an Argadennoù Banzai
* 
* Argadenn Banzai e-pad emgann Attu (1943)

## Pennadoù kar
* 
* Lu Impalaeriezh Japan
* Banzai (garm)
Arondisamant Sent Gaudenç

**Arondisamant Sent Gaudenç** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Garona-Uhel hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Sent Gaudenç e 11 kanton (betek 2014) hag e 237 kumun :
* kanton Aspet ;
* kanton Aurignac ;
* kanton Bagnères-de-Luchon ;
* kanton Barbazan ;
* kanton Boulogne-sur-Gesse ;
* kanton L'Isle-en-Dodon ;
* kanton Montréjeau ;
* kanton Saint-Béat ;
* kanton Sent Gaudenç ;
* kanton Saint-Martory ;
* kanton Salies-du-Salat.
Ben Stein

**Benjamin Jeremy Stein**, anavezetoc'h evel **Ben Stein**, ganet e Washington D.C., e Stadoù-Unanet Amerika, d'ar 25 a viz Du 1944, a zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Mirande

**Mirande** zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'h
*Mirande, kumun c'hall, pennlec'h kanton Mirande, e mervent Bro-C'hall.

## Tud
*Henry Mirande (1877-1955), livour gall 
*Jon Mirande (1925-1972), barzh euskarek. 

## Pennad kar
*Miranda, anv-lec'h spagnolek, hag anv-bihan.
Isprefeti

Un **isprefeti** zo un ti, ti un isprefed, ar c'hargad lakaet gant ar stad c'hall e penn un arondisamant gall, a zo ur rann eus an departamant gall. 

E Breizh e vez lojet an isprefeded e savadurioù meur istor ar vro a-wechoù, da skouer Kastell Kastell-Briant.

## Yezh
E galleg e vez implijet ar ger *préfecture* koulz evit an ti evel evit ar gêr m'emañ an isprefeti enni, hogen a-wechoù, evit ober ar c'hemm, e vez graet gant *ville-sous-préfecture*. E brezhoneg e c'haller ober gant *kêr-isprefeti* evit ar gêr, met peurvuiañ e vez lavaret pennlec'h arondisamant, pe penn-arondisamant, a zo daou zoare all da lavarout rik ar memes tra. 

## Pennadoù kar
* prefeti

## Notennoù
Glazard

Ur **glazard** zo ur stlejvil bihan pevarzroadek vic'haner pe vevc'haner, dezhañ ul lost hir, moan ha hedorr. Debriñ a ra amprevaned.
Gell

Al liv **gell** zo a-liv gant ar c'histin teñval. Implijet e vez ar ger evit blev an dud hag al loened peurgetket.
Gustave Gallet

**Gustave Gallet**, bet ganet **Gustave Gautier** d'ar 7 a viz Ebrel 1875 e Naoned (Liger-Izelañ d'ar mare-se, Breizh) hag aet da Anaon d'an 20 a viz Du 1955 e Pariz (Bro-C'hall), a oa un aktour c'hoariva, sinema ha skinwel. Un aktor eilroll e oa. Kregiñ a reas ar sinema e 1931 ha c'hoari a reas en ur 50 film bennak betek 1951.

## E bezhioù-c'hoari
Sed amañ un nebeud pezhioù-c'hoari en deus c'hoariet enno :
* 1911 : *L'Incident du 7 avril* gant Tristan Bernard, c'hoariva an Athénée : Tribadel
* 1935 : *Noix de coco* gant Marcel Achard, c'hoariva Pariz : Colleville
* 1949 : *La Galette des rois* gant Roger Ferdinand, leurennañ gant Jean Wall, c'hoariva Daunou : an doktor

## E filmoù er sinema
Sed amañ un nebeud filmoù en deus c'hoariet enno :
* 1931 : *[[Flagrant délit (film, 1931)|Flagrant délit]]* sevenet gant Hanns Schwarz ha Georges Tréville
* 1936 : *[[La Porte du large]]* gant Marcel L'Herbier
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot
* 1951 : *[[Juliette ou la Clé des songes]]* gant Marcel Carné

## Liamm diavaez
* Gustave Gallet war Internet Movie Database
Boko Haram

**Boko Haram** ("berzet eo deskadurezh ar c'hornaoueg", eus ar saozneg *book* "levr" hag an arabeg حرام*haram* "ar fall akuizitet") eo an anv boas roet d'an aozadur anvet ent-ofisiel جماعة اهل السنةللدعوة والجهاد, **jamā'at ahl as-sunna li-d-da'wa wa-l-jihād** « bodadeg sunnit evit ar prezegerezh hag ar *[[djihad]]* »).
E 2002 e voe savet al luskad-se hag a stourm feuls ouzh gouarnamant Nigeria. Diazezet eo dreist-holl e biz ar vro hag e bal eo lakaat ar *[[charia]]*, lezennoù an islam, da dalvezout er vro a-bezh. 

Lakaet eo Boko Haram war roll an aozadurioù spont gant broioù evel ar Stadoù-Unanet hag aozadurioù evel Kuzul Surentez ar Broadoù Unanet.
D'ar 7 a viz Meurzh 2015 e tisklêrias rener Boko Haram, Abubakar Shekau, e ra e aozadur al le a feizleunder d'ar Stad Islamek (Da‘ech).

## An anv
**Boko Haram** eo an anv roet dezhañ en haousaeg, ennañ an elfenn haousaek "boko", a dalv kement ha "deskadurezh mod ar c'hornaoueg", pe "deskadurezh laik" (an deskadurezh enebet ouzh an hini a vefe kenteliet er skolioù koranek; "boko" eo ivez an anv roet d'an doare skrivañ haousaek gant lizherennoù latin), mui ar ger arabek "haram", a gaver en islam evit ober anv eus ar pezh a zo "berzet", pe "fall", "direizh". Ster hollek an droienn a zo un dra bennak evel "berzet eo deskadurezh ar c'hornaoueg", pe "pec'hed eo deskadurezh ar c'hornaoueg".

## Doareoù
Gant ar sponterezh e ra an aozadur : distrujañ skolioù "fall" ha lazhañ ar gelennerien, ar skolidi, pe o skrapañ (ar skoliadezed eo a vez skrapet dreist-holl), lazhañ kristenien, skrapañ tud evit kaout prizioù daspren, distruj kêriadennoù ha lazhañ an dud enno pa gredont en em sevel a-enep dezho.

## Liammoù diavaez
*''Boko Harām in Nigeria: its beginnings, principles and activities in Nigeria'', gant Dr Ahmad Murtadā, *Islamic Studies Department*, Bayero University, Kano, Nigeria an Norzh.
Bag-kanoliañ

Ul lestr-brezel skañv, bihan e galandour eo ar **vag-kanoliañ**. Armet eo gant ur c'hanol da nebeutañ. Implijet ez eus bet bagoù-kanoliañ e broioù tramor trevadennet pe dindan dalc'h dreist-holl. Gellout a reer o implijout war stêrioù. 

Ur film bet sevenet e 1966 gant Robert Wise, *The Sand Pebbles* a gont darvoudoù c'hoarvezet da skipailh ur vag-kanoliañ amerikan war ar Yangtze e Sina e 1926. Savet eo bet ar senario gant Robert Anderson diwar ur romant gant Richard McKenna. E-touez an aktourien e weler Steve McQueen, Richard Attenborough, Candice Bergen, Emmanuelle Arsan, Makoto Iwamatsu...
Konwoion

**Konwoion** pe **Konion** a zo anv ur manac'h brezhon, diazezer abati Sant Salver e Redon, abad ha kuzulier Nevenoe (war-dro 868), ha patron Kamlec'hieg. Lidet e vez d'ar 5 a viz Genver.

E 833, gant sikour ar machtiern Ratvili ha Nevenoe, e c'hounezas digant an impalaer Loeiz an Deol (hag en kadarnaas e 834) ar gwir da grouiñ un abati lakaet dindan galv ar Sant Salver e Redon hag e lakaas ren Urzh Sant Benead da heuliañ eno.

## Diwar e benn
*A. Kalvez, *Sant Convoyon, kenta abad couent Redon* (troet gant Goulven Morvan diwar *Saint Conwoion, premier abbé de Redon*), moulet e meur a damm war Feiz ha Breiz e 1869.

## Daveoù
God Save the King

***God Save the King*** ("Doue da wareziñ ar roue"), a zeu da vezañ ***God Save the Queen*** pa vez ur rouanez penn ar stad, eo kan broadel *de facto* Rouantelezh-Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon, hag un nebeud broioù all evel Zeland-Nevez.

## Gerioù

## Gwelet ivez

* Roll ar c'hanoù broadel
Arondisamant Besièrs

**Arondisamant Besièrs** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Hérault hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Besièrs e 19 kanton (betek 2014) hag e 152 gumun :
* kanton Agde ;
* kanton Bédarieux ;
* kanton Besièrs-1 ;
* kanton Besièrs-2 ;
* kanton Besièrs-3 ;
* kanton Besièrs-4 ;
* kanton Capestang ;
* kanton Florensac ;
* kanton Montagnac ;
* kanton Murviel-lès-Béziers ;
* kanton Olargues ;
* kanton Olonzac ;
* kanton Pézenas ;
* kanton Roujan ;
* kanton Saint-Chinian ;
* kanton Saint-Gervais-sur-Mare ;
* kanton Saint-Pons-de-Thomières ;
* kanton La Salvetat-sur-Agout ;
* kanton Servian.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Hérault d'ar 1 a viz Genver 2017. 153 c'humun zo en arondisamant Besièrs bremañ.

## Daveoù
Prefeti

Ur **prefeti** zo un ti, ti ur prefed, ar c'hargad lakaet gant ur Stad e penn ur rann velesdraturel. Da skouer eo lakaet ar prefed gall e penn un departamant gall gant ar Stad c'hall, ha lojet eo en ur prefeti eta. Prefetioù zo ivez en Italia, Estonia, Japan hag ar stadoù afrikat gallek. 

E Frañs ez eus isprefeded ivez, lojet en ispretioù eta. Bez eus ivez prefeded hep prefeti, graet vez *[[:fr:préfet hors cadre|préfets hors cadre]]* anezho e galleg, ha kantadoù a vije.

E Breizh e vez lojet ar prefeded c'hall ha/pe o melestradur e palezioù ha kastelloù an aliesañ : prefeti Penn-ar-Bed e Kemper (ur c'hastell eus deroù an  kantved), prefeti Mor-Bihan e Gwened (ur c'hastell eus ar bloavezhioù 1860), prefeti Liger-Atlantel (ur c'hastell eus an  lec'h ma oa araok Kambr ar C'hontoù Breizh), prefeti Il-ha-Gwilen ha Rannvro Breizh e Roazhon (ur palez eus an ). N'eus nemet Prefeti Aodoù-an-Arvor e Sant-Brieg a zo ur savadur nevez awalac'h.

An isprefetioù a c'hall bezañ kestell ivez : Kastell Gwitreg, Kastell Kastell-Briant, etc.

## Yezh
E galleg e vez implijet ar ger *préfecture* koulz evit an ti evel evit ar garg, hag ivez ar gêr m'emañ ar prefeti enni, hogen a-wechoù, evit ober ar c'hemm, e vez graet gant *ville-préfecture*. Dont a ra ar ger gallek-se eus ar ger latin *praefectura*, ur garg roet en Impalaeriezh Roma.

E brezhoneg e c'haller ober gant *kêr-prefeti* evit ar gêr, met peurvuiañ e vez lavaret pennlec'h departamant, pe penn-departamant, a zo daou zoare all da lavarout rik ar memes tra. 
E Geriadur an Here e kinniger ober gant prefeti ivez evit ar gêr.

Ar *brefediezh* eo padelezh karg ar prefed, ar *[[prefedelezh|brefedelezh]]* eo an tiriad.

## Pennad kar
* isprefeti
* Prefedelezh

## Notennoù
Pluenn da skrivañ

Ur **bluenn** a zo ur benveg da skrivañ pe da dresañ. Implijet e veze da skrivañ war ar paper gant skolidi an XXvet kantved, betek deroù ar bloavezhioù 1960. Stumm ur pigos evn a veze d'ar bluenn, ha staget e veze e penn un doug-pluenn koad. Soubet e veze ar bluenn en ur pod-liv, chom a rae un dakenn liv enni ma c'halled skrivañ pe tresañ ganti. 

A-raok ar bluenn dir e veze implijet pluennoù evned, gwazi dreist-holl.

## Pluennoù gwazi

Gant pluennoù evned, hag a gemeras lec'h ar c'halame e broioù ar c'hornôg etre ar  hag an  e c'halled skrivañ moanoc'h war ar parch.

Gant pep gwaz e vez war-dro pemp pluenn vras war pep askell. Met un druzoni a zo war ar pluñv hag a vir ouzh al liv da begañ oute: evit dizruzañ anezhe e ranked o lakaat el ludu tomm, pe en traezh tomm. Neuze e vezent skrabet ha laosket da gozhañ e-pad ur bloaz.

Goude e vezent beget a-raok implij, gant ur beger-pluennoù, evel ma weler en Encyclopédie Diderot. 

Betek kreiz an XIXvet kantved e veze gwerzhet kalz a bluñv gwazi en Europa. Dont a raent eus Pologn, Pomerania ha Lituania. En 1830 e tegouezhe e Bro-Saoz pevar milion warn-ugent a bluennoù da skrivañ, hanter-kant milion en Alamagn ; gant Bank Bro-Saoz e-unan ez ae un milion hanter a bluennoù bep bloaz.

## Pennadoù kar
* Korn-liv
* Boest-pluennoù

## Liammoù diavaez
* History of the Pen
Marcel Delaître

**Marcel Georges Charles Delaître**, bet ganet d'ar 25 a viz Genver 1888 e Pariz (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 21 a viz Ebrel 1963 er memes kêr, a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

## E filmoù er sinema
* 1920 : *[[Travail (film, 1920)|Travail]]*, film mut sevenet gant Henri Pouctal,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1949 : *[[Du Guesclin]]* gant Bernard de Latour,
* [...],
* 1950 : *[[Dieu a besoin des hommes]]* gant Jean Delannoy,
* [...],
* 1960 : *[[La Vérité (film, 1960)|La Vérité]]* gant Henri-Georges Clouzot.

## Liamm diavaez
* '''Marcel Delaître''' war Internet Movie Database
Eskopti

Un **eskopti** (ti an eskob hervez ar gerdarzh), a vez graet eus an tiriad a zo dindan aotrouniezh un eskob, pe eus e balez. Distrig tiriadel an Impalaeriezh roman ijinet dindan ren Diocletianus, e dibenn an IIIe kantved.

Meur a barrez tiriadel a ya d'ober un eskopti.

E meur a lec'h e vez komzet eus palez an eskob. Broioù zo en Europa a oa renet gant ur priñs-eskob, evel priñselezh Liège.

## Istor
### Ster pennañ : un distrig eus an Impalaeriezh roman
Ur ster pennañ : un distrig eus an Impalaeriezh roman.

E Galia e voe staliet an eskibien kentañ e kêrioù-penn ar c'hêrioù galianed kozh, a oa deuet da vezañ distrigoù roman hag a voe dilezet da c'houde e-pad an Impalaeriezh roman diwezhañ. Chom a reas ar re-se tiriad an eskoptioù hep cheñch betek an departamantadur e-pad an Dispac'h gall.


Map Gallia Tribes Towns.png|Kartenn Gallia 1añ kantved goude J.-K.


### Breizh
Nav eskopti istorel Breizh a oa : Naoned, Roazhon, Dol, Sant-Maloù, Gwened, Kernev, Leon, Sant-Brieg, ha Landreger.

Eskoptioù kozh Breizh.svg|Nav eskopti kozh Breizh

Krouet eo bet pemp eskopti e Breizh goude an Dispac'h gall e 1789. Dont a rejont eus adreizhadur an nav eskopti a oa anezho dija. Lod eus an eskoptioù-se a oa a orin galian-ha-roman, tra ma oa bet krouet lod all da-heul enbroadur ar Vretoned eus an enezenn. Dont a reas an eskoptioù, *évêchés* da vezañ anvet a galleg *diocèse* da c'houde.

Pemp eskopti zo bremañ abaoe an emglev etre an Iliz hag ar Stad anvet e galleg *Concordat* sinet e 1801 gant Napoleon Iañ ha Pi VII. Liammet an harzoù gant re an departamantoù : Naoned (Liger-Atlantel) ; Arc'heskopti Roazhon, Dol ha Sant-Maloù (Il-ha-Gwilen) ; Gwened (Mor-Bihan); Kemper ha Leon (Penn-ar-Bed) ; Sant-Brieg ha Landreger (Aodoù-an-Arvor).

### Bro-C'hall
*An Tri Eskopti‎, ur broviñs kozh a vode Metz, Toul ha Verdun.

## Gwelet ivez
* Listenn eskoptioù kozh Breizh
* Seizh sant diazezer Breizh
* Broioù kozh Breizh

## Lennegezh
*E penn-kentañ Gwerz Metig e kaner « *Me zo ur c'hloareg yaouank eus eskopti Kemper / O vont d'ober e studi da eskopti Treger* » ; lod kanerien a gan « *da skolaj Landreger* » kentoc'h.
Tri Eskopti

An **Tri Eskopti**, pe *Trois-Évêchés* e galleg, a vez laret eus ur broviñs c'hall en amzer ar Renad kozh er rouantelezh c'hall, hag a oa bet krouet goude feur-emglev Westfalen, diwar douaroù hag a oa bet *[[de jure]]*, betek feur-emglev Münster e 1648), en Impalaeriezh santel roman german : teir c'hêr frank Metz, Toul ha Verdun, aloubet hervez feur-emglev Chambord (1552), ha madoù eskibien Metz, eskibien Toul hag eskibien Verdun, aloubet en 1631-1632. 

Goude -se e voe brasaet ar broviñs diwar-goust Luksembourg gall, rann eus dugelezh Luksembourg roet da vro-C'hall gant feur-emglev ar Pireneoù (1659), un tremenlec'h roet da Vro-C'hall gant feur-emglev Vincennes (1661). Betek neuze e veze bec'h alies en douaroù-se hag en dugelezhioù Bar ha Loren a oa eur marelladur a zouaroù diaes da ziveskañ .


File:Cathedrale metz 2003.jpg|Iliz-veur Metz.
File:Cathédrale de Toul-Façade.JPG|Iliz-veur Toul.
File:Verdun - cathédrale Notre-Dame (03).JPG|Iliz-veur Verdun.
Roger Blin

**Roger Blin**, bet ganet d'an 22 a viz Meurzh 1907 e Neuilly-sur-Seine (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 21 a viz Genver 1984 en Évecquemont (Yvelines, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) hag ul leurenner gall.

## E filmoù er sinema
* 1927 : *[[Napoléon (film, 1927)|Napoléon]]*, film mut sevenet gant Abel Gance,
* [...],
* 1942 : *[[Les Visiteurs du soir]]* gant Marcel Carné,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1982 : e vouezh e *[[Cinq et la peau]]* gant Pierre Rissient.

## Liamm diavaez
* '''Roger Blin''' war Internet Movie Database
Arondisamant Lodeva

**Arondisamant Lodeva** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Hérault hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Lodeva e 8 kanton (betek 2014) hag e 98 kumun :
* kanton Aniane ;
* kanton Le Caylar ;
* kanton Clermont-l'Hérault ;
* kanton Ganges ;
* kanton Gignac ;
* kanton Lodeva ;
* kanton Lunas ;
* kanton Saint-Martin-de-Londres.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Hérault d'ar 1 a viz Genver 2017. 122 gumun zo en arondisamant Lodeva bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Montpelhièr

**Arondisamant Montpelhièr** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Hérault hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Montpelhièr e 22 ganton (betek 2014) hag e 93 kumun :
* kanton Castelnau-le-Lez ;
* kanton Castries ;
* kanton Claret ;
* kanton Frontignan ;
* kanton Lattes ;
* kanton Lunel ;
* kanton Les Matelles ;
* kanton Mauguio ;
* kanton Mèze ;
* kanton Montpelhièr-1 ;
* kanton Montpelhièr-2 ;
* kanton Montpelhièr-3 ;
* kanton Montpelhièr-4 ;
* kanton Montpelhièr-5 ;
* kanton Montpelhièr-6 ;
* kanton Montpelhièr-7 ;
* kanton Montpelhièr-8 ;
* kanton Montpelhièr-9 ;
* kanton Montpelhièr-10 ;
* kanton Pignan ;
* kanton Seta-1 ;
* kanton Seta-2.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Hérault d'ar 1 a viz Genver 2017. 68 kumun zo en arondisamant Montpelhièr bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Le Blanc

**Arondisamant Le Blanc** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Le Blanc e 6 kanton (betek 2014) hag e 56 kumun :
* kanton Bélâbre ;
* kanton Le Blanc ;
* kanton Mézières-en-Brenne ;
* kanton Saint-Benoît-du-Sault ;
* kanton Saint-Gaultier ;
* kanton Tournon-Saint-Martin.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Indre d'ar 1 a viz Genver 2017. 57 kumun zo en arondisamant Le Blanc bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Châteauroux

**Arondisamant Châteauroux** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Châteauroux e 11 kanton (betek 2014) hag e 82 gumun :
* kanton Ardentes ;
* kanton Argenton-sur-Creuse ;
* kanton Buzançais ;
* kanton Châteauroux-Kreiz ;
* kanton Châteauroux-Reter ;
* kanton Châteauroux-Kornôg ;
* kanton Châteauroux-Su ;
* kanton Châtillon-sur-Indre ;
* kanton Écueillé ;
* kanton Levroux ;
* kanton Valençay.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Indre d'ar 1 a viz Genver 2017. 86 kumun zo en arondisamant Châteauroux bremañ.

## Daveoù
Palez an eskob

**Palez an eskob**, pe **palez an eskibien**, zo ur savadur a gaver e meur a eskopti ha ma vev pe ma veve an eskob.
Gwenael Kerleo

**Gwenael Kerleo** a zo un delennourez hag ur sonaozourez vreizhat, bet ganet e 1975 en Abidjan.

## Buhez Gwenael Kerleo
Betek he 2 vloaz nemetken he deus bevet en Aod an Olifant. E kêr Brest emañ Gwenael o chom. Dre levezon pladennoù Alan Stivell ez eo aet war-du an delenn geltiek met ivez ar c'hora (un delenn afrikan) dre pladennoù sonerezh bet degaset eus Afrika.

## Liamm diavaez
Lec'hienn ofisiel Gwenael Kerleo
Priñs-eskob

Ur **prins-eskob** (*Fürstbischof* en alamaneg) e oa an eskob a oa e penn ur briñselezh en Impalaeriezh santel roman german, pe er broioù dindan an Urzh Teutonek. Un nebeud titloù damheñvel avat zo bet a-wechoù ivez e broioù all.

## Bro-Saoz
Eskibien Durham a oa ivez priñsed-eskibien, rak en o c'harg e oa ivez difenn ar Rouantelezh saoz diouzh Skosiz an hanternoz, ha zoken goude unanet an div rouantelezh, da lavarout eo goude 1707, betek 1836.

## Portugal
Etre 1472 ha 1967 e veze lavaret eskob-kont eus eskob Coimbra (Bispo-Conde, en portugaleg), pa oa kont Arganil.

## Notennoù
Le Blanc (Indre)

**Le Blanc** zo ur gumun c'hall en departamant Indre hag er rannvro Centre-Val de Loire. Pennlec'h arondisamant Le Blanc eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Blancois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Le Blanc.jpg|Kastel Naillac.
Viaduc du Blanc (36) - Rue des Ménigouttes.jpg|Ar c'harrbont.
Eglise Saint-Cyran.JPG|Iliz Saint-Cyran.


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
La Châtre

**La Châtre** zo ur gumun en departamant Indre hag er rannvro Centre, e-kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant La Châtre eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Castrais* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chateau la Chatre.jpg|Ar c'hastell.
Pont aux laies.jpg|Pont aux Laies war an Indre.
Maison, 4 place Laisnel-de-la-Salle, La Châtre.jpg|Ti savet er .


## Kêrioù gevellet
* 

## Liammoù diavaez
Paul Barge (1890-1960)

**Paul Auguste Barge**, bet ganet d'ar 6 a viz Mezheven 1890 e Pariz VIII (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Genver 1960 e Pariz XIV, a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

## E filmoù er sinema
* 1931 : *[[Un soir de rafle]]*, sevenet gant Carmine Gallone,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1949 : *[[Pattes blanches]]* gant Jean Grémillon,
* [...],
* 1958 : *[[Le Désert de Pigalle]]* gant Léo Joannon.

## Liamm diavaez
* '''Paul Barge''' war Internet Movie Database
Pâquerette

**Pâquerette** pe **Madame Pâquerette**, bet ganet **Marguerite Jeanne Puech** d'ar 27 a viz Meurzh 1876 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Meurzh 1965 er memes kêr, a oa un aktourez sinema c'hall.

## He filmoù er sinema
* 1911 : *[[Prix de vertu]]*, film berr mut sevenet gant Albert Capellani,
* [...],
* 1920 : *[[L'Homme du large]]* gant Marcel L'Herbier,
* [...],
* 1923 : *[[Petit Ange et son pantin]]* gant Luitz-Morat,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1959 : *[[Les Naufrageurs (film, 1959)|Les Naufrageurs]]* gant Charles Brabant,
* [...],
* 1963 : *[[À cause, à cause d'une femme]]* gant Michel Deville.

## Liammoù diavaez
* '''Pâquerette''' war Internet Movie Database
* '''Pâquerette''' war Les GENS du CINEMA

## Notennoù ha daveennoù
Eugène Yvernès

**Eugène Jean Yvernès**, bet ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1906 e Besièrs (Hérault, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Eost 1990 e Rueil-Malmaison (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a oa un aktour sinema gall.

## E filmoù er sinema
* 1939 : *[[La Charrette fantôme (film, 1939)|La Charrette fantôme]]*, sevenet gant Julien Duvivier,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1970 : *[[Heureux qui comme Ulysse...]]* gant Henri Colpi.

## Liamm diavaez
* '''Eugène Yvernès''' war Internet Movie Database
Issoudun

**Issoudun** zo ur gumun en departamant Indre hag er rannvro Centre, e-kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Issoudun eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Issoldunois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Issoudun - Town hall.jpg|An ti-kêr.
Issoudun - Sous-préfecture.jpg|An isprefeti.
Issoudun - Basilique Notre-Dame du Sacré-Coeur - 1.jpg|Penniliz Notre-Dame du Sacré-Cœur


## Kêrioù gevellet
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Geococcyx velox

***Geococcyx velox*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae.

## Doareoù pennañ

Tennañ a ra da *[[Geococcyx californianus]]*, bihanoc'hik eo evitañ avat.

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag a zastum diwar an douar.

## Annez
Bevañ a ra ar spesad en tachennoù kras a gaver eus kornôg Mec'hiko da hanternoz Nicaragua.

## Liammoù diavaez
* ''Geococcyx velox'' el lec'hienn BirdLife International.
* ''Geococcyx velox'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Theodoor Hendrik Van de Velde

**Theodoor Hendrik Van de Velde** ( 1873, Leeuwarden – 1937 Locarno) a oa ur benvezeg izelvroat a renas Ensavadur benvezegiezh Haarlem.

E 1926 e skrivas ul levr anvet *Het volkomen huwelijk* ("Ar briedelezh peurvat") hag a roas brud dezhañ. Kaoz a oa ennañ da zougen bri da anaoudegezh ar blijadur er vuhez erotek. 

*En Alamagn e voe embannet e levr, anvet * Die vollkommene Ehe* betek 42 gwech e 1932, goude ma oa bet lakaet gant ar gatoliked war roll al levrioù berzet, an Index Librorum Prohibitorum. 
*E Sveden brotestant, e oa anvet *  Det fulländade äktenskapet* ha ne voe ket aotreet d'ar yaouankiz a-raok kreiz ar bloavezhioù 1960.
*E saozneg eo anvet *Ideal Marriage: Its Physiology and Technique* hag al levr gwellañ diwar-benn an darempredoù reizhel er briedelezh e oa e-pad meur a vloaz, ma voe embannet 46 gwech ha gwerzhet un hanter vilion a skouerennoù. 

Adal 1905 e tiskouezas ne vez viet gant ar maouezed nemet ur wech etre pep koll-gwad.
Arondisamant Chinon

**Arondisamant Chinon** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre-et-Loire hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Chinon e 7 kanton (betek 2014) hag e 87 kumun :
* kanton Azay-le-Rideau ;
* kanton Bourgueil ;
* kanton Chinon ;
* kanton L'Île-Bouchard ;
* kanton Langeais ;
* kanton Richelieu ;
* kanton Sainte-Maure-de-Touraine.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Indre-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 106 kumun zo en arondisamant Chinon bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Teurgn

**Arondisamant Teurgn** (** e galleg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre-et-Loire hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Teurgn e 24 c'hanton (betek 2014) hag e 123 c'humun :
* kanton Amboise ;
* kanton Ballan-Miré ;
* kanton Bléré ;
* kanton Chambray-lès-Tours ;
* kanton Château-la-Vallière ;
* kanton Château-Renault ;
* kanton Joué-lès-Tours-Norzh ;
* kanton Joué-lès-Tours-Su ;
* kanton Luynes ;
* kanton Montbazon ;
* kanton Montlouis-sur-Loire ;
* kanton Neuillé-Pont-Pierre ;
* kanton Neuvy-le-Roi ;
* kanton Saint-Avertin ;
* kanton Saint-Cyr-sur-Loire ;
* kanton Saint-Pierre-des-Corps ;
* kanton Teurgn-Kreiz ;
* kanton Teurgn-Reter ;
* kanton Teurgn-Biz ;
* kanton Teurgn-Gwalarn ;
* kanton Teurgn-Kornôg ;
* kanton Teurgn-Su ;
* kanton Teurgn-Val-du-Cher ;
* kanton Vouvray.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Indre-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 54 c'humun zo en arondisamant Teurgn bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Loches

**Arondisamant Loches** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Indre-et-Loire hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Loches e 6 kanton (betek 2014) hag e 67 kumun :
* kanton Descartes ;
* kanton Le Grand-Pressigny ;
* kanton Ligueil ;
* kanton Loches ;
* kanton Montrésor ;
* kanton Preuilly-sur-Claise.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Indre-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 112 kumun zo en arondisamant Loches bremañ.

## Daveoù
Lucienne Bogaert

**Lucienne Bogaert**, bet ganet **Lucienne Jeanne Gabrielle Lefebvre** d'ar 6 a viz Genver 1892 e Caudry (Norzh, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 4 a viz C'hwevrer 1983 e Montrouge (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.

Eviti da vezañ dizimezet diouzh an aktour gall Robert Bogaert he devoa miret e anv-tiegezh koulskoude

## He filmoù er sinema : pevarzek film
* 1943 :
** *[[Le Corbeau]]* sevenet gant Henri Georges Clouzot,
** *[[Vautrin (film, 1943)|Vautrin]]* gant Pierre Billon.
* 1945 : *[[Les Dames du bois de Boulogne]]* gant Robert Bresson.
* 1948 : *[[Une grande fille toute simple]]* gant Jacques Manuel.
* 1950 : *[[Dieu a besoin des hommes]]* gant Jean Delannoy.
* 1953 : *[[Les Enfants de l'amour (film, 1953)|Les Enfants de l'amour]]* gant Léonide Moguy.
* 1956 : *[[Voici le temps des assassins]]* gant Julien Duvivier.
* 1958 : *[[Maigret tend un piège (film)|Maigret tend un piège]]* gant Jean Delannoy (eil film a-gevret).
* 1960 : *[[Le Huitième Jour (film, 1960)|Le Huitième Jour]]* gant Marcel Hanoun.
* 1961 : *[[Le Crime ne paie pas]]* (rann *L'Affaire Hugues*) gant Gérard Oury.
* 1964 : *[[Rue des Cascades]]* pe *[[Un gosse de la butte]]* gant Maurice Delbez.
* 1966 : *[[Safari diamants]]* gant Michel Drach.
* 1967 : *[[Le Soleil des voyous]]* gant Jean Delannoy (eil film a-gevret).
* 1973 : *[[Les Volets clos (film, 1973)|Les Volets clos]]* gant Jean-Claude Brialy.

## Liamm diavaez
* '''Lucienne Bogaert''' war Internet Movie Database
Baudre

**Baudre** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh

FranceNormandieSaintLoGourfaleurPont.jpg|Ar pont dreist d'ar Vire.

* War lez ar stêr Vire emañ ar gumun.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Canisy hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 8,19% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas e Charleroi e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, soudarded er 25vet Rujumant Troadegiezh e oant o-daou.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas tri den nann-soudard e miz Gouhere, unan anezhe a oa bet ganet e Kerien (Breizh); ur paotrig a voe lazhet gant tennoù-kanol.
### 
* 2015 : pa voe diskaret Kanton Saint-Lô-Reter e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieBaudreEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Owen*, .
* Kastell, .
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù.
* Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun (Royal Air Force)

.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Endoreegezh

An **endoreegezh** (eus an henc'hresianeg *endo*: e-barzh, ha *rhein*: berañ) a zo un termen hidrologiezh hag a arouez ar rannvroioù gant redoù-dour ha n'eont ket betek ar mor, abalamour d'an douar plat-tre, pe abegoù all evel menezioù tro-dro. 

Ar pezh a c'hell bezañ glaveier hag a erru e-barzh ar redoù-dour-se ned a kuit nemet dre aezhenniñ, pe neuze lonket gant an douar.

## Liammoù diavaez
Robert Clermont

**Robert Clermont** a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

## E filmoù er sinema : unnek film
* 1931 : *[[La Ronde des heures (film, 1931)|La Ronde des heures]]*, sevenet gant Alexandre Ryder.
* 1934 :
** *[[Trois pour cent]]* gant Jean Dréville,
** *[[Arlette et ses papas]]* gant Henry Roussell,
** *[[Une femme chipée]]* gant Pière Colombier,
** *[[Un homme en or]]* gant Jean Dréville (eil film a-gevret).
* 1935 : *[[Touche-à-tout]]* gant Jean Dréville (trede film a-gevret).
* 1936 :
** *[[Mademoiselle Mozart]]* gant Yvan Noé,
** *[[Samson (film, 1936)|Samson]]* gant Maurice Tourneur.
* 1937 : *[[Abus de confiance (film, 1937)|Abus de confiance]]* gant Henry Decoin.
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri Georges Clouzot.
* 1946 : *[[L'Insaisissable Frédéric]]* gant Richard Pottier.

## E bezhioù-c'hoari
* 1927 : *[[Le Sexe fort]]* gant Tristan Bernard.
* 1928 : *[[La vie est belle]]* gant Marcel Achard.
* 1929 : *[[L'Escalier de service]]* gant Georges Oltramare.
* 1930 : *[[Pardon, madame...]]* gant Romain Coolus hag André Rivoire.
* 1932 : *[[Amitié]]* gant Michel Mourguet.
* 1935 : *[[L'Inconnue d'Arras]]* gant Armand Salacrou.
* 1940 : *[[La Familiale]]* gant Jean de Létraz.
* 1949 : *[[Le Carnaval de juillet]]*.
La Barre-de-Semilly

**La Barre-de-Semilly** a zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Jean-des-Baisants hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Saint-Lô e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 8,11% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas tri anezhe e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, lazhet e voe unan e Rossignol,  soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa, e  Châtelet e voe lazhet ur soudard eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh hag e Charleroi ez eas ur c’horporal eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh diwar wel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: fuzuilhet e voe un ezel ag ar Rezistañs gant an Alamaned d'an 11 a viz Mae, lazhet e voe ur gwaz gant ur vombezadeg d'ar 6 a viz Even, mervel a reas ur vaouez e miz Gouhere.
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### 
* 2015: pa voe diskaret Kanton Saint-Lô-Reter e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2,
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Ébremond de La Barre-de-Semilly (6).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Ébremond*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Albert Brouett

**Albert Brouett**, bet ganet **Albert Broué**, a oa un aktour, ur filmaozour ha produour gall.

## E filmoù evel aktour er sinema
* 1914 : *[[Tango de la mort]]*, film berr mut dianav ar filmaozer anezhañ,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* 1946 : *[[Le Dernier Sou]]* gant André Cayatte,
* 1947 : *[[Carré de valets]]* gant André Berthomieu.
Pierre Palau

**Pierre Léon Palau del Vitri** (anavezet evel **Palau** ivez), bet ganet d'an 13 a viz Eost 1883 e Pariz IX (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Du 1966 e Meudon (Hauts-de-Seine a-vremañ, Bro-C'hall), a oa un aktour ha dramaour gall.

## E filmoù er sinema
* 1909 : *[[Le Légataire universel]]*, film berr sevenet gant André Calmettes,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1966 : *[[Le Roi de cœur]]* gant Philippe de Broca.

## Liamm diavaez
* '''Pierre Palau''' war Internet Movie Database
Louis Jouvet

**Jules Eugène Louis Jouvet**, bet ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1887 e Kraozon (Penn-ar-Bed, Breizh) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1951 e Pariz (Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) hag ul leurenner gall.

Daoust dezhañ bezañ bet korbellet meur a wech evel studier gant Skol-c'hoariva uhel broadel Pariz ez eas da gelenner enni a-barzh fin ar gont.

## E filmoù er sinema
#### [[1930]]-[[1939]] : naontek film
* 1933 : 
** *[[Topaze (film, 1933)|Topaze]]*, sevenet gant Louis Gasnier,
** *[[Knock, ou le triomphe de la médecine]]* gant Roger Goupillières ha Louis Jouvet e-unan.
* 1935 : *[[La Kermesse héroïque]]* gant Jacques Feyder.
* 1936 :
** *[[Mister Flow]]* gant Robert Siodmak,
** *[[Les Bas-fonds (film, 1936)|Les Bas-Fonds]]* gant Jean Renoir.
* 1937 :
** *[[Mademoiselle Docteur]]* gant G.W. Pabst,
** *[[Un Carnet de bal]]* gant Julien Duvivier,
** *[[Drôle de drame]]* gant Marcel Carné,
** *[[Forfaiture (film, 1937)|Forfaiture]]* gant Marcel L'Herbier,
** *[[L'Alibi (film, 1937)|L'Alibi]]* gant Pierre Chenal.
* 1938 :
** *[[La Marseillaise (film, 1938)|La Marseillaise]]* gant Jean Renoir (eil film a-gevret),
** *[[Ramuntcho (film, 1938)|Ramuntcho]]* gant René Barberis,
** *[[La Maison du Maltais (film, 1938)|La Maison du Maltais]]* gant Pierre Chenal (eil film a-gevret),
** *[[Entrée des artistes]]* gant Marc Allégret,
** *[[Éducation de prince (film, 1938)|Éducation de prince]]* gant Alexandre Esway,
** *[[Le Drame de Shanghaï]]* gant G.W. Pabst (eil film a-gevret),
** *[[Hôtel du Nord]]* gant Marcel Carné (eil film a-gevret).
* 1939 :
** *[[La Fin du jour]]* gant Julien Duvivier (eil film a-gevret),
** *[[La Charrette fantôme (film, 1939)|La Charrette fantôme]]* gant Julien Duvivier (trede film a-gevret).
#### [[1940]]-[[1949]] : dek film (nav warn-ugent en holl)
* 1940 :
** *[[L'École des femmes (film, 1940)|L'École des femmes]]*, film diechu gant Max Ophüls,
** *[[Sérénade (film, 1940)|Sérénade]]* gant Jean Boyer,
* 1941 : *[[Volpone (film)|Volpone]]* gant Maurice Tourneur ha Jacques de Baroncelli.
* 1943 : *[[Untel Père et Fils]]* gant Julien Duvivierr (pevare film a-gevret).
* 1946 : *[[Un revenant]]* gant Christian-Jaque.
* 1947 :
** *[[Copie conforme (film, 1946)|Copie conforme]]* gant Jean Dréville,
** *[[Quai des Orfèvres]]* gant H. G. Clouzot.
* 1948 : *[[Les Amoureux sont seuls au monde]]* gant Henri Decoin.
* 1949 :
** *[[Entre onze heures et minuit]]* gant Henry Decoin (eil film a-gevret),
** *[[Retour à la vie (film, 1949)|Retour à la vie]]* (rann *Le Retour de Jean*) gant Henri-Georges Clouzot (eil film a-gevret).
#### [[1950]]-[[1959]] : pevar film (tri ha tregont en holl)
* 1950 :
** *[[Miquette et sa mère (film, 1950)|Miquette et sa mère]]* gant Henri-Georges Clouzot (trede film a-gevret),
** *[[Lady Paname]]* gant Henri Jeanson.
* 1951 :
** *[[Knock (film, 1951)|Knock]]* sevenet gant Guy Lefranc,
** *[[Une histoire d'amour (film, 1951)|Une histoire d'amour]]* gant Guy Lefranc (eil film a-gevret).

## Liamm diavaez
* '''Louis Jouvet''' war Internet Movie Database
Katyński Marsz

**Katyński Marsz** pe **Baleadeg Katyn** a zo anv ul lid broadelour polonat hag ur gerzhadeg e koun lazhadeg Katyn e 1940.

Baleadeg Katyn a vez aozet e kêr Varsovia abaoe Meurzh 2008. Baleet e vez gant Poloniz treuzwisket en ofiserien al lu polonat ha lod all e soudarded an Arme Ruz, un adsevel istorel ez eo. Tud ar strollad istorel "Radosław" a vez treuzwisket.

Lennet e vez ivez lizhiri pe karnedoù an aberzhidi ha diskouezet e vez poltriji al lazhadeg hag ar gouzañverien.

## Ur sell war Katyński Marsz


Restr:Katyński Marsz Cieni (2014) 01.jpg|Baleadenn Katyński e 2014
Restr:Marsz pamięci z Wawelu pod Krzyż Katyński (8735047421).jpg|
Restr:Katyński Marsz Cieni (2016) 01.JPG|Katyński Marsz 2016
Restr:X Katyński Marsz Cieni (2017).jpg|Katyński Marsz 2017


## Liammoù diavaez
* Poltriji eus baleadenn 2014
Sainte-Suzanne-sur-Vire

**Sainte-Suzanne-sur-Vire** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh

FranceNormandieSainteSuzanneSurVireVillage.jpg|Ar Vire e Sainte-Suzanne.

* War lez ar stêr Vire emañ ar gumun.
## Dezougen

Pont ferroviaire de Sainte-Suzanne-sur-Vire.jpg|Ar pont hent-houarn dreist d’ar Vire.

* War al linenn hent-houarn Saint-Lô Guilberville, serret, emañ Sainte-Suzanne.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Torigni hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 .
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas nav gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun, lazhet e voe gant ur vombezadeg p'edo prizoniad-brezel en Alamagn e miz Meurzh 1945.
#### Brezelioù  didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur blenier eus ar gumun  d’an 12 a viz Du 1956 en Oued Melah e Tenes (departamant Orléansville)
.
### 
* 2015 : pa voe diskaret Kanton Saint-Lô-Reter e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSteSuzanneSurVireEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sainte Suzanne*.
* Monumant ar re varv (1914-1918) dirak an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik ha plakenn gant anvioù ar soudarded distroet bev, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù