Lizherenneg an esperanteg

Skrivet e vez an esperanteg gant 28 lizherenn. 22 anezho a zeu war-eeun eus al lizherenneg latin diazez, hag ar 6 all ivez met un tired a zo ouzhpennet dezho. Pep hini eus an 28 lizherenn-se, pe e vefe tiredek pe ne vefe ket, a zo ur gwir lizherenn (eleze e vez sellet bepred ouzh **'ĉ**' da skouer evel ur gwir lizherenn ha n'eo ket evel "ur seurt **'c**'") hag he deus he flas dezhi hec'h-unan e-barzh urzh al lizherenneg.

## Lizherenneg
Heñvel eo lizherennoù an esperanteg ouzh al Lizherenneg fonetik etrebroadel, nemet al lizherennoù ŝ [ʃ], ĉ [ʧ], c [ʦ], ĵ [ʒ], ĝ [ʤ], ŭ [w], ĥ [x].

## Distagadur
Al lizherenneg klok a zo 28 lizherenn enni neuze ; distaget e vezont holl bepred (n'eus lizherenn vut ebet) ha fonetik rik eo al lizherennog, da lavaret eo e klot ul lizherenn hag unan hepken gant ur son roet hag en tu gin e klot ur son hag unan hepken gant ul lizherenn roet.

Setu amañ an 28 lizherenn hag o distagadur :



Anv pep vogalenn a c'hoarvez eus ar vogalenn-se traken : *a*, *e*, *i*, *o*, *u*. Savet e vez anvioù ar c'hensonennoù dre stagañ un "o" ouzh ar c'hensonennoù-se : *bo*, *co*, ... *ŭo*,... *zo*.

An ŭ a zo an hantergensonenn a vez ganti er strolloù *aŭ* (evel e-barzh *d*'aou***) hag ''eŭ'' (evel e-barzh ''bl'''ev***) dreist-holl. 

N'eus ket eus al lizherennoù *q*, *w*, *x*, ha *y* en esperanteg. Bez' e c'heller kaout ezhomm anezho evit arroudennoù e yezhoù all pe e matematik. En degouezh-se e vez distaget o anvioù evel hen :
 Q - *kuo*
 W - *duobla-vo* pe *ĝermana vo*
 X - *ikso*
 Y - *ipsilono* pe *i greka*

## Erlec'hiañ
En tipografiezh e ranker lakaat un dra bennak all e lec'h al lizherennoù tiredek pa ne vez ket an arouezennoù ret en hor c'herz. N'heller ket chom hep lakaat tamm tired ebet hep reiñ an tu da lakaat kemm etre lizherennoù disheñvel. 

### Ar sistem H
En hentenn erlec'hiañ aliet gant L. L. Zamenhof, krouer an esperanteg, e vez lakaet al lizherennoù hep tired heuliet gant al lizherenn *h* e-lec'h al lizherennoù tiredek, nemet evit an *ŭ* a vez erlec'hiet al lizherenn *u* hep tired outañ peogwir ne sav kazimant kudenn ebet evit kompren :
*ser**ĉ**i (klask) → ser**ch**i
*man**ĝ**i (debriñ) → man**gh**i
***ĥ**irurgio (surjianerezh) → **hh**irurgio
***ĵ**urnalo (kazetenn) → **jh**urnalo
***ŝ**uo (botez) → **sh**uo
*malgra**ŭ** (daoust) → malgra**u**

### Ar sistem X
Da vare ar c'hod ASCII e oa bet savet meur a hentenn all. An *hentenn-X* eo an hini he deus graet ar muiañ a verzh. Al lizherenn *x* ha ne vez ket graet ganti er gerioù esperantek, a gemer neuze lec'h an *h*, ha graet e vez ganti goude an *u* ivez. Gant an hentenn-se e c'heller implij treuzkemmerioù emgefreek efedus tra ma sav kudennoù pa glasker treuzkemmañ ent-emgefreek gerioù a-giz *flughaveno (flug + haveno : aerborzh), longhara (long + hara : blev hir dezhañ/i), dishaki (dis + haki : dispenn gant ur vouc'hal), chashundo (chas + hundo : ki hemolc'h),* ha re all c'hoazh a zo enno an *h* ur gwir lizherenn ha n'eo ket erlec'hiadur tired al lizherenn a zo araozi.
*ser**ĉ**i (klask) → ser**cx**i
*man**ĝ**i (debriñ) → man**gx**i
***ĥ**irurgio (surjianerezh) → **hx**irurgio
***ĵ**urnalo (kazetenn) → **jx**urnalo
***ŝ**uo (botez) → **sx**uo
*malgra**ŭ** (daoust) → malgra**ux**

### Unicode
Met bremañ pa vez graet muioc'h-mui gant an Unicode e teu aesoc'h-aesañ skrivañ lizherennoù tiredek an esperanteg dre urzhiataerez. Dre se e krog implij an erlec'hiadurioù da vont diwar wel.

En HTML e vez ganet lizherennoù tiredek an esperanteg gant ar c'hodoù-se pa ouzhpenner **&amp;#** araozo hag ur pik-virgulenn en o goude ; e "Visual Basic" e vez graet gant ar c'hodoù-se e-giz argumant eus ar fonksion chrW( ) ; h.a.
* Da skouer : Ŝ a c'heller kaout gant &amp;#348; en HTML, ha gant chrW(348) e V.B. ...

### Treuzkemmerioù
Bez' ez eus treuzkemmerioù a ro an tu da dremen aes eus an eil sistem d'egile. Setu amañ unan evit tremen eus ar sistem X d'an Unicode : https://web.archive.org/web/20070313050405/http://www.fetesperanto.lautre.net/sistemox.php3

## Gwelet ivez
* Yezhadur an esperanteg

## Liammoù diavaez
* Selaou al lizherenneg en esperanteg.