Louis Vierne

**Louis Victor Jules Vierne** a oa un ograouer gall brudet hag ur sonaozer. Ganet e oa bet d'an 8 a viz Here 1870 e Poitiers, ha marvet d'an 2 a viz Mezheven 1937 e Pariz.

## Buhez

Mibien d'ar c'hazetenner Henri Vierne e oa Louis Vierne hag e vreur yaouañ René Vierne, anezhañ un ograouer hag ur sonaozer ivez.

Peuzdall abalamour d'ur banne a-ouenn e oa Louis Vierne pa voe ganet. E 1873 e tilojas e diegezh da Bariz, e-lec'h ma voe dizoloet e zonezon dibar evit ar sonerezh gant e eontr, Charles Colin, a zeskas dezhañ seniñ gant ar piano. (D'e zaou vloaz e klevas ar piano evit ar wezh kentañ. Ul luskellerez a voe sonet dezhañ gant ar pianoour ha buan-tre e krogas da dapout notennoù al luskellerez war ar piano.) Oberataet e voe d'e c'hwec'h vloaz hag adkavout a reas un tamm ar gweled : gouest e voe d'en em reterañ en e vuhez pemdez ha da lenn skridoù gant lizherennoù bras, met ne voe ket trawalc'h avat evit heuliañ studioù e-giz ar vugale all.

Adal 1880 en devoe kentelioù piano gant Henri Specht e Pariz. Er bloaz-se ivez ez eas evit ar wezh kentañ da selaou César Franck a oa ograouer en Iliz Sainte Clotilde Pariz. Diwezhatoc'h e reas "diskuliadur" en e eñvorennoù eus ar pezh en doa bevet da neuze. E 1881 e voe degemeret en Ensavadur Pariz evit ar Re Zall (Institut national des jeunes aveugles) e-lec'h ma voe kelennet gant Henri Specht (piano) hag Henri Adam (biolin). Adal 1887 e devoe kentelioù war an ograou gant Louis Lebel, ha gant Adolphe Marty goude marv Lebel daou vloaz goude. Adal 1889 en devoe kentelioù war ar fugenn gant César Franck. E 1890 e voe degemeret e Skol-Sonerezh Pariz ma tarempredas klas ograou Franck. Nebeut goude e varvas César Franck ha kemeret e voe e lec'h gant Charles-Marie Widor. Gantañ eo ec'h echuas e studioù e 1894 gant ur priz kentañ war an ograou hag ar brimaozadenn.

E 1882 e voe anvet Louis Vierne da erlec'hier en Iliz Saint Sulpice Pariz gant e vestr Widor. Goude e briz kentañ war an ograou ez teuas Vierne da vezañ skoazeller Widor er c'hlas ograou e skol-sonerezh Pariz e 1894. E 1892 e savas Vierne e simfonienn gentañ evit an ograou op. 14. Bloaz goude e timezas d'ar ganerez Arlette Taskin, merc'h d'ur c'haner *opera-comique*, a c'hanas tri bugel dezhañ. Dizimeziñ a reas diouti e 1909 en abeg da zifealded Arlette a zoganas anezhañ gant Charles Mutin, anezhañ ur c'halvez-ograou brudet d'ar c'houlz-se.

E bloavezh 1900 e voe aozet ur genstrivadeg evit envel an ograouer en Iliz Itron Varia Pariz. Mont a reas ar maout gant Louis Vierne a zalc'has ar garg-se betek e varv. En tu-hont da se e labouras evel skoazeller Alexandre Guilmant a voe kelenner war an ograou e Skol-Sonerezh Pariz war-lerc'h Widor. E-giz-se e kelennas kalz a ograouerien vrudet eus ar rummad a zeuas war e lerc'h.

E 1911 e paouezas e garg er Skol-Sonerezh ha dont a reas da gelenner war an ograou en ensavadur sonerezh sakr *Schola Cantorum*.

E 1906 e torras e c'har hag e washaat goude se. Ret e voe da Vierne deskiñ adarre teknik an troadikelloù adal ar penn kentañ. E 1907 e voe lakaet e vuhez en arvar gant an tifuz, ha gant ur glaokom un nebeud bloavezhioù goude, hag a-benn ar fin e teuas da vezañ dall-mik. Daoust da se e troias dre Europa hag ar Stadoù Unanet evit seniñ ha diskouez a reas bezañ ur primaozer dispar. Mervel a reas Vierne e 1937 e doug ur sonadeg ouzh klavier e ograou en Iliz Itron Varia da heul un taol-gwad.

## Sonerezh

Sellet e veze ouzh Vierne evel unan eus ar brimaozerienn sonerezh vrasañ e-touez e rummad. Evel aozadennoù echu, peurlipet emañ an nebeut a brimaozadennoù anezhañ bet gwarezet war enrolladennoù graet gant ar fonografoù kentañ.

Un doare mistr ha naet en doa da skrivañ ar stumm-se a veze douget bri outañ. Pinvidik ez romantel e oa e yezh heson, hep bezañ ken trivliadel hag hini e vestr kentañ César Franck. A-douez re an holl ograouerien c'hall *fin de siècle* e oa marteze sonerezh Vierne an hini azasañ ouzh ar benveg dilennet gantañ, ha awenet en deus ar pep brasañ eus ar sonaozerien-ograouerien barizian veur a zo deuet war e lerc'h.

C'hwec'h simfonienn, "24 fezh faltazi" (en o zouez emañ e bezh brudet "Carillon de Westminster"), ha "24 fezh e stil frank" e-touez labourioù all a zo bet savet gantañ evit an ograou. Meur a oberenn sonerezh kambr (sonadennoù evit biolin ha violoñsel, ur pempad piano hag ur pevarad kerdin da skouer), sonerezh-mouezh ha sonerezh laz-kanañ, hag ur simfonienn e la leiañ evit laz-seniñ a zo bet ivez.

## Oberennoù
### Orgraou solo
* Allegretto op. 1 (aozet e 1894)
* *Verset fugué sur 'In exitu Israel' * (aozet e 1894)
* *Prélude funèbre* e do leiañ op. 4 (aozet e 1896)
* *Communion* op. 8 (aozet e 1900)
* Simfonienn gentañ e re leiañ, op. 14 (aozet e 1898-1899)
* Eil Simfonienn e mi leiañ, op. 20 (aozet e 1902)
* Trede Simfonienn e fa lemm leiañ, op. 28 (aozet e 1911)
* *Messe basse* evit ograou pe harmoniom, op. 30 (aozet e 1912)
* *24 Pièces en style libre* evit ograou pe harmoniom, op. 31 (aozet e 1913)
* Pevare Simfonienn e sol leiañ, op. 32 (aozet e 1914)
* Kentc'hoari e fa lemm leiañ, hep niverenn opus (aozet e 1914)
* pempvet Simfonienn e la leiañ, op.47 (aozet e 1923-1924)
* *24 Pièces de fantaisie* :
** Heuliad Kentañ, op. 51 (aozet e 1926)
** Eil Heuliad, op. 53 (aozet e 1926)
** Trede Heuliad, op. 54 (aozet e 1927)
** Pevare Heuliad, op. 55 (aozet e 1927)
* *Trois improvisations* (Notre-Dame-de-Paris, miz Du 1928), treuzskrivet gant Maurice Duruflé (1954) :
*# *Marche épiscopale*
*# *Méditation*
*# *Cortège*
* *Triptyque* op. 58 (aozet e 1929-1931) :
*# *Matines*
*# *Communion*
*# *Stèle pour un enfant défunt*
* C'hwec'hvet Simfonienn e si leiañ, op. 59 (aozet e 1930)
* *Messe basse pour les défunts* evit ograou pe harmoniom, op. 62 (aozet e 1934)

### Piano solo
* *Deux pièces*, op. 7 (aozet e 1895. In *Complete Piano Works, Vol. I*. Kassel: Bärenreiter, 2010. In preparation):
*# *Impression d'automne*
*# *Intermezzo*
* *Feuillets d'album*, op. 9 (dornskrid kollet) :
*# *Matin d'été*
*# *Contemplation*
*# *La mer et la nuit*
*# *Nuit étoilée*
*# *Coup de vent*
*# *Le vieux berger*
*# *La valse*
*# *Dans le bois*
*# *Chanson des faucheurs*
* *Suite bourguignonne*, op. 17 (aozet e 1899. In *Complete Piano Works, Vol. I*. Kassel: Bärenreiter, 2010. In preparation) :
*# *Aubade*
*# *Idylle*
*# *Divertissement*
*# *Légende bourguignonne*
*# *À l'angélus du soir*
*# *Danse rustique*
*# *Clair de lune*
* *Trois nocturnes*, op. 34 (aozet e 1916. In *Complete Piano Works, Vol. II*. Kassel: Bärenreiter, 2009. In preparation)
* *Douze préludes*, op. 36 (aozet e 1914-15. In *Complete Piano Works, Vol. II*. Kassel: Bärenreiter, 2009. In preparation)
* *Poème des cloches funèbres*, op. 39 (aozet e 1916) :
*# *Cloches dans le cauchemar* (dornskrid kollet)
*# *Le glas* (In *Complete Piano Works, Vol. III*. Kassel: Bärenreiter, 2008)
* *Silhouettes d'enfants*, op. 43 (aozet e 1918. In *Complete Piano Works, Vol. III*. Kassel: Bärenreiter, 2008) :
*# *Valse* 
*# *Chanson* 
*# *Divertissement* 
*# *Barcarolle* 
*# *Gavotte dans le style ancien*
* *Solitude*, op. 44 (aozet e 1918. In *Complete Piano Works, Vol. III*. Kassel: Bärenreiter, 2008) :
*# *Hantise*
*# *Nuit blanche*
*# *Vision hallucinante*
*# *Ronde des revenants*
* *Pièce pour piano*, op. 49 (aozet e 1922. In *Complete Piano Works, Vol. III*. Kassel: Bärenreiter, 2008)

### Sonerezh kambr
* *Deux pièces* evit biolin alto pe violoñsel ha piano, op. 5 (1894–1895)
*# *Le soir*
*# *Légende*
* *Largo et Canzonetta* evit oboell ha piano, op. 6 (1896)
* *String Quartet*, op. 12 (war-dro 1894)
* Sonadenn evit biolin ha piano, op. 23 (1905–1906)
* *Rhapsodie* evit telenn, op. 25 (1909)
* Sonadenn evit violoñsel ha piano, op. 27 (1910)
* Pempad evit piano ha kerdin, op. 42 (1917)
* *Soirs étrangers* evit violoñsel ha piano, op. 56 (1928)
*# *Grenade*
*# *Sur le Léman*
*# *Venise*
*# *Steppe Canadien*
*# *Poisson chinois*
* *Quatre poèmes grecs* evit soprano ha telenn pe piano, op. 60 (1930)

### Oberennoù all
* *Messe solennelle* e do lemm evit kor ha daou ograou, op. 16 (aozet e 1899)
* *Praxinoé* evit soloourien, kor ha laz-seniñ, op. 22 (aozet e 1903-1905)
* *Sinfonie* e la leiañ evit laz-seniñ, op. 24 (aozet e 1907-1908)
* *Psyché* evit soprano ha laz-seniñ, op. 33 (aozet e 1914)
* *Les djinns* evit soprano ha laz-seniñ, op. 35 (aozet e 1912)
* *Éros* evit soprano ha laz-seniñ, op. 37 (aozet e 1916)
* *Spleens et détresses* evit soprano ha piano pe laz-seniñ, op. 38 (aozet e 1916)
* *Dal vertice* evit tenor ha laz-seniñ, op. 41 (aozet e 1917)
* *Poème* evit piano ha laz-seniñ, op. 50 (aozet e 1925)
* *La ballade du désespéré* evit tenor ha piano pe laz-seniñ, op. 61 (aozet e 1931)
* *Pièce symphonique* evit ograou ha laz-seniñ
* Sonennoù diwar barzhonegoù gant Paul Verlaine, Charles Baudelaire ha re all

## Pladennrolladur
* **Louis Vierne: Lieder**: Rachel Santesso, Sopran; Roger Vignoles, Klavier; Andrew Reid, Orgel; Hugh Webb, Harfe. (Deux-Elles)
* **Louis Vierne: Klavierquintett op. 42**: Stephen Coombs, Klavier; Chilingirian Quartet. (Hyperion)
* **Orgelsinfonien Nr. 1-6**: Martin Jean, Orgel. (Loft Recordings)
* **Orgelsinfonien Nr. 1-6**: David Sanger, Orgel. (Meridian Records)
* **Louis Vierne: Sämtliche Orgelwerke**: Christine Kamp, Orgel. (Festivo).
* **Louis Vierne: Sämtliche Orgelwerke**: Pierre Cochereau & George C. Baker, Orgel. (Solstice). 7 CDs.
* **Louis Vierne: Sämtliche Orgelwerke**: Ben van Oosten, Orgel. (MDG). 8 CDs.

## Levrlennadur
* Bernard Gavoty: *Louis Vierne. La vie et l'œuvre*. Paris: Buchet/Chastel, 1943.
* Markus F. Hollingshaus: *Die Orgelwerke von Louis Vierne*. Köln: Dohr, 2005. ISBN 3-936655-25-1.
* Louis Vierne: *Mes souvenirs*, Paris 1934-1937.

## Liammoù diavaez
*  Buhezskrid dre ar munud ha roll oberennoù Louis Vierne
*  Kritische Gesamtausgabe der Orgelwerke Louis Viernes in 13 Bänden beim Carus-Verlag, Stuttgart (2007-2008)
*  Urtext-Ausgabe sämtlicher Orgel- und Klavierwerke Louis Viernes beim Bärenreiter-Verlag, Kassel (2008 ff.)

### Skridoù-sonerezh digoust
* Skridoù-sonerzh Louis Vierne frank a wirioù e-barzh International Music Score Library Project 
* WIMA Skridoù-sonerezh ograou.
* E-Partitions Sonerezh ograou.