Hobbited

An **Hobbited** zo ur ouenn ijinet e romantoù J. R. R. Tolkien. War-dro hanter uhelder un den zo enne. Tolkien a zeskrive an Hobbited e-giz ur seurt tud, pe kerent tost dezhe. Anvet e vezont *Periannath* gant an Elfed ivez hag a-wezhioù **halflings** e skridoù saoznek Tolkien. Bevañ a reont diarc'hen hag o annez a reont e tier dindandouar kled  gant prenistri, rak savet e vezont ouzh tor ar rozioù. Seulioù lêrek kalet naturel o deus (dre se n'o deus ket ezhomm botoù) ha pep a bennad blev rodellek. 

Anv zo eus an Hobbited evit ar wezh kentañ er romant evit ar vugale anvet *[[An Hobbit|The Hobbit]]*, embannet e 1937. Bilbo Baggins, an Hobbit meneget en titl, en em gav kaset, en desped dezhañ da gentañ, en un avantur dic'hortoz da laerezh un aerouant. En heuliad, *[[The Lord of the Rings]]*, an Hobbited Frodo Baggins, Sam Gamgee, Pippin Took ha Merry Brandybuck zo harozed o deus pep a roll a-bouez bras er stourm da saveteiñ o bed ("Douar ar c'hreiz"). E *The Hobbit* e vev an Hobbited asambles en ur gêr vihan anvet Hobbiton, a zo deskrivet e  *The Lord of the Rings* evel ul lodenn eus ur vro vrasoc'h anvet ar Gontelezh, mammvro an Hobbited e gwalarn Douar ar C'hreiz. Lod anezhe a ra ivez o annez en ur gêriadenn e reter ar Gontelezh, anvet Bree, ma vevomp asambles gant tud eveldomp. Disklêriañ a ra Tolkien ez eus lec'hioù all annezet gant Hobbited, met ne weler ket anezhe e-doug an avantur.

Klasket eo bet orin an Hobbited hag hini o anv. Anv a reer eus *Babbitt*, romant Sinclair Lewis embannet e 1922, hag eus *The Marvellous Land of Snergs*, embannet gant Edward Wyke Smith e 1927. Ul liamm zo gant anvioù kozh evit krouadurioù mojennel. Daoust d'ar pezh a lavare skrivagnerien zo, Tolkien en deus argaset kement liamm gant al lapined (*rabbits* e saozneg), ha pouezet en deus war denelezh an Hobbited.

Ur ouenn anvet Halflings zo e Dungeons & Dragons, met klasket zo bet chom hep ober gant an anv orin evit abegoù gwirioù. Skrivagnerien evel Terry Brooks, Jack Vance ha Clifford D. Simak o deus implijet boudoù anvet Hobbited en o skridoù. 

## Neuz

An Hobbited zo etre 60 cm hag 1,20 m uhelder enne hervez Tolkien, met ar pep muiañ anezhe zo war-dro 110 cm enne. Gwisket e vezont gant livioù flamm, ha plijout a ra dezhe al livioù melen ha glas-beler dreist-holl. Hervez Tolkien e vezont gouher, met bras e c'hall bezañ o c'halonegezh ha gouest int da seveniñ kurioù diouzh ma stumm an traoù. Barrek-kenañ int pa vez anv a deurel mein. Peurvuiañ n'eus ket a varv outo, war-bouez un nebeud re eus gouenn Stoor. Goloet eo o zreid gant blevennoù rodellet (gell da gustum, evel o fennad blev) ha lerek eo seul o zroad, hag abalamour da se e vez diarc'hen an Hobbited hogos dalc'hmat. 

## Istor

En o mojennoù koshañ e weler e oa an Hobbited o chom e traoñienn an Anduin, etre Mirkwood hag ar Menezioù Latarek. Hervez *[[The Lord of the Rings|Aotrou ar Gwalennoù]]* o doa disoñjet munudoù o c'herentiezh gant an Dud vras. Koulskoude e tisklêr Tolkien fraezh e "Concerning Hobbits" n'int ket ur ouenn disheñvel diouzh hini an Dud, en doare m'eo disheñvel an Elfed hag ar Gorred, met en em zispartiet e oant diouzh an Dud all pell zo en amzer dremenet. Kalz amzer goude, met abred e-barzh an Trede oadvezh c'hoazh, e oa an Hobbited kozh o vevañ e traoñienn an Anduin, e-kichen an Éothéod, hendadoù ar Rohirrim. Darempredoù a oa etrezo ha da-heul kalz gerioù hag anvioù e "hobbiteg" a zeu eus gerioù e Rohirric ("Troet" gant Tolkien en e destenn o kinnig anezhañ evel hensaozneg).

Bevañ a rae an Harfooted war diribinoù izelañ ar Menezioù Latarek e toulloù hobbited kleuzet e krap ar rozioù. Bihanoc'h ha speredekoc'h e oant, met divarv ha diarc'hen ivez. Ar Stoored a rae o annez e douaroù geuniek ar Pradeier Elestr el lec'h ma skoe stêr an elestr en Anduin, ha ledanoc'h ha pounneroc'h e oant. Gwelloc'h e oa d'ar Fallohideed bevañ er c'hoadoù dindan ar Menezioù Latarek. Deskrivet int evel Hobbited a oa sklaeroc'h o c'hroc'hen hag o blev. Brasoc'h ha moanoc'h e vezent evit peurrest an Hobbited. 

En Trede oadvezh e tivroas an Hobbited ha treuziñ a rejont ar Menezioù Latarek. Ar prantad-se zo an hini kentañ o doa dalc'het soñj anezhañ hag e raent ar "Wandering Days" anezhañ. N'ouzer ket perak o doa cheñchet bro. Moarvat en doa un dra bennak da welet gant galloud Saoron e Greenwood, a oa advadezet  Mirkwood da-heul ar skeud a gouezhas warnañ. Kemer a reas an Hobbited hentoù disheñvel e-kerzh o beaj trema ar c'hornôg, met dont a rejont da chom er memes lec'h e bro Bree, e Dunland, hag er c'horn etre ar stêrioù  Mitheithel ha Bruinen. Eno e krogas an disheñvelderioù etrezo da vont da get. 

Er bloaz 1601 eus an Trede oadvezh (bloaz kentañ en istor ar Gontelezh) e resevas daou vreur Fallohide, o anv Marcho ha Blanco, ar gwir a-berzh Roue Arnor e Fornost da dreuziñ ar stêr Brandywine ha da vevañ en tu all. Heuliet e oant gant kalz Hobbited, ha dilezet e oa ar pep brasañ eus an dachenn o doa trevadennet betek-henn en Trede oadvezh. Ne chomas Hobbited nemet e Bree hag en un nebeud kêriadennoù tro-war-dro betek diwezh an Trede oadvezh. Badezet e oa ar vro nevez o doa savet war glann kornôg ar Brandywine ar Gontelezh.

Er penn kentañ e toue Hobbited ar gontelezh fealded da rouizien ziwezhañ Arnor, a c'houlenne hepken e vefe anavezet o beli, roet skoazell d'o c'hannaded, ha dalc'het ar pontoù hag an hentoù e ratre. E-pad ar stourm diwezhañ a-enep Angmar e vije bet kaset ur gompagnunezh gwaregerien gant an Hobbited en emgann Fornost, hervez a lavaront, met n'eus chomet roud ebet eus an darvoud-se e lec'h all. Goude an emgann e oa distrujet rouantelezh Arnor, ha dre ma ne oa roue ebet ken e tilennas an Hobbited un Thain evit ar Gontelezh e-touez pennoù o fobl.

Bucca eus ar Marish e oa ar c'hentañ thain eus ar Gontelezh, ha diazezañ a reas an tiegezh Oldbuck. Koulskoude e treuzas re Oldbuck ar stêr Brandywine diwezhatoc'h da grouiñ Bro Vouc'h ha dont a reas o anv familh da vezañ "Brandybuck". Dont a reas o ozhac'h da vezañ mestr Bro Vouc'h. Goude dilec'h re Oldbuck/Brandybuck, e oa choazet un tiegezh nevez da envel an Thained : an tiegezh Took an hini (mab e oa Pippin Took d'an Thain ha dont a rafe da vezañ Thain e-unan diwezhatoc'h). E karg e oa an Thain eus bodadeg ar gontelezh, hag eus an Hobbitry-dindan-an-armoù, met evel ma veve Hobbited ar Gontelezh ur vuhez peoc'hus ha sioul, deuet e oa ofis an thain da vezañ gwelet un tamm evel un dra rekiz gant ar boaz hepken.

## Mammennoù
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notennoù

### Daveoù