open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kreizenn Imbourc'h Sturyezhouriezh

Un toullad tud a denn korvo eus labourioù KIS : an ti-embann An Here, an ti-embann Aber (renet gant Pierrette Kermoal), an ti-embann Bannoù-Heol (gant Arno Elegoed), ar gelaouenn Nidiad (gant Malo Adeux), ar geriadurour René Le Gléau (geriadur embannet gant Al Liamm), ar geriadurour Francis Favereau (geriadur embannet gant Skol Vreizh), ar geriadurour Martial Ménard, ar prederour Fañch Kerrain (embannet e skridoù gant tiez-embann eus Kuzul ar Brezhoneg), ar skrivagner Koulizh Kedez, ar skrivagner Padrig an Habask (rener an ti-embann Al Lanv), an arzour Yann-Ber Tillenon, troerion evel  Alan Monfort (bandennoù treset embannet gant Yoran Embanner), Yann-Varc'h Thorel, Ronan an Deroff, Jean-Michel Mahe (embannet un droidigezh anezhañ gant An Alarc'h Embannadurioù).

## E Diwan
Gant Kreizenn ar Geriaouiñ, e Diwan, ez eus klasket ober gant ur c'heriaoueg etrebroadeloc'h hep ober gant gwriziennoù keltiek na kinnigoù KIS, lezet a-gostez, war-bouez un nebeud anezho. Daoust da se e ra lod eus gopridi Diwan gant kement ger bet krouet gant KIS. Gerioù KIS eo a gaver e geriadur Martial Ménard, arveret er skolioù Diwan, ha n'eo ket kinnigoù Kreizenn ar Geriaouiñ, na gaver e geriadur ebet koulz lavarout. Da skouer, e Diwan e vez lavaret *urzhiataer*, ur ger krouet gant KIS, ha n'eo ket *kompoder*, kinniget gant Kreizenn ar geriaouiñ.

## Notenn
Les Glénans

**Les Glénans** zo ur skol bageerezh-dre-lien savet e 1947 gant Hélène ha Philippe Viannay en Inizi Glenan. Hiziv eo skol bageerezh-dre-lien brasañ bro-C'hall. Ur gevredigezh hervez lezenn 1901 an hini eo, a-youl-vat eo al lodenn vrasañ eus ar gelennerien.

## Lec’hioù
E pemp lec’h eo staliet ar gevredigezh: an Inizi Glenan (ha Konk-Kerne), An Arzh (ha Gwened), Pempoull, Marseillan ha Bunifaziu. Aozet e vez stajoù zo eus porzhioù all ivez, en o zouesk Brest, Sant-Maloù, Ar Roc'hell, ha re e Bro-C'hall tramor hag e broioù estren.

## Kentelioù
Gant ar Glénans e vez kelennet bageal gant driverion, katamaranoù skañv, plankennoù-dre-lien, *wingfoil*, ha bagoù merdeadenn.

## Le Cours des Glénans
Abaoe 1961 e embann ar Glénans ul levr, *Le Cours des Glénans*, un dornlevr bageal klok. Deuet e oa an eizhvet embannadur er-maez e 2017.

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel
Rufirallus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1856 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad rakiged a ya d'ober ar genad :
* *[[Rufirallus castaneiceps]]*
** *R. c. *'castaneiceps*** ha ''coccineipes'',
* ''[[Rufirallus viridis]]''
** ''	R. v. brunnescens'' ha ***viridis**'.

O c'havout a reer e Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl. 

## Notennoù ha daveennoù
Amaurornis

****** zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad rakiged a ya d'ober ar genad :
* *[[Amaurornis isabellina]]*,
* *[[Amaurornis moluccana]]*
** *A. m. *'moluccana***, ''nigrifrons'', ''ruficrissa'' hag ''ultima'',
* ''[[Amaurornis olivacea]]'',
* ''[[Amaurornis phoenicurus]]''
** ''A. p. insularis'', ''leucomelana'' ha ***phoenicurus**'.

Seizh (7) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Cabalus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant al loenoniour breizhveuriat Frederick Wollaston Hutton (1836-1905).

## Spesadoù
Daou spesad rakiged a yeas d'ober ar genad betek dibenn an  :
* *[[Cabalus lafresnayanus]]*,
*(†) *[[Cabalus modestus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Prionochilus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
C'hwec"h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Prionochilus maculatus]]*
** *P. m. *'maculatus***, ''natunensis'', ''oblitus'' ha ''septentrionalis'',
* ''[[Prionochilus olivaceus]]''
** ''P. o. '''olivaceus***, *parsonsi* ha *samarensis*,
* *[[Prionochilus percussus]]*
** *P. p. ignicapilla*, ***percussus*** ha *regulus*,
* *[[Prionochilus plateni]]*
** *P. p. culionensis* ha ***plateni***,
* *[[Prionochilus thoracicus]]*,
* *[[Prionochilus xanthopygius]]*.

O c'havout a reer en Azia ar Gevred, daouzek (12) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
La Bretonnière-la-Claye

**La Bretonnière-la-Claye** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
#### Krouididigezh
* E 1999 e voe staget kumun La Claye ha La Bretonnière d’ober kumun La Bretonnière-la-Claye .
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Guiomar de Bragança

**Guiomar de Bragança** (1450 — 15??) a oa ur gontez portugalat er .
Merc'h e oa da Fernando I, Dug Bragança, ha Joana de Castro.

Dimeziñ a eure da Henrique de Meneses, 4 kont Viana (Viana do Alentejo), 3 kont Viana (Viana da Foz do Lima, Viana do Castelo hiziv).
Ur verc'h o doe, Beatriz de Meneses, a voe 2 kontez Loulé war-lerc'h he zad, ha kontez kenseurt Marialva goude hec'h eured da Francisco Coutinho, 4 kont Marialva.

Mervel a reas Guiomar a-raok ar 15 a viz Ebrel 1517.
Viana do Alentejo

**Viana do Alentejo** zo ur gumun eus Portugal e  distrig Évora, en Alentejo (Alentejo Central), ha  2 529 a dud a oa eno e 2021.
Guiomar Madalena de Sá Vasconcelos Bettencourt Machado e Vilhena

**Guiomar Madalena de Sá Vasconcelos Bettencourt Machado e Vilhena** (Funchal, Mae 1705 – 1789), anavezet evel an *ilustríssima senhora* ("an itron brudet-meurbet"), a oa ur vaouez a renk uhel e Madeira en .
Hunvre ar bloavezh kentañ

**Hunvre ar bloavezh kentañ** (saozneg : *Freshman's dream*, ur *freshman* o vezañ ur studier e bloavezh kentañ ar skol-veur) a reer a-wechoù eus ar gevatalenn faos (x+y)^n = x^n+y^n, ma'z eo n un niver real (dre voaz : un niver anterin pozitivel brasoc'h eget 1).
Alies e vez graet ar fazi-se gant deraouidi pa jedont galloudadoù sammadoù niveroù real, pa gred dezho e vez ingalet ar galloudadoù war ar sammadennoù.

Pa vez n=2 eo aezet gwelet abalamour da betra ez eo ur fazi : (x+y)^2 a c'heller jediñ dre implijout an distributivelezh evit kavout a disoc'h reizh : x^2+2xy+y^2.
Evit talvoudoù anterin pozitivel n brasoc'h ec'h eo ret jediñ dre formulenn binom Newton.

## Notennoù
Cornelia Africana

**Cornelia Africana** (war-dro 189 kent JK - war-dro 100 kent JK) a oa merc'h da Scipio Africanus, ar jeneral roman a voe trec'h war Hannibal Barca, ha mamm ar Gracchi brudet en istor  Henroma.

En eñvor ar Romaned e oa skouer ar vamm roman oc'h ober war-dro deskadurezh he mibien evit ma vijent ar re wellañ en o bro. Hi eo ar c'hentañ Romanez a voe enoret gant un delwenn arem.
Cornelia Supera

**Cornelia Supera** a oa pried an impalaer roman Aemilianus, en . He fried a gemeras ar galloud en 253.

N'eo anavezet nemet dre ar pezhioù moneiz. 
Diverket e voe anv an daou bried diwar ar monumantoù war urzh an impalaer Valerianus Iañ.
Cornelia

**Cornelia** zo un anv latin roet d'ar merc'hed hag a gaver e meur a yezh hiriv.

## Tud

;Henroma
*Cornelia Africana (189 a.C.? – war-dro 110 a.C.) Romanez brudet, mamm ar Gracchi
*Cornelia (c'hoar Sylla), c'hoar d'an diktatour Sylla
*Fausta Cornelia, merc'h d'an diktatour Sylla
*Cornelia Cinna, merc'h da Lucius Cornelius Cinna ha pried da Julius Caesar
*Cornelia Supera, impalaerez roman
;
*Cornelia Schlosser (1750–1777), c'hoar d'ar skrivagner Johann Wolfgang von Goethe
*Cornelia Vetterlein, baronez  (1811-?)
*Cornelia Funke(1958), skrivagnerez
*Cornelia Möhring (1960), politikourez
*Cornelia Gröschel (1987), aktourez

## Lec'hioù
;
*Cornelia, Free State
;
*Cornelia (Georgia)
*Cornelia (Iowa)
*Cornelia (Missouri)
*Cornelia (Wisconsin)
**Cornelia Street*, straed e Greenwich Village, e Manhattan, New York City
Frederick W. P. Jago

**Frederick William Pearce Jago** (*[[floruit|fl.]]* 1838–1892) a oa ur mezeg staliet e Bosvenegh e Kernow e 1843. Ul lenneg e oa ivez, brudet evit e levr *The Ancient Language and the Dialect of Cornwall*, embannet e 1882 gant Netherton and Worth e Truru.
Ur geriadur kerneveureg-saozneg a embannas e 1887.

## Liammoù diavaez
* 
*
Ptiloprora

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1894 gant ar skiantour saoz Charles Walter De Vis (1829-1915).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Ptiloprora erythropleura]]*
** *P. e. dammermani* hag ***erythropleura***,
* *[[Ptiloprora guisei]]*,
* *[[Ptiloprora mayri]]*
** *P. m. acrophila* ha ***mayri***,
* *[[Ptiloprora meekiana]]*
** *P. m. *'meekiana**' hag *occidentalis*,
* *[[Ptiloprora perstriata]]*,
* *[[Ptiloprora plumbea]]*.

O c'havout a reer e Ginea Nevez, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Château-Guibert

** Château-Guibert** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Le Tablier  da gentañ,e Kanton Moutiers-les-Maufaits war-lerc’h hag e  Kanton Mareuil diwezhatoc’h; e Bann Challans e oa. Lakaet e voe kumun  Château-Guibert en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800 hag en en Arondisamant La Roche-sur-Yon  diwezhatoc’h.
### 
* E 1827 e voe staget kumunioù Bellenoue ha Corbaon ouzh kumun Château-Guibert.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 74 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,81% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel  hervez monumant ar re varv.
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. E miz Even 1919 e voe savet.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Acanthorhynchus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

Dont a ra e anv eus ar gerioù henc'hresianek *ἄκανθα* (draen e brezhoneg) ha *ῥύγχος* (pigos e brezhoneg).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Acanthorhynchus superciliosus]]*,
* *[[Acanthorhynchus tenuirostris]]*
** *A. t. cairnsensis*, *dubius*, *halmaturinus* ha ***tenuirostris***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Ernestine Auguste Sophie von Sachsen-Weimar-Eisenach

** Ernestine Auguste Sophie von Sachsen-Weimar-Eisenach** (Weimar, 4 Genver 1740 – Hildburghausen, 10 Mezheven 1786) a oa dugez Sachsen-Hildburghausen.

Dimezet e oa da Ernst Friedrich III von Sachsen-Hildburghausen. 

## Bugale
* Ernestine Friederike Sophie (1760–1776) 
** a zimezas e 1776  da Franz Friedrich Anton, dug  Sachsen-Coburg (1750–1806)
* Christine Sophie Karoline (1761–1790) 
** dimezet e 1778  da  Eugen von Sachsen-Hildburghausen (1730–1795)
* Friedrich (1763–1834), dug Sachsen-Hildburghausen, hag e  1826 dug Sachsen-Altenburg
** dimezet e 1785 da Charlotte von Mecklenburg-Strelitz (1769–1818).
Corpe

**Corpe** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh

Éoliennes de Corpe (Éduarel, 11 avril 2016).JPG

* Parkad rodoù-avel. 
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Luçon da gentañ hag e Kanton Mareuil diwezhatoc’h; e Bann Fontenay e oa. Lakaet e voe kumun Corpe en Arondisamant Fontenay bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,10% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
## Monumantoù ha traoù heverk
* Taol-vaen La Frise.

Église Saint-Éphrem de Corpe (vue 1, Éduarel, 11 avril 2016).JPG
Portail de l’église Saint-Éphrem de Corpe (Éduarel, 11 avril 2016).JPG

* Iliz katolik *Sant Efraim*.  
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. 
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2022

**Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2022** eo 73 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. Ur bloavezh a cheñchamantoù e-keñver ar reolennoù teknikel eo, gant otoioù raktreset evit ma vezo aesoc'h heuliañ un oto all, gant ar spi da dremen aesoc'h.

## Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien keflusker a zo da redek e 2022. 

## Prizioù Bras 2022

## Cheñchamantoù
### Skipailhoù
#### Kelfuskerioù
* Honda en doa embannet ez aje kuit eus ar Formulenn 1 e fin 2021. Kendelc'her a reont da reiñ dorn da Red Bull hag Alpha Tauri dre o is-embregerezh HPD

### Blenierien
#### Mont a reont kuit
* Aet eo Kimi Räikkönen war e leve.
* N'eo ket bet dalc'het Antonio Giovinazzi gant Alfa Romeo.
* Abalamour d'ar brezel etre Ukraina ha Rusia ha d'ar c'hastizoù bet kemeret a-enep personelezhioù hag embregerezhioù rusat e oa bet skarzhet Nikita Mazepin eus Haas F1 Team.

#### Cheñch a reont skipailh
* George Russell az a kuit eus Williams da redek gant Mercedes.
* Valtteri Bottas az a kuit eus Mercedes, goude pemp koulzad, da redek gant Alfa Romeo.

#### Distreiñ a reont
* Alex Albon a zistro gant Williams.
* Goude ur bloaz pellaet diouzh ar Formulenn 1 e tistro Kevin Magnussen gant Haas F1 Team e penn-kentañ ar bloaz, just a-raok ar Priz Bras kentañ.
* Nico Hülkenberg a zistro da gemer lec'h Sebastian Vettel, klañv gant ar c'hCovid-19, gant Aston Martin evit Priz Bras kirri Bahrein.

#### Deraouidi
* Guanyu Zhou a gomañso da redek evit Alfa Romeo.

## Renkadur 2022
### Blenierien

### Saverien

## Notennoù ha daveoù
Moutiers-sur-le-Lay

**Moutiers-sur-le-Lay** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Luçon da gentañ hag e Kanton Mareuil diwezhatoc’h; e Bann La Roche-sur-Yon e oa. Lakaet e voe kumun  Moutiers-sur-le-Lay en Arondisamant Fontenay bet krouet e 1800 hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,25% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour ag ar gumun  d’ar 4 a viz Gwengolo 1918 e Laokay en Tonkin er Viêt Nam hervez monumant ar re varv; kaporal e oa en 9 Rujumant Troadegiezh Drevadennel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur milour eus ar gumun e Binh Chanh er Viêt Nam d’an 11 a viz Gouhere 1948; archer e oa  en 3 LMGR (Légion de Marche de Garde Républicaine).
## Monumantoù ha traoù heverk

Moutiers-sur-le-Lay - Église (2).jpg

* Iliz katolik *Sant Pêr*.  
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù . D’an 22 a viz Even 1919 e voe divizet e sevel gant ar c’huzul-kêr.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Jérémy Ferrari

**Jérémy Ferrari**, bet ganet d’ar  e Villers-Semeuse, zo ur fentigellour, aktour, leurenner, aozer ha produer gall  anavezet  dreist-holl evit e arvestoù titouret-mat hag e fent du.

## Arvestoù

### Mes 7 péchés capitaux / Hallelujah Bordel !
Skrivañ a ra un arvest diwar-benn ar relijionoù undoueek e 2008 anvet *ma seizh pec'hed kapital* ha, goude-se, aozañ a ra ur stumm nevez titlet *Hallelujah Bordel !*.

### Vends 2 pièces à Beyrouth
Un arvest diwar-benn ar brezel hag ar sponterezh.

### Anesthésie générale
Un arvest diwar-benn ar yec'hed.
Anna Ar Gardien

**Anna ar Gardien** zo ur werz eus  an dastumad Gwerziou Breiz Izel, savet gant Fañch an Uhel, ha bet kanet dezhañ gant Marianna an Noan a barrouz Duaod.

## Un droidigezh
D'an 12 a viz Meurzh 2014 e tisklêrias an oberourez c'hallek Françoise Morvan : *Pour la gwerz d’« Anna Le Gardien » (qui était bien oubliée avant que je ne la traduise), ...*  

## Liamm diavaez
*Wikimammenn

## Notennoù
Myza

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1895 gant ar skiantourien alaman Adolf Bernhard Meyer (1840-1911) ha saoz Lionel William Wiglesworth (1865-1901).

Dont a ra e anv eus ar ger henc'hresianek *μυζάω* a dalv kement ha sunañ e brezhoneg.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myza celebensis]]*,
** *M. c. *'celebensis*** ha ''meridionalis'',
* ''[[Myza sarasinorum]]''
** ''M. s. chionogenys'', ''pholidota'' ha ***sarasinorum**'.

Brosezat eo an daou spesad e Sulawesi, pemp (5) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Melionyx

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1956 gant an evnoniour saoz Tom Iredale (1880-1972).

## Spesadoù
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Melionyx fuscus]]*,
* *[[Melionyx nouhuysi]]*,
* *[[Melionyx princeps]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Ginea Nevez.

## Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad *[[Melidectes]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
For sale: baby shoes, never worn

***For sale: baby shoes, never worn*** (Da werzhañ: botoù babig, morse gwisket) a zo un danevell glok a c’hwec’h ger. Alies eo bet lavaret e vefe bet skrivet gant Ernest Hemingway, daoust ma n’eo ket bet prouet.

## Daveoù
Melidectes

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Melidectes belfordi]]*
** *M. b. *'belfordi***, ''brassi'', ''griseirostris'', ''joiceyi'' ha ''schraderensis'',
* ''[[Melidectes foersteri]]'',
* ''[[Melidectes leucostephes]]'',
* ''[[Melidectes ochromelas]]'',
* ''[[Melidectes rufocrissalis]]''
** ''M. r. '''rufocrissalis***, *stresemanni* ha *thomasi*,
* *[[Melidectes torquatus]]*
** *M. t. cahni*, *emilii*, *polyphonus* ha ***torquatus***.

O c'havout a reer e Ginea Nevez, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Tri spesad kozh (*fuscus*, *nouhuysi* ha *princeps*) a oa aet d'ober ar genad *[[Melionyx]]* e 2019.

## Notennoù ha daveennoù
Xanthotis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1852  gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Xanthotis flaviventer]]*
** *X. f. filiger*, ***flaviventer***, *fusciventris*, *madaraszi*, *meyerii*, *saturatior*, *spilogaster* ha *visi*,
* *[[Xanthotis macleayanus]]*,
* *[[Xanthotis polygrammus]]*
** *X. p. lophotis*, *poikilosternos*, ***polygrammus*** ha *septentrionalis*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia hag e Ginea Nevez, daouzek (12) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Ar spesad kozh — *provocator* — a oa bet lakaet d'ober ar genad *[[Meliphacator]]* e 2019.

## Notennoù ha daveennoù
Stomiopera

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1852  gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Stomiopera flava]]*
** *S. f. addenda* ha ***flava***,
* *[[Stomiopera unicolor]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia, daou (2) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an daou spesad er genad *[[Lichenostomus]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Lugdunum Convenarum

**Lugdunum Convenarum** a oa ur gêr c'halian ha kêr-benn ar bobl Convenae, e Gallia Aquitania, hag a zo Sent Bertran de Comenge  hiziv.  Diwezhatoc'h e voe lakaet en Aquitania Tertia, pe Aquitania novempopulana, pe Novempopulania. 

Aloubet e voe ar vro gant ar Wizigoted, ha gant Franked Hlodwig goude. Ul lodenn eus Dugelezh Akitania e voe, hag ur gontelezh emren, renet gant konted Comenge, e voe etre 949 ha 1453. Goude-se e voe staget ouzh rouantelezh Bro-C'hall.

## Lec'hanvadurezh
Un doue kelt eo Lug, tost e anv d'an anv latin *lux*, "gouloù". Al lostger -dunum a gaver en anv a dalvez kement ha "tosenn", evel en anv Augustodunum, "tosenn Aogust" : Autun, da skouer).
Quentin Metsys

**Quentin Metsys** pe **Matsys** (* Quinten Matsijs* e nederlandeg ; skrivet *Quentin* a-wechoù, ha *Massys*, *Metsys* ; Leuven, 1466 - Antwerpen, 1530) a oa ul livour flamank.

## E vuhez

## Euredoù ha bugale
War-dro 1492 e timezas da  Alyt van Tuylt (marvet en 1507) ha tri bugel o doe : Quinten I, Pawel ha  Katelijne I.

En 1508 e timezas da  Catherina Heyns, ha dek bugel o doe : Jan (1509-75, livour), Corneille (1510-56, livour), Quinten II, Maria, Hubrecht, Abraham, Peternella, Katelijne II, Sara ha Susannah.

## Taolennoù


Quentin Metsys - Apresentação do Menino no Templo.jpg |*Kinnig ar Bugel en Templ* (1509-1511)
Quentin Metsys - Menino Jesus entre os Doutores.jpg |*Ar Mabig Jezuz entre an Doktored*(1509-1511)
Quentin Metsys - Cristo a Caminho do Calvário.jpg |*Krist o tougen e Groaz* (1509-1511)
Quentin Metsys - Virgem das Dores.jpg |*Ar Werc'hez en he foanioù* (1509-1511)


Quentin Metsys Tríptico da Paixão de Cristo c 1517 3.jpg |*Krist skourjezet* (1514-1517)
Quentin Metsys Tríptico da Paixão de Cristo c 1517 4.jpg |*Ecce Homo* (1514-1517)
Quentin Matsys - A Grotesque old woman.jpg |*An dugez vil* (*c*. 1513)


Quentin Metsys - O Casamento Desigual.jpg |*An eured dizingal* (1525-1530)
Massysm Quentin — The Moneylender and his Wife — 1514.jpg |*Ar Prester hag e wreg* (1514)
Massys Madonna and Child.jpg|*Ar Werc'hez gant ar Mabig Jezuz hag an dañvad* (1466-1530)
Strizh-mor ar Froñveur

Emañ **strizh-mor ar Froñveur** etre enezeg Molenez hag enez Eusa. Gallout a ra ar gasenn tizhout 7 skoulm en hanter vare ha mont betek 9 skoulm e lec’hioù zo. Dañjerus-kenañ eo d'ar bagoù pa c’hwezh an avel a-enep d’an dour.

Evit diogeliñ ar Froñveur ez eus daou dour-tan: hini ar Gazeg hag hini Kereon.
Wilhelm Hauff

**Wilhelm Hauff** (1802-1827) zo ur skrivagner alamanek eus amzervezh ar Biedermeier.

Studier e voe e skol-veur Tübingen. Kelenner e voe gant bugale ministr ar brezel e Württemberg, ar jeneral Ernst Eugen von Huegel (1774-1849), hag evito e savas kontadennoù hag a voe embannet en 1826. Awenet e oa gant romantoù Walter Scott, pa savas ar romant istorel *[[Lichtenstein (romant)|Lichtenstein]]* (1826), a c'hoarvez en amzer an dug Ulrich von Württemberg (1487-1550).

## Oberennoù
### Kontadennoù
*Märchen als Almanach, 1825
*Die Karawane, 1825
*Der Scheik von Alessandria und seine Sklaven (Rahmenerzählung), 1826
*Das Wirtshaus im Spessart, 1827
*Das kalte Herz

### Romant

*Lichtenstein (1826)

### Flemmskridoù
*Der Mann im Mond oder Der Zug des Herzens ist des Schicksals Stimme, 1825
*Mittheilungen aus den Memoiren des Satan, 1825/1826
*Controvers-Predigt über H. Clauren und den Mann im Mond, gehalten vor dem deutschen Publikum in der Herbstmesse, 1827

### Kontadennoù
*Othello (1826)
*Die Sängerin (1826)
*Die Bettlerin von Pont des Arts (1827)
*Jud Süß (1827)
*Die letzten Ritter von Marienburg
*Das Bild des Kaisers
*Phantasien im Bremer Ratskeller, ein Herbstgeschenk für Freunde des Weines (1827)
*Die Bücher und die Lesewelt
*Freie Stunden am Fenster
*Der ästhetische Klub
*Ein Paar Reisestunden
Lichenostomus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Lichenostomus cratitius]]*
** *L. c. *'cratitius*** hag ''occidentalis'',
* ''[[Lichenostomus melanops]]''
** ''L. m. cassidix'', ''gippslandicus'', ***melanops**' ha *meltoni*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia, c'hwec'h (6) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Un nebeud spesadoù kozh a oa bet lakaet e genadoù all. :
* *frenatus* ha *hindwoodi* er genad *[[Bolemoreus]]*,
* *chrysops*, *obscurus* ha *subfrenatus* er genad *[[Caligavis]]*,
* *fasciogularis*, *versicolor* ha *virescens* er genad *[[Gavicalis]]*,
* *flavicollis* ha *leucotis* er genad *[[Nesoptilotis]]*,
* *flavescens*, *fuscus*, *keartlandi*, *ornatus*, *penicillatus* ha *plumulus* er genad *[[Ptilotula]]*,
* *flavus* hag *unicolor* er genad *[[Stomiopera]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Lichmera

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho
Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Lichmera alboauricularis]]*
** *L. a. *'alboauricularis*** hag ''olivacea'',
* ''[[Lichmera argentauris]]'',
* ''[[Lichmera deningeri]]'',
* ''[[Lichmera flavicans]]'',
* ''[[Lichmera incana]]''
** ''L. i. flavotincta'', ''griseoviridis'', ***incana***, ''mareensis'' ha ''poliotis'',
* ''[[Lichmera indistincta]]''
** ''L. i. '''indistincta***, *limbata*, *melvillensis*, *nupta* hag *ocularis*,
* *[[Lichmera monticola]]*,
* *[[Lichmera notabilis]]*,
* *[[Lichmera squamata]]*.

O c'havout a reer en Aostralazia, daouzek (12) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Betek 2022 e veze renket ar spesad kozh *lombokia* er genad kent mont d'ober hini *[[Sugomel]]*, evel *[[Sugomel lombokius]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Rosnay (Vande)

**Rosnay** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Mareuil. Lakaet e voe kumun  Rosnay en Arondisamant Fontenay bet krouet e 1800  hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz eus ar gumun, da lavaret eo 4,72% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel  hervez monumant ar re varv.
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel d’ar 27 a viz Gwengolo 1956 hervez monumant ar re varv .

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Médard de Rosnay (vue 2, Éduarel, 25 juin 2016).jpg

* Iliz katolik *Sant Marzh*.

Monument aux morts de Rosnay (vue 2, Éduarel, 25 juin 2016).jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn. 
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Ulrich von Württemberg

**Ulrich von Württemberg** zo anv meur a zug en istor Württemberg.
*Ulrich, aotrou Württemberg (†1116)
*Ulrich Iañ Württemberg (1226-1265)
*Ulrich II Württemberg (1253-1279)
*Ulrich III Württemberg (1298-1344)
*Ulrich IV Württemberg (1320-1366)
*Ulrich Württemberg (1342-1388) - ne renas ket.
*Ulrich V Württemberg (1413-1480)
*Ulrich VI Württemberg (1487-1550)
*Ulrich Württemberg (1877-1944) - ne renas ket.
Ulrich Iañ Württemberg

**Ulrich I Württemberg** (1226-1265) a oa kont Württemberg war-lerc'h e dad Hartmann Iañ (~1160 - ~1240).

## Euredoù ha bugale
Div wech e timezas.
# Gant Mechthild von Baden, merc'h da Hermann V von Baden, en doe tri bugel:
* Ulrich II Württemberg
* Agnes von Württemberg, a zimezas teir gwech:
∞ da  Konrad IV, kont Öttingen, 
∞ da Friedrich II, kont Truhendingen, 
∞ da Kraft I von Hohenlohe-Weikersheim
* Mechthild (1264 -1284), 
∞ dimezet da Albrecht von Löwenstein-Schenkenberg, mab henañ Rudolf Iañ an Impalaeriezh Santel.

#Gant  Agnes von Schlesien-Liegnitz en doe daou vugel:
* Irmgard (1264 – 1278), 
∞ dimezet da Hesso Iañ, markgraf Baden 
* Eberhard Iañ Württemberg.
Pamela Sargent

**Pamela Sargent** (Ithaca, New York, 20 a viz Meurzh 1948) zo ur skrivagnerez stadunanat venelour war dachenn ar skiant-faltazi.

Skrivet he deus un drilogiezh, *Venus* (1986-2001) a-zivout terrafurmiñ ar blanedenn Gwener a zo bet hevelebet ouzh an drilogiezh *Mars* gant Kim Stanley Robinson, a voe embannet diwezhatoc'h koulskoude (1992-1996).
Meur a deskad zo bet aozet gant P. Sargent evit pouezañ war degasadennoù ar maouezed da ved ar skiant-faltazi. Brudet eo ivez evit e ukroniezhioù Kenlabouret he deus gant George Zebrowski evit skrivañ peder danevell er stirad *[[Star Trek]]*.

## Buhez
En Ithaca, New York e Stadoù-Unanet Amerika e voe ganet Pamela Sargent d'an 20 a viz Meurzh 1948.
Goude studiet e Skol-Veur Stad New York e tapas ur *master* war ar brederouriezh. En Albany emañ o chom bremañ.

Meur a zodenn zo en he oberennoù, ar venelouriezh o vezañ unan bouezus : e 1986 e voe embannet he romant *The Shore of Women* ("Aod ar Maouezed") a c'hoarvez en ur bed ma vev ar maouezed disrannet-krenn diouzh ar wazed goude ur brezel nukleel.

## Oberennoù
### ''Seed ''
#*Earthseed* (1983)
#*Farseed* (2007)
#*Seed Seeker* (2010)
### ''Venus''
#*Venus of Dreams* (1986)
#*Venus of Shadows* (1988)
#*Child of Venus* (2001)
### ''Watchstar''
#*Watchstar* (1980)
#*Eye of the Comet* (1984)
#*Homesmind* (1984)
### Romantoù
**Cloned Lives* (1976)
**Sudden Star* (1979), anavezet ivez dindan an talbenn *The White Death* (1980)
**The Golden Space* (1982)
**The Alien Upstairs* (1983)
**The Shore of Women* (1986)
**Alien Child* (1988)
**Ruler of the Sky* (1993)
**Climb the Wind* (1998)
### ''Star Trek''
Skrivet a-gevret gant George Zebrowski.
;Diwar ar stirad skinwel *Star Trek: The Original Series*
* *Heart of the Sun* (1997)
* *Across the Universe* (1999)
* *Garth of Izar* (2003)
;Diwar ar stirad skinwel *Star Trek: The Next Generation*
* *A Fury Scorned* (1996)
### Teskadoù
;Oberennoù P. Sargent
**Cloned Lives* (1976)
**Starshadows* (1977)
**The Golden Space* (1983)
**The Best of Pamela Sargent* (1987), a-gevret gant Martin H. Greenberg
**The Mountain Cage and Other Stories* (2002)
**Eye of Flame* (2003)
**Thumbprints* (2004)
;Oberennoù all
**Women of Wonder*
**Women of Wonder* (1975)
**More Women of Wonder* (1976)
**The New Women of Wonder* (1978)
**Women of Wonder: The Classic Years* (1996)
**Women of Wonder: The Contemporary Years* (1996)
;Teskadoù *Nebula Award*
**Nebula Awards 29* (1995)
**Nebula Awards 30* (1996)
**Nebula Awards 31* (1997)
;Teskadoù all
**Bio-Futures: Science Fiction Stories About Biological Metamorphosis* (1976)
**Three in Space* (1981), a-gevret gant Jack Dann ha George Zebrowski
**Afterlives* (1986), a-gevret gant Ian Watson
**Three in Time* (1997), a-gevret gant Jack Dann ha George Zebrowski
**Conqueror Fantastic* (2004)
### Nann-faltazi
**Firebrands: The Heroines of Science Fiction and Fantasy* (1976), a-gevret gant Ron Miller

## Enorioù
*1993 : *Nebula Award* ar gwellañ istor berr evit *Danny Goes to Mars*, a oa bet embannet er gelaouenn *Asimov's Science Fiction* e miz Here 1992.
*2012 : *Pilgrim Award* evit bezañ tremenet he buhez o tegas danvez d'ar skiant-faltazi.
## Notennoù
Yannig Audran

**Yannig Audran** (Yannick Audran), ganet d'ar 17 Du 1969 e Pondivi ha marvet gant un orc'had empenn d'ar 6 Mae 2021 e Gwened, oa skolaer gant Diwan, soner gant Kerlenn Pondi ha skrivagner brezhonek.

## Oberenn
* 2022 : *Kan ar mel*, Al Liamm (ISBN 978-2-7368-0157-1, BnF).

## Liamm diavaez
*Pennad gant Daniel Doujet diwar-benn Yannig Audran
Robert Abernathy

**Robert Harwood Abernathy** (Tucson, 6 a viz Mezheven 1924 – *idem*, 6 a viz Ebrel 1990) a oa ur skrivagner skiant-faltazi stadunanat, brudet dre an danevelloù a skrivas er bloavezhioù 1940 ha 1950.
E istor *Single combat* (1955), *Un homme contre la ville* e dalbenn gallek,  zo unan eus ar re a voe dibabet evit an teskad *Les vingt meilleurs récits de science-fiction* embannet e 1964.

## Oberennoù brudetañ
**Peril of the Blue World* (*[[Planet Stories]]*, Goañv 1942)
**Heritage* (*[[Astounding Stories of Super-Science]]*, Mezheven 1942)
**The Canal Builders* (*Astounding*, Genver 1945)
**Heritage* (romant berr, *Astounding*, Mezheven 1947)
**The Dead-Star Rover* (*Planet Stories*, Goañv 1949)
**Strange Exodus* (*Planet Stories*, Diskar-amzer 1950)
**The Rotifers* (*[[if (kelaouenn)|if]]*, Meurzh 1953)
**Axolotl* (*[[The Magazine of Fantasy & Science Fiction]]*, Genver 1954)
**Heirs Apparent* (romant berr, *The Magazine of Fantasy & Science Fiction*, Mezheven 1954)
**Pyramid* (romant berr, *Astounding*, Gouhere 1954)
**Single Combat* (*The Magazine of Fantasy & Science Fiction*, Genver 1955)
**Junior* (*[[Galaxy Science Fiction]]*, Genver 1956)
**Grandma's Lie Soap* (*[[Fantastic Universe]]*, C'hwevrer 1956

## Liammoù diavaez
*Robert Abernathy @ '''isfdb'''
## Notennoù
Caligavis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1956 gant an evnoniour saoz Tom Iredale (1880-1972).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Caligavis chrysops]]*
** *C. c. barroni*, ***chrysops*** ha *samueli*,
* *[[Caligavis obscura]]*,
* *[[Caligavis subfrenata]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia ha Ginea Nevez, tri (3) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad *[[Lichenostomus]]* kent''.

## Notennoù ha daveennoù
Ramsayornis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1912 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Ramsayornis fasciatus]]*,
* *[[Ramsayornis modestus]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia ha Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù
BM-30 Smerch

Ar **BM-30 Smerch** (rusianeg: *Смерч*, "korventenn", "avel-dro"), **9K58 Smerch** pe **9A52-2 Smerch-M** zo ur banner-roketennoù lies ponner. Pal ar banner-roketennoù eo distrujañ soudarded, karbedoù hobregonet ha savadurioù bihan evel mirlec'hioù munisionoù, pe postoù milourel en un takad resis. Savet e oa bet e penn kentañ ar bloavezhioù 1980 ha lakaet e servij en Arme Ruz e 1989. Ur wech gwelet gant nerzhioù spiañ ar C'hornôg e 1983, e voe roet dezhañ an anv-kod **MRL 280mm M1983**. Implijet eo c'hoazh gant Rusia dreist-holl, ha pa vefe bet savet ur program armañ evit lakaat en e lec'h an 9A52-4 korventenn abaoe 2018.
RPG-2

An **RPG-2** (rusianeg: РПГ-2, Ручной противотанковый гранатомёт, *Ruchnoy Protivotankovy Granatomyot*, "banner-greunadennoù eneptank") zo un arm fiñv hezoug eneptank savet gant an URSS. Ar banner-greunadennoù kentañ o vezañ efedus eus ar familh-se e oa. Lakaet e voe er servij en Arme Ruz e 1954. Kemeret en devoa plas ar banner-greunadennoù RPG-1, hag a oa bet un taol-bazh en dour.

An RPG-2 a oa bet savet evit tennañ pell gant un ebarzhadur kreñv, o vezañ efedus a-enep an tankoù savet goude an Eil Brezel-bed. An tres hag an implij simpl a voe gwellaet evit produiñ an RPG-7 mil vrudet.
Ulrich, aotrou Württemberg

**Ulrich**, aotrou Württemberg (†1116), a oa mab da Konrad Iañ Württemberg, aotrou Württemberg, ha ren a reas war-lerc'h e dad adal 1092.
Poltred Emilia Pia da Montefeltro

Poltred Emilia Pia da Montefeltro zo un eoullivadur war goad (58x36 cm) lakaet war gont Raffaello Sanzio, hag a vije bet graet war-dro 1504-1505 hag a zo miret er Baltimore Museum of Art e Baltimore, SUA. En tu a-dreñv d'an daolenn e lenner "Emilia Pia da Montefeltro" , ur siell hag un darn eus ul linenn skrivet, komprenet peurvuiañ evel "[Fo]ntico tedescho di V[enezia]".

## Pennad kar
*La donna gravida
Saint-Ouen-des-Gâts

**Saint-Ouen-des-Gâts** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
* Ur prioldi a oa e Saint-Ouen .
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Bournezeau  da gentañ hag e  Kanton Mareuil diwezhatoc’h. Lakaet e voe kumun Saint-Ouen-des-Gâts  en Arondisamant Fontenay bet krouet e 1800  hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h  
* Savet e voe ur c’hamp gant al lu republikan er gumun e 1794 e-pad Brezelioù Vande .
### 
* Staget e voe kumun Saint-Ouen-des-Gâts ouzh kumun Les Pineaux e 1820  .
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Claudius Silvanus

**Claudius Silvanus**, pe **Flavius Silvanus**, anavezet evel **Silvanus** hepmuiken, ganet etre 310 ha 320, a oa ur jeneral roman a orin frank, dindan an impalaer Constantius II hag a gemeras penn un emsavadeg, e-pad miz, hag a voe drouklazhet e Colonia Claudia Ara Agrippinensium (Germania inferior) d'ar 7 Gwengolo 355.
Claudius Pulcher

**Claudii Pulcheri**  zo anezho brientinion roman, eus ur skourr d'ar gens Claudii.

*Publius Claudius Appius Pulcher, konsul en 249 kent JK ;
*Appius Claudius Pulcher, konsul en 212 kent JK ;
**e vab Appius Claudius Pulcher,  konsul en 185 kent JK ;
***Appius Claudius Pulcher, e vab-bihan, konsul en 143 kent JK ha kensor en 136 kent JK ;
*Publius Claudius Pulcher, grand-oncle du précédent, konsul en 184 kent JK ;
*Caius Claudius Pulcher, frère du précédent, konsul en 177 kent JK ha kensor en 169 kent JK ;
**e vab Caius Claudius Pulcher Lentulus, konsul en 130 kent JK ;
*Caius Claudius Pulcher, petit-fils du précédent, konsul en 92 kent JK ;
*Appius Claudius Pulcher, cousin du précédent, konsul en 79 kent JK ;
**e vab *Appius Claudius Pulcher*, konsul en 54 kent JK, ha kensor en 50 kent JK;
**e vab all *Publius Clodius Pulcher* (92/†52 kent JK), tribun ar bobl en 58 kent JK, drouklazhet ;
*Appius Claudius Pulcher, niz advabet da Bublius Clodius, konsul en 38 kent JK ;
**Marcus Livius Drusus Claudianus*, ganet Appius Claudius Pulcher, frère de l'avant-précédent, advabet gant Marcus Livius Drusus .
Quintillus

**Marcus Aurelius Claudius Quintillus** a voe impalaer roman er bloaz 270, adal miz Eost betek miz Here.
Bassianus

**Bassianus** a zo anv meur a zen.

## Impalaerien roman
* *Lucius Septimius Bassianus*, anavavezet ivez evel Caracalla (188–217)
* *Varius Avitus Bassianus*, anavezet evel Elagabalus (war-dro 203–222)
* *Gessius Bassianus Alexianus*, anavezet evel Severus Alexander (222-235)

## Tud all
* Julius Bassianus (marvet e  217), beleg-meur
* Marcus Julius Gessius Bassianus (), beleg roman en amzer an impalaer Caracalla
* Bassianus (senedour) (marvet e 316), senedour lakaet d'ar marv gant Konstantin Veur
* Sant Bassianus Lodi ( – ), eskob Lodi, en Italia
* Bassianus (eskob) (), eskob Ephesus
* Joannes Bassianus (XIIvet kantved), gwiraour italian
Publius Claudius Appius Pulcher

**Publius Claudius Appius Pulcher** a oa  konsul roman en 249 kent JK e-pad ar brezel punek kentañ, eus ar gens Claudia.

Mab e oa da Appius Claudius Caecus (kensor en 312 kent JK, a savas an Aqua Appia hag ar Via Appia.
Tad e oa da Appius Claudius Pulcher (konsul en 212 kent JK). 

Eñ eo an hini kentañ eus ar gens Claudia a voe lesanvet *Pulcher* (kenedus, en latin).
Bessay

**Bessay** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e  Kanton Mareuil; e Bann La Roche-sur-Yon e oa. Lakaet e voe kumun  Bessay en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800 hag en en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 16 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,46% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
## Monumantoù ha traoù heverk

Château de Bessay.jpg
Château de Bessay, la cour.jpg

* Ar c’hastell.

Église Saint-Jean-Baptiste de Bessay (vue 3, Éduarel, 11 avril 2016).JPG

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour* . 
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù  .  E  1919 e voe  savet e bered ar gumun .
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Ptilotula

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1912 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Ptilotula flavescens]]*
** *P. f. *'flavescens*** ha ''melvillensis'',
* ''[[Ptilotula fusca]]''
** ''P. f. '''fusca*** ha *subgermana*,
* *[[Ptilotula keartlandi]]*,
* *[[Ptilotula ornata]]*,
* *[[Ptilotula penicillata]]*
** *P. p. calconi*, *carteri*, *leilavalensis* ha ***penicillata***,
* *[[Ptilotula plumula]]*
** *P. p. graingeri*, *planasi* ha ***plumula***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia ha Ginea Nevez (*P flavescens*), unnek (11) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar c'hwec'h spesad er genad *[[Lichenostomus]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Rostratula

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Rostratula australis]]*,
* *[[Rostratula benghalensis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Priñselezh Stavelot-Malmedy

**Priñselezh Stavelot-Malmedy** a oa ur briñselezh abatiel en Impalaeriezh santel roman. En he fenn e oa ur priñs hag a oa abad manatioù Stavelot ha  Malmedy, diazezet o-daou e 651. Gant dugelezh Bouillon ha  Priñselezh Liège e oa unan eus an tri douar ha n'int ket bet biskoazh en Izelvroioù spagnol pe en Izelvroioù aostrian diwezhatoc'h.  

Evel priñs-abad en devoa abad Stavelot-Malmedy ur sez e Dieta an Impalaeriezh evel ar briñsed-eskibien.

E 1795 e voe diskaret ar briñselezh gant an Dispac'h gall ha staget ouzh an departamant gall Ourthe.
E 1815, gant Kendalc'h Vienna, e voe roet Stavelot da Rouantelezh an Izelvroioù, ha Malmedy a voe ul lodenn eus an distrig prusian Eupen ha Malmedy.

Gant Dispac'h belgiat 1830 evit Stavelot ha feur-emglev Versailhez e 1919 evit Malmedy, int bet bodet e rouantelezh Belgia .
L'Aiguillon-sur-Mer

**L'Aiguillon-sur-Mer ** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Saint Michel en l’Herm  da gentañ hag e  Kanton Luçon diwezhatoc’h; e Bann Fontenay-le-Peuple e oa. Lakaet e voe kumun  L'Aiguillon-sur-Mer en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800 .
### 
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Tri gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 93 gwaz eus ar gumun, da lavarout eo 4,62% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas triwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 3 a viz Here 1953 pa oa prizoniad er Viêt-Nam; pennserjant e oa er  6 BCL (6e Bataillon de Chasseurs Laotiens) .
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un den ag ar gumun d’ar 15 a viz Here 1956 abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
### 
* E 2022 e voe staget kumunioù L'Aiguillon-sur-Mer ha La Faute-sur-Mer d’ober kumun nevez L'Aiguillon-la-Presqu'île.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumantoù ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost   . 
## Tud
## Pennadoù kar
* L'Aiguillon-la-Presqu'île,
* La Faute-sur-Mer.  
## Daveoù ha notennoù
Timeliopsis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1876 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Timeliopsis fulvigula]]*
** *T. f. *'fulvigula*** ha ''meyeri'',
* ''[[Timeliopsis griseigula]]''
** ''T. g. fulviventris'' ha ***griseigula**'.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Ginea Nevez, pevar (4) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Sant Hipòlit de la Salanca

**Sant Hipòlit de la Salanca** (*Saint-Hippolyte* e galleg) zo ur gumun eus Rousilhon, e Katalonia an Norzh, e departamant Pireneoù-ar-Reter.

## Ar vaered

## Poblañs

Population - Municipality code 66176.svg|

## Notennoù ha daveennoù
Gerald Windsor

**Gerald Windsor** (c. 1075 – 1135),pe **Gerald FitzWalter**, a oa un aotrou norman a oa perc'henn kentañ Kastell Penfro, e Sir Benfro, e Kembre, hag a oa e rouantelezh Deheubarth a-raok an aloubadeg norman. Konestabl kastell Windsor e Bro-Saoz e oa, ha karget e oa bet da ren an armeoù norman e mervent Kembre. Gourdad e oa d'ar skourroù FitzGerald, FitzMaurice, De Barry, ha Keating en Iwerzhon. 

Dimeziñ a reas d'ar briñsez kembreat Nest ferch Rhys, merc'h da Rhys ap Tewdwr, roue Deheubarth, ha tud-kozh an eskob Gerallt Gymro e oant.

## E vugale
*William (m. 1173)
*Maurice FitzGerald (c.1100 - 1 Gwengolo 1176)
*David FitzGerald, Eskob Tyddewi (m. c.1176)
*Angharad ferch Nest, mamm Gerallt Gymro
*?Gwladys
Gwerz Lazadeg Skolidigou Itron Varia Lourd

**Gwerz lazadeg skolidigou Itron Varia Lourd** zo ur werz savet gant Loeiz Dujardin hag embannet en ul levrig ugent pajennad, sinet  L. Lok , diwar-benn 40 bugel lazhet d'an  gant ur vombezenn war o skol gatolik e Montroulez.

Etre 5 ha 8 vloaz e oa ar vugale a voe lazhet, anezho 21 paotr ha 19 plac'h, en o zouez merc'h-vihan ha filhorez an oberour. O skolaerez, Herveline Laurent, C'hoar Saint Cyr, 30 vloaz, a voe lazhet ivez.Ugent den bras a voe gloazet en darvoudenn : 5 maouez ha 15 gwaz.

O klask distruj pont-bras Montroulez e oa ar c'hirri-nij, ha tost dezhañ e oa ar skol. 

## Al levrig

## Liammoù diavaez
*  ''Morlaix : Devoir de mémoire d'un bombardement'' en ABP e 2012
*  Lid e koun ar vombezadeg e Genver 2018

## Notennoù
Olier ar Mogn

**Olier ar Mogn** (Olivier Le Moign) zo barzh, skrivagner ha troour brezhonek. Skrivañ ha prezegenniñ e galleg a ra ivez.

## Barzhonegoù
*1979 : *Ar vuhez*, Skrid 18
*1979 : *Ar marv*, Skrid 18
*1979 : *Hag ezhomm titl' zo ?*, Skrid 18
*1979 : *All things must past...*, Skrid 18
*1979 : *Bed - bac'h*, Skrid 18
*1979 : *Gweladenn*, Skrid 18
*1979 : *Kembre. Mynnwn ddyfodol !*, Skrid 18

## Komz plaen
* 1974 : *Mammenn*, Skrid 14.
* 1977 : *Kontadenn ar wezenn ruz*, Skrid II.
* 1978 : *Tremen a raio buan*, Al Liamm 191.
* 1979 : *Un istor simpl*, Skrid 21.

## Troidigezhioù
*1992 : Denise Millet ha Claude Delafosse, *Ar c'hastell-kreñv*, kendroet gant Divi Kervella, An Here.
*1992 : Claude Delafosse, *Ar vleunienn*, kendroet gant Divi Kervella, An Here
*1992 : Jean-Pierre Verdet, *An douar hag an oabl*, kendroet gant Divi Kervella, An Here
*1992 : Donald Grant, *An nijerez*, kendroet gant Divi Kervella, Pariz, Gallimard Jeunesse
*1995 : Richard Fowler, *Yann hag e garr trouzus*, kendroet gant Martial Ménard, An Here.
*1996 : Richard Fowler, *Yann hag e sammgarr trouzus*, kendroet gant Martial Ménard, An Here.

## Skridoù all
**Bretagne, 2 langues ou 3 ? ; pour une clarification sur la question linguistique en Bretagne*

## Notenn
San Pere

**San Pere** zo anv meur a gumun e Katalonia: 

* **[[Sant Pere d'Albaida]]**, kumun er  Vall d'Albaida, anvet  **Sempere** en-ofisiel;
* **[[Sant Pere dels Forcats]]**, kumun en Alta Cerdanya (er stad c'hall); 
* **[[Sant Pere Pescador]]**, kumun en Alt Empordà
* **[[Sant Pere de Ribes]]**, kumun  er Garraf
* **[[Sant Pere de Riudebitlles]]**, kumun en Alt Penedès
* **[[Sant Pere Sallavinera]]**, kumun en Anoia
* **[[Sant Pere de Terrassa]]**, kumun gwechall er Vallès Occidental, enteuzet e 1904 e Terrassa;
* **[[Sant Pere de Torelló]]**, kumun en Osona
* **[[Sant Pere de Vilamajor]]**, kumun er Vallès Oriental.

## Pennadoù-kar
*Saint Peter
*Sant-Pêr
*San Pedro
*São Pedro
Sant Pere dels Forcats

**Sant Pere dels Forcats** ( (*Saint-Pierre-dels-Forcats* e galleg) zo ur gumun e Conflent, e Katalonia an Norzh, en departamant Pireneoù-ar-Reter.  12.81 km² zo dindani, 264 a dud enni, hervez niveradeg 2018, da lavarout eo  21 den/km².

A-stok emañ ouzh kumunioù Eina er c'hornôg, La Cabanassa en norzh, Sautó er biz ha Planès er reter.

Hervez ur c'hrennlavar katalanek :  *A Sant Pere són boniquetes, a Bolquera ja no tant, i a Planès, la flor del ram !*  "Kaer int e Sant Pere, e Bolquera n'int ket kement, hag e Planès bleuñvenn ar boked !".

## Population
|1968 | 114

|1975 | 166

|1982 | 156

|1990 | 185

|1999 | 213

|2007 | 233

|2012 | 264

|2017 | 267
Skol-veur Clermont Auvergne

**Skol-veur Clermont Auvergne** (*Université Clermont-Auvergne*, UCA, e galleg) a zo ur skol-veur e Clermont-Ferrand, e Puy-de-Dôme.

Krouet e oa bet e 2017, pa voe kendeuzet skol-veur Auvergne (Clermont-I) ha skol-veur Blaise-Pascal (Clermont-II).

39 325 studier ha 1 281 kelenner a oa enni e 2021.

Meur a dachenn zo dezhi en Aurillac, Clermont-Ferrand, Montluçon, Moulins, Le Puy ha Vichy.

## Roll he frezidanted
* Mathias Bernard (abaoe 2017)
* ...

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Fulup Travers

**Fulup Travers** zo ur geriadurour.

## Oberenn
* 2005 : *Geriadurig brezhoneg-portugaleg ; minidicionário português-bretão*, Liligast, Yoran.
Anthornis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged, bev c'hoazh, hag a ya d'ober ar genad :
*(†) *[[Anthornis melanocephala]]*,
* *[[Anthornis melanura]]*
** *A. m. *'melanura**', *obscura* hag *oneho*.

Tri (3) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
L'Aiguillon-la-Presqu'île

**L'Aiguillon-la-Presqu'île** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
* E 2022 e voe staget kumunioù L'Aiguillon-sur-Mer ha La Faute-sur-Mer  d’ober kumun nevez L'Aiguillon-la-Presqu'île.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Tud
## Pennadoù kar
* L'Aiguillon-sur-Mer,
* La Faute-sur-Mer.  
## Daveoù ha notennoù