Gwitalmeze

**Gwitalmeze** () zo ur gumun e Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. Betek 2015 e oa penn Kanton Gwitalmeze.

## Anv
* Bernard Tanguy ː *Plebs Telmedovia*, 884 ; *Ploedalmezeu*, *c*. 1330, 1467 ; *Ploedalmezeau*, *Guytalmezeau*, 1544.
* Erwan Vallerie ː *Plebs Telmedovia*, 884 ; *Ploedalmezeu*, *c*. 1330 ; *Ploedalmezen*, 1516 ; *Guytalmezeau*, 1544 ; *Ploutalmezauff*, 1629 ; *Ploudanmezeau*, 1630 ; *Guytalmeseau*, 1636.

Gerdarzh diasur .

## Ardamezioù

;Sturienn
* « Mar kar Doue, da vat ez ay »
* Savet eo diwar euredenn div familh eus ar c'horn-bro, ar familh Du Chatel hag ar familh Kerlec'h ; ger-stur ar familh Du Chatel e oa *Mar car doue*, tra ma oa *Da vat ez ay* hini ar re Gerlec'h.

## Istor
### Orin
* Gwitalmeze zo ur barrez kozh a oa savet diwar Gwitalmeze, Sant-Pabu ha Lambaol-Gwitalmeze a-vremañ.
* Ar bourk kozh a oa lec'hiet e kêriadenn Gwitalmeze-Gozh hag a oa dindan Eskopti Leon.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Jean Goret e anv, hag an tri c'hure, Joseph Pondaven, François Pelleteur ha Laurent Crenn.
* E-kerzh ar Dispac'h Gall eo bet dibennet maer Gwitalmeze (an Ao. Barbier) e Brest d'ar 17 a viz Ebrel 1793.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 145 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,89% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 46 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 30 a viz Kerzu 1942 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-10-BO (anvet "Short Snorter", marilhet 41-24449 ha kodet LL-B) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (*[[United States Army Air Forces]]*) e Porsal e Gwitalmeze gant dek den en e vourzh ; daou anezhe a voe lazhet, ne voe ket adkavet ar c'horfoù all.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 20 a viz Gwengolo 1956 e Guelma (departamant Annaba).
#### [[Amoco Cadiz]]
* D'ar 16 a viz Meurzh 1978 ez eo aet al lestr Amoco Cadiz d'ar strad e-tal Porsal, gantañ 232 182 donenn a betrol.
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936 : ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Deskadurezh
* Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1977. An hini gentañ e oa eus ar rouedad.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 94 skoliad (14,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Monumantoù ha traoù heverk

* Dolmen Guilliguy, e Portsall
* Krugell-vein Enez Karn
* Peulven bolzek Sandrione
* Peulven plasenn ar Gezeg
* Iliz sant Pêr (-)
* Iliz Itron-Varia ar Skapular (1895-1921-1956)
* Chapel sant Elar, e Kerdanou ()
* Maner Kereunou ()
* Maer Lestremeur (-)
* War ar porzh e kaver eor ar vag gwallvrudet Amoco Cadiz, a oa aet d'ar strad d'ar 16 a viz Meurzh 1978 e-tal Porsal.
* E kumun Gwitalmeze emañ Enez Karn.

### Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Ar 7 karrnijour a varvas e-pad an Eil Brezel Bed, hini an tirlu a voe kavet er mor e miz Gwengolo 1918, e-pad ar Brezel-bed kentañ.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

 

## Tud
*Alphonse Arzel (1927-2014), politikour bet maer eus Gwitalmeze etre 1961 ha 2001, ha senedour.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
*
*

## Liammoù diavaez

*   lec’hienn ar gumun
* Gwitalmeze war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur
* Embannadurioù Flohic : *Le Patrimoine des communes du Finistère*. 1998
* Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''

## Notennoù ha daveoù