open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
415

1168 *Ab Urbe Condita* = **415** goude J.-K.

Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar C'hornôg : Flavius Honorius 
* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius II 
* Koñsuled : Honorius Aug. X (Kornôg) & Theodosius II Aug. (Reter)
* Roue ar Wizigoted : Athaulf, e Tolosa, drouklazhet; Sigerig a zeu war e lerc'h, mes a ya da Anaon er bloaz-se; Wallia a zeu war e lerc'h hag a ra peoc'h gant Roma.
* Marv bugel Athaulf ha Galla Placidia, e penn kentañ ar bloaz

### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
* Sant Jerom : "*Divizoù a-enep ar Belajianed"*
## Relijionoù
* Sul Fask : 11 Ebrel
* Pab : Innocentius I 
* Degemeret eo Sant Padrig e manati Auxerre, e-kichen sant Jermen. Chom a ra eno betek 432.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 415|Ganedigezhioù 415]]
## [[:Rummad:Marvioù 415|Marvioù 415]]
## Daveoù
__NOTOC__
Aegithinidae

**Aegithinidae** zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1869 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).Ne vez ket graet gantañ en holl rummatadurioù hag e spesadoù a c'hell bezañ renket e Corvidae.

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù
* *[[Aegithina]]* - Vieillot, 1816 (4 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Aegithina

***Aegithina*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Aegithina lafresnayei]]*
** *A. l. innotata*, ***lafresnayei*** ha *xanthotis*,
* *[[Aegithina nigrolutea]]*,
* *[[Aegithina tiphia]]*
** *A. t. aequanimis*, *cambodiana*, *deignani*, *horizoptera*, *humei*, *multicolor*, *philipi*, *scapularis*, *septentrionalis*, ***tiphia*** ha *viridis*,
* *[[Aegithina viridissima]]*
** *A. v. thapsina* ha ***viridissima***.

C'hwezek (16) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Corvidae

**Corvidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ ar brini, ar c'hegined hag ar piged. Termenet e voe e 1820 gant an evnoniour saoz William Elford Leach (1791-1836), *[[Corvus]]* ar genad skouer anezhañ.

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* ez a daou c'henad golvaneged warn-ugent d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Platysmurus]]* - Reichenbach, 1850 (2 spesad),
* *[[Perisoreus]]* - Bonaparte, 1831 (3 spesad),
* *[[Cyanolyca]]* - Cabanis, 1851 (9 spesad),
* *[[Cyanocorax]]* - Boie, 1826 (20 spesad),
* *[[Cyanocitta]]* - Strickland, 1845 (2 spesad),
* *[[Aphelocoma]]* - Cabanis, 1851 (7 spesad),
* *[[Gymnorhinus]]* - zu Wied-Neuwied, 1841 (1 spesad),
* *[[Garrulus]]* - Brisson, 1760 (3 spesad),
* *[[Cyanopica (genad)|Cyanopica]]* - Bonaparte, 1850 (2 spesad),
* *[[Urocissa]]* - Cabanis, 1851 (5 spesad),
* *[[Cissa]]* - Boie, 1826 (4 spesad),
* *[[Dendrocitta]]* - Gould, 1833 (7 spesad),
* *[[Crypsirina]]* - Vieillot, 1816 (2 spesad),
* *[[Temnurus]]* - Lesson, 1831 (1 spesad),
* *[[Pica (genad)|Pica]]* - Brisson, 1760 (7 spesad),
* *[[Zavattariornis]]* - Moltoni, 1938 (1 spesad),
* *[[Podoces]]* - Fischer von Waldheim, 1821 (4 spesad),
* *[[Nucifraga]]* - Brisson, 1760 (4 spesad),
* *[[Pyrrhocorax]]* - Tunstall, 1771 (2 spesad),
* *[[Ptilostomus]]* - Swainson, 1837 (1 spesad),
* *[[Coloeus]]* - Kaup, 1829 (2 spesad),
* ***[[Corvus]]*** - Linnaeus, 1758 (50 spesad).

Rannet e vezont entre c'hwec'h iskerentiad :Cissinae : *Cissa* hag *Urocissa*Corvinae : *Coloeus*, *Corvus*, *Garrulus*, *Nucifraga*, *Pica*, *Podoces*, *Ptilostomus* ha *Zavattariornis*Crypsirininae : *Crypsirina*, *Dendrocitta*, *Platysmurus* ha *Temnurus*Cyanocoracinae : *Aphelocoma*, *Cyanocitta*, *Cyanocorax*, *Cyanolyca* ha *Gymnorhinus*Perisoreinae : *Cyanopica* ha *Perisoreus*Pyrrhocoracinae : *Pyrrhocorax*.

## Notennoù ha daveennoù
Skylla

**Arabat droukveskañ an anv [[Skylla]] hag an anvioù [[Scilla]], [[Sylla]] ha [[Sila]]*.
**Gwelout [[Scylla]].*

Meur a vaouez zo bet anvet **Skylla** e mojennoù Hellaz kozh.

***[[Skylla (euzhvil)|Skylla]]**, un nimfenn, merc'h da Forkys ha Hekate, troet e morvil, a vez staget hec'h anv ouzh hini C'harybdis
** *[[Scylla]]* hec'h anv latinekaet
*** diwarnañ eo deuet an anv-lec'h Scilla.

***[[Skylla (Megara)|Skylla]]**, merc'h da Nisos, roue Megara, a werzhas he zad d'e enebour, ar roue Minos.
Buiksloot

**Buiksloot** a oa ur gumun eus Noord-Holland, eus tu norzh ar stêr IJ, e-tal kreiz-kêr kozh Amsterdam.

D'ar 1añ a viz Genver 1921 e voe staget meur a gumun ouzh Amsterdam : Buiksloot, Nieuwendam ha Ransdorp, e norzh ar stêr IJ, Sloten er mervent ha Watergraafsmeer er reter. Hiziv an deiz ez eo Buiksloot ur gêriadenn en arondisamant Amsterdam-Noord. Tro-dro d'ar gêriadenn ez eus tiez bet savet er bloavezhioù 1980. Merzout a c'haller memestra ez eo Buiksloot ha Buiksloterdijk kêriadennoù kozh. A-hed kanol Noord-Holland e kaver ur veilh kleiz anvet meilh Admiraal, ar veilh kleiz nemeti hag a zo chomet en ur stad vat eo.
Calocitta

***Calocitta*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù, tost ouzh ar gegin, hag a vev e Norzhamerika.

## Spesadoù
* *[[Calocitta colliei]]*
* *[[Calocitta formosa]]*
Sloterdijk (Amsterdam)

**Sloterdijk** a zo ur gêriadenn eus proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus kumun Amsterdam eo, 3 c'hilometr ac'haleno war-du ar gwalarn. Anv ar bannlev m'emañ ar gêriadenn eo ivez.

## Istor
Ur Waag a voe savet e Sloterdijk e 1456. E-tro 1479 e voe savet un iliz hag a voe distrujet e 1573 gant ar Geuzen, ur strollad tudjentil savet a-enep ren Spagn e Holland, da-heul seziz Haarlem. Petruskerk (Iliz St. Pêr) a voe savet er  kantved.

Pinvidik e teuas Sloterdijk da vezañ en-dro pa voe savet Haarlemmertrekvaart e 1631.
D'an 20 a viz Gwengolo 1839 e tremenas an tren kentañ o vont en-dro en Izelvroioù, ha tremen a reas eus Sloterdijk da Haarlem. Lod brasañ kêr a voe distrujet abalamour d'un tan-gwall e 1860.
Un arsav metro a voe savet e 1956. Pa voe savet Coentunnel hag un takad armerzhel e voe tost distrujet Sloterdijk, dalc'het e voe memestra Petruskerk hag un nebeud tiez kozh a oa pouezus a-fet istor.
Cissa

***Cissa*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù kar d'ar piged, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cissa chinensis]]*
** *C. c. *'chinensis***, ''klossi'', ''margaritae'', ''minor'' ha ''robinsoni'',
* ''[[Cissa hypoleuca]]''
** ''C. h. chauleti'', ''concolor'', ***hypoleuca**', *jini* ha *katsumatae*,
* *[[Cissa jefferyi]]*,
* *[[Cissa thalassina]]*.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Azia ar Gevred, dek (10) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Aphelocoma

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù tost ouzh ar c'hegined, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Aphelocoma californica]]*
** *A. c. *'californica***, ''cana'', ''caurina'', ''hypoleuca'', ''immanis'', ''obscura'' hag ''oocleptica'',
* ''[[Aphelocoma coerulescens]]'',
* ''[[Aphelocoma insularis]]'',
* ''[[Aphelocoma ultramarina]]''
** ''A. u. colimae'' hag ***ultramarina***,
* ''[[Aphelocoma unicolor]]''
* ''A. u. concolor'', ''griscomi'', ''guerrerensis'', ''oaxacae'' hag ***unicolor***,
* ''[[Aphelocoma wollweberi]]''
** ''A. w. arizonae'', ''couchii'', ''potosina'' ha ***wollweberi***,
* ''[[Aphelocoma woodhouseii]]''
** ''A. w. cyanotis'', ''grisea'', ''nevadae'', ''remota'', ''sumichrasti'', ''texana'' ha ***woodhouseii**'.
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko hag e Stadoù-Unanet Amerika, pemp isspesad warn-ugent (25) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Corvus

***Corvus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ ar brini hag ar fraved, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778 
).
Ar genad skouer eo e-keñver ar c'herentiad Corvidae.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Hanter-kant spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Corvus albicollis]]*,
* *[[Corvus albus]]*,
* *[[Corvus bennetti]]*,
* *[[Corvus brachyrhynchos]]*
** *C. b. *'brachyrhynchos***, ''caurinus'', ''hargravei'', ''hesperis'' ha ''pascuus'',
* ''[[Corvus capensis]]''
** ''C. c. '''capensis*** ha *kordofanensis*,
* *[[Corvus celebensis]]*
** *C. c. *'celebensis*** ha ''mangoli'',
* ar [[marc'hvran|varc'hvran]] (''Corvus corax'')
** ''C. c. canariensis'', ''clarionensis'', ***corax***, ''hispanus'', ''kamtschaticus'', ''laurencei'', ''principalis'', ''sinuatus'', ''tibetanus'', ''tingitanus'' ha ''varius'',
* ar [[bran louet|vran louet]] (''Corvus cornix'')
** ''C. c. capellanus'', ***cornix***, ''pallescens'' ha ''sharpii'',
* ar [[bran zu|vran zu]] (''Corvus corone'')
** ''C. c. '''corone*** hag *orientalis*,
* *[[Corvus coronoides]]*
** *C. c. *'coronoides*** ha ''perplexus'',
* ''[[Corvus crassirostris]]'',
* ''[[Corvus cryptoleucus]]'',
* ''[[Corvus culminatus]]'',
* ''[[Corvus edithae]]'',
* ''[[Corvus enca]]''
** ''C. e. compilator'' hag ***enca***,
* ''[[Corvus florensis]]'',
* ar [[frav du]] (''Corvus frugilegus'')
** ''C. f. '''frugilegus*** ha *pastinator*,
* *[[Corvus fuscicapillus]]*,
* *[[Corvus hawaiiensis]]*,
* *[[Corvus imparatus]]*,
* *[[Corvus insularis]]*,
* *[[Corvus jamaicensis]]*,
* *[[Corvus kubaryi]]*,
* *[[Corvus leucognaphalus]]*,
* *[[Corvus levaillantii]]*,
* *[[Corvus macrorhynchos]]*
** *C. m. colonorum*, *connectens*, *intermedius*, *japonensis*, ***macrorhynchos***, *mandshuricus*, *osai* ha *tibetosinensis*,
* *[[Corvus meeki]]*,
* *[[Corvus mellori]]*,
* *[[Corvus minutus]]*,
* *[[Corvus moneduloides]]*,
* *[[Corvus nasicus]]*,
* *[[Corvus orru]]*
** *C. o. cecilae*, *latirostris* hag ***orru***,
* *[[Corvus ossifragus]]*,
* *[[Corvus palmarum]]*,
* *[[Corvus philippinus]]*,
* *[[Corvus pusillus]]*,
* *[[Corvus rhipidurus]]*
** *C. r. *'rhipidurus*** ha ''stanleyi'',
* ''[[Corvus ruficollis]]'',
* ''[[Corvus samarensis]]'',
* ''[[Corvus sierramadrensis]]'',
* ''[[Corvus sinaloae]]'',
* ''[[Corvus splendens]]''
** ''C. s. insolens'', ''maledivicus'', ''protegatus'', ***splendens*** ha ''zugmayeri'',
* ''[[Corvus tasmanicus]]''
** ''C. t. boreus'' ha ***tasmanicus**',
* *[[Corvus torquatus]]*,
* *[[Corvus tristis]]*,
* *[[Corvus typicus]]*,
* *[[Corvus unicolor]]*,
* *[[Corvus validus]]*,
* *[[Corvus violaceus]]*,
* *[[Corvus woodfordi]]*.
Seizh isspesad ha hanter-kant (57) en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Nieuwendam

**Nieuwendam** a oa ur gêriadenn eus proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ur c'harter eus Amsterdam-Noord eo bremañ.

Nieuwendam a oa distag betek 1921, ha goude-se e voe kendeuzet en Amsterdam. War dachenn ar gumun emañ Nieuwendam ha Zunderdorp.

## Notenn


## Liamm diavaez
*Kartenn Nieuwendam e 1868
Ruigoord

**Ruigoord** a oa un enezenn hag ur gêriadenn en Houtrakpolder en IJ meer e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus kêr Amsterdam eo bremañ, hag emañ 8&nbsp;km ac'haleno da Haarlem war-du ar reter.

Er bloavezhioù 1960 e voe skarzhet holl annezidi Ruiggord gant ti-kêr Amsterdam peogwir e oa bet soñjet kreskiñ porzh Amsterdam, met ne voe ket kaset ar raktres da benn. E 1973 e teuas ur strollad arouzien da skwatiñ, ha fellout a rae dezho sevel ur c'hamp arzourien. Bez ez eus eus ar c'hamp hiziv an deiz, en un doare ofisiel. Festoù a vez aozet ganto en iliz, hag ivez ur festival, bep bloaz e miz Eost.

## Notennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr Ruigoord
* Video diwar-benn Ruigoord
Neues Museum

An **Neues Museum** a zo unan eus mirdioù broadel Enezenn ar mirdioù e Berlin. Savet e voe etre 1843 ha 1855 en norzh d'an Altes Museum, diwar ur steuñv gant an arkitektour Friedrich August Stüler, bet deskard Karl Friedrich Schinkel.
D'ar 16 a viz Here 2009 e voe digoret en-dro, padal e oa bet dilezet e-pad 70 vloaz. Ennañ e c'haller gwelout dastumadoù a denn da Egipt a oa en Ägyptisches Museum. Ar chanter nevesaat azo bet kaset gant an arkitektour breizhveuriat David Chipperfield.

## Istor ar savadur
Ur savadur mod nevezklasel eus an  kantved eo. Unan eus ar savadurioù nevezklasel nemeto a gaver en Alamagn eo, re all evel Pinakothek München a voe distrujet e-pad an Eil Brezel-Bed. Ur savadur dedennus a-fet istor ar savouriezh eo (frammoù dir a zo).
Damzistrujet e voe e-pad an Eil Brezel-Bed. Ennañ e kaver an dastumad diwar-benn Egipt a oa en Ägyptisches Museum, hag ivez dastumad ar ragistor ha hini an henamzer. E-touez an oberennoù brudetañ a c'haller gwelout ennañ emañ hanterskeudenn ar rouanez Nefertiti.

## Objedoù brudet (dastumad Egipt)

File:Nefertiti bust (front).jpg|Hanterskeudenn Nefertiti, e-tro -1338
File:GreenHead01-AltesMuseum-Berlin.png|« Penn gwer Berlin », e-tro -500
File:Tai-tai, the priest.jpg|Beleg Tai-tai.  rummad-roue, e-tro 1380
File:QueenTiy01-AltesMuseum-Berlin.png|Ar rouanez Tiyi, Amarna, e-tro -1355
File:Egyptian princess bust (incomplete, ca. 1345BC).jpg|Penn ur briñsez amarnian, e-tro -1345
File:Akhenaten, Nefertiti and their children.jpg|Akhenaton ha Nefertiti o c'hoari gant o bugale, Amarna, e-tro -1350
File:Portrait of Aline 1.jpg|Poltred-kañv, e-tro 24 
File:Bundesarchiv Bild 183-S89884, Berlin, Neues Museum, Ruine, Ägyptische Statue.jpg|Delwenn eus Egipt e-barzh dismantroù an Neues Museum, 1945


### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Labourioù en Neues Museum
* Steuñv Enezenn ar mirdioù
Scilla (Italia)

**Scilla** zo ur gêr e Calabria, en Italia, e Proviñs Reggio Calabria, ur 5 000 den o chom enni. Dont a ra hec'h anv eus hini Skylla, an nimfenn troet da vorvil hervez mojennoù Hellaz kozh. 

## Douaroniezh
22 km en hanternoz da Reggio Calabria emañ Scilla, dirak Strizh-mor Messina. Div lodenn zo anezhi: kêr ar burevioù ha kêr an douristed, *[[Marina di Scilla]]*, an traezh hag ar pretioù hag ostalerioù. A-us d'an draezhenn emañ ar c'hastell savet gant Duged Calabria. Dont a ra tud d'an aod a-bell en hañv dre ma'z eo al lec'h kentañ en hanternoz da Reggio ma vez klouaroc'h an dour eget er strizh-mor end-eeun.

## Monumantoù ha traoù heverk

Castello dei Ruffo di Calabria - panoramio.jpg|*Castello dei Ruffo*
Scilla-village-de-pecheurs.jpg|Tier pesketaerien a-hed an aod


## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.
Crypsirina

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Crypsirina cucullata]]*,
* *[[Crypsirina temia]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Calyptomena

***Calyptomena*** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1822 gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Calyptomena hosii]]*,
* *[[Calyptomena viridis]]*
** *C. v. gloriosa*, *siberu* ha ***viridis***,
* *[[Calyptomena whiteheadi]]*.

## Annez
Bevañ a ra an tri spesad e koadegi trovanel gleb Azia ar gevred : Borneo, ledenez Malaysia, Myanmar ha Sumatera.

## Notennoù ha daveennoù
Sloten

**Sloten** a zo ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus kumun Amsterdam eo, lec'hiet 6&nbsp;km ac'haleno da greiz-kêr, war-du kornôg.

Sloten a voe ur gumun distag betek 1921.

## Notenn


## Liamm diavaez
* Kartenn Sloten e 1868
Cyanocitta

***Cyanocitta*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kegined, krouet e 1845 gant ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* ar gegin c'hlas (*Cyanocitta cristata*)
** *C. c. bromia*, ***cristata***, *cyanotephra* ha *semplei*,
* ar gegin Steller (*Cyanocitta stelleri*)
** *C. s. annectens*, *azteca*, *carbonacea*, *carlottae*, *coronata*, *diademata*, *frontalis*, *macrolopha*, *phillipsi*, *purpurea*, *restricta*, ***stelleri*** ha *suavis*.
O c'havout a reer e Kreiz ha Norzhamerika, seitek (17) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Cyanocorax

***Cyanocorax*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù kegined, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Ugent spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cyanocorax affinis]]*,
** *C. a. *'affinis*** ha ''zeledoni'',
* ''[[Cyanocorax beecheii]]'',
* ''[[Cyanocorax caeruleus]]'',
* ''[[Cyanocorax cayanus]]'',
* ''[[Cyanocorax chrysops]]''
** ''C. c. '''chrysops***, *diesingii*, *insperatus* ha *tucumanus*,
* *[[Cyanocorax colliei]]*,
* *[[Cyanocorax cristatellus]]*,
* *[[Cyanocorax cyanomelas]]*,
* *[[Cyanocorax cyanopogon]]*,
* *[[Cyanocorax dickeyi]]*,
* *[[Cyanocorax formosus]]*
** *C. f. azureus*, ***formosus*** ha *pompatus*,
* *[[Cyanocorax heilprini]]*
** *C. h. hafferi* ha ***heilprini***,
* *[[Cyanocorax luxuosus]]*
** *C. l. centralis*, *confusus*, *glaucescens*, ***luxuosus***, *maya*, *speciosus* ha *vividus*,
* *[[Cyanocorax melanocyaneus]]*
** *C. m. chavezi* ha ***melanocyaneus***,
* *[[Cyanocorax morio]]*
** *C. m. *'morio***, ''palliatus'' ha ''vociferus'',
* ''[[Cyanocorax mystacalis]]'',
* ''[[Cyanocorax sanblasianus]]''
** ''C. s. nelsoni'' ha ***sanblasianus***,
* ''[[Cyanocorax violaceus]]''
** ''C. v. pallidus'' ha ***violaceus***,
* ''[[Cyanocorax yncas]]''
** ''C. y. cyanodorsalis'', ''galeatus'', ''guatimalensis'', ''longirostris'' ha ***yncas***,
* ''[[Cyanocorax yucatanicus]]''
** ''C. y. rivularis'' ha ***yucatanicus**'.
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pevar isspesad ha tregont (34) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Cyanolyca

***Cyanolyca*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kegined, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* ar gegin jave gris (*Cyanolyca argentigula*)
** *C. a. albior* hag ***argentigula***,
* ar gegin kolier du (*Cyanolyca armillata*)
** *C. a. *'armillata***, ''meridana'' ha ''quindiuna'',
* ar [[kegin kabell pers|gegin kabell pers]] (''Cyanolyca cucullata'')
** ''C. c. '''cucullata***, *guatemalae*, *hondurensis* ha *mitrata*,
* ar gegin jave gwenn (*Cyanolyca mirabilis*),
* ar gegin gorr (*Cyanolyca nanus*),
* ar gegin gaer (*Cyanolyca pulchra*),
* ar gegin jave du (*Cyanolyca pumilo*),
* ar gegin durkez (*Cyanolyca turcosa*),
* ar gegin kolier gwenn (*Cyanolyca viridicyanus*)
** *C. v. cyanolaema*, *jolyaea* ha ***viridicyanus***.
Daouzek (12) isspesad en holl : o c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Dendrocitta

***Dendrocitta*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1833 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Dendrocitta bayleyi]]*,
* *[[Dendrocitta cinerascens]]*,
* *[[Dendrocitta formosae]]*
** *D. f. assimilis*, ***formosae***, *himalayana*, *insulae*, *occidentalis*, *sapiens*, *sarkari* ha *sinica*,
* *[[Dendrocitta frontalis]]*,
* *[[Dendrocitta leucogastra]]*,
* *[[Dendrocitta occipitalis]]*,
* *[[Dendrocitta vagabunda]]*
** *D. v. behni*, *bristoli*, *kinneari*, *pallida*, *parvula*, *sakeratensis*, *saturatior*, *sclateri* ha ***vagabunda***.
O c'havout a reer en Azia ar Gevred hag ar Su, seitek (17) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Garrulus

***Garrulus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kegined, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* ar gegin-derv (*Garrulus glandarius*)
** *G. g. albipectus*, *anatoliae*, *atricapillus*, *bispecularis*, *brandtii*, *cervicalis*, *corsicanus*, *cretorum*, *fasciatus*, *ferdinandi*, ***glandarius***, *glaszneri*, *graecus*, *haringtoni*, *hibernicus*, *hyrcanus*, *ichnusae*, *interstinctus*, *iphigenia*, *japonicus*, *kansuensis*, *krynicki*, *leucotis*, *minor*, *oatesi*, *orii*, *pekingensis*, *persaturatus*, *rufitergum*, *samios*, *sinensis*, *taivanus*, *tokugawae* ha *whitakeri*,
* *[[Garrulus lanceolatus]]*,
* ar gegin Lidth (*Garrulus lidthi*).

Pevar isspesad ha tregont (34) en holl ; o c'havout a reer en Eurazia.

## Notennoù ha daveennoù
Torrer-kraoñ

An **torrerien-kraoñ** eo an evned a ya d'ober ar genad *Nucifraga*, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson. 

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* an torrer-kraoñ brizhellek (*Nucifraga caryocatactes*)
** *N. c. *'caryocatactes***, ''japonica'', ''macrorhynchos'' ha ''rothschildi'',
* an [[torrer-kraoñ Amerika]] (''Nucifraga columbiana''),
* ''[[Nucifraga hemispila]]''
** ''N. h. '''hemispila***, *interdicta*, *macella* hag *owstoni*,
* *[[Nucifraga multipunctata]]*.
Eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Pica (genad)

***Pica*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ piged, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pica asirensis]]*,
* *[[Pica bottanensis]]*,
* ar big-Norzhamerika (*Pica hudsonia*),
* *[[Pica mauritanica]]*,
* ar big beg melen (*Pica nuttalli*),
* ar big-klakenn (*Pica pica*)
** *P. p. bactriana*, *camtschatica*, *fennorum*, *leucoptera*, *melanotos* ha ***pica***,
* *[[Pica serica]]*
** *P. s. anderssoni* ha ***serica***.
Eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Perisoreus

***Perisoreus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù kar d'ar c'hegined, krouet e 1831 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Perisoreus canadensis]]*
** *P. c. albescens*, *bicolor*, ***canadensis***, *capitalis*, *griseus*, *nigricapillus*, *obscurus*, *pacificus* ha *sanfordi*,
* kegin an taiga (*Perisoreus infaustus*)
** *P. i. *'infaustus**', *maritimus*, *opicus*, *rogosowi* ha *sibericus*,
* ar gegin Sichuan (*Perisoreus internigrans*).
Pevarzek (14) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Sognefjord

Ar **Sognefjord** zo ur fjord e Norvegia, e kontelezh (fylke) Sogn og Fjordane. 

Gant e 204 kilometr hed ez eo ar fjord brasañ e Norvegia hag en Europa, ha gant e 1&nbsp;308 metr donder ez eo an hini donañ er bed a-bezh. Meur a vrec'h vihan zo, evel an Aurlandsfjord, al Lustrafjord hag an Nærøyfjord. Emañ genoù ar Sognefjord war-dro 70 km en hanternoz da gêr Bergen, hag en em astenn a ra e diabarzh an douaroù a-hed 204 km. Ar vrec'henn bennañ, ar Sognefjord e-unan, zo war-dro 5 km a led dezhi. Ar menezioù a gaver en-dro d'ar Sognefjord a c'hall kaout ouzhpenn 1 000 metr a uhelder.

Gant ar c'haer m'eo ar Sognefjord e teu touristed a-vern d'al lodenn-se eus Norvegia, ha war an touristerezh eo diazezet armerzh ar c'hornad evit ul lodenn vat.

## Liammoù diavaez

* www.sognefjord.no
Errezil

** Errezil** (anv ofisiel, *Régil* e spagnoleg), zo ur gumun vihan eus Gipuzkoa, en Euskal Herria. Un 220 a dud a zo o chom enni.
Podoces

***Podoces*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù kar d'ar c'hegined, krouet e 1821 gant ar skiantour alaman Gotthelf Fischer von Waldheim (1771-1853).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Podoces biddulphi]]*,
* *[[Podoces hendersoni]]*,
* *[[Podoces panderi]]*
** *P. p. ilensis* ha ***panderi***,
* *[[Podoces pleskei]]*.
Daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Errenteria

**Errenteria** (*Rentería* e spagnoleg), pe **Orereta**, zo ur gumun en hanternoz Gipuzkoa, en Euskal Herria, hanter-hent etre Donostia, 7 km alese, ha Hendaia 10 km.
31 km² eo ar gorread.

## Kumunioù amezek
En hanternoz emañ Lezo, er c'hornôg emañ Hernani, Astigarraga ha karter Donostia anvet Hausse, er c'hreisteiz ha gevred eman kumunioù Nafarroa, Arano ha Goizueta, er reter emañ Oiartzun hag er gwalarn emañ Bae Pasaia. 

E komark Donostialdea emañ Errenteria.

## Anvioù Errenteria
Meur a anv he deus bet Errenteria a-hed an istor.

Diazezet eo bet kêr e 1320 hag anvet **Villanueva d'Oiarso**, en ul lec'h ma oa un toullad tud o chom, hag anvet neuze **Orereta**. Oiarso eo anv an draonienn ma oa bet savet. Troet eo an anv da vezañ Oiartzun e traonienn gozh Oiarso.

## Karterioù

* Agustinak
* Alaberga
* Errenteriako Bentak
* Beraun
* Kaputxinoak
* Etxeberrieta
* Gaztaño
* Erdialdea
* Fanderia
* Gabierrota
* Galtzaraborda
* Iztieta
* Lartzabal
* Listorreta
* Markola
* Olibet pe Ugarritze
* Ondartxo
* Perurena
* Pontika
* Zamalbide

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*   Pajenn an ti-kêr
* Kevredad an euskaregerien
*  Coro Landarbaso
*  Ar straedoù
Spalacidae

***Spalacidae*** zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Ennañ ez eus krignerien evel ar spalaksed.

## Genadoù
* *[[Spalax]]*
* *[[Eospalax]]*
* *[[Myospalax]]*
* *[[Rhizomys]]*
* *[[Cannomys]]*
* *[[Tachyoryctes]]*
Pyrrhocorax

***Pyrrhocorax*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1771 gant an evnoniour saoz Marmaduke Tunstall (1743-90).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad kavaned a ya d'ober ar genad :
* ar c'havan beg melen (*Pyrrhocorax graculus*)
** *P. g. digitatus*, *forsythi* ha ***graculus***,
* ar c'havan beg ruz (*Pyrrhocorax pyrrhocorax*)
** *P. p. baileyi*, *barbarus*, *brachypus*, *centralis*, *docilis*, *erythroramphos*, *himalayanus* ha ***pyrrhocorax***.
Unnek (11) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Urocissa

***Urocissa*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis, ennañ spesadoù kar d'ar piged.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Urocissa caerulea]]*,
* *[[Urocissa erythroryncha]]*
** *U. e. alticola*, *brevivexilla*, ***erythroryncha***, *magnirostris* hag *occipitalis*,
* *[[Urocissa flavirostris]]*
** *U. f. cucullata*, ***flavirostris***, *robini* ha *schaeferi*,
* *[[Urocissa ornata]]*,
* *[[Urocissa whiteheadi]]*
** *U. w. xanthomelana* ha ***whiteheadi***.
O c'havout a reer en Asia, unnek (11) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Monarchidae

**Monarchidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* ez a pemzek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

## Notennoù ha daveennoù
Lullula

***Lullula*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1829 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad alc'hwedered er genad-mañ : *[[Alc'hweder-gwez|Lullula arborea]]*, daou isspesad — *L. a. *'arborea**' ha *pallida* — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù
Alauda

***Alauda*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* an alc'hweder sant Pêr (*Alauda arvensis*)
** *A. a. armenica*, ***arvensis***, *cantarella*, *dulcivox*, *harterti*, *intermedia*, *japonica*, *kiborti*, *lonnbergi*, *pekinensis* ha *sierrae*,
* alc'hweder ar reter (*Alauda gulgula*)
** *A. g. australis*, *coelivox*, ***gulgula***, *inconspicua*, *inopinata*, *lhamarum*, *vernayi*, *wattersi* ha *weigoldi*,
* an alc'hweder eskell gwenn (*Alauda leucoptera*),
* an alc'hweder Raso (*Alauda razae*).

Ugent (20) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Ptilostomus

***Ptilostomus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *Ptilostomus afer*, anv skiantel ar piapiak, brosezat e takadoù 'zo eus Afrika (eus Senegambia da su Etiopia, kornôg Kenya hag Ouganda).

## Notennoù ha daveennoù
Mirafra

***Mirafra*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad bremañ :
* *[[Mirafra albicauda]]*,
* *[[Mirafra cheniana]]*,
* *[[Mirafra cordofanica]]*,
* *[[Mirafra javanica]]*
** *M. j. aliena*, *athertonensis*, *cantillans*, *chadensis*, *forresti*, *halli*, *horsfieldii*, ***javanica***, *marginata*, *melvillensis*, *mindanensis*, *parva*, *philippinensis*, *rufescens*, *secunda*, *simplex*, *soderbergi*, *timorensis*, *williamsoni* ha *woodwardi*,
* *[[Mirafra passerina]]*,
* *[[Mirafra pulpa]]*,
* *[[Mirafra williamsi]]*.

## Rummatadur
# Ar spesadoù *Mirafra angolensis*, *collaris* ha *rufocinnamomea* a zo aet d'ober ar genad *[[Amirafra]]*,
# Ar spesadoù *Mirafra africana*, *apiata*, *fasciolata*, *hypermetra* ha *somalica* hag an isspesadoù kozh *Mirana africana athi*, *kabalii*, *kurrae*, *nigrescens*, *sharpii* ha *Mirafra hypermetra kidepoensis* a zo aet d'ober ar genad *[[Corypha (evned)|Corypha]]*,
# Ar spesadoù *Mirafra affinis*, *assamica*, *erythrocephala*, *erythroptera* ha *microptera* a zo aet d'ober ar genad *[[Plocealauda]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Piapiak

Ar **piapiak** (*Ptilostomus afer*) a zo un evn kar d'ar big ha d'ar gegin hag a vev en Afrika. Ar spesad nemetañ eo er genad *Ptilostomus*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e savanennoù-palmez eus Afrika issahara.

## Daveennoù
Pinarocorys

***Pinarocorys*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1902 gant al loenoniour saoz George Ernest Shelley (1840-1910).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* *[[Pinarocorys erythropygia]]*,
* *[[Pinarocorys nigricans]]*
** *P. n. *'nigricans**' hag *occidentis*.

Daou (2) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Heteromirafra

***Heteromirafra*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1913 gant an evnoniour breizhveuriat Claude Henry Baxter Grant (1878-1958).

## Spesadoù
Daou spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* *[[Heteromirafra archeri]]*,
* *[[Heteromirafra ruddi]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Chersomanes

***Chersomanes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* an alc'hweder kentrek (*Chersomanes albofasciata*)
** *C. a. *'albofasciata**', *alticola*, *arenaria*, *barlowi*, *boweni*, *erikssoni*, *garrula*, *kalahariae*, *macdonaldi* hag *obscurata*,
* *[[Chersomanes beesleyi]]*.

Dek (10) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Eremopterix

***Eremopterix*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Eizh spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* *[[Eremopterix australis]]*,
* *[[Eremopterix griseus]]*,
* *[[Eremopterix hova]]*,
* *[[Eremopterix leucopareia]]*,
* *[[Eremopterix leucotis]]*
** *E. l. hoeschi*, ***leucotis***, *madaraszi*, *melanocephalus* ha *smithi*,
* ar c'horrc'hweder tal gwenn (*Eremopterix nigriceps*)
** *E. n. albifrons*, *melanauchen* ha ***nigriceps***,
* *[[Eremopterix signatus]]*
** *E. s. harrisoni* ha ***signatus***,
* *[[Eremopterix verticalis]]*
** *E. v. damarensis*, *harti*, *khama* ha ***verticalis***.

Pevarzek (14) isspesad en holl.

## Annezva

## Notennoù ha daveennoù
Alaemon

***Alaemon*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant an daou skiantour alaman Alexander Graf Keyserling (1815-1891) ha Johann Heinrich Blasius (1809-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* Alc'hweder an dezerzh (*Alaemon alaudipes*)
** *A. a. *'alaudipes***, ''boavistae'', ''desertorum'' ha ''doriae'',
* ''[[Alaemon hamertoni]]''
** ''A. h. alter'', ***hamertoni**' ha *tertius*.

Seizh (7) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Spizocorys

***Spizocorys*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1872 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* *[[Spizocorys conirostris]]*
** *S. c. barlowi*, ***conirostris***, *crypta*, *damarensis*, *harti* ha *makawai*,
* ar c'hogenneg lost berr (*Spizocorys fremantlii*)
** *S. f. delamerei*, ***fremantlii*** ha *megaensis*,
* *[[Spizocorys fringillaris]]*,
* *[[Spizocorys obbiensis]]*,
* *[[Spizocorys personata]]*
** *S. p. intensa*, *mcchesneyi*, ***personata*** ha *yavelloensis*,
* *[[Spizocorys sclateri]]*,
* *[[Spizocorys starki]]*.

Trizek (13) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Eremalauda

***Eremalauda*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1926 gant al loenoniour breizhveuriat William Lutley Sclater (1863-1944).

## Spesadoù
Daou spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* *[[Eremalauda dunni]]*,
* *[[Eremalauda eremodites]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Chersophilus

***Chersophilus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1890  gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad alc'hwedered er genad-mañ : *[[Alc'hweder-Dupont|Chersophilus duponti]]*, daou isspesad — *C. d. *'duponti**' ha *margantae* — dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù
Certhilauda

***Certhilauda*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* *[[Certhilauda benguelensis]]*
** *C. b. *'benguelensis*** ha ''kaokoensis'',
* ''[[Certhilauda brevirostris]]'',
* ''[[Certhilauda chuana]]'',
* ''[[Certhilauda curvirostris]]''
** ''C. c. '''curvirostris*** ha *falcirostris*,
* *[[Certhilauda semitorquata]]*
** *C. s. algida*, ***semitorquata*** ha *transvaalensis*,
* *[[Certhilauda subcoronata]]*
** *C. s. bradshawi*, *damarensis*, *gilli* ha ***subcoronata***.

Unnek (11) isspesad en holl ; o c'havout a reer e kreisteiz ha mervent Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Alc'hweder kentrek

An **alc'hweder kentrek** a zo ur spesad golvaneged, *Chersomanes albofasciata* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Certhilauda albofasciata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an evnoniour gall Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ e mervent ha kreisteiz Afrika :
* *Chersomanes albofasciata *'albofasciata**', (Lafresnaye, 1836), eus gevred Botswana da greiz Suafrika,
* *C. a. alticola*, e biz Suafrika,
* *C. a. arenaria*, e kreisteiz Namibia ha mervent Suafrika,
* *C. a. barlowi*, e reter Botswana,
* *C. a. boweni*, e gwalarn Namibia,
* *C. a. erikssoni*, e hanternoz Namibia,
* *C. a. garrula*, e kornôg Suafrika,
* *C. a. kalahariae*, e kreisteiz ha kornôg Botswana, hanternoz Suafrika,
* *C. a. macdonaldi*, e kreisteiz Suafrika,
* *C. a. obscurata*, e mervent ha kreiz Angola.

## Liammoù diavaez
*  ''Chersomanes albofasciata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Chersomanes albofasciata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Galerida

***Galerida*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ an darn vrasañ eus ar c'hogenneged, krouet e 1828 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* ar c'hogenneg kuch (*Galerida cristata*)
** *G. c. alexanderi*, *altirostris*, *apuliae*, *arenicola*, *balsaci*, *brachyura*, *carthaginis*, *caucasica*, *chendoola*, *cinnamomina*, *coreensis*, ***cristata***, *cypriaca*, *festae*, *halfae*, *helenae*, *isabellina*, *jordansi*, *kleinschmidti*, *leautungensis*, *lynesi*, *maculata*, *magna*, *meridionalis*, *neumanni*, *nigricans*, *pallida*, *riggenbachi*, *senegallensis*, *somaliensis*, *subtaurica*, *tenuirostris* ha *zion*,
* ar c'hogenneg India (*Galerida deva*),
* *[[Galerida macrorhyncha]]*
** *G. m. *'macrorhyncha*** ha ''randonii'',
* ar [[kogenneg beg tev|c'hogenneg beg tev]] (''Galerida magnirostris'')
** ''G. m. harei'', ***magnirostris*** ha ''sedentaria'',
* ar [[kogenneg-Malabar|c'hogenneg Malabar]] (''Galerida malabarica''),
* ar [[kogenneg-Afrika|c'hogenneg Afrika]] (''Galerida modesta'')
** ''G. m. bucolica'', ***modesta***, ''nigrita'' ha ''struempelli'',
* ar [[kogenneg-Thekla|c'hogenneg Thekla]] (''Galerida theklae'')
** ''G. t. carolinae'', ''ellioti'', ''erlangeri'', ''harrarensis'', ''huei'', ''huriensis'', ''mallablensis'', ''praetermissa'', ''ruficolor'', ''superflua'', ***theklae**' ha *theresae*.

Pevar isspesad ha hanter-kant (54) en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Eremophila

***Eremophila*** a c'hell bezañ :
* ur genad e rummatadur ar plant, sellet ouzh Eremophila (plant)
* ur genad e rummatadur an evned, sellet ouzh Eremophila (evned)
Eremophila (evned)

***Eremophila*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad alc'hwedered a ya d'ober ar genad :
* an alc'hweder kornek (*Eremophila alpestris*)
** *E. a. actia*, *adusta*, *albigula*, *alpestris*, *alpina*, *ammophila*, *aphrasta*, *arcticola*, *argalea*, *atlas*, *balcanica*, *bicornis*, *brandti*, *chrysolaema*, *diaphora*, *elwesi*, *enthymia*, *enertera*, *flava*, *giraudi*, *hoyti*, *insularis*, *khamensis*, *kumerloevei*, *lactea*, *lamprochroma*, *leucansiptila*, *leucolaema*, *longirostris*, *merrilli*, *nigrifrons*, *oaxacae*, *occidentalis*, *penicillata*, *peregrina*, *praticola*, *przewalskii*, *rubea*, *sierrae*, *strigata*, *teleschowi* hag *utahensis*,
* an alc'hweder skouarnek (*Eremophila bilopha*).

Daou isspesad ha daou-ugent (42) en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Sittiparus

***Sittiparus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1884 gant ar politikour ha skiantour belgiat Edmond de Sélys Longchamps (1813-1900).

Bevañ a ra an evned-se e reter Azia.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Sittiparus castaneoventris]]*,
* *[[Sittiparus olivaceus]]*,
* *[[Sittiparus owstoni]]*,
* *[[Sittiparus semilarvatus]]*
** *S. s. nehrkorni*, *semilarvatus* ha *snowi*,
* *[[Sittiparus varius]]*
** *S. v. amamii*, *namiyei*, *orii* (†), *sunsunpi* ha *varius*.

Seizh (7) isspesad bev c'hoazh en holl.

## Rummatadur
Disheñvelet e oa bet ar pemp spesad diouzh reoù ar genad *[[Poecile]]* adalek 2013.

## Notennoù ha daveennoù
Pardaliparus

***Pardaliparus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1884 gant ar politikour ha skiantour belgiat Edmond de Sélys Longchamps (1813-1900).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pardaliparus amabilis]]*,
* *[[Pardaliparus elegans]]*
** *P. e. albescens*, *bongaoensis*, *edithae*, *elegans*, *gilliardi*, *mindanensis*, *montigenus*, *suluensis*, ha *visayanus*,
* *[[Pardaliparus venustulus]]*.

Nav (9) isspesad en holl.

## Rummatadur
Disheñvelet e oa bet an tri spesad diouzh reoù ar genad *[[Periparus]]* adalek 2013.

## Notennoù ha daveennoù
Melaniparus

***Melaniparus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Melaniparus afer]]*
** *M. a. afer* hag *arens*,
* *[[Melaniparus albiventris]]*,
* *[[Melaniparus carpi]]*,
* *[[Melaniparus cinerascens]]*
** *M. c. benguelae* ha *cinerascens*,
* *[[Melaniparus fasciiventer]]*
** *M. f. fasciiventer*, *kaboboensis* ha *tanganjicae*,
* *[[Melaniparus fringillinus]]*,
* *[[Melaniparus funereus]]*
** *M. f. funereus* ha *gabela*,
* *[[Melaniparus griseiventris]]*,
* *[[Melaniparus guineensis]]*,
* *[[Melaniparus leucomelas]]*
** *M. l. insignis* ha *leucomelas*,
* *[[Melaniparus leuconotus]]*,
* *[[Melaniparus niger]]*
** *M. n. niger*, *ravidus* ha *xanthostomus*,
* *[[Melaniparus pallidiventris]]*
** *M. p. pallidiventris* ha *stenotopicus*,
* *[[Melaniparus rufiventris]]*
** *M. r. diligens*, *masukuensis* ha *rufiventris*,
* *[[Melaniparus thruppi]]*
** *M. t. barakae* ha *thruppi*.

Un isspesad warn-ugent (21) en holl ; o c'havout a reer en Afrika.

## Rummatadur
An holl spesadoù a oa er genad *[[Parus]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Remizidae

***Remizidae*** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1891 gant an naturour hag evnoniour gall Léon Olphe-Galliard (1825-1893).

Diouzh Doare 6.4 an *IOC World Bird List* ez a tri genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Remiz]]* - Jarocki, 1819 (4 spesad),
* *[[Anthoscopus]]* - Cabanis, 1851 (6 spesad),
* *[[Auriparus]]* - Baird, 1864 (1 spesad).

## Annez

## Notennoù ha daveennoù
Tichodromidae

**** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

Diouzh Doare 12.1 an *IOC World Bird List* n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù
* *[[Tichodroma]]* - Illiger, 1811 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Machlolophus

***Machlolophus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Machlolophus aplonotus]]*
** *M. a. aplonotus* ha *travancoreensis*
* *[[Machlolophus holsti]]*,
* *[[Machlolophus nuchalis]]*,
* *[[Machlolophus spilonotus]]*,
** *M. s. basileus*, *rex*, *spilonotus* ha *subviridis*,
* *[[Machlolophus xanthogenys]]*.

C'hwec'h (6) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Azia.

## Rummatadur
Ar pemp spesad a oa er genad *[[Parus]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Baeolophus

***Baeolophus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906). 

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Baeolophus atricristatus]]*
** *B. a. atricristatus*, *paloduro* ha *sennetti*,
* *[[Baeolophus bicolor]]*,
* *[[Baeolophus inornatus]]*
** *B. i. affabilis*, *cineraceus*, *inornatus* ha *mohavensis*,
* *[[Baeolophus ridgwayi]]*
** *B. r. ridgwayi* ha *zaleptus*,
* *[[Baeolophus wollweberi]]*
** *B. w. caliginosus*, *phillipsi*, *vandevenderi* ha *wollweberi*.

Trizek (13) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Norzhamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Abadiño

**Abadiño ** (*Abadiano* en spagnoleg, diofisiel) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria, nepell diouzh Gernika. Ur 7 000 den bennak zo o chom enni. 

## Monumant
* An tour Mutsaratz.
Zornotza

**Zornotza** (pe **Amorebieta-Etxano** ent-ofisiel; *Amorebieta-Echano* e spagnoleg), zo ur gumun vihan eus Bizkaia en Euskal Herria, nepell diouzh Gernika.
Schellingwoude

**Schellingwoude** a oa ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù, war ribl norzh ar stêr IJ. Hiziv an deiz ez eo ur c'harter eus Amsterdam.

Schellingwoude a voe ur gêr distag eus 1817 betek 1857, ma voe kendeuzet gant Ransdorp.

## Notennoù
Amstelveen

**Amstelveen** (distagañ: /ˌɑmstəlˈveːn/ http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/39/377_Amstelveen.ogg) a zo ur gêriadenn-kêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus tachenn meurgêr Amsterdam eo. E kêr Amstelveen e kaver an distrigoù ha kêriadennoù da-heul : Amstelveen, Bovenkerk, Westwijk, Nes aan de Amstel hag ul lodenn eus Ouderkerk aan de Amstel . Dont a ra an anv Amstelveen eus hini ar stêr 'Amstel' hag eus 'veen' hag a dalvez lanneg pe taouarc'heg. En Amstelveen emañ sez KLM . hag ivez sez KPMG.

## Istor

E-pad ma oa aloubet an Izelvroioù gant ar C'hallaoued (1810-1814) e oa Amstelveen kêrbenn an departamant gall anvet Zuiderzee, ha betek 1964 e voe anvet **Nieuwer-Amstel**. Un *dorp* (kêriadenn) bras eo Amstelveen, dre ma ne voe biskoazh mogeriet. Ardamez Amselveen a zo diazezet war hini Amsterdam (teir c'hroaz), unan a zo bet ouzhpennet. En Amstelveen e kaver an Thijssepark hag a voe an *heempark* (liorzh-louzawouriezh) kentañ en Izelvroioù hag unan eus ar 16 *heempark* pe *heemgroen* a gaver en Amstelveen. Aozet e voe gant an arkitektour C.P.Broerse diwar mennozhioù an naturour izelvroat Dr.Jac. P. Thijsse. Aozet e voe etre 1940 ha 1972, 5 hektar gorread a zo dezhi, hag emañ e su Amsterdamse Bos. Ar c'hentañ ministr Jan Peter Balkenende a stagas gant ar politikerezh en Amstelveen, ma voe kuzulier-kêr. Tost ouzh aerborzh Schiphol emañ Amstelveen ivez. Ur metro hag un tram a zo da vont da Amsterdam. 

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Amstelveen ez eus 35 dileuriad:

* VVD - 9 dileuriad
* PvdA - 8 dileuriad
* GroenLinks - 5 dileuriad
* Burger Belangen - 5 dileuriad
* CDA - 4 dileuriad
* D66 - 2 zileuriad
* Christen Unie - 1 dileuriad
* OCA/VSP - 1 dileuriad

## Gevellerezh
*  Woking, Rouantelezh-Unanet
*  Villa El Salvador, Perou
*  Tempelhof, Alamagn
*  Óbuda-Békásmegyer, Hungaria

## Da welout
* Mirdi CoBRa e kreiz-kêr (*Stadshart*) Amstelveen
* Mirdi Jan van der Togt
* An ti ma voe ganet an arzour Jan Cornelis Hofman
* Un delwenn da Rembrandt war ribl ar stêr is Amstel, war-du gevred Amstelpark

## Notennoù


## Liammoù diavaez

*Kartenn Amstelveen
*http://www.amstelveenweb.com
*Lec'hienn ofisiel Amstelveen
*Amstelveen en dazont
Duivendrecht

**Duivendrecht** a zo ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Ul lodenn eus kêr Ouder-Amstel, ha 6&nbsp;km ac'haleno da Amsterdam emañ. E-tro 4880 annezad a zo.

## Liammoù diavaez
*eusDuivendrecht
* Ouder-Amstel
*Embregerezhioù Duivendrecht

## Notenn
Diemen

**Diemen** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/390_Diemen.ogg) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 14.03 km² eo gorread Diemen. 23 866 annezad a zo enni (sifroù 2007), hag ul lodenn eus tachenn meurgêr Amsterdam eo. E reter Amsterdam emañ. 

Teir lodenn a ya d'ober Diemen : 
* **Diemen Noord**, ma kaver lod brasañ savadurioù kozh Diemen ha tud eus ar renkad etre 
* **Diemen Centrum**, ur c'harter modernoc'h ennañ labourerien ha tud eus ar renkad etre 
* **Diemen Zuid**, hag a vez gwelet alies evel stag ouzh Bijlmer.
E Diemen Zuid ez eus ivez lodenn vrasañ *INHOLLAND Hogeschool*, unan eus skolioù-meur Amsterdam, hag un arsav metro da vont da Amsterdam.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Diemen ez eus 19 dileuriad :

* PvdA - 5 dileuriad
* VVD - 4 dileuriad
* SP - 3 dileuriad
* Leefbaar Diemen - 2 zileuriad
* CDA - 2 zileuriad
* GroenLinks - 2 zileuriad
* Democraten Diemen - 1 dileuriad
* D66 - 1 dileuriad



## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Diemen
* Embregerezhioù Diemen
Marty Friedman

**Marty Friedman** (Martin Adam Friedman eo e anv gwir) zo ganet d'an 8 Kerzu 1962 e Washington, D.C.. Ur soner gitar eo, anavezet dreist-holl evit ar pladennoù en deus graet gant Megadeth.

## Pladennoù
### Gant [[Hawaii (groupe)|Hawaii]]
* *Made in Hawaii* (Ep, 1983)
* *One Nation Underground* (1983)
* *Loud Wild and Heavy* (Ep, 1984) 
* *The Natives are Restless* (1985)

### Gant [[Cacophony]]
* *[[Speed Metal Symphony]]* (1987)
* *[[Go Off!]]* (1988)

### Gant [[Megadeth]]
* *[[Rust In Peace]]* (1990)
* *[[Countdown to Extinction]]* (1992)
* *[[Youthanasia]]* (1994)
* *[[Hidden Treasures]]* (1995)
* *[[Cryptic Writings]]* (1997)
* *[[Risk (album)|Risk]]* (1999)

### E-unan
* *[[Dragon's Kiss (album)|Dragon's Kiss]]* (1988)
* *Scenes* (1992)
* *Introduction* (1995)
* *True Obsessions* (1996)
* *Music For Speeding* (2003)
* *Loudspeaker* (2006)
* *Exhibit A, Live in Europe* (2007)
* *Future Addict* (2008)
* *Tokyo Jukebox* (2009)

### Gant Zeta
* *Zeta* (2007)

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Zaanstad

**Zaanstad** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a4/435_Zaanstad.ogg ) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Zaandam eo ar gêr vrasañ. 144 282 annezad a oa enni d'an 31 a viz Mae 2009, ha 83,04 km² eo gorread Zaanstad (douar : 83,04 km², dour : 8,82 km²). Ul lodenn eus tachenn meurgêr Amsterdam eo. E kêr Zaanstad e kaver ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul : Assendelft, Koog aan de Zaan, Krommenie, Westzaan, Wormerveer, Zaandam, Zaandijk, 't Kalf, Kogerveld.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Zaanstad ez eus 39 dileuriad:
* VVD - 5 dileuriad
* PvdA - 12 dileuriad
* CDA - 4 dileuriad
* Democratisch Zaanstad - 1 dileuriad
* GroenLinks - 3 dileuriad
* SP - 5 dileuriad
* ROSA - 2 zileuriad
* ZOG - 4 dileuriad
* ChristenUnie - 1 dileuriad
* Dizalc'h - 1 dileuriad

## gevellerezh
*  Marino, Italia
*  Pančevo, Serbia

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Zaanstad