Pim Fortuyn

**Wilhelmus Simon Petrus Fortuijn** (19 a viz C'hwevrer 1948 e Velsen – 6 a viz Mae 2002 e Hilversum), brudetoc'h dindan an anv **Pim Fortuyn** a oa ur politikour izelvroat. Drouklazhet e voe gant un ekologour radikal a felle dezhañ, evel ma lavaras e-pad e brosez e 2003, «gwareziñ ar vuzulmiz.»

Pim Fortuyn a studias ar sokiologiezh e skol-veur Amsterdam ha goude-se e teuas da vezañ mestr-skorer war ar sokiologiezh e skol-veur Groningen hag e skol-veur Erasmus e Rotterdam.

## Politikerezh

Ezel e voe Fortuyn eus ar strollad sokialour izelvroat (nederlandeg : *Socialistische Partij*). Klask a reas ivez bezañ ezel eus ar strollad komunour, met ne voe ket degemeret ennañ. E dibenn e vuhez e savas ur strollad poblelour anvet Politieke Vereniging "Lijst Pim Fortuyn". Hervez lod e oa ur strollad eus an tu-dehou pellañ, met ne save ket a-du Fortuyn gant ar varnadenn-se.

E dibenn e vuhez ec'h embannas splann e oa a-enep d'an islam ha d'an enbroiñ diavaez Europa en Izelvroioù. E vennozhioù a oa diazezet war ar fed e oa re zisheñvel an envroidi a-fet sevenadur ha ne felle ket dezho bezañ heñvelekaet. Gwech ebet ne ziazezas e vennozhioù war implij ar ger gouenn.

Meur a wech ec'h embannas ne oa netra boutiñ etrezañ ha strolladoù a vez renket en tu-dehou pellañ evel FPÖ Aostria, Front National Frañs pe c'hoazh Vlaams Blok (hiziv an deiz *Vlaams Belang*) Flandrez. Asantiñ a rae memes tra e oa broadelour. Ouzhpenn da se ec'h embanne splann e oa heñvelreviad, ar pezh a lakae anezhañ da vezañ gwelet fall gant pennoù strolladoù politikel o mennozhioù diazezet peurliesañ war difenn talvoudegezhioù evel ar familh da skouer.

D'ar 26 a viz Du 2001 e voe dilennet a-benn kas listennad ar strollad *[[Leefbaar Nederland]]* evit dilennadegoù ar gannaded a voe aozet e 2002.

D'an 9 a viz C'hwevrer 2002 e lavaras er gazetenn izelvroat *De Volkskrant* e oa trawalc'h gant 16 million a dud en Izelvroioù, hag e oa dav chom a-sav gant ur politikerezh a lakae da zegemer 40 000 den a c'houlenne bezañ degemeret bep bloaz. Lavarout a rae ivez e oa talvoudusoc'h dezhañ 7vet mellad ar Vonreizh ennañ enskrivet ar frankiz da gomz, e-lec'h ar mellad 1añ ennañ an enebiezh d'an diforc'hidigezh. Ouzhpennañ a reas e oa e vennozhioù disheñvel diouzh ar re bet embannet gant Centrumpartij er bloavezhioù 1980 : izili ar strollad-se a c'houlenne ma'z afe kuit an estrañjourien eus ar vro, padal e kave da Fortuyn e c'halle chom a re a oa bet heñvelekaet.

Skarzhet e voe eus *Leefbaar Nederland* goude ma vije bet embannet ar pennad-kaoz-se.

Neuze e voe krouet *Lijst Pim Fortuyn* gant Pim Fortuyn d'an 11 a viz C'hwevrer 2002, gant ar pal en em ginnig da zilennadegoù ar gannaded. Izili pe tud tost ouzh *Leefbaar Nederland* az eas en e strollad.

Kevrenn Rotterdam *Leefbaar Nederland* a aozas un disrann, hag en he fenn e chomas Pim Fortuyn. E miz Meurzh 2002 e tapas Fortuyn hag e listennad 36% eus ar mouezhioù e Rotterdam e-pad dilennadeg kuzul ar bastell-vro. Ar strollad politikel kentañ e Rotterdam e teuas da vezañ, hag evit ar wech kentañ e voe ar strollad sokial-demokrat gant ar bihanniver.

## Ar muntr

Drouklazhet e voe Pim Fortuyn d'ar 6 a viz Mae 2002, da lavaret eo 9 devezh devezh a-raok an dilennadegoù. Drouklazhet e voe gant Volkert van der Graaf, un den eus an tu-kleiz pellañ hag ur stourmer evit gwirioù al loened, pa oa Fortuyn o kuitaat studioioù ur chadenn skingomz, goude bezañ bet roet un atersadenn diwar-benn an dilennadegoù. Van der Graaf a zisplegas ar pezh a reas dre ma felle dezhañ *"gwareziñ ar vuzulmiz *", hag a vije bet lakaet gant Fortuyn da *"vourc'hed ar pec'hed"*, dre ma klaske tizhout *"an dud wanañ"* a-benn "*tennañ gounid*".

Reuz bras a voe da-heul ar muntr en Izelvroioù, zoken a rouanez Beatrix a embannas e oa mantret. Marteze e voe levezonet ar voterien gant ar muntr  :   1 614 801 den a votas evit LPF, ha neuze e voe dilennet 26 kannad eus ar strollad e kambr izel (nederlandeg : *Tweede Kamer der Staten-Generaal*) ar parlamant (17% eus ar gannaded). LPF a zeuas neuze da vezañ eil strollad politikel ar vro.

daoust ma kemeras perzh e gouarnamant Jan Peter Balkenende ez eas buan a-walc'h strollad Fortuyn war ziskar. da vare dilennadegoù miz Genver 2003 ne dapas nemet 549 975 mouezh (5,7%), da lavaret eo e voe dilennet 8 kannad. da vare dilennadegoù miz Du 2006 ne voe dilenent den ebet eus ar strollad er gambr izel. E dibenn 2007 e voe divodet LPF.

E 2007 e voe embannet al levr *Moord namens de 'Kroon*', gant Ine Veen. El levr e lavar an den-se e vije bet un eil muntrer, kement-se en dije kavet en ur renta-kont savet gant ar polis. Hervez Veen ivez e vije bet kemeret perzh er muntr gant servijoù kuzh ar vro, hag hervezañ ez eo familh ar rouanez he dije goulennet ma vije lazhet Fortuyn.

### Oberenn Fortuyn

* *Sociaaleconomische politiek in Nederland 1945-1948* (1980).
* *De Nederlandse verzorgingsstaat. Terugblik en vooruitzien*, Hoofdstuk 1: ‘Het tenslotte’ en redactie (1983).
* *Om de toekomst van de werkgelegenheid* (1985).
* *Stakingsrecht in theorie en praktijk 1872-1986* (1985).
* *De positie bepaald, de koers uitgezet* (1989).
* *De overheid als ondernemer* (1992).
* *Aan het volk van Nederland* (Contact, 1993; ISBN 90-254-0303-4).
* *Zakenkabinet–Fortuyn* (1994).
* *De verweesde samenleving* (1995).
* *Beklemmend Nederland* (1995).
* *Uw baan staat op de tocht* (Bruna, 1995).
* *Mijn collega komt zo bij u* (1996?).
* *Zielloos Europa* (1997).
* *Tegen de Islamisering van onze cultuur* (1997; vernieuwde heruitgave Karakter, 2002; ISBN 90-6112-861-7).
* *Zonder ambtenaren* (1997).
* *50 Jaar Israël. Hoe lang nog?* (Bruna, 1998; ISBN 90-229-8407-9).
* *Babyboomers* (1998; vernieuwde heruitgave Karakter, 2002; ISBN 90-6112-941-9).
* *De derde revolutie* (Bruna, 2000; ISBN 90-229-84441-9).
* *Droomkabinet* (Van Gennep, 2001; ISBN 90-5515-286-2).
* *De verweesde samenleving* (Vernieuwde heruitgave Karakter, 2002; ISBN 90-6112-931-1).
* *De puinhopen van acht jaar paars* (Karakter, 2002; ISBN 90-6112-911-7).

### Diwar-benn Fortuyn

* Pels, Dick, *De geest van Pim, Het gedachtegoed van een politieke dandy* (Amsterdam 2003). 
* Wansink, Hans, *De erfenis van Pim Fortuyn. De Nederlandse democratie na de opstand van de kiezers* (Amsterdam 2004).
* Herwaarden, Clemens van, *Fortuyn, Chaos en Charisma* (Amsterdam 2005) over Fortuyn als charismatisch politicus
* Veen, Ine, *Moord namens de 'Kroon' *, Het ultieme leven van Pim Fortuyn, Aspekt, 2007, ISBN 978-90-5911-554-5.

### Liammoù diavaez e nederlandeg

* www.pimfortuyn.com
* www.pim-fortuyn.nl
* Parlement.com - biografie
* Koninklijke Bibliotheek - teuliad Pim Fortuyn

## Notennoù