open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Catherine Hermary-Vieille

**Catherine Hermary-Vieille** zo ur skrivagnerez c'hall ganet e 1948 e Pariz.

Skrivañ a ra romantoù, buhezskridoù ha romantoù istorel. E-touez ar prizioù lennegel aet ganti emañ ar Priz Femina e 1981 gant *Le Grand Vizir de la nuit*.

Bevañ a ra e Virginia (SUA).

## Oberennoù
* *Le Grand Vizir de la nuit*, 1981 
* *L'Épiphanie des dieux*, 1984
* *La Marquise des ombres*, 1985
* *L'Infidèle*, 1987
* *Romy*, 1988
* *Le Jardin des Henderson*, 1991
* *Le Rivage des adieux*, 1992 
* *Un amour fou*, 1992 
* *La Piste des turquoises*, 1994
* *La Pointe aux tortues*, 1995 
* *Lola*, 1996 
* *L'Initié*, 1998 
* *Les Dames de Brières*, 2001 
* *Les Dames de Brières, levrenn II : L'étang du diable*, 2001 
* *Les Dames de Brières, levrenn III : La fille du feu*, 2002
* *La Bourbonnaise*, 2003
* *Le Crépuscule des rois, levrenn I : La rose d'Anjou*, 2004 
* *Le Crépuscule des rois, levrenn II : Les reines de cœur*, 2005 
* *Le Crépuscule des rois, levrenn III : Les lionnes d'Angleterre*, 2006
* *Lord James*, 2006
* * Le Gardien du phare*, 2007
* *Le roman d'Alia*, 2008
* *Les Années Trianon*, 2009
Guy Delisle

**Guy Delisle** zo un treser eus Kebek, ganet d'an 19 a viz Genver 1966.

Goude e studioù en Oakville en deus foetet bro evit kas ul labour bevaat e meur a studio tresadennoù-bev. Diwar e veajoù en deus savet oberennoù (*Shenzhen*, *Pyongyang*) ma kont e drivliadoù enno.

## Oberennoù
* *Réflexion*, L'Association (1996)
* *Aline et les autres*, L'Association (1999)
* *Shenzhen*, L'Association (2000)
* *Albert et les autres*, L'Association (2001)
* *Comment ne rien faire*, Pastèque (2002)
* *Pyongyang*, L'Association (2003)
* *Inspecteur Moroni 1 : Premiers pas* Dargaud (2001)
* *Inspecteur Moroni 2 : Avec ou sans sucre* Dargaud (2002)
* *Inspecteur Moroni 3 : Le Syndrome de Stockholm*, Dargaud (2004)
* *Louis au ski*, Delcourt (2005)
* *Chroniques Birmanes*, Delcourt (2007)
* *Louis à la plage*, Delcourt (2008)
* *S'enfuir - Récit d'un otage*, Dargaud (2016)

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel Guy Delisle
Pontypridd

Ur gêr eus kreisteiz Kembre eo Pontypridd e Rhondda Cynon Taf, ur 15 km en hanternoz da gêr Kerdiz, ha 33,000 a dud enni. 

## Douaroniezh
Emañ Pontypridd e kember ar stêrioù Rhondda ha Taf.

## Yezh
E 2001, e oa 13.9% eus tud Pontypridd a gomze kembraeg, 21.3% a c'halle komz,hag ur 1/4 eus ar vugale a oa skoliataet e kembraeg.
Cabo Corrientes

**Cabo Corrientes** zo ul lec'hanv spagnolek.

## 
* Cabo Corrientes (Mec'hiko), beg-douar 
* Cabo Corrientes, kumun en hanternoz stad Jalisco.

## Broioù all
* Cabo Corrientes (Arc'hantina) beg-douar e gevred proviñs Buenos Aires; 
* Carysfort, en Islas Malvinas, a zo *Cabo Corrientes* e spagnoleg;
* Cabo Corrientes (Cuba) 
* Cabo Corrientes (Colombia).

## Pennad kar
*Corrientes
Jean-Paul Dubois

**Jean-Paul Dubois** zo ur skrivagner gall ganet e 1950 e Tolosa.

Skrivañ a ra romantoù, esaeoù ha danevelloù. Bet en deus ar Priz Femina e 2004 gant *Une vie française*.

Awenet eo gant SUA dre m'en deus labouret eno evit ar gazetenn *[[Le Nouvel Observateur]]*.

Ur film zo bet aozet diwar e romant *Kennedy et moi* gant Sam Karmann.

Gantañ ez eas priz Goncourt 2019 evit e romant *Tous les hommes n'habitent pas le monde de la même façon*.

## Oberennoù
* *Compte rendu analytique d'un sentiment désordonné*, 1984
* *Eloge du gaucher dans un monde manchot*, 1986
* *Tous les matins je me lève*, 1988
* *Maria est morte*, 1989
* *Les poissons me regardent*, 1990
* *Vous aurez de mes nouvelles*, 1991
* *Parfois je ris tout seul*, 1992
* *Une année sous silence*, 1992
* *Prends soin de moi*, 1993
* *La vie me fait peur*, 1994
* *Kennedy et moi*, 1996
* *L'Amérique m'inquiète*, 1996
* *Je pense à autre chose*, 1997
* *Si ce livre pouvait me rapprocher de toi*, 1999
* *Jusque-là tout allait bien en Amérique*, teskad, 2002
* *Une vie française*, 2004
* *Vous plaisantez, Monsieur Tanner*, 2006
* *Hommes entre eux*, 2007
* *Les accommodements raisonnables*, 2008
* *Le Cas Sneijder,* Média Diffusion, 2011
* *La Succession*, Éditions de l'Olivier, 2016
* *Tous les hommes n'habitent pas le monde de la même façon*, 2019, Éditions de l'Olivier, priz Goncourt
Souda (Gres)

**Souda** (e gresianeg:Σούδα) a zo ur gumun eus Gres e Kreta er Mor Kreizdouarel.
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

### Bered ar C'hommonwealth:''Suda Bay War Cemetery''

Ur vered savet e Kreta goude an Eil brezel bed eo. Eus beredoù Chania, Iraklion, Rethymnon ha Galata, bet savet gant an Alamaned hag eus lec'hioù-beziañ hag eus beredoù sivil e voe degaset bezioù milourion ar C'hommonwealth gant ar *21* ha *22nd Australian War Graves Units*. 778 eus ar re bet douaret enni a zo chomet dianv. Ouzhpennet ez eus bet 19 bez eus ar Brezel bed kentañ, bet tennet eus *Suda Bay Consular Cemetery*.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud dibar
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Zoé Oldenbourg

**Zoé Oldenbourg** zo ur skrivagnerez c'hall, a orin rusian, ganet d'an 31 a viz Meurzh 1916 e Sant-Petersbourg ha marvet e 2002.

Divroañ a reas da Bariz gant he familh pa oa 9 bloaz.

Un arbennigourez e oa war ar Grennamzer e Bro-C'hall, dreist-holl war ar c'hroaziadegoù hag ar Gatared.

Ar priz Femina a voe roet dezhi e 1953 evit he romant *La Pierre angulaire*.

## Oberennoù
* *Argile et cendres*, 1946
* *La Pierre angulaire*, 1953
* *Les Irréductibles*, 1958
* *Le Bûcher de Montségur*, 1959
* *Les Brûlés*, 1960
* *Les Cités charnelles*, 1961.
* *Les Croisades*, 1965
* *Catherine de Russie*, 1966
* *La Joie des pauvres*, 1970
* *Que vous a donc fait Israël ?*, 1974
* *Visages d'un autoportrait*, 1977
* *La joie-souffrance*, 1980
* *Le Procès du rêve*, 1982
* *Déguisements*, 1989
* *Aliénor*, 1992
* *L'Épopée des cathédrales*, 1998.
Dulce et decorum est pro patria mori

**Dulce et decorum est pro patria mori** zo ul lavar latin, tennet eus ur varzhoneg gant ar barzh latin Horatius, e-barzh an dastumad ''Carmina'' (III.2.13)) hag a dalv kement ha « C'hwek ha klodus eo mervel evit ar vro ». Hervez ar barzh eo c'hwek ha kaer mervel evit ar vro, un ali a zo bet implijet gant tud zo ha milliget gant tud all. 

## Ar varzhoneg orin
Sed amañ linennoù orin eus dibenn skrid ar barzh hag an droidigezh anezho. 
 
 

**Dulce et decorum est pro patria mori :**
*mors et fugacem persequitur virum*
*nec parcit inbellis iuventae*
*poplitibus timidove tergo.*

 

C'hwek ha klodus eo mervel evit ar vro  :
Ar marv a vez war-lerc'h an den a dec'h,
ha ne ziskrog diouzh divhar na diouzh kein spontik 
ar yaouankizoù abaf.

.

## Brud
Distaget eo bet ar bomm-se gant Simon Fraser, 11vet Lord Lovat a-raok bezañ dibennet e Londrez e 1747. 

Ar studierien saoz a lavare en XIXvet kantved: *"Dulce et decorum est pro patria mori, sed dulcius pro patria vivere, et dulcissimum pro patria bibere. Ergo, bibamus pro salute patriae"*, da lavarout eo : " C'hwek ha klodus eo mervel evit ar vro met c'hwekoc'h bevañ eviti ha c'hwekañ tra eo evañ dezhi. Neuze evomp da yec'hed ar vro." 

Meneget eo bet alies da vare an Impalaeriezh Breizhveuriat en XIXvet kantved, dreist-holl e-pad eil brezel ar voered hag ivez evit reizhabegiñ ar brezel-bed kentañ. 
 
Meneget eo en ur varzhoneg saoznek, gant ar barzh saoz Wilfred Owen, anvet *[[Dulce Et Decorum Est]]*.

Adskrivet eo bet ouzh moger chapel skol ofiserien an arme saoz e Sandhurst e Bro-Saoz.

* Un danevell gant Damon Knight e 1955 zo anvet *[[Dulcie and Decorum]]*, ha kaoz enni eus urzhiataerioù oc'h aliañ an dud d'en em lazhañ.

### Filmoù
* Echuiñ a ra ar film *[[Johnny Got His Gun (film)|Johnny Got His Gun]]* gant ar frazenn-se, war un dro gant stadegoù diwar-benn niver an dud lazhet er brezel.
* Er film *[[All Quiet on the Western Front]]* eo meneget ar frazenn gant ur c'helenner dirak e glas. 

### Bannoù-treset
Meneget eo bet ivez e levrioù bannoù-treset, ha dreist-holl gant René Goscinny en Astérix, diwar fent, e *[[Le Combat des chefs]]*, ha *La Mascotte*, en albom *[[Astérix et la Rentrée gauloise]]*.

## Ger-stur
"Dulce et decorum est pro patria mori" a zo ger-stur en un toullad aozadurioù: 
**Academia Militar* Portugal (https://web.archive.org/web/20061009214155/http://www.academiamilitar.pt/img/pt/logo.gif https://web.archive.org/web/20070927224536/http://www.academiamilitar.pt/fotos/gca/1139240984brasao.jpg)
*Ar Royal Grammar School, Newcastle upon Tyne (kemmet eo bet)

## Notennoù
Dulce et Decorum est

**Dulce et Decorum est** zo ur varzhoneg gant ar barzh saoznek Wilfred Owen e 1917, pa oa soudard en arme saoz er Brezel-bed kentañ, bloaz a-raok ma voe lazhet, e miz Du 1918, hag a voe embannet e 1920.

Brudet eo ar varzhoneg el lennegezh saoznek abalamour d'ar skeudennoù kriz hag euzhus zo enni ha dre ma sav a-enep d'ar brezel a-grenn.

## Ar skrid

## Titl
Dont a ra titl latin ar varzhoneg eus ar sturienn a lenner en div linenn diwezhañ eus al lavar *[[Dulce et decorum est pro patria mori]]* skrivet gant ar barzh latin Horatius e*Carmina*, levrenn III, ii-13

Anavezet e oa ar gerioù-se gant an dud a oa a-du gant ar brezel hag implijet e vezent da entanañ ar soudarded ha da duta zoken. Anavezet e oant ivez gant ar soudarded eta.

E 1913 e voe skrivet al linenn *Dulce et decorum est pro patria mori* ouzh moger chapel skol an ofisourien saoz e Sandhurst.

## Notennoù ha daveoù
Claude Faraggi

**Claude Faraggi** a oa ur skrivagner gall, ganet e Clermont-Ferrand d'an 28 a viz Mae 1942 ha marvet e 1991.

Ar priz Femina en deus bet e 1975 gant e romant *Le Maître d'heure*. Lod eus e romantoù zo bet embannet goude e varv.

## Oberennoù
* *Les Dieux de sable*, 1967
* *Le Fou du Jour*, 1967
* *L'Effroi*, 1969
* *L'Eau et les Cendres*, 1974
* *Le Maître d'heure*, 1975
* *Le Passage de l'ombre*, 1992
* *Le sourire des parques*, 1992
* *Les Feux et les Présages*, 1992
* *La Saison des oracles*, 1992

## Liamm diavaez
Pennad diwar e benn e L'Express.fr
Régis Jauffret

**Régis Jauffret** zo ur skrivagner gall, ganet e Marselha d'ar 5 a viz Even 1955.

Meskañ a ra teneridigezh ha krizder en e oberennoù m'en em lak e diabarzh e dudennoù (ur gwaller e *Histoire d'amour*, ur vamm lazhet he bugel ganti e *Clémence Picot*...).

Meur a briz zo aet gantañ, evel ar priz Femina e 2005 gant e romant *Asiles de fous*. Berzh bras a reas *Microfictions*, un teskad 500 danevell pep a bajennad dezho.

## Oberennoù
* *Les Gouttes* (pezh-c'hoari), 1985
* *Seule au milieu d'elle*, 1985
* *Cet extrême amour*, 1986
* *Sur un tableau noir*, 1993
* *Stricte intimité*, 1996
* *Histoire d'amour*, 1998
* *Clémence Picot*, 2000
* *Fragments de la vie des gens*, 2000
* *Promenade*, 2001
* *Les Jeux de plage*, 2002
* *Univers, univers*, 2003
* *L'enfance est un rêve d'enfant*, 2004
* *Asiles de fous*, 2005
* *Autobiographie*, 2005
* *Microfictions*, 2007
* *Vivre encore, encore* (gant DVD), 2007
* *Lacrimosa*, 2008
Owen Jones

**Owen Jones** a zo anv meur a zen:

*Owen Jones (Owain Myfyr) (1741-1814), 
*Owen Jones (Meudwy Môn) (1806-1889), istorour
**Owen Jones (tisavour) (1809-1874), e vab 
*Owen Wynne Jones (Glasynys) (1828-1870)
*Humphrey Owen Jones (1878-1912), kimiour
*Owen Glynne Jones (1867-1899), kraper-menezioù
*Jon Owen Jones (ganet e 1954), politikour
*Owen Wansbrough-Jones, kimiour

## Pennadoù kar
*Owen
*Jones
*Jones (anv-tiegezh)
Claire Etcherelli

**Claire Etcherelli** zo ur skrivagnerez c'hall, ganet e Bourdel e 1934.

Difenn a reas gwirioù ha dizalc'hiezh Aljeria da vare ar brezel gant Bro-C'hall.

Ar priz Femina a voe roet dezhi e 1967 evit he romant *Elise ou la vraie vie*. Savet ez eus bet ur film diwar he romant.

## Oberennoù
* *Élise ou la Vraie Vie*, 1967
* *À propos de Clémence*, 1971
* *Un arbre voyageur*, 1978
* *Un temps déraisonnable*, 2003
* *Un mal de chien*, 2007
Owen

**Owen** zo un anv-bihan kembraek, stumm nevesaet Owain.

## Tud

### Anv-bihan
*Owen Gruffydd
*Owen Jennings 
*Owen Jones 
*Owen Martell 
*Owen Money 
*Owen Morgan Edwards
*Owen Rhoscomyl
*Owen Sheers 
*Owen Thomas 
*Owen Williams 
*Owen Wynne Jones

### Anv-tiegezh

*Albert Owen
*Alun Owen
*Aneurin Owen 
*Bob Owen
*Daniel Owen
*David Owen 
**Gwobr Goffa Daniel Owen, priz lennegel e koun dezhañ
*Dyddgu Owen 
*Elias Owen 
*Evelyn Owen (1915-1949), soudard ha saver armoù-tan aostralian 
*Garry Owen
*George Owen
*Glyn Owen 
*Gwenda Owen
*Gwilym Owen 
*Hugh Owen 
*John Owen
**John Dyfnallt Owen 
**John Owen Williams 
*Lucy Owen 
*Llwyd Owen 
*Michael Owen, melldroader saoz
*Morgan Owen
*Rhodri Owen
*Richard Owen 
*Robert Owen 
*Goronwy Owen 
*Wilfred Owen, barzh saoz

*William Owen Pughe
*Humphrey Owen Jones
*Gwilym Owen Williams 
*Wiliam Owen Roberts 
*Ifan ab Owen Edwards 

*Wynford Ellis Owen
*Gerallt Lloyd Owen, barzh 
*Morfydd Llwyn Owen

## Lec'hioù
;
* Owen, Alamagn, kêr e Baden-Württemberg
;
* Owen, South Australia, kêr vihan
;
* Owen, Indiana
* Owen, Wisconsin
* Owen County, Indiana
* Owen County, Kentucky

## A bep seurt

* Owen gun, ur bistolenn-vindrailher implijet gant an arme aostralian en Eil Brezel-bed.

## Pennadoù kar
* Bowen
* Eoghan
* Owain
* Owen's
* Owens
* Garryowen
* Ewen
William Jones

**William Jones** zo anv meur a zen

## Tud
*William Jones (matematikour) (1675–1749), ur matematikour kembreat a ginnigas ober gant an arouez π; 
* William Jones (yezhour) (1746–1794), yezhour saoz hag a reas anv eus kerentiezh ar yezhoù indezeuropek. 
### XIXvet kantved
*William Jones (kantikour) (1764 - 1822), barzh kembraek 
*William Ellis Jones (Cawrdaf) (1795 - 1848), barzh kembraek 
*William Jones (Ehedydd Iâl) (1815 - 1899), barzh kembraek

*William E. "Grumble" Jones (1824–1864), jeneral stadunanat

### XXvet kantved
*William Jones (denoniour) (1871–1909), yezhour stadunanat a orin henvroat a studias ar yezhoù algonkin
*William Jones (barzh) (1896 - 1961), a skrivas *Adar Rhiannon a Cherddi Eraill* (1947) ha *Sonedau a Thelynegion* (1950) 
*W. S. Jones (1920–2007), skrivagner kembraek

## Lennegezh
*William Jones (romant), romant kembraek gant T. Rowland Hughes. 

## Pennadoù kar
*Jones
Piero de' Medici

**Piero de' [[Medici]]**, aotrou Firenze, zo anv daou zen:

*Piero il Gottoso (Piero di Cosimo de' Medici, 1416-1469), mab da Cosimo il Vecchio ha tad da Lorenzo il Magnifico.
*Piero il Fatuo, pe Piero di Lorenzo de' Medici, 1472-1503), mab da Lorenzo il Magnifico ha tad da Lorenzo II de' Medici.

## Pennad kar
*Tiegezh Medici
Hughes a'i Fab

Gwask Hughes a'i Fab (*Hughes hag e vab*) a voe savet e Wrecsam gant Richard Hughes e 1824. Prenet e voe gant S4C e 1982

Miret eo dihelloù ar gompagnunezh gant Levraoueg Vroadel Kembre. 

## Liammoù diavaez
*   Buhezskrid Richard Hughes
De Marne

**De Marne** (distagañ : https://web.archive.org/web/20130114105928/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/84/012_De_Marne.ogg) a zo ur gumun e proviñs Groningen en Izelvroioù. Krouet eo bet ar gumun e 1990 p'eo bet kendeuzet Eenrum, Kloosterburen, Leens hag Ulrum. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : 
Broek, Eenrum, Hornhuizen, Houwerzijl, Kleine Huisjes, Kloosterburen, Kruisweg, Lauwersoog, Leens, Mensingeweer, Molenrij, Niekerk, Pieterburen, Schouwerzijl, Ulrum, Vierhuizen, Warfhuizen, Wehe-den Hoorn, Westernieland, Zoutkamp, Zuurdijk.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr De Marne ez eus 15 dileuriad : 
*PvdA : 5 dileuriad
*CDA : 3 dileuriad
*ChristenUnie : 3 dileuriad
*GroenLinks: 2 zileuriad
*VVD : 2 zileuriad
Pi II

**Pi II**, eus e anv tiegezh **Enea Silvio Piccolomini** (Corsignano, (proviñs Siena 1405-Ancona 1464), a oa an 210vet pab (1458-1464). 

Ar pab nemetañ a skrivas e eñvorennoù eo.
Pi III

**Pi III**, eus e anv-tiegezh **Francesco Todeschini Piccolomini** (Siena 1436-Roma 1503), a oa an 215vet pab (1503).
Winschoten

**Winschoten** (distagañ) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Groningen en Izelvroioù.

## Istor

Winschoten a oa kêrbenn distrig 'Oldambt', ma veze labouret an douar. Lakaet e voe da gêr e 1825. 
E Winschoten ez eus un ti-gar war al linenn Groningen - Leer.

## Meilhoù

Bez e voe betek 13 meilh e Winschoten, hiziv an deiz ne chom nemet an teir vrasañ anezho : Molen Berg, Dijkstra Molen ha Molen Edens.

## Ilizoù
Kalz ilizoù protestant a gaver e Winschoten. An hini goshañ anezhoa voe savet en  kantved. 
Bras e oa kumuniezh yuzev Winschoten : e 1940 e oa an eil hini en Izelvroioù, goude hini Amsterdam. E-pad an Eil Brezel-bed e voe implijet Winschoten da borzh da gas ar yuzevien kuit. Diwar an 493 yuzev a veze o chom e Winschoten e penn-kentañ ar brezel, ne chome nemet 20 anezho e dibenn ar brezel. 

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Winschoten ez eus 17 dileuriad :

## Tud vrudet a orin eus Winschoten
* Bas Jan Ader (1942-aet diwar wel er mor e 1975), arzour
* Piet Hamberg (1954), c'hoarier mell-droad
* Wiebbe Hayes, soudard hag haroz er bloavezhioù 1600
* Marnix Kolder (1981), c'hoarier mell-droad
* Marcel Seip (1982), c'hoarier mell-droad
* Dirk Stikker (1897-1979), bet ministr an aferioù diavaez (1948-1952), ha sekretour meur AFNA (1961-1964)
* Bernard D. H. Tellegen (1900-1990), ijinour
* Henriëtte Weersing (1965), c'hoarier volleyball
* Bert Zuurman (1973), c'hoarier mell-droad
* Marcel Hensema (1970), aktor
Pi IV

**Pi IV**, pe **Gianangelo de Medici** (Milano 1499-Roma 1565), a oa an 224e pab (1559-1565). Ne oa ket kar da Medici Firenze.
Dominique Fernandez

**Dominique Fernandez** zo ur skrivagner hag un akademiad gall, ganet e Neuilly-sur-Seine d'ar 25 a viz Eost 1929.

Mab eo da Ramon Fernandez, skridvarnour a genlabouras gant an Nazied da vare an Eil Brezel-bed.

Ur skolveuriadur a dapas war an italianeg e 1955 hag un doktorelezh e 1968. Kelenner eo bet e Napoli hag e Skol-veur Breizh-Uhel e Roazhon.

Skrivañ a ra romantoù hag esaeoù, awenet alies-mat gant Italia hag an arz barok. Meur a briz lennegel zo aet gantañ, en o zouez ar priz Goncourt e 1982 gant *Dans la main de l'ange*.

E 2007 eo deuet da vezañ ezel an *Académie française* hag en em ginnig e-unan evel an akademiad kentañ a ziskouez e heñvelrevelezh. 

## Oberennoù
### Romantoù
* *L'Écorce des pierres*, 1959
* *L'Aube*, 1962
* *Lettre à Dora*, 1969
* *Les Enfants de Gogol*, 1971
* *Porporino ou les Mystères de Naples*, 1974 
* *L'Étoile rose*, 1978
* *Une fleur de jasmin à l’oreille*, 1980
* *Signor Giovanni*, 1981
* *Dans la main de l'Ange*, 1982 (diwar-benn Pasolini)
* *L'Amour*, 1986
* *La Gloire du paria*, 1987
* *L'École du sud*, 1991
* *Porfirio et Constance*, 1992
* *Le Dernier des Médicis*, 1994 (diwar-benn Gian Gastone de' Medici)
* *Tribunal d’honneur*, 1997 (diwar-benn Tchaikovsky)
* *Nicolas*, 2000
* *La Course à l'abîme*, 2002 (diwar-benn Caravaggio)
* *Jérémie ! Jérémie !*, 2007
* *Place rouge*, 2008

### Beajoù
* *Mère Méditerranée*, 1965
* *Les événements de Palerme*, 1966
* *Amsterdam*, 1977
* *Les Siciliens*, 1977
* *Le Promeneur amoureux*, 1980
* *Le Volcan sous la ville*, 1983
* *Le Banquet des anges*, 1984
* *Le Radeau de la Gorgone*, 1988
* *Ailes de lumière*, 1989
* *Séville*, 1992
* *L'Or des tropiques*, 1993
* *Sept visages de Budapest*, 1994
* *La Magie blanche de Saint-Pétersbourg*, 1994
* *Prague et la Bohême*, 1994
* *La Perle et le Croissant*, 1995
* *Saint-Pétersbourg*, 1996
* *Rhapsodie roumaine*, 1998
* *Palerme et la Sicile*, 1998
* *Bolivie*, 1999
* *Menton*, 2001
* *Syrie*, 2002
* *Rome*, 2004
* *Sentiment indien*, 2005
* *Sicile*, 2006
* *Imaginaire des ruines : Hommage à Piranèse*, 2009

### Esaeoù
* *Le Roman italien et la crise de la conscience moderne*, 1958
* *L'échec de Pavèse*, 1968
* *L'Arbre jusqu'aux racines*, 1972
* *Eisenstein, L'Arbre jusqu'aux racines II*, 1975
* *La Rose des Tudors*, 1976
* *Le Rapt de Ganymède*, 1989
* *Le Musée idéal de Stendhal*, 1995
* *Le Musée de Zola*, 1997
* *Le Voyage d'Italie (Dictionnaire amoureux)*, 1998
* *Le Loup et le Chien*, 1999
* *Les Douze Muses d'Alexandre Dumas*, 1999
* *La Beauté*, 2000
* *Errances solaires*, 2000
* *L'Amour qui ose dire son nom*, 2001
* *Dictionnaire amoureux de la Russie*, 2004
* *L'Art de raconter*, 2007
* *Avec Tolstoï*, 2010

### Buhezskrid
* *Ramon*, 2009

## Liammoù diavaez
*Dominique Fernandez academie-francaise.fr
Pi V

**Pi V**, pe **Antonio Ghisileri** (Bosco Marengo, Lombardia 1504-Roma 1572), a oa an 225vet pab (1566-1572), hag anvet da sant. Ezel e oa eus Urzh ar Brezegerien. Lakaet eo bet da wenvidig e 1672 gant ar Pab Klemañs X ha war roll ar sent gant ar Pab Klemañs XI d'an 22 a viz Mae 1712.
Pi VI

**Pi VI**, ganet **Giovanni Angelo Braschi** (Cesena, 1717-Valença, Daofinez, 1799), e oa an 250vet pab (1775-1799).
Pi VII

**Pi VII**, ganet **Barnaba Chiaramonti** (Cesena, 1742-Roma 1823), a oa an 251añ pab (1800-1823). Eñ an hini a sakras an impalaer Napoleone Buonaparte.
Pi VIII

Ar pab **Pi VIII**, **Francesco Saverio Castiglioni** eus e anv (Cingoli, 1761 - Roma, 1830), a voe an 253 pab (1829-1830).
Pi IX

**Pi IX**, pe **Giovanni Maria Mastai Ferretti** (Senigallia, 1792-Roma 1878), a oa an 255vet pab (1846-1878).
Pi XII

**Pi XII**, ganet **Eugenio Pacelli** (Roma 1876-Castel Gandolfo 1958), e oa an 260 pab (1939-1958).

## E vuhez
Noñs e oa bet e Bavaria e 1914 hag e Berlin e 1920.
## Tabut
Tamallet ez eus bet dezhañ bout chomet mut p'edo an nazied o lazhadegañ ar Yuzevien. Hervez e zifennerien en doa roet urzh d'an Iliz d'o gwareziñ. 

## Liammoù diavaez

* Critical Online Edition of the Nuncial Reports of Eugenio Pacelli (1917–1929)
The New Pornographers

**The New Pornographers** a zo ur strollad sonerien eus Kanada hag eus SUA, bet krouet e Vancouver e 1997. Graet e vez strollad dreist (saozneg : *supergroup*) anezhañ, peogwir ez eus ennañ sonerien a gemer perzh e strolladoù all. Sonerezh indie rock ha power pop a vez graet ganto.

## Izili
*Dan Bejar, ezel ivez eus Destroyer hag eus Swan Lake
*Kathryn Calder, ezel ivez eus Immaculate Machine
*Neko Case, ezel ivez eus Maow ha Cub
*John Collins, ezel ivez eus The Evaporators
* Kurt Dahle, ezel ivez eus Limblifter hag Age of Electric
*Todd Fancey, ezel ivez eus Limblifter
*Carl Newman, arzour e-unan ( A.C. Newman), hag ezel eus Superconductor ha Zumpano
*Blaine Thurier, filmaozer

File:Dan Bejar in Montreal.jpg|Dan Bejar
File:Neko case wiki cropped.jpg|Neko Case
File:Kathryn Calder cropped.jpg|Kathryn Calder


File:The New Pornographers, bellyup3.jpg|Kurt Dahle
File:A.C. Newman - The New Pornographers (edit).jpg|A.C. Newman
File:Neko Case at All Points West (edit).jpg|Neko Case 2009


## Pladennoù

### Pladennoù ''live''
* *Live Session (iTunes Exclusive)* (2005)
* *[[LIVE! (The New Pornographers album)|LIVE!]]* (2006)
* *LIVE from SoHo (iTunes Exclusive)* (2008)

### Pladennoù bihan (''singles'')
* "Letter from an Occupant" (2002, Europe) (UK #139)
* "Use It" (2005)
* "Sing Me Spanish Techno" (2005)  B-side: "Graceland"
* "My Rights Versus Yours" (2007)
* "Myriad Harbour" (2007)  B-sides: "Fugue State"; "Silent Systems"
* "The Spirit of Giving" (2007)  B-sides: "Joseph, Who Understood"; "Arms of Mary/Looking at a Baby" (Chilliwack cover medley)

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
*Matador Records
Pi X

**Pi X**, ganet **Giuseppe Sarto** (Riese, 1835-Roma 1914), e oa an 257vet pab (1903-1914), hag anvet da sant.
Pi XI

**Pi XI**, bet ganet **Achille Ratti** (Desio, Lombardia,  - Roma, ), zo bet an 259 pab, adalek an  betek e dremenvan.
Dafydd

Un anv-bihan kembraek eo **Dafydd**.

### Priñsed
* Dafydd ap Llywelyn, priñs Gwynedd, mab Llywelyn Fawr
* Dafydd ap Gruffudd, breur da Llywelyn ap Gruffudd
* Dafydd ab Owain Gwynedd, mab da Owain Gwynedd

### Barzhed
* Dafydd Alaw
* Dafydd ap Gwilym, gwellañ barzh kembre er Grennamzer 
* Dafydd ab Edmwnd
* Dafydd ap Siancyn ap Dafydd ab Y Crach
* Dafydd Bach ap Madog Wladaidd (Sypyn Cyfeiliog)
* Dafydd Benfras, unan eus gwellañ Beirdd y Tywysogion
* Dafydd Benwyn
* Dafydd Ddu Athro o Hiraddug
* Dafydd Ddu Eryri (David Thomas)
* Dafydd Gorlech
* Dafydd Ionawr (Richard Davies)
* Dafydd Llwyd ap Llywelyn ap Gruffudd
* Dafydd Llwyd Mathau
* Dafydd Morgannwg (David Watkin Jones)
* Dafydd Nanconwy
* Dafydd Nanmor
* Dafydd y Coed

### Tud all
* Dafydd Gam
* Dafydd y Garreg Wen

Mae'r enw yn boblogaidd iawn fel enw cyntaf yng Nghymru, ac weithiau fel cyfenw. Fe'i ceir hefyd yn enw'r mynydd Carnedd Dafydd yn Eryri.

## XXvet kantved
*Dafydd Iwan
Dafydd Jones

**Dafydd Jones** zo anv meur a zen e Kembre :

* Dafydd Jones (mouller) ('Dafydd Jones o Drefriw': 1708 - 1785), barzh ha mouller
* Dafydd Jones (kantikour) (1711 - 1777), kantikour
* Dafydd Jones (Dewi Dywyll) (1803 - 1868), saver gwerzioù
* Dafydd Jones (Isfoel) (1881 - 1968), barzh
* Dafydd Jones (rugbier) (1979 - ), rugbier gant skipailh Scarlets Llanelli ha gant skipailh broadel Kembre
Dafydd Jones (Dewi Dywyll)

Ur saver gwerzioù (*baledwr* e kembraeg) dall ha kaner bale-bro eus Llanybydder, Sir Gaerfyrddin, e oa **Dafydd Jones** (anvet ivez **Dewi Dywyll**, pe **Deio'r Cantwr** ha **Dewi Medi**) (1803 - 1868). Un 60 gwerz bennak zo bet savet gantañ.

## Pennad kar
*Dafydd Jones
Poltred Simonetta Vespucci (Piero di Cosimo)

***Poltred Simonetta Vespucci*** zo un daolenn graet gant al livour italian Piero di Cosimo, war-dro 1480 e Firenze hag a zo bremañ e Musée Condé Chantilly, e Bro-C'hall. 

Poltred Simonetta Vespucci, ur goantenn eus Firenze, an hini eo, livet evel Kleopatra, gant un naer en he c'herc'henn. 

## Livadurioù all

Skeudenn:Somov - Simonetta Vespucci.jpg|Adpoltred, graet gant Konstantin Somov, e 1930, Ashmolean Museum, Oxford, Bro-Saoz.
Prokris

**Prokris** (henc'hresianeg : Πρόκρις *Prokris*) a oa ur briñsez eus Aten e mojennoù Henc'hres. Merc'h e oa da Erec'hteüs, roue Aten ha d'e bried, Praxithea, ha c'hoar e oa da Kreüsa hag Orithyia. Dimeziñ a eure da Gefalos, a oa mab da Deioneus. Hennezh a voe skrapet gant an doueez Eos hag a chomas meur a vloaz hep distreiñ d'ar gêr. 

## Minos
Minos, roue Kreta, a oa bet milliget gant e wreg: e sper a oa skorpioned ha kevnid a grigne gaol e serc'hed, ha kement-se ne oa ket evit aesaat ar vuhez dezhañ nemeur. Skoazell a c'houlennas digant Prokris, a oa en Aten. Ha hi d'e bareañ.
En eskemm ouzh he skoazell e roas da Brokis ar c'hi hud Laelaps, a dape e breizh dalc'hmat, hag ur goaf hud ha ne c'hwite gwech ebet war e daol. 
E doareoù all eus ar vojenn he devoa bet Prokis ur ramz arem, anvet Talos ouzhpenn.

### Goaf
He fried Kefalos a oa sot gant ar chase hag a yae bemdez da chaseal gant ar goaf burzhudus, ken he devoa diskred warnañ. Ur wech dija e oa bet gant ur vaouez all. 

Eos, doueez ar gouloù-deiz, a skrapas Kefalos p'edo o hemolc'hiñ. En em garout a rejont, hag ur mab, pe meur a vugel, o doe.

Goude eizh vloaz e fellas da Gefalos distreiñ gant e wreg Prokris, ma voe taolet ur mallozh gant Eos warne. Hag an doueez da lavarout ne oa ket manet feal ar wreg keit-se moarvat.

Distro d'ar gêr, setu Kefalos sot adarre gant an abadennoù hemolc'h. Evit gouzout pegen feal e oa e wreg e tistroas eus e chaseadenn gant dilhad all hag e klaskas hoalañ anezhi. Ha Prokris da dec'hel d'ar c'hoadoù da hemolc'hiñ gant an doueez Artemis, ha honnezh ne oa ket troet gant ar baotred! Pa zistroas-hi d'ar gêr e oa bet profet daou dra dezhi gant an doueez: ur goaf hud ha ne c'hwite kammed war e bal, hag ur c'hi ken burzhudus all, anvet Laelaps, ha ne c'hwite ket war e breizh. Ar c'hi a eas da goll un deiz war-lerc'h louarn Teumes, an daou loen a voe troet e mein, ha peoc'h ganto. Chom a rae ar goaf.

Bepred e oa ken sot Kefalos gant ar chase, ha tapout a rae ar goaf bemdez, ken e oa savet gwarizi e Prokris a gave dezhi ez ae da verc'heta adarre. Un den ma oa an hemolc'her o tiskuizhañ ouzh ur wezenn, tapet tomm gantañ, edo o kanañ ur sonennig d'an avel Aura. Klevet e voe gant un tremeniad hag a soñjas dezhañ e oa oc'h ober al lez d'ur chevrenn. Pa glevas Prokris ar c'heloù ez eas da eveshaat he fried. Pa oa Kefalos o kanañ e kavas dezhi edo adarre gant e gamaradez kozh, an doueez Eos. Ha hi d'ober ur fiñv. Hag ar chaseer, pa glevas an trouz, da grediñ e oa ul loen o tont, ha da skeiñ e c'hoaf ha ne c'hwite gwech ebet. Ha treuzet Prokris gant an arm. Mervel a reas etre e zivvrec'h, o lavarout dezhañ: Arabat dimeziñ da Eos.

Ken glac'haret e oa Kefalos kaezh ma kemeras penn an hent d'an harlu.

## Lennegezh
Ur pezh-c'hoari anvet *Procris* a oa bet skrivet gant Sofokles met kollet eo bet. 

## Prokris all
**Procris** a oa ivez merc'h henañ Thespius ha Megamede. Daou vab gevell a roas da Herakles, Antileon ha Hippeus. 

## Levrlennadur
*Ovidius, Metamorfozoù, vii.690-862.
Praksithea

**Praksithea** (Πραξιθέα) a zo anv pemp maouez e mojennoù Hellaz kozh.

## Okeanidenn
**Praksithea** a oa un Okeanidenn, merc'h da Okeanos ha Tethys. Hervez Apollodoros e timezas da Eric'hthonios Aten hag ur mab o doe, Pandion I.

## Naiadenn
**Praksithea** a oa merc'h da Frasimos ha Diogeneia, merc'h d'an doue-stêr Kefissos. Dimeziñ a eure da Erec'htheüs ha genel ur ribitailh bugale: Kekrops, Pandoros, Metion, Thespios, Eupalamos, Sikyon, Orneüs, Prokris, Kreousa, Merope, C'hthonia, hag Oreithyia. Leuskel a reas aberzhiñ ur verc'h evit bout sur eus trec'h kêr Aten war gêr Eleusis.

## Matezh Metanira

## Merc'h Leos
**Praksithea** (pe **Frasithea**) a oa merc'h da Leos. Gant he c'hoarezed, Theope hag Eubule, en em aberzhas da saveteiñ kêr Aten.
Hervez un doare all d'ar vojenn eo o zad a ginnigas aberzhiñ anezho.

## Merc'h Thespios
**Praksithea** a oa unan eus hanter-kant merc'h Thespios ha Megamede. Gant an haroz Herakles he doe ur mab, *Nephos*.

## Notennoù

## Mammennoù
*Apollodoros, 1921. *Apollodorus, The Library* (Troidigezh saozneg gant Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. e 2 levrenn. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd) (Perseus).
*James, Vanessa, 2003. *The Genealogy of Greek Mythology*. Penguin Group (USA) Inc.
Giuliano de' Medici (1453-1478)

**Giuliano de' [[Medici]]**, ganet e 1453 ha marvet d'ar 26 a viz Ebrel 1478, a oa ur penn-stad italian er XVvet kantved, kenlevier Republik Firenze e deroù an Azginivelezh italian. 

## E vuhez
Eil mab Piero il Gottoso ha Lucrezia Tornabuoni e oa, ha Lorenzo il Magnifico a oa e vreur henañ. 
O-daou e oant e penn kêr Firenze pa voe lazhet en irienn anvet Congiura dei Pazzi, diwar anv un tiegezh galloudus all e Firenze a glaske kaout an dizober eus an daou vreur evit lakaat o c'hrabanoù war aferioù kêr-benn Toskana.

## Gwreg ha bugale
Gant e serc'h Fioretta Gorini en devoa bet ur mab bastard, Giulio de' Medici, hag a zeuas da vout pab en 1523, hag anvet Klemañs VII adalek neuze.

Brudet eo e garantez ouzh Simonetta Vespucci, lesanvet ar « San par » (an hini hep he farez). Poltredet int bet evel an doued Meurzh ha Gwener gant Botticelli en un daolenn brudet Venere e Marte .

## E varv

Kann a oa bet en Santa Maria del Fiore iliz-veur Firenze, e-pad an oferenn. Kement-se a oa bet ragaozet gant an tiegezh Pazzi, gant asant ar pab Sistus   IV ha skoazell Francesco Salviati arc'heskob Pisa, hag abalamour ma oa konnaret ar re Pazzi o vezañ chomet o fri war ar gloued pa oa bet roet kargoù d'ar re all. Lazhet e oa bet Giuliano, met dic'hloaz ha divac'hagn e oa e vreur henañ. Lorenzo a oa a roas urzh da grougañ an iriennerien ouzh prenester e balez.

Droug a savas neuze er pab o welout kastiz e vignoned, hag eskumunugañ a reas Lorenzo, ar breur chomet bev.

## Arz
Meur a boltred zo anezhañ. Pevar a zo brudet:
*unan gant Agnolo Bronzino,
*tri gant Botticelli
**[[Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Bergamo)]]
**Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Berlin)
**[[Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Washington)]]


==Pennad kar==
*[[Giuliano de' Medici]]



== Levrlennadur ==
* Marcello Vannucci, *I Medici. Una famiglia al potere*, [[Roma]], Newton Compton Editori, [[1994]]
**Medici*, Associazioni alberghi del libro d'oro, Nike edizioni 2001
* J. R. Hale, *Firenze e i Medici*, Mursia, Milano 1980
* Lauro Martines, *Le sang d'avril - Florence et le complot contre les Médicis * - Albin Michel - *Histoire'' - Paris - 2006
Giuliano de' Medici

**Giuliano de' [[Medici]]** zo anv meur a zen:

***[[Giuliano di Piero de' Medici]]** (1453-1478), eil mab Piero il Gottoso, lazhet en Irienn ar Re Pazzi, a oa tad naturel d'ar pab Klemañs VII (pab),
***[[Giuliano di Lorenzo de' Medici]]** (1479-1516), trede mab Lorenzo il Magnifico ha tad d'ar c'hardinal Ippolito de' Medici, a voe dug Nemours.
***[[Giuliano di Pierfrancesco de' Medici]]** (war-dro 1520-1588), eskob Béziers, arc'heskob Aix hag eskob Albi.
***Giuliano di Giulio de' Medici**, mab bastard da Giulio di Alessandro de' Medici.

A-wechoù e anavezer anezho dre o anv gallekaet, *Julien de Médicis* .
 
## Pennad kar
*Tiegezh Medici
Konstantin Somov

**Konstantin Andreyevitch Somov** (Константин Андреевич Сомов e ruseg),ganet d'an 30 a viz Du e Sankt Peterbourg 1869 ha marvet d'ar 6 a viz Mae 1939 e Pariz a oa un arzour rus, a laboure gant ar gelc'hgelaouenn *[[Mir Iskousstva]]*. 

## Oberennoù

Konstantin Somov.JPG|Emboltred (1898)
Somov cor ardens.jpg|Cor Ardens Vyacheslav Ivanov (1907)
Kuzmin.jpg|Mic'hail Kouzmin (1909)
Bloktheatre.jpg| Teatr Aleksandr Blok (1909)
Rachmaninov peinture.jpg|Sergei Rachmaninoff (1925)
Bunnik

**Bunnik** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5b/Nl-Bunnik.ogg) zo ur gumune proviñs Utrecht en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Bunnik, Odijk, Werkhoven.
BunnikNHkerk.jpg|Iliz Bunnik

## [[Politikerezh]]
*Maer (*Burgemeester*) : Ruud van Bennekom (PvdA)
;Kuzul-ker
34 ezel zo.
*Zetels : 17
*P21 : 6
*CDA : 4
*VVD : 3
*D66 : 3
*Fractie-Visser : 1

## Tud vrudet
### Tud bet ganet eno
* Annette Barlo (*1974), aktourez
* Katja Schuurman (*1975), aktourez ha kanerez
* Jaap Stockmann (*1984), c'hoarier hoke war leton
Donna Velata

***Ritratto di donna*** (poltred un itron) pe ***La donna velata*** (an itron goueliet), pe ***La Velata***, zo un eoullivadur war lien brudet, graet gant Raffaello Sanzio etre 1515 ha 1516, hag a c'haller gwelout er Galleria Palatina eus ar Palazzo Pitti, e Firenze, en Italia.

Ar vaouez poltredet eo *[[La Fornarina]]* (ar fornierez), Margherita Luti, serc'h al livour.
Kleopatra VII

**Kleopatra VII** *Thea Philopator *, *Κλεοπάτρα Φιλοπάτωρ* en henc'hresianeg (69 kent JK – 12 a viz Eost 30 kent JK), anvet peurliesañ **Kleopatra** hepken, a oa faraonez diwezhañ Henegipt.


Клеопатра_VII.jpg| Kleopatra VII, rouanez Egipt.
File:Kleopatra VII. chamber temple Armant.jpg|right|Kleopatra VII e templ Armant dirak an doueezed Hathor hag Anuket.


Diwezhañ ezel eus tierniezh ar Btolemeed e oa, ur familh a orin gresian-ha-makedonian a renas Henegipt goude marv Aleksandr Veur e-pad ar prantad hellenistek. Da gentañ e renas 
Kleopatra asambles gant he zad Ptolemaios XII Auletes ha diwezhatoc'h gant he breudeur, Ptolemaios XIII ha Ptolemaios XIV, a voe euredet ganti hervez gizioù an Henegiptiz, hogen en diwezh e teuas da vezañ ar galloud nemeti. N'he deus bet bugel ebet gant ar priedoù-se. Serc'h Julius Caesar e teuas da vout, pezh a greñfaas he zron. Diwezhatoc'h e lakaas ar mab he doa bet gant Julius Caesar, Caesarion, da ren asambles ganti.

Goude drouklazh Julius Caesar e 44 kent JK, ec'h enebas ouzh Marcus Antonius a zeuas da vezañ hêr Caesar hervez al lezenn, Gaius Julius Caesar Octavianus (anvet diwezhatoc'h Augustus).  Gevelled he doa bet gant Marcus Antonius, Kleopatra Selene II hag Aleksandr Helios, hag ur mab all, Ptolemaios Filadelfos. Goude bezañ bet trec'het en emgann Actium gant armeoù Octavianus, en emlazhas Marcus Antonius. Kleopatra en em jahinas ivez war e lerc'h, gant flemmadenn un naezr diouzh an hengoun, d'an 12 a viz Eost, 30 kent JK. Faraon e oa anvet he mab Caesarion, war lerc'h he marv gant e harperien, met drouklazhet e oa bet diwar urzh Octavianus. He rouantelezh a zeuas da vezañ proviñs roman Egipt.

Betek hirie an deiz eo chomet brudet Kleopatra e sevenadur ar C'hornôg. He c'houn a gaver bev mat dalc'hmat e-barzh a-bep seurt oberennoù arz. Gallout a reer menegiñ trajedienn William Shakespeare *[[Anton ha Kleopatra]]*, opera Jules Massenet, *[[Cléopâtre]]*, ha film 1963 *[[Cleopatra (1963 film)|Cleopatra]]*. E-barzh kalzig a zeskrivadurioù e taneveller Kleopatra e giz un dekenn, hag e vez lakaet ar gaoz war he darempredoù stank he deus bet gant galloudusañ gwazed kempred ar bed. Diwar-se e klasker goulakaat ha diazezañ e oa mistr tre ha kenedus.

En e *[[Pensées]]* ec'h embann Blaise Pascal eo gant he c'hened e oa kemmet istor ar bed : ma vije bet berroc'h "Fri Kleopatra, dremm ar bed a-bezh a vije bet cheñchet."

## Notennoù


## Gwelet ivez
* De mulieribus claris
Madonna del Magnificat

**Madonna del Magnificat** zo anv ul livadur gant Sandro Botticelli, e 1481. Hiriv emañ en Uffizi, e Firenze.

## Al livadur
Tud uhel e vije an dud poltredet:
*Nannina de' Medici e vije an ael o terc'hel ar gurunenn en tu dehoù,
*Lucrezia di Lorenzo de' Medici e vije ar bugel.

## Istor
N'anavezer ket istor an daolenn. Prenet e voe gant an Uffizi en 1785 digant Ottavio Magherini. Dont a c'hallfe eus ar manatioù niverus a voe klozet gant an arc'hdug Pietro Leopoldo. Kredet e voe e teue eus iliz San Francesco al Monte, diwar ur meneg gant Vasari ha Bocchi, met ne glot ket gant an deskrivadur. 

Meur a eillivadur zo eus an daolenn, en o zouez hini al Louvre, ha hini al Levraoueg Pierpont Morgan en New York.
Lucrezia di Lorenzo de' Medici

**[[Lucrezia di Lorenzo de' Medici]]**, ganet e Firenze d'ar 4 a viz Eost 1470 ha marvet etre an 10 hag ar 15 a viz Du 1553 a oa merc'h henañ Lorenzo de' Medici, mestr Firenze, ha Clarice Orsini. 
He foltred en bugelig eo Mabig Jezuz ar *[[Madonna del Magnificat]]* gant Sandro Botticelli.

## Dimeziñ ha bugale.
Dimezet e voe d'an 10 a viz Gwengolo 1486 da Jacopo Salviati. 

Eus ar Salviati-se he doa dek bugel, ha darn anezho tud a bouez en istor an azginivelezh italian: 
#Giovanni Salviati (Firenze, 1490 - Ravenna, 1553), kardinal 
#Lorenzo Salviati (Firenze, 1492 - Ferrara, 1539), senedour 
#Piero Salviati, noblañs
#Elena Salviati (Firenze, war-dro 1495 - Genova, 1552), a zimezas d'ar Markiz Pallavicino Pallavicino da gentañ, d'ar priñs Jacopo V d'Appiano d'Aragona goude;
#Battista Salviati (1498-1524)
#Maria Salviati (1499-1543) a zimezas da Giovanni dalle Bande Nere, ha gant an dimeziñ-se e voe unanet daou skour eus an tiegezh Medici, 
#Luisa Salviati, a zimezas da Sigismondo de Luna e Peralta
#Francesca Salviati, a zimezas da Piero Gualterotti da gentañ ha diwezhatoc'h e 1533 da Ottaviano de' Medici; mamm e voe d'ar pab Leon XI
#Bernardo Salviati (Firenze, 1492 - Roma, 1568), kardinal
#Alamanno (1510-1571), noblañs.
Iesu!

***Iesu!*** zo ur pezh-c'hoari kembraek diwar-benn Jezuz gant Aled Jones Williams, bet c'hoariet e miz Eost 2008 da-geñver an Eisteddfod Vroadel gant Theatr Genedlaethol Cymru.
Kaoz ha tabut zo bet diwar-benn ar pezh dre ma kinnig gwelout Jezuz evel ur plac'h. Embannet eo bet an oberenn gant Gwasg Gomer.
Pi

**Pi** zo :
* anv brezhonek daouzek pab (*[[Pius]]* en latin, *[[Pio]]* en italianeg) : Pi Iañ, Pi II, Pi III, Pi IV, Pi V, Pi VI, ‎Pi VII, Pi VIII, ‎Pi IX, Pi X, ‎Pi XI ha Pi XII
* al lizherenn c'hresianek \pi, gwelout pi (lizherenn)
* an niver <math>\pi</math> = 3,141592653589793
* ur ger katalanek hag a dalv kement ha pinenn
*Lec'hioù e Katalonia:
** Pi de Conflent e Conflent. 
** Pi (Bellver de Cerdanya) karter e kumun Bellver de Cerdanya. 
** un anv-tiegezh katalanek
*** Francesc Pi i Margall 
*** Pi de la Serra kaner katalanek
*Pi de les Tres Branques, ur wezenn dibar

## Pennadoù kar a bell pe a dost
* pilh
* pa, pe, po, pu, pou
Po (disheñvelout)

**Po** zo anv meur a dra.

*stumm ar verb brezhonek bezañ e-barzh *az po* hag *ho po*,
* *Pö* - doare da skrivañ gant lizherennoù latin distagadur ar ger tibetek *Bod* བོད་, a dalvez Tibet

*ur stêr en Italia, ar Po
**Pô, anv gallek un departamant gall savet diwar an ar stêr
*an anv-tiegezh italian *del Po*, brudet gant al livourien:
**Pietro del Po
**e verc'h Teresa del Po

*Fernão do Pó, ur merdeer portugalat

* Po, Asturias, pe *Poo*, parrez e Llanes en Asturiez e Spagn
* Pô, ur gêr e Burkina Faso

*PO, berradur evit Proviñs Pontevedra, e Galiza.
* Po, ar Poloniom, elfenn gimiek

## Pennadoù kar a bell pe a dost
*Pau
*pa, pe, pi, pu, pou.
Aled Jones Williams

**Aled Jones Williams** zo ur beleg anglikan ha skrivagner kembraek ganet e 1953.

E 2002 e voe roet dezhañ ar gurunenn en Eisteddfod Genedlaethol Cymru Tyddewi 2002 gant *Awelon*.
Gant e levr *Ychydig Is Na’r Angylion* e oa e-touez danvez loreidi Llyfr y Flwyddyn 2007. Tabut a savas gant e bezh-c'hoari *[[Iesu!]]* e 2008, abalamour ma tiskoueze Jezuz evel ur plac'h.

Dimezet eo ha tri bugel dezhañ. Bevañ a ra e-kichen Porthmadog, e Gwynedd.
 
## C'hoariva
**Ta-ra Teresa*, 2002 (Theatr Gwynedd)
**Be' O'dd Enw Ci Tintin*, Du 2003 (Theatr Bara Caws)
**Lysh*, Gouhere 2004 (Theatr Bara Caws)
**Disgwl Bys yn Stafell Mam: Chwech o Ddramau*, Meurzh 2006 (Gwasg y Bwthyn)
** [[Iesu!]] *, Gouere 2008 (Gwasg Gomer)

## Oberennoù all
**Rhaid i Ti Fyned y Daith Honno dy Hun*, Mae 2001 (Gwasg Pantycelyn)
**Oerfel Gaeaf Duw*, Here 2002 (Gwasg Pantycelyn)
**Ychydig Is Na’r Angylion*, Du 2006 (Gwasg y Bwthyn)
**Yn Hon Bu Afon Unwaith*, Eost 2008 (Gwasg y Bwthyn)

## Notennoù
Tugdual de Kermoysan

**Tugdual de Kermoysan** a oa un noblañs tregeriat er XVvet kantved, ganet e Sant-Jili-ar-C'hoad, marvet e 1450.

Brezeliñ a reas gant ar c'honestabl Arzhur Richmond evit Yann V, dug Breizh, ha goude gant ar roue gall Charlez VII. Perzh a gemeras e seziz Orleañs gant Janed Ark

Mervel a reas en 1450 dirak kêr Cherbourg e Normandi.
Pu erh

**Pu-erh**, pe **Pu'er** (普洱茶), pe **Puer** pe **Bolay**, zo un doare te diwar *Camellia sinensis* hag anvet diwar anv kêr Pu'er (anvet "Simao" etre 1950 ha 2007), e proviñs Yunnan, e Sina.
Islwyn Ffowc Elis

**Islwyn Ffowc Elis** zo ur skrivagner kembraek, ganet e Wrecsam d'ar 17 a viz Du 1924 ha marvet d'an 22 a viz Genver 2004.

### Oberennoù
**[[Cyn Oeri'r Gwaed]]* (1952, Gwasg Aberystwyth) - skridoù 
**[[Cysgod y Cryman]]* (1953, Gwasg Aberystwyth) - romant
**Ffenestri Tua'r Gwyll* (1955, Gwasg Aberystwyth) - romant
**[[Yn Ôl i Leifior]]* (1956, Gwasg Aberystwyth) - romant da-heul *Cysgod y Cryman*
**[[Wythnos Yng Nghymru Fydd]]* (1957, Plaid Cymru) - romant
**Blas y Cynfyd* (1958, Gwasg Aberystwyth) 
**Tabyrddau'r Tabongo* (1961, Gwasg Aberystwyth) - romant 
**Cysgod y Cwmwl* - (1962)
**Thema yn y Nofel Gymraeg* - (1963)
**Y Blaned Dirion* (1968, Gwasg Gomer) - skiant faltazi
**Y Gromlech yn yr Haidd* (1971, Gwasg Gomer) - romantig
**Eira Mawr* (1972, Gwasg Gomer) - romantig troet e brezhoneg gant Job Habask, dindan an titl *Erh puill* (Emgleo Breiz).
**Harris* (1973, Gwasg Gomer) - drama
**[[Marwydos]]* (1974, Gwasg Gomer) - danevelloù
**Dirgelwch Tegla* (1977)
**Straeon y Pentan Daniel Owen* (1981)
**Caneuon Islwyn Ffowc Elis* (1988) - embannet gant Robat Arwyn
**Naddion: detholion o ryddiaith* (1998)

### Troidigezhioù
**Efengyl Mathew: trosiad i Gymraeg diweddar* (1961)
**Noson y Ddawns* (1965) troet diwar an norvegeg, gant Dilys Price

### Embanner
**Edward Tegla Davies: Llenor a Phroffwyd* (1956, Gwasg y Brython)
**Storïau'r Deffro* (1959)
**Llais o'r Dyffryn: casgliad o gerddi William Griffiths Glynceiriog* (1964)
**Twenty-five Welsh Short Stories* (1971, Gwasg Skol-veur Oxford) - ken-embanner gant Gwyn Jones
Meriadeg Herrieu

**Meriadeg Herrieu** a oa ur beleg katolik hag ur skrivagner brezhonek. Ganet e oa bet d'an 26 a viz Genver 1924 e Sant-Karadeg en Henbont ha marvet d'an 22 a viz Kerzu 2009 e Santez-Anna-Wened. Mab e oa da Loeiz Herrieu ha da Loeiza er Meliner.
### Oberennoù skrivet

* Le breton parlé - vannetais, Embannadurioù Bleun-Brug Bro-Gwéned
* Dictionnaire breton-français, vannetais, Embannadurioù Brud Nevez - Emgleo Breiz, Brest
* Le breton du Morbihan, Vannetais, 1974

## Tro-dro da Meriadeg Herrieu
* Aterset ez eo bet bloavezh 2014 evit an diell film war ar bezen Perrot La découverte ou l'ignorance - Histoire de mes fantômes bretons, gant Vincent Jaglin.
Saint Johns River (Florida)

Ar stêr **Saint Johns** (*Saint Johns River* en saozneg) eo hirañ stêr Florida, 500 km dezhi adalek kontelezh Indian River betek an aber er Meurvor Atlantel e kontelezh Duval. 

## Liammoù diavaez

## Notennoù
Charlez Iañ

**Charlez I** zo anv meur a zen.

## Rouaned
* *Charlez I* pe Karl Veur (742–814), roue ar Franked hag Impalaer Santel kentañ
* Charlez I Naplez (1226–1285)
* Charlez I  Hungaria (1288–1342)
* *Charlez I Bohemia* (1316–1378), anavezet evel Karl IV, Impalaer santel roman, 
* *Charlez I Spagn*, anavezetoc'h evel Carlos Iañ Spagn, pe Karl V (1500–1558), Impalaer santel roman
* Charlez I Bro-Saoz, roue Bro-Saoz, Skos hag Iwerzhon, (1600–1649), dibennet
* Carol I Romania (1839–1914)
* Carlos I Portugal (1863–1908)

## Tud all
** Charlez, Dug Loren Izel (953–993)
** Charles Iañ, kont Flandrez (1080/86–1127), lesanvet *Charlez Vat*
** Charlez Valois, kont Alençon 1291–1325
** Charlez Iañ, priñs Monaco (marvet e 1357)
** Charles II, Dug Loren (1364–1431), a vez graet *Charles Iañ Loren* anezhañ a-wechoù 
** Charles Iañ, dug Bourbon (1401–1456)
** Charles Iañ, kont Nevers (1414-1464)
** Charlez Iañ, Margrave Baden-Baden (marvet e 1475)
** Charlez Iañ, dug Savoia (1482–1490)
** Charlez Iañ, dug Elbeuf (1556-1605)
** Charlez Iañ, kont palatin Zweibrücken-Birkenfeld (1560-1600)
** *Charlez Iañ*, pe Carlo Iañ Mantova (1580-1637), dug Mantova ha Montferrato (1627-1637) 

** *Charlez Iañ Parma*, dug Parma (1731–1735), pe Carlos III, roue Spagn 
** Charlez Iañ Aostria, pe *Charlez IV Hungaria* (1887–1922)

## Pennadoù kar
* Charlez
* Charlez II
* Carlo Iañ
* Carlos Iañ
* Karl Iañ
Monzón

**Monzón** eo eil brasañ kêr Proviñs Huesca e Aragon e Spagn. 

E reter ar broviñs emañ war lezioù ar stêrioù río Cinca ha río Sosa. 

## Gevelliñ
* 
*
Saint John River

**Ur pennad [[Saint John]] zo ivez.*

**Saint John River** (stêr Sant Yann e brezhoneg) zo anv saoznek meur a stêr:

*Saint John River (New Brunswick), e New Brunswick, Canada ha Maine (SUA), 
*Saint John River (Liberia), e Liberia, en Afrika

## Pennadoù kar
*St. John's River, e Visalia, California, 
*Saint Johns River, e Florida, 
**St. John Rivers* zo un den er romant *[[Jane Eyre]]*
Ganedigezh Gwener (Cabanel)

**Ganedigezh Gwener** (*Naissance de Venus* e galleg) livet gant Alexandre Cabanel (1823-1889) a oa bet diskouezet e 1863 e Salon Pariz ha prenet gant Napoleon III evitañ e-unan. Hiriv emañ e Mirdi Orsay, e Pariz ivez.

Un doare bihanoc'h zo ivez, bet graet e 1875, hag a zo er Metropolitan Museum of Art e kêr New York City.
## Levrlennadur
*Rosenblum, Robert (1989). *Paintings in the Musée d'Orsay*. New York: Stewart, Tabori & Chang. ISBN 1-55670-099-7

## Pennadoù kar
*Ganedigezh Gwener
Yves Rocher

**Yves Rocher** (7 a viz Ebrel 1930 e Gazilieg – 26 a viz Kerzu 2009 e Pariz) a oa un ijinelour war dachenn ar gwezelad.

## E vuhez
14 vloaz e oa pa varvas e dad ha d'ar mare-se e tivizas sikour e vamm a rae war-dro un embregerezh gwiaderezh bihan. A-hervez en dije desket digant ur bareerez penaos aozañ un traet diwar louzaouenn an dravoued. Neuze e tivizas Yves Rocher aozañ an traet e solier e di, ha gwerzhañ anezhañ war-eeun d'an dud o doa ezhomm anezhañ.

E embregerezh gwezelad a savas e 1959, ha diazezet e voe war ar gwerzhañ dre lizher ha war implij produioù naturel.

Maer Gazilieg e voe Yves Rocher etre 1962 ha 2008. Dedennet e oa gant buhez politikel hag armerzh Breizh, ha kuzulier-departamant e teuas da vezañ e 1982, ha kuzulier-rannvro e 1992. 
E 1977 e voe lakaet da Vreton ar bloaz gant skipailh ar gelaouenn viziek Armor Magazine. Urzh an Erminig a voe roet dezhañ e 2002, lakaet e voe da Ofiser al *Légion d'honneur* e 1992, hag e miz Ebrel 2007 e voe lakaet da Gomandour.

## Notennoù


## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel an embregerezh
* L'Ouest en mémoire (Ina) - Yves Rocher e La Gacilly 1978
Boris Gelfand

**Boris Gelfand** (belaruseg:Барыс Гельфанд; en hebraeg: *בוריס גלפנד*) a zo bet ganet d'ar 24 a viz Mezheven 1968 e Minsk e Bielorusia (Unaniezh Soviedel).

Mestrc'hoarier echedoù belarus, soviedat hag israelian.
## Oberenn skrivet

* Boris Gelfand, *My Most Memorable Games*, Olms, 2005, isbn 3-283-00453-6.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e chessgames.com
* Pennad-kaoz gant Boris Gelfand
Ana Muzičuk

**Anna Mouzytchouk** (en ukraineg: Анна Музичук), pe **Ana Muzičuk** (e sloveneg), ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1990 e Lviv, en Ukraina, zo mestrc'hoarierez echedoù ukrainat ha sloven (keodedourez sloven eo abaoe 2004).

Mestr Etrebroadel (Maouezi) abaoe 2002, 
Mestr Meur Etrebroadel (Maouezi) abaoe 2004,
Mestr Etrebroadel abaoe 2007.

He renk Elo (FIDE) a oa 2 532 e miz Du 2009, da lâret eo an niverenn 6 er c'hoarierezed ag ar bed.

## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE 
* He fartiennoù e Chessgames 
* Pennad-kaoz e Chessbase
* http://www.huffingtonpost.fr/2017/12/26/la-championne-dechecs-anna-muzychuk-est-prete-a-perdre-ses-titres-que-de-jouer-en-arabie-saoudite_a_23317148/