Plankenn-ruilh

Ur **plankenn-ruilh**, pe **planken-ruilh**, pe **skateboard** (e saozneg), a zo ur benveg sport savet gant ur plankenn (pe planken) koad, dindanañ ez eus staget daou ahel (*trucks*) a zalc’h ar rodoù. Implijet e vez ar plankenn-ruilh evit pourmen pe evit ober fiñvoù liesseurt *([[tricks]])*, e kêr pe e lec’hioù aozet a-ratozh, hag anvet *[[skatepark]]*. Ar re a implij plankennoù-ruilh a zo anvet skaterien, diwar ar ger saoznek *skater*.

## Perzhioù teknikel ur skateboard
Ur plankenn-ruilh a zo dezhañ meur a damm :
* Ar plankenn koad (pe ***board***) eo al lodenn bennañ. Meur a stumm ha meur a vent a gaver. Peurliesañ eo savet diwar koad skav eus Kanada, hag etre 7 ha 12 gwiskad koad a zo. Renket e vez ar plankennoù-ruilh hervez o ledander, hag a c’hall bezañ etre 7,4 biz meud (190 mm) – ar re-se a vez implijet peurliesañ er *street*– betek 8,5 biz meud (216 mm) (ar re solutañ). Lod brasañ ar skaeterien a vicher a implij plankennoù 8 biz meud da nebeutañ. Ouzhpenn al ledander ez eo hirder ha krommadur ar plankenn a ra e zibarder. Re zo a zo warno un dresadenn stag ouzh ur skater brudet, graet e vez *pro-model* eus ar re-se. War ar plankenn e lakaer ur gwiskad “grip”, ur seurt paper pegus (damheñvel ouzh paper-traezh) a vir ouzh ar skater a gouezhañ, hag a laka ar botoù da vezañ uzet buan a-walc’h.
Penn ar plankenn a zo anvet *nose* (saozneg : fri), ar penn a-dreñv o vezañ anvet *tail* (saozneg : lost).

* **An trucks** : daou a zo war pep plankenn. Biñset int ouzh ar plankenn, hag ul liamm int etre ar plankenn hag ar rodoù. Solud a-walc’h e rankont bezañ evit gouezañv kement strok a zo, ha skañv ivez, evit ma ne vefe ket direnket ar skater. Lod brasañ anezho a zo savet gant aluminiom. Ma vez stardet da vat an truck e vo stabil-tre ar plankenn, neuze e ranker pouezañ war benn ar plankenn ma venner treiñ. Ma ne vez ket stardet an truck e vo kalz aesoc’h treiñ, trawalc’h e vo d’ar skater stouiñ e gorf.

* **Ar c’hib-bouloù**: meur a seurt a zo, renket dindan ar reolad ce ABEC eus 1 betek 9. Ar re Abec1 a zo re ziazez, solud int. Ar re Abec3 ha 5 eo ar re a gaver ar muiañ, solud ha buan int.
Ar re Abec7 ha 9 n’int ket ken solud, met buan e troont.Eizh kib-bouloù a gaver war pep plankenn.

* **Ar rodoù** a zo savet gant polyuretan, hag o zreuzkiz a zo etre 45 ha 60 mm. Ar re vihanañ a blij d’ar re a ya da ruilhal er straedoù : aesoc’h eo fiñval ar plankenn rak izel eo ar greizenn c’hraviter anezhañ. Ar re vras er c’hontrol, n’int ket ken aes evit fiñval met stabiloc’h int, ha muioc’h a dizh a c’haller tapout ganto.
Meur a galeter a zo, renket gant ur sifr hag al lizherenn A da heul.
da heul. E-touez ar seurtoù zo e kaver 92A (evit an doare *street*), 95A, 99A ha zoken 101A (ar re galetañ eo, implijet dreist-holl er *[[skatepark]]*).
* **Ar biñsoù**: anv holl viñsoù ur plankenn-ruilh eo. Gallout a reer o frenañ distag diouzh ar plankenn. Meur a hirder a zo dezho, dreist-holl ma laka ar skater tammoù plastik anvet *pads* e saozneg etre ar plankenn hag an truck. Meur a berzh od eus an tammoù plastik-se : lakaat uheloc’h ar plankenn, gwanaat ar daskren pe c’hoazh gwareziñ ar plankenn. 1 biz meud (25,4 mm) eo ment voutin ur viñs.

* **Ar pads**: Ne vezont ket implijet kalz. Servijout a reont da zistroñsan ar stokadennoù.

### Trick

Hiziv an deiz eo eo puilh an niver a *drickoù*. An hini aesañ eo an *[[ollie]]* (lamm) pe ar *manual* (ruilhal war ar rodoù a-dreñv nemetken, en ur chom stabil). A-raok ma vefe eus an ollie e lamme ar skaterien dre ober ur fiñv anvet *[[boneless]]* pe *no comply* : rankout a raent sevel ar plankenn dre skeiñ o zroad war al leur (pe gant an dorn evit ar fiñv anvet *boneless*).

### Spot ha lezenn
Dieub eo spered ar skaterien, da lavret eo e soñj dezho e c’haller pleustriñ war forzh pe arrebeuri-kêr. Peurliesañ ne sav ket a-du ar re a ren ar c’hêrioù, ha setu perak e vez aozet muioc’h-mui a skatepark, gouestlet d’ar pleustriñ war ar skateboard pe war sportoù an arvar all.
E meur a c’hêr ez eus bet savet lezennoù diwar-benn ar skateboard. E Pariz da skouer ez eo difennet implijout ur skateboard evit pourmen.

## Sport pe arz

Alies en em c’houlenner hag ur sport pe un arz eo mont war ur plankenn-ruilh. Ma’z eo gwelet evel ur sport e talvez e ranker pleustriñ alies a-benn tizhout ul live bennak ha gounit kenstrivadegoù. Ma’z eo gwelet evel un arz e talvez e ranker strivañ a-benn ober fiñvoù brav, tost ouzh an dañs.

## An dilhad ''skater''
Abaoe un dek vloaz bennak e weler e vez bepred gwisket ar skaterien gant t-shirtoù ledan ha bragoù ken ledan all. An doare “baggy” d’en em wiskañ eo. An dro-lavar "Big pants, small wheels" (bragoù bras, rodoù bihan) a gaver zoken e saozneg. Pouezus eo ivez ar botoù : tev int ha tev ivez o lasoù.

## Gerioù saoznek
Dre ma teu ar plankenn-ruilh eus ar Stadoù-Unanet ez eo stank ar gerioù saoznek a implijer evit komz diwar-benn ar plankennoù-ruilh.
Evit a sell ouzh ar fiñvoù (*trick*) e kaver : *varial kickflip* pe c’hoazh *boardslide*. Ar c'hrapennoù a vez anvet *half-pipe* pe *quarter-pipe*.

## Sport an arvar
Peurliesañ e vez gwelet ar skaterien evel tud a ra ur sport arvarus. Heñvel eo ar skateboard ouzh an holl sportoù riklañ evel BMX, X-board, streetboard, longskate, surf, skimboard, windsurf, kitesurf ha snowboard.

## Pro Skaterien vrudet

* Alan "Ollie" Gelfand (ijinet an *[[ollie]]* gantañ )
* Ali Boulala 
* Andrew Reynolds (krouer Altamont Apparel ha manager skipailh Baker skateboards)
* Arto Saari
* Pierre Caradec
* Bam Margera 
* Bastien Salabanzi
* Bob Burnquist 
* Bucky Lasek 
* Chad Muska 
* Chris Haslam
* Colin McKay
* Daewon Song
* Danny Way (krouer ar merk Plan B, tapet gantañ rekord al lamm hirañ hag uhelañ war ur grapenn) 
* Dustin Dollin 
* Eric Koston
* Geoff Rowley (ijinet ar fiñv *Rowley Darkslide* gantañ)
* Jamie Thomas (krouer Zero Skateboards)
* Jason Lee
* Jay Adams 
* Jim Greco 
* Joey Brezinsky
* Kareem Campbell
* Kenny Anderson
* Mark Appleyard
* Mark Gonzales
* Mike Vallely
* Nyjah Huston
* Natas Kaupas (ijinet gantañ ar fiñvoù wallride ha natas spin)
* PJ Ladd
* Paul Rodriguez
* Rodney Mullen (gantañ un ugent fiñv bennak, *[[kickflip]]* en o zouez)
* Rune Glifberg
* Ryan Sheckler
* Soy Panday 
* Stacy Peralta 
* Stevie Williams (krouer ar merk DGK)
* Sierra Fellers
* Tom Penny
* Tony Alva 
* Tony Hawk (ar skater brudetañ, an hini kentañ a reas ar fiñv 900°, krouer Birdhouse ha kevranneg ar merk Hawk

## Tud deus ar vro

* Bruno Hamm
* Basile Danet (Krouet en doa Fiskal Paradiyz e Plañvour)
* Geoffroy Leblanc
* Dany Hamard
* Klez Brandar (Krouet en doa Loukoum Skateboards e Praha)
* David Salaün
* Damien Le Marer
* François Rolland

## Liammoù diavaez
*https://www.ouest-france.fr/bretagne/lorient-56100/ploemeur-ils-s-eclatent-dans-leur-skate-park-prive-6906352
*https://actu.fr/bretagne/vannes_56260/bretagne-ces-quadras-font-du-skate-et-en-parlent-sur-un-groupe-facebook-dedie_39741664.html 
*https://francais.radio.cz/le-skateboard-en-republique-tcheque-une-pratique-toujours-en-plein-essor-8690210
*https://www.ouest-france.fr/bretagne/lorient-56100/francois-rolland-le-skateur-l-assaut-de-lorient-6332608