Joseph Sheridan Le Fanu

**Joseph Thomas Sheridan Le Fanu** (distaget  e saozneg), bet ganet e Dulenn d'ar  ha marvet eno d'ar , a oa ur romantour iwerzhonat a skrive istorioù spont gotek, kevrinus hag euzhus.

Ur mestr war an istorioù tasmantoù e oa en e amzer ; drezañ pergen e voe diorroet an doare er mare viktorian, eus deroù ar bloavezhioù 1830 betek diwezh ar bloavezhioù 1890.
Brudet-bras eo e oberennoù *Uncle Silas* (ur c'hevrin), *Camilla* (ur sunerez-gwad lesbian) ha *The House by the Churchyard* (ur romant istorel).

## Buhez
E Dulenn, e karter Chapelizod e voe ganet en ur familh a-orin hugunot, iwerzhonat ha saoz, mab da Emma Lucretia Dobbin, a skrivas buhez ar mezeg Charles Orpen (1791-1856) ha Thomas Philip Le Fanu, dean en Iliz Iwerzhon. Un dramaourez e oa e vamm-gozh Alicia Sheridan Le Fanu (1753–1817) ; un dramaour ivez e oa e eontr-kozh Richard Brinsley Sheridan
(1751–1816). Ur c'hoar henañ a oa, Catherine Frances, hag ur breur a voe ganet en e c'houde, William Richard.
Bloaz goude e c'hanedigezh, e 1815, tud J. T. Sheridan Le Fanu a zilojas da Báirc an Fhionnuisce (Phoenix Park), e Dulenn bepred, ma voe anvet an dean da aluzener al lec'h.
E 1826, pa oa Joseph 12 vloaz, e tilojas an tiegezh da Abington e Kontelezh Luimneach da heul an tad. Daoust dezhañ kaout ur c'helenner prevez, J. T. a implijas levraoueg e dad evel emzeskad. Tri bloaz goude, oadet 15 vloaz, e voulc'has skrivañ barzhoniezh, a ziskoueze d'e vamm, d'e c'hoar ha d'e vreur hogen nepred d'e dad.

Ur barrez katolik e oa Abington, ma ne oa nemet un daouzek bennak a brotestanted e-tal c'hwec'h mil a gatoliked ; pa redias ar gouarnamant an holl gatoliked da baeañ un deog evit Iliz Iwerzhon e voe boulc'het *Cogadh na nDeachúna*, Brezel an Deog (1830-36). E 1832 ez erruas an trubuilhoù en Abington, hag e 1833 e tistroas ar re Le Fanu da Zulenn, ma voe gopret Thomas gant ar gouarnamant — betek 1834 hepken, abalamour da Vrezel an Deog. Dav e voe d'an tiegezh Le Fanu bevañ-bevaik betek ma voe gopret Thomas en-dro gant ar gouarnamant e 1838. Pa varvas an tieg e 1845 e rankas ar familh gwezhañ e levraoueg evit paeañ an dleoù.

Daoust d'an enkadennoù-se e teuas Joseph a-benn da chom gant e studi war ar gwir e Trinity College ; testeniekaet evel alvokad e voe e 1839, oadet 25 bloaz, hogen biskoazh ne vreutaas, pa gavas gwelloc'h mont da gazetenner. E 1838 c'hoazh en doa boulc'het skrivañ istorioù evit *Dublin University Magazine*, ma voe embannet e istor kentañ : *The Ghost and the Bone-Setter* ; adalek 1840 e voe perc'henn war meur a gazetenn, *Dublin Evening Mail* en o zouez.

D'an  e timezas gant Susanna Bennett, merc'h d'un alvokad brudet e Dulenn. E 1845 e voe ganet o bugel kentañ, Eleanor, heuliet gant Emma e 1846, Thomas e 1847 ha George e 1854.

E 1847 e savas Sheridan Le Fanu enep ar gouarnamant da-geñver *An Gorta Mór*, Naonegezh Vras Iwerzhon (1845-49).
E miz Ebrel 1858 e varvas gwreg ar skrivagner, a baouezas da skrivañ betek marv e vamm e 1861.

E 1861 end-eeun e voe Sheridan Le Fanu pennskridaozer ha perc'henn *Dublin University Magazine*, ma embanne e skridoù kent o azasaat evit marc'had Bro-Saoz ; *The House by the Churchyard* (1863) ha *Wylder's Hand* (1864) a voe embannet en doare-se. Diwar goulenn e embanner e London e rankas skrivañ a-zivout dodennoù saoz ar mare, ar pezh a zeuas a-benn d'ober gant ar romant *Uncle Silas* (1864). Distreiñ da Iwerzhon a reas avat en e istorioù diwezhañ.

E Dublin e varvas gant ul lamm-kalon en e 58 bloaz.

## Oberennoù

;1838
* *The Ghost and the Bone-Setter*, un istor farsus.
* *The Fortunes of Sir Robert Ardagh*, ul luziadell c'hotek hag a c'hoarvez en ur c'hastell en Iwerzhon.
* *The Last Heir of Castle Connor*, diwar-benn diskar ar brientinion gatolik ha sav ar re brotestant.
* *The Drunkard's Dream*, ur sell war an Ifern.
* *Passage in the Secret History of an Irish Countess*, kentañ stumm *Uncle Silas*.
;1839
* *Strange Event in the Life of Schalken the Painter*, un istor awenet gant ar ganaouenn hengounel *The Daemon Lover* () hag oberennoù al livour izelvroat Godfried Schalcken (1643-1706)
* *A Chapter in the History of a Tyrone Family*, kentañ stumm *The Wyvern Mystery*.
;1843
* *Spalatro: From the Notes of Fra Giacomo*, embannet disin e *Dublin University Magazine* hag anzavet diwar dorn Le Fanu e 1980 gant W. J. McCormack ; istor gotek un c'helanoriad hag a c'hoarvez en Italia.
;1845
* *The Cock and Anchor: a Chronicle of Old Dublin City*, romant istorel, a voe kempennet hag adembannet dindan an talbenn *Morley Court*.
;1847
* *The Fortunes of Colonel Torlogh O'Brien — A Tale of the Wars of King James*, romant istorel.
;1863
* *The House by the Churchyard*, ar romant istorel diwezhañ hag an hini diwezhañ a c'hoarvez en Iwerzhon .
;1864
* *Uncle Silas – A Tale of Bartram-Haugh*, un oberenn glasel el lennegezh c'hotek, azasaet evit Bro-Saoz diwar *Passage in the Secret History of an Irish Countess*.
* *Wylder's Hand*
;1865
* *Guy Deverell* 
;1866
* *All in the Dark* 
;1867
* *The Tenants of Malory* 
;1868
* *The Evil Guest* 
* *A Lost Name – Bishop Burnett's History of is Own Time*, un doare all eus *The Evil Guest* .
* *Haunted Lives* 
;1869
* *The Wyvern Mystery*
;1871
* *Checkmate*
* *The Rose and the Key*, un oberenn glasel el lennegezh c'hotek, ma teskrivas euzh ur bredospital prevez .
* *Chronicles of Golden Friars*, tri istor berr a c'hoarvez e Golden Friars, ur gêriadenn faltaziek e Bro-Saoz .
;1872
* *In a Glass Darkly*, un dastumad pemp istor berr
* *Willing to Die*
;1873
* *Morley Court*, eil doare *The Cock and Anchor*.
;1880 (dalif)
* *The Purcell Papers*, dastumad an daouzek istor berr kentañ skrivet gant Sheridan Le Fanu etre 1838 ha 1840 .

## Notennoù