Levr Oberoù Arzhur

**Levr Oberoù Arzhur** a zo un dornskrid latin e gwerzennoù, kollet an darn vuiañ anezhañ. Meneget e voe gant Pêr ar Baod, istorour Breizh, e-touez mammennoù e labourioù.  Reiñ a rae d'al levr implijet gantañ an titl "*Livre des Faicts d'Arthur le Preux ou autrement dit le Grand*". Adkavet e voe an arroudennoù gant Arthur de la Borderie e diwezh an  hep m'en doe anavezet anezhañ ha treuzskrivet e voe gant Gwenael an Dug na c'hellas ket ober ur studiadenn glok eus tammoù ar varzhoneg saveteet gant Pêr ar Baod.

## Kest mammennoù brezhon ''Historia Regum Brittaniae''
Pa lakaas da c'houzout mammennoù *Cronicques et ystoires de Bretons* (*[[Kronikennoù hag istorioù ar Vrezhoned]]*) e venegas Pêr ar Baod un oberenn latin anvet "*Livre des Faicts d'Arthur*" gantañ.
Lakaet eo bet gant Arthur de la Borderie ar gaoz war un dornskrid miret gant Dielldi an Il-ha-Gwilen a c'hellfe bezan buhezskrid latin Sant Gouenou hag un *Historia brittanica* meneget enni. Kinniget e voe an destenn gollet-se evel gwir titl *librum vestustissimum* a lakaas Jafrez Menoe da vammenn *Historia Regum Brittaniae*. Er memes tro e kinnigas Arthur de la Borderie e c'hellfe ar varzhoneg da-heul ar *Vita* bezañ bet ur vammenn all.
Prenet e voe an dornskridoù gant Arthur de la Borderie e-unan ha fiziet e voent e Dielldi an Il-ha-Gwilen.
An arbennigourien c'hall war Danvez Breizh Gaston Paris hag Edmond Faral ne oant ket evit krediñ e voe levezonet Chrétien de Troyes pe vMarie de France, ar skrivagnerien gentañ o plediñ gant Danvez Breizh, gant skrivagnerien Breizh.

## Adkavadenn an dornskrid latin meneget gant Pêr ar Baod
E 1972, da-geñver Kendalc'h Kevredigezh etrebroadel an Arzhurianed, e Naoned, e lakaas Léon Fleuriot, Gwenael an Dug ha Claude Stercks da c'houzout e oa bet adkavet testenn *Vita Goeznouei* ha meneget un *Historia brittanica* enni, gant lodennoù eus *Levr Oberoù Arzhur* da heul war ar memes dornskrid. Tammoù eus ur varzhoneg hiroc'h e oant, ma oa kaoz eus Arzhur enno ha n'ouzer ket peseurt titl a oa gant an oberenn. Hervez André-Yves Bourgès e seblante an dornskrid a-bezh bezañ ur seurt karned notenniñ implijet gant Pêr ar Baod evit dastum ar pezh a soñje lakaat e-barzh e levrioù. N'eo ket posubl gouzout piv en doa graet al labour eilañ-se. 
Treuzskrivet e voe ar 173 c'hwerc'htroadeg gant Gwenael an Dug, met n'hellas ket o studiañ da-geñver adegadurioù pep elfenn istorel pe vojennel. Displegañ a reas e soñj, koulz ha hini Léon Fleuriot, e c'hellfe bezañ elfennoù savet un nebeud bloavezioù a-raok ar *Vita Goueznouii* hag e komprenent o-daou an deiziad skrivet enni evel ar bloaz 1019.

## Savboentoù kontrol da re Léon Fleuriot ha Gwenael an Dug
Goude marv Léon Fleuriot (1987) e talc'has Bernard Tanguy da studiañ al lodennoù ma oa kaoz eus envroadeg ar Vrezhoned, peogwir e wele un nebeud lec'hanvioù dianav da ziskuliañ enno. Adkavañ a reas *Portus Calvosus*, ur *Porz Moelleuc* kozh e kornôg Plougerne, war-dro Aod ar Reun. Met gwelet a reas ivez anv kozh an Aber Benead, *Bazlananda*. D'e soñj e oa ar furm-se nevesoc'h eget ar bloavezhioù 1000 ha diouzh-se en doa disfiz diouzh soñjoù Gwenael an Dug ha Léon Fleuriot.
Pa varvas Gwenael an Dug e klaskas André-Yves Bourgès dougen enor dezhañ hag echuiñ al labour en doa boulc'het en ur zegas ur mell studiadenn.

## Levrlennadur
* Léon Fleuriot, *Les origines de la Bretagne*, Payot, 1980, p. 278-279.
*  Léon Fleuriot, "Sur quatre textes bretons en latin : le «Liber vetustissimus» de Geoffroy de Monmouth et le séjour de Taliesin en Bretagne". E-barzh *Études Celtiques*, levrenn 18, 1981. p. p. 197-213.
* Bernard Tanguy, *Quelques réflexions sur la géographie de l’émigration bretonne en Léon, d’après le « Livre des faits d’Arthur » et la « Legenda sancti Goeznovei*. E-barzh *Bulletin de la société archéologique du Finistère*, Tome CXXVII, 1998, p. 237-240.
* André-Yves Bourgès, ''La cour ducale de Bretagne et la légende arthurienne au bas Moyen Âge : Prolégomènes à une édition critique des fragments du Livre des faits d'Arthur''. E-barzh Gildas Buron, Herve Bihan & Bernard Merdrignac (renerezh), *A travers les îles celtiques. Mélanges à la mémoire de Gwenaël Le Duc*, *Britannia monastica*, niv. 122008 , p. 79-119.
* Anna Donnard, ''La Chronique de Saint Brieuc, le Livre des faits d’Arthur et le Librum Vetustissimum de Geoffroi de Monmouth''. Aktaoù 22vet Kendalc'h ar Gevredigezh etrebroadel an Arzhurianed , Roazhon, 2008. Brassellet d'an 28 a viz Ebrel 2024.

## Notennoù ha daveennoù