Lantanid

**Lantanid** a reer, diouzh erbedadenn an *International Union of Pure an Applied Chemistry (IUPAC)* eus pep hini eus ar pemzek elfenn gimiek eo o niver atomek etre 57 ha 71 e taolenn drovezhiek an elfennoù, da lavaret eo etre 57La ha 71Lu.

## Gerdarzh
Eus anv al *lantanom* e teu hini ar rummad. Gant ar c'himiour svedat Carl Gustav Mosander (1797-1858) e voe goveliet an anv latin arnevez *lanthanum* e 1839 diwar an henc'hresianeg λανθανειν *lantanein*,"bezañ diverzhet", abalamour d'an diaes ma oa bet hiniennekaat al lantanom a-douez ar c'heriom oksidet.
E 1841 e tremenas ar ger e saozneg, ha gallekaet e voe e 1846 (*lanthane*) kent bezañ brezhonekaet e "lantanom".
E 1925 e voe dibabet anv ar rummad gant ar maenoniour suis Victor Moritz Goldschmidt (1888-1947).

## Perzhioù
### Fizikel
*Metaloù lufrus liv an arc'hant dezho eo al lantanidoù. Govelius int, da lavaret eo e c'haller o fladañ a-daolioù mailh. Orjalennus int ivez : tu zo d'o astenn hep na dorrfent.
*Kaletoc'h-kaletañ eo al lantanidoù a-feur ma kresk o niver atomek.
*Uhel eo ar gwrezverkoù ma c'haller o zeuziñ, hag o lakaat da virviñ war-lerc'h.
*Gwarellek eo al lantanidoù.
### Kimiek
*Dilufrañ a ra al lantanidoù en aer en abeg d'an oksidadur, hag e 150°C pe war-dro e peg an tan enno. 
*An holl anezho a zazgwered gant an dour, gorrek gant dour yen ha prim gant dour zomm.
*An holl anezho a zazgwered gant an halogenoù.
### Taolenn ar perzhioù

:*Notenn * :* etre an diazez [ Xe ] hag ar gwiskad diavaez 6s2 ; da skouer, [Xe] 4f145d1 6s2 eo aozadur elektronek an lantanid diwezhañ, al lutesiom.

## Kenderc'hadur
Er c'hailhoù *bastnasit*, *monazit* ha *loparit* e kaver lantanidoù, kevret gant skandiom hag itriom. *[[Douar rouez|Douaroù rouez]]* a reer eus ar seitek elfenn-se.

## Arver

*Evit gouzout hiroc'h, gwelit ar pennad* Douar rouez.
## Notennoù


## Daveennoù
* ''American Chemical Society''  Liamm oberiant 25 DU 12
* AN NOALLEG Yann-Baol, *Geriadur ar Gimiezh*, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
* AN NOALLEG Yann-Baol, *Geriadur ar Fizik*, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
* *Annales de chimie et de physique*, Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''  Liamm oberiant 26 HER 12
* *Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)* ''Pure an Applied Chemistry''  Liamm oberiant 26 HER 12
* *Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements* ''National Institute of Standards and Technology''  Liamm oberiant 18 HER 12
* ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''  Liamm oberiant 26 HER 12
* CONSIDINE Glenn D., *Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry*, Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 
* DEPOVERE Paul, *La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers*, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 
* EMSLEY John, *Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements*, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 
* *Geriadur brezhoneg* An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
* ÉTIENNE Guy, *Geriadur ar Stlenneg*, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
* HOLDEN Norman, *History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers*, New York, 2001 ''Brookhaven National Laboratory''  Liamm oberiant 26 HER 12
* ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''  Liamm oberiant 26 HER 12
* ''Jefferson Lab''  Liamm oberiant 22 KZU 2012
* ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''  Liamm oberiant 25 DU 2012
* ''Les propriétés chimiques''  Liamm oberiant 07 GEN 13
* LIDE David R., *CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition*, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 
* ''Royal Society of Chemistry''  Liamm oberiant 03 KZU 2012
* STWERTKA Albert, *A Guide to the Elements*, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 
* ''Webelements''  Liamm oberiant 26 HER 2012