Yezhadur an esperanteg

## Ar reolennoù

### '''Reolenn 1'''

**N'eus ket 'met ur ger-mell strizh 'la**'. 
   Digemm eo ar ger-mell strizh 'la'   la libro = al levr
              la libroj = al levrioù
   N'eus ger-mell amstrizh ebet en esperanteg libro = ul levr
              libroj = levrioù

   "La" a zo evit "al, an, ar".
   N'eus ket eus "ul, un, ur" en esperanteg.

### '''Reolenn 2'''

**Echuiñ a ra an holl anvioù-kadarn gant -o** d.s. : patro (tad)
  El liester ec'h ouzhpenner al lostger **-j**  : patroj (tadoù)
  Al lostger **-n** a stager ouzh ar renadennoù eeun : patron, patrojn

### '''Reolenn 3'''

**Echuiñ a ra an holl anvioù-gwan gant -a** d.s.: bona (mat)
  Klotañ a ra an anvioù-gwan gant an anv-kadarn a-fet *niver* hag a-fet *tro*.
d. s. : bona patro, bonaj patroj, bonan patron, bonajn patrojn.

### '''Reolenn 4'''

**Digemm eo an niveroù pegementiñ**.
  
0 nul 1 unu 2 du 3 tri 4 kvar 5 kvin 6 ses 7 sep 8 ok 9 naŭ 10 dek 100 cent 1000 mil

   Evit kontañ : dek du : 12 (dek + du), 
   met dudek : 20 (du + dek) dudek tri : 23 (du + dek + tri)
   dumil tricent kvardek kvin : 2345

  Gallout a reer sevel anvioù-kadarn diwarno d.s. : nulo, unuo (unanenn), duo (douad), trio (triad)
  Gallout a reer sevel anvioù-gwan diwarno  d.s. : tria (trede), sesa (c'hwec'hvet)

  Gant al lostger **-on-** e saver kevrennoù.  duono (un hanter)
  Gant al lostger **-op-** e saver anvioù-stroll duopo (koublad), duope (daou-ha-daou)
  Gant al lostger **-obl-** e saver lieskementoù  duobla (doubl, daougement)
  Gant an araogenn **po** e saver dasparzherioù  po kvin (pep a 5)

### '''Reolenn 5'''

**Ar raganvioù-gour a zo anezho** : 
 
 **mi** (me) 
 **vi** (te ha c'hwi)
 **li** (eñ)
 **si** (hi)
 **gi** ("eñ", "hi", evit al loened n'ouezer o reizh pe evit an traoù)
 **si** (an unan) 
 **ni** (ni)
 **ili** ("int") 
 **oni** (dibersonel)
 
 Gallout a reer sevel anvioù-gwan diwarno : 'mia', 'via', 'lia'...
 'e', 'he', 'o', a vez lavaret 'sia(j)' pa reont dave d'ar rener.

### '''Reolenn 6'''

**Reizh eo ar verboù**.
   
   Ne gemmont nag a-fet gour, nag a-fet niver.
   Ne gemmont ket 'met evit an amzerioù.
 
 - al lostger **-i** a zo evit an anv-verb    d.s. : fari (ober)
 - al lostger **-as** a zo evit an amzer-vremañ  d.s. : mi faras, ili faras (me a ra, int a ra)
 - al lostger **-is** a zo evit an amzer-dremenet  d.s. : mi promenis (me a bourmene)
 - al lostger **-os** a zo evit an amzer-da-zont  d.s. : li vidos (eñ a welo)

 - al lostger **-us** a zo evit an doare-divizout  d.s. : si farus (hi a rafe/raje)
 - al lostger **-u** a zo evit an doare-gourc'hemenn d.s. : Kantu! (Kan !)

 anvioù-gwan-verb gra : 
   far**-ant-**a : oc'h ober (er mare-mañ)
   far**-int-**a : oc'h ober (en amzer dremenet)
   far**-ont-**a : oc'h ober (en amzer da zont)

 anvioù-gwan-verb gouzañv : 
   far**-at-**a : graet (er mare-mañ)
   far**-it-**a : graet (en amzer dremenet)
   far**-ot-**a : graet (en amzer da zont)
 N'eus ket 'met ur verb-skoazell 'esti' (bezañ) : 
   d.s. : mi estas faranta. (emaon oc'h ober)

### '''Reolenn 7'''
**Al lostger -e a zo d'an adverboù deveret**  d.s. : rapide (buan)

Digemm, nemet pa vezont implijet e-giz renadenn lec'h ha pa vez un dilec'hiadur pe un durc'hadur. Kemer a reont neuze « n » akuzativ an dilec'hiañ. d.s. : *kuirejen* amañ-dindan. (sellet ouzh ar Reolenn 13)

*Derez uheloc'h : li kuras pli rapide ol... : redek a ra buanoc'h eget...
*Derez uhel : li kuras plej rapide kuirejen : redek a ra ar buanañ (ar gwellañ) d'ar gegin.

N'o deus an adverboù nann-deveret lostger -e ebet. Sellet ouzh Adverboù ispisial an esperanteg

### '''Reolenn 8'''

**Goude an holl araogennoù e teu an [[nominativ]]**.

### '''Reolenn 9'''

**Distaget e vez ar gerioù e-giz ma vezont skrivet ha skrivet e vezont e-giz ma vezont distaget**.

### '''Reolenn 10'''

**Skeiñ a ra an taol-mouezh war an eil silabenn ziwezhañ atav**.
   d.s. : la'BO'ri ( labourat ), famil'I'o ( familh... )

### '''Reolenn 11'''

**Savet e vez ar gerioù kevrennek dre lakaat gerioù kichen-ha-kichen en ur lakaat ar bennrann diazez en dibenn.**
   d.s. : Birdokanto (Kan labous)

### '''Reolenn 12'''

**Eztaolet e vez ar stumm nac'h gant ur ger hepken.**
   'mi neniam fumas'. (Ne vutunan morse)
   ('mi neniam ne fumas' a vefe : butuniñ a ran atav)

### '''Reolenn 13'''

**Graet e vez gant al lostger **-n** evit merkañ an [[akuzativ]]**.
 d.s. : La kato rigardas la muson (Ar c'hazh a sell ouzh al logodenn)
   La muson rigardas la kato (Ouzh al logodenn e sell ar c'hazh)
           
   La kato saltas sur la tablon. (Ar c'hazh a lamm war an daol)
   
   Kie**n** vi iras ? :  (Da belec'h emaoc'h o vont ?)
   Esti antaue - esti supre... (Bezañ dirak - bezañ en nec'h)
   Iri antaue**n** - iri supre**n**... (Mont dirak - mont d'an nec'h)

### '''Reolenn 14'''

**N'o deus an araogennoù nemet ur ster**.
   
   N'eus ket 'met an araogenn hollek 'je' a gement hag he dije ur ster kemmus :
   d.s. : Mi parolas pri vi (Komz a ran diwar ho penn)
   d.s. : Je kioma horo ? (Da bet eur ?)
     Kredi je io  (Krediñ en un dra bennak)

### '''Reolenn 15'''
 
**Adkemeret e vez ar gerioù etrebroadel en esperantek evel m'emaint goude betzañ bet azasaet o reizhskrivadur**.

  d.s. : teatro (c'hoariva/teatr), lifto (pignerez), radaro (radar), ...

### '''Reolenn 16'''

**An anvioù-kadarn hep akuztiv hag ar ger-mell strizh a c'hell koll o vogalenn ziwezhañ, ha neuze e vez lakaet ur skrap en o flas**.

## Tabel-vortoj
An termen **Tabel-vortoj** a sinifi *"gerioù an daolenn"*, n'en deus kevatal mat ebet e brezhoneg. Bezañ ez eus anezho 45 ger-benveg a oa bet kinniget unan-hag-unan e lodenn "geriadur" ar Fundamento (ha n'eo ket e stumm un daolenn evel amañ-dindan daoust m'int bet savet er stumm-se hep mar ebet).

;Evezhiadennoù
# An doare da sevel gerioù gant rakgerioù ha lostgerioù tro-dro d'ur meni gwrizienn "i" a dalv e diabarzh an daolenn-mañ hepken, ha n'eo ket da vezañ implijet e lec'h all. Koulskoude e weler implijoù amañ hag ahont e-giz "alies" (ger perc'hennañ : da unan all) 
# Ar gerioù "-ia" a zo anvioù-gwan, ar re "-iu" a zo raganvioù/anvioù-gwan hag ar re "-io" a zo raganvioù. Kemer a reont merk an akuzativ hag evit an daou seurt kentañ hepken, merk al liester, pa vez ezhomm.
# Ar re "-ies" a zo raganvioù gour perc'hennañ digemm.
# Ar gerioù all a zo adverboù en esperanteg, hag evel an holl adverboù e vezont digemm, daoust ma c'hell an adverboù lec'h en "-ie" merkañ ent-reizh un dilec'hiadur pe un durc'hadur en "-ien" pa vez ezhomm.
 
## Gwelet ivez
* Lizherenneg an esperanteg
* Displegadurioù an esperanteg
* Geriaoueg an esperanteg
* Emdroadurioù an esperanteg

## Liammoù diavaez
*  ''Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko'' (Dornlevr Klok Yezhadur an Esperanteg