open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jacques

**Jacques** zo un anv-bihan gallek, o tonet eus an anv hebreek Jakob, ha diwarnañ e teu an anv-bihan brezhonek Jakez. 

## Berranvioù
Kalzik a verranvioù zo d'an anv-bihan-mañ:
**Jacot*, *Jacquot*, 
**Jacquou*, a gaver ivez e brezhoneg evel Jakou
**Jachet*, 
*Jacquet, a zo un anv-tiegezh gallek ivez
*Jacky ha Jackie a zo ivez ur berranv kenkoulz gwregel ha gourel er broioù saoznek. Gwregel eo Jackie ha gourel Jacky er broioù gallek. Roet eo bet da Jacqueline Kennedy er SUA ha da Jackie Sardou e Bro-C'hall.

## Stumm gwregel
* *Jacqueline*, an anv ofisiel, a anavezer ivez dindan ar stumm Jakelina e brezhoneg
* *Jacotte*, a denn un tamm d'an anv brezhoneg Jaketa 
* Jackie e gallek, diwar ar saoznek

## Stummoù kevrennek
An hini brudetañ eo Jean-Jacques, *Yann-Jakez* e brezhoneg. Kavout a reer ivez Louis-Jacques, Jacques-André, Hervé-Jacques, Jacques-Yves, Jacques-Henri hag all.

## Yezhoù all
*Giacomo, en italianeg
*Jaime, e spagnoleg
*Jakez, e brezhoneg
*Jakob, en alamaneg ha yezhoù all,
*James, e saozneg
*Jaume, e katalaneg.

## Tud vrudet
###### 
* Jacques Brel (1929-1978), kaner
###### 

* Jacques Collebaut (marvet e 1559), sonaozer
* Jacques Cassard (1679-1740), kourser
* Jacques Cambry (1749-1807), skrivagner brezhoneg ha galleg
* Jacques de Thézac (1862-1936), moraer ha tudoniour
* Jacques Vaché (1895-1919), skrivagner
* Jacques Demy (1931-1990), filmaozer
* Jacques Briard (1933-2002), istorour ha hendraour
* Jacques Botherel (g. e 1946), marc'hhouarner
* Jacques Pellen (1957-2020), gitarour ha sonaozer 
###### 

* Jacques Offenbach (1819-1880), sonaozour
* Jacques Doriot (1898-1945), politikour komunour ha kenlabourer
* Jacques Prévert (1900-1977), barzh ha senarioour
* Jacques Tati (1907-1982), filmaozer
* Jacques Massu (1908-2002), jeneral
* Jacques Chirac (1932-2019), prezidant ar Republik
* Jacques Tardi (g. e 1946), aozer bannoù-treset
###### 
* Jacques Villeneuve (g. e 1971), blenier kirri
###### 
* Jacques Chessex (1934-2009), skrivagner ha livour
 
## Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh gallek eo *Jacques* ivez, evel kalz a anvioù-bihan.

Anaout a reer ivez an adstumm *Jacq*, evel en anv ar rezistant Fernand Jacq (1908-1941) hag ar skrivagner brezhonek Yann-Fañch Jacq.

## Lec'hioù
Meur a lec'h zo anvet Saint-Jacques e galleg. Hag ivez :
* Jacque : kumun c'hall e departamant an Hautes-Pyrénées

## Sevenadur

**[[Frère Jacques]]*, kanaouenn
* Les Frères Jacques, pevarad kanerien
* *[[Jacquot de Nantes]]*, film gant Agnès Varda

## Ger brezhonek
Ar ger jak a deu eus an anv gallek *Jacques*.
101

854 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0101 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) adalek ar 25 Genver  98 (>09.08.117)  
* Koñsuled : Imp. Traianus IIII & Q(uintus) Articuleius Paetus
* Krog ar brezel enep an Daked.

### Afrika

### Reter-Nesañ

### Azia
## Arzoù, Skridoù, ha Skiantoù

* Martial : 12vet levr "*Epigrammes*". 

## Relijionoù

* Pab : Sant Klemañs, 88-97 pe 101 ?; Sant Evarist, 99-107 ?

## Ganedigezhioù 101

* Herodes Atticus, mab Tiberius Claudius Atticus Herodes ha Vibullia Alcia Agrippina, e Marathon

## Marvioù 101

* Yann an Avielour, eskop Ephez

__NOTOC__
102

855 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0102 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117) 
* Koñsuled : Lucius Iulius Ursus Servianus II & Lucius Licinus Maximus II

### Afrika
### Reter-nesañ======Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Relijionoù

* Pab : Sant Evarist (99 - 107 ?)

## Ganedigezhioù 102

## Marvioù 102

## Levrioù talvoudus
__NOTOC__
104

857 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0104 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117) 
* Koñsuled : Sextius Attius Suburanus Aemilianus II & Marcus Asinius Marcellus.

* Hadrien, tribun ar werin. 

* Plinius *ar Yaoukañ* : augur 

* Devet eo palez Neron (*Domus Aurea*) e Roma 

### Afrika

### Reter-nesañ

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Ganedigezhioù 104

## Marvioù 104

* Martial, e Bibilis 

## Levrioù talvoudus

__NOTOC__
Shrek

**Shrek** a zo ur film skeudennoù kevanaoz sevenet gant Andrew Adamson ha Vicky Jenson e 2001. Reizhet eo bet diouzh ur gaoz korriganez gant William Steig. Ur film eus ar studioù DreamWorks eo. Ober a reas berzh bras pa dont a reas er-maez.

An anv Shrek a zeu eus ar ger yidicheg "שרעק" ha talvout a ra "aon" pe "spont". En alamaneg e talv "Schreck" "efreizh" ("schrecklich" a dalv "spontus"). Distagadur "Shrek" a lak da soñjal er son graet gant un den o stufat un dra bennak gwer, heugus evel an haroz ha dreist-holl evel e zoare d'en em zelc'her.

## Synopsis
Shrek a zo ur roñfl arwer, kinek ha malisius. Emañ o chom en ul lagenn sañset ul lec'h sioul. Met erruout a ra krouadurezed hegasus ha Shrek a c'ha da gastel an aotroù Lord Farquaad hag en doa sañset argaset anezho eus e rouantelezh. Fellout a ra d'an aotroù dimezhiñ gant ar briñsez Fiona hag a zo bac'het gant an aerouantez euzhus.

## Tudennoù

**Shrek** : pennc'hoarier kentañ ar film. Ur roñfl lous-kenañ, grignous, en e unan eo. Fellout a ra dezhañ difenn e lagenn. Met en em gavout a raio gant tud dic'hortoz evel un azen o komz, ur briñsez hag all.

**Priñsez Fiona** : ar briñsez Fiona a ziskouez bezañ sioul, dous ha kizidig, met e gwirionez eo ur charlezenn a-wechoù rok. Reizhet eo war ar gourenerezh.

**an Azen** : seblantout a ra trist met e gwirionez eo ur glakenn farsus ha... dreist-holl pegus ! Ur mignon fidel eo, met aonik-kenañ eo.

**Farquaad** : otus eo an den bihan-se. Klask a ra ur wreg fidel ha dibab a ra ar Briñsez Fiona.

## Fichenn deknikel
* Titl : *Shrek*
* Seveniñ : Andrew Adamson ha Vicky Jenson
* Senario : William Steig, Ted Elliott, Terry Rossio, Joe Stillman, Roger S.H. Schulman
* Produiñ : Jeffrey Katzenberg
* Deiziad dont er-maez : 12 Mae 2001
* Film amerikan
* Furmad : niverel, 35 mm, 1:66.1 (livioù, son Dolby niverel)
* Rumm : film bevaat
* Danvez : kaoz korriganez
* Pad : 90 munut
* Sonerezh : Harry Gregson-Williams ha John Powell (ouzhpenn : Martin Tillman ha Gavin Greenaway)
* Evit an holl

## Mouezhioù

## Ar filmoù all
* *[[Shrek 2]]* (2004) gant Andrew Adamson, Kelly Asbury ha Conrad Vernon
* *[[Shrek the third]]* (2007)
* *[[Shrek 4]]* (2010)
* *[[Shrek 5]]* (2013)

## Liammoù diavez
* ''Shrek'' at IMDb
* DreamWorks SKG
* Shrek war cinefiche
* Lec'hienn ofisiel Shrek
* Shrek
* http://www.rotten-tomatoes|Shrek
* Shrek
* Lec'hienn DreamWorks SKG evit ar faned
* Lec'hienn William Steig diwar-benn al levr a orin
* Shrek Rendering Statistics
Victor Segalen

**Victor Segalen** (brezhonekaet da *Viktor Segalen* moarvat) (1878-1919) zo ur mezeg-mor skrivagner, barzh, arkeologour ha sinologour breizhat en deus degaset da soñj donded sevenadurioù ar Reter-Pellañ (Sina ha Japan) hag Okeania. Lakaet en deus war wel oberenn al livour Paul Gauguin ivez.

## Buhez
Ganet eo bet e Brest d'ar 14 a viz Genver 1878 er straed Massillon. E dad-kozh a oa mab bastard d'ur vatezh ganet e Plabenneg hag e oa Segalen hec'h anv-familh dezhi. Ur wech tapet e vachelouriezh e krogas gant studi ar vezegiezh-vor e Bourdel ken ez eas da zoktor e 1902. Lestrañ a reas da Bolinezia hag e tilestras e 1903 war enezenn Tuamotu hag en Inizi Markiz e-lec'h ma kavas roudoù Paul Gauguin, a oa marvet eno tri miz a-raok. Eno e kejas ouzh stuzegezhioù all, hini ar Vaoried peurvuiañ.
E 1905 e tistroas da Vrest hag e timezas. Kregiñ a reas gant studi ar sinaeg ha hini an arkeologiezh e Pariz (Skolaj Bro-C'hall ha Skol Yezhoù ar Reter).
Gant ar c'hont Auguste Gilbert de Voisins, ur beajour pinvidik, e savas un ergerzhadeg e kreiz Sina. Eus 1908 betek 1910 e reas furchadennoù hag e veajas betek Tibet. Kemer a reas perzh e kavadenn bez an impalaer Qin Shi Huang, unaner Sina e 220 KJK. Goude-se e tivizas chom e Beijing gant e wreg hag o mab ha mont da vezeg e kêr. Mont a reas da Vanchouria evit pareañ an dud tizhet gant ar vosenn. Adc'halvet e voe da Vro-C'hall e 1914 pa darzhas ar brezel-bed hag e servijas evel mezeg-lu ; e 1916 e voe adkaset da Sina gant an arme evit dastum ditouroù diwar-benn stad ar vro, a oa deuet da vezañ ur republik e 1911. E 1918 e tistroas da Vrest.
Klasket en doa sevel raktresoù beajoù nevez hag eñ klañv-diglañv pa varvas a-daol-trumm e 1919 : kavet e voe marv dindan ur wezenn e-kichen an Uhelgoad (Bro-Gerne - Penn-ar-Bed) ha chomet en e dorn ur skouerenn eus Hamlet William Shakespeare. 

## Oberennoù
Un hanter eus e oberennoù chomet e stad an dornskrid zo bet embannet pell goude e varv.

* *A Dreuz an Arvor*, 1899, deizlevr e galleg • Arroudoù en *[http://www.cahiersdeliroise.org/ Cahiers de l’Iroise]*, n°80, 1973, pp. 206-213
* *Les Immémoriaux*, 1907, romant • 2001, Librairie Générale Française, ISBN 978-2-253-16057-1
* *Stèles*, 1912, barzhonegoù dindan al lesanv *Max Anély* • 1973, Gallimard, ISBN 978-2-07-032070-7
* *Peintures*, 1916, barzhonegoù • 2012, General Press, ISBN 978-1-235-14128-7
* *Équipée*, 1929, barzhonegoù • 1983, Gallimard, ISBN 978-2-07-025369-2
* *Orphée-Roi*, 1921, pezh-c'hoari • 2010, Nabu Press, ISBN 978-1-178-24328-4
* *René Leys*, 1925, romant • 2000, Gallimard, ISBN 978-2-07-041182-5
* *La grande statuaire chinoise*, 1972 • 2010, Flammarion, ISBN 978-2-08-124506-8
* *Le Fils du Ciel*, 1975, romant • 1993, Flammarion, ISBN 978-2-08-070377-4
* *Oeuvres complètes*, 2 levrenn ; aozet ha kinniget gant Henry Bouillier, 1995, Robert Laffont, ISBN 978-2-221-06462-7 (levrenn 1), 978-2-221-06705-5 (levrenn 2)
* *Voyages au pays du réel* *: œuvres littéraires*, 1999, Éditions Complexe, ISBN 978-2-87027-575-7
Proviñs Reggio Emilia

**Proviñs Reggio Emilia**, pe **Provincia di Reggio nell'Emilia** en italianeg (*pruvîncia ed Rèš* er rannyezh *reggiano*, *pruvìncia ad Rés* er rannyezh *guastallese*), zo ur broviñs eus Italia, e rannvro Emilia-Romagna, ha 525.940 a dud o chom enni. Reggio nell'Emilia eo ar gêr-benn.
Egor

Ar ger **egor** a vez implijet evit en em reizhañ ouzh toleadoù goullo an hollved, e-maez aergelc'hioù ar c'horfoù-oabl.

__TOC__

## Termenadurioù an egor
### Harzoù an Douar
N'eus ket un harz rik etre aergelc'h an Douar hag an egor o vezañ ma tigresk an douester dre ma kresk an uhelder. Padal en doa divizet ar *Fédération aéronautique internationale* e vo linenn *Kármán* termenadur an harz etre an aerlestrsaverezh hag an astraerezh. Implijet e vez-se peogwir en doa jedet Theodore von Kármán e vefe ret d'ul lestr beajiñ buanoc'h eget an herr kelc'hdroel da genderc'h dougen gant an aergelc'h en uhelder-mañ.
### Koskoriad an Heol
E-barzh koskoriad an Heol e vez graet eus an egor egor etreplanedennel a zeu da egor etresteredel en heliopoz. E-maez hent Sant-Jakez e komzer eus egor etregalaksiel.

## Goulloder an egor

Er c'hontrol d'ar pezh a greder n'eo ket peurc'houllo an egor : dastrewet eo gant rannennoù e douester izel, dreist-holl plasma-hidrogen, skinad elektromagnetek, materi du ha gremm du. Gwask an egor etresteredel a zo 10 pPa (1×10-11 Pa). E-skoaz eo an aerwask e live ar mor 1013 hPa (≈ 1x105 Pa).

Permetiñ a ra ezvezañs a aer d'an egor da vezañ ul lec'h peurvat evit ar steredoniezh — dre skouez, gorre al Loar. Ar pellseller ''Hubble'' a c'hellas luc'hskeudenniñ gouloù o tont eus 13,7 miliard vloaz 'zo (tost mare ar Big Bang).

Un den hag a vefe "splujet" er goulloder ne darzhfe ket, ne skornfe ket da varv, ha ne varvfe ket en abeg d'e wad o virviñ, ent gwir. Mouget e vefe hemañ goude un nebeud munutennoù. An aer a guitafe e skevent end-eeun. An holl oksigen er gwad a c'houllofe er skevent evit klask keidañ an diri-gwask. Ar marv a zeufe pa errufe ar gwad disoksigenet en empenn.

## Satellitoù
Bez' ez eus meur a satellit o kelc'hdreiñ en-dro d'an Douar, en o zouez ar satellitoù-kehentiñ 35 786 km a-us da live ar mor er c'heheder. Alies e vez kredet ez eo an dud o kelc'hdreiñ e-maez park-hoalnerzh an Douar peogwir ez int o flodañ. Flodañ a rint peogwir ez int e kouezhadenn dieub. An hoalnerzh a genderc'h un nerzh kreizhoal hag a harz outo da ziflipañ en egor, enep dezhañ an nerzh kreiztec'h kenderc'het gant an herr linennek. Emledañ a ra hoalnerzh an Douar kalz pelloc'h ha mirout a ra al Loar war e gelc'hdro en ur pellder a 384 403 km.

Hervez teorienn an hoalnerzh e tosta hoalnerzh an holl gorfoù-oabl ouzh mann gant gwrizienn c'hin ar pellder.

## An derezioù eus an Douar davit an egor
Pleven (disheñvelout)

**Pleven** zo anv daou lec'h, unan e Breizh hag unan all e Bulgaria. 

## [[Bulgaria]]
* Pleven&mdash; ur gêr vras e Norzh Bulgaria, kêrbenn Proviñs Pleven;
** Seziz Pleven &mdash; un emgann pouezus e-pad ar Brezel Rusian ha Turk e 1877-78;
** Gwelva Pleven;
** Ar c'hezeg Pleven &mdash; ur ouenn kezeg;
** Skol-Veur-Medisinerezh Pleven.

## [[Breizh]]
*Pleven, ur gumun e Bro Sant-Brieg;
* René Pleven &mdash; ur politikour gall eus Breizh;
** Ar steuñv Pleven &mdash; ur steuñv kinniget gant René Pleven evit krouiñ ul lu european.
Pleven (Oblast)

: *Evit an heñvelstummoù, gwelit [[Pleven (disheñvelout)]]*

**Proviñs Pleven** pe **bPlevenska Oblast** (e bulgareg: *Плевенска Област*) a zo ur broviñs (*oblast*) e kreiz norzh Bulgaria, war vord ar Danav. Emañ e-kichen Romania ha proviñsoù bulgarian Vratsa, Veliko Tarnovo ha Lovech. He c'horread a zo 4,333.54 km² hag he foblañs a zo 310,449. Tennañ a ra he anv eus he c'hêr-benn Pleven.

## Gerioù
Ar gerioù-mañ a c'hell bezañ talvoudus:
* Плевенска област *Oblast Plevenska*
* Област Плевен *Oblast Pleven*
* Плевенски окръг *Plevenski okrag*, diamzeret
* Окръг Плевен *Okrag Pleven*, diamzeret

## Douaroniezh
Emañ ar broviñs e plaenenn an Danav. Treuziet eo gant ar stêrioù Iskar, Vit hag Osam (a kôrnog da reter). Ar flondrennoù a zo dispartet gant pladennoù mein-raz.

## Azrannoù melestradurel

Proviñs Pleven a zo rannet er c'humuniezhoù-mañ (община / *obshtina*) :
* **kumuniezh Belene**
**[[Belene]]**,
Byala voda,
Dekov,
Kulina voda,
Petokladentsi,
Tatari
* **kumuniezh Cherven bryag**
Breste,
Glava,
Gornik,
Deventsi,
**[[Koynare]]**,
Lepitsa,
Radomirtsi,
Rakita,
Reselets,
Ruptsi,
Suhache,
Telish,
**[[Cherven bryag]]**,
Chomakovtsi
* **kumuniezh Gulyantsi**
Brest,
Gigen,
Iskar,
**[[Gulyantsi]]**,
Dolni Vit,
Dabovan,
Zagrazhden,
Kreta,
Lenkovo,
Milkovitsa,
Somovit,
Shiyakovo
* **kumuniezh Dolni Dabnik**
Barkach,
Gorni Dabnik,
Gradina,
**[[Dolni Dabnik]]**,
Krushovitsa,
Petarnitsa,
Sadovets
* **kumuniezh Dolna Mitropoliya**
Baykal,
Bivolare,
Bozhuritsa,
Bregare,
Gorna Mitropoliya,
Gostilya,
**[[Dolna Mitropoliya]]**,
Komarevo,
Krushovene,
Orehovitsa,
Pobeda,
Podem,
Riben,
Slavovitsa,
Stavertsi,
**[[Trastenik]]**
* **kumuniezh Iskar**
Dolni Lukovit,
**[[Iskar (town)|Iskar]]**, 
Pisarovo,
Staroseltsi
* **kumuniezh Knezha**
Brenitsa,
Enitsa,
**[[Knezha]]**,
Lazarovo
* **kumuniezh Levski**
Asenovtsi,
Asparuhovo,
Bozhurluk,
Balgarene,
Varana,
Gradishte,
Izgrev,
Kozar Belene,
**[[Levski (town)|Levski]]**,
Malchika,
Obnova,
Stezherovo,
Tranchovitsa
* **kumuniezh Nikopol**
Asenovo,
Batsova mahala,
Vabel,
Debovo,
Dragash voyvoda,
Evlogievo,
Zhernov,
Lozitsa,
Lyubenovo,
Muselievo,
**[[Nikopol, Bulgaria|Nikopol]]**,
Novachene,
Sanadinovo,
Cherkovitsa
* **kumuniezh Pleven**
Beglezh,
Bohot,
Brestovets,
Brashlyanitsa,
Bukovlak,
Varbitsa,
Gortalovo,
Grivitsa,
Disevitsa,
Koilovtsi,
Kartozhabene,
Kashin,
Laskar,
Mechka,
Nikolaevo,
Opanets,
Pelishat,
**[[Pleven (Bulgaria)]]**,
Radishevo,
Ralevo,
**[[Slavyanovo]]**,
Todorovo,
Tuchenitsa,
Tarnene,
Yasen
* **kumuniezh Pordim**
Borislav,
Valchitran,
Zgalevo,
Kamenets,
Kateritsa,
Odarne,
**[[Pordim]]**,
Totleben

## Demografiezh
311,985 annezer zo hervez niveradeg 2001. 280,475 a zo bulgar. 16,931 a zo turk (met an niver-se a zle kompren kalz Romed) ha 9,777 Rom. 

275,112 en em zisklêr reizhkredennour, 15,681 a lavar int muzulmaned ha 7,065 a lavar int katoliked.

283,626 a gomz bulgareg evel o yezh-vamm, 14,947 a lavar e komzont turkeg er gêr tra ma eo ar romeg o yezh-vamm gant 8,861 den.

## Liammoù diavaez
* Proviñs Pleven e bulgareg
Plovdiv (Oblast)

**Plovdiv** a zo un oblast (rannvro) e kreiz Bulgaria hag a oa lod eus Rumelia ar Reter. 

## Douaroniezh

En oblast-mañ e kaver : ul lodenn eus Plaenenn Trakia Uhel, ar menezioù Rhodopi, an aridennad menezioù Sredna Gora, an traoñiennoù isvalkanek hag an aridennad menezioù Stara Planina gant e benn uhelañ, Botev (2 376 m).

Setu amañ roll an traoù dibarañ all :
*ar Maritsa, ar Stryama hag ar Pyasachnik eo ar stêrioù pennañ 
*kalz mammennoù dour melar zo
*ur Park Broadel Balkanoù Kreiz zo.

## Armerzh

Pouezus hag askoridik eo al labour-douar. Gounezet e vez frouezh (avaloù, prun, per, kerez, rezin, sukrin ha sukrin-dour), legumaj (tomatez, skilbebr, karotez, kaol, avaloù-douar), ed, riz, heiz hag all. 

Diorroet eo ar greanterezh :
* houarnerezh e Plovdiv
* greanterezh elektronek e Plovdiv, Saedinenie, Voivodinovo, Radinovo ha kêriadennoù all tro-war-dro
* mekanikoù labour-douar e Karlovo
* armoù ha danvez-arme e Sopot, Karlovo ha Plovdiv
* greanterezh kimiek e Plovdiv hag Asenovgrad
* ar gounezvouederezh a zo diorroet e kazi pep lec'h, e penn kentañ e Plovdiv hag Asenovgrad (gwin).
* an douristelezh a zo o tiorren gant glad sevenadurel ar broviñs hag ar mammennoù dour melar niverus, brudet er bed a-bezh.

## Kêrioù
Plovdiv eo kêr-benn an oblast. Setu amañ kêrioù all : Karlovo, Sopot, Klisura, Kalofer, Hisarya, Saedinenie, Rakovski, Brezovo, Stamboliyski, Krichim, Perushtitsa, Sadovo, Parvomay, Asenovgrad, Laki, Katunica, Yiagodovo.

## Kumuniezhoù

18 anezho zo er rannvro : 
* Asenovgrad
* Brezovo
* Hisarya
* Kaloyanovo
* Karlovo
* Krichim
* Kuklen
* Laki
* Maritsa
* Parvomay
* Perushtitsa
* Plovdiv
* Rakovski
* Rodopi
* Sadovo
* Saedinenie
* Sopot
* Stamboliyski
Hendaia

**Hendaia** zo ur porzh e mervent Lapurdi, en Iparralde, en Euskal Herria, e lez dehoù aber ar stêr Bidasoa, a-dal da borzh Hondarribia, a zo war al lez kleiz, e Gipuzkoa. Penn kanton Hendaia eo ivez. Brudet eo an draezhenn a sach kalz hañvourien.

## Kumunioù amezek
* E lez dehoù ar Bidasoa:
** Biriatu er c'hreisteiz
** Urruña er sav-heol
* E lez kleiz ar Bidasoa, e proviñs Gipuzkoa ez eus div gumun:
** Irun er c'huzh-heol
** Hondarribia 
Gant Hendaia ez eont d'ober ar vro anvet Txingudi.

## Gevelliñ
* 
* 

## Liammoù diabarzh

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
Hondarribia

**Hondarribia** zo ur porzh eus Gipuzkoa, en Hegoalde, en Euskal Herria, war lez kleiz ar stêr Bidasoa, a-dal da borzh Hendaia, war al lez dehou, e Lapurdi. Anavezet eo bet e-giz Fuenterrabia, hag e galleg Fontarrabie.

Eno oa bet harluet, e deroù an 20vet kantved, kloerdi bihan tadoù Pikpus, e-lec'h m'en em gavas Youenn Drezen, Jakez Riou ha Jakez Kerrien.
110

863 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0110 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) 
* Koñsuled : Marcus Peducaeus Priscinus & Servius Cornelius Scipio Salvidienus Orfitus 
* Da brokoñsul Azia eo anvet Tacitus

### Afrika

### Reter-nesañ

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
* Savet eo Forom Trajanus
Restr:Forum and Column of Trajan restored (Ancient Rome) engraving.jpg
|

## Relijionoù
* Sant Aleksandr (107-116)

## Ganedigezhioù 110

## Marvioù 110

__NOTOC__
120

873 ''Ab Urbe Condita'' = 0120 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Lucius Catilius Severus Iulianus Claudius Reginus II & T. Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus

* Gweladenniñ a ra an impalaer roman Hadrian Preden
* Savet eo Foss Dyke e Preden

### Afrika

### Reter-nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
*Buddhacharita d'Ashvagosha* (1n buhez-skrid Bouddha). 

Suetonius : *Buhez an daouzek Kaezar* 

= Relijionoù =

* Pab : Sant Sixtius (116-125)

## Ganedigezhioù 120

*Irenaeus, eskop ha skrivagner kristien
*Lukian, e Samosata (Syria).

## Marvioù 120

*Dio Chrysostom, istorour gresian

__NOTOC__
111

864 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0111 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117)
* Koñsuled : Gaius Calpurnius Piso & Marcus Vettius Bolanus

* Gant Trajan eo kaset Plinius ''ar Yaouankañ'' da Vithynia

### Afrika

### Reter-nasañ

### Azia

* Aloubiñ a ra Cenguttuvan an Impalaeriezh Kushan. Faezhañ a ra Kanishka e Quilaluvam

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Relijionoù

* Pab : Sant Aleksandr (107-116)

## Ganedigezhioù 111

*Antinous, karour an impalaer roman Hadrian

## Marvioù 111

__NOTOC__
112

865 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0112 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) 
* koñsuled : Trajan & Titus Sextius Cornelius Africanus
* Tacitus, prokoñsul ar Reter

### Afrika

### Reter-nesañ

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
* Dedi forum Trajan, e Roma

## Relijionoù
* Pab : Aleksandr I

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 112|Ganedigezhioù 112]]

## [[:Rummad:Marvioù 112|Marvioù 112]]
* Ulpia Marciana, c'hoar Trajan. Lakaet eo war roll an doueezed. Diwarni eo anvet kêr Marcianopolis (Devnya), e Moesia. 

__NOTOC__
113

866 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0113 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117)  
* Koñsuled : Lucius Publilius Celsus II & Caius Clodius Crispinus**.**
* Roma : lid-digor peul Trajan war ar forum.

### Afrika

### Reter-nesañ

* Kregiñ a ra Trajan un argasadeg a-enep Partia ha stagañ a ra Armenia ouzh e impalaeriezh

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
Suetonius : "*De viris illustribus*". 

## Relijionoù

* Pab : Sant Aleksandr (107-116)

## Ganedigezhioù 113

## Marvioù 113

__NOTOC__
Hadith

An **Hadit** pe **Hadith** a zo pennadoù-skrid pe testenioù diwar-benn buhez ar profed Mohammed. Pouezus-tre int en Islam. Met siwazh e vez bec'h bras da c'houzout pere a zo gwir ha pere n'int ket.
115

868 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0115 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117)
* Koñsuled : Lucius Vipstanus Messalla & Marcus Pedo Vergilianus
* Trajan anvet Parthicus gat ar sened

### Afrika

### Reter-nesañ

* Krenoù-douar e Antakya hag Apamea

* Emsavadenn Judevien Cyrenaica, mouget gant Trajan

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Tacitus : "*Annales*"
* Kresket eo porzh Ancona

## Relijionoù

* Pab : **Sant Aleksandr** (107-116)

## Ganedigezhioù 115

## Marvioù 115

__NOTOC__
117

870 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0117 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa
#### Impalaeriezh roman
Restr:Bust of Publius A. Hadrianus. Uffizi Gallery, Florence, Italy.jpg|Hadrian
* Impalaerien : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117). Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (11.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Quintus Aquilius Niger & Marcus Rebilus Apronianus
* Kerkent anavezet impalaer, Hadrian a lak d'ar marv ar jeneraled Aulus Cornelius Palma ha Lucius Quietus, hag ar gonsuled Lucius Publilius Celsus ha Caius Avidius Nigrinus.
* Hadrien en em denn eus Dakia Trajan.
* Emsav e Maoretania, a-enep ar Romaned

### Afrika
### Reter-nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : Sant Sixtius (116 - 125)
## Ganedigezhioù 117
## Marvioù 117
## Levrioù talvoudus

__NOTOC__
116

869 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0116 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / >09.08.117)
* Koñsuled : Lucius Fundanius Lamia Aelianus & Sextius Carminius Vetus

### Afrika
### Reter-nesañ

* Div ergerzhadeg a zo kaset gant Trajan a-enb Adiabena ha Mezopotamia Izel. An daou lu en em gav dirak Ctesiphon (*Al-Madaïn*), kêrbenn ar Barthed, hag a zo aloubet.

* 23.02 : Trajan a zo anvet *Parthicus Maximus*. 

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Relijionoù

* Pab : Sant-Sixt (116-125)

## Ganedigezhioù 116

## Marvioù 116

__NOTOC__
118

871 *Ab Urbe Condita* / 0118 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Imp. Caesar Traianus Hadrianus Augustus II & Cneus Pedanius Fuscus Salinator.

### Afrika
### Reter nesañ

### Afrika
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab : Sant-Sixt (116-125)

## Ganedigezhioù 118

## Marvioù 118

__NOTOC__
Yann Diarc'hen

**Sant Yann Diarc'hen** (pe sant *Yann Divoutoù* pe ar *Santig Du*) a oa ur manac'h frañsezad bet ganet e-tro 1279 e Sant-Nouga (Bro-Leon, Penn-ar-Bed) ha marvet e Kemper (Kerne, Penn-ar-Bed) e 1349.
Biskoazh evit gwir n'eo bet lakaet da sant gant an Iliz katolik, pa n'eus bet den o c'houlenn ma vije, met chomet eo e vrud e koun Kemperiz.

## Buhez
Dre ma oa paour e dud ha dre ma oa chomet emzivad ez-yaouank e teskas bezañ mañsoner ha kalvez e ti un eontr pe ur c'henderv dezhañ. Goude e labour e plije dezhañ sevel kroazioù er c'hroashentoù ha pontoùigoù war ar gwazhioù ivez.
Evit mont da veleg ez eas d'ober e studi da gloerdi Roazhon hag e 1303 e voe beleget. Anvet e voe da berson Sant-Gregor en norzh da Roazhon. Eno e vevas gant nebeut a dra pa glaske reiñ hogos e holl beadra d'ar beorien. Goude 13 vloaz e kavas dezhañ e oa re zous e vuhez e Sant-Gregor hag e c'houlennas bezañ kaset da unan eus kouentoù nevez ar Frañsezidi. E-pad 33 bloaz e chomas e kouent ar Gordennerien (lesanv ar Frañsezidi) e Kemper. Yuniñ a rae alies ha ne grede ket gwiskañ botoù, ken e voe lesanvet *an Divoutoù* pe *an Diarc'hen* e brezhoneg, *discalceatus* e latin.

E servij ar beorien e veze ha skoazellañ an dud a reas pa voe sezizet Kemper gant lu Charlez Bleaz e 1344 ha 1345. Pa zeuas an naonegezh vras e 1346 e reas war-dro dastum an aluzenoù e Kerne a-bezh.

E diwezh ar bloaz 1349 e varvas gant ar vosenn dre m'en doa klasket pareañ an dud ha graet war-dro sebeliañ ar re varv. Beziet e voe e kouent ar Gordennerien hag ul lec'h pirc'hirinañ e oa a-raok ma voe serret da vare an Dispac'h gall.
Lesanvet eo bet *Santig Du* ha chomet eo bev e azeulerezh. En iliz-veur Kemper, tost d'ur releg dezhañ, e vez lakaet bara war ur plankenn gant lod tud da vezañ roet d'an dud paour. Un delwenn hag ur werenn-livet nevez zo ivez.
Ur *Straed Santig Du* zo e Kemper.

D'ar 15 a viz Kerzu e vez lidet Santig Du hervez an deiziadurioù brezhon.

## Levrlennadur
* Visant Fave, *Santig Du*, embannet gant parrez Sant-Nouga, 1991.
Marcel Callo

**Marcel Callo** a oa ur micherour kristen breizhat, bet ganet d'ar 6 a viz Kerzu 1921 e Roazhon.
Stourm a reas er Yaouankiz vicherourel gristen. Peogwir e oa rezistant e-pad an Eil Brezel-bed e voe paket e 1944 ha kaset da gamp-tolpañ Mauthausen en Aostria, nepell diouzh Linz, e-lec'h ma varvas d'an 19 a viz Meurzh 1945 d'an oad a 23 bloaz.

Gwenvidikaet e voe e 1987 gant an Iliz katolik.
Beltram

**Beltram** zo un anv-bihan brezhonek, pe gentoc'h troidigezh an anv-bihan gallek *[[Bertrand]]*.

## Gerdarzh
Un anv a orin germanek eo, hag a dalv kement ha « bran » (*hramn*) skedus (*behrt*, hag a gaver en ur bern anvioù evel Albert, Aubert, Bertha, Caribert, Dagobert, Gilbert, Gisbert, Herbert, Hubert, Osbert, Rigobert,Robert, Sigisbert, ...

## Yezhoù all
*Bertrand e galleg
*Beltrán e spagnoleg
*Bertrando en italianeg
*Bertran en okitaneg hag e katalaneg

## Implij
Ne vez ket implijet nemeur e brezhoneg, nemet
*en anv Beltram Gwesklin, brezhonekadur anv ar c'habiten Bertrand du Guesclin.
*en anv Beltram an Arc'hantreg, brezhonekadur anv an istorour Bertrand d'Argentré.
Benoni

**Benoni** zo un anv-bihan brezhonek, deuet eus an hebreeg, hag a glot gant an anv gallek ha saoznek Benjamin. Benoni, pe Ben Oni, a dalv kement ha *mab ma glac'har*, a oa anv orin Benjamin er Bibl.

## Benoni er Bibl
Hervez ar Bibl e oa Benoni unan eus daouzek mab Yaakov, eil mab Rahel, ha diazezer meuriad Binyamin, unan eus daouzek meuriad Israel. Diaes e voe ar gwilioud ha p'edo Rahel o vervel diwarnañ e anvas he mab "Ben-oni" (mab ma foan). Met "Binyamin" e voe anvet gant e dad.
**Gwelout ar pennad: [[Benoni (Bibl)]]*

## Implij
Nebeud anavezet ha nebeud implijet eo evel anv-bihan. 

## Tud
### Anv-bihan
*Benoni Auran, livour gall
*Benoni Beheyt, marc'hhouarner belgiat, kampion ar bed dirak Rik Van Looy e Renaix e 1963
*Benoni Danks 
*Benoni W. Finch 
*Benoni Friedländer, moneizer alaman en  kantved
*Benoni S. Fuller 
*Benoni Irwin (1840-1896), poltredour stadunanat
*Benoni Whitten
*Benoni Irwin
*Benoni Van der Gheynst (1876-1946) livour belgiat
hag ivez:
*Arthur Benoni Evans (1781–1854), skrivagner saoz
*Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain, marichal gall, anavezetoc'h evel Philippe Pétain
*Sydenham Benoni Alexander, politikour stadunanat

### Anv-tiegezh
*Arne Benoni, unan eus brudetañ kanerien Norge, eus Inizi Lofoten, a gan sonioù "country", 14 pladenn graet gantañ, e saozneg dreist-holl
*Giuseppe Benoni 
**Lorenzo Benoni*, anv-pluenn Giovanni Domenico Ruffini (1807-1881) skrivagner saoznek
*Marc Benoni, anv gwir Marc Blancpain, skrivagner gallek, bet rener an Alliance Française

## Lec'hanvadurezh
### 
*Saint Benoni, Skos Nevez 

### 
*Benoni, ur gêr e Gauteng, anvet diwar an anv biblek, bet lesanvet *Little Cornwall* pa voe kavet aour eno en  kantved pa redas Kerneveuriz di da gleuziañ.
*anv kozh ur c'hleub mell-droad e Suafrika, *Benoni Premier United* 

### 
*Benoni Ross House 

## Lennegezh
*Ur ganaouenn savet gant Anjela Duval zo anvet *Benoni*
**Benoni*, ur romant norvegek gant Knut Hamsun e 1908
**Benoni*, er meurromant Joseph und seine Brüder, gant Thomas Mann, diazezet war ar Bibl

## Echedoù
**an [[difenn Benoni]] *, un taol er c'hoari echedoù, dezhañ doareoù kar :
** Benoni, doare Taimanov
** Benoni, doare gall

## Daveoù
Aer

An **aer** eo an anv (gourel ha benel) a vez roet d'ar meskad gazoù a ya d'ober aergelc'h an Douar.

Diliv ha dic'hwezh eo. Nitrogen (78,084%) hag oksigen (20,946%) eo an daou c'haz pennañ a ya d'ober an aer ; gazoù all a ya d'ober ar peurrest (0,04338%) : dioksidenn garbon (CO2), neon, heliom, metan (CH4), kripton ha dihidrogen (H2).

Er sevenadurioù hengounel e veze lakaet an aer da vezañ unan eus "peder elfenn diazez" ar vuhez, asambles gant an tan, an douar hag an dour ; n’eo ket un doare skiantel da welet an traoù, petra bennak ma'z eus c'hoazh tud o krediñ ennañ.
Morgan Bulc

**Morcant Bulc** pe *Morcant Bulc*, a oa ur priñs brezhon, ur roue moarvat, en Hanternoz kozh ar Vrezhoned er VIvet kantved, goude ma oa aet ar Romaned kuit eus Enez Vreizh.

Mab e oa da gCuncar, ha tad da gColedauc, sede pezh a ouzer anezhañ. 

## Bro
Ne oar ket an istorourien pehini e oa e rouantelezh: Gododdin (Lothian), Alt Clut (Strathclyde) pe Bryneich (Northumberland) .

## Levrioù
* David Ford Nash, "Early British Kingdoms" EBK
* Stephen J Murray, "Northumbria"
* The History Files: Post-Roman Celtic Kingdoms: Bernaccia
Araokadenn

Un **araokadenn** zo ur c'hammed war-raok. Ur pennad berr eo eus an araokaat (pe araokaad) hervez an dud a wel un tuadur d'an istor (marksourien, skiantourien zo). 

## Kemmesk
Diwall da zroukveskañ **araokadenn** hag araogenn.
En Nor ag er Vuhé Devot

**En Nor ag er Vuhé Devot** zo anv ul levr devosion embannet e Gwened e 1917 gant Mollereh er Vredér Lafolie. N'eo ket merket anv an troour el levr: Jelvestr Seveno an hini e oa.

## Istor
Un droidigezh eus un oberenn c'hallek eo, *revé Sant [[Frañsez a Sal]] [[Eskob]] ha Doktor ag en Iliz*. An Introduction à la vie dévote eo anv an oberenn-se, a oa bet troet dija gant Charlez ar Brizh hag embannet e 1709, hag anvet *[[Introduction dar Vuez Devot]]*. 

## Gwelet ivez
* En or ag er vuhé devot
Frañsez a Sal

**Frañsez a Sal** (1567–1622), ganet e Savoia, zo bet eskob Jeneva, hag ur skrivagner relijiel gallek, doktor an Iliz.

## Oberennoù
* Introduction à la vie dévote. Troet e meur a yezh, hag e brezhoneg ivez.
Saint-James

**Saint-James** (distagadur: ) zo ur gumun e Normandi, war harzoù Breizh, e departamant Manche, etre Avranches ha Felger, stok ouzh Ferred ha Dorioù-ar-Gougleiz. Pennlec'h Kanton Saint-James e oa betek 2015.
## Douaroniezh
## Dezougen

ND 117 - SAINT-JAMES - La Gare.JPG

* Ar porzh-houarn.
## Istor
### kantved
* D'ar 1 a viz Genver 2017 e voe bodet kumunioù Saint-James, Argouges, Carnet, La Croix-Avranchin, Montanel, Vergoncey ha Villiers-le-Pré er gumun nevez anvet Saint-James.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSaintJamesChateau.jpg|Ar c'hastell.
Argouges (50) Église Saint-Pierre - Extérieur - 02.jpg|Iliz katolik *Sant Pêr* Argouges.
Manoir de Carnet.JPG|Maner Carnet.
Église Sainte-Trinité de La Croix-Avranchin.JPG|Iliz katolik La Croix-Avranchin.
Montanel (50) Église 01.jpg|Iliz katolik Montanel.
Vergoncey - Fontaine Saint Clair.JPG|Feunteun *Saint Clair* e Vergoncey.
FranceNormandieVilliersLePreEglise.jpg|Iliz katolik *Sant Pêr* Villiers-le-Pré.

* Kastell La Palluelle.
* Iliz katolik * Sant Jakez*.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 2415
  bar:1968 from:0 till: 2452
  bar:1975 from:0 till: 2489
  bar:1982 from:0 till: 2766
  bar:1990 from:0 till: 2976
  bar:1999 from:0 till: 2918
  bar:2007 from:0 till: 2706
  bar:2010 from:0 till: 2678

PlotData=

  bar:1962 at: 2415 fontsize:S text: 2415 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 2452 fontsize:S text: 2452 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 2489 fontsize:S text: 2489 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 2766 fontsize:S text: 2766 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 2976 fontsize:S text: 2976 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 2918 fontsize:S text: 2918 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 2706 fontsize:S text: 2706 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 2678 fontsize:S text: 2678 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Melestradurezh

 

 
 

## Tud
## Pennadoù kar
* Argouges,
* Carnet, 
* La Croix-Avranchin, 
* Montanel, 
* Saint-James, kumun gozh,
* Vergoncey,
* Villiers-le-Pré.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Job ar Bayon

**Job ar Bayon**, a sine ivez **Job Er Glean**, (12 a viz Ebrel 1876 e Pleuwigner-26 a viz Gwengolo 1935 e Kolpoù) zo bet ur skrivagner-pobl hag ul lusker d'ar c'hoariva-pobl e brezhoneg, e Bro-Gwened. 

## E vuhez
Ober a reas e studi e kloerdi bihan Santez-Anna-Gwened hag e kloerdi bras Gwened. Kure e voe e Begnen, gant J. Buleon da berson. Aluzener e voe e-pad ar Brezel-bed Kentañ, kent distreiñ da Vegnen e 1923.

Anavezet eo dreist-holl dre m'en deus krouet ur strollad teatr brezhonek e Santez-Anna-Gwened, ha m'en deus skrivet kalz a bezhioù-c'hoari hag a ganaouennoù. Lod eus e bezhioù-c'hoari zo bet lakaet e brezhoneg Leon gant Yann-Vari Perrot, evel da skouer *Nikolazig* pe *Er hemener*. 


Restr:Straed-dallJobarBayon.jpg|Straed-dall Job ar Bayon e Keriadoù en Oriant.


## Oberennoù
;Pezhioù-c'hoari :
* En eutru Keriolet
* Joson er lagoutér
* Er Hémenér
* Nikolazig
* Kado, roué er mor
* Fosfatin, er vatéh fin
* Santéz Noluen
* Pasion Gonéri
* En Ozeganed
* Boeh er goed
* Ar hent er hadour

;Kanaouennoù
* Fest Kerhuiton
* Er bugul
* Bro hun tadeu
* Er rah koed
* O Pleùignér, o mem bro karet

## Liammoù diavaez
* Oberennoù Job ar Bayon war Daskor (peurunvan)
Antoine Galland

Antoine Galland (1646-1715) zo anavezet evel an hini a zigasas *kontadennoù ar mil nozvezh hag unan* da Europa an  kantved en galleg (s.o. Levr ar mil nozvezh hag unan). Troet e voe en alamaneg hag en saozneg diwar an dro c'halleg.


skeudenn:QT_-_Antoine_Galland.PNG
Chahryar

E Levr ar mil nozvezh hag unan, **Chahryar** (perseg: شهريار; "Ar Roue Meur") eo ar roue doganet a douas lazhañ e bried nevez dimezet bemdez. Dimeziñ a ra Chahrazad gantañ a-benn echuiñ ar muntroù heuzus. Frammet eo red oberenn *an nozvezhioù arab* gant dibunadenn an istorioù lavaret gant ar rouanez, hag a chom difin pa darzh an deiz.
114

867 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0114 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.02.98 / 09.08.117) 
* Koñsuled : Quintus Ninius Hasta & Publius Manilius Vopiscus Vicinillianus
* Trajan a zo anvet *Optimus* gant ar Sened (*Optimus*, lesañv *[[Yaou (doue)|Jupiter]]*) 

### Afrika
### Reter nesañ

* Tiberianus, legad Judea. 

* Tertullus, legad prokonsul Bithynia, goude marv Plinius. 
* Trajan a gerzh etrezek Armenia, dre *Melitena* (Meledni) ha *Satala* (Erz-Inghian). Armenia a zo staget ouzh Kappadokia. Severus a zo legad
* Aloubet eo ivez Albaniz Kaokaz hag Marded ouzh reter lenn Van (*Arsissa palus* / lenn Ardjich)

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Relijionoù

* Pab : Sant Aleksandr (107-116)

## Ganedigezhioù 114

## Marvioù 114

* Plinius ar Yaouankañ, e Roma. 

__NOTOC__
Mollereh er Vredér Lafolie

**Mollereh er Vredér Lafolie** zo ur voullerezh e Gwened e penn-kentañ an .

Meur a levr brezhonek zo bet embannet gant ar vreudeur-se, en o zouez oberennoù Job ar Bayon.
Abbasided

An **Abbasided** a oa un dierniezh a 37 kalif arab a renas war ar bed muzulman eus 750 da 1258. 
Hervezh kalifaded an Abbasid e vezont hêr da Abbas ibn Abd al-Muttalib (566-662) unan deus eontred Mahomet.
Goude aloubidigezh Baghdad gant Hulagu Khan, (Emgann Baghdad), ur skourr eus ar familh abbasit a zalc'has ur galloud relijiel, e Kaero, etre 1261 ha 1517, en Egipt ar Vamlouked.

Kentañ kalif an Abbasided a zo Abû al-Abbâs As-Saffah.

Ar c'hêr-bennioù a zo bet:
* Hâshimiyya
* Al-Anbar
* Damas (750-762)
* Bagdad (762-836)
* Samarra (836-892)
* Bagdad (836-1258)
## Roll ar Galifed abbasit
### Kalifed abbasit e Baghdad

### Kalifed abbasit e Kaero

### Gwezenn ar familh abbasit
Brug

**Brug** a c'hall bezañ:
* brug, un anv plant
* *[[Brug (kelaouenn)|Brug]]*, anv ur gelaouenn emsavel eus Breizh a-raok ar Brezel-bed kentañ
* Brug, anv ur gumun en Il-ha-Gwilen
Pleven (Bulgaria)

:  *Evit sterioù all ar ger *'Pleven**, gwelit ivez ar pennad [[Pleven (disheñvelout)]]''

**Pleven''' (e bulgareg: Плевен, ) a zo ur gêr eus Bulgaria. Kêr-benn oblast Pleven eo.

## Douaroniezh

## Istor

## Demografiezh ha relijion

## Armerzh

## Sevenadur

## Sport

## Tud dibar ganet e Pleven

*Iliya Beshkov, arzour
*Lucy Diakovska, kanerez
*Emil Dimitrov, kaner singer ha kompozer
*Silvia Dimitrova, arzourez
*Tereza Marinova, athletourez trilamm, medalenn aour e C'hoarioù Olimpek Hañv 2000
*Svetlin Rusev, arzourez
*Slavi Trifonov, animatour ha kaner

## Gevelliñ

## Kumuniezhoù
Pleven a zo ur gumuniezh ivez, lod eus Oblast Pleven. Kompren a ra 23 kêriadenn ha 2 gêr:

## Raneoù

Pleven a zo gevellet gant Brest, met Pleven n'eo ket gevellet gant Brest tamm ebet. 

## Notennoù

## Liammoù diavez

*Kumuniezh Pleven
*Kêrioù ha kêriadennoù e kumuniezh Pleven — kartennoù, poblñsoù, kodoù post ha pellgomz
*Pictures Of Bulgaria - pennadoù ha skeudennoù
*Skeudennoù Pleven
*Skeudennoù eus ar Gwellva
*Mirdi Rannvroel an Istor
Lizherenn

Al **lizherenn** a zo anezhi ur merk, unan hepken pe genaozet gant unan all, skrivet evit aroueziañ ur fonem a vez klevet en ur yezh bennak. Lavaret e vez eo treuzskrivet ar fonem evit sevel ur skrid gant pep a lizherenn a vez da lakaat diouzh red an fonemoù a ya d'ober strolladigoù fonemoù, da lavaret eo unanderioù bihannoc'h a zo er frazennoù, ar gerioù, ar re-se elfennoù ar c'homzoù.
Pa vez e pep yezh un niver termenet fonemoù e c'heller kaout un niver termenet lizherennoù (pe koubloù lizherennoù) evit bezañ gouest treuzskrivañ n'eus forzh peseurt komzoù. Heuliadenn dermenet al lizherennoù a zo evit ur yezh a zo al lizherenneg.

## Istor
Pa veze implijet e Mezopotamia ar skritur gennheñvel e teu war wel etre ar XVvet hag ar XIIvet kantved kent Jezuz-Krist un doare nevez aroueziañ fonemoù an arameg hag an hourriteg, lizherenneg Ougarit eo. Er memez mare pe a-raok e veze implijet ul lizherenneg linennel, al lizherenneg ragsinaitek pe ragkananek deveret eus an arouezlunioù egiptat.

## Gerdarzh
Eus ar ger latin "littera" e teu ar ger lizherenn. Ne ouzer ket m'eo d'ar ger latin ur wrizienn etruskek pe gresianeg.

## Elfennoù al lizherenneg
Ar ger, unander diazez an talvezed e yezh-mañ-yezh a zo skrivet dre vodañ uan pe vuioc'h lizherenn a c'hell bezañ lakaet outo arouezioù diakritik : tildennoù, skraboù, pikoù, kelc'higoù, etc...
Kavet e vez urzhioù disheñvel evit red al lizherennoù : er yezh gant ul lizherenneg latin pe gresianek pe kirillek e vezont lakaet a-blaen ha eus an tu kleiz d'an tu dehou. Ar c'hontrol eo evit ar yezhoù arabek hag hebreek. 

## Sellet ivez
* arouez diakritik
* frazenn
* grafem
* karakter
* lizherenneg
* lizherenneg latin
* sifr
* silabenn
Perpinyà

**Perpinyà** (*Perpignan* e galleg), zo ur gêr eus Katalonia, e proviñs Rousilhon.
Pennlec'h departamant ar Pyrénées-Orientales eo.
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1901-2008


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:200000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:30000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 	 	
  bar:1901 text:1901 
  bar:1911 text:1911 
  bar:1921 text:1921 
  bar:1931 text:1931 
  bar:1946 text:1946 
  bar:1954 text:1954  
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2008 text:2009
 
PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1901 from:0 till: 36157
  bar:1911 from:0 till: 39510
  bar:1921 from:0 till: 53742
  bar:1931 from:0 till: 73962
  bar:1946 from:0 till: 74984
  bar:1954 from:0 till: 70051
  bar:1962 from:0 till: 83025
  bar:1968 from:0 till: 102191 
  bar:1975 from:0 till: 106426
  bar:1982 from:0 till: 111669
  bar:1990 from:0 till: 105983
  bar:1999 from:0 till: 105115
  bar:2006 from:0 till: 115326
  bar:2008 from:0 till: 120100

PlotData=

  bar:1901 at: 36157 fontsize:S text: 36.157 shift:(-8,5)
  bar:1911 at: 39510 fontsize:S text: 39.510 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 53742 fontsize:S text: 53.742 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 73962 fontsize:S text: 73.962 shift:(-10,5)
  bar:1946 at: 74991 fontsize:S text: 74.991 shift:(-10,5)
  bar:1954 at: 74984 fontsize:S text: 74.984 shift:(-10,5)
  bar:1962 at: 70051 fontsize:S text: 70.051 shift:(-10,5)
  bar:1968 at: 102191 fontsize:S text: 102.191 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 106426 fontsize:S text: 106.426 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 111669 fontsize:S text: 111.669 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 105983 fontsize:S text: 105.983 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 105115 fontsize:S text: 105.115 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 115326 fontsize:S text: 115.326 shift:(-10,5)
  bar:2008 at: 117905 fontsize:S text: 120.100 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(30,20)
  text:


## Melestradurezh
## Tud
## Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

## Gevelliñ
Gevellet eo Perpinyà gant ar c'hêrioù-mañ :
* 
* 
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Arminius

**Arminius**, pe **Armen**(16 a-raok JK - 21 goude JK), pe *Hermann der Cherusker* en alamaneg, a oa ur penn-brezel eus pobl ar Cherusked. Mab e oa da Segimerus, penn ar meuriad. 

Kaset e voe da Roma ez-vihan evel gouestlad. Distreiñ a reas da C'hermania evel kuzulier ar jeneral roman Varus, met lakaat a reas ar bobl da sevel a-enep ar Romaned. 

Gant e arme e tistrujas al lejionoù roman en emgann Teutoburg er bloaz 9.

Hervez Suetonius (Vita Divi Augusti, 23.49) e veze graet gwallhunvreoù gant an impalaer Aogust ma lavare en e gousk:
*Vare, Vare, redde mihi legiones meas !* (Varus, Varus, daskor ma lejionoù din!)

Marteze e kaver roud eus Arminius hag e drec'h e mojenn Siegfried, haroz an Nibelungen.

## A bep seurt
Kemeret eo bet e anv gant skipailh mell-droad Bielefeld en Alamagn hag a zo Arminia Bielefeld.
 
## Pennad kar
*Hermann
Sega Saturn

Sega Saturn (Japaneg: **セガサターン** **Sega Satān**) a oa ul letrin c'hoari 32bit embannet gant Sega. Embannet e oa bet d'an 22 a viz Du 1994 e bro Japan, an 11 a viz Mae 1995 er Stadoù-Unanet hag an 8 a viz Gouhere 1995 en Europa. Stumm ar c'hoarioù a oa dreist-holl reoù arcade ha reoù adsavet, ar savennn a implije ar stumm CD-ROM.

Krog e oa bet al labour War ar Sega Saturn e 1992, kemmet e oa bet stumm ar c'heflisker c'hoari e 1994 evit dont a-benn da dalañ ouzh ar PlayStation gant Sony a oa da vezañ embannet. Ar Saturn en doa graet berzh e-penn kentañ e bro Japan met ur c'hwitadenn e vezo dre ma chomo hep gwerzhadennoù uhel e Stadoù-Unanet Amerika memes ma oa bet embannet e Mae 1995 pevar miz a-raok an deiziad embann a oa bet lakaet da ofisiel.
Game Boy Advance

**Game Boy Advance** zo ul letrin c'hoari hezoug evit ar c'hoarioù video, bet diorroet ha gwerzhet gant Nintendo adalek 2001 betek 2010.
Nintendo

**Nintendo** (japaneg: 任天堂, *Nintendō*) a zo un embregerezh etrevroadel bet krouet gant Fusajiro Yamauchi e 1889 tost ouzh Kyoto e Japan. Produiñ a rae da gentañ kartoù-c'hoari hag adalek ar bloavezhioù 1970 o deus kroget da grouiñ c'hoarioù video.
Orne (departamant)

An **Orne** zo un departamant gall eus Normandi, er rannvro Normandi.
Alençon eo ar penn-kêr anezhañ. Roet eo bet dezhañ anv ar stêr a red ennañ, an Orne, hervez ar c'hiz a oa o ren er vro e 1790. 

## Arondisamantoù an Orne
* Alençon
* Argentan
* Mortagne-au-Perche

## Daveoù ha notennoù
121

__NOTOC__
874 ''Ab Urbe Condita'' = 0121 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138) 
* Koñsuled : Marcus Annius Verus II & Cneus Arrius Augur
* Germania : aozet eo al *[[Limes]]* gant Hadrian war ar stêr Roen.

### Afrika
### Reter-nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : Sant Sixtius (116-125)

## Ganedigezhioù 121
* 26 Ebrel, e Roma, war menez *Caelius* : Catilius Severus, impalaer da zont Marcus Aelius Aurelius Verus

## Marvioù 121
122

875 ''Ab Urbe Condita'' = 0122 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138).
* Koñsuled : Marcus Acilius Aviola & Corellius Pansa
* Breizh (-Veur) : Emsavadeg en hanternoz Breizh. Aozet eo gant Hadrian ur voger etre an daou rann an enezenn, eus ur mor d'an all, etre an *Tinea* (Tyne) hag an *Ituna* (Eden). Aulus Platorius Nepos gouarnour. 
### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : **Sant-Sixtius** (116-125)
## Ganedigezhioù 122
## Marvioù 122
125

878 ''Ab Urbe Condita'' = 0125 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Marcus Lollius Paullinus Didius Valerius Asiaticus Saturnius II & Lucius Epidius Titius Aquilinus
### Afrika
### Reter-nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
Savet eo *villa* Hadrian e *Tibur* (Tivoli)
Adsavet eo ar Pantheon Roma 
## Relijionoù
* Pabed : Sant Sixtius (116-125); Sant Telesphorus (125 / c. 136)
## Ganedigezhioù 125
## Marvioù 125
126

879 ''Ab Urbe Condita'' = 0**126** goude ganedigezh J.-K.
## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrien (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Marcus Annius Verus III & Caius Eggius Ambibulus

### Afrika
### Reter-nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : Sant Telesphorus (125 / c. 136)

## Ganedigezhioù 126
* In Eost : Alba Pompeia, er Piemont : ganedigezh Publius Helvius Pertinax, da zont impalaer

## Marvioù 126
*Caius Suetonius Tranquilus, istorour roman.

## Daveoù