open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Faiakiaiz

E mitologiezh Henc'hres, ar **Faiakiaiz** (en henc'hresianeg οἱ Φαίακες *hoi Phaíakes*, eus an henc'hresianeg φαιός *phaiós*, « gris ») zo ur boblad moraerien, deskrivet gant Homeros e kanoù VI, VII, VIII ha XIII an *[[Odysseia]]*.

El lodenn vrudetañ eus an *Odysseia* diwar o fenn e tanevell Homeros penaos e kasont Odysseüs da Itaka. Lezel a reont anezhañ en e enezenn e-keit ha m'emañ o kousket ha pa zihun e kav profoù Faiakiaiz en e gichen. Poseidon a gastiz anezhe eus ar sikour o deus roet da Odysseüs ouzh o treiñ e maen war o hent d'ar gêr.
 
## Notennoù

## Levrlennadur
* Jean Cuisenier *Le Périple d'Ulysse*, Fayard, Pariz, 2003, 453 pajenn.
* Victor Bérard, *Nausicaa et le retour d'Ulysse, Les navigations d'Ulysse*, Armand Colin, Pariz, 1929.
Aunay-sur-Odon

**Aunay-sur-Odon** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Aunay-sur-Odon eo.

Bodet e voe gant c'hwec'h kumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Les Monts-d'Aunay.

## Douaroniezh
* War lez ar stêr Odon emañ Aunay-sur-Odon.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]

Reconstruction of Aunay-Sur-Odon, France - DPLA - 4f3170dd3f5adea2e21e172d0d1364a2.jpg|Dismantroù er vourc'h.
The British Army in Normandy 1944 B8370.jpg|Un tank *Sherman* eus an tirlu breizhveuriat o vont war-zu Aunay.

* Emgann Normandi, 1944: bombezet e voe Aunay d'an 12 ha d'ar 15 a viz Even, lazhet e voe 156 den nann-soudard, distrujoù bras a voe er vourc'h e miz Even 1944; dieubet e voe ar gumun gant ar 7vet Rannlu Hobregonet breizhveuriat d'ar 5 a viz Eost.
## Archeriezh
* Ur skwadron eus archerien vobil a zo kazarniet en Aunay-sur-Odon. 
## Monumantoù ha traoù heverk
## Emdroadur ar boblañs 1793-2008
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Bauquay, 
* Campandré-Valcongrain, 
* Danvou-la-Ferrière, 
* Ondefontaine, 
* Le Plessis-Grimoult,
* Les Monts-d'Aunay,
* Roucamps.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Polifemos (Kiklop)

**Polifemos** (en henc'hresianeg : Πολύφημος *Polúphêmos*, ger-ha-ger « a gomz kalz, teodek » pe « illur ») zo ur c'hiklop eus mojennoù Hellaz kozh, hag a oa mab da Boseidon ha d'an nimfenn Thoosa. 

## Ar vojenn
En *[[Odisseia]]* e lenner ez eas Odisseüs hag e listri betek enezenn ar Gikloped ma voe tapet an haroz Odisseüs, ha darn eus e dud, gant ar c'hiklop Polifemos a blaouias lod anezhe. Dont a rejont a-benn da dec'hel kuit a-drugarez d'un dro-gamm graet gant Odisseüs : mezviñ ar c'hiklop a reas gant gwin kemeret digant ar Gikoned, a-raok tarzhañ lagad nemetañ an euzhvil e-pad e gousk. 

Odisseüs en doa touellet Polifemos da gentañ o lavarout e oa *Outis* e anv, ar pezh a dalvez "nikun" pe "den ebet". Ha pa ziredas kenvroidi Polifemos d'e sikour e c'houlennjont petra a c'hoarveze gantañ : hag eñ da zisplegañ edo o paouez bezañ dallet *gant den ebet*, hag e tremenas evit un inosant. Kuitaat a rejont groc'h ar c'hiklop goude se o kuzhat dindan deñved ramzel ar c'hiklop p'o leze da vont da beuriñ. Met d'ar c'houlz ma'z ae kuit e lestr eus an enezenn, ne voe ket Odisseüs evit miret a ziskuliañ e anv gwirion da c'hoapaat Polifemos. Hennezh, kounnaret-ruz, a daolas roc'helloù bras trema al lestr, ha darbet e oa dezhañ flastrañ anezhañ. Goude-se e c'houlennas digant e dad Poseidon veñjañ anezhañ, o virout ouzh Odisseüs da zistreiñ biken d'e vro, pe, mard e oa tonket d'en ober, o lezel anezhañ da zistreiñ d'e vro goude poanioù hir, war ur vag estren, kollet gantañ holl e geneiled, ha ma ne gavfe er gêr nemet reuz ha gwalleur.


File:Guido_Reni_-_Polyphemus_-_Google_Art_Project.jpg| *Polifemos* (entre 1639 ha 1640) gant Guido Remi (1575–1642) B

File:Arnold_Böcklin_-_Odysseus_and_Polyphemus.jpg| *Polifemos o skeiñ reier gant bag Odisseüs*, gant Arnold Blöcklin.



## Pennadoù kar
* Filoksenos
Rouantelezh Bavaria

**Rouantelezh Bavaria** (*Königreich Bayern* en alamaneg) zo ur rouantelezh a zo bet e Bavaria adalek 1806 betek 1918. 

## Istor
E 1806 e voe anvet Priñs-dilenner Bavaria, Masimilian IV Jozeb, eus Tiegezh Wittelsbach, da roue Bavaria, evel Masimilian Iañ Jozeb.

Perzh a gemeras e Kengevredad ar Roen, etre 1806 ha 1813.

En amzer an Impalaeriezh alaman (1871-1918) e teue Rouantelezh Bavaria war-lerc'h Rouantelezh Prusia evit he ment. 

## Rouaned Bavaria

* 1806-1825 : Masimilian Iañ Jozeb,
* 1825-1848 : Ludwig Iañ Bavaria, mab da Vasimilian
* 1848-1864 : Masimilian II Bavaria, mab da Ludwig 
* 1864-1886 : Ludwig II Bavaria, mab da Vasimilian II, diroueet en 1886; Leopold Wittelsbach, eontr da Ludwig, a voe rejant betek 1912 abalamour ma oa foll e nizien;
* 1886-1913 : Otto Iañ Bavaria, breur da Ludwig II, a zilezas ar gurunenn en 1913. 
* 1913-1918 : Ludwig III Bavaria, kenderv kompez da Otto, mab d'ar rejant Leopold, rejant adalek 1912 betek 1913, roue adalek 1913 betek 1918, pa zilezas ar gurunenn.
Waldeck

**Waldeck** zo un anv-lec'h alamanek, deuet da vout anv-tud.

## Lec'hioù
### 
* Waldeck, kêr en Hessen, en Alamagn,
** Kastell Waldeck, kastell krennamzerel e Waldeck. 

* priñselezh Waldeck-Pyrmont, 
** ur briñselezh en Impalaeriezh alaman, diwar anv ar gêr meneget uheloc'h, 
** ur stad e Republik Weimar.

* Waldeck, ur gêriadenn e Bavaria, 
* Waldeck, kumun vihan e Thüringen.

### 
Waldeck

## Tud
* Franz von Waldeck (1491-1553), Priñs-Eskob Münster, Osnabrück, ha Minden
* Jean-Frédéric Waldeck (1766?-1875), kartennaouer gall 
* Pierre Waldeck-Rousseau (1846-1904), politikour republikan gall
* R. G. Waldeck (1898-1982),
* Klaus Waldeck, soner aostrian

* Waldeck ha Pyrmont
** Emma Waldeck ha Pyrmont (1858-1934), rouanez an Izelvroioù
** Helena Waldeck ha Pyrmont (1861-1922), priñsez alaman ha saoz
Roucamps

**Roucamps** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant c'hwec'h kumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Les Monts-d'Aunay.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: lazhet e voe un den nann-soudard gant ur vombezadeg e Roucamps e miz Eost 1944 e-pad Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Saint Laurent*,  kantved. 

* Chapel *Saint Célerin* en Origny,  kantved.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Chihuahua (kêr)

**Chihuahua** eo kêr-benn stad Chihuahua e Republik Mec'hiko.

## Monumant
Brudet eo an iliz-veur, dediet d'ar *Groaz Santel*, savet en doare barok e 1725.

## Gevelliñ
Gevellet eo Chihuahua gant daou gêr:
Chilpancingo de los Bravo

**Chilpancingo de los Bravo** eo kêr-benn stad Guerrero, e kreisteiz Mec'hiko, bihanoc'h eget kêr Acapulco, ar gêr vrasañ er stad-se.
Guerrero (disheñvelout)

***Guerrero*** zo un anv spagnolek, hag a dalvez kement ha *brezelour*, hag a zo un anv-tiegezh hag ivez un anv-lec'h.
***[[Guerrero]]**, unan eus stadoù Mec'hiko, diwar anv ar jeneral ha prezidant Vicente Guerrero.

## Anv-lec'h

### 
* Guerrero, e Proviñs Jujuy;
* Centro Guerrero, e Proviñs Buenos Aires;

### 
Dont a ra a anv-lec'h eus anv ar jeneral emsaver Vicente Guerrero. 
* Guerrero, stad e mervent ar vro;
Kumunioù :
*e Baja California Sur
** Guerrero Negro

*e Chihuahua
** Guerrero, ur gumun
*** Vicente Guerrero, Chihuahua, ar gêr e-kreiz ar gumun;
** Práxedis G. Guerrero, Chihuahua

*e Coahuila :
** Guerrero (Coahuila)

*en Jalisco
** Nueva Ciudad Guerrero, 
** Villa Guerrero (Jalisco)

*en Oaxaca
** Cuilapan de Guerrero, 
** Montecristo de Guerrero, 

*e Tamaulipas
** Guerrero (Tamaulipas)

*e Tlaxcala
** Vicente Guerrero (Tlaxcala)

## Anv-tiegezh
### Tud
* Adabel Guerrero, korollerez arc'hantinat
* Francisco Guerrero (sonaozour), sonaozour spagnol eus an Azginivelezh en Sevilla;
* Francisco Guerrero Marín, sonaozour spagnol (1951-1997), ganet en Linares;
* José Guerrero, livour spagnol
* Julen Guerrero, melldroader euskarat eus an Athletic Club de Bilbao;
* Alejandro Guerrero, politikour perouat;
* Richard Guerrero, c'hoarier echedoù spagnol ;
* Vicente Guerrero, jeneral mec'hikan, eil prezidant ar Republik en XIXvet kantved; roet eo bet e anv da veur a lec'h.

* Los Guerreros, un tiegezh mec'hikan-stadunanat ennañ gourenerien a dad da vab pe da verc'h:
** Gory Guerrero (1921–1990), an ozhac'h meur
**e vibien ha merc'hed:
** Chavo Guerrero, Sr. (1949), 
** Mando Guerrero († 1952), 
** Hector Guerrero († 1954), 
** Eddie Guerrero (1967–2005), an hini brudetañ 
** Vickie Guerrero (1968), intañvez Eddie
*** Chavo Guerrero, Jr. (1970), mab da Chavo Sr.
*** Shaul Guerrero (1990), merc'h da Eddie ha Vickie

### Anv meur a zen
* Eduardo Guerrero
* Francisco Guerrero
* José Guerrero
* Vicente Guerrero (disheñvelout)
Guerrero (Chihuahua)

: *Emaoc'h war pajenn ar gumun Guerrero e stad Chihuahua. Evit sterioù all ar ger, gwelit [[Guerrero (disheñvelout)]].*
**Guerrero** zo ur gumun vras e stad Chihuahua, en hanternoz Mec'hiko, 5,603.6 km² dindani, ha kêr Vicente Guerrero eo ar gêr vrasañ enni. E 2005 e oa 37,249 a dud enni. 

Anvet eo diwar-lerc'h Vicente Guerrero, emsaver mec'hikan.
Ondefontaine

**Ondefontaine** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e voe gant c'hwec'h kumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Les Monts-d'Aunay.
## Douaroniezh
* Emañ andon ar stêrioù Odon ha Druance en Ondefontaine. 
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944, miz Eost: mervel a reas daou zen nann-soudard en Ondefontaine d'an 3, ur vaouez a voe lazhet gant ur vombezadeg hag ur gwaz gant an Alamaned.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Jermen*, penn-kentañ an .
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Aunay-sur-Audon,
* Bauquay, 
* Campandré-Valcongrain, 
* Danvou-la-Ferrière, 
* Le Plessis-Grimoult,
* Les Monts-d'Aunay,
* Roucamps.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Victoria de Durango

* *Ur bajenn disheñvelout [[Durango]] zo ivez.* 
**Victoria de Durango**, pe **Durango** hepken, eo kêr-benn Stad Durango e Mec'hiko .

## Pennadoù kar
* Victoria
* Durango
San Luis Potosí (kêr)

**San Luis Potosí** eo kêr-benn stad San Luis Potosí e Mec'hiko, 


File:Plaza de Armas..JPG|Plaza de Armas
File:Retablo del templo del Carmen en San Luis Mexico..JPG|An aoter en iliz del Carmen
Artez (disheñvelout)

**Ur pennad [[Artois]] zo ivez.* 

**[[Artez]]** (*Artois e galleg*) zo anv ur broviñs c'hall, en hanternoz Bro-C'hall, ha hini meur a zen. 

## Lec'hanvioù
* ur pagus, Pagus Atrebatensis, e Galia
* ur gontelezh, Kontelezh Artez, a zeuas da vout ur broviñs c'hall
* Emgann Artez, anv meur a emgann er brezel-bed kentañ: 
** Emgann Artez (1914), diskar-amzer 1914
** Emgann Artez (nevez-amzer 1915), nevez-amzer 1915
** Emgann Artez (diskar-amzer 1915), diskar-amzer 1915

## Tud
### Konted Artez
* Roparzh Iañ Artez (1216-1250), kont Artez, breur da Loeiz IX
* Blanche Artez, rejantez Navarra, merc'h da Roparzh Iañ Artez
* Roparzh II Artez, kont Artez en 1250
* Fulup Artez (1269-1298), mab henañ Roparzh II Artez
* *Mathilde d’Artois*, lesanvet Mahaut Artez, (wd 1270 - 1329) 
* Roparzh III Artez (1287-1342) 
* Yann Artez (1321-1387), kont Eu, mab da Roparzh III Artez
* Roparzh IV Artez (1356-1387), kont Eu, mab da Yann Artez
* Fulup Artez (1358-1397)
* Charlez Artez (1394-1472)
* Bonne Artez (1396-1425), merc'h Fulup Artez
* Charlez Ferdinant Artez (1778-1820)
* Loeiza Artez (1819-1864)
* Herri Artez (1820-1883)
Guanajuato (stêr)

: *Pajenn ar stêr Guanajuato eo amañ. Evit sterioù all ar ger, gwelit [[Guanajuato (disheñvelout)]].*

Ar stêr **Guanajuato** zo ur stêr e Mec'hiko, e stad Guanajuato, adstêr d'ar stêr Lerma, hag a dremen dre gêr Guanajuato (kêr) .
Guanajuato (kêr)

* *Ur pennad [[Guanajuato (stad)]] zo ivez diwar-benn ar stad*. 

Kêr **Guanajuato** eo kêrbenn stad Guanajuato, e Republik Mec'hiko, met León eo kêr vrasañ ar stad. Meur a lesanv zo da gêr, met peurliesañ e vez lavaret "Guanajuato Capital".

## Tud
## Personnalités

* Miguel Hidalgo y Costilla.
* Diego Rivera
Pachuca de Soto

**Pachuca de Soto** eo kêr-benn ha kêr vrasañ stad Hidalgo e Mec'hiko. E 2010 e oa 267 862 a dud o chom enni, 512 296 er veurgêr. « *La Bella Airosa* », "ar gêr vrav avelet", ha « La Novia del Viento », "Danvez-pried an Avel", eo he lesanvioù en abeg d'an avelioù kreñv a deu eus ar biz, gouest da dizhout kement ha 75 km/h.

Mengleuzioù arc'hant zo nepell.

Brudet eo ar *paste*, ur meuz eus an tolead.

## Notennoù
Dispac'h miz C'hwevrer

Graet e vez **Dispac'h Rusia 1917**, pe **Reveulzi Rusia 1917**, eus ul ldoenn eus an darvoudoù a c'hoarvezas e Rusia e-kerzh ar bloaz 1917 hag a gasas d'an traoñ ren an Tsared, e-pad Dispac'h miz C'hwevrer. An heuliadoù a oa bet Dispac'h miz Here ha savidigezh an Unvaniezh Soviedel, ur stad gouarnet gant komunisted.

Dispac'h C'hwevrer (Meurzh 1917) a oa bet un taol dispac'h tro-dro da Petrograd (hiziv Sant Petersburg), kêrbenn Rusia er mare-se. E-pad ar rouestl, izili eus ar parlamant impalaeriel (an Douma) o devoa kemeret ar galloud war ar vro. Sevel a rejont ar Gouarnamant Rusian da c'hortoz met a oa talet kreñv gant interestoù ar gapitalisted hag an noblañsoù. Pennoù al lu rusian a soñje dezho ne oa ket posubl da vougañ ar reveulzi. Bountañ a rejont war an tsar Nikolaz II evit ma rofe e zilez. Ar Soviedoù, a oa savet dreist-holl gant soudarded ha klasad micherourien ar c'hêrioù bras, o devoa laosket ar gouarnamant da c'hortoz da ren, met o terc'hel galloud war ar gouarnamant hag o kaout bezenoù armet lies. Reveulzi C'hwevrer a oa ganet e-pad kolloù ramzel milourel ar C'hentañ Brezel-bed (1914–18), o devoa lakaet al lu rusian da gouezhañ ha da emsevel a-enep ar brezel.

## Gwelet ivez
* Reveulzi Rusia
* Dispac'h miz Here
De Soto

**De Soto**, **DeSoto**, **Desoto**, pe **de Soto** zo un anv-lec'h deuet diwar an anv-tiegezh spagnolek.

## Lec'hanvadurezh

###### 
* De Soto, Georgia 
* De Soto, Illinois 
* De Soto, Iowa 
* De Soto, Kansas 
* De Soto, Mississippi
* De Soto, Missouri 
* De Soto, Nebraska 
* De Soto, Wisconsin
* DeSoto, Indiana
* DeSoto, Texas

### Koadeier, lammoù-dour
* De Soto National Forest en Mississippi
* DeSoto Falls (Alabama)
* DeSoto Falls (Georgia)
* DeSoto National Wildlife Refuge, en Nebraska hag Iowa
* Fort De Soto Park en St. Petersburg, Florida

## Tud
* Álvaro de Soto, diplomat perouat
* Benito de Soto, morlaer en XIXvet kantved 
* Domingo de Soto, doueoniour spagnol er XVIvet kantved 
* Francisco de Soto, sonaozour our spagnol er XVIvet kantved 
* Hernando de Soto, konkistador
* Hernando de Soto Polar, armerzhour perouat
* Jesús Huerta de Soto, armerzhour
* Luis Barahona de Soto, Spanbarzh spagnol
* Pedro de Soto, doueoniour spagnol er XVIvet kantved 
* Serafín María de Soto, jeneral spagnol

## Pennad kar
*Soto
Soto

**Soto** zo un anv-lec'h spagnolek eus hanternoz Spagn, deuet da vout un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
###### 

### [[Amerika]]

## Tud

;Pobl
*So'to, pobl en Amazonia
## Relijion
*Sōtō, ranngredenn zen e Japan
## Meuz
*Soto pe *Coto*, meuz eus Indonezia

## Pennadoù kar
*De Soto
*Sotho
Les Loges (Calvados)

**Les Loges** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
**[[Eil brezel-bed]]**, 1944: mervel a reas daou zen nann soudard e Les Loges e miz Even abalamour d'ar brezel, lazhet e voent gant tennoù kanol e-pad Emgann Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, ul lodenn anezhi eus ar  kantved.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Le Mesnil-Auzouf

**Le Mesnil-Auzouf** a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant Jurques d'ober ur gumun nevez: Dialan-sur-Chaîne.
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Kristol*,  kantved, keur ha penn-iliz eus an  kantved.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Rouantelezh Württemberg

**Rouantelezh Württemberg** zo ur rouantelezh e Württemberg en Alamagn an  kantved. Krouet e voe gant Napoleon Iañ e Kerzu 1805 diwar Dugelelezh Württemberg ha padout a reas betek diskar an Impalaeriezh alaman e 1918, pa voe diskleriet Stad dieub Württemberg.

## Pennadoù kar
* Stadrenerien Württemberg
* Württemberg-Baden
Bara-mel

**Bara-mel** zo ur seurt bara dous graet gant mel, hag a-wechoù gant jinjebr. 

## Lennegezh
**[[An ti bara-mel]]*
Coitus interruptus

**Coitus interruptus** eo an ober reizhel a vez graet gant ur gwaz pa baouez gant an embarañ a-raok teurel e sper, da virout a ober bugale. 

## Bugale
Gwechall, e brezhoneg ar gador-sarmon, e veze lavaret gant ar beleg *diskargañ en toull-karr*. Kement-se a veze gwelet fall gant an Iliz dre ma oa dleet d'an dud dimezet ober bugale a-leizh. 

## Notennoù
Amalie von Hessen-Darmstadt

thumb|Amalie von Hessen-Darmstadt

Friederike **Amalie von Hessen-Darmstadt** (1754 – 1832) a oa pedervet merc'h Ludwig IX von Hessen-Darmstadt .
## He buhez
Ganet e oa en Prenzlau, e Brandenburg. He zad, Ludwig IX von Hessen-Darmstadt (1719–1790) a oa landgraf Hessen-Darmstadt hag he mamm, ar gontez Henriette Karoline (1721–1774), a oa merc'h d'an dug Christian III von Zweibrücken-Birkenfeld. 
Amalie a voe degaset da Sant Petersburg gant he mamm e 1772 da weladenniñ lez Rusia, rak unan eus danvez-priedoù ar priñs Paul e oa, met tro wenn a reas-hi rak hennezh a gavas gwell dimeziñ d'he c'hoar Wilhelmina Luisa von Hessen-Darmstadt.

## Dimeziñ ha bugale
Amalie a zimezas d'he c'henderv Karl Ludwig von Baden e miz Gouhere 1775. Hennezh a oa mab da Karl Friedrich von Baden ha goude marv e dad e 1806 e teuas da vout kentañ Dug-meur Baden, ha da Karoline Luise von Hessen-Darmstadt, a oa merc'h d'al landgraf Ludwig VIII von Hessen-Darmstadt.

## He bugale
Eizh bugel he doe, daou vab ha c'hwec'h merc'h dimezet mat e lezioù Europa, ma veze graet *[[mamm-gaer]] Europa* anezhi. :
*div verc'h c'hevell:
**''Amalie'' Christiane (1776–1823), a chomas plac'h yaouank.
**Karoline Friederike Wilhelmine (1776–1841), dimezet e miz Meurzh 1797 d'an dug Masimilian von Zweibrücken (1756–1825), a voe anvet da priñs-dilenner Pfalz ha Bavaria, hag e 1804 da roue Bavaria, ha hi a oa dugez, priñs-dilennerez ha rouanez Bavaria neuze;
*Luise (1779–1826), dimezet e 1793 d'an tsar Alesant Iañ Rusia (1777–1825)
*Friederike (1781–1826), dimezet e 1797 da roue Sveden, Gustav IV Adolf (1778–1837); dizimeziñ a rejont e 1812. 
*Maria Elisabeth Wilhelmine von Baden (1782–1808), dimezet e 1802 d'an dug Friedrich Wilhelm von Braunschweig-Wolfenbüttel (1771–1815)
**Karl Friedrich* (1784–1785), marvet en-bihan;
*Karl (1786–1818), dug-meur Baden, dimezet e 1806 da Stéphanie de Beauharnais (1789–1860);
*Wilhelmine (1788–1836), dimezet e 1804 d'he c'henderv an dug-meur Ludwig II von Hessen (1777–1848), mamm da seizh bugel, hag unan anezho, Marie von Hessen-Darmstadt (1824-1880), a voe impalaerez Rusia evel he moereb Luise von Baden (1779–1826).

## He buhez


A-hed he friedelezh e klemmas diwar-benn pegen yen outi e oa he zad-kaer Karl Friedrich ha pegen bugelel e wreg. 
E 1801 ez eas gant he ziegezh da welout he merc'h, deuet da vout impalaerez Rusia, hag alese da-gaout he eil merc'h, rouanez Sveden. Hervez deizlevr ar briñsez Hedvig Elisabeth Charlotta e oa ur plac'h a spered hag a benn, ha sentus outi e oa he fried.

## Levrlennadur
*Anna Schiener, *Markgräfin Amalie von Baden (1754-1832)*. Verlag Friedrich Pustet, Regensburg 2007
*Günther Schiwy: ''Eichendorff'' S. 242
*Edelgard Spaude: *Eigenwillige Frauen in Baden*, Rombach, 1999

## Notennoù


## Liammoù diavaez
Bauquay

**Bauquay** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant c'hwec'h kumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Les Monts-d'Aunay.

## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Mathieu*, eus an  kantved marteze, tour-iliz bet savet en  kantved
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kyūshū

**Kyūshū** (japaneg: 九州) eo trede brasañ enezenn Japan hag an hini suañ eus ar peder enezenn bennañ.

Kement ha "Nav froviñs" e talvez *Kyūshū*.
Meneziek eo an enez, hag eno emañ uhelañ menez-tan bev Japan, Menez-Aso, 1 226 m dezhañ. Fukuoka eo kêr vrasañ an enez.

Lavaret e vez ez eo kavell sevenadur Japan.
La Bigne

**La Bigne** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Enframmet eo bet ar gumun e Seulline d'ar 1 a viz Genver 2017.

## Istor
### kantved
**[[Eil brezel-bed]]**, 1944: mervel a reas un den nann soudard e La Bazoque abalamour d'ur vombezadeg e penn-kentañ miz Eost e-pad Emgann Normandi.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Marcouf*,  kantved.
* Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *La Bigne Churchyard*

*Trooper* e oa er * Reconnaissance Corps R.A.C. 43rd (2/5th Bn. Gloucestershire Regt.) Regiment*. Mervel a reas d'ar 7 a viz Eost 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Brémoy

**Brémoy** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas daou zen nann-soudard abalamour d'ar brezel, ur gwaz lazhet gant an Alamaned hag ur plac'hig lazhet gant ur vombezadeg, d'an 31 a viz Gouere 1944 e-pad Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron Varia*, - kantved.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Étienne Tshisekedi

**Etienne Tshisekedi wa Mulumba**, lesanvet *Sfinks Limete*, (ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1932 ha marvet d'ar  a viz C'hwevrer 2017 e Brusel) oa ur politikour eus Republik Demokratel Kongo, bet Kentañ Ministr Zair meur a wech er bloavezhioù 1990. Edo e penn ar strollad politikel UDPS (*Union pour la Démocratie et le Progrès Social*).

Lakaet en doa e anv a-enep Joseph Kabila e dilennadeg prezidant RDK dalc'het e miz Du 2011.
Chihuahua (ki)

Ar **chihuahua** zo ur ur ouenn chas eus stad Chihuahua e Mec'hiko.

Restr:Chihuahua 01 K.jpg|Ur c'hi chihuahua
Restr:Degaen.jpg |Ki bihan chihuahua
Restr:Chihuahua qui profite du soleil.jpg|Ur Chihuahua o profitañ eus an heol
Plac'h yaouank

Ur **plac'h yaouank** a vez lavaret eus ur plac'h ha n'eo ket dimezet. Ma vez kozhik ar plac'h, ma n'eo ket dimezet *c'hoazh*, pe tremenet an oad dezhi da zimeziñ e vez lavaret eo ur *plac'h yaouank kozh*. 
Gwechall, pa veze a-bouez bras d'ur plac'h dimeziñ, e veze disprizet ar plac'hed yaouank kozh, ha graet goap anezhe a-wechoù. 
Alies e chome ar plac'hed yaouank e ti o zud da sevel ar vugale yaouankoc'h, pe d'ober war-dro o zud pa vezent erru kozh. 

## Lennegezh
* *[[Jane Eyre]]*, zo ur vaouez, chomet plac'h yaouank, a-raok mont da itron, e romant saoznek Charlotte Brontë
* *[[La Vieille Fille (Balzac)|La Vieille Fille]]* ur romant gallek gant Honoré de Balzac
* *Doña Rosita la soltera o El lenguaje de las flores*, pezh-c'hoari e 1935 gant Federico García Lorca (1898-1936), bloaz a-raok e varv.

### Tudennoù
*Sherlock Holmes a zo * [[paotr yaouank]] kozh* e danevelloù Arthur Conan Doyle)
* *Hercule poirot* ha *Miss Marple* zo ur paotr ha plac'h yaouank kozh, ha *kozh-viret*, e romantoù saoznek Agatha Christie.

## Kanaouennoù
* *[[Eleanor Rigby]]*, savet gant Paul McCartney e 1966.
* *La tieta* gant Joan Manuel Serrat. 

## Plac'hed yaouank kozh

*Jane Austen
*Florence Nightingale
Gouelec'h Chihuahua

**Ur bajenn disheñvelout [[Chihuahua]] zo ivez*.

**Gouelec'h Chihuahua** zo ur gouelec'h 630 000 km² e stadoù hag a zo en hanternoz Mec'hiko : Chihuahua, Coahuila, Nuevo León, Durango, Zacatecas ha San Luis Potosí, hag a dap betek mervent SUA (Arizona, New Mexico ha Texas).
Roll kumunioù an Norzh bet roet ar Groaz-Brezel 1914-1918 dezhe

Roll kumunioù an Norzh bet roet ar Groaz-brezel 1914-1918 dezhe.

## A

* Anneux
* Anzin
* Armentières
* Aubers
* Aubigny-au-Bac
* Aulnoye-Aymeries
* Avesnes-le-Sec

## B

* Banteux
* Bantouzelle
* Beaucamps-Ligny
* Beaurieux
* Belle
* Berlaimont
* Bois-Grenier
* Bouchain
* Boursies
* Bousies
* Boussois
* Briastre
* Bugnicourt

## C

* Cantin
* Capinghem
* Caullery
* Comines
* Crespin
* Crèvecœur-sur-l'Escaut
* Cuvillers

## D

* De Gorge
* Deûlémont
* Doignies
* Douchy-les-Mines
* Dukark

## E

* Élesmes
* Ennetières-en-Weppes
* Erquinghem-le-Sec
* Escarmain
* Esnes
* Estreux
* Estrun
* Estrées (Nord)
* Eswars

## F

* Féchain
* Flesquières
* Fontaine-au-Bois
* Fontaine-Notre-Dame
* Fournes-en-Weppes
* Frelinghien
* Fromelles

## G

* Glageon
* Gœulzin
* Gonnelieu
* Gouzeaucourt

## H

* Hamel
* Hargnies
* Haspres
* Haussy
* Hautmont
* Hazebroek
* Hecq
* Honnecourt-sur-Escaut
* Houplines

## L

* La Bassée
* La Chapelle-d'Armentières
* Landrecies
* Le Cateau-Cambrésis
* Le Favril
* Le Maisnil
* Le Quesnoy
* Lécluse
* Lesdain
* Lille
* Lompret
* Louvignies-Quesnoy
* Louvroil

## M

* Maing
* Marcoing
* Marcq-en-Ostrevent
* Maresches
* Masnières
* Maubeuge
* Mazinghien
* Merris
* Meteren
* Mœuvres
* Mortagne-du-Nord

## N

* Neuville-Saint-Rémy
* Niepkerke
* Nieuw-Berkijn

## O

* Orchies
* Ors
* Oud-Berkijn

## P

* Pérenchies
* Poix-du-Nord
* Prémesques
* Proville
* Préseau

## Q

* Quérénaing
* Quesnoy-sur-Deûle
* Quiévrechain

## R

* Raismes
* Ramillies
* Recquignies
* Ribécourt-la-Tour
* Romeries
* Rumilly-en-Cambrésis

## S

* Saint-Benin
* Saint-Python
* Saint-Waast
* Salomé
* Saulzoir
* Sint-Janskappel
* Sint-Winoksbergen
* Solesmes
* Steenwerk
* Stegers
* Strazele

## T

* Thiant

## V

* Valenciennes
* Vendegies-au-Bois
* Vendegies-sur-Écaillon
* Verlinghem
* Vertain
* Vieux-Mesnil
* Villers-Guislain
* Villers-Outréaux
* Villers-Plouich
* Vleteren

## W

* Walincourt-Selvigny
* Wasnes-au-Bac
* Wavrechain-sous-Faulx
* Wavrin

## Z

* Zoeterstee
Philippe Pétain

**Philippe Pétain** (e anv klok a oa *Henri Philippe Bénoni Omer Pétain)*, bet ganet d'ar 24 a viz Ebrel 1856 e Cauchy-à-la-Tour (Pas-de-Calais) ha marvet d'an 23 a viz Gouere 1951 e Port-Joinville, en Enez-Euz, a zo ur soudard, diplomat, politikour, ha den Stad gall.

Abalamour d'e berzh a-bouez e-doug ar c'hentañ Brezel-bed, Pétain a vez diskouezet peurliesañ evel « *trec'her [[emgann Verdun]]* » ha, gant Georges Clemenceau, evel artizan adsavadur startijenn an armeoù goude taolioù-dispac'h 1917. Anvet e oa penngomandant an armeoù gall betek diwezh ar brezel. Graet e oa marichal Bro-C'hall e miz Du 1918.

Dont a reas Pétain da vezañ akademiad e 1929 hag e-pad ur pred berr e oa ministr eus ar brezel, eus miz C'hwevrer da viz Du 1934, ha goude kannad Bro-C'hall e Bro-Spagn (1939). Galvet d'ar gouarnamant e 1940, da vare trec'h an Alamanted, e teuas da vezañ prezidant ar c'huzul e-lec'h Paul Reynaud. Enebiñ a reas ouzh kendalc'h ar brezel abalamour ma soñje e oa kollet. Gervel a reas, adalek an 17 a viz Even, da baouez gant an emgann ha da sinañ arsav-brezel an 22 a viz Mezheven 1940 gant Alamagn Adolf Hitler. Resev a reas an holl c'halloudoù d'an 10 a viz Gouere 1940 ha kemer a reas antronoz an titl a *Benn [[Renad Vichy|ar Stad c'hall]]* a viras e-pad pevar bloavezh dindan an dalc'herezh nazi. Lañs a roas d'an Dispac'h broadel ha d'ar c'henlabourerezh gant an Trede Reich.

Barnet da vare an Dieubidigezh evit bezañ kenlabouret gant enebourien Bro-C'hall ha trubarderezh bras gant al Lez-varn uhel a justis, Pétain a oa kondaonet dre varnadenn ar 15 a viz Eost 1945 d'an Dizellid broadel, da ziberc'hennadur e vadoù ha d'ar c'hastiz a varv. Erbediñ a rae al lez-varn chom hep seveniñ ar c'hastiz diwezhañ-mañ abalamour d'e oad. Kemmet e oa e gastiz ha lakaet e oa e prizon buhez-pad gant ar jeneral de Gaulle, penn Gouarnamant da c'hortoz ar Republik. Mervel a reas en toull-bac'h en Enez-Euz m'emañ sebeliet.

Evel ma oa 84 vloaz e miz Gouere 1940, Philippe Pétain zo bet ar penn Stad koshañ eus istor Bro-C'hall.
Georges Clemenceau

**Georges Clemenceau**, bet ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1841 e Mouilleron-en-Pareds (Vendée) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Du 1929 e Pariz, zo un den Stad gall, radikal-sokialour, prezidant ar c'huzul eus 1906 da 1909, ha goude eus 1917 da 1920.

Deuet eus ur familh republikan e voe dilennet da vaer an 18 Arondisamant ha goude-se e voe aet da Brezidant Kuzul kêr Pariz e deroù an Trede Republik, ha kannad ar Vodadeg Broadel e 1871.
Enez-Euz

**Enez-Euz** pe **Enez Heuz** (e galleg: *Île-d'Yeu*) zo ur gumun c'hall eus departamant ar Vendée hag eus rannvro Broioù al Liger. Un enezenn eo ivez. An enezenn nemeti er Poatev istorel eo gant Enez-Nermouster.

Emañ ar gumun en enezenn a zo dezhi ar memes anv : *Enez-Euz*. Kêriadennoù pennañ an enez zo : Port-Joinville (*Port-Breton* gwezhall), Saint-Sauveur (anvet *le bourg* gwezhall) ha La Meule.

## Lec'hanvadurezh

### Enez-Euz
Enez-Euz e brezhoneg pe *l'Île d'Yeu* e galleg, gwezhall *Augia* hag *Insula Oya* er , *ad Oiam insulam* en .

Euz ha Yeu, evel Oye (Pas-de-Calais), a zeu eus ar germaneg *auwja*/*augjo* a dalve "pradenn c'hleb", "douar e-touez ar mor" hag "enez" war-lerc'h.

E-pad an Dispac'h e voe anvet *Île-de-la-Réunion* ha *Rocher-de-la-sans-Culotterie*.

### Anvioù-lec'h e "ker-"
En Enez-Euz ez eus 44 lec'hanv e "ker-", Ker Netra ha Ker-Babu en o zouez. Ne oa ket poblet an enez gant Bretoned avat rak daoust d'al lec'hioù-se bezañ reizhskrivet evel e brezhoneg e teu ar rakger-mañ deus ar poateveg *quéreù* a dalv "porzh", "park" pe "liorzh" hervez ar blegenn. Ouzhpenn-se, an anvioù staget a zo anvioù poatevek o orin.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 128 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,06% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas triwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
## Levrlennadur
* *L'Île d'Yeu*, Maurice Esseul
* *Histoire de l’île d’Yeu*, Maurice Esseul mai 2006
* *Oya-Insula ou l'Enfant à la Conque* par Marc-Adolphe Guégan
* *L'Île d'Yeu Vendée hardie, lumineuse et rude *, texte de Jean-François Henry et photographies de Jeanlin Henry 2005
* *Île d'Yeu, mémoire d'Islais*, par Gertrude Dordor, photographies de Bruno Mazodier aux Editions Gisserot.
* *Instants d'Yeu*, textes et photographies de Claude Burneau
## Poltredoù

Chateau Ile d'Yeu 1.JPG|Kastell kozh.
Chateau Ile d'Yeu 2.JPG|Kastell kozh.
Yeu_Vieux_Chateau.JPG|Kastell kozh gwelet diouzh traezhenn Sabias.
vague.jpg|Ur wagenn o tarzhañ war aod gouez an enezenn.
côte_sauvage_île_d'yeu.jpg|An aod gouez dindan an amzer vrav.
Ile d'Yeu.JPG|Kuzh-heol en enezenn.
2005 ete - Yeu 024.jpg|Kuzh-heol en enezenn.
thonier à cul rond - île d'yeu.jpg|Bag-toneta he « revr ront » eus an enez.
Summer2005 in L Ile-d Yeu.jpg|Kuzh-heol e beg ar But.
Port-Joinville.jpg|Straed eus Port-Joinville.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel an ti-kêr hag Ofis an douristed
## Daveoù ha notennoù
Renad Vichy

**Renad Vichy** zo renad politikel Philippe Pétain a oa e penn Bro-C'hall eus an 10 a viz Gouhere 1940 betek an 20 a viz Eost 1944 e-pad an dalc'herezh alaman, hag e oa e sez e Vichy, a oa el lodenn dizalc'h betek miz Du 1942. 

## An diskar
E dibenn an Eil Brezel-bed e voe Kastell Sigmaringen ul lec'h repu evit pennoù bras gouarnamant Vichy pa oa bet dieubet Bro-C'hall gant ar Gevredidi.

## Notennoù ha daveennoù
Inizi Ryūkyū

**Inizi Ryūkyū** (南西諸島 *Ryūkyū rettō*), anvet ivez **Inizi Nansei** (南西諸島 *Nansei-shotō*, ar pezh a dalv "inizi ar mervent") a zo un aradennad enezennoù e kornaoueg ar Meurvor Habask, war bevenn Mor Sina ar Reter, etre Enez-Kyushu ha Taiwan. Perc'hennet eo an inizi-se gant Japan. Rannet eo an enezeg-se e daou evit a sell ar velestradurezh: ar re en norzh a zo staget ouzh Kyushu, ha Ryūkyū-shotō er su. Okinawa eo an enezenn vrasañ. Komzet e vez yezhoù ryoukyouek eno.
Ciudad Juárez

Ciudad Juárez eo kêr vrasañ stad Chihuahua e Mec'hiko, war lez dehou ar stêr Río Bravo, a-dal da gêr El Paso war al lez kleiz, er Stadoù-Unanet. Kêr-Chihuahua avat eo ar gêr-benn. Dont a ra an anv eus ar prezidant Benito Juárez.

Kêr feulsañ ar bed dre annezad e vefe, abalamour d'an trafikerezh dramm etre Bro-Vec'hiko hag ar Stadoù-Unanet.
Saltillo

**Saltillo** eo kêrbenn stad Coahuila e Republik Mec'hiko. E 2015 e oa 807 537 anneziad o vevañ e Saltillo.

Ar c'hentañ dimeziñ heñvelreizh en Amerika Latina a oa bet sevenet e Saltillo. Al lid a oa bet e miz genver 2007, etre div vaouez.
Manzanillo (Mec'hiko)

* *Ur bajenn disheñvelout [[Manzanillo]] zo ivez.*
**Manzanillo** zo ur gêr vras e stad Colima, e Republik Mec'hiko, war aod ar Meurvor Habask.
Honshū

**Honshū** (e japaneg: 本州|本州, ar pezh a dalv "proviñs pennañ") eo enezenn vrasañ Japan, etre Hokkaido en norzh, ha Shikoku er su, ha Kyushu er mervent. Ar seizhvet brasañ enezenn eus ar bed ez eo gant 227 962,59 km², hag an eil bobletañ war-lerc’h Java. 103 milion a dud a oa o chom enni e 2005 hag eno ez eus kêrioù bras-divent evel Tokyo ha Yokohama. An darn vrasañ eus greanterezh ar vro a gaver enni ivez.
Shikoku

**Shikoku** (japaneg: 四国 "peder froviñs") eo ar vihanañ (18 800 km²) hag an dibobletañ (4 141 955 a dud e 2005) eus peder enezenn bennañ Enezeg Japan. Emañ-hi er su da Honshū hag er reter da Kyūshū. Matsuyama eo ar gêr vrasañ.
Dispac'h miz Here

Graet e vez **Dispac'h miz Here**, pe **Reveulzi miz Here** (rusianeg: Октябрьская революция, *Oktyabr'skaya revolyutsiya*), pe c'hoazh **Here Ruz**, **Emsavadeg miz Here**, hag ivez an **Dispac'h Bolchevik**, ha **Reveulzi Veur Sokialour Miz Here** (Великая октябрьская социалистическая революция, *Velikaya Oktyabr'skaya sotsialisticheskaya revolyutsiya*) ent-ofisiel adalek 1927... eus an taol reveulzi a c'hoarvezas e-kerzh Dispac'h Rusia 1917. Kregiñ a reas gant un emsavadeg armet e Petrograd d'ar 25 a viz Here 1917 (hervez an deiziadur juluan), ar pezh a glot gant ar 7 a viz Du 1917 (deiziadur gregorian).

Gant Reveulzi miz Here e Petrograd e voe diskaret Gouarnamant da c'hortoz Rusia ha roet ar galloud da soviedoù kêr a oa bolcheviked en o fenn. Diwar-se e loc'has ur brezel diabarzh hag a gasas da savidigezh an Unaniezh Soviedel e 1922.

## Gwelet ivez
*Dispac'h Rusia 1917
Cahagnes

Cahagnes - Entrée du bourg.JPG|Mont-tre ar vourc'h.

**Cahagnes** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Seulles. Ar stêrioù Seulles ha Seullette a gember e Cahagnes.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]

The British Army in Normandy, August 1944- the Advance Towards Aunay-sur-odon B8498.jpg|Soudarded oc'h ober war-dro ur Brenn Carrier chomet sac'het e-kreiz ar vourc'h.

* Dieubet e voe Cahagnes d'an 30 a viz Gouhere 1944 gant tirlu ar Rouantelezh-Unanet.
* Mervel a reas triwec'h den nann-soudard e 1944 hag unan e 1945 e Cahagnes abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Aubigny, .
* Iliz katolik *Ginivelezh an Intron-Varia*, luc'hskeudennoù.
* Bez ar C'hommonwealth

James MarshallCornwall-Cahagnes-3.jpg|Ar bez.
James MarshallCornwall-Cahagnes-2.jpg|Plakenn e koun an ofisour.


Letanant e oa er 4 Batailhon eus ar *Grenadier Guards*. Mervel a reas d'an 30 a viz Gouere 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Coulvain

**Coulvain** a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e voe gant Saint-Georges-d'Aunay d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Seulline.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Seulles emañ Coulvain. 
## Istor
### 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *Coulvain Churchyard*

Nijourion e oant, pemp anezhe er Royal Air Force hag unan er Royal Australian Air Force. Mervel a rejont d'an 30 a viz Even 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
* Iliz katolik *Saint Vigor*, dibenn an .
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Drôme (Aure)

An **Drôme** a zo ur stêr e departamantoù Calvados ha Manche (Bro-C'hall). Emañ hec'h eienenn e Saint-Martin-des-Besaces. Un adstêr d'an Aure eo. Kemberiñ a ra gant an Aure e Maisons.
## Kumunioù douret
* Saint-Martin-des-Besaces (andon),
* Saint-Amand-Villages, (Placy-Montaigu),
* Souleuvre-en-Bocage (Saint-Martin-des-Besaces, Saint-Ouen-des-Besaces), 
* Val-de-Drôme (Dampierre),
* Souleuvre-en-Bocage,
* Val-de-Drôme (Saint-Jean-des-Essartiers, Sept-Vents), 
* Le Perron, Biéville, Saint-Jean-d'Elle (Vidouville), Montrabot, 
* Val-de-Drôme (Sept-Vents, La Lande-sur-Drôme), Caumont-sur-Aure (La Vacquerie), Sallen, 
* Cormolain,
* La Bazoque,
* Montfiquet, 
* Balleroy-sur-Drôme (Vaubadon), 
* Le Tronquay, 
* Planquery, 
* Balleroy-sur-Drôme (Balleroy), 
* Castillon, 
* Noron-la-Poterie, 
* Saint-Paul-du-Vernay,
* Agy, 
* Ranchy, 
* Barbeville, 
* Subles, 
* Saint-Loup-Hors, 
* Vaucelles, 
* Sully,
* Maisons (kember).
Dampierre (Calvados)

**Dampierre** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Val-de-Drôme.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Drôme emañ Dampierre. 
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen nann-soudard e Dampierre e miz Du 1944 abalamour d'ar brezel, unan anezhe a voe lazhet gant ur vinenn.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieDampierreChateau.jpg|Ar c'hastell.
Église Saint-Pierre de Dampierre. Vue sud-est.jpg|An iliz katolik.
FranceNormandieDampierreChapFuneraire.jpg|Ar chapel-kañv.
Monument aux morts de Dampierre (1).jpg|Ar monumant.

* Ar c'hastell, .
* Iliz katolik *Saint Pierre*, .
* Chapel-kañv an tiegezh Longaunay, er vered, .
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Danilo Türk

**Danilo Türk** (ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1952) zo ur politikour eus Slovenia, bet prezidant ar vro etre 2007 ha 2012.

Etre 1992 ha 2000 e oa kannad Slovenia en Aozadur ar Broadoù Unanet.
Forces françaises de l'intérieur

Ar **Forces Françaises de l'Intérieur** (**FFI**) zo an anv roet e 1944 da hollad ar strolladoù armet eus an harzerezh diabarzh gall a oa bet savet pa oa Bro-C'hall ha Breizh dindan dalc'h an Alamaned.

## Deskrivadur
E-barzh framm an FFI edo : an Arme guzh (AS) (enni Combat, Libération-Sud, Franc-Tireur), Aozadur harzerezh an arme (Organisation de résistance de l'armée pe ORA), ar Francs-tireurs et partisans (FTP), ha kement zo... 

## Notennoù
Hermann-Bernhard Ramcke

**Hermann-Bernhard « Gerhard » Ramcke**, bet ganet d'ar 24 a viz Genver 1889 hag aet da anaon d'ar 4 a viz Gouere 1968, a oa ur jeneral alaman. Bet en deus ar Groaz marc'heg eus eus ar groaz houarn gant delioù derv, kleze ha diamantoù, ar vedalenn uhelañ e Bro-Alamagn e-doug an Eil Brezel-bed.

## Brezel

E 1944 e oa e penn difenn Brest hag ur wezh dieubet ar gêr gant ar Gevredidi e repuas e Ledenez Kraozon ma kendalc'has d'en em gannañ, oc'h harpañ e soudarded war ar Menez C'homm, ha goude e ledenez Roskañvel.

## Goude ar brezel
Ramcke a oa kaset d'ar Stadoù-Unanet evel prizoner brezel ha goude da Vro-Saoz ha da Vro-C'hall.
E 1951 eoa tamallet torfedoù brezel ouzh Ramcke e Bro-C'hall, met dont a reas a-benn da chom hep bezañ prizoniet en Alamagn. µDistreiñ a reas eno drezañ e-unan ha kondaonet e oa e miz Meurzh 1951 gant ul lez-varn gall. Dieubet e oa d'ar 24 a viz Even 1951. Goude bezañ dieubet eo distroet Ramcke da Vro-Alamagn hag en deus labouret en industriezh ar betoñs. 
Hermann-Bernhard Ramcke zo aet da anaon e Kappeln e 1968.
Boule

Ar **boule** (henc'hresianeg Βουλή, Boulê) eo an anv a veze roet d'ur c'huzul e meur a renad gresian eus an Henamzer. 
E keodedoù Henc'hres, ar boule a oa un vodadenn vihan a geodediz karget eus lezennoù ar geoded. Troet e vez e anv gant ar ger kuzul peurliesañ pe a-wezhioù gant ar ger sened.

En Ilias a zanevell ul lodenn eus Brezel Troia, ar boule a oa ar vodadenn eus pennoù an Akeaned a zivize, diwar c'houlenn Agamemnon, eus ar strategiezh da ren hag eus an aferioù gouarnamant. Emdreiñ a reas ar framm-se, ur vodadenn noblañsed a guzulie ar roue galloudusoc'h, da envel ensavadurioù disheñvel, disheñvel o galloud ivez, hervez ar renadoù politikel hag an amzer. 

En oligarkiezhioù ar garg boulead a zeue dre hêrezh e-skoaz e demokratiezh Aten en Henamzer hag e re all e veze dilennet izili ar boule dre dennadeg d'ar sord. Dianav eo ar pep brasañ eus ar *vouleidi*. Boule Aten hepken zo deskrivet gant mammennoù istorel puiilh (*[[Bonreizh Aten]]* peurgetket a lakaer war anv Aristoteles ha e ziskibled eus al Lise a vije bet savet war-dro 330 kent J.-K.).

## Boule Aten
En Aten e veze graet "Kuzul ar 500" anezhañ ivez alies rak adalek adreizhadennoù Kleistenes e oa enni 500 kuzulier, 50 evit pep meuriad. Tennet e vezent d'ar sord diwar rolloù savet gant pep demos eus ar geodediz koshoc'h evit 30 vloaz a oa prest da gemer perzh e labour ar c'huzul. Bep bloaz e veze tennet izili nevez d'ar sord hag ur c'heodedad ne c'halle bezañ ezel eus ar boule ouzhpenn div wezh. Labourat a rae ar c'huzul-se dibaouez. Renet ha kenurzhiet e veze e labour gant ar Britaned. 
Dalc'het e veze bodadegoù ar Boule er Bouleuterion, ur savadur a oa e-kichen an Tholos en agora. Dilennidi pep meuriad a chome e-doug un dekvedenn eus ar bloavezh (35-36 devezh), ar britaniezh, en ur savadur tost d'ar Bouleuterion, ar Pritaneia, noz-ha-deiz. Prest e vezent dalc'hmat d'ober war-dro aferioù ar geoded. 
Labour pennañ ar Boule a oa dastum ar c'hinnigoù lezennoù kinniget gant keodediz, ha goude prientiñ an dnavez-lezennoù evit gallout goude se bodañ an Eklesia.

## Levrlennadur
*  Rhodes, P. 1972. *The Athenian Boule*, Oxford, Clarendon.
* Claude Mossé, *Une histoire du monde antique*, Paris, Larousse, 2008, 479 p.
Danvou-la-Ferrière

**Danvou-la-Ferrière** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant c'hwec'h kumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Les Monts-d'Aunay.

## Istor
### kantved
* E 1972 e voe kevredet kumunioù Danvou (137 annezad e 1968) ha La Ferrière-Duval (49 annezad e 1968). E 1977 e voe staget La Ferrière-Duval ouzh Danvou da vat.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Sauveur* e La Ferrière-Duval, - kantved. 
* Iliz katolik *Saint-Vigor* e Danvou,  kantved.
* Kastell La Ferrière,  kantved.
* Kastell an Hamel.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Jurques

**Jurques** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant Le Mesnil-Auzouf d'ober ur gumun nevez: Dialan-sur-Chaîne.
## Douaroniezh
* Emañ andon ar Seulles e *Le Bois de Homme* e Jurques. An Odon a ra ar vevenn gant kumun Ondefontaine.
## Istor
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* 1944: mervel a reas eizh den nann soudard abalamour d'ar brezel e Jurques.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Emgann Mers-el-Kebir

**Emgann Mers el-Kebir** pe **tagadenn Mers el-Kebir** zo un emgann war vor eus an Eil Brezel-bed. Taget e oa ur skouadrenn eus ar morlu gall d'an 3 a viz Gouere 1940 gant ar Royal Navy pa oa eoriet e porzh milourel Mers el-Kebir (pleg-mor Oran, Aljeria) hep embann brezel ebet. 1 297 den a oa bet lazhet, meur a Vreizhad en o zouez. Aon he doa ar Rouantelezh-Unanet, hec'h-unan a-enep an Trede Reich hag Italia d'ar c'houlz-se, e lakafe Hitler e grabanoù war ar strollad-listri-se goude ma oa bet sinet un arsav-brezel etre gouarnamant Vichy hag an Alamagn nazi hag Italia faskour un nebeud devezhioù a-raok, ar pezh en dije roet e du dezhañ da gaout ur morlu galloudusoc'h eget o hini.

Dre un notennig en traoñ d'ar bajennad 103 eo meneget an darvoud skrijus-mañ gant Jarl Priel e-barzh *[[Va Zammig Buhez]]* : (1) Ha pa soñjan pegen sod 'oa Breizhiz e-pad ar
brezel gant kenvroidi an Aotrou Churchill, daoust d'al lazhadeg e Mers-el-Kebir !

## Liammoù diavaez
*Ur skritell propaganda eus Vichy diwar-benn Mers-el-Kebir
Arme dieubidigezh rusian

An **Arme dieubidigezh rusian** (e ruseg Русская освободительная армия (POA), treuzskrivet *Russkaya osvoboditel'naya armiya*, ROA), anvet ivez **Arme Vlasov** pe **Lejion Vlasov**, a oa ur bagad soudarded rusian armet gant ar Wehrmacht e-pad an Eil Brezel-bed. Aozet e oa an arme-se gant Andrey Vlasov, bet Jeneral an Lu Ruz, a glaske evel-se unaniñ an holl Rused a-enep renad bolchevek URSS. E-touez an emouestlidi e oa un niver bras a brizonidi brezel soviedek, *Ostarbeiter* (labourerien eus ar Reter), ha divroidi (*Rused wenn* en o zouez soudarded eus an Arme wenn enepkomunour o doa kemeret perzh er Brezel diabarzh Rusia. D'ar 14 a viz Du 1944 e oa adanvet ar bagad-se *Nerzhioù armet ar poellgor evit dieubidigezh pobloù Rusia (VS-KONR)*.
Hervé Budes de Guébriant

**Hervé Budes de Guébriant**, ganet d'an 21 a viz Eost 1880 e Kastell-Paol ha marvet eno d'an 30 a viz Even 1972, e kastell Kernevez, a oa un ijinour gounezoniour diplomet gant Skol-uhel ar C'hounezoniezh e Pariz.

A-du gant mennozhioù ar gatoligiezh sokial e savas e 1906 e Kastell-Paol *l’œuvre des jardins ouvriers*, hag e 1911 ur c'hef asurañs labour-douar.
Prezidant an *Office Central Agricole de [[Landerne]]au* a voe etre 1919 ha 1941 ; diwezhatoc'h e teuas an Ofis da vezañ Triskalia, Groupama ha Kef kengred Breizh.
E 1941 e voe de Guébriant prezidant *Union des syndicats agricoles* departamantoù Penn-ar-Bed hag Aodoù-an-Hanternoz, ha prezidant Kambr al labour-douar Penn-ar-Bed.

D'an 22 a viz Genver 1941 e voe anvet gant gouarnamant Vichy da brezidant ar *Commission Nationale d'Organisation de la Corporation agricole*. Rannvroelour a-walc'h e oa e vennozhioù, hag ar prefed Jouany a ginnigas dezhañ post gouarnour Breizh e miz Gouere 1940, evel "Breton mat ha Gall mat", kuit ma vije savet gant an Alamaned ur gouarnamant emren gant un disranner en e benn.

Toullbac'het e voe e miz Du 1944 dre ma tamalled dezhañ bezañ kenlabouret gant an Alamaned met dieubet e voe e miz Eost 1945 dre ziouer a brouennoù. Goulenn a reas digant ar C'huzul Stad bezañ digollet dre ma oa bet toullbac'het diabeg, ar pezh a voe graet e 1952.

## Embannadennoù
* *Deux conférences sur l'évolution agricole en Bretagne* sous l'égide du *Bleun-brug*, 1953.

## Mammennoù
* Jean-Loup Avril, *Mille Bretons : dictionnaire biographique*, p.&nbsp;183, Les Portes du large, Saint-Jacques-de-la-Lande, 2002, 
* Emmanuel Salmon-Legagneur, *Les noms qui ont fait l’Histoire de Bretagne*, p.&nbsp;169, Coop Breizh/Institut Culturel de Bretagne, 1997,  et 
* René Patay, *Mémoires d'un Français moyen*, 1974, p.&nbsp;131 et 133
* Étienne Maignen, "De 1940 à 1941, réapparition d'une Bretagne provisoirement incomplète, un provisoire destiné à durer", *Bulletin et mémoires*, SAHIV, tome CXIV, 2010, p.&nbsp;241 et 242

## Notennoù
Amblie

**Amblie** a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e voe gant div gumun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Ponts-sur-Seulles.
## Douaroniezh

pontpieton3.jpg|Pont dreist ar Seulles.

* En Amblie e kember ar Seulles hag an Thue.
## Istor
### 
* Eil brezel-bed: lazhet e voe pevar den nann-soudard en Amblie e mizioù Even ha Gouere 1944.
## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir des Planches.JPG|Ar peulvan.
castelplanches.jpg|Kastell «Les Planches».
Logisd'amblie.jpg|Tal kornôg annez aotrouien Amblie.
Église Saint-Pierre d'Amblie côté nef - avril 2017.jpg|An iliz katolik.

* Peulvan «Les Planches».
* Kastell an tiegezh Achard de Bonvouloir, 1792 ha kreiz an .
* Kastell «Les Planches», 1785.
* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*, bet savet en , bet adkempennet en  hag en , luc'hskeuenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2018

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kamtchatka (stêr)

Ar stêr **Kamtchatka** a red a-hed 758 km e ledenez Kamtchatka e Rusia a-raok aberiñ e Mor Bering en Oust'-Kamtchatsk.
Ledenez Kamtchatka

**Kamtchatka** (rusianeg: *Камчатка*), pe **Ledenez Kamtchatka**, a zo ul ledenez e reter pellañ Rusia ma red ar stêr Kamtchatka damc'hronnet gant ar Meurvor Habask. Un darn eus menezioù-tan al ledenez a zo rummet war Roll Glad ar Bed an UNESCO.
Villons-les-Buissons

**Villons-les-Buissons** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas tri den nann-soudard e Villy abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg d'an 11 a viz Even e-pad Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
 
Skeudenn:Villonslesbuissons eglise clocher detail.jpg|An iliz katolik

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù