open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2024

**Diwar-benn bloavezh *'2024*' an [[deiziadur gregorian]] eo ar bajenn-mañ.*

## Deiziadurioù all
Klotañ a ra bloavezh 2024 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :
* Deiziadur hebraek : 5784 / 5785
* Deiziadur muzulman : 1445 / 1446
* Deiziadur pers : 1402 / 1403
* Deiziadur hindouek : 1945 / 1946 
* Deiziadur sinaat : 4721 / 4722 

## Darvoudoù tremenet pe diarwelet

## Marvioù pennañ
Marbella

**Marbella**  (*mor brav* e brezhoneg) zo ur gumun  hag ur gêr eus Spagn, e proviñs Málaga en  Andalouzia, war aod ar Mor Kreizdouar.  57 km zo ac'hano da Málaga (er biz dezhi), ha 100 da Jibraltar.

Brudet eo ivez evel kêr ar mafia hag an drafikerien armoù. 

## Notennoù
7vet arondisamant Pariz

Ar **7vet arondisamant eus Pariz** (galleg: *VIIe arrondissement*) zo unan eus an 20 arondisamant e Kêr-benn Bro-C'hall, Pariz. Graet e vez alies eus outañ **le septième**. An arondisamant, anvet ivez *arondisamant Palais-Bourbon* oc'h ober dave da sez ar Vodadenn Vroadel, a gaver ennañ lod eus brudetañ lec'hioù touristel kêr Bariz, evel an Tour Eiffel, an Hôtel des Invalides (lec'h m'eo beziet Napoleon), La Chapelle du Grâce de Sainte Vierge Miraculeuse. Ouzhpenn-se e kaver eno ivez meur a virdi evel ar Mirdi d'Orsay, Mirdi al Lu, Mirdi Rodin ha Mirdi ar c'hae Branly – Jacques Chirac.

## Pennadoù kar
* 8vet arondisamant Pariz
* Listenn arondisamantoù Pariz
Breña

**Breña** zo un anv-lec'h spagnolek.

; div gumun e proviñs Santa Cruz de Tenerife : 

* Breña Alta
* Breña Baja
; ur feunteun
* Fuente de La Breña, en Talaván, e proviñs Cáceres

* Distrig Breña e Lima

* Las Breñas, kêr e proviñs Chaco
1añ arondisamant eus Pariz

**1 arondisamant Pariz** (galleg : *Ier arrondissement*) zo unan eus 20 arondisamant Pariz, kêr-benn Bro-C'hall.  *Le premier* a vez graet anezhañ ivez.

Unan eus re greiz ar gêr istorel eo kentañ arondisamant Pariz. Eno emañ karterioù koshañ kêr, karter ar c'hoc'hu da skouer, hag a zo bet krouet er Grennamzer. Hervez mellad R. 2512-1  Kod hollek ar strollegezhioù tiriadel (lodenn reolennadur), e c'heller ober *arrondissement du Louvre* anezhañ ; dizimplij ha dianav eo an anv-se e gwirionez gant an darn vrasañ eus an dud.

## Gwelet ivez
* Listenn arondisamantoù Pariz

## Pennadoù kar
* 2 arondisamant Pariz
Cerro del Telégrafo

Ar **Cerro del Telégrafo**, pe *La Serrota*, zo ur menez e kornôg Spagn, e proviñs  Ávila, anezhañ kern uhelañ (2292 m) ar *[[Sierra de La Serrota]]*, en hanternoz d'ar Sierra de Gredos entre ar stêrioù Adaja hag Alberche.
Burguillos

**Burguillos**  zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a gumun e Spagn.

## Kumunioù
*Burguillos, e proviñs Sevilla en Andalouzia
*Burguillos del Cerro, e proviñs Badajoz en Extremadura
*Burguillos de Toledo, e proviñs Toledo e Castilla-La Mancha

## ''Mancomunidad''
*Mancomunidad Burguillos, e proviñs Salamanca e Castilla y León
Aznalcázar

**Aznalcázar ** zo ur gumun e Spagn  e proviñs Sevilla, en Andalouzia.

## Istor
Hervez al lenneg José Hernández Díaz e oa, a-raok Aznalcázar,  ur gêr Keltibered, al Lontigi pe  Olontigi. Mogerioù kreñv a oa en-dro dezhi en oadvezh roman. Kavez ez eus bet ur vered vizigot. En amzervezh vuzulman e oa anvet *Hisn-al-Qasar*,da lavarout eo  "kreñvlec'h ar palez ". En 1251 e voe adkemeret ar gêriadenn ha Sanlúcar de Barrameda war un dro, gant ar gristenien.

## Notennoù
Palomares

**Palomares**  zo un anv-lec'h spagnolek hag un anv-tiegezh. 

## Lec'hioù
* Palomares del Campo, kumun e proviñs Cuenca
* Palomares del Río, kumun e proviñs Sevilla
* Palomares (Almería), kêr e kumun Cuevas del Almanzora, e proviñs Almería

## Tud
*Adrián Palomares, marc'hhouarner
* Ramón Palomares, skrivagner eus Venezuela
Kokombrez

**Kokombrez** (*Cucumis sativus*o anv skiantel) zo plant dezho delioù ledan ha bleuñv glas (pe angiosperm), eus ar familh Kukurbitaseegoù. Frouezh ar plant-se a implijer da legumaj kriz pe boazh.
Mairena

**Mairena** zo un anv-lec'h spagnolek, hini meur a gumun e Spagn, hag un anv-tiegezh.

## Kumunioù
; e proviñs Sevilla
*Mairena del Alcor 
*Mairena del Aljarafe

## Ranngumun
**Mairena*, e kumun Nevada (Granada), e proviñs Granada.

## Tud
*Antonio Mairena (1909-1983), kaner flamenco.

## Relijion
**Virgen de Mairena*, eo anv ar Werc'hez Vari e kumun Puebla del Príncipe, e proviñs Ciudad Real e Spagn.
Peñaflor (Sevilla)

**Peñaflor** zo ur gumun e Spagn  e proviñs Sevilla, en Andalouzia.

## Douaroniezh

Río Guadalquivir, Peñaflor.jpg|Ar Guadalquivir e Peñaflor.

* War lez ar Guadalquivir emañ Peñaflor.
## Dezougen

Estación de tren de Peñaflor.jpg|An ti-gar.


## Monumantoù

Casa Cueva Robledo Blanco Peñaflor.jpg|Casa Cueva, bez roman kozh.
Martín de la Jara

**Martín de la Jara** zo ur gumun e Spagn  e proviñs Sevilla, en Andalouzia. E 2020 e oa  2.665 a dud enni o chom.
El Saucejo

**El Saucejo** zo ur gumun hag ur gêr e Spagn  e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
E 2005 e konted  4379 a dud er gumun.

## Ranngumunioù
Ar gumun zo teir  ranngumun anezhi: 
**El Saucejo*, ar bourk brasañ;
** Navarredonda*, 200 a dud a dud enni o chom, ur 500 m eus El Saucejo, 
**La Mezquitilla* (*ar voskeennig*), 230 a dud, 2 km eus El Saucejo.
Corrales

**Corrales** zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro, hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
* Corrales de Duero, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León, e Spagn
* Corrales del Vino, e proviñs Zamora, e Spagn
* Corrales (New Mexico), e Stadoù Unanet Amerika
* Corrales (Boyacá), e Kolombia

### Los Corrales
* Loscorrales, e proviñs Huesca,
* Los Corrales (Sevilla), e proviñs Sevilla.
* Los Corrales de Buelna, e Kantabria.

## Tud
*Enrique Corrales, melldroader spagnol
*Mariano Corrales, marc'hhouarner spagnol
La Bisbal d'Empordà

**La Bisbal d'Empordà** zo ur gumun e Katalonia, e komark an Alt Empordà, e proviñs Girona, war lez ar Mor Kreizdouar.
Cruïlles, Monells i Sant Sadurní de l'Heura

** Cruïlles, Monells i Sant Sadurní de l'Heura ** zo ur gumun e Katalonia, e komark an Alt Empordà, e proviñs Girona.
Bollullos de la Mitación

**Bollullos de la Mitación** zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia. Un 10 000 a dud a oa eno o chom e 2020.
Bollullos

**Bollullos** zo anv div gumun en Andalouzia, e Spagn. 

* Bollullos de la Mitación, e proviñs Sevilla, 
* Bollullos Par del Condado, , e proviñs Huelva
.243 Winchester

An **.243 Winchester**, anvet ivez **.243 Win** pe **6 × 52 mm** (anv metrek) zo ur munision armoù-tan hiniennel ijinet e 1955 gant an embregerezh stadunanat Winchester, da gentañ evit e garabinennoù Model 70 ha 88. Deveret eo eus an .240 Page. He douilhez zo hini un .308 Winchester strishaet he c'holier evit degemer boledoù 6,17 mm.

Ur c'halibr poblek eo e Frañs hag er Stadoù-Unanet. Gantañ e vez chaseet loened evel ar yourc'hed pe ar chamoezed. Implijet e vez er sportoù tennañ ivez. Er Stadoù-Unanet hag e broioù all e vez graet gantañ e fuzuilhoù-resisted an arme hag ar polis. Nebeud a argil en deus met galloudus a-walc'h eo.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Constantina (Sevilla)

**Constantina ** zo ur gumun e Spagn  e proviñs Sevilla, en Andalouzia. 5864 a dud a oa enni o chom e 2021.

## Monumantoù
*Ar c'hastell
*An iliz (*Iglesia de Santa María de la Encarnación*).

## Skeudennoù

Constantina1.jpg|Kastell Constantina
Plaza de la Carretería.jpg|Plaza de la Carretería.
Plaza de Nuestra Señora de la Amargura.jpg|Skolaj ar Galon Sakr  (*Sagrado Corazón de Jesús*), dalc'het gant al leanezed (* Hermanas de la Doctrina Cristiana*).
Iglesia de Santa María de la Encarnación.jpg|An iliz 
Portada de la Iglesia de Santa María de la Encarnación.jpg|Porched an iliz
Constantina (impalaerez)

**Constantina** (560-605) a oa merc'h d'an impalaer Tiberius II Constantinus ha d'e bried  Ino Anastasia.

Dimezet e voe d'ar jeneral hag impalaer Mauritius.
Tiberius II Constantinus

**Tiberius II Constantinus** (*Tiberius Cōnstantīnus* e latin ; Τιβέριος Κωνσταντῖνος *Tibérios Kōnstantĩnos* en henc'hresianeg), marvet d'ar , a oa impalaer roman ar reter adalek 574 betek 582.

E 574 e oa fallaet yec'hed an impalaer Justinius II, ma vennas envel e jeneral da *[[caesar|gaesar]]* ha d'e advabañ. E 578, pa oa Justinius II o vervel, e roas dezhañ an titl a *[[Augustus]]*, da lavarout eo a genimpalaer. Div sizhun goude e varvas Justinius, ha setu Tiberius da impalaer nemetañ, dindan an anv a Gonstantinus, betek e varv. 

War e lerc'h e renas e vab-kaer, ar jeneral Mauritius, dimezet d'e verc'h Constantina.
6,5 mm Creedmoor

Ar **6,5mm Creedmoor**, pe **6,5 × 48 mm** hervez e anv metrek, anvet **6.5 Creedmoor** gant ar SAAMI, **6.5 Creedmoor** gant ar C.I.P. ha **6.5 CM** pe **6.5 CRDMR** e stumm berraet, zo ur gartouchenn skoet en he c'hreiz evit an armoù-skoaz kinniget gant an embregerezh Hornady e 2007. Deveret eo deus ar c'hartouchennoù .30 Thompson Center.

## Implij
E miz Here 2017, an U.S. Special Operations Command (US SOCOM) a amprouas ar munisionoù 6,5 Creedmoor, 7,62 × 51mm NATO ha .260 Remington evit fuzuilhoù-resisted an nerzhioù ispisial. Kavet e voe e oa gwelloc'h hed-tenn pleustrek ar 6,5 Creedmoor da 1.000 metr ha nebeutoc'h a argil gantañ evit ar 7,62 × 51 mm standart betek-neuze. Heñvel eo muzulioù an div gartouchenn setu e c'halle bezañ lakaet an eil pe eben e kargerioù an armoù.

Divizet e voe gant ar SOCOM ober gant ar 6,5 Creedmoor adalek 2019 er fuzuilhoù sniper. Heuliet e voent gant an U.S. Navy e miz Du 2019. An Department of Defense stadunanat a reas heñvel e 2020. Kregiñ a rejont da cheñch kanolioù an armoù evit azasaat anezho ouzh ar c'halibr nevez.

E 2023 o deus dibabet ar Royal Marines saoz fuzuilhoù L129A2 nevez kambret e 6,5 Creedmoor.

## Muzulioù
Muzulioù ur gartouchenn **6,5 mm Creedmoor** hervez ar CIP (e milimetroù).

Restr:6.5mm_Creedmoor_dimensions.png|kleiz|


## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Dos

**Dos** zo kement ha daou e spagnoleg, hag an niver-se a gaver e meur a anv-lec'h hag anvioù-tud.

## Lec'hioù
Div gumun en Andalouzia, e Spagn :
*Dos Hermanas, ur gumun e proviñs Sevilla ;
*Dos Torres, ur gumun e proviñs Córdoba.

## Istor
* Dos de Mayo
Roll ar skridvarnerien vrezhonek

Daoust ma n'eus ket kement a oberennoù lennegel brezhonek hag er yezhoù muioc'h implijet e c'heller koulskoude sevel roll ar skridvarnerien o deus skrivet e brezhoneg. Kavout a reer o skridvarnadennoù e pennadoù bet embannet er c'helaouennoù peurvuiañ. M'o deus savet ul levr skridvarnerezh (pe ul lec'hienn Internet), ar pezh a zo bet rouez ervat, ez eo meneget dindan o anvioù.

* Magali Baron
* Malo Bouëssel du Bourg
** *[[Reun Menez Keldreg]] melezour ur vuhez ?*, Barn ha Skrid, 2007, 206 p. Diwar ur c'hounskrid e Skol-veur Roazhon 2. 
* Fañch Broudig
* Sarah Chedifer
** Blog A ! lenn
* Reun ar C'halan
* Jacqueline Gibson
** *Tem ar marv en oberennoù [[Per Denez]]*, Mouladuriou hor yezh, 2001, 102 p. 
* Maodez Glanndour
* Aline Gleoneg
* Maguy Kerisit
* Pierrette Kermoal
** *Roparz Hemon, un ene tan*, Preder, 2002
** *Lennegezh Breizh o tiwanañ*, I & 2, Embannadurioù Aber, 2021
** *En ur lenn [[Tangi Malmanche]]*, Embannadurioù Aber, 2015
** *Dre lennegezhioù ar bed*, Embannadurioù Aber, 2008
** *Liorzh al lennegezh*, Embannadurioù Aber, 2006, 246 p. . Oberourien studiet :  Abeozen, Youenn Drezen, Roparzh Hemon, Kervarker, Langleiz, Meavenn, Jakez Riou.
* Roparz Hemon
* Herve Latimier
* Mikael Madeg
** *Skrivagnerien*' (2015)
** *Pevar skrivagner a Vro-Gerne -(Youenn Brusq, Remi derrien, Charlez Ar Gall, Cheun Ar C'hann),
Emgleo Breiz, 1997
* [[Youenn Olier]]
** *Un tonkad hag un oberenn*, Imbourc'h, 1990. Diwar-benn Roparz Hemon.
** *Skol Walarn*,  1 & 2, Imbourc'h, 1973.
* [[Annaig Renault]]
** *Maodez Glanndour, un chemin d'humanité au long de Komzoù bev*, Mouladurioù Hor Yezh, 2009, 364 p. Diwar he zezenn Skol-veur Roazhon 2, 2002. 
* [[Anke Simon]]
** *An emsav lennegel brezhonek hag an danevelloù berr'', Mouladurioù Hor Yezh, 1998, 140 p.
Mauritius (impalaer)

**Mauritius** a oa ur jeneral roman, deuet da vezañ impalaer e Bizantion. 

Dimeziñ a reas da Constantina (560-605), merc'h d'an impalaer Tiberius II Constantinus ha d'e bried Ino Anastasia.
Tiberius III

**Tiberius III Apsimaros** (henc'hresianeg : Τιβέριος Γʹ Ἀψίμαρος) a oa un ofiser hag un impalaer bizantat hag a renas seizh vloaz hanter, adal ar  betek an .
Hermanas

**Hermanas** a c'hall bezañ meur a dra.

## Tud
* Hermanas Huerta, kanerezed eus Mec'hiko
* Hermanas Padilla, kanerezed spagnolek eus Kalifornia

## Lec'hioù
* Dos Hermanas, kumun en Andalouzia
* Hermanas Mirabal, proviñs er Republik Dominikan

## Traoù all
* Hermanas (film), film arc'hantinat eus 2005

## Pennad  kar
* Hermana
Niklaus Wirth

**Niklaus Wirth**, ganet d’ar  ha marvet d’ar , a oa ur stlennegour suis.

## Red-micher
Un dezenn en deus graet e skol-veur Berkeley e 1963 diwar-benn al lavar programmiñ Algol 60. Goude bezañ bet ur c’helenner e skolioù-meur Stanford ha Zurich ez eas da gelenner hag enklasker en ETH Zurich e 1968.

## Enorioù
Aet eo ar Priz Turing gantañ e 1984 evit bezañ aozet meur a lavar programmiñ, evel Euler, Algol W, Modula ha Pascal.

## Daveoù
The Quiet Man

***The Quiet Man*** (*An den sioul*) a zo ur film stadunanat, savet gant John Ford hag embannet e 1952. An aktourien pennañ eo John Wayne, Maureen O'Hara, Barry Fitzgerald ha Victor McLaglen.
Gwastell ar rouaned

**Gwastell ar rouaned** zo ur wastell graet ha debret e meur a vro da vare Gouel ar Rouaned, ur gouel kristen a-orin pagan. Likaet eo bet ar gouel-se bremañ, hag un dro eo gwastell ar rouaned d'en em adkavout etre kerent, mignoned pe kenseurted.

Ur favenn a zo e-barzh, e stumm un dudenn eus kraou Nedeleg pe un dudenn all (tresadenn-vev, film...). An hini a ya ar favenn gantañ a zeu da vezañ ar roue. Gwerzhet e vez gwastilli ar Rouaned gant ur gurunenn e paper a vez lakaet war penn roue pe rouanez an deiz. 

E frañjipan e vez graet gwastilli ar Rouaned e Breizh, norzh Bro-C'hall, Luksembourg, Belgia, Suis, Kebek hag Akadia. E Flandrez Belgia e vez graet *driekoningentaart* anezhi (tartezenn an tri Roue). 

E Provañs, Lengadok, Gwaskogn, Spagn, Portugal, Mec'hiko ha Louiziana e vez debret ur stumm all eus gwastell ar rouaned e brioch ha goloet gant sukr hag a-wechoù frouezh koñfizet.

Debret e vez da ouel ar Rouaned a vez lidet d'ar 6 a viz Genver pe d'ar Sul kentañ goude ar 1 a viz Genver hervez ar broioù, hag en deizioù a-raok ha goude. 

Galette_Frangipane_2021.jpg|Ur wastell ar rouaned gant frañjipan.
Gateau des rois1.JPG|Ur wastell ar rouaned doare Provañs, e brioch.
Galette des rois exemple.jpg|Ur wastell ar rouaned e frañjipan gant he c'hurunenn.
Real

**Real** a c'hall bezañ meur a dra.

## Lec'hioù
*Real (Capcir), e Hanternoz Katalonia
*Real (València), e bro València
*Real (Quezon), e Filipinez

### El Real
*El Real de Gandia, e bro València
* El Real de la Jara, e proviñs Sevilla
* El Real de Manzanares
* El Real de San Vicente, e proviñs Toledo

### Deveradoù
*Ciudad Real, e kumuniezh Kastilha-La Mancha
*Mancha Real, en Andalouzia
*Puerto Real, en Andalouzia
*Real Sitio de San Ildefonso, e proviñs Segovia
*Realmonte, en Italia
*Talavera la Real, en Extremadura
*Vila Real, e Portugal
*Vila-real, e bro València
*Villa Real (Buenos Aires), karter e kêr-benn Arc'hantina
*Zalamea la Real, en Andalouzia

## Traoù all
* Real (moneiz)
* Real Brazil, moneiz Brazil
* Real (1568), lestr bras savet e 1568 e Barcelona
Saint-Paul-Trois-Châteaux

**Saint-Paul-Trois-Châteaux** (*Sant Pau de Tricastin*, en okitaneg) zo ur gumun c'hall, en departamant Drôme. Eno e oa kêr-benn an Tricastini, en amzer Galia rakroman.
Tricastini

An **Tricastini** (e latin; Τρικαστινοί e gresianeg) a oa ur bobl kelt-ligur e Galia. 

Bevañ a raent etre ar stêr Ron hag an Alpoù, war-dro ul lec'h a zo deuet da vezañ kumun Saint-Paul-Trois-Châteaux, hag a zo bet, eus ar  betek dibenn an , eskopti Saint-Paul-Trois-Châteaux (latin : *Dioecesis Tricastrinensis*). Meneget int e *[[Geographika]]* Strabon. Perzh a gemerent e kengevredad Cavares.

Ur blakenn varmor gant un enskrivadur latin zo bet kavet e 1961 e Vaison-la-Romaine ; miret eo er Mirdi Théo Desplans. Graet e oa ar blakenn da lakaat ouzh sichenn un delwenn, ha meneg zo eus ur velegez e-touez an Tricastini, anvet Antistia Pia Quintilla a oa "flamen" (belegez) an drevadenn "colonia Flavia Tricastinorum", da lavarout eo tolead  Saint-Paul-Trois-Châteaux. Graet (pe paeet) eo bet ar blakenn gant he disklavour (Filokrites pe Filokrates.

Hervez an istorour roman Titus Livius e oa deuet Galianed, Bituriged anezho, da aloubiñ  Italia, kaset gant Bellovesus hag o tont eus bro an Tricastini. Pa ra anv eus kerzhadeg arme Hannibal Barca e lavar en doa treuzet bro an Allobroged ha hini an Tricastini, ha goude hini ar Voconci, ha neuze hini an Tricori, ken na oa erruet dirak kêr Druentia. Neuze e c'haller dastum edo an Tricastini o chom etre ar stêrioù Isère ha Droma, m'emañ Augusta Tricastinorum, deuet da vout Saint-Paul-Trois-Châteaux, a oa o c'hêr-benn neuze. 

## Skridoù
*H. Rolland : *Une inscription de Vaison*, CRAI, 105-2, 1961, p.359-363 (Alese AE 1962, 143) ; C. Goudineau: *Note sur Antistia Pia Quintilla, flaminique et patronne*, Gallia, 37-2, 1979, p. 271-273
*Du Tems, Hugues: *Le clergé de France, ou tableau historique et chronologique des archevêques, évêques, abbés, abbesses et chefs des chapitres principaux du Royaume, depuis la fondation des églises jusqu'à nos jours*, levrenn gentañ, Delalain, Paris, 1774, "Saint-Paul-Trois-Châteaux", blz 355-356.
Lee Harvey Oswald

**Lee Harvey Oswald** (1939-1963) a oa un torfedour stadunanat anavezet evit bezañ muntret ar prezidant John F. Kennedy d'an 22 a viz Du 1963 e Dallas.
## Pennadoù kar
* Lazhadenn John F. Kennedy
Elinor Crawley

**Elinor Crawley**, ganet d'an 8 a viz Du 1991, zo un aktourez kembreat. Brudet eo bet evit he rolloù evel Thyri er stirad skinwel Vikings ha Cecily of York en The White Queen.

## Filmlennadur

### Filmoù

### Skinwel
Jubrique

** Jubrique  ** zo ur gumun e proviñs Málaga, en Andalouzia, e Spagn. Er Valle del Genal emañ, ma red ar stêr Genal.
Genalguacil

**Genalguacil** zo ur gumun e proviñs Málaga, en Andalouzia, e Spagn. En em astenn a ra etre lez kleiz ar stêr Genal hag ar Sierra Bermeja.
Vistabella

**Vistabella** zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a lec'h er bed.

#### 
;Kumunioù
* Vistabella (Zaragoza), anvet Vistabella de Huerva ivez, e proviñs Zaragoza
* Vistabella del Maestrat, e proviñs Castelló
;Karterioù ha ranngumunioù
* Vistabella de Huerva, lec'hienn e proviñs Zaragoza
* Vistabella, distrig e proviñs Tarragona
* Vistabella, lec'hienn e Níjar, e proviñs Almería
* Mahuella, Tauladella, Rafalell y Vistabella, bodad kêriadennoù e kêr Valencia
* Vistabella, karter e Murcia
* Vistabella, karter e Santa Cruz de Tenerife

#### 
* Ar *Vistabella River*, ur stêr
El Burgo

**El Burgo** ("Ar Vourc'h") zo un anv-lec'h spagnolek.
#### 
* El Burgo (Málaga)
* El Burgo de Ebro

## Pennadoù kar
*Burgo
*Burgos
Peshkopi

**Peshkopi** (makedoneg: *Пешкопеја*, turkeg: *Debre-i Zir*) zo ur gêr eus Albania, pennlec'h rannvro Dibër, e reter ar vro. Emañ war-hed 187 km diouzh kêr-benn ar vro Tirana ha war-hed 20 km diouzh ar vevenn gant Makedonia an Norzh. Hervez niveradeg 2004 e oa poblet gant 14 100 a dud. Emañ e traoñienn an Drini i Zi, er reter d'ar stêr-se.
Ejea de los Caballeros

**Ejea de los Caballeros** zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon, e komark ar [Cinco Villas]. Gant ur gorread a 609,92 km²  eo an eil brasañ kumun en Aragon. Gant ur boblañs  17 036 habitantes (e 2021), eo ar pevare muiañ tudet. 

Enni emañ kêriadennoù  Farasdués y Rivas, Pinsoro, El Bayo, Bardenas, Valareña, Santa Anastasia y El Sabinar. En hanternoz dezhi emañ [Sádaba, Biota, Luesia hag Asín; er reter emañ Orés, Luna, Erla ha Castejón de Valdejasa; er c'hreisteiz emañ Tauste; hag er c'hornôg ar Bardenas Reales, en Navarra.
Puértolas

**Puértolas** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh spagnolek.

## Lec'hioù
* Puértolas, kumun e Sobrarbe, e proviñs Huesca, en Aragon

## Tud
* José Luis Rodríguez Puértolas (*1946), kazetenner spagnol
* Sabina Puértolas, c'hoariganerez spagnol
* Soledad Puértolas (*1947), skrivagnerez spagnolek
Cinca

Ar stêr **Cinca** (aragoneg: *a Zinca*) zo ur stêr e Pireneoù Aragon, e Spagn, adstêr d'ar Segre.

Eieniñ a ra er Circo de Pineta, e park broadel Ordesa y Monte Perdido, er Pirineooù. 

## Lec'hioù
Un toullad kumunioù a ra dave d'an anv Cinga en o anv. 
	
; e proviñs Huesca, en Aragon:
* Torrente de Cinca
* Albalate de Cinca
* Alcolea de Cinca	
* Belver  de Cinca
* Velilla de Cinca	
* San Miguel del Cinca
Jean Marais

**Jean Marais**, ganet d'an 11 a viz Kerzu 1913 e Cherbourg, (Manche) hag aet da Anaon d'an 8 a viz Du 1998 e Cannes (Alpes-Maritimes), zo un aktour gall. Kement er c'hoariva hag er sinema, bez eo bet ouzhpenn un aktour puilh, ur rener pezhioù-c'hoari, skrivagner, livour, kizeller ha poder.

## Pennadoù kar
* Jean Cocteau
C'hoar an drugar

***Sister of Mercy*** (ruseg : Сестра милосердия *Sestra miloserdiya* "C'hoar an Drugar") zo un daolenn bet livet e 1954 gant ar Rus Marat Samsonov (1925-2013). A-wechoù e vez berraet anv an daolenn gant ar stumm *Sister*.
## Istor
Ar "maouezed er brezel" a oa bet un dodenn hollbouezus evit Samsonov. Savet en devoa un heuliad taolennoù gant an titl «&nbsp;Maouezed rusian&nbsp;». E-touez ar re-se emañ *Sister of Mercy*.
## An daolenn
Bras eo an daolenn : 138 × 111 cm. Gwelet a reer ur glañvdiourez-vrezel soviedat o tougen ur soudard gloazet ha dallet gant e armoù dre un dachenn emgann.. Taolennet eo ar feulster war dachenn Talbenn ar Reter en Eil Brezel-bed en Europa dre an dremmva hag a zo unan kriz gant ur c'hanol distrujet, erc'h druz ha bolodoù war al leur.

## Notennoù ha daveennoù
Belver

**Belver** zo un anv-lec'h  portugalek ha spagnolek.

#### 
* Belver (Carrazeda de Ansiães), parrez e Carrazeda de Ansiães
* Belver (Gavião), parrez e Gavião

#### 
* Belver de Cinca, e proviñs  Huesca
* Belver de los Montes, e proviñs Zamora
Marat Samsonov

**Marat Ivanovitch Samsonov** ganet d'an 22 a viz Meurzh 1925 en Irkoutsk hag aet da Anaon e 2013 e Moskov, a oa ur milour, ul livour ha kizeller rusian. Brudet eo bet evel livour eus an Eil brezel-bed war dachenn Talbenn ar Reter. Un arzour marksour anezhañ, un dodenn en devoa hag a oa ar maouezed e-kerzh ar brezel.  Savet en devoa un heuliad taolennoù gant an titl « Maouezed rusian ». E-touez ar re-se emañ Sister of Mercy 

## Buhez
Samsonov a zo ganet en Irkoutsk e 1925. Mab e oa d'ar c'homandant Ivan Vasilyevich Samsonov, marvet e 1944 e-kerzh Seziz Leningrad. Ar familh a oa bet a warnizon da warnizon dre an URSS, se gant ar fed e oa bountet war an izili da dresañ en doa roet awen d'e c'hoant bezañ arzour. Evel an tad e oa deuet da vezañ milour met hep disoñjal e c'hoantoù da vezañ un arzour un deiz bennak. Kemeret en doa perzh en un toullad emgannoù war an talbenn betek kemer perzh e Dibunadeg an Trec'h e Moskov e fin ar brezel. Diplomet eo eus Skol vilourel teknikel Kalinine 1946. Deuet e oa a-benn da vezañ degemeret en Akademiezh an Arzoù ha dont da vezañ ul livour puilh. A-bep seurt temoù a zo bet livet gantañ, dreist-holl reoù brezel hag istorel (Emgann Stalingrad, al Lu Ruz o stourm en Eil Brezel-bed, Brezel Vietnam, Brezel Afghanistan) met ivez ar gwirvoud sokialour ha betek poltredoù noaz . Un dodenn a oa gantañ hag a oa hini ar maouezed hag o flas er gevredigezh ha dreist-holl e-kerzh ar brezelioù.

Evel milour en doa tizhet ar renk a goronal a-raok mont war e leve.

Eus e zaou veaj da Vietnam e-pad ar brezel en doa savet 200 tresadenn, ul lod anezho a vo adsavet evel livadurioù. Bet e oa bet o veajiñ dre URSS koulz hag e broioù all evel e Bulgaria, Hungaria, Mongolia, Italia, Bro-C'hall ha Bro-Spagn.

## Familh
Daou vab en deus bet, Aleksandr Samsonov hag Aleksei Grekov.

## Oberennoù brudet
### Istorel
* *[[Sasha Chekalin]]*, 1955
* *Ar c'heginer*, 1959
### Heuliad taolennoù « Maouezed rusian »
* *[[C'hoar an drugar]]*, livadur 1954
* *Hentoù ar brezel*, 1973
### Politikel
* *[[Nikita Khrushchev]] gant [[Fidel Castro]]*, e-tro 1960
### Buhez pemdez
* *Al livour yaouank*, 1949
* *Peizantezed yaouank vietnamamian*, 1962

### Kizelladennoù
* Kizelladenn ramzel Nikolaï Joukov

## Liammoù diavaez
* Poltriji eus an arzour o labourat war darn anezho
## Notennoù ha daveennoù
Deog-holen

An **deog-holen**, pe **tell-holen**, a oa un tailh war an holen e-pad ar Grennamzer hag an Amzerioù modern e Bro-C'hall, Suis, Savoia ha Loren. Tailhoù heñvel a oa e Sina, Japan hag Indez Breizh-Veur.
Esgueva

An **Esgueva** zo ur stêr e Spagn, e proviñs Burgos hag e proviñs Valladolid. 116 km hed zo dezhi. Kemberiñ a ra e Valladolid er stêr Pisuerga.

## Kumunioù treuzet
Treuziñ a ra kumunioù teir froviñs.
;Proviñs Burgos

;Proviñs Palencia
*Castrillo de Don Juan

;Proviñs Valladolid
Caballeros

**Caballero** (*marc'heg*) , pe **Caballeros** (*marc'heien*), zo un anv spagnolek a gaver evel anv-tud hag anv-lec'h.

## Tud
* Álvaro Colom Caballeros, pe Álvaro Colom hepmuiken, prezidant Guatemala etre 2008 ha 2012

## Lec'hioù
* Caballero (Coclé), e Panama,
* Pedro Juan Caballero (Paraguay), kêr e Paraguay
* Santiago de los Caballeros, kêr er Republik Dominikan
* Santiago de los Caballeros de Mérida, pe *[[Mérida]]* hepmui, kêr-benn stad Mérida e Venezuela.

###### 
### e [[proviñs Ávila]]
* Santa María de los Caballeros	 
* Espinosa de los Caballeros

### e [[proviñs Valladolid]]
* Villavicencio de los Caballeros 
* Villanueva de los Caballeros	
* Villafranca de los Caballeros e proviñs Toledo

### Lec'hioù all
* Ejea de los Caballeros, e Proviñs Zaragoza
* Jerez de los Caballeros, e proviñs Badajoz 
* San Millán de los Caballeros, e proviñs León
* Valdecaballeros, e proviñs Badajoz
* Santiago de los Caballeros de Guatemala, anv kozh Antigua Guatemala

## Traoù all
* *[[The Three Caballeros]]*, film saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Norman Ferguson (1902-1957).
Sisters of Mercy

***Sisters of Mercy*** ("C'hoarezed an Drugarez") zo un anv saoznek hag a ra dave da leanezed katolik ; anv meur a dra ha meur a oberenn eo ivez.

## Leanezed
* *Sisters of Mercy*, pe C'hoarezed an Drugarez, un urzh leanezed krouet e Dulenn e 1831

## [[Livouriezh]]
* *[[C'hoar an drugar|Sister of Mercy]]*, taolenn gant Marat Samsonov (1954)

## [[Sonerezh]]
### Lazoù
**The Sisters of Mercy*, ul laz rock saoz (bloavezhioù 1980 – bremañ)
### Kanaouennoù
**[[Sisters of Mercy (kanaouenn, Leonard Cohen)|Sisters of Mercy]]*, gant Leonard Cohen en albom *[[Songs of Leonard Cohen]]* (1967)
**Sister of Mercy*, gant an Thompson Twins en albom *Into The Gap* (1984)
**Sisters of Mercy*, gant Grand Slam en albom *Grand Slam: Live* (1984)
**Sisters of Mercy*, gant Cher en albom *not.com.mercial* (2000)

## [[Sinema]]
* *[[La petite soeur des pauvres]]* film mut gall sevenet gant George Pallu (1929)
* *"Sisters of Mercy"*, titl 39 lodenn ar stirad skinwel *[[Law & Order]]* (03/03/1992)
Fuzuilh-arsailh

Ur **fuzuilh-arsailh**, pe **fuzuilh-argad**, a zo un arm-skoaz graet evit tennañ pell, betek 300 metr er mod damaotomatek, pe betek 30 metr er mod aotomatek. Hendad ar fuzuilhoù-arsailh en istor e voe an Avtomat Fedorova, krouet en Impalaeriezh Rusia e 1916. E fin an Eil Brezel-bed e voe ijinet en Alamagn ar Sturmgewehr 44, a zo gwelet evel ar fuzuilh-arsailh modern kentañ. Hiziv e implij ar braz eus an armoù-mañ ar c'halibr standart 5,56 × 45 mm NATO. E-touez ar c'halibroù all implijet ar muiañ e kaver ar 7,62 × 51 mm NATO, pe ar 7,62 × 39 mm ha 5,45 × 39 mm soviedel. 

### Skouerioù fuzuilhoù-arsailh
* Sturmgewehr 44 (, 1942)
* AK-47 (, 1947)
* M16 (, 1958)
* FAMAS (, 1973)
* SIG 550 (, 1990)
* HK 416 (, 2005)
## Daveennoù
Banner-greunadennoù

Graet e vez **banner-greunadennoù** eus un arm savet evit bannañ­ bolodoù tev, alies gant danvez tarzh, moged pe gaz. Hiziv-an-deiz, ar ger a zo implijet evit ober anv eus ur c'hlasad armoù-tan hag a denn greunadennoù. Darn eus an armoù-se a zo reoù hezoug gant un hinienn, reoù all a c'hall bezañ tennet adal ar skoaz. Reoù all a c'hell bezañ implijet gant meur a zen met a vez dafaret da aozadurioù lu.

## Skeudennoù

M1 Garand rifgren-shooting line.jpg|M1 Garand gant ur banner-greunadennoù ouzhpenn
A British infantryman prepares to fire a PIAT anti-tank weapon, Normandy, 9 August 1944. B8913.jpg|Normandi, ur PIAT pe banner-greunadennoù eneptank saoz.
Ампуломёт для агитации.jpg|Ampulomet arm eneptankoù eus an URSS.
Navy SEAL.JPEG|U.S. Navy Sea-Air-Land (SEAL) armet gant ur garabinenn *Colt Model 653 carbine*. ouzhpennet dezhañ ur banner-greunadennoù M203.
Bluesky Social

**Bluesky Social**, berraet e **Bluesky**, zo ur rouedad sokial digreizennet a ya en-dro gant ur protokol digor anvet AT, *Authenticated Transfer* ("Treuzkas Gwiriekaet").

Krouet eo bet e 2019 gant Jack Dorsey, penn Twitter, a glaske digreizennañ Twitter. Abaoe 2021 eo dizalc’h ar raktres. Hiziv emañ Jay Graber e penn an embregerezh, ha Jack Dorsey zo ezel eus ar c’huzul-merañ.

Gallout a reer implijout ar rouedad sokial gant ur merdeer pe gant un arload Android pe iOS. Ne c’heller krouiñ ur gont nemet gant ur c’hod-pediñ. Ar c’hod-se a c’hell bezañ roet gant un ezel, ur roll gortoz zo ivez evit ar re na anavezont ezel ebet.

D’ar  e oa 2,9 milion a izili hag 1,9 milion a dud er roll gortoz.

D’ar  e tilezas Bluesky ar c’hodoù-pediñ hag e laoskas an holl krouiñ ur gont.

## Daveoù
The Dungeon of Black Company

***The Dungeon of Black Company*** "Milendall ar Gompagnunezh Du" (anv orin japanek : 迷宮ブラックカンパニー, *Meikyū Burakku Kanpanī*) zo un heuliad manga gant Yōhei Yasumura.

Embannet eo bet da gentañ war lec'hienn internet Mag Garden abaoe miz Kerzu 2016 ha goude-se e stumm un *[[tankōbon]]*, ul levr e-maez dastumad.

Ur stirad skinwel tresadennoù-bev zo bet sevenet gant Silver Link ha skignet etre miz Gouhere ha miz Gwengolo 2021.

## Istor
Kinji Ninomiya zo un NEET (*Not in Education, Employment, or Training* "Nag o studiañ, nag o labourat, nag o vezañ stummet) hag a oa deuet a-benn da rastellañ arc'hant a-walc'h evit chom hep labourat ha bevañ hep labourat. Un deiz eo sunet en ur bed all, unan *fantasy* ma vez rediet da labourat evel ur sklav evit un embregerezh mengleuziañ skrinkoù en ur milendall. Kapitalouriezh en e washañ stad eo ar pezh a vev al labourerien met eñ, lemm e spered, a glask emsevel dre nep doare evitañ e-unan, betek kaout un deiz ar soñj da sevel un embregerezh dezhañ e-unan anvet *Black Dungeon Company*.

## Selloù an aozour
An aozour en deus ur sell farsus ha kriz war bed ekonomikel Japan hag ar gapitalouriezh deuet da vezañ evel ur relijion evit al labourerien. Ken sanket eo al labourerien en dleoù d'an embregerezh ma n'eo ket labourat evit bevañ a reont, bevañ evit labourat eo a reont.
Chapuis Armes

**Chapuis Armes** zo un embregerezh armoù-tan hiniennel gall staliet e Saint-Bonnet-le-Château (*Sant Bonet dau Chastèl* en okitaneg), e departamant al Loire. Produiñ a ra armoù-skoaz evit ar chase ha revolverioù. Perzh eo eus ar strollad Beretta Holding abaoe 2019.
## Istor
E 1885 e voe votet al lezenn Farcy a frankize ar sevel hag ar c'henwerzh armoù-tan e Frañs. Armeurioù Saint-Étienne a gustume prenañ pezhioù armoù graet gant tud er c'humunioù tro-dro a rae al labour-mañ ouzhpenn d'al labour-douar. E 1935 e krogas Jean-Louis Chapuis, un tavarnour deus Saint-Bonnet, da sevel gwinterezioù fuzuilhoù.

E-pad an Eil Brezel-bed e voe rekizisionet armeurerien bro Saint-Étienne da labourat er MAS. Eno e teskas Jean-Louis Chapuis teknikoù all evit sevel holl bezhioù un arm. Goude ar brezel e c'halle montañ e-unan fuzuilhoù a-bezh. Adalek 1951 e savas e fuzuilhoù dezhañ, ha gant sikour e vibien Paul ha René e krogas da werzhañ anezho hep tremen dre armeurerien vras Saint-Étienne, dindan an anv **Chapuis Établissements**.

Tamm-ha-tamm e kreskas an embregerezh en ur adprenañ embregerezhioù all etre 1958 ha 1980, met freuzstal a reas e 1983. An daou vab Chapuis a adsavas embregerezhioù armoù all : René a grouas e 1985 an embregerezh **Chapuis Armes** e-lec'h ma laboure 19 den. E 1991 e tilojjont d'un uzin vodern 3000 m2 nevez-savet e Saint-Bonnet, nebell diouzh Saint-Étienne. Eno e produjont fuzuilhoù-chase.

### Manurhin
E 1998 e prenas Chapuis an embregerezh Manurhin, a brodue da skouer ar revolverioù MR 73, armoù-dorn standart an archerien e Frañs er betek 1989. Kaset e voe ar mekanikoù deus Mülhausen evit kenderc'hel da broduiñ armoù ar merk elzasian ha pezhioù-cheñch evit ar polis betek e vije kemeret plas an MR73 gant ar bistolenn SIG Sauer SP2022 e 2002.

### Hiziv
E 2019 e voe adprenet ar braz eus kapital Chapuis gant ar strollad Beretta Holding. Produiñ a ra an embregerezh fuzuilhoù ha karabinennoù-chase a rummad etre hag uhel, ha revolverioù a rummad uhel. Tro 50 den labour eviti. He c'hengreadur a oa eus 5.107.100 € e 2002.

## Armoù
An armoù-mañ a zo kinniget war gatalog an embregerezh hiziv an deiz :

### Revolverioù
* Manurhin MR 73
* Manurhin MR 88

### Karabinennoù
* rummad Rols

### Fuzuilhoù chase
* Super Orion
* C5 - C10
* C15
* C25
* C30 – C35
* C40
* C60
* S12
* X4
* UGEX
* RGEX
* REX
* UGP
* RGP
* RP
* C115
* C125
* C135
* C140
* Royal
* C240
* Prestige

## Daveennoù
Palazuelo de Vedija

**Palazuelo de Vedija** zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Valladolid, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Emglev keodedel a gengred

An **emglev keodedel a gengred** (EKAG), e galleg *Pacte civil de solidarité* (PACS), zo ur c’hevelerezh e gwir keodedel Bro-C'hall. Gantañ e vez aozet buhez daou zen, a c’hell bezañ eus jenerioù heñvel pe disheñvel, en ur saveliñ etrezo gwirioù ha dleadoù e-keñver ar sikour danvezel, al lojeiz, ar glad hag an tailhoù.

Krouet e oa bet an EKAG e 1999 gant pennad 515-1 kod keodedel Bro-C’hall, da vare gouarnamant Lionel Jospin, evit reiñ ur framm d’ar c’houbladoù heñvelrevel, a veze nac’het dimeziñ er mare-se. Bremañ koulskoude emañ al lodenn vrasañ eus ar c’houbladoù ekaget eus jenerioù disheñvel: e 2022 ez eus bet 182.000 EKAG etre tud disheñvel o jener ha 10.000 anezho etre tud heñvel o jener.

## Gwelout ivez
* Priedelezh

## Daveoù
Brian Barczyk

**Brian Barczyk** , ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1969 hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Genver 2024, a oa un den a aferioù hag ur YouTuber mailh war ar stlejviled. Krouer an embregerezh BHB Reptiles, savet en deus ivez ar  Reptarium Reptile Zoo hag al Legasea Aquarium. Gwelet eo bet er stirad skinwel Venom Hunters war Discovery Channel. Brian Barczyk en deus an trede dastumadenn vrasañ naered er bed gant ouzhpenn 30 000 naer.

E miz Meurzh 2023 e oa bet tapet gant ur c'hrign-bev eus an ilgreiz dioperapl . D'ar 4 a viz Genver 2024 en doa embannet e-kerzh ur vlog e oa o vont en un ospiti .
Marvet eo d'ar 15 a viz Genver 2024.
## Liammoù diavaez
*  Chadenn YouTube Brian Barczyk
## Notennoù ha daveennoù
Fiakr

**Fiakr**, a zo **Fiachra** en iwerzhoneg, a oa ur sant iwerzhonat, ganet e 607 e-kichen Cill Chainnigh ha marvet e 670 e Meaux (Bro-C'hall). Sant patrom al liorzhourien eo.

## Notennoù
Cameron

**Cameron** ("Fri kamm") zo un anv-bihan gouezelek hag un anv-tiegezh skosat a vez roet er broioù saoznek, e Bro-Skos dreist-holl.

## Adstummoù
*Camron,  Kameron, Kamron, Camryn, Cam.

## Anv-bihan

## Anv-tiegezh
*David Cameron
*Dove Cameron
*James Cameron
Piña

**Piña** zo un anv-lec'h spagnolek hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
* Piña de Campos, e proviñs Palencia, e Spagn
* Piña de Esgueva, e proviñs Valladolid, e Spagn

* Elías Piña, unan eus proviñsoù ar Republik Dominikan

## Tud
* Celso Piña (1953-2019), kaner, sonaozer ha soner mec'hikan 
* Joaquín Piña Batllevell (1930-2013), beleg spagnol, misioner e Suamerika
* Manolita Piña (1883-1994), livourez spagnol hag uruguayat 
* Queco Piña (1980-), melldroader spagnol 

## Pennad kar
* Piñar
Pedrosa

**Pedrosa** ("meinek") zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh spagnolek.

## Lec'hioù
;
* Pedrosa de Duero e proviñs Burgos
* Pedrosa de la Vega e proviñs Palencia
*Pedrosa del Páramo e proviñs Burgos
* Pedrosa del Príncipe e proviñs Burgos
* Pedrosa del Rey e Proviñs Valladolid
* Pedrosa de Río Úrbel e proviñs Burgos

## Tud
* Adrià Pedrosa, melldroader spagnol
* Cyril Pedrosa, tresour, livour ha senarioour bannoù-treset gall
DeLisle Stewart

**DeLisle Stewart** ( – ) a oa ur steredoniour amerikan.

E 1896 e teuas da vezañ implijiad en arsellva Skol-veur Harvard ; etre 1898 ha 1901 e labouras en e savlec'h en Arequipa e Perou. Goude-se e labouras en arsellva Cincinnati betek 1910, ha krouiñ a reas kevredad steredoniezh Cincinnati.

Dizoloiñ a reas an asteroidenn 475 Ocllo, ar c'halaksienn droellennek stouet IC 4501 ha nivlennad al Luc'hsae.

## Daveoù
Arlanza

**Arlanza** zo un anv-lec'h spagnolek. 

## 
* Arlanza e Bembibre, e proviñs León
* Peral de Arlanza, kumun e proviñs  Burgos
* Arlanza, komark e proviñs Burgos
* Arlanza, stêr e proviñs Burgos
* Arlanza, gwin gant un anvadur orin (DO)

## 
* Arlanza, karter e Riverside, Kalifornia
Shinsengumi

Ar **Shinsengumi** (新選組, "Korfad nevez choazet") a oa anv un unvez sabrennourien eus an dibab enni tud a zere izel e-touez ar samouraied pe tud eus ar bobl. Dindan urzhioù ar bakufu (gouarnamant milourel) e oant e-kerzh ar marevezh japanat Bakumatsu (dibenn ar shogunelezh Tokugawa) e 1863 . 

Oberiant e oa bet betek 1869 . Savet e oa bet da gentañ penn evit gwareziñ pennoù ar shogunelezh e Kyoto pa oa bet lakaet e pleustr ur edit impalaerel a zifenne ar c'henwerzh etre Japan hag ar broioù estren hag ouzhpenn-se e oa bet skarzhet eus al lez impalaerel ar C'hlann Chōshū. Brud ar strollad Shinsengumi a oa kroget gant Gwallzarvoud Ikedaya hag o obererezhioù e-kerzh taol-Stad an 18 a viz Eost. Chomet eo brudet ar strollad hag an izili dre ma oant o heuliañ ur c'hod a enor strizh hag e oant kadourien ampart gant sabrennoù.
## Notennoù ha daveennoù
Angus McBride

**Angus McBride**, ganet d'an 11 a viz Mae 1931 hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Mae 2007, a oa ur skeudennaouer istorel ha fantazi saoz.  
## Buhez
Ganet eo Angus McBride e Londrez adal kerent skosat. McBride a voe emzivad pa oa bugel, ar vamm a varvas pa oa pemp bloaz, an tad a varvas e-kerzh an Eil Brezel-bed pa oa 12 vloaz. Skoliataet e voe er Canterbury Cathedral Choir School. Graet en doa e goñje er Royal Fusiliers, ha goude-se en doa labouret evit ar bruderezh.
## Notennoù ha daveennoù
## Liammoù diavaez
* https://ospreypublishing.com/angus-mcbride
Río Arlanza

An **Arlanza**, pe **Río Arlanza**, zo ur stêr e proviñs Burgos e Spagn. Adstêr eo d'ar Pisuerga.

## Notennoù
Commentarii de bello civili

***Commentarii de bello civili*** zo un oberenn savet e latin gant Julius Caesar diwar-benn an darvoudoù a c'hoarvezas adalek ar 1añ a viz Genver -49 betek dibenn miz Du -48 e-kerzh ar Brezel diabarzh etre Caesar ha Pompeius harpet gant pep a armead soudarded. Dont a ra goude  Brezel Galia kontet en *[[De Bello Gallico]]*.

## Er bloaz 49
Eus ar bloaz 49 ez eus kaoz el levrennoù I ha II. Gant seizh lejion e kerzh Caesar war-du Roma, ma tec'h Pompeius war-du ar reter. Ha Caesar da lakaat seziz war Marsilha. Trec'h eo Caesar e Spagn.
## Er bloaz 48
El levrenn III ez eus anv eus trec'h Caesar en Emgann Pharsalos, ha tec'hadenn Pompeius da Aleksandria.

## Levrlennadur
* Fabre, Pierre (troer). *La Guerre civile*. Paris : Les Belles Lettres, 1972
* Nisard, Désiré (troer). *La Guerre civile*. CreateSpace Independent Publishing Platform, 2017 

## Notennoù
Brezel diabarzh etre Caesar ha Pompeius

Ar **Brezel diabarzh etre Caesar ha Pompeius** zo ur brezel diabarzh war-dro fin amzervezh ar Republik roman, er bloavezhioù -49 ha -48.

## Diwezh ar brezel
Trec'het e voe Pompeius gant Julius Caesar en Emgann Pharsalus e -48.

Kontet eo an darvoudoù gant Caesar e-unan e *[[Commentarii de bello civili]]*. 

## Levrlennadur
* Fabre, Pierre (troer). *La Guerre civile*. Paris : Les Belles Lettres, 1972.
* Nisard, Désiré (troer). *La Guerre civile*. CreateSpace Independent Publishing Platform, 2017 

## Notennoù
Ebraucus

**Ebraucus** (/**Efrog**) a oa roue mojennel Brezhoned Enez Vreizh, hervez a skrive Jafrez Menoe en e Historia Regum Britanniae. 

## Ur vuhez faltaziet
Mab e oa d'ar roue Mempricius ha tad da Brutus Greenshield. Roueet e voe e 1040 kent JK. 

Ren a reas goude marv e dad Mempricius e-pad 39 bloaz. Hervez Jafrez e oa bras ha kreñv. Brezel a reas d'ar C'halianed. Preizhañ a reas kêrioù hag aodoù, lazhañ tud a vernioù, ma tegasas madoù bras d'ar gêr da Enez Vreizh. 

Diazezañ a reas div gêr : Kaerebrauc, Kêr Ebraucus (Eboracum), en hanternoz d'an Humber, a deuas da vezañ kêr York (a zo *Efrog* e kembraeg); hag Alclud e Bro-Skos, hiriv e Dumbarton, kêr-benn Strat Clut. Hervez Polydore Vergil e "savas kêr Maidens, a zo kastell Dinedin hiriv, er pellañ kornad eus Enez Vreizh, anvet Skos bremañ.".

Ugent gwreg en doa, ugent mab o doe, ha tregont merc'h. 

## Notennoù
Arzh Pleuzal

**Arzh Pleuzal** zo ul loen mojennel a vije bet gwelet gant un toulladig tud er bloaz 1997 e Pleuzal (Treger), a oa ur gumun e kanton Pontrev en amzer-se.

Klasket e voe an arzh gant an archerien, furchet e voe parkeier, ur viñsaskell a zeuas da harpañ ar furcherien, met ne voe ket kavet al loen gwelet gant meur a zen koulskoude. 

Goap a veze graet sof-kont er vro gant al loen, ha diwar-goust Pleuzaliz. 
 
Hervez un enklask graet 20 vloaz goude e vije bet ur c'hi eus ur ouenn vras, ur grifon Khortals, tec'het eus ti ur chaseer, ha marvet ur pennad goude. 

## Redadeg
Ur redadeg war-droad a vez aozet bep bloaz, etre Landreger ha Pleuzal e koun arzh Pleuzal.

## Notennoù
Lai Ching-te

**Lai Ching‑te** (賴清德, pinyin : *Lài Qīngdé* ; Wade-Giles : *Lōa Chheng-tek*),  anvet **William Lai** ivez, bet ganet d'ar 6 a viz Here 1959 e Wanli District, Taipei Nevez, zo ur mezeg hag ur politiker taiwanat.

Dilennet eo bet da brezidant ar republik e 2024, da  gemer plas Tsai Ing-wen evel 15 prezidant Taiwan. Lai Ching-te eo trede besprezidant Taiwan o vont da brezidant, hag ar c'hentañ o tizhout ar garg dre un dilennadeg ha n'eo ket evel besprezidant goude marv ar prezidant pe ar brezidantez.

Douget eo bet d'ar galloud dre an aon rak ur brezel gant Sina gevandirel, ha displijout a ra da bennoù bras Sina gwelet ur prezidant e Taiwan hag a zo youlet da virout emrenerezh e vro. 

Ganet en ur familh mengleuzierien, Lai en doa studiet ar yec'hed foran e skol-veur Taipei, betek bezañ diplomet gant ur Master e Skol-veur Harvard e 2003.

## Notennoù ha daveennoù
El Hierro

**El Hierro** zo un enezenn er Meurvor Atlantel, e kornôg  enezeg Kanariez, e proviñs Santa Cruz de Tenerife. Valverde eo ar gêr-benn anezhi.

Ur menez-tan e oa, krennet e aodoù da reiñ stumm un tric'horn d'an enez. Etre an 10 a viz Here 2011 hag ar 5 a viz Meurzh 2012 e voe dislonket lava er mor e mervent an enez. 

El Hierro a oa enni 10 587 a dud o chom  e 2015. Ar seizhvet brasañ eus an inizi eo, da lavarout eo an hini vihanañ, gant he 268,71 km², hag ar seizhvet pobletañ.

Enez El Hierro a vez graet *Isla del Meridiano* anezhi ivez.

## Kumunioù
Teir c'humun zo en enez : La Frontera, El Pinar ha Valverde. 

## Notennoù
Valverde (Kanariez)

**Valverde ** zo ur gumun en enez El Hierro, a zo bihanañ enezenn Kanariez, an enezeg e gwalarn Afrika a zo e dalc'h Spagn, a-dal da aod Maroko.

Kêr-benn an enez eo ivez,  hag unan eus teir c'humun an enez, tre er biz anezhi. Ar gumun muiañ poblet eo ivez, gant 5 165 a dud o chom enni e 2023, ha  103,65 km² dindani. 

Dre m'eo ken uhel ha 570 m a-us live ar mor e vez koumoul warni alies, ma vez gleborek an hin.


Concepcionvalverde2009.JPG|Iliz Valverde


## Notennoù
La Gomera

**La Gomera** zo un enezenn volkanek er Meurvor Atlantel, e kornôg enezeg Kanariez, e proviñs Santa Cruz de Tenerife. San Sebastián de la Gomera eo ar gêr-benn anezhi. 20 783 a dud a oa enni  en 2015, sede ma oa ar c'hwec'hvet pobletañ enezenn, diwar seizh, hag ar c'hwec'hvet vrasañ ivez gant 369,76 km2.

E-kreiz an enez emañ park broadel Garajonay, a zo e glad bedel an UNESCO abaoe 1986. Ar Silbo ivez, anezhañ ur yezh c'hwitellet, a zo er glad bedel ivez  abaoe 2009. Ouzhpenn-se emañ an enez e glad an UNESCO abaoe 2012 evel Mirva biosfer.

## Notennoù
Lamm (arm-tan)

Al **lamm**, **lamm-fuzuilh**, **horzh-fuzuilh** pe **kros** zo ur pezh eus un arm-skoaz a gaver a-dreñv ar c'hanol. E bal eo aesaat ar bukañ hag izelaat efedoù an argil war an arm en ur stabilaat anezhañ.

Asambles gant ar fust e c'hall bezañ al lamm ur skor evit pezhioù all an arm evel ar c'hanol hag ar blatinenn. Mont a ra al lamm eus penn an arm betek takad an draen. Ennañ e c'haller kavout un c'hombod da renkañ ostilhoù, munisionoù pe dafar all. Toull e c'hall bezañ da skañvaat an arm. Difiñv e oa al lammoù war an armoù-skoaz koshañ. Bremañ e kaver ivez lammoù teleskopek pe plegus. E koad, metal pe danvezioù sintetek e c'hall bezañ graet al lammoù.

Er brezelioù da skouer, en un emgann krog-ha-krog, e c'hall servij al lamm da skeiñ gant un enebour. 

## Stummoù lammoù disheñvel
Stummoù disheñvel a zo d'al lammoù-fuzuilh. Divjod a c'haller kavout war o c'hostez ivez, da lavaret eo seurt bosoù.

* Lamm **saoz**, eeun, hep dornikez ;
* Horzh **gouzoug alarc'h**, garbet ;
* **Lamm pistolenn**, dezhañ un dornell evel hini ur bistolenn da aesaat ar c'hregiñ en arm ;
* Lamm **Monte-Carlo**, uheloc'h e nec'h evit ar re all ;
* Lammoù savet gant an armeurer gall Verney-Carron evel an horzh **toull biz-meud** pe an horzh **born** evit an dennerien zo disheñvel kostez o lagad mestr evit hini o dorn mestr .

### Lammoù plegus

War armoù zo e c'haller plegañ o lamm evit ma kemerfe nebeutoc'h a blas. Da gentañ e oa bet ijinet ar sistem-mañ evit an harzlammerien o doa ezhomm da lampat er-maez eus ar c'harr-nij hep ma ne stokje o arm ouzh toull an nor. Abalamour da se e stager ar rakger *para* da fuzuilhoù zo da ziskouez eo plegus o horzh, evel evit ar Para-FAL da skouer. E Rusia e stager al lizherenn *S* d'an armoù-se (evit *Skladnoy*, "plegañ)".

Priziet eo ivez al lammoù plegus e-touez ar soudarded kaset gant kirri-houarnet evit gounit plas e-bourzh o c'harbedoù pe gant reoù an Nerzhioù ispisial a rank bale gant o arm e-pad pell a-wechoù.

### Lammoù teleskopek

Gant ul lamm teleskopek e c'haller berraat an arm da zougen anezhañ hag azasaat e hirder hervez ezhommoù ha ment an tenner. Ar sistem-mañ a gaver muioc'h-mui war an armoù-skoaz brezel evel ar garabinenn Colt M4, ar fuzuilh-arsailh CZ Bren 2 pe fuzuilh-arsailh standart nevez an arme c'hall, an HK 416. Fuzuilhoù-chase evel ar Benelli M4 A1 o deus ul lamm plegus ivez.

## War an armoù-dorn
**Dornell** pe **dornikez** a raer kentoc'h eus lamm un arm-dorn. E dornell ur bistolenn e lakaer ar munisionoù abalamour e siler ar c'harger ennañ. War bistolennoù pe revolverioù zo e c'haller ouzhpennañ ul lamm evit bukañ aesoc'h.

## Pennad kar

* Geriaoueg an armoù-tan

## Daveennoù
Hent-houarn Pondi Mêlann

Ul linenn hent-houarn strizh (1 metr he zreuz) a oa etre Pondivi ha Mêlann.

## Bloaziadoù
*1905 : digoradur an troc'had Pondivi–Ar Gemene (46 km).
*1906 : digoradur an troc'had Ar Gemene–Mêlann (22 km).
*1939 : klozadur an troc'had Pondivi–Ar Gemene.
*1947 : klozadur an troc'had Ar Gemene–Mêlann..

## Tres

## Notennoù