open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ed Miliband

**Edward Samuel Miliband**, lesanvet "Ed Miliband" (ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1969) zo ur politikour saoz eus Strollad al Labour. Dilennet e voe e pastell-vro Doncaster da vont da gannad e Ti ar C'humunioù, e 2005. E gouarnamant Gordon Brown e voe etre 2007 ha 2010. Abaoe ar 25 a viz Gwengolo 2010 emañ e penn Strollad al Labour.

Mab eo d'ar c'helenner Ralph Miliband ha breur d'ur politikour all David Miliband. Studioù en deus graet e skol-veur Oxford hag e Londrez, a-raok mont da labourat evit Strollad al Labour.
Margarita

**Margarita** zo ur ger latin, hag a dalv kement ha perlezenn, hag un anv spagnolek. 
E spagnoleg eo: 
*un anv bleunioù, 
*un anv-bihan roet d'ar merc'hed er broioù spagnolek
*un anv-lec'h er broioù spagnolek.

## Bleunioù
Meur a vleunienn damheñvel zo, ha sede o anvioù latin
* *[[Anthemis cotula]]* .
* *[[Bellis annua]]* .
* *[[Bellis perennis]]* .
* *[[Bellis sylvestris]]* .
 
## Anv-bihan
### Yezhoù all
*Marc'harid, en brezhoneg
*Margaret, en saozneg
*Margareta, en svedeg
*Margarete, pe Margarethe, en alamaneg
*Margarida, e katalaneg ha portugaleg.
*Margherita, en italianeg
*Margrete, pe Margrethe, en daneg
*Marguerite, en galleg

### Tud

#### 
* Margarita Breitkreiz, aktorez
#### 
* Margarita Rosa de Francisco, aktourez ha kanerez kolombian

#### 
* Margarita Lorenzo de Reizábal, sonaozourez euskarat
* Margarita María López de Maturana, leanez ha gwenvidigez euskarat

#### 
* Marga López, aktorez a orin arc'hantinat
* Margarita Zavala Gómez del Campo, pried ur prezidant mec'hikan

#### 
**Margarita Carmen Cansino*, anv gwir Rita Hayworth.

#### 
* Margarita Xirgu, pe Margarida Xirgu i Subirà (1888-1969), aktorez katalan hag urugwaiat.

## Lec'hioù

###### 
* Margarita (Arc'hantina), en departamant Vera e proviñs Santa Fe ;
* Colonia Margarita, en departamant Castellanos e proviñs Santa Fe;
* Margarita Belén, en departamant Primero de Mayo, e proviñs Chaco.

###### 
* Enez Margarita (Kolombia) , en departamant Bolívar.

###### 
* Margarita (Gasteiz), kêriadenn e kumun Gasteiz en Araba.

###### 
* Margarita (Italia), en proviñs Cuneo.

###### 
* Enez Margarita (Venezuela), un enezenn

## Steredoniezh
* (310) Margarita

## Traoù

* Ar margarita, pe margarit, zo ur mineral e doare ar mika.
* Ar margarita zo un evaj graet gant tekila ha chug sitroñs.
* Ar pizza margarita zo ur seurt pizza, anvet margherita en italianeg, ar yezh orin, diwar anv ur rouanez Margherita di Savoia (1851-1926).

## Pennadoù kar a bell pe a dost
*Enez Margarita
*Santa Margarita
*Margarida
*Perla
*La Perla
Margaux

**Margaux** zo 
*Margaux, ur gumun c'hall, e-kichen Bourdel, ma emañ Château Margaux;
*un anv-bihan gallek, ganet e dibenn an XXvet kantved, war un dro diwar heñvelsoniezh gant Margot (a zo deveret eus an anv-bihan gallek Marguerite), ha diwar brud gwin Château Margaux hag hini anv Margaux Hemingway. Roet eo bet an anv d'ar baotred ivez. 

## Tud
* Margaux Hemingway (1954-1996), merc'h-vihan d'ar skrivagner stadunanat Ernest Hemingway, bet anvet *Margot* gant he zud, hag a gemmas hec'h anv pa ouias e oa bet krouet, hervez he zud, e Château Margaux.
Marguerite

**Marguerite** zo un anv gallek, 
*anv gallek ur vleunienn
*un anv-bihan deuet diwar ar ger latin *margarita*, hag a dalv kement ha *perlezenn*, hag a deu eus an henc'hresianeg, kar d'an anv **[[Marc'harid]]** e brezhoneg. 

## Eilstummoù
Un anv eo a zo bet diouzh ar c'hiz kenañ er XVIvet kantved. Hiziv e vez graet muioc'h gant Margot pe Margaux.

## Yezhoù
* Marc'harid e brezhoneg
* Margaret, e saozneg
* *[[Margarita]]*, e spagnoleg,
* *[[Margherita]]*, en italianeg,

## Tud
### Priñsezed ha rouanezed
**Marguerite de Bourgogne*, pe Marc'harid Bourgogn, anv meur a briñsez 
**Marguerite de Foix* pe Marc'harid Foix, dugez Breizh ha gwreg Frañsez II
**Marguerite de Valois*, pe Marc'harid Valois anavezet evel ar *Rouanez Margot*, merc'h da Caterina de' Medici

### Tud all
* Marguerite Gourdan (1727-1783), houlierez c'hall,
* Marguerite Deval (1866-1955), kanourez hag aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall
*Fréhel (Marguerite Boulc'h) (1891-1951), kanerez vreizhat
* Marguerite Duras (1916-1994), skrivagnerez c'hall
* Marguerite Yourcenar (1903-1987), skrivagnerez velgiat

### Saout
Deuet eo *Marguerite* da vezañ un anv roet d'ar saout : 
* anv ar vuoc'h er film *[[La Vache et le Prisonnier]]*
* anv ur vuoc'h hag ul levr gant Yves Cotten.

### Lennegezh
**Marguerite*, anv gallekaet Margarete, e Faust Goethe. Meneget e vez an daou anv lies, *Faust et Marguerite*, ha dreist-holl
** er c'hoarigan *[[Faust (Gounod)|Faust]]* gant Charles Gounod

**Marguerite Gauthier*, e-barzh ar romant ha pezh-c'hoari *[[La signora delle camelie]]*, gant Alexandre Dumas, ar mab.
* *Marguerite de Ponty*, anv-pluenn Stéphane Mallarmé pa skrive er gelaouenn *La Dernière Mode - Gazette du Monde et de la Famille*, entre gwengolo ha kerzu 1874.
**Marguerite la coquette*, levr-bugale gallek, gant Yves Cotten, embannet gant Coop Breizh.

## Filmoù
**Marguerite de la nuit* , gant Claude Autant-Lara.
* *Marguerite* er film *[[La Beauté du diable (film, 1950)|La Beauté du diable]]*, gant René Clair

## Lec'hanvadurezh
*ar Marguerite (stêr), adstêr d'an Hérault 
* Sainte-Marguerite

## Pennadoù kar
* Marc'harid
* Santez Marc'harid
* Margueritte
* Marguerittes
* Sainte-Marguerite
* Daisy
Margherita

**Margherita** zo un anv italianek, deuet eus ar ger latin margarita
*anv boutin ur vleunienn
*un anv-bihan roet d'ar merc'hed

## Anv-bihan
### Yezhoù all
*Marc'harid, e brezhoneg
*Margarita, e spagnoleg
*Margaret, e saozneg
*Marguerite, e galleg

### Tud

#### Sentezed
*Gwelout Santez Margherita

#### Gwenvidigezed
*Margherita Lovanio (†1225), matezh
*Margherita Colonna (†1284), merc'h d'ar priñs Oddone di Palestrina, leanez, 
*Margherita Città di Castello (†1320), leanez
*Margherita da Faenza, (†1330), abadez 
*Margherita di Savoia (†1464), merc'h da Ludovico di Savoia hag intañvez ar markiz Teodoro II del Monferrato, leanez.

#### Rouanezed ha priñsezed
*Margherita Aldobrandini (1588-1646), dugez Parma
*Margherita de' Medici(1612–1679), dugez Parma 
*Margherita di Savoia, anv meur a briñsez ha rouanez, en o zouez:
***[[Margherita di Savoia (rouanez Italia)|Margherita Teresa Giovanna di Savoia]]* (1851 – 1926), ar *Rouanez Margherita*.

#### Tud all
* Margherita Carosio, kanerez.
* Margherita Sarfatti, serc'h yuzev Benito Mussolini.

## Lec'hanvadurezh
Diwar anv ar rouanez italian eo bet anvet:
* Margherita di Savoia (già *Saline di Barletta*), kumun e Puglia e proviñs Barletta-Andria-Trani;
* *Lenn Margherita*, anv italian al Lenn Abaya, er *Fossa Galla* en Etiopia;
*Margherita, anv italianek kêr Jamaame e Somalia;
*Margherita , ur gêr en Assam, en India, abalamour d'un ijinour italian.

## Traoù all
*Democrazia è Libertà - La Margherita, ur strollad politikel italian etre 2002 ha 2007;
*Teatro Margherita, anv meur a c'hoariva italian.
*ar pizza Margherita, ur seurt pizza gant tomatez
*Margherita ur ganaouenn gant ar c'haner Riccardo Cocciante, 
*Gli amici del bar Margherita, ur film gant Pupi Avati e 2009.

## Liammoù diavaez
* Cocciante o kanañ ''Margherita ''.
Omnes

**Omnes** zo un anv-bihan brezhonek kozh, hag ur ger latin. 

## E latin
*Omnes* zo ur raganv latin hag a dalv kement hag « (an) holl »; e gavout a reer e lavaredoù evel :
* *[[Extra omnes !]]* « An holl er-maez ! ».
* *[[Bellum omnium contra omnes]]* « brezel an holl a-enep an holl », implijet gant ar prederour Thomas Hobbes.
* *[[Omne datum optimum]]*, un embann pabel eus an 29 a viz Meurzh 1139 gant ar pab Inosant II 
* *[[Adversus omnes haereses]]*
* *[[Erga omnes]]* 
* *[[Etiamsi omnes, ego non]]*, lavarenn latin diwar Aviel Mazhev 
* *[[Orientales Omnes]]* (23 a viz Kerzu, 1945), ul lizher meur digant ar Pab Pi XII da fideled an Iliz katolik gresian eus Bro-Ukrainia.
* *[[Unus pro omnibus, omnes pro uno]]*, lugan An Tri Mouskeder e romant Alexandre Dumas, a zo ivez lavar-stur Suis.

## E brezhoneg

Un anv-bihan eo Omnes (*Omnès* hervez an doare gallek, *Omnesius* e latin), deuet marteze diwar ul lesanv, hag aet da anv-tiegezh. E kartular Redon eo e kaver ar stumm latin *Omnesius*, met n'ouzer ket a belec'h e teu; martezeadennoù zo bet savet, ha lod savet diwar faltazi.

Hervez Albert Dauzat, ar yezhour gall a skrive e-barzh Le Monde a-enep ar yezhoù rannvroel e 1951, e vije bet lesanv ur c'holist a gare kanañ ar salm 
47 hag a grog gant « Omnes populi… ». 

Ur vartezeadenn siriusoc'h zo, diazezet war ar ger kembraek *efnys*, « konnaret, enebet ». 

### Tud

* *Omnes* (war-dro 1000), eskob Leon, 
* Ivonet Omnes (), kloareg breizhat, a skrivas ur varzhoneg karantez e krennvrezhoneg, gant enklotennoù;
* Robert Omnes(1930) : yezhour, kelenner skol-veur, maer Ploveilh,
* Philippe Omnès (1960) : klezeiataer gall 2005.
* Roland Omnès (1931 - ) : fizikour gall.

### Lec'hanvadurezh
Diwar an anv Omnes eo savet an anv-lec'h Keromnes, deuet da vout anv-tiegezh.

#### Lec'hioù
**Keromnes*, e Karanteg

## Eus Omnes an toger d'an [[omnibus]]
Stanislas Baudry, bet ofiser en arme Naoleon, a grouas ur gompagnunezh e Naoned gant daou garr sachet gant kezeg a c'halle dougen 16 den.
Dont a ra an anv **[[Omnibus]]** eus an arsav graet gant ar c'hirri dirak stal an toger Omnes, el leurgêr Port-au-Vin, hiziv Leurgêr ar C'henwerzh.

Mont a raio Stanislas Baudry goude da Bariz ma tigoro ur rouedad 18 linenn a girri-boutin.

## Notennoù
Pêr-Vari Kerloc'h

**Pêr-Vari Kerloc'h** zo 6vet drouiz meur *[[Goursez Breizh]]*, ar vreuriezh savet e 1899. Kemeret en doa lec'h Gwenc'hlan ar Skouezeg e penn Goursez Vreizh, war-lerc'h marv hennezh e 2008. *Morgan* eo e anv drouiz. 

Ganet eo bet e 1952 e Douarnenez. Labouret en deus Pêr-Vari Kerloc'h evit La Poste e-pad bloavezhioù, ha dileuriad ar sindikad Force Ouvrière eo bet en embregerezh-se. Un toullad pennadoù en deus skrivet e kelaouennoù brezhonek evel Al Lanv ha Brud Nevez. Un dastumad barzhonegoù ha kanaouennoù savet gantañ zo bet embannet gant Mouladurioù Hor Yezh (dastumad “Skrid”) dindan an titl *E-kreiz Breizh ha Reizh*.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn Goursez Kernev-Veur, gant keleier ha luc'hskeudennoù eus Goursez Breizh
*Lec'hienn Goursez Breizh (e galleg)
*Pennad embannet en Télégramme d'ar 26 a viz C'hwevrer 2008
Margarida

**Margarida** zo anv ur vleunienn hag un anv-bihan katalanek, galizek ha portugalek roet d'ar merc'hed.

## Eilstummoù
*Margalida, e katalaneg.
Keñveriañ a c'haller an daou stumm *Margarida/Margalida* gant ar gerioù *servij/selvij* e brezhoneg.

## Yezhoù all
*Margarita e kastilhaneg

## Tud
###### 
* Margarida de Prades, rouanez Aragon

### 
* Margarida Xirgu i Subirà, aktorez katalan hag urugwaiat
* Margarida Aritzeta i Abad, skrivagnerez katalanek

### 
* Margarida Vázquez Veras, politikourez 
* Margarida Caldas Moeira, politikourez 

### 
* Margarida Carpinteiro, aktorez
* Margarida Coimbra, echedourez
* Margarida Gil, filmaozourez

## Lec'hioù
*Margarida (Gard), e Bro-C'hall

## Pennadoù kar
*Santa Margarida
Santa Margarida

**Santa Margarida** zo un anv-lec'h katalanek ha portugalek, savet diwar an anv Margarida. 

## Lec'hioù
### 
* Santa Margarida (Minas Gerais), e Minas Gerais
* Santa Margarida do Sul e Rio Grande do Sul

### 
* Santa Margarida de Montbui 
* Santa Margarida de Benavent de la Conca, iliz Benavent de la Conca
* Santa Margarida i els Monjos, kumun en Alt Penedès
* Santa Margarida (Guixers), menez etre kumunioù Guixers (Solsonès) ha Gòsol (Berguedà)

### 
* Aldeia de Santa Margarida, parrez e kumun Idanha-a-Nova
* Santa Margarida da Coutada, parrez e kumun Constância
* Santa Margarida da Serra, parrez e kumun Grândola
* Santa Margarida de Lousada, parrez e kumun Lousada

## Pennad kar
* Margarida
* Santa Margalida
* Sainte-Marguerite
* Santa Margarita
Santa Margalida

**Santa Margalida** zo un anv-lec'h katalanek.

* Santa Margalida (Mallorca), kumun en Enez Mallorca
* Santa Margalida de Palma, iliz e Palma en Enez Mallorca

## Pennad kar
*Margalida
*Santa Margarita
Palma

**Palma** zo ur ger e meur a yezh latin, kar d'ar gerioù palv ha palmez e brezhoneg, hag anv meur a lec'h. Un anv-tiegezh eo ivez.

## Lec'hioù
### 
* Palma Campania, kumun e proviñs Napoli ;
* Palma di Montechiaro, kumun e proviñs Agrigento e Sikilia.

### 
* e Kanariez :
** enez La Palma,
** Santa Cruz de La Palma, he c'hêr-benn
** proviñs Las Palmas, enni inizi Gran Canaria, Lanzarote ha Fuerteventura
** Las Palmas de Gran Canaria, kêr-benn Kanariez, hini proviñs Las Palmas ha hini enezenn Gran Canaria
*en Inizi Balearez :
** Palma, kêr-benn enez Mallorca ha kêr-benn kumuniezh emren an Inizi Balearez
* en Andalouzia :
** Palma del Río, ur gêr etre Sevilla ha Córdoba

## Tud

###### 
* **[[Palma il Vecchio]]**, livour
* **[[Palma il Giovanno]]**, livour

###### 
* **[[Rossy de Palma]]**, aktorez eus kêr Palma de Mallorca;

###### 
* **[[Ramón de Palma]]**, barzh

###### 
***[[Ricardo Palma]]**, skrivagner, hag e vugale :
** **[[Angélica Palma]]** (1878-1935), skrivagnerez
** Clemente Palma (1872-1946), skrivagner 

###### 
* **[[Brian De Palma]]**, filmaozour

## Pennadoù kar
* Palmas
* Las Palmas
Margalida

**Margalida** zo un anv-bihan katalanek.

## Adstumm
*Margarida

## Tud
* Margalida Alemany Enseñat, keginourez, Priz Ramon Llull
* Margalida Pons i Jaume, skrivagnerez katalanek
* Margalida Crespí Jaume, neuierez eus Mallorca
* Margalida Fullana Riera, marc'houarnerez eus Mallorca
* Margalida Caimari Vila, skrivagnerez eus Mallorca

## Lec'hioù
*Santa Margalida

## Kanaouenn
**A Margalida*, kanaouenn gatalanek gant Joan Isaac e 1976 a-enep kastiz ar marv

## Pennadoù kar
*Margarida
*Margarita
Santez Marc'harid (Zurbarán)

**[[Santez Marc'harid]]**, pe **Santez Varc'harid** (e brezhoneg) , pe **Santa Margarita** (e spagnoleg) a zo un eoullivadur gant al livour spagnol Francisco de Zurbarán en 1631, hag a zo war ziskouez en National Gallery e Londrez, prenet en 1903, ma'z eo anvet *Saint Margaret of Antioch*.

## Taolenn all
An daolenn Santa Apolonia (Zurbarán) a denn un tamm da homañ. 

## Pennadoù kar
*Roll livadurioù Zurbarán
*Santez Marc'harid
*Marc'harid
*Margarita
Santa Margherita

**Santa Margherita** zo :
*anv meur a santez en italianeg, Santez Marc'harid e brezhoneg,
*anv meur a lec'h en Italia

## Lec'hioù
### 
* Santa Margherita Ligure, e proviñs Genova
* Santa Margherita d'Adige, e proviñs Padova
* Santa Margherita di Belice, e proviñs Agrigento
* Santa Margherita di Staffora, e proviñs Pavia

## Pennadoù kar
*Margherita
Santa Margarita

**Santa Margarita** zo un anv-lec'h spagnolek. 

## Lec'hioù
### 
* Santa Margarita, en departamant Nueve de Julio e proviñs Santa Fe

### 
* *Santa Margarita*, e proviñs Balearez, a zo Santa Margalida
* *Santa Margarita de Montbuy*, a zo Santa Margarida de Montbui, e proviñs Barcelona
* *Santa Margarita y Monjós*, a zo Santa Margarida i els Monjos, kumun e komark an Alt Penedès, e proviñs Barcelona

### 
*Enez Santa Margarita Island

### 
*Santa Margarita (California)
*Rancho Santa Margarita (California)

## Arz
*An daolenn *Santa Margarita* (war-dro 1631), gant Francisco de Zurbarán; gwelout Santez Marc'harid.

## Pennadoù kar
* Margarita
* Santa Margalida
* Santa Margarida
* Sainte-Marguerite
* Saint Margaret
Margit

**Margit** zo un anv-bihan hungarek, hag ivez alamanek, danek, norvegek, svedek, roet d'ar merc'hed.

## Tud
*Margit Andelius, aktorez svedat
*Margit Kaffka, skrivagnerez hungarek
*Margit Sandemo, skrivagnerez norvegat-svedat
*Margit Schiøtt, politikourez norvegat
*Margit Schreiner, skrivagnerez aostrian

### Priz
*Ar * [[Priz Margit Påhlsons]] * e Sveden. 

## Lec'hioù
* Margit-Sziget, un enezenn e-kreiz ar stêr Donav, e Budapest. 
* *Margit híd*, ar pont Margit e Budapest
Marc'harid Savoia

**Marc'harid Savoia**, pe **Margherita di Savoia** en italianeg, zo anv meur a briñsez pe rouanez.

## Tud
**Marc'harid Savoia* (1202 -1273), merc'h da Tommaso Iañ Savoia ha da Beatrice di Ginevra, dimezet da Hartmann Iañ Kyburg;
*Margherita di Savoia (1225 - 1268), merc'h da Amedeo IV di Savoia ha da Anna di Borgogna, dimezet e 1235 da Bonifacio II del Monferrato (1203 - 1254) e successivamente ad Aimaro di Poitiers, conte di Valentinois;
*Margherita di Savoia (1390 – 1464), merc'h da Amedeo V Savoia ha trede pried (1403) Teodoro II (1364 &ndash; 1418), markiz Monferrato ; markizez aet da leanez, ha gwenvidigez; 
*Margherita di Savoia (1416-1479), pried da Luigi III d'Angiò;
*Margherita di Savoia (1439 – 1483), merc'h da Ludovico Savoia; 
*Margherita di Savoia (1589 – 1655), merc'h da Carlo Emanuele Iañ Savoia ha pried da Francesco IV Gonzaga;
*Margherita Violante Savoia (1635 – 1663), merc'h da Vittorio Amedeo Iañ Savoia
*Margherita di Savoia (1851 – 1926), rouanez Italia.

## Lec'hanvioù
*Margherita di Savoia, kumun e proviñs Barletta-Andria-Trani abaoe 1879, diwar anv ar rouanez, anvet a-raok *Saline di Barletta*.
Santez Marc'harid

**Santez Marc'harid** a zo un anv a vez graet eus meur a santez anvet Marc'harid e brezhoneg. 

## Yezhoù all
* Saint Margaret
* Santa Margherita
* Santa Margarita

## Tud
Nav Santez Marc'harid zo anavezet:
* **[[Marc'harid Antioc'heia]]**, marvet war-dro 304, santez katolik ha reizhkredennek. 
* **[[Marc'harid Bro-Skos]]** (1045-1093), rouanez ha santez katolik skosat,
* **[[Marc'harid Bro-Saoz]]** (marvet e 1192), hungaradez aorin, leanez
* **[[Marc'harid Hungaria]]** (1242 - 1270), priñsez hungarat, gwerc'hez
* Margaret Cortona (1247-1297), penedourez
* Marc'harid Divotoù (1325-1395), santez italian, *La Scalza*, eus Cesolo,
* Margaret Clitherow (1556-1586), katolikez merzheriet e York
* Margaret Ward (marvet e 1588), merzherez
* **[[Marc'harid Mari Alacoque]]** (1647-1690), leanez ha santez katolik c'hall.

## Arz
*Santez Marc'harid (Zurbarán) un daolenn gant al livour spagnol Francisco de Zurbarán war-dro 1631 .

## Pennadoù kar
* Marc'harid
* Sainte-Marguerite
* Saint Margaret
Pizza Margherita

Ar **pizza Margherita** zo ur pizza giz Naplez, pe napolitan, pe naplezat.

## Istor
Krouet e vije bet e 1889 gant ar pizzaiolo *Rafaelle Esposito* en enor da rouanez Italia, Margherita di Savoia, a oa nevez erruet neuze e kêr Naplez, hag e livioù banniel Italia: ruz gant an tomatez, gwenn gant ar c'heuz mozzarella, glas-tener gant ar bazilik fresk.
Margherita di Savoia (rouanez Italia)

**Marc'harid Savia**, pe **Margherita di Savoia** en italianeg, pe **Margherita Teresa Giovanna**, priñsez a Savoia, ganet e Torino d'an 20 a viz Du 1851 ha marvet e Bordighera d'ar 4 a viz Genver 1926, a oa rouanez Italia. 

## He buhez

Merc'h e oa da Ferdinando Savoia (1822-1855), ha d'e bried Elisabeth von Sachsen. 

Dimeziñ a reas d'he c'henderv Umberto Iañ Savoia (1844-1900), e 1868, hag a voe anvet da roue dek vloaz goude, e 1878. Ur mab o doe, Vittorio Emanuele, priñs Naplez (1869-1947), a voe anvet da roue evel Vittorio Emanuele III.

D'an 29 a viz Gouhere 1900 e voe lazhet he fried gant an anarkour Gaetano Bresci .

Skoazell a roas d'an arzourien ha skrivagnerien, d'ar Groaz Ruz, ha krouiñ aozadurioù evel ar Società del Quartetto, ha Casa di Dante, hag ivez ar faskouriezh italian.

Troet e oa gant krapat ar menezioù, ha hi e voe kentañ maouez o krapat gant ar menez Rose, eil kern uhelañ an Alpoù.

En enor dezhi e skrivas Giosuè Carducci un *Ode alla regina d'Italia*.

Beziet eo e-kichen he fried e Panteon Roma.

## Traoùigoù
*E 1879 e voe anvet ur panforte, ar Panforte Margherita, e Siena en anv ar rouanez. 
*En enor dezhi e voe krouet ar Pizza Margherita e 1889, e livioù banniel Italia.
*Ur gumun zo bet divadezet da gemer hec'h anv.
*Roet eo bet hec'h anv d'ur gern eus ar Menez Stanley, en Ouganda.

## Levrlennadur
* Carlo Casalegno, *La Regina Margherita*, Einaudi editore, Torino, 1956.
* Manlio Lupinacci, *La Regina Margherita*, Le lettere editore, Firenze, 2008.
Quadrumviri

***Quadrumviri*** a reer en italianeg eus pevar den a zo bet rannet ar galloud etreze.

E Henroma e veze dilennet pevar c'heodedour gant ar Sened evit ober war-dro an urzh hag ar polis e kêr ; *quadrumvir*, "pevar gwaz", a raed anezhe e latin.

E deroù ar faskouriezh en Italia e raed *quadrumviri* eus ar pevar den a oa e penn ar Gerzhadeg da Roma d'an 28 a viz Here 1922 : Italo Balbo (1896-1940), Michele Bianchi (1882-1930), Emilio De Bono (1866-1944) ha Cesare Maria De Vecchi (1884-1959).
Etiamsi omnes, ego non

***Etiamsi omnes, ego non*** (berraet en *Ego non* a-wechoù), zo ul lavared latin a zo er Vulgat hervez skrid Aviel Mazhev, hag a dalvez kement ha *Goude (ma rafe) an holl (re all) me ne rin ket*. Ur frazenn lavaret gant Pêr da Jezuz eo, ha ret eo kompren: *Ha pa vefes dilezet gant an holl, ganin ne vi ket*.

## Implijoù testeniekaet
*An tamm diwezhañ eus ar frazenn, troet en alamaneg, zo bet roet da ditl d'ul levr eñvorennoù gant ar skrivagner alaman Joachim Fest, *Ich nicht* ("Me [ne rin] ket").
*Kemeret eo bet evel sturienn gant konted Clermont-Tonnerre. 
*Titl ur varzhoneg saoznek eo gant Ernest Myers (1844-1921)
*Skrivet eo war bez ar prederour italian Giuseppe Rensi.
*Skrivet eo *Et si omnes ego non* war dor ti Philipp von Boeselager da ziskouez ar ret ma vez d'an den derc'hel d'e soñjoù ha d'e varn betek kontrol d'ar brasañ niver, dreist-holl pa voe von Boeselager o stourm ouzh Adolf Hitler da vare an diktatouriezh nazi.

## Notennoù

## Pennadoù kar
*Listennad lavaredoù latin
Rannvroioù Skos

Etre 1975 ha 1996 e oa rannet Bro-Skos e **rannvroioù** (*regions*) hag e **takadoù enezek** (*Islands area*), hag ar rannvroioù-se a oa rannet e distrigoù (*districts*). Talvezout a ra c'hoazh an doare rannañ-se evit ar polis hag ar bomperien, met anv 'zo da zigreskiñ o niver (2011). Abaoe eo rannet ar vro e 32 “dakad-kuzul”.

#Strathclyde
#Dumfries and Galloway
#Borders
#Lothian
#Central
#Fife
#Tayside
#Grampian
#Highland
#Na h-Eileanan Siar (takad enezek)

N'int ket diskouezet war ar gartenn
*Shetland (takad enezek)
*Inizi Orc'h (takad enezek)

## Gwelet ivez
*Rannadurioù Skos
Doolish

**Doolish** (*Douglas* e saozneg) eo kêr-benn enez Vanav ha kêr vrasañ an enezenn. Da 26 677 a dud e save ar boblañs, un digresk a 8,5% e-keñver ar 28 939 a dud a oa o chom enni e 2011, da lavaret eo un drederenn eus poblañs an enezenn a-bezh. E Doolish emañ an Tynwald (parlamant Manav).

## Tud vrudet ganet e Doolish
* Edward Forbes (1815-1854), naturalour
* Brian Stowell (1936-2019), difenner ar yezh vanavek
* Mark Cavendish (g. e 1985), marc'hhouarner
* Peter Kennaugh (g. e 1989), marc'hhouarner
* Geoff Duke (1923-2015), reder moto, kampion ar bed
* Chris Killip (1946-2020), luc'hskeudenner
* Izili ar strollad sonerezh ar Bee Gees :
** Barry Gibb (1946-)
** Maurice Gibb (1949-2003)
** Robin Gibb (1949-2012)
* Joe Locke (g. e 2003), aktour, brudet evit e roll er stirad skinwel ''Heartstopper'' (2022).
Flers (Somme)

**Flers** a zo ur gumun eus departamant ar Somme (Bro-C'hall).
## Istor
### kantved

* Brezel-bed kentañ: e 1916 e voe graet gant tankoù evit ar c'hentañ gwezh, e-pad Emgann Flers-Courcelette. Tankoù Mark I e oant, implijet gant tirlu ar Rouantelezh-Unanet.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Bered ar C'hommonwealth:*A.I.F. Burial Ground, Grass Lane*

Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo.
* Monumant soudarded eus Zeland-Nevez.
* Monumant *41 Division* lu ar Rouantelezh-Unanet.
* Iliz katolik *Sant-Varzhin*.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Tud
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Falkirk

Ur gêr e-kreiz Bro-Skos eo **Falkirk** (*An Eaglais Bhreac* e gouezeleg), er gwalarn da Dinedin hag er biz da Glasc'ho.
34,071 annezad a oa e 2007

## Istor
Daou emgann zo bet:
*e 1298, etre William Wallace hag ar Saozon, 
*e 1746, etre Bonnie Prince Charlie hag ar Saozon.

## Mell-droad
* Falkirk F.C. eo anv ar c'hleub mell-droad.
Na h-Eileanan Siar

**Na h-Eileanan Siar**  eo anv gouezelek ofisiel rann velestradurel an Inizi Gall e gwalarn pellañ Bro-Skos (*The Outer Hebrides* e saozneg), un enezeg hir er gwalarn d'an inizi all anvet Na h-Eileanan a-stigh (*Inner Hebrides* e saozneg).
Eus 1975 da 1996 e oa un “takad enezek”. Abaoe eo un "takad-kuzul", Steòrnabhagh ar pennlec'h anezhañ.

Seizh enez pennañ Na h-Eileanan Siar eo :
*Barraigh / *Barra*
*Beinn na Faoghla / *Benbecula*
*Hiort / *Saint Kilda*
*Leòdhas / *Lewis*
*Na Hearadh / *Harris*
*Uibhist a Deas / *South Uist*
*Uibhist a Tuath / *North Uist*
Teatro Margherita

**Teatro Margherita** zo anv meur a c'hoariva italian, an darn vuiañ anezho savet e deroù an XXvet kantved en enor d'ar rouanez Margherita. 

*an **[[Teatro Margherita (Bari)|Teatro Margherita]]** e Bari, e 1912-1914,
*an **[[Teatro Regina Margherita]]** e Marcialla, e kumun Barberino Val d'Elsa, XVIIIvet kantved,
*an**Teatro Margherita**, aet da get, er Piazza Guglielmo Pepe, e karter an Esquilino e Roma, hag ac'h ae en-dro e deroù an XXvet kantved,
*an **[[Salone Margherita (Roma)|Teatro Salone Margherita]]** e Roma, 1890,
*an **[[Salone Margherita (Napoli)|Teatro Salone Margherita]]** e Napoli, e 1890,
*ian **[[Salone Margherita (Milano)|Teatro Salone Margherita]]** e Milano, diwar anv Margherita d'Austria, er XVIvet kantved,
*an **[[Teatro Margherita (Caltanissetta)|Teatro Margherita]]** e Caltanissetta.
Margueritte

**Margueritte** zo un anv-tiegezh gallek.

## Tud
* Jean-Auguste Margueritte (1822-1870), jeneral lazhet en emgann Sedan 
** en enor dezhañ eo bet anvet kazarn Margueritte Roazhon, 
*e zaou vab:
* Paul Margueritte (1860-1918), skrivagner, 
* Victor Margueritte (1866-1942), soudard ha skrivagner.

## Pennad kar
* Marguerite
Herbie

**Herbie** zo ur berranv saoznek diwar an anv-bihan Herbert.

* Herbie, ur berrfilm gant George Lucas e 1966
* Herbie Hancock (1940-), ur pianoour jazz ha sonaozer stadunanat,
Margaux (Gironde)

**Margaux** (hervez ar galleg), pe **Margaus** (hervez an okitaneg), zo ur gumun c'hall, er Médoc, en departamant Gironde, e-kichen Bourdel, ma emañ gwinieg brudet Château Margaux.

Diwar anv ar gumun eo deuet an anv-bihan gallek Margaux, ganet e dibenn an XXvet kantved, war un dro diwar heñvelsoniezh gant Margot (a zo deveret eus an anv-bihan gallek Marguerite), ha diwar brud anv gwin Château Margaux hag anv Margaux Hemingway .

## Notennoù ha daveennoù
Guiomar de Grammont

**Guiomar Maria de Grammont Machado de Araújo e Souza** (Ouro Preto, Minas Gerais, ), zo ur skrivagnerez hag istorourez vraziliat. Skrivet he deus meur a gontadenn hag a bezh-c'hoari.

Kelennerez war ar brederouriezh eo e skol-veur Ouro Preto.

## Oberennoù
;Torkad
**O achamento de Portugal*
;Kontadennoù
**Corpo e sangue*, Belo Horizonte: Editora Dez Escritos, 1991
**O fruto do vosso ventre*, São Paulo: Editora Maltese, 1994 (troet en alamaneg, galleg ha kastilhaneg)
**Fuga em Espelhos*, São Paulo: Editora Giordano, 2001
**Caderno de Pele e de Pelo / Cahier de Peau et de Poil* (divyezhek portugaleg/galleg)
**Sudário*, Ateliê Editorial
;Skridvarnerezh
**Don Juan, Fausto e o Judeu Errante em Kierkegaard*, Petrópolis: Catedral das Letras, 2003
;C'hoariva
**Medeias*
**Olympia*, 2001
**Ele: o Outro*
**Lírios*
**Tabu*
**Assim seja* ("Evel-se bezet graet")
;Romant
**A casa dos espelhos*, 1992
;Istor
**O Aleijadinho eo Aeroplano - o Paraíso Barroco ea Construção do Herói Colonial*, Rio de Janeiro: Civilização Brasileira, 2008

## Liammoù diavaez
* Pennad diwar he fenn
* Kaozeadenn ganti e 2010
Rafael Nadal

**Rafael Nadal**, ganet d'an 3 a viz Even 1986, zo ur c'hoarier tennis a vicher, ganet e Manacor, e Mallorca, e Bro-Spagn. Gounezet en deus kalz a ditloù evel : Roland Garros, Wimbledon hag all.
## Titloù
* Titroù: 41 (simpl)
* Titroù: 6 (doubl)
## Korf
* Pouez : 105 kg
* Ment: 185cm
Margot

**Margot** zo ur berranv gallek, deuet diwar an anv-bihan gallek Marguerite, ha skignet e meur a vro, ha dreist-holl broioù Lec'hlenn, Alamagn, an Izelvroioù hag ar broioù saoznek. 

## Stummoù all
**Margotte, Margotton.*
**[[Margaux]]*

## Tud
* *«La Reine Margot»,* rouanez c'hall, gwelout Marguerite de Valois 
* Margot Arce de Vázquez, kelennourez eus Puerto Rico 
* Margot Asquith (1864-1945), kontez saoz
* Margot Bryant, aktorez saoz
* Margot Fonteyn, korollerez saoz
* Margot Frank (1926-1945), c'hoar Anne Frank (1929-1945) marvet er c'hampoù-bac'h.
* Margot Hielscher (1919-), kanerez alaman
* Margot Honecker, politikourez alaman ha pried Erich Honecker
* Margot Kidder, (1948-2018), aktorez kanadian ha stadunanat, Lois Lane e filmoù Superman (1978–1987)
* Margot Lander, korollerez danat
* Margot Trooger, aktourez alaman
* Margot Wallström (1954-), komiserez europeat svedat, e penn an endro (1999-2004)
* Margot Robbie (g. e 1990), aktourez aostralian

## Lennegezh
* "Margot Beste-Chetwynde", er romant *[[Decline and Fall]]* gant Evelyn Waugh. 

## Filmoù
**[[La Reine Margot (film 1994)]]*, ur film e 1994, ma weler Isabelle Adjani, 
**[[Margot at the Wedding]]*, ur film e 2007 gant Noah Baumbach.

## Kanaouenn
**Quand Margot dégrafait son corsage*, gant Georges Brassens.
Yves Cotten

**Yves Cotten**, ganet e 1967 e Kemper, zo un treser ha skrivagner levrioù-bugale gallek, darn anezho lakaet e brezhoneg. E Naoned emañ o chom.

## Oberennoù

* *La clef des champs*, Coop Breizh, 2005
* *Dorothy la vagabonde*, Coop Breizh, 2005
* *Clarisse la peureuse*, Coop Breizh, 2002
** *Klaris aonik*,
* *Aglaé la pipelette*, Coop Breizh, 2002
** *Trifin trap-he-latenn*,
* *Charabia*, barzhoniezh, adal 5 bloaz, Blanc Silex, 2002
* *Rosine tête en l'air*, Coop Breizh, 2002
** *Rozenn Penn-Avel*, 
* *Marguerite la coquette*, Coop Breizh, 2002
** *Marc'harid, Ar Bompinell*, embannet gant An Here.

## Liamm diavaez
*Brezhoneg souezhus e lec'hienn ar FNAC da ginnig ul levr
Tony Parker

**William Antony Parker**, anavezet evel **Tony Parker**, a zo ur c'hoarier basketball ganet e Bruges (Belgia) d'ar 17 a viz Mae 1982. Alies e vez lesanvet "TP" (distaget *tipi*).

Ur c'hoarier basketball gall a-feson eo. C'hoariet en deus er post kaser gant ar skipailh San Antonio Spurs etre 2001 ha 2018. Gounezet en deus tri zitl *NBA All-Star Game.* Eñ eo ar c'hoarier gall kentañ en deus bet titl an NBA.

Stummet eo bet e « Centre Fédéral », ha kroget en deus gant e vuhez labour e-barzh ar Paris Basket Racing e 1999. Draftet en deus e 28 renk e 2001 gant skipailh ar Spurs. Sakret eo bet hini kentañ an NBA hag ar c’hoarier kentañ gopret war un titl er c’hrogad ziwezhañ .

## Buhez prevez
Dimeziñ a reas get Eva Longoria e 2007, met dizimezet int d’an 10 a viz Du 2010. Daou deus e vreudeur a c’hoari basket-ball ivez : Terence Parker ha Pierre Parker. Dimezet e voe d'ar gazetennerez c'hall Axelle Francine etre 2014 ha 2020. E miz Meurzh 2007 en deus graet un album rap, anvet *[[TP (pladenn, 2007)|TP]]*.
Guiomar

**Guiomar** zo un anv-bihan portugalek, roet d'ar merc'hed.

## Orin
N'eo ket gwall sklaer an orin. War a seblant e c'hallfe dont eus an anv brezhonek Gwiomarc'h, met n'eo ket asur tamm ebet, daoust ma soñj da Bortugaliz eo un anv a orin germanek. Anavezet eo er vro abaoe 1258.

## Yezhoù all
*Xiomara, e spagnoleg.

## Tud

*Guiomar de Bragança (1450 — ??), kontez portugalat
*Guiomar Madalena de Sá Vasconcelos Bettencourt Machado e Vilhena (1705 – 1789)
*Guiomar Novaes (1894-1979), pianoourez vraziliat
*Guiomar Coutinho, 
*Guiomar Gonçalves, aktourez vraziliat	
*Guiomar Lopes Pacheco	
*Guiomar Penteado	
*Guiomar de Grammont, skrivagnerez vraziliat	
*Guiomar de Noronha	
*Ana Guiomar, aktourez portugalat

## Levrlennadur
*José Pedro Machado, *Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa*.

## Pennadoù kar a bell
*Gwiomarc'h
*Sant-Gwioñvarc'h
*Senador Guiomard, e Brazil.
Llanelwedd

**Llanelwedd** zo ur gêr vihan e kreisteiz Powys, e-kichen Llanfair-ym-Muallt, en hanternoz dezhi, war ribl ar stêr Gwy. 

Annezet e oa gant 787 a dud e 2001.

Mengleuzioù zo bet, ul linenn houarn ivez. Ur skol zo, skol-vamm ha kentañ derez.

## Foar

E Llanelwedd e vez graet bep bloaz Foar Roueel Kembre (*[[Sioe Frenhinol Cymru]]*), e miz Gouere: deñved, kenstrivadegoù chas.
Aribert

**Aribert** zo un anv-bihan alamanek, roet d'ar baotred, kar-tost d'an anvioù Herbert, anavezet ivez en alamaneg hag e meur a yezh, ha Charibert.

## Gerdarzh
Dont a ra eus an anv-bihan frankek kozh *Charibert*, a gaver skrivet Caribert e galleg. 

Savet eo an anv diwar ar gerioù *hari* (=goaf ) ha * beraht, berth* (=skedus), a gaver en ur bern anvioù germanek all: 
*evel Berta, Alberzh, Jilberzh, Huberzh, Roperzh e brezhoneg
**[[Albert]] (Aubert), Fulbert, Gilbert, Hébert, Hubert, Norbert,  Rigobert, [[Robert]]*, ... e galleg,
**[[Bertolt]]*, ... en alamaneg,
*Cuthbert, Egbert, Herbert, ... e saozneg.

## Stummoù all
* Aripert, stumm kozh
* Ariberto, Eriberto en italianeg
* Charibert, Cheribert
* Haribert, Heribert
* Herbert, an hini anavezetañ

* Herbie e saozneg (SUA, kentoc'h).
Hag ivez
* Aribo 
* Arbeo

## Tud

* Aribert der Obotrit, roue, war-dro 700,
* Aripert Iañ, roue al Lombarded,
* Aripert II († 712), roue al Lombarded.
*Aribert Anhalt, priñs alaman
*Aribert Heim (1914– 1992), medisin aostrian, torfedour a vrezel
*Aribert Heymann
*Aribert Milano († 1045), arc'heskob Milano
*Aribert Reimann, sonaozour alaman
*Aribert Wäscher (1895–1961), aktour alaman

## Pennadoù kar
*Caribert
*Herbert
Herberth

**Herberth** zo un anv-tiegezh alamanek, adstumm d'an anv Herbert. 

* Alfred Herberth (* 1955), melldroader alaman
* Ludwig Herberth (1890–1953), politikour aostrian (ÖVP)

## Pennad kar
* Herbert
Heribert

**Heribert** zo un anv-bihan alamanek, kar d'an anv Herbert.

## Gerdarzh
Un adstumm eo d'an anv Charibert.

## Tud
### Sent
* Heribert Köln († 1021), arc'heskob Köln, ha sant
### Konted
* Heribert Laon, pe *Caribert* (war-dro 696 -747), kont Laon.
* Heribert I (Vermandois) († 900/907)
* Heribert II (Vermandois) († 943)

### Tud all
*Heribert Adam
*Heribert Barrera‎, politikour katalan
*Heribert Beissel
*Heribert Bruchhagen
*Heribert Illig
*Heribert von Larisch (1894-1953)
*Heribert Mühlen
*Heribert Rech (* 1950), politikour alaman
*Heribert Rosweyde
*Heribert Weber (* 1955), melldroader aostrian
* Heribert Purreiter (1954–2004), politikour alaman

## Pennad kar
*Aribert
Trenkenn

Un **drenkenn** a zo ur c'hediad kimiek hag a vez termenet dre vras gant an dazgweredoù gant un doare all a gediad kimiek kenglotaus, ar bazennoù. 

## Termenadurioù

An drenkegezh a voe termenet da gentañ gant Svante August Arrhenius e fin ar  kantved : un drenkenn a zo ur c'hediad kimiek hag a c'hell dieubiñ protonoù (ionoù H+) en un dourenn hag ur vazenn ur c'hediad kimiek gouest da zieubiñ ionoù hidroksid (HO-) en un dourenn. Met ne oa ket hollek a-walc'h an termenadur ha ne zisplege ket bazegezh kediadoù kimiek 'zo ha na zieubent ket a HO- en dourennoù.

## Pennadoù liammet

* Roll an trenkennoù
Herberta

**Herberta** zo un anv-bihan alamanek ha slovenek roet d'ar merc'hed.

*(1363) Herberta, un asteroidenn, anvet diwar an anv-bihan.
Ecgfrith

**Ecgfrith** zo un anv a zo bet roet da briñsed Mercia ha Northumbria, e deroù istor Bro-Saoz.

* Ecgfrith Northumbria, marvet e 685
* Ecgfrith Mercia, marvet e 796

## Pennadoù kar
*Æthelthryth 
*Audrey
*Egbert
Septicflesh

Septicflesh a zo ur strollad death metal a orin eus Gres, a zo bet stummet e 1991.

## Izili
### Bremañ
* Sotiris Vayenas - gitar, kan (1990-2003, 2007-)
* Spiros "Seth" Antoniou - kan, gitar-boud (1990-2003, 2007-)
* Christos Antoniou - gitar (1990-2003, 2007-)
* Fotis Benardo - taboulinoù (2003, 2007-)

### Izili pedet
* Natalie Rassoulis - kan soprano (1997-1998)

### Izili en deroù
* Alexander Haritakis - gitar (2003)
* Akis "Lethe" Kapranos - taboulinoù (1990-2003)
* Kostas Savvidis - taboulinoù war al leurenn (1997-1998)
* George "Magus Wampyr Daoloth" Zaharopoulos - touchennaoueg (2001-2003)
* Bob Katsionis - touchennaoueg (2003)

## Pladennoù
* *[[Temple of the Lost Race]]* (EP, 1991)
* *[[Mystic Places of Dawn]]* (1994)
* *[[Esoptron]]* (1995)
* *[[The Ophidian Wheel]]* (1997)
* *[[A Fallen Temple]]* (1998)
* *[[The Eldest Cosmonaut]]* (EP, 1998)
* *[[Forgotten Paths]]* (Kendastumad, 1999)
* *[[Revolution DNA]]* (1999)
* *[[Sumerian Daemons]]* (2003)
* *[[Communion (pladenn)|Communion]]* (2008)
* *[[The Great Mass]]* (2011)
* *[[Titan (pladenn)|Titan]]* (2014)
* *[[Codex Omega]]* (2017)

## Daveoù


## Liammioù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Egbert

**Egbert** pe **Ecgberht** zo un anv-bihan a zo anavezet en istor koshañ Bro-Saoz, e Wessex ha Northumbria, anavezet ivez en Alamagn evel **Egbert**, **Ekbert**, pe **Ecbert** . 

## Gerdarzh

## Tud
### Tud a iliz
* *Egbert*, avielour e Northumbria, en 688 ;
* Sant Egbert (marvet e 729), penedour,
* Egbert York († 765 pe 766), breur da roue Northumbria Eadberht Northumbria, anvet da arc'heskob York en 732.
* Egbert Lindisfarne (marvet e 821)
* Egbert Trier (° war-dro 950 - †993), eskob Trier adal 977 betek e varv.
* Ecbertus Leodiensis‎
* *Egbert* pe *Ekbert* († 1075), manac'h bénédictin e Gorze (en Moselle, hag a eas da Vavaria ma savas manati *Munsterschwarzach* Abtei Münsterschwarzach.

### Priñsed angl ha saoz
* Egbert Iañ 664-673, roue Kent ;
* Egbert II (765-780), roue Kent ;
* Egbert Wessex (770-839), roue Wessex;
* Ecgberht Iañ Northumbria († 873) ;
* Ecgberht II Northumbria (war-dro 876 pe 878 - 883).

### Priñsed alaman
* Egbert Iañ, Margrav Meissen (marvet e 1068)
* Egbert II, Margrav Meissen (war-dro 1060-1090)

### Tud all
* Egbert Cleave, skrivagner stadunanat

## Lennegezh
* Avieloù Egbert, savet war urzh an arc'heskob Egbert Trier (war-dro 950 - 993)
* Codex Egberti

## Fent
**Eggbert**, diwar ar ger saoznek "egg" (vi), evel en anv Speedy Eggbert.

## Lec'hanvadurezh
*Egbert, Ontario, e Kanada

## Pennad kar
*Ecgfrith
*Egon
*Ekkehard
Bournous

Ar **bournous**, pe *barnous* (برنوس en arabeg), *aâlaw* en chawiyeg hag *avidhi* en kabileg, zo ur vantell hir, en gloan, divilgin, gant ur c'habell begek douget gant pobloù Norzhafrika. 

En arme c'hall an trevadennoù e veze douget ivez gant ar spahied.
Boedig

**Boedig** zo un enezenn e Mor Bihan Gwened dirak an Ankl e Sine ha dirak Rogeltaz en Aradon. Stag eo ouzh kumun Sine, ha dezhi 22 zevezh-arat.

Un toullad savadurioù zo, hag ur chapel da Sant Jozeb.

## Istor
Gwerzhet e oa bet gant an tiegezh Breux-Lelong en 2010 da Olivier Metzner, alvokad eus Pariz, ha difenner Jérôme Kerviel, evit 2,5 milion a euroioù. Adwerzhet eo bet gantañ kent dezhañ en em lazhañ. 

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Skeudenn eus Boedig
Eckhard

**Eckhard** zo un adstumm d'an anv-bihan alamanek Ekkehard, hag a zo implijet ivez evel anv-tiegezh .

## Anv-bihan
*Eckhard Cordes
*Eckhard Freise
*Eckhard Fuhr
*Eckhard Hein
*Eckhard Henscheid
*Eckhard Herrmann
*Eckhard Jesse
*Eckhard Krautzun
*Eckhard Lesse
*Eckhard Leue
*Eckhard Lucius
*Eckhard Nagel
*Eckhard Naumann
*Eckhard Ohl
*Eckhard Reith
*Eckhard Ruthemeyer
*Eckhard Schmittdiel
*Eckhard Slawik
*Eckhard Thiele
*Eckhard Uhlenberg

## Anv-tiegezh

* Carl Eckhard (1822–1910), olitiker alaman
* Conrad Eckhard (1822–1905), mezeg alaman
* Heinrich Eckhard (1580–1624), doueoniour 
* Tobias Eckhard (1662–1737), doueoniour

## Pennadoù kar
*Ekkehard 
*Egon
Ekkehard

**Ekkehard** zo un anv-bihan alamanek, lidet d'an 28 a viz Mezheven. 

## Eilstummoù
;en alamaneg:
* Ekkehart, Ekkehardt
* Ekkhard, Ekkhart, Ekkhardt
* Ekkard, Ekkart, Ekkardt
* Eccard
* Eckat, Ecke, 
* Eckehard, Eckehart, Eckehardt
* Eckhard Eckhart Eckhardt
* Eckard Eckart Eckardt
* Ecki 
* Edsart Edsardt Edsard
* Edzart Edzardt Edzard
* Edsert Edserdt Edserd
* Eginhard Eike Einhard 
* Ekehard, Ekehart, Ekehardt
* Ekard, Ekart, Ekardt
* Ekhard, Ekhart, Ekhardt
* Ekke, Egge, Ekki

;e galleg: Aicard

## Tud
* Ekkehard Iañ (960-1002), markgraf Meißen 
* Ekkehard Iañ ((910-973), manac'h ha dean e St. Gallen 
* Ekkehard II (985-1046), Markgraf Meißen 
* Ekkehard II († 990)
* Ekkehard II von Nellenburg (1035-1088),
* Ekkehard IV (980- 1057)
* Ekkehard († 1023), eskob Prag
* Ekkehard († 1200), eskob Gurk
* Ekkehard Becker-Eberhard (* 1952)
* Ekkehard Böhmer (* 1929)
* Ekkehard Fritsch (1921–1987)
* Ekkehard Gries (1936–2001), politiker alaman (SPD)
* Ekkehard Göpelt (* 1950)
* Ekkehard Jost (* 1938)
* Ekkehard Klemm (* 1958)
* Ekkehard Klug (* 1956), politikour alaman
* Ekkehard König (* 1941)
* Ekkehard Martens (* 1943), prederour alaman
* Ekkehard Rabil († 1240), eskob Merseburg
* Ekkehard Schall (1930-2005)
* Ekkehard Schulz (* 1941)
* Ekkehard Schwartz (1926–2005)
* Ekkehard Wachmann (* 1937)
* Ekkehard Voigt (* 1939)
* Ekkehard Weber (* 1940)
* Ekkehard Westermann (* 1940), istorour alaman
* Ekkehard von Aura († 1125), 
* Ekkehard von Braunmühl (* 1940)
* Ekkehard von Huysburg († 1084), abad Huysburg

## Pennad kar
* Ekkehardiner
* Eckart
* Eckhard‎
Vigo

**Vigo** (distaget [ˈbiɣo] "bic'ho" e galizeg ha kastilhaneg) zo ur gêr hag ur porzh, e Galiza, e proviñs Pontevedra. Eo gant 292 374 a annezidi e 2022. Vigo a zo anezhi ar gêr vrasañ e Spagn a-gement n'eo kêr-benn proviñs ebet. 

## Douaroniezh
Emañ Vigo e mervent Galiza, war an aod e penn ur ría: Ría de Vigo, unan eus ar Rías Baixas.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr
Bragoù berr

Ur **bragoù berr** zo ur bragoù, gwisket gant paotred koulz ha gant merc'hed, ha ne dap ket izeloc'h eget an daoulin. Bragouioù berr-berr zo ivez. 

Plijadur a vez o tougen ur bragoù berr pa vez tomm an amzer, o santout e vezer disamm eus pouez an dilhad war ar c'hroc'hen hag e vez aesoc'h d'ar c'horf fiñval; kement-se zo gwiroc'h c'hoazh pa vezer o redek, pa c'hoarier tennis pe rugbi. 

E Bro-Saoz e veze gwisket bragouioù berr a dape tre betek pennoù an daoulin; hiziv e seblantont hir pa weler bragouioù berr kalz berroc'h. 

## Merc'hed
Merc'hed zo a blij dezho diskouez o divhar brav ouzhpenn. Lod a ya betek dougen bragoùioù ken berr ma tiskouezont lodenn izelañ ha drusañ o feskennoù. 

## Skeudennoù

File:Blaue Radler vorne.JPG|Ur bragoù berr a dap betek ar pennoù-glin.
File:White Venice Beach shorts (2001 3 208).jpg|Bragoù berr gwenn, ha treuzwelus, gwisket war ur bragoù bikini. 
Image:03 09 Kramer WDC 2aug98.jpg|Bragoù berr e jean
Lederhose

Al ***lederhose*** (*Lederhosen* el liester) zo ur bragoù berr eus Bavaria. Ar re verrañ a dap betek hanter an div vorzhed. Ar re hirañ a dap betek an daoulin hag a vez anvet *Bundhosen*.
Dont a ra an anv eus ar gerioù alamanek *Leder* lêr ha *Hose* bragoù. Komz a reer a-wechoù eus *bragoù tirolian*. Darn a lavar ez eo un dilhad broadel (*[[Tracht]]*) er broioù alamanek, lod a lavar n'eo nemet dilhad-sul labourerien ar maezioù gwechall. 

## Dilhad eus Bavaria

For
Noazhded

An **noazhded** (pe an **noazhder**) eo stad an dud en o **noazh**, peurziwisk o c'horf. E broioù an hanternoz, a-boan ganet e kroger da wiskañ ar vugale da virout oute a gaout anoued.

Ne vez ket kont evel-se e sevenadurioù zo eus ar broioù tomm, digristen pe divuzulman, en Amazonia, pe en Okeania da skouer.

E sevenadurioù zo*Pere?* e komzer eus noazhded adalek ma vez dizolo ul lodenn bras pe vrasoc'h eus ar c'horf.

## Bibl
Stag eo an noazhded hag ar pec'hed er Bibl hag er relijionoù yuzev ha kristen, adalek Adam hag Eva, noazh goude pec'hiñ o tebriñ ar frouezhenn difennet.

## Loened
Pa gomzer eus loened e c'haller komz eus loened noazh pa vezont divlev, evel el levr *[[The Naked Ape]]* gant Desmond Morris.

## Pennadoù kar
* Noazhegezh
* Noazhded en arz
Kanol Llangollen

**Kanol Llangollen**, pe **Camlas Llangollen** e kembraeg, zo ur ganol etre Llangollen, e biz Kembre, ha Nantwich, e Swydd Gaer, e Bro-Saoz, anezhi ur rann eus Kanol ar Shropshire Union, savet en XIXvet kantved gant Thomas Telford. En amzer a-raok an hent-houarn e veze implijet ar ganol da gas mein-glas eus ar mengleuzioù betek ar Midlands.
Ewa

**Ewa** zo un anv-bihan polonek, kar da Eva e brezhoneg.

## Yezhoù all
*Eve e saozneg
*Ève e galleg.

## Tud

Sed un toullad anvioù Polonadezed:
* Ewa Bagłaj aktourez
* Ewa Błaszczyk, aktourez
* Ewa Braun, saverez filmoù
* Ewa Farna, kanerez
* Ewa Gawryluk, aktourez
* Ewa Kaim, aktourez
* Ewa Kasprzyk, aktourez
* Ewa Karpińska (°1962), livourez
* Ewa Kierzkowska, politikourez
* Ewa Kłobukowska (°1946), atletourez
* Ewa Lipska, barzhez
* Ewa Malik, politikourez
* Ewa Milewicz (°1948), kazetennerez
* Ewa Minge, gizourez
* Ewa Sałacka, aktourez
* Ewa Sonnet (°1985), kanerez
* Ewa Sowińska, politikourez
* Ewa Szelburg-Zarembina, barzhez polonek
* Ewa Szykulska, aktourez
* Ewa Tylecka, Miss Pologn 1995
* Ewa Wachowicz, Miss Pologn 1992
* Ewa Waliszewska - 
* Ewa Wencel – aktourez
* Ewa Ziętek – aktourez
* Ewa Złotowska – aktourez

E broioù all:
* Ewa Klamt (* 1950), politikourez alaman (CDU)
* Ewa Strömberg, aktourez svedat
Ève

**Ève** zo un anv-bihan gallek, kar da Eva e brezhoneg.

## Tud
* Ève Angeli, kanerez c'hall
* Ève Curie, romantourez
* Ève Francis, aktourez c'hall
* Ève Pouteil-Noble, klezeiataerez
* Ève Ruggiéri, kasourez abadennoù skingomz ha skinwel.

### Anv-tiegezh
* Prosper Ève, istorour eus La Réunion.

## Lec'hioù
### 
* Ève, e kumun Ohey.

### 
* Ève, kumun c'hall en Oise.

## Pennadoù kar
*Eve
St. Brieux

**St. Brieux** (evel ma vez skrivet e saozneg, pe *Saint Brieux* evel ma vez skrivet e galleg) a zo ur gêr vihan eus proviñs Saskatchewan, Kanada. E 2006 e oa 492 a dud o chom enni.

Dont a ra an anv eus kêr Sant-Brieg e Breizh.

Krouet e vije bet gant Bretoned. Hervez lec'hienn kêr eo gant an aotrou beleg Paul Le Floc'h eo bet diazezet al lec'h. Un 40 familh bennak eus korn-bro Sant-Brieg a yeas kuit gantañ eus Sant-Maloù d'ar 1añ a viz Ebrel 1904. Er *Bulletin de la Société archéologique du Finistère,* e 1978, ez eus anv eus Joseph Béléguic, eus Douarnenez, degouezhet eno e 1909, goude ma oa aet da fall ar friturioù etre 1904 ha 1908.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn diwar-benn kêr
Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek

**Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek** (**AEEA**), *International Atomic Energy Agency* (*IAEA*) e saozneg, a zo un aozadur etrebroadel emren, e-skeud ar Broadoù Unanet. Un danevell vloaz a vez roet ganti da emvod meur ABU hag ivez kement tro ma vez goulennet gant ar C'huzul Surentez. Savet eo bet e 1957 ha diazezet eo e Vienna, en Aostria. Da bal en deus an aozadur kas war-raok implijoù peoc'hus ha talvoudus an energiezh nukleel ha krennañ war he zuioù dañjerus lakaet e pleustr gant an armeoù.

Priz Nobel ar Peoc'h a zo aet gantañ e 2005.

Yukiya Amano, eus Bro-Japan, eo e brezidant abaoe ar c'hentañ a viz Kerzu 2009.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Bragoù kof-gar

Ur **bragoù kof-gar** (abalamour ma ne c'holo ket ar c'hof-gar), pe **bragoù damhir**, pe **bragoù-troadikellat** zo ur bragoù, berroc'h ha skañvoc'h eget ur bragoù ordinal, hag a dap betek ar c'hof-gar. Hiroc'h eo eget ur bragoù berr. 

Plijus e vez da zougen adalek ma krog an amzer da vezañ tomm-gor. 
Bragoù-troadikellat a vez laret anezhañ a-wechoù peogwir eo aesoc'h mont war ur marc'h-houarn gantañ, pa n'eus riskl ebet da frotañ gantañ ouzh ar chadenn. 

## Pennad kar
*bragoù kapri
Bragoù kapri

Ar **bragoù kapri** zo ur bragoù kof-gar, brudet dre ma veze implijet en enez Capri en Italia er bloavezhioù 1950. Brudet e oa bet gant an aktourezed Grace Kelly ha Brigitte Bardot.

Neuze e veze graet *pantalone alla Capri* anezhañ en italianeg, hag hiziv e vez graet *pinocchietto* pe *pinocchietti*. 


Image:Capri_Pants_front_view.jpg|
Image:Capri_Pants_left_view.jpg|
Image:Capri Pants back view.jpg|
Image:Capri Pants right back view.jpg|


## Pennad kar
* Capri
Gallen

**Gallus** (e latin), pe **Gall** (e brezhoneg), pe **Gallen** (en alamaneg), ganet war-dro 550 ha marvet war-dro 646, a oa ur manac'h iwerzhonat hag a echuas e vuhez e Suis.

Diskibl e oa da Sant Koulman, ha gantañ ez eas da avielañ an douar-bras. Pan eas Koulman da vetek Italia en 612, e oa klañvet Gall ma rankas chom e Suis. Bevañ a rae er c'hoad er mervent d'ar Bodensee, nepell diouzh eienenn ar stêr Steinach. 
Mervel a eure war-dro 646-650 en Arbon.
Lidet e vez d'ar 16 a viz Here.

Goude e varv e voe savet un iliz vihan, a deuas da vout Abati Sant Gall, ma voe savet buhezskridoù dezhañ hervez giz an amzerioù-hont.
Ur gêr a voe savet nepell, anvet Sankt Gallen.

Enoret eo e meur a lec'h e Breizh ivez.

## Pennadoù kar
*Gall
*Gallus
*Galia
Gallus

**Gallus** zo 
* un anv latin, Galian e brezhoneg;
* anv ar c'hilhog e latin,;
* *Gallus*, anv beleien an doueez Kibele, tizhoged anezho;
* anv meur a zen, a orin eus Galia alies, da vare an impalaeriezh roman.

## Tud
* Quintus Roscius Gallus, aktour roman ;
* Gaius Asinius Gallus, konsul roman er bloaz 8 kent JK;
* Cornelius Gallus, kentañ prefed Egipt ;
* Gaius Aelius Gallus, eil prefed Egipt ;
* Trebonianus Gallus, impalaer roman. 
* Constantius Gallus, caesar roman ; 
* Gallus, skrivagner latin ; 
* Gallus, pe Gallen, sant iwerzhonat, avielour Suis ;
* Gallus Anonymus, kronikour polonat en XI ha XIIvet kantved ;
* Nicolaus Gallus, beleg aet a-du gant al luterianegezh ;
* Jacobus Gallus, sonaozour tchek.

## Bevoniezh
* Gallus (genad) zo ur genad e kerentiad ar Phasianidae, e rummatadur an evned. Er genad-se emañ ar yar (*Gallus gallus*).

## Lec'hanvioù
* Gallus (stêr), stêr e Galatia.

## Pennadoù kar
* Gall
* Gallen
* Galia