Notitia Dignitatum

An **Notitia Dignitatum** zo un dastumad eus ar c'hargoù ofisiel en Impalaeriezh roman, en he div lodenn, en arme koulz hag er gevredigezh, savet gant un den dizanv er . Hennezh eo ar skrid a zo diazez an anaoudegezh eus an arme roman war-dro dibenn an Impalaeriezh.

Unan eus an nebeudig dielloù a chom diwar-lerc'h ar gouarnamant roman eo. Deskrivañ a ra penaos e oa aozet melestradurezh an impalaeriezhioù roman, hini ar C'hornôg evel hini ar Reter, ha reiñ a ra ur roll eus miliadoù ag ofisoù, eus lez an impalaer betek live ar proviñsoù. Peurliesañ e soñjer e klot gant ar pezh a oa er bloavezhioù 420 evit Impalaeriezh roman ar C'hornôg, hag er bloavezhioù 400 evit Impalaeriezh roman ar Reter. Koulskoude ne c'haller reiñ deiziad asur ebet, rak meur a gudenn a sav ha mankoù zo.

Un nebeud eilennoù eus ar  hag eus ar  kantvedoù zo, ouzhpenn un eilenn skeudennaouet a voe graet e 1542. Kement eilenn anavezet eus an diell-mañ, a voe savet e diwezh an Impalaeriezh roman en un doare eeun pe zieeun, a zeu eus *Codex Spirensis* levraoueg kuzul-chalonied Iliz-veur Speyer e 1542 ; kollet e voe ar skrid orin-se kent 1672 ha n'eo ket bet adkavet.
Ennañ e kaved un dastummad dielloù prizius, an *Notitia* o vezañ an hini diwezhañ ha brasañ anezhe gant 164 fajenn, a oa unan en o zouez eus an  kantved.
An ardamezioù a skeudennaou dornskrid an *Notitiae* a vefe eilennoù eus re *Codex Spirensis* kollet. An eilenn bouezusañ anezhañ a voe savet evit Pietro Donato e 1436, ha skeudennaouet gant Peronet Lamy. 

Evit pep hanterenn eus an impalaeriezh e tibun an *Notitia* an holl 'uhelgargoù' (da lâret eo ofisoù), alies gant al lec'h m'edont ha zoken o *officium* resis (an implijidi war-bouez ar re izelañ). Listenniñ a ra :
* kargidi eus al lez, en o zouez an uhelgargidi uhelañ evel ar brefeded praetorian ; 
* vikelioù ha gouarnerien ar proviñsoù, rannet dre brefetioù praetorian hag eskoptioù ;
* kommandanted an arme *([[Magister militum|magistri militum]], comites rei militaris, duces)*, gant o zitloù klok hag al lec'h m'edo o rejimantoù. 

## Taolenn
Bet savet etre 395 ha 455, gouez da Léon Fleuriot.

## Levrlennadur
* *Westermann Großer Atlas zur Weltgeschichte* gant kalz kartennoù resis
* Pauly-Wissowa (levr hollouiziegezh alamanek diwar-benn an Henamzer klasel) a bourchas pennadoù ha levrlennadur diwar-ben hogos holl c'herioù pe anvioù a vefe dedennet unan bennak gantañ
* *Notitia dignitatum: accedunt [[Notitia urbis Constantinopolitanae]] et [[Laterculus|Laterculi]] provinciarum*, edidit Otto Seeck, Berolini: Weidmann, 1876.
* A.H.M. Jones, *The Later Roman Empire, 284-602. A Social, Economic and Administrative Survey*, The Johns Hopkins University Press, 1986, ISBN 0-8018-3285-3
* A.L.F. Rivet & C. Smithː *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979-1982.
* Léon Fleuriot : *Les origines de la Bretagne*. Payot. 1982
## Gwelet ivez
* Magister militum
## Liammoù diavaez

* Bayerische Staatsbibliothek: ''Notitia Dignitatum Clm 10291'' − Eilenn glok luc'heilet ha lakaet enlinenn eus dornskrid 1542 gant e skeudennoù nevesaet. 
* Testennoù latin liammet, troidigezhioù ha displegadennoù (en o mesk kartennoù ha kenglotennoù) a gaver el Cnd lec'hienn-mañ
* ''Medieval Sourcebook'', troidigezh saoznek gant William Fairley
* ''Notitia Dignitatum'', gant skeudennoù, eus ar bibliotheca Augustana
* ''Notitia Dignitatum'', Otto Seeck, ed. 1876
* Dr Ingo Maier diwar-benn ''Notitia Dignitatum''
* ''Notitia Dignitatum'' en IntraText