Edgar P. Jacobs

**Edgard Félix Pierre Jacobs**, anavezetoc'h dindan an anv **Edgar P. Jacobs** (30 a viz Meurzh 1904 – 20 a viz C'hwevrer 1987 e Brusel) a oa un aozer bannoù-treset belgiat. Krouer Blake ha Mortimer e voe ha kenlabourat a reas gant Hergé.

## E vuhez
Etre 1917 ha 1940 e voe Jabobs ledaktor ha kaner c'hoarigan. Goude-se e stagas gant an tresañ, ha betek 1946 e labouras evit ar gelaouenn *Bravo*. Pa voe berzhet ar bannoù-treset amerikan *[[Flash Gordon]]* gant an alouberien alaman, e voe goulennet gantañ echuiñ gant an istor evit ma ouzefe al lennerien penaos ec'h echue. Goude-se e lakaas embann un istor all, *Le Rayon U* e ditl, hag a oa damheñvel (ur meskaj troioù-kaer ha skiant-faltazi eo) e *Bravo*. Damheñvel eo an tudennoù anezhañ : ar soudard jentil (Major Walton e anv), ar c'helenner mat (ar c'helenner Marduk), an treitour a labour evit un arme all (ar c'habiten Dagon). Ar pimpatromoù-se a gaver e holl e oberennoù.

Mignon da Hergé e teuas da vezañ, hag asambles e kemmjont tresadennoù meur a albom : *[[Tintin e Kongo]]*, *[[Tintin en Amerika]]*, *[[Bazh roue Ottokar]]*, hag *[[Al Lotuz glas]]* e 1943. E 1944 e labouras war *Ar seizh boulenn strink* hag ivez war *Templ an heol* : dafar an tudennoù ha kinkladurioù a voe savet gantañ.

E 1946 e voe ezel eus ar skipailh a reas war-dro *Kazetenn Tintin*, hag enni e voe embannet *Le secret de l'espadon* (ur bajenn ar sizhun, war ar golo kein). Azalek 1947 e chomas a-sav gant troioù-kaer Tintin hag en em ouestlas d'e oberennoù dezhañ, daoust ma kendalc'h da genlabourat gant Hergé evit ar gelaouenn. *Le mystère de la grande pyramide* a voe embannet e 1950. *La marque jaune* a voe embannet e 1953. Goude-se e voe embannet *L'énigme de l'Atlantide* e 1955, *S.O.S. météores* e 1958, *Le piège diabolique* e 1960 ha *L'affaire du collier* e 1965.

E 1977 e lakaas embann levrenn gentañ *3 Formules du professeur Satō*. An eil hin a zeuas er-maez 13 vloaz goude : treset e voe gant Bob de Moor, diwar senario ha maketenn Jacobs.

Goude marv Jacobs e voe kendalc'het troioù-kaer *Blake et Mortimer* gant treserien ha senarioourien all : *L'Affaire Francis Blake* e 1996 gant Jean Van Hamme ha Ted Benoit, *La Machination Voronov* e 2000 gant Yves Sente hag André Juillard, *L'Étrange Rendez-vous* e 2001 gant Jean Van Hamme ha Ted Benoit, *Les Sarcophages du 6e continent* levrenn 1 e 2003, levrenn 2 e 2004, hag ivez *Le Sanctuaire du Gondwana* e 2008, gant Yves Sente hag André Juillard.

## Oberennoù
### [[Blake ha Mortimer]]
* Le Secret de l'Espadon, levrenn 1 - 2 - 3 
* Le Mystère de la grande pyramide, levrenn 1 - 2
* La Marque jaune
* L'Énigme de l'Atlantide
* S.O.S. Météores
* Le Piège diabolique
* L'Affaire du collier
* Les 3 Formules du professeur Satō, levrenn 1 - 2
* Dossier Mortimer contre Mortimer

### Re all
* Le Rayon U
* La guerre des mondes, diwar oberenn Herbert George Wells, embannet gant Glénat e-barzh *Les Cahiers de la bande dessinée* (niv. ispisial) e 1971, rakskrid gant Hergé
* *Le trésor de Toutankhamon* (4 fajennad embannet e-barzh *Le Journal de Tintin* niv. 848, miz Genver 1965)
** *A la recherche de Toutankhamon* gant Youssef Francis, embannadurioù Blake et Mortimer (Dargaud 1988), skeudennoù gant René Follet
* Senario (gant Hergé) :
** *Tom Colby* - *Le Canyon Mystérieux*, dastumad *Document* niv. 1, embannadurioù Magic Strip (skignet gant *Futuropolis*), 1979 
* Gant, pe diwar-benn Jacobs e-barzh *Journal de Tintin* :
** 1946 : *La découverte de la tombe de Toutankhamon*, JdTintin belgiat niv. 4 (skeudennoù)
** 1947 : *Ce que l’on sait de l’Atlantide*, JdTintin belgiat niv. 9 (skeudennoù)
** 1949 : *Le secret de l’Espadon a–t–il été découvert ?*, niv. 34
** 1949 : *Patientez encore quelques semaines. Je vous promets une surprise !*, niv. 49
** 1950 : *En attendant le mystère de la Pyramide*, niv. 79 (skeudennoù)
** 1965 : *Edgar P. Jacobs revient dans Tintin*, niv. 884
** 1966 : *Quand la réalité rejoint la fiction*, niv. 902 (tresadennoù gant Jacobs)
** 1968 : *E.P. Jacobs vous parle : "Ne tirez pas sur le dessinateur"*, niv.1002 
** 1969 : *Qui fait votre journal ? Edgar P. Jacobs*, niv. 1062
** 1969 : *Jacobs condamné aux travaux forcés*, niv. 1102
** 1971 : *Le Dossier Edgar-Pierre Jacobs* (*Magazine 2000* niv. 39), niv. 1198
** 1974 : *Quand E.P. Jacobs illustrait le journal "Bravo"...*, niv. 73 ("Tintin Hebdoptimiste")
** 1974 : *Les 3 Formules du Professeur Jacobs - une énigme de A.P. Duchâteau*, niv. 73
** 1975 : *Science-Fiction dans la bande dessinée* (*Tintin Journal* niv. 11), niv. 14
** 1978 : *Le théâtre de Jacobs*, numéro *Spécial E.P. Jacobs*, entièrement consacré à lui par toute l'équipe du journal, et avec des dossiers, niv. 49
** 1981 : *Une journée chez Edgar P. Jacobs*, niv. 329
** 1982 : *Tout ce que vous avez toujours voulu savoir sur E.P. Jacobs sans jamais oser le demander*, niv. 355
** 1987 : *Jacobs en images*, niv. 13 (d'e enoriñ pa varvas)
** 1987 : *Témoignages d'amitié à E.P. Jacobs*, niv. 13
** 1990 : *Les 3 Formules du Professeur Edgar P. Jacobs* (ha penn-kentañ *Mortimer contre Mortimer* gant Bob de Moor), niv. 5, "Hello BD"

## Prizioù
* Kentañ Priz Sant-Mikael (Grand Prix Saint-Michel) gant *Club des Amis de la Bande Dessinée* (C.A.B.D.) e foar al levrioù e Brusel e 1971.
* *Grand Prix du Disque* gant Akademiezh Charles Cros da *La Marque Jaune* (pladenn) e 1956 da enoriñ perzhioù mat an testennoù.

## Diwar-benn Edgar P. Jacobs
*1976 : Luc Routeau in Communications, embannadurioù Seuil niv. 24 "Jacobs: narration,science-fiction"
*M. Bataille hag A. Leunen in Les feuillets psychiatriques de Liège, levrenn 11, strobad 3: "Essai d'analyse sémiotique du concept de folie dans la bande dessinée de Hergé et Jacobs" 
*1976 : "Schtroumpf" Les Cahiers de la Bande Dessinée niv. 30, ispisial Edgar P. Jacobs, embanandurioù Glénat
*1976 : *L'École d'Hergé*, pennad *Edgar P. Jacobs, mythes et figures du mystère*, embannadurioù Glénat
*1981 : *Edgar P. Jacobs, 30 ans de bandes dessinées*, Alain Littaye (adembannadur klokaet levr 1973; gant al levrig *The Méga Wave*)
*1981 : *Un opéra de papier, Les mémoires de Blaker et Mortimer*, **autobiographie** gant Edgar P. Jacobs, embannadurioù Gallimard
*1983 : *Spécial : Edgar-Pierre Jacobs* (atersadenn EPJ e RTL du 28/03/1982 + teuliad), in *Biographic Pocket* niv. 4 
*1984 : *Le monde de Edgar P. Jacobs*, gant Claude Le Gallo, dastumad "Nos auteurs", embannadurioù Lombard ISBN 2-8036-0481-7
*1984 : *Jacobs par Hergé*, in *Spot BD* niv. 4
*1988 : *Blake, Jacobs et Mortimer*, gant Gérard Lenne, embannadurioù Séguier Archimbaud
*1989 : *Edgar P. Jacobs*, dastumad "Un livre une œuvre", gant Jean-Paul Dubois, embannadurioù Labor
*1990 : *Edgar P. Jacobs Le Baryton Du 9e Art*, gant Jean-Marc Guyard, embannadurioù Blake Et Mortimer
*1990 : *L'affaire Jacobs*, gant Gérard Lenne, Megawave
*1991 : *Lire E.P. Jacobs dans le texte*, Bernard Heizmann, in *Bédésup* niv. 52/53
*1993 : *Le Royaume d'Edgar J.*, gant Jacques Laudy, *Himalaya*, embannadurioù Loempia ISBN 2-8035-0288-7
*1993 à 1998 : E.P.J. Collectors - *La Lettre des Collectionneurs, gant Michel Laisnez : 24 niverenn, miz Ebrel 1993 – miz Here 1998 
*1994 : *Jacobs, le conservateur*, Philippe Saint-André, in *bédésup* niv. 66/67
*1994 : *E.P. Jacobs : une Mémoire de Papier*, gant Michel Laisnez, embannadurioù E.P.J.Collectors (levrlennadur hollek, paouezet e miz Gwengolo 1993)
*2000 : *Edgar P. Jacobs ou les entretiens du Bois des Pauvres*, gant François Rivière, tresadennoù gant Stanislas Barthélémy, rakskrid gant José-Louis Bocquet, embannadurioù du Carabe
*2002 : *A l'ombre de la ligne claire*, gant Benoît Mouchart, embannadurioù Vertige graphic, 2002 <small>ISBN 2-908-98171-8</small>
*2003 :  *La Damnation d'Edgar P. Jacobs*, gant Benoît Mouchart ha François Rivière, embannadurioù Seuil-Archimbaud <small>ISBN 2-020-60530-9</small>
*2003 : *Bang !* niv. 4 (diskar-amzer) (atersadenn)  
*2004 : *Jacobs, la marque du Fantastique*, gant René Nouaihat, embannadurioù Mosquito
*2004 : *Le manuscrit E.P. Jacobs*, gant Charles Dierick, embannadurioù Dexia
*2004 : *E.P. Jacobs, La marque du siècle*, gant Jean Auquier, embannadurioù CBBD hag Post Belgia
*2004 : *Chez Edgar P. Jacobs, dans l'intimité du père de Blake et Mortimer*, gant Philippe Biermé, embannadurioù du Céfal
*2004 : "Blake et Mortimer face aux démons de la science" Science & Vie ispisial
*2005 : *Edgar P. Jacobs et le secret de l'explosion*, gant Renaud Chavanne, embannadurioù PLG
*2006 : *La Damnation d'Edgar P. Jacobs* (nevesaet), gant Benoît Mouchart ha François Rivière, embannadurioù Points Seuil <small>ISBN 2-020-85505-4</small>
*2007 : *Edgar P. Jacobs et les deux Jacques*, gant Philippe Biermé, embannadurioù Fondation Edgar P. Jacobs

==Filmoù diwar-benn Edgar P. Jacobs==
* 1984 : *Des planches aux planches*, R.T.B.F. (11 ha 18 a viz Genver) 
* 1988 : *À La recherche de Toutânkhamon*, gant Francis Youssef, Studios Blake et Mortimer
* 1989 : *Edgar P. Jacobs, le baryton du 9ème Art*, gant Dominique Hebert, Studios Blake et Mortimer
* 1994 : *La Marque de Jacobs*, gant Jean-Loup Martin ha Guy Le hideux, embannazdurioù Cendranes Films/8 Mont blanc/Les Films Grain de Sable (25')
* 2005 : *Edgar P. Jacobs, Blake ou Mortimer ?'', gant Francis Gillery (55')