open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Remengol

**Remengol** a oa ur gumun e Breizh e kanton Logunec'h e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
* Ar stêr Evel a dreuz Remengol.
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː *Remugol*, 1264 ; *Remungol*, *Reguincol*, 1264 ; *Remulgot*, 1273 ; *Remungol*, 1273, 1296,  1306 ; *Remengol*, 1373  *'Remungol*, 1453 ; *Remulgol*, 1461 ; *Remungol*, 14̟81.
## Ardamezioù
*En geot e dreustell wriet en glazur, e groaz valirant savet gant pevar zour en sabel mogeriet en argant, an hini ouzh kab goloet ; e skoed lankellet en aour karget gant santez Julita en argant, balirant ouzh kondon er c'hreiz-holl ha heuliet ouzh kab a-zehoù gant un tan en gwirion, ouzh kab a-gleiz gant un taf gwer en argant, ouzh beg a-zehoù gant ur gordenn dalwedek en aour, hag ouzh beg a-gleiz gant daou dour-iliz en argant, toet en sabel, renket e giz ur sourin, an hini ouzh beg balirant war egile.*
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : krouet e voe kumun Remengol e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Pluniav. E distrig Pondi edo. Gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *Loi portant réduction du nombre de justices de paix*, e voe diskaret kanton Pluniav ha lakaet Remengol e kanton Logunec'h, bet krouet ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Remengol en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 71 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,66 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
###### 
*D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe kendeuzet ar gumun gant kumunioù Moustoer-Remengol ha Neizin evit sevel kumun nevez Eveliz.
## Monumantoù ha traoù heverk

620 Remungol.jpg|An iliz katolik.
617 Remungol.jpg|Ar feunteun.
Calvaire de Remungol 8147.JPG|Ar c'halvar.

* Iliz katolik ha feunteun *Santez Julid*.
* Ar c'halvar.

621 Remungol.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Tud bet ganet eno
* Jean Gainche, marc'hhouarner breizhat, 12 a viz Eost 1932.
### Ardamezeg ar familhoù

## Pennadoù kar
* Moustoer-Remengol,
* Neizin,
* Eveliz.
## Liammoù diavaez
* Remengol war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Bilioù

**Bilioù** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e Kanton Pluveleg; e distrig Josilin e oa; dilamet e voe kanton Pluveleg e 1801 ha lakaet Bilioù e kanton Sant-Yann-Brevele gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Bilioù en arondisamant Gwened bet krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ur person, Curo e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 36 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 6,05 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e 1959.
## Brezhoneg
* 61,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*.

Monument aux morts Billio 1.jpg|Ar monumant.
Stèle appel du 18 juin Billio.jpg|Ar maen-koun.

* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù. Dioueliet e voe d’an 28 a viz Even 1925.
* Maen-koun Galv an 18 a viz Mezheven 1940.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Bilioù war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Buelion

**Buelion** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
* War lez ar stêrioù Claie ha Lay emañ Buelion.
## Anv
### Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie ː **Buellion**, 1280; **Buelion**, 1322; **Bueillon**, 1324; **Beulion**, 1380; **Bulleon**, 1381; **Bueleon**, 1406; **Bulion**, 1422; **Buleon**, 1516; **Bullion**, 1554;
### Gerdarzh
* Dauzat & Rostaing (1063-1978) ː diouzh un anv den galian *Bullius*, ha lostger *-onem*".
* Embannadurioù Flohic, Hervé Abalain, a zo a du da welout ː *bues*, loened-saout*, staol,*
* keñveriañ a ra Hervé Abalain Buelion gant Bullien (kêriadenn en Eliant), ha Bulian (Lannuon)
## Ardamezioù
a zo da lenn evel-henn ː "*en gul e c'hleze ouzh beg en argant; e vevenn en aour".*
Diforc'h ardamezioù Lantivy.
## Istor
### Hen-amzer
* War lez an hent roman eus Gwened da Gersaout emañ Buelion.
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Buelion diwar ul lodenn eus parrez katolik Buelion ha Sant-Aleustr e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Begnen; e distrig Josilin edo. Gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*, e voe diskaret kanton Begnen ha lakaet Buelion e kanton Sant-Yann-Brevele, bet krouet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Buelion en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas  29 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,30 % eus he foblañs e 1911.  
#### [[Reter-Nesañ]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'an 21 a viz Genver 1920 e Marach e Kilikia.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun; unan anezhe, ur rezistant yaouank, a voe fuzuilhet gant an Alamaned d'an 12 a viz Gouhere 1944.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'an 28 a viz  Eost 1946 e Gwened.  
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Sainte-Brigitte-et-Saint-Georges (Buléon) 5517.JPG|An iliz katolik.
Croix du cimetière (Buléon) 5511.JPG|Ar groaz.
Chapelle Sainte-Anne (Buléon) 6036.JPG|Ar chapel.
Fontaine Sainte-Anne (Buléon) 6043.JPG|Ar feunteun.

* Iliz katolik *Santez Berc'hed ha Sant Jord*.
* Kroaz ar vered.
* Chapel *Santez Anna* hag he feunteun.
* Monumant ar re varv drek d'an iliz katolik, luc'hskeudennoù{,}}.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Buelion war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadɪur
* Patrick Andre : *La cité gallo-romaine des Vénètes*. Société polymathique du Morbihan. Gened. 1971.
* Erwan Vallerie ː *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus*. An Here. 1995
## Daveoù ha notennoù
Kerzhin

**Kerzhin** a zo ur gumun e Breizh e kanton Gregam e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Kerzhin e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Brehant-Loudieg; e distrig Josilin edo. Gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*, e voe diskaret kanton Brehant-Loudieg ha lakaet Kerzhin e kanton Roc'han, bet krouet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Kerzhin en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 86 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,59 % eus he foblañs e 1911 .
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den abalamour d'ar brezel, unan anezhe, Vincent Guillo, maer ha kuzulier jeneral, e kamp-bac'h Neuengamme (Alamagn) d'an 15 a viz Genver 1945.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'an 2 a viz Here 1956  e Taouiala.
## Brezhoneg
* 53,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

009 Credin (56580).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.

062 Credin (56580).jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d'ar 16 a viz Gwengolo 1923.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
* Kerzhin war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Ploueg-Grifed

**Ploueg-Grifed** a zo ur gumun e Breizh e kanton Gregam e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh

Ponts routiers de Cadoret 01.jpg|Pont "Kadored".
Écluse de Cadoret (3) 02.jpg|Skluz "Kadored".

* War lez ar ganol eus Naoned da Vrest emañ Ploueg-Grifed.
## Anv
### Stummoù skrivet
 Erwan Vallerie (1995) : **Pluhuduc**, 1066; **Plooe Griffet**, 1295; **Griffet en la paroisse de Pleouc**, 1298; **Pleouc Griffet**, 1308, 1356; **Plorec**, 1387; **Ploiec**, 1387; **Ploegriffet**, 1392; **Ployeuc Griffet**, 1453; **Ploegaffec**, 1516; **Plogrifect**, 1630.
### Gerdarzh
Diouzh *Ploe - Huduc / Hu(z)uc / Hezec*, anv den, ha *Griffet*, anv un aotrouniezh bet staget e-kerzh ar XIVvet kantved.
## Ardamezioù
"*Troc'het etre geot hag erminoù, e leon an eil en egile, krabanet, teodet, ha kurunet en aour, heuliet ouzh kab gant daou mailh ivez en aour*".
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Ploueg-Grifed e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Regini; e distrig Josilin e oa. Diskaret e voe kanton Regini gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe Ploueg-Grifed en arondisamant Ploermael e 1800 hag e Kanton Roc'han e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 108 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,38 % eus he foblañs e 1911. 
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’an 9 a viz Du 1947 en ospital e Quảng Trị en Tonkin er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.
## Brezhoneg
* 39,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Croix de Landoma 5483.JPG|Ar groaz.

* Kroaz Landoma, .

Pleugriffet_église.png|An iliz katolik kozh, gant lodennoù eus an .
Pleugriffet église paroissiale 1.jpg|An iliz katolik nevez, 1954-1956.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d'an 22 a viz Here 1922.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Ploueg-Grifed war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Daveoù ha notennoù
Radeneg (kumun)

: *Evit anaout implijoù all ar ger, gwelet [[Radeneg]]*.

**Radeneg** a zo ur gumun e Breizh e Kanton Gregam e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
* Eieniñ a ra ar stêr Evel e Radeneg.
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Redenac**, 1067; **Redennac**, 1280; **Radennac**, 1282; **Randenac**, 1371; **Radennac**, **Radenac**, 1387; **Radennac**, 1516; **Redenac**, 1630
## Ardamezioù
* "*Palefarzhet. Ouzh 1, en arc'hant e deir vrizhenn erminig en sabel;  ouzh 2, en gul e femp mailhenn en aour laket en kroaz; ouzh 3, en sabel e zorn Sant-Gwilherm o venigañ  en aour; ouzh 4, en geot  e chapel Sant Fiakr en argant mogeriet ha toet en sabel, skoret gant ur c'houdreustell kommek en glazur; e-greizh holl, un tres eus ar gumun stilekaet en aour*"
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Radeneg e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Regini; e distrig Josilin e oa. Diskaret e voe kanton Regini gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe Radeneg en arondisamant Ploermael e 1800 hag e kanton Roc'han e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 63 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,92 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, unan anezhe e kamp-bac'h Neuengamme (Alamagn).
#### Brezelioù didrevadenniñ
* Mervel a reas ur milour e Brezel Indez-Sina hag unan e Brezel Aljeria.
## Brezhoneg
* 69,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

StFiacreDoorway.JPG|An nor-dal.
StFiacreAltar.JPG|Un aoter. 
Radenac - Fontaine St Fiacre.JPG|Ar feunteun, .

* Chapel *Sant Fieg*, dibenn ar  ha . 
* Feunteun *Sant Fieg*, .
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Pierre de Tregouët de Karasmon / Keralmon, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1646.
* Jean Robic, marc’hhouarner breizhat, en doa bevet e Radeneg pa oa yaouank.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez
* Radeneg war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Roc'han

**Roc'han** a zo ur gumun e Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Penn kanton e oa betek 2015.
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Roc’han e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Brehant-Loudieg; e distrig Josilin edo. Gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*, e voe diskaret kanton Brehant-Loudieg ha lakaet Roc'han da bennlec'h Kanton Roc'han, bet krouet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Roc'han en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 35 gwaz eus Roc'han ha Sant-Gouvri a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lâret eo 3,94 % eus o foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* E 1944 e voe tapet 37 731,60 lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
**Kumunioù strollet**
* Kevredet e voe kumunioù Sant-Gouvri ha Sant-Samzun ouzh kumun Roc'han d'ar 1 a viz Even 1974; kendeuzet e voe an teir c'humun e 1994.
## Brezhoneg
* 40,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh, 84,6 % eus re Sant-Gouvri ha 23,0 % eus re Sant-Samzun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Chapel *Notre-Dame-de-Bonne-Encontre* ().
* Monumant ar re varv.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Sant-Gouvri,
* Sant-Samzun.
## Liammoù diavaez

* Roc'han war lec'hienn Geobreizh
## Daveennoù ha notennoù
Tok pisin

Ur yezh kreolek eus isskourr ar kreolegoù saoznek eo an **Tok Pisin** komzet gant 3 - 4 milion a dud e Papoua-Ginea Nevez, lec'h ma'z eo kenofisiel gant ar saozneg hag an Hiri Motu. Kar eo d'ar Bislama ha da gKreoleg Torres Strait.

## [[Fonologiezh]]

### [[Kensonenn]]où

### [[Vogalenn]]où

Pemp vogalenn a zo e Tok Pisin: */a/*, */e/*, */i/*, */o/*hag */u/*.

## Skouer: ar [[Pater Noster]] e Tok Pisin

:Papa bilong mipela
:Yu stap long heven.
:Nem bilong yu i mas i stap holi.
:Kingdom bilong yu i mas i kam.
:Strongim mipela long bihainim laik bilong yu long graun,
:olsem ol i bihainim long heven.
:Givim mipela kaikai inap long tude.
:Pogivim rong bilong mipela,
:olsem mipela i pogivim ol arapela i mekim rong long mipela.
:Sambai long mipela long taim bilong traim.
:Na rausim olgeta samting nogut long mipela.
:Kingdom na strong na glori, em i bilong yu tasol oltaim oltaim.
:Tru.
Gweltaz

**Gweltaz** zo 
* anv ur sant brezhon, Gweltaz (sant)
* un anv-bihan brezhonek deuet diwar anv ar sant,

## Tud
* *Gweltaz*, anv-micher ar c'haner brezhonek Gweltaz ar Fur.
* Gweltaz Adeux, kaner brezhonek

## Lec'hanvadurezh
### Kumunioù
Kumunioù e Breizh, anvet diwar anv ar sant:
* Gweltaz, ur gumun er Mor-Bihan, e kanton Pondi;
* Gweltaz-Lambrizig, ur gumun penn-kanton e Liger-Atlantel;
* Lokeltaz, ur gumun er Mor-Bihan, e kanton Gregam;
* Lokentaz, ur gumun er Mor-Bihan, e kanton Sarzhav;
* Sant-Weltaz, ur gumun en Aodoù-an-Arvor, e kanton Kintin.

### Lec'hioù all
* Beg Gweltaz, e parrez Pradvael, e Bro-Raez
* Gweltaz, un enezenn e Perwenan, e Treger.
* Tosenn sant Weltaz, ur menez e Karnoed el lec'h m'emañ Traoñienn ar Sent.
Ar Groez-Helean

**Ar Groez-Helean** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun ar Groaz-Helean e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Lannoez; e distrig Josilin edo. Diskaret e voe kanton Lannoez ha lakaet ar Groaz-Helean e kanton Josilin, bet miret ha brasaet gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet ar Groaz-Helean en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
* 1790: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Rouaud e anv, hag ar c'hure, Gautier.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 25 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,15 % eus he foblañs e 1911. 
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 29,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

La Croix-Helléan - Église Sainte-Croix 01.jpg|An iliz katolik war plasenn an Ti-kêr.
La Croix-Helléan - Chapelle Saint-Maudé 01.jpg|Chapel *Sant Vaodez*.

* Iliz katolik *ar Groaz Santel*.
* Chapel *Sant Vaodez*.

La Croix-Helléan - Croix de la Brassée.jpg|Kroez "La Brassée",  kantved, e kreiz-kêr.
Croix de Belon 4992.JPG|Kroaz "Belon".
Croix de la Ville-Côte 4984.JPG|Kroaz "La Ville-Côte".

* Kroazioù.

La-Croix-Helléan MAM.JPG|Ar monumant.
Église Sainte-Croix (La Croix-Helléan) 5040.JPG|Ar plakennoù.

* Monumant ar re varv er vered.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* ar Groez-Helean war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Ar Govelioù

**Ar Govelioù** a oa ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan. E-kreiz rik Breizh emañ, er par douaroniel.
## Douaroniezh
## Istor
### kantved
* Krouet e voe ar gumun d'an 18 a viz Gouere 1883 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Lannoez. Lakaet e voe ar gumun en arondisamant Ploermael.
### kantved
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 28 gwaz eus ar gumun d'ar brezel, eleze 2,99 % eus he foblañs e 1911. 
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'ar 14 a viz Even 1944 e voe tapet 7 117,90 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
* Mervel a reas nav den abalamour d'ar brezel.
### kantved
* Kendeuzet e voe gant Lannoez d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Govelioù-Lannoez.
## Brezhoneg
* 35,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Canal_Fuite_LesForges.JPG|Govelioù Lannoez.
Les Forges - Château.jpg|Ar c'hastell.
Les Forges 56 - Église Notre-Dame-de-Toute-Aide 02.jpg|An iliz katolik.

* Ar govelioù.
* Ar c'hastell.
* Iliz katolik *Intron-Varia Gwir Sikour*.

Les Forges (Morbihan) MAM.JPG|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Lannoez,
* Govelioù-Lannoez.
## Liammoù diavaez

*ar Govelioù war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Ar C'hrav-Sant-Laorañs

**Ar C'hrav-Sant-Laorañs** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Ar C'hrav-Sant-Laorañs diwar un drev eus parrez katolik Mozhon e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Lannoez; e distrig Josilin e oa. Diskaret e voe kanton Lannoez ha lakaet ar gumun e kanton Josilin bet miret ha brasaet gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet ar gumun en arondisamant Ploermael krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Teffaine e anv.
### 
#### [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 31 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 8,42 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou waz eus ar gumun.
## Brezhoneg
* 28,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

La Grée-Saint-Laurent - église 02.jpg|An iliz katolik.
Chapelle_Saint_-sébastien_à_la_grée_saint_laurent.jpg|Chapel *Sant Sebastian*.
Calvaire_dédié_à_Saint_Anne.jpg|Kalvar gouestlet da *Santez Anna*.

* Iliz katolik *Sant Laorañs*.
* Ur chapel.
* Ur c'halvar.

La-Grée-Saint-Laurent MAM.JPG|Ar monumant.

* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù. E  miz Du 1924 e voe echuet.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* ar C'hrav-Sant-Laorañs war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù
Josilin

**Josilin** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
* Ar stêr Oud a dreuz ar gumun.
### Kumunioù amezek

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Josilin e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Josilin da benn ur c'hanton, hini Josilin, ha da benn un distrig, hini Josilin, eizh kanton ennañ: an Drinded-Porc'hoed, Begnen, Brehant-Loudieg, Josilin, Gwegon, Lannoez, Pluveleg ha Regini. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton). Brasaet e voe Kanton Josilin e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet en Arondisamant Ploermael krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embann a reas trizek beleg eus ar gumun e oant mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 104 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,42 % eus he foblañs e 1911. 

#### [[Eil brezel-bed]]
* D'an 19 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Josilin.
* D'ar 24 a viz Mae 1944 e voe kemeret 69 138 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
* D'ar 4 a viz Eost 1944 e voe fuzuilhet tud e Josilin gant al lu alaman.
* D'ar 5 a viz Eost 1944 e teuas un hanter-gevrenn eus ar Rezistañs FTP tre e Josilin, an FFI a zeuas war o-lerc'h ha tapet e voe seizh milour alaman gante.
* Mervel a reas pevarzek den abalamour d'ar brezel. 

#### Brezelioù didrevadennañ
* Mervel a reas daou waz e Brezel Indez-Sina hag unan e Brezel Aljeria.
## Brezhoneg
* 5,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.
* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 2003. 
* E distro-skol 2024 e oa 23 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (12,3 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Monumantoù ha traoù heverk

Josselin1.JPG|Ti kozh er c'hreiz-kêr.
Josselin2.JPG|Tiez kozh er c'hreiz-kêr.
Josselin StCroix.jpg|Iliz *ar Groaz-Santel*.

* Tiez kozh.
* Kastell Josilin.
* Monumant ar re varv.
* Iliz katolik *ar Groaz-Santel*.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Olier V Klison, aotroù marvet e Josilin.
* Allain, person parrez an Intron-Varia, bet kannad e Breujoù Meur Bro-C'hall hag er Vodadenn vonreizhañ vroadel.
* Julien Le Blaye, noter ha prokulor e Gwegon, merour e Distrig Josilin e 1790, bet dilennet da Lez-Varn an distrig e 1792, *brogarour mat ha gredus* hervez Prieur de la Marne; dilezel a reas e garg a varnour evit mont da verour an distrig d'ar *14 nivôse an II* (3 a viz Genver1794). Da c'houde e voe maer e Josilin ha klask a reas mont da varnour a beoc'h e 1807.
* Denise Josse-Elicot (1921-2014), rezistantez ganet e Josilin.
## Gevelliñ
* Alzey ()
*Kiberen ()
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn an ti-kêr
## Dave ha notennoù
Lannoez

Ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan e oa **Lannoez**.
## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie (1995) : **Lanoes**, 820; **Lanniou**, 1124; **Lannois**, 1130; **Lannou**, 1131;  **Lannoix**, 1132; **Lannois**, 1171; **Lannoie**, 1221; **Lannoez**, 1239; **Lannois**, 1241; **Lannois**, 1248; **Lannoys**, 1248; **Lanhoes**, 1371;  **Lannoes en Porhoet**,  1432; **Lanoes**, 1436; **Lennoec**, 1630.

## Ardamezioù

* N'ez eus ket.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Lannoez e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da benn ur c'hanton, hini Lannoez, gant teir c'humun ennañ: Ar Groez-Helean, Helean ha Lannoez; e distrig Josilin edo. Diskaret e voe kanton Lannoez ha lakaet Lannoez e Kanton Josilin, bet miret ha brasaet gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Lannoez en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
*1790: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar c'hure, Launay e anv, ha daou veleg, Couespel ha Le Verger.
### 
* Krouet e voe kumun Ar Govelioù d'an 18 a viz Gouere 1883 diwar ul lodenn eus kumun Lannoez.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 95 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,12 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou waz.
### kantved
* Kendeuzet e voe kumunioù Lannoez hag Ar Govelioù d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Govelioù-Lannoez.
## Brezhoneg
* 31,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chapelle Saint-Mélec 5466.JPG|Chapel *Sant Meleg*.
Lanouée - Croix de cimetière 01.jpg|Kroaz ar vered.
Lanouée - Église Saint-Pierre 02.jpg|An iliz katolik.

* Koad Lannoez.
* Chapel *Sant Meleg*.
* Kroaz ar vered.
* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù  ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ

## Pennadoù kar
* Ar Govelioù,
* Govelioù-Lannoez.
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

*Lannoez war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Killi

**Killi** a oa ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh

Écluse de Blon 05.jpg
Moulin de Blond 01.jpg

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Killi e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Gwegon; e distrig Josilin edo. Diskaret e voe kanton Gwegon ha lakaet Killi e kanton Josilin, bet miret ha brasaet gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Killi en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Breton e anv. Sinet e voe an destenn gantañ, daoust d'e drev bout en eskopti Gwened; .
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 18 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,17 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Eizh den eus ar gumun a voe lazhet e-pad ar brezel; c'hwec'h anezhe a oa eus ar Rezistañs, daou eus ar re-mañ a voe fuzuilhet e kreñv-lec'h Pentevr e Sant-Pêr-Kiberen gant an Alamaned d'an 23 a viz Mae 1944.
### 
* Bodet e voe Killi gant Chapel-Karozh ha Roz-Sant-Andrev d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Traoñ-an-Oud.
## Brezhoneg
* 41,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Nicodème (Quily) 5109.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Nigouden*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Chapel-Karozh,
* Roz-Sant-Andrev,
* Traoñ-an-Oud.
## Liammoù diavaez
*Killi war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Krugell (kumun)

**Krugell** a zo ur gumun e Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Pluveleg e distrig Josilin; dilamet e voe kanton Pluveleg e 1801 ha lakaet Krugell e kanton Josilin bet miret ha brasaet gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Krugell en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Eon e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 48 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,54 % eus he foblañs e 1911.
### [[Maroko]]
* Mervel a reas ur Zouav d’an 30 a viz Even 1925 e Bab Taza.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'an 26 a viz Du 1959.
## Brezhoneg
* 34,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Cruguel - église Saint-Brieuc 01.jpg|An iliz katolik.
Cruguel - chapelle Saint-Yves 01.jpg|Chapel *Sant Erwan*.
Château des Timbrieux 6059.JPG|Chapel ar c'hastell.

* Iliz katolik ha feunteun *Sant Brieg*.
* Chapel *Sant Erwan*.
* Kastell *Les Timbrieux*.

Moulin à vent des Timbrieux 6064.JPG|Ar velin-avel.

* Melin-avel *Les Timbrieux*.

Maison (Cruguel) 6056.JPG|An ti kozh.

* Ti an Eñvor. 

Cruguel - monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d'an 20 a viz Eost 1922.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn an ti-kêr
* Krugell war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Sant-Servant-an-Oud

Ur gumun e Breizh e Kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan eo **Sant-Servant-an-Oud**.
## Douaroniezh

Saint-Servant & Guillac - pont de l'Herbinaye.jpg|Ar pont dreist d'an Oud.

* Ar stêr Oud a dreuz ar gumun.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Sant-Servant-an-Oud e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Gwegon; e distrig Josilin edo. Diskaret e voe kanton Gwegon ha lakaet Sant-Servant-an-Oud e kanton Josilin, bet miret ha brasaet gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Sant-Servant-an-Oud en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant person-dean ar barrez, Gautier e anv, ur c'hure, Livier, hag ur beleg, Perrotin.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 75 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 5,20 % eus he foblañs e 1911. 
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Gwened.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’ar 15 a viz Gwengolo 1956.
## Brezhoneg
* 37,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

St-servant dlm grée-trévelot 03.jpg|An alez toet.
St-servant mnh grée-trévelot 03.jpg|Ar peulvan.

* Meurvein "La Grée Trevelot".

Château de Castel 5106.JPG|Arc'hastell.
Saint-Servant - château de Castel 04.jpg|Ar c'houldri.
Saint-Servant - château de Castel 12.jpg|Ar chapel.

* Ar c'hastell, e gouldri hag e chapel..

St Servant.jpg|An iliz katolik.
Église Saint-Servais (Saint-Servant) 5621.JPG|Ar groaz.

* Iliz katolik *Sant Servant* hag he c'hroaz.

Saint-Servant - monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Sant-Servant-an-Oud war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Gouelan

**Gouelini**, pe *gouelaned*, a reer eus un toullad evned eus ar c’herentiad *[[Laridae]]*, dreist-holl re ar genad *[[Larus]]*, ha reoù all kar-tost dezhañ evel *[[Leucophaeus]]*. Kar int da laboused-mor all evel ar skraved (*Sterninae*). An anv *gouelanig* a roer d’ar spesadoù bihanañ anezho hep na vez atav splann ar c’hemm rak lod eus ar speadoù gouelaniged a zo brasoc’h eget lod eus ar gouelaned. An dud n’int ket boas ha n’anavezont ket al laboused a ra *gouelaned* eus an holl anezho.

Laboused krenn int, gwenn pe louet alies. Pigosoù kreñv o deus ha pavioù palvezek. N’eus diforc’h liv ebet etre ar pared hag ar parezed. Ar re yaouank avat a vez disheñvel a-walc’h diouzh o zud e-pad o bloavezh pe o daou vloavezh kentañ, e vezont teñvaloc’h: *gouelaned rous* a reer anezho e brezhoneg.

En arvor e vev ar gouelaned dre vras, ral eo ez afent en donvor. Spesadoù anezho a c’heller kavout en douaroù. Barrek int da neuial met ne splujont ket kalz. Sevel a reont o neizh war an douar, a-vandennadoù peurliesañ. En em vagañ a reont diwar pesked ha krestenneged bihan. Spesadoù zo, hag a vev tost d’an dud, a ra o mad eus hon dilerc’hioù boued, a gavont tu pe du, el lastez alies.
Ar spesad stankañ en hor bro eo ar gouelan gris. Spesadoù all evel ar gouelan louet, ar gouelan kein du pe ar gouelanig maskl du a weler kalz ivez e Breizh. 

## Un nebeud spesadoù gouelini
Er genad *[[Larus]]*:
*Gouelan gris
*Gouelan Armenia
*Gouelan Olrog
*Gouelan Belcher
*Gouelan gris ar c'hreisteiz
*Gouelan Kalifornia
*Gouelan louet
*Gouelan lost du
*Gouelan beg gwalennek
*Gouelan Dominikan
*Gouelan kein du
* *[[Larus glaucescens]]*
*Gouelan arc'hlas
*Gouelan Heermann
*Gouelan-Sterenn
* *[[Larus livens]]*
*Gouelan bras
*Gouelanig korr
* *[[Larus occidentalis]]*
* *[[Larus pacificus]]*
*Gouelanig Saunder
* *[[Larus schistisagus]]*
*Gouelan Thayer
* *[[Larus vegae]]*

Er genad *[[Ichthyaetus]]*:
*Gouelan-Korsika
*Gouelan Hemprich
*Gouelan penn du Rusia
*Gouelanig lagad gwenn
*Gouelanig penn du
* *[[Ichtyaetus relictus]]*

Er genad *[[Leucophaeus]]*:
*Gouelan c'hoarzher
*Gouelan kazugel
* *[[Leucophaeus modestus]]*
*Gouelanig Franklin, *Larus pipixcan*
* *[[Leucophaeus scoresbii]]*

Er genad *[[Chroicocephalus]]*:
*Gouelanig penn gell, *Larus brunnicephalus*
*Gouelanig beg du, *Larus bulleri*
*Gouelanig penn louet *Larus cirrocephalus*
*Gouelan beg moan, *Larus genei*
*Gouelanig Hartlaub, *Larus hartlaubii*
*Gouelanig Patagonia, *Larus maculipennis*
*Gouelanig gris, *Larus novaehollandiae*
*Gouelanig Bonaparte, *Larus philadelphia*
*Gouelanig maskl du, *Larus ridibundus*
*Gouelanig beg ruz, *Larus scopulinus*
*Gouelanig an Andoù, *Larus serranus*

Er genad *[[Xema]]*:
*Gouelanig lost forc'hek, *Larus sabini*

## Rummatadur
## Levrlennadur
* Jones, Islyn, *Laboused an Arvor*, troet diwar ar c'hembraeg gant Tudual Huon ha Padrig an Habask, Embannadurioù Al Lanv, 1984

## Liammoù diavaez

* Laridae
* Gouelaned ha laboused-mor all e Breizh
* Gouelaned Norvegia

## Daveoù ha notennoù
Gwalarn

Ar **gwalarn** zo unan eus roudoù-avel an nadoz-vor, just e-kreiz ar c'hornôg hag an norzh hag e-tal ar gevred. 

Eus ar gwalarn e c’hwezh an avel alies e Breizh hag en Europa ar C'hornôg dre vras. 

## Gwelet ivez
*Nadoz-vor

## Daveoù
Paraguay

Ur vro e Suamerika eo **Paraguay**, hag etre Arc'hantina, Brazil ha Bolivia emañ. *República del Paraguay*, distaget (LFE) [reˈpuβlika ðel paɾaˈɣwai] eo an anv spagnolek ofisiel ; *Tetã Paraguái* eo e gwaranieg.

406 750 km² eo ar gorread anezhi. 6 347 884 annezad e oa e 2005. Asunción eo ar gêr-benn.

## Istor

## Politikerezh
Dilennet eo bet Fernando Lugo da brezidant ar republik e 2008, gant 41% eus ar mouezhioù. Ar partido colorado (tu-dehoù) en doa bet ar galloud e-pad 61 bloaz. E 2013 eo bet dilennet Horacio Cartés eus ar partido colorado.

## Departamantoù

Rannet eo Paraguay e 17 departamant, gant ur statud dibar d'ar gêr-benn.

## Douaroniezh

Ar Cerro San Rafael eo beg uhelañ ar vro, gant 850 metr uhelder.

An hin a ya eus istrovanel da gerreizh.

### Danvezioù naturel
* Houarn
* Manganez
* Prenn
* Mein-raz
* Nerzh dre zour

## Armerzh

## Demografiezh

## Sevenadur

### Yezhoù ofisiel
Div yezh ofisiel zo hervez ar vonreizh: ar gwaranieg hag ar c'hastilhaneg. Paraguay zo unan eus ar broioù ral ma vez anavezet ur yezh indian abaoe pell. 

94 % eus ar boblañs a gomz guarani. 39,2% zo unyezhek guarani, 48,9% zo divyezhek guarani-kastilhaneg ha 2,7% a gomz ur yezh indian all gant ar guarani evel eil yezh a-wechoù.

Bez' zo 21 yezh vev en holl : an aché, an alamaneg standard (tud enbroet), an ayoreo, boliveg ar reter, ar chamacoco, ar chiripá, ar chorote iyo'wujwa, ar c'hastilhaneg, ar guana, ar guaraní, ar guaraní mbyá, guaraní Paraguay, al lengua, ar maca, ar maskoy pidgin, ar nivaclé, ar pai tavytera, ar plautdietsch (alamaneg ar vennonited), ar portugaleg, ar sanapaná, an tapieté, an toba hag an toba-maskoy. Hag ur yezh varv, an emok.

### Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel Prezidantelezh Paraguay
*  Lec'hienn ofisiel touristel Paraguay
*  Radio-Canada.ca - Après 61 ans, le changement: http://www.radio-canada.ca/nouvelles/International/2008/04/20/007-paraguay-dimanche.shtml
Lizherenneg hengirillek

Diorroet e oa bet stumm kentañ al lizherenneg kirillek en  evit ober diouzh henslaveg an iliz dre skrid.

Goulennet e oa bet ma vije krouet seurt doare-skrivañ gant Boris I goude ma oa bet lakaet ar gristeniezh da relijion ar Stad e 864, ha kaset da benn ar c'hefridi gant Sant Sant Klemañs ag Ohrid hag a lakaas da anv dezhi hini e vestr Sant Kiril.

Awenet e oa bet al lizherenneg kirillik war-eeun gant hini ar gresianeg, an hini latin hag ivez gant al lizherenneg hebraek zoken.

Mont a rae al lizherenneg war gemmañ a-hed ar c'hantvedoù ha bremañ e vez implijet evit skrivañ meur a yezh e reter Europa hag en Azia bet dindan levezon Rusia pe an Unaniezh Soviedel gwechall.

## Al lizherennoù

### Notennoù

# Zemlya: Ar stumm kentañ a gasas d'an eil.
# Ouku: Kemmañ a reas ar stumm kentañ betek kas d'an eil stumm skrivet stag ouzh lizhreennoù all.
# Ęsǔ: E ruseg: юсъ малый.
# Jęsǔ: E ruseg: юсъ малый йотированный. Kavet ral a wech.
# Ǫsǔ: E ruseg: юсъ болышой. Kavet ral a wech.
# Jǫsǔ: E ruseg: юсъ болышой йотированный. Kavet ral a wech.
# Ћ (''Đerv''): Kavet e veze al lizherenn-mañ el lizherenn c'hlagolitek met ne veze ket distaget ken d'ar mare ma oa bet kroget d'ober gant al lizherenn kirillek hag e ruseg ne vez implijet nemet evit treuzskrivañ testennoù skrivet e glagolitek. Implijet e vez c'hoazh, avat, e serbeg hag e yezhoù all komzet er Balkanoù.
# Ѡ: N'ouzer ket peseurt anv he doa al lizherenn-mañ. War a seblant e veze implijet evit estalammadennoù.


## Niveroù, sinoù diakritek ha poentadur

Diwar levezon al lizherenneg c'hresianek e talveze pep lizherenn evit niverenniñ, oc'h implijout an titlo evit merkañ an implij niverel-se.

Implijet e veze un nebeud sinoù diakriteks, bet awenet int ivez gant sistem lisetonel ar henc'hresianeg:

* а´&nbsp; *[[tired lemm|oksia]]*, o verkañ ar silabenn ma poueze an taol-mouezh warni
* а`&nbsp; *[[tired boud|varia]]*, o verkañ an taol-mouezh pa goueze war ar silabenn diwezhañ
* а҄&nbsp; *[[kamora]]*, o verkañ ar palatalizadu
* а҅&nbsp; *[[Spiritus asper|dasy pneuma]]*, o verkañ ma veze distaget dre c'hwezhañ ur vogalenn ([h])
* а҆&nbsp; *zvatel'tse*, or *[[Spiritus lenis|psilon pneuma]]*, o verkañ e veze distaget ur vogalenn hep [h] ebet
* а҃&nbsp; *[[titlo]]*, o verkañ diverradurioù hag implij niverel ul lizherenn
* ӓ&nbsp; *[[Daou boent|trema]]*, o verkañ e ranke beañ distaget div vogalenn an eil war-lerc'h eben hep ober gant un diftongenn
* а҆´&nbsp; *Iso*: anv *zvatel'tse* mui *oksia*.
* а҆`&nbsp; *Apostrof*: anv *zvatel'tse* mui *varia*.

Poentadur:

* ·&nbsp; *[[Poent kreiz|ano teleia]]*, implijet evit rannañ an eil ger diouzh egile
* ,&nbsp; virgulenn
* .&nbsp; pik
* ։&nbsp; pik armeniek
* ჻}}&nbsp; Implijet gant ar georgieg evit rannañ an eil rannbennad iouzh egile
* ⁖}}&nbsp; Daou boent tric'hornek
* ⁘}}&nbsp; daou boent $diamant
* ⁙}}&nbsp; daou boent karrezek
* ;&nbsp; pik gouennata
* !&nbsp; pik estalammañ

## Gwelet ivez
* Lizherenneg c'hlagolitek
* Lizherenneg kirillek a-vremañ
* Titlo
* Reizhskrivadur liestonel (gresianeg)
Plouharnel

**Plouharnel** (skrivet *Plarnel* a-wezhioù) zo ur gumun e Breizh e Kanton Kiberen e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Kiberen; e distrig an Alre e oa; miret e voe ar c'hanton dindan anv kanton Kiberen gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe Kiberen en arondisamant an Oriant bet krouet e 1800.
* 16 a viz Gouere 1795: Emgann Plouharnel etre ar Roueelourien hag ar Chouaned, skoazellet gant ar Saozon, en un tu, hag al lu republikan gall en tu all.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 54 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,29 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Ar maer, Lucien Tessoulin, a voe dizorniet gant ar gouarnamant gall d'an 19 a viz Genver 1944.
* Staliet e voe tri mell kanol war hent-houarn e Plouharnel gant an Alamaned; d'ar 16 a viz C'hwevrer 1945 e voe skoet Gwened gant tri obuz alaman tennet eus Plouharnel, lazhet e voe seizh den.
* E Sankenn an Oriant edo ar gumun; dieubet e voe Plouharnel d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an Alamaned.
* Mervel a reas 15 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadenniñ
* Mervel a reas tri milour e Brezel Indez-Sina hag unan e Brezel Aljeria.
## Monumantoù ha traoù heverk
### Ragistor
#### Neolitek

Plouharnel - Curcuno maison et dolmen.jpg|Taolvaen Krukunoù 
Mane Groh bei Plouharnel 1.jpg|Taolvaen Manez Groc'h 

#### Oadvezh an Houarn

Peulvan01Plouharnel.jpg|Peulvanig eus Oadvezh an Houarn.
Peulvan02Plouharnel.jpg|Peulvanig eus Oadvezh an Houarn.

### Relijion gatolik

IlizkatolikPlouharnel.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Arzhel*, 1840

W1084-Plouharnel NDFleurs NDFleurs PorteOuest 73779.JPG
Notre-Dame des Fleurs Plouharnel vue SudOuest.jpg

* Chapel *Intron-Varia ar Bleuñv*, .

W1078-Plouharnel NDFleurs Fontaine 73787.JPG|Ur feunteun er vourc'h.
KalvarPlouharnel.jpg|Ur c'halvar er vourc'h.
Abbaye de Kergonan Plouharnel.jpg|Abati *Santez Anna* Kergonan.
Photo_de_l'abbaye_Saint-Michel_de_Kergonan.jpg|Abati *Sant Mikael* Kergonan.

* Abati *Santez Anna* Kergonan.
* Abati *Sant Mikael* Kergonan.
### Monumantoù arall
* Monumant ar re varv.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Plouharnel war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
An Drinded-Karnag

**An Drinded-Karnag** (pe **An Drinded** ent-berr) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Kiberen e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Anv
Savet diwar anv an Drinded Santel hag kêr Karnag.
Gwezhall e veze anvet *An Drinded-war-vor* e brezhoneg a-wezhioù, diwar an anv gallek "*La Trinité-sur-Mer*". Lâret e vez "*An Drinded*" ivez.
## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun d'an 9 a viz Meurzh 1864 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Karnag.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
*  Mervel a reas 57 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,04 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 23 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Ur c'harr-nij Beaufort I marilhet L4463 ha kodet MW-L) eus Aerlu ar Rouantelezh-Unanet (*[[Royal Air Force]]*') a gouezhas er gumun d'ar 17 a viz Du 1940: mervel a reas unan eus ar pevar milour a oa ennañ (douaret e voe e bered ar gumun), daou nijour all a voe serret d'an Alamaned hag ar pevare hini a zeuas a-benn da dec'hout.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun er Viêtnam.
## Monumantoù ha traoù heverk
### Meurvein

La Trinité-sur-Mer - Allée couverte d'Er-Roh 01.jpg
W1121-TriniteSurMer Kermarquer N8 2696.jpg
Mané Bras 3.JPG
Dolmen Mané Rohr 02.JPG

### Brezelioù
* Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun.

Karrnijour e oa. Marvet e oa d'ar 17 a viz Kerzu 1940, e-pad an Eil Brezel Bed.

Morbihan La Trinite-sur-Mer Place Eglise Monument Morts 14012014 - panoramio.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d'ar 25 a viz Here 1925.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
### Relijion gatolik

Morbihan La Trinite-sur-Mer Eglise Saint-Joseph Cote Droit 14012014 - panoramio.jpg
W1630-TriniteSM SteTrinite 1682-1935 Jube 80573.JPG

* An iliz katolik.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
* 1928 : Jean-Marie Le Pen, politikour gall.
* 1935 : Alain Barrière, kaner gallek.
* 1946 : Jacques Botherel, marc'hhouarner.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Lec'hien ofisiel ar gumun 
* an Drinded-Karnag war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Ar Bonoù

**Ar Bonoù** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwened-2 e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened.
*Bonaouiz* pe *Bonoviz* a vez graet eus tud ar Bonoù ha lesanvet e vezont ar *Forbanned*.
## Douaroniezh
* Stêrioù an Alre hag ar Bonoù a gember er Bonoù.

France Bretagne 56 Le Bono 01.jpg
France Bretagne 56 Le Bono 02.jpg

## Istor
### kantved
* Krouet e voe ar gumun d'an 30 a viz Gwengolo 1947 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Plougouvelen.
## Brezhoneg
* D'ar 17 a viz Du 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le Bono2.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Stella Maris*.

Le_monument_aux_morts_le_bono_-_panoramio.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv er vourc’h, luc'hskeudenn.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* ar Bonoù war lec'hienn Geobreizh
* Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
## Daveoù ha notennoù