Branwen, merch Llŷr

**Branwen, merc'h Llŷr**, pe **Branwen ferch Llŷr** hervez an anv kembraek, eo anv an eil skourr eus ar Mabinogi, anvet ivez *Mabinogi Branwen*. Merc'h eo Branwen d'ar roue Llŷr ha d'e wreg Penarddun, ha c'hoar eo da v-Bendigeidfran, bremañ roue Enez Vreizh war-lerc'h e dad. 

Doueez ar Garantez hag ar Gened eo e mojennoù all.

## An danevell
Emañ Bendigeidfran o sellout ouzh ar mor ha trizek bag o tostaat. Deut int gant Matholwch, roue Iwerzhon, da c'houlenn Branwen, merc'h Llŷr, da zimeziñ. Gant an eured-se e vo diazezet ar peoc'h etre an div bobl. Emglev a zo graet, ha banvez.
Ali *Evnissyen* (Efnysien e kembraeg a-vremañ) n'eo ket bet goulennet. Pa erru er c'hastell e c'houlenn da biv eo ar c'hezeg nevez. D'an Iwerzhonad, deuet da zimeziñ d'e hanterc'hoar, a zo respontet dezhañ. Fuloriñ a ra pa glev ar c'heloù ha klask a ra kas an emglev-se da get: troc'hañ a ra muzelloù, divskouarn ha lostoù kezeg an Iwerzhoniz.

Gaou ha dismegañs zo bet graet ouzh Matholwch. Evel digoll e kinnig Bendigeidfran kezeg all hag ur gaoter vurzhudus d'e vreur-kaer: gant honnezh e c'hallo degas ar re varv da vev. 
Kaset eo Branwen da Iwerzhon ha graet un degemer mat dezhi. Ur mab he deus, Gwern e anv. Goude-se e krog an traoù da dreiñ fall.

Skuizh eo aet ar roue gant e wreg, he lakaat a ra da zilezel hec'h anv a rouanez, hag he c'has da labourat d'ar gegin. Tri bloavezh-pad e savo Branwen un dred da gas keloù d'he breur Bendigeidfran. Hag eñ kerkent da zont gant un armead tud. 
Aloubet Iwerzhon gant Bran. Gwelet eo bet o treuziñ ar mor war droad. Emañ Matholwch hag e soudarded o c'hortoz a-drek ur stêr, distrujet ar pontoù ganto. Gourvez a ra Bran dreist arv stêr, ha tremen a ra e arme. Evit ober ar peoc'h en deus lakaet Matholwch sevel un ti bras a-walc'h da zegemer e vreur-kaer ramzel. Prest eo Matholwch da welout e vab Gwern o ren en e lec'h, d'ober plijadur. 
Kement-se avat ne blij ket da aotrouien Iwerzhon. Kuzhat a reont e-barzh seier staget ouzh peulioù an ti bras nevez-savet, prest da lammat war baotred Kembre. Efnisien a oa deuet da welout an ti a-raok ma oa erruet Bran hag e wazed, ha komprenet en doa peseurt tro gamm a oa war an hent, ha neuze en doa lazhet an dud er seier.
Banvez zo da lidañ Gwern, roue nevez Iwerzhon. Hag Efnisien da skeiñ e niz en tan, evit kas ar peoc'h da get.

## Brezel ouzh Iwerzhoniz
Brezel zo, ha lazhet an holl. An holl Iwerzhoniz, nemet pemp maouez a zo o tougen, hag a adtudo ar vro. An holl Gembreiz, nemet seizh gwaz a zistro d'ar gêr gant Branwen, ha penn he breur Bran: gloazet e oa ha goulennet en doa ouzh e soudarded troc'hañ e benn outañ.

Degouezhout a reont e Kembre, en Enez Mon, en Aber Alaw. Mervel a ra Branwen o soñjal en distruj a zo bet abalamour dezhi. Eno emañ he bez, tost d'ar stêr Alaw.

Bendigeidfran en doa gourc'hemennet d'e wazed dibennañ anezhañ ha kas e benn da Londrez. Hag int ha mont. War o hent e tremenont dre Harlech, hag eno e chomont da ziskuizhañ, gant chouchenn hag a bep seurt. Dont a ra tri evn betek enne da ganañ brav, ken brav ma chomont e-pad seizh vloaz da selaou ha da riboulat. Goude ez eont da Benfro ma chomont gant ar penn ur pennad mat c'hoazh: 80 vloaz. Un deiz e komprenont ez eus tremenet kalz amzer, hag ez eo poent ober evel ma lavare Bendigeidfran: kas ar penn da veziañ d'ar Menez Gwenn, da Londrez.

## Tem
Ar brezel hag ar preizhata eo penn-danvez an danevell. Ar marv hag an amzer hini an dibenn. Arouez ar marv e vije ar vran a gaver en anv ar breur hag ar c'hoar.

## Bez Branwen
N'eus nemet ur maen en e sav ken. 
Furchet e voe al lec'h e 1800, hag er bloavezhioù 1960, gant Frances Lynch, a gavas meur a jarl gant ludu korfoù.
Krediñ a reer ez eus un tamm gwirionez en danevell, hag e c'hallfe an darvoudoù bezañ c'hoarvezet en Oadvezh an Arem.

## Pennadoù kar

## Bez Branwen
E Llanddeusant, en Enez Von, emañ ar c'harn anavet evel *Bedd Branwen*, war lez ar stêr Alaw.

## Arz

*Branwen, taolenn Christopher Williams e 1915.
*Ur film anvet *Branwen* zo bet e 1994.

## Levrlennadur
**Branwen Uerch Lyr*. Ed. Derick S. Thomson. Medieval and Modern Welsh Series Vol. II. Dublin: Dublin Institute for Advanced Studies, 1976. ISBN 1-85500-059-8
*Ford, Patrick K. "Branwen: A Study of the Celtic Affinities," *Studia Celtica* **22/23** (1987/1988): 29-35.

### E brezhoneg
**Ar [[Mabinogi]]on*, troet gant Fañch Elies, embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e 1991.

## Liammoù diavaez
*Branwen uerch Lyr Ar skrid e krenngembraeg, ar yezh orin.
*''Branwen uerch Llyr'': The Second Branch Of The Mabinogi. Skrid saoznek Charlotte Guest. 
*Branwen an Doueez
*Piv e oa Branwen?
*Branwen: Encyclopedia Mythica

## Notennoù