open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tezenn

Meur a ster a ya gant **tezenn**, ur ger tennet eus ar galleg diwar ar gresianeg θέσις (*thesis*), da lâret eo ar pezh a vez kinniget evel bezañ ur mennozh pe un hollad mennozhioù arguzennet mui pe vui.

## Kinnig ur mennozh arguzennet (e tachennoù an [[Istor]] hag ar [[Prederouriezh|Brederouriezh]]
Un istorour pe ur prederour pe urskiantour a sav mennozhioù, arguzennoù, martezeadennoù a laka war wel dre ar skrid pe dre ar gomz. Evel-se e c'hell e genvreudeur dibouezañ e dezennoù, ober burutelladennoù pe gas muioc'h a zour da vilin ar c'hinniger. Un dezenn war ur c'hraf a dlee bezañ berr a-walc'h . 

## Un destenn hir a-walc'h evit prouin e varregezh er [[skol-veur]]
E Bro-C'hall eo an dezenn ul labour dre skrid hir a dlee bezañ kinniget d'ur juri evit tapout ur saviad er skol-veurioù pe er skolioù-uhel. An dezenn evit tapout an doktorelezh a zo an hini anavezetañ. Div rumm tezennoù ar skol-veur a zo : tezennoù evit doktorelezh an trede sikl ha tezennoù evit an doktorelezh-stad.
Er Skol ar C'hartaoù e vez savet ha soutenet tezennoù gant ar studierien evit tapout diplom ar C'hartaoù.
E broioù zo e vez graet gan ar ger *thesis* ha gerioù nes evit labourioù skolveuriek peurheñvel zo, met graet e vez ivez gant *dissertation* ha gerioù nes e SUA da skouer.

## Rhétorique?

## Liammoù diavaez

*  SUDOC - Recherches bibliographiques sur les collections des bibliothèques universitaires françaises
Machelen (Brabant Flandrez)

**Machelen** zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.


Machelen Flemish-Brabant Belgium Map.svg|Lec'hiadur
MachelenVlag.svg|Banniel
Blason Machelen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 11,50 km²
* Poblañs (2022) : 16 108 a dud
* Stankter : 1 401 den/km²
Opwijk

**Merchtem** zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.


Opwijk Flemish-Brabant Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Opwijk.svg|Banniel
Blason Opwijk.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 19,92 km²
* Poblañs (2022) : 14 828 a dud
* Stankter : 744 den/km²
Marevezh hellenadek

Ar **marevezh hellenadek**, etre ar IVvet hag ar Iañ kantved kent JK, zo ur marevezh en istor ar bed kreizdouarel a ya eus talek marv Aleksandr Veur betek faezhidigezh Kleopatra. Alies e vez gwelet evel ur marevezh-tremen, a-wechoù evel un amzervezh gweñvidigezh, war-lerc'h splannded ar Marevezh Klasel hag a-raok hini nerzh an Impalaeriezh roman, hag abalamour da se ne vez ket studiet kement gant an istorourien. Koulskoude e skede kêrioù evel Alexandria, Antioch, Pergamon, bleuniañ a rae ar c'henwerzh, ha kreskiñ a rae pouez ar gresianeg er rannved-se, ma kemmas kalz ar Reter Tostañ a-raok ma tremenas dindan mestroni Roma. 

## Troienn eus an XIXvet kantved
En XIXvet kantved eo e voe termenet ar *Marevezh hellenadek* gant an istorourien hag ar ger *hellenadek* e-unan ("hellenistic" kentoc'h) gant an istorour alaman Johann Gustav Droysen er *Geschichte des Hellenismus* e 1836 ha 1843.
Matti

**Matti** zo un anv divoutin

* un anv-lec'h, hini Matti (India), ur gêriadenn en India
* un anv film, hini Matti (film), diwar-benn Matti Nykänen
* un anv-bihan Matti (anv-bihan) e Finland
Ukar

**Ukar** (*Úcar* hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria, e komark Gares. 153 a dud e 2006.
Redadeg 2008

**Marteze emaoc'h o klask ar pennad [[Redadeg 2010]]* pe ar pennad Redadeg 2012 ?*
----
*'Redadeg 2008** a oa ur [[redadeg]] 600 [[kilometr]], war droad, noz-deiz, eus [[Naoned]] da [[Karaez|Garaez]], dre [[Redon]], [[Gwened]], [[Henbont]], [[Kemper]], [[Plougastell-Daoulaz|Plougastell]], [[Lesneven]], [[Montroulez]], [[Lannuon]] ha [[Gwengamp]], aozet gant [[Diwan]] en deizioù kentañ a [[Mae|Vae]] e [[2008]] evit lidañ he 30 vloaz. 

==Aozadur==
Aozet e oa gant ar gevredigezh **Ar Redadeg*', diazezet e [[Morzhell]], e [[Bro-Roazhon]]. 

==Doare ar Redadeg kentañ==
Ur redadeg a-eilek e oa, 9 km a veze redet e pep eurvezh. Pep kilometr a veze redet gant un den er penn a-raok o tougen ur [[bazh-test|vazh-test]] kizellet e [[koad]], ha neb a gare war e lerc'h. Evit dougen ar vazh-test war-hed ur [[kilometr|c'hilometr]] e oa ret paeañ 100 [[euro]].<br>
E [[kêr]]ioù ha [[kêriadenn]]où e veze aozet un [[degemer]] d'an [[arvest]]erien ha d'ar rederien, predoù, [[sonadeg]]où.

==Hent redadeg 2008==
Setu an [[tennad-hent|tennadoù-hent]] a zo bet redet :
- [[1añ a viz Mae]]: Naoned-[[Kemperle]]
- [[2 a viz Mae]]: Kemperle-[[Lanneur]]
- [[3 a viz Mae]]: Lanmeur-Karaez

Loc’hañ a reas ar redadeg e [[Naoned]] d’ar [[Merc'her]] 30 a viz [[Ebrel]] 2008, da [[gwalarn|walarn]], da skeiñ war-du [[Gwened]]. 
Degouezhout a reas e Karaez d'ar [[Sadorn]] 3 a viz [[Mae]], war-dro 16 eur 30, a-raok ar [[gouel]] aozet eno gant tud [[Diwan]].<br>
Kêrioù pennañ treuzet : [[Naoned]], [[Kernitron-al-Lann]], [[Blaen]], [[Redon]], [[Kistreberzh]], [[Gwened]], [[Sant-Teve]], [[An Alre]], [[Henbont]], [[An Oriant]], [[Kemperle]], [[Banaleg]], [[Rosporden]], [[Kemper]], [[Brieg]], [[Kastellin]], [[Daoulaz]], [[Plougastell-Daoulaz]], [[Ar Releg-Kerhuon]], [[Gwipavaz]], [[Plabenneg]], [[Lesneven]], [[Montroulez]], [[Lannuon]], [[Gwengamp]], [[Plijidi]], [[Karaez]].

==Redek ha kanañ: tonioù ha sonioù==
Ur ganaouenn a oa bet kempennet evit Redadeg 2008, gant [[EV]], ur ganaouenn gozh, *Redadeg*, a c'haller selaou amañ: [http://www.youtube.com/watch?v=EGlhZlxSQbI] (You Tube).

== Pennadoù kar ==
*[[Redadeg 2010]]
*[[Redadeg 2012]]
*[[Redadeg 2014]]
*[[Redadeg 2016]]
*[[Redadeg 2018]]
== Levrlennadur ==
=== e brezhoneg===
* [[Al Lanv]], niverenn 115, miz Ebrel 2008

===e galleg===
* « Langue bretonne. Prenez le relais de la Redadeg » e-barzh *Le Télégramme de Brest* an 3 a viz Meurzh 2008.
* Émission de France 3 Bretagne consacrée à Ar Redadeg : [https://web.archive.org/web/20080317044613/http://ouest.france3.fr/emissions/24345174-fr.php France 3]
* "*La course pour le breton partira de Nantes''", dans Maville.com de Nantes du vendredi 14 mars 2008: 

### e katalaneg
*E-barzh Tribuna Catalana, kazetenn enlinenn : 

## Liammoù
*Lec'hienn ofisiel ar Redadeg: http://www.ar-redadeg.bzh
*Adkavit videoioù ar redadeg war kaouenn.net: https://web.archive.org/web/20190701204611/http://www.kaouenn.net/?q=br%2Ftaxonomy%2Fterm%2F617
Filipa

**Filipa ** eo stumm gwregel an anv-bihan Fulup , ha ne vez roet nemet d'ar baotred, pe gentoc'h brezhonekadur an anv-bihan *Philippa*, a zo gallek ha saoznek. Dont a ra eus an henc'hresianeg, *philein* ( karout) ha *hippos* (marc'h).

Dre ma n'eo ket un anv liammet ouzh Breizh nemeur n'eo ket gwall anavet er vro .

## E brezhoneg
***Filipa**, er romant *Ar Pemp skoed a Vreizh*, gant Evelyne Brisou-Pellen.

## Tud all
* Philippa Fawcett, jedoniourez saoz
* Philippa Foot, prederourez saoz 
* Philippa Gregory, romantourez saoz
* Philippa Hainault, kenrouanez gant Edouarzh III, roue Bro-Saoz
* Philippa of Lancaster, priñsez saoz
* Philippa Plantagenet, merc'h-vihan Edouarzh III 
* Philippa Schuyler, pianoourez stadunanat
* Philippa Pearce, skrivagnerez levrioù-bugale.

## Gwelout ivez
* Pippa
* Filippa
* Filip
Timbroù Sina – Burevioù rusian

Burevioù-post rusian zo digor gant ar velestradurezh impalaerel e Sina adalek 1870, ar re gentañ anezho o vezañ e Beijing, Kalgan, Tientsin, hag Urga (bremañ Ulaanbaatar e Mongolia), da lavaret eo e kêrioù tost ouzh tiriadoù dindan dalc’h Rusia. Goude 1890 ez eo tro keodedoù Shanghai, Chefoo, Hankow, Porzh-Arthur ha Dairen a zegemer an hevelep burevioù.

Timbroù implijet e Rusia ivez a vez graet gante e Sina betek 1899, gant ma ‘z eus moulet ar soulgarg "КИТАЙ" ("Sina" e rusianeg) warne. Liv ar soulgarg a c’hell bezañ du, glas pe ruz, hervez liv ar paper e-unan, evit kreñvaat an enebiezh. A-zerc’h pe a-blaen e c’hellont bezañ.

An holl dimbroù-se zo aes o c’havout da brenañ evit ur priz marc’hadmad bremañ c’hoazh, war-bouez unan a dalvoudegezh 14 kopek, soulgarget e liv glas, ha n’eur ket sur e vefe bet lakaet e gwerzh zoken.

Daoust d’ar burevioù-post degemer moneiz Sina, ur “cent” sinaek o vezañ kevatal d’ur c’hopek rusian, e cheñch ar soulgarg e 1917 evit sklaeraat an traoù. E moneiz Sina ez eo dreistmoullet an timbroù hiviziken, ha skrivet gant lizherennoù latin. Talvoudegezh ar moneizoù o venel kevatal dalc’hmat. E 1920 ez eus moulet timbroù all dreistmoullet, nemet ne vezont ket lakaet e gwerzh evit al lodenn vrasañ anezho, ar burevioù-post e Sina o vont da serriñ ar bloaz-se.

*Gwelout : Timbroù Sina - Burevioù saoz
*Gwelout : Timbroù Sina - Burevioù gall
*Gwelout : Timbroù Sina - Burevioù italian
*Gwelout : Timbroù Sina - Burevioù alaman
Ion (mitologiezh)

**Ion** (Ίων / *Iôn* e henc'hresianeg) a oa mab da Kreüsa merc'h Erec'htheüs ha da Apollon pe da Xouthos. 

Dilezet e oa bet gant e vamm kerkent ha ganet, ha saveteet gant ur velegez da orakl Delfi. 

Xouthos, pried Kreüsa, a glevas an diougan-mañ digant an orakl: kentañ den a en em gavje gantañ eo e vab e vije. Ha Ion an hini e voe. Ma soñjas gantañ e oa eñ an hini e oa an tad, pa oa ur prof a-berzh an doue Apollon, gouez da Euripides, en e bezh-c'hoari *[[Ion (Euripide)|Ion]]*.

Tad an Ionianed eo Ion, hervez ar vojenn. 

## Notennoù
Arga

Ar stêr **Arga** a red dre Nafarroa, eienañ a ra en ode Urkiaga e menezioù Quinto Real, en hanternoz da draonienn Erro, hag aberiñ a ra er stêr Aragón tost da Funes. 

145 km zo dezhañ, redet holl douar Nafarroa. 

**Runa** a oa e anv en Henamzer. 

Treuziñ a ra an Arga ar c'humunioù-mañ:

* Esteribar
* Huarte
* Villava
* Burlada
* Iruña
* Barañáin
* Oltza
* Etxauri
* Belaskoain
* Puente la Reina (Gares, en euskareg)
* Mendigorría
* Larraga
* Berbinzana
* Miranda de Arga
* Falces
* Peralta
* Funes

## Adstêrioù

War he lez dehou:
* Río Ulzama en Villava
* Río Juslapeña en Oltza 
* Río Araquil en Oltza
* Río Salado en Mendigorría

War he lez kleiz:
* Río Urbi en Huarte
* Río Elorz en Pamplona
* Río Robo en Puente la Reina
Arrotino

An ***Arrotino*** ("ar breolimer" en italianeg), anvet ivez ar *Scythian*, al *lemmer-kontilli*, *Apollon ha Marsyas*, zo un delwenn roman-ha-hellenadek eus skol Pergamos ma weler ur gwaz o lemel ur gontell war ur vreolim.

Dizouaret e voe an delwenn e penn-kentañ ar  ha meneget en ur renabl graet war-lerc'h marv ar bankour Agostino Chigi (1466-1520) en e genkiz e Trastevere, a zo deuet da vezañ ar *Villa Farnesina*.

War ziskouez emañ en Uffizi, a-gevret gant livadurioù, abaoe an .

## ''Tribuna of the Uffizi''

## Notennoù
Steenokkerzeel

**Steenokkerzeel** a zo ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.


Steenokkerzeel Flemish-Brabant Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Steenokkerzeel.svg|Banniel
Blason Steenokerzeel.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 23,63 km²
* Poblañs (2022) : 12 497 a dud
* Stankter : 529 den/km²
Timbroù RSKS Treuzkaokazek

Emañ an Treuzkaokaz etre ar Mor Du ha Mor Kaspia, e hanternoz Iran ha Turkia. Rannet eo ar vro venezek-se gant Stadoù Armenia, Azerbaidjan ha Jorjia.

D’an 29 a viz Kerzu 1922 eo degemeret en Unvaniezh Soviedel broioù Kaokaz ar Su, dindan an anv a **Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek**, war-bouez un tamm mat eus tiriad Armenia hag a gouezh etre daouarn Turkia. Berrbad e vo avat, rak e 1936 e vo rannet ar rannvro e teir lodenn a yelo d’ober Republikoù Sokialour Jorjia, Armenia hag Azerbaidjan.

Krog eo ar Republik Treuzkaokazek da embann timbroù e 1923. Timbroù Rusia pe Armenia int, dreistmoullet gant ur steredenn, en he c’hreiz al lizherennoù З С Ф С Р a dalv kement ha "Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek” e rusianeg. Ur rummad gouestlet d’ar menez Ararat ha d’ar puñsoù tir-eoul a vo embannet e 1923, gant ur dalvoudegezh-werzh e roubl pe e Kopek-aour. An timbr diwezhañ zo dreistmoullet gant « 700 000 РУБ ».

Timbroù an Unvaniezh Soviedel a vo implijet adalek 1924 betek ma vo dizalc’h republikoù ar C’haokaz.

## Pennadoù kar
*Timbroù Unvaniezh Soviedel
*Timbroù Jorjia
*Timbroù Azerbaidjan
*Timbroù Armenia
George Thomas

Un toullad tud vrudet zo bet anvet **George Thomas**, pe **Georges Thomas**. Anaout a reer:
*George Thomas (1909-1997), politikour kembreat, kannad ezel eus al Labour Party, Speaker en House of Commons 
*George Alan Thomas (1881-1972), c'hoarier echedoù saoz
*George Henry Thomas (1816-1870), jeneral stadunanat
*George W. Thomas (1885-1930s), kaner blues eus ar Stadoù-Unanet 
*Sir George Thomas (1695-1774), letanant-gouarnour Pennsylvania 
*George Thomas (soudard), goprsoudard iwerzhonat en  en Indez, anavezet evel an “Irish Raja”
*George Housman Thomas (1824–1868), skeudennaouer saoz
*George B. Thomas (1914-2006), matematikour

### Georges Thomas
*Georges Thomas (1923-21/8/2011), beleg-manac'h eus Abati sistersiat Melereg-Breizh, kenskriver d'ar gelaouenn Imbourc'h.
Wemmel

**Wemmel** zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Ur gumun izelvroek gant aezamantoù yezhel e galleg eo.


Wemmel Flemish-Brabant Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Wemmel vlag.svg|Banniel
Blason Wemmel.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 8,77 km²
* Poblañs (2022) : 17 182 a dud
* Stankter : 1 959 den/km²
Trajedienn Sakr

***Tragedien sacr – Meditasion war pep mister a Basion hor Salver Jezuz-Krist*** zo ur skrid relijiel, hanter komz-plaen, hanter barzhoneg, diwar-benn an oferenn ha marv Jezuz.

Savet e oa bet gant Yann Kadeg, eus Pleuzal, e Treger, ha moullet div wech (an eil gwech e 1688) er .

Daou dra heverk a lavarer diwar-benn an oberenn : an oberenn diwezhañ savet hervez doare-gwerzaouiñ ar c'hrennvrezhoneg eo, hag ar c'hentañ skrid o tiskouez perzhioù dibar yezh Treger.

## Doare ar skrid
Ouzhpenn ar c'hlotennoù e dibenn ar gwerzennoù e ranker teuler pled ouzh ar c'hlotennoù e diabarzh ar gwerzennoù.


*Ma Jezuz c'hwi hoc'h *'eus** douget gant ur r**euz** bras''
''Ur gurun spern divl**az** evit kreskiñ ho klo**az**ioù''
''Grit din da virvik**en** dougen [[pinijenn|pinij**enn**]] vras''
''Evit dellit ur pl**as** en neñvoù dre ho kr**as*'où*.



## Levrlennadur
*Jan Cadec, *Tragedien sacr 1651*, prientet evit an embann gant Gwennole ar Menn, Embannadurioù Skol, 1998  — KLASK.
Korrika

**Korrika** eo anv ar redadeg a vez en Euskal Herria bep daou vloaz abaoe 1980 gant ar c'hevredad AEK, a ra war-dro ar c'helenn euskareg e-maez an deskadurezh hag ar skolioù, evit brudañ deskiñ ar yezh. 

## Breizh
Diwar ar skouer-se eo bet aozet ar Redadeg gant Diwan.

## Gwelit ivez
* Ar Redadeg
* Correllengua
* Correlingua

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Korrika
Pierre Joseph de Coëtanlem de Rostiviec

**Pierre Joseph Jean de Coêtanlem de Rostiviec**, ganet e 1749 e Sant-Martin-war-ar-Maez ha marvet e 1827, a oa un denjentil breizhat. Pa n'em sante en e vleud o welout ar reveulzioù a yae gant an Dispac'h gall e chomas sioul en e vaner e Trogriffon e-barzh kumun Henvig. Aze e talc'has da adskrivañ ha da glokaat geriadur Loeiz ar Pelleter.

## Ul labour ramzel
Eus 1790 betek 1820 e savas ur dornskrid geriadur bras, 8 834 pajenn ennañ, kalz brasoc'h eget en doa soñjet. Klask a reas gerdarzh pep ar gerioù a skrive war kartennoù dizimplij (difennet e oa er mare-se c'hoari gant kartennoù poltredoù hag anvioù ar roueed warno).Un den gouiziek-tre e oa Pierre de Coëtanlem hag eo diskouezet mat gant ouzhpennadurioù da geriadur ar Pelleter.
Dindan ar pennadoù eilet diwar Loeiz ar Pelleter e skrive ur R. evit ouzhpennañ e remerkoù : gerdarzhioù gant gwriziennoù latin ha gresianek, kustumoù, kredennoù, ar vuhez er maez, ar vitologiezh geltiek, an istor hag an douaroniezh.
Lakaat a reas an eizh levrenn da vezañ keinet, an hini diwezhañ e 1820. N'en doa intent ebet lakaat anezhañ da vezañ moullet.
Chom a reas an oberenn e maner Trogriffon ha kollet en ur c'horn bennak. Pa oe graet labourioù adneveziñ ar maner e adteuas war wel al levrioù kozh hag e oa kaoz eus o lakas en tan. Ar person a c'houlennas ma vijent profet dezhañ ha pelloc'h e roas anezho d'ur familh kreiz Breizh.

## Addizoloadenn ha niverelañ
E 2002 e c'houlennas an den e oa deuet an oberenn en e gerz ma vije prenet gant ar Greizenn an Enklaskoù hag ar Studioù breizhek ha keltiek e Brest. Gant yalc'hadoù Rannvro Breizh, Ti-kêr Brest ha Ministrerezh ar Sevenadur e oe posupl hen ober.
Divizet eo bet gant ar Greizenn Enklask lakaat an dornskrid kozh da vezañ niverelet ha kaset en linenn. Div levrenn a zo bet lakaet enlinenn e derou 2008. Reoù all a vo niverelet e-doug ar bloaz.

## Liammoù diabarzh
* Geriadurouriezh ar brezhoneg
* Loeiz ar Pelleter

## Liammoù diavaez
War servijer "Hermine" meret gant an EPCC Levr ha Lenn emañ levrioù geriadur Coëtanlem : Bountit amañ ha goude war war "enklask teulioù".
Apollodoros (reder)

:*Evit an dud all anvet *'Apollodoros** sellit ouzh [[Apollodoros]]''

**Apollodorus*' (~ [[Iañ kantved]]) a oa ur reder makedonian droukchañsus en doa gounezet ar redadeg er C'hoarioù olimpek hag a voe lazhet gant ar c'hurunoù p'edo o vont d'ar gêr. Un [[epigram]] a voe savet diwar e benn gant [[Antipater Thessalonica]].



*Kyllenen oros Arkadon akoueis ; haute sem' epikeitai Apollodoroi. Pisethen min ionta nyktos horei ekteinen Diothen peson keraunos.Telou d' Aianes te kai Beroies niketheis Dios ho dromeus katheudei..}}

*Anaout a rit Menez Killene ar menez arkadian; sed ar monumant a c'holo Apollodoros. Evel ma oa o tistreiñ eus [[Pisa (Hellaz)|Pisa]] da noz e voe lazhet gant kurun Zeus. Pell diouzh [[Aiane]] ha [[Beroia]], trec'het gant Zeus, emañ ar reder o kousket.


Bep bloaz, e koun dezhañ, e vez redet Δρόμος Απολλοδώρου *Hent Apollodoros'', e kêrioù Aiani ha Veria en Hellaz .

## Levrlennadur
*Greek Anthology 7.390
*http://www.ipet.gr/veroia/
*Archaeological Museum of Aianehttps://web.archive.org/web/20071219145534/http://odysseus.culture.gr/h/1/eh151.jsp?obj_id=3386
Apollodoros al livour

**Apollodoros** a oa ul livour ateniat er , lesanvet ivez **Skiagrafos** (σκιαγραφος e henc'hresianeg), da lavarout eo livour ar skeud, rak eñ an hini kentañ, gant Zeuxis, a zegasas skeud ha gouloù e liverezh Hellaz. 

E-touez e oberennoù e oa "Odysseus", "Ur beleg o pediñ", hag "Aias skoet gant ar c'hurunoù". Meuleudi dezhañ zo bet savet gant Aristofanes.
Saarland

**Saarland** ([ˈzaːɐ̯lant]; *Sarre* e galleg) zo unan eus stadoù Alamagn e kornôg ar vro.

Gant 2&nbsp;569,69 km² ha 986&nbsp;887a dud e 2019 ez eo ar stad vihanañ en Alamagn ma ne gonter ket ar c'hêrioù-stad Berlin, Bremen ha Hamburg.

Saarbrücken eo ar gêr-benn, Neunkirchen ha Saarlouis eo ar c'hêrioù bras all. Tost dezhi emañ an departamant gall Moselle er c'hornôg hag er c'hreisteiz dezhi, ha stad Rheinland-Pfalz en hanternoz hag er reter. Er gwalarn ez eus ur pennad harzoù a 8 km gant Luksembourg ha kanton Remich.

Saarland zo bet savet e 1920 goude ar Brezel-bed kentañ.

## An anv
Dont a ra an anv eus ar stêr Saar, adstêr d'ar Roen.

## Pennad kar
* Sarre
Meizad

**Meizadoù** a reer eus traezoù difetis e spered an den ma c'hall hemañ kompren an anadennoù ganet diwar an etreober gant e endro. Drezo e c'hall rummata ar pezh nevez a gouezh en e intent e-keñver an anaoudegezhioù en devoa dastumet a-raok.

Diouzh ar c'henistor ha perzhioù an den pe ar strollad tud eo ar meizadoù : yezh, sevenadur ha ditouroù hag a zo bet tapet ha miret er soñj d'ar mare ma vez savet ar meizad. Dre ar skiant-prenet e vez savet ar meizadoù neuze, ha dre al liammoù gaet war ar prim gant un dra pe ur saviad dibar ha dibad e teuont er spered.
Etrehiniennel e vez ar skiant-prenet atav : pa ne c'heller ket rakwelout ar saviadoù diwar ar rakdiviz ez eo ret d'ar spered implijout e varregezh dezastum an traoù santet. Ne c'hell ket an empenn chom hep lakaat er jeu santadoù ar pemp skiant pennañ, ken e laka ur seurt tikedenn evit bezañ gouest da adkavout ar genstrolladenn santadoù rik. Liammet eo gant un anv dibar ivez.

## Poelloniezh
Er boelloniezh e vez renket evel klasoù ar gerioù a arouez ar meizadoù hollek. Gwelet e vez an anvioù dibar evel ur c'hlas hollek, ennañ ur boud pe un dra hepken, ha drezo e c'heller rummata ha renkañ ar pezh a vez santet eus ar bed.

Kemplez ha liesseurt e vez al liammoù etre ar gerioù hag ar meizadoù pa ne dave ket atav ur ger d'ur meizad hepken, hag ur meizad a c'hell bezañ eztaolet dre veur a c'her pe lavarenn. Eztaoladur ar meizad a c'hell bezañ diouzh ar yezh implijet ivez.

Pa vezont difetis e vez kaoz eus meizadoù furmel, hag a ya da "gealioù" ma vez klasket lakaat anezho da vezañ ergorel e-lec'h bezañ dangorel.

## Rummadoù ar meizadoù
# Gerioù evit eskemmañ, dezho un dalvoudegezh kentelius pe get
# Meizadoù buhezegezh
# Meizadoù er [matematik]], pa c'heller sevel ur c'hej etre perzhioù furmel
# Meizadoir e fizik.
# Meizadoù moneiz.
# Meizadoù a bep seurt

## Prosez ganedigezh ar meizadoù
Kregiñ a ra ganedigezh ur meizad e spered un den (un dangorenn) pa gej gant un ergorenn anaoudegezh. Pa ne c'hall ket implijout e bemp skiant e teu skeudennadur an ergorenn diwar e eñvor, ur soñj eus ar perzhioù (neuz, stumm, liv, trouz, blaz, c'hwezh). Ne vije ket eus ar meizad mar ne vije ket ar poell er c'hoari, rak gantañ e c'heller merzout hag elfennañ ar perzhioù pennañ ha diouzh-se mont da grouiñ ar meizad er spered.
Diouzh ar roadennoù lakaet en urzh gant ar poell e vez krouet un unvez meizañ. Un dra emluskel eo pa vez pinvidikaet ar meizad kentañ gant dizoloadennoù graet war-lerc'h war ar memes ergorenn.
Skeudennadur speredel an ergorenn eo ar meizad, skeudenn rik an ergorenn n'eo ket.

## Gwelet ivez
*Heñvelster
*Meizadoù estren
*Poelloniezh
*Prederouriezh
*Termenadur
Zemst

**Zemst** zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.

## Istor
* Brezel-bed kentañ : d'ar 25 a viz Eost 1914 e voe c'hwezhet an tan e tier e Zemst, gwallet maouezi ha lazhet ugent den nann-soudard gant uhlaned ag al Lu alaman.


Zemst Flemish-Brabant Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Zemst vlag.svg|Banniel
Blason ville be Zemst.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 43,23 km²
* Poblañs (2022) : 23 306 a dud
* Stankter : 539 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

Dorpskom Zemst 1775.jpg|Kreiz kêr Zemst e 1775
ZemstDorp1900.jpg|Kêr Zemst e 1900
ZemstKerk1.jpg|Iliz Zemst
ZemstZenne1.jpg|Ar stêr Zenne e Zemst
ZemstLeibeek1.jpg|Gwazh-dour e Zemst
Kan ar Bobl

**Kan ar Bobl** a zo ur genstrivadeg kanañ ha seniñ sonerezh ha kanaouennoù Breizh, a zo bet krouet e 1973 e palez ar c'hendalc'hioù, en Oriant, gant Polig Montjarret.
Tamallet e vez a-wechoù d'an aozerien ar bihan ma vez lec'h ar brezhoneg er fest. 
 
## Rummadoù priziet

* Kanaouenn hengounel
* Krouidigezh
* Kontadenoù
* Daouadoù
* Binviji sonerezh o-unan
* Strolladoù sonerezh
* Strolladoù skolioù

## Gwelet ivez
* Sonerezh Breizh
* Emvod ar Gelted
* Polig Montjarret

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Kan ar Bobl
Apollodoros Amfipolis

**Apollodoros** (henc'hresianeg : Ἀπολλόδωρος) eus Amfipolis a oa unan eus jeneraled e marc'hegezh Alexandr Veur, roue Makedonia er pevare kantved kent JK. Mestr e oa war an nerzhioù a oa bet lezet gant Aleksandr da harpañ ar satrap persian Mazaios (Μαζαῖος) hag a oa gouarnour Babilon.
Er bloaz 331 kent JK ha kevret gant un ofiser all anvet Menes Pellaios (Μένης ο Πελλαίος) e voe fiziet ennañ melestradur Babilon hag an holl satrapelezhioù betek Kilikia. Ouzhpenn ar galloud-se, Alexandr a roas dezho 1&nbsp;000 talant (6&nbsp;000&nbsp;000 drakm) evit goprañ kement a soudarded ha ma c'hellent.

## Notennoù
Apollodoros an Epikurad

**Apollodoros** a oa ur prederour epikurat, e penn epikuridi Aten. Gouez da z-Diogenes Laertios lesanvet *Tirant al Liorzh* (κηποτύραννος /«Kepotyrannos»), abalamour d'an doare ma veze renet liorzh, pe skol, Epikuros gantañ. Kelenner e oa da Zenon Sidon, a gemeras ar skol war e lerc'h, war-dro ar bloavezh 100 kent JK.

Kontet eo da vezañ skrivet ouzhpenn 400 levr, hogen n'eus nemet unan a zo bet meneget e anv: *Buhez Epikuros*. N'eus chomet hini anezho.

## Notennoù
Courcelles (Belgia)

**Courcelles** (walloneg : *Courcele*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut. 


Courcelles Hainaut Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Courcelles.svg|Banniel
Héraldique Ville BE Courcelles.svg|Skoed


## Monumantoù ha traoù heverk
Courcelles JPG00.jpg|Iliz katolik *Saint-Lambert* (Courcelles-Petit)
* Iliz katolik *Saint-François d’Assise* (Courcelles-Sarty)
* Iliz katolik *Saint-Luc* (Courcelles-Forrière)
* Iliz katolik *Notre-Dame du Rosaire* (Courcelles-Motte)

## Douaroniezh
* Gorread : 44,52 km²
* Poblañs (2022) : 31 148 a dud
* Stankter : 700 den/km²

## Armerzh
* Mengleuzioù glaou du.

## Gevelliñ
*  : Gwenvenez-Penfaou  abaoe 1958
*  : Artogne
Farciennes

**Farciennes** (walloneg : *Fårcene*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.

Farciennes Hainaut Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Farciennes Belgium.svg|Banniel
Blason Farciennes.svg|Skoed

## Istor
### 
#### [[Brezel bed kentañ]]
* D'an 22 a viz Eost 1914 e voe distrujet 146 ti ha lazhet 20 den nann-soudard e Farciennes gant al Lu alaman.

## Douaroniezh
* Gorread : 10,37 km²
* Poblañs (2022) : 11 233 a dud
* Stankter : 1 083 den/km²
Gerpinnes

**Gerpinnes** (walloneg : *Djerpene*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut. 


Gerpinnes Hainaut Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Gerpinnes Belgium.svg|Banniel
Gerpinnes wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 45,52 km²
* Poblañs (2022) : 12 771 a dud
* Stankter : 281 den/km²

## Rannoù
Pleg-mor Aden

**Pleg-mor Aden** zo ul lodenn eus Meurvor Indez, er reter da Afrika hag er su da ledenez Arabia. 

En em ledañ a ra er c'hornôg da Vor Arabia, ha liammet eo ouzh ar Mor Ruz dre strizh-mor Bab al-Mandab. Dispartiañ a ra Yemen diouzh Somalia (pe resisoc'h Somaliland). En em astenn a ra a-hed 900 km, a gornôg da reter, hag a-hed 500 km a norzh da su, en e ledanañ. Ul lec'h a bouez evit ar c'henwerzh war vor eo Pleg-mor Aden. Aden, Berbera ha Djibouti eo ar porzhioù brasañ.
Aiseau-Presles

**Aiseau-Presles** (e walloneg : **) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Bered vilourel La Belle Motte, 4 057 soudard norman ha breizhat (broioù Roazhon, Gwitreg, Sant-Brieg ha Dinan), marvet e miz Eost 1914, e penn-kentañ ar Brezel-bed kentañ .

## Notennoù
Apollodoros Artemita

**Apollodoros Artemita** a oa ur skrivagner hellazat eus ar Iañ kantved kent JK. 

Skrivañ a eure un istor eus Impalaeriezh ar Barted (*Parthika*) e peder levrenn, da vihanañ. Meneget eo e skridoù gant Strabon hag Athenaeus. Hervez Strabo e c'halled kaout kred ennañ. Hañvalout a ra Apollodoros bezañ studiet dihelloù Artemita ha Seleucia an Tigris evit e labour.
Lukian Samosata

**Lukian Samosata** (henc'hresianeg : Λουκιανός ο Σαμοσατεύς *Loukianós o Samosatéfs* ; latin : *Lucianus*), bet ganet war-dro 125 ha marvet war-lerc'h 180, a oa ur retorikour asiriat, da lavarout eo aramaeger a orin, hag ur skrivagner henc'hresianekk. Fent ha flemm ha gaver en he skridoù. Kizellañ|Kizeller]] e vije bet ivez, ha beajiñ a reas dre an Impalaeriezh roman.

Beuzet e voe bro e gavell gant ar stankell Atatürk e 1989.

## Buhez
N'eur ket evit gwiriañ kement tra a zo bet kontet diwar e benn. Eñ a lavare e oa ganet e Samosata, e rouantelezh Kommagene, a oa bet enteuzet en Impalaeriezh roman, hag a oa ur rann eus Siria. Lakaet e oa bet da zeskiñ ar c'hizellañ gant breur e vamm, met paouez a reas adalek ar gentel gentañ.

En e oberenn e lavar bout sirian asirian ha "barbar", da ziskouez marteze e oa "eus ar bobl semitek ha n'eo ket eus an Hellaziz a oa deuet da chom da Samosata".

## Oberennoù
N'en deus ket gallet skrivañ ar 80 oberenn lakaet war e gont alies. Arnodskridoù, divizoù fentus, flemmus atav, hanter-hent etre an diviz prederouriezhel hag ar gomedienn, zo deuet a-zindan e bluenn : 150 dornskrid en holl zo bet lakaet war e gont.

Kentañ embannadur e oberennoù a voe graet e Firenze e 1499. Anavezet eo dreist-holl :
* *Istor Gwirion*, ur seurt romant ma'z a da veajiñ d'al loar ;
* *Divizoù an Doueed, ha Divizoù ar Re Varv* ;
* *Dvizoù ar Re varv* ;
* *Amores* hag *An Azen*, lakaet war gont Lukian, a vez gwelet evel oberennoù tud all.
* Dizemglev zo ivez diwar-benn piv eo oberour *De Dea Syria* ("Diwar-benn an doueez siriat").

Ur bern divizoù en deus skrivet evit godisat ar brederourien, en un doare tost da hini ar gineien. Seurtoù poelladennoù retorik a skrive ivez, evel *Meuleudi d'ar Voalded*, *Meuleudi d'ar gelienenn*, ha re all. Heklev oberennoù Lukian a glever en *Operette morali* ("Oberennoùigoù buhezegezhel") gant Leopardi.

Tud evel ar Suis Pierre Versins zo bet betek gwelout en e * Istor gwirion *, ma ya da veajiñ d'al loar, tad ar romantoù skiant-faltazi, goude ma n'eo nemet un danevell farsus hep tamm skiant ennañ. Gant ar skrid-se bepred e voe levezonet meur a oberenn, en o zouez *Histoire comique des États et Empires de la Lune* gant Cyrano de Bergerac ha *Micromégas* gant Voltaire.

### An oberennoù
Titloù e galleg peurvuiañ, hervez an troidigezhioù diwar ar skridoù orin.

## Liammoù diavaez
* A.M. Harmon, Kinnig  Lukian  Samosata
* 
* Loeb Classical Library, levrenn 3/8 gant oberennoù Lukian, gant ar skrid e henc'hresianeg 
* ''Alexander the false prophet'' - the successful travelling prophet of Asclepius and his oracular serpent god
* Oberennoù Lukian Samostata e sacred-texts.com
* An Doueez Siriat, e sacred-texts.com
* Oberennoù Lukian – Harvard University Press
* Erotes - Diviz diwar-benn ar gwir garantez, gwelout ivez: Erotes

## Notennoù
Aia

**Aia** (*Aya* e spagnoleg) zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.

## Anv-bihan
Un anv-bihan euskarek eo ivez.
Orio

**Orio** zo ur gumun eus proviñs Gipuzkoa en Euskal Herria, en aber ar stêr Oria, e-kichenik Zarautz. Ur porzh pesketa eo c'hoazh, o treiñ da hañvlec'h muioc'h-mui.
Oñati

** Oñati ** (anv ofisiel euskarek, *Oñate* e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria. 

## Istor
Ur gontelezh e oa gwechall.
En Oñati e voe savet kentañ skol-veur Euskal Herria e 1523.

## Monumantoù
* Skol-veur
* Santual Aranzazu
Aduna

**Aduna** (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.

## Tud
*Paco Ibáñez (1934-), kaner, ganet en València, a dremenas e vugaleaj en Aduna, bro e vamm.
Aizarnazabal

**Aizarnazabal** (anv ofisiel euskarek, *Aizarnazábal* e spagnoleg) zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Albiztur

** Albiztur ** (anv ofisiel euskarek, * Albístur* e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Andoain

** Andoain ** (anv ofisiel euskarek, * Amézqueta* e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria, ur 15 km eus Donostia.
Timbroù Oubangi-Chari

Un drevadenn c’hall e oa ar vro anvet « Oubangi-Chari » ha lec’hiet e kreiz rann hanternoz Afrika. Kendeuzet e oa bet an tiriad-se gant hini an Tchad, a-raok na vefe embannet an dizalc’hidigezh d’an 13 a viz Eost 1960 dindan anv a Republik Kreizafrikan (« République Centrafricaine »).

Betek 1915 ez eus implijet timbroù Kongo Frañs. Ar bloaz-se avat e vez lakaet er-maez timbroù ar C’hongo dreistmoullet gant an alc’hwez « OUBANGUI-CHARI-TCHAD ».

E 1922, n’eus mui anv eus an Tchad war an timbroù dreistmoullet. Emdreiñ a ra polititikerezh ar postoù e 1924 war-zu an unvaniñ gant tiriadoù amezek an impalaeriezh : dreistmoullet e vez an timbroù AFRIQUE EQUATORIALE FRANÇAISE  (« Afrika ar C'heheder C'hall ») hiviziken, re ar rummad « Loupard » da skouer.

An timbroù-taos embannet e 1930 a vo a re nemeto moullet anv an Oubangi-Chari oute : kinnig a reont dizoloeiñ kêr Mobaye ha poltred ar Gouarnour Emile Gentil.

Etre 1936 ha 1959 e reer gant timbroù Afrika ar C'heheder C'hall ha gant re Republik Kreizafrikan bremañ.

## Pennadoù kar
*Timbroù Republik Kreizafrikan
*Timbroù Kongo Frañs
*Timbroù Tchad
Timbroù Sina – Burevioù alaman

Alamagn a astennas he gwarezveli war aod bae Jiaozhou e 1898, eno kêr Qingdao. Levezon he doa war ar vro tro-dro, rannvro Shandong a-bezh ha traoñienn ar stêr Huang He.

Etre 1897 ha 1900 e vez lakaet e gwerzh timbroù alaman ar rummadoù boutinañ gant ur soulgarg “CHINA” a-skizh. Treiñ a ray ar soulgarg-se hervez ar bloavezhioù : a-blaen pe a-serzh e vo war timbroù embannet e 1900, moulet gant lizherennoù gothek e 1905. 48 timbr a vo embannet gant postoù an impalaerieh a-raok na vo serret a servij-postel e 1915.

## Pennadoù kar
* Timbroù Sina - Burevioù saoz
* Timbroù Sina - Burevioù gall
* Timbroù Sina - Burevioù italian
* Timbroù Sina – Burevioù rusian

* Impalaeriezh trevadennel Alamagn
Timbroù Keoded Dieub Lübeck

Emañ Keoded Lübeck e Hanternoz Alamagn, war vord ar Mor Baltek. E-pad ar Grennamzer (ha betek 1669 d’an nebeutañ) e oa Lubeck kerbenn an aozadur bolitikel ha kenwerzhel anavezet dindan anv « an Hansa ».

Etre an 13 a viz Kerzu 1810 ha 1815 e save Lübeck ha tiriadoù tro-war-dro un departamant gall anvet Bouches-de-l'Elbe

War-lerc'h ma voe faezhet Napoleon Bonaparte e 1814, e voe rannet an departamant etre Rouantelezh Hannover, Dugelezh Holstein ha Keodedoù Dieub Hamburg ha Lübeck.

D’ar 1añ a viz Genver 1859 e vez lakaet timbroù er-maez evit ar wech kentañ. War pep hini anezho ec'h arvester un erer daoubennek gant diwaskell displeget, ur vigelc’h a stumm disheñvel hervez ar bloavezhioù.

Diblaen eo timbroù mouladur 1863, Emañ ar gerioù *Lübeck* en nec’h ha *Schilling* en traoñ, priz an timbr a bep tu ha n’eo ket e pep korn anezhañ evel a-raok.

D’ar 1añ a viz Genver 1868 ez eo degemeret Lübeck e Kengevread Norzh Alamagn, ha diwezhatoc’h (1871) en Impalaeriezh alaman.

## Levrelennadur
* B. E. Crole: *Geschichte der Deutschen Post*. Eil embannadur, e ti W. Malende e Leipzig, Leipzig 1889. 
* Wilhelm Kähler: *Die Lübecker Briefmarken.* E : Der Wagen 1960, pp.5 6-59.
Les Bons Villers

**Les Bons Les Bons-Villers Belgium.svgVillers** (walloneg : *Les Bons Viyés*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.


Les Bons Villers Hainaut Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Les Bons-Villers Belgium.svg|Banniel
CommunesBelgique-Les-Bons-Villers.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 42,97 km²
* Poblañs (2022) : 9 510 a dud
* Stankter : 221 den/km²
Manage

**Manage** (walloneg : *Manadje*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.


Manage Hainaut Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Manage Belgium.svg|Banniel
Blason Manage.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 19,43 km²
* Poblañs (2022) : 23 825 a dud
* Stankter : 1 226 den/km²
Timbroù Wenden

Emañ porzh Wenden e Republik Latvia, war vord ar Mor Baltek. Cēsis eo e anv bremañ. Brudet eo ar geoded o vezañ ma 'z eus c’hoarvezet eno un emgann taer e miz Even 1919, da vare ar brezel evit dieubidigezh ar broioù balt, etre Alamaned, Latviz hag Estoniz.

Emren e oa postoù ar geoded, ha timbroù zo bet embannet eno adalek 1862 ha betek an 23 a viz Meurzh 1901, pa voe serret melestradurezh lec’hel ar postoù. Timbroù Rusia a veze implijet etre 1901 ha 1918, ar bloaz ma voe dizalc'h ar vro ; e 1940 e voe e dalc'h URSS, ha dizalc'h en-dro adal 1990.

## Gwelout ivez
*Timbroù Latvia
Montigny-le-Tilleul

**Montigny-le-Tilleul** (e walloneg: *Montgneye-Tiyoû*) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.


Montigny-le-Tilleul JPG00.jpg|Iliz Sant-Martin
Montigny-le-Tilleul JPG01.jpg|Ti-kêr Montigny-le-Tilleul
Erotes

An **Erōtes**, anavezet ivez dre an anv latin **Amores** ("karantezioù", pe "An daou seurt karantez  ") zo un diviz e henc'hresianeg, ur seurt " disput " etre daou zen, da c'houzout petra eo ar gwellañ, karantez merc'hed pe karantez paotred, hag an hini diwezhañ eo a zo trec'h.
 
Ar memes danvez a zo meret e-barzh *[[Amatorius]]*, oberenn Ploutarc'hos, hag a echu en un doare disheñvel, gant ar gentel kontrol-mik. 

Lakaet eo bet an oberenn war gont Lukian, met hiriv e vez lavaret n'hall ket bezañ Lukian abalamour ma n'eo ket e zoare da skrivañ. Neuze e vez lakaet dindan anv ur pseudo-Lukian . 

Brudet eo an *Erōtes* ivez abalamour ma'z eo deskrivet enne Afrodite Knidos, delwenn brudet Praksiteles.

## Troidigezhioù
* ''Amores''
* ''Erotes''
* ''Erotes'' (e henc'hresianeg ha daneg)
Seneffe

**Seneffe** (walloneg : *Sinefe*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut. 

0 Seneffe 050813 (5).JPG|Keur iliz Seneffe
0 Château de Seneffe (1).JPG|Kastell Seneffe
0 Seneffe 050813 (37).JPG|Ti orañjez kastell Seneffe


## Istor
* Emgann Seneffe, e 1674.
Skol-Veur treuzbroadel Limbourg

**Skol-Veur treuzbroadel Limbourg**, pe **transnationale Universiteit Limburg** (berrskrivet tUL), zo ur framm skolveurel savet gant Skolioù-Meur Maastricht (UM) ha Hasselt (UHasselt).

## Liammoù
* Lec'hienn Skol-Veur treuzbroadel Limbourg
* Lec'hienn  Skol-veur Maastricht
* Lec'hienn Skol-veur Hasselt
* Lec'hienn LUC
* Skolioù-meur e Flandrez Belgia (e saozneg)
Elsene

**Elsene** (flandrezeg ; galleg : *Ixelles*) zo ur gumun en Arondisamant Brusel Kêr-benn e Belgia.


Ixelles Brussels-Capital Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Elsene.svg|Banniel
Ixelles blason - Elsene wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 6,41 km²
* Poblañs (2022) : 87 052 a dud
* Stankter : 13 581 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk
* Abati La Cambre (skeudennet)

## Tud
* Léon de Witte, letanant-jeneral belgiat, bet ganet en Elsene e 1857.
* Ursula von der Leyen (g. e 1958), politikourez alaman, prezidantez Komision Europa 

## Gevelliñ
Gevellet eo Ixelles gant :
* ,
* ,
* , kêr ganedigezh Naïm Khader,
* .

## Daveoù
84

837 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0084 PC (goude ganedigezh J.-K.)
----

## Darvoudoù
### [[Europa]]

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Domisian (Titus Flavius Domitianus), adalek ar 14 Gwengolo 81 (>18.09.96)
* Koñsuled : Imp. Domitianus X & C(aius) Oppius Sabinus.
* Breiz (-Veur) : Julius Agricola, gouarner al lodenn roman, betek ar Menezioù Grampian. Emgann Galgacos : Agricola zo trec'h war ar Galedonianed. Echu eo gant aloubadeg Breizh (-Veur)

### [[Afrika]]

### [[Reter-nesañ]]
### [[Azia]]

## Skridoù

* Embannet gant Martialus : "*Xenia*" ha "*Apophoreta*".

## Relijionoù

* Eskob Roma : Sant Kleve (*[[Anacletus]]*) (78 / 88 ?)

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 84|Ganedigezhioù 84]]

## [[:Rummad:Marvioù 84|Marvioù 84]]

## Levrioù talvoudus

## Gwelet ivez
* Roll ar Pennoù Stad e 84
83

836 AUC (*Ab Urbe Condita* = goude diazez Kêr Roma) / 0083 PC (goude ganedigezh J.-K.)
----

## Darvoudoù
### [[Europa]]

#### Impalaeriez roman
* Impalaer : Domitian (Titus Flavius Domitianus), adalek ar 14 Gwengolo 81 (>18.09.96)
* Koñsuled : Imp. Domitianus IX & Q(uintus) Petillius Rufus II. 
* Breih (-Veur) : Julius Agricola, gouarner al lodenn roman, betek ar Menezioù Grampian. Emgann Galgacos : Agricola a zo trec'h war ar Galedonianed (e 83 pe 84).

### [[Afrika]]
### [[Reter-nesañ]]

### [[Azia]]

## Relijionoù
* Pab : Anacletus / Kleve (76-88 ?)

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 83|Ganedigezhioù 83]]

## [[:Rummad:Marvioù 83|Marvioù 83]]

## Gwelet ivez
* Roll ar Pennoù Stad e 84
Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika

**Kompagnunezh Breizh-Veur evit Suafrika** ( *British South Africa Company, BSAC*) zo bet krouet gant Cecil Rhodes evit kas war-raok ur politikerezh trevadenniñ ha touzerezh e Su Afrika ar C'hreiz, gant asant ar Rouantelezh-Unanet. An embregerezh prevez en deus meret ar vro betek 1909, pa droas ez-ofisiel e statud da drevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan an anv a Rhodesia. E 1924 e voe rannet ar vro etre daou damm : Rhodesia an Norzh (a voe adanvet Zambia diwezhatoc’h) ha Rhodesia ar Su, a anavezomp dindan anv Zimbabwe hiziv.
*1890-1891 : timbroù gant ardamezioù ar vro 
*1896 : timbroù Kab ar Spi Mat, soulgarget « *British South Africa Company* »
*1898 : rummad timbroù gant an ardamezioù kemmet
*1905 : rummad timbroù evit lidañ ar pont a-us ar Zambeze o kinnig lammoù-dour Victoria

Timbroù gant ar meneg *Rhodesia* a voe implijet goude 1909.

## Pennad kar
*Timbroù Rodezia ha Nyasaland
Etterbeek

**Etterbeek** a zo ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia.
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

Etterbeek -Cloches.jpg|Kleier iliz kozh Sint-Gertrudis, Etterbeek

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

EtterbeekMaisonCommunale.jpg|Ti-kêr Etterbeek

## Tud bet ganet er gumun
* André Franquin, treser bannoù-treset. 
* Julien Jaffrès, kaner gallek, sonaozour ha gitarour "rock keltiek".
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Canu Heledd

Un dastumad *englynion* kembraek eus an IXvet pe Xvet kantved eo **Canu Heledd**.

An hini a gomz, er gwerzennoù, eo Heledd, c'hoar Cynddylan, roue un darn eus Powys er VIIvet kantved. Lazhet eo bet Cynddylan war-lerc'h un emgann ouzh ar Saksoned moarvat, ha goullo eo e lez. Ha Heledd ha kantreal en he glac'har :
:*stauell gyndylan ys tywyll heno,*
:*heb dan, heb wely.*
:*wylaf wers; tawaf wedy.*

Meneg zo ganti eus daou erer, erer Eli hag erer Pengwern, oc'h en em vagañ gant korfoù an dud lazhet :
:*eryr penngwern pengarn llwyt [heno]*
:*aruchel y adaf,*
:*eidic am gic a garaf.*

Englynion zo ivez diwar-benn Y Dref Wen (*Ar Gêr Wenn*, gwenn da lavarout *evurus*), ur gêr beoc'hus, hag ar brezel o tont warni.
:*Y dref wenn yn y dyffrynt,*
:*Llawen y bydeir wrth gyuamrud kat;*
:*Y gwerin neur derynt.

:*Y dref wen yn y dyffryn,*
:*llawen y byddeir* ('adar ysglyfaethus'?) *wrth gyfanrudd cad;*
:*Ei gwerin neur derynt* (bu darfu am ei gwŷr).

==Embannadur==
Embannet eo bet ar varzhoneg-se gant [[Ifor Williams]] e [[1935]].

Gant ar romantourez [[Rhiannon Davies-Jones]] ez eus deuet ur romant diwar-benn istor Cynddylan, Heledd ha Pengwern, hag anvet eo *Eryr Pengwern*.

==Gwelet ivez==
* [[Lluan]]
* [[Gwenffrewi]]
* [[Melangell]]

==Liammoù diavaez==
*   [http://www.kmatthews.org.uk/history/canu_heledd/index.html Skrid *Canu Heledd'', hag an droidigezh saoznek]
Cynddylan

**Cynddylan**, pe **Cynddylan ap Cyndrwyn** ("Cynddylan mab Cyndrwyn" ) a oa ur priñs eus ar VIIvet kantved e Pengwern. Hervez istorourien zo e c'hallje bezañ bet roue Dogfeiling ivez, honnezh a oa un tamm rouantelezh e Gwynedd en-dro da Rhuthun, en hanternoz da hini Powys, e Kembre.

Kaoz eus e varv zo en ur varzhoneg kembraek eus an IXvet kantved, anvet *Marwnad Cynddylan*, hag ivez e *Canu Heledd*, Heledd o vezañ anv e c'hoar.

## References

* ''Marwnad Cynddylan'' e kembraeg hag e  saozneg.
* ''Canu Heledd'' kembraeg hag e  saozneg (dibab a c'haller ar rann eus ar varzhoneg a garer).
Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall

Ur c’hevredad broioù eo bet Afrika ar C'hornaoueg C'hall (e galleg : « Afrique Occidentale Française » pe AOF), o vodañ dindan aotrouniezh ar Frañs eizh tiriad ar c’hevandir : Maouritania, Senegal, Soudan c'hall (ar Mali hiriv), Ginea, Aod an Olifant, Niger, Volta-Uhel (Burkina Faso hiriv) ha Dahomey (Benin bremañ).

Krouet d’ar 16 a viz Even 1895 ez eus roet un dermen d’ar c’hevredad e miz Gwengolo 1958 pa voe toullet an hent a gaso trevadennoù afrikan Bro-C’hall war-zu an dieubidigezh.

Daoust d’an timbroù bezañ skrivet warno « AFRIQUE OCCIDENTALE FRANÇAISE » ne deuler e kont amañ nemet ar re ha n’eo ket skrivet gant lizherennoù bras anv an drevadenn e-kichen. Ar re all a vo lakaet e rann timbroù ar Senegal, an Dahomey, Maouritania…

E 1944 eta e vez lakaet er-maez timbroù a-ratozh evit tiriadoù Afrika ar C'hornaoueg C'hall : unan eus ar rummad « Entraide » (poltred Marianna), ha da-heul, timbroù savet e Londrez, gouestlet da stourmerien afrikan an Impalaeriezh c’hall. War an holl anezho e weler splann ar pennlizherennoù RF.

Ar rummad a 19 timbr embannet e 1947 a ginnig arvestoù ar vuhez bemdez ha savadurioù heverk. Anv an drevadenn zo skrivet en traoñ, gant lizherennoù bihan. Un eil rummad embannet e 1956 (rummad F.I.D.E.S.*) a ro deomp da anaout lec’hioù brav pe labourioù e Maouritania, Ginea, Volta-Uhel, hag all.

An timbr diwezhañ dindan anv « AFRIQUE OCCIDENTALE FRANÇAISE » ha « RF » zo embannet evit enoriñ Gwirioù Mab-Den. An diwezhañ tout (21 a viz Meurzh 1959) zo moullet hep anv ar c’hevredad (Devezh an Timbroù), hogen gant **CF**(*Communauté Française*) e-kichen « Dakar-Abidjan ».
Evere

** Evere** zo ur gumun e Rannvro Brusel Kêr-benn e Belgia. 


Evere Brussels-Capital Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Evere.svg|Banniel
Blason Evere.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 5,12 km²
* Poblañs (2022) : 43 608 a dud
* Stankter : 8 517 den/km²
Hernando de Soto

**Hernando de Soto** zo un anv spagnolek ha hini daou zen brudet :

* Hernando de Soto (konkistador) (1500-1542), soudard hag ergerzhour spagnol.
* Hernando de Soto Polar (1941- ), armerzhour perouat.
Deià

**[[Deia]] zo an ur pemdeziek euskarat.*

**Deià**, 718 annezad, kêr eus proviñs Mallorca e Spagn. E Kumuniezh emren Illes Balears emañ.

## Tud
*Robert Graves, barzh saoz, a oa deuet di da chom.

## Liamm diavaez
*Deià
Rhiannon Davies Jones

Ur romantourez kembraek eo ** Rhiannon Davies Jones** 
(ganet e 1921) ha romantoù istorel dreist-holl he deus skrivet.

Ganet eo e Llanbedr e Sir Feirionnydd kozh. 
Gounit a reas ar Vedalenn Komz-plaen en Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 1960 gant he dastumad *Fy hen lyfr cownt*. 

## Oberennoù
**Fy Hen Lyfr Cownt* (1961) 
**Lleian Llanllyr* (1965) 
**Hwiangerddi gwreiddiol* (1973)
**Llys Aberffraw* (1977) 
**Eryr Pengwern* (1981), diwar-benn Cynddylan ha Heledd. 
**Dyddiadur Mari Gwyn* (1985) 
**Cribau Eryri* (1988)
**Barrug y bore* (1989)
**Adar drycin* (1993)
**Cydio mewn cwilsyn* (2002)
C'hwezigellad

Ar **c'hwezigellad** a vez graet eus droug ar c'hwezigell. Ar c'hleñved-se zo un danijenn eus ar c'hwezigell degaset gant bakteriennoù zo (kolibazhelloù a gaver en un doare naturel er bouzelloù) peurliesañ met gallout a ra bezañ degaset gant un dra bistrius : louzeier a-enep ar c'hrign-bev pe skinouriezh. C'hoarvezout a ra aliesoc'h gant ar merc'hed, dre ma'z eo berroc'h o c'han-troazhañ, ha ma kresk ar riskl da gontammiñ pe da vulumañ. 

## Abegoù

Gallout a ra droug ar c'hwezigell bezañ degaset gant ar bakteri *Escherichia coli*, gant ur seurt torzhellegezh
, gant foueennoù zo, gant un allergiezh, pa vez garet skinatadurioù eus an divgroazell (skinouriezh), 

 

## Arouezioù

Disheñvel e vez an arouezioù hervez abeg droug ar c'hwezigell met peurliesañ e c'houzañv ar c'hlañvour diwar :

* tanijennoù pa droazh (poanioù bras pe brasoc'h a-raok, goude pe e-pad tremen an troazh) ; 
* pollakiuriezh (troazhadennoù a gementadoù bihan hag alies-kenañ) ; 
* an ezhomm da vont da droazhañ mallus, memes pa ne vez ket troazh ; 
* barradoù poan e traoñ ar c'hof hag e live an divlez ; 
* roudoù gwad en troazh ; 
* roudoù linwad en troazh.
Ganshoren

**Ganshoren** a zo ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia.


Ganshoren Brussels-Capital Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Ganshoren.svg|Banniel
Blason Ganshoren.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 2,44 km²
* Poblañs (2022) : 25 252 a dud
* Stankter : 10 349 den/km²
Dagmar

**Dagmar** zo un anv-bihan alamanek ha danek.

## Gerdarzh
Savet eo gant *dag*, deiz, ha *mar*, skedus, illur . 

## Yezhoù all
Dragomira zo un anv slavek kar, diwar Dragomir.

### Tud
* Dagmar Berne, kentañ mezegez aostralian
* Dagmar Denmark, anv meur a briñsez
** anv Maria Fedorovna, pried an tsar Alexandr III
* Dagmar Overbye, lazherez bugale
* Dagmar Petersen, politikourez sokialdemokrat danat
* Dagmar Wöhrl (ganet e 1954), politikourez alaman

## Steredoniezh
* *Dagmar*, anv an asteroidenn 1669, dizoloet en 1934.
Dora

**Dora** zo un anv divoutin a c'hall bezañ :
*un anv-bihan a orin henc'hresianek, berradur Teodora e gwirionez, hag e adstumm Fedora ivez, 
**a gaver e saozneg, gresianeg, roumaneg, italianeg, spagnoleg, serbeg, sloveneg, kroateg, tchekeg, slovakeg, alamaneg, nederlandeg, norvegeg, svedeg ha daneg, 
*ha lec'hanvioù diwarnañ.

## Stêrioù italian
Un douranv a orin keltiek (kar d'ar ger dour) a gaver en anv meur a stêr eus hanternoz Italia (evel e-barzh Dordogne ha Durance):
*Dora Báltea, e Piemonte
**Dora di Rhêmes – adstêr d'an Dora Baltea
**Dora di Valgrisenche – adstêr d'an Dora Baltea
*Dora Riparia, ur stêr e Val Duèira, e Piemonte
**Dora di Bardonecchia - adstêr d'an Dora Riparia

## Anv-bihan

*Theodóra Bakoyánni ( Θεοδώρα Μπακογιάννη), anavezetoc'h evel Dóra Bakoyánni, politikourez hellazat, maerez Aten (2002-2006).
*Dora Doll (1922-2015), aktourez c'hall
*Dora Maar, unan eus gwragez Pablo Picasso
*Dora Moroni, kanerez italianek
*Dora van der Groen, aktorez flamank
*Dora Wasserman (1919-2003), aktourez e c'hoariva Ukraina. 

## Tudennoù
* Dora Spenlow, e romant Charles Dickens "David Copperfield",
* *[[Dora the Explorer]]*, un dudenn tresadennoù-bev.

## Lec'hanvioù
###### 
* *Dora*, pe Dora-Mittelbau, kamp-bac'h

###### 
*Dora, ur gêr en Alabama
*Dora, ur gêriadennn e Mec'hiko-Nevez

### En egor
*An asteroidenn 668 Dora, er Gourizad bras.

## Anvioù kar
*Ouzhpenn Teodora eo ret menegiñ Dorotea, Doris, Apollodoros.
*Doralice, ha n'eo ket kejadenn Dora hag Alice evel ma seblant d'ar c'hentañ sell, a zo bet ijinet gant Ludovico Ariosto (1474-1533).