open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timbroù Nauru

Un enezenn vihan eus ar Meurvor Habask eo Nauru, lec’hiet er su d'an Inizi Marshall.

Trevadennet eo bet gant Alamagn adalek 1888, ha dindan melestradurezh alaman an Inizi Marshall e chomas betek 1914.

Digoret e oa bet ar burev-post kentañ war an enezenn e 1905, hag implijet e veze timbroù Inizi Marshall.

E deroù an Eil Brezel-bed e tilestras soudarded Aostralia e Nauru hag e voe lakaet un termen da vat da impalaeriezh Alamagn e 1918. Gant Aostralia e voe moullet timbroù dreistmoullet gant N.W. PACIFIC ISLANDS (= Inizi Gwalarn ar Meurvor Habask) etre 1914 ha 1916.

Gouarnamant Breizh-Veur a gemeras kontroll an enezenn neuze ha timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant NAURU a voe embannet e miz Here 1916.
Fiziet e voe melestradurezh Nauru e Zeland-Nevez, Aostralia hag ar Rouantelezh-Unanet e 1924 gant Kevredigezh ar Broadoù, gant statud ur rann eus an Trust Territory (= Tiriad fiziet gant an A.B.U.) goude 1944. 

Emren e voe Nauru d’ar 1añ a viz Genver 1966 ha dizalc’h daou vloaz goude. Bihanañ republik ar bed eo.

Timbroù Republik Nauru a voe embannet adal 1968 gant timbroù 1966 dreistmoullet gant REPUBLIC OF NAURU. Gouestlet e veze danvez an timbroù boutin da sevenadur, loened ha gweledvaoù ar vro e-pad ar bloavezhioù kentañ. Un timbr ispisial a vez embannet da vare Nedeleg. Tamm ha tamm n’eo mui an embann timbroù ur respont da ezhommoù an annezidi met ur varc’hadourezh a zegase arc’hant dastumerien an estrenvro. War-dro 380 timbr a voe embannet gant Stad vihan Nauru (9811 annezad e 2022) etre 1968 ha 1998.

## Pennad kar
*Timbroù Inizi Marshall
Command & Conquer (c'hoari video, 1995)

* *Pennad pennañ: ar frañchiz c'hoarioù video : [[Command & Conquer]]*

***Command & Conquer*** (brudet  ivez evel ***Command & Conquer: Tiberian Dawn*** ha berraet en **C&C**) zo ur c'hoari video strategiezh amzer real sevenet hag embannet gant Westwood Studios e 1995. An istor a dremen en un Istor kemmet: ur brezel a zo etre daou vloc'had: ar Global Defense Initiative eus Aozadur ar Broadoù Unanet hag un aozadur reveulzier, ar Brotherhood of Nod, renet gant un den kevrinus anvet Kane.
Bonmesnil

**Bonmesnil** a oa ur gumun e Normandi, en departamant Orne,  en Arondisamant Argentan.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Chambois, e Distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Trun e 1801.
### 
* Staget e voe kumun Bonmesnil ouzh kumun Aubry-en-Exmes e 1812.
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Rastellet e voe gwazed er gumun gant an Alamaned d'ar 24 a viz Ebrel 1944 evit o lakaat d'ober labourioù difenn diouzh ret.
## Notennoù ha dave
Stevie Ray Vaughan

**Stevie Ray Vaughan**, ganet d'an 3 a viz Here 1954 e Dallas (Texas) ha marvet d'ar 27 a viz Eost 1990 e East Troy (Wisconsin), a oa ur sonaozour ha gitarour stadunanat. Gwelet e vez alies evel unan eus gitarourien wellañ an istor evit ar perzh en deus c'hoariet e luskad reneveziñ ar blues er bloavezhioù 1980, asambles gant e strollad Double Trouble. Mervel a reas en ur gwallzarvoud biñsaskell e 1990, goude ur sonadeg e Wisconsin.

Kemeret en doa perzh e enrolladenn ar bladenn *[[Let's Dance (pladenn, 1983)|Let's Dance]]* evit David Bowie (1983), ha sonet en doa gant meur a arzour brudet evel Buddy Guy pe Eric Clapton. Peurliesañ e rae gant gitaroù Fender Stratocaster.

## Pladennoù studio
* *[[Texas Flood (pladenn, 1983)|Texas Flood]]* (1983)
* *[[Couldn't Stand the Weather (pladenn, 1984)|Couldn't Stand the Weather]]* (1984)
* *Soul to soul* (1985)
* *In Step* (1989)

## Daveennoù
The Skids

**The Skids** zo ur strollad punk rock ha new wave savet e Dunfermline (Skos). Oberiant e voe etre 1977 ha 1982, a-raok bezañ adsavet etre 2007 ha 2010, hag abaoe 2016. Anavezet e voent e 1978 gant berzh o fladenn gentañ, *Scared to dance*, douget gant ar wagenn punk kentañ.
Nikolai Fiodorovitch Makarov

**Nikolai Fiodorovitch Makarov** (rusianeg : Никола́й Фёдорович Мака́ров), ganet d’an 22 a viz Mae 1914 e Sasovo (Gouarnamant Tambov, Impalaeriezh Rusia) ha marvet d’an 13 a viz Mae 1988 e Toula (RSKS Rusia, URSS), a oa un ijinour soviedat brudet evit bezañ savet ar bistolenn Makarov, bet arm-dorn standart an Arme Ruz adalek 1951 hag implijet c’hoazh gant arme Rusia hiziv an deiz.

## Buhez
Ganet e voe Makarov e Sasovo, en ur familh labourerien an hent-houarn. E Skol-veur Mekanikerezh Toula e oa o studiañ pa voe aloubet URSS gant nerzhioù an Ahel e 1942. Kregiñ a reas neuze da labourat e uzin mekanikoù Zagorski, a voe dilec’hiet da oblast Kirov un tammig goude evit tec’hout dirak araokadennoù an arme alaman. 

E 1944 e tistroas Makarov da Doula, hag er bloaz war-lerc’h e krogas da gemer perzh en ur genstrivadeg aozet evit kavout arm-dorn nevez an Arme Ruz. Ar bistolenn a savas, awenet gant ar Walther PP alaman, a c’hounezas, ha degemeret e voe en arme adalek 1951. Kenderc’hel a reas Makarov da ijinañ armoù-tan e uzin Toula betek e retret e 1974. Sammañ a reas kiriegezhioù politikel war-lerc’h, betek e varv diwar un taol en e galon e 1988.

## Armoù ijinet

* pistolenn Makarov (implijet gant an Arme Ruz adalek 1951)
* kanol Afanasev Makarov AM-23, asambles gant Nikolai Afanasyev (implijet adalek 1953)
* misiloù enep-tankoù 9K111 Fagot (implijet adalek 1970) ha 9M113 Konkours (implijet adalek 1974)

## Daveennoù
Tirol (disheñvelout)

**Tirol** zo anv meur a dra :
*Tirol, ur rannvro eus Europa, en Alpoù, rannet bremañ etre Aostria hag Italia

*Stad Tirol, unan eus stadoù Aostria
*Su Tirol pe Sutirol, ur broviñs emren en Italia 
*Tirol, ur geriadenn e proviñs Sutirol

*Kastell Tirol, ur c'hastell e kumun Tirol (e Tirol ar Su)
*Puerto Tirol, ur gêr e norzh Arc'hantina
Bias (genad)

***Bias*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Bias musicus]]*, tri isspesad — *B. m. changamwensis*, *clarens* ha ***musicus*** — dezhañ, brosezat e biz, kornôg ha kreiz Afrika.

## Rummatadur
Renket e veze ar genad er c'herentiad Platysteiridae a-raok.

## Notennoù ha daveennoù
Command & Conquer

* *Amañ emaoc'h e pennad ar frañchiz c'hoarioù video. Evit ar c'hentañ c'hoari bet embannet e 1995, gwelet [[Command & Conquer (c'hoari video, 1995)|Command & Conquer]] ; evit ar c'hoari doare adsevel nullet e 2013, gwelet [[Command & Conquer (c'hoari video nullet)]]*

***Command & Conquer*** (***C&C***) zo ur c'hoari video strategiezh amzer real kement hag ur frañchiz krouet ha sevenet da gentañ gant Westwood Studios ha perc'hennet bremañ gant Electronic Arts. Ar c'hentañ c'hoari eus ar frañchiz a oa bet e-touez ar c'hoarioù strategiezh kentañ da vezañ embannet evit ar rummad c'hoari amzer real, diazezet war ar c'hoari gant Westwood Studios *[[Dune II]]* hag o tegas un diazez hag a zo chomet en holl c'hoarioù deuet goude-se en heuliad. Implij leurennoù sinema full-motion video gant aktourien o c'hoari tudennoù a-hed an istor, ar pezh a oa disheñvel diouzh leurennoù niverennel savet evit ar c'hoarioù all betek-henn. Westwood Studios a oa bet prenet gant Electronic Arts e 1998 ha serret e 2003. Ar studio ha lod eus e izili a zo bet kendeuzet en EA Los Angeles, hag a zo kendalc'het abaoe da labourat ha da ouzhpennañ c'hoarioù d'ar frañchiz.
## Kronologiezh
;Westwood Studios (1995–2002)
* 1995 – *[[Command & Conquer (c'hoari video, 1995)|Command & Conquer]]* 
** 1996 – *[[Command & Conquer – The Covert Operations]]*
* 1996 – *[[Command & Conquer: Red Alert]]*
** 1997 – *[[Command & Conquer: Red Alert – Counterstrike]]*
** 1997 – *[[Command & Conquer: Red Alert – The Aftermath]]*
** 1998 – *[[Command & Conquer: Red Alert – Retaliation]]*
* 1997 – *Command & Conquer: Sole Survivor*
* 1999 – *[[Command & Conquer: Tiberian Sun]]*
** 2000 – *[[Command & Conquer Tiberian Sun: Firestorm|Command & Conquer: Tiberian Sun – Firestorm]]*
* 2000 – *[[Command & Conquer: Red Alert 2]]*
** 2001 – *[[Command & Conquer: Yuri's Revenge]]*
* 2002 – *[[Command & Conquer: Renegade]]*
;EA Los Angeles (2003–2010)
* 2003 – *[[Command & Conquer: Generals]]*
** 2003 – *[[Command & Conquer: Generals – Zero Hour]]*
* 2007 – *[[Command & Conquer 3: Tiberium Wars]]*
** 2008 – *[[Command & Conquer 3: Kane's Wrath]]*
* 2008 – *[[Command & Conquer: Red Alert 3]]*
** 2009 – *[[Command & Conquer: Red Alert 3 – Uprising]]*
* 2010 – *[[Command & Conquer 4: Tiberian Twilight]]*
;EA Phenomic (2011)
* 2012 – *[[Command & Conquer: Tiberium Alliances]]*
;EA Redwood Studios (2018–)
* 2018 – *[[Command & Conquer: Rivals]]*
;Petroglyph Games (2020)
* 2020 – *[[Command & Conquer Remastered Collection]]*

Gwelet ivez c'hoarioù nullet ''Command & Conquer''.
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Mark Carney

**Mark Carney**, ganet d'ar 16 a viz Meurzh 1965 e Fort Smith (Tiriadoù ar Gwalarn, Kanada) zo un ekonomour, bankour, kargiad uhel ha politikour kanadian,. Ezel eo eus Strollad frankizour Kanada, hag anvet eo da gentañ ministr Kanada e mizh Meurzh 2025.

## Buhez prevez
Ganet e voe Mark Joseph Carney e 1965 e Fort Smith lec'h ma oa e dad rener ur skol eil derez, hag e vamm mestrez-skol. E deroù ar bloavezhioù 1970 e tilojas ar familh en Edmonton lec'h ma oa bet anvet e dad e Skol-Veur Alberta. Diplomet eo Mark Carney e skol-veur Harvard e SUA ha Skol-veur Oxford e Bro-Saoz. Bet en doa ar geodedouriezh iwerzhonat e dibenn ar bloavezhioù 1980, hag ar geodedouriezh breizhveurat e 2018, an div betek 2025. Ar saozneg eo e yezh-vamm ha komz a ra galleg mat awalac'h. Katolik pleustrer eo. Dimezhet eo da Diana Fox, un ekonomiourez vreizhveurat, ha pevar bugel o deus.

## Resped evel ekonomour ha politikour
Ur bankour aferioù kanadian e voe Mark Carney e-pad trizek bloaz e Londrez, Tokyo, New York ha Toronto. Kargiad uhel e voe e Bank Kanada adalek 2003, ha gouarnour anezhañ etre 2008 ha 2013. E 2013 e teuas da vezañ gouarnour Bank Bro-Saoz, ar wech kentañ evit un den nan-breizhveurat. 

Ezel eo eus Strollad frankizour Kanada, ha dilennet eo bet en e benn d'an 9 a viz Meurzh 2025 e plas Justin Trudeau. Dilezel en deus e geodedouriezhoù iwerzhonat ha breizhveurat evit bezañ anvet kentañ ministr Kanada. Graet en deus e veaj ofisiel kentañ e Pariz, ha goude Londrez lec'h m'en deus kejet gant Charlez III, roue Kanada.

## Liammoù diavaez
* Buhezskrid war lec'hienn Bank Kanada
* Dr Carney war lec'hienn Bank Bro-Saoz

## Daveennoù
Timbroù Maouritania

Maouritania zo ur vro eus Gwalarn Afrika, dezhi harzoù gant ar Meurvor Atlantel, Sahara ar C'hornôg hag Aljeria en norzh, Mali ha Senegal er reter hag er c’hreizteiz.

Ul lodenn eus Afrika ar C'hornaoueg C'hall e voe adalek kreiz an  betek he dizalc'hiezh e 1960.

Betek 1906 e oa an tiriad dindan melestradurezh Senegal, ha timbroù an drevadenn-mañ a veze implijet eno.
Emren eo Maouritania en Impalaeriezh trevadennel Frañs e 1906, ha krog da embann timbroù gant un alc'hwez MAURITANIE e-kichen “Afrique Occidentale Française”.  Boutin eo danvez an timbroù kentañ a c’hellemp kavout e trevadennoù all Bro-C’hall : ar jeneral Louis Faidherbe (talvoud-gwerzh izel etre 1 ha 10 santim), gwez-palmez (eus 20 da 75 santim), hag an doktor Noël Ballay, merour an trevadennoù (talvoud-gwerzh uhel a save da 1 lur betek 5 lur). 

Lakaet e voe e gwerzh ur rummad 17 timbr a voe embannet e 1913 e-pad 25 bloaz. Boutin e oa an tres, o kinnig ur familh o treuziñ an dezerzh.

Un toullad timbroù embannet e 1938 a c’heller kavout “ezotek” anezho : tresoù henvroidi war ur c’hañval, nomaded dindan un deltenn... Timbroù damheñvel a voe moullet e 1941 gant henvroidi armet ar wech-mañ, pa oa kaoz eus skeudennaouiñ “Difenn an Impalaeriezh” gant Renad Vichy.

Kollet e voe an emrenezh etre 1945 ha 1960, pa voe staget Maouritania ouzh Afrika ar C’hornaoueg C'hall.

## Maouritania dizalc’h
Timbroù kentañ Republik islamek Maouritania a voe embannet d’an 20 a viz Genver 1960. Divyezhek (galleg – arabeg) e vez skrivet anv ar vro hiviziken.

Abaoe an dizalc'hiezh he deus embannet Maouritania un tamm mat a dimbroù liesliv, a vent vras alies. Liesseurt-tre eo an danvezioù, adalek tudennoù brudet dre ar bed betek aozadurioù etrebroadel, en o zouez al loened hag ar plant mor, ar sportoù, an nijerezh, hag all. 

Implijet e voe al lur CFA afrikan gall betek 1973, pa voe lakaet e pleustr ur moneiz nevez, an ouguiya (UM) (1 UM = 5 lur CFA).

## Pennad kar
*Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall
Rambo (c'hoari video, 1985)

***Rambo*** (skrivet ouzh ar skramm ***Rambo: First Blood Part II***) zo ur c'hoari video embannet e 1985 ha diazezet war ar film ** (1985). Ar c'hoari a zo bet savet gant David Collier ha Tony Pomfret ha gant un doare ZX Spectrum troet gant Platinum Productions.
## Liammoù diavaez
*  Rambo: First Blood Part II war IMDb
*  ''Rambo: First Blood Part II'' war MobyGames
## Notennoù ha daveennoù
Nerzhioù disrannour rusian en Ukraina

An **nerzhioù disrannour [[rusia]]n en [[Ukraina]]**, anvet da gentañ ha ganto **Bezenoù Pobl**, a oa strolladoù armet e Republik Pobl Donetsk (DPR) ha Republik Pobl Louhansk (LPR), harpet ha dafaret gant Kevredad Rusia.

Oberiant e oant e rannvro Donbas e reter Ukraina. An darn vrasañ eus an nerzhioù stourm-se a aoa renet war-eeun gant Rusia a-fed palioù milourel. **Nerzhioù rusian tredeog** a veze graet anezho ivez.

Oberiant e oant bet e-kerzh Brezel an Donbas (2014–2022), kentañ lodenn ar brezel etre Ukraina ha Rusia. Harpet gant nerzhioù lu Rusia, stourmet o devoa a-enep nerzhioù lu Ukraina e-kerzh aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022. E miz Gwengolo 2022, goude o stagadur ouzh Rusia, an DPR hag LPR a oa kroget da vezañ kendeuzet o nerzhioù stourm damsoudardel en nerzhioù lu gwirion. Lakaet e oant bet war listenn ar strolladoù sponterien gant gouarnamant Ukraina.
## Notennoù ha daveennoù
Oriolia

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant al loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Oriolia bernieri]]*, brosezat e biz Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù
Bombezer

Ur **bombezer** zo un doare karr-nij brezel savet evit distruj sibloù war an douar a-drugarez da vombezennoù, pe da visiloù hiziv an deiz. Ar re gentañ anezho a voe implijet e-kerzh ar Brezel-bed Kentañ.

## Skouerioù bombezerioù

* Junkers Ju 88

* Breguet 14

* Avro Lancaster
* Bristol Blenheim

* Boeing B-17 Flying Fortress
* Boeing B-52 Stratofortress
* Douglas A-20 Havoc
Timbroù Alamagn - Impalaeriezh

Ganet eo bet Impalaeriezh Alamagn e miz Genver 1871 gant unvaniezh Stadoù alamanek Europa an Hanternoz, evit taliñ ouzh Impalaeriezh Aostria-Hungaria. Gant ar Stad nevez-se ez eus bet lakaet un termen da gKengevread Hanternoz Alamagn (*Norddeutscher Bund* en alamaneg), savet diwar 22 stad, bras ha bihan, ha kêrioù-stad alamanek norzh Europa.

Gant ar framm-se e oa bet embannet un nebeud timbroù etre 1868 ha 1870 gant an alc’hwez NORDDEUTSCHER POSTBEZIRK.

Ne voe ket poltred Gwilherm II, bet roue Prusia hag impalaer Alamagn, a voe dibabet evit skeudenniñ an timbroù kentañ embannet gant ar *Reichspost*, hogen tresadenn arouez ar vro, da lavaret eo un erer. E gwirionez, kendalc’het o doa postoù Stadoù zo en impalaeriezh da embann timbroù dindan o anv (e Bavaria, Württemberg…) ha displijus e vije bet evit lod gwelet penn « Roue Prusia » en o bro...

Eeun e oa an timbroù moullet etre 1875 ha 1900 : un erer pe ur sifr e-kreiz ur c’helc’h, gant an alc’hwez « Deutsche Reichspost » pe REICHSPOST.

E 1900 avat e teuas er-maez ur rummad a voe mil anavezet dindan al lesanv « Germania ». Poltred un aktourez c’hoariva ar mare, gwisket evel un doueez. Dont a reas da vout alegorienn Alamagn unvan. Heuliet e voe ar rummad kentañ (alc'hwez REICHSPOST) gant un eil e 1902-1904 (DEUTSCHES REICH), e 1905-1911 hag e 1916-1919. Adembannet e voe zoken gant melestradurezh Republik Weimar e 1920-1922. Implijet e voe kalzig e trevadennoù Alamagn pe er broioù aloubet gant an arme e-pad ar Brezel-bed kentañ, un dreistmoulladur isipisial warno.

Gant an hevelep tro-spered « brogarour » e voe embannet 4 zimbr a vent brasoc’h e 1900 o kinnig ti-post Berlin, ar savadur savet evit enoriñ Gwilherm I, ha tres ul livadur savet gant Anton von Werner evit lidañ unaniezh Alamaned an Norzh gant re ar C’hreisteiz. Derc’hel a ra an hini diwezhañ da soñj deiz embann an Impalaeriezh, gant un alc’hwez sklaer « Ein Reich, Ein Volk, Ein Gott » (= Ur vro, ur bobl, un Doue) ha Gwilherm II.

## Pennadoù kar
* Timbroù Alamagn - Republik Weimar
* Timbroù Alamagn - IIIde Reich
* Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg
* Timbroù Alamagn ar Reter
* Timbroù Alamagn
Artamella

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1924 gant al loenoniour breizhveuriat William Lutley Sclater (1863-1944).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Artamella viridis]]*, daou isspesad — *A. v. annae* ha ***viridis*** — dezhañ, brosezat e Madagaskar (war-bouez kreiz ar vro).

## Notennoù ha daveennoù
Leptopterus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Leptopterus chabert]]*, daou isspesad — *L. c. *'chabert**' ha *schistocercus* — dezhañ, brosezat e Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Âlwâr

Edo stad-priñselezh Âlwâr er Rajputana, er biz da Jaipur en India. Ul lodenn eus stad Rajasthan eo bremañ.

Timbroù-post a oa bet embannet gant melestradurezh Âlwâr e fin an , pa oa gwarezet ar vro gant ar Rouantelezh-Unanet. Implijet int bet etre 1877 ha 1902.

## Pennad kar :
* Timbroù Indez Breizh-Veur
Gouarnamant Ukraina

**Kabined ministred Ukraina** (ukraineg: *Кабінет Міністрів України*, Kabinet Ministriv Ukrainy ha berraet en **CabMin**), brudetoc'h evel **Gouarnamant Ukraina** (ukraineg: *Уряд України*, *Uriad Ukrainy*), eo bodad uhelañ ar galloud erounit e Stad Ukraina. Kabined ministred Ukraina a oa bet da gentañ hini SSR Ukraina, hag a oa bet krouet d'an 18 a viz Ebrel 1991, hervez lezenn Republik Soviedel Ukraina Niverenn 980-XII. Vitold Fokin e oa bet ar c'hentañ Kentañ ministr eus Ukraina.

Ar c'habined a zo ur c'hengor a labour a-stroll, gant ar c'hentañ ministr eus Ukraina hag ar besministred ha gant ar ministred all a labour a vot e-kerzh emvodoù ar c'habined. Ar c'hentañ ministr eo a zo e penn ar c'habined. Lod besministred a c'hell bezañ lakaet da bes kentañ ministr.
## Notennoù ha daveennoù
Cyanolanius

***Cyanolanius*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cyanolanius comorensis]]*
** *C. c. bensoni* ha ***comorensis***,
* *[[Cyanolanius madagascarinus]]*.

O c'havout a reer en inizi Komorez (*C. comorensis*) ha Madagaskar (*C. madagascarinus*), daou (2) isspesad dezhe en hol.

## Notennoù ha daveennoù
Schetba

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Schetba rufa]]*, daou isspesad — *S. r. occidentalis* ha ***rufa*** — dezhañ, brosezat e Madagaskar (war-bouez kreiz ha mervent ar vro).

## Notennoù ha daveennoù
Emgann an dorgenn 3234

**Emgann an dorgenn 3234** (rusianeg : *Бой у высоты 3234*, *Boy u vysoty 3234*) a voe un emgann difenn kaset ha gounezet gant 9 kompagnunezh an 345vet rejimant gwarded harzlammerien dieub, eus harzlammerien URSS, evel lodenn eus an oberiadur-brezel Magistral, harpet gant nerzhioù Tirlu Afghanistan, ar 15 brigadenn tankoù, an 8, 11, 12, 214, 25 divizionoù troadegiezh hag ar 37vet batailhon komando, en Afghanistan, a-enep un nerzh 250 rebell Moudjahidin bennak hag a oa harpet gant un niver dianav a c'hoprsoudarded eus Pakistan, e penn-kentañ miz Genver 1988. Daou eus ar soudarded lazhet en emgann, Vyacheslav Aleksandrov hag Andrey Melnikov, a voe roet dezho, ent dalif, ar Steredenn aour eus Haroz an Unvaniezh Soviedel. An holl harzlammerien o kemer perzh en emgann a oa bet enoret gant Urzh ar Banniel Ruz hag Urzh ar Steredenn Ruz.

## Er sevenadur
* E 2016, ar strollad Sabaton en doa embannet ur ganaouenn war an emgann-se en o albom *[[The Last Stand (albom Sabaton)|The Last Stand]]*.
* *9 рота* (an 9 kompagnunezh), ur film brezel rusian embannet e 2005 hag a gont istor an harzlammerien a gemeras perzh en emgann.

## Daveennoù
Urzh ar Banniel Ruz

**Urzh ar Banniel Ruz** (rusianeg: *Орден Красного Знамени*, *Orden Krasnogo Znameni*) a oa bet ar c'hentañ enor milourel krouet en URSS. Krouet e oa bet d'ar 16 a viz Gwengolo 1918, e-kerzh ar Brezel diabarzh rusian dre un dekred gant ar C'hengor oberiant kreiz holl rusian. Bez e oa an enor uhelañ en Unvaniezh soviedel, betek krouidigezh Urzh Lenin krouet e 1930. Enoret e veze tud o doa graet obererezhioù kalonek, dreist-holl war an dachenn emgann. 

An urzh a veze roet da hiniennoù pe da strolladoù tud (unvezioù milourel, kêrioù, listri, politikourien, aozadurioù sokial, hag embregerezhioù Stad). Roet e voe ivez goude-se evit 20vet ha 30vet deiz-ha-bloaz servij un hinienn evel soudard, poliser, ezel eus un nerzh surentez ha pa n'o defe ket kemeret perzh er stourm ("Enor d'ar servij hir").
Tylas

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Tylas eduardi]]*, daou isspesad — *T. e. albigularis* hag ***eduardi*** — dezhañ, brosezat e gwalarn, kornôg-kreiz ha reter Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù
Hypositta

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1881 gant an evnoniour hag al loenoniour breizhveuriat Alfred Newton (1829-1907).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Hypositta corallirostris]]*, brosezat e gwalarn ha reter Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù
Urzh ar Steredenn Ruz

**Urzh ar Steredenn Ruz** (rusianeg: *Орден Красной Звезды*, *Orden Krasnoy Zvezdy*) a oa un enor milourel eus an Unvaniezh Soviedel.  Savet e oa bet dre un dekred eus Præsidium uhelañ an Unvaniezh Soviedel d'ar 6 a viz Ebrel 1930 met ar reolennoù a oa bet kemmet gant Præsidium uhelañ an Unvaniezh Soviedel d'ar 5 a viz Mae 1930. Kemmet e oa bet ar reolennoù c'hoazh dre zekred d'ar 7 a viz Mae 1936, d'an 19 a viz Even 1943, d'ar 26 a viz Ebrel 1946, d'ar 15 a viz Here 1947, d'ar 16 a viz Kerzu 1947 ha gant an dekred Niverenn 1803-X d'an 28 a viz Meurzh 1980.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Levraoueg ofisiel an URSS
Tagadenn ar wazed varv

**Tagadenn ar wazed varv**, anvet ivez **Emgannn kreñvlec'h Osowiec**, a oa bet un emgann eus ar C'hentañ Brezel-bed stourmet e kreñvlec'h Osowiec (hiziv e biz Polonia), d'ar 6 a viz Eost 1915. Dont a ra anv an emgann-se diwar tres gwadus ar soudarded rusian, heñvel ouzh korfoù-marv, goude ma oant bet bombezet gant ur meskaj gazoù ampoezonet, klor ha brom gant an Alamanted. Daoust ma oant o tufañ gwad ha betek tammoù organoù diabarzh, ar Rusianed kalonek (etre 60 ha 100 anezho), gant tammoù dilhad tro-dro d'o zremm, a oa deuet a-benn da enebargadiñ an nerzhioù alaman kalz niverusoc'h.
## Adkemer er sevenadur
* Ar strollad rusian metal Aria en deus embannet ur ganaouenn awenet gant an emgann hag anvet "Attack of the Dead", war o fladenn eus 2014 ''Dre an holl brantadoù''.
* ar strollad metal svedat Sabaton en deus embannet ur ganaouenn a-zivout an emgann-se, anvet "The Attack of the Dead Men", war o fladenn embannet e 2019 hag anvet *[[The Great War (albom Sabaton)|The Great War]]*.
* Ar c'hoari video, *[[World of Warships]]* dre e sevener hag embanner, Wargaming a zo bet o sevel ur film berr diazezet war an darvoudoù eus an emgann.
## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Pounch

Edo Stad-priñselezh Pounch e Kachmir, en Indez Breizh-Veur. Gwarezet e oa gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eo bremañ eus proviñs Jammu ha Kachmir ha danvez un tabut etre India ha Pakistan.

Un toullad timbroù-post a voe embannet etre 1876 ha 1888 gant ar velestradurezh. N’int ket bet implijet goude 1894.
Kanol arsailh

**Kanol arsailh** (diwar an alamaneg *Sturmgeschütz* "kanol korventenn") zo un doare karbed hobregonet harp troadegiezh ha kanolierezh emluskek, o tafariñ un arm harpañ troadegiezh war ur stern emluskek gwarezet, graet evit reiñ d'an droadegiezh un harp tan kreñv e-kerzh ur stourm, dreist-holl a-enep troadeien all pe kreñvlec'hioù. Ouzhpenn-se e c'hallont reiñ ur gwarez hobregonet gant un hobregon enep armoù troadegiezh..

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Barwani

Edo Stad-priñselezh Barwani er c'hornôg da Bhopal, en Indez Breizh-Veur. Gwarezet e oa gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus proviñs Madhya Pradesh en India eo bremañ.

Un toullad timbroù-post a voe embannet etre 1921 ha 1948 gant melestradurezh ar Stad, betek ma voe dizalc’h India. Poltred ar roue Ranji Singh pe hini e vab Devi Singh a weler war an holl dimbroù. Moullet e voe an timbroù gant teknik an dipografiezh.
Sainte-Eugénie (Orne)

**Sainte-Eugénie** a oa ur gumun e Normandi, en departamant Orne,  en Arondisamant Argentan.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Chambois, e Distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Trun e 1801.
### 
* Staget e voe kumun Sainte-Eugénie ouzh kumun Aubry-en-Exmes e 1812.
### Monumantoù ha traoù heverk
* Ur voudenn-gastell.
## Notennoù ha dave
Golden Globe Award

Ar **Golden Globe Awards** zo enorioù roet evit lakaat war-wel dibarelezh filmoù pe oberennoù skinwel dre ar bed. Bep bloaz e vez ul lid enoriñ dalc'het abaoe 1944 oc'h enoriñ arzourien pe tud a vicher hag o obererezhioù. Al lid a vez dalc'het e miz Genver, hag un darvoud pouezus eo evit industriezh ar filmoù ha koulz an enorioù hag a vez en e varr bep bloaz gant lid an Academy Awards. 

Ar mare evit  lakaat e anv evit ar Golden Globes zo eus ar 1añ a viz Genver betek an 31 a viz Kerzu. Ar Golden Globes ne oant ket bet skignet er skinwel e 1969–1972, 1979 ha 2022. E 2008, al lid a oa bet nullet gant Harz-labour ar Writers Guild of America e 2007-2008).
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar Golden Globe Awards
## Notennoù ha daveennoù
Hava Nagila

***Hava Nagila*** ( הָבָה נָגִילָה}}, *Hāvā Nāgīlā*, «Joa deomp»), zo ur ganaouenn hebraek. Alies e vez kanet e-kerzh lidoù yuzev, evel dimezioù pe bar ha bat mitzvah. Skrivet e oa bet ar pozioù e 1918 gant Abraham Zvi Idelsohn, awenet gant ur salm (118:24). Hengounel eo ar sonerezh.

Kanet eo bet ar ganaouenn gant Harry Belafonte e 1956. E Bro-C’hall eo bet brudet gant Rika Zaraï e 1959.

## Pozioù

## Sonerezh

\header { tagline = ##f }
\layout { indent = 0
  \context { \Score \remove "Bar_number_engraver" }
  \set Score.tempoHideNote = ##t
}

global = { \key g \minor \numericTimeSignature \time 4/4 }

chordNames = \chordmode { \global \set chordChanges = ##t \set midiInstrument = "acoustic guitar (nylon)"
  \repeat volta 2 { d,1\ppp | d, | c,:m | d,4 c,:m d,2 | }
  \repeat volta 2 { d,4. c,8:m d,2 | c,4.:m g,8:m c,2:m | c,1:m | d,4 c,:m d,2 | }
  g1:m | g:m | \repeat volta 2 { g:m | } \repeat volta 2 { c:m | } d:7 | d | g2.:m s4 \bar "|."
}

sopranoVoice = \relative c' { \global \autoBeamOff \set midiInstrument = "clarinet" \tempo 4 = 108
  \repeat volta 2 { d4 d4. fis8 es d | fis4 fis4. a8 g fis |
    g4 g4. bes8 a g | fis4 es16 d es8 \tempo 4 = 114 d2 | }
  \repeat volta 2 { \tempo 4= 120 fis8 fis4 es8-. d-. d-. d4 es8 es4 d8-. c-. c-. c4 |
    c es8. d16 c8 c g'4 | fis es16 d es8 \tempo 4 = 126 d2 | }
  \tempo 4 = 132 g2 g | 4    |
  \repeat volta 2 { g8 g bes8. a16 g8-. bes-. a-. g-. | }
  \repeat volta 2 { a a c8. bes16 a8-. c-. bes-. a-. | }
  a a \tempo 4 = 54 d4\fermata \tempo 4 = 108 d,8 d \tempo 4 = 54 d'4\fermata |
  \tempo 4 = 108 r8 d, d d bes' ([a g fis]) | g2. r4 \bar "|."
}
left = \relative c { \global \clef bass \set midiInstrument = "vibraphone"
  \repeat volta 2 { d,8 d' a d d, d' a d | d, d' a d d, d' a d |
    c, c' g c c, c' g c | d, d' c, c' d, d' a d | }
  \repeat volta 2 { d, d'4 8 d, d' a d | c, c'4 8 c,, c' g c |
    c, c' g c c, c' g c | d, d' c, c' d, d' a d | }
  g, g' d g g, g' d g | g, g' d g g, g' d g |
  \repeat volta 2 { g, g' d g g, g' d g | }
  \repeat volta 2 { c,, c' g c c, c' g c | }
  4 r4  r | d,8 d' a d d, d' a d | g, g' d g 4 r \bar "|."
}
verse = \lyricmode {
  Ha -- va na -- gi -- la, ha -- va na -- gi -- la.
  Ha -- va na -- gi -- la ve -- e -- nis -- me -- ḥa.
  Ha -- va ne -- ra -- ne -- nah, ha -- va ne -- ra -- ne -- nah.
  Ha -- va ne -- ra -- ne -- nah ve -- e -- nis -- me -- ḥa.
  U -- ru, u -- ru a -- ḥim!
  U -- ru a -- ḥim be'lev sa -- me -- aḥ.
  U -- ru a -- ḥim be-lev sa -- me -- aḥ.
  Uru a -- ḥim, uru a -- ḥim b' -- lev sa -- me -- aḥ.
}

\score {
  >
  \layout { }
}
\score { \unfoldRepeats { > }
  \midi {
    \context { \Score midiChannelMapping = #'instrument }
    \context { \Staff \remove "Staff_performer" }
    \context { \Voice \consists "Staff_performer" }
  }
}


## Daveoù
M3 Lee

An **M3 Lee**, e anv ofisiel **Medium Tank M3**, a oa un tank etre stadunanat implijet e-kerzh an Eil Brezel-bed. An douribell a oa produet hervez daou stumm disheñvel, unan evit implij SUA hag unan hervez c'hoantoù implij Breizh-Veur, evit kaout ar radioer nepell diouzh penn-rener an tank. Evit Impalaeriezh Breizh-Veur ha Kenglad ar Broadoù, an tank a oa anvet gant daou anv : ar re e doare stadunanat gant touribelloù a oa anvet "**Lee**", diwar anv ar jeneral kengevreet Robert E. Lee, padal ar re doare saoz a oa anvet "**Grant**", diwar anv ar jeneral eus an Unvaniezh Ulysses S. Grant.
Megabyas

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an daou skiantour gall Jules Verreaux (1807-1873) hag Édouard Verreaux (1810-1868).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Megabyas flammulatus]]*, daou isspesad — *M. f. aequatorialis* ha ***flammulatus*** — dezhañ, brosezat e kornôg ha kreiz Afrika.

## Rummatadur
Renket e veze ar genad er c'herentiad Platysteiridae a-raok.

## Notennoù ha daveennoù
Touribell (armamant)

Un **douribell arm** (pe simploc'h **touribell**) a vez graet eus un arm dafaret war un diaz hag a ro an tu d'an armoù da vezañ gwarezet, da welet ha da dreiñ war-zu ar pal da dizhout. An touribelloù a-vremañ a zo dre vras reoù hedro gant bourzhidi kuzhet.
### Poltriji

Restr:DoverTurret2.jpg|An Admiralty Pier Turret a oa bet savet evit gwareziñ porzh Dover e 1882.
Restr:Forte de Copacabana 07.jpg|Tourribell alaman 190&nbsp;mm e Forte de Copacabana e Brazil, echuet ar sevel e 1914.
Restr:Maginot2ix.jpg|Tourribell eus al Linenn Maginot; an tu a oa da zisken anezhi pa ne oa ket tennet evit gounid gwarez ouzhpenn.
Restr:305 52 O2 Kuivasaari.JPG|Tourribell knol doubl 305&nbsp;mm e Kuivasaari, Finland, echuet e 1935.
Restr:Bundesarchiv Bild 101I-364-2314-16A, Atlantikwall, Batterie "Lindemann".jpg| Unan eus kanolioù 40.6cm e strollad kanolioù "Lindemann", ur c'hanol evit tennañ a-us da Vor Breizh.
Restr:12 cm tornautomatpjäs m70.JPG|alt= A ground mounted turret|12 cm tornautomatpjäs m/70 savet evit gwareziñ porzhioù diouzh dilestradegoù, met ivez evel kanol harp-tan.
Maximilian von Spee

**Maximilian Johannes Maria Hubert Reichsgraf von Spee** (22 a viz Even 1861 – 8 a viz Kerzu 1914) a oa un ofiser eus ar *Kaiserliche Marine* (morlu an Impalaeriezh alaman), hag a oa bet penn Skouadrenn Azia ar Reter e-kerzh ar C'hentañ Brezel-bed. Spee a oa rollet er morlu e 1878, ha bet en devoe postoù lies hag e lec'hioù disheñvel. Bet e oa bet war ul lestr-kanoliañ trevadennel e Afrika ar C'hornaoueg Alaman er bloavezhioù 1880, e skouadrenn Reter Afrika e fin ar bloavezhioù 1890, ha penn meur a lestr-brezel er flodad alaman e penn-kentañ ar bloavezhioù 1900. E-kerzh e amzer en Alamagn e fin ar bloavezhioù 1880 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1900 e oa dimezet gant Margareta, ha tri bugel o devoa bet : daou vab, Heinrich hag Otto, hag ur verc'h, Huberta. E 1912 e oa distroet da skouadrenn Reter Azia evel penn skouadrenn, hag enoret e oa bet gant ar renk a *[[Vizeadmiral]]* (besamiral) bloaz war-lerc'h.

Goude ma vije tarzhet ar C'hentañ Brezel-bed e miz Gouhere 1914, Spee a renas e skouadrenn dre ar Meurvor Habask betek arvor Suamerika. Eno, d'ar 1añ a viz Du, en devoa trec'het garv ar 4e skouadrenn merdeer saoz renet gant ar Rear Admiral Christopher Cradock e-kerzh emgann Coronel. Kaset e oa bet daou eus listri-hobregonet Cradock d'ar strad, ha rediet an daou all da gilañ prim. 

Miz war-lerc'h, Spee en doa taget bazenn morlu Bro-Saoz en Inizi Maloù, met un nerzh galloudusoc'h en doa souezhet anezhañ. E-kerzh emgann an Inizi Maloù hag a oa bet neuze, skouadrenn ar besamiral Doveton Sturdee, savet gant daou vorreder emgann galloudus, o devoa distrujet skouadrenn Reter Azia. Spee, hag e zaou vab a oa o servij war daou lestr-brezel all, a voe lazhet holl, asambles gant un 2 200 bennak a vartoloded. 

Spee a oa bet lakaet da haroz gant Impalaeriezh Alamagn, ha meur a lestr a oa bet anvet en e enor, evel ar morreder ponner Admiral Graf Spee, a oa bet savet er bloavezhioù 1930 hag a voe kaset d'ar strad goude emgann ar Río de la Plata e-kerzh an Eil Brezel-bed.
## Notennoù
Lanioturdus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant an naturour breizhveuriat George Robert Waterhouse (1810-1888).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Lanioturdus torquatus]]*, brosezat en Angola ha kreiz Namibia.

## Notennoù ha daveennoù
Platysteira

***Platysteira*** zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant ar skiantourien vreizhveuriat William Jardine (1784-1843) ha Prideaux John Selby (1788-1867).
Ar genad skouer eo e-keñver ar c'herentiad Platysteiridae.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Platysteira albifrons]]*,
* *[[Platysteira blissetti]]*,
* *[[Platysteira castanea]]*,
* *[[Platysteira chalybea]]*,
* *[[Platysteira concreta]]*
** *P. c. ansorgei*, ***concreta***, *graueri* ha *kungwensis*,
* *[[Platysteira cyanea]]*
** *P. c. aethiopica*, ***cyanea*** ha *nyansae*,
* *[[Platysteira hormophora]]*,
* *[[Platysteira jamesoni]]*,
* *[[Platysteira laticincta]]*,
* *[[Platysteira peltata]]*
** *P. p. cryptoleuca*, *mentalis* ha ***peltata***,
* *[[Platysteira tonsa]]*.
O c'havout a reer en Afrika issahara, dek (10) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
M4 Sherman

An **M4 Sherman**, e anv ofisiel **Medium tank M4**, a oa un tank etre, an hini implijetañ gant Stadoù-Unanet Amerika hag ar Gevredidi kornôgel e-kerzh an Eil Brezel-bed. An M4 Sherman a oa un tank fiziadus, marc'had-mat a-walc'h da broduiñ, hag aes e oa sevel kalz anezho. Bez e oa ivez diazez un toullad karbedoù stourm hobregonet evel ar c'hanolierezh emluskek, distrujerioù tankoù, ha karbedoù adtapout hobregonet. Degadoù a vilieroù anezho a oa bet dasparzhet dre emglev al Lend-Lease da Impalaeriezh Breizh-Veur ha Kenglad ar Broadoù, an Unvaniezh Soviedel, ha broioù all ar Gevredidi. An tank a oa bet lesanvet gant ar Saozon diwar anv ar jeneral eus Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika William Tecumseh Sherman.
Pellskriverezh

Ar **pellskriverezh**, en un ster hollek, a denn da dreuzkas war bellhent ar c'hemennadoù dre godoù arouezennoù enno, ma anavez ar c'hemennadour anezho hep eskemm fetis na treuzdougen gant un draezenn bennak. Diouzh-se e c'heller lakaat ar c'hehentiñ dre ar bannieloù hag an arhentoù semaforek e rummad ar pellskriverezh pa n’eo ket posupl evit ar c'hehentiñ dre dubeed beajour. Gwezhall-gozh ne c'helle ket ar c'hehentiñ dre arhentoù, evel ar re a voe ijinet gant Hensinaiz, treuzkas testennoù diforzh ha ne vijent ket bet rakwelet ha savelet.

## Pellskriver Chappe dre arhentoù
Ur pellskriver gwir, ar pellskriver Chappe, hag an hini kentañ implijet a-vras, a voe ar mekanik arhentoù ijinet gant Claude Chappe e diwezh an . Astennet e voe ar peulioù arhentañ e Bro-C'hall hag e pep tiriad a voe aloubet gant Bro-C'hall pa voe Napoleon Iañ o ren.

## Pellskriver tredanel
Er Rouantelezh-Unanet e voe ijinet ur pellskriver tredanel gant Cooke ha Wheatstone evit kehentiñ a-hed al linennoù-tren evit o merañ. War-dro 1840 e teuas war wel ar reizhiad kehentiñ diazezet war ar c'hod treuzskrivadur ijinet gant Samuel Morse er Stadoù-Unanet. Dale zo bet evit staliañ ar mod nevez e Bro-C'hall pa veze arveret un niver bras a beulioù Chappe, ken e voe kroget gant ober gant ar pellskriver tredanel goude bezañ bet kavet un doare evit o lakaat da gehentiñ etrezo.
E 1865 e voe divizet implijout ar reizhiad kodiñ Morse er bed a-bezh, met hervez cheñchamantoù ijinet en Alamagn.
Rhynchophanes

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1858 gant ar skiantour stadunanat Spencer Fullerton Baird (1823-1887).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Rhynchophanes mccownii]]*, brosezat e su-kreiz Kanada ha norzh-kreiz SUA.

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Arad

Savet e oa bet Lu gall ar Reter Nesañ (= *Armée française d’Orient*, AFO) evit brezeliñ war dalbenn Salonika etre 1915 ha 1918. Divodet e oa bet e 1919 met diwarni e voe savet Arme an Danav, Arme Hungaria hag ar Bagad soudarded kaset da Gergustentin, dindan urzhioù Louis Franchet d'Esperey.

Aloubet e voe Arad, ur gêr poblet gant Hungariz e Treuzsilvania, gant Arme an Danav, hervez feur-emglev Beograd etre Hungaria hag an Emglev tridoubl.

Un toullad timbroù a voe moullet gant an alouber gall : timbroù Hungaria embannet e 1916-17 dreistmoullet gant Occupation Française.

Staget e voe Arad ouzh Roumania, gant asant Bro-C’hall e 1920.
Salpinctes

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur (1) spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Salpinctes obsoletus]]*, eizh (8) isspesad dezhañ — *S. o. costaricensis*, *exsul*, *fasciatus*, *guadeloupensis*, *guttatus*, *neglectus*, ***obsoletus*** ha *tenuirostris*, brosezat e Kreiz ha Norzhamerika, en un takad astennet adalek mervent Kanada betek Costa Rica.

## Notennoù ha daveennoù
Thryothorus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Thryothorus ludovicianus]]*, dek isspesad — *T. l. albinucha*, *berlandieri*, *burleighi*, *lomitensis*, ***ludovicianus***, *miamensis*, *nesophilus*, *oberholseri*, *subfulvus* ha *tropicalis* — dezhañ, brosezat e Kreiz ha Norzhamerika, en un takad hag a ya eus gevred Kanada ha reter SUA da Nicaragua ha Guatemala.

## Rummatadur
Dilec'hiet eo bet ar spesadoù kozh *C. elutus*, *griseus*, *guarayanus*, *leucopogon*, *leucotis*, *longirostris*, *modestus*, *nigricapillus*, *semibadius*, *superciliaris*, *thoracicus* ha *zeledoni* er genad *[[Cantorchilus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Fougy

BourgStLeonard6.JPG|Ar vourc'h.

**Fougy** a oa ur gumun e Normandi, en departamant Orne,  en Arondisamant Argentan.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Chambois, e Distrig Argentan hag e departamant Orne.  Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Exmes e 1801.
### 
* Staget e voe kumun Fougy ouzh kumun Le Bourg-Saint-Léonard e 1821.
## Monumantoù ha traoù heverk

BourgStLeonard7.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Saint Gilles*, luc'hskeudennoù.
## Notennoù ha dave
Etsuko Ichihara

**<span style="font-variant:small-caps;">Ichihara</span> Etsuko** (japaneg : **市原 悦子** *Itchihara Etsouko*), bet ganet d'ar 24 a viz Genver 1936 e Chiba ha marvet d'an 12 a viz Genver 2019 e Heisei, a oa un aktourez hag ur ganerez japanat hollvrudet en he bro.

## Buhez
E Chiba e voe ganet, merc'h henañ ur banker hag ur gelennerez. 

Goude he studi en eil derez e Chiba ec'h eas da labourat er bank Fuji, hogen adalek 1957 betek 1971 e voe ezel ouzh ar strollad c'hoariva Haiyuza, ma voe pennc'hoarierez goude he devout gounezet ur Priz e 1959.

Mouezh ar stirad skinwel hir *Manga Nihon mukashi banashi*, un anime, e voe. E 1989 e voe deroet dezhi Priz Akademiezh Japan evit ar film 黒い雨 *Kuroi ame* ("Glav du").

Diwar un taol-kalon e varvas e Heisei nebeut kent he 83 deiz-ha-bloaz.

## Labourioù pennañ
### C'hoariva
En un 60 bennak a bezhioù-c'hoari e c'hoarias Ichihara Etsuko.
### Sinema

### Skinwel
E tremen 160 film evit ar skinwel e c'hoarias Ichihara Etsuko.

## Liammoù diavaez
*  

## Notennoù
Vickers (mindrailherez)

Ar **Vickers** a zo ur vindrailherez implijet gant ar British Army e hanterenn gentañ an XX kantved, hag e-pad ar Brezel-bed Kentañ dreist-holl.

## Istor ha deskrivadur

Ar Vickers, anvet da gentañ **Vickers New Light**, a zo un adstumm d’ar vindrailherez Maxim, dezhi un nebeud kemmoù evel an dir e-plas al leton evit sevel pezhioù, ha kambret e .303 British, kalibr standart armoù-skoaz an arme vreizhveurat e 1912, pa voe produet he skouerennoù kentañ ha kroget da implijout anezhe dindan an anv ofisiel **Vickers Mk.I**. Skañvoc’h e oa evit ar Maxim neuze, met ar memes gwikefre tennata dre argil gant ur glin a implije dre vras. Brudet e oa evit bezañ un arm fiziapl, gant ma veze cheñchet e ganolioù en ur mod reoliek. 

Pourveziet e oa gant gourizoù 250 kartouchenn, ha yenaet e oa dre zour. Abalamour d’ar vindrailherez produiñ aezhenn dour pa veze tennet e voe implijet a-wechoù war an talbenn gant ur pezh ouzhpenn, dezhañ un duellenn liammet ouzh ul lestr, evit dastum an aezhenn ha kuzhat an arm hag e vindrailherien gwelloc’h.

## Implij
Talvoudus e voe ar Vickers d’ar British Army war talbennoù difiñv ar Brezel-bed Kentañ, e-lec’h ne save ket he fouez kudennoù bras. Implijet e voe an arm en ur mod ofisiel betek dibenn ar bloavezhioù 1960. Ar Royal Navy a viras un nebeud skouerennoù anezhañ betek ar bloavezhioù 1980 zoken. Ur stumm yenaet dre aer a voe savet ivez war veur a garr-nij brezel saoz pe gall eus ar Brezel-bed Kentañ, evel ar Breguet 14.

Savet e voe war un nebeud tankoù saoz implijet e deroù an Eil Brezel-bed dreist-holl, evel an A11 Mathilda I, ar Cruiser Mark IV, an A9 Mark I pe an A12 Mathilda II.

### Adstummoù
Meur a adstumm, dezhe kalibroù disheñvel, a voe savet evit armeoù broioù all e hanterenn gentañ an XX kantved :
* 6,5 × 52 mm Mannlicher–Carcano ()
* 6,5 × 50 mm Arisaka
* 6,5 × 53 mm R
* 7 × 57 mm Mauser : un nebeud skouerennoù evit armeoù Chile hag El Salvador
* .280 British
* 7,5 × 55 mm Swiss
* 7,62 × 51 mm NATO
* .30-06 Springfield () : stumm M1915, dezhi ul lusk-tennañ uheloc'h, 12.125 skouerenn produet gant Colt etre 1917 ha 1918. 2.888 anezhe a voe kemeret o flas gant mindrailherezioù Browning M1917 e dibenn ar brezel ha treuzfurmet e mindrailherezioù yenaet dre aer evit bezañ savet war girri-nij.
* 7,62 × 54 mm R : 3.000 skouerenn savet gant Colt er Stadoù-Unanet evit Impalaeriezh Rusia e 1917
* 7,65 × 53 mm Mauser : un nebeud skouerennoù evit armeoù Arc'hantina ha Belgia
* 7,7 × 58 mm Arisaka  () : dindan an anv Type 89
* 8 mm Lebel : () : 2.000 skouerenn urzhiet e 1914, met 52 a voe gwerzhet d’ar vro hepken
* 11 mm Vickers

## Daveennoù
Ichihara

**Ichihara** zo un anv japanek.

## Tud
* Etsuko Ichihara (1936-2019), aktourez japanat.
* Seiki Ichihara (1949-), bet c'hoarier ha kelenner mell-droad japanat.
* Hayato Ichihara (1987-), aktour japanat.

## Lec'hioù
* Ichihara, ur gêr lec'hiet e prefedelezh Chiba e Japan.
Timbroù Barcelona

Gant ti-kêr Barcelona, anezhi kêr-benn Katalonia e oa bet embannet timbroù etre 1929 ha 1945. An nep a felle dezhañ/dezhi kas ul lizher a ranke pegañ e-kichen hini Spagn un timbr lec’hel a gouste 5 santim alies.

Kroget e voe e 1929 gant ur rummad timbroù a vrude Diskouezadeg Etrebroadel Barcelona (*Exposició Internacional de Barcelona*). Dreistmoullet e voe e 1931 gant ar ger REPUBLICA dindan stummoù disheñvel, pa voe diskaret ar roue Alfonso XIII. Enoret e voe ar Republik c’hoazh e 1936 pa voe dreistmoullet timbroù kent gant skeudenn penn ur vaouez o vezañ alegorienn ar republik, en arvar e 1936.

AYUNTAMIENTO DE BARCELONA (=*Ti-kêr Barcelona*) a lenner dindan skeudenn an timbroù tra ma veze moullet un niverenn war an tu a-dreñv. Ne voe ket liesseurt-tre danvez an timbroù avat : an ti-kêr, Itron-Varia La Mercè, foar Barcelona 1936, skoed-ardamez Barcelona, 450vet deiz-ha-bloaz donedigezh Kristol Goulm da vBarcelona. Pa voe nullet ar frankiz da embann timbroù e 1945 e voe savet unan gant tres kement timbr a oa bet moullet gant an ti-kêr etre 1929 ha 1945.

80 timbr a vez sellet outo evel gwirion, da lavaret eo savet war atiz un aotrouniezh bennak hag implijet gant pep hini dre servij ar Postoù. A-hed an amzer ez eus bet embannet pegsunioù dindan anv Barcelona (ha Katalonia) avat.

## Pennadoù kar
*Timbroù Katalonia
*Timbroù Spagn
Thryomanes

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Thryomanes bewickii]]*, trizek isspesad (bev c'hoazh) — *T. b. *'bewickii**', *brevicauda* (†), *calophonus*, *cerroensis*, *charienturus*, *cryptus*, *drymoecus*, *eremophilus*, *leucophrys* (†), *magdalenensis*, *marinensis*, *mexicanus*, *pulichi*, *sadai* ha *spilurus* — dezhañ, brosezat e Mec'hiko, Kreiz ha Norzhamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Eugralla

***Eugralla*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1842 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Eugralla paradoxa]]*, brosezat e Suamerika (su-kreiz Chile ha kornôg-kreiz Arc'hantina).

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Bijawar

Edo Stad-priñselezh Bijawar en Indez Breizh-Veur er mervent da Walior. Staget eo bet ouzh Stad Madhya Pradesh abaoe m’eo bet embannet Republik India goude an dieubidigezh e 1950.

Pemzek timbr a voe embannet etre 1935 ha 1937 gant ar vro pa oa gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. War bep hini e c’heller gwelet poltred ar maharajah Sarwant Singh Bahadur e livioù disheñvel.

Timbroù Republik India a voe implijet adalek 1947.

## Liammoù diavaez
* ''Histoire et philatélie : les États princiers de l'Inde''.
Uropsila

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1873 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Uropsila leucogastra]]*, pemp isspesad — *U. l. brachyura*, *centralis*, ***leucogastra***, *pacifica* ha *restricta* — dezhañ, brosezat e Kreizamerika ha Mec'hiko (eus kreiz Mec'hiko da Honduras).

## Notennoù ha daveennoù
Tachenn-emgann

**Tachenn-emgann**, **stourm-lec'h** , **aerva** a vez implijet evit ober anv eus ul lec'h istorel ha douaroniel lec'h ma oa bet stourmet un emgann war zouar. Peurvuiañ ne vez implijet nemet evit ober anv eus al lec'h ma oa kejet an nerzhioù enebet, memes ma oa bet implijet muioc'h a spas gant unvezioù all tro-dro d'an dachenn, e-pad pe a-raok an emgann. An tagadennoù war al linennoù kehentiñ eus ul lu, pe war al linennoù pourveziñ, a vez lakaet alies er-maez eus an "dachenn-emgann", memes ma c'hallont kaout pouez war disoc'h an emgann da vezañ. Implijet e vez an droienn tachenn-emgann evit emgannoù war dachennoù douar peurliesañ ; met gallout a ra an termen talvezout ivez evit forzh peseurt lec'h ma vez un emgann. An droienn a c'hall kaout ivez ur dalvoudegezh lezennel, ha tachennoù-emgann a c'hell bezañ arouezel ha gant ur pouez istorel ha sevenadurel. An stourm-lec'h a zo bet diskrivet evel "ul lec'h ma vez arnodet an uhelvennadoù ha lealdedoù". Lod aktaoù pe skridemglevioù a laka harzoù d'an obererezhioù a c'hall bezañ sevenet war an tachennoù-emgann e-kerzh ur stourm. Bez ez eus ivez reolennoù ha lezennoù evit gwareziñ tachennoù-emgann evel lec'hioù istorel.

## Notennoù ha daveennoù