Ar mor el lennegezh vrezhonek

Gronnet eo Breizh gant ar mor, hag evel m'eo un dodenn paot e lennegezh ar bed en e gaver el lennegezh vrezhonek evel-just. An oberennoù brezhonek a zo ar gaoz war ar mor enno a zo aparchant d'al lennegezh vor pa weler ur plas bras roet d'ar mor enno.

## Nebeud a skridoù brezhonek diwar-benn ar mor
Ne gaver ket kalz a oberennoù savet a-hir-amzer e brezhoneg (romantoù, danevelloù, barzhonegoù hir… ). Embannet e voe ar c'hentañ romant mor brezhonek e 1959 (Jarl Priel, *An teirgwern Pembroke*) ha n'eus ket bet kalz a heulidi. Un nebeud merdeerien o deus kontet traoù ar mor bevet ganto nemetken. Ha n'eus ket kalz a levrioù evit ar yaouankiz nemeur. Pa weler al levrioù mor embannet e verzer un troc'h bras pa ne oa kazi levr mor ebet e brezhoneg evit ar yaouankiz a-raok 2000. Savet eo bet roll an oberennoù lennegezh vor en ur ouzhpennañ ar pezh a c'hell c'hoarvezout war an aodoù e-touez an annezidi o chom en arvor ha levrioù o tennañ d'an aodoù pe d'ar bigi.
O sellout ouzh an hanterkantad a oberennoù brezhonek renablet ne gaver ket un niver bras a zeskrivadurioù p'emañ an daneveller, ijinet pe get, o verdeiñ warnañ evel e c'hellfed gortoz, hag ar Vrezhoned e-touez ar pobloù eus ar re voazetañ gant mont war vor a c'heller krediñ ez int.

## Ar romant mor brezhonek
Ur romant mor zo ur romant m'emañ an darnvuiañ eus an traoù o c'hoarvezout war vor hag o tiskouez tud ambarket war bigi bras pe vihan. N'eus ket kalz anezho e brezhoneg ha nebeut-tre pa ne seller ket ouzh an treizhoù berr evit mont da Vreizh-veur ha da Iwerzhon. Gant Jarl Priel eo bet savet ar romant mor brezhonek kentañ hag embannet e 1959 ha ne vo ket kavet unan all a-raok an hini savet gant Yann Bijer, *Ar peñsead* e 2023. Romant berr-tre Jakez-Erwan Mouton, *Ar c'hraken* (2009) ne c'hell ket bezañ lakaet war ar memes linenn, pa zo moliac'h ennañ. Gant *Amiraled Kab Horn* (2024), kinniget gant Herve ar Beg, ur romant hir war ar verdeadurezh gozh a zo bet ouzhpennet.

## Oberennoù brezhonek savet e brezhoneg war-eeun
; 1870
* J. G., « Kan ha peden ar merdead », 22 poz. E-barzh *Feiz ha Breiz*, niv. 270 ha 271. Kantik.
;1904
* Erwan Berthou, *Klemmvan war ar vartoloded*, barzhoneg hir, 18 poz. Embannet e-barzh an teskad barzhonegoù, https://br.wikisource.org/wiki/Klemvan_war_ar_Vartoloded ''Dre an delen hag ar c’horn-bout'', René Prudhomme, Maurice Le Dault.
; 1925
* Fañch al Lae, *Bilzig*, Buhez Breiz, 189 p. Romant. Buhez annezidi arvor e Lokireg.
; 1931
* Yann Gostarreun, « Aotrou Run ar Vran ». E-barzh *Feiz ha Breiz*, niv. 4, p. p. 143-146. Kontadenn.
; 1935
* Paotr Juluen (Gour-na-gil), *An Tornaod*, Gwengamp, Mouladurioù Arvor, 200 p. Danevell-veaj da Vro-Gembre hag evezhiadennoù a bep seurt.
### [[Bloavezhioù 1940]]
;1943
* Yann-Fañch Kaba : *Trema an Heol o sevel*, Skridoù Breizh. Danevell-veaj. Mordreizher.
### [[Bloavezhioù 1950]]
;1954
* Jarl Priel, *Ma zammig buhez. Levrenn 1*, Embannadurioù Al Liamm. Emvuhezskrid. Morlu gall.
* Joseph Duchauchix, « Penaos e varvas an Ao. Schmitt evit savetei Martoloded el lestr ». E-barzh *Bleun-Brug*, niv. 69, 1954.
;1957
* Per-Jakez Heliaz, *Mojennoù ar mor. 1*, Skeudennou Breiz Jos Le Doaré, Emgleo Breiz-Brud Nevez. Kontadennoù troet pe adaozet diwar Anatol ar Braz, Fañch an Uhel, Paul Sébillot hag all.
* Roparzh Broudig, *Gant red an dour*, Emgleo Breiz. Barzhonegoù.
; 1959
* Per-Jakez Heliaz, *Mojennoù ar mor. 2*, skeudennou Breiz Jos Le Doaré, Emgleo Breiz-Brud Nevez. 
* Jarl Priel : *An teirgwern Pembroke*, Embannadurioù Al Liamm. Romant. Merdeadurezh a genwerzh kozh. Adembannet gant An Here e 2002 
* *Kan ar vartoloded*, 18 poz. *Kanaouennoù-pobl*, teskad aozet gant Alfred Bourgeois. Kanaouenn-bobl notennet e 1893. 

### [[Bloavezhioù 1960]]
;1961
* Roparz Hemon, *[[Mari Vorgan]]*, Embannadurioù Al Liamm. Romant dre lizhiri. Morlu kozh.
; 1963
* Fañch al Lae, *Bilzig*, Emgleo Breiz-Brud-Nevez, 264 p. Romant. Buhez annezidi arvor Lokireg. Adembannadur e reizhskrivadur skolveuriek.
;1978
* Marcel Divanac’h, *Le marsouin hâbleur = Ar moroc’h fougaser*, Brest, Les Éditions du Vieux Meunier breton. Kontadennoù, eñvorioù ha komzoù personel, brezhoneg ha galleg tal ouzh tal. Arvor Bro-Vigoudenn.
### [[Bloavezhioù 1980]]
; 1981
* Yves Miossec, *Dreist ar mor braz* (Eil moulladur), Emgleo Breiz-Brud nevez", 158 p.
; 1982
* Kristian Brisson, *Ar Reder-mor*, Emgleo Breiz-Brud Nevez (ha Bleun-Brug), 85 p. Danevell.
; 1984
* Loeiz Andouard, *[[Jakez Karter]]*, Hor Yezh, 141 p. Buhezskrid. Merdeadurezh kozh.
;1986
* Roparzh Broudig, *En ur ruilhañ bili*, Mouladurioù Hor Yezh. Barzhonegoù.
;1988
* Mikael Madeg, *Tra ma vo mor*, Emgleo Breiz-Brud Nevez. . Romant.
* Mikael Madeg, Marsel Divanac’h, *C'hwec'h kontadenn eus arvor Bro vigouden*, Dastum, 54 p. + 1 gased. Kontadennoù. 
* Yann Morvan : *Va merdeadenn e Bro-Sina*, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 1988. . Danevell-veaj. Morlu gall.

### [[Bloavezhioù 1990]]
;1990
* Roparzh Broudig, *Gwrez an Trovanoù*, Hor Yezh. Romant.
; 1995
* Ar Vro Bagan / Goulc'han Kervella, *Amoko 2*, Brud Nevez / Emgleo Breiz 
### [[Bloavezhioù 2000]]
;2001
* Eneour Puilh-Stephan, *Beaj Eneour*, Plougastel, An Here, 136 p. . Danevell-veaj mor gant ur grennard. Levr yaouankiz. 
; 2002
* Jarl Priel, *An teirgwern Pembroke*, An Here-Al Liamm, 253 p. Romant. Merdeadurezh a genwerzh kozh. Adembannadur. .
;2003
* Fañch al Lae, *Bilzig*, testenn vrezhonek ha troidigezh gant Bernez Kabon tal-ouzh-tal, Skol Vreizh, 353 p. . Buhez annezidi arvor e Lokireg.
; 2006
* Hervé Peaudecerf, *Peñseoù ha peñseidi : ur peñse, un istor da gontañ : dit-te da gas an enklask da benn*, tresadennoù gant Jean-François Guével, H. Peaudecerf, 56 p. . Levr yaouankiz.
;2007
* Yann Bijer : *Avel gornog*, Embannadurioù Al Liamm, 454 p. . Romant. Buhez ar besketaerien.
; 2009
* Jakez-Erwan Mouton, *Ar c'hraken*, Keit vimp Bev, 78 p. Romant moliac’h. Levr yaouankiz.
### [[Bloavezhioù 2010]]
;2014
Jef Gedez, *En-dro d'al lenn-vor*, Embannadurioù Al Liamm. Danevelloù. .
; 2015
* Goulc'han Kervella, *N'eus ket a garantez eürus*, Skol Vreizh, 144 p. . Romant. Buhez ar vezhinerien.
;2018
* Goulc'han Kervella, *Distro Jarl eus ar brezel*, Skol Vreizh, 141 p. . Romant. Buhez annezidi arvor Bro-Bagan.
* Alan  Durel, *Kan ar Mor-Bihan*, Mouladuriou Hor Yezh, 80 p. . Barzhonegoù.
;2020
* Davy Jaouen : *War an aod vev*, An Alarc'h . Levr yaouankiz.
* Fañch Rebours, *Dindan ar seizh avel*, tresadennoù gant Agnès Guillot, Ti-embann ar skolioù. 66 p. . Danevelloù mor.

### [[Bloavezhioù 2020]]
;2021
* Goulc'han Kervella, *Morlaeron Karaiba*, Keit vimp bev, 49 p. . Levr yaouankiz.
;2023
* Yann Bijer, *Ar peñsead*, Embannadurioù Al Liamm, 249 p. Ur vag  tapet en amzer-stourm e 1937.  
;2024
* Herve ar Beg : *Amiraled Kab Horn*, Al Liamm. Romant. Merdeadurezh a genwerzh kozh.
* Loeiza an Duigoù, *Kali Torrdent*, Embannadurioù Al Liamm. . Romant berr. Buhez ar vorlaerez.
;2025
* Paskal Hervio, ""Skubañ ar mor*, Embannadurioù Al Liamm. . Danevelloù.

== Oberennoù troet diwar ur yezh all ==
=== Bloavezhioù 1860 ===
;1869
* [[Jean Lander]], *Ar votezik prenn*, troet gant [[Goulven Morvan]], moullet war Feiz ha Breiz niv. 220, 17 Ebrel 1869, pp. 85-87.

=== Bloavezhioù 1870 ===
; 1872
* [[Alexandre de Lamothe]], *Colibri*, troet gant [[Goulven Morvan]]. Embannet a-dammoù e-barzh *Feiz ha Breiz* etre ar 6 a viz Ebrel hag ar 6 a viz Gouere 1872, niv. 375-376-378-381-383-386-387-388. Romant merdeiñ.
; 1874
* [[Gabriel de La Landelle]], *Perrina Cadoret*, troet gant Goulven Morvan, moullet war Feiz ha Breiz.

=== Bloavezhioù 1920 ===
; 1926
* [[John Millington Synge]], *War varc'h d'ar mor*,  troet gant [[Youenn Drezen]], [[Levraoueg Gwalarn]], 24 p. Titl orin : *Riders to the sea*. C'hoariva saoznek eus Bro-Iwerzhon.
; 1928
* [[Hans Christian Andersen]], *Plac'hig vihan ar mor*, troet gant [[Roparz Hemon]], [[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]], 52 p. Kontadenn.
;1929
* [[Joseph Duchauchix|Ronan Kermene]], *Danevell varzus Sant Brendan*, troet e brezhoneg gant [[Yann-Vari Gwilhoù (Ar Mignon)]]. E-barzh *Gwalarn*, niv. 18-22, 1929-1930.  Merdeadurezh vojennel.
===Bloavezhioù 1940===
; 1942
* [[Paol Feval]], *Ar Pesk aour*, displeget e brezhoneg gant Roparz Hemon, skeudennet gant [[Robert Micheau-Vernez]], Roazhon, Moullerezh Kreizkêr, 164 p. Titl orin : *Le Poisson d’or*. Kontadenn. Levr kaer.
;1944
* *Sindbad ar Martolod*, lakaet e brezhoneg gant Roparz Hemon, Skridoù Breizh, 112 p. Danevell-veaj mor mojennel. Levr yaouankiz.

===Bloavezhioù 1970===
;1971
* [[Jules Verne]], *An dorrerion-vlokuz*, *In* : [[Ar Gevnidenn]], n°1, n°2, n°3, n°4. Troet gant [[Meven Mordiern]]. Adembannet gant An Here dindan titl *Bag ar Frankiz* e 1990.

===Bloavezhioù 1980===
;1983
* [[Gweltaz Bernier|Gildas Bernier]], "Eur c’habiten gwenedad". E-barzh *Brud Nevez*, niv. 69, 1983. Troidigezh lizhiri gallek skrivet er bourzh.
; 1984
* *Heoliou bihan ar mor*, skrid brezoneg gand [[Per-Mari Mevel]], Brest, [[Embannadurioù Emgleo Breiz|Ar Helenner-Brud nevez]], 16 p. Titl orin : *Les Petits soleils de la mer*. Evit bugale vihan.
;1989
* Amèlia Benet : *An nozvez er vagig*, skeudennet gant Carme Peris, troet diwar ar [[katalaneg|c'hatalaneg]] gant [[Beatris Jouin]], [[An Here]] . Titl orin : *Nit en la barca*. Levr yaouankiz.
; 1990
*  Jules Verne, *Bag ar frankiz*, brezhoneg gant [[Meven Mordiern]] ha troidigezh nevesaet gant [[Martial Ménard]], skeudennoù gant Anne Salaün, An Here, 154 p. . Titl orin : *Les forceurs de blocus’'
* *Sindbad ar Martolod*, An Here, 1990, 147 p. Dastumad *Skol al Louarn*. . Danevell-veaj mor. Levr yaouankiz.

### Bloavezhioù 1990
;1994
* Kristol Goulm : *Levr bourzh ar veaj kentañ*, troet diwar ar c'hastilhaneg gant Filip Oillo, Embannadurioù Al Liamm, 219 p. . Lodenn gentañ al levr bourzh. Danevell-veaj. Merdeadurezh kozh.
;1997
* Robert Louis Stevenson, *Enez an teñzor*, brezhoneg gant Yeun ar Gow, Al Liamm 
; 2000
* Dan Lailler, *Lestr Jakez Karter*, skeudennet gant François Vincent, An Here, 32 p. . Titl orin : *Le bateau de Jacques Cartier*. Levr yaouankiz.
### Bloavezhioù 2000
;2001
* *Ar meurvorioù*,  troet diwar ar c’hastilhaneg gant Alan Martel, An Here, 31 p. . Titl orin : *Los oceanos*. Levr yaouankiz.
;2005
* *Beaj sant Brendan. Navigatio sancti Brendani Abbatis*, troet diwar oberennoù kozh e meur a yezh gant Paskal Tabuteau, Emgleo Breiz. Merdeadurezh vojennel.
;2006
* *Arzhig Du o c'hoari er mor*, Bannoù-Heol . Evit bugale bihan. 
;2007
* Jón Kalmas Stefansson : *Baradoz hag Ifern*, An Alarc’h. . Troet diwar an islandeg. Titl orin : *Himnaríki og helvíti*. Romant. Buhez ar besketaerien islandat.
### Bloavezhioù 2010
; 2012
* William Hope Hodgson, *Ar Morgezeg*, troet gant Ronan an Deroff, Preder, 64 p.
; 2015
* Valérie Muszynski, *Morlaeron ! pinvidik-mor*, tresadennoù gant Julien Bringer Deik, troet e brezhoneg gant Gwenael Dage, Beluga, 48 p. . Titl orin : *Piiirates !*. Evit bugale vihan.
;2016
* Henri Queffélec : *Ur person evit Enez Sun*, An Alarc'h . Troet diwar ar galleg. Titl orin : *Un recteur de l'Île de Sein*. Romant. 
;2017
* Serj Richard, *Rouanez ar pleg-mor*, Keit vimp bev, 108 p. 
* A. Luron, A. Le Fée, B. Guillotin hag all, *Rederien-mor*, Keit vimp bev, 47 p. . Levr yaouankiz.
; 2018
* Katell Daniel, *Poupette à la mer = Poupig war vord ar mor*, troet e brezhoneg gant Nolwenn Riou, Marzhan, L'Avion de papier, 24 p. . Galleg ha brezhoneg. Evit bugale bihan.
; 2020
* Gwennaëlle, *Gwerz ar mor = Gwerz de la mer*, Paris : Gwennaëlle, 72 p. Brezhoneg ha galleg.

### Bloavezhioù 2020
; 2021
* Joe Todd-Stanton : *Sekred ar Roc'h Zu*, skeudennet gant Joe Todd-Stanton ha troet diwar ar saozneg gant Tifenn Merien, Timilenn . Titl orin : *The Secret of Black Rock*. Levr evit ar vugale.
* Béatrice Riou, Julien Thomas, *Monet er Gerveur : tal-ouzh-tal gant ar mor bras*, troet e brezhoneg gant Paolig Combot  , Skol Vreizh, 45 p. Titl orin : *Monet à Belle-Ïle-en-Mer*. Levr evit ar vugale.
;2024
* Dorian Clerbois, François-Xavier Lagey, Yann Gaonac’h, *Arkeologiezh Danvorel : Splujit da zizoleiñ ar peñse Zi-24*, troet diwar ar galleg gant Dorian Clerbois, Roazhon, Embannadurioù Goater. . Levr yaouankiz.

## Geriadurioù ha geriaouegoù o tennañ da draoù ar mor
;1973
* Loeiz Andouard, *[[Brezhoneg ar Mor]]*, *Hor Yezh*, niv. 95, Mezheven 1973.
;1980
* Pêr Denez, *Geriadur brezhoneg [[Douarnenez]] – 1. Pesked, 2. Laboused*, Mouladurioù Hor Yezh
;1981
* Pêr Denez, *Geriadur brezhoneg Douarnenez – 3. Amzer, avel ha mor*, Mouladurioù Hor Yezh
;1983
* Loeiz Andouard, *Brezhoneg ar Mor*, Mouladurioù Hor Yezh, 136 p. Embannadur adaozet ar pennad e-barzh *Hor Yezh*, niv. 95, Mezheven 1973.
;1984
* Pêr Denez, *Geriadur brezhoneg Douarnenez – 4. Ar sevel-bagoù, 5. Lien, gwernioù, hernaj, ha fardaj*, Mouladurioù Hor Yezh
* E. V. Breeze Jones (skrid), Istwyn Williams (skeudennoù), *Laboused an Arvor*, brezhoneg gant Tudual Huon ha Padrig an Habask, Embannadurioù Al Lanv
;1985
* Pêr Denez, *Geriadur brezhoneg Douarnenez – 6. Ar Beskerezh*, Mouladurioù Hor Yezh
;1996-1997
* TermBret, *Loened-mor*, Skol-Uhel ar Vro
;2004
Gab Cherel & Alan E. ar Berr, *Geriadur ar verdeadurezh*, Preder, 493 p. 
;2009
* Per Pondaven, *Geriadur an Arvor*, rakskrid gant Yann Riou, An Alarc’h, 90 p. 
;2016
* Laetitia Étienne, *Ar Morlaer*, skeudennoù gant Elen Lescoat, Beluga, Dastumad Gerioù livet. 
* 
* Marsel Modir, *Mor ha bagoù = Mer et bateaux = Sea and boats : Un dibab gerioù ha termenoù hag a denn da ved ar mor = Une sélection de mots et d’expressions dédiés à l’univers marin = A selection of words and expressions about the world of the sea*, Embannadurioù an Alarc'h, 95 p.  
;2020
* Marsel Modir, *Mor ha bagoù = Mer et bateaux = Sea and boats : Geriaoueg-vor teiryezhek : brezhoneg-galleg-saozneg e 36 dodenn* = *Lexique maritime trilingue : breton-français-anglais en 36 thèmes* = *Trilingual marine glossary : Breton-French-English in 36 items*, Landeda, Embannadurioù Aber, 95 p. 

## Notennoù ha daveennoù