Boustrofedon

Ur ***boustrofedon*** zo un doare-skrivañ ma kemmer tu al linennoù a-bep-eil, evel ma ra un ejen pa dres irvi ur park en ur vont a gleiz da zehou a-raok mont a zehou da gleiz pe ar c'hontrol. Alies e vez eilpennet al lizherennoù ivez : da skouer, al lizherennoù **R** en ul linenn a vo skrivet **Я** el linenn da heul. Kontrol eo neuze d'ar yezhoù europat a-vremañ, ma krog pep linenn war an hevelep tu atav, an hini kleiz peurliesañ.

E stad kozh lod eus ar yezhoù e veze arveret an doare *boustrofedon*, en enskrivadurioù war maen en Henc'hres dreist-holl, a-raok ma vefe divizet da vat tu ar skrivañ er yezhoù-se : a zehou da gleiz e skrived an henc'hresianeg, da skouer. Meur a skrid en etruskeg, e safaiteg e Siria, e sabaeg e Yemen a veze skrivet en doare *boustrofedon*.

## Gerdarzh
Eus an henc'hresianeg βουστροφηδόν *boustrophēdón* "e doare un ejen a dro", diwar βοῦς *bous* "ejen", στροφή *strophḗ* "treiñ", hag al lostger adverbel -δόν, -*dón* "evel", "e doare". 

## Istor
;Henc'hres
Implijet e veze an doare-skrivañ-se ivez evit engravañ tablezennoù hud, anvet κατάδεσμοί *katádesmoí*, "tablezennoù-mallozhiñ", a oa e koar, e plom pe e pri. Lod zo bet kavet e lec'hioù c'hoarioù olimpek ; moarvat e oant bet graet evit lakaat ur c'hevezer da goll pe evit kaout an trec'h digant an doueoù

E Sigeion (Σίγειον, e Troas) ez eus bet kavet ur *boustrofedon* a zo bet skrivet e-tro 550-540 kent an amzer voutin (KAB), div lizherenneg ha div rannyezh ennañ (war ar skeudenn amañ a-is ne weler nemet ar skrid e rannyezh Ionia gant al lizherenneg c'hresianek a-vremañ).
E Gortus (Γόρτυς, e Kreta) e voe kavet un dastumad lezennoù bet engravet e stumm ur *boustrofedon* en ur voger etre 500 ha 450 KAB.

Adalek ar VI kantved KAB ec'h eas implij ar *boustrofedon* war ziskar, pa oa re ziaes da embregiñ ha pa glasked sevel un doare-skrivañ peurunvan. Er bloaz 403 KAB, an *arc'hon* (Άρχων, "komandour") Arc'hinos en Aten a lakaas al lizherenneg ionian, 24 arouezenn enni, da ofisiel e kêr. Nebeut-ha-nebeut neuze ec'h eas ar *boustrofedon* da get.
;Henroma
En Henroma e veze arveret an doare ivez, evel m'en diskouez al *lapis niger* ("maen du") a zo bet kavet e Roma e 1899 : ur skrid henlatin (e-tro 570-550 KAB) zo bet engravet ennañ e stumm ur *boustrofedon*.

Example Boustrophedon (Ancient Greek).svg|Skrid Sigeion
Gortys law inscription.jpg|Ouzh moger Gortus
Lapis-niger.jpg|Linennoù 8-16 al *lapis niger*

;Lec'hioù arall

*Daoust d'al louviteg bout bet skrivet e skritur gennheñvel peurliesañ e oa ivez ur stumm hieroglifek anezhañ hag a veze lennet e stumm ur *boustrofedon*.
*Lod skridoù etruskek ez eus *boustrofedon* enno.
*Betek ar IV kantved KAB e veze skrivet al latin gant *boustrofedon* ; goude-se e voe divizet da vat skrivañ a gleiz da zehou.
*Skridoù kozh geuzek Iliz Ortodoks Etiopia, hini Eritrea ha skridoù Beta Israel a veze skrivet en doare-se ivez, evel an arabeg e korn-bro Al-Safa e mervent Siria.
*E *boustrofedon* eilpennet e veze skrivet yezh Rapa Nui : a gleiz da zehou e lenner al linenn gentañ, a-raok eilpenniñ ar skor evit lenn an eil linenn a gleiz da zehou ivez, hag evel-hont evit pep linenn.
Rongorongo reversible glyphs.jpg|*Boustrofedon* e Rapa Nui : merket eo an arouezennoù eilpennet daou-ha-daou
*Er Grennamzer, etre 1145 ha 1155 e voe fardet gwerennoù-livet iliz-veur Chartres, a ranker lenn e doare ur *boustrofedon*.
*War Enez Pantekost e Vanuatu e vez skrivet ar yezh avoiuli e *boustrofedon*.

## Notennoù ha daveennoù