Poc'han

Ar ger **poc’han** (benel : ur boc’han, ur boc’hanig ; liester : poc'haned) a ya da envel meur a evn-mor eus ar c’herentiad Alcidae, dreist-holl re ar genad *Fratercula* (latin evit "frer bihan", un anv roet dezho abalamour da livioù gwenn ha du o fluñv moarvat, hag a zegas da soñj ur gwiskamant manac'h). Liesliv e vez o figos da vare ar gouennañ. Bevañ a reont a-stroll hag ober o neizh e douarennoù alies.

Anvioù all a vez roet d'al labous-mor : *pogan* e Bro-Leon, *kornefich* (*korfiched* el liester) e Perroz-Gireg, ha *godez* (*godizi* el liester).

## Spesadoù hag is-spesadoù
Tri spesad a c’heller digemmañ.
* *Fratercula arctica* (Poc'han boutin), a vev e Norzh ar Meurvor Atlantel hag e Meurvor Arktika.
** Is-spesadoù : *F. a. arctica*, *F. a. grabae* ha *F. a. naumanni*.
* *Fratercula cirrhata* (Poc'han bouchek), a vev e Norzh ar Meurvor Habask.
* *Fratercula corniculata* (Poc'han kornek), a vev ivez e Norzh ar Meurvor Habask.
Bremañ e lakaer ivez e-touez ar poc'haned (hag a vez lakaet ivez e-touez ar godoged) :
* *Cerorhinca monocerata* (Poc'han beg kornek ; kerentiad : Alcidae, genad : *Cerorhinca*), a vev, eñ ivez, e Norzh ar Meurvor Habask.

## Doareoù pennañ
Ul labous heverk eo ar poc’han boutin gant e bigos tev, e stumm un tric’horn, ha livet-flamm da vare ar gouennañ (ruz, glas-teñval ha melen). Abalamour d’al livioù-se e vez lesanvet *peroked-mor*. Postek eo, gant ur penn brazik ha berr, ul lost berr ivez hag ur c’horf krenn. Ruz e vez ar pavioù palvezek e-pad an hañv ha melen e vezont e-pad ar goañv.

Un tregont santimetr bennak eo hed e gorf ha betek 60 cm e hed-eskell. Gellout a ra bevañ betek 22 vloaz.

Du eo pluñv ar c’hein, ar gouzoug hag an divaskell. Gwenn eo ar c’hof ha kostezioù ar penn. Liv ruz zo tro-dro d’an daoulagad.

Gant o divaskell berr met kreñv e nijont un 10 metr bennak a-us ar mor, ar pezh a zo uhel a-walc'h pa geñverier gant evned all ar c'herentiad (war-dro 1,60 metr a-us an dour). Pa vezont o neuial dindan an dour ec'h implijont o divaskell evit en em embreger ha n’eo ket o favioù.


Oiseau macareux 1.jpg|Ur poc’han boutin
3puffins.jpg|Poc’haned e Norvegia


## Annez
Kalz a amzer a dremen ar poc’haned en donvor met neizhiañ a reont war an aodoù evel-just.

### Neizhiañ
Neizhañ a ra ar poc'haned e miz Mae-Mezheven war an inizi, an tornaodoù hag an tevinier goloet a c'heot, en ur c'haridenn toullet ganto o-unan pe en ur riboul dilezet gant ur c'honifl. Ne bourchasont tost da vat netra evit sevel o neizh.

Ne vez nemet ur vi gwenn-sklaer, marrellet a darchoù teñval. Maget e vez ar boc'hanig yaouank e-pad war-dro 5 sizhun e-barzh ar c'haridenn ha neuze e kuita an neizh en noz.

## Boued

Evel kalz a evned-mor eus ar c’herentiad Alcidae en em vag ar poched diwar pesked ha blotviled bihan tapet ganto dre splujañ er mor. Boueta a reont o floged diwar pesked bihan evel talareged ha gliziged. Gouest int da zerc'hel eus 10 betek 30 pesk bihan a-dreuz o figos (a-wechoù meur a zousennad), abalamour d’ar c’haledennoù dantek a zo war o zeod. Gant se e c’hellont chom pell amzer o pesketa, a-raok dont en-dro d’o neizh da zegas meur a besk d’o floged.

## Statud mirerezh

Setu amañ statud mirerezh ar poc'haned hervez Listenn Ruz ar Spesadoù en Arvar bet embannet gant an *International Union for Conservation of Nature* (IUCN) e 2024.
**Fratercula arctica* : emañ ar boblañs o vont war ziskar ; en arvar dre-holl, en arvar bras en Europa.
**Fratercula cirrhata* : stabil eo ar boblañs, n'emañ ket ar spesad en arvar.
**Fratercula corniculata* : emañ ar boblañs o vont war ziskar, met n'emañ ket ar spesad en arvar c'hoazh.

Un digresk bras zo bet e poblañs *Fratercula arctica* en Europa abalamour ma 'z eus bet krennet war o annezioù a-hed an  betek deroù an . Hemolc'het e vez ar poc'haned evit o vioù, o fluñv hag o c'hig e Faero hag en Island.

## Levrlennadur
* T. Huon ha P. an Habask (troerien) : ''Laboused an Arvor'' / Ar Boc'han, Embannadurioù Al Lanv, 1984.

## Liammoù diavaez

* NatureWorks – Ar poc’han kornek
* Ar poc’han boutin
* Ar poc’han boutin e Kanada
* Ar poc’han boutin e Breizh
* 
* 
* 

## Daveoù ha notennoù