open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
10 mm Auto

An **10 mm Auto**, anvet ivez **10 mm Automatic**, **10 mm Norma** pe **10 × 25 mm** (e anv metrek), zo ur munision armoù-dorn produet adalek 1983 gant an embregerezh svedat Norma, diwar labourioù ar Stadunanad Whit Collins. Klask a rae neuze sevel ur gartouchenn dezhi perzhioù mat an 9 mm Parabellum (skañvoc'h, nebeutoc'h a argil) hag ar .45 ACP (galloud-herzel uheloc'h), en ur zoujañ ouzh perzhioù ar "munision skouer" termenet gant Jeff Cooper : boled 200 greunenn kaset da 366 m/s, gant ur c'halibr 10 mm. 

Ar bistolenn Bren Ten a voe an hini gentañ kambret evit ar munision nevez 10 mm Norma nevez, met freuzstal a reas he froduer e 1986. Daoust da se, treuzvevañ a reas ar munision abalamour da zaou zarvoud : fuzuilhadeg Miami e 1986 a lakaas an FBI da glask munisionoù galloudusoc'h, hag an embregerezh Colt a ginnigas e 1987 an Delta Elite, ur bistolenn diazezet war ar Colt M1911 ha kambret e 10 mm Auto. 

Amprouet e voe ar c'halibr gant an FBI e dibenn ar bloavezhioù 1980, met ne voe ket dibabet gant an ajañs. Rebechet e veze e argil dezhañ dreist-holl, hag e-lec'h e voe savet ar gartouchenn .40 S&W evite. Un nebeud armoù-dorn kambret e 10 mm Auto a vez produet pe ijinet c'hoazh, daoust d'ar c'halibr-mañ bezañ kalz nebeutoc'h poblek evit an 9 mm Parabellum pe ar .45 ACP da skouer. Ar c'halibroù .357 SIG pe .40 S&W zo deveret anezhañ. 

## Liammoù diavaez

* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
7,7 × 58 mm Arisaka

Ar **7,7 × 58 mm Arisaka**, anvet a-wechoù **7,7 mm Japanese** pe **.31 Jap** er broioù saoznek, a zo ur gartouchenn armoù-skoaz, implijet evel munision standart e fuzuilhoù ha mindrailherezioù 'zo en arme japanat eus 1940 betek fin an Eil Brezel-bed.

## Istor
Savet e oa bet 7,7 × 58 mm evit ar fuzuilh Arisaka 99 e 1939 a-benn kaout ur munision uheloc'h e c'halloud evit ar 6,5 × 50 mm Arisaka implijet betek-neuze. Heñvel a-walc'h e oa ouzh an .303 British. Daou stumm nes a voe produet, an eil anezhe gant un damvourled evit ar mindrailherezioù, hag egile dezhañ ur greuzenn. 

### Implij
* fuzuilh "Arisaka" doare 99
* fuzuilh-vindrailher doare 97
* mindrailherez doare 92
* mindrailherez doare 99

Goude an Eil Brezel-bed e voe degaset kalz fuzuilhoù Arisaka 99 d'ar Stadoù-Unanet gant soudarded, evel trofeoù. Implijet e voent stank evit chaseal jiboez bras eno abalamour da c'halloud ar munision 7,7 × 58 mm. Diwar-c'hiz ez a ar c'halibr tamm-ha-tamm abalamour n'eus ket bet produet armoù nevez kambret evitañ abaoe ar bloavezhioù 1940.

## Daveennoù
.700 Nitro Express

Ar **.700 Nitro Express**, anvet ivez **.700 Holland & Holland Nitro Express**, **.700 H&H Nitro Exp.** (hervez ar CIP) pe **17,8 × 89 mm R** (anv metrek) zo unan eus ar munisionoù armoù-tan hiniennel galloudusañ. Ijinet eo bet gant Jim Feld ha William Feldstein e 1988, ha savet en deus an embregerezh breizhveurat Holland & Holland ur fuzuilh gouest da dennañ ar munision. Ponner eo e voled (1.000 greunenn, da lavaret eo 65 gram, da geñveriañ gant ur boled .22 Long Rifle standart hag a ra 40 greunnen / 2,6 gram da skouer). Implijet e vez evit chaseal jiboez bras-kenañ Afrika evel an olifanted pe ar bualed. Nebeut-produet eo ar gartouchenn, ha ker-tre eo, evel an armoù kambret eviti.
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP
## Daveennoù
C'hoari tenn trede sell

**Third-person shooter** (TPS) zo un isrummad eus ar c'hoarioù tenn 3 ment. En doare c'hoari-mañ e vez ar c'hoarier o tennañ evit tizhout palioù. Tost eo evel doare c'hoari ouzh ar c'hoarioù tenn kentañ sell, an diforc'h bras o vezañ e vez gwelet an dudenn eus a-dreñv hag emañ­ ouzh ar skramm pa c'hoarier. Ar c'hoarioù shoot 'em up 2 vent a c'hell implijout an trede sell met n'int ket c'hoarioù tps rak evit ar rummad-se, tudenn ar c'hoarier a zo dirak ar c'hamera.
Fernand Guey

Léon Lucien **Fernand Guey**, ganet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1877 e Vincennes (Val-de-Marne, Bro-C'hall) ha marvet d'ar 25 a viz Genver 1964 e Rouan (Seine-Maritime), a oa ul livour hag ur rener mirdioù.

## Buhez
Bet eo bet rener Mirdi arzoù-Kaer Kemper etre 1908 ha 1917.

### Oberennoù

##### E Mirdi an arzoù-kaer, Kemper

* *Place au Beurre la nuit, Quimper*, ca. 1900
* *Chaumière sous les arbres*
* *Ancienne place du marché au beurre de pot ; Quimper*, ca. 1913

## Enorioù
Un hent-dall gant e anv zo e Kemper.
Roll straedoù Kraozon

Ar pennad-mañ a ro ur roll eus straedoù Kraozon gant orin anv ar straed.
## A

* **Straed [[Abalard]] -** Per Abalard (1079-1142) a oa ur prederour hag ur skrivagner latin
* **Straed Alain** - Alain (1868-1951) oa ur prederour gallek, ganet e Kraozon
* **Straed [[Anna Mezmeur|Anna-Mesmeur]]** - Anna Mezmeur (1823-1909)  a oa ul leanez, un istorourez, ur skrivagnerez hag un droourez vrezhonek.

## B

* **Straed Asagn-Bisson** -  Hippolyte Magloire Bisson (1797-1827) a oa un asagn e morlu Frañs

## C

* **Straed  [[Charlez ar Govig|Charlez-ar-Govig]]** - Charlez ar Govig (1863 -1932) a oa ur barzh, ur skrivagner hag un emsaver breizhat.

## D

## E

* **Straed [[Émile Souvestre]]** - Émile Souvestre (1806-1854) a oa ur skrivagner breizhat.
* **Straed [[Ernest Renan|Ernest-Renan]]** - Joseph Ernest Renan (1823-1892) a oa ur skrivagner hag ur prederour

## F

* **Straed Frederig-ar-Gwiader** - Frederig ar Gwiader (1847-1926) zo ur skrivagner gallek eus Breizh.
## G

* **Straed [[Gradlon]]** - Gradlon a oa roue Kerne er V<small><sup>vet</sup></small> kantved
* **Straed [[Jozeb Mari Graveran|Graveran]]** - Jozeb Mari Graveran (1793-1855) a oa un den a Iliz, eskob ha politiker gall.
* **Straed [[Beltram Gwesklin|Gwesklin]] -** Beltram Gwesklin (1320-1380) a oa konestabl Bro-C'hall 
## H

## I

* **Straed Isamiral-Ronarc'h** - Pierre-Alexis Ronarc'h (1865-1940) oa un ofiser a vor er Morlu gall.
## J

## K

* **Straed [[Jorj Kadoudal (chouan)|Kadoudal]]** - Jorj Kadoudal (1771-1804) a oa ur jeneral chouan dibennet gant Napoleone Buonaparte. 

## L

* **Straed [[René Théophile Hyacinthe Laenneg|Laennec]]** - René Laennec (1781-1826) a oa mezeg
* **Straed [[Louis Jouvet|Louis-Jouvet]]** - Louis Jouvet (1887-1951) a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) hag ul leurenner gall.
## M

* **Straed [[Reun Madeg|Reun-Madeg]]** - Reun Madeg (1736-1784), a oa ur merdead breizhat. 

## N

* **Straed [[Nevenoe]]** - Nevenoe (?-851) a oa ur priñs breizhat 

## P

* **Straed Yann-Fañch-La Pérouse -** Jean François de Galaup, kont La Pérouse (1741-1788), oa ofiser er morlu gall hag ergerzher.
## S

* **Straed [[Antoine de Saint-Exupéry|Saint-Exupéry]]** - Antoine Jean-Baptiste Marie Roger de Saint-Exupéry (1900-1944) zo ur skrivagner gallek hag un nijer. 
* **Straed [[Saint-Pol-Roux|Saint-Pol-Roux -]]** Paul-Pierre Roux  (1861-1940) a oa ur barzh simbolour
* **Straed [[Salvador Allende|Salvador-Allende]]** - Salvador Allende Gossens (1908-1973) zo bet prezidant Chile 
## T

* **Straed [[Théodore Botrel|Théodore-Botrel -]]** Théodore Botrel (1865-1925) a oa ur sonaozour breizhat.
## V

## X

## Y
FN FNP

An **FN FNP** zo ur bistolenn damaotomatek un-ober/daou-ober bet produet etre 2003 ha 2011 gant an FN Herstal (e Belgia) evit ar marc'had european ha gant an FNH USA, rann stadunanat an embregerezh, evit ar marc'had amerikan.

## Deskrivadur
Kentpatromoù an FNP-9 (he stumm e 9 mm Parabellum) a oa prest e 2001, met ne grogas ar produiñ da vat nemet e 2003. Daou stumm all (FNP-357 hag FNP-40) a zo heñvel war-bouez o c'halibr. Ar stumm FNP-45, kambret e .45 ACP, a zo un tammig disheñvel abalamour dezhañ bezañ bet savet evit ezhommoù arme ar Stadoù-Unanet : kemmet eo bet e gouch, pouez-loc'hañ e zraen, ha gellet a raer implijout anezhañ e mod daouzehouiat.

Gwerzhet ez eus bet ur stumm sivil eus an FNP-9 anvet Browning PRO-9. Ar rummad FNX en deus kemeret plas an FNP war gatalog an FN Herstal adalek 2009.

## Daveennoù
Prvi Partizan

**Prvi Partizan** zo un embregerezh munisionoù armoù-tan hiniennel diazezet e Užice (Serbia).

## Istor
Krouet e oa bet e 1928 dindan an anv **FOMU** (*Fabrika Oružja i Municije Užice*, « Uzin Armoù ha Munisionoù Užice »). Goude an Eil Brezel-bed e tegemeras en e savadurioù an uzin munisionoù kuzh savet gant rezistanted Tito, anvet **Prvi Partizan fabrika** (« Labouradeg kentañ ar bartizaned »), ha chom a reas e anv evel-se. Produiñ a ra 400 seurt kartouchennoù evit ar chaseal, ar sportoù tennañ pe an nerzhioù surentez e teir labouradeg hiziv-an-deiz. Tro 1.000 den a labour evit an embregerezh. Ouzhpenn ar munisionoù e werzh ostilhoù ha mekanikerezhioù evit an adkargañ.

## Daveennoù
Argil

An **argil**, pe **kiladenn**, eo ar fiñvadenn war-dreñv a ra un arm-tan pa lez an tenn da vont. Dont a ra eus ar gazoù produet gant tarzhadenn poultr ar munision. Izel pe uhel e c'hall bezañ hervez kalibr ar munision ha pouez an arm.

Restr:M102 Firing1 pd army mil.jpg|Efed an argil a gas tuellenn kanol un Howitzer 105 mm M102 war-dreñv.
Restr:M102-beyt-hatotchan-2.jpg|Ar memes arm pa ne vez ket tennet gantañ

## Jediñ an argil
Pa darzh kargad-poulzañ ur munision e krou un energiezh. En ur mod teorikel, ar fiñvadenn krouet gant an energiezh-mañ a vez dasparzhet en un doare kevatal etre ar vannadell hag an arm. O vezañ m’eo kalz izeloc’h pouez ar vannadell, ha kalz uheloc’h hini an arm ; o vezañ ivez m’eo dalc’het alies an arm gant brec’h an tenner (pe ur skoazell evit an armoù ponner) e vo treuzkaset tost an holl gementad fiñvadenn p d’ar vannadell, eztaolet gant an darempred :
::p = m_1 \, v_1 = m_2\, v_2
e-lec’h ma talv *m<sub>1</sub>* ha *v<sub>1</sub>* mas ha tizh ar vannadell, ha *m<sub>2</sub>* ha *v<sub>2</sub>* mas an arm ha tizh ar argil.

## Elfennoù o deus un efed war an argil

### Energiezh ar vannadell
Energiezh sinetek ar vannadell a vez eztaolet e Jouloù (J). Jedet e vez gant ar formulenn E=\frac{MV^2}{2} enni M mas ar vannadell e kilogrammoù ha V he zizh e metr/segondenn. Ar memes bannadell a c’hall revesiñ un energiezh disheñvel hervez kementad ha doare ar poultr, hirder ar c’hanol, stumm an douilhez pe elfennoù all.

**Pouez an arm**

Seul bonneroc’h an arm, seul nebeutoc’h e vo santet an argil gant an tenner.

**Doare an arm**

Hervez e sistem kulasenn, e sistem poulzañ (poultr pe gwinterell evit an aer gwasket) pe implij ur starderez e beg ar c’hanol da skouer.

## Efedoù an argil
* Un tenner a c’hall diarbenniñ an argil m’en deus tennet dija, ha lakaat e izili pe e gorf en ur mod disheñvel a-raok tennañ, ar pezh a c’hall kaout un efed war dasparzh ar boledoù ouzh ar sibl.
* An argil a lak alies kanol an arm da sevel. N’eo ket ken resis an tennadegoù e mod aotomatek pe un heuliad tennoù tost e mod damaotomatek.
* Argil ar armoù-tan hiniennel galloudus (armoù-brezel pe chaseal) a c’hall bloñsañ brec’h, bruched pe skoaz an tenner.

## Izelaat an argil
* Implij ur skoazell (daoubez, trebez pe fust) a c’haller ober evit stabilaat an arm da vare an tennañ.
* Ur starderez a c’hell bezañ lakaet ouzh beg ar c’hanol ivez : a-drugarez da doulloù e lak lod eus ar gazoù a ya da heul ar vannadell er c’hanol da vont kuit war ar c’hostezioù.
* Starderezioù 'zo a gas ar gazoù war-zu an nec’h evit kempouezañ uhelaat ar c’hanol da vare an tenn.
* Ur vandenn doullet a gaver war ganolioù armoù zo (evel ar Colt Anaconda pe fuzuilhoù-chase damaotomatek 'zo da skouer) da bonneraat anezhañ ha da wanaat efed an argil.
Dodenn al lennegezh vrezhonek

Goude daou gantved m’eo aet al lennegezh vrezhonek war gresk ez eus bet **meur a zodenn er skridoù brezhonek** estreget ar relijion evel en a-raok. Amañ ez eus ur renabl eus ar re baotañ.

* Arz ; sellit ouzh An arz el lennegezh vrezhonek
* Brest ; sellit ouzh Brest el lennegezh vrezhonek
* Brezel
* Danvez Breizh
* Gounezerezh
* Istor Breizh
* Karantez
* Krennamzer
* Henc'hres hag Henroma
* Inizi ; sellit ouzh An inizi el lennegezh vrezhonek
* Iwerzhon
* Mor ; sellit ouzh Ar mor el lennegezh vrezhonek
* Paourentez

## Pennadoù nes
* Lunienn stil
* Teknik lennegel
* Tudenn
Kontener

**Kontener** pe **endalc'her** a vez graet eus ur voest vras dir implijet evit an dezougen liesdoare. Gellout a ra neuze bezañ dezouget dre garbedoù disheñvel evel eus ur vag d'un tren ha d'ur c'hamion met hep ma vefed rediet da dennañ hag adlakaat an danvezioù a zo e-barzh.
An Arz el lennegezh vrezhonek

N’eus ket kalz a skridoù brezhonek a bled gant an arz, ken lies eo-eñ, pa vez ur bochad a seurtoù, pe en Arzoù Kaer pe en arzoù pleustrek.

Sellit ouzh An dodennoù paotañ el lennegezh vrezhonek ivez.

Amañ emañ renablet an oberennoù brezhonek lennegel-rik pe get hervez ar bloavezhioù.

;1932
* Youenn Drezen, *An dour en dro d’an inizi*. E-barzh *Gwalarn*, niv. 42. Romant berr a vez lakaet ar gaoz war an Arz ennañ.
;1941
* Youenn Drezen, *Itron Varia Garmez*, Brest, Skrid ha Skeudenn. Romant, ur c’hizeller evel tudenn bennañ ennañ.
;1942
* Zavier Langleiz, *Ene al linennoù*, Brest, Skridoù Breizh. Kenedoniezh.
;1970
* Youenn Drezen, "An dour en dro d’an inizi », Brest, Embannadurioù Al Liamm. Adwelet gant an oberour. Romant berr a vez lakaet ar gaoz war an Arz ennañ.
;1977
* Youenn Drezen, *Itron Varia Garmez*, Brest, Embannadurioù Al Liamm. Romant, ur c’hizeller evel tudenn bennañ ennañ.
;2000
* *Le Couédic, Daniel ; Veillard, Jean-Yves, ren. *Ar Seiz Breur : 1923-1947 : Ar c'hrouiñ breizhek etre chom giz kozh ha mont war-raok*. Roazhon : Terre de Brume ; Mirdi Breizh ; (ha pemp mirdi arall), 2000. 271 p. + CD sonerezh. ISBN 2-84362-104-6 (nann-keinet). ISBN 2-84362-099-6 (keinet)
. 2001
* René Le Bihan, Renée Mabin ha Martica Sawin *Yves Tanguy*, lakaet e brezhoneg gant Herve Seubil gKernaudour, An Here, 2001. Diwar-benn buhez hag oberenn Yves Tanguy.
;2007
* Yann Fulub Dupuy, *Ar gariadez vaen*, An Alarc’h Embannadurioù, 267 p. . Romant kreizennet war iliz-veur Kemper.
* Georges Boulestreau, Ar benvegoù sonerezh, Sant-Brieg, TES. + 1 CD. Levr deskiñ evit ar yaouankiz
;2011
* Zavier Langleiz, *Ene al linennoù’', Mouladurioù Hor Yezh. [[Kenedoniezh]].
;2013
* [[Herve Gouedard]], *Paul Sérusier : ul livour e Breizh'', Embannadurioù Al Liamm. . Romant diwar-benn Paul Sérusier.
Martigny (Manche)

**Martigny** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Hilaire-du-Harcouët hag e Distrig Mortain. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1801. Lakaet e voe en Arondisamant Mortain e 1802.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 21 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,00% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar milour eus ar gumun.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet kevredet kumunioù Chèvreville, Martigny, Milly ha Parigny er gumun nevez anvet Grandparigny.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église_Saint-Martin_de_Martigny._Vue_nord-est.jpg|An iliz katolik.
Monument aux morts de Martigny (Manche).jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Chèvreville,
* Milly,
* Parigny,
* Grandparigny.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Rebecca Cheptegei

**Rebecca Cheptegei**, ganet d'an 22 a viz C'hwevrer 1991 hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Gwengolo 2024, a oa ur rederez ougandat war hedoù-hir ha maraton, hag a oa bet ganti rekord ar maraton en Ouganda.

Meur a wech eo bet o tifenn Ouganda e kevezadegoù bedel abaoe 2010. Bet he oa bet o kemer perzh er maraton maouezed e C'hoarioù olimpek hañv 2024 e Pariz.
## Marv
Marvet eo goude ma oa bet c'hwezhet tan enni en he zi e Kenya gant he fried kozh Dickson Ndiema Marangach  hag a zo bet gloazet en dagadenn hag harzet gant ar polis ur wech pareet. Oadet he oa-hi a 33 bloaz.
## Notennoù ha daveennoù
Le Grippon (kumun gozh)

**Le Grippon** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton La Haye-Pesnel hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1801.
### 
* Staget e voe ouzh kumun Les Chambres e 1826.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet kevredet kumunioù Champcervon ha Les Chambres er gumun nevez anvet Le Grippon.
## Monumantoù ha traoù heverk

Les_Chambres_-_Ancienne_église_Saint-Barthélémy_du_Grippon.JPG|Dismantroù an iliz katolik.

* Ar maner, -, 
* Iliz katolik *Sant Bartelame*, rivinet.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Champcervon,
* Le Grippon, kumun nevez,
* Les Chambres.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Red Bull RB2

**Ar Red Bull RB2** eo an eil patrom kirri kinniget gant Red Bull Racing. Savet e oa bet ar patrom gant Adrian Newey. Sturiet e oa bet ar patrom Formulenn 1 gant David Coulthard ha Christian Klien e-pad kevezadeg 2006.

## Istor
E Formulenn 1 e oa deuet Dietrich Mateschitz da vezañ mestr war daou skipailh.  Ur bloaz war-lerc'h e oa bet kreñvaet ar framm aostrian dre ur gevrat kefluskañ gant Ferrari hag e oa erruet rener teknikel McLaren, Adrian Newey n'en deus ket bet amzer d'ober war-dro ar RB2. Kinniget abred er c’houlzad e oa bet an unkouc’h nevez ha dipitet e oa abalamour ma oa bihan e fiziañs hag abalamour ma oa efedus. E-kerzh kentañ Priz Meur ar c'houlzad, e Bahreïn, e oa bet daouzekvet plas Coulthard en dalc'h perzhegañ pa lakaas e genskipailher e. En eil gwezh en em gavas Klien en eizhvet plas pa zilezas Coulthard eus an eizhvet plas. E-pad an harz-labour teir sizhunvezh etre Prizioù Bras Aostralia ha San Marino, Dietrich Mateschitz a ro da glevet ne c'hallfe ket e vleiner a. Da-geñver Priz Meur Europa emañ an RB2, a zo keitat e renkadoù, o vont da vezañ fall er redadegoù. Goulthard a skoas an Toro Rosso STR1 gant Vitantonio Liuzzi adalek ar c'hentañ troiad ha dilezel a reas un dro diwezhatoc'h tra ma tilez. Ar senario a vez graet c’hoazh e Spagn ma kouezhe Coulthard e garr-tan ouzh ur voger e-pad ar redadegoù ha ma echuas e redadeg pevarzekvet. A-drugarez d'an darvoudoù redadegoù meret-kaer emañ Klien a-raok Coulthard un nebeud troioù evit trede tennad Monaco ; e RB2.

7vet plas zo gant ar skipailh met n'en deus enskrivet nemet 16 poent, div wech nebeutoc'h eget e 2005.

## Disoc'hoù kampionad ar bed Formulenn 1
Timbroù Dubai

Dubai zo unan eus stadoù an Emirelezhioù Arab Unanet war vord Pleg-mor Persia.

Er bloaz 1892 voe sinet ur feur-emglev etre Breizh-Veur hag emired ar broioù anvet  Stadoù an Arsav-brezel (*Trucial States* e saozneg) hag a fizias servij ar postoù e melestradurezh ar Rouantelezh Unanet. Ne oa ket ar Stadoù izili eus Unvaniezh Postoù ar Bed. Gouarnamant India a zigoras e vurev-post kentañ e Dubai e 1941 ha betek 1947 e veze implijet timbroù  India saoz, kachedet e oant gant ar gerioù **Dubai Persian Gulf** (*Dubai Pleg-mor Persia*). 
Pa voe dieub India e 1948 e krogas Ofis Postoù Bro-Saoz da aozañ an dasparzh lizhiri etre an emirelezhioù hag ar peurrest eus ar bed. Timbroù Breizh-Veur gant talvoudoù-gwerzh e rupiah a veze implijet.

Ar Saozon a gollas tamm ha tamm o levezon er rannvro, ha serret e voe burevioù-post saoz en Arabia pa voe digoret raktal re melestradurezh an emirelezhioù (miz Even 1963).

E 1963 e voe lakaet er-maez timbroù dindan anv Dubai, warno poltred ar Sheikh Rashid bin SaId, emir Dubai.
118 timbr boutin ha 90 timbr evit ar postoù dre-nij a voe embannet gant an emirelezh, pezh zo nebeut a-walc’h pa seller ouzh an niver produet en emirelezhioù all (Ajman, Sharjah…).

Ma kaver amañ evel er broioù tost kalzig timbroù moullet evit an dastumerien (taolennoù Goya, Murillo, Rubens, loened, C’hoarioù Olimpek Mec’hiko, Tokyo…), e voe embannet timbroù « siriusoc’h » an danvez anezho : stourm a-enep an naonegezh pe gleñved ar paludoù, araokadennoù an deskadurezh, kantved deiz-ha-bloaz ar Groaz-Ruz, emvod-meur etre pennoù-bras ar rannvro... Ne oa ket dibaot gwelet poltred ar priñs war an timbroù.
 
Paouezet e voe gant emrenerezh postel Dubai ha hini an emirelezhioù all evelkent e 1973, pa voe krouet Stad an Emirelezhioù Arab Unanet.

## Pennadoù kar
*Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet
*Timbroù Stadoù an Arsav-brezel
Michel Barnier

**Michel Barnier**, bet ganet d'an 9 a viz Genver 1951 e La Tronche (Isère), zo un den a Stad gall.

Ezel eo bet eus strolladoù gaullour a-wechall (UDR, RPR, UMP, LR). Kroget e oa gant ar politikerezh e 1973, da gentañ e Savoie, goude-se el live broadel ha goude-se el live europat.

E 1978 e voe dilennet evit ar wech kentañ. Meur a wech eo bet ministr (an Endro, Aferioù europat, Aferioù estren, al labour-douar hag ar boued).
## Kentañ ministr Bro-C'hall
D'ar 5 a viz Gwengolo 2024, Michel Barnier a voe lakaet da gentañ ministr ar Republik gant Emmanuel Macron, da gemer plas Gabriel Attal, hag en doa roet e zilez d'an 8 a viz Gouere. M. Barnier, 73 vloaz, eo neuze koshañ kentañ ministr ar V Republik.

D’ar  e vot ar Vodadenn Vroadel ur mennad disfiz a-enep Barnier, a ro e zilez an deiz war lerc’h. Chomet eo kentañ ministr e-pad tri miz, berrañ padelezh er pempvet Republik. D’an  e teu François Bayrou da gentañ ministr war e lerc’h.

## Daveoù
Timbroù Stadoù an Arsav-brezel

E miz Meurzh 1892 voe sinet ur feur-emglev etre ar Rouantelezh-Unanet hag emirelezhioù Arabia ar Reter, da lavaret eo Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Sharjah, Ras al-Khaimah hag Umm al-Qaywayn evit ma vefe gwarezet gant nerzhioù ar Rouantelezh-Unanet ar broioù anavezet dindan an anv Stadoù an Arsav-brezel (*Trucial States* e saozneg).

Fiziet e voe servij ar postoù e melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet. Implijet e veze eno timbroù India saoz da gentañ, timbroù Bro-Saoz dreistmoullet adalek 1948.

E 1961 e teuas er-maez daou rummad timbroù (11 timbr en holl) dindan an anv *Trucial States*, war an hini kentañ tresadenn gwezennoù-palmez hag ur boutr (bag dre lien ar rannvro) war ar re all.

Gant pep emirelezh (ha hini Fujairah) e voe embannet timbroù dindan hec’h anv etre 1964 ha 1972. Divizet e voe ganto en em vodañ en ur framm unvan ha dizalc’h e miz Kerzu 1971 (Ras al-Khaimah e miz Genver 1972) ; Emirelezhioù Arab Unanet an hini eo.

## Pennadoù kar
*Timbroù Dubai
*Timbroù Abou Dhabi
*Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet
M3 (pistolenn-vindrailher)

Ar **bistolenn-vindrailher** **M3**, lesanvet gant ar soudarded ***Grease gun*** pe ***Greaser*** abalamour dezhi bezañ heñvel he stumm ouzh hini ul larderez, zo bet implijet gant arme ar Stadoù-Unanet adalek 1943.

## Istor
Remerket e oa bet gant Stadunaniz efedusted ar pistolennoù-mindrailher MP40 ha STEN implijet gant an Trede Reich hag ar Rouantelezh-Unanet e bloavezhioù kentañ an Eil Brezel-bed. Pa 'z eas o bro tre er brezel e miz Kerzu 1941 e c'houlennas an arme e vije savet armoù nevez, en o zouez ur bistolenn-vindrailher marc'hadmatoc'h hag aesoc'h da broduiñ evit an Thompson M1.

Savet e voe gant George Hyde ha Frederick Sampson, daou ijinour eus General Motors, a ginnigas e miz Here 1942 ur stumm kentañ kambret e .45 ACP hag e 9 mm Parabellum. Savet e oa gant metal koaget hepken (war-bouez he c'hanol hag elfennoù he c'hulasenn). Skañvoc'h hag aesoc'h da gempenn e oa evit an Thompson. Ul lamm plegus he doa. Goude amprouennoù e voe asantet gant an arme adalek 1943 dindan an anv **Submachinegun Caliber .45 M3**.

Aes e oa cheñch kalibr an M3 en ur zivontañ he c'hanol hag he c'hulasenn hepken. Ar stumm kambret e .45 ACP a voe pourveziet d'an arme evit an ekipajoù tankoù da skouer. Ar stumm kambret e 9 mm a voe roet d'an SAS breizhveurat pe harzlammet d'an emsavoù rezistañs en Europa, abalamour e oa ur munision aesoc'h da gavout pa oa implijet e armoù alaman evel an MP40 pe ar bistolenn Walther P38.

Gwelladennoù a voe degaset d'an arm, hag ur stumm nevez anvet **M3A1** a voe produet adalek miz Kerzu 1944. Daoust da se e chomas kudennoù abalamour da garger an arm, ha ne voe ket gwellaet. War-dro 646.000 eus an daou stumm M3 hag M3A1 a voe produet betek fin ar brezel. Ur stumm dezhañ ur reduer-son enbarzhet er c'hanol a voe savet ivez.

Implijet e voe an arm e brezelioù Korea pe Viêt Nam gant ar Stadunaniz. Skouerennoù 'zo a servijas da stourmerien an IRA. Pourveziet e voent d'ar strollad iwerzhonat asambles gant karabinennoù M1 er bloavezhioù 1950, a-drugarez d'ar rouedad kuzh aozet er Stadoù Unanet gant George Harrison.

## Liammoù diavaez
* **** , embannet gant arme ar Stadoù-Unanet e 1974
*  Esae an arm war chadenn ar gelaouenn stadunanat *Guns & Ammo*

## Daveennoù
Winchester Model 1897

Ar **Winchester Model 1897** zo ur fuzuilh-pomp ijinet gant John Browning ha produet gant an embregerezh stadunanat Winchester Repeating Arms Company etre 1897 ha 1957. Unan eus armoù-tan brudetañ ar merk eo. 

## Istor
Ar Winchester Model 1893 ijinet gant John Browning a oa unan eus ar fuzuilhoù-pomp kentañ. Ne voe ket gwerzhet mat abalamour d'un nebeud sioù ha d'ar fed e oa un tamm bihan ha bresk evit degemer ar c'hartouchennoù-chase 67 ha 70 mm implijet d'ar poent-se. John Browning a renkas neuze kudennoù an M1893 en ur wellaat sistem serriñ ar gulasenn hag en ur ziblasañ an toull-distrinkañ war ar c'hostez.

### Implij
Ar Model 1897 a voe dibabet gant arme ar Stadoù-Unanet, a implijas anezhi adalek ar brezel a-enep ar Filipinez etre 1899 ha 1902. Servijout a reas stank da vare ar Brezel-bed Kentañ, en desped da glemmoù ofisiel ar gouarnamant alaman a lavare ez ae an arm a-enep da eil emglev Den Haag (1907), a verze implij armoù a zegase poanioù diret, abalamour d'ar plomoù-chase tennet gantañ. Implijet e veze an arm evit gwareziñ postoù-evezhiañ distro da skouer, e-lec'h ma oa efedus evit reiñ ur galloud-tan uhel da soudarded taget gant enebourien niverusoc'h. Talvoudus e c'hallje bezañ bet ar Model 1897 evit tennañ en trañcheoù strizh en ur leuniañ ar spas gant kalz bannadelloù war un dro da vare un argadenn, met ne voe ket implijet kalz evit se abalamour d'he hirder ha da goñdisionoù gleb ha lous al lec'hioù-emgann. Un adstumm hep ki deveret eus ar Model 1897 a voe implijet er brezel dreist-holl : ar Winchester Model 1912, dezhañ ur vaionetez, lesanvet war-lerc'h *Trench Gun* evel kalz fuzuilhoù-emgann flour o c'hanol a seurt-se*.*

Un arm boutin e voe e-mesk kalz familhoù stadunanat hag etre daouarn poliserien ar vro er bloavezhioù 1920. Paouezet e voe gant ar produiñ e 1957.

## Daveennoù
Daimyo

***Daimyo*** (japaneg : 大名  *daimyō*) a oa titl aotrouien c'halloudus japanat, etre an  ha penn-kentañ ar Marevezh Meiji e-kreiz an . Bez' e oant e penn tachennoù bras, fiziet enno dre hêrezh. Ar-re se a oa sañset bezañ suj d'ar shogun ha dre hengoun d'an impalaer ha d'ar *[[kuge|c'huge]]* (rummad brientinien e lez an impalaer). Ar ger *dai* (大) a dalvez kement ha "ledan", ha *myō* zo berradur *myōden* (名田) evit ober anv eus "douaroù prevez".

Padus e oa bet ar renk eus ar *[[shugo]]* eus ar Marevezh Muromachi betek ar Marevezh Sengoku ha dasorc'h an daimyo er Marevezh Edo, met gant kefridioù ha rolloù disheñvel hervez an amzer istorel. Ar memes tra eo a-fed orin an daimyo : reoù klannoù daimyo, dreist-holl ar re Mōri, Shimazu hag Hosokawa, a oa skourroù bihanoc'h eus familh an impalaer pe a oa diskennidi kuge, padal reoù daimyo all a oa bet samouraied enoret, dreist-holl er Marevezh Edo.

An daimyo a implije ar samourai evit derc'hel o douaroù, ha gopret e vezent gant boued pe gant douaroù roet dezho en eskemm ouzh o servij, rak darn eus an daimyo a oa re baour evit o goprañ gant arc'hant. Echu e voe gant marevezh an daimyo goude an Adsavidigezh Meiji : e 1871 e voe lakaet reizhiad ar prefedelezhioù da dalvezout, ha talvezout a ra c'hoazh hiziv an deiz.
Hotchkiss Modèle 1914

An **Hotchkiss Mle 1914**, pe **Mitrailleuse Hotchkiss modèle 1914** hervez hec'h anv ofisiel en arme c'hall, a oa ur vindrailherez produet gant an embregerezh gall Hotchkiss etre 1914 ha 1920. Unan eus an armoù-tan hiniennel pennañ implijet gant an arme c'hall e voe da vare ar Brezel-bed Kentañ.

## Deskrivadur
Deveret e oa an Hotchkiss Mle 1914 eus ar mindrailherezioù Hotchkiss 1900 hag Hotchkiss 1909 implijet gant an arme c'hall e deroù an  kantved. Mindrailherezioù yenaet dre aer e oant, kambret evit ar c'hartouchennoù standart 8 mm Lebel implijet er fuzuilhoù Lebel. Pourveziet e oant gant bandennadoù reut 24 pe 30 kartouchenn. Ar sistem-mañ a zegase kudennoù a-wechoù pa veze labezet pe lousaet ar bandennoù. Un nebeud kemmoù a voe degaset war ar stumm 1914 : kreñvaet e voe ar piston, tennet al lamm hag ar sistem surentez kuit en o zouez. E 1916 e voe gwellaet c'hoazh an arm en ur ouzhpennañ da skouer un toull-heñchañ evit bandennadoù kartouchennoù soupl, ur saziladur evit biñsañ ur c'huzh-tan war veg ar c'hanol, hag ur c'houch brasaet.

## Implij
An Hotchkiss 1914 kentañ a voe produet e miz Kerzu 1914. Kemer a reas da vat plas  ar mindrailherezioù Saint-Étienne Modèle 1907 hag Hotchkiss Mle 1909 e 1916 hepken, pa zivizas an arme c'hall e vije urzhiet kalz muioc'h evit a-raok. Ouzhpenn d'an arme c'hall e voe implijet gant an American Expeditionary Forces etre 1917 ha 1918. Ur stumm brasaet eus an Hotchkiss 1914, kambret e 11 mm Gras, a voe savet evit bezañ montet war ar c'hirri-nij brezel. Un nebeud kantadoù anezhe a voe produet hepken.

Abalamour d'ar stokoù munisionoù 8 mm divent a chome goude ar brezel, ne voe ket klasket erlec'hiañ an Hotchkiss 1914 diouzhtu en arme c'hall, ha chom a reas e servij betek ar bloavezhioù 1930. Skouerennoù anezhe a servijas e deroù an Eil Brezel-bed. Implijet e voe ivez gant an daou du da vare brezel diabarzh Spagn. Meur a adstumm a voe produet evit broioù a bep seurt, ha int kambret e kalibroù all a-wechoù.


Restr:U.S. Hotchkiss Machine Gun.jpg|Soudarded stadunanat gant un Hotchkiss Mle 1914 e Frañs, 1918
Restr:Hotchkiss M 1914 (cropped), MDLA.jpg|Bandennad reut kartouchennoù 8 mm Lebel an Hotchkiss
Restr:Bundesarchiv Bild 102-00723, Marokko, Fremdenlegionäre.jpg|Lejionerien c'hall e Maroko pe Siria (bloavezhioù 1920)


## Liammoù diavaez
* Tresadennoù pezhioù un Hotchkiss Mle 1914 war lec'hienn Mirdi an Arme Pariz
*  Deskrivadur dre ar munud, fotoioù ha tresadennoù pezhioù an Hotchkiss 1914 war al lec'hienn *Armement Réglementaire français*.

## Daveennoù
Bombezadenn Poltava e Gwengolo 2024

D'an 3 a viz Gwengolo 2024, daou visil rusian o doa tizhet ur savadur eus skourr milourel ar c'hehentiñ hag an titouriñ ukrainat hag un ospital lec'hiet nepell e Poltava, en Ukraina. Lazhet e oa bet d'an nebeutañ 74 den (lod steuziet abaoe) ha gloazet 328. Hervez prezidant Ukraina, Volodimir Zelenskiy, ar savadur milourel a oa bet "damzistrujet". Gwashañ bombezadur ar brezel etre Ukraina ha Rusia eo.

An dagadenn a oa bet da 09:08 ha labezet e oa bet dek savadur d'an nebeutañ. Hervez gouarnamant lec'hel Poltava ha gouarnamant Ukraina e oa bet lazhet 55 den ha gloazet ouzhpenn 300. Hervez Burev ar Prokulor Pennañ : "unan eus savadurioù ensavadur ar c'hehentiñ, hag un ospital ha tiez nepell a oa bet damzistrujet". Ar servijoù sikour o devoa saveteet 25 den, 11 anezho a oa bet trapet dindan dismantroù ar savadurioù. Ministr difenn Ukraina en doa embannet e oa bet berr-tre al lajad amzer etre ar c'hleier bombezadeg dre aer hag ar mare ma oa erruet ar misiloù, ar pezh en doa roet nebeut-tre a amzer d'an dud da vont da glask repu e goudorioù enep bombezennoù. Ar ministr en doa ouzhpennet e oa bet an dagadenn pa oa studierien er c'hlasoù.

E-pad an devezhioù da heul an dagadenn e oa bet embannet e oa bet tizhet ur skol hag un ospital hag e oa bet ur vombezadenn wadus. Goude ma vije bet milbloggerien ukrainat o tagañ drouk ar pennoù milourel, oc'h embann e oa bet tizhet ul lid milourel en diavaez hag e oa bet lazhet degadoù, ma n'eo ket kantadoù, a soudarded arbennikaet dre sotoni, e oa bet embannet sklaeroc'h gant pennoù Ukraina e oa soudarded eus darn eus ar c'houzañvidi ha n'eo ket trevourien.
## Skeudennoù

Restr:Destructions in Poltava after Russian attack, 2024-09-03 (25).webp
Restr:Destructions in Poltava after Russian attack, 2024-09-03 (11).webp
Restr:Destructions in Poltava after Russian attack, 2024-09-03 (12).webp
Restr:Destructions in Poltava after Russian attack, 2024-09-03 (22).webp
Restr:Destructions in Poltava after Russian attack, 2024-09-03 (23).webp
Restr:Destructions in Poltava after Russian attack, 2024-09-03 (01).webp
Bouillon (Jullouville)

** Bouillon** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Granville hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas ugent gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,88% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e Falisolle e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, er 136vet Rujumant Troadegiezh e oant o-zri, daou a voe lazhet, ur soudard hag ur serjant, ur soudard all a yeas diwar wel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Emgann Normandi, 1944: 
** mervel a reas eizh den nann soudard e Bouillon abalamour d'ar brezel, tri e miz Gouhere, tri e miz Eost, unan eus ar re-mañ a voe lazhet d'ar 1 gant ur vombezadeg, ha daou e miz Gwengolo; tri anezhe a oa bet ganet e Breizh, e Gwinevez, Monkontour ha Seizh;
** dieubet e voe Bouillon gant ar C'hwec'hvet Rannlu Hobregonet SUAat. Staliet e voe karter-meur ar Re Gevredet gant Eisenhower en o fenn e kastell "La Mare" er gumun.
### 
#### Kumunioù kevredet
* E 1972 eo bet kevredet kumunioù Bouillon, Saint-Michel-des-Loups, Carolles ha Saint-Pair-sur-Mer er gumun nevez anvet Jullouville. Carolles ha Saint-Pair-sur-Mer a zeuas da vout emren en-dro.
### 
* E 2020 eo bet kendeuzet da vat kumunioù Bouillon ha Saint-Michel-des-Loups e kumun Jullouville.
## Monumantoù ha traoù heverk

EgliseStJeanBaptisteJullouville.JPG|An iliz katolik.
Monument aux morts de Bouillon.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*.
* Monumant ar re varv.
* Kastell "La Mare".
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Jullouville,
* Saint-Michel-des-Loups.
## Notennoù ha daveoù

## Liammoù diavaez
Kalibr 16

Ar **c'hartouchennoù kalibr 16** zo munisonoù-chase evit ar fuzuilhoù-chase flour o c'hanolioù. Gellet a reont bezañ karget gant drajez plom pe boledoù. Hirder an douilhez a c'hall bezañ 65 mm, 67 mm, 70 mm pe 76 mm. Karget e vezont peurliesañ gant ur pouez bannadelloù etre 26 ha 32 gram.

## Implij
Poblek-tre e oa ar c'halibr-mañ e Frañs eus deroù an XX kantved betek ar bloavezhioù 1950-1970, e-lec'h ma veze implijet evit chaseal lapoused pe jiboez bihan dreist-holl. Ar c'halibr 12 zo komañset da gemer e blas tamm-ha-tamm goude an Eil Brezel-bed. Loened brasoc'h evel ar yourc'hed pe ar moc'h-gouez a c'haller chaseal gant munisionoù kalibr 16 karget gant boledoù. Kalz a fuzuilhoù er c'halibr 16 a chom e dafar chaseourien e Frañs, ha kartouchennoù a gaver aes er vro-se, kambret e 16/67 dreist-holl.

## Gwelet ivez

* Kalibr 12
* Kalibr 20
* Kalibr 28
* Kalibr .410

## Daveennoù
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
Bellefontaine (Manche)

**Bellefontaine** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Juvigny hag e Distrig Mortain. Lakaet e voe en Arondisamant  Mortain e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas nav gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,09% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### Kemm arondisamant
* Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant  Avranches e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur milour e miz Mae 1940.
* Emgann Normandi, 1944:  lazhet e voe tri den nann-soudard er gumun e miz Eost.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Maroko]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’an 3 a viz Kerzu 1955 e Kerkane .
### 
* E 2017 eo bet kendeuzet da vat kumunioù La Bazoge, Bellefontaine, Chasseguey, Chérencé-le-Roussel, Juvigny-le-Tertre, Le Mesnil-Rainfray, Le Mesnil-Tôve e kumun nevez Juvigny les Vallées.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieBellefontaineEglise.jpg|An iliz katolik.
Monument Bellefontaine.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv e-tal  an iliz katolik.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* La Bazoge,
* Chasseguey,
* Chérencé-le-Roussel,
* Juvigny-le-Tertre,
* Juvigny les Vallées,
* Le Mesnil-Rainfray,
* Le Mesnil-Tôve.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Fuzuilh-pomp

Ur **fuzuilh-pomp** zo un arm-tan hiniennel hir, dezhañ ur c'harger korzennek dindan e ganol peurliesañ, gouest da dennañ kartouchennoù-chase, hag a vez adarmet a-drugarez da fiñvadenn un elfenn eus fust an arm.

## Deskrivadur
Ar fuzuilhoù-pomp kentañ gwerzhet da vat e oa ar re Winchester Model 1893 ha Model 1897 savet gant ar Stadunanad John Browning. Adarmet e vez kulasenn ur fuzuilh-pomp en ur sachañ war un elfenn a rikl war ar c'harger korzennek. Perzhioù mat ar sistem-mañ eo e c'hall bezañ tennet ar bannadelloù buanoc'h evit gant ur sistem kulasenn-vorailh pe loc'henn-grogenn. Gellet a ra ivez chom daouarn an tenner war ar fust hag an draen. Evit tennañ buanoc'h c'hoazh e c'haller implijout teknik ar *slamfire*, da lavaret eo kenderc'hel da bouezañ war an draen en ur sachañ war dornell ar pomp : neuze e vez skoet ur gartouchenn nevez diouzhtu pa vez kambret. Kalz a fuzuilhoù-pomp a-vremañ zo kambret e kalibr 12. Flour pe rizennet e c'hall o c'hanol bezañ.

## Implij
Implijet ez eus bet fuzuilhoù-pomp adalek penn-kentañ an  kantved en armeoù. Efedus int war hedoù-tenn berr a-walc'h (20 pe 30 metr d'ar muiañ-tout) evit leuniañ ar spas gant kalz bannadelloù : talvoudus e voent etre daouarn ar soudarded stadunanat da vare ar Brezel-bed Kentañ. Efedus int e takadoù-emgann kloz evel ar janglennoù pe e diabarzh ar savadurioù. Ur fuzuilh-pomp berr he c'hanol ha dezhi peadra da stagañ ur vaionetez outi a vez graet *[[trench gun]]* pe *trench shotgun* («arm-tan trañcheoù») anezhi.

Polisoù 'zo er bed a implij fuzuilhoù-pomp evit kaout un arm d'en em zifenn ma 'z int taget gant un engroez pe meur a zen. *Riot gun* a vez graet er Stadoù-Unanet eus ar fuzuilhoù-pomp a servij d'en ober. Betek ar bloavezhioù 1980 e oa pourveziet kalz poliserien stadunanat gant armoù a seurt-se en o oto evit kaout ur galloud-tan uheloc'h evit ar revolverioù pe ar pistolennoù, a-raok donedigezh ar fuzuilhoù-arsailh damaotomatek en o dafar.

Chaseal gant ur fuzuilh-pomp a vez graet kalz e Norzhamerika, met nebeutoc'h en Europa, dre hengoun. E Frañs e c'haller implijout ur arm pemp tenn dezhañ d'ar muiañ evit en ober hervez lezenn.

## Skouerioù fuzuilhoù-pomp brudet
* Winchester Model 1897 (, 1897)
* Winchester Model 1912 (, 1912)
* Ithaca 37 (, 1933)
* Remington 870 (, 1950)
* Mossberg 500 (, 1961)
* Winchester Model 1200/1300 (, 1964)
* Mossberg Maverick 88 (, 1988)
* Benelli Nova (, 2001)
Chauchat (fuzuilh-vindrailher)

Ar **Chauchat**, pe **Fusil-mitrailleur Mle 1915 CSRG** (evit *Chauchat Sutter Ribeyrolles Gladiator*) hervez e anv ofisiel en arme c'hall, pe c'hoazh **Automatic Rifle, Model 1915 (Chauchat)** hervez an arme stadunanat, e oa ar fuzuilh-vindrailher kentañ implijet gant an arme c'hall da vare ar Brezel-bed Kentañ.

## Istor
A-raok ar Brezel-bed Kentañ he doa klasket Frañs, evel broioù all, diorren he c'hanolierezh hag hec'h armoù-tan hiniennel ponner evel ar mindrailherezioù. Goude deroù ar brezel e miz Eost 1914 e komprenas ar soudarded e oa ret kaout un arm-tan hiniennel gouest da dennañ en ur mod aotomatek evit skoazellañ un argad pe difenn ur savlec'h, met skañv a-walc'h evit bezañ diblaset buan war an dachenn-emgann. E 1915 e voe savet ur bodad-labour evit diorren un arm nevez, ennañ ar c'horonal Louis Chauchat, an ijinour Charles Sutter, ha Paul Ribeyrolles, rener an embregerezh marc'hoù-houarn Gladiator.

E dibenn 1915 e voe ganet ar fuzuilh-vindrailher Chauchat. Un arm dezhañ daou vod-tennañ (damaotomatek hag aotomatek) e oa. Pourveziet e oa gant ur c'harger 20 tenn hanter-gelc'hiek, abalamour da stumm ispisial he c'hartouchennoù 8 mm Lebel. Un daoubez a oa stag outi. Kregiñ a reas he froduiñ buan a-walc'h ha lakaet e voe e servij en arme c'hall e miz Meurzh 1916. Soudarded stadunanat an American Expeditionary Forces a implijas anezhi etre 1917 ha 1918 ivez.


Restr:Chauchat cocking handle.jpg|Kulasenn ar Chauchat
Restr:Chauchat magazine.jpg|Karger hanter-gelc'hiek
Restr:No 3909 Page 108 (cropped) - Chauchat et grenadier VB.jpg|Ur soudard gall gantañ un FM Chauchat, deroù 1918


Ne blijas ket an arm d'ar soudarded da vat. Ne oa ket azasaet e wikefre hag e garger digor war ar c'hostezioù ouzh an emgannoù e frigas an trañcheoù, ha ne oa ket fiziapl. War-dro 19.400 skouerenn eus ur stumm kambret e .30-06 Springfield a voe savet evit Stadunaniz e 1918, met gwashoc'h c'hoazh e oa e gudennoù mont en-dro.

Adalek 1924 e voe kemeret e blas en arme c'hall gant ar fuzuilhoù-mindrailher FM MAC 24 hag FM 24/29. Ne voe ket implijet kalz ar Chauchat e emgannoù goude ar Brezel-bed Kentañ, war-bouez e brezel Spagn a-wechoù, pe evel arm seizet gant ar Wehrmacht da vare an Eil Brezel-bed.

## Daveennoù
Milblog

Ur **milblog** pe **warblog** a vez graet eus ul lec'hienn internet, ur blog, pe ur chadenn rouedad sokial (war Telegram da skouer) hag a gomz dreist-holl eus keleier liammet ouzh ur brezel war ober.

Alies e vez an termeniñ *warblog* oc'h ober dave d'ar fed m'eo an den pe an dud a ra war-dro ar savenn reoù hag a harp unan eus an tuioù engouestlet. An termenadur *milblog* a ziskouez ez eus ul liamm kreñv etre an aozour hag ar bed milourel.
## Rusia
Rusia zo unan eus ar broioù ma'z eus ar muiañ a vilblogerien (lesanvet *voenkory*, "kenskriver brezel") goude aloubadeg Ukraina gant Rusia.

Gant ar brezel o padout ez eus bet riñset un darn eus al lec'hiennoù pe chadennoù rouedadoù sokial. Bac'het (Andrey Kurshin, Igor Girkin) ez eus bet milblogerien, lod all zo marvet "dre emlazh" (evel Andrey Morozov), lod all zo marvet hep ma oufed resis piv en doa o lazhet (Vladlen Tatarsky). Ar chadenn c'halloudusañ eo Rybar, ur chadenn Telegram renet gant ar milbloger Mikhail Zvinchuk.

## Notennoù ha daveennoù
Rybar (disheñvelout)

***Rybar*** a zo ur ger evit ober anv eus:
* Rybar (anv), evel Rybár (slovakeg) ha Rybář (tchekeg)
* Rybar, ur chadenn Telegram tuet gant Lu Rusia gant ar milblogger Mikhail Zvinchuk
Timbroù Bolivia

Dindan an anv Perou-Uhel (spagnoleg : *Alto Perú*) e oa anavezet Bolivia gwechall-gozh. Dont a reas da vezañ ur republik dizalc'h d'ar 6 a viz Eost 1825 a-drugarez da Simón Bolívar a gasas war-raok ar stourm evit dieubiñ pobloù Suamerika diouzh yev Spagn.

An timbroù kentañ dindan an anv Bolivia, warno tresadenn ur bultur meur, a voe embannet e 1867. Er rummadoù a zeuas war-lerc’h e kaver kalzig arouezioù ur vro dieub a-nevez : skoed-adarmez Bolivia, poltred an dud veur o deus dieubet ar vro (Simón Bolívar, ar jeneral Antonio José de Sucre), prezidanted ar Republik, hag all).

Implijet e voe timbroù ar Rouantelezh-Unanet etre 1865 ha 1878 e porzh Cobija ; n'eus ket anezho ken, ha gallout a reer o anavezout dre ar siell C39.

Implijet e voe timbroù Chile en tiriadoù bolivian aloubet etre ar 1añ a viz Du 1881 hag an 11 a viz Here 1883.

Mankout a rae danvezioù d'ar velestradurezh postel avat. Estreget an hent-houarn etre Oruro hag Antofagasta (porzh Chile bremañ, a-c'houde Brezel ar Meurvor Habask (1879-1883)), e ranke fiziañ al lizheroù da zasparzhañ e tud war varc’h pe e bigi-stêr bihan. Paour e chomas an hentoù postel diabarzh betek ma voe lakaet e pleustr ar post dre-nij er bloavezhioù 1920.

Tost eo an dimbrawouriezh e Bolivia da emdroadur ar vuhez politikel : prantadoù diktatouriezh vilourel, prantadoù demokratel, dispac’hoù. E 1953 e teuas er-maez ur rummad timbroù evit brudañ broadeladur ar greanterezh eztennañ, greanterezh an tireoul, adreizh ar gounezerezh pa voe ar *Movimiento Nacionalista Revolucionario* ("Emsav Broadelour Dispac’hour" e spagnoleg) e penn ar Stad. E 1971 eo poltred ar Jeneral Hugo Banzer Suárez, diktatour e-pad 10 vloaz, a voe dibabet evit brudañ diorradur ar vro.

Donedigezh ur penn-bras estren a vez alies pennabeg un timbr nevez : Prezidant Venezuela (1989), re Perou hag Arc'hantina (1991), Ministr-kentañ Spagn José María Aznar, ar Prezidant gall Jacques Chirac (1997), hag all.

Lakaet eo bet diaes Stad Bolivia gant c’hwezhadur ar moneiz er bloavezhioù 1950. Dreistmoullet e voe e 1951 ur rummad embannet 6 vloaz a-raok (400 deiz-ha-bloaz La Paz) gant prizioù uhel-spontus : 600 boliviano e-lec’h 30 centavo (100 centavo = 1 boliviano) da skouer.

Ur rummad timbroù lesanvet *Dor an Heol* ("Puerta del Sol"), gouestlet d'ar sevenadur amerindian Tiahuanaco a oa bet engravet ha moullet en Alamagn e 1926, met pa voe gouezet e oa bet gwerzhet un darn anezho en Europa hep aotre Postoù Bolivia e voe divizet mirout ar peurrest en ur c’hav. Ha pemp bloaz ha tregont int chomet eno, a-raok bezañ lakaet e gwerzh en-dro. Alas, gant ar c'hresk er prizioù en devoa skoet an armerzh bolivian e oa bet ret dreistmoullañ anezho gant prizioù nevez, a-wechoù betek 10 000 gwech o zalvoudegezh orin. An timbr a dalveze pemp boliviano a voe gwerzhet pemp mil boliviano.

## Liamm diavaez
*  Postoù Bolivia]

## Pennad kar
*Timbroù Chile
*Timbroù Perou
Tirlu Rusia

**Tirlu Rusia** pe **Arme Rusia**, a vez graet eus nerzhioù douar nerzhioù lu Rusia. Kefridioù pennañ nerzhioù douar Rusia a zo difenn harzoù ar vro; stourm war an douar, trec'hiñ an Nerzhioù lu enebour. Prezidant Rusia eo penn-uhel nerzhioù armet Kevredad Rusia. Penn-uhel nerzhioù tirlu Rusia eo penn an tirlu, choazet e vez gant prezidant Rusia. Lec'h pennañ douarlu Rusia a zo e Moskov.
## Kefridioù
Kefridioù pennañ nerzhioù douar Rusia a zo difenn harzoù ar vro, ar stourm war zouar, surentez an tiriadoù e-dalc'h, talañ ouzh unvezioù enebour. Nerzhioù an douarlu a rank bezañ kap da dizhañ ar palioù-se en ur brezel nukleel pe reoliek, dreist-holl en ur c'henaroud hep implij armoù distruj ramzel. ouzhpenn-se e rankont, bezañ galloudus a-walc'h evit gwareziñ interestoù broadel Rusia er vro pe en estren-vro hag hervez ar redioù etrebroadel.

Kefridioù diazez douarlu Rusia a zo:
* Gourdonadur an unvezioù stourm, hervez urzhioù pennoù lu Kevredad Rusia.
* Gwellaat urzhiadur an unvezioù, implij eus ar gwellañ an niver a soudarded hag a zo ezel, memes ar re arbennikaet (:ru:Специальные войска, un termenadur implijet ledan evit ober eus servijoù stourm hag harpañ lies evel an ijinourien; unvezioù aroueziñ Rusia; servijoù kimiek; kefluskañ ha dezougen; unvezioù tren Rusia, hag unvezioù ar sevel hentoù)
* Diorroadur kadoniezoù hag o lakaat da dalvezout
* Diorroadur levrioù deskadurezh brezel, kadoniezhoù, ha metodologiezh brezel pe gourdoniñ ha teknikel
* Diorroadur gourdoniñ brezel evit an nerzhioù douar
* An unvezioù Spetsnaz GRU, ha darn an nerzhioù ispisial, a zo dindan urzhioù Renadur Penn ar sklêrijennañ (GRU), deuet da vezañ Renadur penn uhel al lu.
## Istor
Gant ma oa an Unvaniezh Soviedel o vont da get, e oa bet strivet evit derc'hel nerzhioù lu URSS unvan a-benn servij Kenglad ar Stadoù Dizalc'h. Ministr an Difenn ziwezhañ eus an URSS, ar Marichal Yevgeny Shaposhnikov, a oa bet lakaet evel penn uhelañ nerzhioù difenn ar KSD e miz Kerzu 1991. E-touezh un toullad emglevioù sinet gant ar republikoù, evit degas an treuzkemm, e oa un emglev berrbad o sellet a-fed palioù an nerzhioù lu, sinet e Minsk d'ar 14 a viz C'hwevrer 1992. En desped da-se, pa oa deuet anat war-wel e oa Ukraina (ha marteze lod republikoù all) ar c'hoant da droc'hañ o nerzhioù lu evit sevel unan broadel, ar gouarnamant rusian en doa choazet sevel e nerzhio lu emren ivez.

## Gwelet ivez

* roll armoù implijet gant armeoù Rusia