open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhön

Ar **Rhön** zo un torosad menezioù krenn e-kreiz Alamagn, war harzoù Hessen, Bavaria ha Thüringen. Ar Wasserkuppe, gant 950 metr uhelder, eo ar gern uhelañ, e stad Hessen. Ur gwarezva natur eo tolead ar Rhön, anavezet evel-se gant UNESCO abaoe 1991.

E meur a zoare eo bet displeget orin an anv Rhön, ha n’eus hini ebet a vefe asur. Evit lod e vefe un anv o tont eus ar c'heltieg hag evit tud all e vefe un anv germanek. Gallout a rafe dont eus ur ger kar d’ar ger brezhonek "run" (da lavaret eo "torgenn"), pe c’hoazh eus ur ger kar da "rann" ("bevenn", "harz") ; pe eus ur ger germanek "hraun" a dalveze "douaroù roc’hellek", kar d’ar gerioù islandek "hraun" pe zanek "røn".

Brudet eo ar rannvro abalamour d’ar c’hêrioù-dour a gaver enni, evel Bad Kissingen, Bad Brückenau, Bad Neustadt. Kêrioù bras all zo ivez evel Fulda e Hessen pe Meiningen e Thüringen. E-pad ar goañv e vez tud o tont da skiañ, daoust ma n’eo ket gwall uhel ar menezioù. A-hed ar bloaz e vez touristed : dont a reont da gerzhet a-hed 600&nbsp;km a wenodennoù-bale pe da embregañ plaverezioù, e kornad ar Wasserkuppe dreist-holl.


Rhoen Berge mg-k.jpg|Ar Rhön er goañv
Rhoen Wasserkuppe.jpg|Ar Wasserkuppe, kern uhelañ ar Rhön 
Rhoen Kreuzberg.jpg|Kreuzberg, trede menez uhelañ ar Rhön
Rhönlandschaft bei Tann.JPG|Kêrig Tann er Rhön


## Notennoù
Arondisamant Val-de-Briey

**Arondisamant Val-de-Briey**, anvet *arondisamant Briey* betek 2022, a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Meurthe-et-Moselle hag e rannvro Grand Est. A-roak 1871 e oa an arondisamant ul lodenn departamant Moselle.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2022
Rannet e oa arondisamant Briey e 10 kanton hag e 130 kumun :
* kanton Audun-le-Roman ;
* kanton Briey ;
* kanton Chambley-Bussières ;
* kanton Conflans-en-Jarnisy ;
* kanton Herserange ;
* kanton Homécourt ;
* kanton Longuyon ;
* kanton Longwy ;
* kanton Mont-Saint-Martin ;
* kanton Villerupt.

### Abaoe 2023
Adrannet e voe arondisamantoù Meurthe-et-Moselle hag an arondisamant a oa bet adanvet d'ar 1 a viz Genver 2023. 115 kumun zo en arondisamant Val-de-Briey bremañ.

## Daveoù
Maurice Salabert

**Maurice Lucien Salabert**, bet ganet d'an 31 a viz Genver 1904 e Pariz IX (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 21 a viz Here 1966 e Nisa (Alpoù-an-Arvor, Bro-C'hall), a oa un aktour sinema gall.

## Filmoù er sinema
* 1939 : *[[Le jour se lève]]*, sevenet gant Marcel Carné
* 1940 : *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron
* 1949 : *[[Drame au Vel'd'Hiv']]* gant Maurice Cam

## Liamm diavaez
* ''Maurice Salabert'' war Internet Movie Database
Res Gestae Divi Augusti

***Res Gestae Divi Augusti*** ("Oberoù Aogust-Doue") zo ur skrid-kañv latin savet gant an impalaer roman kentañ, Aogust (–63 - 14) ma kont e vuhez ha ma renabl e oberoù evit ma vijent diskouezet d'ar bobl goude e varv – un doare rentañ-kont eus e amzer er galloud eta,

## Framm ar skrid
Petra bennak ma oa bet aozet ar skrid a-hed bloavezhioù, n'eo nemet ur pennadig a-raok e varv, d'an 19 a viz Eost 14, e fizias an tri rollad siellet) er Vestalezed.; sed a oa enne:
*urzhioù war penaos aozañ e obidoù , 
*danevell e oberoù (en latin *index rerum gestarum*), a oa da vezañ engravet e taolennoù arem da lakaat dirak e vez-meur e Rom,
* stad an impalaeriezh (*breviarium totius imperii*), enni an niver a soudarded en armeoù, ar c'hementad a arc'hant en teñzor an impalaeriezh ha hini an impalaer.

En eil rollad, anvet *Res gestae*, a voe engravet an danvez anezhañ war div daolenn arem lakaet ouzh peulioù dirak Bez-meur Aogust, hag eiltaolennoù zo bet graet ha lakaet ouzh mogerioù an temploù niverus a oa bet savet e pevar c'horn an impalaeriezh roman.

Er pevare, a zo kaoz vras anezhañ c'hoazh, e oa marteze alioù d'ar Sened, ha neuze eta da Tiberius diwar-benn ar politikerezh da gas en-dro en impalaeriezh.

## Istor

## Levrlennadur
*Claude Nicolet, *L’inventaire du monde, Géographie et politique aux origines de l’Empire romain*, Fayard, 1988,

## Liammoù diavaez
*Skrid latin, e "The Latin Library"
* Troidigezh katalanek gant Nicolás Cruz
*''Res Gestae''
*''Res Gestae'' på: ''the Internet Classics Archive'' 
*Life and deeds of Augustus 

## Notennoù
Arondisamant Lunéville

**Arondisamant Lunéville** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Meurthe-et-Moselle hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2022
Rannet e oa arondisamant Lunéville e 9 c'hanton hag e 164 c'humun :
* kanton Arracourt ;
* kanton Baccarat ;
* kanton Badonviller ;
* kanton Bayon ;
* kanton Blâmont ;
* kanton Cirey-sur-Vezouze ;
* kanton Gerbéviller ;
* kanton Lunéville-Norzh ;
* kanton Lunéville-Su.

### Abaoe 2023
Adrannet e voe arondisamantoù Meurthe-et-Moselle d'ar 1 a viz Genver 2023. 162 gumun zo en arondisamant Lunéville bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Mayenne

**Arondisamant Mayenne** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Mayenne hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek Meurzh 2016
Rannet e oa arondisamant Mayenne e 12 kanton (betek 2014) hag e 102 gumun :
* kanton Ambrières-les-Vallées ;
* kanton Bais ;
* kanton Couptrain ;
* kanton Ernée ;
* kanton Gorron ;
* kanton Le Horps ;
* kanton Landivy ;
* kanton Lassay-les-Châteaux ;
* kanton Mayenne-Reter ;
* kanton Mayenne-Kornôg ;
* kanton Pré-en-Pail ;
* kanton Villaines-la-Juhel.

### Abaoe miz Ebrel 2016
Adrannet e voe arondisamantoù Mayenne d'an 30 a viz Meurzh 2017. 137 kumun zo en arondisamant Mayenne bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Laval

**Arondisamant Laval** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Mayenne hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek Meurzh 2016
Rannet e oa arondisamant Laval e 13 kanton (betek 2014) hag e 88 kumun :
* kanton Argentré ;
* kanton Chailland ;
* kanton Évron ;
* kanton Laval-Reter ;
* kanton Laval-Biz ;
* kanton Laval-Gwalarn ;
* kanton Laval-Saint-Nicolas ;
* kanton Laval-Mervent ;
* kanton Loiron ;
* kanton Meslay-du-Maine ;
* kanton Montsûrs ;
* kanton Saint-Berthevin ;
* kanton Sainte-Suzanne.

### Abaoe miz Ebrel 2016
Adrannet e voe arondisamantoù Mayenne d'an 30 a viz Meurzh 2017. 34 c'humun zo en arondisamant Laval bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Bar-le-Duc

**Arondisamant Bar-le-Duc** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Meuse hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Bar-le-Duc e 9 c'hanton hag e 109 c'humun :
* kanton Ancerville ;
* kanton Bar-le-Duc-Norzh ;
* kanton Bar-le-Duc-Su ;
* kanton Ligny-en-Barrois ;
* kanton Montiers-sur-Saulx ;
* kanton Revigny-sur-Ornain ;
* kanton Seuil-d'Argonne ;
* kanton Vaubecourt ;
* kanton Vavincourt.
Arondisamant Commercy

**Arondisamant Commercy** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Meuse hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Commercy e 7 kanton hag e 136 kumun :
* kanton Commercy ;
* kanton Gondrecourt-le-Château ;
* kanton Pierrefitte-sur-Aire ;
* kanton Saint-Mihiel ;
* kanton Vaucouleurs ;
* kanton Vigneulles-lès-Hattonchâtel ;
* kanton Void-Vacon.
Arondisamant Verdun

**Arondisamant Verdun** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Meuse hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Verdun e 15 kanton hag e 255 kumun :
* kanton Charny-sur-Meuse ;
* kanton Clermont-en-Argonne ;
* kanton Damvillers ;
* kanton Dun-sur-Meuse ;
* kanton Étain ;
* kanton Fresnes-en-Woëvre ;
* kanton Montfaucon-d'Argonne ;
* kanton Montmédy ;
* kanton Souilly ;
* kanton Spincourt ;
* kanton Stenay ;
* kanton Varennes-en-Argonne ;
* kanton Verdun-Kreiz ;
* kanton Verdun-Reter ;
* kanton Verdun-Kornôg.
Arondisamant Boulay-Moselle

**Arondisamant Boulay-Moselle** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Moselle hag e rannvro Lorraine. Diskaret eo bet d'ar 1 a viz Genver 2015.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet e oa arondisamant Boulay-Moselle e 3 c'hanton hag e 96 kumun :
* kanton Boulay-Moselle ;
* kanton Bouzonville ;
* kanton Faulquemont.
Arondisamant Château-Salins

**Arondisamant Château-Salins** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Moselle hag e rannvro Lorraine.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet e oa arondisamant Château-Salins e 5 kanton hag e 128 kumun :
* kanton Albestroff ;
* kanton Château-Salins ;
* kanton Delme ;
* kanton Dieuze ;
* kanton Vic-sur-Seille.
Arondisamant Nancy

**Arondisamant Nancy** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Meurthe-et-Moselle hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2022
Rannet e oa arondisamant Nancy e 20 kanton hag e 188 kumun :
* kanton Dieulouard ;
* kanton Haroué ;
* kanton Jarville-la-Malgrange ;
* kanton Laxou ;
* kanton Malzéville ;
* kanton Nancy-Reter ;
* kanton Nancy-Norzh ;
* kanton Nancy-Kornôg ;
* kanton Nancy-Su ;
* kanton Neuves-Maisons ;
* kanton Nomeny ;
* kanton Pompey ;
* kanton Pont-à-Mousson ;
* kanton Saint-Max ;
* kanton Saint-Nicolas-de-Port ;
* kanton Seichamps ;
* kanton Tomblaine ;
* kanton Vandoeuvre-lès-Nancy-Reter ;
* kanton Vandoeuvre-lès-Nancy-Kornôg ;
* kanton Vézelise.

### Abaoe 2023
Adrannet e voe arondisamantoù Meurthe-et-Moselle d'ar 1 a viz Genver 2023. 196 kumun zo en arondisamant Nancy bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Sarreguemines

**Arondisamant Sarreguemines** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Moselle hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
A-roak 2015 e oa rannet arondisamant Sarreguemines e 6 kanton.

Rannet eo an arondisamant e daou ganton hag ul lodenn kanton-all, hag e 83 c'humun abaoe 2015:
* kanton Bitche ;
* kanton Sarralbe (lodenn) ;
* kanton Sarreguemines.
André Siméon

**André Victor Siméon**, bet ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1893 e Cauvigny (Oise, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 8 a viz Meurzh 1970 e Los Angeles (Kalifornia) (SUA), a oa un aktour sinema gall.

## E filmoù er sinema
* 1931 : *[[À bas les hommes]]*, film berr sevenet gant Henri Decoin,
* [...],
* 1940 : *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron,
* [...],
* 1953 : *[[The Story of Three Loves]]* (en eil rann *Mademoiselle*) gant Vincente Minnelli.

## Liamm diavaez
* '''André Siméon''' war Internet Movie Database
Ayahuasca

An **Ayahuasca** (anvet ivez **yagé**) zo ur braoued hag a vez aozet gant beleien koadeg trovanel gleb Amazonia e Perou, hag implijet evit e vertuzioù yac'haat.
A bene placito

**A bene placito** zo ur bomm latin hag a dalv kement ha *hervez (ho) plijadur vat*, *evel ma plijo deoc'h*, pe c'hoazh *evel a girit*. Heñvelster gant ad libitum. 

En italianeg ez eus un droienn dost, *beneplacito*, hag e spagnoleg ivez, *beneplácito*. E saozneg e lavarer "at will".
Acacia sieberiana

|-----

An ***Acacia sieberiana*** zo ur wezenn a-orin eus Afrika (betek 25 m a sav dezhi).

Implijet e vez evit e vertuzioù yac'haat.

## Liammoù diavaez
Briey

**Briey** a oa ur gumun en departamant Meurthe-et-Moselle hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Briey e oa.

Er bloavezh 2013 e oa  a annezidi hag a reer *Briotins* anezho e galleg.

Bodet e oa gant div gumun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Val de Briey.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise Briey.jpg|Iliz Saint-Gengoult.
Beffroi de Briey.jpg|Ar befrez.
Chateau Maurice De Wendel.jpg|Kastell Maurice de Wendel.


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Vestalenn

Ur **vestalenn** zo ur velegez yaouank e Roma gozh hag a servije Vesta, doueez an oaled, hag a vire an tan sakr na oa ket aotreet da vont er-maez. Gwerc'hezed e oa ar vestalezed, n'hallent ket dimeziñ na dougen bugale na kaout darempred korfel gant den pe zen.

## Istor
Hervez istorourien an Henamzer e voe krouet ar Vestalezed gant Numa Pompilius, pe, hervez lodig anezho, gant Romulus. Gouez da Ploutarc'hos, e oant div da gentañ, peder goude, ha c'hwec'h hervez Servius. Hervez Dionysos Halikarnassos e oant peder da gentañ, ha Tarquinus an Henañ a geskas o niver betek c'hwec'h. N'ouzer ket petra krediñ er skridoù-se, met anat e seblant e kreskas o niver en amzer Republik Roma. 

Hervez Aulus Gellius e oant merc'hed etre 6 ha 10 vloaz, heneuz ha disi, bev o zad hag o mamm ha dezho micherioù ha ne oant ket dizenorus.

## Vestalenn diwezhañ
Celia Concordia (384).

## Poltredoù

File:Jean_Raoux_-_Vestal_Carrying_the_Sacred_Fire.jpg| Gant Jean Raoux
Willem Doudijns - Vestal virgin with burning incense - RKDimages ID 104610.jpg|Gant Willem Doudijns
File:Carl_Friedrich_Deckler_Vestalin_mit_Efeugirlande.jpg|Gant Carl Friedrich Deckler
Leighton, Frederic - Invocation.jpg |Gant Frederic Leighton, 1880
Sebastiano_Ricci_052.jpg|*Vesta*Sebastiano Ricci
Palazzo Braschi - Vestale 1020774.JPG|VestalennRoma, *[[Palazzo Braschi]]*
René Navarre

Victor **René Navarre**, bet ganet d'an 8 a viz Gouere 1877 e Lemojez (Haute-Vienne, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 8 a viz C'hwevrer 1968 en Azay-sur-Cher (Indre-et-Loire, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

Dimezet e voe d'an aktourez saoz Nelly Palmer (1891-1916) ha, da-heul, d'an aktourez c'hall Elmire Vautier (1897-1954).

## E filmoù er sinema
* 1910 : *[[Par un jour de carnaval]]*, film berr mut sevenet gant Georges Denola,
* [...],
* 1926 : *[[Jean Chouan (film)|Jean Chouan]]* gant Luitz-Morat,
* [...],
* 1940 : *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron.

## Liamm diavaez
* '''René Navarre''' war Internet Movie Database
Émile Ronet

**Émile Ronet**, bet ganet **Émile Ferdinand Robinet** d'an 11 a viz Gouere 1884 e Pariz XI (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 18 a viz Ebrel 1959 e Pariz X), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

Tad an aktour Maurice Ronet (1927-1983) e oa.

## E ugent film er sinema
* 1934 : *[[Cartouche (film, 1934)|Cartouche]]*, sevenet gant Jacques Daroy.
* 1940 : *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron.
* 1946 : *[[Le Cabaret du grand large]]* gant René Jayet.
* 1947 :
** *[[L'Homme traqué (film, 1947)|L'Homme traqué]]* gant Robert Bibal,
** *[[L'Homme de la nuit]]* gant René Jayet (eil film a-gevret),
** *[[Mandrin (film, 1948)|Mandrin]]* gant René Jayet (trede film a-gevret).
* 1948 :
** *[[Meurtre à la clinique]]* gant Pierre Blondy (film berr),
** *[[Triple Enquête]]* gant Claude Orval,
** *[[Le Secret de Monte-Cristo (film, 1948)|Le Secret de Monte-Cristo]]* gant Albert Valentin,
** *[[La Femme que j'ai assassinée]]* gant Jacques Daniel-Norman.
* 1949 :
** *[[Ma tante d'Honfleur (film, 1949)|Ma tante d'Honfleur]]* gant René Jayet (pevare film a-gevret),
** *[[Rendez-vous de juillet]]* gant Jacques Becker.
* 1950 : *[[Le Gang des tractions-arrière]]* gant Jean Loubignac.
* 1951 :
** *[[Les Deux Gamines (film, 1951)|Les Deux Gamines]]* gant Maurice de Canonge,
** *[[La nuit est mon royaume]]* gant Georges Lacombe.
** *[[Piédalu à Paris]]* gant Jean Loubignac (eil film a-gevret).
* 1952 : *[[Piédalu fait des miracles]]* gant Jean Loubignac (trede film a-gevret).
* 1953 :
** *[[Rue de l'Estrapade]]* gant Jacques Becker (eil film a-gevret),
** *[[L'Amour d'une femme]]* gant Jean Grémillon.
* 1955 : *[[Boulevard du crime]]* gant René Gaveau.

## Liamm diavaez
* '''Émile Ronet''' war Internet Movie Database
A capite ad calcem

**A capite ad calcem** zo ul lavar latin hag a dalv *Adalek ar penn betek ar seul*. A vez lavaret ivez: a pedibus usque ad caput (*Adalek an treid betek ar penn*). 

Da dostaat eo ouzh al lavar brezhonek : *Penn-kil-ha-troad*.
Lunéville

**Lunéville**, pe ** Lünstadt**, zo ur gumun eus Loren, en departamant Meurthe-et-Moselle hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Lunéville eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Lunévillois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Lunéville - château 20131007-03.JPG|Kastell Lunéville.
Lunéville - Château de la Favorite 20131007-01.JPG|Kastell ar Vestrez.
Lunéville, Église Saint-Jacques PM 49757.jpg|Iliz Sant-Jakez.
Synagogue of Lunéville 01.JPG|Ar sinagogenn.


## Tud dibar
* Georges de La Tour (1593-1652), livour, marvet e Lunéville.
* Jean-Pierre Coffe (g. 1938), animatour radio ha skinwel, bet ganet e Lunéville.

## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Gwelout ivez
* Feur-emglev Lunéville

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Kontelezh Sikilia

**Kontelezh Sikilia** pe **Gran Contea**, a oa ur stad dizalc'h etre daouarn an Normaned, gant bennozh ar pab, savet e 1071 evit an dug norman Roger Iañ Sikilia.

Savidigezh ar gontelezh e Sikilia gant an Normaned a c'hoarvezas eus tri zra. Da gentañ bezañs Normaned vrezelgar e kreisteiz Italia, o klask kemer douaroù nevez. Da eil ar pab a glask skignañ ar relijion gristen en douaroù muzulman. Da drede kevezerezh etre div iliz er c'hornad : hini Roma ha hini ar Reter abaoe skism 1054.

E miz C'hwevrer 1061 e krogas an abadenn pa dreuzas Robert Guiscard strizh-mor Messina adal Reggio di Calabria ha pan erruas e Messina gant ur mil a soudarded. E 1071 e teuas aotre ar pab. Koulskoude ne voe peuraloubet Sikilia nemet e 1091, hag echuet e voe neuze gant Emirelezh Sikilia.

Ne badas ket pell ar gontelezh, met pinvidikaat a reas, ha krouet e voe ur greizenn treiñ-skridoù skiantel gresianek ha matematik arabek d'al latin. Frank pe norman e oa an uhelidi. Savet e voe palezioù en doare arab-norman, a veske elfennoù arab, bizantat, ha norman. Evit ar gwir e voe mesket ar gwir norman hag al lezenn islamek. E kenemglev e veve ar c'humuniezhioù kristen ha muzulman.

E 1130, dindan Roger II, a oa ivez perc'henn dugelezhioù Calabria ha Puglia, ez eas kontelezh Sikilia da get. Anvet e voe da roue Sikilia gant an eneppab Anacletus II en devoa ezhomm a harperien. Neuze e teuas Rouantelezh Sikilia da vezañ ur stad c'halloudek, ha kevezerez Republikoù Pisa ha Venezia.
Villers-lès-Nancy

**Villers-lès-Nancy** zo ur gumun en departamant Meurthe-et-Moselle hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun e kanton Laxou hag e arondisamant Nancy, e tolpad Nancy.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Villarois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chateau remicourt.jpg|Kastell Remicourt.
Abbaye de Clairlieu.jpg|Abati kozh Clairlieu.
Jardin botanique du Montet - chapelle Sainte-Valérie et alpinum.jpg|Liorzh-louzawouriezh Montet.


## Kêr gevellet
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Écrouves

**Écrouves** zo ur gumun en departamant Meurthe-et-Moselle hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun e kanton Toul hag e arondisamant Toul, e tolpad Toul.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Scrofuliens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise d'Ecrouves 2.jpg|An iliz.
Ecrouves-Hotel-de-Ville.JPG|An ti-kêr.
Monument aux Morts Ecrouves.jpg|Monumant ar re varv


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Commercy

**Commercy** zo ur gumun en departamant Meuse hag er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Commercy eo.
## Anv
*Commerciens* a reer eus an annezidi e anezho e galleg.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
#### [[Eil brezel-bed]]
## Brud

Madeleines de Commercy.jpg|Madalennoù Commercy.
Brudet eo ar gêr gant ar wastell krouet eno er : ar vadalenn.
## Monumantoù ha traoù heverk

Kasteel Commercy.JPG|Fasadenn ar c'hastell.
Commercy.JPG|An ti-kêr kozh.
Commercy - église Saint-Pantaléon (03).JPG|An iliz katolik.

* Ar c'hastell.
* Iliz katolik *Saint Pantaléon*. 
## Douaroniezh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Kêrioù gevellet
* 
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Boulay-Moselle

**Boulay-Moselle** zo ur gumun en departamant Moselle hag er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Boulay-Moselle e oa betek 2014.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Boulageois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Sous prefecture Boulay Moselle.JPG|An isprefeti.
Temple Boulay Moselle.JPG|An templ protestant.
Fontaine lions Boulay.JPG|Feunteun al leoned.


## Kêrioù gevellet
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Forbach

**Forbach** zo ur gumun en departamant Moselle hag er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Forbach-Boulay-Moselle eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Forbachois* anezho e galleg.
## Istor
* Dieubet e voe Forbach gant an 70 Rannlu SUAat d'an 19 a viz C'hwevrer 1945.
## Monumantoù ha traoù heverk

Tour du Schlossberg.jpg|Tour Schlossberg.
Chapelle sainte croix 01.jpg|Chapel Sainte-Croix.
Forbach synagogue1.jpg|Ar sinagogenn.
Commune de Forbach puits Simon 2.jpg|Puits Simon.


## Tud dibar
* Patricia Kaas (g. 1966), kanerez, bet ganet e Forbach.
* Helmut Fritz, Éric Greff e wir anv (g. 1975), kaner, bet ganet e Forbach.

## Kêrioù gevellet
* 
## Notennoù

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Saarburg

**Saarburg** zo un anv alamanek evit :
* Sarrebourg, kêr bremañ e Moselle (Frañs), gwechall en Alamagn.
* Saarburg, kêr e Rheinland-Pfalz (Alamagn).
Camarón de la Isla

**Camarón de la Isla** pe **Camarón**, ganet **José Monge Cruz** e San Fernando (Spagn) d'ar 5 a viz Kerzu 1950 hag aet da anaon d'an 2 a viz Gouere 1992 e Badalona, a oa kaner Flamenco.

Gwelet e vez evel unan eus gwellañ kanerien ar flamenco.

Butuner daonet, marvet ez eo dre ur c'hrign-bev trumm er skevent. Klasket ez eus bet ur pare dre veajiñ d'ar Stadoù-Unanet Amerika met aner e voe.

E sonadeg ziwezhañ a voe e Colegio Mayor San Juan Evangelista en Madrid, d'ar 25 a viz Genver 1992 da noz.

## Tro-dro da Camarón de la Isla
Un timbr a voe gouestlet dezhañ gant Spagn e 1996.
LVT

**Landing Vehicle Tracked** berraet gant ar stumm **LVT** a oa ur mekanik brezel dilestrañ bihan doare dour ha douar. Implijt ez eo bet da gentañ gant ar United States Navy, implijet ez eo bet da c'houde gant an USMC (Marine Corps) hag an Douarlu Amerikan e-pad an Eil Brezel-bed. 

Pal orin ar re LVT a oa an dezougen dafar adal bigi brezel doare oberiantiz ship to shore, buan a-walc'h e vezint implijet en oberiadurioù-brezel evit dezougen ar soudarded etrezek an aodoù ha klask difenn an dilestradegoù. Meur a zoare a vezo anezho gant anvioù lies evel amphtrack, amtrak, amtrac ... an holl anezho o vezañ traktourien.

An anv LVt a zo stag ouzh emgannioù brudet ha drastus e toare emgann Saipan, emgann Iwo Jima pe emgann Okinawa. Inti a sikouro kalz evit ma vefe trec'h an Amerikaned war Lu Impalaeriezh Japan.


File:Alligator I.JPG|Alligator I kentañ taol aesa an heuliad LVT
File:Alligator V.jpg|Alligator V Gwelet e vez ez eo sklaeroc'h-sklaerañ an testoù abaoe an Alligator I
File:Amtrac-amp85-testing-1940.JPG|Taol aesa bloavezh 1940
File:Marines land on the Marianas.jpg| Goude an taolioù aesa, ar brezel. Amañ emgann Saipan 1944
Anne Le Ny

**Anne Le Ny**, bet ganet d'ar 16 a viz Kerzu 1962 en Antony (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a zo un aktourez (sinema ha skinwel), ur filmaozerez ha saverez senario c'hall.

## He buhez

## He filmoù evel aktourez sinema
* 1996 : *[[Passage à l'acte]]*, sevenet gant Francis Girod.
* 1997 : *[[La méthode]]* (film berr) gant Thomas Béguin.
* 1998 :
** *[[En plein cœur (film, 1998)|En plein cœur]]* gant Pierre Jolivet,
** *[[Julie est amoureuse]]* gant Vincent Dietschy.
* 1999 :
** *[[Alias (film, 1998)|Alias]]* (film berr) gant Marina de Van,
** *[[Ma petite entreprise (film)|Ma petite entreprise]]* gant Pierre Jolivet (eil film a-gevret).
* 2000 :
** *[[Lise et André]]* gant Denis Dercourt,
** *[[Le Goût des autres]]* gant Agnès Jaoui,
** *[[Aïe]]* gant Sophie Fillières.
* 2001 :
** *[[Mercredi, folle journée !]]* gant Pascal Thomas,
** *[[Voyance et Manigance]]* gant Éric Fourniols,
** *[[Se souvenir des belles choses]]* gant Zabou Breitman,
** *[[Vertiges de l'amour (film)|Vertiges de l'amour]]* gant Laurent Chouchan.
* 2002 :
** *[[Le Frère du guerrier]]* gant Pierre Jolivet (trede film a-gevret),
** *[[Parlez-moi d'amour (film, 2002)|Parlez-moi d'amour]]* gant Sophie Marceau.
* 2003 :
** *[[Le Pacte du silence (film)|Le Pacte du silence]]* gant Graham Guit,
** *[[La Petite Lili]]* gant Claude Miller,
** *[[Mes enfants ne sont pas comme les autres]]* gant Denis Dercourt.
* 2005 :
** *[[3 gouttes d'Antésite]]* (film berr) gant Karine Blanc ha Michel Tavarès,
** *[[Mon petit doigt m'a dit...]]*gant Pascal Thomas (eil film a-gevret).
* 2006 :
** *[[Du jour au lendemain (film, 2006)|Du jour au lendemain]]* gant Philippe Le Guay,
** *[[Mon meilleur ami (film)|Mon meilleur ami]]* gant Patrice Leconte.
* 2007 : *[[Ceux qui restent (film, 2007)|Ceux qui restent]]* ganti hec'h-unan.
* 2010 :
** *[[Les Invités de mon père]]* ganti hec'h-unan,
** *[[The Chameleon]]* gant Jean-Paul Salomé.
* 2011 :
** *[[Poupoupidou]]* gant Gérald Hustache-Mathieu (he mouezh),
** *[[La guerre est déclarée]]* gant Valérie Donzelli,
** *[[La Brindille]]* gant Emmanuelle Millet,
** *[[Intouchables]]* gant Éric Toledano hag Olivier Nakache.
* 2012 : *[[Cornouaille (film)|Cornouaille]]* ganti hec'h-unan.
* 2013 :
** *[[Suzanne (film, 2013)|Suzanne]]* gant Katell Quillévéré,
** *[[Attila Marcel]]* gant Sylvain Chomet,
** *[[Je fais le mort]]* gant Jean-Paul Salomé (eil film a-gevret).
* 2014 : *[[On a failli être amies]]* ganti hec'h-unan.
* 2015 : *[[Papa ou maman]] gant [[Martin Bourboulon]].
==He filmoù evel filmaozerez==
* 2007 :
** *Drap dessus drap dessous* (film berr),
** *Ceux qui restent*.
* 2010 : *Les Invités de mon père*.
* 2012 : *Cornouaille*.
* 2014 : *On a failli être amies*.

==He filmoù evel saverez senario==
* 2007 :
** *Drap dessus drap dessous* (film berr),
** *Ceux qui restent*.
* [[2008]] : *Didine* sevenet gant [[Vincent Dietschy]].
* 2010 : *Les Invités de mon père*.
* 2012 : *Cornouaille*.
* 2014 : *On a failli être amies*.

==Liamm diavaez==
*[http://www.imdb.com/name/nm0494504/?ref_=fn_al_nm_1  *'Anne Le Ny''' war Internet Movie Database]
Maria Beatrice d'Este

**Maria Beatrice d'Este**, pe ** Maria Beatrice Ricciarda d'Este** (Modena, 1750 - Viena, 1829), a voe priñsez ha dugez Modena ha Reggio, dugez souveren Massa ha Carrara, arc'hdugez Aostria.

Merc'h pennhêrez Ercole III d'Este hag e bried Maria Teresa Cybo-Malaspina, Dugez Reggio, Massa ha Carrara. Kaoz a oa bet d'he dimeziñ d'an arc'hdug Karl Aostria, met mervel a reas ar priñs yaouank da 16 vloaz en 1761. 

Petra bennak ma oa bet goulennet gant lez dugelezh Parma evit an infant Ferdinand, e voe dimezet Maria Beatrice d'Este da vreur yaouank he danvez-pried kentañ, hag en 1771 eta e voe an eured gant an arc'hdug Ferdinand Karl von Österreich-Este (1754–1806), 4 bloaz yaouankoc'h egeti.

## Bugale
Nav bugel o doe, re gentañ al lignez Habsburg-Este

* Giuseppe (Milano, 1772 - 1772);
* Maria Teresa, dimezet da Vittorio Emanuele Iañ Savoia;
* Giuseppina (Milano, 1775 - Milano, 1777);
* Maria Leopoldina, dimezet da Karl Theodor Bavaria, dilenner Bavaria; 
* Francesco, Dug Modena, dimezet da Maria Beatrice di Savoia;
* Francesco Carlo Giuseppe, penn armeoù an impalaeriezh aostrian e-pad brezelioù Napoleon; 
* Massimiliano Giuseppe, gran maestro dei Cavalieri Teutonici;
* Maria Antonia (Milano, 1784 - Milano, 1786);
* Carlo Ambrogio, primate d'Ungheria;
* Maria Ludovica, dimezet d'he c'henderv Franz Iañ Aostria.
Baradoz

Ar **Baradoz**, pe Liorzh Eden er Bibl, eo an anv a roer da lec'h an evurusted goude ar marv hervez levr ar C'heneliezh, unan eus levrioù ar Bibl hag ar relijion gristen (n'emañ ket ar ger el levr avat). Dre-se emañ meizad ar baradoz evel ul liorzh er yuzeviezh hag en islam ivez.
Lec'hioù an evurusted da vezañ tizhet gant an Anaon a gaver e meur a relijion all.

## Gerdarzh
*Paradoz* (benel) ha *baradoz* (gourel) eo an anvioù brezhonek.
Meneget eo ar ger *barazoez* e *[[Catholicon]]* 1499, troet e galleg gant *paradis* hag e latin gant *paradisus*, a zo deuet eus an henc'hresianeg παράδεισος *parádeisos*, ha hemañ deuet eus an henberseg **parādaiĵah-* "kloz mogeriet". En henberseg e kaver ar furm 𐎱𐎼𐎭𐎹𐎭𐎠𐎶 p-r-d-y-d-a-m /paridaidam/ hag en avesteg 𐬞𐬀𐬌𐬭𐬌⸱𐬛𐬀𐬉𐬰𐬀 *pairi-daêza-. pardesu*, "domani".

Liorzhoù bras mogeriet zo bet kavet kalz a roudoù anezho, pa veze an Impalaeriezh iranat kentañ en he barr. Kentañ meneg eus ar ger henc'hresianek παράδεισος *parádeisos* "parkoù evit klenkañ loened" a zo bet kavet en Anabasis skrivet gant Ksenofonos (deroù ar 4 kantved a-raok Krist). En arameeg e kaver *pardaysa* gant ar ster "park roueel", hag en hebreeg פַּרְדֵּס *pardes*, o talvezout kement ha "gwerjez" en Tanac'h (Kanenn ar C'hanennoù 4:13, Eklesiastes 2:5 ha Nehemia 2:8). Er Septant (3de–1añ kantved a-raok Krist), ar ger henc'hresianek παράδεισος *parádeiso*s a vez implijet koulz evit treiñ an hebreeg פרדס *pardes* ha גן *gan*, "liorzh" : ac'hann e teu ar boaz da lakaat "baradoz" ha "Liorzh Eden" da genster. Heñvel a lenner er C'horan m'emañ ar ger arabek **فردوس** *firdous* "paradoz".

N'ouzer ket penaos eo deuet ar furmoù brezhonek kozh ha nevez gant un /o/ da ziskouez ar sonioù [i] pe [ei]. Hervez menegoù gwelet e Devri, ar pennanv *baradoz* zo bet gwelet stankoc'h, met *paradoz* a vez meneget gant Gregor Rostren ha pelloc'h gant Abeozen.
Un adster *baradoz* / *paradoz* a weler ivez evit envel an telt, ur goudorig evit delwennoù a vez savet keit ur gouel pe war hent ur prosesion.

## Daveoù
Sarreguemines

**Sarreguemines** (*Saargemünd* en alamaneg, *Saargemìnn* e frankeg) zo ur gumun en departamant Moselle hag er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Sarreguemines eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Sarregueminois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Sarreguemines Chateau.jpg|Kastell Utzschneider.
Casino et Pavillon 2 (c) Office de Tourisme Sarreguemines.jpg|Ar c'hazino war ribl ar Saar.
SarregueminesPalaisJustice 2014-09.jpg|Al lez-varn.


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Roger Legris

**Jean Roger Legris**, bet ganet d'an 3 a viz Gouere 1898 e Malakoff (Hauts-de-Seine a-vremañ, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 22 a viz Mae 1981 e Le Kremlin-Bicêtre (Val-de-Marne, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

## E filmoù er sinema
* 1933 : *[[Dans les rues (film, 1933)|Dans les rues]]*, sevenet gant Victor Trivas,
* [...],
* 1940 : *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron,
* [...],
* 1970 : *[[L'Étalon (film, 1970)|L'Étalon]]* gant Jean-Pierre Mocky.

## Liamm diavaez
* '''Roger Legris''' war Internet Movie Database
Sarrebourg

**Sarrebourg** (Saarburg en alamaneg, *Sààrburi* e frankeg) zo ur gumun en departamant Moselle hag er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Sarrebourg-Château-Salins eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Sarrebourgeois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Sarrebourg - église Saint-Barthélémy (1).JPG|Iliz Saint-Barthélémy
Sarrebourg - sous-préfecture.JPG|An isprefeti.
Sarrebourg - remparts (3).JPG|Ar ramparzhioù.
Synagogue Sarrebourg (4).JPG|Ar sinagogenn.


## Kêrioù gevellet
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
A quo

Implijet eo an troiennoù latin **a quo** (adalek an deiz) hag **ad quem** (betek an deiz) en troiennoù a denn d'ar gwir.

*En *dies a quo*, an deiz kentañ, an hini ma kroger da gontañ ur pad, enebet ouzh *dies ad quem* an deiz diwezhañ, an hini ma echu ar pad.

*El *lez-varn a quo, barner a quo* : a zo bet tennet prosez pe brosez diganto
*Ur varn a quo : a zo bet kaset dirak ul lez engalv ; e saozneg e lare: "the judgment appealed from" .

*En *[[terminus]] a quo*, al lec'h ma krog un harz, evel deroù un hent prevez

## Daveoù
*''Bureau de la Traduction, Canada'' 

## Pennadoù kar
*Lavaroù latin ar gwir
Pierre Marcelle

Pierre Marcelle (ganet e 1952) zo ur c'hazetenner gall.

Er bloavezhioù 1960-1970 e oa gant Jean-Christophe Cambadélis en UNEF hag er PCI gall, ur strollad trotskourien.
Ur gronikenn a skrive bemdez da gentañ, bep sizhun goude er gazetenn Libération.

E 2005 e votas « nann » er referendom diwar-benn Europa.

## Notennoù
Bona vacantia

**Bona vacantia** zo un droienn latin a ra dave da vadoù ha n'eus perc'henn ebet dezho.

## Levrlennadur
* Lewis, Robyn. *Termau Cyfraith* (Llandysul, Gwasg Gomer, 1972), t. 23.
Tad Tanguy

**Julien François Tanguy** pe **an tad Tanguy** (*le père Tanguy*), bet ganet d’an 28 a viz Even 1825 e Pledran hag aet d’an Anaon d’ar 6 a viz C'hwevrer 1894 e Pariz, a oa ur c'humunard, ur marc’hadour livioù ha taolennoù hag ur mesen, mignon da galz livourien baour pe dianav pe disprizet.

Taolennoù gant Paul Cézanne, Paul Gauguin, Georges Seurat ha Van Gogh a voe lakaet war ziskouez en e stal e 14 ru Clauzel e Pariz.

## Poltredaoueg

Émile Bernard, Portrait du Père Tanguy, 1887.jpg|Gant Émile Bernard (1887)
Van Gogh - Bildnis Père Tanguy.jpeg|Gant Van Gogh (1887)

## Pennadoù kar
*Émile Bernard
*Van Gogh
Diddenuewen

**Diddenuewen** (e frankeg), pe **Diedenhofen** (en alamaneg), pe **Thionville** e galleg, zo ur gumun en departamant Moselle hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Thionville eo.

Er bloaz  e oa  a annezidi hag a reer *Thionvillois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Entrée chateau lux Thionville.jpg|Kastell konted Luksembourg
Chateau Volkrange.jpg|Kastell Volkrange
Beffroi Thionville.jpg|Ar befrez
Thionville - Beffroi 20131008-01.JPG|Ar befrez.
Thionville - Église Saint-Maximin 20131008-08.JPG|Iliz Saint-Maximin.
Thionville - château (3).JPG|Ar c'hastell.
Synagogue Thionville.jpg|Ar sinagogenn
Temple Thionville.jpg|An iliz protestant
Eglise de Beauregard.jpg|Iliz Sant-Jozef, Beauregard
Église Saint-Maximin Thionville.jpg|Iliz Saint Maximin
Eglise Volkrange.jpg|Iliz Sant-Yann-Vadezour, Volkrange


## Tud dibar
* Hildegard Vintzgau (~757 - 783), pried Karl Veur, marvet e Thionville.

## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Istor
* 1639 : Seziz gant an arme c'hall , ha c'hwitet ganti
* 1643 : Seziz gant an arme c'hall, kaset gant priñs Condé, ha kemeret kêr Thionville
* 1659 : feur-emglev ar Pireneoù : Spagn a ro Thionville da Vro-C'hall.
* 1792 : Seziz Thionville (1792)

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ar gumun

## Notennoù
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931

**Tro C'hall war varc'h-houarn 1931** a zo bet gounezet gant an Okitan Antonin Magne (Aitrac, 16 a viz C'hwevrer 1904 – Arcaishon, 8 a viz Gwengolo 1983). Ar Belgiad Jef Demuysere a voe da eil.

## Tennadoù-hent e Breizh
* 1añ a viz Gouere : 2 tennad-hent etre Caen (Calvados) ha Dinan (Aodoù-an-Hanternoz) ; trec'h eo Max Bulla ().
* 2 a viz Gouere : trivet tennad-hent etre Dinan ha Brest (Penn-ar-Bed) ; trec'h eo Fabio Battesini ().
* 3 a viz Gouere : pevarvet tennad-hent etre Brest ha Gwened (Mor-Bihan) ; trec'h eo André Godinat ().
* 4 a viz Gouere : loc'het 5 tennad-hent eus Gwened war-du Les Sables-d'Olonne (Vande).
Confédération générale du travail

**Confédération générale du travail** (*Kengevread meur al labour* pe *Kengevread hollek al labour (KHL)*), berraet e **CGT**, a zo ur sindikad gall krouet e Lemojez (Haute-Vienne) d'an 23 a viz Gwengolo 1895.

## Pennad kar
*GGT-FO (Force ouvrière)

## Levrlennadur
Kris hag Étienne Davodeau, *Un den zo marvet*, Nadoz-Vor Embannadurioù, 2021.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Stefan Löfven

**Kjell Stefan Löfven**, pe **Stefan Löfven** ent-berr (distaget  e svedeg), zo ur politiker eus Sveden hag a zo Kentañ Ministr e vro etr miz Here 2014 ha miz Du 2021.

Stefan Löfven, ganet d'an 21 a viz Gouere 1957, zo bet o labourat da gentañ evel souder. Kargoù uheloc'h-uhelañ en doa bet en e sindikad, betek mont da vezañ e penn ar sindikad bras IIF Metall e 2006. Goude-se e oa bet dilennet e penn Strollad Sokial-Demokrat Sveden (Socialdemokraterna) e 2012. E miz Here 2014, pa oa aet ar maout gant e Strollad e dilennadeg kannaded ar Riksdag, e oa bet anvet da Gentañ Ministr ar vro e-lec'h Fredrik Reinfeldt.

D'an 18 a viz Genver 2019 e voe adanvet e penn ar gouarnamant, goude kaozeadennoù e-pad meur a viz etre ar gannaded dilennet e Gwengolo 2018.

## Notennoù
Arondisamant Château-Chinon

**Arondisamant Château-Chinon** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Nièvre hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Château-Chinon e 6 kanton (betek 2014) hag e 72 kumun :
* kanton Château-Chinon ;
* kanton Châtillon-en-Bazois ;
* kanton Fours ;
* kanton Luzy ;
* kanton Montsauche-les-Settons ;
* kanton Moulins-Engilbert.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Nièvre d'ar 1 a viz Genver 2017. 80 kumun zo en arondisamant Château-Chinon bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Cosne-Cours-sur-Loire

**Arondisamant Cosne-Cours-sur-Loire** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Nièvre hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Cosne-Cours-sur-Loire e 7 kanton (betek 2014) hag e 64 c'humun :
* kanton La Charité-sur-Loire ;
* kanton Cosne-Cours-sur-Loire-Norzh ;
* kanton Cosne-Cours-sur-Loire-Su ;
* kanton Donzy ;
* kanton Pouilly-sur-Loire ;
* kanton Prémery ;
* kanton Saint-Amand-en-Puisaye.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Nièvre d'ar 1 a viz Genver 2017. 63 c'humun zo en arondisamant Cosne-Cours-sur-Loire bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Nevers

**Arondisamant Nevers** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Nièvre hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Nevers e 13 kanton (betek 2014) hag e 83 c'humun :
* kanton Decize ;
* kanton Dornes ;
* kanton Guérigny ;
* kanton Imphy ;
* kanton La Machine ;
* kanton Nevers-Kreiz ;
* kanton Nevers-Reter ;
* kanton Nevers-Norzh ;
* kanton Nevers-Su ;
* kanton Pougues-les-Eaux ;
* kanton Saint-Benin-d'Azy ;
* kanton Saint-Pierre-le-Moûtier ;
* kanton Saint-Saulge.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Nièvre d'ar 1 a viz Genver 2017. 82 gumun zo en arondisamant Nevers bremañ.

## Daveoù
Cosne-Cours-sur-Loire

**Cosne-Cours-sur-Loire** zo ur gumun en departamant Nièvre hag er rannvro Bourgogne-Franche-Comté, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Cosne-Cours-sur-Loire eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Cosnois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Mairie de Cosne sur Loire.JPG|An ti-kêr.
Cosne-sur-Loire - Église Saint-Aignan - 002.jpg|Iliz Saint-Aignan.
Cosne-sur-Loire - Couvent des Augustins - 002.jpg|Kouent an Aogustiniz.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Ottavio Bottecchia

**Ottavio Bottecchia** a oa ur marc'hhouarner italian hag a voe trec'h e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1924 hag e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1924.
Clamecy

**Clamecy** zo ur gumun en departamant Nièvre hag er rannvro Bourgogne-Franche-Comté, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Clamecy eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Clamecycois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Clamecy-Collégiale Saint-Martin (2).jpg|An iliz-chabistr.
Clamecy-Hôtel de ville.jpg|An ti-kêr.
FR-58-Clamecy12.JPG|An isprefeti.


## Tud dibar
* Romain Rolland (1866-1944), skrivagner, Priz Nobel al Lennegezh e 1915, bet ganet e Clamecy.
* Alain Colas (1943-1978), merdead, bet ganet e Clamecy.
* Arnaud Montebourg (g. 1962), politiker, bet ganet e Clamecy.

## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Johann Strauss

*Johann Strauss (tad) (pe Johann Strauss Iañ; 1804–1849), sonaozour aostrian
*Johann Strauss (mab) (pe Johann Strauss II; 1825–1899), sonaozour aostrian
*Johann Strauss (mab-bihan) (pe Johann Strauss III; 1866–1939), sonaozour aostrian
Johann Friedrich

**Johann Friedrich** zo un anv-bihan alamanek kevrennek.

## Tud
*Johann Friedrich von Sachsen, anv meur a zen

*Johann Friedrich (Pommern) (1542–1600), Dug Pommern-Wolgast-Stettin
*Johann Friedrich (Württemberg) (1582–1628), Dug Württemberg
*Johann Friedrich (Pfalz-Hilpoltstein) (1587–1644), Pfalzgraf ha dug Pfalz-Hilpoltstein
*Johann Friedrich (Braunschweig-Calenberg) (1625–1679), Dug Calenberg
*Johann Friedrich von Württemberg (1637–1659), Erbprinz
*Johann Friedrich (Brandenburg-Ansbach) (1654–1686), Markgraf Brandenburg-Ansbach
*Johann Friedrich von Anhalt-Zerbst (1695–1742), Priñs Anhalt-Zerbst ha jeneral
*Johann Friedrich (Schwarzburg-Rudolstadt) (1721–1767), Fürst Schwarzburg-Rudolstadt
*Johann Friedrich Gmelin (1748-1804), naturour ha kimiour alaman.

## Pennad kar
* Johannes Friedrich
William Yarrell

**William Yarrell**, bet ganet e Londrez (Bro-Saoz) d'an 3 a viz Mezheven 1784 hag aet da Anaon e Yarmouth (Bro-Saoz) d'ar 1añ a viz Gwengolo 1856, a oa ul levrier hag un naturour saoz.

Gantañ eo e oa bet savet *[[The History of British Fishes]]* (deuet e-maez e 1836) hag *[[A History of British Birds (1843)|A History of British Birds]]* (deuet e-maez e 1843).

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Isspesad]]où
* **C** : *Cygnus columbianus bewickii* (alarc'h Bewick).

## Notennoù ha daveennoù
Sened-Iliz Braga

Meur a Sened-Iliz zo bet e kêr Braga, e Portugal.

Tri zo anavezet 
* Kentañ Sened-Iliz Braga, en 561-563.
* Eil Sened-Iliz Braga, en 571.
* Trede Sened-Iliz Braga, en 675.

Anv a reer a-wechoù eus Pevare Sened-Iliz Braga en 1565 met n'eus roud skrivet ebet eus an divizoù anezhañ.
Giorgio Napolitano

**Giorgio Napolitano** (Napoli,  – Roma,  a oa ur politiker italian.

Dilennet e voe da gannad e 1953 evit ar wech kentañ, en anv Strollad Komunour Italia da neuze, hag addilennet e voe meur a wech.

Etre 1969 ha 1975, e pledas gant ar sevenadur dreist-holl, en e strollad. En amzer-se e savas, asambles gant Eric Hobsbawm, al levr *Intervista sul PCI* (embannet e 1975) hag a reas berzh bras er vro hag a voe troet e meur a yezh.

Eus 1989 betek 1992 e oa kannad e Parlamant Europa, ha goude-se e voe dilennet e penn Kambr an Deputeed en Italia. E 1996 e oa ministr an Diabarzh e gouarnamant Romano Prodi. Dont a reas da vezañ kannad en-dro, er strollad Partito Democratico della Sinistra da gentañ ha Democratici di Sinistra goude, anezho strolladoù nevez savet diwar ar strollad komunour kozh. D'an 23 a viz Gwengolo 2005 e voe anvet da senedour.

Dilennet e voe da Brezidant ar Republik d'an 10 a viz Mae 2006, ha stagañ a reas gant e bost nevez d'ar 15 a viz Mae. E 2013, ha pa ne zeued ket a-benn da zilenn ur prezidant nevez, ha war c'houlenn meur a strollad, ar Partito Democratico, Il Popolo della Libertà ha Scelta Civica, ez eas war ar renk en-dro hag addilennet e voe da brezidant. Lezet en doa e blas gant Sergio Mattarella e miz C'hwevrer 2015.

## Kentañ Ministred anvet gant Giorgio Napolitano
*Romano Prodi, 
*Silvio Berlusconi, 
*Mario Monti, 
*Enrico Letta, 
*Matteo Renzi,
Christian Ludwig Brehm

**Christian Ludwig Brehm**, bet ganet e Schönau vor dem Walde (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) d'ar 24 a viz Genver 1787 hag aet da Anaon e Renthendorf (Rouantelezh Prusia d'ar mare-se) d'an 23 a viz Mezheven 1864, a oa ur pastor hag un evnoniour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Kerentiad]]où
* **E** : Emberizidae,
* **G** : Glareolidae.
### [[Genad]]où
* **M** : *[[Montifringilla]]*.
### [[Spesad]]où
* **A** : *Aquila adalberti* (erer Iberia),
* **C** : *Clanga pomarina* (erer pomarin),
* **E** : *Emberiza cineracea* (brean melenc'hris),
* **L** : *Luscinia megarhynchos* (eostig kuzh),
* **O** : *Oenanthe leucopyga* (bistrak kabell gwenn),
* **P**
: *[[Phylloscopus orientalis]]*, *Podiceps nigricollis* (plomer gouzoug du),
* **T** : *Turdus philomelos* (drask sut).

## Notennoù ha daveennoù
Vincent Lacoste

**Vincent Simon Lacoste**, bet ganet d'an 3 a viz Gouere 1993 e Pariz (Bro-C'hall), a zo un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

Kenkent kroget gant e vicher er sinema ha kenkent gopret dre ma tapas, d'ar 15 a viz Genver 2010, Priz Lumières ar gwellañ aktour yaouank evit ar film *[[Les Beaux Gosses]]*.

## E filmoù er sinema
* 2009 : *Les Beaux Gosses*, sevenet gant Riad Sattouf.
* 2011 :
** *[[Au bistro du coin]]* gant Charles Nemes,
** *[[Low Cost (film, 2011)|Low Cost]]* gant Maurice Barthélemy,
** *[[Kaspar Film]]* film krenn gant Florence Pezon,
** *[[Le Skylab]]* gant Julie Delpy,
** *[[JC comme Jésus Christ]]* gant Jonathan Zaccaï,
** *[[De l'huile sur le feu]]* gant Nicolas Benamou.
* 2012 :
** *[[Camille redouble]]* gant Noémie Lvovsky,
** *[[Astérix et Obélix : Au service de Sa Majesté]]* gant Laurent Tirard.
* 2014 :
** *[[Jacky au royaume des filles]]* gant Riad Sattouf (eil film a-gevret),
** *[[Hippocrate (film)|Hippocrate]]* gant Thomas Lilti,
** *[[Eden (film, 2014)|Eden]]* gant Mia Hansen-Løve,
** *[[Truffaut au présent : Couples]]* film berr gant Axelle Ropert,
** *[[Truffaut au présent : Acteurs]]* film berr gant Axelle Ropert.
* 2015
** *[[Journal d'une femme de chambre (film, 2015)|Journal d'une femme de chambre]]* gant Benoît Jacquot,
** *[[Lolo (film, 2015)|Lolo]]* gant Julie Delpy (eil film a-gevret).

## Liamm diavaez
* '''Vincent Lacoste''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
Pastor (disheñvelout)

Ur **pastor** a c'hell bezañ :
* ur maesaer, un den a zo e vicher maesa loened
* ur pastor, ur beleg, rener ur gumuniezh kristen
* ur genad — *[[Pastor roseus|Pastor]]* — e rummatadur an evned, e-touez reoù ar c'herentiad Sturnidae.

Un anv-familh eo Pastor ivez :
*Ana Pastor Julián, politikerez spagnol
*Frank Pastor, melldroader alaman
*Iván Navarro Pastor, tenniser spagnol
*Julio Rey Pastor, matematikour spagnol
*Ludwig von Pastor, istorour aostrian.
Ab imo corde

**Ab imo corde** zo un droienn latin hag a dalv kement hag *eus an donañ kalon*, da lavarout eo *a greiz kalon*. Dont a ra eus ab (eus), imus (derez-uhelañ *infer*, da lavarout eo izelañ) ha cŏr, cordis (kalon). Un droienn latin kenster all zo : ab imo pectore.
Arondisamant Beauvais

**Arondisamant Beauvais** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Oise hag e rannvro Hauts-de-France.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Beauvais e 14 kanton hag e 258 kumun :
* kanton Auneuil ;
* kanton Beauvais-Biz ;
* kanton Beauvais-Gwalarn ;
* kanton Beauvais-Mervent ;
* kanton Chaumont-en-Vexin ;
* kanton Le Coudray-Saint-Germer ;
* kanton Crèvecœur-le-Grand ;
* kanton Formerie ;
* kanton Grandvilliers ;
* kanton Marseille-en-Beauvaisis ;
* kanton Méru ;
* kanton Nivillers ;
* kanton Noailles ;
* kanton Songeons.
Arondisamant Clermont

**Arondisamant Clermont** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Oise hag e rannvro Hauts-de-France.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Clermont e 7 kanton hag e 146 kumun :
* kanton Breteuil ;
* kanton Clermont ;
* kanton Froissy ;
* kanton Liancourt ;
* kanton Maignelay-Montigny ;
* kanton Mouy ;
* kanton Saint-Just-en-Chaussée.
Arondisamant Compiègne

**Arondisamant Compiègne** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Oise hag e rannvro Hauts-de-France.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Compiègne e 10 kanton hag e 156 kumun :
* kanton Attichy ;
* kanton Compiègne-Norzh ;
* kanton Compiègne-Gevred ;
* kanton Compiègne-Mervent ;
* kanton Estrées-Saint-Denis ;
* kanton Guiscard ;
* kanton Lassigny ;
* kanton Noyon ;
* kanton Ressons-sur-Matz ;
* kanton Ribécourt-Dreslincourt.
Tommaso de Vio

**Tommaso de Vio**, lesanvet **Cajetan**, pe **Gaetanus** e latin, ganet e 1489 e Gaeta, en Italia (alese e teu e lesanv), hag aet da Anaon e Roma e 1534, a oa un doueoniour ha kardinal italian.

Bet eo bet Mestr Urzh an Dominikaned etre 1508 ha 1518. .

Kannad ar Pab eo bet e Bro-Alamagn, karget e 1517 da glask kendrec'hiñ Martin Luther, a oa o paouez embann e 95 tezenn, da zislavarout e skridoù. Ne zeuas ket a-benn.


File:De Vio, Tommaso – Summula Caietani, 1530 – BEIC 13688745.jpg|*Summula Caietani*, 1530
File:De Vio - Opuscula omnia, 1596 - 4592647 BEIC3 V00110 F0009.tif|*Opuscula omnia*, 1596


## Liammoù diavaez
Arondisamant Senlis

**Arondisamant Senlis** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Oise hag e rannvro Hauts-de-France.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Senlis e 10 kanton hag e 133 c'humun :
* kanton Betz ;
* kanton Chantilly ;
* kanton Creil-Nogent-sur-Oise ;
* kanton Creil-Su ;
* kanton Crépy-en-Valois ;
* kanton Montataire ;
* kanton Nanteuil-le-Haudouin ;
* kanton Neuilly-en-Thelle ;
* kanton Pont-Sainte-Maxence ;
* kanton Senlis.
Konstanza

**Konstanza** zo un anv-bihan brezhonek hag alamanek.

## Yezhoù all
*Constance, e galleg
*Constança, e katalaneg, okitaneg, ha portugaleg
*Costanza, en italianeg.

## Tud
* Konstanza Breizh, pe * Konstañsa Pentevr* (war-dro 1161 - 1201), dugez Breizh, pried Jafrez II (dug Breizh).
* Konstanza Aostria, rouanez Pologn
* Koñstañsa ar Merer (1857-1945), barzhez vrezhonek.

## Pennad kar
* Konstanz, kêr alaman