open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Franz Steindachner

**Franz Steindachner**, bet ganet d'an 11 a viz Du 1834 e Vienna (Kengevread alaman d'an ampoent) hag aet da Aanaon d'an 10 a viz Kerzu 1919 er memes kêr (Kentañ Republik Aostria d'an ampoent), a oa ul loenoniour aostrian hag a bleustras kalz war ar beskedoniezh.

Roet e oa bet e anv d'un nebeud spesadoù hag isspesadoù evned — *[[sidan kentrek|Anthus novaeseelandiae steindachneri]]*, *[[Picumnus steindachneri]]* da skouer — da zougen bri dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù
Sternerzhoniezh

Ober a reer **sternerzhoniezh**, pe **astrodinamik** c'hoazh, eus ar skiant a denn da studi ar fiñvoù e tachenn an astraerezh hag ar steredoniezh.

Ur skourr eus loc'honiezh an astroù eo ar **sternerzhoniezh**, diawelout treizhentoù ar fuzeennoù hag an egorlistri ar pal anezhi. Gant ar steredoniour alaman Johannes Kepler (1571-1630) an hini eo e voe diazezet he c'hentañ savelennoù e penn-kentañ ar .

## Notennoù ha daveennoù
Célian Goury du Roslan

**Célian Louis Anne Marie Goury du Roslan**, baron Goury (9 a viz Even 1846), bet ganet d'an 30 a viz Gouere 1811 e Landerne hag aet d'an Anaon d'an 10 a viz Gouere 1894, a voe ministr leunc'halloudek, kentañ sekretour kannadurezh Bro-C'hall e Mec'hiko.
Yungipicus nanus

***Yungipicus nanus*** (*Picoides nanus* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus moluccensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1832) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en ul lodenn eus Iskevandir India :
* *Yungipicus nanus cinereigula*, e kreisteiz India,
* *Y. n. gymnopthalmos*, e Sri Lanka,
* *Y. n. hardwickii*, e kreiz India,
* *Y. n. nanus*, e biz Pakistan, kornôg ha hanternoz India ha Bangladesh.

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Dendrocopos]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Picoides nanus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Picoides nanus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gabhla

**Gabhla**, pe **Oileán Ghabhla**, zo un enezenn vihan war aod kontelezh Dún na nGall, en Iwerzhon.

Anavezet eo an enezenn evel ul lec’h ma teu sportourien da grapañ ouzh an tornaodoù sonn, evel ma reont ivez en inizi a zo e-kichen, Uaigh hag An Chruit. Gallout a reer mont da Gabhla gant bigi a loc'h eus porzhioù An Bun Beag ha Doirí Beaga e parrez Gaoth Dobhair.

Annezet e oa an enezenn betek ar bloavezhioù 1960, pa'z eas kuit an annezidi diwezhañ. Abaoe ar bloavezhioù 2000 ez eus deuet tud en-dro da chom en enezenn hag adsavet o deus tiez a oa o kouezhañ en o foull.
Dendropicos obsoletus

***Dendropicos obsoletus*** (*Dendrocopos obsoletus*, *Picoides obsoletus* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus obsoletus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1829) gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## Doareoù pennañ

## Boued
 

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
* *Dendropicos obsoletus crateri*, e hanternoz Tanzania,
* *D. o. heuglini*, eus reter Soudan da hanternoz Etiopia,
* *D. o. ingens*, eus kreisteiz Etiopia da Ouganda ha kreiz Kenya,
* *D. o. obsoletus*, eus Gambia/Senegal da greisteiz Soudan ha eus kornôg Ouganda da greisteiz Kameroun ha biz Republik Demokratel Kongo.

## Liammoù diavaez
*  ''Dendropicos obsoletus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dendropicos obsoletus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Foggia

**Foggia** (distaget [] en italianeg) zo ur gêr hag ur gumun (*comune*) e rannvro Puglia, e kreisteiz Italia. Kêr-benn proviñs Foggia eo. E 2013 e oa  a annezidi. Emañ Foggia en ur blaenenn a reer anezhi Tavoliere delle Puglie hag a seller outi evel "grignoliad ed Italia".

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Foggia gant ar c'hêrioù-mañ :

*
*
* 
* 
*
*
*

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel kumun Foggia
The Grantchester Mysteries

***The Grantchester Mysteries*** a zo danevelloù polis bet savet gant ar skrivagner breizhveuriat saoznek James Runcie.

Beleg anglikan eo ar benntudenn, Canon Sidney Chambers, en istorioù a c'hoarvez e Grantchester, e-kichen Cambridge e Bro-Saoz.

Pemp levr a zo bet embannet etre 2012 ha 2016:
* *Sidney Chambers and the Shadow of Death* (2012)
* *Sidney Chambers and The Perils of the Night* (2013)
* *Sidney Chambers and The Problem of Evil* (2014)
* *Sidney Chambers and The Forgiveness of Sins* (2015)
* *Sidney Chambers and The Dangers of Temptation* (2016)

Ur stirad skinwel, *Grantchester* e anv, a zo bet sevenet diwar ar romantoù.
*Kentañ rummad e 2014
*Eil rummad e 2016
Chambord (Loir-et-Cher)

**Chambord** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton Chambord, e rannvro Centre-Val de Loire.
Brudet eo ar gumun evit he c'hastell hag he mirva chase.
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Chambord.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
War-dro 150 a dud a zo o chom eno e 2016.
## Melestradurezh
## Tud
* Frañsez Iañ hag a lakaas sevel ar c'hastell.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
Fougères-sur-Bièvre

**Fougères-sur-Bièvre** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton Bleaz-3, e rannvro Centre-Val de Loire.
## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk
* An iliz (XIIvet kantved)
* Ar c'hastell er bourk (XVvet kantved)
* Kastell La Boulas (XVIIvet kantved)
* Kastell Boissay (XV-XVIIIvet kantved), skol labour-douar abaoe 1947, lise prevez bremañ

## Douaroniezh
14,69 km2 eo gorread Fougères-sur-Bièvre.

## Poblañs
War-dro 800 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
* E 2014 e voe Eric Martelliere dilennet da vaer.

## Tud

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Lise labour-douar Boissay
Fougères

**Fougères** zo un anv-lec'h gallek.

* *Fougères*, anv gallek Felger, e Breizh
* Fougères-sur-Bièvre.
Marcel Oudin

**Marcel Oudin**, bet ganet d'an 10 a viz Kerzu 1882 e Pariz hag aet d'an Anaon d'an 11 a viz Du 1936 er memes kêr, a oa un tisavour gall.

## Un nebeud oberennoù
* Al leti Gallic e Dinarzh
Tiphaine

**Tiphaine** zo un anv-bihan gallek roet d'ar merc'hed. Brezhonekaet eo bet, ma kaver bremañ Tifenn e brezhoneg. 

## Gerdarzh
Dre fazi e kred lod eo un anv brezhonek, abalamour da vrud Tiphaine Raguenel.
Un anv a orin gresianek eo, diazezet war an anv Teofania, ar gouel kristen anvet ivez Epifania, Gouel ar Rouaned e brezhoneg, lidet d'ar 6 a viz Genver.

## Yezhoù all
*Teofano, Teofania, e henc'hresianeg,
*Tiffany, e saozneg

## Tud
* Tiphaine de Pestivien
* Tiphaine Raguenel, eus Dinan, pried Beltram Gwesklin
Kanton Chambord

**Kanton Chambord** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs en departamant Loir-et-Cher, bet krouet gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014 .

## Kumunioù kanton Chambord
* Chambord
* Bauzy
* Bracieux
* Courmemin
* Crouy-sur-Cosson
* Dhuizon
* La Ferté-Beauharnais
* La Ferté-Saint-Cyr
* Fontaines-en-Sologne
* Huisseau-sur-Cosson
* La Marolle-en-Sologne
* Maslives
* Montlivault
* Mont-près-Chambord
* Montrieux-en-Sologne
* Neung-sur-Beuvron
* Neuvy
* Saint-Claude-de-Diray
* Saint-Dyé-sur-Loire
* Saint-Laurent-Nouan
* Thoury
* Tour-en-Sologne
* Villeny
Kanton Romorantin-Lanthenay

**Kanton Romorantin-Lanthenay** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs en departamant Loir-et-Cher.

## Istor
* Krouet e oa bet kanton Romorantin en 19 kantved.
* Adanvet eo « kanton Romorantin-Lanthenay » e 1961.
* Rannet e oa bet etre daou ganton gant dekred an 24 a viz Kerzu 1984: kanton Romorantin-Lanthenay-Norzh ha kanton Romorantin-Lanthenay-Su.
* Adkrouet e oa bet kanton Romorantin-Lanthenay gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù ar c'hanton
### Betek 1984
* Courmemin
* Millançay
* Loreux
* Pruniers
* **[[Romorantin-Lanthenay]]**
* Veilleins
* Vernou-en-Sologne
* Villeherviers

### Abaoe 2015
* Romorantin-Lanthenay
* Loreux
* Millançay
* Veilleins
* Vernou-en-Sologne
* Villeherviers

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Souk Ahras

**Souk Ahras** zo ur gumun hag ur gêr eus Aljeria.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Lazhet e voe ur soudard breizhat eno gant al lu gall d'an 21 a viz Kerzu 1917.
## Tud
### Tud marvet eno
* Jean-Marie **Cario**, ganet d'ar 7 a viz Mae 1887 e Sant-Tudal (Breizh), soudard er 4 Batailhon Kerzhet Troadegiezh skañv Afrika; prizoniet e oa e kamp Souk Ahras (Aljeria) ha lazhet e voe gant al lu gall d'an 21 a viz Kerzu 1917 e-pad ar Brezel-bed kentañ,*"p'edo o klask achap*".

## Notennoù ha daveennoù
Lizher kentañ Sant Yann

Emañ tri Lizher Sant Yann e-touez Lizheroù Katolik an Testamant Nevez. Hervez Maodez Glanndour e vije bet skrivet al lizheroù-mañ etre 95 ha 105 GJK, war-dro fin buhez an abostol, d'ar mare m'edo o skrivañ e aviel. 

### Gant piv e oa bet skrivet '''Lizher kentañ Sant Yann''' ?
« Gant an abostol Sant Yann, hervez an hengoun, eo bet skrivet al lizher-mañ [...]. » a skriv Maodez Glanndour. Hervez Digoradur da Aviel ha lizheroù Sant Yann ar « Bible de Jérusalem » ez eus kement a gerentiezh etre ar pevare aviel hag al lizheroù ken ez eo diaes chom hep reiñ an hevelep aozer dezho. 

### Da biv e voe kaset ?
Kazi sur da ilizoù Anatolia « m'eo bet an abostol Yann, betek e varo diwezhat, ar penn-eskob anezho. Gerioù 'zo evel « Bugaligoù », « Va re garet », o tistreiñ alies evit envel degemererion ar skrid a ziskouez e oant tud tost d'e galon. ».

### Danvez al lizher
Kaset eo bet evit startaat e feiz kristenien e amzer hag o distreiñ diouzh ar falskelennerien a oa krog d'ober o reuz en Iliz. An hevelep mennozhioù hag er pevare aviel a gavomp amañ hervez Maodez Glanndour : karantez erbedet dimp, karantez efedus, karantez stag ouzh ar feiz wirion.

## Liamm diavaez
*  Ar Bibl katolik e brezhoneg (Lizher kentañ Sant Yann)

## Notennoù ha daveennoù
Eil lizher Sant Yann

Emañ tri Lizher Sant Yann e-touez Lizheroù Katolik an Testamant Nevez. Hervez Maodez Glanndour e vefe bet skrivet al lizheroù-mañ etre 95 ha 105 GJK, war-dro fin buhez an abostol, d'ar mare ma skrive e aviel.

### Gant piv eo bet skrivet ?
« Gant an abostol Sant Yann, hervez an hengoun, eo bet skrivet al lizher-mañ[...](Lizher kentañ Sant Yann)» a skriv Maodez Glanndour. « Daoust n'int sinet nemet gant un ano diresis, « an Henaour », ez int bet lakaet a viskoazh dindan ano Sant Yann. E soñjoù, e zoare a gaver enno evit gwir, ha diaes eo krediñ e vefe bet roet ano an Abostol da skridoù ken dister, mar ne vefent ket eus e zorn. » a lavar a-zivout an eil hag an trede lizher.

### Da biv e voe kaset '''Eil lizher Sant Yann''' ?
« Diaes eo gouzout pehini eo an Iliz a zo bet kaset dezhi an eil lizher : amañ evel evit al lizher kentañ eo moarvat unan eus ilizoù Azia a oa Yann penneskob warni. »

### Danvez al izher
An eil hag antrede lizher a zo lizheroù berr, bilhedoù kentoc'h. An eil a lavar d'un iliz, eus Azia-vihanañ moarvat, teurel evezh ouzh kelennadurezhioù zo a nac'h an enkorfadur

## Liamm diavaez
*  Ar Bibl katolik e brezhoneg (Eil lizher Sant Yann)

## Notennoù ha daveennoù
Girolamo

**Girolamo** zo un anv-bihan italianek.

## Adstummoù
* *Gerolamo, [[Geronimo (disheñvelout)|Geronimo]], Geromino*, evit ar baotred;
* *Momo, Momolo*, berranvioù; 
* *[[Girolama]], Gerolama, Gerolima, Geronima, Geromina, Gerolamina, Gerolomina*, evit ar merc'hed.

## Tud
*Girolamo Buonaparte
*Girolamo Frescobaldi
*Girolamo Genga
*Girolamo Masci
*Girolamo Savonarola
Girolama Borgia

**Girolama Borgia** (en italianeg) pe *Jerónima Borgia* (e katalaneg) (Roma, 1469 – Roma, 1483) zo ur vaouez a renk uhel ha bastardez d'ar pab Alesant VI.

## He buhez
Merc'h e oa d'ar c'hardinal Rodrigo Borgia ha d'ur vaouez dianav hag e serc'h dezhañ a-raok Vannozza Cattanei. Koshoc'h e oa eget he fevar hantervreur hag he hanterc'hoar:
*Giovanni Borgia, ganet e 1474, dug Gandia
*Cesare Borgia, ganet e 1475, marvet e 1507, 
*Lucrezia Borgia, ganet e 1480, marvet e 1519, 
**[[Goffredo Borgia]] de Gandia*, pe *Jofré* en katalaneg (1481 – 1516).
Bevañ a rae Girolama e Roma. Evel bugale Vanozza Cattanei he devoa madoù ha titloù.

E Genver 1482, da drizek vloaz eta, e voe dimezet da Giovanni Andrea Cesarini. Mervel a reas bloaz goude, e 1483.
Chrysophlegma miniaceum

***Chrysophlegma miniaceum*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus miniaceus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1769) gant an naturour breizhveuriat Thomas Pennant (1726-1798).

## Doareoù pennañ

## Boued
 

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Chrysophlegma miniaceum malaccense*, e Malezia, Sumatera, Borneo, Bangka ha Belitung,
* *C. m. miniaceum*, e Jawa,
* *C. m. niasense*, en Enez Nias (er-maez da walarn Sumatera),
* *C. m. perlutum*, e kreisteiz Myanmar ha Thailand ar Su.

## Liammoù diavaez
*  ''Chrysophlegma miniaceum'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Chrysophlegma miniaceum'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Celeus grammicus

***Celeus grammicus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus grammicus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant an daou naturour aostrian Johann Natterer (1787-1843) ha gall Alfred Malherbe (1804-1865).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Celeus grammicus grammicus*, eus gevred Kolombia ha kreisteiz Venezuela da viz Perou ha kornôg Brazil,
* *C. g. latifasciatus*, eus gevred Perou da hanternoz Bolivia ha kornôg Brazil (red uhel Rio Madeira),
* *C. g. subcervinus*, e kornôg Amazonia Brazil ha hanternoz Mato Grosso,
* *C. g. verreauxii*, e reter trovanel Ecuador ha biz-tost Perou.

## Liammoù diavaez
*  ''Celeus grammicus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Celeus grammicus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Johann Natterer

**Johann Natterer**, bet ganet d'an 9 a viz Du 1787 e Laxenburg (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Mezheven 1843 e Vienna (Impalaeriezh Aostria d'an ampoent), a oa un dastumer, ul loenoniour hag un naturour aostrian.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Spesad]]où
* **C** : *[[Celeus grammicus]]*,
* **P** : *[[Piculus leucolaemus]]*,
* **S** : *[[Selenidera gouldii]]*.
### [[Isspesad]]où
* **C**
: *Celeus grammicus grammicus*, *[[Celeus undatus|Celeus undatus multifasciatus]]*,
* **P** : *[[Pteroglossus bitorquatus|Pteroglossus bitorquatus sturmii]]*,
* **V** : *[[Veniliornis passerinus|Veniliornis passerinus olivinus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Celeus loricatus

***Celeus loricatus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Meiglyptes loricatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1854) gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
* *Celeus loricatus diversus*, eus koadeier gleb reter Nicaragua da gornôg Panamá,
* *C. l. innotatus*, e hanternoz Kolombia,
* *C. l. loricatus*, eus kornôg Kolombia da vervent Ecuador (Guayas),
* *C. l. mentalis*, eus Panamá da walarn-pellañ Kolombia.

## Liammoù diavaez
*  ''Celeus loricatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Celeus loricatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Anvioù-bihan gresianek

Ouzhpenn an anvioù-bihan roet e gresianeg, kalz anvioù-bihan kristen, pe re all deuet eus anvioù rakkristen, zo deuet e brezhoneg, evel e yezhoù all, diwar ar gresianek.
*anvioù rakkristen: Aleksandr, Dafne, Doris, Herkul, Isis,
*anvioù kristen : Dorotea, Kristof, Teodoros,
Anvioù rakkristen zo deuet da vout kristen, abalamour ma oant anvioù sent : Anastasius, Fulup,

## A
*Alexander, Aleksandr
*Alkides
*Anastasius
*Ariadna, Ariana

## D
*Dafne
*Demetrios
*Diodoros
*Doris

## E
*Eurydike

## H
*Helene
*Hieronimos

## I
*Ireni
*Isis

## K
*Konstantinos

## N
*Neoptolemos

## P
*Penelope (disheñvelout)

## T
*Tais
*Telesforos
*Teodora
*Teofano

## Z
*Zenon
*Zenonia
*Zoe
Jérôme

**Jérôme** zo un anv-bihan gallek hag a gaver e yezhoù all.

## Gerdarzh
Diwar an anv henc'hresianek Hieronymos.

## Yezhoù all
* Hieronymus e latin hag alamaneg
* Jerome e saozneg
*Girolamo, Gerolamo, Geronimo en italianeg
*Jerónimo, Gerónimo e spagnoleg
*Jeroen, e flandrezeg

## Tud
**Jérôme Bosch*, anv gallekaet al livour flandrezat Hieronymus Bosch (1453-1516) ;
*Jennie Jerome (1854-1921), pried da Lord Randolph Churchill, mamm Winston Churchill.
*Jerome K. Jerome (1859-1927), skrivagner saoz ;
*Helen Jerome (1883- ?) skrivagnerez aostralian
**Archiviste Jérôme*, unan eus lesanvioù Henry Coston (1910-2001).
* *Jérôme Bonaparte*, anv gallekaet Girolamo Buonaparte, roue Westafalia etre 1807 ha 1813,
* Jérôme-Napoléon Bonaparte, anv daou zen,
* Jean-Léon Gérôme(1824-1904), livour ha kizeller gall
* Jérôme Cahuzac, ministr gall,
* Jérôme Kerviel, trader breizhat

## Lec'hioù
*Saint-Jérôme
Colaptes chrysoides

***Colaptes chrysoides*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Geopicus (Colaptes) chrysoides* (kentanv) da gentañ-penn (e 1852) gant an naturour gall Alfred Malherbe (1804-1865).

## Doareoù pennañ

## Boued
 

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e gevred Stadoù-Unanet Amerika ha gwalarn Mec'hiko :
* *Colaptes chrysoides brunnescens*, e hanternoz ha kreiz Kalifornia-Izel (gwalarn Mec'hiko),
* *C. c. chrysoides*, e kreisteiz Kalifornia-Izel (gwalarn Mec'hiko),
* *C. c. mearnsi*, eus gevred Kalifornia ha kreiz ha kreisteiz Arizona (Stadoù-Unanet Amerika) da hanternor Sonora (gwalarn Mec'hiko),
* *C. c. tenebrosus*, eus hanternoz stad Sonora da hanternoz hini Sinaloa (gwalarn Mec'hiko).

## Liammoù diavaez
*  ''Colaptes chrysoides'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Colaptes chrysoides'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kastell Chambord

**Kastell Chambord** a zo ur c'hastell gall e Chambord, e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire. An hini brasañ eo e-touez Kestell al Liger.

Savet e voe adalek 1519 dindan ren Frañsez Iañ hag al labour kaset da benn dindan Loeiz XIV.


Château de Chambord-101-Seite-1983-gje.jpg
Château de Chambord-128-2008-gje.jpg
Château de Chambord-160-Treppenturm-2008-gje.jpg
Château de Chambord-138-doppellaeufige Wendeltreppe-2008-gje.jpg
Château de Chambord-108-Turm-Gartenallee-1983-gje.jpg


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Tour Chambord

**Tour Chambord** a zo ur c'hendi (96 m e uhelder ha 34 estaj dezhañ) bet savet etre 1970 ha 1975 e 22 boulouard Kellermann e Pariz.
Chambord (Eure)

**Chambord** a zo ur gumun e departamant Eure, e kanton Breteuil, e rannvro Normandi.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
14,62 km2 eo gorread Chambord.

## Poblañs
War-dro 170 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2014 e voe Rémi Rivière addilennet da vaer.

## Tud

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
Dendrocopos hyperythrus

***Dendrocopos hyperythrus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus hyperythrus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned peurliesañ ha sev ar gwez en nevezamzer.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Azia ar Gevred hag Iskevandir India :
* *Dendrocopos hyperythrus annamensis*, e kreisteiz Indez-Sina,
* *D. h. hyperythrus*, eus Nepal da dTibet, mervent Sina, Myanmar ha hanternoz Thailand,
* *D. h. marshalli*, e biz Pakistan ha hanternoz India,
* *D. h. subrufinus*, e biz Sina, gevred Siberia ha Korea.

## Liammoù diavaez
*  ''Dendrocopos hyperythrus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dendrocopos hyperythrus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Veniliornis affinis

***Veniliornis affinis*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus affinis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag [[isspesad]]où
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Veniliornis affinis affinis*, e reter Brazil (Alagoas ha reter Bahia),
* *V. a. hilaris*, eus reter Ecuador, dre reter Perou da hanternoz Bolivia ha kornôg Mato Grosso,
* *V. a. orenocensis*, eus gevred Kolombia da greisteiz Venezuela ha hanternoz Brazil,
* *V. a. ruficeps*, e kreiz ha biz Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Veniliornis affinis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Veniliornis affinis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Anton August Heinrich Lichtenstein

**Anton August Heinrich Lichtenstein**, bet ganet d'ar 25 a viz Eost 1753 e Helmstedt (Saks-Izel en Alamagn a-vremañ) hag aet da Anaon d'ar 17 a viz C'hwevrer 1816 er memes kêr, a oa ul levraoueger ha loenoniour alaman.

Tad e oa d'ur skiantour alaman all : Martin Hinrich Carl Lichtenstein (1780-1857).

## Listenn al laboused studiet gantañ
* **C**
: *[[Chloropicus namaquus]]*,
* **D**
: *[[Dinopium psarodes]]*,
* **G**
: garan c'hlas (*Grus paradisea*),
* **V**
: *[[Veniliornis sanguineus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Veniliornis mixtus

***Veniliornis mixtus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus mixtus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag [[isspesad]]où
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Veniliornis mixtus berlepschi*, e kreiz Arc'hantina (eus proviñs Córdoba da reoù Neuquén ha Río Negro),
* *V. m. cancellatus*, eus reter-pellañ Bolivia da reter Brazil, biz Paraguay ha kornôg Uruguay,
* *V. m. malleator*, e Chaco hanternoz Arc'hantina, Paraguay ha gevred Bolivia,
* *V. m. mixtus*, e hanternoz Arc'hantina (diazad Paraná ha proviñs Buenos Aires).

## Liammoù diavaez
*  ''Veniliornis mixtus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Veniliornis mixtus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Lionel Walter Rothschild

Lord **Lionel Walter Rothschild**, eil Baron Rothschild anezhañ, bet ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1868 e Londrez (Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Eost 1937 e Tring (Hertfordshire, Bro-Saoz), a oa ul loenoniour, ur bankour ha politikour breizhveuriat.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **L** : *[[Loboparadisea]]*,
* **M** : *[[Madanga]]*,
* **P** : *[[Palmeria]]*, *[[Pseudocalyptomena]]*, *[[Pseudonestor]]*,
* **R** : *[[Rhodacanthis]]*,
* **S** : *[[Salvadorina]]*,
* **V** : *[[Viridonia]]*.
### [[Spesad]]où
* **A**
: albatroz Buller (*Thalassarche bulleri*), albatroz Indez (*Thalassarche carteri*), albatroz Laysan (*Phoebastria immutabilis*), albatroz Salvin (*Thalassarche salvini*),
* **E** : *[[Erythropitta dohertyi]]*, *[[Erythropitta meeki]]*,
* **H** : *[[Hemiphaga chathamensis]]*,
* **I** : ibiz jave brizh (*Bostrychia rara*),
* **K** : korag-douar lost hir (*Uratelornis chimaera*),
* **L** : *[[Loboparadisea sericea]]*,
* **M**
: morskoul Nazca (*Sula granti*), morvran Galápagos (*Phalacrocorax harrisii*),
* **P**
: *[[Piculus litae]]*, *[[Pitta anerythra]]*, *[[Pitta superba]]*, *[[Pseudocalyptomena graueri]]*,
* **T** : tinamou Berlepsch (*Crypturellus berlepschi*),
* **X** : *[[Traversia lyalli]]*.

## Notennoù ha daveennoù
EA DICE

**EA Digital Illusions CE AB**, **D**igital **I**llusions **C**reative **E**ntertainment a zo un embregerezh produiñ c'hoarioù video krouet e 1992 gant 5 den Ulf Mandorff, Olof Gustafsson, Fredrik Liliegren, Andreas Axelsson ha Markus Nyström. Ar studio a zo bet krouet e Stockholm e Sveden.

Abaoe krouidigezh an heuliad c'hoarioù video Battlefield ez eo liammet don ar studio gant ar c'hoari-se.
## C'hoarioù savet

## Liammoù diavez
* Lec'hienn ofisiel Dice
Picumnus squamulatus

***Picumnus squamulatus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en un takad bihan-kenañ eus Suamerika, e Kolombia ha Venezuela :
* *Picumnus squamulatus apurensis*, e hanternoz-kreiz Venezuela,
* *P. s. lovejoyi*, e gwalarn Venezuela,
* *P. s. obsoletus*, e biz Venezuela,
* *P. s. roehli*, e biz Kolombia ha hanternoz Venezuela,
* *P. s. squamulatus*, e biz ha kreiz Kolombia.

## Liammoù diavaez
*  ''Picumnus squamulatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Picumnus squamulatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Strix chacoensis

***Strix chacoensis*** a zo ur spesad evned-preizh eus ar c'herentiad Strigidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar bronneged bihan, evned hag amprevaned (c'hwiled da skouer), kruged, kevnid bras, senked, ha stlejviled gwech an amzer.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e Chaco kreisteiz Bolivia, kornôg Paraguay ha hanternoz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Strix chacoensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Strix chacoensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Melanerpes superciliaris

***Melanerpes rubricapillus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus superciliaris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

Diskouez a ra ar parezed bezañ liesozhac'h dre ma reont war-dro daou c'horad gant meur a bar war un dro.

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* *Melanerpes superciliaris blakei*, en Inizi Abaco (hanternoz Bahamas),
* *M. s. caymanensis*, e Grand Cayman (Inizi Cayman),
* *M. s. murceus*, en Isla de la Juventud hag inizi tost,
* *M. s. nyeanus*, e Grand Bahama ha San Salvador,
* *M. s. superciliaris*, e Kuba.

## Liammoù diavaez
*  ''Melanerpes superciliaris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Melanerpes superciliaris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kengevread Hanternoz Alamagn

**Kengevread Hanternoz Alamagn** (*Norddeutscher Bund* en alamaneg) a oa ur c'hevread stadoù alaman en . Savet e voe e 1867, diwar 22 a stadoù, bras pe bihan, hag a oa distag betek neuze, e hanternoz ar pezh a zo Alamagn bremañ. Tost da 30 milion a dud a oa o chom e Kengevread Hanternoz Alamagn, a oa ar stad kentañ ma klasked bodañ Alamaned hag ar bazenn gentañ war-zu unanidigezh an holl Alamaned en ur stad, evel ma voe graet un tammig diwezhatoc'h en Impalaeriezh alaman (1871-1918). 

Goude meur a daol-esae da zegas kemmoù er C'hengevread Alaman (savet e 1815), e voe kuitaet an unaniezh stadoù-se gant an hini vrasañ anezho, Prusia hag heuliet e voe gant stadoù bihanoc'h. Brezel a voe neuze etre stadoù eus an hanternoz bodet en-dro da Brusia, en un tu, hag Aostria ha stadoù eus ar c'hreisteiz, evel Bavaria, en tu all. Goude drouziwezh Aostria gant Prusia er brezel-se e voe kinniget sevel un unaniezh stadoù nevez, gant Otto von Bismarck, kañseller Prusia, e miz Kerzu 1866.

D'an 12 a viz C'hwevrer 1867 e voe dilennet kannaded ur parlamant. Gant an *"Norddeutscher Reichstag"*-se e voe degemeret ar vonreizh kinniget dezho, d'ar 16 a viz Ebrel 1867. Lakaet e voe ar vonreizh-se da dalvezout adalek ar 1añ a viz Gouere 1867, an deiz ma voe savet da vat Kengevread Hanternoz Alamagn. Neuze e voe dilennet ur *Reichstag* nevez ha dont a reas Bismarck da vezañ *Bundeskanzler*, kañseller Kengevread Hanternoz Alamagn, an hini nemetañ en istor berr a-walc'h ar c'hengevread. 

Hervez ar vonreizh e oa roue Prusia a oa prezidant ar C'hengevread, dre ma oa ar priñs pouezusañ e Kuzul ar C'hengevread, an ensavadur ma veze dileuriet an holl stadoù izili (priñselezhioù, dugelezhioù, kêrioù Hamburg, Bremen ha Lübeck). Evel prezidant en doa gwir ar roue da envel kañseller ar c'hengevread. Gant Kuzul ar C'hengevread hag ar *Reichstag* (Parlamant) e veze savet al lezennoù.

E 1871 e voe treuzfurmet Kengevread Hanternoz Alamagn en Impalaeriezh alaman. Pouezus e voe Kengevread Hanternoz Alamagn, rak evit ar wech kentañ e oa bet klasket unvaniñ an ekonomiezh hag ar justis en ul lodenn vras eus Alamagn. Kalz eus ar reolennoù hag al lezennoù savet ennañ a voe miret gant an Impalaeriezh Alaman.

## Gwelet ivez
* Kengevread alaman
* Impalaeriezh alaman
Dendropicos goertae

***Dendropicos goertae*** (*Mesopicos goertae* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus Goertae* (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Afrika :
* *Dendropicos goertae abessinicus*, eus reter Soudan da gornôg Etiopia,
* *D. g. centralis*, eus Sierra Leone da Nigeria, kreisteiz Soudan, kornôg Kenya ha gwalarn Tanzania,
* *D. g. goertae*, eus Gambia ha Senegal da vMali,
* *D. g. koenigi*, eus Mali da gornôg Soudan,
* *D. g. meridionalis*, eus kreisteiz Gabon ha gwalarn Angola da greisteiz-kreiz Republik Demokratel Kongo.

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Mesopicos]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Dendropicos goertae'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dendropicos goertae'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Veniliornis kirkii

***Veniliornis kirkii*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus (Chloropicus) Kirkii* (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant an naturour gall Alfred Malherbe (1804-1865) evit dougen bri da John Kirk (?-?), dastumer e Tobago anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ar diwar amprevaned dreist-holl. 

## Annez hag [[isspesad]]où
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* *Veniliornis kirkii cecilii*, eus reter Panamá ha kornôg Kolombia da gornôg Ecuador ha hanternoz Perou,
* *V. k. continentalis*, e hanternoz ha kornôg Venezuela,
* *V. k. kirkii*, en Enez Trinidad, Tobago ha biz Venezuela,
* *V. k. monticola*, e tepuyoù gevred Venezuela,
* *V. k. neglectus*, e mervent Costa Rica ha kornôg Panamá.

## Liammoù diavaez
*  ''Veniliornis kirkii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Veniliornis kirkii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Elsie Naumburg

**Elsie Naumburg**, bet ganet **Elsie Margaret Binger** d'ar 7 a viz Gouere 1880 e New York City (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Du 1953 er memes kêr, a oa un evnoniourez stadunanat.

Div wech ec'h euredas **Elsie Margaret Binger** : gant Victor Max Reichenberger (1872-1914) e 1908 da gentañ-penn ha gant Walter Wehle Naumburg (1867-1959) e 1923. Embannet e voe he c'hentañ labourioù skiantel oc'h ober gant Reichenberger, hec'h anv-tiegezh nevez.

## Listenn al laboused studiet ganti
* **S**
: *[[Strix chacoensis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Vefa Sant-Pêr

**Vefa Sant-Pêr**, **Vefa de Saint-Pierre** e galleg, kontez **Geneviève de Méhérenc de Saint-Pierre** en ti-kêr, **Brug ar Menez Du** hec'h anv barzhez, bet ganet d'ar 4 a viz Mae 1872 e Plian hag aet d'an Anaon d'ar 16 a viz Even 1967 e Sant-Brieg, a oa un emsaverez hag ur skrivagnerez vreizhat.

E 1930 e voe degemeret e Gorsedd Breizh ma voe lesanvet *Brug ar Menez Du*. Harp a roas da Gelc'h Keltiek Speied, a zo bet anvet « Brug ar Menez » en enor dezhi. E 1949 e reas ar c'hentañ akta divyezhek e ti un noter.
Perc'hennez maner Menez Kamm e Speied e oa.
## Oberennoù
* *Les Émeraudes de l'Inca*, romant bet skrivet asambles gant Fernand de Saint-Pierre, Pariz, Les Gémeaux, 1923
* *Iverzon gwelet gant eur Vretonez*, lakaet e brezhoneg gant Dirnador, Moulerez Thomas, Gwengamp,1933
* *Houidi kalet*, pennad moullet war Arvor niv. 160, 11 C'hwevrer 1944, p.&nbsp;4.
## Levrlennadur
* Claire Arlaux, *Une Amazone bretonne - Vefa de Saint-Pierre*, Éditions des Montagnes Noires, 2016
Neung-sur-Beuvron

**Neung-sur-Beuvron** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton Chambord, en arondisamant Romorantin-Lanthenay, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz Sant-Denez
* Moudenn Condras, lec'hienn galian-ha-roman
* Kastell Villebourgeon
* Kastell Villemorant
* Kastell La Chauvellerie
* Kastell Gué-Mulon
* Kastell Marcheval
* Kastell La Touchette
* Villa Saint-Léon

## Douaroniezh
63 km eo gorread Neung-sur-Beuvron.

## Poblañs
War-dro 1 230 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Guillaume Peltier da vaer.

## Tud
* Janed Ark a dreuzas ar bourk d'ar 7 a viz Even 1429
* Jean-Bedel Bokassa, prezidant ar Republik Kreizafrikan, a voe perc'henn Kastell Villemorant.

## Gevelliñ
* Wulften am Harz (Alamagn)
* Williton (Bro-Saoz)

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Fontaines-en-Sologne

**Fontaines-en-Sologne** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton Chambord, en arondisamant Bleaz, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk
* An iliz (XIIIvet kantved)
* Tiez o bannoù koad
** Ostaleri (XVIIvet kantved)
** Ti e-kichen plasenn an iliz (XVIvet kantved)
** Ti (XVvet pe XVIvet kantved)

## Douaroniezh
46,25 km2 eo gorread Fontaines-en-Sologne.

## Poblañs
War-dro 610 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet Jean-Pierre Béranger da vaer.

## Tud
Huon Veur, bet ganet eno e 897.
 
## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
Johann Friedrich Naumann

**Johann Friedrich Naumann**, bet ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1780 e Ziebigk (Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Eost 1857 er memes kêr (Rouantelezh Prusia d'ar mare-se), a oa un engravour hag evnoniour alaman.
Sellet e vez outañ evel diazezer an evnoniezh en Europa ar C'hreiz.

Kerent e oa da evnoniourien alaman all, e dad Johann Andreas Naumann (1744-1826) hag e vreur Carl Andreas Naumann (1786-1854).

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **A** : *[[Acrocephalus]]*.
### [[Spesad]]où
* **F** : *Fratercula corniculata* (poc'han kornek),
* **L**
: *[[Larus glaucescens]]*, *[[Larus michahellis|michahellis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Feings

**Feings** a c'hell bezañ :

* Feings (Loir-et-Cher) e rannvro Centre-Val de Loire
* Feings (Orne) e rannvro Normandi
Feings (Loir-et-Cher)

**Feings** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton Bleaz-3, en arondisamant Bleaz, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk
* An iliz (XVvet kantved)

## Douaroniezh
16,52 km² eo gorread Feings.

## Poblañs
War-dro 720 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Karine Michot da vaerez.

## Tud
Thomas de Mahy de Favras , bet ganet e Kastell Favras, soudard a-vicher, roueelour e-kerzh an Dispac'h Gall ha bet krouget e Pariz d'an 19 a viz C'hwevrer 1790.

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Kanton Bleaz-3

**Kanton Bleaz-3** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Loir-et-Cher, bet krouet gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù kanton Bleaz-3

* Bleaz
* Candé-sur-Beuvron
* Chailles
* Chaumont-sur-Loire
* Feings
* Fougères-sur-Bièvre
* Monthou-sur-Bièvre
* Les Montils
* Ouchamps
* Rilly-sur-Loire
* Sambin
* Seur
* Valaire
Louis Bizeul

**Louis Jacques Marie Bizeul** (14 Gwengolo 1785-27 Meurzh 1861) a oa un istorour hag un arkeologour breizhat, genidik eus Blaen. 

Noter e oa e Blaen ha sot e oa gant istor ar vro. Tremen a rae e amzer vak o studiañ an hendraoù roman, ha dreist-holl hentoù roman Breizh. Diskouez a reas e oa ur greizenn a bouez eus Blaen en henamzer. Meur a skrid a embannas da rentañ kont eus e gavadennoù ha bremañ c'hoazh e taoler evezh ouzh e studiadennoù. Maer Blaen e voe ha kuzulier kanton Blaen ivez. Ezel e oa eus ar « Société Académique » hag eus meur a gevredigezh ouiziek all, ha prezidant « Société archéologique » Naoned.

## Studiadennoù
**Des voies romaines sortant de Blain (Loire-Inférieure)*, 185 p., Naoned, moullerezh an intañvez C. Mellinet, 1845
**Des Voies romaines sortant de Rennes (Ille-et-Vilaine)*, 20 p., Naoned, moullerezh an intañvez C. Mellinet, 1848
**Voie romaine de Blain vers Angers*, notenn labour, Naoned, moullerezh an intañvez C. Mellinet, 1844
**De Quelques Voies romaines du Poitou se dirigeant sur la Bretagne et l'Anjou*, In-8°, 76 p., Naoned, moullerezh an intañvez C. Mellinet, 1844
**Mémoire sur les voies romaines de la Bretagne, et en particulier de celles du Morbihan*, In-8°, 86 p., tennet eus "Bulletin monumental", Caen, A. Hardel, 1843
**Des Nannètes aux époques celtique et romaine*, 2 levrenn in-8°, Naoned, Guéraud, 1854-1860
**Dictionnaire patois du canton de Blain*, embannet gant Patrice Brasseur, Skol-veur Naoned, 1989
*ha meur a studiadenn lec’hel (« Oudon, ses seigneurs et son château », « De Rezay et du pays de Rais »…) embannet e kelaouennoù a bep seurt evel *"Revue des provinces de l'Ouest"*, *"Bulletin de la Société archéologique de Nantes"', *"Bulletin archéologique de l'Association bretonne"*, *"Bulletin de la Société archéologique de Nantes"''… 

## Liamm diavaez
*Curieux journal inédit d'un jeune bourgeois de Blain : Le savant Louis Bizeul
Garry Marshall

**Garry Marshall**, bet ganet **Garry Kent Masciarelli** e The Bronx (New York, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 13 a viz Du 1934 hag aet da Anaon d'an 19 a viz Gouere 2016 e Burbank (Kalifornia, SUA), a oa un arzour stadunanat.
Feings (Orne)

**Feings** zo ur gumun e departamant Orne, e kanton Mortagne-au-Perche, en arondisamant Mortagne-au-Perche e rannvro Normandi.
## Douaroniezh
* 20,24 km2 eo gorread Feings.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Mortagne, e Distrig Mortagne hag e departamant Orne. Lakaet e voe en Arondisamant Mortagne pa voe krouet e 1800.
#### [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]]
* Mervel a reas eizh gwaz eus ar gumun.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 23  gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,19% eus he foblañs e 1911.
#### Kemmoù arondisamant
* Lakaet e voe en Arondisamant Alençon e 1926 hag en arondisamant Mortagne en-dro e 1942 pa voe adkrouet .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur c'horporal eus ar gumun d'ar 5 a viz Gouhere 1956 abalamour d’e gloaziadennoù en un emgann noz e Tizi Ouzou.
## Monumantoù ha traoù heverk

Feings_-_Église_Saint-Gervais-et-Saint-Protais_-_1.jpg|An iliz katolik.
Chartreuse du Valdieu Réno.JPG|Ar chartouzi.

* Iliz katolik *Saint Gervais et Saint Protais* (savadur romanek adaozet er XVIIvet hag en XVIIIvet kantvedoù).
* Dismantroù chartouzi Valdieu Réno (XVIIIvet kantved]].
* Monumant ar re varv e leurgêr ar vourc’h, luc'hskeudenn.
* Plakennar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Poblañs
* 191 a dud a zo o chom eno e 2022.
## Melestradurezh

Feings_-_Mairie_-_1.jpg|Ar maerdi.

* E 2014 e voe dilennet Lydia Bussy-Boiteux da vaerez. Addilennet e voe e 2020.
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kanton Bleaz-2

**Kanton Bleaz-2** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Loir-et-Cher, bet krouet gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014 .

## Kumunioù kanton Bleaz-2

* Bleaz
* La Chaussée-Saint-Victor
* Menars
* Saint-Denis-sur-Loire
* Villebarou
* Villerbon
Merops oreobates

***Merops oreobates*** a zo ur spesad evned liesliv eus ar c'herentiad Meropidae.

Anvet e voe *Melittophagus oreobates* (kentanv) da gentañ-penn (e 1892) gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar wenan dreist-holl, hep ober fae ouzh balafenned a bep seurt, c'hwiled, nadozioù-aer hag amprevaned-nij all.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi douaroù uhel reter Afrika.

## Liammoù diavaez
*  ''Merops oreobates'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Merops oreobates'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Picumnus exilis

***Picumnus exilis*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus exilis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Picumnus exilis alegriae*, eus biz stad Pará da walarn hini Maranhão (biz Brazil),
* *P. e. buffonii*, eus reter Guyana da stad Amapá (biz Brazil),
* *P. e. clarus*, e reter-kreiz Venezuela,
* *P. e. exilis*, eus stad Bahia da hini Espírito Santo (reter Brazil),
* *P. e. pernambucensis*, eus stad Pernambuco da hini Alagoas (reter Brazil),
* *P. e. undulatus*, e reter Kolombia, gevred Venezuela, Guyana ha stad Roraima (hanternoz Brazil).

## Liammoù diavaez
*  ''Picumnus exilis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Picumnus exilis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Picumnus cirratus

***Picumnus cirratus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Picumnus cirratus cirratus*, e gevred Brazil ha reter Paraguay,
* *P. c. confusus*, e reter stad Roraima (hanternoz Brazil), mervent Guyana ha Gwiana c'hall,
* *P. c. macconnelli*, e biz Brazil,
* *P. c. pilcomayensis*, e gevred Bolivia, Paraguay ha hanternoz Arc'hantina,
* *P. c. thamnophiloides*, e gevred Bolivia ha gwalarn Arc'hantina,
* *P. c. tucumanus*, e hanternoz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Picumnus cirratus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Picumnus cirratus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kastell Clos Lucé

Kastell Clos Lucé a zo ur c'hastell en Amboise. Perc'henn ar c'hastell eo an tiegezh Saint-Bris.

### Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Uaigh

**Uaigh** (*Owey* e saozneg) zo un enezenn war aod kontelezh Dún na nGall, en Iwerzhon. 1,2&nbsp;km² eo he gorread ha 102 m eo uhelder an dorgenn vrasañ.

Annezet e oa Uaigh betek ar bloavezhioù 1970. Bremañ eo didud, nemet en hañv : neuze e vez tud o tont da vakañsiñ e-barzh tiez hag a oa d'o hendadoù alies hag a zo bet adkempennet ganto.

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*Owey e welovedonegal.com
Marcomanni

**Marcomanni** a reer eus ur bobl c'herman kreñv a-walc'h a oa diazezet en hanternoz d'an Danav, el lec'h m'emañ Tchekia bremañ. 

O anavezout a reomp dre skridoù tud evel an istorour Tacitus pe an douaroniour Strabon. Moarvat e oant kerent d'ar Sueved. Krediñ a reer e teu o anv eus daou c'her henc'hermanek, a zo aet en alamaneg bremañ da "Mark" (harzoù) ha "Männer" (tud) : *"tud an harzoù"* e vijent eta. 

Ar meneg kentañ anezho zo e skridoù Julius Caesar, pa voent o stourm, a-gevret gant Sueved Ariovistus, a-enep ar Romaned e Galia, goude treuziñ ar Roen.

En Eil kantved e oant kevreet gant pobloù all, evel ar Vandaled hag ar Sarmated, a-enep an Impalaeriezh Roman, moarvat dre ma veze bountet warno gant pobloù all, evel ar C'hoted. Hervez an istorour Eutropius e voe emgannoù etre soudarded roman an impalaer Marcus Aurelius hag emglev ar C'hermaned e-pad tri bloaz, e kreñvlec'h Carnuntum e Pannonia. Gant Eutropius e voe keñveriet ar brezel-se, ha trec'h Marcus Aurelius, a-benn ar fin, ouzh ar Brezelioù punek : da gentañ e oa bet trec'het ar Romaned, gallet o doa ar Marcomani mont e-barzh proviñsoù roman Pannonia ha Noricum, ha ne oant bet harzet nemet pa oant o vont da dizhout Aquileia war ribl Mor Adria.

Marteze e voe kristenaet ar Marcomanni e dibenn ar , rak kenskrivañ a reas o rouanez Fritigil gant sant Ambroaz Milano war-dro 396.

D'ar mare-se ivez e rankjont talañ ouzh donedigezh an Huned e-kreiz Europa : meur a bobl c'herman a guitaas o douaroù da neuze da vont war-zu Galia. Un armead Sueved, Marcomanni, Vandaled hag Alaned a dreuzas ar Roen e 406 hag ar Pireneoù e 409, ha mont a rejont betek Gallaecia, e kornôg al ledenez iberek. Eno e voe savet ganto ur rouantelezh suev.
Neuvy (Loir-et-Cher)

**Neuvy** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton Chambord, en arondisamant Bleaz, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Herbault (XVIIIvet kantved)
* Ur rann eus park Chambord a zo e Neuvy.

## Douaroniezh
31,28 km2 eo gorread Neuvy.

## Poblañs
War-dro 310 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Patrick Marion da vaer.

## Tud

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
Picumnus olivaceus

***Picumnus olivaceus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en un takad bihan a-walc'h e Kreizamerika ha gwalarn Suamerika :
* *Picumnus olivaceus dimotus*, eus reter Guatemala da reter Nicaragua,
* *P. o. eisenmanni*, e biz Kolombia ha gwalarn Venezuela,
* *P. o. flavotinctus*, eus Costa Rica da walarn Kolombia,
* *P. o. harterti*, e mervent Kolombia ha kornôg Ecuador,
* *P. o. olivaceus*, e hanternoz, kornôg Kolombia,
* *P. o. tachirensis*, e hanternoz-kreiz Kolombia ha mervent Venezuela.

## Liammoù diavaez
*  ''Picumnus olivaceus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Picumnus olivaceus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Colibri coruscans

***Colibri coruscans*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.

Anvet e voe *Trochilus (Petasophora) coruscans* (kentanv) da gentañ-penn (e 1846) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Colibri coruscans *'coruscans**', eus menezioù Kolombia ha Venezuela da walarn Arc'hantina,
* *C. c. germanus*, e tepuyoù kreisteiz Venezuela, reter Guyana ha hanternoz-tost Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Colibri coruscans'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Colibri coruscans'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Campethera abingoni

***Campethera abingoni*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Chrysoptilus Abingoni* (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872) evit dougen bri d'ar par saoz Montagu Bertie (1784-1854), pempvet Kont Abingdon.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Afrika :
* *Campethera abingoni abingoni*,
* *C. a. anderssoni*, e mervent Angola, Namibia, mervent Botswana ha hanternoz Suafrika,
* *C. a. chrysura*, eus Gambia ha Senegal da greisteiz Soudan ha kornôg Ouganda,
* *C. a. constricta*, e kreisteiz Mozambik, kreisteiz Eswatini ha reter Suafrika,
* *C. a. kavirondensis*, eus mervent Kenya, reter Rwanda da greiz Tanzania,
* *C. a. suahelica*, eus hanternoz Tanzania da reter Zimbabwe, Mozambik ha Eswatini.

## Liammoù diavaez
*  ''Campethera abingoni'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Campethera abingoni'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Colibri serrirostris

***Colibri serrirostris*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.

Anvet e voe *Trochilus serrirostris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus savanennoù reter Bolivia da bParaguay, kreisteiz Brazil ha hanternoz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Colibri serrirostris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Colibri serrirostris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kanton La Sologne

**Kanton La Sologne** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs en departamant Loir-et-Cher, bet krouet gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014 .

## Kumunioù kanton La Sologne
* Salbris
* Chaon
* Chaumont-sur-Tharonne
* La Ferté-Imbault
* Lamotte-Beuvron
* Marcilly-en-Gault
* Nouan-le-Fuzelier
* Pierrefitte-sur-Sauldre
* Saint-Viâtre
* Selles-Saint-Denis
* Souesmes
* Souvigny-en-Sologne
* Vouzon
* Yvoy-le-Marron