open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
One Hundred and One Dalmatians

***One Hundred and One Dalmatians*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an tri filmaozer stadunanat Clyde Geronimi (1901-1989), Hamilton S. Luske (1903-1968) ha Wolfgang Reitherman (1909-1985).Savet e voe diwar ar romant evit ar vugale *[[The Hundred and One Dalmatians]]* skrivet gant ar skrivagnerez saoz Dodie Smith (1896-1990) hag embannet e 1956.

Produet gant Walt Disney e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'ar 25 a viz Genver 1961 e Stadoù-Unanet Amerika. Seitekvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Sleeping Beauty (film, 1959)|Sleeping Beauty]]* (e miz Genver 1959) hag a-raok *[[The Sword in the Stone (film)|The Sword in the Stone]]* (e miz Kerzu 1963).

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Oliver & Company

***Oliver & Company*** (*Oliver hag all*) a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant ar filmaozer George Scribner (1952-).Krouet e voe diwar ar romant *[[Oliver Twist]]* savet gant ar skrivagner saoz Charles Dickens (1812-1870) hag embannet e 1838.

Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 13 a viz Du 1988 e New York (Stadoù-Unanet Amerika). Seizhvet film bevaat warn-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[The Great Mouse Detective]]* (e miz Gouere 1986) hag a-raok *[[The Little Mermaid (film, 1989)|The Little Mermaid]]* (e miz Du 1989).

## Mouezhioù orin
* Joey Lawrence : Oliver,
* Billy Joel : Dodger,
* Cheech Marin : Ignacio Alonzo Julio Federico de Tito,
* Richard Mulligan : Einstein,
* Roscoe Lee Browne : Francis,
* Sheryl Lee Ralph : Rita,
* Dom DeLuise : Fagin,
* Taurean Blacque ha Carl Weintraub : Roscoe ha DeSoto,
* Robert Loggia : Sykes,
* Natalie Gregory : Jennifer "Jenny" Foxworth,
* William Glover : Winston,
* Bette Midler : Georgette,
* Frank Welker : Old Louie,
* Ruth Pointer : Rita (kan),
* Myhanh Tran : Jenny (kan).

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Gordy

***Gordy*** a zo ur film hir saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Mark Lewis.

## Fichenn deknikel
* Doare : Liv,
* Senario : Leslie Stevens, Jay Sommers ha Dick Chevillat,
* Kevredad produiñ : RAS Entertainment Ltd. ha Robson Entertainment,
* Produour : Sybil Robson Orr, Leslie Stevens ha Frederic W. Brost,
* Kevredad dasparzhañ : Miramax Family Films,
* Sonerezh : Charles Fox,
* Deiziad dont e-maez : 12 a viz Mae 1995 e Stadoù-Unanet Amerika,
* Pad : 90'.
Pinocchio (film, 1940)

***Pinocchio*** a zo ur film saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Hamilton Luske (1903-1968) ha Ben Sharpsteen (1895-1980).

Eil film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Snow White and the Seven Dwarfs (film, 1937)|Snow White and the Seven Dwarfs]]* (e miz Kerzu 1937) hag a-raok *[[Fantasia (film)|Fantasia]]* (e miz Du 1940).

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : Norman Ferguson (1902-1957), T. Hee (1911-1988), Wilfred Jackson (1906-1988), Jack Kinney (1909-1992) ha Bill Roberts (1899-1974),
* Senario : diazezet diwar ar romant italianek *[[Troioù-kaer Pinocchio. Istor ur poupig|Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino]]* (1883), savet gant ar skrivagner italian Carlo Collodi (1826-1890),
* Kevredad produiñ : Walt Disney Productions,
* Produour : Walt Disney,
* Kevredad dasparzhañ : RKO Radio Pictures,
* Sonerezh : Leigh Harline (1907-1969) ha Paul Smith (1906-1985),
* Deiziad dont e-maez : 7 a viz C'hwevrer 1940 e Center Theatre New York (Stadoù-Unanet Amerika),
* Pad : 88'.

## Listenn an aktourien o devoa prestet o mouezhioù da dudennoù ar film

* Mel Blanc : ar c'hazh Figaro / ezen / Gideon,
* Walter Catlett : "Honest" John Worthington Foulfellow,
* Marion Darlington : evned,
* Frankie Darro : Lampwick,
* Cliff Edwards : Jiminy Cricket (ur skrilh),
* Dickie Jones : Pinocchio (ur vargodenn goad) / Alexander,
* Charles Judels : Stromboli / ar paotr-karr,
* Patricia Page : margodennoù,
* Christian Rub : ar c'hizeller koad Geppetto (tad Pinocchio),
* Evelyn Venable : ar Voudig C'hlas,
* Don Brodie, Clarence Nash.

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Sklisenn

Ur **sklisenn** zo ur benveg koad, meur a seurt zo anezhi:
*ar sklisenn d'ober krampouezh, anvet spanell ivez;
*ar sklisenn (surjianerezh), ur seurt bazhig a vez lakaet ouzh ur vrec'h pe un ezel torret.
Albrecht Aostria

**Alberzh Aostria**, pe **Albrecht von Habsburg** pe **Albrecht von Österreich** (pe *Albert* pe *Adalbert*) zo anv meur a zen.

* Albrecht III. (Habsburg) (*der Reiche*; † 1199), kont Habsburg
* Albrecht IV. (Habsburg) (*der Weise*; ~1188–1239), kont Habsburg
* Albrecht Iañ an Impalaeriezh Santel (1255–1308), roue Roma, dug Aostria, kont Habsburg;
* Albrecht II Aostria (*der Lahme/der Weise*; 1298–1358), dug Aostria (II.) ha (Mit)Herzog von Kärnten, Graf von Habsburg (VI.)
* Albrecht III Aostria (*mit dem Zopf*; 1349–1395), dug Aostria, kont Habsburg (VII.), Begründer der Albertinischen Linie
* Albrecht IV Aostria (*das Weltwunder/der Geduldige*; 1377–1404), arc'hdug Aostria (IV), kont Habsburg (VIII)
* Albrecht II an Impalaeriezh Santel (1397–1439), roue Roma, dug Aostria (V.), kont Habsburg (IX.)
* Albrecht VI Aostria (*der Freigebige/Verschwender*; 1418–1463), dug Aostria 
* Albrecht VII Aostria (*der Fromme*; 1559–1621), besroue Portugal, rejant an Izelvroioù spagnol; 
* Albrecht Aostria-Teschen (1817–1895), arc'hdug Aostria (*Albrecht Friedrich*), dug Teschen (I.), Feldmarschall und Generalinspekteur
* Albrecht II Aostria-Teschen (1897–1955), arc'hdug Aostria.

## Poltredoù


File:Albrecht_II._von_Habsburg.jpg| Albrecht II an Impalaeriezh Santel (1397–1439), 
file:Universitaetsgruender Erzherzog Albrecht VI.JPG| Albrecht VI Aostria



## Pennad kar
* Österreich
Feur-emglev Étaples

**Feur-emglev Étaples** a voe sinet en Étaples (hanternoz Bro-C'hall), d'an 3 a viz Du 1492, etre Charlez VIII, roue Bro-C'hall, hag Herri VII, roue Bro-Saoz.

Talvezout a reas ar feur-emglev-se da lakaat fin d'ar brezel etre Bro-Saoz ha Bro-C'hall, kroget abalamour ma oa bet roet skoazell gant ar C'hallaoued da b-Perkin Warbeck a glaske tapout kurunenn Bro-Saoz. Asantiñ a reas roue Bro-C'hall da skarzhañ Warbeck diouzh e vro ha da baeañ un digoll  lur da roue Bro-Saoz.

Dre an emglev a-hend-all, ar Saozon a leze roue Bro-C'hall da vezañ mestr war dugelezh Breizh. Gant teñzor ar rouantelezh c'hall e voe paeet ivez dle Breizh da Vro-Saoz, hag a save da 620&nbsp;000 kurunenn aour, mui un digoll 125&nbsp;000 kurunenn, dre baeadennoù 50&nbsp;000 kurunenn bep bloaz. Evel-se e voe kresket kalz madoù ar roue Herri VII.

Evit ar Saozon e oa un trec'h bras. Breizh avat a oa koll : dilezet e oa gant Herri VII, pa oa bet skoazellet gant Bro-Saoz e-pad pell, ha dizanavezet e oa feur-emglev Roazhon gant Herri VII. Tostaat a reas ar rouantelezhioù gall ha saoz ha padout a reas an emglev-se a-hed ren Herri VII.
Sklisenn (benveg-keginañ)

**Ur pennad [[sklisenn]] zo ivez*.
**Ur pennad [[spanell]] zo ivez*.

Ur **sklisenn** pe **spanell** zo ur vazhig plaen ha skañv hag a servij da dapout ar c'hrampouezh diwar ar billig pa vezont poazh.

## Spanelloù all
Spanelloù all a vez graet e plastik da dapout kig diwar ar baelon. 

Spatule reduction.jpg|
Spatule inox.jpg|
Spatule coudee.jpg|
Spatule ajouree main.jpg|
Maryse cuisine.JPG| 



## Pennad kar
*Shakushi
The Three Caballeros

***The Three Caballeros*** (*An tri [[marc'heg (den)|marc'heg]]*) a zo ur film hir saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Norman Ferguson (1902-1957).

Seizhvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Saludos Amigos]]* (e miz Eost 1942) hag a-raok *[[Make Mine Music]]* (e miz Ebrel 1946).

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : Clyde Geronimi (1901-1989), Jack Kinney (1909-1992), Bill Roberts (1899-1974) ha Harold Young (1897-1972),
* Senario : 
* Kevredadoù produiñ : Walt Disney Pictures ha Walt Disney Productions,
* Produour : Walt Disney,
* Sonerezh : Edward H. Plumb (1907-1958), Paul J. Smith (1906-1985) ha Charles Wolcott (1906-1987),
* Kevredad dasparzhañ : RKO Radio Pictures,
* Frammer : Donald Halliday, 
* Deiziad dont e-maez : 21 a viz Kerzu 1944 e Kêr-Vec'hiko,
* Pad : 71'.

## Liamm diavaez
* Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Tarzan (film, 1999)

***Tarzan*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Chris Buck ha Kevin Lima (1962-).
Diazezet eo senario ar film diwar ar romant *[[Tarzan of the Apes]]* gant ar skrivagner stadunanat Edgar Rice Burroughs (1875-1950) a voe embannet e 1912.

Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 16 a viz Mezheven 1999 e Stadoù-Unanet Amerika. Seizhvet film bevaat ha tregont ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Mulan (film, 1998)|Mulan]]* (e miz Mezheven 1998) hag a-raok *[[Fantasia 2000]]* (e miz Kerzu 1999).

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
The Black Cauldron (film)

***The Black Cauldron*** (*Ar chaodouron du*) a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Ted Berman (1919-2001) ha Richard Rich (1951-).
Kavet o devoa saverien ar senario o awen el levrioù *high fantasy* *[[The Book of Three]]* (1964) ha *[[The Black Cauldron]]* (1965) gant ar skrivagner stadunanat Lloyd Alexander (1924-2007).

Produet gant Walt Disney Pictures ha Silver Screen Partners II e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'ar 24 a viz Gouere 1985 e Stadoù-Unanet Amerika. Pempet film bevaat warn-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[The Fox and the Hound]]* (e miz Gouere 1981) hag a-raok *[[The Great Mouse Detective]]* (e miz Gouere 1986).

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Pocahontas (film, 1995)

***Pocahontas*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Mike Gabriel (1954-) hag Eric Goldberg (1955-).

Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 15 a viz Mezheven 1995 e New York (Stadoù-Unanet Amerika). Trivet film bevaat ha tregont ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[The Lion King]]* (e miz Mae 1994) hag a-raok *[[The Hunchback of Notre Dame (film, 1996)|The Hunchback of Notre Dame]]* (e miz Mezheven 1996).

## Mouezhioù orin

## Liammoù diavaez
*  '''''Pocahontas''''' war Internet Movie Database.
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
The Hunchback of Notre Dame (film, 1996)

***The Hunchback of Notre Dame*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Gary Trousdale (1960-) ha Kirk Wise (1963-).
Savet e voe diwar ar romant *[[Notre-Dame de Paris (romant)|Notre-Dame de Paris]]*, gant ar skrivagner gall Victor Hugo (1802-1885), a voe embannet e 1931.

Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 21 a viz Mezheven 1996 e Stadoù-Unanet Amerika. Pevarvet film bevaat ha tregont ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Pocahontas (film, 1995)|Pocahontas]]* (e miz Mezheven 1995) hag a-raok *[[Hercules (film, 1997)|Hercules]]* (e miz Mezheven 1997).

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Hercules (film, 1997)

***Hercules*** a zo ur film tresadennoù-bev hirsaoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Ron Clements (1953-) ha John Musker (1953-).
Awenet e oa bet saverien ar senario gant Herakles, unan eus harozed veur mojennoù Hellaz kozh.

Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 13 a viz Mezheven 1997 e Stadoù-Unanet Amerika kent na vije dalc'het ar gentaenn anezhañ e New York antronoz. Pempet film bevaat ha tregont ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[The Hunchback of Notre Dame (film, 1996)|The Hunchback of Notre Dame]]* (e miz Mezheven 1996) hag a-raok *[[Mulan (film, 1998)|Mulan]]* (e miz Mezheven 1998).

## Liamm diavaez
* Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Y Llaw Gudd

***Y Llaw Gudd*** ("an dorn kuzh") zo ur romant polis kembraek gant E. Morgan Humphreys e 1924. 

Unan eus ar romantoù polis kentañ e kembraeg eo. Embannet e voe gant Hughes a'i Fab, e kêr Wrecsam.
Mamheilad

**Mamheilad** (saoznekaet e *Mamhilad*) zo ur gêriadenn vihan e gevred Kembre, e Sir Fynwy. Emañ er mervent da Y Fenni, e gwalarn ar gontelezh.

Tremen a ra Kanol Sir Fynwy ha Brycheiniog hebiou ar gêriadenn hag a zo e kumuniezh Goetre Fawr.

Gouestlet eo an iliz da sant Ildud. En he c'hichen ez eus ur gaer a ivinenn.

## Notennoù
Flight of the Navigator

***Flight of the Navigator*** a zo ur film saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Randal Kleiser (1946-).

## Fichenn deknikel
* Doare : Skiant-faltazi,
* Senario : azasaet gant Michael Burton ha Matt MacManus diwar un istor gant Mark H. Baker,
* Kevredadoù produiñ : New Star Entertainment, Producers Sales Organization (PSO), Viking Films ha Walt Disney Pictures,
* Produourien : Dimitri Villard ha Robbie Wald,
* Kevredad dasparzhañ : Buena Vista Pictures,
* Sonerezh : Alan Silvestri,
* Dilhataerez : Mary Lou Byrd,
* Farder : Philip Goldblat,
* Perukennerez : Diana Johnson,
* Frammer : Jeff Gourson, 
* Deiziad dont e-maez : 30 a viz Gouere 1986 e Stadoù-Unanet Amerika,
* Pad : 90'.

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Melody Time

***Melody Time*** a zo ur film hir saoznek, sevenet gant ar pevar filmaozer stadunanat Clyde Geronimi (1901-1989), Wilfred Jackson (1906-1988), Jack Kinney (1909-1992) ha Hamilton Luske (1903-1968).

Dekvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Fun and Fancy Free]]* (e miz Gwengolo 1947) hag a-raok *[[The Adventures of Ichabod and Mr. Toad]]* (e miz Here 1949).

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : 
* Senario : 
* Kevredadoù produiñ : Walt Disney Pictures ha Walt Disney Productions,
* Produour : Walt Disney,
* Sonerezh : 
* Kevredad dasparzhañ : RKO Radio Pictures,
* Frammer : 
* Deiziad dont e-maez : 27 a viz Mae 1948 e Stadoù-Unanet Amerika
* Pad : 75'.

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Fantasia 2000

***Fantasia 2000*** a zo ur film tresadennoù-bev hirsaoznek, sevenet gant un toullad a filmaozerien.

Produet gant Walt Disney Feature Animation ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'ar 17 a viz Kerzu 1999 e New York (Stadoù-Unanet Amerika). Eizhvet film bevaat ha tregont ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Tarzan (film, 1999)|Tarzan]]* (e miz Mezheven 1999) hag a-raok *[[Dinosaur]]* (e miz Mae 2000).

Heuliad ar film *[[Fantasia (film)|Fantasia]]*, deuet e-maez e miz Du 1940, an hini eo.

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Brother Bear

***Brother Bear*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Aaron Blaise (1968-) ha Robert Walker (1961-2015).

Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 20 a viz Here 2003 e Stadoù-Unanet Amerika. Pevarvet film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Treasure Planet]]* (e miz Du 2002) hag a-raok *[[Home on the Range (film, 2004)|Home on the Range]]* (e miz Meurzh 2004).

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Kevin Meaney

**Kevin Gerard Meaney**, bet ganet e White Plains (New York, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 23 a viz Ebrel 1956 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Here 2016 e Forestburgh (New York, SUA), a oa un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Tencteri

An **Tencteri** pe **Tenchteri** pe **Tenctheri** (Tenteritē hervez Ploutarc'hos) marteze ar bobl anvet ** Tenkeroi** gant Klaudios Ptolemaios, ha marteze ivez an **Tungri** a oa ur bobl eus an Henamzer e Germania , a zeuas da chom war lez dehoù ar Roen, en hanternoz, war-dro ar Iañ kantved kent JK. Meneget eo bet o anv gant Julius Caesar ha Tacitus. Roud anezho zo bet kavet e Kerzu 2015 en Izelvroioù.

Hervez ar Romaned e oant Germaned. Kouskoude e vefe keltiek o anv, ha Tencteri a dalvezfe *ar re feal*.

## Pennadoù kar
*Bataved
*Goted
*Vandaled
Germaned

Ar **C'hermaned** (eus ar ger latin *germanus*, diasur ar gerdarzh anezhañ) a oa pobloù indezeuropat diazezet en Europa an Norzh.

O c'hentistor a dremenas e douaroù anvet Germania e latin, ha Thule (ger gresianek evit lec'hlenn pe hanternoz Alamagn), pe aodoù ar Mor Du, evel Goted an Danav.

## Pobloù german
Tungred

An **Dungred**, pe **Tongred** (pe **Tungri** pe **Tongri** e latin) a oa ur bobl pe kevredad pobloù a veve e Gallia Belgica da vare Impalaeriezh Roma. Hervez an istorour roman Tacitus e oant "*Germani*", da lavarout eo Germaned. 

Hervez Ptolemaios e vevent en * Arduenna Silva*, Koadeg an Ardennes, war lez ar stêr Meuse. Atuatuca e oa o c'hêr-benn, hiriv Tongeren e Limburg, e Belgia.

E-touez o amezeien e oa ar Vataved en hanternoz, ar Venaped ha Nervii er c'hornôg, ar Remi hag an Treveri er c'hreisteiz.

## O anv
Diwar o anv e teu hini meur a lec'h en Belgia, Alamagn hag en Izelvroioù, en o zouez Tongeren, meur a lec'h anvet Tongerloo, ha Tongelre.

## Notennoù
Kata'ib Hezbollah

**Kata'ib Hezbollah** (Arabeg: **كتائب حزب الله**‎‎, Brigadennoù Strollad Doue) pe **Brigadennoù Hezbollah** a vez graet eus ur bezen chiit irakian harpet gant bro Iran krouet e miz Here 2003. E-pad Brezel Irak e oa ar strollad o stourm a-enep an Amerikaned hag o c'hengevredidi. Abaoe emañ o stourm e brezel diabarzh Irak hag e brezel diabarzh Siria.

## Istor
Kuzh eo aozadur ar bezen Kata'ib Hezbollah met gouzout a reer e vez kavet e-touezh ar pennoù bras d'an aozadur Abu Mahdi al-Muhandis, ur penn d'an nerzhioù Al-Qods eus Iran ha gourdoner an Aozadur Badr.

Bez' eo ar bezen Kata'ib Hezbollah ul lodenn eus Al-Hashd Al-Sha'abi (Engalvadeg an nerzhioù pobl), ur c'hengevread muzulmaned Chiit o stourm a-enep ar stad Islamek.
## Emgann Mosoul
Kemeret o deus perzh en Emgann Mosoul hep ma vefent bet aotreet. Kentañ maodiern Irak Haidar al-Abadi en devoa aon rak ar jahinerezh posubl eus o ferzh a-enep poblañs sunnit kêr Vosoul. Taget eo bet kornôg tro-war-dro Mosoul ganto evit troc'hañ hentoù dezougen ar Stad Islamek. Rediet eo bet an aozadur Kata'ib Hezbollah da brometiñ ne zafent ket etrezek ar gêr.

Turkia o welet seurt bezenoù o kemer perzh en emgann a c'halvas anezho da chom hep jahinañ ar boblañs Turkmen rak mod all e teufe nerzhioù lu Turkia da stourm a-enep dezho.
## Pennadoù kar
* Emgann Mosoul
* Aozadur Badr
* Nerzhioù Al-Qods
* Hezbollah
Hassan Nasrallah

**Hassan Nasrallah** (arabeg : **حسن نصرالله‎‎** ), ganet d'an 31 a viz Eost 1960 e Beirout (kêr-benn Liban) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Gwengolo 2024, a oa ur politiker libanat. Brudet eo bet evit bezañ bet trede sekretour-meur an aozadur politikel ha milourel Hezbollah ; kemeret en doa plas Abbas al-Musawi goude ma oa bet lazhet gant nerzhioù lu Israel d'ar 16 a viz C'hwevrer 1992.

An Hezbollah zo bet ouzhpennet abaoe war listenn an aozadurioù sponterezh gant Stadoù-Unanet Amerika, Unaniezh Europa ha broioù all. Nasrallah a vez graet alies anezhañ gant an anv *al-Sayyid Hassan* (**السيّد حسن**), an titl enorus *Sayyid* o vezañ implijet evit lakaat war-raok un diskennidigezh adal ar profed Mohammed dre e vab-bihan Husain ibn Ali.

Lazhet eo bet d'ar 27 a viz Gwengolo 2024 goude ma vije bet bombezet bunkerioù pennoù an Hezbollah e su Beirout. Marvet eo e verc'h Zainab en ur vombezadeg d'an devezh-se ivez, hep ma ouifer hag-eñ int marvet asambles.
## Notennoù ha daveennoù
The Lady is a Tramp

***The Lady Is a Tramp*** zo ur ganaouenn saoznek eus ar gomedienn war gan *[[Babes in Arms]]* savet e 1937, gant Lorenz Hart (1895-1943) ha Richard Rodgers (1902-1979), hag a zo bet kanet gant Frank Sinatra hag Ella Fitzgerald. 

## Enrolladenn Tony Bennett
Enrollet e voe ivez gant Tony Bennett e 2011 en e albom Duets II, ma kan gant Lady Gaga, en un doare jazz evel ma vez kanet bremañ peurliesañ. Adembannet e voe ivez en albom Cheek to Cheek: HSN Deluxe e 2014.

## Liammoù diavaez
* En allmusic
* The Lady Is a Tramp e jazzstandards.com
Mediomatrici

Ar **Mediomatrici**, pe **Mediomatriked**, a oa ur bobl c'halian a oa o vevañ e biz Galia, diazezet e traoñiennoù ar stêrioù Meuse, Moselle ha Saar, er c’horn-bro a zo en-dro da gêr Metz bremañ. En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ : Treveri en hanternoz, Leuci er c'hreisteiz, Remi er gornaoueg, Triboci er reter. *Divodurum Mediomatricorum* (Metz) e oa o c’hêr vrasañ, e kember ar stêrioù Seille ha Mosella.

Julius Caesar e voe an hini kentañ o venegiñ ar bobl-se e-barzh *[[De Bello Gallico]]*, er I kantved kent JK. Hervez Caesar en em astenne o bro betek ar Roen. Kement-se a dalvez moarvat e oa deuet an Triboci eus an tu all d'ar Roen d'en em staliañ er gornaoueg d'ar stêr.

## Istor
E 52 kent JK e oa bet kaset 5000 brezelour gant ar Vediomatriked da dagañ arme Caesar e seziz Alesia. Skeiñ o moneiz dezho a raent.

Displeget eo bet an anv *"Mediomatrici"* evel "ar bobl etre ar Matrona (Marne) hag ar Matra (Moder)."

## Notennoù
Pauline Johnson

**Emily Pauline Johnson**, anavezetoc'h evel **Pauline Johnson** pe evel **Tekahionwake**, hec'h anv indian (10 a viz Meurzh 1861 &ndash; 7 a viz Meurzh 1913), a oa ur skrivagnerez eus Kanada e dibenn an . Brudet eo he barzhonegoù, displeget ganti he-unan, hag a veul hêrezh Amerindianed Kanada. He zad a oa ur penn meuriad Mohawk (Kanien'kéhaka), tra ma oa Saozez he mamm. Unan eus he brudetañ barzhonegoù eo **.

Embannet e voe barzhonegoù Pauline Johnson e Kanada, er Stadoù Unanet hag e Breizh-Veur. En he amzer e voe lennet kalz he skridoù ha bez' e voe Pauline Johnson unan eus ar skrivagnerien o deus diazezet lennegezh saoznek Kanada. Kollet he doa un tamm brud goude he marv, met abaoe dibenn an  ez eus kalzik a dud adarre a zo troet gant he skridoù. Embannet e oa bet un dastumad anezho e 2002.

## Notennoù
Agesinated

An **Agesinated** pe *Cambolectri Agessinates*, zo ur bobl c'halian, eus Gallia Aquitania meneget gant Plinius an Henañ en e levr Historia Naturalis. Krediñ a reer hiriv e oant o chom war-dro Agen.
Home on the Range (film, 2004)

***Home on the Range*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Will Finn ha John Sanford.

Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 21 a viz Meurzh 2004 e Los Angeles (Stadoù-Unanet Amerika). Pempet film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Brother Bear]]* (e miz Here 2003) hag a-raok *[[Chicken Little (film, 2005)|Chicken Little]]* (e miz Here 2005).

## Liamm diavaez
* Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveoù
Lilo & Stitch

***Lilo & Stitch*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer kanadian Dean DeBlois (1970-) ha stadunanat Chris Sanders (1962-).

Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 16 a viz Mezheven 2002 e Stadoù-Unanet Amerika. Eil film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h ** (e miz Mezheven 2001) hag a-raok *[[Treasure Planet]]* (e miz Du 2002).

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Treasure Planet

***Treasure Planet*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Ron Clements (1953-) ha John Musker (1953-).
Azasaet e oa bet senario ar film skiant-faltazi-mañ gant Clements, Rob Edwards (1963-) ha Musker diwar ar romant *[[Treasure Island]]*, gant ar skrivagner skosat Robert Louis Stevenson (1850-1894), a voe embannet e miz Here 1883 gant an ti-embann Cassell and Company (Londrez).

Produet gant Walt Disney Feature Animation ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'ar 5 a viz Du 2002 e Bro-C'hall. Trivet film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Lilo & Stitch]]* (e miz Mezheven 2002) hag a-raok *[[Brother Bear]]* (e miz Here 2003).

## Liammoù diavaez
* Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Meet the Robinsons

***Meet the Robinsons*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Stephen Anderson (1967-).
Awenet e oa bet saverien ar senario gant al levr evit ar vugale *[[A Day with Wilbur Robinson]]*, savet ha skeudennaouet gant ar skrivagner stadunanat William Joyce (1957-), a voe embannet e 1990.

Produet gant Walt Disney Animation Studios e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 23 a viz Meurzh 2007 er Rouantelezh-Unanet. Seizhvet film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Chicken Little (film, 2005)|Chicken Little]]* (e miz Here 2005) hag a-raok *[[Bolt (film, 2008)|Bolt]]* (e miz Du 2008).

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Bolt (film, 2008)

***Bolt*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Byron Howard (1968-) ha Chris Williams.

Produet gant Walt Disney Animation Studios e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 17 a viz Du 2008 e Hollywood (Stadoù-Unanet Amerika). Eizhvet film bevaat ha daou-ugent ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Meet the Robinsons]]* (e miz Meurzh 2007) hag a-raok *[[The Princess and the Frog]]* (e miz Du 2009).

## Liamm diavaez
* Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Novempopulania

**Novempopulania** (da lavarout eo, e latin, "bro an nav fobl"), pe **Aquitania Tertia**, a oa unan eus ar proviñsoù roman krouet gant Diocletianus e Gallia Aquitania e dibenn an .

En hanternoz dezhi edo Aquitania Secunda, er biz edo Aquitania Prima, er reter Narbonensis

*Elusa* (Eauze) e oa ar gêr-benn.

Setu an nav fobl o deus roet o anv d'ar vro :

* Ausci (Auch)
* Bigerriones pe *Bigerri* (Bigorra)
* Boiates pe *Boii* (Bug)
* Consoranni (Coserans).
* Convenae (Comenge) 
* Elusates (Eusa)
* Lactorates (Leitora)
* Tarbelli (Tarba)
* Tarusates (Tartàs)

Teir fobl all a voe ouzhpennet d'ar roll-se :
* Vasates pe *Vassei* (e Gironda)
* Beneharnensis (Bearn)
* Ilurens (Auloron)
SpongeBob SquarePants

***SpongeBob SquarePants***, berraet en **SBSP**, zo ur abadenn skinwel tresadennoù-bev stadunanat krouet gant Stephen Hillenburg evit Nickelodeon. Kontañ a ra istor Bob ar Spoueen.

## Liamm diavaez
* ''Internet Movie Database''
## Notennoù ha daveennoù
Samba Italiano

**Samba Italiano** zo ur ganaouenn italianek hag ur samba brazilian en 1965 gant Adoniran Barbosa(1912-1982), a oa mab da zivroidi italian eus kêr Valinhos, Brazil, hag a ouie ar seurt italianeg-portugaleg komzet e kêr São Paulo, e karterioù Mooca, Brás ha Bexiga.

Fentus a-walc'h eo ar c'homzoù, frazennoù mell-divell hep nemeur a ster.

## Komzoù

**Skrid orin **

Gioconda, piccina mia,
Vai brincar ali no mare í no fundo,
Mas atencione co os tubarone, ouviste
Capito, meu San Benedito?

Piove, piove,
Fa tempo que piove qua, Gigi,
E io, sempre io,
Sotto la tua finestra
E vuoi senza mi sentire
Ridere, ridere, ridere
Di questo infelice qui

Ti ricordi, Gioconda,
Di quella sera in Guarujá
Quando il mare ti portava via
E mi chiamasti
Aiuto, Marcello!
La tua Gioconda ha paura di quest'onda

**Brastroidigezh**

Gioconda, plac'hig-me,
Kerzh da c'hoari aze er mor er goueled,
Met diwall diouzh ar morvleizi, klevet 'peus
Komprenet, ma sant Benead? 

Glav a ra, glav a ra,
Pell zo e ra glav, Gigi,
Ha me, me atav,
Dindan da brenestr
Ha c'hwi, ha c'hwi hep ma c'hlevout, 
C'hoarzhin, c'hoarzhin, c'hoarzhin,
Goap ouzh an den gwallevurus-se 

Soñj az peus, Gioconda,
Eus an abardaez-se en Guarujá
Quando il mare ti portava via
Ma galvet ez poa
Sikour din, Marcello!
Da Gioconda te he deus aon rak ar wagenn-mañ
Brixen

**Brixen** (*Bressanone* en italianeg, *Porsenù* e ladineg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs emren Bolzano-Bozen. Bez ez eo unan eus kumunioù traoñienn ar stêr Eisack. An trede kêr vrasañ eo er broviñs, goude Bozen ha Meran. E 2016 e oa  den o chom enni.
Tim Curry

**Timothy James Curry**, pe **Tim Curry**, ganet e Grappenhall (Cheshire, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 19 a viz Ebrel 1946, zo un aktour ha kaner stadunanat.
Angelica Mandy

**Angelica Joyce Mandy**, ganet d'ar 25 a viz Eost 1992 e Bath (Somerset, Bro-Saoz), a zo un aktourez saoz, brudet en abeg m'he devoa dalc'het perzh Gabrielle Delacour — c'hoar Fleur Delacour — en heuliad filmoù Harry Potter.

## He filmoù
* *[[Vanity Fair (film, 2004)|Vanity Fair]]*,
* *[[Harry Potter and the Goblet of Fire (film)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]*,
* *[[Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1]]*,
* *[[The End (film, 2012)|The End]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Omrop Fryslân

**Omrop Fryslân** zo un aozadur skignañ en Izelvroioù evit Friziz. Skignañ a ra abadennoù skingomz ha skinwel, e frizeg hag ivez e nederlandeg hag e *Stellingwerfs*, ur rannyezh izelsaksek.

## Skingomz
E 1978, RONO (Radio Omroep Noord en Oost), hag a skigne abadennoù evit hanternoz ha reter an Izelvroioù, a voe rannet etre *Radio Noord*, *Radio Oost* ha *Radio Fryslân*. Abaoe 1988 ez eo Omrop Fryslân a ra war-dro an abadennoù evit Friziz. He abadennoù a c'hall bezañ klevet dre wagennoù radio (FM), dre neudennoù ha dre Internet.

## Skinwel
Abaoe 1994 e pled Omrop Fryslân gant abadennoù skinwel ivez. Skignet e vezont dre wagennoù, dre neudennoù, dre loarell ha dre Internet.

Dre ma'z eo ofisiel ar frizeg en Izelvroioù, e vez skignet ivez abadennoù gant Omrop Fryslân war ar chadenn NPO 2 dre ar stad a-bezh : 36 eurvezh a abadennoù frizek a vez skignet bep bloaz evel-se.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Omrop Fryslân
Otus lettia

***Otus lettia*** a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Strigidae.

Anvet e voe *Scops lettia* (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Azia ar Su :
* *Otus lettia erythrocampe*, e gevred Sina, gwalarn Viêt Nam,
* *O. l. glabripes*, e Taiwan,
* *O. l. lettia*, eus	reter Nepal da vMyanmar hag Indez-Sina,
* *O. l. plumipes*, (Hume, 1870), eus hanternoz Pakistan da gornôg Nepal,
* *O. l. umbratilis*,	e Hainan (un enezenn er-maez da c'hevred Sina).

## Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad da *[[Otus bakkamoena]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Otus lettia'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Otus lettia'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Dancing in the Street (kanaouenn)

***Dancing in the Street*** a zo ur ganaouenn saoznek savet gant Marvin Gaye (1939-1984), Ivy Jo Hunter (1940-) ha William "Mickey" Stevenson (1940-).

Berzh bras a reas ar sonenn pa voe kanet hag enrollet e miz Mezheven 1964 gant ar strollad kanerezed stadunanat Martha and the Vandellas.

## Liamm diavaez
*  ''Dancing in the Street'' kanet gant Martha and the Vandellas.
Harellerezh skol

**Harellerezh skol** a vez graet eus implij an nerzh korf, ar gourdrouz, ar rediañ pe an abafamant evit goapaat pe rediañ unan bennak da sentiñ e bed an deskadurezh. Evit ma vefe lakaet da harellerezh skol un obererezh e rank bezañ unan awenet gant droukrañs, heskin, implij un nerzh digempouez, lies, o tegas estrenvan. 

An harellerezh skol a c'hell bezañ mammenn da fromoù hag efedoù lies war an deskard taget evel, kounnar, digalon pe emlazh. An den hag a vez gouzañver d'an harellerezh skol a vez muioc'h a chañsoù gantañ da zont da vezañ un torfedour.

Pa vez gouzañver d'an harellezh skol un deskard e vez sinoù o tont war wel dreist-holl a-fed emzalc'h. Ur gouzañver a c'hell dont da vezañ kounnaret diabeg pe kaout e notennoù o vont war zigresk kalz da skouer.

## Termeniñ
N'eus ket un termeniñ resis d'an harellerezh skol, disheñvel eo hervez ar vroioù. Kavout a reer memestra tri elfenn diazez d'an emzalc'h feuls 'se :
* Ur dezev enebiezh (ur c'hoant a zo da zegas poan spered pe korf, n'eo ket un darvoud gant un dilerc'h dic'hortoz)
* Implij un nerzh digempouez (kavet e vez en harellerezh skol un diforc'h anat a nerzh etre ar gouzañver hag an tager)
* Un adwezh war ul lajad amzer (muioc'h evit ur wech gant ur posublded e adkrogfe an darvoud).

Roet ez eus bet div elfenn ouzhpenn evit degas un termenadur resisoc'h d'an harellerezh skol:

* Estrenvan ar gouzañver (ar gouzañver a zougo kudennoù spered, sokial pe korfel)
* Raksoñjet (an harellerezh skol a zo emzalc'hioù awenet dre korvoioù ha n'eo ket dic'hortoz).
Ul lodenn eus an elfennoù-se a zo tabutet evel da geñver an nerzh digempouez, a-wechoù eo un nerzh kempouez gant ar gouzañver kement ha gant an tager. A-vras e chom an elfennoù a-us diazez un termeniñ eus an harellerezh skol kement evit ar skiantourien pe el lennegezh.
## Sifroù
Diaes eo kaout sifroù sklaer a-fed harellerezh skol, ar gouzañverien a c'hell chom hep diskuliañ ar gudenn, an termeniñ a zo lies hervez ar vroioù d'an harellerezh skol neuze ne vo ket adkavet ar memes fedoù degemeret pe get er sifroù. Ar pezh a chom anat eo an harellerezh skol a zo ur gudenn drastus, ha ledet dre ar bed holl.

Evit Stadoù-Unanet Amerika hervez an American Psychological Association, "40% betek 80% eus bugale ur remziad skol a zo bet stok-ha-stok gant un darvoud harellerezh skol e-pad o skoliata." Hervez meur a studiadenn e teu anat war-wel ez eo an deskarded paourañ pe eus al liveoù sokial izelañ hag a vez gouzañverien aliesoc'h d'an harellerezh skol. 
## Liammoù diavaez
* Skritell a-enep an harellerezh skol
* Abadenn radio war an harellerezh skol
## Notennoù ha daveennoù
Ivanka Trump

**Ivanka Marie Trump** lesanvet **Yael** goude bezañ bet degemeret er relijion yuzev, ganet d'an 30 a viz Here 1981 a zo ur vaouez eus bed an aferioù stadunanat hag un top model. Brudet eo evit bezañ merc'h da Donald Trump deuet da vezañ 45vet prezidant Stadoù-Unanet Amerika. Bez' eo besprezidantez an Trump Organization, un aozadur merañ embregerezhioù lies Donald Trump. Emañ e penn skourr an ostalerioù hag ar glad. 

## Yaouankiz ha buhez prevez
Ivanka Trump a voe ganet e Manhattan, New York City d'an 30 a viz Here 1981. He zad Donald Trump zo un den a aferioù pinvidik, he mamm Ivana Zelníčková zo ur sportourez ha top model genidik eus Tchekoslovakia, kentañ gwreg Donald Trump. 

Dimeziñ a reas da Jared Kushner e 2009.

## Harp dibleg Donald Trump
Ivanka Trump zo bet un harp dibleg d'he zad e-pad koulzad mennad ar Strollad Republikan hag e-pad koulzad dilennadegoù prezidant SUA. Tuet kalz he deus he zad da geñver ar bed sokial. Bountet he deus war he zad evit reiñ brud hag harp d'ar maouezed a felle dezho mont etrezek penn an aozadurioù pe embregerezhioù. War ar mennad-se e tisklêrias *"I believe my father will take giant leaps to change that, he's somebody who walks the walk."**Troidigezh?*

Sikouret he deus kalz he zad en ur vont gantañ dre an hentoù e-pad ar c'houlzad pa oa dougerez evit degas un enep-skeudenn d'an Donald Trump enep maouezed.
Sylla

**Sylla** zo un anv (cognomen) latin .

* Sylla, pe Sulla, jeneral ha politikour roman, (138 kent JK, 78 kent JK )
* Cornelia Sylla, Romanez (109 kent JK )
* Faustus Sylla, e vab, (marvet war-dro 46 kent JK )
* Publius Cornelius Sylla, neveu de Sylla (marvet en 45 kent JK )

## Pennadoù kar
* Scilla (Italia)
* Silla
Lucius Cornelius Sulla

***Lucius Cornelius Sulla Felix***, pe **Sylla**, pe Sulla, L•CORNELIVS•L•F•P•N•SVLLA•FELIX en enskrivadurioù, a oa ur jeneral ha politikour roman, (138 kent JK - 78 kent JK). Lesanvet e oa *Felix* e latin hag ἐπαφρόδιτος *epaphroditos* e henc'hresianeg, da lavarout eo karet gant Afrodite, dre ma reas berzh evel jeneral. Div wech e voe konsul : e -88, gant Quintus Pompeius Rufus, hag e -80, gant Quintus Caecilius Metellus Pius. Ouzhpenn se e voe diktatour.

Ganet e oa war-dro 138 kent JK ha ne oa ket eus ur metoù pinvidik. Hervez Ploutarc'hos (Buhez Sylla) e vefe deuet da vout pinvidik gant hêrezh e serc'h Nicopolis ha hini e vamm-gaer.

## Levrioù

* Léon Homo : *Nouvelle histoire romaine*. Arthème Fayard 1941, 1969. Marabout MU 293, 1979
* André Blanc. *L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers*. Les Belles Lettres.1986.
Loa eured

Ul **loa eured** a zo ul loa goad hag a brofe ar baotred d'ar merc'hed e Breizh en . Dre ar prof-se e tiskoueze ar paotr d'ar plac'h e oa prest da zimeziñ ganti hag er mod-se e oa kadarnaet o dimeziñ. Da gustum eo jeometrik ar stummoù kizellet war al loa, met kavout a reer kalonoù alies ivez. Eorioù a gaver war loaioù graet gant martoloded, met ivez hern-marc'h, kroazioù, kleier hag all.

Diskouez a rae kened al loa pegen pinvidik hag en e aez e oa ar paotr yaouank. War a seblant e teuas an hengoun-se diouzh ar boaz a oa gant kouvidi un eured da gas o loa ganto, rak a-hed daou pe tri dervezh friko ha fest, ha kantadoù a dud, ne oa ket trawalc'h a loaioù d'an holl. Goude an eured e tiskouezed al loa ouzh moger an ti.

Ober a reer loaioù eured c'hoazh hiziv an deiz, dreist-holl da ginklañ an ti ha da virout an hengoun. Artizaned 'zo e Lokorn (Bro-Gerne) a ra loaioù eured c'hoazh.

## Al loaioù koshañ
Al loa eured koshañ a oa bet kavet en Alamagn ha hi bloaziadet 1664. An hini goshañ eus a Vro-Gembre, lec'h m'emañ kreñv an hengoun, a voe bloaziadet 1667. Evelato e seblant an hengoun-se bezañ koshoc'h.Zoken mard eo an hengounioù kembreat ha breizhat ar re vrudetañ e kaver loaioù-eured e Lec'hlenn hag en Europa ar Reter.

## Kembre
*llwy caru* pe *llwy cariad* a vez graet eus al loa a vez roet d'an hini garet.

## Mammennoù
*  Henry de Morant & Gérald Gassiot-Talabot : *Histoire des arts décoratifs : des origines à nos jours*. Paris : Hachette, 1970, p. 421.

## Notennoù ha daveennoù
Snow White and the Seven Dwarfs (film, 1937)

***Snow White and the Seven Dwarfs*** a zo ur film saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat David Hand (1900-1986).

Kentañ film bevaat hir ar Studioioù Disney e oa, a-raok *[[Pinocchio (film, 1940)|Pinocchio]]* (e miz C'hwevrer 1940).

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : William Cottrell (1906-1995), Wilfred Jackson (1906-1988), Larry Morey (1905-1971), Perce Pearce (1899-1955) ha Ben Sharpsteen (1895-1980),
* Senario : diazezet diwar ar romant alamanek *[[Gwennerc'h|Sneewittchen]]* (1812), savet gant ar vreudeur Jacob ha Wilhelm Grimm,
* Kevredad produiñ : Walt Disney Productions (A Walt Disney FEATURE Production),
* Produour : Walt Disney,
* Kevredad dasparzhañ : RKO Radio Pictures,
* Sonerezh (ha kanaouennoù) : Frank Churchill (1901-1942), Leigh Harline (1907-1969) ha Paul Smith (1906-1985),
* Deiziad dont e-maez : 21 a viz Kerzu 1937 e Carthay Circle Theater Hollywood (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika),
* Pad : 83'.

## Listenn an aktourien o devoa prestet o mouezhioù da dudennoù ar film
* Roy Atwell : ar c'horrig Doc,
* Stuart Buchanan : Humbert ar chaseour,
* Adriana Caselotti : Snow White,
* Eddie Collins : ar c'horrig Dopey,
* Pinto Colvig : Grumpy / Sleepy,
* Billy Gilbert : ar c'horrig Sneezy,
* Otis Harlan : ar c'horrig Happy,
* Lucille La Verne : ar rouanez / ar wrac'h,
* Scotty Mattraw : ar c'horrig Bashful,
* Moroni Olsen : ar melezour hud,
* Harry Stockwell : ar priñs.

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Kornog (kelaouenn)

***Kornog*** a oa ur gelaouenn embannet gant Unvaniez ar Seiz Breur, etre 1928 ha 1930. O vezañ ma voe darempredoù ha mignoniezh etre arzourien ar Seiz Breur ha skrivagnerien Gwalarn e voe embannet ar gelaouenn diwar un emglev gant merourien Gwalarn.

## Pal ha stumm ar gelaouenn
Diwar atiz Reun Kreston, rener anezhi asambles gant Paul Ladmirault, eo bet savet ar gelaouenn arz evit kas an arz breizhek modern war-raok, pe, evel ma lavare ar Seiz Breur o-unan, evit "adkrouiñ hon arz broadel". *"Kornog Occident"* e oa an titl leun ha *"Revue illustrée des arts bretons - Dastumadenn skeudennek arzou Breiz"* an istitl.

## Endalc’h
E-barzh e kaved pennadoù, divyezhek alies, diwar-benn arzoù a bep seurt ha keleier eus an arz, e Breizh hag e broioù all.

Enni e kaved koadengravadurioù eus sent Breizh ivez, fardet gant Jeanne Malivel, Reun Kreston, Langleiz, Jorj Robin.

## Liamm diavaez
*''Kornog'' e levraoueg an Institut de Documentation Bretonne et Européenne

## Levrlennadurezh

## Notennoù ha daveennoù
Drest mac Erip

**Drest mac Erip** a oa ur roue pikt. Kontet e voe e renas 100 vloaz, hag e kemeras perzh e 100 emgann. En 19vet bloavezh eus e ren e tegouezhas an eskob Padrig en Iwerzhon.
Louis-Marie Grignion de Montfort

**Louis-Marie Grignion de Montfort**, bet ganet **Louis-Marie Grignion** d'an 31 a viz Genver 1673 e Moñforzh hag aet d'an Anaon d'an 28 a viz Ebrel 1716 e Saint-Laurent-sur-Sèvre (Poatev), a oa ur sant, beleg, misioner ha saver urzhioù relijiel breizhat.

Lakaat a reas sevel Kalvar Pontkastell-Keren etre 1709 ha 1710.

## Un nebeud oberennoù

* *l'Amour de la Sagesse éternelle*
* le *Traité de la vraie dévotion à la Vierge Marie* (troet e brezhoneg gant G. Cherel hag embannet gant Preder, gant an titl *Pleustrad a-zivout ar wir deoliezh d'ar werc'hez santel*, 1995)
* *le Secret de Marie*
* la *Lettre circulaire aux Amis de la Croix*
* le *Secret admirable du très saint Rosaire pour se convertir et se sauver*
* la *Prière embrasée*
* les *Cantiques*

Embannet e voe holl oberennoù ar sant e 1966 gant Les Editions du Seuil.

Un droidigezh vrezhonek eus e oberennoù a voe kavet e paperoù Yann-Loeiz Rozeg goude e varv e 1946 ; diembann eo chomet avat.
New York Military Academy

**New York Military Academy** berraet e **NYMA** a vez graet eus ur skol prevez gant ur c'houskva e kêriadennig war ar maez Cornwall-on-Hudson, 97 km e norzh New York City. Bez eo unan eus skolioù milourel koshañ ar Stadoù-Unanet o vezañ bet digoret e 1890. Da zigentañ skol evit ar baotred nemetken, digoret eo bet d'ar merc'hed adal 1975. D'an 3 a viz Meurzh 2015, an NYMA a oa bet tapet gant kudennoù arc'hant drastus dre an nebeut a deskarded oc'h emezeliñ a vloaz da vloaz. E-serr kaout un distro-skol evit trimiziad Gwengolo 2015, an NYMA a oa bet klozet ha gwerzhet d'ur strollad posterien arc'hant a orin sinaat a zigoras ar skol en-dro e miz du ar memes bloavezh.

## Tud vrudet
* Robert (Tex) Allen, klas 1924, aktour
* Max Appedole (ganet e 1957, na echuas ket e studioù), kuzulier politikel Meksikan ha produer filmoù 
* Robert Todd Lincoln Beckwith, klas 1923 (na echuas ket ar studioù), diskennad diwezhañ Abraham Lincoln
* Bob Benmosche, klas 1962, prezidant ha prezidant-meur an embregerezhioù diogelerezh MetLife hag AIG
* James E. Briggs, klas 1924, jeneral en U.S. Air Force
* Les Brown, klas 1932, penn strolladoù sonerezh
* Daniel Cassidy (1943–2008), skrivagner
* Francis Ford Coppola, klas 1956 (na echuas ket ar studioù), produer ha sevener filmoù
* Richard J. Daronco (1931–1988), barner kevredadel
* Art Davie, klas 1964, krouer an Ultimate Fighting Championship
* Fairleigh Dickinson, Jr., klas 1937, paotr an aferioù ha politikour 
* Troy Donahue, klas 1954, aktour
* Donald Trump, klas 1964, paotr an aferioù, paotr ar skinwel; dilennet prezidant Stadoù-Unanet Amerika
* Spencer Tunick, klas 1985, poltrijer
Toy Story

***Toy Story*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek ar skeudennoù sintetek anezhañ, sevenet gant ar filmaozer stadunanat John Lasseter (1957-).

Produet gant Pixar Animation Studios ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'an 19 a viz Du 1995 e Hollywood (Stadoù-Unanet Amerika). Kentañ film bevaat hir ar Studioioù Pixar e oa, a-raok *[[A Bug's Life]]* (e miz Du 1998).

Un heuliad d'ar film — *[[Toy Story 2]]* an titl anezhañ — a zeuas e-maez e miz Du 1999.

## Notennoù ha daveennoù
A Bug's Life

***A Bug's Life*** (*Ur vuhez amprevan*) a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek ar skeudennoù sintetek anezhañ, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat John Lasseter (1957-) hag Andrew Stanton (1965-).

Produet gant Pixar Animation Studios e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 14 a viz Du 1998 e Stadoù-Unanet Amerika. Eil film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h *[[Toy Story]]* (e miz Du 1995) hag a-raok *[[Toy Story 2]]* (e miz Du 1999).

## Liamm diavaez
* Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Toy Story 2

***Toy Story 2*** a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat John Lasseter (1957-).Heuliad ar film *[[Toy Story]]*, deuet e-maez e miz Du 1995, an hini eo.

Produet gant Pixar Animation Studios ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'an 13 a viz Du 1999 e Hollywood (Stadoù-Unanet Amerika). Trivet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h *[[A Bug's Life]]* (e miz Du 1998) hag a-raok *[[Monsters, Inc.]]* (e miz Here 2001).

## Notennoù ha daveennoù
Monsters, Inc.

***Monsters, Inc.*** a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant an tri filmaozer stadunanat Pete Docter (1968-), David Silverman (1957-) ha Lee Unkrich (1967-).

Produet gant Pixar Animation Studios ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'an 28 a viz Here 2001 e Los Angeles (Stadoù-Unanet Amerika). Pevarvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h *[[Toy Story 2]]* (e miz Du 1999) hag a-raok *[[Finding Nemo]]* (e miz Mae 2003).

## Notennoù ha daveennoù
Ratatouille (film)

***Ratatouille*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek ar skeudennoù sintetek anezhañ, sevenet gant an daou filmaozer Brad Bird (1957-) ha Jan Pinkava (1963-).

Produet gant Pixar Animation Studios e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'an 22 a viz Mezheven 2007 e Los Angeles (Stadoù-Unanet Amerika). Eizhvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h *[[Cars]]* (e miz Meurzh 2006) hag a-raok *[[Wall-E]]* (e miz Mezheven 2008).

## Liamm diavaez
* Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Fun and Fancy Free

***Fun and Fancy Free*** a zo ur film hir saoznek, sevenet gant ar peder filmaozer stadunanat Jack Kinney (1909-1992), Hamilton Luske (1903-1968), William Morgan (1899–1964) ha Bill Roberts (1899-1974).

Navet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Make Mine Music]]* (e miz Ebrel 1946) hag a-raok *[[Melody Time]]* (e miz Mae 1948).

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : 
* Senario : 
* Kevredadoù produiñ : Walt Disney Pictures ha Walt Disney Productions,
* Produour : Walt Disney,
* Sonerezh : 
* Kevredad dasparzhañ : RKO Radio Pictures,
* Frammer : 
* Deiziad dont e-maez : 27 a viz Gwengolo 1947 e Stadoù-Unanet Amerika
* Pad : 73'.

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
Up

***Up*** a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Pete Doctor.

Produet gant Pixar Animation Studios e voe skignet evit ar wech kentañ d'an 29 a viz Mae 2009 e Stadoù-Unanet Amerika. Dekvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h *[[Wall-E]]* (e miz Mezheven 2008) hag a-raok *[[Toy Story 3]]* (e miz Mezheven 2010).

## Notennoù ha daveennoù
Inside Out (film, 2015)

***Inside Out*** a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant an daou filmaozer Ronnie del Carmen (1959-) ha Pete Doctor (1968-).

Produet gant Pixar Animation Studios e voe skignet evit ar wech kentañ d'an 18 a viz Mae 2015 da-geñver Gouel etrebroadel ar filmoù e Canas (Bro-C'hall). Pemzekvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h *[[Monsters University]]* (e miz Mezheven 2013) hag a-raok *[[The Good Dinosaur]]* (e miz Du 2015).

## Notennoù ha daveennoù
Finding Nemo

***Finding Nemo*** a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek ar skeudennoù sintetek anezhañ, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Andrew Stanton (1965-) ha Lee Unkrich (1967-).

Produet gant Pixar Animation Studios ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'an 30 a viz Mae 2003 e Kanada ha Stadoù-Unanet Amerika. Pempet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h *[[Monsters, Inc.]]* (e miz Here 2001) hag a-raok *[[The Incredibles]]* (e miz Here 2004).

Un heuliad d'ar film — *[[Finding Dory]]* an titl anezhañ — a zeuas e-maez e miz Mezheven 2016.

## Liamm diavaez
*  Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù