open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sant-Albin-ar-Pavez

**Meur a [[Sant-Albin]] zo e Breizh. *

**Sant-Albin-ar-Pavez** (** e galleg) a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Kastell-Geron e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 15 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,22% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur c’horporal eus ar 21añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel d'ar 17 a viz Meurzh 1948 en Tonkin er Viêtnam. 
### 
* Bodet e oa bet gant Kastell-Geron d'ar 1 a viz Genver 2017.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Aubin-du-Pavail - église.jpg|Diavaez an iliz katolik.
Saint-Aubin-du-Pavail (35) Église 02.JPG|Diabarzh.

* Iliz katolik *Sant Albin*.

Saint-Aubin-du-Pavail - monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù; divizet e voe e sevel e 1925.
* Taolenn ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Indez-Sina) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Gwennevl,
* Kastell-Geron,
* Oc'heg.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Glad Sant-Albin-ar-Pavez .
## Notennoù ha daveoù
Sant-Armael-ar-Gilli

**Sant-Armael-ar-Gilli** (** , anvet ivez *Saint-Armel-des- Boschaux* e galleg) zo ur gumun e Kanton Gentieg e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh
* Ar Sec'h a dreuz ar gumun.

## Anv
* Erwan Vallerie ː *Bochod*,  ː *Sancto Ermagero*, 1152 ; *Sancti Armagilli*, 1516.

## Istor
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,83% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; daou anezhe, soudarded o-daou er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel, a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 e Belgia, unan e Virton hag egile en Emgann Rossignol.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Lazhet e voe seizh rezistant d'an 3 a viz Eost 1944 e *La Jaille*.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Armel35 église.jpg|An iliz katolik.
Tour_de_la_Chambiere.jpg|Tour ar c'hastell.
Vern-sur-Seiche pont de Vaugon.jpg|Ar pont.

* Ur Monumant istorel eo Iliz *Sant Armael*; e 1988 e oa bet enskrivet.
* Kastell La Chambière.
* Pont Vaugon war ar Sec'h.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù, dioueliet e voe e 1921.
* Maen-koun ar seizh rezistant bet lazhet d'an 3 a viz Eost 1944,  luc’hskeudennoù
## Emdroadur ar boblañs 1962-2020

## Melestradurezh

 

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel ar gumun
*  Sant-Armael-ar-Gilli war lec'hienn Geobreizh
*  Glad Sant-Armael-ar-Gilli

## Levrlennadur
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
* Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''

## Notennoù ha daveoù
Fibonacci

**Leonardo Pisano Bigollo** (war-dro 1170 - war-dro 1250) pe **Leonardo Pisa**, **Leonardo Pisano**, **Leonardo Bonacci**, **Leonardo Fibonacci**, brudetoc'h evel **Fibonacci**, a oa ur jedoniour italian eus ar Grennamzer, gwelet alies evel an hini gwellañ eus ar marevezh. Gantañ eo bet degaset an niveroù arabek da Europa, ha dizoloet Heuliad Fibonacci.
Hazhoù-Bazeleg

**Hazhoù-Bazeleg** (**' e galleg), hag a oa anvet **Hazhoù** (**' e galleg) betek 2011, a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Hazhoù eo.

## Douaroniezh

Hede Kanal Rance.jpg|An unnek skluz.

* War lez Kanol an Il hag ar Renk emañ ar gumun.
## Anv

* Erwan Vallerie ː **Hatduei**, 1085; **e Hadoico castello**, 1087; **Hede**, 1265; **Hedeyo**, 1371; **Hedeyo**, **Hede**, 1516

## Ardamezioù
*En argant e gebrenn geotet heuliet gant teir brizhenn erminig; e gab karget gant pemp brizhenn erminig.*

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz eus Hazhoù abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,19% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den eus Hazhoù abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe Hazhoù d'an 3 a viz Eost 1944 gant ar "Combat Command B" eus ar 4 Rannlu Hobregonet eus tirlu SUA;
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Daou vilour eus kumun Hazhoù a varvas.
#### Strollañ kumunioù
* Unanet e oa bet ar gumun gant Sant-Sinforian ha Bazeleg-Hazhoù e 1973. 
* E 2008 ez eas Sant-Sinforian da vezañ dizalc’h. E 2011 he deus ar gumun un anv nevez : « Hazhoù-Bazeleg ».

### kantved
* Maiz OKG (treuzgenek) a zo bet aotreet (gant ar Stad) hadañ e Hazhoù (pe e-tal kichen) e 2007, daoust da ziviz kuzul rannvro Breizh a-enep ar plant OGK e Breizh.

## Brezhoneg
* 3,5 % eus anvioù-lecʼh Bazeleg a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Hédé-Bazouges (35) Alignement de menhirs de Bringuerault 05.JPG|Ur peulvan e Bringuerault.
Hédé mairie.jpg|An ti-kêr.
Hédé - Château 07.jpg|Ar c’hastell dismantret.

* Steudad peulvanoù Bringuerault.
* Ar maerdi.
* Kastell Hezeg.

Hede Kirche.jpg
Hédé (35) Église Notre-Dame - Intérieur - 01.jpg

* Iliz katolik *Intron-Varia* en Hazhoù.

Bazouges-sous-Hédé (35) Église 02.jpg

* Iliz katolik *Sant Varzhin* e Bazeleg.

Bazouges-sous-Hédé (35) Église 19.JPG

* Monumant ar re varv e Bazeleg, luc’hskeudennoù
* Monumant ar re varv en Hazhoù, kartenn-bost.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
* Jean Boucher, kizeller breizhat, a oa perc'henn un ti eno.

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun
*  Glad Hazhoù.

## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Gouezeleg

Pa gomzer eus **gouezeleg** e reer kaoz :
*pe eus gouezeleg Iwerzhon, anvet ivez iwerzhoneg,
*pe eus gouezeleg Bro-Skos,
*a-wechoù ivez eus *[[yezhoù gouezelek|skourrad gouezelek]] ar yezhoù keltiek*, ennañ an teir yezh keltiek-mañ : iwerzhoneg, gouezeleg Bro-Skos, ha manaveg.
Langoed

::*Arabat eo droukveskañ gant [[Langoad]].*
**Langoed** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Hazhoù e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 121 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,36% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; unan anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 e Belgia en Emgann Rossignol, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ur prizoniad-brezel ag ar gumun en Altmark en Alamagnd’an 1 a viz Genver 1941.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour ag ar gumun e Vinh Long er Vietnam d’an 8 a viz Du 1948, penngorporal e oa er 151vet Rujumant Troadegiezh.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour ag ar gumun d’ar 15 a viz Eost 1961.
## Brezhoneg
* 8,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Arzhel*. 
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Glad Langoed
## Notennoù ha daveoù
Lanrigan

**Lanrigan** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pemp gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 2,24% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
## Brezhoneg
* 6,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Lanrigan (35) Église Saint-Martin - Extérieur - 01.jpg|An iliz katolik.
Lanrigan (35) Croix des Innocents ou du Vivier.jpg|Ar groaz.

* Ar c'hastell (tro 1500 - 1568),
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, .
* Kroaz an Inosanted.
* Chapel *Intron-Varia* e Land-Huan -.
* Ur velin-zour.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*Glad Lanrigan
## Notennoù ha daveoù
Goiás

**Goiás** zo unan eus 27 stad Brazil. Goiânia eo ar gêr-benn anezhi. E kreiz ar vro emañ hag enklozet emañ enn an Distrig Kevreadel, gant kêr-benn ar vro, Brasília. En-dro da stad Goiás e kaver (a-du gant red an eurier): stadoù Tocantins en norzh, Bahia, Minas Gerais, an Distrig Kevreadel, Mato Grosso do Sul ha Mato Grosso.

## Gwelet ivez
*Listenn kumunioù Goiás

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel gouarnamant Goiás
* Kêrioù stad Goiás
* Kartenn stad Goiás
The Rising of the Moon

***The Rising of the Moon*** zo ur ganaouenn iwerzhonat, skrivet e saozneg gant John Keegan Casey (1846-70), ar "Fenian Poet", ar barzh Fenian.

## Istor
Savet e voe war don ur c'han all — *[[The Wearing of the Green]]* — hag embannet e 1866 e-barzh e levr *[[A Wreath of Shamrocks]]*, un dastumad barzhonegoù ha kanaouennoù. 

Savet eo ar son diwar-benn emsavadeg 1798 e kontelezh Kildare pa oa an United Irishmen o c'hervel an dud d'en em sevel.

## Ar son
O then, tell me Sean O'Farrell, tell me why you hurry so?
"Hush a bhuachaill, hush and listen", and his cheeks were all aglow, 
"I bear orders from the captain:- get you ready quick and soon
For the pikes must be together at the rising of the moon"
By the rising of the moon, by the rising of the moon,
For the pikes must be together at the rising of the moon

"O then tell me Sean O'Farrell where the gath'rin is to be?" 
"In the old spot by the river, right well known to you and me.
One more word for signal token:- whistle up a marchin' tune,
With your pike upon your shoulder, by the rising of the moon."
By the rising of the moon, by the rising of the moon
With your pike upon your shoulder, by the rising of the moon.

Out from many a mud wall cabin eyes were watching through the night,
Many a manly heart was beatin, for the coming morning light.
Murmurs ran along the valleys to the banshee's lonely croon
And a thousand pikes were flashing at the rising of the moon.
At the rising of the moon, at the rising of the moon. 
And a thousand pikes were flashing at the rising of the moon. 


All along that singing river that black mass of men were seen,
High above their shining weapons flew their own beloved green. 
"Death to every foe and traitor! Forward! Strike the marching tune." 
And hurrah my boys for freedom; 'tis the rising of the moon".
Tis the rising of the moon, tis the rising of the moon
And hurrah my boy for freedom; 'Tis the rising of the moon".


Well they fought for poor old Ireland, and full bitter was their fate, 
Oh what glorious pride and sorrow, fills the name of ninety-eight! 
Yet, thank God, e'en still are beating hearts in manhood burning noon, 
Who would follow in their footsteps, at the risin' of the moon
By the rising of the moon, By the rising of the moon 
Who would follow in their footsteps, at the risin' of the moon.
Goiás (disheñvelout)

**Goiás** zo un anv roet da veur a lec'h e Brazil: 

* Goiás, ur stad 
* Goiás, ur gêr e stad Goiás
* Goiás, ur gêr e stad Maranhão.
* Goiás, ar bobl henvroat a veve e-kreiz Brazil, hervez ar vojenn.
Goiás (Goiás)

**Goiás** zo ur gêr e stad Goiás e Brazil

Goiasruas.jpg|Goiás kozh - Tier eus marevezh an drevadenn
Museu_das_Bandeiras_01.jpg|Antiga Casa da Câmara e Cadeia, atual MuBan
Largo_do_Chafariz_diagonal_frente.jpg|Chafariz de Cauda
Centro_histórico_de_Goiás,_LabAm_(0926).jpg|Casa de Cora Coralina
Casa_do_Bispo_(Cidade_de_Goiás,_Brasil)_.jpg|Casa do Bispo
Centro_histórico_de_Goiás,_LabAm_(0771).jpg|Igreja de Nossa Senhora d'Abadia
Centro_histórico_de_Goiás,_LabAm_(0491).jpg|Igreja de Nossa Senhora do Carmo
Pal_Conde_dos_Arcos.JPG|Palácio do Conde dos Arcos
Quartel_do_XX_-_Cidade_de_Goiás.jpg|Quartel do XX
Magoer

** Magoer ** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Hazhoù]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie (1995) ː **Maceria*', 1236

== Ardamezioù ==

* *Troc'het ha gourc'hranellek; ouzh 1 e argant e garv tremenant en gul kernielek en aour; ouzh 2 en glazur e unnek c'hanochenn en argant, 4, 3, 4, pep hini karget gant un vrizhenn erminig en sabel*
* Diwar ardemezioù tiegezhioù Boishamon ha Beaumanoir.
* Aozerien ː G. Castel & M. Haezbaert. Degemeret gant ar Gumunn an 20 Genver 1984 

== Istor ==
===  kantved ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 67 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 6,00% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas c'hwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'ar [[1 Gwengolo|1 a viz Gwengolo]] [[1940]] e kouezhas un nijerez *Heinkel 111 H* kodet *1G+GT* eus an [[aerlu]] [[alaman]] (*Luftwaffe*) e "Glérois" e Magoer gant pevar nijer en he bourzh goude bout dibradet eus [[Sant-Jakez-al-Lann]] ha bout bet taget gant kirri-nij chase eus ar [[Royal Air Force]] e tu [[Tintenieg]]; dont a reas ar sturier a-benn da gouezhout en ur park en ur bellaat diouzh ar vourc'h; lazhet e voe an holl nijerien, douaret int e [[Huisnes-sur-Mer]].

== Brezhoneg ==
* 6,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.
* Ur skol [[Diwan]] a oa bet digoret er gumun en distro-skol [[2008]]-[[2009]]. 
* E distro-skol [[2015]] e oa 18 skoliad enskrivet er skol [[Diwan]] (2,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
La Mézière - Eglise.JPG|An iliz katolik.
Tour_de_l'église_Saint-Martin,_La_Mézière,_France.jpg|An tour iliz.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Varzhin''.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Gevelliñ
* 
* 
* 
* 
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun
*  Glad Magoer.
## Notennoù ha daveoù
Kevrieg

**Kevrieg** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar priol-person, De Luarde e anv, hag ur c'hure, Levrel.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 69 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,17% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost e Belgia, unan en Emgann Rossignol, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel, an daou all e Charleroi, soudarded e oant er 25vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 22 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij P-51F (marilhet 42-103224 ha kodet ZM-?) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (*[[United States Army Air Forces]]*) e "La Noë" e Kevrieg; e sturier a zeuas a-benn da achap.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Ur glañvdioureza varvas d'an 30 a viz Ebrel 1947 e Siem Reap er C’hambodja.
## Brezhoneg
* 8,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chateau de Quebriac face ouest - en travaux.JPG|Ar c'hastell.

* Kastell Kevrieg.

Calvaire, La Mariais, Quebriac, Ille et Vilaine, France DSC00557.jpg|Ar c'halvar.

* Kalvar *La Mariais*.

Clocher Québriac.JPG|Kloc'hdi an iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant foran ar re varv; savet e voe e 1920.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.

## Melestradurezh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

*  Glad Kevrieg
## Notennoù ha daveoù
Sant-Gondran

**Sant-Gondran** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Hazhoù e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,47% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel a varvas en Emgann Rossignol e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Geflusket d’an 3 a viz Here 1956 en Oran .
## Brezhoneg
* 11,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

MuséeBretagne_Milliaire_Tetricus.jpg|Ar maen-bonn.
Saint_gondran_-35-_détail_église_décembre_2014_01.JPG|An iliz katoloik.

* Maen-bonn miltir roman.
* Iliz katolik *Sant Gondran*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Aljeria) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liamm diavaez

* Glad Sant-Gondran
## Notennoù ha daveoù
Gwinieg

**Gwinieg** a zo
* ur planteriz dindan wini, ur winieg .
* teir c'humun eus Breizh :
** Gwinieg, e Kanton Hazhoù e departamant Il-ha-Gwilen: 
** Gwinieg, e departamant Liger-Atlantel. 
** Henwinieg, e departamant Liger-Atlantel.
Gentieg

**Gentieg** (** an anv ofisiel gallek) zo ur gumun e Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Gentieg eo.

## Douaroniezh
* Ar Sec'h a ra ar vevenn etre Gentieg ha Pereg.

## Anv
* Erwan Vallerie ː *Janziacum*, .

## Ardamezioù
*En glazur e deir sourin en erminoù.*

Diwar ardamezioù baroned (1809), ha kontoù (1929) Gentieg (?).

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 187 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo4,20% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; eizh anezhe a varvas e miz Eost 1914 e Belgia: 
** en Auvelais, d’an 21, ul letanant eus an 70 Rujumant Troadegiezh;
** c’hwec’h arall d’an 22: 
*** tri soudard eus ar Rujumant Troadegiezh Drevadennel en Emgann Rossignol,
*** en Auvelais, ur soudard eus ar 136 Rujumant Troadegiezh,
*** en Emgann Charleroi, ur soudard eus ar 25 Rujumant Troadegiezh,
*** e Virton, ur soudard eus ar 130 Rujumant Troadegiezh,
** d’an 23, e Virton, ur soudard eus ar 117 Rujumant Troadegiezh.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ugent den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Pevar soudard a varvas.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Ur soudard a varvas e miz Ebrel 1958 en Aumale e departamant Medea.
## Monumantoù ha traoù heverk

Janzé - Pierre des Fées 03.JPG|Ar peulvan.
Menhir des Bouillons - Janzé (France).jpg|Al Liac'hven.

* Maen-hir *Pierre des Fées*.
* Liac'hven *Les Bouillons*.

Janzé Eglise 20070408.jpg|An iliz katolik.
Janzé-FR-35-église-26.jpg|
Janzé-FR-35-église-36.jpg|
Janzé-FR-35-église-08.jpg|

* Iliz katolik *ar Galon-Sakr*, *Sant-Varzhin ha *Sant-Pêr*.*
### Kastelloù

Janze Chateau de la Franceule.jpg|Kastell La Franceule.

* Kastell La Franceule.
* Kastell La Jaroussaye.
* Kastell La Tullaye.
### Monumantoù arall

Janzé-35-mémorial-01.jpg

* Monumant ar re varv.

## Dezougen

Janzé-gare1.jpg|

* Ar porzh-houarn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2017

## Tud

* Alexandre de la Tullaye, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1571

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Brev

**Brev** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Gentieg]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].

== Douaroniezh ==
War ar stêr Ise emañ Brev.

== Anv ==

=== Stummoù skrivet ===

* Ogée (1780) : **Brie**.
* Marteville et Varin (1843) : **Brye**
* Erwan Vallerie (1995) : **Beria**, 1096 (PHR)
* Embannadurioù Flohic : **Beria**, 1096 
* Hervé Abalain (2000) '': "***Beria*' e 1096

### Gerdarzh

* Embannadurioù Flohic (2000) : marteze eus keltieg *briva* pe *briera*, pont, pe hen-galleg̠ *brai*, fank.
* Hervé Abalain (2000) : diouzh hen-galleg *brai* 
Brie (35) Monument aux morts.jpg|M̥onumant ar Re Varv
Brie (35) Église Intérieur 05.jpg|Plakenn ar Re Varv, en iliz
Brie (35) Église Maître-autel 03.JPG|An aoter
Brie (35) Église Maître-autel 13.JPG


## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

## Lervlennadur

* Hervé Abalain : *Les noms de lieux bretons*. Universels Gisserot. 2000.
* Éditions Flohic : *Le patrimoine des communes d'Ille et Vilaine*. 2000.
* Michel Froger et Michel Pressensdé : *Armorial des communes des Côtes d'Armor et Ille et Vilaine.* 2008.
* A. Marteville ha P. Varin, warlec'hienn Ogée, 1843
* Ogée : *Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne*; war dro 1780
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. Traité de toponymie historique de la Bretagne*. An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Amanliz

**Amanliz** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Gentieg]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
Kumunioù amezeg: [[Kornuz]]; [[Sant-Armael-ar-Gilli]]; [[Neveztell]]; [[Kastell-Geron]]; [[Pereg (kumun)|Pereg]]; [[Gentieg]].

== Anv ==

* "**Aman-Lez***, Beurre-Cour ou Cour-du-Beurre".''
* "'''Amanliarum***, XI Abbé Bossard / BN;* *'Amanliis**', 1127, BN"*

Talvoudegezh : souezhus e vefe un anv tennet diwar ar ger brezhonek *amann* ! (brezhoneg ne oa ket komzet en Amanliz).

== Istor ==
=== [[Henamzer]] ===
* Kavet eo bet *Teñzor Amanlis* en 1835, anezhañ 10 000 pezh a vefe bet aozet gant Veneted pe Riedoned, gant an [[eizhtroadeg]], met mont a reas a-skign, war-bouez 310 pezh a gaver hiriv e [[Mirdi Breizh]]. 



===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 64 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,63 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
==== Trevadennoù ====
* [[Brezel Aljeria]]: ur soudard a varvas e 1957.
== Monumantoù ha traoù heverk ==

* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv.

== Emdroadur ar boblañs 1962-2012 ==


== Melestradurezh ==
== Ekonomiezh ==

*Chistr:
** en atant *au bonheur des pommes" : https://web.archive.org/web/20200813194923/http://au-bonheur-des-pommes.fr/, pennad en Ouest-France

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Pereg (kumun)

**Pereg** (*Pirae* e gallaoueg, *Piré-sur-Seiche* an anv gallek ofisiel) a oa ur gumun e Breizh e kanton Kastell-Geron e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
* Ar Sec'h a ra ar vevenn etre Gentieg ha Pereg.
## Anv
* Jean-Yves Le Moing (1990), heuliet gant Erwan Vallerie (1995)  : *Piriacus*, 1030 ; *Plebe Pire*, 1052.
Ul lec'h plantet gant gwez-per.

## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 97 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,02% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 6 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas 1 soudard d'ar 7 a viz C'hwevrer 1948 en Hải Phòng en Tonkin e Viêt Nam.
### 
* Kendeuzet e oa bet gant Kantieg d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Pereg-Kantieg.
## Monumantoù ha traoù heverk

Cimetière des Pères.jpg|Cimetière des Pères du Saint-Esprit
Château des Pères.jpg|Château des Pères
Château des Pères façade arrière.jpg|Château des Pères façade arrière
Château des Pères oeuvre 1.jpg|Château des Pères oeuvre
Château des Pères oeuvre chevaux.jpg|Château des Pères oeuvre
Château des Pères oeuvre jardin.jpg|Château des Pères oeuvre

* Kastell Tadoù ar Spered Santel.
* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.

Piré-sur-Seiche (35) Chapelle Notre-Dame de la Croix-Bouessée 01.jpg

* Chapel *Intron-Varia* e *La Croix-Bouessée*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù

## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet ganet eno
*1942 : Pierre Duclos, kelaouenner hag emsaver
### Tud marvet eno
### Tud beziet eno
*Pierre Duclos, kelaouenner hag emsaver

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Kantieg,
* Pereg-Kantieg.
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn web ar gumun

## Notennoù ha daveoù
Stad kevreadel

: *Ar pennad-mañ zo gouestlet d'ar stadoù kevreadel. evit sterioù all, sellet ouzh [[kevread (disheñvelout)]].*

Ur **stad kevreadel** pe **kevread** zo un unaniezh politikel, enni meur a stad kevreet pe a rannvro, emren e tachennoù zo, unvanet gant ur gouarnamant kreiz "kevreadel". En ur c'hevread, stad emren ar Stadoù ezel zo gwarezet gant ar vonreizh ha ne c'hall ket bezañ kemmet diwar ziviz ar gouarnamant kreiz hepken. 

Ar stumm gouarnamant pe framm ar vonreizh a gaver er c'hevreadoù zo anvet **[[kevreadouriezh]]**. Gallout a reer sellet outañ evel ar c'hontrol eus ur reizhiad all, hini ar Stad unvezhus. Gouarnamant Alamagn gant c'hwezek *[[Länder]]* kevreet zo ur skouer vat a gevread. Aostria hag he *[[Bundesländer]]où* a oa ur Stad unvezhus gant rannoù melestradurel zo deuet da vezañ kevreet. 
Bro-C'hall zo ur Stad unvezhus penn-da-benn, daoust ma tenn hec'h isrannoù melestradurel d'ar stadoù a gaver en ur Stad kevreadel.

Ar c'hevreadoù a c'hall bodañ meur a bobl, pe goleiñ un dachennad ec'hon, daoust ma n'eo ket gwir eus an holl. Alies e vezont diazezet diwar ur c'henemglev etre meur a Stad emren. 

## Roll kevredadoù
### Hiziv an deiz

#### Titloù ofisiel
****[[Republik kevreadel| Republikoù kevreadel]]*** : Brazil, Alamagn, Nigeria.
****Kevreadoù***: Rusia, Saint Kitts and Nevis.
****[[Republik| Republikoù]]*** : Arc'hantina, Aostria, India, Irak, Soudan.
***titloù all:**
***Republik Bolivariat* (Venezuela)
***[[Kengevread]]* (Bro-Suis)
***[[Commonwealth]]* (Aostralia)
***Republik demokratour kevreadel* (Etiopia)
***Stadoù kevreet* (FS Mikronesia)
***Republik kevreadour* (Brazil)
***[[monarkiezh|Rouantelezh]]* (Belgia, an Izelvroioù)
***Stad* (Nepal)
***Unvaniezh* (Komorez)
***Stadoù Unanet Mec'hikat* (Mec'hiko)
***Emirelezhioù Arab Unanet* (Emirelezhioù Arab Unanet)
***Stadoù-Unanet Amerika* (Stadoù-Unanet)
***Titl ebet :** Bosnia-ha-Herzegovina, Malaysia, Kanada (*Dominion* a veze implijet da gentañ, met ne vez ket implijet ken.

## Daveoù
Koetruzan

** Koetruzan** (*Boistrudan* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Kastell-Geron e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
* Ar Sec'h a ra ar vevenn etre Koetruzan hag Ezieg.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 69 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,17% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914, unan en Arsimont d’an 21, soudard e oa en 71vet Rujumant Troadegiezh, an daou all en Emgann Rossignol, soudarded e oant er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Un dragon eus ar 24vet Rujumant Dragoned a varvas d’ar 15 a viz Kerzu 1957 e Palat e departamant Tiaret.
## Monumantoù ha traoù heverk

Boistrudan (35) Église Saint-Jacques-le-Majeur 01.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *[[Jakez, mab Zebedea (abostol)|Jakez an Henañ]]*.

Boistrudan-FR-35-monument_aux_morts-01.jpg|Ar monumant.

* Monumant foran ar re varv.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.

## Melestradurezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Dave ha notennoù
Kornuz

**Kornuz** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Gentieg]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].

== Douaroniezh ==
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Iz, un adstêr d'ar [[Sec'h]].
== Anv ==
* Erwan Vallerie ː **Vicus Cornutius**, VI<sup>vet</sup>; **Cornus**, 1330; **Corponus les Trois Maris*', 1731

== Ardamezioù ==

== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 79 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,37% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas e [[Belgia]] d’an 22 a viz Eost 1914, unan e [[Virton]] , er [[130vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|130 Rujumant Troadegiezh]] e oa hag unan en [[Emgann Rossignol]] er [[1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel|1 Rujumant Troadegiezh Drevadennel]] e oa.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas ul letanant eus an [[405vet RAA|405 RAA]] e miz Mae 1958 e [[Bejaia]] hag ur soudard e miz Even 1960.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Musée de Bretagne - Corps-Nuds Châtellier douves.jpg|Ar c'hastell.
</gallery>
* Kastell ar Châtellier.
<gallery>
Eg_saint_pierre.jpg
Église Saint-Maximilien Kolbe 01.jpg
Église Saint-Maximilien Kolbe 04.jpg
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Maximilian Kolbe* (abaoe 2001), iliz *Sant Pêr* gwechall. Iliz Sant Maksimilian Kolbe, savet gant [[Arthur Regnault]] etre 1881 ha 1890, zo brudet e [[kloc'hdi penn ognon|gloc'hdi penn ognon]].
<gallery> 
Corps-Nuds-FR-35-monument aux morts-02.jpg|Ar monumant.
</gallery>
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
== Dezougen ==
<gallery>
Gare SNCF Corps-Nuds.JPG
Gare-corps-nuds.jpg
</gallery>
* Ar porzh-houarn.
== Emdroadur ar boblañs ==

== Melestradurezh ==











== Gevelliñ ==
*
*

== Tud ==
* [[Jean-Paul Kauffmann]], kazetenner ha skrivagner, en deus tremenet e vugaleaj eno.

=== Ardamezeg ar familhoù ===

== Liammoù diavaez ==

*  [http://www.corps-nuds.fr Lec'hienn ofisiel ar gumun]
== Levrlennadur ==
* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Torigneg-Fouilharzh

**Torigneg-Fouilharzh** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Liverieg e departamant Il-ha-Gwilen.
## Anvioù ofisiel
* 1790, Thorigné,
* 1920, Thorigné-sur-Vilaine,
* 1982, Thorigné-Fouillard.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 40 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
* Torigneg: mervel a reas c'hwezek gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,71% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel ; unan anezhe a varvas e kamp-bac’h Mauthausen en Aostria, ezel e oa eus an Is-rouedad *Johnny* er Rouedad Jade-Fitzroy.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus Fouilharzh e Lodi (Draa Essamar) e departamant Medea d'ar 15 a viz Mae 1957.
#### Stagadenn [[Fouilharzh]]
* E miz Kerzu 1981 eo bet staget Fouilharzh, ul lodenn eus kumun Liverieg, ouzh kumun Torigneg gant un dekred. E 1982 eo bet anvet ar gumun nevez *Thorigné-Fouillard* er yezh ofisiel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Thorigné-Fouillard église.JPG
Thorigné-église2.jpg

* Iliz katolik *Sant Melani*, bet savet e 1901 diwar tres an ti-savour Arthur Regnault.
### Monumantoù ar re varv

Le monument aux morts de thorigné fouillard - panoramio.jpg|Monumant ar re varv nevez.

* Monumant ar re varv nevez e bourc'h Torigneg, bet savet e 1998 a-drek d'an iliz.
* Monumant ar re varv e Fouilharzh.
* Monumant ar re varv e Torigneg er vered.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Brezhoneg

* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 32 skoliad (2,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Tud vrudet
**Valentina*, gounezet ganti an *Eurovision junior* e 2020.
#### Tud bet marvet eno
* Bertrand d'Argentré, gwiraour hag istorour breizhat, 13 a viz C'hwevrer 1590 (e kastell Tizé, lec'hiet war barrez Torigneg d'ar mare-se).

## Gevelliñ
Gevellet eo ar gumun gant:
* ,
* ,
* .
## Pennadoù kar
* Fouilharzh,
* Liverieg, 
* Torigneg.
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel ar gumun
* Torigneg-Fouilharzh war Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
141

894 *Ab Urbe Condita* = 141 goude J.-K.
## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionis Arrius Antoninus) (11.07.138 / 07.03.161).
* Koñsuled : Titus Hoenius Severus & Marcus Peducaeus Stloga Priscinus
#### Britannia Romania
* Krog eo sevel ur voger pelloc'h ouzh hanternoz hini Hadrian, e Breizh (-Veur),  etre genaouioù Clota (Clyde) ha Bodotria (Firth of Forth). 
### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : sant Hyginus (138 / 142 ?)
## Ganedigezhioù 141
## Marvioù 141
## Levrioù
* Ordnance Survey : *The Antonine Wall*. 2.1/2 Inch Map. 1969
143

896 *Ab Urbe Condita* = 143 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh Roman
* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionis Arrius Antoninus) 
* Koñsuled : Caius Bellicius Flaccus Torquatus & Lucius Vibullius Hipparchus Titus Claudius Atticus Herodes
#### Britannia romania
* Gwasket eo emsavadeg ar Vriganted gant Quintus Lollius Urbicus
* Sevel a ra ar Romaned Moger Antoninus e-kreiz *Caledonia*.
### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : **[[Pi Iañ|Pius Iañ]]** 
## Ganedigezhioù 143
## Marvioù 143
146

899 *AB Urbe Condita* = 146 goude j.-K.
## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionis Arrius Antoninus) (11.07.138 / 07.03.161)
* Koñsuled : Sextius Erucius Clarus II & Cneus Claudius Severus Arabianus
### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
### Afrika
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : Pab Pius In (142-155)
## Ganedigezhioù 146
* 11 Ebrel : Leptis Magna, e Tripolitania. Ganedigezh Lucius Septimius Severus, imapaler da zont
## Marvioù 146
149

902 *Ab Urbe Condita* = 149 goude J.-K.
## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionis Arrius Antoninus) (11.07.149 / 07.03.161)
* Koñsuled : Servius Cornelius Scipio Salviedus Orfitus & Quintus (Pompeius) Sosius Priscus.
### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : Pius In (142-155 )
## Ganedigezhioù 149
## Marvioù 149
Herzieg-Liverieg

** Herzieg-Liverieg ** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Liverieg e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 56 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,59% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 en Emgann Rossignol e Belgia.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Ercé-liffré bas-rocher 03.jpg
Ercé-liffré bas-rocher 05.jpg

* Steudad peulvanoù *Le Bas-Rocher*.

Megalithe du rocher Ferron.jpg

* Liac'hven *Le Rocher Ferron*.

Chateau_du_Bordage.jpg|Ar c'hastell.
Ercé-près-Liffré_(35)_Église_01.jpg|An iliz katolik.

* Kastell *Le Bordage*.
* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*, 1849.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
* Paul Sébillot (1843-1918).
## Notennoù ha daveoù


## Liammoù diavaez

* Glad Herzieg-Liverieg.
* Herzieg-Liverieg war lec'hienn Geobreizh (brezhoneg).
Beuzid-ar-C'hoadoù

** Beuzid-ar-C'hoadoù** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Liverieg]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].

== Douaroniezh ==
== Anv ==
A. Evit Beuzid / Bouexière

* Dauzat & Rostaing ː **Buxeria*', XV<sup>vet</sup>

B. Evit Chevré

* en gortoz

== Ardamezioù ==
*En glazur e bont en argant loc'hant ouzh lezioù a seizh bolzenn krommvegek mogeriek en sabel, skoret gant ur dreustellan en argant hag ouzh beg gant un dredeenn c'hommek ivez en argant. Leinet eo ar pont gant ur skoed en argant e groaz en sabel, skoret ouzh dehoù gant ul levran en aour ouzh kleiz hag ouzh kleiz gant ul leon en aour en e ziazez.*

Displegadur ː Pont Chevré (XIIIvet); Ardamezioù familh La Bouexière (XIIvet)

== Brezhoneg ==
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 134 skoliad (20,1 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

== Istor ==
== [[Henamzer]] ==
<gallery>
MuséeBretagne_-_guerrier_gallo-romain.jpg
</gallery>
* Delwennig ur c'hadour bet kavet e 1935 e La Lande de Villeray
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 123 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,47% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas en [[Emgann Rossignol]] e [[Belgia]] d'an 22 a viz Eost 1914.

==== [[Sav-Heol (Reter-Nesañ)]] ====
* Lazhet e voe daou soudard eus ar gumun e [[Nedoha]] el [[Liban]] d'ar 16 a viz Meurzh 1926.

==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas trizek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'ar 7 a viz Gouhere 1944 e voe lazhet daouzek rezistant ha tapet c'hwezek arall e Beuzid gant ar [[Milice française|milis gall]].

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
La-bouexiere_mancelliere_03.jpg|Ur peulvan.
La Bouëxière-église.jpg|An iliz katolik.
</gallery>
* Steudadoù peulvanoù e La Mancellière
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, -.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

== Emdroadur ar boblañs 1962-2007 ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===


== Liammoù diavaez ==

*  [http://www.mairie-labouexiere.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
* [https://web.archive.org/web/20070930143920/http://www4.culture.fr/patrimoines/patrimoine_architectural_et_mobilier/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA35011248   Glad Beuzid-ar-C'hoadoù] .

== Levrlennadur ==

* Albert Dauzat & Charles Rostaing : *Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France*. Larousse, 1963. Guénégaud, 1978
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Sant-Suleg-ar-C'hoad

**Sant-Suleg-ar-C'hoad** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Liverieg e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas seitek gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,45 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar 15vet RTS en Ain-Kechera d'an 11 a viz Mae 1957.
## Monumantoù ha traoù heverk

Abbaye_Notre_Dame_du_Nid_au_Merle.jpg|An abati.
Breizh 35 - sant suleg ar c'hoad 02c.jpg|An abati.
Breizh 35 - sant suleg ar c'hoad 01.jpg|Chapel an abati.
Saint-Sulpice-la-Forêt_(35)_Chapelle_Notre-Dame-sur-l'Eau_12.JPG|Chapel *Intron-Varia an Dour*.
Saint-Sulpice-la-Forêt (35) Église 01.jpg|An iliz katolik.

* An abati kozh "Notre-Dame du Nid-au-Merle", bet savet en , a zo ur Monumant istorel rummet hag enskrivet.
* Chapel an abati kozh.
* Chapel *Intron-Varia an Dour*, bet savet e dibenn an - penn kentañ ar .
* Iliz katolik *Sant Suleg*.
* Ar velin-dalc'h, bet savet e dibenn ar - penn kentañ ar .
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Aljeria) en iliz katolik, luc’hskeudennoù
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
### Roll ar vaered

## Liammoù diavaez

* Sant-Suleg-ar-C'hoad war Geobreizh
*  Lec'hienn ofisiel ar gumun
* Glad Sant-Suleg-ar-C'hoad.

## Notennoù ha daveoù
158

911 *Ab Urbe Condita* = 158 goude J.K.
## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionis Arrius Antoninus) (11.07.138 / 07.03.161)
* Koñsuled : Sextius Sulpicius Tertullus & Quintus Tineius Sacerdos Clemens
### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : Anicetus (155 - 166)
## Ganedigezhioù 158
## Marvioù 158
## Levrioù talvoudus
* Jean Mathieu-Rosay : *Chronologie des papes*. Marabout. 1988
* André Blanc. *L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers*. Les Belles Lettres.1986.
__NOTOC__
160

913 *Ab Urbe Condita* = 160 goude J.-K.
## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus) (11.07.138 / 07.03.161)
* Koñsuled : Appius Annius Atilius Bradua & Titus Clodius Vibius Varus
### Afrika
### Reter nesañ
* Penn-kentañ rouantelezh Hatra e Mezopotamia (160-240)
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
* Appian a skriv Ρωμαικα (*Istor Roman*), enni istor pep bro ha pobl aloubet gant ar romaned beteg mare o aloubidigezh.
## Relijionoù
* Pab : Anicetus (155 - 166)
* Kentañ menec'h boudat e Sina
## Ganedigezhioù 160
* Tertullian, skrivagner kristen
* Guan Yu, general meur dindan ren Liu Bei eus rouantelezh Shu e Sina
## Marvioù 160
* Suetonius, istorour roman
## Daveoù
__NOTOC__
Kadeneg

**Kadeneg** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Liverieg]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː **Catheneia**, XI<sup>vet</sup>; **Chahaneium**, 1138; **Chaenium**, 1186

== Ardamezioù ==
''Rannet etre glazur hag aour,  e leon an eil e egile''

Ardamezioù familh de Chasné (XV<sup>vet</sup>)

**Gerdarzh*'

Diwar un anv den galian *Cassinus*

== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 28 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,74% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 en [[Emgann Rossignol]] e [[Belgia]].
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Chasné-sur-Illet (35) Église.jpg|An iliz katolik.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv, e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
== Emdroadur ar boblañs ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===

== Gevelliñ ==
== Liammoù diavaez ==

*  [http://www.chasnesurillet.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
*  [http://patrimoine.region-bretagne.fr/sdx/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA35010912 Glad Kadeneg]

== Levrlennadur ==

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Liverieg-Kenton

**Liverieg-Kenton** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Liverieg e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Aradamezioù

Blason ville fr Livré-sur-Changeon (Ille-et-Vilaine).svg|*"treustellet etre aour ha glazur, e groaz eorek e gul balirant"*

## Istor
### 
* Italia: mervel a reas ur gwaz eus ar gumun e 1859.
* Brezel Krimea: mervel a reas pevar gwaz eus ar gumun  abalamour d'ar brezel.
#### [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]]
* Mervel a reas eizh gwaz eus ar gumun.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 72 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,52% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pevar anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914, unan d'an 22 e Latour, unan d'an 23 en Oret, unan d'ar 24 e Biesme (Mettet) hag unan d'ar 24 en Emgann Rossignol.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
 
Menhir de la Baudouinais - Livré-sur-Changeon 04.JPG

* Peulvan *La Roche Piquée* e La Beaudouinais. 

Livré-sur-Changeon (35) Église Notre-Dame 02.JPG
|Talbennoù Kornôg ha Kreisteiz.
Livré-sur-Changeon (35) Église Notre-Dame 10.JPG|Absidiolenn Su.
Livré-sur-Changeon (35) Église Notre-Dame 19.JPG|Ar c'heur.
Livré-sur-Changeon (35) Église Mobilier 07.JPG|Pallenn-moger ar Salver ha Madalen.

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liamm diavaez

*  Glad Liverieg-Kenton
* Lec'hienn web ar gumun

## Dave ha notennoù
Dourdan

:*Arabat droukveskañ gant [[Dourdan (Bro-C'hall)|Dourdan]], ur gumun e rannvro Enez-Frañs*


**Dourdan** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Liverieg e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 31 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,51% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Dourdain (35) Église 02.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez

* Dourdan war lec'hienn Geobreizh
* Glad Dourdan

## Notennoù ha daveoù
Entraven

**Entraven** a oa ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Entraven eo.

Kendeuzet e oa bet gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Traoñ-Kouenon.

## Douaroniezh
* Kumunioù amezek : ar Fantanig; Sulial; (departamant ar Manche); Sant-Owen-Reoger; Kreneg.

Pont sur le Couesnon 02.JPG|Pont war ar C'houenon.

* War lez ar C'houenon emañ Entraven.

## Anv
* Marteville & Varin : " **Ecclesia de Intrandio** *: étymologie latine *'intra amnen** ou **inter amnes**; étymologie bretonne **antroum**, près de la rivière. Le mot Antrum, que quelques-uns croient répondre à Antrain, est le nom latin qui exprime Indre ou plutôt Aindre (...), commune actuelle de la Basse-Indre''".

* Ti-Kêr Entraven (1970) : " ''deux mots latins,'' **Inter Amnes***, qui signifient "''Entre les fleuves"'', ou bien,'' "Au milieu des rivières"''. Ces deux mots :'' '''Inter Amnes***, se francisèrent peu à peu pour devenir :* *'Intramnum** ''(XIè s.), puis :'' **Intramnium, Intrenium** ''(XIiè. s.),'' **Entrein** ''(XVIè s.); plus tard :'' **Antrin** ''et, de nos jours :'' **Antrain**". 

* Jean-Yves Le Moing : "**Intramnum***, XI Guillotin de Corson;'' '''Intranio***, 1112 Abbé Bossard / Archives départementales de Nantes, série B*".

* Erwan Vallerie (1995) : *'Intramnum**, XIè

* Éditions Flohic (1999) : ''du latin'' **inter amnes** ''"entre les rivières''".

* Hervé Abalain (2000): ''<'' **Intramnum** ''au XIè siècle, de'' **inter amnes*' *en latin, "entre les rivières", le Couesnon et la Loisance*.

== Ardamezioù ==
**Peuliet a dri fezh : glazur, argant, ha gul ; e gab en erminoù*.<br>
*Ger-ardamez : *Toujours Antrain*

== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 57 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,67% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas daouzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe Entraven d'ar [[1 Eost|1 a viz Eost]] [[1944]] gant lu [[SUA]].
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas tri soudard.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Façade est du château de Bonnefontaine.jpg|Ar c'hastell.
</gallery>
* Kastell "Bonnefontaine".
<gallery>
Antrain (35) Eglise.jpg|An iliz katolik.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Andrev''.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv er vourc'h, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Aljeria) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
### Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Pennadoù kar
* Ar Fantanig, 
* Kreneg,
* Sant-Owen-Reoger,
* Traoñ-Kouenon.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù