2005

*Diwar-benn bloavezh *'2005** an [[deiziadur gregorian]] eo ar bajenn-mañ.
:''Sellit ivez ouzh [[2005 e Breizh]].''

== Darvoudoù ==
* Disklêriet eo bet ar bloaz 2005 evel bloavezh ofisiel ar [[Mikrokred|mikrokredoù]] gant an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|ABU]].
* Kantved deiz-ha-bloaz lezenn [[1905]] diwar-benn al [[laikelezh]] e [[Frañs]].
* Eus ar [[25 Meurzh]] d'ar [[25 Gwengolo]], un [[Diskouezadur hollvedel|diskouezadeg hollvedel]] en [[Aichi]] ([[Japan]]).
* 50 deiz-ha-bloaz marv [[Albert Einstein]] ha 100 deiz-ha-bloaz e deoriennoù brudet.
* 50 deiz-ha-bloaz marv [[Thomas Mann]]
* 400 deiz-ha-bloaz an danevell [[Don Kic'hote]]

=== Genver ===
*  : [[Frañs]] : Gwir zo gant ar gerent hiviziken da reiñ da anv-familh d'o bugale pe anv an tad, pe anv ar vamm pe c’hoazh da implijout an daou anv stok-ha-stok.
** Krouidigezh [[Ofis publik an euskareg]].
** Treuzkaset ez eus kefredioù nevez d'ar rannvroioù (lezenn an [[13 Eost]] [[2004]]) evel ar merañ ar fontoù europat, programm rannvroel ar yec'hed ha merañ gopridi angelenn al liseoù.
** Ul lur nevez zo lakaet da dalvezout e [[Turkia]].
* [[9 Genver|9 a viz Genver]]: sinet un Emglev-peoc'h e Nairobi ([[Kenya]]) etre gouarnamant [[Soudan]] hag emsavidi ar Su. 2 milion a dud a oa bet lazhet er brezel-mañ abaoe [[1983]].

=== C'hwevrer ===
*  : 
** Klañv gant ar grip, kaset eo ar [[Pab]] [[Yann-Baol II]] (84 bl.) d'an ospital diwar zifrae. 
** Gwiriekaat a ra [[Slovenia]] [[Feur-emglev Roma 2004]].
* [[4 C'hwevrer]] : [[Pascal Yoadimnadji]] anvet kentañ ministr en [[Tchad]]
* [[9 C'hwevrer]] : [[Bloaz nevez sinaat]]. Bloavezh ar C’hilhog -  ''Xīn nián hǎo'' (« bloavezh mat ») !
* [[10 C'hwevrer]] : Embann a ra [[Norzhkorea]] emañ an [[arm nukleel]] ganti, daou vloaz goude bezañ en em dennet eus ar [[Feur-emglev enep astenn an nukleel]]. 
* [[12 C'hwevrer]] : Kefridi sevenet evit ar fuzeenn [[Ariane 5]] ECA.
* [[13 C'hwevrer]] : 
** Distrujet eo an [[théâtre de l'Empire]], e Pariz gant un darzhadenn.
** Trec’h eo listenn ar [[Chiit]]ed en dilennadeg parlamantel kentañ en [[Iraq]] abaoe diskar [[Saddam Husain]].
* [[14 C'hwevrer]] : Drouklazhet e [[Beirout]] ar c’hentañ ministr [[Liban|libanat]] kozh [[Rafiq Hariri]] en ur gwalldaol tarzhek.

* [[16 C'hwevrer]] : Dont a ra e talvoud [[Protokol Kyoto]].
* [[17 C'hwevrer]] : Deiz diwezhañ evit eskemm e [[Lur gall|lurioù gall]] ouzh [[Euro|euroioù]] e [[Bank Frañs]].
* [[20 C'hwevrer]] : ''Ya'' zo bet votet gant ar Spagnoled e-kerzh ar referendom diwar-benn [[Feur-emglev Roma]].
* [[25 C'hwevrer]] : Dilez [[Hervé Gaymard]], ministr an Armerzh, an Arc’hant hag ar Greanterezh e Frañs.
* [[28 C'hwevrer]] : [[Liban]], dilez gouarnamant [[Omar Karame]].
* [[28 C’hwevrer]] : [[sinema]], 77 lid [[Oskaroù ar sinema]] e [[Hollywood]]. Mont a ra ar maout gant film [[Clint Eastwood]] ''[[Million Dollar Baby]]''.

=== Meurzh ===
* [[1añ Meurzh|1 a viz Meurzh]]: en he diviz ''Roper ouzh Simmons'', degemeret gant pemp mouezh ouzh pevar eo berzet gant [[Lez-varn Veur (Stadoù-unanet)|Lez-varn veur ar Stadoù-Unanet]] kondaoniñ da [[Kastiz ar marv|gastiz ar marv]] an dorfedourien vinor da vare ar fedoù.
* [[2 a viz Meurzh]]: dont a ra er-maez an teulfilm ''[[Le Cauchemar de Darwin]]'' a laka anat heuliadoù drastus ar [[Bedelaat|bedeladur]] digabestr ha distruj ar [[Bioliesseurtegezh|violiesseurtegezh]] e [[lenn Victoria]] : en em harpañ a ra ar [[filmaozer]], priziet meur a wech, war [[Perch an Nil|perched an Nil]] ha [[Charles Darwin]] evit kas e film war-raok.
* [[3 a viz Meurzh]]: dilennet eo an dizalc'hour [[Oscar Temaru]] da brezidant [[Polinezia c'hall]].
* [[4 a viz Meurzh]], [[Iraq]] : Laosket eo ar [[Kazetennerezh|gazetennerez]] [[Italia|italian]] [[Giuliana Sgrena]] da vont ; war hent an distro eo gloazet ''dre fazi'' gant tennoù amerikan (marines), lazhet eo ar gwazour italian [[Nicola Calipari]] en ur wareziñ anezhi. Goulenn a ra [[Italia]] displegadurioù.
* [[6 a viz Meurzh]]
** [[Kebek]]: 70 000 a studierien en un harz-labour didermen da heul troc’hoù er budjed.
** lakaet eo ar referendom diwar-benn [[bonreizh Europa]] d'an [[29 Mae]] [[2005]] e [[Frañs]].
* [[7 a viz Meurzh]], [[Bolivia]] : [[Carlos Mesa]] prezidant Bolivia a ro e zilez, da-heul manifestadegoù niverus.
* [[8 a viz Meurzh]]: 
** [[Tchetchenia]]: lazhet eo ar pennrener dizalc’hour tchetchen [[Aslan Maskhadov]] e-kerzh emgannoù gant an nerzhioù kevreadel [[Rusia|rusian]].
** [[Liban]]: diskenn a ra un hanter vilion a Libaniz er straedoù e [[Beirout]] evit goulenn m'en em dennfe ar bagadoù [[Siria|sirian]] eus o bro.
** [[Frañs]]: etre 150 000 hag 200 000 a liseidi a vanifest evit ma vo dilezet reizhadenn al lise ; trubuilhoù zo e Pariz e-kerzh ar vanifestadeg.
* [[10 a viz Meurzh]], [[Stlenneg]]: 
** mont a ra [[Lenovo]], ar produer urzhiataerioù brasañ zo e [[Sina]], war ar renk evit adprenañ rann an urzhiataerioù personel en [[IBM]].
** [[Stadoù-Unanet Amerika|SUA]]: en em dennañ a ra ar Stadoù-Unanet eus protokol dibarzhel [[Feur-emglev Vienna]] [[1963]] a aotre emell al [[Lez Justis Etrebroadel]] (LJE) pa vez prizonidi estren dalc’het war diriad ar Stadoù-Unanet.
** [[Frañs]] : ur milion a vanifesterien evit kresk ar [[Gallour prenañ|galloud prenañ]] hag a-enep an [[dilabour]].
* [[14 a viz Meurzh]], [[Sina]]: vot ul [[Lezenn enepdisrann|lezenn a-enep an disrannañ]] gant ar parlamant. Aotren a ra implij doareoù ''anpeoc’hus'' evit mirout ouzh kement stumm a zisrannerezh zo a-berzh [[Taiwan]] (dizalc’h er fedoù abaoe [[1949]]).
* [[16 a viz Meurzh]], [[Kebek]]: 
** evit stourm a-enep d'an troc’h e budjed an deskadurezh eo bet dalc’het ar vanifestadeg studierien vrasañ en istor ar broviñs. 100 000 a dud e straedoù [[Montréal]]. E-tro 230 000 a studierien en [[harz-labour]].
** [[Bageal]]: klozañ a ra ar Breton [[Bruno Peyron]] e dro ar bed dre skipailh e 50 devezh, 16 eurvezh hag 20 munut. Pilat a ra rekord [[Steve Fossett]] eus 7 devezh ha mont a ra gantañ [[Trec’h Jules Verne]].
* [[18 a viz Meurzh]], [[Stadoù-Unanet Amerika|SUA]]: enep bonreizh har er-maez lezenn eo barnet ar [[Patriot Act]] gant Stad [[Mec'hiko-Nevez]]. 
* [[19 a viz Meurzh]], [[Unaniezh Europa]]: manifestadeg a-enep [[kelc’hlizher Bolkestein]].
* [[25 a viz Meurzh]]:
** [[Aichi]] ([[Japan]]): digoridigezh an [[Expo 2005]], 1 [[diskouezadeg hollvedel]] an .
** [[Kirgizstan]]: troc’holiet eo ar gouarnamant da-heul [[dispac'h an Tulipez]]''.
* [[26 a viz Meurzh]], [[Polinezia]]: 
** loc’het eus [[Perou]] en em gav ar roeñverez c’hall [[Maud Fontenoy]] en [[inizi Markiz]], goude 6 900 km hent.
** [[Taiwan]]: ur milion a Daiwaniz well-wazh o deus manifestet e [[Taipei]] evit disteuler krafoù gourdrouzus al [[Lezenn enepdisrann|lezenn enep an disrannañ]] degemeret gant Parlamant [[Republik pobl Sina|Sina]]. Dizalc’h er fedoù abaoe 1949 e argas evel-se Taiwaniz untuegezh [[Sina]] ha kadarnaat a reont ez eo an dizalc’hiezh un dra bennak a sell outo mar fell dezho.
* [[31 a viz Meurzh]], [[Frañs]]: deroù ar [[skinwel niverel dre zouar]] (14 kanol digoust) ; adarre eo bet nac’het raktres [[TV Breizh]] gant [[Kuzul Meur ar C'hleweled]] (CSA) e [[Pariz]].

=== Ebrel ===
* Ac’hubet liseoù un tamm e pep lec’h e [[Frañs]] (betek Mezheven).
* [[1añ Ebrel|1 Ebrel]], [[Vatikan]] : war c’hrevusaat eo aet stad yec’hed ar pab [[Yann-Baol II]] e-kerzh devezh ar Sadorn. Diagnostiket ez eus bet ur [[septisemiezh]] gant e vezeien. Embann a ra meur a vedia italian e vije bet roet sakramant an nouenn dezhañ.
* [[2 Ebrel]], [[Vatikan]] : marv ar Pab [[Yann-Baol II]] oadet a 84 bloaz, goude 26 bloavezh pabelezh
* [[6 Ebrel]], Italia : Gwiriekaet [[Feur-emglev Roma 2004]].
<div style="float:right; margin-left:0.7em; margin-right:0.7em">

</div>
* [[8 Ebrel]], [[Vatikan]] : [[Obidoù ar pab Yann-Baol II]] dirak ur milion a feizidi, daou c’hant a Bennoù-bras (pennoù Stad, pennoù gouarnamant, uhelidi relijioù all) deuet eus ar bed a-bezh, ha milionoù a skinarvesterien.
* [[8 Ebrel]], [[Meurvor Habask]], [[Panama]], [[Kolombia]], [[Venezuela]] : [[Fallaenn]] heol glok kentañ an [[XXIvet kantved| kantved]].
* [[9 Ebrel]], [[Breizh-Veur]] : Ampellet eured ar [[Charles, Priñs Kembre|priñs Charlez]] gant [[Camilla Parker Bowles]], abalamour da [[Obidoù ar pab Yann-Baol II|obidoù Yann-Baol II]] .
* [[10 Ebrel]], [[Sumatra]], [[Indonezia]] : Stroñset ar vro adarre gant ur [[Kren-douar|c’hren-douar]] 6,7 e vent war [[skeul Richter]].
* [[11 Ebrel]], [[Kirgizstan]] : Degemeret dilez ar prezidant digarget [[Askar Akaïev]] gant ar gannaded kirgiz. Goude an diviz-mañ e c’hallor aozañ un dilennadeg prezidant araokaet, merket gant ar parlamant d'an [[10 Gouere]].
* [[12 Ebrel]], [[New Delhi]] : Sinet un [[Emglev Sina-India 2005|emglev etre Sina hag India]] evit termeniñ ''pennaennoù bras'' an divroc’hañ etre an div Stad. Spi zo gant [[India]] ha [[Sina]] da wellaat o darempredoù evit kas war-raok an eskemmoù hag o diorren. Meneget eo bet soñj un takad [[frankeskemm]] ec’hon-meurbet. Bodañ a rafe 2,5 miliard a annezidi. 
* [[15 Ebrel]], [[Monako]] : Obidoù priñs [[Rainier III]] Monako, marv d'ar [[6 Ebrel]] 2005;
* [[15 Ebrel]], [[Iraq]] : 100 devezh bac’hidigezh evit [[Florence Aubenas]] hag he heñcher [[Husain Hanoun]];
* [[15 Ebrel]], [[Frañs]] : Mervel a ra 22 den, 10 bugel en o zouez, e tan-gwall ul leti e [[IXvet arondisamant (Pariz)| arondisamant]] [[Pariz]];
* [[15 Ebrel]], [[Sina]]-[[Japan]] : Stenn an darempredoù etre daou vras [[Azia]] ; komz a reer eus [[Luskadoù enep Japan e Sina 2005|luskadoù enep Japan e Sina]] hag eus « [[brezel al levrioù-skol]] » abalamour ma tamaller da levrioù-skol Japan tevel war emzalc’h al lu japanat e Sina e-pad an [[eil brezel bed]];
* [[18 Ebrel]], [[Vatikan]] : Deroù [[Konklav 2005|ar c’honklav]] evit dilenn ur pab nevez. Mogidell zu da à 11 eur 50 (CET) d'an 19 Ebrel ; merkañ a ra eo bet difrouezh div dro vouezhiañ ar Meurzh vintin.
* [[18 Ebrel]], [[Stadoù-Unanet Amerika|SUA]] : Aet ur wagenn ramzel (pe [[Gwagenn fallakr]]) a-benn d'ur mordreizher, an [[Aube Norwegian]] ; rediet eo al lestr da skeiñ war-du [[Charleston]], [[Sukarolina]] evit bezañ dreset, d'ar Sul. Engortoz eur e loc’hfe ar vag hag e yafe da gaeañ da [[New York]] hiziv.
* [[19 Ebrel]] 
** [[Vatikan]] : Dilennet [[Jozeb Ratzinger]] da [[Pab|bab]] [[Benead XVI]]
** [[Gres]] : Gwiriekaet [[Feur-emglev Roma 2004]].
* [[20 Ebrel]], [[Italia]] : Roet e zilez gant [[Silvio Berlusconi]] a-benn sevel un eil gouarnamant Berlusconi gant ur skipailh nevez hag ur programm all.
* [[21 Ebrel]], [[Spagn]] : Anavezout a ra ar Gannaded ez eo hervez lezenn an [[dimeziñ heñvelreviat]].
* [[22 Ebrel]], [[Frañs]] : 
** Lakaet eo kablus ar gwarder pal gall [[Fabien Barthez]] da vezañ skopet war un tredeog e-kerzh ar c’hrogad WAC [[Casablanca]] - [[OM]] d'an [[12 C’hwevrer]] [[2005]]
** Ampellet [[Afer Outreau|prosez galv maboriadezh Outreau]] goude digoridigezh un enklask nevez da-heul goulenn prezidantez Lez-varn asizoù Pariz.
* [[22 Ebrel]], [[Jakarta]] : digoridigezh ar c’hendalc’h [[Afrika]]-[[Azia]] 50 bloaz goude [[kendael Bandung]].


* [[24 Ebrel]], [[Vatikan]] : Oferenn zigeriñ pabelezh [[Benead XVI]].
* [[27 Ebrel]], [[Frañs]] : Nijadenn gentañ an Airbus [[A380]] e [[Tolosa]].

=== Mae ===
* [[7 Mae]] : Distro [[Michel Aoun]] da [[Liban]] goude 15 vloaz en harlu.
* [[10 Mae]] : Kemenn a ra [[Kuzul Meur ar C'hleweled|kuzul meur ar c’hleweled]] donedigezh 8 chadenn nevez evit ar [[Skinwel niverel dre zouar]] (en o zouez 4 chadenn skinwel digoust nevez, da lavaret eo 18 kanol en holl) ; ur wech ouzhpenn eo nac’het goulenn [[TV Breizh]] gant ar C’huzul meur.
* [[12 Mae]] : Gwiriekaat a ra ar [[Bundestag]] ar raktres [[Bonreizh Europa|bonreizh europat]]. 
* [[13 Mae]] : Digoridigezh prosez [[gwenvidikaat]] [[Yann-Baol II]] gant ar pab [[Benead XVI]]. 
* [[17 Mae]] : Kentañ devezh bedel evit stourm a enep d'an [[Heñvelgasouriezh|heñvelgasourien]].
* [[18 Mae]] : Digor an E3 (Electronic Entertainment Expo) e [[Los Angeles]].
* [[21 Mae]]: Fin [[Festival Cannes 2005|Festival Cannes]]: eil palmezenn aour evit ar [[Luc Dardenne|vreudeur Dardenne]]
* [[22 Mae]] : Lid 363 deiz-ha-bloaz savidigezh kêr [[Montréal]] goude un oferenn e [[Penniliz Iliz-Varia Montréal|Penniliz Itron-Varia Montréal]].
* [[25 Mae]] : Gwiriekaat a ra [[Aostria]] [[Feur-emglev Roma 2004]].
* [[29 Mae]] : [[Frañs]] : [[Referendom]] war ar goulenn da-heul : "Hag aprouiñ a rit ar raktres lezenn a aotre gwiriekaat ar feur-emglev diazezañ ur [[Bonreizh|vonreizh]] evit [[Unaniezh Europa]] ? [[Breizh]] a vot ''Ya'' (50,96%) met justikoc’h eget evit disoc’hoù [[referendom Maastricht]]. ''Nann'' eo respont ar Frañsizien dre vras, gant e-tro 54,67% (45 % evit ar ''Ya''). N'eo ket gouest an taol-mañ vot ar Vretoned da lakaat vot ar C’hallaoued da blegañ. Distaolet eo ar raktres. 
* [[31 Mae]] : [[Frañs]] : Anvet eo [[Dominique de Villepin]] da Gentañ Ministr gant [[Jacques Chirac]]. Erlec’hiañ a ra [[Jean-Pierre Raffarin]].

=== Mezheven ===
* [[5 Mezheven]] : Dre referendom gant 54,6% e asant [[Suis]] mont gant [[emglev Schengen]]
* [[11 Mezheven]]: Laosket eo [[Florence Aubenas]] ha [[Husain Hanoun]] da vont.
* [[13 Mezheven]]: Digablusaet eo ar c’haner [[Michael Jackson]], tamallet e veze dezhañ bezañ pleustret war ar [[Maboriadezh|vaboriadezh]]. E riskl e oa an esparadenn da bakañ 20 vloaz toull-bac’h.
* [[19 Mae]] : Marv feuls an den yaouank Sidi Ahmed e [[La Courneuve]] e [[Frañs]]. Embann a ra [[Nicolas Sarkozy]], ministr an Diabarzh, ez eo mennet da ''naetaat ar c’harter war-bouez ur C’härcher''.
* [[24 Mezheven]] : Dilennet eo ar gourmirour [[Mahmoud Ahmadinejad]] da brezidant Republik islamek [[Iran]] gant 62% eus ar mouezhioù e-skoaz ar prezidant kozh [[Akbar Hachemi Rafsandjani]]. Meur a zanvez prezidant a oa bet nac’het outo ar gwir da vont war ar renk.
* [[28 Mezheven]], [[Frañs]] : Dibabet eo lec’hienn [[Cadarache]] evit bezañ lec’h sevel an dazloc’her dre [[Teuzadur nukleel|deuzadur nukleel]] [[International Thermonuclear Experimental Reactor|ITER]].
* [[28 Mezheven]], [[Frañs]] : Furchadeg e burev ministr an Armerzh [[Thierry Breton]] disfiz warnañ bezañ diheñchet arc’hant eus kevredadoù [[Rhodia]] ha [[Thomson]] e [[2002]].
* [[28 Mezheven]], [[Kanada]] : Lezennekaet eo an [[dimeziñ heñvelreviat]], gant 158 mouezh ouzh 133 e [[Kambr ar c’humunioù]]. Prometiñ a ra ar virourien adwelet ar c’hraf-se e ken kaz ma teujent d'ar galloud en-dro en dilennadeg kentañ.
* [[30 Mezheven]] :
** [[Spagn]] : Lezennekaet eo an [[dimeziñ heñvelreviat]], gant 187 mouezh a-du ouzh 147 enep ha 4 hep votiñ.
** [[Kiprenez]] : Gwiriekaet eo [[Feur-emglev Roma]].

=== Gouere ===
* [[1añ Gouere|1 Gouere]] : [[Korsika]] : Degemeret un diferad evit kas war-raok ar [[Korseg|c’horseg]] gant [[Bodadenn Gorsika]].
* [[2 Gouere]] : [[Skos]] : Ur vanifestadeg a vod 200 000 a dud e [[Dinedin]]. He fal eo broudañ broioù ar [[G8]] en em vodo adal an [[13 Gouere]] er [[Gleneagles Hotel]] e gwalarn Dinedin, da stourm a-enep d'ar [[Paourentez|baourentez]] er bed. Ar vanifestadeg vrasañ bet dalc’het biskoazh e Bro-skos eo.
* [[2 Gouere]] : 8 pikol sonadeg [[Live 8]] evit ma vo nullet [[dle]] Stadoù [[Afrika]] e [[Londrez]], [[Berlin]], [[Philadelphia]], [[Moskov]], [[Johannesbourg]], [[Pariz]], [[Tokyo]] ha [[Roma]].
* [[3 Gouere]] : Dilennadeg kannaded en [[Albania]]
* [[4 Gouere]], [[Egor]] : Skeiñ a ra ar sontenn [[Programm Deep Impact|Deep Impact]] gant ar [[Kometenn Tempel 1|gometenn 9P/Tempel1]] da 5 eur 52 [[GMT]].
* [[5 Gouere]], [[Frañs]] : [[Laurence Parisot]] eo ar plac’h kentañ o vezañ dilennet e penn ar [[Medef]].
* [[6 Gouere]] : 
** [[Frañs]] : [[Patrick de Carolis]] dilennet da brezidant [[France Télévisions]].
** [[Breizh-Veur]] : Dibabet eo kêr [[Londrez]] evit degemer ar [[C'hoarioù olimpek|c’hoarioù olimpek]] e [[2012]].
** [[Monaco]] : Anavezout a ra priñs [[Alberzh Monaco]] ent foran e vab naturel Alexandre gant ur c’hallez genidik eus Kongo. Hêr e vo e vab evit ar peadra met n'en do tamm gwir ebet war ar gurunenn.
** [[Malta]] : A-unvouezh ha gant stlakadeg daouarn e vot Kambr dileuridi Malta gwiriekadur [[Feur-emglev Roma 2004]].
* [[7 Gouere]] : [[Gwalldaolioù ar 7 Gouere 2005 e Londrez|Gwalldaolioù marvus er metro]] e [[Londrez]].
* [[10 Gouere]] : Votiñ a ra ''Ya'' al Luksembourg evit gwiriekaat [[Feur-emglev Roma 2004]].
* [[12 Gouere]] : Kurunennet ar priñs [[Alberzh II Monaco]].
* [[15 Gouere]] : Dont a ra er-maez levr diwezhañ Harry Potter ''Harry Potter hag ar priñs mesket e wad'' (''Harry Potter and the Half-Blood Prince)'', eil levrenn ziwezhañ avanturioù [[Harry Potter]], da 11 eur noz, e kastell [[Dinedin]], kêr annez ar skrivagnerez [[J. K. Rowling]].
* [[21 Gouere]] : [[Gwalldaolioù an 21 Gouere e Londrez]]. Un den gloazet hepken.
* [[22 Gouere]] : Da-heul ar spont degaset gant gwalldaolioù an derc’hent ez eus bet lazhet un den dre fazi e metro [[Stockwell]] gant polis Londrez.
* [[27 Gouere]] : Gallout a reer pellgargañ stumm [[Internet Explorer]] 7 Beta 1.
* [[28 Gouere]] : Dilezel a ra an IRA ([[Irish Republican Army]]) e armoù goude 35 bloavezh stourm.

=== Eost ===
* [[12 Eost]]: Eil dibradadenn evit fuzeen Ariane-5 er bloaz-mañ, da 10 eur 20 ; tennet adal kreizenn egorel Gwiana he deus lakaet war gelc’htro al loarell bellgehentiñ vrasañ bet kaset biskoazh betek-henn, [[Thaïcom-4]] (Thailand).
* [[15 Eost]]: Kregiñ a reer da zispenn an [[Trevadenn yuzev|trevadennoù yuzev]] e-kichen [[Bandenn Gaza]] evel m'emañ merket er [[steuñv emdennañ eus an tiriadoù aloubet]]. Er-maez lezenn eo hiviziken evit un [[Israelad]] bezañ o chom enno. Embann a ra an [[Hamas]] n'emañ ket e soñj dilezel at stourm armet.
* [[16 Eost]]: Frikadenn nij un MD-80 eus ar gompagnunezh West Caribbean e [[Venezuela]], e bourzh an nijerez : 161 den en o zouez 153 Martinikad.
* [[23 Eost]] : Frikadenn ur [[Boeing 737]]-200 e [[Perou]].
* [[25 Eost]] : Termen ar steuñv [[Israel|israelat]] evit didrevadenniñ [[Bandenn Gaza]].
* [[26 Eost]] : Tan-gwall en ur savadur eus an [[XIIIvet arondisamant (Pariz)| arondisamant]] e [[Pariz]]; annezet e oa gant familhoù genidik eus Afrika dreist-holl. 17 den marv, en o zouez 14 bugel.
* [[28 Eost]]: [[Frañs]] : Marv an aktour [[Jacques Dufilho]]
* [[28 Eost]]: [[Iwerzhon]] : Disklêriañ a ra kuzul arme an [[IRA]] e paouez gant ar stourm armet
* [[29 Eost]] : [[Frañs]] : Embannet gant ar gouarnamant roll ar c’hompagnuniezhioù nij berzet e Frañs.
* [[29 Eost]] : [[Stadoù-Unanet Amerika|SUA]] : Skoet Stadoù [[Louisiana]] ha [[Mississippi (Stad)|Mississippi]] gant ar gelc’hwidenn **Katrina**. Freuz bras ha kantadoù a reuzidi. Tarzhet ez eus ur chaoser da live [[Lenn Pontchartrain|pont lenn Pontchartrain]]; deuet ez eus dour beuz ha preizhadennoù bras da-heul e kêr [[New Orleans]].
* [[30 Eost]] : [[Frañs]] : Tan-gwall en ur savadur e [[IIIe arondisamant (Pariz)|III arondisamant Pariz]]; 7 den marv, pevar bugel en o zouez, en nozvezh etre al Lun hag ar Meurzh, d'an ''8, rue du Roi-Doré''.
* [[31 Eost]] :
** [[Iraq]] : da nebeutañ 965 pirc’hirin [[chiit]] lazhet ha 815 gloazet da-heul ur **wallvountadeg war pont Al-Aaimmah** war an [[Tigris]] e [[Baghdad]].

* [[31 Eost]] : **Heuliadoù kelc’hwidenn Katrina war New Orleans** : hervez [[Ray Nagin]], Maer [[New Orleans]], « gouzout a reomp ez eus un niver bras a gelanoù en dour ha re all paket en tiez. Kantadoù sur, miliadoù moarvat ».

=== Gwengolo ===
*  
** [[Suis]] : embannet ez eus ur rollad du eus ar c’hompagnuniezhioù nij diasur gant ar gournamant.
** [[Breizh]] : Distro-skol gant ur c’hresk disterik evit ar skolioù divyezhek. Tamm levezon ebet da-heul vot ur politkerezh yezh gant [[kuzul-rannvro Breizh]] d'ar [[17 Kerzu]] [[2004]].
* [[2 Gwengolo]] : [[Frañs]] : Paket ar prezidant [[Jacques Chirac]] gant un taol gwazhied.
* [[5 Gwengolo]] : Frikadenn ur [[Boeing 737]]-200 war ur gêr e [[Sumatra]], [[Indonezia]]; 117 den lazhet e bourzh ha 30 all war al leur. ''(Gwelet [[Nijadenn 091 Mandala Airlines]])''.
* [[9 Gwengolo]] : 
** [[Breizh]] : 7 kumun nevez eus [[Penn-ar-Bed]] a sin an emglev [[Ya d'ar Brezhoneg]] war saloñs kumunioù Penn-ar-Bed er [[Kouarz|C’houarz]] e [[Brest]] gant [[Ofis ar Brezhoneg]] : [[Douarnenez]], [[Ar Releg-Kerhuon]], [[Sant-Martin-war-ar-Maez]], [[Ar Yeuc'h]], [[Lesneven]], [[Plougonvelen]] ha [[Treouergad]]. 
** [[Frañs]] : Mervel a ra an aktour gall [[André Pousse]], oadet a 85 bloaz.
* [[11 Gwengolo]] : [[Japan]] : da-heul divodadeg [[Kambr ar Gannaded]], emañ galvet 100 milion a voterien da zilenn o 480 kannad. Berzh bras evit ar c’hentañ ministr [[Strollad frankizour demokratel (Japan)|mirour]] [[Junichiro Koizumi]]. Mont a ra 296 sez gant e strollad (an SFD), ar pezh zo 84 ouzhpenn ar pezh a oa gantañ a-raok. Ar wech kentañ eo en ur ober 15 vloaz m'emañ ar muianiver klok gant ur strollad er gambr izelañ. Savet eo ar mouezhiañ betek 67,5%, 7 poent ouzhpenn eget er votadeg ziwezhañ e [[2003]].
* [[12 Gwengolo]] : [[Norvegia]] : votadeg evit dilenn ar 169 kannad er [[Storting]]. Mont a ra 44 sez gant ar c’henemglevad kreiz-dehou ([[Høyre|H]], [[Venstre|V]] ha [[Kristelig Folkeparti|KrF]]) a oa er galloud, ouzh 87 gant ar c’henemglevad kleiz en tu enep ([[Det norske Arbeiderparti|DNA]], [[Sosialistik Venstreparti|SV]] ha [[Senterpartiet|Sp]]). Tapout a ra an [[Fremskrittpartiet|FrP]], strollad eus an tu dehou pellañ e skor gwellañ biskoazh gant 38 sez. Dont a ra da vezañ an nerzh enep kentañ da c’houarnamant da zont [[Jens Stoltenberg]].
* [[18 Gwengolo]] : [[Alamagn]] : galvet eo ar voterien da zilenn gant bloaz lañs o c’hannaded er [[Bundestag]]. Koll a ra ar c’henemglevad "Ruz-glas" ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] hag [[Bündnis 90/Die Grünen|ar re c’hlas]]) er galloud ar votadeg (273 sez) met n'eo ket aet ar maout kennebeut gant ar c’henemglevad "Du-melen" ([[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]/[[Christlich-Soziale Union in Bayern|CSU]] ha [[Freie Demokratische Partei|FDP]]) en tu enep gant 281 sez hepken e-lec’h ar 307 ret. Berzh en deus graet al [[Partei des Demokratischen Sozialismus|Linkspartei]] eus an tu kleiz pellañ gant 54 sez; nac’h a ra en em glevet gant strollad all ebet.
* [[25 Gwengolo]] : [[Polonia]] : votadeg evit dilenn 460 kannad en [[Sejm|Dieta]]. Tapout a ra an [[Emglev kleiz demokratel (Polonia)|EKD]] er galloud 11,31% hepken, 30 poent nebeutoc’h e-keñver 4 bloaz zo ha 55 sez. [[Gwir ha justis (Polonia)|PiS]], ar strollad mirour a dap 155 sez dirak e gevredad, ar [[Kensavenn keodedel Polonia|PO]] frankizour a dap 133 sez er gambr izelañ. Poblelourien ar [[Samoobrona (Polonia)|Samoobronna]] hag an [[Kevre tiegezhioù Polonia|LPR]] a dap pep hini eus e du 56 ha 34 sez. 25 sez a yay gant ar [[Strollad ar bobl (Polonia)|PSL]] kleiz. Merket eo bet ar votadeg gant an anvouezhiañ zo savet betek 62%. Ar c’hreñvañ abaoe diskar ar gomunouriezh.
* [[29 Gwengolo]] : [[Aljeria]] : Poblvouezhiadeg diwar-benn [[Karta ar Peoc'h hag an Adunvanañ]] : 97% eus ar mouezhioù a-du ganti.
* [[30 Gwengolo]] : [[Breizh]] : Kinnig a ra [[kuzul-rannvro Breizh]] e [[Logo kuzul-rannvro Breizh|logo]] nevez. Degemer a ra an [[erminig]] arouez Breizh, met ne ra ket gant livioù ar vro. Evit ar wech kentañ e c'hallor ober gant ur stumm [[brezhoneg]] eus al logo.

=== Here ===
*  : 
** [[Indonezia]] : skoet eo daoù lec'h vakañsiñ gant taolioù sponterezh war enez [[Bali]].
** [[Frañs]] : embannet e galleg ''Harry Potter ha priñs e wad mesket''.
* [[3 Here]], [[Spagn]], [[Tunizia]], [[Libia]] : [[Fallaenn heol an 3 Here 2005|Fallaenn heol walennek]].
* [[7 Here]] : [[Sveden]] : Deroet eo [[Priz Nobel ar Peoc'h]] d'an [[Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek]] (AEEA) ha d'e rener [[Egipr|egiptat]] [[Muhammad Al-Baradai]].
* [[8 Here]] : [[Pakistan]] ha norzh [[india]] : [[Kren-douar an 8 Here 2005]] : kren-douar feuls 7,6 e ampled war skeul [[Richter]].
* [[15 Here]] : [[Breizh]] : Skarzhet [[Yann-Bêr Thomin]], e karg eus ar brezhoneg er [[Kuzul-rannvro Breizh|C'huzul-rannvro]], eus ar [[Strollad sokialour (Frañs)|Strollad Sokialour]] evit pevar bloaz, evit bezañ nac'het reiñ e zilez eus e garg a vaer. Hervez reolennoù sokialourien [[Penn-ar-Bed]] n'haller ket bezañ e karg er rannvro ha maer war un dro.
* [[22 Here]] : [[Okitania]] : 10000 a dud a vanifest e [[Carcassona]] evit ma vo roet ar statud a yezh ofisiel d'an [[okitaneg]].
* [[23 Here]] : [[Polonia]] : Mont a ra ar maout gant ar [[Gwir ha justis|mirour]] [[Lech Kaczyński]] en eil tro an dilennadeg prezidant. 
* [[24 Here]] : [[Frañs]] : Lañset gant an C'hentañ ministr [[Dominique de Villepin]] argerzh prevesaat darn eus [[EDF]].
* [[27 Here]] :[[Frañs]] : daou vinor poursuet gant ar polis a varv tredanet en un treusfurmer tredan ma oant aet da guzhat gant an aon. Merkañ a ra an darvoud-mañ deroù 18 devezh emsavadeg e kêrioù bras ar [[C'hwec'hkorn]].

=== Du ===
* [[Europa]] : Taget eo ar c'hevandir gant [[grip an evned]] (H5N1) gant evned temeniat.
* [[8 Du]] : [[Frañs]] : Disklêriet ar [[stad a zifrae]] da-heul [[Emsavadegoù 2005 e bannlevioù Frañs|emsavadegoù er bannlevioù]].
* [[15 Du]] : [[Frañs]] : Astennet evit tri miz ar stad a zifrae dre ur vot er vodadeg vroadel a-du gant ar raktres lezenn.
* [[22 Du]] : [[Alamagn]] : Dilennet eo [[Angela Merkel]] da [[Kañseller Alamagn|gañsellerez]] gant ar [[Bundestag]].
* [[27 Du]] : [[Frañs]] : Evit ar wech kentañ ez eus imboudet un dremm war ur vaouez 38 vloaz bet dantet gant ur c'hi c'hwec'h miz a-raok.

=== Kerzu ===
* [[1añ Kerzu|1 Kerzu]] : [[Frañs]] : Da-geñver ar galv d'ar prosez en "[[Afer Outreau]]" ma advarner 6 a dud kondaonet en dro gentañ e vez didamellet an holl dud gant [[Lez-varn galv]] [[Pariz]]. Fin zo da bemp bloaz direizhderioù o deus kaset d'ar gwall justis-mañ.
** [[1añ Kerzu|1]]-[[3 Kerzu]] : 3 forom bedel an [[diorren padus]] aozet e [[Pariz]] gant ar [[Sened]] war an tem ***an hin ha glad an denelezh***. 
* [[4 Kerzu]] : [[Aod-an-Olifant]] : goude ur weladenn e [[Abidjan]] eo anvet [[Charles Konan Banny]], gouarnour [[Bank kreiz Stadoù Afrika ar C'hornôg]] da gKentañ ministr gant an hanterourien [[Olusegun Obasanjo]], prezidant [[Unaniezh Afrika]] ha [[Nigeria]] ha [[Thabo Mbeki]], prezidant [[Suafrika]].
* [[5 Kerzu]] : [[Frañs]] a gadarna e nac'h sinañ ar [[Kendiviz-framm war ar minorelezhioù Broadel|c'hendiviz-framm war ar minorelezhioù broadel]] kinniget gant [[Kuzul Europa]].
* [[6 Kerzu]] : [[Sina]] : Tennañ a ra ar polis ledvilourel war miliadoù a Bloueziz a vanifeste e [[Dongzhou]] (su ar vro) a-enep da savidigezh un tredanva. Da nebeutañ 3 den lazhet. Ploueziz zo a ra anv eus ur c'hant den bennak lazhet. An darvoudoù feuls grevusañ int abaoe [[lazhadeg Tiananmen]], e [[1989]].
* [[12 Kerzu]] : [[Liban]] : Drouklazhet en ur gwalldaol gant kar-pej ar c'hannad enep-Siria [[Gebran Tueni]].
* [[14 Kerzu]] : [[Tanzania]] : mont a ra ar maout gant [[Jakaya Kikwete]], ministr kozh an aferioù diavaez, en anv ar strollad ''[[Chama Cha Mapinduzi]]'' (CCM), en dilennadeg prezidant gant 80,3% eus ar mouezhioù.
* [[15 Kerzu]] :
** [[Palestina]] : Dilez [[Ahmed Qorei]], Kentañ ministr an [[Aotrouniezh Vroadel Palestina|Aotrouniezh palestinat]] 
** [[Kazakhstan]] : Furchet eo sez [[Pravo]], ur sizhunieg eus an tu-enep gant un rann dibar eus ar polis. Tamallet e vez d'ar gazetenn bezañ embannet e vije bet touell e-pad dilennadeg prezidant ar [[4 Kerzu]].
** [[Sina]] : Kablus eo bet kavet [[Han Guizhi]], ez-sekretourez dileuriet ar [[Strollad komunour Sina|strollad komunour]] e proviñs [[Heilongjiang]], gant lez-varn [[Beijing]] da vezañ degemeret 7 milion [[yuan]] a [[maneg|vanegoù]], da lavaret eo 730.000 euro etre [[1992]] ha [[2002]]. Kondaonet eo d'ar marv dindan daou vloaz. Ar boaz eo treiñ ar c'hastizoù-se e toul-bac'h da viken pa sav keuz er gondaonidi.
* [[18 Kerzu]] : [[Bolivia]] : dilennet eo [[Evo Morales]], e penn ar [[Movimiento al Socialismo]], da brezidant ar republik gant 50,826% eus ar mouezhioù.
* [[27 Kerzu]] : [[Aod-an-Olifant]] : Gourdrouz a ra an [[Nerzhioù nevez aod-an-Olifant|nerzhioù nevez]] (NN) da chom hep kemer perzh er gouarnamant da c'hortoz renet gant [[Charles Konan Banny]] ma vez roet da [[Talbenn pobl Aod-an-Olifant|Dalbenn pobl Aod-an-Olifant]] (TPA) ar prezidant [[Laurent Gbagbo]] tri ministrerezh an Arc'hant, an Difenn hag ar Surentez.
* [[28 Kerzu]] : Lakaet da gelc'htreiñ, da 23 000 km uhelder, adal kreizenn egor [[Rusia|rusian]] [[Baikonour]] ([[Kazakhstan]]), al loarell gentañ eus raktres europat merdeiñ dre loarelloù [[Galileo]]. Gantañ a tlefe Europa bezañ dizalc'h e-keñver ar [[GPS]] amerikan. E [[2010]] e tlefe mont en-dro.
* [[30 Kerzu]] : [[Haiti]] : Embann a ra ar pennadurezhioù ez eo ampellet adarre an dilennadeg prezidant bet rakwelet a-benn an [[8 Genver]] [[2006]]. War wel emañ lakaet evel-se pegen diaes eo stabilaat ar vro daou vloaz goude diskar ar prezidant [[Jean Bertrand Aristide]]. Diawelet e penn-kentañ d'an [[13 Du]] e oa bet ampellet an traoù teir gwech c'hoazh. Gallout a rafe an enkadenn dilennel-mañ treiñ da enkadenn bolitikel tra ma kresk an displijadur e-keñver ar gouanamant. 
* [[31 Kerzu]] :
** [[Frañs]] : Goude distaol gant [[barner an daveoù]] [[Pariz]] galv peder c'hevredigezh - [[Greenpeace]], Kevredigezh Vroadel Reuzidi an amiant (ANDEVA), Ban Abestos ha Poellor enepamiant - a save a-enep leuskel an doug-nijerezioù kozh [[Clemenceau (doug-nijerezioù)|Clemenceau]], da lestrañ trema chanter [[Alang]] en [[India]] ma tle bezañ [[amiant|diamiantet]] ha divontet en deus kuitaet al lestr porzh [[Toulon]] digudenn e-tro 10 eur eus ar mintin, gronnet gant ur wikefre bolis savet gant ar prefeti-mor
** [[Palestina]] : Un nebeud eurvezhioù a-raok termen an harz-brezel lakaet ganto a-enep [[Israel]] e tisklêr an [[Jihad islamek]] ha meur a vagad armet all stag ouzh [[Fatah]] [[Mahmoud Abbas]], luskad prezidant an [[Aotrouniezh palestinat]] ne vo ket adkaset an harz-brezel dre ret e [[2006]]. Kevraouet e oa bet an harz-brezel e [[Kaero]] e miz Meurzh.


== Marvioù pennañ ==
* ''Sellit ouzh :'' **:Rummad:Marvioù 2005*'
=== Genver ===
*  : [[Shirley Chisholm]], kentañ maouez du dilennet er C’hendalc’h amerikan, 80 vloaz
* [[3 Genver]] : [[Will Eisner]], [[Bannoù-treset|treser BT]] [[Stadoù-Unanet Amerika|amerikan]], 87 vloaz
* [[4 Genver]] : [[Bud Poile]], c’hoarier [[hockey war skorn]] [[Kanada|kanadian]], 80 vloaz
* [[6 Genver]] : [[Jean-Loup Herbert]], antropologour [[Frañs|gall]], 60 vloaz
* [[7 Genver]] : [[Pierre Daninos]], aozer [[Frañs|gall]], 91 vloaz
* [[8 Genver]] : [[Jacqueline Joubert]], kinnigerez kentañ er skinwel gall, 83 bloaz
* [[10 Genver]] : [[Georges Bernier]] lesanvet « Professeur Choron », fentigeller [[Frañs|gall]], 75 vloaz
* [[28 Genver]] : [[Jacques Villeret]], aktour [[Frañs|gall]], 53 bloaz
* [[28 Genver]] : [[Jim Capaldi]], soner [[Bro-Saoz|saoz]] ([[Traffic]]), 60 vloaz

=== C’hwevrer ===
* [[8 a viz C'hwevrer]] : [[Ivona Martin]], stourmerez evit ar brezhoneg, 97 vloaz
* [[5 C'hwevrer]] : [[Gnassingbé Eyadéma]], prezidant [[Togo]], 69 bloaz
* [[10 C'hwevrer]] : [[Arthur Miller]], dramaour [[Stadoù-Unanet Amerika|amerikan]], 89 bloaz
* [[13 C'hwevrer]] : [[Maurice Trintignant]], [[Sport kirri|sturier kirri]] [[Frañs|gall]], 87 vloaz
* [[14 C'hwevrer]] : [[Rafiq Hariri]], politikour [[Liban|libanat]], 60 vloaz
* [[15 C'hwevrer]] : [[Pierre Bachelet]], kaner [[Frañs|gall]], 60 vloaz
* [[23 C'hwevrer]] : [[Simone Simon]], [[Aktourezed|aktourez]] [[Frañs|gal]], 94 vloaz
* [[24 C'hwevrer]] : [[Jean Prat]], [[Rugbi XV|c’hoarier rugbi]] [[Frañs|gall]], 82 vloaz
* [[25 C'hwevrer]] : [[Peter Benenson]], krouer [[Amnesty International]], [[Breizh-Veur|Breizhveuriad]], 83 bloaz
* [[26 C'hwevrer]] : [[Jef Raskin]], tad an etrefas [[Mac OS]], hendad holl [[Etrefas grafek|etrefasoù grafek]] an [[Urzhiataer|urzhiataerioù]], 61 bloaz

=== Meurzh ===
* [[6 Meurzh]] : [[Hbloaz Bethe]], fizikour [[Stadoù-Unanet Amerika|amerikan]] a orin alaman (ganet e [[Strasbourg]] e 1906), [[Priz Nobel ar fizik]] e [[1967]], 98 vloaz
* [[26 Meurzh]] : [[James Callaghan]], politkour breizhveuriat, 92 vloaz

=== Ebrel ===
* [[2 Ebrel]] : [[Yann-Baol II]], [[pab]], 84 bloaz
* [[5 Ebrel]] : [[Saul Bellow]], skrivagner [[Kanada|kanadian]], priz Nobel 1976, 89 bloaz
* [[6 Ebrel]] : [[Rainier III]], priñs Monaco, 81 bloaz
* [[21 a viz Ebrel]] : [[Gwynfor Evans]], politikour [[kembre]]at, 92 vloaz

=== Mae ===
* [[6 Mae]] : [[Claude Julien (Kazetenner)|Claude Julien]], kazetenner, bet pennskridaozer ar [[Le Monde diplomatique|Monde diplomatique]], 79 vloaz
* [[13 Mae]] : [[Eddie Barclay]] produer sonerezh, priziour bras ar jazz hag ar rock, rener stalioù pladennoù, 84 bloaz
* [[26 Mae]] : [[Sangoulé Lamizana]], bet prezidant ar [[Volta-Uhelañ]], hiziv [[Burkina Faso]], 89 bloaz
* [[28 Mae]] : [[Sama Dioubate]], kanerez eus [[Ginea]], 39 bloaz

=== Mezheven ===
* [[3 Mezheven]] : [[Bernard Manciet]], barzh gall, (° [[1923]]).
* [[13 Mezheven]] : [[Alvaro Cunhal]], politikour komunour [[Portugal|portugalat]]
* [[15 Mezheven]] : [[Suzanne Flon]], komedianez c’hall
* [[20 Mezheven]] : [[Larry Collins]] skrivagner

=== Gouere ===
* [[14 Gouere]] : [[Alex Shibicky]], c’hoarier kentañ en deus implijet ur bannañ-stlaket en ur c’hrogad hockey, ezel eus Rangers New York
* [[17 Gouere]] : [[Edward Heath]], kentañ ministr saoz
* [[19 Gouere]] : [[Alain Bombard]], mezeg gall
* [[30 Gouere]] : [[Wim Duisenberg]], politikour [[Izelvroioù|nederlandat]], prezidant [[Bank kreiz Europa]] etre [[1998]] ha [[2003]].

=== Eost ===
* [[3 Eost]] : [[Annabel Buffet]], skrivagnerez [http://www.neuf.fr/info/gen/050805172528.qz4lgzx8.htm] .
* [[6 Eost]] : [[Robin Cook]], politikour breizhveuriat.
* [[19 Eost]] : [[Mo Mowlam]], politikour breizhveuriat.
* [[20 Eost]] : [[Roje Gargadenneg]], emsaver breton.
* [[26 Eost]] : [[Denis D'Amour]], ezel eus [[Voivod]].
* [[28 Eost]] : [[Jacques Dufilho]], komediour [[Frañs|gall]].

=== Gwengolo ===

* [[14 Gwengolo]] : [[Robert Wise]] (91 vloaz), sinemaour amerikan, saver *West Side Story''.
* 17 Gwengolo : Jacques Lacarrière (79 vloaz), skrivagner gall sot gant Gres an Henamzer.
* 20 Gwengolo : Simon Wiesenthal (96 vloaz), treuzvevour aostrian kampoù peurlazhañ nazi an Eil brezel bed; gouestlet en doa ar peurrest eus e vuhez da enkañ an dorfedourien vrezel nazi. (° 31 Kerzu 1908 en Ukraina).

### Here
* 20 Here : Jean-Michel Folon, livour ha tresour belgiat, 71 vloaz.
* 24 Here : Rosa Parks, arouez ar stourm a-enep d'an droukziforc'h gouenn er Stadoù-Unanet, 92 vloaz.
* 28 Here : Richard Smalley, kimiour stadunanat, priz Nobel 1996, 62 vloaz.

### Du
* 11 Du : Peter Drucker, damkaniour ar manajerezh , 95 vloaz. 
* 16 Du : Henry Taube, kimiour kanadian naturelaet stadunanat, Priz Nobel 1983, 89 bloaz.
* 24 Du : Behir Manoubi, kazetenner-luc'hskeudenner tunizian, 75 vloaz.
* 25 Du : George Best, c'hoarier mell-droad Norzhiwerzhon, 59 bloaz.

### Kerzu
* 2 Kerzu : Muhammad Hamza al-Zubaydi, Kentañ ministr Iraq etre 1991 ha 1993. (° 1938).
* 5 Kerzu : Juan Maria Lekuona, beleg euskarat ha barzh euskarek, 78 vloaz.
* 6 Kerzu : Charly Gaul, marc'houarnour luksembourgat, 73 vloaz.
* 10 Kerzu : Eugene McCarthy, politkour stadunanat, bet senedour demokrat, eneber-touet da brezel Viêt Nam. (° 1916).
* 11 Kerzu : Frederick Ashworth, ijinour milourel stadunanat, unan eus saverien ar vombezenn nukleel e 1945. (° 1912).
* 12 Kerzu : Gebran Tueni, kazetenner ha politikour libanat, 48 vloaz.
* 15 a viz Kerzu : Enrico Paoli, c'hoarier echedoù italian, 97 vloaz.
* 25 Kerzu :
** Sarat Chandra Sinha, politikour indiat, bet kentañ ministr 'Asam (India) eus 1972 da 1978.
** Argentina Brunetti, aktourez stadunanat, 98 vloaz.
__NOTOC__

## Embann brezhonek
*Embannadur diwezhañ Geriadur Hemon-Huon.