Brezhoneg e Bro-Roazhon

**Brezhoneg** a vez komzet e **[[Bro-Roazhon]]** a bell zo, ha kelennet ivez abaoe fin an  da vihanañ.

## Istor
### XVIvet kantved
* E 1532 e voe kurunennet an dug Frañsez III e kêr Roazhon, degemeret gant an eskob Eozen Maeeug en iliz-veur. Eno e c'hallas an dug lenn ur varzhoneg e brezhoneg, war un daolenn ispilhet, skrivet gant lizherennoù aour.

### XVIIvet kantved
*Skoliet eo Juluan Maner e skolaj ar Jezuisted, a zeuy da vezañ al lise Zola. Met e Kemper eo e tesko brezhoneg.

### XVIIIvet kantved
*Embannadur kentañ Geriadur Gregor Rostren e 1732.

## Brezhoneg en takad foran

Panelloù zo a zo divyezhek : plakennoù straedoù zo, mont-tre savadurioù foran zo, panelloù er metro hag er porzh-houarn.

Div skol Diwan a zo, ha meur a glas divyezhek publik ha prevez katolik.

## Ar « roazhoneg »
A-wezhoù e vez lâret "roazhoneg" eus ar brezhoneg komzet e Bro-Roazhon. N'eus ket ur ster skiantel d'ar ger, rak n'eus ket a studi gwirion anezhañ, nemet meneg eus ar ger amañ hag ahont.

Ijinet e vije bet ar ger, a-raok an Eil Brezel-bed, gant tud eus Breizh-Izel, e Kelc'h Keltiek Roazhon, da ober goap eus an nebeudig Roazhoniz a zeske brezhoneg ha ne oant ket gouest da gomz e doare Breizh-Izel.E dibenn ar bloavezhioù 1960 e veze implijet ar ger da ober anv eus brezhoneg bugale an dud-se, savet e Roazhon, hag a gomze brezhoneg levezonet gant ar galleg a-wechoù, pouez-mouezh, troiennoù, hag all.

### Brezhoneg fall
Darn a gav e rank bezañ fall ar brezhoneg e Roazhon dre natur, pe n'eo ket gwir vrezhoneg a vije komzet eno. Hervezo n'halljed ket komz na kelenn brezhoneg mat e Roazhon. Trawalc'h e vije bevañ e Roazhon evit komz brezhoneg fall.

## Lec'hioù ma vez(e) kelennet brezhoneg e Bro-Roazhon
*Kelc'h keltiek Roazhon, a oa un ti dezhañ e kreiz-kêr betek ar bloavezhioù 1980. Brezhoneg a vez kelennet atav abaoe ma'z eo bet savet.  
*Kelc'h Debeauvais, a gelenne brezhoneg adalek dibenn 1965 betek 1969 e Leurgêr al Lisoù,
*Skol an Emsav adalek 1969 
*Skolioù Diwan Roazhon, Magoer ha Felger,
*Skolioù prevez

### Skolioù-Stad
*Skol-Veur Roazhon, pa voe anvet Joseph Loth e 1883 da "gelenner war ar c’heltieg" (kelenn brezhoneg a vije bet torfed).
Adalek ar bloavezhioù 1970 e oa bet brezhoneg en un toullad skolajoù ha tost en holl liseoù.
Adalek 1980 e oa bet klasket lakaat brezhoneg er c'hentañ derez gant ar gevredigezh APEEB (deuet da vout Div Yezh), savet gant Jean-Yves Broudic ha Jakez Cosquer.

## Tiez-embann brezhonek e Bro-Roazhon
* Sav-Heol, e Reuz, a embann ivez levrioù divyezhek (war-bouez UL levr gallek).
* Skol an Emsav, a embann un hentenn-deskiñ hag deiziataerioù dreist-holl
* TIR a embann levrioù gallek dreist holl.
* An ti-embann gallek *[[Éditions Goater]]* en deus embannet un dornad levrioù brezhonek.

## Aozadurioù all
*Ofis publik ar brezhoneg
*Kan ar Bobl
*Skeudenn

## Brezhonegerien e Bro-Roazhon
Miliadoù a dud zo bet o studiañ brezhoneg e Roazhon, lod zo bet ivez o kelenn eno, pe o skrivañ pe o labourat er media, a-raok mont da lec'h all.
;Geriadurourien
* Frañsez Favereau, bet e Kelc'h Debeauvais (Kevrenn Roazhon), kelenner e skol-veur Roazhon 2, skrivagner, geriadurour 
* Yann-Baol an Noalleg 
;Skrivagnerien
*Ernest ar Barzhig, kelenner ha romantour
*Yann Bijer, romantour
*Annie Coz, kelennerez alamaneg ha romantourez
*Youenn Olier, kelenner latin , barzh ha romantour
;Kelennerien
* Alan Botrel, kelenner lise, kelenner er skol-veur, barzh, troour
* Gwendal Denez, kelenner er skol-veur
* Pêr Denez, rener kevrenn geltiek ar skol-veur
* Yann-Bêr Duval, kelenner jedoniezh ha brezhoneg en ur skolaj
* François Falc'hun, kelenner er skol-veur
* Léon Fleuriot, rener kevrenn geltiek ar skol-veur
* Mark Kerrain, kelenner lise hag er skol-veur
* Pierre Le Roux, kelenner er skol-veur, diazezer an ALBB
* Lukian Kergoat, kelenner ha rener kevrenn geltiek ar skol-veur
* Pierrette Kermoal, kelennerez c'hallek ha skrivagnerez

;Politikerien 
* Yann-Bêr Duval, kuzulier-kêr, kelenner jedoniezh ha brezhoneg
* Lena Louarn, kuzulierez-rannvro
* Mathieu Guihard, prezidant Strollad Breizh

;Kelaouennerien
* Fañch Broudig, rener abadennoù brezhoneg FR3
* Bernez Rouz, rener abadennoù brezhoneg FR3
* Milio Latimier, kelaouenner gant Bremañ betek 2021

;Tud all
* Gwenvael Jéquel, bet rener Skol an Emsav
* Olier ar Mogn, bet rener Bremañ
## Notennoù