Yann ar Gall

**Yann ar Gall**, *Jean-Marie Le Gall* er marilhoù-kêr hag **Ab Sulio** diouzh e anv-barzh, ganet d'ar 4 a viz Ebrel 1885 e Sizun ha marvet d'an 3 a viz C'hwevrer 1975 e Boc'harzh, a oa ur milour a vor, ur barzh degemeret e Goursez Breizh hag ur skrivagner brezhonek. Kenlabourat a reas gant ar Bleun-Brug, gant Taldir ha gant Youenn Olier. Sekretour-meur ar *[[Mouvement pour l'Organisation de la Bretagne]]* (MOB) e voe.

## Buhez
Mab e oa da Yann-Vari ar Gall, labourer-douar ha da Vari-Janed Hamon, stammerez. Kuitaat a reas e gêr c'henidik, Sizun, gant an diegezha-bezh evit mont da chom e Brest. Pa voe 18 vloaz en em c'houestlas e rejimantoù-mor an trevadennoù, e-lec'h ma servijas e-pad 25 bloaz. Perzh a gemeras e emgannoù tramor hag e Emgann Verdun e 1916, e-lec'h ma voe gloazet, hag eno e c'hounezas mont da isofiser a vor.

Dimeziñ a reas e miz C'hwevrer 1918 gant Frañseza ar Pastezeur ha kaset e voe da labourat en arsanailh Brest. Kregiñ a reas da sevel ha da embann skridoù brezhonek e diwezh e engouestladur milourel (ur romant a-dammoù e 1927), met goude 1928 e embannas kalz pennadoù ha kalz romantoù bihan a-dammoù. Darn eus e vuhez e broioù estren a gontas en ur seurt emvuhezskrid, *[[Seiz vloaz e bro ar Vorianed]],* ma laka an dikedenn "romant" warnañ. Degemeret e voe da varzh da geñver bodad ar Goursez er Faoued e 1931 hag e tibabas *Ab Sulio* da anv-barzh, anezhañ ul lesanv bet implijet gantañ en a-raok.

## Obererezh sevenadurel
Kemer a reas perzh e obererezhioù ar Bleun-Brug hag e roas pennadoù da embann en e gelaouennoù, *Feiz ha Breiz*, *Kroaz Breiz* ha *Bleun-Brug*. Sevel a reas ivez pennadoù ha romantoù-kazetenn evit *Kroaz ar Vretoned*, *Le Courrier du Finistère* hag *An Oaled*, hemañ diwezhañ renet gant an drouiz Taldir. Pleustrañ a reas mojennoù keltiek ha kristen ingal.

Eus 1945 betek 1948 e oa bet kenlabourer pennañ Youenn Olier evit ar gelaouenn vroadelour vreton *[[Avel an Trec'h]]*. Goude-se e voe sekretour meur ar MOB.

## Embannadennoù
### Barzhonegoù
*1909 : *[[Klenved ar Vro]]* ; ''Ar Vro'', Eost, p. 180.
*1926 : *[[Eur pardavez hanv e Breiz vihan]]* ; *[[Feiz ha Breiz]]*, Kerzu 1926, p. 471.
*1939 : *[[Kroaz-Skluz]]* ; *[[An Oaled]]* niv. 67, p. 9.
### Komz plaen
* *O vont d'an Tonkin* ; *Kroaz ar Vretoned*, niv. 261, 1918.
* *Eul lizer kaer gant Ab Sulio* ; *Kroaz ar Vretoned* niv. 352, 1919, pp. 1d-2a.
* *XVIIvet gouel ar Bleun-Brug* ; ''Breiz'' niv. 21, 1927.
**Eus an eil penn eus ar bed d'egile* ; *[[Le Courrier du Finistère]]*, 1927 ; romant-kazetenn dre 21 tamm.
**[[Seiz vloaz e bro ar Vorianed]]* ; Brest, Moulerez 17 straed d'Algesiras, 1929, 194 p. ; romant dindan neuz un emvuhezskrid.
**Torfed ar miliner* ; *Le Courrier du Finistère*, 1929 ; romant-kazetenn.
**Gouel an trodrouc'h* ; *[[An Oaled]]* niv. 31, 1930, pp. 9-13 ; un arroud eus *Seiz vloaz e bro ar Vorianed*.
**Gradlon-Meur*, roue Kerne, 1929 ; *Le Courrier du Finistère*, 1931 ; romant-kazetenn dre 13 tamm.
**Eured ar prins Rigwalen* ; *Le Courrier du Finistère*, 1931 ; romant-kazetenn dre 4 zamm.
**Gwenola, gwerelaouenn Kêr Iz* ; *Le Courrier du Finistère*, 1931 ; romant-kazetenn dre 8 tamm.
**Hemolc'haden ar paotr Yann* ; *An Oaled* niv. 38, 1931, pp. 279-280.
**Al laer war ar sivi*, 1931 ; *An Oaled* niv. 40, 1932, pp. 422-426.
**Tro-minic'hi Sant Goueznou* ; *An Oaled* niv. 39, 1932, pp. 327-331.
**Suterez Yann Goatro* ; *Le Courrier du Finitère*, 1932 ; romant-kazetenn dre 8 tamm.
**Lunedou Santez Anna*, 1932 ; *Le Courrier du Finistère*, 1932 ; romant-kazetenn dre 12 tamm.
**Karantez ha glac'har*, 1932 ; *Le Courrier du Finistère*, 1932-1933 ; romant-kazetenn dre 16 tamm.
**Lez-varn sant Per* ; *Le Courrier du Finistère*, 1933 ; romant-kazetenn dre 6 tamm.
**Bleiz Milin-ar-C'hoad* ; *Le Courrier du Finistère*, 1933 ; romant-kazetenn dre 6 tamm.
**En eur vont d'an Tonkin* ; *An Oaled* niv. 47, 1934, pp. 9-13.
**Meleganez Sant Anton* ; *An Oaled* niv. 48, 1934, pp. 111-112.
**Eur Gorsedd digor arog ar Gristeniez war men ruz ar Goulou* ; *An Oaled* niv. 49, 1934, pp. 245-246.
**Yan Droch hag e wreg*, 1933 ; *Le Courrier du Finistère*, 1934 ; moullet dre 16 tamm.
**Hekleo eus foar Vikaël Brest* ; *An Oaled* niv. 51, 1935, pp. 11-15.
**Ar c'hi Konjuret* ; *An Oaled* niv. 52 , 1935, pp. 121-134.
**Mous ar Gernigell*, 1934 ; *Le Courrier du Finistère*, 1935 ; romant-kazetenn dre 21 tamm.
**Lizig, ar plac'hig dianket* ; *Le Courrier du Finistère*, 1935-1936 ; romant-kazetenn dre 32 damm.
**Perig, mab ar galeour* ; *Le Courrier du Finistère*, 1937-1938 ; romant-kazetenn dre 31 tamm.
**Maner ar Bleiz*, 1937 ; *Le Courrier du Finistère*, 1938-1939 ; romant-kazetenn dre 13 tamm.
**An daou vreur-mager*, 1939 ; *Le Courrier du Finistère*, 1939 ; romant-kazetenn dre 23 zamm.
**Teñzor an dintin goz* ; titl hollek evit meur a bennad e *[[Kroaz Breiz]]*, 1948-1950.
**Buhez Sant Sulio*, 1949 ; *[[Bleun Brug]]* niv. 53, 1952, pp. 10-12.

### Oberennoù all
* 1926 : *Roll evit hor gwir vro*. E-barzh War Zao.*
* Diembann : *An archer Kalonbiltos*

== Medalennoù ==
* Kroaz ar Brezel
* Medalenn ar Soudarded
* Medalenn Verdun
* Medalen ar Gevridi
* Medalenn Anjouan

== Levrlennadur ==
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek'', Embannadurioù Al Liamm, 1992. Pennad : Le Gall, Jean-Marie (an eil, pajenn 227).

## Notennoù ha daveennoù