open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cerfontaine (Belgia)

**Cerfontaine** (e walloneg : **) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Cerfontaine_JPG00.jpg|An ti-kêr hag an iliz katolik.

* An ti-kêr.
* Iliz katolik *Saint [[Lambert Maastricht|Lambert]]*, .
## Emdroadur ar boblañs


Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:750 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:250 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1806 text:1806
 bar:1816 text:1816
 bar:1830 text:1830
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1876 text:1876
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2010 text:2010
 bar:2020 text:2020

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1806 from:0 till: 0
 bar:1816 from:0 till: 0
 bar:1830 from:0 till: 0
 bar:1846 from:0 till: 4502
 bar:1856 from:0 till: 0
 bar:1866 from:0 till: 5070
 bar:1876 from:0 till: 0
 bar:1880 from:0 till: 4992
 bar:1890 from:0 till: 4715
 bar:1900 from:0 till: 4731
 bar:1910 from:0 till: 4856
 bar:1920 from:0 till: 4494
 bar:1930 from:0 till: 4550
 bar:1947 from:0 till: 4315
 bar:1961 from:0 till: 4289
 bar:1970 from:0 till: 4155
 bar:1981 from:0 till: 3924
 bar:1990 from:0 till: 4082
 bar:2000 from:0 till: 4334
 bar:2010 from:0 till: 4764
 bar:2020 from:0 till: 4987

PlotData=

 bar:1806 at: 0 fontsize:s text: 
 bar:1816 at: 0 fontsize:S text: 
 bar:1830 at: 0 fontsize:S text: 
 bar:1846 at: 4502 fontsize:S text: 4.502 shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 0 fontsize:S text: 
 bar:1866 at: 5070 fontsize:S text: 5.070 shift:(-10,5)
 bar:1876 at: 0 fontsize:S text: 
 bar:1880 at: 4992 fontsize:S text: 4.992 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 4715 fontsize:S text: 4.715 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 4731 fontsize:S text: 4.731 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 4856 fontsize:S text: 4.856 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 4494 fontsize:S text: 4.494 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 4550 fontsize:S text: 4.550 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 4315 fontsize:S text: 4.315 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 4289 fontsize:S text: 4.289 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 4155 fontsize:S text: 4.155 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3924 fontsize:S text: 3.924 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 4082 fontsize:S text: 4.082 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 4334 fontsize:S text: 4.334 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 4764 fontsize:S text: 4.764 shift:(-10,5)
 bar:2020 at: 4987 fontsize:S text: 4.987 shift:(-10,5)
Georges Pompidou

**Georges Jean Raymond Pompidou** (5 a viz Gouhere 1911 - 2 a viz Ebrel 1974) zo ur politikour gall. Kentañ Ministr ar jeneral De Gaulle e voe, ha war e lerc'h, eil prezidant ar Pempvet Republik C'hall (1969 - 1974).

Bet e voe kelenner agrejet war al lizhiri klasel, mestr ar rekedoù er C'huzul Stad, pennrener ar Bank Rothschild, ha goude ezel eus Kuzul ar Vonreizh eus 1959 da 1962. Dindan prezidantelezh Charles de Gaulle e voe Kentañ Ministr etre ar 14 a viz Ebrel 1962 hag an 10 a viz Gouere 1968.

Dilennet e voe da Brezidant ar Republik d'ar 15 a viz Mezheven 1969, gant 58,21 % eus ar mouezhioù, a-enep Alain Poher. Prezidant e voe adalek an 20 a viz Mezheven 1969 betek e varv d'an 2 a viz Ebrel 1974.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Sofouriezh

**Sofour** ha **sofouriezh** a zo gerioù a vez graet eus tri zra disheñvel mat.

# un toullad prederourien, prezegerien ha kelennerien hellazat er Vvet kantved kent JK hag un tamm war-lerc'h;
#gant Platon, ha gant an darn vrasañ eus ar brederourien betek hon amzer, ar weadenn graet a-ratozh-kaer d'ar poellata evit tizhout ur pal mezhus, gant doareoù hag arguzennoù a bep seurt, evit kreñvaat e du. 
#bleuñvadur ar preder ha kelenn ar retorik, adalek ar  kantved kent JK, met dreist-holl adalek an Eil kantved goude JK en Impalaeriezh roman.

## Ar sofouriezh kentañ

### Ar selled kevredigezhel

Ar c'hemm a rae tud Hellaz etre ar *sophrôsuné* (furnezh-muzul/moder) hag ar *sophia* (furnezh-gouiziegezh). 
E-touez ar re a rae war-dro ar furnezh-gouiziegezh e voe tud a veze graet ar *sophoi* anezho, (furien, "doezion" ), ha goude ar *philosophoi* (klaskerien ar *sophia*, filosofed - gwelout Pythagoras). Entre an daou e oa ar *sophistai* (mailhed war ar *sophia*, implijet e veze ar ger d'ober anv eus ar ouiziegezh teknikel, seniñ gant ur benveg da skouer). 
Daoust ma n'haller ket komz eus ur skol ervat eo sklaer e oa meur a soñj nevez a oa boutin d'an dud-se. E-kerzh ar Vvet kantved kent JK e oa un toullad sofourien, genidik eus ar c'hêrioù bihan, o redek ar vro hag o kelenn ar *sophia*. N'eo ket evit netra ar c'hentelioù, ker int, met prometet e vez d'ar skolidi (tud yaouank a renk uhel peurvuiañ) ober berzh goude. Kontrol d'ar *sophos* pe d'ar *philosophos* a fell dezho treiñ o skolidi e *sophoi* pe *philosophoi* war-lerc'h, ne fell ket d'ar sofourien ober *sophistai*, met tud a vo gouest da brederiañ, da arguzenniñ, da c'houarn.

Treiñ a rejont diwar ar skiantoù hag ar brederouriezh evit plediñ gant studioù pleustrekoc'h, dreist-holl ar retorik, ar politikerezh, hag al lezenn, barregezhioù a oa ezhomm da Hellaziz yaouank evit ober berzh er gevredigezh. 
Reiñ a raent bod da anaoudegezh an arzoù hag ar micherioù. Berzh a raent, met enebiezh outo a oa ivez pa gave da lod e oant o lakaat dizurzh ha dispac'h er gevredigezh. Ne chom netra eus o oberennoù, pe dost, rak lakaat a raent da baeañ evit o c'helennerezh dre gomz. Evit bevañ e oa gwelloc'h dezho gwerzhañ eget reiñ.

## Sofourien
Ar brudetañ sofourien e oa Protagoras, mailh war ar gwir, Gorgias, ampart war ar retorik, Prodikos, unan eus ar re gentañ da studiañ ar yezh hag ar yezhadur, Hippias Elis, a lavare e ouie pep tra. 
Re all a voe, ha darn moarvat ne oant ket gwall onest: dezho e oa trawalc'h bezañ trec'h war arguzennoù an enebour.

Darn, evel Trasimac'hos, a lavare ne oa gwir ebet gant an den gwan e-skoaz an den kreñv.

Prodikos a lakaas studi ar yezh da vont war-raok o lavarout e oa ret diwall ouzh ar gerioù a c'halle kaout meur a ster, ma klaske ster resis ar gerioù a-raok o implij evit ma ne vije ket kemmet o ster er gaoz. ....

Gallout a reer lavarout eo gant burutellerezh sokratek arguzennoù ar sofourien eo bet savet an hentenn brederouriezhel, hep ankouaat ar skoazell degaset ganto da gas war-raok skriantoù al lavar hag yezhadur.

## Levrlennadur
*Fañch Kerrain, "Kelennadurezh Platon hag ar Sofisted", *[[Al Liamm]]*, Nnn 308-309, p.&nbsp;302-317
Florennes

**Florennes** (walloneg : **) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Namur.

Dont a ra hec'h anv eus ar gêr latin *flor*, *bokedenn*.

Florennes Namur Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Florennes.svg|Banniel
Blason ville be Florennes.svg|Skoed

## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

Florennes Ch1 JPG.jpg|Ar c'hastell, -.

## Douaroniezh
* Gorread : 134,18 km²
* Poblañs (2022) : 11 320 a dud
* Stankter : 84 den/km²
Skritur gennheñvel

Ar **skritur gennheñvel** zo unan eus ar seurtoù skritur koshañ er bed. Aozet eo bet diwar ar reizhiad skritur koshañ er bed, ijinet e Mezopotamia izel war-dro 3400-3500 kent J.-K. Linennek e oa en deroù met dont a reas da vezañ gennheñvel.

An anv gennheñvel a dalvez « e stumm gennoù », abalamour da stumm an arouezioù kleuzet gant an tammoù raoskl a veze implijet da skrivañ war tablezennoù pri blot.

## Istor
### Deroù ar skritur

Anadiñ a ra ar skritur er Reter-Nesañ, war-dro 3300-3400 kent J.-K., un tu bennak e su Mezopotamia, war intrudu Sumeridi moarvat, rak perzhioù he deus hag a glot gant framm ar sumereg. Ar c'hentañ stummoù skritur testeniekaet n'int ket gennheñvel avat, met linennek, pa vefe ar skritur mezopotamian, pe ar c'hentelamiteg, memes ma veze implijet tablezennoù pri dija.

### Diorroadur an doare skritur gennheñvel

Doare skrivañ mezopotamia (ar c'hentelamiteg a oa chomet linennek) a zeuas da vezañ gennheñvel war-dro kreiz arn III milved (tierniezhek arkaek III), pa grogas an dud, e-lec'h tresañ linennoù eeun, da sankañ er pri penn tric'hornek ar begoù raoskl implijet da skrivañ war an tablezennoù a-raok tresañ ul linenn a ya d'ober an arouezenn a fell d'an nen skrivañ. Implijet e oa bet muioc'h-mui an doare-se d'ober abalamour ma'z eo emzavoc'h, eeunoc'h da skrivañ war ar pri evit ur skritur linennek. Kement a verzh a reas ma voe implijet a-benn ar fin en enskrivadennoù ar savadurioù (chomet pell dindan ur stumm linennek), gant un daore skrivañ tost-kenañ da hini an tablezennoù pri (kempennoc'h alies avat), tamm-ha-tamm e-kerzh daou gantved diwezhañ an III milved.

### Emdroadur grafek

## Notennoù
Keflusker Kenderv

Ar **c'heflusker Kenderv** zo ur c'heflusker dre hidrogen ijinet gant Jean Cousin, un ijinour eus an Alre ha displeget eo penaos ez a en-dro e-barzh Ekopedia.
 
## Liammoù

* Moteur kenderv  war Ekopedia e galleg
* Ensavadur Ekopedia
Kleñved viruz Ebola

**Kleñved viruz Ebola** eo ar c'hleñved a zeu diwar ar viruz Ebola. Dont a ra anv ar viruz eus anv ar stêr Ebola e Republik Demokratel Kongo. Tizhout a ra ar brimated ha loened all evel ar moc'h. Un derzhienn varvus eo.

An daou gleñved-red kentañ d'an dud a oa e 1976 e Soudan ha Zair. Meur a gleñved-red zo bet e Afrika ar c'hornôg er bloavezhioù 2000 ha 2010.

## Liammoù diavaez
*  Stlenngrafennoù war lec'hienn Kreizenn Europat diarbenn ha kontroll ar c'hleñvedoù
Caracalla

**Caracalla** (4 a viz Ebrel 186 - 8 a viz Ebrel 217), anvet *Septimius Bassianus* da gentañ, ha *Marcus Aurelius Severus Antoninus Augustus* goude, a voe impalaer roman eus 211 da 217, war-lerc'h e dad Septimius Severus Bez' e voe unan eus an Impalaerien roman ar muiañ troet da drelatiñ..

## E zarempredoù gant e vreur

## Darvoudoù meur e ren
E 198 e voe anvet Caracalla da *Augustus*, evel e dad, da lavarout eo da genimpalaer ; e 209 e voe anvet e vreur Geta da *Augustus* ivez.

Sed a c'hoarvezas e-kerzh e ren:
* savidigezh *[[Constitutio Antoniniana]]*, a roe ar geodedouriezh d'an dud disklav en impalaeriezh evit kreskiñ an arc'hant dastumet gant an tailhoù; 
* bihanaat ar c'hementad arc'hant er pezhioù moneiz roman (eus 25%) evit paeañ al lejionoù;
* savidigezh ur pezh kibelldi e-maez kêr Roma, a c'haller gwelout an dismantroù anezhañ hiziv c'hoazh.

## E varv
Caracalla a zeuas da vezañ un tirant a sachas war e gein kasoni ar bobl, hogen karet gant e soudarded.

P'edo o vont a Édesse da Parthia da vrezeliñ e voe lazhet e-kichen Harran d'an 8 a viz Ebrel 217, gant Martialis a roas un taol kleze dezhañ. Ar prefed Macrinus, a oa diskred en doa aozet ar muntr (gant gwir abeg), a renas war e lerc'h.

Devet e voe korf Caracalla ha lakaet e ludu e Mausoleon Hadrian.

## En Istor Breizh
En Historia Regum Britanniae ar C'hembread Jafrez Menoe eo meneget e anv, el levrenn V, evel *Bassianus*, ha Breizhadez e vije e vamm, pa oa Romanez hini e vreur.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Life of Caracalla (*Historia Augusta* at LacusCurtius: Latin text and English translation)
Bruderezh

Ar **bruderezh** (pe **daranverezh**) eo an hollad teknikoù ha doareoù-ober implijet gant un den pe un embregerezh, evit reiñ da anavezout e anv, ar c'henderc'hoù aozet pe gwerzhet gantañ. 

Evit se e ra gant ur benveg (pe binvioù) anvet "media", a zo ul liamm etre an embanner-bruderezh hag an anv da vrudañ, etre an embregerezh hag ar preizh (ar prener), evit gwerzhañ ar c'henderc'had.

## Notennoù ha daveennoù
Horebeke

**Horebeke** zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez.


Horebeke East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Horebeke vlag.svg|Banniel
Blason ville be Horebeke.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 11,25 km²
* Poblañs (2022) : 2 023 a dud
* Stankter : 180 den/km²
Brakel (Belgia)

**Brakel** zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez. 


Brakel East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Brakel, Belgium.svg|Banniel
Blason Brakel.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 56,96 km²
* Poblañs (2022) : 14 850 a dud
* Stankter : 261 den/km²
Zingem

**Zingem** a oa ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
D'ar  e voe kendeuzet gant Kruishoutem evit krouiñ Kruisem.

Zingem East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Zingem.svg|Banniel
Blason ville be Zingem.svg|Skoed

## Douaroniezh
* Gorread : 8,17 km²
* Poblañs (2021) : 4 192 a dud
* Stankter : 513 den/km²
Subprime

Dre vras eo ar « **subprime** » (*subprime loan* pe *subprime mortgage* e saozneg) kredadoù riskloù warno hag a zo kinniget d'un amprester n'en deus ket a-walc'h a arc'hant evit gallout bezañ diouzh ar feurioù kampi gwellañ (pe *prime rate*).

Talvezout a ra an termen-se evit ur seurt kredoù arouestlel (*mortgage*) a zo bet krouet e Stadoù-Unanet Amerika evit amprestourien zo diskred da gaout oute. Arouestlet int war lojeiz an amprestour.
Waterloo (Belgia)

**Waterloo** (e walloneg : **) zo ur gumun e Belgia.
## Istor
### 
* Emgann Waterloo d'an 18 a viz Even 1815.
## Douaroniezh
*Gorread : 21,32 km²
*Poblañs : 30 596 a dud (01/01/2024)
*Stankter ar boblañs : 1 435 den/km²

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel]
Walhain

**Walhain** (e walloneg : **) a zo ur gumun eus Belgia. 
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh

* Ar c'hastell.
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud dibar
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kluisbergen

**Kluisbergen** a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez.


Kluisbergen East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Kluisbergen.svg|Banniel
Blason ville be Kluisbergen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 30,63 km²
* Poblañs (2022) : 6 791 a dud
* Stankter : 222 zen/km²
Eil kantved kt JK

|
**** | 




../.. |
 | 
 | 
**Eil kantved kt JK** | 
 |
 |
../..



Bloavezhioù 190 kt JK | Bloavezhioù 180 kt JK | Bloavezhioù 170 kt JK | Bloavezhioù 160 kt JK | Bloavezhioù 150 kt JK  Bloavezhioù 140 kt JK | Bloavezhioù 130 kt JK | Bloavezhioù 120 kt JK | Bloavezhioù 110 kt JK | Bloavezhioù 100 kt JK


----
Kregiñ a ra an **eil kantved kt JK** d'ar 1añ a viz Genver -200 hag ec'h echu d'an 31 a viz Kerzu -101.

## Darvoudoù

### [[Afrika]]
* 202-148 kent JK : ren a ra Massinissa war Rouantelezh Numidia.
* 198 kt JK : engravet eo dekred kurunidigezh Ptoleme V, roue Ejipt, war maen Rosetta e teir yezh.
* 149-146 kt JK : trede brezel punek, paket eo Kartada gant ar Republik roman.
### [[Amerika]]

### [[Azia]]
* kregiñ a ra an Tierniezh Han e Sina.
### [[Europa]]
* III/II kantved kt JK : sevenadurezh an opida (kêrioù keltiek) en Europa ar C'hornôg ha Kreiz.
* 197-179 kt JK : brezel keltiberiat kentañ etre ar Geltibered hag ar Romaned.
### [[Roma]]

### [[Okeania]]

## Tud dibar
Piramidenn vras Gizah

**Piramidenn vras Gizah** eo an hini goshañ ha brasañ eus teir firamidenn bered-veur Gizah e-kichen Kaero hiziv, en Egipt. A-douez Seizh Marzh ar Bed eo an hini nemetañ hag a zo chomet en e sav. Soñjal a reer e oa savet da veziañ C'houfou, ur faraon eus ar VI tierniezh (hellenekaet e Χεωψ, C'heops). Savet e oa e-korf 20 vloaz hag echuet e-tro 2560 kent JK. Bet eo bet ar savadur brasañ savet gant mab-den e-pad 3 800 vloaz. A-wezhioù e vez anvet **Piramidenn C'houfou**.

## Kenarroud

Piramidenn vras Gizah zo ul lodenn eus ur strollad savadurioù, en o zouez daou dempl kañv savet en enor da C'houfou (Unan tost d'ar biramidenn hag unan all e-tal an Nil), teir firamidenn bihanoc'h savet evit gwragez C'houfou, ha piramidennoù bihanoc'h memes, ur chaoser evit mont eus an eil templ d'egile, ha mastabaoù bihan evit an noblañs. En unan eus ar piramidennoù bihan emañ bez ar rouanez Heteferes (dizoloet e 1925), c'hoar ha gwreg Sneferou ha mamm C'houfou. Ur gêr a oa bet savet evit al labourerien e Gizah, enni ur vered, bouloñjerezhioù, ur vreserezh hag un deuzerezh kouevr. Muioc'h a savadurioù zo bet dizoloet gant ar raktres kartennaouiñ eus Gizah.

Un nebeud kantadoù a vetradoù er gevred d'ar biramidenn vras emañ Piramidenn C'hafra, un tammm bihanoc'h, Unan eus warlerc'hidi C'houfou a vez sellet outañ evel saver ar Sfiñs bras, hag un tamm pelloc'h er mervent emañ Piramidenn Menkaoura, warlec'hiad C'hafra, zo un hanter gwezh bihanoc'h war vete nebeut.

Soñjal a ra ar pep brasañ eus ar skiantourien e oa echuet e 2560 kent J.-K.. Daoust ma'z a an deiziad-se a-enep ar bloaziadur dre radiokarbon, ez eo harpet gant ar fed ma ne gaver ket roudoù arkeologel eus bezañs ur sevenadurezh hag ur boblañs bras a-walc'h pe eus barregezhioù tekenek en tolead-se kent ar pevare tierniezh.

Krediñ a ra lod e vije bet vizir C'houfou, Hemiounou, a vije bet tisavour ar biramidenn

## Notennoù

## Skeudennoù

* Skeudennoù eus piramidenn C'houfou dre loarell (29°58'51"N 31°09'00"E) - war WikiMapia = Google maps + wiki
* Gweladenn eus ar biramidenn vras e skeudennoù gant ar Great Pyramid of Giza Research Association. 
* Fullscreen Quicktime VR Panorama' Piramidenn Gizah
* Skeudennoù eus piramidenn Gizah 
* Pyramidcam!
* digital.egypt - QTVR fullscreen panoramas on Giza Plateau
* Egypt Pyramids Skeudennoù eus piramidenn Gizah embannet dindan "Creative Commons License"
Beauvechain

**Beauvechain** (en izelvroeg: *Bevekom*, e walloneg: *Bôvetchén*) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Braine-l'Alleud

**Braine-l'Alleud** (izelvroeg : *Eigenbrakel* ; walloneg : *Brinne-l'-Alou*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.


Braine-l'Alleud Brabant-Wallon Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Braine-l'Alleud.svg|Banniel
Blason ville BE Braine l'Alleud.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 52,32 km²
* Poblañs (2022) : 40 346 a dud
* Stankter : 771 den/km²
Pepin Herstal

**Pepin Herstal** pe **Pepin II**, pe **Pepin Yaouank**, pe **Pepin Dev**, (war-dro 653- 16 a viz Kerzu 714) a oa maer ar palez en Aostrazia. Mab e oa da Ansegisel (a oa mab da sant Arnoul) ha Begga, merc'h da Pepin Landen.

## E vuhez
Ganet e oa e Herstal 
Perc'henn bras e oa, kalz a dud dindanañ, hag alese e teue e nerzh ha hini e ziskennidi. Evezhiekoc'h eget e eontr Grimoald Iañ e oa ha ne glaskas ket lakaat tud eus e diegezh e-lec'h ar Veroveidi. 

Met war-lerc'h lazhidigezh Dagobert II gant Ebroin e kemeras penn an noblañsed aostrazian. Emsevel a reas a-enep Ebroin, maer ar palez, hag aloubiñ Neustria, met trec'het e voe e-kichen Laon. 

War-dro 670/675 e timezas da Plektrudis ha daou vab o doe: 
*Drogon, a voe kont Champagn, 
*ha Grimoald a voe maer ar palez e Neustria, tad da d-Teodoald. 
Ur bern madoù a zegasas d'he fried, ar pezh a voe ur skoazell vras dezhañ en e vrezelioù ouzh Franked Neustria

Ur serc'h en doa ivez, Alpaida hec'h anv, ha daou vab he doa:
*Karl, brudet evel Karl Martel,
*Childebrand, kont Bourgogn ha dug Provañs.

War-lerc'h marv Ebroin en 681 e reas ar peoc'h gant Waratton, maer ar palez e Neustria, hag e anavezas Thierry III evel roue. Neuze e vroc'has ouzh Berchaire, deuñv Warattonha maer ar palez war e lerc'h. Faezhet e voe armeoù Neustria gantañ e Tertry e 687.

Neuze, goude anavezout Thierry III adarre, e voe lakaet da maer ar palez evit ar rouantelezh frank en he fezh ha gouarn a reas anezhi betek e varv. Skoazellañ a reas avielerien germania, ha sujañ an Alamanned, pobloù Friz ha Frankonia. 

Mervel a reas d'ar 16 a viz Ebrel 714 e Jupille (Belgia).

## Goude e varv
War e lerc'h e voe kemeret ar galloud gant e vastard Karl Martel, rak marvet e oa e vibien Drogon Champagn ha Grimoald II, petra bennak ma klaskas e wreg Plektrudis reiñ harp d'he mibien-vibien Thibaut, Arnoul ha Hugues. 
. 
## Levrlennadur
* Jean-Charles Volkmann, *Bien connaître les généalogies des rois de France* ISBN 2-87747-208-6
* Michel Mourre, *Le petit Mourre. Dictionnaire d'Histoire universelle* ISBN 978-2-04-732194-2
Aostrazia

**Aostrazia** a oa ur rouantelezh e reter Galia, e traoniennoù ar stêrioù Meuse ha Mosel, betek ar Roen, da vare ar rouaned frank. Reims e oa kêr-benn gentañ ar vro, a voe kaset da v-Metz da c'houde.

Brezel a veze etre rouaned Aostrazia ha re Neustria, er c'hornôg.

Eus rouantelezh Aostrazia e oa ar Bepined hag ar Garolingidi.

Pa varvas Hlodwig Iañ (pe Clovis e galleg a vremañ) e 511, e voe rannet e rouantelezh etre e vibien. Echu e voe gant Aostrazia pa voe unanet gant rouantelezh Neustria e 751 dindan Pepin III.

## Rouaned Aostrazia

* Eus 511 da 534 : Teodorig (anavezet evel Thierry Iañ e galleg) a voe roet dezhañ reter rouantelezh e dad, Aostrazia, enni Galianed romanekaet, Franked, Chated, Alamaned, en ur vro a glote gant Galia belg, hag a zo bremañ douaroù Loren, Rheinland, Elzas, Champagn, Belgia, hag ul lodenn eus an Izelvroioù. Da gentañ e voe lakaet ar gêr-benn gant Teodorig e Reims, ha goude e *Mettis* (Metz), a oa muioc'h er c'hreiz. Lakaat a reas uhelaat mogerioù kêr, diazezañ e lez en ur palez anavet evel « al Lez aour », war dorgenn ar Groaz Santel. Ur « maer» a oa karget d'ober war-dro ar palez hag ar pourvezioù.
** 7 000 a dud a oa neuze, a-hervez e kêr Mettis.
* Eus 534 da 547 : 
:Teodebert Iañ (pe *Thibert* e galleg). Ar brudetañ eus rouaned Aostrazia hag eus warlerc'hidi Clovis. Diskouez a ra bout dizalc'h hag ober a ra e voneiz. Kannaded a Vizantion a deu betek ennañ, a-berzh Justinian. Mervel abred a ra avat, en 547/548,
* Eus 547 da 555 : Théodebald Iañ, pe Tepod
:e vab Theodebald a varvas en 555, hag a lezas Aostrazia gant Klotar Iañ, mab da Klovis Iañ, a renas c'hwec'h vloaz. « Roue Soissons » a vodas an holl rouantelezhioù frank dindan ur roue hepken.
* Eus 555 betek 561 : Chlotar pe Klotar Iañ
:Adsavet rouantelezh Klovis gant Klotar Iañ
* Eus 561 betek 575 :Sighebert pe Sigebert Iañ
Sigebert Iañ, mab da Glotar Iañ, a voe roet rann reter ar rouantelezh, gant Reims da gêr-benn. Met en 566 e timezas da vBrunehilde (pe Brunehaut), a oa merc'h da roue ar Wisigothed, e *Mettis* (Metz), e gêr-benn nevez. Kontellataet e voe gant muntrerien kaset gant Frédégonde, pried Chilperig Iañ. Neuze e voe d'e bried Brunehilde da c'houarn ar vro.
## Pennadoù kar
* Franked
* Neustria

## Gwelout
* Franked
* Rouantelezhioù ar Franked

### Notennoù
Neustria

**Neustria** a oa ur rouantelezh frank e gwalarn Galia er VIvet kantved. Krediñ a reer edo ar gêrbenn e Soissons. 

Dont a rafe anv Neustria eus ar ger frankek *Niuster* , « an nevesañ », met savet e vije bet an anv 100 vloaz war-lerc'h ar rouantelezh. 

## Istor Neustria

Krouet e oa bet Neustria pa voe rannet rouantelezh Hlodwig Iañ (pe Clovis hervez ar galleg a vremañ) war-lerc'h e varv e 511 e div lodenn, Neustria hag Aostrazia. Mont a reas Neustria gant Hlotar Iañ, a renas 50 vloaz, hag a zeuas a-benn da adunvaniñ rouantelezh e dad. An eil rouantelezh vras krouet gant ar Franked e oa diwar an douaroù aloubet diwar-goust Syagrius 

Bevennet e oa gant ar stêr Liger er c'hreisteiz, ar Meurvor Atlantel ha rouantelezhioù Breizh er c'hornôg, ha Champagn er reter, met mont a rae betek Flandrez en hanternoz. 

Pa varvas Hlotar en 561 e voe rannet ar rouantelezh frank adarre, etre e bevar mab en taol-mañ: Caribert Iañ, Gontran Iañ, Sigebert Iañ ha Chilperig Iañ. Gant Chilperig eo ez eas Neustria.

Pa varvas Chilperig avat en 584 ne oa ket gwall gozh e vab Hlotar II: un toullad mizioù nemetken. E 613 e teuas da vout roue ar Franked dre ma lakaas e grabanoù war Aostrazia, war lerc'h marv Teodorig II Bourgogn (Thierry gant ar C'hallaoued) , ha war Akwitania war un dro. 
 
Pa varvas Hlotar III en 674 e voe lakaet ar roue Teodorig III e penn gant tud Aostrazia. E-keit-se e oa deuet Akitania da vout dizalc'h. Hogen n'eo ket gant Teodorig e oa ar galloud gwirion met gant Berchar, maer ar palez. Trec'het e voe e 687 gant maer ar palez Aostrazia, Pepin Herstal, en emgann Tertry, ur gêriadenn eus Pikardi tost da b-Péronne. Diwar neuze e vo echu da rouaned Neustria klask kemer penn rouantelezhioù ar Franked: dindan Aostrazia e vo, e-dalc'h an Arnulfeien. Chom a raio ar c'hemm entre Neustria, Aostrazia ha Bourgogn ur pennad c'hoazh met monta raio da get tammig ha tammig. Goude Feuremglev Verdun en 843 ne vo ken nemet anv kornôg ar rouantelezh. 

Pa voe sinet Feuremglev Angers e 851 entre rouantelezh ar Franked ha Breizh e voe kollet gant Neustria broioù Roazhon ha Naoned a voe staget ouzh Breizh. Ar vro-se, a vo anvet Breizh-Uhel, ne voe ket brezhonekaet.

## Eus Neustria da Normandi
Da goll ez eas an anv pa voe kemeret hini **Northmannia** pe **[[Normandi]]**, pa voe roet d'ar Viking Rollon hervez emglev Saint-Clair-sur-Epte en 911.

## Notennoù

## Liammoù all
* Pepin Grenn
* maer ar palez
Villers-la-Ville (Belgia)

**Villers-la-Ville** (e walloneg: *L’Abeye, Vilé-l'-Veye*) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Zwalm (kumun)

**Zwalm** zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez.


Zwalm East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Zwalm.svg|Banniel
Blason Zwalm.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 33,88 km²
* Poblañs (2022) : 8 244 a dud
* Stankter : 243 den/km²
Legio IX Hispania

Al **Legio IX Hispania** zo ul lejion roman krouet er c'hentañ kantved goude J.-K. 

E 43, e savas an impalaer Glaoda un arme evit mont da stourm a-enep priñsed ar Gatuvellauni hag an Drinovantes en Enez Vreizh, enni al *[[Legio II Augusta]]*, al **Legio IX Hispania**, al *Legio XIV Gemina*, hag al *Legio XX Valeria*. Ar penn-jeneral a oa Aulus Plautius. Jeneral al lejion e oa Hosidius Geta.

E 48-49 e oa staget al lejion da *Lindum* (Lincoln hiziv), e bro ar *Goritani*. 

Er bloaz 71 e oa kaset al lejion da *Eburacum* (York hiziv), e bro ar Vrigantes, war urzh Quintus Petilius Cerialis, ar jeneral-gouarnour roman evit *[[Britannia|Britannia romania]]*.

E 83 pe 84, dindan ar jeneral Agricola, e kemeras perzh en Emgann Mons Graupius (Grampians), e Bro-Skos a-vremañ, a-enep armead 30 000 Brezhon ar penngadour Galgacos e-kerzh emgann diwezhañ Brezhoned Enez Vreizh.
Karloman

**Carloman**, pe *Karloman*, zo un anv-bihan frankek (**Karlmann** en alamaneg a hiriv) hag anv meur a briñs frank er Grennamzer izelañ. 
* Lakaet e vez da gevatal d'an anv bulgarek "Kaliman".

## Tud
### Rouaned frank
* ''Karloman'', pe ''Karlmann'' (751&ndash;771), mab da Bepin Grenn ha Bertrada Laon, roue ar Franked e 768. Pa varvas e voe anvet e vreur Karl da roue

* Karloman II (867-† 884), mab da Loeiz II, lesanvet *ar Gag*, ha da Ansgarde, roue ar Franked (879-884).

### Franked all
* Karloman, mab da Garl Martel ha Rotrude Trier, breur da Pepin Grenn, (715? 716?&ndash;754). Ur mab en doa, anvet Drogon. Maer ar palez e oa en Aostrazia (741-747). Dilezel a reas ar garg evit mont da Vanac'h da Venez Cassino. 
* Karloman, mab da Garl Veur, anv kentañ Pepin Italia
* Karloman Bavaria, mab da Loeiz ar German (830&ndash;882), roue Bavaria (876-882). 
* Carloman (v. 847-† 876), mab da Karl Voal hag Ermentrud Orleañs . 
* Pippin Italia (773&ndash;810), a oa **Carloman** e anv kentañ;
* Carloman, mab da Garl Voal ( marvet e 874)
* Carloman (?-?), mab da Lotar Iañ hag Ermengarde Teurgn.

### E Bulgaria
* Kaliman I Bulgaria (a renas 1241-1246) 
* Kaliman II Bulgaria (a renas 1256-1257)

### En Alamagn
**[[Josef Karlmann Brechenmacher]]*, skrivagner 
**Karlmann Geiß*, Prezidant al Lez Kevredadel (Bundesgerichtshofs ) en Alamagn
Dagobert

**Dagobert** zo un anv-bihan frankek, hag alamanek ha gallek, a zo bet hini tri roue frank: 

* Dagobert Iañ, roue ar Franked eus 629 da 639 ; 
* Dagobert II, roue ar Franked eus 676 da 679 ; 
* Dagobert III, roue ar Franked eus 711 da 715. 

## Gerdarzh
Diazezet eo an anv 
* pe war ar ger galianek *dago* (mat), *da* en henvrezhoneg, pe war ar ger germanek *dag* (*tag*?) (deiz) 
* war ar ger henc'hermanek *berath* pe *berth* (skedus), a gaver e-barzh ur bochad anvioù all eus an amzer-hont: Bertrada, Caribert.

## E yezhoù all
* *Dagoberto*, en italianeg hag e spagnoleg.

## Tud all
* Dagobert Pisa (pe *Daimbert* ivez e galleg), marvet e 1107, a oa eskob Pisa hag *Uheldad Jeruzalem* pa voe kemeret gant arme gristen ar Groaziadeg kentañ 
* Luc-Siméon-Auguste Dagobert, jeneral gall (1736-1794). 
* Dagobert Sigmund von Wurmser (1724-1797), Elzasad ha jeneral aostrian.
* Dagobert Peche (1887–1923), arzour aostrian.
* Erich Dagobert von Drygalski (1865 - 1949) douaroniour alaman ganet e Königsberg.

### Dagoberto
* Dagoberto Azzari, jeneral italian
* Dagoberto Tovar, politikour kolombian
* Dagoberto Páramo Morales, skrivagner kolombian

## Loened
* *Dagobert*, anv ki ar vugale e doare gallek romantoù ar c'h-*Club des Cinq* gant Enid Blyton (*Timmy* er romantoù saoznek orin).
* *Dagobert*, anv alamanek Scrooge McDuck, unan eus houidi Walt Disney.

## Hag ivez
* *[[:fr:Le bon roi Dagobert |Le bon roi Dagobert]]*, ur ganaouenn c'hallek kozh ha fentus 
* Doare skoemp ar ganaouenn, kanet gant Colette Renard http://membres.lycos.fr/isic/chants/renard.htm.
Liorzhoù a-istribilh Babilon

**Liorzhoù a-istribilh Babilon** (anvet ivez **Liorzhoù a-istribilh [[Semiramis]]**) (e-kichen kêr vodern Al Hillah en Irak) a oa unan eus Seizh Marzh ar Bed. savet e oant gant Nabukodonozor II war-dro 600 kent J.-K. A-hervez en dije savet al liorzhoù-se evit plijout d'e wreg, Amitis Media, he doa hiraezh d'ar plant frondus ha d'ar gwez a gaved en he bro.. Distrujet e oa al liorzhoù a-istribilh gant ur c'hren-douar goude ar c'hentañ kantved kent J.-K..

Anavet eo al liorzhoù a-istribilh a-drugarez dan istorourien gresian evel Strabo ha Diodoros Sikilia. Gant an amzer e c'halljent bezañ bet mesket gant liorzhoù all a oa bet savet en Ninive, rak tablezennoù eus al lec'h-se a ziskouezh liorzhoù en un doare fraezh. Skridoù an tablezennoù-se a zeskriv ar pezh a c'hallfe bezañ bet un dra bennak heÆvel ouzh Biñs Arkimedes a-benn sevel an dour d'an uhelder rekiz.

## References

## Liammoù diavaez

* Seizh Marzh ar bed : Liorzhoù a-istribilh Babilon
* ''Technology and Culture'' levrenn 44, Niverenn 1, miz Genver 2003 Dalley, Stephanie. Oleson, John Peter. "Sennacherib, Archimedes, and the Water Screw: The Context of Invention in the Ancient World"
Imhotep

**Imhotep** (henegipteg *ii-m-ḥtp*, **jā-im-ḥatāp* da lâret eo "An hini a zeu e peoc'h") a oa ur gouizieg egiptat, hag a servije ar faraon Djoser, evel kañseller da vare an III tierniezh hag a oa beleg bras doue an heol (Ra) en Heliopolis. Sellet e vez outañ evel ar c'hentañ ijinour, tisavour ha fizikour en istor zo anavet dre e anv. Roll klok e ditloù a oa : *Kañseller faraon Goueled Egipt, an hin kentañ goude faraon Gorre Egipt, merour ar palez bras, noblañs dre hêrezh, beleg bras Heliopolis, saver, penn ar gilvizien, penn ar gizellerien ha saver listri bras*. Imhotep a oa unan eus an nebeut tud vev a oa diskouezet war delwenn ur faraon. Emañ e-touez un dornad tud a oa lakaet e renk an doueed goude o marv en Henegipt. Emedo kreiz e gehelerezh e Menfis. Adalek ar c'hentañ c'hentañ marevezh etre e oa sellet outañ ive evel ur barzh hag ur prederour. Graet e veze anv eus e gomzoù e barzhonegoù : "*Klevet em eus gerioù Imhotep hag Hordedef ....*"

Abaoe an henamzer ne ouzer ket ken e-pelec'h emañ bez Imhotep ha n'eo ket bet adkavet c'hoazh, daoust d'ar strivoù a oa graet. Emeur a-du peurliesañ evit lavaret emañ e Sakkara.


Imhotep-Louvre.JPG|Delwennig eus ImhotepMirdi al Louvre
Imhotep.JPG|Skeudenn all eus ar memes delwennig


## Notennoù
Orp-Jauche

**Orp-Jauche** (walloneg : *Oû-Djåce*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Brabant Wallonia. 


Orp-Jauche Brabant-Wallon Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Orp-Jauche.svg|Banniel
Orp-Jauche wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 50,80 km²
* Poblañs (2022) : 9 048 a dud
* Stankter : 178 den/km²
Rebecq

**Rebecq** (izelvroeg : **' ; [[walloneg]] : **') zo ur gumun e Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.


Rebecq Brabant-Wallon Belgium Map.svg|Lec'hiadur e Brabant Wallonia
Rebecq wapen2.svg|Skoed


## Monumantoù ha traoù heverk

Rebecq JPG03.jpg|*Grand'Place*

* Iliz katolik *Saint Géry*, 1867.
## Douaroniezh
* Gorread : 39,26 km²
* Poblañs (2022) : 10 977
* Stankter : 280 den/km²

## Notennoù
Karloman Iañ

* *Evit an dud all heñvelanvet, gwelit [[Carloman]].*
----
**Karloman Iañ** (Soissons, 751 – Samoussy, Aisne, 4 a viz Kerzu 771), mab da Bepin Grenn ha Bertrada Laon, a voe roue ar Franked adalek 768 betek 771. War-lerc'h e dremenvan en e balez e Samoussy e voe beziet en iliz abati *Saint-Remi* e Reims. Adalek miz Mezheven 771 en devoa roet douaroù d'an Iliz evit kaout ur bez eno.

Karl Veur a dennas ar galloud digant mibien e vreur, enep ar gwir. Ret e voe d'an intañvez Gerberga tec'hel gant he bugale da rouantelezh Lombardia, davet Dider Lombardia, roue al Lombarded.

## Notennoù
Dagoberzh Iañ

**Dagobert Iañ** (war-dro 602/605 – marvet d'an 19 a viz Genver 638 pe 639) a oa roue ar Franked, hag an diwezhañ eus ar Veroveed. Mab e oa d'ar roue Klotar II ha da v-Bertrude. Roue Aostrazia e voe eus 623 da 632, ha roue ar Franked eus 629 da 639.

Brezel a reas d'ar Vretoned. 

 
File:France historique et monumentale - Planche XXIII - Monuments de Dagobert.png|Abel Hugo - *France historique et monumentale* (1837).


## Euredoù ha bugale
*Gomatrud
*Nanthild
*Ragnetrud (serc'h)
*Wulfegond
*Berchild (serc'h)

bugale
*Sigebert III
*Clovis II

## Kanaouenn
Brudet eo bet gant ur ganaouenn savet da vare an Dispac'h gall da c'hoapaat ar roue Loeiz XVI.
Braine-le-Château

**Braine-le-Château** (en izelvroeg: **', e [[walloneg]]: **') a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Maer ar palez

**Maer ar palez** (*Hausmeier* en alamaneg) a oa an uhelañ karg a oa e rouantelezh ar Franked er  hag , dindan ar Veroveed. 
Gantañ e oa ar galloud gwirion pa ne oa ket nemeur gant ar roue. Tennañ a rae ar garg-se da hini prefed ar pretoer en implaeriezh roman. Priñsed pe duged ar palez e oant anvet ivez, ha duged Frankia.

A dad da vab e veze legadet ar garg gant diskennidi Pepin Herstal.

## Kargoù heñvel en istor
* ar *[[Peshwa]]* e bro ar Varated en Indez
* ar *[[shogun]]* e Japan

## A bep seurt
*Mayer, Meier, zo anvioù alamanek kar d'ar maer brezhonek, dre ar ger latin *[[maior]]*.
Bertha Bourgogn

**Berta** pe **Bertha Bourgogn** (964-1010) , a oa merc'h da roue Bourgogn, Konrad III, ha d'e bried Matilda Bro-C'hall (943-27 a viz Genver 992), ha honnezh a oa merc'h d'ar roue frank Loeiz IV ha d'e bried Gerberga Saks . 

Dimeziñ a reas e 983 da Odo Iañ (*Eudes* e galleg), kont Bleaz, ha tri bugel o devoe, en o zouez ur mab Odo, a voe Odo II, kont Bleaz war-lerc'h e dad . 

He c'henderv Roperzh II, roue Bro-C'hall (kenroue gant e dad Huon Capet), lesanvet Roperzh an Deol, a orgedas outi neuze. Dimezet e oa ar roue, ha kas kuit a reas e wreg kentañ, Rozala Provañs, a oa kalz koshoc'h egetañ. 

Pa varvas Odo Iañ e 996, e fellas da Roperzh dimeziñ d'e intañvez Bertha, met e dad a zifennas ober an eured, war zigarez e vije bet kenwadelezh. Ouzhpenn-se e oa paeron da unan eus bugale Bertha. 
Pa varvas Huon e miz Here 996 e voe dimezet an daou zen yaouank gant Archambaud de Sully, arc'heskob Teurgn. 26 vloaz e oa Roperzh, 22 e oa Bertha. 

Kement-se ne blijas ket d'ar pab Gregor V, en doa enebet ouzh an eured, hag eskumunuget e voe Roperzh an Deol hag e wreg gant ar pab neuze, un dra galet d'un den deol. 

Dre ma nac'hent plegañ d'ar pab e voe taolet an anaoue warno. Neuze e krogas ar bobl da sevel enep dezho. Ouzhpenn-se n'halle ket Bertha kaout bugale ken (ur bugel a varvas diganto e 999), abalamour d'ar genwadelezh-se. Divab e oa ar roue, distabilaet ar rouantelezh.

Neuze ec'h asantas Roperzh d'an dizimeziñ a voe graet gant ar pab Jelvestr II er bloavezh 1000. Setu ma timezas neuze gant Konstanza Arle e 1003 evit kaout un hêr.

N'eo ket evit se e paouezas an daou amourouz d'en em zaremprediñ. Goulenn a rejont digant ar pab dizober an dimeziñ-se, dre ma oa kriz ha pizh Konstanza Arle a-hervez, met aner e voe. 

Mervel a eure dizimez en 1010, pa oa en he 46 bloaz, pe marteze diwezhatoc'h, e 1031. Er bloavezh-se e varvas Roperzh II ivez.
Odo Iañ Bleaz

**Odo Iañ** (pe *Eudes* e galleg) (950 – 995 pe 996), kont Bleaz (hag ivez Châteaudun, Chartres, Teurgn, Reims ha lec'hioù all c'hoazh), a oa unan eus ar gonted galloudusañ en amzer Huon Capet. Mab e oa da Tepot Iañ, lesanvet an *Trucher*, ha da Liutgard Vermandois, merc'h da Herbert II Vermandois.

Tabut a oa savet etre e dad hag arc'heskob Reims diwar-benn kastell Coucy, a voe roet dezhañ e 965, met « war verr dermen » gant an arc'heskob. Er bloavezhioù 970 en doe bec'h gant e amezeg Foulk III, kont Anjev, hag emglev a reas gant Konan Iañ, dug Breizh, enep dezhañ.

E 982 e timezas da v-Bertha Bourgogn, merc'h da Konrad III roue Bourgogn. 
E wreg en kuitaas da vont gant Roperzh II, roue Bro-C'hall, a oa dimezet.

## Gwreg ha bugale
Dimeziñ a reas da Verta Bourgogn ha ganti en doe:
*Tepot II, kont Bleaz († 1004) 
*Odo II, kont Bleaz ha Champagn († 1037) 
*Agnès, a zimezas da Geoffroy II, beskont Thouars. 
*Roger, eskob Beauvais.
Odo Iañ

Tud anvet Odo Iañ
* Odo Iañ, kont Orleañs (marvet e 834) 
* Odo Iañ, roue ar Franked (860-898)
* Odo Iañ, dug Bourgogn (944 – 965)
* Odo Iañ (kont Blois) (950 – 995 pe 996).

## Gwelout
*Odo
*Odo II
Chaumont-Gistoux

**Chaumont-Gistoux** (walloneg : *Tchåmont-Djistou*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.


Chaumont-Gistoux Brabant-Wallon Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Chaumont-Gistoux vlag.svg|Banniel
Blason ville BE Chaumont-Gistoux.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 48,33 km²
* Poblañs (2022) : 11 685 a dud
* Stankter : 242 den/km²
Mont-Saint-Guibert

**Mont-Saint-Guibert** (walloneg : *Mont-Sint-Gubiet*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.


Mont-Saint-Guibert Brabant-Wallon Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Mont-Saint-Guibert Belgium.svg|Banniel
Coat of Armes Mont Saint Guibert.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 18,72 km²
* Poblañs (2022) : / a dud
* Stankter : 432 den/km²
Quintus Petillius Cerialis

**Quintus Petilius Cerialis** a oa ur jeneral roman e penn al Legio IX Hispania, en arme Aulus Plautius, gouarnour roman kentañ e proviñs Britannia, etre 57 ha 61.

E-kerzh brezel Boudika hag an Ikened, Petilius Cerialis, prefed *Legio IX Hispania*, a gas dre hast adstrolladoù e lejion eus *Lindum* / Lincoln war sikour ''Camulodunum'' / Colchester ha Londinium / Londrez. Mes e soudarded troadeien a zo pilet ha drailhet gant ar Vretoned dreist kounaret. Gellout a ra Petilius d'en em sachañ gant e varc'hegiezh en ur dont en dro a-dizh d'e greñlec'h Lindum / Lincoln, ha chom stanket e-barzh betek fin ar brezel.

E-kerzh brezel diabarzh Roma, goude marv Nero, Cerialis a ya a du gant Vespasian, goude trec'h hemañ war Vitellius, e Cremona. 

Degouezhet impalaer, Vespasian e lak Petilius e penn an arme Breizh. 

Evit lakat peoc'h gant dispac'hadeg an armeoù Germania, kaset gant Civilis ha Classicus, Petilius Cerialis a gemer kêrioù Trier ha Mainz. 

Goude se Petilius a zo savet gouarnour Breizh e 71.

Mont e ra neuze da vrezeliñ a-enep ar vBriganted kaset gant Venutius, ozhac'h Cartimandua, diemglev ganto. Harpet eo gant ar jeneral Agricola.

E 74, staliet eo arme roman e ''Eburacum'' / York. 

Goude se, e 74, Sextius Julius Frontinus a zo lakaet gouarnour proviñs Britannia en e blas.

Petilius Cerialis e oa mab-kaer da Vespasian.
La Hulpe

**La Hulpe** (izelvroeg : *Terhulpen* ; walloneg : *L' Elpe*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.


La Hulpe Brabant-Wallon Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of La Hulpe.svg|Banniel
Armoiries la Hulpe.png|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 15;52 km²
* Poblañs (2022) : 7 499 a dud
* Stankter : 483 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

0 Château Solvay - La Hulpe.JPG|Kastell Solvay
Strollad Komunour Gres (marksour-leninour)

**Strollad Komunour Gres (marksour-leninour)** (e gresianeg: Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (μαρξιστικό-λενινιστικό)) a 'zo anv ur strollad komunour maoour oberiant e Gres. Alies e vez distaget *koukoukoulou* e gresianeg diwar ar sigloù ΚΚΕ(μ-λ)

Krouet e oa bet KKE(m-l) e miz Kerzu 1976 gant an darn vrasañ eus izili Aozadur Marksourion-Leninourion Gres (OMLG), ur strollad disrannet d'e zro diouzh Strollad Komunour Gres e 1964. Krouet e oa bet Strollad Komunour Marksour-Leninour Gres (ML-KKE) gant an izili all, ar bihan-niver anezhe.

Krouet e oa bet ur strollad all gantañ an hevelep anv (berraet KKE-ML) e miz Kerzu 1974 gant izili aet kuit eus OMLG e 1969. E 1975 e oa bet disrannet e div lodenn adarre gante o-div an hevelep anv hag aet da get o-div bloaz war-lerc'h e 1976.

E 1982 ec'h eas kuit an darn vrasañ eus izili KKE(m-l) abalamour da gudennoù ideologel savt da heul marv Mao Zedong hag adsavouriezh ar gevalouriezh e Sina diouzh un tu hag abalamour da degouezhioiù e diabarzh Gres o tennañ d'ar gouranamant renet warnañ gant PASOK. 

Embannet e vez gant KKE(m-l) ur gelaouenn div wezh bep miz anvet *Προλεταριακή Σημαία* ("Banniel Proletaer").

## Disoc'h er mouezhiadegoù
O-unan:

* Dilennadegoù parlamant Gres Miz Mezheven 1989: 3.361 mouezh (0,05%)
* Dilennadegoù parlamant Gres Miz Kerzu 1989: 3.234 mouezh (0,05%)
* Dilennadegoù parlamant Gres 1990: 2.590 mouezh (0,04%).

A-gevret:

E 1993 en em ezelas KKE(m-l) ouzh ar c'hengevredad Stourm an Tu-Kleiz (Μαχόμενη Αριστερά), a-gevret gant Luskad Komunour Dispac'hel Gres (Επαναστατικό Κομμουνιστικό Κίνημα Ελλάδας; EKKE), Nevez Redenn an tu-Kleiz (Νέο Αριστερό Ρεύμα), Strollad Dispac'hel al Labourerion (Εργατικό Επαναστατικό Κόμμα; EEK):

* Dilennadegoù parlamant Gres 1993: 8.160 mouezh 
* Dilennadegoù parlamant Gres 1996: 10.443 mouezh

O-unan adarre:

* Dilennadegoù parlamant Gres 2000: 7.301 votes (0,11%)
* Dilennadegoù parlamant Gres 2004: 10.754 votes (0,15%)
* Dilennadegoù parlamant Gres 2007: 17.541 votes (0,24%).

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel ar Strollad
Incourt (Belgia)

**Incourt** (walloneg : *Incoû*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.


Incourt Brabant-Wallon Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Blason de Incourt.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 38,91 km²
* Poblañs (2022) : 5 614 a dud
* Stankter : 144 den/km²
Hélécine

**Hélécine** (en izelvroeg : **', e [[walloneg]] : **') a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Grez-Doiceau

**Grez-Doiceau** (en izelvroeg : **', e [[walloneg]]: **') a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
Vleteren (Ieper)

**Vleteren** (flandrezeg kornôgel : *Vletern*) zo ur gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.


Vleteren West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Vleteren vlag.svg|Banniel
Vleteren wapen2.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 38,58 km²
* Poblañs (2022) : 3 646 a dud
* Stankter : 95 den/km²
### Rannoù ar gumun
{|
|-
|colspan="2" | 
|-valign="top"
|

|
Aozadur Marksourion-Leninourion Gres

**Diwallit**: Disheñvel eo ar Strollad-mañ diouzh Aozadur Komunourion Marksour-Leninour Gres

**Aozadur Marksourion-Leninourion Gres (AMLG)**, (e gresianeg: Οργάνωση Μαρξιστών Λενινιστών Ελλάδας: ΟΜΛΕ) a oa anv ar strollad komunour maoour kentañ bet savet e Gres.

Krouet e oa bet e 1964 p'en em disrannas un toullad izili eus Strollad Komunour Gres o sevel a-enep da adwelouriezh an Unaniezh Soviedel da heul marv Stalin.

Embannet e veze gant ar Strollad ar gelaouenn Αναγέννηση ("Adc'hanidigezh").

Da heul marv Mao Zedong e 1976 ec'h en disrannas AMLG e div lodenn bennañ: Strollad Komunour Gres (marksour-leninour) ha Strollad Komunour Marksour-Leninour Gres, o sevel a-du ar Strollad diwezhañ-se gant Tezenn an Tri Bed.
Strollad Komunour Marksour-Leninour Gres

**Strollad Komunour Marksour-Leninour Gres (SKM-LG)** (e gresianeg: Μαρξιστικό-Λενινιστικό Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδα: Μ-Λ ΚΚΕ) a zo anv ur strollad komunour maoour oberiant e Gres.

Krouet e oa bet ar Strollad pa 'c'h eas kuit ul lodenn eus izili Aozadur Marksourion-Leninourion Gres e 1964 o sevel a-du gant Tezenn an Tri Bed da heul marv Mao Zedong. 

Embannet e vez gant ar strollad ar gelaouenn Λαϊκός Δρόμος ("Hent ar Bobl") div wezh ar miz.

## Disoc'hoù er mouezhiadegoù

Abaoe 1976 betek hiziv (2008) ez a SKM-LG da glask mouezhioù en holl dilennadegoù, pe o-unan, pe a-gevret gant strolladoù maoour all:

* Dilennadegoù evit Parlamant Gres 1985 a-gevret gant Strollad Komunour Gres (marksour-leninour) dindan an anv "Κομμουνιστική Αριστερά" ("Tu-kleiz Komunour"): 5.383 mouezh (0,08%).
* Dilennadegoù 1989 (div wezh), 1990 ha 1993: 0.02% - 0.03%.
* Dilennadegoù evit Parlamant Gres 1996: 4.016 mouezh (0,06%).
* Dilennadegoù evit Parlamant Europa 1999: 16.782 vouezh (0,26%)
* Dilennadegoù evit Parlamant Gres 2000, a-gevret gant A/synechia dindan an anv "ΜΛ-ΚΚΕ-Αριστερά!" ("SKM-LG - Tu-kleiz!"): 5.869 mouezh (0.09%)
* Dilennadegoù evit Parlamant Gres 2004: 4.846 mouezh (0,07%). 
* Dilennadegoù evit Parlamant Europa 2004: 21.220 mouezh (0,35%).
* Dilennadegoù evit Parlamant Gres 2007: 8.088 mouezh (0,11%).

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar strollad
Langemark-Poelkapelle

**Langemark-Poelkapelle** zo ur gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.


Langemark-Poelkapelle West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Langemark-Poelkapelle vlag.svg|Banniel
Langemark wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 53,07 km²
* Poblañs (2022) : 7 926 a dud
* Stankter : 149 den/km²

## Istor
* Brezel bed kentañ:
** emgannoù etre Lu Breizh-Veur hag al Lu alaman e 1914 ha 1915;
** 35 060 soudard alaman a zo douaret en ur mell bered e Langemark.
Tellin

**Tellin** (walloneg :*Telin*) zo ur gumun e proviñs Luksembourg e Belgia.


Tellin Luxembourg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Blason commune de Tellin (Belgique).svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 56,95 km²
* Poblañs (2022) : 2 528 a dud
* Stankter : 44 den/km²
Roll ar Pennoù Stad e 742

Pennoù Stad ar bloaz 741 - Darvoudoù ar bloaz 742 - Pennoù Stad ar bloaz 743 Pennoù Stad dre vloaz
-----

## Afrika

* **[[Makuria]]** - ?
* **[[Rouantelezh Nekor|Nekor]]** - Salih I ibn Mansur, Roue Nekor (710-749)

## Amerika

* **[[Copán]]** - K'ac Joplaj Chan K'awiil, (738-749)
* **[[Tikal]]** - Yik'in Chan Kawil, (734-766)

## Azia

* **[[Sina]]** (Tiernelezh Tang) - Xuanzong, Impalaer Sina (712-756)
* **[[Japan]]** (Marevezh Nara) - Shōmu, Impalaerezh Japan (724-749)
* **[[Korea]]** - Balhae ha Silla
** **[[Silla]]** - Roue Silla 
**# Hyoseong, 737-742)
**# Gyeongdeok, (742-765)
** **[[Balhae]]** - Dae Heummu, (737-797)
* **[[Pallava]]** - Parameswaran II, Roue Pallava, (710-775)
* **[[Tibet]]** - Impalaer Tibet
** Khri-lde gtsug-brtan, (680-743)
** Khri-srong lDe-btsan, (730-785)

## Europa

* **[[Buellt]]** - Tedwr ap Pasgen - Roue Buellt 715-745
* **[[Rouantelezh Asturia]]** - Alfonso I, Roue Asturia (737-739)
* **[[Bulgars]]** - Roue Bulgaria - Sevar, (738-753)
* **[[Impaeleriezh Bizañs]]** - Artabasdus, Impalaer roman (741-743)
* **[[East Anglia]]** - Aelfwald, Roue East-Anglia (713-749)
* **[[Rouantelezh Essex|Essex]]** - Roue Essex - Saelred, (709-746)
* **[[Franked]]**
** Childeric III, Roue ar Franked (742-751)
** Carloman, Maer an ti-meur (741-747)
*** **[[Aquitaine]]** - Hunald, Dug Akitania (735-748)
* **[[Gwynedd]]** - Rhodri Molwynog ap Idwal Roue Gwynedd (720-754)
* **[[Iwerzhon]]** - Domhnall, Pennroue Iwerzhon (738-758)
** **[[Connacht]]** - Roue Connacht
**# Aed Balb mac Indrechtach, (735-742)
**# Fergus mac Cellach, (742-756)
** **[[Hy-Many]]** - Roue Hy-Many Cathal Maenmaighe, (738-745)
** **[[Laighin]]** - Roue Laighin - Muiredach mac Murchad, (738-760)
** **[[Ulaid]]** - Cathasach, Roue Ulaid (733-749)
* **[[Lombarded]]** - Liutprand, Roue al Lombarded (712-744)
* **[[Kent]]** - Roue Kent 
*** Eadbert I, (725-748)
*** Æthelbert II, (725-762)
* **[[Klarjeti]]** - Dug eus Klarjeti 
*# Nerse, (705-742)
*# Adarnase, (742-779)
* **[[Mercia]]** - Ethelbald, Roue Mercia (716-757)
* **[[Northumbria]]** - Roue Nothumbria Eadberht Northumbria(737-758)
* **[[Pikted]]** - Onuist mac Urguist, Roue ar Bikted (729-761)
* **[[Rouantelezh Strathclyde|Strathclyde]]** - Teudebur, roue Strathclyde (722-752)
* **[[Venezia]]** - , Doj Venezia
*# Orso Ipato, (726-742)
*# Teodato Ipato, (742-755)
* **[[Wessex]]** - Cuthred, Roue Wessex (726-740)
** **[[Rouantelezh Sussex]]** - Roue Sussex, Aethelbert (725-750)

## Reter-kreiz

* **[[Armenia]]** - Achod Bagratuni, Priñs Armenia(732-745
* **[[Caliphat]]** - Hisham, Kalif Damascus (724-743)
Eadbert I Kent

Roue Kent e voe **Eadbert I** etre 725 ha 748. Digant e dad Wihtred Kent en-doa degemeret e rouantelezh asambles gant e vreudeur Ælfric Kent ha Æthelbert II Kent. War a seblant e oa Æthelbert II Kent ar penn-roue. Hervez ar C'hronik Angl-ha-Saoz e varvas Eadbert e 748. Ur mab en-doe : Eardwulf Kent a yeas da roue Kent asambles gant e eontr.