open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fontenay-le-Pesnel

**Fontenay-le-Pesnel** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* E Fontenay-le-Pesnel e kember ar Seulles hag ar Bordel.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]

Martlet25June.jpg|Ur c'hanol hag ur soudard alaman marvet e Fontenay d'ar 25 a viz Even.
Infantry of the York and Lancaster Regiment in the village of Fontenay-le-Pesnel, Normandy, 25 June 1944. B5942.jpg|Soudarded saoz eus ar *York and Lancaster Regiment* e Fontenay d'ar 25 a viz Even.

* D'ar 25 a viz Even 1944 eo taget an Alamaned e Fontenay-le-Pesnel gant ar 49 Rannlu Troadegiezh *West Riding* eus ar Rouantelezh-Unanet; dister eo niver an difennourion alaman, ur batailhon troadegiezh eus ar rannlu *Panzer Lehr Division* hepken; buan e teu ar Re Gevredet a-benn d'ober un toull el linennoù alaman, kaset eo ur C'hampfgruppe hobregonet ag an Hitlerjugend da stankañ an toull. D'ar 26 a viz Even 1944 eo trec'het an difennourion gant ar Vreizhveuriz ha dieubet eo ar gumun. Mervel a reas dek den nann-soudard (unan bet fuzuilhet gant an Alamaned, ar re all a voe lazhet gant minennoù, tennoù kanol ha bombezadegoù) e Fontenay e 1944 e-pad Aloubadeg Normandi hag unan e 1945 abalamour d'ur vinenn.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieFontenayLePesnelEglise.jpg|Iliz *Sant Albin*.
Fontenay-le-Pesnel église Saint-Martin.JPG|Iliz *Sant Varzhin*.
Monument aux morts de Fontenay-le-Pesnel.jpg|Ar monumant.
Operation Martlet stele in Fontenay-le-Pesnel.jpg|Maen-koun emgannoù miz Even 1944.

* Iliz katolik *Sant Albin*, luc'hskeudennoù.
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, dismantret, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv.
* Maen-koun oberiadur-brezel *Martlet* bet kroget d'ar 25 a viz Even 1944.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
José Ramos-Horta

**José Ramos-Horta** (ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1949 e Dili) zo ur politikour ha prezidant Timor ar Reter etre 2007 ha miz Mae 2012.

Priz Nobel ar Peoc'h zo bet roet dezhañ e 1996 evit e labour a-benn kavout un diskoulm peoc'hus d'ar brezel a rene en e vro. Kentañ Ministr Timor ar Reter eo bet adalek an 10 a viz Gouere 2006 betek an 19 a viz Mae 2007 a-raok dont da vezañ prezidant d'an 20 a viz Mae. D'an 11 a viz C'hwevrer 2008 e voe tennet outañ gant soudarded kaset gant Alfredo Reinado. Chom a reas daou viz en ospital en Aostralia.
Susilo Bambang Yudhoyono

**Susilo Bambang Yudhoyono** (ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1949) zo ur soudard, ur politikour ha prezidant Indonezia abaoe an 20 a viz Here 2004. Addilennet eo bet e 2009.
Roh Moo-hyun

**Roh Moo-hyun** (6 a viz Eost 1946 - 23 a viz Mae 2009) a oa ur politikour ha 9 prezidant Korea ar Su.

Dilennet e voe da brezidant e miz Kerzu 2002 ha kemeret e garg d'ar 25 a viz C'hwevrer 2003. Tennet e voe e garg digantañ gant ar Parlamant e miz Meurzh 2004 dre m'en doa skoazellet ar strollad politikel Uri. Daou viz goude e voe adroet e garg dezhañ hag e chomas prezidant Korea ar Su betek ar 25 a viz C'hwevrer 2008. 

Roh Moo-hyun na oa ket ur prezidant karet gant ar bobl dre e c'hwitadennoù war an dachenn armerzhel ha hini an diplomatiezh. Roh en doa tizhet ar gwashañ sifroù e-keñver bezañ a-du gant e bolitikerezh en Istor ar vro. Goude bezañ bet prezidant, taget kement ha burutellet drouk e kuitaas ar vuhez politikel. En em staliañ a reas e Bongha Maeul, al lec'h ma oa bet ganet. Eno e talc'has un ti-feurm houidi.

Un enklask justis a oa bet digoret evit gouzout hag-eñ e oa bet breinadurezh e-pad e ren pe get. En em lazhañ a reas dre lammat diouzh un tornaod a-dreñv e di.

Tro 4 milion a dud o deus bet gweladennet kêr Vongha Maeul e-pad ar sizhunvezhioù goude e varv. Goude un enklask, ar polis en deus kadarnaet e oa un emlazh.

Colin Powell & Roh Moo-hyun, 2004-Oct-26.jpg|Colin Powell ha Roh Moo-hyun, d'ar 26 a viz Here 2004
RohMoo-hyun.jpg|Lec'h enoriñ Roh Moo-hyun

## Liammoù diavaez
* ''The Story of Roh Moo-hyun''
Titus Lucretius Carus

**Lucretius** (e latin **Titus Lucretius Carus**) zo ur barzh hag ur prederour latin eus ar I kantved kent J.-K., (marteze 98-54), en deus savet ul levr diechu, *[[De rerum natura]]* (*Diwar-benn naoutur an traoù*), ur varzhoneg hir hag entanet, a zeskriv ar bed diouzh pennaennoù Epikuros.

A-drugarez dezhañ dreist-holl ec'h anavezer unan eus ar pouezusañ skolioù prederouriezh eus an Henamzer, an epikuriezh, rak ne chom netra eus levrioù Epikuros war-bouez tri lizher hag un nebeud frazennoù, daoust ma veze lennet kalz ha meulet stank a-hed diwezh an Henamzer.

Lucretius a zispleg mennozhioù e vestr gant fealded met gant un c'harventez nevez, ur gred teñval. « On entend dans son vers les spectres qui s'appellent. » eme Hugo. E demz-spered ankeniet hag entanet zo hogos ar c'hontrol eus hini ar prederour gresian. Emedo o vevañ en ur prantad hejet gant brezelioù sivil hag an harluadegoù (lazhadegoù Marius, harluadegoù Sylla, emsavadeg Spartacus, irienn Catilina). Alese pajennoù teñval *De rerum natura* diwar-benn ar marv, an heug rak ar vuhez, bosenn Aten, hag e entan a-enep ar relijion. tagañ a ra gant taerded an doueed, azeulerezhioù ha beleien. Ne gaver ket an entan-se e testennoù Epikuros zo deuet betek ennomp daoust ma klask abeg er brizhkredennoù ha zoken ar relijion boblek.

## Notennoù


## Levrlennadur

* Pierre Boyancé, *Lucrèce et l'épicurisme*, PUF, coll. « Les grands penseurs », 1963.
* Paul Nizan, *Les Matérialistes de l'Antiquité*, Maspero, 1965.
* Marcel Conche, *Lucrèce et l'expérience*, Seghers, coll. « Philosophes de tous les temps », 1967.
* Michel Serres, *La Naissance de la physique dans le texte de Lucrèce : Fleuves et Turbulences*, Minuit, coll. « Critique », 1977.
* Philippe Sollers, *Théorie des Exceptions*, Gallimard, 1986.
* José Kany-Turpin, *Lucrèce*, (éd., trad., intr. et notes), *De la nature. De rerum natura*, Paris, Aubier, 1993. réédition, Paris, Flammarion, 1997 revue en 1998. 
* Sabine Luciani, *L'Éclair immobile dans la plaine, philosophie et poétique du temps chez Lucrèce*, Bibliothèque d'Études classiques 21, Éditions Peeters, Louvain/Paris, 2000.
* Alain Gigandet (intr., notes et bibl.) et Bernard Pautrat (trad.), *Lucrèce*, *De la nature des choses*, Le Livre de poche, 2002
* Michel Onfray, *Les Sagesses antiques, contre-histoire de la philosophie*, tome I, Grasset, 2006, ISBN 2-246-64791-6, p. 255-294.
* André Comte-Sponville, *Le Miel et l'absinthe. Poésie et philosophie chez Lucrèce*, Éditions Hermann, 2008.

### Liammoù diavaez
* E latin
* E latin, e pdf
* E galleg
* Levrlennadur evit levrenn 3 ''De rerum natura''
Choummaly Sayasone

**Choummaly Sayasone** (ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1936) zo ur soudard hag ur politikour eus Laos. Prezidant ar vro eo abaoe an 8 a viz Even 2006. Ministr an difenn e voe etre 1991 ha 2001.
Roza Otunbayeva

**Roza Isakovna Otounbayeva** (*Роза Исаковна Отунбаева*) (ganet d'an 23 a viz Eost 1950 en Och) zo ur bolitikourez eus Kirgizstan.

Graet he deus he studioù war ar brederouriezh e Moskou a-raok bezañ kelennerez skol-veur. E 1992 e teuas Otunbayeva da vezañ ministrez an Aferioù estren e gouarnamant ar prezidant Askar Akayev ha goude-se kannadourez Kirgizstan er Stadoù-Unanet, e Kanada hag er Rouantelezh-Unanet. Kemer a reas perzh e dispac'h an tulipez e 2005. Goude emsavadeg 2010 en em gavas e penn ar gouarnamant da c'hortoz hag e miz Even 2010 e kasas ur referendom a-benn lakaat Kirgizstan da vezañ ur republik parlamantel.

Prezidantez da c'hortoz eo bet etre an 19 a viz Mae 2010 hag an 31 a viz Kerzu 2011.
Mohamed Nasheed

**Mohamed Nasheed** (e diveheg: މުހައްމަދު ނަޝީދު) zo ur politikour eus Maldivez ganet d'ar 17 a viz Mae 1967 e Malé. Prezidant ar vro eo abaoe 2008.

Krouet en deus Strollad Demokratel Maldivez hag eneber eo bet d'ar prezidant bet Maumoon Abdul Gayoom. Trec'hiñ a reas anezhañ e dilennadegoù Here 2008 hag e teuas da vezañ prezidant d'an 11 a viz Du 2008. Reiñ a reas e zilez d'ar 7 a viz C'hwevrer 2012 goude ur seurt taol nerzh.
Azia ar gevred

**Azia ar Gevred**, pe **Gevredazia** ([ge'vre:da'zi:a]), eo ar rannved a zo e gevred Azia, da lavarout eo er reter da Indez hag er su da Sina.
## Istor
N'eo ket gwall gozh an anv-mañ. Dont a ra war wel e 1943 pa oa krouet ar *South East Asia Command* pe *SEAC*, e-pad an Eil Brezel Bed da gemer e karg holl an oberatadennoù renet gant armeoù ar gevredidi er c'hornad-se, o reiñ ur stumm fetis da gomandamant unvan an armeoù amerikan, aostralian, breizhveuriat hag izelvroat dindan ur jeneral breizhveuriat. Pal ar gevredidi a oa kemer en-dro an Indez izelvroat (hiziv en Indonezia) ha Malaysia saoz.
## Douaroniezh
Lakaat a reer ar broioù-mañ e-barzh:
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
*  (Birmania);
* ;
* ;
* ;
* ;
* .
## Relijionoù
## Pennadoù kar
*Kevredigezh Broadoù Gevred Azia (ASEAN)
## Notennoù
Kanton Tilly-sur-Seulles

**Kanton Tilly-sur-Seulles** a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
## Kumunioù
**Kanton Tilly-sur-Seulles** a yae 22 gumun d'ober anezhañ:

## Emdroadur ar boblañs  1962-2008

## Daveoù
An Siopa Dubh

**An Siopa Dubh** (saozneg: *Castlecove*) zo ur gêriadenn en Iwerzhon, e kontelezh Ciarraí, en Uíbh Ráthach. Treuzet eo gant an hent N70.
Robert Mugabe

**Robert Mugabe** (Kutama, Rhodesia ar Su, 21 a viz C'hwevrer 1924 - 6 a viz Gwengolo 2019) a oa ur politikour, bet prezidant Zimbabwe adalek 1987 betek 2017.

Goude e studioù e kelennas e Lusaka hag en Accra. E 1960 e tistroas da Rhodesia ar Su hag ec'h emezelas en *[[National Democratic Party]]* (NDP), stumm kentañ ar *[[Zimbabwe African Peoples Union]]* (ZAPU), ur strollad politikel berzet gant gouarnamant Ian Smith.
E 1963 e krouas e strollad, ar *[[Zimbabwe African National Union]]* (ZANU). Harzet e voe gant broadelourien all e 1964 ha toullbac'het e voe e-pad 10 vloaz.

Kentañ Ministr Zimbabwe e teuas da vezañ d'an 18 a viz Ebrel 1980, ha prezidant e 1987.

E-penn ar strollad Zanu-PF e oa Robert Mugabe abaoe 1975. Da gentañ e oa eñ, kentañ ministr ar vro gant ar Zimbabwe African National Union (ZANU) ha goude-se prezidant ar vro e 1987 pa voe kendeuzet ar ZANU gant ar Zimbabwe African People's Union (ZAPU). Adanvet e oa bet kendeuziñ an daou strollad e ZANU–PF.

Dilezel e garg a brezident a reas d'an 21 a viz Du 2017, goude un taol-stad gant an arme a-enep an diktatouriezh a oa o vont etre daouarn Grace Mugabe. Erlec'hiet eo gant e gamarad Emmerson Mnangagwa d'ar 24 a viz Du 2017.

## Buhez prevez
Dimezet eo gant Grace Ntombizodwa Marufu e 1996.
Kanton Thury-Harcourt

**Kanton Thury-Harcourt** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 51 kumun gant dekred ar 17 a viz C'hwevrer 2014.
## Istor
* 1800-1926: en Arondisamant Falaise edo **Kanton Thury-Harcourt**.
## Kumunioù
### Betek 2015
Kanton Thury-Harcourt a yae 26 kumun d'ober anezhañ:

### Abaoe 2015
Kanton Thury-Harcourt a ya 51 kumun d'ober anezhañ:
* **[[Thury-Harcourt]]**
* Acqueville
* Angoville
* Barbery
* Le Bô
* Boulon
* Bretteville-le-Rabet
* Bretteville-sur-Laize
* Le Bû-sur-Rouvres
* Caumont-sur-Orne
* Cauvicourt
* Cauville
* Cesny-Bois-Halbout
* Cintheaux
* Clécy
* Combray
* Cossesseville
* Croisilles
* Culey-le-Patry
* Curcy-sur-Orne
* Donnay
* Espins
* Esson
* Estrées-la-Campagne
* Fresney-le-Puceux
* Fresney-le-Vieux
* Goupillières
* Gouvix
* Grainville-Langannerie
* Grimbosq
* Hamars
* Martainville
* Meslay
* Moulines
* Les Moutiers-en-Cinglais
* Mutrécy
* Ouffières
* Placy
* La Pommeraye
* Saint-Germain-le-Vasson
* Saint-Lambert
* Saint-Laurent-de-Condel
* Saint-Martin-de-Sallen
* Saint-Omer
* Saint-Rémy
* Saint-Sylvain
* Soignolles
* Tournebu
* Trois-Monts
* Urville
* Le Vey

## Emdroadur ar boblañs  1962-2008

## Notennoù ha daveennoù
Pratibha Patil

**Pratibha Devisingh Patil** (ganet d'an 19 a viz Kerzu 1934) zo ur bolitikourez ha prezidantez India eus ar 25 a viz Gouere 2007 d'ar 25 a viz Gouere 2012. Ar wech kentañ e oa d'ur vaouez bezañ gant ar garg-se en India.
Dimitris Christofias

**Dimitris Christofias** (ganet d'an 29 a viz Eost 1946) zo ur politikour ha prezidant republik Kiprenez abaoe an 28 a viz C'hwevrer 2008. En Unaniezh Europa eo Christofias ar prezidant nemetañ ezel eus ur strollad komunour.

Da heul ur gwallzarvoud en ur stok armoù ha klemmoù a-berzh ar boblañs e c'houlennas Christofias dilez holl izili ar gouarnamant e miz Gouere 2011.

## Notennoù
Jarl-Vari Guillois

**Jarl-Vari Guillois** zo bet ganet e Porzh-Gwenn, porzh kumun Perwenan (Aodoù-an-Arvor), d'ar 27 a viz Mae 1910.

Goude m'en doe tarzhet e lestr brezel, ar *Vauquois*, o stekiñ ouzh ur min er mor Hirwazh, e kendalc'has d'en em gannañ e Nerzhioù Frañs Dieub (FFL e galleg) e 1940. Mont a reas da vleiner ar jeneral de Gaulle e Londrez ha, dre ma komze brezhoneg mat-tre, e voe fiziet ennañ (gant Jean Marin) treiñ ha dibunañ Galv an 18 a viz Mezheven 1940 er BBC. Ar pezh a voe graet d'ar 24 a viz Mezheven, oc'h echuiñ gant ur gemennadenn bersonel *"Me zo Koko eus Porzh-Gwenn"* d'e vamm a soñje dezhi e oa marv he mab.

Goude ar brezel e chomas e Londrez e-lec'h ma talc'has ur stal traoù kozh betek deroù ar bloavezhioù pevar-ugent. Distreiñ a reas d'e vro c'henidik ma'z eas da Anaon d'an 19 a viz Gouere 1994.

## Liamm diavaez
*  Histoires de Français Libres ordinaires
* Le Point 27/05/2014
Hamad bin Isa Al C'halifa

**Hamad bin Isa Al C'halifa** (en arabeg: حمد بن عيسى آل خليفة‎) eo roue Bahrein. Ganet eo d'an 28 a viz Genver 1950 e Riffa ha deuet da vezañ emir Bahrein d'ar 6 a viz Meurzh 1999 a-raok bezañ roue d'ar 14 a viz C'hwevrer 2002.
Harry Kemelman

**Harry Kemelman** (24 a viz Du 1908 e Boston - 15 a viz Kerzu 1996) a oa ur skrivagner stadunanat.

Goude e studioù e Harvard e teuas da vezañ kelenner war ar saozneg e State College Boston. Resev a reas Priz Edgar Poe ar romant kentañ gant *Friday, the Rabbi slept late*. Romantoù all a skrivas diwar neuze gant ar memes penntudenn, ar rabin David Small.

## Oberennoù
* *Friday the Rabbi Slept Late* &ndash; 1964
* *Saturday the Rabbi Went Hungry* &ndash; 1966
* *Sunday, the Rabbi Stayed Home* &ndash; 1969
* *Monday The Rabbi Took Off* &ndash; 1972
* *Tuesday the Rabbi Saw Red* &ndash; 1973
* *Wednesday the Rabbi Got Wet* &ndash; 1976
* *Thursday the Rabbi Walked Out* &ndash; 1978
* *Conversations with Rabbi Small* &ndash; 1981
* *Someday the Rabbi Will Leave* &ndash; 1985
* *One Fine Day the Rabbi Bought a Cross* &ndash; 1987
* *The Day the Rabbi Resigned* &ndash; 1992
* *That Day the Rabbi Left Town* &ndash; 1996
Agostinho Neto

**António Agostinho Neto** (17 a viz Gwengolo 1922 - 10 a viz Gwengolo 1979) a oa ur politikour ha prezidant kentañ Angola.

Agostinho Neto, ganet e Bengo (Angola), a oa mab d'ur pastor metodour. Kas a reas e studioù e Luanda a-raok mont da studiañ ar vezegiezh da Bortugal (e Coimbra hag e Lisbon). Harzet e voe e 1951 gant polis Salazar en abeg d'e oberoù politikel evit dizalc'hiezh Angola. Dieubet e voe e 1958 ha distreiñ da Angola e 1959. Dont a reas da vezañ prezidant an MPLA (*Movimento Popular de Libertação de Angola* - Luskad Poblek evit Dieubidigezh Angola). 

En Angola e voe harzet adarre gant ar Bortugiz e 1960. Tennet e voe gant ar soudarded ouzh tud a vanifeste evit e dieubidigezh ha lazhet un 30 den bennak. Agostinho Neto a voe kaset daou vloaz d'an toull-bac'h d'ar C'hab Glas ha goude-se da Lisbon. Dont a reas a-benn da dec'hel kuit da Varoko ha da Zair war-lerc'h. 

Klask a reas skoazell a-enep Portugal digant ar Stadoù-Unanet. Ar gouarnamant stadunanat a nac'has sikour anezhañ ha kavout a rejont gwelloc'h reiñ dorn da Holden Roberto ha d'e strollad, an FNLA (*Frente Nacional de Libertação de Angola*). 

D'an 11 a viz Du 1975 e voe embannet dizalc'hiezh Angola ha Neto en em lakaas e penn ar Stad nevez. Krouiñ a reas liammoù gant URSS ha Stadoù komunour all, Kuba dreist-holl, hag a sikouras anezhañ hag e strollad, an MPLA, a-enep an FNLA hag an UNITA e-pad ar brezel diabarzh a renas er vro er bloavezhioù da heul.

Neto a varvas e 1979 e Moskou ma oa bet kaset da vezañ ospitalizet en abeg d'ur c'hrign-bev. José Eduardo dos Santos a voe prezidant d'e heul.
Henri Konan Bédié

**Henri Konan Bédié** (5 a viz Mae 1934 - 1añ a viz Eost 2023) zo ur politikour ha bet eil prezidant Aod an Olifant etre 1993 ha 1999.

Goude e studioù e Bro-C'hall e teuas da vezañ kannadour er Stadoù-Unanet hag e Kanada. Goude-se e voe ministr an Arc'hant ha prezidant ar Vodadenn vroadel en e vro. Gant ar garg-se e oa pa varvas ar prezidant Félix Houphouët-Boigny e miz Kerzu 1993 hag e teuas neuze da vezañ prezidant Aod an Olifant en etrekarg. E 1995 e c'hounezas an dilennadegoù gant 96% eus ar mouezhioù dre ma oant bet boikotet gant ar strolladoù politikel pennañ all.

D'ar 24 a viz Kerzu 1999 e voe distroadet gant un taol-Stad aozet gant Robert Guéï hag ec'h eas en harlu da Vro-C'hall. Distreiñ a reas d'e vro e 2001 ha kemer a reas perzh e dilennadegoù 2010 met ne voe ket evit mont d'an eil tro.
Kanton Ouistreham

**Kanton Ouistreham** a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 11 kumun gant dekred ar 17 a viz C'hwevrer 2014.
## Istor
* 1982: **Kanton Ouistreham** a voe krouet diwar seizh kumun eus Kanton Douvres-la-Délivrande.
## Kumunioù
### Betek 2015
Kanton Ouistreham a yae 7 kumun d'ober anezhañ:

### Abaoe 2015
Kanton Ouistreham a ya 11 kumun d'ober anezhañ:
* **[[Ouistreham]]**
* Bénouville
* Biéville-Beuville
* Blainville-sur-Orne
* Cambes-en-Plaine
* Colleville-Montgomery
* Hermanville-sur-Mer
* Lion-sur-Mer
* Mathieu
* Périers-sur-le-Dan
* Saint-Aubin-d'Arquenay

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Notennoù ha daveennoù
Kanton Douvres-la-Délivrande

**Kanton Douvres-la-Délivrande** a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
* 1982: Kanton Ouistreham a voe krouet diwar seizh kumun eus Kanton Douvres-la-Délivrande.
## Kumunioù
**Kanton Douvres-la-Délivrande** a yae 10 kumun d'ober anezhañ:

## Emdroadur ar boblañs  1962-2008

## Notennoù ha daveennoù
Caledonii

Ar g-**Caledonii** (anv latinekaet, ivez *Caledones*; henc'hresianeg: Καληδῶνες, *Kalēdōnes*) a oa ur bobl pe ur c'hevredad pobloù eus hanternoz Enez Vreizh hag a roas o anv d'ar vro anvet Kaledonia. Gwelet int bet evel Brezhoned, goude evel Pikted, hag a gomze ur yezh predenek kar. Enebourien e oant d'an impalaeriezh roman he devoa kaset hec'h armeoù da aloubiñ an darn eus an enez a oa aet d'ober proviñs Britannia.

## An anv
Tacitus ne ra ket anv eus ar bobl, ne veneg nemet ar vro, Kaledonia.

E *Rivet & Smith* e kaver :
* Lukan, VI, 68 : **CALEDONII**
* Martial, X, xliv, 1 : **CALEDONII**
* Ptol. II, 3, 8 : **CALEDONI**
* Dizanv Ravenna 1086 : **LODONE** (evit (Ca)ledones ?
* Xiphilinus 321 / Cassius Dio LXXVI : **CALEDONII**
* Panegyricy Latini VI (VII), 7, 2 (c. 310) : **CALIDONES**
* *Nomina Provinciarum Omnium* (Listenn Verona), 13 : **CALEDONII / CALIDONI**
* Apollinaris Sidonius, VII, 89 : **CALEDONII / CALIDONII**
* Jordanes, 2, 14 (heuliañ Cassius Dio) : **CALYDONII**

### Gerdarzh
Savet eo an anv diwar ar wrizienn bredenek *caled*. O anv a gaver ivez e *[[Dùn Chailleann]]*, anv gouezelek kêr "Dunkeld", a dalvez kement ha "kreñvlec'h pobl ar g-Caledonii", hag en anv ar menez *[[Sìdh Chailleann]]* (saozneg: "Schiehallion"), "Tuchenn hud ar g-Caledonii". Hervez Moffat (2005) e teu an anv eus *caled*. Marteze abalamour d*'ar vro kalet ha roc'hellek*, pe marteze *bro an dud kalet*. Keay ha Keay (1994) avat a soñj gante eo un anv rakkeltiek.

## Pennadoù kar
*Kaledonia
*Pikted

## Daveoù ha notennoù
Kanton Morteaux-Coulibœuf

**Kanton Morteaux-Coulibœuf** a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
* 1800-1926: en Arondisamant Falaise edo Kanton Morteaux-Coulibœuf. Lakaet e voe en Arondisamant Caen e 1926. E 2015 e voe dilamet ar c'hanton, staget e voe e holl gumunioù ouzh Kanton Falaise, nement unan, Vendeuvre, lakaet e Kanton Livarot.

## Kumunioù
Kanton Morteaux-Coulibœuf a yae 20 kumun d'ober anezhañ:

## Emdroadur ar boblañs  1962-2012

## Notennoù ha daveennoù
Kanton Évrecy

**Kanton Évrecy** a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 32 gumun gant dekred ar 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Istor
## Kumunioù
### Betek 2015
Kanton Évrecy a yae 26 kumun d'ober anezhañ:

### Abaoe 2015
Kanton Évrecy a ya 32 gumun d'ober anezhañ:
* **[[Évrecy]]**
* Amayé-sur-Orne
* Avenay
* Baron-sur-Odon
* Bougy
* Bourguébus
* La Caine
* Clinchamps-sur-Orne
* Esquay-Notre-Dame
* Feuguerolles-Bully
* Fontaine-Étoupefour
* Fontenay-le-Marmion
* Garcelles-Secqueville
* Gavrus
* Grainville-sur-Odon
* Grentheville
* Hubert-Folie
* Laize-la-Ville
* Maizet
* Maltot
* May-sur-Orne
* Mondrainville
* Montigny
* Préaux-Bocage
* Rocquancourt
* Saint-Aignan-de-Cramesnil
* Saint-Martin-de-Fontenay
* Sainte-Honorine-du-Fay
* Soliers
* Tilly-la-Campagne
* Vacognes-Neuilly
* Vieux

## Emdroadur ar boblañs  1962-2008

## Notennoù ha daveennoù
Hent-houarn Baod Porzh-Loeiz

**Hent-houarn Baod Porzh-Loeiz** a oa ul linenn hent-houarn a oa etre Porzh-Loeiz ha Baod, e Bro-Gwened, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh.

Aotreet eo bet al linenn hent-houarn a lazioù lec'hel gant lezenn ar 1añ a viz Mae 1911, dezhi ur metrad treuz. Digoret eo bet an tennad eus Porzh-Loeiz da borzh-houarn Henbont-Kêr d'ar 5 a viz Gwengolo 1921 hag an tennad all betek Baod dre Lokrist (Zinzag-Lokrist) d'an 8 a viz Gwengolo 1921.

Serret eo bet evit an treizhid beajourien e 1934 ha evit an treizhid marc'hadourezh e 1939.

An tennad etre Hentbont-Kêr ha Lokrist a oa peder roudenn gantañ : ur rumm evit al linenn a lazioù lec'hel hag an all evit darbariñ Govelioù an Henbont dezhañ ur gobari standart. 

## Liamm diavaez
*  ''Archéologie ferroviaire''
Alan an Diuzet

**Alan Loeiz Mari an Diuzet**, pe **Roc'halan**, ganet d'ar 16 a viz Eost 1900 e Kêr ar Roc'h, e Treger, ha marvet d'an 22 a viz Mae 1991 e Sant-Brieg, oa skrivagner ha troour breizhat.

Mab e oa da Loeiz Mari an Diuzet ha Maria Kerangall, koñversanted o terc'hel un davarn war blasenn ar Martred e Kêr ar Roc'h.
Alan an Diuzet a zo bet da gentañ e skol ar baotred, e Sant Yann, er Roc'h, ha goude-se, e 1912, er skol eil-derez e Landreger, ha da echuiñ, e 1917, e skol ar vistri e Sant-Brieg.

Anvet e voe da skolaer e 1921, hag eus 1924 da 1926 e oa mestr war ar jedoniezh hag ar skiañchoù e skol eil-derez Plistin. Eus 1937 da 1945, e oa rener skolaj eil-derez Perroz-Gireg, met prizoner e voe daou vloavezh e Bro-Alamagn. Deut en dro d'ar Vro, Alan an Diuzet a savas e 1946 ar "Collège Breton des Côtes-du-Nord" (Skolaj Breizhek Aodoù-an-Hanternoz), hag enni ar gelaouenn *[[Mouez ar Vro]]*. 

Skrivet en deus evit meur a gelaouenn, en o zouez Arvor ha Gwalarn. Un darn eus e skridoù brezhonek a zo bet embannet gant Emgleo Breiz.

Lakaet en deus e brezhoneg kan broadel Bro-C'hall, da laret eo, "La Marseillaise" : Deomp war-raok ni bugale ar vro, deiz an trec'h meur a zo erru, a-enep deomp."

## Brud
E-kreiz Kêr ar Roc'h, e-tal kichen an iliz ha ti ar re-gozh, ez eus bet savet ur skol lik kentañ-derez a zo bet anvet Alan an Diuzet. Dianavezet eo gant ur mor a dud ! 

## Oberennoù
* *Ar gorollerez vihan*, 1944
* *Envorennou eur prizoniad*, Rennes, H. Riou-Reuzé, 1946. Skeudennaouet gant Frañsez Cathou
* *Dans les barbelés*, Saint-Brieuc, Alain Le Diuzet. Skeudennaouet gant F. Cathou
* *Yannig*, Ar Brezhoneg er Skol, 1946. Skeudennaouet gant Xavier de Langlais
* *Premiers pas en breton*, 1946
* *An Distro*, e Celta 4, 02-1947
* *Va yez karet. Cours élémentaire de langue bretonne*, Rennes, H. Riou-Reuzé, 1948. Skeudennaouet gant Xavier Haas
* *Mevel ar garantez*, Brud, 1961
* *Yannig a oar lenn : Cours préparatoire de langue bretonne*, Saint-Brieuc, Presses bretonnes, 1964. Skeudennaouet gant Xavier de Langlais
* *Saint-Brieuc, Côtes-du-Nord, Bretagne. Esquisses Briochines*, Saint-Brieuc, Bureau d'Armor, 1974. Skeudennaouet gant an oberer
* *Gwad ar garantez*, Brud Nevez, 1979 (eil moulladur)
* *Lenaig*, Brud Nevez, 1982. Skeudennaouet gant Hubert Coatleven
* *Dans les barbelés (Le parcours du Prisonnier). Illustrations de François Cathou, Préface de Pierre Lorguilloux*, Saint-Brieuc, Collège Breton des Côtes-du-Nord, 1985
* *Yannig*, Saint-Brieuc, Collège Breton des Côtes-du-Nord, 1985. Skeudennaouet gant Xavier de Langlais
* *Yannig*, Emgleo Breiz / Ar Helenner, 1984. Skeudennaouet gant Xavier de Langlais
* *Eñvorennoù ur prizoniad*, Al Liamm, 2000

## Troidigezhioù
* Paul Féval, *[[Rollan Toad-houarn]]* (diwar *L'homme de fer*), Brest, Ar Skol Vrezoneg, 1987.
* Pierre Loti, *[[Pesketêr enez ar skorn]]* (diwar *Pêcheur d'Islande*), Collège breton des Côtes-du-Nord, Sant-Brieg, 1980.
Hengembraeg

An **hengembraeg** (*Hen Gymraeg* e kembraeg) eo an anv a reer eus ar c'hembraeg a veze skrivet etre an  hag an .

Tost e oa d'an henvrezhoneg. Rouez eo avat an testennoù a zo chomet eus ar mare-se. En o zouez e c'haller menegiñ un enskrivadur war Maen Cadfan (war-dro 800) hag un destennig anvet "Enskrivadur Surexit", hag a gaver e Levr Sant Chad, miret en iliz-veur Lichfield (Caerlwytgoed). Un destennig hag a denn d'al lezenn eo, anavezet diwar ar ger kentañ anezhi, ur ger latin. Skrivet e voe an destennig-se e deroù pe e kreiz an .

Gwelet a reer en Enskrivadur Surexit reolennoù skrivañ an hengembraeg, notennet gant al lizherennoù latin. En amzer-hont ne veze ket graet gant *ll* evit ar pezh a vez distaget bremañ evel /ɬ/ (*liuit* > Llywyd, anv-den) na gant *dd* evit ar pezh a zo aet da /ð/ (*did* > *dydd* « deiz »). Graet e veze gant al lizherenn /u// evit meur a son, aet bremañ da /ʉ/, /ʊ/ ha /v/, hag a voe skrivet diwezhatoc'h *u*, *w* ha *f*.
Ar c'hemmadurioù kensonennoù e deroù ar gerioù, pe e-kreiz ar gerioù, etre vogalennoù, ne vezent ket skrivet d'ar mare-hont. *Atar* a veze skrivet evit ar pezh a zo *adar* « evn, labous » bremañ, *nimer* evit ar pezh a zo *nifer* « niver », *douceint* evit *deugain* « daou-ugent ». Ne ouzer ket gwall vat, e gwirionez, petra a veze klevet er yezh komzet.

A-hend-all ez eus ivez spisc'herioù kembraek e dornskridoù latin, da lavaret eo displegadennoù evit gerioù latin dianav d'ar skriverien. 

Ul lodenn eus an dornskridoù krenngembraek a voe skrivet goude an  a voe adskrivet diwar skridoù koshoc'h pe diwar ar soñj a oa bet dalc'het dre gomz eus oberennoù koshoc'h. Evel-se e c'hoarvezas evit *[[Levr Llandaf]]* (miret e Levraoueg Vroadel Kembre), evit an *[[Annales Cambriae]]* (miret en "National Archives" e Londrez hag e Levraoueg Breizh-Veur) hag evit oberennoù ar c'h-Cynfeirdd.
Hensaozneg

An **hensaozneg** pe **angl-saozneg** (a zlelfe graet **henangleg** anezhañ kentoc'h evel e raer gant ar yezhoù all, an *hensaozneg* a dalv kentoc'h an *hen [[alamaneg izel]]*)  hag **Ænglisc** er yezh end-eeun, zo ur yezh c'hermanek kozh hag a veze komzet er pezh a zo bremañ Bro-Saoz ha gevred Bro-Skos, etre kreiz ar  ha kreiz an . 

Ur yezh gant troadoù e oa an hensaozneg ha kalzik a frankiz a oa evit urzh ar gerioù er frazennoù. Kar-nes e oa d'ar yezhoù germanek all en amzer-hont, dreist-holl d'an henfrizeg, rak ne oa ket bet levezonet gant ar galleg c'hoazh. Dindan levezon ar yezh-se, goude aloubadeg Bro-Saoz gant Normaned Gwilherm an Alouber, e cheñchas kalz yezh ar vro ha dont da vezañ ar c'hrennsaozneg, ur yezh gant nebeutoc'h a sked eget an hensaozneg.

Skrivet e veze an hensaozneg, en deroù, gant an doare *[[Runoù#Runoù Angl-ha-Saoz (5vet da 9vet kantved)|futhorc]]* (pe *fuþorc*), ur stumm emdroet eus an doare futhark implijet er yezhoù germanek all. Kemeret e voe lec'h ar *futhorc* gant al lizherenneg latin, war-bouez un nebeud arouezennoù dibar hag a voe miret, evel **[[Thorn (lizherenn)|þ]]**, **[[Wynn (lizherenn)|ƿ]]**, **[[Æ (lizherenn)|æ]]** pe **[[Œ|œ]]**.

## An hensaozneg er sevenadur a-vremañ
Ar yezhoniour ha skrivagner J. R. R. Tolkien, a labouras stank war an hensaozneg hag er c'helennas e Skol-veur Oxford. Implijout a ra anezhañ da sevel un hollved harozel ha faltaziek anvet *Middle-Earth* (Douar-ar-C'hreiz) e lec'h ma vev ur bobl marc'hegerien anvet Rohirrim hag a gomz ur yezh peuzheñvel ouzh an hensaozneg.

Ar skrivagner Paul Kingsnorth en deus skrivet un danevell anvet *The Wake* oc'h implij ur yezh savet gantañ e-unan, diazezet war ar saozneg mes gant ur geriaoueg ha troioù-lavar tennet eus an hensaozneg.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Introduction to Old English 
*Omniglot
Abdou Diouf

**Abdou Diouf** (ganet d'ar 7 a viz Gwengolo 1935) zo ur politikour, bet eil prezidant Senegal.

Ganet eo bet e Louga ha graet e studioù war ar Gwir e Dakar ha Pariz (Bro-C'hall). Nebeut war-lerc'h bezañ bet e diplom e voe fiziet ennañ kargoù uhel en e vro hag e 1963 e oa rener kabined ar prezidant Léopold Sédar Senghor. E 1970 e oa Kentañ Ministr Senegal. Pa roas Senghor e dilez e voe lakaet Diouf da brezidant ha trec'h e voe en dilennadegoù aozet e 1983, 1988 ha 1993. Lakaat a reas e anv adarre e dilennadegoù 2000 met ar maout a yeas gant e eneber Abdoulaye Wade.
Kanton Falaise-Kreisteiz

**Kanton Falaise-Kreisteiz** a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
### kantved
* Rannet e oa kêr Falaise e daou ganton. Anvet e oant bet 1 hag 2 pa oant bet krouet. E miz Eost 1856 e tivizas kuzul jeneral Calvados envel anezhe **Falaise-Kreisteiz** (1 rann) ha Falaise-Norzh (2 rann).

### kantved
* En Arondisamant Falaise edo **Kanton Falaise-Kreisteiz**. Pa voe dispennet Arondisamant Falaise e 1926 e voe lakaet ar c'hanton en Arondisamant Caen.

## Kumunioù
**Kanton Falaise-Kreisteiz** a yae 8 kumun d'ober anezhañ:

## Emdroadur ar boblañs  2006-2008

## Notennoù ha daveennoù
Samora Machel

**Samora Moisés Machel** (29 a viz Gwengolo 1933 - 19 a viz Here 1986) a oa ur politikour ha prezidant kentañ Mozambik.

Labourat a reas evel klañvdiour e Lourenço-Marquès (Maputo hiziv) a-raok divizout stourm ouzh an drevadennerien portugalat. Evit-se e tilezas e wreg hag e vugale hag ec'h emezelas d'ar Frelimo ha mont da heuliañ ur stummadur soudardel da Aljeria. E 1964 e oa e-touez ar vrezelourien a gasas an emgannoù kentañ evit dieubiñ Mozambik hag e 1970 e oa e penn ar Frelimo.

Etre miz Gwengolo 1974, pa voe divizet un harz-tennañ ha dizalc'hiezh da zont Mozambik, hag ar 25 a viz Even 1975 ma teuas an dizalc'hiezh da wir, e voe harzet ha kaset da gampoù-bac'h pe fuzuilhet an darn vrasañ eus eneberien ar Frelimo. Samora Machel a'n em gavas neuze e penn ar Stad nevez, sokialour ha tost ouzh an URSS. Ar brezel diabarzh etre ar Stad hag izili ar Renamo a reas e reuz e-pad bloavezhioù goude an dizalc'hiezh.

D'an 19 a viz Here 1986 e flastras karr-nij Samora Machel e Suafrika, 300 m diouzh an harzoù gant Mozambik, pa zistroe diouzh ur guzuliadeg e Lusaka gant prezidanted all ar c'horn-bro.
Irienn

An **irienn** eo a vez graet eus an neud a zo bet lakaet da dremen a-dreuz ar steuenn (pe steuñvenn) gant ar vulzun evit ober ur wiadenn.
Anneuenn, pe anweenn a vez graet anezhi ivez.

Irienn a vez graet ivez eus an emglev kuzh etre un toullad tud, a vez graet iriennerien anezho, evit diskar ur galloud pe ober droug dezhañ. 

## Iriennoù brudet
Ken niverus eo an iriennoù anavezet en istor ma n'haller ket o envel holl. Setu amañ un nebeud iriennoù brudet memes tra:

### En istor Breizh

*Irienn ar roue Salaun a lazhas e eontr ar roue Erispoe,
*Hini enebourien Pierre Landais a deuas a-benn d'e lazhañ,
*Re ar roue gall Loeiz XI a glaske an tu da lakaat noblañsed Breizh da enebiñ ouzh an dug. Iriennoù hervez ar savpoent breizhat, troioù finesa hervez ar savpoent gall.
*Hini Pontkalleg a venne distagañ Breizh diouzh Bro-C’hall e penn kentañ an XVIIIvet kantved. Un irienn hervez ar savpoent gall, un doare emsavadenn hervez ur savpoent all.

### En istor Bro-C'hall
*Iriennoù Loeiz Orleañs a-enep ar roue gall Loeiz XI, ma voe ret dezhañ mont da repuiñ da Vreizh
*Irienn Cinq-Mars
*Iriennet e oa bet diskar ar Republik gant Napoleone Buonaparte, ha deuet e oa a-benn.

N'haller ket lakaat da iriennoù gwalldaolioù graet gant un den hepken, evel taol an den a glaskas lazhañ Chirac d'ur 14 a viz Gouhere.

## En istor ar bed
*Irienn Catilina e Roma.
*Irienn an 20 a viz Gouhere 1944 a-enep Adolf Hitler
*An irienn a oa bet da lazhañ ar prezidant amerikan John Fitzgerald Kennedy.
*An iriennoù aozet gant ar CIA da lazhañ Fidel Castro. 
*Irienn an arme gant Pinochet e Chili.

### Iriennoù pennhêred dibennet
Ur pennhêr *dibennet* zo ur pennhêr a goll e renk hag ar madoù en devoa da-gaout dre ma'z eus bet anvet ur pennhêr all. 
*Ottavio Farnese (1598-1643)
*Don Carlos Spagn
Arondisamant Loudieg

**Arondisamant Loudieg** zo un arondisamant kozh e departamant Aodoù-an-Hanternoz, krouet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1800 ha dilamet d'an 10 a viz Gwengolo 1926. Lodennet e voe ar c'hantonioù anezhañ etre arondisamantoù Sant-Brieg ha hini Dinan.

## Kantonioù
Ennañ e oa nav c'hanton:
* kanton Kez, 
* kanton Koedlinez, 
* kanton Korle, 
* kanton Gwareg, 
* kanton Loudieg, 
* kanton Medrigneg, 
* kanton Mur, 
* kanton Plougonwaz 
* kanton Uzel.

## Pennad kar
*Kreiz Breizh

## Liammoù

*www.napoleon-series.org
Gallésie

***Gallésie*** zo un anv gallek ijinet war-dro 1979 da ober meneg eus Breizh-Uhel hep ober anv ebet eus Breizh.

Savet e vije diwar ur ger *gallais* (hag a gaver evel anv-tiegezh), a vije kevatal d'ar ger *gallo*, pe *gallou* (hag a gaver ivez evel anv-tiegezh), an anv roet e galleg da yezh Breizh-Uhel.

Kavout a reer ar ger *Gallésie *:
*en anv ar gevredigezh *Au Carrefour de la Gallésie*, a aoz ur fest anvet *[[La Gallésie en Fête]]* bep bloaz abaoe 1976, e Mousterfil, er mervent da gêr Roazhon, e dibenn miz Mezheven ;
*ur *rue de la Gallésie* zo e Trevendel.

## Pennadoù kar
*Gallèseries
*Kreiz Breizh

## Notennoù
Arondisamant Falaise

**Arondisamant Falaise** zo un arondisamant kozh e departamant Calvados, krouet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1800 ha dilamet d'an 10 a viz Gwengolo 1926. Lakaet e voe ar c'hantonioù anezhañ en Arondisamant Caen.

## Kantonioù
* Bretteville-sur-Laize, 
* Morteaux-Coulibœuf, 
* Falaise-Kreisteiz
* Falaise-Norzh, 
* Thury-Harcourt.
Kanton Caen-1

**Kanton Caen-1** a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 4 c'humun hag ul lodenn Caen gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
## Istor
## Kumunioù
### Betek 2015
Kanton Caen-1 a yae 2 gumun d'ober anezhañ:

### Abaoe 2015
Kanton Caen-1 a ya 4 c'humun hag ul lodenn Caen d'ober anezhañ:
* **[[Caen]]** (lodenn)
* Bretteville-sur-Odon
* Mouen
* Tourville-sur-Odon
* Verson

## Emdroadur ar boblañs  2006-2008

## Notennoù ha daveennoù
Anders Behring Breivik

**Anders Behring Breivik** ganet d'an 13 a viz C'hwevrer 1979, zo un drouklazher norvegiat, iriennour awenet gant ideologiezh an tu dehou pellañ islamgasour ha frankizour (ezel eo bet eus Strollad an Araokaat, ur strollad poblelour, hag eus ul log vasonek kristen - Den Norske Frimurerorden -), hag en deus drouklazhet 77 Norvegad d’an 22 a viz Gouhere 2011 goude bezañ lakaet ur vombezenn da darzhañ e kêr Oslo (8 den lazhet), hag un hir a dagadenn gant armoù-tenn kaset war-raok en enez Utøya (69 den lazhet), dre gasoni ouzh ar varksouriezh, an islamegezh, hag ar gumuniezhouriezh, hervez ar pezh en deus disklêriet. En holl en deus lazhet 77 den ha gloazet 319.

Abaoe ma z'eo bet touullbac'het en deus kemmet e awenoù ha mennoezhioù politikel, bremañ e embann bezañ faskour, nazi hag Odinist.

## Levrlennadur
*Richard Millet, Langue fantôme suivi de Éloge littéraire d'Anders Breivik, Embannadurioù Pierre-Guillaume de Roux, 2012.
*Laurent Obertone, Utøya, Embannadurioù Ring, 2013.
Angelica de' Medici

**Angelica de' Medici**, pe *Angela* (Firenze, 1608 – Roma 1636) a oa merc'h da Cosimo di Giulio de' Medici, a ziskenne eus an dug Alessandro de' Medici, a voe diskleriet divarrek da ren, pa voe anvet Cosimo Iañ de' Medici da zug Firenze.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas d'un denjentil eus Roma, Giampietro Altemps (anvet Pietro a-wechoù), Dug Gallese ha Markiz Soriano.

Pevar bugel o doe :
#Anna Margherita (m. goude 1632), leanez e manati San Domenico e Sisto a Roma;
#Maria Francesca (m. goude 1632), leanez e manati San Domenico e Sisto e Roma;
#Cristina (m. e 1712), a zimezas da Ippolito Lante della Rovere, eil dug Bomarzo
#Cornelia Lucia (m. e 1691), a zimezas d'ar c'hont Karl Friedrich von Hohenems.

Altemps a addimezas, goude marv Angelica, da Isabella Lante Montefeltro della Rovere; eizh bugel all en doe, tri mab en o zouez.

## Gwelet ivez
*Tiegezh Medici

## Liammoù diavaez
* Una pagina sul Duca Alessandro che mostra alcuni esempi di discendenti nobili da Angelica de' Medici
Devezh Hiroshima

**Devezh Hiroshima** a vez lidet bep bloaz d'ar 6 a viz Eost e koun ar vombezenn atomek taolet gant Stadunaniz e 1945. 

## Gwelet ivez
*Bombezadennoù atomek Hiroshima ha Nagasaki

## Liammoù diavaez
*You Tube
Gnassingbé Eyadéma

**Gnassingbé Eyadéma** (ganet **Étienne Eyadéma** e 1935 pe 1937, marvet d'ar 5 a viz C'hwevrer 2005) a oa ur soudard ha prezidant Togo adalek 1967 betek e varv.

Soudard e voe Eyadéma en arme gall e-pad 10 vloaz ha kemer a reas perzh e brezel Indochina hag e brezel Aljeria. Distreiñ a reas da Dogo e 1962 ha kemer perzh e taolioù-Stad 1963 (a-enep Sylvanus Olympio) ha 1967 (a-enep Nicolas Grunitzky). En em lakaat a reas da brezidant Togo d'ar 14 a viz Ebrel 1967. E 1969 e krouas an RPT (*Rassemblement du Peuple Togolais*), strollad politikel nemetañ ar vro. Addilennet e voe neuze e 1972, 1979 ha 1986. Meur a irienn a voe savet eneptañ e-korf e ren, en aner.

E penn kentañ ar bloavezhioù 1990, goude manifestadegoù a voe kaoz eus kantadoù a varvioù, e voe rediet da aotren strolladoù politikel all da ginnig tud en dilennadegoù. E 1993 hag e 1998 e voe addilennet adarre daoust ma oa amreizh an dilennadegoù. Goude bezañ cheñchet ar Vonreizh e c'hellas lakaat e anv adarre ha gounit dilennadegoù 2003. Mervel a reas d'ar 5 a viz C'hwevrer 2005 er c'harr-nij a gase anezhañ da Europa evit bezañ ospitalizet. E vab, Faure Gnassingbé, a voe lakaet e penn ar vro neuze.

Tamallet e voe dezhañ gwallgas Gwirioù Mab-Den gant meur a aozadur etrebroadel. Daoust da se e oa deuet mat gant holl brezidanted Bro-C'hall adalek de Gaulle betek Jacques Chirac.
Modibo Keïta

**Arabat eo droukveskañ gant *Modibo Keïta (1953-)*, bet pennmaodiern.*
**Modibo Keïta** (4 a viz Even 1915 - 16 a viz Mae 1977) a oa ur politikour ha prezidant kentañ Mali.

Ganet e oa bet Modibo Keïta e Bamako, kêr-benn Soudan c'hall d'ar mare-se.
Goude e studioù e Bamako hag e Dakar e teuas da vezañ skolaer. E miz Du 1956 e voe maer Bamako hag e 1957-1958 sekretour-Stad e gouarnamantoù gall ar pevare Republik. D'an 20 a viz Gouere 1960 e voe lakaet e penn Kevread Mali (Soudan c'hall ha Senegal), ur gevread hag a badas betek miz Gwengolo. D'an 22 a viz Gwengolo 1960 e tisklêrias dizalc'hiezh Soudan c'hall hag a zeuas da vezañ republik Mali hag eñ prezidant ar Stad nevez.

Distroadet e voe gant al letanant Moussa Traoré d'an 19 a viz Du 1968 ha bac'het e Kidal, e biz ar vro. Mervel a reas en toull-bac'h e Bamako d'ar 16 a viz Mae 1977, ent-ofisiel diwar un edem er skevent met douetañs a zo e vije bet ampoezonet.
Kanton Caen-7

**Kanton Caen-7** a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
## Kumunioù
**Kanton Caen-7** a yae ul lodenn eus kumun Mondeville hag ul lodenn eus kumun Caen d'ober anezhañ:

## Emdroadur ar boblañs  2006-2008

## Notennoù ha daveennoù
Sylvanus Olympio

**Sylvanus Olympio** (6 a viz Gwengolo 1902 - 13 a viz Genver 1963) a oa ur politikour ha prezidant kentañ Togo. Ar c'hentañ eus ar brezidanted afrikan drouklazhet gant sistem ar Françafrique e oa.

Ganet e voe Sylvanus Épiphanio Olympio e Kpando, e lodenn alaman Togo hag a zo e Ghana bremañ. Genedik e oa eus ur familh kenwerzherien binvidik. Studiañ a reas er c'hentañ derez er Gefrifi gatolik alaman hag er skol drevadennel gall, hag en eil derez en ur skol saoznek e Kpando (hag a oa deuet da vezañ an Togo vreizhveurat goude ar Brezel-bed kentañ). Kuitaat a reas Afrika e 1920 evit mont da Londrez lec'h ma tremenas al *London Matriculation* (kevatal d'ar vachelouriezh) hag e 1926 e voe diplomet en armerzh er *[[London School of Economics]]* hollvrudet. Kenderc'hel a reas goude gant studioù gwir etrebroadel e Dijon e Bro-C'hall hag e Vienna en Aostria. Distreiñ a reas da Afrika ha labourat a reas adalek 1932 evel pennrener an United Africa Company (UAC), un iskevredad eus stroll Unilever en takad gallek.

E 1956 e reas daou dra ar galloud gall e Togo : envel a reas Nicolas Grunitzky da gentañ ministr Togo, ha tennañ a reas e wirioù keodedel da Sylvanus Olympio. D'ar c'houlz-se e oa Togo un tiriad e dalc'h ar Broadoù Unanet ha fiziet e velestradurezh da Vro-C'hall. E 1958 en em gavas Olympio Kentañ Ministr goude ma voe aozet dilennadegoù evit nevesaat Bodadenn Togo. C'hoantoù Olympio a oa mont war-zu an dizalc'hiezh ha derc'hel darempredoù mat gant Bro-C'hall evit bezañ skoazellet a-enep mennozhioù Kwame Nkrumah, prezidant Ghana, hag a oa e soñj stagañ Togo ouzh e vro evit adunaniñ ar bobl Ewe. Goude dizalc'hiezh Togo e voe Prezidant kentañ ar Stad nevez adalek an 9 a viz Ebrel 1961: trec'h e voe war Nicolas Grunitzky en dilennadeg. E-touez prezidanted Stadoù nevez dizalc'h Afrika bet trevadennet gant Bro-C'hall e oa Sylvanus Olympio ur politikour dibar dre na oa na gallgar evel Félix Houphouët-Boigny na gallgas evel Ahmed Sékou Touré.

D'an 13 a viz Genver 1963 e voe lazhet gant ur strollad soudarded e-kerzh un taol-Stad. Emmanuel Bodjollé hag a oa e penn ar strollad-se a voe e penn Togo e-pad daou zevezh a-raok leuskel plas da Nicolas Grunitzky. Luziet e chom marv Olympio : lazhet e vije bet dirak kannati ar Stadoù-Unanet gant Emmanuel Bodjollé pe gant Gnassingbé Eyadéma (hemañ a embannas bout al lazher araok lavarout ar c'hontrol). E 1967 e voe kemeret ar galloud gant Gnassingbé Eyadéma dre un taol-stad a-enep da Nicolas Grunitzky. Gouel broadel Togo eo an 13 a viz Genver.

## Daveennoù
* *La CEE ou la France, l’impossible choix de Sylvanus Olympio, président du Togo*, gant Guia Migani, er gelaouenn *Matériaux pour l'histoire de notre temps*, 2005;
* *Calendrier des crimes de la France outre-mer*, pajennoù 20 ha 21, gant Jacques Morel, Emnbannadurioù *L'Esprit frappeur*, Pariz, 2001.

## Daveoù ha notennoù
Angeline

**Angeline** zo un anv-bihan saoznek.

## Yezhoù all
* Angélique, e galleg.
*Angelina, en italianeg ha saozneg.

## Tud

*Angeline, anv saoznek ar briñsez amerindian Kikisoblu en  kantved, merc'h da Si'ahl. 
*Angeline Greensill, emsaverez vaori e Zeland-Nevez.

## Lennegezh
*anv un danevell gant Emile Zola en 1898.
**Someday Angeline*, romant yaouankiz saoznek gant Louis Sachar.

## Lec'hanvadurezh
*Angeline Falls, lamm-dour e Stad Washington, e SUA.

## Pennadoù kar
*Angèle
*Angélique
Angelina

**Angelina** zo un anv-bihan italianek ha saoznek.

## Gerdarzh
Savet eo diwar an anv Angela.

## Yezhoù all
**Angelina* en alamaneg, italianeg, poloneg, ruseg, saozneg, 
***Geli* en alamaneg
*Angeline e galleg.
**Angelines* e spagnoleg.
**Angelien* en izelvroeg

## Tud

**Angelina** a oa un anv bet douget gant merc'hed eus an tiegezh Angelos e Bizantion ar Grennamzer. 
*Irene Angelina (1177- 1208), merc'h da Isaac II Angelos (1156-1205), impalaer Bizantion, ha da Herina
*div verc'h da Alexios III Angelos, impalaer Bizantion,
**Anna Angelina, merc'h da Euphrosyne Doukaina Kamatera
**Eudokia Angelina, merc'h da Euphrosyne Doukaina Kamaterina
*Theodora Angelina (merc'h da Isaac Komnenos)
*Theodora Angelina (pried da Leopold VI Aostria)

### XVvet kantved
*Santez Angelina Serbia

### XIXvet kantved
* Angelina Grimké (1805–1879), emsaverez a-enep ar sklavelezh e SUA
* he nizez Angelina Weld Grimké

### XXvet kantved

* Angelina Pagano, (1888 - 1962), renerez c'hoariva hag aktourez arc'hantinat
* Angelina Jolie (1975-), aktourez stadunanat
* Eva Angelina (1975-), aktourez stadunanat
* Angelina Armani (1987-), aktourez stadunanat
* Angelines Fernández, aktourez vec'hikan
* Angelina Cabras, matematikourez,
* Angelina Love (1981 -) , gourenerez kanadian.

## Kanaouennoù
**Farewell Angelina*, ur ganaouenn saoznek gant Bob Dylan, kanet ivez gant Joan Baez. 
## Lennegezh
* *Angelina Johnson* e romantoù an heuliad Harry Potter.

## Lec'hanvadurezh
###### 
*Angelina, e Santa Catarina .

## Pennadoù kar
*Angela
*Angelika
Angeline (priñsez)

**Angeline** pe ** ar briñsez Angeline** (war-dro 1820 - 1896), eo anv saoznek ar briñsez amerindian anavezet ivez er yezh lushootseed evel **Kikisoblu**, **Kick-is-om-lo**, pe **Wewick**, a oa merc'h henañ ar penn amerindian Seattle. 
Ganet e oa e Rainier Beach en Seattle. Anvet e voe Angeline gant Catherine Broshears Maynard, eil pried Doc Maynard. E 1855, hervez Feur-emglev Point Elliott, e ranke holl Indianed ar meuriad Duwamish kuitaat o douaroù da vont da virvaoù met Angeline ne reas van ebet ha chom a reas e kêr. Ul loch he doa dirak ar mor e Western Avenue, etre Pike Street ha Pine Street, e-kichen Pike Place Market hiziv. Bevañ a rae diwar gannañ dilhad ha gwerzhañ paneroù gwiadennet ganti, da gentañ e straedoù Downtown ha goude en Ye Olde Curiosity Shop.

## Liammoù diavaez
* Seattle Times: Angeline
* History Link: Angeline
* City of Seattle: Angeline
* Findagrave: Angeline
* Sara Jean Green: ''Portraits of a Princess: Iconic images of Chief Seattle's eldest daughter on display'', in: Seattle Times, 13. Juli 2001
* David Wilma: ''Princess Angeline or Kikisoblu, daughter of Chief Seattle, dies on May 31, 1896'', in: History Link, 22. Mai 2000
* "Princess Angeline" Daughter of Chief Seattle
Narsis Kelien

**Narsis Kelien** pe **Kellien** (*Narcisse Quellien*, e galleg ofisiel) a oa ur barzh ha gwerinoniour brezhonek ganet e karter Penn ar Pont / Traoñ ar Pont, e Kêr ar Roc'h, e Bro-Dreger, d'ar 27 a viz Mezheven 1848 ha marvet d'an 16 a viz Meurzh 1902 e Pariz, goude bezañ bet diskaret gant ur c'harr-tan kaset gant Agamemnon Schliemann. 

Mab e oa da Gwilh-Mai Kelien, kereour, ha Soazig Jaffrezou, stammerez. 

Narsis Kelien a zo bet e skol eil-derez kloerdi-bihan Landreger. E 1875 e oa aet da Bariz. 

## Oberennoù
* *Annaïk - poésies bretonnes*, Pariz, Fischbacher, 1880. Rakskrid gant Ernest Renan
* *Rapport sur une mission en Basse-Bretagne ayant pour objet d'y recueillir les mélodies populaires*, Paris, Imprimerie nationale, 1883
* *Un argot de Basse-Bretagne*, e *Revue de Linguistique*, imprimerie de G. Jacob, janvier 1885 (adembannadur gant testennoù Emil Ernod, Alan an Diuzet, Ernest ar Barzhig, hag ur rakskrid gant Divi Kervella, e *Un exemple d'argot breton : le tunodo*, Ploudalmézeau, Label LN, 2004)
* *Loin de Bretagne*, Paris, A. Lemerre, 1886
* *L'argot des nomades en Basse-Bretagne*, Paris, J. Maisonneuve et Ch. Leclerc, éditeurs, 1886 (adembannadur : Skol Vreizh, 2004)
* *Bardit lu sur la tombe de [[Aogust Brizeug|Brizeux]] au cimetière du Carnel lors de l'inauguration du monument élevé au poète breton, le 9 septembre 1888, à Lorient*, Paris, A. Lemerre, 1888
* *Chansons et danses des Bretons*, Paris, J. Maisonneuve et Ch. Leclerc, éditeurs, 1889 (advouladur : Slatkine, 1981)
* *La Bretagne Armoricaine*, Pariz, J. Maisonneuve, 1890
* *Perrinaïc, une compagne de Jeanne Darc. Gwerz, cantilène*, Paris, Fischbacher, 1891
* *Ernest Renan, 1823-1892*, Pariz, Larousse, 1892
* *Bretons de Paris*, Paris, Paul Ollendorff, 1893
* Raksrid evit : H. et G. Dubouchet, *Zig-Zags en Bretagne*, Paris, Lethielleux, 1894
* *Breiz - poésies bretonnes*, Paris, J. Maisonneuve, 1898
**Contes et nouvelles du [[Treger|Pays de Tréguier]]*, Paris, J. Maisonneuve, libraire-éditeur, 1898 (adembannadur : La Découvrance, 2005)

## Levrlennadur
* Germain Lefèvre-Pontalis, *Perrinaïc, une compagne de Jeanne d'Arc, par N. Quellien* (rentañ -kont), e *Bibliothèque de l'école des chartes. Tome LIII*, 1892
* Julien Trévedy, *Le Roman de Perrinaïc - Réponse à M. Quellien - Défense de Perrinaïc contre ses panégyristes*, Vannes, imprimerie Lafolye, 1894
* *Narcisse Quellien et le bardisme armoricain*, e Charles Le Goffic, *L’âme Bretonne. 1ère série*, 1902
* *E Koun da Narsis Quellien : Dibab Gwerziou - bleuniou kutuillet en e liorz vurzudus evit kempenni ar menhir dister savet evitan e geveillen*, Paris, 1912
* Ernest Le Barzic, *[[Ar Roc'h-Derrien|La Roche-Derrien]] et ses environs. Le barde Narcisse Quellien*, Rennes, imprimeries Simon, 1957
* Skol Vreizh : *L'argot des nomades en Basse-Bretagne*. 100t deiz-ha-bloaz marv Narsis Kelien, gant Fañch Peru. 2004