Flamenco

Ar **flamenco** zo ur seurt sonerezh hag un dañs krouet gant Jipsianed Andalouzia, diwar sevenadur poblek ar sevenadurioù zo bet en o bleuñv e-pad kantvedoù eno, ar sevenadur arab peurgetket. En deroù e oa ar flamenco ur c'han (*cante*) *a cappella*, an *toná*, a veze kanet en tric'horn savet gant Triana, Jerez ha Cádiz. 

Enskrivet eo bet ar flamenko e glad sevenadurel ha difetis an denelezh gant an UNESCO d'an .

## Ar flamenco hiziv
Abaoe e orin e c'hoariva poblek an  kantved, ar pep brasañ eus an dañserien hag eus ar sonerien flamenco a zo tud a-vicher. Lod eus an arzourien a zeske o-unan ha lod a ra c'hoazh met peurliesañ e vez kelennet ar flamenko d'ar gorollerien, d'ar sonerien ha d'ar ganerien. Hiziv an deiz e heuilh ar pep brasañ eus ar c'hitarourien ur c'helenn micherel start hag alies e vezont gouest da lenn ha da seniñ sonerezh a bep seurt evel hini ar gitar klasel pe ar jazz ha kalz dañserien ha heuilh kentelioù barrez ha dañs a-vremañ ouzhpenn ar flamenko.

Flamenko a c'haller gwelet e pevar seurt degouezhioù : er *juerga*, e tavarnioù bihan, e sonadegoù hag er c'hoariva.

Ar *juerga* zo ur festig jipsian difurmel (evel ur *session* sonerezh eus Iwerzhon pe ur "jam session" jazz). Koroll zo, kan, *palmas* (stlakadennoù daouarn), peotramant e tabouliner diouzh al lusk ouzh an daol pe ur c'hef orañjez kozh. Ar c'henarroud-se a laka unan da soñjal er sonerezh krouet gant ur rummad tud paour all, ar blues. 

Hengoun an davarnioù bihan a chom bev. Ar ganerien eo kalon hag ene an arvestoù. Ur *Peña Flamenca* zo ur plas d'en em vodañ pe ur strollad sonerien pe arzourien flamenko. "tablaos" zo ivez, anezhe stalioù diwanet e-pad ar bloavezhioù 1960 e Bro-Spagn a-bezh hag a gemeras lec'h ar *café cantante*. An tablaos a c'hall kaout o c'humpagnunezh arzourien evit pep arvest. Kalz arzourien brudet war an dachenn etrebroadel o deus komañset o esped e *tablaos flamencos*, evel ar c'haner brudet Miguel Poveda a grogas da ganañ en "El Cordobés", e Barcelona.

Er sonadegoù a stumm hengounel e vez ur c'haner hag ur gitar hepken, met er sonadegoù gant dañs e vez peurliesañ daou pe tri gitar, ur c'haner pe muioc'h (kanañ a reont pep hini d'e dro, rak ar c'hanerien flamenko a gan en o-unan), hag un dañser(ez) pe muioc'h. Unan eus ar ganerien a c'hall seniñ ar *cajon* ma n'eus soner *cajon* ebet, hag an holl arzourien a stlako o daouarn e lusk memes ma'z eus *palmeros*, tud a-ratozh da stlakal o daouarn e lusk. En *Nuevo Flamenco* pe flamenko nevez e c'haller klevet ivez fleütennoù pe saksofonoù, piano pe benvegoù all a seurt-se, pe zoken ar gitar boud pe ar gitar tredan. Camarón de la Isla zo unan eus an arzourien a vrudaas ar stumm flamenco-se.

Erziwezh ez eus, just evel gant an diaraogerien, ur flamenco a vez sonet er c'hoarivaoù. Koulskoude ez eo deut da vezañ bremañ un arvest ledanoc'h ha sofistiket anezhañ e-unan, hag a c'haller keñveriañ d'un arvest barrez. 

## Palos
Ar stummoù sonerezh Flamenko zo anvet *palos*. Renket e vez ar sonioù e *palos* hervez perzhioù evel patrom diazez o lusk, stumm ar pozioù kan, hag orin geografek. En tu all da 50 palos flamenko disheñvel zo, daoust ma vez implijet lod ral a wezh. 

Hengounioù zo liammet ouzh pep *palo*. Lod anezhe a vez kanet hep sonerezh, e-skoaz re all a vez kanet gant skoazell ur gitar pe ur benveg all da gustum. Koroll a vez da-heul lod eus ar seurtoù kanaouennoù hepken. Lod a vez kanet gant ar wazed ha lod all gant ar maouezed, ha lod all c'hoazh a c'hall bezañ kanet gant an eil re pe ar re all. Kalz eus an hengounioù-se zo o vont da get avaat. Ar *Farruca*, da skouer, a vez kanet alies gant ar maouezed ivez bremañ.

Renket e vez ar Palos e tri strollad. Ar stummoù siriusañ a vez anvet *cante jondo* (pe *cante grande*), e-skoaz e vez graet *cante chico* eus stummoù skañvoc'h ha strantaloc'h. Ar fed ma'z eo ar palo a orin jipsian pe get en deus ur pouez en doare d'e renkañ. Ar stummoù na glotont gant hini eus an daou strollad-se a vez anvet *cante intermedio*.

## An dañs

*El baile flamenco*, an dañs flamenco, zo brudet abalamour d'ar from kreñv, aer balc'h an dañserien, implij livus an divrec'h ha stlakerezh an treid e lusk ouzh al leur. Evel holl ar seurtoù dañs ez eus diorroet kalz stummoù flamenko.

Gallout a raer gwelet ar flamenco dañset e furm ar muiañ gwirion en dimezioù jipsian hag er festoù e Bro-Spagn. Nebeutoc'h a deknik uhel zo er flamenco jipsian, met ar sonerezh hag ar pazioù zo heñvel. An divrec'h a vez implijet en un doare disheñvel diouzh hini ar flamenco klasel, krommet en-dro d'ar penn ha d'ar c'horf kentoc'h evit astennet, alies gant un ilin pleget.

Ar *Flamenco puro* a vez sellet outañ evel ar stumm flamenko tostañ da stumm orin an dañs jipsian. Er stumm-se e vez atav un dañser hepken, hag ijinet e vez a-vuzul d'an dañs kentoc'h evit koregrafiet. Lod a zisplij ar rigedagoù dezhe (daoust ma c'haller o gwelet e kalz poltredoù dañserien eus deroù an  kantved).

Ar seurt dañs a vefe graet "flamenko" anezhañ gant ar pep brasañ eus an Europeaned zo ur stumm dañs kenwerzh, aozet evel un arvest evit an douristed. Da cheñch un tamm e vez aozet dañsoù a-stroll, ha memes an dañsoù e solo a vez koregrafiet peurliesañ. Ar saeoù bras marellet gant fanfarluchoù a zo savet war batrom ar saeoù gwisket da vare Feria bloaziek Sevilla (Ar sae orin zo re strizh da zañsal!).

## Notennoù