open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alkmene

**Alkmene** (henc'hresianeg : Ἀμφιτρύων), pe **Alkmena** ( Ἀλκμάνα [dorik]), a oa merc'h da Elektryon, roue Mykenai ha mab Perseüs, hervez mojennoù Hellaz kozh. Pried Amfitryon e oa, ha mamm e vugale Ifikles hag Herakles. 

## Hec'h anv
Άλκμηνη, a vez distaget *Alkmênê*, a dalv kement ha «nerzh al loar».

## Ar vojenn
Pa oa he gwaz o vrezeliñ e teuas Zeus, e stumm he gwaz, da gousket ganti. Edo neuze ar wreg o tougen mab an doue en he c'hof. He gwaz neuze a vrazezas anezhi ivez. Pa glevas Amfitryon he doa kousket gant unan all e kondaonas anezhi da vout devet war ur bern keuneud. Saveteet e voe gant Zeus a reas d'ar glav lazhañ an tan.

## He mibien
Daouzek miz e tougas he mibien, abalamour d'an doueez Hera, a glaske mirout ouzh ganedigezh Herakles. Gennet e voe Hera gant Galinthias, matezh Alkmene, a roas da grediñ d'an doueez warizius e oa ganet ar bugel a-raok ar c'houlz. 

Ganet e voe Ifikles, mab he gwaz, da gentañ, hag Herakles, mab Zeus, en deiz war-lerc'h.

Pa varvas he gwaz ez eas da-heul he daou vab. War-lerc'h marv Herakles e rankas tec'hel da Aten abalamour d'ar gasoni a vage Eurystheüs, roue Thebai, outi. Pa varvas ar roue-se e voe degaset e benn dezhi, ha dilagadet e voe ganti. Neuze e tistroas da Dhebai ma vevas pell, ha ma timezas gant Radamanthys, hag he doe daou vab all gantañ, Erythros ha Gortys.

Pa varvas e voe kaset gant Zeus da Inizi ar Re Wenvidik, ha Radamanthys a voe lakaet da vezañ unan eus tri barner an Ifernioù.

He mamm a oa pe Anakso, c'hoar da Amfitryon, ha neuze e oa nizez Elektryon, pe ur verc'h da Belops, Eurydike pe Lysidike. Gwreg Amfitryon e oa Alkmena pan eas d'an harlu, petra bennak m'en devoa lazhet he zad dre fazi.
Strollad Labour Belgia

**Strollad Labour Belgia** (en izelvroeg: **Partij van de Arbeid van België** - PVDA, galleg: **Parti du Travail de Belgique** - PTB) a zo ur strollad politikel komunour eus Belgia.

## Liammoù diavaez

*  lec'hienn ofisiel
*  lec'hienn ofisiel
*   COMAC (Yaouankizoù SLB)
Elektryon

**Elektryon** a oa roue Mykenai, a oa ur mab da b-Perseüs ha da Andromeda. Pried e oa pe da Anakso, merc'h e vreur Alkaios ha c'hoar Amfitryon, pe Eurydike merc'h Pelops. Tad e oa da Alkmene, mamm Herakles ha kalz mibien en doe. Ur mab all, Likymnios, en doe gant Mideia, ur vaouez a Frygia.

## Mojenn
C'hwec'h mab Pterelaos, diskennad Mestor, breur Elektryon, a zeuas da v-Mykenai da c'houlenn o lod eus ar rouantelezh. Pa voent kaset da sutal gant Elektryon e kasjont e saout gante. En em ganañ outo a reas mibien Elektryon, met an holl a voe lazhet, war-bouez Likymnios, mab Elektryon, hag Eueres mab Pterelaos.
Radamanthys

**Radamanthys** (henc'hresianeg : Ραδαμάνθυς *Radamánthys*), mab da Zeus ha da Europa, merc'h Agenor, a oa roue Fenikia. Brudet e oa e vertuz hag e spered a justis.

## Mojenn
Ganet e oa bet e Kreta evel e vreudeur Minos ha Sarpedon. Hervez ur vojenn all e vije bet mab da Hefaistos, a oa mab da Dalos. Desavet e voe gant Asterion, roue Kreta, a oa bet fiziet Europa ennañ gant Zeus. Hervez ar pseudo-Apollodoros, e riotas gant e vreudeur, en e yaouankiz, evit karantez ur paotr anvet Miletos pe Atymnios.

Brudet e oa evit e furnez hag e speredegezh. Diodoros Sikilia a ra anezhañ, evel eus Minos, un haroz a zegas ar sevenadur en ur ren war ur vro ec'hon ma sav al lezennoù :

« Inizi bras a oa en e zalc'h ha hogos holl aodoù Azia o doa en em roet o-unan dezhañ abalamour da vrud e onestiz. »

Pa zegouezhas tron Kreta gant Minos e tennas hennezh e vad eus an dra-se evit en em zizober eus e vreudeur, gwarizius ma oa eus o brud. Mont a reas Radamanthys en harlu da Oic'halia, e Boiotia, ma timezas gant Alkmene, intañvez Amfitryon, ha mamm Herakles. Daou vab en doe diganti : Erythros ha Gortys.

Goude e varv e teuas da vezañ barner en Ifernioù, gant Minos hag Aiakos. Hervez Homeros e vevas en un doare sioul hag eürus en inizi ar re wenvidik. Hervez danevelloù savet diwezhatoc'h e renas e-unan war ar parkoù Elizean.
Porched:Istor/Pennadoù bet dibabet

= Daouzek miz =
## Miz Genver

## Miz C'hwevrer

## Miz Meurzh

## Miz Ebrel

## Miz Mae

## Miz Mezheven

## Miz Gouere

## Miz Eost

## Miz Gwengolo

## Miz Here

## Miz Du

## Miz Kerzu
Galinthias

**Galinthias** (Γαλινθίας e henc'hresianeg) a oa matezh Alkmene, mamm Herakles, e mojennoù Hellaz kozh.

Pa oa dougerez he mestrez e klaskas an doueez Hera mirout ouzh ganedigezh ar mab-se da Zeus. Louzet e voe an doueez gant Galanthias a lavaras dezhi e oa gwilioudet ar vamm. 

Evit he c'hastizañ e voe troet gant Hera en un dourgi. Daoust da se e chomas gant he mestrez.

## An anv latin
*Galinthis* a vez graet anezhi e mojennoù Roma. 

## Levrlennadur
*Ovidius, *[[Metamorfozoù]]* 9.273.
Ifikles

**Ifikles** a c'hall bezañ tri den disheñvel e mojennoù kozh Hellaz.

## Breur gevell Herakles
**Ifikles** (Ἰφικλῆς e gresianeg), mab da Alkmene ha da Amfitrion, a oa breur gevell Herakles, ha kompagnun d'an haroz meur e-pad ur pennad amzer, e mojennoù kozh Hellaz.
Dimeziñ a eure da gentañ da Aotomedousa, hag ur mab en doe ganti, Iolaos, a yeas da-heul e eontr meur a wech.

Dilezel a reas e wreg kentañ evit dimeziñ da eil merc'h Kreon, roue Thebai.
Pan eas Herakles en egar avat e lazhas daou eus e vugale.

Gloazet e voe war-lerc'h un emgann enep roue Elea, ha mervel a eure e Feneos en Arkadia.

Enoret e veze bep bloaz gant lidoù graet gant tud Fenea war e vez.

## Daou haroz arall
* Mab Thestios, unan eus an Argonaoted, hag a yeas da hemolc'hiñ hoc'h-gouez Kalydon, hag a voe lazhet gant Meleagros.
* Un den eus Thessalia, mab da Phylakos, tad da Brotesilaos ha Podarkes.
Rideoz houarn

**Rideoz houarn** (*Iron Curtain* e saozneg, *Eiserner Vorhang* en alamaneg) eo an anv roet d'ar vevenn a zispartie Europa e div lodenn e-pad ar Brezel Yen (1946/1947-1991), etre bed ar gomunisted ha bed ar c'hornôg. 

Gant Joseph Goebbels e oa deuet an droienn evit ar wezh kentañ, e kelaouenn diabarzh an nazied, Das Reich, d'an 23 C'hwevrer 1945 pa oa un « Eiserner Vorhang » o kouezhañ war ar stadoù dindan al lu Ruz.
Gant Winston Churchill e voe brudet dreist-holl, d'ar 5 Meurzh 1946 e prezegenn Fulton.

Tu ar Reter d'ar rideoz e oa kavet ar Stadoù a oa liammet pe suj d'an URSS, eus an tu all e oa ar Stadoù a-du gant Stadoù-Unanet Amerika. Savet e oa bet bloc'hadoù gant pep tu o kaout liammoù ekonomikel ha milourel strizh etre an izili:

* Bloc'had ar Reter : izili Kuzul ar C'henskoazell Armerzhel (COMECON) hag eus Pakt Varsovia. E-penn ar bloc'had e oa an URSS.
* Bloc'had ar C'hornôg : izili an Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel (AFNA) gant Stadoù-Unanet Amerika e-penn ar bloc'had. 

Ar Rideoz houarn gwir a oa savet gant difennoù harzoù etre broioù Europa Kreiz. Al lodenn brudetañ d'ar Rideoz houarn a oa Moger Berlin gant ar Checkpoint Charlie.
Istor ar moullerezh e Breizh

Kregiñ a reas istor ar moullerezh e Breizh war-dro dibenn ar .

Adalek miz Kerzu 1484 e laboure an ti-moullañ kentañ e Brehant-Loudieg, tost da Roc'han hag e Kez, ha goude-se e 1485 e daou di all, unan e Landreger hag egile e Roazhon, hini Naoned ne voe digoret nemet eizh vloaz diwezhatoc'h e 1493.

## Pennadoù ha levrioù
* *Tour through Brittany, The Literary remains of the rev. T. Price*, "Carnhuanaw", vol. I, Llandovery, 1854.
* Toussaint Gautier, *Histoire de l'imprimerie en Bretagne*, Le progrès, miz Even-Gouere 1857.
* H. Le Goff, *pourquoi l'imprimerie s'implanta-t-elle en Bretagne à la fin du XVè siècle?* Les Cahiers du Trégor, n°12, miz Here 1985.
* Evelyne Letribot, *Jean Brito, le Gutenberg breton*, Ouest-france, 30-31 a viz Here 1993.
* Malcolm Walsby, *The Printed Book in Brittany 1484-1600.* Leyde, Brill, 2011.

## Liammoù all
*Jehan Brito
*Jean Meschinot
*Catholicon
* Mirdi ar Moullerezh Naoned

## Liammoù diavaez
*An istorour breizhat Arthur de La Borderie en devoa levrioù rouez hag a studie ivez istor ar moullerezh e Breizh : 
*https://web.archive.org/web/20130726114010/http://www.armen.net/2013/07/01/divoull-planedenn-ar-moull/
Alkathoos

**Alkathoos** (henc'hresianeg : Ἀλκάθοος) a oa roue Megara e mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa da b-Pelops hag Hippodameia. Dimeziñ a reas da Euaic'hme. Daou vab en doe ganti, Isc'hepolis ha Kallipolis, ha meur a verc'h (Ifinoe, Periboia hag Aotomedousa). 

Adsevel a reas mogerioù Megara goude ma voent distrujet gant Minos. 
Lazhañ a reas unan eus e vreudeur, C'hrysippos, hag e vab Kallipolis.
Iolaos

**Iolaos** a oa mab da Ifikles, e mojennoù kozh Hellaz.

**Iolaos**, **Iolaüs** pe **Iolas** (e henc'hresianeg Ίόλαος / *Iólaos*), a oa mab da Ifikles, breur gevell Herakles, ha da Aotomedousa, a zo un haroz eus Thebai, en Hellaz kozh.

Kompagnun feal eo d'e eontr Herakles, ha bleniañ a ra karr an haroz dre Hellaz.

## Mojenn

Skoazellañ a reas e eontr 
* da drec'hiñ naer-zour Lerna, 
* da dapout oc'hen Geryon; 
* kemer a reas perzh e beaj an Argonaoted, 
* ha mont a reas da chaseal hoc'h-gouez Kalydon.

Hervez Paosanias ez eas ar maout gantañ e redadeg kirri ar C'hoarioù Olimpek kentañ aozet gant Herakles (V, 8, 3), hag e c'hoarioù kañv Pelias.

Dimeziñ a reas gant Megara, pa deurvezas Herakles he leuskel gantañ, hag en doe ur verc'h diganti, Leipefilene. Kaset e voe gant an haroz da Sardinia, urzh dezhañ da sevel un drevadenn gant ar vibien en devoa bet digant merc'hed eus Thespios, an Thespiadezed.

Mervel a reas e Sardinia.

Met diwezhatoc'h e voe laosket da zont e-maez an ifernioù da gemer perzh er brezel a rene an Heraklided ouzh Eurystheüs. Hervez Pausanias (I, 44, 10) eo eñ a lazhas Eurystheüs, hervez Diodoros eo Hyllos. 
Distreiñ a reas neuze d'an Ifernioù.

Hervez lod all e voe beziet nepell diouzh ar monumant da Amfitrion, unan eus e c'hourdadoù.

## Liderezh

Bez Iolaos e Tebai a zo testeniekaet: 
* gant Pindar a gomz eus c'hoarioù e Tebai en eñvor da Herakles, 
* gant Ploutarc'hos a lavar e oa, en e amzer, koubladoù paotred — heñvelrevidi - a yae di da douiñ o fealded 
* gant Pausanias (IX, 23, 1) — a lavar e oa sur tud Tebai e oa marvet Iolaos e Sardinia. Lavarout a ra Pausanias ivez e oa meur a gêr e Sardinia a oa anvet  / *Ioláia* hag a lide Iolaos en o c'hoarioù (X, 17, 5), hag e oa un aoter dezhañ en Aten (I, 19, 3).

Hervez Diodoros Sikilia e veze rentet ul lid harozel da Iolaos e Sikilia, ha gant Herakles e oa bet lakaet ur c'hoad en e anv. Ouzhpenn, emezañ, e oa enoret e kêr Agyre :

« Ar re a zo o chom e kêr Agyre a ouestl o blev da Iolaüs hag o dalc'h e ratre evit gallout o c'hinnig d'an doue-se gant lidoù bras. »


## Gwelout ivez
Jean Meschinot

**Jean Meschinot** (1420-1491), ganet e Meliner nepell diouzh Klison, a oa ur barzh gallek e lez duged Breizh Frañsez II hag e verc'h Anna e Naoned.

## Oberennoù
**Lunettes des Princes* (1461-1464) zo bet moullet war-lerc'h e varv, e 1493. Al levr kentañ moullet e Naoned eo, met diwezhat a-walc'h e teuas ar moullañ da Naoned, war-lerc'h Roazhon ha Landreger (gwelout Jean Brito).
Taolenn doueed Hellaz ha Roma

En daolenn amañ a-is e kavor listenn doueed Henc'hres, re Henroma a glot ganto, hag un nebeud doueed kelta glot mui pe vui.
Vladas Gefenas

**Vladas Gefenas** a zo bet ganet d’an 31 a viz Here 1955 e Vilnius (Lituania) .

Mestrc’hoarier echedoù lituanian ha soviedat.
## Ur bartienn

* Vladas Gefenas a-enep da Joop Van Oosterom .

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chess Games
Asklepios

**Asklepios** (Ἀσκληπιός e henc'hresianeg; *Aesculapius* e latin, *Eskulap* a-wechoù e brezhoneg) a oa un haroz, mab d'an doue Apollon, ha deuet da vout, war an diwezhadoù, doue ar medisinerezh. Dimezet e oa d'an nimfenn Epione ha nav bugel en doa bet diganti.


Skeudenn:NAMA-Asklepios Epidaure.jpg|Delwenn Asklepios e neved Epidauros. Eiladenn un delwenn orin eus ar , Mirdi broadel hendraououriezh Aten.
Skeudenn:Asklepios.3.jpg|Delwenn Asklepios e Glypotek København.
Sigitas Kalvaitis

**Sigitas Kalvaitis** a zo bet ganet e 1987 e Plungė (Lituania).

Ur mestrc’hoarier echedoù lituanian eo.

## Liamm diavaez
* E fichennFIDE
Aotomedousa

**Aotomedousa** a oa merc'h da roue Megara, Alkatoos. Dimeziñ a eure da Ifikles, breur gevell Herakles. Ur mab o doe, Iolaos, bleiner karr Herakles.
Trede marevezh etre Henegipt

E fin an tierniezh en doa kollet Ramses XI (-1098/-1069) tout e galloud hag e krog Henegipt da zizrannañ en-dro. A-dalek -1080 mui-pe-vui, e krog Herihor, hag eñ beleg meur Amon e Teba, da vezañ ur seurt briz-faraon e Teba, mestr war kreizteiz ar vro, pa gendalc'h Ramses XI da ren war an hanternoz.

Ur wech marv hemañ, e vez krouet ar XXI tierniezh gant Smendes, un den dianav e orinoù, a na zo mestr nemet war Goueled Egipt. Staliañ a ra e gerbenn e biz an delta, e Tanis. Kloer Amon a gendalc'h da ren en Tebaid, en un darempred a vasaliezh teorikel d'ar faraon. Faron heverk nemetañ an dierniezh a zo Psousenes 1añ (tro-dro -1040/-993).

A-dalek ar mare-se, e krog meuriadoù a orin libyan, ar "Machaouached", de vont tre e Egipt, ha da grouiñ tiernioù e kornog an delta. Tro-dro da -950 e sav ur faraon a orin libyan, Chechonk 1añ, war dron Tanis goude bezañ dimezet gant merc'h faraon diwezhañ XXI tierniezh. Diazez a ra neuze an XXII tierniezh, anavezet evel an dierniezh libian. Ul lodenn eus kloer Amon a gav repu e Nubia Uhel, ha resisoc'h e Napata. E touesk faraoned an dierniezh-mañ ez eus tu menegiñ Osorkon II, brudet dreist-holl evit e "triad" meurdezus a c'heller gwelet e mirdi al Louvre.

Tro-dro da -818 e oa krouet an XXIIIde tierniezh gant ur priñs a orin Libyan, Petoubastis Iañ. Staliañ a ra e gerbenn e Bubastis, e reter an delta. Setu ma 'z eo rannet an delta etre div dierniezh. Un dierniezh all a zo o ren er su, tro-dro da Deba, hag ur pevare e Napata (Nubia Uhel). 

Piye (Pyanc'hi), nubian ha roue Napata eus ar tierniezh, a aloub Gorre Egipt adalek -740. Klask a ra bezañ mestr war an delta ivez evit peur-unvaniñ Egipt, met ur c'hwitadenn eo. Rannet e chom Egipt etre ar XXIV tierniezh "libian" en delta hag ar tierniezh "kouchiteg" er C'hreisteiz.

Ar brezelioù diabarzh-mañ a gwana kalz Egipt. Tennañ spled a ra an Asirianed eus kement-mañ evit aloubiñ ar vro e -667, dindan ren Asurbanipal.
Merc'her (doue)

**Merc'her** (*Mercurius* e latin) a oa un doue roman, damheñvel ouzh Hermes, un doue eus Hellaz kozh. 

## E anv
Roet eo bet e anv d'un deiz eus ar sizhun ha d'ur blanedenn.
Svedeg

Ar **svedeg** (*svenska*) a zo ur yezh c'hermanek eus skourr ar yezhoù skandinavek. Kar eo d'an norvegeg ha d'an daneg. Ar yezh ofisiel er fedoù eo e Sveden hag ur statud yezh ofisiel en deus e Finland, a-gevret gant ar finneg, nemet en inizi Åland m'eo ar yezh ofisiel nemeti.

Skrivet e vez ar svedeg gant al lizherenneg latin gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn : å, ä, ö.

Levezonet eo bet ar svedeg gant an alamaneg hag ivez, diwezhatoc'h, gant ar galleg, en XVIIIvet ha XIXvet kantved Setu skouerioù amprestoù gallek : *nivå* (*niveau*, "live"), *paraply* (*parapluie*, "disglavier"), *promenera* (*promener*, "pourmen").

## Un nebeud gerioù

* Svedad: *svensk*
* Salud: *hej* (hey)
* Kenavo: *hej då* (hey-do)
* Degemer mat: *välkommen* (velkommen)
* Trugarez: *tack* (takk)
* Ya: *ja* (ya)
* Nann: *nej* (ney)
## [[Yezh ar sinoù]]
* Ar re vouzar a ra gant Yezh ar Sinoù Svedek.
## Liammoù diavaez
*  Swedish Language Free Resource
*  Daneg ha Svedeg gant restroù son
Argonaoted

An **Argonaoted** ( Αργοναύται e henc'hresianeg) zo harozed e mojennoù koshañ Hellaz, a-raok brezel Troia. Mont a rejont gant Jason war vourzh ul lestr da Golc'his da gerc'hat ar maoutken aour.

Dont a ra o anv diwar hini al lestr, Argo, a deu diwar anv an den en savas, Argos. A-wechoù e vez graet Minianed anezho, anv ur bobl a veve eno en amzerioù-hont. 

## Mojenn

Jason a oa mab da Aeson, roue Iolkos (hiziv Volos) e Magnesia (e bro Thessalia), met an tron a oa bet kemeret gant lezvreur Aeson, anvet Pelias.

Kaset a oa bet Jason da bell da vezañ skoliet gant an den-marc'h C'hiron. 
Un orakl en doa kontet da b-Pelias e vije lazhet gant ur gourvab bennak da Aiolos (mab da Hellen) a deuje d'e gaout gant ur votez hepken ouzh e droad. Dont a reas an diougan da wir pa zegouezhas Jason, deuet d'e vent, e Iolkos da c'houlenn e hêrezh; kollet e oa bet ur votez gantañ o reiñ skoazell d'ur wrac'h (a oa an doueez Hera gwisket e truilhoù) da dreuziñ ur stêr. Pelias a brometas reiñ an tron dezhañ gant ma teuje en-dro gant ar maoutken aour. 

Gant hanter-kant a harozed veur all eus Hellaz e lestras Jason war vourzh an Argo e Pagases. 

Da gentañ e rankent dont eus Thessalia, bro ar v-Minianed, met anvioù all a voe lakaet ouzhpenn gant ar gonterien, anvioù tud eus mareoù disheñvel evel Herakles pe Orfeüs.

## An harozed
* Peleüs, Telamon, an Dioskured (Kastor ha Pollux), ar Voreaded (Kalais ha Zethes), Idas ha Linkeüs, Eufemos, Tiphys ar sturier, Argos mab Frixos hag Argos mab Arestor (a savas al lestr hervez ar c'hiz kozh), Admeta, Augeias, ha mab Neleüs, Periklymenos. 

* Akast a zegouezhas da ziwezhañ.

Menegiñ a reer ivez Amfion, Tydeüs, Theseüs, Amfiaraos, Atalante (ar vaouez nemeti), Meleagros, Asterion, Aktor, Mopsos an diouganer.

Pa zegouezhas lestr an harozed e Kolc'his ez eas Jason da-gaout ar roue Aetes da c'houlenn ar maoutken digantañ. Hag ar roue da respont e oa mat dezhañ, gant ma rafe Jason un nebeud taolioù-kaer, peogwir n'en doa ket c'hoant da reiñ e beadra da n'eus forzh piv. 

E-touez an traoù dic'hallus da ober e oa stagañ daou darv, o zreid arem hag o fronelloù o teurel tan, ouzh un arar, ha gant an arar-se arat ur park ha hadañ ennañ dent aerouant Kadmos. Pa voent hadet e savas diwarne ur bagad tud armet a glaskas lazhañ jason, met dre chañs e voe sikouret ar paotr gant troioù hud merc'h ar roue, Medea hec'h anv. 

Ha distreiñ a eure Jason, Medea, hag an Argonaoted da Iolkos gant o maoutken aour.

## Mojennoù all
Kalz mojennoù all zo kaoz enne eus an dañjerioù a gavas an Argonaoted, hag eus taolioù kaer pep hini. 

## Klask

En istor an **Argonaoted**, unan eus mojennoù koshañ Hellaz, e kaver e-leizh a elfennoù eus ar c'hontadennoù-pobl, hag an temoù ordinal enno:
* klask, beaj, 
* kas an haroz d'ober ur veaj dañjerus evit kaout an dizober anezhañ;
* reiñ dezhañ trevelloù diaes meurbet pe dibosubl, ha ne vije ket deuet a-benn anezho panevet skoazell ur mignon bennak .

## Gwelout ivez

* Jason
Aloyzas Kveinys

**Aloyzas Kveinys** a zo bet ganet d’an 9 a viz Gouere 1962.

Mestrc’hoarier echedoù lituanian ha soviedat.

Mestr Meur Etrebroadel eo.

E renk Elo a oa 2540 e miz Here 2006.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chess Games
Zivilė Sarakauskienė

**Živilė Šarakauskienė** a zo bet ganet d'an 6 a viz Du 1978.

Mestrc’hoarierez echedoù lituanian eo.

Mestr Etrebroadel eo.

2158 eo he renk Elo.

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE
* He c'hoari e Chess Games
Kerzu 2006 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2005 e Breizh - **2006 e Breizh** - 2007 e Breizh

2006 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù

## Kerzu

## Lun [[18 Kerzu]]
* Dalc'het eo bet ar *webnoz* kentañ, da lâret eo kentañ abadenn skinwel hollvrezhonek skignet war-eeun dre ar genrouedad. Ur seurt *talk-show* eo bet, aozet ha kaset en-dro gant ar c'hazetenner Lionel Buannig, pedet ma oa bet gantañ, e Lise Diwan Karaez, un toullad tud da zisplegañ o soñjoù, da eskemm ha da dabutal war amzer da zont ar brezhoneg. Ouzhpenn 1000 "gwiader" disheñvel" a zo bet o sellet ouzh an abadenn war-eeun. Brezhoweb.com

__NOTOC__
Galateg

Ur yezh keltiek kar-nes d'ar galianeg eo ar **galateg** hag ur yezh varv a zo bet komzet e Galatia, bro ar C'halated, e-kreiz Azia-Vihanañ tro-dro da gêr-benn Turkia, Ankara hiziv (bet Ankira hag Angora gwechall). N'eus chomet nemet nebeut a roudoù pa n'eus testenn hir anavezet ebet anezhi. Anaout a reer war-dro 120 ger, anvioù-tud an darn-vuiañ anezho. Deuet int betek ennomp dre ar skridoù gresianek kozh ha dre un nebeud enskrivadurioù.

## Istor berr
Deuet e oa ar C'halated, ur bobl kar d'ar C'halianed, da reiñ skoazell da roue Bitinia, hag en em staliañ a rejont e kreiz Azia-Vihanañ war-dro 277  kent JK. Menegiñ a ra sant Yerom e veze komzet galateg c'hoazh er , hag e oa ur yezh heñvel ouzh hini tud Trier (Alamagn hiziv) hervezañ. 

Mesket eo bet tamm-ha-tamm ar C'halated gant ar c'hresianegerien ken ne ouzer ket pegoulz eo bet aet o yezh da get. Aloubet eo bet o bro gant an Durked seldjoukour en .

## Keñveriadur gant yezhoù keltiek all
*Hervez Strabon en em vode ar C'halated aozet e tri meuriad en ul lec'h anvet *Drunemeton* (30 km e Su Ankara hag heñvel a-walc'h e seblant bezañ ouzh lec'h bodañ ar Garnuted). Komprenet e vez evel *Dru* + nemeton, ur ger galianeg evit lec'hioù sakr a veze stank e broioù ar C'halianed. Neved a vez graet anezho e brezhoneg. Hervez lod e teu *dru* eus ar wrizienn geltiek evit an derv, met talvezout a ra ivez kement ha gouiezegezh. 
*Meur a anv-den galat a zo gant al lostger *-riks* evel ar galianeg *-rix*, an henvrezhoneg ri, da lavaret eo roue
*Meur a anv-den galat a zo gant al lostger *-marus* ivez evel ma kaver *-maros* e galianeg : iwerzhoneg *mor*, ha brezhoneg *meur*
*Un nebeud anvioù meuriadoù hag ismeuriadoù a zo heñvel pe peuzheñvel ouzh re ar C'halianed
**An Ambitouti (iwerzhoneg *imm* = endro + *tuath* = meuriad - brezhoneg : tud
**An Dektosaged 
***ar Volked Tektosaged o doa preizhet Delfos hag o dije kaset an aour laeret ganto da Dolosa, ur skourr eus ar meuriad galat moarvat. Sellet ouzh an Ergerzhadeg veur
***Tektosaged a c'hellfe talvezout kemet ha "Klaskerien douar"
**An d/Trokmed
**An d/Tolitosbogied

## Levrlennadur
*  Philip Freeman, *The Galatian Language: A Comprehensive Survey of the Language of the Ancient Celts in Greco-Roman Asia Minor*, Lewiston, New York, Mellen Press, 2001, ISBN 0-7734-7480-3,
* Leo Weisgerber, *Galatische Sprachreste* In *Natalicium Johannes Geffcken zum 70. Geburtstag 2. Mai 1931 gewidmet von Freunden, Kollegen und Schülern*, 151–75. Heidelberg, Carl Winter
Gediminas Sarakauskas

**Gediminas Šarakauskas** a zo bet ganet e 1977.

Mestrc’hoarier echedoù lituanian eo.

Mestr Meur Etrebroadel eo.

2446 eo e renk Elo.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c’hoari e Chess Games
Ramzed Hellaz

**Ramzed Hellaz** a vez graet eus ar  ramzed o devoa klasket sevel a-enep doueed ar Menez Olimp e gwengelouriezh Hellaz.

Daou rumm a oa  anezho, ha ret diwall d'o c'hemmeskañ.
* re ar remzi kentañ, mibion da C'haia,
* ar re deuet diwezhatoc'h.

## O anv
O anv e henc'hresianeg *gigantès* (Γίγαντες) pe *gegeneis* a dalv « ganet eus an Douar ».

## Ar remziad kentañ
Ramzed an amzerioù koshañ a oa  bugale da Ouranos (an Oabl) ha da c'h-Gaia (an Douar). Ganet e oant, gant o breudeur ha c'hoarezed all, an Erinied ha Meliadezed, pa voe troc'het kalc'h Ouranos ha pa gouezhas e wad war Gaia (an Douar).

Hervez un doare all e vijent bet krouet gant Gaia hec'h-unan, evit kaout an digoll war-lerc'h an dichekadenn graet d'he mibion e-kerzh Brezel an Ditaned.

Hervez un trede doare e oant mibien da d-Tartaros.

Gouez da Hesiodos e oant ganet e Flegra,  pe e Pallene. Divalav e oa o dremm, ha kant brec'h a oa da bep hini, hag ul lost naer e penn pep gar.

Ouzhpenn-se n'hallent bezañ lazhet gant doue ebet.

Setu anvioù un toullad anezho :

* Agasthenes ;
* Agrios ;
* Alkyoneüs ;
* Alpos ;
* Aristaeüs ;
* Astraios ;
* C'hthonios ;
* Damysos ;
* Emfytos ;
* Enkelados ;
* Efialtes ;
* Euboios ;
* Euforbos ;
* Euryalos ;
* Eurymedon ;
* Eurytos ;
* Gration ;
* Hippolytos ;
* Hopladamos ;
* Hyperbios ;
* Iapetos ;
* Klytios ;
* Koios ;
* Mimas ;
* Olympos ;
* Otos ;
* Oranion ;
* Pallas ;
* Pankrates ;
* Peloros ;
* Polybotes ;
* Porfyrion ;
* Roikos ;
* Theodamas ;
* Theomises ;
* Thoas ;


N'eus ket nemeur a gaoz anezho er mojennoù nemet e mojenn ar stourm ouzh ar Ramzed, ma reont brezel ouzh an doueed.

## Giganted all
Setu darn :

* An Aloaded (Otos hag Efialtes) ;
* Agrios hag Oreios ;
* Antaios
* Argos Panoptes ;
* C'hrysaor ;
* Damasen ;
* Geryon ;
* Kakos ;
* Kyknos
* Orion ;
* Talos ;
* Tityos ;
Anicetas Uogelė

**Anicetas Uogelė** a zo bet ganet d'an 12 a viz Ebrel 1933 e Žagarė (Lituania).

Mestrc’hoarier echedoù lituanian ha soviedat eo.

Troet eo war-zu ar c'hoari echedoù buan.

Kampion Europa ar c'hoari echedoù buan e voe e 1981 a-gevred gant Wilfried Sauermann.
 
2183 eo e renk Elo.

## Ur bartienn
* Anicetas B Uogele a-enep da Kestutis Andriejunas

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
*  E c’hoari e Chess Games
ISO 8601

Merkañ a ra ar reolad *[[ISO]] 8601* an notadur skouer implijet evit renabliñ an deiziadoù hag an amzer. Gant ar furmad-se eo aesaet an eskemmoù etre savennoù disheñvel. Heuliañ a ra ar patrom urzhiañ a gleiz da zehou, en ur gregiñ gant ar prantad amzer hirañ, betek an hini berrañ. Da skouer, evit merkañ un deiz resis e vo skrivet : BBBB-MM-DD, da lavarout eo: 
* BBBB evit ar bloaz
* MM evit ar miz
* DD evit an deiz.
UTC

P'eo bet karget ar bajenn-mañ e oa ****
(gwelet W3C Date and Time Formats)


**Amzer Hollvedel Kenurzhiet**, **AHK** pe **UTC**, anavezet ivez dindan an anv a *amzer sivil*. Merkañ a ra an takad eur dave ma jeder diwarnañ an holl eurioù a zegouezh gant an takadoù eur all er bed. Kemeret eo bet gant an UTC al lec'h c'hoariet gwechall gant ar GMT (*Greenwich Mean Time*: Amzer Greiz arsellva Greenwich, e Londrez) daoust ma vez kendalc'het a-wechoù war ar pemdez c'hoazh d'ober GMT eus an UTC. Krouet e oa bet an anvadur nevez-mañ kuit d'ober anv eus ul lec'h resis en ur standard etrebroadel hag evit diazezañ muzul an amzer war ar standardoù atomek kentoc'h eget war korfoù egor.

Termenet e oa ar GMT dre an heol pe dre ar strered. AN UTC zo muzuliet gant eurieroù atomek. Tra ma c'horreka troadur an Douar, e tap hemañ dale e-keñver an amzer atomek. Goubredet eo an UTC gant an deiz hag an noz UT1, hag ouzhpenner pe dennet e vez eilennoù lamm (*leap seconds*) e dibenn pep Mezheven ha Kerzu. E karg emañ ar Servij Etrebroadel war Troadur an Douar da dermeniñ an eilennoù lamm diouzh ar muzulioù stadet war troadur an Douar.

## Eur ar Genrouedad

Kalz standardoù war ar Genrouedad hag ar Worl Wide Web a ra gant an UTC. Servijer Wikipedia e-unan a implij an UTC da ziazez evit e listenn hizivaat ar pennadoù. 

Ar re-mañ eo an tiriadoù ma klot o eur gant hini an UTC : Aod an Olifant, Burkina Faso, Gambia, Ghana, Ginea, Ginea-Bissau, Island, Liberia, Mali, Maouritania, Maroko, Saint Helena, São Tomé ha Príncipe, Senegal, Sierra Leone, Togo, Inizi Faero (Danmark), Inizi Kanariez (Spagn), Iwerzhon, Portugal ha Breizh-Veur.

## Gwelet ivez
* Eur
* Gwerzhid eur
Elara

**Elara** (henc'hresianeg : Ἐλάρα) a zo merc'h d'ar roue Orc'homenos e mojennoù Hellaz kozh.

Karet e voe gant Zeus, a rankas he c'huzhat diouzh e wreg warizius Hera, hag he lakaas dindan an douar. Eno eo e c'hanas he mab Tityos, ur ramz hag a vez gwelet evel mab da c'h-Gaia (an Douar) en abeg da se. Marvet e vefe ar vamm gaezh o c'henel he fikol mabig. Ar c'hev ma teuas Tityos e-maez anezhañ a vez graet Elarion anezhañ, en Enez Euboia.

## Steredoniezh
*Unan eus loarennoù ar blanedenn Yaou zo anvet **[[Elara (loarenn)|Elara]]**.

## Notennoù
Orc'homenos

**Orc'homenos** (Ὀρχομενός e gresianeg) zo un anv tud ha lec'hioù en Hellaz kozh.

## Tud
* Ar roue Orc'homenos a oa tad da Elara e mojennoù Hellaz kozh.
* Orc'homenos, unan eus ugent mab Likaon;
* Orc'homenos, tad ar roue Minias, a voe diazezer keoded Orc'homenos e Beotia ;
* Orc'homenos, tad Tiestes;
* Orc'homenos, ur mab d'ar roue Minias, mab-bihan da Orc'homenos eta, ha roue kêr Orc'homenos e Beotia ;
* Orc'homenos, ur mab da Atamas ha Themisto.

## Lec'hioù
* Ur geoded anvet Orc'homenos en Henc'hres, e Boeotia, 
* Un Orc'homenos all a oa en Arkadia.
Tityos

**Tityos** (*Τιτυός* / *Tituós* e henc'hresianeg) a oa ur gigant, mab da Elara, unan eus mestrezed Zeus, a rankas kuzhat ouzh Hera, gwreg Zeus, pa voe deuet ar c'houlz dezhi da wilioudiñ, ma c'hanas he mab dindan an douar. A-wechoù neuze e lavarer e oa mab da Elara ha da c'h-Gaia war un dro.

Tad e oa ivez da Europa (ha n'eo ket Europa, merc'h Agenor).

Iset e oa gant Hera, pa glaskas gwallañ Leto ha lazhet e voe gant Apollon hag Artemis. D'e gastizañ e voe kaset da Haides ha boureviet gant daou vultur a veze o tebriñ e avu.
Ar jahinerezh-se a zo da dostaat ouzh hini Prometheüs.
Europa (merc'h Tityos)

: *Diwar-benn ur briñsez anvet Europa eo ar pennad-mañ. Tud all zo bet c'hoazh, sellit ouzh [[Europa (disheñvelout)]]*

**Europa** (*Εὐρώπη* / *Eurôpê* e henc'hresianeg) a oa merc'h d'ar Ramz Tityos. Digant an doue Poseidon, he doa bet ur mab, Eufemos, a voe unan eus an Argonaoted.
Erminig

An **erminig**, pe **kaerell-wenn**, (*Mustela erminea*) a zo ur bronneg e kerentiad ar mustelideged.

## Deskrivadur
Ur c'higdebrer bihan eo na ya ket da vrasoc'h eget 30 cm. Debriñ a ra konikled, krignerien, bronneged bihan, evned hag o vioù, pesked, raned hag amprevaned. Ampart eo evit pignat er gwez ha diskenn a ra diwarno e benn en a-raok evel ur gwiñver.

Barrek eo an erminig da lazhañ anevaled brasoc'h egetañ. Pa chom kig war e breizh e vir anezho en ul lec'h kuzh. Evel ar mustelideged all e lazh e breizhoù dre zantañ diaz o c'hlopenn, lec'h m'emañ rann an empenn a gontrol an anal.

E meur a rannvro e rann e annez gant ar gaerell hag he deus an hevelep doare bevañ.

## Annez
Bevañ a ra an erminig e rannvroioù klouar ha yen Europa, Azia hag Amerika an norzh. Degaset e oa bet e Zeland-Nevez da stourm ouzh ar c'honikled met noazus eo deuet da vezañ peogwir e hemolc'h evned ar vro ha debriñ o vioù. Daoust ma vev e rannvroioù yen en deus ur c'horf hir na vir ket mat an tommder. E gorf hir a ro tro dezhañ da heuliañ e breizhoù en o douarenn.

Gell eo e vlevenn a ya da wenn e-pad ar goañv er rannvroioù ma vez erc'h. Penn e lost a chom du a-hed ar bloaz avat. E implijout a ra evel un touell ouzh e breizherien moarvat.

## Doare bevañ
Difenn a ra e dachennad ouzh izili all e spesad, dreist-holl ar re eus an hevelep reizh. Meur a zouarenn en deus ar peurliesañ. Ne doull ket anezho, avat. Kemer a ra anezho digant e breizhoù. En diavaez eus koulz ar parañ e vev en e-unan. Gouennañ a ra ur wech ar bloaz ha d'ar c'houlz-se ec'h a ar barez gant meur a bar. Ar re-se ne gemeront tamm perzh ebet e desavadur ar re vihan. Hir-tre eo an dougen (11 mizvezh) peogwir e vez ampellaet stagadenn ar grouell er mammog.

Un aneval-noz eo an erminig met gallout a ra mont er-maez diouzh an deiz ivez. Ober a ra gant e c'hwesha evit kavout e breizhoù.

## Arouez hag ardamez

Er Grennamzer, a-raok ma vije deuet ar c'hizhier deus Bro-Ejipt, e veze doñvaet an erminigoù evit chaseal al logod hag ar razhed en tiez. Profet e oa ivez d'ar merc'hed.

Dibabet eo bet gant Anna Vreizh, hervez ar vojenn, evel arouez Breizh. Awenet he deus ger-ardamez Breizh "Kentoc'h mervel eget bezañ saotret".

He adkavout a reer er Gwenn-ha-du.

## Liammoù diavaez

An erminig, Animal Diversity Web
Achiwieg

Ur yezh digenvez eo an **achiwieg** pe **zounyieg** (anv genidik: *shiwiˈma*, anavezet ivez dindan an anvioù *zuñi* ha *zuni*). Komzet gant 6.251 a dud e mervent ar Stadoù-Unanet, e stad Mec'hiko Nevez. Tremenet eo d'ar vugale c'hoazh.Implijet e vez el lidoù relijiel hengounel hag er c'huzul meuriadel. 85.5% eus an dud yaouank a gomz ar yezh.

## Rummouriezh

Ur yezh digenvez eo ar zuni. Un nebeud yezhourien o deus he renket e-touez ar yezhoù penoutiek avat ha Bertha Dutton a gred e c'hellfe bezañ kar d'ar yezhoù tanoek.
Europa (merc'h Okeanos)

:  *Diwar-benn ur briñsez anvet Europa eo ar pennad-mañ. Tud all zo bet anvet evelti, sellit ouzh [[Europa (disheñvelout)]]*.

**Europa** (*Εὐρώπη* / *Eurôpê* e henc'hresianeg) a oa ur verc'h da Okeanos ha da d-Tethys. Un Okeanidenn eo eta, unan eus an Okeanidezed niverus.

Hervez *[[Theogonia]]* Hesiodos eo ganti e vez degaset glav war zouar Europa, ar c'hevandir.

Hi a c'hallfe bezañ an hini he deus roet hec'h anv d'ar c'hevandir eta, met n'eus ket a emglev war ar poent-se.

## Gwelout ivez
* Europa (merc'h Agenor),
* Europa (merc'h Tityos).
Europa (merc'h Agenor)

:  *Diwar-benn ur briñsez anvet Europa eo ar pennad-mañ. Re all zo bet anvet evelti, sellit ouzh [[Europa (disheñvelout)]].*
----

**Europa** (Εὐρώπη / *Eurốpê* e henc'hresianeg, latinekaet en *Europa*) a oa ur briñsez a Fenikia, merc'h da Agenor, roue Tir, ha de bried Telefassa, ha c'hoar da g-Kadmos, hervez mojennoù Hellaz kozh. 

Hi a voe an hini he dije roet hec'h anv da gevandir Europa hervez lod. Hervez lod all e vije kentoc'h Europa (merc'h Okeanos). 

## Mojenn
Skrapet e voe war an aod e Sidon gant Zeus, a oa tostaet dindan neuz un tarv gwenn evit chom hep he spontañ ha hep bezañ gwelet gant e wreg warizius (peadra a oa pa weler niver e vugale amañ hag ahont), an doueez Hera. Hag Europa da sevel war e gein. Hag eñ da vont er mor ganti, ha d'he c'has betek Kreta (pe en hanternoz d'ar Bosfor hervez mojennoù zo), rak gant a vuan ma'z ae Zeus ne oa ket Europa evit diskenn diwar e gein. 
War-lerc'h e voe ganet ganti:
* Minos, 
* Radamanthys (a voe barnerien en Ifernioù o-daou) 
* Sarpedon (nemet hervez Homeros e vije mab da Laodameia kentoc'h).

Diwezhatoc'h e voe roet Europa gant Zeus da roue Kreta, Asterion.

## Steredeg
Steredeg an Tarv a ra dave, a-hervez, da skrapadeg Europa.

## En arzoù
Meur a arzour, evel Darius Milhaud, ha livourien dreist-holl evel Tizian, Veronese, Rembrandt, a zo bet awenet gant mojenn Europa.


Europa and the Bull.jpeg|Europa hag an tarv, gant Gustave Moreau.
Tizian 085.jpg|*Skrapadenn Europa* gant Tizian (1559-1562)
Antonio Carracci - Rape of Europa.jpg|*Skrapadenn Europa* gant Antonio Carracci.
Rembrandt - The Abduction of Europa - Google Art Project.jpg|*Skrapadenn Europa* gant Rembrandt.


## Pezhioù
Gwelout a reer Europa war bezhioù 2 euro e Gres, Italia ha Kiprenez.
Pièce de 2 € grecque 2002 S.jpg|Europa skrapet gant Zeus e stumm un tarv, war ur pezh 2 euro eus Gres

## Liammoù diavaez

* Mojenn Europa

## Gwelet ivez
* De mulieribus claris
Pierre Charles Fournier de Saint Amant

**Pierre Charles Fournier de Saint-Amant** a zo bet ganet e 1800 e Monflanquin e departamant Lot-ha-Garona (Bro-C'hall) ha marvet dre gwallzarvoud e 1872 en Hydra (Aljeria).

Meurc'hoarier echedoù gall.

## Liammoù diavaez

* E c'hoari e Chess Games ;
* Ur pennad diwar e benn (saozneg) .
Owain

**Owain** a zo anv meur a vrezhon, eus Enez Vreizh, eus an Hen Ogledd pe eus Kembre, evel 

* Owain mab Urien (a-wechoù *Owein*), marvet war-dro 595, a oa mab da Urien, roue Rheged war-dro 590; brezeliañ a reas gant e dad a-enep Angled rouantelezh Bernikia. E anv a gaver en anv Ywain e mojenn ar roue Arzhur.
* Owain Gwynedd ( "Owen" e saozneg) (war-dro 1100 – 28 a viz Du 1170), anavezet ivez evel "Owain ap Gruffydd", roue Gwynedd, 
* Owain Cyfeiliog (war-dro 1130 - 1197) priñs eus Powys ha barzh, 
* Owain Goch ap Gruffydd ( "Owain Ruz") (marvet war-dro 1280), breur da Llywelyn Olaf (*Llywelyn Diwezhañ*) eus Gwynedd.
* Owain Lawgoch ( "Owain ap Thomas ap Rhodri") (war-dro 1330 - 1378), gourniz da Llywelyn, a c'houlenne tron Kembre; 
* Owain Glyndŵr ( *Owen Glendower* e saozneg) (1359– war-dro 1416), ar c'hembread diwezhañ a zo bet anvet Priñs Kembre. 
* Owain Tudur (war-dro 1400 &ndash; 2 a viz C'hwevrer 1461)
* Owain Owain (1929 - 1996), politikour

## Hag ivez
* Owain Ddantgwyn, priñs en hanternoz Kembre, kinniget gant darn evel ar "gwir" roue Arzhur. 
* Meur a roue brezhon eus Strat Clut zo bet anvet Owain, evel Owain Strat Clut.

## Anvioù deveret
Eus an an anv **Owain** e teu an anvioù-tiegezh kembraek 
*Owen
***[[Owens]]** 
***[[Bowen]]** (*[[ab]] Owen*).
Beuno

Sant **Beuno** (marvet e 640) a oa ur manac'h brezhon eus ar VII-vet kantved, abad Clynnog Fawr e Gwynedd.

Ganet e oa e Powys, marteze e Berriew, ha mab-bihan e oa d'ur priñs eus ar rouantelezh. 
Skoliet e voe e Bangor-is-y-Coed ha prezeg a reas an aviel er c'hornad dindan gwarez Cadfan ap Iago, roue Gwynedd.

Cadwallon ap Cadfan avat, a eas da roue war-lerc'h e dad, ne voe ken madelezhus outañ. Bec'h a savas etreze diwar-bouez un tamm douar, ha Beuno ne gave ket e gont. Neuze e teuas Gwyddaint, kenderv Cadwallon, da reiñ "da Zoue ha da Veuno" kêr Clynnog Fawr, ma savas ar sant un abati brudet. 

Beuno eo a savas, a varv da vev, he nizez santez Gwenfrewi (Winefride). Didruez e oa ouzh ar bec'herien divezh, ha madelezhus ouzh ar re all. 

## Gouel
Lidet e vez d'an 21 a viz Ebrel.

## Liammoù diavaez
*Early British Kingdoms: St. Beuno Gasulsych
Kentigern

**Kentigern** a zo un anv-bihan brezhonek, diwar *kent* (kentañ?) ha *[[tigern]]*, tiern. **Cyndeyrn** eo an anv kembraek a vremañ.

## Tud
Anv daou zen brudet e mojennoù kozh an Hanternoz kozh eo Kentigern.
*ur roue eus Rheged, en Enez Vreizh, Kentigern "Garthwys" mab Owain (war-dro 593 - 614)
*anv Sant Kentigern, anvezet ivez evel Mungo, eskob kentañ Glasc'ho, hiriv e Bro-Skos.

### Displeg
Owain an hini e vije tad *Kentigern mab Owain*. Peseurt Owain? Owain mab Urien neuze, hag Urien Rheged an tad-kozh. Met hervez ar vojenn e oa *sant Kentigern* an hini a oa mab da Owain. Da neuze ne vije ket daou Gentigern met unan. Ha ma ne oa nemet unan e oa roue Rheged sant Kentigern? Sed ha n'eo ket diskoulmet c'hoazh.
Peñzez

Ar **Peñzez** zo ur stêr e Bro-Leon. Diflukañ a ra eus an douar e-harz Roc'h Tredudon, e Menez Are, e parrez Plouneour-Menez. Redek a ra da gentañ war-du ar c'huzh-heol, betek Logeginer-Sant-Tegoneg, ha da c'houde war-du an hanternoz e tremen dre Wimilio, Sant-Tegoneg, Gwiglann. E parrez Taole (etre Kastell-Paol ha Montroulez) e tro da aber, e Peñzez, ar gêriadennig a-anv ganti. 

## Adstêr
Gwazh Koad Toulzac'h war e lez dehou. 
## Kumunioù douret
* Plouneour-Menez (andon),
* Logeginer-Sant-Tegoneg, 
* Gwimilio, 
* Sant-Tegoneg, 
* Gwiglann,
* Taole (genoù).
## Pont

Vasière Rivière de la Penzé Lamiot P1400513.JPG

*Karrbont ar Penzez, zo ur pont hent-houarn dreist ar stêr.
Iêr

Ar **stêr Iêr** (*Hyères* e galleg) zo ur stêr hag emañ hec'h eienenn e Plougonveur, hag a zo adstêr d'ar stêr Aon. 48,4 km an hirder anezhi, tremen a ra dre Gallag, Karnoed ha Karaez peurgetket.

Kemberiñ a ra gant ar stêr Aon e Pont Trifen, etre Landelo, Speied ha Kledenn-Poc'hêr.

ArstêrIêrePluskellegKerneBreizh.jpg|Ar stêr Iêr e Pluskelleg.



## Kumunioù douret
Ar Chapel-Nevez, Kallag, Pluskelleg, Duaod, Karnoed, Lokarn, Trabrivan, Trefrin, Plonevel, Karaez-Plougêr, Kerglof, Kledenn-Poc'hêr, Sant-Hern, Speied ha Landelo
.

## Red-dour

## Pennadoù kar
*Roll stêrioù pennañ Breizh
*Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Notennoù ha daveoù
Montflanquin

**Monflanquin** (*Monflanquin* e galleg) a zo ur gumun ag Okitania e departamant Lot-ha-Garona er Stad c'hall.
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
## Touristerezh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009
## Melestradurezh
## Tud
* Pierre Charles Fournier de Saint Amant, meurc'hoarier echedoù gall, a zo bet ganet e Monflanquin.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Yar (stêr)

Ar **Yar** zo ur stêr vihan a v-Bro-Dreger, 20 km dezhi. E Gwerliskin emañ hec'h eienenn, treuziñ a ra kumunioù Plounerin, Tremael, Plufur ma resev Gwazh Rozambaou war he lez dehou, Treduder ha Plistin, ha degouezhout a ra e Mor Breizh el Lev-Draezh, el lec'h anvet Pont-ar-Yar.
## Kumunioù douret
* Gwerliskin (andon)
* Plounerin
* Tremael (lez kleiz)
* Plufur (lez dehoù)
* Treduder (lez dehoù)
* Plistin (lez kleiz)

## Pennadoù kar
*Roll stêrioù pennañ Breizh
*Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
Viktor Ivanov

E 1950, e Novgorod e oa ganet **Viktor Ivanov**.

Etre 1987 ha 1988 e oa bet ofiser ar c'hKGB en Afghanistan.

E 1998 e oa bet galvet gant Vladimir Poutin da vont da labourat evit an FSB.

E 2000 e oa besmestr melestradur ar Prezidant.

E 2002 e oa anvet e penn GSKB Almaz-Antey hag Aeroflot a-raok mont ad guzulier ar prezidant ar Prezidant evit politikerezh ar sternidi.
Horn (stêr)

Ar stêr **Horn** a zo ur stêr eus Bro-Leon, 29,9 km hed dezhi. 

Diflukañ a ra e-maez an douar e parrez Plouvorn, hag en em deurel e Mor Breizh etre Plougouloum ha Santeg. 

## Pennadoù kar
*Horn
*Roll stêrioù pennañ Breizh
*Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
Dmitriy Medvyedyev

E 1965, e Leningrad, e oa ganet **Dmitriy Anatolyevitch Medvyedev** (ruseg: Дмитрий Анатольевич Медведев) (distagadur: treuzlizherennadur *Dmitrij Anatol′jevič Medvedev*; IPA /dmʲitrʲɪj ɐnɐˈtolʲjɪvʲɪtɕ mʲɪˈdvʲedʲɪf/).

## E respet er politikerezh hag en aferioù

Etre 1991 ha 1996 e oa bet priziaour war ar gwir evit Vladimir Poutin. E 1999 e oa besmestr melestradur ar Prezidant. E 2000 e oa prezidant kuzul-merañ Gazprom. E 2002 e oa e penn melestradur ar Prezidant.

E 2005 e oa kentañ beskentañ Ministr Rusia ha prezidant kuzul merañ Gazprom evit an eil gwech.

## Prezidant Rusia ha Kentañ Ministr en-dro
D'ar 7 a viz Mae 2008 e teu da vezañ 3de prezidant Rusia. War-dro 70% eus ar mouezhioù a yeas gantañ d'an dilennadegoù aozet d'an 2 a viz Mae. Harpet e oa gant Vladimir Poutin, ha n'halle ket en em ginnig en-dro evit un trede respet, ha meur a strollad politikel a-du gant hemañ. Goude ur respet m'en doa Vladimir Poutin da gentañ ministr, e lez e blas da hemañ evit ar votadegoù prezidant war-lerc'h. Dilennet Poutin setu Medvyedyev da Gentañ Ministr d'e dro (2012). Mic'hail Michoustin en deus graet e lec'h d'ar 16 a viz Genver 2020.

## Notennoù ha daveennoù
Valeriy Goloubev

**Valeriy Aleksandrovitch Goloubev** (rusianeg: Валерий Александрович Голубев) a zo bet ganet e 1952 e Leningrad.

E 1979 ez eas tre er KGB. Ne ouezer seurt eus ar pezh a reas betek 1990. E 1991 e voe sekretour-meur ha da c'houde e penn melestradur arondisamant enez Vasilyevskiy. E penn komite an touristerezh e voe da c'houde. E 2003 e teuas da vezañ rener un isstal dindan Gazprom. E 2006 ez eas da vesprezidant Gazprom. Tost-tre eo da Vladimir Poutin.
Georgi Poltavtchenko

**Georgi Poltavtchenko** zo ur politikour rusian, ganet e 1953, e Bakou. 

E 1979 ez eas da skol-veur uhel ar KGB e Minsk. Jeneral-letanant eo. E 1992 ez eas e penn polis an tailhoù. Abaoe 2000 eo gourprefed rannvro ar c'hreiz. Tost-tre eo da Vladimir Poutin.
Igor Setchin

E 1960, e oa ganet **Igor Ivanovitch Setchin** (ruseg: Игорь Иванович Сечин).

Er bloavezhioù 70 e oa troour evit al lu ruz en Afrika. 

Etre 1991 ha 1996 e voe e penn kabined Vladimir Poutin, a oa eil-maer d'ar c'houlz-se. 

Abaoe 2004 emañ e penn Rosneft.
Esquerra Republicana de Catalunya

**Esquerra Republicana de Catalunya** ("Tu-kleiz Republikan Katalonia") a zo ur strollad politikel broadelour eus an tu kleiz a stourm evit dishualded Katalonia hag ar Broioù Katalan.

## Istor

Krouet e oa bet ar strollad e 1931 dre unvaniezh **Estat Català**, **Partit Republicà Català** ha **La Opinió**. Bleiniet gant Francesc Macià ha Lluís Companys e embannas ur stad katalan dizalc'h d'an hevelep deiz. E 1934 e voe dilennet Lluís Companys da brezidant ar **Generalitat** ha frankiz ar vro a embannas adarre e-pad emsavidigezh Asturiez. Emellout a reas al lu, avat, ha bac'het e voe pennoù ar strollad betek donedigezh an Talbenn Boblek Spagnat d'ar galloud. Ar strollad pennañ e teuas da vezañ e-pad ar Brezel Diabarzh Spagn met divodet e voe goude trec'h ar vroadelourien. E benn, Lluis Companys, a voe harzet e Frañs e 1940 ha kaset kuit da Spagn ma voe lakaet d'ar marv.

Adkrouet e voe ar strollad e 1993, goude distro an demokratelezh e Spagn. E dilennadegoù 2003 e c'hounezas 23 sez e Parlamant Katalonia ha kemer a reas perzh er gouarnamant betek ma voe kaset kuit dioutañ gant ar prezidant Pasqual Maragall i Mira e miz Mae 2006. 8 a gannaded en deus ivez e parlamant bro-Spagn hag ur sez e Parlamant Europa.

## Liammoù diavaez
*Esquerra Republicana de Catalunya
Viktor Tcherkesov

**Viktor Vasilyevitch Tcherkesov** (ruseg : Ви́ктор Васи́льевич Черке́сов), bet ganet e Leningrad d'an 13 a viz Gouere 1950, zo ur pennofiser e Surentez Rusia.

E 1975 e voe anvet er Poellgor evit Surentez ar Stad (*Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti*, KGB).
Etre 1992 ha 1995 e voe e penn an FSB e Sant-Petersbourg.
Etre 2000 ha 2003 e voe gourprefed rannvro ar C'hornôg.
Abaoe 2003 emañ e penn ar servijoù stourm a-enep an drammoù.

Tost-tre da Vladimir Poutin eo.
Rachid Nourgaliev

E 1956, e Kazakstan, e oa bet ganet **Rachid Goumarovitch Nourgaliev** (ruseg: Рашид Гумарович Нургалиев). Jeneral ha politikour rusian eo. 

E 1980 e voe e skol-veur uhel ar C'hGB. E 1981 e labouras evit KGB Karelia. E 1999 e voe anvet da eilrener an FSB. E 2002 ez eas da vesministr an Diabarzh. Etre 2003 ha 2012 eo bet Ministr an Diabarzh. Abaoe emañ e penn Kuzul Surentez Kevread Rusia.

Tost-tre d'ar prezidant Vladimir Poutin eo.
Mic'hail Fradkov

**Mic'hail Yefimovitch Fradkov** (ruseg: Михаил Ефимович Фрадков), ganet e d'ar 1añ a viz Gwnegolo 1950 e-kichen Samara, zo ur politikour rusian.

E 1974 e oa o labourat e kannati URSS en India.

Aet eo ar Priz Andropov gantañ e 1994.

E 1997 e voe anvet e penn Ministrerezh ar c'henwerzh diavaez.

Etre 2001 ha 2003 e voe e penn polis an tailhoù ha dre-se e savas an teuliad a-enep Ioukos.

Kentañ Ministr Rusia e oa etre miz Meurzh 2004 ha miz Gwengolo 2007. Neuze e voe lakaet e penn ar Servijoù Ditouriñ Diavaez etre 2007 ha 2016, ar pezh a ra anezhañ an den zo chomet ar pellañ er post-se. 
Abaoe ar 4 a viz Genver 2017, Fradkov zo bet rener Skol-Uhel Rusia evit ar studioù strategek. 

E miz Ebrel 2018 o devoa kastizet Stadoù-Unanet Amerika 24 rusian, anezho oligarked ha tud e karg er C'hremlin, hag eñ en o zouez. Pavel Fradkov, mab Mic'hail Fradkov, a zo unan eus ar seizh kannad er Rosimushchestvo, an ajañs kevreadel evit mererezh perc'hentiezhioù ar Stad.
Sergei Tchemezov

E 1952, e-kichen Irkoutsk, e oa bet ganet **Sergei Tchemezov**.

Adalek 1983 e voe dileuriad Loutch e Dresden. Eno en em gavas gant Vladimir Poutin.

E 2004 e voe anvet evel rener-meur ajañs ezporzhiañ armoù Rosoborononexport.
OAK

Un embregerezh karrnijerezh eus Rusia eo **OAK** pe **EKU** (ruseg **О**бъединённая **а**виастроительная **к**орпорация, "Embregerezh Karrnijsaverez Unanet"). Produiñ a reont nijerezed sivil koulz ha reoù vilourel.
Sergei Ivanov

E 1953, e Leningrad, e oa bet ganet **Sergei Borisovitch Ivanov**(ruseg: Сергей Борисович Иванов).

E skol-veur uhel ar KGB eo bet, e Minsk.

E 1976 e reas anaoudegezh gant Vladimir Poutin, e renerezh ar C'hGB.

E 1981 ez eas tre e servij an titouroù diavaez.

E 1985 e voe skarzhet eus Breizh-Veur abalamour ma oa disfiz warnañ e vefe ur spier.

E 2001 e voe anvet evel Ministr an Difenn.

E 2005 ez eas da vez-kentañ-Ministr Rusia.

Abaoe 2006 emañ e penn OAK.
Aécio Neves

E 1960, e Belo Horizonte (Brazil) e oa bet ganet **Aécio Neves**.

E 1982 ez eas da sekretour ar gouarnour Tancredo Neves, e dad-kozh.

E 1986 ez eas da gannad evit ar wezh kentañ.

E 2001 e voe dilennet e vel Prezidant Kambr ar gannaded, e Brazilia.

E 2003 ez eas da c'houarnour Minas Gerais hag e voe dilennet en-dro e 2007 pa oa aet 73 eus ar mouezhioù gantañ.

E 2013 eo bet anvet da brezidant ar PSD, war-lerc'h Sérgio Guerra.
Nikolai Patrouchev

E 1951, e Leningrad, e oa bet ganet **Nikolai Platonovitch Patrouchev** (ruseg: Николай Платонович Патрушев).

Er bloavezhioù 70 e voe e skol-veur uhel ar KGB.

E 1992 ez eas da benn an FSB e Kareli.

E 1998 e voe anvet evel eil-rener melestradur prezidant Rusia.

Abaoe 1999 emañ e penn FSB Rusia.

Tost-tre da Vladimir Poutin eo.
Kreñvlec'h

Ur **c'hreñvlec'h** a zo ur savadur aozet evit an difenn hervez arz ar brezelerezh. Savet eo bet savadurioù difenn gant an Den abaoe milvedoù diwar pep seurt tres eus ar re simplañ betek ar re gempleshañ.

M'eo bihan ar c'hreñvlec'h e vez graet kreñvig eus outañ, met ma endalc'h ur gêriadenn pe ur gêr eo mogerioù difenn ar savadurioù hag e c'hell bezañ staliet ur c'heñvlec'h e-barzh a vo anvet ur gwikadell m'eo bras a-walc'h. Lod eus ar gwikadelloù a vez staliet e lec'h uhelañ ar gêr mogeriet evel m'edo an Akropolis en Aten hag an Arx capitolina e Roma.
M'eo graet ar c'hreñvlec'h gant mogerioù uhel hag un tour pe veur a hini eo anvet ur c'hastell pe ur c'hastell-kreñv peurvuiañ.

Daou seurt kreñvlec'hioù a zo : ar re badus hag ar re war dachenn. Savet e vez ar c'hreñvlec'hioù padus diouzh bolontez un aotrouniezh galloudus, ur riez peurvuiañ, a c'hell implij e binvidigezhioù hag ar barregezhioù arbennik evit klask ar surentez.
Savet e vez kreñvlec'hioù war dachenn e korf ur brezel diwar danvezioù lec'hel hag hezoug (douar, prenn, brankoù...). Barrek-kenañ e oa ar soudarded roman evit sevel seurt kampoù kreñvaet diwar dizh.
P'eo arz sevel kreñvlec'hioù arz ar c'hreñlec'hiadur, hini terriñ savadurioù difenn en ur lakaat seziz warno a zo ar sezizouriezh.

## Pennadoù kar