Sant-Brieg

**Sant-Brieg** a zo ur gêr eus Breizh, lec'hiet e departamant Aodoù-an-Arvor, pennlec'h an departamant-se hag ar prefedelezh. Kêr-benn Bro Sant-Brieg eo, e Breizh-Uhel, nepell eus Bro-Oueloù ha Bro-Dreger, e foñs Bae Sant-Brieg. Tennañ a ra he anv eus ar manac'h Brieg, deuet eus Bro-Gembre er . 45 000 annezad a oa enni e 2016, 171 721 en tolead kêr e 2013.
## Douaroniezh
* Ar stêr Goued en em daol e Mor Breizh etre Plerin ha Sant-Brieg.
### Kumunioù amezek

## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Saint Brieux, Saint Brieuc**, 1235;  **Seint Briout**, 1284;  **Saint Briouc**, 1294;  **Saint Brieuc**, 1304;  **Saent Bryoc**, 1305;  **Saint Brioux**, 1306;  **Saint Briouch**, 1321;   **Sanctum Briocum de Vallibus**, 1330;  **Saint Brieuc**, 1356; **Saint Brieu, Saint Brieuc**, 1364;  **Saint Brieuc**, 1373;  **Saint Brieu**, 1375;  **Saint Briouc**, 1378;  **Saint Briouc**, 1379;  **Saint Briou**,  **Saint Brieux**, **Saint Brieuc**, 1406;  **Saint Brieuc des Vaux**, 1407;  **Saint Brieu**, 1409;  **Sainct Brieu**,  **Seint Biriok** (dihel1 saoznek), 1410;  **de Sancto Brieuco**, 1411;  **Sainct Briou**, 1417;  **Saint Brieuc**,  **Saint Brieu**, 1420;  **Saint Briou**, **Saint Briouc**, 1423;  **Saint Brieul**,  **Saint Brieux**, 1462;  **Saint Brieu**, 1513;  **Saint Brieux**,  **Saint Brieu**, 1535;  **Saint Brieu**, 1565;  **Saint Brieu**, 1636;  **Saint Brieu**, 1709
## Ardamezioù
**En glazur, e c'hripi en aour, krabanet ha teodet en gul* (Ardamezeg d'Hozier, 1698)
## Istor
Sant Brieg eo a roas e anv da Vro Sant-Brieg. Krouet e voe ar gêr er  gant ar manac'h anvet Brieg, deuet a Vro-Gembre. Ur manati a voe da gentañ, ha tamm-ha-tamm ur gêr a greskas tro-dro d'ar manati-se.
### [[Dispac'h Gall]]
* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Sant-Brieg da benn distrig Sant-Brieg. 
###### 
* 1862: tizhet eo Sant-Brieg gant an hent-houarn.
###### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 685 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 2,86 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
* Ur soudard bet ganet er gumun a voe fuzuilhet gant al lu gall d'ar 1 a viz Here 1915, e Vienne-le-Château (Bro-C'hall).
#### [[Repuidi Brezel Spagn e Breizh|Repuidi Brezel Spagn]]
* Louis Guilloux a reas war-dro degemer repuidi Brezel Spagn e Sant-Brieg hag en Aodoù-an-Hanternoz.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Sant-Brieg.
* Daou garr-nij Focke-Wulf Fw 190A eus an aerlu alaman a gouezhas e Sant-Brieg, an hini kentañ d'ar 15 a viz Meurzh 1943, an eil d'an 29 a viz Ebrel 1944; an daou nijour a varvas, douaret e voent e Plouzeniel.
* Dieubet e voe Sant-Brieg d'ar 6 a viz Eost 1944 da 22 eur gant an Task Force A eus lu ar Stadoù-Unanet.
* Mervel a reas 247 den eus ar gumun evit Bro-C'hall.

## Brezhoneg
* 7,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.
* Ur skol Diwan zo e Sant-Brieg abaoe 1979.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 183 skoliad (4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Brieuc sous la neige.jpg|Sant-Brieg dindan an erc'h.
Saint-Brieuc (22) Cathédrale 16.JPG|An iliz-veur.
Tour de Cesson.JPG|Tour Soazon.
Fontaine Saint-Brieuc.JPG|Feunteun Sant Brieg.

Tregont monumant istorel zo er gêr. En o zouesk :
* Iliz-veur Sant Stefan, gant relegoù sant Brieg enni,
* Dismantroù tour Soazon, savet e 1395 ha distrujet e 1598,
* Feunteun Sant Brieg, savet er 15vet kantved,
* Tiez kozh e kreiz-kêr.
## Sevenadur
* Mirdi arz hag istor Sant-Brieg
## Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun
### Bez ar C'hommonwealth er vered ''Sant-Mikael''

Ur soudard iwerzhonat eus ar *Royal Inniskilling Fusiliers* e oa. Marvet eo e miz Gwengolo 1914, e-pad ar Brezel-bed kentañ.
### Bezioù ar C'hommonwealth er vered ''Kornôg''

Marvet int e-pad an Eil brezel-bed. Re ar Morlu a varvas pa'z eas an *H.M.S.* *Charybdis* d'ar strad d'an 23 a viz Here 1943.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1793

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize  = width:700 height:400
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:55000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 
  bar:1821 
  bar:1831 
  bar:1836 
  bar:1841 
  bar:1846 
  bar:1851 text:1851
  bar:1856
  bar:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901 text:1901
  bar:1906
  bar:1911
  bar:1921 
  bar:1926 
  bar:1931 
  bar:1936 
  bar:1946 
  bar:1954 text:1954
  bar:1962 
  bar:1968 
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 
  bar:1990 
  bar:1999 text:1999
  bar:2006
  bar:2012 
  bar:2013 text:2013

PlotData=
 color:barra width:15 align:left
 bar:1793 from:0 till: 7335
 bar:1800 from:0 till: 8394
 bar:1806 from:0 till: 9000
 bar:1821 from:0 till: 9956
 bar:1831 from:0 till: 10420
 bar:1836 from:0 till: 11313
 bar:1841 from:0 till: 12484
 bar:1846 from:0 till: 13329
 bar:1851 from:0 till: 12813
 bar:1856 from:0 till: 14888
 bar:1861 from:0 till: 15341
 bar:1866 from:0 till: 15812
 bar:1872 from:0 till: 15253
 bar:1876 from:0 till: 16355
 bar:1881 from:0 till: 17833
 bar:1886 from:0 till: 19240
 bar:1891 from:0 till: 19948
 bar:1896 from:0 till: 21665
 bar:1901 from:0 till: 22198
 bar:1906 from:0 till: 23041
 bar:1911 from:0 till: 23945
 bar:1921 from:0 till: 24511
 bar:1926 from:0 till: 26043
 bar:1931 from:0 till: 28320
 bar:1936 from:0 till: 31640
 bar:1946 from:0 till: 36674
 bar:1954 from:0 till: 37670
 bar:1962 from:0 till: 43142
 bar:1968 from:0 till: 50281
 bar:1975 from:0 till: 52559
 bar:1982 from:0 till: 48573
 bar:1990 from:0 till: 44752
 bar:1999 from:0 till: 46087
 bar:2006 from:0 till: 46437
 bar:2012 from:0 till: 45936
 bar:2013 from:0 till: 45331


## Melestradurezh

## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1829 : Zénaïde Fleuriot, skrivagnerez c'hallek.
* 1830 : Émile Durand, sonaozour.
* 1838 : Auguste de Villiers de L'Isle-Adam, skrivagner gallek.
* 1846 : Charles Baratoux, embreger ha politiker.
* 1852 : Louis Harel de la Noë, ijinour, saver hentoù-houarn e Breizh.
* 1852 : Emil Ernod, yezhoniour.
* 1890 : Henri Pierre Cren, d'ar 7 a viz Here, soudard en 2vet Rejimant Troadegiezh, fuzuilhet d'ar 1 a viz Here 1915 gant al Lu gall, e Vienne-le-Château (Bro-C'hall).
* 1899 : Louis Guilloux, skrivagner gallek.
*1909 : Geneviève Prigent, priñsez ar Montenegro, lagadeeunourez, stourmerez evit an endro
* 1926 : Raymond Hains, arzour.
* 1937 : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
* 1942 : Patrick Le Lay, bet e penn TF1.
* 1947 : Patrick Dewaere, c'hoarier sinema.
* 1948 : Yannick Pelletier, skrivagner.
* 1954 : Soazig Daniellou, produourez
* 1959 : Gilles Le Bigot, soner
* 1965 : Fabienne Juhel, skrivagnerez c'hallek
* 1969 : Jean-Christophe Boullion, rener kirri-tan
* 1974 : Yann Elies, merdeer sport.
* 1979 : David Le Lay, marc'hhouarner.
* 1982 : Julien Féret, melldroader.
* 1983 : Yelle, kanerez.
* 1986 : Laëtitia Le Corguillé, marc'hhouarnerez.
* 1989 : Kévin Théophile-Catherine, melldroader.

### Tud bet marvet eno
* 1877 : Alexandre Glais-Bizoin, alvokad ha politiker.
* 1898 : Charles Baratoux, embreger ha politiker.
* 1934 : Loeiz-Vari Biler, beleg ha skrivagner brezhonek.
* 1938 : Emil Ernod, yezhoniour.
* 1943 : Émile Hamonic, saver kartennoù-post hag emsaver.
* 1944 : Loeiz ar C'hlerg, yezhadurour ha skrivagner brezhonek.
* 1950 : Octave-Louis Aubert, kazetenner ha skrivagner.
* 1965 : Dom Alexis (Mathurin Presse e anv gwir), manac'h kisterkiat, adsaver Abati Boken.
* 1967 : Vefa Sant-Pêr, emsaverez.
* 1980 : Louis Guilloux, skrivagner gallek.
* 1991 : Alan an Diuzet, skrivagner gallek ha brezhonek.
* 2008 : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
* 2009 : Gwennole ar Menn, gouizieg brezhonek.
* 2011 : Yann Fouere, emsaver breizhat.
* 2013 : Heather Dohollau, barzhek c'hallek a-orin eus Kembre.
* 2013 : Yann Poilvet, kazetenner.
* 2015 : Job Lec'hvien, beleg ha skrivagner brezhonek.

### Tud hag o deus bevet e Sant-Brieg
*Vefa de Bellaing, emsaverez ha skrivagnerez.
*Tom Simpson, reder marc'h-houarn.

### Ardamezeg ar familhoù

## Sport
### Marc'hhouarnerezh
### Tro Bro-C'hall
* 6 a viz Gouere 1938 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Lille (Norzh) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Jean Majerus (Luksembourg).
* 7 a viz Gouere 1938 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Naoned ; trec'h eo Gerrit Schulte (Izelvroioù).
* 17 a viz Gouere 1947 : 19 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Raymond Impanis (Belgia).
* 18 a viz Gouere 1947 : loc'hañ a ra 20 hag eil diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Sant-Brieg war-du Caen (Calvados).
* 19 a viz Gouere 1950 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Ferdi Kübler (Suis).
* 20 a viz Gouere 1950 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Sant-Brieg war-du Añje (Maine-et-Loire).
* 12 a viz Gouere 1954 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Ferdi Kübler (Suis).
* 13 a viz Gouere 1954 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo Dominique Forlini (Bro-C'hall).
* 1 a viz Gouere 1958 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Martin Van Geneugden (Belgia).
* 2 a viz Gouere 1958 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo Brian Robinson (Bro-Saoz).
* 25 a viz Mezheven 1965 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Edgard Sorgeloos (Belgia).
* 26 a viz Mezheven 1965 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Kastellin ; trec'h eo Cees van Espen (Izelvroioù).
* 2 a viz Gouere 1972 : 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Cyrille Guimard (Breizh).
* 3 a viz Gouere 1972 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg hag ar Baol-Skoubleg ; trec'h eo Rik van Linden (Belgia).
* 3 a viz Gouere 1979 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Jos Jacobs (Belgia).
* 1 a viz Gouere 1995 : dalc'het eo rakredadeg Tro Bro-C'hall e Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Jacky Durand (Bro-C'hall).
* 10 a viz Gouere 2004 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kastell-Briant ha Sant-Brieg ; trec'h eo Filippo Pozzato (Italia).
* 6 a viz Gouere 2008 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Alre ha Sant-Brieg ; trec'h eo Thor Hushovd (Norvegia).

## Liammoù etrebroadel
Liammoù he deus kêr Sant-Brieg gant kêrioù e meur a vro :
### Gevelliñ

### Kevelouri

### Mignoniezh

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr
* Sant-Brieg war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
* 
## Daveoù ha notennoù