open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yonkoma

**''Yonkoma'' manga** (japaneg : 4コマ漫画 "manga 4 c'hombod") zo ur stumm bannoù-treset japanek fentus, ennañ 4 c'hombod a-vent an eil re gant ar re all aozet hervez ur framm anvet *kishōtenketsu* (起承転結).

## Orin
An treser Kitazawa Rakuten (1876-1955), hag a voe ar c'hentañ *[[mangaka]]* a vicher, a embannas ar c'hentañ ''manga'' er stumm *yonkoma* e 1902

## Framm
*Kishōtenketsu* eo framm hengounel ur *manga* er stumm *yonkoma*.

Peder arouezenn a ya da sevel an anv *kishōtenketsu* :
**ki* (起) : ar c'hombod kentañ, a ziskouez diazez an istor ;
**shō* (承): an eil kombod, a zo deveret diouzh *ki* ;
**ten* (転) : an trede kombod, a zo barr an istor, ma c'hoarvez un darvoudenn dic'hortoz ;
**ketsu* (結) : ar pevare kombod, a zo dibenn an istor, un heuliad eus *ten*.
Eus al laez d'an traoñ e vez ar pevar c'hombod peurliesañ. A-wechoù avat e vezont treset a zehou da gleiz ; raloc'h eo ar stumm 2 + 2, da lavarout eo 2 gombod a zehou da gleiz el laez ha daou all en traoñ, kement-se holl hervez stumm ar gazetenn pe al levr ma vez embannet ar *manga*.

## Embann
Hogozik en holl zoareoù embannadurioù moullet e Japan e kaver bannoù-treset er stumm *yonkoma* : kazetennoù, magazinoù *manga*, reoù c'hoarioù pe keginañ, romantoù treset, hag all. Er pevar c'hombod e vez kontet an istor peurliesañ, met a-wechoù ez eo ar *yonkoma* an diazez da istorioù hiroc'h.

Ne vez ket atav fentus ar bannoù-treseter stumm *yonkoma*, pa c'hellont plediñ gant dodennoù sirius (met gant un tamm fent bepred).

Gwech ha gwech all e kaver ur *yonkoma* e dibenn ur *manga* hir pe ur pennad anezhañ, kinniget evel ur fentigell da echuiñ an istor.

## Notennoù
ArmaLite

**ArmaLite** zo un embregerezh armoù-tan stadunanat bet oberiant etre 1954 ha 1983 da gentañ, hag adsavet e 1996. Brudet eo evit bezañ e orin ar fuzuilhoù AR-10 hag AR-15. Diazezet e oa e Hollywood betek 1959, a-raok dilojañ da Costa Mesa, e Kalifornia bepred, betek 1983.

## Istor
George Sullivan a laboure e deroù ar bloavezhioù 1950 evel kuzulier war ar breouedoù en embregerezh Lockheed Aircraft Corporation. Abalamour da se e oa emskiant eus an araokadennoù a oa d'ar mare-se war an danvezioù nevez a veze implijet en industriezh, evel ar plastek. Dedennet e oa gant an armerezh ivez, ha soñj a zeuas dezhañ ober gant an danvezioù nevez-mañ evit sevel armoù-tan hiniennel nevez, en ur mare ma laboure c'hoazh industriezh an armoù gant danvezioù hengouneloc'h evel ar c'hoad hag an dir. E 1952, Sullivan a savas, asambles gant e vreur-kaer Charles Dorchester, ur c'hentpatrom fuzuilh dezhi ur c'hanol aluminiom ha dir, hag ul lamm bouret gant spoue. Un embregerezhig, SF Projects, a groujont.

Dont a reas ar soñj-se betek divskouarn Richard Boutelle, prezidant Fairchild Aircraft. Prenañ a reas SF Projects, a zeuas da vezañ ur rann eus e embregerezh hepken. E 1954 koulskoude e teuas da vezañ un embregerezh adarre, perc'hennet gant Fairchild Aircraft, hag a voe anvet ArmaLite. Kregiñ a rejont da broduiñ un nebeud skouerennoù eus ar fuzuilh nevez dindan an anv AR-1 Parasniper ("AR" evit "ArmaLite Rifle"). O fal e oa gwerzhañ anezhi d'ar chaseourien koulz ha da izili nerzhioù ispisial an arme a glaske un arm skañv. Ne reas ket berzh, ha ral eo hiziv-an-deiz.

ArmaLite a zeuas memestra a-benn da gendrec'hiñ an US Air Force da implijout an AR-5, ur fuzuilh dreistbevañ savet gante. Gant ar gounidoù e c'hallas Eugene Stoner, ijiner implijet er stal abaoe 1954, sevel kentpatromoù armoù all, en o zouez an AR-10, ha ne reas ket berzh met a servijas evit sevel an AR-15, un arm implijet adalek ar bloavezhioù 1960 gant arme ar Stadoù-Unanet, hag en deus awenet kalz fuzuilhoù-arsailh a-vremañ. Kouslkoude e oa chomet izel gwerzhioù an AR-15 e dibenn ar bloavezhioù 1950, hag e 1959 e voe gwerzhet breoued an arm da Colt. Daoust da grouidigezh un nebeud armoù all evel an AR-18 e-pad ugent vloaz, ArmaLite ne zeuas ket a-benn da zreistbevañ. E 1983 e voe prenet gant an Elisco Tool Manufacturing Company, un embregerezh eus Filipinez.

Adsavet e voe an embregerezh e 1994 er Stadoù-Unanet. Produiñ a ra armoù-skoaz hiziv-an-deiz, ha dafar evel redueroù-son. E Phoenix (Arizona) emañ e sez.

## Liamm diavaez

*  Lec'hienn ArmaLite

## Levrlennadur
*  Major Sam Pikula, *The ArmaLite AR-10 Rifle: The Saga of the First Modern Combat Rifle*, 2017, 211 p., ISBN 978-9986494386
*  R. Blake Stevens, *The Black Rifle: M16 Retrospective*, Collector Grade Publications, 1992, 416 p., ISBN 978-0889351158

## Daveennoù
Timbroù Euskal Herria

Anvet eo bet « Brezelioù ar garlouriezh » ar brezel diabarzh a darzhas er stad Spagn etre difennourien ar rouanez María Cristina, diouzh tuad ar frankizourien, ha Don Carlos a save a-du gant ur vonarkiezh absolut. Diouzh e du e oa darn vrasañ pobloù Euskadi ha Katalonia a grede e tifennfe pe adsavfe hennezh frankizoù hengounel ar broioù-se.

E-kreiz Trede Brezel ar Garlouriezh e voe embannet eus 1873 da 1875 un nebeut timbroù gant ar Garlourien en Euskadi. War bep hini anezho e oa bet skeudennaouet poltred Don Carlos. **FRANQUEO ESPAÑA** a lenner war an timbr kentañ, liv glas anezhañ, ha **DIOS PATRIA REY  ESPAÑA** war an timbroù savet diwezhatoc’h. Ne oa meneg ebet eus Euskadi warno, despet dezho bezañ bet implijet e *proviñsoù Euskadi ha [[Navarra]]*.

Timbroù lec'hel a zo bet embannet gant ar frankoourien da vare Brezel diabarzh Spagn, da skouer e Bilbao, Donostia ha Vitoria.

E-pad an XXvet kantved ez eus bet embannet pegsunioù dindan anv Euskal Herria gant an emsav broadelour.

## Pennadoù kar
*Timbroù Spagn
*Timbroù Katalonia
Antonina Georgieva

**Antonina Georgieva** (bulgareg : Антонина Георгиева), anavezet evel **Antonina Dragašević** (serbeg : Антонина Драгашевић) ivez, a zo ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1948 e Varna (Bulgaria).Ur c'hoarierez echedoù bulgar eo.
E 1981 e teuas da vout Mestrez-Veur (WGM).Mestrez Etrebroadel e oa abaoe 1972.2 082 edo he renk Elo *Standard* ha 2 065 he renk Elo *Luc'hedenn* e miz Kerzu 2025.
## Buhez
Dimeziñ a reas gant ur c'hoarier yougoslaviat. E 1978 ez eas da chom dav-Beograd, c'hoari a reas e Yougoslavia. Da gentañ e c'hoarie gant an anv-familh doubl Georgieva-Dragašević a-raok gober gant Dragašević hepken.
## Kevezadegoù
### Kevezadegoù hiniennel
#### [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]]
Peder gwezh e voe trec'h : e 1968, e 1970, e 1971 hag e 1977.
#### [[Kampionad yougoslaviat an echedoù|Kampionad yougoslaviat ''Standard'' ar Maouezi]]
C'hoari a reas e 2002 e Budva, 3/8 (+1 , = 4, - 3)
.
#### [[Kampionad serb an echedoù|Kampionad serb ''Fonnapl'' ar Maouezi]]
C'hoari a reas e 2006, 5/9 (+4 , = 2, - 3), tapout a reas ar bempvet plas.
#### Kampionad bedel ''Senior'' ar Maouezi
* Tapout a reas ar seizhvet plas, 5,5/9 (+4 , = 3, - 2) e Lignano Sabbiadoro (Italia) e miz Gwengolo 2005.
* Tapout a reas ar c'hwec'hvet plas, 5/9 (+4 , = 2, - 3) en Arvier (Italia) e miz Gwengolo 2006.

### Kevezadegoù dre skipailh
#### [[Kampionad serb an echedoù|Kampionad serb ''Fonnapl'' ar Maouezi]]
* C'hoari a reas e miz Here 2005 e Vrnjacka Banja, 7/10 (+ 5, = 4, - 1), tapout a reas ar c'hwec'hvet plas.
* C'hoari a reas e miz Eost 2007 e Zlatibor, 5,5/10 (+ 2, = 7, - 3).
#### [[Olimpiadoù echedoù]]
* C'hoari a reas peder gwezh e skipailh Bulgaria.

* C'hoari a reas ur wezh e skipailh Yougoslavia.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He c'hoari e Chess Games
* 244 bartienn e 365 Chess
Merk a enor

Ar **merk a enor** a c'hell bezañ dezroet d’un hinienn, d’ur strollad tud pe d’un aozadur evit degas anavezadur d’an holl m’o deus tapet ul live dreistelezh pe dellezegezh a-zivout ho maezioù obererezh.

## Sevenidigezh
Gant dezroadur an traezennoù a c’hell degas un enor, pe fetis pe difetis, e vez sevenet dezroadur ar merk a enor :

* Merkoù a enor fetis : arouezenn enor, arouez-trec’h, diplom, medalenn, lietenn, plakenn eñvor, badj…
* Merkoù a enor difetis : lesanv noblañs, anvadur war roll un urzh a enor, meneg er marilhoù, anaoudegezh foran……

Gant *merkoù a enor* zo e teu un sammad arc’hant ivez, en o zouez, ar re vrudetañ, ar Prizioù Nobel, hag ar Priz Pulitzer.
Grand Slam (bombezenn)

Ar **vombezenn galloud etre ( lb** (***Grand Slam***)  a oa ur vombezenn sesmek  kilogramm implijet gant ar RAF Bomber Command e dibenn an Eil Brezel-bed, a-enep sibloù en Alamagn, pontoù-meur hent-houarn ha bonnoù splujerezed ar Kriegsmarine en o zouez.

Ar vombezenn a oa bet anvet da gentañ an ***Tallboy Large*** betek ma vije erruet anv ar steuñv arm kuzh betek ar c'hazetennoù ha kemmet e voe neuze an anv *Tallboy* evit an anv-kod *Grand Slam*. Damheñvel e oa ouzh ar vombezenn Tallboy met ponneroc'h, gant un tres hag ur vent tostoc'h ouzh an hini a oa bet raksoñjet gant e c'hrouer, Barnes Wallis, pa oa bet o labourat war ar steuñv bombezenn sesmek.

Bez' e oa bet ar vombezenn dre aer brasañ ha galloudusañ kendivizadel (nann nukleel) bet implijet e-kerzh ar brezel-bed. Ar bombezennoù galloud etre a oa bet savet evit kavout un diskoulm d'ar c'hudennoù a save gant ar re implij hollek, dre ma oa un darzhadenn brasoc'h ha korf ar vombezenn a oa kreñv a-walc'h evit reiñ an tu da ebarzhañ, dreist-holl an Tallboy ha Grand Slam. Korf ar Grand Slam a oa savet gant houarn mesket krom-molybdenum, hag an danvez-tarzh a rae ouzhpenn  43 dre gant eus hollad pouezh ar vombezenn.

Ar c'hirri-nij bombezer standart Avro Lancaster na c'hellent ket dezougen ar vombezenn; Avro a oa bet neuze o sevel 32 Lancaster B.Mk 1 (ispisial) gant kefluskerioù Merlin kemmet evit bezañ galloudusoc'h, lez ar c'hirri-nij savet ponneroc'h, hep dorioù toull bombezennoù ha tennet e oa bet un toullad dafar er c'harr-nij evit izelaat ar pouezh hollek. Pa oa o nijal ur c'harr-nij ispisial gant ar vombezenn Grand Slam, e oa diaes spontus da sturiañ ha kemenent e oa bet d'ar sturierien da chom hep degas kemmoù betek-re d'an ardivinkoù sturiañ, risklus e vije bet e mod all evit ar c'harr-nij a c'hellje kouezhañ. Ul Lancaster o tistreiñ gant ar vombezenn ne oa ket aotreet groñs da bradañ er RAF Woodhall Spa, bazenn ar 617 skouadrenn; rediet e oa da implij hent pradañ kalz hiroc'h RAF Carnaby.

Etre ar 14 a viz Meurzh betek an 19 a viz Ebrel 1945, 42 Grand Slam a oa bet banent war Alamagn. Pa oa tizhet betoñs kreñvaet, ar bombezennoù a oa techet da derriñ pe da darzhañ abred. Ar bombezennoù a oa bet savet evit tizhout douar pe lec'hioù gwan, da ebarzhañ pell e-barzh ha tarzhañ goude-se. Dre-se e oa krouet ur , o lakaat ar savadur a-us da gouezhañ. Ar bombezennoù Grand Slam a oa bet ar re galloudusañ bet implijet gant ar Gevredidi betek donedigezh ar bombezennoù nukleel diwezatoc'h er memes bloavezh. Goude ar brezel, ar Royal Air Force hag an United States Army Air Forces o devoa implijet ar Grand Slam ha bombezennoù a-seurt se evit taolioù-arnod.

## Notennoù
Reizhiad ar C'hendalc'h Poblek

**Reizhiad ar C'hendalc'h Poblek** (sinaeg : 人民代表大会制度, *rénmín dàibiǎo dàhuì zhìdù*) suj da Strollad Komunour Sina (SKS) eo an doare gouarnamant e Republik Pobl Sina (RPS).

Diazezet eo war mennad ar galloud stad unvanet, lec'h m'eo kreizennet an holl c'halloudoù en aozadur uhelañ ar Stad, Bodadenn Vroadel ar Bobl (BVB).
N'eus ket eus rannadur ar galloudoù en RPS. An holl aozadurioù stadel a zo dilennet, hag a zo evezhiet, hep kaout galloud ouzhpenn evit ar re a zo fiziet gant Bodadenn Vroadel ar Bobl. Dre lezenn, an holl zilennadegoù, ne ra forzh o live, a rank sevel a-du ha bezañ suj da SKS hervez mennad ar "roll pennañ".
## Notennoù ha daveennoù
Costa Mesa (Kalifornia)

**Costa Mesa** zo ur gêr e kontelezh Orange, e su Kalifornia (Stadoù-Unanet Amerika).  annezad a oa e 2024.

## Istor
Diaezet eo kêr war gumuniezh Harper, deuet war-wel e deroù an XX kantved. Adanvet e voe e Costa Mesa e 1920. Diorren a reas kalz ar gêr adalek an Eil Brezel-bed a-drugarez da vonn nijerezed Santa Ana meret gant an US Air Force.

## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Daveennoù
Final Girl (c'hoari taol)

***Final Girl*** zo ur c'hoari taol unc'hoarier spont a-zivout ar merc'hed diwezhañ krouet gant Evan Derrick hag A. J. Porfirio, hag embannet evit ar wech kentañ e 2021 gant Van Ryder Games. Ar c'haorier a zo ur plac'h diwezhañ hag a vez chaseet gant ur muntrer war un dacehnn taol. Ar pal eo klask armoù pe objedoù evit saveteiñ gouzañverien all pe klask lazhañ ar muntrer a-raok ma vije muntret hi. Ar c'hoari a zo rannet dre koulzadoù gant ouzhpennadurioù da bep koulzad gant muntrerien, maouezed diwezhañ, lec'hioù ha doareoù da c'hoari nevez.
## Embannadur
*Final Girl* a zo bet ijinet gant Evan Derrick ha A. J. Porfirio hag embannet gant Van Ryder Games, gant un doare c'hoari unc'hoarier daizezet war *Hostage Negotiator*, ur c'hoari taol eus 2015 ijinet gant Porfirio. Ar c'hoari a zo rannet e div lodenn: ur voest diazez gant ar reolennoù ha peadra da c'hoari, ha ret eo kaout un ouzhpennadur boest film gant ur senario. 
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Jacuzzi (embregerezh)

**Jacuzzi** zo un embregerezh stadunanat hag a sav kibelloù-glogorennoù, poulloù-neuial, ha madoù all liammet gant ar gibelloù. Brudet eo evit ar jacuzzi dourterapiezh. An embregerezh a zo diazezet en Irvine e Kalifornia. Bez eo ar saver kibelloù-glogorennoù en Europa gant eizh uzin, an hini pouezusañ a zo en Italia.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Petit Billy

**Petit Billy** a zo ur merk kenwerzhel eus un toullad keuzioù gavr perc'hennet gant ar stroll Olga (anvet Triballat Noyal a-raok), aozet en elabouradeg e Noal-ar-Gwilen (Bro-Roazhon).
 
## Istor
Lañset e voe ar merk hag ar produadur e 1986. Dont a ra an anv eus kumun Billy e Sologne, lec'h ma voe adprenet al laezherezh gant Triballat.

## Ar c'heuzioù
**Petit Billy* (delienn wer, toaz fresk) 
**Petit Billy Crémeux* (delienn rous, keuz darevet)
**La fleur de Petit Billy* (keuz stumm ur vleunienn, bihan kenañ, kreun liv ludu)
**Les tranches de chèvre Petit Billy* (keuz raktroc'het)

## Danvez diaoz labour-douar implijet
Al laezhioù gavr a zeu eus tiez-feurm sevel givri askoridik diazezet e Breizh. Givri an Alpoù hag ar givri wenn Saanen eo ar gouennoù).

## Aozadur
Prenet ha dastumet e vez al laezhioù-livrizh, yenataet da 4°C, e ti ar saverien givri. Mesket e vezont e-pad an dastumadeg, pasteurizet e vezont goude d'ur gwezverk a 73.5°C e-pad 24 eilenn evit lazhañ ar c'hlañvuzennoù a c'hallfe bezañ. Distrujet eo ar mikrobiot orin laez-livrizh talvoudus a oa avat, neuze eo ret d'ar vicherour-formajer adc'houennañ gant goioù laktek gounezet ha kalkiom. Chom a ra al laezh pasteurizaet en ur veol darevaat e-pad 2 eurvezh betek kaout ur pH mat. Graet e vez ar goedennañ a-raok an « diskenn » (*"coulage"*). 18 eurvezh goude bezañ diskennet e vez ur c'haouled. Hemañ a vez  moullet, cheñchet tu gant ur robot ha dizouret. Divoullet e vez gant an dorn ha holenet da 1 %. Yenataet e vez ar c'heuzioù a-raok bezañ arbaret.

## Pakadur
Arbaret e vez ar c'heuzioù en ur glorenn beurglok e plastik. Ur faksimile delienn gwez-kistin-moc'h e paper parch a veze lakaet war pep keuz, n'eo ket ken bremañ.

## Bevezadur
Debret e vez hep netra all peurliesañ. Levrioù rekipeoù dous ha sall a zo memestra.

## Daveoù

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Camembert (Orne)

**Camembert** zo ur gumun e departamant Orne e Normandi, gant 168 annezad e 2023.

Brudet eo ar gêrig evit bezañ kavell ar c'heuz camembert Normandi.

## Douaroniezh
E bro-Auge emañ Camembert, ur vro c'harzhaouek, e 4 km er Gevred da Vimoutiers, e 22 km er Biz da Argentan, e 50 km er Gevred da Caen hag e 160 km er C'hornôg da Bariz.

Treuzet eo gant ar Viette, 11 km hirder dezhi, hag en em daol er stêr Vie en harzoù etre Vimoutiers ha Guerquesalles.

## Lec'hanvadurezh
Testeniakaet eo anv ar gumun dindan ar stumm latinaet *Campo Maimberti* e dibenn an XII kantved ha *Campum Manberti* e-tro 1350.

*Maimbert* a zeu eus an anv-tud germanek *Mainbertus*, stumm all *Maginbertus*.

## Istor

Hervez ar vojenn e vije bet ijinet ar c'hamembert gant Marie Harel e 1791, gant sikour ur beleg didou.

## Politikerezh ha melestradurezh

Er c'huzul -kêr emañ unnek ezel, en o zouez ar maer hag an eilmaer.

## Ekonomiezh
Teir c'heuzerezh oberiant a zo e Camembert :
* Produadur AOG
** Ar geuzerezh  Durand, an hini goshañ oberiant c'hoazh, krouet e 1981 gant François ha Nicolas Durand. Abaoe 2016 eo perc'hennet an embregerezh gant holding arc'hant, gant ur skipailh nevez, ingalet o froduioù er rouedad stalioù Grand Frais.
** Keuzerezh Clos de Beaumoncel krouet e 2021 gant Xavier Cassigneul. Abaoe 2023 emañ Arthur Danière e penn an embregerezh, evel ti-feurm ar Val-Danière e kumun nes Crouttes. Porveziñ a ra laezh evit aozañ keuz.
* Produadurioù all
** Keuzerezh ar Ferme de l'Instière krouet e 2021 gant Dalila Berritane ha Stanislas Rault. Produiñ a ra ur c'hamembert izelgarbon.

## Keginerezh

Brudet eo ar gêr evit bezañ roet hec'h anv d'ar c'hamembert hollvrudet.

Produet e vez meur a gamembert e Normandi, en o zouez camembert Normandi gantañ un Anvadur Orin Kontrollet (AOK) :
* Camembert Normandi, un AOK gantañ abaoe 1986, 
* Camembert feurm, Normandi,
* Camembert dre galvados, Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Itron-Varia pe Iron-Varia-ha-Santez-Anna, XVI kantved. E-barzh emañ ur banniel prosesion eus an XVIII kantved rummet Monumant istorel.
* maner Beaumoncel-Camembert.
* Mirdi ar c'hamembert.
* Chapel an Dornois e bered ar barrez.
* Maen-koun 1927 en enor da vMarie Harel.

## Tud vrudet
* Marie Harel (1761-1844), sellet evel ijinerez ar c'hamembert hervez ar vojenn.
* Michel Pelchat (1938 e Camembert - 1975), marc'hhouarner.
* marc'h brudet : Lutteur B (1955 e Camembert - 1968), marc'h lammer medalennet aour e 1964 gant e varc'heger Pierre Jonquères d'Oriola.

## Gwelet ivez
### Pennad nes
* Keginerezh Normandi

### Liammoù diavaez
* http://www.camambert.eu Lec'hienn ofisiel
* Camembert war lec'hienn ar gumuniezh kumunioù
* Diveradenn stadegel Camembert war lec'hienn an Insee
## Notennoù ha daveoù
### Notennoù

### Daveoù
Maschinengewehr 13

Ar **Maschinengewehr 13**, anvet ivez **MG13**, a voe mindrailherez standart er Reichswehr alaman adalek 1930. Implijet e voe betek 1945, daoust d'ar vindrailherez MG 34 bezañ kemeret he flas adalek 1934 en ur mod ofisiel en arme.

## Istor ha deskrivadur
E dibenn ar bloavezhioù 1920 hag e deroù ar bloavezhioù 1930, an embregerezh alaman Rheinmetall en doa kendalc'het da labourat war gentpatromoù armoù nevez, diwar alioù ofiserien ha daoust da redioù feur-emglev Versailhez. Kemmet e oa bet gante ur fuzuilh-vindrailher Dreyse M1918 evit lakaat anezhi da vezañ yenaet dre aer. An arm nevez a voe anvet Maschinengewehr 13 (diwar 1913) evit lakaat bodadoù-kontrolliñ ar feur-emglev da grediñ e oa bet savet a-raok ar Brezel-bed Kentañ.

Mont a ra en-dro an MG 13 gant ur sistem tennata dre argil, ha pouveziet e oa da gentañ gant kargerioù 25 kartouchenn 7,92 × 57 mm Mauser. Kargerioù ront 75 kartouchenn a voe implijet goude ivez. Savet e oa war un daoubez a c'halled tennañ, met implijet e voe war trebezioù evit an difenn enepnijerez. Ne oa loc'henn ebet evit dibab ar mod da dennañ, aotomatek pe damaotomatek, pa veze graet a-drugarez d'ar wask war an draen nemetken. An elfenn-mañ, hag he lamm deleskopek, a zo ral war vindrailherezioù.

Implijet e voe an arm gant unvezioù an droadegiezh alaman adalek 1930 ; produet e voe etre 1930 ha 1934 hepken, pa voe kemeret he flas gant an MG 34, skañvoc'h ha berroc'h. Broioù all evel Portugal (dindan an anv M1938) a implijas anezhi ivez.

## Er sevenadur
An arm a c'haller implijout en un nebeud c'hoarioù video eus ar rummadoù *[[Call of Duty]]* hag *[[Enlisted (c'hoari video)|Enlisted]]* da skouer.

## Pennadoù kar

* MG 34
* MG 42

## Daveennoù
Alphonse Juin

Ar jeneral tirlu **Alphonse Pierre Juin**, ganet d'ar 16 a viz Kerzu 1888 hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Genver 1967, a oa ur ofiser en tirlu gall hag en doa servijet e-kerzh ar brezelioù-bed. Diplomet eus Saint-Cyr klasad 1912, servijet en devoa e Maroko e 1914 e penn an nerzhioù lec'hel. Pa oa tarzhet ar Brezel-bed kentañ, Juin a oa bet kaset en Talbenn kornôg da Vro-C'hall. Eno e oa bet gloazet don e 1915 ha kollet implij ar vrec'h dehoù gantañ.

Goude ar brezel, Juin a oa bet en École Supérieure de Guerre ha choazet en devoa distreiñ da Norzhafrika. Pa oa tarzhet an  Eil Brezel-bed e miz Gwengolo 1939, e oa bet lakaet e penn ar 15vet rann arme traodegiezh mekanikaet. Ar rann arme a oa bet kelc'hiet e godell Lille e-kerzh Emgann Bro-C'hall ha Juin a oa bet prizoniet gant an nerzhioù lu Alaman. Chomet e oa prizoniad brezel betek bezañ dieubet dre hatiz gouarnamant Vichy e 1941, ha kaset e oa bet gantañ da vezañ penn an nerzhioù lu e Norzhafika.
Kibell-glogorennoù

Ur **jacuzzi** (ger krouet dre gourzhañvadi, e brezhoneg **kibell-glogorennoù**) pe **spa**, a zo ur gibell, hag a c'hall bezañ c'hwezhet, ha dafaret gant ur reizhiad strinkelladur aer pulluc'het ha dour dindan wask, en un doare luziet a-wechoù, o tegas un efed dorloerezh ha distanus d'e implijer.
Kur (disheñvelout)

**Kur** a zo un anv-kadarn benel, meur a ster dezhañ :

* Un ober priziet evel un taol-kaer pe un taol-dreist, sellit ouzh kur (taol-kaer) pe er buhez pemdeziek pe en oberennoù faltazi. Skouerioù : *Kaerred kur!* (Buhez Santez Nonn); Daouzeg kur Herakles

Implijet e metoù ar sportoù evit disoc'h ar strivoù : kur sport

* Un ober pareañ pleustret diwar guzul pe dindan evezh ar vezeged d’an aliesañ, sellit ouzh kur (mezegiezh). Eus al latin ‘’cura’’ hag ar galleg *cure*. *Cur* er c’hCatholicon.

Troiennoù : havkur, kur kousked pe hungur, kur treutaat, kur yuniñ, morkur, kurdi, kurva

* Doare bezañ prederiet gant tud war-dro : « An den en do bet kemeret kur ag ar beorien ».

A-hent-all e vez berraet anv ar c’hurdeg gant *kur*.

## Notennoù ha daveennoù
Camembert

* **Camembert** eo anv ur gêrig e Normandi : gwelet Camembert (Orne).
* Diwarnañ eo bet anvet ur familh keuzioù industriel : gwelet camembert.
* Camembert Normandi zo ur c'heuz gwarezet gant un AOK hag un AOG.
* Camembert feurm ha camembert dre galvados zo seurtadoù all.
Camembert (keuz)

**Camembert** zo un anv generek hag a ra dave d'ur c'heuz gant un toaz blot hag ur greunenn vleuniek.

N'eo ket gwarezet an anv-se hag ober a ra dave a-wechoù da geuzioù disheñvel awalc'h eus ar c'hamembert orin : camembert Normandi, gwarezet eñ gant un Anvadur orin gwarezet (AOG).

An eil keuz ar muiañ bevezet e Frañs eo ar c'hamembert (52 500 tonenn) a-dreñv an emmental (146 000 tonenn) (sifroù 2022).

Un arouez eus Bro-C'hall eo, evel ar vagetenn vara.

## Orinoù
Bez e oa eus ar c'hamembert kalz a-raok Marie Harel, a vijet bet ijinet ar c'hamembert e dibenn an XVIII kantved hervea ar vojenn.

## Levlennadur
* ''Le Camembert, mythe français'' gant Pierre Boisard, Odile Jacob, Pariz, 2007, .
* *Les Recettes de Maître Renard - épopée culinaire autour du Camembert au lait cru* gant Christophe Vallantin Dulac, C. Vallantin Dulac, Puteaux, 2014, 64 p., 1 levren 21 sm  oclc : 894403067.

## Daveoù
Ali Larijani

**Ali Ardashir Larijani** (perseg: علی اردشیر لاریجانی), ganet d'an 3 a viz Even 1958, zo ur politikour, ofiser milourel a-gozh ha prederour Iranian. Bez eo sekretour Kuzul uhel ar surentez vroadel  abaoe 2025. Bet e oa bet dija sekretour an aozadur eus 2005 betek 2007.
## Notennoù ha daveennoù
Renault R35

An **R35** zo un tank troadegiezh skañv produet evit arme Frañs gant an embregerezh gall Renault adalek 1935. Servijout a reas war an talbenn e 1939-1940, hag en arme alaman betek 1945.

## Istor
E 1934, an tirlu gall a c'halvas embregerezhioù da ginnig tankoù skañv nevez evit kemer plas an FT-17, a veze implijet abaoe ar Brezel-bed Kentañ. Goulenn a reas kaout ur c'harbed 8 tonenn, dezhañ un akipaj daou zen, div vindrailherez 7,5 mm pe ur c'hanol 37 mm, un hobregon 40 mm d'ar muiañ, hag un tizh 20 km/h d'ar muiañ war an hent.

Pevar embregerezh a ginnigas tresoù : hini Renault, anvet FZM, a c'hounezas, ha 300 skouerenn eus an tank nevez a voe urzhiet gant an arme e miz Mae 1935. Div vindrailherez a oa en e douribell, met kemmet e voe homañ evit degemer ur vindrailherez hag ur c'hanol 37 mm. Etre 1600 ha 1900 skouerenn anezhañ a voe produet. Un adstumm, anvet R40, kemmet e zistroñserezh, a voe graet 120 skouerenn anezhañ e 1940.

Abalamour e oa bet soñjet evit souten un argadenn droadegiezh e oa gorrek a-walc'h, hag ar soudard e penn an tank a ranke ober war-dro an douribell hag an armoù ivez. Radioioù a voe savet war ar skouerennoù diwezhañ produet hepken.

Goude emgann Bro-C'hall e voe seziset an tankoù a chome gant an Alamaned. Adanvet e voent *Panzerkampfwagen R35 731 (f)*. Ar Wehrmacht a gemmas touribelloù skouerennoù 'zo evit trezfurmiñ anezhe e karbedoù eneptank (gant ur c'hanol tchek 4,7 cm), pe e karbedoù servij (trakteur kanolierezh, dezouger munisionoù).

## Daveennoù
Emmental

An **emmental** a zo ur c'heuz suis toaz kalet. Dont a ra eus traoñienn an Emme (*emmental* en alamaneg), er Reter da ganton Bern.

Dre ledanstêr e komzer eus emmental evit ober dave da geuzioù heñvel, industriel pe dindan labelioù, eus Bro-C'hall, Belgia, an Izelvroioù, Alamagn (en o zouez an AOG Allgäuer Emmentaler), Aostria, Danmark, Iwerzhon, ar Stadoù-Unanet ha Finland.

Graet eo diwar laezh saout. Darevet e vez an Emmental AOG « dareviñ hengounel » e-pad seizh sizhun, en o zouez pevar hep film.

Etre miz Mae ha miz Here e vez an emmental ar gwellañ da zebriñ.

Unan eus ar c'heuzioù ar muiañ debret e Suis eo, asambles gant ar gruyère. Ar c'heuz ar muiañ debret e Bro-C'hall eo, a-raok ar c'hamembert. Unan eus ar muiañ anavezet hag ezporzhet er bed eo.

## Produadur
En takad produiñ emañ kanton Bern, kanton Aargau, kanton Glarus, kanton Luzern, kanton Schwyz, kanton Solothurn, kanton Sankt Gallen, kanton Thurgau, kanton Zug, kanton Zürich ha distrigoù al Lenn hag ar Singine e kanton Fribourg.

Aozet e vez an emmental AOG hervez ur c'haier ar c'hargoù resis.

### E Bro-C'hall hag e Breizh
Produer emmental brasañ ar bed e Frañs abaoe 1999. An hanter eus ar produadur-se a zo e Breizh.

E 2022 e oa an emmental ar c'heuz ar muiañ debret e Frañs, gant 146 000 tonenn bep bloaz, dirak ar c'hamembert (52 500 tonenn) hag ar c'houlommiers (39 500 tonenn). Orin ha kalite an enmmental gall a zo gwarantet gant daou Lec'h orin gwarezet (LOG) ("Est-central" ha "Savoie") hag ul Label ruz (Chem meur). 

## Keginerezh
Debret e vez e meur a zoare. Implijet e vez alies gant kreienoù, kichez, tartez sall, chaok-aotrou ha pizzaioù. Debret e vez yen ivez, e troc'hennadoù en ur sandwich, e diñsoù evit an digor-kalon, rasklet evit lakaat e-barzh saladennoù, toazennoù pe hiliennoù.

## Liammoù diavaez

* Emmentaler.ch, lec'hienn ofisiel
* Takad produiñ an Emmentaler, map.geo.admin.ch
* Emmentaler AOG war fromagesuisse.ch

## Daveoù
Gwalldaolioù Shijiazhuang e 2001

**Bombezadennoù Shijiazhuang** (sinaeg: 靳|如|超|爆炸|案), brudet ivez evel **bombezadennoù Jin Ruchao** ha **bombezadennoù ar 16 a viz Meurzh**, a oa bet un heuliad tagadennoù gant bombezennoù d'ar 16 a viz Meurzh 2001, e Shijiazhuang,kêr-benn proviñs Hebei e Norzhsina. Un hollad 108 den a oa bet lazhet, hag 38 all gloazet en ur mare verr pa oa bet meur a vombezenn o tarzhañ nepell diouzh pevar skraber-oabl ranndioù.

Ar sponter a oa Jin Ruchao, 40 vloaz, douget gant kasoni ouzh e wreg kozh, he amourous nevez ha kasoni ouzh ar vamm-gaer ivez; a-raok an dagadenn e oa bet oc'h embann en doa c'hoant lakaat da darzhañ an tour lec'h ma oant o vevañ.
## Notennoù ha daveennoù
Camembert Normandi

**Camembert Normandi** z ur c'heuz laezh-livrizh saout toaz blot. Produet ha treuzfurmet e vez al laezh-livrizh e Normandi dre ret. Gwarezet eo gant un Anvadur orin kontrollet e Frañs abaoe 1982 hag un Anvadur orin gwarezet en Unaniezh Europa abaoe 1996 evt ober an difor'h gant ar c'hamembertoù all ne glotont ket ouzh ar memes kaier ar c'hargoù. Tennañ a ra e anv eus Camembert en Orne, ur gêrig lec'h ma vije bet krouet.

Ar produadur a zo 4,2 % eus holl ar c'hamembertoù aozet e Frañs.

Ar mare etre miz Mae ha miz Here eo an hini gwellañ evit debriñ anezhañ.

Kenwerzhelaet e vez un ur voest e koad dre ret. Ezhomm zo 2,2 l laezh evit aozañ ur c'hamembert Normandi.

## Istor
Hervez ar vojenn e vijet bet krouet gant Marie Harel e Camembert e dibenn an XVIII kantved, diwar alioù ur beleg didou. E gwirionez e oa dija menneget gant an dramaour Thomas Corneille e 1708.

## Daveoù

## Pennadoù nes
* camembert
* Keginerezh Normandi

## Liammoù diavaez
* Dekred nv 2008-984 eus an 18 a viz Gwengolo 2008 a-zivout an anvadur orin kontrollet « camembert de Normandie »
* Ensavadur broadel an orinoù hag ar galite (INAO), fichenn « camembert de Normandie »
* Pierre Boisard, ''Le Camembert, mythe français'' (levr)
Renault R40

An tank **Renault R40** pe **Char léger modèle 1935 R modifié 1939** a oa bet un tank troadegiezh skañv gall hag a oa bet implijet e penn-kentañ an Eil Brezel-bed, hag ur gwelladenn e oa eus ar Renault R35, hag alies e vez gwelet n'eo ket evel un tank anezhañ met evel un adstumm eus an R 35 nemetken.
## Diorroadur
E fin ar bloavezhioù 1930, e oa bet kaset da benn meur a steuñv evit gwelaat an tank skañv troadegiezh Renault R35. Unan anezho a oa bet o klask ar reizhiad an astell-karr, met ouzhpenn bezañ difiziapl keñveriet gant ar stumm kozh, e oa displijus evit ar bourzhidi,  ar pouezh a oa dasparzet fall. Ouzhpenn d'an holl kudennoù-se e oa techet da chom staket war an douaroù blot. Meur a ziskoulm a oa bet kinniget, e-touez ar re-se e oa un overdrive, rodoù nevez, ur rod dieub er voest tizh, ha betek kemmañ ar biskoulennoù. Ne oa ket bet kavet diskoulm dedennus ebet.
## En emgann
Savet e oa ebt daou vatailhon tank nevez, savet ha gourdonet e oant bet evit bezañ harpet gant tankoù Hotchkiss evit sevel hanter brigadenn ar *[[4re rann arme hobregonet (Bro-C'hall, 1940)|4re DCR]]* (pevare rann arme hobregonet an troadegiezh), an *40e Bataillon de Chars de Combat* hag ar *48e BCC*. E-kerzh Emgann Bro-C'hall adalek an 19 a viz Mae e oa bet lakaet evel enepargad da c'hortoz o vezañ dafaret a nebeut gant an R40 (30 ha 29) ha staget ouzh an *[[2l rann arme hobregonet (Bro-C'hall, 1940)|2e DCR]]*. Diskouez a ra e oa miret kalz tankoù Renault evel harp. Marteze e oa bet lod R40 o stankañ ar c'holloù a oa bet e batailhonoù kosoc'h. Unan eus an daou batailhon tank eus an 10vet brigadenn marc'hegiezh hobregonet Polonat a oa o vezañ stummet e Bro-C'hall a oa dafaret gant 24 R40, met ar re-se d'an 31 a viz Mae a oa bet kaset d'ar 25 BCC. Goude-se e oa bet roet d'ar batailhon polonat 28 R40, ha trizek ouzhpenn d'an 19 a viz Even.

Hiziv-an-deiz ne chom ket mui tankoù R40.

## Levrlennadur
* Pascal Danjou, 2005, Renault R35/R40, Embannadurioù Barbotin, Ballainvilliers
* Pierre Touzin, 1979, Les Véhicules Blindés Français, Embannadurioù E.P.A.
## Daveennoù
Antonia Ivanova

right|120px|Antonia Ivanova e 1966.
**Antonia Petrova Ivanova** (bulgareg :**  Антония Петрова Иванова**  ), 12 a viz Mae 1930 e Sofia (Bulgaria) – 25 a viz Mae 2004 er memes lec'h, a oa ur c'hoarierez echedoù bulgar.
E 1983 e teuas da vout Mestrez-Veur (WGM), abaoe 1954 e oa Mestrez Etrebroadel  (WIM).
## Kevezadegoù
### Kevezadegoù hiniennel
#### Kampionad bulgar ar Merc’hed
Trec'h e voe e 1948.
#### [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]]
C'hwec'h  gwezh e voe trec'h : e 1951, e 1952, e 1954, e 1957, e 1958 hag e 1967.
### Kevezadegoù dre skipailh
#### [[Olimpiadoù echedoù]]
C'hoari a reas div wezh e skipailh Bulgaria.

## Levrlennadurezh
*Anne Sunnucks, *The Encyclopaedia of Chess*, Embannadurioù Hale, 1970.  isbn=0709110308
* *Chess Dictionary* - *Ivanova, Antonia*, pajenn 240, Abramov
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* He c'hoari e Chess Base
* He c'hoari e Chess Games
Brie (keuz)

Ar **brie** a zo ur familh keuzioù toaz blot kreunenn vleuniek, graet e rannvro Brie, e Bro-C'hall.

## Seurtadoù

* Brie Meaux AOG, Enez-Frañs
* Brie Melun AOG, Enez-Frañs
* Brie Montereau, Enez-Frañs
* Brie Nangis, Enez-Frañs
* Brie Provins, Enez-Frañs
* Brie du, Enez-Frañs
* Brie feurm, Enez-Frañs
* Brie Melun glaz
* Brie petit moulé
* Brie laitier
* Brie truffé
* Coulommiers, Enez-Frañs
* Brie Mont Bebour, Reünion

Roet e voe an daou AOG da vrie Meaux ha brie Melun e 2009.

## Istor
Bez e oa eus ar brie a-raok aloubadeg ar Romaned moarvat met n'ouzer ket kalz a dra diwar-benn e orinoù.

Testeniekaet eo e tebras brie roue Bro-C'hall Roperzh II e kastell Melun e 999.

En XIII kantved e oa Provins trede kêr vrasañ Bro-C'hall, goude Pariz ha Rouan. Skeiñ a rae he moneiz dezhi hec'h-unan. Brudet e oa keuzioù ar vro gwerzhet e marc'hadoù he foarioù dija.

Meneget eo keuzioù bro Provins dindan an anv *casei brienses* (keuzioù Brie) en ur c'hont dornskrivet — diwar-benn daou c'hant *casei brienses* prenet gant ar gontez Blanca Navarra (1177 - † 1229) e foarioù Saint-Jean ha Saint-Ayoul evit bezañ roet da Fulup II an Aogust.

## Pennadoù kar

* camembert
* keginerezh Bro-C'hall

## Daveoù
Fermi

**Fermi** a c’hall bezañ :
* Anv ar fisikour italian Enrico Fermi
* Ar fermi, un unanenn hirder
* Diac'hinad Fermi, a-zivout ar fed n’eus bet kavet buhez ezdouarat ebet c’hoazh
Venka Asenova

**Venka Asenova** (bulgareg: **Венка Асенова**), 17 a viz Here 1930 e Sofia (Bulgaria) – 29 a viz Kerzu 2006, er memes lec'h, a oa ur c'hoarierez echedoù bulgar.
E 1986 e teuas da vout Mestrez-Veur (WGM), abaoe 1965 e oa Mestrez Etrebroadel  (WIM).
## Kevezadegoù
### Kevezadegoù hiniennel
#### [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]]
Nav  gwezh e voe trec'h : e 1953, e 1956, e 1960, e 1961, e 1962, e 1963, e 1965, e 1966 hag e 1969.
### Kevezadegoù dre skipailh
#### [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]]
C'hoari a reas seizh gwezh e skipailh Bulgaria.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* He c'hoari e Chess Games
* He c'hoari e 365 Chess
Sicherheitspolizei

Ar **Sicherheitspolizei** berraet alies e **SiPo**, a oa un droienn alaman evit ober anv eus "polis surentez". E-kerzh marevezh an nazied, e oa kaoz eus hollad an ajañsoù surentez politikel stad hag enklask torfederezh. Savet e oa gant un nerzh kevredet eus ar Gestapo (polis stad kuzh) hag eus ar *[[Kriminalpolizei (Trede Reich)|Kriminalpolizei]]* (polis torfedel; Kripo) etre 1936 ha 1939. Evel ajañs, ar SiPo a oa bet lakaet suj d'an Ofis kreiz surentez ar Reich (RSHA) e 1939, met kendalc'het e oa bet da implij an droienn betek fin an Aerva Europa an Eil brezel-bed.
## Orinoù

An droienn a oa ganet e miz Eost 1919 pa oa bet ar *[[Reichswehr]]* o sevel ar *Sicherheitswehr* evel nerzh polis milourel da vezañ implijet pa oa harzoù-labour pe kabaduilh. Dre ma oa bevennet an niver a soudarded aotreet, e oa bet kememt an anv en *Sicherheitspolizei* evit ma ne vije ket kontet en hollad soudarded. Gwisket e oant gant unwiskoù gwer, ha dre-se e oant lesanvet a-wechoù ar "polis gwer". En gwirionez e chome un aozadur soudarded, o klask izili nevez dreist-holl e re ar *[[Freikorps]]*, an ofiserien hag is ofisirien a oa reoù bet e tirlu an Impalaeriezh Alaman.
## Marevezh nazi

Pa oa erruet an nazied er galloud e 1933, Alamagn, evel stad kevredadel, en doa kalz nerzhioù polis lec'hel ha kreizennet, hag alies ne oant ket liammet kenetreze ha gant barnerezhioù gant lodennoù kemmesket. Heinrich Himmler ha Reinhard Heydrich o devoa savet ur steuñv evit pakañ an holl nerzhioù polis ha surentez dindan un aozadur nemetken ar *[[Schutzstaffel]]* (SS). Evit dont a-benn d'en ober, Himmler en doa kemeret penn ar Gestapo (savet a-ziwar  Polis Kuzh Prussia). Goude-se d'ar 17 a viz Even 1936, an holl nerzhioù polis eus Alamagn a voe unvanet, goude ma vije bet lakaet gant Adolf Hitler Himmler evel *Chef der Deutschen Polizei* (Penn ar polis alaman). Dre-se e oa sañset bezañ suj da ministr an dibarzh Wilhelm Frick, met en gwirionez Himmler na oa suj da Hitler nemetken.
Arm-kelenn

Un **arm-kelenn** zo un arm savet pe treuzfurmet evit gellet deskiñ da implijerien nevez penaos ober gantañ. Soudarded pe izili nerzhioù surentez a ra gante peurliesañ. Armoù-kelenn a c’haller gwelet e mirdioù ivez. A-wechoù en Istor int bet lakaet etre daouarn bugale pe krennarded, pa oa anv da vilourekaat ar gevredigezh, evit prientiñ anezhe da vrezeliñ da skouer, evel er batailhonoù skol e Bro-C'hall (1882-1892).

## Armoù-tan

### Armoù-kelenn oberiant
An armoù-tan-mañ zo heñvel o stumm ouzh an armoù reolius, met kemmet int bet evit degemer kartouchennoù bihanoc'h (.22 Long Rifle da skouer), kement-mañ evit arboellañ arc'hant diwar ar munisionoù. Reoù all a vez kambret evit ar munision standart, met kemmet evit bezañ pe un-tenn hepken, pe damaotomatek nemetken evit an armoù aotomatek a-orin. En o zouez e c'haller menegiñ :
* ul lodenn eus ar fuzuilhoù Chassepot a voe treuzfurmet e armoù-kelenn evit an droadegiezh c'hall adalek 1872 ;
* ar Springfield Model 1922, stumm kelenn ar fuzuilh stadunanat Springfield M1903 e .22 Long Rifle ;
* ar Mauser KKW (*Klein Kaliber Wehrsportgewehr*), stumm ar Karabiner 98k kambret e .22 LR evit deskiñ d'an Hitlerjugend, ha da unvezioù all, tennañ ;
* fuzuilhoù Mannlicher M1893 adkambret e .22 LR gant arme Portugal adalek 1946;
* an L98, stumm ar fuzuilh-arsailh vreizhveuriat L85A1, bet tennet e sistem amprest gazoù ha lakaet ur sistem tennata dre zorn en e lec'h ;

Armoù all n'int ket fuzuilhoù reolius savet an emgannoù, met implijet e vezont evit pleustriñ, evel ar fuzuilh-vorailh CZ 452 en arme Aostralia. Perzh fall an armoù kambret e kalibroù bihanoc'h evit o c'halibr orin eo ar fed ne vez ket boaziet an danvez-soudarded da anduriñ efed gwir o argil.

### Armoù-tan divev
An armoù-tan divev n'int ket oberiant. En o mesk e kaver reoù savet diwar pezhioù bet taolet er-maez eus an argerzh produiñ abalamour d'o sioù, ha reoù all uzet betek re. Implijet e vezont evit boaziañ an deskidi da zornata, divontañ hag adsevel an arm, pe e-pad pleustradegoù war an dachenn ma c'hall an armoù bezañ gwallgaset pe torret. Fuzuilhoù M14 tennet o skoer a vez pourveziet da zeskarded ar Virginia Military Institute's stadunanat, evit deskiñ dezhe bevañ gant o arm a-hed an devezh, pe evit dibunañ.

Armoù e kaoutchoug pe e plastek penn-da-benn, ruz pe glas peurliesañ, a c'hall bezañ roet d'ar soudarded nevez gant ar memes pal. Armoù-tan all a vez didroc'het evit bezañ diskouezet evel maketennoù kelenn ivez.


Restr:Ship's Serviceman secures spaces during security reaction force (SRF) training scenario.jpg|Ur martolod eus an U.S. Navy o pleustriñ gant ur fuzuilh-arsailh M4 faos.
Restr:USMC-110308-F-5938C-030.jpg|Pistolennoù Glock glas, evit deskiñ dornata anezhe.


## Daveennoù
Baleadeg ar familh gant Doue evit ar frankiz

**Baleadeg ar familh gant Doue evit ar frankiz** (portugaleg : ***Marcha da Família com Deus pela Liberdade***) a vez graet eus un heuliad manifestadegoù foran a oa bet etre an 19 a viz Meurzh hag an 8 a viz Even 1964, e Brazil evel respont d'ar pezh a oa gwelet d'ar mare-se, gant ar soudarded ha mirourien eus ar gevredigezh, evel ur riskl da welet ar gomunouriezh o kemer pouez bras er vro goude obererezhioù strolladoù eus an tu kleiz pellañ ha gant komzoù a oa bet dalc'het e-kerzh ar Comício da Central gant ar prezidant João Goulart d'an 13 a viz Meurzh eus ar memes bloavezh.

En devezhioù a-raok, Goulart en devoa sinet daou zekred o aotreañ ar skarzhadenn eus an douaroù dek kilometr tro-dro d'an hentoù-tizh, hentoù houarn ha stankelloù ha kemeret penn ar pemp rafinerezh er vro ha lakaet dindan galloud ar gouarnamant kervedadel. Ouzhpenn-se, en devoa prometet da genderc'hel gant ar pezh a anvee eñ an adreizhoù diazez, un heuliad adreizhoù melestradurel, douarel, arc'hantel ha liammet gant an taosoù, evit degas justis sokial hervez Goulart, diazezet war roll sokial diorroadur ar maezioù hag ar c'hêrioù. Goulennet e oa ar c'hemmoù-se abaoe pell gant un darn eus ar gevredigezh d'ar mare-se. E kenarroud ar Brezel yen hag ar bec'h etre Stadoù-Unanet Amerika hag an Unvaniezh Soviedel, ar mennozhioù-se a oa bet gwelet evel pazennoù kentañ donedigezh un diktatouriezh sokialour.
## Notennoù ha daveennoù
Panzerkampfwagen II

Ar **Panzerkampfwagen II** **[[Sonderkraftfahrzeug|Sd. Kfz.]] 121**, berraet e **PzKpf. II** pe **Panzer II**, zo un tank skañv produet gant an embregerezh alaman MAN. Ijinet e voe e 1934-1936, ha produet e voe  skouerenn anezhañ etre 1936 ha 1943. Implijet e voe e deroù an Eil Brezel-bed dreist-holl. 

## Deskrivadur hag implij
3 den a oa en e ekipaj. Pourveziet e oa gant ur c'hanol 2 cm KwK 30 pe 2 cm KwK 38, ha gant ur vindrailherez MG 34. C'hwec'h adstumm anezhañ a voe (eus A betek F), pa voe klasket, e-mesk elfennoù all, tevaat e hobregon a-feur ma pade ar brezel. 

Ur  skouerenn bennak a oa bet pourveziet d'ar Wehrmacht da vare aloubadeg Polonia e 1939, ha chom a reas tank nesañ ar rannarmeoù alaman e-pad hanterenn gentañ ar brezel en Europa. E 1940-1941 e krogas da vezañ diwar-lerc'h e keñver tankoù enebourien an Trede Reich, ha 860 skouerenn a oa oberiant c'hoazh e miz Ebrel 1942. Paouezet e voe e broduerezh e deroù 1943. Ar re a chome a voe tennet diouzh ar servij hag adimplijet o diaz evit ober karbedoù all.

Un adstumm diwezhañ, anvet Panzerkampfwagen II Ausführung L ("Luchs",  *[[liñs]]*), dezhañ ur rol diarogiñ, a voe produet etre miz Gwengolo 1942 ha miz Genver 1944.


Restr:Bundesarchiv Bild 101I-382-0248-33A, Im Westen, Panzer II und Panzer I.jpg|Ur Panzer II e emgann Bro-C'hall (miz Mae 1940). Ur Panzer I a weler a-dreñv, er c'hoad.
Restr:Bundesarchiv Bild 101I-265-0003-18A, Russland, Panzer II.jpg|Ur Panzer II en Unaniezh Soviedel e miz Even 1941, e deroù an oberiadur Barbarossa.
Restr:Een Flammpanzer II Flamingo van Panzer Abteilung (F) 100 in de Axelsestraat AC005973.jpg|Ur Panzer II *Flamm*, tennet e ganol ha lakaet ur strinker-tan en e blas (1940 pe 1941).


## Daveennoù
Paunka Todorova

**Paunka Todorova** (bulgareg : **Паунка Тодорова** ), 26 a viz Genver 1930 e  Valchi Dol (Bulgaria), a zo ur c'hoarierez echedoù bulgar.
## Kevezadegoù
### Kevezadegoù hiniennel
#### [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]]
* Div wezh e voe trec'h : e 1955 hag e 1964.
* Tapout a reas an eil plas e 1970.
* Tapout a reas an deirvet plas e 1951, e 1952 hag e 1954.
### Kevezadegoù dre skipailh
#### [[Olimpiadoù echedoù]]
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Bulgaria.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Paunka Todorova He c'hoari e 365 Chess
* He c'hoari e Chess Games
Starfield (c'hoari video)

***Starfield*** zo ur c'hoari video doare action role-playing game sevenet gant Bethesda Game Studios hag embannet gant Bethesda Softworks e 2023. Er c'hoari, tudenn ar c'hoarier a gemer perzh en ur strollad ergerzhourien egorel hag a rank furchal ul lodenn eus an egor hag a zo 50 bloavezh gouloù diouzh koskoriad an heol a-benn kavout ardivinkoù kevrinus. Ar c'hoari a zo unan doare bed digor gant planedennoù ijinet met ivez planedennoù gwirion.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Nijadenn egorel

**Nijadenn egorel** a vez graet e bed an ijinerezh aeregorel eus ar fed da lakaat objedoù da nijal, an aliesañ egorlistri, en pe dre an egor, gant pe hep tud war vourzh. An darn eus an nijadennoù egorel a zo didud hag an egorlistri a vez loarelloù e kelc'htro an Douar, met bez ez eus ivez eus  sontennoù egorel gant nijoù pelloc'h diouzh kelc'htro an Douar. An nijadennoù-se a vez sturiet pe dre  pellroboterezh pe en un doare emren. Ar c'hentañ nijadennoù egorel a oa kroget er bloavezhioù 1950 gant lañs ar program soviedel loarelloù Spoutnik hag ar re stadunanat Explorer ha Vanguard. E-touez ar steuñvioù nijadenn gant tud ez eus bet Soyouz, Shenzhou, ar steuñvioù mont war al loar Apollo ha steuñvioù egorvulzunoù. Bez ez eus ivez nijadennoù egorel evit tizhout an Egorlec'h etrebroadel hag an Egorlec'h Tiangong evit Sina.
Egorlec'h

**Egorlec'h** pe **savlestr egorel** eo un egorlestr hag a chom er c'helc'htro eus ur c’horf-egor ha gant tud e-barzh evit un hir dermen. Bez eo neuze ul loarell dafaret gant annez en egor. Pal un egorlec'h a zo disheñvel hervez ar steuñv. An darn eus ar c'hefridioù kaset da benn en egorlec'hioù a zo savlec'hioù enklask, met implijet e vezont ivez en domanioù milourel pe kenwerzhel, evel gant an nijadennoù egorel touristel.

Evit poent ez eus bet lakaet egorlec’hioù er c'helc'htro eus an Douar nemetken. E framm programm Artemis e tlefe unan bezañ kaset da dreiñ tro-dro d’al Loar.

An egorlec'hioù eo a ro an tu da Vab-den da vezañ en egor. Ar c'hentañ egorlec'h a oa bet Salyout 1 (1971), lec'h ma oa bet annezet gant bourzhidi Soyouz 11. Goude-se e oa bet Skylab (1973) hag a oa bet annezet betek 1987 gant ar Salyout ha goude-se Mir. Kendalc'het eo dibaouez da gaout tud o vevañ en egor gant an egorlec'hioù abaoe ma 'z eo bet tremenet eus Mir d'an egorlec'h etrebroadel. ar wech kentañ ma oa bet annezet an Egorlec'h etrebroadel a oa bet e 2000.
Skol-veur Imam Hossein

Ar **Skol-veur Imam Hossein** (perseg: دانشگاه امام حسین, *Dāneshgāh-e Emām Hosein*) zo ur skol-veur publik lec'hiet e Tehran, en Iran.

Digoret e oa bet ar skol-veur e 1986, ha lec'hiet eo e-kichen an hent-tizh Babayi e Tehranpars ha Hakimiyeh e Gevred Tehran. Ar skol-veur a zo liammet gant Korf gwarded ar reveulzi islamek (KGRI), Ministrerezh ar skiantoù, enklask ha teknologiezh, ha Ministrerezh an Difenn ha pourveziñ an nerzhioù lu. Anv ofisiel ar skol-veur eo *SKol-veur liezimplij Imam Hossein*. Anvet eo bet en enor da Husayn ibn Ali, mab-bihan ar profet islamek Muhammad, hag a voe lazhet e-kerzh Emgann Karbala e 680. Ar skol-veur a ro an tu da vezañ diplomet e 15 departamant disheñvel. Hollad ar studierien ha yaouaer milourel a zo 6000.
## Tud vrudet
* Ali Mohammad Naini: kelenner skiantoù sokial ha bet degemenner Korf gwarded ar reveulzi islamek

## Notennoù ha daveennoù
Vesmina Shikova

**Vesmina Shikova** (bulgareg : ** Весмина Шикова** ), 3 a viz Here 1951 e Varna (Bulgaria), a zo ur c'hoarierez echedoù bulgar.E 1971 e teuas da vout Mestrez Etrebroadel  (WIM).2 029 edo he renk Elo *Standard* diwezhañ.2 175 eo he renk Elo *Standard* uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1989.
## Kevezadegoù
### Kevezadegoù hiniennel
#### [[Kampionad bulgar an echedoù|Kampionad bulgar ''Standard'' ar Maouezi]]
* Trec'h e voe e 1972.
* Tapout a reas an eil plas e 1978.
* Tapout a reas an deirvet plas e 1968, e 1969, e 1970,. e 1971, e 1973, e 1977, e 1982, e 1984 hag e 1985.
### Kevezadegoù dre skipailh
#### [[Olimpiadoù echedoù]]
C'hoari a reas div wezh e skipailh Bulgaria.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He c'hoari e Chess Games
* He c'hoari e 365 Chess