Shūsaku Endō

**Shūsaku Endō** (遠藤 周作 *Endō Shūsaku*), bet ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1923 e Tokyo (Japan) hag aet d'an Anaon er memes kêr d'an 29 a viz Gwengolo 1996, a oa ur skrivagner japanek katolik.

Diouzh ur savboent kristen e skrivas, ar pezh a zo ral e Japan. Brudet eo er bed a-bezh dre e romant 沈黙 *Chinmoku* ("Sioulder", 1966) a voe azasaet evit ar sinema gant Martin Scorsese e 2016.

A-gevret gant ar skrivagnerien Yasuoka Shōtarō (1920-2013), Agawa Hiroyuki (1920-2015), Shōno Junzō (1921-2009), Yoshiyuki Junnosuke (1924-1994), Miura Shumon (1926-1201) ha Sono Ayako (ur skrivagnerez katolik, bet ganet e 1935) ez eo bet lakaet Endō Shūsaku en "Trede Rummad" (*Daisan no shinjin*), eleze an trede rummad skrivagnerien bouezus goude an Eil Brezel-bed.

## Buhez
Berramzer goude ganedigezh Endō Shūsaku e 1923 e Tōkyō ec'h eas an tiegezh da vevañ e Dalian, a oa e tiriad japanat ar Guandong e Manchouria d'ar mare-se (e Republik Pobl Sina hiziv). Goude disrann e dud e 1933 e voe kaset da Japan en-dro, da vevañ gant e voereb e Kobe. Bloaz war-lerc'h, e 1934 e voe badezet ar bugel hervez lid ar gatoligiezh — den ne oar ha gant e vamm pe e voereb e oa bet dibabet ar relijion-se.

Goude staget gant studi ar vezegiezh er skol-veur Waseda e Tōkyō e troas war-du al lennegezh er skol-veur Keio, e Tōkyō bepred. Pa darzhas an Eil Brezel-bed e rankas paouez gant e studi da vont da labourat en ul labouradeg pourvezioù brezel E-keit-se e skrivas pennadoù evit kelaouennoù lennegel, betek mont da bennskriver unan, 三田文学 *Mita Bungaku* ("Mita lennegel").

E 1950 ec'h eas da studiañ al lennegezh c'hallek e skol-veur Lyon ; unan eus ar studierien japanat kentañ e voe e Bro-C'hall. Eno e chomas betek 1953, hag eno ivez e savas ennañ «&nbsp;anken an estren&nbsp;», pa verzas pegen disheñvel diouzh ar gatoligiezh c'hall e oa e feiz hag e sevenadur japanat, petra bennak ma oa un "estren" ivez en e vro en abeg d'e relijion.

E 1955 e timezas Endō Shūsaku gant Okada Junko ; bloaz war-lerc'h e voe ganet o mab Ryūnosuke.

Distreiñ da Vro'C'hall a reas e1959 evit studiañ buhez hag obernnoùMarkiz Sade. Levezonet-don e voe e labour gant e studi war ar skrivagnerien gatolik gall.

Klañv-diglañv e voe Endō Shūsaku a-hed e vuhez : meur a wech e voe taget gant ar grezennfo : e 1952 e Pariz, e 1960 e Pariz adarre hag e Japan, ma chomas tost da dri bloaz en ospital. Kudennoù gant e gein en devoe ivez, koulz ha torzhellegezh, ken e voe dilamet unan eus e skevent.

Diwar avufo e varvas d'an 29 a viz Gwengolo 1996, oadet a 73 vloaz. En iliz *St. Ignatius* e Tōkyō emañ e vez.

## Ur skrivagner kristen
Skor divrall labour Endō Shūsaku eo e gristeniezh, betek treiñ d'e zodenn bennañ adalek ar bloaz 1974, evel pa vije bet mennet da vout un abostol en e vro, a hevelebe alies ouzh ur c'heun. Skeudennadurioù kristen eo an darn vuiañ eus e dudennoù, hag e pep levr skrivet gantañ e weler e feiz kristen.

N'eo ket bet atav degemeret mat gant ar gristenien avat, gant ar gatoliked dreist-holl, rak alies e vez meneg eus relijionoù all en e skridoù. Daoust da gement-se, ar pab Paol VI e-unan e lakaas da varc'heg *Ordo Sancti Silvestri Papae* (Urzh pabel war-varc'h ar pab ha merzher sant Jelvestr) e 1971.

## Oberennoù
* 1953 : フランスの大学生 *Furansu no daigakuse* ("Studier er skol-veur c'hall")
* 1954 : アデンまで *Aden made* ("War-du Aden") • カトリック作家の問題 *Katorikku sakka no mondai* ("Kudenn ar skrivagnerion c'hatolik")
* 1955 : 堀辰雄 *Hori Tatsuo* ("Hori Tatsuo") • 白い人*Shiroi Hito* ("An den gwenn") • 黄色い人 *Kiiroi Hito* ("An den melen")
* 1956 : 神と悪魔 *Kami to akuma* ("Doue ha diaoul") • 青い小さな葡萄 *Aoi chīsana budō* ("Rezin bihan glas")
* 1957 : タカシのフランス一周 *Takashi no Furansu isshū* ("Tro Bro-C'hall Takashi") • 恋することと愛すること *Koisuru koto to aisuru koto* ("Karout ha karout")
* 1958 : 海と毒薬 *Umi to dokuyaku* ("Ar mor hag ar poezon") • 月光のドミナ *Gekkō no domina* ("Loar-gann Domina") • 恋愛論ノート *Ren'ai-ron nōto* ("Karned tenergan")
* 1959 : 恋の絵本 *Koi no ehon* ("Levr skeudennoù karantez") • おバカさん*Obakasan* ("Amoed marzhus") • 蜘蛛 周作恐怖譚 *Kumo Shūsaku kyōfu tan* ("Istor spontus kevnidenn Shūsaku")
* 1960 : 若い日の恋愛ノート *Wakai hi no ren'ai nōto* ("Notennoù a garantez evit an deizioù yaouank") •  **' ("") • 火山 ''Kazan'' ("Menez-tan") • あまりに碧い空 ''Amarini ao i sora'' ("Re c'hlas un oabl") • 聖書のなかの女性たち ''Seisho no naka no josei-tachi'' ("Ar maouezed er Bibl")
* 1961 : ヘチマくん ''Hechima-kun'' ("Luffa")
* 1962 : 結婚 ''Kekkon'' ("Eured")
* 1963 : 宗教と文学 ''Shūkyō to bungaku'' ("Relijion ha lennegezh")
* 1964 : 私が棄てた女 ''Watashi ga suteta on'na'' ("Ar plac'h am eus dilezet") • 浮世風呂 ''Ukiyo puro'' ("Kibellad Ukiyo") • 一・二・三! ''Ichi ni san !'' ("Unan daou tri !") • 偽作 **'Gisaku* ("Falsadur")
* 1965 : 留学 *Ryūgaku* ("Studioù en estrenvro") • 狐狸庵閑話 *Koria an kanva* ("Istor sioul peniti al louarn") • 哀歌 *Aika* ("Klemmgan")
* 1966 : 沈黙 *Chinmoku* ("Sioulder") • 金と銀 *Kane to gin* ("Aour hag arc'hant" • 楽天主義のすすめ 'Rakuten shugi no* ("Erbedadenn a wellwelerezh") • 協奏曲 *Kyōsōkyoku* ("Kengerzad") • さらば、夏の光よ *Saraba, natsu no hikari yo* ("Kenavo, gouloù an hañv")
* 1967 : ぐうたら生活入門 *Gūtara seikatsu nyūmon* "An nor ag ar vuhez lezirek" •  闇のよぶ声 *Yami no yobu koe* ("Mouezh an deñvalijenn") • キリシタン時代の知識人-背教と殉教 *Kirishitan jidai no chishiki hito - haikyō to junkyō* ("Kefredourien en amzervezh kristen – Nac'hidigezh ha merzherinti") • 現代の快人物 *Gendai no kai jinbutsu* ("An den a-vremañ") • どっこいショ *Dokkoisho* ("Abadenn an *dokkoi*") • 古今百馬鹿 *Kokonhyakubaka* "Kant amoed a-holl-viskoazh"
* 1968 : 影法師 *Kagebōshi* ("Mestr ar skeudoù")
* 1969 : それ行け狐狸庵 *Soreike kori an* ("Kerzh du-hont, louarn") • 大変だァ *Taihenda a* ("Diaes eo")) • 薔薇の館・黄金の国  *Bara no yakata – Kogane no kuni* ("Ti ar roz • Bro alaouret") •  楽天大将 *Rakuten taishō* ("Ar jeneral Rakuten")
* 1970 : 遠藤周作怪奇小説集 *Endō Shūsaku kaikishōsetsushū* ("Romantoù kevrinus Endō Shūsaku") • 愛情論-幸福の手帖 *Aijō-ron - Kōfuku no techō* ("Damkan ar garantez – Karned eurvad") • 遠藤周作の本 *Endō Shūsaku no hon* ("Levrioù Endō Shūsaku") • 石の声 *Ishi no koe* ("Mouezh vaen")
* 1971 : 切支丹の里 *Kirishitan no sato* ("Kêriadenn gristian") • 母なるもの *Haha naru mono* ("Mammelezh") • 黒ん坊 *Kuronbō* ("Morian") • 埋もれた古城 *Umoreta kojō* ("Kastell kozh douaret")
* 1972 : ただいま浪人 *Tadaima rōnin* ("Setu-me ur *rōnin*") • 狐狸庵雑記帳 *Kori an zakki-chō* ("Kaierad notennoù liesdoare") • ぐうたら人間学 *Gūtara ningen-gaku* ("Denoniezh lezirek") • 牧歌 *Bokka* ("Bugulgan")
* 1973 : 灯のうるむ頃 *Akari no urumu koro* ("Pa vez sioul ar gouleier") • ぐうたら愛情学 *Gūtara aijō-gaku* ("Studiadennoù war garantezioù lezirek") • 死海のほとり *Shikai no hotori* ("Glannoù ar Mor Marv") • メナム河の日本人 *Menamu kawa no nihonjin* ("Ur Japanad war ar stêr Maenam") • ぐうたら会話集 *Gūtara kaiwa-shū* ("Dastumad kendivizoù lezirek") • イエスの生涯 *Iesu no shōgai* ("Buhez Jezuz")
* 1974 : ぐうたら好奇学 *Gūtara kōki-gaku* ("Ranellder lezirek") • ピエロの歌 *Piero no uta* ("Kanaouenn ur furlukin") • 周作快談 *Shūsaku Kaidan* ("Kendiviz plijus Shūsaku") • 口笛をふく時 *Kuchibue o fuku toki* ("En ur c'hwibanat") • うちの女房、うちの息子 *Uchi no nyōbō, uchi no musuko* ("Ma gwreg, ma mab") • 喜劇 新四谷怪談 *Kigeki shin Yotsuya kaidan* ("Komedienn nevez *Yotsuya kaidan") • 最後の殉教者 *Saigo no junkyōsha* ("Ar merzher diwezhañ") • 日本人を語る *Nihonjin o kataru* ("A-zivout ar japaneg")
* 1975 : 君たちの悩みにまじめにお答えします *Kimitachi no nayami ni majime ni okotae shimasu* ("Plijet e vin o respont d'ho koulennoù") • 彼の生き方 *Kare no ikikata* ("E zoare da vevañ") • この人たちの考え方 *Kono hito-tachi no kangaekata* ("An doare ma soñj an dud-se") • 身上相談 *Shin jō-shō-dan* ("Kuzuliadenn bersonel") • ぼくたちの洋行 *Boku-tachi no yōkō* ("Hor beaj en estrenvro") • 吾が顔を見る能はじ, *Waga kao o miru nō waji* ("Ne welan nemet ma dremm") • 観客席から *Kankyaku seki kara* ("A-berzh al lennerien") • 続・日本人を語る *Zoku nihonjin o kataru* ("Heuliad : a-zivout Japaniz") • 遠藤周作ミステリー小説集 *Endō Shūsaku misuterī shōsetsu-shū* ("Romantoù-kevrin Endō Shūsaku")
* 1976 : ボクは好奇心のかたまり *Boku wa kōkishin no katamari* ("Un tolzad ranellder on-me") • 勇気ある言葉 *Yūki aru kotoba* ("Komzoù kalonek") • 私のイエス-日本人のための聖書入門 *Watashi no iesu - nihonjin no tame no seisho nyūmon* ("Ma Jezuz – Diazez ar Bibl evit Japaniz") • 砂の城 *Suna no shiro* ("Kastell traezh")
* 1977 : 悲しみの歌 *Kanashimi no uta* ("Kanaouenn a c'hlac'har") • 鉄の首枷-小西行長伝 *Tetsu no kubikase - Konishi Yukinaga den* ("Hualoù houarn — Buhez Konishi Yukinaga") • 走馬燈-その人たちの人生 *Sōmatō - Sono hito-tachi no jinsei* ("Sōmatō - O buhezioù") • 旅は道づれ世は情け *Tabi wa michidzure yohanasake* ("Ur gavandadez eo ar veaj, trugarek eo ar bed") • 自選作家の旅 *Jisen sakka no tabi* ("Beaj ur skrivagner emanvet") • 日本人はキリスト教を信じられるか *Nihonjin wa kirisutokyō o shinji rareru ka* ("Ha gouest eo Japaniz da grediñ er gristeniezh ?") • 愛情セミナー *Aijō seminā* ("Kloerdi a garantez") • 白い風船 *Shiroi fūsen* ("C'hwezigell wenn")
* 1978 : ウスバかげろう日記 *Usuba kagerō nikki* ("Deizlevr Usuba Kagerō") • 人間のなかのX *Ningen no naka no X* ("X e mab-den") • キリストの誕生 *Kirisuto no tanjō* ("Ganedigezh ar C'hrist")
* 1979: 十一の色硝子 *Jū ichi no iro garasu* ("Unnek gwerenn livet") • 王妃マリー・アントワネット 全3巻 *Ōhi marī antowanetto* ("Ar rouanez Marie-Antoinette") • 銃と十字架 *Jū to jūjika* ("Ar bistolenn hag ar groaz") • 異邦人の立場から *Kotokunibito no tachiba kara* ("Diouzh savboent un estren") • お茶を飲みながら *Ocha o nominagara* ("Evañ te") • ぐうたら社会学 *Gūtara shakai-gaku* ("Kevredadouriezh lezirek")
* 1980 : Kekkon-ron *Kekkon-ron* ("Damkan an dimeziñ") • 天使 *Tenshi* ("Un ael") • 侍 *Samurai* ("Ar samourai") • 狐狸庵二十面相 *Kori a ni jū-men-shō* ("Louarn e ugent dremm") • 父親 *Chichioya* ("An tad") • かくれ切支丹 *Kakure kirishitan* ("Ar c'hristen kuzh") • 作家の日記 *Sakka no nikki* ("Deizlevr ar skrivagner") • 遠藤周作による遠藤周作 *Endō Shūsaku ni yoru Endō Shūsaku* ("Endō Shūsaku gant Endō Shūsaku") • 真昼の悪魔 *Mahiru no akuma* ("Diaoul kreisteiz")
* 1981 : 狐狸庵うちあけ話 *Kori an uchiake hanashi* ("Istor kentañ Kotanukian") • 愛と人生をめぐる断想 *Ai to jinsei o meguru dansō* ("Soñjezonoù a-zivout ar garantez hag ar vuhez") • 王国への道-山田長政 *Ōkoku e no michi - Yamada Nagamasa* ("War hent ar rouantelezh – Yamada Nagamasa") • 名画・イエス巡礼 *Meiga Iesu junrei* ("Un daolenn vrudet, pirc'hirinded Jezuz")
* 1982 : 女の一生 *On'na no isshō* ("Buhez ur vaouez") • 足のむくまま 気のむくまま *Ashi no muku mama ki no muku mama* ("Treid koeñvet, diouzh ho c'hoant") • 自分をどう愛するか *Jibun o dō aisuru ka* ("Penaos karout an eil egile") • 冬の優しさ *Fuyu no yasashi-sa* ("Madelezh er goañv") • あべこべ人間 *Abekobe ningen* ("Mab-den war an tu-gin") • 遠藤周作と考える-幸福、人生、宗教について *Endō Shūsaku to kangaeru - Kōfuku, jinsei, shūkyō ni tsuite* ("Prederiañ gant Endō Shūsaku – A-zivout an eurvad, ar vuhez hag ar relijion")
* 1983 : 悪霊の午後 *Akuryō no gogo* ("Abardaez tasmant") • 私にとって神とは *Watashi ni totte kami to wa* ("Petra eo Doue evidon") • よく学び、よく遊び *Yoku manabi, yoku asobi* ("Studiañ mat, c'hoari mat") • イエス・キリスト *Iesu Kirisuto* ("Jezuz-Krist") • イエスに邂った女たち *Iesu ni ta on'na tachi* ("Maouezed hag o deus kejet ouzh Jezuz")
* 1984 : 自分づくり-自分をどう愛するか〈生き方編〉 *Jibun-dzukuri - Jibun o dō aisuru ka* ("Emzesa" – Penaos en em garout)
* 1985 : 私の愛した小説 *Watashi no ai shita shōsetsu* ("Ma romantoù muiañ-karet") • 何でもない話 *Nani demonai hanashi* ("Netra en holl") • ほんとうの私を求めて *Hontōnowatashi o motomete* ("O klask ar Me gwirion") • 宿敵 *Shukuteki* ("Enebour kozh")
* 1986 : 心の夜想曲 *Kokoro no yasōkyoku* ("Nozkan ar galon") • ひとりを愛し続ける本 *Hitori o aishi tsudzukeru hon* ("Ul levr hag a gendalc'h da garout mab-den") • スキャンダル *Sukyandaru* ("Droukskouer") • 風の肉声 *Kaze no nikusei* ("Mouezh an avel") • 私が見つけた名治療家32人 *Watashi ga mitsuketa na chiryō-ka 32-ri* ("32 bareer meur am eus kavet") • 遠藤周作のあたたかな医療を考える *Endō Shūsaku no atataka na iryō o kangaeru* ("En ur zerc'hel kont eus prederioù mezegel tomm Endō Shūsaku") • あなたの中の秘密のあなた *Anata no naka no himitsu no anata* ("Ar c'hwi kuzh a zo ennoc'h") • 男感覚女感覚の知り方 *Otoko kankaku on'na kankaku no shiri-kata* ("Penaos anavout ar c'hourevelezh hag ar venevelezh")
* 1987 : わが恋う人は *Waga kou hito wa* ("An hini a garan") • 死について考える-この世界から次の世界へ 'Shi ni tsuite kangaeru - Kono sekai kara tsugi no sekai e*' ("O prederiañ a-zivout ar marv – Eus ar bed-mañ d'ar bed all") • ピアノ協奏曲二十一番 *Piano kyōsōkyoku ni jū ichi-ban* ("Kengerzad niv. 21 evit ar piano") • 眠れぬ夜に読む本 *Nemurenuyoru ni yomu hon* ("Levrioù da lenn en nozvezhioù digousk") • あまのじゃく人間へ *Ama noja ku ningen e* ("D'an dud direizhet") • 妖女のごとく *Yōjo nogotoku* ("Evel ur voudig")
* 1988 : こころの不思議、神の領域 *Kokoro no fushigi,-shin no ryōiki* ("Marzhoù ar spered, rouantelezh Doue") • ファーストレディ *Fāsutoredi* ("Kentañ itron") • その夜のコニャック *Sono yoru no konyakku* ("*Cognac* an noz")
* 1993 : 深い河 *Fukai kawa* ("Ar stêr zon")

## Enorioù
* 1971 : *Ordo Sancti Silvestri Papae* (Urzh ar pab sant Jelvestr), deroet gant ar pab Paol VI e-unan.
* 1995 : 文化勲章 *Bunka-kunshō* ("Urzh ar Sevenadur"), deroet gant an impalaer 明仁 Akihito e-unan.
* 2000 : digoradur 遠藤周作文学館 / エンドウシュウサクブンガクカン *Endō Shūsaku Bungaku-kan* "Mirdi Lennegel Endō Shūsaku" e kêr Nagasaki.

## Levrlennadur
*  Morton, Leith : *The Image of Christ in the Fiction of Endō Shūsaku*, Monash Asia Institute, 1995 
*  Williams, Mark B. : *Endō Shūsaku: a literature of reconciliation*, Routledge 1999 
*  Miller, Scott J. : *Historical Dictionary of Modern Japanese Literature and Theater*, Scarecrow Press, 2009 
*  Dunoyer, Pierre : *Shûsaku Endô (1923-1996) - Un nouveau Graham Greene au Japon*, Éditions du Cerf, 2014 

## Liammoù diavaez
* ''Missions étangères de Paris''
## Notennoù