Roll armoù Douar ar C'hreiz

Ar pennad-mañ a ro roll armoù Douar ar C'hreiz a gaver en oberenn ar skrivagner saoznek J. R. R. Tolkien hag en aozadennoù e romantoù, *[[Aotrou ar Gwalennoù]]*, *[[An Hobbit]]* ha *[[The Silmarillion]]*.  
Tolkien a gemeras skouer diwar prantad ar Grennamzer uhel hag an henamzer evit ijinañ armoù e oberenn. Klotañ a ra mat-tre neuz an armoù hag an houarnwiskoù deskrivet gantañ  gant re sevenadur Europa an norzh a gaver e *[[Beowulf]]*, er sagaioù norsek hag e oberennoù damheñvel. E *[[The Fall of Gondolin]]* (kouezhadenn Gondolin), ar c'hentañ istor skrivet gantañ, Elfed Gondolin a ra gant saeoù houarn, klezeoù, skoedoù, goafioù, bouc'halioù ha gwaregoù henvel ouzh re Europa an norzh. E skridoù all Tolkien e vez impiljet an armoù hag an houarnwiskoù-se gant an holl ouennoù : Elfed, Korred, Men, Hobbited, hag Orked.

Evel en istorioù o deus awenet anezhañ, armoù Tolkien o deus alies pep a anv, a-wezhoù gant enskrivadurioù e runoù hag a ziskouez ez int hud hag o deus o istor hag o galloud dezhe o-unan.  

## Gwaregoù ha biroù
### Belthronding
Gwareg Beleg Cúthalion ("gwareg kreñv"), kabiten gwarded Doriath, eo Belthronding, e *The Silmarillion* and *[[The Lays of Beleriand]]**[[The Silmarillion]]*, p. 208, 320; *[[The Lays of Beleriand]]*, p. 26, 117, 127.  Savet e oe e prenn du ur wezenn-ivin. Hervez *The Children of Húrin* ne c'halle bezañ stignet nemet gantañ.  Interet eo bet gant e berc'henn gant Gwindor ha Túrin. E Sindarin e talvez Belthronding "Gwareg diblegus", eus *bel* ("kreñv"), *staran* pe *thron* ("reut, stard"), ha *ding* (un  onomatopeenn heñvel ouzh *ting*).

### Ar saezh du
Implijet eo ar saezh du gant Bard ar gwareger, a zisklêr e oa bet implijet meur a wezh, atav gant berzh, ha dastumet bepred. Hêrezh meur a rummad eus tiegezh Bard eo ha krediñ a ra e oa goveliet e e goveloù ar Roue dindan ar Menez. Bard a ziskar an aerouant Smaug ganti. Kollet e oa ar saezh gant kelan an aerouant en ur lenn.

E filmoù Peter Jackson, ''The Hobbit' eo bet kemmet natur ar saezh du. E-lec'h bezañ ur saezh a vent reizh, ar saezh du zo ken hir hag un dared, hag implijet eo gant ur arm-bann damheñvel ouzh ur vannerez e Dale. Implijet e oa an holl nemet unan da zifenn ar geoded ouzh Smaug e-pad e arsailh, hep ober muioc'h evit terriñ ur skant d'an aerouant, ha distrujet e oa Dale. Dalc'het eo bet ar saezh diwezhañ gant familh Bard evel hêrezh. Pa dag Smaug keoded *Lake Town* e klask Bard tennañ outañ gant ur wareg eeun, met e saezhoù ne reont droug ebet da Smaug. A-benn ar fin e lazh Smaug gant ar saezh du a-drugarez d'ar skant kollet gwezhall gant an aerouant hag a laosk un tachad  eus e gorf dizifenn.

## Klezeoù ha gouglezeoù
 
### Andúril
Andúril (« Flammenn ar c'hornôg » e quenya) eo an anv roet gant Aragorn da Narsil, kleze kozh Elendil (ltad Isildur) a lakaas goveliañ en-dro e  Rivendell a-raok mont da vrezeliñ da vare Brezel ar Walenn.

### Angrist
Angrist (*faouter houarn* e Sindarin) a oa ur gontell krouet gant ar gov Telchar eus Nogrod, hag implijet gant Curufin. Beren e gemeras digant Curufin. Implijout a reas anezhañ da dennañ unan ur Silmaril eus kurunenn houarn Morgoth. Evel ma oa Beren o klask tennañ un all e torras ar gontell. E stumm koshañ istor Beren e *[[The Book of Lost Tales]]* e rae gant ur gontell evel ar re all. Diwezhatoc'h eo e teuas Curufin da vezañ un elfenn eus avanturioù Beren. 

### Glamdring
Glamdring ("Morzhol an enebourien" e Sindarin) zo ur c'hleze e-barzh *An Hobbit*, *Aotrou ar gwalennoù* hag en *Unfinished Tales*. Goveliet eo bet e-doug ar C'hentañ oadvezh gant an Noldor e keoded kuzhet Gondolin.  Da gentañ e oa bet da  Durgon, roue Gondolin.  Miliadoù a vloavezhioù diwezhatoc'h, e 2941, eo kavet gant Gandalf e-mesk teñzorioù tri zroll e-barzh *An Hobbit*, ha dalc'het gantañ e-pad e veaj gant Bilbo Sac'heg ha Kumuniezh ar Walenn.  Kavet e oa gant Orcrist ha gouest e oa eveltañ da lugerniñ gant ur skleur glas pa veze orked nepell. Lesanvet e oa Glamdring  "Skoer" gant gobilined ar Menezioù latarek.

### Gúthwinë
Gúthwinë (eus *gúð-wine*, "Mignon emgann" e hensaozneg) eo anv ar c'hleze maneet gant Éomer, trede marichal Riddermark en *Aotrou ar gwalennoù*. An anv-mañ a lenner e  *[[Beowulf]]*, m'eo implijet gant an haroz da envel ar c'hleze *Hrunting*, prestet dezhañ gant Unferth, thane Hrothgar, evit e emgann gant mamm Grendel/

### Herugrim
Herugrim ("Kleze ferv" e hensaozneg) eo anv kleze Théoden.

### Narsil

Narsil (e Quenya : *Flammenn ruz ha gwenn*), zo ur c'hleze en *[[Aotrou ar Gwalennoù]]* hag er  *[[The Silmarillion|Silmarillion]]*. Levezonet eo gant kleze ar roue Arzhur, Kaledvoulc'h.

Goveliet e oa ar c'hleze e-doug ar c'hentañ oadvezh gant ar c'horr Telchar eus Nogrod, ur gov brudet evit e armoù en doa savet dija ar gougleze Angrist ha tokarn Hador. E diwezh an eil oadvezh e oa kleze Elendil. Torret e oa e daou damm en emgann etre  Elendil ha Gil-galad a-enep Saoron. Isildur a implijas an tamm a zalc'he dre an dornell da droc'hañ ar Walenn Nemeti diouzh dorn Saoron. Dalc'het e oa an daou damm, anvet hiviziken "ar c'hleze a oa torret", gant hêred Isildur en Trede oadvezh, betek Aragorn. Goveliet e oa en-dro evit Aragorn a-raok da Gumuniezh ar Walenn da vont en he zro hag advadezet e oa gantañ *[[#Andúril|Andúril]]* (*Flammenn ar c'hôrnog* e Quenya).

### Orcrist
Orcrist (*Faouterez [[Orked (Douar ar C'hreiz)|Gobilined]]* e Sindarin), zo ur c'hleze e-barzh *An Hobbit* a oa goveliet e Gondolin hag a oa lesanvet "*Kroger*" gant Gobilined ar Menezioù Latarek. Kavet e-barzh teñzor ur vandennad Trolled eo kaset ar c'hleze gant Thorin Oakenshield . Lakaet e oa en e vez goude e varv en emgann ar pemp arme. Teurel a ra ur skleur glas pa dosta Orked.

### Sting
Sting zo ur gougleze bras goveliet gant an Elfed e keoded Gondolin, e-barzh *An Hobbit* ha *The Lord of the Rings*. Kollet e oa pa oa preizhet ar geoded e Kentañ oadvezh Douar ar C'hreiz. Adkavet e oa en Trede oadvezh gant Bilbo Sac'heg e bertim tri zroll eus ar Menezioù Latarek. Bras a-walc'h eo da davezout da gleze evit an hobbited Bilbo ha Frodo. Bilbo a vadezas an arm goude bezañ argaset ar c'hevnid ramzel e Mirkwood. Diwezhatoc'h er roas d'e niz Frodo da vare Brezel ar Walenn, da vont da zistrujañ ar Walenn Nemeti. Sting a daol ur skleur glas pa vez Orked nepell, evel er Moria. 

E filmoù Peter Jackson, *[[The Lord of the Rings (filmoù)|The Lord of the Rings]]* ha *[[The Hobbit (filmoù)|The Hobbit]]*, eo engravet lavnenn ha dornell Sting gant lizherennoù e Sindarin a zistager evel amañ da-heul *Maegnas aen estar nin dagnir in yngyl im*. E brezhoneg e talvez "*Maegnas* eo ma anv, me eo gwalenn ar c'hevnid." Hervez stagadenn ar *[[The Silmarillion|Silmarillion]]*, e talvez *maeg* kement ha "lemm" pe "begek" e Sindarin. E-barzh ar romant *An Hobbit*, Sting n'en deus enskrivadur ebet.

## Grond
Grond (Sindarin: *bazh-dotu*) eo anv ar vataraz maneet gant Morgoth pa'n em gann gant Fingolfin e *[[The Silmarillion]]* met anv un dourterez eo ivez e *The Lord of the Rings*,. Implijet eo da doullañ dorioù meur Minas Tirith. Anvet e oa an dourterez diwar anv bataraz Morgoth. E reizhadenn *[[The Return of the King (film 1980)|Distro ar roue]]* savet gant Rankin-Bass, e reer "arm an diaoul" ha "Morzhol ar bed dindandouar" eus Grond-se.

## Notennoù

## Daveoù