Gwidel

**Gwidel** a zo ur gumun e Breizh, pennlec'h kanton Gwidel e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh

Guidel plages 092005 5.JPG|Beg al Laeta er Pouldu.
LaetaetreKloarhaGwidel.JPG|Ar stêr Laeta a ra ar vevenn etre Kloar-Karnoed ha Gwidel (a-gleiz).

* War aod ar Meurvor Atlantel ha war lez ar stêr Laeta emañ Gwidel.
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː Guidul, 1114; Guidel, 1323, 1380, 1387; Guydel, 1453
## Ardamezioù
*Palefarzhet; ouzh 1 en glazur e chapel Itron-Varia Druez en aour  difoupant diouzh al lodennadur, ouzh 2 en gul e nav mailhenn en aour, 3, 3 , 3; ouzh 3, treustellet etre argant ha gul a seizh pezh; ouzh 4 en glazur e lestr en sabel greet en argant, ar c'houel karget gant teir brizenn erminig en sabel, o verdeiñ war un driadenn kommek en argant.*
## Brezhoneg
### Ya d'ar brezhoneg
* D’ar 27 a viz Meurzh 2007 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
### Deskadurezh
* Skolioù divyezhek a zo eno abaoe 1991. 
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 146 skoliad er c'hlasoù divyezhek (13,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Gwidel e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gwidel da benn ur c'hanton, hini Gwidel; teir c'humun a oa ennañ: Gwidel (pennlec'h), Kewenn ha Plañvour, e Bann Henbont. Diskaret e voe kanton Gwidel gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe kumun Gwidel e kanton Pont-Skorf e 1801 gant an hevelep lezenn. Lakaet e oa bet en arondisamant an Oriant krouet e 1800.
* Feulster e 1793: skrapet e voe daou ofisour kumunel, ne voent ket adkavet, drouklazhet e voe ar barnour a beoc'h.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 168 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, eleze 3,88 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]

* D'ar 21añ a viz Mezheven 1940, er Pemp-Hent, e oa bet eus un emgann etre ar soudarded c'hall hag ur golonenn alaman o tont eus tu Kemper evit mont etrezek an Oriant; ar gêr-mañ a ranke bout difennet diwar urzh ar gouarnamant gall daoust d'an arsav-brezel da zont, dre ma oa ur porzh-brezel; padout a reas teir euriad, tri ofisour gall ha tri soudard eus ar 111vet Rejimant Kanolierezh Drevadennel hag eizh milour (daou is-ofisour ha pevar soudard) alaman a voe lazhet.
* Pevar c'harr-nij *[[Typhoon Ib]]* eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) a gouezhas e Gwidel e penn-kentañ 1944, unan d'ar 31 a viz Genver, daou d'ar 15 a viz C'hwevrer hag unan d'an 22 a viz C'hwevrer; lazhet e voe an nijourion, tri anezhe a voe beziet e bered ar gumun, ne voe ket kavet korf an hini diwezhañ;
* D'ar 7 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij (*[[Supermarine Spitfire|Spitfire]] LFIX* marilhet MJ554 ha kodet AU-?) eus ar Royal Air Force nepell eus Gwidel; mervel a reas e nijour ha douaret e voe e *[[Bayeux]] War Cemetery*;
* D'an 13 a viz Even 1944 e kouezhas un nijerez *[[B-24]]* eus aerlu SUA (*[[United States Army Air Forces]]*) e Gwidel; lazhet e voe eizh nijour eus he faread, an daou nijour all a voe tapet gant an Alamaned.
* D'ar 27 a viz Gouere 1944 e kouezhas un nijerez (*[[De Havilland DH.98 Mosquito|Mosquito NF XIII]]* marilhet MM450 ha kodet DZ-?) eus ar Royal Air Force e Gwidel; an daou nijour a varvas.
* Mervel a reas 46 den abalamour d'ar brezel; 
* E Sankenn an Oriant edo ar gumun; dieubet e voe Gwidel d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an Alamaned.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas eizh milour.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas tri milour.
### 
* E miz Here 2018 ez eus bet kaoz eus babigoù Gwidel ganet dizorn pe divrec'h.
## Monumantoù ha traoù heverk

GwidelMonumantarrevarv.JPG|Monumant ar re varv.
GwidelIlizkatolik.JPG|Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*,  kantved}}.
ChapelArVadalenGwidel.jpg|Chapel Ar Vadalen, .
ChapelSantLaorañsGwidel.jpg|Chapel *Sant Laorañs*, .
ChapelSantMikaelGwidel.jpg|Chapel *Sant Mikael*, 1897, kloc'hdi eus 1774.

* Monumant ar re varv er vourc'h, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost
. Dioueliet e voe d'an 2 a viz Du 1921.
* An iliz katolik.
* Chapelioù.
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered Gwidel

Karrnijourion e oant holl, nemet daou vartolod eus Morlu ar Rouantelezh-Unanet. Marvet int e-pad an Eil Brezel Bed.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1793


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:700 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:15000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 
  bar:1793 text:1793
  bar:1800
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831
  bar:1836 text:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856
  bar:1861 text:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886 text:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901
  bar:1906
  bar:1911 text:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990
  bar:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2012 
  bar:2013 
  bar:2022 text:2022
PlotData=
  color:barra width:14 align:left
  bar:1793 from:0 till: 3243
  bar:1800 from:0 till: 3226
  bar:1806 from:0 till: 3515
  bar:1821 from:0 till: 3675
  bar:1831 from:0 till: 4015
  bar:1836 from:0 till: 3920
  bar:1841 from:0 till: 3895
  bar:1846 from:0 till: 4018
  bar:1851 from:0 till: 4044
  bar:1856 from:0 till: 3974
  bar:1861 from:0 till: 4003
  bar:1866 from:0 till: 4112
  bar:1872 from:0 till: 3970
  bar:1876 from:0 till: 4094
  bar:1881 from:0 till: 4257
  bar:1886 from:0 till: 4306
  bar:1891 from:0 till: 4429
  bar:1896 from:0 till: 4366
  bar:1901 from:0 till: 4296
  bar:1906 from:0 till: 4332
  bar:1911 from:0 till: 4321
  bar:1921 from:0 till: 4029
  bar:1926 from:0 till: 4057
  bar:1931 from:0 till: 3825
  bar:1936 from:0 till: 3676
  bar:1946 from:0 till: 3536
  bar:1954 from:0 till: 3656
  bar:1962 from:0 till: 3409
  bar:1968 from:0 till: 3367
  bar:1975 from:0 till: 4163
  bar:1982 from:0 till: 6071
  bar:1990 from:0 till: 8421
  bar:1999 from:0 till: 9156
  bar:2006 from:0 till: 9682
  bar:2012 from:0 till: 10279
  bar:2013 from:0 till: 10760
  bar:2022 from:0 till: 12236
  


## Melestradurezh

 
 

 
 

## Gevelliñ

## Tud
### <small>Tud bet marvet eno</small>

* Jean de Polignac, bet maer ar gumun.
* Jean Jaffré, beleg katolik ha politikour gall, d'an 11 a viz Ebrel 1896.
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy ː *Nobiliaire et Armorial de Bretagne*. Adembannet gant Editions des Régionalismes. 2012-2015
* Erwan Vallerie ː *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus*. An Here. 1995
## Liammoù diavaez

* Gwidel war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù