Gouriz Ruz

**Gouriz ruz** pe **bannlevioù ruz** a vez graet eus an holl gumunioù tapet o ziez-kêr gant ar gomunourien (PCF dreist-holl) tro-dro da Bariz. Savet eo bet an droienn adalek ar bloavezhioù 1920 pa grogas ar strollad kommunour da sevel "kreñvlec'hioù" dilennadegel er c'hêrioù poblet dreist-holl gant micherourien. Implijet e voe an dro-lavar-se e broioù all evel Bro-Spagn pe Belgia. 

## Istor
Ar "c'hreñvlec'hioù micherel" kentañ da vezañ gounezet gant an tu kleiz a voe e deroù ar bloavezhioù 1920, e Saint-Denis ha Aubervilliers da gentañ. Da-heul krouidigezh ar Strollad Komunour e Kendalc'h Tours e voe klasket gantañ en em staliañ el lec'hioù-se evit daou abeg : kaout diazezoù kreñv er renkad micherel, ha kinnig politikerezhioù arall d'ul live lec'hel hervez mennozh "sokialouriezh an ti-kêr" ivez. 

Savet eo bet an dro-lavar "Gouriz Ruz" gant ar c'hazetenner kommunour Paul Vaillant-Couturier en e bennad “*Pariz gronnet gant ar broletariad dispac'hel*”, skrivet da gontañ araokadennoù ar PCF e dilennadegoù lezennel 1924 ha dilennadegoù kumunioù 1925 . 

Da heul 6 kendalc'h an IIIe Etrebroadelenn vicherour e 1928 ha betek 1934, ar PCF a heulias ar strategiezh "*renkad a-enep renkad*" hag e nac'has neuze en em glevout gant strolladoù politikel all. Nebeutoc'h a araokadennoù a reas neuze : tremen a reont eus 9 zi-kêr e 1925 da 12 e 1929. 

Ur cheñchamant strategiezh a voe lakaet e pleustr abalamour da gresk ar faskouriezh : asantiñ a reas ar PCF kevreañ ouzh an SFIO gant emglev Talbenn ar Bobl e 1934. A-drugarez d'an Talbenn-se e voe tapet 26 kumun ha departamant ar Seine. Kollet e voe e-pad ur mareig kêr Saint-Denis abalamour da ziankadenn Jacques Doriot, ur c'hannad kommunour a droas war-zu mennozhioù an tu dehou pellañ. 

Pelloc'h tro-dro e voe gounezet ivez un toullad kêrioù e-giz Argenteuil, Aulnay-sous-Bois ha Blanc-Mesnil. 

An enkadenn sokial en takadoù-se a zispleg ar gounidoù komunour : paourentez ar boblañs vicherel, lojeiz fall-kenañ... Tost 800 000 annezad a veve e lojamantoù spontus hep aezamantoù. Prezegenn ar PCF da geñver korvoadur ar renkad micherel a glote gant ar vuhez pemdeziek eno. Respontoù d'an enkadenn a voe klasket gantañ : lakaat a reas politikerezhioù sokial e pleustr, gant krouidigezh unvezioù lojeiz marc'had-mat (hendadoù an HLM), krouidigezh kêrioù-liorzh, kreizennoù yec'hed ha skolioù e-leizh.

Adkrouet e voe ar Gouriz Ruz goude an Dieubidigezh. Gant ma emezellas kalz ar PCF er stourm a-enep an aloubidigezh nazi hag a-drugarez d'e rouedadoù savet e-pad ar brezel, tapet e voe ganto 46 kumun diwar 80 tro-dro ar gêr-benn. Pa voe skarzhet ar PCF eus ar gouarnamant e 1947 e talc'has ar strollad e wriziennoù lec'hel memestra. Staliet mat e oa ar strollad betek ar bloavezhioù 1970, pa grogas ar Strollad Sokialour da zont war wel.  

E penn-kentañ ar bloavezhioù 1960, tost e teuas ar PCF da dapout ar galloud e kuzul ar Seine dre ma oa dalc'het an darn vrasañ eus kummunioù an departamant gantañ. Aonik, ar galloud gaullour a adreizhas aozadur rannvro Enez-Frañs : d'an 10 a viz Gouere 1964 e voe rannet departamant ar Seine etre Seine-Sant-Denis, dalc'het gant ar gomunourien, met lakaet e voe ar c'humunioù komunour all e minorelezh e departamantoù Hauts-de-Seine ha Val-de- Marne. Padal, gounezet e voe Val-de-Marne gant ar PCF da-heul dilennadegoù kanton 1964 ha 1967. 

Evit a sell ouzh ar c'henurzhiadur politikel e oa bet taget ar gouriz ruz gant digresk an tu kleiz e-pad dilennadegoù kumunioù 1983. Gouzañv a rae dreist-holl diwar an dic'hreanterezh. Er bloavezhioù 1980 e oa bet rakwelet e tremenfe ar c'humunioù komunour d'an FN, met enebiñ a reas ar PCF a-drugarez da dalvoudegezh ar votadeg komunour familh ha da brofil sokiologel ar vaered. Heuliet e voe gant un digresk kazi didalvoud e niver ar c'humunioù hag ar c'harterioù lezennel renet gant ar PCF, hag ivez gant koll kuzul-meur Seine-Saint-Denis e 2008. E Seine-Saint-Denis e oa bet mestroniet 27 ti-kêr gant ar PCF en departamant e 1977, e-skoaz 20 e 1983, 18 e 1995, 13 e 2001, 11 e 2008 ha 7 e 2014 . Diskar ar gouriz ruz, dibaouez abaoe 1983, a gendalc'has e-kerzh dilennadegoù-kêr 2014 gant koll dreist-holl Blanc-Mesnil, Bobigny, Sant-Ouen, Bagnolet, Achères ha Villejuif, hag a gendalc'has e-kerzh an dilennadegoù-kêr 2020 gant koll kêrioù Aubervilliers, Champagny-sur-Marne, Choisy-le-Roi, Saint-Denis, Morsang-sur-Orge, La Verrière, Villetaneuse, Bezons ha Valenton. A-hend-all e adkemeras Bobigny, hag ivez Villejuif a-drugarez d'ul listenn a-gleiz unanet, ha dont a reas a-benn ivez da adtapout Noisy-le-Sec war ul listenn gleiz unanet goude meur a vloaz tremenet en enebiezh.

### Roll ar c'hêrioù a ya d'ober pe a zo bet ul lodenn eus ar “gouriz ruz”
Ar c'hêrioù heuliet o anv gant ur steredenn (*) o deus bet ur maer ezel eus ar PCF pe eus an Talbenn an tu Kleiz abaoe dilennadegoù kumunioù 2020. Ar re a zo heuliet o anv gant div steredenn (**) a zo renet gant an tu kleiz, kevreet gant ar PCF pe Talbenn an tu Kleiz.

#### Seine-ha-Marne
* Brou-sur-Chantereine (1977-2008)
* Champs-sur-Marne * (abaoe 1977)
* Chelles (1935-1939, 1945-1947, 1953-1956 ha 1977-1983)
* Compans * (1977-1995 hag abaoe 2008)
* Dammarie-les-Lys (1945-1947 ha 1959-1983)
* Bowls ** (1977-2000)
* La Ferté-sous-Jouarre (1977-1983)
* Fontenailles (1975-1989)
* Fontenay-Trésigny (1971-1983)
* Mitry-Mory * (1925-1939 hag abaoe 1945)
* Montereau-Fault-Yonne (1971-1983)
* Nangis (1977-2008 ha 2012-2020)
* Le Pin (1977-1987)
* Quincy-Voisins (1989-2017)
* Roissy-en-Brie (2008-2014)
* Saint-Mard (1977-1983)
* Varennes-sur-Seine * (abaoe 1959)
* Veneux-les-Sablons (1977-1983)
* Villeparisis (1945-1983)

#### Yvelines
* Achères (1925-1939, 1944-1971 ha 1977-2014)
* Bois-d'Arcy (1977-1983)
* Quaries-under-Poissy (1977-1983)
* Chevreuse (1977-1983)
* Clayes-sous-Bois (1935-1939, 1945-1947 ha 1965-2001)
* Conflans-Sainte-Honorine (1945-1947)
* Fontenay-le-Fleury (1971-1983)
* Gommecourt (1989-2001)
* Guyancourt ** (1944-1983)
* Houilles (1977-1989)
* Issou (1971-2001)
* Limay * (abaoe 1971)
* Magnanville * (abaoe 2014)
* Magny-les-Hameaux (1977-1983)
* Mantes-la-Ville (1977-1989)
* Maurepas (1977-1983)
* Les Mureaux ** (1977-1989)
* Poissy (1947-1951 ha 1977-1983)
* Saint-Cyr-l'École (1920-1939, 1944-2001)
* Sartrouville (1956-1957 ha 1959-1989)
* Trappes ** (1929-1940 ha 1944-2001)
* La Verrière * (1983-2020)

#### Essonne
* Athis-Mons (1921-1939, 1944-1947 ha 1977-1983)
* Brétigny-sur-Orge (1965-1984)
* Briis-sous-Forges (2001-2016)
* Corbeil-Essonnes (1959-1995 hag abaoe 2020)
* Crosne (1945-1947)
* Draveil (1936-1940)
* Epinay-sous-Sénart (1977-1983)
* Timbroù (1977-1995)
* La Ferté-Alais (1992-1995)
* Fleury-Mérogis (1959-2009 hag abaoe 2019)
* Gometz-le-Châtel (1977-1983)
* Grigny * (1935-1939 hag abaoe 1945)
* Igny (1945-1947, 1953-1965, 1977-1989)
* Itteville (1971-1983)
* Janville-sur-Juine ** (1971-1983)
* Juvisy-sur-Orge (1945-1947)
* Leuville-sur-Orge ** (1977-1989)
* Smooth (1945-1947 ha 1965-2001)
* Morsang-sur-Orge * (1944-2020)
* La Norville ** (1935-1995)
* Ollainville ** (1977-1983 ha 1989-2001)
* Palaiseau (1945-1947, 1953-1965 ha 1971-1995)
* Paray-Vieille-Poste (1935-1940)
* Pussay ** (1959-1983)
* Ris-Orangis ** (1944-1947 ha 1971-1995)
* Saclas (1945-1988)
* Sainte-Geneviève-de-Bois ** (1959-1966 ha 1971-1990)
* Saint-Germain-les-Arpajon (1945-1995)
* Saint-Michel-sur-Orge (1971-1987)
* Saintry-sur-Seine (1934-1939, 1945-1947, 1966-1983)
* Saulx-les-Chartreux * (1959-1989 ha 1995-2016)
* Savigny-sur-Orge (1938-1939, 1945-1947 ha 1965-1983)
* Vauhallan (1980-1983)
* Verrières-le-Buisson (1945-1947)
* Vert-le-Petit (1977-1983)
* Vigneux-sur-Seine (1935-1939 ha 1945-2001)
* Villabé (1945-1989)
* La Ville-du-Bois (1971-1995)
* Villebon-sur-Yvette (1977-1983)
* Villiers-sur-Orge (1977-2001)
* Viry-Châtillon (1925, 1935-1939, 1944-1953)

#### Hauts-de-Seine
* Antony (1945-1947, 1977-1983)
* Bagneux * (1935-1939 hag abaoe 1945)
* Boulogne-Billancourt (1922-1923)
* Châtillon ** (1959-1983)
* Chaville (1945-1947)
* Clamart (1935-1941 ha 1944-1947)
* Clichy (1925-1929 ha 1945-1947)
* Colombes ** (1935-1939, 1945-1947 ha 1965-2001)
* Gennevilliers * (1934-1939 hag abaoe 1944)
* Issy-les-Moulineaux (1935-1939 ha 1945-1949)
* Levallois-Perret (1946-1947 ha 1965-1983)
* Malakoff * (1925-1939 hag abaoe 1945)
* Nanterre * (1935-1939 hag abaoe 1944)
* Le Plessis-Robinson (1945-1953 ha 1956-1989)
* Puteaux (1945-1947)
* Rueil-Malmaison (1938-1939)
* Sèvres (1945-1964 ha 1971-1983)
* Suresnes (1945-1947)
* Vanves (1944-1947)
* Villeneuve-la-Garenne (1945-1947)

* Aubervilliers (1945-2008 ha 2014-2020)
* Aulnay-sous-Bois (1935-1939, 1944-1947 ha 1965-1983)
* Bagnolet ** (1928-1939 ha 1944-2014)
* Le Blanc-Mesnil (1935-1939 ha 1944-2014)
* Bobigny * (1919-1939, 1944-2014 hag abaoe 2020)
* Bondy (1935-1939)
* Clichy-sous-Bois ** (1945-1990)
* La Courneuve * (1944-1947 hag abaoe 1959)
* Drancy (1935-1939 ha 1944-2001)
* Dugny (1944-1989)
* Épinay-sur-Seine (1935-1940 ha 1945-1947)
* Gagny (1977-1983)
* Gournay-sur-Marne (1945-1947)
* L'Île-Saint-Denis ** (1947-2001)
* Les Lilas ** (1944-1947)
* Livry-Gargan (1945-1947)
* Montfermeil (1945-1983)
* Montreuil * (1935-1939, 1944-2008 hag abaoe 2014)
* Neuilly-Plaisance (1977-1983)
* Neuilly-sur-Marne (1935-1939, 1944-1965)
* Noisy-le-Grand (1945-1965 ha 1977-1984)
* Noisy-le-Sec * (1935-1939, 1944-1947, 1953-2002 hag abaoe 2020)
* Pantin ** (1944 ha 1959-2001)
* Pierrefitte-sur-Seine ** (1929-1935 ha 1945-2008)
* Romainville ** (1935-1939 ha 1944-2000)
* Rosny-sous-Bois (1971-1983)
* Sevran ** (1977-1995 ha 2001-2010)
* Saint-Denis ** (1920-1935 ha 1944-2020)
* Saint-Ouen-sur-Seine ** (1945-2014)
* Stains * (1935-1939 hag abaoe 1945)
* Tremblay-en-France * (1935-1939 hag abaoe 1944)
* Villemomble (1944-1945)
* Villepinte (1932-1939, 1977-1984 ha 2008-2014)
* Villetaneuse ** (1920-1940 ha 1945-2020)
## Daveennoù