Brein-krign

Ar **brein-krign**, pe ar **varvenn-gig** (*gangraena* e latin, eus ar ger henc'hresianek *gagraina* (γάγγραινα) a dalv kement ha breinadur an danvez) eo an anvioù a roer d'an droug a laka danvez kig un den da vervel. Mammenn ar c'hleñved a zo ur stankadur gwazienn deuet diwar un emboestadur, ur stroñs, ur bilimadur pe goude bezañ bet diskouezet d'ar yenijenn sklas.

## Yezh
Kentañ meneg eus ar c'hleñved a vefe er XVIvet kantved, e Bro-Saoz, en ur werzenn diwar zorn Shakespeare en drajedienn Coriolan : 
**The service of the foote Being once gangren'd, is not then respected For what it was before*.

## Orin ar c'hleñved

An orin aliesañ a vez un diskrog hir pe ur red difonnus a-grenn gant gwaziadur ar gwad. Er c'hantvedoù tremenet, ar gloazadennoù brezel pareet fall ha bilimet a oa mammenn d'ar brein-krign ha goude-se da ziskolpañ lodenn klañv ar c'horf met ne oa ket dre ret ur pare diskoulm e-tal ar marv

Hep oksigen, al lien-kig a ya da anaon ha goude-se da vreinañ.

## Doareoù brein-krign lies
### Breign-krign sec'h
Merzhet e vez dre liv al lien-kig o vont etrezek an teñval. Dre vras e vezo du ha sec'h al lien-kig klañv.
### Brein-krign gleb
Dont a ra adal ur brein-krign sec'h pe ur bilimadur mikrobek.
Merzhet e vez gant c'hwezadur ha breinadur al lien-kig, ouzhpenn da-se e vez muioc'h-mui dourennek ha brein.
### Brein-krign aezhennek
Merzhet e vez dre ur bilimadur mikrobek gant kellidoù en o aes en un aergelc'h hep oksigen, (Evel Clostridium perfringens doare A)), hag ur broduerezh gaz el lien-kig klañv.

## Doareoù breign-krign ral
### Breign-krign Fournier
Breign-krign Fournier a zo ral, tagañ a ra organoù engehentiñ hag seier ar baotred dreist-holl.
### Brein-krign Buerger
Brein-krign Buerger pe kleñved Buerger a zo ur brein-krign ral hag a dap ar baotred yaouank dreist-holl, dre un aergelc'h yec'hed troet da fall gant a butuniñ sot.

## Ur c'hleñved marvus
Ar brein-krign aezhennek a zo an hini dañjerusañ ha marvusañ. Ma ne vez ket talet ouzh ar bilimadur, an toksinoù a zeio etrezek ar gwad ha goude-se betek an organoù diazez.

## Talañ ouzh ar brein-krign
A-benn talañ ouzh donedigezh ar brein-krign ez eo ret kaout louzhoù efedus roet alies ha ret eo naetaat lies ar gloazadennoù.

## Tud vrudet aet da anaon gant ar brein-krign
Evit kavout ul listenn glok gwelet Tud aet da anaon gant ar brein-krign

* Ar sonaozour gall Jean-Baptiste Lully goude bezañ flastret e zroad gant e vazh-lusk, d'an 22 a viz Meurzh 1687.
* Ar roue gall Loeiz XIV gant breign-krign ar gozhni, d'ar 1añ a viz Gwengolo 1715.
* Allan Pinkerton, eus ar Pinkerton National Detective Agency (Brezhoneg: Amsez Igouniañ Broadel Pinkerton), a varvas gant brein-krign an teod.

## Levrlennadur
* Thomas Eugène Éloi Renault, Gangrène traumatique- Mémoire et observations cliniques sur une de ses causes les plus fréquentes dans les animaux doméstiques, embannadur Bechet Je. et Labe, Levraoueg Skol-veur ar medisinerezh, 1840
* Ollivier, Alexandre-François, Traité expérimental du typhus traumatique, gangrène ou pourriture des hôpitaux, contenant des observations nouvelles sur diverses gangrènes, épidémies, contagions, embannadur Pariz Mme Seignot librairie éditeurs, 1822

## Liammoù diavaez
* Thomas Eugène Éloi Renault, Gangrène traumatique- Mémoire et observations cliniques sur une de ses causes les plus fréquentes dans les animaux doméstiques
* Ollivier, Alexandre-François, Traité expérimental du typhus traumatique, gangrène ou pourriture des hôpitaux, contenant des observations nouvelles sur diverses gangrènes, épidémies, contagions, 

## Notennoù ha daveennoù