open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llandudno

**Llandudno** zo ur gêr eus Kembre, en arvor Sir Conwy. Troet eo war-zu an hanternoz hogen gwaskedet eo etre daou venez : Pen y Gogarth, er c'hornôg, ha Rhiwledyn er reter. 

Brudet eo evel hañvlec'h abaoe 1864.

## An anv
Dont a ra an anv eus hini ar sant brezhon Tudno

## Poblañs

E 2001 e oa  a dud, o kontañ re Bae Penrhyn ha Penrhynside, hag a zo e Llandudno Community.
 
## Melestradurezh
Gwechall e oa e Sir Gaernarfon. Goude e Gwynedd. Bremañ e Sir Conwy.

## Eisteddfod Genedlaethol
Div wech eo bet Eisteddfod Genedlaethol Cymru e Llandudno : e 1896 hag e 1963. 

## Gevelliñ
* Wormhout, Flandrez Frañs.

## Skeudennoù

File:Llandudno in Wales.jpg|Gwel eus Llandudno.
File:Llandudno carousel.jpg|C'hoarioù
File:View from the Lighthouse hotel, Llandudno.jpg|Gwel eus ar Gogarth adalek an tour-tan
File:Sea and Pier at Llandudno.jpg| Ar mor er bae
File:Llandudno railway station entrance.jpg| Ti-hent-houarn Llandudno
file:Great Orme Tramway and cars in the way.jpg|Ar *Great Orme Tramway* a ya war lein Pen y Gogarth,
File:Great Orme Tramway down Old Road.jpg| *Great Orme Tramway*
Krib an Avel

**Krib an Avel** (*Haizearen Orrazia* en euskareg ; *Peine del Viento XV*, *Peine del Viento* pe *El Peine del Viento* ha dre fazi a-wechoù *Peine de los Vientos* e kastilhaneg), zo un toullad kizelladurioù gant Eduardo Chillida, ar re vrudetañ moarvat. 
Gwelet e vezont e kêr Donostia, e Gipuzkoa, e penn aod Ondarreta. tri c'hizelladur dir zo, sanket er reier ma tarzh ar mor warne. 

E 1976 eo e voe echuet an oberenn.

## Liamm diavaez
Zurriola

**Zurriola** eo anv ar reterañ eus an teir aod zo e kêr Donostia, kêrbenn Gipuzkoa en Euskal Herria.

Emañ etre aber ar stêr Urumea hag ar menez Uliamendi, hag 800 metrad hed zo dezhi.

A-raok 1994 e oa re greñv ar gwag, ha n'halled ket kouronkañ eno. Abaoe al labourioù e tered an dud a-vernioù.

Dont a ra tud di da surfiñ hag aotreet eo an dud da bourmen en o noazh abaoe 2004.

Dirazi emañ ar palez anvet Kursaal, ma c'hoarvez abadennoù meur kêr Donostia, ar festivaloù filmoù ha sonerezh.
Kanton Roazhon-ar-Blon

**Kanton Roazhon-ar-Blon** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

## Kumunioù Roazhon-ar-Blon
* Roazhon (lodenn).

## Daveoù
Seachtain na Gaeilge

**Seachtain na Gaeilge** (**SnaG**) zo un aozadur savet da vrudañ ha da gas an iwerzhoneg war-raok e-pad div sizhun e deroù miz Meurzh bep bloaz, a-raok Gouel Padrig.

Savet e oa bet Seachtain na Gaeilge gant Conradh na Gaeilge e 1903, met bremañ e vez aozet gant Foras na Gaeilge. 
Lavar-stur an div sizhunvezh-se eo "*Croí na Teanga – It’s You!*". 

## Kanaouennoù nevez
Embannet e vez ur bladenn iwerzhonek gant kanaouennoù nevez en iwerzhoneg bep bloaz. 

## Redadeg
E 2010 e c'hoarveze ar redadeg Rith, er memes koulz.

## Liamm diavaez
*Official SnaG Website
*Ar bladenn embannet
Kontxa

**Kontxa** (*La Concha* e spagnoleg) eo anv an aod e-kreiz-kêr Donostia, kêr-benn Gipuzkoa, en Euskal Herria.
Morbig Finsch

Ar **vorbig Finsch** a zo un evn, *Haematopus finschi* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous Enez ar Su (Zeland-Nevez); goañviñ a ra Enez an Norzh.

## Rummatadur

## Daveennoù
Morbig kazugel

Ar **vorbig kazugel** (*Haematopus fuliginosus*) a zo un evn hag a vev en Aostralia.

## Annez

Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *H. f. fuliginosus* — e kresteiz Aostralia
* *H. f. opthalmicus* — e hanternoz Aostralia
Morbig Patagonia

**Morbig Patagonia** (*Haematopus leucopodus*) zo ur spesad evned e-touez kerentiad an *[[Haematopodidae]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Patagonia hag Inizi MaloùFichenn Birdlife

## Liamm diavaez
* ''Haematopus leucopodus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Daveennoù
Morbig Aostralia

Ar **vorbig Aostralia** a zo un evn, *Haematopus longirostris* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Aostralia ha Ginea Nevez.
Morbig Amerika

**Morbig Amerika** (*Haematopus palliatus*) a zo un evn eus kerentiad an Haematopodidae.

## Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Amerika.

## Liammoù diavaez

## Daveennoù
Kornigell penn gwenn

Ar **gornigell penn gwenn** (pe **kernigell penn gwenn**) a zo un evn e-touez kerentiad ar *[[Charadriidae]]*, *Vanellus albiceps* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara, war glannou traezhek ar stêrioù ledan.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
*albiceps'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Morbig zu Afrika

**Morbig zu Afrika** (*Haematopus moquini*) a zo un evn.

## Annez
Bevañ a ra al labous-se war aodoù Afrika ar Su (Namibia, Suafrika, Angola ha Mozambik).

## Notennoù ha daveennoù
Kursaal (Donostia)

**Kursaal**, pe *ar C'hursaal*, pe Palez ar C'hursaal, eo anv palez bras ar c'hendalc'hoù e Donostia, a-stok ouzh aod Zurriola, dirak ar mor, war lez dehoù an aber, tostik d'ar pont war ar stêr.
Digoret eo bet e 1999. Eno e c'hoarvez Festival etrevroadel ar sinema bep bloaz e miz Gwengolo.
Kornigell gabellek

Ar **gornigell gabellek** (pe **kernigell gabellek**) a zo un evn, *Vanellus coronatus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra tri isspesad al labous — *Vanellus coronatus coronatus*, *Vanellus coronatus demissus* ha *Vanellus coronatus xerophilus* — en Afrika, eus aodoù ar Mor ruz e Somalia da greisteiz ha mervent ar c'hevandir.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Vanellus coronatus'' war al lec'hienn ''Avibase''. 

## Notennoù ha daveennoù
Morbig Kanariez

Ar **vorbig Kanariez** a oa ur spesad evned, *Haematopus meadewaldoi* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Haematopus niger meade-waldoi* (kentanv) da gentañ-penn (e 1913) gant an evnoniour breizhveuriat David Armitage Bannerman (1886-1979) da zougen bri d'an evnoniour saoz Edmund Meade-Waldo (1855-1934).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a rae diwar vlotviled bihan ha kresteneged, kentoc'h evit diwar istr evel ma ra ar morbiged peurvuiañ.

## Annez
Bevañ a rae ar spesad en Inizi Kanariez : aet e vije da get er bloavezhioù 1940.

## Liammoù diavaez
*  ''Haematopus meadewaldoi'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Haematopus meadewaldoi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kornigell penn louet

Ar **gornigell penn louet** a zo ur spesad evned, *Vanellus cinereus* (pe *Pluvianus cinereus*) an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, blotviled ha preñved-lech'id hag a gav e bazeier.

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad e biz Sina ha Japan ha nijal kuit da India hag Azia ar Gevred da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez
*  ''Vanellus cinereus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Vanellus cinereus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kornigell penn du

Ar **gornigell penn du** (pe **kernigell penn du**) a zo un evn, *Vanellus tectus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika.

## Rummatadur

## Dave
Priz Pritzker

Ar **Priz Pritzker** a zo ur priz adeiladouriezh a vez roet bep bloaz gant izili an diazezadur Hyatt abaoe 1979. Krouet eo bet gant an nevidour amerikan Jay Arthur Pritzker (1922-1999) hag e wreg.

Pal ar priz eo garedonañ labour un adeiladour bev en deus diskouezet e varregezhioù hag en deus degaset kalz d'an denelezh dre ar raktresoù sevenet gantañ. Par d'ar Priz Nobel eo ar Priz Pritzker evit an adeiladourion ; 100 000 $ a vez roet d'al loread(ez) gant ar chadennad letioù Hyatt bet diazezet gant ar vreudeur Pritker e 1957.
Hiziv an deiz e vez roet ar priz gant Thomas J. Pritzker, mab da Jay A. Pritzker, a zo e penn ar fondezon Hyatt.

Div vaouez hepken o deus bet ar Priz Pritzker betek-henn : an Irakadez Zaha Hadid e 2004 hag ar Japanadez Kazuyo Sejima e 2010.
Ar Japanad Ryue Nishizawa e oa al loread yaouankañ pa c'hounezas ar Priz a-gevret gant K. Sejima : 44 bloaz e oa d'ar mare.

## Loreidi

## Niver a Brizioù Pritzker dre vroadelezh
Tud eus ugent broadelezh en holl zo bet garedonet gant ar Priz Pritzker abaoe 1979.
* **1 wech** : Alamagn, Aostralia, Aostria, Bro-C'hall, Danmark, Izelvroioù, Mec'hiko, Norvegia, Sina ha Spagn.
** Kanada, Irak hag Iwerzhon a voe garedonet ivez dre lec'h genidik al loreidi, ha Sina e 1983.
* **2 wech** : Brazil, Italia, Portugal, Suis.
* **4 gwech** : ar Rouantelezh Unanet.
* **5 gwech** : Japan.
* **7 gwech** : Stadoù-Unanet Amerika.

## Daveoù


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Istor Priz Pritzker
Kornigell driliv

Ar **gornigell driliv** pe **kernigell driliv** (liester : **kornigelled triliv**) a zo un evn, *Vanellus tricolor* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Aostralia.

## Rummatadur
SANAA

:*Evit kêr-benn Yemen, gwelet [[Sana'a]].*


**SANAA** (*Sejima And Nishizawa And Associates*) a zo un ajañs arkitektouriezh bet savet gant daou arkitektour japanat : Kazuyo Sejima ha Ryue Nishizawa e 1995. Ganto eo bet savet skol-uhel an arzoù modern e València, mirdi arzoù a-vremañ Kanazawa e Japan pe c'hoazh savadur Dior e Tokyo.

Ouzhpenn kenlabourat e SANAA e kendalc'h an daou arkitektour da labourat pep hini eus e du.

E 2010 e voe roet ar Priz Pritzker da Kazuyo Sejima ha Ryue Nishizawa. 

## Raktresoù pennañ

### Arkitektouriezh

* 1998 : kendioù e Motosu (Gifu)
* 1999-2004 : Mirdi arzoù a-vremañ ar  kantved e Kanazawa
* 2000 - 2007 : New Museum of Contemporary Art e New York
* 2001-2003 : Stalioù Dior e Tokyo, Ginza hag e Omotesando
* 2003-2005 : Skol dizagn Zollverein, (Essen, Alamagn)
* 2006-2009 : Rolex Learning Center en EPFL, (Lausanne, Suis)

### Dizagn
* 2000 : pouf *Marumaru* evit Driade (Italia)
* 2001 : *Flower Chair*
* 2005 : *Chaise lapin* evit Nextmaruni

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Raktres New Museum of Contemporary Art in New York
* Lec'hienn Learning Center EPFL
Kursaal

***Kursaal*** zo ur ger alamanek hag un anv a vez graet eus savadurioù zo e meur a vro. ***Kurhaus*** a vez lavaret a-wechoù ivez.

## Gerdarzh
Dont a ra eus *Kur* (*cūra* e latin) ha *Saal* (sal), da lavarout eo *sal-bareañ*, pe *Haus* (ti), ha neuze *ti-pareañ*, pe ti-yec'hed. Kavout a reer an anv er broioù alamanek dreist-holl (Alamagn, Aostria, Belgia, Izelvroioù), rak er broioù gallek hag italianek e veze graet gant ar ger kazino kentoc'h.

## Istor
Roet e veze an anv da savadurioù bras en  e kêrioù ma teue an dud da hañviñ war zigarez yac'haat. Eno e veze salioù-debriñ, salioù-dañs, c'hoariva, salioù-c'hoari (kartoù ha c'hoarioù arc'hant).

## Kursaalioù
Sed un toulladig eus ar re anavezetañ:

#### 
* Kursaal Bad Cannstatt, Großer Kursaal 1825-41 (Kursaal vras) savet gant Nikolaus Friedrich von Thouret, Kleiner Kursaal 1907-1909 (Kursaal vihan) savet gant Albert Eitel 
*Kursaal e Bad Brückenau, savet e 1827, gant Johann Gottfried Gutensohn
*Kursaal e Bad Kissingen, savet e 1834–38, gant Friedrich von Gärtner
*Kursaal e Bad Ems, savet e 1835–1839, gant Johann Gottfried Gutensohn.
* Kurhaus Göggingen
*Kurhaus Bad Reichenhall
* Kurhaus Warnemünde e Rostock-Warnemünde
* Kurhaus Freudenstadt
* Kursaal e Helgoland, 1959, savet gant Friedrich Spengelin hag Ingeborg Spengelin
* Kurhaus Baden-Baden
* Kurhaus e Bad Dürkheim
* Kurhaus Bad Homburg
* Kurhaus Bad Liebenzell
* Kurhaus Wiesbaden

#### 

*Kurhaus Semmering

#### 
*Casino-Kursaal Oostende

## 

* Kursaal, kêr Donostia, e Gipuzkoa

## 
* Anv kozh Kazino San Remo

## 

*Kurhaus Scheveningen

## 
* Kursaal, e Rumelange), a zo ivez koshañ sal-sinema zo er vro

## 
* Kursaal Algeciras, en Algeciras, e Proviñs Cádiz

## 
* Kursaal, e Baden (Aargau).
Mor Keltiek

Ar **Mor Keltiek** (*Mer Celtique* e galleg, *An Mhuir Cheilteach* en iwerzhoneg, *Y Môr Celtaidd* e kembraeg, *An Mor Keltek* e kerneveureg ha *Celtic Sea* e saozneg) eo anv al lodenn eus ar mor a zo er Su da Iwerzhon, er Mervent da Vreizh-Veur ha betek penn kornaouekañ Breizh er Gevred.

Er Su hag er Mervent emañ war bevenn ar plateiz kevandirel.

Sko eo ouzh ar Meurvor Atlantel er C'hornaoueg, ouzh Mor Iwerzhon dre Ganol Sant Jord er biz, hag ouzh Mor Breizh er reter, etre Inizi Sillan hag Eusa.

Gant ar moroniour ha bevoniour saoz Ernest William Lyons Holt (1864-1822) e voe goveliet an anv *Celtic Sea* e 1921.
Jena

**Jena** (skrivet ***Iena*** a-wezhioù e brezhoneg; distagadur: LFE: [ˈjeːna] /ye:na/) zo ur gêr gozh eus Alamagn, e land Thüringen. Emañ war ribl ar stêr Saale. Poblet eo gant 103 000 a dud hag an eil kêr vrasañ eo e Thüringen, goude ar gêr-benn Erfurt.

Brudet eo ar gêr abalamour d'ar skol-veur zo enni, Skol-veur Jena (anvet *Friedrich-Schiller-Universität Jena*), savet e 1558. E-touez an dud anavezetañ a voe studierien enni emañ Gottfried Leibniz ha Karl Marx. 

E-kichen Jena e c'hoarvezas Emgann Jena e 1806.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Jena (en alamaneg hag e saozneg)
Barry Lyndon

***Barry Lyndon*** zo ur film saoznek, sevenet gant ar filmaozour stadunanat Stanley Kubrick e 1975.

Dekvet film hir Kubrick eo ***Barry Lyndon***, kaset da benn gantañ war-lerc'h *[[A Clockwork Orange]]* (1971) hag a-raok *[[The Shining]]* (1980).

Gwelet e vez evel unan eus ar gwellañ filmoù zo bet graet biskoazh.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama, Istor,
* Skoazellerien-sevener : Brian Cook, Michael Stevenson ha David Tomblin,
* Senario : Stanley Kubrick, azasaet diwar ar romant *[[The Luck of Barry Lyndon]]* (1844) gant William Makepeace Thackeray,
* Kevredadoù produiñ : Hawk Films ha Peregrine Productions,
* Produour : Stanley Kubrick,
* Renerien broduiñ : Terence Clegg ha Douglas Twiddy,
* Kevredad dasparzhañ : Warner Bros.,
* Rener ar skeudenniñ : John Alcott,
* Ijinour ar son : Robin Gregory,
* Aozerien ar sonerezh orin : Leonard Rosenman ha *[[The Chieftains]]*,
* Korollourez : Geraldine Stephenson,
* Kinklour : Vernon Dixon,
* Dilhataerien : Ron Beck, Milena Canonero hag Ulla-Britt Søderlund,
* Farderien : Alan Boyle, Ann Brodie, Jill Carpenter, Yvonne Coppard ha Barbara Daly,
* Perukenner : Leonard,
* Skriptererez : June Randall,
* Frammer : Tony Lawson,
* Prantad filmañ :,
* Lec'hioù filmañ :,
* Deiziadoù dont er-maez :
** 1975 : 18 a viz Kerzu ( ha ),
** 1976 : 1añ a viz Genver (), 29 (), 3 a viz Gouere (), 13 a viz Eost ( Hong Kong), 8 a viz Gwengolo (), 10 (), 17 (), 24 (), 14 a viz Here (Gent, ), 15 a viz Du ( Spagn),
** [...],

## Roll ar gomedianed
* Ryan O'Neal : Barry Lyndon,
* Marisa Berenson : Lady Honoria Lyndon,
* Patrick Magee : ar marc'heg a vBalibari,
* Hardy Kruger : ar c'habiten Potzdorf,
* Steven Berkoff : Lord Ludd,
* Gay Hamilton : Nora Brady,
* Marie Kean : Belle (mamm Barry),
* Diana Koerner : Lischen,
* Murray Melvin : an aotrou reverant Samuel Runt,
* Frank Middlemass : Sir Charles Reginald Lyndon,
* Andre Morell : Lord Gustavus Adolphus Wendover,
* Arthur O'Sullivan : ar c'habiten Feeney (an torfedour war an hent),
* Godfrey Quigley : ar c'habiten Grogan,
* Leonard Rossiter : ar c'habiten John Quin,
* Philip Stone : Graham,
* Leon Vitali : Lord Bullingdon,
* Michael Hordern : mouezh an daneveller,
* John Bindon, Roger Booth, Billy Boyle, Jonathan Cecil, Peter Cellier, Geoffrey Chater, Anthony Dawes, Patrick Dawson, Bernard Hepton, Anthony Herrick, Barry Jackson, Wolf Kahler, Patrick Laffan, Hans Meyer, Ferdy Mayne, David Morley, Liam Redmond, Pat Roach, Dominic Savage, Frederick Schiller, George H. Sewell, Anthony Sharp, John Sharp, Roy Spencer, John Sullivan, Harry Towb.
Listennad kêrioù brasañ an Izelvroioù

**Listennad kêrioù** an Izelvroioù enno ouzhpenn 100 000 annezad (sifroù : 1añ a viz Genver 2009) :
Kornigell Java

**Kornigell Java** pe **kernigell Java** (*Vanellus macropterus*) a zo un evn brosezat en enez Java.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kornigell an Andoù

**Kornigell an Andoù** pe **kernigell an Andoù** (*Vanellus resplendens*) a zo un spesad evned eus kerentiad ar Charadriidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Andoù eus mervent Kolombia da walarn Arc'hantina.

## Daveennoù
Ulm

**Ulm** zo ur gêr alaman e stad Baden-Württemberg, e-kichen Bavaria. Emañ war ribl ar stêr Danav, e-kichen kember ar stêr-se hag ar stêr Iller. E 2018 e oa 126 000 a dud o chom en Ulm. 

Diazezet e voe ar gêr e 850. Anavezet eo dreist-holl abalamour d'hec'h iliz-veur, iliz-veur Ulm (*Ulmer Münster*), gant he c'hloc'hdi 161,5 metr uhelder, an tour-iliz uhelañ er bed evit doare.

## Poblañsouriezh
E 2006 e oa 120 000 a dud o chom en Ulm.

## Tud vrudet
* ar fizikour Albert Einstein (1879-1955) a voe ganet eno
* Johannes Kepler, ar matematikour, steredoniour ha steredour eus an  a chomas eno ur pennad
* ar jeneral Erwin Rommel (1891-1944, ganet en Heidenheim e Baden-Württemberg), a chomas en Herrlingen e-kichen Ulm e fin e vuhez
* Hans Scholl ha Sophie Scholl, diazezerien ar Rozenn Wenn, a dremenas o yaouankiz eno

## Darempredoù etrebroadel
Ezel eo Ulm eus *Eurotowns*, ur rouedad kêrioù europat o ment etre.

N'eo ket gevellet gant kêrioù all en ur mod ofisiel, met darempredoù zo gant :

## Daveoù ha notennoù
Suzanne

**Suzanne** zo un anv-bihan gallek, a glot gant Suzana e brezhoneg ha deuet eveltañ eus an anv hebreek meneget er Bibl hag a dalv kement ha lili. 

Un anv-lec'h eo ivez.

## Eilstummoù
**[[Suzette]], [[Suzon]]* e galleg.

## Yezhoù all
* Susan 
* Suzana 
* Suzy
* Suzie
* Susie

## Tud
### XVIvet kantved
*Suzanne de Bourbon, dugez c'hall 
### XVIIIvet kantved
*Suzanne Bodin de Boismortier, skrivagnerez c'hall en XVIIIvet kantved
*Marie-Suzanne Roslin, livourez c'hall.
### XXvet kantved
*Suzanne Bianchetti (1889-1936), aktourez c'hall
*Suzanne Citron, istorourez c'hall 
*Suzanne Flon, aktourez c'hall
*Suzanne Lilar, skrivagnerez velgiat, mamm d'ar romantourez Françoise Mallet-Joris
* Suzanne Malherbe (1892-1972), arzourez vreizhat
*Suzanne Pleshette, aktourez stadunanat
*Suzanne Prou, skrivagnerez c'hall
*Suzanne Valadon, livourez c'hall
*Suzanne Vega, kanerez stadunanat
*Suzanne von Borsody (1957-) , aktourez alaman.

### XXIañ kantved
*Suzanne Collins, skrivagnerez stadunanat

## Oberennoù
### Lennegezh
Un anv anavezet eo el lennegezh c'hallek. 
**Suzanne Simonin*, anv al leanez er romant La Religieuse, gant Denis Diderot
**Suzanne*, danvez-pried Figaro e pezhioù Beaumarchais
**Suzanne Walter*, er romant Bel-Ami gant Maupassant.
**Suzanne*, romant gallek gant Léon Daudet e 1896
### Kanaouennoù
* *[[Suzanne (Leonard Cohen)|Suzanne]]*, ur ganaouenn saoznek savet gant Leonard Cohen ha kanet gant Judy Collins, Joan Baez ha tud all.
* *Suzanne*, ur ganaouenn saoznek gant Cat Stevens.
### Livouriezh
*Suzanne Manet ouzh he fiano, gant Édouard Manet
### Filmoù
**[[Suzanne et les vieillards (film, 1912)|Suzanne et les vieillards]]* ur film gall gant Henri Fescourt en 1912.
**[[Suzanne, professeur de flirt]]* ur film gall gant René Hervil ha Louis Mercanton en 1916.

## Lec'hanvadurezh c'hallek
Anv div gumun c'hall eo:
* Suzanne, en Ardennes,
* Suzanne, e Somme.
*Sainte-Suzanne, anv meur a lec'h
Susan

**Susan** zo un anv-bihan saoznek, hag a glot gant Suzana e brezhoneg.

## Berranvioù
*Sue
*Suzie
*Suzy

## Tud

*Susan Boyle, kanerez skosat
*Susan Hayward, aktourez stadunanat
**Susan Kay Quatro* (1950-) kanerez stadunanat, anavezetoc'h evel Suzi Quatro
*Susan Sarandon, aktourez stadunanat
*Susan Seidelman, filmaozerez stadunanat,
* *Susan Lillian Townsend*, skrivagnerez saoz, anavezet evel Sue Townsend.

## Lennegezh
**Lady Susan*, ur romant berr gant ar skrivagnerez saoz Jane Austen,

## Film
*Desperately Seeking Susan, ur film gant Susan Seidelman, ha Madonna Louise Ciccone evel pennc'hoarierez.

## Pennad kar
*Suzanne
*Susanne
Suzanna

**Suzanna** zo unan eus doareoù saoznek an anv-bihan a zo Suzana e brezhonek, a orin hebreek o-daou.

## Tud
*Suzanna Hamilton, aktourez saoz
*Suzanna Leigh, aktourez saoz
*Suzanna Love, mondianez hag aktourez stadunanat

## Pennadoù kar
* Suzana
* Susana, Susanna, Susannah
Proviñs Tierra del Fuego

**Proviñs [[Tierra del Fuego]]**, pe **Proviñs Douar an Tan**, zo anv div broviñs e div vro eus Kreisteizamerika:
*Proviñs Tierra del Fuego, Antarktika hag Inizi Meurvor Atlantel ar Su, unan eus proviñsoù Arc'hantina
*Proviñs Tierra del Fuego, unan eus proviñsoù Chile e Rannvro Magallanes
Douar an Tan

**Douar an Tan** pe *Tierra del Fuego* e spagnoleg, zo anv meur a dra a denn holl da inizi a zo e beg suañ Suamerika : 

*Inizi Douar an Tan, un enezeg rannet etre Arc'hantina ha Chile ;
*Enez Veur Douar an Tan, pe *Isla Grande Tierra del Fuego*, brasañ enezenn enezeg Douar an Tan;
*Proviñs Tierra del Fuego (Arc'hantina), ur broviñs en Arc'hantina ;
*Proviñs Tierra del Fuego (Chile), ur broviñs e Chile ;
**[[Tierra del fuego (film)|Tierra del fuego]]*, ur film chileat e 2000.

## Pennad kar a-bell pe a-dost
* Fogo
Enez Veur Douar an Tan

**Enez Veur Douar an Tan** (*Isla Grande de Tierra del Fuego* e spagnoleg), eo anv enezenn vrasañ Enezeg Douar an Tan e beg suañ Suamerika, etre ar Meurvor Habask er c'hornôg hag ar Meurvor Atlantel er reter. Strizh-mor Magalhães a ra an disparti etrezi hag ar c'hevandir, en hanternoz dezhi.

47 992&nbsp;km² eo gorread an enez. An 29 enezenn vrasañ er bed eo.

## Menezioù

Menez Darwin eo ar menez uhelañ, 2 488 m dezhañ, e Chile.

## Kêrioù

Ushuaia eo ar gêr vrasañ, ha Río Grande goude, o-div en Arc'hantina.

## Politikerezh
Rannet eo an enez etre div vro, Chile er c'hornôg hag Arc'hantina er reter.

## Pennad kar
*Proviñs Douar an Tan
Listennad kumunioù an Izelvroioù

Ar **gumun** (nederlandeg: *gemeente*) eo ar rann velestradurel vihanañ a gaver en Izelvroioù. Meur a gumun lakaet asambles a ya d'ober ur broviñs.

Krouet int bet gant Napoleon, a felle dezhañ unvaniñ rannoù melestradurel e impalaeriezh. E 1811 e oa voe lakaet da lezenn e oa ret kaout 500 annezad a-benn kaout ur gumun. Abaoe un nebeud dekvloaziadoù e vez kenedeuzet kumunioù an Izelvroioù. D'ar 1añ a viz Genver 2018 e oa 380 anezho. 
Mont en-dro ar c'humunioù a zo renet gant Lezenn-diazez an Izelvroioù (*Grondwet*) ha gant Kod ar c'humunioù (*Gemeentewet*).

Kuzul ur gumun a vez dilennet evit un amzeriad 4 bloaz-pad. Diouzh an nivez a annezidi e ve dibabet an niver a guzulierien (*raadsleden*) : 9 da nebeutañ, betek 45 d'a muiañ (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag hag Utrecht). Foran eo emvodoù ar c'huzulioù-se. 

An dilenndidi a zo izili eus skourr lec'hel ur strollad politikel broadel pe eus ur strollad politikel lec'hel. 
Gant Ministr an diabarzh eo e vez kinniget ar *burgemeester* ha goude-se e vez anvet gant ar Rouanez, dre embann un dekred. Anvet eo ar burgemeester evit un amzeriad 6 vloaz-pad. Pennren a ra emvodoù ar c'huzul-kêr, met n'eo ket ezel anezhañ. Sikouret e vez gant ar *wethouders* (skorrerien) hag a zo anvet gant izili ar c'huzul. An niver a skorrerien a zo diazezet ivez war an niver a annezidi.

 

### A

## Daveoù
* Gemeentelijke indeling per jaar, CBS
* Open data atlas met topografische detailkaarten van de Nederlandse gemeenten
Llanbadarn

**Llanbadarn** zo un anv-lec'h kembraek, savet diwar llan, hag an anv Padarn, a zo Patern pe Padern, e brezhoneg.

## E Ceredigion
*Llanbadarn Fawr, kêriadenn stag ouzh kêr Aberystwyth
*Llanbadarn Odwyn, e Dyffryn Aeron, 
*Llanbadarn Trefeglwys.

## E Powys
*Llanbadarn Fawr, 
*Llanbadarn Fynydd, e kreiz Powys
*Llanbadarn-y-garreg (pe 'Llanbadarn Garreg'), e kreisteiz Powys

## Pennadoù kar
*Padarn, anv-den
*Llyn Padarn, lenn
*Kastell Dolbadarn, kastell e-tal al lenn.
Llywelyn Ddu

**Llywelyn Ddu** zo anv daou zen en istor al lennegezh kembraek:

*Llywelyn Ddu ab y Pastard (war-dro kreiz ar XIVvet kantved;
*"Llywelyn Ddu o Fôn", anv barzhek Lewis Morris (1701-1765)

## Pennad kar
*Llywelyn
Arondisamantoù Penn-ar-Bed

Pevar arondisamant a gaver e departamant Penn-ar-Bed :

## Istor
* 1790 : rannet e voe departamant Penn-ar-Bed etre 9 distrig : Brest, Karaez, Kastellin, Landerne, Lesneven, Montroulez, Pontekroaz, Kemper, Kemperle.
* 1800 : krouet e voe 5 arondisamant en departamant : Brest, Kastellin, Montroulez, Kemper, Kemperle.
* 1926 : freuzet Arondisamant Kemperle.
Nouelig Azia

An **Nouelig Azia** (liester: **Noueliged Azia**), pe **Nouelig Kaspia**, a zo un evn amprevanetaer, *Charadrius asiaticus* eus e anv skiantel.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Liammoù diavaez

## Daveoù ha notennoù
Nouelig Aostralia

An **nouelig Aostralia** a zo ur spesad evned, *Peltohyas australis* an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ er genad *Peltohyas* an hini eo.

Anvet e voe *Eudromias Australis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1841) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Aostralia.

## Liammoù diavaez
*  ''Peltohyas australis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Peltohyas australis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Nouelig divroudenn

An **nouelig divroudenn** a zo un evn, *Charadrius bicinctus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Daou isspesad zo dezhañ :
* *Charadrius bicinctus bicinctus* hag a neizh e Zeland-Nevez hag Inizi Chatham ha nijal a ra kuit da Aostralazia da c'hoañviñ,
* *Charadrius bicinctus exilis* hag a neizh en Inizi Auckland.

## Rummatadur

## Liamm diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Nouelig Forbes

An **nouelig Forbes** a zo un evn, *Charadrius forbesi* an anv skiantel anezhañ.

Dougen a ra anv al loenoniour saoz William Alexander Forbes (1855-1883).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Charadrius forbesi'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Nouelig Java

**Nouelig Java** (*Charadrius javanicus*) a zo un evn hag a vev en Enez-Java hag en un nebeud inizi nes.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Nouelig tal gwenn

An **nouelig tal gwenn** a zo un evn, *Charadrius marginatus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

* *A. m. mechowi*, aodoù ha stêrioù Afrika issahara ;
* *A. m. marginatus*, aodoù eus Angola da walarn Suafrika ;
* *A. m. arenaceus*, aodoù Afrika ar Su ;
* *A. m. tenellus*, e reter Madagaskar.

## Liammoù diavaezh
* Fichenn eus Birdlife ''Charadrius marginatus''

## Notennoù ha daveennoù
Nouelig ar menezioù

**Nouelig ar menezioù** (*Charadrius montanus*) a zo un evn eus kerentiad ar Charadriidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en uheldirioù kreiz-kornôg ar Stadoù-Unanet.

## Daveennoù
Nouelig Zeland-Nevez

An **nouelig Zeland-Nevez** a zo ur spesad evned bihan, *Charadrius obscurus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ e Zeland-Nevez :
* *Charadrius obscurus aquilonius*, en Enez an Norzh,
* *Charadrius obscurus obscurus*, e Rakiura,
ma vez graet "kūkuruatu", "pukunui" ha "tūturiwhatu" anezhañ e maorieg.

## Liammoù diavaez
* ''Charadrius obscurus'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Charadrius obscurus'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Nouelig beg hir

An **nouelig beg hir** (*Charadrius placidus*) a zo un evn.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Azia ar Reter.

## Dave
Nouelig kolierek

An **nouelig kolierek** a zo un evn, *Charadrius collaris* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Amerika.

## Rummatadur
Nouelig inizi Maloù

**Nouelig inizi Maloù** a zo ur spesad evned, *Charadrius falklandicus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Cono Sur Suamerika.

## Liammoù diavaez
*  ''Charadrius falklandicus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Charadrius falklandicus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Nouelig Saint Helena

**Nouelig Saint Helena** (*Charadrius sanctaehelenae*) a zo un evn.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo enez Saint Helena.

## Notennoù ha daveennoù
Nouelig Madagaskar

An **nouelig Madagaskar** a zo un evn, *Charadrius thoracicus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo al labous en aodoù mervent Madagaskar.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Charadrius thoracicus'' war al lec'hienn ''Avibase''.
Nouelig Wilson

**Nouelig Wilson** (*Charadrius wilsonia*) a zo un evn-mor.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Amerika.

## Dave
Saarbrücken

**Saarbrücken** (distaget /zaːɐ̯ˈbrʏkən/ pe /zaːɐ̯ˈbrʏkŋ̍/ en alamaneg) zo ur gêr alaman e land (stad) Saarland. Kêrbenn Saarland eo. Tost a-walc’h eo da harzoù Bro-C’hall ha da Luksembourg, ha war ribloù ar stêr Saar emañ. 

War-dro 180 000 a annezidi zo e Saarbrücken (Kerzu 2006). Kavout a reer enni ur skol-veur (*Universität des Saarlands*) hag un aerborzh. 

E-touez savadurioù anavezetañ kêr emañ ar pont war ar Saar (eus 1546), an iliz c’hotek *St Arnual*, ar *Saarbrücker Schloss* (kastell eus an ) ha karter kozh kêr gant ar marc’hallac’h anvet *Sankt Johanner Markt*. 

## Gevelliñ
Gevellet eo Saarbrücken gant :
* Naoned  abaoe 1965
* Tbilisi , abaoe 1975
* Cottbus , abaoe 1987

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Saarbrücken
Llanbedr

Un anv-lec'h kembraek eo **Llanbedr**, hag un dek **Llanbedr** bennak zo e Kembre.
*Llanbedr en Ardudwy, e Gwynedd
*Llanbedr Dyffryn Clwyd, e Sir Ddinbych
*Llanbedr Efelffre, e Sir Benfro
*Llanbedr Gwynllŵg, e Sir Fynwy
*Llanbedr Pont Steffan, e Sir Aberteifi
*Llanbedr Ystrad Yw, e Powys
*Llanbedr-ar-fynydd, e Rhondda Cynon Taf
*Llanbedr-goch, en Enez Mon
*Llanbedr-y-cennin, e Sir Conwy
*Llanbedr-y-fro, e Bro Morgannwg

## Pennadoù kar
*Llanbedrog, e Gwynedd
*Sant Pedr
Rhys Goch

**Rhys Goch** zo anv daou varzh e lennegezh Kembre:

*Rhys Goch ap Rhicert (en XIIvet kantved marteze), a vije bet unan eus barzhed kozh Morgannwg, hervez Iolo Morganwg.
*Rhys Goch Eryri (1385 - 1448), unan eus brasañ Barzhed an Uhelidi, e korn-bro Eryri, e Gwynedd.

## Pennad kar
*Rhys
Dominika (bro)

:*Ur bajenn disheñvelout [[Dominika]] zo ivez.*
:*Arabat droukveskañ gant ar [[Republik Dominikan]].*


**Dominika** (*Dominica* e saozneg, yezh ofisiel eno ; *Donmnik* e kreoleg dominikat ; *Wai'tu kubuli* e kalinago), pe **Kenglad Dominika** ent-ofisiel, zo un enezenn hag ur vro er Mor Karib. Unan eus Inizi an Avel eo.

Roseau eo ar gêr-benn anezhi. D'an 3 a viz Du, deiziad an dizalc'hiezh, e vez lidet ar gouel broadel.

## Douaroniezh
Hanter-hent emañ etre Gwadeloup ha Martinik.

## Istor
An Europad kentañ da zouarañ enni a voe Kristol Goulm e-pad e eil beaj e 1493.

Un drevadenn saoz eo bet, hogen dizalc'h eo abaoe 1978.

## Demografiezh
71 293 a annezidi a zo e Dominika hervez niveradeg 2011. E 2001, 86,8% eus ar boblañs en em zisklêrie afrikan/du, 9,1% a orin "kemmesk", 2,9% evel amerindianed (Kalinago), ha 0,8% gwenn. Kumuniezhioù bihan Indianed, Sinaiz ha Sirianed/Libaniz a zo ivez.

Poblañs an enezenn ne gresk ket kalz, abalamour d'an divroañ evit ul lodenn. Poblañs Kalinago, 3 000 a dud anezhi, zo unan eus poblañsoù henvroat diwezhañ ar C'harib. Bevañ a reont bremañ en ur mirva krouet a-ratozh evito e 1903, Tiriad Kalinago..

## Armerzh
An touristerezh hag al labour-douar eo an obererezhioù armerzhel pennañ. Al labour-douar, ar bananez dreist-holl, a ya d'ober 18% eus ar PDK hag a implij 28% eus an dud a vicher. Ar servijoù (an touristerezh en o zouez) a yae d'ober 58% eus ar PDK ha 40% eus an dud a vicher e 2002. Adreizhoù zo bet kaset da benn evit diorren ar servijoù arc'hant off-shore, evel inizi all ar rannvro. Ur banniel-lezober eo ivez.

Reiñ paseporzhoù Dominika d'an dud estren nann-annezidi, en eskemm ouzh 100 000 $ SUA, a vo muioc'h eget an hanter eus arc'hantaouiñ ar gouarnamant e 2023. Ment ar stignad-se en deus lakaet Breizh-Veur da adlakaat ar c'houlennoù viza evit mont e-barzh he ziriad. 

### Raktres geotermek
Abaoe 2003 e vez prederiet gant gouarnamant Dominika, rannvroioù Gwadeloup ha Martinik, Ajañs Frañs an Diorren (AFD), Ajañs Frañs An Endro ha Mestroni an Energiezh (AAEME, pe ADEME e galleg) ha Burev gall an Enklaskoù Douaroniel ha Mengleuziañ (BRGM) war ur raktres kenlabour evit diorren danvezioù gertermel Dominika. Ar pal a vefe ezporzhiañ an darn vrasañ eus an tredan produet dre funioù dindanvor d'an div enezenn c'hall nes (Gwadloup ha Martinik), a zo daou greizenn beveziñ tredan o kreskiñ buan er C'harib.

E 2005 e oa bet kaset da benn ur studiadenn teknikel hag ekonomikel kentañ etre Dominika hag EDF (embregerezh tredan gall), hag ivez meur a gevredad ekonomikel all. E 2013 e oa kroget ur prantad nevez gant toullañ ar poulloù kentañ. Ar fazenn prientiñ a zlefe kas da briziañ ar produiñ ha, da c'houde, da grouiñ un uzin produiñ.

Ar rakweledennoù ekonomikel 2018 kaset da benn gant *[[The Economist]]* a ziskouez eo Dominika ar vro gant ar c'hresk PDK uhelañ e-keñver ar bloaz a-raok, gant ur c'hresk a 8,8%..

## Tud vrudet
* Jean Rhys (1890-1979), skrivagnerez saoznek ganet e Roseau.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Lec'hienn burev prezidant Kenglad Dominika
* Lec'hienn ofisiel ar gouarnamant

## Notennoù ha daveoù
Rhydyfelin

Un anv-lec'h kembraek eo **Rhydyfelin**, ha hini div gêriadenn e Kembre.

## Gerdarzh
Diwar *rhyd* ha *melin* (milin). 

* Rhydyfelin (Ceredigion)
* Rhydyfelin (Rhondda Cynon Taf)
* Rhydyfelin (Powys)
Rhys ap Tudur

**Rhys ap Tudur** eo anv an daou zen-mañ :

* Rhys ap Tudur (barzh), ur barzh a garantez er XIVvet kantved; 
* Rhys ap Tudur Fychan (marvet e 1412), eus Tiegezh Tudored Penmynydd, unan eus skoazellerien e genderv Owain Glyndŵr.
Garth

Un anv-lec'h kembraek eo **Garth**, un anv-bihan saoznek eo ivez.

## Lec'hanvadurezh
* Garth, kêriadenn e bwrdeisdref sirol Pen-y-bont ar Ogwr
* Garth, kêriadenn e Powys
*Gwaelod-y-Garth, e-kichen Kerdiz
**Mynydd y Garth, un dorgenn e Gwaelod y Garth,
*Garth Celyn

## Tud
Anv-bihan hag anv-tiegezh saoznek eo Garth ivez.

*Garth Brooks, kaner stadunanat
*Jennie Garth, aktourez stadunanat
*John Garth, anv meur a zen
Rhydfelen

**Rhydfelen** zo un anv-lec'h kembraek.

* *Rhydfelen* pe Rhydyfelin, kêriadenn e bwrdeisdref sirol Rhondda Cynon Taf
* *Ysgol Rhydfelen*, kentañ skol gembraek e kreisteiz Kembre, anvet Ysgol Gyfun Gartholwg e 2006.
Llanddewi

**Llanddewi** zo anv meur a lec'h e Kembre.
Savet eo an anv diwar llan hag anv Dewi, sant meur Kembre.

#### 
*Llanddewi (Gŵyr)
*Llanddewi Brefi
*Llanddewi Nant Hodni
*Llanddewi'r Cwm
*Llanddewi Rhydderch
*Llanddewi Ystradenni
*Llanddewi Ysgyryd
*Llanddewi yn Hwytyn

#### 
**Llanddewi Cil Peddeg*, a zo Kilpeck e saozneg, nepell diouzh Y Fenni.
Llandrillo

**Llandrillo** zo anv div gêriadenn en hanternoz Kembre:

*Llandrillo (Sir Ddinbych), e Sir Ddinbych.
*Llandrillo-yn-Rhos, e Sir Conwy.

Hag ivez:
*Coleg Llandrillo Cymru
Llanfwrog

**Llanfwrog** zo anv div gêriadenn e Kembre

* Llanfwrog, e-tal Rhuthun e Sir Ddinbych
* Llanfwrog, en Enez Mon
Dyffryn Camwy

**Dyffryn Camwy** zo ur saonenn e Chubut, er Wladfa en Arc'hantina, ma red ar stêr Camwy. Eno e voe savet o zrevadennoù gant Kembreiz en XIXvet kantved.

Emañ lodenn izelañ Dyffryn Camwy er reter da Tir Halen. Tremen a ra ar stêr Camwy dre gêrioù Rawson, Trelew, Gaiman ha Dolavon a-raok aberiñ e Puerto de Rawson.
Eudromias

***Eudromias*** zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù a c'hell bezañ rummataet e genadoù all.

## Spesadoù
* morlivid-menez, *Eudromias morinellus* (pe *Charadrius morinellus*)
* *[[Eudromias ruficollis]]* (pe *Oreopholus ruficollis*)
Karamell an norzh

**Karamell an norzh** (*Fulmarus glacialis*) a zo un evn-mor.

## Doareoù pennañ

## Boued
Blotviled, kranked, pesked ha gagnoù a bep seurt.

## Annez
Nouelig teirroudenn

An **nouelig teirroudenn** a zo ur spesad evned bihan, *Charadrius tricollaris* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, preñved ha divellkeineged all.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Charadrius tricollaris bifrontatus*, e Madagaskar,
* *Charadrius tricollaris tricollaris*, eus Etiopia da dTanzania, Gabon, Tchad ha Suafrika,
e-kichen al lennoù, ar poulloù hag ar stêrioù.

## Liammoù diavaez
* ''Charadrius tricollaris'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Charadrius tricollaris'' war al lec'hienn IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Llanfihangel

**Llanfihangel** zo anv un toullad mat a gêriadennoù e Kembre, savet diwar ar ger llan hag an anv Mihangel, a zo Mikael e brezhoneg.

## Lec'hioù
###### 
* Llanfihangel Aberbythych, e Sir Gaerfyrddin
* Llanfihangel Abercywyn, e Sir Gaerfyrddin
* Llanfihangel-ar-Arth, e Sir Gaerfyrddin
* Llanfihangel-ar-Elái, e-kichen Caerdydd
* Llanfihangel Crucornau, e Sir Fynwy
* Llanfihangel Dinsilwy, en Enez Mon
* Llanfihangel Genau'r-glyn, e Ceredigion
* Llanfihangel Glyn Myfyr, e Sir Conwy
* Llanfihangel Llantarnam, e Torfaen
* Llanfihangel Nant Brân, e Powys
* Llanfihangel Nant Melan, e Powys
* Llanfihangel-rhos-y-corn, e Sir Gaerfyrddin
* Llanfihangel Rhydieithon, e Powys
* Llanfihangel Tal-y-llyn, e Powys
* Llanfihangel Tor-y-mynydd, e Sir Fynwy
* Llanfihangel Tre'r Beirdd, en Enez Mon
* Llanfihangel Troddi, e Sir Fynwy
* Llanfihangel-uwch-Gwili, e Sir Gaerfyrddin
* Llanfihangel y Creuddyn, e Ceredigion
* Llanfihangel-y-fedw, e Casnewydd
* Llanfihangel-y-pennant, e kreisteiz Gwynedd, e-kichen Abergynolwyn. 
* Llanfihangel-y-pennant, e Cwm Pennant, e Gwynedd
* Llanfihangel-yng-Ngwynfa, e Powys
* Llanfihangel-yn-Nhywyn, en Enez Mon
* Llanfihangel-y-pwll, e Bro Morgannwg
* Llanfihangel-y-traethau, en Ardudwy, Gwynedd
* Llanfihangel Ysgeifiog, en Enez Mon
* Llanfihangel Ystrad, e Ceredigion

###### 
**Llanfihangel-yng-Ngheintun*, anv kembraek Alberbury (Shropshire) 

## Pennad kar
* Mihangel
Macronectes

***Macronectes*** a zo ur genad e rummatadur an evned.

## Spesadoù
* *[[Macronectes giganteus]]*
* *[[Macronectes halli]]*
Pachyptila

***Pachyptila*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ an darn vrasañ eus ar prioned.

## Spesadoù
* *[[Pachyptila vittata]]*
* *[[Pachyptila salvini]]*
* *[[Pachyptila desolata]]*
* *[[Pachyptila belcheri]]*
* *[[Pachyptila turtur]]*
* *[[Pachyptila crassirostris]]*

## Liammoù diavaez
Pygoscelis

***Pygoscelis*** a zo ur genad e rummatadur an evned. Unan eus ar 6 genad a ya d'ober ar c'herentiad *Spheniscidae* (hini ar manked) eo.

## Spesadoù
* mank Adélie (*Pygoscelis adeliae*)
* *[[Pygoscelis antarcticus]]*
* *[[Pygoscelis papua]]*
Mank Adélie

Ar **Mank Adélie** (*Pygoscelis adeliae*) a zo un evn dic'houest da nijal. Unan eus an evned a vev ar pellañ er su eo.

## Doareoù pennañ

## Annez

## Liammoù diavaez
Karlsruhe

**Karlsruhe** zo eus ur gêr eus Alamagn e stad Baden-Württemberg, tost da harzoù ar Stad C’hall. En em astenn a ra war 173,46 kilometr karrez ha poblet eo gant 284 163 a dud (Kerzu 2004). An eil kêr vrasañ eo e Baden-Württemberg ha ma vez dalc’het kont eus annezidi an tolpad-kêrioù ez eo an 21vet kêr vrasañ en Alamagn.

Emañ war ribl dehou ar stêr Roen, hag er c’hreisteiz dezhi emañ ar C’hoad Du (Schwarzwald). Abalamour m’emañ e traoñienn ar Roen eo klouar a-walc’h an amzer e Karlsruhe, e-skoaz kêrioù all Alamagn (10,7&nbsp;°C well-wazh a-hed ar bloaz).

E Karlsruhe emañ sez Lez vonreizhel gevreadel Alamagn (Bundesverfassungsgericht), al lez-varn uhelañ er vro.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Karlsruhe gant :
* Nancy (Bro-C’hall), abaoe 1955
* Nottingham (Bro-Saoz), abaoe 1969
* Halle (Alamagn), abaoe 1987
* Timișoara (Roumania), abaoe 1992
* Krasnodar (Rusia), abaoe 1992

## Liammoù diavaez

* Ti-kêr Karlsruhe 
* Skol-veur Karlsruhe


Karlsruhe-Auferstehungskirche-04-2021-gje.jpg
Karlsruhe-Auferstehungskirche-26-zum Eingang-2021-gje.jpg
Karlsruhe-Leibdragonerdenkmal-04-2021-gje.jpg
Karlsruhe-Bundesverfassungsgericht-14-2021-gje.jpg|Lez vonreizhel gevreadel Alamagn
Karlsruhe-Generallandesarchiv-12-2021-gje.jpg
Karlsruhe-Grenadierkaserne-12-2021-gje.jpg
Karlsruhe-Grenadierkaserne-24-2021-gje.jpg
Karlsruhe-Klinikum-16-2021-gje.jpg
Mank Moseley

Ar **mank Moseley** a zo un evn, *Eudyptes moseleyi* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
Evel an holl vanked ez eo dic'houest da nijal.

## Boued
Bevañ a ra diwar grill kement ha diwar loened all evel kresteneged, morgazhed, pesked ha stivell bihan.

## Rummatadur

## Annez
Bevañ a ra al labous en Enez Amsterdam (Meurvor Indez) ha Tristan da Cunha (Meurvor Atlantel) ha war-dro.

## Liamm diavaez
* ''Eudyptes moseleyi'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Bongorz Schrenck

Ar **bongorz Schrenck** a zo un evn hirc'harek, *Ixobrychus eurhythmus* (pe *Ardetta eurhythma*) an anv skiantel anezhañ.

Dougen a ra anv an naturour Leopold von Schrenck (1826-1894).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Neizhiañ a ra al labous en Azia ar Reter ha nijal da c'hevred Azia ha Filipinez da c'hoañviñ.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Ixobrychus eurhythmus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Bongorz bihan Amerika

Ar **bongorz bihan Amerika** a zo un evn hirc'harek, *Ixobrychus exilis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Al labous a gaver ar evar isspesad anezhañ:
* *Ixobrychus exilis exilis*, eus kreisteiz Kanada da gKreizamerika hag Antilhez,
* *Ixobrychus exilis erythromelas*, eus reter Panama d'ar Gwianaed, gevred Brazil ha Paraguay,
* *Ixobrychus exilis pullus*, e gwalarn Mec'hiko,
* *Ixobrychus exilis bogotensis*, e kreiz Kolombia.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez

## Daveennoù
Bongorz du

Ar **bongorz du** a zo un evn hirc'harek, *Dupetor flavicollis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, divelfenneged ha pesked.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an tri isspesad anezhañ en Azia ar Gevred, Azia ar Su, Ginea Nevez ha norzh Aostralia :
* *Dupetor flavicollis australis*, a gaver en un takad hag a ya eus an Inizi Maluku, Ginea Nevez hag Enezeg Bismarck da gornôg, hanternoz ha reter Aostralia,
* *D. f. flavicollis*, a gaver eus India ha gevred Azia da Indonezia ha Filipinez,
* *D. f. woodfordi*, a gaver en Inizi Salomon.

## Liamm diavaez
*''Ixobrychus flavicollis'' war al lec'hienn ''Avibase''

## Notennoù ha daveennoù
Bongorz roudennek

Ar **bongorz roudennek** a zo un evn hirc'harek, *Ixobrychus involucris* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Suamerika.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez
Malá Strana

**Malá Strana** (distagañ :http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/db/Cs-Mala_Strana.ogg, a dalvez : an tu bihan) a zo unan eus karterioù kreiz-kêr Praha hag unan eus ar re zedennusañ, asambles gant Hradčany (er c'hornôg) ha Staré Město er reter.

Lec'hiet eo Malá Strana etre ar stêr Vltava ha torgennoù Kastell Praha ha re Petřín. Lavaret e vez *tu bihan* da ziforc'hañ ar c'harter diouzh ar Gêr Gozh (Staré Město) hag a zo brasoc'h evitañ. Liammet eo an daou garter gant pont Charlez.
Er Grennamzer e veze annezet ar c'harter gant Alamaned dreist-holl. Al lod brasañ anezho a oa kenwerzherien, artizaned pe kannaded noblañs an Impalaeriezh santel roman german. Er c'hontrol ez eo Tcheked a veze kavet er Gêr Gozh.

## Perlezenn an arz barok

Lavaret e vez ez eo ar c'harter *perlezenn an arz barok*. Anat eo levezon an arz italian ennañ. E Malá Strana e kaver meur a balez. Tost ouzh kastell Praha emañ, setu perak e veze techet an noblañs da vont dober annez eno. Tachennoù a voe dieubet ivez goude tan-gwall 1541. Ennañ e c'haller gwelout neuze meur a balez doare an Azginivelezh pe barok. Unan eus pennoberennoù ar c'harter eo iliz Sant-Nikolaz Malá Strana.

Al lod brasañ eus ar palezioù-se a zo bet lakaet da gannatioù hiziv an deiz :
* palez Kounic, savadur rococo, 1773-1775 (Serbia)
* palez Turba, savadur rococo (Japan)
* palez Buquoy, savet e 1738, (Frañs)
* palez priol meur urzh Malta (Malta)
* palez Lobkowicz (Alamagn)
* palez Furstenberg (Polonia)
* palez Thun, savadur barok,  kantved, (Rouantelezh-Unanet)
* palez Thun-Hohenstein, savet etre 1721 ha 1726, (Italia)

E palezioù all e kaver ensavadurioù tchek : sněmovna, palez Wallenstein m'emañ ar sened ennañ, palez Nostic (bet kannati an Izelvroioù), ma kaver Ministrerezh ar Sevenadur, palez Pálffy ma kaver ar skol-sonerezh, ha palez Michna m'emañ Sokol, rann sportoù skol-veur Charlez Praha ha mirdi an deskadurezh korf hag ar sportoù.


Image:Prague Lesser Quarter - coat of arms (belfry).jpg|Ardamez ar c'harter ouzh an tour-ged
Image:MalaStrana-Chram.JPG|Kloc'hdi Iliz Sant-Nikolaz Malá Strana ha tour-ged Malá Strana
Image:Malostranske namesti4710m.jpg|Plasenn Malá Strana ha tramway Praha
Image:Praha 2005-09-15 New castle stairs.jpg|Diri da vont betek ar C'hastell
Image:Strahov Monastery 001.jpg|Levraoueg kouentStrahov e Malá Strana
Image:CharlesBridgeMalaStranaPragueCzechRepublic.jpg|Tour gotek ha penn-kentañ pont Charlez e Malá Strana
Alois Jirásek

**Alois Jirásek ** (23 a viz Eost 1851 e Hronov - 21 a viz Mae 1930 e Praha) a oa ur skrivagner tchek. Pezhioù-c'hoari ha romantoù istorel a voe skrivet gantañ. Kelenner en eil derez e voe betek ma'z afe war e leve e 1909. Dodennoù e oebrennoù a bled gant dazont ar vroad tchek, hag an hent war-du ar frankiz hag ar justis. 

## E oberenn
### Romantoù
* Staré pověsti české (1894)
* Temno (1914)

### Pezhioù-c'hoari
* Jan Hus (1911) 
* Jan Žižka (1903) 
* Jan Roháč (1914) 
* Lantern (1905) 
* Vojnarka (1891) 
* Otec (1895)
Robert Greene

**Robert Greene** zo anv daou zen brudet:

***[[Robert Greene (skrivagner saoz)|Robert Greene]]** (1558-1592), ur skrivagner pezhioù-c'hoari saoznek;
***[[Robert Greene (skrivagner stadunanat)|Robert Greene]]**, ur skrivagner stadunanat ganet en 1959.
Staré Město (Praha)

**Staré Město** pe **Staré Město pražské** (ar Gêr Gozh pe Kêr Gozh Praha) a zo unan eus lodennoù koshañ kreiz-kêr Praha. Kreiz istorel ar gêr eo, ha lec'hiet eo e ribl dehou ar stêr Vltava. 129 ha eo gorread ar c'harter.

Ur gumun distag e voe betek 1784, hag er bloavezh-se e voe kendeuzet kumunioù Praha : krouet e voe ar gêr hag ar c'humunioù a zeuas da vezañ distrigoù. 
Anvet eo Kêr Gozh a-benn he diforc'hañ diouzh ar Gêr Nevez (*[[Nové Město]]*) savet gant an impalaer Charlez IV er  kantved. Teir straed a zo etre ar Gêr Gozh hag an hini nevez : Národní (stared vroadel), Na Příkopě (War ar Foz) ha Revoluční (straed an dispac'h). Etre ar Gêr Gozh ha Malá Strana e red ar stêr Vltava, hag a-us dezhi emañ Pont Charlez.
E Kêr Gozh Praha emañ Josefov, hag a oa ar ghetto, bet meret e-pad pell gant ar Yuzevien o-unan.

## Arkitektouriezh ar Gêr Gozh
Savadurioù pennañ :

* Plasenn ar Gêr Gozh (*Staroměstské náměstí*), ma kaver an tour-ged, Horolaj steredoniel Praha, Iliz Itron Varia Týn, ar monumant da Jan Hus savet gant František Bílek, Palez Kinský
* Plasenn ar Republik (*Náměstí Republiky*), m'emañ Ti ar gumun ha Tour Poultr Praha
* Týn, orin ar Gêr Gozh
* Klementinum
* Ti ar Werc'hez du
* Palez Clam-Gallas
* Ti ar gumun
* kouent Santez-Agnes


Image:Prag Altstaedter Ring rathaus.jpg|Tour-ged ti-kêr ar Gêr Gozh
Image:Prague 07-2016 Old Town Square img1.jpg|Iliz Sant-Nikolaz ar Gêr Gozh
Image:Orloj-AstronomicalDial.jpg|Horolaj steredoniel Praha
Image:Praha Nova radnice.jpg|Ti-kêr Praha
Image:Prag Pulverturm.jpg| Tour Poultr Praha
Image:Prague St Jacob's church.JPG|Porched barok Sant-Jakez
Image:Prag karlsbrücke moldauufer.jpg|Ar stêr Vltava ha Pont Charlez
Image:Obecný dum 2004-12-25 00.jpg|Ti ar gumun
Image:Praha 2005-09-19 Rudolfinum.jpg|Rudolfinum
Image:Stavovske divadlo.jpg|C'hoariva ar Stadoù
Image:Betlemska kaple.jpg|Chapel Betlehem
Image:Prague Clam-Gallas palace.jpg|Palez Clam-Gallas
Mikuláš Kadaň

**Mikuláš Kadaň** (tchekeg: Mikuláš z Kadaně) a oa un horolajer. Gantañ e voe ijinet Horolaj steredoniel Praha, asambles gant Jan Šindel e-tro 1410 (Wenceslas IV a oa impalaer d'ar mare-se). Kemmet e voe an Horolaj gant Mestr Hanuš, ha diwar se e fazias Alois Jirásek pa embannas e oa bet savet an Horolaj gant Hanuš.