Pleiben

**Pleiben** a zo ur gumun e Bro-Gerne hag e kanton Brieg e departamant Penn-ar-Bed. Penn kanton e oa betek 2015. Er vroig Bidar emañ.
## Douaroniezh

*Pleiben en em astenn etre ar Stêr Aon (pe « ar ganol ») e tu ar su hag an Dourdu (Doufine) en norzh.
* Ar stêrioù Doufin ha Riwal a gember etre Lopereg, Brasparzh ha Pleiben.

## Anv
## Ardamezioù
*Rannet : ouzh 1 en sabel e arbenn buoc'h en aour ouzh kab ; ouzh 2 en glazur e danvouezenn ed en aour ouzh beg ; e wifrell en argant balirant karget gant teir brizhenn erminig en sabel.*

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Tranvoez e anv, ha Guezengar, kure.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 289 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,22% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
* 1915: fuzuilhet e voe ur soudard bet ganet e Pleiben (pe er C'hastell-Nevez) hag o chom e Pleiben gant al lu gall d'ar 15 a viz C'hwevrer 1915 e Proven (Flandrez Belgia).
* 1916: fuzuilhet e voe ur soudard bet ganet er gumun gant al lu galld'ar 5 a viz Mezheven e Sainte-Menehould (Bro-C'hall).
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 25 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas pemp milour eus ar gumun.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Jermen* () e kreiz ar c'hloz-iliz.
* Kalvar.
* Chapel an Dreinded.
* Chapel Lanneleg.


Pleyben calvaire2.jpg|Tu an norzh
Pleyben calvaire1.jpg|Tu ar reter
Pleyben calvaire3.jpg|Tu ar c'hornôg
Pleyben calvaire4.jpg|Tu ar su

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Brezhoneg

* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 29 skoliad (8,3% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm

* D'an 8 a viz Genver 2021 e oa bet votet emezelañ d'ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun. Al live 1 oa bet roet d'ar gumun.

## Tud
### Tud bet ganet eno

* 1695 ː Charles-Guy Le Borgne de Kermorvan, bet vikel bras eskopti Leon, hag eskob Treger eus 1746 da 1761. 

* 1881 : Yann ar Floc'h, skrivagner brezhonek.
* 1888: Yves Gaonac'h, ganet d'ar 17 a viz Eost er er C'hastell-Nevez hag o chom e Pleiben, soudard en 3e Batailhon Kerzhet Troadegiezh skañv Afrika, fuzuilhet gant al lu gall d'ar 15 a viz C'hwevrer 1915 e Proven (Flandrez Belgia) evit *«dilez post dre emvuturgn*» ha *«dizerterezh en estrenvro»*; douaret eo e bered-veur al lu gall en Ablain-Saint-Nazaire‎ (departamant Pas-de-Calais ,Bro-C'hall).
* 1889: Guillaume Bernard, ganet d'an 29 a viz Ebrel, soudard er 64vet rujumant war-droad, fuzuilhet d'ar 5 a viz Mezheven 1916 e Sainte-Menehould evit *«ravolt»*.
* 1897 : Yeun ar Gow, skrivagner brezhonek.

### Tud bet marvet eno
* 1936 : Yann ar Floc'h, skrivagner brezhonek.

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Pleiben war lec'hienn Geobreizh
* Bretagne sacrée diwar-benn Chapel Lanneleg
## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù