open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Troisgots

**Troisgots** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieTroisgotsBrectouvilleRochesDeHamLaVire.jpg|Ar Vire er Roches de Ham.

* War lez ar stêr Vire emañ Troisgots.

## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Tessy hag e Bann Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 22 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,24% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a yeas diwar wel e Charleroi e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, soudard e oa er 25vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun.
### 
* Staget eo bet Troisgots d'ar 1 a viz Genver 2017 ouzh kumun nevez Condé-sur-Vire.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Lô de Troisgots (2).jpg|An iliz katolik.
FranceNormandieTroigotsChapelleSurVireBasilique.jpg| Ar vazilikenn.

* Iliz katolik *Sant Lô*.
* Chapel *Intron-Varia* e "La Chapelle-sur-Vire".
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Constance le Mérer

**Constance Marie Perrine Le Mérer**, *Koñstañsa ar Merer* ha *Perinaig ar Merer* he anvioù-pluenn (Lannuon, 24 a viz Gwengolo 1857 – Lannuon, 4 a viz Gwengolo 1945) a oa ur varzhez vrezhonek.

## Buhez
Merc'h d'ar c'hizeller Fulup ar Merer (1823-1890) e oa, ha da Vari Ivona an Helikog. Brudet e oa an tiegezh Merer e pastell-vro Lannuon evit e ampartiz war an arzoù : kizellañ, seniñ, livañ hag all.

Studioù mat a reas Koñstañsa e Lannuon kent monet da Lanvaeleg da skolaerez en ur skol brevez. E-pad bloavezhioù e sonas an ograoù en iliz ar barrez. Er bloaz 1914 avat e troas an ograoù da vut ; ken mantret e voe ar sonerez ma skrivas ur werz, *An ogroù* (*sic*) *dilezet*, a-zivout an darvoud ; embannet e voe e *[[Kroaz ar Vretoned]]* d'ar 1 a viz C'hwevrer 1914.

Adalek 1878, hag hi 55 bloaz, e krogas da gas he barzhonegoù hag he c'hanaouennoù da gelaouennoù brezhonek, *Kroaz ar Vretoned* hag *[[Ar Vro (Karaez)|Ar Vro]]* en o zouez.

E 1930 e voe loreet gant Kelc'h Keltiek Pariz evit *Ar chapeled arc'hant*, hag e 1932 gant Kevredigez Broadel Breiz. Bloaz goude, e 1933, e voe degemeret Koñstañsa ar Merer gant Goursez Breizh dindan an anv *Laouenanig ar Roz*.

E 1938-39 e kuitaas Lanvaeleg da zistreiñ da Lannuon, man echuas he buhez.

Dastumet he devoa gwerzioù betek dibenn ar Brezel-bed Kentañ ; dizoloet e oa bet he 31 c'haier dastum en ur c'hrignol e 2013 e Lannuon.

## Levrlennadur
* *Une collecte de chants populaires dans le pays de Lannion*, testennoù ha sonerezh kinniget gant Bernard Lasbleiz & Daniel Giraudon. Dastum Bro-Dreger, 2015. An dastumad kanaouennoù pobl graet gant Constance Le Mérer e dibenn an XIXvet kantved hag e deroù an XXvet kantved.  Bez’ ez eo ur strollad ouzhpenn ur c’hant kanaouenn bennak ennañ, gwerzioù ha sonioù dreist-holl, asambles gant an tonioù.
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien*, Al Liamm, 1992, p. 253 

## Notennoù
Oasis

**Oasis** a oa ur strollad rock alternativel saoz savet e Manchester (Rouantelezh-Unanet) e 1991. Unan eus ar strolladoù rock brudetañ eo bet e dibenn ar bloavezhioù 1990. Oberiant eo bet betek e zisrann e 2009. Adsavet eo bet e 2025 evit un droiad raktreset eus miz Gouere betek miz Du.

## Istor

E 1991 e voe savet e Manchester ur strollad rock anvet *The Rain* gant Liam Gallagher (mouezh), Paul « Bonehead » Arthurs (gitar), Paul «Guigsy» McGuigan (gitar-boud) ha Tony McCarroll (taboulinoù). Buan a-walc'h e kinnigas Noel, breur Liam, mont er strollad, evel gitarour, sonaozer hag eil kaner. Hennezh en doa skrivet e-unan un nebeud kanaouennoù. Dibab a rejont adenvel ar strollad *Oasis*. E 1993 e sinjont ur gevrat gant al label Creation Records e 1993 ha kregiñ a rejont da enrollañ o albom kentañ, *[[Definitely Maybe]]*, a voe embannet e 1994. Berzh a reas kanaouennoù evel *Supersonic*, *Live Forever* pe *Cigarettes and Alcohol*. 150.000 skouerenn anezhañ a voe gwerzhet en tri devezh kentañ. Tony McCaroll a voe skarzhet eus ar strollad un tamm goude enrolladenn an albom. Alan White a gemeras e blas. Ur wagenn anvet *Britpop*, enni strolladoù evel Oasis, Blur pe Ocean Colour Scene, a aloubas gwagennoù radioioù Europa.

E 1995 e embannjont o eil albom, *[[(What's The Story) Morning Glory ?]]*, a zo gwelet gant lod evel oberenn wellañ ar strollad, ennañ kanaouennoù deuet da vezañ pezhioù klasel ar rock evel *[[Wonderwall]]* pe *[[Don't Look Back In Anger]]*. E barr e vrud e oa ar strollad pa embannas e drede albom, *[[Be Here Now]]*, e 1997.

E 1999 ez eas McGuigan hag Arthurs kuit eus ar strollad, da vare enrolladennoù an albom *[[Standing on the Shoulders of Giants]]*, embannet e 2000. Kemeret e voe o flas gant Gem Archer (gitar) hag Andy Bell (gitar-boud). Un albom live, *[[Familiar to millions]]*, a voe enrollet e miz Gouere 2000. Diskennet e oa gwagenn ar Britpop, ha ne rae ket kement a verzh ar strollad evit er bloavezhioù 1990. *[[Heathen Chemistry]]* (2002) a voe gwelet evel un albom izel e galite. Alan White a guitaas ar strollad e 2004, ha kemeret e voe e blas ouzh an taboulinoù gant Zak Starkey, mab ar Beatle Ringo Starr. Muioc'h a verzh a reas *[[Don't believe the truth]]* (2005).

Er festival *Rock en Seine* e 2009 e savas jeu etre an daou vreur Gallagher. Disrannet e voe ar strollad. E miz Eost 2024 he deus embannet ar strollad e oa o vont da adseniñ asambles e 2025. D'ar 4 a viz Gouere er bloaz-se, e Kerdiz, eo krog ar strollad gant un droiad anvet *Oasis Live '25 Tour*, hag a zo sanset tremen en un daouzek vro bennak er bed a-bezh.

## Diskografiezh

### Albomoù
* *Definitely Maybe* (1994)
* *(What's The Story) Morning Glory ?* (1995)
* *Be Here Now* (1997)
* *The Masterplan*, dastumad tuoù B o singles kentañ (1998)
* *Standing on the Shoulders of Giants* (2000)
* *Familiar to milions* (2000, albom doubl enrollet da vare sonadeg ar 21 a viz Gouere 2000 e stad Wembley)
* *Heathen Chemistry* (2002)
* *Don't believe the truth* (2005)

## Daveennoù
.38 ACP

Ar munision **.38 ACP** (evit *Automatic Colt Pistol*), anvet ivez **.38 Auto**, **.38 Automatic** pe **9 × 23 mm SR** (anv metrek), zo ur munision armoù-dorn ijinet gant ar Stadunanad John Browning e dibenn an  kantved evit e bimpatrom pistolenn Colt 1897. An arm kentañ kambret e .38 ACP produet da vat a voe ar Colt M1900. Ne reas ket berzh ar c'halibr-mañ. An .38 Super zo deveret anezhañ. Muzulioù heñvel a zo etre an div gartouchenn, met dañjerus eo implijout an .38 Super en un arm kambret evit an .38 ACP abalamour da wask ar gazoù bezañ kalz uheloc'h gant an .38 Super.

## Daveennoù
.375 CheyTac

Ar **.375 CheyTac**, **.375 Cheyenne Tactical** pe **9,5 × 77 mm** (anv metrek) a zo ur munision armoù-tan hiniennel produet gant an embregerezh stadunanat CheyTac USA LLC.. Ur gartouchenn deveret eus ar .408 CheyTac eo, dezhi nebeutoc'h a argil. Anavezet eo gant ar CIP abaoe 2017. Implijet e vez er fuzuilhoù-resisted.   

## Un nebeud fuzuilhoù kambret e .375 CheyTac
* CheyTac M200
* Victrix Crown V
* Thor M375
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP
## Daveennoù
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2024

**Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2024** eo 75 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. Kendelc'her a ra ar reolennoù nevez bet degaset e , gant un nebeud cheñchamantoù.

## Merkoù e deroù ar c'houlzad
### Lomaned :
Lewis Hamilton e 2008, 2014, 2015, 2018, 2019 ha 2020, Max Verstappen e 2021, 2022 ha 2023 ha Fernando Alonso e 2005 ha 2006 eo an tri c'hampion er bed a-bezh o vont en-dro ;

Fernando Alonso, gant 378 disparti e Priz Bras e deroù ar c'houlzad, eo ar sturier en deus ar muiañ a skiant-prenet dirak Lewis Hamilton (332 disparti), Sergio Pérez (257 departi) ; mont a ra a-enep e ugentvet koulzad e Formulenn 1 ;

Lewis Hamilton eo ar sturier loc'het gant ar muiañ a boentoù e 2022 (4 639,5 poent), dirak Max Verstappen (2 586,5 poent) ha Fernando Alonso (2267 poent);

Unnek eus an ugent loman o deus gounezet ur Priz Bras d'an nebeutañ e 2024 : Lewis Hamilton (103 trec'h, rekord), Max Verstappen (54 trec'h), Fernando (2 gounid), Valtteri Bottas (10 trec'h), Daniel Ricciardo (8 trec'h), Sergio Pérez (6 trec'h), Charles Leclerc (5 trec'h), Carlos Sainz Jr. (2 gounid), Pierre Gasly (1 gounid), Esteban Ocon (1 gounid). Morse ne oa kroget ur c’houlzad gant un dregantad ken bras eus ar gael o doa gounezet dija.

E fin Priz Bras Singapour, Daniel Ricciardo a embann e vo echu gant e respetad, ha kemeret e vo e blas gant Liam Lawson evit peurrest ar c'houl.

#### Emdroadurioù e-pad ar c'houlzad :
Oliver Bearman, sturier mirvaoù Ferrari, a gemer plas Carlos Sainz Jr., en em dennet abalamour d'an apendisit, e Priz Bras Arabia Saoudat.

Franco Colapinto, sturier mirvaoù Williams, e-lec'h Logan Sargeant adalek Prizioù Bras Italia.

## Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien keflusker a zo da redek e 2023. 

## Prizioù Bras 2024

## Renkadur 2024
### Renkadur al lomaned :

### Renkadur ar saverien :

## Notennoù ha daveoù
.338 Winchester Magnum

An **.30-06 Winchester Magnum**, anvet ivez **.338 Win Mag** zo ur munision armoù-skoaz ijinet e 1958 gant an embregerezh stadunanat Winchester evit e garabinenn Model 70 Alaskan. Ur stumm berraet eus ar gartouchenn .375 H&H Magnum eo, evel an .300 Winchester Magnum gwerzhet abaoe 1963. Berr a-walc'h eo evit ur gartouchenn magnum, ha dre se e c'hall bezañ implijet e armoù dezhe boestoù-kulasenn standart raktreset evit an .30-06 Springfield.

## Implij
En Norzhamerika eo an .338 Win Mag ur c'halibr poblek-tre evit chaseal loened bras evel ar wapitied pe an elaned. E Frañs hag en Europa dre vras e vez implijet kalz nebeutoc'h p'eo poblekoc'h an .300 Win Mag evit ar jiboez bras. Un nebeud chaseourien eno a ra memestra gant an .338 Win Mag evit an huadegoù.
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP
## Daveennoù
Timbroù Inizi Marshall

Republik Inizi Marshall (RIM) zo ur vroad vikronezian dizalc’h abaoe 1984, savet gant un toullad atolloù hag enezennoù strewet er Meurvor Habask, en norzh da Nauru.

Un drevadenn alaman e voe e fin an XIXvet kantved, ha timbroù Alamagn a voe implijet adalek 1888. E 1897 avat e voe dreistmoullet re ar bloazioù 1889 (tresadenn an erer gant divaskell astennet) ha 1900 (rummad « Germania») gant **Marschall-Inseln**. E 1900 e teuas er-maez ar rummad SMS Hohenzollern gant an alc’hwez MARSHALL-INSELN ar wech-mañ.

Dreistmoullet e voent gant al lizherennoù G.R.I. (« Georgius Rex Imperator » e latin) e 1914 pa voe aloubet an tiriad gant arme ar Rouantelezh-Unanet.

Fiziet e voe dazont an inizi e Bro-Japan goude ar Brezel-bed Kentañ, ha timbroù ar vro-se a voe implijet gant annezidi ar vro, hep an disterañ meneg ispisial.
Pa voe kollet ar brezel gant Japan e 1945 e voe divizet reiñ d’an inizi ur statud *United Nations Trust Territory of the Pacific *. Timbroù  Stadoù-Unanet  Amerika a voe lakaet e gwerzh betek 1984.

Dizalc’h e voe Republik an Inizi Marshall e 1984. Ma krogas dousik an embann timbroù gant melestradurezh ar vro, buan e tapas pleg-fall Stadoù nevez diwanet, ha rummadoù timbroù diniver a voe lakaet war ar marc’had : 50 timbr evit brudañ pep a lestr-brezel ar Stadoù-Unanet e 1997, 42 timbr warno poltred Prezidanted ar Stadoù-Unanet… War-dro 1800 timbr a voe embannet etre 1984 ha 2004, pa ouzer n’eus « nemet » 37 000 den o vevañ war an inizi.
Fuzuilh-emgann

**Fuzuilhoù-emgann**, pe alies ***battle rifle*** en e stumm saoznek, a vez graet eus ur fuzuilh damaotomatek savet evit ezhommoù ar soudarded ha kambret evit munisionoù leun o galloud, da lavaret eo ur munision ha n'eo ket berraet e hirder evit izelaat e argil pe ar plas a gemer (evel ar 7,62 × 51 mm da skouer). Rankout a ra ivez ur fuzuilh-emgann bezañ savet evit bezañ implijet gant un den nemetken, er c'hontrol d'ar mindrailherezioù. Peurliesañ e kord an termen-mañ gant armoù produet etre ar bloavezhioù 1940 ha 1970, a-raok ma teuas ar fuzuilhoù-arsailh kambret evit kartouchennoù dezhe ur galloud etre da vezañ armoù-skoaz standart kalz armeoù er bed.

Ur retronim implijet gant an dud arbennik war an armoù-tan pe an istorourien eo ar ger-mañ, abalamour ne voe ket graet gantañ a-raok dibenn an XX kantved.

## Roll fuzuilhoù-emgann

## Gwelet ivez

*  Mc COLLUM Ian, *[https://www.youtube.com/watch?v=hH4LcxFY3tY What is a battle rifle ?]* (12'05) war ar chadenn *Forgotten Weapons*, 10/04/2024 (gwelet d'an 28/08/2024)

## Daveennoù
Roll ar gerioù brezhonek amprestet digant ar c'hembraeg

Ha pa vezont yezhoù kar, enno un toullad gerioù stummet heñvel, diforc'hioù bras zo etre ar brezhoneg hag ar c'hembraeg, ken n'eus hogos etrekompren ebet.

Pa 'z eus bet savet nevezc'herioù kembraek kent ma 'c'h eas ar brezhoneg da yezh implijus evit an nevezenti e kaver meur a c’her brezhonek a zo bet amprestet digant ar yezh predenek kar, er yezh skiantel dreist-holl.

## Amprestoù hag azasadurioù
* Adeilad hag e deveradurioù : Adeiladur, adeiladour, adeiladouriezh
* Barzaz
* Geriadur
* Goursez
* Kenganez
* Kenganez lusk
* Kevandir
* Meziant
* -*va* (dre adkemer ar -*ma* kembraek), al lostger a gaver e krennvrezhoneg, c’hoariva, hag e penn ar ger maez. '’Brezhonegva*, gerva, sekretouva, '’redva*, *[[sportva]]* hag all.

## Gerioù amprestet hep kemmadurioù
* Corgi, azasaet e *korrgi* ivez
* Gorsedd
* Eisteddfod, liester : *Eisteddfodau*

## [[Geriadur]]ioù gant amprestoù digant ar c’hembraeg
* Yann-Frañsez ar Gonideg, *Dictionnaire celto-breton*, 1821
* Yann-Frañsez ar Gonideg, *Dictionnaire français-breton*, 1847 ha 1850
* Emil Ernod, *Supplément aux dictionnaires bretons*, 1882
* Frañsez Jaffrennou, *Giriadur Gallek ha Brezonnek - Le grand dictionnaire français-breton de poche*, Karaez, Ar Bobl, 1914
* Frañsez Vallée, *Dictionnaire français-breton*, Saint-Brieg, 1931
* An holl c'heriadurioù embannet gant Preder

## Pennadoù nes
* Geriadurouriezh ar brezhoneg
* Glannyezhouriezh
Bourey

**Bourey** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Cérences hag e Distrig Coutances. Lakaet e voe en Arondisamant Coutances e 1800 hag e Kanton Bréhal e 1801.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas tri gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,70% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911
#### [[Eil brezel-bed]]
* Lazhet e voe ul levier SUAat pa gouezhas e nijerez er gumun d’an 10 a viz Eost 1944.
#### Kumun staget
* E 1965 e voe staget Bourey (73 annezad e 1962) ouzh kumun Cérences (1852 annezad e 1962).
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Notre-Dame de Bourey.JPG|Iliz katolik *Intron-Varia*.
Bourey - Grilles de l'ancien château.JPG|Kaelioù ar c’hastell.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Iliz katolik *Sant Loeiz*.
* Kroaz ar vered.
* Ar c’hastell, miret eo bet ar c’haelioù, hepmuiken. 
* Ar maner.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik  luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennad kar
* Cérences.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
PM M1910

Ar **Pulyemyot Maksima PM1910** (rusianeg : *Пулемёт Максима образца 1910 года*, romanekadur : *Pulemyot Maksima obraztsa 1910 goda*, "Mindrailherez Maxim doare 1910"), pe berraet en **PM M1910**, zo ur vindrailherez ponner implijet gant Lu Impalaeriezh Rusia e-kerzh ar C'hentañ Brezel-bed, goude-se gant an Arme Wenn hag al Lu Ruz e-kerzh Brezel diabarzh Rusia. Servijet eo c'hoazh el lu soviedat e-kerzh an Eil Brezel-bed. Implijet eo bet goude-se e-kerzh Brezel Korea, Brezel Viêt Nam, hag e-kerzh aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022.
## Istor
Lakaet e oa bet er servij e miz Eost 1910, evel un deveradur deus ar vindrailherez Maxim savet gant Hiram Maxim, kambret gant unan eus munisionoù diazez Rusia, ar 7,62 × 54 mm R. An M1910 a oa savet gant rodoù hag ur skoed difenn.
## Skeudennoù

Restr:RIAN archive 668428 Brigade commissar Veselov trains soldiers.jpg|Soudarded soviedat o vezañ kenteliet war implij an M1910/30.
Restr:Kursk Soviet machineguns.JPG|Soudarded al Lu Ruz gant un M1910/30 e-kerzh Emgann Koursk.
Restr:Tachanka in Huliaipole Museum.jpg|Un tachanka war ziskouez. Dafaret eo gant unan M1910/30.
Restr:Bundesarchiv Bild 121-1204, Russland, Vierlings-MG auf LKW.jpg|Mindrailherezioù Maxim M1910/30 implijet evel arm enep kirri-nij.
Restr:Ottoman soldiers with captured Russian machine gun2.jpg|Soudarded Otoman gant mindrailherezioù skrapet e-kerzh ar C'hentañ Brezel-bed.
7,65 × 21 mm Parabellum

Ar **7,65 × 21 mm Parabellum**, anvet ivez **7,65 Parabellum** gant ar CIP, **7,65 mm Luger**, pe **.30 Luger** er Stadoù-Unanet, zo ur munision armoù-dorn kinniget e 1898 gant an embregerezh alaman Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken (DWM). 

## Istor ha deskrivadur
E 1897, an arme suis a c'houlennas gant an ijinour Georg Luger, a laboure evit DWM, gwellaat ar bistolenn Borchardt C93. Ouzhpenn adstummañ an arm, Luger a zivizas berraat e gartouchenn 7,65 × 25 mm Borchardt evit aesaat mont en-dro ar wikefre. Goude an amprouennoù e voe ganet ar bistolenn DWM Pistole-Parabellum, hini gentañ ar rummad a vo ennañ al Luger P08 diwezhatoc'h, hag he c'hartouchenn 7,65 × 21 mm nevez. Arme Suis a zibabas anezhi hag ar bistolenn Luger *Modell 06/29* evel kartouchenn hag arm-dorn reolius betek 1949, pa voe kemeret o flas gant ar SIG P210. En Alamagn ne voe ket implijet ar 7,65 mm e-pad pell gant an arme peogwir e voe kemeret e blas gant an 9 × 19 mm Parabellum e deroù an  kantved. Implijet e voe un tamm ar 7,65 mm Parabellum gant arme Finland ha gant polis Brazil. 

Armoù-dorn brudet evel an Astra A-80, ar Beretta 92, ar Browning Hi-Power, ar SIG P220 pe ar Walther P38 o deus pep a adstumm kambret e 7,65 mm Parabellum.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Timbroù Tristan da Cunha

Emañ enezeg Tristan da Cunha e su ar Meurvor Atlantel, dres etre aodoù Amerika ha re Afrika ar Su. Dizoloet e 1506 gant ar merdeer portugalat Tristão da Cunha, e teuas da vezañ trevadenn ar Rouantelezh Unanet e 1816. Un Tiriad tramor eus Breizh-Veur eo abaoe 2009, asambles gant inizi Santez-Helena hag Ascension. Nebeutoc’h eget 250 den a vez o vevañ war an enezenn bennañ.

E 1946 e voe embannet pegsunioù gant manked, an talvoud-gwerzh anezho o vezañ skrivet e patatez. Implijet e Tristan da Cunha hepken, n’int ket renablet e-touez an timbroù ofisiel. Met, pa voe lidet deiz-ha-bloaz marv Sir Rowland Hill e 1979 e voe skeudennaouet ar blok-lidañ gant an “timbr” ruz 4 fatatezenn eus ar rummad-se. Mod all, impljijet e veze timbroù Santez-Helena gant an annezidi.

E 1952 e voe lakaet e gwerzh timbroù enezenn Santez-Helena ar bloavezhioù 1938 betek 1949 dreistmoullet gant **TRISTAN DA CUNHA**. Penn ar roue George VI a weler war an 12 timbr, met bloaz war-lerc’h eo poltred e verc’h Elesbed II a voe embannet war bep timbr eus ar rummad  boutin. Buhez ar vro, loened  an inizi (olifant-mor en enez Gough, legestr…) a ya d’ober danvez an timbroù engravet-kaer.

Tarzhadenn ur menez-tan a redias an annezidi da guitaat an enezenn e 1961. Distro e voe an darn-vrasañ e 1963.

Un nebeud timbroù hepken a vez moullet bep bloaz, ar pezh a ro un tamm talvoudegezh dezho. Lakaet e vez war-wel buhez hag istor an enezenn... ha tiegezh ar Rouanez.

## Levrlennadur
* Butler, Henry John, The Postal History of Tristan Da Cunha 1906–1950 The Philatelist magazine of the Postal History Society
* Crabb, George. The History and Postal History of Tristan da Cunha. Ewell: G. Crabb, 1980
* Crawford, Allan B. Penguins, Potatoes & Postage Stamps: A Tristan da Cunha Chronicle. Oswestry: Anthony Nelson, 1999 ISBN 0-9046146-8-9
* MacKay, James A. and George F. Crabb. Tristan da Cunha: Its postal history and philately. Ewell, Surrey: Published by the authors, 1965
* Mueller, Michael D. and Peter P. McCann (editors). Thirty years of St. Helena, Ascension, and Tristan da Cunha philately: a collection of new, revised and reprinted articles published by the St. Helena, Ascension and Tristan da Cunha Philatelic Society on the occasion of the 30th anniversary of the founding of the society. Morgantown: St. Helena, Ascension and Tristan Da Cunha Philatelic Society, 2006 ISBN 1-890454-37-0
* Peck, Richard. Handbook of Modern Tristan da Cunha Philately. Sydney: R. Peck, 1992 ISBN 0-9491772-4-5 Comprising: Pt. 1: Stamps & stationery; Pt. 2: Postal history and cinderellas.

## Pennadoù kar
* Timbroù Ascension
* Timbroù Santez-Helena

## Liammoù diavaez
*Ofis ar postoù Tristan da Cunha
*Kevredigezh dastumerien timbroù
Istiophorus platypterus

An ***Istiophorus platypterus*** a zo ur pesk bras, anvet "***voilier de I'Indo-Pacifique***"*,* "***espadon-voilier***" *pe* "***empereur éventail***" e galleg.

Gant ar rinkin mako ez eo unan eus ar pesked buanañ.
Timbroù Gambia

Emañ Gambia e kornôg Afrika, enklozet e-barzh Senegal, ur vro bet trevadennet gant Bro-C’hall tra ma oa Gambia un tiriad eus impalaeriezh ar Rouantelezh-Unanet.

E miz Meurzh 1869 e voe embannet an timbroù kentañ, ha n’eo ket ur souezh e voe kinniget poltred ar rouanez Victoria war ar rummad kentañ, souezhusoc’h eo avat e oa torgennek an timbroù-mañ.

Betek 1922 ne voe nemet timbroù boutin a vent vihan, warno penn ar rouanez pe hini ar roue Edouarzh VII, ha George V war e lerc’h.

Emren e voe Gambia d’ar 7 a viz Du 1963 ha dizalc’h diouzh ar Rouantelezh-Unanet d’an 18 a viz C’hwevrer 1965 dindan stumm ur vonarkiezh vonreizhel. D’ar 24 a viz Ebrel 1970 e voe embannet ar Republik.

Gant Postoù Gambia e voe dalc'het hêrezh Breizh-Veur en ur mod, rak embannet e veze penn ar Prezidant e korn pep timbr etre 1972 ha 1994. Un niver bras-spontus a zo bet embannet gant Gambia (*The Gambia* a lenner war an timbroù abaoe 1966) evit ar marc'had etrebroadel, en o zouez skeudennoù harozed Walt Disney, taolennoù livourien Europa, Elvis Presley, loened a bep seurt (kizhier, balafenned, marmouzed...), ar Briñsez Diana...

## Pennad kar
*Timbroù Senegal
Dragey

**Dragey** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sartilly hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,61% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas tri anezhe e Belgia e miz Eost 1914, e penn-kentañ  ar brezel, unan d’an 21 e Pussemange, soudard e oa er 336vet Rujumant Troadegiezh, unan d’an 22 e Charleroi, korporal e oa er 25vet Rujumant Troadegiezh hag unan d’an 22 ivez e Florennes, serjant e oa er 136vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri milour ag ar gumun.
### 
* Adalek ar 1 a viz Genver 1973 ha betek 1979 e voe kengevredet kumunioù Genêts, Dragey, Ronthon ha Saint-Jean-le-Thomas er gumun anvet Dragey-Tombelaine. E 1979 e teuas Genêts ha Saint-Jean-le-Thomas da vout emren en-dro; chom a reas Dragey ha Ronthon d'ober kumun Dragey-Ronthon.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieDrageyRonthonDrageyEglise.jpg|An iliz katolik.
Manoir de Potrel.JPG|Ar maner.

* Iliz katolik *Sant Marzh*.
* Maner "Potrel".
* Monumant ar re varv e-tal ar maerdi, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Dragey-Ronthon,
* Dragey-Tombelaine,
* Genêts, 
* Ronthon,
* Saint-Jean-le-Thomas.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
7,63 × 25 mm Mauser

Ar **7,63 × 25 mm Mauser**, anvet ivez **.30 Mauser Automatic**, zo ur munision savet da gentañ evit ar bistolenn Mauser C96 gant an embregerezh alaman Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken e 1896. Deveret eo eus ar 7,65 × 25 mm Borchardt. Ar gartouchenn armoù-dorn kentañ eo bet oc'h ober berzh war ar marc'had. Awenet he deus ar 7,62 × 25 mm Tokarev. 

## Un nebeud armoù kambret e 7,63 Mauser
* Pistolenn Mauser C96 hag hec'h adstummoù
* Pistolennoù Astra 900, Star, Azur, Royal
* Pistolennoù-mindrailher MP 28/11, Bergmann MP 34/I, Vollmer Erma, SIG 1920, MKMO, MKPO
* Karabinenn damaotomatek Mauser

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Korintez

Ar **c'horintez** pe **rezin Korinthos** (*Vitis vinifera apyrena* ) zo rezin eus Korinthos, e Gres. Anvet e vezont ivez *rezin [[Zakynthos|Zante]]*, e saozneg dreist-holl, diwar anv un enezenn c'hresian en Inizi Ionian, er c'hornôg d'ar Peloponnesos, e-lec'h ma vezont gounezet.

## Notennoù
7,62 × 25 mm Tokarev

Ar  **7,62 × 25 mm Tokarev** zo ur gartouchenn savet e 1930. Deveret e voe eus ar 7,63 × 25 mm Mauser pa fellas da Soviediz sevel o munisionoù armoù-dorn dezhe e 1929. Ur gartouchenn standart e voe e armeoù an URSS e-pad an Eil Brezel-bed, betek ma voe kemeret he flas gant an 9 × 18 mm Makarov er bloavezhioù 1950.

## Implij
E-touez an armoù kambret e 7,62 × 25 mm Tokarev emañ ar pistolennoù Tokarev TT-33, Zastava M57 ha CZ 52, hag ar pistolennoù-mindrailher PPD-40, PPSh-41 ha PPS-43. Ar c'hartouchennoù 7,63 × 25 mm Mauser a c'hall bezañ implijet en armoù kambret e 7,62 mm Tokarev, met n'eo ket gwir ar c'hontrol abalamour da wask gazoù ar munision soviedel bezañ uheloc'h.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
.38-40 Winchester

An **.38-40 Winchester**, anvet ivez **.38-40 WCF** (evit *Winchester Center Fire*) pe **10,17 × 33 mm R** (e anv metrek) zo ur munision armoù-tan hiniennel krouet e 1874 gant an embregerezh stadunanat Winchester, ha gwerzhet evit ar wech kentañ evit adstumm ar garabinenn Model 1873 kambret evitañ. Deveret eo eus ar gartouchenn .44-40 Winchester pa oa Winchester o klask kinnig ur gartouchenn gant nebeutoc'h a argil. Savet e oa bet evit ar fuzuilhoù da gentañ, ha karget e oa gant poultr du en orin. Paouezet e oa bet e broduiñ er bloavezhioù 1930, met distroet eo a-drugarez d'ar c'henstrivadegoù Cowboy Action Shooting krouet e deroù ar bloavezhioù 1980 er Stadoù-Unanet.

E-touez an armoù brudetañ bet kambret e .38-40 Winchester e kaver ar Colt Single Action Army pe ar Smith & Wesson Model 3.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Tanguy De La Forest

**Tanguy de la Forest**, ganet e Roazhon d'an 21 a viz Ebrel 1978, zo un tenner para-sport breton ispisializet war an amprouennoù karabinenn. Bet eo kampion ar bed meur a wech, ha kemeret en deus perzh en holl C'hoarioù Paralimpek abaoe 2004. Ur vedalenn arc'hant hag ur vedalenn aour en deus tapet er C'hoarioù Paralimpek Hañv 2024 e Châteauroux (Bro-C'hall).

## Buhez
Eil-henañ ur familh tri bugel eo Tanguy de la Forest. D'an oad a dri bloaz e voe diagnostiket ur c'hleñved tost d'ar viopatiezh dezhañ. Pa oa seizh vloaz e voe plijet gant un abadenn dennañ en ur c'hermes hag e krogas gant ar sportoù tennañ. Paouezet eo da vale etre nav ha dek vloaz. Bet eo e skipailh Frañs e 1997. Dibaoe en deus kemeret perzh e meur a gampionad-bed pe er C'hoarioù Olimpek. E ditl kentañ a bouez a voe ur vedalenn arem e kampionad ar bed e 2014 (amprouenn 10 metr karabinenn war-sav). E 2022 ha 2023 en em gavas kentañ e kampionadoù ar bed e meur a amprouenn karabinenn.

Er-maez eus ar sport e labour er c'habined en deus savet evit sikour ar re nammet da gavout labour.

## Loreadeg
* Kampionad ar bed 2014 (Suhi) : 3 plas, karabinenn dre aer gwasket war-sav SH2
* Kampionad Europa 2022 (Hamar, ) : 3 plas, karabinenn 10 metr war-sav R4
* Kampionad ar bed 2022 (Al Ain, ) : plas 1, karabinenn 50 metr gourvezet R9
* Kampionad ar bed 2022 (Al Ain, ) : plas 1, karabinenn 10 metr war-sav R4
* Kampionad ar bed 2023 (Lima, ) : plas 1, karabinenn 50 metr gourvezet R9
* Kampionad ar bed 2023 (Lima, ) : plas 1, karabinenn 10 metr war-sav R4
* Kampionad ar bed 2023 (Lima, ) : 3 plas, karabinenn 10 metr gourvezet R5
* C'hoarioù Paralimpek Hañv 2024 (Châteauroux, ) : 2 plas, karabinenn 10 metr war-sav R4
* C'hoarioù Paralimpek Hañv 2024 (Châteauroux, ) : plas 1, karabinenn dre aer gwasket 10 metr gourvezet SH2

## Notennoù ha daveennoù
.375 H&H Magnum

An **.375 Holland & Holland Magnum** pe **.375 H&H Mag.** hervez ar CIP, zo ur munision armoù-skoaz galloudus-kenañ krouet gant an embregerezh breizhveurat Holland & Holland e 1912. Unan eus ar c'hartouchennoù kentañ dezhe ur gouriz tro-dro d'o douilhez e oa.

Abalamour d'e berzhioù e vez implijet evit chaseal loened bras Afrika evel ar bualed. En Norzhamerika e voe implijet adalek ar bloavezhioù 1930. Eno hag en Europa e c'haller ober gant an .375 H&H Mag. evit chaseal wapitied, kirvi ruz pe elaned. Ar munision implijetañ eo e-touez ar c'halibroù afrikan.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
6,8 × 51 mm

Ar **6,8 × 51 mm**, anvet ivez **.277 Fury** pe **.277 SIG Fury**, zo ur munision armoù-skoaz kinniget gant skourr stadunanat an embregerezh SIG Sauer e 2019, evit ezhommoù arme Stadoù-Unanet Amerika. Ur c'halibr etre eo, galloudusoc'h evit ar re 5,56 mm met bihanoc'h e zreuzkiz evit ar re 7,62 mm, en ur vezañ ken hir hag ar 7,62 × 51 mm.

## Istor
E 2022 e embannas ar Pentagon stadunanat en doa dibabet an XM7, un arm savet gant SIG Sauer, evit kemer plas ar garabinenn M4 hag an M249 da geñver ar programm nevesaat NGSW (*Next Generation Squad Weapon*). An arm kinniget gant SIG a oa kambret e **6,8 × 51 mm**, ur c'halibr ijinet gante, e bal bezañ galloudusoc'h evit ar 5,56 × 45 mm NATO implijet betek hiziv en armeoù AFNA, a c'hall bezañ harzet gant jiledoù a-enep boledoù marc'hadmat modern. Resisoc'h eo ar gartouchenn nevez, hag hiroc'h he hed-tenn ivez.

Ar 6,8 × 51 mm a vefe bet dibabet gant armeoù broioù 'zo eus norzh Europa. Gellet a rafe neuze kemer plas tamm-ha-tamm ar 5,56 mm NATO e armoù arme Frañs ivez un deiz bennak.
## Daveennoù
.357 SIG

An **.357 SIG**, pe **9 × 22 mm** (anv metrek), zo ur c'halibr kartouchennoù evit an armoù-dorn damaotomatek kinniget e 1994 gant an embregerezh suis SIG, en doa labouret asambles gant ar produer munisionoù stadunanat Federal evit e sevel. Deveret eo eus an 10 mm Auto. 

## Deskrivadur
E deroù ar bloavezhioù 1990 e klaske Federal Ammunition sevel ur gartouchenn tost he bannouriezh ouzh hini un .357 Magnum, met dezhi nebeutoc'h a argil hag ur stumm modernoc'h hep bourled. Goude ur c'henlabour gant SIG e voe ganet an .357 SIG en ur verraat ur gartouchenn 10 mm Auto hag en ur strishaat he c'holier evit ma c'hallje degemer ur boled 9 mm. An arm kentañ produet evit ar munision nevez a oa ar SIG P229.

### Implij
Daoust d'he ferzhioù mat, ne reas ket berzh ar gartouchenn. En em gavout a reas e gwerzh er Stadoù-Unanet pa groge an embregerezh aostrian Glock da aloubiñ marc'had an armoù-dorn evit ar polis eno en ur gendrec'hiñ anezhe da implijout an 9 mm Parabellum e plas ar c'halibroù stadunanat. Hanter geroc'h eo an .357 SIG evit an 9 mm ha nebeutoc'h a gartouchennoù a c'haller lakaat en ur c'harger arm-dorn. Uheloc'h eo he galloud-toullañ evit an .40 S&W, ar pezh a zo un harz evit ur munision implijet gant servijoù polis. 

Er bloavezhioù 2010, servijoù polis pe ajañsoù Stad stadunanat 'zo hag o doa dibabet an .357 SIG evel kartouchenn standart a grogas da cheñch evit an 9 mm Parabellum.

E-touez an armoù kambret evit an .357 SIG e kaver ar pistolennoù SIG P226, Glock 31 / 32 / 33, FN FNP, Smith & Wesson M&P, Steyr M pe Heckler & Koch USP.

## Liamm diavaez
*  Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Obi Ndefo

**Obi Ndefo**, bet ganet d'an 29 a viz Here 1972 hag da Anaon d'ar 1añ a viz Gwengolo 2024 d'an oad a 51 bloaz, a oa un aktour hag ur c'helenner yoga stadunanat gant orinoù familh eus Nigeria . Brudet e oa bet gant roll Bodie Wells er stirad skinwel *[[Dawson's Creek]]* . 
## Buhez
### Gwallzarvoud
E 2019, Ndefo a oa bet dic'haret goude ur gwallzarvoud. Edo o lakaat prenadennoù en e garr pa voe stoket outañ gant ur c'harr bleinet da 60 km/h gant un den mezv.

## Liammoù diavaez
* Obi Ndefo war IMDb
## Notennoù ha daveennoù
Tirepied

FranceNormandieTirepiedBourg.jpg|Ar vourc'h.

**Tirepied** a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieTirepiedLaGohanniereLaSee.jpg|Ar Sée a ra ar vevenn etre kumunioù kozh Tirepied, a-gleiz, ha La Gohannière, a-zehou.

* War lez ar stêr Sée emañ Tirepied.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Tirepied hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 hag e Kanton Brécey e 1801.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 54 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,88% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas unan anezhe e Châtelet e Belgia d’an 22 a viz Eost  1914 abalamour d’e c’hloaziadennoù, e penn-kentañ ar brezel, serjant e oa er 136vet Rujumant Troadegiezh, unan all a voe lazhet e Boezinge e Flandrez Belgia d’an 22 a viz Ebrel 1915, soudard e oa en 79vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur soudard d’an 13 a viz Here 1959.
#### Stagidigezh
* D'ar 1 a viz Genver 1973 eo bet staget kumun Sainte-Eugienne ouzh kumun n Tirepied. 
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2019 eo bet kendeuzet kumunioù La Gohannière ha Tirepied er gumun nevez anvet Tirepied-sur-Sée. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Église_Notre-Dame_de_Tirepied.JPG|An iliz katolik hag ar groaz.
Monument aux morts de Tirepied (1).jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Intron-Varia*, .
* Kroaz ar vered.
* Monumant ar re varv er vered, e-tal an iliz katolik.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Oliver Bearman

**Oliver Bearman** zo ur blenier kirri saoz ganet d'an 8 a viz Mae 2005 e Chelmsford. E 2023 en doa kemeret perzh e Kampionad Formulenn 2 FIA gant Prema Racing.

## Red-micher

### Karting
Bearman en doa kroget gant ar c’harting e 2013.  Goude-se ez eas d'ar gevezadeg er c'hampionadoù broadel. Echuet en doa e respetad karting e 2019 ha gounezet en doa ar gourfenn etrebroadel IAME.

### Redek e Monoplace
6,5 × 55 mm

Ar **6,5 × 55 mm**, anvet ivez **6,5 × 55 mm SE**, **6,5 × 55 mm Swedish** er broioù saoznek, pe **6.5 mm patron m/94** hervez e anv orin en arme, zo ur munision armoù-skoaz krouet e 1891 gant Rouantelezhioù Unanet Sveden ha Norvegia ha produet adalek 1894. Implijet e voe er fuzuilhoù Krag-Jørgensen pourvezet da arme Norvegia adalek 1894 hag er Mauser 93 e servij en arme svedat e 1896.

Karget e oa da gentañ gant ur boled 10,11 g ront e benn, ha balistit, ar poultr div vazenn gentañ ijinet gant Alfred Nobel e 1888. Uzañ a rae kanolioù ar fuzuilhoù re vuan koulskoude, ha kemmet e voe ar gartouchenn en ur ensoc'hañ enni ur boled krommvegek 9 g ha poultr ur vazenn dezhañ.

Hiziv-an-deiz eo poblek ar 6,5 × 55 mm e Stadoù-Unanet Amerika hag e norzh Europa evit chaseal hag evit ar sportoù tennañ. Brudet eo evit bezañ ur gartouchenn c'halloudus, resis hag eeun red he boled.

Restr:Patron94.jpg|Stumm kentañ ar 6,5 × 55 mm en e stumm evit an arme, dezhañ ur boled ront implijet betek 1940
Restr:6.5x55mm Swedish surplus ammunition, produced in 1976.JPG|Stumm *spitzer* produet adalek 1941
Restr:6.5x55mm blank rifle cartridge.png|Ur gartouchenn wenn (boled e koad) 6,5 × 55 mm 


## Liamm diavaez
*  Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Gonneville

**Gonneville** a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]] - [[Impalaeriezh C'hall Kentañ]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Digosville hag e Distrig Cherbourg. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 hag e Kanton Saint-Pierre-Église e 1801. Lakaet e voe en Arondisamant Cherbourg e 1811.
### 
#### [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]]
* Mervel a reas pevar gwaz eus ar gumun.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,66% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou soudard eus ar gumun a varvas e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, unan anezhe  e Châtelet, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa, egile a yeas diwar wel e Charleroi, er 25vet Rujumant Troadegiezh e oa .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas trizek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet kendeuzet kumunioù Gonneville ha Le Theil er gumun nevez anvet Gonneville-Le Theil.
## Monumantoù ha traoù heverk

Château_de_Gonneville_(2).JPG|Ar c’hastell.
Église Saint-Martin de Gonneville.JPG|An iliz katolik.

* Kastell Gonneville.
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn.
* Aoter ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Timbroù Inizi Fidji

Fidji zo ur vro enezek e Melanezia er Meurvor Habask, war-dro 2 000 km en hanternoz da Zeland Nevez. Dizoloet e voe an inizi gant Abel Tasman e 1643. Bro warezet gant Breizh-Veur e 1870, deuet eo Fidji da vezañ trevadenn ar Rouantelezh-Unanet e 1874. Dizalc’h eo ar vro abaoe 1970 hag embannet e voe ar Republik e 1987.

Embannet e voe timbroù kentañ Fidji d'ar 1añ a viz Gwengolo 1870 gant moullerezh kazetenn ar vro, ar *Fiji Times*. Timbroù simpl-tre int, hep an disterañ skeudenn, gant ur sifr er c’hreiz.  Enebiñ a reas koñsul Breizh-Veur ouzh ar servij ha klask a reas serriñ anezhañ e 1871. Anvet e voe un ofisour ar postoù ofisiel ha serret e voe servij Fiji Times e 1872.

Timbroù a voe embannet gant Rouantelezh Fidji e 1871, warno ur monogramm **CR** a dalv "Cakobau Rex", anezhañ roue Fidji.

Adembannet e voe an timbroù-se e 1872  hag adimplijet ar re-se gant ar velestradurezh saoz e 1874 gant al lizherennoù **V.R.** (« Victoria Regina » Rouanez Victoria) dreistmoullet warno. 

Timbroù gant tresoù boutin e trevadennoù Bro-Saoz a voe embannet e 1903 (poltred ar roue Edouarzh VII), e 1912-16 (poltred George V). Ar rummad skeudennaouet kentañ a voe embannet e 1938, o kinnig, e-kichen poltred George VI, lec’hioù arouezel ha buhez an inizi  : ur pesketour gant un harpon, ur c’hanoe hengounel, keriadenn annezidi,  pont Suva….

E 1970 e teuas Fidji da vezañ dizalc'h, un abeg evit lakaat er-maez timbroù gant pennoù ar Roue Cakobau hag ar Ministr Kentañ Kamisese Mara. Ne voe mui gwelet penn ar rouanez Elesbed II e korn pep timbr adalek 1974. 

An darn vrasañ eus danvez an timbroù embannet gant Fidji a chom tost ouzh buhez ar vro, hag ur plas ledan a vez roet d’an natur (loened a bep seurt), d’ar sportoù (C’hoarioù Olimpek), da Ouel Nedeleg, da diegezh ar Rouanez Elesbed II…

## Levrlennadur
*Phillips, Charles J. *The Postage Stamps etc. of the Fiji Islands*, Stanley Gibbons, 1908.

## Liammoù diavaez
*Postoù ar Fiji
*Strollad-studi timbroù broioù ar Mor Habask
Le Theil (Manche)

** Le Theil** a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]] - [[Impalaeriezh C'hall Kentañ]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Digosville hag e Bann Cherbourg. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 hag e Kanton Saint-Pierre-Église e 1801. Lakaet e voe en Arondisamant Cherbourg e 1811.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,68% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas tri soudard eus ar gumun e Belgia d’an 22 a viz Eost  1914 e penn- kentañ ar brezel, unan eus an 36vet Rujumant Troadegiezh  e Châtelet ha daou eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den eus ar gumun, tri anezhe a oa tud nann-soudard.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas  ur c’hanolier d’an 20 a viz Meurzh 1947 e My Thang Dong e Kochinsina hag ur serjant d’ar 16 a viz Gouhere 1954 en ospital en Hanoi en Tonkin er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un archer eus ar gumun d’an 20 a viz Du 1957 en Oued Fodda e Lamartine.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet kendeuzet kumunioù Gonneville ha Le Theil er gumun nevez anvet Gonneville-Le Theil.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Sainte-Marguerite du Theil - Nef.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Santez Marc'harid*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù .
* Stern-aoter ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Timbroù Queensland

Ur broviñs e biz Aostralia eo Queensland bremañ. Un drevadenn saoz eo bet, disrannet diouzh Sukembre-Nevez e miz Even 1859. 

D'ar 1 a viz Gwengolo 1860 e voe embannet timbroù kentañ Queensland. Kroget e oa bet e 1851 gant implij timbroù Sukembre-Nevez.

War holl dimbroù-post Queensland e veze skeudennet ar rouanez Victoria war-bouez daou dimbr o skeudenniñ tudennoù alegorek eus Aostralia (1903, 1907).

Etre ar 1 a viz Genver 1880 hag ar 1 a viz Gouere 1892 e voe aotreet timbroù-taos eus 1866–1892 da vezañ implijet evit ar post. 

Emezelet he deus Queensland da Genglad Aostralia e 1901, met timbroù dindan hec'h anv a voe embannet e 1903 ha betek 1907-10.

E 1913 e voe kemeret lec'h timbroù Queensland gant re Aostralia.

Ur mell dastumadenn timbroù eus Queensland a c’heller gwelet e Mirdi Queensland.

## Pennadoù kar
*Timbroù Aostralia
*Timbroù Sukembre-Nevez

## Levrlennadur
*Campbell, Hugh M. Queensland Cancellations & Other Postal Markings 1860–1913. Melbourne: Royal Philatelic Society of Victoria, 1977 161p.
*Campbell, Hugh M. Queensland Postal History. Melbourne: Royal Philatelic Society of Victoria, 1990 326p.
* Hull, A.F. Basset. The Postage Stamps, Envelopes, Wrappers, Post Cards and Telegraph Forms of Queensland. London: Royal Philatelic Society, London, 1930 181p.
7,65 × 25 mm Borchardt

Ar **7,65 × 25 mm Borchardt** zo ur munision armoù-dorn ijinet e 1893 gant Georg Luger, a laboure en embregerezh alaman Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken (DWM). Savet e oa bet evit ar Borchardt C93, a voe ar bistolenn damaotomatek kentañ graet berzh ganti en Istor. 

Ur stumm bihanaet eus ar gartouchenn-fuzuilh 7,92 × 57 mm Mauser eo. Ar 7,65 mm Borchardt e oa ar munision kentañ hep bourled, dezhañ ur greuzenn, o vont mat en-dro en un arm. Awenet he deus kartouchennoù all : ar 7,65 Parabellum ha dreist-holl an 9 mm Parabellum, a zo unan eus ar c'hartouchennoù armoù-dorn implijetañ er bed hiziv-an-deiz. 

## Daveennoù
*  Roadennoù teknikel ar 7.65 x 25 mm Borchardt evit an adkargañ (lennet d'an 02/09/2024)
Milly (Manche)

**Milly** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieRomagnyMillyLaGueuche.jpg|Ar stêr Gueuche a ra ar vevenn etre Romagny, a-gleiz, ha Milly, a-zehou.

* Ar stêrioù Sélune ha Gueuche a gember e Milly.
## Dezougen

Gare de Milly 02.JPG|An ti-gar, serret.

* War al linenn  Hent-houarn Domfront Pontaubault, serret, emañ Milly.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Hilaire-du-Harcouët hag e Distrig Mortain. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1801. Lakaet e voe en Arondisamant Mortain e 1802.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,96% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a voe lazhet e Charleroi e Belgia d’an 22 a viz Eost  1914 e penn- kentañ ar brezel, soudard e oa er 25vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar milour eus ar gumun.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet kevredet kumunioù Chèvreville, Martigny, Milly ha Parigny er gumun nevez anvet Grandparigny.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Pierre de Milly.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù .
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Chèvreville,
* Martigny,
* Parigny,
* Grandparigny.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
The First Descendant

**The First Descendant** zo ur c'hoari doare free-to-play Massively Multiplayer Online Role-Playing Game ha c'hoari tenn trede sell, sevenet hag embannet gant Nexon Korea Corporation. Ar c'hoari a zo bet embannet d'an 2 a viz Gouhere 2024.
## Doare c'hoari
Ar c'hoarierien a vez o c'hoari roll "Descendants (diskennidi)", hiniennoù gant galloudoù hud hag a zo deuet da vezañ gwarezerien an denelezh hag ar spi nemetañ a-enep ar Vulgus, ur ouenn estrenegorel feuls. Evel diskennad, ar c'hoarier a rank tizhout kefridioù evit talañ ouzh aloubadeg ar re Vulgus. Albion a zo bazenn diazez an diskennidi hag eno e vez roet kefridioù da seveniñ dezho. Ar c'hefridioù a vez da seveniñ war tachennoù emgann lies a vez ergerzhet a-feur ma'z eer war-raok gant an istor diazez.
## Istor ar c'hoari
Ingris a oa ur blanedenn frouezhus evit Mab-den. Digoradur dorioù mentoù war-zu bedoù all e oa bet un darvoud o tegas un aloubadeg gant gouennoù egorel gant lañs skiantel bras, ar Vulgus ha Colossi. Ar re-se a zo feuls-taer ha gant dafar kalz gwelloc'h evit hini Mab-den. Ar Vulgus ha Colossi a glask aloubiñ ar blanedenn Ingris gant ar c'hoant da gavout un dra bennak. Da gentañ e seblante bezañ an aloubadeg doubl unan o klask riñsañ an denelezh. En gwirionez gant an amzer o redek e oa deuet anatoc'h-anatañ ne oa nemet un doare gant ar Vulgus ha Colossi da aesaat kavadenn ur vammennn energiezh gevrinus anvet "kalon houarn", hag a vije kuzhet war ar blanedenn Ingris.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Winchester Model 1886

Ar **Winchester Model 1886** zo ur garabinenn dezhi ul loc'henn-grogenn ijinet gant John Browning e 1884 ha gwerzhet gant an embregerezh stadunanat Winchester.

## Istor
Re vresk e oa kulasenn ar c'harabinennoù Winchester Model 1866 ha Winchester Model 1873 evit degemer kartouchennoù uhel o galloud, hag implijet e veze enne munisionoù savet evit an armoù-dorn da gentañ, evel ar .44-40 Winchester pe an .38-40 Winchester. Abalamour da se ne c'hallent ket bezañ implijet evit chaseal jiboez bras Norzhamerika. E hanterenn gentañ ar bloavezhioù 1880 e c'houlennas T.-G. Barrett, rener Winchester, e vije savet un arm nevez evit diskoulmañ ar gudenn. Karget e voe John Browning d'en ober, ha kinnig a reas e 1884 ur garabinenn dezhi ur sistem kulasenn nevez gouest da anduriñ gwaskoù gaz uheloc’h. Anvet e voe Model 1886 gant an embregerezh. Kambret e voe da gentañ e .45-70 Government, .45-90 Sharps ha .40-82 Winchester, met adstummoù a voe savet evit seizh kalibr ouzhpenn betek fin ar gwerzhioù e 1935. E 1895 e voe azasaet an arm ouzh ar c'hartouchennoù nevez enne poultr divoged.

E 1993 a voe adlañset produiñ ar Model 1886, ha gwerzhet e vez hiziv an deiz stummoù produet gant Winchester (kalibroù .45-70 Government ha .45-90 Winchester) pe gant embregerezhioù all evel ar saver armoù Chiappa en Italia.

## Implij
Abalamour d'ar galloud-tennañ nevez a zegase e voe implijet stank ar Model 1886 gant chaseourien, Amerindianed, torfedourien pe sklêrijennerien da vare astenn ar Stadoù-Unanet war-zu ar C'hornôg. Ar garabinenn tennata kentañ e oa war ar marc'had efedus evit lazhañ bizoned, wapitied, elaned pe grizlied. Ar prezidant stadunanat Theodore Roosevelt a blije kalz ar c'harabinennoù Winchester dezhañ. En o mesk e kave gwelloc'h ar Model 1886, a implije pa laboure evel paotr-saout.

Ar Model 1886 kentañ produet (niverenn-serienn 1) a voe profet gant George E. Albee, un implijad eus Winchester, da Henry Lawton, ur c'habiten. An daou anezhe o doa servijet e arme ar Stadoù-Unanet. Lawton a oa o paouez kemer perzh e bac'hañ ar stourmer apache Geronimo. E 2016 e voe gwerzhet ar skouerenn eus ar garabinenn e sav-taol e 1,6 milion a zollaroù.

Pourvezet e voe ar Model 1886 d'ar Rouantelezh-Unanet da vare ar Brezel-bed Kentañ, e-lec'h ma servijas evel arm a-enep ar Zeppelined, a-drugarez da gartouchennoù .45-90 entanus.

Hiziv an deiz e vez prenet gant dastumerien pe implijet evit abadennoù Cowboy Action Shooting.

## Levrlennadur
*  Martin Pegler, *Winchester Lever-Action Rifles*, Osprey Publishing, 2015, 80 p., ISBN 978-1472806574

## Daveennoù