Prunus

***Prunus*** a vez graet eus ur genad gwez ha brousgwez, en o zouez ar **[[Prunenn|prunenn]]ed**, ar **[[Kerezenn|c’herezenn]]ed**, ar **[[Pechezenn|pechezenn]]ed**, an **[[Abrikezenn|abrikezenn]]ed** hag an **[[Alamandezenn|alamandezenn]]ed**. Dre voas e vez renket ar *prunus* e diabarzh kerentiad ar Rosaceae a-gevret gant ar roz. Sellet e vez outo evel ouzh un iskerentiad, anezhañ ar Prunoideae (pe Amygdaloideae) met, a-wechoù, e vez sellet outo evel ouzh ur c’herentiad drezo o-unan ar Prunaceae (pe Amygdalaceae). Kantadoù a spesadoù *Prunus* zo, strewet dre ranndirioù kerreizh hanterenn norzh ar voul-douar.

Peurliesañ eo gwenn pe roz o bleuñv gant pemp petalenn ha pemp sepalenn. Genel a reont o-unan pe dre *volzadoù* a zaou da c’hwec’h war vlokadoù. Frouezh an holl spesadoù Prunus en em ziskouez e stumm un drupenn gant ur maen bras a-walc’h en o c’hreiz. Goafheñvel eo o delioù diflip, dantek war ar c’hant anezho.

## Rummata
Lod a dorr ar genad *Prunus* e genadoù disheñvel. N'eo ket ar pep brasañ eus ar skiantourien evit anavezout er *Prunus* pelloc’h eget un isgenad. An ITIS ne anavez nemet ur genad *Prunus*, gant ar roll spesadoù evel m'emañ diskouezet er voest a-zehou.
***''Prunus'' subgenera:**
**Isgenad *Amygdalus*: alamandezenned ha pechezenned. Broñsoù kostez er gwez (broñsenn strujus kreiz, div vroñsenn vleuniaouek dre gostez). Bleunioù e deroù an nevezamzer, didroad war-bouez nebeut, ket war ar c’hellidoù deliaouek. Frouezh garanek eus un tu; maen garanek don. Spesad skouer *Prunus dulcis* (Alamandezenn).
**Isgenad *Prunus*: Prunenned hag abrikezenned. Broñsoù kostez en o-unan. Bleunioù abred e lañsennoù an nevezamzer, ket war ar c'hellidoù deliaouek. Frouezh garanek eus un tu; maen garv. Spesad skouer *Prunus domestica* (Prunenn).
**Isgenad *Cerasus*: Kerezenned. Broñsoù kostez en o-unan. Bleunioù korimbek abred en nevezamzer, troadek-hir, ket war ar c'hellidoù deliaouek. Frouezh hep garan; maen levn. Spesad skouer *Prunus cerasus*.
**Isgenad *Lithocerasus*: Broñsoù kostez a-driadoù. Bleunioù korimbek abred en nevezamzer, troadek-hir, ket war ar c'hellidoù deliaouek. Frouezh hep garan; maen levn. Spesad skouer *Prunus pumila*.
**Isgenad *Padus*: Broñsoù kostez en o-unan. Bleunioù diwezhat en nevezamzer e blokadoù kellidoù deliaouek, berr o zroad. Frouezh hep garan; maen levn. Spesad skouer *Prunus padus*.
**Isgenad *Laurocerasus*: Broñsoù kostez en o-unan. Bleunioù abred en nevezamzer e blokadoù, ket war ar c'hellidoù deliaouek, berr o zroad. Frouezh hep garan; maen levn. Atav glas koulz lavaret (an holl isgenadoù all zo dibad o delioù). Spesad skouer *Prunus laurocerasus* (Lore-ki).

## Implijoù
E genad *Prunus* emañ an alamandezenned, an abrikezenned, ar c’herezenned, ar pechezenned hag ar prunenned ; gounezet eo an holl anezho evit ar c’henwerzh abalamour d'ar frouezh taolet ganto. Tamm debradus an alamandez eo an hadenn anezho ; drupennoù eo frouezh an alamandezenned, n'int ket kraoñ. Kalz a spesadoù hiron zo ivez. Gounezet e vezont evel plant kinklañ, implijet dreist-holl abalamour d'o bleunioù puilh, a-wechoù evit o delioù pe o ruskenn. Er plant kinklañ-mañ e renker ar strollad zo ennañ an holl kerezenned *bleuniaouek*. 

Degaset eo bet ar *Prunus* e rannoù eus ar bed ma ne vezent ket kavet gwechall. Kement-se abalamour d'o zalvoudegezh bras. Ur c’halz eus spesadoù Eurazia a c’hounezer evit kinklañ pe evit o frouezh. Plantet int bet e pep lec’h er bed ha lod zo en em c’hraet eus o lec’h nevez kalz en tu all d'o lec’h orin.

Talvezout a ra ar spesadoù Prunus da blant emvagañ evit spesadoù Lepidoptera zo.

## Dibab spesadoù dre gevandir
Notenn: diglok eo ar roll-mañ hep mar ebet.

### [[Eurazia]]
**Prunus armeniaca* - Abrikezenn. A Greiz Azia da Sina.
**Prunus avium* - Kerezenn. Ag Europa da Gornôg Azia.
**Prunus brigantina* - Abrikezenn Briançon. Gevred Okitania.
**Prunus campanulata* - Su Sina, Taiwan.
**Prunus canescens* - Sina.
**Prunus cantabridgensis* - Kerezenn Cambridge. Orin dianav, reter Azia moarvat, marteze un hiron.
**Prunus cerasus* - Kerezenn Morello. Europa ha mervent Azia. 
**Prunus cerasifera* - Prunenn. Gevred Europa ha mervent Azia. 
**Prunus cocomilia* - Prunenn Naplez. Gevred Europa (Italia, Balkanoù).
**Prunus cornuta* - Kerezenn evned Himalaya. Himalaya.
**Prunus dasycarpa* - Abrikezenn zu. Moarat un hiron etre *P. armeniaca* x *P. cerasifera*.
**Prunus davidiana* - Pechez David. - Sina.
**Prunus domestica* - Polosenn ha Prunenn Damask. A greder bezañ un hiron eus kornôg Azia hag ar C’haokaz.
**Prunus dulcis* - Alamandezenn. Gevred Europa, mervent Azia.
**Prunus fruticosa* - Biz Europa, Norzh Azia.
**Prunus grayana* - Japan.

**Prunus incana* - Kerezenn haleg. Azia Vihan, Kaokaz.
**Prunus incisa* - Kerezenn Fuji. Japan. 
**Prunus jacquemontii* - Kerezenn Afghanistan. Gwalarn an Himalaya en Afghanistan ha Pakistan.
**Prunus laurocerasus* - Lore-ki. Balkanoù ha kornôg Azia.
**Prunus lusitanica* - eus Iberia. 
**Prunus maackii* - Kerezenn Manchouria. Biz Azia.
**Prunus mahaleb* - Kerezenn Sz Lusia, pe Kerezenn Mahaleb. Europa.
**Prunus mume* - Ume, Abrikezenn japanat aka. Sina ha Japan.
**Prunus nipponica* - Japan.
**Prunus padus* - Norzh Eurazia. 
**Prunus persica* - Pechezenned, orin amsklaer, kornôg Azia moarvat.
**Prunus prostrata* - bed kreizdouarel.
**Prunus salicina* - Prunenn Japan. Japan, Sina.
**Prunus sargentii* - Norzh Japan.
**Prunus serrula* - Kerezenn Tibet. Kornôg Sina betek Kreiz Azia. 
**Prunus serrulata* - (Sakura). Reter Azia.
**Prunus sibirica* - Abrikezenn Sibiria. Norzh Azia.
**Prunus simonii* - Norzh Sina.
**Prunus speciosa* - Kerezenn Oshima. Oshima & Inizi Izu e Japan.
**Prunus spinosa* - Spernenn-zu pe Irinenn. Europa, Norzhafrika, kornôg Azia. 
**Prunus subhirtella* - orin dianav, moarvat reter Azia.
**Prunus tenella* - Alamandez korr Rusia. Bro ar Mor Du.
**Prunus tomentosa* - Mervent Sina, Himalaya.
**Prunus yedoensis* - Kerezenn Yoshino. Japan, moarvat un hiron gounezet bennak a orin.

### [[Norzhamerika]]
**Prunus allegheniensis* - Prunenn Allegheny. E gouriz an Appalachoù.
**Prunus americana* - Prunenn Amerika. En darn vrasañ eus SUA er reter d'ar plaenennoù bras ha su Kanada.
**Prunus angustifolia* - Gevred SUA
**Prunus besseyi* - Kerezenn ar Menezioù Roc'hellek. Plaenennoù bras & ha reter ar Mz roc’hellek.
**Prunus caroliniana* - Gevred SUA
**Prunus emarginata* - Eus Kolombia Vreizhveuriat betek Oregon.
**Prunus hortulana* - Prunenn Hortula. Missouri hag Illinois dreist-holl ha takadoù tro-war-dro.
**Prunus ilicifolia*. Kalifornia.
**Prunus maritima* - Biz an arvor atlantel.
**Prunus mexicana* - Su ar Plaenennoù bras er Stadoù-Unanet.
**Prunus munsoniana* - Missouri ha reter Kansas dreist-holl ha takadoù tro-war-dro.
**Prunus nigra* - Prunenn Kanada. Gevred Kanada er c’hornôg d'ar Manitoba ha biz pellañ SUA.
**Prunus pensylvanica* - Hanterenn su Kanada ha biz pellañ SUA.
**Prunus pumila* - Gevred ha su kreiz Kanada, Norzh SUA er c’hornôg d'ar Wyoming.
**Prunus serotina* - Su Kanada dre vras ha darn vrasañ eus SUA er reter d'ar plaenennoù bras ; kavet e vez ivez en Arizona ha Guatemala.
**Prunus subcordata* - Prunenn Oregon. Oregon, Kalifornia.
**Prunus virginiana* - Chokecherry. Su Kanada ha darn vrasañ eus reter SUA war-bouez ar su pellañ.

## Gwelet ivez
* bleuñv 
* gwez-frouezh

## Liammoù diavaez
*  Roll darnek ar spesadoù ''Prunus'' gant an *National Genetics Resources Program*.