Gouren breizhek

Ar **gouren**, anvet ivez **gouren Breizh** pe **gouren breizhek** evit e zishañvaliñ diouzh ar gourenoù all, a zo un doare gouren na vez pleustret nemet e Breizh diwar un hengoun a c'heller kavet ar roudoù er Grennamzer pa veze priziet-kenañ gant an dudjentil. Pleustret e vez gant daou emganner a zo o fal dezho diskar an eneber. Arabat chom en e c'hourvez ha pa gouezh un emganner e tle en em lakaat war sav diouzhtu nemet m'eo kouezhet hag e divskoaz o stekiñ d'ar pallenn. *Ober lamm* eo an dra-se, da lavaret eo eo aet ar maout gant an eneber chomet en e sav.

## An Istor
E 1455, an dug Pêr II, pa'z a da Vourges evit kejañ gant ar roue gall Charlez VII, a zo bet ambrouget gant ur skipailh gourenerien (en o zouez, Olier eus Rostrenn, Erwan eus Kergoad, Gwion eus Kergwirez ha Yann ar Moal). Adnevesaet ar gouren breizhek gant ar FALSAB, un aozadur krouet gant an Doktor Charlez Kotonneg.

Ar gouren a zo ur sport hengounel e Breizh. Enporzhiet eo bet en Arvorig get Bretoned Breizh-veur er 4vet kantved, d'ar mare ma'z int bet skarzhet ag o bro get meuriadoù an norzh.

D'ar mare-mañ e oa ar gouren ur sport pleustret nemetken get tud a noblañs. Ur c'hoari evit en em c'hourdonat d'an arz brezelour e oa, met ivez ur moaien da ziskouez e nerzh-kalon hag e ampartiz e-pad ar c'hrogadoù, pe gounid kalon ur plac'h bennak. Hervez ar vojenn, marc'hegerien èl Gauvain, Lancelot pe Perceval a oa gourenerion a-feson. Ar Roue Arzhur a gare talañ e marc'hegerien. Ar roue Fañch I a zo en em lakaet d'ar gouren ivez, diwezhatoc'h en istor. Gounezet en doa a-enep roue Bro-Saoz Henri VIII get ur Lamm.

Dont a ra ar gouren ag ar vroioù keltiek. E-pad pell ez eo chomet ur boelladenn implijet dreist-holl get emgannerien breizhat. Gwarnet en deus eus an amzer-se ur spered marc'heger a vez adkavet hiniv er le dibunet get ar gourenerien a-raok pep krogad.

Goude-se ez eo ar gouren en em skignet àr ar maezoù, lec'h ma vehe an dud bamet o welout kreñvder ha teknik reoù 'zo. Setu pep fest a oa un abeg evit ober krogadoù.

Goude ar brezel bed kentañ sportoù nevez a zo deuet àr-wel, èl ar melldroad hag ar c'hoursal, ha kroget en deus ar gouren da vezañ un tamm ankouaet get an dud. Kendalc'het e vez memestra da vout pleustret, ha talvoudegezh ar gourenerien breizhat a zo chomet brudet.

Tournezoù bras a zo aozet e Pariz, met memes get an taolioù-sikour-se e vez tamm ha tamm disoñjet ar gouren.

Setu perak, e 1930, get ar c'hoant lakaat ar gouren da vout ur sport modern, e grouas ar medisin Charles Cotonnec ar FALSAB, a oa karget da kodifiiñ ha da aozañ ar gouren. Krouet eo bet rummadoù oad ha pouez.

Hiziv an deiz eh eus tu pleustrañ ar gouren e kluboù e-dal 6 vlez. En ur sal e-pad ar goañv hag er-maez e-pad an hañv pa'z eus festoù hengounel.

## Al Le
Dibunet get ar gourenerien a-raok pep kejadenn, tre dirak an tredeog. Plaset int e div golonenn an eil dirak egile. Ret eo dezho lakaat o brec'h dehou e memes uhelder ag o skoaz e-pad al le, ag a zo lâret e brezhoneg da gentañ hag e galleg da c'houde. E fin an dibunadeg en em kemeront a-vriad get an hani a zo dirak.
E brezhoneg:

Hag e galleg:

## Gerioù pouezus ar gouren
*Skol gouren : a zo ar c'hlub lerc'h ma vez pleustret ar gouren.
*Pallenn : a zo gorre an tapis gouren
*Difenn : gorre diwall tro-dro d'ar pallenn.
### Termoù tredeog er c'hrogad
*Prest oc'h : en em lakaat a raont ar gourenerien e plas hag ober a reont ar vriata
*Krogit : tu 'zo d'ar gourenerien krogiñ d'en em ganañ
*Ehan : paouezet e-vez ar c'hrogad
*E-kreiz : ret eo d'ar gourenerien en em lakaat en-dro e-kreiz ar pallenn
*Dibenn : fin ar c'hrogad
*Astenn : astennet e vez an amzer c'hoari

### Termenoù tredeog evit an disoc'hoù
*Lamm : disoc'h dispar. Reiñ a ra an trec'h d'un taol. Ret eo evit-se ma kouezfe unan àr an div skoaz.
*Kostin : kouez àr ur skoaz.
*Poent : Fazioù
*Fazi :Fazioù
*Netra : disoc'h nul. Kouezet eo àr un dra all eget ar gein (revr, divc'har, brec'h...)
*Kein : un avantaj eo. Kouez àr traoñ ar gein.
*Diviz :un diviz a vez graet gant an dredeoged evit reiñ an trec'h da unan ag ar gourenerien e fin ar c'hrogad, ma vez par o disoc'hoù.
*Kouez : Goude ma vehe bet astennet ar c'hrogad get an dredeoged hep ma vehe poent ebet evit den, e vez divizet reiñ an trec'h d'an hini a rahe kouezhiñ an hani all, àr n'eus forzh peseurt lodenn ag ar c'horf.
*Dilez : Dilezadenn ur gourener eo. Alies eo rak e vezont gloazet e-pad ar c'hrogad. Reiñ a ra an trec'h d'an enebour.
*Divrud :Fazioù
*Diwall : Fazioù

### Fazioù
Ar feulster e-pad ar c'hrogad a zo difennet : n'ez eus ket ar gwir da skeiñ, tagellañ. Ur gourenadenn a c'hell bout kastizet m'he deus lakaet an enebour e dañjer. Kastizet e vez ivez ar feulster dre gomz, ma vez kunujennet an enebour pe an tredeog.

Nac'hiñ bout taget a zo ivez difennet : harpañ an enebour get ar brec'h pe get ar benn, bountañ an divc'har get ar brec'h, pe c'hoazh chom en ur stad difenn e-pad re bell. Lakaat ar brec'h àr al leur just a-raok kouezhiñ a c'hell bout un nac'hadenn ivez.
* Diwall : ur berz eo.
*Fazi : a zo disoc'h ur fazi graet get ar gourener. 3 fazi a ro un divrud.
*Poent : a zo roet da enebour an hani en deus graet 2 fazi. Par eo d'ur Kostin.
*Divrud : a zo un diberzh evit peurrest ar c'hevezerezh, roet evit ur fazi vras (feuls, emzalc'h fall)

## Araokadenn teknikel
E pep stad ag an araokadenn eh eus diazezoù a rank bout mestroniet : div gourenadenn, disheñvel e-keñver ar rannig, met ivez anaoudegezh teknikoù ha reolennoù ar Gouren. N'eh eus nemet ar Monitourion Kevredadel o deus ar gwir da lakaat da dremen ha da reiñ ar Rannigoù.

## Padelezh ar c'hrogadoù
Depand a ra eus ar rummad oad hag ar kampionad.
*Poussins ha Benjamins: krogadoù 3 mn
*Minimes: 4 mn
*Cadets, Juniors ha Seniors (daeadenn): 5 mn
*Juniors e gourenadeg : 6 mn
*Seniors e gourenadeg : 7 mn

## Kampionadoù
E-keñver ar rummad oad ha pouez e vez graet ar c'hampionadoù. Pe dre skipailh pe hiniennel int.
### Daeadenn Breizh dre skipailh
Reiñ a ra er fin klasamant ar c'hluboù e-keñver ar rummad oad hag unan all kentoc'h hollek anvet Kib Breizh ar Skolioù.
### Daeadenn Breizh hiniennel
Ur c'hampionad dre rummad pouez ha oad.
### Gourenadeg departamantel
Tournez hiniennel. Kej a reont ar gwellañ gourenerien ag an departamant.
### Gourenadeg kevredadel
Kejadenn ar gwellañ gourenerien ar mare-bloaz. Un tournez hiniennel eo, get titr Kampion Kevredadel ar blez da c'hounit.
### Etrevroadel
Pep 2 vlez eh eus Kampionadoù Europa ar Gourenoù Keltiek Senior ha Spi. Ha pep vlez e vez aozet tournezoù etrevroadel e-barzh mar a vroioù european.

## Stummadurioù
### Deraouer
Stad kentañ ar stummadurioù eo. An holl gourenerien o deus 14 vlez da nebeutañ, get ar rannig orañjez, a c'hellont heuliiñ ar stummadur-se. E-penn kentañ e sikour an deraouer ar monitour e-pad ar prantadoù. Tu 'zo dezhañ kemer e karg ur strollad gourenerien (chom a reont memestra dindan karg ar monitour pe un den gour ag ar skol) evit ober tommadur ar c'horf, sterniañ ur c'hoari hag eilañ ar monitour er mare teknikel.

### Monitour
Ar monitour a zo koupabl da reiñ kentelioù er ur skol gouren. Gellout a ra bout sikouret get un deraouer. Koupabl eo da gemer perzh e buhez ar c'hlub, er vuhez kevredadel. Diouzh ar c'hoarvez e c'hell sikour e-barzh stummadur un deraouer. 

Evit bout monitour ez eo ret dija kaout e ziplom deraouer, ar PSC-1 ha kaout 18vlez deiz an arnodenn. Da nebeutañ eo ret bout aet e 4 staj àr 2 vlez. 
### Brevet ar stad
#### Ar BEES 1°
An diplom-mañ a zo digor evit ar gourenerien a zo dija monitour. Ouzhpenn gwiriekaat ar memes barregezhioù, e ro ur gopr. Un diplom ag ar stad eo, neuze eo ministrerezh ar sportoù a ro anezhañ. Evit an arnodenn-se eh eus :
* Ur stummadur boutin
* Ur stummadur difer

#### Ar BEES 2°
Evit ar BEES 2 eo ret bout piaouer ag ar BEES 1 abaoe 2 vlez, kaout barregezhioù ar BEES 1 hag erruout da gaout ar re-se :
*  Stummadurioù
*  Barrekadur teknikel
*  Gourdonerezh kaer

### Tredeog
Bout eh eus 2 ziplom tredeog. An hani kentañ a ro tu da tredeogiñ pep kampionad kevredadel, n'eus forzh al live. An eil hini a ro tu da tredeogiñ ar c'hampionadoù etrevroadel èl kampionad europat ar gouren. Digor eo da pep hini, gourener pe tudoù.

## Gourenerien vreizhat brudet
* Laurent Cadiou
* François Guillemot
* Jean Merrien
* Yves Vaucher

## Sonerezh
* *Kan-bale gourenerien Breizh*

## Skeudennoù


Skeudenn:Serusier - La lutte bretonne.jpg|Paul Sérusier, 1890-1891
Skeudenn:Gouren breizhek 01.jpg|Gouel Breizh 2011
Skeudenn:Gouren - lutte bretonne - le combat.ogg
Skeudenn:Gouren - lutte bretonne - le défi et le début du combat.ogg



## Liammoù diavaez

Kevread ar Gouren

## Daveoù
*Skol-Uhel ar Vro. *Ar gouren : la lutte bretonne des origines à nos jours*. Skol uhel ar Vro, 1984.
*Le Bris du Rest, Erwan. *La lutte bretonne : un sport traditionnel*. Musée de Bretagne, 1978.