open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fortuneo-Oscaro

Ur skipailh marc'hhouarnerezh eo **Arkéa-Samsic** da heul ur cheñchamant sponsor, a oa **Fortuneo-Samsic** a-raok. Ar skipailh zo deuet da vezañ Continental Pro e 2011 : renket eo en eil rummad ha nevez zo UCI WorldTeam : kentan rummad. 
Aet e oa ar maout gant ar skipailh breizhat e miz Mezheven 2009 : e varc'hhouarner Dimitri Champion en devoa gounezet kampionad Bro-C'hall war hent bet dalc'het e Breizh (e Sant-Brieg).

Kendelc'her a ra ar skipailh gant e gwrizioù breizhat dre m'eo Arkéa liammed d'ar Crédit Mutuel Arkéa (Bretagne,...) . Diazezet eo e Loudieg. 

Rannvro Breizh a zo bet  paeron ar skipailh.

## Skipailh

### 2016

### 2015

### 2011

### 2010

### 2009

=Roll loreidi=
* Tro Breizh 2005 (*Stéphane Pétilleau*)
* Tro Ain 2005 (*Carl Naibo*)
* GP Pluveleg2006 (*Cédric Hervé*)
* Paris-Troyes 2008 (*Jean-Luc Delpech*)
* Tro Normandi 2008 (*Antoine Dalibard*)
* Tro Penn-ar-Bed 2008 (*David Le Lay*)
* Tro Breizh 2008 (*Benoît Poilvet*)
* Trophée des Grimpeurs 2008 (*David Le Lay*)
* Tro Penn-ar-Bed 2009 (*Dimitri Champion*)
* Circuit des Ardennes 2009 (*Dimitri Champion*)
* Kampionad marc'h-houarn Frañs 2009 (*Dimitri Champion*)
* Kreiz Breizh Elites 2009 (*Antoine Dalibard*)
* Tro Penn-ar-Bed 2010 (*Florian Vachon*)
* Boucles de l'Aulne 2010 (*Jean-Luc Delpech*)
* Kreiz Breizh Elites 2010 (*Johan Le Bon*)
* Mi-Août bretonne 2010 (*Jean-Luc Delpech*)
* Route Adélie 2011 (*Renaud Dion*)
* Classic Loire-Atlantique 2017 (*Laurent Pichon*)

* **Tour de France**
** 9 perzhiadur (2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022)
** 0 trec'h prantad
** Renkadur gwellan : 6vet e 2022 (Nairo Quintana)

=Liamm=
*   Lec'hienn ofisiel Arkea-Samsic
Menezioù Roc'hellek

Ar **Menezioù Roc'hellek** (*Rocky Mountains* pe *Rockies* e saozneg, *Montagnes Rocheuses* e galleg) zo un aradennad venezioù e kornôg Norzhamerika.
En em astenn a ra a-hed ouzhpenn 4 800 km eus Mec’hiko betek Alaska, dre ar Stadoù Unanet ha Kanada. Ar Menez Elbert, e Colorado, eo ar menez uhelañ, pa dap 4 401 metr a-us live ar mor. Ar Menez Robson (3 954 m) eo ar menez uhelañ e Kanada. Er Menezioù Roc'hellek e kaver meur a bark broadel, da skouer Park broadel Yellowstone ha kreizennoù sportoù goañv.

## Stêrioù zo o eien er Menezioù Roc'hellek
;Diazad pleg-mor Mec'hiko (meurvor Atlantel) :
* ar stêr Arkansas ;
* ar stêr Missouri ;
* ar Río Grande ;
* ar stêr Platte ;
* ar stêr Yellowstone.

;Diazad ar meurvor Habask :
* ar stêr Colorado ;
* ar stêr Columbia ;
* ar stêr Fraser ;
* ar stêr Green ;
* ar stêr Salmon ;
* ar stêr San Juan ;
* ar stêr Snake ;
* ar stêr Yukon.

;Diazad ar meurvor Arktek :
* ar stêr Athabasca ;
* ar stêr Liard ;
* stêr ar Peoc'h ;
* ar stêr Saskatchewan ;
* ar stêr Bow.
María José Quintanilla

**María José Quintanilla Sandoval ** zo ur ganerez eus Chile, ganet e 1986. Kentañ ma voe he gwelet e oa en abadenn skinwel *Rojo Fama Contrafama*. 8 pladenn he deus graet ha 4 zo brudet e Chile; 10 pladenn blatin he dues bet en Chile ha 4 en Arc'hantina, ha 3 fladenn aour, goude gwerzhet ouzhpenn 300.000 en holl.

A-raok tapout brud e oa María José Quintanilla o kanañ er stollad folklorel Los Maipucitos, ur bagad bugale, ha perzh a gemeras e meur a badenn e Santiago hag e kreisteiz Chile.

## He fladennoù
### Ar re ofisiel
* *[[México Lindo y Querido]]*, 8 Discos de Platino (2003) 
* *[[Canta América]]*, 2 Discos de Platino (2004)
* *[[El Mago de Oz]]*, Sin Información (2004)
* *[[Amores]]*, Disco de Oro (2005)
* *[[Tu Corazón]]* (2007)
* *[[Hoja en Blanco (María José Quintanilla)|Hoja en Blanco]]* (2008)
* *[[20 Grandes Éxitos Mexicanos (álbum de María José Quintanilla)|20 Grandes Éxitos Mexicanos]]* (2008)

### Ar re all
* *[[Rojo, Emociones y Canciones (álbum recopilatorio de los cantantes de la 1ª Generación de "Rojo, Fama Contrafama")|Rojo, Emociones y Canciones]]* (2003)
* *[[Padre Alberto Hurtado: El nos marcó el camino (álbum Homenaje Canonización Padre Hurtado)|Padre Alberto Hurtado: El nos marcó el camino]]* (2005)
Pierre-Roland Giot

**Pierre-Roland Giot** (23 a viz Gwengolo 1919 e Carolles (Manche) - 4 a viz Genver 2002 e Roazhon) a oa ur ragistorour gall ha breizhat.

Deuet e oa da chom da Vreizh goude e studioù war an douarouriezh e Pariz ha Grenoble. E 1944 e krouas un arnodva antropologiezh ragistorel e skol-veur ar skiantoù e Roazhon. Embannet en deus meur a bennad ha meur a levr skiantel hag ur roll a-bouez en deus bet en arkeologiezh Breizh. E-touez ar skiantourien stummet gantañ emañ Yves Coppens pe Jean L'Helgouach.

Urzh an Erminig a oa bet roet dezhañ e 1988.
Huapango

Ar **huapango** (distaget e vez "h"), anvet ivez **son huasteco**, eo anv an doare sonerezh e Mec'hiko a vez klevet da-heul an dañs mestizo er broioù *[[huastek]]*, a-hed arvor Pleg-mor Mec'hiko, e stadoù Veracruz, Hidalgo, San Luis Potosí, Tamaulipas, Querétaro ha Puebla. 
Doareoù disheñvel zo d'ar *huapango* hervez al lazoù-seniñ: a-wechoù daou c'hitarour, a-wechoù all ur mariachi gant trompilhoù ha *guitarrones*.

Sonet e vez gant ur pezh gitar anvet *quinta huapanguera*, ur gitar anvet jarana, ur violin, div vouezh a vez o kanañ ha klevet e vez treid o strakal, ar *zapateados* a vez graet eus se. Gant ar violin e vez boulc'het alies ar c'hanaouennoù ha sonet an etrerannoù. 

Ar c'haner a ra gant ar falsetto. 

## Huapango norteño
An *huapango norteño* zo ur pezh dañs e 6/8. 

E-touez ar re vrudetañ emañ Cucurucucú paloma ha Malagueña Salerosa, ha **Huapango**, savet gant José Pablo Moncayo.
Herri IV (Bro-Saoz)

**Herri IV** (15 a viz Ebrel 1367 - 20 a viz Meurzh 1413), lesanvet **Henry Bolingbroke**, a voe roue Bro-Saoz etre 1399 ha 1413. 

Mab e oa da Yann Gent ha Gwenn Lancaster.

## Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas:
*e 1381 da Mary de Bohun, e ti Mary, e Rochford Hall, Essex. C'hwech bugel o doe:
**Herri V (1386–1422)
**Thomas of Lancaster, 1añ Dug Clarence (1388–1421)
**John of Lancaster, 1añ Dug Bedford (1389–1435)
**Humphrey of Lancaster, 1añ Dug Gloucester (1390–1447)
**Blanche of England (1392–1409) dimezet e 1402 da Louis III, Elector Palatine
**Philippa Bro-Saoz (1394–1430) dimezet e 1406 da Erik Pomerania, roue Unvaniezh Kalmar ( Danmark, Norge ha Sveden).
Mervel a reas Mary e 1394.

*E 1403, e Winchester, ec'h addimezas Herri da Janed Navarra, merc'h da Charles d'Évreux, Roue Navarra, intañvez Yann V (dug Breizh), bet peder merc'h ha pevar mab dezhi, met eus an eured gant roue Bro-Saoz ne voe bugel ebet.
Herri VI (Bro-Saoz)

**Herri VI** (miz Kerzu 1421 - miz Mae 1471) a voe roue Bro-Saoz eus 1422 da 1461 hag eus 1470 da 1471.

Mab nemetañ e oa da Herri V.
Richarzh III (Bro-Saoz)

**Richarzh III** (2 a viz Here 1452 - 22 a viz Eost 1485) a voe roue Bro-Saoz eus 1483 betek e varv ha diwezhañ roue eus tiegezh York.
 

Ganet e oa e kastell Fotheringhay, e Northamptonshire. Mab e oa da Richarzh Plantagenet, dug York, ha d'e bried Cécile Neville. Tri breur koshoc'h en doa: Edward, a voe roue, Edmond ha George, ha teir c'hoar koshoc'h ivez: Anne, Élisabeth ha Marguerite. Pa varvas e vreur e kemeras ar gurunenn hag e vac'has e nized, Edouarzh V ha Richarzh Shrewsbury, e Tour Londrez.
Herri VII (Bro-Saoz)

**Herri VII [[Tudor]]** (28 a viz Genver 1457 - 21 a viz Ebrel 1509) a oa ur priñs kembreat hag a zeuas da vout roue Bro-Saoz, eus 1485 betek e varv. Ar roue kentañ eus an tiegezh Tudor e voe. Brezhoneger e oa peogwir en doa kavet repu e Breizh e 1471, pa oa Brezel an Div Rozenn e Bro-Saoz. Goude bezañ tremenet tost 14 vloaz en harlu e Dugelezh Breizh e tec'has kuit da Vro-C'hall ha distreiñ a reas da Vro-Saoz evit bezañ kurunet roue. Dont a reas a-benn da c'hourlakaat ar peoc'h d'ar vro goude tregont vloaz a vrezel diabarzh. Sevel a reas e vab Herri VIII war e lerc'h war dron ar roue. 

## E vuhez
### Yaouankiz
Ganet e oa e Kastell Penfro e Kembre. E dad e oa Edmond Tudor, kont Richmond, hantervreur d'ar roue Herri VI, hag e vamm e oa Margaret Beaufort, un diskennadez da Yann Gent, mab da Edouarzh III (Bro-Saoz). Tremen a reas e vugaleaj gant e eontr Jasper Tudor, Kont Pembroke.

## Dimezioù
Dimeziñ a ra da Elesbed York, merc'h ar roue Edouarzh IV, d'an 18 a viz Genver 1486. Seizh bugel o deus.
## E vugale

File:Arthur Prince of Wales c 1500.jpg|Arthur Tudor, Priñs Kembre, pried kentañ Catherine of Aragon.
File:Margaret Tudor.jpg|Margaret Tudor, pried James IV Bro-Skos, mamm-guñv da James Iañ Bro-Saoz.
File:HenryVIII 1509.jpg|Herri VIII , roue war-lerc'h Herri VII.
File:Mary Tudor, Princess of England, Queen of France and Duchess of Suffolk.jpg|Mari Bro-Saoz (1496-1533) dimezet da Loeiz XII, addimezet da Charles Brandon.


## Notennoù ha daveoù
Edouarzh VI (Bro-Saoz)

**Edouarzh VI** (12 a viz Here 1537 - 6 a viz Gouere 1553) a voe roue Bro-Saoz eus 1547 betek e varv.

Mab e oa da Herri VIII ha Jane Seymour.
Roger Jon Ellory

**R. J. Ellory** zo ur skrivagner saoz ganet e Birmingham e 1965.

Skrivañ a ra romantoù polis abaoe 2003.

## Oberennoù
* *Candlemoth*, 2003
* *Ghostheart*, 2004
* *A Quiet Vendetta*, 2005
* *City of Lies*, 2006
* *A Quiet Belief in Angels*, 2007
* *A Simple Act of Violence*, 2008
* *The Anniversary Man*, 2009
* *Saints of New York*, 2010
* *Bad Signs*, 2011
* *A Dark and Broken Heart*, 2012

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel (saozneg)
Portland (Oregon)

**Portland** eo brasañ kêr vrasañ stad Oregon e Stadoù Unanet Amerika. Emañ e kember ar stêrioù Willamette ha Columbia. E 2016 e oa 689 863 a dud o chom enni hag en tolpad-kêrioù e oa 2 389 228 a dud. 

## Skeudennoù

WillametteRvrPano edit.jpg|Willamette River o treuziñ kreiz kêr, Mount Tabor (kreiz) er reter anezhi. Mount St. Helens (kleiz) ha Mount Hood (kreiz dehoù) a weler eus meur a lec'h e Portland.


Portland Union Station with mounted patrol officer.jpg|Portland Union Station
Pioneer Courthouse Square - west half.jpg|Pioneer Courthouse Square
PittockBack-2.jpg|Pittock Back
USACE Fremont Bridge Portland.jpg|USACE Fremont Bridge


## Kêrioù gevellet gant Portland

Liammoù mignoniezh he deus ivez gant :
* Tallinn, .

## Tud
* Ursula K. Le Guin a varvas e Portland.
* Matt Groening 
* Pink Martini

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel Portland
Blanca

***Blanca*** zo un anv-bihan katalanek ha spagnolek.

## Yezhoù all
*Bianca, en italianeg
*Blanche, en galleg
*Branca, en galizeg ha portugaleg

## Tud

*Blanca de Castilla (1188 - 1252), infantez Kastilha, rouanez Bro-C'hall, anavezet evel Blanche de Castille e galleg.
*Blanca d'Évreux (1333 - 1398), priñsez a Navarra, rouanez Bro-C'hall goude dimeziñ da Fulup VI, anavezet ivez evel Blanche de Navarre (1333-1398).
*Blanca de Navarra, anv peder rouanez e Navarra ha priñsezed all, en o zouez.
** Blanca Iañ Navarra
** Blanca II Navarra

### Tud all
*Blanca Andreu (A Coruña, 1959) barzhez spagnolek.
*Blanca Brissac Vazquez, unan eus an Trece Rosas (Trizek Rozenn) fuzuilhet gant ar faskourien spagnol e 1939.
*Blanca Garcia Valdecasas, skrivagnerez spagnolek.

### Branca
*Branca Camargo

## Lec'hanvadurezh
* **[[Blanca (Murcia)|Blanca]]**, kumun e rannvro Murcia, e Spagn;
* Blanca (Colorado), e SUA;
* **[[Arequipa]]**, e Perou, lesanvet *ciudad blanca*.

## Tud
* **[[Gabriel Blanca]]** (1954-), louzawour spagnol.

## Pennadoù kar

*Ar pennadoù Blanca er wikipedia spagnolek: :es:Especial:P%C3%A1ginasPorPrefijo/Blanca
*Blanco
*Bianca
*Blanche
*Branca
*Gwenn (anv-bihan)
Basileuterus

***Basileuterus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1849 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Basileuterus belli]]*
** *B. b. bateli*, *belli*, *clarus*, *scitulus* ha *subobscurus*,
* *[[Basileuterus culicivorus]]*
** *B. c. auricapilla*, *austerus*, *azarae*, *brasierii*, *cabanisi*, *culicivorus*, *flavescens*, *godmani*, *hypoleucus*, *indignus*, *occultus*, *olivascens*, *segrex* ha *viridescens*,
* *[[Basileuterus ignotus]]*,
* *[[Basileuterus lachrymosus]]*
** *B. l. lachrymosus*, *schistaceus* ha *tephrus*,
* *[[Basileuterus melanogenys]]*
** *B. m. bensoni*, *eximius* ha *melanogenys*,
* *[[Basileuterus melanotis]]*,
* *[[Basileuterus punctipectus]]*
** *B. p. canens*, *inconspicuus* ha *punctipectus*,
* *[[Basileuterus rufifrons]]*
** *B. r. actuosus*, *caudatus*, *delattrii*, *dugesi*, *jouyi*, *mesochrysus*, *rufifrons* ha *salvini*,
* *[[Basileuterus tacarcunae]]*,
* *[[Basileuterus trifasciatus]]*
** *B. t. nitidior* ha *trifasciatus*,
* *[[Basileuterus tristriatus]]*
** *B. t. auricularis*, *baezae*, *bessereri*, *daedalus*, *meridanus*, *pariae*, *sanlucasensis* ha *tristriatus*.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, c'hwec'h isspesad ha daou-ugent (46) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Dendroica

***Dendroica*** a oa ur genad e rummatadur an evned hag a oa bet lakaet ar spesadoù anezhañ er genad *[[Setophaga]]* da-heul labourioù skiantel embannet e miz Du 2010.

## Notennoù ha daveennoù
Geothlypis

***Geothlypis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Geothlypis aequinoctialis]]*,
* *[[Geothlypis auricularis]]*
** *G. a. auricularis* ha *peruviana*,
* *[[Geothlypis beldingi]]*
** *G. b. beldingi* ha *goldmani*,
* *[[Geothlypis chiriquensis]]*,
* *[[Geothlypis flavovelata]]*,
* *[[Geothlypis formosa]]*,
* *[[Geothlypis nelsoni]]*
** *G. s. karlenae* ha *nelsoni*,
* ar vedig vegin (*Geothlypis philadelphia*),
* *[[Geothlypis poliocephala]]*
** *G. p. caninucha*, *icterotis*, *palpebralis*, *poliocephala*, *ralphi* ha *ridgwayi*,
* *[[Geothlypis rostrata]]*
** *G. r. coryi*, *exigua*, *rostrata* ha *tanneri*,
* *[[Geothlypis semiflava]]*
** *G. s. bairdi* ha *semiflava*,
* *[[Geothlypis speciosa]]*
** *G. s. limnatis* ha *speciosa*,
* *[[Geothlypis tolmiei]]*
** *G. t. monticola* ha *tolmiei*,
* ar vedig mouchig du (*Geothlypis trichas*)
** *G. t. arizela*, *campicola*, *chapalensis*, *chryseola*, *ignota*, *insperata*, *melanops*, *modesta*, *occidentalis*, *scirpicola*, *sinuosa*, *trichas* ha *typhicola*,
* *[[Geothlypis velata]]*.

O c'havout a reer en Amerika, pemp isspesad ha tregont (35) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Myioborus

***Myioborus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1865 gant ar skiantour stadunanat Spencer Fullerton Baird (1823-1887). 

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daouzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myioborus albifacies]]*,
* *[[Myioborus albifrons]]*,
* *[[Myioborus brunniceps]]*,
* *[[Myioborus cardonai]]*,
* *[[Myioborus castaneocapilla]]*
** *M. c. castaneocapilla*, *duidae* ha *maguirei*,
* *[[Myioborus flavivertex]]*,
* *[[Myioborus melanocephalus]]*
** *M. m. bolivianus*, *griseonuchus*, *malaris*, *melanocephalus* ha *ruficoronatus*,
* *[[Myioborus miniatus]]*
** *M. m. aurantiacus*, *ballux*, *comptus*, *connectens*, *hellmayri*, *intermedius*, *miniatus*, *molochinus*, *pallidiventris*, *sanctaemartae*, *subsimilis* ha *verticalis*,
* *[[Myioborus ornatus]]*
** *M. o. chrysops* hag *ornatus*,
* *[[Myioborus pariae]]*,
* *[[Myioborus pictus]]*
** *M. p. guatemalae* hag *pictus*,
* *[[Myioborus torquatus]]*.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pevar isspesad warn-ugent (24) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Constanța

**Constanța** (distaget [konˈstant͡sa] e roumaneg), *Tomis* e henc'hresianeg en Henamzer, zo ur gêr vras eus Roumania war bord ar Mor Du. Kêr-benn proviñs Dobrogea eo ha pennlec'h distrig (*județ*) Constanța. Emañ 266 km er reter da Vukarest. 263.688 den a oa o chom e Constanța e 2021 ha 425.916 den en he zolpad-kêrioù. Porzh brasañ Roumania eo.

Anvet e voe evel-se en enor d'an impalaer Kustentin I.

## Istor
**Tomis* e oa anv kozh ar gêr, e proviñs roman Moesia. 
## Kêrioù gevellet

* Santos 
* Brest 
* Boulogne-sur-Mer 
* Dobrič 
* Aleksandria 
* Turku 
* Heraklion 
* Thessaloníki 
* Perugia 
* Trapani 
* Rotterdam 
* Yokohama 
* Aktau 
* La Habana 
* Saida 
* Novorossiysk 
* Shanghai 
* Latakia 
* Mobile 
* Istanbul 
* Izmir 
* Odesa
Dubai

**Dubai** (arabeg **دبيّ**, treuzlizherennadur: *Dubayy*) a zo ur gêr hag un emirelezh en Emirelezhioù Arab Unanet. E 2006 e oa war-dro 1&nbsp;492&nbsp;000 a dud o chom enni. En em astenn a ra war ur gorread a 4&nbsp;114 km² en holl.
Vermivora

***Vermivora*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855). 

## Spesadoù
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Vermivora bachmanii]]*,
* ar vedig eskell aour (*Vermivora chrysoptera*),
* ar vedig eskell glas (*Vermivora cyanoptera*).

## Annezva
O c'havout a reer holl e Norzhamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Blanca de Navarra

**Blanca de Navarra** (*Gwenn Navarra* e brezhoneg, pe *Blanche de Navarre* hervez o anv gallekaet), a zo anv meur a rouanez hag a briñsez a orin eus Navarra etre an XIIvet ha XVvet kantved. 

*Blanca Garcés Navarra (1133-1156), merc'h da Garcia Ramirez Navarra, infantez Navarra, kenrouanez Kastilha goude dimeziñ da Sancho III *El Deseado*;
*Blanca Navarra (1177-1229), infantez Navarra, merc'h da Sancho VI Navarra, kontez Champagn goude dimeziñ da Depot III Champagn ; mamm da Depot IV Champagn ;
**[[Blanca de Navarra (1226-1283)|Blanca de Navarra]]*, pe *Blanca Champagn* (1226-1283), infantez Navarra, dugez Breizh goude dimeziñ d'an dug Yann Iañ (dug Breizh).
**Blanca de Navarra* pe Blanche d'Artois, marvet e 1300,
**Blanca de Navarra* pe Blanche Evreux (1333-1398), infantez Navarra ha kenrouanez Bro-C'hall goude dimeziñ d'ar roue gall Fulup VI Valois;
*Blanca Iañ Navarra (1386-1441), pried da Yann II Navarra, rouanez Navarra adalek 1425 betek he marv e 1441;
*he merc'h Blanca II Navarra (1424-1464), infantez Aragon ha Navarra, bet dimezet da Herri IV Kastilha, rouanez Navarra adalek 1461 betek he marv e 1464.

Paouezet e voe a reiñ an anv-se e tiegezh Navarra goude ar bloavezhioù 1460.

## Pennadoù kar
*Blanca
*Blanche de Bretagne 
*Blanche de France
Blanche de Bretagne

**Blanche de Bretagne** zo anv meur a briñsez vreizhat.

N'eo ket degouezhet an anv Blanche e Breizh dre ziskennidi ar rouanez c'hall Blanche de Castille, hogen war-eeun eus Navarra, kavell an anv.

**Blanca de Navarra*, pe Blanche de Navarre (1226 † 1283), pried da Yann Iañ (1217 † 1286), dug Breizh.

E-touez o diskennidi: 
* Blanche de Bretagne (1270-1327), merc'h da Yann II, dug Breizh, ha da Béatrice d'Angleterre, 
* Blanche de Bretagne (1300 † en yaouank), merc'h da Arzhur II, dug Breizh, ha da Yolande de Montfort.
* Blanche de Bretagne (1397 † a-raok 1419), merc'h da Yann IV (dug Breizh), dug Breizh, ha da Janed Navarra (dugez Breizh), dimezet da Yann IV, kont Armagnac.

## Notennoù

## Pennad kar
*Blanche
Óscar Pereiro

**Óscar Pereiro** zo ur marc'hhouarner a vicher eus Galiza, ganet e Mos, e proviñs Pontevedra, d'an 3 a viz Eost 1977, ha gounezet gantañ Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn e 2006 (ar 6vet Spagnol trec'h er redadeg). 

## E vuhez
Marc'h-houarner a vicher eo bet e 2000 e Bro-Bortugal gant ar skipailh Porta da Ravessa. E 2002 en deus sinet gant ar skipailh suisad Phonak. Kroget en deus e Dro Frañs gentañ e 2005: ar maout a oa gantañ e-pad un tennad menezek e Pau. Erruet en deus ar redadenn-se en dekvet plas. Ar reder stourmusañ a oa dibabet ivez.

Ar roched melen en deus gwisket ar bloavezh kentañ e Montelimar goude un tiflipadenn vras. Pemp deiz en deus dalc'hed anezhañ: kollet en deus ar roched en Alpe-d'Huez da gentañ ha goude un tennad padventet erfin. Ar maout a oa gant Floyd Landis e Paris. Diverrekaet eo bet an Amerikan e miz Eost peogwir en deus truchet gant testosterone: degemennet e oa e miz Genver 2007 Óscar Pereiro a oa an trec'h Tro Bro-C'hall 2006.

En dekvet plas en deus erruet Tro Bro-C'hall 2007 pa oa skipailhad gant Valverde. Dichañsus eo bet ar Galizad a-c'houdevezh. N'en deus ket gwelet Pariz e 2008 ha 2009. Redek a raio Pereiro gant ar strollad Astana hag Alberto Contador e 2010.
Blanca Kastilha

**Blanca Kastilha**, pe **Blanca de Castilla** (hervez hec'h anv kastilhanek), pe **Blanche de Castille** (hervez hec'h anv gallekaet), ganet d'ar 4 a viz Meurzh 1188 e Palencia, e Kastilha, marvet d'ar 27 a viz Du 1252 e Melun, e Bro-C'hall, a oa merc'h da Alfonso VIII Kastilha ha Leonor Bro-Saoz, hag infantez Kastilha.

Dre he mamm e oa merc'h-vihan da Eleanora Akitania ha Henri II Plantagenêt. Nizez e oa d'ar roue saoz Yann Dizouar eta. 

Dimeziñ a reas d'ar roue gall Loeiz VIII, ha rouanez Bro-C'hall e voe da-heul. Mamm e oa d'ar roue gall Loeiz IX, anavezet ivez evel *sant Loeiz*.

## He buhez
Hervez feur-emglev Le Goulet etre ar rouaned gall ha saoz (Fulup-Aogust ha Yann Dizouar) e oa bet kefrisaet Urraca, c'hoar Blanca, da vab ar roue gall Loeiz. Met ar vamm-gozh Alienor (pe Eleanor), goude graet anaoudegezh gant an div briñsez spagnol, a gavas e teree gwelloc'h Blanca ouzh ar garg. En 1200 eta, en nevezamzer, e tegasas Blanca ganti da Vro-C'hall. D'an 22 a viz Mae e voe sinet ar feuremglev, Yann a roe d'he nizez Issoudun ha Gracay, hag ar re dalc'het gant André de Chauvigny, aotrou Châteauroux, e Berry, a-berzh ar roue saoz. Eureudet e voe ar briñsed e Port-Mort, war lez dehoù ar stêr Seine, e douaroù Yann, dre ma oa lakaet berz war re Fulup. 

E 1216, da varv ar roue saoz Yann, e tiskouezas Blanca he gouestoni pa c'houlennas he fried Loeiz kurunenn Bro-Saoz abalamour da wirioù e wreg, nizez Yann. Tad Loeiz, Fulup-Aogust, a nac'has skoazellañ e vab, ha Blanca hepken a roas harp dezhañ. Daou vorlu a voe aozet ganti: unan renet gant Eustace the Monk, hag un armead dindan Robert de Courtenay; met poaniañ a reas en aner.

## He bugale
*Philippe de France (1209–1218)
*Alphonse de France
*Loeiz (1214–1270), roue war-lerc'h e dad 
*Robert de France(1216–1250), kont Artez
*Jean de France (1219–1232)
*Alphonse de France (1220–1271), kont Poitiers ha Toulouse.
*Philippe Dagobert (1222–1232)
*Isabelle (1225-1270)
* Etienne (ganet ha marvet en 1226)
*Charles de France, pe Charlez Iañ Sikilia (1227–1285), kont Anjev ha Maine, Roue Sikilia ha Naplez.

## He marv

Klañv e vanas e Melun e miz Du 1252, ha kaset e voe da Bariz, met ne vevas nemet un toulladig deizioù. Beziet e voe en abati Maubuisson.

## Notennoù


## Levrlennadur
* Marcel Brion, *Blanche de Castille*, Librairie de France, 1939
* Philippe Delorme, *Blanche de Castille*, Histoire des Reines de France, Ed. Pygmalion, 2002
Kantigou brezonek eskopti Sant-Brieg ha Landreger

**Kantigou brezoneg** zo ul levr brezhonek embannet e 1934 e Sant-Brieg, gant A. Prudhomme, *mouler an eskopti*. Ennañ ez eus 137 kantik brezhoneg e-touez ar re anavezetañ, komzoù ha sonerezh. Adwelet e oa bet ar skrid kent embann gant Frañsez Vallée.
Lec'h ar brezhoneg er skolioù

Brezhoneg a vez desket en un toullad skolioù e Breizh, eus ar skol-vamm betek ar vachelouriezh (14.174 skoliad e 2011). Koulskoude eo disheñvel bras lec'h ar brezhoneg er skolioù, hervez ma'z int skolioù-Stad Div Yezh (5995 skoliad) pe katolik Dihun (4651 skoliad) , pe skolioù Diwan (3528 skoliad).

## Renk
Nebeutoc'h a dud a studi brezhoneg eget galleg, saozneg ha spagnoleg e Breizh, ha ma lakaer skolioù Diwan a gostez, nebeutoc'h eget an alamaneg ivez.
Anastasius

**Anastasius** zo un anv latin, deuet eus an anv henc'hresianek *Ἀναστάσιος*, *Anastasios*, deveret eus ar ger *ἀνάστασις* (*anastasis*) hag a dalv kement hag "azginivelezh". Eus an anv-se e teu an anv Anastasia, roet d'ar merc'hed.

## Yezhoù all
**Anastasius* e kalz a yezhoù: alamaneg, finneg, kembraeg, latin, nederlandeg, norvegeg, saozneg
**Anastasio* en italianeg ha spagnoleg
**Anastácio* e portugaleg
**Anastase* e galleg

## Tud
### Impalaered Bizantion
*Anastasius Iañ—Impalaer Bizantion 491–518
*Anastasius II—Impalaer Bizantion 713–715
### Pibien
*Anastasius I—pab eus 399 da 401, lakaet da sant 
*Anastasius II—pab eus 496 da 498
*Anastasius III—pab eus 911 da 913
*Anastasius IV—pab eus 1153 da 1154.
hag ivez
*Anastasius III (eneppab)—pab eus war-dro 815 betek war-dro 880.

### Sent kristen all
*Sant Anastasius - merzher en amzer Neron
*Sant Anastasius Cornicularius
*Sant Anastasius Pavia- eskob Pavia (marvet e 628)
*Sant Anastasius Persia - merzher pers (marvet e 628)

*Anastasius Suppentonia - abad (marvet e 570) 
*Anastasius Bibliothecarius (war-dro 810–878) - levraoueger Iliz Roma, lenneg ha politikour, lakaet da eneppab; 
*Anastasius Germonius - arc'heskob Tarantaise (1551–1627)
*Anastasius Tirana (° 1929 - ), penn Iliz Reizhkredennek Albania abaoe 1992
*Astericus (), anvet ivez *Anastasius*, kentañ eskob Hungaria.

### Anastasio
*Anastasio Aquino, penn emsavidi an *insurrección de los nonualcos* en El Salvador.
*Anastasio Bustamante, poltikour mec'hikan, teir gwech prezidant Mec'hiko, 
*Anastasio Guzmán, louzawour spagnol
*Anastasio Rodrigo Yusto, lean spagnol
**Anastasio el Pollo*, anv-barzh ar skrivagner arc'hantinat Estanislao del Campo
* Anastasio Somoza García, diktatour Nicaragua (etre 1936 ha 1956)
* Anastasio Somoza Debayle, diktatour Nicaragua (etre 1967 ha 1979)
* Anastasio Somoza Portocarrero, mab da Somoza Debayle

### Anv-pluenn
* Anton Alexander Graf von Auersperg (1806–1876) -- barzh aostrian, a skrive ivez din dan an anv **Anastasius Grün**.

## Oberennoù
* *Anastasius*, romant gant Thomas Hope en 19vet kantved.

## Traoù
**Moger Anastasius* zo ur voger-greñv savet er Vvet kantved en amzer an impalaer *Anastasius Iañ*.

## Notennoù

## Pennadoù kar
*Anastasia, 
*Athanasius, damheñvelson
Las Trece Rosas

**Las Trece Rosas** eo an anv a gemeras ur strollad 13 plac'h yaouank, darn anezho izili eus ar JSU (*Juventudes Socialistas Unificadas*), seizh anezho minorezed (pa ne oant ket 21 bloaz), hag a voe fuzuilhet gant an arme spagnol e deroù an diktatouriezh e Madrid, d'ar 5 a viz Eost 1939, un tamm goude dibenn Brezel-diabarzh Bro-Spagn.

## Istor
P'edo Madrid etre krabanoù arme Francisco Franco e fin ar brezel e klaskas ar Juventudes Socialistas Unificadas en em aozañ dindan guzh, renet gant José Pena Brea, 21 bloaz. Tec'het e oa renerien ar PCE hag ar JSU eus ar vro, chomet e oa an aozadur etre daouarn emsaverien yaouank ha n'o devoa ket kalz a skiant-prenet hag a soñje gante e oant dianav d'o enebourien. José Pena Brea avat, pennsekretour proviñsel ar JSU, a voe diskuliet ha dastumet, ha boureviet ken na roas anvioù tud war baper sinet gantañ. Roberto Conesa, ur poliser silet en aozadur, a genlabouras da herzel an dud ; diwezhatoc'h e voe komiser ar Brigada Político-Social en amzer Franco, ha penn-bras ar polis e oa c'hoazh e bloavezhioù kentañ an demokratelezh.

Setu penaos e kouezhas an aozadur kuzh penn-da-benn, war bouez nebeut, hep gallout en em adaozañ. An darn vrasañ eus ar brizonidi n'o doa ket bet amzer da labourat en aozadur pa oant o paouez erruout ennañ.

## Film
Ur film zo bet savet diwarne. 

### Las Trece Rosas

**Carmen Barrero Aguero**, 20 vloaz, togerez. Labourat a rae abaoe he 12 vloaz, goude marv he zad, da vevañ 8 bugel an tiegezh, 4 anezho yaouankoc'h egeti. Emsaverez er PCE, e penn aferioù ar merc'hed er strollad en Madrid. Dastumet e voe d'ar 16 a viz Mae 1939.

**Martina Barroso García**, 24 bloaz, togerez. Pa echuas ar brezel e krogas da gemer perzh e JSU Chamartín.

**Blanca Brisac Vázquez**, 29 bloaz, pianoourez. Ar goshañ ag an trizek, ur bugel dezhi. Ne oa ket stourmerez, katoligez eus an tu dehoù e oa. Dastumet e voe dre ma taremprede ur soner ezel eus ar PCE. Ul lizher a skrivas d'he mab da veure ar 5 a viz Eost 1939, a voe roet dezhañ 16 vloaz goude gant an tiegezh, a oa eus an tu dehoù. Miret eo bet al lizher.

**Pilar Bueno Ibáñez**, 27 vloaz, togerez. E deroù ar brezel ec'h emezelas er PCE ha labourat a reas evit mann en tier-kevell ma veze degemeret emzivaded ha bugale ar soudarded ac'h ae d'an talbenn-brezel.

**Julia Conesa Conesa**, 19 vloaz, togerez. Ganet en Oviedo. Bevañ a rae e Madrid gant he mamm hag he div c'hoar.

**Adelina García Casillas**, 19 vloaz. Merc'h e oa d'ur guardia civil intañvet, hag emezelet e oa-hi er JSU.

**Elena Gil Olaya**, 20 vloaz. Er JSU e oa abaoe 1937.

**Virtudes González García**, 18 vloaz.

**Ana López Gallego**, 21 bloaz, togerez.

**Joaquina López Laffite**, 23 bloaz.

**Dionisia Manzanero Salas**, 20 vloaz.

**Victoria Muñoz García**, 18 vloaz.

**Luisa Rodriguez de la Fuente**, 18 vloaz, kemenerez.

## Eñvor hag istor
### Lennegezh

### Filmoù

## Liammoù diavaez
* «La corta vida de trece rosas», e-barzh  ''El País'', 11 a viz Kerzu 2005;
Roll rouaned Eswatini

Amañ e kavor ur roll eus pennoù ha rouaned Eswatini, a oa *Swaziland* betek miz Ebrel 2018.

## Pennoù ar Swazied kent 1745

## Rouaned Swaziland (1745–1903)
*1745–1780 : Ngwane III — Kentañ roue Swaziland arnevez
*1780 : LaYaka Ndwandwe (rouanez rejant)
*1780–1815 : Ndvungunye (Zikodze, Mavuso II)
*1815 : Lomvula Mndzebele (rouanez rejant)
*1815–1839 : Sobhuza I (Somhlolo)
*1836–1840 : Lojiba Simelane (rouanez rejant)
*1840–1868 : Mswati II (Mavuso III)
*1868–1875 : Tsandzile Ndwandwe (rouanez rejant)
*Priñs Ludvonga II (Makaleni) – Biskoazh ne voe roue
*1875–1889 : Dlamini IV (Mbandzeni)
*1889–1894 : Tibati Nkambule (rouanez rejant)
*1895–1899 : Ngwane V (Mahlokohla)
*1899–1903 : Labotsibeni Gwamile Mdluli (rouanez rejant)

## Pennoù Gwarezveliezh Swaziland (1903–1968)
Adal 1906 e voe Swaziland dindan beli ar Rouantelezh-Unanet.
*1903–1921 : Labotsibeni Gwamile Mdluli (rouanez rejant)
*1921–1968 : Sobhuza II

## Rouaned Eswatini (adalek 1968)
D'ar 6 Gwengolo 1968 e voe dizalc'h Swaziland diouzh ar Rouantelezh-Unanet.

*Adalek marv Sobhuza II d'an 21 a viz Eost 1982 ha da c'hortoz ma vije e vab en oad da ren e voe meret ar vro gant ar rouanez rejant Dzeliwe Sozisa Dlamini (21/08/1982 – 09/08/1983) ; d'he heul e voe ar priñs rejant Sozisa Dlamini (09/08/1983 – 18/08/1983) kent ar rouanez rejant Ntfombi Tfwala eus an 18/08/1986 betek ma pignas Mswati III war an tron d'ar 25 Ebrel 1986 d'an oad a 18 vloaz.

## Liammoù diavaez
* Renerion Eswatini
* Istor Eswatini
* Lec'hienn ofisiel roue Eswatini
Blanche de France

**[[Blanche]] de France**  zo bet anv meur a rouanez hag a briñsez c'hall .

## Orin

Degouezhet e oa e tiegezh roueel Bro-C'hall gant dimeziñ infantez Kastilha, Blanche de Castille gant ar roue gall Loeiz VIII. Goude-se e voe roet da veur a briñsez.

*Blanche de France (1253–1323), merc'h da Loeiz IX
*Blanche de France (1282–1305), pried da Rudolf III Aostria, mab henañ an impalaer santel Albert Iañ
*Blanche de France, Dugez Orleañs (1328–1394)

Dre zimeziñ eo tremenet an anv eus Bro-C'hall da Vro-Saoz, dre an tiegezh Lancaster.

Ouzhpenn Blanche de Castille ez eus bet div rouanez c'hall all anvet Blanche.

## Orin an anv-bihan en noblañs
Kentañ meneg eus an anv *Blanche* a voe e Tiegezh an Ingelgerien, gant:
* Adelaid Anjev, lesanvet *Blanche* (war-dro 947 † 1026), merc'h da Foulk II, kont Anjev, 

## Ar maouezi anvet Blanche de France
}

|}

## Pennadoù kar
*Blanche
*Blanche de Bretagne
Blanche de France, Dugez Orleañs

**Blanche de France** (Châteauneuf-sur-Loire 1328-1394 Vincennes ), a oa merc'h dalif d'ar roue gall Charlez IV *le Bel*, ha d'e drede pried Jeanne d'Évreux (1310 † 1371), a oa Dugez Orleañs. 
D'an 8 a viz Genver 1345 e timezas d'he c'henderv,Philippe de Valois (1336 † 1375), dug Orleañs, a oa mab da Fulup VI ha da Jeanne de Bourgogne. Bugel ebet n'o doe.

## Notennoù


## Pennad kar
*Blanche de France‎
Tugdual Menon

**Tugdual Menon** (pe *Tuttvalle, Tugdualo, Tudual, Tuttuale, Tuduuale, Jugdulus*), ganet a-raok 1502 ha marvet etre 1566 ha 1568, a oa ur sonaozour gall, marteze a orin breizhat a labouras en Italia an Azginivelezh. Kelenn a reas ar soner italian Claudio Merulo.

## Levrlennadur
*Giuseppe Martini, *Claudio Merulo*, Parma, Ordine Costantiniano di S. Giorgio, 2005 (pp.&nbsp;36–37)
*Cécile Vendramini: *Les offrandes musicales à Renée de France, fille de Louis XII*, Paris, 1997 (pp.&nbsp;199–205)
Ezequiel Mosquera

**Ezequiel Mosquera** zo ur marc'hhouarner eus Galiza ganet e Cacheiras d'an 19 a viz Du 1975. Gant Xacobeo - Galicia e red, ur skipailh sichennet e Vigo. Echuet en deus Tro Spagn en eil renk ur wech (2010), er pevarvet plas ur wech (2008) hag er pempvet plas div wech (2007 ha 2009) dre tennadoù menezek mat.

## Skipailhoù

1999-2002. Paredes-Rota
2003. Marques de Marialva
2004. Carvalhelhos-Boavista
2005. Kaiku
2006. Comunidad Valenciana
2007-2008. Karpin Galicia
2009-2010. Xacobeo Galicia
2011. Vacansoleil-DCM
Xacobeo - Galicia

**Xacobeo - Galicia** zo ur skipailh marc'hhouarnerezh sichennet e Vigo (Proviñs Pontevedra). Gant ar gouarnamant galizat eo bet krouet e 2007 gant an anv "Karpin - Galicia". En eil rummad e red ar skipailh e 2010.

## Skipailh 2010
{| width=100%
|-
|width=70% align=left|

## Skipailh 2009
{| width=100%
|-
|width=70% align=left|

## Liamm
* Lec'hienn ofisiel
Pete Domenici

**Peter Vichi Domenici** (ganet e 1932) a zo ur politikour amerikan ezel eus ar strollad republikan ha senedour New Mexico etre 1973 ha 2009. Abeg zo bet kavet en e bolitikerezh diwar-benn an endro.
Deportivo de La Coruña

Ar **Real Club Deportivo de La Coruña** a zo ur c'hlub mell-droad eus kêr A Coruña e Galiza hag a voe krouet e 1906. E-kerzh ar bloavezhioù 2000 e voe lesanvet ar *SuperDepor* a-drugarez da disoc'hoù mat: gant ar gourdoner Javier Irureta e-penn ar skipailh e voe gounezet al *Liga* e 2000 ha kib Spagn evit an eil gwezh e 2002. Pemp gwezh diouzh renk e kemeras perzh ar re glas ha gwenn e Champions League adalek 2001 en ur vont ur wezh betek an hanter-c'hourfennoù ha div wezh betek ar c'hardgourfennoù. Er mare-se e veze gwelet e stad Riazor unan eus ar skipailhoù efedusañ e Europa gant ur c'hevelerezh a c'hoarierien skiant-prenet ganto (ar c'habiten Fran, ar Vraziliz Mauro Silva ha Djalminha, an difenner Noureddine Naybet...) hag a c'hoarierien a ziougan mat evel Roy Makaay, Diego Tristán, Juan Carlos Valerón pe c'hoazh Joan Capdevila... E 2006 ne zeuas ket a-benn A Coruña da vezañ perzheget evit Kib Europa: gant c'hoarierien wellañ ar c'hlub o vont kuit pe war o vont war o leve e krogas e disoc'hoù da vezañ falloc'h-fallañ, betek memes diskenn en eil rummad goude bezañ echuet en 18vet renk al Liga e 2011. Er *Segunda División* e adkavo an *Depor* e enebour a C'haliza Celta de Vigo evit ar bloavezh 2011-2012. Kabiten ar skipailh eo Manuel Pablo a c'hoari er c'hlub abaoe 1998.
## Stad

## Liammoù
*  Lec'hienn ofisiel
Loki

**Loki** eo doue an tan e mojennoù Skandinavia. Un doue gwidreüs ha goapaus e oa da gentañ, deuet da vezañ kildrouk war-lerc’h. Mab e oa d’ar ramz Fárbauti ha d’an doueez Laufey. Dimezet e oa d’an doueez Sigyn ha sellout a reer outañ evel advreur Odin 

Gant ar ramzez Angrboða (Angrboda) en deus bet bugale, en o zouez ar bleiz Fenrir, an naer Jörmungandr ha Hel, doueez ar re varv. Gant Loki ivez eo bet ganet Sleipnir, ar marc’h eizh pav.
Patrick Le Besco

**Patrick Le Besco** (*Padrig ar Besko* e brezhoneg), ganet e 1950, zo ur yezhour eus Pariz, a orin breizhat ha vietnamat, hag en deus savet meur a levr diwar-benn ar brezhoneg hag ar yezhoù keltiek, embannet gant Emgleo Breiz pe L'Harmattan e Pariz.

Dimezet eo bet da Catherine Belkhodja, tri bugel o deus bet : Maïwenn Le Besco, Jowan Le Besco hag Isild Le Besco.

## Oberennoù
;Embannet gant L'Harmattan 
* *Parlons breton*, 1997
* *Parlons gaélique (Irlande)*, 2001
* *Parlons gaélique (Écosse - Île de Man)*, 2019
;Embannet gant Emgleo Breiz
* *Le breton de Belle-Ile-en Mer*, 1998 
* *Dornleor Manaveg*, 2000, 294p
;Embannet gant Travaux d'Investigation et de Recherche
* *Variations bretonnes sur la parabole de l'enfant prodigue*, 2016

## Troidigezh
**Ma buhez en Enez Vanao*, Edward Faragher, 2006, Emgleo Breiz

## Notennoù ha daveennoù
Abraham

**Abraham** ( אַבְרָהָם en hebreeg, إبراهيم‎, Ibrāhīm, en arabeg) zo un den a zo meneget e anv e Levr ar C'heneliezh, er Bibl, hag a zo lakaet da hendad pobl Israel. Gwechall e veze brasjedet e veve war-dro 1800 vloaz kent JK, hiziv e kreder n'eus nemet ur vojenn anezhañ. 

Diwar Abraham eo deuet an teir relijion undoueek : ar yuzevegezh, gristeniezh hag an islam.
## Geneliezh
Tad eo da Izaag hag Ishmael, eontr da Lot.

## Pennadoù kar
* Aberzhidigezh Izaag (arz)
Ibrāhīm

**Ibrahim** (arabeg : **إبراهيم** **'Ibrāhīm**') zo un anv-bihan arabek a vez roet ivez abalamour d'ar profed islamek Ibrahim, a zo Abraham gant an Hebreed.

## Tud all
*Ibrahim Iañ, sultan otoman
*Ibrahim Biogradlić
*Ibrahim Hodžić
*Ibrahim Ferrer, kaner kuban
*Ibrahim Rugova
*Ibrahim B. Syed
*Ibrahim Shkupolli (1966-2009), muntrer bosniak
Ibrahim Ferrer

**Ibrahim Ferrer**, ganet d'an 20 a viz C'hwevrer 1927 e San Luis, nepell diouzh Santiago de Cuba, ha marvet e La Habana d'ar 6 a viz Eost 2005, zo ur c'haner eus Kuba, brudet dre ar film Buena Vista Social Club (film) e 1999.

## Sonenrolladurioù
* 1960 - *Mis tiempos con Chepín y su Orquesta Oriental*
* 1973 - Recording with Los Bocucos
* 1999 – *[[Buena Vista Social Club Presents: Ibrahim Ferrer]]* - Priz Grammy
* 2000 - *Tierra Caliente: Roots of Buena Vista*
* 2002 - *Mis Tiempos Con Chepín*
* 2002 - *La Collección Cubana*
* 2002 - *Tiempos Con Chepín y Su Orquesta*
* 2003 - *Buenos Hermanos* - Priz Grammy
* 2004 - *Que Bueno Está*
* 2004 - *El Dandy*
* 2005 - *Ay, Candela*
* 2006 - *Mi Sueño*
* 2006 - *Rhythms Del Mundo*

## Prizioù
* En 1999 e voe enrollet gant Ry Cooder kentañ pladenn Ibrahim Ferrer e-unan. En 2000, da 72 vloaz, e resevas ur priz Grammy evel *Best New Artis*

*En 2004 en doe ur priz Grammy all, met ne voe ket laosket gant ar gouarnamant stadunanat da zont.

## Pennadoù kar
* Compay Segundo
* Elíades Ochoa
* Rubén González

## Liammoù diavaez
* Official Ibrahim Ferrer website
* Official Ibrahim Ferrer biography
* Ibrahim Ferrer Biography
* Ibrahím Ferrer Dies at 78
* Official Ibrahim Ferrer MySpace page
* Watch official footage from Mi Sueno
* Watch official Portrait of Ibrahim Ferrer documentary film
Humayun

**Nasir ud-din Muhammad Humayun** (**نصيرالدين همايون** e perseg) anavezet ivez evel **Humayun** (ganet e Kaboul d’ar 6 a viz Meurzh 1508 – marvet e Delhi d’an 20 a viz Genver 1556) a voe e penn an Impalaeriezh Voghol en Indez er .

Mab e oa d’an impalaer Babur ha d’e drede gwreg Mahum Begum. An eil impalaer moghol e voe etre 1530 ha 1540 hag adarre etre 1555 ha 1556. 

Dont a reas da vezañ impalaer, war-lerc’h e dad, d’an 30 a viz Kerzu 1530, d’an oad a 22 vloaz, daoust da enebiezh lod eus an uhelidi. E advreur Kamran Mirza a voe fiziet ennañ ar broioù en-dro da Lahore ha Kaboul, pelloc’h en hanternoz. Diwezhatoc’h e kollas e zouaroù aloubet gant Sher Shah Suri, met o adtapout a reas pemzek vloaz diwezhatoc’h gant harp roue Persia en doa roet bod dezhañ. Dont a reas Humayun en-dro da India gant e-leizh a uhelidi eus Persia ha ganto e voe degaset kalz a gemmoù da lez an impalaer e-lec’h ar boazioù deuet eus Kreiz Azia gant hendadoù Humayun. Levezon ar sevenadur pers a voe santet war ar savouriezh, al livouriezh, al lennegezh.

 
Bloaz goude bezañ adtapet e dron impalaer, gant skoazell ar Bersed, e varvas en ur gouezhañ en diri, e 1556. Gant e wreg, Hamida Banu Begum, e voe lakaet sevel ur monumant en e enor, ur mozoleon e-kichen Delhi.

E vab Akbar, na oa nemet 13 vloaz, a yeas da impalaer war e lerc’h.
Leeds United F.C.

**Leeds United Football Club** a zo ur c'hlub mell-droad saoz krouet e . Renet eo ar c'hlub gant Andrea Radrizzani ha gourdonet gant Marcelo Bielsa. C'hoari a raio ar c'hlub e Premier League (an eil rummad) e 2020-21.

## Roll loreidi
* **Kevezadegoù e Bro-Saoz**
**Premier League,** 3 wech kampion: 1968-1969; 1973-1974; 1991-1992
**Football League First Division,** 2 wech kampion: 1923-1924; 1963-1964; 1989-1990
**FA Cup** 1 wech: 1972
**League Cup** 1 wech: 1968
**Charity Shield,** 2 wech: 1969; 1992

* **Kevezadegoù etrevroadel**
**Kib UEFA.** 2 wech: 1968; 1971

## Stad

## Liammoù
* Lec'hienn ofisiel
Tour Eiffel

An **Tour Eiffel** zo un tour metalek savet e Pariz gant Gustave Eiffel. E 1889 eo bet digoret. Arouez Pariz ha Bro-C’hall eo. Kêr Bariz eo perc'henn an tour. 

An Tour Eiffel zo bet savet e 1889 e Pariz, war ar champ de mars gant Gustave Eiffel. An tour zo ur framm metal, an tour oa bet savet en amzer-rekord, savet e oa bet e-pad 2 vloaz. Kregin a reas ar savadur d'an 18 a viz Gouere 1887 a echuiñ a reas e 1989, digeriñ a-rae d'an 31 a viz Meurzh 1989. 

Ober a ra 324 metrad, ez eus 3 estaj; ur preti; taolenn reteriñ; ur bignerez. An tour Eiffel oa ar savadur uheloc'h er bed e-pad 30 vloaz. Eñ zo bet savet evit an diskouezadeg hollvedel eus Pariz, se zo arouez Frañs o tileuriañ ar vro. An tour zo un dedenn touristel, eñ zo anavezet gant kalzig a dud, bep vloaz 7 milion a dud a weladenn an tour Eiffel. An tour Eiffel zo hogos goulaouet e-pad an noz. Hiniv an deiz eo bihan e-keñver an tourioù arall evel ar Burj Khalifa. Ar pep brasañ eus an dud er bed a anav an tour Eiffel. Dañjerusoc'h-dañjerus eo pa vez avel. 

## Skiantel
An tour Eiffel oa bet implijet evit ar skiantou, evit studi an anharzurted, ar meteologiezh... Ur labourva meteologiezh zo bet diazezet war he lein.

## Radio
Ur stign e oa bet staliet evit ma c'hellfe skignañ ivez gant ar soudarded.Gwerzhet e vez kartennoù-post gant skeudenn an tour, ha toureffelloù plastik d'an douristed.

## Biographiez
Gustave Eiffel zo bet ganet d'an 18 a viz Du 1832 ha marv eo d'ar 27 a viz Du 1923. Gustave Eiffel oa an ijinour, hag ur greanter Gall, eñ a gemer perzh e savadur ur pont bras garbit, ha d'an tour Eiffel.

## Enebiezh
Un toullad arzourien a oa savet a-enep an tour e 1887: Alexandre Dumas (mab), Guy de Maupassant, Charles Gounod, Leconte de Lisle, Charles Garnier, Sully Prudhomme,
Ordinalia

An **Ordinalia** zo tri fezh-c'hoari krennamzerel e kerneveureg skrivet war-dro dibenn ar .

## An tri fezh
* '''''Origo Mundi''''' ("Orin ar bed" ; ''Gwryans an Bys'' e kerneveureg)
* '''''Passio Christi''''' ("Pasion Jezuz-Krist" ; ''Passhyon Krist'')
* '''''Resurrexio Domini''''' ("Dasorc'hidigezh an Aotrou" ; ''Dasserghyans agan Arloedh'')

## Pennadoù kar
**[[Beunans Meriasek]]*
**[[Beunans Ke]]*
Yves Deroff

**Yves Deroff**, bet ganet d'an 29 a viz Eost 1978 e Maisons-Laffite (Yvelines, Bro-C'hall), a zo ur melldroader breizhat. 

## Kleuboù ha loreadeg

* 1998-2002. 
***Kampion Frañs 2001*
***Kib Frañs 1999 ha 2001*

* 2002-2007. 
***Kib ar C'hevre 2005*

* 2007-2010. 
***Kib Frañs 2009*

* 2010-2012. 

* 2012-2014. Blois FC

* 2014-2015. US Thouaré
Fabrice Colleau

**Fabrice Colleau** zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'ar 26 a viz Even 1977 e Lokournan. Gant War-raok Gwengamp en deus c'hoariet kalz, ha betek dibenn e remzad e 2011.

## Kluboù
*1999-2000 : War-raok Gwengamp (D2) (3 krogad, 1 pal)
*2000-2001 : War-raok Gwengamp (D1) (17 krogad, 1 pal)
*2001-2002 : War-raok Gwengamp (D1) (14 krogad)
*2002-2003 : Nîmes Olympique (Nat.) (18 krogad, 1 pal)
*2003-2004 : War-raok Gwengamp (D1) (18 krogad, 1 pal)
*2004-2005 : Amiens S.C.F. (L2) (28 krogad, 2 bal)
*2005-genv2006 : Amiens S.C.F. (L2) (18 krogad, 1 pal)
*genv2005-2006 : F.C. Gueugnon (L2) (12 krogad)
*2006-2007 : F.C. Gueugnon (L2) (27 krogad)
*2007-kzu07 : War-raok Gwengamp (L2) (13 krogad, 1 pal)
*kzu07-2008 : War-raok Gwengamp (L2) (19 krogad, 2 bal)
*2008-2009 : War-raok Gwengamp (L2) (30 krogad)
*2009-2010 : War-raok Gwengamp (L2) (32 krogad, 1 pal)
*2010-2011 : War-raok Gwengamp (Nat)
Alberto Vázquez-Figueroa

**Alberto Vázquez-Figueroa** zo ur romantour spagnolek, ganet e 1936, e Santa Cruz de Tenerife, en Inizi Kanariez. Ouzhpenn-se eo rener embregerezh disallañ dour-mor, hag ijinet en deus an disallañ-dour dre wask.

## Oberennoù
* Tuareg (1980)
* Tras las huellas de Alec (1971)
*Olvidar Machu-Picchu (1983)
** Montenegro
** Brazofuerte
** Xaraguá
* Manaos
* Viracocha
* La sultana roja
* Anaconda
* Nuevos dioses
* El perro
* El agua prometida
* La ordalía del veneno
* Marea negra
* Fuerteventura
* Serie Piratas
** Piratas (1996)
** Negreros
** Leon Bocanegra
* Tiempo de conquistadores (2000)
* Un mundo mejor (2002)
* El señor de las tinieblas
* El anillo verde
* Delfines
* La ruta de Orellana
* La iguana
* Ícaro
* Bora Bora
* Ébano
* ¡Panamá, Panamá!
* Tierra virgen. La destrucción del Amazonas
* El inca
* Vendabal
* Ciudadano Max
* África llora
* Marfil
* Viaje al fin del mundo. Galápagos
* Sicario
* Palmira
* ¿Quién mató al embajador?
* Como un perro rabioso
* Morir en Sudáfrica (1985)
* Matar a Gadafi (1997)
* Vivir del viento
* Los ojos del tuareg (2000)
* Alí en el país de las maravillas (2005)
* El rey leproso (2005) 
* Bajo siete mares
### Rummad [[Cienfuegos]]
# *Cienfuegos* (1987)
# *Caribes* (1990)
# *Azabache* (1991)
# *Montenegro* (1992)
# *Brazofuerte* (1993)
# *Xaraguá* (1993)
# *Tierra de Bisontes* (2006)

### Rummad [[Océano]]
*Isla de Lobos
* Yáiza
* Maradentro

## Filmoù
Ur pemzek eus e romantoù zo deuet da vout filmoù.

## Liamm diavaez
* Biografía
Kerc'heiz rizennek

Ar **gerc'heiz rizennek** (*Butorides striata*) a zo un evn hirc'harek.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer al labous el lec'hioù trovanel ar bed.

## Notennoù ha daveennoù
Kerc'heiz c'hlas

Ar **gerc'heiz c'hlas** a zo ur spesad evned hirc'harek bihan, *Butorides virescens* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Ardea virescens* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dour, divelfenneged ha pesked bihan dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Butorides virescens anthonyi*, e kornôg Stadoù-Unanet Amerika (SUA), hanternoz Kalifornia-Izel ar C'hreisteiz (Mec'hiko),
* *Butorides virescens bahamensis*, er Bahamas,
* *Butorides virescens frazari*, e kreisteiz Kalifornia-Izel ar C'hreisteiz (Mec'hiko),
* *Butorides virescens virescens*, eus kreiz ha reter SUA ha reter Kanada da bPanamá ha Karib.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Glaouer-gwez bouchek

Ar **glaouer-gwez bouchek** (*Hemiprocne comata*) a zo un evn amprevanetaer hag a vev e Myanmar, Thailand, Malaysia, Brunei, Indonezia ha Filipinez.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Glaouer-gwez kabellek

Ar **glaouer-gwez kabellek** a zo un evn amprevanetaer, *Hemiprocne coronata* (pe *Hirundo coronata* kent) an anv skiantel anezhañ.

Gwechall e veze sellet outañ evel un evn eus an hevelep spesad hag hini *[[Hemiprocne longipennis]]*, ne oant ket gouest d'en em barañ kenetrezo avat.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag a bak diwar nij.

## Annez
Kavout a reer al labous en un takad hag a ya eus India da vervent Sina, Myanmar hag Indez-Sina.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Hemiprocne coronata'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Glaouer-gwez mourraouek

Ar **glaouer-gwez mourraouek** a zo ur spesad evned, *Hemiprocne mystacea* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Cypselus mystaceus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an daou naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) ha Prosper Garnot (1794-1838).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* *Hemiprocne mystacea aeroplanes*, en Enezeg Bismarck,
* *H. m. carbonaria*, e Makira (Inizi Salomon),
* *H. m. confirmata*, en Inizi Maluku hag Aru,
* *H. m. macrura*, en Inizi an Amiraliezh,
* *H. m. mystacea*, e Ginea Nevez ha Papoua ar C'hornaoueg,
* *H. m. woodfordiana*, en Inizi Salomon, Feni ha Bougainville.

## Liammoù diavaez
*  ''Hemiprocne mystacea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hemiprocne mystacea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Korčula

**Korčula** (distaget [ˈkɔːrtʃula] e kroateg, *Curzola* en italianeg, Κόρκυρα Μέλαινα e gresianeg, *Corcyra Nigra* e latin, *Krkar* e slaveg kozh) zo un enezenn hag ur gumun war aod Kroatia, e kreisteiz Dalmatia. En em ledañ a ra an enezenn war 279 km² ha poblet eo gant 16 182 a dud (2001), ar pezh a ra anezhi an eil enezenn bobletañ e Mor Adria, goude Krk. 

Hervez lod e vije bet ganet Marco Polo e Korčula.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Korčula (e kroateg)
* Lec'hienn touristerezh (e saozneg)