open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reizh an aelez

**[[Reizh]] an [[ael]]ez** zo un diviz hag en deus bet kalz a bouez er relijionoù kristen ha muzulman er Grennamzer, ha meneget eo er C'horan. 
D’an 29 a viz Mae 1453, p’edo an Durked o vont da gemer kêr Kergustentin, edo an impalaer ha tud e lez, a-hervez, o tabutal a-zivout reizh an aelez.

Hiziv e lavarer, diwar-benn un diviz aner, eo kement ha *tabutal diwar-benn reizh an aelez*. 

## Oberennoù
Diwar-benn *reizh an aelez* eo bet savet an oberennoù-mañ:
* *[[Le voci bianche]]*, film italian gant Pasquale Festa Campanile ha  Massimo Franciosa,  en 1964, anvet *Le Sexe des anges*  e galleg;
* **'Il sesso degli angeli'', film italian gant [[Ugo Liberatore]] i en [[1968]], anvet ''Le Sexe des anges'' e galleg; 
* **'El sexo de los ángeles*, film spagnol-brezilian gant Xavier Villaverde  en [[2012]]*

## Pennadoù kar
*Ael

## Liammoù diavaez
*Reizh an aelez hervez ar C'horan
Vaux-sur-Seulles

**Vaux-sur-Seulles** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Seulles emañ Vaux-sur-Seulles. 
## Istor
### 
* E 1827 e voe staget kumun Vaussieux (75 annezad e 1821) ouzh Vaux-sur-Seulles (405 annezad e 1821).
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944:
** D'ar 6 a viz Even da 19 eur 50 e voe treuzet Vaux gant 6vet Batailhon an Durham Light Infantry (Rouantelezh-Unanet).
** D'ar 7 a viz Even da 15 eur e voe izili 8vet Batailhon Durham Light Infantry o patrouilhañ er c’hoadoù evit en em zizober eus ar sniperien alaman.
** D'ar 14 a viz Even e voe savet un nijva e su ar gumun gant ar 16vet ACG Royal Engineers, implijet e voe betek penn-kentañ miz Gwengolo.
## Monumantoù ha traoù heverk

Face nord de l'église Saint-Pierre (Vaux-sur-Seulles, Calvados, France).jpg|An iliz katolik.
FranceNormandieVauxSurSeullesVaussieuxChateau.jpg|Ar c’hastell .
Portail du Manoir St Clair.jpg|Dor-borzh ar maner.

* Iliz katolik *Sant Pêr*, luc'hskeudennoù.
* Kastell Vaussieux.
* Maner Saint-Clair.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021
### 1962-2021

### 1793-2016

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Strouezheg Saverieg

E-pad an Eil Brezel-bed, **strouezheg Saverieg** a oa ur strouezheg eus Liger-Atlantel en tric'horn zo etre kumunioù Hierig, Enorzh ha Saverieg.

E miz Even 1944 e oa distrujet ar strouezheg-se gant unan eus an taolioù alaman diwezhañ. 350 rezistant yaouank, en o zouez François Macé yaouank a oa 16 vloaz neuze, hep kalz armoù, a zalc'h penn ouzh 2 500 Alaman a-raok tec'het. 27 rezistant serret gant an Alamaned a oa fuzuilhet d'an 29 a viz Even e Kastell la Bouvardière.

## Poltredoù


Image:Saffré maquis-QG.jpg|QG kozh ar strouezheg
Image:Saffré maquis-cimetière.jpg|Bered ar strouezheg
Image:Saffré maquis-oratoire.jpg|Ti-bediñ ar strouezheg
Image:Saffré maquis-monument.jpg|Monumant e koun ar strouezheg


## Levrlennadur
* *Le Drame du Maquis de Saffré* de A. Perraud-Charmantier, Editions du Fleuve, Nantes 1946
* *Soldats de l'Ombre 1939-1944* de Briac Le Diouron

## Liammoù diavaez
* Strouezheg la Maison Rouge ha Strouezheg Saffré
* Ofiserien hag isofiserien strouezheg Saffré d'an 29 a viz Even 1944
* Tagadenn PC strouezheg Saffré
* Roll an 68 gouzañver
Robert Guéï

**Robert Guéï** (16 a viz Meurzh 1941 - 19 a viz Gwengolo 2002) a oa ur soudard eus Aod an Olifant, bet prezidant ar vro etre 1999 ha 2000.

Goude bezañ bet stummet e skolioù soudardel e Ouagadougou (e Burkina Faso hiziv) hag e Saint-Cyr (Bro-C'hall) e tistroas d'e vro ma harpas politikerezh ar prezidant Félix Houphouët-Boigny. E penn kentañ ar bloavezhioù 1990 e waskas emsavadegoù soudarded pe studierien. Goude dilennadeg 1995 e voe skarzhet gant Henri Konan Bédié abalamour m'en doa nac'het kas an arme ouzh partizaned Laurent Gbagbo ha re Alassane Ouattara.

Lakaet e voe Guéï e penn ar Stad d'ar 24 a viz Kerzu 1999 goude an taol-Stad a zistroadas Bédié. Trec'het e voe e dilennadeg miz Here 2000 gant Laurent Gbagbo met nac'h a reas anzav an disoc'h ha gwaskañ an dud a vanifeste a-enep dezhañ a-raok tec'hel kuit. D'an 19 a viz Gwengolo 2002 e voe muntret, asambles gant e wreg, en Abidjan.
Tribud Falc'hun Malta

**Tribud Falc'hun Malta** (a zo *Tributo del Halcón Maltés* e spagnoleg) zo un taos lakaet gant Karl V war Urzh Malta er XVIvet kantved, hag a voe brudet en XXvet kantved gant romant Dashiell Hammett hag ar filmoù savet diwarnañ.
Thaon

**Thaon** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: dieubet e voe **Thaon** hep emgann d'ar 7 a viz Even 1944 gant Kanadianed an 10 Rejimant Hobregonet *Fort Garry Horse* hag an 8 Brigadenn .
## Monumantoù ha traoù heverk
 
Skeudenn:Thaon grosse devise.jpg|Peulvanoù *La Grosse Devise*, war ar vevenn ouzh Colomby-sur-Thaon.
Skeudenn:Menhir Colomby sur Thaon.JPG|Peulvan, bourc'h Colomby-sur-Thaon er pellder
Skeudenn:Vieille eglise de thaon.JPG|Iliz katolik *Sant Pêr* a-gent

* Iliz katolik *Sant Pêr* a-gent, - kantved.
* Iliz katolik *Sant Pêr* a-vremañ.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Vicente Guerrero

**Vicente Ramón Guerrero Saldaña** (1782 - 1831) a oa unan eus ar jeneraled e penn Brezel Dizalc'hted Mec'hiko a-enep Spagn en XIXvet kantved.
Eil prezidant ar Republik e voe ur pennadig. Tad-kozh e oa d'ar politikour Vicente Riva Palacio.

Diskaret e voe gant un taol-stad war-lerc'h m'en doa diskleriet frankiz ar sklaved. Kemer a reas an armoù , met prizoniet e voe dre dreitouriezh, kondaonet gant ur bodad ofiserien ha fuzuilhet. 

E anv zo bet roet da veur a lec'h er vro ha dreist-holl d'ar stad anvet Guerrero. 

## Pennadoù kar
* Vicente Guerrero (disheñvelout) 
* Guerrero (disheñvelout)
Vicente Guerrero (disheñvelout)

**[[Vicente Guerrero]]** a oa eil prezidant Mec'hiko, ha roet eo bet e anv da veur a lec'h en e vro: 

## Lec'hioù

*Vicente Guerrero, Baja California (pe "Los Algodones")
*Vicente Guerrero, Chihuahua
*Vicente Guerrero, e Durango, 
*Vicente Guerrero, Tlaxcala
*Vicente Guerrero (Puebla), e Puebla.

## Pennadoù kar
* Vicente
* Guerrero
Dashiell Hammett

**Dashiell Hammett** zo ur skrivagner romantoù ha danevelloù polis stadunanat. 

## E romantoù
* *[[Red Harvest]]* (1929)
* *[[The Dain Curse]]* ( 1929)
* *[[The Maltese Falcon (romant)|The Maltese Falcon]]* (1930)
* *[[The Glass Key]]* ( 1931)
* *[[The Thin Man]]* ( 1934)
Alonso Cano

**Alonso Cano** (1601-1667) a oa ul livour barok spagnol, tisavour ha kizeller eus Kantved Aour Spagn. Gant e dad, Miguel Cano, e teskas an disaverezh, gant Francisco Pacheco al liverezh, ha gant Juan Martínez Montañés ar c'hizellerezh.
Práxedis G. Guerrero (disheñvelout)

**[[Práxedis Guerrero|Práxedis G. Guerrero]]** zo anv un anarkour mec'hikan lazhet e Dispac'h Mec'hiko e 1910, hag ivez anv daou lec'h er vro: 

*Práxedis G. Guerrero, Chihuahua
*Práxedis G. Guerrero (municipality)
Práxedis Guerrero

**Ur bajenn [[Práxedis G. Guerrero (disheñvelout)]] zo ivez.*

**Práxedis Gilberto Guerrero Hurtado** (1882 – 1910) a oa ur c'hazetenner anarkour mec'hikan lazhet e Dispac'h Mec'hiko 

Dont a rae eus Los Altos de Ibarra, e San Felipe (Guanajuato) e-kichen León (Guanajuato) hag e dud a oa perc'henned un hacienda. 
E 1899 e skrivas e bennadoù kentañ e-barzh kazetennoù evel El Heraldo Comercial hag El Despertador. E 1901 e laboure en Diario del Hogar hag e lakas e anv en arme ma teuas da vout letanant. 

E 1903 e oa krog da lenn kazetennoù a enebe ouzh an diktatour Porfirio Díaz, El Demófilo hag El hijo del Ahuizote, hag e reas anaoudegezh gant anarkourien hag a oa skrivagnerien. Pa glevas e oa bet an arme o tennañ war ur vanifestadeg e Monterrey (Nuevo León), e kuitaas an arme.

E 1904 e laboure e SUA, e Denver, Colorado, evel mengleuzier? E 1905 ez eas da San Francisco, California, ma embanne Alba Roja (" Gouloù-deiz Ruz ")
Colomby-sur-Thaon

**Colomby-sur-Thaon** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant Anguerny d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Colomby-Anguerny.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: dieubet e voe **Colomby-sur-Thaon** hep emgann d'ar 7 a viz Even 1944 gant Kanadianed ar Rejimant (gallek) *de la Chaudière* bet dilestret d'an deiz kent e Bernières-sur-Mer (tachad *Nan Green* eus Juno Beach) .

## Monumantoù ha traoù heverk

Thaon Grosse Devise.jpg|Peulvan Grosse Devise.
Colomby-sur-Thaon manoir.JPG|Maner Colomby.
FranceNormandieColombySurThaonEglise.jpg|Iliz Saint-Vigor.


* Peulvanoù *La Grosse Devise*, war ar vevenn ouzh Thaon.
* Maner Colomby.
* Iliz katolik *Saint Vigor*, bet savet en  kantved hag adkempennet er  kantved.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Gevelliñ
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Emily

**Emily** zo un anv-bihan saoznek merc'hed, roet kalz er broioù saoznek e deroù an .

## Tud

###### 
* Emily Brontë (1818–1848), skrivagnerez saoz, oberourez *[[Wuthering Heights]]*
* Emily Dickinson (1830-1886), barzhez stadunanat
###### 
* Emily Hobhouse (1860-1926), dengarourez gerneveurat 
* Emily Pankhurst (1858-1928), emsaverez bolitikel saoz

###### 
* Emily Huws, skrivagnerez kembraek
* Emilie de Ravin (* 1981-), aktourez aostralian
* Emily Blunt (*1983-), aktourez saoz

## Lennegezh
**[[A Rose for Emily]]*, gant William Faulkner, lakaet e brezhoneg gant Yann Talbot.

## Kanaouennoù
* *For Emily, whenever I may find her* (Paul Simon), Simon ha Garfunkel, albom *Parsley, Sage, Rosemary and Thyme*, 1966
**See Emily Play*, Pink Floyd en albom *The Piper at the Gates of Dawn*
* *A Rose for Emily*, savet gant Rod Argent diwar danevell Faulkner, kanet gant The Zombies en albom *[[Odessey and Oracle]]*

## Lec'hioù
* Emily, ur gêriadenn e Minnesota, 

## Pennadoù kar
* Émilie
* Emilian
* Emiliana
* Amélie
* Amelia

## Notennoù
Dickinson

**Dickinson** zo un anv-tiegezh saoznek. 

## Gerdarzh
Peurvuiañ e soñjer e teu eus Dickin, pe Dickens, diwar Dick, ha *son* (mab). 

## Tud
*Bruce Dickinson, kaner saoz gant Iron Maiden
*Caroline Dickinson, Kerneveuradez yaouank, lazhet e Planfili, e Breizh,
*Emily Dickinson, barzhez saoznek
**William Dickinson*, anv-pluenn Christine Arnothy

## Lec'hioù
* Dickinson (North Dakota)
* Dickinson (Texas)
Secqueville-en-Bessin

**Secqueville-en-Bessin** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Bodet e oa gant div gumun-all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Rots.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: dieubet e voe **Secqueville-en-Bessin** hep emgann d'ar 7 a viz Even 1944 gant Kanadianed ar Rejimant *Royal Winnipeg Rifles* bet dilestret d'an deiz kent e Bernières-sur-Mer (tachad *Mike Red* eus Juno Beach) .

## Monumantoù ha traoù heverk
 
Skeudenn:Eglise de secqueville en bessin.jpg|An iliz katolik

* Iliz katolik *Saint Sulpice*, he nev a voe savet en  kantved.
### Bered ar C'hommonwealth: ''Secqueville-en-Bessin War Cemetery''

Ur vered eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet eo. Enni eo douaret soudarded marvet en emgannoù eus miz Gouere 1944 hag un nijour eus ar *[[Royal Air Force]] Volunteer Reserve* marvet e miz Eost 1944.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Afer Dickinson

**Afer Dickinson** zo un enklask polis hag ur prosez c'hoarvezet e Breizh goude marv Caroline Dickinson, ur Gerneveuradez yaouank hag a voe lazhet e Planfili d'an 18 a viz Gouhere 1996.

Ur skoliadez e oa, a voe gwallet ha mouget betek ar marv e ti-herberc'h Planfili. Kement-se a c'hoarvezas en ur gambr ma oa merc'hed all o kousket hep na voe gwelet na klevet tra ebet. Trouz a voe e Breizh-Veur rak ne oa ket efedus an enklask.

Meur a vloaz goude e voe kavet ar muntrer, ur Spagnol anvet Francisco Arce Montes, p'edo e Stadoù-Unanet Amerika ; harzet e voe d'an 13 a viz Meurzh2001 e Miami, ha tamallet goude dielfennet TDN e gorf.
Sierra Madre Oriental

**Sierra Madre Oriental** zo un aradennad venezioù, un 1 350 km hed dezho, e reter Mec'hiko, a-hed arvor pleg-mor Mec'hiko, adalek Texas en hanternoz, er reter d'ar Río Bravo, betek Querétaro er c'hreisteiz, a-dreuz stadoù Coahuila, Nuevo León, Tamaulipas, Texas, San Luis Potosí, Hidalgo, Tlaxcala, e-touez re all.
Félix Houphouët-Boigny

**Félix Houphouët-Boigny**, ganet **Dia Houphouët**, (wd 1905 - 7 a viz Kerzu 1993) a oa ur politikour ha prezidant kentañ Aod an Olifant.

Studioù war ar vezegiezh a reas ha medisin e voe en e vro etre 1925 ha 1939. E 1939 e teuas da vezañ merour kanton Akouè hag e voe e karg eus plantadeg e familh. Krouiñ a reas ur sindikad e 1944 (*Syndicat Agricole Africain*) evit difenn ar blanterien afrikan ouzh an drevadennerien. E 1945 e voe dilennet da gannad e bodadenn vonreizhañ Bro-C'hall ha dre-se e tivizas ouzhpennañ ar ger *Boigny* (*tourz*) ouzh e anv.

Ne faote dezhañ bezañ dizalc'h diouzh Bro-C'hall nemet pa vefe tizhet an dizalc'hiezh ekonomikel gant e vro, er c'hontrol diouzh Ahmed Sékou Touré ha gantañ e vefe bet savet ar ger Françafrique a ra meneg eus kenlabourerezh don etre Bro-C'hall hag ar broioù bet trevadennet ganti. N'eo nemet dre heg neuze ma tisklêrias dizalc'hiezh Aod an Olifant d'ar 7 a viz Eost 1960.

Mervel a reas d'ar 7 a viz Kerzu 1993 ha Henri Konan Bédié a voe lakaet e penn ar vro.

## Notenn
Karpathos

**Karpathos** (*Κάρπαθος* e gresianeg, *Kerpe* e turkeg, *Scarpanto* en italianeg, *Carpathus* e latin) zo un enezenn eus Gres, etre Kreta hag enez Rodos, e gevred Mor Egea. Asambles gant enez Saria, e-kichen, ez a d’ober kumun Karpathos. 

En em astenn a ra war ur gorread 324 km2 hag ar menez *Kalí Límni* eo he foent uhelañ (1215 m). Annezet eo gant 6 511 a dud, a vev diwar al labour-douar hag ar pesketaerezh. Pigadia eo kêr vrasañ ha porzh pennañ Karpathos.

E dalc’h Republik Venezia e oa an enezenn eus 1306 betek 1540, pa voe aloubet gant Turked an Impalaeriezh Otoman. E 1912 e tremenas etre daouarn Italia. Goude an Eil Brezel-bed e teuas da vezañ stag ouzh Gres.
Tilly-sur-Seulles

**Tilly-sur-Seulles** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêrioù Bordel ha Seulles emañ Tilly-sur-Seulles.

## Istor
### Anv
* **Tilly-Orceau** a zo anvet **Tilly sur Seule** e 1793 ha **Tilly-sur-Seulles** adalek 1801. 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]

The British Army in the Normandy Campaign 1944 B5777.jpg|Soudarded an tirlu breizhveuriat e Tilly e miz Even.
War Office Second World War Official Collection B5778.jpg|Kemenn a-zivout ar minennoù, bourc’h Tilly, miz Even.

* Emgann Normandi, 1944: emgannoù start e miz Even etre ar Vreizhveuriz hag an Alamaned; 54 den nann-soudard a voe lazhet e miz Even e-pad, unan all a varvas e miz Here gant un darzhadenn.
## Monumantoù ha traoù heverk

Vieux Pont Juvigny sur Seulles.jpg|Pont dreist ar Seulles.

* Pont eus ar Grennamzer () etre Juvigny-sur-Seulles ha Tilly, rummet.

FranceNormandieTillySurSeullesChapelleNDDuVal.jpg|Chapel *Notre-Dame-du-Val*.
FranceNormandieTillySurSeullesEglise.jpg|An iliz katolik.
Monument aux morts de Tilly-sur-Seulles. (2).jpg|Ar monumant.

* Chapel *Notre-Dame-du-Val*, ur mirdi eo bremañ.
* Iliz katolik *Sant Pêr* (Krennamzer).
* Monumant ar re varv.
### Bered ar C'hommonwealth: ''Tilly-sur-Seulles War Cemetery''

Tilly-sur-Seulles - CWGC 9.JPG|Ar vered.


Marvet e oant e 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Implijet e voe ar vered gant ar 49 ha 50 Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021
                                 
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kib rugbi ar bed 2011

**Kib rugbi ar bed 2011** eo pempvet kib rugbi ar bed aozet gant an International Rugby Board. E Zeland-Nevez eo bet dalc'het etre an 9 a viz Gwengolo 2011 hag an 23 a viz Here 2011. Gant skipailh Zeland-Nevez eo aet ar maout (trec'h 8-7 a-enep ar Frañs). Roet eo bet ar gib William Webb Ellis, anvet evel-se a-benn enoriñ ar paotr a vije bet krouet ar rugbi gantañ e 1823, d'ar c'hounideien.

## Stadoù
Nevesaet eo bet an darn vrasañ eus ar stadoù evit degemer an degouezh. Abalamour d'ar c'hrenoù-douar c'hoarvezet e miz Gwengolo 2010 hag e deroù 2011 e voe ret d'an aozerien dibab chom hep implijout Lancaster Park, stad Christchurch. C'hoariet e vo an hanter-c'hourfennoù hag ar gourfenn en Eden Park ma voe aozet gourfenn kib kentañ ar bed e 1987.
* Auckland: Eden Park (*Auckland*, *Blues*), North Harbour Stadium (*North Harbour*)
* Dunedin: Fosyth Barr Stadium at University Plaza (*Otago*, *Highlanders*)
* Hamilton: Waikato Stadium (*Waikato*, *Chiefs*)
* Invercargill: Rugby Park Stadium (*Southland*)
* Napier: McLean Park (*Hawkes's Bay*)
* Nelson: Trafalgar Park (*Tasman Makos*)
* New Plymouth: Yarrow Stadium (*Taranaki*)
* Palmerston North: Arena Manawatu (*Manawatu*)
* Rotorua: Rotorua International Stadium (*Bay of Plenty*)
* Wellington: Westpac Stadium (*Wellington Lions*, *Hurricanes*)
* Whangarei: Okara Park (*Northland*)
*E lizherennoù stouet, anvioù ar skipailhoù ma vez implijet ar stadoù ganto a-hed ar bloaz.*

## Skipailhoù
Daouzek skipailh a voe perzheget a-drugarez d'o disoc'hoù e kib rugbi ar bed 2007: Aostralia, Arc'hantina, Bro-Gembre, Bro-Saoz, Bro-Skos, Fidji, Frañs, Italia, Iwerzhon, Suafrika, Tonga ha Zeland-Nevez. Evit an eizh plas diwezhañ e voe aozet bep a dournamant war ar pemp kevandir ha perzheget e voe Namibia evit Afrika, Kanada hag ar Stadoù-Unanet evit Amerika, Japan evit Azia, Jorjia ha Rusia evit Europa hag an inizi Samoa evit Oseania. Evit an tiked diwezhañ e voe aozet krogadoù perzhegus a yeas ar maout gant Roumania ur wezh bet trec'h war skipailhoù Tunizia ha Kazakstan. Bidorc'hig ar gib eo Rusia o vezañ ma'z eo ar wezh kentañ d'an *Arzhed* dont a-benn da berzhegañ evit an tournamant diwezhañ.

* **Strollad A**

 Tonga

* **Strollad B**

* **Strollad C**

* **Strollad D**
 Fidji

 Samoa

## Liammoù
*    Lec'hienn ofisiel
Anguerny

**Anguerny** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant Colomby-sur-Thaon d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Colomby-Anguerny.

## Istor
### 
* Eil brezel-bed, d'ar 6 a viz Even 1944: lazhet e voe ur vaouez en Anguerny gant tennoù kanol ha dieubet e voe ar gumun gant an *8th Canadian Infantry Brigade* (Brigadier Blackader) hag an *9th Canadian Infantry Brigade* (Brigadier Cunningham).

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Anisy

**Anisy** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944: d'ar 6 a viz Even e voe dieubet ar gumun gant an *8th Canadian Infantry Brigade* (Brigadier Blackader) hag an *9th Canadian Infantry Brigade* (Brigadier Cunningham). Lazhet e voe ur paotr yaouank e miz Gwengolo pa darzhas ur gartouchenn.

## Monumantoù ha traoù heverk
 
Skeudenn:Anisy eglise.jpg|An iliz katolik, - kantved.

* Iliz katolik *Sant Pêr*. 
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Lestr eus al linenn

Al **lestr eus al linenn**, pe **batimant eus al linenn** pe **lestr linenn** a zo bet al lestr brezel zo bet diazez ar brezel war vor etre ar morluoù european, eus deroù an  betek kreiz an . E berzh pennañ a oa en em gannañ dreist-holl gant e ganolioù, e-skoaz al listri a oa a-raok a implije an arsailh bourzh-ouzh-bourzh, pe a gentraoue o enebour. Implij ar ger "linenn" en e anv a zeu eus o doare d'en em gannañ e linennoù emgann. Listri ur strollad-listri a verdee a-steud, ar pezh a roe o zu dezhe d'implijout o c'hanolioù dre zigoroù o c'hostezioù diouzh ar gwellañ hag a zigreske ar riskl da dennañ an eil re war ar re all. Adalek an Eil Brezel-bed e tigreskas pouez al listri eus al linenn, hobregonet hiviziken, dirak hini an dougerien kirri-nij, a oa gouest da dizhout palioù kalz pelloc'h a-drugarez d'an nijerezed.

An diwezhañ lestr eus al linenn a oa savet a oa ar morreder emgann HMS Vanguard eus ar Royal Navy. Boulc'het e oa e 1941 ha lakaet er mor e 1944. Implijet e oa adalek 1946 ha kemera reas perzh e kalz kefridioù gweladennoù er C'hommonwealth gant ar roue hag ar rouanez en e vourzh. E 1949 e oa lestr amiral ar Royal Navy er Mor Kreizdouar. E fin ar memes bloavezh e oa eoriet ouzh ar c'hae e tachenn ar morlu e Portland, hag e oa implijet evel ponton skol. Kondaonet e oa e 1959 ha distrujet.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*  The World's last pre-Dreadnought
Morreder brezel

Ur **morreder brezel**, pe **lestr-bale**, zo ur seurt lestr brezel. Implijet eo bet ar ger-se e-pad meur a gantved, ha sterioù disheñvel en deus bet hervez ar mare. Da vare ar merdeerezh dre lien e klote an anv a vorreder gant ur seurt kefridioù – sklêrijennañ, argadiñ pe gwareziñ listri kenwerzh – kemeret e karg gant ar fourgadennoù pe ar skloupoù. Hiziv-an-deiz ar morreder brezel eo ar vag galloudusañ en ur flodad brezel dres goude an dougerien kirri-nij hag ar bigi argadoù dilestrañ. Alies e vez rolloù disheñvel gant ar morrederien evel reoù klask ha distruj, ambrougañ meurvorel pe talañ.

Adalek kreiz an  e teuas ar ger morreder da vezañ un anv klas listri implijet evit hevelep kefridioù, daoust ma oa morrederioù a bep seurt ment, eus ar morrederioù bihan d'ar morrederioù hobregonet a oa ken bras (daoust ma ne oant ket ken galloudus) hag al listri hobregonet.

E deroù an  kantved e oa bihanoc'h ar morrederioù evit al listri hobregonet met brasoc'h evit al listri-distruj. E 1922, skrid-emglev vor Washington a lakaas ur vevenn da vent ar morrederioù pounner a oa termenet ennañ evel listri brezel eus muioc'h evit 10 000 tonenn dilec'hiadur gant kanolioù na oa ket muioc'h evit 203 mm treuzkiz dezhe. Talvezout a reas an termenadur-se betek diwezh an Eil Brezel-bed.

E diwezh an  kantved ez eas al listri hobregonet diwar c'hiz dre ma ne oant ket graet ken diouzh ar brezel war vor evel ma veze renet, ar pezh a reas eus ar morrederioù ar re vrasañ hag ar re c'halloudusañ eus al listri brezel war ar morioù. Cheñchet en deus roll ar morrederioù diouzh ar bigi ha diouzh ar morluoù. Alies e oant karget eus an difenn a-enep tagadennoù o tont eus an aer, da dagañ ar bigi kenwerzh pe da vombezañ an aodoù. E-pad ar Brezel yen e savas an U.S. Navy morrederioù gant fuc'helloù pellurzhiet a oa o fal, da gentañ, pourchas difennoù a-enep tagadennoù o tont eus an aer, e-skoaz morlu an URSS a savas morrederioù gant fuc'helloù a-enep ar bigi a oa da c'houelediñ strolladoù dougerien kirri-nij an OTAN.

Hiziv an deiz, teir broad hepken a implij morrederioù, ar Stadoù-Unanet, Rusia, hag Italia. Hiziv-an-deiz eo ar misiloù a vez armamant diazez ar bigi-se. Bez ez eus ivez ar morreder douger kirri-nij rusian Amiral Kuznetsov hag ar Giuseppe Garibaldi. Ar BAP Almirante Grau a oa ar morreder diwezhañ er servij e morlu Perou betek 2017. Daoust ma teu ar c'hemm etre ar morrederioù hag al listri-distruj da vezañ tanv-kenañ. Ar patromoù listri-distruj nevez (ar c'hlasadoù Zumwalt pe Arleigh Burke da skouer) a vez alies brasoc'h ha galloudusoc'h evit ar c'hlasoù morrederioù a vez implijet en o raok.
Basly

**Basly** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed: dieubet e voe **Basly** d'ar 6 a viz Even 1944 gant Kanadianed eus ur skwadron tankoù eus an 10 Rejimant Hobregonet *Fort Garry Horse* hag ar Rejimant (gallek) *de la Chaudière* bet dilestret e Bernières-sur-Mer (tachad *Nan Green* eus Juno Beach). Mervel a reas ur plac'hig e Basly d'ar 14 a viz Gouere 1944 abalamour d'ur vombezadeg.
## Monumantoù ha traoù heverk
 
Skeudenn:FranceNormandieBaslyEglise.jpg

* Iliz katolik *Sant Jord*,  kantved.
* Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *Basly Churchyard*

*Lance Serjeant* edo er 1añ Batailhon eus ar *Black Watch (Royal Highlanders)*. Mervel a reas d'ar 17 a viz Even 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1793-2008
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kib rugbi ar bed

**Kib rugbi ar bed** zo ur gevezadeg etrebroadel rugbi a vez kaset en-dro bep 4 bloaz. Ar genstrivadeg-se, krouet e 1987 zo digor d'an holl gevredadoù anavezet gant Burev etrebroadel ar rugbi (*International Rugby Board* pe IRB). Dalc'het e oa an hini kentañ e 1987 e Zeland-Nevez hag en Aostralia, ha trec'h e voe skipailh Zeland-Nevez.

Peder broad hepken o deus gounezet ar gib-se. Skipailh Aostralia, hini Afrika ar Su ha Zeland-Nevez o deus gounezet an aliesañ gant pep a zaou drec'h. Emañ an titl e dalc'h skipailh Zeland-Nevez ivez. Bro-Saoz he deus gounezet 1 wech.

Anvet eo arouez-trec'h ar gevezadeg *[[Arouez-trec'h William Webb Ellis|William Webb Ellis Trophy]]*, en enor da William Webb Ellis a vez lakaet peurliesañ ijinadenn ar rugbi war e gont, e 1823. E gwirionez ez eo koshoc'h orin ar sport-se.

Ar vro a aoz Kib ar bed a vez choazet gant an IRB. Dalc'het eo bet kevezadeg 2011 e Zeland-Nevez eus an 9 a viz Gwengolo betek ar 23 a viz Here. Choazet eo bet Bro-Saoz da zegemer an hini war-lerc'h, e 2015, ha Bro-Japan da zegemer hini 2019.

## An tournamantoù
* Kib rugbi ar bed 1987 en Aostralia ha Zeland-Nevez. Aet ar maout gant Zeland-Nevez.
* Kib rugbi ar bed 1991 e Bro-Saoz. Aet ar maout gant Aostralia.
* Kib rugbi ar bed 1995 e Suafrika. Aet ar maout gant Suafrika.
* Kib rugbi ar bed 1999 e Kembre. Aet ar maout gant Aostralia.
* Kib rugbi ar bed 2003 en Aostralia. Aet ar maout gant Bro-Saoz.
* Kib rugbi ar bed 2007 er Frañs. Aet ar maout gant Suafrika.
* Kib rugbi ar bed 2011 e Zeland-Nevez. Aet ar maout gant Zeland-Nevez.
* Kib rugbi ar bed 2015 e Bro-Saoz. Aet ar maout gant Zeland-Nevez.
* Kib rugbi ar bed 2019 e Japan.
* Kib rugbi ar bed 2023 er Frañs.

## Levrioù ha filmoù
* Denis Lalanne, *Le fabuleux roman de la coupe du monde de rugby*, Calmann-Lévy, 1987, 109 p. 
* Roger Brunel, Jean-Claude Morchoisne, Michel Rodrigue, *Le rugby en coupe (du monde)*, Presses de la Cité, 1999 
* Jean-Pierre Bodis, *Le rugby : de l'esprit de clocher à la coupe du monde*, Privat, 1999 
* Nick Farr-Jones, *Story of the Rugby World Cup*, Australian Post Corporation, 2003 
* Gerald Davis et John Eales, *History of the Rugby World Cup*, Faber and Faber Ltd., 2003 
* *Coupe du monde de rugby : anthologie*, éditeur : Sony music vidéo, 2004 (3 DVD)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Kib ar bed

## Notennoù
Hubert Maga

**Hubert Maga** (10 a viz Eost 1916 - 8 a viz Mae 2000) a oa ur politikour ha prezidant kentañ republik Dahomey (Benin hiziv).

Mont a reas da skolaer goude e studioù e Porto Novo. Prezidant Dahomey e voe d'an 11 a viz Eost 1960 pa voe dizalc'h ar vro. D'an 22 a viz Here 1963 e voe distroadet ha bac'het gant Christophe Soglo, hag a oa e penn an arme, evit mirout ouzh ur brezel diabarzh a ginnige tarzhañ er vro. Dieubet e 1965 e skarzhas kuit da Dogo ha goude-se da Vro-C'hall. Distreiñ a reas d'e vro e 1970 ma voe e penn ar Stad en ur c'huzul prezidantel, asambles gant Ahomadegbé-Tomêtin hag Apithy. Goude taol-Stad Mathieu Kérékou e 1972 e voe bac'het adarre ha dieubet e 1981.
Christophe Soglo

**Christophe Soglo** (28 a viz Even 1909 - 7 a viz Here 1983) a oa ur soudard eus Dahomey (Benin hiziv), e penn ar Stad meur a wech er bloavezhioù 1960.

Koronal ha ministr e voe e gouarnamant prezidant kentañ ar vro Hubert Maga. Distroadañ a reas anezhañ e 1963 hag en em lakaat e penn ur gouarnamant da c'hortoz betek miz Genver 1964 ma laoskas ar galloud da Sourou-Migan Apithy. E miz Du 1965 e tistroadas Apithy ha chom prezidant Dahomey betek miz Kerzu 1967 ma voe skarzhet d'e dro gant ur strollad soudarded.
Sourou-Migan Apithy

**Sourou-Migan Apithy** (8 a viz Ebrel 1913 - 3 a viz Kerzu 1989) a oa ur politikour eus Dahomey (Benin hiziv) ha prezidant ar vro e 1964-65.

Lakaet e voe e penn Dahomey d'ar 25 a viz Genver 1964 gant Christophe Soglo met d'ar 27 a viz Du 1965 e voe distroadet gant hemañ. Mont a reas en harlu da Vro-C'hall ha distreiñ d'e vro e 1970 ma voe en triad prezidanted (gant Hubert Maga hag Ahomadegbé-Tomêtin) a zlee ren Dahomey pep hini d'e dro. A-raok na deufe e dro (sañset e 1974-1976) e voe aozet un taol-Stad gant Mathieu Kérékou e miz Here 1972. Bac'het e voe Apithy ha dieubet e 1981. Mont a reas neuze da chom da Vro-C'hall ma varvas e Pariz d'an 3 a viz Kerzu 1989.
Justin Ahomadegbé-Tomêtin

**Justin Ahomadegbé-Tomêtin** (16 a viz Genver 1917 - 8 a viz Meurzh 2002) a oa ur politikour eus Dahomey (Benin hiziv), bet prezidant ar vro.

Kentañ ministr e voe Ahomadegbé e gouarnamant Sourou-Migan Apithy etre miz Genver 1964 ha miz Du 1965 ha prezidant en etrekarg etre ar 27 hag an 29 a viz Du 1965. E penn kentañ ar bloavezhioù 1970 e voe en triad prezidanted (asambles gant Hubert Maga ha Sourou-Migan Apithy) a dlee ren Dahomey pep hini d'e dro. Prezidant e voe evel-se adalek an 8 a viz Mae betek ar 26 a viz Here 1972 ma voe distroadet gant Mathieu Kérékou. Bac'het e voe betek 1981.
Tahirou Congacou

**Tahirou Congacou**, bet ganet e 1913 e Djougou hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Mezheven 1993 e Cotonou, a oa ur politikour eus Dahomey (Benin hiziv), bet prezidant ar vro e 1965 e-pad ur prantad amzer gwall verr.

Prezidant Bodadenn vroadel Dahomey ha ministr an Aferioù estren e voe etre 1964 ha 1965 a-raok bezañ lakaet e penn ar Stad gant Christophe Soglo d'an 29 a viz Du 1965. Soglo a skarzhas anezhañ d'an 22 a viz Kerzu er memes bloavezh.
Jean-Baptiste Hachème

**Jean-Baptiste Hachème** (Porto-Novo, 24 Mezheven 1929 – Cotonou, 3 Mae 1998) a oa un ifiser e Lu Dahomey (Benin hiziv).

Goude an taol-Stad a-enep Christophe Soglo e voe e penn ar Stad eus an 18 d'an 19 a viz Kerzu 1967.
Saint-Gabriel-Brécy

**Saint-Gabriel-Brécy** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant teir c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Creully-sur-Seulles.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed:Saint-Gabriel-Brécy a voe unan eus ar c'humunioù kentañ o vout dieubet e miz Even 1944
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar prioldi hag e chapel.
* Iliz katolik *[[Thomas Becket|Saint Thomas de Canterbury]]* e Saint-Gabriel.
* Iliz katolik *Intron-Varia* e Brécy.
## Douaroniezh
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Seulles.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Bény-sur-Mer

**Bény-sur-Mer** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War aod Mor Breizh emañ Bény.
## Istor
### 
### [[Eil brezel-bed]]

Beny-sur-Mer radar switchboard.jpg|Ur soudard kanadian en ur bunker alaman e Bény e miz Even 1944.

* Emgann Normandi, 1944 Bény a voe ul lodenn eus tachenn dilestrañ Juno Beach e-pad an Dilestradeg e Normandi d'ar 6 a viz Even 1944 . Dieubet e voe Bény-sur-Mer d'ar 6 a viz Even 1944 gant Kanadianed eus ur skwadron tankoù eus an 10 Rejimant Hobregonet *Fort Garry Horse*, ar *14th Field Regiment* (kanolierezh) hag ar Rejimant (gallek) *de la Chaudière* bet dilestret e Bernières-sur-Mer (tachad *Nan Green* eus Juno Beach); rankout a rejont stourm ouzh an Alamaned; aozet e voe un nijva gant ar Royal Canadian Air Force; implijet e voe adalek an 18 a viz Even betek ar 7 a viz Eost 1944. Mervel a reas daou zen nann-soudard e 1945 abalamourd'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
 
Demoiselle Bracqueville.JPG|Ar peulvan.
Château de bény-sur Mer,2.JPG|Ar c'hastell.
Église de bény-sur-Mer.JPG|An iliz katolik.

* Peulvan "la Demoiselle de Bracqueville".
* Ar c'hastell, .
* Iliz katolik *Itron-Varia ar C'horroidigezh*, luc'hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Lepidoptera

Al ***Lepidoptered***, anvet ivez **Skantaskelleged**, a zo an urzhiad vras a amprevaned m’emañ ar **balafenned** ennañ. Evit ar poent ez eus bet renablet 174 250 spesad, renket e 126 kerentiad.

## Liammoù diavaez
* Balafenned Europa gant Christopher Jonko
* Balafenned Polonia gant motylpodlaski.pl
* Balafenned Norvegia (skeudennoù a-leizh)
* Balafenned Europa ha Norzhafrika
* Balafenned Breizh-Veur
* Lepidoptera Lepidoptera.pro
* Balafenned Bulgaria
* Fotoioù balafenned Europa
* Balafenned an Izelvroioù
* Balafenned Sveden
* Balafenned Asturies
* Balafenned Antilhez Frañs
* Balafenned Rusia Azia
* Balafenned Indez-Sina
* Balafenned Turkia
* Balafenned Jamaika
* Skeudennoù kozh balafenned
* Literaturatenbank Gallout a reer pellgargañ evit netra

## Notennoù ha Daveoù
Maurice Kouandété

**Maurice Kouandété** (22 a viz Gwengolo 1932 - 7 a viz Ebrel 2003) a oa ur soudard eus Dahomey (Benin hiziv), bet e penn ar Stad div wech evit prantadoù berrbad.

Kouandété a oa e-touez ar soudarded a zistroadas Christophe Soglo gant un taol-Stad e miz Kerzu 1967. E penn ar Stad e voe neuze d'an 20 hag 21 a viz Kerzu a-raok reiñ plas da Alphonse Alley. Goude bezañ distroadet Émile Derlin Zinsou e voe adarre prezidant ar vro etre an 10 hag an 13 a viz Kerzu 1969.
Alphonse Alley

**Alphonse Amadou Alley** (9 a viz Ebrel 1930) a oa ur soudard eus Dahomey (Benin hiziv), bet e penn ar Stad e fin ar bloavezhioù 1960.

Prezidant Dahomey e voe Alley goude an taol-Stad a-enep Christophe Soglo e miz Kerzu 1967. D'ar 17 a viz Gouere 1968 e voe rediet da reiñ ar galloud da Émile Derlin Zinsou gant Maurice Kouandété.
Émile Derlin Zinsou

**Émile Derlin Zinsou** (23 a viz Meurzh 1918) a oa ur soudard eus Dahomey (Benin hiziv), bet prezidant ar vro adalek ar 17 a viz Gouere 1968 betek an 10 a viz Kerzu 1969.

Kaset e voe e penn ar Stad gant ar renad soudardel a oa bet tapet ar galloud gantañ e miz Kerzu 1967, da heul an taol-Stad a-enep Christophe Soglo. Distroadet e voe gant Maurice Kouandété.
Paul-Émile de Souza

**Paul-Émile de Souza** (wd 1930 - 17 a viz Even 1999) a oa ur soudard eus Dahomey (Benin hiziv), bet prezidant ar vro etre an 13 a viz Kerzu 1969 hag ar 7 a viz Mae 1970. War e lerc'h e voe savet ur c'huzul prezidantel, gant tri frezidant (Hubert Maga, Justin Ahomadegbé-Tomêtin ha Sourou-Migan Apithy) a dlee ren ar Stad pep hini d'e dro.
Otto Pérez Molina

**Otto Pérez Molina** (ganet d'an 1 a viz Kerzu 1950 e Ciudad de Guatemala) zo ur soudard war e leve hag ur politikour eus Guatemala.

E 2001 e krouas e strollad politikel : ar *Partido Patriota* (Luskad brogar).

Lakaat a reas e anv e dilennadeg prezidantel 2007 met koll a reas en eil tro a-enep Álvaro Colom. Kemer a reas perzh adarre e dilennadeg 2011 ha deuet a-benn da vont d'an eil tro dalc'het d'ar 6 a viz Du. E miz Gouere 2011 e voe savet klemm outañ en abeg da wallerezh Gwirioù Mab-Den e-pad ar brezel diabarzh.
Seretse Khama

**Seretse Khama** (1 a viz Gouere 1921 - 13 a viz Gouere 1980) a oa ur politikour eus Botswana ha prezidant kentañ ar vro adalek an dizalc'hiezh betek e varv.

Ganet e oa bet en unan eus ar familhoù roueel galloudusañ eus gwarezveliezh Bechuanaland (anv Botswana kent an dizalc'hiezh). D'an oad a bevar bloaz e teuas da vezañ *kgosi* (roue). E studioù a reas e Suafrika hag e Breizh-Veur. Eno e timezas gant ar saozez Ruth Williams. Dre ne oa ket gouarnamant Suafrika evit asantiñ gwelet ur c'houblad a-seurt se, berzet gant politikerezh an apartheid, o ren en tu all eus e harzoù, e voe goulennet groñs digant Breizh-Veur skarzhañ anezhe diouzh Bechuanaland. Asantet e voe gant ar Saozon ha kaset ar c'houblad en harlu da Londrez e 1951. E 1956 e voe aotreet Khama hag e wreg da zistreiñ da Vechuanaland goude m'en doa asantet dilezel e garg a roue.

E 1961 e krouas e strollad politikel (ar *Botswana Democratic Party*) hag e 1965 e teuas da vezañ ministr kentañ Bechuanaland a voe adanvet Botswana. Kas a reas neuze e vro war-zu an dizalc'hiezh hag a voe embannet d'an 30 a viz Gwengolo 1966, Seretse Khama o vezañ prezidant ar Stad nevez.

E-pad e brezidantelezh e savas ur steuñv ekonomikel diazezet war an ezporzhiañ kig bevin, kouevr ha diamantoù. Etre 1966 ha 1980 e voe Botswana ar vro a greskas hec'h ekonomiezh ar buanañ er bed.

Mervel a reas diwar krign-bev an ilgreiz e 1980.
Rucqueville

**Rucqueville** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant peder c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Moulins-en-Bessin.
 
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Pêr*, ,  ha  kantved.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Lestr-distruj

Ul **lestr-distruj**, pe **distrujer** zo ul lestr-brezel prim hag aes da embreger, bras e c'houzañvusted a vez implijet da ambrougañ bigi brasoc'h en ur strollad listri, ur steudad-listri pe ur strollad emgann ha da zifenn anezhe a-dost a-enep tagerien bihanoc'h ha galloudus, pe da dagañ listri difennet en un doare etre. Peadra o deus d'en em zifenn a-enep tagadennoù deut eus an aer (kirri-nij, fuc'helloù), a-enep al listri-spluj, hag al listri gorre.

En deroù e oa anv batimantoù a oa sañset tagañ listri all gant tarzherezioù en ur zifenn ur skouadrenn pe ur steudad-listri gant o c'hanolioù a c'hobari etre, pa vezent taget gant distrujerien all.

A-raok an Eil Brezel-bed, al listri-distruj a oa listri skañv dezhe nebeut a c'houzañvusted evit ar c'hefredioù en o-unan er meurvorioù ; peurliesañ e laboure ur strollad listri-distruj a-gevret. Goude ar brezel, ijinadenn ar fuc'helloù pellsturiet a roas an tu d'al listri-distruj da seveniñ kefredioù a veze fiziet betek-hen er morrederioù brezel hag el listri eus al linenn en emgannoù war-c'horre an dour. Da-heul e kreskas al listri-distruj betek bezañ gouest da seveniñ kefridioù en o unan.

E deroù an  kantved e oa al listri-distruj al listri emgann brasañ a veze implijet war-c'horre an dour, ha teir broad hepken (ar Stadoù-Unanet, Rusia, ha Perou) a rae c'hoazh gant morrederioù. Al listri-distruj a-vremañ, anvet ivez listri-distruj gant fuc'helloù pellsturiet, o deus ar memes fard hag ar morrederioù brezel eus an Eil Brezel-bed met kalz galloudusoc'h eo o armoù, ha gouest int da gas fuc'helloù atomek. Listri-distruj evel re ar c'hlasad Arleigh Burke zo brasoc'h hag armet pounneroc'h evit ar pep brasañ eus al listri renket e-touez an distrujerioù gant fuc'helloù pellsturiet betek-henn, abalamour d'o ment bras (160 m ha 9200 tonenn) ha d'o armoù : muioc'h evit 90 fuc'hell.

## Notennoù
Savanna Samson

Savanna Samson, zo un aktourez filmoù liboudennek eus ar Stadoù-Unanet. Ganet eo d'ar 14 a viz Here 1967 e Rochester. Kemmesket e vez a-wezhioù gant Savannah, un aktorez X brudet abalamour d'hec'h anv.
Rosel

**Rosel** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe **Rosel** d'an 11 a viz Even gant ar *46th Royal Marine Commando* (Rouantelezh-Unanet) skoazellet gant Kanadianed an 10 Rejimant Hobregonet *Fort Garry Horse* en emgannoù ouzh an 12 SS Panzer-Division Hitlerjugend; mervel a reas tri den nann-soudard abalamour d'ar brezel e Rosel, daou anezhe a voe lazhet gant tennoù kanol.
## Monumantoù ha traoù heverk
 
Skeudenn:Rosel-eglise.jpg|Iliz katolik *Sant Varzhin*, -  kantved.

* An iliz katolik. 
* Ar c'hastell.
* Maner Gruchy.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1793-2008
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Cairon

**Cairon** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe Cairon d'an 11 a viz Even gant ar *46th Royal Marine Commando* (Rouantelezh-Unanet) skoazellet gant Kanadianed an 10 Rejimant Hobregonet *Fort Garry Horse* en emgannoù ouzh an 12 *[[SS]] Panzer-Division Hitlerjugend*; mervel a reas pevar den nann-soudard e Cairon e mizioù Even ha Gouere abalamour d'ar brezel d'an 31 a viz Gouere.
## Monumantoù ha traoù heverk
 
Skeudenn:Pierre Tourneresse cairon.JPG|Liac'hven *La Pierre Tourneresse*

* Liac'hven.
* Ar c'hastell eus an  kantved hag e gouldri eus ar  kantved.
* Iliz katolik *Saint Hilaire*,  kantved.

## Douaroniezh
* War lez ar stêr Mue emañ **Cairon**.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Heribert Barrera

**Heribert Barrera i Costa** (ganet e Barcelona d'ar 6 a viz Gouere 1917 ha marv e Barcelona d'ar 27 a viz Eost 2011) a oa ur c'helenner kimiezh hag ur politikour katalan.

Ezel eus ar strollad Esquerra Republicana de Catalunya e oa. Ranket en doa kuitaat e vro e 1939, goude trec'h Franco war ar Republikaned e Brezel diabarzh Spagn. Kentañ prezidant Parlamant emren Katalonia e voe goude marv Franco, etre 1980 ha 1984.

## Notennoù ha daveennoù
Proviñs Soria

**Proviñs Soria** zo unan eus proviñsoù Spagn, en-dro da gêr Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha Leon, er c'hreisteiz d'ar Rioja.
Maria Karoline Ferdinande Theresia Josephine Demetria Habsburg-Loren

**Maria Karoline Ferdinande von Österreich**, pe **Maria Karolina Aostria**, pe **Maria Karoline Ferdinande Theresia Josephine Demetria Habsburg-Loren** (Vienna 1801-1832 Dresden) a oa arc'hdugez Aostria, hag a zimezas da Friedrich August II, roue Saks.
Marc'harid Tereza Aostria

* *Ur bajenn disheñvelout [[Marc'harid Aostria]] zo ivez*. 

**Marc'harid Tereza Aostria** (pe *Margarita Teresa von Spanien* en alamaneg pe **Margarita Teresa de Austria** e spagnoleg) (1651-1673), a oa infantez Spagn, merc'h da Fulup IV, roue Spagn, ha d'e eil pried, Maria Anna Aostria (1634-1696), ha hanterc'hoar da Maria Tereza Spagn, rouanez Bro-C'hall, pried da Loeiz XIV. 

Kentañ pried hec'h eontr, Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel e oa.

## Bugale
* Ferdinand Wenzel (1667–1668)
* Maria Antonia von Österreich (1669–1692), dimezet e 1685 da Maximilian II Emanuel von Bayern
* Johann Leopold (*/†1670)
* Maria Anna (*/†1672)

Mervel a reas da 22 vloaz.
Arthropoda

An **artropoded** eo al loened a ya d'ober ar skourrad **Arthropoda**. Loened divellkeinek ez int, da lavaret eo n'o deus mell-kein ebet. Emañ an amprevaned, ar c'hevnid, ar c'hresteneged, an derederezed e-touez an atropoded, da skouer. An trilobited, loened aet da get bremañ, a oa artropoded ivez.
Janed Spagn

**Janed Spagn** a vez lavaret a-wechoù eus an dud-mañ:
*Janed Kastilha, pe Janed ar Follez, rouanez Kastilha, mamm da Karl V, impalaer santel
**Janed Spagn*, pe Janed Aostria (1535-1573), he merc'h-vihan, merc'h da Garl V.

## Pennadoù kar
*Janed
*Juana
Maria Karolina

**Maria Karolina** zo un anv-bihan alamanek, savet gant an daou anv-bihan Maria ha Karolina. 

## Yezhoù all
**Maria Carolina* en italianeg
*Marie Caroline e galleg

## Tud
Anv meur a rouanez pe briñsez alaman pe aostrian eo.
* Maria Karolina Naplez-Sikilia, anv div briñsez
* Maria Karolina von Habsburg
* Maria Karoline Flachsland (1750-1809), pried ar prederour alaman Johann Gottfried von Herder. 
* Maria Carolina di Savoia

## Pennadoù kar
*Maria
*Karolina
Flora (doueez)

* *Ur pennad [[Flora]] zo ivez da gavout sterioù all.*

**Flora** e oa doueez ar bleunioù hag an nevezamzer. Hervez Ovidius e oa doare latin an nimfenn a oa C’hloris e Gres. E bed ar plant eo ken a-bouez hag an doueez Gwener e bed an dud pe al loened. An nimfenn Pomona a vez anv anezhi kevret alies. Ur beleg a rae war he zro en templ a oa dezhi war ar menez Quirinal, e-kichen templ Quirinus.

Azeulet e veze Flora gant ar Sabined ha gant ar roue Titus Tatius eo e voe degaset da Roma, evel Quirinus, ma veze graet lidoù dezhi da-geñver *C'hoarioù Flora*, pe ar *[[Floralia]]*, a veze lidet eus an 28 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae, evit kaout eostoù fonnus. Hep he skoazell, a veze lavaret, ne veze ket ed, na bleuñv er gwez. Tamm ha tamm e teuas da vout doueez ar bleunioù dreist-holl. Mont a reas al lidoù e-maez ar c'hiz er .

## Livadurioù

Francesco Melzi 002a.jpg|*Flora*Francesco Melzi (c. 1520)
Bartolomeo_Veneto_001.jpg|*[[Lucrezia Borgia]] evel Flora*Bartolomeo Veneto (*c.* 1520)
Rembrandt,_Flora,_circa_1654,_Metropolitan_Museum_of_Art,_New_York.jpg| *Flora*Rembrandt (*c.* 1654)
Pierre Gobert - Retrato de Noiva com Flores.jpg|*[[Charlotte-Aglaé d'Orléans]] evel Flora*Pierre Gobert (*c*. 1720)
Madame Henriette en Flore - Jean Marc Nattier.png|*[[Madame Henriette]] evel Flora*Jean-Marc Nattier (1742)
Giovanni Battista Tiepolo 090.jpg|*Trionfo di Flora*Giovanni Battista Tiepolo‎ (*c*. 1743)
Vase of Flowers with a Bust of Flora.jpg|*Bleunioù ha bruskdelwenn da Flora*Anne Vallayer-Coster (1774)
Flora (Museum of Bordeaux).jpg|*Flora*Alexander Roslin(1718-1793)
William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Flora And Zephyr (1875).jpg|*Flora ha [[Zefiros]]*William-Adolphe Bouguereau (1875)
EvelyndeMorgan.jpg|*Flora*Evelyn De Morgan (1894)
Waterhouse,_John_William_-_Flora_and_the_Zephyrs_-_1898.jpg| *Flora and the Zephyrs*John William Waterhouse (1898)
L._Abbema_Flora.jpg|*Flora*Louise Abbéma (1913).


## Delwennoù

File:Flora Musei Capitolini MC743.jpg|*Flora*Mirdioù ar C'hapitol, Roma
Image:Goddess_Flora_Aalsmeer.jpg|*Flora, e kêr*Teun Roosenburg (1962)Aalsmeer (NL)
Image:Campo Marzio - Piazza del Popolo - Flora 1000129.JPG|*Flora*piazza del Popolo, Roma


## Lidoù
*28 Ebrel : *Floralia*, deiz-ha-bloaz dedi azeuldi *Flora* e-kichen ar *Circus Maximus*.
*28, 29, 30 Ebrel : *Florae Ludi*, c'hoarioù gouestlet da Flora.

## Pennad kar
*Flore

## Liammoù diavaez

*  ''The Obscure Goddess Online Directory: Flora''
Indez-Sina

**Indez-Sina** pe **Ledenez Indez-Sina** zo ul ledenez eus Azia e su Sina hag e reter India. Gronnet eo er c'hornôg gant Pleg-mor Bengal, mor Andaman ha Strizh-mor Malaka hag er reter gant Mor Sina ar Su. Hervez an hengoun e oa bevennet gant genaouioù ar Ganga er c'hornôg. Emañ dindan ar broioù da-heul :
* Birmania
* Kambodja
* Laos
* Singapour
* Thailand
* Viêt Nam
* Ledenez Malaysia, da lâret eo Stadoù Johor, Kedah, Kelantan, Melaka, Negeri Sembilan, Pahang, Perak, Penang, Selangor ha Terengganu, distrigoù kevredadel Kuala Lumpur ha Putrajaya.

Alies e vez implijet an anv « Indez-Sina » evit ober anv eus trevadenn gozh Indez-Sina c'hall. Gwezhall e veze implijet a-wezhioù an droienn Indez-Sina Breizh-Veur evit komz eus Birmania e grez an trevadennoù.

## Notennoù
Sac'halin

**Sac'halin** (e ruseg *Сахалин* hag e japaneg 樺太, *Karafuto*) zo un enezenn rusian e gwalarn ar Meurvor Habask, a-vaez da Siberia, 9 000 km diouzh Moskov.

Mont a ra d'ober, gant an inizi Kouril, oblast Sac'halin. He c'hêr-benn, Youjno-Sac'halinsk (e rusianeg *Южно-Сахалинск*, e japaneg 豊原, *Toyohara*), zo 173 000 annezad enni. Gallout a reer mont di dre SAT Airlines eus Youjno-Sac'halinsk.

## Liammoù diavaez
María Inés Calderón

**Ur pennad [[Calderón]] zo*. 

**María Inés Calderón** (1611 - 1646), lesanvet «La Calderona» ha «Marizápalos», a oa un aktourez spagnol brudet er XVIIvet kantved, serc'h da Fulup IV, roue Spagn, ha mamm e vab bastard, Juan José de Austria.
Calderón

**Calderón** zo un anv-tiegezh spagnolek.

*Pedro Calderón de la Barca, skrivagner spagnolek 
*María Inés Calderón‎, aktourez
*Felipe Calderón (1962 - ), prezidant Mec'hiko
Fulup IV

**Fulup IV** zo anv meur a roue:

## Rouaned
*Fulup IV Makedonia, roue Makedonia e 297 kent JK
*Fulup IV (Bro-C'hall) (wd 1268-1314),
*Fulup IV Spagn (1605-1665),
*Fulup IV Aragon (1683-1746)

## Duged ha konted
* Fulup IV Bourgogn (1478–1506) *Fulup ar C'haer*, 
* Fulup IV Hanau-Lichtenberg, kont Hanau-Lichtenberg

## Pennadoù kar
*Fulup III
*Fulup V
*Fulup
Reviers

**Reviers** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieReviersLaMue.jpg|Ar Mue er vourc'h.

* Ar stêrioù Thue, Mue ha Seulles a gember e Reviers.
## Istor
### 
### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944.

The British Army in Normandy 1944 B5388.jpg|Tankoù Sherman o treuziñ ar vourc'h d'an 11 a viz Even.

Dieubet e voe Reviers gant Kanadianed ar *Regina Rifles Regiment* d'ar 6 a viz Even.
## Monumantoù ha traoù heverk

Pierre Debout.jpg|La Pierre Debout.
Église Saint-Vigor de Reviers en avril 2017.jpg|An iliz katolik.
Reviers Eglise 11.jpg|Ar blakenn.
Reviers Monument.jpg|Ar monumant.
Sainte christine reviers henri heuze.jpg|Ar chapel.
Reviers Carte postale 11.jpg|Ar c'hastell.

* Peulvan *La Pierre Debout*.
* Beredoù merovingian.
* Iliz katolik *Saint Vigor*, luc'hskeudennoù. 
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.
* Monumant ar re varv.
* Chapel *Sainte Christine*
* Ar c'hastell, 1918.
### Bered ar C'hommonwealth: ''Bény-sur-Mer War Cemetery''

Beny-sur-Mer_Cemetery.jpg|Ar vered.


Ur vered eus an Eil brezel-bed eo.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Martragny

**Martragny** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 

Bodet e oa gant peder c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Moulins-en-Bessin.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Maner an Abati,  ha  kantved.
* Iliz katolik *Ganedigezh an Intron-Varia*. 
* Ar c'hastell, 1747.
* «La Tour» , ur velin-avel bet savet e 1838, implijet e veze da valañ kolza.
* Chapel *Sainte Christine*.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù