open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Strollad Komunour Belgia (Grippa)

**Strollad Komunour Belgia (Grippa)** a zo ur strollad politikel belgiat. Savet e voe e 1963 gant Jacques Grippa pa guitaas Strollad Komunour Belgia.
Zwevegem

**Zwevegem** zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.


Zwevegem West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Zwevegem.svg|Banniel
Zwevegem wapen2.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 63,61 km²
* Poblañs (2022) : 25 140 a dud
* Stankter : 395 den/km²

## Tud
* Jan Deloof zo bet ganet e Zwevegem d'ar 7 a viz Mae 1930.
Spiere-Helkijn

**Spiere-Helkijn** (galleg : *Espierres-Helchin*) zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun gant aesamantoù yezhel eo.


Spiere-Helkijn West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Spiere-Helkijn.svg|Banniel
Spiere-Helkijn wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 10,82 km²
* Poblañs (2022) :  2 056a dud
* Stankter : 190 den/km²
Kuurne

**Kuurne** zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.


Kuurne West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Kuurne vlag.svg|Banniel
Kuurne wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 10,11 km²
* Poblañs (2022) : 13 975 a dud
* Stankter : 1 382 den/km²
Groen

**Groen** (e brezhoneg: *Glas*) a zo ur strollad politikel eus Flandrez Belgia.

## Liamm diavaez
* www.groen.be Lec'hienn ofisiel.
Gireg

**Gireg** a oa ur manac'h deuet eus Enez Vreizh pe eus Iwerzhon da Arvorig er . Un diskibl e vije bet da sant Tudal. Douaret en dije gant menec’h all war aod Treger. Bevet en dije goude se en ur manati bihan savet gantañ e Traou-Perroz, e Perroz-Gireg. Savet en dije ur manati e Lokireg hag unan e Lanneur ivez. Marvet e vije en ur geriadenn anvet Gireg e Ploubêr hervez lod, pe e Landerne hervez lod all, war-dro 547.

Nebeut a dra a ouzer diwar e benn. Hervez a gonter e vije bet abad, met ne weler ket meneg anezhañ er skridoù, na delwenn ebet anezhañ en ilizoù, a-raok an .

 
Meur a anv-lec’h e kumun Perroz-Gireg zo stag outañ : 
*ur roc'h zo anvet Gwele Sant C'hireg, e-kichen Krec'h ar C'hamm ;
*div feunteun zo anvet Feunteun Sant C'hireg (an eil e Ploumanac'h hag eben e Traou-Perroz) ;
*war an aod ez eus ur peulvan zo anvet Peulvan Sant C'hireg ;
*ur chapel Sant C'hireg zo e Ploumanac'h hag orator Sant C'hireg en he c’hichen, war aod Sant C'hireg.

E lec'hioù all e vez enoret Gireg ivez : e Lokireg (ur feunteun Sant C'hireg zo eno ivez), en ur chapel eus Louaneg hag en ur chapel eus Ploubêr.

Pedet e vez evit paerañ ar gorioù, evit ma c'hallfe ar vugale vihan mont o-unan hag evit ma c'hallfe ar merc’hed kavout ur gwaz.

Lidet e vez e zevezh gouel d’ar 17 a viz C'hwevrer, met e Perroz-Gireg e vez graet e bardon d’ar sul a-raok Yaou Bask hag e Lokireg e vez graet ar pardon da zeiz gouel sant Jakez d’ar 25 a viz Gouere.

Marteze ez eo ar memes sant hag an hini anvet *Gwerog*, enoret e Bro-Leon, met n’eo ket sur.

## Notennoù
Dollar ar Stadoù Unanet

**Dollar ar Stadoù-Unanet** (*United States dollar*, berraet en *US dollar*) (kod bank **USD**), a vez graet **dollar amerikan** (*Amerikan dollar*) anezhañ alies, zo anezhañ unanenn voneiz Stadoù-Unanet Amerika hag an tiriadoù dalc'het ganto. Gouarnamantoù un nebeud broioù all a ra o moneiz ofisiel ha lezennel gantañ (Ecuador, El Salvador, Panamá, Timor ar Reter) hag un toulladig broioù all a ra gantañ ivez, ent-diofisiel avat. Arouez an dollar US zo **$** pe **USD** pe **US$** da lakaat kemm etre anezhañ hag an dollarioù all. Rannet eo e 100 cent (liester *cents*).

Degemeret e voe gant Kendalc'h ar c'hengevred ar Stadoù-Unanet d'ar 6 a viz Gouere 1785,. Ar moneiz muiañ implijet er bed eo e treuzgreadoù etrevroadel Meur a vro a implij an dollar amerikan evel o moneiz ofisiel ha lod all a implij anezhañ evel o moneiz *[[de facto]]*. Ouzhpenn US$ 380 miliard a oa war red (?) e 1995, an div drederenn er-maez eus ar Stadoù-Unanet. Daougementet eo bet ar sifr-mañ dek vloaz war-lerc'h gant tost da $ 760 miliard, eus an hanter d'an daoufarzh anezho o vezañ en estren Se a dalv ur feur kresk keitat a war-dro 7.6%. Koulskoude e oa aet an euro dreist d'an dollar e miz Kerzu 2006 diwar-benn talvoudegezh kenstrollet an arc'hant dizolo war red. Diwar neuze eo savet talvoudegezh a-vremañ an euroioù war red da ouzhpenn € 695 miliard, kevatal da US$ 1 029 miliard diouzh ar feur eskemm a-vremañ..

## Daveoù

## Liammoù diavaez
*   Dollar ar Stadoù Unanet (Bilhedoù)
Tenenan

**Tenenan** (pe *Nenan*) a oa ur manac'h deuet da Vro-Leon er , eus Kembre moarvat, nemet e oa mab d’ur priñs Iwerzhonat marteze.

Hervez ar vojenn e tilestras war ribloù ar stêr Elorn, e Goueled ar Forest. Sevel a reas e beniti en ur c’hoad eno, nepell diouzh Landerne.
Diwezhatoc’h ez eas donoc’h er c’hoadoù hag e reas e annez e Lez Kelenn (anvet *Kastell Tenenan* gwechall) e Plabenneg. Difennet en dije ar vro diouzh argadoù an Daned. Diskibl e oa da sant Karanteg, eskob Leon, hag anvet e vije bet e-unan da eskob Leon diwezhatoc’h.

Mervel a reas e 635, e Kastell-Paol (hervez Albert Le Grand) pe e Plabenneg.

D’ar 16 a viz Gouere e vez goueliet. E meur a lec’h e vez enoret : en ilizoù-parrez Plabenneg, Gwerliskin hag ar Forest-Landerne. Gwechall e veze graet un droveni en enor dezhañ e Plabenneg, ha loc’hañ a rae an dud eus Lez Kelenn.

Hervez tud zo ez eo e anv a vije e-barzh an anv-lec’h Landerne.

## Levrlennadur
*G. V. ar Yaouank, *Buez Sant Tenenan hag histor Plabennec*, Teurgn, embannadurioù Cartier, 1918, 12-12, 101 p.
Wyoming (disheñvelout)

**[[Wyoming]]** zo ur stad e Stadoù-Unanet Amerika. Anv lec'hioù all eo ivez : 

*hag ivez anv un toullad kêrioù e SUA
** Wyoming (Delaware)
** Wyoming (Illinois)
** Wyoming (Iowa)
** Wyoming (Michigan)
** Wyoming (Minnesota)
** Wyoming (New York)
** Wyoming (Ohio)
** Wyoming (Pennsylvania)
** Wyoming (Rhode Island)

*anv teir c'hontelezh e SUA
** Wyoming County (New York)
** Wyoming County (Pennsylvania)
** Wyoming County (West Virginia)

hag ivez
* Wyoming Valley e Pennsylvania
* menezioù anvet Wyoming Range, e stad Wyoming
* Wyoming Peak, unan eus ar menezioù-se 

## E broioù all
* Wyoming (Ontario), e Kanada
* Wyoming (New South Wales), en Aostralia
Abad

Un **abad** (diwar ar ger latin *abbas*, deuet eus ar ger henc'hresianek αββα, deuet eus ger arameek abbā, "tad" ) zo ur manac'h kristen dilennet gant menec'h un abati evit e ren.

E Bro-C'hall eo deuet abaoe an XVIIIvet kantved ar boaz da envel « *Monsieur l'abbé* » pe « *l'abbé Untel* » beleien ar parrezioù. Ral eo, e brezhoneg, klevout « an aotrou 'n abad Peanv » ; peurvuiañ e kleved « an aotrou Peanv, person Karaez » pe « an aotrou Penefi, kure e Sant-Nouga ».
Deerlijk

**Deerlijk** zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.


Deerlijk West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Deerlijk.svg|Banniel
Blason Deerlijk.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 16,97 km²
* Poblañs (2022) : 12 356 a dud
* Stankter : 728 den/km²
Orleañs Nevez

**Orleañs Nevez** (*New Orleans* e saozneg ha *La Nouvelle-Orléans* e galleg) eo brasañ kêr Louiziana, e kreisteiz SUA, war lez ar stêr Mississippi. E gevred Louiziana emañ, war glannoù al lenn Pontchartrain. 390 144 annezad zo bet brasjedet e 2019. Ur porzh hag ur greizenn armerzhel bras eo.

Dont a ra hec'h anv eus hini Fulup II Orleañs, rejant Loeiz XV a Vro-C'hall en . Unan eus koshañ kêrioù SUA eo. E 1840 e oa trede brasañ kêr ar vro. Anavezet eo Orleañs Nevez abalamour d'he gwrizioù liessevenadurel, d'he sonerezh ha d'he c'heginerezh. Eno eo ganet ar jazz. Brasañ ha brudetañ festival ar gêr eo Meurlarjez. 

## Tud vrudet ganet e Orleañs Nevez
### Sonerien ha kanerien
* Louis Armstrong (1901-1971) soner jazz
* Sidney Bechet (1897-1959) soner jazz
* Terence Blanchard (1962- ) soner jazz
* Buddy Bolden (1870-1931) soner jazz
* Roy Brown (1925-1981) kaner blues
* Fats Domino (1928- ) kaner rhythm and blues
* Champion Jack Dupree (1910-1992) bluesman
* Snooks Eaglin (1936- ) bluesman
* Stuart Hamm (1960- ), soner gitar-boud
* Mahalia Jackson (1911-1972) kanerez negro spiritual ha gospel
* Dr. John (1940- ), soner
* Lonnie Johnson (1894-1970) bluesman
* Branford Marsalis (1960- ) soner jazz
* Wynton Marsalis (1961- ) soner jazz ha breur an hini a-raok

### Tud all
* Poppy Z. Brite (1967- ) skrivagnerez
* Truman Capote (1924-1984) skrivagner
* Harry Connick Jr. (1967- ) soner hag aktour
* Clyde Drexler (1962- ) c'hoarier basket-ball
* Marshall Faulk (1973- ) c'hoarier football amerikan
* Jeffrey Hunter (1926-1969) aktour
* Peyton (1976- ) hag Eli Manning (1981-), c'hoarerien football amerikan
* John Allen Muhammad (1960- ) torfedour
* Ray Nagin (1956- ) maer Orleans-Nevez
* Lee Harvey Oswald (1917-1963) torfedour
* Pauley Perrette (1969- ) aktourez
* Anne Rice (1941- ) skrivagnerez
* John Kennedy Toole (1937-1969) skrivagner
* Carl Weathers (1947- ) c'hoarier football amerikan hag aktour
* Stanley Williams (1953-2005) torfedour, diazezer ar re Crips
* Reese Witherspoon (1976- ) aktourez
* Paul Charles Morphy, meurc'hoarier echedoù

## Tud marvet eno
* Antoine Rigau (1758-1820) jeneral impalaeriezh Napoleone Buonaparte

## Gevellerezh
Trizek kêr zo gevellet gant New Orleans (2022).

## Daveoù
Mississippi (stêr)

&nbsp;*Ur stêr anvet [[Mississippi (Ontario)|Mississippi]] zo ivez en [[Ontario]], [[Kanada]].
<hr>

Ar stêr *'Mississippi*' (*Mississippi River'' e saozneg) zo ur stêr vras e Stadoù-Unanet Amerika hag a dreuz kreiz ar vro eus Minnesota en hanternoz betek pleg-mor Mec'hiko er c'hreisteiz.  km zo dezhi : unan eus stêrioù hirañ ar blanedenn eo ar Mississippi stadunanat. 

Ur plas dibar en deus ar Mississippi e armerzh ha sevenadur ar vro.

## Douaroniezh
Redek a ra war-du ar c'hreisteiz etre meur a stad:
*etre Minnesota ha Wisconsin,
*etre Iowa hag Illinois,
*etre Missouri hag Illinois, Kentucky, ha Tennessee,
*etre Arkansas, ha Tennessee ha Mississipi
*etre Louiziana ha Stad Mississippi 
met e Louiziana eo emañ an delta.


Mississippi_River_map.png|Kartennoù eus ar stêr Mississippi


N'eus nemet ar Missouri, un adstêr, a zo hiroc'h egeti e Norzhamerika. A-hed tremen  km e red an div stêr, lakaet a-hed-da-hed.

## Istor
Bet eo o chom an Amerindianed a-hed ar Mississippi e-pad miliadoù a vloavezh. Chaseourien-kutuilherien a oa lod anezho, reoù all labourerien-douar. Erruout a rejont an Europeaned adalek ar XVIvet kantved.

## Sevenadur
François-René de Chateaubriand, Mark Twain ha Herman Melville a zo bet awenet gant ar stêr. Diwanet e oa ar sonerezh blues e korn-bro delta ar stêr.

## Notennoù
Puerto Rico

**Puerto Rico** (ent-ofisiel: **Kenglad Puerto Rico**, saozneg: *Commonwealth of Puerto Rico*, pe **Stad dieub kevredet Puerto Rico**, spagnoleg: *Estado Libre Asociado de Puerto Rico*) zo un enezeg en Antilhez Brasañ, er Mor Karib, er reter d'ar Republik Dominikan, hag ur stad emren hag a zo stag ouzh Stadoù-Unanet Amerika. En hanternoz emañ ar Meurvor Atlantel, er c'hreisteiz ar Mor Karib. 

Ouzhpenn enez Puerto-Rico ez eus inizi all kalz bihanoc'h, en o zouez Vieques, Culebra hag Isla Mona.

Spagnoleg eo yezh ar boblañs hag ar yezh vroadel, ha saozneg ha spagnoleg ar yezhoù ofisiel. San Juan eo ar gêr-benn. Poent zo bet e tegouezhe eno divroidi eus Korsika.

Breud a vez alies war statud an enezeg. Hervez ur referendom dalc'het e 2012, e oa 44% eus an dud evit dont da vezañ ur stad eus ar Stadoù-Unanet, 28% evit dont da vezañ ur stad kevredet pe ur stad dizalc'h, ha 26% evit ar c'henglad (statud a-vremañ).

## An anv
Gant Kristof Kolomb e voe anvet Enez *San Juan Bautista*, en enor da *Sant [[Yann ar Badezour]]*, hag ar porzh a voe anvet Ciudad de Puerto Rico. A-benn ar fin eo aet anv **Puerto Rico** war an enez, ha hini San Juan war ar porzh a zeuas da vout kêr-benn an enez.

*Puerto Rico* eo an anv ofisiel spagnolek, met ivez e saozneg abaoe 2002, ha *Porto Rico*, a zo chomet e galleg, n'eo ket mui an anv saoznek boas.
Un anv all zo implijet gant tud an enez : Boriquén, eus Borikén, an anv e taino, yezh henbobl an enez, hag a dalv kement ha *douar an aotrou kadarn*.

## Istor
### Korventenn Maria
https://www.huffingtonpost.fr/entry/trump-aurait-envisage-de-vendre-porto-rico-apres-les-degats-de-louragan-maria_fr_5f0c33c3c5b63a72c34458a3?ncid=fcbklnkfrhpmg00000001
Avelgem

**Avelgem** (flandrezeg : *Oavelgem*) zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.


Avelgem West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Alvelgem vlag.svg|Banniel
Blason ville be Avelgem.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 22,12 km²
* Poblañs (2022) : 10 291 a dud
* Stankter : 465 den/km²
Anzegem

**Anzegem** (galleg : *Anseghem*) zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.


Anzegem West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Anzegem vlag.svg|Banniel
Blason Anzegem.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 42,35 km²
* Poblañs (2022) : 15 029 a dud
* Stankter : 355 den/km²

## Emdroadur ar boblañs

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 id:f value:rgb(0.5,0.6,0.7)
ImageSize = width:752 height:374
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:16000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:400 start:0
BackgroundColors = canvas:c
BarData=
 bar:1806 text:1806
 bar:1816 text:1816
 bar:1830 text:1830
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1876 text:1876
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1977 text:1977
 bar:1980 text:1980
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2008 text:2008
 bar:2022 text:2022
PlotData=
 color:d width:20 align:left
 bar:1806 from:0 till: 3739
 bar:1816 from:0 till: 3725
 bar:1830 from:0 till: 4376
 bar:1846 from:0 till: 4289
 bar:1856 from:0 till: 3626
 bar:1866 from:0 till: 3652
 bar:1876 from:0 till: 3393
 bar:1880 from:0 till: 3407
 bar:1890 from:0 till: 3566
 bar:1900 from:0 till: 3683
 bar:1910 from:0 till: 3709
 bar:1920 from:0 till: 3625
 bar:1930 from:0 till: 3625
 bar:1947 from:0 till: 3833
 bar:1961 from:0 till: 4122
 bar:1970 from:0 till: 4681
 bar:1977 from:0 till:12733
 bar:1980 from:0 till: 13056
 bar:1990 from:0 till: 13174
 bar:2000 from:0 till: 13718
 bar:2008 from:0 till: 14116
 bar:2022 from:0 till: 15029
PlotData=
 bar:1806 at: 3739 fontsize:s text: 3739 shift:(-10,5)
 bar:1816 at: 3725 fontsize:S text: 3725 shift:(-10,5)
 bar:1830 at: 4376 fontsize:S text: 4376 shift:(-10,5)
 bar:1846 at: 4289 fontsize:S text: 4289 shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 3626 fontsize:S text: 3626 shift:(-10,5)
 bar:1866 at: 3652 fontsize:S text: 3652 shift:(-10,5)
 bar:1876 at: 3393 fontsize:S text: 3393 shift:(-10,5)
 bar:1880 at: 3407 fontsize:S text: 3407 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 3566 fontsize:S text: 3566 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 3683 fontsize:S text: 3683 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 3709 fontsize:S text: 3709 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 3625 fontsize:S text: 3625 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 3625 fontsize:S text: 3625 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 3833 fontsize:S text: 3833 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 4122 fontsize:S text: 4122 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 4881 fontsize:S text: 4681 shift:(-10,5)
 bar:1977 at: 12733 fontsize:S text: 12733 shift:(-10,5)
 bar:1980 at: 13056 fontsize:S text: 13056 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 13174 fontsize:S text: 13174 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 13718 fontsize:S text: 13718 shift:(-10,5)
 bar:2008 at: 14116 fontsize:S text: 14116 shift:(-10,5)
 bar:2022 at: 14116 fontsize:S text: 15029 shift:(-10,5)
Tennessee (disheñvelout)

**[[Tennessee]]** a zo unan eus 50 stad Stadoù-Unanet Amerika.

Bez' ez eo ivez:
* ar stêr, Tennessee (stêr)
* ur gêr, Tennessee (Illinois)

## Ouzhpenn
* *Arme Tennessee*, div arme e-pad ar Brezel Diabarzh 
* listri e morlu SUA 

## Tud
* Tennessee Williams, lesanv Thomas Lanier Williams III 

## Oberennoù
* anv meur a ganaouenn, gant Bob Sinclar, The Wreckers, Arrested Development
** Tennessee Rose, gant Emmylou Harris

* anv ur film, *Tennessee*, gant Mariah Carey, e 2008, ma kan gant Willie Nelson (en deus kanet gant tud e-leizh, betek Julio Iglesias)
Wetzlar

}
|-
! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | 

|-
| colspan="2" align="center" | Kreiz-kêr Wetzlar
|-
|Riez
|
|-
|Stad kevredet*(Land)*
| Hessen
|-
| Kodoù post
| 35521–35586
|-
| Kod pellgomz
| (49) 6441
|-
| Maerez*(Oberbürgermeister)*
| Wolfram Dette
|-
| Gorread
| 75.67 km²
|-
| Hed
| 50° 34* R 
|-
| Led
| 08° 30' N
|-
| Uhelder
| 148 m - 401 m
|-
| Poblañs<br>hep kontoù doubl
| 52 269 <small>*(2006)*</small>
|-
| Stankter
| 691/km²
|-
! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | *'Kartenn: Lec'hiañ Wetzlar en Alamagn**
|-bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" align="center" | 
|}

**Wetzlar** zo ur gêr e stad [[Hessen]], en [[Alamagn]], war lez kleiz ar stêr [[Lahn]]. E [[2006]] e oa 52 269 a dud o chom enni.

==Istor==


==Armerzh==

Wetzlar 'zo kavell an embregerezhioù **Buderus**, **Ernst Leitz** (Leica) ha **Minox'''.

## Kêrioù gevellet
*  Avignon, Bro-C'hall
*  Berlin, Alamagn
*  Ilmenau, Alamagn
*  Schladming, Aostria
*  Siena, Italia
*  Písek, Republik Tchek
*  Windhoek, Namibia
*  Colchester, Breizh-Veur

## Liammoù diavaez

*ti-kêr Wetzlar (e alamaneg)
C'hwevrer 2008 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2007 e Breizh - **2008 e Breizh** - 2009 e Breizh

2008 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## C'hwevrer

## Merc'her [[6 C'hwevrer|6 a viz C'hwevrer]]
* marv Gwenc'hlan ar Skouezeg, drouiz meur Goursez Breizh.

__NOTOC__
Skoul

Ar **skouled** eo evned-preizh deiz ar genad *Circus*, krouet e 1799 gant an evnoniour gall Bernard-Germain de Lacépède (1756-1825).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwezek spesad a ya d'ober ar genad :
* *Circus aeruginosus* (skoul-korz)
** *C. a. *'aeruginosus**' ha *harterti*,
* *Circus approximans* (skoul ar geunioù),
* *Circus assimilis* (skoul brizh),
* *Circus buffoni* (skoul Buffon),
* *[[Circus cinereus]]*,
* *Circus cyaneus* (skoul louet),
* ar skoul Amerika (*Circus hudsonius*),
* *Circus macrosceles* (skoul Madagaskar),
* *Circus macrourus* (skoul gwenn),
* *Circus maillardi* (skoul ar Reünion),
* *Circus maurus* (skoul du),
* *[[Circus melanoleucos]]*,
* *Circus pygargus* (skoul glas),
* *[[Circus ranivorus]]*,
* *Circus spilonotus* (skoul ar Reter),
* *[[Circus spilothorax]]*.

## Lennegezh
**Ar skoul hag an eostig*, *mojenn* gant Paotr Treoure el levrig *[[Mojennoù (1961)|Mojennoù]]*.

## Notennoù ha daveennoù
De Pinte

**De Pinte** (anvet *La Pinte* e galleg) zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.


De Pinte East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of De Pinte.svg|Banniel
De Pinte wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 17,78 km²
* Poblañs (2022) : 11 046 a dud
* Stankter : 621 den/km²
Zulte (Reter Flandrez)

**Zulte** zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.


Zulte East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Zulte.svg|Banniel
Blason ville be Zulte.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 32,76 km²
* Poblañs (2022) : 15 943 a dud
* Stankter : 487 den/km²
Nikander

:*Diwar-benn ar barzh hellazat eo ar pennad-mañ. Evit ar barzh svedat sellit ouzh [[Karl August Nicander]]*

**Nikander Kolofon** (Νίκανδρος ὁ Κολοφώνιος, IIvet kanved kent JK), a oa ur barzh hellazat, fizikour ha yezhadurour, ganet e Klaros, e-tal Kolofon, ma oa dalc'het gant e dud belegiezh Apollon. 
bevañ a eure en amzer Attalus III Pergamum.

Skrivañ a reas un toullad oberennoù e komz-plaen koulz hag e gwerzennoù, met ne chom nemet div anezhe en o hed.

Oberennoù Nikander zo bet meulet gant Cicero (*De oratore,* i. 16), drevezet gant Ovidius ha Lucan, meneget alies gant Plinius Kozh ha re all.

## Listenn e oberennoù
### Barzhonegoù miret
* *[[Theriaca]]*
* *[[Alexipharmaca]]*
* *Epigrams*
### Barzhonegoù kollet
* *Cimmerii*
* *Europia*
* *[[Georgica (Nicander)|Georgica]]*
* *[[Heteroeumena]]*
* *Hyacinthus* 
* *Hymnus ad Attalum*
* *[[Melissourgica]]*
* *Oetaica*
* *Ophiaca*
* *Sicelia*
* *Thebaica*
### Komz-plaen kollet
* *Aetolica*
* *Colophoniaca*
* *De Poetis Colophoniis*
* *Glossae*

## Notennoù




## Liammoù diavaez
* ''Buhez Nicander'', eus ar scholia

## Levrlennadur
* *Nicander* ed. and tr. A. S. F. Gow, A. F. Scholfield. Cambridge: Cambridge University Press, 1953.
* JG Schneider (1792, 1816); O. Schneider (1856)
* G. Wentzel in *Abhandlungen der k. Gesellschaft der Wiss. zu Göttingen* vol. 38 (1892).
* H. Klauser, "De Dicendi Genere Nicandri" (*Dissertationes Philologicae Vindobonenses*, vi. 1898). 
* W. Vollgraff, *Nikander und Ovid* (Groningen, 1909 ff.).
Emmylou Harris

**Emmylou Harris**, ganet d'an 2 a viz Ebrel 1947, e Birmingham, Alabama, zo ur ganerez stadunanat hag a gan country, folk ha rock. Skrivañ kanaouennoù ha seniñ gitar a ra ivez, ha kanañ gant kanerien all en abadennoù pe enrolladennoù. 

Kanet he deus asambles gant kanerien country e-leizh evel Dolly Parton, Carlene Carter, Linda Ronstadt, Sheryl Crow, Tracy Chapman, ha gant The Chieftains ivez.

## He fladennoù

Kavet e vo roll he fladennoù en ur pennad hir gouestlet d'hec'h oberennoù er wikipedia saoznek http://en.wikipedia.org/wiki/Emmylou_Harris_discography.

Menegiñ a c'haller memes tra, e 1987, an albom *Trio*, gant Dolly Parton ha Linda Ronstadt.

## Liammoù diavaez
* Emmylou Harris Pictures
Kabined Kuzh

Ar gerioù ** Mirdi Kuzh** pe ** Kabined Kuzh ** (**Gabinetto Segreto** en italianeg) a vez graet ganto d'ober anv eus un dastumad traoù a ziskouez splann oberoù a denn d'ar reizh, hag a zo bet kavet e Pompeii, hag a zo war-ziskouez e galeriennoù a-gostez e Mirdi Broadel Hendraouriezh Naplez, en Italia, anvet gwechall *Museo Borbonico*. Er British Museum ivez e oa salioù kuzh. 

E kêr Pompeii, distrujet gant dislonkadennoù ar menez Vesuvio en Henamzer, ez eus bet kavet murlivadurioù erotek, poltredoù d'an doue Priapus, arouezioù splann o ster, enskrivadurioù, hag ivez bitrakoù a veze en tier, evel lampoù-eoul kalc'hheñvel. E Roma gozh ne oa ket a vezh abalamour d'ar vuhez reizhel e nep doare, ha war an holl draoù-se e oa disheñvel sell an dud diouzh hon hini pe hini hon sevenadur. Ar meizad a hudurnez hiriv a vije deuet eus an  kantved betek dont da vezañ pornografiezh hon amzer. 

## Gwelout ivez
*Arz erotek e Pompei ha Herculaneum

## Levrlennadur
* Michael Grant and Antonia Mulas, *Eros in Pompeii: The Erotic Art Collection of the Museum of Naples*. New York: Stewart, Tabori and Chang, 1997 (troet diwar an embannadur italianek eus 1975).
* Walter Kendrick, *The Secret Museum: Pornography in Modern Culture* (Berkley: University of California Press, 1996)
* "Colonel Fanin" (Stanislas Marie César Famin), ''The Royal Museum at Naples, being some account of the erotic paintings, bronzes and statues cotained in that famous "cabinet secret"''(1871) On-line translation of *Musée royal de Naples; peintures, bronzes et statues érotiques du cabinet secret, avec leur explication*, 1836. Brief introduction by J.B. Hare, 2003.
*Laurentino García y García, Luciana Jacobelli, Louis Barré, *Museo Segreto. With a Facsimile edition of Herculanum et Pompéi. Recueil général des peintures, bronzes, mosaïques... (1877)* (2001) Pompeii: Marius Edizioni On-line Bryn Mawr Classical Review
* Erotica collections photographs
* BBC Radio: Pompeii
Timbroù Enez ar Priñs Edward

Emañ Enez ar Priñs Edward (“Prince Edward Island” e saozneg) e hanternoz Amerika. Unan eus proviñsoù reterañ Kanada eo, ar bihanañ ivez.

Etre 1861 ha 1872 ez eo aet ur servij postel emren endro. Trizek timbr bennak zo embannet dindan an anv PRINCE EDWARD ISLAND, an holl anezho o skeudenniñ poltred ar Rouanez Viktoria I. Priziet mat int bremañ.

Goude bezañ chomet en entremar e-pad bloavezhioù ec’h asant Enez ar Priñs Edward bezañ ezel eus Kengrevredad Kanada d’ar 1añ a viz Gouere 1873.

Adalek 1873 e vez implijet timbroù Kanada war Enez ar Priñs Edward

## Pennadoù kar
* Timbroù Kanada
* Timbroù Brunswick-Nevez
* Timbroù Skos Nevez
Penniliz Itron Varia Guadalupe (Mec'hiko)

Ur santual katolik dediet da Werc'hez Guadalupe eo **Penniliz Itron Varia Guadalupe** e Mec'hiko. War torgenn Tepeyac emañ, en delegación Gustavo A. Madero, e kêr Mexico.

Ar santual katolik pouezusañ en Amerika eo, hag unan eus ar re a vez gweladennet ar muiañ, gant 20 milion a birc'hirined bep bloaz, ha 9 milion anezhe war-dro an 12 a viz Kerzu, deiz ar *[[Virgen de Guadalupe]]*. 
Div iliz a vez gweladennet : Penniliz *Nuestra Señora de Guadalupe* hag Azeuldi Dasprenus ar C'hrist Roue. 

Enni e weler toneg Juan Diego Cuauhtlatoatzin mar deo chomet moulet skeudenn ar Werc'hez goude dezhi en em ziskouez d'ar mesaer-se. 

## Penniliz ''Nuestra Señora de Guadalupe''

Anvet eo ivez Penniliz "Nevez" Itron Varia Guadalupe. Kentañ azeuldi ar santual eo. Savet e voe gant an tisavourien vec'hikan Pedro Ramírez Vázquez ha Gabriel Chávez de la Mora, d'an 12 a viz Here 1976, evit kemer lec'h ar benniliz kozh a oa o vont da fall en abeg d'an diazezoù re vlot evit ur savadur re bonner.

## Azeuldi Dasprenus ar C'hrist Roue
Ar benniliz kozh eo *Templo Expiatorio a Cristo Rey*, savet en  evel lec'h dediet da azeulerezh ar **Virgen de Guadalupe**, Gwerc'hez Guadalupe, hag e 1749 e voe anvet da iliz-chabistr. 

## Skeudennoù

File:1531 Nuestra Señora de Guadalupe anagoria.jpg|*Virgen de Guadalupe*Penniliz Guadalupe, Mec'hiko
Image:ANTIGUA CATEDRAL.jpg|An iliz-veur kozh
Image:BASILICA DE GUADALUPE.jpg| Talbenn
Image:BASILICA DE GUADALUPE-2.jpg|Basílica de Guadalupe vista desde la explanada

Image:TEMPLO EXPIATORIO.jpg|Templo expiatorio de la Basílica de Guadalupe
Image:Altar Basilica of Lady Guadalupe.jpg|Gwerc'hez Guadalupe er penniliz nevez
Restr:Basilica of Our Lady of Guadalupe (old).JPG|*Templo Expiatorio a Cristo Rey*
Restr:Templo del Pocito.jpg|*Templo del Pocito*Azeuldi ar Puñsig


## Liammoù diavaez
* Men emañ
* Sitio de la Insigne y Nacional Basílica de Guadalupe
* Sitio Oficial de la Arquidiócesis Primada de México
* Información del Arquitecto Gabriel Chávez de la Mora
* Imágenes de La Villa de Nuestra Señora de Guadalupe
Priapos

**Priapos** (henc'hresianeg : Πρίαπος *Príapos*) a oa un doue a eil renk, unan eus doueed ar frouezhusted, diwaller ar chatal, ar gwez-frouezh, liorzhoù, hag ardivink-genel ar baotred e mojennoù Henc'hres. *[[Mutinus Mutunus]]* e oa e anv henroman.

Anavezet mat e oa abalamour d'e vell kalc'h, bepred sonn, ma komzer hiziv eus priapegezh. E liorzhoù bras Roma e veze lakaet *hermai*, delwennoù dezhañ e koad fiez livet e ruz, da spontañ brini ha da gas ar wallchañs kuit. 

Un doue hudur e oa ivez met ne anave ket ar blijadur nag ar speriusted evitañ e-unan.

## Mojenn
Ganet e oa e Lamsakos, war lez an Hellespont, en Azia. Mab Afrodite ha Dionysos e oa, pe da Hermes, da Adonis, d'an doue Pan pe  da Zeus zoken, hervez an oberourien.
Dont a ra e galc'h bras eus drougiezh Hera, a oa gwarizi enni abalamour da gened Afrodite. Hag ar vamm gaezh, gant ar vezh, a laoskas he mab da vagañ gant mesaerien ha ne spontent ket rak e venveg.
Hervez oberourien all e oa koshoc'h, un Titan anezhañ, hag a oa bet karget gant Hera da gelenn an armoù da Ares.

Aberzh un azen a blij dezhañ. 
Un noz, p'edo o vont da wallañ Hestia, e voe lakaet an doueez war ziwall gant hinnoadenn un azen. Da zeiz lid Hestia e vez bleuniet pennoù an ezen.
Met un displegadur all zo da gasoni Priapos ouzh an ezen : tabut a oa bet etrezañ hag un azen a oa bet roet ar gomz dezhañ gant an doue Dionysos, war-lerc'h un tamm skoazell en doa roet d'an doue. Kaoz a oa eus pegen hir e oa o c'halc'h. An azen ne oa ket evit Priapos, ha bazhataet e voe gant e enebour betek ar marv.

## Notennoù
Gwener Medici

**Gwener Medici**, pe **Venere de' Medici** en italianeg, zo un delwenn hellenek e marmor, 1,53m a uhelder dezhi, mennet da aroueziañ an doueez Afrodite, kizellet e dibenn ar I kantved kent JK, en Aten marteze, diwar batrom un delwenn arem, e doare Afrodite Knidos, a vije bet graet gant ur c'hizeller a laboure hervez giz Praksiteles 

War ziskouez emañ e Mirdi an Ofisoù e Firenze (Italia).

Tennañ a ra da zelwenn Afrodite Knidos, gant he dorn dirak he gaol. Evelti e seblant an doueez bezañ o paouez diflukañ e-maez ar mor, hervez a zo damlavaret deomp gant an delfin e-harz he zreid, goude ma n'eo ket sur e oa al loen en delwenn arem orin.

## Delwennoù a-vremañ
N'eus delwenn ebet a vije bet graet kement a eildelwennoù diwarni evel ar **Venus de' Medici**. Ar roue gall Loeiz XIV en devoa pemp anezho, peder e marmor, gant Carlier, Jean-Jacques Clérion, Antoine Coysevox ha Nicolas Frémery, hag unan en arem, graet gant ar vreudeur Keller. 

E 1844 e voe graet un delwenn, *[[The Greek Slave]]*, gant ar c'hizeller stadunanat Hiram Powers diwar batrom ar **Venus de' Medici**.

## Levrlennadur
*Francis Haskell and Nicholas Penny, *Taste and the Antique: The Lure of Classical Sculpture 1500–1900* (Yale University Press) 1981
*Guido Mansuelli, *Galleria degli Uffizi: Le Sculture* (Roma), 2 levrenn, 1958–61, vol. I, pp. 71–73.

## Notennoù
Friedrich Hölderlin

**Johann Christian Friedrich Hölderlin** (), ganet d'an 20 a viz Meurzh 1770 ha marvet d'ar 6 a viz Even 1843, a oa ur barzh lourennel alaman a bouez bras evit luskadoù alaman ar "skolioù" klasel ha romantel.

Ul levezon bras-kenañ en deus bet war al lennegezh hag ar brederouriezh europat, dreist-holl war oberennoù Rainer-Maria Rilke, Georg Trakl, Hermann Hesse ha Paul Celan.
Kemer a reas perzh e luskad an derc'helouriezh alaman, hag aweniñ a reas prederourien evel Martin Heidegger pe Theodor Adorno.

## E vuhez
Ganet e oa Friedrich Hölderlin d'an 20 a viz meurzh 1770 e Lauffen am Neckar, Baden-Württemberg.
Daou vloaz e oa pa varvas e dad digantañ : 36 vloaz e oa, ha merour madoù kouentoù. E 1774 ec'h addimezas e vamm, Johanna Christina Hölderlin, 26 vloaz, d'ar c'huzulier Gock, *Bürgermeister* ("maer") Nürtingen, a varvas e 1779.

## Troidigezhioù e brezhoneg
Barzhonegoù gant Friedrich Hölderlin zo bet troet e brezhoneg gant Alan E. ar Berr hag embannet e niverenn 142 ar gelaouenn Al Liamm : 
**Da Ziotima* (p. 356)
**Kan-tonkad Huperion* (p. 357) 
**Gouelvan Menon* (p. 358)

## Liammoù diavaez
*Hölderlin-Archiv
*Hölderlin Gesellschaft 
*Un dibab barzhonegoù
Giorgio Sommer

**Giorgio Sommer** (Frankfurt am Main‎ 1834-1914) a voe ul luc'hskeudenner italian hag alaman. Labouret en deus en Italia, e Roma da gentañ, e Napoli goude. 

## Liammoù diavaez
*  E vuhez
Suzanne Valadon

**Suzanne Valadon**, Marie-Clémentine Valade he gwir anv, ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1865 e Bessines-sur-Gartempe, Haute-Vienne (Bro-C'hall), ha marvet d'ar 7 a viz Ebrel 1938 e Pariz (Bro-C'hall), a oa ul livourez c'hall e penn-kentañ an . Mamm e oa d'al livour Maurice Utrillo. Beziet eo bet bered Saint-Ouen, tostik da gêr Pariz. Deuet e oa Valadon da vezañ ar c’hentañ maouez a-live da vezañ degemeret e Kevredigezh Vroadel an Arzoù-kaer. Tremenet he deus tost da 40 vloaz evel arzourez. Sujedoù he zresadennoù ha livadurioù evel Joy of Life (1911), a lakae war wel alies mat maouezed e noazh, pe poltredoù maouezed, ar vuhez sioul hag an dremmvroioù.

Morse ne zeas d’un akademiezh-livañ, ha morse ne voe bac’het gant un hengoun livañ pe un doare stil arz. Feuket he deus bed al livañ gant he foltredoù  paotred e noazh mes ivez skeudennoù maouezed disteroc’h o neuz, tamm ebet evel ma reas al livourien. Ouzhpenn livourez, model eo bet evit kalzig a arzourien vrudet. Gwelout a reer Valadon war livadurioù *Dance at Bougival* (1883), *Dance in the City* by Pierre-Auguste Renoir (1883), *Suzanne Valadon * (1885) ha *The Hangover* (Suzanne Valadon) (1887 - 1889) gant Henri de Toulouse-Lautrec.

**Ar vuhez bugel** Valadon; plac’h yaouank

Savet ha maget e voe en ur familh baour gant he mamm, kannerez dilhad dizimez e Montmartre. Morse ne anavezas he zad. Brudet e voe evit bezañ dizalc’h a-walc’h ha dizoujus d’an aotrouniezh, betek he 11 vloaz ez eas d’ar skol, ha stagañ dija da labourat.

Un toullad micherioù a reas, evel labourat en ur stal kemenerien, en ul labouradeg evit fardañ kurunennoù bleunioù, gwerzherez legumaj, ha servijourez. D’an oad a 15 vloaz e pakas ul labour war he zachenn muiañ karet :  pleustriñ d’ober troioù ouesk en ur sirk. En ur sirk e c’helle labourat abalamour d’he zarempred gant ar C’hont Antoine de La Rochefoucauld ha Thèo Wagner, daou livour simbolour anezho, empleget e oant evit kinklañ ur sirk a oa da vMedrano. Alies e teue Toulouse-Lautrec ha Berthe Morisot da weladenniñ ar sirk. Kouezet e oa Valadon diouzh un trapezenn, gloazet fall en he c’hein e voe ar paourkaez, ha diwar-se e voe echuet trumm gant he garierenn akrobat, a badas ur bloavezh hepken.

Straniñ a rae e karterioù Montmartre e Paris, ha kendec’hel gant he dudi evit an arz, en ur labourat evel model, hag evel muse (awenourez an arzourien, degas soñjoù nevez dezho). O vezañ model e  selle pizh ouzh o zoareoù dezho d’ober, jestroù ha teknikoù livañ, hag en abeg ma n’halle ket paeañ ar c’hentelioù livañ. Arsellout ha deskiñ a rae digant an arzourien, evel Pierre de Chavannes, Toulouse-Lautrec, pe Pierre-Auguste Renoir.
Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - La Natte - Girl Braiding Her Hair.jpg|*Poltred Suzanne Valadon*Auguste Renoir, 1885
Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - profile.jpg|*Suzanne Valadon*Auguste Renoir, 1885
Portrait de Suzanne Valadon par Henri de Toulouse-Lautrec.jpg|*An everez* - *Suzane Valadon*Henri de Toulouse-Lautrec, *c.* 1888
Evergem

**Evergem** zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.


Evergem East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Evergem vlag.svg|Banniel
Blason ville be Evergem.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 75,37 km²
* Poblañs (2022) : 36 087 a dud
* Stankter : 479 den/km²
Delwennoù da Afrodite

Un toullad delwennoù savet da Afrodite a zo brudet-kaer, hag un toullad pennadoù, gant skeudenn an doueez, a gavor amañ.

## Afrodite ha Gwener
Diwar levezon Italia eo deuet ar c'hiz da ober *Venus* (Gwener e brezhoneg, *Venere* en italianeg) eus delwennoù an doueez, ha pa vijent delwennoù hellazat. Div skouer a gement-se eo 
*ar *Vénus d'Arles*, lakaet war gont Praksiteles, a oa hellazat neuze, 
*ar *Vénus de Milo*, ha n'eo ket bet azeulet dindan an anv *Venus* gant tud Hellaz evel-just.

## Delwennoù ragistorel
Diwar levezon an hendraourien, saoznek pe c'hallek avat, e vez graet an anv *Venus* ivez eus an holl delwennoù maouezed a bep orin, ragistorel da skouer (gwelout Gwener Willendorf) . Ur c'hiz n'eo ken, ha skiantel n'eo ket. 

Ouzhpenn-se, pa ouzer eo dre c'hoap e vez graet *Venus* eus delwennoùigoù graet gant arzourien eus an amzerioù koshañ, e weler n'eo ket doujañs na skiant a vez maget gant darn eus ar skiantourien atav.

## Anvioù an delwennoù anavezet
 
*Afrodite Knidos, pennoberenn Praksiteles, a zo bet savet diwarni an holl zoareoù all,
*Afrodite Melos (anvet ivez Gwener Milo, Mirdi al Louvre, Pariz), 
*Venus Kallipygos, e Mirdi Broadel an Hendraouriezh e Naplez, a zo un doare dezhi hec'h-unan, 
*Venus de' Medici, en Uffizi, e Firenze).

Diwar Afrodite Knidos ez eus bet savet delwennoù damheñvel, ha dreist-holl: 
***[[Venus Capitolina]]**, a zo e Mirdioù ar C'hapitol, e Roma)
***[[Venus Barberini]]**
***[[Venus Borghese]]**
***[[Venus Arle]] pe [[Gwener Arle]]** (Mirdi al Louvre, Pariz)
* **[[Gwener an Eskilin]]**, e Mirdioù ar C'hapitol, e Roma
*un delwenn all, c'hoar da *Gwener an Eskilin*, a zo el Louvre, e Parishttp://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not_frame&idNotice=897
*Gwener en he c'hluc'h, a zo div zelwenn c'hoar, an eil el Louvre, e Paris, eben er British Museum, e Londrez,

* Gwener Mazarin, a oa bet d'ar c'h-Kardinal Mazarin (bremañ er John Paul Getty Museum)http://www.theoi.com/Gallery/S10.13.html, e Los Angeles, California, SUA
**Venus Victrix*, a zo e Mirdi an Ofisoù, Firenze )
*Venus Felix
*Venus Lely.
Open VLD

**Open VLD** (Open Vlaamse Liberalen en Democraten) a zo un un emglev politikel belgiat bet savet evit an dilennadegoù gant daou strollad politikel: Vlaamse Liberalen en Democraten ha Vivant.
Zomergem

**Zomergem** a oa ur gumun eus Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez. 
Abaoe miz Genver 2019 emañ e kumun nevez Lievegem.
Rannvro Tandjilé

**Rannvro Tandjilé** a zo unan eus an 18 rannvro Tchad. Laï eo he c'hêrbenn. Disrannet eo e daou zepartamant.
Eugene Fama

**Eugene F. "Gene" Fama** (ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1939) zo un armerzhour amerikan. Brudet eo evit e labour diwar-benn damkaniezh askorusted ar marc'hadoù arc'hant.

## Levrlennadur
*
*

## Liammoù diavaez
*Pajen degemer Eugene Fama war lec'hienn Skol-Veur Chicago
*Buhezskrid war lec'hienn an Dimensional Fund Advisors
John Stuart Mill

**John Stuart Mill** (20 Mae 1806 – 8 Mae 1873) a oa ur prederour, armerzhour politikel, kargiad ha parlamantour breizhveurat. Levezonet en deus ar preder frank en XIXvet kantved. Kelennet en deus an arverelouriezh. Unan eus izili diwezhañ ar skol glasel eo.
David De Freitas

**David De Freitas** a zo ur c'hoarier mell-droad ganet an 30 a viz Gwengolo 1979 e Senlis. 1m80 eo evit 69 kg. Kreizer eo hiziv an deiz e skipailh mell-droad Naoned.

Goude bezañ bet 5 bloaz e bro Picardie e Beauvais, e tiviz David De Freitas mont da c'hoari 2 vloavezh e Grenoble. Met distreiñ a raio da vro Picardie a-benn ar fin en Amiens SC. En e c'hlub nevez e c'hoario d'un doare mat-tre, kabiten ar skipailh e vo.

Ar c'hoant dezañ mont pelloc'h, e sin e Gouhere 2007 ur c'hevrad 3 bloaz gant ar FK Naoned, p'emañ hennezh e Ligue 2.
Plantet en deus e bal kentañ gant skipailh Naoned ar 26 a viz Here 2007 a-enep ar Chamois Niortais, gounezet en doa an FK Naoned ar c'hrogad (0-1) a drugarez dezhañ.

## Red micherel
*1997-2003 :  (Nat & L2)
*2003-2005 :  (L2)
*2005-2007 :  (L2)
*2007-2008 : FK Naoned (L2)

## Statistikoù
*274 krogad (17 buts) e L2
*27 krogad (1 but) e National
Paouezet an 23 a viz Eost 2007

----
Feur-emglev

Ur feur-emglev a zo ur skrid savet evit bezañ test d'un emglev etre div gostezenn, stadoù riek anezho peurvuiañ pe aozadurioù etrebroadel. Ober a reer ivez gant ar gerioù feur, emglev pe feur-skrid, peoc'h zoken m'eo pal kentañ an emglev, hag ar memes talvoudegezh o deus an holl draoù-se e-keñver ar gwir etrebroadel. 

Kevratoù emglev etre div gostezenn eo ar feurioù-emglev-se. Drezo e tiskleir pep kostezenn emañ o vont da zoujañ d'ar pezh a zo bet lakaet dre skrid etrezo. Hag an hini eus an div gostezenn na zoujfe ket d'hec'h engouestloù a vefe tamallet an dra-se dezhi gant kumuniezh etrebroadel ar stadoù.
 
Mammenn d'ar gwir etrebroadel eo ar feurioù-emglev pa vez enskrivet enno an dleadoù a zo gant pep perzhiad e-keñver ar re all. Dre ar feurioù-emglev etrebroadel e c'hell bezañ krouet sujedoù gwir etrebroadel nevez.

## Feur-emglev Vienna war gwir ar feurioù-emglev
Pa vezont ar feurioù-emglev war ur bazenn izeloc'h eget hini ar C'hustum etebroadel, ne vezont ket reolennet gantañ hag eo bet termenet gwir ar feurioù a-drugarez d'ar C'hengor an ABU evit reolata ar gwir etrebroadel en deus labouret war ar poent-se goude 1969. Daou feur-emglev a voe sinaet e Vienna e 1978 ha 1986.
E kentañ lodenn ar feur-emglev e vez termenet dibunadennoù hêrezhioù ar riezoù. En eil lodenn ar feur-emglev ez eus anv eus an emglevioù etre ar riezoù hag an aozadurioù etrebroadel.

## Un nebeud feurioù-emglev a bouez
### IXvet kantved
* 843: Feur-emglev Verdun
* 863: Feur-emglev Entrammes, etre ar roue Salaun ha Karl-Veur.

### XIVvet kantved-XVvet kantved
Daou feur-emglev a oa bet sinet e Gwenrann, e Breizh, er XIVvet kantved: 
* 1365 : Kentañ Feur-emglev Gwenrann 
* 1381 : Eil Feur-emglev Gwenrann
* 1494 : Feur-emglev Tordesillas

### XVvet kantved-XXvet kantved
* 1659 : Feur-emglev ar Pireneoù
* 1648 : Peoc'h Westfalen 
* 1713 : Feur-emglev Utrecht (1713)
* 1797 : Feur-emglev Campo Formio
* 1878 : Feur-emglev Berlin
* 1918 : Feur-emglev Brest-Litovsk
* 1919 : Feur-emglev Versailhez
* 1958 : Feur-emglev Roma evit sevel Kumuniezh Europa
* 1999 : Feur-emglev Maastricht

## Gwelet ivez
* Kustum etrebroadel
* Gwir etrebroadel
* Roll ar feurioù-emglev etrebroadel pennañ
Stefan Babović

**Stefan Babović** (e serbeg : Стефан Бабовић), bet ganet d'ar 7 a viz Genver 1987 e Berane (Montenegro a-vremañ), a zo ur melldroader etrebroadel serb.

## Biografiezh
Kreizer kleiz eo ha kavout a ra gwelloc'h c'hoari kreizer kreiz. Kabiten Skipailh B Serbia, c'hoariet en deus ur wech gant Skipailh mell-droad Serbia (skipailh A) a-enep ar C'h/Kazakhstan d'ar 24 a viz Du 2007 (evit kemer perzh en Euro 2008).

D'ar 15 a viz Kerzu 2007 e sinas ur gevrat tri bloaz hanter gant an FK Naoned.

## Kluboù
*2001-2003 : Partizan Belgrad ()
*2003-2004 : FK Zemun ()
*2004-2006 : Partizan Belgrad ()
*2006-Kerzu 2007 : OFK Belgrad ()
*Genver 2008-2010 : FK Naoned ()
*2010 : Feyenoord Rotterdam ()

## Roll loreidi
*Skipailh mell-droad Serbia

## Daveoù


## Liammoù diavaez
* Stefan Babović
William Vainqueur

**William Vainqueur** a zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'an 19 a viz Du 1988 e Neuilly-sur-Marne. Kreizer eo e skipailh mell-droad Naoned.

Stummet gant an FK Naoned, c'hoariet en doa evit ar wech kentañ e Ligue 1 d'an 18 a viz C'hwevrer 2007 e-pad ar c'hrogad OM-Naoned (0-0) gant Bocundji Ca en e gichen.

C'hwitet en doa e stummadur pa oa e kreizenn bleustriñ an AJ Auxerre, mont a reas neuze e skipailh Bussy-Saint-Georges, 'kostez Pariz. Aze e wello an FK Naoned anezhañ.
E miz Mae 2007, e sin William Vainqueur e c'hevrad labour kentañ gant an FK Naoned evit 3 bloaz. Gloazet eo er glin e penn kentañ ar bloavezh 2007/08 e-kerzh ur staj gant Skipailh Frañs dindan 19 vloaz. Ne zistroio gant skipailh kentañ an FK Naoned nemet d'an 2 a viz C'hwevrer 2008 e-pad ur c'hrogad evit Kib Frañs a-enep Sedan, hep bezañ c'hoariet. 

----
Harlington Shereni

**Harlington Shereni** a zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'ar 6 a viz Gouhere 1975 e Harare. Kreizer rastellañ eo e skipailh mell-droad Naoned. 1,86 metrad eo evit 82 kg. 

Goude bezañ bet c'hoarier War-raok Gwengamp, e sin d'ar 27 a viz Even 2007 ur gevrat gant an FK Naoned.

## Red-micherel
*1997-2001 :  
*2001-2003 :  
*2003-2004 :  
*2004-2007 :  
*2007-... :  

## Roll loreidi

* Gorfennad Kevre afrikan ar gampioned gant an , kollet a-enep an  e 1998.
* Gwellañ c'hoarier Ligue 2 miz Eost 2007 gant an .

## Daveoù
Lovendegem (kumun)

**Lovendegem** a oa ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez. Abaoe miz Genver 2019 emañ e kumun nevez Lievegem.


Lovendegem East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Lovendegem vlag.svg|Banniel
Blason ville be Lovendegem.svg|Skoed
Praksiteles

**Praksiteles** (Πραξιτέλης e henc'hresianeg), a oa ganet war-dro 400 kent JK, marvet a-raok 326 kent JK, a oa brudetañ kizeller Hellaz er . Mab e oa d'ar c'hizeller Kefisodotos an Henañ. Eñ e voe ar c'hentañ kizeller o skeudenniñ merc'hed noazh e delwennoù bras. 

## Oberennoù
### Penn Aberdeen
*Penn Aberdeen*, pe e vije hini Hermes pe hini Herakles, a zo er British Museum, a zo stag ouzh Praksiteles, ken heñvel eo ouzh *Hermes Olympia*.

### Afrodite Knidos
Afrodite Knidos eo brudetañ delwenn Praksiteles, kentañ hini eus ur vaouez en he ment hag en he noazh penn-da-benn.

## Gwelout ivez
* Afrodite Knidos

## Levrlennadur
* Aileen Ajootian, "Praxiteles", *Personal Styles in Greek Sculpture* (ed. Olga Palagia and J. J. Pollitt), Cambridge University Press, 1998 (1añ embannadur 1996) (ISBN 0-521-65738-5), pp.91–129.
*  Antonio Corso, *Prassitele, Fonti Epigrafiche e Lettarie, Vita e Opere*, 3 levrenn, De Lucca, Rome, 1988 and 1991.
*  Marion Muller-Dufeu, *La Sculpture grecque. Sources littéraires et épigraphiques*, éditions de l'École nationale supérieure des Beaux-Arts, coll. « Beaux-Arts histoire », Paris, 2002 (ISBN 2-84056-087-9), p.&nbsp;481-521 (embannadur kentañ *Antiquen Schiftquellen* Overbeck 1868).
*  Alain Pasquier ha Jean-Luc Martinez, *Praxitèle*, katalog diskouezadeg Mirdi al Louvre, Meurzh, 23 Mezheven, 18 2007, Emb. al Louvre & Somogy, Paris, 2007 (ISBN 978-2-35031-111-1).
* Brunilde Sismondo Ridgway, *Fourth-Century Styles in Greek Sculpture*, University of Wisconsin Press, Madison, (ISBN 0-299-15470-X), 1997, pp.258–267.
*  Claude Rolley, *La Sculpture grecque II : la période classique*, Picard, coll. « Manuels d'art et d'archéologie antiques », 1999 (ISBN 2-7084-0506-3), pp.242–267.
* Andrew Stewart, *Greek Sculpture: An Exploration*, Yale University Press, New Haven & London, 1990 (ISBN 0-300-04072-5) pp.277–281.

## Liammoù diavaez

*  Archaeological Museum Olympia: Hermes of Praksiteles
*  CMA Collections: Apollo Sauroktonos gant Praksiteles
*  diwar-benn delwennoù Apollo Sauroktonos e marmor hag arem
*  penn bihan Aphrodite - Olympia - labour graet gant Praksiteles war a seblant
*  ''Praxitèle'': diskouezadeg 2007 e mirdi al Louvre Katalog an diskouezadeg gant Alain Pasquier ha Jean-Luc Martinez.
Ricardo Faty

**Ricardo Faty** a zo ur c'hoarier mell-droad ganet ar 4 a viz Eost 1986 e Villeneuve-Saint-Georges. Goude bezañ bet rakstummet 3 bloaz en INF Clairefontaine, e zeas d'ar Racing Club de Strasbourg e miz Even 2002. Breur Jacques Faty eo, hag a zo international espoir français. E Gouhere 2006 e echu e c'hevrad gant Strasbourg, sinañ a ra neuze gant an AS Roma (Italia) hag a bresto anezhañ e miz Gouhere 2007 d'ar Bayer Leverkusen. Met e e miz Genver 2008, kuitañ a raio ar Bundesliga evit bezañ prestet en FK Naoned.

C'hoari a raio evit ar wech kentañ gant skipailh mell-droad Naoned a-enep Sedan evit kib ar C'hevre. Ne c'hoario nemet e fin ar c'hrogad en un doare mat, met c'huitañ a raio pa tenno er pal. E-kerzh e eil c'hrogad gant skipailh Naoned, ar wech kentañ e oa dezhañ c'hoari e Ligue 2, e lak ur pal gant ar benn goude ur c'hard eur c'hoari, a-enep Brest (gounezet 2-1 gant Naoned).

## Red-micherel
* 1999 - 2002 : INF Clairefontaine 
* 2002 - 2006 :  
* 2006 - 2007 :  
* 2007 - Genver 2008 :  
* Abaoe Genver 2008 :  

## Roll loreidi
* Gwellañ c'hoarier e Festival International Espoirs de Toulon e 2006 
* Trec'hour Festival International Espoirs de Toulon e 2007
* Etrevroadel gall -17, -18, -19, -20, hag Espoirs.

## Liammoù diavaez
* Fichenn Ricardo Faty e skipailh Frañs
Loïc Guillon

**Loïc Guillon** a zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'an 11 a viz Genver 1982 e Limoges. Difenner kleizour eo (1,86m evit 80kg), c'hoari a ra hiziv an deiz en FK Naoned gant an niver 24. Kentañ krogad e Ligue 1: Sochaux-Naoned (2-1), d'an 2 a viz Eost 2003.
E-kerzh ar bloavezh 2004-2005, e c'hoari e-kreiz an difenn, pa oa aet kuit Mario Yepes, Nicolas Gillet ha Sylvain Armand. Evit ar bloavezh 2005-2006 eo bet dre ziouer unan eus an difennerien implijet ar muiañ gant e vignon Pascal Delhommeau. Kemer a ra brec'henn ar c'habiten Mickael Landreau aet da c'hoari er PSG, evit ar bloavezh 2006-2007. Kabiten e vo un nebeud mizioù nemetken betek ma skarzhfe e c'hourdoner Serj an Dized. Georges Eo, ar c'hourdoner nevez, a ziviz lakaat Alioum Saidou ha goude Mauro Cetto evit bezañ kabiten ar skipaih. E wazour a zo Pape Diouf. 

## Red-micherel
*Araok 1998 rakstummadur er PSG
*1998-1999 degouezout a ra en FK Naoned
*2003 kentañ krogad a-vicher gant an FK Naoned

## Roll loreidi
*Gourfennad Kib ar C'hevre 2004 gant an FK Naoned

## Statistikoù
*104 krogad (2 pal) e L1 ha 8 pal a-enep e skipailh.
*4 krogad e L2
*82 krogad (6 pal) e CFA ha 4 pal a-enep e skipailh.
Paouezet an 23 a viz Eost 2007

----
Melle (Belgia)

**Melle** zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez.

Melle East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Melle.svg|Banniel
Blason ville be Melle.svg|Skoed

## Douaroniezh
* Gorread : 15,34 km²
* Poblañs (2022) : 11 887 a dud
* Stankter : 775 den/km²
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Adalek an 9 betek an 11 a viz Here 1914 en em gannas ar Vrigadenn Ronarc'h a-enep d'al Lu alaman e Melle : Emgann Melle.
Venus Felix

**Keit hag ar pennad orin e saozneg eo ar pennad-mañ. Astenn anezhañ a c'hallit mar kirit*. 

**Venus Felix** zo un delwenn d'an doueez Gwener gant he mab Kupidon. Dediet e oa gant Sallustia hag Helpidus da Venus Felix, unan eus anvioù an doueez. 

Un tamm disheñvel eo diouzh Afrodite Knidos, a oa hec'h-unan, ha diwisk penn-da-benn. Tennañ a ra he dremm da hini Faustina ar Yaouankañ, an impalaerez dimezet da Marcus Aurelius. 
Emañ bremañ war ziskouez er Mirdi Pio-Clementino, unan eus Mirdioù ar Vatikan, e Roma.

## Temploù
* **Venus Felix** a oa ivez un anv a veze graet eus un templ er Menez Eskilin hag eus un templ all savet gant Hadrian da "Venus Felix et Roma Aeterna" e tu hanternoz ar Via Sacra.