open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Konstantinos Kavafis

**Konstantinos Kavafis**, anavezet ivez evel **Konstantinos Petrou Kavafis** (1863 - 29 a viz Ebrel 1933), a oa ur barzh gresianek eus Ejipt.

Ganet e voe en Aleksandria, en Ejipt, en ur mare ma oa kalzik Gresianed o vevañ eno. Ur c'henwerzhour pinvidik e oa e dad. Pa varvas an tad e 1870, ez eas ar familh da vevañ da Liverpool, e Bro-Saoz. Distreiñ a reas ar paotr yaouank da Ejipt e 1882. Rankout a reas ar familh kutaat ar vro e 1885, da vont da Istanbul ar wech-se. E 1885 e tistroas Kavafis da Aleksandria, hag eno e chomas betek fin e vuhez. Labourat a reas evel kazetenner da gentañ hag evel kargiad dindan ar gouarnamant da-c'houde. A-hed e vuhez e savas barzhonegoù, 154 anezho, met ne voent ket embannet e stumm levrioù gantañ. Gwelloc'h e kave Kavafis o embann e kazetennoù, pe war follennoù-nij hag a roe d'an dud e-unan. E varzhonegoù pouezusañ a voe skrivet pa oa war-dro 40 vloaz hag embannet e voent daou vloaz goude e varv. Brud en deus bremañ er bed a-bezh, embannet int bet e meur a yezh ha lod anezho zo bet lakaet e brezhoneg gant Alan Botrel.

## E brezhoneg
*Konstantinos Kavafis troet gant Alan Botrel, *Barzhonegoù 1897-1933*, Skrid, 1997

## Liammoù diavaez

*Constantine Petrou Cavafy 
*Konstantinos Petrou Kavafis 
*Ithaka, a tribute do Constantine P. Cavafy 
*Skridoù Kavafis e Wikisource
Une soirée (danevell, 1883)

***Une soirée*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant, embannet e 1883.

## Istor
Embannet e voe e *[[Le Gaulois]]* d'an 21 a viz Gwengolo 1883.
Adembannet e voe en dastumad dalif *[[Le Colporteur (dastumad)|Le Colporteur]]* e 1900.
Un danevell all, heñvelanvet *[[Une soirée (danevell, 1887)|Une soirée]]*, a voe embannet e 1887.

## An danevell
Une soirée (danevell, 1887)

***Une soirée*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant, embannet e 1887.

## Istor
Embannet e voe e *[[Gil Blas]]* d'an 29 a viz Meurzh 1887.

Adembannet e voe en dastumad *[[Le Rosier de madame Husson (dastumad)|Le Rosier de madame Husson]]* e 1888. 

Un danevell all, heñvelanvet *[[Une soirée (danevell, 1883)|Une soirée]]*, a oa bet embannet e 1883.

## An danevell
Varajou zo isofiser en ur c'hazarn e Roazhon.

## Liammoù diavaez
* [Embannadur 1902](https://fr.wikisource.org/wiki/Le_Rosier_de_Madame_Husson_(recueil,_Ollendorff_1902)/Une_soir%C3%A9e)
Muscicapella hodgsoni

***Muscicapella hodgsoni*** (pe *Ficedula hodgsoni*) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Nemura hodgsoni* da gentañ-penn (e 1854) gant an amprevanoniour breizhveuriat Frederic Moore (1830-1907) : ar spesad nemetañ er genad *Campicoloides* an hini eo. Dougen a ra anv an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Rummatadur
Renket e vez ar spesad er genad *[[Ficedula]]* gant skiantourien 'zo.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Ficedula hodgsoni hodgsoni*, eus menezioù Himalaya Nepal da viz India, Bhoutan, Myanmar ha Thailand,
* *Ficedula hodgsoni sondaica*, e menezioù Thailand, Malezia, Sumatera ha Borneo.

## Liammoù diavaez
*  ''Muscicapella hodgsoni'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Muscicapella hodgsoni'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kachmir

**Kachmir** zo ur vro veneziek lec'hiet en hanternoz Indez. 10 milion a dud a zo o chom enni.

Gwechall, betek kreiz an , ne dalveze ar ger *Kachmir* nemet evit un draoñienn, Traoñienn Kachmir. Goude eo bet roet an anv Kachmir d'ur vro vrasoc'h da vare ar raj breizhveuriat (Impalaerezh an Indez) . D'ar mare-se e oa Jammu-ha-Kachmir ur stad priñsel da lâret eo un unpenniezh waz d'ar gurunenn vreizhveuriat. 

Abaoe ar Brezel kentañ etre India ha Pakistan e 1947 eo rannet ar vro etre an teir stad India, Pakistan ha Republik Pobl Sina. Evel ma weler war ar gartenn emañ Jammu ha Kachmir en India, Azad Kashmir ha Gilgit–Baltistan e Pakistan, ha Aksai Chin ha traoñnienn Shaksgam e Sina. An daou diriad sinaat a voe roet da Sina gant Pakistan.

Kenderc'hel a ra India da c'houlenn a vefe roet dezhi Kachmir a-bezh, da lâret eo Aksai Chin, traoñnienn Shaksgam, Gilgit-Baltistan hag Azad Kachmir ouzhpenn an tiriadoù a zo dija dindan he beli. Pakistan a c'houlenn Jammu ha Kachmir. Tennderoù politikel ha milourel a vez ingal entre India ha Pakistan. Torret eo bet statud emrenerezh Jammur-ha-Kachmir gant India e miz Eost 2019.

Luskadoù dizalc'hour a zo ivez. 

## Poblañs
10 milion a dud a zo war ur gorread a 218 000 km2.
Saxicola maurus

***Saxicola maurus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Muscicapa maura* da gentañ-penn (e 1773) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Rummatadur
Gwechall e oa ar spesad lod eus *[[Saxicola torquatus]]*, ar pezh a zispleg e c'hell bezañ anvet *Saxicola torquatus maurus* en oberennoù skiantel 'zo. Lakaet e oa bet da spesad e-unan da-heul labourioù kaset da benn gant U. Wittmann, P. Heidrich, M. Wink & E. Gwinner hag embannet e miz Mezheven 1995.

## Annez
Ar spesad a gaver ar pemp spesad anezhañ :
* *S. m. hemprichii*,
* *Saxicola maurus indicus*, o neizhañ e menezioù Himalaya (eus Kachmir da Sikkim hag Assam) ; o c'hoañviñ en India,
* *Saxicola maurus maurus*, o neizhañ eus reter Rusia da Azia ar C'hreiz ; o c'hoañviñ en Iran, Irak ha hanternoz India,
* *Saxicola maurus przewalskii*, o neizhañ e menezioù kornôg Sina ; o c'hoañviñ e Myanmar ha hanternoz India,
* *Saxicola maurus variegatus*, eus menezioù reter Turkia da greisteiz Kaokaz hag Iran.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Mariehamn

**Mariehamm** (*Maarianhamina* e finneg) eo kêr-benn rannvro emren Inizi Åland, e Finland. E 2015 e oa  a dud o chom e Mariehamm ha 91% anezho a oa svedegerien. 

Porzh brasañ an enezeg eo hag erruout a ra di bigi-treizh a zeu eus Stockholm, Kapellskär, Turku, Helsinki ha Tallinn.

Savet e voe Mariehamn e 1861 hag anvet e voe evel-se en enor d'an dsarez Maria Aleksandrovna, gwreg an tsar Aleksandr I.

## Kêrioù gevellet
Liammoù he deus Mariehamn gant ar c'hêrioù-mañ :
*
*
*
*
*
*
*
*

## Notennoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Mariehamn 
* Visit Åland
Saxicola torquatus

***Saxicola torquatus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Motacilla torquata* da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Rummatadur
Rannet eo bet ar spesad kozh *Saxicola torquatus* etre hini a-vremañ, *[[Saxicola maurus]]* ha *[[Saxicola rubicola]]*, kement-se da-heul labourioù kaset da benn gant U. Wittmann, P. Heidrich, M. Wink & E. Gwinner hag embannet e miz Mezheven 1995.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver a pevarzek isspesad anezhañ :
* *Saxicola torquatus axillaris*, eus douaroù uhel reter Republik Demokratel Kongo da Rwanda, Ouganda, Kenya ha hanternoz Tanzania,
* *Saxicola torquatus clanceyi*, eus aodoù kornôg Namibia da walarn proviñs kozh ar C'hab,
* *Saxicola torquatus felix*, e menezioù mervent Arabia ha Yemen,
* *Saxicola torquatus jebelmarrae*, e kornôg Soudan (Darfour),
* *Saxicola torquatus moptanus*, e delta diabarzh Niger, Mali, hanternoz Senegal ha delta Senegal,
* *Saxicola torquatus nebularum*, e douaroù uhel Sierra Leone, Ginea, Liberia ha kornôg Aod an Olifant,
* *Saxicola torquatus oreobates*, o neizhañ e douaroù uhel Lesotho ; o c'hoañviñ e reter Zimbabwe ha kreisteiz Mozambik,
* *Saxicola torquatus promiscuus (promiscuus)*, e douaroù uhel gevred ha kreisteiz Tanzania, hanternoz ha kornôg Mozambik, reter Zimbabwe ha Malawi,
* *Saxicola torquatus salax (adamauae)*, e douaroù uhel hanternoz ha kornôg Kameroun,
* *Saxicola torquatus salax (pallidigula)*, e Menez Kameroun ha Bioko,
* *Saxicola torquatus salax (salax)*, eus gevred Nigeria da gKameroun, Gabon, Kongo hag Angola,
* *Saxicola torquatus stonei*, eus kreisteiz Republik Demokratel Kongo ha kornôg Tanzania da reter ha kreisteiz Angola, biz Namibia, Zambia, kreiz Zimbabwe, hanternoz ha reter Botswana ha hanternoz Suafrika,
* *Saxicola torquatus torquatus*, Suafrika (eus Kab ar C'hornaoueg da Limpopo) ha kornôg Eswatini,
* *Saxicola torquatus voeltzkowi*, e Ngazidja.

## Liammoù diavaez
*  ''Saxicola torquatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Saxicola torquatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Saxicola tectes

***Saxicola tectes*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Muscicapa Tectes* da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag a bak diwar-nij pe diwar an douar.

## Annez
Emañ brosezat ar spesad en Enez ar Reünion (kornôg Maskaregnez).

## Liammoù diavaez
*  ''Saxicola tectes'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Saxicola tectes'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Atlas Linguistique et Ethnographique de la Bretagne Romane, de l'Anjou et du Maine

An ***Atlas linguistique et ethnographique de la Bretagne Romane, de l’Anjou et du Maine*** (anavezet ivez evel ALBRAM) zo un atlas yezhoniel, un dastumad kartennoù a ziskouez penaos e kemm ar parlantoù hag ar rannyezhoù romanek eus an eil lec'h d'egile, e Breizh-Uhel, en Anjev hag e Maine. 

Savet eo bet al labour-se gant Gabriel Guillaume, Jean-Paul Chauveau ha Renée Lagrange-Barreteau. Ouzhpenn 5000 goulenn o deus savet e 125 lec'h enklask disheñvel. Div levrenn zo deuet er-maez :
*levrenn I : "la flore" (ar plant), kartennoù 1-280 ; embannet e 1975 gant ar CNRS (peurwerzhet)
*levrenn II : "la flore, la terre, le temps, la maison" (ar plant, an douar, an amzer, an ti), kartennoù 281-592 ; embannet e 1983 gant ar CNRS (peurwerzhet)
Div levrenn all a vefe da zont er-maez c'hoazh, al levrenn III (ar binvioù, ar boued, an dilhad) hag al levrenn IV (al loened, ar c'horf hag ar spered, an dud).
Cinclidium frontale

***Cinclidium frontale*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.
Ar spesad nemetañ er genad *Cinclidium* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Cinclidium frontale frontale*, eus Nepal da vBhoutan,
* *C. f. orientale*, eus biz India da greisteiz-kreiz Sina ha hanternoz Indez-Sina,
ma plij ar c'hoadegi o hin kerreizh dezhañ.

## Liammoù diavaez
*  ''Cinclidium frontale'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cinclidium frontale'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Cwm-ann

**Cwm-ann**, pe **Cwmann**, zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Sir Gaerfyrddin. Emañ e kumuniezh Pencarreg, war lez an stêr Teifi. En tu all d'ar stêr emañ Llanbedr Pont Steffan, e Ceredigion, met bremañ eo deuet Cwm-ann da vezañ ur bannlev eus Llanbedr.

## Notennoù
Heteroxenicus stellatus

***Heteroxenicus stellatus*** (pe *Brachypteryx stellata*) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.

Anvet e voe *Brachypteryx (Drymochares) stellatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an evnoniour saoz John Gould (1804-1881) : ar spesad nemetañ er genad *Heteroxenicus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Heteroxenicus stellatus fuscus*, e gwalarn Viêt Nam,
* *H. s. stellatus*, eus kreiz menezioù Himalaya da greisteiz Sina ha biz Myanmar.

## Liammoù diavaez
*  ''Brachypteryx stellata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Brachypteryx stellata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Teide

An **Teide**, pe **Pik an Teide** (*Pico del Teide* e kastilhaneg, distaget: ) a zo ur menez-tan eus enez Tenerife en inizi Kanariez. Tapout a ra 3 718 m, da lavaret eo ez eo pennlein Rouantelezh Spagn. Ar menez uhelañ eus an holl inizi er Meurvor Atlantel eo ivez ha gant e 7 500 m adalek e ziaz e deun ar mor ez eo an trede uhelañ menez-tan a-douez an inizi volkanek war-lerc'h Mauna Kea ha Mauna Loa e Hawaii. E miz Du 1909 en doa dislonket evit ar wech diwezhañ.

## Liammoù diavaez
Brikennerezh Sant-Ilan

**Brikennerezh Sant-Ilan** a oa bet savet e 1864 gant Olivier Lamitier du Clésieux ha Henri Louis Rouxel de Villeferon war lec’hienn Boutdeville e **[[Langaeg]]**.

Ar Vrikennerezh a oa liammet ouzh Hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz. Serret e oa bet da heul an Eil brezel-bed.

Abaoe 2002, al lec’h zo ur mirdi.

## Mirdi ar vrikennerezh
Savadurioù ar vrikennerezh zo bet dilezet goude e-pad meur a zekvloaziad.

E 1993 en em stailh ar gevredigezh Hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz war al lec’h evit krouiñ savadurioù degemer evit e linenn douristañ da zont. An dud a volontez vat a dalvoudeka al lec’h hag e 2002, ur mirdi a zigor evit brudañ istor al lec’h.

Rannet eo al lec’h e peder lodenn. An hini gentañ zo implijet evit an diskouezadegoù berrbad. An eil a gont istor ar vrikennerezh. An trede zo a-zivout obererezh Bae Sant-Brieg : al legumajerezh. An hini ziwezhañ a zispleg Istor Hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz.

Ar miridi gall nemetañ eo gouestlet evit un darn da Istor Hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz]].

Pilieroù **pont-meur Souzain** a oa bet miret da vare an diskar graet gant Pierre Gorreguès eus Kevredigezh Harel de la Noé.
Cyanopica cooki

***Cyanopica cooki*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar c'hCorvidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous el Ledenez iberek.

## Notennoù ha daveennoù
Alethe castanea

***Alethe castanea*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Napothera castanea* da gentañ-penn (e 1856) gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
* *Alethe castanea castanea*, eus kreisteiz Nigeria da gKameroun, Gabon ha Republik Demokratel Kongo,
* *Alethe castanea woosnami*, eus reter Republik Demokratel Kongo da vervent Soudan, kornôg Ouganda ha gwalarn Tanzania.

## Liammoù diavaez
* ''Alethe castanea'' war al lec'hienn ''BirdLife International''.
* ''Alethe castanea'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Cyanopica (genad)

***Cyanopica*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Cyanopica cooki]]*,
* ar big c'hlas (*Cyanopica cyanus*)
** *C. c. *'cyanus**' ha *japonica*.

## Notennoù ha daveennoù
Dan Carter

**Daniel William Carter** lesanvet « Dan Carter », ganet eo d'ar 5 a viz Meurzh 1982 e leeston. Ur c’hoarier rugbi micherel eo. Dan Carter a c’hoari er post niverenn dek. Dan Carter a c’hoari evit skipailh an All Blacks. All Blacks eo anv ar strollad a Zeland-Nevez.
 
E 2015 dan carter a oa anvet da wellañ c’hoarier rugbi ar bed. Enskrivet en deus 1598 poent gant skipailh an all blacks. Goude trec’h skipalh Zeland-Nevez e gourfenn kib ar bed 2015, Dan Carter en deus echuet e micher war an dachenn etrebloadel. 
Dan Carter a zo 1.78 m ha pouez a ra 94&nbsp;kg .

Ar c'hentañ klub o tegemer Dan Carter e oa hini ar Canterbury crusaders e Zeland-Nevez. Dan carter a chomo eno etre 2003 ha 2008. Goude Dan carter en deus graet ur dro e-kichen Perpignan, e su ar Frañs . Chomet eo e-pad bloaz, etre 2008 ha 2009. Goude-se, ez eo distroet er skipailh Canterbury Crusaders ha chomet eo eno etre 2009 ha 2015 . Ar koulzad-se ar racing (ur c'hlub e Pariz) en deus tutaet ar star-se .
Alethe diademata

***Alethe diademata*** zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Bessonornis (Turdus) diadematus* da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Kavout a reer ar spesad en Afrika ar C'hornôg, eus Gambia-Senegal da Sierra Leone, Liberia, Ghana ha Togo.

## Liammoù diavaez
*''Alethe diademata'' war al lec'hienn ''BirdLife International''.
* ''Alethe diademata'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Cwmduad

**Cwmduad** zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin. E kornôg ar gontelezh emañ, hanter-hent etre Llandysul, en hanternoz, ha Caerfyrddin er c'hreisteiz. E kumuniezh Cynwyl Elfed emañ.

Emañ Cwmduad war lez an Afon Duad, unan eus adstêrioù ar Gwili.
Traoñ-an-Oud

**Traoñ-an-Oud** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kantonioù Mourieg ha Ploermael e departamant Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe bodet kumunioù Chapel-Karozh, Killi ha Roz-Sant-Andrev d'ober kumun nevez Traoñ-an-Oud.
## Brezhoneg
* 21,8 % eus anvioù-lecʼh Chapel-Karozh, 41,1 % eus re Killi ha 25,0 % eus re Roz-Sant-Andrev a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Château de Crévy 5157.JPG|Kastell Krevi e Chapel-Karozh.
Église Saint-Nicodème (Quily) 5122.JPG|Kalvar e-kichen an iliz Kili.
Brasserie Lancelot 1 -Wiki takes josselin 2015.JPG|Breserezh Lancelot.


## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Chapel-Karozh,
* Killi,
* Roz-Sant-Andrev.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
BMX

**BMX redadeg** pe « **bicross** » 

## Ar BMX race (bicross)

Ar BMX redadeg, pe « bicross » a zo ur sport diaes ha bamus. Ar pal a zo echuiñ ar redadeg ar buanañ posupl. 8 reder a zo war ar roudenn. Ment ar roudenn a zo etre 340 ha 400 metrad ha bez ez eus kalz skoilhoù evel lammoù hag all. Ar BMX a zo ur sport ouesk. Un amprou bicross a oa er c'hoarioù olimpek e Pekin. 

Ar marc’h-houarn bicross a zo ur marc’h-houarn bihan-tre aveit mont buan-kenañ. 

## Teir doare BMX a zo:

- Ar BMX race pe “bicross” a zo ur redadeg BMX war ur pisT ispisial get skoilhoù.

-Ar BMX dirt: ar pal a zo lamm hag ober ar muiañ a dremmet-ker posupl war ur pist ispisial get kalz a tra aveit lammat.

-Ar BMX freestyle: ar pal a zo ober ar spontusañ dremmet-ker met nompas war ur pist met e-barzh ur gêr war tout an dra o peus c’hoant.
Rhinomyias

***Rhinomyias*** a oa ur genad kozh e rummatadur an evned, termenet e 1879 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

Araokadennoù bras ar filogeniezh a zo pennkaoz ma n'eus ken eus ar genad ***Rhinomyias*** hiziv an deiz : rannet eo bet ar spesadoù anezhañ e genadoù all eus kerentiad ar Muscicapidae : *[[Cyornis]]*, *[[Eumyias]]* ha *[[Vauriella]]*.
Vauriella albigularis

***Vauriella albigularis*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Rhinomyias albigularis* da gentañ-penn (e 1894) gant an daou skiantour stadunanat Frank Swift Bourns (1866-1935) ha Dean Conant Worcester (1866-1924).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e Filipinez (douaroù izel Negros ha Guimaras).

## Rummatadur
Lakaet e voe er genad *Vauriella* pa voe lamet hini *[[Rhinomyias]]*.

## Liammoù diavaez
* ''Rhinomyias albigularis'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Rhinomyias albigularis'' war al lec'hienn IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Chaldasaigas

**Chaldasaigas** (okitaneg; *Chaudes-Aigues* e galleg) a zo ur gumun eus Bro-Arvern en Okitania, e departamant ar C'hantal er rannvro Arvern-Ron-Alpoù.

## Liammoù diavaez
Frejús

**Frejús** (okitaneg, *Fréjus* e galleg) a zo ur gumun eus Provañs en Okitania, e departamant ar Var er rannvro Provañs-Alpoù-Aod Azur.

## Douaroniezh
## Anv
### Stummoù skrivet

* **Phoron Ioulion** (Strabon, IV, 1, 9)
* **Forum Iulii Octavanorum Colonia Quae Pacensis Appellatur et Classica** (Plinus, *Hist. Nat*. III, 35)
* **Civitas Foroiuliensium** (*Not. Gall.* XVI, 4)

### Gerdarzh

* **Phoron / Forum** 
* **Iulii** ː diwar *Jul Kezar*
* **Octavorum** ː soudarded kozh *Legio VIII*
* ̈**Pacensis** ː
* **Classica** ː morlu

## Ardamezioù
## Istor
## Tud
* Julius Agricola (40-93), be ganet eno, jeneral roman bet aloubet Enez Vreizh gantañ
* Karl V an Impalaeriezh Santel (1500-1558), bet aozet un trec'hlid eno e 1536
* Emmanuel-Joseph Sieyès (1748-1836) bet ganet eno, politikour an Dispac'h Gall
* François Léotard (1942-), politikour bet maer ar gêr
* Julien Absalon (1980-), marc'hhouarner hag en deus bet o chom eno
* Balla Koné (1920-1985), archer gall ha malian, bet o teskiñ ar vicher eno.

## Lervlennadur

* Paul-Albert Février ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIII siècle. II. Provinces ecclésiastiques d'Aix et d'Embrum (Narbonensis Secunda et Alpes Maritimae)*. De Boccard. 1986

## Liammoù diavaez

## Daveoù; Notennoù
Vauriella gularis

***Vauriella gularis*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Rhinomyias gularis* da gentañ-penn (e 1888) gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ — *Vauriella gularis gularis* ha *Vauriella gularis kamlae* — e menezioù hanternoz Borneo (Kinabalu ha menezioù e-kichen).

## Rummatadur
Lakaet e voe er genad *Vauriella* pa voe lamet hini *[[Rhinomyias]]*.

## Liammoù diavaez
* ''Rhinomyias gularis'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Rhinomyias gularis'' war al lec'hienn IUCN.

## Notennoù ha daveennoù
Hans Edmund Wolters

**Hans Edmund Wolters**, bet ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1915 e Duisburg (Impalaeriezh alaman d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 22 a viz Kerzu 1991, a oa un evnoniour alaman.

Diskouel a reas barregezhioù war daksonomiezh an urzhiad Passeriformes.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **D** : *[[Delacourella]]*, *[[Deleornis]]*,
* **E** : *[[Euschistospiza]]*,
* **M** : *[[Mayrimunia]]*,
* **V** : *[[Vauriella]]*.
### [[Spesad]]où
* **M** : *[[Malimbus ballmanni]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Eumyias additus

***Eumyias additus*** (*Rhinomyias additus* kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.

Anvet e voe *Microeca addita* da gentañ-penn (kentanv) (e 1900) gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e Buru, unan eus inizi Maluku e reter Indonezia.

## Rummatadur
Lakaet e voe er genad *Eumyias* pa voe lamet hini *[[Rhinomyias]]*.

## Liammoù diavaez
*  ''Rhinomyias additus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Rhinomyias additus'' war al lec'hienn IUCN.

## Notennoù ha daveennoù
Vauriella goodfellowi

***Vauriella goodfellowi*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Rhinomyias goodfellowi* da gentañ-penn (e 1905) gant an evnoniour skosat William Robert Ogilvie-Grant (1863-1924) : dougen a ra anv an dastumer hag evnoniour breizhveuriat Walter Goodfellow (1866-1953).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadegi menez Apo (Mindanao, er greisteiz da Filipinez).

## Rummatadur
Lakaet e voe er genad *Vauriella* pa voe lamet hini *[[Rhinomyias]]*.

## Liammoù diavaez
* ''Rhinomyias goodfellowi'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Rhinomyias goodfellowi'' war al lec'hienn IUCN.

## Notennoù ha daveennoù
Sterna vittata

***Sterna vittata*** a zo ur spesad evned eus kerentiad al Laridae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar besked bihan dreist-holl, ha diwar vezhin, blotviled, kresteneged ha kevnid ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* *Sterna vittata bethunei (bethunei)*, en inizi an Antipodoù, Auckland, Bounty, Campbell, Rakiura ha Snares, 
* *Sterna vittata bethunei (macquariensis)*, en Enez Macquarie,
* *Sterna vittata gaini*, en Inizi Shetland ar Su,
* *Sterna vittata georgiae*, e Georgia ar Su hag Inizi Sandwich ar Su,
* *Sterna vittata [tristanensis pe sanctipauli]*, en Enez Gough ha Tristan da Cunha (enezenn),
* *Sterna vittata vittata*, en Enez ar Priñs Edward, Enez Marion, Inizi Crozet hag Inizi Kergelenn.

## Liammoù diavaez
* ''Sterna vittata'' war al lec'hienn IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Eumyias albicaudatus

***Eumyias albicaudatus*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Muscicapa albicaudata* da gentañ-penn (e 1840) gant an evnoniour breizhveuriat Thomas Caverhill Jerdon (1811-1872).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi naoueier mervent India ar Su (eus Mysore da gKerala).

## Liammoù diavaez
*''Eumyias albicaudatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Eumyias albicaudatus'' war al lec'hienn IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Eumyias sordidus

***Eumyias sordidus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.

Anvet e voe *Glaucomyias sordida* (kentanv) da gentañ-penn (e 1870) gant an evnoniour skosat Arthur Hay (1824-1878).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (biskoul ha c'hwiled en o zouez) dreist-holl, met diwar hugennoù ivez.

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e torgennoù koadek Sri Lanka.

## Liammoù diavaez
*  ''Eumyias sordidus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Eumyias sordidus'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Kernevez-Raez

**Kernevez-Raez** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Machikoul]] e [[departamant gall|departamant]] [[Liger-Atlantel]]. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù [[Bourc'hnevez-Raez]] ha [[Onnod-Raez]].

== Douaroniezh ==
=== Kumunioù amezek ===

== Anv ==
A. [[Sant-Sir-Raez]] ː **Sanctus Ciricus**, 1152

B. Bourc'hnevez-Raez ː (trev Saint-Cyr) ː stumm kozh ebet.

== Ardamezioù ==




**Bourc'hnevez-Raez*' *ː En glazur e lestr en aour gwisket ivez en aour, war ur mor en argant, e c'houel karget gant ur groaz en sabel; e gab en gul skoret en geot, karget grant tri bern holen en argant, azezet war ar geot*
== Istor ==

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
44 Saint-Cyr-en-Retz Eglise 3.JPG|Iliz Sant-Sir-Raez, e Bourc'hnevez-Raez.
Saint-Sebastien Fresnay en Retz.jpg|Delwenn Sant Bastian en iliz Onnod-Raez.
</gallery>

== Poblañs ==
== Melestradurezh ==




== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===


== Liammoù diavaez ==

== Levrlennadur ==

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes de Loire-Atlantique.* 1996
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Machikoul-Sant-Masen

**Machikoul-Sant-Masen** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Machikoul e departamant Liger-Atlantel. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Machikoul ha Sant-Masen-ar-Porzh.
## Douaroniezh
## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

Machecoul - Abbaye Notre-Dame-de-la-Chaume (4).jpg|Abati kozh Itron-Varia e Machikoul.
Machecoul - Eglise Saint Honoré (2).jpg|Iliz Machikoul.
Église de Saint-Même-le-Tenu (2).jpg|Iliz Sant-Masen-ar-Porzh.


## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Diwazh-Liger

**Diwazh-Liger** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwaled e departamant Liger-Atlantel. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Bargazh ha Chapel-Baz-Meur.

## Douaroniezh
E Biz Bro Gwiniegi Naoned emañ ar gumun, war ribl Su al Liger. Mont a ra betek an stêr Diwazh hag a ra an harzoù etre Breizh hag Anjev, e Bro-C'hall. E 18 km e Reter Naoned emañ.

### Kumunioù amezek

## Monumantoù ha traoù heverk

La Chapelle-Basse-Mer - Notre-Dame de l'Assomption (2).jpg|Iliz Chapel-Baz-Meur.
Château de la Berrière.jpg|Kastell Berrière.

## Emdroadur ar boblañs

(Mammenn : Insee adalek 2014.)
## Melestradurezh

## Brezhoneg

## Tud
*Gwelout [[Chapel-Baz-Meur]] ha [[Bargazh]].*
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn an ti-kêr
## Notennoù ha daveoù
Eumyias thalassinus

***Eumyias thalassinus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Muscicapa thalassina* da gentañ-penn (e 1838) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Eumyias thalassinus thalassinus*, o neizhañ eus hanternoz Pakistan da greisteiz Sina hag Indez-Sina ; o c'hoañviñ en India ar Su,
* *Eumyias thalassinus thalassoides*, e Thailand ar Su, Malezia, Sumatera, ha Borneo (ral a wech koulskoude).

## Liammoù diavaez
* ''Eumyias thalassinus'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Eumyias thalassinus'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Eumyias indigo

***Eumyias indigo*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.

Anvet e voe *Muscicapa Indigo* (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Eumyias indigo cerviniventris*, e koadegi uhelderioù Borneo,
* *E. i. indigo*, e koadegi uhelderioù Jawa,
* *E. i. ruficrissa*, e koadegi uhelderioù Sumatera.

## Liammoù diavaez
*  ''Eumyias indigo'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Eumyias indigo'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Ayguetinte

**Ayguetinte** ( *Aigatinta* en gaskoneg) zo ur gumun c'hall en Gers, e Bro-C'hall.

## Pennadoù kar
*Aygue, Aigue
Cyornis

***Cyornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1843 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Nav spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad : 
* *[[Cyornis banyumas]]*
** *C. b. banyumas*, *coerulifrons*, *deignani*, *lekhakuni*, *ligus*, *montanus* ha *whitei*,
* *[[Cyornis brunneatus]]*,
* *[[Cyornis caerulatus]]*
** *C. c. albiventer*, *caerulatus* ha *rufifrons*,
* *[[Cyornis colonus]]*
** *C. c. colonus*, *pelingensis* ha *subsolanus*,
* *[[Cyornis concretus]]*
** *C. c. concretus*, *cyaneus* hag *everetti*,
* *[[Cyornis djampeanus]]*,
* *[[Cyornis glaucicomans]]*,
* *[[Cyornis hainanus]]*,
* *[[Cyornis herioti]]*
** *C. h. camarinensis* ha *herioti*,
* *[[Cyornis hoevelli]]*,
* *[[Cyornis hyacinthinus]]*
** *C. h. hyacinthinus* ha *kuehni*,
* *[[Cyornis lemprieri]]*,
* *[[Cyornis magnirostris]]*,
* *[[Cyornis nicobaricus]]*,
* *[[Cyornis olivaceus]]*
** *C. o. olivaceus* ha *perolivaceus*,
* *[[Cyornis omissus]]*,
* *[[Cyornis oscillans]]*
** *C. o. oscillans* ha *stresemanni*,
* *[[Cyornis pallipes]]*,
* *[[Cyornis poliogenys]]*
** *C. p. cachariensis*, *laurentei*, *poliogenys* ha *vernayi*,
* *[[Cyornis rubeculoides]]*
** *C. r. dialilaemus*, *klossi*, *rogersi* ha *rubeculoides*,
* *[[Cyornis ruckii]]*,
* *[[Cyornis ruficauda]]*
** *C. r. boholensis*, *isola*, *occularis*, *ruficauda*, *ruficrissa*, *samarensis* ha *zamboanga*,
* *[[Cyornis rufigastra]]*
** *C. r. blythi*, *kalaoensis*, *karimatensis*, *longipennis*, *marinduquensis*, *mindorensis*, *peromissus*, *philippinensis*, *rhizophorae* ha *rufigastra*,
* *[[Cyornis sanfordi]]*,
* *[[Cyornis superbus]]*,
* *[[Cyornis tickelliae]]*
** *C. t. indochina*, *jerdoni*, *lamprus*, *sumatrensis* ha *tickelliae*,
* *[[Cyornis turcosus]]*,
* *[[Cyornis umbratilis]]*,
* *[[Cyornis unicolor]]*
** *C. u. diaoluoensis*, *harterti* hag *unicolor*.

Seizh isspesad ha hanter-kant (57) en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar seizh spesad *Cyornis brunneatus*, *Cyornis colonus*, *Cyornis nicobaricus*, *Cyornis olivaceus*, *Cyornis oscillans*, *Cyornis ruficauda* ha *Cyornis umbratilis* er genad *[[Rhinomyias]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Hermine Lecomte du Nouÿ

**Hermine-Augustine-Eugénie Lecomte du Nouÿ**, (Pariz, 10 a viz Meurzh 1854 – Pariz, 18 a viz Even 1915) a oa ur skrivagnerez c'hall. Brudet eo he darempred gant Guy de Maupassant.

Hermine Oudinot e oa hec'h anv plac'h yaouank, merc'h e oa d'al livour war gwer Eugène Oudinot. He c'hoar, Camille Oudinot, a voe romantourez.

En 1876 e timezas Hermine da André Lecomte du Nouÿ, tisavour gall. Ur mab o doe, Pierre Lecomte du Nouÿ, matematikour, fizikour, ha prederour. 
En 1896 ec'h embannas ur romant, anvet *Amitié amoureuse*, a voe brudet-kaer. Peuvuiañ e sine hec'h oberoù gant an anv-pluenn « Pierre Guérande » er gelaouenn *Vie heureuse*. 
Saloñs a zalc'he er gêr ha di e terede ar skrivagnerien diouzh ar c'hiz.

## Afer ar falslizhiri
E-pad bloavezhioù eo bet liammet anv Guy de Maupassant ha hini Hermine (anvet « Madame X »), en un embann-lizhiri. Kroget e voe an afer d'ar 25 a viz Here 1912 pa voe embannet ar pennad « Guy de Maupassant intime (notes d'une amie) » sinet « Madame X », er gelaouenn *La Grande Revue* ma kaved paket ennañ ul lizher diwar zorn Maupassant. Hag en 1913 adarre e voe embannet daou lizher all, d'ar 25 a viz Meurzh 1913 ha d'an 10 a viz Ebrel 1913.

Er bloavezhioù 1990, setu ur c'hlasker da gavout ne oa ar « Madame X » nemet Adrien Le Corbeau (a gemere ivez anvioù-pluenn all: Adrian Corbul pe Radu Baltag), alias Claude Rodolphe Bernhaut, ur mignon d'ar barzh roumanek Victor Eftimiu (1889 – 1972). Hennezh, er gelaouenn roumanek *Dimineata*, d'ar 17 a viz Mezheven 1932, a ziskulias ar farsadenn, hag a anzavas e oa ivez ur raktres oberennoù diwar-zorn ur mab bastard da Maupassant ».

Ar « falslizhiri », a voe tennet eus adembannadur an dastumad Pléiade.

## Oberennoù
* *L'Erreur d'aimer* (1893) (rakskrid gant Marcel Prévost)
* *Steeple-chase, scènes de la vie mondaine en un acte*, 1896, pezh-c'hoari (kenskrivet gant Suzanne Reichenberg)
* *Amitié  amoureuse* 1896 Calmann-Lévy. Adembannet e 2013. 
* *Désobéissance criminelle* 1899 Hachette
* *L'amour est mon péché* 1899 Calmann Lévy
* *Le Doute plus fort que l'amour* 1900 Calmann Lévy
* *Mater dolorosa* 1901 (kenskrivet gant Maurice de Waleffe) Calmann Lévy
* *Maudit soit l'amour* 1901 (kenskrivet gant Maurice de Waleffe) Calmann Lévy
* *Hésitation sentimentale* 1902 Calmann Lévy
* *En regardant passer la vie* 1903 (kenskrivet gant Henri Amic) Paul Ollendorff
* *La Joie d'aimer* 1904 (kenskrivet gant Henri Amic) Calmann Lévy
* *Les serments ont des ailes* 1904(kenskrivet gant Henri Amic) Calmann Lévy
* *Jours passés* 1908 (kenskrivet gant Henri Amic)
* *L'amour guette* 1908 (kenskrivet gant Jean de Fossendal)
* *La Route interrompue* 1910 (kendroet gant B. Mayra) Pierre Lafitte

## Notennoù

## Pennad kar
*Hermine
Aillte an Mhothair

**Aillte an Mhothair** (iwerzhoneg, "tornaodoù Mothair"; *Cliffs of Moher* e saozneg) a zo tornaodoù uhel war-hed 8 km e mervent korn-bro An Bhoireann e Kontelezh An Clár e kornaoueg Iwerzhon. Al lec'h uhelañ a valir 214 m a-us ar Meurvor Atlantel. Meurdezus eo al lec'h ha priziet kenañ eo gant an douristed, kement ha ken bihan ma'z eo al lec'h gweladennet ar muiañ en Iwerzhon a-bezh gant tost d'ur million a dud bep bloaz.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel (e meur a yezh)
An Bhoireann

**An Bhoireann** (iwerzhoneg; *The Burren* e saozneg) a zo un tolead karstek dindan un 250 km² bennak e kontelezh An Clár. Plant na gaver a-hend-all nemet er broioù kreizdouarel hag en Alpoù a c'haller kavout dre eno. Aspadennoù hendraouriezh niverus a zo ivez.

## Liammoù diavaez
Pont Aigues-Vertes

**Pont Aigues-Vertes** zo ur pont war ar stêr Ron e kanton Geneva, en Suis. Dont a ra an anv Aigues-Vertes eus hini ar c'hlañvdi nepell, a zo war lez ar stêr.
Eumyias panayensis

***Eumyias panayensis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ :
* *Eumyias panayensis harterti*, e koadegi menezioù Seram (unan eus inizi Maluku e reter Indonezia),
* *E. p. meridionalis*, e koadegi menezioù kreisteiz Sulawesi,
* *E. p. nigriloris*, e koadegi menezioù Mindanao (kreisteiz Filipinez),
* *E. p. nigrimentalis*, e koadegi menezioù Luzon ha Mindoro (hanternoz Filipinez),
* *E. p. obiensis*, e koadegi menezioù Obi (Norzh Maluku),
* *E. p. panayensis*, e koadegi menezioù Negros ha Panay (kreiz Filipinez),
* *E. p. septentrionalis*, e Sulawesi.

## Liammoù diavaez
*  ''Eumyias panayensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Eumyias panayensis'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Cyornis nicobaricus

***Cyornis nicobaricus*** (*Rhinomyias nicobaricus* kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Rhinomyias nicobarica* da gentañ-penn (e 1902) gant an evnoniour stadunanat Charles Wallace Richmond (1868-1932).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad e kreisteiz Sina (Guangxi) ha nijal kuit da Inizi Nikobar da c'hoañviñ.

## Rummatadur
Lakaet e voe er genad *Cyornis* pa voe lamet hini *[[Rhinomyias]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Sant Pau de Fenolhet

**Sant Pau de Fenolhet** (okitaneg; *Sant Pau de Fenollet* e katalaneg, *Saint-Paul-de-Fenouillet* e galleg hag ent-ofisiel) a zo ur gêr eus Lengadok en Okitania, lakaet da vezañ kêr-benn ar Fenolhedés, ur vroig okitanek e departamant Pireneoù-ar-Reter.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Sant Pau de Fenolhet gant ar c'hêrioù-mañ :
*
*

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveoù
Saint-Paul-de-Vence

**Saint-Paul-de-Vence** a zo ur gumun c'hall en departamant Alpes-Maritimes, e Provañs, e Bro-C'hall. 

## Douaroniezh
Emañ Saint-Paul-de-Vence e-lein ur roz entre an Alpoù hag ar Mor Kreizdouar, er reter d'ar stêr Malvan, a zo adstêr d'ar stêr Cagne.

## Tud vrudet
Brudet eo ar gêriadenn abalamour d'an arzourien c'hall brudet deuet di, eus Pariz ar peurvuiañ anezho, da chom : Matisse, Modigliani, Jean Giono, Jacques Prévert, Yves Montand, James Baldwin, Simone Signoret, Mylène Farmer, Norge, Patrick Raynal, Lino Ventura ha Bernard Blier..
Hermine

**Hermine** zo un anv-bihan alamanek ha gallek .

## Yezhoù all
**Hermine* en alamaneg ha galleg
*Herminia, e ruseg ha spagnoleg
*Hermínia e portugaleg

## Tud
* Catharine Hermine Kølle (1788–1859), livourez norgeadNorwegian adventurer and painter
* Hermine von Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym (1797–1817), arc'hduge aostrian
* Hermine von Siegstädt (ganet e 1844), kanerez soprano tchek
* Herminie Cadolle (1845–1926), ijinerez ar vrennidenn a-vremañ, diazezerez ar gompagnunez Cadolle ;
* Hermine von Preuschen, pe Hermione von Preuschen (1854-1918) livourez alaman ha barzhez.
* Hermine Bosetti (1875–1936), kanerez soprano alaman
* Hermine Kittel (1879–1948), kanerez contralto aostrian
* Hermine Reuss von Greiz (1887–1947), eil pried an impalaer alaman Wilhelm II
* Hermine Stindt (1888-1974), neuierez alaman e C'hoarioù Olimpek 1912
* *Hermine Santrouschitz* (1909–2010), anavezet evel Miep Gies, a guzahas tiegezh ar grennardez Anne Frank en he grignol
* Hermine ("Herma") Bauma (1915–2003), atletourez aostrian
* Hermine Braunsteiner (1919–1999), naziourez, diwallerez kamp-bac'h
* Hermine Demoriane, ganet e 1942, kanerez c'hall
*Hermine de Graaf (ganet e 1951), romantourez izelvroat

* *Hermine Bergauer*, mamm ar skrivagner aostrian Robert Musil

## Oberennoù
*La Blanche Hermine, kanaouenn c'hallek gant Gilles Servat.

## Bier
*La Blanche Hermine (bier), bier aozet gant ar bresti Lancelot.

## Kleub
* **[[Hermine de Nantes Atlantique]]** : kleub basket-ball, a zo bet klasket divreizhekaat e anv.
Cyornis brunneatus

***Cyornis brunneatus*** (*Rhinomyias brunneatus* kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Siphia brunneata* da gentañ-penn (e 1897) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Gouennañ a ra ar spesad e gevred Sina ha nijal kuit da vMalaysia, Thailand hag Inizi Nikobar da c'hoañviñ.

## Rummatadur
Lakaet e voe er genad *Cyornis* pa voe lamet hini *[[Rhinomyias]]*.

## Liammoù diavaez
* ''Rhinomyias brunneatus'' e lec'hienn BirdLife International.
* ''Rhinomyias brunneatus'' e lec'hienn an IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Fenolhedés

**Fenolhedés** pe **la Fenolheda** (okitaneg; *Fenolleda* e katalaneg, *Fenouillèdes* e galleg) a zo ur vroig eus Lengadok en Okitania. Al lodenn okitanek eus departamant Pireneoù-ar-Reter an hini eo, tra m'emañ ar peurrest e Katalonia an Norzh. Sant Pau de Fenolhet eo pennlec'h ar vroig-se.

## Liammoù diavaez
La Blanche Hermine (bier)

**La Blanche Hermine** zo ur bier gwenn skañv (4%), aozet gant ar vreserezh Lancelot e Breizh. Gwerzhet e vez e boutailhoù 33 cl, hogen servijet e vez ivez, en ostalerioù zo, eus ar wask. Gwelloc'h e vez kavet pa vez tomm an amzer rak n'eo ket re greñv, e-skoaz an Duchesse Anne, lakomp, aozet gant ar memes kompagnunezh.
Espagnac

**Espagnac** zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hioù
* Espagnac (Corrèze), kumun c'hall e Corrèze.
* Espagnac-Sainte-Eulalie, kumun c'hall e Lot.

## Tud
* Frédérique Espagnac, (1972- ), politikourez c'hall.
* Raymond Espagnac, (1925- ), politikour gall.
Espagnac (Corrèze)

**Espagnac** zo ur gumun c'hall e Corrèze, damdost da Saint-Paul (Corrèze). Treuzet eo gant ar stêr Saint-Bonnette, adstêr d'ar stêr Corrèze.
Cyornis colonus

***Cyornis colonus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Rhinomyias colonus* da gentañ-penn (e 1898) gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an tri isspesad anezhañ en Indonezia :
* *Cyornis colonus colonus*, en inizi Sula (Mangole, Sanana, Seho ha Taliabu),
* *Cyornis colonus pelingensis*, e Peleng (enezeg Banggai er-maez da Sulawesi),
* *Cyornis colonus subsolanus*, e reter Sulawesi.

## Rummatadur
Lakaet e voe er genad *Cyornis* pa voe lamet hini *[[Rhinomyias]]*.

## Liammoù diavaez
* ''Rhinomyias colonus'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Rhinomyias colonus'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Cyornis olivaceus

***Cyornis olivaceus*** (*Rhinomyias olivaceus* kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.

Anvet e voe *Cyornis olivacea* (kentanv) da gentañ-penn (e 1877) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar gelien peurvuiañ ha kemer divellkeineged bihan all ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Cyornis olivaceus olivaceus*, e Malezia, Sumatera, Jawa, Bali ha hanternoz Borneo,
* *C. o. perolivaceus*, en inizi er-maez da hanternoz Borneo.

## Rummatadur
Lakaet e voe er genad *Cyornis* pa voe lamet hini *[[Rhinomyias]]*.

## Liammoù diavaez
*  ''Rhinomyias olivaceus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Rhinomyias olivaceus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Harpe noire (ed-du)

*Harpe noire* eo anv ar ouenn ed-du a gaver aliesañ e Breizh. Gwarezet eo bremañ dindan an anv *Blé noir de Bretagne*.

## An anv

Roet e oa bet seurt anv d'an had-se dre ma oa bet dibabet ha gounezet da gentañ e ti-feurm *La Harpe* (e *Villejean*, Roazhon) d'ar mare ma talveze *La Harpe* e-giz ti-feurm pleustriñ hag enklask da Skol al Labour-douar Roazhon (1921-1969). An anv-lec'h gallaoueg *La Harpe* (*La Herpe* e kartenn *Cassini* e dibenn an XVIIIvet kantved) a zo da dostaat ouzh un droienn vrezhonek evel "ober un harp" hag ouzh ar verb kar o horellañ er memes mod etre herp-el ha harp-añ. Liamm ebet evel just gant ar benveg sonerezh anvet *harpe* e galleg.

Padal, deuet soñj d'ar vreserezh Lancelot, er bloavezhioù 90, bresañ bier diwar ed-du, da lâret eo da wir diwar ed-du La *Harpe noire*. Ha pa oa deuet kistion ar vadeziant, eo bet choazet treiñ *Harpe noire* ger-ha-ger e brezhoneg : ha deuet war wel ar bier Telenn du !… Da gentañ zoken ar boutailhoù a veze skeudennaouet gant un delenn gelt ; ne badas ket pell, ar breser Guinness o c'houlenn groñs chom ar perc'henn nemetañ war al logo-se. Setu penaos eo deuet an triskell da vezañ arouez an Telenn du.
Saint-Paul (Hautes-Pyrénées)

**Saint-Paul** (*Sent Pau de Nestés* en okitaneg) zo ur gumun c'hall en departamant Hautes-Pyrénées, e Bro-C'hall, e-kichen Bagnères-de-Bigorre.
Bagnères

**Bagnères** zo un anv-lec'h gallek ha hini meur a gumun e Bro-C'hall.

## Yezhoù all
**Banhèras* en okitaneg

## Kumunioù
* Bagnères-de-Bigorre, en Hautes-Pyrénées ;
* Bagnères-de-Luchon, en Haute-Garonne ;
* Argelès-Bagnères,en Hautes-Pyrénées.

## Pennadoù kar
* Bagnoles, anv-lec'h
* Baignères, anv-tiegezh
Hermine Reuss von Greiz

**Hermine von Reuss**, pe ** Hermine Reuss von Greiz** (*Hermine Prinzessin Reuß (Altere Linie)* en alamaneg) (Greiz 1887 - Frankfurt der Oder 1947 a oa ur briñsez alaman eil pried Wilhelm II (1859–1941). Ur marv iskis he doe.
Merc'h e oa d'ar priñs Heinrich XXII von Reuss-Greiz ha d'e bried Ida Matilde Adelaida von Schaumburg-Lippe.

Dimezet e voe d'ar priñs Joan Jordi von Schoenaich-Carolath ha pemp bugel o doe:

Addimeziñ a reas e 1922, pevar bloaz goude fin ar brezel-bed kentañ.
Saint-Priest

**Saint-Priest** zo un anv-lec'h gallek.

### Lec'hioù
* Saint-Priest, en Ardèche
* Saint-Priest, e Creuse
* Saint-Priest, e metropol Lyon, en Rhône-Alpes.

### Lec'hioù all
Pevar zo e daou zepartamant: 
*Saint-Priest-Bramefant, e Puy-de-Dôme
*Saint-Priest-d'Andelot, en Allier
*Saint-Priest-de-Gimel, e Corrèze
*Saint-Priest-des-Champs, e Puy-de-Dôme
*Saint-Priest-en-Jarez, e Loire
*Saint-Priest-en-Murat, en Allier
*Saint-Priest-la-Feuille, e Creuse
*Saint-Priest-la-Marche, e Cher
*Saint-Priest-la-Plaine, e Creuse
*Saint-Priest-la-Prugne, e Loire
*Saint-Priest-la-Roche, e Loire
*Saint-Priest-la-Vêtre, e Loire
*Saint-Priest-les-Fougères, e Dordogne
*Saint-Priest-Ligoure, en Haute-Vienne
*Saint-Priest-Palus, e Creuse
*Saint-Priest-sous-Aixe, e Haute-Vienne
*Saint-Priest-Taurion, e Haute-Vienne
*Saint-Priest-Ligoure, e Haute-Vienne

## Pennad kar
*Priest
Bagnols

**Bagnols** zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
* Bagnols, en Puy-de-Dôme.
* Bagnols, en Rhône.
* Bagnols-en-Forêt, en Var.
* Bagnols-les-Bains, en Lozère.
* Bagnols-sur-Cèze, en Gard (departamant).

## Pennadoù kar
* Bagnole 
* Bagnoles
* Banyoles
* Banyuls
Agde

**Agde** (okitaneg, distaget ; *Agde* ivez e galleg, met distaget  er vro, hag  er genyezh) a zo ur gumun eus Lengadok en Okitania, e departamant an Erau er rannvro Lengadok-Rousilhon-Kreisteiz-Pireneoù. Emañ war ribl ar Mor Kreizdouar. Ul lec'h touristel kenañ eo, hag e-pad pell e oa eno ar greizenn naturegezh vrasañ en Europa.

## Anv

* **Agathe** (Strabo, IV, 1, 5 ha 6)
* **Agatha** (Plinus, *Hist. Nat.* III, 4; Pomponius Mela, *Chor.* II, 5, 80)
* **Agathensium Civitas** (?)
* **Agathae Urbs** (Gregor a Dours, *HF*, VI, 2, P. 266)
* **Agate Civitas** (Juluan a Doledo, *Historia Walbae*, 13, MGH, SRM, V, p. 513)
* **Agata** (*Provinciale visigothicum, CC*, 176, p. 428)

## Istor
***Agathè*** a zo bet krouet gant Massilia, hervez Strabo (IV, 1, 5, 6) ha Plinus a Henañ (*Hist. Nat.* III, 4, ) ː *Agatha quondam Massiliorum.*

Ur porzh-mor e oa enno. 

Ur sened-iliz a zo bet enno, d'an 10 a viz Gwengolo 506.

## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

* Fevrier Paul-Albet & Barral I Altet Xavier ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule des origines au milieu du VIIIè siècle. VII. Province ecclesiastique de Narbonne (Narbonnensis Prima)*. De Boccard. 1989
Saint-Paul-de-Baïse

**Saint-Paul-de-Baïse** (*Sent Pau de Baïsa* en gaskoneg) a zo ur gumun c'hall en departamant Gers, e Bro-C'hall, e kanton Fezenzac.
Saint-Paul-sur-Ubaye

**Saint-Paul-sur-Ubaye**, pe *Sant Pau d'Ubaia* en okitaneg, a zo ur gumun c'hall en departamant Alpes-de-Haute-Provence, e Bro-C'hall, tost d'an harzoù gant Piemonte, en Italia.
Saint-Paul-de-Vern

**Saint-Paul-de-Vern**, pe *Sent Pau de Vèrn* en okitaneg, a zo ur gumun c'hall en departamant Lot, e Bro-C'hall, e kanton Saint-Céré.
Pierre Ménès

**Pierre Ménès**, bet ganet e Pariz d'an 29 a viz Mezheven 1963, a zo ur c'hazetenner sport gall.

Emañ o labourat evit ar chadenn skinwel brevez Canal+ abaoe 2009 : barrek war ar vell-droad e kemer perzh, bep Sul, en abadenn *[[Canal Football Club]]* evel kronikour.

Kemeret en devoa perzh en un nebeud filmoù evit ar sinema ivez :
## E filmoù
#### [[2000]]-2009
* 2002 : *[[3 zéros]]*, sevenet gant Fabien Onteniente.
* 2005 : *[[Il était une fois dans l'Oued]]* gant Djamel Bensalah.
* 2007 : *[[Big City (film, 2007)|Big City]]* gant Djamel Bensalah (eil film a-gevret).
* 2008 : *[[Disco (film, 2008)|Disco]]* gant Fabien Onteniente (eil film a-gevret).
* 2009 : *[[Neuilly sa mère !]]* gant Gabriel Julien-Laferrière.
#### [[2010]]-[[2019]]
* 2011 :
** *[[Les Tuche]]*, sevenet gant Olivier Baroux,
** *[[Beur sur la ville]]* gant Djamel Bensalah (trede film a-gevret).
* 2013 : *[[Turf (film)|Turf]]* gant Fabien Onteniente (trede a-gevret).
* 2014 : *[[Goal of the Dead]]* gant Benjamin Rocher ha Thierry Poiraud.
* 2015 : *[[Un village presque parfait]]* gant Stéphane Meunier.
Mañsoner

Ur **mañsoner**, pe ur **mañson**, zo un den a zo e vicher sevel mogerioù. Evit an dra-se e c'hall ober implij eus dafar a bep seurt : mein, brikennoù, betoñs, kolo, pri, koad...

## Pennadoù kar
* Mañsonerezh