Smiley

Arouezlun ur dremm vousc'hoarzhus eo ar **smiley** (eus ar saozneg *smile*, mousc'hoarzh). Eeun eo e dresad (daou doull evit an daoulagad, ul linenn evit ar genoù), ha livet eo e melen. Krog e oa da vezañ treset ha skignet adalek ar bloavezhioù 1950 dreist-holl, ha deuet eo da vezañ ur fromlun implijet er yezh skrivet abaoe eo en em gavet internet.

## Istor ar smiley
A-raok ma oa bet ijinet ar smiley e voe treset dremmoù eeun gant daoulagad hag ur mousc'hoarzh a-wechoù gant an dud. Ken pell hag ar Ragistor e kaver dremmoù seurt-se e stumm tresadennoù pe maskloù. Tro 2017 e voe adstummet gant ur skipailh henoniourien renet gant Nicolò Marchetti eus Skol-veur Bologna ur pod hitit graet war-dro ar bloaz 1700 kent JK a oa bet kavet e Kargamış e Turkia, ha diskuliet gant an henoniourien un dremm vousc'hoarzhus doare smiley livet warnañ.

Brudet e oa ar barzh danat Johannes V Jensen evit bezañ arnodet traoù en ur skrivañ. En ul lizher kaset d'an embanner Ernest Bojesen e miz Kerzu 1900 e tresas un dremm laouen hag unan all trist heñvel ouzh smileyoù.

Etre 1908 ha 1920 e reas al luc'hskeudenner katalan Jean Jové gant ul logotip evel sinadur ha war e stal e Limoges hag a zegas da soñj en ur smiley.

Er c'henwerzh e voe implijet ar smiley da skouer gant ar *Buffalo Steam Roller Company* e Buffalo e stad New York e 1919 war e guitañsoù e stumm pegsunioù, ar ger « THANKS » (« trugarez ») a-us d'ar smiley. E 1922 e voe embannet gant ar *Gregory Rubber Company* eus Akron (Ohio) un tamm bruderezh evit c'hwezigelloù gant un dremm vousc'hoarzhus treset warnañ. Kalz munudoù a oa gant an dremmoù-se avat : divabrant, ur fri, dent, roufennoù ha blev. An dremm ront kentañ gant ur warenn gelc'h evit ar mousc'hoarzh ha daou doull evit an daoulagad e voe embannet gant an *[[International Herald Tribune|New York Herald Tribune]]* eus an 10 a viz Meurzh 1953, pajenn 20, bannoù 4–6.

Er film *[[Port of Call (film e 1948)|Port of Call]]* gant Ingmar Bergman e 1948 e krog Berit da dresañ war he melezour gant he ruz-muzelloù un dremm trist tost d'ar smiley hag a griz e dal, gant ur pik evit ar fri, a-raok bezañ distrañset gant unan bennak E 1953 ha 1958 e voe implijet ar memes dremmoù mousc'hoarzhus gant koulzad brudañ ar filmoù *[[Lili 'film e 1953)|Lili]]* (1953) ha *[[Gigi (film e 1958)|Gigi]]* (1958). E deroù ar bloavezhioù 1960 e voe implijet un dremm vousc'hoarzhus hep fri evel logo klub ar vugale gant an abadenn skinwel stadunanat The Funny Company, hag ar roll klozañ a echue gant ar gerioù "Keep Smiling!" (Kendalc'hit da vourc'hoarzhin !)

E deroù ar bloavezhioù 1960 e voe implijet ar smiley evit ur c'houlzad marketing evit ar wech kentañ. E 1962 e voe profet sweat-shirtoù « WMCA good guys » gant ur smiley warno gant ar savlec'h skingomz new-yorkat WMCA d'e selaouerien hag a responte « WMCA Good Guys ! » ouzh ar pellgomz. Miliadoù a sweat-shirtoù a voe roet evel-se.

Ijinet e voe un dremm laouen gant daoulagad vigelc'hiek, ur mousc'hoarzh bras ha div roufenn gant an dezigner Harvey Ball e 1963 e Worcester (Massachusetts) evit ur c'hevredad asurañs stadunanat hag a glaske sevel ur c'houlzad diabarzh evit reiñ startijenn d'e implijidi. Hanter-kant badjoù a voe skignet ivez gant an dresadenn. Kenkoulz, biskoazh n'en deus klasket Ball implijout, kas war-raok pe gwareziñ ar skeudenn hag a yeas en domani foran a-raok ma c'hallfe bezañ graet un argerzhadur gwareziñ bennak. Ball n'en deus tennet gwenneg ebet biskoazh eus ar skeudenn nemet e c'hopr a 45 $ neuze.

Derc'hel a ra David Stern eus David Stern Inc., un ajañs bruderezh eus Seattle, e oa bet ijinet gantañ ar smiley e 1967 e framm e goulzad evit ar Washington Mutual, met n'en deus ket klasket he gwareziñ kennebeut.

Brudetoc'h c'hoazh e teuas da vezañ an dresadenn gant ar vreudeur Bernard ha Murray Spain e deroù ar bloavezhioù 1970 e Philadelphia dre ur c'houlzad evit gwerzhañ gadjedoù. Produiñ a rejont tasoù kafe, t-shirtoù, pegsunioù ha kalz traoù all o tiskouez an arouez hag ar frazenn « *Have a happy day* » (savet gant Gyula Bogar), deuet da vezañ goude  « *Have a nice day* ». Kenlabouret o doa gant an oberier boutonoù new-yorkat NG Slater dija e 1972 evit produiñ badjoù gant mousc'hoarzhoù warno.

E 1971 e voe krouet gant ar Gall Franklin Loufrani e smiley dezhañ e framm ur c'houlzad enep-malañjer er gazetenn France-Soir. Lakaat a reas evezh ma voe marilhet al logo brudet en Ensavadur Broadel ar Berc'henniezh Greantel (INPI). Envel a reas « Smiley » e logo ha roet e voe lañs gantañ da *The Smiley Company* evit annezañ e verk. E 1996 ez eas an embregerezh gant e vab Nicolas Loufrani. Krouet en deus an aouez e 3D ha ledanet en deus ar smiley eeun da gantadoù a zremmvezioù. Perc'hennañ a ra The Smiley Company ar gwirioù evit ar smileyoù e kant bro.

## Ar smiley er sevenadur poblek a-vremañ

Liammet eo an dremm vousc'hoarzhus er Rouantelezh-Unanet gant ar sevenadur psikedelek abaoe Ubi Dwyer hag ar *Windsor Free Festival* er bloavezhioù 1970, ha gant sevenadur an dance music elektronek, en o zouez an acid house erruet er mare anvet *Second Summer of Love* e fin ar bloavezhioù 1980. Adlañset e voe ar smiley e fin ar bloavezhioù 1980 gant ar strollad saoz Bomb The Bass hag a lakaas ur smiley war golo o c'horzenn gentañ : *Beat Dis*. Kemeret eo neuze ar smiley evel arouez ar sevenadur *new beat* ha *house music* techno a oa o tiwan e deroù ar bloavezhioù 1990, er Rouantelezh-Unanet dreist-holl.

Er c'hoarioù video e kaver ar smiley ivez a-wechoù. E 1980 e voe roet lañs da bPac-man gant Namco, un dudenn tost ouzh ar smiley. Implijet eo bet ivez er c'hoari *[[MIDI Maze]]* war Atari ST e 1987, hag er c'hoari *[[Battlefield: Bad Company]]* e 2008.

Kavet eo ar smiley er sinema, er sonerezh hag er c'homics saoznek, logo an heuliad Watchmen eo da skouer. E 1991 e voe krouet o smiley dezho gant ar strollad sonerezh Nirvana.  Implijet eo bet ivez gant ar grafour saoz Banksy en e labour.

## Ar smiley war Internet hag er stlennegezh
Implijet eo bet ar smiley evit stumm moulladus an arouezennoù 1 ha 2 (unan du, egile gwenn) pajenn god  437 (1981) ar PCoù IBM kentañ hag an urzhiataeroù da heul hag a oa kenglotus ganto. Meret eo ar fromlunoù gant an darn vrasañ eus ar reizhiadoù korvoiñ modern.

Adstummoù smiley a gaver enlinenn, war ar foromoù, ar postelerezhioù prim hag ar rouedadoù sokial, da skouer :   

Emframmet eo bet ur blok fromlunoù gant stummoù 5.0 ha 6.1 Unicode. Evit o gwelet eo ret staliañ ur font hag a c'hall merañ anezho, evel Symbola


SMILE FACE 16x16 PIXEL EXAMPLE1.svg|Krouadenn un arlun smiley e skeudenn vinarel gant un urzhiater.
Binette-typo.png|Fromlun arouezennel evit ar smiley.
Smiley.svg|Ur smiley.
Day-template.svg|Un doare all da dresañ ur smiley.


## Notennoù ha daveoù