open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bain

**Bain** zo un anv-lec'h gallek, Bains a-wechoù, hag a gaver ivez e broioù all.

## Yezhoù all
*Baden, en alamaneg
*Bath, e saozneg

## Lec'hioù
###### 
**Bain-de-Bretagne*, anv gallek kumun Baen-Veur.
###### 
Div stêr:
* River Bain, e Lincolnshire
* River Bain, North Yorkshire

###### 
* Bain, Iran

## Pennadoù kar a bell pe a dost
*Bains, anv-lec'h gallek 
*Baen, anv-lec'h brezhonek
Baen

**Baen** zo un anv-lec'h brezhonek e Breizh-Uhel.

## Lec'hioù
*Baen-Veur
*Baen-Ballon

## Pennadoù kar
*Bain 
*Bains
Sajen

Ar **sajen** (сажень e ruseg) a oa ur muzul-hed rus kozh. Ennañ e oa 3 archin, pe 12 tchetverti.

Abaoe un oukaz gant Nikolai Iañ  Rusia, d'an 11 a viz Here 1835, e oa kement ha 7 troatad saoz (6 troatad gall), a oa kement ha 2,1336 metr.
Gwioñvarc'h (disheñvelout)

**Gwioñvarc'h** eo skrivadur brezhonek un anv a gaver treuzskrivet e meur a zoare gant ar pennadurezhioù: *Guyonvarc'h*, *Guyomard*, *Guyomar*...

*Gwioñvarc'h, ur penn brezhon eus an 
*Gwioñvarc'h, anv meur a gont hag a veskont eus Bro-Leon
*Sant-Gwioñvarc'h, ur gumun e Breizh

## Pennadoù kar
*Mélanie Guyomard, bet Miss Breizh ha Bretonez ar bloaz
*Christian Guyonvarc'h, politikour
*Christian-J. Guyonvarc'h, keltiegour
*Mattias Guyomar (g. e 1968), barner ha kelenner war ar Gwir

## Pennadoù all
*Guiomar, un anv-bihan portugalek
* Gwivarc'h
The Illustrated News

**The Illustrated News** a oa ur gazetenn saoznek sizhuniek eus SUA bet embannet e New York e 1853 gant H.D. & A.E. Beach. Embannet e voe he niverenn gentañ d'ar 1 a viz Genver hag an diwezhañ niverenn (48) d'an 26 a viz Du.

## Notennoù ha davennoù
La Pernelle

**La Pernelle** zo ur gumun vihan e Normandi, en departamant Manche.  den a oa o chom enni e . 
## Douaroniezh

FranceNormandieLaPernelleStVaastLaHougueIlesStMarcouf.jpg|An aod e La Pernelle.
FranceNormandieRevilleLaPernelleLaSaire.jpg|Aber ar Saire, gant Réville en tu kleiz ha La Pernelle en tu dehou.

* War aod Mor Breizh emañ La Pernelle.
* Aberiñ a ra ar Saire etre Réville ha La Pernelle.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Quettehou hag e Distrig Valognes. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,76% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Châtelet e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, soudard e oa er 36vet Rujumant Troadegiezh.
#### Kemm arondisamant
* Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Cherbourg e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun e miz Mae 1940.
* Emgann Normandi, miz Even 1944 : distrujet e voe savadurioù, hag an iliz katolik en o mesk, gant bombezadegoù ar Gevredidi.
* Ur gwaz nann-soudard a voe drouklazhet e miz Here 1944 gant tri milour stadunanat, bet taget e verc'h hag e wreg gante.
* 1948 : roet e voe ar Groaz Brezel 1939-1945 d'ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

Manoir d'Ourville (2).JPG|Ar maner.
Eglise Sainte-Petronille de La Pernelle.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Santez Petronilla*.
* Maner "Ourville".
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, er vered, luc'hskeudennoù.
## Poblañsouriezh
### Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Hope

**Hope** (*goanag, spi* e brezhoneg) zo un anv-bihan saoznek, roet d'ar merc'hed, evel an anvioù all Faith ha Charity. Un anv-tiegezh hag un anv-lec'h e c'hall bezañ ivez.

## Tud

*Hope Marie Carlton, aktourez stadunanat
*Hope Davis, aktourez stadunanat
*Hope Lange, aktourez stadunanat
*Hope Sandoval, kanerez stadunanat

### Anv-familh
* Anthony Hope (1863-1933), skrivagner saoz

## Yezhoù all
*Esperanza, anv-bihan spagnolek.
Bath

**Bath** zo un anv-lec'h saoznek hag a dalv kement ha "kouronklec'h". 

## Yezhoù all
*Bain ha Bains e galleg
*Baden en alamaneg

## Lec'hioù

###### 
* Bath (Somerset)
###### 
* Bath, New Brunswick
* Bath, Ontario

###### 

* Bath, California
* Bath, Illinois
* Bath, Indiana
* Bath, Kentucky
* Bath County, Kentucky
* Bath, Maine
* Bath, Michigan
* Bath, New Hampshire
* Bath (kêr), New York
** Bath (kêriadenn), New York
* Bath, North Carolina
* Bath, Pennsylvania
* Bath, South Carolina
* Bath, South Dakota
* Bath County, Virginia
* Bath (Berkeley Springs), West Virginia
Kentañ Republik

Meur a g-**Kentañ Republik** zo, en istor meur a vro.

* Kentañ Republik Tchecoslovak. * Gwelout ivez: [[Istor Tchekoslovakia]].*
* Kentañ Republik Spagn. * Gwelout ivez: [[Istor Spagn]].*
* Kentañ Republik Kevreadel (Mec'hiko). * Gwelout ivez: [[Istor Mec'hiko]].*
* Kentañ Republik Filipinez. *Gwelout ivez: [[Istor Filipinez]].*
* Kentañ Republik c'hall. *Gwelout ivez: [[Istor Bro-C'hall]].*
* Kentañ Republik Hellen. *Gwelout ivez: [[Istor Gres]].*
* Kentañ Republik Hungaria. *Gwelout ivez: [[Istor Hungaria]].*
* Kentañ Republik Portugal. *Gwelout ivez: [[Istor Portugal]].*
* Kentañ Republik Aostria. *Gwelout ivez: [[Istor Aostria]].*
* Kentañ Republik Sukorea. *Gwelout ivez: [[Istor Sukorea]].*
* Kentañ Republik Turkestan ar Reter. *Gwelout ivez: [[Istor Sina]].*
* Kentañ Republik Venezuela. *Gwelout ivez: [[Istor Venezuela]].*

## Pennadoù kar
Eil Republik
Ángel Zárraga

**Ángel Zárraga y Argüelles**, ganet e Victoria de Durango d'ar 16 a viz Eost 1886 ha marvet d'an 22 a viz Gwengolo 1946, zo ul livour mec'hikan. Diazezañ a reas ar skol anvet *El Ateneo de la Juventud*. Bevañ a reas en Europa ur pennad, e Pariz ha Madrid. Brud en doa da vezañ eus an tu dehou pellañ.
Komark Terra Chá

**Terra Chá** zo ur c'homark eus Galiza, e Proviñs Lugo. Vilalba eo ar pennlec'h.

## Kumunioù
Ennañ emañ kumunioù 
*Abadín, 
*Begonte, 
*Castro de Rei, 
*Cospeito, 
*Guitiriz, 
*Muras, 
*A Pastoriza, 
*Vilalba 
*Xermade.
Becerreá

**Becerreá** zo ur gumun eus reter Galiza, e proviñs Lugo. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs

## Liamm diavaez
Vilalba

**Vilalba** zo ur gumun e reter Galiza, e proviñs Lugo, anezhi pennlec'h komark Terra Chá. *Vilalbés* pe *Chairego* a vez lavaret eus un den eus ar gumun.

Da 13 870 a dud e save ar boblañs e 2023.

## Parrezioù

## Liamm diavaez

* Lec'hienn an ti-kêr
Sun King (kanaouenn)

***Sun King*** zo titl ur ganaouenn gant ar strollad sonerien saoz The Beatles. 2:26 he fadelezh e teu da zekvet e-barzh an albom *[[Abbey Road (albom)|Abbey Road]]*, war-lerc'h *[[You Never Give Me Your Money]]* hag a-raok *[[Mean Mr. Mustard]]*.

Enrollet e oa bet d'ar 24, 25 ha d'an 29 a viz Gouere 1969 e studioioù Abbey Road e Londrez. Deuet e oa an albom er-maez d'ar 26 a viz Gwengolo.

## Istor ar ganaouenn
*[[Los Paranoias]]* ar c'hentañ anv anezhi e oa bet savet ar ganaouenn-mañ gant John Lennon diwar un hunvre en dije graet ma wele Loeiz XIV (Bro-C'hall) (ar *Roue Heol* e lesanv) o tegouezhout en e balez e-touez tud evurus-kenañ o c'hoarzhin. Hervez George Harrison, ton ***Sun King*** a oa bet awenet gant hini *[[Albatross (kanaouenn)|Albatross]]*, ur ganaouenn gant Fleetwood Mac deuet er-maez e miz Du 1968 : e penn-kentañ 1969 en devoa graet berzh en abeg da zoare-seniñ Peter Grenn, gitarour ar strollad saoz-stadunanat-mañ.

Echuiñ a ra ***Sun King*** gant un heuliad dister gerioù italianek, portugalek ha spagnolek, ar seurt a zesk an douristed. *Chicka ferdy* a vije un droienn a raje ganti bugaligoù eus Liverpool.

O kaozeal eus ar ganaouenn e 1980 en devoa lavaret Lennon *e oa perzh eus ar re a oa mat da deuler el lastez*.

## Liammoù diavaez
* Gerioù ar ganaouenn war Metro Lyrics
*  ''Albatross'' gant Fleetwood Mac
*  ''Sun King'' gant The Beatles
Tcharka

Un **tcharka** (rusianeg : чарка *tcharka*) a oa ur gib aour pe arc'hant 0,123 litr enni, d'evañ gwin e Rusia e-touez an noblañsed uhel.
Jacques Félix Emmanuel Hamelin

Ar baron **Jacques Félix Emmanuel Hamelin**, pe **Emmanuel Hamelin** ganet e Honfleur (Calvados) d'an 13 a viz Here 1768 ha marvet e Pariz d'an 23 a viz Ebrel 1839, a oa ur moraer gall eus Normandi, laosket e anv gantañ e daou lec'h en Aostralia (Hamelin Bay ha Hamelin Pool ) .
Gwilherm Adelin

**Gwilherm Adelin**, pe **William Adelin**, pe **William Ætheling**, ganet d'ar 5 a viz Eost 1103 ha marvet d'ar 25 a viz Du 1120, da 17 vloaz, anvet ivez Adelin (pe Adelinus, Adelingus, A(u)delin ha doareoù alleus Ætheling), a oa mab d'ar roue saoz Herri Iañ Bro-Saoz ha d'e bried Matilda Bro-Skos. Mervel a reas e peñse ar Blanche-Nef. Da-heul kement-se e tarzhas ur brezel-hêrezh a vez graet * The Anarchy* anezhañ en saozneg.

## E vuhez
Ganet e oa William (anvet diwar-lerc'h e dad-kozh) e Winchester. E dad, Herri Iañ Bro-Saoz, a oa mab yaouankañ Gwilherm an Alouber, dug Normandi deuet da vout roue Bro-Saoz e 1066. E vamm e oa Matilda Flandrez. Roparzh ''Berr e Heuz'' (*Curthose* e saozneg), mab henañ an Alouber, en doa bet dugelezh Normandi, ha William Rufus, ur breur yaouankoc'h da Robert, en doa bet Bro-Saoz. E 1100 e voe lazhet William e-kerzh un abadenn chase, hag anvet Herri da roue neuze. A-benn 1105 en devoa diframmet Normandi digant e vreur Roparzh ivez. 

Mamm William, Matilda (anvet Edith ivez), a oa merc'h da Malcolm III, Roue Bro-Skos, ha da Marc'harid Bro-Skos, a voe anvet da santez. Herri en doa aozet an dimeziñ-se da gaout harp digant e sujidi angl-ha-saoz : Marc'harid a oa merc'h-vihan d'ar roue angl-ha-saoz Edmund Ironside, ha gournizez d'ar roue Edouarzh ar C'hofesour ; gant an eured -se e oa aroueziet unaniezh ar renerien norman nevez hag an dierniezh angl-ha-saoz kozh. 
 
Herri en doa spi e teuje William da ren war e lerc'h... hennezh a oa, da lavaras Henry of Huntingdon, "a prince so pampered" that he seemed "destined to be food for the fire."[2]
Split

**Split** (anvet *Spalato* en italianeg gwechall) zo ur gêr vras eus Dalmatia, e Kroatia. Eil kêr vrasañ Kroatia eo, gant 178&nbsp;102 a annezidi (e 2012) ha kêr-benn kontelezh Split-Dalmatia eo ivez. Lec’hiet eo en ur c'hourenez vihan hag a valir e Mor Adria. Ur porzh bras eo, evit ar greanterezh hag an touristerezh.

Savet e voe kêr Split en-dro da Balez Diocletianus, ur palez hag a voe lakaet sevel gant an impalaer roman Diocletianus. Genidik eus Dalmatia e oa an impalaer roman-se ha lakaat a reas sevel ur palez bras-bras (39&nbsp;000&nbsp;m²) war aod e vro, etre ar bloavezhioù 294 ha 305 da dremen dibenn e vuhez ennañ. Tre war bord ar mor e voe savet ar palez evit ma c’hallje al listri erruout en aod dirazañ. Adalek 1420 e voe Split e Republik Venezia, betek diskar ar stad-se e 1797. 

Abalamour d’he savouriezh ha d’hec’h istor eo bet lakaet war roll lec’hiennoù Glad ar bed.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel kêr Split
Elaine of Astolat

**Elaine of Astolat**, pe *Ascolat*, zo ur plac'h yaouank er romant saoznek Le Morte d'Arthur, gant Thomas Malory, hag a zo e karantez ouzh ar marc'heg Lanselod. Anvet eo ivez *Elaine the White* hag *Elaine the Fair*, abalamour d'he blev melen-aour. Bernard of Astolat eo he zad. 

Adkemeret eo bet an istor gant Alfred Tennyson div wech: e-barzh e varzhoneg "The Lady of Shallot" e 1833, hag en e gelc'hiad barzhonegoù Idylls of the King en 1859. 

## XIIIvet kantved
Kentañ roud eus mojenn Elaine a gaver er Mort Artu, ur skrid gallek e deroù an XIIIvet kantved : mervel a ra ar plac'h diwar he c'harantez ouzh Lanselod ha diskenn a ra he bag a-hed ur stêr da vetek kêr Camelot. 
Un doare all a gaver, eus an XIIIvet kantved ivez, en danevell italianek *La [[Donna di Scalotta]]*, ha honnezh a servijo d'ar barzh saoz Tennyson da skrivañ e varzhoneg "The Lady of Shallot" . 

## XVvet kantved
E Le Morte d'Arthur, skrivet er XVvet kantved gant Thomas Malory,e krog istor Elaine pa embann he zad, Bernard of Astolat, e vo aozet un tournamant, ma vo gwelet ar Roue Arthur hag e varc'heion. Lanselod da gentañ ne oa ket en sell da gemer perzh, met graet e vo dezhañ ober ur soñj all ha mont a ra d'ober ur gwel da Bernard hag e zaou vab a-raok an tournamant. Tra m'emañ Lanselot en he ziegezh e krog ar big e skouarn Elaine, ma ped ar marc'heg da zougen he livioù en tournamant. Eñ a respont neuze eo mat dezhañ o dougen, nemet e vo Gwinevar eno ivez, hag e ranko kuzhat e zremm pa en em ganno da virout a vout anavezet ganti. Digant Bernard e c'houlenn ha gallout a ra leuskel e skoed re vrudet gantañ, da gemer unan all diaesoc'h d'anavezout. Bernard a ro e asant, hag a brest dezhañ skoed gwenn Sir Torre, breur Elaine.

## Livadurioù

Lady of Shalott edmo.jpg|*Elaine arrives at Camelot*, livour dianav
Sophie Anderson Elaineor (The Lily Maid of Astolat) 1870.jpg| *The Lily Maid of Astolat*, e 1870 , gant Sophie Anderson


Edward Reginald Frampton - Elaine, the Lady of Shallott.jpg|*Elaine, the Lady of Shallott*, Edward Reginald Frampton
HowardPylesElaine.gif| Gant Howard Pyle e 1881. 
Elaine-2.jpg|E 1898, gant George Wooliscroft Rhead & Louis Rhead
Elaine-Speed.jpg|E 1919, gant Lancelot Speed
Zeca Pagodinho

**Zeca Pagodinho** (*Jessé Gomes da Silva Filho* diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 4 C'hwevrer 1959 e Rio de Janeiro, zo ur c'haner-sonaozer brazilian.

## Discographie

* 1983: *Camarão Que Dorme a Onda Leva*, avec Beth Carvalho - (RCA)
* 1986: *Zeca Pagodinho* - (RGE)
* 1987: *Patota de Cosme* - (RGE)
* 1988: *Jeito Moleque* - (RGE)
* 1989: *Boêmio Feliz* - (BMG)
* 1990: *Mania da Gente* - (BMG)
* 1991: *Pixote* - (BMG)
* 1992: *Um dos Poetas do Samba* - (BMG)
* 1993: *Alô, Mundo!* - (BMG)
* 1995: *Samba pras Moças* - (PolyGram)
* 1996: *Deixa Clarear* - (PolyGram)
* 1997: *Hoje é Dia de Festa* - (PolyGram)
* 1998: *Zeca Pagodinho* - (PolyGram)
* 1999: *Ao Vivo* - (Universal Music)
* 2000: *Água da Minha Sede* - (Universal Music)
* 2002: *Deixa a Vida Me Levar* - (Universal Music)
* 2003: *Acústico MTV - Zeca Pagodinho* - (Universal Music)
* 2005: *À Vera* - (Universal Music)
* 2007: *Acústico MTV - Zeca Pagodinho (vol. 2 - Gafieira)*
* 2007: *Zeca Pagodinho - Raridades* - (Som Livre)
* 2008: *Uma Prova de Amor* - (Universal Music)
* 2009: *Especial MTV - Uma Prova de Amor Ao Vivo* - (Universal Music)
* 2010: *Vida da Minha Vida* - (Universal Music)
* 2011: *Ao Vivo com os Amigos* - (Universal Music)
* 2012: *O Quintal do Pagodinho* - (Universal Music)

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Zeca Pagodinho Web Site (pt)
* Zeca Pagodinho en ''Dicionário Cravo Albin da Música Popular Brasileira''
Ranuccio Farnese il Vecchio

**Ranuccio Farnese** (war-dro 1390 &ndash; 2 a viz Gouhere 1450) a oa un noblañs italian ha condottiero.

Ganet e oa Ranuccio en Ischia, ha gwelet eo evel diazezer an Tiegezh Farnese. E 1416 e kemeras lec'h e dad e penn armeoù Republik Siena, ha trec'h e voe war Orsini Pitigliano. 
E 1419 e voe anvet gant ar pab Martinus V da Senedour Roma, ha tri bloaz goude e voe roet dezhañ douaroù Tessennano ha Piansano e Stadoù ar Pab.

Dindan Ujan IV e voe anvet da bennkabiten an Iliz ha douaroù nevez a voe roet dezhañ, en o zouez Montalto di Castro, Canino ha re all en hanternoz Lazio.

Beziet e voe en un enezenn e Lenn Bolsena, e Proviñs Viterbo.
Lenn Bolsena

Lenn Bolsena zo ul lenn e Lazio, e Proviñs Viterbo en Italia. Div enezenn zo enni : Bisentina ha Martana.
Tadeusz Mazowiecki

**Tadeusz Mazowiecki** (ganet d’an 18 a viz Ebrel 1927 e Płock, marv d’an 28 a viz Here 2013) a oa our skrivagner hag ur c’hazetenner eus Polonia. Unan eus pennoù ar sindikad Solidarność e voe ha Kentañ ministr Polonia, etre 1989 ha 1991. Bez’ e voe ar c’hentañ Kentañ ministr eus ar renad demokratel a zeuas goude ar renad komunour hag a anver Trede Republik Polonia. Anvet e voe da varc’heg en Urzh an Erer Gwenn (uhelañ merk a enor e Polonia) hag enoret e voe gant medalennoù all e broioù all c’hoazh (Italia, Alamagn, Vatikan, Bro-C'hall, Lituania).
Isabella (Millais)

**Isabella**, pe *Lorenzo and Isabella*, zo un daolenn livet gant John Everett Millais, e oberenn gentañ e doare ar Rakrafaelourien, savet e 1849, da lavarout eo bloaz goude krouet ar Pre-Raphaelite Brotherhood. Kentañ ma voe diskouezet e oa er Royal Academy e 1849, hag hiziv emañ er Walker Art Gallery e Liverpool.

Savet eo an daolenn diwar-benn ur varzhoneg gant ar barzh saoz John Keats, anvet *Isabella, or the Pot of Basil*, skrivet e 1818, hag awenet gant ur gontadenn eus Decameron Boccaccio (IV, 5). Ober a ra anv eus Isabella, c'hoar da varc'hadourien binvidik, hag a glaskont dimeziñ d'un den a wad uhel ha pinvidik ("some high noble and his olive trees"), hogen karout a ra-hi Lorenzo, mevel gant he breudeur. Pa glev ar vreudeur ar c'heloù e lazhont Lorenzo hag e touaront e gorf. Dont a ra e dasmant da gemenn e varv da Isabella en he hunvre. Dizouarañ a ra ar c'horf, ha kuzhat ar penn en ur podad bazilik.
Kastell Schwerin

**Kastell Schwerin** (*Schweriner Schloss* en alamaneg) zo ur c'hastell e kêr Schwerin, kêr-benn stad Mecklenburg-Vorpommern e hanternoz Alamagn. Savet eo bet war un enezennig e lenn Schwerin, ar Schweriner See.

E-pad kantvedoù eo bet lec’h annez dug ha duged-veur Mecklenburg ha Mecklenburg-Schwerin. Bremañ ez eo sez parlamant Mecklenburg-Vorpommern (Landtag Mecklenburg-Vorpommern).

Sellout a reer outañ evel unan eus pennañ kestell ar mare romantel en Europa ha lesanvet e voe *"[[Neuschwanstein]] an Hanternoz"*.

## Istor
A-raok ar c’hastell a weler bremañ ez eus bet kestell all. Ar meneg kentañ eus ur c’hastell eno zo eus ar bloavezh 973, pa oa poblet ar vro gant an Obodrites, ur boblad Slaved. En  e voe aloubet ar vro gant Germaned, renet gant [Herri al Leon (1129–1195) ha dont a reas Schwerin da vezañ sez un eskopti. Er  e teuas Schwerin da vezañ kêr-benn dugelezh Mecklenburg ha lakaet e voe sevel ur c’hastell nevesoc’h gant an duged. Er  e voe degaset kemmoù bras d’ar c’hastell a zeuas da vezañ ul lec’h-annez ha n’eo ket ur c’hreñvlec’h ken. Met adalek 1756 e reas an duged o annez e [kastell Ludwigslust, ur c’hastell a oa bet lakaet sevel gant an dug Christian Ludwig II, un daou-ugent kilometr bennak diouzh Schwerin. E 1837 e tistroas al lez da Schwerin, met en ur stad fall e oa erru ar c’hastell. Gant Paul Friedrich, dug-meur Mecklenburg, e voe kroget d’e adkempenn ha war e lerc’h, dindan an dug-meur Friedrich Franz II von Mecklenburg, e voe kendalc’het al labourioù renet gant an tisavour Georg Adolph Demmler. Echuet e voent e 1857.

Goude ar Brezel-bed Kentañ e voe dilezet ar c’hastell gant dug-meur Mecklenburg-Schwerin ha perc’hennet e voe ar savadur gant ar stad. Ul lodenn anezhañ a voe treuzfurmet en ur mirdi. Un tamm eus ar c’hastell a voe implijet da sez gant parlamant Mecklenburg, goude an Eil Brezel-bed, tra ma oa implijet al lodenn vrasañ anezhañ gant ur skol da stummañ skolaerezed ha ma servije lodennoù all c’hoazh da salioù ur mirdi.

Goude ar c’hemmoù politikel deuet war-lerc’h diskar ar renad komunour er Republik Demokratel Alaman hag adunanidigezh Alamagn e voe boulc’het labourioù da adsevel ar c’hastell e-giz ma oa diagent, ha n’eo ket echu al labourioù-se c’hoazh. Abaoe dibenn 1990 emañ parlamant Mecklenburg-Vorpommern e kastell Schwerin. Ul lodenn eys ar savadur a dalvez c’hoazh da virdi (Staatliches Museum Schwerin, mirdi stad Schwerin).

## Notennoù
John Everett Millais

**John Everett Millais** (1829 – 1896) a oa ul livour saoz eus an  hag unan eus diazezerien ar Rakrafaelouriezh.

## Livadurioù

Millais, John Everett (Sir) - Pizarro Seizing the Inca of Peru - Google Art Project.jpg|*Pizarro Seizing the Inca of Peru* (Pizarro o kregiñ en Inka Perou), 1846
Benjamin Seizes Daughter of Shiloh.jpg|*Benjamin Seizes Daughter of Shiloh* (Meuriad Benjamin o kregiñ e merc'hed Shiloh), 1847
John Everett Millais - Isabella.jpg|*Isabella*, 1849
Millais - Christus im Hause seiner Eltern.jpg|*Christ in the House of His Parents* (Ar C'hrist e ti e dud), 1850
Millais - Die Rückkehr der Taube zur Arche Noah.jpg|*The Return of the Dove to the Ark* (Distro ar goulm d'an arc'h), 1851
Huguenot lovers on St. Bartholomew's Day.jpg|*A Huguenot on St Bartholomew's Day* (Un hugunod da zeiz Sant Bertele), 1852
John Everett Millais - Ophelia - Google Art Project.jpg|*Ophelia*, 1852
Millais ferdy.jpg|*Ferdinand Lured by Ariel* (Ferdinand hoalet gant Ariel), 1852
Millais Royalist.jpg|*The Proscribed Royalist, 1651* (Ar roueelour harluet), 1853
Millais Order of Release.jpg|*[[The Order of Release]]* (An urzh-dieubiñ), 1853
Millais Ruskin.jpg|*John Ruskin*, 1853-54
John Everett Millais - The rescue - Google Art Project.jpg|*The Rescue* (Ar saveteiñ), 1855
John Everett Millais - The Blind Girl, 1854-56.jpg|*The Blind Girl* (An Dallez), 1856
Millais_leaves.jpg|*Autumn Leaves* (Delioù an diskaramzer), 1856
ISUMBRAS.jpg|*Sir Isumbras at the Ford* (Sir Isumbras er roudouz", 1857
Millais - Das Tal der Stille.jpg|*The Vale of Rest* (Saonenn an Diskuizh), 1858
John Everett Millais The Black Brunswicker.jpg|*The Black Brunswicker* (Ar *Schwarze Schar*), 1860
John Everett Millais Leisure Hours.JPG|*Leisure Hours* ("Amzer vak"), 1864
esthermillais.jpg|*Esther*, 1865
Jephtha.jpg|*Jephthah*, 1867
Millais Vanessa.jpg|*Vanessa*, 1868
Lorne.jpg|*John Campbell, 9th Duke of Argyll*, 1869
The Knight Errant.jpg|*The Knight Errant* (Ar marc'heg baleer), 1870
John Everett Millais - Chill October.JPG|*Chill October* (Here yen), 1870
Millais Boyhood of Raleigh.jpg|*The Boyhood of Raleigh* (Bugaleaj Walter Raleigh), 1871
VictoryOLord.JPG| *Victory O Lord!* (An trec'h, A Zoue !), 1871
John Everett Millais - The Martyr of the Solway.jpg|*The Martyr of the Solway* (Merzherez ar Solway), 1872
EFFIE.jpg|*Effie Millais*, 1873
Effie Deans, 1877.jpg|*Effie Deans*, 1877
The Princes in the Tower by John Everett Millais (1878).png|*The Princes in the Tower* (Ar briñsed en tour), 1878
Millais - Überfahrt nach Nordwest.jpg|*The Northwest Passage* (Tremen ar Gwalarn), 1878
CherryRipe1879 by John Everett Millais.jpg|*Cherry Ripe*, 1879
John Henry Newman by Sir John Everett Millais, 1st Bt.jpg|*John Henry Newman*, 1881
John everett millais ruling passion.jpg|*The Ruling Passion* (Ar voemenn o ren), 1885
Bubbles by John Everett Millais.jpg|*Bubbles* (Klogor), 1886
RoseberyMillais - 2.png|*Archibald Primrose, 5th Earl of Rosebery*
Lillie Langtry by Millais.jpg|*A Jersey Lily: Portrait of Lillie Langtry*
Pearl of great price.jpg|*The Pearl of Great Price* (Ar berlezenn brizius-kenañ)

## Notennoù
Boris Porchnev

**Boris Fyodorovitch Porchnev** (rusianeg : Бори́с Фёдорович По́ршнев), ganet d'ar 7 a viz Meurzh 1905 e Sankt-Peterbourg ha marvet d'ar 26 a viz Du 1972 e Moskov, a oa un istorour soviedat anavezet evit e labourioù war an emsavadegoù pobl dindan renad ar roueed e Rouantelezh Frañs, en o zouez Emsavadeg ar Bonedoù ruz c'hoarvezet e Breizh. Doktor e oa ivez war ar skiantoù sokial ha labouret en deus war ar psikologiezh, ar ragistor hag an neuroyezhoniezh e-skeud orin mab-den.
E 1925 e tapas e vachelouriezh e rann ar skiantoù sokial e skol-veur Moskov. Goude bezañ echuet e studioù war-lerc'h (hep kinnig un dezenn), e labouras e meur a ensavadur, en o zouez ensavadurioù deskadurezh uhel Rostov-an-Don hag al Levraoueg anvet diwar anv V.I. Lenin e Moskov. E penn-kentañ ar bloavezhioù 1930, goude bezañ bet gourc'hemennet da ginnig evezhiadennoù diwar-benn Eñvorennoù Kardinal Retz, treiñ a reas an istorour yaouank war-du studi Frañs ar Grennamzer. 
## Levrioù
* *Les soulèvements populaires en France de 1623 à 1648*, S.E.V.P.E.N., Pariz, 1963 ; adembannet gant an titl *Les soulèvements populaires en France au XVIIe siècle*, Flammarion, Pariz, 1972.
* *Les buts et les revendications des paysans lors de la révolte bretonne de 1675*, e-barzh *Les Bonnets Rouges*, Union Générale d'Éditions (collection 10/18), Pariz, 1975.
Graf

**Graf**, pe **Graff**, pe **Graaf**, zo un anv-tiegezh alamanek, diwar ar ger "graf", a zo kont e brezhoneg.

## Tud

* Laurent de Graff, morlaer izelvroat er 
* Christian Ernst Graf, pe Graaf (1723 -1804), sonaozour alaman 
* Anton Graff (1736 - 1813), livour suis
* F. W. Up. de Graff (1873 - 1927), skrivagner gallek, oberour "Les chasseurs de têtes de l'Amazone", kar d'ar morlaer Laurent de Graff
* Sonja Graf (1908 - 1965), mestrc'hoarierez echedoù alaman ha stadunanat
* Willi Graf (1918-1943), stourmer enepnazi (Ar Rozenn Wenn)
* Rolf Graf (1932-), marc'hhouarner suis
* Aleksander Graf (1962-), mestrechedour alaman
* Steffi Graf (1969-), tenniserez alaman
* Agnieszka Graff (1970 -), skrivagnerez bolonat

## Traoù all
*Graf Zeppelin

## Pennadoù kar
* De Graef e nederlandeg
* Lecomte e galleg
Anne Dieu-le-veut

**Anne Dieu-le-veut**, ganet e 1661 e Gourin, marvet e 1710, a vije bet ur vorlaerez vreizhat.

E 1684 e timezas d'ar morbreizher Pierre Lelong, kentañ komandant Cap-Français. Hennezh a varvas goude un tabut d'ar 15 a viz Gouhere 1690. E 1691 ec'h addimezas da Joseph Chérel, ha hennezh a varvas ivez daou vloaz goude, e miz Mezheven 1693. Diwezhatoc'h, pa gave dezhi e oa bet graet dismegañs outi, e klaskas kann ouzh Laurens Cornelis Boudewijn, lesanvet *de Graaf* ("ar c'hont", e flandrezeg), hag e tegouezhas en e di gant he fistolenn en he dorn. De Graaf a gavas e oa dellezek anezhañ ar vaouez-se hag a zimezas dezhi.

E 1685, e oa deuet Laurent de Graaf, hag eñ Izelvroad, a-benn da gaout ar vroadelezh c'hall war un dro gant e bried kentañ Pétruline Gusman. E 1693 e oa bet torret an dimeziñ ha d'an 28 a viz Gouere 1693 e timezas Anne Dieu-le-veut dezhañ e Cap-Français. Mont a rejont da chom da La Tortue. Ur verc'h o devoe, bet ganet war-dro 1694, hag ur mab a varvas d'an oad a bemp bloaz.
Tabut a zo evit gouzout daoust hag ez ae gant he gwaz war vor. Evit ul lod tud e oa hi morlaerezh hag he vije bet gwelet war vourzh evel un alberzh eus an drougeur betek gwelet ar bagad oc'h ober e vaskodenn anezhi ; ul lod er preizh a vije deveze zoken.. En gwirionez hervez testennoù ar mare pa voe dimezet de Graaf ha Dieu-le-Veut e 1793, ne oa ket anezhi war vourzh ar bigi, ar pezh a glotje gant an deiziadoù rak echuet e oa mare morlaer de Graaf d'an ampoent 

E 1695 e voe paket gant Spagnoled ha bac'het e Santo Domingo, ma voe diaes-bras he delc'her. Goude meur a zifrae gant ar Stad c'hall e voe divac'het e 1698.

## He marv
Mervel a reas Anne Dieu-le-veut d'an 11 a viz Genver 1710, d'an oad a 48 vloaz, e Cap-Français.
He merc'h zo brudet da vezañ daeet ur gwaz d'an duvell evel he mamm.

## Diskennidi
* Gant Pierre Lelong :
** Marie Marguerite Yvonne Lelong (1688-1774)
* Gant Joseph Chérel :
** Jean-François Chérel (1692-1732)
* Gant Laurent-Corneille Baldran de Graaf
** Marie Catherine de Graaf (1694-1743)
** Ur mab dianav (1700-~1705)

## Notennoù


## Pennad kar
* Jacquotte Delahaye, morlaerez c'hall
You'll Never Walk Alone

***You'll Never Walk Alone*** zo ur ganaouenn savet gant an daou sonaozer stadunanat Oscar Hammerstein II (evit ar gerioù anezhi) ha Richard Rodgers (evit an ton anezhi) e 1945.

Deuet eo da vezañ ur *standard*, bet adkanet gant meur a arzour hag aet da gan un nebeud kleuboù mell-droad, al Liverpool Football Club en o zouez.

## Istor ar ganaouenn
Da gentañ-penn e oa bet savet evit ar gomedienn war gan *[[Carousel]]* a oa bet krouet e Broadway ma veze kanet gant an aktourez stadunanat Christine Johnson. Berzh he devoa graet ar ganaouenn er Stadoù-Unanet Amerika en abeg d'ar mare : ne oa ket peurechu an Eil Brezel-bed hag ur bern tud a chome ur c'har dezhe war dalbennoù Europa pe ar Meurvor Habask c'hoazh.

Gant ar strollad eus Liverpool Gerry and the Pacemakers e oa bet kanet e 1963 ha ne badas ket pell a-raok ma'z eas da gan ofisiel suporterien ar c'hleub lec'hel kerkent ha 1964. Un enrolladur eus o c'hanioù a gaver e dibenn ar ganaouenn *[[Fearless]]* (en albom *[[Meddle]]* (1971)) gant ar strollad Pink Floyd.

D'ar 4 a viz Du 2001 e oa bet kanet ***You'll Never Walk Alone*** gant Barbra Streisand da-geñver an Emmy Awards evit dougen bri d'an holl dud bet gloazet pe laeret o buhez digante e-kerzh Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001.

## Liamm diavaez
* Ar gerioù war Metro Lyrics
*  ''You'll Never Walk Alone'' gant Christine Johnson
* Kanet gant suporterien Liverpool e dibenn ''Fearless'' gant Pink Floyd
Strizh-mor Cook

**Strizh-mor Cook** zo ur strizh-mor etre Enez an Norzh hag Enez ar Su e Zeland-Nevez. Emañ etre Mor Tasman er c'hornôg hag ar Meurvor Habask er reter. 

Er su en em astenn an aod a-hed 30 kilometr hag en norzh a-hed 40 kilometr. War-dro 25 km eo ledander ar strizh-mor ha 128 metr, well-wazh, eo donder ar mor ennañ. 

Anvet e voe en enor d'ar moraer saoz James Cook.
Laurens de Graff

**Laurens de Graff**, pe **Laurens Cornelis Boudewijn de Graaf** (war-dro 1653, Dordrecht, Republik an Izelvroioù – 24 Mae 1704, Cap-Français, Saint-Domingue) a oa ur morlaer ha goprsoudard izelvroat er  er Mor Karib. anavezet e oa ivez evel *Laurencillo* pe *Lorencillo* hag *El Griffe* e spagnoleg, *Sieur de Baldran* pe * de Graff* e galleg, ha *Gesel van de West* ("Skourjez ar C'hornôg") en izelvroeg. E servij trevadenn c'hall Saint-Domingue e oa. 

Hervez Henry Morgan, morlaer saoz deuet da vout gouarnour Jamaika, e oa " a great and mischievous pirate" (ur morlaer meur ha fallakr). Bras e oa, melen e vlev, mourennek, hag un troc'had kaer a a waz. 

Dimezet e oa d'ar vorlaerez vreizhat Anne Dieu-le-veut. 

## Notennoù
Gérard Cornillet

**Gérard Cornillet**, bet ganet e 1947, zo ur skrivagner, un troer, ur geriadurour hag ur skridvarnour brezhonek.

## Oberennoù
### Troidigezhioù
;Troet e brezhoneg diwar an alamaneg
**[[L'Adultera]]*, Theodor Fontane, an Alarc'h, 2012
**Ar c'hoarier echedoù*, Stefan Zweig, An Alarc'h, 2013
**[[Lizher ur vaouez dianavez]]*, Stefan Zweig, An Alarc'h, 2013
**[[Ar Prosez]]*, Franz Kafka, An Alarc'h, 2015
**Sola Fide - Ar feiz nemetken*, Martin Luther, An Alarc'h, 2016
;Troet e galleg diwar an alamaneg
**Le Dix-huit brumaire de Louis Bonaparte*, Karl Marx, troet gant Raymond Huard ha Gérard Cornillet, Editions sociales/Messidor, 1984
**Manifeste du Parti communiste*, Karl Marx, Friedrich Engels, troet gant Raymond Huard, Gérard Cornillet, Lucien Seve, Messidor / Ed. Sociales, 1986.
**Socialisme et démocratisation*, György Lukács, Messidor/Editions sociales, 1989.
**L'éolienne : roman*, Peter Härtling, Messidor, 1990.
**Lettres à Barbara*, Leo Meter, Messidor-la Farandole, 1991
**Plus de breton ? Conflit linguistique en Bretagne rurale*, Eva Vetter, embannadurioù An Here, 1999
* 1984 : Karl Marx *Les luttes de classes en France* (troet diwar *Die Klassenkämpfe in Frankreich*), Pariz, Éd. sociales

### Geriadurioù
* *Brezhoneg alamaneg - Deutsch bretonisches*, Mouladurioù Hor Yezh, 2000, 1188 pajenn 
* *Wörterbuch Bretonisch-Deutsch, Geriadur alamaneg-brezhoneg* Buske, Hamburg, 2006, 894 pajenn 

### Skridvarnerezh
* Al levrioù brezhoneg er gelaouenn ArMen.

### Studiadennoù
* *"Kroaz ar Vretoned" (1898-1920) : son histoire et ses auteurs*, tezenn doktorelezh, Skol-Veur Roazhon 2, 2000.
* *Les cantiques bretons du diocèse de Quimper-Léon. Etude comparative des éditions de 1908 et 1944/46*, Plouescat, 2003, 128 p.

## Liammoù diavaez
* Geriadur brezhoneg-galleg Dictionnaire breton-français gant Gérard Cornillet
Jacquotte Delahaye

**Jacquotte Delahaye** a vije bet ur vorlaerez c'hall er Mor Karib er XVIIvet kantved, met douetañs a zo war kement-mañ.

Oberiant e vije bet er bloavezhioù 1660. Eus trevadenn c'hall Saint-Domingue (Haiti hiziv) e oa, ha Gall he zad. He mamm a vije bet eus Haiti ivez hag a varvas er gwentloù diwar he breur. Ur plac'h kaer e oa, a-hervez, ha ruz he blev. Lazhet e oa bet he zad, ha diwar-se, evit-doare, e rankas ober war-dro he breur hag ez eas da vorbreizherez.

Da dec'hel rak hec'h enebourien e roas da grediñ e oa marvet hag e vevas dindan un anv all, evel ur gwaz, e-pad meur a vloaz. 

## Levrlennadur
**Women pirates and the politics of the Jolly Roger*, Ulrike Klausmann, Marion Meinzerin, Gabriel Kuhn. Black Rose Books, 1997 - 280 p.

## Pennadoù kar
*Anne Dieu-le-veut
*Rachel Wall

## Liammoù diavaez
*https://web.archive.org/web/20130118105317/http://www.redditpics.com/historical-hot-pirate-jacquotte-delahaye,593836/
*http://bookswarm.blogspot.fr/2011/05/rmt-pirate-queens-3-of-10-jacquotte.html
Split (disheñvelout)

**Split** a c'hall bezañ meur a dra :

*Split, ur gêr eus Kroatia
*Split (pladenn), un doare pladenn graet gant meur a strollad sonerien.
Rachel Wall

**Rachel Wall** (war-dro 1760 – 1789) a oa ur vorlaerez stadunanat, hag an diwezhañ maouez kaset d'ar groug e Massachusetts. Krediñ a reer ivez e oa ar c'hentañ Stadunanadez aet da vorbreizherez. 

Rachel Schmidt e oa hec'h anv pa oa ganet e Carlisle, e Pennsylvania, en un tiegezh deol a Bresbiterianed. Savet e voe en un atant nepell diouzh Carlisle met ne gave ket dezhi e oa evurus eno. Pa oa plac'h yaouank e oa o pourmen war an aod pa voe arsailhet gant maouezed ha saveteet e voe gant ur gwaz anvet George Wall. Karntez a savas neuze etreze, ha dimeziñ a rejont, en desped d'he mamm-hi.
Carlisle

**Carlisle** zo un anv-lec'h saoznek hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù

###### 
*Carlisle (Cumbria), kêr e Cumbria

###### 
*Mount Carlisle, Alaska
*Carlisle, Arkansas
*Carlisle, Indiana
*Carlisle, Iowa
*Carlisle, Kentucky
*Carlisle, Louisiana
*Carlisle, Massachusetts
*Carlisle, New York
*Carlisle, Ohio
*Carlisle (Pennsylvania)
*Carlisle, South Carolina
*Carlisle, Texas
*Carlisle County, Kentucky

###### 
*Carlisle, Western Australia

###### 
*Carlisle, Edmonton, karter en Edmonton, Alberta
*Carlisle, Hamilton, Ontario
*Carlisle, Middlesex County, Ontario

###### 
*Carlisle, Antigua and Barbuda, kêr-benn Saint Philip Parish, Antigua and Barbuda
*Carlisle e Saint George Parish, Antigua and Barbuda

## Tud
* Belinda Carlisle (1958-), kanerez eus ar Stadoù Unanet
* Clarke Carlisle (1979-), melldroader eus Bro-Saoz
* James Carlisle (1937-), politikour eus Antigua
* Kitty Carlisle (1910–2007), aktourez eus ar Stadoù Unanet
* Rick Carlisle (1959-), c'hoarier basketball eus ar Stadoù Unanet

## Pennadoù kar
*New Carlisle
*Carlyle
*Carlile
Ngerulmud

**Ngerulmud** eo kêr-benn Republik Palau, e kornaoueg ar Meurvor Habask. En enez Babeldaob, ar vrasañ enezenn eus ar vro, emañ, hag e stad Melekeok. E 2006 e voe dilec'hiet ar gêr-benn eus Koror, kêr vrasañ ar vro, da Ngerulmud.

## Daveoù ha notennoù
Saint-Planchers

**Saint-Planchers** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar Boscq emañ Saint-Planchers.
## Dezougen

Gare_de_Saint-Planchers_sept_2018.jpg|An ti-gar.

* Ar porzh-houarn, serret, war al linenn eus Argentan betek Granville.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Granville hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 .
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,85% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a voe lazhet d'an 22 a viz Eost 1914 e Châtelet e Belgia e penn- kentañ ar brezel,  soudard e oa er 36vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun e miz Mae 1940.
* Emgann Normandi, Gouere 1944: lazhet e voe seizh den nann-soudard gant ur vombezadeg e Saint-Planchers d'ar 27; unan anezhe a oa bet ganet e Plened-Yugon.
## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise de Saint-Planchers.jpg|An iliz katolik.
Prieuré de l'Oiselière 3.jpg|Ar prioldi.
Grange dimière saint planchers.jpg|Ar c'hrañj. 

* Iliz katolik *Saint Pancrace*, , luc'hskeudennoù.
* Prioldi kozh "L'Oiselière".
* Grañj an deog.
* Monumant ar re varv er vered, e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Gwerenn-livet ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2012 text:2012

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 585
  bar:1968 from:0 till: 587
  bar:1975 from:0 till: 643
  bar:1982 from:0 till: 936
  bar:1990 from:0 till: 1057
  bar:1999 from:0 till: 1112
  bar:2006 from:0 till: 1235
  bar:2012 from:0 till: 1358

PlotData=

  bar:1962 at: 585 fontsize:S text: 585 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 587 fontsize:S text: 587 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 643 fontsize:S text: 643 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 936 fontsize:S text: 936 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 1057 fontsize:S text: 1057 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 1112 fontsize:S text: 1112 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 1235 fontsize:S text: 1235 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 1358 fontsize:S text: 1358 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Skourjezig

Ur **skourjezig** pe **skourjezenn** zo ur seurt skourjez e lêr pe kanab, meur a lêrenn pe kordennig dezhi, implijet da gastizañ pe da emgastizañ.

## Kastiz
 
Implijet e veze skourjezennoù war listri Bro-Saoz hag . 

## Emgastiz

## Reizhelezh
Implijet e vez skourjezennoù evit c'hoarioù revel sadek.
Kenneth H. Jackson

**Kenneth Hurlstone Jackson** a zo ur yezhoniour saoz arbennik war ar yezhoù keltiek. Ganet eo d'ar 1añ a viz Du 1909 e Beddington e Bro-Saoz ha marvet d'an 20 a viz C'hwevrer 1991. Flour e komze ar c'hwec'h yezh keltiek a-vremañ. Ur pikol levr en deus gouestlet da istor fonologiezh ar brezhoneg: *A Historical Phonology of Breton*, e 1967.

## Levrioù
* 1935. *Studies in Early Celtic Nature Poetry*, Cambridge: University Press.
* 1935. *Early Welsh Gnomic Poems*, Cardiff, University of Wales Press.
* 1953. *Language and history in early Britain: A chronological survey of the Brittonic languages, first to twelfth century A.D.*, Edinburgh: University of Edinburgh Press.
* 1955. *The Pictish Language* in F T Wainwright (ed) *The Problem of the Picts*. Edinburgh.
* 1955. *Contributions to the study of Manx phonology*, University of Edinburgh Linguistic Survey of Scotland Series.
* 1959. "The Arthur of History" *Arthurian Literature in the Middle Ages*, Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-811588-1.
* 1959. "Arthur in Early Welsh Verse" *Arthurian Literature in the Middle Ages*, Oxford: Clarendon Press.
* 1961. "The international popular tale and early Welsh tradition" *The Gregynog Lectures, 1961*, Cardiff: University of Wales Press.
* 1964. *The oldest Irish tradition: A window on the Iron Age*, Cambridge: University Press. Advoullet 1999.
* 1967. *A Historical phonology of Breton*, Dublin Institute for Advanced Studies, Dublin, ISBN 978-0-901282-53-8
* 1969. *The [[Y Gododdin|Gododdin]]: The Oldest Scottish poem*, Edinburgh:University Press.
* 1972, etc. *A Celtic Miscellany : Translations from the Celtic Literature*, Penguin Paperback. ISBN 0-14-044247-2. Barzhoniezh ha komz-plaen er c'hwec'h yezh keltiek.
* 1990. *[[Vision of Mac Conglinne|Aislinge Meic Con Glinne]]*, Dublin Institute for Advanced Studies, Dublin, ISBN 0-901282-94-4
Zadar

**Zadar** (anvet *Zara* en italianeg) zo ur gêr eus Dalmatia, e Kroatia. Emañ war ribl Mor Adria. 75 082 a dud a oa o vevañ e kêr e 2011.

Roud eus ar gêr a gaver a-gozh, adalek an Impalaeriezh roman, da vare Impalaeriezh Bizantion goude-se, e Kroatia adalek an , e Republik Venezia da-c'houde, adalek 1006. Etre 1797 ha 1920 e oa en Aostria-Hungaria, en impalaeriezh an Habsbourged. Goude ar Brezel-bed Kentañ e voe staget ouzh Italia ha goude an Eil Brezel-bed en em gavas e Yougoslavia. Pa'z eas ar vro-se d'an traoñ e voe emgannoù taer en-dro da Zadar, e 1995. Abaoe emañ ar gêr e Kroatia.

## Liammoù diavaez
Palikir

**Palikir** eo kêr-benn Stadoù Kevreet Mikronezia, e kornaoueg ar Meurvor Habask. En enez Pohnpei emañ. Er bloaz 2004 e oa 6 227 a dud o chom enni.
Nukuʻalofa

**Nuku‘alofa** eo kêr-benn Rouantelezh Tonga, e Polinezia. En enez Tongatapu emañ. Er bloaz 2006 e oa 23 658 a dud o vevañ enni.

## Liammoù diavaez
Borders

Ar **Borders**, pe *The Borders*, pe *Ar Marzoù* e brezhoneg, zo un anv-lec'h saoznek, ha hini meur a dra. 

## Yezhoù
Ur ger hañval a gaver e meur a yezh:
*Marche, anv italianek ur rannvro eus Italia
**Mark*, en alamaneg, a gaver e kontelezh Mark
*Marcha, en okitaneg, proviñs eus Okitania
**Marz* e brezhoneg, a gaver e Marz Neustria pe e Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev

## Lec'hioù

###### 

###### 
**Border Region*, anv saoznek Réigiún na Teorann

###### 
*Scottish Borders, kontelezh

## Filmoù
Frontera

**Frontera** zo un anv-lec'h spagnolek, *[[harz]]*, pe *[[marz]]* e brezhoneg.

### 
*Frontera (Arc'hantina), kumun
*Rosario de la Frontera, kumun
*Departamant Rosario de la Frontera, e Proviñs Salta

### 
*Nueva Frontera, kumun

### 
*Frontera (Coahuila)
*Frontera (Tabasco)

### 
*Frontera (Kanariez)
*Oliva de la Frontera

#### 
;  e proviñs Cádiz
*Arcos de la Frontera
*Castellar de la Frontera
*Conil de la Frontera
*Chiclana de la Frontera
*Jerez de la Frontera
*Jimena de la Frontera
*Vejer de la Frontera

; e proviñs Huelva
*Palos de la Frontera
*Rosal de la Frontera

; e proviñsoù all
*Aguilar de la Frontera, e proviñs Córdoba (Spagn),
*Cortes de la Frontera, e proviñs Málaga,
*Morón de la Frontera, e proviñs Sevilla,

*Zorita de la Frontera

## Traoù all
**Frontera de la Paz*, anv an harzoù entre Rivera, en Uruguay, ha Santana do Livramento, e Brazil.

## Pennadoù kar
*La Frontera
*Tres Fronteras
*Triple Frontera
Castroverde (Lugo)

**Castroverde** zo ur gumun eus reter Galiza, e proviñs Lugo. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs

## Liamm diavaez
O Vicedo

**O Vicedo** zo ur gumun e hanternoz Galiza, en arvor proviñs Lugo. 

## Parrezioù
Seizh parrez zo er gumun:
*Cabanas (Santa María) 
* Mosende (San Pedro) 
* Río Barba (San Paulo) 
*San Miguel de Negradas (San Miguel) 
*San Román de Vale (San Román) 
*Suegos (Santa María) 
*O Vicedo (Santo Estevo)

## Poblañs
E 2010 e oa 1.973 annezad er gumun.

## Liamm diavaez
Rivera

** Rivera** zo un anv-lec'h hag un anv-tud spagnolek.

## Lec'hioù
###### 
* Rivera, kêr

###### 
* La Rivera, kumun;

###### 
* Rivera, kumun

###### 
* Rivera Oveja

###### 
* Rivera, kumun gwechall

###### 
* Rivera 
* departamant Rivera 

## Tud
* José Eustasio Rivera, skrivagner kolombian
* Miguel Primo de Rivera, jeneral ha diktatour spagnol
** hag e vab José Antonio Primo de Rivera
* Diego Rivera, livour mec'hikan
* Fructuoso Rivera, ofiser ha politikour uruguayat, kentañ prezidant ar vro 
* José Rivera, anv meur a zen
* Jorge Rivera, anv meur a zen

## Pennadoù kar
* Ribera
* Rivero
Jullouville

**Jullouville** zo ur gumun e Normandi, en arvor kornôk departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: 
** mervel a reas eizh den nann soudard e Bouillon abalamour d'ar brezel, tri e miz Gouhere, tri e miz Eost, unan eus ar re-mañ a voe lazhet d'ar 1 gant ur vombezadeg, ha daou e miz Gwengolo; tri anezhe a oa bet ganet e Breizh, e Gwinevez, Monkontour ha Seizh;
** dieubet e voe Bouillon gant ar C'hwec'hvet Rannlu Hobregonet SUAat. Staliet e voe karter-meur ar Re Gevredet gant Eisenhower en o fenn e kastell La Mare.
#### Kumunioù kevredet
* E 1973 e voe kevredet kumunioù Bouillon ha Saint-Michel-des-Loups d'ober kumun Jullouville.
## Monumantoù ha traoù heverk

TempleJullouville.JPG|An templ.
EgliseNotreDameDunesJullouville.JPG|Iliz *Notre-Dame des Dunes*.
EgliseStJeanBaptisteJullouville.JPG|Iliz *Saint Jean-Baptiste*.
50066 Saint-Michel des Loups eglise JTT2006.jpg|Iliz *Saint Michel*.
ChapelleEdenvilleJullouville.JPG|Ar chapel.

* Templ protestant Jullouville.
* Ilizoù katolik *Notre-Dame des Dunes* e Jullouville, *Saint Jean-Baptiste* e Bouillon, *Saint Michel* e Saint-Michel-des-Loups.
* Chapel Edenville.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 770
  bar:1968 from:0 till: 770
  bar:1975 from:0 till: 1898
  bar:1982 from:0 till: 1927
  bar:1990 from:0 till: 2046
  bar:1999 from:0 till: 2409
  bar:2006 from:0 till: 2058
  bar:2010 from:0 till: 2345

PlotData=

  bar:1962 at: 770 fontsize:S text: 770 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 770 fontsize:S text: 770 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 1898 fontsize:S text: 1898 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 1927 fontsize:S text: 1927 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 2046 fontsize:S text: 2046 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 2409 fontsize:S text: 2409 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 2058 fontsize:S text: 2058 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 2345 fontsize:S text: 2345 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Melestradurezh

 
 

* E kanton Sartilly emañ kumun Saint-Michel-des-Loups hag e hini Granville hini Bouillon.
## Tud
## Pennadoù kar
* Bouillon,
* Saint-Michel-des-Loups.
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Viedma

**Viedma** (distaget [ˈbjeðma] e spagnoleg) zo ur gêr eus Arc'hantina ha kêr-benn proviñs Río Negro. Emañ e reter ar broviñs,un tregont kilometr bennak diouzh ar Mor Atlantel, war lez ar stêr Río Negro, a-dal da gêr Carmen de Patagones, a zo-hi e proviñs Buenos Aires. 52 789 a dud zo o chom e Viedma (2010).

## Istor
Asambles gant Carmen de Patagones, a zo en tu all d’ar stêr, ez eo Viedma ar gêr goshañ savet gant Europiz e Patagonia. Krouet e voe gant Francisco de Biedma y Narváez, d’an 22 a viz Ebrel 1779. Ur c’hreñvlec’h kentañ a oa bet savet er su d’ar stêr, e Viedma eta, anvet *Nuestra Señora del Carmen*, met distrujet e voe goude un nebeud bloavezhioù. Ur c’hreñvlec’h all a voe savet en norzh d’ar stêr hag a badas kalz pelloc’h. En-dro dezhañ e kreskas kêr da gentañ hag en em astenn a reas en daou du d’ar Río Negro. En amzer-se ne rae an div gêr, a bep tu d’ar stêr, nemet unan, anvet *Carmen de Patagones*. Goude-se e voent dispartiet, gant ar stêr da harzoù. Ar gêr er su a zeuas da vezañ anvet Viedma ha kêr-benn Patagonia Arc'hantina e oa. Diwezhatoc’h, pa voe rannet Patagonia e meur a damm e teuas Viedma da vezañ kêr-benn Tiriad Río Negro.

Er bloavezhioù 1980 e kinnigas ar prezidant Raúl Alfonsín kas kêr-benn Arc’hantina eus Buenos Aires da Viedma. Daoust ma voe votet a-du gant ar raktres-se gant Kambr Kannaded Arc'hantina e 1987, n’eas ket ar raktres war-raok goude-se, dre ma voe lakaet harz dezhañ gant ar prezidant Carlos Menem.
Bitola

**Bitola** (skrivet *Битола* e makedoneg ; anavezet evel **Monastir** pe **Manastir** gwechall, diwar hec'h anvioù gresianek, albanek ha turkek) zo ur gêr vras e Makedonia.An eil gêr vrasañ eus ar vro eo, war lez ar stêr Dragor, war-dro 600 metr a-us live ar mor. Nepell diouzh ar gêr emañ ar Menezioù Baba gant ar menez Pelister, ar gern uhelañ anezho (2601 m). Evit ar c'henwerzh hag ar sevenadur ez eo Bitola ur greizenn a-bouez e mervent Makedonia. Pennlec'h ur gumun anvet heñvel (Општина Битола, Opština Bitola) eo ivez ; ouzhpenn 86 000 a dud zo o chom enni.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Stéphane Le Foll

**Stéphane Le Foll**, ganet e 1960 e Le Mans e Bro-C'hall (Sarthe), zo ur politikour gall eus ar Parti socialiste ha kannad e Bodadenn Vroadel Bro-C'hall. 

Da Vinistr al Labour-Douar e oa bet anvet e Mae 2012 e gouarnamant Jean-Marc Ayrault.

Bretoned e oa e dud, ha meneget e vez evel unan eus Bretoned ar gouarnamant. Dezhañ avat n'emañ ket Naoned e Breizh, hag evel François Fillon, a oa kannad e bastell-vro en e raok, eo un harp feal d'ar Pays de Loire.

## Notennoù ha daveennoù
San Salvador de Jujuy

**San Salvador de Jujuy** zo ur gêr e gwalarn Bro-Arc'hantina, ha kêr-benn proviñs Jujuy, e su ar broviñs, e kember ar stêrioù Río Grande ha Xibi Xibi (Río Chico). 265.249 annezad a oa e 2010. Lesanvet eo « *La Tacita de Plata* ».