Spider-Man

**Spider-Man** a zo ur gourharoz bet krouet e 1962 gant Stan Lee ha Steve Ditko, e 10vet niverenn ar gelaouenn *[[Amazing Fantasy]]* embannet gant Marvel Comics. Ne voe niverenn all ebet eus ar gelaouenn-se : adalek 1963 e voe gouestlet ur gelaouenn a-bezh, *[[The Amazing Spider-man]]* he zitl, da Spider-Man. Embannet eo bet troioù-kaer Spider-Man e galleg adalek 1969 er gelaouenn *[[Fantask]]*, hag er gelaouenn *[[Strange]]* adalek 1971. Unan eus ar c’hourharozed vrudetañ eo Spider-Man.
E droioù-kaer a zo bet lakaet da filmoù ha da fiñvtresadennoù. Er bloavezhioù 2000 int bet lakaet da film gant ar filmaozour amerikan Sam Raimi. Ar film kentañ, *[[Spider-Man (film)|Spider-Man]]* e ditl, a zo 11vet film gwelet ar muiañ er bed.

## Buhez Spider-Man
Mab nemetañ Richard ha Mary Parker eo Peter Parker. Emzivad en em gav d’an oad a 6 vloaz, goude ma marvfe e dud e-keit ma oant o labourat dre guzh evit ar gouarnamant.
Neuze ez eo degemeret Peter Parker gant e eontr hag e voereb, Benjamin ha May Parker o anvioù.
Ma’z eo start da Beter daremprediñ ar re all, e tiskouez ez-yaouank ez eo barrek war dachenn ar skiantoù.
Un devezh bennak, e-keit m’emañ oc’h arvestiñ un taol-arnod, ez eo flemmet gant ur gevnidenn skinoberiant. A-drugarez d’ar flemm-se e tap galloudoù dreistordinal : kreñv-kenañ ha gwevn e teu da vezañ, ha tapout ar ra ivez « skiant » ar c’hevnid, da lavaret eo e oar diouzhtu pa vez en arvar. 

Er penn-kentañ e tiviz Parker implijout e c’halloudoù gant ar pal gounit arc’hant, met buan-tre e cheñch red an traoù : ur wech e chom hep herzel ul laer, hag ur pennadig war-lerc’h ez eo muntret e eontr gant ul laer.
Kounnaret-ruz e teu parker da vezañ, hag ez a war roudoù al laer-se. E dapout a ra, hag e verz ez eo ar muntrer al laer en doa laosket da vont. Adalek ar mare-se e tiviz stourm a-enep an dorfedourien ha heuliañ un dro-lavar a glevas gant e eontr : *« An hini en deus galloudoù bras en deus ivez kiriegezhioù bras. »*

A-benn gounit e vara, paeañ e studioù ha sikour e voereb e tle labourat memestra. Tennañ a ra poltredoù outañ e-unan gwisket e Spider-Man, hag e werzh anezho d’ar c’hazetennoù. Degemeret eo gant J. Jonah Jameson, perc’henn ha pennskrivagner ar gazetenn anvet *Daily Bugle*. Jameson koulz hag e gelaouenn o deus ur perzh bras e troioù-kaer Spider-Man. Reuz a sav diehan etre an daou zen, dre ma soñj da Jameson ez eo drouk an holl c’hourharozed, ha gwashoc’h zoken evit an dorfedourien. Holl e gas a laka war Spider-Man.

### Identelezh kuzh Spider-Man
A-raok ma vefe embannet skaler d’an holl e oueze un nebeud tud piv e o Spider-Man :

* Mary-Jane Watson a oar kerkent ha kejet gantañ, met diaes eo dezhi lavarout dezhañ, ha diaesoc’h c’hoazh eo dezhi asantiñ gouzout piv eo.

* C’hwec’h enebour da Spider-Man : Norman Osborn, Chameleon, Jackal, Venom, Judas Traveller, Mac Gargan) a implij an dra-se a-enep dezhañ hag a-enep d’e familh.

* Harry Osborn a zizolo gwiskamant Spider-Man e kambr e genfeurmer, met biskoazh ne glask lakaat familh Parker en arvar. Ur wech e savete Spider-Man zoken, hag e varv abalamour da se.

* Dr Octopus a oar ivez, met divizout a ra tevel, gant ar pal sikour moereb Parker.

* Kraven a oar ivez, met ur c’hod enor en deus, ha setu perak e chom hep embann ar fet e ouezfe.

* E voereb a zizolo e wiskamant drailhet goude un emgann a-enep da Vorlun. Ma’z eo start dezhi asantiñ an traoù er penn-kentañ, e sikour Peter goude-se.

* Daredevil a gej gantañ meur a wech, met disheñvel eo o zroioù-kaer, betek ma krogfe Mysterio, unan eus enebourien Spider-Man, da hegasiñ Daredevil.

* Robbie Robertson ha George Stacy a oar piv eo Spider-Man hep kaout an disterañ prouenn, ha soñjal a ra dezho ez eo un haro e gwirionez.

* Ar c’hazetenner Ben Urich (mignon da Daredevil) en deus divinet piv e oa Spider-Man goude ma vefe be embannet piv e oa Matt Murdock er gazetenn *Daily Bugle*.

* Holl izili New Avengers a oar piv eo.

### Emgannoù kentañ
Er penn-kentañ e fell da Spider-Man bezañ ezel eus Fantastic Four, rak soñjal a ra dezhañ ez eo un doare da c’hounit arc’hant. Mont a ra neuze e Baxter Building, rak eno emaint o chom. Goulenn a ra ganto bezañ ezel eus o strollad, ha bezañ gopret.
Met ne asantont ket : ur familh eo Fantastic Four, ha ket un embregerezh. Ur pennadig goude e stourm Spider-Man a-enep e enebour kentañ, Chameleon e anv, hag a soñj dezhañ ez eo Spider-Man ur c’hrennard.
Goude bezañ bet el lise ez a Parker da Empire State University, eno e tarempred meur a zen, Harry Osborn ha Gwen Stacy en o zouez. Green Goblin, unan eus enebourien gentañ Spider-Man, a zizolo piv eo e gwirionez. Paket e vez Spider-Man gant Green Goblin, ha dre ma soñj d’ar Goblin e vo trec’h e lavar da Barker piv eo e gwirionez. Neuze e kompren Parker ez eo Norman Osborn, da lavaret eo tad e vignon gwellañ.
E dibenn an emgann e koll Osborn e vemor hag e tisoñj neuze piv eo, ha piv eo Parker. Ur pennadig goude o emgann e kej Parker gant Mary-Jane Watson. 

## Spider-Man er c'homics
* *[[Amazing Spider-Man]]* (#1 : miz Meurzh 1963 - #441, miz Du 1998 ; #1 : miz Kerzu 1998 - #? : 2003 ; #500 : 2003 betek bremañ)
* *[[Marvel Team-Up]]* (#1 : miz Meurzh 1972 - #150 : miz C’hwevrer 1985)
* *[[The Spectacular Spider-Man]]* (#1 : miz Kerzu 1976 - #263, miz Du 1998; #1 : miz Gwengolo 2003 - #27 : miz Even 2005)
* *The Web Of Spider-Man* (#1 : miz Ebrel 1985 - #129 : miz Gwengolo 1995)
* *Spider-Man* (pe *Peter Parker: Spider-Man*) (#1 : miz Eost 1990 - #98 : miz Du 1998 ; #1 : miz Kerzu 1998 - #? : miz Eost 2003)
* *Sensational Spider-Man* (#1 : miz Genver 1996 - #33 : miz Du 1998)
* *[[Spider-Man : Chapter One]]* (#1 : miz Kerzu 1998 - #12 : miz Here 1999) Troioù-kaer kentañ Spider-Man nevesaet.
* *[[Ultimate Spider-Man]]* (#1 : miz Here 2000 betek bremañ) gant *[[Brian Michael Bendis]] * ha *[[Mark Bagley]]* .
* *[[Marvel Knights]] Spider-Man* ((#1 : miz Even 2004, anvet *Sensational Spider-Man* adalek #23)
* *Friendly Neighbourhood Spider-Man*, gant Peter David ha Mike Wieringo abaoe 2005.
Hag ar rummad *New Avengers* (krouet gant Brian Michael Bendis ha David Finch). Unan anezho eo Spider-Man.

## Tudennoù a eil renk
### E familh
* Ben Reilly (klon,marv)
* Mary Parker (mamm, marv *Annual Spider-Man* #5)
* Richard Parker (tad, marv, *Annual Spider-Man* #5)
* Benjamin Parker (eontr, marv, *Amazing Fantasy* #15)
* May Parker (ganet *Reilly*) moereb, *Amazing Fantasy* #15)
* Mary Jane Watson (bet e wreg : disoñjet an eured ganto, gwelout *Amazing Spider-Man* #42,)
* May Parker/Spider-Girl (e verc’h) lesanvet "Mayday" moereb Peter

### E vignoned ha e zarempredoù
* Liz Allan (mignonez el lise, gwreg Harry Osborn, *Amazing Fantasy* #15)
* Betty Brant (karnatezig kentañ, sekretourez Jonah Jameson, intañvez Ned Leeds)
* Ned Leeds (kazetenner en *Daily Bugle,* gwaz Betty Brant, marv)
* Harry Osborn (mignon eus ar skol-veur, eil Green Goblin, marv ha bev en-dro)
* Norman Osborn (tad Harry, Green Goblin, marv ha bev en-dro)
* Gwen Stacy (karantezig, marv)
* George Stacy (tad Gwen, komiser polis, marv)
* Eugène Thompson lesanvet "Flash Thompson" (enebour el lise ha mignon er skol-veur, *Amazing Fantasy* #15)
* J.Jonah Jameson (rener *Daily Bugle*, *Amazing Spider-Man* #1)
* Joe "Robbie" Robertson (pennskrivagner *Daily Bugle*, *Amazing Spider-Man* #51)
* Spider-Woman I (Jessica Drew), II (Julia Carpenter), III (Martha Franklin), IV
* Ar Gazhez Zu (bet e garantezig, bet ul laerez ha deuet da vezañ enklaskerez)

### Kevredidi Spider-Man
* Daredevil
* X-Men , dreist-holl The Beast ha Wolverine
* Nick Fury
* New Avengers:
** Spider-Woman (Jessica Drew),
** Doctor Strange
** Ronin
** Iron Fist
** Luke Cage
* Fantastic Four
* Toxin
* Ar Gazhez Zu
* Ar Glazard
* Captain America
* Cloak & Dagger
* Itron Web

Spider-Man en deus kejet ivez gant gourharozed eus tiez-embann all (crossover a lavarer e saozneg) :

* Superman (e 1976 e-barzh Marvel Treasury One-Shots, e 1981 e-barzh Marvel Treasury Edition #28 hag e 1997 er rummad bihan All-Access)
* Gen 13 (1996)
* Ultraforce (1996)
* Batman (e 1995 e-barzh Spider-Man and Batman hag e 1997 e-barzh Batman & Spider-Man)
* Backlash (1996)
* Badrock (1997)
* Invincible (e 2006, er rummad Marvel Team-Up, a vez gouestlet da harozed Marvel peurliesañ)

### [[Spider-Woman]]
Peder flac’h a zo bet anvet *[[Spider-Woman]]* :
* Jessica Drew, ezelez eus New Avengers.
* Julia Carpenter, bet ezelez eus West Coast Avengers /Force Works, ezelez eus Omega Flight goude.
* Martha (Mattie) Franklin, a weler ivez er rummad *[[Alias (comics)|Alias]]*. An hini nemeti o vezañ liammet ouzh Spider-Man, dre ma weler anezhi e rummadoù gouestlet da Spider-Man.
* Charlotte Winter
Ur Spider-Woman a weler ivez er rummad *[[Ultimate Spider-Man]]*, tro-dro d’an niverenn #100.

### [[Spider-Girl]]
En ur bed all anvet MC2 (Marvel Comics 2), e c’hoarvez he zroioù-kaer. Er bed-sed eo chomet Peter Parker a-sav gant e labour, goude un emgann diwezhañ a-enep da Green Goblin. Pemzek vloaz goude e wisk May Parker, e verc’h, gwiskamant Ben Reilly. 

Ar rummad-se (senario gant Tom DeFalco, tresadennoù gant Pat Oliffe) a zo paouezet goude an niverenn #100, ha kroget en-dro dindan an titl *The Amazing Spider-Girl*.

### [[Spider-Man 2099]]
Troioù-kaer Spider-Man 2099 a c’hoarvez en amzer-da-zont. E-pad ur pennadig ez eus bet eus ar rummad-se, goude-se eo chomet a-sav. Kavout a reer an haroz en-dro e *[[Genis-Vell#Captain Marvel volume 3, 2000,#0-36|Captain Marvel volume 3]]*.

### [[Scarlet Spider]]
Anv Ben Reilly eo (klon Peter) pa’n em gav e-unan a-enep da Venom. 

### [[Araña]]
Ar rummad nevesañ eo. Er penn-kentañ e oa ul lodenn eus *[[Amazing Fantasy]]* ha bremañ ez eo ur rummad distag. 

### Enebourien Spider-Man

* Bloodscream
* Green Goblin
* Chameleon
* Cardiac
* Carnage
* Carrion
* Kingpin
* Chacal
* Dr Octopus
* Electro
* The Enforcers
* Frederick Foswell (Big Man)
* Fusion
* Gibbon

* Hammerhead
* John Jameson
* Sandman
* Hydro-Man
* Jack O'Lantern
* Kaine
* Kraven, the Hunter
* Lizard
* Lightmaster
* Masked Marauder
* Morbius
* Mysterio
* Puma
* Rhino

* Sandman
* The Beetle
* The Scorpion/Venom II
* Shocker
* Silver Sable
* Speed Demon
* Spidercide
* Mendel Stromm/ (Master Robots)
* Styx and Stone
* Super-Bouffon
* Supercharger
* Tarantula 2
* Tombstone
* Venom
* The Vulture
* Xandu
* Tendril

## Gwiskamantoù Spider-Man
* **Ar gwiskamant ruz ha glas klasel:**
Ur gwiskamant e danvez ruz ha glas eo, gant arouez ur gevnidenn da live bruched. Gwiskamant pennañ ha brudetañ Spider-Man eo, gantañ e vez anavezet diouzhtu. Ouzhpenn ar gwiskmanat ez eus bitrakoù liesseurt : er manegoù ez eus peadra da deurel gwiad, er gouriz ez eus peadar da vannañ skeudenn arouez Spider-Man, kartouchennoù enno gwiad a zo ivez, ur mekanik skeudennoù munut evit ma c’hallfe Peter kaout skeudennoù a-feson da ginnig d’an Daily Bugle hag ur mekanik magnetek a implij a-benn heuliañ e enebourien.
E filmoù Sam Raimi e teu a-benn Spider-Man da deurel gwiad e-unan, a-drugarez d’ur c’hemm a zo c’hoarvzet en e arzornioù p’eo bet flemmet gant ar gevnidenn. Ar c’hemm-se a voe kinniget evit ar wech kentañ e 2004 er rummad *Spectacular Spider-Man* (senario gant Paul Jenkins), met n’eo ket bet kendalc’het gant senariourien all. Ar c’hemm a weler en-dro en is-rummad The Other (senario gant Joe Michael Straczynski), a c’haller lenn er rummadoù bet embannet e 2005.

* **Ar gwiskamant du kentañ:**
E-kerzh *Secret Wars* e tap Spider-Man ur gwiskamant du nevez, ur boud bev eo e gwirionez. Eus diavaez douar e teu, goleiñ ar c’horf a ra, padout ra dre lonkañ adrenalin ar re a wisk anezhañ. Dont a ra a-benn Spider-M d’en em zizober dioutañ a-drugarez da sikour Mr.Fantastic. Ar gwiskamant a vez gwisket gant Eddie Brock goude-se, hag eñ a a zeu da vezañ Venom. Evel-se e c’hall teurel gwiad diehan, ha gwiskañ pe diwiskañ ar gwiskamnat pa fell dezhañ. Ouzhpenn ez a war gresk an tizh pa red hag e varregezh da lammat.

* **An eil gwiskamant du:**
Ur wech skarzhet ar gwiskamant du kentañ ha diwar c’houlenn e vignonez (Black Cat) e tiviz Parker fardaén un eil gwiskamant du. E lakaat a ra er boubellenn goude ma vefe bet taget Mary Jane gant Venom (mirout a ra ar maslk hag ar manegoù nemetken). Implijet e vo ar gwiskamant du en-dro e-pad ur pennadig, goude ma vo bet tizhet moereb Spider-Man gant tenn ur sniper : un doare da gemenn d’e enebourien e teu d avezañ evit Spider-Man.
 
* **Ar gwiskamant-difuiñ:**
Ur gwiskamant kaoutchoug eo, hag un arm a-zoare a-enep d’an tredan implijet gant Electro. (*Amazing Spider-Man #425*)

* **An harnez :**
Un harnez houarn a warez ouzh an tennoù eo.(*Web of Spider-Man #100*)

* **Gwiskamant Scarlet Spider :**
Ur gwiskamant ruz ha glas eo, hini ar c’hlon anvet Ben Reilly. (*Web of Spider-Man #118*)

* **Iron-Spidey :**
Goude marv Peter Parker er rummad *The Other* e tiviz e vignoned skarzhañ kement tra a oa dezhañ. Pa zeu en-dro ne chom netra neuze, ha Tony Stark (Iron Man) a brient ur gwiskamant nevez, ruz ha liv an aour eo. E-pad ur pennadig e vo gwisket gant Spider-Man. Pevar fav a zo hag alaouret eo an daoulagad (*The Amazing Spider-Man* #529). E wiskamant orin a vez gwisket en-dro gant Spider-Man pa vez o stourm asambles gant Captain America en istor *[[Civil War]]*.

## Spider-Man e diavaez bed ar c’homics
### Filmoù
* *[[Spider-Man (film)|Spider-Man]]* gant E.W. Swackhamer , 1977 (meskaj pennadoù ar rummad skinwel)
* *[[Spider-Man Strikes Again]]* gant Ron Satlof, 1978 (meskaj pennadoù ar rummad skinwel)
* *[[Spider-Man (tokusatsu)|Spider-Man]]*, gant Toei Company, 1978
* *[[Spider-Man (film)|Spider-Man]]* gant Sam Raimi, 2002
* *[[Spider-Man 2]]* gant Sam Raimi, 2004
* *[[Spider-Man 3]]* gant Sam Raimi, 2007
* *[[Spider-Man 4]]* gant Sam Raimi (2011)
* *Spider-Man 5* (2012)
* *Spider-Man 6* (2014)

### Fiñvtresadennoù
Ar rummad fiñvtresadennoù kentañ a zo bet savet e 1967, dek vloaz goude eo bet skignet er C’hwec’hkorn. Rummadoù nevez a zo bet savet e 1981, 1994, 1999 hag e 2003. Ur rummad nevez a zo war ar stern.

### C’hoarioù video

* *[[The Amazing Spider-Man (c’hoari video)|The Amazing Spider-Man]]* (1990)
* *[[The Amazing Spider-Man vs. The Kingpin]]* (1990)
* *[[The Amazing Spider-Man 2]]* (1991)
* *[[Spider-Man: Return of the Sinister Six]]* (1992)
* *[[Spider-Man 3: Invasion of the Spider-Slayers]]* (1993)
* *[[Spider-Man and Venom: Maximum Carnage]]* (1994)
* *[[Spider-Man and Venom: Separation Anxiety]]* (1995)
* *[[Spider-Man: The Animated Series]]* (1995)
* *[[Spider-Man: Web of Fire]]* (1996)
* *[[Spider-Man (c’hoari video, 2000)|Spider-Man]]* (2000)
* *[[Spider-Man 2: Enter Electro]]* (2001)
* *[[Spider-Man 2: The Sinister Six]]* (2001)
* *[[Spider-Man: Mysterio's Menace]]* (2001)
* *[[Spider-Man: The Movie]]* (2002)
* *[[Spider-Man 2 (c’hoari video)|Spider-Man 2: The Movie]]* (2004)
* *[[Ultimate Spider-Man (c’hoari video)|Ultimate Spider-Man]]* (2005)
* *[[Spider-Man: Battle for New York]]* (2006)
* *[[Spider-Man 3 (c’hoari video)|Spider-Man 3: The Movie]]* (2007)
* *[[Spider-Man: Friend or Foe]]* (2007)
* *[[Spider-Man: Web of Shadows]]* (2008)

### Liammoù diavaez
* Pajenn ''Spider-Man'' war comics-db
* Kumuniezh amerikan tud plijet gant Spider-Man
* Lec’hienn ofisiel Marvel Comics
* Spider-Man e lec’hienn Le Bd-Vore