open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jenna

**Jenna** zo un anv-bihan stadunanat, skignet e broioù all.

## Gerdarzh
Gwelet e vez 
*pe evel ur berrstumm eus Jennifer
*pe evel ur c'hemmesk eus Jennifer ha Johanna.

## Tud
**Jenna Bush* (1981-), merc'h d'ur prezidant SUA
*Jenna Jameson (1974-), aktourez pornografek stadunanat

## Pennadoù kar
*Jena
Gonfalonier

Ar **gonfalonier** (*gonfaloniere* en italianeg) eo an hini a oa karget da zougen, pe da ziwall ar gonfalon, da lavarout eo ar banniel.

Un titl e oa en Italia an Azginivelezh, hag ur garg politikel a bouez e Firenze da skouer.

Dibabet e veze *gonfalonieri* ivez e kumunioù zo eus hanternoz Italia, evel e Pistoia, ma voe douget gant Giano della Bella; e Bologna er XVIvet kantved e oa ar garg etre daouarn an Tiegezh Bentivoglio; e Senigallia e oa gant gant an Tiegezh Mastai, ma teuas ar pab Pio IX anezhañ. 

Kant vloaz goude, e 1622, pa voe poltredet Pietro Gentile, gonfalonier Bologna gant Artemisia Gentileschi , ne oa ken nemet ur garg aroueziek.

## Pennad kar
*Gonfalon an Iliz
Alessandro Sforza

**Alessandro Sforza** (Cotignola, 1409 – 1473) a oa condottiero italian, Aotrou Pesaro, penn skourr pesarat an Tiegezh Sforza.

Mab bastard da Muzio Attendolo Sforza, ha da Lucia Terziani da Marsciano, e oa Alessandro Sforza. 

Breur e oa da Francesco Iañ Sforza, aotrou Milano, ha brezeliñ a reas gantañ meur a wech dindan e urzhioù, evit kemer douaroù ha kêrioù. 

E 1442 en Assisi e oa o stourm ouzh arme ar pab Ujen IV, renet gant Niccolò Piccinino, unan eus meurañ grandi kabitened an amzer, hag ar c'hardinal Cusano. Alessandro Sforza a rankas en em dennañ da Rocca Maggiore, ha leuskel kêr d'ar breizherien ha freuzas Assisi, war-bouez div iliz, hini San Francesco ha hini Santa Chiara.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e Kerzu 1444 da Costanza da Varano (1428-1447), merc'h da Pietro Gentile Iañ da Varano, ha daou vab o doe : 
* Battista Sforza (1446 - 1472), a zimezas e 1460 da Frederico III Montefeltro (1422-1482), dug Urbino 
* Costanzo Iañ Sforza (1447-1483), aotrou Pesaro, a zimezas da Camilla da Marzano († 1490), dugez Sessa. 
Mervel a reas Costanza er gwentloù o c'henel Costenzo.

Bloaz goude, e 1448, ec'h addimezas da Sveva da Montefeltro (1434–1478), merc'h da Guidantonio da Montefeltro, kont Urbino. E 1457, dre aon rak un irienn gant an Tiegezh Malatesta da adkemer Pesaro, e lakaas anezhi en ur gouent.

Tri bastard en doe ivez :
* Giovanni Sforza (1466 - 1510), pried kentañ Lucrezia Borgia, tad da (Giuseppe Maria) Costanzo II Sforza
* Galeazzo Sforza (1470 - 1519)
* Ginevra Sforza (Ancona, 1440 - Bologna, 1507), dimezet div wech da zaou aotrou (podestà) eus kêr Bologna, eus an Tiegezh Bentivoglio : 
** en 1452 da Sante Bentivoglio, aotrou Bologna, gonfaloniere (1426-1463) 
** en 1464 da Giovanni II, aotrou Bologna (1443-1508)

## Levrlennadur
*  Klaus Schelle: *Die Sforza.* Stuttgart 1980, ISBN 3512005772.

## Liammoù diavaez
 
* ''Sforza'' en*Enciclopedia Italiana* 
* ''Sfòrza ‹-za›'' en *Enciclopedia Italiana*
Tour-tan Brignogan

**Tour-tan Brignogan**, pe **Tour-tan Pontuzval** (*Phare de Pontusval* e galleg) zo un tour-tan bihan savet war aod kumun Brignogan, e penn ur begig-douar anvet Beg Paol. Kroget e voe d’e sevel e 1865 ha lakaet e voe da vont en-dro d’ar 15 a viz Gwengolo 1869. 
Savet eo bet hanter-hent etre tour-tan Enez Werc'h ha tour-tan Enez Vaz, da heñchañ ar bigi a dremen dirak aod dañjerus ar Vro Bagan. 

Un ti-annez zo hag un tour karrezek, dezhañ 14,5 metr a uhelded.

Un tan a-daoleadoù eo hini Brignogan, gant gouloù gwenn ha ruz a vez gwelet betek 10 mil mor (18 km).
E 2010 e oa bet lakaet war roll ar Monumantoù Istorel, asambles gant meur a dour-tan all. 

## Liammoù diavaez
* Ministrerezh ar Sevenadur, base Mérimée, Fichenn tour-tan Brignogan 
*Fichenn tour-tan Brignogan, el lec’hienn Glad
*Skeudennoù eus tour-tan Brignogan, el lec’hienn Monde des phares

## Notennoù
Wesley Sneijder

**Wesley Benjamin Sneijder**, bet ganet d'an 9 a viz Mezheven 1984 en Utrecht (Izelvroioù), zo ur melldroader etrebroadel izelvroat.

## [[Kib vell-droad ar bed]]
Kreizer e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en deus perzh e tri dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 2006 a voe dalc'het en Alamagn,
* Kib vell-droad ar bed 2010 a voe dalc'het e Suafrika : gant pemp pal ez eas da wellañ paler ar genstrivadeg-mañ, daoust d'an *[[Oranje]]* bezañ renket da eil hepken. Pemp pal o devoa merket Diego Forlán, Thomas Müller ha David Villa ivez met aet e oa ar maout gant Müller dre m'en devoa sikouret ur c'henc'hoarier da blantañ ur pal o kas ar vell dezhañ, ha kement-mañ dre deir gwech,
* Kib vell-droad ar bed 2014 a zo dalc'het e Brazil.

## Notennoù ha daveoù
Eduardo Gonçalves de Andrade

**Eduardo Gonçalves de Andrade** (pell anavezetoc'h evel **Tostão**), bet ganet d'ar 25 a viz Genver 1947 e Belo Horizonte (Minas Gerais, Brazil), a zo bet ur melldroader etrebroadel brazilian.

Meur a lesanv a voe tapet gantañ a-hed e vicher : *[[Mineirinho de ouro]]*, *[[Rei Branco]]* ha *[[Vice-rei]]*.

## [[Kib vell-droad ar bed]]
Araoger e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh **Tostão** e daou zalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1966 bet aozet e Bro-Saoz,
* Kib vell-droad ar bed 1970 bet aozet e Mec'hiko : aet ar maout gantañ ha skipailh broadel Brazil. Perzh e oa eus ar skipailh – Félix - Carlos Alberto, Brito, Piazza, Everaldo - Clodoaldo, Gérson - Jairzinho, **Tostão**, Pelé, Rivellino – a c'hounezas ar gourfenn ouzh hini Italia en Estadio Azteca (Mec'hiko) d'an 21 a viz Mezheven 1970.
Didier Deschamps

**Didier Claude Deschamps**, bet ganet d'ar 15 a viz Here 1968 e Baiona (Pireneoù-Atlantel, Bro-C'hall), a zo bet ur melldroader etrebroadel gall a-raok mont da c'hourdoner war-lerc'h e amzer c'hoarier.

Kreizer difenner e bost dezhañ war an dachenn, c'hoariet en deus e kleuboù meur en Europa : Football Klub Naoned, Olympique de Marseille, Jirondined Bourdel, Juventus Football Club (Torino, Italia), Chelsea F.C. (Londrez, Bro-Saoz) ha Valencia Club de Fútbol (Spagn) m'en deus gounezet titloù ha trofeoù sof-kont enne.

Gourdonet en deus en un nebeud kleuboù ivez - AS Monaco FC, Juventus Football Club, Olympique de Marseille - kent bezañ anvet da zibaber skipailh Bro-C'hall d'an 8 a viz Gouere 2012, oc'h erlec'hiañ Laurent Blanc.

## [[Kib vell-droad ar bed]] (evel c'hoarier)
Kemeret en deus perzh en un dalc'h hepken :
* Kib vell-droad ar bed 1998 bet aozet e Bro-C'hall : aet ar maout gantañ, hag eñ kabiten skipailh Bro-C'hall.

## Kib vell-droad ar bed (evel dibaber)
Kaset en deus skipailh Bro-chall betek kardgourfennoù Kib vell-droad ar bed 2014 aozet e Brazil, bet skubet er-maez 0-1 gant skipailh Alamagn (ur wech ouzhpenn evel e 1982 ha 1986...).
Roberto

**Roberto** zo un anv-bihan italianek, portugalek, ha spagnolek.

## Adstummoù
*Roberta, anv roet d'ar merc'hed

## Yezhoù all
*Roparzh, e brezhoneg
*Robert, e galleg ha saozneg

## Tud
### Priñsed
*Roberto Iañ (1848 – 1907), dug Parma
*Roberto d'Angiò, roue Napoli, 
*Roberto il Guiscardo, roue norman

### Tud all
*Roberto Alagna, c'hoariganer italian
*Roberto Carlos‎, anv meur a zen
*Roberto Benigni, rener-filmoù italian
*Roberto Benzi (ganet e 1937), rener laz-seniñ
*Roberto Bolaño, skrivagner chileat 
*Roberto Faz, kaner kuban
*Roberto Rivellino‎
*Roberto Rossellini, rener-filmoù italian.
*Roberto Torres (kaner), kaner kuban.
Caius ist ein Dummkopf

**Caius ist ein Dummkopf** zo ur romant alamanek evit ar yaouankiz savet e 1953 gant Henry Winterfeld. 

Hennezh eo an hini kentañ eus un heuliad tri romant – *[[Caius geht ein Licht auf]]* ha *[[Caius in der Klemme]]* titl an daou all – a c'hoarvez e Henroma.

Hervez un notenn e dibenn al levr e vefe bet kavet ar frazenn *Caius asinus est* (e latin : *Caius a zo un azen*), levezonet an istor ganti, e-touesk skrivachoù ouzh ur voger e Pompei. Alies e vez klevet kement-se, koulskoude n’eo ket gwir.

## Daveoù
Henry Winterfeld

**Henry Winterfeld** (anavezet dindan e anv-pluenn **Manfred Michael** ivez), bet ganet d'an 9 a viz Ebrel 1901 e Hamburg (Impalaeriezh alaman d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Genver 1990 e Machias (Maine, Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur skrivagner alamanek hag a save levrioù evit ar vugale.

## E oberennoù
* *[[Timpetill - Die Stadt ohne Eltern]]* (Romant, 1937, ISBN 3-7645-7862-9),
* *[[Caius ist ein Dummkopf]]* (Romant, 1953, ISBN 3-570-20520-7),
* *[[Kommt ein Mädchen geflogen]]* (Romant, 1956),
* *[[Telegramm aus Liliput]]* (Romant, 1958),
* *[[Pimmi Pferdeschwanz]]* (Romant, 1967),
* *[[Caius geht ein Licht auf]]* (Romant, 1969, ISBN 3-7645-7866-1),
* *[[Der Letzte der Sekundaner]]* (Romant, 1971, ISBN 3-7645-7867-X),
* *[[Caius in der Klemme]]* (Romant, 1976, ISBN 3-570-20349-2).
Simona

**Simona** zo un anv-bihan italianek, roet d'ar merc'hed. 

## Gerdarzh
Dont a ra eus an anv-bihan Simone, roet d'ar baotred.

## Adstummoù
*Simonetta

## Tud

*Simona Atzori, livourez italian
*Simona Babčáková, aktourez tchek
*Simona Cavallari, aktourez italian
*Simona Izzo, doppiatrice, aktourez italian
*Simona La Mantia, atletourez italian
*Simona Monyová (1967-2011), romantourez tchek 
*Simona Ventura, aktourez italian
*Simona Vinci, skrivagnerez italian
Gonfalon an Iliz

Ar **Gonfalon** pe ** Banniel an Iliz Santel Roman ** (*Gonfalone della Chiesa* en italianeg) a oa arouez ren speredel an Iliz katolik er bed a-bezh. Bepred ez ae da-heul ar pab en e veajoù, hag en abadennoù war an ton bras, hag en emgannoù.

Gant ar gonfalonier e veze douget ha diwallet.
Timpetill - Die Stadt ohne Eltern

***Timpetill - Die Stadt ohne Eltern*** (*Timpetill - Ar gêr hep kerent* e brezhoneg) zo ur romant alamanek evit ar yaouankiz, savet e 1933 gant ar skrivagner Henry Winterfeld dindan e anv-pluenn *Manfred Michael*.

Skoet e oa bet e vab Thomas gant an derzhienn-ruz ha graet e vennozh gant Henry Winterfeld sevel un istor evitañ, ouzh e astenn a zeiz da zeiz, war e bouezig. Embannet e oa bet al levr e Zürich (Suis) gant an ti-embann Dr. R. Corrodi e 1937 a-benn ar fin. Troet eo bet e meur a yezh all.

## An danvez
Re zo re ! Aet poazh gant sotonioù ha drougiezh ar vugale ez eo aet kuit o holl dud eus kêr dTampetill...

Daoust hag gallout a ray ar vugale dont a-benn eus ar saviad nevez-se ? Ober d'ar greizenn dredan ha d'ar rouedad pellgomz mont en-dro, ober war-dro ar bitailhoù en ur stourm ouzh bandennad ar *vorlaeron* renet gant ar c'hañfard Oskar ?

Ha, dreist-holl, gallout a ray an oadourien kas o finijenn da benn vat da reiñ d'o bugale ur gentel a-zoare ?

## Film
Ur film, *[[Les Enfants de Timpelbach]]*, zo bet graet gant ar sevener gall Nicolas Bary, deuet er-maez e 2008 (Carole Bouquet ha Gérard Depardieu e-touez an aktourien).

## Liammoù diavaez
* Golo orin
Koto

Ar **c'hoto** a zo ur benveg-seniñ eus Japan.

## Liamm diavaez
*Michio Miyagi, *Mor en nevezamzer*, sonet gant ar c'hoto hag ar fleüt: https://www.youtube.com/watch?v=29WgFkhv62w
Alain Chamfort

**Alain Chamfort** (**Alain Le Govic** e anv en ti-kêr), bet ganet e Pariz d'an 2 a viz Meurzh 1949, a zo ur c'haner gall.

## Un nebeud kanaouennoù
* *[[Manureva]]*, pozioù : Serge Gainsbourg, ton Chamfort ha Jean-Noël Chaléat.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* YouToube Manureva
Santa Bárbara bendita

***Santa Bárbara bendita*** ("Santez Barba venniget"), anvet ivez ***Nel pozu María Luisa*** (*Er puñs María Luisa*) en astureg hag *En el pozo María Luisa* e spagnoleg, zo ur c'han mengleuzerien en Asturiez.

## Istor
Ar Pozo María Luisa zo ur vengleuz e Langreo en Asturiez ma voe un darzhadenn grizou e 1949, alazhas 17 mengleuzier.

## Komzoù asturek

## Kanerien
Kanet eo bet gant Nuberu, Nacho Vegas, Coro Minero de Turón, Sara French Quintette, Gibelurdine, El Violinista del Amor, ha Gilles Servat.

## Liamm diavaez
*Santa Barbara bendita - Nuberu, el lec'hienn YouTube
Arthur Hughes (livour)

**Arthur Hughes**, bet ganet d'ar 27 a viz Genver 1832 e Londrez (Bro-Saoz) hag aet da Anaon er memes kêr d'an 22 a viz Kerzu 1915, a oa ul livour hag ur skeudenner saoz. Eontr e oa d'al livour saoz Edward Robert Hughes.
Arthur Hughes

**Arthur Hughes** zo anv meur a zen:

## Tud
* Arthur Hughes (livour)
* Arthur Wellesley Hughes (1870–1950), sonaozour kanadian .

## Pennadoù kar
*Arthur
*Hughes
Armel Morgant

**Armel Morgant** a zo ur c'hazetenner gallek breizhat. Skrivañ a ra diwar-benn sevenadur ha glad Breizh, e-barzh ar gelaouenn ArMen alies. Embannet en deus un nebeud levrioù skeudennaouet-kaer ivez.

## Un nebeud oberennoù
* *Bagad, vers une nouvelle tradition*, Coop Breizh, 2005, ISBN 9782843462528 
* *[[Pierre Toulhoat]], [[Coop Breizh]], [[2007]], ISBN 978284346318
* *Le Minor*, [[Coop Breizh]], [[2012]], ISBN 9782843464300
* *Locronan, la Troménie et les peintres*, gant [[Fanch Le Henaff]] ha [[Donatien Laurent]], [[Locus Solus]], [[2013]], ISBN 9782368330074
* *Kerlenn Pondi, kalon ha begon'', Coop Breizh, 2013, ISBN 9782843466366
Hughes

**Hughes** zo un anv-tiegezh saoznek a orin kembreat pe iwerzhonat.

## Gerdarzh
Savet eo diwar an anv-bihan Hugh, a zo Huw e kembraeg, ma vez skrivet Huws ivez. 

En Ulster eo saoznekadur an anv-tiegezh gouezelek Ó hAodha.

## Tud
*Arthur Hughes, anv meur a zen 
*David Hughes, anv meur a zen
*Hugh Hughes, anv meur a zen
*John Ceiriog Hughes (1832-1887), barzh kembraek
*Langston Hughes (1902-1967), barzh, daneveller ha c'hoarivaour stadunanat
*Bettany Hughes (g. e 1967), istorourez saoz
Les Enfants de Timpelbach

***Les Enfants de Timpelbach*** zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour gall Nicolas Bary e 2007.

## Fichenn deknikel
* Doare : Moliac'h, Troioù-kaer,
* Skoazeller-sevener : Pascal Roy,
* Senario : Nicolas Bary, Nicolas Peufaillit ha Fabrice Roger-Lacan, azasaet diwar ar romant *[[Timpetill - Die Stadt ohne Eltern]]* (1937) gant Henry Winterfeld,
* Divizoù : Nicolas Bary, Nicolas Peufaillit ha Fabrice Roger-Lacan,
* Kevredadoù produiñ : Chapter 2 (Saint-Cloud), Onyx Films (Pariz), M6 Films (Neuilly-sur-Seine),
* Produour : Dimitri Rassam,
* Rener produiñ : Bernard Bolzinger,
* Rener ar skeudenniñ : Axel Cosnefroy,
* Ijinourien ar son : Nicolas Leroy ha Henri Morelle,
* Aozer ar sonerezh orin : Frédéric Talgorn,
* Kinklour : Olivier Raoux,
* Dilhataerien : Laurent Kim ha Patrick Lebreton,
* Frammerez : Véronique Lange,
* Prantad filmañ : 
* Lec'hioù filmañ : kastell Ansembourg, kastell Beaufort (Luksembourg), kastell Eyneburg (Kelmis, Belgia),
* Deiziad dont er-maez : 17 a viz Kerzu 2008,
* Padelezh : 92'.

## An danvez

## Roll ar gomedianed
* Raphaël Katz : Manfred,
* Adèle Exarchopoulos : Marianne,
* Léo Legrand : Thomas,
* Baptiste Bétoulaud : Oscar,
* Martin Jobert : Willy,
* Lola Creton : Mireille,
* Léo Paget : Robert Lapointe,
* Ilona Bachelier : Charlotte,
* Julien Dubois : Barnabé,
* Florian Goutieras : P'tit Louis,
* Talina Boyaci : Zoé,
* Mathieu Donné : Gros Paul,
* Terry Edinval : Wolfgang,
* Jonathan Loss : Jean Krog,
* Tilly Mandelbrot : Erna,
* David Cognaux : Kevin,
* Sacha Lecomte : Philibert,
* Maxime Riquier : Bobby,
* Marcus Vigneron-Coudray : Charles Benz,
* Manon Chevallier : Marion,
* Valentine Bouly : Paulette,
* Vanille Ougen : Kimy,
* Gérard Depardieu : ar jeneral,
* Carole Bouquet : an itron Drohne,
* Armelle : Corbac,
* Joël Demarty : Grincheux,
* Éric Naggar : ar brigadier Kögel,
* Éric Godon : ar c'higer Stettner,
* Philippe Le Mercier : an aotrou maer Krog,
* Odile Matthieu : an itron Krog,
* Stéphane Bissot : mamm Manfred,
* Isabelle de Hertogh : Edith Benz,
* Thierry Desroses : an aotrou beleg,
* Mayane Maggiori : an itron Hak,
* Louis-Marie Audubert : al luder,
* Olivier Leborgne : an eiler Lapointe,
* Laure Roldan : ar skolaerez nevez,
* François Damiens : ar c'haser.
Jair Ventura Filho

**Jair Ventura Filho** (pell anavezetoc'h evel **Jairzinho**), bet ganet d'ar 25 a viz Kerzu 1944 e Rio de Janeiro (Rio de Janeiro (stad), Brazil), a zo bet ur melldroader etrebroadel brazilian aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.

*[[Furacão da Copa]]* a veze graet anezhañ ivez.

## [[Kib vell-droad ar bed]]
Askeller e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh **Jairzinho** e tri dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1966 bet aozet e Bro-Saoz,
* Kib vell-droad ar bed 1970 bet aozet e Mec'hiko : aet ar maout gantañ ha skipailh broadel Brazil, bet merket seizh pal gantañ. Perzh e oa eus ar skipailh – Félix - Carlos Alberto, Brito, Piazza, Everaldo - Clodoaldo, Gérson - **Jairzinho**, Tostão, Pelé, Rivellino – a c'hounezas ar gourfenn ouzh hini Italia en Estadio Azteca (Mec'hiko) d'an 21 a viz Mezheven 1970,
* Kib vell-droad ar bed 1974 bet aozet en Alamagn ar C'hornôg.
Aberarad

Ur gêriadenn e gwalarn Sir Gaerfyrddin eo **Aberarad** (a-wechoù *Aber-Arad* war gartennoù zo). Er gevred da g-Castell Newydd Emlyn. Nepell diouti, en hanternoz, e red an Afon Teifi, hag ar stêr vihan Arad a ya da gemberiñ enni, hag a ro hec'h anv d'ar gêriadenn.
Salem (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a [[Salem]] zo*.

**Salem** zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e Kembre, 5 km bennak en hanternoz da Llandeilo. Lodek eo eus kumuniezh Maenordeilo a Salem. 

## Gerdarzh
Evel al lec'hioù all eus Kembre anvet Salem e teu an anv eus an Testamant Kozh.
Clodoaldo Tavares de Santana

**Clodoaldo Tavares de Santana** (pell anavezetoc'h evel **Clodoaldo**), bet ganet d'ar 26 a viz Gwengolo 1949 en Aracaju (Sergipe, Brazil), a zo bet ur melldroader etrebroadel brazilian.

## [[Kib vell-droad ar bed]]
Kreizer difenner e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh **Clodoaldo** en un dalc'h hepken :
* Kib vell-droad ar bed 1970 bet aozet e Mec'hiko : aet ar maout gantañ ha skipailh broadel Brazil ; c'hoariet en devoa c'hwec'h krogad ar genstrivadeg betek ar gourfenn ha merket ur pal ouzh skipailh broadel Uruguay da-geñver an hanterc'hourfenn. Perzh e oa eus ar skipailh – Félix - Carlos Alberto, Brito, Piazza, Everaldo - **Clodoaldo**, Gérson - Jairzinho, Tostão, Pelé, Rivellino – a c'hounezas ar gourfenn ouzh hini Italia en Estadio Azteca (Mec'hiko) d'an 21 a viz Mezheven 1970.
Abercrychan

** Abercrychan** zo ur gêriadennig eus biz Sir Gaerfyrddin, e Kembre. Ur 6 km zo alese da gêr Llanymddyfri, a zo en hanternoz dezhi. Nepell emañ ar c'hoad anvet *Coedwig Crychan *. 

## Gerdarzh
Eus an anv aber, hag ar stêr vihan Crychan, a ya da gemberiñ er stêr Brân, adstêr d'an Tywi, nepell.
Aber-nant (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a [[Abernant]] zo*.

**Abernant** pe **Aber-nant** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Sir Gaerfyrddin, e Kembre. 

E 2011 e oa 297 a dud o chom eno ha 150 anezho a oa kembraegerien (51,9%).

## Notennoù
Y Betws

**Meur a lec'h zo anvet [[Betws]] e Kembre.*

**Y Betws** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Sir Gaerfyrddin, war harzoù Sir Abertawe. War lez ar stêr Amman emañ, un ugent kilometr bennak diouzh Abertawe. Ur menez, Mynydd y Betws, zo e-kichen, e penn kornaoueg aradennad ar Mynydd Du.

## Poblañs
E 2011 e oa  a dud o chom e kumuniezh Y Betws ha  anezho a oa kembraegerien (53,4%).

## Notennoù
Capel Dewi (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a lec'h zo anvet [[Capel Dewi]] e Kembre*.

**Capel Dewi** zo ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, er reter da gêr Caerfyrddin, war lez dehou ar stêr Tywi. 

Ur bresti bihan zo, anvet *Ffos y Ffin*.

## Istor
E 1710 e oa skrivet *"Cappel Dewy"*.

## Levrlennadur
* Harvey Thomas *Capel Dewi and Neighbourhood - Its People and Places in the Tywi Valley* (Cyngor Sir Gaerfyrddin, 2000)
Aberbowlan

Ur gêriadennig eus hanternoz Sir Gaerfyrddin eo **Aberbowlan**, er biz da Llanymddyfri etre Pont Hafod ha Caio.
Mário Jorge Lobo Zagallo

**Mário Jorge Lobo Zagallo** (pell anavezetoc'h evel **Mário Zagallo**), bet ganet d'an 9 a viz Eost 1931 e Maceió (Alagoas, Brazil), a zo bet ur melldroader etrebroadel brazilian, aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.

## [[Kib vell-droad ar bed]] (evel c'hoarier)
Araoger kreiz pe askeller kleiz e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh e daou zalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1958 bet aozet e Sveden ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Brazil evit ar wech kentañ. Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Bellini, Nílton Santos, Zito - Orlando Peçanha, Garrincha - Didi, Vavá, Pelé, **Zagallo** – a c'hounezas (5-2) ar gourfenn ouzh hini Sveden e Råsunda fotbollsstadion (Solna) d'an 29 a viz Mezheven 1958,
* Kib vell-droad ar bed 1962 bet aozet e Chile ma oa aet ar maout gant Brazil evit an eil gwech. Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Mauro, Zózimo, Nílton Santos - Zito, Didi - Garrincha, Vavá, Amarildo, **Zagallo** – a c'hounezas (3-1) ar gourfenn ouzh hini Tchekoslovakia en Estadio Nacional de Chile (Santiago de Chile) d'ar 17 a viz Mezheven 1962.

## Kib vell-droad ar bed (evel gourdoner)
E 1970 e voe anvet da zibaber Brazil oc'h erlec'hiañ João Saldanha en devoa roet e zilez. Kemeret en devoa perzh e pemp dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1970 bet aozet e Mec'hiko ma oa aet ar maout gant Brazil evit an teirvet gwech,
* Kib vell-droad ar bed 1974 bet aozet en Alamagn ar C'hornôg : renket e voe Brazil da drede,
* Kib vell-droad ar bed 1994 bet aozet e Stadoù-Unanet Amerika ma oa aet ar maout gant Brazil evit ar pedervet gwech, hag eñ eiler da zibaber ar mare, Carlos Alberto Parreira,
* Kib vell-droad ar bed 1998 bet aozet e Bro-C'hall : renket e voe Brazil da eil,
* Kib vell-droad ar bed 2006 bet aozet en Alamagn : skubet er-maez e voe Brazil gant skipailh Bro-C'hall, da-geñver ar c'hardgourfennoù.

Chom a ra **Mário Zagallo**, a-gevret gant an Alaman Franz Beckenbauer, evel an den nemetañ aet Kib vell-droad ar bed gantañ evel melldroader ha gourdoner.
Llangynog (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a [[Llangynog]] zo*.

**Llangynog** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 112&nbsp;km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 483 a dud, ha 193 anezho (40%) a oa kembraegerien..

## Notennoù
Llansadwrn (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a [[Llansadwrn]] zo*.

**Llansadwrn** zo ur gêriadennig, ur barrez hag ur gumuniezh eus Sir Gaerfyrddin, e Kembre. Emañ e Dyffryn Tywi, hanter-hent etre Llanymddyfri er biz ha Llandeilo er mervent. Kontañ a reer e oa bet savet gant sant Sadwrn, war-dro 460.

Er gornaoueg d'ar gêriadenn emañ dismantroù Abati Talyllychau.

## Poblañs
E 2011 e oa 517 a dud o chom e kumuniezh Llansadwrn ha 201 anezho a oa kembraegerien (39,9%).

## Notennoù
Ram

**Ram** zo un anv-lec'h, hag anv meur a dra.

## Lec'hanv
*Ram (Sir Gaerfyrddin), e Kembre. 
*Ram, e Serbia.
*Ram, stêr e Kanada.

## Traoù all
*Random-access memory*, memor bev an urzhiataer.
Sandy (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a dra zo anvet [[Sandy]]*.

**Sandy** zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e Kembre, war aod Bae Caerfyrddin, un hanter lev bennak er c'hornôg da gêr Llanelli. 

## Gerdarzh
N'eo ket un anv kembraek, ha n'eus anv kembraek ebet d'ar gêriadenn, goude ma vez graet gant 'Pont y Sandy' ha 'Traethle' a-wechoù.
Sandy

**Sandy** zo anv meur a zen ha meur a lec'h.

## Gerdarzh
*en anvioù-lec'h saoznek e teu eus "sand" (traezh),
*en anvioù-tud saoznek eo berrstumm Alexander pe Alexandra.

## Tud

*Sandy Casar, marc'hhouarner gall
*Sandy Leah Lima, kanerez vrazilian
*Sandy Shaw, kanerez saoz

## Lec'hioù
*Sandy (Sir Gaerfyrddin), e Kembre, e-kichen Llanelli
*Sandy (Bedfordshire), e Bro-Saoz
*Sandy Ground, ur porzh en Anguilla
### 
* Sandy (Oregon), ur gêr
* Sandy (Utah), ur gêr vihan
* Sandy Hook, ur erv traezh e Jerzenez Nevez
Cwmaman (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a lec'h zo anvet [[Cwmaman]] e Kembre*. 

**Cwmaman** zo ur gumuniezh eus Sir Gaerfyrddin, e-kreiz ar saonenn anvet Dyffryn Aman, ma red ar stêr Aman, er reter da gêr Rydaman. Enni emañ kêriadennoù Glanaman ha Garnant, ha darn eus kornôg ar Mynydd Du.

Glaouegi ha mengleuzioù a bouez zo bet. E 1958 eo bet serret an hini vrasañ, Gelliceidrym, hag a-benn 1985 e oant serret holl.
Lubaner Kreiz Breizh

**Lubaner Kreiz Breizh** zo ur pezh-c'hoari brezhonek, troet gant Sylvain Botrel ha Marie-Hélène Morvan diwar ar pezh saoznek *[[The Playboy of the Western World]]*, savet gant ar skrivagner iwerzhonat John Millington Synge .
Marie-Hélène Morvan

**Marie-Hélène Morvan** zo ur skrivagnerez vrezhonek hag ur gomediañcherez vrezhonek. C'hoari a ra e Strollad Kallag ha kenskrivet he deus meur a bezh gant Sylvain Botrel.
Abergorlech

Ur gêriadennig hag ur barrez e Sir Gaerfyrddin eo **Abergorlech** en Ystrad Tywi. 
War lez aber ar stêr Gorlech hag ar stêr Cothi emañ, etre Llansawel en hanternoz ha Brechfa er c'hreisteiz dezhi, er reter da Llanymddyfri.

Ul lev alese, en hanternoz, emañ Rhydcymerau ha Mynydd Llanybydder, bro ar skrivagner D. J. Williams.

## Istor
Gwechall e oa e kombod Caeo hag er c'h-Cantref Mawr. 

Kustum e vezer da liammañ ar barzh Dafydd Gorlech (war-dro 1410-1490), gant Abergorlech, goude ma n'eur ket sur e oa o chom eno. 

## Eisteddfod
Bep bloaz e vez dalc'het Eisteddfod Abergorlech e sal kêr.
Bronwydd (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a lec'h zo anvet [[Bronwydd]] e Kembre. *

**Bronwydd** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Gaerfyrddin, e Kembre.
Gwili (stêr)

**Ur pennad [[Gwili]] zo ivez.*

Ar **stêr Gwili** zo ur stêr eus Sir Gaerfyrddin. Eieniñ a ra e-kichen Llanllawddog ha redek war-du ar c'hornôg da Llanpumsaint. Alese e tro war-du ar c'hreisteiz, gant an Afon Duad o tont d'he c'hreskiñ. Tremen a ra e-kichen Cynwyl Elfed ha Bronwydd, ha goude er reter da gêr Caerfyrddin, hebiou d'an ospital anvet Ysbyty Glan Gwili, diwar anv ar stêr. 

En Abergwili e kember gant ar stêr Tywi.
Cantref Mawr

**Evit Cantref Mawr [[Brycheiniog]], gwelout [[Tewdos]]*.

**Cantref Mawr** a oa unan eus tri c'hantrev Ystrad Tywi, e rouantelezh Deheubarth, e Kembre, er Grennamzer. 

An daou gantrev all eo Cantref Bychan ha Cantref Eginawc, pe Eginog.

E Cantref Mawr edo Kastell Dinefwr, kastell ar priñs, hag Abaty Talyllychau.
Vincent Yves Boutin

**Vincent Yves Boutin**, bet ganet e Lavreer-Botorel d'ar 1añ a viz Genver 1772 hag aet d'an Anaon e 1815 e Siria, a oa un ofisour breizhat ha spier an impalaer Napoleon Iañ en Afrika an Norzh hag er Reter-Nesañ. 

Darempredet en deus ar veajerez saoz Hester Stanhope. Lazhet e vije bet gant meuriad an Hachichined e Siria.

## Pennadoù kar
*Impalaeriezh C'hall Kentañ

## Liammoù diavaez
 Video INA : Vincent Yves Boutin kontet gant Alain Decaux
Capel Seion (Cwm Gwendraeth)

**Meur a lec'h zo anvet [[Capel Seion]] e Kembre.*

**Capel Seion** zo ur gêriadennig e Cwm Gwendraeth, e kreisteiz Sir Gaerfyrddin. Emañ etre Cross Hands, Pontyberem hag an Tymbl. 

E-kreiz ar gêriadenn emañ ar chapel, chapell an Dizalc'hidi gembraek. E 2012 e oa bet lidet he 300 vloaz.

## Levrlennadur
**Llusern Ffydd - trichanmlwyddiant Capel Seion, Drefach, Llanelli*, gol. Wilbur Lloyd Roberts a Siân Elfyn Jones, Gwasg Morgannwg, Castell-Nedd, Eost 2012.
Bryn (Llanelli)

**Meur a lec'h zo anvet [[Bryn]] e Kembre.*

**Bryn** zo ur gêriadennig e-kichen Llanelli e Sir Gaerfyrddin.
Bancyfelin

Ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin eo **Bancyfelin**, 2 lev bennak er c'hornôg da Gaerfyrddin. 

## Tud
*Genidik eus Bancyfelin eo ar rugbier Delme Thomas.
Babel (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a lec'h all zo anvet [[Babel]] er bed.*

**Babel** zo ur gêriadennig e biz Sir Gaerfyrddin, e kumuniezh Llanfair-ar-y-bryn, un 2 lev er reter da gêr Llanymddyfri, e penn un hent a sav eus Pentre Tŷ-gwyn. 

War lez an hent eus Pentre Tŷ-gwyn da Vabel emañ ti-ferm Pantycelyn, ti ar saver himnoù William Williams (Pantycelyn) (1717-1791). En hanternoz emañ Mynydd Epynt.
Babel

**Babel** zo un anv-lec'h. Anv kozh Babilon eo. 

## Lec'hanv
###### 
* Enez Babel, e Tasmania

###### 
*Babel, proviñs.

###### 
* Babil pe Babel, proviñs 
* Babilon, kêr an Henamzer e Mezopotamia 

###### 
Babel, ur gêriadenn e proviñs Khuzestan

###### 
*Menez Babel (Alberta)
*Menez Babel (Kebek)

###### 
*Babel, ur gêriadennig e Sir Gaerfyrddin. 

## Arz
**[[Tour Babel (Brueghel)|Tour Babel]]*, anv meur a daolenn gant al livour flamank Pieter Brueghel gozh.
Capel Seion

Meur a lec'h zo anvet **Capel Seion** e Kembre.

## Gerdarzh
Diwar Seion, distagadur saoznek Sion, ul lec'hanv tennet eus ar Bibl, evel ma kaver e Kembre (evel Salem). 

## Lec'hioù
*Capel Seion (Ceredigion)
*Capel Seion (Cwm Gwendraeth), e Sir Gaerfyrddin

## Azeuldioù
*Capel Seion, Aberystwyth
*Capel Seion, Cerrigydrudion
*Capel Seion, Corwen
*Capel Seion, anv kozh Capel y Treath, e Cricieth. 
*Capel Seion, Drefach
*Capel Seion, Y Glais, Cwm Tawe.
*Capel Seion, Llanelidan.

## Pennadoù kar
*Capel
*Seion
Bace

Ur gêriadenn e mervent Sir Gaerfyrddin eo **Bace** (*Backe* e saozneg). 2 km zo ac'hane da Sanclêr, er c'hreisteiz dezhi. Ur wazh a dremen enni hag a ya da aberiñ en Afon Tâf.
João Saldanha

**João Alves Jobin Saldanha** (pell anavezetoc'h evel **João Saldanha**), bet ganet d'an 3 a viz Gouere 1917 en Alegrete (Rio Grande do Sul, Brazil) hag aet da Anaon d'an 12 a viz Gouere 1990 e Roma (Italia), a oa ur melldroader brazilian aet da gazetenner ha da c'hourdoner da-heul.

C'hoarier e voe e Botafogo (Rio de Janeiro), unan e-touez brudetañ kleuboù eus Brazil hag aze eo e voe lesanvet *[[João Sem-Medo]]* gant an dramaour Nelson Rodrigues. Mont a reas da gazetenner, hag eñ barrek-kenañ war ar sportoù. Lemm e oa e bluenn ha ne oa ket an hini diwezhañ da varn ar c'hoarierien, ar c'hourdonerien hag o skipailhoù.

Ezel e oa eus Partido Comunista Brasileiro.

E 1957 e voe gopret da c'hourdoner gant Botafogo hag aet ar maout gant e skipailh e kampionad Rio er bloaz-se. Chom a reas eno betek e zilez a roas e 1959.

E 1969 e voe anvet da zibaber skipailh broadel Brazil gant João Havelange, prezidant ar C'hevread d'ar mare-se. Lod o devoa lavaret e oa bet dibabet evit ma vije darempredoù habaskoc'h etre ar gazetennerien hag *[[A Seleção]]*. Bet gounezet e holl grogadoù (ouzh skipailhoù broadel Kolombia, Paraguay ha Venezuela) o verkañ tri fal warn-ugent (ha paket daou hepken) e perzhegas **Saldanha** Brazil evit Kib vell-droad ar bed 1970 e Mec'hiko. Dibabet en devoa c'hoarierien eus Botafogo, Cruzeiro (Belo Horizonte) ha Santos dreist-holl, ar pezh ne blijas ket da dud 'zo, Dorival Knipel gourdoner Flamengo (Rio de Janeiro) en o zouez peurgetket.

Prezidant Brazil e oa Emílio Garrastazu Médici abaoe an 30 a viz Here 1969 ha n'en devoa graet tra ebet da zousaat an diktatouriezh a rene war ar vro abaoe taol-Stad an 31 a viz Meurzh 1964, na tost. Ne felle ket da **Saldanha** tamm ebet bezañ rediet da zibab c'hoarierien (Dadá Maravilha da skouer) hag a blije gwelloc'h d'ar renad milour bet kemeret ar galloud gantañ. Setu ma roas e zilez hag erlec'hiet e voe gant Mário Zagallo a gasas skipailh Brazil betek an trec'h e Mec'hiko un nebeud mizvezhioù diwezhatoc'h.

Distreiñ a reas d'e gentañ micher a gazetenner. O labourat evit ar chadenn skinwel brazilian Rede Manchete e oa pa varvas e Roma, kaset di evit... Kib vell-droad ar bed 1990.
Blaen-waun

Ur gêriadenn eus kornôg Sir Gaerfyrddin, e kreisteiz Kembre, eo **Blaen-waun**. Un 10 km zo alese da Hendy-gwyn ar Daf, er c'hreisteiz dezhi. E kumuniezh Llanwinio emañ.
Blaen (Kembre)

**Blaen** zo ur ger stank e lec'hanvadurez toleadoù meneziek Kembre. Kltotañ a ra gant *blein*, pe *[[lein]]* e brezhoneg.

*Blaenau Ffestiniog
*Blaenos‎ 
*Blaengweche‎ 
*Blaenannerch
*Blaenpennal
*Blaenplwyf, e Ceredigion
*Blaenporth, e Ceredigion
*Blaen-waun, e Sir Gaerfyrddin.
*Blaen-y-coed, e Sir Gaerfyrddin.
*Blaen-y-ffos, e Sir Benfro
Blaen-y-coed

Ur gêriadenn eus hanternoz Sir Gaerfyrddin, e Kembre, eo **Blaen-y-coed** (*lein ar c'hoad*, e brezhoneg), un 12 km en hanternoz da Gaerfyrddin ha 6 km er c'hornôg da Gynwyl Elfed.
Capel Iwan

**Ur pennad [[Capel]] hag ur pennad [[Iwan]] zo ivez.*

Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e Kembre, eo **Capel Iwan **.
Broadway (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a lec'h zo anvet [[Broadway (disheñvelout)|Broadway]].*

Ur gêriadennig e mervent Sir Gaerfyrddin eo **Broadway**. Er mervent da gêriadenn Talacharn emañ. 

## Orin
N'ouzer ket eus pelec'h e teu an anv saoznek-se, na perak n'eus anv kembraek ebet 

## Notennoù
Bron-y-gaer

Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin eo **Bron-y-gaer**. Er c'hornôg da Sanclêr emañ, e-kreiz ar gontelezh.
Sanclêr

Ur gêrig eus Sir Gaerfyrddin eo **Sanclêr** (*St Clears* e saozneg). Er c'hornôg da gêr Caerfyrddin emañ, e-kreiz ar gontelezh, war lez an Afon Tâf. 

E 2001 e oa 2 820 a dud o chom eno, ha kembraegerien an dran vrasañ.
Pwll

**Pwll** zo ur ger kembraek, hag a dalv kement ha poull, ha mengleuz, stank el lec'hanvadurezh.

## Lec'hioù
*Pwll (Sir Gaerfyrddin)
*Pwllcrochan, e Sir Benfro
*Pwlldefaid, e Gwynedd
*Pwll-glas, e Sir Ddinbych
*Pwllgloyw, e Powys
*Pwllheli, Gwynedd
*Pwllmeurig, e Sir Fynwy
*Pwll-trap, Sir Gaerfyrddin
*Pwll-y-glaw, e Castell-nedd Port Talbot
Cwm-bach (Llanelli)

**Meur a lec'h zo anvet [[Cwm-bach]] e [[Kembre]]*. 

Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin eo **Cwm-bach**, e-kichen Llanelli.
Joe DiMaggio

**Joe DiMaggio**, bet ganet **Giuseppe Paolo DiMaggio** d'ar 25 a viz Du 1914 e Martinez (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 8 a viz Meurzh 1999 e Hollywood (Florida, Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur c'hoarier baseball stadunanat.

An hini a veze lesanvet "Joltin' Joe" pe "The Yankee Clipper" a oa chomet e vicher-pad er memes kleub mojennel : New York Yankees.

Anavezet eo ivez evel eil gwaz an aktourez Marilyn Monroe : dimezet d'ar 14 a viz Genver 1954 e San Francisco, terriñ a rejont o nask nav miz diwezhatoc'h.

## Kanaouenn
Un nebeud gerioù e-barzh ar ganaouenn *[[Mrs. Robinson]]* gant Simon & Garfunkel a ra meneg anezhañ :
:Where have you gone, **Joe DiMaggio**?
:A nation turns its lonely eyes to you
:[...]
:What's that you say, Mrs. Robinson
:‘**Joltin Joe**’ has left and gone away?
Villa medicea di Lappeggi

Ar **Villa medicea di Lappeggi** zo ur genkiz etre Antella ha Grassina, frazioni eus Bagno a Ripoli, er via di Lappeggi 42, nepell eus harzoù gevret kumun Firenze .
Cwm-bach

**Cwm-bach**, pe **Cwmbach** pe **Cwm Bach**, zo un anv-lec'h kembraek.

## Gerdarzh
Diwar cwm (saonenn), ha bach (bihan).

## Lec'hioù
*Cwm-bach (Llanelli), e Sir Gaerfyrddin
*Cwm-bach (Llanwinio), e Sir Gaerfyrddin
*Cwm-bach (Powys), anv daou lec'h e Powys
*Cwm-bach (Rhondda Cynon Taf)
Plas

**Plas** zo ur ger kembraek stank el lec'hanvadurezh, hag a dalv kement ha ferm, mereuri. 

## Lec'hioù
*Plas (Sir Gaerfyrddin)‎, kêriadenn
*Plas Bodafon, kêriadenn
*Plas Gwyn, kêriadennig
**Plas coch*, tavarn en Y Bala
Hendre

**Hendre** zo un anv-lec'h kembraek.

## Gerdarzh
Eus hen, *kozh*, ha tre (pe tref), *kêr*.

## Lec'hioù
*Hendre (Arc'hantina)
*Hendre (Enez Mon)
*Hendre Bach, e Sir y Fflint
*Hendre-Rhys, e Ceredigion
*Hendregadredd, e-kichen Cricieth, e Gwynedd
*Hendrerwydd, e-kichen Rhuthun, e Sir Ddinbych.
*Hendre, Llangedwyn, e Powys
*Hendre, Carno, e Powys
*Capel Hendre, e Sir Gaerfyrddin
###### 
**Hindré*, e Breal-Moñforzh
**Hindré*, e Sant-Kouloum.

## Notennoù
Hebron (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a lec'h zo anvet [[Hebron]].*

**Hebron** zo ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin. Dont a ra an anv eus kêr Hebron, meneget en Testamant Kozh.
Hebron

**Hebron** zo un anv hebreek, hag anv meur a lec'h.

## Lec'hioù

###### 
*Hebron (Labrador)
*Hebron (Prince Edward Island)
*Hebron (New Brunswick)
*Hebron (Nova Scotia)

###### 
* *Vall d'Hebron*, karter e Barcelona.

###### 
* Hebron (Sir Gaerfyrddin)‎

###### 
**Hebron*, pe Hevron en hebreeg a vremañ, a zo Al-Khalil en arabeg.

### 
* Hebron, e Connecticut
* Hebron, e Maryland
* Hebron, e Nebraska
* Hebron, e Texas
Al-Khalil

* *Ur pennad [[Hebron]] zo ivez.*

**Al-Khalil** الخليل en arabeg, **Hevron** חֶבְרוֹן en hebraeg, zo ur gêr e Palestina, e Judea, er c'hreisteiz da Jeruzalem, hag unan eus koshañ kêrioù ar Reter Nesañ. 

Ur gêr nevet eo d'an teir relijion undoueek : ar yuzeviezh, ar gristeniezh hag an islam, hag ul lec'h pirc'hirinañ eo, rak tost ac'hano emañ Bez ar Batriarked, ur c'hev ma vefe bet beziet Abraham, Sara, Izaag ha Rivka.
Pen-y-groes (Sir Gaerfyrddin)

**Ur gêrig zo anvet [[Penygroes]] ivez.*

**Pen-y-groes** zo ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin e Kembre. Savet e oa diwar labour ar glaou. 

Etre 1916-2002 e veze dalc'het ur c'hendalc'h Etrevroadel gant an iliz Abostolel eno.
Cefn-bryn-brain

**Cefn-bryn-brain** (a-wechoù **Cefnbrynbrain** pe **Cefn Bryn Brain**) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin e Kembre, e kumuniezh Cwarter Bach. Tostik dezhi emañ kêriadennig Cwmllynfell.

E 2001 e veze kaozeet kembraeg gant 83,29% eus an dud.

## Tud vrudet
* Derec Llwyd Morgan
Tŷ-croes

**Tŷ-croes** (*ti-kroaz* e brezhoneg) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.

## Tud vrudet
*Aneirin Talfan Davies
Trevaughan

**Trevaughan** zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Ur c'hardlev bennak zo ac'hano da Hendy-gwyn ar Daf, e mervent ar gontelezh, tostik d'an harzoù gant Sir Benfro.
Cilgwyn (Sir Gaerfyrddin)

**Ul lec'h all zo anvet [[Cilgwyn]] e Kembre.*

**Cilgwyn** zo ur gêriadennig e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.
Cilsân

**Cilsân** zo ur gêriadennig e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. 

Emañ war glann hanternozel ar stêr Afon Tywi, ur 5 kilometr bennak er c'hornôg da Llandeilo. Ur rann eus parrez Llangathen eo.
Cil-y-cwm

**Cil-y-cwm** zo ur gêriadennig hag ur gumuniezh e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. E 2011 e oa poblet gant 487 a dud, ha 223 anezho (47,1%) a oa kembraegerien.
Croesyceiliog (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a lec'h zo anvet [[Croesyceiliog]].*

**Croesyceiliog** zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. 

## Pennad kar
*Croes
Croes

**Croes** zo un anv kembraek, par d'ar ger kroaz e brezhoneg, ha stank e lec'hanvadurezh Kembre.

## Lec'hioù
*Croes Eliseg
*Croesyceiliog (*kroaz ar c'hilhog*)

Hag ivez:
*Glyn y Groes, abati
*Llwyn-croes
*Pen-y-groes (*penn ar groaz*)
*Tŷ-croes

## Pennadoù kar
* Cross
* Cruz
* Croix

.
Lec'hanvadurezh Kembre

**Lec'hanvioù [[Kembre]]** zo anvioù kembraek ar braz anezho, met levezonet int bet ivez gant yezhoù all, komzet gant pobloù a bep seurt, Romaned an Henamzer, Saksoned, Vikinged, Normaned ha Saozon. Gant al lec'hanvadurezh, pe studi al lec'hanvioù, an anvioù roet d'ar menezioù, stêrioù, aodoù da gentañ, d'ar c'hêriadennoù, kêrioù goude, e tesker e-leizh a draoù diwar-benn istor ha douaroniezh Kembre, kenkoulz ha diwar-benn istor hag emdroadur ar c'hembraeg.

## Kreñvlec'hioù
Gant ar Romaned e voe savet kreñvlec'hioù, anvet *castra* e latin, deuet da vout *caer* e kembraeg. Pan eas kuit ar Romaned e teuas darn da vout kêrioù, hag en o zouez: Caernarfon, Caerfyrddin, Caerllion, Caer-went.

Kêriadennoù a oa savet e-lec'h ma kembere div stêr: Abergele e kember ar stêr Gele, Aberystwyth "aber an Ystwyth", a zo ouzhpenn ur c'hardlev eus kêr, ha droukvesk a vije bet en anv.
War an aod: Harlech (roc'h vrav) , Rhuddlan (aod ruz), ha Porthcawl "porzh".

E kalz a lec'hanvioù e kaver roud eus savidigezh ilizoù er  : ar re-se eo an anvioù gant *[[llan]]* evit un iliz. E Llanfihangel e oa un iliz en anv ar sant arc'hael Mikael (Mihangel, e kembraeg) ; Llangefni a oa un iliz war lez ar stêr Cefni ; hag e Betws-y-Coed e oa un ti-pediñ (*[[betws]]*) er c'hoad". Ar ger *llan*, a greder, a dalveze kement ha kleuz en-dro d'un tiegezh pe meuriad. Diwar-se e teuas da vout ur c'hleuz sakr, evit azeuliñ, ha neuze un iliz.

A-hed ar c'hantvedoù eo bet levezonet lec'hanvadurezh kembre gant an ekonomiezh. E kreisteiz ar vro e weler kement-se dreist-holl. Gant an Dispac'h greantel ez eus bet savet pe kresket kêriadennoù ha kêrioù nevez.

## Notennoù
Alfredo Di Stéfano

**Alfredo Stéfano di Stéfano Laulhé** (pell anavezetoc'h evel **Alfredo Di Stéfano**), bet ganet d'ar 4 a viz Gouere 1926 e Barracas (ur c'harter eus Buenos Aires, Arc'hantina) hag aet da Anaon d'ar 7 a viz Gouere 2014 e Madrid (Spagn), a oa ur melldroader etrebroadel spagnol a orin arc'hantinat aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.

N'en devoa c'hoariet nemet c'hwec'h krogad gant skipailh broadel Arc'hantina, an holl anezhe e-kerzh ar bloavezh 1947 ; ne viras ket outañ a verkañ c'hwec'h pal koulskoude.

Broadet e oa bet spagnol d'an 13 a viz Here 1956 ha c'hoariet en devoa gant skipailh broadel Spagn, evit ar wech kentañ, d'an 30 a viz Genver 1957 : gounezet e oa bet 5-1 ar c'hrogad a vignoniezh-mañ ouzh skipailh an Izelvroioù ha plantet tri fal gant **Di Stéfano**. Tregont krogad etrebroadel all en devoa kemeret perzh enne betek an hini diwezhañ (1-1), c'hoariet e Pariz ouzh skipailh Bro-C'hall d'an 10 a viz Kerzu 1961.

## [[Kib vell-droad ar bed]]
Souezhusat tra : n'en devoa kemeret perzh e dalc'h ebet, pa vefe gant Arc'hantina pe Spagn !
Croesyceiliog

**Croesyceiliog** zo un anv-lec'h kembraek. Talvezout a ra kement ha "kroaz ar c'hilhog".

## Lec'hioù
Daou lec'h zo anvet evel-se:
* Croesyceiliog (Sir Gaerfyrddin)‎, e mervent Kembre
* Croesyceiliog (Torfaen), e gevred Kembre

## Pennadoù kar
*Lec'hanvadurezh Kembre
*Croes
Felinfoel

**Felin-foel** pe **Felinfoel** (*milin voal*) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, tostik da Lanelli, war lez ar stêr Lliedi . 

## Bier
Brudet eo bresti ha bier Felin-foel, ha dreist-holl an *Double Dragon*. 

## Tud
*Phil Bennett, genidik eus Felinfoel.

## Pennad kar
*Felin
Llandyry

**Llandyry** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin.

## Pennadoù kar
*Lec'hanvadurezh Kembre
*llan
Llandeilo Abercywyn

**Llandeilo Abercywyn** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, er su da gêr Sanclêr, war ribl ar stêr Cywyn.
Llanfallteg

**Llanfallteg** zo ur gêriadenn eus Kembre, e mervent Sir Gaerfyrddin, nepell diouzh Hendy-gwyn ar Daf. Emañ e kumuniezh Henllan Fallteg.
Llanfynydd (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a [[Llanfynydd]] zo*. 

**Llanfynydd** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, en hanternoz da Gaerfyrddin.

E 2011 e oa 499 a annezidi hag 48,9% anezho a oa kembraegerien.

## Gerdarzh
Diwar llan (iliz) ha mynydd (menez).
Llanfynydd

**Llanfynydd** zo un anv-lec'h kembraek.

## Gerdarzh
Diwar llan, *[[iliz]]*, ha mynydd, *[[menez]]*.

## Lec'hioù
*Llanfynydd (Sir Gaerfyrddin)
*Llanfynydd (Sir y Fflint)
Francisco Gento López

**Francisco Gento López** (pell anavezetoc'h evel **Paco Gento** pe **Gento**), bet ganet d'an 21 a viz Here 1933 e Guarnizo (Kantabria, Spagn), a zo bet ur melldroader etrebroadel spagnol.

Ne anavezas nemet daou gleub a-hed e vicher : Racing de Santander (1952-1953) ha Real Madrid (1953-1971). Gant hemañ ziwezhañ e c'hounezas c'hwec'h gwech Kib ar c'hleuboù kampion europat adalek 1956 betek 1966 (o kemer perzh e daou c'hourfenn ouzpenn e 1962 ha 1964).

Perzh e voe eus linenn argadiñ dibar ar *[[Merengues]]*, a-gevret gant Canário, Luis del Sol, Alfredo Di Stéfano, Joseíto, Raymond Kopa, Ramón Marsal, Enrique Mateos, Ferenc Puskás pe Héctor Rial 

## [[Kib vell-droad ar bed]]
Askeller kleiz e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh **Gento** e daou zalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1962 bet aozet e Chile,
* Kib vell-droad ar bed 1966 bet aozet e Bro-Saoz.

## Notennoù ha daveennoù
Llanismel

**Llanismel** (pe *Llanishmel*) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin. Emañ war ribl aber ar stêr Tywi.

## Gerdarzh
Diwar llan (iliz) hag Isfael pe Ismael, anv ur sant.
Llan-gain

**Llangain** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin.

## Gerdarzh
Diwar llan ha cain. 

## Pennadoù kar
*Lec'hanvadurezh Kembre
*llan
Llanglydwen

**Llanglydwen** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, en hanternoz da Hendy-gwyn ar Daf. Emañ e kumuniezh Llanboidy.
Llanllwch

**Llanllwch** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, er c'hornôg da gêr Caerfyrddin.

## Gerdarzh
Diwar llan ha llwch, ur ger kembraek kozh kevatal d'ar ger gouezelek "loch" (loc'h, lenn).
Llanmilo

**Llanmilo** zo ur gêriadenn eus Kembre, e mervent Sir Gaerfyrddin, nepell diouzh Talacharn.

## Gerdarzh
Diwar llan (iliz) hag un anv sant dianav *Milo*.
Llannewydd

**Llannewydd** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, en norzh da gêr Caerfyrddin, war lez ar stêr Gwili.

## Gerdarzh
Diwar llan ha newydd (nevez).
Llan-non (Sir Gaerfyrddin)

**Meur a [[Llan-non]] zo*. 

**Llannon** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, etre Llanelli hag Y Tymbl.

## Gerdarzh
Diwar llan (iliz) ha *Non* (santez Nonn).
Llan-crwys

**Llan-crwys** (pe **Llan-y-crwys**) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, er gevred da Llanbedr Pont Steffan.
Llwyn-y-brain

**Llwyn-y-brain** zo anv daou lec'h e Sir Gaerfyrddin:

*Llwyn-y-brain (Hendy-gwyn ar Daf), er c'hornôg,
*Llwyn-y-brain (Llanymddyfri), er reter.
Llwyn-y-brain (Hendy-gwyn ar Daf)

**Meur a lec'h zo anvet [[Llwyn-y-brain]] .*

**Llwyn-y-brain** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, nepell diouzh Hendy-gwyn ar Daf.

## Gerdarzh
Diwar llwyn (bod-gwez) ha *brain* (brini).
Llan-saint

**Llan-saint** zo ur gêriadenn eus Kembre, e kreisteiz Sir Gaerfyrddin.

## Gerdarzh
Diwar llan (iliz) ha saint (sent).
Mrs. Robinson

***Mrs. Robinson*** zo ur ganaouenn saoznek savet gant ar c'haner-sonaozer stadunanat Paul Simon.

Perzh eo eus sonerezh orin ar film *[[The Graduate]]* gant Mike Nichols a oa deuet er-maez d'an 21 a viz Kerzu 1967.

Enrollet e oa bet gant an daouad Simon & Garfunkel d'an 2 a viz C'hwevrer 1968 e studioioù Columbia Records e Los Angeles (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika) ; deuet e oa ar bladenn vinil er-maez e miz Ebrel 1968. Kavout a reer an titl-mañ ivez war bevarvet albom Simon & Garfunkel, *[[Bookends]]* an anv anezhañ.

## E-barzh filmoù all
Klevout a c'heller ar ganaouenn en un nebeud filmoù all :
* *[[Wayne's World 2]]* (deuet er-maez e miz Kerzu 1993),
* *[[Forrest Gump]]* (deuet er-maez e miz Gouere 1994),
* *[[American Pie]]* (deuet er-maez e miz Gouere 1999),
* *[[Rumor Has It...]]* (deuet er-maez e miz Kerzu 2005),
* *[[The Wolf of Wall Street]]* (deuet er-maez e miz Kerzu 2013).

## Ar gerioù

## Liamm diavaez
*Mrs. Robinson
Maes-y-bont

**Maes-y-bont** zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Gaerfyrddin, e kumuniezh Llanarthne.

## Gerdarzh
Diwar *maes* ("maez") ha *pont* ("pont" ivez e brezhoneg).
Pen-y-bont

**Pen-y-bont** (a ve *penn ar pont* e brezhoneg) zo anv meur a lec'h e Kembre. 

## Lec'hioù
*Pen-y-bont ar Ogwr
*Pen-y-bont, e-tal Caerfyrddin
*Pen-y-bont, e-tal Llanymddyfri
*Pen-y-bont (Powys)
Pen-y-bont, e-tal Caerfyrddin

**Meur a lec'h a zo anvet [[Pen-y-bont]].*

**Pen-y-bont** zo ur gêriadenn eus Kembre, e-tal Caerfyrddin, e Sir Gaerfyrddin.
Martin Schulz

**Martin Schulz** (ganet e 1955 e Hehlrath, hiziv en Eschweiler, Nordrhein-Westfalen) zo ur politikour alaman hag a zo bet levrdier. Abaoe 1994 eo dilennet e Parlamant Europa, dindan anv ar Sozialdemokratische Partei Deutschlands (Strollad Sokial-Demokrat Alamagn), unan eus kostezennoù ar Strollad Sokialour Europat. Abaoe 2012 ez eo prezidant Parlamant Europa.

## Liammoù diavaez

*Martin Schulz o kanañ brezhoneg, war YouTube (adalek 3'00)
Saron (Castell Newydd Emlyn)

**Saron** zo ur gêriadenn e gwalarn Sir Gaerfyrddin, un 10 km bennak er reter da gêrig Castell Newydd Emlyn.
Saron (Rhydaman)

**Saron** zo ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin, ul lev bennak er c'huzh-heol da gêr Rhydaman, e kumuniezh Llandybie.
Sharon

**Saron**, pe **Sharon**, zo un anv-lec'h hebreek, deuet da vout anv-den.

## Lec'hioù

* Sharon, ur rannvro stok ouzh an aod.

* Sharon, kêr e Connecticut
* Sharon, kêr e Pennsylvania
* Sharon, kêriadenn en Indiana
* Sharon, kêriadenn e Vermont

## Tud
* Ariel Sharon (1928-2014), jeneral ha politikour
* Sharon Tate (1943-1969), aktourez stadunanat
* Sharon Stone (ganet en 1958), aktourez stadunanat
Rhydowen

**Rhydowen** zo un anv-lec'h kembraek. 

## Gerdarzh
Eus rhyd (*[[roudour]]*), hag an anv-den Owen. 

## Lec'hioù
* Rhydowen (Ceredigion)
* Rhydowen (Sir Gaerfyrddin)
Rhyd

**Rhyd** zo ur ger kembraek, stank el lec'hanvadurezh, hag a dalv kement ha *[[roudour]]*.

## Lec'hioù
###### 
* Rhyd (Ceredigion)
* Rhyd (Gwynedd)
* Rhydaman 
* Rhydargaeau 
* Rhydcymerau 
* Rhyd-Ddu
* Rhyd Edwin 
* Rhydowen, anv meur a lec'h
* Rhydypenau
* Rhyd-y-wrach 

###### 
* *Rhydwely*, anv kembraek Bedford.
Eglwys Gymyn

**Eglwys Gymyn** zo ur barrez hag ur gumuniezh e mervent Sir Gaerfyrddin, e Kembre. En em astenn a ra ar gumuniezh a-hed an aod war harzoù Sir Benfro.Enni emañ kêriadennoù Marros ha Rhos-goch. 

E 2011 e oa 432 a dud o chom en Eglwys Gymyn ha 111 anezho a oa kembraegerien (26,7%).