Amy Johnson

**Amy Johnson**, bet ganet d'ar 1añ a viz Gouere 1903 e Kingston upon Hull (Kingston upon Hull) hag aet da Anaon en aber ar stêr Davoez d'ar 5 a viz Genver 1941, a oa un nijerez vreizhveuriat.
Brudet eo evit bezañ ar c'hentañ maouez o leviañ eus Bro-Saoz da Aostralia, e 1930. Meur a rekord hed all a yeas ganti er bloavezhioù 1930, en he unan pe gant he fried Jim Mollison (1905–1959).
## Yaouankiz
An hini goshañ eus peder merc'h John William Johnson, ezel eus un tiegezh nevidourien pesked, hag e wreg Amy Hodge, merc'h-vihan maer Hull e 1860–61, e oa Amy.
Goude bezañ bet diplomet war an armerzh e skol-veur Sheffield e 1925 e tistroas d'ar gêr da vezañ stummet war ar sekretouriezh. Labour a gavas e ti ur c'hontaouer, met ret e voe dezhi dilezel tri miz diwezhatoc'h abalamour d'un diwaskadenn nervel. En nevezamzer 1926, e-kerzh m'edo o tiglañvaat, he devoe he nijadenn gentañ.
Labour all a gavas en un ti-brudañ ; dre ma oa e sell da vont pelloc'h war an dachenn-se, ma oa bresk he yec'hed c'hoazh ha ma save dizemglev gant he zud e tilojas da Londrez e deroù 1927.

Ne gavas fred ebet er bruderezh eno, setu e troas war-du ar c'henwerzh : danvez-gwerzherez e voe en ur stal. Diwezhatoc'h e voe sekretourez en ur c'huzulva alvokaded, ma chomas e-pad daou vloaz ; da alvokadez e vije aet Amy Johnson ivez panevet an nijerezh.
## Levierez
E miz Gwengolo 1928 e voulc'has Amy Johnson deskiñ leviañ el London Aeroplane Club. Goude bezañ tapet he breved e 1929 e tilezas he labour sekretourez da vont da vekanikerez en nijva De Havilland ; eno e prientas an arnodenn da vont da ijinourez war an douar, a voe e miz Kerzu 1929. Amy Johnson e voe ar c'hentañ maouez diplomet evel ijinourez-douar gant Maodierniezh an Aer, hag e-pad ur mare e voe an hini brevedet nemeti er bed.
Brud a c'hounezas kerkent, alese he c'hoant da bilat rekord an Aostralian Bert Hinkler (1892–1933) hag en devoa leviet en e unan eus Bro-Saoz da Aostralia e miz C'hwevrer 1928.

Gant sikour he zad ha Lord Wakefield, anezhañ diazezer an embregerezh Castrol, e prenas Amy Johnson un nijerez eil dorn, un de Havilland DH.60 Gipsy Moth marilhet G-AAAHE. D'ar 5 a viz Mae 1930 e tibradas eus Croydon (Surrey) hag e levias a-hed 18&nbsp;000&nbsp;km war-du Darwin, ma pradas d'ar 24 a viz Mae goude un nijadenn 18 devezh ; ne voe ket pilet rekord B. Hinker (15,5 devezh) met dre ma voe A. Johnson ar c'hentañ levierez o nijal en he unan betek Aostralia e voe anvet da Gommandourez en Urzh an Impalaeriezh Vreizhveuriat (CBE) gant ar roue George V d'an 3 a viz Mezheven da geñver e 65 deiz-ha-bloaz. Enorioù all a voe deroet dezhi : an *Harmon Trophy* stadunanat, Medalenn aour Kevredigezh an Ijinourien *(Society of Engineers)*, Medalenn aour ar *Royal Aero Club* ha breved niv. 1 Aostralia.

Pa zistroas da Vro-Saoz e voe profet dezhi ur Gipsy Moth nevez, marilhet G-AAZV. War bourzh an ardivink-se e voe Amy Honson hag he c'henlevier Jack Humphreys an dud kentañ o nijal war-eeun eus Londrez da Voskov en un devezh, e 1931 ; kerkent hag erru eno e nijjont dreist Siberia betek Tokyo, o seveniñ ar c'hentañ nijadenn Londrez-Tokyo war an dro. Ur Gipsy Moth G-ABDV a voe profet d'al levierez adarre pa voe distro d'he bro.

E 1932 e timezas Amy Johnson gant an nijer skosat Jim Mollison, en devoa tapet meur a rekord dija. E miz Gouere ar bloaz-se end-eeun e nijas al levierez en he unan eus Londrez da Gape Town (Suafrika) – pilet rekord nevez-flamm (Meurzh 1932) he fried ganti.
Bloaz goude, e miz Gouere 1933, e tibradas ar c'houblad war bourzh un [de Havilland 84 Dragon I](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:G-ACEJ_(14160015589).jpg) marilhet G-ACCV eus Bae Caerfyrddin (Kembre) war-du Brooklyn e New York ; re verr an trelosk ennañ avat e stokas an ardivink ouzh an douar e Stratford (Connecticut), ur 100&nbsp;km bennak hepken a-raok pal an nijadenn ; gloazet e voe A. Johnson hag he fried er gwallzarvoud.

E 1934, ar c'houblad a gemeras perzh en nijadeg *MacRobertson Air Race* Londrez-Melbourne war bourzh un [de Havilland DH.88 Comet](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:De_Havilland_DH88_Comet_%E2%80%98G-ACSS%E2%80%99_%E2%80%9CGrosvenor_House%E2%80%9D_(43853835130).jpg) ; ret e voe dezho dilezel an nijadeg en Allahabad (India) abalamour da gudennoù gant ar c'heflusker, met ganto e oa aet rekord an tizh etre Breizh-Veur hag India evelato.

E miz Mae 1936 ez adtapas Amy Johson ar rekord London-Cape Town en he unan war bourzh ur Percival Gull Six marilhet G-ADZO.

Diaesoc'h-diaesañ e voe dimez ar re Vollison, abalamour ma veze kevezerezh etrezo a-fed rekordoù ha ma troe Jim Mollison da vezvier a vare da vare ; e 1938 e voe torret an dimez, ha distreiñ d'he anv dimezell a reas Amy Johnson.
;Eil Brezel-bed ha marv
D'an 20 a viz Mae 1940 ez emezelas Amy Johnson er British Air Transport Auxiliary (A.T.A.) en R.A.F., ma servije Jim Mollison ivez. Eno e treuzkasas nijerezioù Avro Anson d'an talbennoù betek miz Kerzu 1940 ; da neuze e voe karget da zezougen nijerezioù eus al labouradegoù da vonioù an R.A.F.

P'edo o treuzkas un nijerez Airspeed Oxford eus Prestwick da Oxford d'ar 5 a viz Genver 1941 e kejas Amy Johnson ouzh ker fall amzer ma rankas diroudañ ; da hesk ez eas beol an trelosk ha sankañ a reas an ardivink en aber ar stêr Tavoez nepell diouzh Herne Bay.
Gwelet e voe he harz-lamm, ur vag a voe kaset d'he sikour, hogen dic'houest e voe al levierez da dapout krog er c'herdin a voe stlapet outi ha beuziñ a reas dindan kouc'h al lestr.

Biskoazh ne voe kavet korf Amy Johnson. Peogwir e oa un ezel eus an ATA emañ an anv Amy V. Johson engravet an Air Forces Memorial e Runnymede, Surrey.
## Levrlennadur
* GILLIES, Midge : *Amy Johnson – Queen of the Air*, Prion Publishing, 2004 
## Limmoù diavaez

* 
* 
* 
## Notennoù