open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tirlu Ukraina

**Nerzhioù Douar Ukraina** (*SVZSU*, ukraineg: *Сухопутні війська Збройних сил України*), brudet ivez evel **Tirlu Ukraina**, eo hollad nerzhioù douar Ukraina, o vezañ unan eus eizh skourr Nerzhioù lu Ukraina. Ur wech dishualet Ukraina goude disrann an URSS, e oa bet savet an tirlu gant unvezioù a oa bet en Tirlu Soviedat. Mammenn an unvezioù-se a zo da gavout e lu Republik Poblel Ukrania (1917–22).

Pa oa bet roet lamm d'an URSS e 1991, lu Ukraina a oa dafaret gant armoù soviedat. Goude dishualded ar vro e 1991 e oa chomet dizarc'hantet an nerzhioù lu ha diskennet an niver a izili. An disoc'h a oa bet gwelet an Tirlu, met ivez hollad an nerzhioù lu, o kaout dafar kozh, evit ul lod dizimplijapl ha gant ul lodenn bras a-walc'h e mirlec'hioù. E miz Gouhere 2014, darn eus dafar an tirlu a oa re gozh. An niver a soudarded a oa bet izelaet betek re, ar re-se ne oant ket gourdonet mat, ar pennoù bras kement hag an nerzhioù harpañ a oa fall. Goude ma vije kroget Brezel an Donbas e miz Ebrel 2014 e Reter Ukraina, ar vro a oa kroget gant ur steuñv brasaat an armeoù, modernaat an dafar. Pignet e oa an niver eus soudarded ar vro da 129 950 e Meurzh 2014 betek 204 000 soudard enaouet e Mae 2015, 169 000 soudard eus skourr an tirlu a oa e 2016. E 2016, 75% eus an tirlu a oa izili kevrataet. Abaoe 2014, nerzhioù douar Ukraina a zo bet oc'h implij muioc'h-mui dafar kornôgel. Abaoe 2022 hag aloubadeg ar vro gant Rusia eo aet kalz war-raok kornôgadur dafar ha kadoniezhoù ar vro.
Chadenn vloc'hoù

Un **hedad bloc’hoù** (saozneg : *blockchain*) zo un deknologiezh niverel evit berniañ ha treuzkas stlennadoù hep ma vefe dindan ren nep pennadurezh. Ur marilh dasparzhet eo, eleze un diaz stlennadoù a zo en e bezh e dalc'h pep implijer(ez), hag a enroll muioc’h-muiañ a stlennadoù bet kaset gant an implijerien-se kent o gwiriekaat hag o strollañ a-vloc'hadoù a-goulzadoù : hedadoù stlennadoù zo savet en doare-se neuze, a zo hiroc'h-hirañ gant an amzer. Rineget e vez ar stlennadoù evit mirout na vefent preizhet eus an diavaez.

E pep bloc’h ez eus ur stumm rineget eus ar bloc'h kent (*hash*, ganet gant un algoritm arbennik) — alese an anv "hedad" — heuliet gant merk ganedigezh ar bloc'h (*timestamp*) hag ar stlennadoù da virout ha treuzkas.

Dre ma 'z eo rineget ar bloc'hoù ha lakaet a-hedadoù ne c'heller ket kemmañ unan hep kemmañ an holl re a zo d'e heul, dres evel en ul levr kontoù ; gant ar moneiz rineget Bitcoin ez eo bet lakaet teknologiezh an hedadoù bloc'hoù da dalvezout.

## Kenaoz

Peurvuiañ e lakaer un hedad bloc’hoù da vezañ meret gant ur rouedad urzhiataerioù dre liammoù **[[par-ouzh-par (P2P)]]** ken e vez aozet ur marilh dasparzhet foran, ennañ klomoù (*nodes*) ma vez kadarnaet pep bloc’h en ur zoujañ d’ar c’homenad (*protocol*) perzhiek, renet gant un algoritm a zo bet aprouet gant pep merer klom.
;Forc'hoù
Forc'hoù a c'hall c'hoarvezout e tri degouezh : an hedad em rann etre daou hedad all ; kemm a ra ar c'homenad ; daou vloc'h pe vuioc'h o deus an hevelep uhelder en hedad.

Dre ar forc'hoù ez eus bloc'hoù emzevat, a c’hell bezañ orin hedadoù bloc’hoù all ; pa gaver ez eo diarvar an hedadoù nevez-se dre o framm ec'h eont da harpañ sevel reizhiadoù dasparzhet dre skourroù ma vez damasantet d'ar fazioùigoù o deus krouet ar bloc'hoù emzivat.

## Istor
Krouet e voe teknologiezh an hedadoù bloc’hoù kentañ e 2008 gant un den pe gant ur strolladig tud dianav emanvet "Satoshi Nakamoto", pa oant o klask sevel ur marilh dasparzhet foran evit ur c'hriptomoneiz, ar bitcoin. Diwar labourioù Stuart Haber, W. Scott Stornetta ha Dave Bayer ez eo bet savet an dra-se.

Dre hedadoù bloc'hoù e c'heller herzel ouzh enskrivañ div wezh un eskemm moneiz hep kaout ur greizenn kontrolliñ, ur bank, pe ur servijer kreiz. Diwar ar framm-se ez eo bet ijinet servijoù all estreget ar moneizioù niverel, evel dasparzhañ videoioù enlinenn, da skouer.

## Notennoù ha daveennoù
Roll al luniennoù stil

Er yezh komzet hag er yezh skrivet e kaver doareoù eztaoliñ o deus perzhioù a anver al luniennoù stil.
D’al lennegezh ha d’ar retorik eo aparchant an trozennoù-se, met darn anezho a vez studiet gant ar yezhourien pa vezont renket er yezhadur ivez.
N’eus renabl brezhonek ebet eus al luniennoù stil ha ne vezont ket gwelet kalz er geriadurioù paotañ.

* Adammeg
* Ampukad
* Anadiplozenn
* Anaforenn
* Antimeria
* Arsav
* Arunderc’had
* Damarresoniezh
* Damveneg
* Daspugnadur
* Diac’hinad
* Dic'harvad
* Distoniezh
* Dre eilpenn ster
* Dremmegañ
* Emdourtad
* Emskoevañ
* Epanadiplozenn
* Epanalepsenn
* Erloezad
* Ezrevelladur
* Ginadur
* Goudaolad
* Gourzhanvad
* Gourzhdod
* Gourzhebiezh
* Gourleizhad
* Gourzaolad
* Gweltre
* Hendiatris
* Ironiezh
* Kengan
* Kenganez
* Kensturded
* Keñveriadur
* Kevelc'heriad
* Ledantalad
* Ledanvad
* Nebantiz
* Parabolenn
* Personadur
* Relavar
* Stagennad
* Trerezad
* Troadell

## Levrlennadur
* Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, An Alarc’h, 2012. .
* KIS-359 - Gl. *figures, tropes, métaboles*, Lavar 09, pp. 75-122, Preder, 1996.

## Pennadoù nes
* Lunienn stil
* Retorik
* Steroniezh
* Stilouriezh
* Trozenn
* Yezhadur

## Notennoù ha daveennoù
CZ 82

Ar **CZ 82**, anvet ivez **Pistole vz. 82** en arme, zo ur bistolenn damaotomatek daou-ober produet adalek 1983 gant an embregerezh tchekoslovakat Česká zbrojovka. Kambret e oa da gentañ e 9 × 18 mm Makarov, a oa ur c'halibr standart evit armoù-dorn broioù Pakt Varsovia. Produet eo bet betek 1992. Ur stumm sivil anvet CZ 83 a voe savet e 1983 ivez. Ouzhpenn d'an 9 mm Makarov e oa kambret e .380 ACP ha .32 ACP. Produet eo bet er Stadoù-Unanet gant CZ USA betek 2012.

## Implij

Arme Slovakia a ra c'hoazh gant ar CZ 82. En arme Tchekia eo bet kemeret he flas gant ar CZ 75 P-01 tamm-ha-tamm adalek 2012. Implijet e vez ivez gant nerzhioù surentez un nebeud broioù evel Viêt Nam, Indonezia pe Jorjia. E miz Meurzh 2022 ez eus bet kaset 30.150 skouerenn eus ar CZ 82 da Nerzhioù Lu Ukraina gant ar gouarnamant tchek, da vare aloubadeg Ukraina gant Rusia.

## Daveennoù
Kevelc'heriad

Ur **c’hevelc'heriad** pe ur **barafrazenn** zo ul lunienn stil zo kement hag adsevel ur frazenn en ur ezteuler ar memes ster hollek gant gerioù disheñvel dre gomz pe dre skrid. Alies a-walc’h e vez aesoc’h kompren ar ster, met gant muioc’h a c'herioù eztaolet. E-touez al luniennoù stil emañ. 

## Istor
Henc'hresianed ha Henromaned o doa lakaet studiañ al lunienn stil-se en o skolioù helavarouriezh ken e voe erbedet gant Quintilianus pleustrañ war an dra-se evit gwellaat e varregezhioù prezegenniñ. Kendalc’het e voe gant an hengoun er Grennamzer.
Kevelc’heriañ a c’hell bezañ ivez goubreizañ testenn un oberenn orin en ur derriñ gwirioù aozer ar skrivagner kentañ.

## Seurtou ar c’hevelc’heriañ
Pemp seurt kevelc’heriadoù a c’helller kavout :
* Erlec’hiañ gerioù gant heñvelsterioù
* Kemmañ aozadur ar frazennoù
* Eilpennañ urzh an ditouroù
* Sevel frazennoù hir e-lech ma'z eus frazennoù berr hag ar c’hontrefed
* Treuzfurmiñ un eztaoladur difetis en ur doare fetisoc'h

An treuzfurmadurioù a c’hell tennañ da gemmañ an neuziadurezh, da lavared eo ez eo kemmet neuz pe doare ar verboù (« Edo o vont" e-lech « Mont a rae ») pe erlec’hiañ ur meizad gant unan nes (« buan » ha « dillo »). A hend-all eo posubl eilpennañ uzh ar gerioù e frazennoù zo en ur vont eus an tu-gra d’an tu gouzañv (« Klask a reas ar c’hazh al logodenn »/« Klasket e voe al logodenn gant ar c’hazh »). A-wezhoù e vez kemmet donoc’h elfennoù an diviz hep ma vefe diskaret ar ster hollek, met ma ya an oberour pe ar prezeger betek gwanaat ar ster pe diverkañ fedoù ne c’heller ket lavarout ez eo un diviz kevelc’heriañ.

## Kevelc’heriadoù evit boueta an deskoni emgefre
Diazezet e vez darn eus patromoù an deskoni emgefre war an embregañ da zec’han kevelc’heriadoù o ferzhioù dibar, pe  diwar heñvelegezhioù steradurel, pe diwar liesseurted an elfennoù a-fed ar c’hevreadur, pe diwar kevelc’heriadoù skouer. E-touez an tachennoù talvezout e kaver deskoni ar yezhoù pa vez degaset d’an deskerien pleustriñ war kevelc’heriadoù simploc’h hag argemmoù perzhiek asambles ken e tapont muioc’h a c’herioù hag a zoareoù-lavar.
A hend-all e c’hellfe ar skolioù-meur sevel profiloù yezhel ar studierien diwar o hentadoù kent ha dizoloiñ ez eo bet skrivet o zezennoù hep goubreizhañ. Diouzh an elfennerezhioù e vije posubl jediñ pouez an truchoù gant kalz a resisted.

## Elfenniñ ar c’hevelc’heriad
Peurvuiañ e tegas ar c’hevelc’heriad ur seurt displegadenn ha muioc’h a sklerijenn eget al lavar pe ar skrid orin. Da skouer e c’heller kas ar bomm « ruz e oa an arhent » d’ur frazenn displeget, «  Ne oa ket aotreet d’an tren tremen pa oa an arhent o tispakañ ar gouloù ruz ».

## Levrlennadur

## Pennadoù nes

## Notennoù ha daveennoù
Brucheville

**Brucheville** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe  e Kanton Sainte-Marie-du-Mont hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800 hag e Kanton Sainte-Mère-Église e 1801.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevar gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,12% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den nann-soudard d’ar 6 a viz Even 1944, tri anezhe a voe lazhet gant harzlammourion SUAat.
### 
* E 2019 e voe staget Brucheville ouzh kumun Carentan-les-Marais.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Hilaire de Brucheville (4).JPG|An iliz katolik.
Brucheville - Manoir.JPG|Ur maner er vourc’h.
Monument aux morts de Brucheville.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Hilarius*.
* Meur a vaner.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Plakenn e koun an dud nann-soudard bet lazhet e miz Even 1944, en iliz katokik.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Timbroù Biafra

Etre an 30 a viz Mae 1967 hag ar 15 a viz Genver 1970 ez eus bet eus Republik Biafra, ur Stad disranner e kreisteiz Nijeria. An disrann a voe renet gant ar bobl Igbo da-heul tennderioù ekonomikel, etnikel, sevenadurel ha relijiel etre pobloù disheñvel Nijeria. An diskrogoù-se etre Biafra hag ar Stad e voe an abegoù evit ma c’hoarvezfe ur brezel diabarzh, anvet Brezel Nijeria-Biafra. Anavezet eo bet Biafra gant Gabon, Haiti, Aod an Olifant, Tanzania ha Zambia hepken.
Embannet e voe bilhedoù-bank ha timbroù-post gant pennadurezhioù Biafra evit kadarnaat o goulenn souvereniezh. Implijet e veze timbroù-post dreist-holl e diabarzh ar rannvro met ivez war lizhiri kaset en diavaez a-drugarez da bostoù dre-nij Gabon e Libreville.

N'eo ket anavezet an timbroù evel reizh gant an holl gatalogoù timbroù.

Goude an dizalc'hidigezh e kendalc'has Postoù Biafra da implijout timbroù nijerian betek ma voe echu ar stokoù, pa voe lakaet un timbroù "post paeet en a-raok" e plas, betek ma voe embannet ar timbroù kentañ. Embannet e voent d'ar 5 a viz C'hwevrer 1968 hag enno e oa teir dalvoudegezh evit merkañ frankiz ar vro : kartenn Biafra, ar banniel (2 p) hag ar skoed-ardamez (4 p), ur bugel gant e vamm (1 s).

D'ar 1añ a viz Ebrel 1968 e voe embannet trizek timbr nijerian ar bloaz 1965, dreistmoullet warno gant ardamezioù Biafra hag ar gerioù SOVEREIGN BIAFRA. Ar prizioù-talvoud 1/2d hag 1d eus ar memes heuliad Nigeria 1965 a zo ivez gant talvoudoù nevez hag un dreuzskrivadur FRIENDSHIP BIAFRA-FRANCE 1968 SOVEREIGN BIAFRA met diasur eo e oa bet implijet an timbroù-se evit ar postañ (n’emaint ket e katalog Yvert et Tellier).

Un toullad timbroù all a voe embannet e 1968 ha 1969 gant an enskrivadur BIAFRA pe REPUBLIC OF BIAFRA. Tra ma oa “brogarour” an timbroù kentañ, warno kartenn ar vro, un dresadenn o verkañ deiz-ha-bloaz an dizalc’hidigezh, ez eus bet embannet timbroù skrijus goude : tud lazhet gant ar brezel, ar repuidi, bugale emzivaded… 
Hervez ar c’hatalog Yvert et Tellier e voe embannet timbroù dreistmoullet HELP BIAFRAN CHILDREN (« Sikourit bugale Biafra ») e 1968.

Dreistmoullet e voe ar rummad savet e 1969 (ur bugel chadennet) gant ar gerioù SAVE BIAFRA  9TH JAN 1970. Timbroù diwezhañ ar Republik e voent ; timbroù NIjeria a vez implijet e Biafra hiviziken.

## Levrlennadur
*Prestedge, Dudley. Biafra: The Stamps, History & Postal History of the Rebel State During the Nigerian Civil War. Dronfield: West Africa Study Circle, 2000. ISBN 0-9525687-9-9, 114p.
*Prestedge, Dudley Herbert. A First Philatelic Study of Biafra. United Kingdom: West Africa Study Circle, 1970

## Liammoù diavaez
*Biafra "Sovereign Biafra" Overprints
* Biafra Free State - Official Mail and Postal Stamps

## Pennadoù kar
*Timbroù Nijeria ar Su
*Timbroù Nijeria
Timbroù Eritrea

Emañ Bro-Eritrea e biz Afrika, etre Etiopia hag ar Mor ruz. Bevennet eo gant Soudan er c'hornôg, gant Etiopia er su ha gant Djibouti er gevred. Er c'hreisteiz hag er c'hornôg-reter eus ar vro ez eus un aod ledan war ar Mor Ruz. Deuet eo da vezañ trevadenn Bro-Italia e fin an , alese an anv ofisiel a voe roet gant Umberto Iañ a Savoia diwar an henc'hresianeg Ερυθραία / Eruthraía a dalv «ruz » (stumm Erythræa e latin).

Implijet e veze timbroù egiptat e porzh Massawa etre 1869 ha 1885, met dizale e voe digoret burevioù-post gant Italia.  D’ar 1añ a viz Genver 1893 e voe lakaet e gwerzh timbroù Italia dreistmoullet.

E 1910 e teuas er-maez an timbroù kentañ gant ar meneg COLONIA ERITREA, warno palez ar Gouarnour e Massawa ha skeudenn labourerien en ur park. Timbroù Italia a ya d’ober an darn vrasañ eus an timbroù embannet avat, war-bouez ur rummad e 1930 hag unan all e 1931. 

Tro 217 timbr timbr boutin a voe embannet gant ar velestradurezh italian betek 1934.

E 1936 avat e voe adaozet melestradurezh an trevadennoù italian : kendeuzet e voe Eritrea, Etiopia ha Somalia Italian, hag e teuas er-maez timbroù gant an anv nevez AFRICA ORIENTALE ITALIANA  (Afrika ar Reter Italian). 

= Melestradurezh Bro-Saoz =

Padout a reas betek 1941 pa voe aloubet Eritrea hag an trevadennoù italian all gant an arme saoz. Implijet e voe eno timbroù saoz dreistmoullet M.E.F. (Middle East Forces da lavaret eo “Nerzhioù ar Reter-Nesañ”). Erlec'hiet e voent gant timbroù B.M.A. ERITREA pe diwezhatoc'h B.A. ERITREA pa voe anvet pennadurezhioù nann-soudard saoz evit ober war-dro ar velestradurezh.

Implijet e voe an timbroù dreistmoullet evel-se eus 1942 da 1952.

= Eritrea staget ouzh Etiopia =
Etre 1952 ha 1991 e voe kevredet Eritrea gant Etiopia. Timbroù ar Stad-se a veze implijet eno neuze.

= Dizalc'hidigezh=
Timbroù kentañ Eritrea dizalc'h a voe embannet evit lidañ ar referendom dizalc'hidigezh e 1993.
Timbroù brogarour int : goulennadeg an dieubidigezh, banniel ar vro, kartenn ar vro, devezh ar verzherien (1996)…

## Pennadoù kar
*Timbroù Etiopia
*Timbroù Afrika ar Reter italian
Karim Bouamrane

**Karim Bouamrane**, ganet d'an 21 a viz C'hwevrer 1973, zo ur penn embregerezh ha politikour gall.

Bet eo ezel eus ar Strollad Komunour Gall e-pad 20 vloaz. Abaoe 2014 eo ezel eus ar Strollad Sokialour Gall, hag abaoe ar 4 a viz Gouhere 2020 eo maer Saint-Ouen-sur-Seine..

## Daveoù
Troadegiezh Morlu Ukraina

**Korfad troadegiezh Morlu Ukraina** (ukraineg: *Корпус морської піхоти України*), brudet ivez evel ar Marines ukrainian  (ukraineg: *Морська піхота України*, romanekadur: *Morska pikhota Ukrainy*), zo un nerzh kas mor ha skourr eus an nerzhioù lu eus Ukraina abaoe 2023. Ar palioù fiziet en aozadur a zo  kas da benn oberiadurioù-kas dre vor, kemer perzh e tagadennoù pe difenn arvorioù. Krouet e 1993 ha betek 2023 e oa ul lodenn eus nerzhioù difenn arvorel Morlu Ukraina. Implijet eo evel harp dour-ha-douar, nij ha douar-ha-douar dre an aer, a-wechoù e-unan met ivez e-liamm gant nerzhioù hag unvezioù an tirlu evit aloubiñ arvorioù, inizi, porzhioù, bazennoù morlu, tachennoù kirri-nij nepell diouzh ar mor ha tagañ kement pal enebour nepell diouzh an arvorioù. Gellout a ra bezañ implijet evel nerzh surentez ha difenn bazennoù morlu, arvorioù strategel, inizi pell ha lec'hioù difenn arvorel. Gellout a ra ivez bezañ un nerzh surentez en tachennoù aloubet.

## Istor
Hendad Troadegiezh Morlu Ukraina a zo unvezioù troadegiezh Flodad Morlu ar Mor Du, ul lodenn eus Morlu Impalaeriezh Rusia.
Carentan

**Carentan** a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieSaintComeDuMontCarentanDouve.jpg|Saint-Côme-du-Mont en tu-kleiz eus ar stêr, Carentan en tu-dehou.

* War lez ar sêr Douve emañ Carentan.
## Dezougen

Gare de carentan.jpg|Ar porzh-houarn.

* War al linenn hent-houarn Mantes-la-Jolie Cherbourg emañ Carentan.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e penn Kanton Carentan hag e penn Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 176 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,41% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pemp anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914, e penn-kentañ  ar brezel.
* Krouet e voe un ospital-skoazell milourel e 1914, serret e voe e 1918, pevarzek soudard marvet ennañ a voe douaret e bered ar gumun.
#### [[Brezel diabarzh Rusia]]
* Ur soudard eus ar gumun a varvas e miz Eost 1918.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 88 den eus ar gumun abalamour d’ar brezel.

SC 190490 - U.S. Army Chaplain Francis L. Sampson of Sioux Falls, N.D., gives absolution to dead American paratroopers who were killed in action in Carentan, France (49644469798).jpg|Un aluzenner o reiñ an absolvenn da harzlammourion SUAat marvet e Carentan.
PlazaRepublica-Carentan-Francia.jpg|Soudarded SUAat e Leurgêr ar Republik e bourc'h Carentan.

* Emgann Normandi, 1944: emgannoù a voe er gumun etre an harzlammourion SUAat hag an Wehrmacht adalek ar 6 a viz Even betek ma voe dieubet ar gumun d'an 12.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas pevar milour eus ar gumun er Viêtnam hag unan el Laos.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun. 
### kantved
* Bodet e voe kumunioù Angoville-au-Plain, Carentan, Houesville  ha Saint-Côme-du-Mont d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Carentan-les-Marais.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Notre-Dame de Carentan. Vue ouest.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost .
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Kenneth

**Kenneth** zo un anv-bihan saoznek a orin gouezelek. Ken ha Kenny zo berrstummoù.

## Gerdarzh
Doare saoznekaet daou anv gouezelek disheñvel eo : *Cainnech* ha *[[Cináed]]*, tost o ster avat. Deveret eo an anv eus ul lesanv hag a dalv "kaer", "karantek".

Eil lodenn an anv *Cinaed* a zeu eus ar ger keltiek **aidhu*, da lavaret eo "tan", pe eus ar ger predenek *jʉ:ð* hag a dalv "aotrou".

## Tud
*Ciniod mac Artcois, roue mojennel ar Bikted
*Cainnech Aghaboe (515/16–600), Sant Canice pe Sant Kenneth, ganet e Norzhiwerzhon, diskibl Sant Finnian ha Sant Kadog e Bro-Gembre, diazezer manati Agahanoe ha marteze hini Kilkenny en Iwerzhon, saver meur a iliz e Bro-Skos
*Sant Cenydd pe Sant Kenneth Bro-Gembre (un den disheñvel)
*Kenneth E. Stager (1915-2009), evnoniour stadunanat
*Kenneth H. Jackson (1909-1991), yezhoniour saoz
*Ken Loach (g. e 1936), filmaozer saoz
*Sir Kenneth Branagh (g. 1960), aktour, komedian ha sevener iwerzhonat ha breizhveurat

### Rieien
* Kenneth Iañ, roue Bro-Skos eus 843 betek 858.
* Kenneth II, roue Bro-Skos eus 971 betek 995.
* Kenneth III, roue Bro-Skos eus 997 betek 1005.
* Cináed mac Írgalaig Roue Uhel Iwerzhon eus 724 betek 728
* Cináed mac Conaing, roue Brega eus 849 betek 851

## Anvioù-lec'h
### 
* Inch Kenneth, un enezenn a-vaez da aodoù kornôg Enez Muile
**** 
* Quinéville, an elfenn gentañ a zeu eus Kined, da lavaret eo Cinaed
* Quinetot, ur gêriadenn eus kumun Carteret
### 
* Kenneth, ur gêriadenn e Minnesota
* Kenneth City, ur gêr e Florida

## Daveoù
Ghillie suit

Ur **ghillie suit** zo ur pezh-dilhad graet evit bezañ kuzhet ar gwellañ ma c'haller en un endro naturel, oc'h implijout ar memes livioù, danvez pe neuz evit an endro. Gellet a ra bezañ implijet gant soudarded, chaseourien pe naturourien. Ar re gentañ oc'h implijout ur ghillie suit a vije bet soudarded skosat al Lovat Scouts da vare Eil Brezel ar Voeren (1899-1902).

Terriñ stummoù un den er gweledva ha kordañ gant e livioù eo pal nesañ ar ghillie suit. Gellet a ra bezañ e stumm ur c'habell, pe ur chupenn ha bragoù, livet hervez liv boas plant ur c'hevandir hag ur c'houlz-bloaz. Peurliesañ e ouzhpenner elfennoù dastumet war al lec'h en natur (delioù, brankoù) dezhañ. Deskiñ a ra ar snipers louzañ o ghillie suit gant poultrenn pe frigas evit kuzhat gwelloc'h c'hoazh.

## Etimologiezh
Dont a ra an anv saoznek *ghillie* eus gouezeleg Skos *gille*, a dalvez paotr pe mevel. Implijet e veze evit ober anv eus ar baotred yaouank a laboure evit an dud a renk uhel en ur sikour anezho da vare o abadennoù chaseal pe pesketa. Gellet a ra dont an anv ivez eus ar *Gille Dubh*, ur spered eus an natur e mitologiezh Skos, a veze gwisket gant delioù.

## Daveennoù
Volum

Ar **Testenn dev**volum, e skiantoù fizikel hag e matematik, a zo ur braster a servij da vuzuliañ ul lodenn eus  ar spas e tri ment. Muzuliet e vez ar volum e metroù kub gant ar SI.

## Davennoù
Colt New Service

Ar **Colt New Service** a zo ur revolver daou-ober produet etre 1898 ha 1946 gant an embregerezh stadunanat Colt. Ar revolver standart diwezhañ e voe e arme ar Stadoù-Unanet etre 1909 ha 1911 dindan an anv **Colt M1909**, a-raok ne vije kemeret e blas gant ar bistolenn Colt M1911 en ur mod ofisiel. Kalz ofiserien stadunanat a viras ar Colt New Service gante koulskoude, p'o doa aon e chomje boud ar bistolenn war an dachenn-emgann.

Implijet e voe kalz da vare ar Brezel-bed Kentañ, estreget gant ar Stadoù-Unanet, peogwir e voe pourvezet armeoù Breizh-Veur ha Kanada gantañ ivez.

Meur a adstumm eus an New Service a zo bet produet. Ar re nesañ eo an *Target* hag ar *Shooting Master* savet evit ar sportoù tennañ. Ar revolver Colt kentañ eo en doa un daboulin da wintañ hag a droe e tu nadozioù un horolaj. War-dro 356.000 skouerenn anezhañ a zo bet produet en holl.

## Daveennoù
Ken

**Ken** a c'hall bezañ meur a dra.

## Tud
*Ken* a c'hall bezañ berrstumm an anv Kenny, hag a zo berrstumm an anv-bihan a-orin gouezelek *[[Kenneth]]*. Un anv-bihan japanek eo ivez.
* Ken Loach (1936 —), sevener filmoù saoz
* Ken Saro-Wiwa (1941-1995), skrivagner, produer skinwel ha stourmer ekologour nigerian
* Ken George (1947 —), moroniour, barzh ha yezhoniour kerneveurat
* Ken Follett (g. e 1949), skrivagner kembreat "thriller" ha romantoù istorel
* Ken Shimura (1950-2020), fentigellour, kinniger skingomz ha skinwel japanat
* Ken Bruen (1951 —), skrivagner romantoù-polis iwerzhonat
* Ken Laszlo (1954 —), kaner ha soner italian
* Ken Watanabe (1959), aktour skinwel, c'hoariva ha filmoù japanat
* Ken Akamatsu (1968 —), mangaka japanat

## Tudennoù
* Ken, danvez-pried ar verc'hodenn Barbie
* Ken, tudenn ar c'hoari video *[[Street Fighter]]*
* Ken, tudenn bennañ ar manga shōnen Hokuto no Ken (skignet e galleg dindan an anv *"Ken le Survivant"*)
* Ken, tudenn bennañ Tokyo Ghoul, manga seinen

## Lennegezh
* *Ken*, danevell gant Yukio Mishima

## Kodoù
**KEN** a c'hall bezañ :
* Kenya hervez ar reolad ISO 3166-1 alpha-3 (roll ar c'hodoù bro), hervez roll ar c'hodoù bro eus ar CIO, hervez roll ar c'hodoù bro implijet gant an AFNAR, alpha-3 
* Kenitra, ur broviñs e Maroko, hervez ar reolad ISO 3166-2 (roll isrannoù pennañ ar broioù) 
* Kent, ur gontelezh e Bro-Saoz, hervez ar reolad ISO 3166-2

## Gwelet ivez
* Listennad anvioù krec'hin e brezhoneg
Timbroù Timor ar Reter

Un enezenn vihan eus enezeg Indonezia eo Timor. Abaoe tremen 150 vloaz ez eo rannet e div lodenn ar vro : Timor ar C’hornôg a voe trevadennet gant an Izelvroioù, evel ar peurrest eus Indez Nederlandat ar Reter, tra ma oa Timor ar Reter dindan dalc’h Portugaliz. 
Aloubet gant Indonezia e 1974, an darn vrasañ eus annezidi Timor ar Reter a zibabas bezañ dizalc’h diouzh Indonezia kentoc’h evit asantiñ d’ur statud emrenerezh, pa voe aozet ur v'houlennadeg d’an 30 a viz Eost 1999.

Etre 2000 ha 2002 e voe meret ar vro gant melestradurezh an A.B.U.. Dizalc’h eo da vat d’an 20 a viz Mae 2002.

## Timor trevadenn bortugalat (1885-1976)

Timbroù Makao, un tiriad sinaek dindan dalc’h Portugal abaoe kantvedoù, a voe implijet adalek 1885, gant an anv Timor warno. Timbroù a c'heller kavout e trevadennoù Angola, Mozambik a voe implijet e Timor. Goude ar brezel( e 1948) e teuas er-maez ur rummad gouestlet da vrezelourien an enezenn, tudennoù gwisket hervez hengoun ar vro. Un eil rummad moullet e 1961 a roas enor da arzoù hengounel Timor, met an darn vrasañ eus outo a ginnig soudarded Portugal (!) ha skeudennoù a denn da istor Portugal.

## Melestradurezh Indonezia (1976-1999)

Goude Dispac'h ar Jenofl e 1974 e troas kein gouarnamant nevez Lisboa ouzh ar politikerezh trevadenniñ a oa bet renet betek neuze. Buan e voe divizet reiñ he frankiz d’an holl vroioù tramor. D’an 28 a viz Du 1975 e voe embannet Republik Demokratel Timor ar Reter gant Francisco Xavier do Amaral ha Nicolau dos Reis Lobato.  D’ar 7 a viz Kerzu 1975 e voe aloubet Timor ar Reter gant arme Indonezia. Staget e voe ez-ofisiel “Proviñs Timor Timur” ouzh Indonezia e 1976.
Timbroù Indonezia a voe implijet e Timor evel er peurrest eus ar Stad indonezian.

## Timor Lorosae (UNTAET) 2000 - 2002

Da-heul disoc'hoù ar c'houlennadeg diwar-benn emrenerezh Timor ar Reter e voe lakaet war droad gant ar Broadoù Unanet ur velestradurezh dibad e 1999 betek dizalc'hiezh Timor ar Reter d'an 20 a viz Mae 2002. Anvet e oa bet ar gomision 'United Nations Transitional Administration in East Timor' (UNTAET) e saozneg, da lavaret eo Melestradurezh Verrbad ar Broadoù Unanet e Timor ar Reter. E-pad ar prantad-amzer ma labouras da sevel ar Stad nevez da-zont e voe embannet daou dimbr e 2000, unan evit ar postoù broadel hag unan evit en estrenvro.

## Timor ar Reter dizalc’h
A drugarez da bostoù Aostralia e voe embannet timbroù kentañ Timor ar Reter e miz Mae 2002, dindan anv Timor Leste. Ar Prezidant Xanana Gusmao, ar banniel broadel  ha kartenn ar vro eo danvez an timbroù-se.

## Tiriad Oe-Cusse Ambeno

Enklozet eo tiriad bihan Okusa Ambeno (Oe-Cusse Ambeno e portugaleg) e Timor ar C’hornôg, chomet a-viskoazh dindan melestradurezh Timor ar Reter koulskoude.
Kavet e vez timbroù dindan anv Sultanate of Occussi-Ambeno  abaoe ar bloavezhioù 1970, warno bigi teirgwern kozh, lapoused liesliv… Falstimbroù int, savet gant ar Zelandneveziad Bruce R. Henderson. Ijinet e oa bet gantañ "sultanelezh Oe-Cusse Ambeno" hag embannet e oa-eñ sultan an tiriad dindan anv « Michael Ismail I ».

Titouroù

## Pennadoù kar
*Timbroù Portugal
*Timbroù Indonezia
.40 S&W

An **.40 S&W** (pe **10,2 × 22 mm**) zo ur munision evit an armoù-dorn ijinet e 1990 gant an embregerezhioù stadunanat Smith & Wesson ha Winchester. O fal e oa pourvezañ polis o bro gant kartouchennoù uhel o galloud-herzel met aesoc'h da implijout ha bihanoc'h evit ar .45 ACP. Deveret eo eus an 10 mm Auto. 

## Istor hag implij
Ganet e oa ar goulenn evit ur munision nevez goude fuzuilhadeg 1986 e Miami, e-lec'h ma voe lazhet daou ezel eus an FBI. An ajañs stadunanat a grogas neuze da amprouiñ munisionoù nevez evel an 9 mm Parabellum hag ar .45 ACP evit implijout anezhe e pistolennoù, pa raent betek-neuze gant revolverioù izel o endalc'h ha kambret e .357 Magnum. Tamm-ha-tamm e tostaas an FBI ouzh Smith & Wesson evit sevel ur munision nevez a gordje gant o c'hoantoù. Krouet e voe an .40 S&W diwar o labour. Bremañ e vez implijet ar c'halibr-mañ gant nerzhioù-surentez a bep seurt er Stadoù-Unanet hag e Kanada, Brazil hag Aostralia.

Kalz pistolennoù a-vremañ a ginnig stummoù kambret evit an .40 S&W c'hoazh, met koll a ra ar c'halibr tachenn dibaoe un nebeud bloavezhioù, p'eo alies izeloc'h endalc'h an armoù a zegemer anezhañ ha tennoc'h o argil evit ar re kambret e 9 mm Parabellum da skouer. An FBI ha nerzhioù-surentez all er Stadoù-Unanet a zistro da vunisionoù 9 mm abaoe kreiz ar bloavezhioù 2010, hag embregerezhioù evel Glock a grog da zilezel an .40 S&W en o froduioù nevez.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Smith & Wesson Model 52

Ar **Smith & Wesson Model 52**, anvet ivez **Master 52**, zo ur bistolenn damaotomatek un-ober produet etre 1961 ha 1993 gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson. 

## Istor
Er bloavezhioù 1950 e klaske an US Army ur bistolenn evit e skipailhoù sportoù tennañ. An embregerezh Smith & Wesson a savas evite ar Model 52, deveret eus ar Model 39 : kemmet e oa bet he c'houch hag bihanoc'h e oa endalc'h he c'harger (5 kartouchenn). Kambret e oa e .38 Special, ur c'halibr poblek e bed ar sport. Ar skouerennoù kentañ a oa dezhe ur blatinenn un-ober ha daou-ober, met diwar alioù tennerien e voe treuzfurmet e doare un-ober nemetken (adstumm **52-1**). Dre ma tiskoueze he c'hraban bezañ bresk e voe gwellaet (adstumm **52-2**). Ur stumm all eus ar Model 52, ar **Model 952**, zo bet produet etre 2000 ha 2012. Kambret eo e 9 mm Parabellum.

## Gwelet ivez
* Smith & Wesson Model 41, ur bistolenn e .22 Long Rifle savet evit ar sportoù tennañ ivez.

## Daveennoù
.380 ACP

An **.380 ACP** (evit *Automatic Colt Pistol*), anvet ivez **.380 Auto**, **9 × 17 mm**, **9 mm Browning**, hag hervez ar broioù **9 mm Short**, **9 mm Kurz**, **9 mm Corto** pe **9 mm Browning Court** (e anv ofisiel hervez ar CIP) zo ur munision evit an armoù-dorn ijinet gant John Browning ha kinniget gant an embregerezh Colt e 1908 evit e bistolenn Colt Model 1903 Pocket Hammerless. Deveret eo eus ar c'hartouchennoù .38 ACP.

## Implij
Gwerzhet e voe er Stadoù-Unanet adalek 1908 hag en Europa adalek 1912. Implijet e voe evel kartouchenn standart gant armeoù un nebeud broioù a-raok an Eil Brezel-bed : Tchekoslovakia, Hungaria, Italia (er Beretta M1934), an Izelvroioù ha Yougoslavia. Kemeret e voe e blas gant ar c'hartouchennoù galloudusoc'h 9 mm Parabellum ha 9 mm Makarov hervez ar broioù goude ar brezel. Kalz ofiserien eus ar Wehrmacht a implije anezhañ e pistolennoù Walther PPK prenet gante o-unan.

An .380 ACP zo e-touez ar c'halibroù poblekañ evit an armoù-dorn goude an 9 mm Parabellum hag ar .45 ACP. An holl broduerien armoù-dorn brudet a-vremañ (Glock, CZ pe SIG Sauer en o zouez) a werzh armoù kambret er c'halibr-mañ. Gellet a ra bezañ implijet e armoù-dorn bihan pe etre a-drugarez d'e hirder ha d'e ledander izel.

Al Liberator, unan eus an armoù kentañ a c'halled fardañ gant ur voullerez 3D, a zo kambret e .380 ACP.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
.44 Special

Ar **.44 Special**, anvet ivez **.44 Smith & Wesson Special**, **.44 S&W Special** pe **10,9 × 29 mm R**, zo ur munision armoù-dorn kinniget e 1907 gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson evit e revolver New Century. Ur stumm hiraet eus ar c'hartouchennoù .44 Russian eo. Ur gartouchenn resis war hedoù-tenn berr eo. Gellet a ra bezañ implijet e armoù kambret e .44 Magnum, met n'eo ket gwir ar c'hontrol.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Céaux

** Céaux** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War aod Mor Breizh emañ Céaux.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Ducey hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 23 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,82% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Céaux (50) Église 01.jpg|An iliz katolik.
Céaux (50) Croix de cimetière.jpg|Ar groaz.
Céaux (50) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.
Céaux (50) Monument de la Résistance.jpg|Monumant ar Rezistañs.

* Iliz katolik *Sant Cyr ha Santez Julitte*.
* Kroaz ar vered.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar Rezistañs e Leurgêr ar Maerdi.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
CZ Shadow 2

Ar **CZ Shadow 2** zo ur bistolenn damaotomatek un-ober / daou-ober produet gant an embregerezh tchek Česká zbrojovka abaoe 2016.

## Deskrivadur
Deveret eo ar **Shadow 2** eus ar CZ 75 SP-01 Shadow. Savet eo bet a ratozh-kaer evit ar sportoù tennañ hag an amprouennoù tenn pleustrek meret gant an IPSC, diwar esaeoù hag alioù skipailh sportourien CZ. Savet eo e dir evit ponneraat anezhi. Hiroc'h eo he c'hanol evit hini an SP-01 (120 mm), ha brasoc'h stanker he c'harger evit gellet tizhout anezhañ aesoc'h. N'he deus tamm loc'henn decocking ebet abalamour ne vez ket implijet kalz en amprouennoù sportoù tennañ. Pouez-loc'hañ he draen zo 1,24 kg e mod un-ober ha 3,62 kg e mod daou-ober.

Kambret e oa da gentañ e 9 mm Parabellum, met adstummoù e .380 ACP hag e 9 × 21 mm a gaver ivez. Ur stumm *Compact* kambret e 9 mm Parabellum a zo war ar marc'had abaoe 2024.

## Daveennoù
.44 Russian

Ar .44 Russian, anvet ivez **.44 S&W Russian**, zo ur munision armoù-dorn ennañ poultr du savet gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson e 1870. Ijinet e voe diwar c'houlenn Alexander Gorloff, ur c'hannad rusian er Stadoù-Unanet, a varc'hatae evit sinañ ur gevrat da bourvezañ arme Impalaeriezh Rusia gant revolverioù Smith & Wesson Model 3, hep bezañ kendrec'het gant perzhioù teknikel 'zo eus ar gartouchenn .44 S&W orin a gaved en arm koulskoude. Ur wech kemmet ar gartouchenn ha krouet ar .44 Russian e voe gwerzhet 131.000 skouerenn eus ar revolver da Rusia. Betek donedigezh ar .44 Special deveret anezhi e 1907 e oa ar gartouchenn c'halloudus prizietañ evit an armoù-dorn er Stadoù-Unanet.
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP
## Daveennoù
Smith & Wesson Model 3

Ar **Smith & Wesson Model 3** zo ur revolver un-ober 6 tenn produet adalek 1870 gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson.

## Istor
Smith & Wesson a savas ar Model 3 e 1870 evit gounit marc'had armoù-dorn an arme stadunanat. Ur revolver dezhañ ur c'hanol da wintañ e oa, kambret da gentañ e .44 American. Pa veze digoret e strinke an douilhezoù o-unan er-maez eus an daboulin, ar pezh a lakae an adkargañ da vont buanoc'h. Dibabet e voe gant an arme e 1870. Dont a reas da vezañ poblek-tre er Stadoù-Unanet, e-lec'h ma reas kevezerezh d'ar revolver Colt Single Action Army er bloavezhioù 1870 ha 1880. Ur stumm kambret e .45 Schofield a voe savet e 1875 evit an US Cavalry. Implijet e voe kalzik er brezelioù a-enep an Amerindianed.

### Stummoù all
Ur bloaz war-lerc'h e voe prenet miliadoù a skouerennoù eus ar Model 3 gant Alexander Gorloff, kannad Impalaeriezh Rusia er Stadoù-Unanet, evit arme e vro. Kambret e oant e .44 Russian, ur c'halibr ijinet a ratozh-kaer. Meur a adstumm all a voe savet gant Smith & Wesson, en o zouez ar *Single Action New Model* (etre 1878 ha 1908) hag ar *Single Action Target* (etre 1887 ha 1910), kambret er c'halibroù .44-40 Winchester, .32 S&W pe reoù all. Kalz broioù a implijas ar Model 3 evit o arme (evel Italia, Spagn pe Roumania). Kopiet e voe kalz an arm en armeurioù european, dindan aotre pe get, gant Breizh-Veur pe e atalieroù Liège da skouer.

## Notennoù ha daveennoù
Colt 1851 Navy

Ar **Colt 1851 Navy** zo ur revolver poultr du un-ober ijinet e 1850 gant ar Stadunanad Samuel Colt. Unan eus armoù-dorn brudetañ trede kard an  eo. 

## Deskrivadur
Ur stumm skañvaet ha bihanaet eus ar Colt Dragoon e oa, dezhañ ur c'hanol eizhkornek hag un daboulin c'hwec'h tenn savet evit boledoù .36 meutad (9,14 mm). Ur blatinenn-skeiñ un-ober en doa. Stummoù adkambret pe savet evit tennañ kartouchennoù metal a voe graet etre 1869 ha 1873.

## Implij
Implijet e voe evel gant arme ar Stadoù-Unanet etre 1851 ha 1873. Abalamour e oa aesoc'h da implijout evit revolverioù all produet betek-neuze e voe gwerzhet da galz a siviled er Stadoù-Unanet, ha dont a reas da vezañ un arouez eus astenn ar vro war-zu ar C'hornôg en XIX kantved, etre daouarn tud vrudet evel Wild Bill Hickok, Buffalo Bill pe Doc Holliday. Implijet e voe gant soudarded eus an daou du da vare brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika, en o zouez Robert E. Lee hag Ulysses S. Grant.

Berzh a reas en Europa ivez goude ma voe kinniget e Diskouezadeg Hollvedel Londrez e 1851 gant Samuel Colt. Skouerennoù a voe savet e Impalaeriezh Rusia, en arsanailh Toula, pa groge ar vro da glask gwellaat he armoù. Kalz kopiennoù eus an arm a voe produet, hep aotre a-wechoù, e atalieroù belgiat da skouer.

## Daveennoù
Timbroù Manchukuo

**Manchukuo** (e japaneg “Stad Manchu”) eo anv ar rannvro eus biz Sina a voe aloubet gant armeoù Japan e 1931. Lakaet e voe e penn ar Stad Puyi, anezhañ impalaer diwezhañ Sina, hag ur gouarnamant dic’hallus lakaet da sentiñ ouzh urzhioù Tokyo. Dismantret e voe ar Manchukuo hag adstaget ar rannvro ouzh Sina en-dro pa voe kollet ar brezel gant  Japan e 1945.

D’ar 26 a viz Gouere 1932 e voe embannet an timbroù kentañ : skeudenn pagodenn Liaoyang ha poltred an “impalaer” Puyi, warno un alc’hwez e sinaeg a dalv “Melestradurezh Postoù Stad Manchou”.

E 1934 e voe embannet un timbr nevez gant an titl "Melestradurezh postel Impalaeriezh Manchouria". Ur patrom a ziskoueze un orkideenn a zeuas war wel e 1935, hag unan all a ziskoueze ar “Menezioù Gwenn Sakr” e 1936.

Er bloavezh 1936 e voe gwelet ivez un heuliad timbroù boutin nevez o kinnig skeudennoù liesseurt gant skoed an orkide. Etre 1937 ha 1945 e voe embannet timbroù-lidañ a bep seurt gant ar gouarnamant : deiz-ha-bloaz ar Stad, lezennoù nevez embannet, ha dreist-holl evit enoriñ Japan : 2 600vet deiz-ha-bloaz Impalaeriezh Japan e 1940, deiz-ha-bloaz deroù ar brezel, ...

Timbr diwezhañ ar Manchukuo a zeuas er-maez d'an 2 a viz Mae 1945, evit lidañ 10vet deiz-ha-bloaz ur skrid-embann.
Goude diskar ar gouarnamant e voe dreistmoullet "Republik Sina" e sinaeg gant servij ar postoù nevez, rak an darn vrasañ eus ar stokoù timbroù a chome. N'eo bet implijet an timbroù-se dreist-moullet nemet e-pad ur prantad berr-tre eus fin 1945 betek 1947. Adalek ar bloaz tremenet-se e oa bet aozet hag unanet melestradurezh ar postoù  gant ar Post Pobl (meret gant ar gomunourien sinaat) e biz Sina hag a oa bet Manchoukuo.

Ouzhpenn-se, melestradurezh post Port Arthur ha Dairen a zreistmoullas kalz timbroù-post Manchoukuo etre 1946 ha 1949.

## Pennadoù kar
* Timbroù Sina
* Timbroù Sina – Timbroù rannvro
Timbroù Turkmenistan

Republik Turkmenistan (*Turkmenistan Respublikasy* e turkmeneg) zo ur vro en Azia ar C'hreiz.

Dindan dalc’h Impalaeriezh Rusia eo chomet Turkmenistan e-pad kantvedoù a-raok bezañ unan eus republikoù an Unvaniezh Soviedel, dindan an anvioù "Republik Sokialour Soviedel Emren Turkestan" e 1918 ha "Republik Sokialour Soviedel Turkmenistan" e 1924.

Embannet e voe timbroù kentañ Turkmenistan d'ar 26 a viz Ebrel 1992, c’hwec’h miz goude bezañ embannet dizalc’hiezh ar vro. Timbroù an Unvaniezh Soviedel a veze implijet e Turkmenistan a-raok.

An holl obererezhioù postel a vez kaset da benn gant an *Turkmenpochta* (anv ar velestradurezh), perc'hennet gant ar Stad hag a zo dindan evezh Ministrerezh ar Pellgehenterezh. Ar gouarnamant turkmen a zalc'h ur c'hontrol strizh war ar c'hemennadennoù dre bostel.

Er c'hontrol d'ar republikoù soviedel kozh all, ne reas ket Turkmenistan gant timbroù soviedel dreistmoullet evit bastañ d'e ezhommoù post goude an dizalc'hiezh, daoust ma kaver un toullad menegoù dreistmoullet war timbroù Turkmenistan e 1992 ha 1993.

## Pennad kar
* Timbroù Unvaniezh Soviedel
Boled Minié

Ar **boled Minié** zo ur vannadell evit an armoù-tan rizennet o c'hanol savet er bloavezhioù 1840 gant an ofiser hag ijinour gall Claude Étienne Minié evit ar fuzuilh Minié. Dre e stumm hag e berzhioù e tegasas kalz cheñchamantoù war tachennoù-emgann kreiz an XIX kantved.

## Deskrivadur
Betek ar bloavezhioù 1840 e veze implijet boledoù ront, karget dre veg ar fuzuilhoù flour o c'hanol, hag a ranke bezañ bontet e foñs ar c'hanol gant ur vazh. Ar boled Minié a zegasas kalz nevezinti : ur vannadell stumm ur granenn (e tu he strad) hag ur gernenn (e tu he beg) e oa, savet e plom gwak. Rizennoù lardet a oa e traoñ ar boled. 

Un tamm bihanoc'h e oa e dreuzkiz evit hini ar c'hanol. Ne oa ket ezhomm neuze da vontañ anezhañ pa veze karget an arm. Kaset e veze er-maez eus ar fuzuilh gant tarzhadenn ur gargad poultr du. Ur wech tennet e tistumme ar boled en ur chom tost ouzh diabarzh ar c'hanol. Dre se e tape un tizh uheloc'h evit ar boledoù ront mod-kozh. En ur dremen dre ar c'hanol e skarzhe ivez ar restachoù poultr du chomet ennañ, ha nebeutoc'h a amzer a veze kollet war an dachenn-emgann o naetaat an arm. Abalamour d'e stumm ha d'ar fed e troe warnañ e-unan e oa uhel hed-tenn ar boled Minié evit ar mare. Resis e oa betek 400 metr, pa oa a-boan 100 metr evit ur fuzuilh flour he c'hanol evel ar Brown Bess saoz.

## Implij

Implijet e voe ar boled Minié e brezel Krimea adalek 1853. Dibabet e voe e 1855 gant arme ar Stadoù-Unanet. Lakaet e veze er fuzuilh Springfield Model 1861 pourvezet da soudarded an Unaniezh da vare brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Ennañ e rejont reuz en ur zegas gloazadennoù spontusoc'h c'hoazh evit ar re anduret betek-neuze gant ar soudarded abalamour d'an armoù-tan mod-kozh. Marvusoc'h e teuas an armoù-tan da vezañ c'hoazh. Da vare brezelioù Napoleon e deroù ar c'hantved e c'halle ul linennad soudarded tostaat betek ur c'hant metr bennak ouzh o enebourien hep kaout riskloù bras da vezañ tizhet, met resisted ar boledoù Minié a cheñchas ar jeu en ur lakaat un argadenn war ur maezioù da vezañ kalz diaesoc'h ha dañjerusoc'h. Daoust da se e kendalc'has kalz jeneraled stadunanat da implijout taktikoù emgann enlinenn betek fin ar brezel diabarzh.

## Daveennoù
Colt CZ Group

**Colt CZ Group** zo un holding savet e 2013 tro-dro d'an embregerezh armoù-tan Česká zbrojovka, dindan an anv **Česká zbrojovka Group** - **CZG** betek 2022. Dibaoe eo deuet da vezañ perc'henn war embregerezhioù all eus bed an armoù hag an difenn evel Colt, swissAA pe Sellier & Bellot. Diazezet eo e Praha (Tchekia). Feuriet eo e eskemmdi ar gêr-benn tchek abaoe 2020. 3.600 den a laboure evit embregerezhioù ar strollad e 2024 e Tchekia, Kanada, Stadoù-Unanet Amerika, Sveden, Suis hag Hungaria. Ouzhpenn 15 miliard a euroioù e oa kengreadur ar strollad e 2023.

## Embregerezhioù
Hervez lec'hienn ar Colt CZ Group e oa an embregerezhioù hag ar merkoù-mañ en holding e 2024 :

* '''Česká zbrojovka''' '''a.s.''' (armoù-tan hiniennel, )
* **Colt Holding Company LLC** () abaoe 2021, perc'henn war an embregerezh armoù-tan Colt
* '''Spuhr i Dalby''' (dafar evit an armoù-tan, ) abaoe 2022
* **swissAA** (munisionoù, ) abaoe 2023
* **[[Sellier & Bellot]]** (munisionoù bihan o c'halibr, ) abaoe 2023
* **Dan Wesson** (armoù-dorn, )
* '''EG-CZ Academy''' (skol sportoù tennañ ha stand tennañ meret gant Éric Grauffel, )
* **Colt CZ Hungary** (armoù-tan, )
* **Colt Canada** (armoù-tan, )
* **CZ-USA** (armoù-tan, )
* **Zbrojovka Brno** (armoù chaseal, )
* **4M Systems** (dilhad ha dafar taktik, )
* **CARDAM** (kreizenn enklask war sevel pezhioù e metal, )
* **Vibrom** (*PIM - Powder Injection Molding*, moullañ dre ensiklañ poultr, )

## Daveennoù
.38 Super

An **.38 Super**, anvet ivez **.38 Super Auto**, **.38 Super Automatic** pe **9 × 23 mm SR** zo ur munision armoù-dorn krouet e 1929 gant an embregerezh stadunanat Colt. 

## Implij
Ur stumm kreñvaet eus ar munision .38 Auto eo, graet evit bezañ implijet da gentañ er pistolennoù Colt M1911. Implijet e veze un tamm gant ar polis stadunanat abalamour e oa gouest da dreuziñ dorioù otoioù ar bloavezhioù 1930. Goude an Eil Brezel-bed e voe dilezet tamm-ha-tamm an .38 Super evit ar c'hartouchennoù .45 ACP pe .357 Magnum gant an dennerien.

Er bloavezhioù 1970 e veze produet un nebeud miliadoù a gartouchennoù .38 Super bep bloaz hepken gant Colt. Met goude-se e krogas da vezañ implijet adarre gant tennerien IPSC evel Robbie Leatham pe Brian Enos, a blije dezho ar c'halibr abalamour e oa aesoc'h da gontroliñ evit ar .45 ACP da vare an tennañ hag uheloc'h an niver a gartouchennoù a c'halled kargañ en arm war un dro. Bremañ e vez implijet e bed ar sportoù tennañ dreist-holl.
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Poultr divoged

Ar **poultr divoged** a vez implijet abaoe dibenn an XIX kantved evel poultr-tarzh e meur a vunision modern e-lec'h ar poultr du.

## Istor ha deskrivadur
Fardet e vez **poultr divoged** (anvet gwechall **poultr gwenn** en e stumm kentañ) diwar nitrokeluloz pe nitrokeluloz ha nitroglikerin. Divoged eo ar poultr-tarzh, nebeut a zilerc'hioù a chom goude an darzhadenn en armoù, ha dre ma 'z eo ungeneshoc'h eget ar poultr du e vez resisoc'h an tennoù. Ijinet e oa bet gant ar Gall Paul Vieille e 1884.

Meur a seurt poultr divoged a zo. Gellet a raer disheñvelaat anezhe hervez o zizh (prim pe gorrek), hervez stumm o danvez (pailhour pe bazhigoù da skouer), pe hervez o aozennoù (bazenn simpl evit ar re gant nitroseluloz ha nitrogliserin hepken, bazenn dridoupl evit ar re gant aozennoù ouzhpenn). 

## Lec'hioù produiñ
Kalz labouradegoù a brodu poultr-tarzh, ha dreist-holl poultr divoged, er bed hiziv-an-deiz. E Breizh e vez produet poultr ar merk Vectan evit an armoù hiniennel gant an embregerezh Nobel Sport, diazezet e Pont-ar-Veuzenn (Bro-Gerne). 2.500 tonenn a boultr a veze produet eno e 2022.

## Gwelet ivez
*Danvez-tarzh
## Daveeennoù
Poultr-tarzh

**Poultr-tarzh** a c'hall bezañ graet eus :
* ar poultr du, ijinet war-dro an  e Sina hag implijet en armoù-tan betek fin an  ;
* ar poultr divoged, ijinet e 1884 gant ar Gall Paul Vieille hag implijet dibaoe er braz eus ar munisionoù a-vremañ.
Timbroù Manama

E 1963 e tilezas melestradurezh Postoù Breizh-Veur he c'hefridi e Stadoù an Arsav-brezel (saozneg : *Trucial States*) e reter Arabia. 

Un embreger timbrawouriezh amerikan, Finbar Kenny e anv, a gavas aze un digarez evit moullañ un toullad timbroù, gant ar soñj gwerzhañ anezho da zastumerien timbroù er bed-holl. E 1964 e sinas un emglev gant gouarnamant diarc'hant Ajman evit ober en e lec'h war-dro ar produiñ timbroù en e anv. Un eil emglev a voe sinet gant Emirelezh Fujairah e 1964.

Adalek 1966 e voe embannet kalzik rummadoù timbroù gant ar meneg "*MANAMA Dependency of Ajman*", Manama (arabeg : **المنامة**) anezhañ un oaziz en emirelezh Ajman, e reter kêr Ajman (arabat eo droukveskañ anezhi gant kêr-benn Bahrein).

Liesliv eo an timbroù, evit plijout d'ar re yaouankañ moarvat. Divalav a-walc'h eo an tresadennoù avat, ha pell-pell diouzh buhez hag istor an annezidi : taolennoù arzoù-kaer gant livourien Europa (Brueghel, Auguste Renoir, Michelangelo...), gant skeudennoù maouezed en noazh a-wechoù, buhez Napoleon, programmoù Apollo ha Soyouz en egor, c'hoarierien mell-droad brudet, Charles de Gaulle...

Seurt timbroù n'o deus talvoudegezh ebet e gwirionez. Kavet e vezent er boestoù-fourmaj evit netra er bloavezhioù 1970, ha daoust dezho da vezañ renablet gant katalogoù timbroù Yvert et Tellier da skouer, n'int ket bet implijet er vro.

Lesanvet e vezont "erinoù" (*Dunes* e saozneg), diwar al lec'h m'int bet savet. War-dro 200 timbr a voe embannet etre 1966 ha 1972 

Paouez a reas timbroù Ajman ha Manama e 1972.

## Pennadoù kar
*Timbroù Ajman
*Timbroù Stadoù an Arsav-brezel
.300 AAC Blackout

An **.300 AAC Blackout**, anvet ivez **300 BLK** pe **7,62 × 35 mm**, zo ur munision krouet e 2009 gant an embregerezh stadunanat Advanced Armament Corporation. Deveret eo diouzh an .300 Whisper, ur gartouchenn ''Wildcat'', ha gellet a ra bezañ implijet er fuzuilhoù-arsailh doare AR-15. War-bouez ar c'hanol e kord gant holl bezhioù an armoù kambret e 5,56 × 45 mm NATO. Daoust d'e vent e c'hall bezañ subsonek e voled. 

Ganet e oa diwar-c'houlenn nerzhioù ispisial rannoù disheñvel eus an arme stadunanat a c'houlenne ur munision en ur c'halibr tost ouzh hini ar 5,56 mm met gant ur galloud-herzel uheloc'h hag an tu da vezañ implijet e kanolioù berr dezhe ur reduer-son.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù