Arguzenn (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kevreadurezhel **arguzenn** pe **korzhiad** (gall. *actant*, saoz. *argument*) evit komz eus ur sintagm hag a diskwel bezañ liammet ouzh ar verb en ul lavarenn.

Peurliesañ ec'h eo ar rener hag ar renadenn dra arguzennoù ar verb, ma vez graet oute *arguzennoù diazez* (saoz. *core arguments*).

Graet e vez *arguzennoù beskellek* (saoz. *oblique arguments* pe *complements*) eus an arguzennoù a eil-renk (saoz. *non-core*), peurliesañ sintagmoù adstagennek (saoz. *adpositional phrases*) o resisaat ur prantad (d.s. *evit beure*), ul lec'h (d.s. *er gêr*) pe resever un ober (ds. *eviti*). 

E brezhoneg eo bet graet gant an termen "renadenn" evit *complement*, levezonet gant ar fed ma vez graet e galleg gant "***complément''' d'objet direct''" (saoz. ''direct object''; "[[Renadenn eeun]]") ha "***complément** d'objet indirect''" (saoz. ''indirect object''; "[[Renadenn dieeun]]") met anat eo eo direizh an termen-se rak kevatal e ranker bezañ d'un arguzenn a eil-renk ha koulskoude e ra dave an termen "***renadenn*** eeun" d'un arguzenn ziazez.

Implij an arguzennoù a c'hell bezañ ret pe diret: ret eo an arguzennoù diazez ha diret ar re a eil-renk. 

P'en devez ur verb un arguzenn graoñellek nemetken (da lâret eo, ar rener) e vez graet [[Verb amdranzitivel|amdranzitivel]] (saoz. ''intransitive'') anezhañ; p'en devez div e vez graet [[Verb tranzitivel|tranzitivel]] pe [[Verb unandranzitivel|unandranzitivel]] anezhañ, o vezañ m'eo an eil arguzenn ur renadenn eeun. P'en devez ur verb teir arguzenn (da lâret, div arguzenn ouzhpenn ar rener), evel e brezhoneg ''reiñ'', e vez graet [[Verb daoudranzitivel|daoudranzitivel]] anezhañ, o vezañ m'eo an trede arguzenn ur renadenn dieeun. Valañs (pe amsav ; saoz. ''valency'') a vez graet eus niver a arguzennoù pep [[verb]].

An arguzennoù diazez a c'hell bezañ argaset, ouzhpennet pe kemmet-digemmet e meur a doare dre lakaat e pleustr $operations yezhadurel evel an [[Tu (yezhoniezh)|tuioù]], da skouer an [[tu gouzañv]], hag all.

Gant pep [[yezh]] er bed e vez implijet [[Troad (yezhoniezh)|troadoù]] (d.s. al [[latin]]) pe rannigoù (d.s. ar brezhoneg "a/e") ha/pe urzh ar frazenn (d.s. ar saozneg) evit merkañ roll pep arguzenn er frazenn, daoust ha ma ranker o c'hompren dre dielfennañ ar c'henarroud ivez e meur a yezh evel ar [[sinaeg]] pe ar [[japaneg]].

==Arguzennoù steroniel==
Ouzhpenn an arguzennoù kevreadurezhel deskrivet betek-henn e c'hell ur verb kaout arguzennoù [[Semantik|steroniel]] ha ne glotont ket dre ret gant ar re gevreadurezhel. 

E-touez an arguzennoù steroniel aliesañ e kaver ar [[Graer (yezhoniezh)|graer]] hag ar [[Gouzañver (yezhoniezh)|gouzañver]] met kavet e vez arguzennoù steroniel all ivez.

E lavarennoù gwirion ne deu war wel nemet an arguzennoù steroniel ha rankout a ra bezañ an arguzennoù kevreadurezhel dre dielfennañ ster al lavarenn ha kemmañ a ra a yezh da yezh evit a sell ouzh peseurt arguzennoù steroniel a rank dont war wel dre ret evel arguzennoù kevreadurezhel. Setu un nebeud skouerioù :

E [[saozneg]], ar verb ''put'' « lakaat » a rank bezañ implijet gantañ teir arguzenn gevreadurezhel, da lâret eo ur rener, ur renadenn dra hag un elfenn lec'hian. Teir arguzenn steroniel en deus ar veb-mañ ivez : graer, tem ha pal, da skouer :

: ''He put the book in the box''
: « Eñ a lakaas al levr er voest »
 
E [[japaneg]], avat en deus ar verb ''oku'' (置) « lakaat » an hevelep arguzennoù steroniel (graer, tem ha pal) met disheñvel diouzh ar verb heñvelster saoznek eo arguzennoù kevreadurezhel ar verb japanek-mañ, ha gallout a reer e japaneg :

: ''Kare ga hon o oita'' « eñ a lakaas al levr »
: *''He put the book''.

N'eo ket honnezh ur frazenn reizh hervez yezhadur ar saozneg dre ma vank dezhi an trede arguzenn gevreadurezhel ret, da lâret eo an arguzenn lec'hiañ.

Peurliesañ e c'hell an darn vrasañ eus yezhoù ar bed ober gant lavarennoù ampersonel ivez m'en devez ar verb arguzenn gevreadurezhel, da skouer e [[portugaleg]] ''chove'' « glav a ra ». Yezhoù all avat, en o zouez ar saozneg, a rank ober gant un arguzenn d'an nebeutañ atav, zoken ma'c'h eo anezhañ ur brizhrener (saoz. ''dummy subject''), da skouer ***it*' is raining* « eñ/hi a ra glav ». Tennañ a ra ar fed-mañ d'ur perzh yezhadurel anvet [[amraganvelezh]] (saoz. *pro-drop*).

Dre kemmañ an tu yezhadurel, da skouer mont eus an tu ober d'an tu gouzañv, e c'hell bezañ kemmet ivez valañs an arguzennoù kevreadurezhel pe eilpennet e c'hell bezañ an arguzennoù kevreadurezhel an eil gant eben, daoust ha ma van digemm atav an arguzennoù steroniel. Da skouer :

: *Hi a lennas ul levr*
: *Ul levr a oa bet lennet ganti*

Ken en eil frazenn hag en eben ec'h eo kevatal an div arguzenn steroniel, da lâret eo ar graer (*hi*) hag ar gouzañver (*ul levr*). Disheñvel eo pep o arguzennoù kevreadurezhel avat : rener (*hi*) ha renadenn eeun (*ul levr*) er frazenn gentañ ha rener (*ul levr*) ha renadenn-oberour (gall. *complément d'agent*) diret en eil frazenn (*ganti'').

## Gwelit ivez
* Amraganvelezh
* Tranzitivelezh