open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fortunate Son (kanaouenn)

***Fortunate Son*** a zo ur ganaouenn saoznek savet gant ar c'haner-sonaozer ha soner stadunanat John Fogerty evit ar strollad sonerien rock Creedence Clearwater Revival.

2:21 ar pad anezhi, embannet e voe ar sonenn en ur bladennig daou ditl (*Down On The Corner* en eil tu) e miz Gwengolo 1969 ; lod eo ivez eus an albom *[[Willy and the Poor Boys]]* a zeuas e-maez d'an 2 a viz Du da-heul. Evel holl ganaouennoù an albom e voe enrollet e Studioioù Fantasy e Berkeley (Kalifornia).

E miz Kerzu 2004 e oa bet lakaet da naontek ha pevar-ugent e Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet hervez Rolling Stone.

## Danvez
Embannet e voe e-pad Brezel Viêt Nam (1955-1975) n'en devoa ket kemeret perzh ennañ John Fogerty koulskoude. Displegañ a reas hemañ e oa bet awenet gant eured David Eisenhower (mab-bihan da Dwight D. Eisenhower) da Julie Nixon (merc'h da Richard Nixon) e miz Kerzu 1968. Kompren a reas an arzour ne vije biken tizhet ar seurt tud gant an darvoudoù reuzus a c'hoarveze e Viêt Nam daoust d'o zud bezañ pennkaoz dezhe : gwarezet e oant.
E pozioù ***Fortunate Son*** e kaver ar re-mañ : And when the band plays "Hail to the chief" ; anv ez eus amañ eus himn ofisiel Prezidant Stadoù-Unanet Amerika.

## Er sinema
He c'hlevout a c'haller ivez e-barzh un nebeud filmoù :
* 1994 : *[[Forrest Gump]]*, sevenet gant Robert Zemeckis,
* 1997 : *[[Prefontaine]]* gant Steve James,
* 2004 : *[[The Manchurian Candidate (film, 2004)|The Manchurian Candidate]]* gant Jonathan Demme,
* 2007 : *[[Live Free or Die Hard]]* gant Len Wiseman,
* 2010 : *[[Les Petits Mouchoirs]]* gant Guillaume Canet,
* 2012 : *[[Battleship (film)|Battleship]]* gant Peter Berg,
* 2016 : *[[War Dogs (film, 2016)|War Dogs]]* gant Todd Phillips.

## Selaou ''Fortunate Son'' ha lenn ar gerioù...
*  ...tennet eus an albom ''Willy and the Poor Boys''.
*  ...implijet er film ''Forrest Gump''.

## Notennoù ha daveennoù
Europa (merc'h da Fulup II)

**Ur pennad [[Europa]] zo, diwar-benn ar c'hevandir*.
**Ur pennad [[Europa (disheñvelout)]] zo diwar-benn sterioù all an anv*.

**Europa**, ganet e 336 kent JK, a oa merc'h da Fulup II Makedonia ha d'e seizhvet pried, Kleopatra Euridike, nizez d'ar jeneral Attalos.

Lazhet e vije bet, a-gevret gant he mamm, war urzh Olympias, pevare pried ar roue ha mamm Alesant Veur.
Karanos (mab da Fulup II)

**Karanos**( Κάρανος), pe *Caranus* hervez al latin, a oa ur priñs bihan eus Makedonia et IVvet kantved kent JK. Mab e oa da Fulup II Makedonia ha d'e seizhvet pried Kleopatra, da lavarout eo e oa hantervreur da Alesant Veur. Ur c'hoar en devoa ivez, Europa, ganet un toullad deizioù a-raok marv ar roue.

Hervez Justinus e voe lazhet Karanos war urzh Alesant Veur e -336 ; hervez Paosanias ar Beajour eo Olympias, pedervet pried ar roue ha mamm Alesant, an hini a voe kiriek da varv Kleopatra ha Karanos.
Karanos

**Karanos** (Κάρανος / *Káranos*), pe *Caranus* hevez an doare latinekaet, zo anv: 
* **[[Karanos Makedonia]]**, diazezer mojennel Rouantelezh Makedonia;
* **[[Karanos (mab da Fulup II)]]**; 
* **[[Karanos (hetair)]]**, unan eus jeneraled Alesant Veur.
Karanos (hetair)

**Karanos** (Κάρανος; marvet e -329), a oa un ofiser eus falanks Makedonia, eus ur c'horfarme anvet *[[hetaired]]* (ἑταῖροι /hetairoi) ha kaset gant Alesant Veur a-enep Satibarzanes p'endoe, eil tro dezhañ, bountet Aria (rannvro) (en Afganistan hiriv) d'en em sevel. Trec'h e voe an hetaired, ha lazhet Satibarzanes e goañvezh ar bloaz -330.

En -329 e voe kaset Karanos, war un dro gant Andromac'hos ha Menedemus, dindan al Likian Pharnuches, da enebiñ ouzh Spitamenes, satrap Sogdiana a oa en em savet. Pa dostajont ouzh arme ar satrap, a oa o lakaat seziz war gêr Marakanda, e troas egile da vont d'an emgann, ha trec'h e voe warne gant skoazell Skited war varc'h, ma voe ret dezhe mont da glask repu en tu all d'ar stêr Polytimetus, da guzhat e-touez ar gwez. Klask a reas Karanos treuziñ gant e varc'hegerien, hag e soudarded war droad a glaskas mont war e lerc'h en dizurzh, ma voent lazhet gant an enebourien.
Hetair

An **hetaired** (ἑταῖροι/hetairoi e henc'hresianeg, *kompagnuned*) a oa ar gwellañ soudarded eus falanks Rouantelezh Makedonia adalek amzervezh Fulup II Makedonia betek hini e vab Alesant Veur, hag a veze gwelet evel ar gwellañ marc'hegerien en Henamzer. E-touez an hetaired e veze dibabet gwarded ar roue, ar Somatofilaked.

## Notennoù
Balakros

**Balakros** (Bάλακρoς), mab da Nikanor, a oa unan eus somatofilaked Alesant Veur.

Goude emgann Issos e -333 e voe anvet da satrap Kilikia. Lazhet e voe o vrezeliñ a-enep Pisidia, pa oa Alesant o ren.

Sur a-walc'h eo eñ ar Balakros a zimezas da Fila, merc'h da Antipatros, addimezet da Grateros.
Fila

**Fila**, pe **Phila** hervez an henc'hresianeg, zo anv meur a briñsez en Henamzer.

## Tud
*Fila Elimeia, c'hoar da Derdas, unan eus priedoù da Fulup II Makedonia,
*Fila (merc'h da Antipater), dimezet da Balakros, Craterus ha Demetrius Poliorcetes,
*Fila (merc'h da Seleucus), dimezet da Antigonus Gonatas
*Fila (merc'h da Demetrius)
*Fila (merc'h da Theodorus) 
*Fila Tebai, kourtizanez, 
*Fila (Pieria), kêr en Pieria, e rouantelezh Makedonia

## Lec'h
**Phila*, berranv a vez graet eus Philadelphia, e Pennsylvania, SUA.
Kevin Skinner

**Patrick Kevin Skinner**, ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1974 e Dublin (kontelezh Graves, Kentucky), zo ur c'haner sonerezh country stadunanat. Gantañ e oa aet ar maout e koulzad 4 an abadenn *[[America's Got Talent]]*.
## Buhez
Kroget e oa da seniñ ar gitar pa oa 12 vloaz. Abaoe an oad-se en deus kendalc'het da seniñ, skrivañ sonerezh ha kanaouennoù gant sikour e dad Joe. Dizimez eo Skinner, daou vugel en deus, ur mab hag ur verc'h.

Pa oa kouer en devoa graet freuz-stal a-raok kemer perzh en abadenn *America's Got Talent*. Ur wech erruet war al leurenn e oa bet souezhet ar juri gant an diforc'h etre e zoare da vezañ gwisket hag e vestroni war ar gitar hag ar c'han. Amprestet en devoa ar ganaouenn *[[If Tomorrow Never Comes]]* digant Garth Brooks ha gounezet en devoa an abadenn.
## Pladennoù

## Notennoù ha daveennoù
Fila Elimeia

**Fila Elimeia** a oa rouanez Makedonia.

Merc'h e oa da z-Derdas III, diwezhañ arc'hont Elimeia. Dimeziñ a reas da roue Makedonia, Perdiccas III. Pa varvas ar roue ec'h addimezas d'e vreur, Fulup II Makedonia .
Gant Perdiccas he doe ur mab, Amyntas IV.

Hervez Paul Faure e oa ivez mamm da Caranos, marvet en bugel hervez ar * Roman d'Alexandre* , diwar zorn pseudo-Callisthène. Mervel a reas ur pennadig goude hec'h eured da Fulup II.
Ptolemaios (somatofilak)

**Ptolemaios** (Πτολεμαῖος e henc'hresianeg) a oa unan eus ofiserien ar roue Alesant Veur, anvet Somatofilaked, hag a oa karget da ziwall ar roue. 

Lazhet e voe e-pad seziz Halikarnassos, e -334.
Hefaestion

**Hefaestion**( Ἡφαιστίων /Hephaistion; war-dro -356 – -324) a oa un a renk uhel hag ur jeneral en arme Alesant Veur, roue Makedonia, hag unan eus e Somatofilaked.

Mab e oa da Amyntor. Savet e oa bet gant Alesant, mignoned vras e oant : diwar o fennoù e lavared e oant evel Ac'hilleüs ha Patrokles.
Aristonoüs

**Aristonous** (e henc'hresianeg Ἀριστόνους), mab da Beisaios, a oa unan eus seizh somatofilak Alesant Veur, hag ac'h eas gantañ betek India. 

Pa varvas Alesant e voe ar c'hentañ da ginnig reiñ ar galloud da Perdikkas. E penn arme Olympias e oa e-pad ar brezel ouzh Kassandros. Pa voe prizoniet Olympias e -316 e voe lakaet d'ar marv war urzh Kassandros.
Demetrios (somatofilak)

**Gwelout ivez ar pennad [[Demetrius]].*

**Demetrios** (marvet e -330) a oa unan eus seizh somatofilak Alesant Veur. Diskred a voe warnañ da vare irienn Philotas, ha lakaet e voe d'ar marv. Ptolemaios Soter, mab da Lagus, a gemeras e lec'h neuze.
Kleitos

**Kleitos** (Κλείτος) zo un anv gresianek, ha hini meur a zen.

*Kleitos an Du (war-dro -375–-328), ofiser e falanks Makedonia ha mignon d'ar roue Alesant Veur, lazhet gant ar roue pa oant o riboulat;
*Kleitos ar Gwenn (marvet e -318), ofiser e falanks Makedonia, 
*Kleitos Dardania (war-dro 335– -295) , roue Illiria, mab da Bardylis I, tad da Bardylis II;
*Kleitos Kyrou, (1921–2006), barzh gresianek.
Lanike

**Lanike** pe **Hellanike**, merc'h da gKritias, a oa c'hoar d'ar brezelour makedonian Kleitos an Du ha magerez Aleksandr Veur.

Ganet e oa bet un tamm goude -380. Dimezet e oa da Andronicus Olynthus. Mamm e oa da bProteas ha da zaou vab all a varvas e Seziz Miletos en -334.
Heureux qui, comme Ulysse, a fait un beau voyage

***Heureux qui, comme Ulysse, a fait un beau voyage*** zo ur sonedenn c'hallek bet skrivet gant ar barzh Joachim du Bellay (~1522-1560) ha kanet gant Ridan.. Barzhoneg brudetañ Joachim du Bellay eo.

:*Heureux qui, comme Ulysse, a fait un beau voyage,*
:*Ou comme cestuy-là qui conquit la toison,*
:*Et puis est retourné, plein d'usage et raison,*
:*Vivre entre ses parents le reste de son âge !*

:*Quand reverrai-je, hélas, de mon petit village*
:*Fumer la cheminée, et en quelle saison*
:*Reverrai-je le clos de ma pauvre maison,*
:*Qui m'est une province, et beaucoup davantage ?*

:*Plus me plaît le séjour qu'ont bâti mes aïeux,*
:*Que des palais Romains le front audacieux,*
:*Plus que le marbre dur me plaît l'ardoise fine :*
:*Plus mon Loire gaulois, que le Tibre latin,*

:*Plus mon petit Liré, que le mont Palatin,*
:*Et plus que l'air marin la doulceur angevine.*
:— Joachim du Bellay, *Les Regrets*, XXXI

Gerioù all a zo bet ouzhpennet gant ar c'haner gall.

## Kanaouenn Brassens
Ur ganaouenn c'hallek — *[[Heureux qui comme Ulysse (kan)|Heureux qui comme Ulysse]]* — zo ivez, savet gant Henri Colpi (1921-2006) ha Georges Delerue (1925-1992) evit ar film *[[Heureux qui comme Ulysse (film)|Heureux qui comme Ulysse]]*, renet e 1969 gant Henri Colpi ha kanet gant Georges Brassens, hag a grog gant linenn gentañ sonedenn Joachim Du Bellay.

## Notennoù ha daveennoù
Maner Rustefan

**Maner Rustefan** zo ur maner kozh ag ar XVvet ha XVIvet kantved kouezhet en e boull. E parrez kozh Nizon emañ, e-kichen Pont-Aven e Kerne-Izel. Àr-dro 1480 e oa bet savet get Jean du Fou, chambarlank ar roue Loeiz XI, hanafour bras Frañs.

War a ouier e oa bet savet ar c'hastell kentañ el lec'h m'emañ bremañ gant Etienne, kont Penteür, ur mab da zug Breizh. E 1137 e oa marvet. "Rustefan" a dalvez "Kastell Etienne" e brezhoneg kozh. Gouzout a ouier e oa bet kastell Rustefan da rouanez Bro-C'hall, Blanche de Castille.

Lec'hiet eo war lez ur c'hoad bras, puilh ar jiboez ennañ, ur c'hoad hag en em astenne en un darn vras eus parrez Nizon. Setu perak, hervez istorourien zo, e vefe anv eus un ez-pennti jiboez da zuged Breizh. (pe da rouanez bro-C'hall?)

Ar savadur a-vremañ a zo bet savet gant Yann ar Faou, mab Jehan kentañ ar Faou, aotrou Kerjestin en Erge-Vras hag aotrou Rustefan, gwaz Tifenn Sant-Juzel. Aet e oa Yann II ar Faou d’an anaon e 1492.

Merc'h Jean II ar Faou ha Jeanne de la Rochefoucault, itron Montbazon, Renée ar Faou, a zimezas dre gevrat, e Teurgn, d'an 9 a viz Eost 1492, da Loeiz III Roc'han-ar Gemene, marc'heg, aotrou ar Gemene, Montauban, Romefort, ha lec'hioù all, marvet e 1498.

Ar familh Roc'han a oa c'hoazh kastell Rustefan en he c'herz e 1536. E penn kentañ ar 17vet kantved avat e oa bet gwerzhet ar maner da Charles de Guer, baron Pontkalleg.

Gant ar familh La Pierre e tegouezhas ar c'hastell goude ha war-lerc'h d'an Euzenou eus Kersalaun. Deskrivet e oa ar c'hastell kozh evel rivinoù gant Jacques Cambry e 1794, ha gwerzhet e oa bet evel mad broadel d'an 8 a viz Gouere 1798.

Damc'houde e oa bet dismantret an talbenn a-dreñv gant an daou berc'henn a oa labourerien-douar. Implijet e oa bet dafar an talbenn-se evit sevel un toullad skiberioù. Kendalc'het e oa bet an dispenn adalek 1832 betek 1864.

E 1887 e voe graet ur boulc'het all er rivinoù adarre. Kuzul departamant ha kevredigezh arkeologel Penn-ar-Bed o doa klasket enebiñ hepdale ouzh an drasterezh-se. Ar pezh ne viras ket ouzh benvegoù ar vañsonerien da lakaat talbenn ar maner da gouezhañ en e boull.
Ralph Bernet

**Ralph Bernet** pe **Ralph**, bet ganet e 1927 e Marselha (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall) ha marvet d'an 23 a viz Gwengolo 2017 er memes kêr, a oa un azasaer ha saver pozioù, kaner ha sonaozer gall.

## Buhez
Rust e voe e vugaleaj ha ne chomas er skol nemet betek e zek vloaz. A-viskoazh e oa bet troet-mat gant ar c'hanaouennoù ha setu mard eas da ganer ar straedoù. N'en deveze ket aon rak kousket dindan an amzer na rak laerezh evit bevañ-bevaik. Goude bezañ kanet ez-yaouank e leurennoù tavernioù ar gCanebière e tegouezhas e 1943 e Pariz ma yeas da goarer boteier war ar Champs-Élysées hag e Saint-Germain-des-Prés. E 1947 e voe kaset da Offenburg (Alamagn) d'ober e goñje, er memes kazarn a zegemeras Johnny Hallyday e 1964. Distro e Pariz e 1949 e krogas Bernet da sevel kanaouennoù ha dont a reas Robert Ripa (1919-2005) da vezañ e gentañ kliant gant *Trop galant* e 1957. E 1962 e voe azasaet *Don't Play That Song (You Lied)* gantañ e galleg — *Pas cette chanson* — evit Johnny Hallyday. E-giz-se e krogas ur c'henlabour a c'hwec'h sonenn ha hanter-kant gant Hallyday, en o zouez *Excuse-moi partenaire* (*[[Cuttin' In]]*) ha *L'Idole des jeunes* (*Teen Age Idol*).Estroc'h evit Hallyday a dennas splet eus e zonezonoù dre ma savas naontek kanaouenn evit Eddy Mitchell ivez : roet e voe ul lusk nevez da vicher ar c'haner gall gant *Toujours un coin qui me rappelle* (*(There's) Always Something There to Remind Me*), *Si tu n'étais pas mon frère* ha *Société Anonyme* peurgetket.

Ha tamm-ha-tamm e teuas a-benn da genlabourat gant an darn vrasañ eus arzourien brudet pe vrudetoc'h ar bloavezhioù 1960 ha 1970, en o zouez :
* Richard Anthony, Hugues Aufray,
* Lucky Blondo, Frida Boccara, Mike Brant,
* Éric Charden, Karen Cheryl, Christophe, Petula Clark, Annie Cordy,
* Dalida, Jacqueline Dulac,
* Franck Fernandel, Claude François,
* France Gall, Danyel Gérard,
* Julio Iglesias,
* Marie Laforêt, Gloria Lasso, Herbert Léonard, Les Surfs, Long Chris,
* Gilles Marchal, Guy Mardel, Mireille Mathieu, Monty, Dario Moreno, Nana Mouskouri,
* Marjorie Noël,
* Régine, Line Renaud, Dick Rivers, Romuald,
* Théo Sarapo, Michel Sardou, Sandie Shaw, Sheila, Stone,
* Patrick Topaloff, Michèle Torr,
* Sylvie Vartan, Hervé Vilard,
* David Alexandre Winter
Gant ar sonenn *Butterfly* an hini eo, kanet gant Danyel Gérard e 1971, e teuas brud dezhañ er bed a-bezh avat.

Hervez Richard Louapre e vije bet azasaet pe krouet tri mil kanaouenn gant Ralph Bernet, bet tapet teir Fladenn aour ha pevar-ugent gantañ. Nav sonenn warn-ugent gant The Beatles a vije bet azasaet gantañ ivez.

## Liammoù diavaez
* E c'hwec'h pladenn evel kaner, war al lec'hienn Encyclopédisque
* An holl oberennoù azasaet/savet gant Ralph Bernet, war al lec'hienn Encyclopédisque
* Ralph Bernet o kanañ ''Qu'il est doux d'être auprès de toi'' (1964)

## Notennoù ha daveennoù
Diana Pequeno

**Diana Pequeno** (Salvador, 25 Genver 1958) zo ur ganerez vrazilian. Peogwir e kane Blowin' in the Wind e portugaleg e oa bet lesanvet *a [[Joan Baez]] brasileira*.

## Pladennoù
# Diana Pequeno (1978) RCA Victor LP
# Eterno como areia (1979) RCA Victor LP
# Sinal de amor (1981) RCA Victor LP
# Sentimento meu (1982) RCA Victor LP
# O mistério das estrelas (1985) RCA Victor LP
# Mistérios (1989) Acquarius/Independente LP
# Cantigas (2002) Selo Rádio MEC CD
#Alma Gêmea (2016) Independente CD
#Alma Calma (2016) Independente CD
#Alma Moura (2016) Independente CD
#Signo (2017) Independente CD
#Xamã (2017) Independente CD
Kleitos an Du

**Kleitos an Du** ( Κλεῖτος ὁ μέλας / Kleitos o Melas e henc'hresianeg; war-dro -375 — -328) a oa un ofiser eus falanks Makedonia, dindan Alesant Veur. Mab e oa da z-Dropidas ha breur e oa da vagerez Alesant, anvet Lanike.

Saveteiñ a reas buhez Alesant en emgann Granicus e -334, pa droc'has gant e gleze brec'h Espitridrates, satrap Lidia, a oa o vont da lazhañ ar roue. 

E -331, en emgann Arbela e kase ar varc'hergerien e kostez dehoù an arme. 

E -330, pa voe rannet an hetaired (ἑταῖροι) etre div rannarme e voe anvet daou zen e pep rann anezho: Hefaestion ha Kleitos an Du.

Lazhet e voe gant ar roue, meur a vloaz goude, en un tabut mezvierien.
The Freewheelin' Bob Dylan

**The Freewheelin' Bob Dylan** zo un albom saoznek e 1963 gant ar c'haner stadunanat Bob Dylan.

## Ar c'hanaouennoù
# *[[Blowin' in the Wind]]* – 2:48
# *[[Girl from the North Country]]* – 3:22
# *[[Masters of War]]* – 4:34
# *Down the Highway* – 3:27
# *Bob Dylan's Blues* – 2:23
# *[[A Hard Rain's a-Gonna Fall]]* – 6:55
# *[[Don't Think Twice, It's All Right]]* – 3:40
# *Bob Dylan's Dream* – 5:03
# *Oxford Town* – 1:50
# *Talking World War III Blues* – 6:28
# *Corrina, Corrina* (traditionnel) – 2:44
# *Honey, Just Allow Me One More Chance* (Dylan/Thomas) – 2:01
# *I Shall Be Free* – 4:49
David's Album

**David's Album** zo un albom gant Joan Baez e 1969.

## Kanaouennoù
#"If I Knew" (Nina Dusheck, Pauline Marden)
#"Rock Salt and Nails" (Bruce Utah Phillips)
#"Glad Bluebird of Happiness" (Darryl Skrabak)
#"Green, Green Grass of Home" (Curly Putman)
#"Will the Circle be Unbroken" (hengounel)
#"The Tramp on the Street" (Traditional)
#"Poor Wayfaring Stranger" (hengounel)
#"Just a Closer Walk With Thee" (hengounel)
#"Hickory Wind" (Gram Parsons, Bob Buchanan)
#"My Home's Across the Blue Ridge Mountains" (A.P. Carter, Tom Ashley)
Beata Tyszkiewicz

**Beata Maria Helena Tyszkiewicz-Kalenicka** zo un aktourez ganet d'ar 14 a viz Eost 1938 e Wilanów, en Polonia.

## He filmoù
### Sinema
* 1956: *[[Zemsta]]*. 
* 1961: *[[Samson]]*, renet gant Andrzej Wajda
* 1964: *[[El manuscrito encontrado en Zaragoza (película)]]*, renet gant Wojciech Jerzy Has
* 1965: *[[Popioły]]*, renet gant Andrzej Wajda
* 1967: *[[Pieśń triumfującej miłości]]*, renet gant Andrzej Żuławski
* 1968: *[[Wszystko na sprzedaż]]*, renet gant Andrzej Wajda
* 1968: *[[Lalka]]*, renet gant Wojciech Jerzy Has
* 1969: *[[Dvoryánskoe gnezdó]]*, renet gant Andréi Konchalovski
* 1975: *[[Noce i dnie]]*, 
* 1980: *[[Kontrakt]]*, renet gant Krzysztof Zanussi
* 1981: *[[Édith et Marcel]]*, renet gant Claude Lelouch
* 1983: *[[Seksmisja]]*, renet gant Juliusz Machulski
* 1984: *[[Vabank II, czyli riposta]]*, renet gant Juliusz Machulski
* 1987: *[[Kingsajz]]*, renet gant Juliusz Machulski
* 1988: *[[Bernadette]]*, renet gant Jean Delannoy
* 1991: *[[V.I.P.]]*, renet gant Juliusz Machulski
* 1991: Ferdydurke, renet gant Jerzy Skolimowski
* 1992: *[[The Silent Touch]]*, renet gant Krzysztof Zanussi
* 1993: *[[Un pequeño apocalipsis]]*, renet gant Costa-Gavras
* 2006: *[[Plac Zbawiciela]]*, renet gant Krzysztof Krauze
* 2011: *[[Listy do M.]]*.
Met piv eo Belfegor ?

**Met piv eo Belfegor ?** zo ur film berr e brezhoneg savet gant Yann-Fañch Lugué, harpet gant skolajidi ha liseidi brezhonegerien kêr Redon. Skignet eo bet evit ar wech kentañ d'an 10 a viz Even 2017 e-pad nozvezh an donezonoù aozet gant Skolaj ar C'hleuz Sant Jozeb Redon. Skrivet eo bet ar senario gant ar skrivagner foran Patrick Denieul oc'h ambrougañ ar skolajidi diyezhek pempvet ha c'hwec'hvet klas.

## An istor
Emma, ul liseadez el lise Sant Salver e Redon, a zo ur gazetennerez a youl-vat evit ar blog Sekred.bzh arbennikaet war an istorioù hag ar fedoù mojennel hag iskis. Un nozvezh e tap poltriji eus Belfegor, ha c'hoant dezhi d'o embann met Max, rener ar blog, a sav a-enep evit abegoù tort. Emma ne gompren ket perak ne fell ket dezhañ embann ar poltriji.

## Tro-dro d'ar film
Kinniget e vo ar film e-pad festival ar filmoù berr e Betton.

## Liammoù diavaez
* Met piv eo Belfegor war Youtube
* Kinnig ar film war lec'hienn Skolaj ar C'hleuz Sant Jozeb.

## Notennoù ha daveennoù
Discorama

**Discorama** a oa un abadenn skinwel gallek etre 1959 ha 1975, sizhuniek da gentañ, ha miziek war an diwezhadoù.
John Cassell

**John Cassell** (Manchester, 23 a viz Genver 1817 – Londrez, 2 a viz Ebrel 1865) a oa ur skrivagner, embanner ha mouller a orin saoz. 

Saver an embregerezh Cassell & Co e voe, un ti-moullañ brudet evit e levrioù deskadurezh hag e embannadurioù romantoù a lodennoù. Bez' e voe unan eus an embregerezhioù kentañ oc'h embann istorioù a-lodennoù.
Ouzhpenn da se e oa brudet Cassel evit bezañ ur marc'hadour te ha kafe hag ur poster arc'hant e bed an aferioù. Kristen kredour done oa, stourmet en deus e vuhez-pad a-enep an alkoolegezh en *temperance movement* e Bro-Saoz.
Stourmet en devoa ivez evit digreskiñ an tailhoù war an embann, hag evit degas deskadurezh d'an dud vunut. Soñjal a rae dezhañ e oa ret deskiñ renkad al labourererien evit gwellaat e stad truezus. Embann a rae levrioù ha kazetennoù evit degas deskadurezh ha sevenadur d'ar brasañ niver.
Chad Mitchell Trio

An **Chad Mitchell Trio** – ha diwezhatoc'h **The Mitchell Trio** – a oa ul lazig-kanañ stadunanat a dri c'haner (gwazed) e New York er bloavezhioù 1960. Kanaouennoù kozh a ganent ha traoù savet ganto. Brudet e oant da ganañ sonioù fentus ha flemmus diwar-benn darvoudoù ar mare, ar brezel yen, brezel Vietnam, didro, hep klask bezañ soutil.
Giambologna

**Giambologna**, ganet **Jean Boulogne** (fall skrivet **Giovanni da Bologna** pe **Giovanni Bologna**), ganet e 1529 e Douai hag aet da Anaon d'an 13 a viz Eost 1608 e Firenze, en Italia, d'an oad a 79 vloaz, a oa ur c'hizeller flandrezat diazezet en Italia. Brudet e voe dre e labour war ar marbr hag an arem e fin an Azginivelezh.

## Oberennoù

Restr:Bathing Venus MET ES7588.jpg|Venus oc'h en em walc'hiñ
Restr:Giambologna (attr.), crocifisso eburneo, 01.jpg|Ar C'hrist ouzh ar groaz
Restr:Giambologna - Hercules and the Dragon Ladon - Walters 54695.jpg|Herkules a-enep an aerouant
Restr:Diavolino di giambologna, originale 07.JPG|Un diaoulig.
Restr:Giambologna raptodasabina.jpg|Skrapadenn, gwallerezh ar Sabined.
Restr:Giambologna Female Figure.jpg|Uhelvennad ar vaouez hervez Giambologna


## Notennoù ha daveennoù
In My Life (kanaouenn, The Beatles)

***In My Life*** (*Em buhez*) a zo ur ganaouenn saoznek savet, evit an darn vrasañ anezhi, gant ar c'haner-sonaozer saoz John Lennon.

Enrollet e voe gant The Beatles d'an 18 ha 22 a viz Here 1965 e Studioioù Abbey Road (Londrez) hag embannet d'an 3 a viz Kerzu da-heul, evel holl sonennoù an albom *[[Rubber Soul]]*. Ouzhpenn izili voas ar strollad e kemeras perzh George Martin (1926-2016) en enrolladenn ivez, o seniñ al lodenn biano a voe buanaet da-c'houde evit ma tennje son ar benveg-seniñ da hini ur c'hlavisim.

E miz Kerzu 2004 e oa bet lakaet da deir warn-ugent e Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet hervez Rolling Stone.

## An danvez
Embannet e oa bet *[[In His Own Write]]* (e miz Meurzh 1964) hag *[[A Spaniard in the Works]]* (e miz Mezheven 1965) gant Lennon. Ar pezh a reas da dud 'zo — Kenneth Allsop (1920-1973) en o zouez — da gaout keuz na vije ket pozioù e ganaouennoù ken *personel* ha reoù e levrioù. Setu ma tivizas Lennon sevel ur sonenn ma vije kavet eñvorennoù resis e vugaleaj e Liverpool enni. Da gentañ-penn e kemeras ***In My Life*** stumm un hir a varzhoneg o venegiñ an holl lec'hioù a dremene dreze pa yae gant ar bus eus Menlove Avenue (el lec'h m'edo o chom) da Docker's Umbrella. Goude marv John Lennon e c'houlennas Yoko Ono digant Elliot Mintz (1945-) ober war-dro paperioù he gwaz ha kavet e voe doare kentañ ar sonenn gant hemañ.
Buan a-walc'h e voe dilezet ar mennozh-mañ gant an aozer a reas e soñj da skrivañ diwar-benn ar vugaleaj hag ar c'hrennoad aet da get.

Diwezhatoc'h e fizias Lennon e Pete Shotton (1941-2017) — ur mignon kozh dezhañ — en devoa krouet ar gerioù "With lovers and friends I still can recall Some are dead and some are living" o soñjal ennañ hag e Stuart Sutcliffe (1940-1962, kentañ soner gitar-boud The Beatles).

Evel re alies e savas trouz etre Lennon ha McCartney e-keñver ton ***In My Life*** : Lennon a lavaras e oa bet skoazellet gant McCartney evit echuiñ ul lodenn ma oa sac'het warni ha McCartney a eilgerias en devoa e beursavet...

## Kanerien all
E-touez tud all : Johnny Cash, Judy Collins, John Denver, José Feliciano, The Seekers.

## Selaou ''In My Life''...
*  ...kanet gant The Beatles.
* ...kanet gant Johnny Cash.
* ...kanet gant Ed Sheeran.

## Lenn ar gerioù...
*  ... el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Levrlennadur
* Philip Norman, *John Lennon: The Life*, HarperCollins Publishers, 2008, pajennoù 604,
* Tim Hill, *THE BEATLES Quatre garçons dans le vent*, Éditions Place des Victoires, miz Here 2008, pajennoù 182-227.

## Notennoù ha daveennoù
Puputov

Ar c'hejaj **Puputov** (diwar an anv kejaj Molotov kemmesket gant pupú, kaoc'h e spagnoleg) zo un arm nann marvus ijinet hag implijet gant ar vanifesterien e Venezuela enebet ouzh gouarnamant Nicolás Maduro.

Ar c'hentañ implij anezho a oa bet e Los Teques, kêr-benn stad Miranda, nepell diouzh Caracas, e penn kentañ miz Ebrel 2017 Soñjet e oa bet gant ar vanifesterien e vefe efedusoc'h evit ar bombezennoù pentur.

Eskemmet e vez an doareoù da sevel anezho dre ar rouedadoù sokial.
## Enebiezhoù
Skinwel Stad Venezuela a embann ez eo un doare bio-sponterezh. Lod eus ar vanifesterien a sav a-enep abalamour d'ar riskloù kleñvedoù ha dre ma'z eo lous.
## Skeudennoù

Restr:Puputov.jpg|Kejajoù Puputov e stumm ur sac'h plastik hag ur pod gwer.
Restr:Puputovs.jpg|Kejajoù Puputov prest da vezañ bannet.

## Liammoù diavaez
*  Filmig Como hacer un Puputov (Youtube)
## Notennoù ha daveennoù
Emgann an Termopiloù (279 kent JK)

**Emgann an Termopiloù** a c'hoarvezas e 279 kent JK en Termopiloù, etre Kelted ha Gresianed eus Etolia, Boiotia, Fokia hag Aten. Trec'h e voe ar Gelted, anezho Volked, renet gant ar penngadour Brennos, war an arme c'hresian. Goude-se e kerzhas an drec'herien war-du Delfi, a voe preizhataet gante, hag aleshont da Azia Vihanañ, ma voe krouet Galatia gante.

## Goudevezh
Trec'het e voe Brennos e Delfi ha gloazet. En em dennañ a reas e arme, ha mervel a reas diwar e c'houlioù.
Taolet e voe an armead kelt er stêr Sperc'heios gant brezelourien Thessalia ha Malia.

Dindan ar penngadour Comontoris (a oa bet unan eus letananted Brennus) e tiazezas un darn eus arme ar Gelted e Trakia, ma voe savet gante ur stad nevez, hini Tylis.

## Galatia
Un darn all, dispartiet eus arme Brennus abaoe -281, a voe degaset da Azia Vihanañ gant Nikomedes Iañ Bithynia evit diskar e vreur ha kemer kurunenn Bithynia. Goude e tiazezjont e Galatia. Trec'het e voent goude gant Antiochus Iañ, ha repu a gavjont en uheldirioù Anatolia. Ar re-se eo a voe anvet Galated . 

## Notennoù ha daveennnoù
Travis Fimmel

**Travis Fimmel**, ganet d'ar 15 a viz Gouhere 1979, a zo un top model hag aktour aostralian. Anavezet eo evit bezañ bet implijet alies evit brudañ produioù an embregerezh Calvin Klein. Evel aktour e voe brudet evit e roll er film *[[Warcraft (film)|Warcraft]]* ha, dreist-holl, evit roll Ragnarr Loðbrók er stirad skinwel *[[Vikings (stirad skinwel)|Vikings]]* produet gant History Channel lakaet eo bet war-raok e c'hoari mat ar roll.
## Rolloù
#### Filmoù

#### Skiwnel

## Liammoù diavaez
* Travis Fimmel war IMDB
## Notennoù ha daveennoù
Spodiopsar sericeus

***Spodiopsar sericeus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.

Anvet e voe *Sturnus sericeus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevan a ra diwar frouezh hag amprevaned.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e kreisteiz ha gevred Sina.

## Liammoù diavaez
* ''Spodiopsar sericeus'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Spodiopsar sericeus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pane e rose (Angelo Branduardi)

**Pane e rose** zo un albom gant Angelo Branduardi e 1988.

## Titloù
# L'albero 4:53
# 1º aprile 1965 5:24
# Il primo della classe 4:14
# Frutta 4:17
# Miracolo a Goiânia 3:46
# Pioggia 5:09
# Tango
# Scatolette 4:05
# Angelina 4:44
# Fame di sole 3:12
# Barbablù 3:57
# Benvenuta donna mia 1:42

### Doare gallek
Anvet *Du pain et des roses*, komzoù gallek gant Pierre Grosz.
# *L'arbre*
# *Lettre à un père*
# *Le premier de la classe*
# *Les fruits*
# *Le miracle de Goiânia*
# *Il pleut* 
# *La vie orange*
# *Mise en boîtes*
# *Angela, Angelina*
# *J'ai faim de soleil*
# *Barbe bleue*
# *Toi ma femme*
Rodopis

**Rodopis** (Ῥοδῶπις) pe **Rodope** (e henc'hresianeg : Ῥοδόπη / Rhodópê) pe marteze **Doricha**, a oa un hetaira e Gres, en Henamzer, er . Genidik e oa eus Trakia. Ne oa meneget nemet div hetaira gant Herodotos en e skridoù: Rodopis hag Arc'hidike.

Serc'h e voe da Aisopos, a oa sklav evelti e lez Iadmon, roue Samos. Prenet e voe marteze gant Ksanthos, eus Samos ivez, ha kaset gantañ da Egipt, da Naokratis, ur gêr savet eno gant Gresianed Miletos. Ar faraon Amasis II a oa o ren neuze. E Naokratis e reas anaoudegezh gant C'haraksos, ur marc'hadour gresian, breur d'ar varzhez Sapfo, eus Mitilíni, en enez Lesbos. Hennezh a orgedas outi, hag a zasprenas anezhi digant he mestr, ha diwar neuze e voe dezhi an arc'hant a c'houneze en he micher. Sapfo a skrivas diwezhatoc'h ur varzhoneg ma tamalle da Rodopis laerezh madoù C'harakos.

Derc'hel a reas Rodopis da vevañ e Naukratis goude disklavañ, ha gouestlañ a rae un dekvedenn eus he gounidoù da dempl Delfi.

Ur 400 bloaz goude Herodotos, e skrivas Strabon e rae Sapfo un anv all eus Rodopis : "Doricha". Ha 200 vloaz war-lerc'h Strabon e skrivas Athenaeus e oa faziet Herodotos ha droukvesket en devoa div vaouez disheñvel. Marteze : "rodopis" a dalvez "divjod roz", marteze ul lesanv a vicher, met n'eus prouenn ebet e oa "Doricha" he gwir anv.

Hervez ur vojenn e Gres he dije Rodopis paeet sevel an trede piramidenn. Klask a ra Herodotos dizarbennn ar vojenn met kontet e veze c'hoazh en amzer Plinius an Henañ .

Un doare all zo kontet gant Diodorus Siculus ha Strabon : gant serc'heien Rodopis e voe savet ar biramidenn, d'ober ur bez dezhi. Ur vojenn n'eo ken, ha displeget ez eus bet diwar betra e oa bet savet, gant Georg Zoega ha Christian Charles Josias Bunsen. Droukvesk zo bet etre an anv Rodopis ha hini Nitokris, rouanez Egipt, a gaver hec'h anv e meur a vojenn, hag a zo kontet gant Julius Africanus hag Eusebius Caesarea da vezañ savet an trede piramidenn .

En ur vojenn all kontet gant Strabon ha Claudius Aelianus e oa deuet Rodopis da vezañ rouanez Egipt, ha kement-se a ro da soñjal kreñvoc'h c'hoazh ez eus droukvesk moarvat gant Nitokris. Hag un deiz pa oa Rodopis o kouronkañ e Naucratis, e teuas un erer da gemer unan eus he sandalennoù, ha kuit an evn bras ganti, ha d'he lezel da gouezhañ war barlenn ar faraon Psamtik II, a oa o rentañ ar justis e Memfis. Batet e voe gant ar sandalenn vrav ha lakaat a reas klask perc'hennez ar sandalenn ha pa gavas anezhi e kemeras anezhi da bried ha da rouanez. Ha setu aze koshañ doare ar gontadenn anavezet evel Luduennig.

## Notennoù
Cuttin' In

***Cuttin' In*** a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer ha soner stadunanat Johnny "Guitar" Watson (1935-1996).

Embannet e voe gant an ti-embann pladennoù stadunanat King Records e miz Du 1961. Azasaet e voe e galleg — *Excuse-moi partenaire* — gant Ralph Bernet evit Johnny Hallyday, ur sonenn deuet e-maez e miz Genver 1964.

## Selaou ''Cuttin' In''...
*  ...kanet gant Johnny "Guitar" Watson.
*  ...kanet gant P. J. Proby.

## Notennoù ha daveennoù
Spodiopsar

***Spodiopsar*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1889 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).
Deveret eo anv ar genad eus an henc'hresianeg σπόδιος *spόdios* "liv al ludu" ha ψσάρ *psár* "dred".

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Spodiopsar cineraceus]]*,
* *[[Spodiopsar sericeus]]*.

## Rummatadur
Betek 2008 e veze renket er genad *[[Sturnus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Avalon (kanaouenn, Roxy Music)

***Avalon*** a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer saoz Bryan Ferry evit Roxy Music, ar strollad a oa-eñ ezel anezhañ d'an ampoent.

Evel holl sonennoù an albom *[[Avalon (albom, Roxy Music)|Avalon]]* e oa bet enrollet e Studioioù Compass Point e Nassau (Bahamas) e 1981-82 hag embannet d'an 28 a viz Mae 1982.Ouzhpenn an izili voas ar mare — Bryan Ferry (kan ha klavier), Andy Mackay (saksell) ha Phil Manzanera (gitar solo) — e kemeras perzh Yanick Etienne (kenganerez), Neil Hubbard (gitar), Jimmy Maelen (benveg-tosiñ), Andy Newmark (taboulinoù) hag Alan Spenner (gitar boud) ivez.

Brudet-mat eo ***Avalon*** en abeg da vouezh dispar Yanick Etienne a glever, eilet gant saksell Andy Mackay, e dibenn ar ganaouenn. Anaoudegezh a reas Bryan Ferry ha Rhett Davies gant ar ganourez eus Haiti tra ma oa-hi o labourat gant ur strollad all, en ur studio amezek ouzh hini Ferry. Bamet-kaer e voent gant he mouezh, ma c'houlennjont ganti dont da gemer perzh er sonenn.

Adkanet e oa bet gant Heather Small hag embannet e 1997 e *Fresco*, pevarvet albom he strollad M People.

## Selaou ''Avalon''...
*  ...kanet gant Bryan Ferry.
* ...kanet gant M People.

## Lenn ar gerioù...
*  ... el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Notennoù ha daveennoù
Supremacy (film berr)

**Supremacy** zo ur film berr a dalc'h ouzh ar skourr stadunanat sevenet gant Tanya Boyd hag embannet d'an 30 a viz Mae 2011. Ar film a gont ul lodenn eus buhez Robert Walter Scully Jr (lesanvet Garrett Tully er film) c'hoariet gant Travis Fimmel, niverenn tri an aozadur dreistbeliour gwenn Aryan Brotherhood.

Kemmoù bihan a zo etre an istor gwirion hag ar film.
## An istor
Garrett Tully un ezel uhel eus ar gang dreistbeliour gwenn Aryan Brotherhood a zo dieubet eus an toull-bac'h. Gant e gamaladez e lazhont un archer afro-merikan. Klask a reont goudor e ti ur familh ha lakaat a reont anezho da vezañ mac'hiaded.
Streptocitta

***Streptocitta*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Streptocitta albertinae]]*,
* *[[Streptocitta albicollis]]*
** *S. a. albicollis* ha *torquata*.

Daou (2) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Alice Cooper

**Alice Cooper**, bet ganet **Vincent Damon Furnier** d'ar 4 a viz C'hwevrer 1948 e Detroit (Michigan) (Stadoù-Unanet Amerika), a zo ur c'haner-sonaozer hard rock stadunanat.
Cap Sizun

**Cap Sizun** a zo ur vag-dre-lien bet savet e 1990 e Gwaien.

Gwelout a reer anezhi war ar blankennad timbroù *Voiliers de légende* bet lakaaet e gwerzh gant La Poste e miz Gouere 2017.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Cap Sizun war Wikitimbres
Spodiopsar cineraceus

***Spodiopsar cineraceus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.

Anvet e voe *Sturnus cineraceus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1835) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued
Hollzebrer eo, bevañ a ra diwar divellkeineged avat, amprevaned dreist-holl.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus gevred Rusia ha Japan da greiz Sina ha Ledenez Korea.

## Liammoù diavaez
* ''Spodiopsar cineraceus'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Spodiopsar cineraceus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Claudius Aelianus

**Claudius Aelianus** (e henc'hresianeg: Κλαύδιος Αἰλιανός;[1] c. 175 – c. 235), pe ** Aelian**, ganet e Praeneste, a oa un oberour roman hag a skrivas e henc'hresianeg. Kelenner retorik e oa, en amzer an impalaer roman Septimius Severus, hag a vevas pelloc'h eget Elagabalus, a varvas en 222. Ken flour e komze henc'hresianeg ma veze lesanvet *meliglossos*, teod mel.

## Oberennoù

*Varia Historia
*De Natura Animalium

## Liammoù diavaez
* Aeliani de historia animalium libri XVII : quos ex integro ac veteri exemplari graeco - Petrus Gillius vertit ; Joannes Tullerii praefatio 1555 (e Gallica.)
* Aeliani de varia historia libri XIII / Justo Vulteio interprete,.... De politis descriptiones, ex Heraclide eodem interprete (e Gallica.)
* Claudii Aeliani,... Opera, quae extant, omnia, graecè latiné que è regione / cura et opera Conradi Gesneri (e Gallica.)
* Ex Aeliani Historia per Petrum Guilium latini facti (e Gallica.)
* ''De Natura Animalium'', troet gant Friedrich Jacobs, Iéna, Frommann, 1832.
HMS Weazel

**HMS Weazel** pe **HMS Weazle**, reizhskrivadurioù kozh evit *weasel* hag a dalv kement ha mustela, a oa bigi er Rouantelezh-Unanet ; unnek a oa bet anezho etre 1704 ha 1918.
Les Crayons

***Les Crayons*** (*Ar C'hreionoù*) a zo ur ganaouenn c'hallek bet savet ar gerioù anezhi gant Bourvil (1917-1970) e miz Kerzu 1944 da zrevezañ sonennoù gwirvoudel an ampoent.
Savet e voe an ton gant ar soner Étienne Lorin (1913-1975).

Kanet e voe gant Bourvil e-barzh ar film *[[La Ferme du pendu (film)|La Ferme du pendu]]*, sevenet e 1945 gant Jean Dréville, ma talc'h-eñ perzh ur boureller o kanañ ***Les Crayons*** da-geñver un eured. N'eo nemet e 1946 ma voe embannet gant Pathé.

## Selaou ''Les Crayons'' ha lenn ar gerioù...
*  ...kanet gant Bourvil.
*  ...implijet er film ''La Ferme du pendu''.

## Notennoù ha daveennoù
Diplôme national du brevet

An **Diplôme national du brevet** ("Diplom broadel ar Breved"), berraet gant ar stumm **DNB**, zo un diplom stadel gall a live 5 a dalvez da briziañ ar barregezhioù a c'hortozer digant skolajidi Bro-C'hall bezañ mestroniet e fin an Trede klas pe ar c'helc'hiad pevar (5, 4, 3 klas). Etre 14 ha 15 vloaz dre vras eo oad ar re a dremen an arnodenn-se. N'eus ket ul liamm rik etre ar fed ma vefe roet an diplom gant ur juri departamantel hag an hent skol a vezo kemeret dre choaz gant ar skolajiad goude ar skolaj. Evit an elfenn-se ez eo ali rener ar skolaj hag ar c'huzul-klas a vez ar pouezusañ.

Krouet ez eus bet gant Diwan un diplom kevatal (hep talvoudegezh ofisiel) anvet an A.K.E.D (Arnodenn Kreiz Eil Derez)
## 2017
Goude adreizhadur ar skolaj e 2017 e chom an tu gant ar skolajidi da dremen al lodenn Istor-douaroniezh en ur yezh rannvroel penn-da-benn (brezhoneg, euskareg, korseg hag all). Ar yezh rannvroel a vez notennet ivez e-pad ar bloavezh war un hollad a 50 poent. Dre gomz ar Breved a c'hell bezañ tremenet evit an hanter gant ar yezh rannvroel ivez (notennet eo war un hollad a 100 poent).

Evit ar bloavezh 2017 ez eus bet 832 654 a skolajidi ha skolajiadezed o tremen an arnodenn :
* 752 542 evit an hentenn hollek ;
* 80 112 evit an hentenn vicherel.
## 2023
E 2023, ouzhpenn an Istor-douaroniezh hag ar c’helenn moral ha keodedel, eo bet aotreet ar skolidi da dremen al lodenn skiantoù e brezhoneg.
## 2024
D'an 23 a viz Du 2024 eo bet resevet ul lizher gant rektorien Bro-C'hall. Dre ar c'helc'h lizher sinet gant Gabriel Attal, ministr an deskadurezh d'an ampoent, ne vo ket mui troet ar brevet e nep yezh all evit ar galleg. Un diskoulm e vefe hervezañ d'an dizingalded etre ar skolajidi . Aotreet e chom tremen ul lodenn dre gomz e brezhoneg ha da respont d'ar goulennoù savet en Istor-douaroniezh e brezhoneg memestra  .

## Hentennoù divyezhek
Evit skolajidi an hentennoù divyezhek e vez an tu da dremen arnodenn ar Breved dre gomz en hanter gant ar yezh ouzhpenn d'ar galleg (ar brezhoneg, da skouer). Poentoù a vez roet e fin ar bloavezh hervez ma 'z eo bet tizhet al live mestroni war ar yezh goulennet e fin ar c'helc'hiad pevar pe an trede klas. Ouzhpenn-se e vez tremenet an Istor-douaroniezh e brezhoneg.

Tu zo da c'houlenn ouzhpennañ ur menneg war an diplom evit diskouez eo bet tremenet ar skolajiad dre un hentenn divyezhek ha tremenet neuze ar Breved gant un eil yezh ''Circulaire relative à l'enseignement des langues et cultures régionales''/ref>. 
## Liammoù diavaez
*  Sujedoù ar Breved Istor-douaroniezh e brezhoneg
## Notennoù ha daveennoù
Monkenhurst

**Monkenhurst** zo un ti doare Viktorian Gotek lec'hiet er 15 The Crescent e norzh New Barnet e Londrez, Bro-Saoz. Staliet eo an ti dres a-us d'ar Monken Hadley Common, un takad dalc'het naturel ha gwarezet. Savet e oa bet ar savadur e 1880. Bez e voe unan eus tiez an aktour Spike Milligan.
## Istor ar savadur
Monkenhurst a voe savet e 1880 gant ur stil Viktorian Gotek gant an tisaver Peter Dollar, brasaet e voe ar savadur e 1915. Savet eo bet gant brikennoù ruz. Tri estaj a zo gant gwer met pemp en holl, goloet evit ul lodenn gant un tour piramidenn.

Gwer ar prenestr a zo gwerennoù iliz bet prenet hag adpaket eus an Northumberland House (distrujet e 1874). Ar gwerennoù-se a ro an tu da welet ardamezioù ul lodenn eus perzhidi brezel ar Rozennoù. Ar mammenn a oa da gavout en emgann Barnet, un emgann penn e-pad ar brezel hag a voe dres e-kichen lec'hiadur ar savadur Northumberland House.

## Skeudennoù

Restr:Monkenhurst 21 July 2015 01.JPG|Munudoù ar prenestroù
restr:Monkenhurst 21 July 2015 06.JPG|Tu norzh an ti
Restr:Monkenhurst 25 July 2015.JPG|Sell adal ar c'hornôg

## Perc'henned brudet
* Spike Milligan
Moskeenn veur al-Nouri

**Moskeenn veur al-Nouri** (Arabeg : جامع النوري‎‎ Jāmiʿ an-Nūrī) a oa ur voskeenn e kêr Vosoul, en Irak. Brudet e oa en abeg d'he minared stouet, en devoa degaset d'ar savadur al lesanv "an tort" (الحدباء al-Ḥadbāˈ). Hervez an hengoun e vez disklêriet e oa bet savet ar voskeenn e fin an . En giwrionez dre urzh Nur ad-Din e voe kroget al labourioù e 1172 met peurechuet e voe goustadik gant an amzer o redek ha war un hir dermen. Chomet hep bezañ distrujet e-pad 850 vloaz en desped d'an emgannoù tro-war-dro, ar voskeenn a voe tarzhet d'an 21 a viz Even 2017, e-pad Emgann Mosoul. War e seblant e vefe bet distrujet gant izili ar Stad Islamek.
## Lec'hiadur
Ar voskeenn a oa ar savadur uhelañ er gêr kozh, al lodenn goshañ eus kêr Vosoul.

## Stad Islamek
Er voskeenn e voe dalc'het prezegenn diazezañ ar Stad Islamek gant Abu Bakr al-Baghdadi.
## Skeudennoù

Restr:Hadba1932.jpg|Ur sell war ar gêr kozh, lodenn diazez kêr Vosoul
Restr:Ancient Mosul, a Yezidi shrine to the left and the Nouri Mosque minaret to the right.jpg|Tud Yezidi dirak ar voskeenn
Restr:منارة الحدباء.jpg|Sell hollek war ar voskeenn e 2013
Restr:منارة الحدباء (cropped).jpg|Moskeenn veur al-Nouri e 2013
Streptocitta albertinae

***Streptocitta albertinae*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.

Anvet e voe *Charitornis albertinae* (kentanv) da gentañ-penn (e 1865) gant al loenoniour alaman Hermann Schlegel (1804-1884) : dougen a ra anv-bihan e wreg Albertina.

## Boued
Bevañ a rafe diwar frouezh dreist-holl.

## Annez
Brosezat eo ar spesad en inizi er reter da Sulawesi (Indonezia).

## Liammoù diavaez
*  ''Streptocitta albertinae'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Streptocitta albertinae'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Edward H. Phelps

**Edward Herrick Phelps** (1829-1863) a oa ul letanant-koronal e lu an Unaniezh e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Dindan urzhioù eeun ar Jeneral Ulysses S. Grant e oa.
Brudet e voe dre e obererezhioù e-pad Emgann Missionary Ridge a c'hoarvezas d'ar 25 a viz Du 1863 e Chattanooga (Tennessee) : hag eñ gloazet e kendalc'has da reiñ urzhioù d'e soudarded kent bout lazhet gant un eil tenn p'edo c'hoazh e penn e vagad. E soudarded a baeas ar maen-koun d'e enoriñ.

## Goude emgann Missionary Ridge
Daou zevezh goude an emgann, d'ar 27 a viz Du 1863, ar c'habiten Seth B. Moe a lennas e Chattanooga ur skrid en enor d'ar c'horonal Phelps hag a voe embannet er gazetenn *Toledo Blade* d'ar 5 a viz Kerzu 1863.

## Notennoù ha daveennoù
Abati Iona

War enezenn Ì Chaluim Chille, en Inizi Gall e kornôg Bro-Skos, emañ lec'hiet **Abati Iona**. Unan eus talvoudusañ ha koshañ kreizennoù relijiel Europa ar C'hornôg e oa. Skignañ ar feiz kristen e Bro-Skos e oa pal ar gumuniezh menec'h-se, pa oa Iona e dalc'h Dál Riata. Bremañ ez eus ur gumuniezh kristen ekumenek eno, ha dont a ra pirc'hirinded di.

## Istor
E 593 e teuas Koulm eus Iwerzhon d'en em staliañ war enezenn Ì Chaluim Chille gant daou genvroad evit sevel ur manati. E annez a reas eno evit skignañ abostolerezh ar feiz kristen e-touez ar Bikted hag ar Skosiz. Adalek neuze e voe dibabet an enezenn evit kuruniñ ha sebeliañ ar rouaned skosat.

Hollvrudet eo Levr Kells, a zo un dornskrid gant tresadennou kenedus ; hervez e vefe bet skrivet gant menec'h Iona war-dro ar bloavezh 800.
Istor Iwerzhon a oa bet skrivet dija e-tro ar bloavezhiou 740. Adal 806, abalamour da dagadennou niverus ar Vikinged, e voe drouklazhet 68 manac'h e Pleg-mor ar Verzherien ha neuze menec'h Koulm a zistroas da Iwerzhon da gaout repu ; menec'h all a dec'has da Velgia, Bro-C'hall ha Suis. 
War-dro ar bloavezh 825 e rankas ar manac'h iwerzhonat sant Blathmac ha menec'h all distreiñ da Iona, hag eno e voent drouklazhet evit ul lod anezho gant bagadou Vikinged a lakaas tan en abati.
Daoust d'ar reuziadou-se ne voe ket goullonderet nepred an abati, a gendalc'has da gaout levezon tro-dro ha talvoudegezh da c'houde ; en abati e varvas ar roue Amlaíb Cuarán e 981. 
;Marevezh aloubadeg an Normaned
Aloubet e voe Ì Chaluim Chille gant roue Norvegia, a renas warni e-pad hanter-kant vloaz betek ma voe adperc'hennet an enezenn gant ar pennkadour Somhairle, roue an Inizi, a varvas e 1164. E 1203, e vab Ragnall mac Somhairle – hag a ziazezas ar remziad lesanvet *Lord of the Isles* koulz hag ar c'hlann skosat Dòmhnaill – a c'hourc'hemennas e vije ur manati nevez e-lec'h an hini kozh. Savet e voe an abati en  hervez doare Eosten Hippo ; an hini nemetañ eo en doare neuz tisavouriel-se.
James Longstreet

**James Longstreet**, ganet d'an 8 a viz Genver 1821 hag aet da Anaon d'an 2 a viz Genver 1904, a oa unan eus jeneraled brudetañ Lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh ar Stadoù Unanet. Bez e voe isurzhier diazez ar Jeneral Robert E. Lee, a rae anezhañ "Old War Horse." 

Servijet en devoa evel penn ur c'horfad brezel dindan urzhioù Lee e-pad darn eus an emgannoù stourmet gant an Army of Northern Virginia war tachenn reter ar brezel. Servijet en devoa ivez dindan urzhioù ar jeneral Braxton Bragg en Army of Tennessee war talbenn kornôg ar brezel. 

Skrivagnerien buhez Longstreet kement hag an istorour Jeffry D. Wert a embann diwar-benn an ofisour, "*[He] was the finest corps commander in the Army of Northern Virginia; in fact, he was arguably the best corps commander in the conflict on either side*." 

## Goude ar brezel
Goude ar brezel, Longstreet gant e familh a ya da vevañ da New Orleans, ur gêr gant e-leizh a ez-jeneraled kengevreet. Dont a ra da vezañ unan eus pennoù un embregerezh kotoñs ha prezidant an embregerezh nevez-savet *Great Southern and Western Fire, Marine and Accident Insurance Company*. Klask a raio da vat bezañ lakaet e penn ar Mobile and Ohio Railroad, met en aner. C'hwitañ a raio ivez da sachañ posterien arc'hant evit e vennozh da sevel un hent-houarn etre New Orleans ha Monterrey, e Mec'hiko.

E 1870, e voe lakaet e penn an aozadur nevez *New Orleans and Northeastern Railroad*. Er memes bloavezh e c'houlenn ma vefe pardonet gant ar Prezidant Andrew Johnson, gant asant e gamalad kozh Ulysses S. Grant. Johnson a nac'h, displegañ a raio da Longstreet pa gejont un deiz : 

En desped d'an enebiezh-se e voe rentet dezhañ e wirioù keodedour gant Kendalc'h ar Stadoù Unanet e miz Even 1868.
Streptocitta albicollis

***Streptocitta albicollis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.

Anvet e voe *Pica albicollis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl hag ivez diwar divellkeineged ha mellkeineged bihan (glazarded).

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Sulawesi (Indonezia) :		
* *Streptocitta albicollis albicollis*, e kreisteiz ha gevred an enezenn,
* *S. a. torquata*, e hanternoz ha reter an anezenn.

## Liammoù diavaez
*  ''Streptocitta albicollis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Streptocitta albicollis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù