Bourdel

Unan eus kêrioù bras Mervent Frañs eo **Bourdel** (*Bordèu* en okitaneg ha distaget  en okitaneg gwaskognek, **Bordeaux** e galleg ha distaget []). Houmañ eo kêr-benn rannvro Akitania-Nevez (*Aquitaine* e galleg uhel, Gwaskogn e penn ar Grennamzer), bet ar *[[Gwienna|Guienne]]* e parlantoù ar bobl, degemeret evel ar *Guyenne* dindan ar rouantelezh gall.

Pennlec'h departamant ar Gironde eo ivez, 229&nbsp;000 annezad enni ha 955&nbsp;200 en he zolpad-kêrioù, anvet Kumuniezh kêrel Bourdel (KKB pe CUB e galleg). 28.3% annezidi KKB a oa o chom e kêr Bourdel e 2008, pa oa 45.3% eus ar re-mañ e 1968. Treuzet eo gant ar stêr vras Garona ha *Bourdeliz* a vez graet eus hec'h annezidi.

Brudet eo ar gêr er bed a-bezh abalamour d'ar gwiniegi a zo tro-war-dro dezhi. Dre ar porzh-mor, war un aber hir-meurbet (98&nbsp;km etre Bourdel hag ar mor, al lanv a ya 20&nbsp;km pelloc'h c'hoazh) ez eus bet ezporzhiet kementadoù divent a win abaoe m'eo bet plantet ar gwini gant ar Romaned er .

Lesanvet eo bet Bourdel "perlez Akitania", met ivez "ar gaerenn gouskedik" peogwir ne oa ket he monumantoù hag he c'hreiz-kêr lakaet da dalvezout a-walc'h. N'eo ket ken gwir bremañ rak lakaet eo bet kreiz-kêr Bourdel (*Porzh al Loar*) war roll Glad bedel.

## Ger-ardamez

*Lilia sola regunt lunam, undas, castra, leonem*, « N'eus nemet ar flourdiliz hag a ren al loar, an dour, ar c'hastell hag al leon ».
Displegadennoù :
* Ar flourdiliz : ardamez rouaned Bro-C'hall o deus adstaliet o beli war Bourdel ha Gwaskogn e 1453 diwar goust ar Saozon;
* Al loar : diwar kammdro ar Garona e vez graet "porzh al loar" eus porzh Bourdel;
* An dour : ur porzh-mor hag ur porzh war ur stêr eo Bourdel;
* Ar c'hastell : ar C'hastell-Trompilh, savet gant Vauban war urzh ar roue gall Loeiz XIV war al lec'hienn m'emañ leurgêr vras an Ilgroazioù (*esplanade des Quinconces*) warni hiziv;
* Al leon : elfenn ardamez Gwaskogn (hag Akitania war an dro).

## [[Istor]]
### Henamzer
E mare ar Romaned ez eus roud eus *Burdigala* evel anv ar gêr, un anv a c'hellfe bezañ euskarek kozh (*burdi* = houarn, *gala* = teuziadur) ken e veze marteze govelioù eno. Dre *Bordigala* ha Bordale (anv euskarek) e c'hellfe bezañ aet an anv orin da Vourdel.

Evit gwir eo bet savet Bourdel en  gant Bituriged Vivisk ('Bituriged dilec'hiet'), ar re-se ur bobl c'halian o tont eus takad Bourges. Staliet e oa war un adstêr gleiz d'ar Garona, an *Dévèze*, met ne oa ket al lec'hienn eus ar c'hentañ pa veze geunioù flaerius tro-war-dro.

E Bourdel, war-dro 310 eo bet ganet Decimus Magnus Ausonius, kelenner war an helavarded hag ar yezhadur hag ur barzh latin ivez. War-dro 367 ez eas da digelenner an danvez-impalaer Gratian.

### Krennamzer : ar mare saoz
Dimeziñ a reas Eleanora Akitania gant Herri II, kont Anjev, hag a teuas da vezañ roue Bro-Saoz un nebeud mizioù goude. An impalaeriezh anjev az ae eus ar Pirenoù da Vro-Iwerzhon. Eus an  betek an  e reas berzh Bourdel abalamour d'ar c'henwerzh gant Bro-Saoz. Destaget e voe ouzh Bro-C'hall e 1453 goude emgann Castillon.

### Eus an XVvet betek an XVIIvet kantved
Krouet e oa ur Parlamant gant Bourdel e 1462. Er  e oa deuet ar gêr da vezañ ur porzh kenwerzh bras (sukr, sklaved, gwin).

Kemer a reas perzh er *[[Fronde]]* ha goude se e voe adstaget da vat ouzh Bro-C'hall e 1653 gant sikour armeoù ar roue gall Loeiz XIV.

## Touristerezh

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

## Tud vrudet

Restr:Ausonius.jpg|Ausonius
Restr:Anthony Frederick Sandys - Queen Eleanor.JPG|Eleanora Akitania
Restr:Richard II King of England.jpg|Richarzh II, roue Bro-Saoz
Restr:Montaigne-Dumonstier.jpg|Michel de Montaigne
Restr:Joanna de Chantal.jpg|Jeanne de Lestonnac
Restr:Charles Montesquieu.jpg|Montesquieu
Restr:Rosa Bonheur, 1865, wearing the Legion of Honour.jpg|Rosa Bonheur
Restr:095 Odilon Redon Mon portrait.jpg|Odilon Redon
Restr:Self-Portrait Albert Marquet (1904).jpg|Albert Marquet


## Kêrioù gevellet ha kevelerezhioù
Meur a gêr zo gevellet gant Bourdel :

## Notennoù ha daveennoù