open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Querol

**Querol** zo 
*ur gêr eus proviñs Tarragona, e Katalonia, **[[Querol (Tarragona)|Querol]]** 
*ur stêr **[[Querol (stêr)|Querol]]** e Cerdanya.
Orec'honeg

Ur yezh toukanoek komzet war ribloù ar stêrioù Yanayacu, Sucusari, Algodon, ha Putumayo e Perou eo an **orec'honeg**. Implijet eo gant war-dro 190 a dud, un nebeud bugale en o zouez. Evel tout ar yezhoù-orin e Perou eo ofisiel er ranvvroioù ma vez komzet.

## Daveoù

*Velie, Daniel and Virginia Velie. 1981. Vocabulario orejón.‭ Lima: Ministerio de Educación and Instituto Lingüístico de Verano. 128 p. http://www.sil.org/americas/peru/html/pubs/show_work.asp?id=570
*Velie, Daniel. 1975. Bosquejo de la fonología y gramática del idioma orejón (coto).‭ Datos Etno-Lingüísticos, 10. Lima: Instituto Lingüístico de Verano. 32 p.http://www.sil.org/americas/peru/html/pubs/show_work.asp?id=3402
Teod

An teod eo organ an tañva, hag unan eus organoù ar gomz eo ivez. E-barzh ar genoù emañ.

## Tañva

## Komz
Dre ma stok an teod ouzh ar staon hag ouzh an dent eo gantañ e reer sonioù zo.

## Boued
Teod moc'h ha bevin a vez debret en hon bro. Teodoù loened all zo bet debret e mareadoù all e broioù all.

## Toullañ an teod
Stagell

E brezhoneg, ur **stagell** zo un dra da stagañ. Meur a stagell zo.

*e korfadurezh an den, kement tra a stag, evel
**stagell an teod
**stagell ar c'halc'h, gwelout kalc'h; 

*e yezhadur ha yezhoniezh
**ur stagell-genurzhiañ
**ur stagell-isurzhiañ
**ar stagell (yezhoniezh)
Stagell an teod

Gant ar **stagell** pe an **neudennigenn** eo stag beg an teod er genoù. 

Pa vez troc'het ar stagell, d'an evned, e lavarer int *distagellet*.
Un den *distagellet e deod* zo techet da gomz re. 

Tud zo a blij dezho toullañ stagell o zeod.
Frederick Lau

**Frederick Lau**, ganet d'ar 17 a viz Eost 1989 e Berlin, a zo un aktour alaman. 

## Buhez hag oberoù
Desavet e voe Frederick Lau e-giz pennhêr e Steglitz, ur c'harter eus Berlin, e-lec'h m'emañ o chom c'hoazh. 

E 1999 e voe ar wezh kentañ dezhañ en em lakaat war ar renk evit ur roll. D'ar c'houlz-se eo e kavas e gourater a hiziv. D'e eizh vloaz e felle da Lau mont war ar vicher c'hoarier hockey war skorn, met goude bezañ c'hoariet e roll kentañ avat e savas c'hoant bras ennañ mont da c'hoarier echedoù. Brud a zeuas dezhañ e-giz aktour gant roll Tim, ur skoliad n'emañ ket en e jeu, e-barzh *[[die Welle]]*, film Dennis Gansel. Evit ar c'hoari-se e voe roet an Deutscher Filmpreis dezhañ er rummad *gwellañ eil roll*.

## Filmadurezh
### Filmoù
* 2000: Die Polizistin
* 2001/2002: Der Brief des Kosmonauten
* 2002: Das fliegende Klassenzimmer
* 2003/2004: Bibi Blocksberg und das Geheimnis der blauen Eulen
* 2004: Bergkristall
* 2004/2005: Unkenrufe
* 2008: Die Welle
* 2008: Freischwimmer

### Filmoù skinwel
* 2000/2001: Drei Stern Rot
* 2001: Jonathans Liebe
* 2001: Wie angelt man sich einen Müllmann?
* 2002: Kleeblatt küsst Kaktus
* 2003: Wer küsst schon einen Leguan?
* 2003: Rotlicht – Im Dickicht der Grossstadt
* 2003: Sterne leuchten auch am Tag
* 2004: Der verzauberte Otter
* 2005: Neger, Neger, Schornsteinfeger
* 2005: Die Mauer – Berlin '61
* 2006: Wie verführ ich meinen Ehemann
* 2006: An die Grenze
* 2007: Liebling, wir haben geerbt!
* 2007: Ein spätes Mädchen
* 2007: Der Lehrer
* 2007: Die Entdeckung der Currywurst
* 2007: Wie verführ' ich meinen Ehemann

### Heuliadoù skinwel
* 1999 : Achterbahn – Mein grosser Bruder
* 2001 : Doppelter Einsatz Berlin – Wehe dem, der liebt
* 2001 : Dr. Sommerfeld – Neues von Bülowbogen – Ein Dream-Team
* 2002 : Der Tod ist kein Beinbruch – Der Opa
* 2002 : Fremde Kinder – Schlangen im Feuer (Synchronsprecher)
* 2003/2004 : Stefanie – Eine Frau startet durch
* 2004 : Polizeiruf 110 – Die Mutter von Monte Carlo
* 2004 : SOKO Leipzig – Glückliche Familie
* 2005 : Schloss Einstein
* 2005 : SOKO Köln – Heckenschütze
* 2005 : Unsere 10 Gebote – Gebot 2: Du sollst den Namen des Herrn, deines Gottes, nicht missbrauchen
* 2006 : Der Kriminalist – Totgeschwiegen
* 2007 : Tatort Köln – Müll
* 2007 : Tatort Frankfurt - Bevor es dunkel wird

## Enorioù
* 2005 : Golvan aour Emil (priz skinwel ar vugale) evit e roll e-barzh *Wer küsst schon einen Leguan?*
* 2008 : Deutscher Filmpreis er rummad *gwellañ eil roll* evit *Die Welle*

## Liammoù diavaez
*  "Ein Berliner auf dem Weg zum Erfolg" – Poltred gant Peter Zander er gazetenn "Berliner Morgenpost", 8 Mae 2008
*  Frederick Lau e-barzh an Internet Movie Database
*  Blog Frederick Lau
Querol (Tarragona)

**Querol** zo ur gumun eus proviñs Tarragona, e Katalonia. 533 annezad a zo bet kontet enni e niveradeg 2007.

## Poblañs

## Istor
E dalc'h ar Franked edo Querol e 950, petra bennak ma n'eus meneg a gement-se nemet e 988, en ul lizher a-berzh ar roue frank Lotari.

## Notennoù
Livia Drusilla

**Livia**, pe **Livia Drusilla**, anvet **Julia Augusta** (58 kent JK-29 goude JK) adalek ar bloaz 14 (LIVIA•DRVSILLA e latin klasel, IVLIA•AVGVSTA diwezhatoc'h) a oa gwreg Caesar Augustus (anavezet evel Octavius ivez). Ur vaouez a bouez bras e oa, ren a reas meur a wech, ha kuzulierez Augustus e oa. Mamm e oa ivez d'an impalaer Tiberius ha d'e vreur Drusus, mamm-gozh da Germanicus ha Claudius, mamm-guñv Caligula hag Agrippina ar Yaouankañ, mamm-you da Neron. 

Gant he mab-bihan an impalaer Claudius e voe doueet hag anvet Augusta.

## Lec'hanvadurezh
* Anv kozh kêr Forlì a oa Forum Livii, ha goude Livia, dre verrdro.
* Kêr Llívia, e Katalonia, anvet diwar anv Livia Drusilla.

## Pennad kar
* Impalaerezed Roma
Llo

**Llo** a zo ur gumun, en Alta Cerdanya, e departamant ar Pyrénées-Orientales. 151 a dud a oa o chom enni e 2008. Emañ eien ar stêr Segre eno.

## Poblañs

## Notennoù ha daveennoù
Tienen

**Tienen** a c'hell bout:

*Tienen (Brabant), ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia
*Tienen (Westhoek) pe *Thiennes*, ur gumun eus Flandrez Frañs
Sava

Ar Sava zo ur stêr eus Europa ar Su, er Balkanoù, an hini hirañ eus Kroatia, zo adstêr d’an Danav. 945 km eo e hed. Dont a ra diwar gejadenn div stêr vihanoc’h e Slovenia, tremen a ra dre Groatia, Bosnia ha Herzegovina (stummañ a ra harz ar vro-se en hanternoz) ha Serbia.

Tremen a ra dre Zagreb ha Belgrad. Eno en em daol en Danav.

## Liammoù diavaez
Keuz (boued)

Ar **c'heuz** (gerioù all : *formaj* ha *[[fourmaj]]*) a zo ur boued fardet diwar al laezh pe diwar an dienn. Meur a seurt keuz zo, hervez al laezh, ha dreist-holl hervez al loened bronnek a vager a-ratozh evit o laezh : saout, givri, deñved, kezeg, kañvaled, dremedaled, yaked, lamaed hag all.

## [[Gerdarzh]]
Tostaat a reer ar ger *keuz* eus ar wrizienn indezeuropek *kwat* a dalv kement ha *goiñ* (latin : **', [[kembraeg]] : **', kerneveureg : **'). Ar ger ''fo(u)rmaj'' a zeu eus al latin **' (= moul) dre ar galleg kozh **.

## Fardañ keuzioù
Peurliesañ e vez fardet ar c'heuzioù gant al laezh kaouledet, met meur a zoare-ober a zo.
* Tommet e vez al laezh kaouledet ha lakaet da c'hoiñ pe ne vez ket. Ma vez lakaet da dommañ e ya ar c'heuz da galetaat.
* Dizourañ al laezh kaouledet a c'heller ober pe chom hep ober.
* Tanavaat al laezh kaouledet a c'heller ober.
* Gwaskañ al laezh kaouledet a c'heller ober.
* Lakaat al laezh kaouledet en ur moull) a c'heller ober.

Hervez an doare-ober e c'heller fardañ :
* keuzioù blod o zoaz (keuzioù fresk) ;
* keuzioù kalet o zoaz ;
* keuzioù gwasket blod o zoaz (*reblochon*) ;
* keuzioù gwasket kalet o zoaz (*comté*) ;
* keuzioù louedet o c'hreun ;
* keuzioù brizh o zoaz (*[[roquefort]]*).

## Keuz Breizh
*Gwelout ar pennad [[Keuzioù Breizh]].*
Un nebeud skouerioù : 
* Curé nantais
* Toma ar Menez Are
* Toma Rewiz''
Querol (stêr)

Ar stêr **Querol** zo ur stêr eus Cerdanya e Pireneoù Katalonia.
Eienañ a ra en aradennad ar menez Carlit.

Treuziñ a ra Portè, Porta, Tor de Querol, hag adstêr eo d'ar Segre e Puigcerdà .
Fourmaj

Pa gomzer eus **fourmaj** e brezhoneg e komzer :
*pe eus *fourmaj-laezh*, pe keuz,
*pe eus *[[fourmaj-kig]]* : un aozadenn diwar gig miñset ha temzet eo. Fourmaj-rous, fourmaj-avu, fourmaj-lapin, fourmaj-penn ha fourmaj-kig yer zo e-touez ar re vrudetañ. Fourmaj-pesk ha fourmaj-legumaj zo ivez. 

Gwelet ivez : 
* pastez
* kirinad
Kadiou

**Kadiou** ([ka'di:u], [ka'diw]) zo un anv-bihan brezhonek.
## Gerdarzh
*Cadiou* 1069 (diellaoueg Kemperle) ; *Kadiou* 1128 (*idem*) ; latinaet e *Cadiocus* 1220 (diellaoueg Kemper) ; *Cadio* 1427 (Bilioù), 1481 (An Alre), 1721 (Kemper) ; *Le Cadiou*, 1698 (Kemper-Kerfeunteun).
Eus *kad*, "emgann".

## Tud
*Yann Kadiou (1834-1897), skrivagner brezhonek
* *Marie Cadiou* (1847-1927), skrivagnerez c'hallek, anavezet dre hec'h anv-pluenn M. Maryan
*Paul Cadiou (1860-1924), skrivagner gallek,
*Henri Cadiou (1906-1989), livour gall eus Pariz
*Gilles Cadiou (1938-), livour gall ;
*Jacques Cadiou (1943-), marc'hhouarner gall
*Georges Cadiou, ganet e 1951, kazetenner brezhonek ha skrivagner gallek,
*Yvan Cadiou (1962-), mestr-keginer eus Marselha,
*Frédéric Cadiou, ganet e 1969, ur melldroader

## Lavaroù ha krennlavaroù
**Mab e dad eo Kadiou / Pe a vent, pe a liv / Nemenet e vamm a lavarfe gaou / Mar n'emañ e ouenn eo al liv.*
**Me a zo amañ evel mab Kadiou / P'o devez ar re all ur vazhad, me am bez div.*

## Notennoù
Cixi

**Cixi (Ts'eu-hi)**, 慈禧, bet ganet e 1835 e Beijing ha tremenet e 1908 er geoded difennet, a oa un impalaerez trederannerez eus Sina eus an dierniezh Qing (1644 - 1912).
Anavezet eo er C'hornôg abalamour d'ar perzh he deus bet en emsavadeg ar Vokserien a-enep an estrenien.

## Buhez

Merc'h e oa d’ur bannielour, met kemeret e oa deskadurezh Cixi e karg gant hec'h eontr goude marv he zud.

E 1852 e oa kemeret da serc'h gant an impalaer Xianfeng. Tri bloaz diwezhatoc'h e c'hane ur mab dezhañ, Zaichun e anv, a zeuas da vezañ hêr an tron. Kemm a reas neuze red he buhez.

Pa varvas an impalaer e 1861 e teuas da vezañ impalaerez trederannerez. Kurunennet e oa he mab Zaichun evel impalaer da seizh vloaz ha badezet neuze Tongzhi. Mervel a reas nebeut amzer goude avat, e 1875. 

Zaitian, eil mab he breur-kaer, ar c'hentañ priñs Chun, a gemeras e lerc'h da 4 bloaz hepken, Guangxu e anv impalaer. Pa zeuas en oad-gour, e 1898 e tivizas an impalaer emellañ eus ar gouarnamant e-unan. Dindan levezon Kang Youwei e tivizas adreizhañ ar Stad hag ar melestradur, hag ober anezhi ur vonarkiezh vonreizhel. Cixi a vougas an esae adreizhadenn-se ar memes bloaz gant harp ar c'hommander Yuan Shikai ha disklêriet e oa ne oa ket gouest an impalaer da c'houarn ar vro. Kemer a reas e karg neuze rejañs an impalaeriezh.

Reiñ a reas un harp ofisiel da emsavadeg ar Vokserien a-enep an Estrenien etre 1898 ha 1901. Koulskoude e oa trec'h Kevredad an eizh broad ha rediet e oa Cixi da dec'hout da Xi'an. Lakaat a reas neuze kiriegezh orin an argadoù war chouk ar Vokserien. E 1902 e oa aotreet da zistreiñ d'ar Geoded difennet e Beijing.

Mervel a reas an impalaer Guangxu e 1908. Antronoz e tisklêrias Cixi e vefe Puyi, mab ar priñs Chun, an impalaer nevez. An deiz war-lerc'h e varvas d'he zro.

## Lennegezh
* Hec'h anv, Cixi, hag hini ar genrejañtez Ci'an (C'ian el levr), zo bet roet d'an div blac'h a ra kavandenn da Lanfeust en e avanturioù, e *[[Lanfeust de Troy]]*, heuliad bannoù-treset gant Christophe Arleston ha Didier Tarquin.
* danevellet eo bet he buhez (gant kalz frankiz) gant Pearl Buck er romant *Imperial Woman*.

* *La vallée des roses* gant Lucien Bodard a zeskriv hent Cixi betek ar galloud e stumm ur romant.
* *Imperatrice Orchidée* gant Manchee Min — e div levrenn — a ya a-enep d'ar steuñv deskrivet el levr a-raok.
* Danielle Elisseeff, un arbennigourez anavezet eus Bro Sina, he deus embannet e miz Ebrel 2008: "Cixi, impératrice de Chine", gant an embannadurioù Perrin.

### Notennoù
Berry

**Arabat kemmeskañ gant [[Berri]], anv-gwan [[euskarek]].*

**Berry** a zo
*un anv-lec'h gallek
*ur ger saoznek (*[[hugenn]]* e brezhoneg), hag a zo ivez un anv-tiegezh-saoznek

## Anv-lec'h gallek
### E Bro-C'hall
*Berry zo ur broviñs istorel eus Bro-C'hall, Bourges he c'hêr-benn. Un dugelezh e oa, ha dre-se anv duged.
* Berry-au-Bac : kumun c'hall e departamant an Aisne
* Berry-Bouy : kumun c'hall e departamant ar Cher
* Cernoy-en-Berry : kumun c'hall departamant al Loiret
* Le Châtelet-en-Berry : kumun c'hall e departamant ar Cher
* Mornay-Berry : kumun c'hall e departamant ar Cher
* Saint-Christophe-à-Berry : kumun c'hall e departamant an Aisne

### E Kebek
* Berry : kêr eus Kebek
* Mirlec'h ekologel Dunes-de-Berry e Kebek
* Mirlec'h ekologel Kettles-de-Berry e Kebek

### Duged
Meur a zen a zo bet titl hag anvet Dug Berry :
*Yann Iañ a Verry (1340-1416), eus 1360 da 1416
**Les Très Riches Heures du duc de Berry ha Les Petites Heures de Jean de Berry zo daou zornskrid brudet
*Yann II a Verry (1363-1401)
*Bonne a Verry (1365-1435)
*Mari a Verry (1367-1434)
*Loeiz XVI, dug Berry adal bloavezh e c'hanedigezh e 1754 betek e 11 vloaz e 1765, Roue Bro-C'hall da varv e dad-kozh Loeiz XV e 1774 ,
*Charles Ferdinand, dug Berry (1778-1820), eil mab ar roue gall Charlez X 
*Caroline a Vourbon an Div-Sikilia (1798-1870), dugez a Verry, gwreg Charles Ferdinand a Verry.

## Anv-tiegezh
* Albert Berry, soudard eus al lu amerikan hag a reas ar c'hentañ lamm gant un harz-lamm e 1912.
* Alexander Berry (1781-1873), surjian, marc'hadour hag ergerzour skosat, ar gêr aostralian a denn he anv dioutañ
* Chuck Berry (1926-2017), aktour, sonaozour, produour amerikan
* Sir Edward Berry (1768-1831), eil amiral ar Royal Navy
* John Berry (1917-1999), sevener filmoù stadunanat
* Halle Berry (1966-), aktourez ha produourez amerikan
* Nabih Berry, politikour chiit eus al Liban ha prezidant ar Parlamant, penn al Luskad Amal
* Nic Berry (1984-), c'hoarier aotralian rugby a XV
* Richard Berry (1950-), filmaozer, aktour ha senarioour gall
* Tom Berry, gouarnour Dakota ar Su, SUA

### Tud all
*Berry (kanerez), ur ganerez c'hallek, embannet ur bladenn ganti e 2008.

## Anvioù-lec'h

### Lec'hioù all
* ar Mount Berry e Georgia (SUA) e lec'h ma kaver ar Berry College
* Berry : kêr eus Kembre-Nevez-ar-Su en Aostralia 
* Kêrioù er SUA :
** Berry :kêr en Alabama
** Berry : kêr e Kentucky
** Berry : kêr e Wisconsin

* an Inizi Berry : inizi ar Bahamas
* Kanol Berry

### Loenoniezh
* Azen bras du ar Berry
* Noire du Berry : ur ouenn yer doñv

### A bep seurt
* **Berry** a dalv ***[[hugenn]]*** e saozneg
** *[[The Berry]]* zo ur gazetenn bolitikel gant studierien Skol-Veur Cambridge e Bro-Saoz
* Le Berry républicain : kazetenn rannvroel gall
* Mirdi Berry e Bourges

## Liammoù diabarzh
* an anv Berri
Puigcerdà

**Puigcerdà** eo kêr-benn istorel Cerdanya hag ar gêr vrasañ gant 8 802 a dud (2011). Pennlec'h Baixa Cerdanya eo, e proviñs Girona ivez. War lez an harzoù etre an div stad spagnol ha gall emañ, tre dirak Guingueta d'Ix en Alta Cerdanya, er stad c'hall. 

## Istor
Pennlec'h an departamant gall Sègre e voe etre 1812 ha 1814.
Neyland

**Arabat kemmeskañ gant [[Nayland]], e [[Suffolk]]*.
**Neyland** zo ur gumun e Sir Benfro e mervent Kembre, war lez ar stêr Cleddau. War-dro 3000 a dud zo o chom enni.

Ur gêriadenn pesketaerien ne oa ken, betek 1856. 

*Sarah Waters romantourez saoznek, oberourez *[[Tipping the Velvet]]*.
Jordanes

**Jordanes** pe **Jornandes** a oa un istorour eus ar  a skrive e latin. Ostrogot e oa a orin, ha deuet e oa da vout arianour. N'ouzer ket kalz a dra diwar e benn. 

## E vuhez
Ur pennad e voe noter e ti ur priñs dianav dimp, ha marteze e teuas da vout eskob Crotone e Calabria. E 551 e voe ur pennad o chom e Kergustentin, gant ar pab Vigilius, hag e Ravenna, a oa kêrbenn Rouantelezh ostrogotek Italia da neuze, ha goude kêrbenn da vare Italia vizantat.

Test e voe eus ar brezelioù gotek a zegasas faezhidigezh an Ostrogoted, e genvroiz, a voe diouennet er bloavezhioù 550.

## E oberennoù
Div oberenn zo anavezet: :
### ''[[De origine actibusque Getarum]]''
Honnezh zo ur gronikenn eus istor ar C'hoted : achuet war-dro 552/53, n'eo nemet un adskrivadenn eus ul levr heñvelanvet savet gant Cassiodorus, un ugent vloaz a-raok. 

Jordanes a voe goulennet outañ, gant ur mignon, sevel al levr-se evel un diverrañ eus un *istor ar C'hoted* skrivet e meur a levrenn un 20 vloaz a-raok gant Cassiodorus, ha kollet abaoe. Dibabet e oa bet Jordanes abalamour ma oa troet gant an istor (krog e oa da sevel e *Istor Roma*), ma oa ampart da skrivañ en un doare fraezh, ha ma anaveze ar C'hoted. 

Troet eo a-du gant ar C'hoted kentoc'h. Kontañ a ra istor ar bobl, adalek hec'h orin war aod ar Mor Baltel, betek e amzer.

### ''[[Romana (Jordanes)|Romana]]''
Honnezh zo un *Istor roman*, a ya betek ar bloaz 552, hag a gemer danvez digant oberourien koshoc'h (Yerom a Stridon en o zouez).

Skrivañ a ra Jordanes n'eo ket desket-bras: koulskoude e skriv latin mat hag e kompren gresianeg.
## Levrioù
***Iordanis**, *De origine actibusque Getarum*, GIUNTA, Francesco, GRILLONE, Antonino, éd., coll. Fonti per la Storia d'Italia, Istituto storico italiano per il medio evo, Rome, 1991.
*Olivier Devillers : **Jordanès**, *Histoire des Goths*, dastumad *La Roue à Livres*, Les Belles Lettres, Paris, 1995.

## Daveoù
* Mierow, Charles Christopher, *The Gothic History of Jordanes: In English with an Introduction and a Commentary*, 1915. Reprinted 2006. Evolution Publishing, ISBN 978-1-889758-77-0. https://web.archive.org/web/20150607154228/http://www.evolpub.com/CRE/CREseries.html#CRE2

## Liammoù diavaez
*   Jornandès, ''Histoire de Goths''
*Jordanes, ''The Origins and Deeds of the Goths'', translated by Charles C. Mierow. alternative.
* 
*
*The Origins and Deeds of the Goths
* Notice sur Jordanès, G. Fournier de Moujan.
Mouchig-Dall

**Mouchig-Dall** a zo un abadenn skinwel e brezhoneg evit ar vugale skignet war France 3 abaoe 2003. Kinniget eo gant Goulwena an Henaff ha Riwal. Skignet eo bet an abadenn ziwezhañ d'an , war-lerc'h diviz Frañs 3 Breizh lakaat un termen da grouadur abadennoù-nevez deus an heuliad.

=Titouroù hollek=

 | titl     = Mouchig-Dall
 | stil     = Abadenn skinwel evit ar vugale
 | stumm     = Sizhuniek
 | sevenner    = Didier Boussard
 | kinniger(ez)   = Goulwena an Henaff, Riwal
   
 | sonerezh    = A.Bordelet
 | bro      = 
 | yezh     = Brezhoneg
 | niver a goulzadoù  = 9
 | niver a rannoù   = 
 
 | lec'h tremen   = Roazhon
 | padelezh    = 23 minutenn dre vras

 | chadenn     = France 3 Breizh
 | mentrezh (skeudenn)  = 16/9
 | mentrezh (klevout)  = Stéréo
 | skignadenn gentañ  = e 2003
 | skignadenn ziwezhañ  = 
 | sellerion    = Bugale, Liespublik

 | lec'hienn officiel  = http://www.france3breizh.fr/mouchig-dall

=Pennaenn=
Birvilh ha lusk a vez roet d'an abadenn gant daou dudenn : Goulwena ha Riwal. Etre daou sketch e vez skignet tresadennoù-bev, rimadelloù, pe c'hoazh sonennoù hag oberiañtizoù a bep-seurt kinniget gant bugale ar skolioù e brezhoneg.

= Stagadennoù =

## Menegoù

## Liammoù diavez
* Lec'hienn ofisiel e brezhoneg
France 3

**France 3** zo ur chadenn-stad a skinwel gallek, diazezet e Pariz, hag unan eus skourroù France Télévisions. 

A-wechoù e vez lavaret eo ur skinwel rannvroel peogwir e vez roet un eurvezh bennak bemdez d'un nebeud kreizennoù rannvroel da skignañ abadennoù savet gante.

## Anv brezhonek
*Frañs 3* a vez lavaret gant brezhonegerien zo. Goapaerien zo a lavar *Frañs trist*, lod all *Frañs troazh*.

### Luganioù

*1972-1975 : « Des programmes comme la troisième chaîne, ça ne s'échange pas » 
*1975-1986 : « FR3, la seule chaîne régionale  » 
*1986-1987 : « FR3, c'est 3 fois mieux ! » 
*1987-1990 : « FR3, Le relief de la vie » 
*1990-1992 : « FR3, La télé pour de vrai » 
*1992-2002 : « France 3, la télé qui prend son temps »
*abaoe 2002 : « France 3, de près, on se comprend mieux »

## Luganoù all

A bep seurt luganoù zo bet ijinet gant brezhonegerien,n a-hed ar bloavezhioù, evit enoriñ lec'h ar brezhoneg er chadenn.

**Unan, daou, tri, brezhoneg 'barzh FR3*
**Fr3, kaoc'h ki, FR troazh, kaoc'h kazh*
## Pennad kar
*France 3 Ouest

## Liammoù diavaez:
*  Lec'hienn ofisiel ''France 3''
*  ''L'Express''
Plombières-les-Bains

**Plombières-les-Bains** zo ur gumun c'hall, eus departamant ar Vosges, e rannvro Grand Est. 
## Istor
### 
* Brudet eo ar gêrig dre ma oa bet un emgav kuzh eno, d'an 21 a viz Gouere 1858, etre Napoleon III ha Camillo Benso di Cavour, kentañ ministr Piemonte. E-pad an emgav-se e voe graet emglev etrezo : mont a rafe armeoù Napoleon III da harpañ Piemonte ma vije brezel etre ar rouantelezh-se hag Impalaeriezh Aostria, hag en eskemm e vije roet kontelezh Nisa ha Savoia da Vro-C'hall. E 1859 e tarzhas ar brezel hag e 1860 e voe roet douaroù Nisa ha Savoia da Vro-C'hall.
## Liammoù diavaez
*De Plombières à Solferino puis à Sedan
Loup Troyes

**Lupus** (e latin), pe **Loup** (e galleg hag e brezhoneg), pe **Leu** (e galleg), ganet war-dro 383 ha marvet war-dro 478, a oa eskob Troyes e Galia ar Vvet kantved.
Mont a reas da Enez Vreizh da brezeg gant e geneil eskob Jermen Auxerre. Ur sant eo, a vez lidet d'an 29 a viz Gouhere.

## Istor
Ganet e oa e Toul war-dro 383, ha mont a reas da servij ar gouarnour kristen Jermen Auxerre (ha ne oa ket eskobet c'hoazh) . Dimeziñ a reas gant *Pimeniola*, c'hoar da Hilarius, eskob Arle. Goude 7 vloaz er briedelezh ez eas pep hini da vanac'h.

E Lérins edo ar manac'h Loup. Krediñ a ra lod e oa breur da Vincent of Lérins. en 426 ez eas da d-Troyes , ma voe eskobet 
 
Bodañ a reas ur sened-eskibien er gêr-se ha dibabet e voe gant Jermen Auxerre da vont da brezeg da Vreizh-Veur a-enep ar belagiz a rae berzh eno.

P'edo an daou vignon o tremen dre Nanterre, e-kichen Pariz, e tegouezhjont gant ur plac'h yaouank, Jenovefa hec'h anv, ha Jermen a roas ur pezhig dezhi a-raok he gouestlañ da Zoue.

## Lupus hag Attila
E 451 e voe gwarezet kêr Pariz gant Jenovefa ha hini Troyes Loup p'edo arme Attila o tostaat da ober freuz ha reuz. Da gentañ e voe kaset beleien da gannaded da Attila gant o eskob Loup, hag en o zouez Memorius ha Camelian. Lazhet e voent holl, nemet unan: Camelian ne varvas ket, hag a voe eskob Troyes war-lerc'h Loup. 
Hervez a zo bet skrivet e pedas Loup e-pad meur a zevezh a-raok gwiskañ e zilhad ha mont e penn ur brosesion da gaout Attila ha da zerc'hel warnañ ken na bellaas e arme diouzh kêr. Ur pennad koude e voe trec'het Attila en emgann Chalons.

En ur gudenn lous e oa Lupus pa c'houlennas Attila digantañ dont gantañ hag e arme war-lerc'h emgann Chalons. Attila a gave dezhañ e virje an eskob gant e c'halloud ouzh distruj e arme. N'eus forzh penaos e voe tamallet Lupus gant ar Romaned da vezañ skoazellet an Huned da dec'hel.

En em dennañ a rankas Loup da Mont Lansuine (15&nbsp;km eus Troyes) e-pad daou vloaz, ha goude e voe daou vloaz all e Mâcon ma reas un toullad burzhudoù. Goude e tistroas da eskob hag e varvas e Troyes en 478 pe 479.

### Arvar
N'eo ket an holl a gred eo gwir an abadenn gant Attila Rak memestra a vez kontet diwar-benn Jenovefa.. Skrivet en deus Donald Attwater e oa hagiografiezh ha n'eo ket istor an abadenn-se

## War lerc'h e varv
Kant vloaz bennak goude, e 570, e teuas ar rouaned Gontran ha Chilperig war e vez da douiñ ober ar peoc'h etreze.
 
Relegoù sant Loup a voe stlabezet e noz an 9 ha 10 a viz Genver 1794, war-bouez un tamm klopenn miret en iliz-veur Troyes. Pedet e vez ar sant ouzh an diaoul, an drougsant hag ar peluz.

## E Breizh
Marteze eo eñ an hini a vez enoret e Lanloup, met meur a Sant Loup all zo.

## En Italia
Enoret eo ivez e San Lupo, e proviñs Benevento, e kreisteiz Italia.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Lupus of Troyes
*Saints of July 29
Witiges

**Witiges** a voe roue an Ostrogoted en Italia adal 536 betek e varv e 540.

## E vuhez
Ne oa ket un den a ouenn uhel, met jeneral e oa en arme an Ostrogoted. 
Mougañ a reas un emsavadeg e kêr Locri. E 534 e voe dilennet da roue e-lec'h Teodato. E 535 edo Belisarius e kreisteiz Italia, o vont da aloubiñ Sikilia, gant lu Justinian, Impalaer ar Reter. Witiges a voe anvet roue an Ostrogoted. 

E 536 e tegouezhas Belisarius e Roma. 

Witiges a vuntras Theodahad, mab-kaer da Teodorig Veur, goude marv e vamm-gaer hag anvet e voe da roue e-kreiz ar Brezel Gotek. Savet e oa ar C'hoted a-enep Theodahad peogwir n'en doa ket kaset soudarded da zifenn Naplez diouzh arme Belisarius.

Lakaat a reas lazhañ anezhañ war an hent etre Roma ha Ravenna, kêr-benn Rouantelezh an Ostrogoted ha kemer a reas e lec'h e Ravenna. 

E 536 e timezas da verc'h nemeti ar rouanez Amalasunta, anvet Matasunta, hag evel-se ce krouas ul liamm gant tiegezh ar roue kozh Teodorig Veur, un doare da greñvaat e grog war ar galloud. Ur panegirik a voe graet neuze evit o eured, gant Cassiodorus, ar prefed pretorian, ha deuet eo ar skrid betek ennomp : ur boelladenn a retorik roman a roe ton d'an Dierniezh ostrogot. 

## Brezel

E 537 e savas Witiges un arme, hag a lakaas seziz war Roma. Lakaat a reas troc'hañ an dourbontoù a gase dour da Roma. E meurzh 538 avat e rankas dilezel ar seziz evit distreiñ da hanternoz italia abalamour ma oa ar jeneral Iohannes o tostaat ouzh Ravena, kêr-benn an Ostrogoted.
E 540 e lammas Belisarius war ravena ha tapout a reas Vitiges a voe kaset da Gergustentin, a-gevret gant e wreg. Eno e varvas Witiges, ha bugel ebet n'en doa. Matasunta a gavas da addimeziñ da Germanus Justinus, niz d'an Impalaer, pa oa mab d'e c'hoar Vigilantia.
Trinded

**Trinded**, pe **Treinded**, a zo
*ur ger a denn d'ar relijion,
**da unan eus kredennoù ar relijion gristen, an Drinded kristen
***Sul an Drinded, ur gouel kristen
**da drindedoù relijiel all 
***Ahura, trinded ar zoroastregezh
***trinded ar shintoegezh
***Trimurti, meizad hindouat un doue e tri ferson 

*un anv-lec'h brezhonek, An Drinded

## Pennadoù kar
*Trinity
*Trinité
*Trinidad
Tocantins (stad)

**Tocantins** (distagadur portugalek: [tokɐ̃ˈtʃĩs]) zo unan eus stadoù Brazil, e kreiz-reter ar vro. Krouet eo bet e 1988 diwar-goust norzh Goiás. Er rannvro Norte emañ.

Kroget e voe da sevel ar gêr-benn nevez, Palmas, en 1989, goude ma vije bet gallet lakaat da gêr-benn meur a gêr gozh all, savet abaoe mare an trevadennerezh portugalat.

## Douaroniezh
Tocantins zo anezhi ur stad eus an takad etre, etre ar goadeg c'hlavennek hag ar savanenn. Trovanel eo an hin.

## Gwelet ivez
*Listenn kumunioù Tocantins

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn gouarnamant Tocantins
Paper

Ar **paper** a zo un danvez fardet diwar gwiad plant lakaet da vezañ un toaz hag a c'hell bezañ gwasket evit ober follennoù moan-tre gantañ. Ur *baperenn* a zo ur follenn baper hec'h-unan. Ijinet eo bet ar paper evit bezañ implijet evit skrivañ, ha meur a implij all a zo, evel gronnañ traoù pe ober kinkladurioù.

## Ijinadenn ar paper
Krediñ a reer eo bet ijinet ar paper gant ar Sinaiz p'eo bet kavet ar baperenn goshañ e Bro-Sina deiziadet eus ar bloaz - 8 ktJK. Evit e veze kontet a-gozh gant ar Sinaiz e oa bet ijinet ar paper dindan ren Qin Shi Huang, diazezer an tiernelezh Qin en 3vet kantved ktJK. 
Hervez ur vojenn all e vije bet reolennet penaos fardañ ar paper gant ur ministr sinaat karget eus ar gounezerezh er bloaz 105, ken e oe produet e-leizh.

## [[Krennamzer]]
Hervez an hengoun e vije bet dizoloet ar paper gant an Arabed pa oan bet trec'h war ar Sinaiz en emgann Talas (745). Koulskoude eo bet kavet e oa anavezet an dra dija. Er mare-se e komprenas an Arabed ervat eo ar paper ur benveg dreist evit dasparzh ar mennozhioù ha dont a reas kêr Samarkand da vezañ ur greizenn evit eilañ testennoù an Islam war dornskridoù e paper. Kompren a rejont ivez e oa gwelloc'h ouzhpennañ pilhoù roget d'ar plant a veze implijet.
A feur ma tostaas an Arabed ouzh Europa e oe ledanaet implij ar paper di war-dro ar bloaz Mil. E Bro-C'hall ez eus roudoù eus implij ar paper war-dro 1200.

## Pennadoù kar
* Paper-skrivañ
* Paper-splu
* Paper-sil
* Paper-revr
Agricola

**Agricola** zo ur ger latin hag a dalv kement ha *labourer-douar*. Un anv-tud eo ivez. 

## Tud

### Romaned
Da gentañ e oa anv Romaned brudet :
* Gnaeus Julius Agricola, jeneral roman a voe e penn an armeoù en Enez Vreizh, hag a voe skrivet e vuhez gant e vab-kaer Tacitus,
* e verc'h Julia Agricola, gwreg Tacitus,
* Sextus Calpurnius Agricola, gouarnour roman 
**Agricola*, mab un eskob en Enez Vreizh er , unan eus abostoled ar belagiegezh, enebour Jermen Auxerre.

### Troidigezh
Gant an anv Agricola eo bet troet an anvioù germanek-mañ (alamanek ha flandrezek) : Bauer, Schneider, Schnitter, Hausmann, Huusman, Huysman, Huysmein.

* Alexander Agricola (1446-1506), sonaozour flamank da vare an Azginivelezh, 
* Christoph Ludwig Agricola (1667-1719), livour alaman,
* Georg Agricola (1494-1555), skiantour alaman,
* Georg Andreas Agricola (1672-1738), fizikour alaman,
* Ignaz Agricola (1661-1729), jezuit alaman,
* Johann Friedrich Agricola (1720-1774), sonaozour alaman,
* Johannes Agricola (1494-1566), doueoniour alaman,
* Martin Agricola (1486-1556), sonaozour alaman da vare an Azginivelezh, 
* Mikael Agricola (1510-1557), doueoniour finnat, ha tad ar finneg skrivet, 
* Rodolphus Agricola (1443-1485), lenneg izelvroat.

### Sent kristen
* Vitalis hag Agricola, merzherien eus ar ,
* Agricola Avignon, eskob Avignon er .

## Traoù
* Agricola (levr), buhez Julius Agricola skrivet gant Tacitus,
* 3212 Agricola, asteroidenn kavet gant Yrjö Väisälä e 1939.
De uita Iulii Agricolae

**Buhez Agricola**, pe **De vita et moribus Iulii Agricolae** (*Buhez ha kustumañsoù Julius Agricola*) zo un oberenn skrivet war-dro 98 gant an istorour roman Tacitus diwar-benn buhez e dad-kaer, Gnaeus Julius Agricola, jeneral roman ha gouarnour Enez Vreizh. 

Talvoudus eo an oberenn d'ar Vrezhoned abalamour d'an displegadurioù diwar-benn douaroniezh ha pobloù Enez Vreizh. Evel en e oberenn all, *[[Germania (levr) | Germania]]*, e tosta Tacitus frankiz ar Vrezhoned ha tiranterezh an Impalaeriezh roman. 

## Istor
Goude muntret Domitian en 96, mesk ha reuz e Roma, e reas Tacitus e vad eus ar pennad frankiz evit embann e oberenn istorel gentañ. En amzer Domitian e oa bet fiziet er jeneral Agricola peuraloubiñ Enez Vreizh. Savet eo al levr war un ton heñvel a-walc'h ouzh al *laudationes funebres*, ar prezegoù obidoù. Goude un deverrañ eus servij ar jeneral Agricola a-raok mont da Vreizh e kont an oberour aloubadeg an enez. Ur pennad zo diwar-benn douaroniezh ha pobloù ar vro, savet diwar notennoù Agricola hag ivez diwar *[[De Bello Gallico]]* Julius Caesar. 

## Pennad kar
* Calgacus
## Liammoù diavaez
*Ar skrid latin : *[http://www.thelatinlibrary.com/tacitus/tac.agri.shtml Agricola]*. 
*Lakaet e saozneg gant Church ha Brodribb :Agricola'',
Llanarmon

**Llanarmon** zo un anv-lec'h kembraek, savet diwar *lan* hag an anv Garmon, ur sant galian. Pevar lec'h zo anvet evel-se: 
* Llanarmon Dyffryn Ceiriog, kêriadenn e Sir Wrecsam
* Llanarmon-yn-Iâl, kêriadenn e Sir Ddinbych
* Llanarmon, kêriadenn e kontelezh Gwynedd
* Llanarmon Mynydd Mawr, kêriadenn e Powys

## Gwelout
* Garmon
Constantius

**Constantius** zo bet anv meur a zen.

* Constantius Chlorus, impalaer roman , 305–306 
* Constantius II, impalaer roman 337–361 
* Constantius III, kenimpalaer roman e 421 
* Constantius Perugia, sant 
* Constantius Aquino, sant 
* Simplicius, Constantius ha Victorinus, sent 
* Constantius Africanus 
* Constantius Gallus 
* Constantius Lyon, beleg kristen ha skrivagner er Vvet kantved

## Pennadoù kar
* Constans
* Constantinus
Sidonius Apollinaris

**Sidonius Apollinaris**, pe *Caius Sollius Modestus Apollinaris Sidonius* (430, Lyon - 486, Clermont) a oa ur politikour galian, prefed Roma e 468, eskob Clermont e 471, sant katolik, lidet d'an 23 a viz Eost. Brudet eo e oberenn lennegel. 

## Istor
Ganet e oa e Lyon en un tiegezh Galianed a renk uhel romanekaet. E dad, e dad-kozh, hag e dad-kuñv a oa bet prefeded Galia.  E vamm a oa merc'h da Decimus Rusticus. E dad-kozh a oa kentañ kristen an tiegezh, hervez ar skrid lakaet gant Sidonius Apollinaire war vez e dad-kozh. Mab-kaer e oa d'an impalaer Avitus. E 468 e voe anvet da brefed Roma gant an impalaer Anthemius.  

E 469 e voe anvet da eskob Clermont, ha kas a reas en-dro difenn kêr, adal 473 betek 475, hep kodianañ, a-enep Eurig, roue  Wizigoted Akitania. 

Mes  Julius Nepos, an impalaer roman, a gavas gwelloc'h eskemm Bro Arvern evit adkavout Provañs, e 475. Sidonius en eus lavaret diwar an emglev se hag e oa *mezhus*. Hag e se, Sidonius a zigouezhas gwaz da Eurik. Mab Sidonius e-unan e oa jeneral un askell arme ar Wizigoted en emgann Vouillé, a-enep ar Franked, Bretoned (*super ligerim sitos*), ha Galianed Armorika (norzh ar stêr Liger).

## Liamm diavaez
*Sidonius Apollinaris

## Levroniezh
* André Loyen : *Sidoine Apollinaire. Tome I. Poèmes*. Belles Lettres. Paris. 1960.
* André Loyen : *Sidoine Apollinaire. Tome II. Lettres. Livres I-V*. Belles Lettres. Paris. 1970.
* André Loyen : *Sidoine Apollinaire. Tome III. Lettres. Livres VI-IX*. Belles Lettres. Paris. 1970.
* André Blanc. *L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers*. Belles Lettres. Paris. 1986.
Clermont

**Clermont** zo un anv-lec'h gallek a gaver e meur a vro hiziv:

#### 
*Clermont (Queensland)

#### 
* Kastell Clermont, e Keller.

#### 
*Clermont (Ariège), en Ariège 
*Clermont (Haute-Savoie), en Haute-Savoie 
*Clermont (Landes), el Landes 
*Clermont (Oise), en Oise 
*Clermont (Puy-de-Dôme), er Puy-de-Dôme 
*Clermont-Créans, er Sarthe 
*Clermont-de-Beauregard, en Dordogne 
*Clermont-Dessous, el Lot-et-Garonne 
*Clermont-d'Excideuil, en Dordogne 
*Clermont-en-Argonne, er Meuse 
*Clermont-Ferrand, er Puy-de-Dôme, ar gêr vrasañ
*Clermont-le-Fort, en Haute-Garonne 
*Clermont-les-Fermes, en Aisne 
*Clermont-l'Hérault, en Hérault 
*Clermont-Pouyguillès, er Gers 
*Clermont-Savès, er Gers 
*Clermont-Soubiran, el Lot-et-Garonne 
*Clermont-sur-Lauquet, en Aude 

#### 
*Clermont (Florida)
*Clermont (Georgia)
*Clermont (Indiana)
*Clermont (Iowa)
*Clermont (Kentucky)
*Clermont (New York)
**Clermont Manor
*Clermont County (Ohio)

#### 
*Clermont (Natal)

## Gwelout ivez
*Claremont 
*Clairemont
Constantius Lyon

**Constantius Lyon** (* war-dro 420-430; † 494) a oa ur beleg kristen e dibenn ar , en Aovergn, e Galia.
Skrivañ a reas ur vuhez-sant diwar-benn Jermen Auxerre, anvet *De Vita sancti Germani*. 
Keneil e oa da Sidonius Apollinaris ha d'an eskob Loup Troyes, en doa anavezet mat Jermen Auxerre, pa oa bet o veajiñ gantañ da Enez Vreizh.

## Liamm diavaez
* Diwar-benn Constantius Lyon
* Arroudoù eus skrid ''De Vita sancti Germani'', gant Constantius Lyon
Amator

**Amator**, pe **Amadour** hervez ar galleg, pe *Amatre*, a oa ur beleg kristen galian, eskob Auxerre eus 388 betek e varv d'ar 1añ a viz Mae 418. Jermen Auxerre an hini a voe eskob war e lerc'h. 
Lidet e vez d'ar 1 a viz Mae. Stag eo e anv ouzh Rocamadour.

## E vuhez
Mab e oa d'ur marc'hadour pinvidik, anvet Proclidius, ha d'e bried Isiciole, eus Autun. Ur paotr desket e oa, troet gant ar relijion gristen. 

Dimezet e voe d'ur vaouez deol eus Langres, anvet Marta, pe Marthe, evit ober plijadur d'e dud. Benniget e voe an eured gant Valérien, eskob Auxerre.

Goude an eured e tivizas an daou bried bevañ evel breur ha c'hoar. Mont a reas Marthe da leanez hag Amator da veleg. 

E 388 e voe anvet da eskob Auxerre betek e varv 30 vloaz goude. Peurgristenaat a reas ar vro ma chome paganed c'hoazh. 

## Liammoù diavaez
* Saint Patrick's Saint Index: Amator
* Catholic Online: St. Amadour
* Cathédrale Saint-Étienne (Image of St. Amadour)
Garmon

**Garmon** zo un anv kembraek:

* hini ar sant galian, Jermen Auxerre, kembraekaet e anv,
** **Garmon** eo haroz Buchedd Garmon, pezh-c'hoari gant Saunders Lewis, a gont beaj kentañ ar sant da Enez Vreizh e 429.

* un anv-bihan kembraek, diwar anv ar sant
* a gaver ivez el lec'hanvioù 
** Betws Garmon
** Llanarmon
Lalibela

Ur gêr eus norzh Etiopia eo Lalibela. E rannvro Amhara emañ, 2 500 metr uhelder. 12°02′N eo led Lalibela ha 39°02′R eo he hed. Hervez ar Central Statistical Agency e oa 14 668 annezad o chom enni e 2005.

Klask a reas Lalibela bezañ ur Jeruzalem nevez pa voe gounezet Jeruzalem gant ar Vuzulmaned, ha meur a savadur istorel o deus anv pe tres savadurioù eus Jeruzalem.
Aimen Rizouk

**Aimen Rizouk** (en arabeg: أيمن رزوق) a zo bet ganet d'an 3 a viz Eost 1979.

Ur c'hoarier echedoù aljerian eo.

Mestr Meur eo abaoe 2007, Mestr Etrebroadel abaoe 1997.

2 429 edo e renk Elo *Standard* e miz Gwengolo 2025, 2 471 e renk *Fonnapl* ha 2 462 e renk *Luc'hedenn*. 2 540 eo bet e renk uhelañ, bet tizhet e miz Meurzh 2010.

Ezel eo eus ar c'hleub katalan "Lleida C.E.".

## Kevezadegoù hiniennel
* Kampion Aljeria e 1999.
* Kampion ar broioù arab e 2007 e Kaero.
### Kib bedel
* E 2009 e kollas er rondenn gentañ a-enep da Dmitriy Yakovenko.
* E miz Gwengolo 2000 e voe diwezhañ diwar c'hwec'h c'hoarier e poull perzhegañ C e Shenyang.
## [[Olimpiadoù echedoù]]
C'hoari a reas e skipailh Aljeria er 31 Olimpiad e 1994 e Moskov (Rusia), (+12 =4 –6), hag  en 38 Olimpiad e 2008 e Dresden (Alamagn), (+7 =3 -1).
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E fichenn FCE - Kevre Echedoù Spagn
* E c'hoari e Chessgames
Slim Belkhodja

**Slim Belkhodja** a zo bet ganet d'an 23 a viz Du 1962 e Tuniz.

Meurc'hoarier echedoù tunizian.

Mestr Etrebroadel abaoe 1987, Mestr Meur Etrebroadel abaoe 2001.

2 476 edo e renk Elo e miz Gouere 2008.

5vet e voe e Kampionad Echedoù Bro-C'hall e 1986, Kampion hiniennel ar broioù arab e 2001 ha bez-kampion Afrika e 2005.

Kelenn a ra e Kleub Echedoù Forbach (Bro-C'hall) .

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
Paulinus

**Paulinus** (pe **Paullinus**) zo un anv latin ha hini meur a zen:

## Jeneral roman
*Gaius Suetonius Paulinus, jeneral ha gouarnour roman Enez Vreizh a drec'has Boudika, hag a aloubas Enez Mon .

## Konsuled roman
*Marcus Iunius Caesonius Nicomachus Anicius Faustus Paulinus, konsul e 298 ;
*Sextus Anicius Faustus Paulinus, konsul en 325 ;
*Amnius Manius Caesonius Nicomachus Anicius Paulinus, konsul e 334 ;
*Flavius Paulinus, konsul en 498 ;
*Decius Theodorius Paulinus, konsul en 534 ;

## Sent
### Sent Vrezhon
*Peulin pe * [[Paulinus Kembre]] *, sant kembreat eus ar Vvet kantved,
*Paulinus Aurelianus, sant kembreat eus ar Vvet kantved a eas da Arvorig ma'z eo anavezet evel Paol Aorelian. 
*Paulinus York, kentañ arc'heskob York ;

### Sent all
* *Pontius Meropius Anicius Paulinus*, pe Sant Paulinus Nola, eskob Nola (e-kichen Naplez) ha sant katolik eus ar IVvet kantved. 
*Sant Paulinus Trier, eskob Trier, er IVvet kanved.
Llan-gors

Ur gêriadenn e kontelezh Powys, e Kembre, eo **Llan-gors**, er reter da Aberhonddu. Un iliz zo, gouestlet da Sant Peulin.

E-kichenik emañ Llyn Syfaddan, brasañ lenn naturel kreisteiz Kembre.

Stag ouzh Llan-gors emañ kêriadennoù Llangasty Tal-y-llyn, Llanfihangel Tal-y-llyn ha Cathedin. 

1 045 a dud a oa eno o chom e 2001.

## Liammoù
*www.geograph.co.uk fotoioù
*Llangorse Multi Activity Centre 

## Notennoù ha daveennoù
Paulinus Kembre

**Paulinus Kembre**, pe **Peulin** (e kembraeg), a oa ur sant brezhon eus dibenn ar  e Kembre, enoret e Sir Gaerfyrddin.

Bevañ a rae evel penitiour e Hendy-gwyn ar Daf ha gantañ e oa e ziskibien Dewi ha Teilo. Sevel ilizoù ha chapelioù a reas en ardremez Llanymddyfri. Krediñ a reer e kemeras perzh er sened-eskibien Llanddewi Brefi e 545. Lidet e vez d'an 23 a viz Du.

## Paol Aorelian
Kavout a rae da G. H. Doble e oa ar memes den evel Paol Aorelian, met dizemglev zo diwar-benn an dra-se, pa gred lod e oa yaouankoc'h eskob Leon eget Paulinus Kembre.

## Lennegezh
Unan eus harozed *[[Buchedd Garmon]]*, pezh-c'hoari Saunders Lewis, eo Paulinus Kembre, gant ar sant brezhon all Ildud.

## Levrlennadur
*G. H. Doble. (1971). *Lives of the Welsh Saints*.
Süd-Tiroler Freiheit

**Süd-Tiroler Freiheit** (Alamaneg evit *Frankiz Tirol ar Su*) a zo ur strollad broadelour alaman e Tirol ar Su. Krouet e oa bet e 2008 goude un disrann e-barzh Union für Südtirol.

## Lec'hienn
*Lec'hienn ofisiel
Abdelaziz Onkoud

**Abdelaziz Onkoud** a zo bet ganet d'an 30 a viz Du 1972 en Azemmour (Maroko).

Ur c'hoarier echedoù  hag un aozer kudennoù echedoù marokan eo.

Abaoe 2001 emañ o chom e Bro-C’hall.

Ren a ra ar gazetenn bevarmiziek *Problemaz*, gouestlet d’ar c’hudennoù echedoù

Mestr etrebroadel (IM) eo abaoe 2006 ha Gourdoner FIDE abaoe 2019.

E miz Du 2025 eo 2 292 e renk Elo *Standard*, 2 316 e renk Elo *Fonnapl* ha 2 281 e renk Elo *Luc'hedenn*.
## Kevezadegoù
### [[Kampionad marokan an echedoù|Kampionad Maroko]]
* Kampion er rummad «junior» e 1992.
* Pemp gwezh trec'h e kampionad ar skolioù-meur e 1992, 1993, 1994, 1995 ha 1996.
* Kampion Maroko e 1998.
* Teir gwezh bez-kampion e 1999, 2000 ha 2002.
### Kampionad hiniennel ar broioù arab
Bez-kampion e 1998 .
### Diagramoù echedoù
Kentañ priz hag eil priz (*mat* skoazellet e daou daol) e 2006 .
### [[Olimpiadoù echedoù]]
C'hoari a reas e skipailh Maroko:
* e 1996, en 32 Olimpiad e Yerevan (Armenia),
* e 2000, er 34 Olimpiad en Istanbul (Turkia),
* e 2014, er 41 Olimpiad e Tromsø (Norvegia),
* e 2018, en 43 Olimpiad e Batoumi (Jorjia).

## Daveoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
* E lec'hienn
* Problemaz
Clywedog

**Clywedog** zo un anv-lec'h kembraek, hag anv peder stêr e Kembre, anvet *Afon Clywedog* o-feder e kembraeg:

* Afon Clywedog e biz Kembre, adstêr d'an Dyfrdwy
* Afon Clywedog e Sir Ddinbych, adstêr d'an Afon Clwyd
* Afon Clywedog e Meirionnydd, adstêr d'an Afon Wnion
* Afon Clywedog, e Powys, adstêr d'an Hafren
**Ouzhpenn-se ez eus ul Lenn Clywedog warni.
Rouantelezh Kentañ ar Vurgonded

**Rouantelezh kentañ ar Vurgonded** a voe krouet e 411 pa stalias ar roue Gundahar Jovinus war dron an Impalaeriezh Roman gant skoazell Goar, roue an Alaned. En ur implijout aotrouniezh ar skraper en em staljont war ribl an tu-kleiz eus ar Roen, war-dro Worms, Speyer ha Strasbourg. An impalaer a anavezas o aotrouniezh war an dachenn-se goude e drec'h war Jovinus.

Daoust d'o vezañ foederati e kendalc'has ar Vurgonded da breizhañ reter Gallia hag e 436 e c'halvas ar jeneral roman Aetius goprsoudarded Hunnat a zistrujo ar rouantelezh e 437. Lazhet e voe Gundahar en emgann war a seblant.

Distrujadur Worms ha rouantelezh ar Vurgoned a yeas da abeg mojennoù harozel diwezhatoc'h ha d'un darn eus an Nibelungenlied e yejont. Ennañ ar roue Gunther hag ar rouanez Brünhild o-doa o lez e Worms.
Hans Scholl

**Hans Scholl** a zo bet ganet d’an 22 a viz Gwengolo 1918 en Ingersheim (Crailsheim), Alamagn ha lakaet d’ar marv d’an 22 a viz C’hwevrer 1943 e München. Ur stourmer politikel alaman e-pad an Eil Brezel Bed, hag unan eus pennoù Ar Rozenn Wenn (alamaneg : die Weiße Rose) e oa.

## E vuhez
E-giz holl dud yaouank Alamagn er bloavezhioù 1930 e rankas kemer perzh e kevredigezhioù evit ar yaouankiz (*Bündische Jugend*). E dibenn 1937 e voe harzet gant ar Gestapo ha toullbac’het e-pad un nebeud sizhunvezhioù.
E-kerzh ar goañv 1939 e stagas gant e studioù medisinerezh e München, adalek 1940 e kendalc’has gant e studioù, evel soudard ezel eus ur strollad studierien.
Etre ar goañv 1941 hag an hañv 1942 e voe e darempred gant Carl Muth. Adalek an hañv 1942, e lakaas embann traktoù kentañ Ar Rozenn Wenn.
D’an 22 a viz Even 1942 e voe kaset da dalbenn ar Reter, eno e reas e goñje evel klañvdiour en arme.
Harzet e voe, asambles gant e c’hoar Sophie d’an 18 a viz C’hwevrer 1943 e skol-veur München, goude bezañ bet gwelet o skignañ traktoù gant porzhier ar skol-veur.
Barnet e voe gant ar «Volksgerichtshof» («Lez-varn ar bobl»), hag e nac’has dinac’h e vennozhioù politikel.
An deiz a-raok bezañ lakaet d’ar marv e lavaras d’ar barner Roland Freisler, (penndamaller nazi): « Hiziv e lazhit ac’hanomp, a-benn warc’hoazh e viot en hol lec'h ».
D’an 22 a viz C’hwevrer 1943 e voe kondaonet d’ar marv ha dibennet e toull-bac’h Stadelheim, nepell eus München, un nebeud eurvezhioù goude ma vefe bet dibennet e c’hoar, daoust d'al lezenn a embanne splann e ranked gortoz 99 deiz a-raok lakaat un den d'ar marv goude ma vije bet kondaonet.

## Gwelout ivez
* Ar Rozenn Wenn
* Sophie Scholl 
* Christoph Probst
* Alexander Schmorell

## Liamm diavaez
* Poltred

## Levrlennadur
* *Hans et Sophie Scholl : Lettres et carnets*, troet e galleg ha kinniget gant Pierre-Emmanuel Dauzat, embannet gant Tallandier (2008)
Christoph Probst

**Christoph Probst**, bet ganet d'ar 6 a viz Du 1919, a oa studier war ar medisinerezh e-pad an eil Brezel Bed. E-pad e yaouankiz e kejas gant Alexander Schmorell, ha goude-se gant Hans Scholl ha Willy Graff e skol-veur medisinerezh München. Dimezet e oa, ha tri bugel en doe.

Unan eus izili an emsav alaman enepnazi Ar Rozenn Wenn (alamaneg : die Weiße Rose) e voe. Harzet e voe d'an 20 a viz C'hwevrer 1943. E-pad ma oa toullbac'het e c'houlennas bezañ badezet, kemmañ a reas kredenn hag e teuas da vezañ katolik.
Kondaonet ha dibennet e voe er memes deiz ha Hans ha Sophie Scholl, d'an 22 a viz C'hwevrer 1943.

## Gwelout ivez
* Hans Scholl
* Sophie Scholl
* Ar Rozenn Wenn
Alexander Schmorell

**Alexander Schmorell** a oa ur stourmer enepnazi alaman, ezel eus strollad ar Rozenn Wenn (alamaneg : die Weiße Rose), bet ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1917 en Orenburg (Rusia), ha dibennet d'an 13 a viz Gouere 1943 e toull-bac'h Stadelheim (München).

Kejañ a reas gant Hans Scholl e-keit ma oa o studiañ e München e-pad ar goañv 1940. Asambles e savjont pevar zrakt kentañ ar Rozenn Wenn.

E miz Kerzu 1942 ez eas e darempred gant ar c'helenner Kurt Huber. E miz Genver 1943 e skrivas pempvet trakt ar Rozenn Wenn, anvet "Galv d'an holl Alamaned". "Frankiz" pe c'hoazh "Hitler d'an traoñ" a skrivas ouzh mogerioù savadurioù München.

D'ar 24 a viz C'hwevrer 1943 e voe harzet, barnet d'an 19 a viz Ebrel gant ar Volksgerichtshof (lez-varn ar bobl) e-pad Eil prosez ar Rozenn Wenn. Lakaet d'ar marv dre ar Guillotine d'an 13 a viz Gouere gant Kurt Huber e Toull-bac'h Stadelheim.
Stereo Total

**Stereo Total** a zo un daouad sonerezh alaman ha gall, ennañ Françoise Cactus ha Brezel Göring. Savet eo bet ar strollad e Berlin e 1995. Ouzhpenn tri-ugent kanaouenn o deus savet, ha pemp pladenn o deus lakaet embann. E-touez dodennoù pennañ o c’hanaouennoù emañ ar garantez, ar reizh, an hiraezh hag an emsavadeg.
En o c’hanaouennoù e veskont a bep seurt sonerezhioù : elektro bihanañ, punk, rock’n’roll, disko pe c’hoazh new wave. 
A-fet binvioù ec’h implijont ar gitar tredan, an taboulinoù hag ar standilhoner.
Diehan e vez Stereo Total o treiñ er bed a-bezh (Norzh ha Su Amerika, Japan, Rusia, Europa, Sina...) abaoe 2001.

## Pladennaoueg

* 1995 · *Oh Ah!*
* 1997 · *Monokini*
* 1998 · *Juke-Box Alarm*
* 1999 · *My Melody*
* 2001 · *Musique Automatique*
* 2005 · *Do the Bambi!*
* 2006 · *Discotheque*
* 2007 · *Paris-Berlin*

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel  Stereo Total
* Myspace Stereo Total
* klub faned Stereo Total
* Stereo Total war Last.fm
Kamel Njili

**Kamel Njili** a zo bet ganet e 1982.

Meurc'hoarier echedoù tunizian eo.

2 350 edo e renk Elo e miz Gouere 2008 ha 2413 e miz Du 2016.

Mestr Etrebroadel eo abaoe 2013.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
Walid Chikhaoui

**Walid Chikhaoui** a zo bet ganet e 1978.

Meurc'hoarier echedoù tunizian.

Mestr FIDE eo.

2 284 edo e renk Elo e miz Here 2007.

2 341 eo bet e wellañ renk Elo.

C'hoari a reas e skipail broadel Tunizia en Olimpiadoù echedoù e Bled (Slovenia) e 2002 hag en 36vet Olimpiadoù e 2004.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames