open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arondisamant Caors

**Arondisamant Caors** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lot hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Caors e 13 kanton (betek 2014) hag e 135 kumun :
* kanton Caors-Biz ;
* kanton Caors-Gwalarn ;
* kanton Caors-Su ;
* kanton Castelnau-Montratier ;
* kanton Catus ;
* kanton Cazals ;
* kanton Lalbenque ;
* kanton Lauzès ;
* kanton Limogne-en-Quercy ;
* kanton Luzech ;
* kanton Montcuq ;
* kanton Puy-l'Évêque ;
* kanton Saint-Géry.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Lot d'ar 1 a viz Genver 2017. 103 c'humun zo en arondisamant Caors bremañ.

## Daveoù
Gordon

**Gordon** zo ur gumun en departamant Lot hag er rannvro Midi-Pyrénées, e mervent Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Gordon eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Gourdonnais* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Gourdon la mairie.jpg|An ti-kêr.
St Pierre de Gourdon (Lot) Gourdon vers le sud.jpg|Iliz Sant-Pêr.
Gourdon 46 - Chapelle Notre-Dame-des-Neiges 01.JPG|Chapel Itron-Varia-an-Erc'h.


## Kêr gevellet
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Arondisamant Florac

**Arondisamant Florac** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lozère hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Florac e 7 kanton (betek 2014) hag e 38 kumun :
* kanton Barre-des-Cévennes ;
* kanton Florac ;
* kanton Le Massegros ;
* kanton Meyrueis ;
* kanton Le Pont-de-Montvert ;
* kanton Saint-Germain-de-Calberte ;
* kanton Sainte-Enimie.
Arondisamant Mende

**Arondisamant Mende** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lozère hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Mende e 18 kanton hag e 135 kumun :
* kanton Aumont-Aubrac ;
* kanton Le Bleymard ;
* kanton La Canourgue ;
* kanton Chanac ;
* kanton Châteauneuf-de-Randon ;
* kanton Fournels ;
* kanton Grandrieu ;
* kanton Langogne ;
* kanton Le Malzieu-Ville ;
* kanton Marvejols ;
* kanton Mende-Norzh ;
* kanton Mende-Su ;
* kanton Nasbinals ;
* kanton Saint-Alban-sur-Limagnole ;
* kanton Saint-Amans ;
* kanton Saint-Chély-d'Apcher ;
* kanton Saint-Germain-du-Teil ;
* kanton Villefort.
Yosa Buson

**Yosa Buson**, ganet e 1716 e-kichen Osaka, rannvro Settsa, hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Kerzu (hervez ar mammennoù niverusañ) 1783 e Kyōto, a oa ul livour hag ur barzh japanat. **Tanigushi Buson** e oa e anv kent.

Gant Ike-no-Taiga, unan eus brudetañ livourien Japan, e voe kroget e Japan gant un doare livañ deuet eus Sina, ar *bunjin-ga*. Labouret en deus Buson gantañ.

Degaset en deus ur sell nevez war al livañ dremmwelioù. Gwelet eo evel unan eus mistri an *[[haiku]]* ivez.

Kement a "kêriadenn hec'h irvinenn", "Kerirvinenn", e talvefe *Buson*. 

Yaouank-tre e oa pa guitaas e gêriadenn evit mont da Edo.

Eno e voe skoliad da Hayano Hajin a oa diskibl da Vashō ha brudet evit e haiku. 

Pa varvas e vestr e 1742 e kuitaas Buson Edo evit ur vuhez a gantreer paour-razh e rannvroioù an Norzh, war roudoù Bashō. 

Retorn a reas da Gyōto a-raok mont e-pad tri bloavezh (1754-1757) e-kichen Yosa, rannvro Tango. Ober a reas neuze e annez e Kyōto betek e varv. 

Ne ouzer ket kalz tra a-zivout e stummadur. Levezonet eo bet gant arz Sina. Bez' e oa Kyōto ur greizenn a vuhez sevenadurel birvidik d'ar c'houlz-se ha darempredet en deus arzourien niverus.
Kalz livourien ha barzhed a groue evit o diduamant. Ret e oa dezhañ gounid e vara. E 1757 e tigoras un atalier andorennoù gant un toullad diskibled. 

Emdreiñ a reas e arz (livañ ha skrivañ) eus un doare graet kentoc'h evit bourc'hizien war-du stummoù tostoc'h eus ar mammennoù evel oberennoù Bashō. 

Krouet en deus an *haiga*, ur stumm arz a laka asambles livadur ha haiku.
Florac

**Florac** a oa ur gumun c'hall eus an departamant Lozère, er rannvro Languedoc-Roussillon, e su Bro-C'hall, ha pennlec'h arondisamant Florac eo.

Er bloavezh 2013 e oa  a annezidi hag a reer *Floracois* anezho e galleg.

Bodet e oa gant La Salle-Prunet d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Florac Trois Rivières.

## Monumantoù ha traoù heverk

FR-48-Florac02.JPG|An templ protestant.
Chateau Florac Lozere.jpg|Ar c'hastell.
File:01 Florac Vibron.jpg|Stêr Vibron e Florac.


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Chahada

Disklêriadur a feiz an islam eo ar **chahada**, ha piler kentañ ar relijion-se:
: أشهد أن لآ إلَـهَ اِلا الله وأشهد أن محمدا رسول الله 
: *Ašhadu an lā ilāha illa-llāh, wa-ašhadu anna Muḥammadan rasūlu-llāh* 
:"Touiñ a ran n'eus doue ebet estreget an Doue, ha touiñ a ran ez eo Mohammed e gannad".

## Liammoù diavaez
Arondisamant Gordon

**Arondisamant Gordon** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lot hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Gordon e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 85 kumun :
* kanton Gordon ;
* kanton Gramat ;
* kanton Labastide-Murat ;
* kanton Martel ;
* kanton Payrac ;
* kanton Saint-Germain-du-Bel-Air ;
* kanton Salviac ;
* kanton Souillac ;
* kanton Vayrac.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Lot d'ar 1 a viz Genver 2017. 99 kumun zo en arondisamant Gordon bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Fijac

**Arondisamant Fijac** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lot hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Fijac e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 120 kumun :
* kanton Bretenoux ;
* kanton Cajarc ;
* kanton Fijac-Reter ;
* kanton Fijac-Kornôg ;
* kanton Lacapelle-Marival ;
* kanton Latronquière ;
* kanton Livernon ;
* kanton Saint-Céré ;
* kanton Sousceyrac.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Lot d'ar 1 a viz Genver 2017. 118 kumun zo en arondisamant Fijac bremañ.

## Daveoù
Guglielmo II

**Guglielmo II**, pe Gwilherm II, a oa roue Sikilia (1166–1189) war-lerc'h e dad Guglielmo Iañ (1151–1166). Dimeziñ a reas da Janed Bro-Saoz (1165-1199)‎, c'hoar d'ar roue saoz Richarzh Iañ. 

Goude e varv e renas Tancredi (1189–1194).
Marc'harid Sikilia

**Marc'harid Navarra** pe **Marc'harid Sikilia** (1128–1183), a oa ur briñsez eus Navarra a zeuas da vout rouanez Sikilia goude dimeziñ da Guglielmo Iañ, roue Sikilia (1154–1166). Goude marv he fried e voe rejantez (1166-1171) e-pad bugeliezh o mab Guglielmo II.

Merc'h e oa da García Ramírez roue Navarra ha d'e bried kentañ, ar briñsez norman Marc'harid de L'Aigle. Dimezet e voe en bugel da Guglielmo, pa ne oa nemet ur priñsig bihan, hag eñ pevare bugel ar roue Ruggero II. 

## Bugale
Lennegezh ar Brezhoneg en XXvet kantved

**Lennegezh ar Brezhoneg en ** a zo un antologiezh eus al lennegezh vrezhonek savet gant Francis Favereau, bet kelenner e Skol-veur Roazhon 2. Un doare gallek, heñvel e neuz, a zo ivez, titlet *Anthologie de la littérature bretonne au XXe siècle*.

## Ratozhioù
Er c'hentskrid e kemenn peseurt arvaroù e oa da ziwall outo. Ar re gentañ e oa termeniñ petra ez eus e-fed lennegezh e brezhonek. Ne felle ket dezhañ dibunañ "un tamm *[[Buhez ar Sent]]* mod nevez (Kalloc'h, Hemon ha Malmanche), a-nes ankouaat hiziviken santezed zo (Añjela Duval, muiikoc'h eget Meavenn ar werc'hez ruz, poz Taldir), ar Braz hag Helias o vezañ bet da sent mein, re-bar da re na pet monumant savet d'ar re *maro evit ar vro*".

## Stumm an embannadur
Peder levrenn dev a ya d'ober an oberenn, embannet gant Skol Vreizh, e Montroulez, dezhi un titl hollek asambles gant istitloù levrenn :

* Kentañ levrenn : *An "Emzao" kentañ* 1900/1918 ; 448 pajenn ; Ebrel 2002 . 
* Eil levrenn : *Breiz Atao hag ar re all el lennegezh* 1919/1944 ; 576 pajenn ; Du 2003 ; . 
* Trede levrenn : *Al lennegezh a "spered broadel" : Al liamm Tír na n'Óg Hervez spered ar "batrioted" : Brud ha Brud Nevez* 1945/1968 ; 512 pajenn ; Ebrel 2008 ; .
* Pevare levrenn : *Efed Mae 68 : Ugent bloavezhiad traoù mesket* 1968-2000, 480 pajenn, Even 2020. 978-2-36758-026-5
Youenn Caouissin

**Youenn Caouissin** zo ur broadelour breizhat ha kristen, mab da Herri Kaouisin. 

Ganet e voe d'an 8 a viz Du 1942 e Landerne ha badezet e voe gant an aotrou Yann-Vari Perrot. Pa oa e dud en harlu e rannvro Pariz e kemeras perzh e Skaouted Bleimor, un aozadur krouet gant Perig Keraod, gant ur spered breizhek ha kristen. Mont a reas d'ober ar vicher taksidermour ha labourat a reas evit Park natur rannvroel Arvorig. Kenlabourat a reas ivez gant meur a gelaouenn diwar-benn ar chase hag an natur. En e vaner e Ploue e tigoras ur mirdi ar c'hirri dre gezeg e 1984. E 2000 e savas un diskouezadeg diwar-benn al "littérature bretonne pour la jeunesse", ma roe kalz a bouez d'al labour graet gant e dud (evel ar gelaouenn *[[Ololê]]*).
 
Dre e bennadoù e galleg er gelaouenn War Raok ! hag Ar Gedour Mag e tifenn koun hag enor Yann-Vari Perrot hag ar speredelezh kristen. Kemeret en deus perzh e lidoù Unvaniezh Koad Kev ha Mignoned Feiz ha Breizh.

## Pennadoù
**Abbé Yvon Motreff*, War-Raok !, niverenn 36, 2012 ;
**Dom Alexis Presse, un moine à contre-courant*, War-Raok !, niverenn 34, 2012 ; 
**Dom Godu*, War-Raok !, niverenn 33, 2012 ;
**La grande tragédie des éléphants d’Afrique*, War-Raok !, niverenn 41, 2014 ;
**Yann-Vari Perrot, un témoin pour notre temps*, Ar gedour mag, 2013 ;
**Yann-Vari Perrot, père spirituel du mouvement breton*, War-Raok !, niverenn 38, 2013 (...)

## Levr
**J'ai tant pleuré sur la Bretagne - Vie de l'abbé Yann-Vari Perrot*, Via Romana, 2017
Marc'harid de L'Aigle

**Marc'harid de L'Aigle**, pe *Marguerite de l'Aigle* (e galleg), pe *Margarita de L’Aigle* (e spagnoleg), ganet en 1104, ha marvet e 1141, a oa ur briñsez c'hall, hag a zeuas da vout rouanez Navarra pa zimezas en 1130.

Merc'h e oa da Gilbert de l'Aigle ha da Juliette du Perche. He zud-kozh a-berzh tad e oa Richer of L’Aigle ha Judith d’Avranches, he zud-kozh a-berzh mamm e oa Jafrez II Perche, Kont Perche ha Mortagne, hag he fried Beatrice of Montdidier. Choar e oa da Richer of L’Aigle, a voe Baron L'Aigle war-lerc'h e dad. Keniterv a bell e oa d'ar rouanez Felicia de Roucy, a oa dimezet e 1076 da Sancho Ramírez, roue Aragon, goude dezhañ terriñ e eured kentaén da Isabel de Urgell.

## Dimeziñ ha bugale
Marguerite de l'Aigle a zimezas en 1130 d'ar roue García V Navarra. 

Tri bugel o doe, a renas o -zri e teir bro: 
* Marc'harid (†1182), a zimezas en 1150 da Gwilherm Iañ Sikilia.
* Sancho, a voe roue Navarra war-lerc'h e dad
* Blanca (1133-1156), a zimezas en 1151 da Sancho III Kastilha.

Darempredoù fall o doe an daou bried rak serc'heged he devoa ar wreg a-hervez, ha troet e oa da glask harpañ tud he ziegezh. Ur mab all he doe, anvet Rodrigo, met he fried a nac'has en anavezout evel e vab, ha zoken goude marv e wreg. An holl a rae ur bastarde anezhañ, nemet e c'hoar henañ Marc'harid. 

Mervel a reas-hi e 1141, hag addimeziñ a reas he fried.
Arondisamant Cholet

**Arondisamant Cholet** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Maine-et-Loire hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Cholet e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 77 kumun :
* kanton Beaupréau ;
* kanton Champtoceaux ;
* kanton Chemillé-Melay ;
* kanton Cholet-1 ;
* kanton Cholet-2 ;
* kanton Cholet-3 ;
* kanton Montfaucon-Montigné ;
* kanton Montrevault ;
* kanton Saint-Florent-le-Vieil.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Maine-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 32 gumun zo en arondisamant Cholet bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Saumur

**Arondisamant Saumur** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Maine-et-Loire hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Saumur e 10 kanton (betek 2014) hag e 107 kumun :
* kanton Allonnes ;
* kanton Baugé-en-Anjou ;
* kanton Doué-la-Fontaine ;
* kanton Gennes ;
* kanton Longué-Jumelles ;
* kanton Montreuil-Bellay ;
* kanton Noyant ;
* kanton Saumur-Norzh ;
* kanton Saumur-Su ;
* kanton Vihiers.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Maine-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 54 kumun zo en arondisamant Saumur bremañ.

## Daveoù
Cholet

**Cholet** zo ur gumun en departamant Maine-et-Loire hag er rannvro Broioù al Liger, e kornôg Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Cholet eo. Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Choletais* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Cholet - Église Notre-Dame (2).jpg|Iliz Itron-Varia.
Cholet - Menhir de la Garde (2).jpg|Maen-hir La Garde.
Mouchoir de Cholet.jpg|Frilien Cholet.


## Tud dibar
* Michel Chauty (1924-2007), politiker, senedour, maer Sant-Ervlan (1959-1977) ha Naoned (1983-1989), bet ganet e Cholet.

## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Gavrilo Princip

**Gavrilo Princip** (25 a viz Gouere 1894 - 28 a viz Ebrel 1918) e voe ar Serb Bosniat hag a lazhas an arc'hdug Franz Ferdinand Aostria-Este hag e wreg Sofía Chotek d'ar 28 a viz Mezheven 1914 e Sarajevo.

Kement-se a voe kaoz d'ar Brezel-bed kentañ da darzhañ.

Ganet e voe Princip en Obljaj, a zo e Bosnia-ha-Herzegovina bremañ. Ezel e oa eus ur c'helc'h broadelourien serb stag ouzh al luskad "Dorn Du" (serbeg : Црна рука *Crna ruka*), a glaske unaniñ Bosnia ouzh Serbia. 

D'an 28 a viz Mezheven 1914 e oa an arc'hdug Franz Ferdinand, hêr da gurunenn impalaeriezh Aostria-Hungaria, da vont da di-kêr Sarajevo. P'edo en hent e voe tennet warnañ ha war e wreg gant Princip, ha mervel a rejont buan goude.

Klask a reas Princip en em lazhañ, met harzet e voe. Barnet e voe ha kondaonet da vezañ toullbac'het e vuhez-pad. Mervel a reas diwar an dorzhellegezh er vac'h e 1918.
Saumur

**Saumur** zo ur gumun en departamant Maine-et-Loire hag er rannvro Broioù al Liger, e kornôg Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Saumur eo.

Er bloavezh 2020 e oa 26 154 a annezidi hag a reer *Saumurois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chateau de Saumur depuis les vignes.JPG|Ar c'hastell.
SaumurTownhall.jpg|An ti-kêr.
Saumur - École de Cavalerie - Caserne.jpg|Ar skol marc'hegiezh.
Écurie de l’ENE.JPG|Krevier ar c'h-Cadre Noir


## Tud dibar
* Coco Chanel (1883-1971), kemenerez, bet ganet e Saumur.

## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Guglielmo Iañ

**Guglielmo Iañ** (1131 – 1166), lesanvet * il Malo* (an hini fall), a voe roue Sikilia (1154–1166), eus an tiegezh norman Hauteville (*Altavilla* en italianeg) war-lerc'h e dad, Ruggero II.

Guglielmo a oa pevare bugel Ruggero II hag e bried Elvira Kastilha. Adal e ugent vloaz, e 1151, e voe kenroue, ha roue Sikilia goude marv e dad e 1154.
Arondisamant Añje

**Arondisamant Añje** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Maine-et-Loire hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Añje e 17 kanton (betek 2014) hag e 112 kumun :
* kanton Añje-Kreiz ;
* kanton Añje-Reter ;
* kanton Añje-Norzh ;
* kanton Añje-Biz ;
* kanton Añje-Gwalarn ;
* kanton Añje-Kornôg ;
* kanton Añje-Su ;
* kanton Añje-Trélazé ;
* kanton Beaufort-en-Vallée ;
* kanton Chalonnes-sur-Loire ;
* kanton Durtal ;
* kanton Le Louroux-Béconnais ;
* kanton Les Ponts-de-Cé ;
* kanton Saint-Georges-sur-Loire ;
* kanton Seiches-sur-le-Loir ;
* kanton Thouarcé ;
* kanton Tiercé.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Maine-et-Loire d'ar 1 a viz Genver 2017. 69 c'humun zo en arondisamant Añje bremañ.

## Daveoù
Segré

**Segré** a oa ur gumun en departamant Maine-et-Loire hag er rannvro Broioù al Liger, e kornôg Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Segré e oa.

Er bloavezh 2013 e oa  a annezidi hag a reer *Segréens* anezho e galleg.

Bodet e oa gant pevarzek kumun all d'ar 15 a viz Kerzu 2016 d'ober ur gumun nevez: Segré-en-Anjou Bleu.

## Monumantoù ha traoù heverk

Segré - Eglise Sainte-Madeleine.jpg|Iliz La Madeleine.
Segré - Maison rue Pasteur.jpg|Ti savet er .
Sous-préfecture de Segré.jpg|An ispefeti.


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Zelda Williams

**Zelda Rae Williams**, ganet e New York City, New York, e Stadoù-Unanet Amerika, d'an 31 a viz Gouere 1989, a zo un aktourez stadunanat.

Merc'h an aktour Robin Williams hag ar broduourez Marsha Garces an hini eo.
Mardi Gras (strollad)

**Mardi Gras** a oa ur strollad krouet e New York e penn-kentañ ar bloavezhioù dek ha tri-ugent gant ar pevar soner rock stadunanat Bob Azzara (kaner ha soner ograou elektronek Farfisa), Lou Burgio (kaner ha tabouliner), Flip Cesario (kaner ha soner gitar) ha Noel Koward (kaner ha soner vibrafon).

Un tamm brud a deuas d'ar strollad pa voe embannet e 1970 *[[Girl I've Got News For You]]*, ur ganaouenn bet krouet gant The Birdwatchers e 1966.

Ne badas ket gwall bell e vicher ha ne voe savet nemet un albom gantañ — *[[The Mardi Gras]]* an titl anezhañ — hag a deuas e-maez e 1971 (embannet gant MAP City) :
:*Everyday I Have To Cry Some*,
:*Come Along*,
:*Letter Of Recommendation*,
:*I Just Can't Help Myself But Believing*,
:*Too Busy Thinking 'Bout My Baby*,
:*Hold Me*,
:*The Days*,
:*I Was Born Again*,
:*Girl I've Got News For You*.

## Liammoù diavaez
* ''Girl I've Got News For You'', kanet gant The Birdwatchers.
* ''Girl I've Got News For You'', kanet gant '''Mardi Gras'''.

## Notennoù ha daveennoù
Annie France

**Annie France** pe **Annie Bleue**, **Jenny Hequet**, **Jenny Hecquet**, bet ganet **Geneviève Charlotte Hecquet** d'ar 16 a viz C'hwevrer 1915 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 21 a viz Gouere 2012, a oa un aktourez sinema c'hall.

## He seitek film er sinema
* 1937 :
** *[[Cargaison blanche (film, 1937)|Cargaison blanche]]*, sevenet gant Robert Siodmak,
** *[[Vous n'avez rien à déclarer ? (film, 1937)|Vous n'avez rien à déclarer ?]]* gant Léo Joannon.
* 1938 :
** *[[Prison sans barreaux]]* gant Léonide Moguy,
** *[[Le Paradis de Satan]]* gant Félix Gandéra,
** *[[Carrefour (film)|Carrefour]]* gant Kurt Bernhardt,
** *[[Conflit (film, 1938)|Conflit]]* gant Léonide Moguy (eil film a-gevret).
* 1939 :
** *[[Fort Dolorès]]* gant René Le Hénaff,
** *[[Mon oncle et mon curé (film)|Mon oncle et mon curé]]* gant Pierre Caron,
** *[[La Famille Duraton]]* gant Christian Stengel.
* 1940 :
** *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron (eil film a-gevret),
** *[[Moulin Rouge (film, 1940)|Moulin Rouge]]* gant André Hugon ha Yves Mirande.
* 1941 :
** *[[Le Club des soupirants]]* gant Maurice Gleize,
** *[[Ne bougez plus]]* gant Pierre Caron (trede film a-gevret),
** *[[L'Intrigante]]* gant Émile Couzinet.
* 1943 :
** *[[Vingt-cinq ans de bonheur]] gant [[René Jayet]],
** *Mon amour est près de toi gant Richard Pottier.
* 1946 : *[[Le Dernier Sou]]* gant André Cayatte.

## Liamm diavaez
* '''Annie France''' war Internet Movie Database
Solamente una vez

***Solamente una vez*** zo ur ganaouenn spagnolek hag ur bolero savet gant ar c'haner-sonaozer mec'hikan Agustín Lara (1900-1970); deuet eo da vout ur ganaouenn glasel kanet gant kalz kanerien.

Dediet e voe gant Lara da José Mojica, ur c'haner tenor hag aktour hag a oa o vont da lean fransiskan : hennezh an hini a ganas anezhi da gentañ e 1941 er film *[[Melodías de América]]* (sevenet gant Eduardo Morera).

## Kanerien spagnolek
"Solamente una vez" zo bet kanet gant Sara Montiel, Daniel Rodríguez, Quartetto Gelato, Arielle Dombasle, Benny Moré, Ignacio Piñeiro, Pedro Vargas, Julio Iglesias, Roberto Carlos, Andrea Bocelli, Chucho Valdés, Plácido Domingo, Nat King Cole, Marty Robbins, Lucho Gatica, Guadalupe Pineda, Roland Shaw & His Orchestra, Luis Miguel, Connie Francis (e spagnoleg ha saozneg penn-ouzh-penn), Ely Guerra y Alondra de la Parra.

## Saozneg
Daou zoare saoznek zo.
*unan anvet *You Belong to My Heart*, gant Ray Gilbert. 
*unan all anvet *"Only Once in My Life"*, skrivet gant Janis ha Rick Carnes, embannet en 1998.

"You Belong to My Heart" zo bet kanet er film "The Three Caballeros", graet gant ar gompagnunezh Disney, komzoù saoznek gant Ray Gilbert, kanet gant Dora Luz. Pell a-walc'h eo komzoù saoznek Gilbert eur re spagnolek Lara.

Enrollet eo bet en albom *Classic Disney: 60 Years of Musical Magic*

Klevet e vez ivez er bladenn *Million Dollar Quartet*, hag Elvis Presley, o kanañ anezhi.

## Brezhoneg
Un doare brezhonek zo ivez.

## Notennoù
Je sais rien mais je dirai tout

***Je sais rien mais je dirai tout*** a zo ur film gall deuet er-maez e 1973, sevenet ha pennc'hoariet gant Pierre Richard.

## Liamm diavaez
* '''''Je sais rien mais je dirai tout''''' war Internet Movie Database
Niña Pastori

**Niña Pastori** pe ** María Rosa García García**, ganet e San Fernando (Cádiz), e proviñs Cádiz e 1978, zo ur ganerez flamenco. Merc'h-vihan eo d'ar ganerez flamenco Inés "la del Pelao". Levezonet eo bet gant Camarón de la Isla, alias José Monje Cruz (1950 – 1992). 

En hec'h albom *Joyas prestadas*, e 2006, e kane kanaouennoù savet gant Joan Manuel Serrat, Alejandro Sanz, Maná, Juan Luis Guerra, Antonio Machín, Manolo García, Luz Casal, Armando Manzanero, Los Chichos pe Marife de Triana.

## Pladennoù
* 1996: *Entre dos puertos*
* 1998: *Eres luz*
* 2000: *Cañaílla*
* 2002: *María*
* 2004: *[[No hay quinto malo]]*
* 2006: *[[Joyas prestadas]]*
* 2007: *[[Joyas propias]]*
* 2009: *[[Esperando verte]]*
* 2011: *La orilla de mi pelo*
* 2014: *[[RAÍZ]] (gant [[Lila Downs]] ha [[Soledad Pastorutti]])*

## Liammoù diavaez
**Puede ser*:
**La Orilla de Mi Pelo*

## Notennoù
Soledad Pastorutti

**Soledad Pastorutti** ( 1980, Arequito, Santa Fe ) zo ur ganerez arc'hantinat, lesanvet *La Sole*, pe ** El Tifón**, pe ** El Huracán de Arequito**, abalamour da nerzh he mouezh. Ur c'hoar dezhi, Natalia Pastorutti, zo kanerez ivez.

He c'hentañ albom, *Poncho al Viento*, a oa an albom muiañ gwerzhet biskoazh en Arc'hantina, hervez Alberto Caldero, prezidant Sony Music e fin ar bloavezhioù 90, e-barzh ar gazetenn La Nación. Hag an eil ganti, *La Sole*, a oa eil gwellañ gwerzh Sony Music er vro biskoazh.

## Pladennoù
*RAÍZ 

## Liammoù diavaez
*Lec’hienn ofisiel
Marguerite Deval

**Marguerite Deval**, bet ganet **Marguerite Hippolyte Juliette Brulfer** d'an 19 a viz Gwengolo 1866 e Straßburg (Bas-Rhin a-vremañ, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 18 a viz Kerzu 1955 e Pariz XVII, a oa ur ganourez hag un aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.

Ganti eo e voe diazezet, e 1898, an Théâtre des Mathurins a renas betek 1905.

## He filmoù er sinema
* 1910 : *[[La Noce à Canuche]]*, film berr mut sevenet gant Michel Carré,
* 1940 : *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron,
* 1951 : *[[Paris chante toujours]]* gant Pierre Montazel.

## Liamm diavaez
* '''Marguerite Deval''' war Internet Movie Database
Max Dearly

**Max Dearly**, bet ganet **Lucien Paul Marie Joseph Rolland** d'an 22 a viz Du 1874 e Pariz XVII (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 2 a viz Mezheven 1943 e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine a-vremañ, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

**Max Dearly** an hini eo a grouas Gala de l'Union des artistes, e 1923, evit skoazellañ an arzourien ezhommek.

## Filmoù er sinema
* 1908 : *[[L'Empreinte ou La Main rouge]]*, film berr mut sevenet gant Paul-Henry Burguet
* 1940 : *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron
* 1941 : *[[Le Club des soupirants]]* gant Maurice Gleize

## Liamm diavaez
* ''Max Dearly'' war Internet Movie Database
Nita Raya

**Nita Raya**, bet ganet **Raïssa Beloff-Jerkovitch** d'ar 15 a viz Here 1915 e Chişinău (Republik Moldova a-vremañ), a zo bet un dañserez (er Folies Bergère peurgetket), ur ganourez hag un aktourez sinema c'hall a orin roumanat.

Bevañ a reas gant an arzour gall Maurice Chevalier etre 1935 ha 1945.

Gerioù un nebeud kanaouennoù he devoa skrivet ivez, en o zouez :
* *[[Je m'imagine]]* (1960), savet an ton anezhi gant Marguerite Monnot ha kanet gant Édith Piaf,
* *[[Toujours aimer]]* (1961), savet an ton anezhi gant Charles Dumont ha kanet gant Édith Piaf.

## He zriwec'h film er sinema
* 1931 : *[[Olive se marie]]*, sevenet gant Maurice de Canonge.
* 1934 :
** *[[Primerose (film)|Primerose]]* gant René Guissart,
** *[[L'École des contribuables]]* gant René Guissart (eil film a-gevret),
** *[[Le Père Lampion]]* gant Christian-Jaque.
* 1935 :
** *[[La Sonnette d'alarme]] * gant Christian-Jaque (eil film a-gevret),
** *[[Et moi, j'te dis qu'elle t'a fait de l'œil (film, 1935)|Et moi, j'te dis qu'elle t'a fait de l'œil]]* gant Jack Forrester,
** *[[Sous la griffe (film, 1935)|Sous la griffe]]* gant Christian-Jaque (trede film a-gevret),
** *[[Lucrèce Borgia (film, 1935)|Lucrèce Borgia]]* gant Abel Gance,
** *[[Le Roi des gangsters]]* gant Maurice Gleize. 
* 1936 :
** *[[Sacré Léonce]]* gant Christian-Jaque (pevare film a-gevret), 
** *[[Œil de lynx, détective]]* gant Pierre-Jean Ducis,
** *[[Au son des guitares]]* gant Pierre-Jean Ducis (eil film a-gevret).
* 1937 :
** *[[Ignace (film)|Ignace]]* gant Pierre Colombier,
** *[[Les Rois du sport]]* gant Pierre Colombier (eil film a-gevret).
* 1938 : *[[Chipée]]* gant Roger Goupillières.
* 1939 : *[[Entente cordiale (film, 1939|Entente cordiale]] gant [[Marcel L'Herbier]].
* [[1940]] : *Bécassine* gant [[Pierre Caron (filmaozer)|Pierre Caron]].
* [[1954]] : *La rafle est pour ce soir* gant [[Maurice Dekobra]].

==Liamm diavaez==
*[http://www.imdb.com/name/nm0713049/?ref_=fn_al_nm_1  *'Nita Raya''' war Internet Movie Database]
La cigarra

**La cigarra** zo anv meur a ganaouenn spagnolek:

**Como la cigarra*, savet gant ar ganerez arc'hantinat María Elena Walsh,
**kanet gant Mercedes Sosa, León Gieco.
**La cigarra*, un huapango (emañ ar ger er ganaouenn) savet gant ar ganerez vec'hikan Lola Beltrán,
** kanet gant Linda Ronstadt hag ur toullad mat a ganerezed mec'hikan hag a gan en doare ranchera.

## Notennoù
Sonvaleer MP3

Ur **sonvaleer MP3** zo ur benveg da selaou sonerezh dastumet en doare MP3 *(MPEG-1/MPEG-2 Audio Layer III)*.

## Notennoù
Arondisamant Châlons-en-Champagne

**Arondisamant Châlons-en-Champagne** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Châlons-en-Champagne e 8 kanton (betek 2015) hag e 100 kumun :
* kanton Châlons-en-Champagne-1 ;
* kanton Châlons-en-Champagne-2 ;
* kanton Châlons-en-Champagne-3 ;
* kanton Châlons-en-Champagne-4 ;
* kanton Écury-sur-Coole ;
* kanton Marson ;
* kanton Suippes ;
* kanton Vertus.
### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Marne d'ar 31 a viz Meurzh 2017. 150 kumun zo en arondisamant Châlons-en-Champagne bremañ.

## Daveoù ha notennoù
MP3

**MP3** zo anv meur a dra:

* MP3, pe **MPEG-1/2 Audio Layer 3**, un algorihm kenwaskañ sonenrolladurioù ;
* ar Sonvaleer MP3
* Piaggio MP3, ur marc'h-tan Piaggio, div rod dezhañ en diaraog.
Stlaper-kantoù

Ar **banner kantenn** zo un delwenn arem gant Myron er  hag unan eus brudetañ delwennoù an Henamzer. Meneget e oa bet an oberenn gant Plinius an Henañ.

## Gerdarzh
Henc'hresianeg δισκοβόλος *diskobolos*, "banner kantenn". Ar gantenn eo ar seurt plad, kelc'hiek, e koad, maen pe arem, war-dro 22 cm treuzkiz dezhañ hervez ment brec'h an den, hag tro da 2 kg a bouez enni, evel displeget en *[[Ilias]]*.

## Notennoù
Erv (douaroniezh)

Un **erv** zo ur bern traezh pe vein hag en em astenn er mor, war an aodoù. Stummet e vez gant traezh pe vili degaset gant ar mor hag a ya da zastum en ur riblennad, gant ur penn anezhi stag ouzh an aod hag ar penn all o valirañ en dour. 

A-wechoù e vez an irvi-se a-stur gant an aod, mui pe vui, gant ul ledennad dour anvet *[[loc'h]]* pe *morlenn* a-dreñv dezho. Gallout a ra an erv en em astenn eus ur beg bennak tre betek ur beg all ha sparlet e vez dour al loc'h, dispartiet penn-da-benn diouzh ar mor. Lod eus an irvi avat ned eont ket tre eus an eil beg-douar d’egile ha neuze e vez un toull, ar *gouzoug*, etre an erv hag ar beg-douar, ma c'hall an dour tremen drezañ pa vez tre ha lanv. 

A-wechoù e c'hall an irvi stagañ un enezenn ouzh an douar-bras. Kement-se a weler e Breizh, e meur a ledenez pe a c'hourenez, bet inizi gwechall : Seniz e Mor Bihan Gwened, Gourenez Kiberen...

## Un nebeud irvi e Breizh
* an Erv Vili, war aod ar Vro Vigoudenn, etre Penc'horz ha Beg an Dorchenn
* an Erv Saoz, pe Erv ar Saozon, e Morlenn Brest, war aod kumun Landevenneg
* Erv an Talberzh, e Pleuvihan
* Beg Terenez, e Plouganoù
* Erv al Leti, etre Beg Mousterlin, e Fouenant, ha Beg ar Ruzed, e Benoded

## E broioù all
*Erv Arabat pe Bir Arabat, e Krimea : an hini hirañ er bed (112 km)
*Farewell Spit, e Zeland-Nevez, e beg norzh Enez ar Su
*Chesil Beach, a stag enez Portland ouzh an douar-bras, e Dorset, e Bro-Saoz
*Erv Kourland, war harzoù Lituania ha Rusia (Oblast Kaliningrad)
*Lido di Venezia, etre Loc’h Venezia ha Mor Adria
*Dungeness Spit, e stad Washington, e Stadoù Unanet Amerika
*Sandy Hook, e New Jersey
*Ocean City, e Maryland
*La Manga del Mar Menor, war aod Murcia, e Spagn

## Levrlennadur
*A. Guilcher, P. Vallantin, J.-P. Angrand, P. Galloy, *Les cordons litoraux de la rade de Brest*, Bulletin du Comité Central d’Océanographie et d’Etudes des Côtes, 9, Genver 1957, pp. 21-54.
*Per Flatres, *Douaroniez Breiz*, Emgleo Breiz, 1995, pp. 28-29, 46-47

## Liammoù diavaez
*''Les sillons de la rade de Brest''
*''Les « queues de comète » de galets et de blocs derrière les roches isolées sur les Côtes Nord-Ouest et Ouest de la Bretagne'' er gelaouenn Norois (1959)
Arondisamant Sainte-Menehould

**Arondisamant Sainte-Menehould** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est. Diskaret e oa d'an 29 a viz Meurzh 2017. 

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Sainte-Menehould e 3 c'hanton hag e 67 kumun :
* kanton Givry-en-Argonne ;
* kanton Sainte-Menehould ;
* kanton Ville-sur-Tourbe.

## Daveoù ha notennoù
Tu quoque mi fili

**[[Tu quoque mi fili]]** (*Te ivez ma mab !*) e vefe ar gerioù lavaret gant Julius Caesar pa oa o vervel d'e vab Brutus en devoa kontellataet anezhañ. E gwirionez en doa distaget ar frazenn-se e henc'hresianeg.

Betek ennomp eo deuet ar bomm brudet *Tu quoque mi fili*, en e stumm latin, daoust ma n'en kaver e skrid latin kozh ebet. E gwirionez e seblant dont eus buhez Caesar hervez an De viris illustribus urbis Romæ a Romulo ad Augustum (''Diwar-benn tud vrudet Roma, adal Romulus betek Augustus), embannet en 1779 gant ar beleg Lhomond : « Quum Marcum Brutum, quem loco filii habebat, in se irruentem vidisset, dixit : “Tu quoque fili mi !” » («Pa welas Marcus Brutus, a rae dezhañ evel d'e vab, o lammat gantañ, e lavaras : “Te ivez ma mab ! ”.

Sklaer eo eo awenet Lhomond gant Buhez Caesar, hervez Suetonius (LXXXII, 3) : « Atque ita tribus et uiginti plagis confossus est uno modo ad primum ictum gemitu sine uoce edito, etsi tradiderunt quidam Marco Bruto irruenti dixisse : καὶ σὺ τέκνον. » (« Skoet e voe gant tri zaol warn-ugent : d'ar c'hentañ hepken e laoskas ur glemmadenn, hep lavarout grik. Koulskoude, hervez un toulladig skrivagnerien, e lavaras, pa welas Marcus Brutus o tont da skeiñ ivez, en henc'hresianeg  : “καὶ σὺ τέκνον !” »2).

Goude Suetonius e voe kontet an darvoud gant Dion Cassius (155 - 229 goude JK)
Sainte-Menehould

**Sainte-Menehould** (distaget [] er vro) zo ur gumun en departamant Marne hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Sainte-Menehould e oa betek 2017.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Ménehildiens* anezho e galleg.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Tri soudard breizhat a voe fuzuilhet er gumun gant al lu gall d'ar 5 a viz Mezheven 1916 evit bezañ *«en em ravoltet»*.
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1939-1945 d'ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

Sainte-Menehould - église Notre-Dame-du-Château (07).JPG|An iliz katolik.
Sainte-Menehould - sous-préfecture.JPG|An isprefeti.
Sainte-Menehould - gare.JPG|An ti-gar.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* An isprefeti.
* An ti-gar.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
### Soudarded vreizhat bet fuzuilhet eno gant al lu gall d’ar 5 a viz Mezheven 1916 e-pad ar Brezel-bed kentañ
Soudarded e oant er 64 Rujumant Troadegiezh, barnet e voent d'ar marv evit bout *en em ravoltet* ha fuzuilhet:
* Guillaume **Bernard**, ganet e Pleiben d'an 29 a viz Ebrel 1889;
* François Marie **Hénaff**, ganet e Kerfeunteun d'an 31 a viz Eost 1886;
* Armand Théophile **Juin**, ganet e Mouster-al-Loc'h d'an 22 a viz Ebrel 1887.
## Kêrioù gevellet
* 
## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
## Notennoù ha daveoù
Arondisamant Épernay

**Arondisamant Épernay** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Épernay e 11 kanton (betek 2015) hag e 184 c'humun :
* kanton Anglure ;
* kanton Avize ;
* kanton Ay ;
* kanton Dormans ;
* kanton Épernay-1 ;
* kanton Épernay-2 ;
* kanton Esternay ;
* kanton Fère-Champenoise ;
* kanton Montmirail ;
* kanton Montmort-Lucy ;
* kanton Sézanne.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Marne d'ar 31 a viz Meurzh 2017. 210 kumun zo en arondisamant Épernay bremañ.

## Daveoù ha notennoù
Arondisamant Reims

**Arondisamant Reims** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Marne hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Reims e 16 kanton (betek 2015) hag e 156 kumun :
* kanton Beine-Nauroy ;
* kanton Bourgogne ;
* kanton Châtillon-sur-Marne ;
* kanton Fismes ;
* kanton Reims-1 ;
* kanton Reims-2 ;
* kanton Reims-3 ;
* kanton Reims-4 ;
* kanton Reims-5 ;
* kanton Reims-6 ;
* kanton Reims-7 ;
* kanton Reims-8 ;
* kanton Reims-9 ;
* kanton Reims-10 ;
* kanton Verzy ;
* kanton Ville-en-Tardenois.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Marne d'ar 31 a viz Meurzh 2017. 143 c'humun zo en arondisamant Reims bremañ.

## Daveoù ha notennoù
Vitry-le-François

**Vitry-le-François** zo ur gumun en departamant Marne hag er rannvro Grand Est. Pennlec'h arondisamant Vitry-le-François eo.
* *Vitryats* a reer eus an annezidi e galleg.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Distrujoù bras e mizioù Mae hag Even 1940 hag adarre e dibenn miz Even 1944.
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1939-1945 d'ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

Vitry Cimetière militaire (3).JPG|Ar vered.
Collégiale Notre-Dame de Vitry-le-François (2).jpg|Iliz katolik *Intron-Varia*.
Vitry le François centre ville porte du Pont.JPG|Porzh ar Pont.
Vitry Canal Marne Saône.JPG|Ar ganol.

* Bered-veur milourel gall, 1922.
* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Porzh ar Pont.
* Ar ganol.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Kêrioù gevellet
* 
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Kobayashi Issa

**Kobayashi Issa** (e japaneg 小林 一茶) oa ur barzh japanat ; ezel oa eus ar sektenn voudaek Jōdo Shinshū ha brudet-kaer evit e haiku. 

Ganet eo bet d'ar 15 a viz Mezheven 1763. Aet eo da Anaon d'ar 5 a viz Genver 1828 pe d'an 19 a viz Du 1827 hervez ar mammennoù ha marteze an doare da azasaat an deiziadur japanat) en e c'hêriadenn c'henidik. Anvet eo dre an anv a Issa (e anv-pluenn a dalvez kement a "tasad te"). Gwelet eo evel unan eus pevar mestr meur an haiku asambles gant Bashō, Buson ha Shiki.

War ar marilhoù e oa e anv Kobayashi Nobuyuki ha douget en deus an anv a Kobayashi Yatarō (小林 弥太郎) e-pad e vugaleaj. Mab henañ ur familh a gouerien eus Kashiwabara ( bremañ ul lodenn eus Shinano) e rannvro Shinano (bremañ Prefeti Nagano). 

Kollet en deus e vamm pa oa tri bloaz. Addimeziñ a reas e dad pemp bloaz goude. Start eo bet e vugaleaj.Ur bugel en e-unan e oa ha ne blije ket d'e lezvamm. Kaset e voe da Edo evit gounit e vara. N'ouzer ket kalz tra a-zivout ar bloavezhioù-se. Lavaret a reer e voe e darempred gant Kobayashi Chikua eus skol haiku Nirokuan hep bezañ sur. Bet eo bet o kantren dre Japan. Bet en deus bet da ober prosez d'e lezvamm a-zivout hêrezh e dad aet da Anaon e 1801. Skrivet en deus un deiz-levr war a prantad-se. Gellout a reas kaout hanter madoù e dad ha distreiñ da vevañ en e vro c'henidik d'an oad a 49 bloaz. Dimeziñ a reas met dont a reas en-dro ar gwalleurioù. E vugale a varvas ez vihan (awenet eo bet haiku zo gant an darvoudoù-se) ha koll a reas e wreg Kiku e 1823.

Addimeziñ a reas div wech goude. 

E keit-se e krouas oberennoù niverus.

Distrujet e voe e di gant un tan-gwall d'ar 24 a viz Gouere 1827 ha tremen a reas e zevezhioù diwezhañ en ur c'hrañj (miret eo bet a savadur). 

Skrivet en deus ouzhpenn 20 000 haiku. Lennet e vez e oberennoù bepred. Daoust dezhañ bezañ brudet bras e voe burutellet eeunded e oberennoù. Implij a rae troiniennoù rannyezhel ha komz a rae eus ar plant hag an anevaled munut. Skrivet en deus 54 haiku a-zivout ar melc'hwed, 15 a-zivout an touseg ha war-dreo, 200 a-zivout gleskered, re all a-zivout pikerezed, kelien pe c'hwen... Kemeret en deus Issa un hent disheñvel diouzh hengoun doare Bashō, o lakaat muioc'h a drivliadoù personel en e oberennoù. 

Brudet oa ivez evit e livadurioù a yae alies gant e haiku.
Épernay

**Épernay** zo ur gumun en departamant Marne hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Épernay eo.

*Sparnaciens* a raer eus an annezidi e galleg.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Distrujet e voe 2/3 ag ar gumun.
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.
#### [[Eil brezel-bed]]
* D'ar 14 a viz Even 1940 ez erruas al lu alaman en Épernay.
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1939-1945 d'ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

HdV-Epernay.jpg|An ti-kêr.
Épernay - sous-préfecture.JPG|An isprefeti.
Épernay - fort Chabrol (02).JPG|Fort Chabrol, ensavadur an enklaskoù gwiniel ha gwinoniel.
Épernay - De Castellane (08).JPG|Tour De Castellane.

### Savadurioù relijiel
#### Ilizoù ha chapelioù katolik (seizh en holl)
 
Epernay-eglise.JPG|Iliz *Sant Pêr-Sant Paol*.

* Iliz *Sant Pêr-Sant Paol*.
* Iliz *Intron-Varia.
* Iliz *Sant Bernon''.
#### Relijionoù all
* Ur sinagogenn. 
* Ur voskeenn.
* Un templ protestant.
## Armerzh
* Brudet eo ar gêr gant tiez gwin Champagn diazezet eno : Moët & Chandon, Perrier, Mercier, De Castellane…
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Arondisamant Chaumont

**Arondisamant Chaumont** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Marne hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Chaumont e 11 kanton hag e 161 kumun :
* kanton Andelot-Blancheville ;
* kanton Arc-en-Barrois ;
* kanton Bourmont ;
* kanton Châteauvillain ;
* kanton Chaumont-Norzh ;
* kanton Chaumont-Su ;
* kanton Clefmont ;
* kanton Juzennecourt ;
* kanton Nogent ;
* kanton Saint-Blin ;
* kanton Vignory.
Demis Roussos

**Artémios Ventoúris Roússos** (e gresianeg Αρτέμιος Βεντούρης Ρούσσος), pe **Demis Roussos** (e gresianeg Ντέμης Ρούσσος), bet ganet d'ar 15 a viz Even 1946 en Aleksandria en Egipt hag aet d'an Anaon d'ar 25 a viz Genver 2015 en Aten, a oa ur c'haner ha ur soner gresian.

Kaner ha soner gitar-boud ar strollad sonerien *[[Aphrodite's Child]]* e voe a-raok kanañ e-unan.

## Un nebeud pladennoù
;Gant *Aphrodite's Child*
* 1968 : *End of the World*
* 1969 : *It's Five O'Clock*
* 1970 : *Spring Summer Winter And Fall*
;E-unan
Arondisamant Saint-Dizier

**Arondisamant Saint-Dizier** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Marne hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Dizier e 11 kanton hag e 115 kumun :
* kanton Chevillon ;
* kanton Doulaincourt-Saucourt ;
* kanton Doulevant-le-Château ;
* kanton Joinville ;
* kanton Montier-en-Der ;
* kanton Poissons ;
* kanton Saint-Dizier-Kreiz ;
* kanton Saint-Dizier-Biz ;
* kanton Saint-Dizier-Kornôg ;
* kanton Saint-Dizier-Gevred ;
* kanton Wassy.
Langres

**Langres** zo ur gumun en departamant Haute-Marne hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Langres eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Langrois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Langres - Tour Saint-Jean.JPG|Ar ramparzhioù.
Langres-Ascenseur incliné.jpg|Pignerez naou etre ar wikadell hag ar gêr izel.
Cathédrale Saint Mammès, Langres.jpg|An iliz-veur.
2012--0079-Hôtel-de-ville-de-Langres.jpg|An ti-kêr.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Daniel Clérice

**Daniel Jean Clérice**, bet ganet d'an 23 a viz Here 1912 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 10 a viz Meurzh 1990 e Bourdel (Gironde, Bro-C'hall), a oa un aktour sinema gall.

## E filmoù er sinema
* 1936 :
** *[[La Joueuse d'orgue (film, 1936)|La Joueuse d'orgue]]* gant Gaston Roudès,
** *[[À louer meublé]]* film berr gant Jacques de Casembroot ha Gilbert de Kniff,
** *[[Jenny (film, 1936)|Jenny]]* gant Marcel Carné.
* 1937 :
** *[[Le Coupable (film, 1937)|Le Coupable]]* gant Raymond Bernard,
** *[[Enfants de Paris (film, 1937)|Enfants de Paris]]* gant Gaston Roudès (eil film a-gevret),
* 1939 : *[[Vidocq (film, 1939)|Vidocq]]* gant Jacques Daroy.
* 1940 :
** *[[Miquette (film)|Miquette]]* gant Jean Boyer,
** *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron.
* 1945 : *[[Le Roi des resquilleurs (film, 1945)|Le Roi des resquilleurs]]* gant Jean-Devaivre.
* 1947 : *[[Pas un mot à la reine mère]]* gant Maurice Cloche.
* 1951 : *[[Descendez, on vous demande]]* gant Jean Laviron.
* 1953 : *[[Le Chemin de la drogue]]* gant Louis S. Licot.
* 1954 :
** *[[Gamin de Paris]]* gant Georges Jaffé,
** *[[Father Brown]]* gant Robert Hamer,
** *[[Crime au Concert Mayol]]* gant Pierre Méré.
* 1955 : *[[Boulevard du crime]]* gant René Gaveau.
* 1956 : *[[Hospital de urgencia]]* gant Antonio Santillán.
* 1957 : *[[Les Violents]]* gant Henri Calef.

## Liamm diavaez
* '''Daniel Clérice''' war Internet Movie Database
Marcel Vallée

**Marcel Alexandre Armand Vallée**, bet ganet d'ar 15 a viz Genver 1880 e Pariz III (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 31 a viz Here 1957 e Fontaine-le-Port (Seine-et-Marne, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

Dimezet e voe d'an aktourezed gall Madeleine Geoffroy (1891-1968) ha Jeanne Pérez (1894-1975).

## E filmoù er sinema
* 1918 : *[[La Faute d'orthographe]]*, film berr mut sevenet gant Jacques Feyder.
* 1940 : *[[Bécassine (film)|Bécassine]]* gant Pierre Caron
* 1957 : *[[Assassins et Voleurs]]* gant Sacha Guitry.

## Liamm diavaez
* ''Marcel Vallée'' war Internet Movie Database
Vulpes pilum mutat, non mores

**Vulpes pilum mutat, non mores**, pe *Vulpem pilum mutare, non mores*, zo ul lavar latin hag a dalvez *Kemmañ e vlev a ra al louarn; kemmañ e zoare da vevañ ne ra ket*.

Da dostaat eo ouzh al lavar brezhonek : *Al louarn a varvo en e groc'hen*. en italianeg e lavarer *La volpe cambia* (pe *perde*) *il pelo ma non il vizio* (pe *la propria natura*, pe *i propri costumi*). 

Evel-just, e-lec'h al louarn e ranker kompren an den.
Vulnerant omnes, ultima necat

**Omnes feriunt, ultima necat** (*an holl a sko, an hini diwezhañ a lazh*), pe a-wechoù **Vulnerant omnes, ultima necat** pe **omnes vulnerant, ultima necat** (*an holl a c'hloaz, an hini diwezhañ a lazh*), zo lavaroù latin damheñvel, diwar-beun an eurioù, hag a vez kavet a-wechoù war an horolajoù-heol.

Lakaet e vez ar frazenn-se war gont Seneca an Henañ .

## Taolenn
Droukvesk a vez graet alies etre an doue kozh Kronos (Κρόνος / Krónos e henc'hresianeg, Saturnus e latin) ha Chronos.

## Film
* E 1966 e oa bet lakaet da ditl italianek d'ar film *Le deuxième souffle*, gant Jean-Pierre Melville, *[[Tutte le ore feriscono, l'ultima uccide!]]* (*an holl eurioù a sko, an hini diwezhañ a lazh*). 

## Pennadoù kar
* *[[Breve et inreparabile tempus omnibus est vitae]]*, pe *[[Stat sua cuique dies]]*
* Memento mori
* Tempus fugit
* Tempus edax rerum
* Morte
* Lavaredoù latin

## Notennoù
Liet International

**Liet International** zo ur genstrivadeg evit kanaouennoù e yezhoù minorelaet eus Europa. Aozet e vez bep bloaz en ur gêr disheñvel. 

E proviñs Friz, en Izelvroioù, e veze aozet bep bloaz, abaoe 1991, ur genstrivadeg kanaouennoù nevez e frizeg, anvet *Liet* (kan). E 2002 e voe divizet gant an aozerien digeriñ ar genstrivadeg da dud eus broioù bihan all en Europa, evit broudañ ar re yaouank d'ober gant yezhoù ar broioù-se hag evit kinnig ul leurenn etrebroadel d'ar sonerien ha d'ar ganerien er yezhoù-se. E 2009 e voe divizet kemer an anv *Liet International*. Hag a vloaz da vloaz eo kresket ar genstrivadeg, a sach muioc'h-mui a ganerien ha muioc'h-mui a arvesterien ivez. Deuet eo Liet International bremañ da vezañ un doare Eurovision, nemet e vez kanet e yezhoù minorelaet. Bep bloaz e vez aozet ar genstrivadeg en ur vro disheñvel en Europa. E 2010 e oa bet aozet en Oriant ; er bloavezh-se e oa bet gounezet ar genstrivadeg gant ar strollad Orka eus an inizi Faero. E 2012, e Gijón, e oa bet gounezet gant ar ganerez Lleuwen Steffan, zo genidik eus Kembre met o vevañ e Breizh bremañ hag o kanañ e brezhoneg.

## 2018
## Liet International 2018

Edo an 12vet Liet International, e miz Mae 23 2018, e Neushoorn Leeuwarden e Friz.

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Lec'hienn Liet International
Arondisamant Langres

**Arondisamant Langres** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Marne hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Langres e 10 kanton hag e 161 kumun :
* kanton Auberive ;
* kanton Bourbonne-les-Bains ;
* kanton Fayl-Billot ;
* kanton Laferté-sur-Amance ;
* kanton Langres ;
* kanton Longeau-Percey ;
* kanton Neuilly-l'Évêque ;
* kanton Prauthoy ;
* kanton Val-de-Meuse ;
* kanton Varennes-sur-Amance.
Jovian (lemur)

**Jovian**, bet ganet e Durham (North Carolina) (Stadoù-Unanet Amerika) e 1994 ha marvet d'an 10 a viz Du 2014, a oa ul lemureg anavezet dre ma oa "Zoboo" er stirad skinwel stadunanat evit ar vugale *[[Zoboomafoo]]*.
Raymond Poulidor

**Raymond Poulidor**, lesanvet “Poupou”, ganet d'ar 15 a viz Ebrel 1936 e Lo Mas d'Artija (Okitania), hag aet da Anaon, d'an 13 a viz Du 2019 a oa ur marc'hhouarner, reder a-vicher etre 1960 ha 1977.

## Liammoù diavaez
* Marv Poulidor gwelet gant kazetennerien estren da Vro-C'hall
Vulpes et uva

***De vulpe et uva*** eo anv latin fablenn Phaedrus troet diwar skrid henc'hresianek Aisopos ( Ἀλώπηξ καί σταφυλή *Alópex kái staphylé*), hag anavezet e brezhoneg evel *[[Al louarn hag ar rezin]]*. 

Istor ul louarn eo hag a ra fae war rezin a zo re uhel evit o zapout, ma lavar : "*Nondum matura est, nolo acerbam sumere*, "n'int ket azv c'hoazh, ne'm bo ket re c'hwerv".

## Skridoù orin

## Troidigezhioù
*Ur skrid alamanek zo bet savet gant Karl Wilhelm Ramler.
*Lakaet e oa bet ar fablenn e galleg gant La Fontaine (*Le renard et les raisins*), hag e brezhoneg gant Paotr Treoure (*Al louarn hag ar rezin*). 

## Notennoù
Arondisamant Château-Gontier

**Arondisamant Château-Gontier** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Mayenne hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek Meurzh 2016
Rannet e oa arondisamant Château-Gontier e 7 kanton (betek 2014) hag e 71 kumun :
* kanton Bierné ;
* kanton Château-Gontier-Reter ;
* kanton Château-Gontier-Kornôg ;
* kanton Cossé-le-Vivien ;
* kanton Craon ;
* kanton Grez-en-Bouère ;
* kanton Saint-Aignan-sur-Roë.

### Abaoe miz Ebrel 2016
Adrannet e voe arondisamantoù Mayenne d'an 30 a viz Meurzh 2016. 83 c'humun zo en arondisamant Château-Gontier bremañ.

## Daveoù
Château-Gontier

**Château-Gontier** a oa ur gumun e departamant Mayenne hag er rannvro Broioù al Liger, e kornôg Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Château-Gontier eo.

Er bloavezh 2016 e oa  a annezidi hag a reer *Castrogontériens* anezho e galleg.

## Istor
* Kendeuzet e oa bet gant Azé ha Saint-Fort d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Château-Gontier-sur-Mayenne

## Monumantoù ha traoù heverk

Château-Gontier hôtel de ville.JPG|An ti-kêr.
Château-Gontier Saint-Jean02.JPG|Iliz Sant-Yann-Vadezour.
Couvent des Ursulines - Château-Gontier 16.JPG|Kouent an Ursuladezed


## Tud dibar
* Thierry Goudet (g. 1962) c'hoarier mell-droad, bet ganet e Château-Gontier.

## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun