Skolveurieg

Ar **skolveurieg**, pe **falc'huneg**, eo an anvioù roet d'un doare da skrivañ ar brezhoneg hag a oa bet ijinet e 1955 gant Frañsez Falc'hun hag a zo implijet bremañ c'hoazh.

## Istor
Ijinet e oa bet ar skolveurieg gant Frañsez Falc'hun pa oa kelenner e Kevrenn geltiek Skol-Veur Roazhon, ha degemeret e oa bet e-pad ur prantad gant pennoù Akademiezh Roazhon a-hervez. Setu perak e voe roet an anv *skolveurieg*-se dezhañ gant e grouer. Enebourien an doare-skrivañ avat a lavare *falc'huneg* anezhañ, dre c'hoap.

Aet kuit ar chaloni Falc'hun da Vrest pa voe digoret Skol-veur Breizh-Izel eno, ha ne voe ket implijet ar skolveurieg e Skol-Veur Breizh-Uhel e Roazhon ken.

### Kostezennoù ar skolveurieg
Div gostezenn a rae gant ar skolveurieg : ar gatoliked en un tu, hag an tu-kleiz gall (PCF, SFIO dreist-holl d'ar mare-se) en tu all. Dorn-ha-dorn e oant a-enep ar *vroadelourien* a rae gant ar peurunvan.
*E tu ar gatoliked e oa :
**ar Bleun Brug, diazezet e Bro-Leon hag e Kernev (beleien Treger ha Kernev-Uhel, gant Marsel Klerg ha Maodez Glanndour, o doa degemeret ar peurunvan), 
**ar Skol dre Lizer, gant Visant Seite.
*E tu ar gleizidi :
**Ar Falz, renet gant Per Honoré, met dilezel a reas ar falc'huneg pa voe savet an assimileg gant Fañch Morvannou, goude kemeret ar stur gant tud UDB diwar-goust ar re gozh a oa tost d'ar strolladoù gall,
**Emgleo Breiz, renet gant Armand Keravel, ezel eus ar PCF a-raok dont da vezañ ezel eus ar PS, a oa e-barzh Ar Falz ivez, ha gant Andreo ar Merser, ezel eus ar PCF, a grouas Ar Skol Vrezoneg, evit klask kemer lec'h Ar Falz,
*Kendalc'h, hag a embanne al levr kanaouennoù *[[Kanomp Uhel]]*,
*Al Leur Nevez, savet gant Loeiz Roparz.

## Hiziv
Gant Frañsez Falc'hun hag e vignoned e veze graet ar *skolveurieg* eus ar skritur, pa veze lavaret ar *falc'huneg* gant e enebourien. Hiziv pa'z eo yenaet an enebiezh kozh ne vez ket kalz a dud ken oc'h ober gant ar ger *skolveurieg*, ha n'eus forzh penaos ne vez ket implijet an doare-skrivañ kalz er skolioù-meur, nag e skol-veur Brest zoken, ha gwall nebeut en deskadurezh, war-bouez unan bennak en deskadurezh katolik c'hoazh.

Ne vez implijet ar *skolveurieg-falc'huneg* nemet gant an tier-embann-mañ ken :
*Minihi Levenez, kaset en-dro gant Job an Irien betek e varv (a veze lakaet e bennadoù e peurunvan pa skriv e-barzh Ya!), a zo pezh a chom eus hengoun katolik ar Bleun Brug kozh.
*Mikael Madeg, a embann e-unan e oberennoù.
E-touez fealañ skoazellerien ar *skolveurieg-falc'huneg* eo ret menegiñ Yann-Bêr Thomin, bet kuzulier-rannvro, bet maer Landerne, ha bet e-touez renerien diwezhañ ar Bleun Brug, aozadur kozh Yann-Vari Perrot, deuet da vezañ un tasmant hiziv.

Met nebeut a bouez a chom en  gant ar strolladoù-se, a oa e barr o brud er bloavezhioù 1960. Kement-se a ziskouez diskar ar bed katolik ha laik mod kozh evel-just, ha hini ar brezhoneg war un dro, dre ma n'o deus ket gallet kavout tud yaouank da zerc'hel o stal en he sav.

## Diazezoù ar skritur
*Gwelloc'h en doa kavet ar chaloni Falc'hun chom hep lakaat kensonennoù divouezh e dibenn an anvioù-gwan :
***Mad* ha n'eo ket skrivet *mat* evel en doareoù-skrivañ a-gent (doare-skrivañ KLT hag ar peurunvan).
*Ne ra ket gant c'h da aroueziañ ar son deuet diwar kemmadur ar son [k] pe ar son [g] :
***ar hi*, e-lec'h *ar c'hi*, Marh al lorh e-lec'h Marc'h al lorc'h ; 
***war-hed* (koulz evit *war-hed* ha *war-c'hed*).
*Ober a ra gant ar c'hemmadurioù diyezhadurel a vez kavet e Leon hag en ul lodenn eus Kernev: *sac'h* > *ar zac'h*, *chistr* > *ar jistr*.
*Ober a ra gant ar c'hemmadur f > 'f evit diskouez un "f blot": *forh* > *da 'forh" (*forc'h, da forc'h*).
*Ne ra ket gant *v* e dibenn ar gerioù, met gant *o* pe *ou*: *glao, piou, brao* (daoust ma reont gant *braventez*).
*N'en deus ket miret ar *zh* a oa bet degaset gant [[Langleiz]] ha degemeret er brezhoneg peurunvan evit kompezañ an doare disheñvel a zo gant komzerien [[Bro-Wened]] da ezteurel ar *z* a vez klevet e pastelloù-bro all : un *h'' a vez distaget e skolveurieg.
*Un doare-skrivañ nevez evit ar gwenedeg a oa bet kinniget gant ar chaloni Falc'hun hag ar person Meriadeg Herrieu, mab da Loeiz Herrieu.

### Skouerioù
Skouerioù eus an diforc'hoù a zo etre an 3 skritur e brezhoneg :

## Liammoù diavaez
* Yves Le Berre e 2014 o lenn ur skrid falc'hunek ofisiel eus 1914 (pa oa bet ijinet ar skritur e 1955) : https://www.pouldergat.net/AmzerGwechall/CommemorationMobilisation.html