Joseph Duchauchix

**Joseph Duchauchix**, ganet d’ar 24 a viz Here 1882 e Lanreunan ha marvet d’ar 24 a viz Meurzh 1957 e Saint-Pierre-de-Curtille (Savoie), a oa ur skrivagner brezhonek ha gallek hag ur manac'h beneadat. Unan eus diazezerien Strollad Broadelour Breiz e voe. Savet en doa barzhonegoù ha pennadoù brezhonek pe gallek sinet *Ar Meneziad* pe *Ronan a Germene* pe *Ronan Kermene* . Degemeret e voe e Goursez Breizh e 1913 gant an anv-barzh *Ar Meneziad*.

## Buhez
Peogwir e oa bet ganet ha desavet e Lanreunan, e-kreiz ar Mene, e talc’has da lakaat anv e bastell-vro e pep hini eus e anvioù-pluenn a implije evit e oberennoù brezhonek en ur skrivañ gant ur brezhoneg flour desket ha mestroniet mat gantañ. Ken abred ha 1904 e skrivas ul lizher d’ar gazetenn *L’Éclaireur dinannais* evit embann e kave mat dispartiañ Breizh diouzh Bro-C'hall evit sevel ur vro dizalc’h. Nebeud amzer goude e voe dilennet e kuzul-kêr Lanreunan hag ez eas da eilmaer.

Just goude bezañ anvet da sekretour Unvaniez Arvor, nevez krouet e miz Here 1911, e lakaas e anv e Strollad Broadelour Breiz, hag e voe rediet da zilezel ar garg. Miz goude ez eas war ar renk evit mont da senedour Aodoù an Norzh hag eñ lakaet ez-ofisiel evel broadelour breizhat. Kemer a reas perzh en emvod diazez ar strolladig gant c’hwec’h den all, Kamilh ar Merser a Erm, Émile Masson ha Louis Napoléon Le Roux, en o zouez, hag anvet e voe da sekretour ivez, o vezañ ma voe lakaet e di da chomlec’h ar strollad. Skrivañ a reas pennadoù evit *[[Breiz Dishual]]*, kelaouenn ar strollad, hag ne badas ket an aozadur nevez pelloc’h eget disklêriadur ar Brezel-bed kentañ.

E derou ar brezel e voe kaset d’an talbenn hag e voe gloazet e vrec’h dehou dezhañ e-kerzh Emgann ar stêr Marne. E 1921 e tivizas mont da vanac’h beneadat, ha, goude ar studioù relijiel e voe beleget e 1926. En abatioù Kerbenead, Bolbec ha Hautecombe ez eas da ren e vuhez manac’h, met anvet e voe da berson parrez Saint-Martin-de-Bavel (Ain) e-pad an Eil brezel-bed.
Ma troc’has gant ar stourm politikel breizhat, evel ma tere ouzh un den a relijion, ne baouezas ket biken da gaout liammoù a-bell gant an oberennoù katolik breizhat (*Feiz ha Breiz’’, Bleun-Brug), Goursez Breizh ha kelaouennoù brezhonek hag e kavas tro da gemer perzh e adsavadur [[Abati Sant-Gwenole Landevenneg]], e 1947. Ouzhpenn-se ec’h embannas studiadennoù denoniel e galleg (*Annales de Bretagne*, 1935) hag e kenlabouras gant un istorour lec’hel evit sevel un pikol levr war ar gêr ma oa lec’hiet e abati ma oa o chom ennañ, hini [[Bolbec]].

== Barzh ha skrivagner brezhonek ==
Gounid a reas e 1910 ar priz barzhoniezh aozet gant *Le Nouvelliste de Bretagne* hag e lakaas embann daou deskad barzhonegoù gallek, *La fête des fleurs de bruyère* (1911) ha *Le combat des Trente* (1912). Degemeret e voe evel barzh, lesanvet *Ar Meneziad*, e-touez Goursez Breizh dalc’het en [[Henbont]] e 1913. E 1918 e teuas da vezañ gouest da lakaat embann barzhonegoù brezhonek hag e vez gwelet evel unan eus ar re varrekañ. Unan anezho, « [[Pa vin maro]] » (« marv » hervez reizhskrivadur 1941), savet e 1913, a dapas un tamm brud, pa voe embannet e [[Barzhaz 1350-1953|Barzhaz Al Liamm e 1953]], ha diwar-se adtapet ha lakaet un ton dezhañ gant [[Glenmor]] ha kanet alies gantañ.

Skrivañ a reas Lukian Raoul : « Evitañ da vezañ Breizh-Uhelad e teskas hor yezh kement ha bezañ barrek da skrivañ pennadoù pouezus ha barzhonegoù awenet-brav ».

==Embannadennoù==
;Levrioù
* *La fête des fleurs de bruyère* (1911)
* *Le combat des Trente* (1912) 
* *Poètes bretons contemporains : Camille Le Mercier d'Erm, étude biographique et critique…*. [[Roazhon]], Édition de La Bretagne Artistique et Littéraire, [[1914]] • [https://web.archive.org/web/20220614220839/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/data/cle_134/Camille_Le_Mercier_dErm_Atude_biographique_.pdf *En-linenn*]
* Ar Meneziad, *La voix des landiers = Mañneieu hur Bro*, kentskrid gant [[Kamilh ar Merser a Erm]], Roazhon, Plihon & Hommay, [[1918 e Breizh|1918]], 99 p.
* *L'ancienne paroisse de Merdrignac*, Sant-Brieg, Imprimerie Saint-Guillaume, [[1918]].
* *Le château de la Hardouinaie*, Sant-Brieg, Imprimerie Saint-Guillaume, [[1919]].
* Asambles gant Pierre Dardel, *Histoire de Bolbec des origines à la Révolution. 1, Ses prieurés, ses luttes religieuses, ses seigneurs, sa manufacture*, *Le commerce et l’industrie à Bolbec avant 1789*. 2, Rouan, 1933, 263 p. 1939, 165 p.                                                                                                                     
* *Folklore : le mariage dans la région de Merdrignac*, Roazhon, Plihon, 1935, 88 p. kevrolennoù. Tennet eus *Annales de Bretagne*, Levrenn XLII, 1935.
* *La Bretagne vue par…* ([[Auguste Bergot]], [[Jac Pohier]], [[Paulette Delamaire]], [[Jean Petibon]], [[Anne Selle]], [[Jules Braud]], Edmond Coarer-[[Kalondan]], C. Bauguion, [[Marie Droüart]], [[Annie Portgamp]], [[Pierre Omnès]], [[Henensal]], M. P. Le Guennec, [[Henry Bister]], [[Paul Viny]], André Guillemot, [[Georges Tattevin]], [[Yann Oulc'hen]], [[Joseph Coquelin]], [[Job de Roincé]], [[Jean Choleau]], Roazhon, Imprimerie Commerciale du Nouvelliste, [[1944]].
* [[Abati Hautecombe|L'Église abbatiale d’Hautecombe]]. Les Pleureuses’’, Lyon, 1950, 38 p.
* *Seurez Kerwenan = La bonne-sœur des Avettes*, troidigezh gant [[Marsel Klerg]], [[1962]], 29 p.
;Barzhonegoù ha pennadoù
* « Perak ema ar blei laer deved ? ». E-barzh * Dihunamb*, niv. 99, Eost 1913.
* « Perak e vé er vouialh e huitellat hem arsaù ? ». E-barzh * Dihunamb*, niv; 99, Eost 1913.
* « Pa vin maro ». E-barzh '’[[Kroaz ar Vretoned]]*, niv. 24, 1913. Barzhoneg brudet, lakaet un ton warnañ gant Glenmor.
* « Anken ». E-barzh *Kroaz ar Vretoned*, niv. 142, 1913. Barzhoneg.                                                               
* « Danevell varzus Sant Brendan », asamblez gant Yann-Vari Gwilhoù. E-barzh *Gwalarn*, niv. 18, 1929 ha niv. 22, 1930.
* « Poliserien ha bugale ». E-barzh *[[Stivelloù Brec’hellean]]*, niv. 15, 1949.
* « Kirri dre dan evit an holl ». E-barzh *Stivelloù Brec’hellean*, niv. 17, 1949.
* « Penaos e varvas an Ao. Schmitt evit savetei martoloded el lestr ». E-barzh *Bleun-Brug’’, niv. 69, 1954.
* « Ar manac’h a valee dre e gousk ».  E-barzh *Bleun-Brug*, niv. 86, 1955.
* « Huñvre spontus ur beleg yaouank ». E-barzh *Bleun-Brug*, C'hwevrer 1955
* « Ar [[Menez Gwenn]] trec'het ». E-barzh *Al Liamm*, niv. 122, Mae-Mezheven 1967, p. p. 238-246. Pennad dalif reizhet gant *Al Liamm*.
* « War skaoñ al lez-varn ». E-barzh *Al Liamm*, niv. 123, Gouere-Eost, 1967. Dalif.

== Levrlennadur ==
* [[Lukian Raoul|Lucien Raoul]] *Un siècle de journalisme breton*, Ar Gelveneg, Le Signor, 1982. p. 636.
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien*, Embannadurioù Al Liamm, 1992. 
* [[Philippe Le Stum]], *Le néo-druidisme en Bretagne...*, Éditions Ouest-France, 1998, p. 190. 
* Lionel Henry, *Dictionnaire biographique du Mouvement breton*, Yoran embanner, 2013. Pennad : Duchauchix, Joseph. 
* Georges Cadiou, *Emsav : Dictionnaire critique, historique et biographique*, Coop Breizh, 2013. Pennad : Duchauchix, Joseph. 

== Pennadoù nes ==
* [[Abati Hautecombe]]
* [[Strollad Broadelour Breiz]]

== Enrolladennoù ==
* Glenmor, Quatre Chansons en Breton (O Langonned, Pa vin maro, Kan bale Nevenoe), pladenn 45 tro, Sked, 1967.
* *Pa vin maro*, e-touez eizh kanaouenn er bladenn Glenmor *Vingt ans d'abord'' gant Clarisse Lavanant, anezho kanaouennoù bet enrollet gant Glenmor er bloavezhioù 1960 ha 1970, 2016.

## Notennoù ha daveennoù