open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heinz Guderian

{| class="infobox" style="font-size:85%;"

|- align="center"
| colspan="2" |
Heinz Guderian, Gouhere 1941
|-

**Heinz Wilhelm Guderian**, ganet d'ar 17 a viz Even 1888 e Kulm (d'ar mare-se en Impalaeriezh alaman, hiziv e Polonia) hag aet da anaon d'ar 14 a viz Mae 1954 e Schwangau e Bavaria, a oa ur jeneral (Generaloberst) eus ar Wehrmacht e-pad an Eil Brezel-bed.

Lesanvet « Heinz ar bliv » (Schneller Heinz), bet e oa bet unan eus krouerien an arm hobregonet alaman. Implijet en doa an doazhadur brezel prim (Blitzkrieg), oc'h ober gant ar c'hirri arsailh e-leizh, e-pad Kampagn ar Frañs (1940) ha kampagn an URSS (1941).

Heinz Guderian a zo ur gwastadour a-fed an doazhadurioù brezel e-liamm gant implij ar c'hirri hobregonet el lu da c'hortoz, dre spiañ aketus ar pezh a veze graet el luioù all.

Lakaet en deus war-raok implij ar radioù etre izili bourzhiadoù an tankoù, ijinet en doa bet ivez strategiezhoù-stok hag a raio berzh bras e-pad ar brezel.

Er bloavezh 1940 emañ e-penn ar panzers hag a freuzo linennoù difenn Sedan e bro C'hall 'pezh a zegaso kodaonidigezh ar Frañs. E 1941 emañ e-penn tagadenn Moskou met daleet e voe dre urzhioù Hitler, freuz ha reuz a savo etre an daou zen. Goude ma voe trec'het an Alamanted en emgann Moskou e voe kaset Guderian etrezek al lu da c'hortoz. Troc'het e oa e savidigezh da vat.

Goude ma voe trec'het an Alamanted e Stalingrad, Hitler a fizias ur gefridi nevez ennañ, hini adsevel an nerzhioù panzers (?) drastet. Siwazh dezhañ chikan a vezo diabouez gant e-leizh a jeneraled all a felle dezho kemer e bost ha da welet anezhañ pellaet diouto. Etre 1945-48, Guderian a oa bet bac'het en toullioù-bac'h amerikan, dieubet e voe hep bezañ kondaonet. Evel un toullad soudarded Hitler e voe dieubet hep karg bete-gouzout e c'hoarvezfe un dagadenn digant ar gomunisted (evel Reinhard Gehlen, pe c'hoazh Heinz Felfe). Karget e voe, a-benn neuze, da adsevel nerzhioù lu Alamagn ar C'hornôg, ar Bundeswehr.

## Gouhere 1944-Meurzh 1945
Guderian a ra war-dro an obererezhioù brezel war Talbenn ar Reter adalek miz Gouhere 1944. E lec'h pennañ a zo e Zossen, er Brandebourg.
Jacques Blanchard

**Jacques Blanchard** (1600-1638) a oa ul livour gall.

Danae-Jacques Blanchard-MBA Lyon 1990-71-IMG 0385.jpg|*[[Danae (Blanchard)|Danae]]* (1630-1633), Mirdi Arzoù Kaer Lyon.
Jacques Blanchard - Venus and the Three Graces Surprised by a Mortal - WGA2237.jpg|*Vénus et les trois Grâces surprises par un mortel* (1631-1633), Pariz, Mirdi al Louvre.
La Descente du Saint-Esprit, par Jacques Blanchard.jpg|*La Descente du Saint-Esprit* (1634), Iliz-veur Notre-Dame de Paris.
Blanchard-Madeleine.JPG|*La Madeleine pénitente* (1637), Montpellier, Mirdi Fabre.
Blanchard, Jacques - Saint Cecilia - 17th c.jpg|*Sainte Cécile*, Saint-Pétersbourg, Mirdi ar Peniti.
Jacques Blanchard 002.jpg|*Saint Sebastien soigné par Irène et ses servantes* (1630-1638), Amsterdam, Rijksmuseum.
Blitzkrieg (disheñvelout)

**Blitzkrieg** ("brezel prim" en alamaneg) a c'hall bezañ :

* Blitzkrieg, ar vrezeliadenn brim sevenet hag implijet gant an Alamanted e-pad an Eil Brezel-bed
* Blitzkrieg (c'hoari video), Un heuliad c'hoarioù video strategiezh da vare an Eil Brezel-bed
An Teir Fulenn (Raffaello)

**An Teir Fulenn,** *Tre Grazie* e anv italianek orin, zo un eoullivadur karrezek (17x17 cm) gant al livour italian Raffaello . Miret eo er Mirdi Condé, e Chantilly, e Bro-C'hall. N'eur ket peursur pegoulz e voe graet, met moarvat goude 1500, pa oa deuet Raffaello da studiañ ar vicher gant e vestr Pietro Perugino, ma lavarer hiriv war-dro 1504–1505. 

Krediñ a reer e oa un hanterenn eus un divdaolenn, gant *[[il Sogno del cavaliere|Il Sogno del cavaliere]]*, "Hunvre ar marc'heg", a zo hiriv en National Gallery e Londrez.

## Pennadoù kar
* An Teir Fulenn (Cranach an Henañ)
* An Teir Fulenn (Rubens)

## Levrlennadur
* Pierluigi De Vecchi, *Raffaello*, Rizzoli, Milano 1975.
* Sylvia Ferino Pagden, M. Antonietta Zancan, *Raffaello. Catalogo completo*, Firenze 1989.
* Paolo Franzese, *Raffaello*, Mondadori Arte, Milano 2008. ISBN 978-88-370-6437-2

## Liammoù diavaez
* https://web.archive.org/web/20160304185835/http://www.abcgallery.com/R/raphael/raphael10.html
Waffen-SS

Ar **Waffen-SS** – , ger-ha-ger : « Skouadron gwareziñ *(SchutzStaffel, SS)* armet *(Waffen)* » – a oa ur skourr milourel d'ar Schutzstaffel (SS) ; bez' e voe unan eus lodennoù pennañ an SS, gant an Allgemeine SS (SS hollek), ar Sicherheitsdienst (servij surentez) hag an SS-Totenkopfverbände (unvezioù Penn-marv).

Gant Heinrich Himmler e voe aozet ar Waffen-SS, evel arm politkel da gentañ.
Er penn-kentañ ne veze degemeret er Waffen-SS nemet nazied rik diuzet dre zezverkoù strizh, lod anezho o vezañ diazezet war damkaniezhoù gouennelour hervez selloù ar strollad nazi.

A-feur ma pade an Eil brezel-bed e voe muioc'h-mui a golloù er Waffen-SS. Goude 1942 pergen e rankas pennoù ar skourr digeriñ an dorioù d'an dud a veze lakaet da *Volksdeutsche* ("alaman dre ar bobl") gant an nazied, da lavarout eo tud a orin alaman na oant ket o chom en Trede Reich ; pelloc'h e voe tutet Elzasiz ha Loreniz, dre ret peurvuiañ, alese anv anv gallek *[[Malgré-nous]]* a voe roet dezho ; diwezhatoc'h c'hoazh e voe ebarzhet tud eus ar broioù a oa bet aloubet, eus Albania betek Belgia hag eus Danmark betek Ukraina hep teurel pled d'o orin germanek pe get, gant ma youlent stourm dindan banniel an Trede Reich.
War-dro ur milion a dud a voe er Waffen-SS e-pad ar brezel ; adalek 1944, ur 700&nbsp;000 bennak anezho a oa ann-Alamaned. Komzet e voe neuze eus ar c'hentañ lu europat.

## Touadenn ar Waffen-SS
Setu amañ al le a veze graet gant izili nevez ar Waffen-SS.

* Evit doare, an izili nann-alaman ne douent nemet d'ar *Führer*, ne douent ket d'ar c'hañseller.

## Pennadoù kar
* Rannoù Waffen-SS
* Unwiskoù hag ardamezioù ar Schutzstaffel
## Notennoù ha daveennoù
Acanthornis magna

***Acanthornis magna*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.

Anvet e voe *Acanthiza magna* (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881) : ar spesad nemetañ er genad *Acanthornis* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged bihan, amprevaned hag ar vioù anezhe peurgetket.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ en Aostralia :
* *Acanthornis magna greeniana*, en enez King (Strizh-mor Bass),
* *Acanthornis magna *'magna**', e Tasmania.

## Rummatadur
Gwechall e veze renket ar spesad en iskerentiad Sericornithinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.

## Liammoù diavaez
*   ''Acanthornis magna'' war al lec'hienn BirdLife International.
*   ''Acanthornis magna'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Allegoria ed effetti del Buono e del Cattivo Governo

**Allegoria ed effetti del Buono e del Cattivo Governo** zo un oberenn italian eus ar Grennamzer, anezhi murlivadurioù gant al livour italian Ambrogio Lorenzetti (1290-1348), a weler ouzh mogerioù ar *Sala dei Nove* (sal an Nav) pe *Sala della Pace* (sal ar Peoc'h) er Palazzo Pubblico, ti-kêr Siena.

## Istor
Urzhiet e voe ar murlivadurioù gant Kuzul an Nav, kuzul-kêr Siena. Livet e voent entre 1337 ha 1340, ha meur a daolenn zo anezho :
* *Allegoria del Buon Governo*, 770&nbsp;cm, ha stag outi :
** *Effetti del Buon Governo in città*, 140&nbsp;cm 
** *Effetti del Buon Governo in campagna*, 140&nbsp;cm, 
* *Effetti del Cattivo Governo* (*Efedoù ar gouarnamant fall*) :
** *Effetti del Cattivo Governo in città*, 
** *Effetti del Cattivo Governo in campagna*, 

## Liamm diavaez
**Alegorienn ar Gouarnamant Mat * http://www.wga.hu/html/l/lorenzet/ambrogio/governme/2effect1.html
Les Sœurs Rondoli

***Les Sœurs Rondoli*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, embannet e 1884.

## Istor
Embannet e oa bet da gentañ e *[[Le Figaro]]* ar 5 a viz Genver 1884, hag adkemeret er memes bloaz en dastumad *[[Les Sœurs Rondoli (dastumad)|Les Sœurs Rondoli]]*.

## An danevell
En tren
Gerygone

***Gerygone*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Naontek spesad (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* *[[Gerygone albofrontata]]*,
* *[[Gerygone chloronota]]*
** *G. c. *'chloronota*** ha ''darwini'',
* ''[[Gerygone chrysogaster]]''
** ''G. c. '''chrysogaster***, *neglecta* ha *notata*,
* *[[Gerygone citrina]]*,
* *[[Gerygone dorsalis]]*
** *G. d. *'dorsalis***, ''fulvescens'', ''keyensis'', ''kuehni'' ha ''senex'',
* ''[[Gerygone flavolateralis]]''
** ''G. f. correiae'', ***flavolateralis***, ''lifuensis'' ha ''rouxi'',
* ''[[Gerygone fusca]]''
** ''G. f. exsul'', ***fusca*** ha ''mungi'',
* ''[[Gerygone hypoxantha]]'',
* ''[[Gerygone igata]]'',
* ''[[Gerygone inornata]]'',
* (†) ''[[Gerygone insularis]]'',
* ''[[Gerygone levigaster]]''
** ''G. l. cantator'', ***levigaster*** ha ''pallida'',
* ''[[Gerygone magnirostris]]''
** ''G. m. affinis'', ''brunneipectus'', ''cairnsensis'', ''conspicillata'', ***magnirostris*** ha ''rosseliana'',
* ''[[Gerygone modesta]]'',
* ''[[Gerygone mouki]]''
** ''G. m. amalia'', ***mouki*** ha ''richmondi'',
* ''[[Gerygone olivacea]]''
** ''G. o. cinerascens'', ***olivacea*** ha ''rogersi'',
* ''[[Gerygone palpebrosa]]''
** ''G. p. flavida'', ***palpebrosa***, ''personata'', ''tarara'' ha ''wahnesi'',
* ''[[Gerygone ruficollis]]'',
* ''[[Gerygone sulphurea]]''
** ''G. s. flaveola'', ''muscicapa'', ''rhizophorae'', ''simplex'' ha ***sulphurea***,
* ''[[Gerygone tenebrosa]]''
** ''G. t. christophori'' ha ***tenebrosa**'.

## Rummatadur
Gwechall e veze renket ar genad en iskerentiad Acanthizinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Karibed

**Karibed** pe **Kalinagoed**, pe **Karibaled**, pe **Galibi**, eo anv henvroiz an Antilhez Bihanañ er Mor Karib.
Diskenn a raent marteze eus Karibed douar-bras Suamerika, met o yezh bepred a oa distag diouzh re an douar-bras, hag anvet eo karibeg an inizi.
Pa zegouezhas ar Spagnoled, e dibenn ar XVvet kantved, er rannved-se, e kavjont pobloù disheñvel, hag ar Garibed en-touez ar re niverusañ er Mor Karib, a zo anvet diwar o lerc'h. En amzer-se e vevent e hanternoz Kolombia, e biz Venezuela, hag e meur a enezenn. En inizi ar Mor Karib e voent distrujet evel pobl dizalc'h pa voent aloubet gant trevadennerien Europa. 
En douar-bras avat, en Venezuela, Brazil ha Las Guayanas, e teuas anezho ar pobloù galibi (kari'ñas) ha re all. En inizi, evel Enez Sant Visant, e voe mesket Afrikaned hag Indianed, ha hiriv e kaver o diskennidi en Honduras.

## Yezh
E 1920 e varvas ar yezh gant ar c'haribeger diwezhañ.

## Levrlennadur
* Odile Gannier, *Les derniers Indiens des Caraïbes : image, mythe et réalité*, Ibis rouge éd., Matoury (Guyane), 2003, 516 p. 
*Gérard Lafleur, *Les Caraïbes des Petites Antilles*, Karthala, Paris, 1992, 270 p. 
* Ernesto Montenegro Perez, *Le mythe des Caribes : l'émergence du discours ethnographique du XVI au XVIII* siècle, Université Paris-Sorbonne, 2007, 2 vol., 461 p. (thèse d'Ethnographie)
*  Julio C. Salas, *Los Indios Caribes : estudio sobre el origen del mito de la antropofagia*, Lux, Barcelona, 1921, 176 p.

## Pennadoù kar
*Lazhadeg ar Garibed (1626)
*Kentañ brezel karib
*Eil brezel karib ‎
*Joseph Chatoyer
Khuzestan

**Khuzestan**, pe **C'houzestan** (e perseg : استان خوزستان‎‎, Astān Khūzestān), zo unan eus proviñsoù Iran, e mervent ar vro, tostik da irak, war aod Pleg-mor Pers. Ahvaz eo ar gêr-benn.

Setu ar c'hêrioù bras all : Behbahan, Abadan, Andimeshk, Khorramshahr, Bandar Imam, Dezful, Shushtar, Omidiyeh, Izeh, Baq-e-Malek, Mah Shahr, Susangerd, Ramhormoz, Shadegan, Susa, Masjed Soleiman, Minoo Island ha Hoveizeh.

## Pennad kar
*Hashem Shaabani
Hashem Shaabani

**Hashem Shaabani** pe **Hashem Shabaninejad**, (1981-27 a viz Genver 2014) zo ur barzh arabek iranat. Krouget eo bet goude bout kondaonet d'ar marv en abeg d'e vennozhioù politikel. A-raok-se e oa kelenner lennegezh arabek en Ramshir (anvet ivez Khalaf Abād), hag e veve gant e wreg hag o bugel. Anavezet e oa evel barzh arabek ha persek en Iran.

## Liamm diavaez
*''Le jeune poète Hashem Shaabani a été pendu'', blog Danilette's, 13/02/2014 
*''Le poète iranien Hashem Shaabani exécuté par le régime chiite'', ActuaLitté, 12/02/2014
Smicrornis brevirostris

***Smicrornis brevirostris*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.

Anvet e voe *Psilopus brevirostris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1838) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881) : ar spesad nemetañ er genad *Smicrornis* an hini eo.

## Doareoù pennañ

Bihanañ labous Aostralia an hini eo, 8-9 cm e vent. N'eus diforc'h ebet etre par ha parez.

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha larvenned dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Smicrornis brevirostris *'brevirostris**', e reter Aostralia (Burdekin, eus Queensland da c'hevred Aostralia ar Su),
* *S. b. flavescens*, hanternoz ha kreiz Aostralia,
* *S. b. occidentalis*, eus Geraldton (Aostralia ar C'hornôg) da walarn Victoria ha mervent Sukembre-Nevez,
* *S. b. ochrogaster*, e kornôg-kreiz Aostralia (eus Pilbara da zezerzh Gibson).

## Rummatadur
Gwechall e veze renket ar genad/spesad en iskerentiad Acanthizinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.

## Liammoù diavaez
*   ''Smicrornis brevirostris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*   ''Smicrornis brevirostris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Confédération Paysanne

**Confédération Paysanne** zo ur sindikad labourerien-douar e Bro-C'hall ha Breizh. Lavarout a ra doujañ ouzh an endro. Perzh a gemer e Via Campesina. Stourm a ra dorn-ha-dorn gant ar gwir labourerien-douar evit prizioù reizh, hag a-enep politikerezh ar varc'hadourien . 

## Liamm diavaez
*Pesticides : on peut s'en passer
Pycnoptilus floccosus

***Pycnoptilus floccosus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.
Ar spesad nemetañ er genad *Pycnoptilus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ e gevred Aostralia :
* *Pycnoptilus floccosus *'floccosus**', menezioù Brindabella, eus Sukembre-Nevez da Snowy Mountains, Victoria,
* *P. f. sandlandi*, eus kreiz Sukembre-Nevez da greiz Victoria.

## Rummatadur
Gwechall e veze renket ar spesad en iskerentiad Sericornithinae eus ar c'herentiad Pardalotidae.

## Liammoù diavaez
*   ''Pycnoptilus floccosus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*   ''Pycnoptilus floccosus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Hervé Pellois

**Hervé Pellois**, bet ganet en 1951, zo ur politikour breizhat a Vro-Wened, ha kannad PS abaoe 2012.

## Resped
E 1974 e kemeras e gartenn er PS. Kuzulier-kêr Sant-Teve en 1983, maer en 1989. Kuzulier-rannvro en Genver 1999 betek 2001, ha goude kuzulier kanton Gwened-Reter en 2001. Neuze e voe lakaet e penn strollad kuzulierien an tu-kleiz (18 den diwar 42).

E miz C'hwevrer 2012 e voe taolet er-maez eus ar PS abalamour ma oa aet war ar renk a-enep emstriver ofisiel ar strollad. 
D'ar 17 a viz Mezheven avat e voe kaset da gannad, evit pastell-vro Gwened, trec'het gantañ François Goulard, gant Anne Phelippo-Nicolas da eilerez. Neuze e tilezas e garg a guzulier-kanton, hag an hini a vaer e 2014. Anne Gallo an hini a gemeras e lec'h e Sant-Teve.

Er parlamant gall emañ e strollad ar sokialourien (S.R.C.) ha sekretour kengor an aferioù armerzhel er Vodadeg Vroadel.

## Brudet e 2016
D'an 2 a viz C'hwevrer 2016 eo bet gwelet Hervé Pellois en abadenn *[[Cash Investigation]]*, savet gant Élise Lucet, o verennañ gant renerien ar gompagnunezh Syngenta, a aoz louzoù diastuzañ hag a saotr an douar hag an dour, ha dreist-holl an atrazin. 

## Notennoù
Kerzu 2015 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2014 e Breizh - **2015 e Breizh** - 2016 e Breizh

2015 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*Gwener 18 a viz Kerzu : dilennet eo Jean-Yves Le Drian da brezidant Kuzul-rannvro Breizh.
*Sul 6 ha Sul 13 a viz Kerzu : kentañ hag eil tro dilennadegoù izili ar c'huzulioù-rannvro e rannvroioù Bro-C'hall.

__NOTOC__
SuperTuxKart

Ur c'hoari redadeg gant kartoù dieub eo **SuperTuxKart**. Trevezañ a ra ar c'hoari Super Mario Kart en ur ginnig tudennoù heverk eus raktresoù meziantoù frank o bleniañ kartoù.
Pachycare flavogriseum

***Pachycare flavogriseum*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.

Anvet e voe *Pachycephala flavogrisea* (kentanv) da gentañ-penn (e 1874) gant ar paleontologiour alaman Hermann von Meyer (1801-1869) : ar spesad nemetañ er genad *Pachycare* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat ar pevar isspesad anezhañ e Ginea Nevez :
* *Pachycare flavogriseum *'flavogriseum**', er c'hornôg (menezioù Vogelkop ha Wandammen),
* *P. f. randi*, en aradennad-venezioù Sudirman, e takad stêr Idenburg,
* *P. f. subaurantium*, e menezioù kreiz Ginea Nevez,
* *P. f. subpallidum*, er gevred (menezioù Herzog ha Saruwaged).

## Rummatadur
Renket e voe ar spesad e kerentiadoù all — Pachycephalidae ha Petroicidae — a-raok na voe embannet labourioù skiantel e 2009 hag e lakaas e hini an Acanthizidae da vat.

## Liammoù diavaez
*   ''Pachycare flavogriseum'' war al lec'hienn BirdLife International.
*   ''Pachycare flavogriseum'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Chiara Civello

**Chiara Civello**, bet ganet e 1975 en Modica en Italia, zo ur ganerez ha pianoourez jazz italian. 
Diplomet eo eus ar Berklee College of Music, ha bevañ a ra en New York.

## He fladennoù
* 2005 : *Last Quarter Moon*
* 2007 : *The Space Between*
Hajnówka

**Hajnówka** (LFE: ) zo ur gêr eus Polonia, e reter ar vro. Emañ war harzoù Koadeg Białowieża. E 2013 e oa 21 559 a dud o chom enni. 

## Liammoù diavaez

* Hajnowka.pl
Calamanthus cautus

***Calamanthus cautus*** (*Hylacola cauta* kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.

Anvet e voe *Hylacola cauta* (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, dreist-holl, hag a bak diwar an douar.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat ar pevar isspesad anezhañ en Aostralia :
* *Calamanthus cautus cautus*, eus ledenez Eyre hag aradennad-venezioù Flinders da walarn Victoria ha Sukembre-Nevez dost,
* *Calamanthus cautus halmaturinus*, en enez Kangourou (Aostralia ar Su),
* *Calamanthus cautus macrorhynchus*, e kreiz Sukembre-Nevez,
* *Calamanthus cautus whitlocki*, e kreisteiz-kreiz Aostralia ar C'hornôg.

## Liammoù diavaez
* ''Hylacola cauta'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Hylacola cauta'' war al lec'hienn ''IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Park Broadel Eryri

**Park Broadel Eryri** (*Parc Cenedlaethol Eryri* e kembraeg, *Snowdonia National Park* e saozneg) zo ur park naturel hag a voe krouet e 1951. Bez' eo unan eus an tri fark broadel a gaver e Kembre, gant hini Bannau Brycheiniog ha hini Penfro. En em ledañ a ra ar park war  hektar a zouaroù, un dachenn un tamm mat ledanoc'h eget ar c'horn-bro anavezet a-gozh evel Eryri.

En em astenn a ra ar Park Broadel war ur vro veneziek, e kontelezh Gwynedd dreist-holl hag un tamm e kontelezh Conwy ivez. Ouzhpenn  a annezidi zo o chom en rannvro-se. Hervez niveradeg 2011 e oa 59% anezho a oa kembraegerien. Ouzhpenn 6 milion a weladennerien a zeu da douristañ dre eno bep bloaz, en ur vro ma kaver ar menez uhelañ eus Kembre, ar Wydddfa (1085 metr). Brudet eo ar c'hornad evit e venezioù, e draoñiennoù, e lammoù-dour, e daouarc'hegeoù hag e garregadoù.

Annezet eo ar vro gant mab-den abaoe meur a vilved zo, pa gaver enni kambroù-bez eus Oadvezh ar Maen, dismantroù kastilli, mengleuzioù hag aspadennoù eus mare ar Romaned.

## Melestriñ
Meret e vez ar Park gant ur c'huzul-merañ ennañ dileuridi eus Kontelezh Gwynedd, hini Conwy ha Bodadenn Vroadel Kembre Er budjed 6 milion a lurioù sterling, ez eus 75% a zeu eus gouarnamant Kembre tra ma teu ar peurrest eus an div strollegezh all..
E 2014 e oa 93% eus ar 155 a implijidi a zo er park o c'houzout kembraeg.

Ar memes reolennoù a vez lakaet da dalvezout a-fet sevel tiez ha kêraozañ evit an holl zouaroù er Park, prevez pe foran e vefent.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Park Broadel Eryri  
*Campaign for National Parks
Coracornis

***Coracornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an evnoniour stadunanat Joseph Harvey Riley (1873-1941).

## Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Coracornis raveni]]*,
* *[[Coracornis sanghirensis]]*.

O c'havout a reer en Indonezia e-lec'h m'emaint brosezat.

## Rummatadur
Ar genad ne voe nemet ur spesad — *Coracornis raveni* — ennañ e-pad pell amzer kent na voe diblaset *Coracornis sanghirensis* betek ennañ eus ar genad kar *[[Colluricincla]]* (*Colluricincla sanghirensis*).

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Pseudorectes

***Pseudorectes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1877 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Pseudorectes ferrugineus]]*
** *P. f. brevipennis*, *P. f. clarus*, *P. f. ferrugineus*, *P. f. fuscus*, *P. f. holerythrus* ha *P. f. leucorhynchus*,
* *[[Pseudorectes incertus]]*.

O c'havout a reer e Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Colluricincla

***Colluricincla*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an daou skiantour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859) hag iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Colluricincla boweri]]*,
* *[[Colluricincla harmonica]]*
** *C. h. brunnea*, ***harmonica***, *rufiventris*, *strigata* ha *superciliosa*,
* *[[Colluricincla megarhyncha]]*
** *C. m. aelptes*, *affinis*, *aruensis*, *batantae*, *despecta*, *discolor*, *ferruginea*, *fortis*, *goodsoni*, *gouldii*, *griseata*, *hybridus*, *idenburgi*, *madaraszi*, *maeandrina*, ***megarhyncha***, *melanorhyncha*, *misoliensis*, *neos*, *normani*, *obscura*, *palmeri*, *parvula*, *rufogaster*, *superflua*, *synaptica*, *tappenbecki* ha *trobriandi*,
* *[[Colluricincla tenebrosa]]*
** *C. t. atra* ha ***tenebrosa***,
* *[[Colluricincla woodwardi]]*.

## Rummatadur
Diblaset e oa bet *Colluricincla sanghirensis* d'ar genad *[[Coracornis]]* d'ober ar spesad *[[Coracornis sanghirensis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Marcelo Rebelo de Sousa

**Marcelo Rebelo de Sousa**, ganet d'an 12 a viz Kerzu 1948 e Lisbon, zo ur politiker eus Portugal.
Kelenner war ar gwir eo bet e skol-veur Lisbon hag aet e oa da sekretour-stad ha goude da vinistr e gouarnamant mirour Francisco Pinto Balsemão etre 1981 ha 1983. Dilennet e voe da brezidant ar Strollad Sokial-Demokrat portugalat e 1996 ha kuitaat a reas renerezh ar gostezenn-se e 1999. Lakaet e voe da ezel eus ar C'huzul Stad portugalat etre 2000 ha 2001, hag adarre e 2007.

Unan eus saverien ar sizhunieg *[[Expresso (Portugal)|Expresso]]* eo bet, ha labouret en deus ivez evit chadennoù skinwel e Portugal. Evel-se en deus tapet brud.

D'ar 24 a viz Genver 2016 e oa bet dilennet da brezidant Republik Portugal, en dro gentañ, evit ur respetad pemp bloaz. Addilennet eo bet d'ar 24 a viz Genver 2021.
SuperTux

SuperTux a zo ur c'hoari video digoust heñvel ouzh ar c'hoari milvrudet Super Mario Bros, deuet er-maez war al letrinoù-c'hoari NES er bloavezhioù 1980. An hevelep mennozh ha SuperTuxKart an hini eo : adkemer ur stirad c'hoarioù brudet evit sevel ur c'hoari dindan ul lañvaz frank.
FreeCol

Freecol a zo ur c'hoari strategiezh tro-dre-dro, heñvel ouzh ar c'hoari *[[Sid Meier's Colonization]]*. 

Er yezh programmiñ Java eo bet krouet Freecol, ha dre-se e c'haller c'hoari war meur a savenn. War Microsoft Windows, Linux ha Mac OSX e c'haller c'hoari neuze.
Aonach an Phoic

**Aonach an Phoic** (saozneg: *Puck Fair*, "Foar ar Bouc'h", *poc* a dalvez kement ha 'par ar c'havr) a zo brudet evit bezañ foar koshañ Bro-Iwerzhon. Dalc'het e vez bep bloaz e-pad tri devezh adalek an 10 a viz Eost e Cill Orglan, kontelezh Ciarraí.

## Deskrivadur

Bep bloaz ez a ur bodad tud d'ar menez da dapout ur bouc'h gouez. Degaset eo e kêr ha kurunet "ar Roue Puck" (saozneg: *King Puck*) gant "Rouanez Puck" (*Queen of Puck*), dre hengoun ur baotrezig eus ar skol vihan lec'hel..

Da c'houde e lakaer ar Roue e-barzh ur gaoued uhel e-pad tri devezh, ha d'an trede devezh e vez kaset en-dro d'e gêr er menez. Pa vez kurunet e-kreiz al leurgêr e talvez e c'heller kregiñ er fest. Digeriñ a reer an tavarnioù betek teir eur mintin, ar pezh a zo aotreet a-ratozh abalamour d'ar foar (en Iwerzhon e tle an tavarnioù serriñ da ziv eur mintin). Reuz a sav a-wechoù gant ar Gardaí en abeg da se.

### Marc'had
Dre hengoun e aozer foar ar c'hezeg d'ar c'hentañ deiz ha foar ar saout d'an eil. Da gustum ez eus gwerzherien a-leizh a-hed ar straedoù oc'h ober brud tro-dro d'o froduoù d'ar mor a douristed a zeu d'ar foar.

## Istor
Soñjal a reer eo kozh-kozh ar foar, met ne gaver roudoù ebet anezhi a-raok 1603 pa reas ar roue Jakez VI un teul a roas ur statud ofisiel da foar Cill Orglan. Daoust da se n'anavezer ket he orin, ha meur a vojenn a zo diwarni.

Ur vojenn a gont e kroujod ar foar da lidañ ur c'havr a zilezas he bagad da verzañ annezidi ar gêr edo lu Oliver Cromwell o tont e-pad aloubadenn Iwerzhon er . Donedigezh ar c'havr a drechalas an dud dirak an dañjer, ha mont a rejont da ziwall ar gêr pe da guzhat betek ma kuitjent ar Saozon. Displeget eo er ganaouenn iwerzhonek hengounel *[[An Poc ar Buile]]* ("Ar Bouc'h Pennfollet"). Evel-just ne glot ket an istor-se gant ar pezh a ouzer rak c'hoarvezout a reas aloubadenn Iwerzhon etre 1649 ha 1653, ha gouzout a ouzer eo koshoc'h ar foar eget 1603.

E-touez ar skolveuridi e soñjer e teu ar foar eus an amzer rag-kristen, eus ar gouel keltiek Lughnasadh a arouez deroù an eostoù. Eno e vefe ar bouc'h enkorfañ ar struj evit ar baganis.

E 1931 e lakaas Margaret Murray Foar ar Bouc'h a-gevret gant he martezeadenn a-zivout kehel ar sorserezed, ha displegañ a reas e oa ur gouel rag-kristen en enor an Doue Korniek. Evelato e lavaras an istorourien Jeffrey B. Russell ha Brooks Alexander : "Hiziv ez eus emglev e-touez ar skolveuridi e fazie Murray – faziañ a rae penn-da-benn hag en un doare strobus diwar-benn pep bon-meizad zokennoc'h" ("*Today, scholars are agreed that Murray was more than just wrong ; she was completely and embarrassingly wrong on nearly all of her basic premises*")

## Gwelout ivez
* Mitologiezh keltiek

## Daveennoù

### Notennoù
Falcunculus frontatus

***Falcunculus frontatus*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus kerentiad ar Pachycephalidae.

Anvet e voe *Lanius frontatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1801) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837) : ar spesad nemetañ er genad *Falcunculus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

Du eo gouzoug ar par tra m'eo gwer-olivez hini ar barez.

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid dreist-holl ha gwechoù 'zo diwar bloged.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an tri isspesad anezhañ en Aostralia :
* *Falcunculus frontatus frontatus*, er gevred (eus kreiz Queensland da greisteiz Victoria ha gevred Aostralia ar Su),
* *Falcunculus frontatus leucogaster*, e mervent Aostralia ar C'hornôg,
* *Falcunculus frontatus whitei*, en hanternoz (eus Kimberley da Arnhem Land ha gwalarn-pellañ Quuensland),
ma plij an eukaliptuzegi dezhañ.

## Liammoù diavaez
*  ''Falcunculus frontatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Falcunculus frontatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Lazhadeg ar Garibed (1626)

**Lazhadeg ar Garibed** zo ul lazhadeg a c'hoarvezas e 1626 en enez Sant Kitts, en Antilhez, el lec'h anvet Bloody Point.

## Istor
Pa gomprenas Ouboutou Tegremante, penn ar Garibed, edo an Europeiz, Saozon ha Gallaoued, o vont da zerc'hel da zont da chom d'o enez e voe divizet gantañ o lazhañ holl. Pedet e voe Karibed Dominica hag an inizi amezek, da zont d'o harpañ en o labour.

Siwazh, kontet e voe an afer d'un trevadenner saoz gant ur vaouez Igneri anvet Barbe. En em unaniñ a reas Saozon ha Gallaoued da gouezhañ war ar Garibed, un nozvezh. Hervez Du Tertre, etre 100 ha 120 Karib a voe lazhet en o fletoù en noz-se ha ne chomas nemet ar bravañ merc'hed, a voe lakaet da sklavezed. Neuze e voe rannet an enez etre an drec'hourien saoz ha gall, ha stagañ a rejont da aozañ o difennoù diouzh ar Garibed all gortozet. Krediñ a reer e voe emgann ouzh tri pe bevar mil Karib. Ne ro ket Du Tertre an niver resis, met lavarout a ra e voe berniet ar c'horfoù lazhet. Kant Europead a voe gloazet. Gwad a reas a-hed ar Bloody River e-pad tri deiz. Eus an darvoud-se e teu anv Bloody Point.

## Notennoù

## Levrlennadur
* Jean Baptiste Du Tertre, : *Histoire Generale des Antilles* ..., 2 levrenn, Pariz : Jolly, 1667.
Roatán

**Roatán** zo un enezenn e Honduras, er mor Karib en enezeg Islas de la Bahía, er c'hornôg da enez Guanaja. Brasañ enezenn an enezeg eo, gant 60&nbsp;km hed hag 8&nbsp;km led en he lec'h ledanañ.

Coxen Hole eo ar gêr-benn, e mervent an enez.

Adal 1742 e voe dalc'het gant ar Saozon, e 1856 e tegouezhas gant Honduras.

## Skeudennaoueg

Milton2106.jpg|Milton Bight
Westend2106.jpg|West End
Sunset2106.jpg|West End
Westbay2106.jpg|West Bay


## Liamm diavaez
* Kartenn Roatán
Islas de la Bahía

**Islas de la Bahía** zo un enezeg e Republik Honduras hag unan eus an triwec'h departamant a zo er vro.

Dont a ra an anv spagnolek *Islas de la Bahía* eus troidigezh an anv saoznek, *Colony of the Bay Islands*, roet gant ar Saozon e 1850.

## An Inizi
* Utila, Roatán, Guanaja
* Barbareta, Morat ha Santa Elena 
* Ouzhpenn 60 *cayo* (enezennig roc'hellek)

## Istor
Gant Kristol Goulm e voe kavet an enezeg e-kerzh e bevare beaj, d'an 30 a viz Gouhere 1502. Evit lavaret resisoc'h e kavas Enez Guanaja, a anvas *Isla de los Pinos*. Poblet stank e oa an inizi gant an Amerindianed Payas da neuze. Tapet e voent, ha gwerzhet evel sklaved, ha kaset da Guba dreist-holl.
Ingrandes-Runonn

**Ingrandes-Runonn** (** e galleg) a zo ur gumun e departamant Maine-et-Loire. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Runonn, eus departamant Liger-Atlantel e Breizh betez 23 a viz Kerzu 2015, hag  Ingrandes.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

Restr:Le Fresne-sur-Loire - château de la Fresnaie.jpg|Kastell *La Fresnaye* e Runonn.
Restr:Ingrandes49 mairie.jpg|Ti-kêr en Ingrandes.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Joe Alaskey

**Joseph Francis Alaskey III**, anavezetoc'h evel **Joe Alaskey**, ganet d'ar 17 a viz Ebrel 1952 e e Troy (New York), ha marvet d'an 3 a viz C'hwevrer 2016 e Green Island (New York), a oa un aktour hag ur fentigellour stadunanat.

## Notennoù ha daveennoù
Sintra

**Sintra** (gwechall **Cintra**) zo ur gêr hag ur gumun (*municipio*) e 
Portugal. E distrig Lisboa emañ, 25&nbsp;km er gwalarn da gêr Lisboa. Eil pobletañ « município » Portugal eo hag 20 parrez (« freguesias ») zo enni, hag en Algueirão-Mem Martins ez eus ar muiañ a dud gant 66 250 annezad.

Lakaet e oa bet kêr Sintra war roll lec'hiennoù ar Glad bedel gant an UNESCO, e 1995.


Sintra-202-Blick vom Palacio Nacional da Pena-Mafra-2011-gje.jpg|Sintra --> Mafra
Sintra-112-Blick auf Stadt-1983-gje.jpg|Sintra
Sintra-Palacio Nacional da Pena-04-2011-gje.jpg|Palacio Nacional de Pena
Sintra-Palacio Nacional da Pena-26-Fenster-2011-gje.jpg|Palacio Nacional de Pena
Sintra-Palacio Nacional da Pena-32-Frau-2011-gje.jpg|Palacio Nacional de Pena
Sintra-Palacio Nacional de Sintra-12-2011-gje.jpg|Palacio Nacional de Sintra
Sintra-Palacio Nacional de Sintra-26-Brunnen-Stadt-2011-gje.jpg|Palacio Nacional de Sintra
Sintra-Palacio Nacional de Sintra-62-Kapelle-Azulejos-2011-gje.jpg|Palacio Nacional de Sintra


## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Sintra gant ar c'hêrioù-mañ :

*  
*  
*  
*  
* 
*  
*  
* 
*  
* 
*
Melanorectes nigrescens

***Melanorectes nigrescens*** (*Pitohui nigrescens* kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pachycephalidae.

Anvet e voe *Rectes nigrescens* (kentanv) da gentañ-penn (e 1871) gant al loenoniour alaman Hermann Schlegel (1804-1884) : ar spesad nemetañ er genad *Melanorectes* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Anavezet eo ar spesad evit bezañ pistrius dre ma kaver batrachotoksin (un alkaloid steroidel) en e groc'hen hag e bluñv.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat ar c'hwec'h isspesad anezhañ e Ginea Nevez :
* *Melanorectes nigrescens burgersi*, e menezioù Hagen, Hindenburg ha Sepik,
* *Melanorectes nigrescens harterti*, er biz (aradennad-venezioù Saruwaged e ledenez Huon),
* *Melanorectes nigrescens meeki*, er c'hreiz (e menezioù Nassau ha Weyland, en aradennad-venezioù Sudirman),
* *Melanorectes nigrescens nigrescens*, er gwalarn (menezioù Arfak ha Tamrau),
* *Melanorectes nigrescens schistaceus*, e menezioù Herzog ha reoù gevred Ginea Nevez,
* *Melanorectes nigrescens wandamensis*, e ledenez Wandammen.

## Rummatadur
Diblaset e voe eus ar genad *[[Pitohui (genad)|Pitohui]]* (*Pitohui nigrescens*) d'ober ar genad *Melanorectes* e-unan-penn. 

## Liammoù diavaez
*  ''Pitohui nigrescens'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pitohui nigrescens'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Oreoicidae

**Oreoicidae** a zo ur c'herentiad nevez e rummatadur an evned, termenet e 1985 gant an daou evnoniour stadunanat Jon Edward Ahlquist (1944-2020) ha Charles Sibley (1917-1998).

## Genadoù
Tri genad a ya d'ober ar c'herentiad : 
* *[[Aleadryas rufinucha|Aleadryas]]* (1 spesad),
* *[[Oreoica gutturalis|Oreoica]]* (1 spesad),
* *[[Ornorectes cristatus|Ornorectes]]* (1 spesad).

## Rummatadur
Renket e veze ar genadoù-se er c'herentiad Pachycephalidae kent.

## Levrlennadur
* Richard Schodde & Les Christidis, ''Relicts from Tertiary Australasia: undescribed families and subfamilies of songbirds (Passeriformes) and their zoogeographic signal'', Zootaxa, 2014, 3786 (5): 501–522.
Zentrygon carrikeri

***Zentrygon carrikeri*** (*Geotrygon carrikeri* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.

Anvet e voe *Oreopeleia lawrencii carrikeri* (kentanv) da gentañ-penn (e 1941) gant ar skiantour stadunanat Alexander Wetmore (1886-1978) : dougen a ra anv an amprevanoniour hag evnoniour stadunanat Melbourne Armstrong Carriker (1879-1965).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e gevred Mec'hiko (Sierra de los Tuxtlas e gevred Veracruz).

## Rummatadur
Sellet e voe outañ evel un isspesad da *[[Zentrygon lawrencii]]* e-pad pell amzer.

## Liammoù diavaez
*  ''Zentrygon carrikeri'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zentrygon carrikeri'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Vice versa

***Vice versa*** () zo un dro-lavar latin hag a dalv "war an tu all", "kemm-ouzh-kemm".

## Oberennoù
**Vice Versa: A Lesson to Fathers*, romant saoznek gant F. Anstey (anv-pluenn Thomas Anstey Guthrie) e 1882.
**Vice Versa*, ur varzhoneg alamanek gant Christian Morgenstern (1871-1914).
**Vice Versa: Bisexuality and the Eroticism of Everyday Life*, studienn gant Marjorie Garber e 1995.
Guanaja

**Guanaja** zo un enezenn eus Honduras, er Mor Karib, en enezeg Islas de la Bahía, 12 km er reter da enez Roatán ha 70 km a-vaez da aod Honduras, er c'hreisteiz. 70 km² zo dindani, 17 km hed ha 4 km led d'ar muiañ. 

An darn vrasañ eus ar 4 535 a enezidi zo o chom e Bonacca, ar pennlec'h, er gevred d'an enez. Div gumun all zo : Mangrove Bight ha Savannah Bight, en hanternoz.

## Istor
Adal 1742 e voe dalc'het gant ar Saozon ; e 1856 e tegouezhas gant Honduras.

## Skeudennaoueg

## Liamm diavaez
* Guanaja e WikiMapia
Coxen Hole

**Coxen Hole**, anvet ivez *Roatan Town*, eo kêr vrasañ enez Roatán, ha kêr-benn departamant Islas de la Bahía, en Honduras. E 2001 e oa 5,070 a dud o chom eno. Eno ivez emañ an aerborzh etrebroadel Juan Manuel Gálvez .

## An anv
Dont a ra eus hini ar morlaer saoz John Coxen. E Roatán ez eus bet betek 5,000 morlaer o chom.

## Istor
Savet e voe kêr en 1835 pa deuas da Roatán tiegezhioù eus an Inizi Cayman.
Mabudrud

**Mabudrud** (skrivet ivez **Mabudryd**) a oa ur c'hombod e Kembre er Grennamzer. Unan eus kombodoù Y Cantref Mawr e oa, e rouantelezh Deheubarth, e mervent Kembre.

E gwalarn Y Cantref Mawr ("ar C'hantrev Meur") e oa kombod Mabudrud, war an harzoù etre ar c'hantrev-se ha rouantelezhioù Ceredigion ha Dyfed. En-dro dezhañ e oa kombodoù Mabelfyw, Catheiniog ha Gwidigada, er C'hantrev Meur, ha kantrev Emlyn er c'hornôg, ha kantrev Gwynionydd; e Ceredigion, en hanternoz.

War lez ar stêr Teifi e oa kombod Mabudrud. Pencader e oa ar pennlec'h anezhañ.
Aiguatèbia i Talau

**Aiguatèbia i Talau** (*Ayguatébia-Talau* e galleg) zo ur gumun e Katalonia an Norzh, e komark Conflent. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ. Er gumun emañ kêriadenn Aiguatèbia ha hini Talau, bodet o-div e 1983 da vont d'ober ar gumun nevez.

## Douaroniezh
*Gorread : 29,68 km²
*Poblañs (2020) :  35 den
*Stankter : 1 den/km²
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
;Maered
*1983-2011 : Lucien Mitjaville
*2011-2012 : Marc Rousset
*2012-2014 : Lucien Mitjaville
*2014-2020 : Georges Vicens
*2020-2026 : Georges Vicens

## [[Ardamezouriezh]]

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
## Notennoù ha daveennoù
Blitzkrieg

Ar **Blitzkrieg** ("brezel prim", « brezel *[Krieg]* luc'hedenn *[Blitz]*» en alamaneg) a zo un doazhadur brezel arsailh eus ar brezel hobregonet gant ar pal da gaout un trec'h meur oc'h implij un hollad nerzhioù karbedoù hobregonet e-pad ul lajad amzer termenet ha war un dachenn bevennet strizh. 

Ouzhpenn an nerzhioù-se e vez implijet nerzhioù an droadegiezh ha nerzhioù an aerlu evit skeiñ kreñv barrregezhioù milourel, ekonomikel ha politikel an enebour.
## Orin
Testeniekaet eo ar ger evit ar wech kentañ er bloavezh 1935 en ur pennad eus ar gazetenn Deutsche Wehr, kazetenn ofisiel al lu alaman. Hervez ar gazetenn vilourel-se, ar Stadoù o vezañ treut gant an danvezioù diazez a vez rediet da « echuiñ ar buanañ ar gwellañ gant ur brezel en ur glask raktal bezañ trec'h dre implij o holl nerzhioù arsailh en un taol dizamant ». 

Ar ger a zo adkemeret en ur pennad eus ar gazetenn Time Magazine d'ar 25 a viz Gwengolo 1939 a zispleg aloubadeg Polonia gant Alamagn : "This is no war of occupation, but a war of quick penetration and obliteration - Blitzkrieg, lightning war" "N'eo ket ur brezel dalc'hidigezh, met ur brezel drebarzhiñ prim ha distruj — ar Blitzkrieg, ar brezel prim ".

## Ur skouer

E-pad aloubadeg Polonia e 1939, armeoù alaman o fiñval prim a enkelc'hias an nerzhioù polonat (kelc'hioù glas) na oant ket nerzhioù hobregonet dishual met nerzhioù hobregonet, troadegiezh, aerlu ha kanolierezh kenaozet.

## Pennadoù kar
* Heinz Guderian
Moritz Balthasar Borkhausen

**Moritz Balthasar Borkhausen**, bet ganet d'an 3 a viz Kerzu 1760 e Gießen (Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Du 1806 e Darmstadt (Hessen, en Alamagn a-vremañ), a oa un naturour alaman barrek war an amprevanoniezh, an evnoniezh hag al louzawouriezh.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **A** : *[[Acanthis]]*,
* **C** : *[[Cinclus]]*.
### [[Spesad]]où
* **B** : beg-kroaz peroked (*Loxia pytyopsittacus*).
Calamanthus pyrrhopygius

***Calamanthus pyrrhopygius*** (*Hylacola pyrrhopygia* kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Acanthizidae.

Anvet e voe *Acanthiza pyrrhopygia* (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an daou skiantour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859) hag iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an tri isspesad anezhañ en Aostralia :
* *Calamanthus pyrrhopygius parkeri*, en aradennad-venezioù Lofty (Aostralia ar Su),
* *Calamanthus pyrrhopygius pedleri*, e kreisteiz aradennad-venezioù Flinders (Aostralia ar Su),
* *Calamanthus pyrrhopygius pyrrhopygius*, e gevred Australia (eus gevred-pellañ Queensland da c'hevred Aostralia ar Su).

## Liammoù diavaez
* ''Hylacola pyrrhopygia'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Hylacola pyrrhopygia'' war al lec'hienn IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Aux champs

***Aux champs *** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant embannet e 1882.

## Istor
Embannet e oa bet e *[[Le Gaulois]]* an 31 a viz Here 1882. Adembannet e voe e *[[Contes de la bécasse]]* e 1883.

## An danevell
Kinniget eo da Octave Mirbeau. Gwelet eo evel unan eus re wellañ an oberour, hag eus ar re grisañ.
Kastell Brennieg

**Kastell Brennieg** zo ur c’hastell eus ar  ha  kantved, war douar kumun Sant-Gwioñvarc'h, e Bro-Gwened.

Savet e voe e-kreiz Lannegi Lanvaoz, dreist ar stêr Klez, un adstêr d’an Aer. Kastell an tiegezh Brennieg e voe da gentañ, er , a-raok tremen e daouarn meur a familh all hag en em gavout gant an tiegezh Talhoet er . Kentañ aotrou ar c'hastell, Pêr Brennieg, a oa gwaz feal an dug Frañsez II hag e verc'h Anna. Tro en devoe da vont da gestell Amboise ha Bleaz, ha da-heul e klaskas gwellaat e gastell kozh. En tour-meur ez eus ur viñs da vont d’an estajoù ha lenn a reer warnañ « Fait par P. de Brignac et Péronnelle de Robien, l'an 1509 ». Korf an ti zo bet adsavet a-dreñv an tour. En  e voe ouzhpennet ur gazel a-skouer gantañ.

Annezet eo ar c’hastell c’hoazh. E 1975 e oa bet lakaet da vonumant istorel.

## Liammoù diavaez
*Lec’hienn Topic Topos
*Skeudennoù
*Fichenn en diaz Mérimée
Un coq chanta

***Un coq chanta*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant en 1882.

## Istor
Embannet e *[[Gil Blas]]* ar 5 a viz Gouhere 1882. Adembannet en dastumad *[[Contes de la bécasse]]* e 1883.

## Levrlennadur
* *Maupassant, contes et nouvelles*, notennoù gant Louis Forestier, Bibliothèque de la Pléiade, embannadurioù Gallimard, 1974 .

## Liamm diavaez
* Lenn an danevell c'hallek e Wikisource
Raymond Centène

**Raymond Centène**, bet ganet d'an 20 a viz Meurzh 1958 e Banyuls de la Marenda (Bro-Gatalonia), zo eskob Gwened abaoe 2005, war-lerc'h François-Mathurin Gourves.

Beleget e voe e 1993 en eskopti Perpinyà. E miz Mezheven 2005 e voe anvet da eskob en eskopti Gwened gant ar pab Benead XVI. 

Harpet en deus kevredigezhioù katolik hag emsavel. Souten a ra Ar Gedour, renet gant Eflamm Caouissin. E 2015 en doa savet rakger ar vandenn-dreset *Santez Tereza vihan*, troet gant Fabrice Coupechoux hag embannet gant Imbourc'h. E miz meurzh 2018 en deus anavezet Tiegezh Santez Anna en un doare ofisiel, evel "kumuniezh prevez a feizidi" stag ouzh eskopti Gwened.
Le Loup (Maupassant)

***Le Loup*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883 en dastumad ''Clair de lune''.

## Istor

## An danevell
Louis Garrel

**Louis Garrel**, bet ganet e Pariz (Bro-C'hall) d'ar 14 a viz Mezheven 1983, a zo un aktour hag ur filmaozer gall.

## E vuhez
N'halle ket nemet kouezhañ e kaoter ar sinema dre m'eo mab-bihan d'an aktour gall Maurice Garrel (1923-2011), mab d'ar filmaozer gall Philippe Garrel (1948-) ha d'ar vaouez a sinema gall Brigitte Sy (1956-). Breur eo d'an aktourez c'hall Esther Garrel (1991-) ivez.

## E bezhioù-c'hoari (evel aktour)
 War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.

## E filmoù er sinema
### Evel aktour
#### [[1980]]-[[1989]] : ur film
* 1989 : *[[Les Baisers de secours]]*, sevenet gant Philippe Garrel.
#### [[1990]]-[[1999]]
Film ebet.
#### [[2000]]-[[2009]] : daouzek film (trizek en holl)
* 2001 : *[[Ceci est mon corps (film, 2001)|Ceci est mon corps]]*, sevenet gant Rodolphe Marconi.
* 2002 : *[[La Guerre à Paris]]* gant Yolande Zauberman.
* 2003 : *[[The Dreamers]]* gant Bernardo Bertolucci.
* 2004 : *[[Ma mère (film, 2004)|Ma mère]]* gant Christophe Honoré.
* 2005 : *[[Les Amants réguliers]]* gant Philippe Garrel (eil film a-gevret).
* 2006 :
** *[[Un Lever de rideau]]*, film berr gant François Ozon,
** *[[Dans Paris]]* gant Christophe Honoré (eil film a-gevret).
* 2007 :
** *[[Les Chansons d'amour]]* gant Christophe Honoré (trede film a-gevret),
** *[[Actrices (film, 2007)|Actrices]]* gant Valeria Bruni Tedeschi.
* 2008 :
** *[[Choisir d'aimer]]* gant Rachid Hami,
** *[[La Frontière de l'aube]]* gant Philippe Garrel (trede film a-gevret).
* 2009 : *[[Non ma fille tu n'iras pas danser]]* gant Christophe Honoré (pevare film a-gevret).
#### [[2010]]-[[2019]] : pevarzek film : seizh warn-ugent en holl
* 2010 :
** *[[Le Mariage à trois]]*, sevenet gant Jacques Doillon,
** *[[Les Amours imaginaires]]* gant Xavier Dolan,
** *[[Diarchia]]*, film berr gant Ferdinando Cito Filomarino.
* 2011 :
** *[[Les Bien-aimés]]* gant Christophe Honoré (pempvet film a-gevret),
** *[[La Règle de trois]]*, film berr sevenet gantañ,
** *[[Un été brûlant]]* gant Philippe Garrel (pevare film a-gevret).
* 2012 : *[[Les Coquillettes]]* gant Sophie Letourneur.
* 2013 :
** *[[Un château en Italie]]* gant Valeria Bruni Tedeschi (eil film a-gevret),
** *[[La Jalousie (film, 2013)|La Jalousie]]* gant Philippe Garrel (pempvet film a-gevret).
* 2014 : *[[Saint Laurent (film)|Saint Laurent]]* gant Bertrand Bonello.
* 2015 :
** *[[L'Astragale (film, 2015)|L'Astragale]]* gant Brigitte Sy,
** *[[L'Ombre des femmes]]* gant Philippe Garrel (c'hwec'hvet film a-gevret),
** *[[Mon roi]]* gant Maïwenn,
** *[[Les Deux Amis (film, 2015)|Les Deux Amis]]*, sevenet gantañ.
### Evel filmaozer (ha saver senario) : pevar film
* 2008 : *[[Mes copains]]*, film berr.
* 2010 : *[[Petit tailleur]]*, film berr.
* 2011 : *La Règle de trois*, film berr.
* 2015 : *Les Deux Amis*.

## Liammoù diavaez
*  '''Louis Garrel''' war Internet Movie Database.
*  Lec'hienn internet '''Louis Garrel'''.

## Notennoù ha daveennoù
Barbareta

**Barbareta** zo un enezenn en hanternoz Honduras, e kumun José Santos Guardiola, en Departamant Islas de la Bahía, er Mor Karib. 600 ha (pe 6 km2, pe 1200 devezh-arat) zo dindani, met ne oa nemet 16 den o chom enni hervez niveradeg 2012.

Hervez a voe embannet e 2007 e vije bet gwerzhet gant ur gompagnunezh eoul-maen d'ur Stadunanat. Daoust da se e lavar gouarnamant Honduras eo un dachenn miret ha repu evned.

## Kartenn
*Sede pelec'h emañ : http://mapcarta.com/19575414
Moiron

**Moiron** zo un anv gallek.

## Anv-lec'h
*Moiron zo ur gumun eus Jura e Franche-Comté.

## Stêr
*Ar **[[Moiron (gwazh)|Moiron]]** zo ur wazh eus Gironde ha Dordogne, adstêr d'ar Seignal a zo adstêr d'an Dordogne. 

## Oberenn
* *[[Moiron (danevell)|Moiron]]*, danevell gant Guy de Maupassant en 1887.
Moiron (danevell)

***Moiron*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1887.

## Istor
*Da gentañ e oa bet embannet e *[[Gil Blas]]* ar 27 a viz Gwengolo 1887.
*Goude e voe adembannet en eil embannadur, kresket, an dastumad *[[Clair de lune (dastumad)|Clair de lune]]*, embannet gant Paul Ollendorff en 1888.
*E 1979 e voe adembannet el levr *Maupassant, Contes et Nouvelles,* levrenn II, (), gant an éditions Gallimard, er Bibliothèque de la Pléiade..''

## An danevell
An aotrou Maloureau, bet prokulor, a gont afer ar skolaer Moiron.

## Notennoù
Lez-veur SUA

**Lez-veur Stadoù-Unanet Amerika** (saozneg: *Supreme Court of the United States* pe *United States Supreme Court*, teskanv: *SCOTUS*) eo live uhellañ ar galloud barn er Stadou-Unanet Amerika ha lez-varn er fin diwezhañ.

Savet eo hervez ar pennad III eus bonreizh Stadou-Unanet Amerika. Barrek eo war holl ar pezh a sell ouzh ar vonreizh, lezennoù SUA hag ar feurioù-emglev sinet gant SUA.

E Washington D.C. emañ e sez.

Dre voaz e vez graet gant anvioù ar glemmerien hag an difennerien evit ober anv eus aretoù al lez-veur. Da skouer : 

1954 : Aret Brown v. Board of Education of Topeka — A lak fin d'an dispartiach er skolioù.

2015 : Aret Obergefell v. Hodges — A lak reizhus an dimeziñ heñvelreviad er Stadoù Unanet.