Impalaerien Bizantion

Setu amañ roll **Impalaerien [[Bizantion]]** pe **Impalaerien roman ar Reter**.
*'[[Basileus]]* e voe o zitl ' adalek amzer Heraclius

## Anvioù
Ur gwall gudenn eo anvidigezh impalaerien ar Reter en hon amzer, abalamour ma n'eo ket ken splann-se pegoulz e echu an Impalaeriezh roman ha pegoulz e krog Impalaeriezh Bizantion. E-kerzh an  e c'hoarvezas rannidigezh an impalaeriezh roman, met ne badas ket pell ar rannidigezh-se, na ne badas Detrarc'helezh Diocletian savet e 284. Se zo kaoz n'eus ket a savidigezh nag a saver da Impalaeriezh Bizantion.

Un nebeud impalaerien avat a verk kemmoù bras pe vrasoc'h hag a sikour da gompren an emdroadur.
* Kustentin I : gantañ eo savet kêr Konstantinopolis e 330 el lec'h m'edo kêr Vizantion, a voe eil kêr-benn an impalaeriezh roman.
* Teodosius Iañ eo an impalaer diwezhañ a renas en un impalaeriezh roman unvan ; gant emgann Andrinopolis gant ar C'hoted enep an impalaer Valens, 9 Eost 378, e teuas amzervezh ar varc'hegerien, ha marevezh arme ar Grennamzer.
* Arcadius, mab henañ Teodosius, impalaer war-lerc'h e dad e 395 ha kentañ impalaer ar Reter goude ar rannidigezh da-vat.
* Zenon zo kontet da vout diwezhañ impalaer roman ar reter alies ha kentañ impalaer Bizantion, rak e-kerzh e ren eo e voe distroadet diwezhañ impalaer ar c'hornôg Romulus Augustule en 476.
* Justinian Iañ a vez gwelet evel an diwezhañ impalaer roman.
* Heraclius a lakaas an henc'hresianeg) da yezh ofisiel an impalaeriezh ; dilezel a ra an anv latin *Imperator* da gemer an anv henc'hesianek *[[Basileus]]*.

Soñjal a rae da annezidi Impalaeriezh ar Reter e oa an *orbis* (ar bed) roman unan ha dirannadus, da viken neuze e padje an Impalaeriezh. Betek diskar Kergustentin e 1453 e vez graet gant an istorourien o c'hamp evel hini ar Romaned ha ne oa ket hini ar C'hresianed pe hini ar Vizantined. A-hed ar Grennamzer e vez soñjet da Gergustentin pa vez meneg eus an Impalaeriezh Roman, er C'hornôg pe er Reter, ar pezh a lakae ar Varbared da glask bezañ gwisket gant arouezioù koñsuled. Zoken goude sakradurezh Karl Veur e 800 ne voe roet an titl *Basileus ar Romaned* nemet d'ar re a reer *Impalaerien Bizantion* anezho bremañ.

## Linenn an amzervezhioù

## [[Tierniezh Constantinus]] (306-363)

## E-maez a dierniezh (363-364)

## Tierniezh Valentinianus-Theodosius (364-457)

## [[Tierniezh Leon]] (457-518)

## [[Tierniezh Justinius]] (518-602)

## E-maez a lignez (602-610)

## Tierniezh Heraclius (610-711)

## E-maez a lignez (711-717)

## Lignez Isaurian (717-802)

## Tierniezh Nikephoros (802-813)

## E-maez ul lignez (813-820)

## Linez ar Frijianed (820-867)

## Lignez ar Vakedonien (867-1056)

## Er-maez ul lignez (1056-1057)

## Tierniezh Komnenos (1057-1059)

## Tierniezh Doukas (1059-1081)

## [[Tierniezh Komnenos]] (1081-1185)

## Tierniezh Angelos (1185-1204)

## Lignez Laskarid (Impalaeriezh Nicaea, 1204-1261)

## Lignez Palaiologos (renevezet e Kergustentin, 1261-1453)

## Tierniezh Palaiologos (en harlu)

N.B. Istorourien zo a laka an eil pe egile eus kenimpalaerien Kustentin e-barzh listennad niverennet an impalaerien, ha neuze e teu Dragases da vezan an .

## Danvez Impalaerien
* Thomas Palaiologos
* André Palaiologos, a werzhas e wirioù, d'ar rouaned katolik hag a werzhas anezho da rouaned Spagn 
* Fernando II Aragon
* Karl V an Impalaeriezh Santel
* Felipe II
* Gwelout Rouaned Spagn.

## Levrlennadur
* François Zosso & Christian Zingg (2009) : *Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C*. Paris : Errance, 1994