open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juan Kruz Igerabide

**Juan Kruz Igerabide**, ganet e 1956, zo ur skrivagner euskarek. Kelenner eo bet en Euskal Herriko Unibertsitatea.

## E vuhez
Ganet eo Juan Kruz Igerabide en Aduna, e Gipuzkoa en 1956. Studiañ a reas da vont da skolaer, ha goude ober un doktorelezh war an euskareg ha mont da labourat da gelenn e rann euskarek ar skol-veur UPV-EHU. E 2003 e voe anvet da ezel en Euskaltzaindia

## Oberennoù
* *Gorputz osorako poemak* (2005, Aizkorri)
* *Ilargia ezpainetan* (2006, Erein)
* *Pipitaki* (2006, Aizkorri)
* *¡Corre Sebastián,corre!* (2006, Algar)
* *Adio Jonas* (2007, Aizkorri)
* *Sudurretik txintxilika* (2007, Edebe-Giltza)
* *Haizearen tunela* (2009, Giltza)
* *Misterioa argitu arte* (2010, Elkar)
* *Motoa* (2012, Alberdania)
* Eguberria (2012, Nerea)
* *Ur: euriaren liburua* (2014, Denonartean)
* *Ur: el libro de lluvia ([[2014]], Cenlit)
* *Satorra hegan*([[2015]], Edebe-Giltza)
* *Ur: la gota que no quería caer (2017, Cenlit)
Bastard!!

**Bastard!!: Heavy Metal, Dark Fantasy** (BASTARD!!-暗黒の破壊神- Basutādo!! Ankoku no Hakaishin, "Bastard!! Doue Teñval an Distruj") zo un heuliad manga gant Kazushi Hagiwara. Embannet eo bet da gentañ er gelaouenn Weekly Shōnen Jump, e 1988, ha kendalc'het eo bet an embannadur, dizingal, en Ultra Jump. Betek-henn ez eus 27 manga a zo bet embannet.

Kazushi Hagiwara zo sot gant ar sonerezh heavy metal ha gant Dungeons & Dragons ; kemmeskañ a ra an daou ved-se en heuliad mangaoù Bastard!!. Meur a dudenn pe lec'hioù eus an istor, a zo anvet hervez strolladoù sonerezh karetañ Hagiwara. Hagiwara a embann ez eo bet awenet-bras an tresoù a-ziwar ar manga Devilman gant Go Nagai.
## Tudennoù
* Dark Schneider (ダーク・シュナイダー Dāku Shunaidā, aka Darsch, D・S) / Lushe Renren (ルーシェ・レンレン Rūshe Renren, pe Lucien, Lushe):

Dark Schneider (anvet diwar Udo Dirkschneider) eo haroz ar manga hag an hudour galloudusañ eus an heuliad.
Teresa Kunegunda Sobieska

**Teresa Kunegunda Sobieska** (Wilanów, Polonia,  – München, ) a voe dilennerez Bavaria ha Pfalz adalek an  (da 19 vloaz) betek ar .
Euskal Herriko Unibertsitatea

**Euskal Herriko Unibertsitatea** / *Universidad del País Vasco* (EHU/UPV) eo Skol-Veur Euskal Herria, savet e 1980.
Diazezet eo e teir froviñs Euskadi : Barakaldo evit Bizkaia, Eibar evit Gipuzkoa ha Vitoria-Gasteiz evit Araba.

## Frazenn-stur
*Eman ta zabal zazu*, "Ro ha skign anezhi", eo frazenn-stur EHU/UPV, diwar ur werzenn eus Gernikako Arbola, ur c'han eus an .

## Istor
Emgann Savenneg

**Emgann Savenneg** a voe stourmet d'an 23 a viz Kerzu 1793, e  fin ar Virée de Galerne, hag e kentañ lodenn Brezel Vendée, e-pad ar Reveulzi C'hall. 

Un nerzh republikan glas a 18 000 soudard a flastras al Lu katolik ha roueel eus Vendée savet gant 6000 soudard e Savenneg.
Nunes

**Nunes** zo un anv-tiegezh portugalek.

## Gerdarzh
Diwar an anv-bihan portugalek Nuno.

## Tud
*Pedro Nunes (1502-1578) matematikour portugalat,
*Emmanuel Nunes (1941-2012) sonaozour portugalat, 
*Clara Nunes (1943-1983) kanerez vrazilian, 
*Nolwenn Nunes, neuierez vrestat.

## Pennad kar
*Núñez
Masimilian II Emanuel Bavaria

**Masimilian II Emanuel Bavaria** pe *Maximilian Emanuel Ludwig Maria Joseph Kajetan Anton Nikolaus Franz Ignaz Felix*, lesanvet *der Großmütige* (München 1662–1726), a oa priñs-dilenner Bavaria.

## E vuhez

## Dimezioù ha bugale
Teir gwech e timezas.

#E 1685 e timezas e Wien d'an arc'hdugez Maria Antonia von Österreich (1669-1692), merc'h d'an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh santel ha d'e bried Marc'harid Tereza Aostria. Tri bugel o doe:
* Leopold Ferdinand (* 22. Mae 1689 en München; † 25 Mae 1689), Kurprinz Bavaria
* Anton (*/† 28. Du 1690 en München), Kurprinz Bavaria
* Joseph Ferdinand Leopold (1692–1699), Kurprinz Bavaria, ha priñs Asturiez; marvet da seitek vloaz.

Addimeziñ a eure e 1695 da Therese Kunigunde Polonia, merc'h d'ar roue Johann III Sobieski ha d'e bried Marie Casimire Louise de la Grange d’Arquien. Bugale o doe:
* ur mab dizanv (*/† 12 Eost 1695 en Brusel), Priñs Bavaria
* Maria Anna Karoline (1696–1750), Priñsez Bavaria,leanez e München, 
* Karl Albrecht (1697–1745), impalaer
* Philipp Moritz Maria (1698 – 1719), 
* Ferdinand Maria Innozenz (1699–1738), Priñs Bavaria, 
* Clemens August (1700–1761), Priñs Bavaria, Kurfürst und Erzbischof von Köln, Hoch- und Deutschmeister, Fürstbischof von Hildesheim, Regensburg, Münster, Paderborn und Osnabrück etc.
* Wilhelm (1701 - 1704 ), 
* Alois Johann Adolf (1702 -1705),
* Johann Theodor (1703–1763), Kardinal, 
* Maximilian Emanuel Thomas (1704 -1709 ebenda)

Gant e serc'h Agnes Le Louchier en doe ur mab :
* Emmanuel-François-Joseph (1695–1747)

Gant ur serc'h all en doe ur verc'h:
* Maria Josepha von Sionsperg (1723- 1729)
Ask hag Embla

**Ask hag Embla** (*Askr ok Embla* e mojennoù norsek Lec'hlenn) eo an dud kentañ krouet gant an Doueed, ha meneget eo o anvioù en *[[Edda e gwerzennoù]]*, dastumet en  hogen koshoc'h an danvez anezho, hag en *[[Edda e komz-plaen]]*, skrivet ivez en  gant Snorri Sturluson.
Nuno

**Nuno** zo un anv-bihan portugalek, roet d'ar baotred.

## Gerdarzh
Diwar an anv latin Nunnus (tad-kozh) pe diwar Nonnus. 
Diwarnañ e teu an anv-tiegezh Nunes.

## Tud
### XVvet kantved
*Nuno da Cunha (1487–1539), gouarnour India,
*Nuno Gonçalves, livour portugalat 
*Nuno Tristão, ergerzhour portugalat 

### XXvet kantved
*Nuno Canavarro, ganet e 1962, sonaozour portugalat. 
*Nuno Bettencourt, ganet e 1966, soner portugalat-stadunanat
*Nuno Resende, ganet e 1973, kaner portugalat

## Pennad kar
* Núñez e spagnoleg.
Patra

**Patra** (gresianeg: Πάτρα) zo ur gêr vras eus Gres, ha pennlec'h distrig Ac'haia, e kornaoueg ar vro. Trede kêr vrasañ Gres eo Patra, gant  a annezidi (e 2011), war ur gorread a 135,4&nbsp;km2.

Ur porzh bras eo ; drezañ e tremen ar c'henwerzh gant Italia ha kornaoueg Europa.

## Kêrioù gevell
Gevellet eo Patra gant ar c'hêrioù-mañ :
Rouantelezh Jaén (Kurunenn Kastilha)

**Rouantelezh Jaén** (*reino de Jaén* e spagnoleg) a oa ur rouantelezh hag a oa dindan Kurunenn Kastilha abaoe ma voe kemeret kêr Jaén diwar-goust Taifa Jaén goude ur seziz en XIIIvet kantved, da vare ar *[[Reconquista]]*, betek ar bloaz 1833 pa voe aozet proviñsoù Spagn.

En-dro dezhi e oa Rouantelezh Murcia, er reter, rouantelezh Granada (Kurunenn Kastilha) er c'hreisteiz.
Efendi

**Effendi** zo un anv turkek, a vije deuet eus ar c'hrennc'hresianeg (*authentès* /αυθεντης), distaget *afthendis*, da lavarout eo *aotrou, mestr*. Implijet e veze da envel tud a lezenn pe e karg, pe tud desket. Lakaet e veze goude anv un den pe anv e vicher.
BlackBerry Passport

**BlackBerry Passport** zo ur poellgomz sevenet gant BlackBerry Limited. Embannet e oa bet ez-ofisiel d'ar 24 a viz Here 2014. Ar BlackBerry Passport a zo bet awenent gant ar Paseporzh ha troet eo ar poellgomz war-zu an embregerezhioù. Ur skramm bras gant un douchennaoueg wirion hag ar savenn BlackBerry 10.

Degemer ar Passport a voe etre; mat e oa bet kavet tresoù ar poellgomz, ar skramm hag an douchennaoueg evit tizhout pal Blackberry ha distreiñ war-zu an embregerezhioù. Ar fed ma vefe bet ouhzpennet an Appstore Amazon evit Android (oc'h ober kemmesk eus ar meziantoù Android met gant ar savenn BlackBerry 10) en ur zerc'hel ar BlackBerry World. Burutelladennoù fall ar Passport a zo deuet a-fed ar stumm iskis, diaes eo e implij gant un dorn abalamour d'ar stumm ha d'ar pouez. An douchennaoueg a zo bet kavet abeg ennañ dre ma oa disheñvel diouzh ar re all gan Blackberry betek-henn.
Sublime Porte

Ar **Sublime Porte** eo an anv gallek roet da zor-enor ar vizir meur e Konstantinopolis, en amzer an Impalaeriezh ottoman abaoe 1536. 

## Istor
En 1536 e voe kaset ur c'hannad gant ar roue gall Frañsez I. Tremen a reas dindan bolz an nor a oa anvet Bâb-ı Âli en arabeg, da lavarout eo « an nor uhel » pe « nobl », a voe troet gant ur jubennour, gant *Sublime Porte*. Adkemeret e voe an anv gant an holl ziplomated pa oa ar galleg o yezh vicherel.
Udo Dirkschneider

**Udo Dirkschneider**, ganet d'ar 6 a viz Ebrel 1952, zo ur c'haner heavy metal alaman brudet gant ar strollad Accept. Ur wech kuitaet Accept, e 1987, en doa savet ar strollad U.D.O., hag a dapas brud mat ivez.
## Liammoù diavaez
* Facebook Udo Dirkschneider
BlackBerry Key2

Ar **BlackBerry Key2** skrivet ivez **BlackBerry KEY²**, zo ur pellgomz hezoug smartphone Android, gant un douchennaoueg gwirion. savet gant TCL Corporation evit BlackBerry Mobile. Da gentañ e oa bet savet gant an anv-kod "Athena" evel arnodenn. Ar pellgomz Key2 a oa bet diskouezet e New York d'ar 7 a viz Even 2018. Ar Key2 en deus kemeret lec'h ar BlackBerry KeyOne, hag ar 7vet smartphone BlackBerry eo oc'h implij ar savenn Android.
## Liammaoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
BlackBerry KeyOne

Ar **BlackBerry KeyOne**, skrivet ivez **BlackBerry KEYone**, zo ur pellgomz hezoug smartphone Android, gant un douchennaoueg gwirion. Savet eo gant TCL Corporation evit BlackBerry Mobile. Da gentañ e oa bet savet gant an anv-kod "Mercury" evel arnodenn. Ar pellgomz KEYone a oa bet embannet ent-ofisiel e-pad ar Mobile World Congress e Barcelona d'ar 5 a viz C'hwevrer 2017. Gant ma oa dija poellgomzioù BlackBerry oc'h implij ar savenn Android, an hini KeyOne eo an hini kentañ oc'h implij design BlackBerry (gant un douchennaoueg wirion dindan ar skramm e-serr kaout un douchennaoueg elektronek pe kuzhet evel hini ar Priv). Pennoù bras TCL o devoa embannet e oa bet un trec'h ar KeyOne dre ma voe gwerzhet 850 000 poellgomz.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Louis Marie Fontan

**Louis Marie Fontan** (An Oriant 1801-1839) a oa ur skrivagner gall, ganet e Breizh.

## Oberennoù
### C'hoariva
* *L'Actrice, ou les Deux portraits*, komedienn en gwerzennoù, gant Jean-Joseph Ader, 1826
* *L'Espion*, gant Gustave Drouineau ha Léon Halévy, 1828
* *L'Homme entre deux âges*, komedienn en 1 acte, mêlée de couplets, gant Desnoyer, 1828
* *Perkins Warbec*, drame historique en 5 actes, gant , 1828
* *Gillette de Narbonne ou Le mari malgré lui*, komedienn vaudeville en 3 actes, gant Ader ha Desnoyer, 1829
* *La Bossue, ou le Jour de la majorité*, komedienn en 1 acte, en vers, gant Ader, 1829
* *André le Chansonnier*, drame en 2 actes, mêlé de couplets, gant Charles Desnoyer, 1830
* *[[Jeanne la Folle]], ou la Bretagne au  siècle*, drame historique en 5 actes, en vers, 1830
* *Le Moine*, drame fantastique en quatre actes et six tableaux, 1831
* *Le Maréchal Brune, ou la Terreur de 1815*, événement historique en 4 tableaux, gant Dupeuty, 1831
* *Le Voyage de la Liberté*, pièce en 4 actes, mêlée de chants, gant Desnoyer, 1831
* *Le Procès du maréchal Ney (1815)*, drame historique en 4 tableaux, avec Dupeuty, 1831
* *Le Barbier du roi d'Aragon*, drame en 3 actes, en prose, avec Ader et Charles Dupeuty, 1832
* *Le Dominicain, ou le Couvent de l'Annonciation*, mélodrame en 3 actes, gant Augustin Chevalier, 1832
* *Le Fils de l'Empereur*, histoire contemporaine en 2 actes, gant Théodore Cogniard ha Dupeuty, 1832
* *La Camargo ou L'opéra en 1750*, komedienn en 4 actes, mêlée de chant, gantDupeuty, 1833
* *Bergami et la reine d'Angleterre*, drame en 5 actes et en 6 tableaux, gant Maurice Alhoy ha Dupeuty, 1833
* *Le comte de Saint-Germain*, pièce en 3 actes, mêlée de chants, gant Dupeuty, 1834
* *Jeanne de Flandre*, drame en 4 actes, gant Victor Herbin, 1835
* *Mariana*, komedienn en 3 actes, gant Dupeuty, 1836
* *La croix de feu ou Les pieds noirs d'Irlande*, gant Julien de Mallian, 1838
* *Arthur ou 16 ans après*, drame vaudeville en 2 actes, gant Dupeuty ha Gustave Robillard, 1838
* *Le Pauvre idiot, ou le Souterrain d'Heilberg*, drame en 5 actes et 8 tableaux, gant Dupeuty, 1838
* *Le massacre des innocents*, drame en cinq actes, gant de Mallian, 1839
* *La Polonaise*, gant Dupeuty, hep bloaz merket
* *Rapagon l'usurier*, komedienn en 4 actes et en prose, dalif, 1858
* *Hélène*, drame en 1 acte hag en gwerzennoù, dalif, 1858
Oberiadur-brezel Baltek

An **Oberiadur-brezel Baltek**, pe **Oberiadur difenn e Lituania ha Latvia**, a vez graet eus un hollad oberiadurioù stourmet etre an Arme Ruz hag ar Wehrmacht etre an 22 a viz Even hag an 9 a viz Gouhere 1941 e Lituania, Latvia hag Estonia.

## Disoc'h
En desped d'un difennerezh kalonek, an nerzhioù soviedel a voe trec'het ha rediet da gilañ. An oberiadur-brezel a voe heuliet gant an Oberiadur-difenn strategel eus Leningrad (10 a viz Gouhere - 30 a viz Gwengolo 1941), hag a voe unan evit klask sevel un talbenn difenn stabil war al linenn Narva–Novgorod.
Rouantelezh Granada (Kurunenn Kastilha)

**Rouantelezh Granada** (1492-1833) a oa ur rouantelezh eus Kurunenn Kastilha goude Brezel Granada ha dibenn ar Reconquista gant armeoù Kastilha.
Brezel Granada

**Brezel Granada** (*Guerra de Granada* e spagnoleg), pe **Brezelioù Granada**, eo ar brezelioù kaset gant rouantelezhioù Kastilha hag Aragon etre 1482 ha 1492 da gemer Rouantelezh Granada.

Trec'h e voe armeoù Spagn, kaset gant ar roue Fernando II Aragon war re Mohammed XII az-Zughbî, anavezet ivez evel *[[Boabdil]]*, ha fin a voe lakaet d'ar vezañs vuzulman e Spagn e 1492, an año crucial hervez istorourien Spagn.

## An div gostezenn

### Ar rouantelezhioù kristen
Gouarnet eo an div rouantelezh, Aragon ha kastilha, gant ar re n'anver ket c'hoazh Rouaned katolik, Isabel Kastilha hag he fried Fernando II d'Aragon, rak dimezet e oant en 1469. En 1474 e oa marvet Enrique IV, roue Kastilha ha breur Izabel, ha bugel ebet n'en doa nemet ur verc'h hag a oa bastardez hervez ar vrud. Savet bec'h neuze er vro, met trec'h e oa bet Izabel a-benn ar fin en 1479. Daoust da se e oa prest an uhelidi, kostezenn merc'h Enrique koulz ha kostezenn Izabel, d'en em sevel adarre dre ma veze krennet o galloud. En Aragon e oa krog Fernando da ren war-lerc'h e dad en 1479. Evit kreñvaat o galloud hag unvaniñ o div rouantelezh e fellas d'ar rouaned lakaat an uhelidi da genlabourat da gas ar *[[Reconquista]]* da benn, seul aesoc'h a se ma oa prest ar varoned da vrezeliñ evit douaroù hag enorioù.

### Rouantelezh Granada
O ladrón de soños

***O ladrón de soños – O mundo secreto de Basilius Hoffman*** ("Al laer hunvreoù — Bed kuzh Basilius Hoffman") zo ur romant galizek evit ar yaouankiz gant Fernando M. Cimadevila e 2011. Romant kentañ un hollad a dri eo, gant daou romant all : *Un faro na escuridade* hag *A batalla por Avalon*. Pemp romant en holl zo da vezañ, hep kontañ romantoù all kenstur. 

## Troidigezhioù
Lakaet eo bet e spagnoleg e 2014 hag anvet **El ladrón de sueños **, embannet gant Sushi Books, a raio ivez war-dro an embann en euskareg ha katalaneg.

## Prizioù
* Priz Redelibros (2011).
* Eil priz Fervenzas Literarias (2011).

## Liammoù diavaez
* Blog an heuliad
Kordennerien

Ar **gordennerien** a veze lavaret eus ar Frañsezidi er rouantelezh c'hall. Roet e vije bet an anv-se dezho gant Jean de Beaufort e-kerzh ar seizhvet kroaziadeg.

En 1789 o devoa kement ha 284 manati, hag an holl a voe serret en 1790.

## E Breizh
**Les Cordeliers*, anv ur gouent e Dinan, hiriv ur skol brevez eil derez.
**Les Cordeliers*, anv ur gouent e Roazhon, serret e 1792.
*E Kemper gwechall 
*E Naoned gwechall

## Notennoù
Elisabeth von der Pfalz (1618-1680)

**Elisabeth von der Pfalz** (1618-1680) a oa merc'h d'an dilenner Friedrich V von der Pfalz ha d'e bried Elizabeth Stuart. Mont a reas da leanez hag abadez Herford e voe e Westfalen.
Pen Dal Aderyn

**Pen Dal Aderyn** zo ur beg-douar e Sir Benfro war aod mervent Kembre, nepell diouzh Tyddewi. E Park Broadel Arvor Penfro emañ ha kalz a dud a vez o vale war ar gwenodennoù a-hed an aod. Dirak ar beg-douar emañ Ynys Dewi. Penmaen Dewi a reer eus ar c'hab m'emañ Pen Dal Aderyn. Meur a veg-douar bihan zo hag en o zouez emañ Pen Dal Aderyn, al lec'h kornaouekañ a zo e douar-bras Kembre.
Jef Aérosol

**Jef Aérosol**, pe **Jean-François Perroy** en ti-kêr, ganet d'ar 15 a viz Genver 1957 e Naoned, a zo un arzour moull-livañ hag ur graffour gall, o chom e Lille, hag unan eus ar re vrudetañ abaoe ar bloavezhioù 1980.
Saonioù-an-Erzh

**Saonioù-an-Erzh** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ankiniz e departamant Liger-Atlantel. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2018, pa oa bet bodet kumunioù Banvre, Gwerid, Malvegon, Sant-Marzh-an-Olivenn ha Sant-Suleg-al-Lanneier, eus Liger-Atlantel, ha kumun Freigné hag a oa e departamant Maine-et-Loire.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

Bonnoeuvre - ancien prieuré.JPG|Prioldi kozh Banvre.
Freigné - Château de Bourmont - Chatelet.jpg|Kastell Bourmont e Freigné.
Vritz - église.JPG|Iliz Gwerid.
Maumusson - église.jpg|Iliz Malvegon.
Saint-Mars-la-Jaille - panoramio.jpg|Iliz Sant-Marzh-an-Olivenn.
Saint-Sulpice-des-Landes - château du Courdray.JPG|Kastell Courdray e Sant-Suleg-al-Lanneier.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Beg an Arc'houest

**Beg an Arc'houest** zo ur beg-douar war aod kumun Plaeraneg. En hanternoz aod ar Wern emañ hag eno emañ ar c'hal-lestrañ da vont da enez Vriad. Eus ar beg-douar eo brav ar gwel war enezeg Briad a-bezh. 

E 1923 e voe savet ur c'hal 50 metr hed, war c'houlenn ar besketaerien eus ar vro. 

War ar beg-douar e kaver bremañ un toullad tiez-hañv savet en , en o zouez tiez perc'hennet gant intellektualed c'hall evel Charles Seignobos, Jean Perrin, Marie Curie, Irène Joliot-Curie, Jean Zay, Victor Auger, Pierre Auger pe Georges Pagès Abalamour d'an dra-se e voe lesanvet al lec'h *"Sorbonne-Plage"* gant kazetennerien *[[Paris Match]]* e 1939.

War atiz Anatol ar Braz e krogas an dud-se da zont da Blaeraneg. E miz Eost 1901 e voe beuzet tad hennezh, e vamm-gaer hag e c'hoarezed en aber ar Yeodi. Divizout a reas neuze en em staliañ en un ti e Beg an Arc'houest. Hag eñ da bediñ pennoù bras anavezet gantañ da zont di. Louis Lapicque e voe an hini kentañ a lakaas sevel un ti, anvet *Roc'h Ar Had* e 1904. Ha goude se e voe tud all, Seignobos gant e di anvet *Taschen Bihan* savet e 1910, Paul-Éric Langevin ha re all c'hoazh. En holl e voe savet un tregont bennak a diez evel-se. Lod anezho zo c'hoazh perc'hennet gant o diskennidi. 

Ar penn embregerezh Eugène Schueller (L'Oréal) a zeuas d'en em staliañ e Beg an Arc'houest e 1926, ha gantañ e voe miret ouzh an dud da dremen war ar wenodenn a-hed an aod. Goude e voe an ti-se d'e verc'h, Liliane Bettencourt.

Ur monumant da Irène ha Frédéric Joliot-Curie a oa bet savet gant ar gumun e dibenn an .

## Notennoù
VT-linja

**Linenn Vammelsuu–Taipale** (finneg: **VT-linja**; svedeg: *VT-linjen*; rusianeg: *Карельский вал*) a oa ul linenn difenn finlandat e strizh-mor Karelia. Savet e oe bet etre 1942 ha 1944 e-pad ar Brezel kendalc'h. En em astenn a rae etre Vammelsuu e norzh arvor pleg-mor Finland ha Taipale war kostez kornôg al Lenn Ladoga, en ur dremen dre Kuuterselkä ha Kivennapa. Treuziñ a rae an hent-houarn Sant-Petersbourg–Vyborg e Sahakylä hag an hent-houarn Sant Petersbourg–Hiitola e Kelliö.
Seen

**Seen**, pe **Richard Mirando** en ti-kêr, bet ganet e 1961 er Bronx (New York), a zo ur graffour stadunanat.
Blek le rat

**Blek le rat**, pe **Xavier Prou** en ti-kêr, bet ganet e 1951, a zo un arzour moull-livañ hag ur graffour gall, unan eus ar gentañ hag ar re vrudetañ.
Andalous

**Andalous** a vez lavaret eus tud ha traoù Andalouzia, kumuniezh emren e Spagn. Hag ivez:

* eus ar vro ma vleunias sevenadur **[[al-Andalus]]** (711-1492) ; 
* eus sevenadur ar vro-se ha dreist-holl eus ar **[[sonerezh arab-andalous]]** ;
* eus ur ouenn kezeg : ar ouenn andalous, rannet hiriv etre div ouenn : 
**ar ouenn c'hlan spagnol hag ar ouenn lusitanian;
* eus ar rannyezh kozh arabek : an **[[arabeg andalous]]**.

## Pennadoù kar
* andalouzeg: rannyezh spagnolek Andalouzia.
Maravedí

Ar **maravedí** pe *maravedís* ( *morabatí* e katalaneg) a oa ur pezh moneiz implijet e Spagn adal an  betek an . Da gentañ e oa maravedioù aour hag arc'hant, goude ne voe mui nemet ur pezh kouevr.

Ouzhpenn ar pezhioù kastilhan ha leonat e vez graet *morabatí* e katalaneg eus an dinar aour muzulman graet gant an Almoravided hag eus an dirham arc'hant krennamzerel. Hag ivez eus ar pezhioù aour eus an  graet dindan Frederig Iañ Barbarossa, roue Sikilia.
Miss.Tic

**Miss.Tic**, bet ganet d'an 20 a viz C'hwevrer 1956 e Pariz, a zo un arzourez-neuziañ hag ur varzhez-kêr abaoe 1985, unan eus ar grafourezed brudetañ.

 

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Friedrich Iañ (roue Württemberg)

**Friedrich  Wurtemberg** pe **Friedrich III** (1754-1816), a voe dug Württemberg (evel Frederig III, 1797-1805), ha goude 1805 roue Württemberg (evel Friedrich Iañ) (1805-1816).

## E vuhez
Ganet e oa e Treptow an der Rega d'ar 6 a viz Du 1754. Mab e oa da Friedrich Eugen von Württemberg ha da Sophie Dorothee von Brandenburg-Schwedt.

Lesanvet e oa peogwir e oa tev ha bras, 2,11 m dezhañ.
Dug e voe eus 1797 da 1803, dilenner eus 1803 da 1805, ha roue goude.

## Dimezioù ha bugale
*Dimeziñ a reas en 1780 da Auguste Karoline von Braunschweig-Wolfenbüttel (1764-1788).Mervel a reas e 1816 e Stuttgart. Pevar bugel o doe:
* Wilhelm Iañ von Württemberg, roue Württemberg;
* Katharina von Württemberg (1783-1835), dimezet en 1807 da Girolamo Buonaparte, breur yaouankañ an impalaer gall Napoleone Buonaparte, roue Westfalen; 
*Sophie de Wurtemberg (1783-1784)
*Paul-Charles de Wurtemberg, (1785-1852), dug Wurtemberg
*Addimeziñ a reas Friedrich e 1797 da Charlotte Augusta Matilda (1766–1828), ur briñsez saoz, merc'h da George III, roue Bro-Saoz.

## E varv
Mervel a reas d'an 30 a viz Here 1816 e Stuttgart.
Alcalde

An **alcalde** eo anv spagnolek ar maer e meur a vro (Spagn, Kolombia, Bolivia, Perou, Chili, Mec'hiko ha Venezuela), ur ger a orin arabek (eus قاضٍ qāḍī : « barner»).

## Spagn
En Spagn eo an *alcalde*, pe *alcaldesa*, eo a zo e penn ar gumun, hervez lezenn 1985 (lezenn 7/1985 an 2 a viz Ebrel).

## Oberennoù
* El alcalde de Zalamea, anv meur a oberenn.
El alcalde de Zalamea

**El alcalde de Zalamea** zo anv meur a oberenn spagnolek: 

*El alcalde de Zalamea; pezh gant Lope de Vega.
*El alcalde de Zalamea, pezh gant Pedro Calderón de la Barca
*El alcalde de Zalamea (film 1914), gant Adrià Gual ha Juan Solá Mestres.
*El alcalde de Zalamea (film 1954), gant José Gutiérrez Maesso.
*La leyenda del alcalde de Zalamea (film 1973), gant Mario Camus.
Couëtron-au-Perche

**Couëtron-au-Perche** a zo ur gumun eus departamant Loir-et-Cher e Bro-C'hall, krouet e 2018.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2018, en ur vodañ kumunioù Souday, Arville, Oigny, Saint-Agil ha Saint-Avit.

## Monumantoù ha traoù heverk

Arville - Commanderie 03.jpg|Iliz Itron Varia e Arville.
Saint-Agil - Chateau 03.jpg|Kastell Saint-Agil.
France Centre Souday eglise 20120929.jpg|Iliz Sant-Pêr e Souday


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
El alcalde de Zalamea (Calderón)

***El alcalde de Zalamea*** ("Maer Zalamea") zo ur pezh-c'hoari gant Pedro Calderón de la Barca (1600–1681), savet e 1636 er *[[Siglo de Oro]]* spagnol.

## Istor
Un doare all zo bet a-raok, gant Lope de Vega (1562-1631).

## Ar pezh

## E brezhoneg
*Lakaet eo bet an oberenn e brezhoneg gant Youenn Drezen (*Aotrou Maer Zalamea*, e Gwalarn 152-153, 1942).
Auguste Karoline von Braunschweig-Wolfenbüttel

**Auguste Karoline von Braunschweig-Wolfenbüttel** (1764-1788) a oa ur briñsez alaman, eus dugelezh Braunschweig-Wolfenbüttel. Ganet e oa e Braunschweig, ha hi ar bugel henañ eus seizh bugel he zud, Karl Wilhelm Ferdinand von Braunschweig-Wolfenbüttel hag Augusta Charlotte von Hannover. He mamm a oa c'hoar da George III, roue Breizh-Veur. He c'hoar Caroline von Braunschweig-Wolfenbüttel a zimezo d'o c'henderv George IV.

E miz Here 1780, da 15 vloaz, e timezas da Friedrich, niz da Karl II, dug Württemberg.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ eure e miz Here 1780 da Friedrich Iañ Württemberg a-raok na voe anvet da zug . 
Pevar bugel o doe: 
* Wilhelm Friedrich Karl (1781–1864), roue Württemberg
: dimezet e 1816 da Katharina Pawlowna (1788–1819)
* Friederike Katharina Sophie Dorothea (1783–1835)
: dimezet e 1807 da Jérôme Bonaparte (1784–1860)
* Augusta Sophia Dorothea Maria (1783–1784), marvet da ur bloaz
* Paul Friedrich Karl August (1785–1852)
: dimezet e  1805 sa Charlotte von Sachsen-Hildburghausen (1787–1847)

## He marv
Anvet e oa bet he fried da c'houarnour Finland. Eno e c'hanas he fevar bugel hag e varvas da 24 bloaz.
Addimeziñ a reas Friedrich d'ar briñsez saoz Charlotte Augusta Matilda.
Lady Pink

**Lady Pink**, pe **Pink**, pe **Sandra Fabara** en ti-kêr, lesanvet *kentañ plac'h ar graffiti*, bet ganet e 1964 en Ambato (Ecuador), a zo ur c'hrafitiourez eus ar re vrudetañ.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Palefarzh noblañs

Ar **palefarzh noblañs** eo ar muzul implijet da vuzuliañ noblañs un den.

Un tad-kozh hag ur vamm-gozh en noblañs a ra daou balefarzh, daou dad-kuñv hag ur vamm-guñv a ra tri falefarzh all, pemp palefarzh en holl.
Blancs-Coteaux

**Blancs-Coteaux** a zo ur gumun eus departamant Marne e Bro-C'hall, krouet e 2018.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2018, en ur vodañ kumunioù Gionges, Oger, Vertus ha Voipreux.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chevet église 03516.JPG|Iliz Gionges.
Musée du mariage 04021.JPG|Mirdi an dimeziñ e Oger.
Porte Baudet 03259.JPG|Porte Baudet e Vertus.
Voipreux - Eglise.JPG|Iliz Sant-Pêr e Voipreux.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Kanton Angelu

**Kanton Angelu** zo ur c'hanton gall en Iparralde, e departamant ar Pireneoù-Atlantel, hag er rannvro Nouvelle-Aquitaine.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Angelu a ya ul lodenn eus Angelu d'ober anezhañ.

## Emdroadur ar boblañs
 annezad a oa o chom er c'hanton e .

## Daveoù
Margareta Slots

**Margareta Slots** pe **Margareta Cabiljau** (marvet e 1669) a oa serc'h Gustav II Adolf (1594-1632), roue Sveden, ha mamm e vab bastard Gustav Gustavsson Wasaborg.

Merc'h e oa d'ar marc'hadour izelvroat Abraham Cabiljau ha d'e bried Maria van Leest. E-pad brezel Ingria en em gavas Margareta gant Gustav e seziz Pskov en 1615. D'ar mare-se e oa dimezet d'an ijinour izelvroat Andries Sessandes, a varvas er brezel e Pskov ur pennadig goude (Here 1615).

E 1616 e c'hanas ur mab, Gustav Gustavsson ; Gustav a anavezas he mab hag a roas ul leve dezhi. Neuze e timezas Margareta d'ar miliner-paper Arendt Slots, a varvas un toullad bloavezhioù goude, ha neuze d'an artilher Jakob Trell (marvet e 1632). Roet e oa bet dezhi un domani e Benhamn en Uppland, ma vevas gant he friedoù, en ur c'houlenn profoù bep an amzer digant ar roue.

En 1625 e voe gourdrouzet gant ar beli Jakob Galle a venne kemer he madoù goude m'he devoa miret ouzh he merourien da gemer perzh el labour evit ar roue. Mont a reas da-gaout Galle, goulenn outañ ha ne ouie ket e oa roet dezhi gwirioù-dreist gant ar roue, ha neuze reiñ ur walennad dezhañ, ha leuskel he c'hoskor d'e vazhata. Mervel a eure Galle diwar e c'hloazoù, ha tamallet e voe Margareta da vezañ muntret bali ar roue. Met tra ebet ne c'hoarvezas diouzh a ouzer.

En 1630, pa n'o devoa darempred ebet ken, e tegouezhas adarre gant ar roue. 

Mervel a reas e 1669. Beziet e voe e-kichen he fried Jakob Trell en iliz Vada, e-kichen Vallentuna, en Uppland.
Milonia Cesonia

**Milonia Cesonia** a oa trede pried an impalaer roman Caligula.

## He buhez

## Pennadoù kar
* Impalaerezed Roma

## Notennoù
Claudia Octavia

**Claudia Octavia** a oa kentañ pried an impalaer roman Neron. Merc'h e oa da Glaoda Iañ ha da Vessalina. Goude marv he mamm hag eured he zad da Agrippina e teuas da vezañ c'hoar-gaer Neron. 

E 53, d'he 12 vloaz, e voe roet da bried da Neron, a oa 16 vloaz.  
Plijout a rae Octavia d'ar bobl roman, met Neron a gasae o eured. Pa zeuas e vestrez Poppea da vezañ dougerez, e argasas e wreg hag e harluas anezhi e  Pandataria. Pa voe gouvezet kement-se gant ar bobl e savas trouz abalamour dezhi.

Neuze e voe lazhet Claudia Octavia war urzh Neron, d'an 19 a viz Mezheven 62.

## Pennadoù kar
* Impalaerezed Roma
Turoned

An **Duroned** a oa ur bobl kelt (*Turoni* e latin) e Touren. E *Caesarodunum*, hiriv Tours e oa o c'hêr-benn.
Annia Aurelia Galeria Lucilla

**Annia Aurelia Galeria Lucilla** (148 pe 150 – 182) a oa pried an impalaer roman Lucius Verus, a renas gant he zad.

Trede merc'h an impalaer Marcus Aurelius ha Faustina ar Yaouankañ e oa, ha c'hoar henañ an impalaer Commodus. Commodus a c'hourc'hemennas lakaat Lucilla d'ar marv goude un taol-stad c'hwitet a-enep dezhañ pa oa-hi 33 bloaz.

## He buhez
Ganet ha savet e voe e Roma en un tiegezh uhel ha bras e levezon. Gevelez e oa da Gemellus Lucillae, a varvas war-dro 150.E zud kozh a-berzh mamm e oa an impalaer Antoninus Pius ha Faustina an Henañ, hag he zud-kozh a-berzh tad e oa Domitia Lucilla hag an arc'hantour Marcus Annius Verus.

En 161 e voe aozet he dimeziñ da Lucius Verus a genrene gant he zad, hag en 164 e voe graet an eured, pa oa he fried 18 vloaz warni. Ha setu hi anvet da Augusta (titl).

## Lucilla er filmoù
* 1964 : *The Fall of the Roman Empire* gant Anthony Mann, Lucilla c'hoariet gant Sophia Loren.
* 2000 : *[[Gladiator (film 2000)|Gladiator]]* gant Ridley Scott*, *Lucilla c'hoariet gant Connie Nielsen.

## Pennadoù kar
* Impalaerezed Roma

## Notennoù
Flavia Titiana

**Flavia Titiana** a oa pried d'an impalaer roman Pertinax a renas un toullad mizioù e 193, Bloavezh ar Pemp Impalaer.

## He buhez
Flavia Titiana a oa merc'h d'ar senedour roman Titus Flavius Claudius Sulpicianus. Dimeziñ a reas d'ar senedour *Publius Helvius [[Pertinax]]* a voe dilennet da impalaer gant Sened Roma d'an 1 a viz Genver 193, goude muntret an impalaer Commodus. Pertinax a ziarbennas kinnig ar Sened a venne reiñ an titl Augusta d'e bried.

Ur mab he doa, anvet Pertinax Junior, evel e dad.

N'ouzer ket petra e teuas da vezañ goude drouklazher he fried a-benn un toullad mizioù.

## Pennadoù kar
* Impalaerezed Roma

## Notennoù
Julia Cornelia Paula

** Julia cornelia Paula** a oa pried kentañ an impalaer roman Eliagabal.

## He buhez

## Pennadoù kar
* Impalaerezed Roma

## Notennoù
Caecilia Paulina

** Cecilia Paolina**, pe **Caecilia Paulina**, marvet en 235/236, a oa pried an impalaer roman Maximino Trace a renas etre 235 ha 238, goude un emsavadeg soudarded en 235 a-enep an impalaer Alessandrus Severus. DIVA PAVLINA e oa hec'h anv doueez.

## He buhez

## Pennadoù kar
* Impalaerezed Roma

## Notennoù
Auguste Reuß zu Ebersdorf

**Auguste Reuß zu Ebersdorf** (Saalburg-Ebersdorf 1757-1831 Coburg) a oa ur gontez alaman deuet da vout Dugez Sachsen-Coburg-Saalfeld. Mamm e oa da Leopold Iañ Belgia ha mamm-gozh d'ar rouanez Victoria.

Merc'h e oa d'ar c'hont Henri XXIV Reuß zu Ebersdorf ha d'ar gontez  Caroline-Ernestine von Erbach-Schönberg. 

## Bugale
* Sophie (1778–1835)
:dimezet e  1804 da Emmanuel von Mensdorff-Pouilly, adal 1818 kont  Mensdorff-Pouilly (1777–1852)
* Antoinette (1779–1824)
:dimezet e  1798 d'ar priñs  Alexander Friedrich Karl von Württemberg (1771–1833)
* Juliane (1781–1860), „*Anna Fjodorowna*“
:dimezet e  1796 da Konstantin Pawlowitsch (1779–1831)
* Ernst (1784–1844), dimezet div wech: 
:e 1817 da  Luise von Sachsen-Gotha-Altenburg (1800–1831)
:e 1832 da Marie von Württemberg (1799–1860)
* Ferdinand (1785–1851)
:dimezet e  1816 da Maria Antonie Gabriele von Koháry (1797–1862)
* Viktoria (1786–1861), dimezet div wech: 
:e 1803 da  Emich Carl (1763–1814)
:e 1818 da Edward Augustus, Dug Kent ha Strathearn (1767–1820)
* Marianne Charlotte (1788–1794)
* Leopold (1790–1865), roue ar Velgiz, dimezet teir gwech :
:e 1816 da Charlotte Auguste (1796–1817)
:e 1829 da Karoline Bauer (1807–1877), 
:e 1832 da  Louise d’Orléans (1812–1850)
* Maximilian (1792–1793)
Bragelonne

**Bragelonne** zo un ti-embann arbennikaet gant an embann levrioù moliac'h, fantasy, ha skiant-faltazi. Savet e oa bet d'ar 1añ a viz Ebrel 2000.

## Istor

Bragelonne a oa bet savet e 2000 gant Stéphane Marsan hag Alain Névant. Deuet e oa an anv eus hini ar romant Le Vicomte de Bragelonne (1847-1850) gant Alexandre Dumas. Brud en deus tapet Bragelonne dre labour aketus hag ampart ar skipailh, en embann hag er brudañ, gant doare liesseurt e levrioù (oberiadur 3,99 euro al levr, levrioù elektronek....) met ivez dre embann lennegezh angl-ha-saoz (pal pennañ an ti-embann). Un toullad skrivagnerien zo bet brudet gant sikour an ti-embann evel David Gemmell, Joe Abercrombie.

:**A :** Kevin J. Anderson, Jean-Pierre Andrevon, Ange, Kelley Armstrong, Sarah Ash, Joe Abercrombie, Stephen Aryan
:**B :** Carol Berg, James Barclay, Scott Bakker, Iain M. Banks, Clive Barker, Terry Brooks, Chris Bunch, Stephen Baxter gant Arthur C. Clarke, Patricia Briggs, Serge Brussolo, Jim Butcher, Col Buchanan, Samantha Bailly, Pierre Bordage
:**C :** Jérôme Camut, Orson Scott Card, Jacqueline Carey, Steve Cavanagh, James Clemens, Mike Carey, Trudi Canavan, Joël Champetier, Arthur C. Clarke en duo avec Stephen Baxter, Michael Cobley, Michael Coney, Louise Cooper
:**D :** Sara Douglass, Dave Duncan
:**F :** Raymond E. Feist, Mélanie Fazi, William R. Forstchen, Ian Fleming, Jeaniene Frost, Maggie Furey
:**G :** Marika Gallman, Olivier Gay, David Gemmell, Terry Goodkind, William Goldman, Laurent Genefort, Simon R. Green, Gudule, Mathieu Gaborit, David Gunn
:**H :** Robert E. Howard, Peter F. Hamilton, Kim Harrison, Laurell K. Hamilton, James Herbert, Markus Heitz
:**J :** Graham Joyce, Peter James
:**K :** Jack Ketchum, Jasper Kent, Douglas C. Kenney, Jay Kristoff
:**L :** Barry Lancet, Henri Lœvenbruck, Fritz Leiber, James Lovegrove, Scott Lynch, Brian Lumley
:**M :** Jonathan Maberry, Michael Marshall Smith, Yannick Monget, Richard Morgan, Fiona McIntosh, Richelle Mead, Alexandre Malagoli, Graham Masterton, Laurent McAllister, Robert McCammon, Lois McMaster Bujold, Elizabeth Moon
:**N :** Stan Nicholls, Linda Nagata
:**P :** Pierre Pével, K. J. Parker
:**R :** Patrick Rothfuss, Melanie Rawn, Robert Reed, Kristine Kathryn Rusch
:**S :** Jacques Sadoul, R. A. Salvatore, Andrzej Sapkowski, Magali Ségura, Patrick Senécal
:**T :** Julia Verlanger
:**W :** J. R. Ward, Michael J. Ward, Brent Weeks, Stephen Woodworth, David Weber, Janny Wurts
:**Z :** Sarah Zettel

## Skeudennerien
* Aleksi Briclot
* Benjamin Carré
* Philippe Caza
* Julien Delval
* Didier Graffet
* John Howe
* Josh Kirby
* Manchu
* Stephan Martinière
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Bragelonne
* Facebook ofisiel Bragelonne
Brokard

Ar brokard zo un danvez graet gant seiz ha warnañ tresadennoù gant neud aour hag arc'hant. A-wechoù e vez lavaret brokard eus danvez seiz kinklet kaer.


File:Paris - Cathédrale Notre-Dame - Trésor de la cathédrale - Ornements sacerdotaux -3.JPG|Dilhad oferenn eus iliz-veur Pariz e brokard Lyon. 19vet kantved. 
File:JacaltecBrocade.jpg| Brokardiñ war ur stern eus ar bobl jakaltek (Maya).
File:Brocade loom.jpg|Stern-gwiader, Nanjing, Sina, 2010.
Alonso Sánchez Coello

**Alonso Sánchez Coello** (1531-32, Benifairó de les Valls, e-tal València – 1588 Madrid), a oa ul livour spagnol. desket en doa ar vicher gant Anthonis Mor. Priziet bras e oa gant ar roue Felipe II en anvas da livour al lez hag en dibabas evel paeron da ziv verc'h dezhañ.

N'eus ket bet a vuhezskrid diwar e benn, hag a-wechoù e vez droukvesk etre e oberennoù ha re al livour Juan Pantoja de la Cruz, pe re Sofonisba Anguissola. 

## Oberennoù

file :Archdukerudolf.jpg|*An Arc'hdug Rodolf, a vo [[Rodolf II an Impalaeriezh Santel]]*
file:Infanta Juana of Spain1.jpg|Janed Aostria (1535-1573),v. 1557, Kunsthistorisches Museum, Vienna
file:Alonso Sánchez Coello - Portrait of Infante Ferdinand of Spain - Walters 37551.jpg|Fernando, priñs Asturiezwar-dro 1575, Walters Art Museum
file:D sebastiao 1562.jpg|Sebastião Iañ, roue Portugal dastumad prevez, war-dro 1562
file:Alonso Sánchez Coello 003.jpg|Anna Aostria (1549-1580),1571, Mirdi Vienna
file:Dom Sebastiao de Portugal.jpg|Sebastião Iañ, roue Portugal1575, Mirdi Vienna
Rudolfine

**Rudolfine** zo un anv-bihan alamanek roet d'ar merc'hed, anavezetoc'h en Aostria .

## Tud
* Rosine Elisabeth Menthe (1663–1701), lesanvet *Madame Rudolfine*, dre ma oa gwreg morganatek Rudolf August, dug Braunschweig-Wolfenbüttel, 
* Rudolfine Epstein († 1881), sonerez aostrian, merc'h d'ar soner Julius Epstein ;
* Rudolfine Fleischner (1873–1923), politikerez aostrian,
* Rudolfine Muhr (1900–1984), politikerez aostrian,
* Rudolfine von Oer (* 1930), istorourez alaman,
* Rudolfine Steindling (1934–2012), politikerez aostrian,
Journal de Trévoux

***Mémoires pour l’histoire des sciences et des beaux-arts, recueillis par l’ordre de Son Altesse Sérénissime Monseigneur prince Souverain de Dombes***, anvet ***Journal de Trévoux*** ha ***Mémoires de Trévoux*** ivez, a oa ur gelaouenn lennegezh, skiantoù, istor, douaroniezh, tudoniezh ha relijion embannet gant ar Jezuisted e priñselezh Dombes, dizalc'h neuze, etre 1701 ha 1767.
Primula

**Primula** zo ur genad bleunioù ma kaver ar **bokedoù-laezh**.

## Skeudennoù


Image:Primevère 82.jpg|Primula
Image:Primevère 85.jpg|Primula
Image:Primula denticulata 1 (aka).jpg|*Primula denticulata* (Himalaya) 
Image:Primevere fleur.jpg|Primula
File:Orchid primrose.jpg|*Primula vialii*
Primula vulgaris 'rubra' (Primevère rouge) - 15.jpg|Primula vulgaris 'rubra'
Nicolas Jaar

**Nicolas Jaar** (New York, 10 a viz Genver 1990) zo ur sonaozour ha produer sonerien stadunanat-ha-chileat.

Mab eo da Alfredo Jaar hag Evelyne Meynard, ganet eo e New York d'an 10 a viz Genver 1990.
Divroañ a reas gant e vamm da Chile d'an oad a 2 vloaz betek e 8 vloaz. Bet eo e lise gall New York. D'e bevarzek vloaz e roas da c'houzout d'e dad e venne bezañ sonaozour sonerezh elektronek. Profañ a reas hemañ dezhañ ur bladenn bet erbedet gant ur c'heneil gwerzher pladennoù, unan dibar o kas d'ar pellañ bevennoù ar sonerezh elektronek. "Thé au harème d'Archimède, gant Ricardo Villalobos". D'e c'hwezek vloaz e klevas an daouad Wolf + Lamb war gwagennoù ur skingomz new-yorkat. Dibab a reas kas dezho e labourioù kentañ *The Student* e 2008. Seniñ, sonaozañ a reas goude gant tud deus ar bed a-bezh, Rusianed, Afganed hag all.
Glannoù-ar-C'houenon

**Glannoù-ar-C'houenon** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Sant-Yann-ar-C'houenon, Sant-Marzh-ar-C'houenon, Sant-Jord-Kadeneg ha Gwennel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Restes du château de la Dobiais (Saint-Jean-sur-Couesnon, Ille-et-Vilaine, France).jpg|Kastell "La Dobiais".
Vendel - église Saint-Martin.jpg|Iliz katolik Gwennel.
Saint-Marc-sur-Couesnon - bourg.jpg|Bourc'h Sant-Marzh.
Saint-Georges-de-Chesné (35) Église 02.jpg|Iliz katolik Sant-Jord-Kadeneg.

## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Gwennel,
* Sant-Jord-Kadeneg,
* Sant-Marzh-ar-C'houenon,
* Sant-Yann-ar-C'houenon.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Loezherieg-Dompêr

**Loezherieg-Dompêr** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen, e tolead Felger.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Dompêr-an-Hent ha Loezherieg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Luitré (35) Croix du cimetière 01.jpg|Kroaz bered Loezherieg.
Dompierre-du-Chemin - Saut Roland.jpg|Saut Roland.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Amin Maalouf

**Amin Maalouf** (أمين معلوف‎ en arabeg) zo ur skrivagner gallek eus Liban hag a zo o chom e Bro-C'hall abaoe 1976. Ezel eus an Akademiezh C'hall eo abaoe 2011, hag he sekretour eo deuet da vezañ e 2023 goude marv Hélène Carrère d'Encause. Ganet e oa d'ar 25 a viz C'hwevrer 1949 e Beirout. Tapet e voe gantañ ar Priz Goncourt e 1993 hag ar Priz priñs Asturiez al lizheroù e 2010 evit e romant *Le Rocher de Tanios*. Eontr ar soner Ibrahim Maalouf eo.

## Buhez
Ganet e Beirout, e Liban, an eilvet eus pevar bugel, graet en deus Maalouf e gresk e karter kristen Badaro.

## Oberennoù
### Romantoù
* *Léon l'Africain*, embannet gant Jean-Claude Lattès, 1986 . Buhezskrid Al-Hasan al-Wazzan, diplomat, douaroniour ha skrivagner berber eus Al-Andalus
* *Samarcande*, embannet gant Jean-Claude Lattès, 1988 . Buhezskrid ar barzh Omar C'hayyam.
* *Les Jardins de lumière*, embannet gant Jean-Claude Lattès, 1991 .
* *Le Premier Siècle après Béatrice*, embannet gant Grasset, 1992 
* *Le Rocher de Tanios*, embannet gant Grasset, 1993 
* *Les Échelles du Levant*, embannet gant Grasset, 1996 
* *Le Périple de Baldassare*, embannet gant Grasset, 2000 
* *Les Désorientés*, embannet gant Grasset, 2012 

### Skridoù-arnod
* *Les Croisades vues par les Arabes*, embannet gant Jean-Claude Lattès, 1983 
* *Les Identités meurtrières*, embannet gant Grasset, 1998 
* *Origines*, embannet gant Grasset, 2004 
* *Le Dérèglement du monde*, embannet gant Grasset, 2009 
* *Un fauteuil sur la Seine : Quatre siècles d'histoire de France*, embannet gant Grasset, 2016 
* *Le Naufrage des civilisations*, Paris, Grasset, 2019

## Notennoù
Henri Lœvenbruck

**Henri Lœvenbruck**, ganet d'an 21 a viz Meurzh 1972 e Pariz, a zo ur skrivagner hag ur c'haner-sonaozer gallek. Ezel eo eus stroll oberourien gallek La Ligue de l'Imaginaire. Brudet eo dreist-holl evit e romantoù moliac'h ha fantasy.

## Oberennoù
### ''La Moïra''
* *La Louve et l'Enfant*, embannet gant Bragelonne ,
* *La Guerre des loups*, embannet gant Bragelonne ,
* *La Nuit de la louve*, embannet gant Bragelonne .

### ''Gallica''
* *Le Louvetier*, embannet gant Bragelonne ,
* *La Voix des Brumes*, embannet gant Bragelonne ,
* *Les Enfants de la Veuve*, embannet gant Bragelonne .
Neal Shusterman

**Neal Shusterman** zo ur skrivagner amerikan ganet d'an 12 a viz Du 1962 e Brooklyn. Un oberour romantoù polis, skiant-faltazi ha levrioù evit ar re yaouank eo.
Contessina de' Bardi

**Contessina de' Bardi** (Firenze, 1390 – Firenze, 1473), merc'h da Alessandro de' Bardi ha da Emilia Pannocchieschi, a oa pried da Cosimo de' Medici *Il Vecchio*, kentañ Aotrou kêr Firenze.

He zad, Alessandro di Sozzo de' Bardi, a oa kont Vernio. He mamm, Emilia (pe Cammilla), a oa merc'h da Raniero di Galdo Pannocchieschi, kont Elci. An tiegezh Bardi, a oa bet pinvidik -mor, a oa aet he stal da stalig goude prestet arc'hant d'ar roue saoz Edouarzh III.
L'Abergement-Clémenciat

**L'Abergement-Clémenciat** (distaget: ) zo ur gumun eus an departamant Ain, er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes, e Bro-C'hall.

## Emdroadur ar boblañs 1999-2016

## Notennoù
Traoñ-Kouenon

**Traoñ-Kouenon** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Entraven, Ar Fantanig, Kreneg ha Sant-Owen-Reoger.

## Brezhoneg
* 5,1 % eus anvioù-lecʼh ar Fantanig a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Façade est du château de Bonnefontaine.jpg|Kastell Bonnefontaine.
La Fontenelle (35) Église Saint-Samson - Extérieur - 01.jpg|Iliz katolik ar Fantanig.
Chateau rouërie.jpg|Kastell ar Reoger.
Tremblay 35 - Église Saint-Martin 20160314-01.jpg|Iliz katolik Kreneg.


## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Ar Fantanig,
* Entraven,
* Kreneg,
* Sant-Owen-Reoger.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Aezh Morvarc'h

Ur strollad Black Metal breizhat eo Aezh Morvarc'h. Un albom a zo bet embannet ganto. E brezhoneg e skrivont pozioù o c'hanaouennoù.

## Izili
### Izili a vremañ
* Arnev : an holl vinviji, Kan
* Skornus : Gitar
* Amheol : Gitar boud (abaoe 2016)
* Galaad : Taboulinoù (abaoe 2016)
* Mallozher : Gitar (abaoe 2016)

### Izili bet
* Mornoz : Taboulinoù

## Albomoù
* 2013 : *Mare Humorum* EP

## Liammoù diavaez
*  Pajenn Bandcamp
*  Pajenn Encyclopaedia Metallum
Mesnil-Roc'h

**Mesnil-Roc'h** (** e galleg ivez) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
* Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Lanhelen, Sant-Pêr-Plewenn ha Trese.

## Monumantoù ha traoù heverk

Lanhélin (35) Église Saint-André - Intérieur - 01.jpg|Iliz Lanhelen.
Eglise saint-Pierre-saint-Firmin.jpg|Iliz *Sant Pêr* Plewenn.
Maison Fées (Tressé)-cd01.jpg|Ti ar Boudiged.


## Brezhoneg
* 12,5 % eus anvioù-lecʼh Lanhelen, 4,2 % eus re Sant-Pêr-Plewenn ha 18,1 % eus re Trese a zo brezhonek.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 19 skoliad er c'hlasoù divyezhek.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Lanhelen, 
* Sant-Pêr-Plewenn,
* Trese.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kastellaodren-Plagad

**Kastellaodren-Plagad** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Istor
### 
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Kastellaodren ha Plagad.

## Brezhoneg
* 68,0 % eus anvioù-lecʼh Plagad a zo brezhonek.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 46 skoliad (13 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Monumantoù ha traoù heverk

Château de la Ville-Chevalier.jpg|Kastell Ville-Chevalier.
Église Notre-Dame du Tertre, Châtelaudren.jpg|Iliz Itron-Varia ar Run.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Plougonwaz-Lanwal

**Plougonwaz-Lanwal** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Plougonwaz ha Lanwal.
## Brezhoneg
* 12,1 % eus anvioù-lecʼh Lanwaz ha 14,4 % eus re Plougonwaz a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Plouguenast (22) Église du Vieux-Bourg 01.JPG|Iliz katolik ar Vourc'h Kozh.
Chapelle St-Jean de Langast 2 -wiki takes 22 - sept 2016.jpg|Chapel *Sant Yann*.


## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
L'Abergement

**L'Abergement** zo anv meur a lec'h er broioù gallek.

## 
### En [[Ain (departamant)|Ain]]
*L'Abergement-Clémenciat 
*L'Abergement-de-Varey 
*Le Grand-Abergement, hiriv e Haut-Valromey 
*Le Petit-Abergement, hiriv e Haut-Valromey

### E [[Côte-d'Or]]
*Labergement-Foigney 
*Labergement-lès-Auxonne
*Labergement-lès-Seurre 

### E [[Doubs (departamant)|Doubs]]
*Labergement-du-Navois 
*Labergement-Sainte-Marie

### E [[Saône-et-Loire]]
*L'Abergement-de-Cuisery
*L'Abergement-Sainte-Colombe

## 
*L'Abergement (Vaud), e kanton Vaud
Jakobined

**Jakobined** a oa anv roet gwechall da izili Urzh an Dominikaned er stad c'hall abalamour ma oant diazezet abaoe 1258 e Pariz e kouent Saint-Jacques-le-Majeur. Kouentoù all zo bet dalc'het gant ar Jakobined

## Kouentoù ar Jakobined e Breizh
* Kouent ar Jakobined (Naoned)
* Kouent ar Jakobined (Roazhon)

## Kouentoù ar Jakobined e Bro-C'hall
* Kouent ar Jakobined (Angers)
* Kouent ar Jakobined (Lyon)
* Kouent ar Jakobined (Pariz) (div gouent) 
* Kouent ar Jakobined (Rouen)
* Kouent ar Jakobined (Saint-Sever)
* Kouent ar Jakobined (Saintes)
* Kouent ar Jakobined (Toloza)
* Kouent ar Jakobined (Poligny)
Möhrkvlth

Ur strollad Black Metal eo Möhrkvlth. Krouet eo bet e 2014 e Plougonven. Embannet en deus un EP, ur split hag un albom. E brezhoneg e skrivont pozioù ar c'hanaouennoù.

## Izili
### Izili a vremañ
* Haernesus : Gitar boud
* Tnemelc : Taboulinoù
* Vox T. : Gitar
* Oj : Gitar
* Hiron (Gregory Moigne) : Kan 

## Albomoù
* 2016 : *Möhrkvlth* EP
* 2016 : *Flammen-dan hollvedel* Split gant Garhelenth
* 2018 : *A-dreñv ar vrumenn*

## Liammoù diavaez
*  Pajenn Bandcamp
*  Pajenn Facebook
*  Pajenn Youtube
L'Abergement-de-Varey

**L'Abergement-de-Varey** (distaget ) zo ur gumun eus an departamant Ain, er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes, e Bro-C'hall.

## Emdroadur ar boblañs 1982-2015

## Notennoù
Will Smith

**Willard Carroll Smith Jr.**, ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1968 e Philadelphia, zo un aktour, produour ha raper stadunanat. E miz Ebrel 2017 e oa bet anvet gant Newsweek "*the most powerful actor in Hollywood*". Smith a zo bet kinniget e anv evit pemp Golden Globe Award ha daou Academy Award, ha gounezet en deus pevar Grammy Award. E fin ar bloavezhioù 1980, Smith a grogas da vezañ brudet dre e anv aozour rap The Fresh Prince. E 1990 e teuas da vezañ brudet da vat dre ar stirad skinwel fent war NBC The Fresh Prince of Bel-Air, a oa padet c'hwec'h koulzad betek 1996. Ur wech echuet ar stirad, Smith a oa tremenet eus bed ar skinwel da hini ar sinema gant filmoù o devoa graet berzh bras. 

Filmoù pennañ : 
* Men in Black
* Ali
* I am Legend
* Bad Boys
*Aladdin
Stirad skinwel pennañ : 
* The Fresh Prince of Bel-Air
Kouent ar Jakobined (Roazhon)

**Kouent ar Jakobined** e Roazhon zo ur gouent savet gant ar Jakobined ha deuet da vezañ ur sal kendalc'hioù e 2018.
Ambérieux

**Ambérieux** zo ul lec'hanv gallek e Bro-C'hall.

* Ambérieux, kumun en departamant Rhône, er rannvro Rhône-Alpes ;
* Ambérieux-en-Dombes, kumun en Ain en Rhône-Alpes.

## Gwelet ivez
* Ambérieu-en-Bugey, en Ain en Rhône-Alpes.