Amzer-da-zont (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **amzer-da-zont** evit komz eus un amzer yezhadurel a dalvez da zeskrivañ un ober ha n'eo ket c'hoarvezet c'hoazh met a gav d'an hini a zo o komz e c'hoarvezo diwezhatoc'h, en dazont, pe mar kaver gwell, en un amzer goude an amzer-vremañ en ur reizhiad amzerioù rik pe c'hoazh da heul un ober all lakaet da daveenn amzeriañ en ur reizhiad amzerioù keñveriek.

## Yezhoù skouer

Meur a doare a vez implijet gant yezhoù ar bed evit merkañ an amzer-da-zont, isrannet dre vras etre daou doare pennañ:

* **Doareoù eeun**: implijet gante kengerioù, da skouer e displegadur ar verboù;
* **Doareoù kevrennek**: implijet gante verboù-skoazellañ pe rannigoù all.

Alies e teu an doareoù eeun diwar diorroadur yezhadurel ar stummoù kevrennek, evel er yezhoù romanek (gw. pelloc'h).

Yezhoù all avat, da skouer ar sinaeg, ne verkont ket an amzer-da-zont en o yezhadur, implijet gante kentoc'h adverbioù pe elfennoù leksmek all, a c'hell dont da vezañ a-hed ar wezh elfennoù yezhadurel stag d'o zro, da skouer:

* E sinaeg:

: 我 买 书
: (*wǒ mǎi shū*)
:"me pren levr" = "prenañ a ris/ran/rin..."

: 我 **明天** 买 书
: (*wǒ *'míngtiān** mǎi shū'')
: "me warc'hoazh pren levr" = "warc'hoazh e prenin..."

Pep yezh a c'hell ober gant un doare nemetañ pe gant meur a doare war un dro, gante alies arc'hwelioù pe sterioù disheñvel.

==[[Yezhoù keltiek]]==

===Brezhoneg===

E [[brezhoneg]] e c'heller sevel an amzer-dazont hervez an tri doare displegañ boas, da skouer gant ar verb "''hadañ''"

* Displegadur eeun hep [[raganv gour]]:
: ''Bez' e had**in***
: ''Bez' e had'''i***
: *Bez' e had*'o*** (eñ/hi)
: ''Bez' e had'''imp*** (rannyezhel: *Bez' e had*'fomp***)'''
: ''Bez' e had'''ot***/*had*'oc'h*** (rannyezhel: ''Bez' e had'''fet***)**
: ''Bez' e had**int*** (rannyezhel: ''Bez' e had'''font***)**
: ''Bez' e had**or*** (rannyezhel: ''Bez' e had'''fer***)**

* Displegadur eeun gant ur raganv gour:
: ''Me a had**o***
: ''Te a had'''o***
: *Eñ a had*'o***
: ''Hi a had'''o***
: *Ni a had*'o***
: ''C'hwi a had'''o***
: *Int a had*'o***

* Gant ar verb-skoazell "ober":
: ''Hadañ a '''rin***
: *Hadañ a *'ri***
: ''Hadañ a '''ray/raio*** (eñ/hi)
: *Hadañ a *'raimp/rimp*** (rannyezhel: ''Hadañ a '''refomp***)
: *Hadañ a *'reot/reoc'h*** (rannyezhel: ''Hadañ a '''refet***)
: *Hadañ a *'raint/rint*** (rannyezhel: ''Hadañ a '''refont***)
: *Hadañ a *'reor*** (rannyezhel: ''Hadañ a '''refer***)

Bez' e c'heller ivez implijout an amzer-da-zont en arvez pad, da skouer:

: "O hadañ e vin"

Bez' e c'hell ivez talvezout ar verb "*mont*" da verb-skoazell evit sevel un amzer-da-zont tost, da skouer:

: "Me zo o vont da debriñ bremañ"

### Kembraeg

Implijout a c'heller un troadell kevrennek evit sevel an amzer-da-zont oc'h implijout ar verb "*bod*" ("bezañ") displeget en amzer-da-zont ("*fydda i*"...) evel verb-skoazell mui an anv-verb, da skouer:
: *Bydda(f)/Fe fydda(f) i yn...* ("... a rin")
: *Byddi/Fe fyddi di yn...* ("... a ri")
: *Bydd/Fe fydd e yn... ("... a raio")

Ken alies all, dreist-holl er yezh komzet, e talvez ar verb "*mynd*" ("mont") da verb-skoazell, da skouer:
: *Dwi'n mynd yna heddiw* ("Mont a rin di hiziv")

Er yezh lennegel e c'hell klotaat displegadur ar verb en amzer-da-zont hag en [[amzer-vremañ]]da skouer:

* "***darllen***" ("lenn")

: *Darllen**af** i* ("bez' e lennin/lennan")
: *Darllen**i** di* ("bez' e lenni/lennez")
: *Darllen**Ø** ef/hi* ("bez' e lenno/lenn")
: *Darllen**wn** ni* ("bez' e lennimp/lennomp")
: *Darllen**wch** chwi* ("bez' e lennoc'h/lennit")
: *Darllen**ant** hwy* ("bez' e lennint/lennont")

===Gouezeleg Skos===

E [[gouezeleg Skos]] e saver amzer-da-zont ar [[verb reizh|verboù reizh]] dre stagañ an [[lostger|dibenn]] "*-aidh*" (pe "*idh*" goude "*i-*", da skouer:
: *danns-* (dañs-) -> *Dannsaidh mi* ("dañsal a rin/dañsin")
: *cuir-* (laka-) -> *Cuiridh i* (Lakaat a raio hi/Hi a lakao")

Evit sevel ar [[stumm nac'h]] ec'h implijet ar [[rannig (yezhoniezh)|rannig]] "*cha*" ("*chan*" dirak ur [[vogalenn]] pe "*f-*") dirak gwrizienn ar verb [[Blotadur (yezhoniezh)|blotaet]] mar bez tu, da skouer:
: *Cha téid mi* ("N'in ket")

Evit sevel ar [[stumm goulenn]] ec'h implijet ar [[rannig (yezhoniezh)|rannig]] "*an*" ("*am*" dirak "*b-*", "*f-*", "*m-*" pe "*p-*") dirak ar gwrizienn ar verb, da skouer:
: *An ith thu sin?* ("Ha debriñ a ri an dra-mañ?")
: *Am pòg thu i?* ("Ha pokaat a ri dezhi?")

===Iwerzhoneg===

En [[iwerzhoneg]] ec'h implijer [[lostger|dibennoù]] disheñvel staget ouzh gwrizienn ar verb hervez renkad ar verb, evel-hen:

* *'Renkad 1**, "''faidh''" ("''fidh''" goude "''i/e''"):
: ''glan-'' ("naeta-") -> Glanfaidh mé. ("Naetaat a rin/Naetain"))

* **Renkad 2**, "''óidh''" ("''eoidh''" goude "''i/e/í''"):
: ''eistigh-'' ("selaou-") -> ''Eisteoidh mé'' ("Selaou a rin/Selaouin")

==[[Yezhoù germanek]]==

En [[alamaneg]] ec'h implijer ur [[verb-skoazell]] resis mui an [[anv-verb]] evit sevel an amzer-da-zont, "''werden''" ("dont da vezañ"), da skouer:

: ''Ich komme'' ("Dont a ran/Deuan") -> ''Ich werde kommen'' ("Dont a rin/Deuin")

== [[Yezhoù romanek]] ==

=== [[Latin]] ===

Gant al latin klasel e veze implijet [[lostger|dibennoù]] resis stag ouzh [[gwrizienn (yezhoniezh)|gwrizienn]] ar verboù ([[displegadurezh (yezhoniezh)|displegadur]]) evit merkañ an amzer-da-zont, da skouer:

* "***amare***" ("karout")



Gant al [[latin|latin izel]] avat e veze implijet stummoù kevrennek savet gant sikour ar verb "''habere''" ("kaout") mui an anv-verb, da skouer:

:''petant aut petant **venire habet***
:("'''dont a raio''' daoust ha ma fell dezhe pe get")

Diwar ar stumm-mañ, diorroet a-hed ar wezh, e teuas an dibennoù eeun implijet gant ar yezhoù romanek a-vremañ, da skouer:

* [[latin]]: ''habeo'' ("am eus") > [[galleg|henc'halleg]]: ''ayyo'' > [[galleg|galleg a-vremañ]] ''-ai''

Menel a ra c'hoazh roudoù eus an orin-se pa implijer [[Stagadenn|etrestagadennoù]] e [[portugaleg]], da skouer:

: ''compra'''rei*** ("prenañ a rin") -> comprá-lo-**ei** ("prenañ a rin anezhañ")

## Notennoù

## Gwelit ivez:
* Amzer-da-zont kent
* Amzer-dremenet
* Amzer-vremañ