Jimmy Wales

**Jimmy Donal "Jimbo" Wales**, bet ganet d'ar 7 a viz Here 1966 e Huntsville, Madison County, Alabama, Stadoù-Unanet Amerika, zo un embreger stadunanat war an Internet. Kendiazezer ha bruder an holloueziadur digor ha nann-arc'hantus Wikipedia eo, hag ivez kendiazezer an embregerezh kenwerzhel Wikia Inc. eo e bal herberc'hiñ raktresoù digor war an Internet.

D'an 28 a viz Gouere 2004, en un etreweladenn gant ar gazetenn en-linenn *Slashdot* («&nbsp;/.&nbsp;»), e tisplegas Jimmy Wales pal Wikipedia:
*Imagine a world in which every single person on the planet is given free access to the sum of all human knowledge. That's what we're doing.*
::&nbsp;Ijinit ur bed m'en deus pep den digor digoust e sammad holl oueziadur mab-den. Setu ar pezh emaomp o sevel.&nbsp;

## Buhez
Mab da Jimmy Wales, rener ur gourmarc'had, ha d'e wreg Doris Ann Dudley, skolaerez er c'hentañ derez, eo Jimmy Wales. Skoliataet e voe hervez an hentenn Montessori en *House of Learning* ("Ti an deskiñ"), ur skol brevez ur sal hepken dezhi a oa renet gant e vamm hag e vamm-gozh Abred e lennas an *[[Encyclopedia Britannica]]* hag ar *[[World Book Encyclopedia]]*..

E 1979, d'an oad a 16 vloaz, e tapas e vachelouriezh er Randolph School en Huntsville, ma veze kelennet dre stlenneg dija, hag ez eas da Auburn University ma c'hounezas un aotregezh war ar gellidouriezh e 1986. Pelloc'h e krogas gant hentenn an doktorelezh en Alabama University, a guitaas goude ar vestroniezh, war ar gellidouriezh bepred. Kenderc'hel a reas gant an doktorelezh e skol-veur Indiana ; koulz e skol-veur Alabama hag e hini Indiana e kelennas e-pad e studioù, met biskoazh ne soutenas e dezenn. Adal 1996 e krogad e resped, evel oberataer marc'hadoù da gentañ, kent mont da embreger war an Internet.

E 1986 e timezas Jimmy Wales gant Pamela Green ; dibriediñ a reas e 1993. Pa oa *trader* e Chicago e kejas ouzh e eil gwreg, Christine Rohan, hag e timzjont e 1997 ; ur verc'h a voe ganet kent o disparti. E 1998 e tilojas da San Diego (Kalifornia), hag e 2002 da St. Petersburg (Florida).

D'ar 6 a viz Here 2012 e timezas Jimmy Wales e London da ez-sekretourez Tony Blair, Kate Garvey ; div verc'h zo bet ganet.

E 2007 e tisklêrias Jimmy Wales bezañ un dizouead hag ur poellelour.

## Resped
### ''Chicago Options Associates'' ha ''Bomis''
E 1994 e voe gopret Jummy Wales evel oberataer ar marc'hadoù gant ar gompagnunezh *Chicago Options Associates* e Chicago, Illinois. Goude bezañ dastumet arc'hant dre e vicher e kuitaas e labour e 1996 hag ez eas da embreger war an Internet.

Er bloavezh-se end-eeun e kevredas gant Michael Davis ha Tim Shell evit krouiñ ar gompagnunezh Bomis, ul lechienn arc'hantet gant ar bruderezh a ginnige *[[webring]]s* pourvezet gant an implijerien.
### Nupedia
Petra bennak ma voe Bomis ur c'hwitadenn e tegasas trawalc'h a arc'hant da Jimmy Wales evit kenderc'hel gant e raktres meur, un holloueziadur en-linenn.

Pa oa o klask war-lerc'h ur gouizieg da gas ar raktres e c'hopras Lawrence Mark "Larry" Sanger (bet ganet e 1968), a oa gant e zoktorelezh war ar brederouriezh en Ohio State University e Columbus ; e miz Meurzh 2000 e voe loc'het Nupedia, un holloueziadur digoust hag a oa digor d'an holl ha reizhet gant an implijerien. Dre ar bruderezh e oa arc'hantet, hag e bal e oa bezañ a-live gant an holloueziadurioù war baper.
&nbsp;Ar mennozh e oa miliadoù a dud a-youl-vat o skrivañ pennadoù en holl yezhoù evit un holloueziadur en-linenn. En deroù hor boa aozet al labour en un doare kozh, frammet-strizh, urzhasaet-kenañ, akademek. Displijus e oa evit ar skriverien youlek abalamour m'hor boa kalz poellgorioù arbennik a vurutelle ar pennadoù hag a embanne o evezhiadennoù. Evel reiñ ur polladenn el likez e oa, hag abafet e veze an dud a youle kemer perzh.&nbsp; — Jimmy Wales, *New Scientist*, 31 GEN 2007.
Kement-se a verzas pa voe-eñ abafet kent kinnig ur pennad bet skrivet gantañ a-zivout Robert C. Menton, Priz Nobel an Armerzh 1997, petra bennak ma ouie diwar-benn an dodenn a-c'houde e studioù. Kompren a reas neuze ne oa ket aozadur Nupedia evit mont en-dro, rak re bounner ha re goustus e oa argerzh an embann pennadoù.

E miz Genver 2001 e teskas L. M. Sanger a-zivout ar meizad anvet *[[wiki]]*: dre aotren hollad ar skriverien da voueta Nupedia en un doare kempred ha d'e reizhañ o-unan e vije torret strizhenn ar raktres. A-du e savas Jimmy Wales, ha d'an 10 a viz Genver 2001 e voe digoret Nupedia Wiki. Enep an doare nevez-se avat e savas ar braz eus ar vurutellerien, pa gavas dezho e oa arvarus kemmeskañ danvez savet gant amatourien ha danvez savet gant arbennigourien peogwir e kasfe d'un holloueziadur na vije ket ken solius hag ar re war baper. D'ar 15 a viz Genver 2001 neuze e tisrannas L. M. Sanger ar raktres wiki, a anvas "Wikipedia", diouzh Nupedia.
### Wikipedia
A-gevret e voe kaset an daou raktres arc'hantet gant Bomis, nemet e vennas ar gompagnunezh gounit moneiz diwar Wikipedia. E sell L. M. Sanger ne oa Wikipedia nemet ur benveg da harpañ diorroadur Nupedia. Souezhet e voe Sanger ha Wales o welout niver ar pennadoù e Wikipedia o vont dreist Nupedia en ur ober un nebeud devezhioù hepken, a-drugarez d'ur strolladig skriverien a voe solut ha solius a-walc'h evit kendrec'hiñ Jimmy Wales da lakaat Wikipedia war hent an andon digor.

Larry Sanger a ziorroas ar raktres Wikipedia en deroù, ha Bomis a bourchasas e c'hopr betek miz C'hwevrer 2002. D'ar 1 añ a viz Meurzh neuze e roas Sanger e zilez a bennembanner Nupedia hag a bennaozer Wikipedia. Mennet c'hoazh e oa Bomis da arc'hantiñ Wikipedia dre ar bruderezh, hogen kilañ a reas a-c'houde dilez L. M. Sanders hag a-zirak donedigezh raktres ur fondezon nann-arc'hantus.
### Wikimedia Foundation
E kreiz ar bloavezh 2003, Jimmy Wales a stalias un aozadur nann-arc'hantus anvet *Wikimedia Foundation* (WMF) e St. Petersburg (Florida), kent e adstaliañ e San Francisco (Kalifornia) e miz Genver 2008.

An holl wirioù speredel hag an holl anvioù domanioù a zo perc'hennet gant Wikipedia a voe fiziet e WMF neuze, gant ar pal sevel ur reizhiad hollek evit an holloueziadur hag ar raktresoù kar :

### Wikia
E 2004, Jimmy Wales hag Angela Beesley eus WMF a grouas Wikia, ur gompagnunezh kenwerzhel a vod raktresoù wiki o doare. El lec'hienn-se emañ ar wikioù brasañ er-maez eus Wikipedia, en o zouez ''Memory Alpha'' (un holloueziadur gouestlet da *[[Star Trek]]* ha ''Wookieepedia'' (gouestlet da *[[Star Wars]]*). E 2009 e krogas Wikia da vezañ arc'hantus.

## Notennoù