Bered La Bouteillerie

**Bered La Bouteillerie** zo ur vered e Naoned, e karter Malakoff-Sant-Donasian. Digor eo abaoe 1774.

E 700 metr er Reter d'an Iliz-veur emañ. Daou vont tre a zo, an hini pennañ er Gwalarn, plasenn ar Vedalhenn-Vilourel, egile er Biz, straed Gambetta. Hirgarrezek eo ar vered, tro 400 metr a hirder ha 170 metr a ledander dezhi. C'hwec'h hektar zo dezhi.

## Ar gorre-douar
Hervez ur studiadenn douarouriel renet kent prenañ tachennoù e 1929 eo graet ar gorre-douar gant dichaladurioù al Liger graet gant pri traezh ha gweleadoù traezhioù, grouan ha kailh ruilhet. 

## Istor
### Orinoù
Anv al lec'h a ra dave d'ar pezh a veze graet eno pa oa perc'henn esbibien Naoned. Gwini ha gwinlec'hioù en doa ar prelad, ha boutailhet e veze ar gwin eno, alese an anv « La Bouteillerie ». Gwerzhet  e voe an dachenn gant an eskob Daniel Vigier e 1320, perc'hennet e voe gant famillh ar varkizez Sevigneg e 1523, gant Christophe Vavasseur e 1554, ha diwezatoc'h gant ar familh de Coutances. Akuizitet e voe gant ar Chartouzed en .

Reolennet e voe an douaridigezhioù e diabarzh an ilizoù gant un disklêriadur ar roue eus an 10 a viz Meurzh 1776, miret adalek bremañ evit ar vrienteged hepken. Daou vloaz a-raok avat e oa bet prenet La Bouteillerie gant kêr Naoned evit ober o bered boutin da barrezioù Sant-Klemañs, Santez-Kroaz, Sant-Denez, Sant-Laorañs, Sant-Leonard, Santez-Radegunde, Sant-Visant hag iliz-chabistr Itron-Varia. Benniget e voe d'ar 25 viz Here 1774 hag an douaridigezh gentañ a voe hini René Jannequin, tro trizek bloaz anezhañ, hag an eil hon eus miret roudoù anezhi eo hini Guillaume Grou, parlamantour naonedat. Hervez e lavaroù diwezhañ e felle dezhañ bezañ douaret en iliz Sant-Klemañs, met ar reolennoù nevez a gontrolias e vennozh.

E-tal iliz Sant-Klemañs e oa ur vered hag a save d'ar  da nebeutañ, evit familhoù katolik ar barrez. Aze e oa bet savet un orator (chapel ar Champ-Fleuri). Dilezet e voe ar vered hag ar chapel pa voe krouet bered La Bouteillerie, lec'h ma voe treuzkaset porrastell bered Champ-Fleuri. Toget e oa gant un delwenn e maen eus ul lestr : ur vrigantinenn. Tennañ a ra ar vered he anv orin  ar *Grand brigandin* diouti. Aet eo ar porrastell da get, hag amsavet eo bet an anv gant « La Bouteillerie ».

### Brasadurioù

P'eo diogelet gant ur studiadenn e 1809 eo bras awalac'h an 10 500 m2 goloet gant ar vered evit ezhommoù an teir parrez a implij anezhi, n'eo ket mui an traoù evel se e 1832 peogwir eo stadet gant at ti-kêr e vank plas ingal ha ret eo treiñ logelloù douar ma 'z eus korfoù n'o deus ket bet amzer da beurvreinañ c'hoazh. En ur eskemm tachennoù e kresk an ti-kêr gorread ar Bouteillerie eus 65 ar. E 1890 eo brasaet c'hoazh eus 15 000 m2 gant ar maer Ernest Guibourd de Luzinais, ar brasaat diwezhañ hervezañ rak trawalc'h « evit al lodenn-mañ eus ar gêr ». Koulskoude eo ouzhpennet 6 700 m2 e 1898 evit bezañ gouest « en amzer dazont da vrasaat ar vered ».

An Istor a ra cheñch framm ar vered : digoret eo ur rann nevez d'an 30 Here 1914 gant ar melestradurezh evit douarañ ar soudarded marv abalamour d'ar Brezel-bed kentañ. Evit gwir eo ret douarañ an holl a varv en ospitalioù milourel staliet e Naoned etre ar bloaz-se ha 1919. E 1918 eo gouestlet 2 500 m2 eus ar Bouteillerie da grouidigezh ur vered vilourel, lec'h m'eo lakaet 1 533 bez. Nemet 560 a zo skrivet warno « *[[Marv evit Frañs]]* », hag un digoll zo roet gant ar Stad evit 620 bez. Er garrez-mañ emañ douaret 1 781 soudard breizhat, saoz, belgiat, rusian, polonat, alaman ha gall e deroù an XXI kantved, hag ivez soudarded deuet eus trevadennoù Bro-C'hall (Aljerianed, Senegaliz, pe re all gant anvioù a son aziat). Evit kempouezañ an egor implijet eo prenet gant an ti-kêr 7 739 m2 a dachennoù amezek, ul lodenn anezho gouestlet d'ar vered hag he deus bremañ ur gorread tro 6 hektar. E 2008, e-keñver 90 bloaz arsav-brezel 1918 eo kempennet ar c'harrez milourel gant dek den e framm ur chanter kenemprañ.

Ar vag-dre-dan ar *Saint-Philibert*, o vont eus enez Nervouster d'an douar bras, a ra peñse e 1931, ha tost 500 den a zo beuzet. O welout n'en deus ket 54 c'horf kavet o familh pe kerent eo divizet gant kêr Naoned reiñ obidoù dezho ha douarañ anezho e bered La Bouteillerie. Treuzkaset int e Bered Sant-Jakez en nebeut bloavezhioù goude.

## Tud vrudet douaret
* Armel de Wismes, istorour ha skrivagner
* Émile Dezaunay, livour hag engraver
* René Guy Cadou, barzh
* Mathurine Fourchon, kantinerez
* Camille Mellinet, mouller, kazetenner hag istorour
* César Jules Decré, marc'hadour
* Théodore Auguste Dubigeon, paramantour
* Jules Grandjouan, skritellour
* Familh Cassegrain, greantourien
* Charles Brunellière, politikour

Un hentad gweladenniñ a zo kinniget er mont tre evit dizoleiñ an dud vrudet douaret er vered.

## Delwennouriezh
E 1839 e roas Charles-Mathurin d'Haveloose, marc'hadour naonedat ganet e Añje, ur sammad bras a arc'hant da gêr Naoned. Evit enoriñ e vemor e voe savet ur monumant gant savour ar gêr Henri-Théodore Driollet, ar *stelenn Haveloose*, skrivet warni : *À Haveloose, le bienfaiteur des pauvres, la bienfaisance et la charité rendent hommage*. E-kichen ar porzhierezh emañ an oberenn-se.

A-gleiz d'ar mont tre istorel emañ un izelvos anvet *War-zu an didermen*, oberenn gant Blanche Moria staliet eno abaoe 1928.


Nantes (44) Cimetière La Bouteillerie - Stèle Haveloose - 01.jpg|Stelenn Haveloose.
Nantes (44) Cimetière La Bouteillerie - Vers l'infini - Bas-relief de Blanche Moria.jpg|War-zu an didermen.


## Notennoù ha daveoù

## Pennad kar
* Bered Trugarez

## Liamm diavaez
* Lec'hienn kêr Naoned