Parmigiano Reggiano

Ar ***Parmigiano Reggiano DOP***, a vez anvet **parmezan** e brezhoneg ivez (diwar an anv gallek *parmesan*), a zo ur fourmaj hengounel gant laezh saout *[[reggiana]]*, gant un toaz gwasket poazhet, produet dreist-holl e rannvro Emilia-Romagna.
 
Abaoe 1996 ez eo gwarezet an anvadur *Parmigiano Reggiano* gant al label europat a-feson DOP (*[[Denominazione di Origine Protetta]]*).

## Istor
Orin ar *parmigiano reggiano* a zo testeniekaet gant un toullad mammennoù istoriografek hag a ro an tadelezh da abatioù benediktin. E-kerzh ar c'hantvedoù, an hengounioù kreñvaet a zo en em ledet da dachennoù all eget an daou anvadur diazezet war al lec'hanvioù orin *Parmigiano* (Parma) ha *Reggiano* (Reggio nell'Emilia).

## Tachenn douaroniel

Frammet eo gant tiriad Proviñsoù Parma, Reggio nell'Emilia, Modena hag an tiriadoù lec'hiet e proviñsoù Mantova ha Bologna.

## Anvadur "parmezan"
E lec'hiadur orin, e deiziad dont war-wel (tro 1200) hag e anvadur a zo divizoù warno. Émile Littré ha Pierre Larousse a laka evel lec'h orin kêr Lodi, lec'hiet e Lombardia. Re all a laka kêr Reggio nell'Emilia pe c'hoazh Bibbiano, e-kichen Parma, e proviñs Reggio nell'Emilia}}.
Littré evel Larousse a lavar emañ o tont an anvadur gall "parmesan" eus ar fed ez eo brudet gant Dukez Parma e Pariz; re all a lavar emañ o tont an anv-se en un doare eeun eus anv rannvro Parma.
Ha dont a ra an anvadur brezhonek "parmezan" eus ar gêr gall "parmesan".

## Fardañ
Fardet eo gant embregerezhioù arbennikaet, ar *caseifici*, strollet en ur consortium hag a zo lusket gant ar prezidant Giuseppe Alai; 437 a zo o strollañ  magerezh-loened. Ar c'honsortium eo hag a aotre e vefe skritellet an destenn *parmigiano reggiano* war bord ar fourmaj.

Evit mont a-enep d'ar gwerzhañ fourmajoù faos oc'h implijout an anv parmezan war ar marc'had alaman en deus divizet ar c'honsortium mont dirak lez-varn Unvaniezh Europa. Homañ ziwezhañ he deus kadarnaet e miz C'hwevrer 2008 ne c'heller envel "parmezan" nemet ar *Parmigiano Reggia­no*, o toujañ d'an anvadur orin; nac'het he deus al Lez kondaoniñ Alamagn dre «n'eus redi ebet evit ur Stad ezel da gemer war-eeun an divizoù ret evit kastizañ, war he ziriad, an tagadennoù d'an anvadurioù o tont eus ur Stad ezel all"

## Spisverkoù

Ur brud bedel a zo gant ar fourmaj mir-mañ.

Prientet eo diwar laezh saout, ur fourmaj toaz gwasket poazhet eo, ront ha plad. Ur pouez keidennek a 32&nbsp;kg a zo gant ar rodoù.

E doaz a zo goloet gant ur groc'henn rouz hag eoulek. Bruzhunek eo, hag ur blaz frouezh hag ur pistigus dibar. Troc'het e c'hell bezañ gant ur gontell ispisial evit reiñ bruzhunoù.

Ar prantad gwellañ evit debriñ ar fourmaj-mañ a zo etre miz Ebrel ha miz Here goude ur finadur a 12 miz da nebeutañ (ar re goshañ a zo finaet 48 miz), met debret e c'hell bezañ ar bloavezh-pad, evel fourmaj da zebriñ ouzh taol, pe rasklet, hag implijet e vez en un toullad rekipeoù.

Ar Grana Padano a zo tost-tre eus ar "Parmezan" dre ar mod da fardañ anezhañ hag e vlaz.

Gant ar parmezan ez eus ur c'hementad e kalsiom a 1,16 g evit 100 g.

## Tennadoù disheñvel ar fardañ

Parmigiano reggiano 10.JPG| An ostilhoù.
Parmigiano reggiano 1.jpg| An taolioù ma chom laezh ar saout bet dastumet en deiz a-raok, al lodenn druz a vez neuze dispartiet diouzh ar rest.
Parmigiano reggiano 2.jpg| Al laezh digoavenet en deiz a-raok a zo mesket gant laezh goroerezh ar mintin en ur chaodouron gant stumm ur c'hloc'h troet. Lakaet e vez gwrez al laezh da bignat betek 40° war skeuliad Reaumur.
Parmigiano reggiano 3.JPG| Eztennadur ar fourmaj, pehini en deus ur pouez a 80 kg.
Parmigiano reggiano 4.JPG| An dasparzh eus ar fourmaj etre kalite ar fourmaj, ezhomm 'zo 600 litrad laezh evit sevel ur rod.
Fasciatura forme parmigiano.jpg| Goude bezañ bet lakaet war ur serviedenn lin, e vez lakaet en ur moull evit reiñ d'ar fourmaj e stumm hag evit lakaat ar pikerezh *parmigiano reggiano*.
Parmigiano reggiano 5.JPG| Lakaet e vez ar fourmajoù en ur gibellad dour holenet e-pad 23 devezh.
Parmigiano reggiano 6.JPG| Ar finadur, tennad hag a bad etre 12 ha muioc'h eget 30 miz.
Parmigiano reggiano 7.JPG| Bemdez e vez broustet ha troet ar rodoù gant ur robot.
Parmigiano reggiano 8.JPG| Treuziad ar rodoù. 
Parmigiano reggiano 9.JPG| Ur minaoued evit merkañ ar parmezan *bio*.
Coltello a parmigiano.JPG| Kontell da droc'hañ parmezan.


## Levrlennadur
* Louis Bourdeau, *Histoire de l'alimentation*, Alcan, 1894.
* Adolphe Chéruel, *Dictionnaire historique des institutions, mœurs et coutumes de la France*, 2e partie, Hachette, Pariz, 1855.
* Prosper Montagné, *Larousse gastronomique*, Larousse, Pariz, 1938.
* *Dictionnaire de l'académie des gastronomes*, Pariz, Prisma, 1962.
* Christian Plume, *Le livre des fromages avec le dictionnaires des fromages du monde*, Emb. des deux coqs d'or, Pariz, 1968.
* Robert J. Courtine, *Dictionnaire des fromages*, Larousse, Pariz, 1972.
* Léone Bérard, *Guide des fromages et de leurs à-côtés*, Emb. de la Courtille, 1978.
* Glachant, Élizabeth et Paule Meunier, *Le guide des fromages de France et d'Europe*, Sélection du Reader's Digest, Pariz, 1995.

## Mammenn
Lec'hienn Kengor Europa

## Notennoù ha daveoù


## Gwelet ivez

### Liamm diabarzh
* Race bovine ''Reggiana''

### Liammoù diavaez
*  ''Parmigiano Reggiano non si fabbrica, si fa''.
*  Diforc'h etre Parmezan ha Grana Padano
*  Pennad fonnus eus ar Bibliothèque et musée de la Gourmandise