Gwezenn-orañjez

An **orañjezenn**, pe **gwezenn-orañjez**, *Citrus × sinensis* hec'h anv skiantel, zo ur spesad gwez er c'herentiad Rutaceae.

Ur wezenn keitat he ment eo, 3-5 metr uhel, a c'hall kreskiñ betel 13 m uhelder avat en un endro peurvat. Ur c'hef hepken zo dezhi, eeun ha kranennek, arwer en e yaouankiz ha gris diwezhatoc'h ; ledan eo he barr ront pe bikernel.
Niverus eo ar skourroù, a gresk reoliek adalek ur metr pe izeloc'hik a-us an douar, hag a zoug drein ken hir ha 10&nbsp;cm a-wechoù. Padus eo an delioù vigelc'hiek begek 7–10&nbsp;cm o hirder ; ouzh o c'hazel e kresk bleunioù gwenn frondus-kenañ, a-vlokadoù pe unan-hag-unan; da avaloù-orañjez e troont.

## Rummataouriezh
Ar spesad *Citrus × sinensis* er genad Citrus eo a anver "Gwezenn-orañjez" peurliesañ.
**Citrus × sinensis* Osbeck hepken eo danvez ar pennad-mañ, eleze ar wezenn a zoug orañjez dous, da ziforc'hañ diouzh an orañjez c'hwerv (*C.aurantium*).
En hevelep genad emañ ar suraval (*Citrus limon*), ar suraval glas (*C. aurantiifolia* ha *C. latifolia* eo ar re a gaver an aliesañ) hag an orañjez c'hwerv *C. aurantium*. An darn vuiañ eus ar gwez-se zo hironed naturel deuet diwar kemmeskañ ar bampelenn (*C. maxima*), ar vandarinenn (*C. reticulata*) hag ar sedratezenn (*C. medica*). *Citrus sinensis* a skriver c'hoazh peurliesañ, met *Citrus × sinensis* eo an notadur skiantel resis, ma verk  ×  an hironadur.
E familh vras ar Rutaceae emañ an orañjezenned, evel an holl agrum : ar pampelenned, ar suravalenned, ar mandarinenned, ar sedratezenned, hag all, a-douez ur 1 600 spesad bennak.
;Orin
Eus India, Pakistan, Viêt Nam ha gevred Sina e teu ar spesad, a voe degaset d'ar C'hornôg gant an Arabed
;Anv
**नारङ्ग** *Nāraṅga* e oa an anv sanskritek, a droas da **نارنگ‎*** nārang* e perseg ; an Arabed a zistagas **نَارَنْج‎** *nāranǧ*, a droas da *naranja* e spagnoleg ; pa'z erruas ar frouezh hag ar gwez e Provañs e voent anvet *naurange* ( e provañseg) ; ar Saozon hag ar C'hallaoued a gredas dezho e oa ur ger-mell dirak an anv, alese *an orange* hag *une orange* ; eus ar stumm gallek fazius-se e teu ar brezhoneg *orañjez*.
An hevelep ger *orange* a implijer e galleg evit al liv ; *orangey* eo e saozneg, hag *[[orañjez (liv)|orañjez]]* e brezhoneg.
N'eo ket ar ger sanskritek *nāraṅga* gwrizienn anv *Citrus × sinensis* en holl yezhoù ; da skouer, *sinaasappel*, "aval Sina", eo e nederlandeg.

## Gounezerezh

Er broioù klouar ha gleb o hin e kresk ar gwez-orañjez.
Dre ma c'hall ar rev lazhañ ar frouezh pe ar wezenn hec'h-unan ec'h eo gwell he flantañ e douaroù a zo izeloc'h eget 250 m a-us live ar mor e diabarzh ur vro, pe izeloc'h eget 400 m war an aodoù.
Ret eo e vefe douar traezhek silikek mesket gant un nebeud pri ha raz. Gwelloc'h e kresk *Citrus sinensis* en ul lec'h heoliet mat ha goudoret diouzh an avelioù yen ; gwelloc'h ivez e ve dinaou gant an dachenn, evit mirout ouzh ar rev a begañ (d'an traoñ ec'h a ar gwiskadoù aer pa yenaont) hag ouzh an dour glav a chom a-boulladoù.
Diwar splus ar frouezh e ouenn ar wezenn, pe dre aztaolañ (imboudiñ dre wrizienn).

Orañjezegi bras zo kalz broioù : Suafrika en Afrika ; Stadoù-Unanet Amerika (Florida ha Kalifornia) ha Mec'hiko e Norzhamerika ; Belize ha Kuba  e Kreizamerika ; Arc'hantina, Brazil, Ecuador, Kolombia, Perou hag Uruguay e Suamerika ; India, Iran, Turkia ha Sina en Azia ; en darn vuiañ eus broioù ar Mor Kreizdouar.

Pouezus eo gounezerezh frouezh *Citrus × sinensis* en armerzh ar bed.

## Liammoù diavaez
*} 
## Notennoù