Martin Heidegger

**Martin Heidegger** (26 Gwengolo 1889 e Meßkirch - 26 Mae 1976 e Freiburg im Breisgau), a oa ur prederour alaman. Levezonet e oa gant hengoun an anadennoniezh (fenomenologiezh) eus e vestr Edmund Husserl, gant prederouriezh ar vuhez ivez dre skrivagnerien evel Wilhelm Dilthey pe Søren Kierkegaard, ha fellout a rae dezhañ mont dreist ha pelloc'h gant ur voudoniezh nevez. Diskar prederouriezh ar c'huzh-heol ha ganedigezh ur weledigezh nevez eus ar bed e voe pal pennañ Heidegger.

E 1926 e skrivas e gentañ oberenn vras *Sein und Zeit* ("Boud hag amzer"), hag a daolas skeudenn gentañ ar *Fundamentalontologie* savet gantañ. Embannet e voe e 1927. 

E kreiz ar bloavezhioù 1930 e krogas ur studi war istor brederouriezh ar c'huzh heol. Graet e voe un dielfennadur burutellerel eus ar skrivagnerien pennañ e keñver ar voudoniezh, an anadennoniezh hag an hermeneutek.

Kalz rendaeloù en deus lakaet e oberenn da sevel. Lod a sell outañ evel unan eus ar brasañ prederourien ar c'hevandir tra ma ne vez gwelet gant lod all en e oberenn ken un trefoedaj digomprenus. E zarempredoù gant an ideologiezh nazi o deus talvezet dezhañ kalz tamalloù.

Eurediñ a reas d'an 21 a viz Meurzh 1917 gant Elfride Petri. Tad e oa da zaou vab : Jörg hag Hermann. Brudet eo ivez e zarempred gant Hannah Arendt.

### Naziegezh ha heuliadoù

E 1933, pa oa bet dilennet Hitler e penn Alamagn, Heidegger a oa dilennet Rektor eus skol-veur Freiburg ha goude se e lakaas e anv er strollad nazi. Dont a reas e brezegenn gentañ en e garg nevez, ar Rektoratsrede, da vezañ brudet ken-ha-ken. Ne reas ket berzh en e garg avat, hag e kuitas anezhi e 1934 (daoust ma chomas ezel eus ar strollad nazi betek diwezh ar brezel).

Goude ar brezel e oa bet difennet ouzh Heidegger kelenn en Alamagn dre ziviz Aotrouniezh dalc'herezh gall, met torret e voe an diviz-se e 1951, hag e teuas da vezañ kelenner emeritus gant an holl wirioù stag. Kelenn a reas neuze en un doare ingal eus 1951 betek 1958, ha pa veze pedet d'ober betek 1967.

## Levrlennadur
### Diwar ''Bout hag amzer''
* Hubert Dreyfus, *Being-in-the-World: A Commentary on Heidegger's Being and Time, Division I*
* Theodore Kisiel, *The Genesis of Heidegger's Being and Time*
* Stephen Mulhall, *Heidegger and Being and Time*

### Skridbuhezioù
* Victor Farias, *Heidegger and Nazism* (a disputed and controversial biography; see, for instance, Pierre Joris here)
* Hugo Ott, *Martin Heidegger: A Political Life*
* Rüdiger Safranski, *Martin Heidegger: Between Good and Evil*

### Politikerezh [[Naziegezh]]
* Pierre Bourdieu, *The Political Ontology of Martin Heidegger*
* Miguel de Beistegui, *Heidegger and the Political: Dystopias*
* Jacques Derrida, *Of Spirit: Heidegger and the Question*
* Dominique Janicaud, *The Shadow of That Thought*
* Philippe Lacoue-Labarthe, "Transcendence Ends in Politics," in *Typography: Mimesis, Philosophy, Politics*
* Philippe Lacoue-Labarthe, *Heidegger, Art, and Politics: The Fiction of the Political*
* Karl Löwith, *Martin Heidegger and European Nihilism*
* Jean-François Lyotard, *Heidegger and "the jews"*
* Günther Neske & Emil Kettering (eds.), *Martin Heidegger and National Socialism: Questions and Answers*
* Hans Sluga, *Heidegger's Crisis: Philosophy and Politics in Nazi Germany*
* Richard Wolin (ed.), *The Heidegger Controversy* ISBN 0-262-23166-2.

### Levrioù all
* Robert Bernasconi, *Heidegger in Question: The Art of Existing*
* Walter A. Brogan, *Heidegger and Aristotle: The Twofoldness of Being*
* Jacques Derrida, "*Ousia* and *Gramme*: Note on a Note from *Being and Time*," in *Margins of Philosophy*
* Paul Edwards, *Heidegger's Confusions*
* Christopher Fynsk, *Heidegger: Thought and Historicity*
* Philippe Lacoue-Labarthe, *Poetry as Experience*
* Philippe Lacoue-Labarthe, *Heidegger and the Politics of Poetry*
* William McNeill, *The Glance of the Eye: Heidegger, Aristotle, and the Ends of Theory*
* William McNeill, *The Time of Life: Heidegger and Ethos*
* Jean-Luc Nancy, "The Decision of Existence," in *The Birth to Presence*
* Herman Philipse, *Heidegger's Philosophy of Being: A Critical Interpretation*
* Richard Polt, *Heidegger: An Introduction*
* François Raffoul, *Heidegger and the Subject*
* François Raffoul and David Pettigrew (ed), *Heidegger and Practical Philosophy* 
* John Sallis, *Echoes: After Heidegger*
* John Sallis (ed), *Reading Heidegger: Commemorations*, including articles by Robert Bernasconi, Jacques Derrida, Rodolphe Gasché, and John Sallis, among others.
* Reiner Schürmann, *Heidegger on Being and Acting: From Principles to Anarchy*
* Bernard Stiegler, *[[Technics and Time, 1: The Fault of Epimetheus]]*
* Iain Thomson, *Heidegger on Ontotheology Technology and the Politics of Education*
* Andrzej Warminski, *Readings in Interpretation: Hölderlin, Hegel, Heidegger*

### Degemer e Frañs
* Jean Beaufret, *Dialogue avec Heidegger*, 4 levrenn
* Dominique Janicaud, *Heidegger en France*, 2 levrenn