open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arondisamant Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)

**Arondisamant Saint-Denis** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Seine-Saint-Denis hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Denis e 10 kanton (betek 2014) hag e 9 c'humun :
*kanton Aubervilliers-Est
*kanton Aubervilliers-Ouest
*kanton La Courneuve
*kanton Épinay-sur-Seine
*kanton Pierrefitte-sur-Seine
*kanton Saint-Denis-Nord-Est
*kanton Saint-Denis-Nord-Ouest
*kanton Saint-Denis-Sud
*kanton Saint-Ouen
*kanton Stains
Arondisamant Le Raincy

**Arondisamant Le Raincy** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Seine-Saint-Denis hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Le Raincy e 13 kanton (betek 2014) hag e 16 kumun :
* kanton Aulnay-sous-Bois-Nord
* kanton Aulnay-sous-Bois-Sud
* kanton Le Blanc-Mesnil
* kanton Gagny
* kanton Livry-Gargan
* kanton Montfermeil
* kanton Neuilly-Plaisance
* kanton Neuilly-sur-Marne
* kanton Noisy-le-Grand
* kanton Le Raincy
* kanton Sevran
* kanton Tremblay-en-France
* kanton Villepinte

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-Saint-Denis d'ar 1 a viz Genver 2017. 22 gumun zo en arondisamant Le Raincy bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Boulogne-Billancourt

**Arondisamant Boulogne-Billancourt** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Hauts-de-Seine hag e rannvro Île-de-France.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Boulogne-Billancourt e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 9 c'humun :
* kanton Boulogne-Billancourt-Nord-Est
* kanton Boulogne-Billancourt-Nord-Ouest
* kanton Boulogne-Billancourt-Sud
* kanton Chaville
* kanton Issy-les-Moulineaux-Est
* kanton Issy-les-Moulineaux-Ouest
* kanton Meudon
* kanton Saint-Cloud
* kanton Sèvres

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Hauts-de-Seine d'ar 1 a viz Genver 2017. 8 kumun zo en arondisamant Boulogne-Billancourt bremañ.

## Daveoù
Moñforzh Kumuniezh

**Moñforzh Kumuniezh** a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù, e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet e voe e 1992.

He frezidant zo Christophe Martins, maer Ilfentig, abaoe 2014.

## Kumunioù
Moñforzh Kumuniezh a ya 8 kumun d'ober anezhi :
* Bezeg
* Brezhiel
* Ilfentig
* Lanwaz
* **[[Moñforzh]]**
* Pleveleg
* Sant-Gonlei
* Talenseg

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 115 skoliad (4,2 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liamm
*Lec'hienn ofisiel ar gumuniezh kumunioù
Arondisamant Antony

**Arondisamant Antony** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Hauts-de-Seine hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Antony e 12 kanton (betek 2014) hag e 12 kumun :
* kanton Antony ;
* kanton Bagneux ;
* kanton Bourg-la-Reine ;
* kanton Châtenay-Malabry ;
* kanton Châtillon ;
* kanton Clamart ;
* kanton Fontenay-aux-Roses ;
* kanton Malakoff ;
* kanton Montrouge ;
* kanton Le Plessis-Robinson ;
* kanton Sceaux ;
* kanton Vanves.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Hauts-de-Seine d'ar 1 a viz Genver 2017. 11 kumun zo en arondisamant Antony bremañ.

## Daveoù
Pierre Boulez

}}|}|#DEC89D}}; color:#FFFFFF;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 120%;"|  **}**
|-
| 
|- width="85px" valign="top" align="center"
| **Pierre Boulez** e 2004
|- width="85px" valign="top"
| 
|- width="85px" valign="top"
| **Stil :** sonerezh a vremañ
|- width="85px" valign="top"
| 
|- width="85px" valign="top"
| **Ganedigezh :** 26 a viz Meurzh 1925 e Montbrison
|- width="85px" valign="top"
| **Marvet :** d'ar 6 a viz Genver 2016 e Baden-Baden
|- width="85px" valign="top"
|- width="85px" valign="top"
| 
|- width="85px" valign="top"
| **Broadelezh :**  gall
|- width="85px" valign="top"
| 
|- width="85px" valign="top"
| **Micher pennañ :** sonaozour, penn orkestra
|- width="85px" valign="top"
| **Bloavezhiadoù micherel :** adalek 1945
|- width="85px" valign="top"
| **Mistri :** Olivier Messiaen, René Leibowitz
|- width="85px" valign="top" bgcolor="#DEC89D"
| align="center" | **Oberennoù pennañ**
|- width="85px" valign="top"
|
* *Le Marteau sans maître* (1954)
* *Pli selon pli* (1957-1962)
* *Répons* (1981-1988) 
|-
|}
**Pierre Boulez** a zo ur sonaozour gall, bet ganet d'ar 26 a viz Meurzh 1925 e Montbrison, e departamant al Loire, ha marvet d'ar 5 a viz Genver 2016, e Baden-Baden (Bro-Alamagn).

## Liammoù diavaez
* Buhezskrid Pierre Boulez
Yann Queffélec

**Yann Queffélec** a zo ur skrivagner gallek a orin breizhat, ganet e Pariz, Bro-C'hall, d'ar 4 a viz Gwengolo 1949.

## Buhez
Mab eo d'ar skrivagner gallek Henri Queffélec ha breur d'ar bianoourez Anne Queffélec. Dimezet e oa bet Yann Queffélec d'ar bianoourez Brigitte Engerer, ha tad d'ur verc'h ganti.

E Pariz emañ ar skrivagner o vevañ, koulskoude eo chomet tomm e galon ouzh Breizh, bro e dad. Goude bezañ tremenet pep hañv e ti ar familh en Aber-Ildud (Bro-Leon) pa oa ur bugel en deus un ti bremañ e-kichen Douarnenez.

Sot eo Yann Queffélec gant beajoù var vor. Pa oa yaouank en doa desket merdeiñ gant Éric Tabarly.

## Oberennoù
E 1985 e oa aet gantañ ar Priz Goncourt evit e romant "*Les Noces barbares*".

Skrivet en deus ul levr diwar-benn buhez Éric Tabarly, hag unan diwar-benn afer ar vag "Bugaled Breizh".

Embannet eo bet ivez gantañ "Dictionnaire amoureux de la Bretagne" e galleg.

## Mennozhioù
D'ar vanifestadeg aozet d'ar 27 a viz Gwengolo 2014 e Naoned en doa kemeret perzh Yann Queffélec, a zifenn Breizh he femp departamant.

## Dave ha notennoù
Arondisamant Évry

**Arondisamant Évry** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Essonne hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Évry e 17 kanton (betek 2014) hag e 52 gumun :
*kanton Brunoy
*kanton Corbeil-Essonnes-Est
*kanton Corbeil-Essonnes-Ouest
*kanton Draveil
*kanton Épinay-sous-Sénart
*kanton Évry-Nord
*kanton Évry-Sud
*kanton Grigny
*kanton Mennecy
*kanton Milly-la-Forêt
*kanton Montgeron
*kanton Morsang-sur-Orge
*kanton Ris-Orangis
*kanton Saint-Germain-lès-Corbeil
*kanton Vigneux-sur-Seine
*kanton Viry-Châtillon
*kanton Yerres

## Daveoù
Arondisamant Étampes

**Arondisamant Étampes** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Essonne hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Étampes e 6 kanton (betek 2014) hag e 79 kumun :
*kanton Dourdan
*kanton Étampes
*kanton Étréchy
*kanton La Ferté-Alais
*kanton Méréville
*kanton Saint-Chéron

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Essonne d'ar 1 a viz Genver 2017. 76 kumun zo en arondisamant Étampes bremañ.

## Daveoù
Segusiavi

Ar **Segusiavi** (Σεγοσιανοί pe Σεγουσιανοί en henc’hresianeg, *Segusiavi* e latin) a oa ur bobl c'halian diazezet er c’hornôg da Lugdunum (Lyon bremañ), war un dachenn a zo aet d’ober departamantoù Loire ha Rhône.

N’anavezer ket mat harzoù ar vro annezet ganto, dreist-holl en hanternoz, met diwar ar pezh a lenner e skridoù Julius Caesar hag an douaroniour Klaudios Ptolemaios e c’haller lavaret e oant war harzoù ar *[[Provincia]]* roman, gant ar pobloù-mañ en-dro dezho : Aedui en hanternoz, Ambarri er biz, Allobroges er reter, Vellavi er c’hreisteiz hag Arverni er c’hornôg. Goude aloubadeg ar Romaned e oa o c’hêr-benn e *Forum Segusianorum* (kêr Feurs bremañ).

Julius Caesar, e-barzh De Bello Gallico, a ra anv eus ar Segusiavi evel ar bobl gentañ a oa bet kavet gantañ p’en doa kuitaet bro an Allobroged.

E 52 a-raok J.K. e voent galvet gant Verkingetorix da sevel un arme, asambles gant an Aedui, da dagañ an Allobroges hag a oa savet a-du gant ar Romaned. Goude se e voent galvet ivez da gas soudarded da sikour Verkingetorix e seziz Alesia. Met e-keit-se e c’halle Julius Caesar treuziñ o bro gant e armeoù hep diaester ebet. War a seblant n’o devoe ket darempred fall gant ar Romaned : goude an aloubadeg ne voe mui emgann ebet, na gant an eil tu na gant egile. 

## Notennoù
Arondisamant Versailhez

**Arondisamant Versailhez** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Yvelines hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Versailhez e 10 kanton (betek 2014) hag e 19 kumun :
* kanton Le Chesnay
* kanton Montigny-le-Bretonneux
* kanton Plaisir
* kanton Saint-Cyr-l'École
* kanton Trappes
* kanton Vélizy-Villacoublay
* kanton Versailles-Nord
* kanton Versailles-Nord-Ouest
* kanton Versailles-Sud
* kanton Viroflay

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Yvelines d'ar 1 a viz Genver 2017. 24 c'humun zo en arondisamant Versailhez bremañ.
Matteo Renzi

**Matteo Renzi** (ganet d'an 11 Genver 1975) zo ur politikour italian. eus ar Partito Democratico (Strollad Demokratel Italia). Prezidant ar C'huzul (Kentañ Ministr) eo abaoe an 22 C'hwevrer 2014 D'al lun 5 a viz Meurzh 2018 e kuitae penn ar strollad Partito Democratico goude an dilennadegoù.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Matteo Renzi Web Site (ita/ing)
Arondisamant Saint-Germain-en-Laye

**Arondisamant Saint-Germain-en-Laye** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Yvelines hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Saint-Germain-en-Laye e 16 kanton (betek 2014) hag e 45 kumun :
* kanton Andrésy
* kanton La Celle-Saint-Cloud
* kanton Chatou
* kanton Conflans-Sainte-Honorine
* kanton Houilles
* kanton Maisons-Laffitte
* kanton Marly-le-Roi
* kanton Le Pecq
* kanton Poissy-Nord
* kanton Poissy-Sud
* kanton Saint-Germain-en-Laye-Nord
* kanton Saint-Germain-en-Laye-Sud
* kanton Saint-Nom-la-Bretèche
* kanton Sartrouville
* kanton Triel-sur-Seine
* kanton Le Vésinet

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Yvelines d'ar 1 a viz Genver 2017. 45 kumun zo en arondisamant Saint-Germain-en-Laye bremañ.
Arondisamant Mantes-la-Jolie

**Arondisamant Mantes-la-Jolie** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Yvelines hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Mantes-la-Jolie e 8 kanton (betek 2014) hag e 117 kumun :
* kanton Aubergenville
* kanton Bonnières-sur-Seine
* kanton Guerville
* kanton Houdan
* kanton Limay
* kanton Mantes-la-Jolie
* kanton Mantes-la-Ville
* kanton Meulan-en-Yvelines

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù an Yvelines d'ar 1 a viz Genver 2017. 110 kumun zo en arondisamant Mantes-la-Jolie bremañ.
Arondisamant Fontainebleau

**Arondisamant Fontainebleau** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Fontainebleau e 6 kanton (betek 2014) hag e 87 kumun :
* kanton La Chapelle-la-Reine
* kanton Château-Landon
* kanton Fontainebleau
* kanton Lorrez-le-Bocage-Préaux
* kanton Moret-sur-Loing
* kanton Nemours

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 86 kumun zo en arondisamant Fontainebleau bremañ.
Arondisamant Saint-Denis

**Arondisamant Saint-Denis** a zo:
* Arondisamant Saint-Denis (Seine-Saint-Denis), un arondisamant e Seine-Saint-Denis ;
* Arondisamant Saint-Denis (Enez ar Reünion), un arondisamant en enez ar Reünion.
Arondisamant Meaux

**Arondisamant Meaux** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Meaux e 8 kanton (betek 2014) hag e 128 kumun :
*kanton Coulommiers
*kanton Crécy-la-Chapelle
*kanton Dammartin-en-Goële
*kanton La Ferté-sous-Jouarre
*kanton Lizy-sur-Ourcq
*kanton Meaux-Nord
*kanton Meaux-Sud
*kanton Mitry-Mory

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 143 c'humun zo en arondisamant Meaux bremañ.
Arondisamant Bobigny

**Arondisamant Bobigny** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Seine-Saint-Denis hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Bobigny e 17 kanton (betek 2014) hag e 15 kumun :
* kanton Bagnolet
* kanton Bobigny
* kanton Bondy-Nord-Ouest
* kanton Bondy-Sud-Est
* kanton Le Bourget
* kanton Drancy
* kanton Les Lilas
* kanton Montreuil-Est
* kanton Montreuil-Nord
* kanton Montreuil-Ouest
* kanton Noisy-le-Sec
* kanton Pantin-Est
* kanton Pantin-Ouest
* kanton Les Pavillons-sous-Bois
* kanton Romainville
* kanton Rosny-sous-Bois
* kanton Villemomble

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-Saint-Denis d'ar 1 a viz Genver 2017. 9 c'humun zo en arondisamant Bobigny bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Melun

**Arondisamant Melun** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Melun e 10 kanton (betek 2014) hag e 91 kumun :
* kanton Brie-Comte-Robert
* kanton Le Châtelet-en-Brie
* kanton Combs-la-Ville
* kanton Le Mée-sur-Seine
* kanton Melun-Nord
* kanton Melun-Sud
* kanton Mormant
* kanton Perthes
* kanton Savigny-le-Temple
* kanton Tournan-en-Brie

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 59 c'humun zo en arondisamant Melun bremañ.
Kumuniezh kumunioù Koad Alan hag ar Menez

**Kumuniezh kumunioù Koad Alan hag ar Menez** a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus Aodoù-an-Arvor. Un darn eus Bro Kreiz Breizh eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Koad Alan hag ar Menez ha 2 gumun.

## Ar c'humunioù
# Gouvene
# Ilifav
# Lanreunan
# Loskoed-ar-Mozon
# Medrigneg (sez)
# Merelieg
# Sant-Laoueneg
# Sant-Vran
# Tremorae

## An anv
Dont a ra anv an etrekumuniezh eus hini Koad Alan, ur goadeg, ha hini ar Menez, ur vroig.

## Prezidanted
*Michel Rouvrais, maer Tremorae (2015-2016)
*Régine Angée, maerez Medrigneg (2014-2015)
*Armelle Dessaudes, maerez Sant-Vran (2008-2014)

## Gwelet ivez
*Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn an etrekumuniezh
Koronal

Ur **c'horonal** zo un ofiser a renk uhel en arme e penn ur rejimant soudarded. A-us dezhañ emañ ar jeneral. En armeoù bihan, evel re Island pe ar Vatikan, ar renk a goronal eo an hini uhelañ. Implijet e vez ar renk a goronal e lod nerzhioù polis pe strolladoù lezluel.

En istor, er 17vet, 18vet ha 19vet kantved, ur c'horonal a oa e-karg eus ur rejimant lu. Hiziv-an-deiz ez eo kalz ledanoc'h an niver a soudarded dindan karg ur c'horonal.
Ar renk a goronal a adkaver peurvuiañ dres a-us an hini a letanant koronal. Ar renk a-us d'an hini koronal zo brigader, Jeneral brigadenn.

Kabiten eo ar renk kevatal er morlu.

## Skouerioù brudet

Armand Tuffin de La Rouërie (Charles Willson Peale).jpg|Armand ar Roueri, lesanvet Koronal Armand, haroz an dizalc'hiezh amerikan ha breizhat.
A J Vaughan, Jr. CSA ACW.jpg|Koronal dilennet Alfred Jefferson Vaughan, Jr. eus Lu Stadoù Kengevreet Amerika.
Colonel Lewis B. Puller, 1945 (14273622120).jpg|Koronal Chesty Puller d'an USMC.
LaRoque & son parti-quatrième de couverture.jpg|François de La Rocque lesanvet Koronal de La Rocque, politikour gall.
Larbi Ben M'hidi.jpg|Koronal an ALN Larbi Ben M'hidi.
Nimeiry, Nasser and Gaddafi, 1969.jpg|Koronal Naser e kreiz ha koronal Kadhafi a-zehoù en aerborzh Tripoli e 1969.
King Vidor

**King Wallis Vidor**, bet ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1894 e Galveston hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz Du 1982 e Paso Robles (Stadoù-Unanet), a oa ur filmaozour ha produour stadunanat.
Gorre (disheñvelout)

**Gorre** a zo un anv brezhonek hag a dalvez penn uhelañ, plaen pe blaenoc'h, un dra bennak. E lec'hanvadurezh e talvez da envel al lodenn reterañ eus ur vro, pe al lodenn uhelañ ("gorre-kêr" da skouer). Enebet e vez ouzh *goueled*.

*Gorre, ur gumun en Aodoù-an-Arvor
*"Gorre" anv gallek Gòra, ur gumun, hag ur stêr (Gòra), e Bro-Lemojez, en Okitania
*Gorre-Goulen, ur gumun el Liger-Atlantel
*Gorre-Breizh, un anv all evit Breizh-Uhel
*Gorre-Leon, anv al lodenn reter eus Bro-Leon.

## Anv da dostaat
*Enez Gorée, e-kichen Dakar, e Senegal, gwallvrudet en Istor evel ul lec'h tremen evit marc'had ar sklaved kaset war-zu Amerika.
Arondisamant Provins

**Arondisamant Provins** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Provins e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 165 kumun :
* kanton Bray-sur-Seine
* kanton Donnemarie-Dontilly
* kanton La Ferté-Gaucher
* kanton Montereau-Fault-Yonne
* kanton Nangis
* kanton Provins
* kanton Rebais
* kanton Rozay-en-Brie
* kanton Villiers-Saint-Georges

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 179 kumun zo en arondisamant Provins bremañ.
Arondisamant Torcy

**Arondisamant Torcy** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Seine-et-Marne hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Torcy e 10 kanton (betek 2014) hag e 43 c'humun :
* kanton Champs-sur-Marne
* kanton Chelles
* kanton Claye-Souilly
* kanton Lagny-sur-Marne
* kanton Noisiel
* kanton Pontault-Combault
* kanton Roissy-en-Brie
* kanton Thorigny-sur-Marne
* kanton Torcy
* kanton Vaires-sur-Marne

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Seine-et-Marne d'ar 1 a viz Genver 2017. 43 c'humun zo en arondisamant Torcy bremañ.

## Daveoù
Donald Sutherland

**Donald McNichol Sutherland** a zo un aktour kanadian bet ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1935 e Saint John, en New Brunswick, e Kanada hag aet da Anaon d'an 20 a viz Even 2024. Aktour eo bet e-pad 70 vloaz hag enoret alies gant meur a Primetime Emmy Awards ha Golden Globe Awards. Great e oa eus outañ unan eus gwellañ aktourien da vezañ chomet hep bezañ enoret gant un Academy Award, met enoret eo bet gant un Academy Honorary Award e 2017.

Ganet e Saint John, New Brunswick, goude-se e oa bet o vevañ e Bridgewater, Nova Scotia, Sutherland a zo bet brudet goude bezañ bet er filmoù The Dirty Dozen (1967), M*A*S*H (1970), ha Kelly's Heroes (1970). Goude-se e oa bet o c'hoari rolloù lies pe reoù penn pe reoù a-eil, evel en Start the Revolution Without Me (1970), Klute (1971), Don't Look Now (1973), The Day of the Locust (1975), Fellini's Casanova (1976), The Eagle Has Landed (1976), 1900 (1976), Animal House (1978), Invasion of the Body Snatchers (1978), The First Great Train Robbery (1978), Ordinary People (1980), Eye of the Needle (1981), A Dry White Season (1989), Backdraft (1991), JFK (1991), Six Degrees of Separation (1993), Without Limits (1998), The Italian Job (2003), ha Pride & Prejudice (2005). Sutherland a zo bet brudet ivez evit roll ar prezidant Snow er frañchiz The Hunger Games (2012–2015).

Er skinwel, Sutherland a oa bet enoret gant ur Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actor in a Limited Series or Movie evit e roll en Citizen X (1995). C'hoariet en deus Adam Czerniaków en Uprising (2001), ha Clark Clifford en Path to War (2002) hag enoret eo bet gant ur Golden Globe Award for Best Supporting Actor – Series, Miniseries or Television Film.
Gardner

**Gardner** zo un anv-tiegezh saoznek. Dont a ra eus ar ger *gardener*, liorzhour. 

## Tud
* Ava Gardner (1922-1990), aktourez stadunanat;
* Erle Stanley Gardner (1889-1970), skrivagner;
* John Gardner (1926-2007), skrivagner saoz;
* John Gardner (1933-1982), skrivagner stadunanat;

## Lec'hioù
*Gardner (Illinois)
*Gardner (Kansas) 
*Gardner (Massachusetts)
*Gardner (North Dakota)
John Gardner (Bro-Saoz)

* *Marteze emaoc'h o klask ar pennad [[John Gardner (SUA)]]‎, skrivagner stuadunanat*.

**John Gardner** (1926-2007) zo ur skrivagner saoz.

Da 3 bloaz e teskas lenn, da 8 e felle dezhañ bout skrivagner. Studiañ a reas al lennegezh hag ar sigoterezh. Perzh a gemeras en eil brezel-bed, evel soudard ha sigoter gant ar Groaz Ruz stadunanat. 

Studiañs a reas e Cambridge hag Oxford, war an doueoniezh. E-pad seizh vloaz e voe pastor protestant, a-raok kouezhañ er vezventi. Ul levr brudet a savo diwar-benn an abadenn-se eus e vuhez.

Romantoù spierezh a savas p'edo marevezh romantoù Ian Fleming diwar-benn troioù kaer James Bond e barr o brud: eizh levr a skrivas diwar-benn Boatsie Oakes, *The Liquidator*.

## Oberennoù
### Emvuhezskrid
* *Spin the Bottle* (1964)

### Rummad Boysie Oakes
* *[[The Liquidator (romant)|The Liquidator]]* (1964)
* *[[Understrike]]* (1965)
* *Amber Nine* (1966)
* *Madrigal* (1967)
* *Founder Member* (1969)
* *Traitor's Exit* (1970)
* *The Airline Pirates* (1970) - e SUA : *Air Apparent*
* *A Killer for a Song* (1975)

### Rummad Derek Torry novels
* *A Complete State of Death* (1969) - e SUA : *[[The Stone Killer]]*
* *The Corner Men* (1974)
Robert Rossen

**Robert Rossen**, bet ganet d'ar 16 a viz Meurzh 1908 e New York hag aet da Anaon d'an 18 a viz C'hwevrer 1966 er memes kêr, a oa ur filmaozour ha produour stadunanat.

Ezel e oa bet eus ar Strollad Komunour er Stadoù-Unanet etre 1937 ha war-dro 1947, ar pezh a reas d'e anv bezañ skrivet e kaier ruz ar sinema a veze dalc'het gant studioioù meur Hollywood d'ar mare-se.
Alexandre Glais-Bizoin

**Alexandre Glais-Bizoin**, **Alexandre Olivier Glais de Bizoin** e anv klok, bet ganet d'an 9 a viz Meurzh 1800 e Kintin ha marvet d'ar 6 a viz Du 1877 e Sant-Brieg, a oa ur politikour breizhat ha gall eus an tu-kleiz.

Eñ an hini eo en devoa kinniget ma vije jedet ur priz unan evit ar c'has lizheroù, hep na vije kemeret an hed e kont. Ar pezh a voe lakaet e pleustr gant dekred an 17 a viz Eost 1848, bet embannet d'an 30 a viz Eost da-heul. Un timbr 0,66 € an dalvoudegezh anezhañ, hanterskeudenn **Alexandre Glais-Bizoin** warnañ, a zo bet lakaet e gwerzh adalek ar 17 a viz Meurzh 2014.

## Liammoù
* Le Club Philatélique Briochin
Joseph L. Mankiewicz

**Joseph Leo Mankiewicz**, bet ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1909 e Wilkes-Barre (Stadoù-Unanet) hag aet da Anaon d'an 5 a viz C'hwevrer 1993 e New York, a oa ur filmaozour ha produour stadunanat a orin yuzev-polonat.

Breur a oa da Herman J. Mankiewicz, hag eñ bezañ skrivet senario un nebeud film brudet-mat evel hini *[[Citizen Kane]]* gant Orson Welles, da skouer.
Ambarri

An **Ambarri** a oa ur bobl c'halian hag a oa o chom e-kichen kember ar stêrioù Saône ha Rhône, er pezh a zo an departamant Ain bremañ. En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ : Allobroges er gevred, Segusiavi er c’hornôg, Aedui er gwalarn ha Sequani er biz.
Hervez a gont Julius Caesar dimp e oant kevredet gant o amezeien, an Aedui. Lenn a reer e-barzh *[[Ab Urbe condita libri]]*, gant Titus Livius, e vefe bet an Ambarri e-touez ar C’halianed o doa treuzet an Alpoù da aloubiñ ledenez Italia e deroù ar .
Talvezout a rafe o anv kement « ar re a zo o en daou du d’an Arar », diwar anv galianek ar Saône. Kavout a reer roud eus an anv Ambarri e-barzh anvioù meur a gêr eus an tolead : Ambérieu-en-Bugey, Ambérieux-en-Dombes, Ambutrix, Ambronay, Ambléon, Amblagnieu pe Ambérieux. 

## Notennoù
John Gardner (SUA)

**Marteze emaoc'h o klask ar pennad [[John Gardner (Bro-Saoz)]]‎, skrivagner saoz*.

**John Champlin Gardner** (1933 – 1982) a oa ur romantour stadunanat. 
Grendel, e 1971, eo e oberenn vrudetañ, diwar-benn mojenn Beowulf, kontet eus savboent an euzhvil. Dek vloaz goude an embannadur kentañ e voe lakaet d'ober ar film Grendel Grendel Grendel.

## E varv
Mervel a reas en ur gwallzarvoud war e varc'h-tan, ur 5 km eus ar gêr, e Susquehanna County, Pennsylvania, d'ar Meurzh 14 a viz Gwengolo 1982. Hervez ar polis en doa c'hwitet ar c'horn-tro war-dro 2 eur 30 diouzh ar ar beure, pa oa o vleinañ e Harley-Davidson. Hervez e zanvez-pried Susan Thornton e oa bet oc'h evañ a-hed an noz. Da eurediñ e oant pevar deiz goude.

## Oberennoù
### Romantoù
**The Resurrection*, New American Library, 1966; Vintage Books, 1987, ISBN 978-0-394-73250-3
**The Wreckage of Agathon*, Harper & Row, 1970; Dutton, 1985, ISBN 978-0-525-48180-5
**[[Grendel (novel)|Grendel]]*, New York: Vintage Books, 1971. illustrated by Emil Antonucci, ISBN 0-679-72311-0
**[[The Sunlight Dialogues]]*, Knopf, 1972, ISBN 978-0-394-47144-0; reprint New Directions Publishing, 2006, ISBN 0-8112-1670-5
**Jason and Medeia* Knopf, 1973, ISBN 978-0-394-48317-7; Vintage Books, 1986, ISBN 978-0-394-74060-7
*; reprint	New Directions Publishing, 2007, ISBN 978-0-8112-1678-4
**The King's Indian* Knopf, 1974, ISBN 978-0-394-49221-6; reissue Ballantine Books, 1983, ISBN 978-0-345-30372-1
*; reprint New Directions Publishing, 2005, ISBN 978-0-8112-1637-1
**In the Suicide Mountains* Knopf, 1977, ISBN 978-0-394-41880-3
**Vlemk the Box Painter* Lord John Press, 1979, ISBN 978-0-935716-02-3
**Freddy's Book* Knopf, 1980, ISBN 978-0-394-50920-4; White Pine Press, 2007, ISBN 978-1-893996-84-7
**The Art of Living and Other Stories* Knopf, 1981; reprint, Vintage Books, 1989, ISBN 978-0-679-72350-9
**[[Mickelsson's Ghosts]]* Knopf, 1982, ISBN 978-0-394-50468-1.; reprint New Directions Publishing, 2008, ISBN 978-0-8112-1679-1
**Stillness and Shadows* Knopf, 1986, ISBN 978-0-394-54402-1.
Kumuniezh kumunioù Kreiz Aodoù-an-Arvor Galloud 4

**Kumuniezh-kumunioù Kreiz Aodoù-an-Arvor Galloud 4** (berraet e **Kag4**) a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Un darn eus Bro Sant-Brieg eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant teir etrekumuniezh-all hag ur gumun eus Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.

Edo he sez e Ploheg. He frezidant diwezhañ oa Joseph Le Vée, maer Pleneventer

## Ar c'humunioù
Tri c'humun a yae d'ober anezhi:
#Bodeoù
#Pleneventer
#Ploheg-Peniti (sez)

Bodet e oa Ploheg gant Peniti-Koedrac'h d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Ploheg-Peniti.

## Pennad kar
*Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor

## Liamm diavaez
*Lec'hienn an etrekumuniezh

## Notennoù
Karl Drais

**Karl Drais**, pe **Karl von Drais**, pe **Karl Friedrich Christian Ludwig Freiherr Drais von Sauerbronn** (1785-1851), zo un ijinour alaman, brudet da vezañ ijinet an draiser, e 1817, da lavarout eo ur mekanik koad, div rod dezhañ, hag ac'h ae war-raok war-bouez an treid, hag a weler hiriv evel stumm kentañ ar marc'h-houarn.

## E vuhez
**Karl Drais** a oa ganet e 1785 e Karlsruhe, kêr-benn Dugelezh-veur Baden. E dad, Karl Wilhelm Friedrich Ludwig, Baron Drais, hag e vamm, Christine Margaretha, Baronez Kaltenthal, ne oant ket gwall binvidik a-hervez, petra bennak ma en doa e dad ur garg a guzulier e lez an dug-meur, e baeron Karl Friedrich von Baden. Goude stagañ da studiañ en e gêr c'henidik ez eas Karl Drais da skol melestrerezh ar c'hoadoù ha doureier, da gêr Pforzheim, hag etre 1803 ha 1805 da studiañ matematik, fizik ha tisavouriezh, da skol-veur Heidelberg.

Goude e studioù e labouras e melestrerezh ar c'hoadoù ha doureier e Dugelezh-veur Baden.

### Liammoù diavaez
*  : E vuhez hervez ar Goethe-Institut.
Arondisamant Bellac

**Arondisamant Bellac** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Vienne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Bellac e 8 kanton hag e 63 c'humun :
*kanton Bellac
*kanton Bessines-sur-Gartempe
*kanton Châteauponsac
*kanton Le Dorat
*kanton Magnac-Laval
*kanton Mézières-sur-Issoire
*kanton Nantiat
*kanton Saint-Sulpice-les-Feuilles
Arondisamant Lemojez

**Arondisamant Lemojez** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Vienne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Lemojez e 28 kanton hag e 108 kumun :
*kanton Aixe-sur-Vienne
*kanton Ambazac
*kanton Châlus
*kanton Châteauneuf-la-Forêt
*kanton Eymoutiers
*kanton Laurière
*kanton Lemojez-Beaupuy
*kanton Lemojez-Carnot
*kanton Lemojez-Centre
*kanton Lemojez-Cité
*kanton Lemojez-Condat
*kanton Lemojez-Corgnac
*kanton Lemojez-Couzeix
*kanton Lemojez-Émailleurs
*kanton Lemojez-Grand-Treuil
*kanton Lemojez-Isle
*kanton Lemojez-La Bastide
*kanton Lemojez-Landouge
*kanton Lemojez-Le Palais
*kanton Lemojez-Panazol
*kanton Lemojez-Puy-las-Rodas
*kanton Lemojez-Vigenal
*kanton Nexon
*kanton Nieul
*kanton Pierre-Buffière
*kanton Saint-Germain-les-Belles
*kanton Saint-Léonard-de-Noblat
*kanton Saint-Yrieix-la-Perche
Arondisamant Rochechouart

**Arondisamant Rochechouart** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Haute-Vienne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Rochechouart e 6 kanton hag e 30 kumun :
* kanton Oradour-sur-Vayres
* kanton Rochechouart
* kanton Saint-Junien-Reter
* kanton Saint-Junien-Kornôg
* kanton Saint-Laurent-sur-Gorre
* kanton Saint-Mathieu
Yamaha Motor Corporation

**Yamaha Motor Company Limited** (ヤマハ発動機株式会社 Yamaha Hatsudōki KK, IPA: [jamaha] /ˈjɑːməhɑː/) a zo un embregerezh a Japan a sav motoioù, bigi ha kefluskerioù bigi, ha produioù poulzet all, evel kirri evit ar redadegoù kirri.
Lemojez (disheñvelout)

*Lemojez (*Limòtges* pe *Lemòtges* en okitaneg; *Limoges* e galleg) a zo ur gêr en Okitania
*Bro-Lemojez (*Lemosin* en okitaneg; *Limousin* e galleg) a zo ur vro eus Okitania, hag ur proviñs kozh
*Rannvro Lemojez a zo ur rannvro er Frañs, deuet hec'h anv eus hini ar vro

*lemojezeg, rannyezh okitanek Bro-Lemojez
Ford Motor Company

**The Ford Motor Company** pe **Ford** war eeun a zo ur saver-kirri amerikan lec'hiet e Detroit, savet gant Henry Ford e 1903. Gwerzhañ a ra kirri e bed a-bezh, met dreist holl er Stadoù-Unanet hag en Europa, dindan e anv *Ford* met ivez kirri chioc'h dindan an anv *Lincoln*. Produiñ a rae ivez traktourioù gwezhall. Perc'henn a ra perzhioù eus saverien-kirr all, Mazda e Japan (2,1%), Aston Martin er Rouantelezh-Unanet (15%) ha Jianglin e Sina (49%). Kontrollet eo c'hoazh an embregerezh gant ar famailh Ford, doust ma'z int perc'hennerien a nebeud perzhioù.

Deskrivet eo bet gant *Forbes* evel "an embregerezh pouezusañ en istor ar Stadoù-Unanet". Lakaet eo bet ganti hentennoù nevez da bleustriñ, evel an taylorismiezh, un doare nevez da aozañ al labour en embregerezhioù en deus aotreet ar saver-kirri da broduiñ evit ar wezh kentañ meur a garr en un dro.
Brian Hart Ltd.

**Brian Hart Ltd.**, anavezet ivez dindan an anvioù **Hart** pe **Hart Racing Engines** a oa ur saver kefluskerioù en deus pourchaset kelfuskerioù e Formulenn 1 e-pad 157 Priz Bras. Savet en deus ur c'heflusker turbo a seblante mat a-walc'h etre 1981 ha 1986 hag unan aergelc'hiek etre 1993 ha 1997.
Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour

**Kumuniezh-kumunioù Bro Monkontour** a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Un darn eus Bro Sant-Brieg eo. Rannet e oa bet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre Lambal Douar ha Mor (5 kumun) ha Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù (1 gumun).

## Ar c'humunioù
C'hwec'h kumun a yae d'ober anezhi:
#Henon
#Kesoue
#Monkontour (sez)
#Plevig
#Sant-Kareg
#Trezeniel
Betek diwezh ar bloaz 2013 e oa kumun Lanwal e-barzh ivez, met aet eo e-barzh Kedikel war-lerc'h.

## Pennad kar
*Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor

## Liamm diavaez
*Lec'hienn an etrekumuniezh

## Notennoù
Dislonkañ

**Dislonkañ**, pe **disteurel**, pe **c'hwediñ**, a zo kement ha kas kuit eus ar poull-kalon ar boued a zo bet debret.

## Pennad-kar
*regofad
Emgann Tudela

**Emgann Tudela** zo un emgann a c'hoarvezas d'an 23 a viz Du 1808, nepell diouzh Tudela, en kreisteiz Navarra, e Spagn, entre an arme spagnol hag an arme c'hall. Trec'h e voe ar C'hallaoued, dindan ar jeneral Jean Lannes (1769-1809), war ar Spagnoled a oa renet gant ar jeneral Castaños.

40 000 Spagnol a glaskas derc'hel penn ouzh 30 000 soudard gall ha polonat, a-raok bout faezhet. 6 000 Spagnol a varvas, ha 460 Gall.

C'hoarvezout a reas an emgann c'hwec'h miz goude emsavadeg an Dos de Mayo, e Mae 1808. 

## An armeoù
E penn ar C'hallaoued e oa: 
* Jean Lannes, Dug Montebello (1769–1809), 
* François Joseph Lefebvre
* Michel Ney

E penn ar Spagnoled e oa: 
* Francisco Javier Castaños
* José de Palafox y Melci 
* Juan O'Neylle
Emsavadeg an Dos de Mayo

**Ur pennad [[Dos de Mayo]] zo ivez.*

**Emsavadeg an Dos de Mayo** eo anv an emsavadeg a c'hoarvezas e kêr Madrid, e Spagn, d'an 2 a viz Mae 1808 pa en em savas ar bobl a-enep ar C'hallaoued o devoa aloubet ar vro. Goude-se e krogas ar bobl da stourm dre bevar c'horn ar vro. Deroù Brezel Dizalc'hted Spagn e voe. 

Hiziv e vez lidet e Kumuniezh Madrid evel an *Día de la Comunidad*, a zo kement hag ur gouel broadel er gumuniezh.
Dos de Mayo

*'Dos de Mayo zo anv [[spagnolek]] an [[2 a viz Mae]], ha hini meur a dra.
*[[Emsavadeg an Dos de Mayo]] e [[1808]] e [[Madrid]], e [[Spagn]].
*[[El dos de mayo de 1808 en Madrid]], ul livadur gant [[Goya]].
*[[Dos de Mayo (Misiones)|Dos de Mayo]], ur gêriadenn e Proviñs [[Misiones]] en [[Arc'hantina]].
*[[Dos de Mayo (Loreto)|Dos de Mayo]], e [[Proviñs Ucayali]] e [[Perou]].
*[[Proviñs an Dos de Mayo|Dos de Mayo]], ur broviñs e Perou.
*[[Combate del Callao|Combate del 2 de mayo]], ur c'hrogad e [[1866]] e-kerzh [[Brezel Spagn-Suamerika]].
*[[El 19 de marzo y el 2 de mayo]], trede romant heuliad kentañ an *Episodios nacionales'' gant Benito Pérez Galdós.

## Pennad kar
*Tres de Mayo
January Suchodolski

**January Suchodolski** (Grodno, 1797 - 1875, Bojmie, e-kichen Siedlce) a oa ul livour polonat. Breur e oa d'ar barzh Rajnold Suchodolski, lesanvet Rajnolda.
Editorial Cruïlla

An **Editorial Cruïlla** zo un ti-embann katalanek e Barcelona.

## Liamm diavaez
*Lec'hienn Editorial Cruïlla
Dolors Garcia i Cornellà

**Dolors Garcia i Cornellà**, ganet e 1956 e Girona, zo ur skrivagnerez katalanek evit ar yaouankiz.

## Oberennoù
### Evit ar vugale

* Les ànimes de Terramorta (La Galera, Barcelona, 2010)
* Els brons i l'exèrcit invisible (Edicions del Pirata, Barcelona, 2009)
* L'Oleguer i el clan de les Llunes Grises (Barcanova, Barcelona, 2009)
* Els brons i el malefici de les tres harpies (Edicions del Pirata, Barcelona, 2008)
* Peripècies d'un rescat (La Formiga, Barcelona, 2007)
* Marvin, l'enllustrador de sabates/ Marvin, el limpiabotas (Bromera, Alzira, 2008) 
* Els brons a les Fondalades Tenebroses (Edicions del Pirata, Barcelona, 2004)
* Contes d'estar per casa (2003)
* Els pingüins del 44 (2003)
* La nit de les dues-centes mil llunes (2001)
* L'home que estimava els núvols (2002) «Premi Lola Anglada 2001»
* La nit de les dues-centes mil llunes (2000)
* El nen de Ningú/ Beniche, el niño de nadie (2000) «Finalista Premi Ala Delta 2000»
* El malastruc (1999)
* Sopa de nit (1999)
* L'herba llunera i altres contes (1998)
* Els boscos blaus (1998)
* Contes a una cama trencada (1997)
* Els carrers d'en Bru (1996)
* Ni un, ni dos, ni tres (1994)
* La boira més blanca (1993)
* Què passa, Gil microbi? (1992)
* Bufa, Buf! (1992)
* Frifrit (1993) «Premi Ciutat d'Olot 1992»
* El senyor dels punts suspensius (1992)
* L'atzur màgic de l'enigma (1991)
* La lluna de les mil cares (1988)
* El secret de la tortuga (1987)
* El drac de Bagastrà (1986)

### Evit ar grennarded
Jean Baptiste Camille de Canclaux

**Jean Baptiste Camille de Canclaux**, bet ganet e Pariz d'an 2 a viz Eost 1740 hag aet da Anaon er memes kêr d'ar 27 a viz Kerzu 1817, a oa ur jeneral gall da goulz an Dispac'h Gall. Senedour e voe ivez e-pad an Impalaeriezh C'hall Kentañ hag ezel eus Kambr ar Birien da-geñver an Adaozadur Kentañ.

Kemer a reas perzh e koulzadoù peoc'hidigezh Vande ha Breizh e 1792-1794 ; trec'h e voe en Emgann Kergidu.
Tony Benn

**Anthony Neil Wedgwood Benn**, anavezetoc'h evel **Tony Benn** (3 a viz Ebrel 1925 – 14 a viz Meurzh 2014) a oa ur politikour saoz eus Strollad al Labour.

Ganet e voe e Londrez, mab d'ar politikour William Wedgwood Benn ha d'e wreg Margaret Eadie. Kenderv d'an aktourez Margaret Rutherford e oa. Studioù a reas en New College, en Oxford. Dimeziñ a reas e 1949 da Caroline Middleton DeCamp (marvet e 2000). E vab Hilary Benn zo politikour ivez.

Anavezet e oa Tony Benn evel unan eus an dud ar muiañ a-gleiz e Strollad al Labour. Embann a rae bezañ republikan ha meur a wech en doa savet e vouezh a-du gant Iwerzhon unanet hag a-enep ar brezelioù en Irak hag en Afghanistan.

## Notennoù
Feur-emglev Madrid (1801)

**Feur-emglev Madrid** a voe sinet e Madrid, kêr-benn Spagn, d'an 29 a viz Gwengolo 1801, entre Portugal, ha Bro-C'hall, un toullad mizioù goude Brezel an Orañjez.

Dre sinatur he roue, João VI, e ranke Portugal ober diouzh diferadurioù Feur-emglev Badajoz (1801), etrezi ha Spagn, da lavarout eo serriñ he ferzhier ouzh al listri saoz, hag ouzhpenn-se reiñ da Vro-C'hall kement hag 20 milion a lurioù gall.

E Suamerika e ranke Portugal leuskel an hanter eus douar Amapá da vont gant Bro-C'hall.
Feur-emglev San Ildefonso

**Feur-emglev San Ildefonso** a vez lavaret eus meur a feur-emglev sinet e Palez la Granja de San Ildefonso, ma vez tiegezh roueel Spagn o chom, e kêr San Ildefonso, e proviñs Segovia :

* Feur-emglev San Ildefonso (1725), ragemglev evit aozañ eured José Iañ  Portugal hag an infantez spagnol Mariana Victoria Spagn, kensinet e Madrid en 1727 ha lakaet da dalvezout en 1729,
* Feur-emglev San Ildefonso (1742), entre Spagn ha Danmark,
* Feur-emglev San Ildefonso (1765), emglev harluiñ entre Spagn ha Bro-C'hall,
* Feur-emglev San Ildefonso (1777), emglev etre Spagn ha Portugal diwar-benn o harzoù en Kreisteizamerika,
* Feur-emglev San Ildefonso (1796), pe **eil feur-emglev San Ildefonso**, etre Bro-C'hall ha Spagn evit enebiñ ouzh ar Rouantelezh-Unanet,
* Feur-emglev San Ildefonso (1800), emglev kuzh sinet gant Buonaparte, anvet ivez **trede feur-emglev San Ildefonso**, ma laoskas Spagn douar Louiziana ha dugelezh Parma gant Bro-C'hall en eskemm ouzh Dugelezh-veur Toskana. Kresket ha kadarnaet e voe hemañ gant feur-emglev Aranjuez en 1801.
Joseph II an Impalaeriezh Santel

**Joseph II** (1741–1790) a oa Impalaer Santel.

Mab e oa d'an Impalaerien Franz Iañ ha Maria Theresia. 
Breur e oa da Marie Antoinette (Maria Antonia) (1755–1793), deuet da vout rouanez Bro-C'hall.

## Dimezioù
Div wech e timezas:
* e 1760 da Maria Isabella di Borbone-Parma (1741-1763), ganet er memes bloaz evel he fried; merc'h e oa d'an dug Filippo Iañ Parma, dug Parma, Piacenza, ha Guastella; mervel a reas ar briñsez da 22 vloaz;
* e 1765 da Maria Josepha von Bayern, merc'h d'an Impalaer santel Karl&nbsp;VII.

## Bugale
Gant e bried kentañ en doe div verc'h:
* Maria Theresia Elisabeth (1762-1770), arc'hdugez, marvet da eizh vloaz;
* Marie-Christine, ne vevas ket.

Evit klask kaout ur pennhêr e rankas addimeziñ.
Gant e eil pried n'en doe bugel ebet. Se zo kaoz eo gant e vreur Leopold ez eas ar gurunenn impalerel goude e varv.
RAM Racing

**RAM Racing** a oa ur skipailh Formulenn 1 en deus redet etre 1976 ha 1985, met n'en deus savet e garr nemet e 1984 ha 1985, o prenañ kestell-karr digant skipailhoù disheñvel etre 1976 ha 1980, ha kestell-karr March Engineering etre 1981 ha 1983. Krouet eo bet e 1975 gant Mike Ralph ha John Macdonald, o kemer harp war o anvioù evit sevel an anv RAM. Redet o deus e Formulenn 3 a-raok prenañ daou vBrabham evit redek e F1 e 1976.
Arrows Grand Prix International

**Arrows Grand Prix International** a oa ur skipailh ha saver Formulenn 1 saoz en deus redet etre 1978 ha 2002, hag etre 1991 ha 1996 dindan an anv Footwork. Krouet eo bet e 1977 gant un toullad tud a oa o paouez kuitaat Shadow, Franco Ambrosio, Alan Rees, Jackie Oliver, Dave Wass ha Tony Southgate ha savet an anv diwar lizherennoù-kentañ o anvioù. Savet o deus o c'harr kentañ e 53 devezh nemetken, met klemm zo bet savet gant Shadow a wele gant o c'harr FA1 ur gopienn eus e garr Shadow DN9. A-raok ma vefe difennet redek gant o c'harr gant lez-varn Londrez o deus divizet sevel ur garr-all, e 52 zevezh ar wezh-mañ ! 

Redet o deus 368 redadeg hep trec'hiñ ur wezh, o disoc'h gellañ o vezañ eil e 1997 gant Damon Hill. Ur rekord eo bezañ ken pell e F1 didrec'h. N'o deus nemet ur plas pol ha nav fodiom. Goude ar prantad Footwork eo bet gwerzhet ar skipailh da dTom Walkinshaw met aet eo kudennoù armerzhiel ar skipailh war washaat ha divizet eo bet paouez e kreiz ar bloaz 2002.
Toleman

**Toleman Motorsport** a oa ur saver Formulenn 1 en deus redet etre 1981 ha 1985, o redek 70 Priz Bras, oc'h ober 1 pol ha 2 dro wellañ ha o tiskouez d'ar bed talant Ayrton Senna ha zo deuet war-lerc'h kampion bed ar vlenierien.
Feur-emglev San Ildefonso (1796)

**Feur-emglev San Ildefonso**, d'an 18 a viz Eost 1796, a oa un emglev kuzh etre Spagn ha Bro-C'hall a-enep Bro-Saoz, hag a deue goude Feur-emglev Basel e 1795.

Sinet e voe gant Manuel Godoy, en anv ar roue Carlos IV, hag ar jeneral Catherine-Dominique de Pérignon, kaset gant an Direktoer gall, e Palez La Granja de San Ildefonso. 

En em glevet e oa an div vro evit en emzifenn diouzh al listri saoz a lamme war al listri gall ha spagnol pa dreuzent ar Meurvor Atlantel etre Amerika hag Europa. 

Mennad Bro-C'hall e oa neuze terriñ an emglev etre Saoz ha Portugal, evit ma vije serret perzhier portugal ouzh al listri saoz hag enebiñ ouzh kenwerzh hag ekonomiezh Bro-Saoz. 

## Liammoù diavaez
*  : Skrid feur-emglev Santo Ildefonso
Spirit Racing

**Spirit Racing** a oa ur skipailh Formulenn 1 saoz en devoa redet 25 Priz Bras etre 1983 ha 1985. Tost e oa da Honda en devoa pourchaset kefluskerioù turbo nevez dezho daoust ma oant nevez er jeu.
L'Équipier

***L'Équipier*** zo ur film, sevenet gant ar filmaozour gall Philippe Lioret (diwar ur senario savet gantañ a-gevret gant Emmanuel Courcol ha Christian Sinniger), hag a oa deuet er-maez d'an 3 a viz Du 2004.

Er film hag a bad kant peder munutenn ez eo Tour-tan ar Gazeg un elfenn bouezus ken ez eo. Padal, ne oa ket bet troet an holl zarvoudoù eno : krouet e oa bet un adsavadur eus penn an tour-tan-mañ war Beg Korzenn.

## An danvez
Erruout a ra Camille en Enez-Eusa, e-lec'h ma oa-hi bet ganet, gant ar soñj da werzhañ ti he zud. Marvet he zad — Yvon Le Guen — dek vloaz 'zo hag he mamm — Mabé — er bloaz paseet, n'eo nemet un ti-hañv ken bremañ.

A-gevret gant he moereb — Jeanne — e tremen Camille un nozvezh diwezhañ e-barzh an ti a-raok mont da Vrest, da di an noter, d'un emgav gant prenerien deuet eus Pariz. Ne vo serret lagad ebet ganti a-hed an nozvezh-se goude diskoachañ ul levr ma kav-hi ur c'hevrin ennañ : un istor fromus o liammañ he zud, annezidi an enez hag un diavaeziad, Antoine Cassenti e anv.

E 1963 e oa Yvon Le Guen penndiwaller ifern Tour-tan ar Gazeg, savet er mervent da Eusa, tra m'edo e wreg Mabé o labourat en ur fritur war an enez. Muturniet e zorn kleiz e-kerzh Brezel Aljeria en devoa dibabet Antoine Cassenti mont da ziwaller tour-tan ha, goude bezañ bet stummet e Brest, e oa bet anvet da skipailhad Le Guen. A orin eus Touren ne oa ket deuet-mat Cassenti d'an enezidi, seul vui ma oa un diwaller all — Jean-Pierre Menguy — o c'hortoz e vije roet ar post-labour d'e vab.Dre forzh labourat asambles e digenvez gouez o zour-tan ha barradoù-imor an Natur diroll en-dro dezho o devoa desket an daou zen en em anavezout betek magañ gwir liammoù a gengarantez etrezo. Diseblant ouzh santadennoù Brigitte, micherourez yaouank ar fritur, en e geñver ne voe ket Cassenti evit mirout outañ e-unan a respont da garantez Mabé o c'henel, betek mont re bell ganti.

Abalamour da enebiezh padus poblañs an ezenn outañ en devoa graet Antoine e soñj da vont kuit eus Eusa, o lezel war e lerc'h ur verc'h — Camille hec'h anv-bihan — ha n'en devoa anavezet biskoazh.

Da-heul an diskuliadur souezhus-mañ e tivizo Camille chom hep gwerzhañ ti he ziegezh.

## Roll ar gomedianed pennañ
* Sandrine Bonnaire : Mabé Le Guen,
* Philippe Torreton : Yvon Le Guen,
* Grégori Derangère : Antoine Cassenti,
* Émilie Dequenne : Brigitte,
* Anne Consigny : Camille,
* Nathalie Besançon : Jeanne (yaouank),
* Martine Sarcey : Jeanne (kozh),
* Gilles Masson : Jean-Pierre Menguy.

## Goproù
Da-geñver lid ar *Césars* e 2005 o devoa kenstrivet
* Philippe Torreton, evel gwellañ aktour,
* Émilie Dequenne, evel gwellañ aktourez o c'hoari un eilroll,
* Nicola Piovani, evit ar gwellañ sonerezh,
hep na vijent bet gopret koulskoude, siwazh dezho.

## Notennoù
Édouard Brasey

**Édouard Brasey** a zo ur skrivagner gall bet ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1954 e Marselha, Bro-C'hall.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Pen-y-garn

**Pen-y-garn** zo anv meur a lec'h e Kembre :

*Pen-y-garn (Ceredigion), kêriadenn,
*Pen-y-garn (Sir Gaerfyrddin), kêriadenn,

*Pen y Garn, kern menez e Powys
*Pen-y-Garn Goch
*Pen-y-Garn Fawr
Lambal Kumuniezh

**Lambal Kumuniezh** a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Un darn eus Bro Sant-Brieg eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Lambal Douar ha Mor, goude kendeuziñ gant div gumuniezh-kumunioù-all, 2 gumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Matignon, 6 kumun a oa e kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin ha 5 kumun a oa e Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.

Edo he sez e Lambal. He frezidant diwezhañ zo Loïc Cauret, maer Lambal.

## Ar c'humunioù
Tri-c'hwec'h kumun a yae d'ober anezhi:
#Andel
#Brehant-Monkontour
#Henant-Sal
#Kistenid
#Koedmaeg
#Lambal (sez)
#Landehen
#Lanvelor
#Morieg
#Noual
#Pengilli
#Peuñvrid
#Sant-Glenn
#Sant-Rieg
#Sant-Rivoued
#Trebrid

A-raok bezañ kendeuzet gant Lambal e 2016 e oa ivez Melin un ezel ar gumuniezh-kumunioù.

## Pennad kar
*Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor

## Liamm diavaez
*Lec'hienn an etrekumuniezh

 == Brezhoneg ==

E distro-skol 2019 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1094 skoliad (8,0% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).[ http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019]

## Notennoù
Melin (disheñvelout)

**Melin** a c'hall bezañ:

*e brezhoneg, henstumm ar ger milin, hiriv stumm rannyezhel, 
*an anv kembraek ha kerneveurek evit "milin".

## Anvioù-lec'h
###### 
*Melin, ur gumun en Aodoù-an-Arvor
*anvioù da dostaat:
**Melined, ur gumun el Liger-Atlantel
**Meliner, ur gumun en Il-ha-Gwilen

###### 
*Melin y Wig
*Melin-cwrt
*Felinfach
*Felin-Wnda

###### 
*Melin, ur gumun en departamant Haute-Saône

###### 
*Melin, ur menez e Streymoy, en enezeg Faero

## Anvioù tud
*Björn Melin, ur c'hoarier hockey eus Sveden

## Pennad kar
*Milin (disheñvelout)
Meilh

**Meilh** a c'hall bezañ:
*ur pesk, gwelet meilh (pesk)
*ur stumm rannyezhel eus milin

## Pesked
*meilh gweuzek
*meilh-karreg
*meilh melen
*meilh minvoan
*meilh ruz
*meilh ruz karreg

## Anvioù-lec'h
*Meilh-ar-Wern
*Beg-Meilh, e Fouenant

## Traoù all
Elfenn a gaver e-barzh:
*meilh-dorn
Michel Raoult

**Michel Raoult**, bet ganet e Sant-Maloù e 1931 hag aet d'an Anaon d'an 20 a viz Meurzh 2014, a oa ur c'helenner, produour abadennoù skingomz ha skinwel, ha skrivagner brezhon.

Pevarvet Ri Drevon Gudaer ar Gredenn Geltiek e oa, "An Habask" e anv drouiz.

Skrivet en doa al levr *An Drouized*, bet tapet ar Priz Pierre Mocaër gantañ e 1984.

## E skridoù
**Les Druides, les sociétés initiatiques celtiques contemporaines*. Ed. du Rocher, 1983, adembannet e 1992.
Hervé Jaouen

**Hervé Jaouen**, bet ganet d'an 18 a viz Du 1946 e Kemper (Bro-Gerne), a zo ur skrivagner gallek.

Skrivet en deus romantoù a bep seurt, levrioù evit ar vugale, hag ivez un toullad levrioù diwar-benn Bro-Iwerzhon.

Unan eus e levrioù zo bet troet e brezhoneg gant Herve Lossec, « Le Monstre du lac noir » (*Euzhvil al lenn zu* titl e droidigezh e brezhoneg).

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Miliner

Ar **miliner** eo an den a labour en ur vilin, hag a val an ed d'ober bleud. Kozh-noe eo ar vicher-se dre ma oa  deusouti e mare ar chaseourien-kutuilherien. 

A-bouez e oa ar miliner er c'hevredigezhioù hengounel a-raok ma oa graet boued en ur mod greantel. Estreget bleud e c'halle ober ar vilinerien, a-wechoù poultr diouzh danvez evit sevel tiez.

## Anv-familh
Ar Miliner, skrivet *Le Milinaire* e galleg, zo un anv-tiegezh brezhonek. Tud vrudet :
* *Alban er Meliner*, unan eus anvioù-pluenn Yann Mari Ewan Heneu (1868-1929), beleg ha skrivagner,
* Loeiza er Meliner (1887-1977), kanerez ha skrivagnerez,
* Michel Le Milinaire, gourdoner ar c'hlub mell-droad Stade Lavallois.

Milin zo un anv-tiegezh brezhonek all. E Bro-Roazhon e kaver Monnier ha Lemonnier.

## A bep seurt
Bagad ar Velinerion eo bagad Gwened.

## Pennadoù kar
Dre ma oa ur vicher a-bouez e kaver kalz anvioù-tiegezh par d'ar Miliner er yezhoù all, da skouer :
*Miller, anv-tiegezh saoznek
*Müller, anv-tiegezh alamanek
*Meunier, anv-tiegezh gallek
*Molenaar, anv-tiegezh nederlandek
*Melnik, anv-tiegezh rusianek
*Molinaro, anv-tiegezh italianek
*Molinièr (distaget « moulinie » [muliˈɲe]), anv-tiegezh okitanek