open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paul Ollendorff

**Paul Ollendorff**, ganet d'ar 24 a viz C'hwevrer 1851 ha marvet d'ar 15 a viz Kerzu 1920 e Choisy-au-Bac, a oa un embanner ha levrdiour gall. Krouet en devoa un ti-embann ma voe embannet meur a levr diwar zorn Guy de Maupassant.

## E vuhez
Mab e oa da Henri-Godefroy Ollendorff, deuet eus Pologn. e dad en devoa savet ul levr anvet *Nouvelle Méthode pour apprendre à parler, écrire une langue en six mois* hag a reas berzh bras. Da gentañ e vevas ar vugale, Paul, e vreur henañ Gustave, e c'hoar Mina hag o mamm Dorothéa Ollendorff-Pincus, eus gwerzh levrioù o zad e Pariz, rue de Richelieu : er straed-se eo, en niverenn 28 bis, ma tigoras Paul Ollendorff e levrdi dezhañ en 1875. Da gentañ ec'h embannas pezhioù-c'hoari, evel re Georges Ohnet a oa bet nac'het gant an embanner Calmann Lévy : gant *Le Maître de forges* (1882) e reas berzh bras hag e sachas brud war e anv. Goude e voe tro Guy de Maupassant a roas dezhañ Le Horla (1887), ha goude e teuas daou romant kentañ Octave Mirbeau, Alphonse Allais, Paul Adam, Jean Lorrain, Paul Féval, Abel Hermant, Willy, Jules Renard, Fernand Vandérem … ken na oa ouzhpenn 2 000 titl e katalog 1896.

En 1898, goude graet berzh gant e levrdi, *La Librairie Ollendorff*, setu Paul da sevel, gant mignoned dezhañ, ar *Société d'Éditions littéraires et artistiques*, diazezet en 50 rue de la Chaussée-d'Antin. Ha Colette hag André Theuriet da vont gant an ti-embann nevez. Bloaz goude, en Here 1889, e c'houlennas Gustave Ollendorff an titl a *chevalier de la Légion d'honneur* evit e vreur Paul. 

E Mae 1902 e roas Paul Ollendorff lañs d'un dastumad nevez a levrioù keinet, e 3,50 lur, kinniget evel un doare-embann nevez, ar « romantoù poblek skeudennaouet » (gant Géo Dupuis, José Roy, etc.), met ne reas ket berzh. Adalek 1904 e seblantas ar stal mont da stalig. Dipitet an den, lakaet a-gostez gant e gevredidi, ma werzhas e rannoù da brenañ ar gazetenn Gil Blas, a zilezas en 1911.

## Liammoù diavaez
* Notenn gant Pierre Michel db. Paul Ollendorf, en ''Dictionnaire Octave Mirbeau'', en linenn. E « Mirbeau, Ollendorff et les droits d’auteur », *Cahiers Octave Mirbeau*, Numéro 12 (2005) ha Numéro 14 (2007).

## Notennoù
Kanton Arras-1

**Kanton Arras-1** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Arras-1 a ya 12 kumun hag ul lodenn Arras d'ober anezhañ:
* **[[Arras]]** (lodenn),
* Acq,
* Anzin-Saint-Aubin,
* Beaumetz-lès-Loges,
* Dainville,
* Écurie,
* Étrun,
* Marœuil,
* Mont-Saint-Éloi,
* Neuville-Saint-Vaast,
* Roclincourt,
* Sainte-Catherine,
* Wailly.

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Kanton Béthune

**Kanton Béthune** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton e 1801.
* Rannet e oa bet etre daou ganton gant dekred ar 16 a viz Eost 1973: kanton Béthune-Norzh ha kanton Béthune-Su.
* Adkrouet e oa bet kanton Béthune gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 1973
Kanton Béthune a yae 17 kumun d'ober anezhañ:
* **[[Béthune]]**,
* Annezin,
* Essars,
* Hinges,
* Lacouture,
* Locon,
* Oblinghem,
* Vendin,
* Vieille-Chapelle,
* Allouagne,
* Chocques,
* Fouquereuil,
* Fouquière,
* Labeuvrière,
* Lapugnoy,
* Verquigneul,
* Verquin.

### Abaoe 2015
Kanton Béthune a ya bremañ 7 kumun d'ober anezhañ:
* Annezin,
* **[[Béthune]]**,
* Chocques,
* Labeuvrière,
* Lapugnoy,
* Oblinghem,
* Vendin-lès-Béthune.

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Máirtín Ó Murchú

**Máirtín Ó Murchú** zo bet kelenner iwerzhoneg ha studioù keltiek en Ensavadur Studioù Uhel Dulenn. A-raok eo bet kelenner iwerzhoneg e Skolaj an Drinded e Dulenn.

Embannet en deus kalz pennadoù diwar-benn an iwerzhoneg ha gouezeleg Skos, koulz studiadennoù yezhoniezh ha skridoù diazez evit an holl.

Bez' ez eo unan eus ar re o deus labouret evit diazezañ un distagadur unvan evit an iwerzhoneg, al *Lárchanúint* (ar "yezh kreiz").

## Skridoù
**The Irish Language*, Department of Foreign Affairs/Bord na Gaeilge (1985)
**East Perthshire Gaelic: Social History, Phonology, Texts and Lexicon* Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, ISBN 978-0901282934 (1989)
*pennad diwar-benn an iwerzhoneg el levr *An Encyclopedia of the Languages of Europe*, Wiley-Blackwell, ISBN 978-0631192862 (1998)
*(gant Helen Ó Murchú) *Irish: Facing the Future / An Ghaeilge: a hAghaidh Roimpi*, EBLUL, ISBN 1-870675-14-2 (1999)
* *Aspects of the Societal Status of Modern Irish*, e-barzh *The Celtic Languages*, edited by Martin J. Ball with James Fife, Londrez, Routledge (1993) 
* *An Ghaeltacht mar réigiún cultúrtha: léargas teangeolaíoch*, e-barzh *Teanga, pobal agus réigiún*, eagarthóirí: Liam Mac Mathúna, Ciarán Mac Murchaidh agus Máirín Nic Eoin, Dulenn, Coiscéim (2000)
* *Ag Dul ó Chion: Cás na Gaeilge 1952-2002*, Dulenn, Coiscéim (2002)
* *[[Patrick S. Dinneen|Dineen]] and Ó Donaill* e-barzh *Dinneen and the Dictionary*, edited by Pádraigín Riggs, Londrez, Irish Texts Society (2005)
*(gant Helen Ó Murchú) *More facts about Irish*, EBLUL, ISBN 978-0-9558410-0-2 (2008) https://web.archive.org/web/20150923173657/http://www.gaelport.com/uploads/documents/MFAI%202008/Introduction.pdf

## Liamm diavaez
* Skridoù all gant Máirtín Ó Murchú

## Notennoù
Alexander Van der Bellen

**Alexander Van der Bellen** (ganet d'an 18 a viz Genver 1944) zo un armerzhour hag ur politiker eus Aostria. D'an 23 a viz Mae 2016 eo bet dilennet da brezidant republik Aostria.

## E vuhez
Ganet eo Alexander Van der Bellen e Vienna, d'un tad deuet eus Rusia ha d'ur vamm deuet eus Estonia. E hendadoù eus tu e dad a oa aet eus an Izelvroioù da Rusia. 

Er bloavezhioù 1960 en doa graet studioù ekonomiezh e skol-veur Innsbruck. Un doktorelezh a dapas e 1970. Kelenner e voe goude-se e skol-veur Innsbruck hag e Vienna goude.

Oberiant eo bet e-barzh ar gostezenn sokial-demokrat Sozialdemokratische Partei Österreichs (SPÖ) da gentañ hag e kostezenn ar Re C'hlas goude, eus 1992 da 2016. E Kuzul Broadel ar Re C'hlas eo bet etre 1994 ha 2012. Mouezh ar strollad e oa eus 1997 da 2008 ha neuze en doa roet e zilez.

War ar renk eo aet, e nevez-amzer 2016, evit dilennadeg prezidant ar republik, evel un den dizalc'h, met harpet gant kostezenn ar Re C'hlas. En dro gentañ eo erruet da eil, goude paotr an tu dehoù pellañ Norbert Hofer, hag en eil tro eo bet trec'h war hennezh.

Mont a raio da brezidant da vat e miz Gouere 2016.

## Notennoù

## Liamm diavaez
Kanton Brebières

**Kanton Brebières** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Brebières a ya 33 c'humun d'ober anezhañ:
* Arleux-en-Gohelle,
* Bellonne,
* Biache-Saint-Vaast,
* Boiry-Notre-Dame,
* **[[Brebières]]**,
* Cagnicourt,
* Corbehem,
* Dury,
* Étaing,
* Éterpigny,
* Fresnes-lès-Montauban,
* Fresnoy-en-Gohelle,
* Gouy-sous-Bellonne,
* Hamblain-les-Prés,
* Haucourt,
* Hendecourt-lès-Cagnicourt,
* Izel-lès-Équerchin,
* Neuvireuil,
* Noyelles-sous-Bellonne,
* Oppy,
* Pelves,
* Plouvain,
* Quiéry-la-Motte,
* Récourt,
* Rémy,
* Riencourt-lès-Cagnicourt,
* Rœux,
* Sailly-en-Ostrevent,
* Saudemont,
* Tortequesne,
* Villers-lès-Cagnicourt,
* Vis-en-Artois,
* Vitry-en-Artois.

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Kanton Calais-2

**Kanton Calais-2** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Calais-2 a ya 25 kumun hag ul lodenn Calais d'ober anezhañ:
* **[[Calais]]** (lodenn),
* Alembon,
* Andres,
* Ardres,
* Les Attaques,
* Autingues,
* Bainghen,
* Balinghem,
* Bouquehault,
* Boursin,
* Brêmes,
* Caffiers,
* Campagne-lès-Guines,
* Coulogne,
* Fiennes,
* Guînes,
* Hardinghen,
* Herbinghen,
* Hermelinghen,
* Hocquinghen,
* Landrethun-lès-Ardres,
* Licques,
* Louches,
* Nielles-lès-Ardres,
* Rodelinghem,
* Sanghen.

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Le Garde

***Le Garde*** zo un danevell gant Guy de Maupassant e 1884.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *Le Garde* a oa er pemdezieg *[[Le Gaulois]]*, d'an 8 a viz Here 1884. 
Adembannet e voe en dastumad ''Yvette'' e 1884 ivez.

## An danevell
Goude koan, an Aotrou Boniface, « grand tueur de bêtes et grand buveur de vin » (lazher bras a loened hag ever bras a win), a gont un istor reuzus a chase : e jugard, ar paotr Cavalier, en devoa tapet e niz Marius o stignañ lasoù-kroug war e zouaroù.
Rose (Maupassant)

***Rose*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.

## Istor
Da gentañ e oa bet embannet e *[[Gil Blas]]* an 29 a viz Genver 1884, ha sinet Maufrigneuse.

Goude e voe adembannet en dastumad *[[Contes du jour et de la nuit]]* en 1885, ma oa an eil danevell eus an dastumad.

## An danevell

## Notennoù
Mohammed-Fripouille

***Mohammed-Fripouille*** zo un danevell gant Guy de Maupassant e 1884.

## Istor
Kentañ ma voe embannet **Mohammed-Fripouille** a oa er pemdezieg e *[[Le Gaulois]]* an 20 a viz Gwengolo 1884. 
Adembannet e voe en dastumad ''Yvette'' e 1884 ivez.

## An danevell
E kêr Alger, emañ ar c'habiten Marret, bet spahi, o kontañ un droiad-vrezel graet gant Mohammed-Fripouille a-enep ar meuriad Ouled-Berghi .
La Confession

***La Confession*** zo anv meur a oberenn c'hallek.

## Danevelloù gant [[Guy de Maupassant]]
Anv teir danevell gant maupassant eo :
**[[La Confession (danevell, Here 1883)]]*, adembannet en dastumad *[[Contes du jour et de la nuit]]* en 1885.
**[[La Confession (danevell, Eost 1884)]]*, adembannet en dastumad *[[Le Rosier de madame Husson (dastumad)]]* e 1888.
**[[La Confession (danevell, Du 1884)]]*, adembannet en dastumad *[[Toine (dastumad)]]* en 1886.

Hag ivez: 
**[[La Confession de Théodule Sabot]]*, gant Guy de Maupassant en 1883, adembannet en dastumad *[[Toine (dastumad)]]* en 1886.

## Oberennoù all
**[[La Confession d'un enfant du siècle]]*, romant gant Alfred de Musset en 1836.

## Pennadoù kar
* *[[Confession]]*
* *[[Les Confessions]]*, eñvorennoù gallek gant Jean-Jacques Rousseau, embannet adal 1782.
* *[[The Confession]]*, romant polis saoznek gant John Grisham, en 2010.
La Confession (danevell, Eost 1884)

***La Confession*** zo un danevell gant Guy de Maupassant embannet e miz Eost 1884.

## Istor
Adembannet e voe e 1887 en danevell 'Le Rosier de madame Husson'. 

Un danevell all, heñvelanvet, La Confession (danevell, Here 1883), zo bet embannet e *[[Contes du jour et de la nuit]]* (1885).

## An danevell
Ar c'habiten Hector-Marie de Fontenne, un den sirius anezhañ, a vez souezhet a-wechoù gant c'hoarzhadennoù e bried Laurine. Un noz, goude maneurioù en arme, setu eñ sachet gant e genvreuseur ofiserien, ha dihuniñ en ur gwele en ur gamb dianav...
La Confession (danevell, Du 1884)

***La Confession*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet e miz Du 1884.

## Istor
Embannet e voe *La Confession* e *[[Le Figaro]]* an 10 a viz Du 1884.
Adembannet e voe en dastumad *[[Toine (dastumad)|Toine]]* en 1886.

## An danevell
Kaset an aotrou Badon-Leremincé, un den onest anezhañ, d'ar vered. Goude an obidoù, setu e vab, e verc'h, hag e vab-kaer, e ti an noter, a lenn an testamant dezho.
Moliendo café

**Moliendo café** zo ur ganaouenn eus Venezuela, brudet dre ar bed a-bezh. Tabut zo bet diwar-benn piv e oa an oberour anezhi, pe Hugo Blanco pe e eontr Jose Manzo Perroni.

Hervez Hugo Blanco eo gantañ e voe savet en 1958, met dre ma ne oa ket major c'hoazh (ne oa nemet 17 vloaz), e c'houlennas digant e eontr enrollañ an oberenn evitañ er SACVEN (Sociedad de Autores y Compositores de Venezuela).
Bloavezhioù goude e prosezas an eontr ouzh e niz, o lavarout eo eñ en doa savet ar ganaouenn, hag e oa bet laeret an ton gant e niz.

## Kanerien
*Ismael Rivera gant Rafael Cortijo y su Combo (1960) (Puerto Rico)
*Pérez Prado (1961)	(Mec'hiko)
*Lucho Gatica (1961)	
*Xiomara Alfaro (1962) (Cuba). 
*Mina - Moliendo Café (Macinando cafè) (1961) (Italia, savet da 11 en hit-parade italian
*Gloria Lasso Moliendo Café (1962) (Bro-C'hall/ Spagn)	
*Javier Solís (1962) (Mexique)
*Marino Marini (1962) (Italia)
*Graciela & Machito (1965)	
*Paco de Lucía (1965, albom *12 éxitos para 2 guitarras flamencas*, Spagn)
*José Feliciano (1967) (Puerto Rico)
*Julio Iglesias (1976, albom *America*) (Spagn), hag a-unan gant Jeane Manson		
*Sergio & Estibaliz (bet ezel eus ar Mocedades)
*Roberto Blanco (1984) (Alaman, a orin kuban)	
*Azúcar Moreno (1992) (Spagn)	
*Olivia Molina (1993) (Alamagn / Mec'hiko)	
*Cheb Hasni (1993) (Aljeria), en doare rai, 	
*Africando, anvet *Sama Thiel* (1994)	
*Carlos Baute (1994, albom *Origines*, doare rap)
*Plácido Domingo, er medley *[[El Humahuaqueño]] / [[Caballo viejo]] / Moliendo café* (1994)	
*José Luis Rodríguez "El Puma" y Trío Los Panchos (1999) (Arc'hantina/Mec'hiko/Puerto Rico)	
*Luis Mejia (1999) (Panama)	
*Ricardo Montaner (2001) (Venezuela)	
*Fanfare Ciocarlia (2001) (Roumania)
*Vieja Trova Santiaguera (2002, albom *El Balcon Del Adios*) (Cuba)	
*Martín Zarzar (membre du groupe Pink Martini) (2012, album *Two Dollars to Ride the Train*) (Pérou / États-Unis)
*Gabry Ponte & Sophia Del Carmen feat. Pitbull : leur titre *Beat On My Drum* (2012) reprend la mélodie
*Jeane Manson (2014, album *Vivire*) (Bro-C'hall)
Kanton Liévin

**Kanton Liévin** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant lez an 18 a viz C'hwevrer 1904.
* Rannet e oa bet etre daou ganton gant dekred an 10 a viz Genver 1962: kanton Liévin-Norzh ha kanton Liévin-Gwalarn.
* Adkrouet e oa bet kanton Liévin gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 1962

### Abaoe 2015
Kanton Liévin a ya bremañ 4 c'humun d'ober anezhañ:
* **[[Liévin]]**,
* Éleu-dit-Leauwette,
* Givenchy-en-Gohelle,
* Vimy.

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Adiós muchachos

**Adiós muchachos** zo anv meur a oberenn spagnolek.

## Kanaouenn
** [[Adiós muchachos (tango)|Adiós muchachos]]*, tango e 1927, gant komzoù Julio César Sanders y letra de César Felipe Veldani.

## Romant
** [[Adiós muchachos (novela)|Adiós muchachos]]*, romant gant Daniel Chavarría

## Filmoù
* *[[Adiós muchachos (film 1955)|Adiós muchachos]]*, film arc'hantinat e 1955, renet gant Armando Bo.
* *Adiós, muchachos*', anv spagnolek ar film gall Au revoir, les enfants e 1987, renet gant Louis Malle
La Confession (danevell, Here 1883)

**La Confession** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883. Div zanevell all zo anvet heñvel gant an oberour.

## Istor
* Da gentañ e oa bet embannet e *[[Le Gaulois]]* an 21 a viz Here 1883.
* Goude e voe adembannet en dastumad *[[Contes du jour et de la nuit]]* en 1885, ma oa ar c'hentañ danevell warn-ugent, ha diwezhañ, eus an dastumad.

## An danevell
O vervel emañ Marguerite de Thérelles, c'hwec'h-vloaz ha hanter-kant. He c'hoar henañ Suzanne, daou vloaz ha tri-ugent, zo e-tal he gwele. A-vepred emañ an div c'hoar o chom. Un danvez pried he doa Suzanne, Henry e anv, met mervel trumm a reas ar paotr a-raok an eured ha touet he devoa Marguerite d'he c'hoar henañ ne vijent ket dispartiet, goude ma vije ret chom dizimez evit se. Feal d'he ger e voe, met un dristidigezh a oa o krignat he spered, ha koshaet e oa buanoc'h eget he c'hoar.

A-raok leuskel he huanadenn diwezhañ ec'h anzav d'he c'hoar henañ he devoa lazhet Henry, dre warizi, pa oa daouzek vloaz.

## Liammoù diavaez
* http://sittingbee.com/the-confession-guy-de-maupassant/

## Notennoù
Adiós muchachos (tango)

***Adiós muchachos*** zo un tango brudet, son gant César Felipe Vedani ha ton gant Julio César Sanders, hag a voe kanet hag enrollet gant Agustín Magaldi en Eost 1927 ha gitarourien d'e heul.

Er ganaouenn emañ an daneveller war e dalaroù o kimiadiñ diouzh e vignoned.

Komzoù all zo bet savet e meur a yezh ivez.

## Doare saoznek
Un doare saoznek — *[[I Get ideas]]* — zo bet savet gant Dorcas Cochran hag embannet e 1951. Kaoz zo eus un den a sav soñjoù c'hoantus ennañ o sellout ouzh ur plac'h (pe ur paotr, hervez gant piv eo kanet). Netra da welout gant ar son spagnolek.

Kanet eo bet gant Tony Martin, Peggy Lee ha Louis Armstrong, o-zri e 1951. 
Kanet eo bet gant April Stevens ivez, ha gant Rosemary Clooney a-unan gant Bing Crosby e 1961.

## Liamm diavaez
*Kanet gant Carlos Gardel : https://www.youtube.com/watch?v=HizJZbcSovo
Malki-Sedek

**Malki-Sedek** pe : **Melkisedek** (hebraeg : מַלְכִּי־צֶדֶֿק *malkī-ṣeḏeq*, "reizhded eo ma roue") zo un dudenn eus an Tanac'h.
Kinniget eo evel roue ha "beleg an Doue Uhel" pa vennig Avram e Gn. **14** 18-20.

Setu an destenn : 

&nbsp;Ha Malki-Sedek, roue Shalem, a zegasas bara ha gwin : hemañ a oa beleg an Doue Uhel. Hag ouzh e vennigañ e lavaras : "Benniget ra vo Avram gant an Doue uhel, krouer an neñv hag an douar ! ha benniget an Doue uhel, a zeroas da enebourien ez taouarn !" Hag e roas dezhañ an deog a bep tra. &nbsp;

Kavet e vez meneg anezhañ er Salm 110 :

&nbsp;Touet en deus an Aotroù, ha n'en devo ket a geuz : "te a zo beleg da viken e-giz Malki-Sedek".&nbsp;


Meneget e vez gant Paol el Lizher d'an Hebreed (**7**, 1 ha **7**, 11). Ar fed m'en dije roet Malki-Sedek profoù a beoc'h, bara ha gwin da Avram a vez gwelet gant an hengoun kristen evel ur rakskeudenn eus an Eukaristiezh ha Malki-Sedek e-unan, beleg ha roue, evel ur rakskeudenn eus ar Mezias.

Setu ar pezh a skriv Maodez Glanndour en notenn a gaver p.&nbsp;514 eus an Testamant Nevez embannet gant Al Liamm a-zivout Hebr **7**,1-3 : 
"Melkisedek a zo meneget en destenn Sakr hep ano ebet eus e c'hourdadoù nag eus e varo, ar pezh a zo kontrol da voazioù  ar Skritur a ro evit an dud vras, o lignez a-raok ha goude. Gant-se emañ Melkisedek, ar Roue-beleg, evel en diavaez d'an amzer, ha rakskeudenn ar C'hrist."

El liderezh katolik e reer meneg eus Malki-Sedek e Pedenn Veur I (kanon roman) an oferenn : "Taolit warno, ni ho ped, ur sell a garantez, hag evel m'hoc'h eus degemeret mat profoù o servijer Abel, an den just, sakrifis Abraham, hon tad, hag hini **Melkisedek**, ho Peleg meur, degemerit amañ ar Sakrifis santel, ar Brofadenn dinamm."

## Notennoù ha daveennoù
Kanton Saint-Omer

**Kanton Saint-Omer** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Saint-Omer a ya 17 kumun d'ober anezhañ:
* Bayenghem-lès-Éperlecques,
* Clairmarais,
* Éperlecques,
* Houlle,
* Mentque-Nortbécourt,
* Moringhem,
* Moulle,
* Nordausques,
* Nort-Leulinghem,
* Saint-Martin-au-Laërt,
* **[[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]]**,
* Salperwick,
* Serques,
* Tatinghem,
* Tilques,
* Tournehem-sur-la-Hem,
* Zouafques.

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Kanton Marck

**Kanton Marck** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Marck a ya 16 kumun d'ober anezhañ:
* Audruicq,
* Guemps,
* **[[Marck (Pas-de-Calais)|Marck]]**,
* Muncq-Nieurlet,
* Nortkerque,
* Nouvelle-Église,
* Offekerque,
* Oye-Plage,
* Polincove,
* Recques-sur-Hem,
* Ruminghem,
* Saint-Folquin,
* Saint-Omer-Capelle,
* Sainte-Marie-Kerque,
* Vieille-Église,
* Zutkerque.

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Llangadwaladr

**Llangadwaladr** zo anv daou lec'h e Kembre:
* Llangadwaladr, kêriadenn en Enez Mon.
* Llangadwaladr, kêriadenn e Powys.

Savet eo an anv diwar llan, iliz, ha Cadwaladr, anv ur roue brezhon.
Llangadwaladr (Powys)

**Llangadwaladr** zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Powys, e Kembre. E kumuniezh Llansilin emañ. E Sir Ddinbych e oa gwechall. 

Emañ ouzh tor torgennoù Y Berwyn, er mervent da Llanarmon Dyffryn Ceiriog, hanter-hent etre Y Trallwng ha Llangollen.

## An anv
Evel ma c'hoarvez gant parrez Llangadwaladr (Enez Mon), eo anvet ar barrez diwar Cadwaladr, pe Cadwaladr ap Cadwallon (*Catuvelladurus* e latin), a oa roue rouantelezh Gwynedd etre 655 ha 682.
Pont Llogel

**Pont Llogel** zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Powys, e Kembre. Emañ war lez ar stêr Efyrnwy, hanter hent etre Llanwddyn hag Abertridwr en hanternoz ha kêriadenn Dolanog er gevred.

Er gwalarn d'ar gêriadenn ez eus un toullad karnioù, anvet *Beddau'r Cewri* ("bezioù ar ramzed").

Gwenodenn Glyndŵr a dremen hebiou ar gêriadenn.
Jaçanã

**Jaçanã** zo anv meur a lec'h e Brazil.
* Jaçanã, kumun e stad Rio Grande do Norte;
* Jaçanã, distrig e kêr São Paulo
** meneget er ganaouenn Trem das Onze
Dont a ra an anv eus hini an evn anvet *jaçanã* e portugaleg, ha latinekaet en *Jacana jacana*.

## Pennad kar
* *[[Jacana]]*
Lizher d'ar C'halated

Unan eus Lizheroù Paol eo al **Lizher d'ar C'halated**, e Lizheroù an Ebestel en Testamant Nevez. 

Setu ar pezh a lenner e kinnig Maodez Glanndour d'al **lizher d'ar C'halated** : 

"An disparti etre ar Gristeniezh ha Lezenn Voizez n'eo ket bet c'hoarvezet en un taol. Ar gristenien gentañ deuet eus ar Yuzeviezh, an Ebestel o-unan, n'o deus ket dilezet eus an eil deiz d'egile kement a oa eus an urzh kozh : Jezuz e-unan a oa bet feal d'ar vuhez yuzev ha da lidoù an Templ. Petra oa da zilezel bremañ evit an diskibion gentañ ? Petra evit ar re deuet eus ar Baganiezh ? 
[...] Paol a lak ar gudenn war ur bazenn uheloc'h : n'eus ket da chom etre daou. N'eo ket al lezenn, pe an Amdroc'h a ro santelezh dirak Doue, met ar feiz vev e Jezuz Krist.
[...] Soñjal a reer eo bet skrivet al lizher d'ar C'halated a-raok an eil d'ar Gorintidi, war-dro 56-57, hep na vefe resisaet muioc'h."

## Notennoù ha daveennoù
Lizheroù Katolik

Al **Lizheroù Katolik** pe **Lizheroù an Ebestel** zo ul lodenn eus Testamant Nevez ar Bibl katolik. Er Bibl protestant ne gaver nemet Lizheroù Paol.

Ouzhpenn lizheroù Paol zo er Bibl katolik : bez' emañ ivez :

*Lizher Sant Jakez (Jakez)
*Lizher kentañ Sant Pêr (1 Pêr)
*Eil lizher Sant Pêr (2 Pêr)
*Lizher kentañ Sant Yann (1 Yann)
*Eil lizher Sant Yann (2 Yann)
*Trede lizher Sant Yann (3 Yann)
*Lizher Sant Jud (Jud)

## Notennoù
John Leguizamo

**Jonathan Alberto** "**John**" **Leguizamo**, bet ganet e Bogotá (Kolombia) d'an 22 a viz Gouere 1964 (pe 1960 a-wechoù), a zo un aktour, ur filmaozer, produour ha saver senario stadunanat. C'hoariet en deus en ouzhpenn da 100 film, produet ouzhpenn 20 film pe diellfilm. Gwelet eo bet alies ivez er skinwel, ha produet en deus steuñvioù lies evit ar skinwel. Bet eo bet ivez o skrivañ senariooù hag o c'hoari evit c'hoariva Broadway. Peder gwech eo bet lakaet e anv evit un Tony Award evit *[[John Leguizamo: Freak|Freak]]* e 1998, *Sexaholix* e 2002, ha *Latin History for Morons* e 2018. Enoret eo bet gant priz Special Tony Award e 2018.
Shalem

**Shalem** (hebraeg : שָׁלֵם, Shalem ) a zo ur gêr meneget er Bibl. Gellout a ra an anv klotañ gant meur a lec'h. Kavet e vez ivez ar stumm **Salem** (gresianeg Σαλήμ).

Meneget eo Shalem e Gn **14**,18 "Ha Malki-Sedek, roue Shalem a zegasas bara ha gwin : hemañ a oa beleg an Doue Uhel".

Er Salm 76 (S **76**,2) e lenner : " Emañ e Salem e deltenn, e chomlec'h e Sion !" Mard eo memes kêr e vefe un dave da Jeruzalem (kêr ar peoc'h) hag a vije bet kêr-benn Malki-Sedek. 
 
Kavout a reer ur meneg eus ur gêr anvet Salim en Aviel Yann (Yn **3**, 23) : "Edo Yann ivez o vadeziñ en Aenon, e-kichen Salim, rak kalz a zour a oa eno ; hag an dud a zeue da vezañ badezet." Ha memes kêr eo ?

Un toullad kêrioù e Stadoù-Unanet Amerika a zo bet anvet *[[Salem]]* diwar ar Bibl.

## Notennoù ha daveennoù
Pete Rodríguez

**Pete Rodríguez** zo anv meur a zen.

Daou ganer puertorikat zo en anv-se:
*Pete Rodríguez (boogaloo), ur c'haner boogaloo
*Pete Rodríguez (El Conde), ur c'haner salsa

## Pennad kar
*Rodríguez‎
Warcraft (film)

Warcraft (pe **, Warcraft : an deroù) a zo ur film moliac'h stadunanat kenskrivet gant Charles Leavitt, Chris Metzen ha sevenet gant Duncan Jones, deuet e-maez e 2016. Azasadenn ar stirad c'hoarioù video ha romantoù *[[Warcraft]]* an hini eo.

## Istor
Ur strollad brezelourien ork, Gul'dan en o fenn, a ziviz kuitaat Draenor (bed orin an orked) dre m'emañ o douaroù o vervel, evit mont war-du Azeroth, bed an dud, dre un nor-dal hud. Ar roue Llane, skoazellet gant ar marc'heg Anduin Lothar hag an Diwaller Medivh a glask gwareziñ o douaroù.

## Aktourien
* Travis Fimmel evit Sir Anduin Lothar
* Paula Patton evit Garona Halforcen
* Ben Foster evit Medivh
* Dominic Cooper evit ar roue Llane Wrynn
* Toby Kebbell evit Durotan
* Ben Schnetzer evit Khadgar
* Robert Kazinsky evit Orgrim Doomhammer
* Daniel Wu evit Gul'dan
* Ruth Negga evit ar rouanez Taria Wrynn
* Anna Galvin evit Draka
* Terry Notary evit Grommash Hellscream
* Dylan Schombing evit ar priñs Varian Wrynn
* Michael Adamthwaite evit ar roue Magni Bronzebeard
* Callum Keith Rennie evit Moroes
* Burkely Duffield evit Callan
* Dean Redman evit Varis

Ben Foster by Gage Skidmore.jpg|Ben Foster
Ben Schnetzer by Gage Skidmore.jpg|Ben Schnetzer
Daniel Wu by Gage Skidmore.jpg|Daniel Wu
SDCC 2015 - Paula Patton (19734728635).jpg|Paula Patton
Travis Fimmel by Gage Skidmore.jpg|Travis Fimmel


## Liammoù diavaez
* Warcraft war Allociné 

## Notennoù ha daveennoù
Pete Rodríguez (boogaloo)

**Pete Rodríguez** (Bronx, 1932 - 2024), zo ur pianoour ha soner boogaloo eus Puerto Rico; e laz e oa 
Pete Rodríguez y Su Conjunto. Berzh a reas gant e ganaouenn *Micaela* embannet er bladenn *The King Of The Boogaloo* e 1967, deuet da vout ur c'han aroueziek d'an holl *latinos*, hag unan eus ar gwellañ kanaouennoù boogaloo, adkemeret goude gant ar Sonora Matancera ha forzh re all. 

Anavezet eo ivez *I Like it Like That, Oye Mira, Right On!*, a-douez re all. Perzh a gemeras er Fania All-Stars.

## E bladennoù
1. Pete Rodríguez Y La Magnífica. *At Last*. Remo Records LPR - 1511. 1964.
2. Pete Rodríguez. *The King Of The Boogaloo*. Remo Records LP - 1517. 1965.

### Pete Rodríguez Y Su Conjunto
3. Latin Boogaloo. Alegre Records 8520. 1966.

4. *I Like It Like That* (A Mí Me Gusta Así). Alegre Records 8550. 1966.

5. *Oh, That’s Nice!* (Ay, Que Bueno!). Alegre Records 8600. 1967.

### Pete Rodríguez & His Orchestra
6. *Boogaloo Navideño*. Alegre Records 8610. 1967.

7. *Hot & Wild: Yo Vengo Soltando Chispas*. Alegre Records 8650. 1968.

8. *Latin Soul Man*. Alegre Records 8750. 1969.

9. Pete Rodríguez – *Now*. Alegre Records 8810. 1970.

10. Rubén Blades gant Pete Rodríguez & His Orchestra. *De Panamá a Nueva York*. Alegre Records 8850. 1970.

11. Pete Rodríguez & His Orchestra. *Right On!* (*Ahí Ná Má!*). WS Latino 4277. 1971.

## Notennoù
The Link Alive

The Link Alive eo DVD sonadeg kentañ embannet gant ar strollad death metal euskarat Gojira. Filmet eo bet an abadenn e Bourdel e 2003. Tonioù The Link ha Terra Incognita a vez kavet enni. Un teulfilm diwar-benn buhez ar strollad e-pad an heuliad sonadegoù a vez kavet war an DVD ivez.
Dihewyd

**Dihewyd** zo ur gêriadenn hag ur barrez e-kreiz Ceredigion, e Kembre. Emañ etre Ystrad Aeron ha Llanarth.

An Afon Granell zo he eien en tolead, en torgennoù a zo etre traoñienn an Afon Aeron en hanternoz hag hini an Afon Teifi er c'hreisteiz. 

Ur skol kentañ derez zo er gêriadenn, anvet *Ysgol Gynradd Dihewyd*. 

## Liammoù diavaez
*GENUKI Gazetteer entry for Dihewyd 
*Ysgol Gynradd Dihewyd
Henry

**Henry** zo un anv-bihan saoznek a gaver ivez e galleg.

## Adstummoù
*Harry
* Hal zo ur berrstumm anezhañ

## Yezhoù all
* Herri e brezhoneg
* Henri e galleg

## Tud
### Rouaned Bro-Saoz


*Henry Iañ
*Henry II‎, 
*Henry III
*Henry IV
*Henry V
*Henry VI‎
*Henry VII
*Henry VIII

### Anv-bihan
========
*Henry David Thoreau (1817–62), skrivagner
*Henry Kissinger (g. e 1923), diplomat
*Henry Fonda, aktour
*Henry Ford‎, ijinour ha greantour
*Henry James‎, skrivagner
*Henry Miller (1891–1980), skrivagner
*Henry Fiol‎, soner salsa

#### Broioù all
*Henry Purcell (1659–1695), sonaozer saoz
*Henry Fielding, skrivagner saoz
*Henry Morgan‎, morlaer kembreat

### Anv-tiegezh
* Jean-Guillaume Henry, anv ofisiel Yann-Wilhoù Herri (1803-1880), beleg ha yezhour brezhonek
* Benjamin Tyler Henry (1821-1898), saver armoù-tan stadunanat , ijinour ar fuzuilh kentañ dre loc'henn-grogenn e 1860 anvet diwar e anv-tiegezh
* Victor Henry (1850-1907), yezhoniour elzasat
* Thierry Henry (g. e 1977), melldroader gall
* Léo Henry (g. e 1979), skrivagner gallek
* Amandine Henry (g. e 1989), melldroaderez c'hall

## Traoù all
* ar fuzuilh Henry

## Pennadoù kar

* Hendric
* Hendrick
* Hendricks
* Hendrickx
* Hendrik
* Hendriks
* Hendrikx
* Hendrix
* Hendryx
* Henrik
* Henryk
* O'Henry
Synod Inn

**Synod Inn** zo ur gêriadenn eus Kembre, e kreisteiz Ceredigion. Emañ er su da Geinewydd hag er mervent da Aberaeron.

Ur skol kentañ derez zo, *Ysgol Bro Siôn Cwilt*.
Lizher d'ar Romaned

**Al lizher d'ar Romaned** a zo unan eus lizheroù Paol a gaver e Testamant Nevez ar Bibl. 

El lizher d'ar C'halated e oa bet kaoz endeo eus an emzalc'h da gaout e-keñver ar gristenien deuet eus ar baganiezh : daoust hag-eñ e oa ret lakaat anezho da sentiñ ouzh Lezenn Moizez a-raok degemer anezho en Iliz ? 

Setu ar pezh a skriv Maodez Glanndour a-zivout al lizher d'ar Romaned en e droidigezh eus an Testamant Nevez.

"Gant al lizher d'ar Romaned hon eus adarre an hevelep kelennadurezh, met er wech-mañ eo displeget hiroc'h hag e pep kentel. 

Paol n'en deus ket gwelet Roma c'hoazh. Mont a raio prestik da Jeruzalem da zegas di aluzonoù ilizoù Makedonia hag Ac'haia. Soñjal a ra goude-se tizhout kêr-benn an Impalaeriezh, hag evit prientiñ e zonedigezh e skriv e lizher. Er bloavezh 56-57 emaomp. Abostol ar baganed a wel mat ar riskl a zo gant un troc'h etre ar gristenien yuzev hag ar baganed kristenaet. Diaesterioù a zo bet hag a chom : gwelloc'h eo dezhañ e-unan displegañ e soñj, ma vo anat e gelennadurezh d'an holl. 

Eus petra e teu ar santelezh, ar reizhder dirak Doue ? Eus an den e-unan ? Ned eo hemañ anezhañ e-unan nemet pec'hed. Eus al Lezenn ? Houmañ ne ro ket an nerzh d'he mirout. Ar feiz e Jezuz Krist eo an hini a ro santelezh. Sellit ouzh : dre ar feiz eo bet mignon da Zoue, a-raok bezañ amdroc'het. Ha ni eo dre ar feiz e Jezuz Krist e vezomp adunvanet gant an Tad ; rak Jezuz Krist eo an hini a ziskar pec'hed Adam dre e varv hag e adsav. Gant ar vadeziant emaomp en ul lezenn nevez, lezenn speredel ar salver. Ha bremañ, evit gwir, hon eus ar Spered santel d'hor skoazellañ, dimp da vevañ evel gwir vugale da Zoue, galvet da vezañ gant ar C'hrist heritourion ar c'hloar beurbadel."

## Liamm diavaez
* Al lizher d’ar Romaned, e peurunvan ha da selaou, *war lec'hienn [[Bibl.bzh]]*

## Notennoù ha daveennoù
Myrta Silva

**Myrta Blanca Silva Oliveros** (Arecibo, 11 a viz Gwengolo 1927 - Arecibo, 2 a viz Kerzu 1987), anavezet evel **Myrta Silva** pe **La Gorda de Oro**, a oa ur ganerez hag aktourez puertorikan. Kanañ a reas gant ar Sonora Matancera.

C'hwec'h vloaz e oa pa varvas he zad, ha savet e voe gant he mamm, lesanvet "Mama Yeya". En 1937, ha hi dek vloaz, e kanas Myrta Silva en Oliver Theater en Arecibo. En 1939 ez eas gant he mamm da chom da New York. Eno e krogas da labourat er skingomz spagnolek.

En 1939 ez eas e darempred gant ar sonaozer puertorikan Rafael Hernández, a blijas he mouezh dezhañ, ma kemeras anezhi en e laz, ar *Grupo Victoria*.

## Notennoù
Llanos

Al **Llanos** (distaget [] pe [] e spagnoleg) zo kompezennoù bras-bras e norzh Suamerika. Redek a ra ar stêr Orinoco drezo.

El Llanos emañ : 
* e Kolombia, departamantoù Arauca, Casanare, Vichada, Guainía, Meta, Vaupés ha Guaviare 
* e Venezuela, stadoù Apure, Barinas, Portuguesa, Cojedes, Guárico, Anzoátegui ha Monagas.

Al Llanos zo gorreennoù plat ma kresk geot hepken peurvuiañ. Diazezet eo ekonomiezh ar c’hornadoù-se war ar sevel chatal hag ar c’has eoul-maen en ul lodenn anezho, e rannvroioù Arauca, Casanare, Anzoátegui, Apure ha Monagas.

*Llaneros* a reer eus annezidi al Llanos. Kalz anezho zo paotred-saout war varc'h, un tamm evel ar re a zo er Stadoù Unanet (cowboys) pe en Arc'hantina (gauchos). Kontet int da vezañ marc'heien ampart.

*[[Joropo]]* a reer eus doare sonerezh al Llanos.

## Liammoù diavaez

* Ecoregion NT0709 : Llanos (WWF) 
* Llanos (''Globalspecies'')
*  Los Llanos 
* Los Llanos
* Los Llanos de Venezuela
Tudennoù Warcraft

Tudennoù pennañ pe arreadek ar bed moliac'h Warcraft a vez listennet dindan. An heuliad a grog gant ar c'hoari video  embannet gant Blizzard Entertainment's e 1994 , ha kendalc'het gant Warcraft II: Tides of Darkness, Beyond the Dark Portal, Warcraft III: Reign of Chaos, The Frozen Throne, World of Warcraft, The Burning Crusade, Wrath of the Lich King, Cataclysm, Mists of Pandaria ha Warlords of Draenor. Bed Warcraft a zo bet brasaet goude-se gant un heuliad romantoù, bandennoù-treset, filmoù ha labourioù all. 
## A
#### Anduin Lothar
Sir Anduin Lothar (Travis Fimmel er film Warcraft) lesanvet Leon Azeroth, a oa an diskennad gwirion diwezhañ d'ar familh a-wad Arathi, ur marc'heg maout eus rouantelezh Azeroth (a zeuio da vezañ rouantelezh Stormwind) e-pad ar c'hentañ brezel.
## D
#### Durotan
Durotan a zo un Ork kadour. Bez eo ez penn ar c'hlan bleizi frim ha tad Thrall. Bet e oa bet kamalad pennañ Orgrim Doomhammer. Durotan a vez adkavet er film Warcraft gant Duncan Jones.
## E
#### Elune
Elune a zo doueez al loar azeulet gant ar bobl Kaldorei (elfed an noz). Ar re-se a grede he gouske an devezh pad e foñs ur puzh loar. Tyrande Murmevent a oa belegez brudetañ Elune hag aida Malfurion Hurlorage hag Illidan Hurlorage da gavout Cenarius a-benn sikour o bobl da drec'hiñ Sargeras.

## G
#### Gul'dan
Krouet gant Chris Metzen, gwelet e voe evit ar wec'h kentañ e 1995 er c'hoari Warcraft II: Tides of Darkness. Er c'hoari-se ez eo ur sorser Ork stummet gant an euzhvim Kil'jaeden hag o klask adkavout bez Sargeras a rofe an tu dezhañ da c'hounid un nerzh hep e barr. Kemer a ra perzh e aloubadeg Lordaeron e-pad an Eil brezel skoazh-ha-skoazh gant ar penn Ork Orgrim Doomhammer met a-benn ar fin e zegaso an trec'h warnañ pa guitao al lu leizh e-pad sez Dalaran evit mont da glask bez. Gul'dan a varvo en ur glask mont er bez.

Marvet e oa e-pad istor Warcraft II: Tides of Darkness, met an anv Gul'dan a vez klevet en-dro e istor Warcraft III: Reign of Chaos, restachoù an dudenn a zo bet implijet a-benn sevel un artefakt hud kreñv anvet klopenn Gul'dan.

##### Pignidigezh ur penn euzhvil
A orin eus Draenor, Gul'dan a oa unan eus ar pennoù kreñvañ Ork (eus klan ar Stormreaver), bet e oa bet deskard ar chaman Ner'zhul.

## I
#### Illidan Stormrage
Illidan a zo bet taolennet evit ar wech kentañ e Warcraft III ur chaseour euzhvil eus ar ouenn elf an noz eo toullbac'het abaoe brezel an henañ evit bezañ bet suj d'an euzhvil Sargeras. Goude bezañ bet dieubet gant Tyrande, o c'houlenn sikour dezhañ a-benn talañ ouzh al lejion tan .Chom a raio suj d'an euzhviled o stourm a-enep ar roue Liche goude bezañ kevredet gant an Nagas hag an elfed gwad. Goude bezañ bet trec'het, kuitaat a raio an duaroù war-zu an douaroù pell. Adkavaet e vezo en ouzhpennadur The Burning Crusade da World of Warcraft.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn eu.battle listenn tudennoù Warcraft
## Notennoù ha daveennoù
Henry Fiol

**Henry Fiol**, ganet e 1947, Manhattan, New York, zo ur soner salsa stadunanat a orin puertorikan. E dad a oa ganet e Ponce, e Puerto Rico, e vamm a oa a orin italian.

## Liammoù diavaez
* https://www.youtube.com/watch?v=i4PA7rvpvhk
* https://www.youtube.com/watch?v=RPXUq9g1seA
* E wivan: http://www.henryfiol.com
Pete Rodríguez (El Conde)

**Pedro Juan Rodríguez Ferrer** (1933–2000), anavezetoc'h evel Pete "El Conde" Rodríguez, a oa soner ha kaner salsa ganet en Ponce, e Puerto Rico. E vab anvet eveltañ, Pete Rodriguez, zo ivez soner salsa ha jazz.
Mab e oa da Emiliano Rodríguez hag Anatilde Ferrer Colón. Kregiñ a reas Pete "El Conde" Rodríguez da seniñ bongos d'an oad a 5 bloaz. Da 10 vloaz e sone e laz e dad, anvet * El Gondolero*.

Goude seniñ e meur a laz en e vro c'henidik ez eas, da 13 vloaz, da chom d'ar Bronx (e kêr New York) er bloavezhioù 1950. Da 17 e laboure e ti ur mouler. Mont a reas d'an arme e-pad brezel Korea.

P'edo o seniñ congas en un ostaleri er Bronx e sachas evezh Johnny Pacheco. E bladenn gentañ, *Suavito*, a voe embannet en 1963.
La musica della mafia

**La musica della mafia** zo teir fladenn diwar-benn ar mafia anvet 'ndrangheta, ar *Mafia calabrese*, mafia Calabria, gant ul levrig skrivet e kalabreg, gant troidigezhioù saozneg hag alamaneg, savet gant ar c'hazetenner Francesco Sbano, saver ar film * Uomini d'onore*.

## Sonioù

### La musica della mafia. Il canto di malavita
 01. Parlato
 02. ‘Ndranghetà, camurra e mafia
 03. Sangu chiama sangu 
 04. U ‘lupu d'Asprumunti 
 06. I cunfi renti
 07. U ballu di famiglia Muntalbanu 
 10. U commissariu
 12. Omertà
 13. Cu sgarra paga
 14. Appartegnu all'onorata
 15. Canto all'Aspromonte
 16. Tarantella guappa
 17. Ergastulanu 
 18. I cacciaturi i Muntaltu
 19. Parlato
 20. A'mbasciata
 22. Mafia leggi d'onuri
 23. Addiu ‘Ndranghetà 
 24. Canto di carcerato

### La musica della mafia volume II. Omertà, onuri e sangu

 01. Campani d'Asprumunti 
 02. Saggi cumpagni
 03. Nun c'é pirdunu
 04. Parlato
 05. U mastru di lu sonu
 06. Li carceri 
 07. Parlato
 08. Arretu i sbarri
 09. Parlato
 10. Muttetta pi nu carogna
 11. Tarantella santissima
 12. Ninna nanna malandrineddu
 13. Tira la pinna
 14. A casanza 
 15. Zampugnaru onoratu
 16. Cantu pi la me sorti
 17. Pi fari u giuvanottu i malavita 
 18. La me galera
 19. Si gira e si rivota 
 20. Dialogo malandrino
 21. Vulimu paci

### La musica della mafia volume III. Le canzoni dell'onorata società.
 01. Intro 
 02. Parlato I 
 03. E Fua chiamatu 
 04. Innocente carcerato
 05. Cantu i l'emigranti 
 06. Musulinu galantuomu 
 07. Amuri e carceri 
 08. Pizzicarella malinconica
 09. Era na sira i Maggiu
 10. Parlato II 
 11. Infama Vinditta
 12. Penseri / Instrumental
 13. Pani e rispettu a li travagghjaturi 
 14. Vendetta d'onuri
 15. Parlato III
 16. Incatenatu
 17. Nta nu giardinu di rosi e sciuri
 18. Tarantella di li tarantelli 
 19. E lu processu
 20. Mi votu e mi rivotu
 21. Ammazzaru lu Generali 
 22. Tarantella alla pizzicarola / Instrumental

## Notennoù
Iain Mac a' Ghobhainn

**Iain Mac a' Ghobhainn**, pe **Iain Crichton Smith** (1añ a viz Genver 1928 – 15 a viz Here 1998) a oa ur skrivagner gouezeleg, barzh ha troer diwar ar saozneg e gouezeleg. 

Ganet e voe e Glasc'ho ha desavet en enez Leòdhas. Eno e vevas, adalek e zaou vloaz, gant e vamm intañvez hag e zaou vreur, e kêriadenn Pabail. Studioù saozneg a reas e skol-veur Obar Dheathain (Aberdeen). Goude se e labouras evel kelenner e meur a lec'h e Bro-Skos, e Clydebank, Dumbarton hag Oban, a-raok mont da skrivagner leun-amzer e 1977, pa oa anavezet mat e oberenn dija. Skrivañ a reas kalz barzhonegoù ha meur a romant e gouezeleg hag e saozneg. Treiñ a reas barzhonegoù gouezelek Somhairle MacGill-Eain (Sorley MacLean) e saozneg ha treiñ a reas lod eus e varzhonegoù dezhañ ivez diwar ar gouezeleg e saozneg.

## E brezhoneg
**An còmhradh* (ar pennad kaoz), danevell lakaet e brezhoneg gant Mikael Madeg, en dastumad *Danevelloù gouezeleg a Vro-Skos* (Brud Nevez, 1984).

## Liammoù diavaez
*BBC: Làrach nam Bàrd: Iain Crichton Mac a' Ghobhainn 
* "Off the Page", video gant Iain Mac a' Ghobhainn 
* Iain Mac a' Ghobhainn - Scottish Poetry Library 
* Iain Mac a' Ghobhainn - BBC 2 Writing Scotland 
*''The Contribution of Iain Crichton Smith'', Edwin Morgan, ScotLit 23, Winter 2000
Erwan Roparz

**Erwan Roparz**, bet ganet d'an 30 a viz Gouere 1950 e Kemper hag aet d'an Anaon er memes kêr d'an 8 a viz Genver 2015, a oa ur soner ha saver tonioù breizhat, soner binioù-bras, tin whistle (a Iwerzhon), treujenn-gaol ha talabarder.

Penn-soner Bagad Kemper e voe e-pad 25 bloaz.
 
Erwan Ropars a oa mab da vMarie-Thérèse Hénaff ha da Loeiz Roparz, ha breur da Jeffig Roparz. 

## Teulfilm
* *Erwan, hêrezh ar bazhvalan (« un héritage vivant »)*, Youenn Chapalain ha Thelo Mell, 2016, 52 mn, France 3 Bretagne
Ysgol yr Hendre

**Ysgol yr Hendre** (distaget []) zo ur skol gembraek ha spagnolek e Hendre, e-kichen Trelew, e Patagonia, en Arc'hantina. Digoret e oa bet e miz Meurzh 2006. 
En 2005 e oa 62 klas kembraek e skolioù Chubut.
Hendre (Arc'hantina)

**Hendre** zo ur gêriadenn en Arc'hantina, war lez ar stêr Chubut, 2 km er c'hreisteiz da gêr Trelew, e proviñs Chubut. Eno emañ ar pont kentañ savet war ar stêr Chubut. 

Dont a ra anv ar gêriadenn eus Hendre en Flintshire, en biz Kembre.
Llandinam

**Llandinam** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Powys, e-kreiz Kembre, etre Y Drenewydd ha Llanidloes.

E Llandinam e oa David Davies (Llandinam) o vevañ, un den hag a gasas war-raok industriezh ar glaou e traoñiennoù Kreisteiz Kembre en . Pont houarn koshañ Sir Drefaldwyn zo er gêriadenn.

E 2011 e oa poblet gant 911 a dud, ha 131 anezho (14,6%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Ruaraidh MacThòmais

**Ruaraidh MacThòmais** pe **Derick S. Thomson** (e saozneg) (5 a viz Eost 1921 – 21 a viz Meurzh 2012) a oa ur skrivagner skosat, barzh, kelenner, geriadurour hag embanner skridoù gouezelek.

Genidik e oa eus enez Leòdhas, eus kêriadenn Pabail, evel Iain Mac a' Ghobhainn hag Anna Frater, skrivagnerien ouezelek int ivez, met tremen a reas ar braz eus e vuhez e Glasc'ho, pa oa kelenner gouezeleg e skol-veur ar gêr-se eus 1963 da 1991.

Brudet eo an ti-embann hag ar gelaouenn *[[Gairm]]* a voe savet gantañ evit embann skridoù gouezelek.

Graet en doa e studioù e Steòrnabhagh, e Leòdhas, ha goude-se e skolioù-meur Obar Dheathain (Aberdeen), Cambridge ha Bangor. Kelenn a reas e skolioù-meur Dinedin, Obar Dheathain ha Glasc'ho, betek ar mare ma'z eas war e leve e 1991. Prezidant Kuzul al Levrioù Gouezelek e voe eus 1968 da 1991 ; ezel e voe ivez eus ar Scottish Arts Council hag eus Strollad Broadel Skos (SNP).

## Oberenn
**Gaelic Learner's Handbook* (1973) – ISBN 978-0-901771-41-4
**Gàidhlig ann an Albainn/ Gaelic in Scotland: Bilingual Examination of the Place of Gaelic in Scottish Life* (1976) – ISBN 978-0-901771-54-4
**New English-Gaelic Dictionary* (1981) – ISBN 978-0-901771-65-0
**Why Gaelic Matters* (1984) – ISBN 978-0-85411-028-5
**The Companion to Gaelic Scotland* (1987) – ISBN 978-0-631-15578-2
**An Introduction to Gaelic Poetry* (1990) – ISBN 978-0-7486-0127-1
ha meur a dorkad barzhonegoù embannet eus 1951 betek 2007.

## E brezhoneg
**Mar chuimhneachan* (da zerhel soñj), danevell lakaet e brezhoneg gant Mikael Madeg, en dastumad *Danevelloù gouezeleg a Vro-Skos* (Brud Nevez, 1984).

## Liammoù diavaez
* BBC - Làrach nam Bàrd 
* Tobar an Dualchais: Ruaraidh MacThòmais 
* Scottish Poetry Library: Derick Thomson
Hendregadredd

**Hendregadredd** a oa un ti meur e Kembre e-kichen Pentre'r-felin, un 2 km bennak er biz da Cricieth, e kontelezh Gwynedd.
Eno, e 1910, e voe kavet un dornskrid kembraek anvet dornskrid Hendregadredd.
Dornskrid Hendregadredd

**Dornskrid Hendregadredd** (*Llawysgrif Hendregadredd* e kembraeg) zo un dornskrid a voe aozet adalek 1282 betek diwezhatoc'h eget 1350. Un antologiezh eus barzhoniezh *[[Beirdd y Tywysogion]]* "Barzhed ar Briñsed" eo.
Kollet e voe e deroù an  hag adkavet en un armel e 1910 en ur gambr dizimplij eus maner Hendregadredd e-kichen Porthmadog ; en un notenn ennañ, diwar zorn arc'hdiagon Merioneth, Richard Newcome (1779-1857), e lenner :
*I have long been in possession of this Welsh MS. but forget where or how I obtained it.*"Pell eo bet an dornskrid kembraek-mañ em c'herz met ankouaet em eus pelec'h pe benaos em eus e c'hounezet."
E Levraoueg Vroadel Kembre *(Llyfrgell Genedlaethol Cymru)*, en Aberystwyth, emañ hiziv, dindan an daveenn *NLW MS 6680B*.

Ar c'hoshañ testeni eo eus oberennoù ar *[[Gogynfeirdd]]* ("Ar warlerc'hidi), da lâret eo ar varzhed *(feirdd)* a zidue al lez etre an  hag ar .
Diwezhatoc'h, goude 1382, e voe aozet an dornskid anvet *[[Llyfr Coch Hergest]]* "Levr Ruz Hergest", ma kaver ivez oberennoù ar *Gogynfeirdd*, ha skrid e komz-plaen ar *[[Mabinogi]]on.*

En abati sistersian Ystrad Fflur e Ceredigion e voe aozet an dornskrid, da lavar ar braz eus an arbennigourion.
Nebeut goude ar bloaz 1282 e voe boulc'het al labour, gant ur skriver hepken – an dastumer orin, marteze ; tost da 50 skritur disheñvel a weler en e c'houde, dasparzhet e daou brantad betek tremen kreiz ar XIVvet kantved.
War-dro ar bloavezhioù 1330 e voe lakaet en dastumad oberennoù barzhed ar mare, en o zouez ur varzhoneg a c'hellje bout bet savet gant Dafydd ap Gwilym (*c.*1315/1320 - *c.* 1350/1370), unan eus barzhed anavezetañ Kembre.

## Liammoù diavaez
*   ''Llyfrgell Genedlaethol Cymru''

## Notennoù
Friedrich Dürrenmatt

**Friedrich Dürrenmatt** (5 a viz Genver 1921 - 14 a viz Kerzu 1990) a oa ur skrivagner alamanek eus Suis.

Ganet e voe e Konolfingen, e Kanton Bern. Mont a reas ar familh da Vern e 1935, da-heul an tad hag a oa pastor. Studioù lennegezh alamanek ha prederouriezh a reas e Skol-veur Zürich hag e Skol-veur Bern. E 1946 e paouezas gant e studioù hep echuiñ un dezenn diwar-benn Søren Kierkegaard ha divizout a reas e vefe skrivagner. E 1945–46 e savas e bezh-c’hoari kentañ, *Es steht geschrieben*, c’hoariet e 1947 E miz Here 1946 e timezas d’an aktorez Lotti Geißler ha mont da vevañ da v-Basel da gentañ ha da gornad Biel/Bienne, e lodenn c’hallek kanton Bern, da c’houde. Eno e c’hoarvez e romant polis *Der Richter und sein Henker* embannet e 1950. Mervel a reas e wreg e 1983 hag addimeziñ a reas e 1984 d’un aktorez all, Charlotte Kerr. Mervel a reas Friedrich Dürrenmatt d’ar 14 a viz Kerzu 1990, e Neuchâtel.

Brudet eo e bezh-c’hoari *Der Besuch der alten Dame* (1956) dre ar bed a-bezh ha derc’hel a reer d’e c’hoari betek bremañ. *Die Physiker* (1962) eo e bezh pouezusañ avat, ur pezh ma rer anv eus dañjerioù ar skiant evit an denelezh. Meur a wech en deus skrivet diwar-benn an Eil Brezel-bed. Diseurt a-walc’h eo e oberennoù, adalek pezhioù-c’hoari “avant-garde“ betek romantoù polis hag arnodskridoù.
Manzanita

**Manzanita** zo anv meur a lec'h.

## Lec'hioù
###### 
* Manzanita, e kontelezh Marin, en Kalifornia.
* Manzanita, e kontelezh San Diego, en Kalifornia.
* Manzanita, e kontelezh Tillamook, en Oregon.

## Tud
* Manzanita (kaner), anv-micher ar c'haner spagnol *José Manuel Ortega Heredia*.

## Plant
* *[[Arctostaphylos|Manzanita]]*, un anv all d'ar genad *[[Arctostaphylos]]*.
* *[[Malvaviscus arboreus|Manzanita]]*, un anv all d'ar genad *[[Malvaviscus arboreus]]*.
* *[[Malpighia emarginata|Manzanita]]*, un anv all d'ar *[[Malpighia emarginata]]*.
Sheila E.

**Sheila E** pe **Sheila Escovedo**, bet ganet d'an 12 a viz Kerzu 1957 en Oakland (Kalifornia, SUA) a zo un daboulinerez.
Sixto Rodriguez

**Sixto Diaz Rodriguez** anavezet evel **Rodriguez**, bet ganet d'an 10 a viz Gouere 1942 e Detroit, a zo ur c'haner ha saver tonioù rock ha folk stadunanat.

## Un nebeud pladennoù
### Pladennoù berr
* 1967 : *I'll Slip Away / You'd Like to Admit It* (Impact)
* 1970 : *Inner City Blues / Forget It* (Sussex)
* 1970 : *To Whom It May Concern / I Think of You* (Sussex)
* 1972 : *Sugar Man b/w Inner City Blues* (A&M, Sussex)
* 1973 : *Halfway Up The Stairs / It Started Out So Nice* (A&M)
* 1978 : *Climb Up on My Music / To Whom It May Concern* (Blue Goose)
* 2002 : *Sugar Man / Tom Cat (13 Amp Records)*
* 2010 : *Inner City Blues / I'm Gonna Live Till I Die (live 2009)* (LITA)
### Albomoù studio
* 1970 : *Cold Fact* (Sussex, Light In The Attic, Blue Goose/RCA, A&M Records)
* 1971 : *Coming from Reality* (Sussex, Light in the Attic, Blue Goose/RCA, A&M Records)
### War al leurenn
* 1979 : *Alive* (Blue Goose Music)
* 1998 : *Live Fact* (Sony Music South Africa)
### Dastumadoù
* 1977 : *At His Best* (Blue Goose, RCA)
* 1982 : *The Best Of Rodriguez (*RPM South Africa)
* 2005 : *Sugarman: The Best of Rodriguez* (PT Music South Africa)
* 2012 : *Searching For Sugar Man OST* (Light In The Attic)

## Filmoù
Diwar e-benn: *Searching for Sugar Man*, gant ar sevener Malik Bendjelloul, 2012

## Liammoù diavaez