open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juan José Ibarretxe

**Juan José Ibarretxe Markuartu** (ganet d'ar 15 a viz Mae 1957) a zo ur politikour eus Euskadi. Unan eus pennoù bras ar Strollad broadelour euskarat (PNV) eo bet, prezidant (lehendakari) Kumuniezh Emren Euskadi e oa bet adalek an 2 a viz Genver 1999 betek ar 7 a viz Mae 2009.

Ganet e oa bet e Llodio e proviñs Álava, hag un diplom Armerzh en doa tapet e skol-veur Euskadi. E 1983 e voe dilennet evel kannad Parlamant Euskadi en Álava, en anv ar PNV, hag adalek ar poent-se e teuas da gaout muioc'h-mui a levezon hag a vrud. Etre 1986 ha 1990 hag etre 1991 ha 1994 e oa bet kadoriad komision an armerzh hag ar budjed er PNV. D'ar 4 a viz Genver 1995 a voe anvet besprezidant gant prezidant Euskadi José Antonio Ardanza. Anvet e voe danvez-prezidant en anv ar PNV d'ar 28 a viz Meurzh 1998 a-benn dilennadegoù ar 25 a viz Here, ha dont a reas da vezañ prezidant d'an 2 a viz Genver 1999. E miz Here 2003 ez embannas ar steuñv Ibarretxe, a oa bet disputet-kenañ, ma vez ijinet ennañ ur Vro Vask da zont, "keneil a-youl-vat" gant Bro-Spagn, ganti he sistem gwir dezhi hag un dileuriañ en Unaniezh Europa. Javier Solana, penn diaraok politikerezh diavaez an UE ha genidik eus Spagn, a lavaras e miz C'hwevrer 2005 ne oa plas ebet evit seurt steuñv e-barzh bonreizh an UE a oa bet kinniget.

Desavet e voe Ibarretxe e spagnoleg nemetken, hogen komz a ra bremañ euskareg ha saozneg flour. Troet eo gant ar marc'h-houarn ha prezidant ur c'hleub marc'h-houarn e Llodio e oa bet. Dimezet eo gant Begoña Arregui, daou vugel o deus.
Adeodatus Iañ

**Adeodatus I** (e latin: *Adeodatus*), pe **Deusdedit**, ganet e Roma (Impalaeriezh Bizantion) ha marvet d'an , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .
Bonifas IV

**Bonifas IV** (e latin: *Bonifacius IV*), ganet war-dro 550 e Valeria (Impalaeriezh roman ar Reter) ha marvet d'an , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar .
BBC 6 Music

**BBC 6 Music** zo ur chadenn skingomz perc'hennet gant er *[[British Broadcasting Corporation]]* (BBC). Krouet eo bet d'an 11 a viz Meurzh 2002 gant an anv *Network Y*. Ur mediom niverel eo, a c'haller klevout dre skingomz DAB, war Internet ha war lod rouedadoù dre fun.

Sonerezh arallour eo a vez kinniget gant BBC 6 Music : rock *indie* (*independant*, "dizalc'h"), sonerezh punk, jazz, funk ha hip-hop. Disheñvel eo neuze diouzh programmoù sonerezh BBC Radio 1 ha BBC Radio 2.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel BBC 6 Music
* [http://www.bbc.co.uk/6music/ram/dsatg2.ram BBC 6 Music *streaming* Real Audio}}
Gregor Iañ

**Gregor I** (e latin: *Gregorius*), ganet e Roma war-dro 540 ha marvet d'an , doktor an Iliz, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .

## E kembraeg
E kichen an anv *Grigor Fawr* e kaver *Geirioel*, meneget en ur varzhoneg gant Iolo Goch (war-dro 1320-1400). 

## Notennoù
Sant Gregor

**Sant Gregor** zo anv meur a sant:
*ar pab Gregor Iañ
*Gregor Nazianzus kozh, eskob Nazianzus, tad da *Gregor an Doueoniour* ha da Caesarius Nazianzus
*Gregor Nazianzus, pe *Gregor an doueoniour*, unan eus an Tri Hierarch Santel
*Gregor Nyssa, eskob Nyssa
*Gregor Spoleto
*Gregor Teurgn
*Gregor ar burzhudour
*Gregor ar gwelevour 
*Gregor Decapolis

## Pennadoù kar
*Gregor
*Sant-Gregor
Pelagius II

**Pelagius II** (e latin: *Pelagius II*), ganet war-dro 520 e Roma (Impalaeriezh roman ar Reter) ha marvet e 590, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 579.

Pelagius a oa marvet gant ar vosenn a oa bet drastus e Roma e 590. E warlec'hiad, Gregor Iañ, ne oa ket a-du betek-re gant strizadurioù Pelagius a-fed dizimeziñ ar veleien ha kemmet en devoa al lezennoù nevez.
## Pennad kar
*Pelagius
Pelagius

**Pelagius** zo un anv latin ha hini meur a zen: 

## Sent kristen
* Gwelout Sant Pelagius

## Pibien
Daou bab zo:
* Pelagius Iañ‎, pab adal 555 bete 560, war-lerc'h Vigilius.
* Pelagius II, pab adal 579 bete 590 war-lerc'h Benead Iañ.

## Tud a iliz all

## Rouaned
* Pelayo, kentañ roue Asturiez en VIIIvet kantved, a grogas gant ar reconquista diwar-goust ar vuzulmaned goude emgann Covadonga en 718.

## Pennad kar
* Pelayo
Pelagius Iañ

**Pelagius I** (e latin: *Pelagius*), ganet e Roma (Rouantelezh ostrogot) ha marvet d'ar , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 556.
Silverius

**Silverius** (e latin: *Silverius*), marvet d'an , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an . Lidet e vez d'an 20 a viz Even.
Cristina

**Cristina** zo un anv-bihan italianek, portugalek ha spagnolek, skrivet Christina pe Kristina e yezhoù all.

## Yezhoù all
*Christine, e galleg ha saozneg.
*Kristin, e norgeeg,
*Kristina, en alamaneg, brezhoneg, svedeg

## Tud
 

**Evit ar sentezed, gwelout [[Christina]].* 

###### 
*Cristina Fernández de Kirchner, Prezidantez Arc'hantina

###### 
*Cristina de Queiroz, skrivagnerez

###### 

*Cristina Gallardo-Domâs, kanerez soprano

###### 
**Cristina Bella*, anv aktorez Kristina Szegedi, Hungaradez 

###### 
*Cristina Ali Farah, barzhez italianek
*Cristina di Belgiojoso-Trivulzio, emsaverez evit unvaniezh Italia
*Cristina Campo, anv-pluenn ar varzhez ha skrivagnerez *Vittoria Guerrini*, (Bologna 1923 – Roma 1977) .
*Cristina Canziani, pianoourez
*Cristina Comencini, skrivagnerez, merc'h d'ar filmaozour Luigi Comencini, 
*Cristina D'Avena (1964-), kanerez italian 
*Cristina Donà, sonaozourez ha kanerez
*Cristina Odone (1960-), skrivagnerez
*Cristina Scabbia, kanerez al laz-seniñ Lacuna Coil

###### 
*Cristina Deutekom (1931-), c'hoariganerez izelvroat

###### 
***[[Cristina Rivera Garza]]**, skrivagnerez

###### 
*Cristina Branco, kanerez portugalat

###### 
* *Cristina Ioana Socolan* (ganet e 1984), anavezet evel **Celia**, kanerez rouman.

###### 
*Cristina Narbona (1951-), ministrez 
*Cristina Fernández Cubas, skrivagnerez .
*Cristina Grande, skrivagnerez ha luc'hskeudennerez.

###### 
*Cristina (kanerez), anv-micher ar ganerez Cristina Monet-Palaci.

###### 
***[[Cristina Peri Rossi]]**, barzhez

### Anv-tiegezh
* Dolores Cristina ((1949-), politikourez maltat 
* Olinto Cristina (1888–1962)

## Filmoù
* ''Cristina'' (film)

## Lec'hanvadurezh

### 
* Cristina, e Minas Gerais

### 
* Cristina (Badajoz), e proviñs Badajoz, 
* Isla Cristina e proviñs Huelva

* *Gwelout [[Santa Cristina]]*

## Kanaouenn
**Cristina*, kanet gant ar Vieja Trova Santiaguera

## Pennadoù kar
*Santa Cristina
*Maria Cristina
*Christina
*Kristin
*Christine
*Kristina
Yann II (pab)

**Yann II** (e latin: *Ioannes II*), ganet **Mercurius** war-dro 470 e Roma ha marvet d'an , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .
Bonifas II

**Bonifas II** (e latin: *Bonifacius II*), marvet e 532, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 530.
Kristin

**Kristin**, zo un anv-bihan roet stank e Lec'hlenn hag en Enez ar Skorn. 

## Orin
Dont a ra an anv Kristin eus ar ger Krist, unan eus an anvioù a veze graet eus Jezuz gant ar Gristenien. 
Brudet eo bet an anv gant meur a Santez Kristina, met dreist-holl gant Santez Kristina Tir, a vez enoret d'ar 24 a viz Gouere, pe Kristina Pers a vez lidet d'ar 24 a viz Meurzh, Kristina Ankara d'ar 6 a viz Du ha meur a hini all.

## Stummoù all
*Kristina 
*Kristine 
*Kristen (anv-bihan)
*Christine
*Christina

## Tud
###### 
*Kristin David, kanerez vrezhonek
###### 
* Kristin Scott Thomas (g. e 1960), aktourez
###### 
*Kristin Knutsdatter, rouanez Norge en  kantved
*Kristin Asbjørnsen (f. 1971), kanerez
*Kristin Clemet (f. 1957), politikourez
*Kristin Halvorsen (f. 1960), politikourez
*Kristin Krohn Devold (f. 1961), politikourez

###### 
*Kristin Chenoweth, kanerez
*Kristin Davis, aktorez
*Kristin Hersh, kanerez
*Kristin Kreuk, aktorez

## Lennegezh
*Kristin Lavrandsdatter, romant meur Sigrid Undset. 

## Pennad kar
*Langristin
Felis IV

**Felis IV** (e latin: *Felix IV*), ganet e Samnium (Rouantelezh ostrogot) ha marvet e 530, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 526.
Yann Iañ (pab)

**Yann I** (e latin: *Ioannes*), ganet war-dro 470 e Toskana ha marvet d'an  e Ravenna (Rouantelezh ostrogot), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 523.
Christine

**Christine** zo un anv-bihan gallek ha saoznek, a orin eus broioù Lec'hlenn, hag a gaver ivez e meur a yezh all. Ral e oa e galleg a-raok brud ar Rouanez Kristina Sveden, a oa deuet da Vro-C'hall er XVIIvet kantved.

## Adstummoù
*Marie-Christine

## Yezhoù all
*Kristin, e norgeeg,
*Kristina, en alamaneg, brezhoneg, svedeg
*Cristina, en italianeg
*Christina

## Tud
### 

*Christine von Hessen-Kassel (* 1578 in Kassel; † 1658 in Kassel) 
*Sibylle Christine von Anhalt-Dessau (1603–1686), kontez alaman
*Christine Magdalena von Pfalz-Zweibrücken-Kleeburg (1616-1662), margravez Baden-Durlach.
*Elisabeth Christine von Braunschweig-Wolfenbüttel (1691–1750), impalaerez santel, pried Karl VI an Impalaeriezh Santel.

### 
*Christine Ockrent, (1944-), kazetennerez velgiat, lesanvet *la reine Christine*

### 
*Christine and the Queens, laz-seniñ eus Naoned

### 

* Christine de Pisan, skrivagnerez

#### XIXvet kantved
**Christine Boyer*, pried kentañ Luciano Buonaparte,

#### XXvet-XXIañ kantved
*Christine Angot, skrivagnerez 
*Christine Arnothy, skrivagnerez 
*Christine Arron, (1973-), sportourez
*Christine Boutin, (1944-), politikourez
*Christine Clerc, kazetennerez 
*Christine Deviers-Joncour, (1947-), serc'h d'ar politikour Roland Dumas.

### 
*Christine McVie

### 
*Christine Antorini, politikourez danat
*Christine af Danmark, priñsez danat

### 
*Christine Guldbrandsen, kanerez

### 

**Christine Marie Evert*, anavezetoc'h evel Chris Evert, tenniserez,
*Christine Smith, playmate
*Christine Taylor
*Christine Woods, aktorez

### 
*Christine von Schleswig-Holstein-Gottorf, priñsez alaman, rouanez Sveden

## Lennegezh
*''Christine'', ul levr gant Elizabeth von Arnim e 1917; 
*Christine (Stephen King), ur romant gant Stephen King e 1983

## Filmoù
*''Christine'',ur film savet diwar ar pezh-c'hoari *Liebelei* gant Schnitzler 
*''Christine'', ur film e 1983 gant John Carpenter, diwar romant Stephen King

## Kanaouennoù
* Christine (Christine and the Queens)
* Christine (Siouxsie and the Banshees)

## Lec'hanvadurezh
## [[Bro-C'hall]]
* Sainte-Christine, ur gumun a-wechall, staget ouzh kumun Benet abaoe 1972
### 
*Christine, California
*Christine Junction, California
*Christine, Kentucky
*Christine, North Dakota
*Christine, Texas
Hormisdas

**Hormisdas** (e latin: *Hormisdas*), ganet e Frosinone (Campagna di Roma, Italia) ha marvet e 523, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an . Tad ar pab Silverius eo.
Kristina

**Kristina** zo un anv-bihan brezhonek, alamanek ha svedek.

## Stummoù all
*Christina, e saozneg ha svedeg,
*Cristina, en italianeg, portugaleg ha spagnoleg,
*Kristine, en alamaneg.

## Berrstumm
*Stina, roet evel anv-bihan e Sveden.

## Yezhoù all
**Gwelout er pennad [[Christina]].*

## Tud

### Sentezed
* *Gwelout [[Santez Kristina]].* 

### 
*Kristina Dörfer, kanerez

### 
*Kristina Danmark, anv meur a briñsez

### 
 
**Kristina*, pe Kristina Pelakova, kanerez 
### 
* Kristina Ingesdotter, priñsez en  kantved
* Kristina Björnsdotter, rouanez en  kantved
* Kristina Sveden (1626-1689), rouanez adal 1632 bete 1654
* Kristina Lugn, barzhez en  kantved

## Pennadoù kar
*Kristine
*Kristin
*Cristina
*Christine
*Christina
Iron Man

**Iron Man** a zo ur gourharoz stadunanat. Embannet ar c'homic books ma konter e droioù-kaer gant Marvel Comics. Gwelet e voe evit ar wech kentañ en *[[Tales of Suspense]]* #39 (miz Meurzh 1963). Krouet eo bet gant an daou senarioour Stan Lee ha Larry Lieber ha gant an dreserien Don Heck ha Jack Kirby.

**Anthony Edward Stark**, anvet Tony peurliesañ, eo an den a wisk houarnwisk ruz ha melen Iron Man. Ur playboy pinvidik-kenañ eo, hag un dengarour, ur skiantour hag un ijinour. Gloazet da vat e voe e galon pa voe skrapet. D'ar mare-se e klaskas an dud o doa tapet anezhañ lakaat anezhañ da sevel un arm a zistruj bras evito. Met e-lec'h en ober e savas an houarnwisk a implijas da dec'hout kuit. Goude-se e tivizas kenderc'hel da wellaat ha da implijout an houarnwisk-se da wareziñ ar bed dindan anv Iron Man. Gant e embregerezh anvet Stark Industries e krou Tony armoù hag ivez e houarnwisk hag an armoù stag outañ. Pa voe krouet e oa an digarez en doa kavet Stan Lee a-benn lakaat ar gaoz war ar Brezel yen ha perzh an teknologiezhioù hag an embregerezhioù amerikan ennañ. Hiziv an deiz e stourm Iron Man ouzh torfedourien liesseurt hag ouzh sponterien.

Abaoe m'eo bet krouet pe dost eo bet ezel Iron Man eus Avengers ha meur a gomic book a zo bet gouestlet dezhañ. Meur a stirad skinwel hag a film ivez. Robert Downey, Jr. eo an aktor a c'hoari e roll er filmoù *[[Iron Man (film)|Iron Man]]* (2008) hag *[[Iron Man 2]]* (2010). Gwelet e vez ivez er film *[[The Incredible Hulk (film)|The Incredible Hulk]]* (2008). C'hoari a raio ivez er film *[[The Avengers (film 2012)|The Avengers]]* (2012) hag en *[[Iron Man 2#Sequel|Iron Man 3]]*.

## Dastumadoù comics
	

## Notennoù

## Daveoù
* Defalco, Tom (October 31, 2005). *Avengers: The Ultimate Guide*. DK CHILDREN. ISBN 0-7566-1461-9. Amazon Online Reader: Avengers: The Ultimate Guide
* The Unofficial Handbook of Marvel Comics Creators
* The Grand Comics Database
* Marvel Animation Age: ''Iron Man: The Animated Series'' (1994-1995)

## Liammoù diavaez
* Iron Man e lec'hienn ofisiel Marvel
* Iron Man e lec'hienn comicbookdb
* Film Iron Man e lec'hienn Superherostuff
* "Stark Reality: A Different Hero for Different Times" gant Ian Chant e lec'hienn PopMatters.com
* Advanced Iron 
* Iron Man Library
Kristen (anv-bihan)

**Kristen** zo un anv-bihan brezhonek a vez roet d'ar merc'hed ha d'ar baotred, un anv-bihan danek ha norgeek roet d'ar baotred, hag er broioù saoznek eo un anv roet d'ar merc'hed, e-lec'h Kristine, pe Kristina. 

## Stummoù all
**Christen*
*Kristian pe Christian evit ar baotred
**[[Kristen]], [[Kristin]], [[Kristina]]* evit ar merc'hed.

## Yezhoù all
**[[Christian]]* e galleg
**[[Cristiano]]*, e portugaleg

## Tud
### Paotred

*Kristen Nikolas, kaner brezhoneg
*Kristen Nygaard, matematikour norvegat

### Plac'hed

*Kristen Bell, aktorez stadunanat
*Kristen Johnston, aktorez stadunanat
*Kristen Noguès, telennourez vreizhat
*Kristen Stewart, aktorez stadunanat
Christian

**Christian** zo un anv-bihan alamanek, danek ha gallek, roet d'ar baotred. E SUA e vez roet d'ar merc'hed. Un anv-tiegezh eo ivez.

## Gerdarzh
Dont a ra eus al latin "Christianus" hag a dalv kristen.

## Stummoù all
*Cristian, Kristian, evit ar baotred

## Anvioù-bihan kevrennek
;e daneg:
* Christian Frederik
* Frederik Christian
* Hans Christian 
* Jens Christian 
* Niels Christian
;en alamaneg:
* Friedrich Christian

## Yezhoù all
*evit ar baotred: 
***[[Christiaan]]*, e nederlandeg
***[[Cristiano]]*, en italianeg, spagnoleg ha portugaleg
***[[Cristian]]* en italianeg
**Kristian, e svedeg, brezhoneg, kroateg, daneg...
***[[Chrétien]]*, e galleg
*evit ar merc'hed
** Cristiana en italianeg
***[[Christiane]]* e galleg

## Tud

### Rouaned ha priñsed
*Dek eus Rouaned Danmark zo bet anvet Christian.
**Christian Iañ
**Christian II
**Christian III
**Christian IV
**Christian V
**Christian VI
**Christian VII
**Christian VIII
**Christian IX
**Christian X

**Priñs Christian*, anv meur a briñs danat

### 
*Christian Friedrich Schönbein, kimiour, alaman da gentañ, suis goude.
*Christian Ludwig Brehm (1787-1864), pastor hag evnoniour.
*Christian Wilhelm Allers, livour
*Christian Wolff, anv meur a zen
*Christian Wulff, prezidant Alamagn

### 
*Christian Doppler

### 

*Christian Gourcuff, gourdoner mell-droad
*Christian Guyonvarc'h, politikour
*Christian-Joseph Guyonvarc'h, yezhour
*Christian Troadec, politikour

### 
*Christian Baastrup, medisin; diwar e anv e teu an anv sindrom Baastrup
*Christian Frederik Hansen, tisavour
*Christian Jungersen, romantour
*Hans Christian Andersen, skrivagner danek
*Hans Christian Ørsted, fizikour
*anv dek roue eus Danmark; 
**diwar anv unan anezhe e teu an anv Christiania, anv Oslo pa oa stag Norvegia ouzh Danmark.
**Priñs Christian*, anv meur a briñs danat

###### 
*Christian Blanc, politikour, ministr
*Christian Clavier, aktor
*Christian Dior, kemener
*Christian Estrosi, politikour ha ministr
*Christian Lacroix, kemener
*Christian Stengel (1902-1986), filmaozer, produour ha saver senario.

### 
*Christian, anv-micher ar c'haner Gaetano Cristiano Rossi

### 
*Christian Karembeu, melldroader

### 
*Christian Serratos, aktorez

###### 
*Christian Lundeberg (1842-1911), politikour ha Kentañ Ministr Sveden 
*Christian Olsson, anv meur a Svedad

### 
*Christian Schröder, livour alaman e Praha.

## Anv-tiegezh

Un anv-tiegezh eus Enez Vanav eo, un saoznakadur eus an anv "Mac Christen".

*Fletcher Christian (1764-1793), rener emsavidi al lestr saoz the *[[HMS Bounty|Bounty]]* ha diazezer trevadenn Enez Pitcairn. Anv-tiegezh kalz tud eo *Christian* e Pitcairn. 
*Claudia Christian (ganet e 1965), kanerez stadunanat. 

### Anvioù-tiegezh deveret
*Christiansen, Kristiansen 
*Christensen

## Notennoù ha daveoù
Waneta Hoyt

**Waneta Ethel Hoyt** (13 a viz Mae 1946 e Richford – 13 a viz Eost 1998 e New York)) a oa ul lazherez a steudad stadunanat.

Dilezel a reas ar skol pa oa 15 vloaz ha d'an 11 a viz Genver 1964 e timezas gant Tim Hoyt. O mab, Eric (ganet d'ar 17 a viz Here 1964) a varvas d'ar 26 a viz Genver 1965. Holl vugale all ar c'houblad : James (31 a viz Mae 1966 – 26 a viz Gwengolo 1968), Julie (19 a viz Gouere – 5 a viz Gwengolo 1968), Molly (18 a viz Meurzh – 5 a viz Even 1970), ha Noah (9 a viz Mae – 28 a viz Gouere 1971) a varvas a-raok bezañ 28 miz. Soñjal a rae d'ar vezeien e oant marvet abalamour da sindrom marv trumm ar babiged hag an daou vugel diwezhañ a voe studiet gant ur skipailh kaset gant Alfred Steinschneider. E 1994 ec'h anzavas Hoyt he doa mouget anezho. D'an 11 a viz Gwengolo 1996 e voe kondaonet da 75 vloaz toull-bac'h. Mervel a reas e toull-bac'h *Bedford Hills Correctional Facility for Women* e New York.

## Notenn

## Liammoù diavaez
*''New York Times'' , pennad diwar-benn al levr  "The Death of Innocents"
*"Wishing Away a Baby Murders Case" ''New York Times'' 11 a viz Ebrel 1995 
*"A Mother's Fatal Embrace" ''People'', 9 a viz Here 1995 
*"Waneta Ethel Hoyt" e lec'hienn Radford University
Darya Saltykova

**Darya Nikolayevna Saltykova** (rusianeg : **Дарья Николаевна Салтыкова**, ganet Ivanova, anavezet ivez gant an anv **Saltychikha**) (27 a viz Du 1730 - 9 a viz Kerzu 1801 e Moskva) a oa un noblañs hag ul lazherez a steudad rusian. Jahinañ ha lazhañ a reas ouzhpenn kant serv, dreist-holl maouezed ha plac'hed.

## He buhez
Saltykova a voe dimezet pa oa yaouank, hag intañvez en em gavas d'an oad a 26 vloaz. Da-heul marv he gwaz e voe perc'henn war e zomani, m'edo o chom gant he daou vab ha kalz served.

## Muntroùs
Ne voe ket kemeret e kont ar c'hlemmoù a voe goude marv meur a zen e domani Saltykova. Klemmerien 'zo a voe hegaset zoken, rak darempredoù mat he doa Saltykova gant tud lez an impalaerez.

## Prosez ha toull-bac'h
A-benn ar fin e teuas a-benn familhoù ar served da gas o c'hlemmoù da Gatelin II. An impalaerez a zivizas e vefe kaset un enklask foran, da glotañ gant he soñjoù war al lezennegezh. E 1762 e voe harzet Saltykova.

Betek 1768 e voe dalc'het Saltykova, amzer d'an enklask da vezañ kaset da benn. Meur a dest a voe goulennataet gant izili Collegium Justis Katelin II, ha studiet e voe ivez kement tra a denne d'he domani. Gant an enklaskerien e voe kavet 138 marv diskred warno, al lod brasañ anezho a voe lakaet war gont Saltykova.

Tamallet e voe 38 muntr outi. Ne oueze ket Katelin II penaos kastizañ Saltykova, peogwir e oa bet dilemet ar c'hastiz d'ar marv e Rusia e 1754, hag ezhomm he doa an impalaerez eus skoazell an noblañs.

E 1768 e voe chadennet Saltykova e Moskva war wel an holl un eurvezh-pad. Tro-dro d'he gouzoug e oa ur banell ma oa skrivet : Jahinañ ha lazhañ he deus graet ar vaouez-mañ. Stank e teuas an dud da sellout outi. Goude-se e voe bac'het hed he buhez e dan ur gouent.

## Notennoù
Lez-varn Unaniezh Europa

**Lez-varn Unaniezh Europa** (gwechall **Lez-varn Justis Kumuniezhioù Europa**) eo al lez-varn uhelañ en Unaniezh Europa a-fet gwir Unaniezh Europa. Unan eus seizh ensavadur Unaniezh Europa eo. E Kêr-Luksembourg emañ he sez.
Saki

**Hector Hugh Munro** (ganet d'an 18 a viz Kerzu 1870 ha marvet d'an 13 a viz Du 1916), anavezet gwelloc'h dindan e anv-pluenn **Saki**, a oa ur skrivagner saoz, a rae goap eus kevredigezh amzer ar roue Edouarzh gant e zanevelloù. Tremen a ra da vezañ mestr an danevelloù, ha keñveriet e vez alies gant O. Henry ha Dorothy Parker. Marteze eo "The Open Window" (Ar prenestr digor) e zanevell vrudetañ.

Ouzhpenn e zanevelloù (a oa bet embannet da gentañ e kelaouennoù, evel ma oa boaz d'ar mare-se, ha goude dastumet e meur a levrenn) e skrivas ivez ur pezh-c'hoari, *The Watched Pot*, e kenlabour gant Charles Maude; daou bezh-c'hoari en un arvest; ur studiadenn istorel, *The Rise of the Russian Empire* (Savidigezh impalaeriezh Rusia), al levr nemetañ embannet dindan e wir anv; ur romant berr, *The Unbearable Bassington*; al levr e lodennoù *The Westminster Alice* (ul luadenn eus Alis e Bro ar Marzhoù e Parlamant ar Rouantelezh Unanet), ha *[[When William Came]]*, istitlet *A Story of London Under the [[Hohenzollern]]s* (istor Londrez dindan ar re Hohenzollern), ur skrid faltazi diwar-benn aloubadenn Breizh-Veur gant an Alamaned. Levezonet e voe gant Oscar Wilde, Lewis Carroll, ha Kipling, ha levezonañ a reas A. A. Milne, Noël Coward, ha P. G. Wodehouse.

## Anv
Soñjet e vez e tave an anv *Saki* eus an douger-tasoù e *[[Rubaiyat]] [[Omar Khayyam]]*, ur varzhoneg meneget a-wezhioù gant an dudenn bennañ e-barzh "Reginald on Christmas Presents" (Reginald diwar-benn profoù an Nedeleg) hag istorioù all c'hoazh. Koulskoude e c'hell dave diouzh ar marmouz Saki eus Amerika ar Su, "ur marmouz bihan, hir e lost eus Kornôg an douar" a zo un dudenn bennañ e-barzh "The Remoulding of Groby Lington".

## E vuhez
Ganet e voe Hector Hugh Munro e Akyab, Birmania (anvet bremañ Sittwe, Myanmar). Mab e oa da Charles Augustus Munro ha Mary Frances Mercer. Ensellour meur e polis Birmania e oa e dad, pa oa ar vro ul lodenn eus Impalaeriezh Breizh-Veur c'hoazh. E 1872 e voe arsailhet e vamm, a oa aet da Vro-Saoz da veajiñ, gant ur vuoc'h; diforc'hiñ he bugel a reas. Ne zeuas morse en-dro ha buan e varvas. Kas a reas Charles Munro e vugale, Saki a oad a zaou vloaz en o zouez, da Vro-Saoz, ma voent desavet gant o mamm-gozh hag o moerebezed en un diegezh strizh.
Marie Fikáčková

**Marie Fikáčková** (9 a viz Gwengolo 1936 e Sušice – 13 a viz Ebrel 1961) a oa ul lazherez a steudad tchek. 

## Penn-kentañ he buhez
Fikáčková a gasas he bugaleaj en ur familh ma oa diaesterioù, ha da fall ez eas hec'h eured. Klañvdiourez e oa en ospital Sušice, e rann ar gwiliouderezh.

## Muntroù
E 1960 e voe bac'het ha tamallet outi bezañ lazhet ur babig nevez c'hanet. E-pad an enklask ec'h anzavas bezañ lazhet 10 babig all da nebeutañ, abaoe 1957. Skeiñ a rae gant penn ar babiged ha mervel a raent dindan un nebeud eurvezhioù pe un nebeud devezhioù. Ne roas tamm displegadenn ebet d'hec'h emzalc'h. Da-geñver he frosez e voe tamallet daou vuntr outi, peogwir ne oa ket tu da brouiñ ar muntroù kent. 
Ne oa ket aozet an ospital a-seurt ma vije bet dizoloet ar muntroù, ha dre zegouezh eo e voent dizoloet. Ne voe tamallet penn bras ebet, ha kuzh e chomas an afer e-pad pell.

## Marv
Kondaonet e voe Fikáčková da gastiz ar marv ha krouget e voe. 

## Liamm diavaez
* Diwar he fenn (e tchekeg)
Symmakus

**Symmakus** (e latin: *Symmachus*), ganet e Sardinia ha marvet d'an , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .
Christiane

**Christiane** zo un anv-bihan alamanek ha gallek hag a vez roet d'ar merc'hed.

## Orin
Dont a ra eus Christian, anv-bihan danek a orin, savet diwar ar ger latin *christianus*, kristen.

## Adstummoù
Un adstumm eus Cristina eo.

## Yezhoù all
*en alamaneg: Christiane, Christa, Kerstin, Kristiana
*en italianeg Cristiana
*e norvegeg: Kristiane 
*e poloneg Krystiana 

## Tud
### Sentezed
*Kristiana Jeorjia, anvet ivez *Nino, Nina, Ninon*.
**Christiana ar Santa Croce* , pe *Christiana Lucca*

### Tud all
*Christiane Eberhardine von Brandenburg-Bayreuth (1671-1727), priñsez-dilennerez Saks
*Christiane Amanpour, kelaouennerez stadunanat a orin iranat
*Christiane Hörbiger, aktorez aostrian
*Christiane Felscherinow, heroinaerez, brudet evel Christiane F.,
**Christiane Leenaerts*, gwir anv ar ganerez velgiat Ann Christy 
*Christiane Nüsslein-Volhard, bevoniourez alaman, priz Nobel ar medisinerezh e 1995
*Christiane Rochefort, skrivagnerez c'hallek
*Christiane Singer, skrivagnerez c'hallek
*Christiane Soeder, marc'hhouarnerez aostrian
*Christiane Taubira, politikourez c'hall
*Christiane Vulpius, pried Goethe
*Christa Wolf, skrivagnerez alamanek

## Pennad kar
*Kristiania
Cristiana

**Cristiana** zo un anv-bihan italianek ha portugalek, hag a vez roet d'ar merc'hed.

## Orin
Dont a ra eus an anvioù Cristian pe Cristiano, roet d'ar baotred.

## Yezhoù all
**[[Christiana]]* pe Christian, e saozneg
**[[Christiane]]* en alamaneg ha galleg
**Krystiana* e poloneg

## Tud
*Cristiana Capotondi
*Cristiana Muscardini
*Cristiana Reali
Felis III

**Felis III** (e latin : *Felix III*), bet ganet e Roma, en Impalaeriezh roman ar C'hornôg, ha marvet e 492, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 13 a viz Meurzh 483.
Kristian

**Kristian** zo un anv-bihan a gaver e meur a yezh, en o zouez en albaneg, bosnieg, brezhoneg, bulgareg, daneg, finneg, kroateg, makedoneg, norvegeg ha svedeg. Roet e vez d'ar baotred ha talvezout a ra kement ha kristen.

## Stummoù all
**Kristián** e vez skrivet e tchekeg ha slovakeg, gant un tired lemm war an "a" eta. E yezhoù all e gaver ar stummoù Christian ha Cristian, ha Christiaan e nederlandeg.

## Tud
* Kristian, anv meur a zen.
### 
* Kristian ar Braz, filmaozer,
* Kristian Brisson (1927-2013), kelenner ha skrivagner brezhonek,
* Kristian Hamon (g. e 1953), istorour.
Livour-al-lez

Livour al lez a oa un arzour a live poltredoù, pe traoù all a-wechoù, evit tiegezh ar roue pe ar priñs, evit ur gopr bennak war ziviz.

## Livourien-lez

* Jacopo Amigoni
** Fernando VI, Roue Spagn
* Friedrich von Amerling
** Franz Joseph Iañ, impalaer Aostria
* Ferdinand Bauer
** Priñs Liechtenstein
* Wu Bin
** Tierniezh Ming
* Bishandas
** Jahangir
* Francis Bourgeois
** George III
* Agnolo di Cosimo
** Tiegezh Medici
* Giovanni Maria delle Piane
** Elisabetta Farnese
* Claude Deruet
** Charlez V, Dug Loren
* Dosso Dossi
** Alfonso Iañ Ferrara
** Ercole II d'Este
* Hans Dürer
** Sigismond Iañ Polonia
* Antoon van Dyck
** Charlez Iañ Bro-Saoz
* David Klöcker Ehrenstrahl
** Charlez XI Sveden
* Jan van Eyck
** Fulup Charolais
* Domenico Fetti
** Tiegezh Gonzaga
* Jean Fouquet
** Loeiz XI
* Francisco Goya
** Carlos III Spagn
** Carlos IV Spagn
** Fernando VII
* Carl Haag
** Victoria
** Dug Sachsen-Coburg-Gotha
* George Hayter
** Victoria 
* Hans Holbein ar Yaouankañ
** Herri VIII (Bro-Saoz)
* Hyewon
** Tierniezh Joseon
* Jens Juel
** Christian VII Danmark
* Abdulcelil Levni
** Mustafa II
** Ahmet III
* Louis-Michel van Loo
** Fulup V (Spagn)
* Andrea Mantegna
** Mantova
* Tosa Mitsuoki
** Edo
* Uemura Shōen
** Impalaer Shōwa
* Bernard van Orley
** Marc'harid Aostria
** Maria Aostria
* Francesco Raibolini
** Mantova
* Pieter Paul Rubens 
** Vincenzo Iañ Gonzaga ha Felipe IV
* Rachel Ruysch
** Johann Wilhelm
* Pieter Snayers
** Kardinal-Infant Ferdinand
** Arc'hdug Leopold Wilhelm Aostria
* Tizian
** Karl V an Impalaeriezh Santel
** Felipe II
* Diego Velázquez
** Felipe IV
* Jan Cornelisz Vermeyen
** Marc'harid Aostria
* Zhang Zeduan
** Tierniezh Song
* Sofonisba Anguissola
** Felipe II

## Daveennoù
* Michael Levey, *Painting at Court*, Weidenfeld and Nicholson, London, 1971
Christiaan

**Christiaan** (pe **Christiaen** a-wechoù) zo un anv-bihan nederlandek roet d'ar baotred. 

## Yezhoù all
*Christian e daneg, alamaneg, galleg.

## 
*Christiaan Andriessen‎, livour eus an XIXvet kantved
*Christiaan Diderik Emerens Johan Bangeman Huygens, politikour en XIXvet kantved
*Christiaan Huygens, matematikour 
*Christiaen van Couwenbergh, livour.

### 
*Christiaan Bakkes, skrivagner
*Christiaan Barnard, surjian

## Pennad kar
*Christiaensen
Selestin Iañ

**Selestin I** (e latin: *Coelestinus*), ganet e Roma (Impalaeriezh roman ar C'hornôg) ha marvet d'ar , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 422. Anvet eo bet da sant.
Christian Schröder

**Christian Schröder** zo anv meur a zen:

*Christian Schröder (livour), livour bohemiat 
*Christian Schröder (kelaouenner) (1954-), kelaouenner alaman
*Christian Schröder (gwiraour) (1958-)
*Christian Friedrich Schröder (pe *Schroeder*; 1750–1800), skrivagner alaman
*Christian Matthias Schröder (1742–1821) senedour ha bourkmestr Hamburg 
*Christian Matthias Schröder (1778–1860) senedour e Hamburg

## Pennadoù kar
*Christian 
*Schröder
Collegium (ministrerezh)

**Collegia** (liester ar ger latin **collegium**) eo an anv a veze roet da gevrennoù gouarnamant en impalaeriezh rusian. E 1717 e voent krouet gant Pêr Iañ. An holl anezho a oa diazezet en Daouzek Collegium e Sankt-Peterbourg.

Nav c'hollegium a voe krouet:
**Collegium* ar c'henwerzh
**Collegium* ensellerezh ha kontrollerezh an argant
**Collegium* an aferioù diavaez
**Collegium* ar justis
**Collegium* al labouradegoù
**Collegium* ar morlu
**Collegium* dispignoù ar Stad
**Collegium* gounidegezh ar Stad
**Collegium* ar brezel

Tri c'hollegium a voe ouzhpennet diwezhatoc'h :
**Collegium* an domanioù
**Collegium* ar mengleuzioù
**Collegium* ar gêraozouriezh

E pep *collegium* e oa ur prezidant, ur besprezidant, pevar c'huzulier, pevar harper, ur prokulor, ur sekretour hag ur c'hañseller. 

Da vare gouarnamant adreizhañ Aleksandr Iañ e voe kemeret o lec'h gant ministrerezioù.
Christian Wolff

**Christian Wolff** zo anv :

* Christian Wolff (1934- ), sonaozour stadunanat
* Christian Wolff (1679-1754), prederour alaman
* Christian Wolff (politikour) (* 1931)
* Christian Wolff (aktour) (* 1938), 
**Christian Wolff*, anavezet evel Toto Wolff (1972-), karrvleiner aostrian.

## Pennadoù kar
*Christian Wolf, 
*Christian Wulff (1959-), politikour alaman
Inosant Iañ

**Inosant I** (e latin : *Innocentius*), marvet d'an 12 a viz Meurzh 417, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 401.
Mark (pab)

**Mark** (e latin : *Marcus*), ganet e Roma (Impalaeriezh roman ar C'hornôg) ha marvet d'ar 7 a viz Here 336, a oa bet dilennet da 34 pab an Iliz katolik roman d'an 18 a viz Genver 336.

## Buhez
Mab e oa da Priscus pe Prisque.
Lidet e vez d'ar 7 a viz Here.
Eusebius (pab)

**Eusebius** (e latin: *Eusebius*), marvet d'ar , dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an , ne renas nemet 4 miz. Hervez ar vojenn en dije badezet Eusebius Vercelli.
Miltiades (pab)

**Miltiades** (e latin: *Miltiades*), ganet e Hanternoz Afrika ha marvet d'an 10 pe d'an 11 a viz Genver 314, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 2 a viz Gouere 311.
Sikstus II

**Sikstus II** (e latin: *Xystus II*), ganet e Bro-C'hres ha marvet d'ar , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .
Eusebius

**Eusebius** zo un anv-bihan latin deuet eus an anv henc'hresianek **Eusebios** (Εὐσέβιος, eusébios), a dalv kement ha deol.

## Yezhoù all
**Euzeb*, e Buhez ar Sent, 1912, diwar an anv gallek *Eusèbe*.
**Eusebi*, e katalaneg
**[[Eusébio]]*, e portugaleg

## Tud
### II kantved
* Eusebius (merzher) († 192 ), merzher kristen

### III kantved
* Eusebius Laodicea (marvet war-dro 268), eskob Laodicea 
* Eusebius (pab) (marvet goude 310), 31vet pab eus 309 betek 310; lidet gwechall d'ar 26 a viz Gwengolo ha hiziv d'ar 17 a viz Eost.
* Eusebius Kaesarea (war-dro 263 – 339) a oa un eskob kristen hag istorour, 
* Sant Eusebius Vercelli (283–371), eskob Vercelli, e Piemonte, enebet ouzh an arianegezh.
* Eusebius Roma († war-dro 256), beleg kristen ha merzher e Roma gant un toullad mat a sent all, en amzer Valerian ; lidet d'an 2 a viz Kerzu.
* Sant Eusebius (marvet war-dro 300), beleg kristen ha merzher e Roma pe en Palestina, lidet d'ar 17 a viz Eost

### IV kantved
* Eusebius Emesa (300–360), eskob Emesa
* Eusebius Myndus, prederour nevezplatonat 
* Sant Eusebius Samosata (marvet war-dro 380), eskob Samosata
* Eusebius (praepositus sacri cubiculi), dindan Constantius II (317 - 361) 
* Eusebius Nicomedia (marvet e 341 pe 342), eskob Berytus, Nicomedia hag Konstantinopolis, unan eus pennoù an arianegezh, enebour da Saint Athanase ;
*Hieronymus *Eusebius Sophronius Hieronymus * (340–420), lenneg kristen, unan eus Tadoù an Iliz, 
* Eusebius Gaza (+ etre 360 ha 363), gant e vreudeur Nestabe ha Zenon, ha gant Nestor ha Boussiris, a oa merzherien e Gaza en Palestina en amzer Juluan l'Apostat ; lidet e vezont en tolead d'an 21 a viz Gwengolo.
* Eusebius Antioc'heia ( IVvet kantved - Vvet kantved ), penitiour er Menez Coryphée e-kichen Antioc'heia ; lidet d'an 23 a viz Genver .

### V kantved
* Eusebius Dorylaeum, eskob kristen Dorylaeum, enebour d'an nestoregezh 
* Sant Eusebius Cremona (marvet war-dro 423)
*Eusebius Gwened, roue mojennel Gwened
* Eusebius Valencia († war-dro 600), eskob ; lidet d'an 23 a viz Meurzh.

### VI kantved
* Eusebius Alexandria, oberour kristen

### VIII kantved
* *Eusebius*, anv-pluenn Hwaetberht (marvet war-dro 740), abad abati Monkwearmouth-Jarrow

### XI kantved
* Eusebius Añje (marvet e 1081), eskob Añje

### XVII kantved
* Karl Eusebius Liechtenstein (1611–1684), eil priñs Liechtenstein

## Lec'hanvadurezh
** Eusebiuskirche*, un iliz e Wendlingen am Neckar, en Alamagn, ma enorer Eusebius Vercelli.

## Notennoù ha daveoù

## Pennadoù kar
*Flavius Eusebius 
*Eusebio, anv-bihan italianek ha spagnolek
Cristian

**Cristian** (pe **Cristián** e spagnoleg) zo un anv-bihan roet d'ar baotred en italianeg hag e roumaneg, deuet eus an anv gresianeg Christian.

## Tud
### Cristian
* Cristian Chivu, melldroader rouman
* Cristian Bucchi, melldroader italian.
* Cristian S. Calude, matematikour hag urzhiatour Nevezelandat ha Rouman.
* Cristian Oliveira Baroni, melldroader brazilian.
* Cristian Castro, kaner pop mec'hikan (a-wechoù ne ra nemet gant ar stumm berr "Cristian")
* Cristian Nemescu (1979-2006), saver filmoù rouman.

### Cristián
* Cristián Arriagada, aktor chileat
* Cristián de la Fuente, aktor chileat
* Cristian García Ramos, melldroader spagnol anavet ivez evel **Cristian**
* Cristián Riquelme, aktor chileat
* Cristián Undurraga, tisavour chileat

## Lec'hanvadurezh
###### 
* Cristian, Braşov
* Cristian, Sibiu

## References
Cristiano

**Cristiano** zo un anv-bihan italianek ha portugalek.

## Yezhoù all
*Cristian
*Christian

## Tud
*Christian, anv-micher ar c'haner italian Gaetano Cristiano Rossi
*Cristiano Migliore, gitarour gant Lacuna Coil
*Cristiano Ronaldo, melldroader portugalat
Kristina Sveden

**Priñsezed all zo bet anvet [[Kristina Sveden (disheñvelout)]]*. 

**Kristina Augusta**, pe **Kristina Alexandra**, pe **Kristina Sveden** (1626–1689) a voe rouanez Sveden adal 1632 bete 1654.

## He buhez
Bugel nemetañ ar roue Gustav II Adolf ha Maria Eleonora von Brandenburg e oa. He mamm a oa ur briñsez alaman, merc'h da Zilenner Brandenburg Johann Sigismund von Brandenburg), ha savet e voe evel ur paotr. Mervel a reas he zad en emgann Lützen en 1632, pa ne oa-hi nemet c'hwec'h vloaz.

Gustav Adolf en devoa kollet daou vugel yaouankik ha lakaet en doa an traoù en o rez diwar-benn an hêrezh a-raok mont da vrezeliñ. 

Kristina a voe anvet da rouanez heb enebiezh, dindan evezh ar c'hanseller Axel Oxenstierna, un den ampart, « Richelieu » Sveden, a lavarer. Oxenstierna a oa dalc'het en Alamagn gant ar Brezel Tregont vloaz ha ne zistroas da Sveden nemet e 1636 goude ar feuremglev sinet gant Bro-C'hall. Kentañ a reas e voe pellaat ar rouanez kozh a oa aet e belbi goude marv he fried, ha herzel ouzh he levezon noazus war Gristina a oa en he dek vloaz. He moereb Catherine, Kontez an Daou-Bont, an hini a voe he mentor. 

Kenteliet e veze en un doare strizh, aozet ar c'helenn gant mestr-meur ti ar roue, Axel Baner, breur da Johan Baner, ar jeneral, ha skoliet gant he c'helenner Johannès Matthiae. Ouzhpenn studiañ yezhoù hag istor e teske an arzoù, tresañ ha livañ, hep ankounac'haat ar sport (klezeiata ha marc'hegañ).
E 1644 e oa deuet en oad da ren, ha bec'h a roas kenkent d'ar c'hanseller Oxenstierna, a voe lakaet a-gostez goude feur-emglev Westfalen. Neuze e lakaas fin dar c'hrogadoù-brezel a veze bep ar mare gant Danmark dre feur-emglev Brömsebro en 1645, a roas da Sveden inizi Ösel ha Gotland, ha Jämtland ha Härjedalen en Norge. E 1648, gant feur-emglev Westfalen e tapas Rügen, Wismar, Verden ha Bremen, un darn eus Pomerania, hag aber an Oder, ma teuas Sveden da vout kreñvañ galloud an hanternoz.

## Karantezioù

## Levrlennadur
* Bernard Quilliet, *Christine de Suède - un roi exceptionnel*, Fayard, 2003 (ISBN 2-213-61542-X).

## Pennad kar
*Rouanezed Sveden

## Notennoù
Eusebius Vercelli

**Eusebius Vercelli** (283–371), ganet e Sardinia, a oa eskob Vercelli, e Piemonte. Badezet e vije bet gant ar pab Eusebius. Enebet e oa ouzh an arianegezh.
Valentin

**Valentin** zo un anv-bihan gallek, rusek (skrivet Валентин), alamanek, roumanek, bulgarek, ukrainek. Dont a ra eus an anv latin *[[Valentinus]]*, diwar ar ger *[[valens]]*, kreñv, nerzhus. Lidet e vez d'ar 14 a viz C'hwevrer.

Un anv-tiegezh alamanek ha spagnolek eo ivez.

## Yezhoù all
**Valentín* eo ar stumm spagnolek.
*Valentine e saozneg; un anv plac'h eo e galleg
*Valentino en italianeg
*Valenti e katalaneg
*Vailintín en iwerzhoneg
*Bálint e hungareg

## Tud
Hervez urzh ar bloavezhioù-ganedigezh:
*Valentin Friedland, pe Valentin Troitschendorf, kelenner alaman er XVI kantved
*Valentin de Boulogne (1591-1632), lesanvet *Le Valentin*, livour gall
*Valentin Eduard Becker (1814-1890), sonaozour alaman
*Valentin le Désossé (1843-1907), dañser gall

### Anv-tiegezh
*Rudolph Valentino (1895–1926), aktor italian

## Film
**[[Valentín]]*, ur film arc'hantinat e 2002.

## Lec'hanvadurezh
* Valentín Alsina, ur gêr e proviñs Buenos Aires, en Arc'hantina.
* École-Valentin,, ur gumun en Doubs, e Franche-Comté.
*Ar Valentin, ur wazh er Pireneoù-Atlantel, adstêr d'ar gave d'Ossau .

## Pennadoù kar
*Valentine
*Valentinian
*Valentinus
*Valentinius
*Valentinianus
Stefan Iañ (pab)

**Stefan I** (e latin: *Stefanus*), ganet e Roma (Impalaeriezh roman) ha marvet d'an , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .
Christiaan Andriessen

**Christiaan Andriessen**, ganet en Amsterdam e 1775, a oa mab da Jurriaan, hag a deuas da vezañ ul livour a live taolennoù istor, maezioù, buhez ar pemdez, kêrioù, ha poltredoù a-wechoù ivez. E-touez e oberennoù e ranker menegiñ ur panorama eus Amsterdam. Mervel a reas e 1846.
Fabianus

**Fabian** (e latin : *Fabianus*), marvet d'an 20 a viz Genver 250 e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 10 a viz Genver 236. Merzheriet ha dibennet e voe e Genver 250. Anvet eo bet da sant.
Pontianus

**Pontianus** (e latin: *Pontianus*), marvet d'an  e Sardinia (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .
Urban Iañ

**Urban I** (e latin: *Urbanus*), ganet e Roma (Impalaeriezh roman) ha marvet e 230, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 222.
Kallist Iañ

**Kallist I** (e latin: *Callistus*), marvet e 222, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 217.

## Notennoù
Viktor Iañ

**Viktor I** (e latin: *Victor*), ganet en Afrika roman ha marvet e 199 e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 189.

## Notennoù
Soter

**Soter** (e latin: *Soterius*), ganet e Fondi (Campania, Impalaeriezh roman) ha marvet e 174 e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 166.
Anicetus (pab)

**Anicetus** (e latin : *Anicetus*), bet ganet en Emesa (Siria) ha marvet d'an 20 a viz Ebrel 167, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 154.
Promesa

Ur **bromesa** zo un dra a zo bet prometet, dre gomz pe dre skrid. Gortoz a reer an hini a ra ur bromesa da seveniñ anezhi, pe da zerc'hel dezhi; ma ne ra ket e lavarer en deus torret e bromesa. 

## Gwir
Hervez ar gwir e ranker seveniñ ar promesaoù graet, hervez al lavar latin: 
Pacta sunt servanda.

## Politikerezh
Komz a reer alies eus promesaoù ar bolitikourien. Ar politikour gall Charles Pasqua a gustume lavarout: "Ne vez staget gant ar promesaoù nemet ar re a gred enne". Un doare dichek da reiñ da gompren n'eo ket ret d'ar bolitikerien, hervezañ, seveniñ o fromesaoù, nag ober diouzh pezh a lavaront. 

## Dimeziñ
Ar bromesa a c'hall bezañ ivez ar bromesa da zimeziñ. 

## Relijion
*Porzh ar bromesa* eo ar baradoz.
Anicetus

**Anicetus** zo un anv-bihan latin, eus an anv henc'hresianek Ανίκητος (Aníkētos), difaezhus, ha hini meur a zen.

## Yezhoù all
*Anicet, e galleg
*Aniceto, e spagnoleg hag italianeg.

## Tud

*Anicetus (morlaer), ur morlaer en Henamzer
*Anicetus (pab)
Zefyrin

**Zefyrin** (e latin: *Zephyrinus*), ganet e Roma (Impalaeriezh roman) marvet d'an , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 199.
Valens

**Valens** zo un anv-bihan latin, diwar ar ger *valens*, kreñv, nerzhus.

## Tud
### Henamzer
*Fabius Valens, jeneral roman a gemeras perzh en emgannoù evit tapout ar galloud en 69, bloavezh ar pevar impalaer; 
*Vettius Valens, (120-~175), lenner planedennoù gresian;
*Aurelius Valerius Valens (marvet en 317), impalaer roman (316-317), kenimpalaer gant Licinius;
*Flavius Julius Valens, pe *Valens*, impalaer roman (328-378);
*Valens de Mursa, eskob arian er IVvet kantved; 
*Valens jeneral roman (marvet en 409).

### XXvet kantved
*Ritchie Valens, kaner (1941-1959)

## Lec'hanvadurezh
*Dourbont Valens en İstanbul

## Pennadoù kar
*Valentin
*Valentinus
Pacta sunt servanda

**Pacta sunt servanda** zo ul lavar latin hag a dalv kement hag *ar [[promesa]]où a ranker (o) seveniñ* pa'z int bet graet dre emglev. 

Ur reolenn eo e-barzh ar gwir, er gwir gall koulz hag er gwir etrebroadel.
Santi

**Santi** zo:
*Santi-, ur rakger
**Santi*, berranv spagnolek evit Santiago
*un anv-tiegezh italianek
**Giorgio Santi
**Giovanni Santi, livour er  kantved
*anv Santi di Tito, livour er  kantved
*ur gêriadenn, e Burkina Faso.
Anicetus (morlaer)

**Anicetus** a oa e penn un emsavadeg a-enep ar Romaned e Pontos er bloaz 69 hag a voe flastret gant e enebourien. 

Ur sklav e oa bet a-raok bout dieupaet gant ar roue Polemon II, ha lakaet e oa bet e penn morlu rouantelezh Pontos, ken na deuas da vout ur broviñs roman dindan Neron e 63.

Pa savas ar brezel-diabarzh goude marv Neron (Bloavezh ar Pevar Impalaer) ez eas Anicetus a-du gant Vitellius hag e kemeras penn un emsavadeg vras a-enep Vespasianus e Pontos ha Kolc'his e 69. Distrujañ a rejont ar morlu roman (*Classis Pontica*) en un arsailh dic'hortoz e *[[Trebisonda|Trapezus]]*. Adal neuze e krogas Anicetus da ober brezel war vor gant ul lestr anavezet evel *camarae*.

Mouget e voe an emsavadeg avat gant un arme nevez gourc'hemennet gant Virdius Geminus, ul letanant da Vespasianus, en aber ar stêr *Cohibus* (hiziv Khobi, er c'hornôg da Jorjia). 

Tapet e voe Anicetus gant ur bobl eus an tolead, roet d'ar Romaned, ha lakaet d'ar marv. 

## Liamm diavaez
* Arme roman
Julia Gillard

**Julia Eileen Gillard** (ganet d'an 29 a viz Gwengolo 1961 e kêr Y Barri e Kembre) zo ur bolitikourez eus Aostralia, ezel eus Strollad al Labour. D'ar 24 a viz Mezheven 2010 e oa deuet da vezañ Kentañ ministr Aostralia, e-lec'h Kevin Rudd, dre ur vouezhiadeg e diabarzh Strollad al Labour. E miz Mezheven 2013 avat e oa bet kemeret penn Strollad al Labour gant Kevin Rudd en-dro ha lezet he doa ar garg a Gentañ Ministr gantañ.

## Liamm diavaez
*Pennad diwar-benn Julia Gillard tennet eus ar gazetenn La Libre Belgique
Hyginus (pab)

**Hyginus**, pe **Hyjin**, ganet e Aten (Bro-C'hres) ha marvet war-dro 140 e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman war-dro 136.

## Notennoù
Telesphorus (pab)

**Telesphorus**, ganet e Bro-C'hres ha marvet e 137 e Roma (Italia), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman war-dro 126.
Sikstus Iañ

**Sikstus I** (e latin: *Xystus*), ganet e Roma (Italia) ha marvet e 126 pe 128, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman er bloaz 117 pe 119.
Evaristus

**Evaristus**, ganet er c'hantved kentañ e Bethlehem (Palestina) ha marvet war-dro 107 e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman war-dro 99.
Théophile Bidard

**Théophile Bidard de la Noë** (1804 -1877) a oa gwiraour ha kelenner war ar gwir e skol-veur Roazhon. Gantañ e veze implijet Hélène Jegado da vatezh pa voe harzet-hi. Test e voe Théophile Bidard da-geñver he frosez e miz Kerzu 1851. Maer Roazhon e voe Théophile Bidard etre miz Here 1870 ha miz Genver 1871.
Broadelezh c'hall

Un den a vroadelezh c'hall, pe gall e vroadelezh, a zo un den dindan reolennoù ha lezennoù Bro-C'hall ha Bonreizh ar Republik c'hall.

Anv a vez graet eus broadelezh c'hall evit an dud hag ivez evit bodadoù pe aozadurioù pe traoù (kirri, listri, filmoù) a zo dindan ar gwir gall abalamour pe d'o statud pe d'o chomlec'h.
Aleksandr Iañ (pab)

**Aleksandr I** (e latin: *Alexander*), ganet e Roma (Italia) ha marvet war-dro 115, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman war-dro 106.
Christa

**Christa** zo un anv-bihan alamanek, deveret eus Christina.

## Doareoù all
**[[Krista]], Krysta,  Crista.*

## Tud

*Christa Campbell, aktourez stadunanat
*Christa Czempiel, politikourez alaman
*Christa Goetsch (1952-), politikourez alaman
*Christa Klaß, politikourez alaman
*Christa Linder, aktourez alaman
*Christa McAuliffe, skolaerez hag astraerez stadunanat
*Christa Schroeder, sekretourez gant Adolf Hitler
*Christa von Seckendorff, arzourez alaman
*Christa Winsloe (1888 -1944), skrivagnerez alaman, lazhet e Cluny (Bro-C'hall).
*Christa Wolf , skrivagnerez alaman

### Pennad kar
*Krista
Santa Cristina

**Santa Cristina** zo
*anv meur a santez, en italianeg ha spagnoleg 
***gwelout [[Santez Kristina]]*
*anv meur a lec'h

## Lec'hioù

### 
* Santa Cristina d'Aspromonte, kumun e proviñs Reggio Calabria;
* Santa Cristina e Bissone, kumun e proviñs Pavia;
* Santa Cristina Gela, kumun e proviñs Palermo;
* Santa Cristina Valgardena, kumun e proviñs Bolzano;

### 
* Santa Cristina (C.P. 33827), Grado, Asturias;
* Santa Cristina (C.P. 33637), Pola de Lena, Asturias;
* Santa Cristina (C.P. 16891), Cuenca;
* Santa Cristina, karter e Málaga;
* Santa Cristina de Valmadrigal (C.P. 24290), León;
* Santa Cristina del Páramo (C.P. 24249), León;
* Santa Cristina (C.P. 35457), Las Palmas;
* Santa Cristina de la Polvorosa (C.P. 49620), Zamora.

### 
* Santa Cristina d'Aro (C.P. 17246), Proviñs Girona;

### 
* Santa Cristina (C.P. 27376), Proviñs Lugo;
* Santa Cristina (C.P. 32418), Ribadavia, Lugo;
* Santa Cristina (C.P. 32368), A Veiga, Lugo;
* Santa Cristina da Ramallosa (C.P. 36393), Proviñs Pontevedra;
* Santa Cristina de Cobres (C.P. 36142), Pontevedra;
* Santa Cristina de Vea (C.P. 36682), Pontevedra;
* Santa Cristina de Nemenzo (C.P 15884), Proviñs A Coruña

## Pennad kar
* Sainte-Christine
Douaroù antarktikel aostralian

An **Douaroù antarktikel aostralian** (saozneg: *Australian Antarctic Territory*) eo an douaroù en Antarktika a garfe Aostralia stagañ outi.
Rothenburg ob der Tauber

} 
Ur gêr gozh en Alamagn eo **Rothenburg ob der Tauber** (da lavarout eo *Kastell ruz a-us an Tauber*), a-us traoñienn ar stêr Tauber.

Brudet eo dre he ziez eus ar . Distrujet e oa bet gant bombezadegoù e-kerzh an Eil Brezel-bed, met adsavet eo bet gant hec'h annezerien abaoe. Bremañ ez eo deuet en-dro da vezañ ul lec'h gweladennet gant kalz beajourien.
Eil Republik c'hall

**Ur pennad [[Eil Republik]] zo ivez.*
An **Eil Republik c'hall** (1848-1851) a oa ur gouarnamant republikan savet e Bro-C'hall gant Dispac'h 1848 a lakaas fin d'ar Rouantelezh c'hall, betek ma voe diskaret gant Louis Napoléon Bonaparte a savas an Eil Impalaeriezh c'hall.

Kemeret e voe evel ger-stur Liberté, Égalité, Fraternité.
Eil Republik

Lavaret e vez **Eil Republik** eus renadoù meur a vro:
*an Eil Republik c'hall, eus 1848 da 1852
*an Eil Republik polonat, eus 1920 da 1939
*an Eil Republik spagnol, eus 1931 da 1939
*an Eil Republik tchekoslovak, eus 1938 da 1939
*an Eil Republik aostrian, abaoe 1945
*an *Eil Republik italian*, abaoe ar bloavezhioù 1990, gwelout Politikerezh Italia
*renad politikel Nigeria adal 1977 betek 1983

## Pennadoù kar
*Kentañ Republik
*Trede Republik
Aleksandr Iañ

**Aleksandr I** a c'hall bezañ :

*Aleksandr Iañ (Makedonia), roue Makedonia en Henamzer.
*Aleksandr Iañ (pab), pab an Iliz katolik roman etre 106 ha 115
*Aleksandr Iañ (Bro-Skos) (c. 1078-1124), roue Bro-Skos
*Aleksandr Iañ (Jorjia) (1412-1442), roue Jorjia
*Aleksandr Iañ (Rusia) (1801-1825), impalaer Rusia
*Aleksandr Iañ (Serbia) (1889-1903), roue Serbia
*Aleksandr Iañ (Gres) (1917-1920), roue Gres
*Aleksandr Iañ (Yougoslavia) (1929-1934), roue Yougoslavia