De la démocratie en Amérique

***De la démocratie en Amérique*** (*Diwar-benn an Demokratelezh en Amerika* e brezhoneg) zo un arnodskrid gallek gant Alexis de Tocqueville diwar-benn ar Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1830. Embannet e voe an oberenn e div lodenn, ar gentañ d’an 23 a viz Genver 1835, hag an eil d’ar 24 a viz Ebrel 1840.  
Ennañ e teskriv hag ec’h analiz entan an ingalded e-touez an dud ha dañjerioù an entan-se e-keñver ar frankiz.

## Beaj Tocqueville en Amerika
Er bloaz 1831 e voe kaset  Alexis de Tocqueville ha Gustave de Beaumont, daou reizhaouer gall anezho, gant ar gouarnamant gall da enklask sistem-karc'har ar Stadoù-Unanet. Erruout a rejont e New York e miz Mae, ha tremen dek miz o veajiñ dre ar vro a-bezh, en ur sellout ouzh an toulloù-bac’h met ivez ouzh ar gevredigezh amerikan hec’h-unan, hec’h ekonomiezh hag he folitikerezh. Kejañ a reas Tocqueville  gant prokulor meur stad Louiziana, Étienne Mazureau, ha hennezh a roas dezhañ kalz a zata sokiologel, poblañsel ha yezhel. 

Alexis de Tocqueville ha Gustave de Beaumont a chomas ivez e Kanada, o tremen un nebeud deizioù e Kanada-Uhel ha Kanada-Izel, en hañvezh ar bloaz 1831, er proviñsoù deuet da vezañ Kebek hag Ontario hiziv. 
 
Goude bezañ deuet en-dro da Vro-C'hall e-kerzh miz c’hwevrer 1832, kinniget o doa o zeuliad a-fed sistem karc’har ar Stadoù-Unanet, anvet *[[Diwar-benn an toulloù-bac'h er Stadoù-Unanet ha penaos emañ kont e Frañs]]*. Beaumont a skrivas neuze ur romant a-zivout an darempredoù gouennel. Hogen Tocqueville, dedennet tre gant ar politikerezh amerikan, a skrivas un trete a analiz politikel ha sokial, *Diwar-benn an Demokratelezh en Amerika*. Gant oberenn Tocqueville eo e voe ar muiañ a vrud. 

## Diverradur
*Diwar-benn an Demokratelezh en Amerika* a zo da gentañ un analiz an demokratelezh dre zileuriañ republikan, hag he stummoù ispisial er Stadoù-Unanet. 

Rannet eo an oberenn e daou damm disheñvel, embannet an eil e 1835, hag egile e 1840. E pennad-digoriñ an tamm kentañ, Tocqueville a skrive e tileze an eil tamm (met cheñchet en deus e spered, anat eo). En tamm kentañ emañ deskrivadur demokratelezh ar Stadoù-Unanet. Studial a ra efedoù al lusk demokratelezh war stumm ar gouarnamant, al lezennoù, ar vuhez politikel, ar vuhez speredel, hag ar gevredigezh – da lavarout eo, an demokratelezh e-giz ur frammadur politikel. En eil tamm en em soñj diwar-benn stummoù ispisial an demokratelezh amerikan. Skrivet en deus ivez diwar-benn an demokratelezh dre vras, ha peurgetket a-zivout riskl tiranterezh an darn vuiañ. 

Tocqueville en em soñjas diwar-benn dazont an demokratelezh er Stadoù-Unanet, an dañjeroù posubl « evit an demokratelezh » hag ar re o tont « eus an demokratelezh ».

## Er skolioù
E-pad ar bloavezh skol 2019-2020, *Diwar-benn an Demokratelezh en Amerika* a oa unan eus an tri levr dibabet diwar-benn “an Demokratelezh” evit ar c’hlasoù ragaozañ skiantel, e-kichen *Ar Varc’heien* ha *Bodadeg ar Maouezed*, gant Aristofanes, hag *An Irienn a-enep Amerika*, gant Philip Roth.

## Embannadurioù gallek
* *De la démocratie en Amérique*, in Œuvres, t. II, embannet dindan renerezh André Jardin ha gant kenlabour Jean-Claude Lamberti ha James T. Schleifer, Pariz, Gallimard, « Bibliothèque de la Pléiade », 1992, 1232 p. 
* *De la démocratie en Amérique*, Pariz, Gallimard, « Folio histoire », 1987, 2 damm, 640 ha 480 p. 
* *De la démocratie en Amérique*, ouzhpennet gant *Souvenirs* ha *L'Ancien Régime et la Révolution*, Pariz, Robert Laffont, « Bouquins », 2012, 1180 p. 

## Sellout ouzh
* Alexis de Tocqueville
* Roll ar brederourien c'hallek