open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ollivier

**Ollivier** zo un anv-tiegezh tennet eus an anv-bihan Olier pe Olivier pe Olivièr etc, hag a gaver e Breizh, Bro-Saoz, Provañs ha broioù all c'hoazh.

## Stummoù all
* Olier
* Olivier
* Oliver

## Anv-tiegezh
###### 
* Pierre Ollivier (g. e 1890), gourener
* Valère Ollivier (1921–1958), marc'hhouarner
###### 
* Louis-François Ollivier (1770–1820), ofiser a vor
* Joseph Ollivier (1878–1946), keltiegour breizhat
* Jean Ollivier (1925-2005), anv-arzour Yves Ollivier, senarioour bannoù-treset
* Éric Ollivier (1926–2015), anv-pluenn Yves Duparc, skrivagner 
* Jean-Paul Ollivier, (g. e 1944), kazetenner sport
* Yvon Ollivier (g. e 1967), reizhaouer, skrivagner hag emsaver
* Clémence Ollivier (g. e 1984), rugbierez
###### 
* Joseph-Louis Ollivier (1729–1777), ijinour al lestrsaverezh
* Charles-Prosper Ollivier d'Angers (1796–1845), medisin
* Démosthène Ollivier (1799–1884), politikour
* Émile Ollivier (1825–1913), politikour
* Paul Ollivier (1876–1948), aktour
* Jean-Yves Ollivier (g. e 1944), den a afer eus ar Françafrique 
###### 
* Jonathan Ollivier (1977–2015), dañsour
###### 
* Émile Ollivier (1940–2002), skrivagner
###### 
* John Ollivier (1811–1893), ezel eus ar Parlamant e Christchurch
* Arthur Ollivier (1851–1897), c'hoarier kriket hag alpaer
* Keith Ollivier (1880–1951), c'hoarier kriket 

## Hag ivez
*Menez Ollivier, e Zeland-Nevez, anvet diwar Arthur Ollivier.
Linenn Landsker

Al **Linenn Landsker** (*Landsker Line* e saozneg, *Ffin ieithyddol Sir Benfro* e kembraeg) eo an anv roet e Kembre d'an harz yezhel etre an toleadoù saoznek, e su Sir Benfro ha Sir Gaerfyrddin, hag ar re gembraek en hanternoz. An tachennoù er su d'al linenn zo anvet *[[Little England beyond Wales]]*, hag a zo a sevenadur saoznek abaoe meur a gantved, goude m'emaint pell eus an harzoù ofisiel etre Bro-Saoz ha Kembre.
Terenez

**Terenez** zo anv meur a lec'h e Breizh.

*Terenez (Plouganoù), porzh ha kêriadennig e Plouganoù, e Treger; 
*Terenez (Rosloc'hen), enezennig e lenn-vor Brest, stag ouzh Rosloc'hen; 
*Pont Terenez, dreist ar Stêr Aon.
Chan

**Chan** a c'hall bezañ meur a dra, anvioù-tud dreist-holl.

## Anv-tud
### Er Reter-pellañ
Chan zo treuzskrivadur meur a anv-familh a gaver stank er Reter-pellañ, e Sina dreist-holl, en o zouez 陳, 曾, 詹, 戰 ha 田. Tud vrudet gant unan eus an anvioù-se :
* Chan Kong-sang, anavezetoc'h evel Jackie Chan (g. e 1954), aktour hongkongat
* Margaret Chan (g. e 1947), mezegez hongkongat

Un anv-bihan eo ivez : 
* e sinaeg paz eo troet e pinyin
* e vietnameg.

-chan zo ivez ul lostgêr japanek implijet e dibenn un anv-bihan evit diskouez teneridigezh.

### En istor maya
* Hasaw Chan K'awil (682-734), roue maya 
* Yax-Pasaj Chan Yoaat , roue rouantelezh Xupki eus 763 da 810
* K'ak' Tiliw Chan Yopaat, roue Quiriguá
### Berrstumm anvioù-bihan
Ur berrstumm eus an anv-merc'hed brezhonek Janed eo Chan. Chanig a zo ivez. Tud vrudet :
* Chanig ar Gall (1922-2012), kentañ buhezourez e brezhoneg er skingomz hag er skinwel

Chan a c'hall bezañ berrstumm an anv Charlyn e SUA.

Implijet eo ar berrstumm-se gant Chan Santokhi (g. e 1959), prezidant Surinam, peogwir n'eo ket berr e "anv-bihan" : Chandrikapersad an hini eo.

## Anv-lec'h
* ar stad Chan a zo unan eus ar stadoù a zo e Myanmar, lec'h m'emañ ar bobl chan o chom
* Chan Santa Cruz, ur gêr gozh e Mec'hiko

## A bep seurt
* chan, ur skourr sinaat eus ar voudaegezh mahayana
* Chan Chan, ur ganaouenn savet gant ar c'haner ha gitarour kuban Compay Segundo

## Pennadoù kar
* Chen
* Shan
Rot un Wiss

***Rot un Wiss*** ("Ruz ha Gwenn") zo anv meur a dra hag a denn da Elzas :
* ''Rot un Wiss'' (kan), kan broadel Elzas
* ''Rot un Wiss'' (banniel), banniel Elzas
* ''Rot un Wiss'' (kelaouenn), ur gelaouenn
Rot un Wiss (kan)

**Rot un Wiss**, pe **Elsässisches Fahnenlied**, eo anv kan broadel Elzas, a oa bet savet en alamaneg e 1911 gant Emil Woerth (1870-1926), ha dibabet er bloaz-se end-eeun gant Breujoù Elzas-Loren, en amzer ma oa Elzas en Impalaeriezh alaman (1871-1918). E 1918, goude ar brezel-bed kentañ, e voe staget Republik Elzas-Loren ouzh Bro-C'hall.

Savet eo ar c'han diwar-benn ar banniel ''Rot un Wiss'', dibabet ivez gant ar Breujoù.

Tad-kozh d'ar politikour gall Éric Woerth eo an oberour.
Yr Eifl

**Yr Eifl** zo menezioù e ledenez Llŷn, e hanternoz Kembre. 
 
Dont a ra o anv eus ar ger *gafl* a dalvez kement ha "forc'h", "gaol". A-wechoù e reer "The Rivals" anezho e saozneg, diwar ur stumm saoznekaet eus o anv kembraek orin.  

Kaer eo ar gwel diwar lein Yr Eifl, dre ma'z int ar menezioù uhelañ eus ledenez Llŷn. Hag eus Enez Mon e vezont gwelet mat. En-dro dezho emañ kêriadennoù Llanaelhaearn ha Trefor. 

Teir c'hern zo : an hini uhelañ, e-kreiz, zo 564 m a uhelder, an hini izelañ, en hanternoz, zo 444 m a uhelder, hag an drede, er gevred, zo 485 m a uhelder. War lein an drede kern ez eus ur bryngaer kozh, anvet *Tre'r Ceiri*, hag a zo unan eus bryngaer-où kaerañ Kembre.
Armor

Daou c'her disheñvel eo **armor**, unan gallek hag a dalv an arvor, an eil amerikanek hag a denn d'an houarnwisk, d'an hobregon, d'ar grogenn.

Kavout a reer ar gerioù-se e meur a droienn ha meur a anv.

## Arvor
### Mediaoù ha sinema
* Chanson d'Ar-mor, ar film brezhonek kentañ, e 1934,
* Armor Magazine, ur mizieg embannet etre 1969 ha 2011,
* Armor TV , ur chadenn skinwel en Aodoù-an-Arvor etre 2006 ha 2016
### Douaroniezh
* Lenn Armor, lenn en inizi Kergelenn,
* (774) Armor, un asteroidenn dizoloet e 1913 gant Charles Le Morvan.
### Embregerezhioù
* Armor, un embregerezh industriel filmoù ha koc'hennoù, e Naoned
* Armor Lux, un embregerezh dilhad e Kemper
* Armor Délices, un embregerezh pastezerezh e Sant-Eganton

## Houarnwisk
* Armor, ur gazetenn embannet gant al lu stadunanat,
* ArmorGroup, ur c'hevredad milourel prevez saoz,
* Armor, ur c'hourharozez e bed Marvel Comics, gouest da gaout un ezrelegenn,
* ARMOR (*Advanced Radar for Meteorological and Operational Research*), ur radar meteorologel e Huntsville (Alabama).

## Gwelout ivez
* Arvor
* Armour
* Amour
* mor
Houma (pobl)

Ar bobl  **Houma** a oa ur bobl amerindian eus Louiziana. Hiriv int ur meuriad gallek, abaoe ma voe mouget o yezh da vare al Louiziana c'hall.
Houma

**Houma** zo anv meur a dra :
* Houma, ur gêr e Louiziana, a ra dave d'ar bobl Houma ;
* ar bobl Houma, ur boblad amerindian c'hallek e Louiziana ;
* Houma (Shanxi), e Sina ;
* Houma, kêriadenn e Republik Makedonia, e kumun Guevgueliya ;
* El Houma, karter en Aljer ;
* Houma, ti-embann en Aljeria.
Nordaustlandet

**Nordaustlandet** eo an eil enezenn vrasañ en enezeg norvegat Svalbard. En em astenn a ra war ur gorread a 14 443 km². Emañ er biz da enezenn vras Spitsbergen, ha dispartiet eo diouti gant strizh-mor Hinlopen. Darn eus Nordaustlandet zo goloet gant skornegoù hag ar peurrest gant an toundra annezet gant loened. N'eus den ebet o chom e Nordaustlandet.
Kolonenn Nelson

**Kolonenn Nelson** zo anv tri monumant er bed savet d'an amiral saoz Horatio Nelson :
*Kolonenn Nelson e Londrez e Bro-Saoz,
*Kolonenn Nelson e Montreal, e Kebek
* ur monumant all zo bet, ha bet distrujet : Kolonenn Nelson e Dulenn, en Iwerzhon.
City

**City** zo ur ger a gaver el lec'hanvadurezh saoznek. E Norzhamerika e ra dave d'ur gêr, unan vras peurliesañ. E Jerzenez Nevez avat eo ur "city" ur stumm gouarnamant lec'hel. Er Rouantelezh-Unanet e vez roet ar statud "city" (keoded) da gêrioù zo dibabet gant ar monark. Keoded Londrez (*"City of London"*) eo karter aferioù hag arc'hant bras kêr-benn ar Rouantelezh-Unanet.

## Kêrioù
###### 
* Salt Lake City, kêr-benn Utah
* Carson City, kêr-benn Nevada
* Oklahoma City, kêr-benn Oklahoma
* Rapid City, anv eil kêr vrasañ Sudakota
* Kansas City, e Kansas
* Jersey City, e Jerzenez Nevez
* West Valley City, en Utah
* Atlantic City, e Jerzenez Nevez
* Sioux City, en Iowa
* Texas City, e Teksas
###### 
* City, ur gêriadnen e Bro Morgannwg
* City, ur gêriadenn e Powys

## Gwelout ivez
* Town
* Ton
* Ker
* Ville
San Rafael Cedros

**San Rafael Cedros** zo ur gumun eus kreiz El Salvador, e departamant Cuscatlán, hag ur 45,6 km eus San Salvador, kêr-benn ar vro.
Jiboa

Ar **Jiboa** (*río Jiboa* e spagnoleg) zo ur stêr en El Salvador, dezhi 60&nbsp;km hed.

Eieniñ a ra el lenn Ilopango e kumun San Rafael Cedros, e departamant Cuscatlán. Aberiñ a ra er Meurvor Habask.

Treuziñ a ra kumunioù San Cristóbal, Santa Cruz Analquito, El Carmen ha San Ramón, en departamant Cuscatlán; Santo Domingo, en departamant San Vicente; ha Paraíso de Osorio, Jerusalén, San Juan Tepezontes, Santa María Ostuma, San Pedro Nonualco, Santiago Nonualco, El Rosario ha San Pedro Masahuat,  en departamant La Paz.
Luciana

**Luciana** zo un anv-bihan italianek, roet d'ar merc'hed. Luciano eo ar stumm gourel.

## Tud

*Luciana Angiolillo, aktourez italian
*Luciana Castellina, politikourez ha skrivagnerez italian
*Luciana Dolliver, kanerez italian
*Luciana Frassati, skrivagnerez italian
* Luciana Gimenez (g. e 1969), diskouerez-c'hiz ha maouez a skinwel brazilian
*Luciana Gonzales, kanerez italian
**Luciana Karina Lima*, gwir anv ar ganerez vrazilian Luka, 
*Luciana Littizzetto, aktourez italian
*Luciana Palombi, c'hoariganerez italian
*Luciana Paluzzi, aktourez italian
*Luciana Pedraza, aktourez arc'hentinat
*Luciana Pieri Palombi, aktourez italian
*Luciana Savignano, korollerez italian
*Luciana Sbarbati, politikourez italian
*Luciana Serra, soprano italian
**Luciana Tamburini*, gwir anv Jenny Tamburi, aktourez italian
*Luciana Turina, aktourez italian
Korporal

**Korporal** zo ur rez milourel implijet e kalz armeoù er bed hag e korfoù all evel ar polis, ar bomperien hag ar gwarez foran. E penn ur skouadron emañ peurliesañ. Ur rank uheloc'h a benngorporal a zo ivez.

Setu amañ skouer arouezioù korporaled arme Sveden :

SWE-Kadett2.svg |Arme-zouar Sveden.
SWE-Navy-2UpArrow.svg |Morlu Sveden.
SWE-Airforce-korpral.png |Aerlu Sveden.

## Gedarzh
Dont a ra eus al latin *capo corporale* ("penn ur c'horf").

## Korporaled vrudet
* Lucien Lechat (1891-1915), korporal breizhat fuzuilhet
* William "Billy" Windsor I, ur c'havr en arme vreizhveuriat

## Lesanvioù
* *Le petit caporal* e oa lesanv Napoleone Buonaparte adalek 1796.
* Kinniget e voe alies Adolf Hitler evel ur c'horporal peogwir e oa e rez e-pad ar Brezel-bed kentañ (*Gefreiter*, ar pezh a zo kevatal d'ar rez saoznek *lance-corporal*).
Arzorn

An **arzorn** eo al lodenn eus ar vrec'h etre an dorn hag ar vrec'h hag a ro tro da fiñval an dorn. 

## Pennad kar
* Toullañ an arzorn
Hent-houarn Blaen Chapel-Erzh

Ul linenn hent-houarn a oa etre Blaen ha Chapel-Erzh. Al linenn 520000 eo hervez termenadur *Réseau ferré de France* (RFF).
Luciano

**Luciano** zo un anv-bihan italianek hag a gaver ivez e spagnoleg ha portugaleg. Dont a ra eus ar ger latin *lucianus*, un anv-gwan savet diwar *lucius* (gouloù). Luciana eo ar stumm benel, roet d'ar merc'hed.

## Yezhoù all
* Lucian e saozneg hag alamaneg
* Luziano en euskareg
* Lucien e galleg
* Lukian e brezhoneg, daneg, norvegeg, bulgareg, ha Lusian ivez e brezhoneg.

## Tud
* Luciano Buonaparte (1775-1840), breur da Napoleone Buonaparte, politikour gall ha "priñs roman",
* Luciano Lilloni (1929-2000), mestrc'hoarier echedoù,
* Luciano Pavarotti (1935-2007), kaner lourennek,
* Luciano Floridi (g. e 1964), prederour.

Evel anv-familh pe lesanv : 
* Lucky Luciano, lesanv Salvatore Luciana, gangster stadunanat.

## Gwelout ivez
* Lucia
Iwan

**Iwan** zo unan eus stummoù kembraek an anv Yann. Roet e vez e Breizh evel un adstumm eus Erwan.

**Iwan** a c'hall bezañ ivez un doare-skrivañ all eus Ivan e yezhoù germanek ha slavek.

## Tud
### Anv-bihan
* Iwan Nikolazig (1591-1645), kouer hag en deus lavaret bezañ gwelet Santez Anna,
* Iwan-Vari Tillenon (1884-1943), barzh brezhonek,
* Iwan an Diberder (1887-1959), skrivagner brezhonek,
* Iwan Wmffre (g. e 1964), yezhour breizhat-kembreat,
* Iwan B., (g. e 1984), kaner brezhonek,
* Iwan Rheon (g. e 1985), aktour kembreat.
### Anv-tiegezh
* Emrys ap Iwan (1848-1906), skrivagner kembraek hag unan eus diaraogerien ar vroadelouriezh kembraek,
* Llwyd ap Iwan (1862-1909), ijinour hag ergerzhour kembreat en Arc'hantina, 
* Dafydd Iwan (g. e 1943), kaner ha politikour kembreat,
* Bret Iwan (g. e 1982), aktour stadunanat.

## Anv-lec'h
* Capel Iwan, kêriadenn e Kembre,
* Bryn Iwan, kêriadennig.
The Highwaymen

**The Highwaymen** zo bet ul laz-seniñ stadunanat hag a gane hag a sone en doare country. Ar ganerien ha gitarourien e oa Johnny Cash, 
Willie Nelson, Kris Kristofferson, Waylon Jennings. Kanerien all a bedent en o sonadegoù diouzh an dro, evel Hank Williams Jr, Travis Tritt, Sheryl Crow, The Nitty Gritty Dirt Band...

Divodet e voe al laz en 2002, goude marv Waylon Jennings. Goude marv Johnny Cash en 2003, ne chom nemet Willie Nelson ha Kris Kristofferson.

## O fladennoù

### Enrollet en ur studio
* *[[Highwayman]]* (1985)
* *[[Highwayman 2]]* (1990)
* *[[The Road Goes on Forever|The Road Goes On Forever]]* (1995)

### Enrolladennoù dibabet
* *Highwayman Super Hits* (1999)
* *Country Legends* (2005)
* *The Essential Highwaymen* (2010)
* *Live: American Outlaws* (2016)
* *The Very Best of the Highwaymen* (2016)

## Liamm diavaez
* The Highwaymen en AllMusic
Charity Island

**Charity Island** zo anv saoznek teir enezenn er bed. 

###### 
* Charity Island (Tasmania), en Aostralia

###### 
Div enezenn e Michigan:
* Charity Island (Michigan), anvet ivez *Big Charity Island*
* Little Charity Island, el Lenn Huron
Little Charity Island

**Little Charity Island** zo un enezennig el Lenn Huron, e Michigan e Stadoù Unanet Amerika. Emañ e-kreiz Saginaw Bay, tost da Big Charity Island.
Charity Island (Michigan)

**Charity Island**, pe **Big Charity Island**, eo brasañ enezenn Saginaw Bay, el Lenn Huron, stag ouzh stad Michigan. 0,90 km2 zo dindani hag un aod a 4,8 km hed en dro-dezhi. Ur poull 0,04 km² zo en he c'hreiz.

Un tour-tan zo warni, anvet Charity Island Light, dirak Au Gres.
Charity Island (Tasmania)

**Charity Island**  zo un enezennig a 0,6 hektar er gevred da Aostralia, anezhi unan eus an enezennoùigoù en-dro da b-Partridge Islan, tost da c'hevred aod Tasmania, en D'Entrecasteaux Channel, etre Bruny Island ha Tasmania. 

Tost dezhi emañ an enezennoùigoù  "Faith" ha "Hope".

## Pennad kar
* Roll inizi Tasmania
Partidge Island

**Partridge Island** zo anv meur a enezenn er bed :

### En
* Partridge Island (Tasmania), stag ouzh stad Tasmania

### E
* Partridge Island (Bermudaa)

### E
* Partridge Island (New Brunswick)
* Partridge Island (Nova Scotia), ledenez
* Partridge Island (Ontario), enezenn didud

### E
* Partridge Island (New York), e stad New York
Partridge Island (Tasmania)

**Partridge Island** zo un enezennig eus ar Partridge Island Group, tostik da aod Tasmania, en Aostralia. 

Eno emañ en D'Entrecasteaux Channel, etre Bruny Island ha Tasmania, anezhi unan eus tachennoù ar South Bruny National Park.

Setu inizi all ar **Partridge Island Group** :
* Arch Rock
* Charity Island
* Curlew Island
* Faith Island
* Garden Island
* Hope Island
* Huon Island
* Satellite Island
* Seagull Rock

## Notennoù
Saint Anne (Aldernez)

**St Anne** pe **Saint Anne** eo kêr-benn Aldernez, unan eus an Inizi angl-ha-norman, stag ouzh Gwernenez.

2 000 a dud zo enni o chom, diwar an 2 400 zo en enez. War an uhel emañ, stok ouzh porzh Braye, hag ur 15 km zo eus an enez da Auderville, e Bro-C'hall, en aod ledenez Cotentin hag etrezo emañ tremen an Déroute.
	
Un iliz zo, dediet da santez Anna, savet en  kantved gant an tisavour George Gilbert Scott.

## Skeudennoù

File:St. Anne, Alderney.JPG|Saint Anne hag aod Aldernez.
File:St.Ann's Church, Alderney.jpg| An iliz.
File:Historical and Topographical Description of the Channel Islands 1840 Robert Mudie 26.jpg| Saint Anne en 1840.
File:Sainte-Anne Aurigny Loevy.jpg| bae ha porzh Braye.
File:States of Alderney in Session.jpg| Bodadeg Stadoù Aldernez.
Porzh Braye

**Porzh Braye** (pe *Braye Harbour* e saozneg, anavezet ivez evel *Alderney Harbour*) eo porzh brasañ Aldernez en Inizi angl-ha-norman, stag ouzh kurunenn Breizh-Veur. Ur porzh artifisiel eo, gwaskedet gant ur chaoser, digor war ar Swinge, a zo ur rann eus Mor Breizh. Dre ar porzh-se eo e teu ar braz eus ar varc'hadourezh a zegouezh en enez, hag un doare fabourzh eo da St Anne.
Sooraj Dooba Hain

**Sooraj Dooba Hain** (*Aet an heol da guzh*) zo ur ganaouenn hindi a glever en ur film anvet *Roy*, eus Bollywood e 2015. Savet eo bet gant Amaal Mallik, ha kanet gant Arijit Singh hag Aditi Singh Sharma, komzoù gant Kumaar. Er video e weler aktourien o tañsal, anvet Jacqueline Fernandez, Ranbir Kapoor hag Arjun Rampal.
Enez Tasmania

**Enez Tasmania** eo an enezenn vrasañ a zo stag ouzh Aostralia. Gant ur mil enezennig bennak ez a d'ober stad Tasmania,  unan eus stadoù Aostralia. Er c'hornog emañ Meurvor Indez , er reter emañ Mor Tasman.
Fort Sainte Anne

**Fort Sainte-Anne** zo anv meur a greñvlec'h savet gant ar C'hallaoued e Frañs-Nevez :
* Fort Sainte-Anne, savet en Enez ar C'hab Breton en 1629,
* Fort Sainte-Anne, savet el lenn Champlain en 1666,
*Fort Albany, savet en 1670, kemeret hag adanvet Sainte-Anne en 1686 gant ar C'hallaoued.

## Gwelet ivez
* Sainte-Anne
Braye

**Braye** zo un anv-lec'h anavezet e Bro-C'hall dreist-holl, hag ivez en inizi Aldernez ha Gwernenez.

## Lec'hioù
;En Bro-C'hall
* Bessé-sur-Braye, e Sarthe 
* Braye, en Aisne
* Braye-en-Laonnois, en Aisne 
* Braye-en-Thiérache, en Aisne 
* Braye-sous-Faye, en Indre-et-Loire 
* Braye-sur-Maulne, en Indre-et-Loire 
* Parigné-sur-Braye, e Mayenne 
* Pays de Bray, rannvro rannet etre Normandi ha Pikardi 
* Saint-Jean-de-Braye, e Loiret 
* Sargé-sur-Braye, en Loir-et-Cher 
* Savigny-sur-Braye, en Loir-et-Cher

;En Aldernez 
* porzh Braye 

; E Gwernenez
* Ar Braye du Valle, er biz d'an enez.

## Stêr
* Braye, adstêr d'al Loir

## Pennad kar
* Bray
Fort Sainte-Anne (Vermont)

**Fort Sainte-Anne** zo ur c'hreñvlec'h gall en Nouvelle-France savet en 1666 en Isle La Motte, e Vermont, e SUA da ziwall Kanada diouzh argadennoù ar bobl henvroat Iroquois. Anvet e voe  *Sainte Anne* abalamour d'ar rouanez c'hall, Anna Aostria. Fort Sainte Anne a oa diaes da zifenn rak ar bobl Iroquois, peogwir e oa an diwezhañ eus ar pemp kreñvlec'h a-hed ar stêr Richelieu war-zu ar c'hreisteiz. Ar pevar all e oa Fort Richelieu, Fort Chambly, Fort Sainte Thérèse ha Fort Saint-Jean.
Alexandre de Prouville de Tracy an hini a lakeas sevel anezho gant peder c'hompagnunezh eus ar rejimant Carignan-Salières. An tri c'hentañ a voe savet e 1665, an daou all e 1666.

A-benn diwezh 1665 e voe graet ar peoc'h gant teir eus ar pemp pobl Iroquois e kêr Kebek. Daniel de Courcelle, gouarnour Kanada, a gasas Tracy, e diskar-amzer 1666, gant 1 200 soudard, ha ganto Huroned hag Algonkined, da argadiñ an div bobl Iroquois all ha zalc'he da stourm, hag ivez ar pobloù Mohawk hag Oneida.
Brooklyn Nine-Nine

**Brooklyn Nine-Nine** zo ur sitkom stadunanat hag a gont troioù-kaer skipailh departamant polis New York (NYPD) komiserdi n°99 Brooklyn. Jake Peralta, un igounier bourdus, eo an dudenn bennañ. Pennadiñ a ra alies ouzh urzhioù ar c'habiten nevez ha dic'hoarzh a zo o paouez erruout, Raymond Holt. 

Skignet eo bet war Fox adalek miz Gwengolo 2013 ha war NBC adalek miz Genver 2019 betek miz Gwengolo 2021. Roet eo bet Golden Globe ar stirad skinwel doare komedienn wellañ d'ar c'houlzad kentañ ha Golden Globe an aktour gwellañ en ur stirad skinwel doare komedienn da Andy Samberg hag a c'hoari an igounier Jake Peralta. Un Emmy Award zo bet gounezet gant Andre Braugher hag a c'hoari ar c'habiten Raymond Holt.

## An istor

Heuliañ a reomp troioù-kaer skipailh komiserdi 99 Brooklyn, Raymond Holt en e benn, ur c'habiten afroamerikan hag heñvelreviat hag a chom dic'hoarzh atav. Jake Peralta zo un igounier hag a zeu a-benn da ziskoulmañ kalz aferioù daoust da vezañ distenn ha mibilius. An igounierez stresset Amy Santiago, an igounier lent ha leal ha mignon gwellañ Jake Charles Boyle, an igounierez kinek Rosa Diaz hag ar serjant korfembreget Terry Jeffords eo an tudennoù pennañ all hag a ya war-lerc'h tordefourien New York. Ar skoazellerez velestradurel droukc'hoapaus Gina Linetti hag an igounierien gozh, lezirek ha sklouf Michael Hitchcock ha Norm Scully a weler alies ivez er c'homiserdi, zoken ma ne seblant ket bezañ kalz labour war o chouk.

## Komedianeta
* Jake Peralta eo Andy Samberg
* Rosa Diaz eo Stephanie Beatriz 
* Terry Jeffords eo Terry Crews
* Amy Santiago eo Melissa Fumero
* Charles Boyle eo Joe Lo Truglio
* Gina Linetti eo Chelsea Peretti
* Raymond Holt eo Andre Braugher
* Michael Hitchcock eo Dirk Blocker 
* Norm Scully eo Joel McKinnon Miller

## Degemer ar stirad
Roet eo bet d'ar c'houlzad kentañ ur skor a 89% gant Rotten Tomatoes, hag ur skor a 100% d'an eil koulzad. 

Azesaet eo bet ar sitcom e Kebek e 2020, dindan an anv "Escouade 99".

## Liammoù diavaez
* Pajenn gant NBC
* Pajenn gant Fox
* Brooklyn 99 kinniget gant IMDb
Fort Albany (Ontario)

**Fort Albany** zo ur gumuniezh Henvroiz, en Ontario, e Kanada, war lez kreisteiz ar stêr Albany, ur 15&nbsp;km eus ar baie James. 
Un 2 100 den zo eno o chom, Kried ar pep muiañ anezho , e tri lec'h : war an douar-bras, en Enez Sinclair hag en Enez Anderson. Nepell diouzh kumuniezh Fort Albany emañ re Kashechewan (war lez hanternoz ar stêr Albany) hag Attawapiskat (er gwalarn, war lez hanternoz
Stêr Albany

Ar **stêr Albany** zo ur stêr e hanternoz stad Ontario, e Kanada, hag a red eus al Lenn Sant Jozeb, e gwalarn Ontario, betek James Bay. 982 km zo dezhi. Ar stêrioù Kenogami hag Ogoki zo adstêrioù dezhi.

Dont a ra hec'h anv, Albany, eus titloù an dug saoz James, Dug York hag Albany, hag a zeuas da vout ar roue James II.
Bingöl

**Bingöl** (*Çolig* e zazakeg, *Çewlîg* e kurdeg, *Ճապաղջուր* pe *Chapaghjur* en armenieg)zo ur gêr e reter Turkia, kêr-benn proviñs Bingöl. 

War-dro 165.867 annezad zo enni.
Audrey Diwan

**Audrey Diwan** zo ur skrivagnerez, embannerez, kazetennerez, senarioourez ha filmaozerez c'hall a orin libanat, ganet e 1980. Roet eo bet Leon aour Festival etrebroadel Sinema Venezia dezhi e 2021 evit he eil film *[[L'Événement (film)|L'Événement]]*.

## Buhezskrid
Studiet he deus Audrey Diwan ar c'hazetennerezh hag ar skiantoù politikel. Daou vugel he deus.

Roet e voe Priz René-Fallet 2008 d'he romant kentañ *La Fabrication d'un mensonge*.

E 2013 e teuas da vezañ renerez embann ar gelaouenn *Stylist* loc'het ganti ha gant Aude Walker, ar bennskridaozerez.

Emezelet he deus er stroll 50/50 hag a stourm evit an ingalded etre merc'hed ha paotred hag al liesseurted revel er sinema hag ar c'hleweled.

An eil film sevnnet ganti *[[L'Événement (film)|L'Événement]]* zo aet gantañ Leon aour festival Venezia 2021.

## Kazetennerez
**Technikart* 
**Glamour*, e karg eus ar sevenadur
**Ça balance à Paris*, war Paris Première
**Cinémas*, war France 5 
**La Quotidienne du cinéma*, war TPS Star.
**Stylist*, evel renerez embann.

## Embannadennoù
* *Confession d'un salaud*, un enklask ganti ha gant Fatou Biramah, Denoël, 2004.
* *La Fabrication d'un mensonge*, romant, Flammarion, 2007 - priz René-Fallet ; priz Claude Chabrol e Saumur.
* *11 femmes : 11 nouvelles inédites*, kenstroll, J'ai lu, 2008.
* *De l'autre côté de l'été*, Flammarion, 2009.
* *How to be parisian*, kenskrivet gant Anne Berest, Caroline de Maigret ha Sophie Mas, Random House, 2013. Troet e 31 yezh.

## Filmadurezh
### Senarioourez
* 2008 : *[[De feu et de glace]]* (telefilm)
* 2009 : *[[Twenty Show]]* (telefilm)
* 2010 : *[[Mafiosa]]* koulzad 4
* 2010 : *[[Aux yeux de tous (film, 2012)|Aux yeux de tous]]* gant Cédric Jimenez
* 2012 : *Le Chant des sirènes* gant Céline Savoldelli
* 2012 : *[[La French]]* gant Cédric Jimenez
* 2015 : *[[HHhH (film)|HHhH]]* gant Cédric Jimenez
* 2018 : *[[Ami-ami (film)|Ami-ami]]* gant Victor Saint-Macary
* 2019 : *[[Mais vous êtes fous]]* gant Audrey Diwan
* 2020 : *[[BAC Nord]]* gant Cédric Jimenez
* 2021 : *[[L'Événement (film)|L'Événement]]* gant Audrey Diwan

### Filmaozerez
* 2019 : *[[Mais vous êtes fous]]*
* 2021 : *[[L'Événement (film)|L'Événement]]*

## Notennoù ha daveoù

## Liammoù diavaez
* Atersadenn Audrey Diwan
Diwan (disheñvelout)

**Diwan** zo ur ger a gaver dre ar bed, hag er broioù muzulman dreist pep tra. Gallout a ra ober dave da veur a dra. 

## Politikerezh ha melestradurezh
En arabeg e talv diwan kement ha lec'h ar galloud, da lavaret eo ur c'habined, un ofis, ur c'huzul. Ur c'horf melestradurel eo e kalz broioù muzulman eta. Divan zo ur ger a orin persek gant ar memes ster. Tremenet eo ar ger e kalz yezhoù evit ober dave d'ur gourvezvank, peogwir e oa ar pezh arrebeuri a veze kavet er Reter-kreiz e sal kuzul ar gouarnamant. 

E-touez ar skouerioù niverus a gorfoù melestradurel ha politikel anvet Diwan e c'haller mennegiñ : 
* an *Diwan impalaerel* pe ar C'huzul impalaerel, gouarnamant *[[de facto]]* an Impalaeriezh otoman,
* Diwan al Lez e sultaniezh Oman,
* *Diwan al madhalim* (dīwān al-maẓālim ديـوان المظالم), burev ar c'hlemmvanoù ouzh melestradurezh Maroko.

## Relijion
* ar sonerezh diwan eo sonerezh ar Gnawaed en Aljeria ha Tunizia, implijet ganto en o lidoù relijiel,
* er sikhegezh eo war un dro anv sal brasañ an temploù hag anv al lid a vez graet enno. 

## Titloù
Diwan, a-wechoù skrivet dewan ha divan, zo un titl e kalz yezhoù eus ar broioù muzulman, roet da envel uhelkargidi, tud a noblañs pe izili kabined ar gouarnamant.

## Deskadurezh
E brezhoneg eo un diwan rizhell ur blantenn. Dibabet eo bet ar ger-se evit envel skolioù brezhonek dre soubidigezh : ar skolioù Diwan. Alese e teu :
* Diwanet, kevredigezh an dud bet skoliataet e Diwan,
* Diwanit bugale, ur ganaouenn savet gant Gweltaz ar Fur ha Dan ar Braz.

## Sevenadur
* er bed arab eo ul lec'h evit selaou ha kaozeal eus sonerezh, barzhoniezh ha lennegezh,
* diwan zo un dastumad barzhonegoù en arabeg, perseg, otomaneg pe ourdoueg,
* Dîwan (1998) ha Dîwan 2 (2005) zo albomoù sonerezh gant Rachid Taha,
* Audrey Diwan (g. e 1980), senarioourez ha filmaozerez c'hall.

## Anv-lec'h
Diwan zo ur gêriadenn e stad Queensland en Aostralia.

## A bep seurt
Anv ur gompagnunezh kirri-nij en Oriant e oa, aet da get hiziv.
Albany

**Albany** zo un anv-lec'h saoznek, skignet dre ar bed gant an drevadennerien saoz.

## Gerdarzh
Dont a rafe eus Alba, anv gouezelek Skos,  saoznekaet en  *Albany*

## Lec'hioù

###### 
* Albany, Western Australia, kêr
* City of Albany, e Western Australia, 
* Electoral district of Albany, Western Australia
* Albany Creek, Queensland, rakkêr e Brisbane
* Albany Island, dirak Cape York Peninsula, e Queensland.

###### 
* Albany, New Providence

###### 
* Albany, Tyne and Wear, rakkêr e Washington
* Albany (Liverpool), karter
* Albany (London), karter
* HM Prison Albany, toull-bac'h enEnez Wight.

###### 
* Albany, Edmonton, en Alberta
* Albany, Nova Scotia
* Albany, Prince Edward Island
* Stêr Albany, en Ontario
* Fort Albany (Ontario)

### 
* Lake Albany, lenn ragistorel

#### Renket hervez urzh lizherennek ar stadoù
* Albany, California
* Albany, Georgia
* Albany, Illinois
* Albany Park, Chicago, Illinois
* Albany, Indiana
* New Albany, Indiana
* Albany, Iowa, en Westfield Township, Fayette County
* Albany, Kentucky
* Albany, Louisiana
* Albany, Minnesota
* Albany, Missouri
* Albany, Ray County, Missouri
* Albany, New Hampshire
* Albany (New York), kêr-benn ar stad
* Albany, Ohio
* Albany, Oklahoma
* Albany, Oregon
* Albany, Pennsylvania
* Albany, Texas
* Albany, Vermont,kêr
** Albany (village), Vermont, ur gêriadenn e kêr
* Albany, Green County, Wisconsin, kêr
** Albany, Wisconsin, a village in the town
* Albany, Pepin County, Wisconsin, kêr
* Albany, Wyoming

#### [[Georgia]]
* Albany Movement, desegregation coalition formed in Albany in 1961
* Albany State University, Albany

#### New York
* Albany Great Danes, the athletic program of the University at Albany
* Albany Records, a record label in Albany
* Albany Symphony Orchestra
* University at Albany, SUNY

###### 
* Albany, South Africa, rannvro

### 
* Albany, New Zealand, rakkêr en Auckland,

## Tud
* *Albany Leon Bigard*, anavezet evel Barney Bigard, soner jazz 
* Dug Albany, titl a Vro-Skos 
** Rejant Albany, meur a Zug Albany zo bet rejant e Skos , 
* Michel Roger Lafosse, pe *Michael James Alexander Stewart of Albany*, war ar renk evit kemer kador roue bro-Skos.

## Pennadoù kar
* Alba
* Albany County
* Albany Empire
* Albany Township
* New Albany
* Albania
* Albanian
* Albanians
Hent-houarn Logunec'h Ar Roc'h-Bernez

Al Linenn hent-houarn **[[Logunec'h]] – [[Ar Roc'h-Bernez]]**  a oa ul linenn striz he zreuz 1 metr etre Bro-Gwened ha Bro-Naoned e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh.

## Istor
D'an 12 a viz Here 1902 e voe digoret an troc'had kentañ, 43 km etre Logunec'h ha Gwened-1903.  Pemp mizvezh goude, d'ar 15 a viz Meurzh 1903 e voe digoret an eil troc'had, 33 km etre Gwened hag Ar Roc'h-Bernez.

Adalek 1908 betek 1911 e voe savet ur pont dir da dremen dreist ar stêr Gwilen en Arzhal.

Er bloaz 1916 e voe  a dud o vejiñ dre al Logunec'h – Ar Roc'h-Bernez.

Serret e voe a-dammoù e 1947-1948, petra bennak ma oa bet unan eus linennoù askorusañ ar Gompagnunezh.

## Levrlennadur
* Rome, Yannic. *Grandes et petites histoires des tramways et petits trains du Morbihan*. Ar Faoued : Liv'Editions, 2005 

## Liammoù diavaez
*
Jan Brett

**Jan Brett**, ganet e 1949, zo un oberourez stadunanat. Brudet eo an embannadur eus *The Mitten* (Ar Vaneg, e brezhoneg) a zo bet kaset da benn ganti diwar ur marvailh ukrainat.

E 2021 eo bet medalennet gant ar Regina Medal

## Notennoù
Silvio

**Silvio** zo un anv-bihan italianek roet d'ar baotred, kevatal da Silvia evit ar merc'hed. Roet e vez e spagnoleg ivez. **Sílvio** e vez skrivet an anv e portugaleg.

## Gedarzh
Dont a ra eus al latin "Silvius" hag a dalv "spered ar c'hoad".

## E yezhoù all
* Sylwiusz e poloneg
* Silviu e roumaneg

## Tud
* Silvio Gesell (1862-1930), armerzhour alaman 
* Silvio Berlusconi (g. e 1936), politikour italian
* Silvio Rodríguez (g. e 1946), soner, barzh ha sonaozer kuban eus al luskad « nueva trova »
* Silvio Brito (g. e 1953), kaner-sonaozour vallenato e Kolombia
* Silvio Danailov (g. e 1961), mestrc'hoarier echedoù bulgar
Ar Yerigoù

***Ar Yerigoù*** a zo un heuliad levrioù evit ar vugale, skrivet gant Christian Jolibois ha treset gant Christian Heinrich, embannet e 2001 gant an ti-embann Pocket Jeunesse e galleg, hag e 2019 gant an ti-embann TES evit ar stumm brezhonek.

Kontañ a ra istorioù fentus ur porzh-klud.

## Tudennoù
* Karmela, ur yar
* Pitikok, ur c'hilhog o tont deus Amerika ar Su
* Karmen, merc'h Karmela ha Pitikok
* Karmelito, mab Karmela ha Pitikok
* Maoutig, un dañvad, mignon Karmen ha Karmelito

## Levrioù
Tri levr a zo bet embannet e brezhoneg gant TES.
# Ar yarig a felle dezhi gwelet ar mor (2019 evit an embann e brezhoneg)
# Cholori e ti ar Yerigoù (2021 evit an embann e brezhoneg)
# Yann o kousket ha Yann o lenn (2021 evit an embann e brezhoneg)

## Tresadennoù-bev
Azasaet eo bet al levrioù evit krouiñ ur rummad tresadennoù-bev e *3D*, skignet war France 5 e galleg hag e brezhoneg war Brezhoweb.
Hent-houarn Kistreberzh Maoron

Al linenn Hent-houarn Kistreberzh Maoron a oa ul linenn hent-houarn etre Kistreberzh ha Maoron, e Bro-Gwened hag e Bro-Sant-Maloù, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh.

## Istor
* Embannet e voe laz foran al lodenn Kistreberzh Ploermael d’an 31 a viz Kerzu 1875, hini al lodenn Ploermael Maoron a voe disklêriet d’an 13 a viz Even 1878.
* Digoret e voe al linenn etre Kistreberzh ha Ploermael e 1881 hag al lodenn eus Ploermael betek Maoron e 1884.

## Tres
***PK** = *Poent Kilometrek*, an hed adalek porzh-houarn An Alre.
America (Izelvroioù)

**America**  zo ur gêriadenn eus an Izelvroioù, e kumun Horst aan de Maas, e proviñs Limburg.

Eus America eo al laz-seniñ Rowwen Hèze a gan en limbourgeg. Savet e voe e 1985 ha kanañ a reont kanaouennoù a bep seurt, en doare folk pe tex-mex.
Roll inizi Tasmania

Sed amañ ur roll eus **inizi [[Tasmania]]**, an enezenn er c'hreisteiz da Aostralia.

## An inizi

## Liammoù diavaez
*Kartenn eus Tasmania gant an inizi tro-dro (PDF)

 Patrom ezvezant
Parole parole

**Parole parole** ("Komzoù komzoù") zo ur ganaouenn italianek skrivet gant Leo Chiosso ha Giancarlo Del Re, sonaozet gant Gianni Ferrio ha kanet gant Mina Mazzini hag Alberto Lupo e 1972 en albom *[[Cinquemilaquarantatre]]*.
Bloaz goude e voe embannet e galleg dindan an anv *Paroles, paroles*, kanet gant Dalida hag Alain Delon.
Urvoas

**Urvoas** zo un anv-tiegezh brezhonek hag a zeufe eus daou c'her : an iwerzhonek *orb* hag a dalv hêrezh ha voa hag a dalv galloudus, stoñs, pinvidik.  

Urvoaz hag Urvoa zo stummoù all. Urvoy, Urvoix, Urvois, Urvoit hag Urvoi zo stummoù gallekaet gant marilh gall ar boblañs. Un h zo bet ouzhpennet gantañ er penn-kentañ a-wechoù.

## Tud
###### 
* Jean Urvoas (1922-1988), beleg-micherour
* Jean-Jacques Urvoas (1959- ), gwiraour ha politikour
* Ned Urvoas, rezistant hag emsaver
* Jean Urvoy (1898-1989), livour hag engraver
* an tiegezh Urvoy, familh nobl breton he deus roet kalz ofisourien, en o zouez :
** Jean Urvoy, peurwiriekaet gantañ eil Feur-emglev Gwenrann e 1381
** Victor Désiré Jean Urvoy de Closmadeuc, chouan hag ofisour
** Victor Urvoy de Closmadeuc, brigadennour en arme Napoleone Buonaparte
** Jacques-Olivier Urvoy de Saint-Bedan, (1780-1858), politikour ; e anv zo bet roet d'an ostel Urvoy de Saint-Bedan ha d'ar straed Urvoy-de-Saint-Bedan e Naoned
** Yves Urvoy de Portzamparc (1885-1965), amiral
** Christian Urvoy de Portzamparc (g. e 1944), savour ha kêraozour

###### 
* Yves Urvoy (1900-1944), ofisour, istorour ha kenlabourer
Mo

**Mo** a ra dave da veur a dra.

## Berradurioù
### Melestradurezh
* MO, kontelezh Mayo war ar plakennoù-marilh iwerzhonat
* MO, proviñs Modena war ar plakennoù-marilh italian
* MO, Makao hervez an norm ISO 3166-1 kod alpha-2
* MO, Missouri evit ar post stadunanat
### Teknikoù ha skiantoù
* Mo, berradur ar Mega okted, un unander memor en urzhiataerezh
* Mo, berradur ar molibden, un elfenn gimiek
* .mo, astenn Internet Makao
### Yezhoù
* mo, *[[modus operandi]]*, un dro-lavar latin
* mo, ar moldaveg hervez an norm ISO 639-1
* mo eo treuzskivadur al lizherenn japanek も

## Lesanvioù ha berranvioù
Gallout a ra bezañ un anv-tiegezh sinaek ha koreanek pe stummoù berr saoznek kalz anvioù evel Maureen, Maurice, Morris, Muhammad, etc.
* Mo Zi ("Mestr Mo") (~479 – ~381 KJK), Mo Di e anv gwir, prederour sinaat konfusian, diazezer ar moiezh
* Mo Johnston (g. e 1963), melldraoder skosat
* "Little Mo", lesanv Maureen Connolly (1934-1969), c'hoarierez tennis stadunanat 
* Mo Yan ( 莫言 e sinaeg, « an hini ne gomz ket »), anv-pluenn Guan Moye (g. e 1955), skrivagner sinaat, aet Priz Nobel al lennegezh gantañ
* Mo Hayder (1962-2021), anv-pluenn ur skrivagnerez saoz romantoù-polis
* MØ, anv-arzourez Karen Marie Ørsted (g. e 1988), kanerez-sonaozerez danat
Raj breizhveuriat

Ar **Raj breizhveuriat** (*British Raj* an anv saoznek) eo ar renad trevadennel breizhveuriat, e vevas dindanañ tud India etre 1858 ha 1947.
Jolene (kanaouenn)

**Jolene** zo ur ganaouenn saoznek savet ha kanet gant ar ganerez stadunanat Dolly Parton e 1973 hag embannet en albom heñvelanvet.
José María

**José María**, pe  *José Mario* (skrivet berroc'h **José Mª**) zo un anv-bihan spagnolek roet d'ar baotred.

## Gerdarzh
Savet eo diwar furmoù spagnolek anvioù tad ha mamm Jezuz, José ha María.

## Berrstummoù
*José Mari,  Josema
* "Chema", "Chemari",  "Chemis".

## Yezhoù all
* E galizeg:  *Xosé María* ([ʃo'se ma'ɾi.a]).
* E katalaneg: *Josep Maria* ([ʑu'zɛp mə'ɾi.ə]).
* E portugaleg: * José Maria* ([ʒuˈzɛ mɐ'ɾi.ɐ]).

## Tud
*José María Benavente y Bustamante (Concepción,  1785-La Serena, 1833), ofiser, hag emsaver chileat.
*José María Heredia, barzh gallek, eus Kuba.
*Josemaría Escrivá, ganet e 1902,  beleg katolik ha saver an Opus Dei.
*José María Aznar, politikour spagnol.
*José María Napoleón Ruiz Narváez (ganet e 1950) kaner ha sonaozer mec'hikan.

## Pennad kar
* Zé Maria
Both sides the Tweed

**Both sides the Tweed** zo ur ganaouenn saoznek diwar-benn ar feuremglev-unvaniñ etre Bro-Skos ha Bro-Saoz e 1707.
Kempennet eo bet ar gerioù gant Dick Gaughan ha kanet e vez gantañ war un ton savet gantañ. Savet e voe e 1979 hag embannet e 1981 en albom *[[Handful of Earth]]*. Gant Emmylou Harris eo bet kanet ivez.

Brudet e voe dreist-holl goude enrollet gant al laz Capercaillie en o albom *[[Sidewaulk]]*.

## Liamm diavaez
* Kanet gant Dick Gaughan hag Emmylou Harris
Jerry

**Jerry** zo un anv-bihan saoznek roet d'ar baotred. Gallout a ra bezañ un berrstumm eus an anvioù George, Gerald, Gerard, Geraldine, Jared, Jeremy, Jeremiah, Jermaine ha Jerome.

## Stummoù all
Gerry, Gerrie, Geri, Jery, Jere, Jerrie ha Jeri.

## Tud
* Jerry Lewis (1926-2017), aktour ha fentigellour stadunanat
* Jerry Goldsmith (1929-2004), sonaozour sinema stadunanat
* Jerry Lee Lewis (g. e 1935), kaner, sonaozer ha pianour stadunanat
* Jerry Lawson (1940-2011), ijinour stadunanat
* Jerry Sandusky (g.  1944), zo un torfedour ha gourou stadunanat
* Jerry Rawlings (1947-2020), prezidant Ghana

## Sevenadur
* Tom ha Jerry, un dresadenn-vev.
Pussy Cat Pussy Cat

***Pussy Cat Pussy Cat*** zo ur rimadell saoznek brudet, kentañ embannet e 1805 en dastumad Songs for the Nursery, moulet e Londrez. 
Er Roud Folk Song Index eo niverennet 15094. 
Skeudennet eo bet ar rouanez alies evel Elesbed Iañ, met Caroline of Brunswick, pried George IV, a zo bet meneget ivez.

## Ar gerioù
Hiriv e kaner 
:*Pussy cat, pussy cat, where have you been?
:*I've been to London to visit the Queen.
:*Pussy cat, pussy cat, what did you do there?
:*I frightened a little mouse under her chair*.

An ton zo bet dastumet gant [[James William Elliott]] en e  *National Nursery Rhymes and Nursery Songs* (1870).

Er skrid orin e kaned 'what did you there'.

==E brezhoneg==
Ur rimadell vrezhonek zo savet war ar memes patrom, ma c'hallfed klask pehini eo ar goshañ:
:*Bisig bihan, pelec'h oc'h bet?
:*E ti mamm-gozh o klask ma boued
:*Ha petra 'peus bet?
:''Un taol sklisenn war ma beg.
Embannet ez eus bet stummoù anezhi 
*e trede levrenn Le Trésor du Breton parlé, gant Jules Gros,
*e Teñzor Run ar Gov, gant Fañch Peru.

## Notennoù
La Unión (Chile)

**La Unión**  zo ur gêr eus Chile ha kêr-benn proviñs Ranco er rannvro Los Ríos, 40&nbsp;km en hanternoz da Osorno ha 80&nbsp;km er gevred da Valdivia, kêr-benn ar rannvro. Da 38 036 a dud e save ar boblañs e 2017.
Minette

Ar **Minette**, pe **Mineta** diwar an anv latin, zo ur stêr e Breizh, e Bro-Zol, 25,1&nbsp;km hed dezhi, adstêr d'ar C'houenon.

Eieniñ a ra e-kichen La Barberie, etre kumunioù Romagné ha Sant-Jermen-Gougleiz. Kemberiñ a ra er C'houenon e Henwig-ar-C'houenon.

Adstêrioù en deus : gwazhioù Vocadieu, Heurteloup, Frénouse, Greslé, hini al Landes de Saint-Hilaire, ar Gravelle, hini Villée (anvet ivez hini ar Bélinaye), ha re Boulais ha Ritort.
Iona ha Peter Opie

**Iona Margaret Balfour Opie** (13 Here 1923 – 23 Here 2017) ha **Peter Mason Opie** (25 Du 1918 – 5 C'hwevrer 1982) a oa ur c'houblad gwerinonourien saoz.

## Oberennoù
**I Saw Esau: Traditional Rhymes of Youth* (1947)
**[[The Oxford Dictionary of Nursery Rhymes]]* (Oxford University Press, 1951, 2nd edn., 1997), p. 357.
**The Oxford Nursery Rhyme Book* (1955)
**Children's Games in Street and Playground* (1969)
Inizi Glorius

An **Inizi Glorius** (*Glorioso Islands* e saozneg,  *îles Glorieuses* e galleg) zo un enezeg didud, 7&nbsp;km² he gorread, savet war un atoll e Meurvor Indez, etre Madagaskar hag an enezeg Komorez.

## An Inizi
An enezeg zo div enezenn anezhi, ur gloued koural en dro dezho, ha teir roc'hell. Kelc'hiek eo enezenn Grande Glorieuse ha tric'hornek eo Enez al Lireu.

An teir roc'hell, anezho darnoù eus ar gouraleg, zo anvet Rochell ar Su, er su da Grande Glorieuse ; les Roches Vertes, etre Grande Glorieuse hag Enez al Lireu ; Enez ar C'hranked, a zo *Wreck Rock*, Karreg ar Peñseoù, war ar c'hartennoù saoznek.

## Istor
En amzer an trevadennerezh gall e oa stag an inizi ouzh Madagaskar. E 1973 he deus goulennet Madagaskar e vefent daskoret dezhi, en aner. E 2021 eo bet ar prezidant gall Emmanuel Macron o teurel e droad eno.

## Notennoù
1917 e Breizh

## Darvoudoù

## Sevenadur
**[[En Nor ag er Vuhé Devot]]*, gant Jelvestr Seveno, embannet e Gwened.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1917|Ganedigezhioù 1917]]
*Ernest ar Barzhig, skrivagner brezhonek
*Denise Mégevand, telennourez
*Jules Paressant, livour ha kizeller
*Angèle Vannier, barzhez c'hallek

## [[:Rummad:Marvioù 1917|Marvioù 1917]]
*Charles Brunellière, maer Naoned
*Alfred Caravanniez, kizellour
*François Marie Falquerho, beleg ha skrivagner
*Yann Vatilin Kadig, beleg ha barzh brezhonek
*Yann-Bêr Kalloc'h, barzh brezhonek
*Félix Le Dantec, bevoniour
*Lucien Petit-Breton, marc'hhouarner

__NOTOC__
1916 e Breizh

## Darvoudoù

## Sevenadur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1916|Ganedigezhioù 1916]]
*Sten Kidna, skolaer ha skrivagner brezhonek.

## [[:Rummad:Marvioù 1916|Marvioù 1916]]
*Frañsez ar Mae, beleg ha skrivagner brezhonek.
*Félix Rolland, embereger ha politiker.

__NOTOC__
José María Benavente y Bustamante

**José María Benavente y Bustamante** (Concepción, 10 Gwengolo 1785 - La Serena, 14 Here 1833) a oa un ofiser hag un emsaver chileat.
Ceyhan

**Ceyhan** (distaget [] e turkeg) zo ur gêr hag un distrig e proviñs Adana, e Turkia, er reter da gêr Adana. Ouzhpenn 160 000 a dud a oa o chom e Ceyhan e 2018, ar pezh a ra anezhi an eil kêr vrasañ eus ar broviñs war-lerc'h Adana. Emañ war ribl ar stêr Ceyhan.

E Ceyhan emañ dibenn an eoulsan bras a gas tireoul eus Azerbaidjan betek ar Mor Kreizdouar en ur dremen dre Jorjia ha Turkia. Un eoulsan bras all zo ivez etre Kirkouk ha Ceyhan, da gas tireoul Irak d'an estrenvro hep tremen dre bleg-mor Persia. Abalamour da gement-se ez eo Ceyhan ur gêr a bouez evit ekonomiezh Turkia, ha moarvat e kresko he fouez c'hoazh en amzer da zont.
Terenez (Rosloc'hen)

**Terenez** zo un enezennig e lenn-vor Brest, stag ouzh kumun Rosloc'hen, e penn aber ar stêr Aon, dirak Landevenneg.
Hent-houarn Kastell-Briant Ploermael

**Hent-houarn Kastell-Briant – Ploermael** a oa ul linenn hent-houarn etre Kastell-Briant e Bro-Naoned ha Ploermael e Bro-Sant-Maloù. Treuziñ a rae Bro-Naoned, Bro-Gwened, Bro-Roazhon ha Bro-Sant-Maloù, e departamantoù al Liger-Atlantel, an Il-ha-Gwilen hag ar Mor-Bihan, e Breizh.

## Istor
*Ee miz Ebrel 1882 e voe embannet laz foran al linenn.
* D'an 9 a viz Eost 1896 e voe digoret an troc'had etre Kastell-Briant ha Mezieg, ha d'ar 5 a viz Ebrel 1903 an troc'had etre Mezieg ha Ploermael.


Gare-Ploermel-wagon.jpg|Ur vagon e Ploermael
Maure-de-Bretagne - ancienne gare 01.JPG|Ti-gar kozh Anast
Beu8ie.jpg|Ti-gar Gwipri-Mezeg e 1891
Messac - Guipry gare.jpg|Ti-gar Gwipri-Mezeg e 2009
Louis Hémon (politiker)

**Louis René Marie Mathurin Hémon** (21 C'hwevrer 1844, Kemper - 4 Meurzh 1914, Pariz) a oa alvokad ha politiker. Kannad korn-bro Kemper e voe e-pad meur a vloaz, adalek 1876 ha betek 1912. Kuzulier kanton Fouenant e voe ivez ha kuzulier-kêr e Fouenant. Unan eus senedourien Penn-ar-Bed e voe etre 1912 ha 1914.

Ur republikan touet e oa, ha krouiñ ha ren a reas ar gelaouenn republikan *Le Finistère* (1872-1939) Daoust da se e savas e vouezh er Gambr e 1903 pa voe kinniget gant ar ministr Émile Combes difenn ouzh ar veleien d'ober gant ar brezhoneg en ilizoù hag er c'hatekiz. Daou gannad eus Breizh a gemeras ar gaoz da sevel a-enep ar ministr : Ernest Lamy, eus ar Mor-Bihan, ha Louis Hémon, eus Penn-ar-Bed. Goulenn a reas Louis Hémon ma vije kelennet brezhoneg ha galleg d'ar vugale e Breizh-Izel. Aprouet e voe kinnig ar ministr Combes gant an darn vrasañ eus ar gannaded (339 mouezh a-du ha 185 a-enep), met ar gannaded eus an tu-kleiz eus Penn-ar-Bed a votas a-enep, asambles gant ar gannaded eus an tu-dehoù..

## Levrlennadur
* Charles Trebaol, *Louis Hémon (1844-1914): député et sénateur républicain et la vie politique dans la Cornouaille quimpéroise sous la IIIe république*, tezenn istor renet gant Yves Le Gallo, Skol-veur Breizh-Izel, 1978.
 
## Notennoù
Die Affen rasen durch den Wald

***Die Affen rasen durch den Wald*** ("Ar marmouzed zo o redek a-dreuz ar goadeg") zo ur ganaouenn alamanek evit ar vugale. Deuet e oa war-wel en teskadoù kanaouennoù evit ar re yaouank er bloavezhioù 1950. Ne ouzer ket gant piv eo bet savet, na pegoulz resis.

## Liammoù diavaez
* ''YouTube''
Anne Fine

**Anne Fine**, ganet e 1947 e Leicester, en Bro-Saoz, zo ur skrivagnerez saoz evit ar yaouankiz.  

## Oberennoù
San Ramón

**San Ramón** zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro.

## Sevenadur
* Manati San Ramón de Portell, e proviñs Lleida, e Katalonia

## Lec'hioù
###### 
* San Ramón, e Proviñs Entre Ríos
* San Ramón de la Nueva Orán, kêr e proviñs Salta

###### 
* San Ramón, e departamant Santa Cruz
* Kumun San Ramón (Santa Cruz), e departamant Santa Cruz
* San Ramón, kumun e departamant ar Beni

###### 
* San Ramón, kumun

###### 
* San Ramón, kanton

###### 
* San Ramón, kumun

###### 
* San Ramón, kumun e proviñs Lleida;

###### 
* San Ramón, kumun

###### 
* San Ramón, kêriadenn e Kalifornia

###### 
* San Ramón, e proviñs Chanchamayo

###### 
* San Ramón

###### 
* San Ramón, anv kozh kumun Moncada de Tarlac.

## Pennad kar
*Ramón
Kimberley (Suafrika)

*Ur pennad [[Kimberley]] zo ivez.*

**Kimberley** eo kêr-benn proviñs Kab an Norzh e Suafrika, lec'hiet ur 110&nbsp;km er reter da gember ar stêrioù Vaal hag Orange.

Brudet eo hec'h istor, hini ar mengleuzioù diamant, ha hini seziz Kimberley e-pad Eil brezel ar Voered. 
Eno eo e reas Cecil Rhodes ha Barney Barnato o finvidigezh, eno eo e   savas Rhodes e gompagnunezh diamantoù .
Gwastell

Ur **wastell** (liester gwastelloù, gwestell pe gwastilli) zo boued graet gant toaz aozet gant bleud, sukr, amann (pe eoul) hag alies vioù, poazhet er forn en ur moul pe ur plad. Dienn, frouezh ha chokolad a c'hall bezañ ivez. Debret e vez alies evel dibenn-pred pe da verenn-vihan. Servijet e vez evit lidañ un deiz-ha-bloaz pe un eured ivez.

Gwastilli brudet : 
* gwastell chokolad
* kouign-amann
* cheesecake
* tiramisu
* bara-mel
* gwastell-amann
* cake
* kef Nedeleg
* koad du

## Pennadoù kar
* farz
* kouign
* tartez
Grande Glorieuse

**Grande Glorieuse** zo unan eus an Inizi Glorius, un enezeg didud hag un atoll e Meurvor Indez, etre Madagaskar hag an enezeg Komorez.

## Istor
En amzer an trevadennerezh gall e oa stag an enez hag an enezeg ouzh Madagaskar. E 1973 he deus goulennet Madagaskar e vefent daskoret dezhi, en aner. E 2021 eo bet ar prezidant gall Emmanuel Macron o teurel e droad er Grande Glorieuse.

## Notennoù
Zazaked

Ar **Zazaked** (turkeg:*zazalar*) zo ur bobl e reter Turkia. Zazakeg eo o yezh. Kurded a lavaront bezañ alies.

## Levrlennadur
*Blau, Gurani et Zaza in R. Schmitt, ed., Compendium Linguarum Iranicarum, Wiesbaden, 1990, pp. 336–40 
* '' 'DIMLĪ-ZAZA' – Encyclopaedia Iranica''
* Werner E. (2017) : *Rivers and Mountains – A Historical, Applied Anthropological and Linguistical Study of the Zaza People of Turkey including an Introduction to Applied Cultural Anthropology*
* Lutwig Paul : *Zazaki*, Gernot Windfuhr, Iranian Languages, Routledge, 2012, pennad 9.
* Arakelova, Victoria (1999) : *The Zaza People as a New Ethno-Political Factor in the Region* p. 397.
* V. Minorsky : *Daylam-La Domination des Dailamites*, Paris, 1932
Proviñs Colchagua

**Proviñs Colchagua** zo ur broviñs eus Chile, hag abaoe 1976 eo unan eus an teir a ya d'ober Rannvro al Libertador General Bernardo O'Higgins, ha San Fernando eo ar gêr-benn anezhi. Ur gorread 5.678,0&nbsp;km² zo dindani, ha 222 556 a oa o chom enni hervez niveradeg 2017.

## Kumunioù
Dek kumun zo er broviñs:

## Istor
Etre 1826 ha 1976 e oa unan eus proviñsoù ar vro, a-raok ma voe krouet rannvroioù Chile. San Fernando e oa ar gêr-benn dija, met Curicó ha Rancagua zo bet kêrbennoù ivez d'ur mare bennak.
Proviñs Cardenal Caro

**Proviñs Cardenal Caro** zo ur broviñs eus Chile, e Rannvro al Libertador General Bernardo O'Higgins, ha Pichilemu eo ar gêr-benn, war an aod.

Div broviñs all zo er rannvro, proviñs Cachapoal ha proviñs Colchagua, met Cardenal Caro eo an hini nemeti a zo stok ouzh ar mor.

E 2017 e oa 42 676 a dud o vevañ er broviñs a zo  3 295,07 km² dindani.
Santa Cruz de Aragua

**Santa Cruz de Aragua** zo ur gêr e Venezuela, e kreiz stad Aragua ha kêr-benn kumun José Ángel Lamas. Da 36 176  a dud e save he foblañs e 2018. 

Krouet e voe evel parrez d'an 23 a viz Here 1782 gant an eskob Mariano Martí (1720-1792).