Kenvreuriez ar Brezoneg

**Kenvreuriez ar Brezoneg Eskopti Kemper ha Leon** zo ur gevredigezh beleien a fell dezhe kenderc'hel ha broudañ yezh ha sevenadur relijiel Breizh en eskopti Kemper ha Leon. E-touezh he labourioù pennañ emañ troidigezh vrezhonek testennoù al liderezh etre 1965 ha 1979, hag un droidigezh nevez eus an Testamant Nevez savet etre 1982 ha 1988.

## Istor
*Kenvreuriez ar Brezoneg* a voe krouet e 1894 e Kloerdi bras Kemper, dindan an anv a "Académie bretonne", gant 6 kloareg, tri brezhoneger ha tri den divrezhoneg (en o zouez he frezidant kentañ, Alfred Laurié, ganet e Mirebeau, en eskopti Poitiers) evit kinnig broudañ ha kelenn yezh hag istor Breizh. An Aotronez Moenner, Cozannet, Laurié, L'Helgoualc'h, Laviec ha Laz e oa an izili gentañ. Dalc'het e veze an emvodoù kentañ e Koad Kerfoenneg, dindan an amzer, pa ne oa ket aotreet ar brezhoneg e-barzh ar c'hlasoù. Diwezhatoc'h e 1899 e teuas an izili da vezañ niverusoc'h hag ar superior a roas ur sal d'ar gevredigezh. Difenn a oa ober gant geriou galleg e-pad an emvodoù dindan boan a baeañ ur gwenneg bep pevar ger gallek. Klask a rae izili ar gevredigezh studiañ ar brezhoneg evit er c'homz diroufenn. Krediñ a raent start ne c’helled ket ober fae war ar brezhoneg, e lezel da vont d’an traoñ, hep ober gaou ouzh ar relijion.

Deroù e istor a zo bet kontet e berr gomzoù gant ar chaloni Fañch Élard :*"Savet eo bet e Kloerdi Kemper gant c'hweh kloareg yaouank, en o zouez, an aotrou Bernard Cozannet, deuet da veza diwezatoh kelenner war ar saozneg e skolaj Kastell-Paol… Sevel a rejont ar genvreuriez-se evid sikour ar gloareged da anaoud gwelloh ar yez a vije diwezatoh peurliesa yez o frezegennou. Divizoud a reont skriva hervez reolennou ar Gonideg. E-touez ar re-se e kavom, er bloavez 1901-1902, Yann-Vari Perrot, maro evel a ouzor person e Skrignac d'an 12 a viz Kerzu 1943. Goude ar brezel 14-18, ar Genvreuriez hag a oa bet morgousket eur pennad, a gavas eul lañs nevez…*. Hervez Fañch Élard e oa seizh beleg o doa graet ul labour a-bouez er mare-se : Laorañs Bleuven, Visant Fave, Paol Wilhou, Frañsez Gwivarc'h (anv-pluenn Saig Santeg), Loiz ar Menn, Fañch Mevellec. Ur remziad beleien oberiant a zeuas war o lerc'h : Frañsez Falc'hun, Youenn Kerouredan ha Bernard Merdy ha pelloc'h Per-Yann Nedeleg, Per Guichoux, Job Seite ha Frañsez Élard, mui ar Frered Visant Seite ha Kaourintin Riou.

## Tud vrudetañ
* Yann-Vari Perrot (1877-1943), rener ar *Genvreuriez* eus 1901 da 1903, diazezour ar Bleun-Brug e 1904, ha rener ar gelaouen *[[Feiz ha Breiz]]* eus 1911 da 1943 ;
* Laorañs Bleunven (1898-1980), rener ar c'helaouennoù *[[Kroaz Breiz]]* (1950-1951) ha *[[Bleun-Brug]]* (1951-1960), ha rener ar gelaouenn *[[Lizeri Breuriez ar Feiz]]* war ar misionoù (1965-1977) ; 
* Aotrou 'n eskob Visant Fave (1902-1997), eileskob Kemper ha Leon, rener ar *Genvreuriez* eus 1965 da 1997 ;
* Frer Visant Seite (1908-1994), eus urzh Frered Ploermel, sekretour-meur ar Bleun-Brug eus 1951 da 1964, diazezour Ar Skol dre Lizer ;
* Chaloni Frañsez Falc'hun (1909-1991), yezhoniour, kelenner er Skol-Veur, e Roazhon da gentañ hag e Brest da c'houde, aluzenner-meur ar Bleun-Brug eus 1956 da 1959 ;
* Chaloni Yann-Frañsez Falc'hun pe ''Saïk Falhun'' (1913-1999), kelenner e Kloerdi Bras Kemper eus 1939 da 1955, rener *[[Kroaz Breiz]]* eus 1948 da 1950, person-kanton Gwitevede, da c'houde Lesneven, da c'houde person-arc'hbeleg Kastell-Paol ;
* Chaloni Fañch Elard (1910-1988), kenlabourer an Aotrou 'n eskob Visant Fave evit troidigezh e brezhoneg al « *Leor-overenn* » (1972), ar *[[Pevar Aviel]]* (1982), Diskuliadur Sant Yann ha lizhiri Sant Paol (1988) ; 
* Chaloni Pêr-Yann Nedelec (1911-1971), diellour eskopti Kemper, prezidant « Kevredigezh henoniezh Penn-ar-Bed » eus 1965 da 1969 ; 
* Frer Kaourintin Riou (1913-1995), eus urzh Frered Sant-Gabriel, kelenner ;
* Pêr Guichou (1915-2008), biblour ha troour ar Bibl e brezhoneg ;
* Job Seite (1919-1985), aluzenner Bleun-Brug Bro-Leon hag animatour abadennoù skingomz e brezhoneg er bloavezhioù 1960 ; 
* Biel Cabon (1920-2000), kenlabourer an Aotrou 'n eskob Visant Fave evit troidigezh an *[[Testamant Nevez]]* e brezhoneg (1988) ;
* Tad Mark Simon (1924-2015), manac'h eus Urzh sant Benead en Abati Sant-Gwenole Landevenneg ;
* Roger Abjean (1925-2009), sonaozour, en deus roet ul lañs nevez d’ar c’han relijiel brezhonek;
* Job an Irien (1937), aluzenner ar Bleun-Brug eus 1975 da 1982, rener Minihi Levenez.

## Embannadurioù
* *Kloerdi Kemper. Kenvreuriez ar brezoneg d’he mignoned*, eus 1926 da 1935 (n°1 à 15), deuet da vezañ *Kenvreuriez ar brezoneg. Kloerdi Kemper* e 1936 (n°16 à 18),
* *Kaierou Kenvreuriez ar Brezoneg eskopti Kemper ha Leon* : renerien : Pêr-Yann Nedelec, eus 1969 da 1971 (n°1 da 14), Jozef Seite eus 1971 da 1979 (n°15 à 50),
* *Leor-overenn evid an aoter. Eskopti Kemper ha Leon*, Kenvreuriez ar Brezoneg, 1970, 52 p. ment bras,
* *An overenn war gan*, 1983, 30 p. ment bras,
* *Aviel Jezuz-Krist*, embannet gant Ar Skol dre Lizer, 1982, (Skrid enlinenn)
* *[[An Testamant Nevez - eil lodenn]]*, Kenvreuriez ar Brezoneg, 1988, (Skrid enlinenn)
* *[[Leor Overenn (Minihi Levenez)|Leor an overenn hag ar zakramanchou]]*, leor-oferenn klok evit ar sulioù hag ar gouelioù e brezhoneg, lakeet e brezhoneg gant *Kenvreuriez ar Brezoneg* ha *Minihi Levenez*, embannet gant Minihi Levenez, 1997, 1435 p., 

## Levrlennadur
* Frañsez Élard, *Ar Helou mad e brezoneg an dud*. E-barzh *Brud Nevez*, niv. 60, Kerzu 1982, p. p. 24-25. Atersadenn.
* Marie-Thérèse Cloître, *« Séminaristes sociaux », « Séminaristes démocrates » : Le Cours ou la Conférence des Œuvres au grand séminaire de Quimper, 1885-1908*. E-barzh*Revue d'histoire de l'Église de France*, niv. 201, 1992,  p. 304, notenn 41.
* Christian Brunel, *L'Académie bretonne au grand séminaire de Quimper : Les parlers de la foi*, Roazhon, Presses universitaires de Rennes, 1995, p. 31-45.

## Gwelet ivez
*Bleun-Brug
*Eskopti Kemper ha Leon
*Minihi Levenez

## Notennoù