Albrecht Dürer

**Albrecht Dürer**, ganet d'an 21 a viz Mae 1471 e Nürnberg, ha marvet eno d'ar 6 a viz Ebrel 1528 a oa ul livour alaman, ur mouler, hag ur jedoniour. Gant Rembrandt ha Goya ec'h eo unan eus tri arzour ar moulerezh kozh ivez. Brudet eo e engravadurioù, graet alies a-heuliadoù, en o zouez an Diskuliadur e 1498, an daou heuliad diwar-benn Pasion Jezuz, *[[Ar Basion Vras]]* (1498–1510) hag * [[Ar Basion Vihan]] * (1510–1511).

Brudetañ engravadurioù Dürer eo
* *[[:Image:Duerer - Ritter, Tod und Teufel (Der Reuther).jpg|Marc'heg, Ankou, ha Diaoul]]* (1513), 
* *[[:Image:Hieronymus Albrect Dürer 1514.jpg|Sant Hieronymus en e studi]]* (1514) 
* ha *[[:Skeudenn:Melencolia I.jpg|Melkoni I]]* (1514), a zo bet danvez da gaoz ha da dabut.

E skeudennoù heverkañ e koadengravadurioù eo
* *[[:Image:Duerer-apocalypse.png|Pevar marc'heger an Apokalips]]* (1497–1498) eus heuliad an *Diskuliadur*, 
* e "Frikorneg Dürer", 
* e emboltredoù niverus.

Moarvat ne veze ket troc'het e vloc'hadoù koad gant Dürer e-unan ha sur a-walc'h e veze gopret un eiler, pe darbarer, d'ober al labour, unan ampart a-walc'h da labourat pizh hervez e dresadennoù.

## E yaouankiz

Albrecht Dürer, ganet d'an 21 a viz Mae 1471, a oa an trede bugel hag an eil mab en un tiegezh ma oa etre 14 ha 18 bugel. E dad a oa un orfebour, anvet Ajtósi, deuet eus Ajtós, e-kichen Gyula en Hungaria, e 1455. Dont a ra an anv alamanek "Dürer" eus ar ger hungarek "Ajtósi". En deroù e oa "Thürer," a dalv kement hag oberour-dorojoù, a zo "ajtós" en Hungarek (eus "ajtó", dor). Un nor zo war an ardamez pourchaset gant an tiegezh. Albrecht Dürer an Tad a zimezas gant Barbara Holper, ur plac'h eus ur familh pinvidik a-walc'h e Nürnberg e 1467.

Paeron Albrecht, Anton Koberger, en devoa dilezet ar vicher a varichal da vezañ mouler hag embanner er bloavezh ma voe ganet Dürer vihan. Buan e teuas da vout ar brudetañ embanner en Alamagn, dezhañ peder gwask warn-ugent, ha meur a stal, koulz en Alamagn evel e broioù all.

E vrudetañ embannadur a oa Kronikenn Nürnberg, embannet e 1493 en alamaneg hag e latin. Ennañ e oa ur 1 809 skeudenn koadengravet (meur a wech ar memes re) eus stal-labour Wolgemut. Moarvat e oa graet un toullad gant Albrecht Dürer end-eeun pa oa bet kroget al labour, hag eñ e ti Wolgemut c'hoazh d'an ampoent.

Mat eo e voe lezet gant Dürer notennoù diwar-benn e vuhez, hag e voe brudet ken abred, etre e 20 vloaz hag e 30 vloaz, rak abalamour da se e c'hallomp anavezout e vuhez hag e labour. Tremenet gantañ un nebeud bloavezhioù er skol, e voe lakaet gant e dad da studiañ an orfebouriezh hag an tresañ.
 
Daoust ma felle d'e dad e chomje da orfebour, e tiskouezas Dürer kement a varregezh war an tresañ ken e teuas da vezañ skorer pe darbarer Michael Wolgemut d'an oad a 15 vloaz, e 1486. Un emboltred savet gant ur rod argant (saozneg: *silverpoint*) ha deiziet e 1484 a c'haller gwelout en Albertina e Vienna. “Pa oan bugel”, a voe ouzhpennet war an dresadenn diwezhatoc'h. Wolgemut a oa arzour pennañ Nürnberg d'ar mare-se, hag en e stal-labour e veze savet a bep seurt oberennoù, koadengravadurioù evit levrioù dreist-holl. Nürnberg a oa ur gêr binvidik, hag ur greizenn embannerezh ha gwerzhañ madoù kran. Liammet e oa ivez ouzh Italia, ha dreist-holl ouzh Venezia, hag a oa tost a-walc'h, ma kare an dud tremen dre an Alpoù.

## Bloavezh dilabour

Echu e brantad deskiñ e 1489, e reas Dürer evel ma oa dleet en Alamagn: tremen ur bloavezh o veajiñ ( "wanderjahre" en alamaneg). Ur bloavezh hag a badas tost da bevar bloaz, an hini a voe aozet gantañ: beajiñ a reas dre Alamagn, e Suis, ha marteze ivez en Izelvroioù. Ne zeuas ket a-benn da gejañ gant Martin Schongauer, hag eñ engraver brudetañ Norzheuropa, rak marvet e oa un tamm a-raok m'en em gavas Dürer en e di. Degemeret mat-tre e voe gant breur an arzour avat, ha soñjal a reer e prenas oberennoù savet gant Schongauer, rak gouzout a reer e oa perc'henn war oberennoù savet gantañ. E emboltred livet kentañ (hiziv an deiz el Louvre) a livas e Straßburg, marteze da gas goude-se d'e zanvez-gwreg chomet e Nürnberg.

## Dimeziñ ha kentañ beaj da Italia
 
Prest goude e zistro da Nürnberg, d'ar 7 a viz Gouere 1494, pa oa 23 bloaz, e timezas Dürer gant Frey, rak renket e oa bet an traoù e-keit ma oa o veajiñ. Merc'h e oa d'un den a laboure ar c'houevr. Ne ouezer ket kalz traoù diwar-benn e zarempred gant e wreg, met soñjal a reer ne voe ket ur gwir zarempred a garantez, evel ma weler er poltredoù a reas anezhi. Ne voe ganet bugel ebet. Goude tri miz e tistroas Dürer da Italia e-unan, marteze e voe bountet d'en ober abalamour d'ar vosenn a oa oc'h ober he reuz e Nürnberg. Damdresadennoù gant dourlivaj a reas e-keit ma treuze an Alpoù. Ul lodenn anezho a zo c'hoazh hiziv an deiz, re all a c'haller merzout e gweledvaoù a silas en e oberennoù, evel an engravadur anvet *Nemesis*. Ar studiadennoù gweledvaoù kentañ anavezet en arz ar c'hornôg eo ar re-se.

P'edo en Italia ez eas da Venezia da studiañ al livadurioù a veze graet eno Dre zeskiñ gant Wolgemut en doa desket Dürer moulañ gant begoù-sec'h hag ivez sevel engravadurioù en doare alaman, diwar labour Martin Schongauer ha hini un engraver dizanv lesanvet Meister des Hausbuches en alamaneg. Ma c'helle tostaat ouzh arz Italia en Alamagn, e voe a-bouez bras an div veaj a reas da Italia. Skrivañ a reas e oa Giovanni Bellini arzour koshañ ha gwellañ Venezia. En e dresadennoù hag engravadurioù e verzer levezon arzourien all, dreist-holl Antonio Pollaiuolo (hag eñ dedennet gant kenfeurioù ar c'horfoù), Andrea Mantegna, Lorenzo di Credi ha re all. Peuzsur eo e weladennas Dürer kêrioù evel Padova ha Mantova e-pad e veaj.

## Distro da Nürnberg

Pa zistroas da Nürnberg e 1495 e tigoras Dürer e stal-labour (dav e oa bezañ dimezet evit bezañ aotreet d'hen ober). E-pad ar pemp bloaz da-heul e tiskouezas levezon arz Italia en e oberennoù arouezius eus Norzheuropa. Tad Dürer a varvas e 1502, hag e vamm e 1513. E goadengravadurioù a voe an oberennoù gwellañ a savas e-pad ar bloavezhioù kentañ a gasas en e stal-labour. Al lod brasañ anezho a oa diazezet war dodennoù relijiel, met re lik a savas ivez, evel *Ti-kouronkañ ar baotred* (e-tro 1496). An oberennoù-se a oa kalz brasoc'h evit kement koadengravadur bet savet en Alamagn betek-henn, hag ivez luzietoc'h ha kempouesoc'h an aozañ anezho.

Hiziv an deiz e soñjer ne droc'he ket Dürer an tammoù koad a implije; un artizan arbennik a rae an dra-se en e lec'h. Soñjal a reer memes tra ec'h anaveze mat-tre teknik an troc'hañ koad, dre m'en doa desket digant Wolgemut, rak hemañ en doa savet meur a stern-aoter livet ha troc'het, hag a drese hag a droc'he tammoù koad a veze implijet da sevel koadengravadurioù. Pe e trese Dürer war-eeun war an tammoù koad, pe e pege tresadennoù savet war follennoù warno. Forzh pe zoare a vije bet implijet gantañ, e dresadennoù a veze distrujet pa veze troc'het ar bloc'had koad.

E rummad 16 engravadur anezhañ anvet *Diskuliadur* a zo bloaziet e 1498. Er memes bloavezh e savas seizh lodenn gentañ *Ar Basion Vras*, ha nebeud goude, ur rummad unnek engravadur anezhañ diwar-benn an Tiegezh Santel hag ar sent. E-tro 1503–1505 e savas seitek lodenn gentañ ur rummad diwar-benn buhez ar Werc'hez, hag a chomas diechu e-pad meur a vloaz. Hini ebet eus an oberennoù-se, ar *Basion Vras* en o zouez, ne voe embannet raktal dindan stumm un dastumad, met kalz engravadurioù a voe gwerzhet o-unan.

Er memes mare e labouras Dürer war implij kizelloù a-benn engraviñ. Marteze en doa bet tro da glask hen ober pa zeske digant e dad. An oberennoù kentañ savet evel-se ne voent ket dispar, met e 1496 e teuas a-benn da sevel ur bennoberenn, "Ar Mab Foraner" he zitl, hag a voe meulet degadoù goude gant Giorgio Vasari, hag a wele enni perzhioù german mat. Buan e teuas a-benn da sevel skeudennoù dibar evel *Nemesis* (1502), *Euzhvil ar mor* (1498) ha *Sant Eustas* (1501), enno talennoù diwezhañ leun a vunudoù hag a loened brav. Sevel a reas ivez meur a oberenn gouestlet da Varia, tresadennoù tud a relijion dibar hag oberennoù ma tiskoueze darvoudoù bihan enno peizanted farsus. Dre ma oa aes kas ha degas engravadurioù, e teuas a-benn Dürer da vezañ brudet en Europa a-bezh dindan un nebeud bloavezhioù.

Jacopo de' Barbari, hag eñ arzour a Venezia, hag en doa kejet gant Dürer p'edo e Venezia, a weladennas Nürnberg e 1500, ha Dürer a lavaras en doa desket kalz digantañ a-fet diarsell, korfadurezh ha kenfeurioù ar c'horfoù. Ne felle ket d'an arzour italian displegañ kement tra a anaveze, neuze e stagas Dürer gant studi an traoù-se, ha kemend-se a reas a-hed e vuhez. Merzet e vez e pleustras kalz Dürer war genfeurioù ar c'horfoù dre ma savas kalz tresadennoù war an dodenn-se, a-raok ma savfe an engravadur brudet anvet *[[Adam hag Eva (Dürer)|Adam hag Eva]]* (1504); ma weler penaos ec'h implije kizelloù da labourat war groc'hen an dud. An engravadur nemetañ sinet gant e anv a-bezh eo.

Dürer a save kalz tresadennoù a-raok sevel e livadurioù hag e engravadurioù, hag a lod brasañ a zo bet miret. E-touez ar re vrudetañ emañ *Ar Bedenn* (1508, Mirdi Albertina, Vienna), ur studiadenn liammet ouzh un apostol eus stern-aoter Jakob Heller eo. Kenderc'hel a reas ivez da sevel skeudennoù dre implijout dourliv ha livioù klok (mesket peurliesañ). E-touez ar skeudennoù-se e oa tresadennoù divuhez parkeier pe loened, evel "Ar c'had" (1502, Mirdi Albertina, Vienna).

## Eil beaj da Italia
En Italia e stagas gant al livañ en-dro, ha da gentañ e savas oberennoù war lien. E-touez an oberennoù a savas d'ar mare-se e oa poltredoù ha sternioù-aoter, evel stern-aoter Paumgartner hag *Azeulerezh an Rouaned*. Distreiñ a reas da Venezia e penn-kentañ 1506, hag eno e chomas betek nevezamzer 1507. D'ar mare-se e veze brudet-tre e engravadurioù, ha kopiet e vezent. E-keit m'edo e Venezia e voe urzhiet un oberenn gant divroidi alaman en Italia da ginklañ izli sant Bartolome. An oberenn livet gant Dürer - *Azeulerezh ar Werc'hez* he zitl - a oa tost ouzh an doare italian. Goude-se e voe prenet gant an impalaer Rudolf II ha kaset da Braha. E-touez an oberennoù savet gant Dürer p'edo e Venezia emañ ivez, *Ar Werc'hez ar Bugel hag ar c'hanaber*, *Ar C'hrist oc'h abegiñ ouzh ar vezeien* (savet - sañset - dindan pemp devezh nemetken), ha kalz oberennoù bihan all.

## Nürnberg hag ar pennoberennoù

Daoust ma oa priziet kalz gant tud Venezia e tistroas Dürer da Nürnberg e-kreiz 1507. En Alamagn e chomas betek 1520. En Europa a-bezh e oa brudet, ha darempredoù mat ha reoliek en doa gant al lod brasañ eus arzourien bouezusañ Europa. Gant Raffaello ec'h eskemmas tresadennoù.

Ar bloavezhioù etre e zistro eus Venezia hag e veaj d'an Izelvroioù a vez renket dre urzh an oberennoù a savas. E-pad ar pemp bloavezh kentañ (1507–1511) e stagas dreist-holl gant al livañ. E daolennoù a ziazezas war damdresadennoù ha studiadennoù, hag e savas ar peder zaolenn a vez gwelet evel ar re wellañ bet livet gantañ: *Adam hag Eva* (1507), *Gwerc'hez gant elestr* (1508), ar stern-aoter anvet *Gouel Maria Hanter-Eost* (1509), hag *Azeulerezh an Drinded gant an holl Sent* (1511). E-pad ar pennad-se e savas ivez daou rummad engravadurioù: *Ar Basion vras* ha *Buhez ar Werc'hez*, hag a voe embannet e 1511 asambles gant eil embannadur rummad an *Diskuliadur*.

Klemm a reas abalamour ma ne oa ket talvoudus livañ a-fet argant gounezet keñveriet gant amzer a gase o livañ, neuze e stagas en-dro gant an engraviñ etre 1511 ha 1514. An oberennoù pennañ a savas d'ar mare-se a voe ar 37 engravadur diwar-benn *Ar Basion vihan*, bet embannet e 1511, hag ur rummad 15 engravadur bihan anezhañ, war ar memes dodenn, e 1512. E 1513 hag e 1514 e savas e dri engravadur brudetañ: *[[:Image:Duerer_-_Ritter,_Tod_und_Teufel_(Der_Reuther).jpg|Marc'heg, Ankoù, ha Diaoul]]* (pe *Ar Marc'heg*, evel ma lavaras e 1513), hag ivez *[[Melencolia I]]* (1514) un oberenn gwall gevrinus ha bet dielfennet meur a wech, ha *[[:Image:Hieronymus Albrect Dürer 1514.jpg|Sant Hieronymus en e studi]]* (1514).

E 1515 e krouas ar c'hoadengravadur anvet *[[Frikorneg Dürer|Rhinoceros]]* diwar ul loen hag a oa o paouez en em gavout e Lisbon. An oberenn-se a savas diwar un taolennadur skrivet hag un damdresadenn, hep bezañ bet gwelet al loen. Daoust ma ne zegouezh ket penn-da-benn an dresadenn e oa ket dibar an dresadenn ken ez eo chomet e-touez e oberennoù brudetañ, hag implijet e veze c'hoazh e levrioù bevoniezh e skolioù zo en Alamagn er c'hantved tremenet.

Er bloavezhioù a-raok 1520 e savas oberennoù liesseurt: poltredoù savet gant tempera war lien e 1516, engravadurioù liesseurt, hag un nebeud taolioù-arnod gant dour-kreñv war blakennoù houarn, hag ivez lodennoù eus ar *Volz-enor* hag eus *Trec'hlidoù Maximilian*, hag a oa e gwirionez oberennoù propaganda urzhiet gant Maximilian I Habsburg. Un nebeud tresadennoù a dresas ivez da lakaat e levr pediñ an impalaer. Ne voe ket brudet an tresadennoù-se betek ma vije embannet ur *facsimile* anezho e 1808 el levr kentañ embannet dre vaendreserezh. Poltred Maximilian a livas ivez e 1519.

## Beaj d'an Izelvroioù, ha pelloc'h zoken

En hañvezh ar bloaz 1520 e reas Dürer e bedervet ha diwezhañ beaj. Fellout a rae dezhañ kenderc'hel gant al leve en doa bet digant a impalaer Maximilian, ha goulenn a reas digant ar re e penn kêr Nürnberg paeañ. Ouzhpenn kadarnaat al leve-se goude marv Maximilian, ez eas kuit ivez dre ma oa ur c'hleñved-red e Nürnberg. Asambles gant e wreg hag o servijourez ez ejont kuit war-du an Izelvroioù e miz Gouere, rak fellout a rae dezho arvestiñ ouzh kurunadur an impalaer nevez, Karl V. Dre heuliañ ar stêr Roen ez eas da Göln, ha goude-se da Antwerpen. Eno e voe degemeret mat-tre, ha kalz tresadennoù savet gant kleiz, glaouenn-dresañ ha rod-argant a savas. Ouzhpenn mont da Aachen da arvestiñ ouzh ar c'hurunadur, ez eas ivez da Göln, Nijmegen, 's-Hertogenbosch, Brusel, Brugge, Gent, ha da Zeeland. E Brusel e welas "an traoù bet degaset d'ar roue eus ar vro alaouret" — da lavret eo an teñzorioù inka bet kaset gant Hernán Cortés da Garl V goude ma vefe tapet Mec'hiko. Dürer a skrivas eo an an teñzorioù-se "bravoc'h evit burzhudoù. Ken prizius eo an traoù-se ken e talvezont 100,000 florin". War a seblant e tastume Dürer a bep seurt traoù, hag e-touez an traoù a gasas da Nürnberg e oa kerniel loened liesseurt, angelloù pesked bras, hag un arm koad eus Indez.

Gantañ en doa kaset kalz engravadur, hag en e zeizlevr e skrivas da biv e oant bet gwerzhet pe roet, hag ar priz. Ar pezh a zo gwall zedennus rak diskouez a ra pe dalvoudegezh o doa seurt traoù d'ar mare-se, dre ma ne oa ket ken resis an titouroù diwarno hag e oa an titouroù war ar gwerzhañ livadurioù. A-benn ar fin e tistroas d'ar gêr e miz Gouere 1521: ur c'hleñved dianavez hag a rankfe gouzañv betek fin e vuhez en doa paket, ar pezh a lakaas anezhañ da sevel kalz nebeutoc'h a oberennoù.

## Dibenn e vuhez e Nürnberg
 
Pa voe distro da Nürnberg e stagas Dürer gant un heuliad skeudennoù relijiel. Kalz damdresadennoù ha studiadennoù a chomet eus ar mare-se, met ne gasas livadur ebet da benn, rak war ziskar ez ae e yec'hed hag ivez peogwir e ouestlas lod brasañ e amzer d'e zamkaniezh a-zivout mentoniezh, diarsell, kempouezioù tresadennoù tud ha kezeg, ha difennoù. Daoust ma ne oa ket dreistvarrek evit a sell ouzh skrivañ, e voe difrae en e labour.

Neuze ne savas ket kalz oberennoù e dibenn e vuhez. War dachenn al livañ e savas poltred , , , ha div banell ma weler Sant Yann ha Sant Per en  ha Sant Paol ha Sant Mark en . Evit a sell ouzh a c'houevrengraviñ ne savas nemet un nebeud poltredoù, en o zouez hini kardinal-dilenner Mainz (*Ar C'hardinal meur*), Friedrich ar Fur, priñs-dilenner Saks, hag e vignoned, an denelourien Willibald Pirckheimer, Philipp Melanchthon hag Erasmus.

Daoust ma kave dezhañ ne oa ket desket a-walc'h, dreist-holl evit a selle ouzh ar yezhoù klasel e oa dedennet-bras Dürer gant an danvezioù kefredel. Kalz a zeskas digant e vignon Willibald Pirckheimer, hag e ali a c'houlennas outañ meur a wech a-zivout meur a oberenn. Mignon e oa ivez da Erasmus, ha kenskrivañ a rejont. Dont a reas a-benn da gas daou levr da benn vat e-keit ma oa bev. Unan anezho diwar-benn ar ventoniezh hag an diarsell *Kemennoù ar mentoù* a voe embannet e Nürnberg e 1525, hag al levr kentañ diwar-benn ar matematik evit tud vras bet embannet en alamaneg E labour war an difennoù a voe embannet e 1527, hag e labour diwar-benn kempouezioù tresadennoù tud a voe embannet dindan peder levrenn nepell goude e varv, e 1528..

E skridoù Dürer ez eo splann e oa gwall domm ouzh preder Martin Luther, ha martze e voe levezonet gant diskleriadur ar c'huzul kêr a-du gant Luther e 1525. Mervel a reas a-raok ma vefe splann an troc'h relijiel, ha marteze en em wele evel ur c'hatolig dedennet gant an Disivoud e dibenn e vuhez.

Un hêrezh a 6 874 florin a laoaskas pa varvas, ar pezh a oa ur sammad bras-tre. E di (prenet digant hêred Bernhard Walther e 1509), ma oa ivez e stal-labour ha m'edo e wreg o chom betek he marv e 1537, a zo ul lec'h gweladenniñ a-bouez e Nürnberg, hag ur mirdi eo deuet da vezañ.

## Levezon

Bras-tre e voe levezon Dürer war an arzourien a zeuas d'e heul, dreist-holl war dachenn an engravañ. Rak e oberennoù engravet eo ar re a voe anavezet-mat gant an dud, tra ma ne oa ket ken anavezet e livadurioù, dre ma vezent perc'hennet gant tud a zastume anezhe en o zier ma ne c'helle ket an holl dud o gwelout. Kement a verzh a reas dre skignañ e engravadurioù en Europa a-bezh ma voe ur skouer evit meur a arzour meur, evel Raffaello, Tizian, ha Parmigianino, ha setu int-i ivez da genlabourat gant engraverien evit reiñ brud d'o labour e-maez ar rannvroioù m'edont o chom.

Al labour a gasas da benn war an engraviñ a seblant bezañ lakaet diaes an arzourien a zeuas d'e heul en Alamagn. Ar *Vistri Vihan* a vez graet anezho: e-lec'h sevel engravadurioù bras e talc'hjont da zodennoù Dürer, met kalz bihanoc'h e voe o oberennoù, ha ne oant ket aozet kenkoulz. En Norzheuropa ne voe nemet Lucas van Leyden hag a zeuas a-benn da sevel engravadurioù ken bras. An engraverien italian a zeuas da-heul Dürer a gopias peurliesañ ar gweledvaoù savet gantañ (Giulio Campagnola ha Christofano Robetta), pe zoken oberennoù a-bezh (Marcantonio Raimondi hag Agostino Veneziano). War zigresk ez eas levezon Dürer goude 1515, pa zeuas a-benn Marcantonio Raimondi e zoare nevez da engraviñ: neuze e voe skignet an doare-se e Norzheuropa.

Evit al livañ ne voe ket ken bras levezon Dürer en Italia: marteze a-walc'h e oa stern-aoter Venezia an oberenn nemeti a oa anavezet. An arzourien alaman a zeuas de heul ne zeujont ket a-benn da veskañ an doare alaman hag an hini italian.

Ul levezon bras eo bet e zoare d'en em boltrediñ betek an deiz a hiziv, ken bras ken e c'hall bezañ ivez unan eus abegoù an dreistmuzul a gaver en emboltredoù zo a voe savet en  hag en  kantved. 
 
A-viskoazh eo bet priziet mat-tre labour Dürer gant ar vurutellerien, hag alies a-walc'h ez adkreskas interest an dud a-zivout e oberenn en Alamagn: e-pad ar pennad anvet *Azginivelezh Dürer* e-tro 1570–1630, e penn-kentañ an  kantved, ha da vare ar Vroadelouriezh alaman, etre 1870 ha 1945.

Lidet e vez Dürer, asambles gant arzourien all, d'ar 6 a viz Ebrel, en deiziadur lutherian.

## Levrioù diwar e benn
* Giulia Bartrum (2002), *Albrecht Dürer and his Legacy*, British Museum Press. ISBN 0-7141-2633-0 
* Walter L. Strauss (Editor) (1973), *The Complete Engravings, Etchings and Drypoints of Albrecht Durer*, Dover Publications. ISBN 0-486-22851-7 &mdash.
* Wilhelm Kurth (Editor) (2000), *The Complete Woodcuts of Albrecht Durer*, Dover Publications. ISBN 0-486-21097-9 &mdash.

## Roll an oberennoù
* Oberennoù Albrecht Dürer e Mirdi an Ofisoù e Firenze
### Livadurioù

* *Albrecht Dürer an henañ*, 1490, Mirdi an Ofisoù, Firenze
* *Barbara Dürer, ganet Holper*, c. 1490-1493, Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg
* *Emboltred d'an oad a 22 vloaz* pe *Emboltred an askolenn*, 1493, Mirdi al Louvre
* *Frederig ar fur*, 1496, Staatliche Museen, Berlin
* *Tad an arzour*, 1497, National Gallery, Londrez
* *Emboltred d'an oad a 26 vloaz*, 1498, Mirdi Prado, Madrid
* *Oswald Krell*, 1499, Alte Pinakothek, München
* *Elsbeth Tucher*, 1499, Staatliche Kunstsammlungen, Kassel
* *An diskenn diwar ar Groaz*, c. 1500-1503, Alte Pinakothek, München
* *Emboltred d'an oad a 28 vloaz* pe *Emboltred gant ar foulinenn*, 1500, Alte Pinakothek, Munich (gant an enskrivadur da-heul: "Albertus Durerus Noricus ipsum me propriis sic effingebam coloribus œtatis anno XXVIII")
* *Herkules o lazhañ evned al lenn Stimfalos*, 1500, Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg
* *Aoter an tiegezh Baumgärtner*, 1503, Alte Pinakothek, München 
* *Azeuladur an tri roue*, 1504, Mirdi an Ofisoù, Firenze
* *Poltred ur vaouez yaouank eus Venezia*, 1505, Kunsthistorisches Museum, Vienna
* *Burkard von Speyer*, 1506, Windsor Castle
* *Ar C'hrist e-touez an doktored*, 1506, Fundacion Coleccion Thyssen-Bornemisza, Madrid
* *Poltred ur vaouez yaouank eus Venezia*, c. 1506, Staatliche Museen zu Berlin
* *[[Gwerc'hez gouel ar rozera]]*, Diskouezva Narodni, Praha, 1506.
* *Aza* hag *Eva*, 1507, Mirdi an Ofisoù, Firenze
* *Poltred ur gwaz*, 1512-1514, Mirdi Szepmuveseti, Budapest
* *An impalaer Karl-Veur* hag *An impalaer Sigismond*, 1513, Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg
* *Michael Wolgemut*, 1516, Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg
* *An abostol Fulub*, 1516, Mirdi an Ofisoù, Firenze (gant an enskrivadenn-mañ: "SANCTE PHILIPPE ORATE PRO NOBIS 1516")
* *Santez Anna hag ar Werc'hez gant he bugel*, 1519, Metropolitan Museum of Art, New York 
* *An impalaer Maksimilian Iañ*, 1519, Kunsthistorisches Museum, Vienna
* *Bernard von Reesen*, 1521, Diskouezva Dresden, Dresden
* *Poltred ur gwaz*, 1524, Mirdi ar Prado, Madrid
* *Hieronymus Holzschuher*, 1526, Staatliche Museen zu Berlin
* *Jakob Muffel*, 1526, Staatliche Museen zu Berlin
* *Johannes Kleberger*, 1526, Kunsthistorisches Museum, Vienna
* *Sant Yann abostol ha Sant Pêr* ha *Sant Paol ha Sant Marc'h*, 1528, Alte Pinakothek, München (Anavet ivez evel *Ar pevar abostol* pe *Ar pevar zemz-spered*)

### Engravadurioù
* *Ar familh santel gant gant tri lapin*, c. 1497
* *Sant Yann dirak ar Werc'hez*, c. 1511
* *Merzherinti Sant Yann abostol*, c. 1497-1498
* *La vision des sept chandeliers*, c. 1497-1498
* *Sant Yann galvet en neñv*, c. 1497-1498
* *Ar pevar marc'heger*, c. 1497-1498
* *Diskar ar stered*, c. 1497-1498
* *Ar pevar ael dalc'her an avelioù hag oleviadur ar re ziuzet*, c. 1497-1498
* *Seizh trompilhadenn an aeled*, c. 1497-1498
* *Pevar ael an Eufratez*, c. 1497-1498
* *Sant Yann o plaouiañ al levr*, c. 1497-1498
* *Ar vaouez he dilhad heol hag an aerouant e seizh penn*, c. 1497-1498
* *Emgann sant Vikael a-enep an aerouant*, c. 1497-1498
* *An aerouant e seizh penn hag al loen e gerniel oan*, c. 1497-1498
* *Azeulerezh an oan - Kanenn ar re ziuzet*, c. 1497-1498
* *Serc'h vras Babilon*, c. 1497-1498
* *Koublad yaouank hag ar Marv* ou *La promenade*, c. 1497-1498
* *Euzhvil ar mor* pe *Skrapadenn Amimone*, c. 1498
* *Nemesis* pe *Ar binvidigezh vras*, c. 1501
* *Sant Eustach*, c. 1501
* *Diskar an Den* pe *Aza hag Eva*, 1504
* *Ar c'hinivelezh*, 1504
* *Azeuladur an tri roue*, 1511
* *Gouel an Dremm Santel douget gant daou ael, 1513 
* *Ar marc'heg, an Ankou hag an Diaoul*, 1513
* *Melancholia I*, 1514
* *Sant Yerom*, 1514 ([[Musée Condé]] [[Chantilly]])
* *Frikorneg*, 1515
* *Ar peizant hag e wreg*, 1519
* *Kardinal Albrecht Brandebourg*, 1523
* *Willibald Pirckheimer*, 1524
* *Frédéric ar fur, priñs-dilenner Saks*, 1524
* *Erasm Rotterdam*, 1526 (Gant an enskrivadenn: "Imago Erasmi Roterodami ab Alberto Durero ad vivam effigiem deliniata" et "ΤΗΝ ΚΡΕΙΤΤΩ ΤΑ ΣΥΓΓΡΑΜ ΜΑΤΑ ΔΙΞΕΙ" a c'hall bezañ troet gant "Reiñ a ra e skridoù ur skeudenn eus an den zo gwelloc' evit ar poltred-mañ")

=== Tresadennoù ===

* *Emboltred d'an oad a 14 vloaz*, 1484, [[Albertina museum]], [[Vienne (Autriche)|Vienne]] (gant an enskrivadenn-mañ diwar e zorn: "Graet am eus ar poltred-mañ diwarnon ma-unan, o sellet ouzhin en ur melezour, ar bloavezh 1484, pa oan ur bugel c'hoazh.")
* *Ar Basion C'hlas*, 1504, [[Albertina museum]], [[Vienne (Autriche)|Vienne]] (Heuliad daouzek tresadenn, anvet evel se abalamour da liv ar paper)

=== Oberennoù gant gouach ===

* *Gad yaouank*, 1502, [[Albertina museum]], [[Vienne (Autriche)|Vienne]]
* *Aile de rollier*, 1512, [[Albertina museum]], [[Vienne (Autriche)|Vienne]]

=== Skridoù ===
* *Unterweisung der Messung mit dem Zirkel und Richtscheit*, 1525
* *Arcibus castellisque condendis ac muniendis rationes aliquot*, 1527
* * Diwar-benn kenfeurioù korf Mab-Den*, 1528, (Embannet goude e varv)
 
=== Un dibab oberennoù ===

<gallery perrow="5">
Image:Albrecht-self.jpg|*Emboltred*
Image:Albrecht Dürer 072.jpg|*Poltred Barbara Dürer(1490-1493)
Image:Albrecht Dürer 057.jpg|*Poltred den dirak ur speurenn c'hlas* (1497)
Image:Dürer Oswolt Krel.jpg|*Poltred Oswolt Krel* (1499)
Image:Albrecht Dürer 076.jpg|*Poltred Friedrich des Weisen*' (1500)
Image:Albrecht Dürer - Jakob Muffel - Google Art Project.jpg|*Poltred Jacob Muffel* (1526) 
Image:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg|*[[Adam hag Eva (Dürer)|Adam hag Eva]]*
Image:Durer_Young_Hare.jpg|*Gad yaouank* (1502)
Image:Duerer-Prayer.jpg|*Ar bedenn* (1508)
Image:Albrecht_Dürer 105.jpg
Image:Albrecht Dürer - Der Weiher im Walde (ca. 1497).jpg
Image:Albrecht Dürer Letter A 1528.png
Image:Narrenschiff.JPG|Skeudennadur *Lestr ar folled*
Image:Duerer - Ritter, Tod und Teufel (Der Reuther).jpg|*Ar marc'heg, an Ankou hag an Diaoul* (1513)


## Liammoù diavaez

* A selection of Albrecht Dürer's paintings
* Links to online museum images of all of Dürer's prints — see section B (nb: Not all Public Domain)
* Albrecht Durer in the "History of Art"
* http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/durer/
* Alternative Albrecht Durer
* Works by Albrecht Dürer at Museumsportal Schleswig-Holstein
* Albrecht Dürer: ''Vier Bücher von menschlicher Proportion'' (Nuremberg, 1528). Selected pages scanned from the original work. Historical Anatomies on the Web. US National Library of Medicine.
* 
* ''De Symmetria... and Underweysung der Messung'' 1538, from Rare Book Room.

## Notennoù