open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salzburg

:*Tennañ a ra ar pennad-mañ da gêr *'Salzburg**, [[Aostria]]. Evit stad kevredet Salzburg, sellit ouzh: [[Salzburg (stad)]].''
<hr>

[[Kêr-benn]] Stad kevredet [[Salzburg (stad)]], [[Aostria]] eo ***' ([[alamaneg]] evit "[[kastell]] an [[holen]]"), lesanvet "[[Roma]] an [[Alpoù]]". Lec'hiet eo war ar vevenn etre Aostria ha [[Bavaria]], [[Alamagn]], war [[ribl]]ennoù ar [[stêr]] [[Salzach]]. Rannet eo kêr e 13 arondisamant, 145 000 annezad enni. Ganet eo bet [[Wolfgang Amadeus Mozart]] eno e [[1756]].

== Monumantoù heverk ==
* Kastell-kreñv ar briñsed-arc'heskibien, brasañ [[kastell]] e-kreiz [[Europa]] (*Festung Hohensalzburg*)
* Iliz-Veur Sant Rupert ha Sant Virgil ([[1628]])
* Penniliz sant Pêr (*Stiftkirche Sankt Peter*)
* Kastell Mirabell (*Kastell Mirabell*)
* Kastell ar Roue Leopold (*Schloss Leopoldskron*)
* Kastell Aigen
* Palez Lodron ([[1631]])
* *Pferdeschwemme*
* *Getreidegasse*
* Eskopti kozh (*Residenz*)

== Istor ==
Korvoet eo bet ar [[mengleuzioù]] holen adalek [[Oadvezh kentañ ar Maen]] hag e-pad [[Oadvezh kentañ an Houarn]] pa oa mestr ar [[Kelted|Gelted]] war ar vro. Nepell diouzh Salzburg ez eus bet kavet e kêriadenn [[Hallstat]] ur [[vered]] vras enni 2000 [[bez]].<br /> 
*Colonia Hadriana'' e oa bet anvet kêr gant ar Romaned. Er Grennamzer uhelañ e tiazezas sant Rupert un abati evit al leaned hag e nizez, unan all evit al leanezed hag e tiorroas ur gêr en-dro dezho. Anvet eo bet diwar ar mengleuzioù holen a gaver tro-war-dro. Diouzh kenwerzh an holen e kreskas ar galloud lec'hel ken e voe lakaet ar gêr da arc'heskopti en 11vet kantved.

## Gevelliñ
*Reims, Bro-C'hall (1964)
*Verona, Italia (1973)
*Léon, Nicaragua (1984
*Singida, Tanzania (1984)
*Busseto, Italia (1988)
*Vilnius, Lituania (1989)
*Dresden, Alamagn (1991)
*Kawasaki, Japan (1992)
*Meran, Italia (2000)
*Shanghai, Sina (2004)
*Bern, Suis (2006)

## Ganedigezhioù
* 1756 : Johann Chrysostomus Wolfgang Gottlieb Mozart, lesanvet Wolfgang Amadeus Mozart, sonaozour

## Liammoù diavaez
* Porched ofisiel kêr Salzburg
Yoleg

Ar **yoleg** pe **yola** a oa ur skourr eus ar c'hrennsaozneg hag a emdroas en un doare dieub en Iwerzhon ar reter. Komzet e veze gant Saozon o doa heuliet Strongbow ha Robert Fitzstephen da gontelezh Wexford e 1169. Peogwir o doa tapet kalz elfennoù eus ar sevenadur iwerzhonat e vezent dianzavet gant Saozon Bro-Saoz a lâre e oant "muioc'h iwerzhonat eget an Iwerzhoniz".

E baronelezh Forth ha Bargy e veze komzet ar yoleg dreist-holl. An darn vrasañ eus ar yolegerien o doa dilezet o yezh evit an iwerzhoneg a-raok emgann Kinshale (1601) met un nebeudig anezho a chome e  c'hoazh.
Henc'hutneg

Ur rannyezh eus an norseg komzet en enez Gotland e oa an **henc'hutneg**. Disheñvel a-walc'h eus eilstummoù arall an norseg evit bezañ kavet ur yezh wir.

An hevelep gwrizienn **gut* a gaver en hec'h anv hag hini ar C'hoted ha, hervez ar yezhourien Elias Wessén ha Dietrich Hofmann, an henc'hutneg eo ar yezh tostañ ouzh ar goteg.
Bregenz

**Bregenz** zo kêr-benn Stad kevredet Vorarlberg, en Aostria, e kornôg pellañ ar vro. Lec'hiet eo war ribl reter lenn Konstanz, etre Suis er c'hornôg drezhi, hag Alamagn er gwalarn, div wech tostoc'h ouzh Mulhouse, en Elzas, eget eus Wien. 

## Istor
Diazezet e voe Bregenz war-dro 1500 kent JK, en oadvezh La Tène. War-dro 400 kent JK e tegouezhas ur bobl geltiek, ar Briganti. Dont a ra anv kêr Bregenz eus an norikeg *Brigantion*.

E 15 kent JK e tegouezhas ar Romaned, ha savet gante kêr *Brigantium*. Distrujet e voe kêr e 259 da vare ergerzhadeg veur ar pobloù german. Adsavet e voe gant Briganti ha Romaned.

## Monumantoù heverk
* *Seebühne* (leurenn opera e-barzh al lenn)
* *Altes Rathaus* (ti-kêr kozh)
* *Festung Hohenbregenz* (kastell)
* *Kunsthaus Bregenz* (Ti an Arzoù)

## Brud
*E-pad ar *Bregenzer Festspiele*.

## Gevelliñ
* : Akko
* : Bangor (Norzhiwerzhon)

## Liammoù diavaez
* Porched ofisiel kêr Bregenz
Sankt Pölten

**Sankt Pölten** eo an hini yaouankañ e-touesk kêrioù-penn Stadoù kevredet Aostria. Lakaet e voe da gêr-benn e 1986, hag abaoe 1997 ez eo sez breujoù ha gouarnamant Aostria-Izel.

Rannet eo kêr e 42 arondisamant: Altmannsdorf, Dörfl bei Ochsenburg, Eggendorf, Ganzendorf, Hafing, Harland, Hart, Kreisberg, Matzersdorf, Mühlgang, Nadelbach, Oberradlberg, Oberwagram, Oberzwischenbrunn, Ochsenburg, Pengersdorf, Pottenbrunn, Pummersdorf, Ragelsdorf, Ratzersdorf, Reitzersdorf, Schwadorf, Spratzern, Sankt Georgen am Steinfelde, Sankt Pölten, Stattersdorf, Steinfeld, Teufelhof, Unterradlberg, Unterwagram, Unterzwischenbrunn, Viehofen, Völtendorf, Waitzendorf, Wasserburg, Weitern, Wetzersdorf, Windpassing, Witzendorf, Wolfenberg, Wörth ha Zwerndorf.

## Monumantoù heverk
* Mirdi an eskopti
* Mirdi stad Aostria-Izel
* C'hoariva stad Aostria-Izel 
* Klangturm
* Iliz Veur Sankt Pölten
* Sinagog

## Gevelliñ
* : Heidenheim
* : Clichy
* : Kurashiki
* : Wuhan
* : Altoona (Stadoù Unanet)
* : Brno

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel kêr Sankt Pölten
Geumgwan Gaya

**Geumgwan Gaya** (43 - 532), anvet ivez **Bon-Gaya** (본가야, 本伽倻, "Gaya an Orin") pe **Garakguk** (가락국, "Stad Garak") a oa unan eus an tierniezhioù pennañ e-barzh Kengevredad Gaya e Korea e-pad marevezh an Teir Rouantelezh. Krediñ a reer e oa lec'hiet e proviñsoù Gimhae ha Gyeongsangnam-do, e-kichen genoù ar stêr Nakdong. Ur perzh bras e c'hoarie e politikerezh Korea betek bezañ staget ouzh Silla.

Hervez Samguk Yusa e oa diazezet Geumgwan Gaya gant ar roue Suro a vije bet e wreg, Heo Hwang-ok, ur briñsez eus Indez. Nav c'hêriadenn a vije bet unvanet gant ar roue Suro evit krouiñ Geumgwan Gaya.

Pa voe staget Geumgwan Gaya ouzh Silla e 532 e voe roet ur renk bras en noblañs d'he ziegezh roueel.

## Gwelet ivez
* Istor Korea
Rouantelezh Wei

Ur stad kozh bro-Sina eus marevezh ar Rouantelezhioù Brezelour a oa ar rouantelezh Wei (Sinaeg: 魏; pinyin: Wèi). Etre stadoù Qin ha Qi en em astenne ha enderc'hel a reas darnoù proviñsoù a-vremañ Henan, Hebei, Shanxi ha Shandong. Anvet e oa ivez stad Liang goude m'en-doa dilec'hiet roue Hui eus Wei e gêrbenn eus Anyi da Zaliang (Kaifeng hiziv)

Unan eus ar re bouezhusañ e Sina e oa ar stad dindan e, ar markiz Wen eus Wei ha markizez Wu eus Wei met war ziskar e yelas goudezo. E greskadeg war du ar reter a voe harpet e emgann Maling e 341 kt J-K ha ret e oa dezhañ reiñ an Hexi (ur rannvro war ribl ar Stêr Velen) da Qin. A-blaen e oa aloubet gant Qin goude-se.

En em gevredañ a reas Wei gant Han da vrezeliñ a-enep Qin, met o lu a oa faezhet e 293 kt J-K e emgann Yique

Staget e oa Wei ouzh Qin e 225 kt J-K goude m'en doa liñvet e gêrbenn jeneral Wang Fen gant doureier ar Stêr Velen.

## Roll markized ha rooued Wei

#Markiz Wen (文侯),445 kt J-K–396 kt J-K
# Markizez Wu (武侯), 396 kt J-K–370 kt J-K
# Roue Hui (惠王), 370 kt J-K–319 kt J-K
# Roue Xiang (襄王), 319 kt J-K–296 kt J-K
# Roue Zhao (昭王), 296 kt J-K–277 kt J-K
# Roue Anxi (安釐王), 277 kt J-K–243 kt J-K
# Roue Jingmin (景湣王), 243 kt J-K–228 kt J-K
# Roue Jia, (王假), 228 kt J-K–225 kt J-K

## Gwelet ivez

*Rouantelezh Yan
*Rouantelezh Qin
*Rouantelezh Han
*Rouantelezh Zhao
*Rouantelezhioù Brezelour
Salzburg (stad)

: *Tennañ a ra ar pennad-mañ da stad kevredet Salzburg, en Aostria. Evit kêr-benn ar stad-mañ, sellit ouzh: [[Salzburg]].*

Ur stad kevredet a Aostria eo **Salzburg** ("Kastell an Holen", distaget ['saltsbuɐk] en alamaneg aostriek) a zo kêr Salzburg e gêr-benn. Diazezet e oa bet evel sez un eskopti war dismatroù kêr roman *Iuvavum* e 690. Etre 1328 ha 1803 e oa ur stad emren e-barzh an Impalaeriezh Santel Roman ha German. E 1816 e teuas da vezañ perzh eus Impalaeriezh Aostria renet gant an Habsbourged.

Rannet eo Salzburg e pemp rannvro (*Gaue*):
* Flachgau
* Tennengau
* Pinzgau
* Pongau
* Lungau

## Kêrioù pennañ Salzburg

## Emdroadur poblañs Salzburg

## Tud vrudet a Salzburg
* Wolfgang Amadeus Mozart, sonaozour 

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel stad kevredet Salzburg
Makedonia an Norzh

**Republik Makedonia an Norzh** (e makedoneg: *Република Северна Македонија* / *Republika Severna Makedonija* ; en albaneg: *Republika e Maqedonisë së Veriut*) zo ur vro e gevred Europa, el ledenez valkanek, hag a oa unan eus republikoù Yougoslavia a-raok ma tarzhas ar c'hengevredad-se e 1991.

*Republik Makedonia* (*Република Македонија*) e oa anvet ent-ofisiel etre Gwengolo 1991 ha C'hwevrer 2019. Mont a reas e-barzh Aozadur ar Broadoù Unanet e miz Ebrel 1993 ; met dre ma nac'he Gres ma vije implijet an anv *Makedonia* evit ar stad nevez, e oa anavezet en aozadur gant an anv "Republik Yougoslaviat Kent Makedonia" (*Former Yugoslav Republic of Macedonia*, e saozneg, berraet e *FYROM*). Goude un emglev sinet e 2018 etre gouarnamantoù Gres ha Makedonia e voe kemeret un anv nevez : Republik Makedonia an Norzh. Degemeret eo anv-se gant Gres ha deuet eo da vezañ an anv ofisiel nevez. E miz Meurzh 2020 e teuas da vezañ ezel eus Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel. War ar renk emañ evit emezelañ da Unaniezh Europa.

Skopje (makedoneg: *Скопје*; albaneg: *Shkupi*; turkeg: *Üsküp*) eo ar gêr-benn.
En-dro da Vakedonia an Norzh emañ stadoù Gres, Bulgaria, Serbia hag Albania.
## Tud
* Anjezë Gonxha Bojaxhiu, anavezet evel Mamm Tereza, leanez katolik albanat.
## Levrlennadur
* Liubomir Ivanov et al. :   Sofia: Manfred Wörner Foundation, 2008. 80&nbsp;pp.
: 
:
Euganei

Ur bobl damvojennek eus Italia e oa an **Euganei** (eus. Lat. Euganei, Euganeorum; cf. Gr. εὐγενής (eugenēs) 'ganet mat'). E-kichen Verona e oa o bro. Hervez Titus Livius e voent faezet gant ar Veneti ha tud Troia. O ziskennidi a oa o chom war vord ar stêr Adige. Bevañ a raent e 34 c'hêr a voe roet dezho gwirioù ar c'hêrioù roman gant an impalaer Augustus.
Nix

Unan eus loarennoù Ploudon eo **Nix**. Dizoloet e voe gant an pellseller Hubble d'ar 6 a viz Mezheven 2005. Goude tremenadenn ar sontenn *[[New Horizons]]* e miz Gouhere 2015 e tiskouez he ment bezañ 42 km war 36 km.
Arondisamant Kastellin

**Arondisamant Kastellin** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed hag e rannvro Breizh.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Kastellin e 7 kanton (betek 2014) :

*kanton Karaez-Plougêr ;
*kanton Kastellin ;
*kanton Kastell-Nevez-ar-Faou ;
*kanton Kraozon ;
*kanton ar Faou ;
*kanton Pleiben ;
*kanton an Uhelgoad.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1 a viz Genver 2017. 58 kumun zo en arondisamant Kastellin bremañ.

## Daveoù


## Gwelet ivez
*Kantonioù Penn-ar-Bed | Kumunioù Penn-ar-Bed
Michael Adams

**Michael Adams** a zo bet ganet d'ar 17 a viz Here 1971 e Truru (Kernev-Veur). 

Ur c'hoarier echedoù kerneveurat eo.

Mestr Meur Etrebroadel eo.

40 c'hoarier er bed eo war roll ar FIDE, gant ur renk Elo a 2698 e miz Genver 2022.

Trec'h e voe e Tournamant Gibraltar e miz C'hwevrer 2010, dirak Francisco Vallejo Pons.

Trec'h e voe en Tournamant *Bob Wade Memorial Masters 2026* e miz Genver 2026 en Auckland (Zeland-Nevez).
## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE ;
* E bartiennoù ; 
* Partiennoù arall ;
* Tregont lec'hiadenn a-bouez en e bartiennoù ;
* Dielfennadennoù .
## Notennoù ha daveoù
Panthera gombaszoegensis

Ar ***Panthera gombaszoegensis***, pe **Jagoar Europa**, a zo ur c'hazh meur hag a veve en Europa 1,5 milion a vloavezhioù ’zo. Hendad koshañ al leon hag ar c'hizhier meur a-vremañ eo. Kavout a reer e fosilennoù e Bro-Saoz, Alamagn, Italia, Spagn, Frañs hag an Izelvroioù. Fosilennoù heñvel a-walc'h a zo bet kavet en Afrika ar reter.

Brasoc'h e oa eget ar jagoar a-vremañ ha tapout preizhennoù brasoc'h moarvat a c'helle. Krediñ a reer e oa ar jagoar europat ul loen digenvez gant un doare-buhez heñvel a-walc'h ouzh hini ar jagoar a-vremañ. Krediñ a reer e veve er c’hoadegi dreist-holl met n'eo ket sur.

## Gwelet ivez
*Panthera toscana
Panthera palaeosinensis

***Panthera palaeosinensis*** a oa un doare kazh meur hag a veve e hanternoz bro-Sina e-pad ar pleistosen. Un hendad d'an tigr e oa moarvat.

## Gwelet ivez
**[[Panthera youngi]]*
Panthera youngi

Ur c'hazh meur ragistorel e oa ***Panthera youngi***. Bevañ a reas e biz Sina 350 000 bloaz 'zo, hag un hendad e oa d'al leon ar c'hevioù europat ha d'al leon ar c'hevioù amerikan war a greder.

E Choukoutien e oa bet kavet e fosilennoù.
Panthera toscana

Ur c'hazh meur ragistorel e oa ar **banterenn Toskana**. Posupl eo avat e vefe an hevelep spesad hag ar *[[Panthera gombaszoegensis]]*.

## Liammoù diavaez
*ul lec'hienn a-zivout kizhier ragistorel
Roll kumunioù Kerne

Sed amañ roll an 217 kumun, hag o c'hod-post, a ya da ober Kerne, renket dre zepartamantoù.

**Kumunioù [[Aodoù-an-Arvor]]**

**Kumunioù [[Penn-ar-Bed]]**

**Kumunioù ar [[Mor-Bihan]]**
Edgard Colle

**Edgard Colle**, bet ganet d'an 18 a viz Mae 1897 e Gent (Belgia), marvet d'an 20 a viz Ebrel 1932 e Gent (Belgia).

Mestrc'hoarier echedoù belgiat.

## Digoradenn Colle

1.d4 d5

2.Mf3 Mf6

3.e3 e6

4.Fd3 c5

Implijet e vez gant Pia Cramling hag Artur Yousoupov.

## Liamm diavaez

* Partiennoù e Chessgames
* E lec'hienn Kevre Belgia
* 168 partienn e pgn
* Stadegoù e ChessWorld.net
Titteya

Ur pesk eus familh ar Cyprinidae eo an titteya. E Sri Lanka e vez kavet dreist holl daoust ma'z eus poblañsoù aet kuit eus akwariomoù e Mec'hiko hag e Kolombia. Ur pesk akwariom boutin eo. Emporzhiet e oa e Europa evit ar wech kentañ gant an embregerezh W. Odenwald e 1936.

## Livadur

Ur pesk bihan eo (war-dro 5 cm) gant ur c'horf krenndev. Ar barezed a zo louet-gell o liv gant ul linenn a-blaen o redek eus al lost betek ar penn. Ar piri a zo ruz, dreist hol pa emaont o rutiñ.

## Annez

E stêrioù ha gouerioù an izeldirioù e vev an titteya. Plijout a ra doureier sioul gant ur strudaj fetis hag ur PH etre 6,5 ha 7,5. Gwrezder a dle bezañ etre 23°C ha 26°C.

## Gouennadur

Dozviñ a ra an titteya war dro 300 vi er strudaj. Kalz vioù a vez debret gant ar c'herent hag aliet e vez d'o zennañ kuit goude an dozvaden ma fell dezhor gouennañ ar spesad e akwariom.

## Emzalc'h

Ur pesk peoc'hek eo an titteya zoken ma c'hell ar piri bezañ argadus etrezo. N'int ket abeg da c'hloazadennoù an emgannoù-se, avat. Debriñ a ra amprevaned vihan ha kretenegion. En ereoù e c'heller e tegemer boued sec'h.

## Levrlennadur

Atlas de l'Aquarium, Hans A Baensc & Rüdiger Riehl, Mergus 2002.

## Liammoù diavaez

*An titteya
*An titteya war Aquabase.org
Seisyllwg

Ur rouantelezh e mervent Bro-Gembre a oa **Seisyllwg**. Krouet e oa bet gant ar roue Seissyll, un diskennad eus Usai, mab roue Ceredig Ceredigion. Roue Ceredigion e oa e-pad ar . Aloubiñ a reas Dyfed ha dont a-benn da stagañ Ystrad Tywi.

Seisyllwg e oa anvet rouantelezh unvanet Ceredigion hag Ystrad Tywi en e enor. War-dro 800 e stagas outi rouantelezhioù Builth ha Gwerthrynion ha da rouantelezh pennañ Kembre ez eas. Dieub e chomas ar rouantelezh betek 872 pa veuzas e roue diwezhañ Gwgan ap Meurig. Tremen a reas ar rouantelezh da Angharad ferch Meurig ha, drezi, d'he breur Rhodri Mawr a roas anezhi d'e vab Cadell ap Rhodri. Goude-se e voe renet Seisyllwg gant ur skourr eus tiegezh roueel Gwynedd evel un isrouantelezh.

## Tud vrudet ganet e Seisyllwg
* Priñs Sande Seisyllwg
* Sant Dewi
* Sant Cungar Kongresburi

## Listenn roueed Seisyllwg (disklaer eo an amzeriad)

### Tiegezh Seisyll
*Arthwyr ap Seisyll (700 - 735)
*Dyfnwal ap Arthwyr (735 - 770)
*Meurig ap Dyfnwal (770 - 807)
*Arthen ? 807 (Annales Cambriae).
*Gwgan ap Meurig (808 - 872)
*Angharad ferch Meurig (g.810) c'hoar Rhodri Mawr, Roue Gwynedd ha Powys

### Tiegezh Gwynedd
*Cadell ap Rhodri (872 - 909)
*Clydog ap Cadell (909 - 920)
*Hywel Dda (920 - 950)

## Unvaniezh gant Dyfed
E 920 kantved e voe unvanet Seisyllwg ha Dyfed gant Hywell Dda da grouiñ Deheubarth

## Daveoù
* Davies, John, "A History of Wales" (Originally: Hanes Cymru), Penguin Books, 2007, ISBN 978014028475
Makedonia

**Makedonia** zo bet anv meur a dra, abaoe ma'z eus eus an anv:

## En Henamzer
* Rouantelezh Makedonia, rouantelezh kozh Fulup II, Aleksandr Veur hag o diskennidi.
* Makedonia (proviñs roman), ur broviñs eus Impalaeriezh Roma.

## Hiriv
* Makedonia (rannvro), ur rannvro istorel eus ar Balkanoù.
* Makedonia (Gres), ur rannvro eus Gres.
* Republik Makedonia an Norzh, ur stad eus gevred Europa, a raed anezhi *<u>Republik Bet-Yougoslaviat Makedonia</u>* ha *<u>Republik Makedonia</u>* diagent.
Kêr-Vec'hiko

**Mec'hiko**, pe **Kêr-Vec'hiko** (*Ciudad de México* e spagnoleg, *Mexiko-Tenochtitlan* e nahouatleg), eo anv kêr-benn Bro-Vec'hiko hag unan eus kêrioù brasañ ar bed. Un distrig kevreadel eo ivez. Arabat kemmeskañ gant Stad Mec'hiko, a zo unan eus 31 stad Bro-Vec'hiko.

## Istor
Diazezet e voe gant an Azteked d'an 18 a viz Meurzh 1325 dindan an anv **[[Tenochtitlan]]** ([tɛnɔtɕtɪtɬaːn]). Distrujet e voe gant ar Spagnoled e 1521 hag adsavet goude. 

## Kêrioù gevellet
Glazig

**Glazig** a c'hell bezañ :
* ur vro hengounel e Breizh, sellet ouzh Bro C'hlazig ;
* un enezenn er Mor Bras, er gwalarn da Edig, sellet ouzh Glazig (enez)
* un divelfenneg, sellet ouzh Glazig (loen).
Bro C'hlazig

**Bro-C'hlazik** zo unan eus broioùigoù hengounel Breizh, Kemper da gêr-benn dezhi.

Tapet he deus an anv-se a-ziwar liv gwiskamant hengounel gwazed an tiriad. Goude mare ar brezelioù a rene Napoléon Bonaparte, ar gouarnamant gall a lakaas e gwerzh staliadoù gwiad glas evit lifreoù. Ur strollad kemenerien eus Kemper a yeas d'o frenañ, ar pezh a roas lañs d'ar c'hiz e Bro-C'hlazik a-bezh ma vije holl gwiskamantoù ar gouerien e liv glas. 

Kumuniezh kumunioù kanton Brieg a oa he anv Kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik, a endalc'he 5 kumun hepken. 

## Roll 27 kumun Bro-C'hlazik

## Gwelet ivez
*Kumuniezh kumunioù Bro C'hlazig

## Liammoù diavaez
*Roll kumunioù Bro-C'hlazik
Arondisamant Brest

**Arondisamant Brest** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed hag e rannvro Breizh.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Brest e 20 kanton (betek 2014) :

*kanton Brest-Bellevue ;
*kanton Brest-Ar Gazeg Wenn-Boc'harzh-Gwiler-Leon ;
*kanton Brest-Kreiz ;
*kanton Brest-Kerichen ;
*kanton Brest-An Ermitaj-Gouenoù ;
*kanton Brest-Lambezelleg ;
*kanton Brest-Plouzane ;
*kanton Brest-Rekourañs ;
*kanton Brest-Sant-Mark ;
*kanton Brest-Kerbêr ;
*kanton Daoulaz ;
*kanton Gwipavaz ;
*kanton Gwitalmeze
*kanton Landerne ;
*kanton Lanniliz ;
*kanton Lesneven ;
*kanton Eusa ;
*kanton Plabenneg ;
*kanton Plouziri ;
*kanton Lokournan.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1 a viz Genver 2017. 77 kumun zo en arondisamant Brest bremañ.

## Daveoù


## Gwelet ivez
*Kantonioù Penn-ar-Bed | Kumunioù Penn-ar-Bed
Arondisamant Kemper

**Arondisamant Kemper** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed hag e rannvro Breizh.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Kemper e 17 kanton (betek 2014) :

*kanton an Arzhanaou ;
*kanton Banaleg ;
*kanton Brieg ;
*kanton Konk-Kerne ;
*kanton Douarnenez ;
*kanton Fouenant ;
*kanton ar Gelveneg ;
*kanton Plogastell-Sant-Jermen ;
*kanton Pont-Aven ;
*kanton Pontekroaz ;
*kanton Pont-'n-Abad ;
*kanton Kemper-1 ;
*kanton Kemper-2 ;
*kanton Kemper-3 ;
*kanton Kemperle ;
*kanton Rosporden ;
*kanton Skaer.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1 a viz Genver 2017. 84 c'humun zo en arondisamant Kemper bremañ.

## Daveoù


## Gwelet ivez
*Kantonioù Penn-ar-Bed | Kumunioù Penn-ar-Bed
James Macrae Aitken

**James Macrae Aitken** a zo bet ganet d'ar 27 a viz Here 1908 e Calderbank, Lanarkshire (Skos) ha marvet d'an 3 a viz Kerzu 1983 e Cheltenham (Bro-Saoz).

Mestrc'hoarier echedoù skosat.

Doktor Prederouriezh evit e labour a-zivout Inkizision Lisbon.

E-pad an Eil brezel bed e labouras evit drailhañ kodoù an ardivink bonegañ alaman Enigma.

Kampion echedoù Skos e 1935, 1952, 1953, 1955, 1956, 1957, 1958, 1960, 1961 ha 1965 (a-gevred gant PM Jamieson ar wezh-mañ).

## Liammoù diavaez

* E bartiennoù e Chessgames
* Ur bartienn a-enep da Payne
* Titour
Arondisamant Montroulez

**Arondisamant Montroulez** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed hag e rannvro Breizh.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Montroulez e 10 kanton (betek 2014) :

*kanton Landivizio ;
*kanton Lanneur ;
*kanton Montroulez ;
*kanton Ploueskad ;
*kanton Plouigno ;
*kanton Gwitevede ;
*kanton Kastell-Paol ;
*kanton Sant-Tegoneg ;
*kanton Sizun ;
*kanton Taole.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1 a viz Genver 2017. 59 c'humun zo en arondisamant Montroulez bremañ.

## Daveoù


## Gwelet ivez
*Kantonioù Penn-ar-Bed | Kumunioù Penn-ar-Bed
Kanton Brest-Bellevue

Kanton **Brest-Bellevue** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù
Kanton Brest-Bellevue a yae ul lodenn eus kumun Brest d'ober anezhañ.

## Istor

## Daveoù
*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed, 2007

## Gwelet ivez
* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
Josilin Kumuniezh

**Josilin Kumuniezh** (anvet betek 2010 *Kumuniezh kumunioù Bro Josilin*) a oa anezhi un etrekumuniezh eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Ploermael - Kalon Breizh eo. Krouet e voe e 1997. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa kendeuzet e Ploermael Kumuniezh.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Josilin a yae 12 kumun d’ober anezhi :
* Gilieg
* ar Govelioù
* ar C'hrav-Sant-Laorañs
* Gwegon
* Helean
* Josilin
* Killi
* ar Groez-Helean
* Krugell
* Lannoez
* Lantilieg
* Sant-Servant-an-Oud

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 135 skoliad (10,4 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Bosfor

Ar strizh-mor etre ar Mor du ha Mor Marmara eo ar Bosfor (*Boğaziçi* e turkeg, Βόσπορος e gresianeg). Sellet a reer ouzh an hent-mor-se evel an harz etre Azia hag Europa. Pa z'eus ur rannvro durk war ribl Europa emañ ar strizh-mor dindan beli Turkia, nemet ez eus reolennoù etrebroadel o ren warnañ. War un 30 km bennak e ra kammdroennoù o skeiñ war ar Biz hag en deus etre 550 ha 3000 m a led.

Ur gerdarzh boutin evit e anv a ra dave d'ar vitologiezh c'hresian pa vez displeget evel *treizh ar vuoc'h* (eus Βοῦς [*bous*], buoc'h, ha πόρος, [*poros*], treizh). Hervez ar vojenn henc'hresian e vage an doue Zeus karantez ouzh ur plac'h anvet Io. Broudet gant ar warizi e kemmas Hera, gwreg Zeus, ar plac'h en ur vuoc'h hag e kasas ur vouienn d'he flemmañ ken e klaskas an aneval paour mont kuit en ul lammat dreist ar strizh-mor.
Koulskoude eo tost "bous" d'ar verboù gresianek *buō* ha *buzō* (hemañ tost d'an anv-lec'h Bizantion, Istanbul hiziv), ar verboù evit "strizhañ" ken eo "treizh strizhet" an dalvoudegezh wir.

## Pouez strategel hag armerzhel ar Bosfor

Ha p'emañ ar Bosfor e Turkia, e dourioù a zo dourioù etrebroadel, da lavaret eo dieub an treizh da bep bag pe lestr. Eus seizh feur-emglev e teu ar reolennoù etrebroadel war an treizh, an hini diwezhañ o vezañ Emglev Montreux e-keñver reolennoù strizhoù-mor Turkia (1923). E-touez ar re stankañ er bed eo an treizherezh, meur a lestr-eoul-maen bras o tegas eoul-maen broioù ar Mor du. E 2003 e oa bet kontet 43 000 lestr o treizhañ, 8 000 anezho o endelc'her ur gargad arvarus (gaz pe eoul-maen). 
E 2004 e kreskas an treizherezh da 53 000 lestr. Un hent-mor dañjerus eo abalamour d'ar c'hasennoù kreñv, met n'eus tu da rediañ ma yafe ul loman evit henchañ ar sturier. E 2004 e varvas 25 martolod diwar un tangwall goude ma yae d'en em stekiñ daou lestr-eoul-maen.
War riblennoù ar Bosfor emañ lodenn Reter kêr Istanbul (bet Kergustentin a-raok aloubidigezh an Durked e 1453), enni dreist 13 milion a annezidi. Bet eo bet kêr-benn Impalaeriezh Turkia a-raok ma voe dibabet Ankara gant ar Vodadeg Vroadel Vras e 1922. Ul liamm etre Europa hag Azia eo al lec'h-se a-hed an holl amzerioù.
Kanton Brieg

Kanton **Brieg** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Brieg a yae 5 kumun d'ober anezhañ :

### Abaoe 2015
Abaoe 2015, da geñver an dilennadegoù departamant, ez eus 18 kumun e kanton Brieg:

## Istor

## Daveoù

*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed

## Gwelet ivez
* Kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik
* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
Yasser Seirawan

**Yasser Seirawan** (arabeg: ياسر سيروان‎ ) a zo bet ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1960 e Damask (Siria).

Mestrc'hoarier echedoù eus SUA.

Mestr etrebroadel eo.

Kampion SUA peder gwezh.

Kampion ar bed ag ar c'hoarierion "Junior" e 1979.

## Oberennoù skrivet

1. E levrioù embannet gant "Everyman chess":

*Yasser Seirawan ha Jeremy Silman, *Play Winning Chess* ;
*Yasser Seirawan, *Winning Chess Tactics* ;
*Yasser Seirawan, *Winning Chess Strategies* ;
*Yasser Seirawan, *Winning Chess Openings* ;
*Yasser Seirawan, *Winning Chess Endings* ;
*Yasser Seirawan, *Winning Chess Brilliances* ;
*Yasser Seirawan, *Winning Chess Combinations* ;

2. E levrioù embannet gant "International Chess Enterprises", Seattle:

* Yasser Seirawan ha Jon Tisdall, *Five crowns. [[Garry Kasparov|Kasparov]]-[[Anatoliy Karpov|Karpov]] 1990*, 1991, ISBN 1-87947-902-8 ;
* Yasser Seirawan ha George Stefanović, *No Regrets. [[Bobby Fischer|Fischer]]-[[Boris Spassky|Spassky]] 1992*, 1992 ISBN 1-879479-09-05 ;
* Yasser Seirawan ha Nikolay Minev, *Take my rooks*, 1992, ISBN 1-87947-901-X .

## Ul levr diwar e benn

* Vincent McCambridge, *The games of Yasser Seirawan*, Embannadurioù Players Press, Los Angeles, 1984, ISBN 0-941426-12-2 .

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e Chessgames
* 32 Lec'hiadenn a-bouez ag e bartiennoù
Kumuniezh kumunioù an Teir Stêr (Mor-Bihan)

**Kumuniezh kumunioù an Teir Stêr** a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro an Alre e oa. Krouet e voe e 2004. D'ar 1 a viz Genver 2014 eo ebarzhet er gumuniezh an Alre Kiberen Douar Atlantel. 

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù an Teir Stêr a yae 3 c’humun d’ober anezhi :
* Krac'h
* Lokmaria-Kaer
* Sant-Filiberzh

## Brezhoneg
* E distro-skol 2012 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 117 skoliad (11,8% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù an Teir Stêr (Aodoù-an-Arvor)

**[[Kumuniezh kumunioù]] an Teir Stêr** a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Treger ha Goueloù oa. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2013 eo ebarzhet er Gumuniezh kumunioù Treger-Uhel.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù an Teir Stêr a yae 9 c'humun d'ober anezhi:
#Kamlez
#Koatreven
#Landreger
#Lanvilin
#ar Vinic'hi
#Perwenan
#Plougouskant
#Priel
#Trezeni

## Brezhoneg
* E distro-skol 2010 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 108 skoliad (10,76% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel kumuniezh kumunioù an Teir Stêr

## Notennoù
Damask

Kêr-benn ha kêr vrasañ Siria eo **Damask** ( دمشق الشام *Dimashq ash-Shām* en arabeg). Diazezet e oa bet war-dro -3500 ken e vez kredet e c'hellfe bezañ ar gêr annezet dibaouez koshañ er bed, koshoc'h eget kêrioù Al Fayyoum ha Gaziantep. Poblañs brasjedet : war-dro 4,5 milion a annezidi.

## Orin an anv
En arabeg e vez graet دمشق الشام *Dimashq ash-Shām* eus ar gêr, berraet e *Dimashq*, met peurliesañ e vez lavaret *ash-Shām* hepken gant Sirianed hag Arabed ar broioù nes. *Ash-Shām* a dalvez *an [[Norzh]]* en arabeg hag anvet e vez Siria ha dreist-holl Siria Veur *Bilād ash-Shām* — بلاد الشام, “bro an Norzh” — en arabeg. Damask a zeu eus ar gresianeg Δαμασκός, dre al latin diwar ur stumm aramaek דרמשק *Darmeśeq*, da lavaret eo “lec'h ar puñsoù”. Koulskoude e voe kavet en Ebla tablezennoù kentaramaek gant an anv *Damaski* evit ur gêr er Su. https://web.archive.org/web/20060908022926/http://www.damascus-online.com/damascus.htm. Damask a zo bet e-barzh proviñs Amurru, ul lodenn eus rouantelezh an Hiksosed eus -1720 da -1570.

## Douaroniezh

War-hed 80 km eus ribl ar Mor Kreizdouar, e goudor Menezioù Anti-Liban ha war un uhelgompezenn 680 metr uhelded emañ Damask.
Bai

Unan eus ar 56 minorelezh c’houennel anavezet gant Republik Pobl Sina eo ar vBaied (白族; pinyin: bái zú, baieg Pɛ2tsi1). 1,858,063 e oant e 2000.

E provins Yunnan - e rannvro Dali - e vev darn vrasan ar vBaied daoust m’eman o chom un nebeud anezho er provinsoù Guizhou (e rannvro Bijie) ha Hunnan (e rannvro Sangzhi).

## Yezh

War dro 1.240.000 anezho (kontadeg 2003) a gomz o yezh c’hoazh. Gant ar sinaeg a ra a reou arall. Ur yezh dibetek-burmek eo ar baieg daoust m’he renk klaskourien’zo en ur skour dieub ar familh sinek-tibetek.

## Relijion
Boudaiz eo ar vBaied met azeuliñ doueed lec’hel a reont ivez.

## Gwelet ivez

*Rouantelezh Dali
*Nanzhao
Gotland

**Gotland** zo un enezenn eus ar Mor Baltel, er reter da aod Sveden. An enezenn vrasañ eus ar Mor Baltel eo, dezhi ur gorread a 2 967,77 km². Ur gontelezh hag ur broviñs istorel eus Sveden eo ivez.

Visby eo ar gêr vrasañ war an enezenn, ur gêr gozh anezhi, savet en Xvet kantved, da vare Kevre an Hansa. Lakaet eo bet war roll glad ar bed gant an Unesco.

Gant un nebeud enezennoù bihan (Fårö, Stora Karlsö, Lilla Karlsö ha Gotska Sandön) ez a d’ober kontelezh Gotland. Distank a-walc’h eo an annezidi (60 124 a dud e 2020, stankter ar boblañs 20,26). Bevañ a reont diwar sevel loened, pesketa ha gounit koadoù, ha pouezus eo an touristerezh ivez. 

Evel inizi all er Mor Baltel (Öland e Sveden, Saaremaa ha Hiiumaa en Estonia) ez eo Gotland ur bladenn uhelik a-us ar mor ha tevennoù serzh zo a-hed an aod.

En enez Gotland e veze kaozeet gwechall henc'hutneg, ur yezh skandinavek aet da get bremañ.

## Pennad kar
*Proviñsoù Sveden
Kumuniezh kumunioù gourenez Rewiz

**[[Kumuniezh kumunioù]] [[Gourenez Rewiz]]** a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kêr-Wened eo. Krouet e voe e 2004. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant div etrekumuniezh-all.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Gourenez Rewiz a yae 5 kumun d’ober anezhi:
*Arzhon-Rewiz
*Lokentaz
*Sant-Armael
*Sarzhav
*Tro-Park

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet 38 skoliad er c'hlasoù divyezhek (4,8 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf

## Lec'hienn genrouedad
* Lec'hienn ofisiel
Antilhez Nederlandat

An **Antilhez Nederlandat** (e nederlandeg *De Nederlandse Antille*) a oa ur strollad pemp enezenn er Mor Karib perc'hennet gant an Izelvroioù, ha nederlandeg ar yezh ofisiel enne. Divodet eo bet d'an 10 a viz Here 2010.

## An Inizi
Bez' e oa anezhe:
* teir enezenn tost da aod Venezuela:
** Aruba (aet kuit e 1986)
** Bonaire
** Curaçao
* teir enezenn all, pelloc'h en hanternoz, tost da Puerto Rico:
** Saba
** Sint Eustatius (pe *Statia*) 
** Sint Maarten (lodenn greisteiz Enez Sant-Martin).

## Statud
Bodet e oa bet an inizi-se en ur stad emren, stag ouzh Rouantelezh an Izelvroioù. 
Er bloaz 1986 e oa bet disrannet Aruba diouzh ar stad-se, d'ober ur stad emren all anezhi hec'h-unan.
A-benn ar fin eo aet stad an Antilhez Nederlandat da get e 2007, ha bremañ eo stag an inizi war-eeun ouzh an Izelvroioù evel kumunioù dezho ur statud dreistordinal evit a sell Bonaire, Saba ha Sint Eustatius, ha stadoù emren perzhek e Rouantelezh an Izelvroioù evit a sell Aruba, Curaçao ha Sint Maarten. Divodet eo bet an Antilhez Nederlandat d'an 10 a viz Here 2010.
Han ar C'hreisteiz

Rouantelezh Han ar C’hreisteiz (Sinaeg: 南漢; Sinaeg eeun: 南汉; pinyin: Nánhàn) a zo un stad kozh sinat. Krouet e voe e 917 e penn tierniezh Tang ha er pezh a zo bremañ proviñsoù Guangdong ha Guangxi edo, war aod kreisteiz Sina. Distrujet e voe e 947 gant tierniezh Song an Hanternoz.
Rouantelezh Ceredigion

Ur rouantelezh kozh eus Bro-Gembre e oa **Ceredigion**. En em astenn a rae a-hed aodoù kornôg ar vro, el lec'h m'emañ bremañ Aberystwyth hag Aberteifi.

## Istor

Krouet e voe Ceredigion gant Ceredig Ceredigion pa gasas kuit an Iwerzhoniz eus Bro-Gembre. Evit an taol-kaer-se e roas Cunedda Wledig ar vro tro-war-dro da Vae Ceredigion dezhañ, da vezañ roue e-unan enni. Krediñ a reer ec'h endalc'he Rhos ivez met un isrouantelezh eus Gwynedd e teuas ar rannvro-se da vezañ diwezhatoc'h.

Betek ar bloavezh 700 e padas rouantelezh Ceredigion. Pa voe staget Ystrad Tywi outi gant ar roue Seissyll e voe graet Seisyllwg eus ar rouantelezh brasaet.

Anv ur gontelezh eo bremañ.

## Listenn rouaned Ceredigon

*Ceretic (Ceredig) : 424 - 453
*Usai ap Ceredig : 453 - 490
*Serwyl ap Usai : 490 - 525
*Boddw ap Serwyl : 525 - 560	
*Arthfoddw ap Boddw : 560 - 595
*Arthlwys ap Arthwfoddw : 595 - 630
*Clydog ap Arthlwys : 630 - 665	
*Seisyll ap Clydog : 665 - 700 	

## Gwelet ivez
Ceredigion
 	 	
## Andonioù

*J. E. Lloyd, *A History of Wales from the earliest times to the Edwardian conquest* (Longmans, 3ydd arg. 1937)
* Rouantelezh Ceredigion war History Files
Kanton Landerne

Kanton **Landerne** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Landerne a yae 8 kumun d'ober anezhañ :
#Dirinonn ;
#Ar Forest-Landerne ;
#Landerne ;
#Penn-ar-C'hrann ;
#Plouedern ;
#Sant-Divi ;
#Sant-Tonan ;
#Tremaouezan.

### Abaoe 2015
Kanton Landerne a ya 9 c'humun d'ober anezhañ :
* **[[Landerne]]** ;
* Ar Forest-Landerne ;
* Lanneured ;
* Penn-ar-C'hrann ;
* Plouedern ;
* Ar Roc'h-Morvan ;
* Sant-Divi ;
* Sant-Tonan ;
* Tremaouezan.

## Istor

## Daveoù
*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed, 2007

## Gwelet ivez
* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
László Szabó

**László Szabó** a zo bet ganet d'an 19 a viz Meurzh 1917 e Budapest (Hungaria) ha marvet d'an 8 a viz Eost 1998 e Budapest (Hungaria).

Mestrc'hoarier echedoù hungarat.

Mestr Meur Etrebroadel e oa.

## Oberennoù skrivet

* László Szabó, *Meine besten Partien* (en alamaneg), 248 pajenn, 1990; (https://www.schachversand.de/e/listen/autoren/243.html)
* László Szabó, *My best games of chess* (e saozneg), 209 pajenn, 1986. (https://web.archive.org/web/20120717101525/https://www.schachversand.de/e/listen/autoren/V243.html)

## Liammoù diavaez
* E bartiennoù e Chessgames
* Pemp kudenn diwar e bartiennoù
* Kevre Hungaria
* Levraoueg echedoù
Gelao

Ar c’helaoed (gelaoeg: Klau, sinaeg: 仡佬族 Gēlǎozú) a zo unan eus ar 56 minorelezh c’houenel anavezet gant Republik Pobl Sina. 438.200 ez int hag o chom e kornôg provins Guizhou emaint dreist holl. Un nebeud anezho a vev e poviñsoù Guangxi, Yunnan ha Sichuan. E Viet-Nam e kaver anezho ivez, e proviñs Hà Tuyen Taoat ez int.

## Yezh

D’ar familh Taiek-Kadaiek e perc’hen ar gelaoeg. N’eo mui komzet nemet gant un nebeud eus ar c’helaoed. Disheñvel an eil ouzh eben ez eo rannyezhoù gelaoek ha gant ar mandarineg e vez graet evel ul *[[lingua franca]]*.

## Gwelet ivez

*Yezhoù Sina
Aruba

**Aruba** a zo un enezenn, 32 kardlev hed dezhi, er Mor Karib, 27 kardlev er-maez da aodoù Venezuela, dezhi ur gorread a 386 devezh-arat (193 km²). Oranjestad eo ar gêr-benn. Kontrol da veur a vro eus ar rannved-hont, n'eo ket gleborek an hin: sec'h-kras eo ar vro, ha mard eo fall evit al labour-douar e plij d'an douristed kenañ. Ur stad emren eo e framm Rouantelezh an Izelvroioù.

## Istor

Poblet e oa Aruba gant an Amerindianed Caiquetios, ur meuriad arawak deuet eus Amerika ar Su (Venezuela a-vremañ) en . Dizoloet e oa bet gant ar Spagnoled e 1499, ha da Spagn e oa en-ofisiel pa oa bet aloubet gant moraerien eus an Izelvroioù e 1636.

Disrannet eo bet diouzh an Antilhez Nederlandat e 1986. Deuet eo da vout ur vro emren e framm rouantelezh an izelvroioù. Da vezañ dizalc'h e oa a-benn 1996, met paouezet e oa an argerzh a-benn 1990, war c'houlenn gouarnamant Aruba. Hiziv an deiz eo unan eus ar peder stad a ya d'ober Rouantelezh an Izelvroioù.
Kanton Lesneven

Kanton **Lesneven** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Lesneven a yae 12 kumun d'ober anezhañ :
#Brignogan ;
#Ar Folgoad ;
#Goulc'hen ;
#Kerlouan ;
#Kernouez ;
#Lesneven ;
#Plouzeniel ;
#Plouider ;
#Plouneour-Traezh ;
#Sant-Fregan ;
#Sant-Neven ;
#Tregaranteg.

### Abaoe 2015
Kanton Lesneven a ya 18 kumun d'ober anezhañ :
* **[[Lesneven]]** ;
* Brignogan ;
* An Dreneg ;
* Ar Folgoad ;
* Kerlouan ;
* Kerniliz ;
* Kernouez ;
* Goulc'hen ;
* Gwiseni ;
* Lannarvili ;
* Loprevaler ;
* Plougerne ;
* Plouider ;
* Plouneour-Traezh ;
* Plouzeniel ;
* Sant-Fregan ;
* Sant-Neven ;
* Tregaranteg.

## Istor

## Daveoù
*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed, 2007

## Gwelet ivez
* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed

## Levrlennadur
*Mikael Madeg, *Surnoms bretons du canton de Lesneven*. – Sant-Tonan : Embann Kêredol, dastumadenn « Surnoms celtiques », 2005. – 201 p., 21 cm. – ISBN 2-9517223-8-9.
Enez Sant-Martin

**Sant-Martin** (galleg : *Saint-Martin* ; nederlandeg : *Sint Maarten*) zo un enezenn e biz an Antilhez, 250 km eus enezeg Gwadeloup ha 240 km er reter da Buerto Rico. Rannet eo etre div stad, Bro-C'hall hag an Izelvroioù :
* **[[Saint-Martin (Antilhez)|Saint-Martin]]** en hanternoz, gwechall e departamant gall Gwadeloup, a zo ur strollegezh tramor eus Bro-C'hall tramor.
* **[[Sint Maarten (stad)|Sint Maarten]]** er c'hreisteiz, a zo ur stad emren eus Rouantelezh an Izelvroioù.

## Yezhoù
Ar saozneg eo ar yezh muiañ komzet. Div yezh kenofisiel all zo : ar galleg en hanternoz, e Saint-Martin, hag an izelvroeg er c'hreisteiz. Ar yezhoù all n'int ket ofisiel, nag ar spagnoleg, komzet gant tud deuet eus ar Republik Dominikan, nag ar c'hreolegoù. 

Ar galleg eo yezh ar skolioù en hanternoz, evit mad ar bihanniver gall-ha-gwenn, diwar-goust ar bobl saoznek izel, a glask kas he bugale da skolioù saoznek ar c'hreisteiz.

### Kreolegoù
Kreolegoù a vez komzet ivez :
*kreoleg saoznek, komzet gant tud an enezenn hag an dud deuet eus an inizi saoznek a dro-war-dro ;
*kreolegoù gallek, gant tud deuet eus Gwadeloup, Martinik, pe Haiti ; 
*kreoleg spagnolek, gant tud deuet eus an inizi spagnolek a dro-war-dro hag eus ar Republik Dominikan dreist-holl.


Island Tour-01-Crossing St Martin to SInt Maarten.jpg|An harzoù etre Saint-Martin ha Sint Maarten.
Border monument 2008.JPG|Ur monumant nevesoc'h war an harzoù e 2008.


## Irma e 2017
D'ar 6 a viz Gwengolo 2017 e voe skoet Saint-Martin, war-lerc'h Saint-Barthélemy gant ar gorventenn Irma : renket er rumm 5 e-pad 33 eurvezh, 300 km en eur, 9 den lazhet ha 50 gloazet, ur bern tier diskaret.
Kanton Eusa

**Kanton Eusa** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù
Kanton Eusa a yae kumun Eusa, da lavaret eo Enez-Eusa, d'ober anezhañ.

## Istor

Da heul an dekred niverenn 2014-151 deiziadet d'an 13 a viz C'hwevrer 2014 e voe kaset kanton Eusa da get d'an 22 a viz Meurzh 2015, ha lakaet e kanton nevez Lokournan
.

## Daveoù
*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed, 2007

## Gwelet ivez
* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed

## Notennoù
Varna

**Varna** (e bulgareg e skriver **Варна**) zo ur gêr eus Bulgaria, dezhi an trede renk war-lerc'h Sofia ha Plovdiv pa seller eus an 357,198 (http://www.varna.bg) a dud a oa o chom enni d'an 08.12.2006. 
 
Kêr-benn Rannbarzh Varna eo-hi, hag ur porzh a-bouez war ribl ar Mor Du, nepell diouzh lenn Varna. Eus 1949 betek 1956 e oa bet kemmet hec'h anv, ha lakaet Stalin evit plijout da ziktatour an Unaniezh Soviedel. 

## Douaroniezh
* Uhelder: 95 metr.
* Ledred: 43º13' N
* Hed: 027º55' E

## Istor
**Odessus* e oa anv kozh ar gêr, e proviñs roman Moesia. 

## Tud dibar

* Tihomir Atanassov Dovramadjiev, mestrc'hoarier echedoù.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Kêr Varna
* Skeudennoù eus an arvor https://web.archive.org/web/20060813180713/http://www.bulgarien-web.de/Goldstrand.33.0.html

## Gallery

Image:Bulgaria-Varna-02.JPG
Image:Bulgaria-Varna-01.JPG
Image:Bulgaria-Varna-03.JPG
Image:Bulgaria-Varna-04.JPG
Neon gwer

Pesked dour dous eus kerentiad ar Characidae eo an **neoned gwer**. Kavet e vezont e-barzh an Orinoko hag ar Rio Negro e Brazil.

=Livadur=
Heñvel eo an neoned gwer ouzh ar *[[neon (pesk)|paracheirodon innesi]]*, pe neon glas, dezhe pep a gof ruz skedus hag a linenn c'hlas hag a red eus ar penn betek al lost. Un tamm bihanoc'h e vezont avat. Muzuliañ a reont etre 2 ha 3,5 cm. Ar parezed a vez un tammig brasoc'h eget ar piri.

=Annez=
Evel ar Paracheirodoned arall e vev an neoned gwer e doureier du ha trenk (pH 5,5 - 6,0). Abalamour da se e vez aliet silañ an dour gant taouarc'h ma fell d'an den o mirout e-barzh un akwariom. 
Plijout a ra dezhe ur wrez etre 23 ha 27°C. Evel an holl Characidae o deus ezhomm eus kalz oksijen ha plijout a ra dezhe an akwariomoù plantet stank.
54 litr dour a zle bezañ en akwariom d'an nebeutañ ha 60 cm hirder a zle bezañ ennañ, dezhe da c'hellout mont ha dont. Koulskoude un akwariom a 120 litr, dezhañ ur metr hirder a zere gwelloc'h dezhe.

=Emzalc'h ha gouennadur=
Pesked peoc'hek int ha bevañ a reont e moudennoù-pesked. Abalamour da se e tleer o mirout e strolladoù un degad pesked d'an nebeutañ pe mesket gant gouennoù pesked bihan all damheñvel. O mirout a c'heller gant an darn vrasañ eus ar pesked bihan. Gwelloc'h eo chom hep mirout anezhe gant pesked evel an discused pe ar skalered avat a c'hellfe o debriñ. 

Diaes eo o lakaat da ouennañ e-barzh an akwariomoù rak ezhomm o deus eus dour dous-tre (1-2 KH, pH 5,2-5,8). Dozviñ a reont er struj, e kornioù teñvalañ ar stêr (pe an akwariom). Kizidik-tre eo ar vioù hag ar munus ouzh ar gouloù.

=Liammoù diavaez =

 Neon gwer war Aquabase.org

=Gwelet ivez=
Listenn pesked akwariom
Bulgareg

Ar **bulgareg** zo ur yezh slavek, ha yezh ofisiel republik Bulgaria. Gant al lizherenneg kirillek e vez skrivet.

 

Transliteration:

## Daveoù
Izelvroeg

An **izelvroeg**, pe **nederlandeg** (diwar an anv izelvroek *[[:nl:nederlands|nederlands]]*), pe **hollandeg** (diwar an anv galleg) eo yezh ofisiel an Izelvroioù ha hini un toulladig Stadoù bet en o dalc'h, evel Surinam, an Antilhez Nederlandat, Aruba. Ur yezh ofisiel eo ivez e Belgia, hag unan eus yezhoù ofisiel Unaniezh Europa.

Komzet e vez ivez e norzh Frañs, er vro anvet *Flandrez an Arvor* pe *[[Westhoek]]*.

## Gerdarzh
Savet eo an anv *izelvroeg* diwar anv an *[[Izelvroioù]]*, ha **nederlandeg** diwar anv Nederland, a zo anv izelvroek an Izelvroioù. E brezhoneg e c’heller kavout ivez *hollandeg*, abalamour d'ar c'hemmesk graet e galleg etre ar vro a-bezh, an Izelvroioù, hag ur broviñs anezhi, proviñs Holland (gwelout Rouantelezh Holland, krouet gant Napoleon evit e vreur). Un anv all a gaver c’hoazh, e skridoù brezhonek gwechall, evit ar yezh-se a-wechoù : *flamancqaich*, *flamankeg* pe *flamanteg* pe *flamantach* ; war skouer ar pezh a veze lavaret e galleg gwechall (*flamand*).

## Yezh ar sinoù
* Ar re vouzar a ra gant Yezh ar Sinoù Izelvroek.
Impalaeriezh c'halian

An **Impalaeriezh C'halian** (e latin, *Imperium Galliarum*) eo an anv a vez roet hiziv d'ar rouantelezh dizalc'h a badas eus ar bloaz 260 betek 274, e-pad Enkadenn an Trede Kantved en Impalaeriezh Roma. 
 
En em zisrannet e oa proviñsoù Galia, Britannia, hag Hispania, ha Baetika er c'hreisteiz. Kregiñ a reas an enkadenn pa voe prizoniet an impalaer Valerian gant ar Bersed, ha pa chomas e vab Gallienus e-unan er galloud. Gouarnerien e Panonia en em savas a-enep ar galloud kreiz, ar pezh a redias an impalaer da vrezeliñ war ribl an Danav ha da lezel Postumus, gouarner Germania Superior ha Inferior.

Hêr an impalaeriezh, Saloninus, a chomas gant prefed ar bretoridi, Silvanus, e Köln ma tleje bezañ bet e surentez. Goude un nebeud trec'hoù a-enep ar C'hermaned, avat e kemeras Postumus Köln hag e embannas e oa impalaer.

En *Augusta Trevivorum* e lakaas e gêr-benn. Krouiñ a reas ur sened gant koñsuled dilennet hag ur ward pretorian.

Muioc'h eget un arouez eus ar rouestl a rene en impalaeriezh roman e oa an impalaeriezh c'halian. Diskouez a rae bezañs un identelezh proviñsel oc'h enebiñ ouzh ar *romanitas*, spered-korf al lejionoù ha galloud an noblañs lec'hel. Kammamzeriek e vefe gwelet enni un doare "broadelouriezh c'halian". Postumus a zisklêrie e oa e vennozh nemetañ gwareziñ galia diouzh ar C'hermaned.

## Listenn an impaelerien c'halian
Dre o fezhioù-moneiz dreist-holl e anavezer anv an impalaerien c'halian.
* Postumus 260 - 268
** (Laelianus 268, alouber)
* Marius 268
* Victorinus 268 - 270
** (Domitianus 271 – ?, alouber)
* Tetricus I 270 - 273
** Tetricus II 270 - 273 (mab Tretricus ; caesar)

## Levrlennadur
* Bouvier-Ajam, Maurice ː Les empereurs gaulois. Tallandier. 1984
Simen Agdestein

**Simen Agdestein** a zo bet ganet d'ar 15 a viz Mae 1967.

C'hoarier melldroad a-vicher ha mestrc'hoarier echedoù norvegiat.

Kampion echedoù Norvegia meur a wezh.

Mestr Meur Etrebroadel eo.

E miz Genver 2022, e renk Elo (FIDE) a oa 2557.

Gantañ e voe stummet Magnus Carlsen; hemañ a drec'has warnañ e miz Gwengolo 2006 ha dont a reas da vout kampion Norvegia.

## Oberenn skrivet
*  Simen Agdestein, *Wonderboy. (How [[Magnus Carlsen]] became the youngest grandmaster ever)*, Interchess 2004 .

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE ; 
* Ur pennad diwar e benn .
Gouda

Ur gêr eus an Izelvroioù, e proviñs Zuid-Holland, eo kêr **Gouda** ([ɣʌuda] a vez distaget e nederlandeg). Brudet eo hec'h anv abalamour d'ar fourmaj a zeu anezhi.
Plovdiv

**Plovdiv** (e bulgareg e vez skrivet *Пловдив*) zo anezhi eil kêr vrasañ Bulgaria, gant  a dud (e 2013) ha war un dro kêr-benn Oblast Plovdiv.

## Tud dibar
* Milko Bobotsov, mestrc'hoarier echedoù

## Skeudennoù

Bulgaria-Plovdiv-02.jpg
Bulgaria-Plovdiv-01.jpg
Bulgaria-Plovdiv-03.jpg
Bulgaria-Plovdiv-04.jpg
Kanton Gwitalmeze

Kanton **Gwitalmeze** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù
Kanton Gwitalmeze a yae nav c'humun d'ober anezhañ :
#Brelez ;
#Lambaol-Gwitalmeze ;
#Landunvez ;
#Lannildud ;
#Gwitalmeze ;
#Plougin ;
#Plourin-Gwitalmeze ;
#Porspoder ;
#Sant-Pabu ;
#Treouergad.

## Istor

## Daveoù
*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed, 2007

## Gwelet ivez
* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed

## Notennoù
Kanton Plouziri

Kanton **Plouziri** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù
Kanton Plouziri a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
* Lanneured ;
* Logeginer-Plouziri ;
* Ar Merzher-Salaun ;
* Plouziri ;
* Ar Roc'h-Morvan ;
* Trelevenez ;
* An Treoù-Leon.

## Istor

## Daveoù
*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed, 2007

## Gwelet ivez
* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
Andreas Hofer

**Andreas Hofer** (22 a viz Du 1767 - 20 a viz C'hwevrer 1810) a oa ur brogarour eus Tirol. Hag eñ o terc'hel ostaleri, e lakas tud menezioù Tirol d'en em sevel a-enep an diktatour gall Napoleone Buonaparte. Deuet eo da vout skeudenn ar vroadelouriezh tirolat. 

Ganet e oa e 1767 e St. Leonhard in Passeiertal, *San Leonardo in Passiria* en italianeg, e Su Tirol. 

Dimeziñ a eure gant Anna Ladurner, hag e 1791 e voe dilennet da gannad e Landtag Tirol. 

## Arouez an dizalc'hted
En 1823 e voe degaset relegoù Hofer eus Mantova da Innsbruck. En 1834 e voe lakaet ur monumant marmor war e vez.

## Skeudennoù
Rhos (hanternoz Kembre)

Ur rouantelezh vrezhon e oa Rhos er pezh a zo bremañ Sir Ddinbych, e hanternoz Kembre. Hec'h anv, kar d'ar brezhoneg *[[roz]]*, a dalvez *[[lanneg]]*. Un darn eus rouantelezh Ceredigion e oa da gentañ, moarvat, met er  ez eas gant Gwynedd.

E 480 e voe roet ar rannvro da Owain Ddantgwyn evel un isrouantelezh. Lazhet e voe Owain Ddantgwyn gant Maelgwn Gwynedd met kemeret e voe penn ar rouantelezh gant Cynlas Goch, a vez komzet diwar e benn gant Gweltaz e-barzh *[[De excidio Britanniae]]*. E vab Einion ap Cynlas a stagas isrouantelezh Afflogion ouzh e hini met ne voe ket gouest e ziskennidi da virout o frankiz. Goude 560 e voe renet Rhos war-eeun gant rouaned Gwynedd war a seblant.

Familh roueel Rhos a chomas pouezus avat, hag unan eus hec'h izili, Caradog ap Meirion a eas da roue Gwynedd en .

Kêr Dinerth e oa kêr-benn Rhos moarvat, e-kichen Llandrillo-yn-Rhos. Aze, war Bryn Euryn, e oa bet kavet rivinoù ur c'hreñvlec'h a c'hellfe bezañ bet palez rouaned Rhos.

## Listenn rouaned Rhos (bloaziadoù disur)
*Owain Ddantgwyn : 480 - 517
*Cynlas Goch : 517 - 540
*Einion ap Cynlas 540

## Liammoù diavaez (e saozneg)
* In Search of Ednyfed's Castle

## Gwelet ivez
*Isrouantelezhioù Gwynedd