open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Partimpim Dois

**Partimpim Dois** zo ur bladenn bortugalek er bloaz 2009, gant ar ganerez vrazilian Adriana Calcanhotto, adanvet *[[Adriana Partimpim]]* er bladenn, un anv roet dezhi gant he zad pa oa bihanik. Navet pladenn ar ganerez eo, hag an eil evit ar vugale.

## Kanaouennoù ar bladenn
#"Baile Partimcundum - 2:53
#"Ringtone de Amor" - 1:41
#"Trenzinho do Caipira" - 3:38
#"Alface" - 3:06
#"Menina, Menino" - 3:05
#"Na Massa" - 3:50
#"O Homem Deu Nome a Todos Animais (Savet gant Zé Ramalho diwar *[[Man Gave Names to All the Animals]]*, kanaouenn orin gant Bob Dylan)" - 3:58
#"Alexandre" - 6:14
#"Gatinha Manhosa" - 2:26
#"Bim Bom" - 3:33
#"As Borboletas" - 4:47

## Div bladenn all
Div bladenn all zo bet diwar-benn Adriana Partimpim :
*unan a-raok, an hini gentañ, anvet Adriana Partimpim just a-walc'h,
*unan goude, anvet Partimpim Tlês 

## Notennoù
Jorge Negrete

**Jorge Alberto Negrete Moreno** , anavezetoc'h evel **Jorge Negrete** (1911-1953) zo ur c'haner hag aktour mec'hikan, anezhañ unan eus *Tres Gallos Mexicanos* (an tri c'hilhog mec'hikan) "Época de Oro" (*oadvezh aour) ar filmoù mec'hikan, gant [[Pedro Infante]] ha [[Javier Solís]].

Sevel a reas ur sindikad e metoù ar sinema mec'hikan, ar *Sindicato de Trabajadores de la Producción Cinematográfica de la República Mexicana* hag adaozañ ar gevredigezh *Asociación Nacional de Actores'' (ANDA) a gemeras ar penn anezhi.

Dimezet eo bet da Elisa Christy, d'an aktourez María Félix, hag un darempred en devoa gant an aktourez Gloria Marín.
Edu Lobo

**Eduardo de Góes Lobo**, anavezetoc'h evel **Edu Lobo** zo ur c'haner, gitarour, ha sonaozour brazilian ganet e Rio de Janeiro e 1943. Brudet eo abaoe ar bloavezhioù 1960, lodek ma'z eo eus "eil rummad" ar bossa nova hag unan eus mouezhioù meur ar Música Popular Brasileira (MPB).
Eduardo

**Eduardo** zo un anv-bihan portugalek ha spagnolek.

## Adstummoù
*Duarte
*Eduarda evit ar merc'hed

## Yezhoù all
*Edouarzh, e brezhoneg

## Tud
*Eduardo de Góes Lobo, anavezetoc'h evel Edu Lobo, kaner ha soner brazilian
*Eduardo Pondal (1835 - 1917), barzh galizat 
*Eduardo Blanco Amor (1897 - 1979), skrivagner galizat
*Eduardo Gonçalves de Andrade, anavezetoc'h evel Tostão), melldroader brazilian
*Eduardo Carrasco, soner ha sonaozer chileat. 
*José Eduardo dos Santos (1942 -),politikour angolat, prezidant ar vro.
Azeuldi Hollek

An **Azeuldi Hollek** (Ruseg: Храм всех религий *Khram vsekh religiy* "Azeuldi an holl relijionoù") zo un hollad savadurioù lec'hiet e Kazan, e Rusia. Ennañ e kaver savadurioù relijiel diseurt, en o zouez un iliz Ortodoks, ur voskeenn hag ur sinagog. O sevel anezhañ emeur ; kroget e voe al labourioù e 1992 gant an arzour ha dengarour Ildar Khanov. Pa vo echuet e vo 16 koupolenn : arouezañ a raint 16 relijion bennañ ar bed.
Dai Heiwa Kinen Tō

**Dai Heiwa Kinen Tō** (大平和祈念塔 "Tour Meur Pedennoù ar Peoc'h") zo ur volz-eñvor lec'hiet en Osaka. Dediet eo da holl reuzidi brezelioù ar bed.
Capel Garmon

**Capel Garmon** zo ur gêriadenn e Sir Conwy, e Kembre. Emañ e Dyffryn Conwy, un tammig er reter da v-Betws-y-Coed. E kumuniezh Bro Garmon emañ.

Un alez-toet eus Nevezoadvezh ar Maen (trede milved kent Jezuz-Krist) zo e-kichen Capel Garmon Enni ez eus bet kavet darbodoù pri eus Oadvezh an Arem hag ur c'hi-tan hag a zo bremañ e Mirdi Kembre, e Kêrdiz..

Gouestlet eo an iliz da sant Garmon. Gwechall e oa ur chapel e parrez Llanrwst, met dont a reas Capel Garmon da vezañ ur barrez distag e 1927. Serret eo an iliz pelloc'h.

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*www.geograph.co.uk : skeudennoù eus Capel Garmon ha tro-dro
Ailurofobiezh

An **ailurofobiezh**, pe **kazhkasaouriezh**, zo ur gasaouriezh difer, hini an aon dreistvuzul hag anpoellet rak ar c'hizhier.
René Desfontaines

**René** Louiche **Desfontaines**, ganet e Kreneg (Bro-Roazhon) d'ar 14 a viz C'hwevrer 1750 ha marvet e Pariz (Bro-C'hall) d'ar 16 a viz Du 1833, a oa un naturour hag ul louzawour breizhat.

Pemp gwech e voe dilennet da rener Muzeom broadel istor naturel : 1802-03, 1806-07, 1810-11, 1820-21 ha 1828-29.

## Roll al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Spesad]]où
* **A** : *Alaemon alaudipes* (alc'hweder an dezerzh),
* **E** : *Elanus caeruleus* (elan glas),
* **P** : *Pycnonotus barbatus* (bulbul boutin),
* **T**
: *[[Turdoides fulva]]*, *Turnix sylvatica* (turniz-Andalouzia).
### [[Isspesad]]où
* **A** : *[[Alaemon alaudipes|Alaemon alaudipes alaudipes]]*,
* **E** : *[[Elanus caeruleus|Elanus caeruleus caeruleus]]*,
* **P** : *[[Pycnonotus barbatus|Pycnonotus barbatus barbatus]]*.
Paraguay (stêr)

Ar **Paraguay** (*Ysyry Paraguái* e gwaranieg, *Río Paraguay* e spagnoleg, *Rio Paraguai* e portugaleg) a zo ur stêr vras en Amerika ar Su hag a red dre Brazil, Bolivia, Paraguay hag Arc'hantina. War-dro 2 621 km eo he hed. Eieniñ a ra e stad Mato Grosso e Brazil, ha kemberiñ gant ar Paraná e proviñs Corrientes en Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
Paraguay (disheñvelout)

**[[Paraguay]]** a zo ur vro en Amerika ar Su.

Gallout a ra bezañ ivez:
*Paraguay (stêr), ur stêr vras en Amerika ar Su
*Paraguay (Kuba), ul lec'h e Kuba
Luleå

**Luleå** (*Luleju* e samieg, *Luulaja* e finneg) zo ur gêr eus hanternoz Sveden, e kontelezh Norrbotten. Kêr-benn ar gontelezh eo.

Unan eus porzhioù kenwerzh bras Sveden eo Luleå. Labourat a reer an dir enni hag ur skol-veur teknologiezh zo ivez.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn Luleå
Falun

**Falun** (distaget  e svedeg) zo ur gêr eus kreiz Sveden, e kontelezh Dalarna ("Dalarnas län") hag e proviñs istorel Dalarna. E 2010 e oa  a dud o chom e kêr ha  a annezidi a oa er gumun.

Brudet eo Falun abalamour d'ar mengleuzioù kouevr a zo er c'hornad. Lakaet eo bet, abalamour d'ar mengleuzioù-se ha da hêrezh c'hreantel ar gêr war roll lec'hiennoù glad ar bed gant UNESCO abaoe 2001.

## Kêrioù gevellet
Liammoù he deus Falun gant ar c'hêrioù-mañ :
* 
* 
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kumun Falun
Cerrigydrudion

**Cerrigydrudion** (pe **Cerrig-y-drudion**) zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh e Sir Conwy. Emañ en torgennoù a zo er gwalarn da Gorwen.

Gouestlet eo an iliz-parrez da Vari Madalen. En torgennoù er gevred d'ar gêriadenn emañ kreñvlec'h Caer Caradog.

E 2011 e oa poblet gant 740 a dud, ha 549 anezho (77,2%) a oa kembraegerien.

## Tud vrudet
* Jac Glan-y-gors

## Notennoù
Degannwy

**Degannwy** pe **Deganwy** zo ur gêr vihan eus hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Emañ er c'hreisteiz da Llandudno hag er reter da gêr Conwy, a zo en tu all d'ar Stêr Conwy. E kumuniezh Conwy emañ, hag e parrez Llanrhos.

## An anv
E meur a zoare eo bet displeget orin an anv "Deganwy". Evit lod e teufe eus anv an Deceangli, unan eus pobloù keltiek Kembre en Henamzer. Evit tud all e vefe savet diwar an elfenn "din", a dalvez kement ha "kreñvlec'h", ha "Conwy", anv ar stêr.

## Istor
Brudet eo Kastell Degannwy hag a oa kreñvlec'h Maelgwn Gwynedd, roue Gwynedd er , pintet war un dorgenn a-us kêr. Lec'h-annez pennañ rouaned Gwynedd a oa e Degannwy en amzer-hont, met goude se ez eas al lez da Aberffraw, war Enez Mon. Meur a greñvlec'h a voe savet war an dorgenn a-hed an istor, a-raok ma voe savet ur c'hastell norman e 1082. Goude se e voe savet unan all eno gant Llywelyn Fawr. Distrujet e voe ar c'hastell diwezhañ hag implijet e voe ar mein anezhañ evit sevel Kastell Conwy. E kantrev Rhos e oa Degannwy gwechall.

## Notennoù
Stoney Creek Bridge

**Stoney Creek Bridge** a zo ur pont-gwareg lec'hiet e British Columbia etre Revelstoke ha Golden. Savet e voe ur pont kentañ e koad e 1885, an hini uhelañ er bed e oa da neuze, 90m a-us ar stêr.
Adigea

**Republik Adigea** (adigeg: Адыгэ Республик, *Adəgă Respoublik*; rusianeg: Респу́блика Адыге́я, *Respoublika Adigeya*) a zo ur republik eus Kevread Rusia, lec'hiet e norzh ar C'haokaz, hag enkloazet e Krai Krasnodar. E 2010 e oa 439 996 a dud o vevañ enni. Myequape eo ar gêr-benn.

## Istor
*OE Adigeya

## Liammoù diavaez
Morzholig an ankoù

**Morzholig an Ankoù** a zo anv meur a amprevan bihan eus familh an *[[anobiidae]]*. Brudetoc'h e vez e larvenned kentoc'h rak toullañ a reont koad an arrebeuri pe ar frammoù e-barzh an tier. Trouz a ra ar bared e-pad mare ar goubladenn hag a laka da soñjal e trouz ur morzhol. Se zo kaoz e vez anvet e-giz-se. 

Anvet e vez *vrillette* pe *horloge de la mort* ("horolaj an Ankoù") e galleg.
Altay (republik)

**Republik Altay** (altaieg: Алтай Республика, *Altay Respoublika*; rusianeg: Респу́блика Алта́й, *Respoublika Altay*) a zo ur republik eus Kevread Rusia, lec'hiet e kreizig-kreiz Azia, sko ouzh Mongolia, Kazakstan ha Sina. E 2010 e oa 206 168 a dud o vevañ enni. Tououlou Altay eo ar gêr-benn.

## Istor
*OE Gorno-Altai

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel
Altay

An **Altay** a zo un aradennad venezioù e Kreiz Azia el lec'h ma'n em gav harzoù Rusia, Kazakstan, Mongolia ha Sina hag el lec'h ma 'mañ andon ar stêrioù Ob hag Irtych. Kement ha "menezioù aour" e talvez ar ger e mongoleg. Ar Mouztaou, gant 4 506 m, eo ar gern uhelañ.

## Liammoù diavaez
Taruka

An **taruka** (*Hippocamelus antisensis*) zo ur c'harveg hag a vev en Andoù, e Perou, Bolivia ha norzh Chile hag Arc'hantina.
Altay (disheñvelout)

__NOTOC__

**Altay** a c'hall bezañ:
*Altay, un aradennad venezioù e kreiz Azia, etre Kazakstan, Mongolia, Rusia ha Sina.

## Lec'hioù

###### 
*Govi-Altay (proviñs), ur proviñs
*Altay (kêr), kêr-benn ar proviñs-se

###### 
*Altay (republik), unan eus republikoù Kevread Rusia
*Altay (krai), unan eus kraioù Kevread Rusia

###### 
*Altay (Xinjiang), ur gêr e proviñs Xinjiang

## Yezhoù
*altaieg
*yezhoù altaek
Séché Environnement

**Séché Environnement** a zo un embregerezh gall krouet gant Joël Séché e 1985. Labourat a ra ar strollad Séché e rannad al lastezioù tiegezh ha lastezioù an insdutri(tretamant ha talvoudigezh).

Embouded eo an embregerezh e bro-c'hall a bez gant un ugent iskvredadoù benak. Kavet e vez ivez an embregerez en estrenn-vro (Su amerika, ...). E 2012 e veze kontet war dro 1700 implijiad.

Galloud a ra Séché Environnement ober war dro an holl lastezioù estreget al lastezioù nukleel. Ouzhpenn d'al lastezioù e kas a benn ar strollad oberiadurioù dissaotredigezh. Abaoe 2010 ez eus bet divizet ganto labouraat war an energizhioù nevez (pannelioù heol, krouidigezh gaz, tredan hag aezhenn adalek lastezioù, ...).

Lec'hied eo an embregerezh penn et Changé (Mayenne).

Joël Séché hag e familh a zo kevrannerion pennan an embregerezh. Gounezed en deus an embregerezh war dro 400 millions a eurioù e 2010.

Hiriv an deiz eo Séché Environnement an trede aktor war tachenn al lasteziou. Veolia ha Suez Sita o vezan kentañ hag eil.

## Renkadur an iskvredadoù dre an doare tretamant

## Sponsorerezh (skipailh marc'hhouarnerezh)
Etre 2013 ha 2016 eo bet peron ar strollad Séché gant ranvro Breizh eus ur skipailh marc'h houarn anvet Bretagne-Séché Environnement. E 2015 en deus kemeret perzh ar skipailh, evit an eil wech, e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn.

D'ar c'hentañ a viz Genver 2016 eo adanvet ar skipailh Fortuneo-Vital Concept.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn offisiel Séché Environnement
*  Kartenn an iskvredadou (Séché Environnement)
Östersund

**Östersund** (distaget [] e svedeg) zo ur gêr eus kreiz Sveden, e proviñs hag e kontelezh Jämtland. War ribl al lenn Storsjön emañ ha kêr-benn ar gontelezh eo. E 2012 e oa  a dud o chom e kêr ha gant se ez eo kêr vrasañ kreiz-kornôg Sveden.

Savet e voe Östersund en . E 1786 e voe roet urzh gant ar roue Gustav III Sveden da sevel ur gêr nevez e Jämtland. E 1810 ne oa nemet 200 a annezidi enni met dont a reas da vezañ pennlec’h proviñs Jämtland. En eil hanterenn an  e kreskas kêr, dre ma oa kalz tud o tont da labourat war micherioù ar c’hoad en tolead.

## Kêrioù gevellet
Liammoù he deus Östersund gant ar c'hêrioù-mañ :
* 
*  

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel Östersund
Garfield

***Garfield*** a zo ur c'hazh, penntudenn un heuliad bannoù-treset heñvelanvet, krouet gant Jim Davis e miz Mezheven 1978 er Stadoù-Unanet. 

Brudet eo bet dre ar bed gant fiñvdresadennoù tennet eus ar bannoù-treset. Ul loen lezirek eo, kazh e gof, sot gant al lasagne.
Hippocampus guttulatus

***Hippocampus guttulatus*** zo ur spesad kezeg-mor eus ar genad *Hippocampus*.

## Annez
Bevañ a ra e morioù kornôg Europa.
Metanaat

Un doare da vont naturel ha biologel dre zispenn an danvez organik en un ezvezañs oksijen eo ar metanaat (pe koazhadur anaervevad).

**Bevc'haz** a en em grou dre ar brosez-se (metan ha CO2 dreist holl). Anvet eo an argerzh-mañ ar **gaozhadur aervev.** Kavet 'vez ar c'hoarvoud se dre natur e gwernioù ha korfou loened/tud 'zo. 

## Prosez biologel ar metanaat
Dre labour mikroboù kavet dre natur en danvezioù organik e en em grou ar bevc'haz. Ezhom o deus ar mikroboù-se eus un ergelc'h ispisial evit bevañ. An ergelc'h pennañ a zo Anvet mezofil da laret eo e vev ar mikrobou d'un tommder eus 37&nbsp;°C keñver-ha-keñver d'an eil erglec'h (termofil) e lerc'h ma vev mikroboù diheñvel da 55&nbsp;°C. Difoc'het e vez 3 prentad er grouidigezh gaz teil :
* An hydrolyse hag an acidogénèse
* An acétogenèse
* Ar méthanogenèse
: -> CO2 + 4 H2 → CH4 + 2 H2O
: -> CH3COOH → CH4 + CO2

Estreget an tommder ez eus evit ma c'helfe bevañ ar mikroboù. Ezhomm 'zo kaout un pH hag a vefe etre 6,5 ha 7,2, da laret eo un endro neutr.

## Doareoù unvez
Div doare kreizennoù metanaat a bouez a vez diforc'hied. An diforc'hioù brasañ etre an div rummad 'zo : 
* Orin an danvezioù krai a zo disheñvel d'ar peur liesañ
* Al lezennoù e keñver an tiekaaterezh (doare da vont...)

Ar gentañ rummad a vez kavet en **ti feurm** (Hinienel pe a stroll). E Bro-c'hall hag e Breizh e vezont niverusoc'h niverusañ. Gortoz a ra stad Bro C'hall 1000 kreizenn e 2020.

Krouet 'vez gant ar greizennoù-se litradoù à litradoù bevc'haz a servij d'ar peur liesañ da bouetañ ur c'heflusker.

Gant ar c'heflusker-se e vez graet tredan en ur lakaat ur gas-digas da dreiñ hag aezhenn pe dour tomm en ur implij energiezh termik ar moget diwar devadur ar c'heflusker.

E Bro-C'hall hag e Breizh e vez implijet danvezioù evel foer ar saout, ar yer, ... evit ar brasañ lodenn (<60 % evit ma vefe prenet an tredan ker a walc'h). Peurest an danvezioù a c'hell bezañ restoù edajoù pe geot touzhet, ...

E kontrol Bro-Alamagn (bet ar c'hentañ hini o tirroaň an teknik) e vez implijet foer da gentañ tout er greizennoù.

En eil rummad e vez implijet da gentañ tout lastezioù. Brasoc'h eo ar savadurioù e-keñver reou an ti-feurmoù. Uzinoù **indusriel** emaint. Meur a teknik krouidigezh bevc'haz hag energiezh disheñvel 'zo.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ur gevredigezh anavezet mat e Breizh evit e labourioù war ar metanaat
Geunioù Brezhon

Ar **Geunioù Brezhon**, pe **Geunioù Breizh**, zo un dachenn c'hleb ec'hon (ur c'heun) e Bro-Raez, war ar Marzioù etre Breizh ha Poatev, etre departamant Liger-Atlantel ha hini ar Vande e Bro-C'hall. Dindan 45 000 ha bennak emañ.

Gwarezet eo gant chaoserioù ha tevennoù plantet gant gwez-pin rak an douar a c'hall bezañ dindan live ar mor, evel e-kichen Bonn ma veze barroù reverzhi gwechall alies. Holen zo bet produet eno abaoe ar Grennamzer. Istrerezh, labour-douar ha touristerezh zo ivez bremañ.

## Natur
Anavezet eo al lec'h evit e natur hag e douristerezh ekoatebek. Emañ ar Geunioù Brezhon e-barzh ul lec'hienn ledanoc'h gant koadeg domani ar Pays-de-Monts, Bae Bourc'hnevez hag Enez Nervouster, hag a zo bet rummet er Rouedad Natura 2000. 

Kerc'heized, herlegoned, skouled-korz ha houidi a gaver eno, ha c'hwiboned zoken tro-dro Machikoul hag Onnod-Raez. Plant halgar zo ivez : ar salikorn, an troad-gwazi-palud, ar sezv-du.

## Sevenadur hengounel
Sonet e vez ar veuze, binioù hengounel Su Breizh ha Poatev. Ar Maraîchine eo dañs ar c'horn-bro.

## Lec'hienn diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar ''Marô - Marais breton vendéen'' 

## Notennoù ha daveoù
Struskañval Somalia

**Struskañval [[Somalia]]** zo un evn bras dic'houest da nijal. *Struthio molybdophanes* eo e anv skiantel.

## Doareoù pennañ
 

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Korn Afrika ha Kenya.

## Daveennoù
Västerås

**Västerås** (distaget [] e svedeg) zo ur gêr eus kreiz Sveden, e proviñs hag e kontelezh Västmanland. War ribl al lenn Mälaren emañ, er c’hornôg da Stockholm. E 2010 e oa  a dud o chom e kêr ha  a annezidi a oa er gumun. Kêr-benn ar gontelezh eo Västerås ha sez un eskopti eus Iliz luterek Sveden eo ivez.

Unan eus kêrioù kozh Sveden eo Västerås. En  e oa an eil kêr vrasañ e Sveden hag en  e teuas da vezañ pennlec’h un eskopti. E 1527 e voe bodet ar riksdag e Västerås gant ar roue Gustav Iañ Vasa. Er vodadeg-se e voe divizet ober eus Sveden ur stad protestant ha treiñ kein ouzh an Iliz katolik. 

Västerås, war ribl al lenn Mälaren, eo an hini brasañ eus ar porzhioù e diabarzh douaroù Skandinavia. 

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel Västerås
Thomas Hardy

**Thomas Hardy** (2 a viz Mezheven 1840 – 11 a viz Genver 1928) a oa ur skrivagner, romantour ha barzh, eus Bro-Saoz. Unan eus skrivagnerien anavezetañ al lennegezh saoznek eo.

Ganet e voe en Upper Bockhampton, ur gêriadenn vihan e-kichen Dorchester, e Dorset. Mañsoner e oa e dad. Lakaet e voe da labourat evel deskard gant un tisavour ha goude-se ez eas da Londrez da studiañ ar vicher-se. 

Barzhonegoù a skrivas Thomas Hardy a-hed e vuhez hag evitañ e tremene e romantoù war-lerc'h ar varzhoniezh. Ne skrive romantoù nemet evit gounit e vuhez. Met ganto e tapas brud. Tremen a ra e romantoù e mervent Bro-Saoz, er pezh a veze anvet Wessex gantañ, diwar anv ar rouantelezh kozh. E-touez e romantoù brudetañ emañ *Far from the Madding Crowd* (1874), *The Mayor of Casterbridge* (1886), *Tess of the Durbervilles* (1891) ha *Jude the Obscure*, e romant diwezhañ, embannet e 1895. Goude-se e paouezas Hardy da sevel romantoù. Ne skrivas mui nemet barzhonegoù, hag en o zouez *The Dynasts*, ur meurgan e teir lodenn deuet er-maez e 1904, 1906 ha 1908. 

Mervel a reas Hardy e Dorchester. Interet e voe e ludu en Abati Westminster.

## Liammoù diavaez
*The Thomas Hardy Association
*Thomas Hardy Society
*Gutenberg Project
*LivriVox - Oberennoù Thomas Hardy
Kroaz norzhek

**Kroaz norzhek** pe **kroaz skandinaviat** a reer er vannielouriezh eus tres ur groaz digreizet a-gleiz hag a gaver alies war bannieloù broioù Europa an Norzh, ar broioù skandinavek da gentañ penn, ha broioù all da ziskouez o liammoù gant Skandinavia.

### Bannieloù broioù dizalc'h

Flag of Iceland.svg|Banniel Island
Flag of Norway.svg|Banniel Norvegia
Flag of Denmark.svg|Banniel Danmark
Flag of Sweden.svg|Banniel Sveden
Flag of Finland.svg|Banniel Finland


### Bannieloù broioù emren

Flag of the Faroe Islands.svg|Banniel Inizi Faero
Flag_of_Åland.svg|Banniel inizi Åland


### Bannieloù broioù all pe bobloù all

Skånska flaggan.svg|Banniel Skania
Flag of Shetland.svg|Banniel Inizi Sealtainn
2007 Flag of Orkney.svg|Banniel Inizi Orc'h
Flag of Ingermanland.svg|Banniel Ingria
Flag of Vepsia.svg|Banniel Vepsia


Voteflag (proposed).svg|Banniel ar Voted
Flag of Karel.svg|Banniel Karelia
Flag of Normandy.svg|Banniel Normandi (Bro-C'hall)
Bandera de Mizoram.svg|Banniel Mizoram (Kevread India) 


### Bannieloù all
* Ur groaz norzhek zo war banniel ar Pays de Caux, bet treset gant Franck Lemarchand.

## Notennoù
Banniel Island

**Banniel [[Island]]** (islandeg: *íslenski fáninn*) a zo ur banniel e groaz norzhek, gant ur foñs glas, ur groaz ruz bevennet gant gwenn, da lavaret eo livioù eilpennet hini Norvegia. Kinniget e voe da gentañ e 1908, degemeret eo bet e 1915 ha dont a reas da vezañ ofisiel e 1918 pa zeuas ar vro da vezañ dizalc'h diouzh Danmark. Termenet e voe pizh ar banniel gant al lezenn e 1944 pa droas ar vro en ur republik. Aroueziañ a ra ar glaz liv an oabl, ar gwenn an skorn, hag ar groaz ruz, tan ar menezioù-tan.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ar C'hentañ Ministr diwar-benn ar banniel
Trollhättan

**Trollhättan** (distaget [] e svedeg) zo ur gêr eus kornôg Sveden, e proviñs kozh Västergötland hag e kontelezh Västra Götaland. Emañ war-hed 75&nbsp;km en norzh da Göteborg ha pennlec’h kumun Trollhättan eo. E 2010 e oa  a dud o chom e kêr Trollhättan.
 
Savet eo bet war lez ar stêr Göta älv, e-kichen Lammoù-dour Trollhättan. E-pad pell e voe al lammoù-dour-se ur skoilh evit ar bagoù a yae gant ar stêr. Ur ganol gant skluzioù a voe savet en  ha meur a wech abaoe eo bet kempennet ha nevesaet.

Implijet eo bet nerzh dour ar stêr avat hag e Trollhättan eo bet diorroet an dourdredan da gentañ e Sveden. Eno e voe savet ar gompagnunezh energiezh Vattenfall ("lamm-dour") a brodu hag a zasparzh tredan e Sveden. Evel-se ez eus bet gallet sevel labouradegoù e kêr, evel re an embregerezh kirri Saab.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn kêr Trollhättan   
*Trollhättan Vänersborg
Treron

***Treron*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Nav spesad warn-ugent a ya d'ober ar genad :
* *[[Treron affinis]]*,
* *[[Treron apicauda]]*
** *T. a. apicauda*, *T. a. laotianus* ha *T. a. lowei*,
* *[[Treron aromaticus]]*,
* *[[Treron australis]]*
** *T. a. australis* ha *T. a. xenius*,
* *[[Treron axillaris]]*
** *T. a. amadoni*, *T. a. axillaris*, *T. a. canescens* ha *T. a. everetti*,
* *[[Treron bicinctus]]*
** *T. b. bicinctus*, *T. b. domvilii*, *T. b. javanus* ha *T. b. leggei*,
* *[[Treron calvus]]*
** *T. c. ansorgei*, *T. c. brevicera*, *T. c. calvus*, *T. c. delalandii*, *T. c. gibberifrons*, *T. c. granti*, *T. c. nudirostris*, *T. c. poensis*, *T. c. salvadorii*, *T. c. schalowi*, *T. c. sharpei*, *T. c. uellensis*, *T. c. virescens*, *T. c. vylderi* ha *T. c. wakefieldii*,
* *[[Treron capellei]]*
** *T. c. capellei* ha *T. c. magnirostris*,
* *[[Treron chloropterus]]*,
* *[[Treron curvirostra]]*
** *T. c. curvirostra*, *T. c. erimacrus*, *T. c. hainanus*, *T. c. haliplous*, *T. c. hypothapsinus*, *T. c. nasica*, *T. c. nipalensis*, *T. c. pegus* ha *T. c. smicrus*,
* *[[Treron floris]]*,
* *[[Treron formosae]]*
** *T. f. filipinus*, *T. f. formosae*,*T. f. medioximus* ha *T. f. permagnus*,
* *[[Treron fulvicollis]]*
** *T. f. baramensis*, *T. f. fulvicollis*, *T. f. melopogenys* ha *T. f. oberholseri*,
* *[[Treron griseicauda]]*
**  *T. g. griseicauda*, *T. g. pallidior*, *T. g. sangirensis*, *T. g. vordermani* ha *T. g. wallacei*,
* *[[Treron griveaudi]]*,
* *[[Treron olax]]*,
* *[[Treron oxyurus]]*,
* *[[Treron pembaensis]]*,
* *[[Treron phayrei]]*
** *T. p. conoveri* ha *T. p. phayrei*,
* *[[Treron phoenicopterus]]*
** *T. p. annamensis*, *T. p. chlorigaster*, *T. p. phillipsi*, *T. p. phoenicopterus* ha *T. p. viridifrons*,
* *[[Treron pompadora]]*,
* *[[Treron psittaceus]]*,
* *[[Treron sanctithomae]]*,
* *[[Treron seimundi]]*
** *T. s. modestus* ha *T. s. seimundi*,
* *[[Treron sieboldii]]*
** *T. s. fopingensis*, *T. s. murielae*, *T. s. sieboldii* ha *T. s. sororius*,
* *[[Treron sphenurus]]*
** *T. s. delacouri*, *T. s. etorques*, *T. s. korthalsi*, *T. s. robinsoni* ha *T. s. sphenurus*,
* *[[Treron teysmannii]]*,
* *[[Treron vernans]]*,
* *[[Treron waalia]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Oberiadur-brezel Red Wings

**Oberiadur-brezel ''Red Wings***, anvet ivez "emgann Abbas Ghar" en un doare amspis, anvet "oberiadur Redwing" a-wechoù en un doare fazius, pe c'hoazh *Red Wings*, a zo bet un oberiadur-brezel e-kerzh [[Brezel Afghanistan]].

E [[distrikt Pech]], [[proviñs Kounar]] en [[Afghanistan]], e menezioù [[Sawtalo Sar]], e oa al lec'h-emgann.

Eus ar [[27 a viz Even]] [[2005]] betek kreiz miz Gouhere 2005 e padas an oberiadur. Bet eo *Red Wings* an emgann ma voe lazhet ar muiañ niver a soudarded [[Stadoù-Unanet Amerika|amerikan]] e-kerzh ar memes devezh e-pad Brezel Afghanistan aboae e zeroù 5 bloaz a-raok, evit an Navy abaoe an [[Eil Brezel-bed]].

== Palioù an oberiadur ==
*Reiñ harp d'an oberiadur-brezel [[Enduring Freedom]]
*Skrapañ pe lazhañ ar penn [[Talibaned|taliban]] [[Ahmad Shah]] e oa pal pennañ an oberiadur-brezel *Red Wings*
*Flastrañ strollad-stourm Ahmad Shah e oa an eil pal.
D'an [[28 a viz Even]] [[2005]], pevar ezel eus ar strollad-stourm amerikan *Seal Team 10* a voe karget da dapout krog en Ahmad Shah, ur penn uhel d'an Dalibaned lec'hiet e proviñs Kounar, er reter da [[Asadabad]], kêr-benn ar proviñs.

Izili ar strollad *Navy Seals* a oa [[Michael P. Murphy]], [[Marcus Luttrell]], [[Danny Dietz]] ha [[Matthew Axelson]].

<gallery>
Nightstalkers in Operation Red Wing.jpg|Plakenn koun evit lod soudarded marvet e-pad an Oberiadur-brezel Red Wing
Navy SEALs in Afghanistan prior to Red Wing.jpg|Ar strollad *Seal Team 10* en Afghanistan, dres a-raok an oberiadur-brezel *Red Wings*. D'an [[28 a viz Even]] [[2005]] e varvas an holl nemet an eilvet klas [[Marcus Luttrell]], trede adal an tu dehoù war ar poltred.
Run to Operation Red Wings Medal of Honor Park 130628-N-WF272-050.jpg|Lec'h-redek ha kounlec'h *Red Wings''e Honolulu, Hawaii


## Bilañs an oberiadur-brezel hag heuliad
19 soudard amerikan a zo bet lazhet, ur viñsaskell Chinook a zo bet distrujet gant tenn ur banner roketennoù RPG-7.

## Adkemer er sevenadur
### Film
* Lone Survivor, gant Peter Berg, embanner Absolut Video, 121 munutenn, 2013
### Diell-film
* Richard Max, Chopper Mission tamm 4 "Save private Lutrell", embanner National Geographic, 47 munutenn, 2008

## Levrlennadur
*  Col Andrew R. MacMannis et LtCol Robert B. Scott, « Operation Red Wings : A joint failure in unity of command », Marine Corps Gazette,‎ Kerzu 2006, p.&nbsp;14-20
*  Ed Darack, « Operation Red Wings : What really happened », Marine Corps Gazette,‎ Genver 2011, p.&nbsp;62-67

## Notennoù ha daveennoù
C'hakasia

**C'hakasia** (*Хакасия* e c'hakaseg, *Хакасия* ivez e rusianeg), ent-ofisiel **Republik C'hakasia** (*Хакас Республиказы* e c'hakaseg, *Респу́блика Хака́сия* e rusianeg), a zo ur Republik eus Kevread Rusia. Ağban eo ar gêr-benn, lec'hiet e su Sibiria. Er bloaz 2010 e oa 532 403 a dud o vevañ er vro, 82% anezho a ra Rusianed, ha 12% hepken a oa C'hakased (50% e oant e 1926).

## Liammoù diavaez

*   Lec'hienn ofisiel Republik C'hakasia
Pingu

***Pingu*** a zo un heuliad abadenn skinwel evit ar vugale graet gant kompagnunezhioù eus Breizh-Veur ha Suis. 156 pennad zo. Skignet e oa war BBC Two, CBeebies er Rouantelez-Unanet, war SF Schweizer Fernsehen e Suis, war TF1, France 3 ha France 5 e Bro-C'hall.

Troioù-kaer ur familh manked en Antarktika. Ar mab eo Pingu.

### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel (liesyezhek)
* Pingu  war Internet Movie Database
* Pingu war Allociné
Ar Faoued (disheñvelout)

## Lec'hioù
*Ar Faoued, kumun er Mor-Bihan
*Ar Faved, bet skrivet "ar Faoued", kumun e-kichen Pontrev, en Aodoù-an-Arvor

## Tud
*Marion ar Faoued, ul laerez eus penn kentañ an
Maner an Heizerezh

Emañ **maner an Heizerezh** (galleg: *Manoir de l'Orgeraie* ; gallaoueg: *Manaer d'la pomellerae*) e Ruzieg, Bro-Vaez, e Reter Bro Vreizh.

## Istor

Eus ar  eo. Enskrivet eo evel monumant istorel (EMI) abaoe 1986.
Dagens Nyheter

***Dagens Nyheter*** (distaget (] e svedeg) (berraet e **DN**) zo ur gazetenn bemdeziek eus Sveden. Embannet e vez e Stockholm, evit ar vro a-bezh. Ar gazetenn svedat hag a vez skignet ar muiañ eo. E 2013 e veze gwerzhet  skouerenn anezhi hag a veze lennet gant  a dud bemdez E-pad ur pennad e oa kazetenn ar gostezenn liberal.. Hiziv c'hoazh e seller outi evel ur gazetenn frankizour ha dizalc'h.

Krouet e oa bet e 1864 gant Rudolf Wall.

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*Dagens Nyheter
Nea Salamis Famagusta FC

**Nea Salamis Famagusta FC** pe **Nea Salamina Famagusta FC** (Gresianeg: Νέα Σαλαμίνα Αμμοχώστου) zo ur c'hlub sport kiprenezat a-vicher diazezet e Famagusta. Ur c'hlub repuad eo abaoe aloubadeg Kiprenez gant an Durked e 1974, p'eo bet ac'hubet hanter-noz an enezenn gant Turkia. Diazezet eo ar c'hlub e Larnaca evit ar mare.

Oberennoù pouezusañ an Nea Salamina eo bezañ bet trec'h e kip Kiprenez ha Super Cup Kiprenez e 1990. Perzh en deus kemeret ar skipailh evit ar wech kentañ en ur c'hrogad european e 1990, er gib European Winner's Cup. Perzh en deus kemeret perzh e Kib UEFA Intertoto e 1995, 1997 ha 2000. Ezel eo eus klub sport an Nea Salamina Famagusta, bet krouet e 1948. Ur skipailh volleyball paotred zo ivez er c'hlub. Ar c'hlub sport zo anvet diwar anv kêr gozh Salamis pe Salamina, a oa nepell diouzh ar gêr a vremañ Famagusta ("Nea" a dalvez nevez e gresianeg).
Batman

**Batman**  zo un dreistharoz treset er c'homicsoù stadunanat embannet gant DC Comics. Batman a zo bet krouet gant an arzour Bob Kane hag ar senarioour Bill Finger, hag ar wech kentañ ma oa bet tu d'e welet a oa bet en er 27 niverenn ar c'homics *[[Detective Comics]]* d'an 30 a viz Meurzh 1939. En hollved DC, Batman eo anv harozel **Bruce Wayne**, ur playboy stadunanat pinvidik-mor, dengarour, o chom er gêr ijinet Gotham City. E orinoù a laka anezhañ da gaout ur c'hoant digoll a-enep an dorfedourien rak test eo bet eus munt e zud, Thomas ha Martha, pa oa eñ bugel, ur vendetta eo met frammet gant ur mennad  justis. Gourdoniñ a ra e-unan kement spered ha korf. Savet en deus ivez un treuzwisk hobregon awenet gant tresoù un askell-groc'hen, ha diwall a ra straedoù Gotham streets diouzh an noz. Kane, Finger, a sikour Batman evel rolloù a-eil, gant e gamaladed Robin ha Batgirl; kevredidi evel Alfred Pennyworth ha James Gordon; e amouroous hag eneberezh a-wechoù Catwoman; tudennoù enebour a zo ivez evel ar Pingouin, ar Riddler, Two-Face, hag e enebour brasañ an Joker, e-touez un toullad all.

## Notennoù ha daveennoù
Enid Blyton

**Enid Mary Blyton** (11 a viz Eost 1897 – 28 a viz Du 1968) a oa ur skrivagnerez saoz evit ar vugale. Ganet e voe en East Dulwich, e bannlev Londrez. Unan eus ar skrivagnerien vrudetañ evit ar vugale eo bet, dre ar bed a-bezh. Gwerzhet ez eus bet ouzhpenn 600 milion a skouerennoù eus he levrioù. Ha troet eo bet he oberennoù e 90 yezh.

Studioù a reas evit bezañ kelennerez ha kregiñ a reas da gelenn e 1919 e kontelezh Kent, nepell diouzh Beckenham, al lec'h ma tremenas he yaouankiz. Abred e krogas da skrivañ, istorioù ha barzhonegeoù. E 1916 e voe embannet he barzhoneg kentañ en ur gelaouenn. E bloavezhioù kentañ he labour kelennerez e kase tammoù skridoù ivez da gelaouennoù. He levr kentañ, anvet *Child Whispers*, a voe embannet e 1922. Ul levr barzhonegoù e oa, gant tresadennoù.

E 1924 e timezas ha kuitaat a reas he labour evit en em lakaat da skrivañ leun-amzer. Adalek 1926 e oa e penn ur gelaouenn evit ar vugale, anvet *Sunny Stories*, hag a zeue er-maez bep pemzektez. Kalz eus istorioù Enid Blyton a voe embannet er gelaouenn-se a-raok bezañ embannet e stumm levrioù. E 1931 e savas ur romant evit an oadourien, an hini nemetañ, ha ne voe ket embannet. An hini kentañ eus he levrioù a reas berzh, *The Adventures of the Wishing Chair*, a voe embannet e 1937. Neuze en em lakaas da sevel kalz-kalz a levrioù.

Goude marv he gwaz kentañ e addimezas e 1943. Adalek 1950 e voe embannet he levrioù en estrenvro, e yezhoù all. Neuze e save degadoù a levrioù bep bloaz (37 e 1957) ha gouest e oa da skrivañ etre 10 000 ha 12 000 ger bemdez. Paouez a reas he c'helaouenn evit ar vugale da zont er-maez e 1953. Ha krouet e voe unan all ganti neuze, an *Enid Blyton Magazine*.

He levr diwezhañ, *Noddy and the Aeroplane*, a zeuas er-maez e 1964. Pevar bloaz goude e varvas Enid Blyton e Hampstead, e Londrez.

## Oberennoù
E-touez he levrioù anavezetañ e c'haller menegiñ :

* *Famous Five* ("Le Club des Cinq" e galleg), istorioù ur strollad pevar bugel, Julian, Dick, Anne ha Georgina (George), hag o c'hi Timmy, embannet etre 1942 ha 1963. 
* *Secret Seven* ("Le Clan des Sept"), troioù-kaer seizh krennard, Barbara, Peter, Janet, Jack, Colin, Pamela ha George, hag ur c'hi ivez, embannet etre 1949 ha 1963.
* *Five Find-Outers* ("Les cinq détectives" e galleg)
**St. Clare's* ("Deux jumelles" e galleg), buhez div c'hoar yaouank en ur skol-lojañ, embannet etre 1941 ha 1945
**Malory Towers* ("Malory school" e galleg), embannet etre 1946 ha 1951
**The Naughtiest Girl* ("Betty" e galleg), embannet etre 1940 ha 1952
**Noddy* ("Oui-Oui" e galleg), 24 levr evit ar vugale vihan skeudennet gant Harmsen van der Beek, embannet etre 1949 ha 1963

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel Enid Blyton
*The Enid Blyton Society
*EnidBlyton.net
*Enid Blyton Collection - Archives hub
Cribrarula fallax

***Cribrarula fallax*** a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad *[[Cribrarula]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin ral-tre a vev e mervent Aostralia er Meurvor Habask an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant E.A. Smith e 1881 dindan an anv genad *[[Cribrarula]]*.

Talvezout a ra anv latin ar spesad fallax, gwenn, hep chañs ebet da zont a benn.

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Cribrarula fallax* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea fallax* (Smith, 1881) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Isspesadoù
Daou isspesad a zo bet diskrivet diouzh al lec'h ma vevont ha nebeut variadennigoù stumm pe liv :

* *Cribrarula fallax antonellae * Chiapponi, Lorenz & S. Marshall, 2013.
* *Cribrarula fallax fallax * (E. A. Smith, 1881).

## Bevoniezh
Kregin ral-tre a vez kavet marv war an aod (beached) pe dindan reier e-touesk spouennoù -mor dindan nebeut metroù donder an hini eo.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 28&nbsp;mm ha 33&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 20&nbsp;mm pe ramz betek 36&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad *[[Cribrarula]]* gant livioù damheñvel ha dreist-holl *[[Cribrarula exmouthensis]]* .

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e mervent Aostralia er Meurvor Habask.

## Notennoù ha daveennoù
Cribrarula gaskoini

***Cribrarula gaskoini*** a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad *[[Cribrarula]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin divoutin a vev en inizi Hawaii er Meurvor Habask an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Reeve e 1846 dindan an anv genad *[[Cribrarula]]* hag hini ar spesad *Cribrarula gaskoin*.

Roet eo bet anv ar spesad gaskoini en enor dan Ao. J. S. Gaskoin, dastumer kregin a vro Saoz (1790-1858).

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Cribrarula gaskoini* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea gaskoini* (Reeve, 1846) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* *Cribrarula gaskoinii* (Reeve, 1846) dre fazi.

## Isspesadoù
N'eus isspesad ebet a zo bet diskrivet evit ar poent.

## Bevoniezh
Kregin divoutin a vez kavet war an aod vev betek 50 m donder dindan hag e-barzh koural an hini eo.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 15&nbsp;mm ha 25&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 10&nbsp;mm pe ramz betek 30&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad *[[Cribrarula]]* gant livioù damheñvel ha dreist-holl *[[Cribrarula cumingii]]*, *[[Cribrarula catholicorum]]* ha *[[Cribrarula taitae]]* .

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo en inizi Hawaii er Meurvor Habask .

## Notennoù ha daveennoù
Cypraeovula alfredensis

***Cypraeovula alfredensis*** a zo unan eus an seitek spesad a vez renket er genad *[[Cypraeovula]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin ral a-walc'h a vev e gevred Suafrika an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Franz Alfred Schilder & Maria Schilder e 1929 dindan an anv genad *Luponia* hag hini ar spesad *Luponia edentula alfredensis*.

Dont a ra anv ar spesad alfredensis eus Port Alfred ur barre e gevred Suafrika.

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Cypraeovula alfredensis* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea alfredensis* (Schilder & Schilder, 1929) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* *Cypraea edentula alfredensis* (Schilder & Schilder, 1929) o welet ar spesad evel unispesad eus ar spesad *[[Cypraeovula edentula]]* evel an diskriverien.
* *Luponia edentula alfredensis* Schilder & Schilder, 1929 anv an diskirvadur met anv aet da get.

## Isspesadoù
Daou isspesad a zo bet diskrivet diouzh al lec'h ma vevont ha nebeut variadennigoù stumm pe liv :

* *Cypraeovula alfredensis alfredensis* (Schilder & Schilder, 1929) 
* *Cypraeovula alfredensis transkeiana* Lorenz, 2002

## Bevoniezh
Kregin ral a-walc'h a vez kavet gant splujerien dindan reier etre 5 m ha 55 m donder. Ral a-walc'h e vez draget eus donderioù brasoc'h. Kavet e vez kregin goullo kaset war an aod (beached) alies a-walc'h.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 21&nbsp;mm ha 27&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 18&nbsp;mm pe ramz betek 32&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad *[[Cypraeovula]]* ha dreist-holl *[[Cypraeovula edentula]]* ha *[[Cypraeovula mikeharti]]*

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e gevred Suafrika .

## Skeudennoù

Cypraeovula_alfredensis_003.jpg|Diaz ur grogenn *Cypraeovula alfredensis*
Cypraeovula_alfredensis2_300x300.jpg|Diaz ha kostez ur grogenn *Cypraeovula alfredensis*
Cypraeovula_alfredensis_001.jpg|Ahel enrollañ ha kostez ur grogenn *Cypraeovula alfredensis*


## Notennoù ha daveennoù
Herero

An darn-vrasañ eus an **Hereroed** zo o chom e mervent Afrika, en ur vro anvet Namibia. Ar re all zo o chom e Botswana pe Angola.

Etre an 17vet hag an 18vet kantved he deus divroet ar bobl herero betek al lec'h a vez anvet hiziv Namibia hag int staliet evel mesaerien.

Anavezet int bet a-drugarez d'ar Portugalad Bartolomeu Dias, ur moraer en deus tremenet Kab ar Spi Mat e 1488. Kalz a Europeaned zo deuet da c'houde. E 1878 e oa deuet an Alamanted met kalz a vo a-enepto dre ma kemerint an douaroù evit an tiez-feurm.

E 1904 e oa en em savet ar bobl Herero a-enep d'an drevadennerien alaman. Kastizet int bet war urzh ar jeneral Lothar von Trotha ha lazhet kalz anezhe. Abalamour da se eo tremenet o niver eus 80 000 da 15 000 a Hereroed.

## Yezh
Komz a reont ar yezh Herero (Otjiherero a vez graet anezhi), ur yezh Bantu eo. 

Meur a rannyezh disheñvel zo ha komprenus int peurliesañ an eil gant egile.

Gant an Herero standard e vez graet er mediaioù namibian hag er skol.

## Sevenadur
Daouduek eo o sistem diskennadur. An hêrezh a zeu diouzh an tad ha diouzh ar vamm er memes tro.

An Herero-ed a zo peurliesañ saverien loened hag o statud a zepant eus an niver a bennoù o deus.
Ar chatal an hini en eus ar muiañ a dalvoudegezh. Ar baotred a ra war-dro ar sevel hag ar gwerzhañ loened. Ar maouezed a ra war-dro goro ar saout, al labour menajerez, eostiñ hag ar vugale.
Lorc'h zo gant an Hereroed o kaout meot setu perak o deus ar maouezed tokoù kornek.
Gwiskañ a ra ar maouzed ivez saeoù viktorian deus an 19vet kantved, bet roet dezhe gant an Alamanted nec'het gant o noazhded.

## Kredennoù
Omuroi zo un anv Herero roet d'unan bennak suspedet da vezañ ur sorserez a nij e-pad an noz pe a ra trioù hud pe a varc'h an dud. Skoilh a reont ouzh an Omuroi en ur vont da gousket. Re all a gred, pa vez komzet gant an tasmant d'an noz ha pa vez klevet o mouezh e lak anezhe da vont kuit gant ur skrijadenn.
Re all c'hoazh a gousk gant boujienn rak krediñ a reont e vez aon gant an tasmant rak ar sklerijenn.
Ar vrizhkredenn, ar superstision-se a gendalc'h hiziv an deiz.

## Gouennlazh an Hereroed gant Alamagn
D'an 28 a viz Mae 2021 en em zigarezet he deus Alamagn en ur mod ofisiel evit gouennlazh an Hereroed hag an Namaed kaset da benn e deroù an .
Felix Lorenz

Ur malakologour hag ur bevoniour alaman eo an doktor **Felix Lorenz**, bet ganet e Lauenburg d'ar 4 a viz Genver 1967. Brudet eo e bed an dastumadegerien kregin evit bezañ labouret kalz dibaoe e 17 vloaz war ar c'herentiad kregin Cypraeidae dreist-holl.

## Buhez
Dedennet eo bet Felix Lorenz gant ar c'hregin dibaoe e vugaleaj. Embannet en deus e bennad kentañ en ur gazetenn kregin *Club Conchylia Informationen* e 1984 d'e 17 vloaz. Kendalc'het en deus da c'houde da skrivañ pennadoù ha da studiañ ar vevoniezh e Skol veur Justus-Liebig e Gießen. Echuet en deus e studioù gant un dezenn war ar vevoniezh anvet *Die Ringkauri (Monetaria annulus), einer Kaurischneckenart, die in tropischen Gewässern vorkommt* diwar benn ur spesad hoc'hig-mor *[[Monetaria annulus]]*, un hoc'hig-mor gwalennek.

## Oberennoù
Skrivañ a ra Felix Lorenz e saozneg dreist-holl, koulz en alemaneg e yezh vamm.

Setu amañ un nebeud oberennoù e-touesk ar re bennañ.
* Felix Lorenz & Alex Hubert: *A Guide To Worldwide Cowries*. 1993 nevesaet ha brasaet e 2000. ISBN 3-925919-25-2 : levr annavezet evel levr pennañ an dastumadegerien Cypraeidae.
* Felix Lorenz : *Monograph of the living Zoila: 2001. A Fascinating group of Australian endemic Cowries*, ISBN 3-925919-34-1
* Felix Lorenz : *New worldwide Cowries: Descriptions of new taxa and [..]* 2002. ISBN 3-925919-59-7 
* Felix Lorenz & Dirk Fehse: *The Living Ovulidae. A Manual of the Families of Allied Cowries.* 2010. ISBN 978-3-939767-21-3 : Levr brasañ diwar benn ur c'herentiad tost a Hoc'higed-mor, an Ovulidae.
* Felix Lorenz : *Monograph of the Genus Pustularia (Gastropoda: Cypraeidae)* 2014: ISBN 978-3939767602 
* Felix Lorenz : *Cowries, A guide to the Gastropod Family Cypraeidae* volume 1, Biology and systematics,  2017: ISBN 978-3-939767-87-9 , emb. ConchBooks, Harxheim, Germany
* Felix Lorenz : *Cowries, A guide to the Gastropod Family Cypraeidae* volume 2, Shelles and Animals, 2018 : ISBN 978-3-939767-88-6 , emb. ConchBooks, Harxheim, Germany

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Listennad embannadurioù war lec'hienn internet Felix Lorenz
Franz Alfred Schilder

Ur malakologour, ur bevoniour, un taksonomour hag ur c'helenner war ar blotviled hag ar geographiezh, alaman eus orin bro Aostria e oa **Dr. Franz Alfred Schilder**, Franz Xaver Alfred Johann Schilder eus e anv leun, ganet e Královské Vinohrady, (Gwinieg roueel alamagn), e Praha Tchekia an deiz a hiziv, d'an 13 a viz Ebrel 1896 ha marvet e Halle (Saale) d'an 11 a viz Eost 1970.

## Buhez
Dedennet eo bet abred gant an natur Franz Alfred Schilder hag en doa embannet e bennad kentañ da 14 bloaz diwar ur spesad c'hwiled e kerentiad ar Cicindelidae en *der Deutschen Entomologischen Zeitschrif*, ur gazetenn aleman diwar an amprevaned. Kroget en doa da studiañ Medisinerezh er skol-veur Vienna a-raok mont da vrezeliñ e 1914. Distreiñ a rae goude ar brezel e 1918 e Vienna da studiañ skiantoù an natur. Tremen a rae e doktorelezh war an uskerentiad Cypraeacea a zo ennañ ar c'herentadoù Cypraeidae hag Ovulidae. Kenderc'hel a rae adalek ar mare-se da labourat war meur a sujed e bevoniezh e-touesk anezho, an hoc'higed-mor, ar phyloxera, kleñved ar gwini.

Dimezet eo da V/Maria Hertrich (1898-1975) ha ganti e ya etre 1927 ha 1939 da veajiñ e meur a vro da studiañ hoc'higed-mor e mirdioù ha dastumadegoù prevez. Embann a rae pennadoù diwar e studioù ha a drugarez dezho e voe pedet da genderc'hel da labourta gant ar Royal Society eus Londrez.

An eil brezel bed a harz ouzh e studioù hag eskemmoù er maez eus Alamagn.

Adkregiñ a rae adalek 1950 da eskemm gant dastumadegerien ar vro a-bez.

Dont a rae da vezañ Kelenner a enor er skol-veur Martin Luther e Halle-Wittenberg eus 1945 betek 1968 pa kemere e leve.

Implijout a rae e leve evit labourat gant e wreg Maria war an hoc'higed-mor. Embann a raeont *A catalogue of living and fossil cowries* diwar kerentiadoù Triviidae, Ovulidae ha Cypraedae.

## Embannadennoù
Embannet en doa muioc'h eget 400 pennad.

Diskrivet en doa 45 genad nevez ha 483 spesad hag isspesad nevez.

Roet eo bet anv ar genad *[[Schilderia]]* en enor dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

Troet eo bet ul lodenn eus an destenn-mañ diwar ar pennad en alamaneg.

## Liammoù diavaez
Kemened-Ili

**Kemened Ili** a oa ur gemened er Grennamzer e Bro-Leon. Un arriagonded eo bet hag e oa he fennlec'h e Tregaranteg.

En arriagonded Kemened Ili e oa ar parrezioù-mañ : Broenou, Elestreg (ar Folgoad bremañ), Goulc'hen, Gwineventer ha trevioù Sant-Derc'hen ha Sant-Servez, Gwiseni ha trev Sant-Fregan, Kerlouan, Kerniliz ha trev Lannarvili, Kernouez, Landeda, Lanneured, Lanniliz, Lesneven, Plouzeniel ha trevioù Sant-Meven ha Tremaouezan, Plouedern, Plougerne ha trev Tremenac'h, Plouider, Plouneour-Traezh ha trev Brignogan, Trelez, Tregaranteg.

## Notennoù
Lorenz

**Lorenz** zo un anv-bihan alamanek, par da Laorañs e brezhoneg.

## Stummoù all
* Laurenz, anv-bihan
* Lorentz, anv-familh

## E yezhoù all
* Lorenzo en italianeg
* Laurence ha Lawrence e saozneg
* Laurent e galleg

## Tud
* Heinz Lorenz (1913-1985), penn sekretouriezh kelaouiñ Adolf Hitler
* Konrad Lorenz (1903-1999), bevoniour aostrian
* Felix Lorenz (g. e 1967), bevoniour alaman
Cypraeovula algoensis

***Cypraeovula algoensis*** a zo unan eus ar seitek spesad a vez renket er genad *[[Cypraeovula]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin ral a-walc'h a vev e gevred Suafrika an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Gray e 1825 dindan an anv genad *[[Cypraea]]* hag hini ar spesad *Cypraea algoensis*.

Dont a ra anv ar spesad algoensis eus Algoa Bay e mervent Suafrika.

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Cypraeovula algoensis* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea algoensis* Gray, 1825 hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* *Cypraea algoensis f. batsatensis* Bodoni, 1985 gant ur stummm ha n'eo ket degemeret
* *Cypraeovula algoensis algoensis* (Gray, 1825) gant anv an isspesad tip
* *Cypraeovula algoensis var. sanfrancisca* Chiapponi, 1999 gant anv ur stumm ha n'eo ket degemeret

## Isspesadoù
Tri isspesad a zo bet diskrivet diouzh al lec'h ma vevont ha nebeut variadennigoù stumm pe liv :

* *Cypraeovula algoensis namibiensis* Massier, 2006 isspesad e gevred Suafrika
* *Cypraeovula algoensis permarginata* Lorenz, 1989 isspesad ral-tre a vev eus Beg Agulhas betek Bae Algoa.
* *Cypraeovula algoensis algoensis* (Gray, 1825) isspesad tip boutin a-walc'h a vev eus Bae Table betek Bae False

## Bevoniezh
Kregin boutin a-walc'h betek ral-tre diouzh an isspesadoù a vez kavet war mogerioù reier, e-pad an deiz etre 25 ha 50 m donder. An isspesad ral-tre permarginata a vez kavet donoc'h e toulloù-trop legestr etre 100 ha 400 m donder.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 19&nbsp;mm ha 27&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 17&nbsp;mm pe ramz betek 33&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad *[[Cypraeovula]]* ha dreist-holl *[[Cypraeovula edentula]]*, *[[Cypraeovula connelli]]* ha *[[Cypraeovula mikeharti]]* hag ivez *[[Notocypraea comptonii]]*

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e su ha mervent Suafrika .

## Notennoù ha daveennoù
Maria Schilder

Ur valakologourez, hag ur vevoniourez alaman e oa **Maria Schilder**, ganet Maria Hertrich e 1898 ha marvet e 1975, anavezet evit he c'henlabour gant he gwaz Franz Alfred Schilder.

## Buhez
Etre 1927 ha 1939 ez eas da veajiñ da veur a vro da studiañ an hoc'higed-mor e mirdioù ha dastumadegoù prevez gant he gwaz.

Embann a rejont *A catalogue of living and fossil cowries*  e 1971, diwar kerentiadoù Triviidae, Ovulidae ha Cypraeidae.

## Embannadennoù



## Liammoù diavaez
Andrzej Duda

**Andrzej Sebastian Duda** (distaget [] e poloneg), ganet d’ar  e Kraków, zo ur gwiraour hag ur politikour polonat. Prezidant Republik Polonia eo abaoe 2015.

Eus 2006 da 2007 e oa bes-ministr ar Justis e gouarnamant Jarosław Kaczyński. E 2014 e voe dilennet da gannad e Parlamant Europa. Mont a reas war ar renk, en anv ar strollad mirour Prawo i Sprawiedliwość (PiS, "Gwir ha Justis"), evit dilennadeg prezidant ar republik e miz Mae 2015. Trec’h e voe a-enep ar prezidant kent Bronisław Komorowski. Deuet eo da vezañ prezidant d’ar .