open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patagioenas

***Patagioenas*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Seitek spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Patagioenas araucana]]*,
* *[[Patagioenas caribaea]]*,
* *[[Patagioenas cayennensis]]*
** *P. c. andersoni*, *P. c. cayennensis*, *P. c. occidentalis*, *P. c. pallidicrissa*, *P. c. sylvestris*, *P. c. tamboensis* ha *P. c. tobagensis*,
* *[[Patagioenas corensis]]*,
* *[[Patagioenas fasciata]]*
** *P. f. albilinea*, *P. f. crissalis*, *P. f. fasciata*, *P. f. monilis*, *P. f. roraimae* ha *P. f. vioscae*,
* *[[Patagioenas flavirostris]]*
** *P. f. flavirostris*, *P. f. madrensis*, *P. f. minima* ha *P. f. restricta*,
* *[[Patagioenas goodsoni]]*,
* *[[Patagioenas inornata]]*,
* *[[Patagioenas leucocephala]]*,
* *[[Patagioenas maculosa]]*
** *P. m. albipennis* ha *P. m. maculosa*,
* *[[Patagioenas nigrirostris]]*,
* *[[Patagioenas oenops]]*,
* *[[Patagioenas picazuro]]*
** *P. p. marginalis* ha *P. p. picazuro*,
* *[[Patagioenas plumbea]]*
** *P. p. baeri*, *P. p. bogotensis*, *P. p. chapmani*, *P. p. pallescens*, *P. p. plumbea* ha *P. p. wallacei*,
* *[[Patagioenas speciosa]]*,
* *[[Patagioenas squamosa]]*,
* *[[Patagioenas subvinacea]]*
** *P. s. anolaimae*, *P. s. berlepschi*, *P. s. ogilviegranti*, *P. s. peninsularis*, *P. s. purpureotincta*, *P. s. recondita*, *P. s. ruberrima*, *P. s. subvinacea* ha *P. s. zuliae*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
La Petite Roque

***La Petite Roque*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.

## Istor
* Kentañ ma voe embannet a voe er pemdezieg Gil Blas, etre an 18 hag an 23 a viz Kerzu 1885. 
* Adembannet e voe en dastumad La Petite Roque e 1886.

## An danevell
Ur plac'hig zo bet gwallet ha lazhet.

## Liamm diavaez
* ''La Petite Roque'', embannadur 1896 e Gallica
Cherbourg-en-Cotentin

**Cherbourg-en-Cotentin** a zo ur gumun nevez savet d'ar 1añ a viz Genver 2016 diwar kendeuz Cherbourg-Octeville, Équeurdreville-Hainneville, La Glacerie, Querqueville ha Tourlaville.

## Notennoù
Les Soirées de Médan

***Les Soirées de Médan*** zo un dastumad danevelloù gallek embannet d'ar 15 a viz Ebrel 1880 e ti an embanner Georges Charpentier e Pariz, savet gant Émile Zola, Guy de Maupassant, J.-K. Huysmans, Henry Céard, Léon Hennique hag Paul Alexis.

## Danvez al levr
C'hwec'h danevell zo ennañ :
* *[[L'Attaque du Moulin]]*, gant Émile Zola
* *[[Boule de Suif]]*, gant Guy de Maupassant, an hini vrudetañ anezho
* *[[Sac au dos]]*, gant Joris-Karl Huysmans
* *La Saignée*, gant Henry Céard
* *L'Affaire du Grand 7*, gant Léon Hennique
* *Après la bataille*, gant Paul Alexis
Le Père Milon

***Le Père Milon*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *Le Père Milon* a oa e *[[Le Gaulois]]* an 22 a viz Mae 1883. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif ''Le Père Milon'' en 1899. 

## An danevell
Un danevell brezel eo. Ar Milon kozh a ro bod da soudarded prusian en e atant.
L'Orphelin (Maupassant)

***L'Orphelin*** (*An [[Emzivad]]*) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *L'Orphelin* a oa e *[[Le Gaulois]]* ar 15 a viz Mezheven 1883. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif ''Le Père Milon'' en 1899. 

## An danevell
Istor ur plac'h yaouank kozh vil. Lazhet eo gant ar bugel emzivad he deus savet.

## Liamm diavaez
*[Ar skrid e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Le_Père_Milon_(recueil)/L’Orphelin)
Geotrygon

***Geotrygon*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an naturour saoz Philip Henry Gosse (1810-1888).

E deroù ar bloavezhioù 2000 e oa bet dispartiet triwec'h spesad ar genad *Geotrygon* kozh etre hini a-vremañ, ar genadoù nevez *Leptotrygon* (ar spesad nemetañ *[[Leptotrygon veraguensis]]* ennañ) ha *[[Zentrygon]]*.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Nav spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* *[[Geotrygon caniceps]]*,
* *[[Geotrygon chrysia]]*,
* *[[Geotrygon leucometopia]]*,
* *[[Geotrygon montana]]*
** *G. m. martinica* ha *G. m. montana*,
* *[[Geotrygon mystacea]]*,
* *[[Geotrygon purpurata]]*,
* *[[Geotrygon saphirina]]*
** *G. s. rothschildi* ha *G. s. saphirina*,
* *[[Geotrygon versicolor]]*,
* *[[Geotrygon violacea]]*
** *G. v. albiventer* ha *G. v. violacea*.

## Levrlennadur
*  Richard C. Banks, Jason D. Weckstein, J.V. Remsen, Jr & Kevin P. Johnson, ''Classification of a clade of New World doves (Columbidae: Zenaidini)'', Zootaxa 3669 (2): 184–188.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Confessions d'une femme

***Confessions d'une femme*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1882.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *Confessions d'une femme* a oa e *[[Gil Blas]]* an 28 a viz Mezheven 1882, sinet Maufrigneuse. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif ''Le Père Milon'' en 1899. 

## An danevell
Ur wreg, erru war an oad, a gont perak eo bet avoultr.

## Liamm diavaez
* [Confessions d'une femme e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Le_Père_Milon_(recueil)/Confession_d’une_femme)
L'Ami Joseph

***L'Ami Joseph*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *L'Ami Joseph* a oa e *[[Le Gaulois]]* an 3 a viz Mezheven 1883. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif ''Le Père Milon'' en 1899.

## An danevell
M. de Méroul en devoa anavezet Joseph Mouradour er skolaj ha mignoned e oant d'ar c'houlz-se. En em adkavout a reont ha pedet Joseph da gastell Méroul. Kuzulier departamant eo Joseph, republikan, frankveizour. Ar Veroulien zo katoliked ha troet gant ar roue.

## Liamm diavaez
* [Ar skrid e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Le_Père_Milon_(recueil)/L’Ami_Joseph)
MC Jean Gab'1

**Charles M'Bouss,** brudet gant al lesanv **MC Jean Gab'1**, zo un aktour sinema, ur rapour, ur senarioour kement hag ur skrivagner ganet d'an 28 a viz Genver 1967. A orin kamerounat, brudet e krog da vezañ e 2003, gant sevenidigezh ar ganaouenn "J't'emmerde". Daoust da vezañ produet daou albom studio n'em sant ket bezañ ur rapour, hogen kentoc'h evel un arzour liesarvezel hag eo ar rap unan e-touez e holl oberiantizioù.

## Buhez
MC Jean Gab'1 a dremmenas kentañ bloavezhioù e yaouankiz, e 15vet ranngêr Pariz. E vuhez a gemmas trumm pa voe drouklazhet e vamm gant e dad, a c'hoarvezas trumm warlerc'h o zisparti kriz, hi o vezañ tec'het kuit gant ur garedig all. Charles a zeuas da vezañ emzivad hag e tremenas hogos dek vloaz eus e vuhez en DDASS. Da heul reuziadoù torfedourez, e voe bac'het meur a wech e toull-bac'hoù Frañs, hag en Alamagn e Berlin ar c'hornôg, dreist holl evit torfedoù laerezh bankoù. Daoust dezhañ bezañ bevet e metoù ar rap abaoe 1980, evel dañsour pergen, n'eo nemet d'e 30 vloaz e kemeras perzh MC Jean Gab'1 war ur bladenn rap, diwar atiz e vignoned.

Dibabet en doa al lezanv leurenn MC Jean Gab'1 abalamour da sinema ar bloavezhioù 1960 ha 1970, ma ne weled aktor du ebet ouzh ar skramm. Ken plijet ha levezonet eo bet gant ar sonerezh rock koulz gant hini an hip-hop. Ruzañ a reas e revr war kadorioù plato Discovery Channel da ginnig asambles gant Clara Morgane ar film "Dans la tête du tueur".

MC Jean Gab'1 zo plijet ivez gant stumm ar Street Workout (sport straed evit bezañ kigennet kement hag Arnold Schwarzenegger) hag e oa bet tremenet e-barzh an abadenn Tracks war Arte da ginnig se.

Ur fentigellour lemm e spered eo. Videoioù anezhañ a gaver e stumm atersadennoù war YouTube. Un tammig anarkour rebel eo, ha kaset en doa da gac'hat holl pilpouserien ar sistem rap, o lavar outo e oant blin, amparfal ha mito. Komz a ra pemp yezh bet desket gantañ e kelligoù an toulloù-bac'h evit ul lod anezho, an alamaneg hag ar saozneg amerikan en o zouez.

Er ganaouenn *J't'emmerde* e tiskuilh amzer dremenet meur a rapour hag a strollad rap gall brudet. Ur verzh prim (beuz) a reas dre ar rendaelerezh a savas diwar gement se. Meur a star eus bed an Hip-Hop gall a renk en hevelep paner. Da heul ar ganaouenn-se, pemp bloavezh war-lerc'h, e tarz un emgann etre MC Jean Gab’1 ha seizh den, en o zouez ar rapour Kery James ha Rohff. Kery James en deus roet e soñj eus ar fedoù ha Rohff en deus eztaolet komzoù c'harv keñver MC Jean Gab'1 ha Jo Dalton.

Un tammig has-been e teu da vout bremañ, hogen derc'hel a ra gant e lusk buhez, tro-dro d'ar sport. 

## Liammoù diavaez
*"Rien à faire de Booba et des rappeurs" - YouTube 
*"J't'emmerde" - YouTube
Ce cochon de Morin

***Ce cochon de Morin*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882, embannet en dastumad *[[Contes de la bécasse]]*.

## Istor
*Ce Cochon de Morin* a oa bet embannet e *[[Gil Blas]]* an 21 a viz Du 1882, gant an anv-pluenn Maufrigneuse. Goude-se e voe adembannet en dastumad *[[Contes de la bécasse]]* ha lakaet da eil war-lerc'h *[[La bécasse]]*.

## An danevell
Istor Morin, merser e La Rochelle, a zistro eus Pariz, goude tremen ur pemzektez eno. Er porzh-houarn e wel ur plac'h yaouank, Henriette Bonnel. He heuliañ a ra en tren. Klask a ra pokat dezhi. Spontet ar plac'h, gervel a ra implijidi, ha harzet Morin.

## Notennoù

## Liamm diavaez
* Ce cochon de Morin e Wikisource
À vendre

**À vendre** zo un droienn c'hallek hag a dalv kement ha *da werzhañ*.

## Oberennoù
* À vendre (danevell), danevell gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1885.
*Meur a film gallek

## Traoù all
* *A Vendre A Louer*, kompagnunezh c'hall.
Cluj-Napoca

**Cluj-Napoca** (roumaneg, distaget: ; betek 1974: **Cluj** hepken), **Kolozsvár** en hungareg, **Klausenburg** en alamaneg, *קלויזנבורג*, *Cloizânburg* e yidicheg, eo eil kêr brasañ Roumania, ha kêr-benn Treuzsilvania. Betek niveradeg-poblañs 1956 e oa an Hungared ar re niverusañ, met war zigresk ez a o c'henfeur ingal, ha ned eont ken d'ober nemet 16,4% eus ar boblañs hervez niveradeg 2011.

## Kêrioù gevellet
## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Cluj-Napoca gant ar c'hêrioù-mañ:

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Monsieur Parent

***Monsieur Parent*** zo un danevell c'hallek, hirik, gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, embannet e 1885.

## Istor
Embannet eo bet en dastumad *[[Monsieur Parent (dastumad)|Monsieur Parent]]*. Kontrol d'an darn vrasañ eus danevelloù an oberour n'eo ket bet embannet en ur gelaouenn da gentañ. Kaset e voe d'an embanner e miz Here 1885 da glokaat an dastumad. 

## An danevell
Unan eus re hirañ an oberour eo, gant *[[Yvette]]*, *[[L'Héritage]]* ha *[[Boule de suif]]*.

## Liamm diavaez
*[Monsieur Parent e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil)/Monsieur_Parent)
Leptotrygon veraguensis

***Leptotrygon veraguensis*** (*Geotrygon veraguensis* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
N'eus nemet ar spesad nevez-mañ (2013) er genad *Leptotrygon*.

Anvet e voe *Geotrygon Veraguensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1866) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895) : dont a ra e anv eus Veraguas, unan eus proviñsoù Panamá.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi douaroù izel eus Costa Rica da walarn pellañ Ecuador.

## Liammoù diavaez
*  ''Leptotrygon veraguensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Leptotrygon veraguensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Laodez

**Laodez** a dalvez kement ha « meuleudioù » e latin (*Laudes*). Ar bedenn eus an Iliz eo da darzh-an-deiz.
The Untouchables (stirad skinwel)

***The Untouchables*** (*"Ne vint ket gwerzhet"* a c'hellfe bezañ e brezhoneg) a zo ur stirad skinwel polis stadunanat skignet etre an 20 a viz Ebrel 1959 hag an 21 a viz Mae 1963 war ar rouedad ABC Television Network. Krouet e voe gant Quinn Martin ha produet gant *Desilu Productions*. 4 c'houlzad, 118 rann a 50 munutenn pep hini hag ur film-stur e div lodenn a ya d'ober ar stirad. Berzh bras a reas.

Skignet eo bet e Frañs adalek ar 5 a viz Genver 1964 war RTF Télévision ha goude war gentañ chadenn an ORTF.

Diazezet eo war levr eñvorennoù Eliot Ness hag Oscar Fraley gant an hevelep titl. Azasaat a ra skiant-prenañ Ness, karget gant servijoù an tailhoù stadunanat da stourm ouzh an dorfedourien da vare Berz an alkool e Chicago er bloavezhioù 1930, gant sikour ur strollad a-ratozh tud bet dibabet evit o c'halonegezh, o zemz-spered hag o dibrenusted ha lesanvet *The Untouchables*. Ur film a voe savet e 1987 diwar al levr gant Brian De Palma hag ur skript gant David Mamet. Un eil stirad a voe savet e 1993 hep ober kement a verzh.

### Aktourien ha tudennoù

*Robert Stack a zo "Agent Eliot Ness"
*Abel Fernandez a zo "Agent William Youngfellow"
*Nick Georgiade a zo "Agent Enrico "Rico" Rossi"
*Paul Picerni a zo "Agent Lee Hobson", (adalek an eil koiulzad)
*Steve London a zo "Agent Jack Rossman"
*Jerry Paris a zo "Agent Martin Flaherty" 
*Chuck Mitchell Hicks a zo "Agent LaMarr Kane" (er c'houlzad kentañ hepken)
*Anthony George a zo "Agent Cam Allison" (er c'houlzad kentañ hepken) 
*Keenan Wynn as "Agent Joe Fuselli" (er stur-film hepken)
*Bruce Gordon a zo "Frank Nitti"
*Frank Dekova a zo "Jimmy Napoli"
*Neville Brand a zo "Al Capone"
*Frank Wilcox a zo "Federal District Attorney Beecher Asbury"
*Raymond Bailey a zo "US Attorney evit New York John Carvell"
*Robert Bice a zo "Police Capt. Johnson"
*Les Lampson a ginnig an istor
*Walter Winchell a gont an istor
Le Baptême

***Le Baptême*** e galleg, *Il battesimo* en italianeg ("Ar vadeziant") a gaver en anv meur a dra.

## Oberennoù
;Lennegezh
*Div zanevell gant Guy de Maupassant :
** Le Baptême (Maupassant, 1884), en dastumad Miss Harriet (dastumad)
** Le Baptême (Maupassant, 1885), en dastumad Monsieur Parent (dastumad)
;C'hoariva
**Les dragées du baptême*, pezh gant Jacques Offenbach e 1856
;Sinema
* *Le Baptême de Calino*, ur film gall e 1910
;Sonerezh
* *Le Baptême*, albom gant Matthieu Chedid

## Pennadoù kar
*divadeziñ
*Battesimo, anv italianek meur a oberenn.
Mallwyd

**Mallwyd** zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e gevred kontelezh Gwynedd. Emañ e traoñienn ar stêr Dyfi, hanter-hent etre Dolgellau ha Machynlleth. En-dro dezhi emañ Dinas Mawddwy, en hanternoz, hag Aberangell, er c'hreisteiz. Kemberiñ a ra an Afon Dugoed gant an Dyfi e-kichen Mallwyd. 

## Istor
Emañ ar gêriadenn war an harzoù etre kontelezhioù kozh Sir Feirionnydd ha Sir Drefaldwyn. Anv kozh ar gêriadenn e oa *Tre'r llan*, hag eno e oa iliz parrez Mallwyd e kombod kozh Mawddwy. 

Kontañ a reer e voe savet iliz kentañ Mallwyd er  gant Sant Tydecho, a oa deuet eus Kerne-Veur. An iliz a weler bremañ a voe savet er  avat hag enni e kaver arrebeuri prenn eus ar . Al lenneg John Davies e oa person Mallwyd e-pad 30 vloaz e deroù ar XVIIvet kantved hag en iliz ez eus ur monumant e koun dezhañ, savet daou c'hant vloaz goude e varv.

## Tud vrudet
*Edward Urien (war-dro 1580–1614), barzh
*John Davies (war-dro 1567 - 1644), lenneg
*Hugh Jones (1749 - 1825), barzh 

## Liamm diavaez
Badeziant Jezuz

**Badeziant Jezuz** zo anv meur a oberenn arzel, livadurioù dreist-holl.

E-touez ar re vrudetañ :
* ***[[Badeziant Jezuz (Piero della Francesca)|Badeziant Jezuz]]*** gant Piero della Francesca (1448-1450) ;
* ***[[Badeziant Jezuz (Verrocchio)|Badeziant Jezuz]]*** gant Verrocchio (1472-1475) ;
* ***[[Badeziant Jezuz (Perugino, Vatikan) |Badeziant Jezuz]]*** gant Perugino (vers 1482), e chapel Sistina ar Vatikan ;
* ***[[Badeziant Jezuz (Bellini)|Badeziant Jezuz]]*** gant Giovanni Bellini (1500-1502) ;
* ***[[Badeziant Jezuz (Gérard David)|Badeziant Jezuz]]*** gant Gérard David vers 1502-1508 ;
* ***[[Badeziant Jezuz  (Perugino, Città della Pieve)|Badeziant Jezuz]]*** gant Perugino, e duomo Città della Pieve (1510) ;
* ***[[Badeziant Jezuz (Tizian)|Badeziant Jezuz]]*** gant Tizian ;
* ***[[Badeziant Jezuz (El Greco, Mirdi ar Prado)]]*** gant El Greco, livet entre 1596 ha 1600 ;
* ***[[Badeziant Jezuz (Poussin)|Badeziant Jezuz]]*** gant Nicolas Poussin ;
* ***[[Badeziant Jezuz (Van Haarlem)|Badeziant Jezuz]]*** gant Cornelis Cornelisz van Haarlem ;

## Pennadoù kar
*Badeziant
*Le Baptême
Le Baptême (Maupassant, 1885)

***Le Baptême*** (*ar vadeziant*) zo un danvell gant Guy de Maupassant, en 1885. Arabat droukveskañ an danevell-mañ gant unan all heñvelanvet a oa bet embannet en 1884.

## Istor
* Da gentañ e voe embannet er gazetenn *[[Gil Blas]]*, d'an 13 a viz Genver 1885. 
* Adembannet e voe er bloaz-se en-eeun en dastumad ''Monsieur Parent''.

## An danevell
Ur vadeziant en Breizh, e-kichen Pont-an-Abad ...
Kregiñ a ra gant ar gerioù: 
**Allons, docteur, un peu de cognac... (*Ac'hanta, doktor, ur banne kognag... '')

## Liammoù diavaez
* [Le Baptême (1885) e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil)/Le_Baptême)
Quentin Tarantino

**Quentin Jerome Tarantino** (ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1963 e Knoxville, Tennessee) a zo ur sevener, produer, aktour ha senarioour sinema stadunanat.

Anavezet ez eo bet evel sevener filmoù dizalc'h gant e daou film kentañ, Reservoir Dogs (1992) ha Pulp Fiction (1994).

## Levezonoù
Tarantino a blij dezhañ lakaat daveoù en e filmoù eus ar filmoù a blij ar muiañ dezhañ.

Diskleriet en deus e oa e 12 film karetañ ar re:
* *[[Ar mat, al loen fall hag an truant]]* (*The Good, the Bad and the Ugly*) gant Sergio Leone (mammenn e vezo d'ar film *[[Django Unchained]]*, un enoriñ da Sergio Leone, an titl saozneg ** a oa bet raksoñjet dezhañ)
* *[[Rio Bravo (film)|Rio Bravo]]* gant Howard Hawks
* *[[Taxi Driver]]* gant Martin Scorsese
* *[[Maouez ar gwener]]* (*His Girl Friday*) gant Howard Hawks
* *[[Rolling Thunder (film, 1977)|Rolling Thunder]]* gant John Flynn
* *[[Hag an holl a c'hoarzhe]]* (*They All Laughed*) gant Peter Bogdanovich
* *[[An tec'hadenn veur (film, 1963)|An tec'hadenn veur]]* (*The Great Escape*) gant John Sturges
* *[[Carrie]]* (*Carrie*) gant Brian De Palma
* *[[Coffy, panterenn Harlem]]* (*Coffy*) gant Jack Hill (mammenn d'ar film *[[Jackie Brown]]*)
* *[[Remziad rebell]]* (*Dazed and Confused*) gant Richard Linklater
* *[[An dorn houarn]]* (*Five Fingers of Death* ou *King Boxer*) gant Chang-hwa Jeong
* *[[Hi Diddle Diddle]]* gant Andrew L. Stone
Ducula

***Ducula*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894)

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Nav spesad ha tregont a ya d'ober ar genad :
* *[[Ducula aenea]]*
** *D. a. aenea*, *D. a. andamanica*, *D. a. consobrina*, *D. a. fugaensis*, *D. a. intermedia*, *D. a. nuchalis*, *D. a. oenothorax*, *D. a. palawanensis*, *D. a. paulina*, *D. a. polia*, *D. a. pusilla* ha *D. a. sylvatica*,
* *[[Ducula aurorae]]*
** *D. a. aurorae* ha *D. a. wilkesii* (†),
* *[[Ducula badia]]*
** *D. b. badia*, *D. b. cuprea*, *D. b. griseicapilla* ha *D. b. insignis*,
* *[[Ducula bakeri]]*,
* *[[Ducula basilica]]*
** *D. b. basilica* ha *D. b. obiensis*,
* *[[Ducula bicolor]]*,
* *[[Ducula brenchleyi]]*,
* *[[Ducula carola]]*
** *D. c. carola*, *D. c. mindanensis* ha *D. c. nigrorum*,
* *[[Ducula chalconota]]*
** *D. c. chalconota* ha *D. c. smaragdina*,
* *[[Ducula cineracea]]*,
* *[[Ducula concinna]]*,
* *[[Ducula finschii]]*,
* *[[Ducula forsteni]]*,
* *[[Ducula galeata]]*,
* *[[Ducula goliath]]*,
* *[[Ducula lacernulata]]*
** *D. l. lacernulata*, *D. l. sasakensis* ha *D. l. williami*,
* *[[Ducula latrans]]*,
* *[[Ducula luctuosa]]*,
* *[[Ducula melanochroa]]*,
* *[[Ducula mindorensis]]*,
* *[[Ducula mullerii]]*
** *D. m. aurantia* ha *D. m. mullerii*,
* *[[Ducula myristicivora]]*
** *D. m. geelvinkiana* ha *D. m. myristicivora*,
* *[[Ducula neglecta]]*,
* *[[Ducula nicobarica]]*,
* *[[Ducula oceanica]]*
** *D. o. monacha*, *D. o. oceanica*, *D. o. ratakensis*, *D. o. teraokai* ha *D. o. townsendi*,
* *[[Ducula pacifica]]*
** *D. p. pacifica* ha *D. p. sejuncta*,
* *[[Ducula perspicillata]]*,
* *[[Ducula pickeringii]]*,
* *[[Ducula pinon]]*
** *D. p. jobiensis*, *D. p. pinon* ha *D. p. salvadorii*,
* *[[Ducula pistrinaria]]*
** *D. p. pistrinaria*, *D. p. postrema*, *D. p. rhodinolaema* ha *D. p. vanwyckii*,
* *[[Ducula poliocephala]]*,
* *[[Ducula radiata]]*,
* *[[Ducula rosacea]]*,
* *[[Ducula rubricera]]*
** *D. r. rubricera* ha *D. r. rufigula*,
* *[[Ducula rufigaster]]*
** *D. r. rufigaster* ha *D. r. uropygialis*,
* *[[Ducula spilorrhoa]]*,
* *[[Ducula subflavescens]]*,
* *[[Ducula whartoni]]*,
* *[[Ducula zoeae]]*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Tourville

**Tourville** zo un anv-lec'h gallek, eus Normandi, deuet da vout anv-tiegezh.

## E Normandi
#### Normandi-Uhel
*Tourville-la-Campagne, en Eure
*Tourville-la-Chapelle, en Seine-Maritime
*Tourville-la-Rivière, en Seine-Maritime
*Tourville-les-Ifs, en Seine-Maritime
*Tourville-sur-Arques, en Seine-Maritime
*Tourville-sur-Pont-Audemer, en Eure

#### Normandi-Izel
*Tourville-en-Auge, en Calvados
*Tourville-sur-Odon, en Calvados
*Tourville-sur-Sienne, en Manche
*Tourville, kumun gwechall en Manche, hiziv en Lestre

## Tud
* César de Costentin de Tourville (marvet en 1647), kuzulier-stad gall, tad da Anne Hilarion de Costentin de Tourville.
* Anne Hilarion de Costentin de Tourville (1642-1701), bezamiral gall
* Charles Bertin Gaston Chapuis de Tourville (1740-1809), jeneral gall.
* Anne de Tourville (ganet en 1910), skrivagner priz Femina en 1951.
Lopholaimus antarcticus

***Lopholaimus antarcticus*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

Anvet e voe *Columba Antarctica* da gentañ-penn (e 1793) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813) : ar spesad nemetañ er genad *Lopholaimus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad war aodoù reter Aostralia (eus Kab York da greisteiz Sukembre-Nevez).

## Liammoù diavaez
*  ''Lopholaimus antarcticus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Lopholaimus antarcticus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
L'Âne (Maupassant)

***L'Âne*** (*an [[azen]]*) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en dastumad ''Miss Harriet'' e 1883.

## Istor
Da gentañ e voe embannet *L'Âne* er gelaouenn *[[Le Gaulois]]*, d'ar 15 a viz Gouhere 1883. dediet e oa d'e genderv ha mignon 
Louis Le Poittevin (1847-1900)

## An danevell
Labouise, lesanvet Chicot, hag e gomper Maillochon zo o pourmen war ar stêr. Laerezh a reont war al lezioù, bigi, pa c'hallont, ha bigriañ.
Un deiz, ur vaouez zo o kas un azen bev d'al lazhti.
Drepanoptila holosericea

***Drepanoptila holosericea*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

Anvet e voe *Columba Holosericea* da gentañ-penn (e 1809) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : ar spesad nemetañ er genad *Drepanoptila* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar frouezh bihan.

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e Kaledonia-Nevez hag e Kunié.

## Liammoù diavaez
*  ''Drepanoptila holosericea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Drepanoptila holosericea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Le Baptême (Maupassant, 1884)

***Le Baptême*** zo un danevell gant ar skrivagner gallek Guy de Maupassant, embannet e 1884 en dastumad ''Miss Harriet''
Miss Harriet

***Miss Harriet*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant, embannet e 1883 en dastumad heñvelanvet, ''Miss Harriet''.

## Istor
Istor un darempred etre ul livour gall hag un douristez saoz.

## An danevell
Un fils (Maupassant)

***Un fils*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882, embannet en dastumad *[[Contes de la bécasse]]*.

## Istor
**Un fils** a oa bet embannet e *[[Gil Blas]]* an 19 a viz Ebrel 1882. Er bloaz goude e oa adembannet e *[[Contes de la bécasse]]*.

## An danevell
Daou zen e Pariz zo o komz diwar-benn mab bastard unan anezho. Guy de Maupassant n'en doa ket anavezet an tri bugel bastard en doa bet gant Joséphine Litzelmann.

## Filmoù

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Ar skrid gallek e Wikisource
Berthe (danevell)

***Berthe*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1884 en dastumad ''Yvette''. 

## An danevell
E Châtelguyon, emañ an doktor Bonnet o kontañ gwalleurioù Berthe, un inosantez en deus klasket kelenn hag a zo bet dimezet d'ur rouler.
Berthe

**Berthe** zo un anv-bihan gallek. 

## Yezhoù all
*Berta
*Bertha

## Tud

* *Berthe au grand pied*, anv gallek ar briñsez frank Bertrada Laon,
* Berthe Morisot (1841-1895), livourez c'hall.
* Berthe de Courrière (1852-1916), pried-kleiz Georges Boulanger
* Berthe Sylva (1885-1941), kanerez c'hall
* Berthe Savigny (1882-1958), kizellerez ha livourez vreizhat

## Oberennoù
* *[[Berthe (danevell)|Berthe]]*, danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1884.

.
Dún Mánmhaí

**Dún Mánmhaí** pe **Dúnmaonmhuí** (*Dunmanway* e saozneg) zo ur gêr vihan e Kontelezh Corcaigh e mervent Iwerzhon. 

E 2011 e oa  a dud o chom enni.

Gevellet eo gant Kewenn, e Breizh.

## Notennoù
Auprès d'un mort

***Auprès d'un mort*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet e 1883.

## Istor
**Auprès d’un mort* a oa bet embannet da gentañ e *[[Gil Blas]]* an 30 a viz Genver 1883, sinet *Maufrigneuse*.
*Adembannet e voe en dastumad dalif ''Le Colporteur'' e 1900 ha lakaet da eil war-lerc'h an danevell *[[Le Colporteur]]*.
Distrig Savenneg

**Distrig Savenneg** a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant al Liger-Izelañ e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 ha lakaet Savenneg en e benn.
Setu amañ roll ar pemp kanton a yae d'ober Distrig Savenneg: 
* Kanton an Templ,
* Kanton Gwenred,
* Kanton Kambon,
* Kanton Koeron,
* Kanton Savenneg.
## Lez-varn an distrig
* Dilennet e voe barnourion hag advarnourion e 1790 en ur heuliañ al Lezenn eus ar 16 hag ar 24 a viz Eost 1790. Evit kaout gwir da votiñ e ranke ar geodedourien bout pinvidik mat: graet e veze *dilennourien an eil derez* anezhe.
## Dilamet an distrigoù
* Gant Bonreizh ar Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
## Dave ha notennoù
The Mentalist

***The Mentalist*** a zo ur stirad skinwel polis amerikan, 7 koulzad ha 151 rann a 42 vunutenn ennañ. Skignet e oa bet etre an 23 a viz Gwengolo 2008 hag an 18 a viz C'hwevrer 2015 war CBS er Stadoù-Unanet Amerika. Skignet e oa bet e Frañs war TPS Star etre miz Ebrel 2009 ha miz Mezheven 2010 evit an daou goulzad kentañ hag adalek ar 6 a viz Mezheven 2010 betek ar 24 a viz Du 2015 war TF1.

Krouet e voe ar stirad gant Bruno Heller. Heuliañ a reer Patrick Jane (Simon Baker) a zo alier ar CBI California Bureau of Investigation eus polis Kalifornia goude bezañ bet "diaweler", teoger hag oberour troioù fuzik war al leurennoù. Brudet a-walc'h oa. Ne oa ket onest bepred hag implijet en deus e varregezhioù evit touellañ tud. Implijout a ra anezho en istor evit sikour ar CBI hag an FBI adalek ar c'houlzad 6.

D'an 10 a viz Mae 2014 ec'h adlañsas CBS ar stirad evit ur c'houlzad 7 hag a voe disklêriet goude bezañ an hini diwezhañ.

Kalz a verzh a reas ar stirad ha gounit prizioù.

## An istor
Emañ Patrick Jane o labourat evit ar California Bureau of Investigation (CBI) diazezet e Sacramento en istor. N'eo ket ur poliser met implijout a ra ar barregezhioù gounezet en e vuhez kent evit sikour da ziskoulmañ aferioù muntroù. Abeg gwir e emouestladur er polis eo emañ o klask war-lerc'h ul liesvruntrer lesanvet Red John (Yann Ruz) hag en deus lazhet e wreg hag e verc'h goude m'en defe Patrick embannet e-kerzh un abadenn skinwel en doa sikouret d'ober poltred ar muntrer dre e varregezhioù dreistnatur.

Dilezet en deus Patrick e vicher evit sikour ar polis hag alies e lavar n'o deus e varregezhioù netra dreistnatur. Gouzout a ra lenn emzalc'hioù ar c'horf, teogiñ, laerezh er godelloù, arsellout ha mont don e spered hag emzalc'hioù an dud.

E zarempredoù gant Tereza Lisbon a ra ul lodenn bouezus eus an istor.

Adalek ar c'houlzad 6 e labour Patrick evit an FBI dindan renerezh Dennis Abbott en Austin (Texas) gant Teresa Lisbon ha Kimball Cho a oa ivez er CBI.

## Aktourien ha tudennoù pennañ

Simon Baker a zo Patrick Jane

Robin Tunney a zo Teresa Lisbon

Tim Kang a zo Kimball Cho

Owain Yeoman a zo Wayne Rigsby

Amanda Righetti a zo Grace Van Pelt

Rockmond Dunbar a zo Dennis Abbott

Emily Swallow a zo Kim Fischer

Joe Adler a zo Jason Wylie

Josie Loren a zo Michelle Vega

Notenn 1: Amanda Righetti hag Owain Yeoman o deus kuitaet ar stirad e miz Du 2013 (rann 15 ar c'houlzad 6). Distroet int er rann ziwezhañ (rann 13 ar c'houlzad 7).

Notenn 2: tudenn Josie Loren's (Michelle Vega) a voe lazhet e rann 10 ar c'houlzad 7.
Tinamotis pentlandii

***Tinamotis pentlandii*** a zo ur spesad evned eus kerentiad an Tinamidae.

Anvet e voe *Tinamotis Pentlandii* da gentañ-penn (e 1837) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) : dougen a ra anv an naturour iwerzhonat Joseph Barclay Pentland (1797-1873).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad eus Andoù Perou da hanternoz Bolivia, Chile ha gwalarn Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Tinamotis pentlandii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Tinamotis pentlandii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Eudromia formosa

***Eudromia formosa*** a zo ur spesad evned eus kerentiad an Tinamidae.

Anvet e voe *Calopezus formosus* da gentañ-penn (e 1905) gant an naturour arc'hantinat Miguel Lillo (1862-1931).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Eudromia formosa formosa*, e koadegi krin hanternoz-kreiz Arc'hantina,
* *Eudromia formosa mira*, e koadegi krin Paraguay ha hanternoz-tost Arc'hantina moarvat.

## Liammoù diavaez
*  ''Eudromia formosa'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Eudromia formosa'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Treron griseicauda

***Treron griseicauda*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Indonezia :
* *Treron griseicauda griseicauda*, e Bali ha Jawa,
* *Treron griseicauda sangirensis*, en inizi Sangihe ha Talaud,
* *Treron griseicauda vordermani*, en inizi Kangean (Mor Jawa),
* *Treron griseicauda wallacei*, e Sulawesi, Banggai hag inizi Sula.

## Liammoù diavaez
*  ''Treron griseicauda'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Treron griseicauda'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Mynytho

**Mynytho** zo ur gêriadenn vihan eus Kembre e gwalarn kontelezh Gwynedd. Emañ er c'hornôg da Llanbedrog hag en hanternoz da Abersoch, e kreisteiz ledenez Llŷn.

## Tud vrudet
* Moses Glyn Jones, barzh.
* Richard Goodman Jones (Dic Goodman), barzh.
La Folle

***La Folle*** (*ar follez*) zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882, embannet en dastumad Contes de la bécasse.

## Istor
*La Folle* a oa bet embannet e *[[Gil Blas]]* an 21 a viz Du 1882, gant an anv-pluenn Maufrigneuse. Goude-se e voe adembannet en dastumad *[[Contes de la bécasse]]*, ha lakaet da drede danevell.

## An danevell

## E brezhoneg
Troet eo bet e brezhoneg hag embannet e-barzh Al Liamm.

## Notennoù

## Liamm diavaez
* La Folle e Wikisource
Pierrot (Maupassant)

***Pierrot*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882, embannet en dastumad Contes de la bécasse.

## Istor
**Pierrot* a oa bet embannet e *[[Le Gaulois]]* an 9 a viz Here 1882. 
*Goude-se e voe adembannet en dastumad *[[Contes de la bécasse]]* ha lakaet da bevare war-lerc'h *[[La Folle]]*.

## An danevell
Unan eus danevelloù brudetañ ar skrivagner eo, hag adkemeret eo bet gant an embannerien e meur a zastumad.

## Notennoù

## Liamm diavaez
* Pierrot e Wikisource
Pierrot

**Pierrot** zo un anv gallek, un adstumm d'an anv-bihan gallek Pierre. Gallout a ra ober dave ivez da meur a dra :

## Tudenn ar mevel pe ar furlukin
An hini brudetañ eo an dudenn Pierrot eus *[[commedia dell'arte]]*, ur mevel eeunek, par da bPedrolino italian. Brudet eo an daolenn vrudet Pierrot livet gant Antoine Watteau. Adkavout a reer an dudenn e Meurlarjez Pariz, hag en dudenn *Pierrot Grenade* eus meurlarjezoù ar C'harib.

Talvezout a ra Piero (ピエロ) kement ha furlukin e japaneg, ur ger amprestet digant ar galleg. Alese ar studio bevaat japanat Pierrot ((株式会社ぴえろ, *Kabushiki-gaisha Piero*), ha Pierrot (e lizherennoù latin), ur strollad rock visual kei.

## Torfedourien
* « Pierrot le Fou », lesanv Pierre Loutrel, forban ha kenlabourer gall er bloavezhioù 1940
* « Pierrot le Fou », lesanv Pierre Bodein, lazher a steudad gall
* « Pierrot le Fou n°2 », lesanv Pierre Carrot, torfedour gall
* Pierrot le Fou, film sevenet gant Jean-Luc Godard e 1965
* "Pierrot le Fou" pe "Requiem for a Clown" e saozneg, 20vet pennad Cowboy Bebop, ur stirad bevaat japanat

## Tudennoù all
* Pierrot, un danevell gant Maupassant

## Douaroniezh
* enez Pierrot, un enezig e Su Rodrigez (Republik Moris)

## Pennadoù kar, a-bell pe a-dost
* Pêrig
* Pedrito
* Pete
Pierre

**Pierre** zo un anv-bihan gallek.
## Adstummoù
* Pierrot
* Pierrette
* Perrine
* Pierrick
### Anvioù-bihan kevrennek deveret
*Jean-Pierre
*Marie-Pierre
*Pierre-Alexandre
*Pierre-Marie
*Pierre-Yves
## Yezhoù all
* Pedro, e portugaleg ha spagnoleg
* Peter, en alamaneg ha saozneg
* Pêr, e brezhoneg
* Pietro, en italianeg

## Tud

;
* Pierre Abélard (1079-1142), prederour
* *Pierre Mauclerc*, anv gallek Pêr Iañ (1213-1237), dug Breizh
* *Pierre II*, pe Pêr II (1450-1457), dug Breizh
* Pierre Landais (1430-1485), den a stad
* Pierre Boaistuau (1517-1566), skrivagner
* Pierre Bouguer (1698-1758), jedoniour, fizikour hag hidrografour
* Pierre Louis Moreau de Maupertuis (1698-1759), matematikour, astronomour ha bevoniour
* Pierre-Roland Giot (1919-2002), ragistorour
* Pierre Toulhoat (1923-2014), kizeller, livour ha bizaouer
* Pierre Péan (1938-2019), kazetenner enklask ha skridarnodour

;
* Pierre de Montreuil (1200-1267), tisavour
* Pierre Larousse, geriadurour
* Pierre Loti, skrivagner
* Pierre de Coubertin, baron
* Pierre Laval, politikour
* Pierre Caron (1901-1971), filmaozer
* Pierre Bérégovoy, politikour
* Pierre Mesmer (1916-2007), politikour
* Pierre Bordage, skrivagner a skiant-faltazi
* Pierre Boulez (1925-2016), sonaozer
* Pierre Soulages (g. e 1919), livour 
;
* Pierre Nkurunziza (1964-2020), prezidant ar vro
;
* Pierre Trudeau (1919-2000), kentañ ministr
;
* Pierre Yves Kéralum (1817-1872), misioner ha tisaver
* Pierre Salinger (1925-2004), kazetenner ha politiker

## Lec'hioù
;
* Pierre (South Dakota)
## Gwelout ivez
* Saint-Pierre
La Bécasse (Maupassant)

***La Bécasse*** zo un danevell gant Guy de Maupassant embannet en 1882.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *La Bécasse* a oa er gelaouenn *[[Le Gaulois]]* d'ar 5 a viz Kerzu 1882. Servij a rae da zigoradur d'ar gontadenn *[[La Folle]]*.

Adimplijet eo bet en dastumad *[[Contes de la bécasse]]* da zigeriñ an dastumad, goude kemmet ar frazenn-stagell. 
*Er skrid orin e oa : *Et voici ce que raconta M. Mathieu d'Endolin :*
*En dastumad eo : *Voici quelques-uns de ces récits :*.
Goncourt

**Goncourt** zo un anv-lec'h gallek eus Bro-C'hall, deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hioù
* Goncourt, kumun e Haute-Marne. 
* Goncourt, kumun gwechall e Marne, hiriv e Matignicourt-Goncourt.

## Tud
* Edmond de Goncourt, skrivagner gall, breur da Jules. 
* Jules de Goncourt, skrivagner gall, breur da Edmond. 
* Breudeur Goncourt, an daou vreur. 
* Pierre-Antoine Huot de Goncourt, politikour gall, eontr dezho.

## Priz
*Priz Goncourt, anv daou briz lennegel gallek
**
**
À la feuille de rose, maison turque

***À la feuille de rose, maison turque*** zo ur gomedienn bornografek gant Guy de Maupassant en 1875 hag embannet e Pariz en 1945.

C'hoarvezout a ra an istor en ur fouzhlec'h. Evit louzañ bourc'hizien eus Rouen, *Monsieur et Madame Beauflanquet*, eo kemmet an ti en ul leti hag a ro bod d'un harem turk.

## An anv
Ar bomm gallek « *[[:wikt:feuille de rose|feuille de rose]]* » zo un droienn boblek da lavarout anulingus, pa weler ar fraezh evel ur rozenn, « rozenn an avelioù », a zo rod an avelioù e brezhoneg

## Notennoù
Minffordd (Penrhyndeudraeth)

**Minffordd** zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ etre Porthmadog, Penrhyndeudraeth ha Portmeirion.

Kresket eo ar gêriadenn dre ma oa e-kichen Y Traeth Mawr, ur marezad douaroù gleb treuzet gant an Afon Glaslyn. A-raok ma voe savet ur chaoser e c'halled treuziñ an dachenn-se d'an izelvor e-kichen Minffordd. Tremen a ra div linenn hent-houarn dre ar gêriadenn, *Rheilffordd y Cambrian* (Cambrian Railways) ha *Rheilffordd Ffestiniog* (Ffestiniog Railway), hag e gar Minffordd e c'haller tremen eus an eil d'eben. 

## Liammoù diavaez

*Istor Minffordd, BBC Cymru
Neomorphus squamiger

***Neomorphus squamiger*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae.

Sellet e vez outañ evel un isspesad da *[[Neomorphus geoffroyi]]* (*Neomorphus geoffroyi squamiger*) gant evnoniourien 'zo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadeg Amazonia, nepell diouzh stêr dTapajós (Brazil).

## Liamm diavaez
*  ''Neomorphus squamiger'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Neomorphus rufipennis

***Neomorphus rufipennis*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae.

Anvet e voe *Cultrides rufipennis* da gentañ-penn (e 1849) gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Suamerika : norzh Brazil, Guyana ha su Venezuela.

## Liammoù diavaez
*  ''Neomorphus rufipennis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Neomorphus rufipennis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
August III

**August III**, pe **Friedrich August II** (1696 en Dresden; 1763) a voe roue Pologn. Mab e oa da August II.
La Peur

**La Peur** zo anv meur a oberenn c'hallek.

### Lennegezh
Meur a zanevell *La Peur* :
* div zanevell gant Guy de Maupassant :
** *[[La Peur (danevell, 1882)|La Peur]]* en 1882 ;
** *[[La Peur (danevell, 1884)|La Peur]]* en 1884 ;

Romantoù 
* *[[La Peur (Chevallier)|La Peur]]*, romant gant Gabriel Chevallier en 1930.
* *[[La Peur au ventre]]*
La Peur (danevell, 1882)

***La Peur*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882. 

## Istor
***La Peur** a oa bet embannet e *[[Le Gaulois]]* an 23 a viz Here 1882, gant an anv-pluenn Maufrigneuse. 
*Goude-se e voe adembannet en dastumad *[[Contes de la bécasse]]* ha lakaet da c'hwec'hvet, war-lerc'h ''Menuet'', ha goude se c'hoazh e dek kelaouenn betek 1892. 

Un danevell all heñvelanvet, La Peur (danevell, 1884), a oa bet embannet daou vloaz goude e *[[Le Figaro]]* an [25 a viz Gouhere] [1884.

## An danevell
Un danevell spont eo homañ.

## Notennoù

## Liamm diavaez
* La Peur (1882) e Wikisource
Neomorphus geoffroyi

***Neomorphus geoffroyi*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae.

Anvet e voe *Coccyzus geoffroyi* (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
* *Neomorphus geoffroyi aequatorialis*, eus gevred Kolombia da norzh Perou,
* *N. g. amazonicus*, e stad Pará (Brazil),
* *N. g. australis*, e su Perou ha gwalarn Bolivia,
* *N. g. dulcis*, e gevred Brazil,
* *N. g. *'geoffroyi**', e Bahia (Brazil),
* *N. g. salvini*, eus Nicaragua da gornôg Kolombia.

## Liammoù diavaez
*  ''Neomorphus geoffroyi'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Neomorphus geoffroyi'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Constantin Wilhelm Lambert Gloger

**Constantin Wilhelm Lambert Gloger**, bet ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1803 e Grodków (Polonia a vremañ) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Kerzu 1863 e Berlin (Alamagn), a oa ul loenoniour hag un evnoniour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Myrmothera|Codonistris]]*,
* **E** : *[[Formicarius (genad)|Eriodora]]*,
* **N** : *[[Necrosyrtes]]*, *[[Neomorphus]]*,
* **P** : *[[Pelargopsis]]*,
* **R** : *[[Rhinoplax]]*,
* **S** : *[[Colaptes|Soroplex]]*,
* **T** : *[[Taoniscus]]*, *[[Terpsiphone]]*, *[[Tympanuchus]]*,
* **X** : *[[Xipholena]]*.
Piaya melanogaster

***Piaya melanogaster*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.

Anvet e voe *Cuculus melanogaster* da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Guyana-Gwiana c'hall-Surinam ha Venezuela da reter Ecuador, Perou ha kornôg Brazil.

## Liamm diavaez
*  ''Piaya melanogaster'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Piaya melanogaster'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
La Peur (danevell, 1884)

***La Peur*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1884.

## Istor
*Kentañ ma voe embannet ***La Peur*** a oa e *[[Le Figaro]]* ar 25 a viz Gouhere 1884. Un danevell all heñvelanvet, ''La Peur'', a oa bet embannet daou vloaz a-raok, e *[[Le Gaulois]]* an 23 a viz Here 1882.
*Adembannet e voe en dastumad dalif Misti e 1912.

## An danevell
Maupassant o kaozeal en tren gant ur c'henveajer diwar-benn an aon. Kaoz zo eus ur sorbiennig klevet digant ar skrivagner rus Ivan Tourgueniev, kamarad d'an oberour, e droiad dre Vreizh hag ar c'holera erru en Toulon.

## Notennoù

## Liamm diavaez
* [An danevell e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/La_Peur_(Maupassant))
Farce normande

***Farce normande*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882. 

## Istor
**Farce normande** a oa bet embannet e *[[Gil Blas]]* an 8 a viz Eost 1882, gant an anv-pluenn Maufrigneuse. Goude-se e voe adembannet e 1883 en dastumad *[[Contes de la bécasse]]* ha lakaet da seizhvet, war-lerc'h La Peur (danevell, 1882). 

## An danevell
Jean Patu zo o timeziñ da Rosalie Roussel. 

## Notennoù

## Liamm diavaez
* An danevell e Wikisource
Grand Est

**Grand Est** (***Reter-Meur*** e brezhoneg) zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e reter ar vro.

Kemeret he deus lec'h teir rannvro all a oa diagent — Elzas, Champagne-Ardenne ha Loren — d'ar 1 a viz Genver 2016, da-heul ar c'hempenn a zo bet graet d'ar rannvroioù gant ar gouarnamant gall e 2015 *"Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine"* a oa e anv da c'hortoz evit ar rannvro nevez, savet diwar strollañ anvioù ar rannvroioù a oa diagent, en urzh al lizherenneg. Un anv a vo dibabet da vat gant ar c'huzul-rannvro nevez, a-benn ar 1 a viz Gouere 2016, hag a ranko bezañ degemeret gant ar C'huzul Stad a-raok ar 1 a viz Here 2016..

Strasbourg zo bet lakaet da gêr-benn velestradurel d'ar rannvro nevez.

## Notennoù
Treron formosae

***Treron formosae*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Treron formosae filipinus*, e hanternoz Filipinez (Batan, Calayan, Camiguin Norte ha Sabtang),
* *Treron formosae formosae*, e menezioù Taiwan ha Lanyu,
* *Treron formosae medioximus*, e kreisteiz inizi Ryūkyū (Iriomote, Ishigaki ha Yonaguni),
* *Treron formosae permagnus*, e hantenroz inizi Ryūkyū (Amami-Ōshima, Okinawa ha Yakushima).

## Liammoù diavaez
*  ''Treron formosae'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Treron formosae'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Nouvelle-Aquitaine

**Nouvelle-Aquitaine** (***Akitania Nevez*** e brezhoneg) zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e mervent ar vro abaoe 2016.

## Istor
Kemeret he deus lec'h teir rannvro all — Akitania, Limousin ha Poitou-Charentes — a zo bet bodet d'ar 1añ a viz Genver 2016, goude ar c'hempenn a zo bet graet d'ar rannvroioù gant ar gouarnamant gall e 2015. *"Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes"* a zo bet un anv da c'hortoz evit ar rannvro nevez, savet diwar strollañ anvioù ar rannvroioù a oa diagent, en urzh al lizherenneg. An anv « Nouvelle-Aquitaine » a zo bet dibabet da vat gant ar c'huzul-rannvro nevez d'ar 27 a viz Even 2016 ha kadarnaet gant ar C'huzul Stad d'an 13 a viz Gwengolo 2016.

Rannvro vrasañ Bro-C'hall eo ar rannvro nevez, gant ur gorread par da hini Aostria. Bourdel zo bet lakaet da gêr-benn velestradurel dezhi.

## Notennoù
Okitania (rannvro)

**Okitania** (**' e galleg, **' en okitaneg) zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e mervent ar vro.

Kemeret he deus lec'h div rannvro all a oa diagent — Languedoc-Roussillon ha Midi-Pyrénées — d'ar 1 a viz Genver 2016, da-heul ar c'hempenn a oa bet graet d'ar rannvroioù gant ar gouarnamant gall e 2015. *"Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées"* eo un anv da c'hortoz zo bet lakaet d'ar rannvro nevez, savet diwar strollañ anvioù ar rannvroioù a oa diagent, en urzh al lizherenneg. Un anv all a oa bet dibabet da vat gant ar c'huzul-rannvro nevez, d'ar 1añ a viz Gouere 2016, hag a zo bet degemeret gant ar C'huzul Stad goude. Ofisiel eo deuet da vezañ an anv abaoe miz Gwengolo 2016.

Toloza zo bet lakaet da gêr-benn velestradurel.

## Notennoù
Surniculus

***Surniculus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Pevar spesad koukouged a ya d'ober ar genad :
* *[[Surniculus dicruroides]]*
** *S. d. *'dicruroides*** ha ''stewarti'',
* ''[[Surniculus lugubris]]''
** ''S. l. barussarum'', ''brachyurus'' ha ***lugubris***,
* ''[[Surniculus musschenbroeki]]'',
* ''[[Surniculus velutinus]]''
** ''S. v. chalybaeus'', ''suluensis'' ha ***velutinus**'.
Eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Belenos (strollad)

Ur strollad black folk metal eo Belenos gant un ezel hepken : Loic Cellier. E galleg nemetken e veze kanet an tonioù betek 2009. E brezhoneg eo kanet an holl ganaouennoù en albomoù *Yen Sonn Gardis* (2010) ha *Kornôg* (2016).

## Izili
### Izili a vremañ
* Loic Cellier - an holl vinviji (studio), kan ha gitar (sonadeg)
* Yohann Mahé: gitar boud, kan (sonadeg hepken)
* Marc Le Gall: taboulinoù (sonadeg hepken)
* Antoine Guibert: gitar (sonadeg hepken)

### Izili bet
* Gilles Delecroix (taboulinoù)
* David Foulon (gitar boud)
* Guillaume Dallery (gitar)
* Marc Devillers (taboulinoù)
* Raphaël Fontaine (gitar)
* Yann Desaulty (gitar boud)
* Denis Sokowicz (taboulinoù)
* Nathalie Leblanc

## Albomoù
* 1996 : *Notre amour éternel* EP & CD
* 1997 : *Triste pensée* EP
* 1998 : *Allégorie d'une souffrance* EP
* 2001 : *Errances oniriques* CD
* 2002 : *Spicilège* CD
* 2004 : *L'ancien temps* CD-doubl / LP-doubl
* 2006 : *Chants de bataille* CD
* 2007 : *Chemins de souffrance* CD / LP
* 2009 : *Errances Oniriques* (ad-enrolladenn) CD
* 2010 : *Yen Sonn Gardis* CD
* 2012 : *Spicilège* (admaster) CD
* 2016 : *Kornôg* CD

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn kefridiel
*  Belenos war MySpace
Ceuthmochares

***Ceuthmochares*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1863 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Daou spesad malkohaed a ya d'ober ar genad :
* *[[Ceuthmochares aereus]]*
** *C. a. *'aereus**' ha *flavirostris*,
* *[[Ceuthmochares australis]]*.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Afrika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù