Narges Mohammadi

**Narges Safia Mohammadi** (farsi : **نرگس صفیه محمدی**), bet ganet d'an  e Zanjan, en Iran zo ur fizikourez, ur gazetennerez hag ur stourmerez evit gwirioù mab-den ; beskadoriadez an aozadur gwirioù mab-den iranat *Defenders of Human Rights Center* (DHRC) e Tehran eo, ar gadoriadez o vezañ Shirin Ebadi (*1947), Priz Nobel ar Peoc'h e 2003.

E miz Here 2023 e voe deroet ar priz-se da Narges Safia Mohammadi d'he zro «&nbsp;abalamour d'he stourm enep mac'homerezh ar maouezed en Iran ha d'he stourm evit kas war-raok gwirioù mab-den ha frankiz an holl dud&nbsp;».

## Stummadur
Narges S. Mohammadi a voe ganet e Zanjan, kêr-benn ar broviñs heñvelanvet e gwalarn Iran nepell diouzh Mor Kaspia, ha desavet e Qorveh (proviñs Kurdistan), Karaj (proviñs Alborz) hag Osnavieh (proviñs Azerbaidjan ar C'hornôg). Goude he studi e Skol-veur Etrebroadel Imam Khomeini e Qazvin (proviñs Qazvin), ma voe diplomet e fizik, ec'h eas da ijinourez.

P'edo gant he studi e skrivas meur a bennad e kazetenn ar studierien ma save a-du gant gwirioù ar maouezed ; div wech e voe harzet e-kerzh bodadegoù politikiel studierien eus ar strollad *Tashakkol Daaneshjuyi Roshangaraan* ("Strollad ar Studierien Sklêrijennet"). Kenderc'hel gant ar c'hazetennerezh a eure e meur a gazetenn gempennelour, en ur stourm evit gwirioù ar maouezed, ar gwir da vanifestiñ ha torridigezh kastiz ar marv. Un dastumad eus he skridoù a voe embannet en ul levr e farsi hepken, *Ar adreizhadurioù, ar vellouriezh hag ar c'haderezh*.

Er bloaz 1999 e timezas gant ar c'hazetenner Taghi Rahmani (*1959), a voe harzet nebeut goude

E 2003, oadet a 31 bloaz, ec'h emezelas e DHRC bet diazezet e 2001 ha renet gant Shirin Ebadi, a voe Priz Nobel ar Peoc'h er bloaz-se end-eeun ; e 2011 e voe beskadoriadez an aozadur.

He fried T. Rahmani a zilojas da Vro-C'hall e 2012 goude bet en toull-balc'h e-pad 14 vloaz ; en Iran e chomas Narges Mohammadi gant o daou vugel.

## Harzidigezhioù

*1998 : harzet e voe N. Mohammadi, 26 vloaz, goude m'he devoa kavet abeg e gouarnamant Iran, ha bac'het e voe e-pad bloaz e toull-bac'h Evin e Tehran.
*2010 : e miz Ebrel e voe kaset dirak al Lez-varn Islamek Dispac'hel abalamour ma oa ezel eus DHRC ; en eskemm ouzh 50&nbsp;000 dollar e voe lezet en he frankiz, met harzet e voe a-nevez un nebeud devezhioù war-lerc'h ha toullbac'het. P'edo er vac'h e krogas da glañvaat, gounezet ma oa gant an droukfell ; goude ur mizvezh e voe aotreet da vont d'un ospital.
*2011 : prosez a voe graet dezhi arre e miz Gouere, dre an abeg ma «&nbsp;rae a-enep surentez ar vro, ma oa ezel eus DHRC, ha ma skigne bruderezh a-enep ar renad&nbsp;» ; kondaonet e voe da dremen 11 bloavezh er vac'h. E miz Meurzh 2012 e voe krennet ar varn da 6 bloavezh gant ul lez engalv ; e miz Ebrel e voe harzet ha bac'het en-dro. Huchadeg a savas a-berzh gant *[[Amnesty International]]*, *Reporters sans frontières*, alvokaded er bed a-bezh hag ar *British Foreign Office*. D'an 31 a viz Gouere e voe divac'het Narges Mohammadi.
*2014 : goude ur brezegenn dirak bez Sattar Beheshti (1977-2012), a oa marvet diwar jahinerezh e bac'h Tehran, e voe engalvet N. Mohammadi gant lez-varn toull-bac'h Evin hep ma vefe resisaet perak.
*2015 : harzet e voe adarre ha kondaonet da 10 bloavezh toull-bac'h en abeg d'he oberiantez evit paouez gant kastiz ar marv, da 5 bloavezh en abeg m'he devije aozet bodadegoù enep surentez ar vro, da 1 bloavezh evit bezañ bet o skignañ bruderezh enep ar renad dre atersadennoù gant media etrebroadel hag un emgav gant Catherine Ashton eus Kengor Europa — 16 bloavezh en holl.
*2019 : e miz Genver e voulc'has ur yun-enebiñ en Evin, a-gevret gant an Iranadez-Breiveuriadez Nazanin Zaghari-Ratcliffe, abalamour ma oa bet nac'het outo gwelet ur mezeg.
*2020 : e miz Gouere, en toull-bac'h, e tiskouezas N. Mohammadi azonoù COVID-19, a yeas da get e miz Eost. D'an 8 a viz Here e voe divac'het, hep abeg sklaer ebet.
*2021 : en ur video embannet e miz C'hwevrer e tiskulias penaos e oa bet engalvet div wech gant ul lez-varn e miz Kerzu 2020 en abeg d'un afer a oa bet digoret p'edo bac'het ; nac'h a reas mont, hag embann a eure e nac'hfe kement barn a vefe douget. Er video e tiskulias penaos hi ha maouezed all a oa bet gwallgaset ha harellet ent-revel er vac'h ; disklêriañ a reas ivez n'he devoa bet respont ebet digant ar pennadurezhioù goude savet klemm e miz Kerzu abalamour d'ar fedoù-se. En abeg d'ur *sit-in* a oa bet aozet gant prizoniadezed politikel en Evin goude muntroù ha harzidigezhioù manifesterien e miz Du 2019 e oa engalvet.
:D'ar 16 a viz Du 2021 e voe harzet e Karaj p'edo oc'h enoriñ Ebrahim Ketabdar, a oa bet lazhet gant poliserien e-kerzh ar manifestadegoù a oa bet er vro a-bezh e miz Du 2019. Kondaonet e voe N. Mohammadi da 80 taol skourjez ha 30 mizvezh en toull-bac'h.
*2022 : e miz Kerzu e voe manifestadegoù bras a-c'houde marv Masha Amini en Evin d'ar 16 a viz Gwengolo — ar vaouez, oadet a 22 vloaz, a oa bet harzet gant "polis ar vuhezegezh" ar gouarnamant en arbenn ma touge he *[[hijab]]* en un doare "dizereat". Narges Mohammedi, bac'het bepred, a ziskulias adarre ar gwallgaserezh hag an harellerezh en Evin en un danevell hag a voe skignet gant ar BBC. Miz goude, e 2023, e lakaas embann un danevell a-zivout stad ar maouezed en Evin, a-gevret gant ul listennad 58 prizoniadez a oa bet jahinet pa oant bet aterset ; 57 anezho o devoa tremenet 8&nbsp;350 devezh en holl en digenvez, ha 56 anezho a oa bet kondaonet da 275 bloavezh bac'h en holl.

A-glev d'an holl he deus Narges Mohammadi savet he mouezh a-enep ar c'helloù digenveziñ en toulloù-bac'h ; *jahinerezh gwenn* a ra anezho el levr a skrivas p'edo-hi en digenvez en Evin. 

## Enorioù
*2009 : *Alexander Langer Award*.
*2011 : *Per Anger Prize*, deroet gant gouarnamant Sveden.
*2016 : *Weimar Human Rights Award*.
*2018 : *Andrei Sakharov Prize*, deroet gant an *American Physical Society* (APS).
*2022 : Ar BBC a lakaas N. Mohammadi da unan eus ar 100 maouez awenusañ ha levezonusañ a zo er bed.
*2023 : *Olof Palme Prize*, a-gevret gant an Ukrainadez Marta Chumalo hag an Durkez Eren Keskin • *PEN/Barbey Freedom to Write Award* • *UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize*, a-gevret gant an Iranadezed Elaheh Mohammadi ha Niloofar Hamedi • Priz Nobel ar Peoc'h.

## Liammoù diavaez

* 
* ''Wikiquote''

## Notennoù