open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leonor Kastilha

**Leonor de Castilla**, pe **Leonor Kastilha**, zo anv meur a infantez eus Kastilha. 

## An anv
Un anv diouzh ar c'hiz e oa Leonor er Grennamzer. Se zo kaoz e kaver meur a briñsez all en anvioù-mañ:
* Leonor Aostria
* Leonor Aragon
* Leonor Foix
* Leonor Portugal

## XIIvet kantved
* *Eleanor Bro-Saoz* (1162–1214), rouanez Kastilla gant he dimeziñ da Alfonso VIII, a zegasas an anv da Gastilha.

## XIIIvet kantved
* Leonor Kastilha (1202-1244), rouanez Aragon; merc'h da Alfonso VIII Kastilha ha da Leonor Plantagenêt (1160-1214), ha pried da Jaime Iañ Aragon;
* *Leonor Kastilha* (1202-1202), merc'h da Alfonso IX León ha Berenguela Kastilha
* *Leonor Kastilha* (1227 - marvet yaouankik), merc'h da Fernando III Kastilha ha da Isabel Swabia ; 
* Leonor Kastilha (1244-1290), rouanez Bro-Saoz; merc'h da Fernando III Kastilha ha da Janed Dammartin, ha pried da Edouarzh Iañ (Bro-Saoz); 
* Leonor Kastilha (1274), merc'h da Alfonso X Kastilha ha da Violante Aragon (1236-1301).

## XIVvet kantved
* Leonor Kastilha (1307-1359), rouanez Aragon; merc'h da Fernando IV Kastilha ha da Constança de Portugal
* Leonor Aragon, rouanez kastilha (1358–1382), dimezet da Juan Iañ kastilha, merc'h da Pedro IV Aragon ha Leanor Sikilia
* Leonor Kastilha (1360), merc'h da Enrique II Kastilha ha da Leonor Alvarez
* Leonor Kastilha (rouanez Navarra) (goude 1363–1416), infantez Kastilha, merc'h da Herri II Kastilha ha da Juana Manuel Kastilha, senhora de Villena, Escalona e Peñafiel, dimezet da Carlos III Navarra, mamm da Blanca de Navarra (1226-1283), dugez Breizh; 
* Leonor Kastilha (marvet e 1359), merc'h da Fernando IV Kastilha ha da Leonor Alvarez, pried da Alfonso IV Aragon.

## XVvet kantved

* Leonor Urraca Kastilha, pe *Leonor de Albuquerque* (1374-1435), kontez Alburquerque, merc'h da Sancho, kont Alburquerque ha da Beatriz Portugal, merc'h-vihan da Alfonso XI Kastilha, pried da Fernando Iañ Aragon
* Leonor Sánchez Kastilha (a-raok 1374-1444).
* Leonor de Castilla y Alburquerque (1393-1470), merc'h da Fradique Kastilha, dug Benavente ha da Leonor Sánchez Kastilha.

## XVIvet kantved
* *Leonor Kastilha*, pe *Leonor von Habsburg*, pe Leonor Aostria (1498-1558), merc'h da Janed Kastilha ha da Fulup Habsburg, dimezet div wech:
**da gentañ d'ar roue Manuel Iañ Portugal, 
**da eil d'ar roue gall Frañsez Iañ
Margarethe von der Saale

**Margarethe von der Saale**, ganet e 1522 ha marvet d'ar 6 a viz Gouhere 1566 e Spangenberg, en Alamagn, a oa un dimezell a enor, serc'h hag eil pried morganatek Philipp Iañ Hessen.

Merc'h e oa da Anna von Miltitz ha Hans von der Saale. Da 17 vloaz eo e reas anaoudegezh gant Philipp Iañ Hessen a oa dimezet. Philip a felle dezhañ dimeziñ en-vorganatek da Margarethe von der Saale kentoc'h eget mirout anezhi evel serc'h abalamour d'ar vrud fall en dije bet evel avoultr, pa oa e penn ar gostezenn brotestant, met war un dro ne felle ket dezhañ terriñ e zimeziñ da Christina von Sachsen, dre ma krede e oa pec'hed dizimeziñ. 

D'an 10 a viz Kerzu 1539 en devoe skoazell digant Martin Luther, a arguze e oa gwashoc'h pec'hed an dizimeziñ eget an divwregiezh. 

An eured divwregek a voe graet d'ar 4 a viz Meurzh 1540 e kastell Rotenburg dirak Martin Bucer ha Philipp Melanchthon. Margarethe von der Saale ne voe ket gwelet el lez gwech ebet, met o chom e oa en un ti e Spangenberg.

## Bugale
# Philipp, kont zu Dietz ( 1541 -1569).
# Hermann, kont zu Dietz ( 1542- 1568).
# *Christoph Ernst (1543–1603) kont zu Dietz 
# Margarethe (1544–1608) kontez zu Dietz, a zimezas div wech:
## en Kassel e 1567 d'ar c'hont Hans Bernhard von Eberstein;
## en Frauenberg e 1577 d'ar c'hont Stephan Heinrich von Everstein.
# Albrecht, kont zu Dietz (1546 -1569).
# Philipp Konrad, kont zu Dietz ( 1547 - 1569),
# Moritz, kont zu Dietz (1553 - 1575).
# Ernst, kontzu Dietz ( 1554 -1570).
# Anna, marvet yaouank e 1558.

## Levrlennadur
*Lydia Laucht: *Margarethe von der Saale (1522–1566). Zweite Ehefrau von Landgraf Philipp von Hessen*. In: Evangelische Kirche von Kurhessen-Waldeck, Landeskirchenamt (Hrsg.): Dem Glauben ein Gedächtnis geben. Lebensbilder aus der Kirchengeschichte Kurhessen-Waldecks. Evangelischer Medienverband Kassel, Kassel 2007, ISBN 978-3-89477-871-2, S. 76-77.
*Sabine Köttelwesch: *Geliebte, Gemahlinnen und Mätressen. Zehn Frauenschicksale aus dem Umfeld des Kasseler Fürstenhofes*. In: Die Geschichte unserer Heimat. 41, Verein für Hessische Geschichte und Landeskunde e.V. 1834 Kassel, Zweigverein Hofgeismar, Hofgeismar 2004.
*Gerhard Müller: *Philipp, Landgraf von Hessen*. In: Betz, Hans D.; Browning, Don; Janowski, Bernd u. a. (Hrsg.): Religion in Geschichte und Gegenwart. Handwörterbuch für Theologie und Religionswissenschaft. Bd. 6: N–Q. 4. Aufl. Auflage. Mohr Siebeck, Tübingen 2008, ISBN 978-3-16-149514-4, S. 1270 f..

## Pennadoù kar
* Sophie von Dönhoff
* Wilhelmine von Lichtenau
* Elisabeth Helene von Vieregg
* Julie von Voß ‎
Beatrice

**Beatrice** zo un anv-bihan italianek ha saoznek.

## Adstumm
**Bice*. 

## Yezhoù all
**Beatrix*, en izelvroeg
**[[Beatriz]]* en portugaleg ha spagnoleg
**Béatrice* e galleg
**Beatrycze*, e poloneg

## Tud

*Beatrice d'Este, anv meur a vaouez

### XIIIvet kantved
* Beatrice Portinari, maouez kanet gant Dante Alighieri en *[[Divina Commedia]]* hag en *[[Vita Nuova]]*.
* Beatrice Lancia (ca. 1210-post 1246), mamm Manfredi di Sicilia.

### XIVvet kantved
* Beatrice Regina della Scala (1333-1384)
* Beatrice Visconti (1350–1410), merc'h da Galeazzo II Visconti, aotrou Milano, ha d'e serc'h Malgarola da Lucino.
* Beatrice di Tenda (1372-1418), pried dibennet.

### XVvet kantved
* Beatrice d'Aragona (Naplez 1457 – Naplez 1508), priñsez Naplez, rouanez Hungaria adal 1475 betek 1490.
* Beatrice d'Este (1475-1497), dugez Milano, pried da Ludovico il Moro.

### XVIvet kantved

* Beatrice Cenci (1577 – 1599), tadlazherez roman; meur a oberenn lennegel zo bet savet dezhi.

### XXvet kantved
*Beatrice Hastings , anv-pluenn Emily Alice Haigh (1879 – 1943), skrivagnerez saoz 
*Beatrice Straight ( 1914 – 2001), aktourez stadunanat.
*Beatrice Stella Campbell, pe Mrs Patrick Campbell, aktourez saoz.

### XXIañ kantved
**Beatrice of York* (1988-), priñsez saoz

### "Beatrix"
* Beatrix Potter (1866 –1943) , skrivagnerez saoznek.

### "Beatrica"
*Beatrica Frankopan (*1480 – †1510.), itron groat, merc'h -kaer d'an impalaer Mathias Corvinus.

### "Bice"
*Bice Lazzari, livourez italian.
*Bice Piacentini, barzhez italian.
*Bice Waleran, aktourez italian.

### Lennegezh

## Livadurioù
*Beata Beatrix
Sophie von Dönhoff

**Sophie Friederike Juliane von Dönhoff** ( 1768 - 1838) a oa un dimezell a enor alaman ha pried morganatek dre zivwregiezh d'ar roue Friedrich Wilhelm II Prusia. 

Merc'h e oa da Friedrich Christian von Voss ha da Amalia Ottilia av Vieregg. En 1789 e teuas da vout dimezell a enor gant rouanez Prusia, Frederika Louisa von Hessen-Darmstadt. 

Dimezet e voe Sophie ha Friedrich e Palez Charlottenburg d'an 11 a viz Ebrel 1790. Kanerez ha sonerez piano ampart e oa, ouzhpenn bezañ koant. Klask a reas Sophie levezoniñ Friedrich a-enep Wilhelmine von Lichtenau ha Bischoff Werder, met respont a reas dezhi chom hep kemer emellout er politikerezh. 

Dispartiañ a rejont e 1792. 
En 1805 e prenas Sophie un atant, Oberbarnim, hag ober war e dro a reas betek fin he buhez. 

## He bugale

* Friedrich Wilhelm, kont Brandenburg (1792–1850), kentañ ministr Prussia
* Sophie (Julie) von Brandenburg (1793–1848), dimezet da Frederick Ferdinand, Dug Anhalt-Köthen

## Pennadoù kar
* Julie von Voß
* Wilhelmine von Lichtenau
* Elisabeth Helene von Vieregg
Elisabeth Helene von Vieregg

**Elisabeth Helene von Vieregg** (1679 – 1704) a oa ur gontez danat, a orin alaman, ha dimezell a enor e lez Danmark. Serc'h e oa da gentañ, ha pried morganatek goude, d'ar roue Frederik IV, dre un dimeziñ divwregel.

## He buhez

Merc'h e oa da Adam Otto von Vieregg til Weitendorff, eus Mecklenburg, bet ministr e Prusia, ha kannad prusian e Copenhagen, kêr-benn Danmark, eus 1698 da 1706.

Mont a reas Elisabeth Helene d'al lez evel dimezell a enor gant ar briñsez Sophie Hedevig af Danmark, merc'h d'ar roue. E 1699 e krogas he darempred gant ar priñs Frederik, a voe roueet er bloaz-se goude marv e dad. Dimezet e oa-eñ abaoe 1695 da Louise zu Mecklenburg.

Kuzh e oa o darempred met dizoloet e voe daou vloaz goude, e 1701, pa oa bet embannet ul lizher digant he zad, a-du gant o darempred.

D'ar 6 a viz Gwengolo 1703 e voe roet dezhi maner Antvorskov hag an titl a Gontez Antvorskov. E kuzh e timezas da Frederik, dimezet dija. An Iliz n'he devoa ket difennet an divwregiezh ouzh ar roue abalamour ma kaved lieswregiezh er Bibl e-touez ezhec'h veuran Hebreed.

Ur mab he doe, Frederik Gyldenløve (1704–1705), ha mervel a eure er gwentloù. Obidoù war an ton bras a voe graet dezhi gant ar roue Frederik.

Goude he marv e voe kemeret he lec'h e gwele ar roue gant Charlotte Helene von Schindel.

## Bugel
Ur mab he doe: 
* *Frederik Gyldenløve* (1704-1705), marvet da ur bloaz.

## Pennadoù kar
* Charlotte Helene von Schindel.
* Anne Sophie Reventlow
* Margarethe von der Saale
* Julie von Voß ‎
* Sophie von Dönhoff
Gavrus

**Gavrus** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Odon emañ Gavrus.
## Istor
### kantved
**[[Eil Brezel-bed]]**: emgannoù start a voe e **Gavrus** etre ar Vreizhveuriz hag an Alamaned. D'an 28 a viz Even 1944 e voe kemeret Gavrus gant ar *2nd Battalion Argyll and Sutherland Highlanders* eus ar 15 Rannlu Troadegiezh Skosat. Kemeret e voe Gavrus d'an 29 en-dro gant Alamaned ar 1 *SS-Panzer-Division* hag adkemeret kerkent gant ar Skosiz, skoazellet gant ar ganolierezh. Alamaned an  *SS-Panzer-Korps* a glaskas adtapout Gavrus en aner d'ar 1añ a viz Gouere
; lazhet e voe daou zen nann-soudard gant tennoù kanol d'an 30 a viz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *Gavrus Churchyard*

*Lance Serjeant* e oa er *Royal Artillery 97 Anti-Tank Regiment*. Mervel a reas d'an 29 a viz Even 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
* Iliz katolik *Sant Albin*.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Edele Jernskjæg

**Edele Jernskjæg** (marvet e 1512) a oa un dimezell danat a renk uhel, dimezell a enor ha serc'h d'ar roue Hans Iañ Danmark. 

Merc'h e oa da Mikkel Andersen Jernskjæg ha Margrethe Andersdatter af Særslev. Anvet e voe da zimezell a enor da-gichen ar rouanez Christina von Sachsen, en 1496.
Mont a reas da-heul ar rouanez da Stockholm en 1499 hag en 1501. Eno e voe brudet he darempred gant ar roue. En 1501, e tistroas da Vro-Danmark gant ar roue, tra ma oa chomet ar rouanez e Sveden. Dimezet e voe d'an denjentil Torben Bille hag ar roue a deue d'he gweladenniñ aliezik, ken na varvas e 1512. 

## Liamm diavaez
*  Diwar he fenn.
Divwregiezh

Al **divwregiezh** eo stad a vuhez ur gwaz en deus div wreg. Ma en devez muioc'h eget div e komzer eus lieswregiezh.

Difennet eo divwregiezh ha lieswregiezh gant lezennoù an darn vrasañ eus ar stadoù, nemet er broioù muzulman, ha kaset e vez tud d'ar vac'h en abeg da se e broioù zo.
Charlotte Helene von Schindel

**Charlotte Helene von Schindel** (1690–1752) a oa un itron danat a renk uhel, dimezell a enor, ha serc'h d'ar roue Frederik IV. 

Charlotte Helene a oa dimezell a enor, Elisabeth Helene von Vieregg, pried morganatek ar roue Frederik IV, dre zivwregiezh. E 1704 a vat e varvas Elisabeth Helene, ha Charlotte Helene a gemeras he lec'h e gwele ar roue. E 1710 he doe ur verc'h, a varvas prestik goude . 

Gant ar roue Frederik e voe anvet da gontez Frederiksholm. E 1711 avat e echuas o darempred. Krog e oa Frederik d'ober war-dro Anne Sophie Reventlow, ha Charlotte Helene he doe ur bugel gant E.G. Bülow, a voe aotreet da zimeziñ dezhi en 1716. 

## References
* https://runeberg.org/nfbh/0695.html
* http://www.denstoredanske.dk/Danmarks_geografi_og_historie/Danmarks_historie/Danmark_1536-1849/Charlotte_Helene_von_Schindel
Lieswregiezh

Al **lieswregiezh** eo stad a vuhez ur gwaz en deus meur a wreg. Pa vez kaoz eus ur vaouez e lavarer e vev el liesozhac'hiezh, pe el liespriediezh.

Difennet eo al lieswregiezh hag al liespriediezh gant lezennoù an darn vrasañ eus ar stadoù, nemet en darn vrasañ eus ar broioù muzulman. E Brazil da skouer e vez roet etre 2 ha 6 vloaz bac'h evit se. 

## Broioù ma'z eo aotreet al lieswregiezh
Louise von Mecklenburg-Güstrow

**Louise zu Mecklenburg** (1667 – 1721) a oa ur briñsez alaman dimezet da Frederik IV, roue Danmark. Rouanez Danmark ha Norge, e oa.

## He buhez
Ganet e oa e Güstrow e tiegezh an dug Gustav Adolph, Dug Mecklenburg-Güstrow ha Magdalene Sibylle Dugez Holstein-Gottorp. He mamm a oa merc'h d'an dug Frederick III von Holstein-Gottorp ha d'an dugez Maria Elisabeth von Sachsen. 

E Kerzu 1695 e voe dimezet d'ar priñs Frederik a zeuas da vout roue Danmark e 1699. Dibabet e oa bet gantañ dre ma kave anezhi sioul hag e soñje gantañ ne raje ket trouz dezhañ abalamour d'e vuhez. 

Merc'hetaer e oa ar roue ha meur a serc'h en doe. Serc'heg e oa-eñ da Elisabeth Helene von Vieregg a oa dimezell a enor gant e c'hoar, ar briñsez Sophie Hedevig af Danmark. E 1699 e krogas o darempred, er bloaz ma voe roueet Frederik goude marv e dad Christian V.

## He bugale
Pemp bugel o doe. Daou hepken a vevas dreist o bugaleaj pe o c'hrennoad: 
*Christian (1697–1698), marvet da ur bloaz
*ar roue Christian VI Danmark (1699–1746)
*Frederik Karl (1701–1702) marvet da zaou viz hanter
*Georg (1703–1704), marvet da 14 miz
*Charlotte Amalie Danmark (1706–1782)

## He marv
Mervel a eure e Kopenhagen ha beziet e voe en Iliz-veur Roskilde.
Frederik IV

**Frederik IV** (1671-1730) a oa roue Danmark ha roue Norge war-lerc'h e dad Christian V. 

Mab e oa da Christian V ha Charlotte Amalie von Hessen-Kassel 
Mervel a reas e dad e 1699 hag anvet e voe da roue. 

## Dimezioù
Teir gwech e timezas
*da Louise von Mecklenburg-Güstrow
*da Elisabeth Helene von Vieregg
*da Anna Sophie Reventlow

Serc'hed e-leizh en doe ivez, hag en o zouez:
* Charlotte Helene von Schindel.
Frederig VIII

**Frederig VIII** a vez graet eus an dud-mañ:

* Friedrich VIII von Zollern (?-1333), kont Hohenzollern.
* Friedrich VIII von Schleswig-Holstein (1829 -1880) 
* Frederik VIII (1843-1906) roue Danmark. 

## Pennadoù kar
*Frederig VII
*Frederig IX
Julie von Voß

**Julie von Voß**, pe ** Julie Amalie Elisabeth von Voss** (1766 -1789), a oa un dimezell a enor alaman, serc'h d'ar roue Friedrich Wilhelm II Prusia (1744-1797), 22 vloaz koshoc'h egeti, ha pried dezhañ dre un dimeziñ morganatek divwregel.

Mervel a reas da 23 bloaz gant an droug-skevent. 

## Pennadoù kar
* Wilhelmine von Lichtenau‎
* Sophie von Dönhoff
* Elisabeth Helene von Vieregg
Marc'harid Iañ Danmark

**Marc'harid Iañ Danmark** pe **[[Margrete]] Valdemarsdotter** (e daneg), pe Margareta (e svedeg), ganet e 1353 ha marvet e 1412, lesanvet *[[Semiramis]] an Hanternoz*, a oa rouanez Danmark, Sveden, ha Norge. Rejantez Danmark e oa adal 1375 evit he mab Olaf Norge, ha rouanez Sveden adal 1387. Ganti e voe lakaet war sav Unvaniezh Kalmar en 1397.

## He buhez
Marc'harid Danmark a oa merc'h da Valdemar Atterdag, roue Danmark, ha d'e bried Hedwig von Schleswig. Dimezet e oa da Håkon VI, roue Norge.

## Pennadoù kar
*Rouanezed Danmark
*Rouanezed Norge
*Rouanezed Sveden
Wilhelmine von Lichtenau

**Wilhelmine von Lichtenau**, pe **Wilhelmine Enke** (pe * Encke*), ganet e Potsdam e 1753, marvet e Berlin e 1820, a oa ur gontez alaman, serc'h d'ar roue Friedrich Wilhelm II Prusia.

## Pompadour Prusia

## He bugale
*Alexander von der Mark

## Pennadoù kar
* Sophie von Dönhoff
* Julie von Voß

## Levrlennadur
* August Wilhelm Baranius, *Versuch einer Biographie der Frau Gräfin von Lichtenau, einer berühmten Dame des vorigen Jahrhunderts*, Zürich und Lindau 1800 
* 
* Sonja Schnitzler (Hrsg.), *Die Mätresse Wilhelmine: Spottschriften wider die schöne Gräfin Lichtenau*, Berlin 1989
* Edelgard Abenstein, *Die Mätresse des Königs. Gräfin Lichtenau alias Wilhelmine Encke*, Berlin 2006, ISBN 3-89479-187-X
* Alfred Hagemann, *Wilhelmine von Lichtenau (1753–1820). Von der Mätresse zur Mäzenin*, Köln 2007, ISBN 978-3-412-24006-6
Barbara Blomberg

**Barbara Blomberg** oa serc'h d'an impalaer santel Karl V ha mamm da Juan Aostria

## Levrlennadur
* Panzer, Marita A. *Barbara Blomberg, 1527-1597: Bürgerstochter und Kaisergeliebte*. Regensburg: F. Pustet, 1995. ISBN 3-7917-1477-5.

* Böckl, Manfred. *Die Geliebte des Kaisers: Kaiser Karl V. und Barbara Blomberg*. Augsburg: Weltbild, 2004. 

* Herre, Paul. *Barbara Blomberg, die Geliebte Kaiser Karls V. und Mutter Don Juans de Austria: ein Kurtbild des 16. Jahrhunderts*. Leipzig: Quelle & Meyer, 1909.
Maria Wilhelmina von Auersperg

Ar gontez **Maria Wilhelmina von Neipperg** (diwezhatoc'h **Priñsez Auersperg**) (1738 - 1775) a oa serc'h da Franz Iañ an Impalaeriezh Santel. 

## References

## Levrlennadur
* Leland Goldsmith, Margaret: *Maria Theresa of Austria* A. Barker, ltd. 1936
* Mahan, J. Alexander: *Maria Theresa of Austria* READ BOOKS 2007 ISBN 1-4067-3370-9
* Morris, Constance Lily: *Maria Theresa – The Last Conservative* READ BOOKS 2007 ISBN 1-4067-3371-7
Magda von Dolcke

**Magda von Dolcke**, bet ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1838 en Åbenrå (Danmark) hag aet da Anaon e 1926, a oa un aktourez danat hag a laboure e Sveden. Serc'h e voe d'ar roue Oscar II.

August Strindberg a brize he doare-c'hoari naturel, Fritz von Dardel avat ne rae ket : kenedek ha diampart, a lavare diwar he fenn, roet lec'h dezhi er c'hoariva abalamour d'he darempred gant ar roue ha netra ken. Adalek 1874 e reas troiadoù er vro gant he c'hompagnunezh dezhi, ma krogas Albert Ranft da c'hoari.

Kuitaat a reas al leurinier goude dimeziñ d'ur rener embregerezh, John Bosse, en Kopenhagen.

## Levrlennadur
**God morgen, Rosalinde! : brev til Rosalinde Thomsen*, Oslo : Cappelen, 1990, ISBN 82-02-12708-4

## Pennad kar
* Marie Friberg
Anna Aloysia Maximiliane von Lamberg

**Anna Aloysia Maximiliane Louise von Lamberg**, pe *Anna Aloysia Esterle* (? - 1738) a oa ur gontez aostrian a voe serc'h d'ar roue Aogust II, roue Pologn, ha da Aleksander Benedykt Sobieski a bep eil. Anavezet eo en istor evel **Kontez Esterle**.

Merc'h e oa Maximiliane d'ar c'hont aostrian Kaspar Friedrich von Lamberg-Kunstadt ha d'e gentañ pried Marie Františka Terezie Hýzrlová z Chodů, un itron tchek En 1695 e timezas d'ar c'hont Franz Michael Hiserle (Esterle) von Chodau (Hýzrle z Chodů e techekeg, Hýzrlové z Chodů e poloneg). Dont a reas da vout serc'h Aogust II pe e 1696, ha da chom gantañ betek 1699, pe 1704 (hervez oberourez al levr *Sex with Kings*). He fried kentañ a zizimezas diganti e 1697, hag e 1698 ec'h addimezas Anna Aloysia da Gustav Hanibal von Oppersdorff (Oppersdorf). D'an 1 a viz Du 1698 e c'hanas ur mab, graf von Oppersdorf, hag Aogust II an hini e oa e dad, a greder.. Prestik goude e c'hanedigezh e varvas ar bugel. Echuiñ a reas he darempred gant ar roue pa glevas Aogust e veze Maximiliane o taremprediñ gwazed all eus al lez: reiñ a reas 24 eur dezhi da guitaat ar vro.

Diwezhatoc'h, e Wrocław, e teuas da vout serc'h Aleksander Benedykt Sobieski, a oa bet kevezer Aogust e dilennadeg 1697 da vout roue Pologn.

Mervel a reas d'an 28 a viz Mezheven 1738 en Wrocław. He fried, ar c'hont Graf von Oppersdorff (Oppersdorf) a varvas d'an 29 a viz Kerzu 1744 en Kostelec nad Orlicí.

## Notennoù
Esquay-Notre-Dame

**Esquay-Notre-Dame** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas unnek den nann-soudard en Esquay abalamour d'ar brezel e miz Even, an darn vrasañ anezhe a-gaoz d'an tennoù kanol e-pad Aloubadeg Normandi.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Ursula Katharina von Altenbockum

**Ursula Katharina von Altenbockum** Lubomirska, pe ** Urszula Katarzyna Lubomirska z domu Bokum** e poloneg, ganet e 1680 ha marvet e 1743, anvet *priñsez Teschen* diwezhatoc'h a oa un itron alaman a ouenn uhel serc'h d'ar roue Aogust II, roue Pologn.

## Yaouankiz
Merc'h e oa d'ar *[[Truchsess]]* (senesal) Johann Heinrich von Altenbockum ha d'e bried Konstancja Tekla Branicka, deuet eus Westfalen da Bologn.

E 1695 e oa 15 vloaz Ursula pa zimezas d'ar priñs ha *Kronoberkaemmerer* (kambrelan) Jerzy Dominik Lubomirski, 26 bloaz koshoc'h egeti. An tiegezh Lubomirski, en amzer-se, a oa galloudus-bras er vro. Liammet e oa ouzh ar Penn-Kardinal Michał Stefan Radziejowski, arc'heskob Gniezno, an hini a oa bet dibabet evel kannad personel gant ar roue nevez, Aogust, goude marv ar roue kozh Jan III Sobieski (1629-1696). Ha daoust da se, iskisat tra, setu ar pab da derriñ eured Ursula. 

## Serc'h ofisiel
War-dro dibenn ar c'hantved en doa graet Aogust, Roue Pologn ha Dilenner Saks, anaoudegezh gant ar briñsez Lubomirska, ha goude he freuz-dimeziñ e kavas an tu d'he daremprediñ dre ar Penn-Kardinal.

En 1700 e teuas da vout serc'h ofisiel Aogust (*Mätresse*), kemeret ganti lec'h ar gontez Countess Maximiliane Hiserle of Chodau, anavezet ivez evel ar *Gontez Esterle*. Aogust a gasas Ursula gantañ eus Pologn da Vro-Saks, hag a ginnigas anezhi da lez Dresden. Bamet e voe tud al lez gant kened ha spered ar briñsez. Ur mab a c'hanas d'an 21 a viz Eost 1704, Johann Georg, a vo anvet goude *Chevalier de Saxe,* hervez anv tad ar Roue-Dilenner. 

Pemp deiz goude ganedigezh he mab e voe, d'ar 26 a viz Eost 1704, e voe anvet Ursula da *[[Fürst#Derived titles|Reichsfürstin]]* (“Priñsez an Impalaeriezh” pe “ Priñsez Impalaerel”) Teschen gant an Impalaer santel Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel. 

## Ar vuhez goude Aogust
Ur pennad goude, er bloaz-se, e voe torret an darempred etre ar roue ha hi. Ur gontez all a gemeras he lec'h e gwele ar roue e 1705, Anna Constantia von Brockdorff, hec'h anv, anvet diwezhatoc'h Kontez von Cosel. Harluet e voe eus al lez gant ar roue hag en em dennañ a reas war ar maez, e Hoyerswerda.

Bloavezhioù goude, harluet ar Gontez von Cosel eusallez d'he zro, e tistroas Ursula da lez Dresden.

Pa varvas ar Roue-Dilenner e 1733 e voe harluet Ursula eus al lez adarre. He ferc'henniezh e Hoyerswerda a echuas e 1737. Evel digoll e roas ar Roue Dilener nevez, Aogust III, ur gopr-bloaz dezhi, kement ha 18,000 *Reichstalern* betek he marv, ha 6,000 evit he mab, ar * Chevalier de Saxe*. 

Mervel a reas Ursula en Dresden da 62 vloaz. Beziet e voe en iliz ar Jezuited (*Jesuitenkirche*) ha kaset e voe he relegoù goude da Leitmeritz, e Bohemia .
Wilhelmine von Grävenitz

**Wilhelmine von Grävenitz** (1684-1744) a oa un itron alaman a wad uhel ha serc'h da Eberhard Ludwig, Dug Württemberg (1676−1733) etre 1706 ha 1731.

E 1707 e voe an dimeziñ morganatek, goude ma oa da Eberhard un ober a zivwregiezh rak dimezet e oa ar paotr "nevez" gant Johanna Elisabeth von Baden-Durlach abaoe 1697.
Adal 1710 e vevas ar c'houblad nevez e Ludwigsburg, pa oa ar wreg all o chom e Stuttgart.

Wilhelmine von Grävenitz a emellas er politikerezh hag adal 1717 betek 1731 e kemeras perzh e kuzulva kuzh ar gouarnamant a rene dugelezh Württemberg.

E 1731 e fellas da Eberhard terriñ o darempred. Bloaz goude e roas dezhi ul leve ha kuit ez eas-hi eus Württemberg. Daou vloaz goude, e 1733, e varvas an dug.

## Notennoù
Éterville

**Éterville** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Odon emañ Éterville.
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas daou zen nann-soudard en Éterville e mizioù Even ha Gouere 1944 e-pad Aloubadeg Normandi, unan a voe fuzuilhet gant an Alamaned hag egile a voe lazhet gant tennoù kanol.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Ursula

**Ursula** zo un anv-bihan alamanek, saoznek ha svedek, hag a gaver e meur a yezh all. 

## Gerdarzh
Deuet eo diwar an anv latin *ursa*, a zo *arzhez* e brezhoneg.

## Berrstumm
**Ulla*, e svedeg.

## Yezhoù all
**Úrsula*, e portugaleg, 
**Ursule*, e galleg, divrud a-walc'h,
**Urszula*, e poloneg.

## Tud
### Sentezed
*Santez Ursula, pe *Ursula Köln*, santez vrezhon, hervez ar vojenn.

### Tud all

#### -  kantved
*Ursula van Beckum (marvet e 1544)
*Ursula Southeil (1488-1561), lennerez-planedennoù saoz
*Ursula Katharina von Altenbockum‎ (1680-1743), serc'h d'ar roue Aogust II.

#### kantved
* Ursula Andress (ganet e 1936), aktourez suis
* Ursula Dirichs (* 1935), aktourez alaman
* Úrsula Heinze, barzhez c'halizek
* Ursula K. Le Guin (1929-2018), skrivagnerez stadunanat
* Ursula Naumann (* 1945), skrivagnerez alaman
* Ursula von Rydingsvard (1942), kizellerez stadunanat 
* Ursula Schultze-Bluhm (1921–1999), livourez alaman
* Ursula Vaughan Williams (1911-2007), barzhez saoz
* Ursula Buchfellner (1961), aktourez ha top model alaman
* Ursula Vernon (1977), arzourez stadunanat
* Ursula Wyss (* 1973), politikourez suis.

#### kantved
* Ursula von der Leyen (* 1958), politikourez alaman

## Lennegezh
**Ursule Mirouët*, romant gallek gant Honoré de Balzac e 1841
**Ursula*, kontadenn alamanek gant Gottfried Keller (1819 - 1890)

## Notennoù
Marc'harid Bavaria (1480–1531)

**Ur pennad [[Marc'harid Bavaria]] zo ivez.* 

 
**Margarete von Landshut**, pe **Marc'harid Bavaria** (en alamaneg *Margarete von Bayern*), ganet e 1480 en Burghausen ha marvet e 1531 en Neuburg an der Donau, a oa abadez eus an Tiegezh Wittelsbach. 

Merc'h e oa da Georg von Bayern-Landshut hag abadez e oa e Neuburg an der Donau.
Fontaine-Étoupefour

**Fontaine-Étoupefour** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Odon emañ Fontaine-Étoupefour.
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: dieubet e voe ar gumun gant an  Korf Breizhveurat e dibenn miz Even 1944; mervel a reas seizh den nann-soudard abalamour d'ar brezel e Fontaine-Étoupefour e 1944 e-pad Aloubadeg Normandi ha daou all e 1945.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Fontaine,  kantved. 
* Iliz katolik *Sant Pêr*,  kantved. 
* Monumant an *Dorsetshire Regiment*.
## Emdroadur ar boblañs 1793-2008
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Sophie Friederike von Bayern

**Ur pennad [[Sophie von Bayern]] zo ivez*.

**Sofia Bavaria**, pe **Sophie Friederike Bavaria** pe *Sophie Friederike Dorothea Wilhelmine von Bayern* en alamaneg, pe **Sofia Aostria**, pe *Sophie von Österreich* en alamaneg, ganet e 1805 en München ha marvet e 1872 e Wien, a oa arc'hdugez Aostria ha mamm da zaou impalaer Aostria .

## He buhez
Merc'h e oa da Masimilian Iañ Jozeb , roue Bavaria, ha d'e bried Karoline Friederike Wilhelmine von Baden.

C'hoar c'hevell e oa da Maria Anna von Bayern (1805–1877), ha c'hoar da Elisabeth Ludovika von Bayern, rouanez Prusia, ha da Maria von Sachsen, rouanez Saks.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Franz Karl von Österreich ha pemp bugel o doe.
*Franz Joseph Iañ (1830–1916), impalaer Aostria,
**dimezet da Elisabeth in Bayern „Sisi“ (1837–1898)
* Masimilian Iañ Mec'hiko (1832–1867), Impalaer Mec'hiko 
** dimezet da Charlotte Belgia (1840–1927)
* Karl Ludwig (1833–1896), arc'hdug, dimezet teir gwech:
**da Margarete von Sachsen (arc'hdugez) (1840-1858), marvet da 18 vloaz ; bugel ebet n'he doe;
**da Maria Annunziata di Borbone-Due Sicilie (1843-1871), dek vloaz yaouankoc'h egetañ ; pevar bugel he doe; 
**da Maria Teresa de Bragança (1855-1944), daou vloaz warn-ugent yaouankoc'h egetañ; div verc'h he doe.

* Maria Anna Carolina (1835–1840)
* mab marv-ganet (*/† 24 Here 1840)
* Ludwig Viktor (1842–1919), arc'hdug. Dizimez.

## Brudoù

 

Hervez brudoù a veze stegnet diwar he fenn eo he niz Napoleon, mab da Napoleon Iañ (*l'Aiglon* ar C'hallaoued), c'hwec'h vloaz yaouankoc'h egeti, an hini a oa tad d'hec'h eil mab Ferdinand-Masimilian, a voe *impalaer Mec'hiko*. Gwir eo e oa tomm Dug Reichstadt ouzh e voereb.

## Pennad kar
*Sophie Friederike von Österreich, he merc'h-vihan, marvet da zaou vloaz. 

## Levrlennadur
* Hellmut Andrics: *Die Frauen der Habsburger*. Heyne, München 1996. - Neuaufl.
* Egon Caesar Conte Corti: *Elisabeth. Die seltsame Frau*. Styria, Wien 391982.
* Sigrid-Maria Größing: *Sisi und ihre Familie*, Ueberreuter, Wien 2005.
* Franz Herre: *Sissis Schwiegermutter: Sophie von Bayern*. Bayerischer Rundfunk, München 1994
* Gerd Holler: *Sophie, die heimliche Kaiserin*. Weltbild-Verlag, Augsburg 2004
* Jetta Sachs-Collignon: *Sophie von Österreich: ein Leben für Habsburg*. Stieglitz, Mühlacker 1998
Anv Horus

An **Anv Horus** zo unan eus ar pemp anv a yae d'ober titloù ar faraoned. 

Hevelebekaat ar ra ar faraon ouzh an doue Horus, mab ha warlec'hiad Osiris, ha mestr Hierakonpolis a zeuas Narmer, ar roue kentañ, anezhañ. An anv koshañ eo. Kavout a reer atav skeudenn ar falc'hun a arouez Horus (*Her*) dirazañ, ar pezh a zispleg e anv.

Skouerioù : 
* Toutânc'hamon : « An Horus *Ka nac'ht tout mesout* » (Tarv galloudek, disi abaoe e c'hanedigezh) 
* Amenhotep III : « An Horus *Ka ouser c'hâe em Maât* » (Tarv galloudek a anad skedus evel Maât) ;
* Nec'htnebef I : « An Horus *Chema* » (an hini nerzhus) ;
Lod eus ar faraoned, ar re goshañ dreist-holl, n'int anavezet nemet dre o anv Horus.

En amzerioù koshañ e veze skrivet an anv-se e-barzh ur serec'h :
G5-

Ar pemp anv titl implijet adalek ar faraon C'hefren zo :
* An **anv Horus**,
* An anv Nebti,
* An anv Horus aour,
* An anv Nesout-biti,
* An anv Sa-Rê.
Anv Nebti

An **Anv Nebty** (*an div vestrez* pe *an div zoueez*) zo unan eus ar pemp anv a veze implijet e titloù ar faraoned, adalek C'hefren. Emañ :

* An anv Horus
* An **anv Nebti**
* An anv Horus aour
* An anv Nesout-biti
* An anv Sa-Rê.

An titl *Nebti*, a zeu a-raok an anv e-unan, a laka ar faraon dindan gwarez an div zoueez warezus eus Henegipt, Nec'hbet, doueez-gup Egipt Uhel, ha Ouadjet, doueez-kobra Egipt Izel. Pep hini anezhe zo a-us d'ar arouez a dalvez « mestr/mestrez », alese e anv « an div vestrez » :

G16

Amenhotep III a zouge an anv Nebti « an div vestrez : *Semene-hepou segereh-taouy* » (a ziazez al lezennoù hag a habaska ar vro zoubl), Toutânc'hamon hini « an div vestrez : *Néfer-hépou segereh-taouy sehetep-netcherou-nebou* » (an hini zo disi e lezennoù, a habaska an daou zouar hag a walc'h an holl zoueed).
Anv Horus aour

An **anv Horus aour** zo unan eus ar pemp anv a yae d'ober titloù ar faraoned adalek Keops.

Hevelebekaat a rae ar faraon da Horus heolel ha neñvel. Kregiñ a ra gant an titl :
G8

* Amenhotep III eo « an Horus aour *Âa-c'hepesh-houy-Setyou* » (dezhañ ar galloud bras a ziskar an Aziaiz),
* Toutânc'hamon « an Horus aour *Outjes-khaou sehetep-netcherou* » (a zoug ar c'hurunennoù, a walc'h an doueed),
* Nec'htnebef I « an Horus aour *Ir meret netjerou* » (a ra diouzh c'hoant an doueed).

Ar pemp anv titl implijet adalek ar faraon C'hefren zo :
* An *[[anv Horus]]*,
* An anv Nebti,
* An anv Horus aour,
* An anv Nesout-biti,
* An anv Sa-Rê.
J Balvin

**José Álvaro Osorio Balvin** (**J Balvin**) bet ganet e Medellín (Kolombia) d'an 3 a viz C'hwevrer 1985, a zo ur c'haner raggeaton.

## Liammoù diavaez
* J Balvin official website
* Card in Colarte
Anv Nesout-biti

An **anv Nesout-bity** (*n(y)-swt-bity* en e dreuzlizherennadur) eo an « anv kurunadur » a veze e-mesk ar pemp anv a dalveze da ditloù d'ar faraoned adalek an Henimpalaeriezh. Skrivet e oa en ur skoedenn.

*N(y)-swt-biti*, da lâret eo « an hini zo d'ar broen (*swt*) ha d'ar gwenan (*biti*) », troet gant an egiptologourien gant « Roue Egipt Uhel hag Izel », a dosta ar rouanez d'ar plant ha d'al loened arouezius eus div lodenn ar rouantelezh.

An anv Nesout-biti a vez anvet ivez *prænomen* (da lâret eo « anv-bihan », daoust ma n'en deus mann da welet gant un anv-bihan a-vremañ) pe c'hoazh « anv kurunadur ».

Skouerioù : 
* Toutânc'hamon : « *Neb kheperou Rê* » (Rê eo mestr an treuzfurmadurioù) ;
* Amenhotep III : « *Neb Maât Rê* » (Rê eo aotrou ar *[[Maât]]*) ;
* Nekhtnebef i : « *Kheper ka Rê* » (adc'henel a ra *[[ka]]* Rê).

Heuliet eo an titl-se gant « anv ganedigezh » Faraon, an anv Sa-Rê (mab Rê), en ur skoedenn.

Ar pemp anv titl implijet adalek ar faraon C'hefren zo :
* An anv Horus,
* An anv Nebti,
* An anv Horus aour,
* An anv Nesout-biti,
* An anv Sa-Rê.
Anv Sa-Rê

An **anv Sa-Rê**, talvezout a ra « mab Rê », zo unan eus ar pemp anv a dalveze da ditl d'ar faraoned adalek C'hefren.

Savet eo diwar arouezlun an houad (*e*, mab) hag hini an doue heol (*Rê*), heuliet gant an anv ganedigezh skrivet en ur skoedenn, ha stagañ a ra evel-henn ar faraon da c'halloud kosmek an hollved. 

Anvet e vez ivez *nomen* pe c'hoazh « anv ganedigezh ».

* Amenhotep III a oa « *Imen-hetep héqa-Ouaset* » (Amon zo seder, aotrou Teba),
* Toutânc'hamon « *Tout-ânc'h-imen héqa-iounou-shemaou* » (skeudenn vev Amon, aotrou su Heliopolis),
* Nec'htnebef I « *Nec'het-neb-ef* » (trec'h eo e aotrou).

Ar pemp anv titl implijet adalek ar faraon C'hefren zo :
* An anv Horus,
* An anv Nebti,
* An anv Horus aour,
* An anv Nesout-biti,
* An anv Sa-Rê.
Frederig VII

**Frederig VII** a vez graet eus an dud-mañ:
* Friedrich VII von Zollern (?-1309), kont Hohenzollern.
* Friedrich VII (Toggenburg), kont diwezhañ Toggenburg († 1436)
* Friedrich VII Magnus (Baden-Durlach), Markgraf Baden-Durlach (1677–1709)
* Frederik VII roue Danmark (1848–1863)

## Pennadoù kar
*Frederig VI
*Frederig VIII
Frederig IX Danmark

**Ur pennad [[Frederig IX]] zo ivez.* 
----

**Frederik IX**, pe **Frederik 9** e daneg, pe *Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg* (1899 – 1972), a oa roue Danmark adal 1947 betek e varv. 

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e Mae 1935 da Ingrid Sveden (1910-2000), merc'h d'ar roue Gustav VI Adolf, roue Sveden, ha teir merc'h o doe: 
* Margrethe, ganet en 1940, dimezet en 1967 da Henri de Laborde de Montpezat (1934), ha daou vab o doe;
* Benedikte, ganet en 1944, dimezet en 1968 da Richard von Sayn-Wittgentein-Berleburg (1934-), ha bugale dezho;
* Anne-Marie, ganet en 1946, dimezet en 1964 da Constantin II, roue an Hellened,(1940-) ha bugale dezho.

## Pennadoù kar
*Frederik
Elesbed Ludovika Bavaria

**Elisabeth Ludovika von Bayern** (1801-1873) a oa merc'h Masimilian Iañ Jozeb, roue Bavaria.

Dre he dimeziñ d'ar roue Friedrich Wilhelm IV e voe rouanez Prusia. Bugel ebet n'he devoe.
 
## Skeudennoù

Krönungsmäntel.png|Friedrich Wilhelm IV hag Elisabeth en o mantilli erminiget e 1840
Wilhelm Wach - Königin Elisabeth Ludovika von Preußen.jpg|Poltredet gant Karl Wilhelm Wach, war-dro 1840
Joseph Karl Stieler nach Robert Bussler - Königin Elisabeth Ludovika von Preussen geb-von Bayern.jpg|Poltredet gant Joseph Karl Stieler e 1853
Seidenbilder.png|Friedrich Wilhelm IV hag e bried Elisabeth e 1847
Friedenskirche potsdam sarkophag2.jpg|Bez Friedrich Wilhelm IV hag Elisabeth dindan aoter iliz ar *Friedenskirche*


## Penadoù kar
* Elesbed
* Ludovika
Elesbed Bavaria

**Elisabeth von Bayern**, pe **Elesbed Bavaria**, zo anv meur a briñsez eus an Tiegezh Wittelsbach : 

## XIIIvet kantved
* Elesbed Bavaria (1227–1273), merc'h d'an dug Otto II, pried d'ar roue Konrad IV ha d'an dug Meinhard II von Kärnten, Görz ha Tirol
* Elesbed Bavaria (1258–1314), merc'h d'an dug Heinrich XIII.
## XIVvet kantved
* Elesbed Bavaria (1306–1334), Dugez Aostria, Steiermark ha Kärnten, pried da Otto des Fröhlichen
* Elesbed Bavaria (1329–1402), merc'h d'an impalaer Ludwig IV ha pried da Ulrich von Württemberg
* Elesbed Bavaria (1361–1382), merc'h d'an dug Friedrich ha pried da Marco Visconti;
## XVvet kantved
* *Elisabeth von Bayern* (1370–1435), anavezet evel *[[Isabeau Bavaria]]*, merc'h d'an dug Stephan III, pried d'ar roue gall Charlez VI.
* Elesbed Bavaria (1383–1442), merc'h d'an dug Friedrich, ha pried da Friedrich Iañ von Brandenburg
* Elesbed Bavaria (1406–1468), merc'h d'an dug Ernst, ha pried d'an dug Adolf VII von Jülich-Berg
* Elesbed Bavaria (1419–1451), merc'h d'an dug Heinrich XVI ha pried d'an dug Ulrich V von Württemberg
* Elesbed Bavaria (1443–1484), merc'h d'an dug Albrecht III ha pried d'ar priñs-dilenner Ernst von Sachsen

* Elesbed Bavaria (1478–1504), merc'h d'an dug Georg ha pried da Ruprecht von der Pfalz

## XIXvet kantved
* Elisabeth Ludovika von Bayern, pe Elesbed Ludovika Bavaria (1801-1873), merc'h da Masimilian Iañ Jozeb, roue Bavaria, ha pried da Friedrich Wilhelm IV Prusia, roue Prusia. 
* Elesbed Aostria-Ungarn (1837-1898), anavezet evel Sissi, merc'h d'an dug Max, ha pried d'an impalaer Franz Joseph Iañ von Österreich. 
* Elesbed Bavaria (1863–1924), merc'h d'ar Prinz Adalbert Wilhelm
* Elesbed Maria Bavaria (1873–1957), merc'h d'ar Prinz Leopold

## Pennadoù kar
*Elisabeth
*Bayern
Morteaux-Coulibœuf

**Morteaux-Coulibœuf** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Morteaux-Coulibœuf, dilamet e 2015, e oa.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Dives emañ Beaumais.
## Istor
### 
* E 1857 e voe kendeuzet kumunioù Morteaux ha Coulibœuf d'ober kumun Morteaux-Coulibœuf.
### 
#### [[Eil brezel-bed]], 1944
* Mervel a reas daouzek den nann-soudard e Morteaux abalamour d'ar brezel e mizioù Even, Gouere hag Eost.
## Monumantoù ha traoù heverk

* An hent roman, *Chemin Haussé*.
* Iliz katolik *Sant Jord*.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Vignats

**Vignats** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas pemp den nann-soudard e Vignats abalamour d'ar brezel e mizioù Even hag Eost e-pad Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Abati *Sainte Marguerite*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Beatriz Portugal, Kontez Alburquerque

**Ur bajenn disheñvelout [[Beatriz Portugal]] zo ivez*. 

**Beatriz Portugal**, pe **Beatriz de Portugal** e portugaleg ha spagnoleg, ganet e 1347 ha marvet e 1381, Kontez Alburquerque, a oa merc'h da Pedro Iañ Portugal ha d'e serc'h Inês de Castro.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe d'an infant Sancho de Castilla, Kont Alburquerque (1342-1374), ur mab bastard da Alfonso XI ha d'e serc'h Leonor Núñez de Guzmán. Daou vugel o doe:
*Fernando Sánchez (1373- ¿?), Kont Alburquerque;
*Leonor Urraca Sánchez (1374 - 1435), Kontez Alburquerque, a zimezas da Fernando Iañ Aragon, roue Aragon.
Vicques (Calvados)

**Vicques** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Dives emañ Vicques.
## Istor
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

Vicques, château, vue d'ensemble.jpg|Ar c'hastell.
Vicques,Colombier.jpg|Ar c'houldri.
Chapelle vue du nord ouest.jpg|Ar chapel.

* Ar c'hastell (), e gouldri hag e chapel.

Église Saint-Gervais de Vicques (Vicquette).JPG|Diavaez an iliz katolik.
Nef de l'église Saint-Gervais de Vicques (Vicquette).JPG|Diabarzh.

* Iliz katolik *Sant Gervasius*, 1734, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Sancho Kastilha (kont Alburquerque)

**Sancho de Castilla** (Sevilla, 1342 - Burgos, 1374) a oa ur mab bastard da Alfonso XI Kastilha, *el Justiciero*, roue Kastilha, ha d'e serc'h Leonor Núñez de Guzmán. Kentañ kont Alburquerque, hag aotrou Ledesma, Alba de Liste, Medellín, Tiedra ha Montalbán.

Dimezet e oa da Beatriz Portugal, ha daou vugel o doe:
* Fernando Sánchez, kont Alburquerque
* Leonor Urraca Kastilha, ganet e 1374, hag a zimezas da Ferdinant Iañ Aragon.

Tad e oa ivez da Leonor Sánchez Kastilha (war-dro 1374-1444), met n'ouzer ket piv e oa he mamm.
Sancho Kastilha

**Sancho de Castilla** pe **Sancho Kastilha**, zo anv meur a zen en istor Kastilha. 

### Rouaned Kastilha
* **[[Sancho II Kastilha ha León]]** (1037-1072), mab da Sancho III ar meur, roue Navarra.
* **[[Sancho III Kastilha]]** (1134-1158), mab da Alfonso VII el Emperador, roue Kastilha ha León.
* **[[Sancho IV Kastilha ha León]]** (1257-1295), mab da Alfonso X *ar Fur*, roue Kastilha ha León.

### Tud all
* **[[Sancho Kastilha ha Plantagenet]]** (1181-1181), infant Castilla ha mab d'ar roue Alfonso VIII.
* **[[Sancho Kastilha (arc'heskob)|Sancho Kastilha]]** (1233–1261), arc'heskob Toledo, mab da Fernando III Kastilha.
* **[[Sancho de Castilla "el de la Paz"]]** (1283-1312), mab d'an infant Pedro Kastilha ha mab-bihan da Alfonso X ar Fur, roue Kastilha ha León.
* **[[Sancho Kastilha (kont Alburquerque)]]** (1342-1374), kont Alburquerque, mab da Alfonso XI Kastilha ha León.
* **[[Sancho de Castilla (hijo de Pedro I)|Sancho de Castilla]]** (1363-1370), mab da Pedro Iañ Kastilha.
* **[[Sancho de Castilla y Fernández Bernal]]**, aotrou Gor, tigelenner príncipe don Juan.
**e vab **[[Sancho de Castilla y Enríquez]]** (?-1505), ofiser spagnol, a vrezelias e Rousilhon.

## Pennad kar
*Sancho
Sancho II Kastilha ha León

**Sancho II Kastilha ha León** (1037- Zamora 1072), lesanvet *el Fuerte* (an Hini kreñv), a oa mab da Fernando Iañ. Kentañ roue Kastilha (1065-1072) e oa, ha goude roue Galiza (1071-1072) ha roue León (1072).

Gantañ e voe unanet rouantelezhioù Kastilha, Galiza ha León dre an armoù, diwar-goust e vreudeur. Mervel a reas o lakaat seziz war gêr Zamora, dalc'het gant e c'hoar, Urraca Zamora (1033-1101).

E vreur Alfonso a renas war e lerc'h neuze. 

## Pennad kar
*Sancho Kastilha
Enez Vancouver

: *Evit sterioù all an anv *'Vancouver**, gwelit ivez ar pennad [[Vancouver (disheñvelout)]].''


**Enez Vancouver*' (*Vancouver Island'' e saozneg) zo un enezenn en arvor kornôg Kanada, er Meurvor Habask. Emañ e proviñs Kolombia Vreizhveuriat, hag annezet eo gant war-dro 750 000 a dud (e 2009).

En em astenn a ra Enez Vancouver war ur gorread 32 134 km², gant 454 km a hed ha 100 km a led. Hi eo enezenn vrasañ arvor kornôg Norzhamerika. Victoria eo kêr vrasañ an enezenn, ha kêr-benn proviñs Kolombia Vreizhveuriat eo ivez.
Dugelezh Alburquerque

**Dugelezh Alburquerque** zo ur dugelezh e Spagn, en-dro da gêr Alburquerque en Extremadura, bet kontelezh Alburquerque ha troet da zugelezh gant Herri IV Kastilha e 1464, pa roas an titl da Beltrán de la Cueva evit e drugaregaat goude dilezel e garg a Vestr Meur en Urzh Santiago.

## Duged Alburquerque
* Beltrán de la Cueva y Mercado (1464–1492) 1 dug Alburquerque ;
* Francisco Iañ Fernández de la Cueva y Mendoza (1492–1526) 2 dug Alburquerque ;
* Beltrán II de la Cueva y Toledo (1526–1560) 3 dug Alburquerque ;
* Francisco II Fernández de la Cueva y Girón (1560-1563) 4 dug Alburquerque ;
* Gabriel III de la Cueva y Girón (1563–1571) 5 dug Alburquerque ;
* Beltrán III de la Cueva y Castilla (1571–1612) 6 dug Alburquerque ;
* Francisco III Fernández de la Cueva y de la Cueva (1612–1637) 7 dug Alburquerque ;
* Francisco Fernández de la Cueva (1637–1676) 8 dug Alburquerque ;
* Melchor Fernández de la Cueva y Enríquez de Cabrera (1676–1686) 9 dug Alburquerque ;
* Francisco Fernández de la Cueva y de la Cueva (1686–1733) 10 dug Alburquerque ;
* Francisco Nicolás VI Fernández de la Cueva y de la Cerda (1733–1757) 11 dug Alburquerque ;
* Pedro Miguel Jácome María Pío Cristóbal de la Cueva Velasco y Guzmán Dávalos (1757–1762) 12 dug Alburquerque ;
* Miguel José María de la Cueva Velasco y Enríquez de Navarra (1762–1803) 13 dug Alburquerque ;
* José Miguel de la Cueva y de la Cerda (1803–1811) 14 dug Alburquerque ;
* Nicolás Osorio y Zayas (1830–1866) 15 dug Alburquerque ;
* José Isidro Osorio y Silva-Bazán (1866–1909) 16 dug Alburquerque ;
* Miguel Osorio y Martos (1910–1942) 17 dug Alburquerque ;
*  (1954–1994) 18 dug Alburquerque ;
* Juan Miguel Osorio y Bertrán de Lis (1994- ) 19 dug Alburquerque.
Alburquerque

**Alburquerque** zo un anv-lec'h spagnolek.

## Lec'hioù
*Alburquerque (Badajoz), kumun e Proviñs Badajoz, en Extremadura, e Spagn
*Alburquerque (Bohol), kêr eus Filipinez, e proviñs Bohol

## Tud
*Rafael Alburquerque, politiker eus ar Republik Dominikan

## Istor
*Dugelezh Alburquerque

## Pennad kar
*Albuquerque, e New Mexico, e SUA.
Beatriz Portugal, Dugez Viseu

**Beatriz Portugal** (1430–1506), a oa Dugez Viseu. Merc'h e oa d'an infant João de Portugal ha da Isabel de Bragança, ha merc'h-vihan d'ar roue João Iañ. 

Mamm e voe da veur a berzhiad en istor ar vro : Duged Viseu ha Beja, João, Diogo ha Manuel (a voe roue), ar rouanez Leonor Portugal (pried d'ar roue João II) hag Isabel de Viseu, dimezet da Fernando II, Dug Bragança .

Perzh a gemeras er politikerezh e-pad renoù Afonso V, João II ha Manuel Iañ. En em gavout a reas gant Izabel Gastilha d'ober ar peoc'h etre an div vro ma voe sinet Feur-emglev Alcáçovas e Terçarias de Moura. Ober a reas ivez war-dro Urzh Santiago en anv he mab Diogo.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe d'he c'henderv Fernando, Dug Viseu, ha nav bugel o doe.
* João de Viseu (1448-1472), trede Dug Viseu, eil Dug Beja
* Diogo de Viseu (1450-1484), pevare Dug Viseu ha trede Dug Beja.
* Duarte de Viseu
* Dinis de Viseu
* Simão de Viseu
* Leonor de Viseu (1458-1525), dimezet d'ar roue João II ha dre-se rouanez Portugal.
* Isabel de Viseu (1459-1521), pried da dug Bragança Fernando II.
* Manuel, dug Viseu ha Beja, ha roue Portugal goude marv e genderv João II.
* Catarina de Viseu.

## Pennadoù kar
* Pedro Iañ Portugal
* João Iañ
* Fernando Portugal (1433-1470)
Franziska von Hohenheim

**Franziska Theresia von Hohenheim** (1748, Adelmannsfelden – 1811, Kirchheim unter Teck) a oa un itron ag an noblañs, serc'h da Carl Eugen, Dug Württemberg, adal 1772 betek 1785, pa zimezas dezhi. Un dimeziñ morganatek a rejont betek 1790, neuze e teuas da vout Dugez Württemberg.

## He buhez
Merc'h e oa da Ludwig Wilhelm von Bernerdin ha d'e bried Johanna, o devoa bet 15 bugel ha ne voe nemet Franziska ha peder c'hoar dezhi na varvjont ket en-bugale. Bevañ raent en domani Sindlingen bei Herrenberg. War c'houlenn he zud e timezas Franziska en 1765 da Freiherr Wilhelm Leutrum von Ertingen. Pa voe anvet he fried da gambrelan e lez Württemberg e veze ret dezho en em ziskouez el lez aliezik. En 1769, e-kerzh ur chomadenn e Bad Wildbad e reas Franziska anaoudegezh da vat gant an dug Carl Eugen, ha pa zispartias an dug diouzh e serc'h Catharina Bonafini eo Franziska a zeuas da vout e serc'h ofisiel en 1772. 

E miz Genver 1774, war intrudu Carl, e voe anvet Franziska da Reichsgräfin Hohenheim – hag uhelaet da Reichsfürstin gant Joseph II - ha diwar neuze e tougas ardamezioù an Tiegezh Bombaste von Hohenheim, aet da get.

## Levrlennadur
* *Tagbuch der Gräfin Franziska von Hohenheim späteren Herzogin von Württemberg*. Hrsg. v. A. Osterberg. ISBN 3-87421-096-0
*Utta Keppler: *Franziska von Hohenheim. Die tapfere Frau an der Seite Carl Eugens. Ein biographischer Roman*. ISBN 3-7987-0219-5
* Ottilie Wildermuth: *Franziska von Hohenheim, Herzogin zu Württemberg und Teck*. In: Württembergischer Bildersaal, Erster Band. Schaber, Stuttgart 1859, S. 36–64(Digitised version)
* Thomas Kuster, Franziska von Bernerdin, Reichsgräfin Hohenheim. In: Der Aufstieg und Fall der Mätresse im Europa des 18. Jahrhunderts. Eine Darstellung anhand ausgewählter Persönlichkeiten. phil.Dipl. Innsbruck 2001
Beatriz Galindo

**Beatriz Galindo**, lesanvet «la Latina» (Salamanca, war-dro 1465 – Madrid, 1534), a oa ur skrivagnerez kastilhanek, kelennerez ar rouanez Izabel ar Gatolikez hag he bugale.
Katharina Aostria (1420–1493)

* *Ur pennad [[Katharina von Österreich]] zo ivez*. 

**Katharina Aostria** pe *Katharina von Österreich*, en alamaneg, (1420–1493), a oa markgravez Baden, ha pried da Karl Iañ von Baden.

Merc'h e oa d'an dug Ernst Iañ Aostria-Steiermark, lesanvet * der Eiserne* (1377–1424) ha d'e bried Cimburgis Mazovia (1394–1429), merc'h d'an dug Ziemowit IV Mazovia.

## He bugale
C'hwec'h bugel he doe:
* Katharina (1449–1484) 
:∞ 1464 Kont Georg III von Werdenberg-Sargans († 1500)
* Cimburgis (1450–1501) 
:∞ 1468 Kont Engelbert II von Nassau-Dillenburg (1451–1504)
* Christoph Iañ (1453–1527); Markgraf Baden
:∞ 1468 Kontez Ottilie von Katzenelnbogen (1451–1517)
* Albrecht (1456–1488); Markgraf von Baden in Hochberg
* Friedrich (1458–1517); eskob Utrecht
* Margarete (1452–1495); abadez Kloster Lichtenthal
Afonso de Avis e Habsburgo

An **Infant Afonso**, Priñs a Bortugal, pe **Afonso Portugal**, pe **Afonso de Avis e Habsburgo** (24 a viz C'hwevrer 1526 - 12 a viz Ebrel 1526), a oa mab kentañ João III, roue Portugal, hag ar rouanez Katelin Kastilha (1507–1578), ha priñs pennhêr Portugal e-pad miz hanter. 

## Buhez verr
Mab henañ pennhêr e oa, ha mervel a reas er bloaz en-eeun ma oa ganet, e 1526. 
Lavarout a reer eo ar genwadelezh o ren en tiegezhioù a oa kaoz da gement a vugale da vervel ken yaouank. 

## Goude e varv
Bloaz goude e c'hanas ar rouanez ur verc'hig, Maria Manuela (1527- 1545), pennhêrez nevez Kurunenn Portugal, a zimezas d'he c'henderv Felipe II, roue Spagn.