open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1934 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:1933 e Breizh - **1934 e Breizh** - 1935 e Breizh

## Darvoudoù
* Eost : emsavadeg e kamp-kastiz ar vugale er Gerveur. 55 a vugale a dec'h kuit.

## Sevenadur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1934|Ganedigezhioù 1934]]
*Hervé Abalain
* François Bellec, besamiral ha skrivagner gallek
*Yves Coppens
*Tereza Desbordes
*Garmenig Ihuellou
*Dodik Jegou
*Ivona Konan
*Monique Papon
*Jean Rohou

## [[:Rummad:Marvioù 1934|Marvioù 1934]]
*Loeiz-Vari Biler
*Jérome Buleon
*Lucien Fruchaud
*Joseph Loth
*Maurice Noguès

__NOTOC__
Douar ha Frankiz

**Douar ha Frankiz** zo ur strollad politikel breizhat krouet d'an 23 a viz C'hwevrer 2020, e bal "sevel ur riegezh breizhat dre an ensavadurioù politikel lakaet e servij ar bobl". Lakaat a ra war wel e amkan war hir dermen, dizalc'hiezh Breizh. N'eus den ebet a vefe dileuriet evel penn pe vouezh aotreet.

## Palioù pennañ ha peragoù
Sevel kengorioù lec'hel a vo ar pal kentañ evit levezoniñ kuzulioù-kumun da gentañ gant ar mennozhioù pennañ, ar gengevreadouriezh demokratel hervez skridoù Murray Bookchin war an ekologouriezh sokial ha radikal, ar gêrouriezh frankizelour, ar venevelouriezh hag ar stourm ouzh ar serzhouriezh. Roet e tle bezañ roet ur c'horvoder izek da bep kouer ekologour. N'eus ket mall ganto mont war ar renk en dilennadegoù bras.
Aterset gant ar gelaouenn *[[Bretons]]*, Alan Le Cloarec (Alan ar C'hloareg) en doe berraet peragoù krouidigezh an aozadur dizalc'hour ha n'eo ket boaz klevout seurt komzoù, hervez an aterser :`

## Oberezhioù
Savet ez eus bet un nebeud kengorioù lec'hel : Menez Are, Treger, Kerne, Bro-Naoned, Bro-Roazhon, Kreiz Breizh...
Embannet en doa Kengor Bro-Naoned e souten stourm an dud staliet er C'harned adal an hañv 2020, e-barzh kumun Frozieg, evit herzel raktres ledanaat porzh Mouster-al-Loc'h.

## Levrlennadur
* *Un nouveau mouvement indépendantiste*. Ouest-France, 1añ C'hwevrer 2021. Diviz gant Timotée Rogues ha David Derrien.
* *[https://www.letelegramme.fr/finistere/plougastel-daoulas/douar-ha-frankiz-veut-s-implanter-dans-le-leon-au-depart-de-plougastel-11-01-2021-12686758.php Douar ha Frankiz veut s’implanter dans le Léon au départ de Plougastel]*, *Le Télégramme*, 11 Genver 2021. Diviz gant Timotée Rogues ha David Derrien.
*  Régis Delanoé, *Alan Le Cloarec : la possibilité d'un indépendance*, *Bretons*, n° 171, Janvier 2021, p. p.&nbsp;28-29. Diviz gant unan eus ar gendiazezerien.
* Douar ha Frankiz, ''Une Bretagne indépendante face à l’Histoire'', NHU Bretagne, 2 Here 2020.
* Douar ha Frankiz, La Bretagne a les moyens de son indépendance, NHU Bretagne, 3 Gwengolo 2020.

## Notennoù ha daveennoù
Kampionad mell-droad Brazil

**Kampionad mell-droad Brazil**, anvet ivez **Brasileirão**, zo ur c'hampionad broadel **[[mell-droad]]** avez bep vloaz e Brazil. Kemer a ra perzh ennañ gwellañ kleuboù mell-droad ar vro **etre [[Mae|miz Mae]] ha [[Gwengolo|miz Gwengolo]].** Pevar rann zo : *Série A*, *[[Série B]]*, *[[Série C]]* ha *[[Série D]]*.

## Kluboù
Kemener (anv-tiegezh)

**Kemener** hag **ar C'hemener** zo anvioù-tiegezh brezhonek a zeu eus ur vicher : ar c'hemener. E marilh ar boblañs gallek e vez skrivet *Quémener, Quemener, Quénémer, Quémeneur, Quemeneur, Quéméneur* pe c'hoazh *Le Quémener, Le Quéméner, Le Quémeneur*.

## Anvioù-tiegezh kar e yezhoù all
* Taylor e saozneg
* Schneider ha Schroeder en alamaneg
* Snijder e nederlandeg
* Sastre e spagnoleg

## Tud vrudet
* Pierre Quéméneur (1877-1923), den a afer ha politikour dianket, ar pezh a grogo an afer Seznec
* J. S. Quémeneur, anv-pluenn Jean Seignard (1922-2016), saver romantoù-polis
* Frañsez ar C'hemener (1924-2009), beleg, rener hag alunezer Ti ar Vretoned e Pariz
* Yann-Bêr Kemener (1950-), bet kelenner war an alamaneg hag ar brezhoneg, saver levrioù brezhonek : hentennoù, yaouankiz ha romantoù
* Yann-Fañch Kemener (1957-2019), kaner kan-ha-diskan ha dastumer sonioù-pobl
* Nicolas Quemener (g. e 1964), soner
* Perrig Quéméneur (g. e 1984), marc'hhouarner
* Ronan Quemener (g. e 1988), diwaller hoke war skorn
* Hervé Quéméner, kazetenner ha skrivagner

## Sonerezh
* « La Complainte de Jean Quémeneur », ur c'han martolod gallek.
Đỗ Cao Trí

Al letanant jeneral **Đỗ Cao Trí**, ganet d'an 20 a viz Du 1929 hag aet da Anaon d'an 23 a viz C'hwevrer 1971, a oa ur jeneral e Lu Republik Su Vietnam (ARVN). Brudet e oa Đỗ abalamour ma oa ur stourmer kadarn gant un doare bevañ skedus. 
Kroget en doa gant ar vuhez soudard en Arme c'hall a-raok mont e Lu Republik Su Vietnam. Dindan ren ar prezidant Ngô Đình Diệm, e oa e penn ar c'hentañ Korfad, taer e oa bet o flastrañ al luskad evit gwirioù ar voudaiz enebet ouzh ar gouarnamant. Đỗ Cao Trí en doa kemeret perzh en taol-stad en devoa lazhet Ngô Đình Diệm d'an 2 a viz Du 1963.

Bloavezhioù war-lerc'h e oa bet lakaet a-gostez gant Nguyễn Cao Kỳ, penn ar junta er galloud. Pa oa erruet Nguyễn Văn Thiệu er galloud, e oa bet distroet e penn an III korf. Penn an III korf e oa e 1970 e-pad Kampagn Kambodja. Eno e oa bet lesanvet "the Patton of the Parrot's Beak".
Mojennoù Breizh

***Mojennoù Breizh*** zo un dastumad 8 mojenn vreizhat embannet e stumm ul levrig brezhonek gant TES e 2013.
Jérôme Palud en deus kinniget an istorioù, a zo skeudennaouet gant Marianne Larvol. Ur CD zo gant al levrig, ma klever Marie Kermarec ha Goulc'han Kervella o lenn ar mojennoù.

## Taolenn
;*Porzh al Louarn
:Diwar ur vojenn bet dastumet gant Mikael Madeg er bloavezhioù 1980, a zo bet embannet e *Poent zo bet e Bro-Leon* (1992-2004) gant Emgleo Breiz.
;*Ar gannerez-noz
:Diwar ur vojenn bet dastumet gant Fañch an Uhel (1821-1895).
;*Ar C'hwilostenn gozh
:Diwar ur vojenn bet dastumet gant F. an Uhel.
;*Barbaig Loc'ho
:Diwar ur vojenn bet dastumet gant F. an Uhel.
;*Pont an Diaoul
:Skrivet gant Goulc'han Kervella, diwar ur vojenn a vez kontet en e vro.
;*Morganez Enez-Eusa
:Diwar ur ur skrid gant Mikael Madeg embannet e *Poent zo bet e Bro-Leon* adalek ur vojenn bet dastumet gant F. an Uhel.
;*Karr an Ankou
:Diwar *Le char de la mort*, kontet gant Anatol ar Braz (1859-1926) e *La Légende de la mort chez les Bretons armoricains*, III,2.
;*Aerouant Botkest
:Diwar ur vojenn bet dastumet gant Soaig Jonkour (1871-1946), embannet er gelaouenn *[[Sav (kelaouenn)|Sav]]* etre 1938 ha 1942, hag adembannet e *Kontadennou Soaig Jonkour*, Emgleo Breiz, 1994.
Santos Futebol Clube

**Santos Futebol Clube** (distaget [ˈsɐ̃tus futʃiˈbɔw ˈklubi] e portugaleg Brazil), (anavezet evel *Santos FC* ivez) zo ur c'hleub mell-droad braziliat diazezet e Vila Belmiro, ur c'harter *(bairro)* eus kêr Santos. Krouet e voe d'an  evel *Santos Foot-Ball Clube* ha kemer a ra perzh ar skipailh kentañ anezhañ er Brasileirão Rummad A.
## Istor
### Krouidigezh ar skipailh
D'an 14 a viz Ebrel 1912 voe bet krouet Santos Futebol Clube. Da gentañ e voe anvet Santos Foot-Ball Clube ha a-c'houde União FC, e 1915.

Dibaoe 1916 e vez graet anezhañ *Santos Futebol Clube*.
### Roll loreidi

## Notennoù
1932 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:1931 e Breizh - **1932 e Breizh** - 1933 e Breizh

## Darvoudoù
*7 Eost : distrujet eo, gant ur vombezenn lakaet gant ar strollad Gwenn ha Du, an delwenn savet gant Jean Boucher a daolenne Anna Vreizh daoulinet dirak roue Bro-C'hall, e Roazhon.
*20 Du : ur vombezenn zo lakaet da darzhañ gant ar strollad Gwenn ha du war an hent-houarn en Ingrandes, war harzoù Breizh ha Bro-C'hall, a-raok ma tremenfe an tren a oa ennañ ar prezidant Édouard Herriot o tont da Naoned da lidañ stagidigezh Breizh ouzh Bro-C'hall.

## Sevenadur
*Krouet eo Skol Ober, evit deskiñ brezhoneg dre lizher.
**[[Bourapted en tiegeh]]*, gant Yann Mari Ewan Heneu, embannet gant Dihunamb.
**[[Levr a gelennadurez kristen]]*, ur c'hatekiz brezhonek, embannet en eskopti Kemper ha Leon.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1932|Ganedigezhioù 1932]]
*Philippe Durand, filmaozer
*Louise Ebrel, kanerez
*Jean Gainche, marc'hhouarner
*Yann-Vadezour Lagadeg, skrivagner brezhonek
*Roger Laouenan, kazetenner ha skrivagner
*Jacques Le Divellec, keginer
*Alan an Noac'h, dastumer kanaouennoù
*Pêr Padelleg
*Yvon Palamour
*Albert Poulain
*René Quéré
*Lukian Raoul
*Yvan Ropars, livour 

## [[:Rummad:Marvioù 1932|Marvioù 1932]]
*Loeiz Abyann, beleg, saver ar c'hantik *[[Da Feiz hon Tadoù Kozh]]*
*Aristide Briand, politiker, kentañ ministr Bro-C'hall
*Jean Cras, ofiser a vor ha sonaozer
*Charlez ar Govig, skrivagner gallek

__NOTOC__
Lev (anv-bihan)

*Ur bajenn [[Lev]] zo ivez.*
**Lev** zo un anv-bihan slavek (Лев el lizherenneg kirillek) hag a dalv kement ha leon. Un anv-tiegezh eo ivez e Tchekia. Roet en deus anvioù-tiegezh yuzev alaman evel Leffmann, Levitz, Levy, Levi, etc.

## Stummoù all
* Lyev
* Liev
* Leo
* Leon

## Tud
* Lyev Tolstoy (1828-1910), skrivagner rusian 
* Lyev Trotsky (1879-1940), politikour ha dispac'her rusian
* Lev Artsimovich (1909-1973), fizikour
* Lev Yachin (1929-1990), diwaller-pal melldroad soviedat
* Lev Polugaevski (1934-1995), mestrc'hoarier ha skrivagner echedoù belarus 
* Liev Schreiber (g. e 1967), aktour stadunanat
Edmond

**Edmond** zo ur stumm all eus an anv-bihan saoznek Edmund, a gaver e saozneg, galleg hag albaneg.

## Tud
### 
* Edmond Haxhinasto (g. e 1966), politikour bet kentañ ministr
### 
* Edmond Filhol de Camas (1866-1945), skiantour ha senedour er Mor-Bihan
* Edmond Durtelle de Saint-Sauveur (1881-1956), kelenner war ar Gwir 
* Edmond Koarer-Kalondan (1909-1981), skrivagner
* Edmond Bertreux (1911-1991), livour
* Edmond Hervé (g. e 1942), politikour 
### 
* Edmond de Goncourt (1822–1896), skrivagner
* Edmond Rostand (1868–1918), barzh ha dramaour 
* Edmond de Rothschild (1845–1934), bankour, dengarour ha dastumer
* Edmond Jouhaud (1905-1995), jeneral 
### 
* Edmond Halley (1656–1742]), steredoniour, fizikour, matematikour ha hinour
### 
* Edmond Simeoni (1934–2018), politikour
### 
* Edmond O'Brien (1915–1985), aktour

## Tudennoù
* Edmond Dantès, penndudenn ar romant *[[Le Comte de Monte-Cristo]]* gant Alexandre Dumas

## Lec'hioù
* Edmond, ur gêr en Oklahoma, e SUA
Erik X

**Erik Knutsson**, ganet war-dro 1180 ha marvet d'an 10 a viz Ebrel 1216, a voe roue Sveden adal 1208 betek e varv.

Ne vane nemetañ eus pevar mab Knut Eriksson. Goude drouklazhet e dri breur en Älgarås e miz Du 1205 e tec'has da Norge. Pa zistroas goude tri bloavezh harlu e voe trec'h d'an 31 a viz Genver 1208 e Kungslena er Västergötland, war un armead Daned a roe skoaz d'e gevezer Sverker ar Yaouankañ hag a oa renet gant mibien Sune.

Tec'hel a reas Sverker da Vro-Danmark gant an arc'heskob Valerius, eus Upsal , hag eskibien Skara ha Linköping a c'houlennas skoazell ar pab Inosant III. Daoust d'ar gour drouz da vezañ ezkumunuget e nac'has Erik plegañ.
1933 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:1932 e Breizh - **1933 e Breizh** - 1934 e Breizh

## Darvoudoù

## Sevenadur
* Krouidigezh *[[Breuriez ar Brezoneg er Skoliou]]* (BABES), gant Raymond Delaporte. 
**[[Buhez an Tad Julian Maner]]*, gant Yann-Vari Ugen

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1933|Ganedigezhioù 1933]]
*Jacques Briard, ragistorour
*Georges Delahaie, kizellour
*Roger Gicquel, kazetenner
*Yvonig Gicquel, prezidant Kendalc'h
*Jean L'Helgouach, ragistorour
*Louis Pape, istorour
*Martial Pézennec, soner, prezidant Bodadeg ar Sonerion
*Éliane Pronost
*Herve Saliou, livour ha kizellour

## [[:Rummad:Marvioù 1933|Marvioù 1933]]
*Erwan Berthou, drouiz ha skrivagner brezhonek
*Emmanuel Desgrées du Loû, alvokad ha kazetenner
*René Le Fur, medisin
*Charles Le Morvan, steredoniour
*Gustan Le Sénéchal de Kerdréoret, livour
*Paul Le Troadec, politiker

__NOTOC__
Kameroun alaman

**Kamerun** eo anv alamanek **[[Kameroun]]**  pa oa un drevadenn alaman betek 1916.

## Istor

Kentañ diazezadur alaman er c'hornad a c'hoarvezas pa voe savet ur sistem postoù e Douala en 1868, gant ar gompagnunezh listri C. Woermann eus Hamburg. Gwarez Alamagn a voe ofisielaet da goulz rannidigezh Afrika gant an ergerzher hag impalaerour alaman Gustav Nachtigal.

E 1911 e voe kresket ar vroad gwarezet pa voe staget Neukamerun, goude afer « taol Agadir », diskoulmet gant Feur-emglev Fès. Eus 495 000 km2 ez eas ar gorread da 790 000 km2.

## « Kamerun » ha dizalc'hted
El levr *Kamerun ! Une guerre cachée aux origines de la Françafrique (1948-1971)*, e tispleger e voe kemeret an anv « Kamerun » gant broadelourien ar strollad politikel UPC, er bloavezhioù 1950, pa voe berzet o strollad e miz Gouhere 1955. Hervez an oberourien, en o digoradur, e talc'he an emsaverien d'o frogram - dizalc'hted, adunvaniñ, justis - dindan ar ger *Kamerun !*  d'ober goap ouzh ar C'hallaoued gant ar ger alamanek roet gant ar c'hentañ trevadennerien, enebourien vras ar C'hallaoued, pa voe rannet ar vro etre  *Cameroun* ar C'hallaoued ha  *Cameroon* ar Saozon. Er ger *kamerun* eta ne oa ket ur slogan hepken met ur spered : hini ar stourm.

## Gwelet ivez
* Impalaeriezh trevadennel Alamagn

## Notennoù
The Forever Purge

**The Forever Purge**  zo ur film spont, skiant-faltazi stadunanat sevenet gant Everardo Gout, skrivet ha kenbroduet gant James DeMonaco. An aktourien e vo Ana de la Reguera, Josh Lucas, Tenoch Huerta, Leven Rambin, Will Patton, ha Cassidy Freeman. Ar pemvet film hag an hini diwezhañ e vo en heuliad filmoù The Purge, kenderc'hel a ra istor The Purge: Election Year embannet e 2016.

Da vezañ embannet e oa d'an 10 a viz Gouhere 2020 met abalamour d'ar bedreuziad COVID-19, *The Forever Purge* a vo embannet gant Universal Pictures d'an 9 a viz Gouhere 2021.
## Liammoù diavaez
* The Forever Purge war IMDb
Caupolicán

**Caupolicán** (? - 1558)  a oa ur penn-meur mapuche, e Chile a hiriv, hag a gemeras penn an emsavadeg a-enep an alouberien spagnol er . 
Tapet e voe ha peuliet gant ar Spagnoled.
Encomienda

An **encomienda ** zo un doare trevadenniñ implijet gant ar Spagnoled en Amerika. Perc'henn d'an douaroù e oa kurunenn Spagn, met fiziet e veze tachennadoù bras en trevadennerien zo, an *encomenderos* ha, war un dro, an Amerindianed a veve warno , hag ar re-se a ranke labourat, evit netra, evit o mestr.
Ray

**Ray** a c'hall bezañ meur a dra : berradur saoznek an anv-bihan Raymond, un anv-tiegezh, ul lesanv, un anv-lec'h.

## Ray evel anv-bihan pe berranv Raymond
* Ray Bradbury (1920-2012), skrivagner moliac'h ha skiant-faltazi
* Ray Charles (1930-2004), soner, sonaozer, kaner ha pianoour blues, jazz ha soul
* Ray Barretto (1929-2006), soner jazz
* Ray Johnson (1927-1995), arzour penn a-raok

## Ray evel anv-tiegezh
* Satyajit Ray (1921-1992), saver-filmoù, skrivagner ha sonaozour indian

## Ray evel lesanv pe anv arzour
* Man Ray, anv arzour Emmanuel Rudzitsky (1890-1976), livour, luc’hskeudenner ha filmaozer
* Jean Ray, anv-pluenn Jean-Raymond De Cremer (1887–1964), skrivagner belgiat divyezhek 

## Gwelout ivez
* Leray, anv-tiegezh eus Breizh-Uhel
* Rai
* Rey
* Roy
Jorj Belz

**Jorj Belz** zo bet kelenner brezhoneg hag istor ha douaroniezh. Soner ha kaner eo ivez, dastumer hag enklasker.

Ganet eo bet e Plouharnel e 1951. Goude studioù e kloerdi bihan Santez-Anna-Gwened hag e skol-veur Roazhon 2, en deus graet ar vicher kelenner e Pondi. Pa oa yaouank en doa savet ar strollad kanerien Trouzerion Mod Kozh (*An Drouzerion* diwezhatoc'h) gant tud a bep seurt oad, da ganañ tonioù eus e gorn-bro. A-hed e vuhez en deus graet ul labour dastum, dastum kanaouennoù, dastum skridoù, dastum koefoù ha gwiskamantoù ivez. Ingal e ra prezegennoù diwar-benn brezhoneg Bro-Gwened, pe diwar-benn istor hag hengounioù ar vro-se. 

## Embannadurioù
**Sonamb get en Drouzerion*, 2 levrenn embannet gant Hor Yezh, 1985
**Œuvres de Pierre Le Goff*, embannet gant Skol-Uhel ar Vro, 1986

## Liammoù diavaez
* Poltred Jorj Belz, e blog Fañch Broudig
* Ur brezegenn gantañ e Kewenn - Ouest-France
Prezidanted Brazil

**Prezidant Brazil** eo penn ar stad ha penn ar gouarnamant er vro-hont. E ditl ofisiel eo *Presidente da República Federativa do Brasil* da lavaret eo "Prezidant Republik Kevreadel Brazil". Dilennet e vez ar prezidant gant an holl zilennerien, evit ur prantad pevar bloaz, ha gallout a ra en em ginnig un eil gwech.

Savet e voe republik kentañ Brazil, "Republik Stadoù Unanet Brazil", e 1889, pa'z eas Impalaeriezh Brazil d'an traoñ. Etre 1937 ha 1967 e veze graet Stadoù Unanet Brazil eus ar republik.

Luiz Inácio Lula da Silva eo ar prezidant bremañ, abaoe 2023.
Aogust (anv-bihan)

**Aogust** zo un anv-bihan brezhonek hag a zeu eus an anv latin Augustus.

## Yezhoù all
* August en alamaneg,
* Auguste e galleg hag alamaneg,
* Augustus en saozneg,
* Agostino en italianeg,
* Agostinho e portugaleg,
* Augusto e spagnoleg.

## Tud
### Rouaned ha priñsed
* Aogust, (63 kent JK - 14 goude JK), kentañ impalaer roman,
* tri roue e Pologn :
** Aogust Iañ, 
** Aogust II,  lesanvet *ar C'hreñv*
** Aogust III, 
* Aogust, markgrav Baden, a voe markgrav Baden adalek 1761 betek 1771.
* Aogust, dug Brunswick-Lunebourg, a voe dug Braunschweig-Lüneburg adalek 1633 betek 1636.
* Aogust Oldenbourg a voe dug Oldenbourg adalek 1773 betek 1785.
* darn eus ar briñsed-se zo bet anvet Charlez-Aogust

### 
* Aogust Brizeug (1803-1858), barzh gallek
* Aogust ar Bourdoneg (1889-1968), barzh brezhonek
* Aogust Bôcher (1878-1944), skrivagner, barzh ha kazetenner brezhonek

## Pennadoù kar
* Augusta
* August Wilhelm
* Ernst August
* Friedrich August
* Karl August
The Purge (stirad skinwel)

**The Purge** zo ur stirad skinwel spont stadunanat, diazezet war ar frañchiz The Purge krouet gant James DeMonaco. Ar stirad skinwel a oa bet skignet evit ar wech kentañ war USA Network d'ar 4 a viz Gwengolo 2018. Evit ar c'hentañ koulzad e oa an aktourien Gabriel Chavarria, Hannah Emily Anderson, Jessica Garza, Lili Simmons, Amanda Warren, Colin Woodell ha Lee Tergesen o c'hoari. Cindy Robinson a adkemer he roll mouezh evit Galv ar spurj, Megan Lewis. Ar c'hentañ koulzad a dremen e 2027, etre ar filmoù The Purge: Anarchy hag The Purge: Election Year a-fed mare ar frañchiz.

E miz Du 2018, USA Network en doa kemennet e vefe un eil koulzad, a voe skignet d'ar 15 a viz Here 2019, gant an aktourien Derek Luke, Max Martini, Paola Núñez, ha Joel Allen. E miz Mae 2020 e oa pouezet gant ar stirad skinwel.
San Marco libera lo schiavo

***San Marco libera lo schiavo*** pe ***Il miracolo dello schiavo*** zo un eoullivadur war lien  (415x541 cm) graet e 1548 gant al livour italian Tintoretto evit ar Scuola Grande di San Marco e Venezia. Hiriv emañ war wel er Gallerie dell'Accademia e Venezia.

Diskouez a ra an arzour un abadenn eus al Legenda Aurea gant Jacopo da Varazze.

Servijer un aotrou a Brovañs a oa bet kavet o pediñ ar sant, ha jahinet e voe abalamour da se. Gant ur mekanik e oa bet torret e eskern ha dallet. 

En tu dehoù, e ruz, emañ an aotrou. En e led emañ ar sklav. Eus an neñv e tegouezh sant Mark, sant gwarezer Venezia ma voe dic'hloaz ar sklav hervez a veze kontet.

Entre 1548 ha 1563 e reas Tintoretto meur a livadur all diwar-benn buhez sant Mark.
Araz

Ar stêr **Araz** (en perseg : ارس ; en armenieg : Արաքս, met ivez  Երասխ / Eraskh ; en azerieg : Araz) zo ur stêr emañ hec'h eien tost da gêr Erzurum, hag en em daol er stêr Koura, 121 km eus an aber anezhi e Mor Kaspia.
Druz

**Druz** zo un anv-gwan a denn d'an druzoni e brezhoneg. 

Un **Druz** zo un den eus pobl an Druzed, er Reter-Nesañ. An druziezh eo o relijion. Djebel el-Druz zo ur menez e Su Siria, "menez an Druzed" e anv.

Druz-Iki a oa ur gêriadenn e raion İmişli, en Azerbaidjan

**Druz** zo un anv-tiegezh ivez :
* Aleksandr Druz (g. e 1955), ur perzhiat brudet eus ar c'hoari skinwel rusian "Petra ? Pelec'h ? Pegoulz ?"
* Émile Druz (1891–?), marc'hhouarner gall
* Céline Druz, Miss Elzas 2002

**Druzia** zo ur genad kevnid.
Tro

**Tro** zo ur anv kadarn benel hag un anv-gwan eus ar memes familh eus ar verb treiñ. Diwar ar ger-se eo bet savet anvioù divoutin a bep seurt :

## Anvioù-lec'h hag anvioù-tud
* Tro-Park, ur gumun en arvor Bro Gwened
* Trovilin ; tennet an anv-tud Tromelin diwarni
* Trobriand, anv un tiegezh nobl
* maner Tromeur e Serent, kêriadennig Tromeur e Lannildud, Sant-Tromeur e Gwerliskin...
* Tro Bro Kemperle eo anv rouedad kirri-boutin ar c'horn-bro-se

## Darvoudoù
* Tro Breizh, ur birc'hirinded
* an trovenioù, prosesionoù hag a vez e Breizh, evel e Lokorn
* Tro Bro-C'hall, Tro Bro Leon, Tro Lombardia, Tro Breizh, Tro Italia pe c'hoaz Tro Spagn, redadegoù marc'h-houarn
* Tro Menez Are, un dro-vale aozet gant skol Diwan Kommanna

## Tro e yezhoù all
### Tro
Tri zra :
* an tro, ur benveg sonerezh eus Kambodja
* *Tro*, ur ganaouenn savet gant ar Svedadez Marie Fredriksson
* Tro, un enezenn e Helgeland, e Norvegia

### Tro tro
Daou dra :
* an tro tro, ur sammorell taksi e Ghana
* an azen Tro Tro pe Trotig, un dudenn evit ar vugale

### Tro tro tro
Un dra :
* *[[Tro, tro, tro]]*, ur ganaouenn gembraek kanet gant Mary Hopkin
Leila Slimani

**Leila Slimani**, ganet d'an 3 a viz Here 1981 e Rabat, e Maroko zo ur skrivagnerez c'hallek. Tapet he doa ar Priz Goncourt e 2016 gant hec'h eil romant, *Chanson douce*.

He zad a oa ur banker marokan, ganet e Fès, he mamm ur vedisinez aljerian, merc'h d'un Elzasianez. Studiet he deus e lise gall Rabat, ne gomz ket arabeg nemeur. Ar galleg e oa yezh ar gêr. He zad zo bet sekretour-stad evit an ekonomiezh, tapet e voe en ur gwall afer, bac'het ha didamallet kalz diwezhatoc'h, goude e varv.

Kazetennerez eo bet e Pariz a-raok sevel e romant kentañ.
Max Burkholder

**Maxwell Henry Wolf Burkholder**, ganet d'ar 1añ a viz Du 1997, zo un aktour stadunanat. Brudet eo bet evit e rolloù evel Max Braverman er stirad skinwel drama-fent Parenthood war NBC. A-raok e oa bet brudet evel aktour mouezh evit ar roll a Chomper, en The Land Before Time, Roo en My Friends Tigger & Pooh, ha World er film skinwel Foster's Home for Imaginary Friends, Destination: Imagination.

Gwelet eo bet ivez er film The Purge, embannet e miz Even 2013. Un ezel eo bremañ eus ar strollad fent war Instagram, Max 'n' the Jakey Boys.
## Liammoù diavaez
* Max Burkholder war IMDb
Loís

**Loís** zo un anv-bihan okitanek hag a glot gant Loeiz.

## Stummoù all
* Loisa, stumm gwregel
* arabat droukveskañ gant an anv-bihan amerikanek gwregel Lois hag an anv-bihan gallek gourel Loïs

## Tud
* Loís Bellaud (1543-1588), barzh okitanek
* Loís Roquièr (1863-1939), skrivagner okitanek
* Loís Alibèrt (1884-1959), yezhoniour ha geriadurour okitanek
* Loïsa Paulin (1888-1944), barzhez okitanek
* Loís Combas, anavezet dindan e anv-pluenn Joan de Cantalausa (1925-2006), yezhoniour ha troer
Jean-Baptiste Kléber

**Jean-Baptiste Kléber**, ganet e Straßburg e 1753 a oa ur jeneral gall, a voe lazhet e Kaero e 1800.

## E vuhez
Perzh a gemeras e brezelioù an Dispac'h gall, en Izelvroioù, e Vande hag en Egipt.

Kas a reas Seziz Maastricht e 1794 e-kerzh brezel ar C'hentañ Kenunaniezh ha kemer kêr, a voe staget kêr ouzh Bro-C'hall goude.

E vuntrer a voe peuliet gant ar bourev gall.
NBC

An **National Broadcasting Company**, pe **National Broadcasting Company, Inc.**, berraet en **NBC**, zo ur rouedad radio ha skinwel stadunanat. Perc'hennet eo gant NBCUniversal, ur skourr eus Comcast. Ar rouedad a zo diazezet d'an 30 Rockefeller Plaza en New York, gant burevioù all nepell diouzh Los Angeles (d'an 10 Universal City Plaza), Chicago (en NBC Tower), e Philadelphia (er Greizenn *Comcast Technology Center*). NBC a zo unan eus an tri rouedad pennañ skinwel dre ar bed. Lesanvet eo a-wechoù ar "**Peacock Network**", oc'h ober dave d'al logo, krouet e 1956 evit brudañ modernelezh ar rouedad o skignañ e liv. Deuet eo da vezañ an ardamez ofisiel e 1979.

Savet e 1926 gant ar Radio Corporation of America, NBC eo an hini koshañ eus ar "Big Three" hengounel e skinwel Stadoù-Unanet Amerika. Lesanvet ar "Peacock Network" evit ober dave d'al logo, a oa bet degemeret e 1956 evit brudañ dreistelezh teknikel an embregerezh a-fed ar skignañ e liv.

NBC a zo perc'henn war 12 lec'h skignañ ha liammet ouzh tost da 200 all dre SUA. Ul lodenn eus ar skignañ a c'heller gwelet e Kanada ha Meksik dre skignerien skinwel dre goumanant war harzoù ar broioù. NBC a gendalc'h gant aotreoù skignañ etrebroadel e Su Korea hag Alamagn.
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv e Penn-ar-Bed

Setu amañ un daolenn hag a ziskouez niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv e Penn-ar-Bed (Breizh). 

## Notennoù
Republik Krimea

**Republik Krimea** (Республика Крым e ruseg) zo ur sujed eus Kevread Rusia abaoe an 18 a viz Meurzh 2014. Klotañ a ra he harzoù gant ledenez Krimea, nemet kêr Sebastopol he deus statud ur gêr gevreadel.

Ur referendom a voe dalc'het d'ar 16 a viz Meurzh 2014 hag an disoc'h a lakas Republik Krimea ha Sebastopol da vezañ sujidi eus Kevread Rusia, ha distaget neuze diouzh Ukraina. Ar vro-se hag al lodenn vrasañ eus ar gumuniezh etrebroadel o deus nac'het ar statud nevez-se betek er Broadoù-Unanet.
Lazhadeg ar straed Transnonain

**Lazhadeg ar straed Transnonain** a voe graet d'ar 14 a viz Ebrel 1834 gant soudarded an arme c'hall e Pariz (Bro-C'hall). Flastret e voe gant an arme tud hag a gemere perzh en un emsavadeg republikan a-enep renad ar roue Loeiz-Fulup Iañ
Robert Bemborough

**Sir Robert Bemborough**, aet da Anaon e 1351, a oa ur marc'heg saoz eus ar Grennamzer. E penn an tu Moñforzh e oa e-kerzh Emgann an Tregont. An emgann a oa bet unan etre tregont marc'heg a bep tu engouestlet e Brezel hêrezh dugelezh Breizh, ur brezel drastus evit gouzout piv e vefe penn an dugelezh etre ar familhoù Moñforzh ha Bleaz. Bemborough a voe lazhet e-kerzh an emgann.

Brudet eo bet an emgann hag e chom c'hoazh. Bemborough a oa bet taolennet evel un haroz ha dre e donkad evel ur skouer eus ar varc'heien ampart.
Gouel broadel Breizh

Betek-henn n'eus ket eus un devezh ofisiel evit bezañ **Gouel broadel Breizh**. Evit kalz tud emañ d'an 19 a viz Mae, devezh Sant Erwan. Evit lod all emañ d'ar 1añ a viz Eost, an devezh a oa bet choazet gant Alan Varvek. Evit lod all c'hoazh emañ e miz Even evit lidañ Emgann Ballon. A-benn ar fin ez eus ivez Bretoned a lid ar gouel broadel brezhon e fin miz Gouhere evit lidañ war ar memes tro Emgann Sant-Albin-an-Hiliber

## Gwelet ivez
*Gouel Breizh
## Notennoù ha daveennoù
Claude François

**Claude François**, lesanvet « **Cloclo** », ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1939 en Ismailia (Egipt) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Meurzh 1978 e Pariz er 16vet arondisamant, a oa ur c'haner, dañser, soner ha produer sonerezh gall er bloavezhioù 1960 ha 1970.

E-kerzh 15 vloaz eo bet unan eus an arzourien v(hall karetañ betek an deiz-ha-hizv. Meur a ganouenn gantañ zo chomet brudet mat, evel *[[Belles ! Belles ! Belles !]]*, *[[Cette année-là]]*, *[[Le Lundi au soleil]]*, *[[Le téléphone pleure]]*, *[[Magnolias for Ever]]*, *[[Alexandrie Alexandra]]* pe *[[Comme d'habitude]]* (*[[My Way]]* evit an doare saoznek) c'hoazh.
## Marv
Marvet eo Claude François d'an 11 a viz Meurzh 1978, da 14 eur 45, er gêr e Pariz, 46, boulevard Exelmans. Ar gazetenn Libération en doa titlet « Claude François : a volté. Le chanteur préféré des moins de dix ans s'est électrocuté dans sa salle de bains » (an droienn « a volté » zo ur c'hoari ger gant "votiñ" dre ma oa an dilennadegoù kannad da vezañ d'ar sul 12 a viz Meurzh).

## Ar re Claudettes
* *Pennad spisoc'h: [[Claudettes]]*

Claudettes (pe Clodettes) e oa lesanv an dañserezed gant Claude François ; ar wech kentañ e oa bet da welet maouezed gwisket skañv war ar skinwel gall.

## Notennoù ha daveennoù
Jakob (anv-tud)

**Jakob** zo un anv-bihan brezhonek, alamanek, danek, islandek, norvegek, svedek hag e yezhoù all eus Europa ar Norzh hag ar Reter. Dont a ra an anv eus Jakob, ur profed a gaver er Bibl hag er C'horan. Un anv-tiegezh brezhonek eo ivez.

## En un toullad yezhoù all
### Yezhoù keltiek
*kerneveureg – Jago, Jammes, Jamma
*iwerzhoneg – Séamas, Séamus, Iacób, Siacus
*gouezeleg Bro-Skos – Seumas
*kembraeg – Siam, Jacob, Jac, Iago

### Yezhoù latin
*latin – Iacobus
*katalaneg – Jacob, Jaume, Dídac
*galleg – Jacob, Jacques, Jacqueline (gwregel)
*italianeg – Giacomo, Iacopo, Jacopo, Giacobbe
*kastilhaneg – Jacob, Jacobo, Jaime, Yago, Diego, Santiago, Iago, Tiago

### Yezhoù all
*arabeg – Yaʿqūb, Yakub (يعقوب)
*euskareg – Jakobi, Jagoba
*sinaeg – 雅各 (Yǎgè)
*saozneg – Jacob, Jake, Jakob, Jaycob; gwelet ivez James
*esperanteg – Jakobo
*gresianeg – Iákovos (Ιάκωβος), Iakóv (Ιακώβ), Yángos (Γιάγκος)
*hebraeg –Ya'akov (יעקב), Koby, Ya'akova (merc'hed)
*ruseg – Иаков (Iakov)

## Anv-bihan
### 
* Jakob Wassermann (1873-1934), skrivagner alaman
* Jakob Grimm (1785-1863), dastumer kontadennoù gant e vreur Wilhelm 

### 
* Jakob Hutter (war-dro 1500 – 1536), advadezour eus Tirol

### 
* Jakob Jakobsen (1864-1918), yezhoniour

### 
* Jakob Ammann (1644-a-raok 1730), advadezour 

### 
* Jakob De la Gardie (1583-1652), jeneral

## Anv-tiegezh
*Yann-Vari Jakob (1882-1938), muiañ anavezet dindan e anv-pluenn Efflam Koed Skaù, barzh
Ar Floc'h

**Ar Floc'h, Floc'h, ar Floc'hig** pe **Floc'hig** a zo anvioù-tiegezh brezhonek. Ur floc'h a oa ur paotr yaouank e servij ur marc'heg pe un den uhel.

## Stumm all
* Floc'hlay

## Anvioù-tiegezh par e yezhoù all
* galleg ha saozneg : Page 
* galleg : Lepage, Le Page, Lécuyer

## Tud
### 
* Mark le Flohic, marc'hhouarner paralimpek
### 
#### Skrivagnerien ha kazetennerien
* Loeiz Mari ar Floc'h (1867 -1936), skrivagner brezhonek
* Yann ar Floc'h, anv-pluenn Jean Le Page (1881-1936), skrivagner brezhonek
* Maodez Glanndour, anv-pluenn Louis Augustin Le Floc'h (1909 -1986), skrivagner ha barzh brezhonek
* Erwan Chartier-Le Floch, kazetenner
#### Tud a afer
* Jean Floc'h (1938-2007), pennrener ar gCooperl
* Jean-Guy Le Floch (g. e 1953), penn-embregerezh
* Loïk Le Floch-Prigent (1943-2025), kargiad uhel ha den a afer
#### Treserien
* Lionel Floch (1895-1972), livour hag engravour
* Yves Floc'h (1906-1990), livour 
* Floc'h, anv-pluenn Jean-Claude Floch (g. e 1953), skeudennaouer ha treser bannoù-treset
* Floch, anv-pluenn Jean-Louis Floch, e vreur, tresour bannoù-treset
* Adrien Floch (g. e 1977), tresour bannoù-treset
#### Sportourien
* Louis Floch (g. e 1947), melldroader
* Xavier Le Floch (g. e 1973), triatletour 
* Guillaume Le Floch (g. e 1985), marc'hhouarner 
#### Milourien
* François Flohic (1920-2018), rezistant ha besamiral

###### 
* Anthony Floch (g. e 1983), rugbier

###### 
* Josef Floch (1894-1977), livour

## A bep seurt
* (145445) Le Floch, un asteroidenn 
* Nicolas Le Floch, un heuliad romantoù gall
* Floch Forster, un dudenn a faltazi en heuliad anime ha manga Attack on Titan
* Fañch ar Floc'h, lesanv an Ankou
* Embannadurioù Flohic
The Pianist (film, 2002)

***The Pianist*** zo ur film buhez ha drama brezel produet ha sevenet gant Roman Polanski hag embannet e 2002. Ronald Harwood a skrivas ar senario. Adrien Brody eo an aktour pennañ.

Diazezet eo an istor war ar buhezskrid *[[The Pianist (buhezskrid)|The Pianist]]* embannet e 1946. Un destenn eo a-zivout al Loskaberzh, bevet gant ar pianoour polonat yuzev Władysław Szpilman, hag a oa chomet bev. Ar film zo bet kenbroduet gant Bro-C'hall, ar Rouantelezh-Unanet, Alamagn ha Polonia.
Andrée Prigent

**Andrée Prigent**, ganet e Brest d'ar 14 a viz Mezheven 1963, zo skeudennerez hag oberourez levrioù bugale e galleg. E Roazhon emañ o chom.

## Oberennoù

### Skeudenniñ
**Quatre amis dans la neige*, gant Praline Gay-Para, Didier jeunesse, 2011. Embannet e brezhoneg gant Sav-Heol.
Ursule Thierrier

**Ursule Thierrier**, ganet d'ar 16 Eost 1755 e Montfort-l'Amaury (Yvelines), a oa ur vaouez c'hall deuet da chom da Landreger war-dro dibenn an . Dimezet e oa da Bierre Taupin, un Norman hag a oa mevel gant Augustin-René-Louis Le Mintier de Saint-André (1729-1801), eskob diwezhañ Landreger ; pemp bugel o devoa.
E 1789, ma oa Landregeriz a-du gant an Dispac'h gall, e oa an eskob a-enep dezho. Ha hennezh a rankas mont da glask repu da Vro-Saoz. War a seblant ez eas e vevel gantañ d'e heul. Ar veleien avat ne oant ket holl evit tec'hel eveltañ, ha kuzhat a raent ; ha lod a voe sikouret gant Ursule Taupin.

Flatret e voe ar vaouez moarvat, harzet, kondaonet en ur prosez e Lannuon, ha dibennet e Landreger d'ar 4 a viz Mae 1794,  dre ma voe tamallet dezhi bezañ sikouret daou veleg da guzhat, André Le Gall ha François Lageat.
He fried, ganet d'an 31 Meurzh 1753 en Omméel (Orne) a zistroas eus Bro-Saoz da gas e zial da benn. Sevel a reas ur bagad chouaned e Treger. Lazhet e voe d'an 10 a viz C'hwevrer 1800 en eil emgann etre republikaned Benac'h hag ar chouaned e Treglañviz.

## Koun
Ur blakenn-goun dezhi zo ouzh un ti e Landreger, hag unan all e Montfort-l'Amaury.

## Liammoù diavaez
* Ur poltred anezhi
Magnus

**Magnus** zo un anv-bihan norgeek, svedek ha danek.

#### Rouaned Norge
* Magnus Iañ Norge (1024–1047)
* Magnus II Norge (1048–1069)
* Magnus III Norge (1073–1103)
* Magnus IV Norge (c. 1115–1139)
* Magnus V (1156–1184)
* Magnus VI (1238–1280)
* Magnus VII Norge, pe Magnus IV Sveden (1316–1374)

#### Rouaned Danmark
* Magnus Vat (1042-1047), pe Magnus Iañ Norge.

#### Rouaned Sveden
* Magnus Iañ Sveden (war-dro 1106–1134)
* Magnus II Sveden (marvet e 1161)
* Magnus III Sveden (1240–1290)
* Magnus IV Sveden (1316–1374), pe Magnus VII Norge.

#### Roue Livonia
* Magnus, Dug Holstein (1540–1583)

#### Duged
* Magnus, Dug Sachsen (c. 1045–1106)
* Magnus an Deol, Dug Brunschweig-Lüneburg (a-raok 1318–1369)
* Magnus II, Dug Brunschweig-Lüneburg (1324–1373), pe Magnus e Dro-c'houzoug
* Magnus Iañ, Dug Sachsen-Lauenburg (1488–1543)

#### Sent
* Magnus Anagni (marvet en Eil kantved)
* Magnus Cuneo (marvet en Trede kantved)
* Magnus Milano, eskob Milano (518 - 530)
* Magnus Avignon (marvet e 660), eskob Avignon
* Magnus Füssen, avieler Su Alamagn, VIIvet pe VIIIvet kantved. 
* Magnus Erlendsson, Jarl Orkney

#### Tud all
* Magnus (Roman usurper) (marvet e 235)
*Magnus Clemens Maximus, impalaer roman ar C'hornôg eus 384 da 388.
* Magnus (consul 460) (c. 390 pe 405–475)
* Magnus Forteman, penn bras e Friz en 8vet-9vet kantved
* Magnus (bishop), eskob katolik Turku etre 1291 ha 1308
* Magnus, Priñs Anhalt-Köthen (1455-1524)
* Magnus Arvidsson, anv meur a zen
* Magnus Beronius, arc'heskob svedat
* Magnus Bäckstedt, marc'hhouarner svedat
* Magnus Betnér, komedian svedat
* Magnus Carlsen, mestrc'hoarier echedoù eus Norvegia
* Magnus Cormack, politiker aostralian
* Magnus Erlendsson, Earl of Orkney

* Magnus Ilmjärv, istorour estonian 
* Magnus Lindberg, sonaozer finnat
Ewen

**Ewen** zo un anv-bihan hag un anv-tiegezh brezhonek. Ur stumm eus Erwan e vefe, met koshoc'h eget Sant Erwan e c'hallfe bezañ ivez. Tennañ a rafe e anv eus an ivin.

Stumm saoznek an anv gouezelek Eòghann eo ivez, kavet e Bro-Skos ha Kanada dreist-holl. Ur c'hlan MacEwen zo ivez.

## E yezhoù all
* Even, Eveno hag Evenou eo stummoù gallekaet an anvioù-familh brezhonek
* Owen e kembraeg
* Ouen e galleg

## Tud
Anv-bihan :
* Ewen, kardinal marv e 1081 e Dol
* kont Even pe Neven, lesanvet Even ar Braz, diazezer dinastiezh Kontelezh Leon ha diazezer Lesneven er 
* Ewen Brenner (g. e 1972), aktour skosat
* Ewen Costiou (g. e 2002), marc'houarner breizhat

### 
* Louis Even (1885-1974), lean ha mouller breizhat divroet da Ganada
* Pêr Even (1919-2002), *Jil Ewan* e anv-pluenn, yezhour
* Arzel Even (1921-1971), anv-pluenn Jean Raymond François Piette, yezhour.
* Danièle Évenou (g. e 1943), aktourez 
* Patrik Ewen, konter
* Erwan Evenou (1940-2020), yezhour ha skrivagner brezhonek 
* Mai Ewen, anv-pluenn Huguette Gaudart, skrivagnerez vrezhonek
* Nathalie Even (g. e 1970), marc'hhouarnerez

### 
* André Even (1926-2009), c'hoarier basket-ball

### 
* Jade Ewen (g. e 1988), kanerez

### 
* Pierre Even, sonaozer

## A bep seurt
* ar stroll Even e Plouzeniel, ur stroll agrobouederezh kevelourel

## Pennadoù kar
* Even, ur pennad disheñvelout
* Owen
* Ewan
* Iwan
Emgann Ocaña

**Emgann Ocaña**, unan eus emgannoù Brezel dieubidigezh Spagn, a c'hoarvezas d'an 19 a viz Du 1809 war zouar kumun Ocaña, e proviñs Toledo, etre un arme c'hall a 40&nbsp;000 soudard war-droad, 6&nbsp;000 a gezeg, kalz a ganolioù, kaset gant ar marichal Soult, a-enep un arme spagnol a  51&nbsp;869 soudard, ha 5766 den war varc'h, gant 55 pezh artilherezh, dindan ar jeneral Aréizaga.

Un trec'h a bouez bras e voe d'ar C'hallaoued, ha 19&nbsp;000 Spagnol a voe lazhet pe gloazet pe prizoniet diwar 51&nbsp;000 soudard. Dleet e oa an trec'h da rejimant ar varc'hegerien ha goaferien bolonat.

Neuze ne voe ket arme spagnol ebet ken da virout ouzh ar C'hallaoued da aloubiñ kreisteiz ar rouantelezh.
Emgann Alba de Tormes (1812)

**Emgann Alba de Tormes**, unan eus emgannoù Brezel dieubidigezh Spagn, a c'hoarvezas etre an 8 hag ar 16 a viz Du 1812 en Alba de Tormes, 20&nbsp;km eus Salamanca, e Spagn,  etre un ar me c'hall hag an arme saoz.

Ne deuas ket a-benn ar C'hallaoued, dindan Jean de Dieu Soult, da virout ouzh ar Saozon, kaset gant ar jeneral Arthur Wellesley, dug Wellington,  d'en em dennañ betek o c'harterioù goañv e Coria ha Frenada.
Seziz Ciudad Rodrigo (1810)

**Seziz Ciudad Rodrigo** a c'hoarvezas etre ar 26 a viz Ebrel hag an 10 a viz Gouere 1810 e-kerzh Brezel Dizalc'hted Spagn (1808-1814).
Seziz Ciudad Rodrigo

**Seziz Ciudad Rodrigo** zo anv pemp seziz e Spagn war gêr Ciudad Rodrigo, e  Spagn, e proviñs Salamanca, tost d'an  harzoù gant Portugal.
*Seziz Ciudad Rodrigo (1370)
*Seziz Ciudad Rodrigo (1706)
*Seziz Ciudad Rodrigo (1707)
*Seziz Ciudad Rodrigo (1810)
*Seziz Ciudad Rodrigo (1812)
Camille Le Tallec

**Camille Le Tallec** bet ganet d'an 9 a viz Du 1906 e Pariz (Bro-C'hall) ha tremenet d'an 21 a viz Eost 1991 e Charenton-le-Pont, a oa ur livour war porselen hag ur priour breizhat.

## Buhez
Ganet e oa bet en un tiegezh artizaned. Familh e dad a oa eus Keriadoù (e Plañvour bremañ), hag e vamm a oa genidik eus Pikardi. 

## Levrlennadur
*  Keith Waterbrook-Clyde et Thomas Waterbrook-Clyde, *Atelier Le Tallec : hand-painted Limoges porcelain*, Atglen, Pa., Schiffer Publishing, coll. « Schiffer book for collectors », 2003, 240 p.
Roman Polanski

**Roman Polanski**, ganet **Raymond Thierry Liebling** d'an 18 a viz Eost 1933 zo ur filmaozour, produer, skrivagner senario hag aktour polonat-gall.
Polanski a vez klasket war e lerc'h gant ar sistem justis stadunanat dre ma'z eo tec'het diouzh ar vro a-raok bezañ barnet evit un darempred reizhel rediet gant ur plac'h vinor.

Tud Polanski a oa yuzevien bolonat o devoa fiñvet eus Pariz da Graków e 1937. Daou vloaz war-lerc'h, Polonia a voe aloubet gant Alamagn an Trede Reich pa oa kroget an Eil Brezel-bed. Ar familh Polanski a oa trapet e Ghetto Kraków. Harzet e oa bet ar vamm hag an tad, Roman Polanski a oa aet da vevañ e ti ar vreudeur ha c'hoarezed gant un anv nevez, o klask dreistbevañ al Loskaberzh.

## Liammoù diavaez
* IMDb
Klasker-bara

Ur **c'hlasker-bara**, pe ur **c'hlasker-boued**, zo un den paour a vev diwar an aluzen. Goulenn a ra arc'hant, boued, bod pe traoù all, digant tud all.

Alies e weler klaskerien-vara, er c'hêrioù bras, o kestal war-bouez un tas, un tog pe ur voest vihan, pe c'hoazh oc'h astenn o dorn, da gaout un nebeud gwenneien.

E Breizh, ha dreist-holl e Breizh-Izel, e oa ur plas a bouez gant ar glaskerien-vara e kevredigezh an amzer gozh, ha betek an . Kas a raent keleier a di da di, war ar maez, dibunañ a raent kontadennoù ha kanaouennoù, ha gallout a raent mont da birc'hirinañ e-lec'h an dud a roe an aluzen dezho.

## El lennegezh
* *Ar Glaskerez-Vara Gozh*, gant ar vreudeur Grimm
* *Klasker-bara Sant Roc'h*, gant Émile Souvestre
* *[[The Man with the Twisted Lip]]*, un eus danevelloù Sherlock Holmes gant Arthur Conan Doyle, 
* *[[An dakenn dour]]*, pezh-c'hoari gant Jarl Priel
* *Klaskerez-vara Locarno*, gant Heinrich von Kleist, troet gant Françoise Lermen
* *Klaskerien-vara ar Pardonioù*, bandenn-dreset gant Yann-Vikael Lichou

## El livadurezh
* poltredoù klaskerien-vara zo bet livet gant Bartolomé Esteban Murillo
* *Ar roue hag ar glaskerez-vara*, gant Edmund Blair Leighton
* *Ar glaskerez-vara* ha *Klaskerezed-bara* (1880), gant William Adolphe Bouguereau

## Klaskerien-vara brudet
* ar Bouda a veve diwar aluzen an dud
* Salaun ar Foll (1310-1358), klasker-bara enoret gant ar bobl
* Ar Roue Stevan, klasker bara ha diouganer
* Marc'harid Fulup (1837-1909), konterez ha kanerez
* Yann Druilhenn, klasker-bara brudet
* Yann-Vari Deguignet (1834-1905)

## Klaskerien-vara e Breizh

548 Registre du frère dépositaire de Landévennec 1777-1779.jpg|En Abati Landevenneg (1777-1779) : roll an aluzenoù roet d'ar beorien.
Mendiant Saint-Eloy Ploudaniel.jpg|Bank ar glaskerien-vara e pardon ar c'hezeg e chapel Sant-Alar Plouzeniel (war-dro 1900 -1910).
Mendiante de Guémené.jpg|Klaskerez-vara er Gemene (entre 1900 ha 1920).
L'aveugle de Trégunc.jpg| Un dall o seniñ  an dreujenn-gaol e Tregon hag e wreg oc'h astenn he skudell (entre 1900 ha 1920).
Mendiants bretons dessin de Penguilly, Les Français peints par eux-mêmes, 1854.jpg| Klaskerien-vara, gant Penguilly


## Levrlennadur
*  Guy Haudebourg, *Mendiants et vagabonds en Bretagne au XIXe siècle*, Presses universitaires de Rennes, 1999
Ciudad Rodrigo

**Ciudad Rodrigo**  zo ur gumun eus Spagn hag ur gêr mogeriet e proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Castilla y León. Ciudad Rodrigo zo ur gêr mogeriet.

## Douaroniezh
Emañ  tostik d'an harzoù etre Spagn ha Portugal ha war lez an hent a gas eus kreiz Portugal da gêr Salamanca, tost d'ar pont war ar stêr Águeda.

12 261 a dud a oa enni e  2020.

## Istor
En amzer ar Romaned e oa anvet *Augustóbriga* (e latib: Augustobriga) pe *Miróbriga* (e latim: Mirobriga) .

Meur a seziz zo bet a-hed an istor: *gwelout [[Seziz Ciudad Rodrigo]]*.
E 1810 e voe kemeret kêr gant ar C'hallaoued.
E 1812 e voe kemeret gant ar Saozon ha Portugaliz.
E Ciudad Rodrigo e oa ganet El Charro, a oa e penn ar guerrilla spagnol, e-pad Brezel dieubidigezh Spagn.


file:Puente_antiguo_sobre_el_río_Águeda_(Ciudad_Rodrigo).jpg| Ar pont dreist ar stêr Águeda.
Seziz Ciudad Rodrigo (1707)

**Seziz Ciudad Rodrigo**, e kornôg Spagn, nepell diouzh harzoù Portugal, a c'hoarvezas eus an 18 a viz Gwengolo betek ar 4 a viz Here 1707.
Kemeret e voe kêr gant un armead Spagnoled ha Gallaoued dindan Alexandre Maître, markiz Bay, letanant-jeneral ar roue Felipe V.

Bloaz a-raok e oa bet kemeret Ciudad Rodrigo gant un arme Portugaliz ha Saozon a oa chomet eno.

Un toull a voe digoret er mogerioù, ur morad soudarded ac'h eas e-barzh hag adkemeret e voe kêr. Un 2&nbsp;100 prizoniad a voe graet. 300  soudard a voe lazhet, ha 600 gloazet.
Seziz Ciudad Rodrigo (1706)

**[[Ciudad Rodrigo]]** a voe lakaet seziz warni ha kemeret d'ar 25 a viz Mae 1706 gant un armead a 40.000 soudard, anezho Portugaliz, Izelvroiz, ha Saozon, dindan Henri de Massue, kont Galway, hag António Luís de Sousa, Eil Markiz Minas.
Agueda

**Agueda** zo anv div stêr dreist-holl:

*Águeda (Douro), stêr e Portugal
*Águeda (Vouga), stêr e Portugal

*Águeda, kêr e Portugal

## Tud
* Águeda de Catânia, anv portugalek Santez Agata. 

## Arz
* Santa Águeda (Zurbarán)

## Pennadoù kar
*Agata
*Agatha
Águeda (Douro)

Ar stêr **Águeda** zo un adstêr d'an Douro , war e lez kleiz, e Portugal.
Redek a ra eus ar c'hreisteiz war-du an hanternoz entre proviñs Salamanca e Spagn ha distrig Guarda e Portugal, e-kichen kumunioù Zamarra ha Pastores.
Johann Moritz Rugendas

**Johann Moritz Rugendas**, bet ganet d'an 29 a viz Meurzh 1802 en Augsburg hag aet da Anaon d'an 29 a viz Mae 1858 e Weilheim an der Teck, a oa ul livour alaman hag a veajas e Brazil en , ma savas taolennoù diwar-benn buhez ar bobl.
Sant'Agata

**Sant'Agata** zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.

;Kumunioù
* Sant'Agata Bolognese, e proviñs Bologna
* Sant'Agata de' Goti, e proviñs Benevento
* Sant'Agata del Bianco, e proviñs Reggio Calabria
* Sant'Agata di Esaro, e proviñs  Cosenza
* Sant'Agata di Militello, e proviñs Messina
* Sant'Agata di Puglia, e proviñs Foggia
* Sant'Agata Feltria, e proviñs Rimini
* Sant'Agata Fossili, e proviñs Alessandria
* Sant'Agata li Battiati, e proviñs Catania
* Sant'Agata sul Santerno, e proviñs  Ravenna
* Tovo di Sant'Agata, e proviñs Sondrio

;*[[Frazione|Frazioni]]*
* Sant'Agata, e Gera Lario e proviñs Sondrio
* Sant'Agata Irpina, e Solofra e proviñs Avellino
* Sant'Agata Martesana, e Cassina de' Pecchi e provins  Milano
* Sant'Agata sopra Cannobio, e Cannobio e proviñs Verbano-Cusio-Ossola
* Sant'Agata sui Due Golfi, e Massa Lubrense e provins Napoli
* Sant'Agata, e Villanova sull'Arda e proviñs  Piacenza
* Sant'Agata di Mugello, e Scarperia e San Piero e proviñs  Firenze

;Lec'hioù all
* Dosso Sant'Agata, torgenn e  Trento
* Sant'Agata, *[[fiumara]]* e  Reggio Calabria

## Pennad kar
Santez Agata
Histoér santél, de ziskein er burhudeu en dès groeit en Eutru Doué ar en doar aveit salvedigeh er bed

An ***Histoér santél, de ziskein er burhudeu en dès groeit en Eutru Doué ar en doar aveit salvedigeh er bed*** zo ul levr brezhonek gant ar beleg Yerom Buleon, embannet div wech e Gwened :  e ti Galles e 1896 hag e ti Lafolye e 1900.

## Notenn
Piotr

**Piotr** pe **Pyotr** zo un anv-bihan slavek hag a glot gant Pêr e brezhoneg.

## Tud
### 
* Pyotr Tchaikovskiy (1840-1893), sonaozour
* Pyotr Kropotkin (1842-1921), skrivagner, prederour hag anarkour 
* Piotr Romanovski (1892-1964), mestrc'hoarier ha kelennour echedoù
* Piotr Svidler (g. e 1976), mestr c'hoarier echedoù

### 
* Piotr Skarga (1536–1612), prezegenner jezuist
Alexandre Maître

**Alexandre Maître** (ganet e Salins en 1650 ha marvet e Badajoz d'ar 14  a viz Du 1715), a oa markiz Bay, aotrou Laer, e-kichen Tirlemont hag ur jeneral gall, pennletanant armeoù Felipe V, roue Spagn. Dimeziñ a reas da Cécile de Winssinkercke, ganet e Leuven, d'ar 7 a viz Gwengolo 1670, 20 vloaz yaouankoc'h egetañ.

En noz etre ar 14 hag ar 15 a viz Kerzu  1706, gant eizh kant soudard war-droad ha daou c'hant a gezeg e kemeras kêr Alcántara, en Spagn. E Mezheven 1707 e kemeras ur c'hreñvlec'h hag a zifenne pont Olivença, a voe lakaet da darzhañ. D'ar  4 a viz Here 1707 ec'h argadas Ciudad Rodrigo, a voe kemeret en ur ober tri c'hardeur. Da-heul an taol-kaer-se e voe anvet da varc'heg ar Maoutken Aour gan roue Spagn  (Gazette de France an 10 a viz Kerzu 1707), ha goude-se da vesroue Estremadura.

D'an 20 a viz Eost 1710 e oa e penn an armeoù spagnol en emgann Zaragoza pa voe faezhet gant ar saozon hag an Aostrianed. E miz Here 1712 e rankas paouez gant seziz Campo Maior difennet ruz gant soudarded Portugal.
Boris

**Boris** zo un anv-bihan bulgarek a gaver ivez en holl yezhoù slavek. Skrivet eo Борис e ruseg hag ukraineg, Барыс e bularuseg. Lidet e vez d'an 2 a viz Mae.

## Tud
###### 
*Boris Becker (g. e 1967), c'hoarier tennis 
###### 
* Boris Lebret, soner
###### 
* Boris Vian (1920-1959), barzh, skrivagner ha soner
* Boris Spassky (g. e 1937), mestrc'hoarier echedoù a orin rus 
* Boris Cyrulnik (g. e 1937), neurobredvezeg ha bredelfenner
* Boris Diaw (g. e 1982), c'hoarier basketball
###### 
* Boris Karloff (1887-1969), aktour filmoù-spont
* Boris Johnson (g. e 1964), politikour, Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet 
###### 
* Boris III (1894-1943), tsar ar vro
###### 
* Boris Gelfand (g. e 1968), mestrc'hoarier echedoù
###### 
* Boris Godounov (war-dro 1551 - 1605), tsar 
* Boris Grigoriev (1886-1939), livour 
* Boris Pasternak (1890-1960), skrivagner, barzh ha troer
* Boris Porchnev (1905-1972), istorour soviedat
* Boris Yeltsin (1931-2007), prezidant Kevread Rusia 
* Boris Nemtsov (1959–2015), politikour
###### 
* Boris Tadić (g. e 1958), prezidant ar vro
###### 
* Boris Pahor (g. e 1913), skrivagner
Solent

Ar  **Solent** zo ur vrec'h-vor etre Enez Wight ha Bro-Saoz. Un 50&nbsp;km hed zo dezhi hag entre 1,2 hag 8&nbsp;km hed. War he lezioù emañ perzhier Southampton ha Portsmouth.

Al lodenn reter, dirak Portsmouth, zo anvet Spithead.
Maelor Gymraeg

**Maelor Gymraeg** a oa ur c'hombod e Rouantelezh Powys er Grennamzer. Anvet e oa evel-se evit lakaat kemm gant ar c'hombod e-kichen, Maelor Saesneg. Krouet e voe an daou gomboed-se war-dro ar bloavezh 1202 pa voe daouhanteret kantrev Maelor gant priñsed Powys Fadog, gant ar stêr Dyfrdwy oc'h ober ar vevenn etre an div lodenn.

## Ploueoù kozh
*Y Bers
*Erbistog
*Marchwiail
*Rhiwabon
*Wrecsam