Chavela Vargas

**Isabel Vargas Lizano**, pe *María Isabel Anita Carmen de Jesús Vargas Lizano*, anavezet evel **Chavela Vargas**, ganet d'ar 17 a viz Ebrel 1919 e San Joaquín de Flores, e proviñs Heredia, e Costa Rica, ha marvet d'ar 5 a viz Eost 2012 e Cuernavaca (Mec'hiko), zo ur ganerez vec'hikan, bet o chom e kêr Mec'hiko e-pad ouzhpenn 70 vloaz. Gwelet eo evel unan eus pennkanerezed ar sonerezh ranchera, un doare ma ne glever nemet gwazed peurvuiañ o kanañ diwar-benn o c'hoant-plac'h. 

## He buhez
Tec'het e oa eus Costa Rica pa oa 17 vloaz ha kemer a reas ar vroadelezh vec'hikan goude-se. 

Kanañ a rae er straedoù, gwisket evel ur paotr, bepred gant ur poncho ruz hag ur bistolenn, o vutunat hag o lonkañ evel ur paotr. Da 30 vloaz e teuas da vezañ kanerez a vicher, skoazellet gant ar sonaozour José Alfredo Jiménez. E 1961 e reas hec'h albom kentañ, ha goude e reas ouzhpenn pevar-ugent all. E dibenn ar bloavezhioù 1970 e paouezas da ganañ, met adkregiñ a reas e 1991.

Er bloaz 2000 e tisklêrias d'ar skinwel kolombian e oa gwerc'hez ha lesbianez, ha n'he devoa ket kousket gant paotr ebet biskoazh.
En 2004, da 85 bloaz, e reas ar bladenn *En Carnegie Hall*. E 2009, da geñver he 90 bloaz, anvet e voe da geodedourez illur gant Gouarnamant kêr Vec'hiko. En deiz-se e oa en-dro dezhi tud evel ar ganerez-sonaozourez Julieta Venegas, ar ganerez Eugenia León, ar skrivagner Carlos Monsiváis, ar gazetennerez Carmen Aristegui, hag he mignoned Joaquín Sabina ha Pedro Almodóvar. E miz Ebrel 2010, da 91 vloaz, ec'h embannas ar bladenn *POR MI CULPA*, ma kane gant mignoned dezhi, Eugenia León, Lila Downs, Joaquín Sabina, La Negra Chagra ha Mario Ávila.

Un darempred kuzh he dije bet gant Frida Kahlo, a oa dimezet d'al livour Diego Rivera. 

## Filmoù
* E *[[Frida]]*, gant Julie Taymor, e kan *La llorona* ha *Paloma negra*. 
* E *[[Babel (film)|Babel]] *, gant Alejandro González Iñárritu, e kan *Tú me acostumbraste*, ur bolero savet gant Frank Domínguez.

## Pladennoù
* *El Corrido Hablado*
* * [[Piensa en mí]] *, 1991
* *Boleros*, 1991
* Kenlabour er film *[[Kika]]* gant : "Luz de luna", 1993
* *Sentimiento de México (vol. 1)*, 1995
* *De México y del mundo*, 1995
* *Le canta a México*, 1995
* Er film *[[La flor de mi secreto]]* e kan "En el último trago", 1995
* *[[Volver, volver]]*, 1996
* *[[Dos (albom)|Dos]]*, 1996
* *Grandes momentos*, 1996
* *Macorina*, 1996
* Er film *[[Carne trémula]]* e kan "Somos", 1997
* *Colección de oro*, 1999
* *Con la rondalla del amor de Saltillo*, 2000
* *Para perder la cabeza*, 2000
* *Las 15 grandes de Chavela Vargas*, 2000
* *La dama del poncho rojo*, 2001
* *Grandes éxitos*, 2002
* *Para toda la vida*, 2002
* *Discografía básica*, 2002
* *Antología*, 2004
* *Somos*, 2004
* *Chavela Vargas, [[2004]]
* *En Carnegie Hall*, [[2004]]
* *La llorona*, [[2004]]. Gwelout ar pennad [[La llorona]]. 
* E *Babel* e kan *Tú me acostumbraste*, [[2006]]
* *Cupaima*, [[2007]]
* *¡Por mi culpa!*, [[2010]]
* *Mis Tesoros*, [[2013]]. Div bladenn CD embannet e Spagn.

==Diwar he fenn==
Dezhi eo bet savet ar ganaouenn *Por el bulevar de los sueños rotos* gant [[Joaquín Sabina]] hag [[Álvaro Urquijo]].

== Pennadoù kar ==
* [[José Alfredo Jiménez]]
* [[Javier Solís]]
* [[Jorge Negrete]]
* [[Pedro Infante]]
* [[Antonio Aguilar]]
* [[Lucha Reyes]]
* [[Vicente Fernández]]
* [[Rocío Dúrcal]]
* [[Lola Beltrán]]
* [[Alejandro Fernández]]
* [[Pepe Aguilar]]
* [[Juan Gabriel]]
* [[Pedro Fernández (cantante)]]

== Liammoù diavaez ==
* [http://www.lemonde.fr/ameriques/video/2012/08/07/le-mexique-rend-hommage-a-la-chanteuse-chavela-vargas_1743414_3222.html Pennad diwar-benn he marv] e-barzh [[Le Monde]]
* [http://www.youtube.com/watch?v=xvUwn7may5Q O kanañ *Paloma negra*]
* [http://www.youtube.com/watch?v=mYqRtsqQAoM O kanañ] ar ganaouenn *En El Último Trago‎''
* O kanañ un toullad kanaouennoù

## Daveennoù