open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ricciarda Malaspina

**Ricciarda Malaspina** (Massa, 1497 – 1553 Bagni di Lucca) a oa un itron italian a renk uhel, markizez Massa hag itron Carrara adal Gwengolo 1519 betek 1546, hag adarre adal Mae 1547 betek he marv. 

## He buhez
Ganet e oa e Massa. Merc'h e oa da Antonio Alberico II Malaspina ha da Lucrezia d'Este‎. Ur c'hoar henañ he doa, Eleonora. 

E 1481 e oa deuet he zad da vout markiz Massa hag aotrou Carrara, war un dro gant e vreur Francesco. Bec'h a voe etre an daou vreur, ha trec'h e voe Antonio Alberico. Dre ma n'en doa mab ebet en doa anvet e verc'h henañ Eleonora da bennhêrez. Elenora a oa dimezet da Scipione Fieschi, kont Lavagna, met mervel a reas-hi e 1516. Fieschi ac'h addimezas da Ricciarda, met mervel a reas hemañ divugel a-benn pevar bloaz .

Mervel a reas he zad Antonio Alberico e 1519, ha neuze e tegouezhas e vadoù gant Ricciarda. Bloaz goude, e 1520, e timezas da Lorenzo Cybo, un denjentil eus Genoa, mab-bihan d'ar pab Inosant VIII ha niz d'ar pab Leon X, ha gantañ e voe diazezet an Tiegezh Cybo-Malaspina a zalc'has Massa ha Carrara betek 1829.

En amzer-se e oa brezelioù en Italia etre Bro-C'hall, re an Impalaeriezh santel, ha re ar stadoù italian. Ricciarda Malaspina a reas emglev gant Karl V an Impalaeriezh santel. 

En 1530 e voe aotreet gant an impalaer da lakaat he fried da genren ganti.

## He bugale
#Giulio Iañ Cybo-Malaspina, Markiz Massa (1525-1547), a renas war-lerc'h e vamm adal 1546 betek e varv e 1547. 
#Alberico Iañ Cybo-Malaspina, Priñs Massa (1534-1623) a renas war-lerc'h e vamm goude he marv e 1553. 

## He marv
Derc'hel a reas Ricciarda Malaspina da ren e Massa betek he marv e 1553. He mab yaouankañ Alberico a renas war he lerc'h.

## Pennad kar
*Taddea Malaspina, c'hoar Ricciarda.
Orbec

**Orbec** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Orbec e oa.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Orbec.
## Istor
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944 : mervel a reas c'hwec'h den nann soudard en Orbec abalamour d'ar brezel ; unan anezhe a voe lakaet d'ar marv gant an Alamaned, unan all a voe lazhet gant tennoù kanol hag unan a voe lazhet gant ur vombezadeg ; dieubet e voe Orbec d'an 23 a viz Eost 1944 d'abardaez gant Kanadianed eus an *8th Reconnaissance Regiment* hag ar *South Saskatchewan Regiment* eus an 2 Rannlu Troadegiezh; naontek soudard kanadian a varvas e-pad an emgannoù.
## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Intron-Varia*, luc'hskeudennoù.
* Ur maner.
### Monumantoù an [[Eil brezel-bed]]
* Maen koun an naontek soudard kanadian bet lazhet en Orbec,
* Maen koun ar vilourion hag an dud nann-soudard eus Kanton Orbec marvet e-pad ar brezel.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
* Kingsteignton,  (abaoe 1979)
*  (abaoe 1987)
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Margherita Gonzaga (1564-1618)

**Margherita Gonzaga** (1564-1618) a oa ur briñsez italian, dugez Ferrara er XVIvet kantved.

## He zud
Merc'h e oa da Guglielmo Gonzaga, dug Mantova, ha da Eleonora Aostria, ur verc'h da Ferdinant Iañ an Impalaeriezh Santel. C'hoar e oa da Vincenzo Iañ Gonzaga, dug Mantova war-lerc'h o zad, ha da Anna Caterina Gonzaga, dimezet da Ferdinant II Tirol.

## Dimeziñ
Dimezet e voe da Alfonso II d'Este, dug Ferrara, hag e drede pried e oa. Bugel ebet n'he doe.
Hic sunt dracones

**Hic sunt dracones**, *Amañ ez eus [[erevent]]*, a zo ul lavar latin hag a veze implijet da gomz eus broioù dianav ha dañjerus. Un damveneg eo eus ur boaz krennamzerel a oa da lakaat naered-mor ramzel pe loened mojennel war kartennoù ar broioù dianav.

Koulskoude n'eus nemet ur gartenn anavezet ma vije kavet ar bomm-se, ha Boul-Douar Hunt-Lenox (1503–07) an hini eo. Kartennoù all zo bet a-raok, gant loened mojennell treset warne, met mapamundi Lenox eo an hini nemetañ ma kaver **Hic sunt draconeses** .

Ur vojenn eo deuet ar bomm-se da vezañ, ha troet e meur a yezh.

## Leoned
Ur frazenn all a veze kavet a-wechoù, **[[Hic sunt leones]]**.

## Levrlennadur
* *Here Be Dragons*, romant istorel gant Sharon Kay Penman, en 1985.
* *Here, There Be Dragons*, romant faltazi gant James A. Owen, en 2008.

## Pladennoù
* *Aquí hay dragones*, albom gant al laz spagnol Grupo Salvaje (2006)

## Notennoù

## Pennadoù kar
*Hic sunt leones
*Terra incognita
*Gog ha Magog
Charles René Colin

**Charles René Colin** (hervez marilh ar boblañs), pe **Charles-René Collin**, (20 a viz Du 1827 - 1911 e Sant-Brieg) a oa ur soner hag un ograouer breizhat.

Mab e oa da Julien Colin, liorzhour ha soner, ha da Marie Leuduges. Mont a reas da studiañ da Bariz ma teskas gant Louis James Alfred Lefébure-Wély. Ograouer iliz-veur Sant-Brieg e voe eus 1845 da 1911. Aozañ a reas kempennadurioù evit an ograou diwar tonioù hengounel breizhek.

## Liamm diavaez
* http://www.culture.gouv.fr/culture/cavaille-coll/fr/collin.html
Marcel Cachin

**Marsel Kachin** (**Gilles Marcel Cachin** e marilh ar boblañs, anvioù-stourmer er Strollad Komunour Gall: *Adrien*, *Le Breton* ha *Lebreton*) (20 a viz Gwengolo 1869 e Pempoull- 12 a viz C'hwevrer 1958 e Choisy-le-Roi) a oa ur politikour breizhat.

Mab e oa da vMarsel Kachin, archer a orin eus Saint-Justin (Gers), ha da vMarie-Louise Le Gallou, eus Plourivoù. Tad e dad a oa labourer-douar. C'hwec'h bugel en doa bet. Mont a reas Marcel Cachin da studiañ da liseoù Sant-Brieg ha Roazhon, ha da skol-veur Bourdel ma tapas un aotreegezh war al Lizhiri e 1893. Dimeziñ a reas gant Marguerite David e 1906 e Pariz. Kemer a reas perzh e krouidigezh ar Strollad Komunour Gall e 1920. Tomm e oa ouzh ar brezhoneg ha sikour a reas Youenn Drezen goude an Eil brezel-bed.
Un ti en doa e Lanserv, e Plourivoù.
D'ar 5 a viz Gwengolo 1941 e voe harzet, hag e vabeg Paul Hertzog d'e heul, gant ar Sipo-SD. Bac'het e voent e prizon "La Santé" e Pariz. D'ar 17 a viz Here e voe dieubet Cachin, goude sinet gantañ un disklêriadenn ma save a-enep d'ar "gwalldaolioù hiniennel". Distreiñ a reas da Vreizh.

## Daveenn
Eleonora Aostria (1534-1594)

**Eleonora Aostria** (1534-1594), pe **Eleonore von Österreich** en alamaneg, a oa un arc'hdugez aostrian.

Merc'h e oa da Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel.

Dimezet e oa da Guglielmo Gonzaga, dug Mantova.

## He bugale
* Vincenzo (1562-1612), dug Mantova ha Monferrato adal 1587 evel Vincenzo Iañ.
* Margherita ( 1564 – 1618), dimezet e miz C'hwevrer 1579 gant Alfonso II d'Este (1533 - 1597), dug Ferrara;
* Anna Caterina (1566 – 1621), dimezet e miz Mae 1582, da 16 vloaz, d'hec'h eontr Ferdinant II (1529-1595), arc'hdug Aostria-Tirol, ha 36 vloaz koshoc'h egeti; pa intañvezas ez eas da leanez.
Christophe Paul de Robien

**Christophe Paul de Robien**, baron Kaer, beskont Pleneventer, (4 a viz Du 1698 e Sant-Turiav, Kintin - 5 a viz Even 1756 e Roazhon) a oa ur politikour hag ur skiantour breizhat eus an XVIIIvet kantved.

Mab e oa d'ar marc'heg Paul de Robien, kuzulier ar roue e parlamant Breizh, ha da dTheraise Olyve du Couët. Evel e dad e voe kuzulier ha prezidant parlamant Breizh. Dedennet-bras e oa gant ar skiantoù hag an arkeologiezh dreist-holl. Sevel a reas un dastumad pourvezet-mat (bouc'hili, delwennigoù, tammoù poderezh...) hag a voe skrapet digant e vab da vare an dispac'h gall. Bremañ emañ an darn vrasañ eus e dastumad e mirdi arzoù-kaer Roazhon.

Skrivañ a reas ul levr (*Description historique, topographique et naturelle de l'Ancienne Armorique ou Petite Bretagne*) ha klask, en aner, lakaat da sevel un akademiezh ar skiantoù hag al lizhiri e Roazhon.

Douaret e voe d'an 9 a viz Even 1756 e Kintin.

## Daveenn
Listennad ar 500 pladenn wellañ bet embannet

**Listennad ar 500 pladenn wellañ bet embannet** (anv saoznek orin ***The 500 Greatest Albums of All Time***) a oa danvez golo un niverenn ispisial eus ar gelaouenn stadunanat *[[Rolling Stone]]* bet embannet e miz Du 2003. Diazezet eo al listennad war mouezhiadeg 273 soner, buruteller ha tud a-bouez e bed ar sonerezh amplaet. 50 pladenn a voe kinniget gant pep hini anezho. Sonerezh rock, pop, blues, jazz, soul, funk, reggae, folk ha hip hop a gaver er roll. 

## Ar 100 pladenn gentañ

## Stadegoù
### Arzourien meneget ar muiañ
# The Beatles (11, 4 anezho e-touez an 10 kentañ) - 10 pladenn diwar an 12 pladenn studio enrollet ganto, ha stumm amerikan *Meet the Beatles*
# Bob Dylan (10, 2 anezho e-touez an 10 kentañ) – 10 pladenn diwar ar 31 bladenn studio enrollet gantañ
# The Rolling Stones (10 dont 1 dans le top 10) – 10 pladenn diwar ar 21 bladenn studio enrollet ganto
# Bruce Springsteen (8) – 8 pladenn diwar an 12 pladenn studio savet gantañ
# Eric Clapton (8) - 3 fladenn gant Cream, 1 bladenn gant Bluesbreakers, 1 bladenn gant Yardbirds, 1 bladenn Derek and the Dominos, 2 bladenn e-unan
# The Who (7) – 6 pladenn diwar o 10 pladenn studio, ur bladenn live
# Neil Young (7) – 5 pladenn diwar an 29 fladenn studio, 1 bladenn gant Buffalo Springfield, 1 bladenn gant Crosby, Stills, Nash & Young

### Niver a bladennoù dre zekvloaziad
* Bloavezhioù 1950 hag a-raok - 29 fladenn (5,8 %)
* Bloavezhioù 1960 - 126 (25,2 %) (7 pladenn e-touez an 10 kentañ hag ar 5 pladenn gentañ)
* Bloavezhioù 1970 - 183 (36,6 %) (3 fladenn e-touez an 10 kentañ)
* Bloavezhioù 1980 - 88 (17,6 %)
* Bloavezhioù 1990 - 61 (12,2 %)
* Bloavezhioù 2000 - 13 (2,6 %)

## Burutellañ
Da heul embann al listennad e voe savet al levr *Kill Your Idols: A New Generation of Rock Writers Reconsiders the Classics* (ISBN 1-56980-276-9, 2004) gant ar buruteller sonerezh rock Jim DeRogatis, hag eñ bet ezel eus skipailh Rolling Stone. En e levr e roas ar gaoz da vurutellerien yaouank, da sevel a-enep sell re goshoc'h war pladennoù evel *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (pladenn)|Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]*.
El listennad e kaver pladennoù savet e SUA pe er Rouantelezh-Unanet. Enni n'eus nemet div bladenn savet e broioù nann-saoznek : *[[Trans-Europe Express (pladenn)|Trans-Europe Express]]* gant Kraftwerk (renk 253) ha *[[Buena Vista Social Club]]* (renk 260). Lavaret e vez ivez ez oe diazezet ar roll war pladennoù ar bloavezhioù 1960 ha 1970 dreist-holl. Hervez lod ez eo dister renk ar sonerezh heavy metal ennañ, war-bouez pladennoù Black Sabbath (3 fladenn), Metallica (2 bladenn) ha Rage Against the Machine (2 bladenn).

## Daveoù


### Liamm diavaez
* ar roll klok e lec'hienn *[[Rolling Stone]]*
La Vespière

**La Vespière** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant Friardel d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: La Vespière-Friardel.

## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi: mervel a reas un den nann soudard abalamour d'ar brezel e La Vespière d'an 31 a viz Eost 1944.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Owen*.
* Ar c'hastell.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Mourmansk

**Mourmansk** (rusianeg: *Мурманск*, samieg an norzh: *Murmánska*, Samieg Skolt: *Muurman*) eo kêr vrasañ Ledenez Kola e norzh-gwalarn pellañ Rusia. Kêr-benn Oblast Mourmansk eo ivez. Ur porzh eo, 12 km diouzh Mor Barents. Chom a ra diskorn ar mor dre eno a-hed ar bloaz. 307,664 a dud a oa o chom enni e 2010.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr Mourmansk
Émile Hamonic

**Émile Eugène Louis Hamonic** (25 a viz Eost 1861 e Monkontour - 24 a viz Gouere 1943 e Sant-Brieg) a oa ul luc'hskeudenner hag un embanner kartennoù-post breizhat.

Mab e oa da Émile Hamonic ha da Aimée Duret, marc'hadourien eus Monkontour. Goude bezañ bet deskard e ti ul luc'hskeudenner eus Dinarzh en em stalias e Monkontour ha goude e Sant-Brieg. Rakwelet a reas berzh ar c'hartennoù-post skeudennaouet ha sevel neuze e di-embann (*Éditions d'art Hamonic*). Berzh a reas e gartennoù gant luc'hskeudennoù eus Breizh pe gant testennoù kanaouennoù Teodor Botrel. Lakaat a reas brezhoneg (*Karten-Bost*) war lod anezhe rak tomm e oa ouzh ar vro hag ezel eus Kevredigezh Broadel Breizh. Dimeziñ a reas gant Marie Françoise Raineval e 1899 e Sant-Brieg.

## Daveennoù
Henri Peslier

**Henri François Peslier** (4 a viz Genver 1880 en Uzel - 12 a viz Mae 1912 e Pariz) a oa un neuñver hag ur c'hoarier water-polo breizhat.

Mab e oa da Henri Louis Peslier, kenwerzher, ha da Marie Louise Mortagne. Aotreed e oa er c'hlub *Libellule de Paris* ha gant ar skipailh-se e c'hounezas ur vedalenn arem e c'hoarioù olimpek 1900 e Pariz. Kampion Frañs e voe meur a wech etre 1901 ha 1903.

## Daveenn
Jean-Louis Hamon

**Jean-Louis Hamon** (5 a viz Mae 1821 e Plouha - 29 a viz Mae 1874 e Saint-Raphaël, Var) a oa ul livour breizhat.

Mab e oa da Yves-Gilles Hamon, kere, ha da Marie-Angélique Kemper. E 1840 e tivroas da Bariz evit mont da livour. E 1848-1849 e tiskouezas e oberoù kentañ hep nemeur a verzh. E 1851 avat, da vare diskouezadeg hollvedel Londrez, e resevas ur priz evit un arched gwerniset. Meur a briz a resevas er bloavezhioù da heul.

## Gallery

 
File:J.L._Hamon,_Portrait_du_peintre_Auguste_Toulmouche_1829-1890.jpg|*[[Auguste Toulmouche]]* - Porträtt.
File:Jean-Louis Hamon - La Comédie humaine.jpg|*La Comédie humaine* (1852)
File:Hamon Jean-Louis-Old China Shop (Pompeii).jpg|*La boutique du potier (Pompeii)*
File:Brooklyn Museum - Entomologist (Design for a Fan) - Jean-Louis Hamon - overall.jpg|*Entomologie*


## Daveenn
Seattle (Washington)

**Seattle** (distagadur: [siːˈætɫ̩]) zo ur gêr hag ur porzh eus gwalarn Stadoù-Unanet Amerika. Bez eo kêr vrasañ stad Washington er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2017 e oa e-tro 713 700 a annezidi o chom enni. E miz Gouhere 2013, e oa ar vetropolenn o kreskiñ ar muiañ dre ar vro. Chomet eo e-touezh ar pemp o kreskiñ ar muiañ e miz Mae 2015 gant ur c'hresk a 2.1% bep bloaz. E miz Gouhere 2016, Seattle a oa hag un-dro ar gêr o kreskiñ ar muiañ er Stadoù-Unanet Amerika gant ur c'hresk a 3.1% bep bloaz.

## Skeudennoù

File:Aerial Seattle and Mt Rainier.jpg |
File:Qwest Field with a blue roof.jpg |
File:Aerial Space Needle Painted Gold May 2012.JPG |


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Nassau (disheñvelout)

**Nassau** a c'hall bezañ anv meur a zen ha meur a lec'h:

## Lec'hioù
*Unan eus Inizi Cook, gwelet Nassau (Cook)

###### 
*Ur stad en Kengevredad Prusia, gwelet Dugelezh Nassau
*Nassau an der Lahn a zo ur gêr e Pfalz-Rheinland (Alamagn)

###### 
*Nassau, kêr-benn Bahamas;

###### 
*Baarle-Nassau, a zo ur gumun en Izelvroioù

###### 
Div gontelezh zo:
*Kontelezh Nassau (Florida)
*Kontelezh Nassau (New York)

## Tud
*Meur a zen eus Tiegezh Nassau.

## Gwelet ivez
*Adolf Nassau (Adolf von Nassau, Adolf van Nassau) a c'hall bezañ anv meur a zen.
Nassau

**Nassau** (distagadur IPA: [ˈnæsɔː]) eo kêr-benn Inizi Bahamas. Kêr vrasañ ar vro eo ivez hag ar greizenn ekonomikel. 248 948 a dud a oa o chom enni e 2010 ha 274 400 e 2016, ar pezh a ya d'ober 70% eus hollad annezidi ar vro. En enez New Providence emañ Nassau.
Spokane (Washington)

**Spokane** zo ur gêr lec'hiet e reter stad Washington er Stadoù-Unanet. *Lilac City*, "Kêr al Lireu", eo lesanv ofisiel kêr. Er bloavezh 2010 e oa 208 916 a annezidi o chom enni. E 2016 e voe istimet ar boblañs da 215 973 anneziad.
## Torfedouriezh
Dregantad an torfedelezh e tolead kêr Spokane (Spokane County) evit mil anneziad a oa 64.8 e 2012. Uheloc'h eo evit hini Stad Washington hag a zo 38.3

## Skeudennoù

Monroe Street Dam on Spokane River.jpg |Monroe Street
Review Tower Spokane.jpg |Review Tower
Ferry MV Spokane.jpg |Ferry
Fox Theater Spokane.JPG |Fox Theater


## Kêrioù gevellet

## Tud vrudet
* Robert Lee Yates: serial killer a lazhas trizek gast e kêr Spokane
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Inizi Cayman

**Inizi Cayman** (*Cayman Islands* e saozneg) a zo un tiriad tramor eus ar Rouantelezh-Unanet er Mor Karib. Un enezeg eo, gant teir enezenn, lec'hiet er su da Guba hag er gwalarn da Jamaika. George Town eo ar gêr-benn. Brudet eo an enezeg evit bezañ ur baradoz kemedel.

## Douaroniezh
Teir enezenn zo, a gornôg da reter:
*Grand Cayman, 197&nbsp;km², an hini vrasañ, el lec'h m'emañ ar gêr-benn,
*Little Cayman, 26&nbsp;km²
*Cayman Brac, 36&nbsp;km².

## Yezhoù

Ar saozneg eo ar yezh ofisiel, komzet er gêr gant 90,9 % eus an dud e 2010, 48 924 den.
An eil yezh komzet eo ar spagnoleg, gant 4,0 % , pe 2 146 den
An trede eo ar filipino gant 3,3 % , pe 1 786 den
Ar yezhoù all zo komzet gant 1 %.
Aurore

**Aurore** zo un anv-bihan gallek, deuet diwar gallekaat anv latin an doueez Aurora.

## Yezhoù all
*Aurora, en alamaneg ha spagnoleg.

## Tud
* Aurore Clément‎ (1945-), aktourez (c'hoariva, sinema, skinwel) c'hall
* *Aurore Dupin*, gwir anv ar skrivagnerez c'hallek George Sand (1804-1876)
* Aurore Martin, ganet e 1979, stourmerez euskarat
* Aurore von Haxthausen, pianoourez ha sonaozourez svedat

## Traoù all
### Lennegezh
**Aurore de Nevers*, maouez yaouank er romant gallek Le Bossu, gant Paul Féval.
**Aurore*, anv levrenn gentañ Les contemplations, dastumad barzhonegoù gallek gant Victor Hugo
* *[[Aurore, l'enfant martyre]]*, pezh-c'hoari gallek, eus Kebek, en 1921
**Aurore*, penntudenn ar romant gallek Kœnigsmark gant Pierre Benoit
* *[[Aurore (romant)|Aurore]]*, romant gant Juliette Benzoni en 2006

### Filmoù
* *[[La Petite Aurore, l'enfant martyre]]*, film kebekat en 1952
* *[[Aurore (film, 2005)|Aurore]]*, film kebekat gant Luc Dionne en 2005
* *[[Aurore (film, 2006)|Aurore]]*, film gall gant Nils Tavernier en 2006

### Pennad kar
*L'Aurore, anv daou bemdezieg gallek, an eil embannet en XIXvet hag egile en XXvet kantved.
Jules-Charles Le Bozec

**Jules-Charles Le Bozec** (7 a viz Gwengolo 1898 e Sant-Vaeg - 24 a viz Here 1973 e Rostren) a oa ur c'hizeller breizhat.

Mab dalif e oa da Victor Le Bozec, kenwerzhour marvet e miz C'hwevrer 1898, ha da Louise Briend. Mont a reas da studiañ an arzoù-kaer da Roazhon ha da Bariz. Ezel e voe da Unvaniez ar Seiz Breur.

## Daveenn
Aurora (anv-bihan)

**Aurora** zo un anv-bihan alamanek, italianek, ha spagnolek, hag a gaver ivez e yezhoù all. 

## Yezhoù all
*Aurore, e galleg
**Gwawr*, e kembraeg

## Tud

* Aurora Alonso de Rocha, skrivagnerez arc'hantinat
* Aurora Alquinta, sonerez chileat
* Aurora Bautista, aktourez spagnol.
* Aurora Beltrán, kanerez spagnol el laz Tahúres Zurdos.
* Aurora Bertrana i Salazar ( 1892 – 1974), skrivagnerez katalanek
* Aurora Cáceres, skrivagnerez peruana.
* Aurora Carbonell, aktourez spagnol.
* Aurora Demidova ( 1808-1902), priñsez finlandat hag oberourez
* Aurora Fuster Gallardo, skrivagnerez spagnol.
* *Aurora Matilde Gómez Camus*, anavezet evel Matilde Camus, barzhez spagnol.
* Aurora Karamzina, madoberourez finlandat
* Aurora León Alonso, arzistorourez spagnol.
* *Aurora Levins Morales* (ganet e 1954), barzhez puertorikan
* *Clara [[Aurora Liljenroth]]* (1772 – 1836), lennegez svedat
* Aurora Luque, barzhez spagnol.
* *Aurora Nilsson* (1894–1972), skrivagnerez svedat
* Aurora Redondo, aktourez spagnol.
* Aurora Reyes Flores (1908–1985), livourez vec'hikan
* Aurora Rodríguez Carballeira (1879 - 1955), mamm Hildegart Rodríguez Carballeira.
* *Angelika Aurora Rümelin*, gwir anv Wanda von Sacher-Masoch (1845-1933), skrivagnerez alamanek ha pried Leopold von Sacher-Masoch.
* Aurora Sanseverino (1669-1726), barzhez italian
* Aurora Venturini, skrivagnerez arc'hantinat.
* Aurora von Königsmarck (1662-1728), ur serc'h d'ar roue Aogust II
* Maria Aurora von Spiegel (war-dro 1681-1720), ur serc'h all d'ar roue Aogust II.
Glazaour Timor

Ar **Glazaour Timor** a zo ur spesad golvaneged, *Oriolus melanotis* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Mimeta melanotis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad en inizi 'zo — Rote, Semau ha Timor — eus Inizi bihan ar Sounda (Indonezia).

## Rummatadur
Betek miz Mezheven 2021, ar spesad en deveze daou isspesad — *O. m. finschi* ha *melanotis* — kent na voe lakaet an hini kentañ da wir spesad : *[[Oriolus finschi]]*.

## Liammoù diavaez
*  ''Oriolus melanotis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Oriolus melanotis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Tacoma (Washington)

**Tacoma** zo ur gêr lec'hiet e kornôg-kreiz stad Washington er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 203 397 a annezidi o chom enni.


Mount Rainier over Tacoma.jpg
Tacoma, WA - 202 N Tacoma Ave 02.jpg|
TacomaLink.jpg
Tacoma Dome.jpg
Castle Hall, Pythian Temple, Tacoma, Washington 01.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Vancouver (Washington)

:   *Evit sterioù all an anv *'Vancouver**, gwelit ivez ar pennad'' [[Vancouver (disheñvelout)]].
<hr>

**Vancouver''' zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Washington er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 161 791 a annezidi o chom enni, pa oa 46 380 hepken e 1990. War ribl ar stêr Columbia emañ, e-tal Portland, kêr vrasañ stad Oregon. 

Anvet e voe ar gêr diwar anv an ergerzhour saoz George Vancouver, ha savet e voe araok kêr Vancouver e Kanada, 500 km muioc'h en Norzh.


Vancouverwaskyline 004.jpg|Sell eus Vancouver eus glannoù Oregon
DowntownVancouver 012.jpg|Smith Tower
Glenn Jackson Bridge aerial.jpg
Esther Short Park.jpg|Esther Short Park
Evergreen Blvd, Vancouver Washington.jpg


## Kêrioù gevellet
* Joyo, 
* Arequipa, , etre 1961 ha 1993

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Tordouet

**Tordouet** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 4 c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valorbiquet.

## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas daou zen nann soudard e Tordouet d'ar brezel; unan anezhe a voe lazhet gant ur vindrailhadeg e miz Eost e-pad Emgann Normandi, an hini all e miz Gwengolo gant ur c'hreunadenn.
## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise Tordouet.JPG|An iliz
Eglise Tordouet Abside.JPG|An absidenn romanek

* Iliz katolik *Sant Mikael*.

Manoir Tordouet2.JPG
Manoir Tordouet1.JPG

* Maner, bet savet tro 1520 ha brasaet e dibenn ar  kantved.
## Armerzh
Savet e vez saout-laezh d'ober keuz *[[anvadur orin kontrollet]]* : Camembert Normandi, Livarot ha Pont-l'Évêque, ha kezeg. Graet e vez chistr *anvadur orin kontrollet* *Cidre Pays d'Auge* ha lambig *anvadur orin kontrollet* *Calvados Pays d'Auge*.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Georgia ar Su hag Inizi Sandwich ar Su

**Georgia ar Su hag Inizi Sandwich ar Su** (saozneg : *South Georgia and the South Sandwich Islands*, teskanv: SGSSI) zo un Tiriad tramor eus ar Rouantelezh-Unanet e Su pellañ ar Meurvor Atlantel.

## An inizi
Div lodenn zo :
*Georgia ar Su
*Inizi Sandwich ar Su

## Notennoù ha daveennoù
Bellevue (Washington)

**Bellevue** zo ur gêr lec'hiet e kreiz-kornaoueg stad Washington er Stadoù-Unanet, etre Lenn Washington er c'hornôg ha Lenn Sammamish er reter.

Er bloavezh 2010 e oa 122 363 a annezidi o chom enni.


Aerial Bellevue Washington November 2011.jpg
Bellevue, WA arts festival 01.jpg


Bellevue to Seattle Pano Part3.JPG
Bellevue, WA - Temple De Hirsch Sinai 02.jpg
Fireworks in Bellevue.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Olympia (Washington)

**Olympia** eo kêr-benn stad Washington er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 46 478 a annezidi o chom enni. Penn-lec'h kontelezh Thurston eo ivez.


Oly WA downtown 01.jpg
Historic District (Olympia, Washington).jpg
Sand Man tug and capitol 02.jpg
Olympia old cap aug 05.jpg


## Kêrioù gevellet
* Katō, 

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Eleonore Aostria (1653-1697)

**Ur pennad [[Eleonora Aostria]] zo ivez*.
 

**Eleonore von Österreich**, en alamaneg *Eleonora Aostria*, (13 a viz Mae 1653 e Regensburg-17 a viz Kerzu 1697 e Vienna), a oa merc'h d'an Impalaer Santel Ferdinand III ha da Eleonora Maddalena Gonzaga-Nevers. 

## He buhez

### Rouanez Pologn

Goude ur bugaleaj sioul en un tiegezh karantezus e voe dimezet da 17 vloaz, evel ma oa ar boaz, hervez ezhommoù politikerezh an Impalaeriezh santel. Michał Wiśniowiecki, e oa ar pried dibabet. Hennezh a oa Roue Pologn ha Lituania. D'ar 27 a viz C'hwevrer 1670 e voe graet an eured, e manati Jasna Góra.

E Varsovia edo o chom, met ne c'hallas ket en em glevout gant he gwaz a oa lonker daonet, dic'houest d'ober bugale a-hervez, ha bugel ebet n'he doe. 

Tri bloaz goude, e 1673, e varvas ar pried mezvier. Daou vloaz e c'hortozas an intañvez yaouank a-raok distreiñ d'he bro, da Vienna. Koulskoude a-hed he buhez e voe graet *rouanez Pologn* anezhi.

### Dugez Loren ha Bar
Pa voe distro da lez he bugaleaj en em gavas gant gwellañ mignon he breur impalaer, Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel. Hennezh a oa niz ha pennhêr Dug Loren ha Bar, Karl V Loren, hag a oa en harlu abalamour ma oa bet aloubet e vro dizalc'h gant armeoù ar roue gall Loeiz XIV. Karantez a savas etre an daou zen yaouank. Siwazh, penaos e c'hallje ur paourkaezh dug yaouank dizouar dimeziñ d'un arc'hdugez, rouanez ouzhpenn-se, c'hoar d'an Impalaer war ar marc'had?

## Dimezioù
Dimezet e voe div wech:
* D'ar 27 a viz C'hwevrer 1670, e Lemberg, da Michał Wiśniowiecki, roue Pologn
Goude marv ar roue d'an 10 a viz Du 1673 ha goude ma voe dilennet e warlerc'hiad, Johann III Sobieski, e tistroas Eleonore da Aostria.

*D'ar 6 a viz C'hwevrer 1678 e timezas d'an dug Karl V Loren, dug Loren; pemp bugel a c'hanas:
** Leopold Iañ Loren (1679–1729), dug Loren ha Bar
** Karl Joseph (1680–1715), eskob Olmütz hag arc'heskob Trier
** Eleonore (1682–1682)
** Karl Ferdinand (1683–1685)
** Joseph Innozenz (1685–1705), jeneral en arme an impalaer, gloazet d'ar marv en emgann Cassano (1705) 
*Franz Joseph (1689–1715), abad Stavelot ha Malmedy

## He marv
Nuuk

**Nuuk** eo kêr-benn ha kêr vrasañ Greunland. Emañ e genoù ar fjord Nuuk, war aod kornôg an enez. 17 984 a dud a oa o chom enni e 2019 (ur c'hard eus poblañs Greunland pe war-dro).

Annezet eo al lec'h abaoe an  gant Vikinged hag Inuit. E 1728 e voe savet kêr c'hGodthåb (*Spi mat* e daneg) gant Hans Egede, ur misioner norvegat ha danat. E 1979 e voe adanvet Nuuk (*Ledenez* e greunlandeg) gant gouarnamant an enez.

## Gevelliñ
Gevellet eo Nuuk gant :

## Daveoù
Eleonora Gonzaga (1598-1655)

**Ur pennad [[Eleonora Gonzaga]] zo ivez.*

**Eleonora Gonzaga** (Mantova 1598–1655 Vienna), a oa merc'h da Vincenzo Iañ Gonzaga & Eleonora de' Medici; dimezet e oa da Ferdinand II, an Impalaer Santel. 

C'hoar e oa da Francesco (1586-1612), Dug Mantova, da Ferdinando (1587-1626), kardinal adal 1607, ha dug Mantova ha Monferrato adalek marv e vreur Francesco e 1612, ha da Vincenzo (1594-1627), kardinal adal 1615, dug Mantova ha Monferrato adal 1626 evel Vincenzo II.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe da Ferdinand II an Impalaeriezh Santel. Eil pried Ferdinand e oa. Bugel ebet n'o doe. Bugale all en devoa bet digant e bried kentañ.
Eleonora Gonzaga della Rovere

**Ur pennad [[Eleonora Gonzaga]] zo ivez.*

**Eleonora Gonzaga**, pe **Eleonora di Mantova**, pe **Eleonora Gonzaga della Rovere** (Mantova, 1493–1570 Urbino) a oa merc'h da Francesco II Gonzaga, markiz Mantova, ha da Isabella d'Este, ur verc'h da Ercole I d'Este, dug Ferrara.

## Dimeziñ
Dimezet e voe da Francesco Maria Iañ della Rovere, Dug Urbino.

## He bugale
Pemp eus he bugale a vevas:
* Guidobaldo II della Rovere (Urbino, 1514 - Pesaro, 1574), a zimezas div wech:
**da Giulia Varano 
**da Vittoria Farnese (1521-1602);
* Ippolita della Rovere (Urbino, 1525-1561 Napoli), a zimezas da Antonio d'Aragona duca di Montalto;
* Elisabetta della Rovere (Urbino, 1529 - 1561, Massa ), a zimezas da Alberico I Cybo-Malaspina;
* Giuliana della Rovere pe Giulia (Casteldurante, 1531 -Ferrara, 1563), dimezet da Alfonso d'Este, markiz Montecchio;
* Giulio della Rovere (Mantova, 1533 - Fossombrone, 1578), kardinal.

Bugale all a voe ha ne vevjont ket pell, evel an hini kentañ :
* Federico (1511), marvet da zaou viz;
Pe ar re-mañ::
* Giovanni (Urbino 1516-Urbino 1518);
* Giovanna (Urbino 1515-Urbino 1518);
* Caterina (Urbino 1518-Urbino 1520);
* Beatrice (Urbino 1521-Urbino 1522);
* Francesco Maria (Urbino 1523-Urbino 1525);
* Maria (Urbino 1527-Urbino 1528);
* Violante (Urbino 1535-Urbino 1538).

## Notennoù
Vancouver (disheñvelout)

**Vancouver** a zo un anv hag a c'hall ober dave da veur a dra.

## Tud
*George Vancouver (1757-1798) merdeer eus Breizh-Veur bet ergerzhet gantañ aodoù norzh Meurvor Habask en Amerika.

## Anvioù-lec'h
*Enez Vancouver, enezenn vrasañ aodoù kornaoueg Kanada.
*Vancouver, kêr vrasañ Kolombia Breizh-Veur e Kanada.
*Vancouver, ur gêr e stad Washington e Stadoù-Unanet Amerika.

## Traoù all
*Gwez-sapr Vancouver (*Abies grandis*)
Gonzaga

**Gonzaga** zo un anv-lec'h italanek hag un anv-tiegezh brudet.

## Lec'hioù

### 
***[[Gonzaga (Brazil)|Gonzaga]]**, kumun e Minas Gerais

### 
***[[Gonzaga (Cagayan)|Gonzaga]]**, kumun er Filipinez e Proviñs Cagayan
### 
***[[Gonzaga (Italia)|Gonzaga]]**, kumun e proviñs Mantova, kavell an Tiegezh Gonzaga

## Tud
* an Tiegezh Gonzaga, aotrouien kêr Mantova
** Carlo Gonzaga
** Cecilia Gonzaga, anv meur a briñsez 
** Eleonora Gonzaga, anv meur a briñsez
** Guglielmo Gonzaga
** Ludovico Gonzaga
** Luigi Gonzaga, sant katolik; kalz a skolioù katolik zo en e anv dre ar bed;
* **[[Luiz Gonzaga]]**, soner ha kaner brazilian (1945-1991)
* **[[Giovan Francesco Gonzaga]]**, livour italian (1921-2007)

## Oberennoù
* **[[Poltred Francesco Gonzaga]]**, taolenn gant Andrea Mantegna e Museo di Capodimonte e Napoli
***[[Poltred Elisabetta Gonzaga]]**, taolenn gant Raffaello Sanzio er Galleria degli Uffizi e Firenze
* **[[Trinità adorata dalla famiglia Gonzaga]]** (*Trinded azeulet gant an Tiegezh Gonzaga*), livadur gant Pieter Paul Rubens, war ziskouez er Museo del Palazzo Ducale e Mantova
***[[Cammeo Gonzaga]]**, bravig a zo bet d'an Tiegezh Gonzaga ha miret e Mirdi ar Peniti e San Pietroburgo

### Medalennoù
* **[[Medalenn Cecilia Gonzaga]]**, pezh arem gant Pisanello 
* **[[Medalenn Gianfrancesco I Gonzaga]]**, pezh arem gant Pisanello
* **[[Medalenn Ludovico III Gonzaga]]**, pezh arem gant Pisanello

## Savadurioù

## Pennad kar
*Gonzague
Poltred Elisabetta Gonzaga

***Poltred Elisabetta Gonzaga*** zo un eoullivadur war goad gant Raffaello Sanzio a zo bet graet etre 1504 ha 1505. E Mirdi an Ofisoù e Firenze emañ an daolenn hiziv. 

Elisabetta Gonzaga (1471-1526), pried da Guidobaldo Iañ da Montefeltro, a zo poltredet e doare ar Grennamzer, ken ne greded ket da gentañ e oa bet graet an daolenn gant Raffaello Sanzio.

## Levrlennadur
* Pierluigi De Vecchi, *Raffaello*, Rizzoli, Milano 1975.

## Pennadoù kar
**[[Poltred Emilia Pia da Montefeltro]]*
**[[Poltred Guidobaldo da Montefeltro]]*
Santez Trifina hag ar Roue Arzur

**Santez Trifina hag ar Roue Arzur** zo ul levr brezhonek, e gwerzennoù, skrivet gant Charlez Gwennou, e 1899, ha lakaet e *galleg plaen*, gant Taldir Jaffrennou. 

## Pennadoù kar, a bell pe a dost
*Sainte Tryphine et le Roi Arthur

## Liamm
Elisabetta Gonzaga

**Elisabetta Gonzaga** zo anv meur a vaouez eus an Tiegezh Gonzaga.

* Elisabetta Gonzaga (?-1432), merc'h da Ludovico II Gonzaga, pried da Carlo Iañ Malatesta, aotrou Rimini
* Elisabetta Gonzaga (1471-1526), merc'h da Federico Iañ  Gonzaga ha pried Guidobaldo Iañ da Montefeltro, Dug Urbino, a voe poltredet gant Raffaello Sanzio. 

## Pennadoù kar
*Elisabetta
*Gonzaga
Eleonora Maddalena Gonzaga-Nevers

**Ur pennad [[Eleonora Gonzaga]] zo ivez.*

**Eleonora Maddalena Gonzaga-Nevers** (Mantova, 1630–1686 Vienna), a oa merc'h da Carlo II Gonzaga. 

Dimezet e oa e 1651 en Vienna, da Ferdinand III an Impalaeriezh Santel. 

## Bugale
Pevar bugel he doe: 
* Theresia Maria Josefa, Arc'hdugez Aostria (1652-1653)
* Eleonora Aostria (1653-1697), arc'hdugez Aostria, dimezet div wech
** e 1670 da Michael Korybut Wiśniowiecki, roue Pologn adal 1669, ha goude-se
** e 1678 da Charlez Leopold, Dug Loren.
* Maria Anna Josepha Aostria (1654-1689), arc'hdugez Aostria, dimezet e 1678 da Johann Wilhelm von der Pfalz.
* Ferdinand Josef Alois, Arc'hdug Aostria (1657-1658).

Mervel a reas e 1686, 29 bloaz war-lerc'h he fried.
Baby Love

"**Baby Love**" a zo ur ganaouenn saoznek, enrollet gant The Supremes evit Motown d'an 13 a viz Eost 1964 e studio A Hitsville U.S.A., hag embannet d'ar 17 a viz Gwengolo 1964. 2 vunutenn ha 36 eilenn e pad ar ganaouenn, M 1066 eo he dave e katalog Motown.
Savet ha produet e voe gant Holland–Dozier–Holland (H–D–H). Etre ar 25 a viz Here hag an 21 a viz Du 1964 edo ar ganaouenn er Billboard pop e SUA. Er memes koulz edo e chart ar pladennoù single er Rouantelezh-Unanet. Gwelet eo evel unan eus kanaouennoù brudetañ dibenn an 20vet kantved, hag emañ e 324vet renk Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet hervez Rolling Stone.

## Istor ar ganaouenn
Diwar atiz Berry Gordy a felle dezhañ lakaat embann ur ganaouenn a rafe berzh ec'h adstagas H–D–H gant ar mod produiñ o doa implijet pa savjont "Where Did Our Love Go" : kan pennañ gant Diana Ross, diskan "baby-baby" gant Florence Ballard and Mary Wilson, sonerezh gant The Funk Brothers ha footstomping Mike Valvano. Un tamm kan pennañ a voe gant Ballard ha Wilson e dibenn ar ganaouenn (goude-se e voe Diana Ross an hini nemeti gant ar c'han pennañ er bloavezhioù 1960). D'ar Yaou 15 a viz Here 1964 e voe gwelet ar strollad evit ar wech kentañ er skinwel, en abadenn *[[Top of the Pops]]* skignet gant BBC.

Eil pladenn *single* The Supremes tizhet ganti renk kentañ *charts* SUA e voe, en holl e tizhjont ar renk-se pemp gwech da heul. Div sizhunvezh-pad e voent e renk kentañ *charts* ar Rouantelezh-Unanet gant ar ganaouenn-se ivez, hag ivez renk kentañ renkadur R&B chart ar gelaouenn Cash Box. A-drugarez da "Baby Love" e voe The Supremes kentañ strollad Motown a lakaas e bladenn single da dizhout renk kentañ ar charts. E dibenn ar bloavezhioù 1960 o doa tizhet ar renk-se 12 gwech, da lavaret eo e rejont berzh brasañ Motown a-fet renkadur.

"Baby Love" a gaver en eil pladenn vras The Supremes, *[[Where Did Our Love Go (pladenn)|Where Did Our Love Go]]* he zitl. Ar ganaouenn a glever er film *[[Cooley High]]* (1975) ivez. E 1965 e voe anvet evit Grammy Award ar ganaouenn R&B wellañ, met mont a reas ar priz gant "How Glad I Am" gant Nancy Wilson.

## Renkadur er ''charts''

### ''Chart'' dibenn-bloaz

## Skipailh
* kan gant Diana Ross
* diskan gant Florence Ballard ha Mary Wilson
* holl vinvioù gant The Funk Brothers
* Footstomp gant Mike Valvano

## Notennoù
Tiegezh Gonzaga

An **Tiegezh Gonzaga** zo un tiegezh zo bet e penn kêr Mantova en Italia ar Grennamzer.

Dont a ra an anv eus hini kêriadenn Gonzaga, 8000 a dud enni, e proviñs Mantova, un tregont km er c'hreisteiz da gêr Mantova. 

Ren a reas an tiegezh e Mantova, Montferrato, Guastalla, de Sabbioneta ha Solferino, markizelezhioù Vescovato, Luzzara ha Palazzolo, priñselezhioù Bozzolo ha Castiglione, kontelezh Novellara, hag ivez dugelezhioù gall Nevers, Rethel, Mayenne ha priñselezh Arches.

## Pennadoù kar
* Carlo Gonzaga
* Curzio Gonzaga
* Eleonora Gonzaga
* Elisabetta Gonzaga
* Ferdinando Gonzaga
* Francesco Gonzaga
* Rodolfo Gonzaga
* Vincenzo Gonzaga
Hans Egede

**Hans Egede** (31 a viz Genver 1686 - 5 a viz Du 1758) a oa ur misioner luterian norvegat, lesanvet **Abostol [[Greunland]]**.

Ganet e oa bet en Harstad, e hanternoz Norvegia ha mont d'ober e studioù da Gopenhagen ma tapas un diplom war an doueoniezh. E 1707 ec'h eas da bastor en inizi Lofoten hag e timezas da Gertrud Rask.

E Lofoten e klevas kaoz eus an trevadennoù viking e Greunland ha na oa ket bet keloù anezhe abaoe kantvedoù. Goulenn a reas e aotre digant Frederik IV, roue Danmark, da vont di evit klask war-lerc'h diskennidi an drevadennerien ha staliañ ur mision. Goude bezañ bet an aotre e savas ur gompagnunezh (*Det Bergen Grønlandske Compagnie*) ha d'an 2 a viz Mae 1721 ec'h eas kuit asambles gant e wreg, o fevar bugel ha daou-ugent trevadenner all, diouzh Bergen.

Ne gavas diskennad ebet eus an drevadennerien gent ha kregiñ a reas da avielañ an Inuit a oa eno. Evit-se e teskas greunlandeg. E 1728 e savas Godthåb (Nuuk hiziv). Goude marv meur a drevadenner gant ar skorbut e c'houlennas roue Danmark e tistrofent d'ar vro. Egede a zivizas chom e Greunland gant e familh hag un nebeud moraerien. E 1734 e reas ar vrec'h he reuz en drevadenn ha gwreg Egede a varvas ganti e 1735. Distreiñ a reas da Danmark evit beziañ anezhi ha leuskel e vab henañ, Paul, da genderc'hel gant e labour en enezenn. Mervel a reas e Falster e 1758.
Saint-Pierre-de-Mailloc

**Saint-Pierre-de-Mailloc** (*Saint-Pierre-du-Tertre* gwechall) a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e voe gant 4 c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valorbiquet.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Saint-Pierre-de-Mailloc.
## Dezougen
* Al linenn hent-houarn La Trinité-de-Réville - Lisieux a dreuze ar gumun, e-tal ar c'hastell edo ar porzh-houarn.
## Istor
### 
* 1729: Saint-Pierre-du-Tertre a voe adanvet Saint-Pierre-de-Mailloc.
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

Christ en croix sur la croix du cimetière (Saint-Pierre-de-Mailloc, Calvados, France).jpg|Kroaz ar vered.
Église Saint-Pierre de Saint-Pierre-de-Mailloc.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*, -, luc'hskeudennoù.
* Kroaz ar vered, rummet monumant istorel.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2019

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Amzer (meteorologiezh)

An **amzer**, pa n'eo ket an amzer a dremen (an eurvezhioù, ar mizioù, ar bloavezhioù, ar c'hantvedoù...), eo ar pezh a c'hoarvez en oabl, e gwiskadoù izelañ an aergelc'h. Lavaret e vez an "amzer a ra". An avel, an arnev (luc'hed...), ar c'horventennoù, an erc'h, ar glav, ar c'hazarc'h, al latar, hag ur bern traoù all c'hoazh a zo lodek en amzer. An energiezh a zeu dimp eus an Heol he deus ur perzh bras en amzer an Douar. N'eo ket unvan an amzer war an Douar. Kalz eo hervez an hin hag ar c'houlz-amzer. Kalz a levezon en deus an amzer a ren war buhez an dud hag ar boudoù bev. Alies e vez kaoz eus "amzer vrav" hag "amzer fall" hep na rofe ar memes talvoudegezh an holl war ar pezh ez eo pep hini anezho. Met traoù evel ar sec'hor hag ar glav-beuz a vez lakaet da vezañ gwall draoù.

Klask a ra an dud studiañ ar pezh a c'hallo an amzer bezañ en devezhioù war-lerc'h: meteorologiezh eo ar skiant-se. Studiet e vez da skouer an avel, e dizh, e duadur, hag ivez an temperadur (ar wrez), al leizhien en aer... Ar skiant a bled gant an hinoù eo an hinouriezh.

## Liammoù diavaez
Courtonne-les-Deux-Églises

**Courtonne-les-Deux-Églises** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* 1824: kumun Livet (46 annezad e 1821) a voe staget ouzh kumun Saint-Paul-de-Courtonne (406 annezad e 1821).
.
### kantved
* 1972: kendeuzet e voe kumunioù Courtonne-la-Ville (333 annezad e 1968) ha Saint-Paul-de-Courtonne (205 annezad e 1968)
. 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*,  kantved.
* Iliz katolik *Sant Paol*, - kantved.

## Armerzh
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Courtonne emañ Courtonne-les-Deux-Églises. 
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Munut

Ur **munut**, pe **munutenn**, zo ur muzul amzer hag ur muzul korn. 

## Amzer

Tri-ugent eilenn eo padelezh ur munut, tri-ugent munut zo en un eurvezh.
N'emañ ket ar ar munut er Reizhiad unanennoù etrebroadel, met ***min*** eo e verradur etrebroadel.

## Mentoniezh
Er ventoniezh ez eo *** ' *** arouez etrebroadel ar munut.
Elisabeth Amalie von Hessen-Darmstadt

**Elisabeth Amalie von Hessen-Darmstadt** (1635–1709) a oa ur briñsez alaman, merc'h da Georg II von Hessen-Darmstadt. 

## He dimeziñ
Dimeziñ a reas da Philipp Wilhelm von der Pfalz (1615–1690) , e eil pried e oa. 

## He bugale
Nav mab hag eizh merc'h he deus bet. Ganti e voe poblet tost an holl lezioù en Europa. 

* Eleonore Magdalene Therese (1655-1720)
** a oa dimezet da Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel (1640-1705), an Impalaer Santel
* Maria Adelheid Anna (*/† 1656)
* Sophie Elisabeth (1657–1658)
* Johann Wilhelm (1658-1716), Priñs-Dilenner Pfalz, a zimezas div wech:
** e 1678 d'an arc'hdugez Maria Anna Josepha von Österreich (1654-1689)
** e 1691 da Anna Maria Luisa de' Medici (1667-1743); bugel ebet n'o doe rak naplezek e oa ar gwaz; 
* Wolfgang Georg Friedrich Franz (1659-1683), eskob Köln
* Ludwig Anton (1660-1694), eskob Worms
* Karl Philipp (1661-1742), Priñs-Dilenner Pfalz, dimezet teir gwech:
** e 1688 da Ludwika Karolina Charlotte von Radziwiłł-Birze (1667-1695), Witwe des Prinzen Ludwig von Brandenburg
** e 1701 da Theresa Katharina Lubomirska (1683-1712)
** e 1728/29 d'ar gontez Violante Maria Theresa von Thurn und Taxis (1683-1734) , merc'h da Philippe-Guillaume von Thurn und Taxis, ha d'ar gontez Marie-Adélaïde von Aham zu Wildenau. 

* Alexander Sigmund (1663-1737), Priñs-Eskob Augsburg
* Franz Ludwig (1664-1732), Erzbischof von Trier und Mainz 
* Friedrich Wilhelm (1665-1689), jeneral
* Marie Sophie Elisabeth (1666-1699)
** dimezet e 1687 da Pedro II Portugal, Roue Portugal , eus Tiegezh Bragança
* Maria Anna Adelheid (1667-1740)
** dimezet e 1690 da Carlos II, Roue Spagn
* Philipp Wilhelm August (1668-1693)
** dimezet e 1690 da Anna Maria Franziska von Sachsen-Lauenburg (1672-1741); addimeziñ a reas an intañvez yaouank; 
* Dorothea Sophie (1670-1748), dimezet div wech 
** e 1690 da Odoardo II Farnese, Dug Parma ha Piacenza (1666-1693)
** e 1696 da Francesco Farnese, dug Parma ha Piacenza (1678-1727)
* Hedwig Elisabeth Amalia (1673-1722)
** dimezet e 1691 da Jakub Ludwik Sobieski (1668-1737), mab da Jan III Sobieski, roue Pologn. 
* Johann (*/† 1675)
* Leopoldine Eleonore (1679-1693)
Holland–Dozier–Holland

**Brian Holland** (15 a viz C'hwevrer 1941), **Lamont Dozier** (16 a viz Even 1941) hag **Eddie Holland** (30 a viz Here 1939), lesanvet **H.D.H.**, a oa un triad sonaozerien ha produerien sonerezh soul stadunanat a savas lodenn vrasañ kanaouennoù brudetañ an ti-embann pladennoù Motown, betek kuitaat an ti-embann e 1967. E 1990 e voent degemeret er Rock and Roll Hall of Fame.

## O buhez
Er bloavezhioù 1950 e kane pep hini anezho e strolladoù Rhythm and blues Detroit (Michigan). E 1958 en doa bet tro Eddie Holland da genlabourat gant Berry Gordy. Asambles gant e vreur Brian e voent degemeret gant Tamla Motown pa voe krouet (1959). Gant Eddie e voe enrollet *Jamie*, a gant ar ganaouenn-se e voe tizhet *Top 30* SUA e 1961. gant Brian e voe produet *Please Mr. Postman*, kanet gant The Marvelettes. gant ar ganaouenn-se e voe tizhet renk kentañ *charts* SUA. Meur a bladenn a voe produet gant Lamont Dozier a-raok bezañ degemeret Motown e 1961.

Asambles e savjont meur a ganaouenn hollvrudet evit arzourien evel Mary Wells, The Miracles, Martha and the Vandellas (*[[(Love Is Like a) Heat Wave|Heat Wave]]*) ha Marvin Gaye (*Can I Get A Witness*, *[[Baby Don't You Do It]]*). Berry Gordy a c'houlennas ganto ober war-dro The Supremes peogwir ne rae ket berzh ar strollad. Sevel a rejont *When The Lovelights Starts Shining Through His Eyes* (renk 23 e miz Genver 1964). ganto e voe savet holl ganaouennoù brudetañ ar strollad : *Where Did Our Love Go ?*, *Baby Love*, *Stop ! In The Name Of Love*, *I Hear A Symphony*, *You Keep Me Hangin’ On*, *You Can't Hurry Love*. Kanaouennoù all a savjont evit The Isley Brothers ha The Four Tops. Boas e veze Holland-Lamont-Holland da genlabourat gant sonerien The Funk Brothers pe gant laz-seniñ sinfonek Detroit. 

## Oberenn
**The Greatest Songs Written By Holland Dozier Holland*,dastumad : The Supremes, The Four Tops, Martha Reeves, Marvin Gaye hag all. (Motown, 1985)
**Holland Dozier Holland - The Picture Never Changes* (Fantasy, 1995)
**Holland Dozier Holland - Why Can't We Be Lovers - The Invictus Sessions* (Sanctuary, 2000)
**Heaven Must Have Sent You: The Holland/Dozier/Holland Story*, 3CD (Hip-O, 2005)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel HDH Records
* Pennad e lec'hienn ofisiel Rock and Roll Hall of Fame
Saint-Martin-de-Mailloc

**Saint-Martin-de-Mailloc** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Saint-Martin-de-Mailloc.
## Istor
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

Manoir de la Masselinée (Saint-Martin-de-Mailloc, Calvados, France).jpg|Ar maner.
Église_Saint-Martin_de_Saint-Martin-de-Mailloc._Vue_nord-ouest.jpg|An iliz katolik.
Monuments_aux_morts_de_Saint-Martin-de-Mailloc.jpg|Ar monumantoù.

* Maner *de la Masselinée* pe *des Samsons*, .
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, , adkempennet, luc'hskeudennoù.
* Monumantoù ar re varv.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

Mairie_de_Saint-Martin-de-Mailloc.jpg|Ar maerdi.


 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kebek (kêr)

**Kebek** pe **Kêr Gebek** (galleg: *Québec* pe *Ville de Québec*; saozneg, *Quebec* pe *Quebec City*) eo kêr-benn Bro-Gebek. Eil kêr bobletañ ar vro eo war-lerc'h Montréal : e miz Gouere 2016 e oa 531 902 a dud o chom eno hag 800 296 a annezidi er meurgêr.

Dont a ra ar ger Kebek eus an algonkeg, ur yezh henvroat (amerindian), hag a dalv kement hag "e-lec'h ma strish ar stêr" peogwir e strish ar stêr Sant-Laorañs nepell eus torgenn Kebek ha Cap Diamant. En em staliañ a reas eno an ergerzhour gall Samuel de Champlain e 1608, ha kemer a reas an anv algonkek. Unan eus koshañ kêr Norzhamerika eo. Mogerioù-kreñv nemeto a chom en norzh da vro-Vec'hiko eo ramparzhioù ar C'hebek kozh. Lakaet e voe war roll lec'hioù ar glad bedel gant an UNESCO e 1985

Monumantoù dibar ar gêr eo leti Château Frontenac, Gwikadell Kebek, Bodadenn Vroadel Kebek, Mirdi broadel an arzoù-kaer Kebek ha Mirdi ar sevenadurezh.

## Yezhoù
Ar galleg eo yezh-vamm 94,9 % eus a boblañs.

Dont a reas laosk war niverenn ar saoznegerien goude voe krouet Kanada e 1867. Hiziv hon deiz int 1,46 % eus ar boblañs.

## Gevellerezh
*  , Kanada, abaoe 1956
*  abaoe 1962
Emglevioù zo ivez gant kêrioù all.

## Daveoù ha notennoù
Marie Sophie von der Pfalz

**Marie Sophie Elisabeth von der Pfalz** (* 1666 en Düsseldorf; † 1699 en Lisboa), pe *Maria Sofia* e portugaleg, a oa Rouanez Portugal.

## He buhez
Merc'h e oa da Philipp Wilhelm von der Pfalz (1615–1690) ha d'e eil pried Elisabeth Amalie von Hessen-Darmstadt (1635–1709), ur verc'h da Georg II von Hessen-Darmstadt. He c'hoar henañ Eleonore Magdalene von der Pfalz a oa dimezet d'an Impalaer Santel. 

## Dimeziñ
He c'hoar Maria Anna von der Pfalz-Neuburg (1667-1740), priñsez alaman eus Tiegezh Neuburg evelti, a oa rouanez Spagn, dimezet da Carlos II, roue Spagn. Hi eo a alias roue intañv Portugal, Pedro II, a oa intañv abaoe pevar bloaz, da c'houlenn dorn Marie Sophie, 20 vloaz d'an ampoent. 

Kaset e voe ur c'hannad dreistordinal, Manuel Teles da Silva, kentañ markiz Alegrete, davet Philipp Wilhelm von der Pfalz, tad Marie Sophie, tonket ar marc'had, ha sinet kontrad e 1687. 100 000 florin he doe en argouroù. 

Eurediñ a reas Marie Sophie ha Pedro II Portugal e Lisboa d'an 11 a viz Eost 1687.

Eil pried ar roue Pedro II e oa.

### He bugale
Seizh bugel he doe Marie Sophie von der Pfalz :
* 1 - João (1688-1688), Priñs Brazil 
* 2 - João V, roue Portugal
* 3 - Francisco Xavier, Dug Beja (1691-1742)
* 4 - António Francisco Xavier José Bento Teodósio Leopoldo Henrique (1695-1757),
* 5 - Teresa Maria Francisca Xavier Josefa Leonor (1696-1704),
* 6 - Manuel de Bragança, Infant Portugal, Kont Ourém, (1697-1736).
* 7 - D. Francisca Josefa (1699-1736).

## He marv
Mervel a reas da 33 bloaz

.
François Maspero

**François Maspero**, ganet d'an 19 a viz Genver 1932 e Pariz, ha marvet d'an 11 a viz Ebrel 2015, e Pariz ivez, zo ur skrivagner ha troour gallek. Bet eo embanner, levrdiour, ha rener kelaouennoù gallek. 

Mab eo da Henri Maspero (1883-1945), sinaegour. Troet en deus diwar ar spagnoleg (Arturo Pérez-Reverte), ar saozneg (Joseph Conrad, John Reed), hag an italianeg. 

## Oberennoù
* *Le Sourire du chat*, romant, 1984.
* *Le Figuier*, romant, 1988.
* *[[Les Passagers du Roissy-Express]]*, 1990, luc'hskeudennoù gant Anaïk Frantz. Prix Novembre.
* *Paris bout du monde*, 1992, luc'hskeudennoù gant Anaïk Frantz.
* *L'Honneur de Saint-Arnaud*, buhezskrid, 1993.
* *Le Temps des Italiens*, danevell, 1994.
* *La Plage noire*, danevell, 1995.
* *Balkans-Transit*, luc'hskeudennoù gant Klavdij Sluban, danevell-veaj, 1997. Prix Radio France internationale, « Témoins du monde ».
* *Che Guevara*, rakskrid da albom luc'hskeudennoù René Burri, 1997.
* *Les Abeilles et la Guêpe*, 2003.
* *Transit & Cie*, 2004.
* *Le Vol de la mésange*, danevelloù, 2006.
* *L'Ombre d'une photographe, Gerda Taro*, 2006.
* *Des Saisons au bord de la mer*, romant, Seuil, 2009