open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maurice Labro

**Maurice Labro**, bet ganet e Courbevoie (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 21 a viz Gwengolo 1910 hag aet da Anaon e Pariz IV d'an 23 a viz Meurzh 1987, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.

## E filmoù er sinema
Evitañ da vezañ kaset an darn vrasañ eus e vicher er sinema en devoa kemeret perzh e seveniñ ar stiriad skinwel istorel *[[La Feuille d'érable]]* ivez.
### Evel filmaozer
#### [[1940]]-[[1949]] : tri film
* 1947 : *[[Les gosses mènent l'enquête]]* (azasaet ha savet ar senario gantañ).
* 1948 : *[[Trois garçons, une fille (film, 1948)|Trois garçons, une fille]]* (savet ar senario gantañ a-gevret gant Claude Boissol, Robert-Paul Dagan ha Roger Ferdinand).
* 1949 : *[[L'Héroïque Monsieur Boniface]]*.
#### [[1950]]-[[1959]] : pemzek film (triwec'h en holl)
* 1950 :
** *[[Le Tampon du capiston (film, 1950)|Le Tampon du capiston]]*,
** *[[Le Roi du bla bla bla]]*.
* 1951 :
** *[[Boniface somnambule]]*,
** *[[Pas de vacances pour Monsieur le Maire]]*.
* 1952 : *[[Monsieur Leguignon, lampiste]]*.
* 1953 :
** *[[Deux de l'escadrille]]*,
** *[[Saluti e baci]]*.
* 1954 :
** *[[J'y suis, j'y reste (film)|J'y suis, j'y reste]]* (azasaet gantañ ha Claude Boissol),
** *[[Ma petite folie]]*,
** *[[Leguignon guérisseur]]*.
* 1956 :
** *[[La Villa sans-souci]]*,
** *[[On déménage le colonel]]*.
* 1957 :
** *[[Le Colonel est de la revue]]*,
** *[[Action immédiate (film)|Action immédiate]]*.
* 1959 : *[[Le Fauve est lâché]]*.
#### [[1960]]-[[1969]] : eizh film (c'hwec'h warn-ugent en holl)
* 1960 : *[[Les Canailles]]* (savet ar senario gantañ a-gevret gant Rodolphe-Maurice Arlaud, Claude Desailly ha Louis Martin).
* 1962 :
** *[[Jusqu'à plus soif (film)|Jusqu'à plus soif]]* (savet ar senario gantañ ha Jean Meckert),
** *[[Le Gorille a mordu l'archevêque (film)|Le Gorille a mordu l'archevêque]]* (azasaet ha savet ar senario gantañ).
* 1963 :
** *[[Le Captif]]* (azasaet gantañ a-gevret gant Guy Lionel ha Jean Meckert),
** *[[Blague dans le coin]]* (azasaet gantañ a-gevret gant Gérard Carlier ha Charles Spaak).
* 1964 : *[[Coplan prend des risques]]*.
* 1965 : *[[Corrida pour un espion]]* (savet ar senario gantañ a-gevret gant Jean Meckert, Claude Rank ha Louis Velle).
* 1967 : *[[Casse-tête chinois pour le judoka]]* (savet ar senario gantañ ha Jean Meckert).

## Liamm diavaez
* '''Maurice Labro''' war Internet Movie Database
Mineko Oba

***Hirano Mineko** eo ar stumm japanek , *Hirano* o vezañ an anv-tiegezh, met dalc'het e vezo da stumm kornôgel urzhiadur an anvioù tud amañ.
----
**Mineko Hirano**, ganet e 1912 hag aet da anaon e 1978, e Gamagori Aichi, e Japan, a oa ur Japanadez anavezet dreist-holl evel gwreg ar c'habiten Sakae Oba.

## A-raok an Eil-Brezel bed
Dimezet ez eo Mineko Hirano gant Sakae Oba e 1933 a-raok ma zafe da engouestlañ e Lu Impalaeriezh Japan en 18vet rejimant douarlu Impalaeriezh Japan.

Ganet ez eo ur mab Hisamitsu Oba e 1937, dres a-raok ma vefe kaset ar c'habiten da vrezeliñ da Sina gant e rejimant.

## E-pad ar Brezel
Chomet ez eo he etre 1937 ha 1945 e-unan penn gant ur bugel yaouank flamm pad ma oa e gwaz o vrezeliñ. Deuet ez eo a-benn da zesevel ar bugel ha da genderc'hel da grakvevañ paneveken aergelc'h ar brezel o vont war fallaat evit Impalaeriezh Japan.

## Goude ar Brezel
Ur wech dieubet he gwaz gant an Amerikaned e tistroio eñ da Japan hag adkavout e familh.

Mont a rae gant he gwaz da welladenniñ e gamaraded ez-soudarded betek mont da welladenniñ e enebourien a-gozh Amerikaned, er Stadoù-Unanet.

## Mineko Oba hiziv-an-deiz
Gant kresk brud he gwaz ez eo deuet war wel Mineko Oba, taolenniñ a rae ar strivoù bet graet gant maouezed Japan e-pad an Eil brezel-bed. Tra ma vefe evit an tu dehou pellañ oc'h huñvreal d'an Impalaeriezh kozh pe evit an dud difennerien tu ar merc'hed.

E-pad ar brezel ez eus bet eskemmet 1200 pajennoù lizhiri pe kartennoù-post etre Mineko Oba hag he gwaz. An darn a oa bet eskemmet etre 1937 ha 1941 ul lod raloc'h a ya betek fin ar bloavezh 1944. Embannet ez eo bet ur choaz anezho dre c'hoant o mab Hisamitsu Oba er bloavezh 2010.

## Tro-spered Mineko Hirano
Dedennet bras e oa he gant arz ar bleunioù hag an dañsoù hengounel japanaat.

## Levrlennadur
* Senka no rabu retah (Lizhiri karantez eus tanioù ar brezel), lizhiri choazet, gant Sato Yoshihisa, embannadur Toyohashi Tokai-nichi Nichi-shinbun Publishers, 23 a viz Eost 2010.  

## Notennoù ha daveennoù
Feuriader demokratelezh

Ar **Feuriader demokratelezh** (*Democracy Index*) a zo ur feuriader savet er bloaz 2006 gant The Economist Group, ur bodad breizhveuriat hag a bled dreist-holl gant an ekonomiezh, evit klask muzuliañ an demokratelezh er bed. Evit se e vez jedet dezverkoù strollet e pemp rumm : penaos e vez kaset war-raok an dilennadegoù hag al lieselouriezh, ar frankizoù denel, mont war-raok ar gouarnamant, ar c'hemer perzh er politikerezh, hag ar sevenadur politikel. Notennet e vez ar broioù etre 0 ha 10, ha renket e vezont hervez pevar renad : demokratelezh leun *(full democracy)* evit ar broioù a dap etre 8 ha 10, demokratelezh siek *(flawed democracy)* etre 6 hag 8, renad brizh *(hybrid regime)* etre 4 ha 6, ha renad aotrouniek *(authoritarian regime)* dindan 4.

## Renkadur 2023

N'eus ket bet dalc'het kont eus un nebeud broioù: stadoù korr evel Andorra pe Monaco, stadoù enezek bihan pe vihanoc'h (Nauru, Barbados pe Vanuatu), broioù aet ar stad da get evel Somalia, broioù nevez-difluket (Soudan ar Su)...

## Daveoù

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn The Economist Group
Robert Darène

**Robert Darène**, bet ganet **Robert Pierre Émile Devos** e Marselha (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall) d'an 10 a viz Genver 1914, ha marvet d'an 16 a viz Genver 2016 e Mittainville (Yvelines), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema), ur filmaozer ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Robert Darène''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
Roperzh Iañ

**Roperzh Iañ** a c'hall bezañ anv meur a zen :

* Roperzh Iañ (roue ar Franked) (865- 923), mab da Roperzh ar C'hreñv, roue ar Franked etre 922 ha 923.
* Roperzh Iañ Bourgogn
* Roperzh Iañ (dug Normandi)

## Pennad kar
*Roperzh II
BBW

**"Big Beautiful Woman"** (pe **BBW** dre verrdro) zo ur bomm saoznek d'ober anv eus maouezi tev. Ijinet eo bet ar gerioù "Big Beautiful Women" ha "BBW" gant Carole Shaw en 1979, evit brudañ ganidigezh he BBW Magazine, ur gelaouenn evit maouezed dreistpouez.
Le Grand Pavois (film)

***Le Grand Pavois*** zo ur film gallek, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jack Pinoteau e 1953.

## Fichenn deknikel
* Doare :,
* Skoazeller-sevener : Claude Pinoteau,
* Senario : Jean Raynaud, azasaet gant Jack Pinoteau ha Roger Vercel,
* Divizoù : Roger Vercel,
* Kevredad produiñ : DisCina,
* Produour : André Paulvé,
* Rener produiñ : André Deroual,
* Kevredad dasparzhañ : Discifilm,
* Rener ar skeudenniñ : Roger Arrignon,
* Ijinour ar son : Robert Teisseire,
* Aozer ar sonerezh orin : Henri Verdun,
* Kinklour : René Moulaert,
* Dilhataer : Pierre Balmain,
* Frammer : André Gaudier,
* Prantad filmañ : adalek an 28 a viz Eost betek ar 4 a viz Du 1953,
* Lec'hioù filmañ : Brest ha Skol an arme-vor e Lañveog (Penn-ar-Bed), war bourzh ar reder douger-biñsaskelloù Jeanne d'Arc hag e studioioù Photosonor e Courbevoie (Hauts-de-Seine a-vremañ).
* Deiziad dont e-maez : 21 a viz Mezheven 1954 (),
* Padelezh : 93'.

## An danvez
Mard eo sot an ofiser a vor Jean Favrel gant e vicher ez eo tremen poazh e wreg Simone ganti. N'eo-hi ket evit gouzañv o dispartioù ken, ma c'houlenn gant he gwaz dibab etre e vicher ha hi. Ober a ra e vennozh reiñ e zilez da-heul e verdeadenn diwezhañ war bourzh al lestr-skol *Jeanne d'Arc*. Ar pezh ne zeu ket a-benn da gompren an danvez ofiser a vor Pierre Hardouin. Tamm-ha-tamm ez a ar soubenn da drenkañ etre an daou zen ha nac'h a ra Hardouin sentiñ ouzh urzhioù Favrel a-barzh fin ar gont. Habaskaat a ray o darempredoù da-heul ur barr-amzer a ray dezhe em em skoazellañ kuit da goll o buhez lakaet en arvar. Distro an akipaj da Vrest e kompren Simone ez eo pouezus-kenañ ar mor da Jean ha n'ay ket a-benn e c'hoant ken.

## Roll ar gomedianed
* Marc Cassot : Pierre Hardouin,
* Nicole Courcel : Madeleine,
* Jean Chevrier : al letanant a vor Jean Favrel,
* Marie Mansart : Simone Favrel,
* Jean Murat : ar c'homandant Jabert,
* Nicole Besnard : Corinne,
* Yves Brainville : ul letanant a vor,
* André Carnège : ar ministr,
* Roger Crouzet : Ferrand,
* Bernard Dhéran : Lucien Barré,
* Micheline Gary : Françoise Aubry,
* Jean Gaven : al letanant a vor Lachenal,
* Raymond Hermantier : Leduc,
* Marie d'Hyvert : Monique,
* Jean Lanier : Paul Aubry,
* Jean-Pierre Mocky : Luc Dutoit, un danvez ofiser a vor,
* Raphaël Patorni : Chéruel,
* François Patrice : Derval,
* Maurice Sarfati : un danvez ofiser a vor,
* Jacques Bernard, Jean-Marie Bon, Robert Charlet, Manuel Gary, Jean-Pierre Lorrain, Jacques Richard, Michel Vadet.

## Liamm diavaez
* '''''Le Grand Pavois''''' war Internet Movie Database
* '''''Le Grand Pavois''''' war Cinémathèque de Bretagne

## Notennoù ha daveennoù
Giovanni Verga

**Giovanni Verga** zo ur skrivagner italianek, eus Sikilia.

### Romantoù

* *Amore e Patria* (1856-1857) [inedito di 672 ff. ms. parzialmente riportati in Lina Perroni, *Studi verghiani*, II, *Ricordi di D'Artagnan. La prima giovinezza di Giovanni Verga e due suoi romanzi sconosciuti: Amore e patria; I carbonari della montagna*, Palermo, Ed. del sud, 1929].
* *I carbonari della montagna*, 4 volumi, Catania, Galatola, 1861-1862.
* *Sulle lagune*, in "La Nuova Europa", 5 e 9 agosto 1862-13 gennaio e 15 marzo 1863.
* *[[Una peccatrice]]*, Torino, Negro, 1866.
* *[[Storia di una capinera]]*, Milano, Lampugnani, 1871.
* *[[Eva (romanzo)|Eva]]*, Milano, Treves, 1873.
* *[[Eros (romanzo)|Eros]]*, Milano, Brigola, 1875.
* *[[Tigre reale (romanzo)|Tigre reale]]*, Milano, Brigola, 1875.
* *[[I Malavoglia]]*, Milano, Treves, 1881.
* *[[Il marito di Elena]]*, Milano, Treves, 1882
* *[[Mastro-don Gesualdo]]*, Milano, Treves, 1889.
* *Dal tuo al mio*, Milano, Treves, 1906.
* *[[La duchessa di Leyra]]*, diechu, embannet gant Federico De Roberto, *Casa Verga e altri saggi verghiani*, Firenze, Le Monnier, 1964.
Apesar de Você

**Apesar de Você** zo ur ganaouenn bortugalek savet ha kanet gant ar c'haner Chico Buarque de Holanda e 1970 diwar-benn an diouer a frankiz en amzer diktatouriezh an arme e Brazil. Berzet e voe er skingomz gant gouarnamant ar jeneral Emílio Garrastazu Médici. Aotreet e voe eizh vloaz goude gant hini ar jeneral Ernesto Geisel.

## Istor
E meurzh 1970 e tistroas Chico Buarque da Vrazil goude tremenet bloaz en Italia dre m'en doa kredet André Midani, rener e ti Philips, a lavare $ "e oa an traoù o wellaat e Brazil". Koulskoude n'eo ket se a gavas ar c'haner, ha gaou a oa bet kontet dezhañ gant Midani; jahinerezh a veze, hag alies e veze dastumet tud e-kuzh ha ne vezent ket gwelet ken. Kement-se a ziskouezas en ur ganaouenn savet e doare ur chabous etre amourouzien. Pa rankas kas e ganaouenn da gevrenn ar skridensellerezh e kredas Chico e vije lakaet berzh warni met ne voe ket.

## Kanerien
Kanet eo bet ivez gant Clara Nunes ha ne ouie ket diwar-benn petra e oa ar ganaouenn, ma rankas mont da ganañ evit an arme goude-se en * Olimpíadas do Exército* e 1971 evel digoll.

Ouzhpenn Clara Nunes e voe enrollet ivez gant Maria Bethânia, Benito Di Paula ha Beth Carvalho.

## Liammoù diavaez
* YouTube - Chico Buarque - Apesar de Você

## Notennoù
Giovanni Pierluigi da Palestrina

**Giovanni Pierluigi da Palestrina**, ganet e Palestrina (Latin: Praeneste) e-kichen Roma e 1525 pe 1526 hag aet da anaon d'an 2 a viz C'hwevrer 1594 e Roma a oa ur sonaoazour italian.

## Buhez Giovanni Pierluigi da Palestrina
Palestrina a oa anv e gêr ganedigezh, choazet e oa bet gantañ evel anv familh. Giovanni Pierluigi da Palestrina a oa bet o vevañ darn eus e vuhez e kêr Roma.

Dre an dielloù bet adkavet o tiskouez e oa kaner e Bazilikenn Santez-Vari (Basilica di Santa Maria Maggiore) e vez soñjet e oa staliet eno adal ar bloavezh 1537, d'an oad a 11 pe 12 vloaz. Eno e oa bet kaset da vezañ stummet gant an Iliz evit dont da vezañ kaner en ilizioù.

## Oberennoù pennañ
* 104 oferenn ( Evit 4 betek 8 kaner)
* 52 Kan (Evit 4 kaner).
* Stabat Mater gant daou laz-kan.
*
Saint-Médard (Charente)

**Saint-Médard** zo ur gumun c'hall eus Charente, e rannvro Akitania-Nevez.

Lec'hiet eo Saint-Médard da 4.5 km e norzh Barbezieux.

E 2019 e oa 319 anneziad er gumun 

## Anv
Testeniekaet eo an anv dindan ar stumm *Sanctus Medardus* en 1271.

Sant Medardus a oa eskob Noyon, mervel a reas e 545. Roet en deus e anv d'un ugent parrez bennak eus ar rannvro. Gwelet ivez e Charente *Saint-Médard-de-Rouillac*, kumun kozh bremañ e-barzh Auge-Saint-Médard. E lec'hioù all eo deveret ivez eus Medardus anvioù kumun Saint-Marc, Saint-Mard, Saint-Méard, Saint-Merd, Saint-Mézard. A-wechoù eo bet anvet ar gumun *Saint-Médard-de-Barbezieux*.

E-pad ar Dispac'h Gall e oa anvet ar gumun *Lenclos*, *Lanclaux* pe *L'Enclos*.

## Monumantoù heverk
* an Iliz Saint-Médard a sav d'an XIII kantved, adkempenet eo bet er XV kantved. Labourioù trezalc'h a zo bet en XIX kantved.

## Notennoù ha daveennoù
Clara Nunes

**Clara Francisca Gonçalves Pinheiro**, anavezet evel **Clara Nunes** (Paraopeba, 12 a viz Eost 1942 – Rio de Janeiro, 2 a viz Ebrel 1983), a oa ur ganerez vrazilian brudet da vezañ gwellañ kanerez samba ar vro en hec'h amzer ; troet e oa gant ar relijion umbanda.

A-douez he c'hanaouennoù brudetañ e oa bet *Canto das Três Raças* diwar-benn gouennoù tud he bro.

Enrollet he doa Apesar de Você‎, kanaouenn Chico Buarque, hep gouzout e oa ur ster kuzh d'ar ganaouenn, ma sachas trubuilh war he c'hein ha ma rankas mont da ganañ evit gouarnamant an diktatouriezh, evel meur a ganer all.

## Liammoù diavaez
*Film: Clara Nunes o kanañ e Japan 
*Film diwar he fenn goude he marv
Meurzh 2015 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2014 e Breizh - **2015 e Breizh** - 2016 e Breizh

2015 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*Sul 22 a viz Meurzh ha Sul 29 a viz Meurzh : tro gentañ hag eil tro dilennadeg ar guzulierien evit kuzulioù-departamant ar Stad C'hall.

__NOTOC__
Suicide Is Painless

***Suicide Is Painless*** (*Diboan an Emlazh* e brezhoneg) zo ur ganaouenn saoznek savet evel pennañ tem ar film *[[MASH (film)|MASH]]* (sevenet gant Robert Altman, 1970).

Krouet e oa bet ton ar ganouenn gant Johnny Mandel (1925-) tra ma voe savet ar gerioù anezhi gant Mike Altman (1955-) (mab Robert Altman) pa oa pevarzek vloaz.

## Ar sonerien

## Ar gerioù

## Arzourien all

## Liamm diavaez
* '''''Suicide Is Painless''''', kanet gant John Bahler, Tom Bahler, Ron Hicklin hag Ian Freebairn-Smith.
Panteon Rouaned León

**Panteon Rouaned León** eo al lec'h ma veze douaret rouaned León, e-harz Penniliz Sant Isidoro León.
Kannadig Gwalarn

**Kannadig Gwalarn** zo ur gelaouenn vrezhonek viziek, krouet e miz Here 1932 hag a badas betek miz Mae 1933. Eizh niverenn en holl a voe embannet.

Ar brezhoneg implijet er gazetenn a oa izeloc'h e live ("Evel ma vez komzet war ar maez") evit ar gelaouenn Gwalarn, bezañ poblek e oa ar pal.

## Liammoù diavaez
*Ti dielloù Penn ar Bed (Kemper)
Bouvron

**Bouvron** zo un anv-lec'h gallek, ha hini div gumun c'hall:

* *Bouvron* e Bro-Naoned, Bolvronn e brezhoneg,
* Bouvron, e Meurthe-et-Moselle.
Quilly

**Quilly** zo un anv-lec'h gallek .

###### 
* *Quilly*, e Bro-Naoned, *[[Killig]]* e brezhoneg ;

###### 
* Quilly, en Ardennes ;
* Quilly, e Calvados, hiriv e Bretteville-sur-Laize .
Sancho IV Kastilha ha León

**Sancho IV** « *el Bravo* » (1257-1295) a oa roue Kastilha ha León etre 1284 ha 1295.

## E vuhez
Mab e oa da Alfonso X ar Fur, roue Kastilha ha León, ha d'e bried Violante Aragon (1236-1301), merc'h da Jaime Iañ « *el Conquistador* », roue Aragon.

Dibaouez e reas brezel, pe d'ar *Gabalerien*, pe a-enep ar Vaored.

Tapout e reas Tarifa, ur c'hrenvlec'h meur war strizh-mor Gibraltar, war ar Vaored.

## Eured ha bugale
Dimezet e oa e 1281 da María de Molina, moereb dezhañ, ha seizh bugel  o doe:
* Izabel Kastilha, pe *Isabel de Castilla y de Molina*, ganet en 1283 e Toro, e Rouantelezh León, ha marvet en 1328, a oa infantez a Gastilha, dimezet div wech:
** da Jaime II Aragon
** da Yann IV,  dug Breizh.
* Fernando IV (1285-1312).
* Alfonso Kastilha (1286-1291), marvet da bemp bloaz . 
* Enrique Kastilha (1288-1299), marvet da unnek vloaz . 
* Pedro Kastilha (1290-1319), aotrou los Cameros. 
* Felipe Kastilha (1292-1327), aotrou  Cabrera y Ribera ha pertiguero mayor de Santiago. 
* Beatriz Kastilha (1293-1359). Rouanez Portugal entre 1325 ha  1357 evel pried  Afonso IV.

Digant  María Alfonso Téllez de Meneses, itron Ucero keniterv d'ar rouanez  María de Molina en doe div verc'h: 
* Violante Sánchez de Castilla, 
**dimezet en 1293 da  Fernando Rodríguez de Castro, aotrou  Lemos ha Sarria. 
* Teresa Sánchez de Castilla, 
** dimezet da  Juan Alfonso Téllez de Meneses, Iañ kont  Barcelos ha  IVvet aotrou Alburquerque, ha mab da Rodrigo Anes de Meneses, IIIvet aotrou Alburquerque, ha da  Teresa Martínez de Soverosa;  
** goude intañveziñ  e miz Mae  1304, e timezas Teresa cda  Ruy Gil de Villalobos, ricohombre, 
*** ur verc'h o doe, anvet  María Rodríguez de Villalobos, dimezet da  Lope Fernández Pacheco, .

Digant Marina Pérezen doe :
* Alfonso Sánchez de Castilla, dimezet da  María de Salcedo, merc'h da  Diego López de Salcedo, ha marvet divugel .

Digant ur vaouez all, dianav hec'h anv, en doe ur bugel all  :
* Juan Sánchez.

## Notennoù
Jean Loubignac

**Jean Alexandre Loubignac**, bet ganet e Neuilly-sur-Seine (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'ar 25 a viz Du 1901 hag aet da Anaon e Romans-sur-Isère (Drôme, Bro-C'hall) d'ar 4 a viz Meurzh 1991, a oa ur filmaozer, frammer ha saver senario gall.

## E vuhez

## E filmoù
### Evel filmaozer
* 1938 : *[[Sommes-nous défendus ?]]*.
* 1948 :
** *[[Le voleur se porte bien]]*,
** *[[Le Barbier de Séville (film)|Le Barbier de Séville]]*.
* 1949 :
** *[[Piège à hommes]]*,
** *[[Le Martyr de Bougival]]*.
* 1950 :
** *[[Pluche et Ploche bureaucrates]]* (film berr),
** *[[Le Gang des tractions-arrière]]*,
** *[[Piédalu voyage]]* (film berr).
* 1951 : *[[Piédalu à Paris]]*.
* 1952 :
** *[[Foyer perdu]]*,
** *[[Piédalu fait des miracles]]*.
* 1954 :
** *[[Piédalu député]]*,
** *[[Ah ! les belles bacchantes (film)|Ah ! les belles bacchantes]]*.
* 1956 : *[[Coup dur chez les mous]]*.
### Evel frammer
* 1938 : *[[La France est un empire]]*, teulfilm sevenet gant Jean d'Agraives hag Emmanuel Bourcier.
* 1941 : *[[Le Valet maître]]* gant Paul Mesnier.

## Liamm diavaez
* '''Jean Loubignac''' war Internet Movie Database
Dugelezh Guastalla

**Dugelezh Guastalla** a oa un dugelezh vihan (goude bet kontelezh) en hanternoz Italia, etre Parma ha Mantova, hag etre Mantova ha Modena, hag a badas adal 1406 betek 1748.
*« Konted » a veze graet eus ar renerien etre 1406 ha 1621. 
*« Duged » e voent etre 1621 ha 1748. 
Ar gonted diwezhañ a oa eus an tiegezh Torelli hag a renas betek 1538 ; an tiegezh Gonzaga a renas war Guastalla war o lerc'h.

Stok ouzh dugelezh Guastalla e oa dugelezh Mantova, dugelezh Modena ha hini Reggio.
Teuc'hegezh

**Teuc'hegezh**, pe **teuregezh** c'hoazh, a vez graet eus stad un den, paotr pe plac'h, en deus re a lard-marv. An deuc'hegezh denel a zo gwelet evel ur c'hleñved abaoe 1997 gant Aozadur Bedel ar Yec'hed (OMS-WHO). 

An aozadur-se a zispleg ez eo "An deuc'hegezh pe dreist-pouez, evel un daspugn direizh pe revec'h a lard-korf o vezañ arvarus evit ar yec'hed".

Er broioù diorroet ez eo ur skoulm an doare da dalañ outi dre ma 'z eo arvarus evit yec'hed an dud ha dre ma vez ur c'hresk dizehan eus ar c'hleñved-se.

Meur a abeg a c'hall bezañ da'n deuc'hded : degasadennoù boued re vras, mank a obererezhioù sport, aezamantoù genetek. Ouzhpenn se met raloc'h e vez tu kaout un awen dre al louzoù, kleñvedoù spered. Ar sell ma vefe an dud tapet gant an deuc'hded met o tebriñ nebeut, awenet gant ur c'horf o koazhañ re goustadik n'eo ket degemeret pe dost. Dre vras an dud re lart a implij muioc'h a energiezh evit ar re treutoc'h dre ma vez ponner ar c'horf da fiñval.

## Notennoù ha daveoù
Sancho Garcés III Navarra

**Sancho Veur**, pe **Sancho III**, pe **Sancho Garcés III Navarra** (992 - 1035), lesanvet *el Mayor* pe *el Grande*, a oa Roue Pamplona, en amzer rouantelezh Nájera-Pamplona, entre ar bloavezhioù 1000-1035, kont Sobrarbe ha Ribagorza (1018-1035) ha Roue Kastilha ha Monzón (1029-1035).

Mab e oa d'ar roue García III Navarra ha da Jimena Fernández (marvet war-dro 1035). Kont Aragon e voe etre 1028 ha 1029. En e amzer e teuas e rouantelezh da vezañ ar galloudusañ rouantelezh eus al ledenez. Meneg a veze graet anezhañ evel *rex Ibericus* pe *rex Hispaniarum* hag Impalaer ar Spagnoù n'ouzer ket gwall vat pegoulz.

## E vugale
Kent dimeziñ en doe ur mab bastard digant e serc'h Sancha de Aibar:
*Ramiro Iañ Aragon (c. 1006/1007-1063), kont Jaca ha roue Aragon.
**dimezet da Gilberga (Hermesenda) Roger de Bigorra (m. 1049) 
**da Inés Akitania.

Dimeziñ a reas en 1010 da Munia Mayor ha pemp bugel o doe: 
* García Sánchez III Pamplona «el de Nájera», dimezet da Etienette (Estefanía) Barcelona pe Foix.
* Gonzalo Sánchez (c. 1014&ndash;1045), a renas e Sobrarbe ha Ribagorza, muntret en 1045
* Fernando Sánchez «el Grande» (c. 1016&ndash;1065), kont Kastilha (1029–1037) ha roue León (1037–1065) dre e zimeziñ, ** dimezet da Sancha León, c'hoar d'ar roue Bermudo III León.
* Bernardo Sánchez de Navarra (†1024)
* Jimena Sánchez (1018-1063), dimezet da Bermudo III León.

## War e lerc'h
Goude e varv e voe rannet e rouantelezh entre e bevar mab : 
*Fernando Iañ Kastilha, 
*Ramiro Iañ Aragon, 
*Gonzalvo Iañ Sobrarbe ha Ribagorce, 
*ha García IV Navarra.
Lanvoe (disheñvelout)

**Lanvoe** a c'hall bezañ:
*Lanvoe, ur gumun el Liger-Atlantel
*Lanvoe, un drev gozh, bremañ e kumun Hañveg (Kernev)
André Pellenc

**André Pellenc**, bet ganet e 1899 hag aet da Anaon e 1952, a oa un aktour, ur filmaozer ha saver senario gall.

## E vuhez

## E filmoù
### Evel filmaozer
* 1932 :
** *[[Coquin de sort (film, 1932)|Coquin de sort]]*,
** *[[Colette et son mari]]*.
* 1934 : *[[Les Hommes de la côte (film, 1934)|Les Hommes de la côte]]*.
* 1953 : *[[La Tournée des grands ducs (film, 1953)|La Tournée des grands ducs]]* (azasaet ha savet ar senario koulz hag an divizoù a-gevret gant Norbert Carbonnaux).

### Evel aktour
* 1939 : *[[Cas de conscience (film, 1939)|Cas de conscience]]*, sevenet gant Walter Kapps.
* 1955 : *[[Mademoiselle de Paris (film, 1955)|Mademoiselle de Paris]]* gant Walter Kapps (eil film a-gevret).

## Liamm diavaez
* '''André Pellenc''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
Émile Couzinet

**Émile Couzinet**, bet ganet **Robert Couzinet** e Bourg-sur-Gironde (Gironde, Bro-C'hall) d'an 12 a viz Du 1896 hag aet da Anaon e Bourdel (Gironde) d'ar 24 a viz Here 1964, a oa ur filmaozer, produour ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Émile Couzinet''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
De cap tà l'immortèla

**De cap tà l'immortèla** zo ur ganaouenn okitanek kanet gant al laz bearnat Nadau, anavezet dre Okitania ha deuet da vout kement hag ur ganaouenn hengounel.

## Komzoù

## Liamm diavaez
* De cap tà l'immortèla - YouTube
* De cap tà l'immortèla - YouTube

## Notennoù
René Jayet

**René Jean Jayet**, bet ganet e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 20 a viz Mae 1906 hag aet da Anaon e memes kêr d'an 31 a viz Here 1953, a oa ur filmaozer, produour ha saver senario gall.

## E vuhez

## E filmoù
### Evel filmaozer
* 1928 :
** *[[Une femme a passé]]*,
** *[[Casaque damier... toque blanche]]*.
* 1931 : *[[L'Affaire de la clinique Ossola]]*.
* 1935 :
** *[[Le Champion de ces dames]]*,
** *[[Couturier de mon cœur]]*.
* 1937 : *[[Passeurs d'hommes]]*.
* 1939 : *[[Deuxième Bureau contre Kommandantur]]* (a-gevret gant Robert Bibal).
* 1941 : *[[Ici l'on pêche]]*.
* 1942 : *[[Retour au bonheur]]*.
* 1943 : *[[Vingt-cinq ans de bonheur]]*.
* 1946 :
** *[[Le Cabaret du grand large]]*,
** *[[Le Testament]]* (film berr),
** *[[Cinq à sept]]* (film berr).
* 1947 :
** *[[L'Homme de la nuit (film, 1947)|L'Homme de la nuit]]*,
** *[[Mandrin (film, 1947)|Mandrin]]*.
* 1948 : *[[Bichon (film, 1948)|Bichon]]*.
* 1949 : *[[Ma tante d'Honfleur (film, 1949)|Ma tante d'Honfleur]]*.
* 1950 :
** *[[Une nuit de noces (film, 1950)|Une nuit de noces]]*,
** *[[Les Aventuriers de l'air]]*.
* 1951 :
** *[[Le Chéri de sa concierge (film, 1951)|Le Chéri de sa concierge]]*,
** *[[Moumou (film)|Moumou]]*.
* 1953 : *[[Des quintuplés au pensionnat]]*.

## Liamm diavaez
* '''René Jayet''' war Internet Movie Database
French-American Foundation

**''French American Foundation - France'' ** zo un ensavadur savet evit « kreñvaat al liammoù etre Bro-C'hall ha SUA ».

E 1976 e voe krouet, evit bodañ renerien yaouank (*Young Leaders*) hag o broudañ da genlabourat. Aozañ a ra seminarioù evit re yaouank "a varregezh vras" lakaet dezho da vezañ pennoù bras ar politikerezh, ar finañs hag ar mediaioù e Bro-C'hall. Ur benveg *[[Soft Power]]* eo ar seminarioù-mañ.

Renet eo gant Alain Papiasse.

## Gallaoued a zo izili
Bep bloaz e vez dibabet gant ur strollad-barn un ugent bennak eus Gallaoued ha Stadunaniz etre 30 ha 40 bloaz, war ul listenn a gantadoù a anvioù. Ar re zibabet a gemer perzh e daou seminar, unan e Bro-C'hall, egile er Stadoù-Unanet, evit prederiañ war dodennoù a laz hollek ha skoulmañ liammoù kreñv ha padus kenetrezo.

Un hanterkant bennak a C'hallaoued a zo anavezet evel izili ar *French-American Foundation* ; setu amañ ul listennad anezho (bloavezh emezelañ etre krommelloù) :

Eus an tu stadunanat o deus kemeret perzh da skouer : Hillary Clinton (1983), bet sekretour-stad, Bill Clinton (1984), bet prezidant ar Stadoù-Unanet, Antony Blinken (1998), bet sekretour-stad, ha Kevin Ryan (2003), embreger.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* ''Washington-sur-Seine ?'' – Pennad eus al lec'hienn *Atlantico* diwar-benn pouez ar *French-American Foundation* e politikerezh Bro-C'hall.

## Notennoù
Kleier Eured

***Kleier Eured*** a zo un dastumad unnek danevell, savet er yezh unvan gant Roparz Hemon, hag a oa bet embannet en niverenn 72 eus ar gelaouenn lennegel *[[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]* e miz Du 1934.
Nav fajenn ha tri-ugent a ya d'ober an oberenn.

## Adembannadur
Adembannet e voe al levr gant Skridoù Breizh e 1943.

## An danevelloù
* Kaourintina,
* Eur Bec'herez,
* Sav-Heol,
* Rouanez e Galon,
* Ar C'hedourien,
* Ar Weladenn,
* Tad-Koz,
* An Toueller,
* An Ti Gwasoc'h eget Goullo (embannet kent en niverenn 21, Nevez-Amzer 1930),
* Gwarizi (embannet kent en niverenn 10, Hañv 1927),
* Erc'h.
Tiksi

**Tiksi** (Ти́кси e rusianeg ; Тиксии e yakouteg) zo ur gêr vihan eus Rusia, e Republik Sac'ha, war ribl Meurvor skornek Arktika. Daoust ma tigresk an niver a annezidi enni ez eo c'hoazh ar gêr norshañ eus ar bed gant ouzhpenn  a dud. 

Emañ Tiksi war ribl Mor Laptev, tost da zelta ar stêr Lena. Unan eus porzhioù pouezusañ Mor Laptev eo.

E-pad ar Brezel Yen e oa un aerborzh pouezus evit an arme e Tiksi. Abaoe diskar an Unvaniezh Soviedel eo digresket kalz poblañs Tiski, gant e-leizh a dud o kuitaat ar gêr vihan.
Surabaya

**Surabaya** (skrivet *Soerabaja* gwechall) eo an eil kêr vrasañ eus Indonezia, gant ouzhpenn  a annezidi. Kêr-benn proviñs Jawa Timur eo, e reter enez Jawa. Emañ war ribl ar mor, e biz an enezenn.

Ur porzh oberiant-kenañ zo e Surabay, unan eus brasañ porzh Indonezia. Drezañ e vez ezporzhiet sukr, butun, kafe. Chanterioù sevel-listri zo ivez.

Lesanvet e vez "kêr an harozioù" a-wechoù, rak pouezus e voe Emgann Surabaya evit broudañ Indoneziz da stourm evit dieubidigezh o bro, e-pad Dispac'h Broadel Indonezia, er bloavezhioù 1940. Brudet eo Surabaya ivez, dre ma'z eo eno e voe ganet ar prezidant Sukarno, prezidant kentañ Indonezia.

## Kerioù gevellet
Gevellet eo Surabaya gant : 

* 
* 
* 
* 
* 
*
Stevie Nicks

**Stevie Nicks** eo anv micher **Stephanie Lynn**, ganet e 1948 e Phoenix (Arizona), kanerez ha sonaozerez stadunanat brudet he labour gant al laz saoz Fleetwood Mac. Lesanvet eo bet "The Reigning Queen of Rock and Roll" hag unan eus "100 meurañ kanerien a-viskoazh  " gant *[[Rolling Stone]],*.

E miz Kerzu 1974 e oa kroget da ganañ gant Fleetwood Mac, gant he c'hompagnun eus ar mare, ar gitarour Lindsey Buckingham. Berzh a reas o albom *Rumours*, 31 sizhunvezh pad e voe niverenn 1 e SUA , ha tost da 42 milion a skouerennoù zo bet gwerzhet en holl, ha gant se eo an 8vet albom muiañ gwerzhet biskoazh.

## Notennoù
René Gaveau

**René Jean Gaveau**, bet ganet e Saint-Mandé (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 2 a viz Gwengolo 1900 hag aet da Anaon e Pariz d'an 8 a viz C'hwevrer 1972, a oa ur filmaozer, produour, rener ar skeudenniñ ha saver senario gall.

## E vuhez

## E filmoù
### Evel filmaozer
* 1932 : *[[Toine (film, 1932)|Toine]]*.
* 1933 : *[[Mireille (film, 1933)|Mireille]]* (a-gevret gant Ernest Servaès).
* 1954 : *[[Adam est... Ève (film)|Adam est... Ève]]* (savet ar senario gantañ ivez).
* 1955 : *[[Boulevard du crime (film)|Boulevard du crime]]* (bet produet gantañ).
* 1956 :
** *[[Les Insoumises (film, 1956)|Les Insoumises]]*,
** *[[Zaza (film, 1956)|Zaza]]* (bet produet gantañ).

## Liamm diavaez
* '''René Gaveau''' war Internet Movie Database
Droukziforc'h

An **droukziforc'h** pe **droukziforc'hañ** pe **gwallziforc'h**  eo an diforc'hañ a vez graet, er gevredigezh, etre an dud hervez liv o c'hroc'hen, o reizh, o relijion, o mennozhioù, o yezh. 

Hengounoù, politikerezhioù, doareoù d'ober ha lezennoù gwallziforc'hus a zo e broioù niverus hag aozadurioù dre ar bed. E lod lec'hioù, e vez klasket lakaat da dalvezout kotaoù pe redioù evit kempenn an droukziforc'hioù war-zu ar re a greder o deus pe o deus bet gouzañvet gwallziforc'hioù. Alies e vez degemeret fall seurt doareoù d'ober er-maez eus ar strollad sikouret ha gellout a reont bezañ anvet pe dont da vezañ droukziforc'h kontrol.
## Notennoù ha daveennoù
Republik Genova

**Republik Genova** ( *Repubblica di Genova* en italianeg, *Repubrica de Zena* en ligureg, *Respublica Genuensis* en latin), anvet en ofisiel, ha betek 1528, *Compagna Communis Ianuensis* hag adal 1580 *Serenissima Repubblica di Genova* - brudet evel * La Superba, La Dominante, La Dominante dei mari, La Repubblica dei magnifici* - a oa ar stad krouet e kêr Genova, hag a rene e Liguria ha douaroù stag outi adal 1096 - pa en em zistagas a-nebeudoù diouzh an Impalaeriezh santel roman german - betek 1815 - ma voe savet, da vare an Dispac'h gall, ar Republik Ligur.

Klasket e voe adsevel ar Republik Ligur, goude diskar Napoleon, e 1815, met e Kendalc'h Vienna e voe roet douaroù Republik Genova da Rouantelezh Sardigna.

Genova a voe trec'h war republik Pisa en emgann ar Meloria e 1284 evit ar vestroni war Mor Tirrenia ha kevezerez Venezia e voe evit mestroniañ kenwerzh ar mor Kreizdouar.

## Istor
### Eus "Compagna Communis" d'an dogeed

Genova a groas da vout emren diouzh an Impalaeriezh santel roman german war-dro 1096, evel libero comune, ha perzh a gemeras er groaziadeg kentañ (ma rae gant ar groaz ruz war he skoed). Da gentañ e oa anvet *[[Compagna Communis]]*, ha ne deuas an anv "repubblica" , en un doare ofisiel, nemet e 1528 implijet gant an amiral Andrea Doria.

## Impalaeriezh Genova
Diagnostig

An **diagnostig** eo an doare-prederiañ a gas ar medisin da anavezout abeg un droug, ur fallaenn, pe ur c'hleñved.
Christian Stengel

**Christian Stengel**, bet ganet e Marly-le-Roi (Seine-et-Oise d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 22 a viz Gwengolo 1902 hag aet da Anaon e Versailhez (Yvelines, Bro-C'hall) d'ar 15 a viz Mezheven 1986, a oa ur filmaozer, produour ha saver senario gall.

## E vuhez

## E filmoù
### Evel filmaozer

## Liamm diavaez
* '''Christian Stengel''' war Internet Movie Database
Torzhellegezh

An **dorzhellegezh**, pe an droug-skevent, a zo ur c'hleñved poreüs hag a dag an holl dud, degaset gant ar bakteri *[[Mycobacterium tuberculosis]]* (anvet bazhilli Koch ivez).

Anavezet eo gant Aozadur Bedel ar Yec'hed (OMS-WHO).

Ar c'hleñved a zo anavezet dreist-holl dre e stumm tagus d'ar skevent hag a zo an hini niverusañ, met gellout a ra tagañ an eskern, ar groc'hen, ar bouzelloù, al lounezhi, an organoù engehentiñ.

A-benn talañ ouzh ar c'hleñved-se e vez implijet danvezioù enep-mikrobed.

## Tud vrudet aet da anaon gant an Dorzhellegezh
Evit kavout ul listenn glok gwelet Tud aet da anaon gant an dorzhellegezh

* Fañch Abgrall
* Félix Le Dantec
* Eugène Delacroix
* Franz Kafka
* Frañsez Debauvais
* Gavrilo Princip
* Louis Philippe d'Orléans
* René Théophile Hyacinthe Laenneg
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn an inserm
* Lec'hienn yec'hed Stad Kebek
* Kreizenn enklask Pasteur
#### Radio
* Radio Kerne abadenn war an dorzellegezh
## Notennoù ha daveennoù
Tud marvet gant an dorzhellegezh

Listenn an dud brudet aet da Anaon gant an dorzhellegezh ha dre orin :

### Breizh
* Fañch Abgrall
* Louise Caroline Guérin de La Grasserie
* Tristan Corbière
* Frañsez Debauvais
* René Théophile Hyacinthe Laenneg
* Félix Le Dantec
* Jakez Riou
* Jorj Robin

### Bro C'hall
* Eugène Delacroix

### Izelvroioù
*Baruch Spinoza

### Tchekia
* Franz Kafka

### Turkia
* Abdülmecit I
* Mahmut II
Apenninoù

An **Apenninoù** (*Appennini* en italianeg) zo un aradennad venezioù en Italia hag a ya meur a aradennad vihan ha kenstur d’he ober, war  km, a-hed al ledenez italian. Er gwalarn e tapont Alpoù Liguria, hag er su e echuont e-kichen kêr Reggio di Calabria, e beg al ledenez. Betek 250&nbsp;km d’ar muiañ ha 30&nbsp;km d’an nebeutañ eo ledander an aradennad-se. Stummañ a ra an Apenninoù un doare gwareg hag a zisparti arvor Mor Liguria ha Mor Tirrenia diouzh ar peurrest eus Italia.

Boas eur da rannañ an Apenninoù e teir lodenn : al lodenn norzh (*Appennino settentrionale* en italianeg), al lodenn greiz (*Appennino centrale*) hag al lodenn su (*Appennino meridionale*). Muioc'h-mui e reer *Appennino siculo* ivez eus ar menezioù a zo e hanternoz Sikilia, da-heul Apenninoù Calabria.

En Apenninoù kreiz emañ ar gern uhelañ, anvet Corno Grande ( metr), e menezieg ar Gran Sasso, er rannvro Abruzzo.

## Pennad kar
*Apennins
Tud aet da anaon gant ar brein-krign

Listenn an dud brudet aet da Anaon gant ar brein-krign ha dre orin :

### Bro C'hall

* Jean-Baptiste Lully sonaozour, d'an 22 a viz Meurzh 1687.
* Loeiz XIV ar roue gall d'ar 1añ a viz Gwengolo 1715.

### Bro Skos
### Stadoù-Unanet Amerika

* Allan Pinkerton, eus ar Pinkerton Detective Agency, a varvas gant brein-krign an teod.
Abrakadabra

**Abrakadabra** zo ul lavar brudet da vezañ un droienn hud.

## Gerdarzh
Meur a c'herdarzh zo bet kinniget.
*Eus an droienn arameek « *adhadda kedhabhra* » hag a dalvez "ra vo distrujet", pe « *évra kedebra* » a zo "krouiñ a rin eus ma c'homz". 
*Eus an droienn hebreek « הברכה דברה *ha brakha dabra* » hag a dalvez "komzet en deus ar bennozh", pe « *abreg ad habra* », "kas da gurun betek ar marv".

## Istor
Kentañ meneg eus ar ger a gaver en ul levr latin eus an , anvet *Liber Medicinalis* (anvet a-wechoù *De Medicina Praecepta Saluberrima*), gant Quintus Serenus Sammonicus, medisin gant an Impalaer roman Caracalla, a erbede, er pennad 51 d'an dud dalc'het gant ar malaria da zougen un tilsam ma oa skrivet ar ger e stumm un tric'horn:

## Lennegezh
*Carlo Levi, en e levr *Cristo si è fermato a Eboli*, ma oa bet medisin, a ra anv eus tric'horn an *abracadabra* douget gant tud eus Lucania.
**Avada Kedavra* zo ur mallozh meneget e romantoù Harry Potter.

## Levrlennadur
*  Axel Nelson, *Abracadabra*, en « Eranos (Acta philologia Suecana » niv. 44, Vilhelm Lundström, Uppsala, 1946, pp.&nbsp;326–336.
*  Michèle Brocard, *Lumières sur la sorcellerie et le satanisme*, Cabédita Éditions, 2007, .
*  Isabelle Draelants, *Abracadabra : passé antique d'une formule prophylactique et thérapeutique*, e *Le Fil d'Ariane. Écriture et tradition*, niv. 69-70, Hañvezh 2001-2002, pp.&nbsp;35–54.

## Notennoù
Nozay

**Nozay** zo anv gallek meur a gumun.

#### 
* *Nozay* e Bro-Naoned, a zo Nozieg e brezhoneg

#### 
* Nozay, en Aube ;
* Nozay, en Essonne.
Anaïs

**Anaïs** zo un anv-bihan roet d'ar merc'hed. D'ar baotred e vez roet a-wechoù, e Venezuela pergen. 

## Gerdarzh
Hervez an darn vuiañ eus an enklaskerion e teufe *Anaïs* eus Anahita, doueez ar garantez e Persia. Ouzhpenn da-se e vefe awenet gant an anv-bihan Anahit, a zo doueez ar gened hag ar genel en Armenia.

Hervez lod all avat e teufe kentoc'h eus un doare provañsek pe gatalanek eus Anna, a zo deuet eus an anv hebreek Hannah, a dalvez "kened" ha "kenedus".

## Doareoù all
Meur a zoare-skrivañ all zo : 
* Annaïs
* Anaís (e spagnoleg)
* Anays
* Anahis
* Annaïse
* Anahys
* Aannahys
* Hanays

## Tud vrudet

### XVIIIvet kantved
* Anaïs de Raucou (1797-1850), istorour ha lenneg gall

### XIXvet kantved
* Mademoiselle Anaïs (1802-1871), aktourez c'hall
* Anaïs Fargueil (1819-1896), aktourez c'hall
* Anaïs Ségalas (1819-1895), dramaourez, barzhez ha romantourez c'hall

### XXvet kantved
* Anaïs Allard-Rousseau (1904-1971), madoberourez kebekat
* Anaïs Barbeau-Lavalette (1979), aktourez ha filmaozourez kebekat
* Anaïs Bouton, kazetennerez c'hall, renerez an abadennoù er chadenn skinwel *[[Paris Première]]* abaoe 2012
* Anaïs Caradeux (1990), skierez ouesk, bet div wech kampionadez ar bed
* Anaïs Croze (1976), skrivagnerez, sonaozourez ha kanerez c'hall
* Anaïs Décamp (1992), volleerez c'hall
* Anaïs Delva (1986), aktourez actrice de comédies musicales française ;
* Anaïs Demoustier (1987), aktourez c'hall
* Anaïs Jeanneret (1967-), aktourez ha romantourez c'hall,
* Anaïs Nin (1903-1977), skrivagnerez c'hall
* Anaïs Nyl (1987), aktourez, kanerez, gobari ha luskerez c'hall
* Anaïs Perrière-Pilté (1809-1878), romantourez ha sonaozourez c'hall
* Anaïs Prosaïc (1950), vidoourez ha teulfilmaozourez c'hall
* Anaïs Tellenne (1987), aktourez c'hall
* Anaïs Vandevyvere (1988), taboulinourez c'hall

## Pennad kar
* Anais
Dourlaouig gouzoug rous

An **dourlaouig gouzoug rous** a zo ur spesad golvaneged, *Cinclus schulzii* an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an evnoniour alaman Fritz (Federico) W. Schultz (?-1933) en devoa dastumet standilhonoù en Arc'hantina adalek 1866 betek e varv.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Bevañ a ra ar spesad e tor reter an Andoù, tost ouzh harzoù gwalarn-pellañ Arc'hantina ha gevred Bolivia.

Ur spesad all eus ar genad a gaver e Suamerika ivez : *[[Cinclus leucocephalus]]*.

## Liammoù diavaez
*  ''Cinclus schulzi'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cinclus schulzi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Ramon Solsona i Sancho

**Ramon Solsona i Sancho**, ganet e Barcelona (Katalonia) d'ar 7 a viz C'hwevrer 1950, zo ur skrivagner katalanek.

## Oberennoù
### Romantoù
* 1989 : *Figures de calidoscopi*
* 1993 : *Les hores detingudes*
* 1998 : *DG*
* 1999 : *No tornarem mai més*
* 2001 : *El cor de la ciutat*
* 2004 : *Línia blava*
* 2011 : *L'home de la maleta*

### Danevelloù
* 1991 : *Llibreta de vacances*
* 2006 : *Cementiri de butxaca*

### Barzhoniezh
* 1989 : *Sac de gemecs*
* 2013 : *Botifarra de pagès!*

### Skridoù-arnod
* 1995 : *Ull de bou*
* 1995 : *Ull de vaca*
* 2005 : *A paraules em convides*

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*  Ramon Solsona i Sancho war *Associació d'Escriptors en Llengua Catalana* (AELC)
*  Ramon Solsona i Sancho war *lletrescatalanes.cat*
Anais

**Anais** zo un anv-lec'h gallek eus Bro-C'hall.

## Lec'hanv
* Anais, e Charente.
* Anais, e Charente-Maritime.

## Pennad kar
*Anaïs
Paul Mesnier

**Paul Antoine Mesnier**, bet ganet e Saint-Étienne (Loire, Bro-C'hall) d'an 3 a viz Eost 1904 hag aet da Anaon e Pariz d'ar 7 a viz Gouere 1988, a oa un aktour, ur filmaozer, produour ha saver senario gall.

## E vuhez

## E filmoù
### Evel kinklour : ur film
* 1934 : *[[Ne sois pas jalouse]]*, sevenet gant Augusto Genina.
### Evel filmaozer : unnek film
* 1937 : *[[Le Chemin de lumière]]*.
* 1939 : *[[La Belle revanche]]* (produet gantañ ivez).
* 1941 : *[[Le Valet maître (film)|Le Valet maître]]*.
* 1942 : *[[Patricia (film)|Patricia]]*.
* 1943 : *[[Fou d'amour]]*.
* 1947 : *[[La Kermesse rouge]]*.
* 1952 : *[[Poil de carotte (film, 1952)|Poil de carotte]]*.
* 1956 : *[[Bébés à gogo]]* (produet gantañ ivez).
* 1957 : *[[Une nuit aux Baléares (film)|Une nuit aux Baléares]]* (produet gantañ ivez).
* 1960 : *[[Le Septième jour de Saint-Malo]]*.
* 1964 : *[[Cargo pour la réunion]]*.
### Evel aktour : pemp film
* 1951 : *[[Olivia (film, 1950)|Olivia]]*, sevenet gant Jacqueline Audry, *[[Casabianca (film)|Casabianca]]* gant Georges Peclet, *[[Ils étaient cinq]]* gant Jack Pinoteau.
* 1953 : *[[C'est arrivé à Paris]]* gant John Berry ha Henri Lavorel.
* 1966 : *[[Triple Cross]]* gant Terence Young.

## Liamm diavaez
* '''Paul Mesnier''' war Internet Movie Database
Sant-Visant

**Sant-Visant** zo un anv-lec'h brezhonek ha hini meur a lec'h.

## Gerdarzh
Diwar anv Sant Visant Ferrer, sant katolik katalan, marvet e Breizh, e Gwened, e 1419.

## Lec'hioù
###### 
* Sant-Visant-al-Lann
* Sant-Visant-an-Oud

### Broioù all
*Sant Visant hag an Inizi Granadinas

## Pennadoù kar
*Saint-Vincent
*São Vicente
*San Vicente
San Vicente

**San Vicente** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh spagnolek.

## Lec'hioù
### 
* Partido de San Vicente, partido (arondisamant) e proviñs Buenos Aires
* San Vicente, e proviñs Buenos Aires
* San Vicente, e proviñs Córdoba (Arc'hantina)
* San Vicente, e proviñs Misiones
* San Vicente, e proviñs Santa Fe

### 
* São Vicente, e stad São Paulo

### 
* Enez São Vicente, unan eus inizi ar vro.

### 
* San Vicente de Tagua Tagua, e Rannvro al Libertador General Bernardo O'Higgins
* San Vicente, porzh eus Talcahuano, e Proviñs Concepción en Rannvro ar Biobío
* Bae San Vicente, etre ledenez Tumbes ha ledenez Hualpén, e Talcahuano

### 
* Kanton San Vicente, kanton e proviñs Manabí
* San Vicente Ferrer De Palmas, parrez e kanton Sevilla de Oro en Azuay

### 
* Departamant San Vicente
** San Vicente, en departamant-se end-eeun
* Menez-tan San Vicente

### 
** San Vicente de Arriaga, iliz e Vitòria, en Araba

### 
* San Vicente, *Laak* ent-ofisiel, kumun er proviñs Valle de Compostela, e rannvro Davao
* San Vicente, karter e Montevista, ur gumun er proviñs Valle de Compostela

###### 
* San Vicente Pacaya, e departamant Escuintla

### 
* San Vicente Centenario, e departamant Santa Bárbara

### 
* San Vicente de Castellet, kumun e proviñs Barcelona

### 
* San Vicente, en departamant Antioquia
* San Vicente de Chucurí, en departamant Santander
* San Vicente del Caguán, en departamant Caquetá

### 
* San Vicente, e Rosamorada, en Nayarit
* San Vicente, en Nayarit
* San Vicente Coatlán, en Oaxaca
* San Vicente Lachixio, en Oaxaca
* San Vicente Nuñu, en Oaxaca

### 
* San Vicente (Assunção) - karter en Assunção

### 
* Distrig San Vicente de Cañete
* San Vicente de Cañete, kêr-benn Proviñs Cañete, departamant Lima

### 
* Cabo de San Vicente, beg-douar

### 
* San Vicente, brasañ enezenn an enezeg

### 
;Kumunioù
* San Vicente del Raspeig, e proviñs Alicante
* San Vicente de Alcántara, e proviñs Badajoz, en Extremadura
* San Vicente de la Barquera, e Kantabria
* San Vicente de la Sonsierra, e La Rioja
* San Vicente, e proviñs León
* San Vicente de Arévalo, e proviñs  Proviñs Ávila
* San Vicente de la Cabeza, e proviñs Zamora 
* San Vicente del Palacio, e proviñs Valladolid 
* San Vicente del Valle, e proviñs Burgos
* El Real de San Vicente, e proviñs Toledo 
* Puerto de San Vicente, e proviñs Toledo 
* Hinojosa de San Vicente, e proviñs Toledo
* Val de San Vicente, e Kantabria
-*Evit anvioù [[Katalonia]], gwelout [[Sant Vicenç]]*
;Lec'hioù all
* Karter San Vicente, karter e proviñs Palencia
* San Vicente, parrez e kumun Salas, en Asturiez
* Enez San Vicente

### 
* San Vicente, e departamant Maldonado

### 
* San Vicente, e Stad Monagas

## Tud
* Manuel Cantero de San Vicente (Madrid, 1804 - 1876), politikour spagnol.

## Pennad kar
*Sant Vicenç
Tachybaptus tricolor

***Tachybaptus tricolor*** a zo ur spesad evned dour e-touez kerentiad ar *[[Podicipedidae]]*.

Gwechall e veze renket evel un isspesad eus ar plomerig rous (*Tachybaptus ruficollis*).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Tri isspesad zo dezhañ :
* *Tachybaptus tricolor collaris* a gaver eus biz Ginea Nevez da vBougainville,
* *Tachybaptus tricolor tricolor* a gaver eus Sulawesi da c'hGinea Nevez hag Inizi bihan ar Sounda,
* *Tachybaptus tricolor vulcanorum* a gaver eus Jawa da dTimor.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Tachybaptus tricolor'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Norbert Carbonnaux

**Norbert Jean Claude Carbonnaux**, bet ganet e Neuilly-sur-Seine (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 28 a viz Meurzh 1918 hag aet da Anaon e Pariz d'ar 6 a viz Du 1997, a oa un aktour, ur filmaozer ha saver senario gall.
Un nebeud oberennoù a oa bet savet dindan anv **Norbert Carbonneaux** ivez.

## E vuhez

## E filmoù
### Evel filmaozer
* 1951 : *[[90 degrés à l'ombre]]* (film berr).
* 1953 : *[[La Tournée des grands ducs (film, 1953)|La Tournée des grands ducs]]* (film kroget gant André Pellenc (1899-1952)).
* 1954 : *[[Les Corsaires du bois de Boulogne]]*.
* 1956 : *[[Courte Tête]]*.
* 1958 : *[[Le Temps des œufs durs]]*.
* 1960 : *[[Candide ou l'Optimisme au XXe siècle]]*.
* 1962 : *[[La Gamberge]]*.
* 1967 : *[[Toutes folles de lui]]*.
* 1972 : *[[L'Ingénu (film, 1972)|L'Ingénu]]*.
### Evel aktour
* 1971 : *[[Léa l'hiver]]*, sevenet gant Marc Monnet.

## Liamm diavaez
* '''Norbert Carbonnaux''' war Internet Movie Database
Enez San Vicente (Galiza)

**Enez San Vicente** (*Illa de San Vicente* e galizeg) zo un enezenn eus Galiza e proviñs A Coruña, e ría Ortigueira. Stag eo ouzh parrez Luama, e kumun Ortigueira. 26 devezh-arat zo dindani.

Hervez meneget gant Julio Dávila Díaz en e *Xeografía Descritiva* (1931), e oa ur manati bihan enni er Grennamzer. Da gentañ e oa etre daouarn Urzh an Templ ha diwezhatoc'h e voe adkemeret gant Frañsezidi.
Enez Sálvora

**Enez Sálvora** zo un enezenn eus Galiza e ría Arousa, e parrez Aguiño e kumun Ribeira, krouet e 1959.
A-raok e oa stag ouzh parrez Carreira, koshañ parrez ar c'homark, hag an hini binvidikañ e-pad pell amzer.

Enezennoùigoù zo tro-dro dezhi : Vionta, Herbosa, Enez Noro hag an Inizi Sagres, a ya d'ober enezeg Sálvora, a zo holl bodet, evel an Inizi Cíes, Ons ha Cortegada er *[[Parque nacional das Illas Atlánticas]]* abaoe ar bloaz 2002.

## Skeudennoù

Restr:Salvora e Aguiño.jpg| Carreira e Aguiño en diaraog. Sálvora en diadreñv.
Restr:Aldea de Sálvora, Aguiño, Ribeira.jpg|Tro-dro da Sálvora.


## Liamm diavaez
Enez Arousa

**Arousa**, pe **Enez Arousa** (**A Arousa**, pe **A Illa de Arousa** e galizeg), zo un enezenn ha kumun (concello) eus Galiza e ría Arousa, e proviñs Pontevedra. E 2010 e oa 5.006 den o chom enni.

Abaoe 1985 ez eus ur pont d'he stagañ ouzh an douar-bras.


Skeudenn:Arousa NWW.png|Arousa, gwelet eus an oabl.
Skeudenn:A_Illa_de_Arousa.Galicia.24.jpg|Porzh Campo.
Skeudenn:A_Illa_de_Arousa.Galicia.18.jpg|Diskargañ meskl.
Skeudenn:Dornas na ría de Arousa.JPG|Praia do Bao.
Skeudenn:PostadesolnaArousa.JPG|Posta de sol.
Greunvaen

Ar **greunvaen**, pe **maen-greun**, hag ivez **greunit**, a zo ur garregad hag a ya strink feldspat, mika ha kouarz d'hec'h ober.

## Liammoù diavaez

* Didoueziadur ar greunit, kentel SVD Skolaj Jakez Riou Kemper (Diwan)
Richard III (Shakespeare)

**Richard III** zo ur pezh-c'hoari istorel gant William Shakespeare, skrivet war-dro 1592, a greder, diwar-benn ren berrbad ar roue saoz Richarzh III (Bro-Saoz).

Brudet eo ar frazenn *My kingdom for a horse*, distaget gant an haroz en e emgann diwezhañ.
Proviñs Manabí

**Proviñs Manabí** (*provincia de Manabí* e spagnoleg) a zo unan eus proviñsoù Ecuador. Portoviejo eo ar gêr-benn. Er c'hornôg dezhi emañ ar Meurvor Atlantel, en hanternoz proviñs Esmeraldas, er reter proviñs Santo Domingo de los Tsáchilas ha Los Ríos, er c'hreisteiz proviñs Santa Elenahag er gevred proviñs Guayas.
Emili Rosales i Castellà

**Emili Rosales i Castellà** (Sant Carles de la Ràpita, 1968) zo ur skrivagner katalanek hag un embanner.

## Oberennoù
;Barzhonegoù
* 1989 : *Ciutats i mar*.
* 1991 : *Els dies i tu*.
;Romantoù
* 1995 : *La casa de la platja*.
* 1997 : *Els amos del món*.
* 1998 : *Mentre Barcelona dorm*.
* 2005 : *La ciutat invisible*.

## Levrlennadur
*  Emili Rosales i Castellà, *La ville invisible*, Actes Sud, 2008 .