Herta Müller

**Herta Müller** (17 a viz Eost 1953 e Nițchidorf, Roumania) a zo ur skrivagnerez alamanek. Romantoù, barzhonegoù hag arnodadennoù a skriv. He skridoù diwar-benn ar vuhez start da vare Ceaușescu a zo brudet. E 2009 e voe roet Priz Nobel al lennegezh dezhi. O chom e Berlin emañ.

## He buhez
Herta Müller a voe ganet e Nițchidorf, e rannvro Banat, e ur familh labourerien-douar eus ar vinorelezh alamanek. Bet e oa bet he zad er Waffen-SS hag he mamm a oa bet kaset d'ur c'hamp-bac'h en URSS goude an Eil Brezel-Bed. Alamaneg ha lennegezh Roumania a studias e skol-veur Timișoara. Goude-se e labouras e skolioù-mamm hag e roas kentelioù alamaneg prevez.

E 1976 e krogas da labourat evel troourez en un embregerezh ijinouriezh, met dic'hopret e voe e 1979 peogwir e nac'he kenlabourat gant ar Securitate. He levr kentañ, skrivet en alamaneg, a voe embannet e Roumania e 1982. Ul levr troc'het e oa, evel kement levr embannet e Roumania d'ar mare-se. 
Müller hag he gwaz ar skrivagner Richard Wagner a dec'has war-du Alamagn e 1987. Er bloavezhioù goude e labouras e meur a skol-veur, en Alamagn koulz hag e broioù all. Müller a voe degemeret en *Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung* e 1995. E 1997 e roas he dilez eus skourr alaman ar PEN International, da ziskouez ne save ket a-du gant ar fed e vefe kendeuzet skourr Alamagn ar C'hornôg gant hini Alamagn ar Reter. E miz Gouere 2008, e kasas Müller ul lizher digor klemm da Horia-Roman Patapievici, hag eñ prezidant ensavadur sevenadurel Roumania, peogwir e oe bet skoazellet gantañ ur c'hamp hañv roumanian hag alaman ma oa daou zen bet izili eus Securitate.

Izili ensavadur Nobel a roas priz Nobel al lennegezh dezhi e 2009, peogwir e kave dezho he doa "taolennet gweledvaoù an digenvez dre breder ar sevel barzhonegoù hag eeunded ar c'homz-plaen."

## Oberennoù

* *Niederungen*, Bukarest, 1982
* *Drückender Tango*, Bukarest, 1984
* *Der Mensch ist ein großer Fasan auf der Welt*, Berlin, 1986, ISBN 3434545344 
* *Barfüßiger Februar*, Berlin, 1987
* *Reisende auf einem Bein*, Berlin, 1989, 
* *Wie Wahrnehmung sich erfindet*, Paderborn, 1990
* *Der Teufel sitzt im Spiegel*, Berlin, 1991, ISBN 3-88022-767-5 
* *Der Fuchs war damals schon der Jäger*, Reinbek bei Hamburg, 1992 
* *Eine warme Kartoffel ist ein warmes Bett*, Hamburg, 1992, ISBN 3-434-50014-6 
* *Der Wächter nimmt seinen Kamm*, Reinbek bei Hamburg, 1993
* *Angekommen wie nicht da*, Lichtenfels, 1994
* *Herztier*, Reinbek bei Hamburg, 1994
* *Hunger und Seide*, Reinbek bei Hamburg, 1995
* *In der Falle*, Göttingen, 1996
* *Heute wär ich mir lieber nicht begegnet*, Reinbek bei Hamburg, 1997, ISBN 3-498-04389-7 
* *Der fremde Blick oder Das Leben ist ein Furz in der Laterne*, Göttingen, 1999, ISBN 3-89244-359-9 
* *Im Haarknoten wohnt eine Dame*, Reinbek bei Hamburg, 2000, ISBN 3-498-04474-5 
* *Heimat ist das, was gesprochen wird*, Blieskastel, 2001, ISBN 3-935731-08-6 
* *Der König verneigt sich und tötet*, München, 2003, ISBN 3-446-20353-2 
* *Die blassen Herren mit den Mokkatassen*, München, 2005, ISBN 3-446-20677-9
* *Este sau nu este Ion*, Iaşi, 2005, ISBN 973-681-994-9 
* *Atemschaukel*, München, 2009, ISBN 978-3-446-23391-1
* *Immer derselbe Schnee und immer derselbe Onkel*, München, 2011, ISBN 978-3-446-23564-9
* *Vater telefoniert mit den Fliegen*, München, 2012, ISBN 978-3-446-23857-2

## Prizioù
* 1981 Priz Adam-Müller-Guttenbrunn Sponsored Prize the Temeswar Literature Circle
* 1984 Priz Aspekte Literature Prize
* 1985 Priz Rauris Literature Prize
* 1985 Priz broudañ Priz lennegezh Bremen
* 1987 Priz Ricarda-Huch, Darmstadt
* 1989 Priz Marieluise-Fleißer, Ingolstadt
* 1989 Priz an alamaneg, gant Gerhardt Csejka, Helmuth Frauendorfer, Klaus Hensel, Johann Lippet, Werner Söllner, William Totok, Richard Wagner
* 1990 Priz Roswitha, Bad Gandersheim
* 1991 Priz lennegezh Kranichsteiner 
* 1993 Critical Prize for Literature
* 1994 Priz Kleist 
* 1995 Priz Aristeion 
* 1995/96 Priz skrivagner kêr Frankfurt-Bergen-Enkheim
* 1997 Priz lennegezh Graz
* 1998 Priz lennegezh Ida-Dehmel Literature ha Priz International IMPAC Dublin Literary Award evit *Herztier* / *The Land of Green Plums*
* 2001 Priz CICERO Speaker 
* 2002 Medalenn Carl-Zuckmayer, Rheinland-Pfalz
* 2003 priz Joseph-Breitbach (gant Christoph Meckel ha Harald Weinrich)
* 2004 Priz lennegezh Konrad-Adenauer-Stiftung
* 2005 Priz lennegezh Berlin 
* 2006 Priz Würth evit al lennegezh ha Priz lennegezh Walter-Hasenclever 
* 2009 Priz Nobel al Lennegezh

## Diwar he fenn
* Norbert Otto Eke : *Die erfundene Wahrnehmung*, Paderborn, 1991
* *Herta Müller*, Berlin, 1992
* Herta Haupt-Cucuiu: *Eine Poesie der Sinne*, Paderborn, 1996
* Ralph Köhnen (Ed.): *Der Druck der Erfahrung treibt die Sprache in die Dichtung*, Frankfurt am Main, 1997
* Grazziella Predoiu: *Faszination und Provokation bei Herta Müller*, Frankfurt am Main, 2000
* Nina Brodbeck: *Schreckensbilder*, Marburg 2000
* *Herta Müller*, München, 2002
* Carmen Wagner: *Sprache und Identität*, Oldenburg 2002
* Thomas Daum : *Herta Müller*, Frankfurt am Main 2003

## Notennoù

## Liammoù diavaez

* Herta Müller (he buhez)
* At the Complete Review
* https://web.archive.org/web/20081006170019/http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html 
* Atersadenn