Léon Bureau

**Léon Bureau** a oa ur paramantour hag ur yezhoniour breizhat ganet e Naoned d'an 1 a viz Du 1836 ha marvet d'an 89 a viz Du 1900 er memes kêr, e 15 straed Gresset. Anavezet eo evit e labour war ar yezhoù, brezhoneg Gwenrann dreist-holl.

## Buhezskrid
Mab e oa d'ar paramantour Louis-Marcellin Bureau (1795-1895), eus ur familh naonedat a baramantourien : *Louis Bureau & Fils* ha da Lucie Rozier (1810-1873). Pemp breur e oant : Louis Edouard (louzawour, 1830-1918), François Émile (paramantour, 1832-1902), Étienne (paramantour, 1845-1941), Léon ha Louis (1847-1936).

Goude bezañ studiet er skolaj Sant-Stanislas ez eas da zizoleiñ ar bed war vor e 1852, gant ar *Rama*. E-pad an dreizhadenn e-bourzh an teirgwern-se ez eas e darempred evit ar wech kentañ gant ar brezhoneg komzet gant martoloded genidik eus Bourc'h-Baz. Foetañ a reas bro-India e-pad c'hwec'h vloaz, lec'h ma teskas meur a yezh (tamileg, hindoustaneg, birmaneg, sinhaleg…).

Distroet e oa da Naoned e-tro 1860, ha kas a reas daou labour da benn : paramantiñ ha sevel bigi, hag enklaskoù tudouriezh ha yezhoniezh.

Dimeziñ a reas e 1862, e Naoned, da Marie Lallié (1841-1915), c'hoar Alfred Lallié, ha peder merc'h o doe : Anna (1863-1942), gwreg Camille Guillet de La Brosse ; Henriette (1864-1955), gwreg Jean Babin-Chevaye ; Madeleine (1867-?), gwreg Maurice Bureau ; ha Paule, gwreg Emmanuel Naudin.

Gant e vreur hag an Ao. Baillergeau e krouas *Bureau Frères & Baillergeau* e 1893 evit profitañ eus an arc'hopr merdeiñ evit sevel gouelieroù kenwerzh gant ur c'houc'h dir hag a echuas e 1903.

E 1892 e voe dilennet da brezidant Sindikad naonedat ar Greanterezhioù mor, ha chom a reas er garg-se betek e varv.

Katolik e oa, ha prezidant ar C'helc'h katolik e Naoned. En em ouestlañ a reas da oberoù a vadobererezh ha diazezañ a reas meur a gevredigezh.

### Brezhoneg Gwenrann
E-bourzh ar *Rama* eo, er Meurvor Indez, ez eas Léon Bureau e darempred gant ur muleter anvet Yves Monfort, ganet e kêriadenn Kermoisan e Bourc'h-Baz, hag a lakaas anezhañ da zizoleiñ elfennoù kentañ e yezh-vamm, brezhoneg Bro-Gwenrann.

E familh en doa un eilti e Beg Penc'hastell er Poullgwenn, ha pa oa eno ez eas da studiañ ar rannyezh-se komzet gant paluderien ar vro c'hoazh. Selaou a rae gant aked ha notenniñ a rae tout ar pezh a gleve, o tastum testenioù forzh pegement.

Diwar e enklaskoù e savas daou c'heriadur hag ur yezhadur (na voent ket embannet gwech ebet hag aet da get hiziv, nemet ul lodennig vihan embannet gant Émile Ernault), diazezet war e zastumadoù yezh, skrivet en ur langaj fonetikel nevez krouet gant Karl Richard Lepsius. A-drugarez d'e labourioù e kemeras perzh e Diskouezadeg hollvedel 1878.

## Enorioù
* ur gouelier kabhorner gant ur c'houc'h dir savet e 1902 gant ar *Gompagnunezh Louis Bureau et Fils* a zoug e anv : al *Léon Bureau*.
* krouet eo bet gant Sébastien de Boishéraud, kizeller, ar medailhon a zo ouzh e vez e bered Trugarez, urzhiet gant « e vignoned eus al Liger vageadus hag ar Verdeadurezh kenwerzh ».
* E Naoned e teuio ar *c'hae Léon Bureau* da vezañ *boulouard Léon-Bureau*, goude bezañ stanket ar *ganol Jollet* er bloavezhioù 1920, hag a droc'he Enez Naoned eus an norzh d'ar su, e-harz ardraoñ ar pont treuzvourzhañ.

## Daveoù

### Mammenn
* Yves Rochcongar, *Capitaines d'industrie à Nantes au XIXè siècle*, embannadurioù MeMo, Naoned, 2003.
* Hubert Chémereau, pennad-skrid Bureau, Armateur nantais aux sources du breton du pays de Guérande'', 27 a viz Eost 2010 (gwelet d'an 22 a viz Ebrel 2016)

### Liamm diavaez
* Brezhoneg Gwenrann