Kerneveureg

**Kerneveureg** a reer eus yezh hengounel Kernev-Veur (*[[Rouantelezh-Unanet]]*). Ur yezh predenek eo, kar d'ar brezhoneg ha d'ar c’hembraeg.

Implijet eo bet ar c'herneveureg evel yezh pemdez betek an  a-raok mont da get, met adalek an  e strivas tud d'ober ur yezh vev anezhañ. War-dro 2&nbsp;000 den a ra gant ar yezh-se hiziv an deiz, hag er bloavezh 2002 e voe anavezet ez-ofisiel evel unan eus yezhoù ar Rouantelezh-Unanet, hervez Karta Europa ar yezhoù rannvro pe bihanniver.

Ur gevredigezh, Keskowethyans an Taves Kernewek ("Kevelerezh ar Yezh Kerneveurek", *Cornish Language Partnership* e saozneg), a laka ar yezh da vont war-raok er gevredigezh a-vremañ.

E-giz ar skolioù Diwan e Breizh, emañ ar rouedad skolioù divyezhek Dalleth ("Kregiñ") e Kernev-Veur.

Kerneveureg zo en ul lodenn eus lec'hanvadurezh Kernev-Veur hag un tammig pelloc’h c’hoazh.

## Istor
E 1935, ar BBC e Plymouth a skignas un ton anvet *Bo Goth agan Tasow* kanet gant laz Austol, Kernow. Dianav-krenn e oa ar c'herneveureg d'an darn vuiañ eus ar selaouerion ; evel kembraeg distaget fall e oa e skouarn an nemorant anezho. Kent ar saozneg koulskoude e veze komzet yezhoù predenek e Breizh-Veur.

### Ar Gelted e Preden

Er c'hentañ milved KAB e voulc'has ar Gelted aloubiñ Preden, eleze Enez Vreizh, hag hollbredenek e oa pan erruas ar Romaned e 43 AB.

E mervent an enez dreist-holl e rejont o annez, betek Exeter, hep aloubiñ Kernow. Kembre ha Bro-Skos ne aloubjont ket ivez, goude klasket meur a wezh evelkent. E kreiz ha reter an enez en em veskas al latin gant ar predeneg.
E deroù ar  ez eas ar Romaned kuit, ha Saksoned a voulc'has aloubiñ an enez d'o zro. A-hed ar <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">V</span><small><sup>vet</sup></small> hag ar <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">VI</span><small><sup>vet</sup></small> kantvedoù e tec'has strolladoù bras a Gelted predenek d'ar c'hevandir, kalz anezho o klask repu en *[[Arvorig|Aremorica]]*.

Heñvel eo yezh annezidi *Aremorica* ouzh hini an dud a zeue eus Kernow hag eus Kembre – brezhonegerion e oant-holl ; lod eus an divroidi a zibabas em staliañ pelloc'h, e-touez Kelted all ivez a-hed aod hanternozel al ledenez iberek, e Galiza hag Asturies a-vremañ.

Kelted a chomas en Enez Vreizh evelato ; eus Kernow ha Devon e paotjont a-dreuz Kembre betek Cumberland ha Linne Chluaidh, al lec'h hanternozelañ ma voe komzet predeneg (gwelit Dùn Breatann, "kreñvlec'h ar Vretoned").
Kevrediñ a eure ar Gelted e-tal ar Saksoned, hogen faezhet e voent da vat ha da viken en Emgann Winvaed e 655. Etre teir lodenn e voe rannet ar Gelted goude-se :
:* ar braz anezho a voe bountet betek penn kornôgelañ an enez, ma savjont ur vro zizalc'h a anvjont *Cymru*, &nbsp;"kenvro"&nbsp;, hag a voe anvet *Weahlas*, "bro an estrenion" gant ar Saksoned, alese *Wales* ;
:*ur vro all anvet *Cymru* ivez a voe stummet en norzh kent bout lonket gant rouantelezh keltiek Bro-Skos en , hag e dibenn an  e rankas ar roue kodianañ gant an enebour ha reiñ *Cymru* da zigoll — *Cumbria* ha *Cumberland* a eure ar Saksoned anezhi ; da get ez eas ar predeneg enni, met kalz anvioù-lec'h keltiek zo chomet, ha tost-tre da hini Kernow eo an doare gouren a vez graet eno ;
;*e mervent Enez Vreizh en em unanas Kelted Devon (ar boblad *[[Dumnonii]]*) ha Kernow (*[[Cornovii]]*) er rouantelezh anvet *[[Dumnonia]]*, met nebeut-ha-nebeut e voe aloubet gant ar Saksoned dre ar reter ; da get ez eas *Dumnonia*, ha ne voe Kelted nemet e rouantelezh Kernow, a veze graet *Cornu-wealas* anezhi gant ar Saksoned, alese *Cornwall* ; gwarezet un tamm e oa ar rouantelezh-se gant ar stêr Tamer.

Abalamour d'an disrann douaroniel-se e krogas ar yezhoù predenek da ziforc'hekaat.
Beuzet er yezhoù romanek abaoe an  eo bet predeneg an divroidi a oa aet d'al ledenez iberek ; lonket gant gouezeleg Skos hag ar saozneg e voe predeneg *Cumbria* en XIvet kantved.
Predeneg *Aremorica* — ar brezhoneg — e emdroas drezhañ e-unan ; predeneg *Cymru* — ar c'hembraeg — a grogas da vleuniañ gant ul lennegezh pinvidik-tre ; en Hanternoz Kozh e voe skrivet ar varzhoneg "kembraek" kentañ, a oa e predeneg e gwirionez, ha dres en hevelep yezh hag an hini a gomzed e Kernow.
### Hengerneveureg

Eus an  avat eo an testeni kerneveurek kentañ, ar bomm *ud rocashaas*, "[ar spered] a argarzh al lec'hioù teñval", ur spisc'her war un eilskrid eus *De Consolatione Philosophiae* ar prederour roman Boethius (~480-524), ar pezh a ziskouez e oa pouezhus perzh ar c'houizieion gerneveurat e sevenadur lez ar roue Ælfred Micela.

Er bloaz 927 e voe skarzhet Kerneveuriz eus Exeter gant ar roue Æthelstan ; Hywel, roue Kernow, a asantas paeañ truaj, hag e 936 e voe lakaet ar stêr Tamer da harzoù ofisiel etre Kernow ha Wessex. En desped da gement-se, Æthelstan ne lezas ket Kerneveuriz e peoc'h : kentañ tra a reas e voe erlec'hiañ ar sevenadur sakson ouzh an hini keltiek er manatioù — hep mar ebet e voe distrujet kalz dornskridoù hengerneveurek, pa ne gaver skrid ebet eus ar mare-se.

Menegoù kerneveurek zo bet kavet en un dornskrid eus an Xvet kantved anvet *St Petroc Gospels* ("Avieloù sant Petrek") ha *Bodmin manumissions* ("frankizadurioù Bosvenegh") ; e marzhoù ar skrid e latin e voe enrollet frankizadur sklaved e kerneveureg. Ar skrid kerneveureg nemetañ eo a zo kent da aloubadeg Enez Vreizh gant an Normaned e 1066.

E 1153-1154 e skrivas al lenneg Jowann Kernow (*Iohannes Cornubiensis* ha *Iohannes de Sancto Germano* e anvioù latin) ur varzhoneg anvet *Prophetia Merlini*, a zisklêrias bout un droidigezh eus un dornskrid kerneveurek bet kollet.

E-tro ar bloaz 1200 e voe aozet ar c'hentañ geriaoueg latin-kerneveurek, *Vocabularium Cornicum* ; hervez ar yezhoniour Kenneth H. Jackson ez eo skrivet en ur yezh a c'heller lakaat etre an hengerneveureg hag ar c'hrenngerneveureg. Ur rann eus ul labour brasoc'h eo, anvet *Cotton MS Vespasian A XIV*.

E dielloù eskopti Exeter, ma oa bet John de Grandisson eskob adalek 1327 betek e varv e 1369, ez eus meneget un tabut e parrez St Buryan : ar barrezidi a renk uhelañ a glemme e galleg, ar re all e kerneveureg, troet e galleg gant Henry Mars(e)ley, rektor parrez Lannyust.
Lod beleion saoz ne brezegent e Kernow nemet e latin, e galleg pe e saozneg : mar felle d'ar feizidi kompren e rankent deskiñ ar yezh ; e 1335 avat, ur breur Roger eus Truru a voe aotreet da brezeg e kerneveureg, hag ur breur John eus Bosvenegh da ober e kerneveureg hag e saozneg ; e 1339 e voe aotreet ur parrezad e St. Merryn nes Lannwedhenek da skoazellañ ar vikel da "skignañ Komz Doue en iliz-se e kerneveureg".

E-keit-se edo ar C'hallaoued o klask peurlazhañ kement yezh a oa en Enez Vreizh. Galleg an Normaned e oa yezh ofisiel ar rouantelezh, ar saozneg hag ar yezhoù all a veze lakaet da vrizhyezhoù ar chaokerion plouz ; darbet e voe d'ar saonezg mont da get.
Hervez un dekred e kêr Oxford e 1325 e ranke an holl gendivizoù eno bout e latin pe e galleg ; ul lezenn er Parlamant e 1331 a zekredas e oa hollret kelenn ar galleg d'an holl vugale skoliataet. Emsavadeg a voe kent kreiz ar c'hantved, o c'houlenn ma vije ar saozneg kenofisiel ; gant Kerneveuriz kerneveuregerion vrudet avat e oa lusket an emsavadeg-se : an holloueziadurour John of Trevisa, ar yezhadurour John of Cornwall hag ar c'helenner Richard Pencrych. Buan a-walc'h e voe distroadet ar galleg, pa ne veze kelennet nemet e saozneg er skolioù e 1385. E 1413 e voe ofisiel el Lez.
Dre saveteiñ ar saozneg, an tri C'herneveurad o devoa boulc'het lazhañ o yezh dezho. Saozneg e-lec'h galleg an Normanded a veze komzet gant an uhelidi e Bro-Saoz, ha tamm-ha-tamm e voe graet heñvel e Kernow ar Reter. Ar vourc'hizien a yeas d'o heul, ha dizale ne voe nemet an dud vunut o komz kerneveureg hepken. Troerion a veze rekis alies. Kreñv a-walc'h c'hoazh evelato e chome ar yezh e deroù ar  : kerneveureg hepken a veze komzet e kornôg ar vro, saozneg hepken er biz, divyezhek e oa an nemorant eus an dud — ha pa vez divyezhek an dud ne vezont ket pell o tilezel ar yezh na glot ket gant ar c'henwerzh.
### Krenngerneveureg
Da vare deroù ren Henry VIII of England (1509) e oa emdroet an hengerneveureg e oa e krenngerneveureg, evel m'en diskouez an dornskrid Harley MS 1782, *Pascon agan Arluth*, ur varzhoneg eus ar  e 259 foz a-zivout Pasion Jezuz ; hennezh eo ar c'hoshañ skrid kerneveurek a zo deuet betek ennomp, hag an hini nemetañ a zo enlivet.

Er XVvet ha <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XVI</span><small><sup>vet</sup></small> kantvedoù e voe ar c'herneveureg en e varr, evel m'en diskouez an niver a skridoù a zo bet miret : barzhonegoù dreist-holl, ha pezhioù-c'hoari relijiel a veze diskouezet dindan an amzer dre an dugelezh a-bezh evit kelenn ar Bibl da Gerneveuriz en o yezh, rak latin pe saoznek hepken e oa al levrioù. Biskoazh ne voe troet ar Bibl e kerneveureg, padal e oa bet graet e kembraeg hag en iwerzhoneg.

Brezelioù an Div Rozenn (22 a viz Mae 1455 – 16 a viz Mezheven 1487) a bouezas ivez war ar c'herneveureg, rak kalz uhelidi eus Kernow a gemeras perzh er c'hadoù, ma voent lazhet pe riet eus o danvez, ar pezh a lakaas uhelidi saozon d'em staliañ e Kernow ; rediet e voe o implijidi da saoznegañ, hag izelaet e voe an dud na ouient nemet kerneveureg : ret e oa gouzout saozneg evit sevel er gevredigezh.
Ne voe ket kemmet an traoù gant an Azginivelezh hag ar moullañ, e saozneg e veze kelennet ha netra ne veze moullet e kerneveureg, a chome brizhyezh ar re zizesk hag ar beorion. Hep marebet, ur ramparzh enep peurvougadur ar yezh e voe ar pezhioù-c'hoari, *Pascon agan Arluth* o vout unan eus ar re goshañ anezho.

An *[[Ordinalia]]* eo brasañ labour ar mare, tri fezh ennañ ha 8734 linenn en holl : *Origo Mundi* (2 846 linenn), *Passio Christi* (3 242 linenn) ha *Resurrexio Domini* (2 646 inenn) ; kerneveurek eo ar skrid, ha latin al leurenniñ.

E 1504 e voe echuet gant Dominus Radulphus Ton skrivañ ar pezh-c'hoari *Beunans Meriasek* a-zivout buhez Meriadeg ; ar pezh-c'hoari predenek nemetañ a zo deuet betek ennomp eo.

Er bloaz 1547, ar roue Edward VI a zekredas e ranke *The English Book od Common Prayer*, levr-liderezh ofisiel Iliz Bro-Saoz bet krouet nevez a oa (1534), bout degaset da Gernow ; hollret e oa skarzhañ kement boaz keltiek, ha pa vije bet azasaet gant an Iliz katolik roman, hag ar yezh keltiek da-heul. Emsavadeg a voe e 1548, hag un armead 6 000 den a dreuzas ar stêr Tamer hag a lakaas seziz war Exeter m'edo an eskopti saozneger. Faezhet e voe Kerneveuriz daousy d'o c'halonegezh bout bet anavezet gant ar Saozon, kondaonet d'ar marv e voe o renerion, hag ar saozneg a voe lakaet da rekis en holl dachennoù ar vuhez e Kernow. Ur sinadeg e 1560 evit ma vije troet ar Bibl e kerneveureg a voe nac'het. heskinet e voe ar gristenion gatolik er vro, ar pezh a dorras pep liamm etre Kerneveuriz ha Bretoned : goude 1560 ne gaver mui anv breizhat ebet e marilgoù ar parrezioù kerneveurat, daoust da Gerneveuriz bout bet katoliked kent dekred Edward VI.
Goude-se e voe graet al lu gant ar c'herneveureg er pezhioù-c'hoari ; e deroù ar  ne chome nemet un dornad tud ha ne ouient nemet kerneveureg, war-bouez e penn pellaén ar vro, kostez Porth Ia, Lujuan, Zennor ha Pedn an Wlas

A-hed ar XVII kantved ez eas stad ar c'herneveureg war washaat. Un oberenn lennegel gerneveurek hepken eus ar c'hantved-se zo bet miret : *Gwreans an Bys*, "Krouidigezh ar Bed", bet skrivet e 1611 diwar an *Origo Mundi* bet meneget amañ a-uc'h.
E dibenn ar c'hantved, un nebeud lenneien a sante edo ar c'herneveureg war-nes mont da get en em vodas evit studiañ ar yezh hag he lennegezh ; meur a abeg a gavjont d'an diskar : diouer a zanvez lennegel nevez, koll an darempredoù etre Kernow ha Breizh, koll ar mojennoù hag an hengoun treuzkaset a rumm da rumm dre ar yezh, disgasted Kerneveuriz e-keñver o sevenadur ha da get e oa aet an abadennoù c'hoariva relijiel. Lod lenneion kostez Pennsans avat a glaskas saveteiñ ar yezh hag he c'has war-raok dindan ren John Keigwin (1641-1716) ; ganto e voe boulc'het treiñ ar Bibl evit astommañ an dud ouzh o yezh dre ar relijion, ha krennlavaroù ha lavarennoù ar pemdez a zastumjont ivez. Adwelet *Pascon agan Arluth* hag an *Ordinalia* a rejont.
Er strollad-se edo John ha Thomas Boson eus Lulynn, a oa bet desavet e kerneveureg ha lakaet d'e studiañ pizh gant o zad Nicholas Boson (1624-1708) ; gantañ e voe aozet an daou skrid kerneveurek nemeto eus ar XVII kantved a zo deuet betek ennomp : *Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack* ("Un nebeud gerioù a-zivout ar c'herneveureg") ha *Jowan Chy-an-Horth, py, An try foynt a skyans* ("Yann Chy-an-Horth, pe, An tri foent a skiant")
### An diskar
En eil hanterenn ar XVII kantved (1676) e varvas e Godhyan, e-tal Porth Ia a-dreuz ar pleg-mor, ur vaouez anvet Cheston Merchant oadet 64 bloaz ; meneget eo e marilh ar parrez ne ouie nemet kerneveureg, ar pezh a ziskouez e oa bet kavet iskis ne oa ket bet divyezhek. Dre ziouer a lennegeh kerneveurek ha dre forzh drevezañ ar Saozon o devoa Kerneveuriz kollet pep santad broadel ; ne veze mui komzet ar yezh d'ar vugale, gant ma ont ma vijent "nammet" er gevredigezh.

Buan ez eas implij ar yezh war ziskar adalek deroù an  : e 1700-01 e voe ar yezhour Edward Lhuyd e Kernow, ma kontas 25 parrez hepken ma oa ar c'herneveureg yezh-vamm an dud, an holl anezho etre Pedn an Wlas hag An Lysardh *(Lizard Point) * ; merkañ a eure ne veze komzet ar yezh gant ar vourc'hizion "peogwir ne oa ket ezhomm, rak an holl Gerneveuriz a oar saozneg.". E Porth Ia 1722 ne veze komzet nemet gant ar besketaerion hag ar vengleuzerion.
Al lenneg kerneveurat William Borlase (1695-1772) a embannas e 1754 en e *Antiquities of Cornwall* ur c'heriaoueg kerneveurek peogwir e felle dezhañ "ober un dra ziaes-tre : adkavout ur yezh kollet".
Er bloaz 1746, an amiral Samuel Barrington a gasas gantañ ur martolod kerneveureger da Vreizh ; war an distro e skrivas d'e vreur an istorour Daines Barrington (1727/28-1800) e voe komprenet diouzhtu ar martolod gant Breizhiz. An istorour e-unan a yeas e 1768 da atersiñ Doaryte Pentreath (~1692-1777) e Porthenys, ha diwar e zanevell e teu ar vojenn a gont e vije bet an it. Pentreath an den diwezhañ o c'haout ar c'herneveureg da yezh-vamm. Meur a zen a zisklêrias bout kerneveuregerion goude marv D. Pentraeth, en o zouez an ao. Thompson eus Truru a skrivas unan eus tri bezkrivadur an it. Pentreath (e saozneg).

E 1790 e voe embannet *Archæologia Cornu-Britannica* William Pryce (1735-1790) m'emañ yezhadur ha geriaoueg fonnus E. Lhuyd, ha meur a skrid kerneveurek ouzhpenn. Peogwir en devoa W. Pryce lakaet labour E. Lhuyd dindan e anv-eñ e voe tamallet dezhañ bout ur goubreizher gant ur studier war an euskareg, ar brezhoneg hag ar c'herneveureg, ar priñs Louis-Lucien Bonaparte (1813-1891) Talvoudus-kenañ e oa bet labour spis W. Pryce koulskoude, rak diwarnaén e c'hallas al lenneg Edwin Norris  (1795-1872) embann e 1859 div levrenn an *Ancient Cornish drama*, da lavaret eo an *Ordinalia* e kerneveureg hag e saozneg.

An Dispac'h Greantel a ziorroas mengleuzioù e Kernow, ar pezh a gasas ar c'herneveureg da get pe dost : den ne zalc'he soñj anezhi er c'hêrioù brasoc'h-brasañ ha pinvidikoc'h-pinvidikañ, an hentoù-houarn hag an hentoù nevez a zegasas mui-ouzh-mui a Saozon, ha Kerneveuriz o-unan a zisoñjas o yezh hag o sevenadur evit doare. Kalz gerioù kerneveureg a chomas e saozneg Kernow evelato.
Nemet ez eus bet renablet kerneveuregerion a-vihanik a-hed an  gant lenneion, Robert Williams (en devoa kavet an dornskrid *Beunans Meriasek*) ha Frederick W. P. Jago en o zouez. Gant R. Williams e voe embannet *Lexicon Cornu-Britannicum* e 1865, ur geriadur kerneveureg-saozneg gant heñvelsterioù e kembraeg, brezhoneg, iwerzhoneg, gouezeleg Skos ha manaveg ; F. Jago a embannas ur geriadur kerneveureg-saozneg e 1887.

Pouezus-kenañ e voe labour al lenneion-se, hogen nebeut a verzh a reas er-maez eus metoù o c'henseurted abalamour d'an enkadennoù armerzhel a sankas Kernow er baourentez adalek kreiz ar c'hantved : diezhomm e oa ar mengleuzioù, rak marc'hatmatoc'h e oa enporzhioñ staen pe [kouevrgouevr] eus lec'hioù all en Impalaeriezh Breizh-Veur, kudennoù bras a voe gant gounezerezh ha peskerezh ar vro er bloavezhioù 1870. &nbsp;*Pysk, sten ha cober !*&nbsp; ("Peskes, staen ha kouevr !") e oa yec'hedoù hen Kerneveuriz ; da &nbsp;Pri Sina ha touristed !&nbsp; e oa troet er bloavezhioù 1920.

### An distro
 

A-c'houde penn-kentañ an  ez eus tud hag a glask lakaat ar yezh-se da vevañ en-dro, dreist-holl e lidoù kristen, kentelioù evit an dud vras pe evit ar vugale er skolioù kentañ-derez hag er skolioù eil-derez. Evel-se, meur a gantad tud o deus desket un tammig kerneveureg da nebeutañ, ha miliadoù o deus bet darempred gant an traoù-se. Bep bloaz e vez skrivet muioc'h a levrioù er yezh-se ; bremañ ez eus muioc'h a levrioù e kerneveureg nevez eget a levrioù kozh e kerneveureg. 

## Doareoù-skrivañ
C'hwec'h doare-skrivañ a vez implijet hiziv an deiz. 
* An hini koshañ, **[[Kernewek Unys]]** ("kerneveureg peurunvan"), zo bet savet war batrom skritur an testennoù eus ar  hag ar . Ijinet eo bet gant Robert Morton Nance e 1929.
* An hini implijetañ, **[[Kernewek Kemmyn]]** ("kerneveureg kumun"), hag a vez graet gantañ gant 90% eus ar gerneveuregerien d'an nebeutañ, zo bet savet gant Ken George er bloavezhioù 1980. Klasket en deus Ken George chom an tostañ ar gwellañ ouzh fonologiezh ar c'herneveureg krenn evel ma'z eo bet adkrouet en e dezenn ("*The Pronunciation and Spelling of Revived Cornish*", 1986).
Nac'hañ a ra kerneveuregerien zo ober gant Kernewek Kemmyn, sañset "re vrezhonek" hervezo.
* E 1995 en deus krouet Nicholas Williams an trede doare-skrivañ, **[[Kernowek Unys Amendys]]** ("kerneveureg peurunvan kempennet") en ur reizhañ fazioù bet graet gant Nance.
* Tud all a soñj dezho e vefe gwelloc'h chom tost ouzh yezh an . Ober a reont gant ur skritur saoznekaet hag a vez graet **[[Kernuack Nowedga]]** ("kerneveureg modern") anezhañ.
* Implijout a ra ar barzh kerneveureger Tim Saunders ur sistem ijinet gantañ e-unan hag a zo ur seurt mesklaj kemmyn-brezhonek.
* E 2008 e voe lakaet an **FSS** (*Furv Skrifys Savonek*) da zoare-skrivañ ofisiel ar yezh gant *Keskowethyans an Taves Kernewek*, da vezañ implijet er skolioù hag er melestradurezh. Anavezout a ra an FSS div "rannyezh" a-vremañ, an eil diazezet war ar c'hrenngerneveureg hag eben war ar c'herneveureg diwezhat.

## Yezhadur
Hañval-bras ouzh hini ar brezhoneg eo ereadurezh ar c'herneveureg. Hañval ouzh hini ar brezhoneg eo ar fonetik ivez, met henaekoc'h eo. Ar gerioù zo dishañvaloc'h ; neoazh, gerioù ar c'herneveureg zo hañvaloc'h ouzh re ar brezhoneg evit ouzh re ar c'hembraeg ; bout zo lod-kaer a c'herioù ha na vezont kavet nag e kembraeg, nag e brezhoneg, ha gerioù amprestet diàr ar saozneg (saozneg ar Grennamzer pe an amzer a-vremañ) zo c'hoazh ivez.

## Ur skrid krenngerneveurek
* Setu amañ poz kentañ ur varzhoneg krenngerneveurek eus ar , *Passyon agan Arluth* ("Pasion hon Aotrou"), diwar an dornskrid Harleian N. 1782 hag a zo miret er British Museum e London ; gant Goulven Pennaod ez eo bet aozet e nevezkerneveurek ha troet e brezhoneg.

## Un destenn e kerneveureg
* Penn-kentañ an destenn grenngembraek *[[Pwyll]] Pedeuic Dyued* troet e kerneveureg ; skritur *Kernewek Unys*.

## Keñveriañ ar C’herneveureg gant ar yezhoù predenek all

* Setu amañ un daolenn evit keñveriañ geriaoueg ar yezhoù predenek.

* Setu amañ ur ganaouenn gerneveurek troet e brezhoneg.

## Mont pelloc’h ganti
* *A Grammar of Modern Cornish*, Wella Brown 
* *New Cornish Dictionary/Gerlyver Noweth Kernewek*, R. Morton Nance 
* *Vocabularium Cornicum: Gerva Kernewek Koth*, Jose Calvete 
* *Gerlyvrik kernewek/sowsnek – Mini-dictionary English/Cornish*, Ken George, Kesva an Taves Kernewek / Yoran Embanner, 2005 
;Oberennoù e ti Imbourc’h
**Ann tri Ofyg*, levrig pedennoù e kerneveg en implij en Iliz anglikan niv. 185 1985 ;
**Koen ann Arloedh*, levrig-oferenn niv. 06/1 1987 ;
**Alc’hwez ar c’herneveg eeun*, gant Ken George, 40 p., ha troidigezh ger-ha-ger e brezhoneg eus al levr pedennoù kerneveg embannet a-ziforc’h niv. 186 1985 ;
**Penaos e varvas ar c’herneveg ?* Gant P.A.S. Pool ha Ken George niv. 187-188, 62 p.;
**Geriadur arnevez Kernaouek-brezhonek ha Kernaouek-Saoznek*, gant Tim Saunders niv. 237/1 1989, 80 p.;
**Diorreadur ar c’hernaoueg*, gant Ken George niv. 276, 30 p.

## Lennegezh troet e kerneveureg
**An Hobys*, gant J.R.R. Tolkien 
**An Profet*, gant Kahlil Gibran 
**An Testament Nowyth*, an Testamant Nevez 
**Aventurs Alys in Pow an Anethow*, gant Lewis Carroll 
**Aventurs Pinocchio: Whedhel popet*, gant Carlo Collodi 
**Devôcyon dhe Greryow*, gant Alan M. Kent 
**Dracùla hag Ôstyas Dracùla*, gant Bram Stoker 
**Jane Eyre*, gant Charlotte Brontë 
**Kepar ha Cyta Encledhys*, gant Matthi ab Dewi 
**Pystrior Marthys Pow Òz*, gant L. Frank Baum 

## Levrlennadur
* Even, Arzel (1962). *Istor ar yezhoù keltiek*, levrenn 1, pp. 171-202. Lesneven : Hor Yezh, 1987
* Ellis, Peter Berresford (1971). *[https://web.archive.org/web/20220705225116/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/data/cle_214/the__story__of__the__cornish__language.pdf The story of the Cornish language]*. Truru : Tor Mark Press, 1990 
* Ellis, Peter Berresford. *The Cornish language and its Literature*. Abingdon-on-Thames : Routledge, 1974 .
* Wmffre, Iwan. *Late Cornish*. München : Lincom Europa, 1999 .
* Ball, Martin & Muller, Nicole. *The Celtic Languages*. Abingdon-on-Thames : Routledge, 2009 .

## Liammoù diavaez

*   
*   
*  Ferdinand, Siarl (2013), 
*   
*   
*   
;Goulenn un droidigezh
*   
;Deskiñ, abadennoù e kernoweg, filmoù ha sonerezh
*   
*   

## Notennoù