open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Imram

**Imram** zo ur ger iwerzhonek hag anv meur a dra.

## Iwerzhon
* *IMRAM*, gouel al lennegezh iwerzhonek

## Breizh
**Imram*, ur varzhoneg vrezhonek, gant Maodez Glanndour
*ar Priz Imram, ur priz barzhoniezh vrezhonek, diwar anv oberenn Maodez Glanndour
**Imram*, ur ganaouenn gant Alan Stivell

## Notennoù
Breizh-Nevez (disheñvelout)

**Breizh-Nevez** a c'hall ober dave da veur a dra:

*Breizh-Nevez, *New Britain* e saozneg, *Nouvelle-Bretagne* e galleg. Un anv kozh evit ar biz pellañ e Kanada (Norzh Kebek ha Labrador).
*Breizh Nevez (*New Britain* e saozneg), anv un enezenn e Papoua Ginea-Nevez, anvet Preden-Nevez gant darn e brezhoneg. Rannet eo etre div broviñs:
** Breizh-Nevez ar C'hornôg
** Breizh-Nevez ar Reter
*Breizh Nevez, ur c'helc'h keltiek eus Mur
**Karreg Breizh-Nevez*, ur garreg en Treoger, anvet evel-se war-lerc'h peñse ur vag-pesketa.

## Breiz Nevez
**[[Breiz Nevez (kelaouenn)|Breiz Nevez]]* anv ur gelaouenn a oa bet Bretoned ar C'hreisteiz da gentañ, ha *La Plus Grande Bretagne* da c'houde, kelaouenn ar Vretoned divroet da Wienna ha Gwaskogn, renet gant ar chaloni Meveleg.
**[[Breiz Nevez (film)|Breiz Nevez]]*, ur film propaganda eus ar Strollad Komunour diwar-benn Breizh (1938)
Inizi an Amiraliezh

**Inizi an Amiraliezh** (*Admiralty Islands* e saozneg) zo 18 enezenn en Enezeg Bismarck e Papoua Ginea-Nevez.

## Proviñs
Stag eo an inizi ouzh Proviñs Manus.

## An Inizi

* Enez Manus, an hini vrasañ
* Enez Los Negros
* Enez Lou
* Enez Ndrova
* Enez Tong
* Enez Baluan
* Enez Pak
* Inizi Purdy
** Enez Rambutyo
* Inizi St Andrews
Breizh-Nevez ar C'hornôg

**Breizh-Nevez ar C'hornôg** eo anv ar broviñs e kornôg Breizh-Nevez , an enezenn vrasañ eus Enezeg Bismarck e Papoua Ginea-Nevez.

Kimbe eo kêr-benn ar broviñs. 

## Proviñs amezek
Er reter dezhi emañ Breizh-Nevez ar Reter
Breizh-Nevez ar Reter

**Breizh-Nevez ar Reter ** eo anv ar broviñs e reter Breizh-Nevez, an enezenn vrasañ eus Enezeg Bismarck e Papoua Ginea-Nevez. Kokopo eo ar gêr-benn. 

## Proviñs amezek
Er c'hornôg dezhi emañ Breizh-Nevez ar C'hornôg
Watom

**Watom ** zo un enezenn didud e Mor Bismarck en Papoua Ginea-Nevez, dirak aod norzh Breizh-Nevez, e-kichen Rabaul. Er biz da Enez Urara emañ. Koadoù zo warni, war-bouez un nebeud tachennoù a-strew.

En Eil Brezel Bed e oa ur c'hamp ma oa bac'het soudarded saoz tapet e Singapour. Eus an 300 a oa anezho ne vevas nemet 17 betek 1945.

## Notennoù
Skol-veur Niccolò Cusano

**Skol-veur Niccolò Cusano** ((italianeg *Università degli Studi Niccolò Cusano* - UNICUSANO) a zo bet krouet d'an 10 a viz mae 2006 e Roma, Italia. 10,107 studier a zo enni.

## Liammoù diavaez
* Website ofisiel 
* Website ofisiel
Vendée Globe

Ar **Vendée Globe** a zo ur redadeg bigi-dre-lien gant moraerien en o-unan, dibaouez, hep skoazell. Redet e vez bep 4 bloaz war bigi unkouc'h, a ya kuit eus Les Sables-d'Olonne evit distreiñ d'ar Sables en ur ober tro ar Bed dre morioù ar c'hreisteiz.

Krouet eo bet gant Philippe Jeantot ha Philippe de Villiers, a oa Prezidant Kuzul departamant Vendée d'ar mare-se, e 1989.

Ar redadeg nemetañ diehan eo ar redadeg-mañ (redet dre bennadoù eo ar Velux 5 Oceans) ha setu perak e vez anavezet evel "Everest ar morioù". Ur redadeg kalet eo evit gwir, un amprou andur.

## Roll al Loreidi

## Rekordoù

## Istoradur
### Vendée Globe 1989-1990
### Vendée Globe 1992-1993
### Vendée Globe 1996-1997
Catherine Chabaud (6vet) a teu da vezañ ar vaouez gentañ echuet ganti tro ar bed war un vag dre-lien, he unan, e-pad ur redadeg dibaouez, hep skoazell.

### Vendée Globe 2000-2001
### Vendée Globe 2004-2005
### Vendée Globe 2008-2009
### Vendée Globe 2012-2013

### Vendée Globe 2016-2017

## Notennoù ha daveoù

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Tavurvur

An **Tavurvur** zo ur menez-tan tostik d'ar mor, e ledenez Gazelle, e-kichen Rabaul, e reter Breizh-Nevez e Papoua Ginea-Nevez.


NASA_RabaulVolcano_PIA01767.jpg|Menezioù-tan ledenez Gazelle.
Tavurvur.png|An Tavurvur gwelet eus an oabl
Tavurvur volcano edit.jpg| An Tavurvur
Turanguna and Kombiu.jpg|An Tavurvur 
Ash Plume from Tavurvur, Papua New Guinea.jpg|Moged diwar an Tavurvur
Dark_Days_Are_Coming.jpg|An Tavurvur o tislonkañ ludu ha poeñs
Nevez (lec'hanvadurezh)

Ar ger **nevez** a vez implijet kenañ el lec'hanvadurezh, e Breizh hag er Bed Nevez dreist-holl.

## Kêrioù
E Breizh e kaver un nebeut kumunioù anvet "nevez" :
* Nevez, ur gumun e Bro-Gerne,
* Ar Chapel-Nevez, anv div gumun, unan e Bro-Dreger, eben e Bro-Gwened,
* An Dre-Nevez, e Bro-Leon,
* Kastell-Nevez, anv meur a lec'h, en o zouez Kastell-Nevez-ar-Faou. 

Kêrioù all a vez anvet "nevez" e brezhoneg :
* An Havr-Nevez e Bro-C'hall
* Amsterdam Nevez, anv meur a gêr er bed

## Broioù ha proviñsoù
Impalaerezhioù trevadennel zo bet anvet "nevez" : Spagn Nevez, Bro-C'hall-Nevez, Bro-Saoz Nevez (bremañ ur rannvro e reter SUA), Holland Nevez, Sveden Nevez... Kalzig a vroioù eus ar Bed Nevez-se zo bet anvet "nevez" ivez:
* Brunswick-Nevez, e Kanada
* an Douar-Nevez, un enezenn e Kanada
* Jorjia Nevez, en Okeania
* Ginea Nevez en Okeania
* Granada Nevez, ur rannvro drevadennel kozh en Amerika Latin
* Jerzenez-Nevez, ur stad eus ar Stadoù-Unanet
* Hebridez-Nevez, anv un drevadenn gozh en Okeania, bremañ Vanuatu
* Iwerzhon-Nevez, en Okeania
* Kaledonia-Nevez en Okeania
* Mec'hiko Nevez, ur stad eus ar Stadoù-Unanet
* Preden-Nevez pe Breizh-Nevez, en Okeania
* Skos Nevez e Kanada
* Inizi Sibiria-Nevez e Reter-Pellañ Rusia
* Sukembre-Nevez en Aostralia
* Zeland-Nevez, ur stad dizalc'h en Okeania

Hag ivez, er Bed Kozh : 
* Rusia Nevez, ur rannvro en Impalaeriezh Rusia etre 1721 ha 1917, bremañ e Su Ukraina,
* Kastilha Nevez, ur rannvro spagnol etre 1893 ha 1980,
* Akitania-Nevez, ur rannvro velestradurel krouet gant Bro-C'hall e 2016.

## Pennadoù kar
* Nevez (disheñvelout)
* Breizh-Nevez (disheñvelout)
* Neuf
* New
* Novo
* Nuevo
Rabaul

**Rabaul** a oa kêr-benn Enez Breizh-Nevez, brasañ enezenn Enezeg Bismarck, hogen distrujet e voe e 1994 gant ludu ur menez-tan.

Hiziv emañ ar gêr-benn un 20 km pelloc'h, e Kokopo.
Brazil izelvroat

**Holland Nevez** (*Nieuw-Holland* en izelvroeg), pe **Brazil izelvroat** (pe **nederlandat**) a oa un darn eus Nordeste Brazil dindan beli Kompagnunezh Nederlandat Indez ar C'hornôg e-pad 30 vloaz er . 

Adalek 1630 e voe gwanaet an Impalaeriezh trevadennel portugalat pa voe staget Portugal ouzh Spagn (1580-1640), ma c'hallas Izelvroiz, ha Johan Maurits van Nassau-Siegen en o fenn, sevel un drevadenn en hanternoz Brazil, entre Sergipe ha Maranhão, ha *Mauritsstad* o c'hêr-benn (hiziv Recife). 

En 1654 e voe kaset an Izelvroiz kuit gant Portugaliz.

## Pennad kar
*Batalha dos Guararapes
*Brezel ar Guarapes
*Impalaeriezh trevadennel Portugal
*Impalaeriezh trevadennel an Izelvroioù
Amsterdam Nevez

**Amsterdam Nevez** zo anv meur a lec'h.

## Yezhoù all
*Nieuw-Amsterdam en izelvroeg
*New Amsterdam e saozneg

## Gerdarzh
Diwar anv Amsterdam, kêr eus an Izelvroioù, hag ar ger nevez.

## Lec'hioù

###### 
* *Enez Amsterdam Nevez*, pe *Nieuw Amsterdam*, eus 1633 da 1892, hiziv Enez Amsterdam, un enezenn er Meurvor Indian, unan eus an Tiriadoù kreisteizel gall.

###### 
* **[[New Amsterdam (Guyana)]]**, kêr er rannvro East Berbice-Corentyne 

###### 
* Nieuw-Amsterdam, kêriadenn e kumun Emmen, e Drenthe.

###### 
* **[[Nieuw-Amsterdam|Amsterdam Nevez]]**: anv ar gêriadenn izelvroat a deuas da vout New York.
* Buffalo (New York) zo bet anvet *New Amsterdam* ur pennadig e deroù an XIXvet kantved.
* **[[New Amsterdam (Indiana)]]**, ur gêr en Indiana
* **[[New Amsterdam (Wisconsin)]]**, e Wisconsin

###### 
* **[[Nieuw Amsterdam (Surinam)]]**, kêr-benn Distrig Commewijne .

## Film
*New Amsterdam un heuliad filmoù skinwel en 2008, gant Allan Coeb ha Christian Taylor, diwar-benn an drevadenn izelvroat e SUA.

## Pennadoù kar
* Amsterdam 
* Nevez (lec'hanvadurezh)
Ledenez Gazelle

**Ledenez Gazelle ** zo ul ledenez e reter Breizh-Nevez, e Papoua Ginea-Nevez.

Anvet e voe gant ar moraer Georg Gustav Freiherr von Schleinitz diwar anv e lestr .

## Skeudennoù




file:Womens from gazelle peninsula.JPG|Maouezed eus Ledenez Gazelle war-dro 1890
file:Men of gazelle peninsula.JPG|Gwazed eus Ledenez Gazelle war-dro 1890
Langila

Al **Langila** zo ur menez-tan e kornôg Breizh-Nevez e Papoua Ginea-Nevez. Pevar fikern zo anezhañ war lez reter ur menez-tan marv, an Talawe.
Talgarth

**Talgarth** zo ur gêr vihan e gevred Powys e Kembre, gant 1 645 a annezidi e 2001.

Kontet eo Talgarth da vezañ bet kêr-benn rouantelezh Brycheiniog er Grennamzer. Er gêr-se ivez e voe skrivet Llyfr Coch Talgarth, un dornskrid kembraek skrivet war-dro ar bloavezh 1400.

## Notennoù
Wedding in Hades

**Wedding in Hades** a zo ur strollad sonerezh rock krouet e 2006 e Sant-Brieg.

## Izili
* S. Toutain
* V. Lahaeye
* O. Raoult
* D. Simon

## Pladennoù
* *Elements of Disorder* (2010)
* *Misbehaviour* (2012)
Namibe

**Moçâmedes** (1985–2016 **Namibe**) zo ur gêr eus Angola ha kêr-benn proviñs Namibe. War ribl ar Mor Atlantel emañ, war-hed 200 km diouzh an harzoù etre Angola ha Namibia. War-dro 150 000 a annezidi zo. Unan eus kêrioù brasañ Angola eo.
Pleg-mor Huon

**Pleg-mor Huon** zo ur pleg-mor e reter Papoua Ginea-Nevez, stok ouzh ledenez Huon en hanternoz dezhañ. Ur rann eus Mor an Inizi Salomon eo. Lae, kêrbenn proviñs Morobe, zo er c'hornôg da aod hanternoz ar pleg-mor. 

Anvet eo diwar anv ar merdeer breizhat Jean-Michel Huon de Kermadec. 

## Notennoù
Huon

**Huon** zo un anv-bihan hag anv-tiegezh brezhonek.

## Yezhoù all
*Hugh, e saozneg
*Hugo, Hugues, e galleg
*Ugo, en italianeg

## Tud

### Duged, Konted, Rouaned
Anv meur a duged ha konted frank e oa, lod anezho deuet da vezañ roue :
* Huon Arle (war-dro 882-948), priñs frank ha roue Italia 
*Huon Veur (war-dro 897-956), roue ar Franked 
** e vab Huon Capet, priñs frank ha roue Bro-C'hall e 987, kentañ roue "kapesian"
*Huon Kiprenez, anv meur a roue
*Huon Bourgogn, anv meur a gont
*Gwelout [[Hugues]]*.

### Tud all
*Jean-Michel Huon de Kermadec, merdeer breizhat 
*Ronan Huon, skrivagner brezhonek hag embanner, hag e vibien :
**Tudual Huon, skrivagner brezhonek hag embanner
** Gwenael Huon, unan eus prezidanted KEAV
** Riwal Huon, romantour brezhonek
** Herve Huon

## Lec'hioù
###### 
* Enez Huon, e Tasmania
* Stêr Huon, e Tasmania
* Huonville, ur gêr

###### 
*Kerhuon

###### 
*La Chapelle-Huon

###### 
*Pleg-mor Huon‎
*Ledenez Huon

## Lennegezh
* Huon de Bordeaux, haroz gall en ur varzhoneg krennamzerel gallek 
* Bue ar Prins Huon a Vourdel, trajedienn vrezhonek gant Job Koad e 1824.

## A bep seurt
*Pin Huon, ur ouenn gwez-pin a orin eus Tasmania
* ar yezhoù Huon, e korn-bro Ledenez Huon e Papoua Ginea-Nevez, ur skourr eus familh ar yezhoù Finisterre-Huon
Ulawun

]
An **Ulawun** pe **Ulawon**, **Uluwun**, pe **Vatr**, pe **North Son**,**The Father**, zo ur menez-tan 2 334 m e uhelder e Breizh-Nevez e Papoua Ginea-Nevez.

## Gouzout hiroc'h
*''Global Volcanism Program''
Stinson L-5 Sentinel

Ar **Stinson L-5 Sentinel** a oa un nijerez daremprediñ hag arsellet implijet e-kerzh an Eil Brezel-bed gant holl skourroù an armeoù amerikan ha gant ar Royal Air Force. Lesanvet e oa ar *“Flying Jeep”* (ar jeep nij). Daou zen a veze e bourzh, ur sturier hag un arseller.

## Liammoù diavaez
Dunadd

**Dunadd** (Gouezeleg Skos : *Dún Add*, "kastell (stêr) Add") a zo ur c'hreñvlec'h eus Oadvezh an houarn ha goude lec'hiet e Kilmartin, en Argyll ha Bute e Bro-Skos. Krediñ a reer e oa pennkêr Rouantelezh Dál Riata e-pad ar Grennamzer.
Huon de Bordeaux

**Huon de Bordeaux** zo ur meurgan gallek dizanv eus dibenn an , pe deroù ar . 

## Pennad kar
* Bue ar Prins Huon a Vourdel, trajedienn vrezhonek gant Job Koad e 1824.

## Levrlennadur
* *Le "Huon de Bordeaux" en prose du XVème siècle.* Michel J. Raby, ed. Collection: Studies in the Humanities, vol 27. New York: Peter Lang, 1998. ISBN 0-8204-3301-2
Sieg

Enez **Sieg** zo un enezenn war aod Bro-Leon, e kumun Santeg, er mervent da enez Vaz. 

Dont a rafe an anv « enez Sieg » eus « enez Hieg », diwar anv ur sant iwerzhonat, « sant Hieg ». En em astenn a ra an enezenn a reter da gornôg, a-hed ur c’hilometr, war ur gorread 18 hektar. Pa vez tre e vez stag ouzh an douar-bras war-bouez un erv draezh, a reer anezhi "Pont an Enez". Abaoe 1975 n’eus mui den ebet o vevañ eno a-hed ar bloaz, met labouret e vez an douar c’hoazh, e parkeier al lodenn norzh eus an enezenn. 

## Istor
E-pad pell ez eus bet tud o vevañ en enez Sieg. Roudoù tud a-leizh zo bet kavet : mein benet implijet er ragistor evel binvioù, tammoù podoù pri eus mare ar C’halianed... Aspadennoù un ti-gward a weler c’hoazh : savet e voe da vare Vauban da zifenn aodoù Santeg diouzh tagadennoù ar Saozon hag adimplijet e voe gant an Alamaned e-pad an Eil Brezel-bed. N’eus mui roud ebet avat eus ar chapel a oa gwechall, gouestlet da sant Hieg. 

Er c’hantvedoù tremenet e oa peizanted ha pesketaerien o chom e Sieg. Ur skol a voe evit bugale an enezenn etre 1887 ha 1943. Ur porzh a oa er mervent, e-kichen al lec’h ma oa an ti-gward. Er porzh-se, gwarezet gant ur sav-mein savet e 1880 hag aet en ur stad fall hiziv, e veze dilestret sardin ha bezhin. 

Gant ar sardin e veze degaset labour da dud an enez : er  e oa 4 gwaskerell da lakaat sardin e tonelloù koad a veze kaset da werzhañ e Breizh a-bezh ha pelloc’h c’hoazh. E 1865 e voe digoret ul labouradeg da lakaat sardin e boestoù-mir, un doare da virout ar boued a oa bet nevez-ijinet gant Nicolas Appert. Betek ar bloavezhioù 1950 e oa bigi sardineta e Sieg. Un nebeud bigi a vez c’hoazh oc’h eoriañ er porzh bremañ, bigi-plijadur muioc’h-mui.

Bezhina a oa un obererezh a bouez ivez : dastumet e veze bezhin gant bigi pe diwar an troad, d’an izelvor. Devet e vezent e fornioù kleuziet en douar evit tennañ anezho ar « soud » a veze gwerzhet da labouradegoù.

E-pad ar Brezel-bed Kentañ e voe bac’het e Sieg tud a orin alaman hag aostrian, pe eus Elzas-Loren, a oa o vevañ e Bro-C’hall a-raok deroù ar brezel hag a oa bet harzet gant ar polis da neuze.

E-pad an Eil Brezel-bed e voe distrujet an darn vrasañ eus an tiez ha serret e voe ar skol e 1943. Rankout a reas an annezidi mont da vevañ d’an Dosenn,war an douar-bras. Adimplijet e voe an ti-gward gant an arme alaman ha lakaet kanolioù nevez ennañ. Alese e c’halle ar soudarded alaman eveshaat an aod etre Enez Vaz ha Ploueskad.

Goude ar brezel ne c’houlennas ket an enezourien dont en-dro da Sieg, war-bouez ur familh labourerien-douar a chomas da vevañ en enez betek 1975. Bremañ n’eus mui nemet daou di e Sieg, an ti-feurm-se hag un ti-hañv, savet dirak ar porzh.

## Levrlennadur
* *Histoire de l'île de Sieck*, gant Jean-Claude Le Goff, 1996.

## Notennoù


## Liammoù diavaez

* Skeudennoù eus enez Sieg
*« Île de Sieck » el lec’hienn Roscoff Quotidien
* Eñvorennoù ur beajour e dibenn   kantved, el lec'hienn Gallica
Nashua (New Hampshire)

**Nashua** zo ur gêr lec'hiet e su stad Hampshire-Nevez e Stadoù-Unanet.
Bez' e oa 86 494 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Nashua en ur mod ofisiel e 1746.


Nashua NH 10.JPG
NashuaNH AbbotHouse.jpg
Nashuacityhall.jpg
NashuaNH FirstChurch.jpg
Nashua 0509.jpg


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Nashua

**Nashua** zo un anv-pobl amerindian, deuet da vout anv-lec'h e SUA. 

## Pobl
* *Nashua*, pe Nashaway, pobl amerindian er XVIIvet kantved e Bro-Saoz Nevez

## Lec'hioù

### 
* Nashua (New South Wales)

### 
* Nashua (Kalifornia)
* Nashua (Iowa)
* Nashua (Minnesota)
* Nashua (Montana)
* Nashua (New Hampshire), ar gêr vrasañ en anv-se

* Ar stêr Nashua , a red dre New Hampshire ha Massachusetts.

## Pennadoù kar, a bell pe a dost
* Nasua
Marcu Biancarelli

**Marcu Biancarelli**, ganet e 1968, zo ur barzh ha romantour korsek. Kelenn korseg a ra en ul lise.

## Oberennoù
Embannet eo e skridoù korsek gant an Embannadurioù Albiana, en Aiacciu. Troet int bet holl, pe dost, e galleg gant Jérôme Ferrari.
* « Prighjuneri », 2001. *[[Prix du livre insulaire]]*, e 2001 (priz roet en Eusa). 
* « San Ghjuvanni in Patmos », 2001. *Prix du livre insulaire*, e 2002. 
* « 51 Pegasi, astru virtuali », 2001, 
* « Stremu miridianu », 2007, 
*«  Murtoriu o A baddata di Mansuetu », 2009, 
* « Cusmugrafia : cronichi literarii, 2009-2010 », 275 p. 

### Skridoù all
* *Le Peuple du quad*, divyezhek, 53 p. 
* *Vae Victis et autres tirs collatéraux*, Calvi, Materia Scritta, 2010, 142 p. 
* *Murtoriu : Ballade des innocents*, (troet diwar «  Murtoriu o A baddata di Mansuetu », 2009), troet gant Jérôme Ferrari, Marc-Olivier Ferrari ha Jean-François Rosecchi, Actes Sud, 2012, 270 p. 
* *Orphelins de Dieu*, Actes Sud, troet diwar ar c'horseg, 2014, 224 p. 

## Liammoù diavaez
*Un Biancarelli très corse - Libération
* *Murtoriu : Ballade des innocents* Blog Pierre Assouline "Traduit du corse : Domaine étranger" 17/09/2012
*Biancarelli chez Actes Sud - France 3 Corse
Jérôme Ferrari

**Jérôme Ferrari**, ganet en 1968 e Pariz, zo ur skrivagner gallek eus Korsika.
Kelenner prederouriezh eo ha korseger. Troet en deus e galleg skridoù e vignon Marcu Biancarelli. 

E 2012 en deus bet ar Priz Goncourt gant e romant ** Le sermon sur la chute de Rome**, embannet gant Actes Sud.

## Oberennoù
* 2012 *Le Sermon sur la chute de Rome*
* 2010 *Où j'ai laissé mon âme* 
* 2009 *Un dieu un animal*
* 2008 *Balco Atlantico*
* 2007 *Dans le secret*
* 2002 *Aleph zéro*
Dover (New Hampshire)

** Dover ** zo ur gêr lec'hiet e su stad New Hampshire e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 29 987 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Dover en ur mod ofisiel e 1623.

## Skeudennoù

Dover Public Library 5.JPG |
Dover New Hampshire Amtrak station.jpeg |
St. Joseph Church Dover 5.JPG |
Downtown Dover 50.JPG |


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Manchester (Hampshire-Nevez)

**Manchester** eo kêr vrasañ stad Hampshire-Nevez e Stadoù-Unanet. Bez' e oa 109 565 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Manchester en ur mod ofisiel e 1751.


ElmStreetManchester.jpg |
Victory Park, Manchester, New Hampshire.jpg |
ManchesterNbhd.jpg |
ManchesterNH CityHall.jpg |


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Avoir vingt ans dans les Aurès

E miz Ebrel 1961, e savas René Vautier ar film « *Avoir vingt ans dans les Aurès* », « Bezañ ugent vloaz en Aorez ». Deuet eo er-maez e Frañs d'an 12 a viz Mae 1972. René Vautier en deus skrivet ar senario. Ar film-mañ a zo embannet gant « Unité de Production Cinématographique de Bretagne ». Ar film a bad 97 munutenn. Sonerezh ar film a zo bet graet gant Yves Branellec ha Pierre Tisserand. Paeroniet eo bet ar film-mañ gant TF1, ha TF1 en deus sikouret da sevel ar film. Bet en deus priz etrevroadel ar barnañ e « Festival De Cannes », gouel ar filmoù a vez bep bloaz e Cannes e kreisteiz Bro-C’hall. 

### Diverradenn
An 21 a viz Ebrel 1961, e tegasas distruj ur c’homando eus arme Bro-C'hall en Aljeria, er Su da Nementchas e-lec'h e oa ur guzhiadenn louzoù a oa e dalc’h Aljerianed an Armée de Libération Nationale. 

Ur soudard anvet Lomig a zo bet lazhet. Hag un Aljerian anvet Youssef a zo bet bac’het gant an arme c’hall. Robert, ur c’helenner, a zo bet gloazet en e droad e-pad an dagadenn. Da c’hortoz unan bennak d’e sikour, e soñj Robert er Vretoned peoc'helour n'o devoa ket c'hoant da lazhañ tud, met a oa rediet da vont d’ar brezel. Met bremañ e lazh an holl Vretoned tud, a breizh hag a jahin an Aljerianed vihan, nemet un den a nac'h lazhañ tud all hag a zo anvet Noël. 

D'an 22 a viz Ebrel, Coco, a lâr d'an dud a oa gantañ ez eus bet ur putsch en Aljer gant jeneraled gall. Neuze e teu c’hoant d’ar letanant Perrin da gas e gomando da Alje, met harzet e voe outañ d’en ober evit ma ne vefe ket lazhet bernioù tud en Alje. Goude ar 25 a viz Ebrel e paouezas ar jeneral De Gaulle d'ober ar brezel e Aljer. Neuze e tistro Perrin d’ar c’hamp hag e lac’has Youssef...
Lavongai

**Lavongai**, pe *Hannover-Nevez*, **New Hanover Island** e saozneg (*Neuhannover* en alamaneg), zo un enezenn en Enezeg Bismarck, un enezeg vras eus Papoua Ginea-Nevez. Er c'hornôg da Iwerzhon-Nevez emañ.

17 000 a dud a oa e 2000.
Proviñs Iwerzhon Nevez

**Proviñs Iwerzhon Nevez** zo unan eu proviñsoù Papoua Ginea-Nevez, ha meur a enezenn enni. 

## Inizi ar broviñs
* Iwerzhon-Nevez pe Niu Ailan, an enez vrasañ
* New Hanover Island pe Lavongai
* Saint Matthias Group
* Tabar Group
* Lihir Group
* Tanga Group
* Inizi Feni
* Inizi Dyaul

,
Douglas DC-3

An **Douglas DC-3** a zo unan eus kirri-nij brudetañ istor an nijerezh. Savet e oa bet gant an embregerezh amerikan Douglas Aircraft Company e 1936 hag ouzhpenn 16 000 skouerenn a zo bet graet, hag implijet e vez c'hoazh e tu pe du er bed bremañ (400 a oa c'hoazh e servij e 1998). Un nijerez dougen daougefluskerek ez eo hag ur perzh bras en deus bet e-kerzh an Eil Brezel-bed.

## Doareoù milourel
*Douglas C-47 Skytrain (hag an anv "Dakota" evit ar Royal Air Force)
*C-53 Skytrooper

## Liammoù diavaez
Aerborzh

Un **aerborzh** zo un dachenn gant savadurioù hag aveadurioù evit degemer treizhidi ha staliadurioù d'ober mat war-dro nijerezioù hag evit ma c'hallfent mont ha dont en un doare pervezh.
Palestina fiziadour

**Palestina fiziadour** (saozneg : **Palestine** ; arabeg : فلسطين‎ *Filasţīn* ; hebraeg : פָּלֶשְׂתִּינָה (א"י) *Palestína (EY)*, "EY" a zo "Eretz Yisrael") a oa melestradur Palestina gant ar Rouantelezh-Unanet etre 1920 ha 1948, rannet diouzh an Impalaeriezh Otoman goude ar Brezel-bed kentañ. Fiziet e oa bet er Rouantelezh-Unanet gant Kevredigezh ar Broadoù e 1923 ; ur fiziadur a oa evit Palestina hag evit Jordania, a oa hanter zizalc'h dindan lignez an Hachemited betek he feurzizalc'husted e 1946.

Aloubet eo bet an douaroù-mañ gant Breizh-Veur e 1917, pa oant bet lakaet e rannvro Siria gant an Impalaeriezh Otoman. Bet o doa ar fiziadur evit lakaat tiriadoù an Impalaeriezh Otoman da vezañ emren pe dizalc'h.

Mare emsav ar sionourien a-enep an enepyuzevegezh, hag ivez hini savidigezh broadelouriezh arabek Palestina a-enep ar sionourien, e voe mare ar fiziadur.

Stad Israel hag an Tiriadoù Palestinat a-vremañ zo ganet diwar Palestina fiziadour.
Priz levrioù an inizi

**Priz levrioù an inizi** (*Prix du livre insulaire* e galleg) zo un hollad prizioù lennegel gallek roet en Eusa abaoe 1999 da genver Saloñs al levrioù en inizi aozet gant ar gevredigezh *Sevenadur, arzoù ha lizhiri an inizi*.

Divyezhek e c'hell bezañ al levrioù keit ma vezont intentet gant ar c'hallegerien.
Menezioù Baining

Ar **Menezioù Baining** zo ur venezieg e Ledenez Gazelle, e reter Enez Breizh-Nevez, e Papoua Ginea-Nevez. 

Ar Menez Sinewit (2,438 m) eo ar menez uhelañ.
Kimbe

Kimbe eo kêr-benn proviñs Breizh-Nevez ar C'hornôg , en Enez Breizh-Nevez, an enezenn vrasañ eus Enezeg Bismarck, e Papoua Ginea-Nevez, war aod Bae Kimbe.
Yangon

**Yangon** (a-raok 1989: *Rangoon*) eo kêr vrasañ ha kêr-benn ekonomikel Myanmar. War-dro 4,5 milion a dud a zo o vevañ enni pe en trowa-droioù (2010). Kêr-benn bolitikel ar vro e oa betek 2007, pa voe kaset da Naypyidaw, e-kreiz ar vro.

## Kêrioù gevellet
*
* (Yunnan)
* (Guangxi)
*
*
*
*
*
*

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Tour-tan Trezian

Emañ **Tour-tan Trezian** e kumun Plouarzhel, e Bro-Leon. En douaroù emañ, 500 metr diouzh ribl ar mor hag ur c’hilometr hanter diouzh Beg Korzenn.

Asambles gant tour-tan Beg Enez Konk e verk an hent d’ar bigi a dremen dre ganol ar Forn, etre Enezeg Molenez hag an douar-bras.

Kelc’hiek eo an tour ha moanoc’h er penn uhelañ eget en traoñ. E tu ar c’hreisteiz eo livet e gwenn. Savet eo bet gant mein greunit eus an Aber Ildud.

## Istor
Enaouet e voe an tour-tan evit ar wech kentañ d’ar 1añ a viz Genver 1894. En amzer-se ez ae en-dro gant gaz eoul. E 1900 e voe staliet un dever dre aezhenn direoul. Betek 1963 e voe graet gant an danvez helosk-se, aesoc’h da broduiñ ha da gas.
D’ar 15 a viz Eost 1944 e voe tizhet an tour gant un obuz ha gwallaozet e voe ar skalier greunit. E 1946 e voe adenaouet an tour-tan. Lakaet e voe al letern da vont en-dro gant tredan adalek 1963 hag e 1984 e teuas an tour-tan da vezañ emgefreek. Betek neuze e oa ur gward oc'h ober war e dro ha lojet e veze hemañ en un ti bihan a oa e traoñ an tour. Abaoe 1987 e c’haller gweladenniñ an tour-tan en hañv.

## Liammoù diavaez
* Fichenn tour-tan Trezian e lec’hienn an DIRM NAMO (Direction InterRégionale de la Mer - Nord Atlantique-Manche Ouest)
* Ministrerezh ar Sevenadur, base Mérimée, fichenn niv. IA29000456
* Fichenn e renabl ar glad e Rannvro Breizh
* Tour-tan Trezian e Wiki-Brest
* Tour-tan Trezian (skeudenn)
Suva

**Suva** eo kêr-benn Republik Fidji hag ivez ar gêr vrasañ. En Viti Levu emañ, brasañ enez an enezeg. E 2007 e oa 85 691 a dud o vevañ e kêr, ha gant ar c'hêrioù tro-war-dro e tap 330 000 a annezidi pe war-dro, ar pezh a zo en tu-hont d'un drederenn eus poblañs ar vro.

## Liammoù diavaez
Ledenez Willaumez

**Ledenez Willaumez** zo ul ledenez e hanternoz arvor Enez Breizh-Nevez e Proviñs Breizh-Nevez ar C'hornôg.
Drenewydd Gelli-farch

**Ur pennad all zo anvet [[Y Drenewydd]] *. 

**Drenewydd Gelli-farch** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Fynwy, e Kembre.

E 2011 e oa poblet gant  a dud, ha 76 anezho (6,8%) a oa kembraegerien.

## Daveoù
Trefenter

Ur gêriadennig e-kreiz Ceredigion eo **Trefenter**.

Er c'hreisteiz da Llangwyryfon emañ. Er gevred dezhi emañ Y Mynydd Bach, hag er c'hreisteiz Llyn Eiddwen.

## Savadurioù
*War ar Mynydd Bach ez eus ur maen-koun da bevar barzh eus ar vro: T. Hughes Jones, B.T. Hopkins, J. M. Edwards hag Edward Prosser Rhys.

## Istor
*Ffos Trefenter.
*Rhyfel y Sais Bach e 1819.
*E 1877 e voe savet skol Cofadail gant tremen 100 bugel enni neuze.
Y Mynydd Bach

**Y Mynydd Bach** (*Ar Menez Bihan*) zo un toullad torgennoù e Trefenter e Ceredigion.

Ur maen-koun zo war lein, da bevar barzh eus ar vro : T. Hughes Jones, B.T. Hopkins, J. M. Edwards hag Edward Prosser Rhys.
Newydd

**Newydd**, *nevez* e brezhoneg, zo ur ger a gaver e lec'hanvadurezh Kembre. 

## Lec'hioù
* Castell Newydd (kastell nevez)
* Eglwys Newydd (iliz nevez)
* Newydd Fynyddog (nevez venezieg)
* Y Drenewydd (an dre nevez)
* Tynewydd (ti nevez)
Eglwys Newydd

**Eglwys Newydd** (*iliz nevez*) zo anv daou lec'h e Kembre:
*Yr Eglwys Newydd, e-kichen Kerdiz
*Yr Eglwys Newydd ar y Cefn, e Sir Fynwy

## Pennadoù kar
*Eglwys
*Newydd
Mylor

**Mylor** zo un anv-den hag un anv-lec'h e Kernev-Veur.

## Den
* **Sant Mylor**, pe Sant Melor

## Lec'hioù
###### 
* Mylor (Kernev-Veur), parrez
* Mylor Bridge, kêriadenn e parrez Mylor

###### 
* Mylor (South Australia), kêriadenn.
Sharon Stone

**Sharon Vonne Stone**, ganet d'an 10 a viz Meurzh 1958, zo un aktourez, produerez ha top model stadunanat. 
Brudet eo dreist-holl gant ar filmoù Total Recall e 1990, Basic instinct e 1992 ha Casino gant Martin Scorsese e 1995, deuet eo a-benn neuze da vezañ ur sex simbol. Loreet eo bet meur a wech.
Cyd Charisse

**Cyd Charisse** (1922 - 2008) a oa anv-micher *Tulla Ellice Finklea*, dañserez stadunanat, brudet he divhar. E barr he brud e voe gant ar film *[[Singin' in the Rain]]* e 1952. 

Deskiñ koroll a reas en he yaouankiz gant ar Barrezioù rus en 1934 ha kemeret he devoa an anvioù-micher Celia Siderova ha Maria Istromena.
E 1939 e timezas e Paris d'ar c'horoller Nico Charisse. Hec'h anv-bihan Cyd a deu eus « Sid », ar ger *sis*, eus *sister* ("c'hoar") a veze graet outi gant he breurig. 

Hervez ur vojenn e teuje an anv "Charisse" eus ar ger *c'haris*, anv henc'hresianek pep hini eus an Teir Fulenn.

## Filmlennadur

;Filmoù berr:
**Rhumba Serenade* (1941)
**Poeme* (1941)
**I Knew It Would Be This Way* (1941)
**Did Anyone Call?* (1941)
**Magic of Magnolias* (1942)
**This Love of Mine* (1942)
**1955 Motion Picture Theatre Celebration* (1955)
Apia

**Apia** eo kêr-benn ha kêr nemeti stad dizalc'h Samoa er Meurvor Habask. En enez Upolu emañ, an eil brasañ enez eus ar vro. 37 708 a dud a oa o vevañ enni e 2007.

## Tud
Bevet en doa Robert Louis Stevenson ar pevar bloavezh diwezhañ eus e vuhez en Apia. Interet eo eno.

## Liammoù diavaez
Kivi

**Kivi** zo ur ger estonek ha finnek (div yezh kar) hag a dalv kement ha maen, deuet da vout anv-tiegezh.

## Tud
* Aleksis Kivi (1834–1872)
* Antero Kivi (1904–1981)
* Kalju Kivi (1951-)
* Maarja Kivi (1986-)
* Signe Kivi (1957-)

## Gwelet ivez
* Kiwi
Adam

**Adam** (hebraeg אָדָם‎; arabeg آدم‎) a zo un den hag a zo kaoz anezhañ en Testamant Kozh ("Levr ar C'heneliezh") hag er C'horan. Hervez an testennoù-se e vije, hervez ar relijionoù yuzev, kristen ha muzulman, an den kentañ war an Douar, krouet gant Doue. Hervez kredenn ar yuzevien hag ar gristenien e vije bet savet diwar skeudenn Doue. Diwar un tamm anezhañ (ur gostezenn) e vije bet savet ar plac'h kentañ, Eva. 
Tad eo da Kain hag Abel. 

Mervel a reas d'an oad a 930 vloaz (Geneliezh: 5,5).

## Liammoù diavaez
Adam (anv-tud)

**Adam** zo ur ger hebreek hag anv an den kentañ en istor an Denelezh, hervez an Testamant Kozh hag ar C'horan. Un anv-tud eo ivez e meur a yezh, koulz anv-bihan hag anv-bras.

## Gerdarzh
Eus an anv hebreek אדמה (adama, « douar »).

## Yezhoù all
**Adam* e brezhoneg, galleg, saozneg
**Adamo* en italianeg
**Adda*, e kembraeg
**Adán*, e spagnolek

## Tud
### Anv-bihan
* Adam Albert von Neipperg, jeneral ha diplomat aostrian
* Adam de la Halle, barzh gall en 
* Adam Smith, armerzhour ha prederour skosat
* Adam Yauch, rapour ha sevener stadunanat

#### El lennegezh
* Adam Reith, anv tudenn bennañ ar rummad romantoù skiant-faltazi *[[Planet of Adventure]]*, gant Jack Vance

### Anv-bras
*James Adam (1730-1794), tisavour ha kinklour skosat, breur da Robert Adam
*Robert Adam (1728-1792), tisavour ha kinklour skosat, breur da James Adam
*Patricia Adam, kannadez eil pastell-votiñ Penn-ar-Bed

### Lec'hioù
*Adam-lès-Passavant, kumun c'hall en Doubs

### Pennadoù kar
*Adams
*Adamstown
Adams

**Adams** zo un anv-tiegezh saoznek hag un anv-lec'h.

## Tud
* Gerry Adams (ganet e 1948), politikour iwerzhonat, prezidant Sinn Féin
* John Adams (1735-1826), eil prezidant ar Stadoù-Unanet
* John Quincy Adams (1767-1848), 6vet prezidant ar Stadoù-Unanet, mab d'an eil prezidant
*Bryan Adams, kaner kanadian
*Amy Adams, aktourez stadunanat

## Lec'hioù

###### 
*Adams, Ilocos Norte

###### 
*Adams, California
*Adams, California, anv kozh Corte Madera, California
*Adams, Decatur County, Indiana
*Adams, Morgan County, Indiana
*Adams, Massachusetts
*Adams, Minnesota
*Adams, North Dakota
*Adams, Nebraska
*Adams (kêr), New York
**Adams (kêriadenn), New York
*Adams, Oklahoma
*Adams, Oregon
*Adams, Tennessee
*Adams, Wisconsin, en Adams County
*Adams, Adams County, Wisconsin, kêr 
*Adams, Green County, Wisconsin, kêr 
*Adams, Jackson County, Wisconsin, kêr 
*Adams Center, Wisconsin, kêr didud

###### 
*Adams River, New Zealand

* Adams County
* Adams Township
* Mount Adams

## Pennadoù kar
* Adamsburg
* Adamsdale
* Adamstown
* Adamsville
* Addams
Marc'harid Bourgogn

**Marc'harid Bourgogn** zo un anv zo bet roet da veur a vaouez eus tiegezhioù konted ha duged Bourgogn.

* **[[Marc'harid Bourgogn (1100-1163)]]** pe **Marguerite de Mâcon**, marvet en 1163, merc'h da Étienne Ier de Bourgogne (1057-1102), kont Bourgogn, nizez d'ar pab Calixte II, dimezet da Guigues IV d'Albon
* **[[Marc'harid Bourgogn (marvet en 1277)]]**, anvet ivez **Marguerite de Limoges**, marvet en 1277, merc'h da Hugues IV, dug Bourgogn ha d'e bried kentañ , Yolande de Dreux, dimezet da Guillaume III, aotrou Mont-St-Jean, ha goude da Guy VI (marvet en 1263), beskont Lemojez. Gouarn a reas beskontelezh Lemojez etre 1263 ha 1275 durant la minorité de sa fille Marie, a-raok he dimeziñ da Arthur, pennhêr dugelezh Breizh.

* **[[Marc'harid Bourgogn (dame d'Arlay)|Marc'harid Bourgogn]]** (morte après 1300), itron Vitteaux, merc'h da Hugues IV, dug Bourgogn, ha d'e eil pried, Béatrice de Champagne; dimeziñ a reas da Jean de Chalon (1259-1316), aotrou Arlay 

* **[[Marc'harid Bourgogn (1248-1308)|Marc'harid Bourgogn]]** (1248-1308), kontez Tonnerre (1273-1308), merc'h da Eudes, mab henañ ha pennhêr an dug Huon IV Bourgogn hag e bried Mathilde II de Bourbon (1234-1262), pennhêrez Nevers, Auxerre ha Tonnerre; dimezet en 1268 Charles Iañ Anjev (1226-1285), roue Naplez ha Sikilia, kont Anjev ha Provañs.

* **[[Marc'harid Bourgogn (1290-1315)]]**, merc'h da Roperzh II (Bourgogn), dug Bourgogn ha da Agnès de France, dimezet da Loeiz X *le Hutin*, roue Bro-C'hall ha roue Navarra, tamallet dezhi bout avoultr en afer tour Nesle

* **[[Marc'harid Iañ Bourgogn]]**, ganet *Marguerite de France* (1310-1382), kontez palatin Bourgogn kontez Artez (1361-1382), merc'h daFulup V (Bro-C'hall) *le Long*, roue Bro-C'hall, ha d'e bried Janed II Bourgogn, kontez Bourgogn hag Artez; dimezet da Loeiz Iañ Flandrez, kont Flandrez ha Nevers, mamm da Loeiz II ''de Mâle''

* **[[Marc'harid Bourgogn (1374-1441)]]** (1374-1441), merc'h da Fulup II ''le Hardi'', dug Bourgogn ha da Marc'harid III Flandrez, dimezet da (1385) Wilhelm IV Bavaria, dug Bavaria-Straubing

* **[[Marc'harid Bourgogn (1393-1441)]]** (1393-1441), merc'h da Yann Dizaon, dug Bourgogn ha da Marc'harid Bavaria, dimezet div wech, da da gentañ d'an daofin Louis de France (1397-1415), ha goude da Arthur de Richemont, konestabl Bro-C'hall, ha goude dug Breizh. 

* **[[Marc'harid Aostria (1480-1530)]]**, merc'h da Mari Bourgogn (1457-1482) ha d'an Impalaer santel Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel, ha merc'h-vihan Charlez an Her, dug Bourgogn, a zimezas teir gwech;
**** Marc'harid Bourgogn ** (pe * Flandrez*) a veze graet anezhi pa voe dimezet d'an Daofin gall, Charlez, mab da Loeiz XI; 
** torret e voe an dimeziñ hag eurediñ a reas da Juan Aragon ha Kastilha
** pa intañvezas ec'h addimezas. 

## Pennadoù kar
*Marc'harid
*Bourgogn
Marc'harid Bourgogn (1290-1315)

**Marc'harid Bourgogn** (1290-1315) a oa ur briñsez eus dugelezh Bourgogn. Merc'h e oa da Roperzh II Bourgogn, dug Bourgogn, ha da Agnès Bro-C'hall e bried. Dimezet e voe da Loeiz *le Hutin*, a voe roue Bro-C'hall ha Navarra, ha tamallet e voe dezhi bout avoultr en afer an Tour de Nesle. 

## Dimeziñ
Dimezet e voe e miz Gwengolo 1305 e Corbeil, da Loeiz Iañ (1289-1316), Roue Navarra (1305-1316), hag a voe anvet da Roue Bro-C'hall nav bloaz goude, e 1314, evel Loeiz X *le Hutin*. Hennezh a oa mab da Fulup IV ''le Bel'' ha da Janed Iañ Navarra, rouanez Navarra.

## Bugale
Ur verc'h he doe, Janed (1311-1349) hag a voe Rouanez Navarra hag a renas gant he fried, ar priñs gall Fulup III Navarra.

## An afer
E deroù 1314 e krog an afer. Urzh a roas ar roue gall Fulup IV ''le Bel'' da herzel e deir merc'h-kaer, Marc'harid Bourgogn, Janed Bourgogn ha Blanche Bourgogn. Hervez ur c'hronikour e oant bet flatret gant merc'h ar roue, Isabelle de France, rouanez Bro-Saoz.
Tapet e vijent bet a-greiz o ebatoù gant gant daou varc'heg yaouank, Philippe ha Gauthier d'Aunay. 

Anavezet eo ar gwallabadenn-se evel afer tour Nesle.

Boureviet e voe an daou varc'heg, hag anzav a rejont o darempredoù gant ar priñsezed. kignet e voent e Pontoise en-bev, spazhet, dibennet, ha lakaet ouzh ar groug. 

Dre fazi eo e vez staget anv ar prederour gall Jean Buridan ouzh an afer abalamour d'ar varzhoneg c'hallek, Ballade des dames du temps jadis gant François Villon.

## He marv

Marc'harid a voe kraouiet e kreñvlec'h ar Château Gaillard, ha dalc'het e kuzh eno e-pad tostik da zaou vloaz. Kavet e voe marv en he c'hell e 1315, gant ar riv moarvat.

## Lennegezh
Meneget eo Marc'harid Bourgogn en div levrenn,*Le Roi de fer* ha *La Reine étranglée*, eus ar meurromant *[[Les Rois maudits]]*, gant Maurice Druon, a voe savet diwarno div abadenn gentañ an heuliad-skinwel heñvel anvet.

## Notennoù
Roparzh II

**Roperzh II** pe **Roparzh II**, zo anv meur a roue pe zug pe gont.

## Tud
* Roperzh II, Kont Worms (770–807)
* Roperzh II (Bro-C'hall) (972–1031)
* Roparzh II, lesanvet ''Berr-e-heuz'' (war-dro 1051–1134) mab henañ Gwilherm an Alouber, ha Dug Normandi
*Roperzh II de Brus (fl. 1138, died ca. 1189 or 1194)
*Roperzh II Dreux (1154–1218)
*Roperzh II Bro-Skos (1316–1390), anavezet evel "The Steward"
*Roperzh II Flandrez (1065–1111), anavezet evel "Roperzh Jerusalem"
*Roperzh II, Kont Artez (1250–1302)
* Roperzh II (Bourgogn) (1248–1306)

## Pennadoù kar
*Roperzh Iañ
*Roperzh III
*Roparzh
Mambo

**Mambo** a c'hall bezañ meur a dra:

*Mambo (sonerezh), un doare sonerezh eus Kuba
*Mambo (dañs), un dañs war ar sonerezh-se
*Mambo (film), ur film e 1954
*Mambo (vodou), ur velegez vodou en Haiti
**MAMbo* zo ur berradur evit *Museo d'Arte Moderna di Bologna* 
**MAMBO* zo ur berradur evit *Museo de Arte Moderno de Bogotá*.
Eozen Pentevr

** Eozen Iañ Pentevr**, pe *Odo*, pe *Eon* pe *Eudes* e galleg (999- 7 a viz Genver 1079), a oa kont Pentevr adalek 1035, ha rejant Breizh etre 1040 ha 1047 evit e niz Konan II.

Mab e oa da Jafrez Iañ, dug Breizh, ha da Hawiz Normandi, merc'h da Richarzh Iañ, dug Normandi. E vreur henañ Alan III a oa dug Breizh war-lerc'h o zad.

En 1040 e skrapas e niz Konan II, a oa da ren e dugelezh Breizh. Pa laoskas ar c'hrennard da vont en 1047, e talc'has da ren en darn vrasañ eus ar vro, ken na voe tapet gant e enebourien en 1056.

## E vuhez
En 1031 edo gant e vreur an dug Alan III pa voe graet un donezon da Abati Menez-Mikael ha bloaz goude pa voe diazezet abati Sant-Jorj Roazhon, hag o c'hoar Adèle an hini e voe an abadez kentañ.

Tabut a savas etre e vreur hag eñ, ma rankas o eontr Judikael eskob Gwened, dont da hanterour. Digant Alan III, en 1035, en doe douaroù bras en eskoptioù Sant-Brieg, Landreger Sant-Malo ha Dol, anezho kontelezhioù ha baroniezhioù Pentevr, Goueloù, Avaogour ha Lambal.

Goude marv e vreur Alan III e teuas a-benn en 1040 da vezañ anvet da ziwaller e niz Konan II, hag embann a reas bout kont Breizh. ne voe dieubet an dug yaouank nemet e 1047 gant e harperien. Trec'het e voe Eozen gant Gwilherm an Alouber pa oa o vrezeliñ skoaz ouzh skoaz gant Herri Iañ Bro-C'hall en emgann Mortemer en 1054. Neuze e reas emglev gant Jafrez III, kont Anjev, a-enep dug Normandi.

En 1056 e voe kemeret Roazhon gant Konan II ha prizoniet Eozen gantañ. En 1062 e voe graet ar peoc'h etre an dug ha Jafrez Boterel, mab henañ Eozen a gendalc'he gant ar stourm e-unan.

E 1075, pa oa erru gwall gozh, e kemeras perzh en emsavadeg baroned Breizh a-enep an dug Hoel II.

Mervel a reas d'ar  ha beziet e voe en iliz-veur Sant-Brieg.

## Bugale
Dimezet e oa da Agnès, merc'h da Alan Canhiart, kont Kerne, ha nav bugel o doe

* Adèle (war-dro 1035- † goude 1056/1057) ;
* Jafrez Iañ Pentevr , lesanvet *Boterel* († 1093) ;
* Brian († 1084), a gemeras perzh en aloubidigezh Bro-Saoz, hag a voe roet dezhañ kontelezh Richmond, marvet divugel;
*Alan ar Rouz († 1093), a gemeras perzh en Emgann Hastings hag a voe aotrou enor Richmond e Bro-Saoz adal 1070, marvet divugel; 
* Guillaume † goude 1055/1057 ;
* Robert † goude 1055/1057 ;
* Richard † goude 1056/1057 ;
*Alan an Du († 1098), a zalc'has enor Richmond goude marv e vreur e 1093, divugel ;
* Steven Treger († 1137), Kont Gwengamp, Treger hag aotrou Gouelo, ha goude kont Pentevr, a zalc'has enor Richmond adalek 1093 .

### Besterd
Pemp bastard en doa da vihanañ :
* ur verc'h dimezet da Enisan Pleven
* Bodin (breur da Vardulf), manac'h en abati an itron Varia en York (Bro-Saoz),
* Bardulf Ravensworth 
* Ribald Middleham, dimezet da Béatrice Taillebois
* Arnold

Kontet eo ivez da vezañ tad Derrien, hag en dije savet kastell ar Roc'h-Derrien.

## Notennoù


### Pennadoù kar
*Konted Pentevr
Aerborzh Sao Vàng

**Aerborzh Sao Vàng** (Vietnameg: *Sân bay Sao Vàng*) eo aerborzh pennañ Đồng Hới. E-kichen Sao Vàng emañ, Thanh Hóa, Proviñs Thanh Hóa, Vietnam, 45 km e Kornôg Thanh Hóa. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Thanh Hóa. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 45 munud.
.br

**.br** eo an anv domani evit Brazil er Genrouedad. Unan eus ar gerioù-alc'hwez eo. 

En 2011 eo unan eus an 10 anv-domani implijetañ er bed, gant 2 vilion a chomlec'hioù.
Addams

*

**Addams** zo un anv-tiegezh saoznek.

## Tud

*Aubrey Addams (1987), aktourez
*Charles Addams (1912–1988), tresour, oberour “The Addams Family”
*Dawn Addams (1930–1985), aktourez saoz

## Oberoù
*The Addams Family

## Pennadoù kar
* Adamsburg
* Adamsdale
* Adamstown
* Adamsville
* Adams
Salem (Massachusetts)

**Salem** (distaget [ˈseɪləm] e saozneg) zo ur gêr eus Massachusetts, e biz Stadoù Unanet Amerika. Dont a ra an anv "Salem" eus ar ger hebraek *shalom* a dalvez kement ha peoc'h.

Anavezet eo Salem abalamour ma voe graet eno ur prosez da vaouezed tamallet da vezañ sorserezed e 1692. Betek hiziv ez implijer istor Prosez sorserezed Salem da sachañ touristed di. Hogen pouezus eo bet Salem en istor ar Stadoù Unanet ivez peogwir e oa ur porzh a bouez e dibenn an  hag en  kantved, oc'h ober kenwerzh gant broioù reter Azia (Sina hag Indez ar Sav-heol).

## Kêrioù gevellet gant Salem
Salem

**Salem** zo un anv-lec'h er broioù saoznek hag e meur a vro.

## Lec'hioù
### 
* Salem (Baden-Württemberg)
** Reichskloster Salem, abati
* Salem (Schleswig-Holstein)

###### 
*Salem (Birmania)

###### 
* Salem (Tamil Nadu)

### 
* Salem (Ontario)

###### 
*Salem (Ceredigion)
*Salem (Sir Gaerfyrddin)

###### 
* Salem (Montserrat)

###### 
* Salem (Valencia)

###### 
* Salem (Alabama)
* Salem, Arkansas
** Salem, Fulton County, Arkansas
** Salem, Saline County, Arkansas
* Salem, Connecticut
* Salem, Florida
* Salem, Georgia
* Salem, Idaho
* Salem, Illinois
* Salem, Indiana
** Salem, Indiana e Washington County
** Salem, Adams County, Indiana 
** Salem, Jay County, Indiana
* Salem, Iowa
* Salem, Kentucky
* Salem, Maryland
*Salem (Massachusetts)‎ 
** Sorserezed Salem sorserezed a voe barnet eno e 1692, 
* Salem Township, Washtenaw County, Michigan
* Salem, Missouri
* Salem, Nebraska
* Salem, New Hampshire
* Salem, New Jersey
** Salem Nuclear Power Plant
** Salem River, adstêr d'ar Stêr Delaware 
* Salem, New Mexico
* Salem, New York
** Salem (town), New York
*** Salem (village), New York
* Salem, North Carolina
* Winston-Salem, North Carolina
** Old Salem, ur mirdi istor
* Salem, Ohio
* Salem, Oklahoma
* Salem (Oregon), kêr-benn stad Oregon
* Salem, Pennsylvania
* Salem, South Carolina
* Salem, South Dakota
* Salem, Texas, 
* New Salem, Texas
* Salem, Utah
* Salem, Virginia
* Salem, Virginia Beach, Virginia, karter
* Salem, West Virginia
* Salem, Wisconsin, anv meur a lec'h e Wisconsin

###### 
* Salem (Sveden)
###### 
* Bou Salem

## Lennegezh
* *[[Salem's Lot]]*, romant saoznek gant Stephen King

## Pennadoù kar
* New Salem
* Salem Township
* South Salem
* West Salem
Julien Landfried

**Julien Landfried** zo ur politikour gall. Kensavet en deus l'Observatoire du Communautarisme ha stourmet a-enep ar rannvroelourien hag an heñvelrevidi eneprepublikan. E-touez renerien ar Mouvement des Citoyens emañ, gant Jean-Pierre Chevènement. Klasket en doa bout kannad gant skoazell ar PS a-enep Patrick Devedjian da-geñver ar votadegoù e miz Mezheven 2012, hag e dilennadegoù darnel e Kerzu 2012. Bep gwech e kollas en eil tro a-enep dezhañ.

## Liammoù
*  http://www.lejournalderobinson.fr/?p=8414 Pennad diwar e benn hag e vuhez
*  https://web.archive.org/web/20121230022627/http://www.rue89.com/rue89-politique/2012/06/08/faut-il-ressembler-ses-electeurs-pour-etre-elu-232829 Pennad war Rue89
Stéphane Guivarc'h

**Stéphane Guivarc'h** (*Stefan Gwivarc'h*), ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1970 e Konk-Kerne, a oa ur melldroader a-vicher (argader) etre 1989 ha 2002.
Gresham (Oregon)

**Gresham** zo ur gêr lec'hiet e biz stad Oregon, unan eus stadoù SUA. Er bloavezh 2010 e oa 105 594 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Gresham en ur mod ofisiel e 1905.

## Kêrioù gevellet gant Gresham

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel Gresham
Hillsboro

**Hillsboro** zo anv meur a lec'h e SUA. 

*Hillsboro (Alabama)
*Hillsboro (Illinois)
*Hillsboro (Indiana)
*Hillsboro (Iowa)
*Hillsboro (Kansas)
*Hillsboro (Maryland)
*Hillsboro (Missouri)
*Hillsboro (New Mexico)
*Hillsboro (North Dakota)
*Hillsboro (Ohio)
*Hillsboro (Oregon)
*Hillsboro (Tennessee)
*Hillsboro (Texas)
*Hillsboro, King and Queen County, Virginia
*Hillsboro, Loudoun County, Virginia
*Hillsboro, West Virginia
*Hillsboro, Wisconsin

## Gwelet ivez
*Hillsborough
Tarod

*Arabat droukveskañ ar pakad kartennoù gant ar *'c'hoarioù Tarod**.''
<HR noShade>

An **tarod''' a zo ur pakad kartennoù c'hoari implijet en Europa abaoe ar  da c'hoari Tarod, hag alies e vez implijet ar c'hartoù-mañ e divinerezh (graet e vez '"lenn ar blanedenn" pe kartomañs eus an dra-se).

## Notennoù ha daveennoù
Menez-Dregan

**Menez-Dregan** zo ul lec'hienn ragistorel, e kumun Ploeneg.

Diskoachet e voe al lec'hienn, ur vougev kouezhet en he foull anezhi, e 1985 ha kaset e vez furchadegoù enni abaoe 1991. Dibar eo abalamour d'ar frammoù kelc'hiek e mein ha d'ar roudoù devidigezh enne a ziskouez e veze savet oaledoù eno. Dre-se eo Menez-Dregan unan eus lec'hiennoù koshañ anavezet er bed hag a ziskouez roudoù tan dalc'het gant an den (*[[Homo erectus]]* sur a-walc'h). Unan a fedoù heverkañ ar sevenadur Acheulean eo.

Annezet e vefe bet ar vougev 465 000 vloaz kent JK evit ar wech kentañ. 350 000 vloaz 'zo vefe bet annezet adarre evel m'en diskouez un oaled modernoc'h, un tamm eus un dant olifant en he c'hreiz.
Michelangelo (disheñvelout)

**Michelangelo** zo un anv-bihan italianek, savet diwar an anv-bihan all Michele, anv italianek an arc'hael Mikael, hag an anv-bihan all Angelo ( *[[ael]]* e brezhoneg).

## Tud

*Michelangelo Buonarroti, an arzour italian eus mare an Azginivelezh brudet dre ar bed a-bezh
*Michelangelo Buonarroti yaouank, niz d'an arzour, lenneg eus Firenze.
*Michelangelo Merisi, anavezetoc'h evel Caravaggio.
**Michelangelo dei Conti*, deuet da vout ar pab Inosant XIII.
*Michelangelo Tommaso, aktor.
*Michelangelo Tonti, kardinal.
*Michelangelo Vaccaro, politikour .
*Michelangelo Vella, sonaozour.

## Traoù all
*3001 Michelangelo, asteroidenn 
**Michelangelo*, lestr italian
Simon Sirodot

**Simon Sirodot** (1825 - 1903) a oa un arkeologour gall hag a gasas da benn furchadegoù e lec'hienn ragistorel Menez-Dol en .

Ganet e oa bet Simon Sirodot e Longeau (Haute-Marne) e 1825. Kelenner lise e voe a-raok derc'hel ur gador-gelenn war al loenoniezh hag al louzawouriezh e skol-veur Skiantoù Roazhon. Embann a reas ul levr war ar bezhin *Batrachosperm* e 1884 ha dean skol-veur Roazhon e voe etre 1869 ha 1894.

Desachet e voe e evezh pa glevas kaoz eus dizoloadennoù eskern war Menez Dol da heul labourioù kaset en ur vengleuz greunvaen. Mont a reas da gas furchadegoù eno e 1872 hag e 1873. Lakaat a reas toullañ peder c'hleuziadenn evit sevel profil ar gwiskadoù, ar pezh ne oa ket kustum an arkeologourien d'ober d'ar mare-se pa vezent techet da zastum an traezoù kaerañ evel ma teu e teu, hep teurel pled ouzh an endro arkeologel. Dastum a reas evel-se un toullad mat a eskern hag a vinvioù kailhastr.

E anv zo bet roet d'ur skol e Menez-Dol.

## Liamm diavaez
*Espace-sciences.org
Tevieg

**Tevieg**, pe **Tivieg**, zo un enez prevez ha didud e kumun Sant-Pêr-Kiberen. Ul lec'hienn arkeologel a-bouez eo dre m'eo bet kavet korfoù-eskern koshañ Breizh eno.

Etre 1928 ha 1934 e voe furchet an enez gant ur c'houblad eus Loren dedennet gant an arkeologiezh, Marthe ha Saint-Just Péquart. Diskoachet e voe gante roudoù annezioù hag ur veredeg eus Krennoadvezh ar maen (war-dro 10 000 bloaz 'zo).

Ar c'horfoù kavet (seizh gwaz, eizh maouez, ur plac'h yaouank ha seizh bugel) a oa beziet e fozioù goloet gant daroù. Dielfennet eo bet ar relegoù-se ha jedet ment keidat ar wazed (1,59 m) ha hini ar maouezed (1,52 m). Unan eus ar wazed a oa bet lazhet gant ur bir kailhastr.

## Daveenn
North Las Vegas

**North Las Vegas** zo ur gêr lec'hiet e su stad Nevada, unan eus stadoù SUA. Er bloavezh 2011 e oa 229 224 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv North Las Vegas en ur mod ofisiel e 1946.


Northlasv.jpg
Northlasvegasairport-kvgt.jpg
2010-1218-WashingtonSchool.jpg


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel North Las Vegas
Triton (loarenn)

**Triton** eo loarenn vrasañ ar blanedenn Neizhan hag ar seizhvet loarenn eus Koskoriad an Heol dre he ment. Dizoloet e oa bet gant ar steredoniour breizhveuriat William Lassell d'an 10 a viz Here 1846. Al loarenn vrasañ e Koskoriad an Heol eo gant ur gelc'htro a-gin.

## Liammoù diavaez
Triton (doue)

**Triton** (Τρίτων e henc'hresianeg, *Tritōn*) zo anv un doue e mojennoù Hellaz kozh, kannad ar mor. Mab e oa d'an doueed Poseidon hag Amfitrite.

Skeudennet eo evel ur morzen gant ul lost pesk, pe zaou.

## Bugale
*Pallas

## Arz

 
Triton mosaic.jpg|Triton daoulostek
Villa_giulia,_secondo_cortile,_ninfeo,_mosaico_romano,_dalla_'statua'_sulla_via_aurelia_01_(2).jpg|Triton o c'hwezhañ en ur veurgrogenn (mozaikenn e Villa Giulia e Roma)
NAMA Héraclès & Triton.jpg|Triton ha Herakles
Herakles Triton BM GR1947-7-14-16.jpg|Heraklas ha Triton ()


## Liamm diavaez

*https://commons.wikimedia.org/wiki/Odd_creatures