Skeul Réaumur

**Skeul Réaumur** a reer ouzh ur skeul gwrezverk, aroueziet dre **°Ré**, **°Re** pe **°r**, a oa bet ijinet e 1730 gant an amprevanoniour ha fizikour gall René Antoine Ferchault de Réaumur (1683-1757).

Hervez ar skeul-ze ez eo 0 teuzverk an dour (pa dro a skorn da liñvenn pe a liñvenn da skorn) ha 80 bervverk an dour (pa verv, eleze pa dro da c'haz).

## Saverezh
Etanol tanavet gant dour a oa e gwrezverker Réaumur, a verke 0° da deuzverk an dour ; pep derez a dalveze kement ha 1/1000 eus endalc'had ar gorzenn hag ar glogorenn, adalek ar strad betek ar merk 0.

Da vennozh ar fizikour e tlee ar c'hementad a zour en alkool bout termenet en doare ma krogfe al liñvenn da virviñ da 80°Ré, da lavaret eo pa 'z eus bet ur c'hresk 8% en he ec'honad. Alkool a voe dibabet gant Réaumur abalamour ma vez hewelusoc'h ar c'hresk ennañ. Div gudenn a savas koulskoude :
#bras-bras e oa e venvegoù kentañ, ha dre ma verv an alkool d'ur gwrezverk izel ne dalvezent ket evit an holl vuzuliadennoù ;
#liñvennoù liesseurt a veze implijet gant ar farderien gwrezverkerioù, hogen atav e lakaent 80°Ré evit merkañ bervverk an dour, ar pezh a zegase luzierezh er muzulioù evel-just.

Er bloavezhioù 1760, an douarour ha fizikour suis Jean-André Deluc (1727-1817) a studias an holl liñvennoù a veze er gwrezverkoù hag e 1772 e kavas e oa ar bevargant an hini wellañ e pep degouezh rak al linennekañ eo kemm ec'honad ur meskaj Hg gant liñvennoù all.
### Displegadenn fizikel
Kejomp ul liñvenn A gant ul liñvenn B, kevatal o zolz hag anvomp C an disoc'h. Sankomp ur gwrezverker en A da gentañ, e B da eil hag e C da drede. Ur c'hresk a vo bewezh er benveg, a verzer dre uhelder an dourenn er gorzenn : u_A evit gwrezverk A, u_B evit hini B hag u_C evit hini C.

En gortoz e oa J.-A. Deluc ma vefe u_C kevatal da \frac 12 (u_A + u_B), ar pezh a zo gwir n'eus forzh pe feur a vefe er meskaj A + B.

Dre-se e kavas e oa dre ar bevargant e oa ar muiañ a linennegezh er muzulioù.
*Adalek dibenn ar  e voe fardet hogos hepken gwrezverkerioù dre vevargant.

## Arver
Dre Europa a-bezh e voe implijet skeul Réaumur, dreist-holl e Bro-C'hall, en Alamagn hag e Rusia — Fyodor Dostoyevskiy a skrivas, e frazenn gentañ "Ar vreudeur Karamazov" (Братья Карамазовы, 1880) :  Skorn da unnek derez hon eus  (У нас стал мороз градусов в одиннадцать), eleze –11°Ré (–14°C). E Stadoù-Unanet Amerika e oa anavet ivez : e pennad 7 e *Notes on the State of Virginia* (1781), a-zivout an hinad, Thomas Jefferson a droas an derezioù Fahrenheit e derezioù Réaumur.

Er bloavezhioù 1790 e troas Bro-C'hall war-du ar c'hentañ skeul Celsius (1742), peogwir e oa un unanenn eus ar reizhiad metrek d'ar mare-se ; lod broioù en Europa avat a gendalc'has gant hini Réaumur betek diwezh an  ha Rusia ar C'hornôg he miras betek deroù an . Hiziv c'hoazh e vez arveret ar skeul Réaumur en Italia — gant ur benveg niverel — evit muzuliañ ar gwrezverk ar c'heuz *parmeggiano reggiano* pa vez fardet

## Amdroadur eus un eil skeul da unan all
### Jediñ

### Keñveriañ

ImageSize = width:905 height:50
PlotArea  = left:80 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify
Colors =
  id:black  value:black
  id:white  value:white
  id:lightline  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
Period     = from:223 till:383
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:230
ScaleMinor = unit:year increment:1  start:223

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)
LineData=
  at:start      color:green layer:front
  at:end        color:green layer:front

  at:233.15 color:lightline layer:back
  at:253.15 color:lightline layer:back
  at:273.15 color:lightline layer:back
  at:293.15 color:lightline layer:back
  at:313.15 color:red layer:back
  at:333.15 color:lightline layer:back
  at:353.15 color:lightline layer:back
  at:373.15 color:lightline layer:back
TextData =
   fontsize:10
   textcolor:blue
   pos:(0,13)
   text: Kelvin K

ImageSize = width:905 height:50
PlotArea  = left:80 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify
Colors =
  id:black  value:black
  id:white  value:white
  id:lightline  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
Period     = from:-50 till:110
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-50
ScaleMinor = unit:year increment:1  start:-50

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:5 shift:(0,-5)
LineData=
  at:start      color:green layer:front
  at:end        color:green layer:front

  at:-40 color:lightline layer:back
  at:-20 color:lightline layer:back
  at:0 color:lightline layer:back
  at:20 color:lightline layer:back
  at:40 color:red layer:back
  at:60 color:lightline layer:back
  at:80 color:lightline layer:back
  at:100 color:lightline layer:back
TextData =
   fontsize:10
   textcolor:blue
   pos:(0,13)
   text: Celsius °C

ImageSize = width:905 height:50
PlotArea  = left:80 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify
Colors =
  id:black  value:black
  id:white  value:white
  id:lightline  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
Period     = from:-58 till:230
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-50
ScaleMinor = unit:year increment:1  start:-58
PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)
LineData=
  at:start      color:green layer:front
  at:end        color:green layer:front
  at:-40 color:lightline layer:back
  at:-4 color:lightline layer:back
  at:32 color:lightline layer:back
  at:68 color:lightline layer:back
  at:104 color:red layer:back
  at:140 color:lightline layer:back
  at:176 color:lightline layer:back
  at:212 color:lightline layer:back
TextData =
   fontsize:10
   textcolor:blue
   pos:(0,13)
   text:Fahrenheit °F

ImageSize = width:905 height:50
PlotArea  = left:80 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify
Colors =
  id:black  value:black
  id:white  value:white
  id:lightline  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
Period     = from:402 till:690
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:410
ScaleMinor = unit:year increment:1  start:402
PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)
LineData=
  at:start      color:green layer:front
  at:end        color:green layer:front
  at:419.7   color:lightline layer:back
  at:455.7   color:lightline layer:back
  at:491.7   color:lightline layer:back
  at:527.7   color:lightline layer:back
  at:563.7 color:red layer:back
  at:599.7 color:lightline layer:back
  at:635.7  color:lightline layer:back
  at:671.7 color:lightline layer:back
TextData =
   fontsize:10
   textcolor:blue
   pos:(0,13)
   text:Rankine °Ra

ImageSize = width:905 height:50 
PlotArea  = left:80 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify
Colors =
  id:black  value:black
  id:white  value:white
  id:lightline  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
Period     = from:-18.75 till:65.25
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:-15
ScaleMinor = unit:year increment:1  start:-18

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:5 shift:(0,-5)
LineData=
  at:start      color:green layer:front
  at:end        color:green layer:front
  
  at:-13.5 color:lightline layer:back
  at:-3 color:lightline layer:back
  at:7.5 color:lightline layer:back
  at:18 color:lightline layer:back
  at:28.5 color:red layer:back
  at:39 color:lightline layer:back
  at:49.5 color:lightline layer:back
  at:60 color:lightline layer:back
TextData =
   fontsize:10
   textcolor:blue
   pos:(0,13)
   text:Rømer °Rø

ImageSize = width:905 height:50 
PlotArea  = left:80 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify
Colors =
  id:black  value:black
  id:white  value:white
  id:lightline  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
Period     = from:-16.5 till:36.3
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:-15
ScaleMinor = unit:year increment:1  start:-15

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:5 shift:(0,-5)
LineData=
  at:start      color:green layer:front
  at:end        color:green layer:front
  
  at:-13.2 color:lightline layer:back
  at:-6.6 color:lightline layer:back
  at:0 color:lightline layer:back
  at:6.6 color:lightline layer:back
  at:13.2 color:red layer:back
  at:19.8 color:lightline layer:back
  at:26.4 color:lightline layer:back
  at:33 color:lightline layer:back
TextData =
   fontsize:10
   textcolor:blue
   pos:(0,13)
   text:Newton °N

ImageSize = width:905 height:50 
PlotArea  = left:80 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify
Colors =
  id:black  value:black
  id:white  value:white
  id:lightline  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
Period     = from:-15 till:225
DateFormat = yyyy
TimeAxis   = orientation:horizontal order:reverse format:yyyy
ScaleMajor = unit:year increment:15 start:-15
ScaleMinor = unit:year increment:1  start:-15

LineData=
  at:start      color:green layer:front
  at:end        color:green layer:front
  
  at:0 color:lightline layer:back
  at:30 color:lightline layer:back
  at:60 color:lightline layer:back
  at:90 color:red layer:back
  at:120 color:lightline layer:back
  at:150 color:lightline layer:back
  at:180 color:lightline layer:back
  at:210 color:lightline layer:back
TextData =
   fontsize:10
   textcolor:blue
   pos:(0,13)
   text:Delisle °D 

ImageSize = width:905 height:100
PlotArea  = left:80 right:15 bottom:70 top:5
AlignBars = justify
Colors =
  id:black  value:black
  id:white  value:white
  id:lightline  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
Period     = from:-40 till:88
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-30
ScaleMinor = unit:year increment:1  start:-40
PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)
LineData=
  at:start      color:green layer:front
  at:end        color:green layer:front
  at:-32 color:lightline layer:back
  at:-16 color:lightline layer:back
  at:0 color:lightline layer:back
  at:16 color:lightline layer:back
  at:32 color:red layer:back
  at:48 color:lightline layer:back
  at:64 color:lightline layer:back
  at:80 color:lightline layer:back
TextData =
   fontsize:10
   textcolor:blue
   pos:(0,60)
   text:Réaumur °Ré
   fontsize:12
   textcolor:red
   pos:(110,20)
   text:313.15&nbsp;K   =   40&nbsp;°C   =   104&nbsp;°F   =   563.67&nbsp;°Ra   =   28.5&nbsp;°Rø   =    13.2&nbsp;°N   =   90&nbsp;°D   =   32&nbsp;°Ré


## Notennoù