open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ar Brugeier

**Ar Brugeier** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Anast]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
<gallery>
Le bourg de Les Brulais.JPG|Luc'hskeudenn gozh eus kreiz ar vourc'h gant ar vered.
</gallery>
== Douaroniezh ==
* War lez ar stêr [[Av]], ha richerioù Douets, Bignon, ha Gouie, emañ ar Brugeier.

== Anv ==

=== Stummoù skrivet ===

* Jean-Yves Le Moing : ''"***Bruereto***, 1155;'' **Brueleto***, 1158;'' '''Bruirez***, 1330"*

=== Gerdarzh ===

* lec'h devet gant tan ?

== Ardamezioù ==
N'ez eus ket ardamezioù gant ar gumunn.

== Istor ==
* *'Brugeier*' e oa trev eus [[Kamlec'hieg]], en [[eskopti Sant-Maloù]]
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ur c'hure, Gerard e anv.
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 24 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,27% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

== Brezhoneg ==
* 18,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Les Brulais - Église Saint-Étienne-Saint-Melaine 01.JPG|An tour-iliz.
Les Brulais - Église Saint-Étienne-Saint-Melaine 03.JPG|Keur an iliz.
La Bouëre.jpg|Kastell La Bouëre.
Les_Brulais_-_Monument_aux_morts.JPG|Monumant ar re varv.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Stevan*-*Sant Melani*, 1835.
* Kastell La Bouëre, adsavet.
* [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=16940  Monumant ar re varv].

== Emdroadur ar boblañs 1962-2007 ==


== Melestradurezh ==
<gallery>
Les Brulais - mairie.JPG|Ar maerdi.
</gallery>









== Tud ==

== Liamm diavaez ==

* [https://web.archive.org/web/20070930151059/http://www4.culture.fr/patrimoines/patrimoine_architectural_et_mobilier/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA35002470 Glad Ar Brugeier]

== Levrlennadur ==

* Albert DAUZAT & Charles ROSTAING : *Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France*. Larousse, 1963; Guénégaud, 1978.  
* Embannadurioù FLOHIC : *Le patrimoine des communes d'Ille et Vilaine.* 
* Jean-Yves LE MOING : *Les noms de lieux bretons de Haute Bretagne''. Coop-Breizh. 1990.

## Notennoù ha daveoù
Kempel

**Kempel** a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Anast e departamant Il-ha-Gwilen.

Kendeuzet e oa bet gant Anast d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez : Traoñ Anast.

## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie, *op. cit.* ː **Campel**, 868, 1144; **Quenper**, 1250; **Campel**, 1624; **Champel**, 1630
;Gerdarzh

## Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar c'hure, Roux e anv, hag ur beleg, Moison.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 34 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,89% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 e Belgia, unan en Oret, serjant e oa en 2vet Rujumant Troadegiezh hag unan en Emgann Rossignol e Belgia, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 5,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir du Val (Campel).jpg|Ar peulvan.

* Peulvan "Le Val".

Enceinte de terre de la Bigotais.jpg|Ar sern.

* Sern "La Bigotais".

Campel - église Sainte-Marie-Madeleine 02.JPG|An iliz katolik.

* Ilz katolik *Santez Mari Madalen*, 1864-1870.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù
## Pennadoù kar
* Anast,
* Traoñ Anast.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Glad Kempel .
## Levrlennadur

* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Roll rouaned Mercia

Rouantelezh Mercia a oa unan eus pouezusañ rouantelezhioù an angl-ha-saozon. En em astenn a rae war ar Midlands etre ar  hag an . Goude ar  ez eas da benn an heptarkiezh hag e unpennoù a voe ar re gentañ d'en em embann *Roue Preden* pe *Roue ar Saozon*

## Roue ar Vercianed
### Iclingas (Tiernelezh Icel)
***[[Icel|Icel]] ''c.'' [[488]]-''c.'' [[501]]**
***[[Cnebba]] ''c.'' [[501]]-''c.'' [[566]]**
***[[Cynewald]] ''c.'' [[566]]-[[584]]**
***[[Creoda Mercia|Créoda]] [[584]]-[[593]]**
***[[Pybba Mercia|Pybba]] [[593]]-[[606]]**
***[[Cearl Mercia|Céorl]] [[606]]-[[626]]**
***[[Penda Mercia|Penda]] [[626]]-[[655]]**
***[[Eowa Mercia|Éowa]] ''c.'' [[635]]-[[642]]**
***[[PeadaMercia|Péada]] ''c.'' [[653]]-[[656]]**
***[[655]]-[[658]] renet gant [[Northumbria]]**
***[[Wulfhere Mercia|Wulfhere]] [[658]]-[[675]]**
***[[Æthelred Mercia|Æþelred]] [[675]]-[[704]] (''d.'' [[716]])**
***[[Cenred Mercia|Cœnred]] [[704]]-[[709]] (''d.'' ?)**
***[[Ceolred Mercia|Céolred]] [[709]]-[[716]]**
***[[Ceolwald Mercia|Céolwald]] [[716]]**
***[[Ethelbald Mercia|Æþelbald]] [[716]]-[[757]]**

### Skraper
***[[Beornrad Mercia|Béornred]] [[757]] (''d.'' ?)**
### Tiernelezh Offa
***[[Offa Mercia|Offa]] [[757]]-[[796]]**
***[[Ecgfrith Mercia|Egfriþ]] [[787]]-[[796]]** (kenroue)
### Tiernelezh Cœnwulf
***[[Coenwulf Mercia|Cœnwulf]] [[796]]-[[821]]**
***[[Cenelm Mercia|Cynehelm]] (St Kenelm) [[812]] or [[821]]**
***[[Ceolwulf I Mercia|Céolwulf]] [[821]]-[[823]] (''d.'' ?)**

### Rouaned dilennet
***[[Beornwulf Mercia|Béornwulf]] [[823]]-[[826]]**
***[[Ludeca Mercia|Ludeca]] [[826]]-[[827]]**
***[[Wiglaf Mercia|Wigláf]] (re kentañ) [[827]]-[[829]]**
***[[829]]-[[830]] renet gant [[Wessex]]**
***[[Wiglaf Mercia|Wigláf]] (eil ren) [[830]]-[[840]]**
***[[Wigmund Mercia|Wigmund]] ''c.'' [[840]]**
***[[Wigstan Mercia|Wigstan]] [[840]] (''d.'' [[849]])**
***[[Beorhtwulf Mercia|Béorhtwulf]] [[840]]-[[852]]**
***[[Burgred Mercia|Burgred]] [[852]]-[[874]] (''d.'' ?)**
***[[Ceolwulf II Mercia]] [[874]]-[[883]]**
***[[Earl Aethelred Mercia|Æþelred Mucil]] [[883]]-[[911]]**

### Introned ar Vercianed

***[[Ethelfleda|Æþelflæd]] [[911]]-[[918]]**
***[[Aelfwynn|Ælfwynn]] [[918]]-[[919]] (''d.'' ?)**
Kensonenn staon a-gostez dre dostaat

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon a-gostez dre dostaat mouezhiet treuzskrivet [ʎ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 157.

Atav e vez mouezhiet ar c'hensonennoù dre dostaat hep par divouezh ebet.

## Skouerioù

## Notennoù

## Pennadoù kar
* Kensonenn
* Kensonenn a-gostez
* Kensonenn staon
* Kensonenn dre dostaat
* Kensonenn mouezhiet
Joseph Fourier

**Jean Baptiste Joseph Fourier** (21 a viz meurzh 1768 - 16 a viz mae 1830) a oa ur fizikour hag ur jedoniour gall brudet evit e labour war Heuliad Fourier. En e enor e oa bet anvet Treuzfurmadur Fourier.

## Liammoù diavaez

Buhez Joseph Fourier
Kanton Plagad

**Kanton Plagad** a oa anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Kumunioù
Kanton Plagad a yae 7 kumun d'ober anezhañ:
* Brengoloù
* Goudelin
* Lanrodeg
* **[[Plagad]]**
* Sant-Fieg
* Sant-Pever
* Sant-Yann-Gerdaniel

## Daveoù
*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Aodoù-an-Arvor
Loutehel

**Loutehel** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Anast e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv
## Ardamezioù
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Renais e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,74% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
## Brezhoneg
* 13,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Loutehel - église Saint-Armel 01.JPG|An iliz katolik.
Loutehel - Lohière.jpg|Ar c'hastell, tro 1910.
Loutehel - Fontaine Saint-Armel.JPG|Ar feunteun.

* Iliz katolik *Sant Arzhel*.
* Kastell "La Lohière", gant ul lodenn vihan bet savet en  hag an darn vrasañ e kard diwezhañ an . 
* Feunteun *Sant Arzhel*.
* Peulvan "La Pierre Droite".

Loutehel - monument aux morts.JPG|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Liammoù diavaez

* Glad Loutehel.

## Daveoù ha notennoù
Sant-Fieg

**Sant-Fieg** (*[[Saint-Fiacre]]*) a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor, hag a oa e kanton Plagad betek 2015.
## Douaroniezh

War lez dehoù an Trev emañ ar gumun, etre kumunioù Lanrodeg, en hanternoz, Sant-Pever er gwalarn, Plijidi, er c'hornôg, ha Senven er c'hreisteiz.
* An Trev a dremen dre Sant-Fieg (lez dehoù).
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,52 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Maissin e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur soudard  e Frenda d'ar 27 a viz Gwengolo 1958.
* Kanaky: un archer mobil bet ganet er gumun a voe lazhet e La Foa d'an 10 a viz Genver 1983.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Fieg*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) gant pozioù brezhonek en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Chapel ar C'hloestr bet savet er .

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

* Sant-Fieg war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Merenell

**Merenell** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Anast]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==
* Erwan Vallerie ː **Mirhenella**, 843; **Merrenel**, 1250; **Mesrenel*', XVI<sub>vet</sub>, 1779

== Ardamezioù ==
*En aour e zaou c'hebrenn en gul; e gab en gul karget gant ur gaerell en gwirion gwakoliet en aour*


== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Bertin e anv, hag ur c'hure, Foulon.
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 55 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,64 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.ha kartenn-bost.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Mernel - Église Saint-Martin 01.JPG|An iliz katolik.
Mernel - monument aux morts.JPG|Monumant ar re varv.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz, luc’hskeudenn ha kartenn-bost; dioueliet e voe d’an  [[19 a viz Ebrel]] [[1925]].
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn. 
== Embroadur ar boblañs ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===


==Darvoudoù==
*Rave : https://www.ouest-france.fr/bretagne/mernel-35330/mernel-une-free-party-sur-une-note-bon-enfant-5744223
*Klemm a ra ar maer e vefe aozet 'ravoù* re alies : https://www.ouest-france.fr/bretagne/mernel-35330/marre-que-les-raveurs-viennent-mernel-5746524.

## Liammoù diavaez

* Glad Merenell.

## Daveoù ha notennoù
Sant-Sewenn

**Sant-Sewenn** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Anast e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 34 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,18% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
## Brezhoneg
* 9,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Séglin église+calvaire.jpg|An iliz katolik hag ar c'halvar.
Saint-Séglin église.jpg|Talbenn an iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Sewenn*.
* Ar c'halvar.
* Monumant ar re varv a-dal d'ar maerdi, roll, luc'hskeudenn ha kartenn-bost. 
* Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Deskadurezh

Saint-Séglin école.jpg

* Skol brevez katolik *Sant Sewenn*.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Glad Sant-Sewenn  .
## Notennoù ha daveoù
Kamlec'hieg

**Kamlec'hieg** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Gwizien]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==
=== Stummoù skrivet ===
* Dauzat & Rostaing ː **in Camliciago**, 852
* Erwan Vallerie ː **Cambliciacus**, VIvet; **Camliciago**, 830; **Cambliaco**, 1122; **Combliciaco**, 1185; **Comblessac**, 1246; **Cambleçac**, 1285
*Marteville & Varin ː **Ecclesia de Combleiziaco*', 1843.

=== Gerdarzh ===
* diwar anv den galian-ha-roman **Camulicius*, diwar galianeg *Camulus* + lostger *-acum*

== Ardamezioù ==
n'ez eus ket evit ar poent

== Istor ==
Kamlec'hieg e oa ur barrez eus eskopti Sant-Maloù.

Er bloaz 474, Euzeb, roue Gwened, e zeuas da Gamlec'hieg hag e reas troc'hant daouarn ha dislagadañ darn eus an annezidi, met ne ouzer ket perak.

[[Konwoion]] (sant) e oa ganet eno war dro ar bloaz 800.

=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar c'hure, Bertant e anv, ha tri beleg, Fontaine, Gautier ha Guillonet.
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 51 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,57% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel; tri anezhe, ar maer en o mesk, a stourmas er Strollad Buckmaster eus ar [[Rouedad Oscar Parson]] eus an [[SOE]].
== Brezhoneg ==
* 35,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery mode="packed">
Comblessac - temple romain.JPG|Aspadenn eus templ romanek-keltiek ar Vur.
Comblessac - Croix XVIe 02.JPG|Ar groaz.
Comblessac - Église Saint-Éloi 03.JPG|An iliz katolik.
Comblessac - Chapelle ND Lorette 01.JPG|alt=Chapelle Notre Dame de Lorette|Chapel *Itron-Varia Loretta*.
</gallery>
* Kroaz eus an , Leurgêr an Iliz.
* Iliz katolik *Sant Alar*.
* Chapel *Itron-Varia Loretta*.
* Chapel *Santez Anna*, luc’hskeudennoù.
* Monumant kozh ar re varv,er vered, luc’hskeudenn.
* Monumant nevez ar re varv, bet dioueliet d'an [[11 a viz Du]] [[2013]], a-dal d'an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

== Emdroadur ar boblañs ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==

* Sant [[Konwoion]]

=== Ardamezeg ar familhoù ===


== Gevelliñ ==
== Liammoù diavaez ==

* [https://web.archive.org/web/20070930112943/http://www4.culture.fr/patrimoines/patrimoine_architectural_et_mobilier/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA35002793 Glad Kamlec'hieg].
== Levrlennadur ==

* A. Marteville & P. Varin, warlec'hien Ogée : *Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne.* Molliex. Rennes. 1843. Editions Régionales de l'Ouest. Mayenne. 1993
*Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Chapel-ar-Veuzid

** Chapel-ar-Veuzid ** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwizien e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv
* stumm kozh ebet roet

## Ardamezioù
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Olivier e anv, hag ur c'hure, Le Bourgeois.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 55 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas rezistant eus ar gumun abalamour d'ar brezel. Mont a reas diwar-wel e kamp-bac'h Natzweiler-Struthof en Elzas.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun.
## Brezhoneg
* 14,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

La Chapelle-Bouëxic château façade sud.jpg|Ar c'hastell.
La Chapelle-Bouëxic - château du Bouëxic 20211211-01.jpg

* Kastell ar Veuzid.

La Chapelle-Bouëxic (35) Église 02.JPG

* Iliz katolik *Sant Jozeb*.

La Chapelle-Bouëxic (35) Monument aux morts.JPG|Ar monumant.

* Monumant ar re varv, e-tal  iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

*  Chapel-ar-Veuzid war lec'hienn Geobreizh
* Glad Chapel-ar-Veuzid

## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Ruzenn gostez staon divouezh

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **ruzenn gostez staon divouezh**. 

Gant ar bouraeg ("bura"), ur yezh tchadek, e vez implijet ur gensonenn staon a-gostez dre daravat divouezh enebiet ouzh ur ruzenn gostez kevig divouezh hag ivez ouzh ur gensonenn staon a-gostez dre dostaat.

E dahaloeg hag e hadzaeg e kaver kensonennoù staon a-gostez dre fic'hal divouezh hag ivez dre strakal. 

N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se met rankout a reer implijout arouezennoù *ad hoc* evel ar re-mañ: 

## Gwelit ivez
* Kensonenn
* Kensonenn divouezh
* Kensonenn staon
* Kostezenn (yezhoniezh)
* Ruzenn
Rock

**Rock** a zo un ger saoznek hag a dalv kement ha maen, roc'h, karreg, hag ar verb *to rock* a dalv hejañ pe luskellat. Un anv-lec'h hag un anv-tud eo ivez.

## Sonerezh
* ar sonerezh rock
* an dañs rock
* ur ganaouenn : *Rock*, gant ar strollad Primal Scream
### Albomoù
* *Rock* gant Pleymo embannet e 2003
* *Rock* gant Casting Pearls embannet e 2002
* *Rocks* gant Aerosmith embannet e 1976
* *Rocks* gant Bertignac embannet e 1990
* *Rocks* gant Harem Scarem embannet e 2001

## Sinema ha skinwel
* *[[Rock (film, 1988)|Rock]]*, teulfilm gant Aleksei Outchitel skignet e 1988
* *[[The Rock (film)|The Rock]]*, film stadunanat aozet gant Michael Bay e 1996
* *[[Rocks (film, 2019)|Rocks]]*, film breizhveuriat gant Sarah Gavron e 2019
* *[[Rock (stirad)|Rock]]*, ur stirad skinwel kebekat eus 1988
* Rock, un dudenn e heuliad ar c'hoarioù video *[[Soul (heuliad c'hoarioù video)|Soul]]*
* Rock, un dudenn eus Saint Seiya (Marc'heien ar Zodiak)

## Anv-tiegezh
* Allan Rock (1947), ur ministr kanadian
* Kate Rock, politikourez vreizhveuriat, ezel eus Ti al Lorded
* Chris Rock (1965), komedian stadunanat
* Jay Rock, raper ha sonaozer stadunanat

## Anv-bihan
* *Saint Rock*, stumm saoznek Sant Rok (war-dro 1348 - war-dro 1379), sant katolik
* Rock Hudson (1925-1985), aktour stadunanat

## Lesanv
* The Rock, « anv-leurenn » Dwayne Johnson (1972), aktour ha gourener stadunanat ha kanadian 
* Knute Rockne (1888-1931), gourdoner melldroad norvegat ha stadunanat

## Anv-lec'h
A-wechoù eo un anv keltiek troet e saozneg, evel :
* *Rock*, anv saoznek Pennmeyn e Kernev-Veur
* *Rock*, anv saoznek Carraig, ur gêriadenn e Norzhiwerzhon
Lec'hioù all er broioù saoznek :
* *Rock*, un adstêr eus ar Mississippi
* Rock (Northumberland), ur gêriadenn e Bro-Saoz
* Rock (Worcestershire), ur gêriadenn e Bro-Saoz
* div gêr *Rock* zo e Kontelezh Rock e Wisconsin, e Stadoù-Unanet Amerika

## Deveradoù
* Rockfield
* Rockfort
* Rockville
* ar Roc'h
* Roch
* Rok
Presperieg

**Presperieg** a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h kanton Presperieg e oa betek 2015.
## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie ː **Penceriac**, 861; **Penkeriac**, 1084; **Penkerac**, **Penheuryaco**, 1112; **Penchevriac**, 1271; **Pereac**, 1287; **Pehereac**, XIVvet; **Pezerac**, XVvet; **Pirihac en Guerande**, XVIvet; **Pihiryat**, XVIvet; **Pihiriat**, XVIvet; **Pihiriac**, 1566; **Piriac**, 1630; **Pihiriac**, 1731;

**Gerdarzh** ː

## Ardamezioù

* Hervez Froger & Pressense ː *En sabel e sourin en aour*. 
* Sturienn ː RETINEAT ET SALVET. (Hervez breved d'Hozier). Enrollet an 11 Ebrel 1969.
* Skoed ar barrez (Gd Armorial de France. 1697)
* An dresadenn roet amañ n'ez eus man da welout gant hini roet gant Froger ha Pressensé.

## Istor
### 
* E 1449 e voe lakaet ar barrez en Eskopti Redon, bet savet e miz Even ha diskaret e miz Kerzu. 
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, David e anv, ha daou gure, Bouetel ha Trochet.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 168 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,47% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas trizek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Lazhet e voe un den nann-soudard d'ar 4 a viz Ebrel 1943 gant an Alamaned.
* Dieubet e voe Presperieg d'an 3 a viz Eost 1944 gant ar "Combat Command B" eus ar 4 Rannlu Hobregonet eus tirlu SUA. 
* Lazhet e voe tri rezistant en un emgann ouzh an Alamaned e *La Croix des Rosais* d'an 3 a viz Eost 1944 .
## Brezhoneg
* 10,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Pipriac église.jpg|An iliz katolik.
Statue de Jean Brito à Pipriac.jpg|Jan Brito.
Pipriac memorial.jpg|Monumant ar re varv.

* Iliz katolik *Sant Nikolaz*.
* Delwenn Jan Brito.
* Monumant ar re varv e Leurgêr Verdun, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’an 30 a viz Ebrel 1922.
* Monumant an tri rezistant bet lazhet d'an 3 a viz Eost 1944,  luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud eus Presperieg
### Tud ganet eno
* 1415: Jan Brito, unan eus luskerien gentañ ar moullerezh (e Brugge).
* 1932: Albert Poulain, konter, kaner, dastumer.
### Tud marvet eno

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Glad Presperieg.
* Lec'hienn web ar gumun

## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes de Loire-Atlantique.* 1996
* Jean-Yves Le Moing : *Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne*. Coop Breizh. Spezed. 1990
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Luciano Pavarotti

**Luciano Pavarotti** a oa un arzour lourennek italian ganet e Modena (Rouantelezh Italia d'ar mare-se) d'an 12 a viz Here 1935 ha marvet er memes gêr d'ar 6 a viz Gwengolo 2007. Un tenor e oa. Deuet-mat eo aet da vezañ gant an holl e-pad e respet.

Kanet en deus an tonioù opera brasañ : re Verdi ha re Giacomo Puccini da skouer. Kenlabouret en deus gant arzourien a bep seurt evel U2 pe ar Spice Girls. 

Gwerzhet en deus war-dro 100 milion a bladennoù.

## An tri denor
Gant an denored Plácido Domingo ha José Carreras e sav an tri denor. Kanañ a reont asambles e kiboù vell-droad ar bed e Roma (1990) hag e Los Angeles (1994).

## "Pavarotti and Friends"
Anv sonadegoù denegour etre 1992 ha 2002 eo. Tro en deus bet Luciano Pavarotti kanañ tonioù sonerezh diduiñ gant kanerien vrudet : Elton John, Céline Dion, Joe Cocker, Sting... ha kanerien jazz, gospel, rap hag opera evel just.

## Levrlennadur
* Herbert Breslin, Anne Midgette (trad. Claire Gaston), *Le roi et moi*, City Editions, Paris, 2005, ISBN 978-2915320510
* Luciano Pavarotti, William Wright, *De vive voix*, Éditions Omnibus, 2003, ISBN 978-2259183901

## Daveoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel Luciano Pavarotti
*Luciano Pavarotti, Tenor
*Pladennrolladur
*Review of ''The King and I'' at Bookreporter.com
*''The Times'' obituary
*Review of ''The King and I'' at theage.com.au
*Sinadur Luciano Pavarotti 
* Bernard Holland, "Luciano Pavarotti, Italian Tenor, Is Dead at 71", ''The New York Times'', 6 Gwengolo 2007, obituary
* Anthony Tommasini, "An Appraisal: A Master of Italian Operatic Artistry", ''The New York Times'', 6 Gwengolo 2007 
*''Pavarotti Unparalleled'' *gant Ana Elsner*. Selaouit anezhañ o kanañ ***Nessun Dorma*** (via THIN AIR)
*Luciano Pavarotti, Lec'hienn Tenor Opera
*Luciano Pavarotti- Obituary and Public Tribute
Belém do Piauí

**Belém do Piauí** zo ur gumun e stad Piauí, e Republik KevredadelBrazil.

E 2004 e konted 2 473 annezad evit 220 933 km², da lavarout eo ouzhpennik 11 annezad dre gilometrad karrez
Rijksmuseum

**Rijksmuseum** (*Mirdi ar Riez*, pe *Mirdi ar Stad*, e brezhoneg) eo an anv a vez roet d'ur *mirdi broadel* e nederlandeg. 

Pa lavarer "Rijksmuseum" hep mui e reer dave da Rijksmuseum Amsterdam.

Setu listenn ar mirdioù izelvroat anvet "Rijksmuseum" :

## [[Amsterdam]]

*Rijksmuseum Amsterdam
*Van Gogh Museum
*Nederlands Scheepvaartmuseum
*Rijksprentenkabinet


## [[Apeldoorn]]

* Paleis het Loo National Museum


## [[Arnhem]]

* Nederlands Openluchtmuseum
*National Heritage Museum


## [[Den Haag]]

* Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis
* Museum Meermanno Westreeniaum


## [[Dordrecht]]

* Dordrechts Museum https://web.archive.org/web/20081208084835/http://cms.dordrecht.nl/museum


## [[Enkhuizen]]

*Rijksmuseum het Zuiderzeemuseum


## [[Enschede]]

* Rijksmuseum Twenthe


## [[Leiden]]

*Rijksmuseum Het Koninklijk Penningkabinet
*Rijksmuseum voor Volkenkunde
*Rijksmuseum van Oudheden
*Museum Boerhaave
*Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis


## [[Muiden]]

* Muiderslot


## [[Otterlo]]
* Kröller-Müller Museum

## [[Utrecht (kêr)|Utrecht]]

* Museum Catharijneconvent


## [[Zaltbommel]] / [[Poederoijen]]

* Slot Loevestein
Brug (kumun)

**Brug** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].

== Douaroniezh ==
War glannoù ar stêr Aff hag ar richer Combs emañ Brug.

== Anv ==

=== Stummoù skrivet ===
* Erwan Vallerie (1995) : **Brucca vicaria**, 834; **Plebs Bruc**, 1000"

=== Gerdarzh ===
* Embannadurioù Flohic (2000) : "''origine du nom non élucidée''".
* Hervé Abalain (2000) : "''du gaulois'' brucos ''= bruyères''". -------------
* Evezhiadenn : Ogée a lavar : "''dans un fond''". Tu e vefe neuze d'en em dostaat ouzh ar wrizienn geltiek ''*bracu-'' = lec'h gleb

== Ardamezioù ==
== Istor ==
**Brug*' e oa ur barrez eus eskopti Sant-Maloù

=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Rouxel e anv, hag ur c'hure, Dandin.
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 53 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,14% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an [[14 a viz Genver]] [[1961]] e 
[[Bordj El Emir Abdelkader|Trolard Taza]] (departamant [[Orléansville]]).
== Brezhoneg ==
* 20,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==


* Iliz katolik *Sant Mikael*.
* Monumant ar re varv e leurgêr an iliz katolik, dioueliet e voe d’ar [[17 a viz Gouhere]]  [[1921]] luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

== Emdroadur ar boblañs 1962-2007 ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===

* [[Aaron (sant)|Aaron]], sant brezhon
* [[Jacques Prévert]], barzh gallek. Kavell e familh a berzh e dad eo Brug.

== Liammoù diavaez ==

* [https://web.archive.org/web/20070930113832/http://www4.culture.fr/patrimoines/patrimoine_architectural_et_mobilier/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA35007295 Glad Brug].
== Levlennadur ==
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Notennoù ha daveoù
Gwipri

**Gwipri** a oa ur gumun eus Breizh e kanton Presperieg e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv
Erwan Vallerie ː **Guicbri**, 923; **Guipri**, 1101; **Guiprio**, 1163; **Guipre**, 133. **Guipri**, 1351; **Guibry**, XVIt

## Ardamezioù
*Palefarzhet : ouzh 1, en glazur e lestr en argant mordoant war ur mor ivez en argant ha balirant war ar gab, e gab troc'het etre geot hag argant; ouzh 2 ha 3, en aour e gougroaz lammellet en gul, heuliet gant peder steredenn en sabel, unan ouzh pep konk; ouzh 4, en glazur e gab troc'het evel an hini 1, e deltenn heuliet ouzh dehoù gant un tan, balirant war ur c'houmoulen, an holl en argant, balirant war ar gab*

## Istor
### 
* E 1449 e voe lakaet ar barrez en Eskopti Redon, bet savet e miz Even ha diskaret e miz Kerzu. 
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person-dean, Bouilland e anv, ha daou gure, Robert ha de la Touche.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 144 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,45% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 e Virton e Belgia, soudard e oa er 124vet Rujumant Troadegiezh.
* Fuzuilhet e voe ur soudard bet ganet er gumun gant al lu gall e 1915.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 25 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel .Daou ezel eus ar Rezistañs a voe lazhet er gumun d’ar 25 a viz Mae 1944.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur serjant eus ar 31vet GCP d'ar 14 a viz Ebrel 1958 e Tiaret.
###### 
* D'ar 17 a viz Mezheven 2015 e voe votet kendeuziñ ar gumun gant hini Mezeg evit sevel kumun Gwipri-Mezeg, staliet d'ar 1añ a viz Genver 2016.
## Brezhoneg
* 17,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Guipry minoterie.jpg|Ar vilinerez.
Guipry église.jpg|An iliz katolik.

* Ar vilinerez.
* Iliz katolik

Ille-Et-Vilaine Guipry Monument Mort Albert Briand - panoramio.jpg|Ar monumant.

* Monumant foran ar re varv.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.
* Maen-koun ar Rezistañs.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
### Tud bet ganet er gumun
* Louis Bellamy, e 1894, soudard er 47vet Rujumant Troadegiezh, fuzuilhet e 1915.

### Ardamezeg ar familhoù

## Pennadoù kar
* Gwipri-Mezeg,
* Mezeg.
## Liammoù diavaez

* Glad Gwipri.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun

## Levrlennadur
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Notennoù ha daveoù
Luzron

**Luzron** pe **Luron** a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Ludron**, XIt; **Lurron**, 1386; **Leuron**, 1426; **Lieuron**, 1624; **Liuron**, 1630
## Ardamezioù
N'ez eus ket, evit ar poent
## Istor
Luzron e oa ur barrez eus eskopti Sant-Maloù
### kantved
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 51 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,02% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Brezhoneg
* 8,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Lieuron croix.jpg|Ar groaz.
Lieuron église.jpg|An iliz katolik.
Lieuron Notre-Dame-des-Sept-Douleurs.jpg|Ar chapel.

* Kroaz ar  kantved.
* Iliz katolik *Sant Melani*.
* Chapel *Intron-Varia ar Seizh-Droug*.

Lieuron (35) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù3

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* Glad Luzron.
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Daveoù ha notennoù
Lohieg

**Lohieg** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
<gallery>
Lohéac-rue1.jpg|Straed an ti-post.
Lohéac-route1.jpg|Straed [[Kastell-Briant]].
</gallery>
== Douaroniezh ==
== Anv ==
* Jean-Yves Le Moing (1990) : **Lochiacum**, XIè; **Loheac**,  1092; **Lohoiac**, 1101; **Loeac**, 1330; 
* Erwan Vallerie (1995) : **Lochiacum**, XIè; **Lohoiac**, 1092; **Lohoac**, 1101; **Lohoiac**, 1111; **Lohodiacum**, 1115, 1116; **Lohoac**, 1118; **Loheacensis**, 1163; **Loheac**, 1189; **Loheiac**, 1193; **Loeac*', 1330.

== Ardamezioù ==

* "*Brizhet*"
* Ardamezioù familh Lohieg

== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Riviere e anv.
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 24 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,45% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas d'an [[22 a viz Eost]] [[1914]] en [[Emgann Charleroi]] e [[Belgia]], unan all a varvas d'an [[22 a viz Eost]] [[1914]] ivez en [[Emgann Rossignol]] e [[Belgia]].
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Dieubet e voe Lohieg d'an [[3 Eost|3 a viz Eost]] [[1944]] gant ar "Combat Command A" eus ar 4 Rannlu Hobregonet eus tirlu [[SUA]].
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas ur milour d'an [[1 a viz Eost]] [[1958]].
== Brezhoneg ==
* 8,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Lohéac-eglise1.jpg|An iliz katolik.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Andrev''.

CircuitDeLoheac2001.jpg|An droiad.
Loheac-auto1.jpg|Maner ar c'hirri-tan.
Loheac-auto2.jpg|Kirri-tan ar bloavezhioù 1920.

* Monumant nevez ar re varv, luc’hskeudenn.
* Monumant kozh ar re varv, er vered, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh

## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Glad  Lohieg.
## Notennoù ha daveoù
Rijksmuseum Amsterdam

Rijksmuseum Amsterdam eo mirdi broadel pouezusañ an Izelvroioù. Emañ e-kreiz kêr Amsterdam, er Museumplein. Gouestlet eo d'an arzoù ha d'an istor. Pinvidik eo an dastumad livadurioù eus Marevezh Aour ar vro (oberennoù gant Rembrandt, Johannes Vermeer pe c'hoazh Frans Hals), hag arz Azia.
Aozet e voe ar mirdi e Den Haag e 1800 hag ennañ e veze diskouezet dastumadoù stathouderien an Izelvroioù. Diwar urzh ar roue Louis Napoleon, hag eñ breur da Napoleon Bonaparte, e voe kaset ar mirdi da Amsterdam e 1808. Neuze e voe ouzhpennet taolennoù perc'hennet gant kêr Amsterdam. 

Abaoe 1885 ez eo staliet ar mirdi e Museumplein, e-kichen mirdi van Gogh hag ar Stedelijk Museum. Steuñv ar savadur a zo bet treset gant ar savour izelvroat Pierre Cuypers. Labourioù bras a zo er mirdi abaoe 2005, hag an taolennoù pouezusañ a vez diskouezet memes tra, gant an titl *De Meesterwerken* (ar pennoberennoù).


Rijksmuseum Amsterdam - North facade - Vermeer exhibition left.jpg|Bruderezh evit an diskouezadeg Johannes Vermeer ouzh tal ar Rijksmuseum
Vermeer_-_The_Milkmaid.jpg|*[[Plac'h al laezh]]*Johannes Vermeer
Frans Hals - Portret van een stel in een landschap - Google Art Project.jpg|*Eured Isaac Abrahamsz Massa<br>ha Beatrix van der Laan*Frans Hals


## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Rijksmuseum Amsterdam 
*Taolennoù a c'haller gwelout er Rijksmuseum
Museumplein

Ar **Museumplein** zo un dachenn vras, dindan leton, e-kreiz Amsterdam, pevar mirdi bras en he zro.
*Rijksmuseum Amsterdam, 
*Mirdi Van Gogh
*ar Mirdi Stedelijk, 
*ar Mirdi Diamond. 

## Adsavidigezh

Adc'hraet e voe an dachenn e 1999 gant Sven-Ingvar Andersson, ur parksavour dant ha svedat. . Eno e vez aozet abadennoù bras a bep seurt. 

Parkoù-kirri ha stalioù zo dindan zouar. Er goañv e tered an dud da ruzikal war ar poull.

## Savadurioù all en-dro d'an dachenn
*Concertgebouw

*Konsuldi Stadoù-Unanet Amerika
Haarlem

**Haarlem** zo ur gêr en Izelvroioù, war lez ar stêr Spaarne, kêr-benn proviñs Noord-Holland (*Holland an Hanternoz*), e-kreiz rannvro Zuid-Kennemerland, ha 162 914 a dud enni d'ar 1añ a viz Genver 2022.

## Kêrioù gevellet
* 

## Mirdi
* Mirdi Frans Hals.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Sant-Yust

**Sant-Yust** (e galleg : **Saint-Just**) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie ː **Alarac**, 860; **Sainct Just en la frairie d'Allerac**, 1459; **S. Ius**, 1630

**Gerdarzh**

## Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent

## Istor

* Abaoe pell zo ez eus tud o chom e kornad Sant-Yust evel ma tiskouez ar vein-veur a weler e Lanneier Cojoux. Taolioù-maen, peulvanioù ha krugelloù bet savet 4500 vloaz kt J.K. evit ar re goshañ anezho.
Alareg (Alarac) e oa anv kentañ ar barrez. Stag e oa ouzh Eskopti Gwened betek an Dispac’h Bras. Distaget e oa bet diouzh parrez kozh Ranneg (Renac) en  (Istor Breizh A. De la Borderie II p 178).
Kouezhañ a reas iliz Alareg en he foull ha kreizenn ar barrez a zeuas da vezañ chapel prioldi Abati Sant Salver e Redon el lec’h a veze graet ar Vouc’h Kozh (Le Vieux Bourg) dioutañ. Eno e voe savet an iliz a zo bremañ etre 1848 ha 1851. D’ar poent-se e voe roet d’an iliz anv Sant-Yust dre ma oa enni relegoù Sant-Yust. 
Hervez ar vojenn e oa bet merzheriet Sant Justus Beauvais da vare an impalaer roman Diokletian pa oa ur bugel 9 bloaz anezhañ hag e benn en doa adlakaet war e gorf evit spontañ e vourevien.
Lâret e vez e oa Kastell Henlez (La Vieille Cour), unan eus tier-annez Anna Vreizh.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 94 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,45% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. Tri anezhe a varvas e Belgia e penn-kentañ ar brezel, daou e miz Eost 1914 , unan d’an 21 en Ham-sur-Sambre, soudard e oa er 41vet Rujumant Troadegiezh hag unan d’an 22 en Emgann Rossignol, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel ; unan all a varvas en Opont d’ar 4 a viz Gwengolo, soudard e oa er 62vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour ag ar gumun e Souk Ahras (departamant Bône) d'an 29 a viz Meurzh 1959, soudard e oa en 3vet Rujumant Husarded. 

## Brezhoneg
* 22,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Peulvanoù Sant-Yust

Alignement de menhirs saint just.jpg|Peulvanoù Sant-Yust.

**Gwelout ar pennad [[Peulvanoù Sant-Yust]] *
### Savadurioù all

Église Saint-Just - Saint-Just, Ille-et-Vilaine, France - 20111113.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Yust*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun
* Glad Sant-Yust .
* Site mégalithique et naturel de Saint-Just .
## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Kensonenn ankoue dre froumal

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn ankoue dre froumal.

Daosut ha na dalvez ar fonenn-mañ da fonem e yezhoù ar bed peurliesañ, e vez c'hell talvezout da alofonenn ar gensonenn ankoue dre serriñ (), hag e yezhoù 'zo e c'hell bezañ hennezh an distgadur alofonek pennañ zoken.

N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se met kavout a reer a-wezhoù an arouezenn *ad hoc*-mañ: **[[Я (lizherenn)|я]]**.

Ouzhpennn e dalvoudegezh kensonennel e talvez ar son-mañ da dermeniñ ar vogalennoù skiltr.

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn ankoue
* Kensonenn dre froumal
* Vogalenn skiltr
Kensonenn ankoue dre stlakat

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn ankoue dre stlakat.

Ne dalvez ar fonenn-mañ da fonem e yezh ebet, met kavet e vez ral a-wezh evel alofonenn ar gensonenn ankoue dre serriñ  pa c'hoarvez etre vogalennoù e dahaloeg.

N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se ha ma bez ezhomm e c'heller ober gant an arouezenn ʡ mui ur sin diakritek ispisial evel-hen: .

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn ankoue
* Kensonenn dre stlakat
* Doare fonadur
Sant-Maloù-Fili

**Sant-Maloù-Fili** (*Saint-Malo-de-Phily* e galleg) a zo ur gumun e Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
War lez ar Gwilen emañ Sant-Maloù.

La vilaine au lieu dit " la bruere " - panoramio (1).jpg|Ar Gwilen e *La Bruère*.


## Ragistor
E Sant-Maloù-Fili emañ lec'hienn baleolitik koshañ Breizh. War-dro 600 000 bloaz kent JK e vefe ha kavet ez eus bet raskerioù ha kraverioù dister aozet diwar bili enni.

Chopping-tool Saint-Malo-de-Phily Paléolithique inférieur Musée de Bretagne 2003.70.1.jpg|Ur vilienn.
Retouches sur plaquette Saint-Malo-de-Phily Paléolithique inférieur Musée de Bretagne D2003.2.1.jpg|Ur blakennig.


## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Nerhot e anv, hag ur c'hure, Le Roux.
* Dibennet e voe ar c'hure Marc Mathurin Leroux e Roazhon e 1794. 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,62% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
;Brezel Indez-Sina
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'ar 17 a viz Mae 1947 e Battambang e Kambodja.
## Brezhoneg
* 12,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Ille-Et-Vilaine Saint Malo Phily La Driennais 01012013 - panoramio.jpg|Maner La Driennais
Saint-Malo-de-Phily (35) Église 02.JPG|An iliz katolik *Sant Maloù*

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

## Liamm diavaez
*  Glad Sant-Maloù-Fili.

## Notennoù ha daveoù
Chapel-Braen

** Chapel-Braen ** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Redon e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv
Stumm kozh ebet roet

## Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent

## Istor
* E 1875 e voe krouet Chapel-Sant-Melani diwar ul lodenn eus kumun Braen.
* E 1976 e voe kendeuzet kumunioù Braen ha Chapel-Sant-Melani d'ober kumun nevez Chapel-Braen.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz eus Braen abalamour d'ar brezel hervez plakennoù an iliz katolik, da lâret eo 5,03% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. N'eus anv ebet ouzh monumant ar re varv. Mervel a reas 61 gwaz eus Chapel-Sant-Melani abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,62% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus Braen abalamour d'ar brezel hervez plakennoù an iliz katolik, n'eus anv ebet ouzh monumant ar re varv. Mervel a reas pevar den eus Chapel-Sant-Melani abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: ur soudard eus Chapel-Sant-Melani a varvas e miz Genver 1962.

## Brezhoneg
* 14,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Braen,
* Chapel-Sant-Melani.
## Liamm diavaez

*La Chapelle de Brain 
* Glad Chapel-Braen

## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Landegon

**Landegon** (*Langon * e galleg hag e gallaoueg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Redon e departamant Il-ha-Gwilen.
## Ardamezioù

## Douaroniezh

Langon35_pont_PortdeRoche.jpg|Pont *Port de Roche*, savet en 1868 war ar Gwilun.

* War lez ar Gwilun emañ Landegon.
## Dezougen

Fougeray - Langon gare.jpg|Ar porzh-houarn.

* War al linenn hent-houarn Roazhon Redon emañ Landegon.
## Istor
### 
* E 1449 e voe lakaet ar barrez en Eskopti Redon, bet savet e miz Even ha diskaret e miz Kerzu.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 104 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,19% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. Nav anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, e Belgia, daou en Arsimont, unan a oa soudard en 71vet Rujumant Troadegiezh, egile a oa korporal er 70vet Rujumant Troadegiezh; pemp soudard arall a varvas en Emgann Rossignol, pevar a oa soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel hag unan a oa soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel; daou all a varvas e Virton, unan a oa soudard er 124vet Rujumant Troadegiezh, egile a oa soudard er 130vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas trizek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
* Dieubet e voe Landegon d'an 3 a viz Eost 1944 gant ar "Combat Command B" eus ar 4 Rannlu Hobregonet eus tirlu SUA.
* Seizh gwaz yaouank ag ar gumun ha daou zen yaouank all a voe fuzuilhet e Port-de-Roche er gumun gant an Alamaned d’ar 6 a viz Eost 1944, er Rezistañs e oant.
## Brezhoneg
* 23,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Ur chapel zo, e bourk Langon, da Santez Agata, hag a oa dediet d'ar sant Venier  (ecclesia sancti veneris) en IXvet kantved, a c'hallfe bezañ Gwigner enoret e Pluigner, pe un doare da guzhat e oa bet savet en enor d'an doueez Gwener.

Langon35 Demoiselles.jpg|Ar peulvanoù anvet *les Demoiselles*.
Langon35 voie romaine.jpg|An hent roman.
Langon35 église.jpg|Iliz *Sant Pêr*.
Langon35 chapelle SainteAgathe - façade nord.jpg|Ar chapel Santez-Agata hag ar skol Léo Ferré.
Langon35 école.jpg|Ar skol Léo Ferré, savet gant Arthur Regnault.
Langon35 manoir Chaussée.jpg|Maner ar *Chaussée* e Port de Roche. 

* Monumant foran ar re varv.
* Taolenn ar re varv en iliz katolik.
* Monumant ar re fuzuilhet.
*Korbinerezhioù

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Landegon war Geobreizh
* Glad Landegon

## Notennoù ha daveoù
Ranneg

**Ranneg** (*Renac* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Redon e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv
*Ranhac* e 832 ; *Rannac* e 846 ; *Regnac* e 1516.

## Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent.

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,18% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 17,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Château du Brossay - Renac - 20111113.jpg|Ar c'hastell.
Église Saint-André - Renac - 20111113.jpg|An iliz katolik.

* Kastell Brossay.
* Iliz katolik *Sant Andrev*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakennoù  ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

*  Ranneg war al lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù