Janed Belleville

**Jeanne Louise de Belleville & de Clisson, Dame de Montaigu**, anavet evel **Janed Belleville**, **"Leonez Breizh"**, **"Leonez Klisun"**, **"Al leonez wadek"** **"Tigrez Breizh"**, (Belleville-sur-Vie, 1298 – Henbont, 1359), a oa un uheliadez eus Vendée.

A-c'houde lazhidigezh he fried Olier IV Klison war gourc'hemenn roue Bro-C'hall e stourmas ouzh ar gurunenn c'hall e Brezel hêrezh dugelezh Breizh (1341-1364) e-kerzh ar Brezel Kant Vloaz (1337-1453) ; gwell e voe dezhi brezeliñ war vor eget war zouar evit argas an armeoù gall er-maez eus tiriad Breizh, setu e troas da gourserezh : treuziñ Mor Breizh a eure, prenañ listri e Bro-Saoz ha tagañ listri gall ; alies e lazhe ar skipailh en ur lezel ur moarer bev hepken, dezhañ da gas keloù da roue Bro-C'hall.

## Buhez
;♦ Janed Belleville
Ganet e oa bet e Belleville-sur-Vie e Vendée, merc'h da Létice de Parthenay (*c*. 1275 – ?) hag he fried Maurice IV de Belleville (*c*. 1260 – *c*. 1303), aotrou Montaigu, La Garnache, Châteaumur, Palluau ha Beauvoir-sur-Mer.

Ken abred hag ar bloaz 1312 e voe euredet d'an uhelad breizhat Jafrez VIII Kastell-Briant (1293-1326) ; daou vugel o devoe :
* Jafrez IX (ganet e 1314), a voe baron war douaroù e dad kent mervel en Emgann ar Roc'h-Derrien e 1347) ;
* Louise (1316-1383), a zimezas gant Guy XII de Laval ; baronez Kastell-Briant e voe goude marv he breur.

E 1328, daou vloaz goude marv he fried kentañ, ez addimezas Jeanne de Belleville gant un uhelad breizhat all, Gwion VII Pentevr (1287-1331), eil mab Arzhur II ha breur Yann III ; intañv e oa, pa oa marvet e wreg Jeanne d'Avaugour e 1327, hag ur bugel dezhañ : Janed Pentevr (1319-1384)), a voe dugez Breizh. Pevarzek ha daouzek vloaz e oa bugale Jeanne de Belleville, marteze he devoa asant d'an dimeziñ evit o gwareziñ.
Ne badas ket an eured avat, rak izili tiegezh dug Breizh diouzh tu Charlez Bleaz a savas klemm dirak eskoptioù Naoned ha Roazhon evit gwareziñ o hêrezh ; d'an 10 a viz C'hwevrer 1330 e c'houlennas ar pab Yann XXII digant an daou eskopti ma vije enklasket an afer, ha nullet e voe an dimez. Tri bloaz goude e varvas Gwion VII Pentevr, oadet 44 bloaz.

Er bloaz 1340 e timezas Janed Belleville gant Olier IV Klison, ur Breizhad all, en devoa ur c'hastell e Klison, ur maner e Naoned ha douaroù e Blaen ; intañv e oa Olier a-c'houde marv e wreg Blanche de Bouville e 1329.
Janed a oa mestrez war zouaroù e Vendée er su da vevennoù Breizh, adalek Beauvoir-sur-Mer er c'hornôg betek Châteaumur er gevred da Glison. Dre an eured e vije ar c'houblad o ren war marzh kreisteizat Breizh.
Pemp bugel o devoe Janed hag Olier :
# Isabeau a Glison (ganet kent an eured, e-tro 1325, † 1343) ; dimezet gant Yann I, aotrou Reoz, ha mamm Yann II Reoz ;
# Maoris (1333-1334) ;
# Olier V Klison ;
# Gwilherm (1338-1345), marvet diwar yenijenn goude peñse pennlestr e vamm ;
# Janed (1340 – ?), dimezet er bloavezhioù 1360 gant Sir John Harpeden I, marc'heg, aotrou Belleville ha Montaigu, senesal Saintonge (1371-72) hag Aquitaine (1385-89).
;♦ Janed Klison

Pa grogas Brezel hêrezh dugelezh Breizh e 1341, an tiegezh a Glison a savas a-du gant ar C'hallaoued evit ma vije lakaet Charlez Bleaz da zug Breizh ; ur rann eus an tiegezh avat, kaset gant Amaury a Glison, breur Olier IV, a ziuzas kostezenn Yann Moñforzh. E miz Genver 1341, ar gurunenn c'hall a gasas he letanant Robert VIII Bertrand de Bricquebec (1273-1348) d'en em staliañ e kastell Blaen evit skorañ Charlez Bleaz.
E 1342, goude peder argadenn en aner, e teuas a-benn ar Saozon da gemer Gwened ha da bakañ Olier IV a-gevret gant Herve VII Leon. Kaset da Londrez e voe Herve, hogen en e frankiz e voe lakaet Olier, eskemmet ma voe ouzh ar c'hont Ralph I Stafford a oa dalc'het gant ar C'hallaoued — dirak ken aes un diskoulm, Charlez Blez a damallas na vout difennet kêr Wened da Olier, a voe lakaet da drubard.
D'an 19 a viz Genver 1343 e voe sinet Treverz Malastred gant ar rouaned Philippe VI hag Edward III, a oa da badout betek an 29 a viz Gwengolo ; e dibenn miz Gouere ez eas Olier IV da gemer perzh en un tournamant dalc'het e Pariz — eno e voe paket avat, ha dibennet hep prosez d'an 2 a viz Eost war gourc'hemenn ar roue gall ; c'hwec'h aotrou brezhon all ha pevar floc'h a voe lakaet d'ar marv d'an 29 a viz Du, an holl abalamour ma oant savet a-du gant Yann Moñforzh. Krouget e voe korf dibennet Olier IV ha kaset e benn da Naoned, ma voe lakaet war beg ur goaf ha staliet war Dor Sauvetout ramparzhioù kêr, da c'houzaviñ an holl.
Droug a savas gant Janed Klison a-zivout ar muntr sevenet gant roue Bro-C'hall ha Charlez Bleiz ; ha hi ha mont gant he mibien Olier (7 vloaz) ha Gwilherm (5 vloaz) da Naoned, gounez eno ma voe roet penn he fried dezhi, ha kregiñ da aozañ kaout he dial.
;♦ Leonez Klison
Goude gwerzhet glad Klison ha dastumet un armead 400 den e krogas da arsailhañ nerzhioù gall e Breizh : e kastell Touffou e-kichen Bignon e roas he anv, digoret e voe dezhi, ha lazhet e voe ar gwarnizon war bouez e benn, Guillaume le Galois de la Heuze ; gwarnizon Kastell-Tepaod a voe arsailhet ganti ivez. E miz Kerzu 1343 e voe forbannet Janed Klison eus rouantelezh Bro-C'hall ha diberc'hennet e voe diouzh ar peurrest eus he madoù.

Ne voe ket abafet he zaeroni : pa ne chome douar ebet ganti e tivizas stourm war vor. Gant harp aotrouien e Breizh hag Edward III e Bro-Saoz e sternias tri lestr, a lakaas livañ e du gant gouelioù ruz-gwad. He daou vab ganti bepred e krogas da dagañ listri gall e Pleg-mor Bizkaia gant he *Black Fleet*, he Lestraz Du, kent preizhañ war Mor Breizh dreist-holl.
Dizehan e harellas listri gall ; skipailhoù gall a-bezh a voe lazhet, war-bouez un nebeud moraerien a dalveze da destoù dirak o fennadurezhioù. Dre-se e c'hounezas Janed Klison meur a lesanv kriz pe grisoc'h.
E 1345 e voe kaset he fennlestr d'ar strad ; tec'hel en ur c'hanod gant he mibien a eure Janed, ha drivañ e-pad un nebeud devezhioù. Mervel a reas he mab Gwilherm, 7 vloaz, kent ma voe sikouret e vamm hag e vreur ha kuzhet e Montroulez gant aduidi Yann Moñforzh.
Pelloc'h e kavas repu e Bro-Saoz, gant he mab Olier bepred. Eno, e 1349, e timezas gant Sir Walter Bentley, letanant da Edward III e Breizh ha kabiten an nerzhioù saoz a stourm a-du gant Yann Moñforzh enep Charlez Bleaz C'hoazh ur wezh ez emezellas ur pab e buhez Leonez Breizh : Klemañs VI, ur mignon bras d'ar C'hallaoued, a skrivas da Edward III diwar c'houlenn roue Bro-C'hall evit ma paouezje "Tigrez Breizh" da harellat al listri gall.
;♦ En Henbont
Tost da 60 vloaz e oa Janed Klison pa zivizas paouez da redek mor. E 1356 e tistroas da Vreizh ; peogwir n'he devoa mui madoù dezhi e chomas en Henbont, e ti Yann Moñforzh. Er bloaz 1359 e varvas he fried, hag en hevelep bloaz ez eas "Leonez Breizh" da Anaon. Er bloaz-se end-eeun e teuas he mab Olier da vrezeliñ e-kichen Edward III ha Yann IV Moñforzh enep Bro-C'hall kent treiñ e borpant.

## Levrlennadur
*   (Aozer dianav). Moranvillé, H. *Chronographia Regum Francorum*. Paris : Librairie Renouard, 1893 • 
*  Gicquel, Yvonnig. *Olivier de Clisson (1336-1407) : connétable de France ou chef de parti breton ?*. Paris : Jean Picollec, 1981 
*  Henneman, John Bell. *Olivier de Clisson and Political Society in France Under Charles V and Charles VI*. Philadelphia. PA : University of Pennsylvania Press, 1996 
*  Pocquet du Haut-Jussé, B.-A. *Les papes et les ducs de Bretagne*. Speied : Coop Breizh, 2000 
*  Wagner, John A. *Encyclopedia of the Hundred Years War*. Wesport, CT. : Greenwood, 2006 
*  Richard, Philippe. *Olivier de Clisson – Connétable de France, grand seigneur breton – 1336-1407*. Paris : Éditions Opéra, 2007 
*  Durel, Élie. *Jeanne de Belleville – LA Tigresse bretonne*. Sant-Maloù : Éditions l'Ancre de Marine, 2010 
*  Lapouge, Gilles. *Les Pirates, forbans, flibustiers, boucaniers et autres gueux de mer*. Paris : Libretto, 2012 
*  Sook Duncombe, Laura. *Pirate Women – he Princesses, Prostitutes, and Privateers Who Ruled the Seven Seas*. Chicago, IL. : Chicago Review Press, 2017 
*   Mollat, G. *Jean XXII (1316-1334) – Lettres Communes*. New York : Wentworth Press, 2018 

## Liammoù diavaez
*  Nikolaz Graignic, Janed Belleville : Morlaerez kentañ Breizh ? - An Istor Livet, *[[Brezhoweb]]*, 19 a viz Ebrel 2024 (pe war YouTube)
*  
*  Adams, James. 
*  Anne Bonny Pirate. 
*  Guégan, Izold. 
*  (Disin). 

## Notennoù