Kae ar Foz

**Kae ar Foz** zo ur c'hae war ribl dehoù al Liger, e Naoned.

En em astenn a ra a-hed 1 100 metr eus ar straed Jean-Jacques-Rousseau ha Plasenn ar Yalc'h betek ar straed Meuris ha plasenn Jacksonville e karter Dervallières - Zola.

An div drederenn gornôg eus ar c'hae zo war ribl al Liger c'hoazh, p'emañ « sav-douar Holland-Vihan » war 400 metr diwezhañ al lodenn reter abaoe ma oa bet stanket brec'hioù « ar Yalc'h » hag « an Ospital » er bloavezhioù 1930.

Evel en Enez Feydeau e kaver kalz osteloù prevez paramantourien savet e tufev, testoù eus mare bleunius ar porzh en XVIII kantved. Kostezañ a ra lod anezho peogwir int bet savet war tachennoù geuniek. Diskouez a ra o maskaronoù dodennoù ar mor pe Bakus.

Met dreist pep tra e kemeras kae ar Foz e vrud gant an « ostalerioù martoloded » ha fouzhlec'hioù niverus a oa gwechall. Ne chome nemet un nebeud « tavarnioù noz » e bloavezhioù kentañ an XXI kantved.


Token btothel Jeton Maison close NANTES.jpg|Jedouer fouzhlec'h "Demi-lune", e straed ar Vartoloded e Naoned
Balcon quai Fosse Nantes.jpg|Balkon goveliet e stumm kastroù en 68 kae ar Foz


## Orin an anv
Ar « Foz » e oa an anv roet d'ur ganol naturel ha bas kleuzet gant al Liger, a-hed ar c'hae, hag a gase betek palez ar Yalc'h e Plasenn ar C'henwerzh gwechall.

Douget en deus kae ar Foz meur a anv all en amzer dremenet : « kae Ansain », « kae ar Sanitat », « kae ar C'hezin », « kae d’Estrées » pe « kae Chourand ».

Dre fent e vez lesanvet « quai de la fesse » gant Naonediz abalamour d'ar fouzhlec'hioù ha gisti stank a veze kavet e straed Ancin, straed ar Vartoloded ha straed an Tri-Martolod gwechall, d'ar mare ma oa oberiant kenañ ar porzh. Digresket en deus niver an tavarnioù ostizezed o doa kemeret o flas goude an Eil Brezel-bed e dibenn an XX kantved. Unan eus an tavarnioù istorel-se a vije c'hoazh hiziv.

## Istor

## Savadurioù heverk ha lec'hioù-koun
### Savadurioù a zo anezho
Tri c'hendi eus kae ar Foz zo bet lakaet da vonumant istorel :


Quai Fosse n86.JPG|Ostel Durbé, er 86 kae ar Foz : talbenn rummet d'ar 7 a viz Genver 1926
Quai Fosse n70.JPG|Ostel O'Riordan, en 70 kar ar Foz, rummet d'an 29 a viz Eost 1938
Nantes (44) Maison Trochon - Extérieur - 01.jpg|Ti Trochon, er 17 kae ar Foz, talbenn ha toenn rummet d'ar 7 a viz Genver 1926


En niverenn 24 emañ ar vediaoueg Jacques-Demy, savet e 1985, ha mirdi ar Moullerezh.

En niverenn 55, e-kichen kounlec'h torridigezh ar sklaverezh, e chom ar savadur nemetañ savet en tu su d'ar c'hae. Betek 1980 e oa ar c'habitendi. Savet e voe e 1884 gant an embregerezh Decan ha brasaet e 1945. Bodañ a ra bremañ kevredigezhioù liammet ouzh ar mor. Adanvet eo bet « Ti ar mor-Daniel-Gilard ».

### Savadurioù aet da get
En niverenn 5 e oa ti an Tourelloù, savet er XVI kantved evit ar familh Ruiz. Degemeret en deus meur a roue. Distrujet e voe ar savadur goude bezañ bet labezet e-pad bombezadegoù 1943.

En niverenn 32 e oa stal-labour ar maendresour Pierre Henri Charpentier e 1828, lec'h m'emañ ar vediaoueg bremañ.

« Ostel ar Maltouterezh », hag a vije bet savet gant Ceineray tro 1770, a oa en niverenn 37.

Distrujet e voe dor-dal ospital Sanitat Naoned e 1943.


Maison des Tourelles-Nantes.jpg|Ti an Tourelloù.
Nantes - Quai de la Fosse. Entrée de l'ancien Hôpital du Sanitat.png|Dor-dal ospital ar Sanitat.


## Sevenadur poblek
E kae ar Foz e voe ijinet ar ger "rififi" gant ar skrivagner romantoù polis Auguste Le Breton e 1942.

Troet e voe ul lodenn eus ar film *[[Lola (film, 1961)|Lola]]* (1961) war kae ar Foz gant an Naonedad Jacques Demy.

Anv zo eus kae ar Foz e div senenn eus ar film *[[La Reine blanche]]* (1991) gant an Naonedad Jean-Loup Hubert. An tudennoù Lucien Soulas hag Yvon Legualoudec a bign, gant poan, gant treuzell ar roquio hag en deus adkaset anezho da dTrentemoult goude bezañ riboulet kae ar Foz e Naoned (damwelet a reer bruderezh evit ar stalioù Decré). En ur senenn all en em gann Jean Ripoche hag Yvon Legualoudec dirak ur fouzhlec'h kae ar Foz.

## Gwel meur
**Naoned : gwel meur kae Markiz-d'Aiguillon, kae Ernest-Renaud ha kae ar Foz**
 
 
A gleiz da zehoù war ar foto (eus ardraoñ da argrec'h al Liger) : ar *[[Belem]]* amaret e kae Markiz-d'Aiguillon, ar *[[Marité]]* amaret e kae Ernest-Renaud hag ar *[[Maillé-Brézé]]* amaret e kae ar Foz. War an douar e weler kreizenn ar Salorjoù, bolz-doenn Itron-Varia-ar-Porzh-Mat, talbennoù kae ar Foz ha Tour Breizh.

## Gwelet ivez
### Levrlennadur
* Jean Bernard et Jacques Sigot (ren.), Nantes : Le Train, Montreuil-Bellay, Embannadur CMD, dast. « Mémoire d'une ville », 1997, 144 p. (ISBN 2-909826-53-8).
* Henri de Berranger, Le vieux Nantes et ses cartes postales, Brest, Éditions de la Cité, 1971, 187 p.
* Jean-Louis Bodinier, Jean Breteau ha Nicolas de La Casinière, Le Quai de la Fosse, Roazhon, Embannadurioù Apogée, 1997, 92 p. (ISBN 2-909275-99-X)
* Catherine Decours, Le port de Nantes a 3000 ans, embannadurioù Giotto, Gwengolo 2006, 114 p. (ISBN 2-910561-24-0).
* Pierre Lelièvre, Nantes au xviiie siècle : urbanisme et architecture, Pariz, Embannadurioù Picard, dast. « Architectures », 1988, 295 p. (ISBN 2-7084-0351-6).
* Édouard Pied, Notices sur les rues de Nantes, 1906, p. 123.
* Jean-Louis Renault, Le tunnel ferroviaire de Chantenay. Un point noir au cœur de Nantes., Naoned, Groupement d'analyse et d'étude de Loire-Atlantique, 2012, 144 p.
* Jean-François Caraës, Le quai de la Fosse à Nantes, La Geste embannadurioù, 2021, 340 p.

### Liamm diavaez
* Lec'hienn bersonel hag a ginnig kae ar Foz

## Daveoù