open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
René

**René** zo un anv-bihan gallek hag a vez lidet d'an 19 a viz Here. Kavout a reer an anv-se en alamaneg, slovakeg, spagnoleg, saozneg, nederlandeg, daneg ha tchekeg.

## Gerdarzh
Dont a ra eus an anv latin *Renatus*, hag a dalv kement hag *adc'hanet*.

## Adstummoù
*Renée evit ar merc'hed
* Rene (hep tired lemm) en saozneg SUA

## Yezhoù all
**Renato* en italianeg, spagnoleg ha portugaleg. Renata, evit ar merc'hed
* *Röné* en hungareg
* *Renát* en hungareg ha slovakeg
* *Renátus* e slovakeg
* *Ренат* e rusianeg

## Tud

* René Pape, kaner c'hoarigan

*René Magritte (1898-1967), livour

* René Descartes (1596-1650), prederour, matematikour ha fizikour
* René Duguay-Trouin (1673-1736), kourser
* René Desfontaines (1750-1833), naturour ha louzawour
* René Laenneg (1781-1826), mezeg
* François-René de Chateaubriand (1768-1848), skrivagner
* René Guy Cadou (1920-1951), barzh
* René Pléven (1901-1993), politikour ha parlamantour
* René Le Gléau (1922-2008), geriadurour ha yezhour brezhonek
* René Vautier (1928-2015), filmaozer
* René Quéré (*1932), livour
* René Pétillon (1945-2018), tresour bannoù-treset

;
* René Anjev (1409-1490), roue Anjev
;
* René Primevère Lesson (1794-1849), surjian ha naturour
;
* René Bazin (1853-1932), skrivagner
* René Coty (1882-1962), prezidant ar Republik etre 1954 ha 1959
* René Gaveau (1900-1972), filmaozer, produour, rener ar skeudenniñ ha saver senario
* René Bousquet (1909-1993), kargiad uhel, tamallet da vezañ aozet skrapadeg ar Vélodrome d'Hiver e 1942
* René Goscinny (1926-1977), senarioour bannoù-treset
* René Jayet (1906-1953), filmaozer, produour ha saver senario.
* René Navarre (1877-1968), aktour c'hoariva ha sinema
* René Thom (1923–2002), matematikour

* René Lévesque (1922-1987), politikour dizalc'hour
* René Angélil (1942-2016), produour sonerezh

## Lec'h
* René, kumun c'hall e departamant gall ar Sarthe.

## Oberennoù
* *[[René (romant)|René]]*, romant gallek gant François-René de Chateaubriand
* *[[René (film)|René]]*, film gant Alain Cavalier e 2002

## Embregerezh
* Albert René, ti-embann gall savet en 1979 gant Albert Uderzo, treser ar bannoù-rest *[[Astérix]]*, goude marv René Goscinny, ar senarioour.

## Pennadoù kar
* Reun
* Renée
Enez Rennod

**Enez Rennod** a zo un enezenn e Tregastell (Treger), brudet evit ar reier souezhus o stumm a weler eno. Gallout a reer mont war-droad betek enni, stag ma'z eo ouzh an douar-bras bremañ, war-bouez ur chaoser.

## Liammoù diavaez

## Notennoù
Enez Santez-Anna

**Enez Santez-Anna** (*Île Sainte-Anne* e galleg) a oa un enezenn el Liger, e kêr Naoned. Staget e voe ouzh Enez Prad an Dug e deroù an . Hiziv eo stag an div enezenn ouzh Enez Naoned.
Pakt Varsovia

**Pakt Varsovia** pe **Emglev Varsovia** eo an anv boas a vez graet eus ar **Feur-emglev mignoniezh, kenlabour ha kenskoazell**, anezhañ ur feur-emglev arme etre 8 stad komunour eus Kreiz ha Retereuropa da vare ar Brezel Yen. Sinet e oa bet e Varsovia, kêr-benn Polonia, d'ar 14 a viz Mae 1955, war atiz an URSS. Ur respont e oa krouidigezh ar pakt-se d'an AFNA (NATO), a oa o paouez ebarzhañ Alamagn ar C'hornaoueg. Divodet eo bet d'ar 1añ a viz Gouhere 1991 e Praha.

## Ar sinerien
Sinet e oa bet gant eizh bro: 
*  Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel
*  Republik Pobl Sokialour Albania, kuitaet ganti an aozadur e 1968
*  Republik Pobl Bulgaria
*  Republik Sokialour Roumania
*  Republik Pobl Hungaria
*  Republik Pobl Polonia
*  Republik Sokialour Tchekoslovakia
*  Republik Demokratel Alaman (RDA), ebarzhet e 1956.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
Champeaux

**Champeaux** zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh.

#### 
*Champeaux (Kampal) e departamant Il-ha-Gwilen.

#### 
* Champeaux (Manche), e Normandi.
* Champeaux (Seine-et-Marne), 
* Champeaux, e Deux-Sèvres, hiziv e Champdeniers-Saint-Denis
* Champeaux, e Haute-Vienne, hiziv e Gajoubert
* Champeaux, e Dordogne, hiziv e Champeaux-et-la-Chapelle-Pommier
* Champeaux, e Saint-Genès-Champanelle e Puy-de-Dôme.
* Champeaux-et-la-Chapelle-Pommier, e Dordogne
* Champeaux-sur-Sarthe, en Orne
* Les Champeaux, en Orne

## Tud
* Guillaume de Champeaux (war-dro 1070-1121), diazezer Abati Saint-Victor de Paris
* Guillaume de Champeaux (XVe kantved), eskob Laon en amzer ar rouaned c'hall Charlez VI ha Charlez VII ; eñ eo a vadezas Loeiz XI e Bourges en 1423.
*Jean-Pierre-Clément de Champeaux (1767-1800) jeneral gall 

## Pennadoù kar
* Champeau

## Notennoù
Le Sacré Collège de Jésus

***Le Sacré Collège de Jésus*** pe *Qventeliou christen evs ar C'hollech Iesus Christ* (anv roet er bajenn 20) zo ul levr savet gant an Tad Maner e 1659, ha moullet e Kemper e ti Jean Hardouin *par ordre de Monseigneur de Cornouaille*, anezhañ ul levr katekiz e brezhoneg, heuliet gant ur geriadur brezhoneg-galleg (pajennaouet eus 1 da 176) hag ur yezhadur (pajennaouet eus 1 da 78). War kein ar bajenn 78 eus ar *Syntaxe* ez eus un nebeud gerioù kembraek dornskrivet, gant o zroidigezh c'hallek.

## Yezhadur
Kaoz zo eus ar c'hemmadurioù, ha kentañ implijer ar c'h eo an oberour.

## Skouerioù eus ar skritur
**c'hwi* skrivet *c'hui*
**kentel* skrivet *qventel*
*keuz skrivet *cueus*
**livirit *skrivet *liuirit*
**zo* skrivet *so*

## Liammoù diavaez
*Al levr war lec'hienn Gallica
## Notennoù
Angey

**Angey** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sartilly hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.

### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas eizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,28% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'ar 27 a viz Genver 1950 e Pho Trach en Annam er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'ar 24 a viz Mae 1956 e Montagnac e departamant Tlemcen.
### 
* Bodet e voe gant peder c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Sartilly-Baie-Bocage.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv e toull ar vered, luc’hskeudenn.
### Savadurioù kristen

Église Saint-Samson d'Angey.JPG|Diavaez an iliz katolik.
Église Saint-Samson d'Angey - Nef.JPG|Nev an iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant [[Samzun (Dol)|Samzun]]*, , bet adkempennet en , daou stern-aoter enni; rummet eo he maen-font.
* Ur groaz greunvaen, merket *Sant Samzun* outi, 1695.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:250
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:25 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 149
  bar:1968 from:0 till: 137
  bar:1975 from:0 till: 119
  bar:1982 from:0 till: 115
  bar:1990 from:0 till: 133
  bar:1999 from:0 till: 140
  bar:2007 from:0 till: 208
  bar:2010 from:0 till: 238

PlotData=

  bar:1962 at: 149 fontsize:S text: 149 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 137 fontsize:S text: 137 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 119 fontsize:S text: 119 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 115 fontsize:S text: 115 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 133 fontsize:S text: 133 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 140 fontsize:S text: 140 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 208 fontsize:S text: 208 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 238 fontsize:S text: 238 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
London (disheñvelout)

**London** eo anv saoznek **[[Londrez]]**, kêr-benn Bro-Saoz hag ar Rouantelezh-Unanet.

London a c'hall bezañ ivez:

## Anvioù-lec'h

###### 
**Greater London*, anv saoznek Londrez-Veur

###### 
*Enez London (*Isla London* e spagnoleg), un enezenn er c'hornaoueg da Zouar an Tan.

###### 
*London, ur gêriadenn e Savigny-sur-Seille (Saône-et-Loire)

###### 
*London, ur gêr en Ontario

###### 
**London Apprentice*, anv saoznek Oberden Loundres

###### 
**London*, anv saoznek Rondon, un enezenn

###### 
* London (Arkansas)
* London Mills (Illinois)
* London (Kalifornia)
* London (Kentucky)
* London (Minnesota)
* London (Ohio)
* London (Texas)
* London (West Virginia)
* London (Wisconsin)

###### 
*East London, ur gêr e Proviñs Kab ar Reter

## Anvioù tud
*Jack London (1876-1916), skrivagner amerikan

## Gwelet ivez
*Londonderry
Haida Gwaii

**Haida Gwaii**, anvet betek 2010 *Queen Charlotte Islands* e saozneg hag *îles de la Reine Charlotte* e galleg (Inizi ar Rouanez Charlotte), a zo un enezeg e proviñs Kolombia Breizh-Veur e Kanada. Div enezenn vras a zo, dispartiet gant an Dixon Entrance, Enez Graham en norzh, hag Enez Moresby er su. 150 enezennig a zo da heul, en holl dindan 10 180 km². Er su d'an enezeg emañ Enez Vancouver, hag er reter emañ an douar-bras. An anv "Haida" a ra dave d'ar bobl Haida, pobl orin ar vro, ha "Haida Gwaii" a dalvez "hor bro".

## Liammoù diavaez
Anticosti

Emañ enez **Anticosti** (*Île d'Anticosti* e galleg, *Anticosti Island* e saozneg) e-kreiz pleg-mor ar Sant-Laorañs, e reter Kanada. E-keñver melestradurezh emañ Anticosti e proviñs Kebek.

An ugentvet enezenn eus Kanada eo a-fet gorread, gant 7 892 km². En norzh eo dispartiet diouzh aod ledenez Labrador gant strizh-mor Jacques Cartier, hag er su emañ strizh-mor Honguedo ouzh he dispartiañ diouzh ledenez Gaspésie.

Daoust ma’z eo bras a-walc’h an enezenn eo distank he foblañs, gant 281 annezad e 2006, an darn vrasañ anezho o chom e keriadenn Port-Menier e kornôg an enez.
Bacilly

Bacilly01.jpg|Ar vourc'h.

**Bacilly** a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sartilly hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 .
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 43 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,89% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri soudard eus ar gumun  e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, unan anezhe e Châtelet, en 25vet Rujumant Troadegiezh e oa, unan en Ethe, er 104vet Rujumant Troadegiezh e oa, an trede hini e Farciennes, er 136vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Lazhet e voe ur soudard ag ar gumun e Malo-aan-Zee e Dukark d'an 3 a viz Even 1940.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d’an 12 a viz Gouhere 1947 e Bac Ninh e Tien Tai en Tonkin er Viêtnam.
## Monumantoù ha traoù heverk

Chantore - Laurent Seignobos 3.jpg|Ar c'hastell.
FranceNormandieBacillyEglise.jpg|An iliz katolik ha monumant ar re varv.

* Kastell Chantore.
* Iliz katolik *Sant Steven*, , bet savet e lec'h an iliz a-gent, bet savet e 1283 ha kouezhet en he foull tro 1815; un delwenn eus Sant Eutropius rummet enni.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Gwerenn-livet (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:900
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 821
  bar:1968 from:0 till: 781
  bar:1975 from:0 till: 691
  bar:1982 from:0 till: 673
  bar:1990 from:0 till: 644
  bar:1999 from:0 till: 670
  bar:2006 from:0 till: 771
  bar:2010 from:0 till: 872

PlotData=

  bar:1962 at: 871 fontsize:S text: 871 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 781 fontsize:S text: 781 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 691 fontsize:S text: 691 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 673 fontsize:S text: 673 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 644 fontsize:S text: 644 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 670 fontsize:S text: 670 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 771 fontsize:S text: 771 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 872 fontsize:S text: 872 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave


## Liammoù diavaez
Goulven Salaun

**Goulven Salaun**, genidik eus kichen Kastellin, a oa unan eus pennoù emsavadeg ar paper-timbr e 1675 e kêr Naoned. Krouget e voe e leurgêr ar Bouffay. 

## Emsavadeg Naoned

Goulven Salaun eo en devoa sonnet ar c'hloc'h-galv e Naoned, e iliz Sainte-Croix e miz Mae 1675 evit gervel ar boblañs da gemer perzh e Emsavadeg ar Paper-timbr a-enep tailhoù nevez ar roue Loeiz XIV. An tailhoù-se a oa bet savet a-benn degas arc'hant a oa ezhomm evit ar brezel a-enep an Izelvroioù (1672-1678). 

## Moustrerezh an emsavadeg
Goulven Salaun, mevel paour en un davarn a oa pignet e tour ar gêr evit senniñ ar c'hloc'h-galv. Ar bobl a Naoned a oa bet o freuzañ burevioù ar roue ha plantañ tan er paperioù-timbr. Ur c'higer, ur stripour, ha div vaouez a oa e-penn an emsavadeg hervez mistri ar gwaskadur. Michelle Roux, lesanvet « l'Eveillonne », hag ur vaouez all anvet.
Skampet kuit e oa an holl pennoù e-fin an emsavadeg met klask a oa warno.
## Marv
Dug Chaulnes a oa erruet e Naoned d'an 22 a viz Mae 1675 e-plas ar Markiz de Molac gwelet evel re tener. Chaulnes en desped d'an urzhioù na c'houlennas herzel nemet ar pemp a dud gwelet evel pennoù al luskad.

Harzet, Goulven Salaun a voe jahinet, ar prosez a badas 2 zevezh ha kondaonet e voe d'ar marv. Krouget e oa bet Goulven Salaun war plasenn Bouffay e-kerzh ar gwaskadenn aozet gant ar galloud roueel.

## Liammoù
*Rentañ enor da C'houlven Salaun e 2013 (Ouest-France)
Atlas linguistique de la Basse-Bretagne

An ***Atlas linguistique de la Basse-Bretagne*** ("Atlas yezhoniel Breizh-Izel"; anavet ivez evel an ALBB) zo un dastumad kartennoù savet gant ar c'helenner skol-veur Pêr ar Rouz diwar an enklaskoù renet gantañ etre 1911 ha 1920, e 77 lec'h eus Breizh-Izel. Mont a ra 6 levrenn ha 600 kartenn d'ober an oberenn-mañ. Pep kartenn a ro troidigezhioù ur ger gallek hag an distagadur anezho, ha hini an deveradoù a-wezhioù. Embannet e oa al levrennoù diwezhañ dindan renerezh Frañsez Falc'hun.

## Tud
Kontañ a reer e reas an enklaskoù war varc'h-houarn. An dud aterset a veze dibabet gant skoazell skolaer ar gumun a ranke kavout:
*un den ouzhpenn 30 vloaz,
*ganet er gumun, hag e dud eveltañ ivez
*bet o chom eno a-hed e vuhez (da virout ouzh "gwall" levezonoù)
*a gomzfe brezhoneg bemdez hag a oufe galleg ivez
*na oufe na lenn na skrivañ brezhoneg (da virout ouzh "gwall" levezonoù adarre).

## Dielfennañ
Dielfennet e vo an oberenn-mañ goude gant Kenneth Jackson, Frañsez Falc'hun, ha re all.

## Embannadurioù
* * [[Atlas linguistique de la Basse-Bretagne]] *, Plihon-Hommay Rennes Paris :
** Levrenn 1, 1924
** Levrenn 2, 1927
** Levrenn 3, 1937
** Levrenn 4, 1943
** Levrenn 5, 1953
** Levrenn 6, 1963 

Adembannet e voe an ALBB gant ar gelaouenn STUDI, e CRDP Roazhon er bloavezhioù 1980.

## ''Atlas linguistique'' nevez
Un ALBB all *(Nouvel Atlas linguistique de la Basse-Bretagne)* zo bet savet gant Jean Le Dû, hag embannet e 2001.

## Liammoù diavaez
* Atlas linguistique de la Basse-Bretagne
* Nouvel Atlas linguistique de la Basse-Bretagne
Morozko

**Morozko** (skrivet Морозко e ruseg) zo ur gontadenn rus, hag a gaver e dastumad Afanasyev. Ur film zo bet savet diwarni en 1964.

Daou zoare zo d'ar gontadenn (meneget evel 95/52a ha 96/52b en embannadurioù rusek, niverenn 480 e renkadur Aarne-Thompson). 

Un tamm e tenn ar gontadenn d'ar marvailh alamanek Frau Holle dastumet gant ar vreudeur Grimm.
Iholdiko erreka

An **Iholdiko erreka** (*gwazh Iholdi*), pe *Joyeuse* e galleg, zo ur stêr eus Benafarroa, adstêr d'an Aturri (Adour, e galleg).

Eieniñ a ra en Iholdi.

## Kumunioù treuzet
* Iholdi
* Landibarre
* Ostankoa
* Bithiriña
* Donapaleu
* Amendüze-Unaso
Llanystumdwy

**Llanystumdwy** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus hanternoz Kembre, e korn-bro Eifionydd, e kontelezh Gwynedd. Emañ etre Cricieth ha Pwllheli, war ribloù an Afon Dwyfor. Talvezout a ra an anv-lec’h Llanystumdwy kement hag "an iliz e kildroenn ar stêr Dwy". 

Brudet eo Llanystumdwy evel lec’h ganedigezh David Lloyd George a voe kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet. Er gêriadenn e tremenas ar paotr Lloyd George e vugaleaj, betek an oad a 15 vloaz, gant e eontr Richard Lloyd. Enni ivez e varvas hag enni e voe douaret.

Un toullad tiez kozh eus ar  hag an  zo e Llanystumdwy, savet gant mein eus ar c’hornad. Ur pont eus ar  zo ivez, dreist ar stêr Dwyfor pe Dwyfawr.

## Tud vrudet
*Owen Gruffydd (war-dro 1643-1730), barzh hag hendraour.
*Robert Jones, Rhoslan (1745 - 1829), skrivagner, aozer al levr *[[Drych yr Amseroedd]]* (1820).
*David Owen (Dewi Wyn o Eifion) (1784-1841), barzh.
*Morris Williams (Nicander), barzh.
*David Lloyd George, kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet.
*William Samuel Jones ("Wil Sam"), skrivagner kembraek.

## Savadurioù
*Ur mirdi diwar-benn buhez ha labour Lloyd George. Emañ e vez, treset gant an tisavour Clough Williams-Ellis (Portmeirion), e-maez ar gêriadenn, en tu all d’ar pont kozh.
* Tŷ Newydd, ul lec’h ma vez desket skrivañ da zanvez skrivagnerien gembraek ha saoznek.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn Llanystumdwy
Saint-Jean-le-Thomas

**Saint-Jean-le-Thomas** ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

Tombelaine-mont-saint-michel-depuis-saint-jean.jpg|Tombelaine ha Menez Mikael ar Mor gwelet eus Saint-Jean.

* War aod Mor Breizh emañ Saint-Jean-le-Thomas. 
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sartilly hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
* Mervel a reas 12 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,67% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri rezistant eus ar gumun er c'hampoù-bac'h nazi.
#### Brezelioù  didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'an 28 a viz C'hwevrer 1957 e Dupleix (departamant Aljer).
#### Strollañ kumunioù
* Adalek ar 1 a viz Genver 1973 ha betek 1979 e voe kengevredet kumunioù Genêts, Dragey, Ronthon ha Saint-Jean-le-Thomas er gumun anvet Dragey-Tombelaine. E 1979 e teuas Genêts ha Saint-Jean-le-Thomas da vout emren en-dro; chom a reas Dragey ha Ronthon d'ober kumun Dragey-Ronthon.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Jean-le-Thomas Eglise.png|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*, , bet adkempennet er .
* Monumant ar re varv dirak an ti-kêr, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:25 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 377
  bar:1968 from:0 till: 376
  bar:1975 from:0 till: 327
  bar:1982 from:0 till: 390
  bar:1990 from:0 till: 398
  bar:1999 from:0 till: 395
  bar:2006 from:0 till: 421
  bar:2010 from:0 till: 430

PlotData=

  bar:1962 at: 377 fontsize:S text: 377 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 376 fontsize:S text: 376 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 327 fontsize:S text: 327 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 390 fontsize:S text: 390 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 398 fontsize:S text: 398 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 395 fontsize:S text: 395 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 421 fontsize:S text: 421 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 430 fontsize:S text: 430 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh
|Ar maerdi.


 

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Feiz ha Breiz ar Vugale

**Feiz ha Breiz ar Vugale** a oa ur gelaouenn e brezhoneg evit ar vugale a veze embannet er bloavezhioù 1930. Yann-Vari Perrot e oa merour ar gelaouenn en deroù ha Herri Caouissin goude. Savet e veze an darn vrasañ eus ar pennadoù gant Herri ha Ronan Caouissin.

E 1932 ha 1933 e oa bet embannet un nebeud pajennadoù evit ar vugale e-barzh ar gelaouenn Feiz ha Breiz, renet gant an aotrou Perrot. Adalek 1934 e teuas er-maez ur gelaouennig distag, evit ar vugale hepken. Evel *Feiz ha Breiz* e oa awenet *Feiz ha Breiz ar Vugale* gant ar feiz katolik. Dont a reas er-maez betek 1939. En niverenn diwezhañ (nevez-amzer 1939) e oa ur galv d'al lennerien : *S.O.S., Feiz ha Breiz ar Vugale a zo warnez mervel...*, dre ziouer a lennerien ha dre ziouer a arc'hant.
## Skeudennoù

Restr:Fhbav miz-here-1934.png|Here 1934
Restr:Fhbav miz-du-1934.png|Du 1934
Restr:Fhbav miz-kerzu-1934.png|Kerzu 1934
Restr:Fhbav miz-meurz-1935.png|Meurzh 1935
Restr:Per-ar-c'holin-1934.png|Per ar C'holin 1934
Restr:Poufer-1933.png|Poufer 1933


## Liamm diavaez

*Dastumad 28 niverenn eus ''Feiz ha Breiz ar Vugale''
Afon Dwyfor

An **Afon Dwyfor** zo ur stêr e Gwynedd, e gwalarn Kembre. 

Eieniñ a ra e Cwm Dwyfor (53.0204°N 4.1780°W) e beg Cwm Pennant, dastum enni dour meur a wazhig o tiskenn adalek Mynydd Graig Goch (er c'huzh-heol) betek Moel Hebog er reter, ha diskenn war-zu ar mervent betek Dolbenmaen hag e-maez Eryri neuze.
Heol hanternoz

**Heol hanternoz** a vez graet eus un anadenn naturel a c'hoarvez en norzh da Gelc'h Arktika hag er su da Gelc'h Antarktika e-kerzh ar mizioù hañv ma c'haller gwelet an heol da eur an hanternoz. En-dro da c'hoursav-heol an hañv (d'an 21 a viz Mezheven en norzh, ha d'an 21 a viz Kerzu er su), pa vez digatar an oabl, e c'haller gwelet an heol e-pad 24 eurvezh diouzhtu. Bep ma tostaer d'ar pennoù-ahel e kresk an niver a zevezhioù ma c'hoarvez an dra-se. N'haller gwelet heol hanternoz nemet en un nebeud broioù. Er su ne c'hoarvez an dra-se nemet e kevandir Antarktika, en norzh e weler kement-se en Alaska, Kanada, Greunland, Island, Norvegia, Sveden, Finland, Rusia. En inizi Svalbard, perc'hennet gant Norvegia, n'eus kuzh-heol ebet etre an 19 a viz Ebrel hag an 23 a viz Eost.

## Liammoù diavaez
Belmont

**Belmont** zo un anv-lec'h gallek a gaver er broioù gallek ha saoznek. Gallout a ra bezañ stumm gallekaet an anvioù-lec'h okitanek Bèlmont ha Biaumont.

## Lec'hioù
### 
* Belmont, e Sukembre-Nevez
* Belmont, e Aostralia ar C'hornôg

### 
* Belmont, ur gêriadenn eus kumun Virton, e proviñs Luksembourg

### 
* ostel Belmont, ur savadur istorel e Kistreberzh.

### 
#### Kumunioù
* Belmont, kumun gwechall en Ain, hiziv e Belmont-Luthézieu
* Belmont, e Doubs
* Belmont, e Gers
* Belmont, kumun gwechall en Gers, e La Romieu
* Belmont, en Isère
* Belmont, e Jura
* Belmont, kumun gwechall en Jura, en Orgelet
* Belmont, e Haute-Marne
* Belmont, e Haute-Saône

#### anv kevrennek
* Belmont-Bretenoux, e Lot
* Belmont-d'Azergues, e Rhône
* Belmont-de-la-Loire, e Loire
* Belmont-lès-Darney, e Vosges
* Belmont-Luthézieu, en Ain
* Belmont-Sainte-Foi, e Lot
* Belmont-sur-Buttant, e Vosges
* Belmont-sur-Rance, en Aveyron
* Belmont-sur-Vair, e Vosges
* Belmont-Tramonet, e Savoie

### 
* Belmont, e kontelezh Durham
* Belmont, ur gêriadenn e Lancashire

### 
* Belmont, e Bas-Rhin

### 
* Belmont, anv saoznekaet An Lios Dearg e Kontelezh Uíbh Fhailí

### 
* Belmont, ur gêr en Ontario
* Belmont, ur gumniezh en Enez ar Priñs Edouarzh

### 
* Belmont, ur gêr e Kalifornia
* Belmont, ur gêr e Norzhkarolina
* Belmont, ur gêr e Massachusetts

### 
*Belmont, ur gumun eus kanton Bern
* Belmont-sur-Lausanne, ur gumun eus kanton Vaud, war ril lenn Leman
* Belmont-sur-Yverdon, ur gumun eus kanton Vaud
* Belmont-Broye, ur gumun eus kanton Fribourg

### 
* Belmont, ur banlev eus Auckland

## Istor
* Emgann Belmont e 1899 e Suafrika, e-pad eil Brezel ar Boer.
## Anv-tiegezh
* Joe Belmont (1934-2019), c'hoarier ha gourdroner basket-ball stadunanat
* Joseph Belmont (1947-2022), politikour sechelezat
* Véra Belmont (1932-), filmaozerez, senarioourez ha produerez c'hall

Anv-micher :
* Charles Belmont (1936-2011), aktour, filmaozer ha senarioour gall

## Pennadoù kar
*Belmonte
*Beaumont
Meilh Drougêr

**Meilh Drougêr** zo ur vilin-avel (pe *ur veilh* evel ma vez lavaret er vro) e Kledenn-ar-C'hab, tost da Beg ar Vann.

## Notennoù ha daveennoù
Yann Iañ Bourgogn

**Yann Iañ Bourgogn**, lesanvet **Yann Dizaon**, ganet d'an 28 a viz Mae 1371 ha marvet d'an 10 a viz Gwengolo 1419, a oa Dug Bourgogn etre 1405 ha 1419.

Mab e oa da Fulup II Bourgogn ha da Marc'harid Bavaria. Tad e oa da Fulup III Bourgogn.

### Dimeziñ ha bugale

Ur mab en doe ha seizh merc'h: 
* Marguerite (1393-1441),dimezet div wech:
** 1°) en 1404 d'an dug Louis de Guyenne, 
** 2°) en 1423 da Arzhur III, Dug Breizh ;
* Marie (1394-1463) dimezet en 1406 da Adolphe I de Clèves ;
* Philippe (1396-1467), dug Bourgogn ;
* Catherine (1400-1414), dimezet da Louis III d'Anjou ;
* Jeanne (war-dro 1401-1412) ;
* Isabelle (war-dro 1403-1412), dimezet en 1406 da Olivier de Châtillon, kont Penteür ;
* Anne (1404-1432) dimezet en 1423 da Jean de Lancastre, dug Bedford ;
* Agnès (1407-1476) dimezet en 1425 da Charles I Bourbon.
Fulup II Bourgogn

**Fulup II Bourgogn**, ganet d'ar 17 a viz Genver 1342 ha marvet d'ar 27 a viz Ebrel 1404, oa dug Bourgogn adal 1363 betek 1404.

Pevare mab da Yann II, roue Bro C'hall, ha Bonne Luxembourg e oa. E vab oa Yann Iañ Bourgogn.
Marc'harid Bavaria (1363–1423)

**Marc'harid Bavaria** (1363–1423), a oa merc'h da Albrecht Iañ Bavaria-Straubing-Holland ha pried da Yann Dizaon, dug Bourgogn.
Beg Korzenn

**Beg Korzenn** zo ur beg-douar war aod gwalarn Breizh, e kumun Plouarzhel. Sellet a reer ouzh ar beg-douar-se evel al lec'h ma kej dourioù Mor Breizh ha re ar Mor Atlantel.

Ar beg-douar kornôkañ eus Breizh eo, ma lakaer a-gostez an inizi evel Eusa. Nepell diouzh Beg Korzenn met muioc'h en douaroù emañ tour-tan Trezian, ur c'hilometr diouzh an aod. 

War ar beg-douar emañ kreizenn *CROSS Corsen*, ma vez evezhiet tremenerezh ar bagoù dirak aod Bro-Leon ha ma vez kenurzhiet an oberiadennoù saveteiñ pa vez gwallzarvoudoù en tachad mor en em astenn etre Bae Menez-Mikael ha Beg Penmarc'h.
Carolles

**Carolles** a zo ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieCarollesValleeDuLude.jpg|Traonienn al Lude.
FranceNormandieCarollesRocher.jpg|Roc'h ar Sard hag ar mor.

* War lez Mor Breizh emañ Carolles; ar wazh Lude a red er gumun. 
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sartilly hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas c’hwezek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a voe lazhet e Charleroi e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, soudard e oa er 25vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun.
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas un den nann soudard er gumun abalamour d'ar brezel e dibenn miz Eost goude ur vombezadeg, ganet e oa bet e Landreger.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun er Viêtnam e 1946.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ul letanant hag ur soudard eus ar gumun e 1958.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Vigor de Carolles.JPG|An iliz katolik.
Église Saint-Vigor de Carolles - Monuments aux Morts et If centenaire.JPG|Monumant ar re varv hag an ivinenn e-tal an iliz. 
France Manche Carolles Cabane Vauban2.jpg|An ti-gward war an aod.

* Iliz katolik *Saint Vigor*, . 
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Un ivinenn, tremen seizh kantved oad. 
* Un ti-gward war an aod (*La cabane Vauban* vez graet anezhañ), .
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2020

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010
  bar:2020 text:2020
PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 651
  bar:1968 from:0 till: 653
  bar:2006 from:0 till: 711
  bar:2010 from:0 till: 788
  bar:2020 from:0 till: 748

PlotData=

  bar:1962 at: 651 fontsize:S text: 651 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 653 fontsize:S text: 653 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 711 fontsize:S text: 711 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 788 fontsize:S text: 788 shift:(-10,5)
  bar:2020 at: 748 fontsize:S text: 748 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:



## Melestradurezh

 

## Tud
* Pierre-Roland Giot, (23 a viz Gwengolo 1919 e Carolles - 4 a viz Genver 2002 e Roazhon), ragistorour gall ha breizhat.
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Montviron

**Montviron** a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sartilly hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 .
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,08% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: e dibenn miz Even e voe mindrailhet un tren milourel alaman chomet a-sav er porzh-houarn gant nijerezioù SUAat.
* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### kantved
* Bodet e voe gant peder c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Sartilly-Baie-Bocage.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Notre-Dame de Montviron (2).JPG|An iliz katolik.
Église Notre-Dame de Montviron - Gisant de l'Abbé Louis Lebrec (2).JPG|Bez-delwenn an Abad Louis Lebrec. 

* Iliz katolik *Intron Varia*,  kantved. 
* Ar c'hastell.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen

Gare de Montviron - Sartilly sept 2018.jpg

* Ur porzh-houarn a voe savet e Montviron pa voe digoret al lodenn etre Avranches ha Folligny eus al linenn Lison-Lambal. Serret eo ar porzh-houarn. Gwerzhet eo bet an ti-gar beajourion ha distrujet an ti-gar marc'hadourezh.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:350
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:25 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 290
  bar:1968 from:0 till: 281
  bar:1975 from:0 till: 239
  bar:1982 from:0 till: 224
  bar:1990 from:0 till: 255
  bar:1999 from:0 till: 265
  bar:2006 from:0 till: 307
  bar:2010 from:0 till: 344

PlotData=

  bar:1962 at: 290 fontsize:S text: 290 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 281 fontsize:S text: 281 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 239 fontsize:S text: 239 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 224 fontsize:S text: 224 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 255 fontsize:S text: 255 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 265 fontsize:S text: 265 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 307 fontsize:S text: 307 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 344 fontsize:S text: 344 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Fulup III Bourgogn

**Fulup III Bourgogn**, ganet d'an 31 a viz Gouere 1396 ha marvet d'ar 15 a viz Even 1467, a oa Dug Bourgogn etre 1419 ha 1467.

Mab e oa da Yann Iañ Bourgogn ha da Varc'harid Bavaria. Tad e oa da Charlez an Her.

## Dimezioù ha bugale

Teir gwech e timezas Fulup III Bourgogn.
*En Mezheven 1409, da 13 vloaz, e voe dimezet da Michelle de Valois (1395-1422), merc'h 14 vloaz ar roue gall Charlez VI (Bro-C'hall). Mervel a reas d'an 8 a viz Gouhere 1422, e Gent, ha hi 26 vloaz. Ur verc'h he doa, Agnes Bourgogn.
*Addimeziñ a reas an dug Fulup d'an 30 a viz Du 1424, e Moulins-Engilbert, da Bonne d'Artois, merc'h da Philippe d'Artois, kont Eu. Mervel a reas-hi d'ar 17 a viz Gwengolo er bloaz goude, ha bugel ebet n'o doe.
*Addimeziñ a reas Fulup e Brugge, d'ar 7 pe d'an 8 a viz Genver 1430, da Izabel Portugal (1397-1471), merc'h da João Iañ, Roue Portugal. Tri bugel o doe, hag unan anezho e oa Charlez an Her, a renas war-lerc'h e dad.

E-kerzh ar festoù a voe roet da-geñver an eured-mañ eo e voe savet Urzh ar Maoutken Aour.

*Serc'hed e-leizh en doe, ha besterd ivez:
#* Corneille, bastard Bourgogn (v. 1420 - marvet en 1452), lesanvet *Grand Bâtard* Bourgogn, aotrou Elverdinge, Vlamertinge, Neuve-Église ha Pierrefort, kabiten ha gouarnour meur Dugelezh Luksembourg. Besterd en doe : Jérôme ha Jean, ha bugale dezho ;
#* Antoine, bastard Bourgogn (v. 1421-1504), anvet ivez *Grand Bâtard* Bourgogn goude marv e vreur, aotrou Tournehem, mab da Jeanne de Presle de Lizy ;
#* Marie de Bourgogne (1426 - 15 a viz Eost 1475), mab da Jeanne Chastellain (pe da Jeanne Presle de Lizy). Dimeziñ a reas e 1447 da Pierre de Bauffremont, kont Charny, kambrelan gant Philippe de Bourgogne.
#* Marguerite, marvet war-dro 1455 ;
#* David (v. 1427-1496), mab da Jeanne Chastellain, eskob Thérouanne (adal 1451), ha goude Utrecht (adal 1456). E vamm Jeanne Chastellain (de Castellana) pe * de Bosquiel demoiselle de Quéry la Motte* (Pas de Calais) a zimezas en 1442 da Étienne de Bours, lesanvet Maillotin, gouarnour Gorgues ha Dunkerk (+ 1450), ha mervel a reas e 1462 ;
#* Anne (war-dro 1435 - 1508), gouarnourez Marie de Bourgogne, a zimezas div wech: 1°) da Adrien de Brosse; 2°) da Adolphe de Clèves-Ravenstein (1425-1492) ;

#* Philippe de Bourgogne (eskob Utrecht) (1464-1524), lesanvet *Philippe de Bourgogne-Blaton*, amiral Flandrez (1498-1517), eskob Utrecht (1517-1524), ha dezhañ pevar mab bastard : Jean, Philippe, Olivier ha Baudouin ;
#* Jean (1438-1499), provost e Brugge (1483), daou vab bastard en doe : Arnould ha Jacques ;
#* Marie (pe Marion), leanez ;
#* Catherine ;
#* Antoine, marvet yaouank ha divugel;
#* Josse-Antoine ;
#* Philippe, marvet yaouank, divugel ;
#* Cornélie (marvet war-dro 1428) ;
#* Madeleine ;
#* Marie, leanez ;
#* Catherine (marvet goude 1515), abadez ;
#* Catherine, leanez;
#* Jossine (marvet yaouank) ;
#* Yolande (m. 3 a viz Du 1470) ;
#* Jérôme ;
#* Baudouin, meneget en 1461-63 ;
#* Arthur, marvet yaouank ha divugel ;
#* André.

## Notennoù
Euros Bowen

**Euros Bowen** (12 a viz Gwengolo 1904 – 2 a viz Ebrel 1988) a oa ur barzh kembraek.

Ganet e voe e Treorci, e traoñienn Rhondda, ha breur e oa d’ur barzh kembraek all, Geraint Bowen. Studioù a reas e skol-veur Aberystwyth, e skol-veur Abertawe hag en Oxford. Dont a reas da vezañ beleg anglikan, e Llangywair, e Penllyn, da gentañ hag e Llanuwchllyn goude.

Gounit Kador an Eisteddfod a reas en Eisteddfod Vroadel Kembre e 1948, gant e varzhoneg *O'r Dwyrain*, hag adarre e 1950 gant *Difodiant*.

E penn ar gelaouenn lennegel Y Fflam e voe etre 1946 ha 1952.

## Oberennoù
**Trin Cerddi* (1978)
**Buarth Bywyd* (1986)
**Oes y Medwsa* (1987)
**Lleidr Tân* (1989)

Troidigezhioù diwar an henc'hresianeg, al latin hag ar galleg a reas ivez.

## Notennoù
Ruhr (stêr)

Ar stêr **Ruhr** zo ur stêr eus kornôg Alamagn, 235&nbsp;km hed dezhi. Redek a ra a-dreuz stad Nordrhein-Westfalen. Emañ an eienenn e Sauerland, 670 metr a-us live ar mor, ha redek a ra war-zu ar c’hornôg hebiou Essen kent en em deurel er Roen e kêr Duisburg. Diwar hec’h anv e teu hini rannvro ar Ruhr, kreizenn istorel greanterezh an dir hag an houarn en Alamagn.
Robert Castel (sokiologour)

**Robert Castel**, bet ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1933 e Kerbêr-Kilbignon hag aet da Anaon d'an 12 a viz Meurzh 2013 e Pariz, a oa ur c'hevredadour galleg.

Barrek e oa war gevredadouriezh al labour. Brudet eo e levr *Les métamorphoses de la question sociale : une chronique du salariat*.
Maritsa

Ar **Maritsa** (Марица, *Maritsa* e bulgareg ; Έβρος, *Evros* e gresianeg ; *Meriç* e turkeg) zo ur stêr eus ar Balkanioù a red a-dreuz Bulgaria, Gres ha Turkia. 480 km hed zo dezhi. 

Eieniñ a ra e menezioù Rila e kornôg Bulgaria ha redek goude-se trema ar gevred, en ur dreuziñ kêr Plovdiv. E Bulgaria e vez implijet ar stêr evit kaout tredan hag evit doura ar parkeier,met ne c’haller ket bageal warni. Talvezout a ra da harzoù, ur pennadig, etre Bulgaria ha Gres ha goude-se etre Gres ha Turkia. Er su da Edirne, e Turkia, eo rannet ar stêr etre div vrec'h a red war-zu ar c'hreisteiz, betek en em deurel e Mor Egea dre un delta e-kichen kêr Enez (Ainos).
Mousterel

**Mousterel** zo un anv-lec'h brezhonek roet da beder c'humun zo eus Breizh-Uhel anvet *[[Montreuil]]* e galleg.

## Stummoù all
*Mouster eo an anv a vez kavet e Breizh-Izel.
*Moustoer a gaver ivez.

## Kumunioù
*Mousterel-ar-Gwast.
*Mousterel-an-Il.
*Mousterel-al-Lann
*Mousterel-ar-Veineg.

## Notennoù
Nazgûl

An **Nazgûl** (eus *nazg*, "gwalenn" ha gûl, "tasmant, spered" e yezh du ar Mordor) 'zo tudennoù ijinet e bed *[[Aotrou ar Gwalennoù]]*, savet gant J. R. R. Tolkien. Er romant-se e vezont anavezet da gentañ evel ar "varc'hegerien zu" ha da-c'houde e vezont anvet "Speredoù ar Walenn", "an nav marc'heger" diouzh an dro, pe "an Nav" hepken. *[[Aotrou ar Gwalennoù]]* a ra anezhe "mevelien spontusañ Saoron". 
An hini zo en o fenn, anavet evel "Aotrou an Nazgûl" pe "Roue-sorser Angmar", a oa bet Roue Angmar e norzh Eriador. E fin an Trede oadvezh e oa kêr Minas Morgul o c'hreñvlec'h pennañ e digor rouantelezh Saoron, Mordor. 

Nav den galloudus a oa anezhe, rouizion, sorserien, ha brezelourien. Kouezhet e oant e galloud Saoron abalamour d'ar gwalennoù a c'halloud en doa profet dezhe. Reiñ a raent ar galloud da welet traoù e bedoù diwelus d'an dud varvel hag ur vuhez hir-hir met treuzfurmiñ a rejont anezhe tamm-ha-tamm e tasmantoù diwelus, mevelien liammet da c'halloud ar Walenn Nemeti ha dindan galloud Saoron. Etre bev ha marv emaint eta. Diwelus int nemet pa vezont o mantilli bras dindane. Gwisket e vezont e du penn-da-benn. 
N'int ket evit treuziñ an dour war-droad pe war varc'h.

En o ergerzhadegoù kentañ e veajont war varc'h. Diwezhatoc'h e nijont war gein euzhviled, deskrivet gant Tolkien evel "pterodaktilek". Ar spouron eo o arm  pennañ a laka an holl da dec'het dirazo nemet ar speredoù kreñvañ. 
Armet int ivez gant klezoù eeun. Ouzhpenn-se e implijont kontilli eus Morgul evel ma ra an hini zo en o fenn pa glaskont tapout Frodo, douger ar Walenn. Ar re-se a dreuzfurm ar re gloazet gante e tasmantoù. En e emgann diwezhañ, Aotroù an Nazgûl a stourm gant Éowyn gant un horzh emgann. 

Desachet int evel perc'henned ar gwalennoù gwanañ gant ar Walenn Nemeti.

Adkavout a reer an Nazgûl en aozadennoù niverus eus oberennoù Tolkien, en o mesk tresadennoù-bev, filmoù ha c'hoarioù-video, evel *[[Middle-earth: Shadow of Mordor]]*. Meur a spesad loened, en o zouez merien, ur spesad kresteneien, hag ur spesad gwesped arvevat, zo bet badezet gant o anv. 

## Notennoù ha daveennoù
La Diane française

*La Diane française* zo un teskad barzhonegoù skrivet gant Louis Aragon e-pad an Eil Brezel-bed, mes embannet e fin ar bloavezh 1944 gant Pierre Seghers. Ar Rezistañs frañsez e-pad an Okupasion eo danvez ar barzhonegoù. *La Diane française* a dalvez kement hag "an dihun frañsez" e brezhoneg. Ar ger "diane" zo bet tennet eus al latin "dies", deiz e brezhoneg. *La Diane française* zo heuliet e-barzh al levr gant an teskadoù *[[En étrange pays dans mon pays lui-même]]* ha *[[Brocéliande]]*.

Er barzhonegoù-mañ e weler soñj politikel Aragon. En e vrogarantez eo bodet an holl C'hallaoued a zistaol an naziegezh. Koulskoude e chom stag ouzh ar Strollad Komunour Gall.

El levr emañ ivez *[[La Rose et le Réséda]]* hag *[[Il n'y a pas d'amour heureux]]* (barzhoneg kanet gant Georges Brassens, Françoise Hardy ha Jean Ferrat) hag ar *Ballade de celui qui chanta dans les supplices*.

## Notennoù
Mouster

**Mouster** zo un anv-lec'h brezhonek hag a veze graet eus ur manati.

## Gerdarzh
Diwar al latin *monasterium*.

## Yezhoù all
Klotañ a ra gant an anvioù 
*Minster en saozneg.
*Moutier ha Moutiers e galleg
*Münster en alamaneg.

## Stummoù all
*Moustoer, a glot gant Moustoir e galleg.
*Mousterel a gaver ivez.

## Kumunioù
*Ar Vouster
*Mouster-al-Loc'h,
*Mousterdelav,
*Mousterfil,
*Mousterioù,
*Mousterlez
**Mouster-Nevez*, pe Monteneg
*Mousteroù-Raez
*Mousterrin,
**Mouster-Tudal*, pe Bredual.
*Mousteruz,

### Lec'hioù all
**Ar Vouster*, kêriadenn e Kastell-Nevez-ar-Faou.
**Coz-Mouster*, kêriadenn e Mousteru.
* enez Nervouster, e Vande.

## Notennoù


## Pennad kar
*Mousterel
William Blake

Ul livour ha skrivagner saoznek eo **William Blake**.

## The Great Red Dragon Paintings


Image:Reddragon.jpg|*An aerouant ruz hag ar vaouez wisket an Heol*
Image:William_Blake_003.jpg|*An aerouant ruz hag ar vaouez wisket gant an Heol*
Image:Blakebeast1bg.jpg|*An aerouant ruz hag an euzhadenn ar mor*
Image:The_number_of_the_beast_is_666_Philadelphia,_Rosenbach_Museum_and_Library.jpg|*The Number of the Beast is 666*
Moutiers

**Moutiers** pe **Mouthiers**, zo un anv-lec'h gallek 

## Gerdarzh
Un anv el liester eo, diwar ar ger gallek moutier, hag a veze graet eus ur manati.
Dont a ra eus an anv latin *monasterium*. 

## Yezhoù all
Klotañ a ra gant an anvioù
*Minster en saozneg. 
*Mouster ha moustoer e brezhoneg 
*Münster en alamaneg.

## Kumunioù

###### 
* *Moutiers* deuet da vout Mousterioù, en Il-ha-Gwilun.
* *Les Moutiers-en-Retz*, deuet da vout Mousteroù-Raez e Bro-Naoned.

###### 
* Moutiers, en Eure-et-Loir.
* Moutiers, e Meurthe-et-Moselle.
* Moûtiers, e Savoie.

* Les Moutiers-en-Auge, e Calvados.
* Les Moutiers-en-Cinglais, e Calvados.
* Les Moutiers-Hubert, e Calvados.

* Mouthier-Haute-Pierre, e Doubs.
* Mouthiers-sur-Boëme, e Charente.

* Moutiers-au-Perche, en Orne.
* Moutiers-en-Puisaye, en Yonne.
* Moutiers-les-Mauxfaits, e Vendée.
* Moutiers-Saint-Jean, e Côte-d'Or.
* Moutiers-sous-Argenton, e Deux-Sèvres.
* Moutiers-sous-Chantemerle, e Deux-Sèvres.
* Moutiers-sur-le-Lay, e Vendée.
* Ar Bois des Moutiers, liorzh e Varengeville-sur-Mer e Seine-Maritime.

###### 
* *Moutiers* anv gallek Monastero di Lanzo, kumun eus proviñs Torino e Piemonte
Erwan Vallerie

**Erwan Vallerie** (*Yvon-Gildas Vallerie*), ganet d'an 31 Gouhere 1944 en Aljer ha marvet d'an 9 C'hwevrer  2022 e Roazhon, a oa ur istorour hag ur skrivagner diwar-benn Breizh. Emsaver ha prederour war damkaniezh ar vroad e oa ivez.

## Buhez
Ur jeneral eus Sant-Maloù e oa e dad. Desket en doa brezhoneg e-unan.

Studiet en doa an armerzh e Skol ar Studioù Kenwerzhel Uhel, e Pariz. Labouret en doa en *Électricité de France* e remzad-pad.

E 1969 e  voe unan eus diazezerien Skoazell Vreizh asambles gant e vignon Yann Choucq. Gant hemnezh ha tud all en doa savet al luskad emsaver Sav Breizh e 1971 ha rener kelaouenn ar strollad heñvelanvet (aet da get e 1975) e voe, ma skrivas pennadoù teorikel a-zivout ar vroad.

Pelloc'h e studias don istor parrezioù kentidik Breizh ha lec'hanvadurezh Breizh, ken e savas e 1992 un dezenn e brezhoneg hag e galleg embannet da c'houde e teir levrenn.

E 2003 e reas un arnodskrid war un ton fentus ma tisplege perzhioù ar Vrezhoned hag hor bro, ken dic'hortoz ma c'hellont seblantout d'an dud estren. Berzh bras a reas al levr, a voe adembannet.

## Enorioù
*Priz Roparz Hemon 1996 evit e levr *Diazezoù istorel an anvioù-parrez = Traité de toponymie historique de la Bretagne*.
*Kolier Urzh an Erminig 2014.

## Levrioù
* *Théorie de la Nation*, 1971
* *Communes bretonnes et paroisses d’Armorique* ; Brasparzh, Embannadurioù Beltan, 1986,  
* *Diazezoù istorel  an anvioù-parrez = Traité de toponymie historique de la Bretagne*, Ar Releg-Kerhuon, An Here, 1995, 3 levrenn (divyezhek), 
* *L’art et la manière de prononcer ces sacrés noms de lieu de Bretagne* ; Douarnenez, le Chasse-Marée / ArMen, 1996, 
* *Nous barbares locaux* (danvez *Théorie de la Nation* (1971) gant tri arnodskrid ouzhpenn: «Place de la langue dans le combat de libération nationale», «L’Europe contre la Bretagne» et «Nous barbares locaux», skrivet être 1971 ha 1976) ; An Here, 1997. Diwar e dezenn kinniget e Skol-veur Roazhon 2.
* *Ils sont fous ces Bretons !!, trousse de survie pour découvreur des Armoriques*, tresadennoù gant [Nono], Speied, [Coop Breizh, 2003].

## Daveoù
Clementine (meziant)

**Clementine** zo ul lenner sonerezh modern lies-reizhad hag ur poellad evit merañ sonaoueg, awenet gant Amarok. Tu zo neuze da staliañ Clementine war ar reizhadoù da-heul : GNU/Linux, Mac OS X ha Windows.

Clementine zo digoust, diorroet ha troet gant tud a-youl-vat.

## Savennoù a c'hell lakaat Clementine da vont en-dro
Clementine azo ur poellad a ya en-dro war un niver bras a reizhadoù korvoiñ.
Tu zo neuze da staliañ Clementine war ar reizhadoù da-heul :
* GNU/Linux
* Mac OS X
* Windows (Windows 2000, Windows XP, Windows Vista ha Windows 7 en o zouez)

## Arc'hweladurioù
Un nebeud a arc'hweladurioù a gaver er stumm glan :
* klask ha lenn sonerezh war un urzhiataer ;
* selaou ar skingomz dre Internet adalek Spotify, Grooveshark, Last.fm, SomaFM, Magnatune, Jamendo, SKY.fm, Digitally Imported, JAZZRADIO.com, SoundCloud, Subsonic servers hag Icecast ;
* klask ha selaou sonerezh war Box.com, Dropbox, Google Drive, SkyDrive hag Ubuntu One ;
* krouiñ rolloù seniñ speredek ha rolloù seniñ dinamek ;
* lenn pladennoù kleved ;
* komzoù, buhezskridoù arzourien ha fotoioù ;
* treuzkodañ sonerezh MP3, Ogg Vorbis, Ogg Speex, FLAC pe AAC ;
* kemmañ tagoù ar fichennaouegoù MP3 ;
* klask hag engargañ podkastoù ;
* engargañ golo an albom a vank war Last.fm hag Amazon ;
* eilañ sonerezh war iPod, iPhone, MTP pe USB ;
* sevel ul listenn gortoz.

## Notennoù ha daveoù