open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dehesa

**Dehesa** (*[[peurvan]]* e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek, ha hini meur a lec'h.

* Dehesa de la Villa, liorzh e Madrid
* Dehesa de Montejo, kumun e proviñs Palencia
* Dehesa de Romanos, kumun e proviñs Palencia

* Martín Muñoz de la Dehesa, kumun e proviñs Segovia
*Dehesa de Campoamor, kêriadenn e kumun Orihuela, e bro València
*Dehesa de Cuéllar, kêriadenn e kumun Cuéllar, e proviñs Segovia

*Dehesa (Kalifornia), e Kalifornia, e SUA

## ''Dehesas''
*Dehesas de Guadix, e proviñs Granada
*Dehesas Viejas, e proviñs Granada
Morales

**Morales** (*drez, drezegi*) zo anv meur a gumun e Spagn hag er broioù spagnolek.

## Lec'hioù

* Morales (Bolívar), e Bolívar (departamant);
*Morales (Cauca), e Cauca (departamant).

; e proviñs Cáceres:
* Valdemorales

; e proviñs Valladolid:
* Morales de Campos

; e proviñs Zamora:
* Morales de Rey
* Morales de Toro
* Morales de Valverde 
* Morales del Vino

## Pennadoù kar
* Moral
* Moraleja
Narros

**Narros** zo un anv-lec'h spagnolek hag anv meur a gumun e Spagn..

; e proviñs Ávila
* Narros del Castillo, 
* Narros del Puerto, 
* Narros de Saldueña, 

; er proviñsoù all
*Narros (Soria), e proviñs  Soria,
*Narros de Matalayegua, e proviñs Salamanca.

## Pennad kar
* Narrillos
* Narra
Lojze Slak

**Lojze Slak** (23 a viz Gouere 1932 – 29 a viz Gwengolo 2011) a oa ur soner **sloveniat**. Slak a oa e-touez ar re gentañ o reiñ lusk d'ar sonerezh hengounel a Slovenia, diazezet war an akordeoñs diatonek. Savet en doa un toullad kanaouennoù n'int ket dic'hizet, hag a veze sonet gant e Lojzeta Slaka Ansamble.

## Daveoù

## Liammoù diavaez
*  Official web page
Narrillos

**Narrillos**  zo anv meur a gumun e Spagn: 

; e proviñs Ávila, en Kastilha ha León
*Narrillos del Álamo,  
*Narrillos del Rebollar.
## Pennad kar
*Narros
San Vicente de Arévalo

** San Vicente de Arévalo** zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Ávila, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Puerto de Béjar

**Puerto de Béjar**  zo ur gumun eus Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Castilla y León, e kornôg Spagn.
Nava

**Nava** ("geun") zo un anv-lec'h spagnolek, **Navas** el liester.

#### 
* Nava, e Coahuila

#### 
* Navalmoral, anv meur a gumun

;E Proviñs Ávila, 
19 kumun: 

;E Proviñs Ciudad Real
*Navalpino

;E Proviñs Huelva
*La Nava

;E Kumuniezh Madrid
-5 kumun:

;E Proviñs Palencia
*Fuentes de Nava

;E Proviñs Salamanca 

;E Proviñs Segovia

;E Proviñs Toledo

;E Rannvro Murcia 

## Istor
*Emgann Las Navas de Tolosa e 1212.

## Pennadoù kar
*La Nava
*Navas, Las Navas
Medina del Campo

**Medina del Campo** zo ur gumun e Spagn, e proviñs Valladolid. Treuzet eo kêr gant ar stêr Zapardiel, adstêr d'an Duero.


Zapardiel_crecido.jpg|Ar Zapardiel leun-barr (Kerzu 1997)...
Zapardiel_1.JPG|...hag aet da hesk (Genver 2006)
Santa Olalla

**Santa Olalla** zo un anv-lec'h spagnolek, deuet diwar ar galizeg, diwar anv ar santez roman Eulalia de Mérida. 

## E [[proviñs Burgos]]
* Santa Olalla de Bureba, kumun 
* Santa Olalla (Burgos), en Espinosa de los Monteros;
* Santa Olalla de Valdivielso, e  Merindad de Valdivielso;
* Santa Olalla del Valle, e Villagalijo;

## E [[proviñs A Coruña]]
* Santa Olalla de Limodre, parrez e Fene;

## E [[proviñs  Huelva]]
* Santa Olalla del Cala

## E [[proviñs  Salamanca]]
* Santa Olalla de Yeltes, e La Fuente de San Esteban;

## E [[Kantabria]]
* Santa Olalla (Molledo), e Molledo;
* Santa Olalla de Aguayo, e San Miguel de Aguayo;
* Santa Olalla (Valdeolea), e Valdeolea;

## E [[proviñs Toledo]]
* Santa Olalla (Toledo).
Cumbre

**Cumbre** (*kern* e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek.

## E

### ''La Cumbre''
*La Cumbre (Cáceres), en proviñs Cáceres, en Extremadura

### ''Cumbres''
* Cumbres de Enmedio 
* Cumbres de San Bartolomé , e proviñs Huelva; 
* Cumbres Mayores

## E broioù all
*La Cumbre (Córdoba), en Arc'hantina
*La Cumbre (Valle del Cauca), en Kolombia
Proviñs Las Palmas

**Proviñs Las Palmas** zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e reter kumuniezh emren Kanariez, an dostañ da aod Afrika. Kêr Las Palmas de Gran Canaria, en enez Gran Canaria, eo kêr-benn ar broviñs.

4066 km² zo dindani, ha 1 129 395 a dud enni e  2022, ha gant-se eo ar broviñs tudetañ eus an div a zo e Kanariez, hag an drizekvet e Spagn.

## Inizi
Enni emañ inizi Fuerteventura, Gran Canaria, Lanzarote ha La Graciosa, hag enezennoùigoù didud Lobos, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este ha Roque del Oeste.
Jaén (Spagn)

**Jaén** eo  kêr-benn proviñs Jaén e Spagn. War-dro 112 000 a dud zo enni o chom.

## Lennegezh
*Ar varzhoneg *Andaluces de Jaén*, kanet gant Paco Ibañez.
Palencia

**Palencia** zo kêr-benn proviñs Palencia e Spagn, en Tierra de Campos, war lez ar stêr  Carrión, ha 235 km zo ac'hano da gêr Madrid. 

En 2020 e oa 78 144 a dud o chom enni.
Santa Cruz de La Palma

**Santa Cruz de la Palma** zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Santa Cruz de Tenerife, en enez La Palma.
Kêr-benn enez La Palma eo (met n'eo ket kêr-benn ar broviñs), ha  17 716 a dud a oa enni o chom e 2019, goude ma'z eus muioc'h e Los Llanos de Aridane, enni  20 467 a dud e 2019.​
Santa María de Guía de Gran Canaria

**Santa María de Guía de Gran Canaria** zo ur gumun e Gran Canaria, e proviñs Las Palmas, en  Inizi Kanariez.
Proviñs Santa Cruz de Tenerife

**Proviñs Santa Cruz de Tenerife** zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e kumuniezh emren Kanariez. Kêr Santa Cruz de Tenerife eo kêr-benn ar broviñs.
Sanlúcar

**Sanlúcar** zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a gumun en Andalouzia, e Spagn.

* Sanlúcar de Barrameda, e proviñs Cádiz 
* Sanlúcar de Guadiana, e proviñs Huelva
* Sanlúcar la Mayor, gwechall *Sanlúcar de Alpechín*, en proviñs Sevilla
* *Sanlúcar de Albaida*, hiriv Albaida del Aljarafe,  en proviñs Sevilla.
Vilches (Spagn)

**Vilches**  zo ur gumun eus Spagn, en Andalouzia, e Proviñs Jaén (Spagn), e kornôg komark ar c'h-Condado de Jaén. En-dro dezhi emañ kumunioù Linares, Ibros, Rus, Úbeda, Arquillos, Navas de San Juan, Aldeaquemada, Santa Elena, La Carolina y Carboneros.
Condado

**Condado** zo ur ger spagnolek hag a dalv kement ha kontelezh, hag a zo ivez hini meur a lec'h er broioù spagnolek.

## Lec'hioù
### 
* **[[El Condado (parrez)|El Condado]]**, parrez e Quito.
### 
-e proviñs Burgos, 
* **[[Condado de Treviño]]**, pe *[[Kontelezh Treviño]]*, kumun 
* **[[Condado (Burgos)|Condado]]**, ranngumun e Merindad de Valdivielso 

-e proviñs Huelva, en Andalouzia 
* **[[El Condado (Huelva)|El Condado]]**, komark 
** **[[Bollullos Par del Condado]]**, kumun 
** **[[La Palma del Condado]]**, kumun;
** **[[Rociana del Condado]]**, kumun

-e proviñs León, 
* **[[El Condado (León)|El Condado]]**, comarca 
** **[[Vegas del Condado]]**, kumun

-e proviñs Jaén 
* **[[El Condado (Jaén)|El Condado]]**, komark ;
* **[[Herrera-Puente del Condado]]**, e Villacarrillo ;

- e lec'h all
* **[[Condado de Jaruco]]**, e Lloret de Mar en proviñs  Girona;
* **[[El Condado (Asturiez)|El Condado]]**, parrez entre Pola de Laviana ha Rioseco, en Asturiez;
* **[[El Condado (Cantabria)|El Condado]]**, e Liérganes en Kantabria.
* **[[Condado de Castilnovo]]**, en proviñs Segovia;
* **[[Cedillo del Condado]]**, en proviñs Toledo;
* **[[El Condado (Zaragoza)|El Condado]]**, en Alfajarín en proviñs  Zaragoza;
* **[[Comtat|Condado de Cocentaina]]**, komark en proviñs Alacant.
Villaviciosa de Tajuña

**Villaviciosa de Tajuña** zo ur gêriadenn e Spagn, e kumun Brihuega,  e proviñs Guadalajara, war lez ar stêr Tajuña, enni 14 a dud o chom e 2006.
Emgann Villaviciosa (1710)

**Emgann Villaviciosa** a c'hoarvezas d'an 10 a viz Kerzu 1710, e Villaviciosa de Tajuña, e-kichen Madrid, daou zevezh goude emgann Brihuega, e-pad Brezel Hêrezh Spagn.
Ding Liren

**Ding Liren**, bet ganet d’an , zo ur c’hoarier echedoù sinaat. Kampion ar bed eo bet etre fin miz Ebrel 2023 ha miz Kerzu 2024.

## Daveoù
Cheikh

**Cheikh** (distaget  /ʃeɪk/ e saozneg, skrivet  شيخ en arabeg, "chaykh" [ʃajx] alies distaget [ʃeːx]), a zo un titl a enor arabek hag a dalv kement ha "henañ" pe "aotrou/mestr". Roet e vez da benn ur meuriad pe d'un den gouiziek war an dachenn skiantel pe relijiel, er c'hevredigezhioù muzulman. 

Implijet eo bet an titl à bell zo e broioù al Ledenez arab, En Istor e voe implijet ivez en Impalaeriezh otoman, er Machrek, e Kurdistan, e Norzhafrika, e Korn Afrika... Kavet e vez er bed muzulman a-bezh bremañ. Implijet eo bet an droienn "cheikha" evit merc'hed a-wechoù.

Menneget eo ar ger "cheikh" e 23vet gwerzad ar souratenn Al-Qasas er C'horan.

## Stummoù all
Stummoù e-leizh a zo er bed muzulman : **sheikh, sheekh, sheyikh, shaykh, shayk, shekh, shaik, shaikh** ha **shak**.

## Anv-den
E broioù zo e vez roet evel anv-tiegezh, pe anv bihan.

Dougen a ra diskennidi ar cheikh Mohammed ben Abdelwahhab, diazezer an Islam wahhabbit er  kantved (relijion Arabia Saoudat hiziv an deiz c'hoazh), an anv Al ach-Cheikh pe Al ash-Shaykh, hag a dalv en arabeg kement ha « familh ar Cheikh » pe « familh an hini fur ».

Shaikh a dalv un diagentiezh arab en Azia ar Su. Shaikh zo ur gumuniezh lieskenel en Azia ar Su hag a gaver e Pakistan ha Bangladesh, hag ivez en India.

**Cheikh, Sheikh** ha **Chikh** zo anvioù bihan arab, gant ar memes ster. Adstummoù zo en Afrika, evel **Cheikhou** ha **Sékou**. Hemañ a vez kavet stank en Afrika ar C'hornôg.

## Kanaouennoù
* *The Sheik of Araby* zo ur son poblek stadunanat kanet gant kalz tud, en o zouez Django Reinhardt ha Stéphane Grappelli, The Beatles, Lou Monte, Duke Ellington, Louis Prima etc.
* *Sheik Yerbouti* zo un albom (1979) gant Frank Zappa, dic'hizet eñ en Arab war ar golo. An titl zo ur c'hoari gerioù saoznek gant ar frazenn « Shake your booty » (« Fiñv da benn-adreñv »).
Tobias Smollett

**Tobias George Smollett**, badezet d'an  en An Reantan (Siorrachd Dhùn Bhreatainn an Iar) ha marvet da 50 vloaz d'ar  e Livorno, a oa ur surjian, un dramaour hag ur romantour skosat.
Marv Nahel Merzouk

**Marv Nahel Merzouk**, ur c’hrennard 17 vloaz gall hag aljerian, a zo c’hoarvezet abalamour da denn ur poliser d’ar  e Nanterre (Bro-C’hall).

Hervez an daou boliser a oa eno en dije nac'het ar paotr sentiñ hag e vijent bet e reizhdifenn, pezh a zo nagennet gant an daou baotr all a oa er c’harr-tan. Lakaet eo bet ar poliser en deus tennet an taol dindan ensell evit lazh e-fetepañs ha bac’het da c'hortoz.

Reuz ez eus bet e meur a gêr e Bro-C’hall, Suis ha Belgia war-lerc’h an darvoud, gant efedoù gwashoc’h eget ar re a oa bet war-lerc’h marv Adama Traoré.

Al lodenn vrasañ eus ar mediaoù n’o deus ket embannet anv klok ar poliser. Graet eo bet gant Oise Hebdo avat, ha savet en deus Gérald Darmanin, ministr an Diabarzh, klemm a-enep ar gazetenn.

## Daveoù
Larzac

Al **Larzac** zo un uhelgompezenn e Bro-C'hall, e kreisteiz an Torosad Kreiz, entre kêrioù Millau (en Aveyron) ha Lodève ( en Hérault).

Brudet eo ar stourm a zo bet eno a-enep an arme c'hall a felle dezho kreskiñ he zachenn diwar-goust douaroù al labourerien-douar er bloavezhioù 1970.
Disc jockey

Un **disc jockey** pe **DJ** zo un den hag a zibab, a skign hag a vesk sonerezh enrollet evit an dud, en un abadenn skingomz, un toull-noz, un sonadeg, ur festival pe un abadenn all bennak. 

Ar radioioù hag an toulloù-noz o deus c'hoariet ur roll pouezus evit diorren ar vicher-se. Da gentañ e veze implijet pladennoù vinil ganto, bremañ e reont ivez gant kasedigoù, CD-où, restroù glevet, un daol-veskañ, ur c'hontroller DJ hag ur meziant DJ, un tokarn, ur mikro hag all.

Lakaat a reont an dud da zañsal peurliesañ. E-touez ar sonerezhioù a veskont e kaver an disco, an hip hop hag an techno.

Lod anezho zo brudet en un doare etrebroadel.
Milan Kundera

**Milan Kundera**, bet ganet d’ar  e Brno (Tchekoslovakia er mare-se) ha marvet d’an  e Pariz, a oa ur skrivagner ha dramaour tchek ha gall.

## Oberennoù
### Romantoù
#### Skrivet e tchekeg
* *Žert* ("Fentigell", 1967)
**Směšné lásky: tři melancholické anekdoty* ("Karantezioù lu : teir hanezenn velkonius", 1963)
* *Život je jinde* ("En ul lec'h all emañ ar vuhez", 1969)
* *Valčík na rozloučenou* ("Ur valsenn gimiadiñ", 1972)
* *Kniha smíchu a zapomnění* ("Levr ar c'hoarzh hag an ankounac'h", 1978)
* *Nesnesitelná lehkost bytí* ("Skañvder dic'houzañvadus ar bout", 1984)
* *Nesmrtelnost* ("Divarvelezh", 1988)
#### Skrivet e galleg
* *La Lenteur*, Gallimard, 1995
* *L'Identité*, Gallimard, 1998
* *L'Ignorance*, Gallimard, 2003
* *La Fête de l'insignifiance*, Gallimard, 2014

## Enorioù
* Marc’heg al Lejion a enor (1990)

## Levrlennadur
*  Kundera, Milan. *Œuvre I, II*. Paris : Gallimard, 2017 

## Daveoù
Templ ar Pavilhon Aour

**Templ ar Pavilhon Aour** (金閣寺, Kinkaku-ji) zo ur romant gant ar skrivagner japanat Yukio Mishima, embannet e 1956.

## Istor
Diazezet eo al levr diwar tangwall Templ ar Pavilhon Aour e Kyoto, gant ur manac’h boudaeat yaouank, e 1950. Ar pavilhon, bet savet a-raok ar bloavezh 1400, a oa bet salvet diouzh an distruj meur a wech abaoe e savadur, memes e-pad ar brezelioù. Neuze e nec’has kalz an tangwall. Daneveller ar romant eo Mizoguchi, an tangwaller e-unan, un den divalav tre ha besteod. An oberer a lak sorc’henn ar gened da vezañ abeg e follentez.

## Diverradur

Mizoguchi a zo mab d'ur beleg boudaat. Emañ o chom gant e eontr war ar maez e Japan, e kêr Shiraku. Tennañ a ra diouzh e dad skeudenn ur Pavilhon Aour hollgaer, ar bravañ savadur er bed ; ha tamm-ha-tamm e tro ar skeudenn-se dave ar gened evitañ. 

O vezañ paour ha besteod, n’en deus mignon ebet er skol, ha kreskiñ a ra ennañ ar c’hoant d'en em veñjiñ. 

E dad, klañv, a gas anezhañ d’an templ evit ar wech gentañ e 1944. Kerseet tre emañ Mizoguchi gant kened furmel ar pavilhon, bet soñjet anezhañ e-giz ur fromadenn e-lec’h un dra furmel. Diskouezet eo d’ar superior, Tayama Dosen. Goude marv e dad, an den yaouank a ya da vezañ neveziad er Pavilhon Aour. 

Boemerezh e-keñver an templ a ya war vrasaat en e galon. Hag ar c’hoant da vezañ e vestr, pe zoken e zistrujer, a gresk da heul ivez. Dont a ra da vezañ mignon Tsurukawa, un neveziad all, a vez sellet gant Mizoguchi e-giz pell gwelloc’h egetañ. Met mervel a ra Tsurukawa, marteze eus un emlazh. Mizoguchi a dro neuze d’ur c’hamalad skol-veur, Kashiwagi, dichek tre an tamm anezhañ, hag a lak santimantoù vended ha krizded ar vuhez da greskiñ e neveziad ar Pavilhon. 

A-genstur gant se e sav enebiezh etre Mizoguchi hag e vestr, Tayama Dosen ; kompren a ra neuze Mizoguchi ne vo ket biskoazh mestr war an templ. Dibab a ra eta aktiñ, en ur entanañ ar pavilhon. 

E senenn divezhañ al levr, chom a ra da arvestiñ ouzh e oberenn, en ur vutuniñ. Disammet eo, a-benn ar fin : « C’hoant am boa bevañ » emezañ.

## Embannadurioù gallek
Yukio Mishima, *Le Pavillon d'or*, Paris, Gallimard, coll. « Du monde entier », 1961 ; réédition, Paris, Gallimard, coll. « Folio » no 649, 1975 et 1995 (ISBN 2-07-036649-9)

## Dezneuziadennoù

### Sinema

*1958 : Ar Glaoutan (炎上, Enjō), film japanat savet gant Kon Ichikawa, gant Raizō Ichikawa, Tatsuya Nakadai ha Ganjirō Nakamura 
*1976 : Templ ar Pavilhon Aour (金閣寺, Kinkaku-ji), film japanat savet gant Yōichi Takabayashi 
*1985 : Mishima, ur Vuhez e Pevar Arvest, film savet gant Paul Schrader 

### C’hoariva

*2011 : Templ ar Pavilhon Aour a zo dezneuziet gant ar skrivagner Serge Lamothe ha c’hoariet e Kanagawa Art Theater, Yokohama, Japan, leurennet gant Amon Miyamoto. 

### Sonerezh

*2013 : Le Pavillon d’Or, oberenn sonerezh awenet diwar Mishima ha skrivet gant ar c’hompozour Karol Beffa.
Trenkenn vannuronek

An **drenkenn vannuronek** zo un drenkenn uronek monosakaridek deveret deus ar mannoz. Get an drenkenn L-guluronek, an drenkenn D-mannuronek zo ur gevrennad deus an drenkenn alginek (pe alginat), ur polisakarid kavet dreist-holl er bezhin roz. An drenkenn vannuronek zo lakaet ivez barzh polisakaridoù kapsulek bakterienn..

## Notennoù
Kampionad aostrian an echedoù

**Kampionad aostrian an echedoù** eo kampionad  hiniennel broadel an echedoù en Aostria. Aozet e voe ar c’hampionad ofisiel kentañ e 1929 gant an *Österreichischer Schachbund* ("Kevre aostrian an echedoù").

## Kampioned diofisiel
:
## Kampionadoù ofisiel
* Gounezet e voe daou grogad gant Erich Eliskases a-enep da Rudolf Spielmann e 1936 (5.5 : 4.5) hag e 1937 (6 : 4), bet c’hoariet o-daou e Semmering.

## Kampionadoù ofisiel (maouezi)

## Kampioned echedoù dre lizher

# Alexander Prameshuber (1950-1952)
# Andreas Dückstein, Kurt Kaliwoda (1955-1956)
# Oskar Kallinger (1957-1958)
# Leopold Watzl, Alexander Schoisswohl (1958-1959)
# Eugen Helm (1959-1961)
# Engelbert Höllinger (1961-1963)
# Josef Giselbrecht ((1963-1965)
# Friedrich Schätzel (1965-1967)
# Egon Spitzenberger (1967-1968)
# Hans Ude (1968-1970)
# George Danner (1971-1972)
# Oskar Kallinger (1973-1974)
# Egon Spitzenberger (1975-1976)
# Wilhelm Rupp (1977-1978)
# Peter Roth (1979-1980)
# Hohann Nussbaumer (1981-1982)
# Franz Juraczka (1983-1984)
# Anton Strausz (1985-1986)
# Josef Brandl (1987-1988)
# Norbert Sommerbauer (1989-1990)
# Wolfgang Zugrav (1991-1992)
# Herbert Wohlfahrt (1993-1994)
# Siegfried Neuschmied (1995-1996)
# Sven Teichmeister (1997-1998)
# Wolfgang Humer (1999-2000)
# Gerhard Stagl (2001-2003)
# Rüdiger Löschnauer (2003-2004)
# Rüdiger Löschnauer (2005-2007)  
# Rüdiger Löschnauer (2007-2009)  
# Rüdiger Löschnauer  (2099-2011)  
# Gerald Berghöfer (2011-2013)  
# Wolfgang Zugrav (2014-2016)  
# Hannes Rada (2017-2019)  
# Wilfried Spiegel (2020-2022)  


## Liammoù diavaez
* ''Die österreichischen Staatsmeister''
* ''2004 report with list of previous winners''
* ''2007 edition''
Kampionad mongol an echedoù

**Kampionad mongol an echedoù** eo kampionad  hiniennel broadel an echedoù e Mongolia. Aozet e voe ar c’hampionad ofisiel kentañ e 1948 gant *Монголын Шатрын Холбоо* (Kevre mongol an echedoù). Eizh  gwezh e voe gounezet  gant Bazar Khatanbaatar,  Tsagaan Battsetseg a voe seizh gwezh kampionez ar maouezi.

## Kampioned

:

## Kampionadoù ofisiel (maouezi)
[thumb|[Dulamsüren Yanjindulam, kampionez e 2006, 2008, 2012 and 2013]]
:

## Notennoù
Linda Hamilton

**Linda Carroll Hamilton** a zo un aktourez stadunanat ganet d’ar 26 a viz Gwengolo 1956 e Salisbury, Maryland (SUA). Anavezet eo evit c'hoari tudennoù kalet ha harpant. Brudet eo dreist-holl evit bezañ enforfet ouzh ar skramm tudenn Sarah Connor er filmoù skiant-faltazi *[[The Terminator]]* (1984), *[[Terminator 2: Judgment Day]]* (1991) ha **' (2019).

Anavezet eo ivez evit bezañ bet Catherine Chandler en heuliad skinwel ''Beauty and the Beast''. E-barzh he filmadurezh e kaver ivez ar film [[Dante's Peak]] hag an telefilm ''The Color of Courage''. Ur gomedianez c'hoariva eo ivez.

Dimezet e voe gant ar filmaozer [[James Cameron]] etre 1997 ha 1999. O dizimeziñ a chom unan eus ar re gerañ en [[Hollywood]]. Daou vugel he deus.

==Filmoù== 
==== Bloavezhioù 1970 ====
*1979 : ''[[Night Flowers]]'' sevenet gant Louis San Andres : Wafer
==== Bloavezhioù 1980 ====
*1982 : **' sevenet gant Nick Castle : Susan Swayze
*1984 : *[[Children of the Corn]]* sevenet gant Fritz Kiersch : Vicky
*1984 : *[[The Stone Boy]]* sevenet gant Christopher Cain : Eva Crescent
*1984 : *[[The Terminator]]* sevenet gant James Cameron : Sarah Connor
*1986 : *[[Black Moon Rising]]* sevenet gant Harley Cockliss : Nina
*1986 : *[[King Kong Lives]]* sevenet gant John Guillermin : Amy Franklin
#### Bloavezhioù 1990
*1990 : *[[Mr. Destiny]]* sevenet gant James Orr : Ellen Jane
*1991 : *[[Terminator 2: Judgment Day]]* sevenet gant James Cameron : Sarah Connor
*1994 : *[[Silent Fall]]* sevenet gant Bruce Beresford : Karen Rainer
*1995 : *[[Separate Lives]]* sevenet gant David Madden : Lauren Porter/Lena
*1996 : *[[T2-3D : Battle Across Time]]* (Film berr) : Sarah Connor
*1997 : *[[Dante's Peak]]* sevenet gant Roger Donaldson : Rachel Wando
*1997 : *[[Shadow Conspiracy]]* sevenet gant George Pan Cosmatos : Amanda Givens
*1999 : *[[The Secret Life of Girls]]* sevenet gant Holly Goldberg Sloan : Ruby Sanford
#### Bloavezhioù 2000
*2001 : *[[Skeletons in the Closet]]* sevenet gant Wayne Powers (direct-to-video) : Tina Conway
*2005 : *[[Smile]]* sevenet gant Jeffrey Kramer : Bridget
*2005 : *[[Missing in America]]* sevenet gant Gabrielle Savage Dockterman : Kate
*2005 : *[[The Kid & I]]* sevenet gant Penelope Spheeris : Susan Mandeville
*2006 : *[[Broken]]* sevenet gant Alan White : Karen
*2007 : *[[In Your Dreams]]* sevenet gant Gary Sinyor : Georgie
*2009 : *[[Terminator Salvation]]* sevenet gant McG (mouezh) : Sarah Connor 
*2009 : *[[Holy water]]* sevenet gant Tom Reeve : Cory Williams
#### Bloavezhioù 2010
*2010 : *[[DC Showcase : Jonah Hex]]* sevenet gant Joaquim Dos Santos (Film berr, mouezh)
 : Madame Lorraine
*2010 : *[[Refuge]]* sevenet gant Mark Medoff : Amelia Philips
*2014 : *[[Bermuda Tentacles]]* sevenet gant Nick Lyon : Admiral Hansen
*2016 : *[[A Sunday Horse]]* sevenet gant Vic Armstrong : Mrs. Walden
*2017 : *[[Curvature]]* sevenet gant Diego Hallivis : Florence
*2019 : *[[Easy Does It]]* sevenet gant Will Addison : King George
*2019 : ** sevenet gant Tim Miller : Sarah Connor
Marie-Anne Praud de La Nicollière

**Marie-Anne Praud de La Nicollière**, ganet d'ar 4 C'hwevrer 1838 e Machikoul ha marvet d'ar 26 Du 1905 e Naoned, a oa ur skrivagnerez vreizhat c'hallek hag a implijas meur a anv-pluenn evit sinañ he oberennoù : *Gabrielle d’Éthampes*, *Anna Templier*, *Marie de Ruays* ha *Madeleine Boffrand*

## Oberennoù
### Gabrielle d'Éthampes
* *Fleurs de Bretagne - 1*
** *Les Enfants nantais*
** *L'Hermine du roi Conan*
** *Nominoë*
** *La Fille du Barde*
** *L'Oiseau du bon Dieu*
** *Le poids d'une couronne*
* *Fleurs de Bretagne - 2*
** *Marie la Muette
** *Le Fuseau bénit*
** *L'aumônière de Françoise*
** *La petite Brette*
:;E brezhoneg
::Er gelaouenn *Feiz ha Breiz* e voe embannet un nebeut troidigezhioù.
::* *An daou vreur euz an Naonet* e 1869, troet gant [[Gabriel Morvan]] diwar *Les Enfants nantais*.
::* *Labousik Doue* e 1871, troet gant [[Goulven Morvan]] diwar *L'Oiseau du bon Dieu*.
::* *Pouez eur Gurunen* e 1871, troet gant Goulven Morvan diwar *Le poids d'une couronne*.
::* *Mari ar vudez* e 1871, troet gant Goulven Morvan diwar *Marie la Muette*.
::* *An inkin benniget* e 1870, troet gant Goulven Morvan diwar *Le Fuseau bénit*.
::* *Aluzennou Franseza a Amboaz* e 1872, troet gant Goulven Morvan diwar *L'aumônière de Françoise*.
::* *Brettik* e 1871, troet gant Goulven Morvan diwar *La petite Brette''.

## Notennoù
George Pan Cosmatos

**George Pan Cosmatos**, bet ganet d'ar 4 a viz Genver 1941 e Firenze (Italia) ha marvet d'an 19 a viz Ebrel 2005 e Victoria (Kanada), a oa ur filmaozer ha senarioour gresian-italian.

## Filmoù
*1971 : *[[Sin]]*
*1973 : *[[Massacre in Rome]]*
*1976 : *[[The Cassandra Crossing]]*
*1979 : *[[Escape to Athena]]*
*1983 : *[[Of Unknown Origin]]*
*1985 : **
*1986 : *[[Cobra (film)|Cobra]]*
*1989 : *[[Leviathan (film 1989)|Leviathan]]*
*1993 : *[[Tombstone (film)|Tombstone]]*
*1997 : *[[Shadow Conspiracy]]*
Belmonte de San José

**Belmonte de San José** zo ur gumun e Spagn, e komark Gúdar-Javalambre  e proviñs Teruel, en Aragón.  154 a dud a oa enni e 2021.
Bárcena

**Bárcena** zo anv spagnolek meur a lec'h ha meur a dra.

## Lec'hioù

### E

#### En [[Asturiez]]
* Bárcena del Monasterio, e Tineo

#### en [[Cantabria]]
* Bárcena, e  Camaleño
* Bárcena, e Santiurde de Toranzo
* La Bárcena, en Ampuero
* La Bárcena, e San Felices de Buelna
* Las Bárcenas, e Rionansa
* Bárcena de Carriedo, e Villacarriedo
* Bárcena de Cicero
* Bárcena de Cudón, e Miengo
* Bárcena de Ebro, e Valderredible
* Bárcena de Pie de Concha
* Bárcena Mayor, e Los Tojos

#### en [[Castilla y León]]
* Bárcena de la Abadía, e Fabero, e proviñs León
* Bárcena del Bierzo (gwechall *Bárcena de Caudillo*), e Ponferrada, e León
* Bárcena del Río, e Ponferrada, e León, dindan dour an  Embalse de Bárcena (1950)
* Bárcena, e Bortedo, e proviñs Burgos
* Bárcena de Pienza, e Merindad de Montija, e proviñs Burgos
* Bárcena de Campos, e proviñs Palencia

#### e [[Kumuniezh Valencia]]
* Casas de Bárcena, e Valencia

### 
* Bárcena, e proviñs Jujuy.

### Guatemala
* Bárcena, e Departamant Guatemala

## Dourredennoù
* río Bárcena, en Asturiez;
* Embalse de Bárcena, stankell war ar río Sil, ma voe beuzet kêriadennoù **Bárcena del Río** ha *Posada del Río*
* Pantano de Bárcena,  en Castilla y León.

## Tud
* Alonso de Bárcena, misioner spagnol
* José María Roa Bárcena, skrivagner mec'hikan
Kampionad danat an echedoù

**Kampionad danat an echedoù** eo kampionad hiniennel broadel an echedoù e Danmark. E 1910 e voe krouet ar c'hampionad gant an *Dan Skak Union* ("Uniad Danat an Echedoù"). E 1935 e voe krouet ar kampionad ar maouezi.
## Kampionoù diofisiel
{|
|- valign="top"}
|

## Kampionoù ofisiel

## Kampioned echedoù dre lizher

## Levrlennadur
*  Jerzy Gizycki (1965) : *Den Store skakbog. Skakkens kulturhistorie*. 
*  Sunnucks, Anne : *The Encyclopaedia of Chess*, St. Martin's Press, 1970, p. 318
*  Gaige, Jeremy : *Chess Personalia, A Biobibliography*, McFarland, 1987 
*  Whyld, Ken : *Chess: The Records*, Guinness Books, 1986, pp. 107-8 

## Liammoù diavaez
*  
*  
*  
## Notennoù
Hontoria

**Hontoria** zo un anv -lec'h spagnolek ha hini meur a gumun e Spagn.

## Kumunioù
* Hontoria de la Cantera e proviñs Burgos
* Hontoria del Pinar, e proviñs Burgos
* Hontoria de Valdearados, e proviñs Burgos
* Hontoria de Cerrato, e proviñs Palencia

## Lec'hioù all
* Hontoria de Riofranco, e  Torrepadre, e proviñs Burgos
* Hontoria, e Segovia, en proviñs Segovia
*Hontoria, kêriadenn didudet e proviñs Segovia, a oa pe e Villacastín pe e Muñopedro
*Ontoria (a-wechoù Hontoria en dihelloù kozh), e Cabezón de la Sal, en Kantabria
* Hontoria, e Llanes, en Asturiez
Cerrato

**Cerrato**, anvet **El Cerrato** ivez, zo un tolead e Spagn rannet etre proviñsoù Palencia dreist-holl, Burgos ha Valladolid.  Ur gorread a 1 534 km² zo dindanañ, hag ur 25 000  a dud a oa o chom  ennañ e 2012. Un douar uhel eo, p'emañ  783 m a-us live ar mor. 37 kêriadenn zo enni, ha Dueñas eo ar gêr bennañ.

Kêrioù-pennoù all a oa bet abaoe ar  : Castroverde de Cerrato, Palenzuela, ha Baltanás. 

## Lec'hioù
* Castroverde de Cerrato
* Valle de Cerrato 
* Villamuriel de Cerrato

## Pennad kar
*Cerreto
Bustillo

**Bustillo**  zo un anv-lec'h spagnolek, ha hini meur a gumun e Spagn.

## Lec'hioù
###### 
;kumunioù
* Bustillo de Chaves, e  proviñs Valladolid
* Bustillo de la Vega, e proviñs  Palencia
* Bustillo del Oro, e  proviñs Zamora
* Bustillo del Páramo de Carrión, e proviñs Palencia
* Bustillo del Páramo (León), e proviñs  León

;ranngumunioù
* Bustillo (Cantabria), e Valdáliga, Cantabria
* Bustillo de Cea, e Cea, e  proviñs  León
* Bustillo de Medina, e Medina de Pomar, e proviñs Burgos
* Bustillo de Santullán, e Barruelo de Santullán, e proviñs  Palencia
* Bustillo del Monte, e Valderredible, Cantabria
* Bustillo del Páramo (Burgos), e  Villadiego, e proviñs Burgos

;lec'hioù all
* Cueva de Tito Bustillo, mougev gant livadurioù en Ribadesella, en  Asturiez, e Spagn

###### 
* Proviñs Rafael Bustillo, proviñs e Bolivia en Departamant Potosí

## Tud
*Alejandro Bustillo (1889–1982), tisavour arc'hantinat
*Francisco Bustillo, diplomat uruguayat 
*Miguel Ángel Bustillo (1946–2016), melldroader spagnol
Trás-os-Montes

**Trás-os-Montes**  zo anv portugalek meur a dra.

###### 
*Trás-os-Montes e Alto Douro, proviñs
*Alto Trás-os-Montes, isrannvro er Região Norte
*Terras de Trás-os-Montes, isrannvro er Região Norte

### E broioù all
*Trás os Montes (Cabo Verde), en Enez Santiago (Kab Glas)
*Trás-os-Montes (São Tomé), e distrig Mé-Zóchi, en Enez São Tomé
Jane Birkin

**Jane Birkin** a oa un aktourez hag ur ganerez saoz ha gall, ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1946 e Londrez ha marvet d'ar 16 a viz Gouere 2023 e Pariz.

## Daveoù
Kuzul ar Pemp Kant

**Kuzul ar Pemp Kant** (1797-1799) zo ur bodad dileuridi, en Istor Bro-C'hall,  da vare ar Bodad-ren, diskaret e 1799 gant Ren ar Gonsuled .
Villanueva d'Ozcos

**Villanueva de Oscos** e spagnoleg, **Vilanova d'Ozcos** en eonaviegeg, zo ur gumun e kornôg Asturiez, e Spagn.
Kampionad izelvroat an echedoù

**Kampionad izelvroat an echedoù** eo kampionad  hiniennel broadel an echedoù en Izelvroioù. Krouet e voe ar c’hampionad ofisiel e 1909, c’hoariet e veze bep daou vloaz. Adalek 1970 e voe c’hoariet bep bloaz.  E 1935 e voe krouet ar c’hampionad evit ar maouezi.

## Kampionoù diofisiel

## Kampionadoù ofisiel

## Levrlennadur
* Sunnucks, Anne . *The Encyclopaedia of Chess*. Martin's Press, 1970, p. 318
* Gaige, Jeremy. *Chess Personalia, A Biobibliography*. McFarland, 1987 
* Whyld, Ken. *Chess: The Records*. Guinness Books, 1985, pp. 107-8 

## Liammoù diavaez
* 
* 
* 
## Notennoù
Valverde del Majano

**Valverde del Majano** zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia. E 2022 e oa 1 107 a dud o chom enni.

## Notennoù
Villanueva del Río Segura

**Villanueva del Río Segura** zo ur  gumun eus Spagn e Rannvro Murcia, e saonenn ar Río Segura. E 2021 e oa 3 268 a dud o chom enni.
Fuentidueña

**Fuentidueña** zo anv meur a gumun e Spagn.
; e kumuniezh Madrid
* Fuentidueña de Tajo
; e Proviñs Segovia
* Fuentidueña (Segovia)
* Fuentesaúco de Fuentidueña
Belmonte de Miranda

. 
**Belmonte de Miranda** zo ur gumun e Spagn en Asturiez, war lez ar stêr Pigüeña. D'ar  e oa 1 425 a dud o chom enni.

## Parrezioù
Seitek parrez zo er gumun.

## Notennoù
Vegas

**Vegas**, furm lies an anv-lec'h spagnolek Vega, zo anv meur a lec'h.

## Lec'hioù
###### 
*Vegas de Itata

###### 
; komark
*Vegas del Alagón, e Proviñs Cáceres
 
; kumunioù
*Vegas de Matute
*Vegas del Condado
*Vegas del Genil, e Proviñs Granada

###### 
*Las Vegas, e stad Nevada

## Tud
* Giuseppe Vegas (1951), politiker italian
* Johnny Vegas, aktor saoz
* Johnny Vegas (melldroader), melldroader perouat
* Jhonattan Vegas, golfour eus Venezuela
* Valeria Vegas, skrivagnerez spagnol

## Pennad kar
* Vega
Campillos

**Campillos** zo anv spagnolek meur a gumun e Spagn.

## Kumunioù
*Campillos (Málaga), e proviñs Málaga.
*Campillos-Paravientos, e proviñs Cuenca.
*Campillos-Sierra, e proviñs Cuenca.

## Pennadoù kar
*Campos
*Campillo
Juarros

**Juarros** zo un anv-lec'h spagnolek  ha hini meur a gumun e Kastilha.

* Juarros de Voltoya‎, e proviñs Segovia
* Juarros de Riomoros, e proviñs Segovia
* Cerratón de Juarros, e proviñs Burgos
* Ibeas de Juarros, e proviñs Burgos
* San Adrián de Juarros, e proviñs Burgos
San Cristóbal de Valdueza

**San Cristóbal de Valdueza** zo ur gêriadenn e Spagn, e  kumun Ponferrada, e komark El Bierzo, e Proviñs León, e kumuniezh Castilla y León.
San Cristóbal de la Polantera

**San Cristóbal de la Polantera** zo ur gumun e Spagn, e Proviñs León, e kumuniezh Castilla y León. 
653 a dud a oa enni o chom e 2022.
Tan-gwall bras Roma

**Tan-gwall bras Roma** a c’hoarvezas e kêr Roma dindan renad an impalaer Neron. 

Kregiñ a reas an tan-gwall e-kerzh an noz, d’an 18 a viz Gouere 64 (*ante diem XV Kalendas Augustas, anno DCCCXVII a.U.c.*), er *Circus Maximus*, hag padout a reas c’hwec’h devezh ha seizh nozvezh, en ur aloubiñ hogozik ar gêr a-bezh. Tri eus pevarzek rannvro (karter) Roma (an III, *Isis et Serapis*, an X, *Palatium*, hag an XI, *Circus Maximus*) zo bet losket penn-da-benn, endra ma oa bet distrujet nebeutoc’h seizh karter all. N'eus nemet pevar c'harter a chomas dibistig (I *Porta Capena*, V *Esquiliae*, VI *Alta Semita* ha XIV *Transtiberim*). Milieroù a dud a varvas ha war-dro daou-c'hant-mil den a chomas dic’houdor. Meur a savadur publik ha monumantoù a voe distrujet, hag ivez 4 000 *insulæ* ha 132 *domus*. 

## Kenarroud
Da vare an tan-gwall, kêr Roma, tost d'he bog, a oa unan eus pennañ kêrioù-mamm an Henamzer. War-dro 800 000 den a oa o chom enni. 

D’ar mare-se e oa bet meur a dan-gwall e Roma, e-giz ma oa en darn vuiañ eus ar c'hêrioù bras. Ar pezh a c’hoarveze alies, en abeg d’an doare sevel tiez : ar c’hoad a veze implijet kalz (evit al leur-zi, ar balkonioù, hag all), hag implijet e veze ivez ar brazoueroù evit sklêrijenniñ, keginañ pe dommañ an tiez. Hag ouzhpenn-se, ar ruioù strizh ha troidellus, hag an *insulæ* re dost an eil ouzh eben, a sikoure an tan d'n em ledañ. 

Ar stourm enep an tan a oa graet e Roma gant seizh bagad gedourion (ar *Vigiles urbani*, gedourion gêrel), hag a oa ivez ur seurt polis. Ar pevarzek karter o doa pep a vagad evel-se (an *excubitoria*). Met en abeg d’an hevelep kudennoù (ar ruioù strizh ha troidellus) ha d'an diaes ma oa kas dour, e oant bet diaezet en o stourm. 

## Atebegezh Neron
Goude an tan-gwall, hervez ar vrud, e veze lâret e oa bet an impalaer Neron o seniñ al lirenn hag o kanañ war lein menez Quirinale, endra ma loske ar gêr, hag e veze kredet e oa eñ orin an tan-gwall. E gwirionez, edo Neron oc’h ehanañ e kêr e c’hanedigezh, Antium. En ur glevout ar c’heloù, dont a reas en-dro hag aozañ a reas ar sikour : kontañ a reer en deus digoret dorioù e balezioù evit gwareziñ ar re hep goudor ha roet boued dezho. 

Ma n’en doa ket kemennet d’e servijourion entanañ ar gêr, talvezout a reas an tan-gwall evit adsevel anezhi hervez e c’hiz. Paeañ a reas e-unan meur a labour adsevel. Ledanaet e voe ar ruioù, hag ouzhpennet puñsoù. Lakaat a reas sevel ivez e balez nevez, an *Domus aurea* (Ti Aour), war venez *Palatium* ha war un tamm eus an *Esquiliae*. Kreskiñ a reas ar gasoni ouzh an impalaer e-touez ar senatored, bet argaset diouzh o farkeier. 

Pa voe adsavet re vuan ur Roma nevez ha mentek, e voe sellet outañ e-giz atebeg an tan. Hervez ur vrud all, en dije bet c’hoant Neron da gemmañ anv Roma en hini *Neropolis* (kêr Neron). Met Neron a lakas ar gristenien hag ar yuzevien da vezañ atebegion, ha reiñ a reas urzh d’o lazhañ. N’ouzer ket re hiziv abeg an tan-gwall. Hogen diouzh studioù nevez, Neron a vefe digablus.

## Er sevenadur
### Lennegezh
**Quo Vadis ?*, gant Henryk Sienkiewicz (1900), dezneuziet meur a wech e stumm pezhioù-c'hoari pe filmoù.
La Vall d'Alcalà

**La Vall d'Alcalà** e katalaneg,  pe *Valle de Alcalá* e spagnoleg, zo ur gumun e Spagn, e  proviñs Alacant.
La Vall d'Ebo

**La Vall d'Ebo** e katalaneg,  pe *Vall de Ebo* e spagnoleg, zo ur gumun e Spagn, e  proviñs Alacant, e komark ar Marina Alta.
Santa Eulalia

**Santa Eulalia** zo anv meur a lec'h e Spagn hag er broioù spagnolek.

#### 
* Santa Eulalia Bajera, e kumuniezh emren La Rioja
* Santa Eulalia del Campo, e proviñs Teruel, Aragon. 
* Santa Eulalia de Gállego, e proviñs Zaragoza.

## Pennad kar
* Eulalia
* Santa Eulàlia
Canóvanas

**Canóvanas** zo ur gumun en hanternoz  Puerto Rico, krouet  en 1970 . Dont a ra hec'h anv eus hini ar roue amerindian  «Canovanax». 

En hanternoz dezhi emañ kumun Loíza.

.
Vall

**Vall** ( *saonenn, traoñienn*) zo un anv-lec'h er broioù katalanek.

; e proviñs Alacant :
*La Vall d'Alcalà 
*La Vall d'Ebo 
*La Vall de Gallinera 
*La Vall de Laguar

## Pennadoù kar
*Valle, en italianeg ha spagnoleg.
Gnaeus Domitius Ahenobarbus

**Gnaeus Domitius Ahenobarbus** (war-dro ar bloaz 17, pe 2 kent JK – miz Genver 41) a oa un den eus an tiegezh uhel Julia-Claudia, e Henroma. Mab e oa da Antonia Major (merc’h Octavia Minor, a oa c’hoar d'an impalaer Augustus, ha d'hec’h eil pried Marcus Antonius). Dimeziñ a reas  da Agrippina ar Yaouankañ ha tad e oa d’an impalaer Neron. 

## Buhez

### Yaouankiz
N’eo ket anavezet mat deiziad ganedigezh Domitius. Krediñ a reer e oa  ganet e 17 kt. J.-K pe 2 kt. J.-K. Div c’hoar en doa d’an nebeutañ, Domitia ha Domitia Lepida, ha marteze ur breur ivez, anvet Lucius Domitius Ahenobarbus, hag a vez mesket gantañ buhez Gnaeus Domitius er skridoù kozh. 

### Reuz
En ur zeskrivañ anezhañ e-giz « un den kasaus a-bezh », Suetonius a gont tammoù eus e vuhez : lazhet en deus unan eus e sklavourien frank peogwir n’en doa ket evet a-walc'h war a soñje. Tremen a reas ivez gant e garr war ur bugel, en ur gêr eus ar *Via Appia*. Ha pa oa pretor, laerezh a reas ar gwenneien klaoustreet. Ur mell merc’hetaer e oa ouzhpenn. An impalaer Tiberius en doa e gondaonet diwar e dreitouraj, e avoultriezh hag e insest gant e c’hoar, met salvet eo bet a-drugarez da bignerezh Caligula. 

Koñsul eo bet er bloaz 32, ha lakaet da gomiser e 37 gant Tiberius. E vab Lucius Domitius Ahenobarbus, hag a deuas da vezañ an impalaer Neron, a zo ganet d’ar 15 a viz Kerzu 37. Hervez Suetonius, pa oa bet gourc’hemennet evit ganedigezh e vab gant e vignoned, lavaret en deus e vefe kasaus ha dañjerus pep hini eus ar vugale ganet anezhañ hag Agrippina , ar pezh a droas gwir e-kerzh eil hanterenn renad Neron ; ha pa spazhas Neron ur paotr anvet Sporus evit e zimeziñ e-giz ur wreg, Suetonius a venegas un den all en doa klevet, hag en doa lavaret anezhañ e vefe bet kalz gwelloc’h ar bed m’en dije dimezet tad Neron un den heñveloc’h ouzh Sporus. 

Mervel a reas e Pyrgi, e miz Genver 41. Hervez bolontez Domitius, hêrezhiñ a reas Neron un drederenn eus madoù e dad, met Caligula, meneget ivez en testamant, a gemeras hêrezh Neron evitañ e-unan. Pa deuas Glaoda da impalaer, e voe adkemeret gant Neron.
San Millán de los Caballeros

**San Millán de los Caballeros** zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Kampiñ

**Kampiñ** a zo mont da chom er-maez eus ar gêr, en un dachenn-gampiñ pe en natur, ha goudoriñ ha kousket en un deltenn, en ur c'harr-kampiñ, en ur garavanenn pe e kambr ar stered evit un noz da nebeutañ. Tremen a ra ar gamperien o amzer en diavaez al lodenn vrasañ eus o chomadenn, oc'h ober traoù evit o dudi (evel an douristed, baleerien...) pe evit bevañ un dra all ha deskiñ diouti, evel bezañ emren pe labourat gant ur skipailh (evit strolladoù yaounkiz evel ar skouted). Kampiñ a c'hall ivez bezañ un doare da gaout bod evit tud re baour evit kaout ul lojeiz dereat, pe evit tud o deus dibabet ar gantreadezh evel o doare da vevañ.

Kroget e voe da gampiñ evit an dudi adalek deroù an  kantved gant un niver bihan a dud, ha tamm ha tamm e teuas da vezañ un obererezh "demokrateloc'h" e-touez an dud a-hed ar c'hantved. Mont a ra ar gamperien d'an tachennoù-kampiñ (perc'hennet gant kêr pe brevez) pe d'an natur (maezioù, koadeier, menezioù, parkoù broadel, parkoù naturel...) hag a zo kement a dachennoù foran. Met en en nebeut broioù evel Sveden ha Bro-Skos eo aotret kampiñ war tachennoù prevez ivez. E broioù zo eo difennet ar "c'hampiñ gouez", da lavaret eo kampiñ er-maez eus an tachennoù-kampiñ.

Tachennoù-kampiñ a bep seurt a zo, re ar gêr ha re brevez, re marc'had-mat ha re keroc'h ha gant liveoù pourchasoù disheñvel aroueziet alies gant steredennoù. Tachennoù-kampiñ naturour a zo ivez, hag e Frañs "kampiñ war ar maez" da lavaret eo en ur prad pe ur park perc'hennet gant ul labourer-douar, hag an "tachennoù-kampiñ naturel" a zo tachennoù-kampiñ bihan hag amzeriat. An dud a c'hall degas ganto o zeltenn, o c'harr-kampiñ, met alies e vez tier heloc'h (mobilomoù) a c'hallont feurmiñ ivez. Tredan, dour, ur stal-voued, ur preti, ur davarn, ur sal ar gouelioù, ur poul-neuial, ur mini-golf, c'hoarioù evit ar vugale, marc'hoù-houarn, sonadegoù hag arvestoù zo e-touez ar servijoù a c'haller kavout eno. Kampiñ e mod-se zo un doare da vakañsiñ evit kalz a dud er broioù pinvidik.

"Spartaekoc'h" eo an traoù evit ar re a gamp en natur, met ar pal n'eo ket ar memes hini hag an douristed hag ar familhoù, ober sport hag aventuriñ en natur gouez ne lavarer ket. Pa gomzer eus "bivouak" e reer dave d'un doare da gampiñ en natur gouez, en ur mod skañv ha berrbad. Graet e vez bivouak gant an dud hag a ra trekking, tro-vale war droad pe gant skioù, alpaerezh, bushcraft, an dud hag a ra ur veaj pe c'hoazh ar vilourien.

Dafar ar c'hamper a zo hervez e zoare da gampiñ hag e bal, met ret eo bezañ skañv ha pleustrek dre vras. Ar sac'h-kousket hag ur pallenn-leur, ur sac'h-kein, lienadoù, boued ha listri, ul lamp, dienn-heol, un tok, un droñsenn-emwalc'hiñ hag ur serviedenn zo e-touez an traoù a gaver an aliesañ gant ar gamperien.

## Kampiñ er sevenadur
E kalz filmoù ha stiradoù ez eus kaoz eus kampiñ, evel kampiñ er c'hoadeier er film heuz stadunanat The Blair Witch Project (1999). Ur film brudet all eo Into the Wild (2007), istor un den yaouank hag a ya da vevañ e natur gouez an "Norzh Bras", en e unan. Dupont Lajoie zo ur gomedienn c'hall gant Yves Boisset eus 1975.

## Notennoù ha daveoù
Schneider

**Schneider** ("Kemener") zo un anv-tud alamanek.

## Tud
* Hortense Schneider (1833–1920), c'hoariganerez gall
* Johann Gottlob Schneider (1750–1822), lizheregour ha naturelour alaman
Tyler

**Tyler** (*Teoler*) zo un anv-tud saoznek.

## Tud
* Bonnie Tyler (d'an 1951), ganerez kembreat
* John Tyler (1790–1862), 10 Prezidant Stadoù-Unanet Amerika
Weaver

**Weaver** (*[[gwiader]]*) zo un anv-tiegezh saoznek, diwar an anv-micher.

## Tud
* Jacki Weaver (1947-), aktourez aostralian
* Sigourney Weaver (1949-), aktourez amerikan
1893 e Breizh

## Darvoudoù

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1893|Ganedigezhioù 1893]]
*Jean Brochard
*Henri Dyèvre
*Evnig Penn-ar-C'hoad

## [[:Rummad:Marvioù 1893|Marvioù 1893]]
*Loeiz Kerne
*Yann ar Moal
*Pierre Le Sann

__NOTOC__
An Camchéachta

***An Camchéachta*** (saozneg: *The Starry Plough* - an arar steredek), an arar-kamm pe ar c'harr-kamm e brezhoneg, a zo ur banniel a voe implijet gant an Irish Citizen Army, ul luskad iwerzhonat sokialour ha republikan, ha piaouet da c'houde gant luskadoù politikel iwerzhonat all.

Stumm kentañ ar banniel zo bet treset gant William H. Megahy diwar mennozh George William Russell eus an Irish Citizen Army marteze. Emañ taolennet war ar banniel steredeg ar C'harr-kamm bras, a vez graet *The Plough* (an arar) pe *Starry Plough* (arar steredek) anezhañ e saozneg en Iwerzhon hag e Breizh-Veur.

## Istor

Ar *Starry Plough* a voe dispaket evit ar wezh kentañ d'ar 5 a viz Ebrel 1914 ha savet er vann en Imperial Hotel gant an Irish Citizen Army da geñver Emsavadeg Pask 1916. Emañ banniel 1916 war wel e Mirdi Broadel Iwerzhon e Dulenn.

## Notennoù ha daveoù
Indianed Pueblo

An **Indianed Pueblo** a vez graet eus pobloù amerindian e mervent SUA, e stad New Mexico dreist-holl.

Eus ar spagnoleg *pueblo*, "kêriadenn", e teu an anv, ar *pueblos* o vout tiez e mein pe e brikennoù adobenn (pri mesket gant dour pe plouz). Diwar anv o c'hêriadennoù ez eo bet anvet ar pobloù.

Meur a *bueblo* zo, neuze meur a boblad ivez. Da bep *pueblo* e c'houarnamant hag e yezh.

Acoma, Hopi, San Ildefonso, Pueblos, Taos, Zuni eo ar pobloù anavezetañ, Hopi ha Zuni o vezañ ar re niverusañ.

*Anasazied* a reer eus ar pobladoù *Pueblo* a oa a-raok donedigezh ar Gonkistadored ; dre ma'z eo ur ger navac'hoek a dalvez kement hag *Ar Re Hen* koulz hag *Enebourien Hen* e vez nac'het gant Indianed Pueblo hon amzer.

## Levrlennadur
*  Cordell, Linda : *Ancient Pueblo Peoples*, Smithsonian Books, 1994 

## Pennad kar
* Emsavadeg pueblo 1680‎ 
## Notennoù
Torrente de Cinca

**Torrente de Cinca** ( a zo *Torrent de Cinca* en katalaneg) zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon, e komark Bajo Cinca,  war lez dehoù ar río Cinca.
Agüero (Huesca)

**Agüero** zo ur gumun spagnat e proviñs Huesca, en Aragon, e komark Hoya de Huesca,  ha 43 km zo ac'hano da gêr Huesca.
Agüero

**Agüero**  zo anv spagnolek meur a lec'h hag un anv-tiegezh. 

#### 
* **[[Colonia Vicente Agüero]]**,  e proviñs  Córdoba (Arc'hantina). 

#### 
; en Kantabria
* **[[Agüero (Kantabria)]]**,  
* **[[Puente Agüero]]**, 

; en proviñs Huesca
* **[[Agüero (Huesca)]]**.

## Tud
Villaescusa

**Villaescusa** zo anv meur a gumun e Spagn. 

## Kumunioù
* Villaescusa (Kantabria), e Kantabria
* Villaescusa (Zamora), e proviñs Zamora
* Villaescusa la Sombría, e proviñs Burgos
* Villaescusa de Roa, e proviñs Burgos
* Villaescusa de Haro, e proviñs Cuenca

## Ranngumunioù
Un toullad ranngumunioù zo ivez ouzhpenn.
Cent Nouvelles nouvelles

***Cent Nouvelles nouvelles*** zo un dastumad danevelloù gallek er , a oa bet urzhiet gant Fulup III Bourgogn, dug Bourgogn, ha dezhañ eo dediet al levr.

Etre 1456 ha 1467 e voe roet dezhañ. Hennezh eo ar c'hentañ dastumad danevelloù gallek modern, skrivet gant dorn ar memes den. Kant danevell zo, skoemp a-walc'h, anezho flemmadennoù a-enep ar maouezi hag al leaned.
Kampionad iwerzhonat an echedoù

**Kampionad iwerzhonat an echedoù** eo kampionad  hiniennel broadel an echedoù en Iwerzhon.

E  1912  e voe krouet an *Irish Chess Union* (Unaniezh Echedoù Iwerzhon). Ganti e vez aozet ar c’hampionadoù abaoe he c’hrouidigezh. Graet e vezont bep bloaz abaoe 1924, met ne voent ket aozet er prantad 1941–1945.
## Kampioned Iwerzhon
[thumb|upright|[John O'Hanlon (1876–1960) a voe kampion nav gwezh etre 1913 ha 1940.]]
[thumb|upright|[Wolfgang Heidenfeld (1911–1981), kampion c’hwec’h gwezh]]

## Kampionad ar maouezi

## Kampioned er rummadoù Senior / Veteran

## Kampionad dindan 19 vloaz

## Liammoù diavaez
* ''Irish Championships @ Irish Chess Union''
## Notennoù
Kampionad myanmarat an echedoù

**Kampionad myanmarat an echedoù** eo kampionad hiniennel broadel an echedoù e Myanmar.

Aozet e voe bep bloaz gant *Myanmar Chess Federaion* (Kevre Myanmar an Echedoù) abaoe 1974. E 1977 ne voe ket c’hoariet. Nav gwezh e voe trec’h Wynn Zaw Htun er c’hampionad.

## Kampioned

## Notennoù
Morgan Brittany

**Morgan Brittany** (ganet **Suzanne Cupito** d'ar 5 a viz Kerzu 1951 e Hollywood) zo un aktourez stadunanat er skinwel hag er sinema. Brudet eo evit bezañ c'hoariet Katherine Wentworth, hanter-c'hoar yaouankoc'h hag itriker Pamela Ewing ha Cliff Barnes, er soap opera *[[Dallas (stirad skinwel 1978)|Dallas]]*.

## Red-micher
### Red-micher evel bugel
Ganet e oa Suzanne Cupito e Los Angeles ha kregiñ a reas abred da c'hoari e filmoù skinwel ha sinema, pa oa bugel c'hoazh er bloavezhioù 1950 ha 1960. Ledc'hoari a reas evel skoliadez er film brudet The Birds (1963) gant Alfred Hitchcock. C'hoari a reas er film *[[Yours, Mine and Ours (film 1968)|Yours, Mine and Ours]]* (1968), Lucille Ball ha Henry Fonda o vezañ an aktourien bennañ. 

E-barzh daou bennad eus *[[Lassie (stirad 1954)|Lassie]]* e voe, "Lassie and the Swamp Girl" ha "Little Dog Lost" evel Mattie e-kreiz ar bloavezhioù 1960. Echuiñ a reas he red-micher evel ur bugel aktourez pa oa 15 vloaz hag en em ouestlañ a reas d'he studioù e lise Cleveland, e Kalifornia.

### Red-micher evel plac'h deuet
Pa voe 18 vloaz e cheñchas he anv da vMorgan Brittany ha c'hoari a reas e-kichen Gene Kelly en e arvest e Las Vegas, *Gene Kelly's Wonderful World of Girls*, evel dañsourez. Dilojañ a reas da New York ha treiñ a reas evit bruderezhioù. Dont a reas da vezañ awenerez ar merk gwezeladoù japanat Kanebo, ha mont a reas da Dokyo da vevañ etre 1974 ha 1976.

C'hoari a reas an aktourez Vivien Leigh e *[[Gable and Lombard]]* (1976), ur vuhezskrid eus Clark Gable ha Carole Lombard. Gwelet e voe ivez en un doare azasaet eus *[[Gone with the Wind (film)|Gone with the Wind]]* evit ar skinwel. An dra-se a sachas evezh produerien *Dallas* hag a oa o klask un aktourez evit c'hoari Katherine Wentworth, hanter-c'hoar itriker Pamela Ewing ha Cliff Barnes. Kregiñ a reas er c'houlzad 1981–82, ha kenderc'hel a reas betek ar bloaz 1987. 

C'hoari a reas evit filmoù skinwel ha stiradoù skinwel dreist-holl er bloavezhioù 1980 ha 1990, evel *[[Melrose Place (stirad skinwel 1992)|Melrose Place]]*, *[[Married... with Children]]*, *[[Perry Mason (heuliad filmoù skinwel)|Perry Mason]]*, pe c'hoazh *[[The Nanny]]*. Er bloavezhioù 1990 e c'hoarias ivez e filmoù dizalc'h.

## Buhez personel
Brittany he deus kenskrivet levrioù, evel *What Women Really Want* e 2014. Displegañ a ra ivez ingal he mennozioù mirour war lec'hiennoù internet hag e abadennoù skinwel war FOX News ha CNBC da skouer. 

Dimeziñ a reas gant ar faragoeller Jack Gill e 1981. Daou vugel o deus, an aktourez Katie Gill hag ar soner ha faragoeller Cody Gill.

## Notennoù ha daveoù
Valle de Villaverde

**Valle de Villaverde**, pe **Villaverde Turtzioz** en euskareg, zo ur gumun eus Kantabria e Spagn, hag en em gav e Bizkaia.
Los Corrales de Buelna

**Los Corrales de Buelna** zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.

## Gevelliñ
Gevellet eo Los Corrales de Buelna gant an Hae-Foazer (Breizh) abaoe 1996.
Mari Kastellin

**Marie-Anne Rolland**, lesanvet **Mari Kastellin**, abalamour d'he c'hoef sparlenn, a oa ur werzherez kanaouennoù hag ur ganerez vrezhonek, brudet en hec'h amzer dre ma veaje en ur c'harr sachet gant chas.   

Ganet e oa bet e Lokeored d'ar 6 a viz Eost 1845 ha marc'hadourez e oa er foarioù, ma kane kanaouennoù brezhonek ha ma werzhe war follennoù.

Dimezet e voe da Jean Le Chalony, pilhaouer, d'an 3 a viz Mezheven 1879 e Kastellin, hag aet e oant da chom da Gemperle.  

 
En 1914 e Kallag, e voe diskaret karrig Mari Kastellin,   69 bloaz neuze , gant un trenn (linenn Kallag-Gwengamp). Droug ebet n'o doe he chas, hi avat a voe kaset d'an ospital da Wengamp. N'ouzer ket hiroc'h.