Emil Masson

**Emil ar Mason**, bet ganet *Émile Désiré Masson* d'an 28 Gouhere 1869 e Brest ha marvet d'an 9 C'hwevrer 1923 e Pariz, a oa ur skrivagner hag ur prederour diveliour breizhat. Skrivet en deus ivez dindan an anvioù-pluenn *Ewan Gweznou*, *Ionn Prigent*, *Rer Houarn* ha *Y. Brenn*.

Ganet e oa bet e Bro-Leon, met ne oa ket bet desavet e brezhoneg. E Pariz e oa bet war e studi (tapet gantañ div aotreegezh, war ar brederouriezh ha war ar saozneg), hag eno e krogas da vezañ dedennet gant ar strolladoù a-du gant Dreyfus hag ivez gant ar strolladoù enep an arme, ha gant an diveliouriezh dre vras. Kelenner war ar saozneg e teuas da vezañ, e lise Pondivi.

Bet eo bet eil prezidant kevrenn lennegel an *[[Union Régionaliste Bretonne]]* ha war an-dro ezel eus poellgor-skrivañ *[[Breiz Dishual]]*, a oa kazetenn Strollad Broadel Breiz.

Krouet en doa e 1913 ar gazetenn diveliel divyezhek, *[[Brug (kelaouenn)|Brug]]*. 

Stourm a reas gant e bluenn a-enep mennozhioù enepbrezhoneg embannet e-barzh *La Pensée Bretonne*, kelaouenn an alvokad sokialour Yves Lefèvre.

A-hed ar Brezel-bed kentañ ez eo bet e-touez ar re ral en tu-kleiz o klask sevel o mouezh a-enep ar brezel.

Mignon e oa d'an diveliourien Pyotr Kropotkin hag Élisée Reclus, da Louise Michel, da Jean Grave, d'ar barzh Charles Péguy, bet sokialour ha troet a-du gant ar vroadelouriezh c'hall, ha d'ar skrivagner Romain Rolland.

E vuhez-pad en deus klasket Emil ar Mason liammañ e stourm evit Breizh hag ar brezhoneg ouzh an etrebroadelezh. E garantez ouzh pobl e vro c'henidik ne oa, a-benn ar fin, nemet stumm lec'hel e garantez ouzh an denelezh.

## Oberennoù
* *Lettre d'un répétiteur en congé*, Pariz, Union pour l'action morale, 1899.
* *Yves Madec, professeur de collège*, Pariz, Cahiers de La Quinzaine, 1905.
* *Les rebelles*, Pariz, Librairie les pages libres, 1908.
* *Antée - Les Bretons et le Socialisme*, Gwengamp, Toullec et Geffroy, 1912.
* *Les hommes illustres et leurs paroles inouïes*, e 1919
* *L’Utopie des îles bienheureuses dans le Pacifique*, Pariz, Rieder, 1921.


Masson Yves Madec.jpg|*Yves Madec – Professeur de college*, 1905
Masson Bretons & Socialisme.jpg|*Les Bretons et le socialisme*, 1912
Masson Livre des hommes.jpg|*Le livre des hommes et leurs paroles inouïes*, 1919
Masson Utopie.jpg|*Utopie des îles bienheureuses*, 1921


## Troidigezhioù
Troet en deus e galleg, asambles gant e wreg Elsie Masson, ur C'hallez a orin kembreat anezhi, ur bern levrioù bet skrivet gant Thomas Carlyle.
* *Lectures littéraires. Pages choisies des grands écrivains : Carlyle*, Pariz, Armand Colin, 1905.

Graet en deus war-dro ar gazetenn *Brug* eus 1913 da 1914. Ehanet e voe an embann abalamour d'ar brezel.

## Levrlennadur
*Giraud, J. Didier & Giraud, Marielle : *Émile Masson, professeur de liberté*. Chamalières : Éditions Canope, 1991 
**Émile Masson, prophète et rebelle* (actes du colloque international de Pontivy, 26, 27 hag 28 a viz Gwengolo 2003, dindan renerezh J. Didier ha Marielle Giraud ; rakskrid gant Edmond Hervé). Roazhon : Presses universitaires de Rennes, 2005
*Broudig, Fañch : *Eun dra bennag a zo da jeñch er bed*. Brud Nevez. Adembannadur al levr *Al Liberterien hag ar Brezoneg*, 1983, dastumet ennañ ar pennadoù brezhonek a oa bet embannet e-barzh *Brug* gant tud evel Jos "Dirlemm" ar Bras.
*Broudic, Fañch : *La polémique entre Y. Le Febvre et E. Masson à propos de la langue bretonne*. In : *Études sur la Bretagne et les pays celtiques. Mélanges offerts à [[Yves Le Gallo]]*. Brest : CRBC, 1987, pp. 47-56.
*Le Coadic, Ronan : ''La seconde mort d'Emile Masson''
*Raoul, Lukian : *Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien*, Al Liamm, 1992, pp. 300-301 

## Notennoù