open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fleur

**Fleur** zo un anv-bihan gallek hag a gaver ivez e nederlandeg hag e saozneg. 

## Orin
Dont a ra eus gallekaat an anv-bihan latin Flora. Flore zo us stumm latin gallekaet.

## Tud
* Fleur Adcock, barzhez zelandneveziat
*Fleur Agema, politikourez zelandneveziat
* Fleur Albert, filmaozerez vreizhat
*Fleur Cowles, skrivagnerez stadunanat
* Fleur Mellor, atletourez aostralian
*Fleur de Rhé-Philipe (*1936), politikourez saoz (mirourez)

## Lennegezh
**Fleur Forsyte*, e romantoù The Forsyte Saga gant ar romantour saoz John Galsworthy. 

## Gwelet ivez
* Flora
* Bleuenn
Maria Klementine Aostria

**Maria Klementine Aostria** zo anv div briñsez:

* Maria Klementine Aostria (1777–1801), arc'hdugez Aostria, rouanez an Div Sikilia; e 1797 e voe dimezet da Francesco Iañ an Div Sikilia; 
* Maria Klementine Aostria (1798–1881), priñsez Bourbon-Sikilia, priñsez Salerno

## Pennad kar
* Maria Aostria
* Klementine
Kevredigezh ar Broadoù

**Kevredigezh ar Broadoù** (SDN pe SdN) a oa un aozadur etrebroadel savet da-heul Feur-emglev Versailhez e 1919, savet e-unan e-pad Kuzuliadeg peoc'h Pariz, da wareziñ ar peoc'h en Europa goude ar Brezel-bed kentañ.

Palioù an SdN a oa an dizarmañ, mirout ouzh ar brezelioù a-drugarez da bennaenn ar *surentez voutin*, diskoulmañ an dizemglevioù dre zivizoù etre ar c'hostezennoù ha dre wellaat kalite ar vuhez.

Emedo e sez e Genève, er Palez Wilson ha goude e Palez ar Broadoù, ha kemeret e oa he lerc'h e 1945 gant Aozadur ar Broadoù Unanet.

## Istor
An hini en doa atizet ar Stadoù all da sevel an SdN e oa prezidant ar Stadoù-Unanet, Woodrow Wilson, bet kelenner war skiantoù ar politikerezh e Princeton. 

Hervez e ziefennadur e oa an diplomatiezhkuzh pennkaoz d'ar Brezel-bed kentañ ha ret e oa da Gevredigezh ar Broadoù stourm outi. 14 mellad Wilson a oa eta diazez Kevredigezh ar Broadoù. Koulskoude e votas sened ar Stadoù-Unanet a-enep ma teufe o bro da vezañ ezel eus Kevredigezh ar Broadoù abalamour ma nac'he peurwiriekaat skrid-emglev Versailhez hag ar Stadoù-Unanet ne voent ket ezel anezhi morse. Etre an daou vrezel e oa kuitaet an SDN gant an URSS , an Alamagn nazi, Impalaeriezh Bro-Japan (e 1933) hag Italia (e 1937). Paul Hymans a zeuas da vezañ he c'hentañ Prezidant e 1920.

## Emzalc'h broioù zo
Setu perak e oa bet gwelet broioù o kuitaat an aozadur :
*Brazil e 1926, 
*Japan, a oa bet displijet gant ar binijenn roet dezhi goude bezañ aloubet Mandchouria, e 1932. 
*Italia, goude bezañ tremenet hebiou ar pinijennoù he doa bet abalamour da vrezel Etiopia 
*Kenkent ha 1933 e tilezas Alamagn Hitler an SDN. 

Ne c’hellas ket an SDN mont :
*a ene pan adarmañ en Alamagn e 1934, 
*nag a enep an adsoudardañ e Rheinland e 1936, 
*nag a enep an Anschluss e 1938, hag a stage Aostria da Alamagn;
*a enep diskar Tchekoslovakia goude emglev München. 

E 1939, ne c’hellas ket stourm ouzh enkadenn Dantzig ha gasas d’an Eil Brezel Bed. Goude-se ez a kuit Bro Spagn hag URSS eus an SDN. 
Da heul ar c’hwitadennoù se e voe divodet an SDN e miz Ebrel 1946.

## C'hwitadenn
Sellet e vez ouzh an SdN evel ur c'hwitadenn. Ar Stadoù-Unanet n'int ezel anezhi ha n'he deus ket nerzhioù armet dezhi hec'h-unan hag abalamour da se ne zeu ket a-benn da lakaat brezel Spagn da baouez ha kresk an naziegezh a zegasas an Eil Brezel-bed.

Daoust ma he deus gallet diskoulmañ un nebeud kudennoù (hini an inizi Åland da skouer) , he deus c’hwitet an SDN peogwir n’eo ket deuet a-benn da enebiñ ouzh ar broioù bras (Italia, Japan, Alamagn, URSS…) a zo bet pennkaoz d’an Eil Brezel Bed.

## Notennoù
Flora (stêr)

Ar stêr **Flora** zo ur stêr hag emañ hec'h eien e Sant-Alvan, e Bro Sant-Brieg hag a zegouezh e Daoued.

## Kumunioù douret
* Sant-Alvan (andon), 
* Pleneg-Nantraezh (genoù). 

## Pennadoù kar
*Flora
*Roll stêrioù pennañ Breizh
*Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Liamm diavaez
*Sandre
Lantheuil

**Lantheuil** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant div gumun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Ponts-sur-Seulles.

## Istor
### kantved
* 1835 staget e voe kumun Pierrepont ouzh kumun Lantheuil.
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]]**: mervel a reas tri den nann soudard e Lantheuil abalamour d'ar brezel, ur vaouez e miz Eost 1944 ha daou baotrig e miz Ebrel 1945, lazhet gant un darzhadenn.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Manneville,  ha  kantved. 
* Kastell Pierrepont,  kantved.
* Iliz katolik *Sainte Trinité* e Pierrepont. 
* Iliz katolik *Saint Sylvestre* e Lantheuil,  kantved.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
### Emdroadur ar boblañs e Lantheuil, 1793-1831

### Emdroadur ar boblañs e Pierrepont, 1793-1831

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Gérard Bouguyon

**Gérard Bouguyon** a oa ur rugbier breizhat ganet e Kimerc'h (war tachenn kumun Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h) d'ar 24 a viz Du 1935, ha marvet e 2016. Krog e oa gant ar rugbi dindan roched ar PUC pa oa studier e Pariz a-raok mont da c'hoari e Grenoble, Toloza, Tarbes ha Bagnères-de-Bigorre. Eil renk a veze d'an aliesañ met er renk gentañ en deus c'hoariet ivez.

En ur c'hoari a-enep Suafrika d'an 18 a viz C'hwevrer 1961 e teuas da vezañ ar Breizhad kentañ hag ar pemp kantvet c'hoarier o vezañ gwisket roched skipailh Frañs. Ar bloaz-se e kemeras perzh ivez e Tournamant ar 5 broad a-raok mont d'an hantervoul su evit un droiad hag a oa aozet he c'hrogad diwezhañ a-enep ar Wallabies. Bouguyon a blantas unan eus tri esa e skipailh evit un trec'h istorel o vezañ ma oa ar wezh kentañ d'ar Re C'hlas c'hoari e Aostralia.

Ur wezh distro da Vro-C'hall e rankas mont da Aljeria d'ober e goñje ; goude-se e kendalc'has e red-micher a rugbier met ne voe ket dibabet ken gant ar skipailh broadel.

## Kluboù
* PUC
* FC Grenoble
* Stade Toulousain
* Stadeoceste Tarbais
* Stade Bagnérais

## Skipailh rugbi Frañs

## Daveennoù
Inizi an Aleouted

**Inizi an Aleouted**, pe an **<u>Inizi Aleout</u>**, e saozneg *Aleutian Islands*, a zo un aridennad enezennoù tanveneziek — un 300 bennak — hag a ya eus mervent ledenez Alaska betek ledenez Kamtchatka e Rusia ar reter, war tost da 1 200 km. Klozañ a ra an inizi-se Mor Bering eus tu ar su. War-bouez Inizi ar C'homandour hag a zo er penn pellañ holl war-du ar c’hornaoueg hag a zo perc'hennet gant Rusia, ez int un darn eus stad Alaska, ha dre-se ez int un tiriad amerikan.

## istor
A-raok 1867 e oant anvet "Inizi Katelin" (Екатери́ны острова).

## An inizi
Pemp stroll inizi zo, a reter da gornôg:
*Inizi Fox, 
*Inizi ar Pevar Menez, 
*Inizi Andreanof, 
*Inizi Rat, 
*Inizi Near, gant Enez Buldir etre an inizi Favian hag an inizi Diana, 
Ar re vrasañ eo:
* Attu, ar bellañ eus an douar-bras
* Unalaska, Umnak, hag Akun en Inizi Fox.

## Notennoù ha daveennoù
Broenou

**Broenou** a oa ur gumun eus Breizh e departamant Penn-ar-Bed. Ul lodenn eus kumun Landeda eo abaoe 1829.
## Istor
### Orin ha gerdarzh
* Ur barrez eus eskopti Leon gwechall. Meneget eo parrez Broenou pe Broennou er skridoù abaoe ar . Hervez Bernard Tanguy (*Dictionnaire des noms de communes trèves et paroisses du Finistère*) e c’hallfe an anv Broenoù dont eus ar ger « broen » (ar plant) pe eus anv sant Gouenou.
Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn ar sant kozh en deus lezet e anv d’ar chapel Sant Eveltog, pe Teveltog, a oa iliz-parrez gwechall. Sant Gouenou an hini a vez enoret er chapel bremañ.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Jean Pervez e anv.
### kantved
* Staget e oa bet kumun Broenou ouzh kumun Landeda dindan ren ar roue Loeiz XVIII (ordrenañs sinet e 1822). Staget e oa bet da vat e 1829.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1793-1806

 
## Melestradurezh
## Tud
## Liamm diavaez
*Chapel Broenou
## Notennoù ha daveoù
Inizi Kouril

An **Inizi Kouril** (Курильские острова e rusianeg) zo un enezeg enezennoù savet diwar obererezh menezioù-tan e stumm un aridennad inizi eus tost 1200 kilometr eus Norzh Bro-Japan betek su ledenez Kamtchatka. Emañ etre mor Oc'hotsk hag ar Meurvor Habask. Cheñchet en deus statud an inizi-se meur a wezh en amzer dremenet met meret int hiziv gant Rusia daoust ma vez azgoulennet lod anezhe gant Bro-Japan hiziv.

E japaneg e reer 千島列島, *Chishima rettō*, eus an enezeg, ar pezh a dalvez chadennad ar mil enezenn, pe, en un doare rouesoc'h, クリル列島 *Kuriru rettō*, Aridennad an C'houril. E rusianeg e skriver Курильские острова *Kourilskie ostrova*. Stag eo an anv « kouril » ouzh pobl henvroat an Ainoued a oa o vevañ eno gwezhall (hag a vev hiziv c'hoazh, daoust ma'z int hironet kalz, en Enez Hokkaidō dreist-holl), rak « *kur* » a dalvez « Den » en Ainoueg.

## Liammoù diavaez

* International Kuril Island Project
* Carte des îles Kouriles, *Monde diplomatique*
* Un siècle de discorde avec la Russie, *Monde diplomatique*
* Japan's Northern Territories Maodierndi Aferioù estren Bro-Japan
* Emzalc'h ofisiel diwar-benn ''Tiriadoù an Norzh''
Le Fresne-Camilly

**Le Fresne-Camilly** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* 1835: staget e voe kumun **Le Cainet** ouzh **Le Fresne-Camilly**. 
### kantved
* Eil brezel-bed: 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Camilly,  kantved, adsavet en  kantved. 
* Chapel Camilly,.
* Milin Le Cainet. 
* Ti-feurm kreñvaet Le Cainet. 
* Iliz katolik *Sant Varzhin* e Le Cainet,  ha  kantved.
* Iliz katolik *Intron Varia* e Le Fresne,  ha  kantved.

## Douaroniezh
### Kêriadennoù
* **Camilly**
* **Le Cainet**
* **Le Fresne**
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Atoll Midway

**Midway Atoll** (distagadur saoznek: [ˈmɪdweɪ]), anvet ivez **Enez Midway** pe **Inizi Midway**, en hawaiianeg eo *Pihemanu Kauihelani* an anv leun (*Pihemanu* eo anv berr an enez) a zo un atoll eus norzh ar Meurvor Habask, e-kichen penn gwalarnañ enezeg Hawaii. Emañ war-dro un drederenn eus ar c'heit a zo etre Honolulu, e Hawaii, ha Tokyo, e Japan. 6,2 km² eo gorread hollek an inizi-se perc'hennet gant Stadoù-Unanet Amerika, hag un "tiriad diaoz ha diembarzhet" eo. Eno e c'hoarvezas e miz Mezheven 1942, Emgann Midway, ur pezh mell emgann mor etre armeadoù ar Stadoù-Unanet ha Japan.

## Istor
*Gwelet Emgann Midway
Produadur diabarzh gros

Ar **produadur diabarzh gros**, berraet e **PDG** (galleg PIB), zo ur merker ekonomikel implijet da jediñ ar pinvidigezhioù krouet gant obererien ekonomikel ur vro resis. Termenet eo evel talvoudegezh hollek ar produadur diabarzh a vadoù hag a servijoù en ur vro resis e-pad ur bloavezh resis gant ar re zo o chom e diabarzh an dachenn vroadel. Muzul ar gounidoù a zeu eus produadur ur vro resis eo ivez. Komz a reer a-wezhioù eus produadur ekonomikel bloaziek pe eus produadur hepken.

Gant ar PDK eo c'haller muzuliañ feur ar c'hresk ekonomikel. Gant ar PDK dre annezad eo c'haller muzuliañ al live bevañ.

Ar c'horvoder broadel kriz (KBK) eo ar PDK mui enkerzhoù rik korvoder ar werederioù a-ziavaez-bro (korvoder ar werederioù o tont eus ar pep all eus ar bed nemet korvoder ar werederioù paeet d'ar pep all eus ar bed).

## Abegadennoù
Ar PDK ne gemer ket e kont na koust ar bevañ na monc'hwez ar broioù. Gwelloc'h eo ober gant ar PDK parder galloud-prenañ eta.

Emañ prizachourien Aozadur ar Broadoù Unanet o prederiañ evit krouiñ ur merker hag a gemerfe e kont an efedoù war an endro.

## Notennoù
Juan José Aostria

**Juan José de Austria** (1629 – 1679) a oa ur jeneral ha politikour spagnol, mab bastard d'ar roue Felipe IV ha d'an aktourez María Inés Calderón. Gouarnour an Izelvroioù spagnol e voe etre 1656 ha 1659, ha kentañ ministr Spagn eus 1677 da 1679. 

Gant buhez diroll ar vamm ne oa ketsur arroue da vezañ tad ar bugel. Koulskoude e reas reiñ deskdurezh dezhañ en Ocaña ma krogas da zeskiñ ar vicher a soudard.

En 1647 e voe kaset da Naplez gant ur morlu da reiñharp da vesroue Naplez Rodriguez Ponce de Léon en doa bec'h gant un emsavadeg kaset gant Masaniello.

 

## Levrlennadur
*  John Colin Dunlop, *Memoirs of Spain 1621-1700*, 1834.
*  Goodman (E.), « Conspicuous in Her Absence : Mariana of Austria, Juan José of Austria, and the Representation of Her Power » dans *Queenship and Political Power in Medieval and Early Modern Spain*, Earenfight (Th.) (éd.), Ashgate, Aldershot – Burlington, 2005, p. 163-184.
* González Esenjo (E.), *Don Juan José de Austria y las artes (1629-1679)*, Fundación de Apoyo a la Historia del Arte Hispanico, Madrid, 2005.
* Ruiz Rodríguez (I.), *Don Juan José de Austria en la Monarquía hispánica, Entre la política, el poder y la intriga*, Dykinson, Madrid, 2007.
* Ruiz Rodríguez (I.), *Juan José de Austria : un bastardo regio en el gobierno de un imperio*, Dykinson, Madrid, 2005.
Fontaine-Henry

**Fontaine-Henry** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: dieubet e voe Fontaine-Henry d'ar 6 a viz Even 1944 d'enderv gant ar *Regina Rifle Regiment* kanadian, seizh soudard kanadian a voe lazhet en emgannoù.
## Monumantoù ha traoù heverk
 
Skeudenn:Chateau de Fontaine-Henry.jpg|Ar c'hastell, tro 1200-1220, adsavet er  hag er  kantved.
Fontaine-Henry, église de la Nativité-de-Notre-Dame-PM 30629.jpg|An iliz.

* Iliz katolik *Ginivelezh an Intron-Varia*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Cully (Calvados)

**Cully** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 

Bodet e oa gant peder c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Moulins-en-Bessin.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: .
## Monumantoù ha traoù heverk
* An iliz katolik,  kantved.
* Maner Cully. 
* Maner Guerville.
* Feunteun Guerville.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Thue emañ **Cully**. 
## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Flora MacDonald

**Flora MacDonald** (*Fionnghal NicDhòmhnaill* e gouezeleg) (1722 – 1790), zo un emsaverez ha harozez skosat.

Merc'h e oa da Ranald MacDonald, eus Milton, en enez Uibhist a Deas (South Uist e saozneg), en Inizi Gall, en Skos. He mamm e oa Marion, merc'h da Angus Macdonald.

He zad a varvas pa oa bugelig, ha gwallet e oa bet gantañ. He mamm he devoa kaz outi, a voe skrapet gant Hugh MacDonald eus Armadale, en Enez Sgitheanach (Skye e saozneg), hag a zimezas dezhi neuze. Savet e voe Flora gant penn ar c'hlan, klan MacDonald eus Clanranald, ha skoliet e voe ur pennad en Dinedin, er relijion presbiterian skosat.

## Perzh en emsavadeg

En miz Mezheven 1746, pa oa 24 bloaz, edo Flora MacDonald o chom e kêr Benbecula, en Inizi Gall intérieures, pa deuas ar priñs Charles Édouard Stuart di da glask repu goude emgann Culloden. Gant ar priñs e oa ur c'habiten O'Neill, hag a c'houlennas skoazell da virout a vezañ tapet gant e enebourien. Dalc'het e oa an enezenn gant ar gouarnamant saoz, hag ur milis a oa war al lec'h oc'h eveshaat, met tomm e oa an tiegezh MacDonald ouzh an emsavadeg jakobit. 
Prometiñ a reas Flora sikour ar priñs da dec'hel eus an enezenn. Diwezhatoc'h e kontas d'ar priñs dug Cumberland, mab d'ar roue saoz George II, penn an armeoù saoz e Skos, he devoa graet kement-se dre garantez-Doue.
E penn milis an enezenn e oa he leztad Hugh MacDonald. Un aotre-tremen a roas dezhi da mont ha dont en enezenn, ur servijer, ur vatezh iwerzhonat, Betty Burke hec'h anv, ha c'hwec'h den evit ar vag. Gwisket e oa ar priñs evel Betty Burke.
Șeica Mare

**Șeica Mare** (*Nagyselyk* en hungareg, *Marktschelken* en alamaneg) a zo ur gumun e kreiz Roumania.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Șeica Mare gant:
*
Bodleian Library

Ar **Bodleian Library**, pe *levraoueg Bodley*, eo brasañ levraoueg skol-veur Oxford e Bro-Saoz. Bez ez eo ivez unan eus ar re goshañ er vro, hag an eil vrasañ goude ar British Library.

Dont a ra hec'h anv eus hini Thomas Bodley (1545–1613), diplomat ha lenneg saoz.
Quett Masire

**Quett Ketumile Joni Masire** (ganet d'an 23 a viz Gouere 1925) zo ur politikour eus Botswana, bet eil prezidant ar vro.

Kemer a reas perzh e krouidigezh ar *Botswana Democratic Party* e penn kentañ ar bloavezhioù 1960. Goude marv Seretse Khama e voe dilennet da brezidant Botswana d'an 18 a viz Gouere 1980. Addilennet e voe e 1984, 1989 ha 1994. E 1997 e voe cheñchet ar Vonreizh : diwar neuze e vez dilennet prezidant Botswana evit pemp bloaz ha div wech d'ar muiañ. D'an 31 a viz Meurzh 1998 e roas e zilez.
Kristina Sveden (disheñvelout)

**Kristina Sveden**, pe **Kristina av Sverige** e svedeg, zo anv meur a rouanez pe briñsez eus Sveden:

## Rouanezed

Christina of Denmark, Norway & Sweden (1497) sculpture c 1530 (photo 2009).jpg|Christina von Sachsen (1461-1521)
Queen Christina (Sébastien Bourdon) - Nationalmuseum - 18075.tif|Christina Sveden, gant Sébastien Bourdon 

*Kristina Björnsdotter, rouanez e 1156
*Kristina Stigsdotter Hvide, rouanez e 1164
*Christina Abrahamsdotter, rouanez e 1470
*Christina von Sachsen (1461–1521), rouanez e 1497, pried da Hans Iañ Danmark.
*Christina of Holstein-Gottorp, rouanez e 1604
*Kristina Sveden (1626–1689)

## Priñsezed
*Christina Ingesdotter Sveden, priñsez marvet e 1122
*Christina, priñsez war-dro 1166, merc'h d'ar roue Carl I
*Christina, priñsez svedat, marvet e 1252, merc'h d'ar roue Sverker II
*Christina, priñsez svedat *de facto* war-dro 1242 evel merc'h d'ar roue Jarl Birger ha d'e bried
*Christina, priñsez svedat (consort) 1302, dimezet d'ar priñs Valdemar, Dug Finland
*Christina, priñsez svedat *de facto* 1448 evel merc'h d'ar roue Carl II
*Christina Danmark, priñsez 1520
*Christina, Priñsez Sveden 1598, merc'h d'ar roue Karl IX, marvet en he c'havell
**Christina Augusta*, Priñsez Sveden 1623, merc'h d'ar roue Gustav II Adolf, marvet en he c'havell
**Christina Magdalen*, priñsez 1654, c'hoar d'ar roue Karl X Gustav
*Christina, Itron Magnuson, priñsez ganet e 1943.

## Pennad kar
*Kristina
Christina von Sachsen

**Christina ** (pe **Christine**) **von Sachsen** (en alamaneg), pe **Kristina Saks**, zo anv div vaouez a renk uhel:

* Christina von Sachsen (1461–1521), rouanez Danmark, Norge, ha rouanez Sveden,
* Christina von Sachsen (1505–1549), landgravez Hessen.

## Pennadoù kar
*Christina
*Saks
Inizi ar C'homandour

**Inizi ar C'homandour**, pe **Inizi Komandorski** (rusianeg: Командо́рские острова́, *Komandorskiye ostrova*) a zo ur strollad inizi lec'hiet 175 kilometr er reter da ledenez Kamtchatka e reter pellañ Rusia. Enez Bering hag Enez Medny eo an div enez vrasañ, a-hend-all ez eus pemzek enezenn disteroc'h (enezennoùigoù ha kerreg). Evit a sell ar velestradurezh ez int stag ouzh Distrig Aleutsky e Krai Kamtchakta. Evit a sell an douarouriezh ez int ar re bellañ war-du ar c'hornaoueg eus Inizi an Aleouted, met er c'hontrol eus ar braz eus ar re-mañ n'int ket perc'hennet gant ar Stadoù-Unanet, met gant Kevread Rusia.
Festus Mogae

**Festus Mogae** (ganet d'an 21 a viz Eost 1939) zo ur politikour eus Botswana, bet trede prezidant ar vro.

Studiet en deus ekonomiezh e Breizh-Veur a-raok distreiñ d'e vro ha labourat er Font Moneizel Etrebroadel hag e Bank Botswana. Besprezidant Botswana e voe etre 1992 ha 1998 ha, goude dilez Quett Masire, e voe anvet prezidant adalek ar 1 a viz Ebrel 1998. Dilennet e voe e 1999 hag addilennet e 2004. Reiñ a reas e zilez ha kuitaat e garg d'ar 1añ a viz Ebrel 2008.
Christina von Sachsen (1461-1521)

**Ur pennad [[Christina von Sachsen]] zo ivez.* 
**Christina von Sachsen** (1461–1521), a oa ur briñsez alaman, rouanez Danmark, Norvegia, ha Sveden. E Danmark eo anavezet evel *Dronning Christine*, "ar rouanez Christine".

Friedrich II, dilenner Saks, e oa he zad. Dimezet e oa da Hans Iañ Danmark. 

## Bugale
* Hans (1479-80)
* Ernst (1480-1500)
* Christian (1481-1559), roue Danmark, Norge ha Sveden, Dug Schleswig ha Holstein, dimezet da Elizabeth af Habsburg (1501-26)
* Jakob (1483-1500), marteze bastard; 
* Elisabeth (1485-1555), dimezet e 1502 gant Joachim Iañ Brandenburg (1484-1535)
* Frans (1497-1511), marvet da 4 bloaz gant ar vosenn.
Kristina Saks (1505–1549)

**Kristina Saks** (1505-1549), *Christina von Sachsen* hec'h anv alamanek, a oa ur briñsez alaman, langravez Hessen ha pried da Philipp Iañ Hessen. Rejantez Hessen e voe etre 1547 ha 1549.

## He buhez
Merc'h e oa da Georg von Sachsen (1471-1539), duk Saks, lesanvet *ar Barveg*, ha da v-Barbara Jagiellon (1478-1534). He zud-kozh a-berzh he zad e oa Albrecht (dug Saks) ha Sidonia Bohemia, hag he zud-kozh a-berzh he mamm e oa Kazimir IV Jagiellon (roue Pologn) hag Elesbed Aostria.

E miz Kerzu 1523 e timezas e Kassel da Philipp Iañ, Landgrav Hessen, lesanvet *ar Madelezhus*. Dek bugel o doe. Daoust da se e voe ur fallzimeziñ. Philipp a lavare ne gouske ganti nemet dre zlead, e oa heuget ganti. Gwir eo e oa un tamm lonkerez.

Met ur wreg all en doa, Margarethe von der Saale hec'h anv, ha nav bugel all en doe ganti, daoust ma ne oa ket aotreet gant e relijion, ar brotestantiezh. E 1540 e plegas Christine d'an divwregiezh-se met ne deuas ket Margarethe d'al lez.

E 1547 e voe prizoniet Philipp ha Kristina a voe rejantez gant he mab.

Ne fellas ket dezhañ e vije rejantez goude e varv avat, gant aon ne rafe droug d'e wreg all ha d'o bugale. 

## He bugale
* Agnes (1527–1555)
:∞ 1. 1541 Priñs-dilenner Moritz von Sachsen (1521–1553)
:∞ 2. 1555 Dug Johann Friedrich II von Sachsen-Gotha (1529–1595)
* Anna (1529–1591)
:∞ 1544 Wolfgang von Zweibrücken (1526–1569)
* Wilhelm IV (1532–1592), Landgraf Hessen-Kassel
:∞ 1566 Priñsez Sabine von Württemberg (1549–1581)
* Philipp Ludwig (1534–1535)
* Barbara (1536–1597)
:∞ 1. 1555 Dug Georg Iañ von Württemberg-Mömpelgard (1498–1558)
:∞ 2. 1568 Kont Daniel von Waldeck-Wildungen (1530–1577)
* Ludwig IV (Hessen-Marburg) (1537–1604), Landgrav Hessen-Marburg
:∞ 1. 1563 Hedwig von Württemberg (1547–1590)
:∞ 2. 1591 Marie von Mansfeld (1567–?)
* Elisabeth (1539–1582)
:∞ 1560 Ludwig VI von der Pfalz (1539–1583)
* Philipp II (1541–1583), Landgrav Hessen-Rheinfels
:∞ 1569 Elisabeth von Simmern (1549–1609)
* Christine (1543-1604)
:∞ 1564 Dug Adolf von Holstein-Gottorf (1526–1586)
* Georg Iañ von Hessen-Darmstadt (1547–1596), Landgraf Hessen-Darmstadt
:∞ 1. 1572 Kontez Magdalena zur Lippe (1552–1587)
:∞ 2. 1589 Priñsez Eleonore von Württemberg (1552–1618)
Vendes

**Vendes** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Jakez*.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Tessel

**Tessel** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Bordel emañ Tessel.
## Istor
### 
* E 1834 e voe bodet kumunioù Tessel (237 annezad e 1831) ha Bretteville-sur-Bordel (81 annezad e 1831) d'ober kumun nevez Tessel-Bretteville. 
### 
#### Kemm anv
* 1938: Tessel-Bretteville a zo anvet Tessel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe ar gumun d'ar 26 a viz Even gant an tirlu breizhveuriat.
## Monumantoù ha traoù heverk

Tessel église Saint-Germain.JPG|An iliz katolik.
49thWestRidingDivision-1-Tessel.jpg|Monumant an tirlu breizhveuriat. 
Plaque British-Tessel.jpg|Ar blakenn.

* Iliz katolik *Saint Germain*,  ha prantad an adsevel goude an Eil brezel-bed.
* Maner Bretteville.
* Monumant ar *49th West Riding Division*.
* Plakenn soudarded an tirlu breizhveuriat marvet e Tessel. 
### Bered ar C'hommonwealth: ''Fontenay-le-Pesnel War Cemetery''
E Tessel emañ ar vered.

Cross of sacrifice Fontenay le Pesnel.jpg|Ar vered.


Marvet e oant e 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Digoret e voe ar vered e dibenn miz Mezheven 1944 hag implijet kalz e miz Gouere 1944 gant an unanadoù-stourm eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet: *South Staffordshire Regiment*, *East Lancashire Regiment*, *Royal Warwickshire Regiment*, *Durham Light Infantry* hag unanadoù hobregonet. Un darn vras eus an Alamaned beziet enni a oa er 12 SS Panzer Division (Hitlerjugend)
.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Courseulles-sur-Mer

**Courseulles-sur-Mer** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* E genoù ar stêr Seulles ha war aod Mor Breizh emañ Courseulles-sur-Mer.

Moulin Courseulles.JPG|Genoù ar Seulles.
Courseulles-port (1).jpg|Ar porzh.

## Dezougen
* Ul linenn tramgirri a liamme Courseulles ouzh Caen ha Bayeux.

LL 55 - COURSEULLES - Le Tramway sur le Pont tournant.JPG|An tramgarr war ar pont-tro.
Gare courseulles france dec 2007.JPG|An ti-gar kozh.


## Istor
### 
* Eil brezel-bed : traezhenn Courseulles a oa ul lodenn eus an tachad *Mike* eus Juno Beach ; dieubet e voe Courseulles d'ar 6 a viz Even 1944 gant Kanadianed ar 7 Brigadenn hag ar 6 Rejimant Hobregonet dilestret enni.

Group of prisoners who surrendered to Canadians in Courseulles.jpg|Soudarded alaman o paouez en em rentañ e Courseulles, dindan evezh ur soudard kanadian
Crowded beach at Courseulles-sur-Mer.jpg|Kanadianed o tilestrañ d'ar 6 a viz Even 1944


## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar c'hastell -.
* Iliz katolik *Sant Jermen*, luc'hskeudennoù.
* An templ protestant, luc'hskeudenn.
* Monumant ar re varv.
* Un tank *Sherman* bet implijet gant an tirlu kanadian.

Courseulles-sur-Mer, château de Courseulles, façade ouest.JPG|Ar c'hastell.
Église Saint-Germain de Courseulles-sur-Mer (1).jpg|An iliz katolik.
MonumentAuxMorts-Courseulles.jpg|Ar monumant.
DD Sherman-1-Courseulles.jpg|An tank.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Krogenn-Sant-Jakez

**Kregin-Sant-Jakez** (unander: **Krogenn-Sant-Jakez**), a-wechoù **kalipez**, pe **tenegenned**, a zo blotviled daougleurek hag a vev er mor. Pesketaet e vezont, keginet ha debret. E Breizh e vezont pesketaet e bae Sant-Brieg dreist-holl.

## An anv
Dre vras e vez graet gant *Kregin-Sant-Jakez* — pe gant gerioù kevatal da "gregin" — eus al loen-mañ e brezhoneg. A-wechoù, met ral a wech hag a-blasoù, e c'haller klevet *kalipez*, eus ar galleg rannyezhel *écalipe, escalipe*. E reter Bro-Dreger hag e Bro-Oueloù e vez graet gant *tenneged*.

## Daveennoù

## Liammoù diavaez
*Mont-ha- dont : https://web.archive.org/web/20150516003629/http://www.europe1.fr/consommation/pechees-en-bretagne-nettoyees-en-chine-cuisinees-en-bretagne-2313811
Philipp Iañ Hessen

**Philipp Iañ Hessen** (1504–1567) a oa landgrav Hessen adalek 1518. Dimezet e oa da Christina von Sachsen (1505–1549). Stourm a reas a-du gant ar Brotestanted.
## E vuhez
Mab e oa da Wilhelm II von Hessen, landgrav Hessen, ha d'e eil pried, Anna von Mecklenburg-Schwerin. E dad a varvas e 1509, pa ne oa Philipp nemet 5 bloaz. E 1514, goude kaout bec'h gant stadoù Hessen, e teuas he mamm a-benn da vout rejantez evit he mab. Dre ma kendalc'he an traoù da dreiñ fall e voe disklêriet Philipp major en 1518, ha roet ar galloud dezhañ er bloaz goude. Torret e oa bet galloud ar stadoù gant e vamm.

Treut e oa e zeskadurezh, berr e relijion ha koulskoude e voe ur politikour a dalvoudegezh, hag e kreskas e c'halloud. Kontet e veze da vezañ speredek, hogen rok hag emgar.

En 1521, pa oa 17 vloaz, e reas anaoudegezh gant Martin Luther, ha goude ma ne oa ket troet ar c'hrennard gant ar relijion e voe hoalet gant ar beleg-se. En 1524 e troas a-du gant ar brotestantiezh hag un emglev personel a oa etrezañ hag an doueoniour ha kelenner Philipp Melanchthon.
D'ar 15 a viz Mae 1525 e voe trec'h en emgann Frankenhausen war arme ar gouerien brotestant kaset gant Thomas Müntzer. Er bloaz-se en-eeun avat e nac'has kemer perzh er C'hevre enepluterian aozet gant Georg, dug Saks, ar priñs katolik.
E Gotha, e sinas un emglev gant Priñs-dilenner Saks, Johann (1468-1532), da wareziñ an holl briñsed protestant.
Adalek 1526 e unanas politikerezh ha relijion pa viras ouzh dilennidigezh an arc'hdug Ferdinand de Habsbourg da Roue ar Romaned: hennezh eo a voe Ferdinand Iañ an Impalaeriezh santel goude.

## Tiegezh ha bugale

## Rannidigezh al landgraviezh
Pa varvas Philipp I Hessen e voe rannet landgraviezh Hessen etre e bevar mab:
* Hessen-Kassel d'e vab kentañ Wilhelm IV von Hessen
* Hessen-Marburg d'e eil mab, Ludwig IV, Landgrav Hessen-Marburg
* Hessen-Rheinfels d'e drede mab Philipp II Hessen-Rheinfels
* Hessen-Darmstadt d'e bevare mab Georg Hessen

## Levrlennadur
* Jean-Yves Mariotte, *Philippe de Hesse (1504-1567). Le premier prince protestant*, Paris, Honoré Champion, « Bibliothèque histoire moderne et contemporaine », 2009, 320 p.
Kristin Knutsdatter

**Tud all zo bet anvet [[Kristina Danmark]]*.

**Kristina Danmark** (war-dro 1118-1139), pe ** Kristin Knutsdatter ** e norvegeg, a oa merc'h da g-Knud Lavard, roue Danmark. He mamm a oa Ingeborg   Kiev. 

## Rouanez
Dimezet e voe d'ar roue Magnus IV Norvegia. Aozet e voe an dimeziñ gant he moereb Malmfred, c'hoar d'he mamm, bet rouanez Norge, ha bet lezvamm Magnus, ha da neuze pried d'ar priñs Erik. E 1131 e voe an dimeziñ hag e 1132 pe 1133 an eured. 

He fried Magnus a roas e skoazell d'he zad Knud ha d'hec'h eontr Erik a-enep Niels, roue Danmark. E 1133 e tec'has Erik ha Malmfrid eus Danmark da Norge da gaout gwarez digant Magnus. Hogen ar rouanez Kristina a zizoloas edo he fried Magnus o vont da werzhañ hec'h eontr hag he moereb, ha diskuliañ a reas kement-se da Erik ha Malmfrid, hag int neuze d'ober emglev gant enebour ar roue Magnus, Harald IV, roue Norge. Neuze e tispartias Magnus diouzh e wreg Kristina.
Björn Järnsida

**Björn Haraldsen**, pe **Björn Järnsida**, marvet e 1134, a oa ur priñs danat en . 

Mab e oa d'ar priñs Harald Kesja, ha 14 breur all en devoa. 
Dimeziñ a reas da Katarina Ingesdotter, ur briñsez eus Sveden, merc'h da roue Sveden, Inge an Henañ.

Ur verc'h o doe, Kristina Björnsdotter, anavezet ivez evel *Kristina Danmark*, hag a voe rouanez Sveden.

E eontr, Erik II, roue Danmark, a roas urzh d'e lakaat d'ar marv. 

Mervel a reas Bjørn e 1134 war ar mor e-tal Schleswig gant e vreur Erik Haraldsen.
Sangoulé Lamizana

**Aboubakar Sangoulé Lamizana** (31 a viz Genver 1916 - 26 a viz Mae 2005) a oa ur soudard hag ur politikour eus Volta-Uhel (Burkina Faso hiziv), bet eil prezidant ar vro.

En em gavout a reas e penn ar Stad goude dilez Maurice Yaméogo d'an 3 a viz Genver 1966. E 1970 e cheñchas ar Vonreizh evit ma vefe an ofiser koshañ er rez uhelañ, da lâret eo eñ, e penn ar Stad. An Trede Republik a voe embannet e 1977 ha trec'h e voe en dilennadeg aozet da heul e 1978. D'ar 25 a viz Du 1980 e voe skarzhet da-heul un taol-Stad hag ar c'horonal Saye Zerbo a gemeras e garg.
Saye Zerbo

**Saye Zerbo** (ganet d'ar 27 a viz Eost 1932) zo ur soudard hag ur politikour, bet prezidant Volta-Uhel (Burkina Faso hiziv).

Ministr an Aferioù estren e voe etre 1974 ha 1976. Tapout a reas ar galloud goude bezañ skarzhet Sangoulé Lamizana gant un taol-Stad d'ar 25 a viz Du 1980. Skarzhet e voe d'e dro gant Jean-Baptiste Ouédraogo d'ar 7 a viz Du 1982.
Jean-Baptiste Ouédraogo

**Jean-Baptiste Ouédraogo** (ganet d'an 30 a viz Even 1942) zo ur soudard-mezeg bet prezidant Volta-Uhel (Burkina Faso hiziv).

Kemer a reas ar galloud d'an 8 a viz Du 1982 da heul an taol-Stad a-enep da Saye Zerbo. Skarzhet e voe d'e dro gant Thomas Sankara d'ar 4 a viz Eost 1983. Goude bezañ bet bac'het daou vloaz e tistroas da vezeg ha sevel klinik Notre Dame de la Paix e Ouagadougou.
Meskl

Ar **meskl** (unander: **mesklenn**), anvet a-wechoù "moukled" pe "mouskled", ha lesanvet "begoù bran", a zo ur ger hollek evit ober anv eus blotviled divgrogennek hag a vev er mor peurliesañ, met meskl-dour a vez kavet ivez. Eus ar c'herentiad Mytilidae eo ar meskl a vez savet evit bezañ debret.

## Sellet ivez
*Sevel meskl

## Notennoù ha daveennoù
Thomas Sankara

**Thomas Sankara**, lesanvet Che Guevara Afrika, (21 a viz Kerzu 1949 - 15 a viz Here 1987) a oa ur soudard hag ur politikour eus Burkina Faso, bet prezidant ar vro adalek 1983 betek e varv.

E 1976 e kemeras perzh e krouidigezh ar ROC (*Regroupement des Officiers Communistes*), asambles gant Blaise Compaoré.
Labourat a reas e gouarnamant Saye Zerbo adalek miz Gwengolo 1981 betek ma roas e zilez e miz Ebrel 1982. Goude taol-Stad Jean-Baptiste Ouédraogo e voe anvet da Vinistr kentañ met skarzhet e voe e miz Mae 1983, marteze diwar intrudu Bro-C'hall.

D'ar 4 a viz Eost 1983 en em gavas prezidant, e penn ur c'huzul broadel dispac'hel, goude un taol-Stad a-enep Ouédraogo. Lakaat a reas neuze e plas ur politikerezh enep-impalaerouriezh. En e brezegennoù e rebeche ouzh Bro-C'hall he spered trevadennel en Afrika. Cheñch a reas anv ar vro, Volta-Uhel hag a zegase da soñj en drevadennerien bet, e Burkina Faso.

Lazhet e voe d'ar 15 a viz Here 1987 en un taol-Stad aozet gant Blaise Compaoré, sikouret moarvat gant Bro-C'hall.
Maurice Yaméogo

**Maurice Yaméogo** (31 a viz Kerzu 1921 - 9 a viz Gwengolo 1993) a voe prezidant kentañ Volta-Uhel (Burkina Faso hiziv).

Studiañ a reas e kloerdi bihan Pabré etre 1934 ha 1939 a-raok dilezel ar soñj mont da veleg. E 1948 e voe dilennet da guzulier meur Volta-Uhel en AOF.
Goude meur a c'hwitadenn en dilennadegoù da heul e teuas a-benn da vezañ kannad tiriadel e 1957 ha ministr al labour-douar e-pad un nebeud mizioù. D'ar 6 a viz C'hwevrer 1958 e voe anvet ministr an Diabarzh ha, goude marv Ouezzin Coulibaly e miz Gwengolo, en em gavas e penn ar gouarnamant en etrekarg.

Dizalc'hiezh Volta-Uhel a voe embannet d'ar 5 a viz Eost 1960, gant Maurice Yaméogo prezidant. E-kerzh an daou vloavezh kent e oa deuet a-benn da ziskar kement eneberezh politikel a oa er vro ha prest e oa Volta-Uhel da vont war-zu an diktatouriezh.
Goude an taol-Stad ma varvas Sylvanus Olympio, prezidant Togo, e 1963, e troas Yaméogo da baranoiak. Diwar neuze e cheñchas ingal izili e c'houarnamant ha harzet e voe meur a vinistr. Aozet e voe un dilennadeg prezidantel e 1965 ma oa Yaméogo an hini nemetañ a c'hellas lakaat e anv. Addilennet e voe evel-se gant ouzhpenn 99,9% eus ar mouezhioù.

E penn kentañ 1966 e savas ar bobl a-enep an diktatour ha d'an 3 a viz Genver ec'h embannas Yaméogo e roe e zilez. Harzet e voe, barnet hag adlakaet en e frankiz e 1970.
Kristina Björnsdotter

**Kristina Danmark**, pe **Kirstine Björnsdatter** (e daneg), pe **Kristina Björnsdotter** (e svedeg), ganet war-dro 1120/25 ha marvet e 1170, a oa ur briñsez danat, merc'h d'ar priñs Björn Järnsida‎. 

Hervez an Knýtlinga saga, e oa merc'h da Björn Haraldsen Järnsida, mab d'ar priñs danat Harald Kesja, ha d'e bried, ar briñsez svedat Katarina Ingesdotter, a oa merc'h da Inge Iañ, roue Sveden. 

E 1134 e voe lazhet he zad, Björn, war urzh e eontr, ar roue Erik II Danmark.

Rouanez Sveden e teuas da vout gant he dimeziñ da Erik IX Sveden.

### He bugale
Pevar bugel o doe: 
# Knut Iañ, roue Sveden 1167-1196.
# Filip
# Katarina, dimezet da Nils Blaka.
# Margareta, dimezet da Sverre Norvegia.
Michel Micombero

**Michel Micombero** (1940 - 16 a viz Gouere 1983) a oa ur soudard hag ur politikour tutsi eus Burundi ha prezidant kentañ ar vro.

Studiañ a reas e Belgia ha distreiñ d'e vro e 1965 ma teuas da vezañ ministr kentañ d'an 11 a viz Gouere 1966. Un nebeud mizioù goude, d'an 28 a viz Du, e skarzhas ar roue Ntare V ha lakaat un termen d'ar vonarkiezh. Embann a reas ar republik hag en em lakaat da brezidant. Buan ec'h eas da diktatour, harpet gant an UPRONA, ar strollad politikel nemetañ er vro.

E 1972 ech emsavas an Hutued. Diarbennet e voent ha war-dro 150 000 Hutu a varvas e-pad al lazhadeg da heul. D'ar 1añ a viz Du 1976 e voe skarzhet Micombero e-pad un taol-Stad aozet gant Jean-Baptiste Bagaza. Mont a reas en harlu da Somalia ma varvas e 1983.
Saint-Vaast-sur-Seulles

**Saint-Vaast-sur-Seulles** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Seulles emañ Saint-Vaast-sur-Seulles. 
## Istor
### 
* Eil brezel-bed, 1944-1945: mervel a reas seizh den nann-soudard e Saint-Vaast abalamour d'ar brezel, unan anezhe a voe lazhet gant tennoù kanol e-pad Emgann Normandi, an holl re all gant minennoù, unan anezhe a oa bet ganet e Pleuveur-Gaoter.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Vaast-sur-Seulles église Saint-Vaast.JPG|An iliz katolik.
Plaque commémorative dans l'église Saint-Vaast de Saint-Vaast-sur-Seulles.jpg|Ar blakenn.
Saint-Vaast-sur-Seulles chapelle.JPG|Ar chapel.
Monument aux morts de Saint-Vaast-sur-Seulles.jpg|Ar monumant.
Stèles commémoratives 1944-1945 dans le cimetière de Saint-Vaast-sur-Seulles.jpg|Plakenn ha maen-koun an dud nann-soudard marvet e-kerzh an Eil brezel-bed. 

* Dismantroù ar c'hastell.
* Iliz katolik *Saint Vaast* (ul lodenn anezhi bet savet en ).
* Plakenn ar re varv (1914-1919) en iliz katolik.
* Ur chapel er vered.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Sverker

**Sverker** zo un anv-bihan svedek.

## Rouaned
*Sverker Iañ Sveden (Sverker den äldre), pe Sverder an Henañ (1130-1156)
*Sverker II Sveden (Sverker den yngre), pe Sverder ar Yaouankañ 1196-1208

## Tud all
*Sverker Åström, diplomat, bet kannad e Bro-C'hall
*Sverker Göranson, jeneral svedat
Audrieu

**Audrieu** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Seulles.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* 1944, Dilestradeg: d'an 8 a viz Even e voe drouklazhet 26 prizoniad a vrezel, 24 c'hanadian ha 2 vreizhveuriat e-kichen ar c'hastell gant soudarded eus an 12 SS Panzer Division (Hitlerjugend); ur gwaz a voe fuzuilhet en Audrieu gant an Alamaned e miz Even; lazhet e voe ur plac'hig en Audrieu abalamour d'ur vombezadeg e miz Gouere.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieAudrieuEglise.jpg|An iliz katolik.
FranceNormandieAudrieuChateau.jpg|Ar c'hastell.
Monument aux morts d'Audrieu.jpg|Ar monumant.
Monument Canadien-Audrieu.jpg|Monumant kanadian ar soudarded drouklazhet.
Monument Canadien-Audrieu-2.jpg|Plakenn ar soudarded kanadian.
Plaque DLI-Audrieu.jpg|Plakenn an daou soudard breizhveuriat drouklazhet.

* Iliz katolik *Intron-Varia*, luc'hskeudennoù.
* Ur c'hastell.
* Monumant ar re varv.
* Ar  monumant kanadian gant plakennoù.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Rune

**Rune** zo un anv-bihan danek, izelvroek, norvegek, svedek .

## Tud
* Rune Kjeldsen, gitarour danat
* Rune Gerhardsen, politikour norvegat
Kornichon

Ar **c'hornichon**, pe **kokombrez-bihan** (*Cucumis sativus* o anv skiantel) zo legumaj bihan. Heñvel eo o stumm ouzh hini ar c'hokombrez a zo eus an hevelep spesad. 

## Boued
Peurvuiañ e vezont lakaet da boazhat er gwinegr e-barzh podoù gwer. Debret e vezont gant kig yen pe gant saladenn.

## Kanaouenn
**Les cornichons*, kanaouenn c'hallek gant Nino Ferrer.

## Notennoù
Bretteville-l'Orgueilleuse

**Bretteville-l'Orgueilleuse** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant pemp kumun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Thue-et-Mue.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: emgannoù start e miz Even 1944
. 
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
* Ul lec'hienn a-zivout ar gumun
## Notennoù ha daveoù
Öjvind

**Öjvind**, pe * Öyvind*, zo un anv norsek kozh hag un anv-bihan svedek, roet d'ar baotred. 

## Tud
* Jan-Öjvind Swahn, gwerinoniour
* Öyvind Fahlström, livour ha barzh svedek
Björn

**Björn** zo un anv-bihan svedek roet d'ar baotred, hag a dalv kement hag arzh. E gevatal a zo en holl yezhoù Lec'hlenn. 

## Adstummoù
* * Bjoern, Björne, Bjarne*

## Yezhoù arall
*daneg: Bjørn, Bjoern, Bjarke, Bjarne 
*norvegeg: Björn, Bjarni, Bjørn, Bjoern, Bjarne 
*saozneg: Bjorn.

## Tud

###### 
*Bjarne Riis, marc'hhouarner danat, gounezet gantañ Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 

###### 
*Bjørn Farmann, kentañ roue ar vro
*Bjarni Herjólfsson, merdeour en Xvet kantved, a zizoloas Amerika
*Bjørnstjerne Bjørnson

###### 

#### Rouaned
**Björn Iañ*, pe Björn Järnsida, war-dro 794-805,
*Björn II at Hauge, war-dro 829-840, 
*Björn III Sveden, pe Björn III Ericsson, pe Björn Eriksson av Munsöätten, war-dro 883-933,
*Styrbjörn Starke, roue viking wd 995

#### Tud arall
*Björn Skifs, kaner
Moder Svea

**Moder Svea** (*mamm Svea*) eo anv ar vaouez vojennel ijinet da aroueziañ Bro-Sveden.

## Orin
Moder Svea a vez diskouezet evel ur vrezelourez, ur valkirienn, o terc'hel ur skoed, ul leon en he c'hichen. 
Svea zo un anv-bihan svedek deuet eus *svea*, a oa tro-c'henel gozh un anv lies hag a dalveze *da [[Sveded]]* pe *Swea*. Ar ger a gaver en droienn *Svea rike*, da lavarout eo "rouantelezh ar Sweded", stumm kozh an anv *Sverige*, anv svedek Sveden.

## Istor
An arouez vroadel a vije bet krouet gant ar skrivagner 
Anders Leijonstedt (1649–1725) en e varzhoneg *Svea Lycksaligheets Triumph* (1672).
Evel arouez vroadel e voe brudet gant *Kunga Skald* (1697), savet gant ar barzh svedek Gunno Eurelius (1661–1709) en enor d'ar roue Karl XI Sveden. Da-heul e oberenn e voe savet Eurelius da zenjentil gant an anv *Dahlstjerna*.

## Pennadoù kar
*Uncle Sam
*Marianne (skeudenn)
*Britannia (skeudenn)

## Notennoù
Ragnar

**Ragnar** zo un anv-bihan germanek (alamanek, islandek, norgeek, svedek).

## Rouaned
*Ragnar Lodbrok, roue Sveden war-dro an  pe  kantved, hervez ar vojenn.

## Tud all
*Ragnar Arnalds (ganet e 1938), skrivagner islandek ha politikour islandat
Ragnvald

**Ragnvald** pe **Rognvald** zo un anv-bihan norsek kozh.

## Yezhoù all
**Rægnald* en hensaozneg
**[[Ragnall]]* e krenniwerzhoneg. 

## Tud
### Rouaned
*Ragnvald Sveden, roue Sveden .

#### Enez Manav
* Ragnald III Manav, roue war-dro 1164.
* Ragnald IV Manav (marvet e 1229)
* Ragnald V Manav, roue war-dro 1248&ndash;1250

#### Norge
* Rognvald Eysteinsson, yarl Møre e dibenn an IXvet kantved.

#### Inizi Orc'h
* Rognvald Brusason, marvet wd 1046, yarl .
* Rögnvald Kali Kolsson, sant ha yarl en XIIvet kantved.

#### Sveden
* Ragnvald Ulfsson Gozh, jarl Vastergotland, marteze tad ar roue Stenkil Sweden
* Ragnvald Ingesson, mab d'ar roue Inge Iañ Sveden en XIvet kantved.

#### [[York]]
* Ragnall ua Ímair, marvet e 921, roue .
* Ragnall mac Gofraid, marvet wd 944, kenroue.

## Tud all

## Pennadoù kar
* Reginald
* Ronald
Ronja

**Ronja** zo un anv-bihan svedek roet d'ar merc'hed e Lec'hlenn.

## Orin
Krouet eo bet gant ar skrivagnerez svedek Astrid Lindgren en he levr-bugale Ronja Rövardotter e 1981 . A-hervez he dije kemeret kreiz anv al lenn Juronjaure, e Sveden.
E ruseg e vez lavaret *Ronja* evel berranv Veronika .

Nebeud e veze roet an anv-se e Lec'hlenn, met e 2008 e voe an trede anv roet ar muiañ d'ar merc'hed en Inizi Faero.

## Yezhoù all
**Ronia*, saoznekadur

## Tud all

## Notennoù
Sibyl

**Sibyl** zo un anv-bihan saoznek, skrivet Sybil a-wechoù. 

## Adstummoù
*Sibylle 
*Sibylla
*Sybil
*Sybilla
*Sibille

## Tud
### IXvet-XVIIvet kantved
* *Sibyl*, c'hoar pe merc'h da Siward Northumbria, dimezet da Duncan Iañ Bro-Skos.
* Sibyl Bourgogn (1126-1150), rouanez Sikilia.

### XIXvet ha XXvet kantved
*Sibyl Sanderson (1864 – 1903) c'hoariganerez soprano stadunanat e Pariz ar Belle Époque.
* Sibyl Mary Hathaway (1884-1974), Itron Sark, itron an enezenn,
* Sibyl Moholy-Nagy (1903-1971), istorourez alaman
* Sibyll-Anka Klotz (* 1961), politikourez alaman
* Sibyl Buck (ganet e 1972), sonerez stadunanat
Jean-Baptiste Bagaza

**Jean-Baptiste Bagaza** (ganet e 1946) zo ur soudard hag ur politikour eus Burundi, bet prezidant ar vro etre 1976 ha 1987.

Distroadañ a reas ar prezidant Michel Micombero hag en em lakaat e penn ar Stad d'an 10 a viz Du 1976.
D'an 3 a viz Gwengolo 1987 e voe skarzhet gant un taol-Stad pa oa o veajiñ e Kanada ha Pierre Buyoya a gemeras e blas e penn ar Stad. Mont a reas en harlu da Libia ha da Ouganda a-raok distreiñ da Vurundi e 1994. Emañ e penn ar strollad politikel PARENA (*Parti pour le Redressement National*).
Pierre Buyoya

**Pierre Buyoya** (ganet d'ar 24 a viz Du 1949) zo ur soudard hag ur politikour eus Burundi, bet prezidant ar vro div wech (1987-1993 ha 1996-2003).

Distroadañ a reas Jean-Baptiste Bagaza e miz Gwengolo 1987, staliañ an Trede Republik hag en em lakaat da brezidant d'an 9 a viz Gwengolo. Disklêriañ a reas klask gwellaat an darempredoù etre an Tutsied hag an Hutued met dre ma rene ur strollad ennañ Tutsied dreist-holl ec'h emsavas an Hutued e miz Eost 1988, ar pezh a voe kaoz eus marv 20 000 den. Diwar-se e voe savet ur Vonreizh nevez e 1992 hag a embanne ne vefe ket etnek gouarnamant Burundi. D'ar 1añ a viz Even 1993 e voe aozet an dilennadeg demokratel kentañ, gounezet gant Melchior Ndadaye, un Hutu eus ar strollad politikel FRODEBU (*Front pour la Démocratie au Burundi*).

Ar brezel diabarzh, kaoz eus marv 200 000 den, a darzhas e miz Here 1993 goude ma voe lazhet Ndadaye e-korf un taol-Stad. D'ar 25 a viz Gouere 1996 ec'h aozas Buyoya un taol-Stad gant sikour an arme ha distroadañ ar prezidant Sylvestre Ntibantunganya. Distanañ a reas ar brezel, hep terriñ da vat. Ar gumuniezh etrebroadel a zisklêrias kastizoù ekonomikel ouzh Burundi en abeg d'an taol-Stad-se, betek ma voe savet ur gouarnamant liesetnek gant un Hutu, Domitien Ndayizeye, da vesprezidant ar vro.

D'an 30 a viz Ebrel 2003 e roas Buyoya ar galloud da Ndayizeye.

## Daveenn
* Pennad e *Libération*, 06/03/1998 : https://web.archive.org/web/20101125092635/http://www.liberation.fr/portrait/0101241560-pierre-buyoya-48-ans-president-tutsi-non-elu-du-burundi-a-majorite-hutue-est-recu-aujourd-hui-a-l-elysee-par-jacques-chirac-putschiste-de-consensus
Melchior Ndadaye

**Melchior Ndadaye** (28 a viz Meurzh 1953 - 21 a viz Here 1993) a oa ur politikour Hutu eus Burundi, bet prezidant ar vro e 1993.

Kemer a reas perzh Ndadaye e krouidigezh ar strollad politikel FRODEBU (*Front pour la Démocratie au Burundi*) e 1986. Gounit a reas an dilennadeg demokratel kentañ aozet d'ar 1añ a viz Even 1993. Daoust m'eo an Hutued a ya d'ober muiañniver poblañs Burundi e veze renet ar vro gant an Tutsied betek-hen. Ndadaye a anvas Sylvie Kinigi, un Tutsi, da Vinistrez kentañ.

Melchior Ndadaye a voe lazhet e-pad un taol-Stad aozet gant an arme d'an 21 a viz Here 1993. Kaoz e voe an darvoud-se eus ur brezel diabarzh spontus etre Tutsied ha Hutued hag a varvas ennañ etre 50 000 ha 200 000 den.
François Ngeze

**François Ngeze** zo ur politikour eus Burundi, bet lakaet e penn ar Stad eus an 21 a viz Here d'ar 27 a viz Here 1993 gant ar strollad soudarded en doa distroadet ha lazhet Melchior Ndadaye, prezidant kentañ dilennet ent-demokratel er vro.

D'ar mare-se e oa Ngeze ezel eus an UPRONA, daoust dezhañ bezañ Hutu, ar genel ha ne oa ket gwall stank hec'h izili er strollad politikel-se. Ministr an Diabarzh e oa bet e gouarnamant Pierre Buyoya, trec'het e dilennadeg miz Even 1993.

Divodet e voe ar c'homite soudardel ha lakaet Sylvie Kinigi da brezidantez en etrekarg d'ar 27 a viz Here 1993.
Brita Hagberg

**Brita Christina Hagberg**, pe *Nilsdotter* hervez hec'h anv plac'h yaouank, pe ***Petter Hagberg*** (1756- Stockholm 1825), a oa ur vaouez a voe soudard en arme Sveden e-pad ar Brezel etre Sveden ha Rusia (1788-1790). 

## Pennadoù kar
* Elisa Bernerström
* Lisbetha Olsdotter
* Margareta Elisabeth Roos
* Ulrika Eleonora Stålhammar
Sylvie Kinigi

**Sylvie Kinigi** (ganet e 1952) zo ur bolitikourez tutsi eus Burundi, bet ministrez kentañ ha prezidantez ar vro.

Anvet e voe Kinigi da vinistrez kentañ Burundi gant Melchior Ndadaye d'an 10 a viz Gouere 1993. Dre ma oa hutu ar prezidant e tiskoueze hec'h anvidigezh ur c'hoant da sevel liammoù etre div genel ar vro. Torret e voe ar c'hoant-se gant lazhadeg Ndadaye ha 6 eus e vinistred gant soudarded d'an 21 a viz Here 1993. Kregiñ a reas neuze ur brezel diabarzh kriz etre Hutued ha Tutsied. Kinigi a gavas repu e kannati Bro-C'hall. Sevel a reas ur gouarnamant nevez ha mont da brezidantez en etrekarg d'ar 27 a viz Here.

E miz Genver 1994 e tivizas ar Parlamant envel Cyprien Ntaryamira, bet ministr al labourerezh-douar, da brezidant. Sylvie Kinigi a asantas d'an diviz-se ha dilezel he c'harg d'ar 5 a viz C'hwevrer.