open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Too Many Fish in the Sea

***Too Many Fish in the Sea*** (*Re a besked er mor*) zo ur ganaouenn saoznek, kanet gant ar strollad stadunanat The Marvelettes ha sonenrollet evit Motown d'an 22 a viz Gwengolo 1964.
Tour-tan Lost Pik

**Tour-tan Lost Pik** zo un tour-tan savet war c’horre Lost Pik, dirak aod Ploueg-ar-Mor.

## Istor
Savet e voe an tour-tan etre 1893 ha 1894, hag enaouet d’ar . Emgefreekaet e voe e 1911. E 1944 e voe distrujet ar perzh uhel eus an tour. E 1948 e voe adsavet hag adenaouet.

## Pennad kar
*lost-pig

## Liammoù diavaez
*  Fichenn tour-tan Lost Pik war lec’hienn *Phares et feux*.

## Daveoù ha notennoù
Ernst Friedrich von Sachsen-Hildburghausen

**Ernst Friedrich von Sachsen-Hildburghausen** zo anv tri dug eus Sachsen-Hildburghausen:

*Ernst Friedrich Iañ von Sachsen-Hildburghausen
*Ernst Friedrich II von Sachsen-Hildburghausen
*Ernst Friedrich III von Sachsen-Hildburghausen

## Pennad kar
*Sachsen-Hildburghausen
Arnobius

**Arnobius** zo anv daou zen anavezet :
*Arnobius an Henañ (marvet war-dro 330), skrivagner latin eus Norzhafrika
*Arnobius ar Yaouankañ (marvet war-dro 455), eskob ha skrivagner latin eus Galia
Tour-tan an Ejon Bras

**Tour-tan an Ejon Bras** zo un tour-tan savet 9 milmor e lark da Sant-Ke-Porzh-Olued. Heñchañ a ra ar bagoù davet bae Sant-Brieg.

## Istor
Etre 1859 ha 1862 e voe savet un tour hep tan. Koulskoude ne oa ket a-walc’h, neuze e voe uhelaet an tour-mañ etre 1880 ha 1881, ha lakaet ur gouloù a eoul maenek.

E 1905 e voe lakaet ur gouloù a aezhenn eoul-maen.

E 1960 e voe livet an tour e ruz ha du, ha war-lec’h, e ruz ha gwenn, evit uhelaat e hed-gwel.

E 1975 e voe lakaet ur gouloù a aezh propan ha mont a reas kuit ar gward.

E 1987 e voe tredanaet hag emgefreekaet an tour-tan.

## Liammoù diavaez
* Fichenn war lec’hienn an DIRM

## Daveoù
Saint-Vincent-sur-Graon

**Saint-Vincent-sur-Graon** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh

Vanne du Graon canalisé à la Claye (Éduarel, 19 février 2016).JPG

* War lez ar Graon emañ ar gumun.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Moutiers-les-Maufaits. E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Saint-Vincent en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 21 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 1,43% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir de la Chenillée (vue 3, Éduarel, 26 septembre 2016).jpg

* Peulvan La Chenillée.
* Kastell La Bigeoire.
* Iliz katolik *Sant Visant*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Arnobius ar Yaouankañ

**Arnobius ar Yaouankañ**, *Arnobius junior* e anv latin, marvet e-tro ar bloaz 450, a oa ur beleg pe un eskob e kreisteiz Galia hag a skrive e Roma.
Aozet en deus un displegadenn eus Levr ar Salmoù evit un itron anvet &nbsp;Gregoria&nbsp;, a voe embannet e 1522 gant Erasmus (1469-1536) ha lakaet dre fazi war anv Arnobius an Henañ, a oa marvet e-tro 330.

Daou skrid berr arall a anavezer hag a lakaer war anv Arnobius ar Yaouankañ : 
* *Arnobii catholici et Serapionis conflictus de Deo trino et uno ... de gratiae liberi arbitrii concordia*, diwar-benn kantikoù savet da Leonce, eskob Arle, ha Rustic, eskob Narbona, a seblant a-du gant mennozhioù Pelagius (~350 - ~420) ;
* *Altercatio Arnobii catholici cum Serapione Aegyptio haeretico*, na glot ket gant ar mennozhioù-se.

## Liammoù diavaez
*  {BnF
## Notennoù
La Bretagne Linguistique

***La Bretagne Linguistique*** zo ur gelaouenn c'hallek embannet e Brest gant Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (*CRBC*).

## Liammoù diavaez
*  ''CRBC''
Stresemannia bougainvillei

***Stresemannia bougainvillei*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae.Ar spesad nemetañ an hini eo er genad *Stresemannia*.

Anvet e voe *Lichmera bougainvillei* (kentanv) da gentañ-penn (e 1932) gant ar skiantour alaman Ernst Mayr (1904-2005).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad en enez Bougainville (Papoua Ginea-Nevez) evel m'hen diskouez splann e anv skiantel (*bougainvillei*).

## Liammoù diavaez
*  ''Stresemannia bougainvillei'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Stresemannia bougainvillei'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Sornin (Vande)

**Saint-Sornin**  (*Sént-Sorlin* e poateveg) a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh

Étang_à_la_Garenne_(Éduarel,_26_septembre_2016).jpg
Le_Danger_(Éduarel,_3_octobre_2016).jpg

## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Moutiers-les-Maufaits. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun  Saint-Sornin en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Pevarzek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,08% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir_de_la_Chenillée_(vue_2,_Éduarel,_26_septembre_2016).jpg
Dolmen_des_Garnes_(vue_2,_Éduarel,_3_octobre_2016).jpg

* Peulvan La Chenillée,
* Taol-vaen Les Garnes.

Château_de_la_Garenne_(Éduarel,_26_septembre_2016).jpg|Ar c’hastell.
Logis_de_la_Borderie_(vue_1,_Éduarel,_26_septembre_2016).jpg|Kouldri La Borderie.

* Kastell La Garenne.
* Lojeiz La Borderie.
* Ti La Frenaudière.



Église Saint-Saturnin de Saint-Sornin (vue 4, Éduarel, 26 septembre 2016).jpg
Église Saint-Saturnin de Saint-Sornin (vue 1, Éduarel, 26 septembre 2016).jpg

* Iliz katolik *Sant Sornin*.

Monument aux morts de Saint-Sornin (vue 2, Éduarel, 26 septembre 2016).jpg

* Monumant  ar re varv, luc’hskeudennoù
## Tud
* Gabrielle Bellocq (1920-1999), livourez.
## Daveoù ha notennoù
1908 e Breizh

## Darvoudoù
*9 Eost : gant Lucien Petit-Breton ez a ar maout e Tro Bro-C'hall.

## Sevenadur
**[[Grammaire bretonne du Dialecte de Tréguier]]*, gant Loeiz ar C'hlerg, embannet en ti-moullañ Prud'homme e Sant-Brieg.
*eil embannadur *[[Pipi Gonto]]*, gant Dir-na-Dor.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1908|Ganedigezhioù 1908]]
*Gwilherm Berthou-Kerverzhiou, skrivagner brezhonek
*Marcel Divanach, skolaer
*Emmanuel ar C'haerskriver, livour ha skrivagner gallek
*Herve Helloco, broadelour breizhat
*Fernand Jacq, medisin
*Célestin Lainé, broadelour breizhat
*Henri Rol-Tanguy, rezistant
*Visant Seite, lean, kelenner ha skrivagner brezhonek
*Tad Medar, manac'h ha skrivagner brezhonek

## [[:Rummad:Marvioù 1908|Marvioù 1908]]

__NOTOC__
Antony Heulin

**Antony Heulin**, ganet d'an 18 Here 1972 en Angers, zo ur barzh brezhonek.

## Dastumad barzhonegoù
* 2017 : *Pellik / Ein Stückel weiter* (troet en alamaneg gant Anna Geib), Mouladurioù Hor Yezh

## Pennad
* 2015 : *Loeiz Herrieu, de la langue des carnets à la langue littéraire*, La Bretagne Linguistique 19, CRBC, pp. 343-361
Meleagris

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Meleagris gallopavo]]*
** *M. g. *'gallopavo**', *intermedia*, *merriami*, *mexicana*, *osceola* ha *silvestris*,
* *[[Meleagris ocellata]]*.

C'hwec'h (6) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Klask (kelaouenn)

***Klask*** zo ur gelaouenn e brezhoneg hag e galleg embannet gant Presses Universitaires de Rennes e Roazhon. Enni e kaver studiadennoù diwar-benn an danvezioù a bleder ganto e Kevrenn geltiek Skol-veur Roazhon 2 : yezhoniezh, Istor ha sevenadur Breizh hag ar broioù keltiek.

Peurwerzhet eo *Klask* 01 ha 02; digavadus eo an niverennoù  04 da 06 ; *klask* 03 ha 04 a c'heller prenañ c'hoazh.

Setu amañ taolennoù an niverennoù 01 ha 02.

## ''Klask'' 01
*Embannadur : .
*Dezverkoù : 15,5 x 24 cm – 145 pajenn – Golo gweñv.
*EAN : 9782868470317
*Taolenn
::*Klask diglask*, p. 7 (Per Denez)
::*Recherches*, p. 9 (Per Denez)
::*An islavarenn anv-verb e krennvrezhoneg*, p. 11 (Alan Botrel)
::*Description phonologique du breton de Lanvénégen*, p. 17 (Yvon Evenou)
::*Proverbe et définition de genre court*, p. 57 (Lukian Kergoat)
::*Geneviève de Brabant : la rime interne moteur de l'action dramatique*, p. 69 (Gwenaël Le Duc)
::*Koun un devezh kaer*, p. 89 (Yann-Ber Piriou)
::*Le verbe « bezañ » et la relation médiate*, p. 101 (Jean-Yves Urien)
::*Lec'hanvadurezh, un hentenn nevez d'ar studioù*, p. 129 (Erwan Vallerie)
::*Comment écrire le Gallo ?*, p. 137 (Henriette Walter)

## ''Klask'' 02
*Embannadur : .
*Dezverkoù : 15,5 x 24 cm – 129 fajenn – Golo gweñv.
*EAN :  9782868470614
*Taolenn
::*Digoradur*, p. 3 (Lukian Kergoat)
::*Préface*, p. 5 (Lukian Kergoat)
::*Ur sell war stêranvadurezh Breizh*, p. 9 (Herve Ar Bihan)
::*Boked ruz Breizh-Izel. Geneliezh ur vro gomunour*, p. 15 (Ronan ar C'hoadig)
::*Festival sinema ar Minorelezhioù Broadel e Douarnenez*, p. 27 (Youenn Jardin)
::*Sant Sulian : arouez ar gwele*, p. 33 (Diarmuid Johnson)
::*De Stivell à Diwan, de la langue symbole à l'investissement dans la langue*, p. 41 (Lukian Kergoat)
::*En relisant les poèmes an Moyen-Breton*, p. 51 (Gwenaël Le Duc)
::*Saints bretons dans les noms de lieux en « saint » de Bretagne*, p. 69 (Jean-Yves Le Moing)
::*Hagionymie et hagiographie : notes sur quelques noms de saints bretons ou gallo-romains dans la toponymie armoricaine*, p. 87 (Bernard Merdrignac)
::*L'identité politique de la Bretagne sous la Ve République*, p. 95 (Michel Nicolas)
::*Le démonstratif dans la syntaxe du nom en breton*, p. 105 (Jean-Yves Urien)

## Liammoù diavaez
*
Chaillé-sous-les-Ormeaux

**Chaillé-sous-les-Ormeaux** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh

Yon au pont de Chaillé (vue 2, Éduarel, 8 juillet 2017).jpg|Ar Yon e Pont Chaillé.

* War lez ar Yon  emañ ar gumun. 
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Le Tablier da gentañ hag e Kanton Moutiers-les-Maufaits diwezhatoc’h. E Bann La Roche-sur-Yon e oa. Lakaet e voe kumun Chaillé en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800 hag en Arondisamant Bourbon-Vendée diwezhatoc’h.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Pevarzek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,83% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
### 
* Kevredet e voe kumunioù Chaillé-sous-les-Ormeaux ha Saint-Florent-des-Bois d’an 1 a viz Genver 2016 d’ober kumun nevez Rives de l'Yon.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Sauveur de Chaillé-sous-les-Ormeaux (vue 2, Éduarel, 25 juin 2016).jpg

* Iliz katolik *Ar Salver*.

Monument aux morts de Chaillé-sous-les-Ormeaux (Éduarel, 25 juin 2016).jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù
## Tud
## Daveoù ha notennoù
UE Cornellà

**Unió Esportiva Cornellà** (anv ofisiel katalanek), berraet e **UE Cornellà**, a zo ur c'hleub mell-droad, diazezet e Cornellà de Llobregat (proviñs Barcelona), hag unan eus skipailhoù pennañ Katalonia. Krouet e voe e 1951 ha kemer a ra perzh er Primera División RFEF.

Bezañ e voe kampion RFEF Tercera División e 2013–14.

Abaoe 2012 o deus c'hoariet e sportva Nou Estadi Municipal de Cornellà de Llobregat, pell anavezetoc'h evel Nou Camp Municipal.
## Istor
Betek 15 Ebrel 1923 e oa Futbol Club Cables Elèctrics anv klub Cornellà. A-c'houde e voe anvet Atlètic Cornellà FC ha Futbol Club Cornellà, er bloaz 1931.
E miz Ebrel 1951 e voe krouet UE Cornellà diwar gendeuziñ ar c'hluboù Atlético Padró hag Academia Junyent.
### Stadegoù

TimeAxis = orientation:horizontal
ImageSize = width:705 height:94
PlotArea = width:600 height:54 bottom:30 left:104
DateFormat = yyyy
Period = from:1954 till:2023
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1955
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1954
AlignBars = justify

Colors =
 id:segb value:green
 id:ter value:orange
 id:pcat value:yellow
 id:pref value:purple
 id:preg value:red
 id:sreg value:blue

BarData =
 bar:segonab text:"Segunda División B"
 bar:tercera text:"RFEF D2"
 bar:primcat text:"Primera Catalana"
 bar:pferent text:"Preferent Territorial"
 bar:primreg text:"Primera Territorial"
 bar:segoreg text:"Segona Territorial"

PlotData =

# set defaults
 width:10 fontsize:s textcolor:white align:left anchor:from shift:(5,-5)

 bar:segonab color:segb
 from:2014 till:2022

 bar:tercera color:ter
 from:1999 till:2002
 from:2003 till:2006
 from:2008 till:2014

 bar:primcat color:pcat
 from:1996 till:1999
 from:2002 till:2003
 from:2006 till:2008

 bar:pferent color:pref
 from:1968 till:1970
 from:1977 till:1982
 from:1991 till:1996

 bar:primreg color:preg
 from:1957 till:1965
 from:1966 till:1968
 from:1970 till:1977
 from:1982 till:1991

 bar:segoreg color:sreg
 from:1954 till:1957
 from:1965 till:1966

## Ar skipailh

## Loreidi
*RFEF Tercera División
;2013–14
## Piv eo piv ?
* **Kleuboù suporterien :** 
* **Prezidant : Álex Talavera, Maribel López**
* **Manager meur : [[Rubén García]]**
* **Gourdoner meur : [[Gonzalo Riutort]]**
* **Gourdoner an diwallerien : Rubén Ruiz**
## C'hoarierien vrudetañ
*  Jordi Alba, 1989–
*  Keita Baldé Diao
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Pont del Diable (Ceret)

**Pont del Diable**, pe * Pont Major de Ceret*, zo ur pont dreist an Tec, e  kêr Ceret, e komark  Vallespir, e Katalonia, savet entre 1321 ha 1341.
Associação Portuguesa de Desportos

**Associação Portuguesa de Desportos**, pe *Portuguesa* hepmuiken, zo ur c'hleub mell-droad braziliat diazezet e Canindé, ur c'harter *(bairro)* eus kêr São Paulo. Kemer a ra perzh er Paulistão.

## Istor
### Krouidigezh ar skipailh
E 1920 e voe bet krouet **Associação Portuguesa de Esportes** diwar gendeuziñ ar c'hluboù *Luzíadas Futebol Club, Associação 5 de Outubro, Esporte Club Lusitano, Associação Atlética Marquês de Pombal* ha *Portugal Marinhense*.

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel
## Notennoù
Ashbyia lovensis

****** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae.Ar spesad nemetañ er genad *Ashbyia* an hini eo.

Anvet e voe *Ephthianura lovensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1911) gant ar skiantour aostralian Edwin Ashby (1861-1941).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annezva
Brosezat eo ar spesad e takadoù 'zo eus Aostralia : norzh-kreiz Aostralia ar Su, gevred Queensland ha gwalarn Sukembre-Nevez.

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Epthianura]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Ashbyia lovensis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Ashbyia lovensis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
ESCP Business School

An **ESCP Business School**, lesanvet « *École supérieure de commerce de Paris* » e galleg, zo ur skol uhel e Pariz.

E Pariz edo betek 1819.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Synoicus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1843 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Synoicus adansonii]]*,
* *[[Synoicus chinensis]]*
** *S. c. *'chinensis***, ''colletti'', ''lepidus'', ''lineatus'', ''trinkutensis'' ha ''victoriae'',
* ''[[Synoicus monorthonyx]]'',
* ''[[Synoicus ypsilophorus]]''
** ''S. y. australis'', ''dogwa'', ''mafulu'', ''monticola'', ''pallidior'', ''plumbeus'', ''raaltenii'', ''saturatior'' ha ***ypsilophorus**'.

Pemzek (15) isspesad en holl.

## Rummatadur
Renket e vezent er genadoù *Anurophasis* (*A. monorthonyx*), *[[Coturnix]]* (*C. ypsilophora*) hag *[[Excalfactoria]]* (*E. adansonii* ha *chinensis*) betek miz Gouere 2021.

## Notennoù ha daveennoù
Pont del Diable

**Pont del Diable** zo anv katalanek pe okitanek meur a bont e Katalonia hag en Okitania.

###### 
* Pont del Diable (Cardona), e Cardona;
* Pont del Diable (Ceret) e Ceret, dreist an Tec;
* Pont del Diable (Gironella) e Bassacs (Gironella), dismantroù ur pont roman dreist al Llobregat;
* Pont del Diable (Isòvol) dreist ar Segre e-kichen Isòvol 
* Pont del Diable (Martorell) entre Martorell ha Castellbisbal, pont gotek a orin roman  dreist al Llobregat; 
* Pont del Diable (Pineda de Mar); 
* Pont del Diable (Sarroca de Bellera) entre Sarroca de Bellera ha Senterada;
* *Pont del Diable* pe Aqüeducte de les Ferreres e Tarragona ;
* Pont del Diable (Torà), e  Torà (Segarra);
* Pont del Diable (Sant Joan de Fòrcs);

###### 
**Pont Valentré*, e Cahors.

## Pennadoù kar
*Devil's Bridge
*Ponte del Diavolo
*Teufelsbrücke
Devil's Bridge

**Devil's Bridge** zo un anv saoznek roet da veur a bont.

#### 
**Devil's Bridge*, anv ur volz er reier

#### 
**Devil's Bridge*, anv saoznek Pontarfynach , e Ceredigion
*anv ur pont naturel e Worm's Head, Rhosili 

## Lennegezh
**Devil's Bridge*, ur romant gant Linda Fairstein
Teufelsbrücke

**Teufelsbrücke** (Pont an Diaoul) zo anv alamanek meur a bont: 

#### 
* Teufelsbrücke (Altenstein), en Altenstein, en Thüringen
* Teufelsbrücke (Berlin), e Berlin
* Teufelsbrücke (Deister), e Deister bei Rodenberg 
* Teufelsbrücke (Lüneburg), dreist an Ilmenau e Lüneburg
* Teufelsbrücke (Mannheim), e Mannheim-Jungbusch
* Teufelsbrücke (Nürtingen) e Nürtingen, Baden-Württemberg
* Teufelsbrücke (Turrach), dreist ar Stangenbach 
* Teufelsbrücke (Wupper), dreist ar Wupper e Friedenstal, e Solingen.

#### 
* Teufelsbrücke (Egg), pont war ar  stêr Sihl, en Egg bei Einsiedeln;
* Teufelsbrücke (Schöllenen), dreist ar Reuss, e Schöllenen, e kanton Uri.

## Pennad kar
*Devil's Bridge
*Pont del Diable
*Ponte del Diavolo
Beaufou

**Beaufou** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Le Poiré. E Bann La Roche-sur-Yon e oa. Lakaet e voe kumun Beaufou en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800 hag en Arondisamant Bourbon-Vendée diwezhatoc’h .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 70 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,56% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *An Degemenn*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Trihori

An **trihori** (**trihory** pe **triory**) zo un dañs hengounel eus Breizh-Izel a zañsed er XV ha . Dañset e veze tri-ha-tri peotramant e teir lodenn (alese hec'h anv) war ur muzul daou-amzer ha tost a-walc'h eo ouzh ar brañl doubl.

En e levr *Orchésographie* (1589) eo taolennet gant Thoinot Arbeau an *Triory* *pe* *[[pachpi]] Breizh* evel-henn :

* amzerioù 1-4 : doubl d'an tu-kleiz (troad kleiz en tu-kleiz, troad dehoù o tostaat, troad kleiz en tu-kleiz, an troad en nec'h kleiz)
* amzer 5 : lamm an daou droad asambles war an tu-kleiz
* amzer 6 : troad en nec'h kleiz
* amzer 7 : troad en nec'h dehoù
* amzer 8 : troad en nec'h kleiz

Berr e vije bet buhez an trihori, a vije aet da get er c'hantved war-lerc'h. Meneget eo gant Ambroise Paré e 1542. Jean-Michel Guilcher avat a zispleg el levr *La tradition populaire de danse en Basse-Bretagne* (1963) e vije an dañs-tro un diskennad d'an trihori : klotañ a ra an harpoù ouzh re ar stumm-se eus ar gavotenn, da c'houde e vije tost an etimologiezh. Anv latin an trihori (*saltatio trichorica*) a denn kalzig d'ar brezhoneg *tri c'hoari*.

## Da welet
* Jean-Michel Guilcher, *La tradition populaire de danse en Basse-Bretagne*, Pariz, École pratique des Hautes Études,  1963, [ademb. Mouton, 1976 ; Speied ha Douarnenez, Coop-Breiz-Le Chasse Marée/ArMen, 1995 ; Speied, Coop Breiz, 2007].
Kalvar Tregastell

E bourk Tregastell, e Bro-Dreger, departamant Aodoù-an-Arvor, ez eus ur c'halvar a zo hep e bar e Breizh.
E 1872 e voe savet war dorgenn Krec'h Lest diwar intrudu an abad Boujet, a oa person e Tregastell etre 1866 ha 1877.

## Istor
Goude diskar ar Republik e 1872 en devoa santet an abad Boujet e oa ret difenn ar relijion ha stourm ouzh ar mennozhioù republikan gant doareoù nevez. Lakaat sevel ur c’halvar bras e Krec’h Lest war ur garreg c’hreunvaen nepell diouzh an iliz parrez a oa e soñj. Berniet e voe mein eus maner Kerlavos a oa kouezhet en e boull ha degaset reoù all eus ar mengleuzioù tro-war-dro ivez.
Pa vankas arc’hant d'an abad e ouias mont davet e bobl da zastum peadra da baeañ ar vein hag ar vicherourien, ha zoken e kredas mont betek prezidant ar Republik C'hall da c’houlenn digantañ reiñ un tamm arc’hant dezhañ da sevel ar c'halvar. Hemañ avat a reas goap outañ.

## Deskrivadur
Mein sec'h eo ar savadur, a zo ur chapel-gev-iliz gouestlet da Itron-Varia-an-Druez ; un hentig anvet &nbsp;Hent ar Baradoz&nbsp; a gas eus traoñ ar c’halvar d'e grec’h en ur droidellañ betek ar savenn m'emañ sichenn ur groaz vras e greunvaen Kersanton kizellet gant Yves Hernot an Henañ e Lannuon.
Meur a gustod zo : en unan emañ delwenn greunvaen ur c'houer daoulinet, ur bal en e zorn ; er su ez eus unan all m'emañ delwenn goad ar Galon-Sakr ; er c'hustodoù all emañ delwennoù sant Laorañs, sant Erwan ha sant Frañsez Zavier.

A-hed an hentig ez eus plakennoù engravet enne krennlavarioù ha komzoù a furnez e brezhoneg.
;E traoñ ar savadur


Doue pinvîk en madelezh,
En-kreiz ar brasañ dienez,
Gant aluzen ar Vretoned,
En deus ar c'halvar-mañ savet.


;En ur sevel gant diri ar c'halvar
* *Ur labourer a fe pehini a heuilh lezenn Doue ervat, a zo gwell evit an dud desket kaer ha glorus, pere a dremen o amzer holl o sellet ouzh ar stered hag a ankoua Doue hag o ine.*
* *Ar mad kuzhet eo ar gwellañ. Ul lagad ‘zo a wel pep tra.*
* *Petra ‘dalvezo d'an den gonit ar bed holl mar teu da goll e ine.*
* *Doue da skañvao hon poanio evel re St-Laorañs war he c'hrilh pa lâre d'e vourev : "Poazh a-walc'h eo an tu-mañ ; tro a’noñ ha debr dioutañ."*
* *Gwell eo diskiñ mabig bihan evit dastum mado dehañ.*
* *Bugale Doue a dle bepred evel breudeur, en em garet.*
* *Gra hirie ar vad a c'helli. Warc'hoazh marteze e varvi.*
* *Ar gwenan a dastum mel, ar paour aluzenno. Roet aluzenno d'ar paour da gaout mel en neñvo.*

Goude ma voe foeltret ar groaz e 1912 ne chomas nemet un tamm eus delwenn ar C'hrist, a voe lakaaet war unan eus ar pileroù a zo e-kichen dor chapel Santez Anna ar Roc'hoù, e Tregastell bepred

## Levrlennadur
*  Mazé, Emmanuel : *Trégastel – Le passé retrouvé*, Le Passé Retrouvé, 1994.
1907 e Breizh

## Darvoudoù
*30 Ebrel : an embregerezh Hénaff zo savet e Ploudreuzig gant Jean Hénaff.
*4 Eost : gant Lucien Petit-Breton ez a ar maout e Tro Bro-C'hall.

## Sevenadur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1907|Ganedigezhioù 1907]]
*Camille Bryen, arzour, barzh ha livour
*Henri-François Buffet, istorour ha diellour
*Raymond Delaporte, broadelour hag geriadurour breizhat
*Denise Guieysse, broadelour breizhat
*Yvette L'Héritier, livour breizhat
*Jean Langlais, ograouer, pedagogour hag saver-tonioù breizhat
*Arsène Le Jeune, barzh brezhonek
*Ivona Martin, emsaver ha skrivagner breizhat
*Robert Micheau-Vernez, livour breizhat
*Yves Miossec, skrivagner brezhonek
*Jacques Pâris de Bollardière, jeneral en arme c'hall 
*Madalen Saint Gal de Pons, skrivagnerez ha barzhez vrezhonek
*Adolphe Touffait, melldroader ha reizhaouer breizhat

## [[:Rummad:Marvioù 1907|Marvioù 1907]]
*Reun Kerviler, istorour breizhat

__NOTOC__
Ortygornis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1852 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* frankolin ar geunioù (*Ortygornis gularis*),
* ar frankolin louet (*Ortygornis pondicerianus*)*
** *O. p. interpositus*, *mecranensis* ha ***pondicerianus***,
* *Ortygornis sephaena*
** *O. s. grantii*, *rovuma*, ***sephaena***, *spilogaster* ha *zambesiae''.

Eizh (8) isspesad en holl.

## Liammoù diavaez
* IOC World Bird List : Taxonomic Updates Version 11.2 (July 10, 2021).

## Notennoù ha daveennoù
Gliciphila melanops

***Gliciphila melanops*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae.Ar spesad nemetañ an hini eo er genad *Gliciphila*.

Anvet e voe *Certhia melanops* (kentanv) da gentañ-penn (e 1801) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ — *G. m. chelidonia* ha ***melanops*** — e takadoù 'zo eus Aostralia (su ar vro ha Tasmania).

## Rummatadur

## Liammoù diavaez
*  ''Gliciphila melanops'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Gliciphila melanops'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Camilo Castelo Branco

**Camilo Ferreira Botelho Castelo Branco** (Lisbon, 16 Meurzh 1825 — São Miguel de Seide, 1 Mezheven 1890) a oa ur skrivagner, troer, barzh, buruteller hag istorour eus Portugal. Ur skrivagner puilh e skridoù e voe ha sellet a reer outañ evel unan eus tadoù ar romantoù modern e Portugal, en .

Ur gwall vuhez en doe Camilo Castelo Branco, turmudus a-walc'h evel hini tudennoù e levrioù. Mab bastard e oa d'un tad nobl ha d'ur vamm kouerez. Koll a reas e vamm da zaou vloaz hag e dad da zek vloaz. Desavet e voe gant moerebed dezhañ e Trás-os-Montes, e hanternoz Portugal. Pa oa krennard e reas anaoudegezh gant al lennegezhioù klasel, portugalek ha latin.
Studioù doueoniezh ha mezegiezh a reas a-bep-eil e Porto hag e Coimbra. Darbet e voe dezhañ mont da veleg, met labourat a reas evel kazetenner. Neuze en em lakaas da skrivañ ha da dreiñ oberennoù lennegel diwar yezhoù all. Diwezhatoc'h, goude gounezet un tamm brud gant e skridoù, e voe anvet da gont gant ar roue Luís I.

Hag eñ klañv ha dall en em lazhas gant un tenn pistolenn da 65 bloaz.
Michel Loussouarn

**Michel Loussouarn** zo maer Rosporden, alvokad ha kelenner e Skol-veur Kreisteiz Breizh e Gwened.

E 2017 en devoa difennet an anv Fañch, hini ur bugel eus e gumun .

E 2022 e oa bet droukvesk en ul levr gallek etre e anv hag anv ur c'huzulier da Éric Zemmour.

E 2022 ivez e oa savet a-enep an implij eus ar brezhoneg e-barzh prezegennoù politikel ar C'huzul Rannvro. E Twitter en doa skrivet, d'ar 6 a viz Ebrel: : 
**J'aime le Breton (le vrai), mais je n'adhère pas au fait d'autoriser et de traduire en Français des interventions en langues régionales au conseil régional. La majorité des citoyens sera donc exclue de la compréhension naturelle des débats... On a d'autres priorités non ?*

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn Michel Loussouarn

## Daveoù

## Notennoù
Tropicoperdix

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1859 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Tropicoperdix charltonii]]*
** *T. c. atjenensis*, ***charltonii*** ha *graydoni*,
* *[[Tropicoperdix chloropus]]*
** *T. c. *'chloropus**', *cognacqi*, *merlini*, *olivacea*, *peninsularis*, *tonkinensis* ha *vivida*.

## Annezva
O c'havout a reer en Azia ar Reter, dek (10) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an daou spesad er genad *[[Arborophila]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Skol Diwan An Oriant

**Skol Diwan An Oriant** zo ur skol vrezhonek kevredet e rouedad Diwan, skol vamm ha kentañ derez asambles, lec’hiet en Oriant.

## Arc’hantaouiñ
E 2021 e votas Kuzul Kêr Lannarstêr nac’hañ reiñ muioc’h evit &nbsp;€ d’ar skol. Embannet en deus ar c’huzulier Alexandre Scheuer, eus La France insoumise, e oa a-du gant an diviz-mañ en ur lavarout : *... ne servij Diwan da netra.* .

## Liammoù diavaez
Lec’hienn ar skol

## Daveoù
La Chapelle-Palluau

**La Chapelle-Palluau** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Palluau. E Bann Challans e oa. Lakaet e voe kumun La Chapelle-Palluau en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 33 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,55% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un den ag ar gumun d'an 13 a viz Gouhere 1960 hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Chapel *Intron-Varia a Druez*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Reconquête!

**Reconquête** zo ur strollad politikel gall eus an tu dehoù pellañ savet e miz Kerzu 2021 gant Éric Zemmour, da heul diazez Mignoned Éric Zemmour, krouet e miz Ebrel 2021.

## Dilennadeg prezidant ar Republik 2022
7,07 % a yeas da Eric Zemmour e Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022. Echuiñ a reas er pevarvet plas eta.

## Dilennadegoù kannaded 2022
4,24 % eus ar mouezhioù a yeas da danvez kannaded Reconquête hag e gevredidi e dilennadegoù kannaded 2022. Den ebet anezho ne voe dilennet eta. Trec'het e voe ar prezidant Eric Zemmour e 4e pastell-vro vouezhiañ departamant Var.

## Dilennadegoù europat 2024
Listenn Reconquête a yeas 5,47% eus ar mouezhioù ganti e Dilennadegoù evit Parlamant Europa 2024 e Bro-C'hall. 5 kannad a voe dilennet e Parlamant Europa eta : Marion Maréchal, Sarah Knafo, Guillaume Peltier, Nicolas Bay ha Laurence Trochu. 

D'an 10 a viz Gouere 2024 e yeas Sarah Knafo e-barzh ar strollad europat eus an tu-dehoù pellañ "Europa ar broadoù soveren" (ENS), ken-brezidantet gant René Aust ha Stanisław Tyszka, ha dont a reas da vezañ besprezidantez. Ar pevar eurokannad all, ezlakaet eus Reconquête e miz Even 2024, a yeas e-barzh strollad ar virourien hag ar gempennelourien europat.

## Dilennadegoù kannaded 2024
Da nozvezh disorc'hoù an dilennadegoù europat e voe disklêriet gant Emmanuel Macron e vefe dilennadegoù kannaded nevez e deroù miz Gouere. Kinnig a reas Reconquête 330 danvez kannad (diwar 577 pastell-vro). Dastum a rejont 0,75 % eus ar mouezhioù er c'hentañ tro, un disorc'h kalz izeloc'h eget an 3,61 % eus 2022.  

## Liamm diavaez
* Lec'hienn Reconquête
## Daveoù
An Ekologourien

**An Ekologourien** (*Les Écologistes*), bet anvet **Europa Ekologiezh Ar Re C'hlas** pe **Europe Écologie Les Verts**, zo ur strollad politikel krouet e 2010 en ur gendeuziñ Europe Écologie hag Ar Re C'hlas.

Danvez prezidant a voe Yannick Jadot e dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022, ha mont a reas 4,63 % eus ar votoù eztaolet gantañ.

## Daveoù
Campocolinus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2020 gant an evnoniour Timothy M. Crowe hag e genlabourerien.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Campocolinus albogularis]]*
** *C. a. *'albogularis***, ''buckleyi'' ha ''dewittei'',
* ''[[Campocolinus coqui]]''
** ''C. c. '''coqui***, *hubbardi*, *maharao* ha *spinetorum*,
* *[[Campocolinus schlegelii]]*.

## Annezva
O c'havout a reer en Afrika issahara, seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad *[[Peliperdix]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Nikita Mazepin

**Nikita Mazepin** (e ruseg : Ники́та Дми́триевич Мазе́пин, bet ganet d'an ) zo ur blenier kirri-redadeg rusat. Bleniet en deus gant Haas F1 Team e 2021 dre sikour e dad Dimitri Mazepin, un oligark rusat perc'henn an embregerezh Uralkali. Sañset e oa da vleniañ gant Haas ur bloavezh ouzhpenn e 2022 met torret e voe e gevrat goude ar brezel etre Rusia hag Ukraina.
La Coudrie

**La Coudrie** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Challans. E Bann Challans e oa. Lakaet e voe kumun La Coudrie  en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
* E 1793 e oa 230 annezad er gumun.
### 
* Staget e voe La Coudrie ouzh kumun Challans e 1827 .
## Monumantoù ha traoù heverk

Commanderie de Coudrie (1).jpg
Commanderie de Coudrie (2).jpg
Commanderie de Coudrie (4).jpg
Commanderie de la Coudrie challans.jpg

* Komandiri Templourion.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Éric Zemmour

**Éric Zemmour**, bet ganet d’an  e Montreuil, zo ur c’hazetenner, ur skrivagner hag ur politikour gall. Diplomet eo eus an Institut d'études politiques de Paris. Kroget eo e hent vicherel evel kazetennet dre skrid en ur labourat evit kazetennoù evel Le Quotidien de Paris etre 1986 betek 1994. Goude-se ee 1996 e vez er servij politikel Figaro, ha chom a ra eno betek 2009, ha distreiñ e 2013, en ur skrivañ kronikennoù evit ar Figaro Magazine betek 2021.

## Dilennadeg 2022
E miz Ebrel 2021 e tiazezas Mignoned Éric Zemmour, hag e miz Kerzu 2021, Reconquête, ur strollad politikel eus an tu dehoù pellañ.
Danvez prezidant e voe e dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022, ha mont a reas 7,07% eus ar votoù eztaolet gantañ.

## Daveoù
Emilia Pia da Montefeltro

**Emilia Pia da Montefeltro**, pe **Emilia Pio di Savoia** (Carpi, ... – Cantiano, 1520) a oa un itron a wad uhel en Italia ar .

Merc'h e oa da Marco II Pio (?-1493), mab da  Giberto (?-1466) hag  Alda da Polenta. Desavet e voe e lez Carpi a oa ul lec'h a sevenadur a bouez en amzer-se.

E 1475 e voe dimezet da Antonio da Montefeltro (1445-1508), ha henezh a voe *kabiten an armoù* e ti he zad e-pad dek vloaz.
Goude marv he fried e teuas Emilia da vezañ unan eus brasañ mignonezed he c'hoar-gaer Elisabetta Gonzaga (1471-1526) ; bevañ a rae etre Urbino ha Cantiano, ober a rae war-dro he c'hastell, ma varvas e 1520.

Brudet eo gant ur poltred anezhi a voe graet gant Raffaello Sanzio e 1504 pe 1505, *[[Poltred Emilia Pia da Montefeltro|Ritratto di Emilia Pia da Montefeltro]]*. Hi marteze ivez a weler er poltred all anvet *[[La Gravida]]*, er Galleria Palatina e Firenze.

## Levrlennadur
*    '' Le donne nei ritratti di Raffaello'' .
Antonio da Montefeltro (1445-1508)

**Antonio da Montefeltro** (Urbino, 19 a viz Ebrel 1445 – Gubbio, 15 a viz Eost 1508) a oa ur c'hondotttiero italian.

Mab bastard e oa d'an dug Federico III da Montefeltro. Divastardet e voe war c'houlenn e dad gant ar pab Nikolaz V, e 1448.
Pa varvas e vreur Buonconte e teuas da vout kont Cantiano. En 1464 e tilezas ar studi da vont da vrezeliñ gant e dad enep arme ar pab kaset gant Alessandro Sforza. 

En 1470 e kemeras perzh en emgann Mulazzano ha daou vloaz goude e seziz Volterra, evel letanant e dad, a oa neuze o servij Alfonso V e rouantelezh  Naplez en 1474.

Dimezet e oa da Emilia Pia di Carpi, merc'h d'ar c'hont Marco II di Carpi, poltredet  gant Raffaello Sanzio en 1504-05. 

Mervel a reas **Antonio da Montefeltro** e Gubbio en 1508, ha moarvat diwar an naplez.
Tour-tan Beg Gweltaz

**Tour-tan Beg Gweltaz** zo un tour-tan savet e beg Gweltaz, e kumun Pradvael, Bro-Raez.

## Istor
Savet e voe e 1941 e lec’h ma oa ur semafor savet e 1861. Lazhet e voe e 1949. Enaouet e voe un tan nevez e 1954, lakaet en tour e 1958. Gwardet e voe an tour-tan etre 1959 ha 1986, pa voe emgefreeket.

## Liammoù diavaez
*  SEMAPHORE DE LA POINTE SAINT GILDAS De la défense de la côte à l’espace muséographique à Préfailles (44)
Antonio da Montefeltro

**Antonio da Montefeltro** zo anv meur a zen: 

* **[[Antonio Iañ da Montefeltro]]**, en XIIvet kantved  
* **[[Antonio II da Montefeltro]]** (1348 – 1404)
* **[[Antonio da Montefeltro (1445-1508)|Antonio da Montefeltro]]** (1445 –1508)
Giovanna da Montefeltro

**Giovanna da Montefeltro** (Urbino, 1463-1514 Roma), a zimezas e 1474 da Giovanni Della Rovere, dug Sora hag Arce. 

Merc'h e oa da zug Urbino, Federico III da Montefeltro ha c'hoar da Guidobaldo Iañ da Montefeltro. 

He c'hoar  Costanza (1466-1518), a zimezas da  Antonello Sanseverino, priñs Salerno ha kont Marsico.
Prederouriezh yuzev

Ar **brederouriezh yuzev** (hebraeg : **פילוסופיה יהודית**) zo ur skourr eus ar brederouriezh kaset gant Yuzevien, peotramant e liamm ouzh o relijion. Betek mare an Haskalah (*Sklêrijennoù yuzev*) e veze prederiet ar re fur gant ar mod da lakaat soñjoù nevez, a-wezhioù a orin eus ar bed nann-yuzev da glotañ gant soñjoù an hengoun rabinek. Ur wezh ebarzhet er gevredigezh vodern e oa aet prederourien yuzev war-zu hentoù nevez ha disheñvel, met o klask lakaat anezho akord gant o c'hredennoù alies.
Ceann Dhún dTéide

**Ceann Dhún dTéide** (*Galley Head* e saozneg) zo ur beg-douar war aod kreisteiz Iwerzhon, e kontelezh Corcaigh.

Emañ e penn su ur penndouar uhel anvet Dún dTéide (*Dundeady* e saozneg), a sav uhel dreist ar mor.

Un tour-tan a voe savet eno e 1875, nepell goude tourioù-tan An Seancheann ha Carraig Aonair. Tour-tan Ceann Dhún dTéide, hag hini Carraig Aonair, zo brudet da vezañ e-touez tourioù-tan skedusañ Europa
Brezel Urbino

**Brezel Urbino**, e 1517, zo ur brezel a eil renk e-pad brezelioù Italia.

## Istor

Kregiñ a reas ar brezel e fin brezel Kevre Cambrai (1508-1516), pa glaskas Francesco Maria Iañ della Rovere kemer e dro da deurel e graban war dugelezh Urbino, a oa bet tennet digantañ er bloaz a-raok.

E penn-kentañ 1517 e tegouezhas dirak mogerioù kêr Verona da sevel un arme e-touez ar soudarded o devoa lakaet seziz war ar gêr-se hag he c'hemeret evit he reiñ en-dro da Republik Venezia. Della Rovere a vodas un armead a 5000 soudard war droad ha 1000 a gezeg ha lakaat a reas Federico Gonzaga (aotrou Bozzolo) er penn anezhi, ha d'an 23 a viz Genver ec'h erruas dirak kêr Urbino.  

Trec'h e voe war ar c'hondottiero Francesco del Monte, a oa e penn arme Stadoù ar Pab, digoret e voe dezhañ perzhier kêr, ha degemeret brav gant ar bobl.

Kenkent, setu ar pab Leon X da c'hopraat un armead a 10000 soudard, ha da lakaat e niz Lorenzo II de' Medici er penn anezhi, skoazellet gant Renzo di Ceri, Giulio Vitelli ha Guido Rangoni. Ha kaset arme ar pab da Urbino. Gloazet e voe Lorenzo gant ur boled akebut, d'ar 4 a viz Ebrel e-kerzh seziz Mondolfo, ma tistroas da Toskana. En e lec'h e voe lakaet ar c'hardinal Bibbiena. Met ne oa ket ur brezelour ampart ar c'hardinal, trec'het e voe e Monte Imperiale, koll bras a voe, ma rankas en em dennañ da-vetek Pesaro.

Echuet e voe ar brezel peogwir e vanke arc'hant da Francesco  Maria Iañ della Rovere da baeañ ar soudarded dastumet e Verona. Freuz ha reuz a reas en Toskana hag en Ombria, met en aner, ha setu eñ da glask un diskoulm diplomatek gant ar pab. En Gwengolo e voe sinet ur feur-emglev, ma c'hallas della Rovere mont da repuiñ da gêr Mantova gant e ganolioù, ha gant al levraoueg en doa skrapet en Urbino hag a oa bet savet er c'hantved a-raok gant an dug Federico III da Montefeltro (1422-1482).

Er brezel-se e voe gwelet Giovanni dalle Bande Nere o kemer perzh en emgannoù.

## Levrlennadur
* Claudio Rendina, *I capitani di ventura*, Newton Compton, 1994.
Farz buan

Ar **Farz buan** zo ur rekipe eus Breizh, meur a zoare dezhi. Ar repike brudetañ a zo gant bleud ha sukr, goude ma implijer sukr abaoe nebeut a amzer hepken. Gallout a reer debriñ en ur mod sall, gant bleud gwinizh-du, asambles gant kig-moc'h kraz.

## Daveoù
Federico Gonzaga (aotrou Bozzolo)

**Federico Gonzaga** (Bozzolo, 1480 circa – Todi, 28 kerzu 1527) a oa ur c'hondottiero italian, mab da Gianfrancesco hag Antonia del Balzo.

Perzh a gemeras en emgann Ravenna (1512)
Froidfond

** Froidfond** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton La Garnache da gentañ hag e Kanton Challans diwezhatoc’h. E Bann Challans e oa. Lakaet e voe kumun Froidfond en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 38 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,72% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: lazhet e voe ur  milour d’an 18 a viz C'hwevrer 1954e Dak Doa (Annam) er Viêt Nam, is-letanant e oa e Batailhon Korea.
* Brezel Aljeria: mervel a reas daou vilour, unan d’an 1 a viz Du 1956 e Les Abdellys (departamant Tlemcen), soudard e oa er 1 GCN (Groupe de Compagnies Nomades Algériennes), egile d’ar 24 a viz Genver 1959, soudard e oa er 110 RIM (Régiment d’Infanterie Motorisée).

## Monumantoù ha traoù heverk

Puits_des_Landes_à_Froidfond.jpg

* Puñs Les Landes.

Eglise Sainte-Marie-Madeleine de Froidfond.jpg
Eglise de Froidfond Vendée photo Dileborn.jpg
Intérieur église de Froidfond.jpg

* Iliz katolik *Santez Madalen*.
* Monumant kumunel ar re varv, luc’hskeudennoù. Savet e voe e 1921 ha dioueliet e 1922.
* Monumant katolik ar re varv (1914-1918) e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Kaddich

**Kaddich** (arameeg : קדיש *santel*) zo ur c'han-lid da veuliñ Doue a zibuner alies e-pad al lidoù pediñ yuzev. E-kreizig-kreiz ar c'haddich emañ meuliñ ha santelaat anv Doue. Kaddichoù disheñvel a zibuner pe a ganer da verkañ ar cheñchamant etre lodennoù disheñvel al lid.

Alies mat e reer gant *kaddich* d'ober anv eus *kaddich an hini e kañv* a ganer e-pad al lidoù-kañv er Yuzevegezh hag e-pad an obidoù (pa ne vezer ket war lec'h an douarañ) e-pad 11 miz hebraek goude marv ar c'har, hag e-pad 30 devezh goude marv ar pried, ar bugel pe ar breur pe ar c'hoar e kumuniezhioù zo. Pa ra ur Yuzev anv eus "lavaret ar C'haddich" ez eus kaoz eus lidoù ar c'hañv, hep mar ebet. Dibuniñ a reer ar C'haddich e-pad ar c'hañv da ziskouez e veuler Doue daoust d'ar c'holl.

Gant Chema Yisrael eo ar C'haddich unan eus pedennoù pennañ ar Yuzevegezh. Ne zibuner ket ar bedenn-se en e unan avat, ma heulier an hengoun. He dibuniñ a reer asambles gant ur minyan (un niver-ret) a 10 yuzev.

## Testenn
Amañ dindan e kavoc'h an hanter gaddich kement hag ar c'haddich klok, kaddich an hini e kañv ha kaddich ar rabin.
Cascading Style Sheets

**Cascading Style Sheets (CSS)** zo ul lavar deskrivañ en urzhiataerezh a dalvez da skrivañ *follennoù stil*, da lavaret eo urzhioù a zeskriv penaos e vo diskwelet ur bajenn web.

## Liammoù diavaez
* ''W3 Schools''
*  ''Mozilla Developer Network''
Du Bellay

**Du Bellay** zo anv un tiegezh gall a wad uhel.

E-touez an dud brudet en tiegezh, an tri breur:
*Guillaume du Bellay (1491-1543), brezelour gall, besroue  Piemonte
*Jean du Bellay (1492 pe 1498-16 C'hwevrer 1560), kardinal, eskob Pariz, Baiona ha Lemojez, arc'heskob Bourdel, diplomat gall,
*Martin du Bellay (1495–1559), istorour.

An hini brudetañ hiriv avat: 
*Joachim du Bellay (c. 1522-1560), barzh gallek.
Gregory Benford

**Gregory Benford** (Mobile, Alabama, 30 a viz Genver 1941 zo un astrofizikour hag ur skrivagner skiant-faltazi stadunanat.

Kelenner enorus eo e Rann ar Fizik hag ar Steredoniezh e Skol-veur Kalifornia en Irvine. Ur c'hendaoler d'ar gelaouenn liberterour *Reason* eo ivez.

Anavezet eo evel aozer *The Scarred Man* ("Ar gwaz andennet", 1969), an istor kentañ diwar-benn ur viruz en un urzhiataer, hag evit ar stirad *Galactic Center Saga* (1977-94) a zeskriv ur brezel didermen etre boudoù bevedel speredek ha boudoù tredantreloc'hel ken speredek all.

## Buhez
E Mobile (Alabama) e voe ganet Gregory Benford kent kreskiñ e Robertsdale ha Fairhope, en Alabama bepred. Un ofiser en US Army e oa e dad, neuze e tremenas G. Benford un tamm eus e vugaleaj en Alamagn hag e Japan goude an Eil Brezel-bed.

Goude bet dilennet *Phi Beta Kappa* e tapas ur *Bachelor of Science* (un aotreegezh) war ar fizik e 1963 e Skol-veur Oklahoma e Norman, kent tapout ur *Master of Science* e Skol-veur Kalifornia e San Diego e 1965 hag un doktorelezh er memes skol-veur e 1967.

E 1967 end-eeun e timezas gant Joan Abbe ; daou vugel o devoe.

E 1971 e voe anvet da veskelenner e Skol-veur Kalifornia en Irvine, hag e 1979 e voe kelenner entitlet eno.

## Skiantour
Ouzhpenn d'e labour kelenn, Gregory Benford en deus embannet tremen 200 pennad skiantel war dachenn an astrofizik ha fizik ar plasma, skoret gant meur a aozadur stadel, NASA, CIA, NSK hag AFOSRE en o zouez.

War fizik ar plasma e labouras e Skol-veur Kalifornia, war ar strafuilhoù bras-meurbet dreist-holl, koulz ha war frammoù gwarellel kalonoù ha strinkadoù ar galaksiennoù. Kenlabouret en deus evit sevel damkan an "toulloù preñved" (*wormholes*).

Goude aet war e leve e 2006 e krouas *Genescient Corporation*,  ur gompagnunezh bev deknologel a zastum genomoù loened ha tud evit krouiñ louzeier nevez a c'hellfe pareañ ar c'hleñvedoù henek a zeu gant an oad.

## Skrivagner
Da 14 vloaz, e miz Mae 1955, Gregory Benford hag e vreur gevell James a grouas *Void* ("Goullo"), ur *fanzine* a voe pouezus en istor ar skiant-faltazi stadunanat ; reoliek e voe embannet betek 1962 (niverenn 28) hag e miz Mezheven 1969 e voe an niverenn 29 ha diwezhañ.

E miz Mezheven 1965, ar gelaouenn *[[Magazine of Fantasy and Science Fiction]]* a embannas an istor kentañ gant Gregory Benford, *Stand-In*, a c'hounezas an eil priz en ur genstrivadeg diazezet war ur varzhoneg gant ar skrivagnerez SF Doris P. Buck (1898-1980).

Adalek 1969 e skrivas pennadoù diwar-benn an SF evit ar gelaouenn *[[Amazing Stories]]*.

Techet eo G. Benford da lakaat danvez tennet eus e enklaskoù skiantel en e istorioù, ar pezh a ra ur skrivagner  SF kalet  anezhañ.

## Oberennoù
* Listenn glok ha troidigezhioù @ ''Internet Speculative Fiction Database''

## Levrlennadur
*  ''The Encyclopedia of Science Fiction''
## Notennoù
Doris P. Buck

**Doris Pitkin Buck** (New York City, New York, 3 a viz Genver 1898 – 4 a viz Kerzu 1980) a oa ur skrivagnerez skiant-faltazi stadunanat.

E 1920 e tapas un aotreegezh e Bryn Mawr College, ur skol-veur merc'hed e Pennsylvania, hag e 1925 he devoe ur master e Skol-veur Columbia e New York.
Un aktourez c'hoariva e oa pa zimezas gant Richard Buck ; goude-se ez eas da gelennerez war ar saozneg e Skol-veur Stad Ohio.

Unan eus diazezerien ar gevredigezh *Science Fiction and Fantasy Writers of America* (SFWA) e voe e 1965.

Kalz istorioù ha barzhonegoù skiant-faltazi zo bet skrivet gant Doris P. Buck,  un darn vras anezho er gelaouenn *[[The Magazine of Fantasy & Science Fiction]]* (MF&SF).
Er gelaouenn-se e voe embannet hec'h istor kentañ, *Aunt Agatha* ("Moereb Agatha"), e miz Here 1952, pa oa 54 bloaz, Diuzet e voe hec'h istor *The Little Blue Weeds of Spring* (MF&SF Mezheven 1966) evit Priz Nebula 1967 SFWA.
Meur a istor sinet Doris P. Buck zo bet enlakaet e teskadoù skiant-faltazi, evel *Why They Mobbed the White House* en *Orbit 3* Damon Knight e 1968, *The Giberel* e *New Dimensions 1* Robert Silverberg (1971) ha *Cacophony in Pink and Ochre* e *The Last Dangerous Visions* Harlan Ellison.

Betek 1975 e skrivas Doris P. Buck istorioù SF, ha barzhonegoù SF a skrivas betek he marv e 1980 ; dalif eo embannadur he barzhoneg diwezhañ, *Travel Tip*, a voe embannet e MF&SF Mezheven 1981.

## Liammoù diavaez
*  
*  
*  
## Notennoù
Sallertaine

**Sallertaine** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Challans. E Bann Challans e oa. Lakaet e voe kumun  Sallertaine en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 108 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,31% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seitek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

CPA Sallertaine Moulin Arnaudeau.jpg
Le moulin de Rairé - panoramio.jpg

* Milin Rairé.

Sallertaine - Eglise Saint-Martin (1).jpg
CPA Sallertaine Eglise ancienne.jpg
CPA Sallertaine Eglise ancienne interieur.jpg

* Kentañ iliz katolik *Sant Varzhin*.

Sallertaine - Seconde eglise Saint-Martin.jpg
CPA Sallertaine nouvelle église.jpg

* Eil iliz katolik *Sant Varzhin*.

CPA Sallertaine Calvaire.jpg

* Ar c’halvar.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. 
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Reynolds

**Reynolds** zo un anv-tiegezh saoznek, deveret eus an anv-bihan Reynold.

## Tud
*Albert Reynolds, Taoiseach (kentañ ministr) Iwerzhon
*Burt Reynolds, aktor ha produour sinema stadunanat
*Joshua Reynolds, livour saoz

## Lec'hioù
Un anv-lec'h eo ivez:
*Reynolds (North Dakota)
*Reynolds (Georgia)
*Reynolds (Illinois)
*Reynolds (Indiana)
*Reynolds (Nebraska)