Andy Warhol

**Andy Warhol** a oa un arzour amerikan ganet d'an 6 a viz Eost 1928 e Pittsburgh ha marvet d'an 22 a viz C'hwevrer 1987 e New York. 
**Andrew Warhola** a oa e anv ganedigezh. Brudet eo evel livour ha filmour hag unan eus arzourien bennañ ar Pop Art e oa.
Tabut a zo savet alies tro-dro d’e oberenn, met gwelet eo evel unan eus arzourien bouezusañ an XXvet kantved. Kalz diskouezadegoù, levrioù, filmoù... a zo bet savet diwar-benn e benn abaoe m’eo marvet e 1987.

## E vuhez
E 1928 e voe ganet Andrew Warhola e Pittsburgh (Pennsylvania). E 1933 ez eas d’an Elementary School. E dad a varvas e 1942, goude bezañ chomet klañv e-pad 3 bloaz. E 1945 ec’h echuas e skoliata, hag e tapas un diplom High School.

Etre 1945 ha 1949 e studias e Carnegie Institute of Technologie hag e tapas un diplom Bachelor of Fine Arts. E-pad ar studioù-se e krogas da dresañ dre implijout taponoù. E 1949 e tilojas da New York hag e krogas da labourat evel tresour bruderezh evit Vogue ha Harper's Bazaar. Er memes koulz e reas e dresadennoù kentañ evit ar stal votoù I. Miller. Kinklañ a reas ivez ar stal vras Bronwit Teller. Kemmañ a reas ivez e anv : Andrew Warhola a zeuas da vezañ Andy Warhol.
E 1952 e reas e ziskouezadeg kentañ e Hugo Gallery (New York). Etre 1953 ha 1955 e krouas dilhad evit ur strollad c’hoariva. D’ar mare-se ivez e krogas da wiskañ ur berukenn aour-gwenn, hag a zeuas da vezañ arouez e bersonelezh. E 1954 e tiskouezas e oberennoù el Loft Gallery (New York). E 1955 e labouras kalz evit bed ar bruderezh, hag e tresas kartennoù Nedeleg evit stalioù liesseurt, Tiffany's en o zouez. Un darn eus ar c’hartennoù-se a weler e-barzh Greetings from Andy (Warhol) Christmas at Tiffany's. 
E 1956 e reas div ziskouezadeg : er Bodley Gallery hag e Madison Avenue. Er memes bloavezh e reas tro ar bed.
Gant ar bruderezh en doa ijinet evit Miller e tapas medalenn an « Thirty Fifth Annual Art Director's Club Award's ». Priz an « Art Director's Club medal » a dapas er bloaz goude, bepred evit ar bruderezh savet gantañ. E 1957 e krouas ivez un embregerezh, gant ar pal merañ ar bruderezhioù savet gantañ. 

## Pop Art, Factory ha The Velvet Underground
E 1960, e reas e daolennoù kentañ, levezonet gant arz ar c'homics, dres er memes koulz ha Roy Lichtenstein. An daou anezho a gemeras perzh en un diskouezadeg e 1962. En diskouezadeg-se, anvet The New Realists in New York, e voe ivez arzourien c’hall (Yves Klein, Niki de Saint Phalle...). Livañ a reas e voestoù soubenn Campbell's kentañ, ur rummad Dollars hag e serigrafiezhioù kentañ diwar-benn an dud vrudet. Irving Blum, rener ur stal-taolennoù e Los Angeles, a ziskouezas 36 boest soubenn hag e prenas anezho-holl. Un diskouezadeg a reas Warhol e Eleanor Wards Stable Gallery (New York).
Stagañ a reas ivez gant e rummadoù diwar-benn ar marv hag ar gwallreuzioù. En ul labouradeg dilezet e tigoras e Factory e 1963. Ur stal labour hag ur studio enrollañ evit e filmoù e voe war un dro. Eno e krogas ar strollad The Velvet Underground, ha Warhol a broduas anezho. Er Factory e savas meur a film, holl anezho taolioù-arnod, hep danvez pe senario ebet, ha savet war ar prim peurliesañ. Unan anezho a zo anvet Sleep, hag e tiskouez un den o kousket e-pad 20 munutenn. Warhol a implijas a film-se 18 gwech da heul, hag e savas neuze ur film 6 eurvezh.
E ziskouezadeg kentañ en Europa a voe e 1964. Ur banell voger anvet Thirteen Most Wanted Men a ijinas evit diskouezadeg hollvedel New York. Met goloet e voe an oberenn gant livaj, rak ne voe ket degemeret gant an dud.
Ur rummad serigrafiezhioù a reas, diazezet war boestoù ketchup Heinz pe re lisiv Brillo.
E 1965 ec’h embannas e felle dezhañ chom a-sav gant al livañ ha filmañ nemetken. Lod brasañ e filmoù a savas neuze etre 1966 ha 1968, en ur genderc’hel da genlabourat gant The Velvet Underground.
D’an 3 a viz Even 1968 e tennas Valerie Solanas gant ur bistolenn war Warhol, er Factory. Ne voe ket tizhet gant an daou denn kentañ, met an trede hini a dizhas anezhañ hag e toullas e skevent, e stomog, e avu hag e gorzenn-voued.
Solanas a dennas neuze war Mario Amaya (buruteller arzoù ha mignon Warhol) hag ivez war Fred Hughes (impresario Warhol). 
E metoù underground ha VIP e voe Warhol er mare-se, hag e 1969 ec’h embannas skouerennom kentañ e gelaouenn, *Interview* he zitl.
Etre 1969 ha 1972 e reas un nebeud oberennoù, diwar c’houlenn mignoned dezhañ pe perc’henned stalioù-taolennoù.

## Dibenn e vuhez

E 1972 e krogas da livañ en-dro, hag e reas poltredoù dre serigrafiezh, re Mao Zedong da skouer. Ouzhpennañ a rae livioù en ur jestraouiñ. Taolennoù difetis a reas ivez, gant livaj oksidet. Ur bern tud a c’houlennas gantañ sevel taolennoù.
Ar rummadoù *Skulls* ha *Still Life* (morzhol ha falz) a livas e 1976. Etre 1979 ha 1980, e tistroas da demoù brudetañ e oberenn (Campbell's Soup, U.S. dollar Sign, flowers,...). E 1980 e produas klipoù video hag e krouas e chadenn skinwel Andy Warhol TV. Lakaat a reas embann ul levr ivez (POPsim, The Warhol's 60s).
Etre 1982 ha 1986 e reas e oberennoù diwezhañ, diazezet war oberennoù klasel evel *Ganedigezh Venus* (Sandro Botticelli) pe Koan Sakr (Leonardo da Vinci). E 1986 e reas e *Selfportrait* diwezhañ, hag ur rummad poltredoù Lenin. Mervel a reas e New York d'an 22 a viz C'hwevrer 1987.

## Filmoù

* *[[Blow Job (film)|Blow Job]]* (1963)
* *[[Eat (film)|Eat]]* (1963)
* *[[Haircut (film)|Haircut]]* (1963)
* *[[Kiss (film, 1963)|Kiss]]* (1963)
* *[[Naomi's Birthday Party]]* (1963)
* *[[Sleep (film)|Sleep]]* (1963)
* *[[13 Most Beautiful Women]]* (1964)
* *[[Batman Dracula]]* (1964)
* *[[Clockwork (film)|Clockwork]]* (1964)
* *[[Couch (film, 1964)|Couch]]* (1964)
* *[[Drunk (film)|Drunk]]* (1964)
* *[[Empire (1964 film)|Empire]]* (1964)
* *[[The End of Dawn]]* (1964)
* *[[Lips (film)|Lips]]* (1964)
* *[[Mario Banana I]]* (1964)
* *[[Mario Banana II]]* (1964)
* *[[Messy Lives]]* (1964)
* *[[Naomi and Rufus Kiss]]* (1964)
* *[[Tarzan and Jane Regained... Sort of]]* (1964)
* *[[The Thirteen Most Beautiful Boys]]* (1964)
* *[[Beauty No. 2|Beauty #2]]* (1965)
* *[[Bitch (film)|Bitch]]* (1965)
* *[[Camp (1965 film)|Camp]]* (1965)
* *[[Harlot (film)|Harlot]]* (1965)
* *[[Horse (film)|Horse]]* (1965)
* *[[Kitchen (film)|Kitchen]]* (1965)
* *[[The Life of Juanita Castro]]* (1965)
* *[[My Hustler]]* (1965)
* *[[Poor Little Rich Girl (film)|Poor Little Rich Girl]]* (1965)
* *[[Restaurant (film)|Restaurant]]* (1965)
* *[[Space (film)|Space]]* (1965)
* *[[Taylor Mead's Ass]]* (1965)
* *[[Vinyl (1965 film)|*Vinyl*]]* (1965)
* *[[Screen Test (film)|Screen Test]]* (1965)
* *[[Screen Test No. 2|Screen Test #2]]* (1965)
* *[[Ari and Mario]]* (1966)
* *[[Hedy (film)]]* (1966)
* *[[Kiss the Boot]]* (1966)
* *[[Milk (film)|Milk]]* (1966)
* *[[Salvador Dalí (film)|Salvador Dalí]]* (1966)
* *[[Shower (1966 film)|Shower]]* (1966)
* *[[Sunset (Warhol film)|Sunset]]* (1966)
* *[[Superboy (film)|Superboy]]* (1966)
* *[[The Closet (1966 film)|The Closet]]* (1966)
* *[[Chelsea Girls]]* (1966)
* *[[The Beard (film)]]* (1966)
* *[[More Milk, Yvette]]* (1966)
* *[[Outer and Inner Space]]* (1966)
* *[[The Velvet Underground and Nico (film)|The Velvet Underground and Nico]]* (1966)
* *[[The Andy Warhol Story]]* (1967)
* *[[Tiger Morse]]* (1967)
* *[[**** (film)|****]]* (1967)
* *[[Imitation of Christ (film)|The Imitation of Christ]]* (1967)
* *[[The Nude Restaurant]]* (1967)
* *[[Bike Boy]]* (1967)
* *[[I, a Man]]* (1967)
* *[[San Diego Surf]]* (1968)
* *[[The Loves of Ondine]]* (1968)
* *[[Flesh (film)]]* (1968) 
* *[[Lonesome Cowboys (1968 film)|Lonesome Cowboys]]* (1968)
* *[[Blue Movie]]* (1969)
* *[[Trash]]* (1970)
* *[[L'Amour]]* (1972)
* *[[Heat]]* (1972)
* *[[Flesh for Frankenstein]]* (1973)aka Andy Warhol's Frankenstein (USA)
* *[[Blood for Dracula]]* (1974)aka Andy Warhol's Dracula (USA)

## Liamm diavaez

* The Warhol Foundation