Gwiskri

**Gwiskri** a zo ur gumun eus kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
* War lez ar Stêr-Laeron emañ ar gumun.
## Anv
* Ogée : **Guiscrif**
* Marteville & Varin : **Guiscriff**
* Dauzat & Rostaing : "marteze breton *gwik*, bourg, hag anv den".
* Erwan Vallerie : "**Guiscri**, 1053; **Guiseri**, 1099; **Guasgury**, 1160; **Guiscrist**, 1292; **Guiscruy**, 1293; **Guyscri**, 1368; **Guyscry**, 1368; **Guisguri**, 1508; **Guiscryuy**, 1516; **Guiscruiff**, 1536; **Quiscriff**, 1630"
* Embannadurioù Flohic : eus breton *gwik* = kêr. Disanvet eo talvoudegezh er ger *scriff* .
* Hervé Abalain : "**Guiscri**, 1057; **Guiscrist**, 1292, parrez savet war *gwic* evit Largillière; nevez eo an dilost *ff*  : **Guiscriff** e 1536. Marteze un anv den savet war *gwisc*, "an hini hag a zoug (gwikamañtoù pe ardamezioù), ha  *ri* = roue pe penn"
## Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
## Istor
### [[Henamzer]]
* An hent roman eus Vorgium (Karaez bremañ) d'ar Pouldu a dreuze Gwiskri, e tu Pont-Briand.
### 
**[[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]**: 
* un digoll a 3 000 lur a voe paeet gant ar barrez hag he zrev Lannejenn d'an Aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e Sant-Hern d'an 11 a viz Gouere 1675 e-pad Emsavadeg ar Bonedoù ruz;
* nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh un den eus Gwiskri anvet Ollivier Le Marchand, goude an emsavadeg.
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ul lodenn eus parrez Gwiskri, he zrev Lannejenn a yeas d'ober ur gumun ivez; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gwiskri e kanton Lannejenn; e distrig ar Faoued e oa; dilamet e voe kanton Lannejenn gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe Gwiskri en arondisamant Pondi bet krouet e 1800 hag e kanton ar Faoued bet brasaet e 1801.
### 
#### [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 220 gwaz hervez marilhoù ar gumun, 221 hervez hervez monumant Santez-Anna-Wened, 278 hervez monumant ar re varv (da lâret eo 5,16 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911) eus ar gumun, abalamour d'ar brezel.
#### [[Repuidi Brezel Spagn]]
* Meneget e voe un ti evit degemeret repuidi Brezel Spagn er gumun gant is-prefed Arondisamant Pontivi.
#### [[Eil brezel-bed]]
* **Repuidi-brezel**: d'an 10 a viz Even 1940 e oa 200 repuad e Gwiskri; 14 anezhe n'oant ket distroet d'ar gêr c'hoazh d'ar 1añ a viz Gwenholon 1940.
* D'an 28 a viz Even 1944 e voe tapet 110 000 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs. 
* d'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korf marv un den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oa; fuzuilhet e oa bet gant al lu alaman;
* mervel a reas 54 den abalamour d'ar brezel.
#### '''Brezelioù didrevadennañ'''
*Brezel Indez-Sina: tri gwaz a varvas.
*Brezel Aljeria: ur gwaz a varvas.
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
## Monumantoù ha traoù heverk

IlizkatolikGwiskriKerne.JPG|An iliz katolik.
Guiscriff chapelle Saint Antoine.JPG|Chapel *Sant Antoen*.
Guiscriff chapelle St Maudé.JPG|Chapel *Sant Vode*.
Guiscriff Saint Tugdual.JPG|Chapel *Sant Tudual*.
Chapelle Saint-Gwenaël - Guiscriff.jpg|Chapel *Sant Gwenael*.
Allée couverte Kerviniou.jpg|Lia Kervilioù.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*, -.
* Chapel *Sant Antoen*, .
* Chapel Lokmaria.
* Chapel *Sant Tudual*, , un delwenn rummet eus Sant Varzhin () enni.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn ha kartenn-bost Dioueliet e voe d'an 10 a viz Gwengolo 1922.
### Bez ar C'hommonwealth e bered Gwiskri

Lazhet e voe ar Major Colin Ogden-Smith hag ar Serjant Miodon gant an Alamaned e Kerien d'an 29 a viz Gouere 1944. Gloazet e voe al letanant de Carville e-pad emgannoù dieubiñ Rosporden; mervel a reas e Kemper d'ar 7 a viz Eost 1944.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1790


Colors=
  id:a value:gray(0.9)
  id:b value:gray(0.7)
  id:c value:rgb(1,1,1)
  id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)

ImageSize  = width:800 height:250

PlotArea   = left:60 bottom:40 top:40 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:6000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
  bar:1790 text:1790
  bar:1800 text:1800
  bar:1836 text:1836
  bar:1846 text:1846
  bar:1856 text:1856
  bar:1866 text:1866
  bar:1876 text:1876
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2013 text:2013
  bar:2022 text:2022
PlotData=
  color:d width:20 align:left
  bar:1790 from:0 till:  2668
  bar:1800 from:0 till:  2695
  bar:1836 from:0 till:  3153
  bar:1846 from:0 till:  3418
  bar:1856 from:0 till:  3396
  bar:1866 from:0 till:  3531
  bar:1876 from:0 till:  3724
  bar:1891 from:0 till:  4330
  bar:1901 from:0 till:  4660
  bar:1911 from:0 till:  5380
  bar:1921 from:0 till:  5896
  bar:1931 from:0 till:  5182
  bar:1936 from:0 till:  5063
  bar:1946 from:0 till:  5035
  bar:1954 from:0 till:  4222
  bar:1962 from:0 till:  3740
  bar:1968 from:0 till:  3377
  bar:1975 from:0 till:  2931
  bar:1982 from:0 till:  2734
  bar:1990 from:0 till:  2529
  bar:1999 from:0 till:  2394
  bar:2006 from:0 till:  2319
  bar:2013 from:0 till:  2301
  bar:2022 from:0 till:  2053
PlotData=
  bar:1790 at: 2668 fontsize:S text: 2668 shift:(-10,5)
  bar:1800 at: 2695 fontsize:S text: 2695 shift:(-10,5)
  bar:1836 at: 3153 fontsize:S text: 3153 shift:(-10,5)
  bar:1846 at: 3418 fontsize:S text: 3418 shift:(-10,5)
  bar:1856 at: 3396 fontsize:S text: 3396 shift:(-10,5)
  bar:1866 at: 3531 fontsize:S text: 3531 shift:(-10,5)
  bar:1876 at: 3724 fontsize:S text: 3724 shift:(-10,5)
  bar:1891 at: 4330 fontsize:S text: 4330 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 4660 fontsize:S text: 4660 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 5380 fontsize:S text: 5380 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 5896 fontsize:S text: 5896 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 5182 fontsize:S text: 5182 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 5063 fontsize:S text: 5063 shift:(-10,5)
  bar:1946 at: 5035 fontsize:S text: 5035 shift:(-10,5)
  bar:1954 at: 4222 fontsize:S text: 4222 shift:(-10,5)
  bar:1962 at: 3740 fontsize:S text: 3740 shift:(-10,5)
  bar:1968 at: 3377 fontsize:S text: 3377 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 2931 fontsize:S text: 2931 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 2734 fontsize:S text: 2734 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 2529 fontsize:S text: 2529 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 2394 fontsize:S text: 2394 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 2319 fontsize:S text: 2319 shift:(-10,5)  
  bar:2013 at: 2301 fontsize:S text: 2301 shift:(-10,5)  
  bar:2022 at: 2053 fontsize:S text: 2053 shift:(-10,5)  



## Melestradurezh
## Tud

.

### Tud bet ganet eno
* 1852 : Frañsez ar Mae, barzh ha skrivagner brezhonek
* 1910 ː François-Louis-Marie Kervéadou, eskob katolik Sant-Brieg ha Landreger, Genver 1961 - Here 1976.
### Tud bet marvet eno
* 1916 : Frañsez ar Mae, barzh ha skrivagner brezhonek. Daoust ma varvas e Gwiskri emañ e relegoù e bered Sant-Inan.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
*
## Levrlennadur
* Hervé Abalain : *Les noms de lieux bretons*. Les Universels Gisserot. 2000
* Centre généalogique et historique du Poher. *Kaier ar Poher*. war ar stern
* Albert Dauzat & Charles Rostaing : *Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France*. Larousse, 1963. Guénégaud, 1978
* A. Marteville & P. Varin, warlec'hien Ogée : *Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne.* Molliex. Rennes. 1843. Editions Régionales de l'Ouest. Mayenne. 1993
* J.B. Ogée : *Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne*. 1780
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère*. Chasse-Marée. ArMen. 1990
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez
* Gwiskri war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù