open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koraiz

Ar **C'horaiz** eo ar prantad eus ar bloavezh-lid kristen a gomañs da Verc'her al Ludu evit echuiñ da Bask. Prientiñ a reer gouel dasorc'hidigezh ar C'hrist dre bediñ, damantiñ, goulenn digarez evit e bec'hedoù ha dre vras en em lakaat da ziwezhañ. Heuliet eo ar seurt lid gant ar gatoliked, gant ar reizhkredourien ha kalz a brotestanted.

Ur bern Kristenien a yun e-kerzh ar C'horaiz, pe da nebeutañ e vez aliet dilezel traoù dous eus ar vuhez evit drevezañ ken ma c'heller skouer Jezuz. Alies e vez ivez klask cheñch e zarempredoù gant e familh ha gant an nesañ evit bezañ degemerusoc'h ha gwelloc'h en-o-c'heñver, ha skoulmañ darempredoù gwelloc'h. Lod a Gristenien a glask ivez bezañ tommoc'h ouzh ar relijion en ur bediñ hag en ur lenn ar Bibl aliesoc'h, evit bezañ e-mod-se tostoc'h ouzh spered ha doareoù Doue. Ur prantad damantiñ eo ma vez lemmet arouezioù al levenez, evel ar bleunioù war an aoter. Meur a hini, katoliked, luterianed hag anglikaned, a oa kustum da chom hep debriñ kig, ar pezh a vez graet c'hoazh e kornoù zo eus ar bed, etre an ortdoksiz ha katoliked an Oriant dreist-holl.

Graet e vez ganto e-pad ur prantad a zaou-ugent devezh, evit delc'her soñj eus an daou-ugent devezh bet tremenet gant Jezuz en dezerzh, a-raok komañs da reiñ brezegennoù publik, el lec'h ma oa bet temptet gant Satan.

Sizhunvezh ziwezhañ ar C'horaiz eo ar Sizhun Santel, a gomañs da Sul ar Beuz. Kounaet eo kroazstagañ Jezuz d'ar Gwener, hervez an Testamant Nevez ha gant Sul Fask e komañs ur prantad laouen adarre.
Ehud

**Ehud ben-Gera** (hebraeg : **אֵהוּד בֶּן־גֵּרָא**; tiberianeg : *ʾĒhûḏ ben‑Gērāʾ*) a oa eil barner Israel, er Bibl. Lazhañ a reas Eglon, roue Moab evel m'eo kontet e Levr ar Varnerien.
Ha*Ash

Ur strollad sonerezh pop amerikan brudet eo **Ha*Ash**.

## Izili
;2002-bremañ
* Ashley Grace Pérez (*27/01/1987)- Kan, gitar, *[[Melodica]]*®, piano
* Hanna Nicole Pérez (25/06/1985) - Kan, gitar, gitar-boud, *[[pandero]]*, piano, taboulinoù

## Roll pladennoù
;Studio
* *Ha*Ash* (2003)
* *Mundos Opuestos* (2005)
* *Habitación Doble* (2008)
* *A Tiempo* (2011)
* *30 de Febrero* (2017)
;Live
* *Primera Fila: Hecho Realidad* (2014)
* *En Vivo* (2019)
;EP
* *Spotify Singles* (2018)
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
## Notennoù
Puerto Williams

**Puerto Williams** zo ur gêr hag ur porzh eus su Chile en enez Navarino. Emañ war ribl Kanol Beagle. Bez' eo pennlec'h kumun Cabo de Hornos ha hini proviñs Antarktika Chile, unan eus proviñsoù Chile e Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile. E Puerto Williams ez eus 2 874 a dud o chom ha kontañ a reer ez eo ar gêr suañ er bed.

Savet e voe kêr e 1953, ha da gentañ e oa anvet *Puerto Luisa.* Diwezhatoc'h e voe anvet *Puerto Williams* en enor da John Williams Wilson, ur moraer chileat genidik eus Bro-Saoz hag a savas Fuerte Bulnes, ar c'hreñvlec'h koshañ e tolead Strizh-mor Magalhães, savet e 1843.

Ur porzh pouezus eo Puerto Williams evit mont da inizi su Chile ha da Antarktika. Ul lec'h pouezus eo evit pesketaerien ar vro ivez.

## Notennoù
Badezouriezh

Ar **Vadezouriezh** zo unan eus skourroù pennañ ar Brotestantiezh. Ganti ne vez badezet nemet tud gouest da embann o feiz (da enebiñ ouzh badeziant ar vugale) en ur splujañ anezho en dour penn-kil-ha-troad. Dre vras e kred ar Vadezourien emañ pep hini e karg eus e salvidigezh dirak Doue, e vezer savetaet gant ar feiz hepken (*[[sola fide]]*), ne c'heller diazezañ ar feiz hag al lid nemet war ar skridoù (*[[sola scriptura]]*) hag e ranker aozañ an Iliz dre ur gumuniezh aozet hag ingal o izili. Daou sakramant zo anavezet ganto, ar vadeziant ha sakramant an aoter.

Adalek ar penn-kentañ ez eus meur a zoare disheñvel da vezañ badezour e-keñver an dogm, al lid pe o doare da welet ar Gristenien all. Kavet ez eus bet roudoù eus an ilizoù "badezour" kentañ e 1609 en Amsterdam, gant ur gumuniezh heñchet gant ur pastor saoz, John Smyth. Nac'hañ a reas badeziñ bugale ha ne zegemere nemet tud gour da vezañ badezet, hervez e zoare da lenn an Testamant Nevez. Strewiñ a reas al luskad war-zu Bro-Saoz e-lec'h ma savas skourroù disheñvel etre ar re a grede ne oa nemet un nebeud a vije dibabet da heuliañ o feiz ha lod all a grede e rankjed klask kelenn an holl. Unan eus pennoù bras a Vadezourien er mare-se, Thomas Helwys a c'houlennas e vije dispartiet ar Stad diouzh an Iliz evit ma c'hellje kaout an holl frankiz da grediñ diouzh o c'hoant. Gant kudennoù etre ar feizoù e Bro-Saoz e strewas al luskad en Amerika a-raok bezañ kaset d'an holl gevandirioù gant misionourien.

## Pennadoù kar
* Kristeniezh
Max Verstappen

**Max Emilian Verstappen** ( , bet ganet d'an 30 a viz Gwengolo 1997, zo ur blenier redadegoù-kirri eus an Izelvroioù hag eus Belgia. Mab eo da Jos Verstappen, a oa bet blenier F1 ivez. Redek a ra gant Red Bull Racing e kevezadeg bed ar Formulenn 1 abaoe  ha betek  hervez e gevrat.

Abaoe e yaouankiz e oa bet prientet gant e dad da redek eil live uhelañ. Da 17 vloaz ha 166 deiz e voe blenier yaouankañ ar Formulenn 1 e 2015 pa gomañsas da redek gant Toro Rosso ha trec'hour yaouankañ eo ivez abaoe 2016, da 18 vloaz ha 227 deiz, gant Red Bull, goude bezañ erlec'hiet Daniil Kvyat e-kerzh ar bloaz. Buan en doa tapet ar vrud da vezañ ur blenier sur eus e zonezonoù ha rust un tamm war ar bistenn, hep bezañ kastizet kalzig avat. Ar bloavezioù da c'houde a gadarnaas e zonezonoù, met trenket e voent gant fazioù ha kudennoù teknik. Ar cheñchamant da Honda a ro ur chañs dezhañ da vezañ a-live gant Mercedes, a oa e penn ar Formulenn 1 abaoe , met n'eo nemet e  e voe kreñv a-walc'h e Red Bull-Honda da gas ar stourm betek ar fin, ha trec'h e voe war Lewis Hamilton, daoust d'an tabud war an degouez, en dro diwezhañ.

Kampion 2021 e F1 eo, ar 34 hini, ha kentañ izelvroat aet ar maout gantañ e Formulenn 1 eo.

## Buhez
### Ganedigezh ha familh
Ganet e oa e Belgia, d'an  e Hasselt hag e proviñs Limbourg e oa bet desavet en hevelep bro. Mab da Jos Verstappen, blenier Formulenn 1 ha da Sophie-Marie Kumpen, a voe blenierez karting a-live uhel, bet tapet ar maout ganti meur a wezh e redadegoù brudet. Ur c'hoar vihan en deus, Victoria-Jane, bet ganet e 1999. Dispartiet e voe e dud e 2008, goude barradoù feulster Jos o doa kaset anezhañ dirak al lez-varn.

## Disoc'hoù e redadegoù-kirri
### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1
Goude Priz Bras Bahrein 2023
* 8 vloaz e Formulenn 1.
* 2 ditl ar vlenierien (-)
* 164 disparti.
* 36 trec'h. 
* 2036,5 poent merket. 
* 21 plas pol. 
* 21 tro gwellañ ar redadeg. 
* 78 Podiom.
* 3 *hat trick*. 
* 29 dilezel.
* Krog eo e : d'ar 15 a viz Meurzh 2015 e Priz bras Aostralia, war troiad Melbourne – Dilezet.
* Plas pol kentañ : d'ar 4 a viz Eost 2019 e Priz Bras Malaysia, war an Hungaroring.
* Trec'h kentañ : d'ar 16 a viz Mae 2016 e Priz bras Spagn, war troiad Barcelona.

### Trec'hioù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

## Gwelet ivez

### Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Stadegoù war statsf1.com
*  Pajenn Verstappen diwar lec'hienn ofisiel ar Formulenn 1
Carlos Sainz Jr.

**Carlos Sainz Vázquez de Castro** pe **Carlos Sainz** (bet ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 2014) zo ur blenier redadegoù-kirri spagnolat a vlein gant McLaren Racing e 2020 met a zo da vont da redek gant Ferrari. Mab eo d'ar c'hampion rallioù Carlos Sainz.
Esteban Ocon

**Esteban Ocon** (bet ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1996) zo ur bleiner herrgirri norman. Bleinañ a ra gant Alpine e . Krog e oa da redek e 2017 gant Force India ha kendelc'her a reas da redek e  a-raok bezañ erlec'hiet gant Lance Stroll pa voe prenet ar skipailh gant Lawrence Stroll. Blenier-miret Mercedes e oa e  a-raok sinañ ur c'hevrat gant Renault da redek e . Chomet eo gant ar memes skipailh pa voe adanvet Alpine e , ar bloaz ma tapas e drec'h kentañ e Priz Bras Hungaria.
Maria Klementine Aostria (1798–1881)

**Ur pennad [[Maria Klementine Aostria]], zo, hag ur pennad [[Maria Aostria]] zo ivez.*

**Maria Klementine Aostria (1798–1881)** a oa un arc'hdugez aostrian.

Merc'h e oa d'an impalaer Franz II an Impalaeriezh Santel ha d'e bried italian Maria Teresa di Borbone-Napoli (1772-1807).

C'hoar e oa da Marie-Louise Aostria, impalaerez ar C'hallaoued, ha da Maria Leopoldine Aostria, impalaerez Brazil.

Dimezet e voe d'hec'h eontr, Leopoldo di Borbone-Napoli (1790-1851), priñs Salerno, breur d'he mamm, ha bugale o doe.

## Bugale
Pevar bugel o doe Maria Clementina ha Leopoldo :
* ur verc'h (17 Here 1819), marv-ganet;
* Maria Carolina Augusta (26 Ebrel 1822 – 6 Kerzu 1869), dimezet d'ar priñs gall Henri d'Orléans,  Dug Aumale, ha pevar bugel o doe; 
* Ludovico Carlo (19 luglio 1824 – 7 agosto 1824) marvet dindan teir sizhun;
* ur verc'h (5 Kerzu 1829) marv-ganet.
Franz Karl Aostria

**Franz Karl Aostria** (1802-1878) a oa arc'hdug Aostria, ha trede mab an impalaer Franz II hag e bried Maria Teresa Bourbon-Naplez. Tad e oa d'an impalaer Franz Joseph.

E vreur Ferdinand Iañ a oa o ren met n'en doa bet pennhêr ebet. Franz Karl eta a oa da ren war e lerc'h. Met a zilezas e vreur ar galloud, goude Dispac'h Aostria, e kavas gwell Franz Karl lezel e wirioù gant e vab henañ.

## E vuhez
Dekvet bugel ha trede mab an impalaer Franz II an Impalaeriezh Santel e oa. Tri bloaz e oa e 1805 pa voe trec'h Napoleon war arme Aostria en emgann Austerlitz. En 1807, pa oa pemp bloaz, e varvas e vreur Joseph Franz, hag o mamm ivez.

## Dimeziñ ha bugale
Carlos Sainz

**Carlos Sainz Cenamor** pe **Carlos Sainz** (bet ganet d'an 12 a viz Ebrel 1962 e Madrid, Bro-Spagn) zo ur blenier rallioù en doa gounezet div wezh kevezadeg bed ar Rallioù e 1990 hag e 1992. Teir gwech eo aet ar maout gantañ er Ralli Dakar ivez. Tad Carlos Sainz Jr., blenier F1, eo.
Emgann ar Mincio (1814)

**Emgann ar Mincio** a c'hoarvezas d'an 8 a viz C'hwevrer 1814 etre un arme gall hag italian renet gant Eugène de Beauharnais, besroue Italia, hag un arme aostrian dindan urzhioù ar feld-marichal Heinrich Johann de Bellegarde, war lezioù ar stêr Mincio. Trec'h e voe an arme c'hall.


File:EugeneBeau.jpg| Eugène de Beauharnais, e penn an arme c'hall en Italia en 1814.
File:Heinrich von Bellegarde.jpg|Heinrich Johann de Bellegarde, pennkomandant an arme aostrian en Italia en 1814.
Emgann ar Mincio

Daou emgann zo anvet *Emgann ar Mincio* en hanternoz Italia, war lez ar stêr Mincio, etre an arme c'hall hag an arme aostrian o-daou, ha Heinrich Graf von Bellegarde e penn an arme aostrian bep tro. 

* Emgann ar Mincio (1800), pe emgann Pozzolo
* Emgann ar Mincio (1814)
Pierre Gasly

**Pierre Gasly** (bet ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1996) zo ur blenier kirri-redadeg norman. Bleniañ a ra gant Scuderia AlphaTauri e 2020 hag harpet eo gant hentenn Red Bull. Bleniet en doa gant Red Bull Racing e-pad an hanter eus ar c'houlzad 2019 met kaset e oa bet d'ar skipailh-c'hoar dre ne oa ket mat a-walc'h e zisoc'hoù. Kampion 2016 eo e GP2 Series.      Etre 2017 ha 2018 e oa e ti Toro Rosso. E 2019 e oa bet roet d'ar gumun al label Red Bull. A-hed ar bloaz e tistroio da di Toro Rosso. Cheñch a ra anv an embregerezh ha dont a ra da vezañ Alpha Tauri. Betek fin 2022 e oa bet du-mañ. Adalek 2023 e kemer perzh en embregerezh gall Alpine.

## Formulenn 1
Mincio (departamant)

Ar **Mincio** a oa un departamant eus ar Republik Sizalpin, eus ar Republik italian (1802-1805) goude, hag eus Rouantelezh Italia (1805-1814) goude c'hoazh, etre 1797 ha 1814. Anvet e oa bet diwar anv ar stêr Mincio, adstêr d'ar Po. Kêr Mantova e oa ar pennlec'h.
Kengevread ar Roen

**Kengevread ar Roen** a oa ur c'hengevread stadoù en Alamagn etre 1806 ha 1813.

## Stadoù ar C'hengevread

* Rouantelezh Bavaria 
* Rouantelezh Saks (1806-1815)
* Rouantelezh Westfalen 
* Rouantelezh Württemberg 
* Dugelezh-veur Baden (1806-1871)
* Dugelezh-veur Berg
* Dugelezh-veur Frankfurt
* Dugelezh-veur Hessen
* Dugelezh-veur Würtzburg
* Dugelezh Anhalt-Bernburg
* Dugelezh Anhalt-Dessau
* Dugelezh Anhalt-Köthen
* Dugelezh Aremberg
* Dugelezh Mecklenburg-Schwerin
* Dugelezh Mecklenburg-Strelitz
* Dugelezh Nassau
* Dugelezh Oldenburg
* Dugelezh Sachsen-Coburg-Saalfeld
* Dugelezh Sachsen-Eisenach
* Dugelezh Sachsen-Hildburghausen
* Dugelezh Sachsen-Meiningen
* Dugelezh Sachsen-Weimar
* Dugelezh-veur Sachsen-Weimar-Eisenach
* Priñselezh Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym
* Priñselezh Aschaffenburg
* Priñselezh Hohenzollern-Hechingen
* Priñselezh Hohenzollern-Sigmaringen
* Priñselezh Isenburg
* Priñselezh Leyen
* Priñselezh Liechtenstein
* Priñselezh Lippe
* Priñselezh Regensburg
* Priñselezh Reuss-Ebersdorf
* Priñselezh Reuss-Greiz
* Priñselezh Reuss-Lobenstein
* Priñselezh Reuss-Schleiz
* Priñselezh Schaumburg-Lippe
* Priñselezh Schwarzburg-Rudolstadt
* Priñselezh Schwarzburg-Sondershausen
* Priñselezh Waldeck-Pyrmont

## Pennad kar
* Kengevread alaman
Mincio

**Ur pennad [[Mincio (departamant)]] zo ivez.*

Ar ** Mincio** zo ur stêr eus Italia, ha 73 km hed dezhi. Adstêr eo d'ar Po war e lez kleiz. Eieniñ a ra er menezioù ma'z eo anvet Sarca a-raok en em deurel e lenn Garda. Treuziñ a ra Park ar Mincio a-raok kemberiñ er Po.

### Kumunioù treuzet
Peschiera del Garda, Ponti sul Mincio, Monzambano, Valeggio sul Mincio, Volta Mantovana, Goito, Marmirolo, Porto Mantovano, Rivalta sul Mincio, Curtatone, Mantova, Virgilio, Bagnolo San Vito ha Roncoferraro

## Pennad kar
* Emgann ar Mincio
Dugelezh-veur Hessen

**Dugelezh-veur Hessen** zo ur stad alaman hag a badas eus 1806 betek 1918, dibenn ar Brezel-bed Kentañ.
Priñselezh Waldeck-Pyrmont

**Prinselezh Waldeck**, pe **Waldeck-Pyrmont**, a oa ur stad alaman en Impalaeriezh Santel, e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman.

## Douaroniezh

Ur gorread a 1121 km2 a oa dezhi, hag Arolsen e oa ar gêr-benn. E 1905 e oa 59 000 a dud o chom enni. Div briñselezh a oa enni :
* priñselezh Waldeck, a oa enkaeet e dilenniezh Hessen ha distrigoù Minden hag Arensberg e proviñs Westfalen,
* kontelezh Pyrmont, bihanoc'h, en hanternoz, en-dro da gêr Bad Pyrmont.

### Kestell ar briñselezh

File:Burg Waldeck 1.jpg|Kastell Waldeck, en Hessen. 
File:Residenzschloss Arolsen 011.jpg|Kastell Arolsten
File:Bad Pyrmont Kasteel Pyrmont Castle Schloss Pyrmont Deutschland Germany Duitsland.jpg|Kastell Pyrmont
File:BadWildungen-Friedrichstein2-Asio.JPG|Kastell Friedrichstein e Bad Wildungen
File:Burchteisenberg.JPG|Rivinoù kastell Eisenberg e-tal Korbach
File:Schloss-Schaumburg-JR-G6-3708-2009-08-04.jpg|Kastell Schaumburg


## Istor

Waldeck a oa ur gontelezh eus an Impalaeriezh Santel abaoe an XIIIvet kantved, e dalc'h dilennerien Mainz. Dre hêrezh e voe staget ouzh kontelezh Pyrmont en 1625. En 1655 ez eas ar gonted da chom da gastell Waldeck, war lez ar stêr Eder, en Arolsen.

En 1712, gant an impalaer Karl VI an Impalaeriezh Santel e voe savet ar gontelezh da briñselezh.
Lando Norris

**Lando Norris** (bet ganet d'an 13 a viz Du 1999) zo ur blenier kirri-redadeg saoz ha belgiat. Bleniañ a ra abaoe 2019 gant McLaren Racing, goude bezañ bet ezel eus McLaren Young Driver Programme. Deuet eo da vezañ Kampion ar Bed F1 e 2025.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel
Alex Albon

**Alexander Albon Ansusinha** (taieg : อเล็กซานเดอร์ อัลบอน อังศุสิงห์, bet ganet d'an 23 a viz Meurzh 1996) zo ur blenier kirri-redadegoù tai ha saoz a red e Formulenn 1 abaoe 2019. Redek a ra gant Red Bull Racing e 2020, goude bezañ eskemmet e blas gant Pierre Gasly e kreiz 2019.
Sébastien Buemi

**Sébastien Olivier Buemi** (bet ganet d'ar 31añ a viz Here 1988 e Aigle e Suis) zo ur blenier kirri-redadegoù eus Suis a red en Añdurañs hag e Formulenn E goude bezañ redet etre 2009 ha 2011 gant Toro Rosso-Ferrari e Formulenn 1. Trede blenier Red Bull Racing ha Scuderia AlphaTauri eo c'hoazh.

Gant Toyota Gazoo Racing e vlein en Andur abaoe 2012, o kemer perzh e Kevezadeg bed an Andur. Div wezh en doa tapet an trec'h e 24 eurvezh ar Mañs, e 2018 hag e 2019.
Priñselezh Schwarzburg-Sondershausen

**Prinselezh Schwarzburg-Sondershausen** a oa ur stad alaman eus an Impalaeriezh Santel, e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman.

## Istor
C'hoarvezout a rae eus rannidigezh Kontelezh Schwartzburg e 1599 entre kontelezhioù Schwarzburg-Rudolstadt ha Schwarzburg-Sondershausen, uhelaet da briñselezh en 1697.

Sondershausen e oa ar gêr-benn hag Arnstadt, Gehren, Langewiesen, Großbreitenbach, Ebeleben, Großenehrich, Greußen ha Plaue e oa ar c'hêrioù bras all. 
 
En 1909, marvet dibennhêr priñs skourr Sondershausen, e voe adunanet an div briñselezh evel priñselezh Schwarzburg ha Rudolstadt a oa ar gêr-benn. Kaset e voe ar briñselezh da republik en 1918, hag ebarzhet en 1920 en Stad dieub Thüringen (*Freistaat Thüringen*).

## Douaroniezh
En ur gorread a 862 km2 e oa 85 000 a dud o chom en 1905.
Lance Stroll

**Lance Stroll** (bet ganet d'an 29 a viz Here 1998) zo ur blenier kirri-redadegoù eus Kebek ha Belgia a red gant Racing Point F1 Team, goude daou vloaz redet gant Williams F1 Team.
Antonio Giovinazzi

**Antonio Giovinazzi** (Distagadur italianek : ; bet ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1993) zo ur blenier kirri-redadegoù eus Italia a red e 2020 gant Alfa Romeo. Blenier esaeoù ar Scuderia Ferrari eo abaoe 2017 hag er memes bloavezh en doa redet e Briz Bras kentañ evit Sauber da erlec'hiañ Pascal Wehrlein. Redek a ra leun-amzer abaoe 2019.
Nicholas Latifi

**Nicholas Daniel Latifi** (bet ganet d'an 29 a viz Even 1995) zo ur blenier kirri-redadegoù eus Kebek hag Iran a zo sañset komañs gant ar Formulenn 1 e 2020 gant Williams F1 Team.
George Russell

**George Russell** (bet ganet d'ar 15 a viz C'hwevrer 1998) zo ur blenier kirri-redadegoù saoz a red e Formulenn 1 evit Williams F1 Team abaoe 2019. Kampion 2018 ar Formulenn 2 eo ivez.  Adalek 2022 ez eo degemeret gant ar skipailh 8 gwech kampion ar bed Mercedes Grand Prix ha mont a ra da skipailh gant Lewis Hamilton.  Goude bezañ bet trec'h war ar c'harting e oa bet kroget gant George Russell e 2014 e kampionad Formula Renault 2.0 Alps.  E-keit-se e voe kampion BRDC Formula 4 ha gounezet pemp redadeg gantañ.
## GP3 & Formulenn 2
E 2017, pa oa deuet da vezañ pilot esaeer Mercedes Grand Prix, e tremenas George Russell er GP3 Series.  Trec'h eo e redadeg kentañ e Spielberg.  Da-geñver adc'hounidigezh kampionad GP3 e ra un dibenn-sizhun tost peurvat e Spa-Francorchanmps, en ur c'hounit ur pol lec'hiadur, un trec'.  Goude bezañ bet trec'h war Monza en-dro, e oa aet ar maout gantañ da-geñver eil troiad ar c'houlzad e Jerez. 

Kenderc'hel a ra e avantur gant Art Grand Prix e 2018, en ur engravañ ar skeul uhelañ hag en ur dremen e Formulenn 2.  Jack Aitken zo ur c'hoarier mell-droad.  A-drugarez d'un dibenn-sizhun luziet-kenañ e oa bet dilezet ar strollad e-pad an daou redadeg, e oa bet trec'h war ar Red Bull ring.  Aet eo ar maout gantañ en-dro gant ar pole position hag an trec'h gant Monza, ar pezh a ro tro dezhañ da greskiñ e lañs er c'hampionad war Lando Norris e Alex Albon.  Gounezet en deus an titl e-pad emvod diwezhañ ar c’houlzad en Abou Dabi, goude bezañ bet trec’h er seizhvet gwezh.

## Formulenn 1
Schwartzburg (disheñvelout)

**[[Schwarzburg]]** zo ur gêriadenn eus Thüringen en Alamagn, hag ivez:

* tiegezh Schwarzburg, un tiegezh kozh;
* kontelezh Schwarzburg, ur stad gwechall, hag a voe rannet etre div briñselezh: 
** priñselezh Schwarzburg-Rudolstadt,
** priñselezh Schwarzburg-Sondernshausen.
Stoffel Vandoorne

**Stoffel Vandoorne** (bet ganet d'ar 26 a viz Meurzh 1992) zo ur blenier kirri-redadgoù eus Belgia a red e Formulenn E gant Mercedes. Redet en deus e Formulenn 1 etre 2016 ha 2018 gant McLaren Racing. Chom a ra blenier-esaeoù evit Mercedes.
Esteban Gutiérrez

**Esteban Manuel Gutiérrez** ( []) (bet ganet d'ar  e Monterrey, Nuevo León, Mec'hiko) zo ur blenier redadegoù kirri en doa redet e Formulenn 1 etre 2013 ha 2016, gant Sauber-Ferrari ha da c'houde gant Haas F1 Team. Sikouret eo bet gant ar gompagnunezh Telmex evit pignat uheloc'h-uhelañ ha kenderc'hel gant ar redadegoù kirri. Gounezet en deus kevezadeg kentañ ar GP3 Series ha daou vloaz en deus redet e GP2 Series.

## Disoc'hoù
* 2007 : Formulenn BMW SUA, 2 (4 zrec'h)
* 2008 : Formulenn BMW Europa, **Kampion** (7 trec'h)
* 2009 : Formule 3 euroseries, 9
* 2010 : GP3 Series, gant ART Grand Prix, **Kampion** gant 88 poent, 3 flas pol, 5 trec'h, 9 fodiom ha 7 tro wellañ
* 2012 : GP2 Series, trec'hour redadeg kentañ Valencia
* 2013 : Formulenn 1 gant Sauber
Priñselezh Schwarzburg-Rudolstadt

**Priñselezh Schwarzburg-Rudolstadt** a oa ur stad alaman en Impalaeriezh Santel, e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman.

## Istor
C'hoarvezout a rae ar briñselezh eus rannidigezh Kontelezh Schwartzburg e 1599. Goude marv ar c'hont Günther XL e voe rannet ar gontelezh entre an daou vab. D'ar yaouankañ, Albert VII, e tegouezhas **Schwarzburg-Rudolstadt'', ha d'an henañ, [[Johann Günther von Schwarzburg-Sondershausen]] e tegouezhas [[Priñselezh Schwarzburg-Sondershausen|Schwarzburg-Sondershausen]], uhelaet da briñselezhioù en 1697.

Da gentañ edo ar gêr-benn e [[Schwarzburg]], pan edo kastell an tiegezh eno, met goude e voe lakaet e [[Rudolstadt]]. 
En 1905 e oa d'ar briñselezh ur gorread a 940 km2 ha kement ha 97 000 a dud o chom enni.

En 1906, pa ne oa pennhêr ebet d'ar skourr Sondershausen e voe unanet an div stad, hag anvet **priñselezh Schwarzburg'''. E 1918 e teuas da vout ur republik . E 1920 e voe ebarzhet e Stad Dieub Thüringen.

### Skeudennoù

File:Schloss Schwarzburg 1900.jpg|Kastell Schwarzburg.
File:Treppsteinblick 1900.jpg| Schwarzburg eus an oabl.
File:Heidecksburg.jpg| Heidecksburg, e Rudolstadt.
Arundhati Roy

**Arundhati Roy**, ganet d’ar 24 a viz Du 1961 e Shillong en India, zo skrivagnerez ha stourmerez. Aet eo Priz Booker 1997 ganti evit he levr *Doue an Traouigoù* ("The God of Small Things"), ur romant dam-awenet gant he buhez ha dreist-holl he bugaleaj e Kerala, ur stad eus India, e mervent ar vro, en arvor. Stourm a ra evit difenn gwirioù mab-den, an ekologiezh hag an arallvedelouriezh.
Priz Booker

Ar **Priz Booker**, krouet e 1968, zo ur priz lennegel roet da skrivagnerien-ezed romantoù faltazi e saozneg. Er penn-kentañ e veze roet d’ar skrivagnerien-ezed a oa keodedourien-ezed deus Kenglad ar Broadoù, Iwerzhon ha Zimbabwe hepken. Abaoe 2013 e c’heller resev ar priz evit oberennoù e saozneg embannet er Rouantelezh-Unanet pe en Iwerzhon hep bezañ keodedour deusoute.
Priñselezh Schaumburg-Lippe

**Priñselezh Schaumburg-Lippe** a oa ur stad vihan alaman eus an Impalaeriezh Santel, krouet e 1647 hag a badas betek 1946. Perzh a gemeras e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman.

## Douaroniezh
Bückeburg e oa ar gêr-benn.

## Istor
C'hoarvezout a ra priñselezh Schaumburg-Lippe eus rannidigezh kontelezh Schaumburg e 1647. Priñselezh e teuas da vezañ e 1807, ha stad dieub adal 1918, betek 1946. Hiriv eo ebarzhet e stad Niedersachsen.
Priñselezh Lippe

**Priñselezh Lippe** (en alamaneg : *Fürstentum Lippe*) a oa ur stad vihan alaman adal 1789 betek 1918. Perzh a gemeras e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman. 
Hiriv emañ e Nordrhein-Westfalen.

## Douaroniezh
Etre ar stêr Weser ha penn gevred koad Teutoburg emañ. Detmold e oa ar gêr-benn.

## Istor
C'hoarvezout a ra priñselezh Lippe eus Kontelezh Lippe-Detmold a badas eus 1613 betek 1789.
Scuderia AlphaTauri

**Scuderia AlphaTauri** pe **AlphaTauri**, o redek e 2020 evel **Scuderia AlphaTauri Honda**, zo ur saver-kirri ha skipailh Formulenn 1 eus Italia. Perc'hennet eo evel Red Bull Racing gant an evajer Red Bull hag anvet eo evel merk-dilhad an embregerezh. Krouet e oa bet e 2020 evit mont da heul Scuderia Toro Rosso, perc'hennet ivez gant Red Bull. E 2020 e redas gant Pierre Gasly ha Daniil Kvyat, pourvezet gant kefluskerioù Honda.
Racing Point F1 Team

**Racing Point F1 Team**, o kevezañ dindan an anv **BWT Racing Point F1 Team**, berroc'h : **Racing Point**, zo ur skipailh ha saver-kirri Formulenn 1 Bro-Saoz a red e 2020. Krog e oa gant ar redadegoù Formulenn 1 e 2019 pa voe prenet skipailh Force India gant Lawrence Stroll hag e embregerezh Racing Point UK e-kerzh 2018. E 2020 e red gant Sergio Pérez ha Lance Stroll, mab Lawrence Stroll. Adanvet e vo ar skipailh Aston Martin a-benn 2021.
Pascal Wehrlein

**Pascal Wehrlein** (bet ganet d'an 18 a viz Here 1994) zo ur blenier kirri-redadeg eus Alamagn a red e Formulenn E gant Mahindra Racing. Blenier-esaeoù evit ar Scuderia Ferrari eo e Formulenn 1 ha redet en doa daou vloaz er gevezadeg-se. Kampion 2015 kevezadeg DTM eo ivez.
Priñselezh Leyen

**Priñselezh Leyen** pe *al Leyen* (en alamaneg : *Fürstentum von der Leyen*) a oa ur stad vihan alaman berrbad, adal 1805 betek 1815, e Kontelezh Hohengeroldseck, er c'hornog da stad Baden-Württemberg hiriv.

## Istor
En 1797 e voe trec'h Bro-C'hall war an Impalaeriezh Santel, ma kemeras an douaroù war lez kleiz ar Roen.
E miz Kerzu 1805, pa veze lonket ar stadoù bihan all e voe laosket Leyen, rak ar c'hont a oa niz da Karl Theodor von Dalberg, kenlabourer da Napoleon.

## Douaroniezh
Lejion a enor (Bro-C'hall)

Al **Lejion a enor**, pe **Urzh broadel al Lejion a enor** (*L'ordre national de la Légion d'honneur* e galleg) zo un urzh c'hall,  krouet gant Napoleone Buonaparte, pa oa kentañ koñsul ar republik c'hall, d'an 19 a viz Mae 1802.

*Enor ha Mammvro* (*Honneur et Patrie*) eo ger-stur an urzh. Emañ sez an urzh e Pariz, e *Palez al lejion a enor*,  war glann gleiz ar stêr Saena.

Krouet e oa bet evit ar soudarded o doa diskouezet ampartiz,  pe graet taolioù-kaer. 
Er C'hentañ kantved warn-ugent  e vez roet da  anavezout hag enoriñ perzhioù mat ha dibar an dud war forzh peseurt tachenn diwar intrudu ar Stad C'hall.

Kavout a reer pemp seurt izili : tri rez (marc'heg, ofisour ha komandour) ha div dinded (ofisour meur, "grand officier", ha kroaz veur, "grand'croix").

Staliet eo kañsellerezh veur an urzh en Otel a Salm, e 7vet arondisamant Pariz.

Mestr meur an urzh eo Prezidant ar Republik C'hall dre leunwir.

## Arroudennoù
Napoleone Buonaparte : *"On appelle cela "des hochets" ; Eh bien, c'est avec des hochets qu'on mène les hommes."*
Dugelezh Aremberg

**Dugelezh Aremberg** pe **Arenberg**(en alamaneg : *Herzogtum Arenberg*) a oa ur stad vihan en Alamagn ha Belgia, adal 1789 betek 1918. Perzh a gemeras e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman. 
E Nordrhein-Westfalen emañ hiziv.

## Douaroniezh
Emañ bourk ha kastell Aremberg, pe **Arenberg** un 50&nbsp;km er gwalarn da gêr Koblenz, en Eifel. Eno e oa konted ha duged Tiegezh Arenberg o chom.

## Istor
E 1298 ec'h eas Kontelezh Arenberg gant konted Mark goude un dimeziñ.
E 1547, goude un dimeziñ all, ez eas gant Jean de Barbançon, eus Tiegezh Ligne. Kreskiñ a reas ar gontelezh e 1559 pa voe staget baroniezh Zewenberghes outi.
E 1576 e voe anvet da briñselezh, hag e teuas da vout unan eus Stadoù an Impalaeriezh santel.
E 1644 e teuas da vout un dugelezh evit Philippe-François d'Arenberg, dug Aerschot, betek 1801 pa voe staget ouzh an Impalaeriezh c'hall.
Pa gouezhas Napoleon Bonaparte e 1815 e voe staget an darn vrasañ ouzh Rouantelezh Hannover ha roet ar peurrest da rouantelezh Prusia, gant bourk Aremberg.
Alan-Vari Drezen

**Alan-Vari Drezen** (Alain Marie Drézen en ti-kêr), *Mab ar Bae* e anv-pluenn a-wechoù, ganet d'ar 4 Ebrel 1843 e Penmarc'h ha marvet d'an 11 Mae 1883, oa ur skrivagner brezhonek.

Ur saver buhezioù sent e voe, beleget d'an 9 Eost 1868 hag anvet kerkent da gure e Kersent-Plabenneg ; bloaz goude e voe kure e Gwiseni kent bout anvet e Kledenn-ar-C'hab ha Plozeved e 1879.
Er bloaz-se end-eun e kuitaas e garg da emezelañ e Breuriezh ar Galon Sakr a Vari. Pevar bloaz goude ez eas da Anaon, oadet a 40 vloaz.

## Oberennoù
;Levrioù
**[[Buez dom Michel Nobletz : missionner hag abostol braz Breiz-Izel]]*, Brest : J.-B. Lefournier, Kemper : Salaün, 1879.
;Kenlabour gant Feiz ha Breiz (kozh)
**Enterramant eur c'hi*, 1874
**Pardon ar Veach-Vad*, 1874
**Dimeziou etre kerent nez*, 1875
**D'ar besketaerien*, 1875
**Merc'h ar bunision*, 1875
**D'al labourerien-douar*, 1876
**Aluzen ar paour*, 1876
**Al Liberte*, 1876
**Buez dom Michel Nobletz*, 1878-1879

## Levrlennadur
* RAOUL, Lukian : *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien*, Al Liamm, 1992
Porched:Douaroniezh

----

**Un nebeud rummadoù :**
*Douaroniezh : Afrika • Europa • Amerika • Azia • Okeania 
*‎Douaroniezh hervez ar vro • Douaroniezh ar mor • Douarouriezh • Inizi • Menezioù • Mor • Stêrioù
----
**Petra eo an douaroniezh ?**

An **douaroniezh** zo ur skiant hag a studi darvoudoù fizikel, bevoniel, hag an dud zo e-barzh ur c'horn-bro, ha dreist-holl a studi penaos int ingalet ennañ, da lavarout eo ar galloudoù a ren anezhe hag an darempredoù kenetreze. 

**[[Douaroniezh|Lenn muioc'h]]...**
----

**Sklêrijenn war...**

**Douaroniezh Mec'hiko**
Ur vro eus Norzh Amerika eo Mec'hiko. Harzoù war zouar he deus gant Stadoù-Unanet Amerika (3&nbsp;326 km) en norzh ha gant Belize (250 km) ha Guatemala (962 km) er su.
Digor-bras eo ar vro war ar mor ( km), war ar Meurvor Habask ha pleg-mor Kalifornia (7&nbsp;338 km) er c'hornôg, ha war mor Karib ha pleg-mor Mec'hiko (2&nbsp;805 km) er reter.  km² eo gorread hollek ar vro, en ur gontañ 6&nbsp;000 km² a inizi er meurvor Habask, e pleg-mor Kalifornia, e mor ar C'haraibed hag e pleg-mor Mec'hiko.
En em astenn a ra takad armerzhel dispellaus (TAD) Mec'hiko war 370 km adalek pep aod, en holl 2,7 milion a km².
En dachennad ez eus ivez un nebeud inizi evel Guadalupe ha Revillagigedo (Meurvor Habask).
Kavout a reer ivez menezioù-tan a-leizh. Pikern Orizaba a dizh 5700 m hag ar poent izelañ eo al Laguna Salada zo 10 m dindan live ar mor. Techet eo ar vro d’ar c'hrenoù-douar, a vez taer-kenañ a-wechoù.

E-touez an danvezioù naturel e kaver an arc'hant, ar c’houevr, ar gaz naturel, an aour, an tireoul, ar plom hag ar zink.

**[[Douaroniezh Mec'hiko|Lenn muioc'h...]]**


**Ar porchedoù douaroniezh**
Daniel O'Donnell

**Daniel Francis Noel O'Donnell** a zo ur c'haner iwerzhonat, bet ganet d'an 12 a viz Kerzu 1961 e Cionn Caslach (Kincasslagh), e Kontelezh Donegal. 

## Liammoù diavez
*Lec'hienn ofisiel
Priñselezh Regensburg

**Priñselezh Regensburg** (alamaneg : *Fürstentum Regensburg*) a oa ur stad vihan en Alamagn. Etre 1803 ha 1806 e oa ur briñselezh eus an Impalaeriezh Santel, eus 1806 da 1810 e oa unan eus stadoù Kengevread ar Roen.

E Bavaria emañ hiziv.

## Istor
E 739 e oa bet krouet priñselezh Regensburg evit eskob Regensburg, gant Sant Bonifas Mainz.

Savet e voe ar briñselezh nevez gant an douaroù-se, ha re all stag outo, evit digoll arc'heskob Mainz, ar priñs-dilenner Karl Theodor Anton Maria von Dalberg, goude ma oa bet staget e eskopti ouzh Bro-C'hall dre feur-emglev Lunéville e 1801. Ouzhpenn-se e voe staget outi douaroù Donaustauf, Wörth ha Hohenburg, kêr Regensburg, abati Sant-Emmeran, ha re Obermünster ha Niedermünster. Dalberg a voe roet dezhañ ivez priñselezh Aschaffenburg, a-hed ar stêr Main.

E-pad brezel ar Pempvet Kenunaniezh e voe aloubet Regensburg gant an Aostrianed en Ebrel 1809. Kemeret e voe gant ar C'hallaoued tri devezh goude, ha freuz ha reuz a lakajont e kêr. E 1810, dre feur-emglev Pariz e plegas Dalberg da reiñ Regensburg da Rouantelezh Bavaria. En eskemm e resevas Hanau ha Fulda, a stagas ouzh priñselezh Aschaffenburg d'ober dugelezh-veur Frankfurt. Mirout a reas an titl a arc'heskob Regensburg avat, betek e varv e 1817.
Bronn (disheñvelout)

**Bronn** a c'hall bezañ meur a dra.

## Er [[Bevoniezh|vevoniezh]]
* bronn : bruched loened, en o zouez an dud, hag a *ro bronn* d'o re vihan d'o magañ. Graet e vez bronneged anezho
* anv loened all : ar vronn-vor, ar vronn-granked, ar vronnlaz (ul labous)

## Un anv brezhonek pe [[Predenek|bredenek]]
Dre astenn-ster e ra dave d'un dorgenn en anvioù-lec'h.
* Bronn, ur gumun e Bro Sant-Maloù
* Penn Bronn, ur beg-douar en Turball, e Bro Gwenrann
* Bronn Wennili, menez uhelañ Kernev-Veur

Menegomp ivez :
* Bronn, un dudenn er romant *[[A Song of Ice and Fire]]* gant George R. R. Martin

## Un anv-den [[alamanek]]
* Heinrich Georg Bronn (1800–1862), douarour ha loenoniour alaman
* Marie-Elisabeth Bronn, un aktourez c'hall ganet e 1980
* Dylan Bronn, ur melldroader gall-ha-tunizian

## Gwelet ivez
* Bron
* Brenn
* Bre
* Bryn (ger kembraek)
Fernando Alonso (disheñvelout)

**Fernando Alonso** zo anv meur a zen. 

*Fernando Alonso Díaz, karrvleiner;
*Fernando Alonso, koroller kuban;
*Fernando Alonso Alonso, skrivagner spagnol.
Brezhoneg al levrioù

***Brezhoneg al levrioù*** eo an anv roet dre zismegañs d'ar brezhoneg skrivet.

## Menegoù eus ''brezhoneg al levrioù''

*Meavenn : *"A-hend-all, [[Frañsez Vallée]] ne oar nemet brezoneg al levriou, gouzout a rez."*
*Jules Gros : *"Ayant constaté dès 1912 la supériorité du breton de ma grand-mère, née en 1833, et des autres personnes agées - et, comme elle, illettrées - de Trédrez (Cotes-du-Nord) sur le breton des livres, [...]"*.
*Francis Favereau : *"Enebet `vez alies, gant gwir abeg, brezhoneg al levrioù ha brezhoneg an dud."*
*Nelly Blanchard : *"Ce besoin de double polarité, calquée sur le modèle français « patois vs français normé », se fait au bénéfice d’un centre imaginaire qui est tantôt le breton de l’école, tantôt le breton des livres, tantôt le breton du Léon, tantôt celui de Saint-Pol-de-Léon ou celui de Vannes, etc."*

## Notennoù
Sant-Mezar-Elvinieg (1790-2018)

Saint-Marc-le-Blanc (35) Mairie - 01.jpg|Ar maerdi.

**Sant-Mezar-Elvinieg** (** e galleg) a oa ur gumun eus Breizh e kanton Sant-Brizh-Gougleiz e departamant Il-ha-Gwilen.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 70 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,16% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; tri anezhe a varvas e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, unan en Emgann Châtelet, er 130vet Ruminant Troadegiezh e oa hag unan e Namur, er 45vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou soudard e 1957,, unan anezhe a oa er 31vetGCP, mervel a reas e miz Mae .
### 
* Bodet e voe Balieg ha Sant-Mezar-Elvinieg d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober kumun nevez Sant-Mezar-Elvinieg.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Marc-le-Blanc (35) Manoir des Meslinières - 01.jpg|Ar maner.

* Maner "Les Meslinières".

Saint-Marc-le-Blanc (35) Église 11.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Marzh*.

Saint-Marc-le-Blanc (35) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn
## Pennadoù kar
* Balieg,
* Sant-Mezar-Elvinieg. 
## Dave ha notennoù
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2018

**Kevezadeg bed Formulenn 1 2018** zo 69 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. Ur redadeg warn-ugent a oa bet redet er bloaz-se ha mont a reas ar maout gant Lewis Hamilton e-touez ar vlenierien ha gant Mercedes e-touez ar saverien. Er bloaz-se e voe degaset e Formulenn 1 an halo evit gwareziñ penn ar vlenierien. Koulzad diwezhañ Fernando Alonso, kampion 2005 ha 2006 e voe.

## Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien kefluskerioù o doa redet e 2018. 

## Prizioù Bras 2018

## Cheñchamantoù
### Skipailhoù
#### Cheñchamantoù skipailh
* E-kerzh ar bloaz e oa bet prenet Force India gant Lawrence Stroll. Koll a ra ar skipailh e boentoù a-bezh en ur cheñch anv (da "Racing Point Force India").

#### Cheñchamantoù keflusker
* Goude tri bloaz start gant Honda e choaz McLaren da redek gant Renault evit an tri bloaz da heul.
* Ar scuderia Toro Rosso a choaz mont gant Honda goude bezañ bet gant Renault.

#### Cheñchamantoù sponsor
* Aston Martin az a da sponsor Red Bull Racing.
* Alfa Romeo az a da sponsor Sauber.

### Blenierien
#### Mont a reont kuit
* Goude bezañ klasket chom a-sav e 2016 ez a kuit Felipe Massa eus ar Formulenn 1 e fin 2017.
* Jolyon Palmer ne voe ket miret gant Renault.

#### Deraouidi
* Charles Leclerc gant Sauber.
* Sergey Sirotkin gant Williams.

## Renkadur 2018
### Blenierien

### Saverien

## Notennoù

## Daveoù
Haas F1 Team

**Haas Formula LLC**, a red dindan an anv **Haas F1 Team**, zo ur skipailh Formulenn 1 amerikan liammet kreñv ouzh ar skipailh NASCAR Stewart-Haas Racing ha perc'hennet gant ar memes den Gene Haas. Sañset e oa komañs gant ar redadegoù e 2015 met divizout a reas daleañ e redadeg kentañ betek 2016. Redek a ra gant Romain Grosjean ha Kevin Magnussen e 2020.
Unterwalden

**Unterwalden** (*Unterwald* e galleg, *Untervaldo* en italianeg) zo ur rannvro eus Suis, enni kantonioù Obwalden ha Nidwalden.

Gant Unterwalden, Uri ha Schwyz e oa bet graet emglev, e 1291, da sevel ur c'hengevread etrezo, pazenn gentañ savidigezh Suis.

Pell zo eo dispartiet Obwalden ha Nidwalden. Gwechall e veze graet gant an anvadurioù *Unterwalden ob dem Wald* hag *Unterwalden nid dem Wald*, da lavaret eo Unterwalden a-us ar c'hoad hag Unterwalden a-is ar c'hoad. 

Emañ Unterwalden e-kreiz kengevread Suis, war ribl Lenn ar Pevar C'hanton (Vierwaldstättersee). Tro-dro emañ kantonioù Schwyz er biz, Uri er reter, Luzern er gornaoueg ha Bern er c'hreisteiz.
Alessandro Barbero

**Alessandro Barbero**, ganet e 1959 e Torino, zo ur skrivagner hag un istorour italian. Enoret eo bet gant priz ar Premio Strega e 1996 evit e levr *Bella vita e guerre altrui di Mr Pyle, gentiluomo.* 
### Pennadoù kazetenniñ
Evit un listenn glok eus ar pennadoù, gwelet en Reti Medievali.
* 1992 - Vassalli, nobili e cavalieri fra città e campagna. Un processo nella diocesi di Ivrea all'inizio del Duecentoen *Studi Medievali*, XXXIII
* 1994 - La venalità degli uffici nello stato sabaudo. L'esempio del vicariato di Torino (1360-1536)en *Studi Veneziani*, XXVIII
* 1999 - Liberti, raccomandati, vassalli. Le clientele nell'età di Carlo Magnoen *Storica*, XIV
* 2005 - *Marie-Antoinette* en Le magazine des Livres, Nnn 338 eus an 30 a viz Eost 2005, pajennoù 82-83
Dugelezh-veur Frankfurt

**Dugelezh-veur Franfurt** a oa ur stad vihan en Alamagn, adal 1810 betek 1813, dindan levezon Impalaeriezh c'hall kentañ Napoleone Buonaparte.

## Istor
E 1806 e kollas kêr Frankfurt he statud a gêr impalaerel frank pa voe diskaret an Impalaeriezh santel. Savet e voe priñselezh Frankfurt ha roet da arc'heskob Mainz, Karl Theodor Anton Maria von Dalberg.

E 1810 e voe tennet priñselezh Regensburg digant Dalberg gant Napoleon , d'he reiñ da Rouantelezh Bavaria. Neuze e voe staget ar pezh a chome eus e stadig, douaroù priñselezh Aschaffenburg, Wetzlar, Fulda, Hanau, ouzh Dugelezh-veur Frankfurt d'ober Priñselezh Frankfurt.

Melestret e oa kêr gant komiserien c'hall, tra ma ranke Dalberg chom en Aschaffenburg. Aozet e oa e vije roet an dugelezh-veur, da varv Dalberg, da lezvab Napoleon, ar jeneral Eugène de Beauharnais.


Knötel II, 39.jpg|Soudard eus Frankfurt, 1807
Knötel II, 40.jpg|Soudard eus Frankfurt, 1809
Francis Moal

**Francis Moal**, lesanvet *Sisig*, ganet e 1898 e Kastell-Paol ha marvet e 1979 e Montroulez, *Alc'houeder Leon* e anv-barzh, a oa ur sonaozer leonat. 

Bener-mein e oa e dad, Hamon Moal, lesanvet *Toutik*, ha sakrist en iliz-veur. Sisig a oa bet o labourat en ti-moullañ Manac'h e Kastell pa oa krennard, etre 1911 ha 1912. Goude-se ez eas da vañsoner. Ur Yannig mil micher e voe, aozer kasedoù evit lakaat legumaj, devezhour, marc'hadour ognon e Bro-Saoz. E dibenn 1938 e oa eilmestr en ul labouradeg sukr e Pithiviers (Loiret). Goude e tistroas d'e vro  c'henidik.

Kustum e oa da ganañ ha da werzhañ e ganaouennoù war follennoù paper er marc'hadoù, tra ma veze e geneil François Stéphan o seniñ gant an akordeoñs. 

Ur bladenn 78 tro a embannas.

## Levrlennadur
* Joseph Ollivier, *La chanson populaire bretonne sur Feuilles Volantes*, p. 335.

## Liammoù diavaez
* 
* ''Diwallet mat, paotred !'' kanet gant F. Moal ha F. Stefan
* Kanaouennoù savet gant Sisig Moal
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2017

**Kevezadeg bed Formulenn 1 2017** zo 68 abadenn kevezadeg bed blenierien ar Formulenn 1. Ugent redadeg a oa bet redet er bloaz-se ha mont a reas ar maout gant Lewis Hamilton e-touez ar vlenierien ha gant Mercedes e-touez ar saverien. Er bloaz-se e voe degaset cheñchamantoù bras e-keñver stumm ar c'hirri evit lakaat anezho da vont buan-kenañ.

## Blenierien ha kirri
Setu roll an holl vlenierien, skipailhoù hag oberourien kefluskerioù o doa redet e 2017. 

## Prizioù Bras 2017

## Cheñchamantoù
### Skipailhoù
#### Cheñchamantoù skipailh
* Ne c'hell ket padet Manor Racing da redek ha setu ma rank chom a-sav dre ziviz ar varnerien.

#### Cheñchamantoù keflusker
* Toro Rosso a cheñch keflusker, o tremen eus Ferrari da Renault.

#### Cheñchamantoù all
* Evit lidañ e 40 vloaz e lamm Williams un niverenn evit e oto, e-lec'h kaout an *FW39* e red an *FW40*.
* Goude e oa aet Ron Dennis kuit eus McLaren e cheñch an doare da niveriñ e otoioù, gant *MCL33* e reer e-lec'h *MP4-33*.

### Blenierien
#### Cheñch a reont skipailh
* Nico Hülkenberg az a da vleinañ gant Renault e-lec'h Force India.
* Esteban Ocon, deraouad e 2016 gant Manor Racing, az a da vleinañ gant Force India.
* Kevin Magnussen, skarzhet eus Renault, az a da vleinañ gant Haas F1 Team.
* Pascal Wehrlein az a da vleinañ gant Sauber goude ur bloaz gant Manor Racing.
* Valtteri Bottas az a kuit eus Williams evit bleniañ e-kichen Lewis Hamilton gant Mercedes.

#### Cheñchet o deus skipailh e-kerzh ar bloaz
* Carlos Sainz az a da vleniañ gant Renault evit ar peder redadeg ziwezhañ e plas Jolyon Palmer.

#### Mont a reont kuit
* Jenson Button, goude 305 Priz Bras, 15 trec'h hag un titl e 2009 az a kuit eus ar Formulenn 1, war-bouez ur redadeg e Monako evit erlec'hiañ Fernando Alonso aet da redek an Indianapolis 500.
* Nico Rosberg, goude 206 Priz Bras, 23 zrec'h hag un titl e 2016 az a kuit eus ar F1. Ar wezh kentañ eo abaoe 1994 ma ne red ket ar c'hampion en titl.
* Rio Haryanto, 16 Priz Bras, ne gav oto ebet da vleniañ.
* Esteban Gutiérrez, 59 Priz Bras, skarzhet eus Haas, a lavar e redo e Formulenn E.
* Felipe Nasr, 39 PB, ne gav oto ebet da vleniañ.

#### Distreiñ a reont
* Stoffel Vandoorne, ur Priz Bras e 2016, az a da vleniañ leun-amzer evit McLaren.
* Paul di Resta, 58 Priz Bras, a zeu da erlec'hiañ Felipe Massa, klañv, e Priz Bras Hungaria, gant Williams.

#### Deraouidi
* Lance Stroll a grog da redek gant Williams F1 Team e-kichen Felipe Massa.
* Antionio Giovinazzi a red daou Briz Bras e-lec'h Pascal Wehrlein, gloazet.
* Pierre Gasly a echu ar bloaz gant Toro Rosso e plas Daniil Kvyat ha Carlos Sainz.
* Brendon Hartley, blenier Andur, trec'hour ar 24 eurvezh ar Mañs, a echu ar bloaz gant Toro Rosso, da gentañ e plas Pierre Gasly, da c'houde en e gichen.

## Renkadur 2017
### Blenierien

### Saverien

## Notennoù

## Daveoù
Moreau

** Moreau** zo un anv-tiegezh a gaver stank er broioù gallek dreist-holl, met ivez er re saoznek. Un adstumm eus an anv Morel eo.

## Anv-tiegezh
###### 
* Alicia Moreau de Justo (1885-1986), politikourez

###### 
* Yolande Moreau (1953), komedianez ha filmaozerez

###### 
* Jean Moreau (tro-dro 1552-1617), chaloni Kerne hag aozer *Mémoires du chanoine Jean Moreau sur les guerres de la ligue en Bretagne*
* René Moreau de Maupertuis (1664-1746), parlamantour ha kourser malaouat
* Pierre Louis Moreau de Maupertuis (1698-1759), skiantour hag ergerzhour
* Jean Victor Marie Moreau (1763-1813), jeneral
* Joseph Moreau (1764-1849), politikour ha breur Jean Moreau
* Léon Moreau (1870-1946), sonaozer
* Robert Moreau (1928-2006), aozer bannoù-treset
* Jacques Moreau (1931-2019), kelenner war ar gwir
* Stéphane Moreau (1971-), melldroader

###### 
* Robert de Fiennes alias Moreau (ganet e 1308), unan eus konestabled Bro-C'hall e-pad ar Brezel Kant Vloaz
* Jean Moreau de Séchelles (1690-1761), politikour
* Basile Moreau (1799-1873), beleg katolik
* Mathurin Moreau (1822-1912), kizeller
* Gustave Moreau (1826-1898), livour, engraver ha tresour
* Jeanne Moreau (1928-2017), aktourez
* Thierry Moreau (1967-), melldroader
* Patrick Moreau (1973-), melldroader
* Jean-Baptiste Moreau (1977-), kannad

###### 
* Reginald Ernest Moreau (1897-1970), evnoniour

###### 
* Louis Moreau Gottschalk (1829-1869), sonaozour ha pianoour
* Daniel Moreau Barringer (1860-1929), douaroniour
* Janet Moreau (1927-), atletourez
* Marguerite Moreau (1977-), aktourez

###### 
* Christophe Moreau (1971-), marc'hhouarner

## Anvioù-lec'h
* Moreau, ur gêr stadunanat e kontelezh Saratoga e Stad New York, anvet en enor d'ar jeneral Jean Moreau

## Stêrioù
* stêr Moreau, stêr stadunanat eus Sudakota
* stêr Moreau, stêr stadunanat eus Missouri
* stêr Moreau, stêr eus Gwadaloup
* stêr Moreau, adstêr ar Sant-Laorañs, war ar ribl norzh, e Kebek

## Sevenadur
* *[[Enez an doktor Moreau]]*, romant skiant-faltazi gant ar skrivagner saoz H.G. Wells
* André-Louis Moreau, haroz ar romant istorel *Scaramouche* gant ar skrivagner italian-saoz Rafael Sabatini
* Moreau, unan eus anvioù ur strollad sonerezh saoz
Maria Isabella Aostria

**Maria Isabella Aostria**' pe Maria Isabella Annunziata Giovanna Giuseppa Umilta Appolonia Philomena Virginia Gabriela (Firenze, 1834 - Bürgenstock bei Luzern, 1901) a oa un arc'hdugez aostrian, priñsez Toskana. Dre hec'h eured e voe kontez Trapani.

Merc'h e oa da Leopoldo II Toskana, Arc'hdug Aostria, ha d'e eil pried Maria Antonia Naplez-Sikilia (1814–1898), Priñsez Bourbon-Naplez-Sikilia.

E 1850 e timezas d'hec'h eontr Francesco an Div Sikilia (1827–1892), Kont Trapani, mab da Francesco Iañ an Div Sikilia ha Maria Isabel Bourbon, Infantez Spagn.

Entre 1860 ha 1870, goude unvanidigezh Italia, e rankas mont d'an harlu gant he ziegezh. Repu a gavas e Roma dindan gwarez ar pab Pi IX.

Intañveziñ a eure ar gontez Trapani en 1892. Mervel a reas en Suis en 1901. Beziet e voe e Pariz.
Maria Aostria (1584-1649)

**Maria Aostria** (Innsbruck 1584-1649), a oa ur briñsez aostrian, eus an Tiegezh Habsburg, ac'h eas da leanez.
Merc'h e oa d'an arc'hdug Ferdinant II Aostria, ha d'e bried italian Anna Caterina Gonzaga, hag a oa merc'h da Guglielmo Gonzaga, dug Mantova, ha da Eleonora Aostria, ur verc'h d'an Impalaer santel Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel.

## Lenn
*  : *Maria*. In: Brigitte Hamann (Hrsg.): *Die Habsburger*, Ueberreuter, Wien 1988, ISBN 3-8000-3247-3, S. 289.
Maria Elisabeth Aostria (1680–1741)

**Maria Elisabeth Aostria** (1680 en Linz; 1741 , Morlanwelz, Hennegau) a oa un arc'hdugez aostrian eus an Tiegezh Habsburg.
Aozadur Komunour Marksour-Leninour ar Reünion

**Aozadur Komunour Marksour-Leninour ar Reünion** (e galleg: *Organisation Communiste Marxiste-Léniniste de La Réunion*) eo anv ur strollad komunour marksour-leninour krouet er Reünion e 1975, mennozhioù maoour a oa gant ar strollad.

## Notennoù ha daveoù
Britonia

**Britonia** a oa un eskopti er , e proviñs roman Gallaecia (hiriv un darn vras eus Galiza) krouet gant Brezhoned divroet eus Enez Vreizh aloubet gant ar Saksoned.

## Notennoù