open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Priñselezh Orange

**Priñselezh Orange** (diwar an anv gallek **[[Orange]]**), pe **Principat d'Aurenja** (diwar an anv okitanek **[[Aurenja]]**), a oa ur briñselezh dizalc'h, gronnet gant Comtat Venaissin, ha kêr Aurenja he c'hêrbenn, hag a zo aet d'ober un darn eus an departamant Vaucluse, en Bro-C'hall.

## Priñsed Orange
Brudet e voe an anv *[[Gwilherm Orange]]* gant ar romant *Guillaume d'Orange*, eus an IXvet kantved, pa voe kemeret kêr Aurenja, gant *Guillaume Corb Noz*, pe *Gwilherm an Deol* (752-812), dug Akitania. 

Brudetañ priñs Orange eo Willem Iañ von Nassau, pe Willem van Oranje, lesanvet *an Tavedeg*. Er XVIvet kantved e reas emglev gant ar brotestanted c'hall, da goulz ar brezelioù relijion, pa gemeras penn an emsavadeg en Izelvroioù, a oa brasoc'hik eget rouantelezhioù an Izelvroioù ha Belgia a hiriv) a-enep da Felipe II, roue Spagn, a venne disteraat gwirioù ar broioù-se da stourm ouzh araokadennoù ar brotestantiezh. 

Hiriv e vez graet *priñsez Orange* eus Catharina-Amalia an Izelvroioù, eus an tiegezh Oranje-Nassau.

## Ar briñselezh

Ur 180 km2 a oa dindani, 19 km hed ha 15 km led, adal ar stêr Ron betek an Dentelles de Montmirail. Douaroù all a oa e-kreiz Daofinez.

Enni e oa ar c'humuniezhioù-mañ :
* Bouchet (*adal an XIIIvet kantved betek ar XIVvet kantved hepken*);
* *Causans* (hiriv e Jonquières) ;
* *Châteauneuf-de-Redortier* (hiriv e Suzette) ;
* Condorcet (enclave en Daofinez)
* Courthézon ;
* *Derboux* (hitiv e Mondragon) ;
* Gigondas ;
* Jonquières ;
* Monbrison (enclave de la Principauté d'Orange e Daofinez, tostik da Comtat Venaissin)
* *Montmirail* ;
* Montréal-les-Sources
* Montségur* betek ma voe staget ouzh Kontelezh [[Grignan]], e Provañs*
* Orange ;
* Saint-Blaise, hiriv stag ouzh Bollène (il y subsiste un donjon ruiné hag ur chapel roman)
* Suze-la-Rousse
* Suzette ;
* *[[Saint-André-de-Ramières]]* (rann eus Gigondas hiriv ) ;
* Tulette, adal an XIIvet kantved betek ar XVIvet kantved, pa voe staget ouzh an Dauphiné;
* Villebois-les-Pins (enclave en Daofinez), où, en 1256, il y avait un hommage du seigneur Guillaume des Baux, Priñs Orange, au senesal Provañs 
* Violès.

## Notennoù
Anatolio Partida

**Anatolio Partida** a oa un ofiser mec'hikan hag en em gannas er Brezel Cristera. 
Perzh a gemeras en Arsailh Manzanillo gant bagadoù eus Jalisco ha Michoacán, hag ez eas adalek San José de Gracia, Michoacán, da gemer Manzanillo. 

E penn ar brezelekadennoù edo e Sierra Mazamitla. 

## Pennadoù kar
* Brezelourien Cristeros
Brezel Cristera

Ar **Brezel Cristera** anavezet e spagnoleg evel *La Guerra Cristera*, pe *Guerra de los Cristeros* pe *Cristiada* zo ur brezel-diabarzh e Mec'hiko hag a badas eus 1926 betek 1929 etre gouarnamant Plutarco Elías Calles ha bezinoù katolik, leaned, beleien pe tud diveleg, kouerien peurliesañ, hag a stourme ouzh al lezenn a oa bet savet gant ur galloud, enepkatolik da-vat, da vevennañ galloud an Iliz katolik. Dont a ra an anv eus anv an emsavidi a youc'he « Viva Cristo Rey ! ».

Hervez Bonreizh Mec'hiko 1917 e oa difennet ouzh an ilizoù kemer perzh er politikerezh, perc'hennañ madoù ha lidañ ar relijion e-maez an azeuldioù. Da gentañ ne oa nemet enebiezh lec'hel, met kreskiñ a reas an afer goude galv ar c'hevre katolik d'ar 1añ a viz Genver 1927.

E nevezamzer 1929 e oa 50&nbsp;000 den oc'h en em gannañ : 25&nbsp;000 dindan ar jeneral Gorostieta, 25&nbsp;000 e bandennoù skignet amañ hag ahont. 

Lavaret ez eus bet e oa bet lazhet 250&nbsp;000 den en holl, pe e tu an arme pe e tu an emsavidi pe e-touez ar bobl.

## Lennegezh
*Elena Garro : Recuerdos del porvenir, (novela)
*Jesús Goytortúa Santos : Pensativa, (novela)
*Graham Greene : El poder y la gloria, (novela)
*José Revueltas : El luto humano, (novela)
*Juan Rulfo : El llano en llamas, (colección de cuentos)
*Álvaro Pombo : Una ventana al norte, (novela)
*Agustín Yáñez : Al filo del agua, (novela)
M16 (fuzuilh)

An **M16** eo abaoe ar bloavezhioù 1960 ar fuzuilh-arsailh implijetañ gant al lu stadunanat, a ra gant e stummoù M16A4 hag M4A1 hiziv-an-deiz dreist-holl. Diazezet eo war an AR-15 savet e dibenn ar bloavezhioù 1950. E 81 vro e vez implijet an M16.

## Istor
An AR-15 a oa bet savet gant an embregerezh armoù ArmaLite e 1958. Dre ma oa diaes da werzhañ anezhañ d'an arme e voe gwerzhet brevedoù Armalite d'an embregerezh Colt. D'ar poent-se e rae an arme stadunanat gant ar fuzuilh M14 kambret e 7,62 × 51 mm, met merzout a reas he doa ezhomm da gaout un arm dezhañ ur c'halibr izeloc'h. Colt a gemmas un tamm an AR-15, ha kinnig a reas anezhañ da rannoù zo eus an arme e 1959. Goude amprouennoù, an embregerezh a resevas un urzhiad a 8.000 fuzuilh evit soudarded ar Strategic Air Command e 1960.

Servijoù ijin lu ar Stadoù-Unanet a c'houlennas 1000 anezho ouzhpenn e 1962, da vezañ kaset da lu Viêt Nam ar Su evit seveniñ un taol-arnod gwirion meur. An amprouenn-se a zegasas nebeut a geleier mat abalamour da zarvoudoù-tennañ stank, met ur wech renket ar c'hudennoù e tiskouezas an M16 bezañ un arm fiziapl. Savet e voe un urzhiad a 85.000 XM16E1 e 1963 da derkañ troadegiezh al lu amerikan ha 19.000 M16 evit an aerlu. Adal 1964 e voe degemeret an M16 da arm ofisiel an aerlu amerikan, hag adal 1967 evit an droadegiezh, dindan an anv **M16A1**. Colt a resevas e 1966 un urzhiad a 850 000 fuzuilh-arsailh M16. 

### Stummoù all eus an M16
E 1980 e voe lakaet war ar marc'had ur stumm kemmet anvet **M16A2**, e-lec'h ma voe dilezet ar mod aotomatek evit ur mod-tennañ damaotomatek ennañ tennadegoù tri zenn. Ur stumm **M4A1**, berroc'h e ganol, a voe deveret eus an M16A2 evit pourvezañ da gentañ ar soudarded ne oant ket sanset bezañ war an dachenn-emgann. Implijet e voe en arme adalek 1994. E 1996 e voe kinniget e zaou adstumm diwezhañ : an **M16A3**, implijet gant an US Navy hepken, dezhi ur mod aotomatek adarre, hag an **M16A4**, dezhi ur reilh Picatinny hag un dornikez a c'haller tennañ, a zo deuet da vezañ adstumm standart nevez an arme stadunanat. 

### Perzh e brezel Viêt Nam
Keñveriet e vez alies, hag en un doare disprizius, an M16 gant an AK-47 soviedel. Lavaret e vez e vefe bet kollet Brezel Viêt Nam dre wall an M-16 , ar pezh a zo droch avat rak kollet eo bet Brezel Afghanistan gant URSS daoust da implij an AK-47.

## Liammoù diavaez
*  Keñveriadenn an AK-47 gant an M16, Discovery Channel, 22/12/2010

## Daveennoù
Halo 4 - Forward Unto Dawn

**Halo 4 - Forward Unto Dawn** a zo ur film savet adal bed ar c'hoari video Halo. Sevenet ez eo bet gant Stewart Hendler. Padout a ra 1eur 22.

Embannet ez eo bet er bloavezh 2012. Arc'hantaouet ez eo bet gant 8.500.500 a dollarioù Us.

## Tro-dro d'ar film

* Ar film a zo un doare digoradur evit ar c'hoari Halo 4 araok ma vefe embannet anezhañ.
* 
* Adkavet e vez tudenn pennañ an heuliad c'hoarioù Halo Master Chief.
*

## Liammoù
*Filmig kinnig Halo 4 - Forward Unto Dawn
Chine : Intrigue dans la Cité interdite

***Chine : Intrigue dans la Cité interdite*** ("Sina : steuñvenn er Geoded difenet") zo ur c'hoari video savet gant Cryo Interactive hag embannet e 1998.

## Sinopsiz
Tremet eo ar steuñvenn e 1775 er Geoded difenet e Pekin. Ma teu da vezañ anvet dreistmerour, sammet eo Anjing gant impalaer Qianlong da enklask ouzh ar muntr an tizog penn Wang. Dont a-wel buan ma al lavaret-se a doa diagent labouret evit an impalaerez enebarzherez, ma zo desket Anjing anezhi ma doa Wang kalz donezonoù, peurgetket ardivinikel. Hepken eo gant ijinek gwikefroù skoachet er geoded ma deus lezet Wang meur anzavadennoù skrivet o tiskuliañ un irienn vras.

Desk a ra Anjing da gentañ ma voe empleget ar muntrad en un adskrid oberennoù ha dreist-holl e sielloù impalaerel, en ur menegiñ en eiler en e azavadenn, an tizog penn Ma, ma zo diwar neuze erlec'hiet en e kefridioù anezhi. Neoazh eo Ma lazhet araog e c'halle bezañ aterset gant Anjing. Renet eo gant e enklask cavet an tizog penn Wen a labourat er sal ar palez, ma vezont ar sielloù roueel e-barzh. E-pad ma dizolo prouennoù sammus e burev Wen, en em adkav Anjing krak gant ar c'helan e disfiziad en e brec'hioù. En ur mervel, e diskuilhet ar rener Li du bureau des placets impériaux.

Dont a ra klaskañ Li war roud a ren betek al liorzhoù impalaerel. Degouezhet, gwel a ra un tizog saouzanet o tec'hout ur groc'h : ar c'helan ar rener zo e-barzh. gant ul list enañ: « Wang ; Ma ; Wen ; Jin Cao » : an teir anv kentañ zo roudennet, ha diviz Anjing da glaskañ Jin Cao ma zo war wel eret an irienn. Desk a ra ma zo hennen an tizog penn ar pevarek adwreg an impalaer ha ma yeas d'ar burevioù an Ti impalaerel (ma labour Anjing). Degouezhet, kav a ra Jin Cao, o marvañ e barr alter, en ur en kemmeskañ gant an dreistmerour Da hag en ur menegiñ e mestrez.

Goude ur c'hlask er ranndioù anezhi, dizolo Anjing ma zo liammet an adwreg ouzh an irienn hag a deus c'hoant da lakaat e man war gador, goude kaout muntret an impalaer. Da muioc'h menegont an dielloù gaou an adrenadur Da. Goude aters koreek, diemorsañ a ra ar stign a pal o lazhañ Quianlong, ha zo uhelet. Marv eo Da e karc'har, harluet eo an adwreg en ur monasti ha n'eo ket trubuilhet e mab.

## ''[[Gameplay]]'' hag endro

## Gweladenn ha holloueziadur
AEK-971

An **AEK-971** a zo ur fuzuilh-arsailh krouet er bloavezhioù 1980 en URSS gant Sergueï Ivanovitch Kokcharov a-benn kemer plas an AK-74. 

Abalamour d'he c'houst uhel hag d'he sevel diaes (evel an Nikonov AN-94) e voe roet da vegennoù al lu rusian nemetken. Produet e vez dreist-holl gant an embregerezh Ijmach hag an uzin mindrailherezioù Kovrov. 

Ar fuzuilh-arsailh diazez AEK-971 a implij kartouchennoù 5,45 × 39 mm M74 dre ur c'harger 30 tenn, pe brasaaet evel evit reoù an AK-74.

## Er sevenadur
Gallout a reer implijout an AEK-971 er c'hoarioù Battlefield evel en Battlefield Play4Free, Battlefield 4.

## Liammoù diavaez
* Filmig rusian evit kinnig an AEK-974, 28/11/2007
Nikonov AN-94

An **Nikonov AN-94** pe **Nikonov AN-94 "Abakan"** (e rusianeg : *АН-94 «Абака́н»*, pe *5,45-мм автомат Никонова обр. 1987* г. hervez he anv ofisiel) zo ur fuzuilh-arsailh krouet e penn-kentañ ar bloavezhioù 1990 e Rusia gant Gennady Nikonov, a laboure en embregerezh IJMACH (ИЖМАШ e rusianeg).

## Deskrivadur
An AN-94 a implij kartouchennoù 5,45 × 39 mm M74 hag ur c'harger fiñv 30 tenn (pe lod brasaet er memes doare ha gant an AK-74 hag an AEK-971). Savet eo tro-dro d'ur sistem tennata dre amprest-gazoù evel ar fuzuilhoù-arsailh rusian kent. Gallout a reer ouzhpennañ ur banner-greunadennoù dezhi.

An dra nevez degaset gant an AN-94 e oa he mod daou denn. Ijinet e oa bet evit tennañ daou voled deus renk gant ul lusk uhel-kenañ (1800 tenn/mn). Evel-se ne veze ket santet c'hoazh efed argil an tenn kentañ pa veze tennet an eil bannadell. Kement-mañ a oa graet evit kaout muioc'h a chañsoù da dizhout ur sibl. Lakaat a rae gwikefre an arm da vezañ luzietoc'h ha keroc'h da broduiñ.

## Implij
Evel an AEK-971 e oa bet krouet an Nikonov AN-94 "Abakan" evit kemer plas an AK-74, met ur wech c'hoazh he c'houst uhel hag he sevel luziet a lakaas ar fuzuilh-arsailh da vezañ roet da vegennoù al lu rusian nemetken. Implijet eo bet dreist-holl gant ar strollad stourm Spetsnaz e-kerzh brezel Tchetchenia.

## Liammoù diavaez
* Filmig rusian evit kinnig an AN-94 Akaban
* Filmig kinnig an AN-94 Akaban gant an embregerezh Ijmach

## Daveennoù
M60 (mindrailherez)

An **M-60** pe **Saco M60** a zo ur vindrailherez liesimplij standart el lu stadunanat abaoe 1957. Kambret eo evit kartouchennoù 7,62 × 51 mm NATO.

## Istor
An M-60 a zo awenet gant ar fuzuilhoù-mindrailher Lewis Mark I hag FG 42, hag ar vindrailherez MG42. Anavezet ez eo dreist-holl dre e implij e-pad brezel Vietnam, met implijet e vez c'hoazh hiziv an deiz. Sañset eo an M240 diazezet war an FN MAG kemer he flas er bloavezhioù a zeu.

Ma z'eo bet implijet kalzig hag ez eo brudet-mat e-touez ar soudarded e chom un arm gant kalzig a sioù. Aes e c'hall chom bout pa vez lous, hag uhel a-walc'h eo he fouez. Lesanvet eo bet "*The Pig*" ("*ar pemoc'h*") gant ar soudarded. Ret eo bezañ arbenikaet ha munut evit derc'hel anezhi kempenn. Gwellaet e voe en Istor ha fiziaploc'h eo ar stumm modern M60E3 implijet hiziv.
## Skeudennoù

A machine gunner and a rifleman from the 5th Marine Regiment fire at the enemy near the Demilitarized Zone in Vietnam. - NARA - 532477.tif| Ur soudard gant un M60A hag e gañfarded deus ar 5vet Marines rejimant o stourm e-kerzh brezel Vietnam.
101st AB M60 Gunner Vietnam.jpg|Soudard an 101st Airborne Division da vare Brezel Vietnam
UH-1D helicopters airlift members of the 2nd Battalion, 14th Infantry Regiment from the Filhol Rubber Plantation area... - NARA - 530610.tif|M-60 evel arm-dor e-bourzh ur viñsaskell Huey e Brezel Vietnam
MILF militant lying prone.jpg|Ur stourmer eus ar Jabhat Taḥrīr Moro al-ʿIslāmiyyah e Filipinez gant un M-60
Thomas with M60 Machine Gun.jpg|Soudardez stadunanat gant un M-60
Colombian Police (9734325354).jpg|Poliserien Kolombia
US Navy 021121-N-8726C-012 A Staff Sgt assigned to the 35th Security Forces Squadron, fires 7.62mm round.jpg|Soudard stadunanat o tennañ gant un M-60 e 2002
United States Navy SEALs 544.jpg|Ur soudard stadunanat eus an nerzhioù ispisial Navy SEALs


## Er sevenadur

* Gallout a raed implijout an M-60 er c'hoari digoust enlinenn Battlefield Play4free pa vezed gant ur renk medisin.
* Er film I e vez lakaet kalz an M-60 war-wel, hag implijet anezhi gant an haroz. Skeudenn kinnig ar film eo John Rambo gant an arm-mañ.

## Liammoù diavaez
* Filmig kinnig an M-60 savet gant al lu stadunanat (1960)

## Daveennoù
Boissonneaua jardini

***Boissonneaua jardini*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.

Anvet e voe *Trochilus Jardini* (kentanv) da gentañ-penn (e 1851) gant an evnoniour gall Jules Bourcier (1797-1873) da zougen bri d'an naturour skosat William Jardine (1800-1874).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv, hag amprevaned diwar nij ivez.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus mervent Kolombia da walarn Ecuador.

## Liammoù diavaez
*  ''Boissonneaua jardini'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Boissonneaua jardini'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Move It On Over

**Move It On Over** zo ur ganaouenn saoznek savet e 1947 gant ar sonaozer stadunanat Hank Williams, hag a zo bet drevezet gant Bill Haley d'ober e bezhig hollvrudet Rock around the clock, seizh vloaz goude, e 1954, ha kontet da vezañ ar c'hentañ pladennad rock and roll.
Bibl an Dek ha Tri-Ugent

**Bibl an Dek ha Tri-Ugent**, pe ar **[[Seikont]]**, **LXX** (e latin ** Septuaginta** ; e galleg e reer gant ar furm gozh *Septante*) a zo un doare gresianek eus ar Bibl hebreek. Hervez al Lizher da Aristeas (IIvet kantved kent JK), e vije bet troet an Torah gant 72 a droerien, bodet war enez Pharos e-tal Aleksandria, en ur ober 72 devezh, war-dro 270 kent JK, war c'houlenn Ptolemaios II.

## Istor
Buan a-walc'h, goude diazezet kêr Aleksandria gant Aleksandr Veur en -331, e kreskas enni an diaspora yuzev, ha dreist-holl en-dro da balez ar roue, kement ha ken bihan ma voe miret daou eus pemp karter kêr evit « diskennidi Abraham ». 

## Pennad kar
*Vulgata
Grallaria ruficapilla

***Grallaria ruficapilla*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Grallariidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned-douar, biskoul ha kevnid.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Grallaria ruficapilla albiloris*, e kreisteiz Ecuador ha gwalarn Perou,
* *G. r. avilae*, e hanternoz Venezuela,
* *G. r. connectens*, e mervent Ecuador,
* *G. r. interior*, e hanternoz Perou,
* *G. r. nigrolineata*, e kornôg Venezuela,
* *G. r. perijana*, e Serranía del Perijá (menezioù biz Kolombia ha gwalarn Venezuela),
* *G. r. ruficapilla*, eus kreiz Kolombia da hanternoz Ecuador.

## Liammoù diavaez
*   ''Grallaria ruficapilla'' war al lec'hienn BirdLife International.
*   ''Grallaria ruficapilla'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
M79 (banner-greunadennoù)

An **M79** a zo ur banner-greunadennoù 40 mm bet implijet gant arme ar Stadoù-Unanet e eil hanterenn an XX kantved. Lesanvet e oa bet « *Thumper* » pe « *Blooper* » dre an trouz a rae pa veze implijet.

## Istor
Krouet e oa bet evit ma c'hallje an droadegiezh bezañ kreñvoc'h hep bezañ lakaet diaes gant implij ur c'hanol-mortez ponner hag hir da lakaat e plas. Betek deroù ar bloavezhioù 1950, ne oa en arme stadunanat arm da vannañ ebet efedus etre 50 metr (hirder bannañ d'ar muiañ ur c'hreunadenn gant an dorn) ha 400 metr (hed-tenn da nebeutañ ur c'hanol-mortez 60 mm). E 1952 e c'houlennas an US Army un arm gouest da dennañ bannadelloù 40 mm enne danvez-tarzh. Esaeoù a voe kaset evit azasaat ur banner-greunadennoù ouzh fuzuilhoù M1 Garand, met arsanailh Springfield a savas un arm nevez penn-da-benn. An XM79 a voe lakaet da arm ofisiel en US Army d'ar 15 a viz Kerzu 1960, hag e 1961 e voe roet an M79 kentañ (e anv ofisiel) d'ar soudarded da bleustriñ gantañ. Dre ma oa aes da implijout, a fiziañs ha gant un tenn kreñv e voe degemeret mat gant an droadegiezh. 

Ar gudenn evit ar soudard e-karg eus an M79 a oa e bouez hag e vent, a nac'he dezhañ da gaout un M79 gant ur fuzuilh-arsailh ouzhpenn. Soudarded 'zo a droc'he un tamm eus e ganol d'e verraat a-benn ma vije skañvoc'h. Gellet a ra an M79 bannañ meur a zoare greunadennoù : moged, tarzh, biroù pe entaner.

Brudet eo bet an arm-mañ abalamour da vrezel Viêt Nam, evel an M-16 pe c'hoazh an M-60. Etre 300.000 ha 350.000 skouerenn eus an M79 a voe produet etre 1961 ha 1971 gant arsanailh Springfield hag embregerezhioù all er Stadoù-Unanet. Kemeret e voe e blas gant ar banner-greunadennoù savet dindan ar c'hanol M203 adalek ar bloavezhioù 1970.

## Er sevenadur
* Gallout a raed implijout an M-79 er c'hoari Battlefield Vietnam kement-mod e Battlefield : Bad Company 2 Vietnam.
* Implijet e vez e kalz filmoù brudet war brezel Viêt Nam, en o zouez *[[Apocalypse Now (film, 1979)|Apocalypse Now]]* (1979), *[[Platoon (film, 1986)|Platoon]]* (1986) pe *[[We Were Soldiers|We were soldiers]]* (2002).

## Liammoù diavaez
* Filmig kinnig eus an M79 gant an arme stadunanat (bloavezhioù 1960)

## Daveennoù
Trent (stêr)

An **Trent** zo unan eus stêrioù bras Bro-Saoz.

Eieniñ a ra e Staffordshire, en hanternoz da v-Birmingham, ha redek goude-se dre rannvro West Midlands a-raok en em deurel en aber an Humber, digor war Mor an Hanternoz. A-hed 188 km e c'haller bageal warnañ pe war ur ganol kenstur gantañ.

Ar stêr nemeti eo e Bro-Saoz hag a red war-zu an norzh, d'an nebeutañ al lodenn ardraoñ anezhi. War lez an Trent e kaver ar c'hêrioù-mañ : Stoke-on-Trent, Burton-upon-Trent, Nottingham ha Newark-on-Trent.

Brudet eo bouc'h ar stêr-se, an *Trent Ægir*. Brudet eo an Trent ivez abalamour ma tic'hlann aliezik e-pad ar goañv.

## Liammoù diavaez
*Skeudennoù eus an Trent e Nottingham
AK-74

An **AK-74** (e rusianeg **А**втомат **К**алашникова образца 19**74** года, "fuzuilh aotomatek Kalachnikov stumm 1974") a zo ur fuzuilh-arsailh savet gant an ijinour brudet Mic'hail Kalachnikov e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970.

## Deskrivadur
Er bloavezhioù 1950 ha 1960 e rae ar braz eus fuzuilhoù an armeoù gant kalibroù bras : 7,62 × 51 mm evit broioù AFNA pe 7,62 × 54 mm evit reoù Pakt Varsovia. Er bloavezhioù 1970 e voe dibabet kalibroù bihanoc'h evit skañvaat an dafar douget gant ar soudarded ha talañ gwelloc'h ouzh endroioù emgann ar mare-se, janglennoù ha kêrioù. Broioù AFNA a zibabas ar 5,56 × 45 mm ; kement-mañ a voe graet gant Soviediz a savas ar c'hartouchennoù nevez 5,45 × 39 mm.

Evit ar munisionoù-mañ e voe kempennet an AKM (un adstumm eus an AK-47) ha diorroet an AK-74. Chom a ra tost an AK-74 d'an AKM rak 50% eus he fezhioù a zo heñvel-rik hag a c'hell bezañ eskemmet an eil gant egile. Ar starderez war veg he c'hanol a zo brasoc'h. Tizh he boledoù V0 a zo war-dro 900m/s, kalz uheloc'h evit hini un arm e 7,62 mm.

E-pad brezel Afghanistan e voe implijet an AK-74 evit war wech kentañ. Goude-se e servijas e brezelioù e Tchetchenia, Irak pe Siria da skouer, etre daouarn an armeoù pe strolladoù nann-gouarnamantel. Implijet e vez c'hoazh e reter an Europa, e Mongolia, gant strolladoù stourm begenn Korea an Norzh pe c'hoazh troadegiezh morlu poblel ar Vietnam. E deroù aloubadeg Ukraina gant Rusia e miz C'hwevrer 2022 ez eus bet roet miliadoù a skouerennoù eus an arm gant gouarnamant Ukraina d'ar re a felle dezhe difenn o bro. Implijet e vez an AK-74 gant an daou du er brezel-mañ. Hiziv an deiz e vez produet c'hoazh gant an embregerezh armoù IJMACH ha kopiennoù a vez graet dindan lisañs e Bulgaria.

## Tro-dro d'an AK-74
Ar CIA a oa prest da reiñ 5000 a zolarioù US evit ar re gentañ a AK-74 tapet gant ar re mujahadin ha roet dezhi e-pad brezel Afghanistan.

## Liammoù diavaez
*  Diell teknikel an AK-74.
*  Kinnig un adstumm eus an AK-74 war ar chadenn *Maître Luger*, 26/10/2021

## Daveennoù
Charles Landelle

**Charles Landelle** (1821-1908) a oa ul livour ha poltredour gall.

## Oberennoù

Image:Alfred de Musset.jpg|*Poltred [[Alfred de Musset]]* (1854), kastell Versailhez.
File:Charles Landelle - Ismenie, Nymph of Diana - Google Art Project.jpg|Ismenia, nimfenn da Ziana.
File:Charles Landelle-Juive de Tanger.jpg|*Yuzevez e [[Tanger]]*, Mirdi an Arzoù-kaer (Reims).
File:La Sirène - Charles Landelle, 1879.jpg|Ar Vorganez 
File:Landelle Charles Zacharie Female Fellah.jpg|Maouez fellah
Ismene

**Ismene** (skrivet Ἰσμήνη e henc'hresianeg) zo anv meur a vaouez e mojennoù Hellaz kozh.

* Ismene, merc'h da Oidipous, c'hoar da Antigone ;
* Ismene, merc'h da Asopos ha Metope, mamm pe gwreg da Argos Panoptes.
** Evel gwreg da Argos e oa mamm da Iaso ha da Io. 

Hag ivez
*190 Ismene, un asteroidenn.
*Ismene (genad), ur seurt lilienn, eus an Amaryllidaceae.

## Yezhoù all
Diwar an anv henc'hresianeg **Ismene** e teu an anvioù
**Ismena*, e poloneg ha spagnoleg
**Ismène, Isménie*, e galleg
**Ismenia*, pe *Ismênia* e portugaleg

## Tud
* Ismene Shakuntal Debi Krishnadath (Paramaribo, 1956) skrivagnerez surinamat.
* *Ismênia Mendes Moraes*, politikourez vrazilian.

## Oberennoù
**Isménie*, livadur gant an arzour gall Charles Landelle, e 1878,
**Ismena*, pezh-c'hoari spagnolek gant Agustín García Calvo, e 1980.
Ismene Shakuntal Debi Krishnadath

**Ismene Shakuntal Debi Krishnadath** (Paramaribo, 25 a viz Genver 1956) zo ur skrivagnerez surinamat hag a skriv en izelvroeg Surinam. Em bannet he deus levrioù bugale, ha lakaat a ra da vevaén an dudenn Ansi, eus mojennoù pobloù du ar Mor Karib. 

## Oberennoù
### Evit ar vugale
*De flaporen van Amar (1989)
*Nieuwe streken van koniman Anansi (1989)
*Lees mee (1989-91; 4 dln), waarvan met afzonderlijke titel: 
*Mier-na de mier-in (1990)
*Gevoelens (1991)
*Bruine bonen met zoutvlees (1992)
*Het zoo-syndroom: een Anansiverhaal (1992)
*De vangst van Pake Djasidin (1992)
*Veren voor de piai (1992)
*Reken mee (1993)
*Seriba in de schelp (1996)
*De groene fles (1997)
*B'Anansi keert terug naar de eenentachtigste afslag (1997)
*De opdracht van Fodewroko (2001)
*De legende van Çakuntela van het Groene Continent (2004)
*Kook mee; een kook- en verhalenboek voor meisjes èn jongens 8-15 jaar (2006)
Audofledis

**Audofleda** pe **Audofledis** (war-dro 469 - 534) a oa ur briñsez frank pagan. Merc'h e oa da Childerig Iañ (marvet en 481), roue ar Franked, ha da Basina, eus Thuringen. He breur C'hlodwig Iañ a renas war-lerc'h o zad. Div c'hoar he doa ivez: Albofledis, ha Lantilde pe Lantechilde. 

Teodorig Veur, roue an Ostrogoted, e Ravenna, en Italia, a gasas kannaded d'he breur da c'houlenn anezhi da bried digant C'hlodwig Iañ. 

Hennezh a oa o klask siellañ un emglev politikel a-enep ar Vurgonded a oa war-nes aloubiñ e rouantelezh. Roet e voe da bried dezhañ e 493, met glac'haret e voe he breur pan eas Audofledis kuit da Ravenna. Badezet e voe Audofleda gant un eskob arian. 

Merc'hed all Teodorig a voe dimezet da rouaned ar Vurgonded, ar Vandaled, hag ar Vizigoted. Gant se en doa graet emglev gant ar an holl rouaned varbar tro-dro. 

Ur verc'h o doe, Amalasunta, a zimezas da Eutarig, hag a renas evel rejantez war an Ostrogoted, etre 526 ha 534.
Trent

**Trent** a c'hall bezañ anv meur a dra :

## Lec'hioù
* Trent (Dorset), ur gêriadenn e mervent Bro-Saoz
* Trent (Rügen), ur gumun en enez Rügen, en Alamagn
* Trent (South Dakota), ur gêr er Stadoù-Unanet
* Trent (Texas), ur gêr er Stadoù-Unanet

*Trent (stêr), ur stêr vras e-kreiz Bro-Saoz
*Trent (Ontario), ur stêr e Kanada

## Tud
* Alphonse Trent, soner jazz stadunanat

* Trent Sainsbury, melldroader
* Trent Reznor, kaner ha soner stadunanat
Sam Anderson

**Sam Anderson**, ganet e Wahpeton (Norzh Dakota) d'an , a zo un aktour stadunanat.

## E filmoù er sinema
## Liammoù diavaez
Sam Anderson war an *[[Internet Movie Database]]*
Geriaoueg Brezel Vietnam

Geriaoueg brezel Vietnam a zo ledan dre ma padas hir amzer (1965-1975) ha dre an niver a strolladoù pe tuioù a gemeras perzh.

## Kostez Vietnam an Norzh
* Lu pobl Vietnam: Pe *[[Lu Norzh Vietnam]]*, anavezet ivez dindan an anv *People's Army of Vietnam* (PAVN) e vietnameg "*Quân Đội Nhân Dân Việt Nam*".

## Kostez kevredidi Vietnam an Norzh

* Talbenn Broadel Dieubidigezh Su Vietnam : Anavezet dindan an anv mil-brudet *[[Viet Cong]]*, anavezet ivez dre an anv *National Front for the Liberation of South Vietnam* (NLF)
* Charlie, Viet Cong, VC, Victor Charlie, gook: Doare an Amerikaned da c'hervel o enebourien er brezel.
* Meuriadoù menezioù Vietnam: Meuriadoù menezioù ar Vietnam evit ul lod a zavo a-du gant tu Vietnam an Norzh. Ar re bet gouzañverien d'ar C'hallaoued e-pad kentañ brezel Indez-sina dreist-holl.
* 
* Khmer Ruz: Anavezet dindan an anv c'hall Khmer Rouge, er yezh Khmer ខ្មែរក្រហម Khmer Kraham

## Kostez Vietnam ar su
* Lu Republik Vietnam: Anavezet ivez gant an anv *[[Lu_Republik_Vietnam_(ARVN)|Army of the Republic of Vietnam]]* (ARVN), lu Su Vietnam e vietnameg e vez graet "*Lục quân Việt Nam Cộng hòa*" anezhi.

## Kostez Amerika

* Lu ar Stadoù-Unanet: Anavezet ivez gant an anv *[[United_States_Army|Us military]]*. Un anv hollek d'ar soudarded Amerikaned anezho engouestlet er brezel (USMC...).
* *[[*G.I*]]*, *[[Kapitalourien]]*, *[[*impalaerourien*]]*, "*[[Bac bac]]*" : Doare gervel an Amerikaned gant o enebourien Vietnamiz.

## Kostez kevredidi Amerika
* Strollad Marines Republik Korea: Anavezet dindan an anv Republic of Korea Marine Corps (ROKMC; Korean: 대한민국 해병대; Hanja: 大韓民國海兵隊 pe Daehanminguk Haebyeongdae) graet e vez ivez ROK Marines Corps pe ROK Marines anezho.
* Kentañ Strollad Argad Aostralian : Ar 1st Australian Task Force (1 ATF).
* Strollad Filipinez an Ober Sivik Strollad-Vietnam: Anavezet dindan an anv *[[Filipina PHLCAG-V]]* pe *[[Philippine Civic Action Group-Vietnam]]*.
* Strollad Republik Sina (Taiwan) : Lien Doi Nguoi Nhai (LDMN), anavezet ivez gant an anv *"[[Tud-ran]]"* pe *"Frog men"* anezho evit an Amerikaned.
* Meuriadoù menezioù Vietnam: Meuriadoù menezioù ar Vietnam evit ul lod a zavo a-du gant tu Amerika. Ar re kristenien anezho hag ar re bet a-du gant ar C'hallaoued e-pad kentañ brezel Indez-sina dreist-holl.
Childerig Iañ

&emsp;&nbsp;*Arabat droukveskañ gant [[Chilperig Iañ (roue ar Franked)|Chilperig Iañ]].*
----

**Childerig Iañ** a oa Roue ar Franked (457- 481) ha kentañ roue tierniezh ar Veroveed. Dimezet e oa d'ar briñsez Basina, eus Turingen. Tad e oa da Hlodwig Iañ. Gouzout a reer e oa war un dro *rex*, roue ar Franked ha gouarnour roman Belgia secunda. Pagan e oa.

Kentañ meneg eus Childerig a oa e 457, e *Liber Historiarum* Gregor Teurgn. Er bloaz-se e veze Childerig o tizenoriñ gwragez e sujidi, ma sachas konnar ar bobl war e choug ha ma rankas tec'hel da Dhuringen ma chomas e-pad eizh vloaz.

## Bugale
*C'hlodwig Iañ
*Audofledis

## Bez
E 1653 e voe kavet e vez, ennañ bravigoù aour hag ur *paludamentum*, ur vantell ruz douget gant ar jeneraled roman. 

## Notennoù
Y Grysmwnt

**Y Grysmwnt** (pe **Rhosllwyn** ; *Grosmont* e saozneg) zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh eus Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ en hanternoz pellañ ar gontelezh, 16 km en norzh da Drefynwy, tost d'an harzoù etre Sir Fynwy ha Herefordshire e Bro-Saoz.

E 2011 e oa annezet gant 920 a dud ha 12% anezho a oa kembraegerien.

Anavezet eo Y Grysmwnt abalamour d'e gastell norman, savet war lez ar stêr Mynwy. Savet e voe ur voudenn-gastell eno en  hag alese e teu anv normanek ar gêriadenn, "Grosmont". « Moudenn » eo ster ar ger *"mont"* ha « bras » eo talvoudegezh an elfenn *"gros"* : « moudenn vras », « krugell vras » eo ster an anv eta. 

Da vare Emsavadeg Owain Glyndŵr e voe un emgann e-kichen Y Grysmwnt, e-lec'h ma voe flastret nerzhioù Rhys Gethin gant soudarded Herri V, roue Bro-Saoz.
Antigone (merc'h Oidipoüs)

**Antigone** (Ἀντιγόνη / Antigónê e henc'hresianeg), a oa ur briñsez eus Thebai, e mojennoù Hellaz kozh. Brudet eo bet gant trajedienn Sofokles (-497 - -406) hag ar re niverus all zo bet war he lerc'h.

Merc'h e oa da Oidipoüs, roue Thebai, ha d'ar rouanez Iokaste. C'hoar e oa da Eteokles, Polyneikes hag Ismene. Enebet e oa ouzh hec'h eontr Kreon, breur d'he mamm Iokaste, ha tad d'he danvez-pried Haimon.

## Istor
Kentañ meneg eus Antigone a gaver er *[[Seizh a-enep Thebai]]* gant Aisc'hylos. 

## Notennoù
Adolf Galland

**Adolf "Dolfo" Joseph Ferdinand Galland** ganet d'an 19 a viz Meurzh 1912 e Westerholt e Westphalia hag aet da anaon d'an 9 a viz C'hwevrer 1996 e Remagen-Oberwinter) a oa ur jeneral alaman eus al Luftwaffe met ivez ur mailh (pe un As) dre m'en devoa tizhet 104 c'harr-nij enebour en holl war talbenn kornôg an Eil Brezel-bed Kaset en deus 705 nij-brezel da benn, ha tizhet ez eo-eñ bet dre beder gwech.

## Adolf Galland ha brezel Spagn

Bet eo bet engouestl a youl vat e 1937 e brezel Spagn. Nijal a rae el Lejion Condor dindan stumm tagadennoù-nij war zu an douar o reiñ harp d'ar vroadelourien dindan urhzioù Francisco Franco El Caudillo. Pa echuas e zro-brezel e 1938 Adolf Galand a vez kaset da labouret e ministrerezh an aer Alaman da sevel levrigoù strategiezh ha teknikel da geñver e skiant-prenet evel blenier kirri-nij tag war zu an douar. War ar memes koulz-amzer e vez kelenner evit ar strolladoù blenerien kirri-nij tag war zu an douar.

## Adolf Galland en Eil Brezel-bed

Pa erru mare aloubadeg Polonia e miz gwengolo 1939 e ya gant nijal hag un-dro nijoù-brezel tag war zu an douar. E-penn kentañ ar bloavezh 1940 e vez klasket gant Adolf Galland da gendrec'hiñ e ofisourien da lakkat anezhañ da vont gant hent ar blenerien kirri-nij stourm.

Galland a vez o nijal gant ur Messerschmitt Bf 109 e-pad emgann Bro C'hall hag emgann Bro-Saoz. E-fin ar bloavezh 1940 ez eo pignet an niver a dizhou gantañ etrezek 57 karr-nij enebour.

Evit ar bloavezh 1941 e chom Galland gant ar stourm a-enep ar Royal Air Force (RAF) a-us da mor Breizh ha norzh ar Frañs. E miz-du 1941 ez eo pignet e niver dizhoù etrezek 96 karr-nij enebour.

## Adolf Galland penn ar chase Alaman

Miz du 1941 e ya da anaon Werner Mölders, penn an holl strolladoù kirri-nij chase Alaman General der Jagdflieger, en ur gwallzarvoud-nij. Adolf Galland a vez kaset d'e lerc'h hag a chomo gant ar garg'se betek miz genver 1945.

Gant ma oa penn an holl strolladoù kirri-nij chase Alaman e oa bet diffenet groñs dezhañ da gemer perzh en nijoù-brezel.
## Liammoù diavaez
* Skrid anaon Adolf Galland The Independent (14 a viz C'hwevrer 1996)
## Notennoù ha daveennoù
Childerig

**Childerig**, pe **C'hilderig**, pe **Hilderig**, zo un anv germanek hag a gaver e-touez ar Franked koulz hag ar Vandaled.

## Gerdarzh
Talvezout a rafe kement ha « nerzhus en emgann ».

## Rouaned frank
* Childerig Iañ (war-dro 437-482), tad C'hlodwig Iañ.
* Childerig II (war-dro 653–673)
* Childerig III (war-dro 717–754)

## Pennadoù kar
*Hilderig
*Chilperig
Heuliad filmoù Rambo

An **heuliad filmoù Rambo** a ro-tro da vont gant troioù *John James "Johnny" Rambo*. Awenet eo bet an heuliad gant al levr-berr ''First Blood'' gant David Morrell. Rambo a zo c'hoariet gant Sylvester Stallone. 4 film a zo bet.

## Heuliad ar filmoù Rambo

* First Blood (1982) 
*  (1985) 
* Rambo III (1988)
* Rambo (2008).
Hilderig

**Hilderig** zo un anv germanek hag a gaver e-touez ar Vandaled, ar Vizigoted, hag ar Franked, skrivet Childerig ivez.

## Tud
* Hilderig (pe *Hildiric* pe *Ilderig*), ganet war-dro 460, lakaet d'ar marv en 533, Roue Vandaled hag Alaned , « Rex Wandalorum et Alanorum ») Afrika adal 523 betek 530.
*Hilderig Nîmes, kont vizigot (fl.672)
*Hilderig Farfa, abad abati Farfa (842–57), e Farfa in Sabina, e Lazio, en Italia.
Chilperig

**Chilperig** zo un anv germanek ha hini meur a roue er Grennamzer Uhelañ.

## Rouaned ar Vurgonded
* **[[Chilperig Iañ (roue Burgondia)]]**, kenroue ar Vurgonded (443 - 459).
* **[[Chilperig II (roue Burgondia)]]**, kenroue ar Vurgonded (473 - 476).

## Rouaned ar Franked
* **[[Chilperig Iañ (roue ar Franked)]]** (539 - 584), roue Neustria (561 - 584).
* **[[Chilperig II (roue ar Franked)]]** (670 - 721), roue ar Franked (715 - 721).

## Tud all
* *[[Chilperig Akitania]]* († 632), mab da roue Akitania, Caribert II, drouklazhet gant e eontr Dagobert Iañ en 632.

## Oberenn
* ***Chilpéric***, fentc'hoarigan gallek gant Hervé, e 1868.

## Pennad kar
*Childerig
Chilperig Akitania

**Chilperig Akitania** (a-wechoù Childerig e kronikoù an amzer) a oa mab da Charibert II, ha roue Akitania e 632. Er bloavezh-se e voe drouklazhet, gant Dagobert Iañ, lezvreur Charibert.
Geoffrey Blake (aktour)

**Geoffrey Lewis Blake**, ganet e Baltimore (Maryland) d'an , a zo un aktour stadunanat.

## E filmoù er sinema

## Liammoù diavaez
* Geoffrey Blake e-barzh an *[[Internet Movie Database]]*
Geoffrey Blake

**Geoffrey Blake** a c'hell ober dave da :

* Geoffrey Blake (ofisour ar Morlu Roueel) (1882-1968), ofisour ar Morlu Roueel.
* Geoffrey Blake (aktour) (ganet e 1962), aktour stadunanat.
* Geoffrey Blake (gourenour) (1914-1991), gourenour saoz.
* Jeff Blake (ganet e 1970), mell-droad amerikan c'hoarier.
Abati Farfa

**Abati Farfa** (en italianeg *Abbazia di Farfa*) zo un abati Beneadiz en hanternoz Lazio, en Italia. Emañ e kumun Fara Sabina, nepell diouzh porzh-houarn Farfa. 60&nbsp;km zo alese da Roma.
Caribert II

**Caribert II**, pe **Charibert** (war-dro 606-632), a oa roue Akitania (629 - 632). 

Mab e oa d'ar roue frank Klotar II ha d'e eil pried Bertrude . Hantervreur e oa da Dagobert Iañ. Da lod e oa un tamm diwezhat e spered ha se zo kaoz e vije bet pellaet diouzh ar galloud.

En Kerzu 626 e Clichy, hervez youl e dad Klotar II hag un toullad deizioù goude eured Dagobert gant Gomatrude, e voe lidet eured Caribert ha Fulberte, c'hoar-gaer Brodulf, breur d'ar rouanez Sichilde, gant sant Amand, met krediñ a reer e c'hall Fulberte bezañ bet ijinet en XXvet kantved.

En 630 e voe drouklazhet e eontr Brodulf gant e hantervreur Dagobert e Saint-Jean-de-Losne en Burgondia.
Perzh a gemeras e badeziant Sigebert, mab Dagobert ha Ragnetrude, pan e zalc'has a-us d'ar maen-badez.

Mervel a eure Caribert d'an 8 a viz Ebrel 632, renet en devoa e-pad tri bloaz. Beziet e voe en iliz Saint-Romain, e Blaye.

Tad e oa da Chilperig Akitania, drouklazhet er memes bloaz.
Narendra Modi

**Narendra Damodardas Modi** (નરેંદ્ર દામોદરદાસ મોદી e goudjarateg), ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1950 e Vadnagar (Gujarat), zo ur politikour eus India, ezel eus ar Bharatiya Janata Party. Kentañ Ministr India eo abaoe ar 26 a viz Mae 2014 war-lerc'h bezañ bet e penn stad Gujarat etre 2001 ha 2014.

Ezel eo Narendra Modi eus ar strollad Rashtriya Swayamsevak Sangh ha sellet a reer outañ evel unan eus pennoù an emsav broadelour hindou. Dael zo diwar e benn, abalamour d'an doare ma reas war-dro an taolioù-dispac'h a voe a-enep muzulmiz e Gujarat e 2002 hag abalamour d'e brezeg enep-muzulmat. Meuleudi zo bet roet dezhañ avat evit e bolitikerezh war dachenn an armerzh, rak e-pad e respetad e penn Gujarat ez eus bet lañs forzh pegement gant armerzh ar stad-se, ha pa ne vefe ket bet kement-se a gresk gant live-bevañ an annezidi.

## Notennoù
Rambo: First Blood Part II

**Rambo: First Blood Part II** pe **Rambo II** a zo ur film niñvek a orin Amerikan sevenet gant George Pan Cosmatos, er bloavezh 1985. An eil tamm ez eo d'an heuliad filmoù awenet gant an dudenn John Rambo. Haroz ar film a zo c'hoariet gant Sylvester Stallone.

## Istor ar film
Kregiñ a ra Rambo II just war lerc'h an hini gentañ . Kaset ez eo bet an haroz d'an toull-bac'h me ar c'horonal Trautman e ez ofisour ha kamalad bev nemetañ a ginnig dezhañ un hent evit mont d'ar frankiz ur c'hefridi risklus da vat: Distreiñ er Vietnam ha degas prouennoù d'eus ar brizonidi Amerikan bac'het gant lu an Norzh Vietnam.

## Rambo II an digoll
Anat ez eo Rambo II un doare digoll ha diskargañ spered an Amerikaned a-fed koll brezel Vietnam o welet John Rambo o lazhadegañ degadoù a soudarded norzh vietnamian e-unan evit saveteiñ e genvreudeur bac'het ha jahinet.

Ul lod a zo propaganda enep-komunour a-grenn (ar Brezel Yen a zo c'hoazh d'eus outi) o welet soudarded an URSS deuet da harpañ dindan un doare dismegañsus lu norzh Vietnam hag o vezañ lazhadeget aes hag eeun gant Rambo. Kement-mañ o kavout e uhelañ gant an emgann biñsaskell etre Rambo hag ur Bell UH-1 Iroquois "Huey" Amerikan kozh o talañ al letanant-koronal Rusian Podovsky en e Mil Mi-24 Hind kalz modernoc'h.

## Rambo II en heuliad filmoù
Rambo II n'eo ket nemet ur film oberiant dudius hag ur film propaganda enep komunour memes ma z'eo darn e gefridi. Ar film a ro tro ivez evel film kentañ an heulienn  da zegas ar gaoz war poanioù dru an ez soudarded Amerikan bet implijet gant o kouarnamant evel ostilhoù ha dilezet hep damant goude brezel Vietnam. 

Degas a ra ivez ar gaoz war ez soudarded brezel Vietnam o vezañ digomprenet pe gwallgaset gant pobl Amerika ha war ar brizonidi brezel Amerikan laosket da vont da anaon e kampoù-bac'h Vietnam. 

Un doare kentel ez eo a-berzh aozour ar film etrezek an arvesterien.

Echuiñ a ra ar film gant ar gaoz 'se etre ar c'horonal Trautman ha John Rambo: 

"- Met petra fell dit, Rambo ?

- Pezh fell din? Ar pezh a fell dezho kaout... ar pezh a venn an holl re o deus bet roet o nerzh bouzelloù er vro-se da gaout... 

ar c'hoant am eus da vezañ karet gant ma bro kement a ma garan anezhañ..."

## Tro-dro d'ar film
* Ronald Reagan prezidant ar Stadoù-Unanet d'ar mare-se, en deus bet laret o tont 'maez ar sinema: « Ma sav ur gudenn gant Amerika gouzout a reomp bremañ piv gervel! »

* Rambo a implij a-galz an arm M-60 un arm implijet a-wir e-kerzh brezel Vietnam

* Ar viñsaskell Bell UH-1 Iroquois "Huey" a vez implijet gant John Rambo er film a zo ur simbol eus lu Amerika e brezel Vietnam.

## Heuliad filmoù Rambo
* (1982)
* (1985)
*Rambo III (1988)
*Rambo (2008).

## Liammoù diavaez
*Film Kinnig ofisiel Rambo II
Rambo: First Blood

**Rambo: First Blood** pe **Rambo I** a zo ur film niñvek a orin Amerikan sevenet gant George Ted Kotcheff, er bloavezh 1982. Kentañ tamm heuliad filmoù Rambo awenet gant an dudenn John Rambo ez eo. Haroz ar film a zo c'hoariet gant Sylvester Stallone.

Savet ez eo bet ar film adal ul levr-berr anvet First Blood gant David Morrell embannet er bloavezh 1972.

Berzh bras en deus bet graet ha setu deuet war e lerc'h tri film all, Rambo First Blood o vezañ film diaz an heuliad filmoù Rambo.

## Istor ar film

John James Rambo a zo un ez soudard d'eus brezel Vietnam mac'hagnet e spered gant e yaouankiz bet o vrezeliañ en ur strollad stourm begenn d'al lu Amerikan.

E miz kerzu 1981 e vez John Rambo o klask e vignon Delmare Berry met buan e vez lakaet da gompren ez eo marvet e genvreur brezel dre ur c'hrign-bev a-berzh an Agent Orange. An hini diwezhañ d'eus e strollad stourm e brezel Vietnam ez eo bremañ Rambo. Kollet spi gantañ setu anezhañ o vont gant an hent etrezek ar Stadoù-Unanet betek tizhout kêr Hope (unan ijinet anezhañ).

Eno e vezo hegaset ha gwallgaset gant ar Sheriff Will Teasle hag e genseurted archerien betek ma savfe brezel etrezo hag an ez soudard.

## Rambo First Blood ur film kenteliañ

Rambo First Blood n'eo ket nemet ur film oberiant diaz d'an doare filmoù-se bet eo ivez ur film kenteliañ. Dre hanterenn an haroz John Rambo e vez klasket plantañ ar gaoz war ez soudarded ar Vietnam bet kaset yaouank flamm da vrezeliañ en ur brezel drastus ha pell diouzh o bro ha dilezet hep damant gant o gouarnamant evel ostilhoù torret.

Ouzhpenn da 'se a vez lakaat ar gaoz war ez soudarded brezel Vietnam digomprenet pe gwallgaset gant pobl Amerika. Kreizh ar film a zo aze memes dre ar brezel hag a-sav etre ar Sheriff hag e genseurted o vezañ ar galloud sivil harpet gant soudarded an National Guard hag un ez soudard ha na teu ket a-benn dre e spered da guitaat ar brezel.

## Rambo I en heuliad filmoù

Rambo First Blood a zo an hini gentañ deus heuliad filmoù Rambo. Bet eo gwelet evel ur film war brezel Vietnam memes ma vezo ar Stadoù-Unanet o vezañ tachenn an oberiantoù. Ne vez gwelet nemetken brezel Vietnam e-pad nebeut segondennoù pa teu e spered an haroz ar jahinerezh bet gouzañvet gantañ a-berzh al Lu Norzh Vietnamian.

## Tro-dro da Rambo First Blood

* John Rambo a implij un arm M-60 er film, un arm bet implijet da wir e-kerzh brezel Vietnam. Un arouez d'eus engouestl an Amerikaned er Vietnam ez eo war ar memes-tro.

## Heuliad filmoù Rambo
* Rambo: First Blood (1982)
*  (1985)
* Rambo III (1988)
* Rambo (2008)

## Liammoù diavaez
*Rambo First Blood war IMDB
*Film kinnig ofisiel Rambo First Blood
Zaz

**Isabelle Geffroy**, pe **Zaz** hervez hec'h anv-micher, zo ur ganerez c'hall, ganet d'ar 1añ a viz Mae 1980 e Teurgn. Kanañ a ra en doareoù jazz pe soul. Brudet eo bet gant ar ganaouenn *"Je veux"*, en he c'hentañ albom e 2010, ha diwar neuze eo deuet da vezañ ur ganerez etrebroadel e galleg dreist-holl, a-wechoù e spagnoleg. Pa c'houlenner dezhi gant piv eo levezonet e lavar gant "Ar Pevar Amzer" Vivaldi, kanerezed jazz evel Ella Fitzgerald, kanaouennoù gall Enrico Macias, Bobby McFerrin ha Richard Bona, hag ar sonerezh afro, latino-amerikan ha kuban.

He zud-kozh a-berzh tad a oa labourerien-douar eus Logivi-Plougraz. E 1994 e ya da vevañ e Libourne gant he mamm, he breur hag e c'hoar. Kregiñ a ra da studiañ ar sonerezh hag ar c'han e Bourdel. Kanañ a ra goude e meur a strollad eus rannvro Bourdel. Treiñ a ra e Rusia, Ejipt pe c'hoazh Japan gant kanaouennoù gallek brudet (Edith Piaf, Jacques Brel, Charles Aznavour, Joe Dassin hag all). D'an 10 a viz Mae 2010 e ya er-maez he albom kentañ "Zaz" hag ar single "Je veux" hag a zismegañs ar gevredigezh veveziñ, ar pezh a blij da TF1 hag a skign ar c'hlip e-pad an hañv. Ober a ra Zaz un droiad eta, e Frañs a-bezh, Suis, Belgia, Kanada ha Berlin, ha kregiñ a ra d'ober berzh e marc'had ar ganaouenn c'hallek. Roet eo dezhi prizioù evel hini akademiezh Charles Cros, ar *Victoire de la Musique* gall, titloù a bep seurt gant ar mediaioù gall. Kemer a ra perzh e arvestoù Les Enfoirés. Pladenn diamant a ya ganti e Frañs.

E Mae 2013 eo pladenn diamant he eil albom *Recto Verso*. Roet eo priz ar SACEM dezhi. Ober a ra un droiad etrebroadel e kalz broioù en Europa, Amerika hag Azia. E 2014 e kan en he zrede albom ur skeudenn beurvat eus Pariz, ar pezh a blij d'he selaouerien etrebroadel. E 2018 e embann he pevare albom *Effet Miroir* hag ar single e spagnolek *Qué vendrá*. En he albom *Isa* e 2021 e kan en eil single *Le jardin des larmes* gant Till Lindemann, kaner Rammstein.

## Albomoù
* Zaz, 2010
* San tsu tsou (live), 2011
* Recto Verso, 2013
* Paris, 2014
* Sur la route (live), 2015
* Effet miroir, 2018
* Isa, 2021
Puerto Madryn

**Puerto Madryn** (pe *Porth Madryn* e kembraeg) zo unan eus kêrioù bras proviñs Chubut, en Arc'hantina. Pennlec'h departamant Biedma eo. 
Emañ Puerto Madryn war bord ar mor, e goueled ar Golfo Nuevo, ur bae etre Ledenez Valdés ha Punta Ninfas, pelloc'h er su. Evit an douristed ez eo Puerto Madryn ur gêr a bouez, dre ma'z eo ar gêr vras tostañ da vont da welet al ledenez, ken brudet gant he loened-mor. E 2001 e oa annezet gant  a dud.
Rambo (film, 2008)

**Rambo** pe **John Rambo** pe **Rambo IV** a zo ur film niñvek a orin Amerikan sevenet, produet ha c'hoariet gant Sylvester Stallone hag embannet d'ar 25 a viz mae 2008. Ar pevare film ez eo o vont d'ober an heuliad filmoù awenet gant an dudenn John Rambo. 

Adkavet e vez an dudenn John Rambo c'hoariet gant Sylvester Stallone ar film diwezhañ d'an heuliad filmoù Rambo ez eo.

## Istor ar film
20 vloaz goude an oberiantoù en Afghanistan ez eo repuet John Rambo e kostez kornôg bro Thailand nepell diouzh harzoù Birmania pe Myanmar. Bevañ a ra sioulig o gwerzhañ naered a dap er janglenn met o klevet heklevioù ar brezel diabarzh drastus Birmaniat.

Siwazh dezhañ ur strollad misionerien gant en e benn Michael Burnett a c'houlenn sikour dezhañ evit treuziñ harzoù Thailand etrezek Myanmar a-benn seveniñ ur gefridi humanegouriel da sikour ar re Karen. Asantiñ a ra John Rambo ha kas a ra anezho war vag etrezek o pal.

10 devezh goude kement-mañ setu pastor ar misionerien o tont etrezek Rambo da c'houlenn ma tegasfe ur strollad soudarded-gopr a-benn gwiriañ na petra a zo bet erruet d'ar strollad misionerien chomet hep reiñ keloù aboe ma z'int kroget gant o gefridi.

## Rambo IV distreiñ d'ar vammenn
Ar film Rambo a zo un doare distreiñ d'an awen gwirion a zo bet o reiñ ar c'hentañ film  ha damgollet adal . Sevel a-enep ar brezel hag al lazhadegoù euzhus, un ez soudard gwallaozet e spered dre bezañ bet stummet da vezañ ur arm marvus ha bevet brezel Vietnam.

Adkavet e vez ivez an dudenn John Rambo evel er c'hentañ film, un den ez soudard kollet hep pal er vuhez nemet krak-vevañ o chom diliamm gant ar peurest eus ar bed met entanet e-tal an amjustis.

## Tro-dro d'ar film
En enor da Richard Crenna ez eo ar film Rambo. Aktour ar c'horonal Sam Trautman en tri film gentañ a varvas dre un taol-kalon er bloavezh 2003.

## Heuliad filmoù Rambo
* (1982)
* (1985)
*Rambo III (1988)
*Rambo (2008).

## Liammoù diavaez
*Rambo IV war IMDB Movies
Siobhan Fallon Hogan

**Siobhan Fallon Hogan**, ganet **Siobhan Fallon** d'an  e Syracuse (Stad New York), a zo un aktourez stadunanat

## He filmoù er sinema
## Liammoù diavaez
* Siobhan Fallon Hogan e-barzh an *[[Internet Movie Database|IDMB]]*
Arm kimiek

Un arm gimiek a zo un arm oc'h implij produioù kimiek pe toksek evit mab-den. An armoù-se a c'hell bezañ pe marvus pe gant ar pal badaouiñ. Aozadur difenn an armoù kimiek (OPCW) a zisklêr: 

*"The term chemical weapon may also be applied to any toxic chemical or its precursor that can cause death, injury, temporary incapacitation or sensory irritation through its chemical action. Munitions or other delivery devices designed to deliver chemical weapons, whether filled or unfilled, are also considered weapons themselves."*

Renket eo an armoù kimiek e-touez an armoù distruj ramzel, disheñvel ez int eus an armoù nukleel, armoù biologel pe an armoù radiologel. An holl re-se a c'hell bezañ implijet war un dachenn brezel anavezet int gant ar soudarded gant ar stumm NBC (Nukleel, Biologel, ha kimiek). An armoù distruj ramzel a zo disheñvel diouzh an armoù all, ar re-se o vezañ dañjerus dre o nerzh tarzh, o energiezh kinetek, pe o nerzh entanañ. An armoù kimiek a c'hell bezañ ledet war gorreadoù bras dre implij stummoù gaz, dourennek pe solud, gellout a reont degas kolloù kalz brasoc'h evit an dud a oa lakaet da pal diazez. Gazoù nervennel, gazoù lakrimek ha gazoù pepr a zo teir doare vodern armoù kimiek nann marvus.

Armoù kimiek marvus, produioù kimiek pe an tennoù a zo dañjerus dre ma c'hellont nijal buan lakaet e vezont holl neuze e-touez an armoù degouezh hag a zo bet miret gant broioù lies dre ar bed. Ur c'hontammer diazez n'en deus ket ezhomm eus bezañ mesket gant produioù all evit bezañ efedus. 

Pa vez ul lec'h emgann o vezañ ul lec'h implij d'an armoù kimiek e vez kaoz eus brezel-kimiek.
* Orange Agent