open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mary Stuart

**Mary Stuart** pe **Mary Stewart** zo bet anv meur a vaouez e Bro-Skos.

*Mary Stewart, Kontez Buchan (a-raok 1428 – 1465), pempvet merc'h James Iañ Bro-Skos, 1añ Kontez Buchan
*Mari Bro-Skos (1542&ndash;1587), rouanez Bro-Skos, pried da Frañsez II, roue Bro-C'hall, mamm da James Iañ Bro-Saoz;
*Mary of Guelders, pried James II Bro-Skos 

*Mary Stewart, Priñsez a Vro-Skos, merc'h da James II Bro-Skos

*Mary, priñsez Orange (1631&ndash;1660), merc'h d'ar roue Charlez Iañ, mamm d'ar roue saoz William III; 
*Mary II (1662&ndash;1694), kenrouanez Saoz ha Skos, a-gevred gant he fried William III, adal 1689 betek he marv; 

*Mary Stewart, Baronez Stewart of Alvechurch (1903&ndash;1984), politikourez
*Mary Stewart (ganet e 1916), romantourez saoz
*Mary Stuart (aktourez) (1926&ndash;2002), aktourez stadunanat;
*Mary Stuart Masterson (ganet e 1966), aktourez stadunanat.

## Oberennoù
*''Mary Stuart'', drama skrivet e 1800 gant Friedrich Schiller diwar-benn Mari Bro-Skos .
Christmas Hymns In the Vannes dialect of Breton

***Christmas Hymns In the Vannes dialect of Breton*** zo un dastumad kantikoù brezhonek eus ar  kantved, a greder, e yezh Bro-Wened, embannet e Dulenn e 1956 gant Roparz Hemon hag an *Dublin institute for advanced studies*.

## Bloavezh
War embannadur 1982 eo skrivet: "First published 1956". 

## Notennoù
Von Arnim

**Von Arnim** zo anv meur a zen.

## XVIIvet kantved
* Hans Georg von Arnim-Boitzenburg (1583–1641), brezelour ha diplomat alaman.

## XVIIIvet kantved
* Ludwig Achim von Arnim (1781–1831), barzh
* e bried Bettina von Arnim (1785–1859), skrivagnerez alamanek

## XIXvet kantved

* Adolf Heinrich von Arnim-Boitzenburg (1803–1868), politikour
* Ferdinand von Arnim (1814–1866), livour
* Gisela von Arnim (1827–1889), skrivagnerez alamanek, merc'h da Vettina;
* Heinrich Alexander von Arnim-Suckow (1798-1861) diplomat prusian.
* Friedrich Bertram Sixt von Armin (1851–1936), jeneral
* Hans Friedrich August von Arnim (1859-1931), yezhour
* Elizabeth von Arnim (1866–1941), skrivagnerez saoznek
* Bernd von Arnim (marvet e 1917), ofiser er morlu

## XXvet kantved

* Friedrich Bertram Sixt von Armin (1851–1936), jeneral er brezel-bed kentañ

* Achim Konstantin Rudolf Ferdinand von Arnim (1881–1940), ofiser
* Hans-Jürgen von Arnim (1889–1962), jeneral
* Hans-Heinrich Sixt von Armin (1890–1952), jeneral
* Iris von Arnim (ganet e 1945), kemenerez
* Arnulf von Arnim (ganet e 1947), pianoour
Wolfram von Eschenbach

**Wolfram von Eschenbach**, bet ganet war-dro 1170 e Franken (Impalaeriezh santel roman german) ha marvet e-tro 1220, a oa ur marc'heg hag ur barzh alamanek eus dibenn an . Gant an alamaneg-uhel-kozh e kenaozade e oberennoù. Barzhonegoù lourennek zo bet savet gantañ ivez (ur *[[Minnesang]]* a veze graet anezhoñ). 

## Buhez
Buhez Wolfram hag a zo anavet a zeu ag ar menegoù en deus skrivet diwar e benn a-hed e oberennoù, pe gant burutelladennoù e gempredaded. Dre e anv e ouiomp e ta-eñ eus ul lec'h anvet Eschenbach. Hervez an damvenegoù skrivet gantañ en e oberenn Parzival e vefe Obereschenbach e gêr a-orin, nepell eus Ansbach (hiriv eo adanvet Wolframs-Eschenbach). En em ginnig a ra evel ur marc'heg eus Bavaria. 
Gouzout a reer e oa bet e meur a lez o roiñ e servijoù. Sur a-walc'h e oa e darampred gant Kont Wertheim hag al *Landgrav* (“Dug”) Hermann I Thüringen.

## Oberennoù
* Wolfram von Eschenbach: *Parzival*, troet gant Wolfgang Spiewok, (Universalbibliothek Band 3681 ha 3682), Stuttgart 1981 ISBN 3-15-003681-X
* Wolfram von Eschenbach: *Parzival*, troet gant Wolfgang Mohr, Göppingen 1977/79 ISBN 3-87452-344-6
* Wolfram von Eschenbach: *Parzival*, troet gant Dieter Kühn, 1994, ISBN 3-596-13336-X.
* Wolfram von Eschenbach: *Parzival*, troet gant Peter Knecht, Reclam, Stuttgart 2011, ISBN 978-3-15-010708-9.
* Wolfram von Eschenbach: *Parzival*, troet gant Franz Viktor Spechtler, Wieser, Klagenfurt 2016, ISBN 978-3-99029-082-8.
Amalie von Schintling

**Amalie von Schintling** (9 a viz Eost 1812 - 22 a viz Kerzu 1831 e Neustadt an der Donau) a oa ur goantenn alaman e rouantelezh Bavaria en . Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, ha war ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened.

Da zimeziñ e oa da Fritz von Schintling, ur c'henderv dezhi. Mervel a reas a-raok an eured, d'an oad a 19 vloaz, diwar an dorzhellegezh. Echuet e voe e daolenn gant Stieler nebeut amzer a-raok he marv.
Caroline von Holnstein

** Caroline von Holnstein** a oa un dimezell alaman e rouantelezh Bavaria en  kantved. 

Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, ha war ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened.

## He buhez
Caroline Maximiliana Maria Freiin von Spiering a oa pempet bugel Carl Theodor Freiherr von Spiering hag e bried Johanna Nepumukena (ganet Freiin von Enzberg). Pa varvas he zad en 1829 e stagas da glask ur gwaz a zoare. D'an 9 a viz Du 1831, pa oa 16 vloaz, e timezas da Carl Theodor, kont Holnstein, 34 bloaz. Un eured dre garantez ne oa ket. 

Mont a reas Caroline da chom d'ar Palez Holnstein da gêr München. Abalamour da renk uhel he gwaz e c'hallas lakaat he zreid el lez. Evel-se e reas anaoudegezh gant ar roue Loeiz I. En ur banvez el lez e reas anaoudegezh ivez gant Wilhelm Freiherrn von Künsberg ha dont a reas da vezañ e serc'h. Pa zeuas hennezh da vezañ intañv ez eas da vevañ gantañ d'e gastell da Fronberg. Hogen n'eo nemet pa varvas he gwaz Carl Theodor e c'hallas Caroline dimeziñ da Wilhelm, d'an 21 a viz Gwengolo 1857. Anavezet e voe ent-ofisiel ar vugale he doa bet gant Carl Theodor neuze, ha goude marv o mamm, e 1859, e teujont da vezañ hêred da ditl o zad, Künsberg Freiherr von Fronberg. 

Mervel a reas Caroline e kastell Fronberg d'ar 24 a viz Gouere 1859 ha beziet e voe eno.

## He bugale
* Karl Theodor von Holnstein (8 Kerzu 1832 - 8 Kerzu 1832)
* Johanna von Holnstein (17 Gwengolo 1833 - 17 Gwengolo 1833)
* Maximilian Carl Theodor von Holnstein (19 Here 1835 - 1añ C'hwevrer 1895)
* Wilhelm Maximilian Künsberg Freiherr von Fronberg (27 Meurzh 1838 - 18 Mezheven 1909)
* Wilhelmine Maria Caroline Künsberg Freiin von Fronberg (23 Eost 1841 - 9 Mezheven 1889)
* Johann Friedrich Wilhelm Karl Künsberg Freiherr von Fronberg (2? Gwengolo 1842 - 24 Meurzh 1876)
* Rudolf Philipp Wilhelm Goswin Karl Künsberg Freiherr von Fronberg (27 Meurzh 1844 - ?)
Max von Brandt

**Max von Brandt** pe **Maximilian August Scipio von Brandt** (* 1835 en Berlin; † 1920 en Weimar) a oa un diplomat ha sinaegour alaman, mab d'ar jeneral prusian Heinrich von Brandt .
Von Schirach

**Von Schirach** zo un anv-tiegezh alamanek hag anv meur a zen :

* Gottlob Benedikt von Schirach (1743–1804), diplomat danat
* Ariadne von Schirach (1978-), skrivagnerez
* Baldur von Schirach (1907–1974), politikour (NSDAP), Gauleiter Vienna
* Henriette von Schirach (1913–1992), pried da Baldur von Schirach
* Richard von Schirach (1942-), skrivagner
* Viktoria von Schirach (1960-), skrivagnerez
* Wilhelm Benedict von Schirach (1779–1866), gwiraour
Ludwig Achim von Arnim

**Ur bajenn disheñvelout [[Von Arnim]] zo ivez.*

**Achim von Arnim**, pe **Ludwig Achim von Arnim** pe **Carl Joachim Friedrich Ludwig von Arnim** (1781–1831), a oa ur barzh alamanek. Labourat a reas gant Clemens Brentano.

## ''Des Knaben Wunderhorn''
Des Knaben Wunderhorn pe *Korn-hud ar bugel*, zo un dastumad *Volkslieder*, pe kanaouennoù-pobl alamanek, darn anezho ken kozh ha dibenn ar Grennamzer, embannet e Heidelberg, e Dugelezh-veur Baden, etre 1805 ha 1808, gant an daou varzh romantel alaman, Clemens Brentano ha Ludwig Achim von Arnim. Heuliañ a raent neuze skouer Goethe ha Herder, a oa troet-kaer gant ar varzhoniezh-pobl. 

## Oberennoù

**[[Des Knaben Wunderhorn]]*, 1808, gant Clemens Brentano.

### C'hoariva
**Halle und Jerusalem* 1811.
**Schaubühne*, 1813.
**Die Gleichen*, 1819.

### Romantoù
**Hollin's Liebeleben*, 1802.
**Ariel's Offenbarungen*, 1804.
**Armut, Reichtum, Schuld und Buße der Gräfin Dolores*, 1810.
**Isabella von Ägypten* 1812.
**Die Kronenwächter. Bertholds erstes und zweites Leben*, 1817.

### Danevelloù
**Der Wintergarten*, 1809.
**Der Tolle Invalide auf dem Fort Ratonneau*, 1818.
**Die Majoratsherren*, 1820.

## Pennadoù kar
*Breudeur Grimm
Pardon

Ar **pardon** eo an ober graet gant an den pe gant Doue a lam ar c'hastiz diwar chouk an den en deus graet a youl-gaer ur gwallober bennak. Er relijion gristen, pardon a zeu goude ar binijenn. 

## Ar pardon en e ster lik
 
## Ar Pardon en e ster kristen

Ar Pardon : liderezh katolik e Breizh 
Unan eus doareoù heverkañ ar speredelezh vrezhon kristen eo ar pardonioù e Breizh.
Tra gentañ evit mont d'ar Baradoz eo anzav e bec'hedoù, dre sakramant an adunaniñ. Dont a ra an anv diwar-se : ar Pardon a zo un doare da c'houlenn ar pardon eus e bec'hedoù digant Doue. 

Un ober a binijenn ez eo eta. Setu aze perak e aer di war e droad, a-wechoù diouzh a bell. En em gavet war an hent tostik d'ar santual, war an dorgenn ma weler diouti evit ar wech kentañ tour-iliz ar santual, a zo skeudenn ar "Jeruzalem eus an Neñv" da lavarout eo ar Baradoz, penn beaj ar c'hristen war an Douar, ez eus ur groaz, anvet kroaz ar Salud, da lavarout eo ar Silvidigezh a-drugarez da Jezuz-Krist.
En em gavet war al lec'h, kentañ tra en deus d'ober ar pirc'hirin eo mont da gofes eta gant ur beleg.
Resev a ra neuze ar feizad ar pardon eus e bec'hedoù, pardonet gant e Zoue dre garantez, ha, diliammet, ez eo gouest neuze da respont da garantez Doue ha kemer perzh gant levenez vras hag anaoudegezh vat ouzh laouenidigezh ar brosesion gant ar gouloù, an Oferenn-bred, ar chapeled, ar Gousperoù, Bennozh ar Sakramant.

Er pardonioù e kaver ivez doareoù kehelerezh an Tan (tantadoù), an Dour (mont a reer da soubañ e dour ar feunteun a gaver bepred tost d'ar santual, ur chapel pe un iliz-parrez, a sav da bell, a-raok ar Gristeniezh. Roet eo bet dezho gant hêred an Drouized, beleion vrezhon gentañ an Iliz katolik, a oa kar dezho dre liammoù a familh zoken, a greder (Sant Ildud, Sant Samzun... ) ur ster a glot gant gwirionezioù ar feiz kristen, kentoc'h eget o diskar.

Boaz e vezer da c'houlenn bennozh Doue war ar mor (Santez Anna en Osptital-Kamfroud), ar c'hezeg (Sant Alar), an tanvarc'hoù (Porzh-Karozh)

Ur pred a vez kinniget gant tud ar c'harter goude an Oferenn-bred ha c'hoarioù da heul, rak gouel ar c'harter maz eo chapel ar c'harter an arouez anezhañ ez eo ivez.

Alies-mat, pa vez pardon bras, ez eus termajied e-kichen ar pardon o kinnig a bep seurt c'hoarioù (kirri-tos-tos). 

## Pennad kar
*absolvenn
* Pardon (lid)
Charlotte von Hagn

**Charlotte von Hagn** a oa un aktourez alaman e rouantelezh Bavaria en . Ganet e oa bet e München e 1809 ha mont a reas da anaon eno e 1891.

## He buhez
Merc'h e oa Charlotte d'ar marc'hadour Carl von Hagn, ha d'e bried, Josepha Schwab. C'hoar e oa d'al livour Ludwig von Hagn, yaouankoc'h.

Kregiñ a reas gant ar c'hoariva e lez ar roue e 1828, ha berzh a reas. Goude-se e c'hoarias pezhioù Friedrich Schiller dreist-holl er Burgtheater e Vienna, e Dresden, Berlin, Budapest.

Un darempred a garantez he devoe gant Franz Liszt a lavare anezhi e oa *serc'h da zaou roue*. Un darempred all he devoa bet moarvat eta gant roue Bavaria Ludwig Iañ Bavaria.

E 1848 e timezas da Alexander von Oven hag e paouezas gant ar c'hoariva. Met torret e voe an dimeziñ e 1851.

## Poltred
Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, ha war ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened.
E 1828 eo e voe graet ar poltred anezhi. Livet eo e dilhad Thekla, merc'h Wallenstein er pezh *[[Wallenstein (Schiller)| Wallenstein]]*, gant Friedrich von Schiller.
Nanette Kaula

**Nanette Kaula** (1812-1876), a oa ur goantenn alaman e rouantelezh Bavaria en XIXvet kantved. Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, ha war ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened.

Merc'h e oa da Raphael Kaula, un arc'hantour yuzev, penn ar gumuniezh e kêr München. Dimezet e oa e 1834 d'an arc'hantour Salomon Heine, a oa niz d'ar skrivagner Heinrich Heine.
Sophie von Kuensberg

**Sophie von Kuensberg** (1861–1938), ganet e Karlsbad, a oa ur skrivagnerez alaman.

## Oberennoù
**Alpenkräuter*, Ravensbruck, 1911.
Charlotte Christine Magdalene Johanna Hanau-Lichtenberg

**Charlotte Christine Magdalene Johanna Hanau-Lichtenberg**, en alamaneg *Charlotte Christine Magdalene Johanna von Hanau-Lichtenberg* (1700–1726) a oa ur briñsez alaman, merc'h d'ar c'hont Johann Reinhard III von Hanau.
Dimeziñ a reas da Ludwig VIII Hessen-Darmstadt (1691–1768).

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da landgrav Hessen-Darmstadt, Ludwig VIII, d'ar 5 a viz Ebrel 1717. Tri bugel o devoe :
# Ludwig IX, Landgrav Hessen-Darmstadt
# Georg Wilhelm
# Karoline Louise

Mervel a reas Charlotte Christine d'ar 1añ a viz Gouere 1726 e Darmstadt.
Pleg-mor Persia

**Pleg-mor Persia** zo ur mor eus Meurvor Indez etre Iran ha ledenez Arabia, dezhañ ur gorread a 251 000 km². Hed-a-hed aodoù ar pleg-mor emañ: Iran er biz, Irak, Koweit, Arabia Saoudat, Bahrein, Qatar hag an Emirelezhioù Arab Unanet er c'hornôg hag er su. Oman he deus un nebeud kilometroù aodoù ivez, e tiriad Musandam. 
Skeiñ a ra e mor Oman er reter dre strizh-mor Ormuz.

Uhel eo feur an holen er mor-se. N'eo ket donoc'h ar pleg-mor eget 100 m. 

## Notennoù


## Levrlennadur
* *Atlas des Pays du Golfe*, Philippe Cadène, Brigitte Dumortier, RFI/PUPS, 2011
* *Monarchies du Golfe*, Rémy Leveau, Frédéric Charillon (dir), La Documentation française, 2005
* *Le Jeu des six familles*, Olivier Da Lage, Gérard Grzybek, Autrement, 1985
Nikolaus von Falkenhorst

**Nikolaus von Falkenhorst** ganet d'ar 17 a viz Genver 1885 en Breslau, hiziv Wrocław hag aet da Anaon d'an 18 a viz Even 1968 en Holzminden (Niedersachsen), a oa ur jeneral alaman ha torfedour-brezel e-kerzh an Eil Brezel-bed.

**Nikolaus von Jastrzembski** e oa e anv gwirion met kemmañ a reas e anv e deroù e resped evel ofiser. Goude ar brezel, Falkenhorst a voe barnet gant ul lez-varn milourel saoz-norvegiat evit torfedoù-brezel. Lakaet da gablus, kondaonet e voe d'ar marv e 1946. Kemmet e voe ar garg ha troet da 20 vloaz toull-bac'h. Falkenhorst a voe dieubet e 1953 ha marvet 1968.
Walter von Boltenstern

**Walter von Boltenstern** (1889 en Breslau - 1952 e Woikowo) a oa ofiser er Wehrmacht e-kerzh an Eil Brezel-Bed. Meur a rannarme a bet dindan e urzhioù. Boltenstern a oa bet tennet diouzh ar servij oberiant e 1945, goude-se e oa bet kaset evel prizoniad vrezel gant al Lu Ruz. Marvet e oa e dalc'h ar soviediz e kamp-bac'h Voikovo e 1952.
Von Kleist

**Kleist** pe **von Kleist** zo un anv-tiegezh alamanek.

## Tud
* Ewald Christian von Kleist (1715-1759), barzh alaman
* Heinrich von Kleist (1777-1811), barzh ha dramaour alaman
* Paul Ludwig Ewald von Kleist (1881-1954), *feldmarschal* alaman 
* Ewald-Heinrich von Kleist-Schmenzin (ganet e 1922), ofiser alaman
* Solweig von Kleist, livourez alaman

## Pennadoù kar
*Friedrich Kleist von Nollendorf (1762-1823), *feldmarschal* Prusian
*Kuupik Kleist (ganet e 1958), kentañ ministr Greunland
*Priz Kleist, priz lennegel en Alamagn
Cecily von Ziegesar

**Cecily von Ziegesar**, ganet e 1970, zo ur skrivagnerez stadunanat he deus savet romantoù saoznek evit krennarded, diwar-benn krennarded pinvidik.

Kontañ a ra buhez krennarded amerikan hag o mignoned tapet gant evajoù kreñv ha drammoù a bep seurt. Berzh a ra ken e ra gant ar seurt lennegezh. 

## Oberennoù
*Gossip Girl (14 levrenn).
*It Girl (10 levrenn).
Zita Parma

**Zita Aostria**, pe **Zita von Österreich** pe **Zita von Bourbon-Parma** (en alamaneg), pe **Zita** *Maria delle Grazie Adelgonda Micaela Raffaela Gabriella Giuseppina Antonia Luisa Agnese* **di Borbone-Parma** hec'h anv italianek gwir en e hed, ganet d'an 9 a viz Mae 1892 e Camaiore, en Italia, ha marvet d'ar 14 a viz Meurzh 1989 e Zizers, en Suis, a oa ur briñsez italian, eus Tiegezh Borbone-Parma, deuet da vout impalaerez Aostria-Hungaria dre he dimeziñ.

## He buhez
Seitekvet bugel Roberto Iañ, dug Parma, hag e eil pried Maria Antónia de Bragança, e oa Zita. Diskaret e oa an dugelezh pa voe staget ouzh rouantelezh Italia . 
 
Dimezet e oa d’an arc'hdug Karl e 1911. Hennezh a zeuas da vout impalaer e 1916. Zita eo diwezhañ impalaerez Aostria-Hungaria, rouanez Hungaria, ha rouanez Bohemia.

## He bugale
* *[[Otto von Habsburg]]* (* 1912; † 2011), pe*Franz Josef Otto Robert Maria Anton Karl Max Heinrich Sixtus Xaver Felix Renatus Ludwig Gaetan Pius Ignatius*
* *Adelheid* (* 3. Jänner 1914; † 2. Oktober 1971), pe *Adelheid Maria Josepha Sixta Antonia Roberta Ottonia Zita Charlotte Luise Immakulata Pia Theresia Beatrix Franziska Isabella Henrietta Maximiliana Genoveva Ignatia Marcus d’Aviano*
* *[[Robert von Österreich-Este|Robert]]* (* 1915; † 1996), pe *Robert Karl Ludwig Maximilian Michael Maria Anton Franz Ferdinand Joseph Otto Hubert Georg Pius Johannes Marcus d’Aviano*
* *[[Felix Habsburg-Lothringen|Felix]]* (* 1916; † 2011), getauft *Felix Friedrich August Maria vom Siege Franz Joseph Peter Karl Anton Robert Otto Pius Michael Benedikt Sebastian Ignatius Marcus d’Aviano*
* *[[Carl Ludwig Habsburg-Lothringen]]* (1918; † 2007), pe *Karl Ludwig Maria Franz Joseph Michael Gabriel Anton Robert Stephan Pius Gregor Ignatius Marcus d’Aviano*
* *[[Rudolph Habsburg-Lothringen]]* (1919; † 2010), pe *Rudolph Syringus Peter Karl Franz Joseph Robert Otto Antonius Maria Pius Benedikt Ignatius Laurentius Justitiani Marcus d’Aviano*
* *Charlotte* (*1921; † 1989), pe *Charlotte Hedwig Franziska Josephina Maria Antonia Roberta Ottonia Pia Anna Ignatia Marcus d’Aviano*
* *Elisabeth* (1922; †1993), pe *Elisabeth Charlotte Alphonsa Christina Theresia Antonia Josephina Roberta Ottonia Franziska Isabella Pia Marcus d’Aviano et omnes Sancti*
Gian Giacomo Medici

**Gian Giacomo Medici** (1498-1555 e Milano), lesanvet **il Medeghino**, a oa condottiero italian en hanterenn gentañ ar .
 
Mab e oa da Bernardino Medici di Nosigia, ha da Cecilia Serbelloni. Ne oant ket kerent nag a bell nag a dost d'ar Medici eus Firenze, ha ne oant ket gwall binvidik. 

Breur e oa da Giovanni Angelo Medici, a voe anvet da bab evel Pi IV. 

## Notennoù


## Levrlennadur
* E. Bartolozzi , *Episodi di storia milanese: l'assedio del Medeghino in Lecco*. - Lecco, 1960 - SBN SBL0026829.
* Ivano Bettin, *La donazione di Pio IV a risarcimento dei danni delle guerre del Medeghino* - Oggiono, Cattaneo editore, 2005 - SBN LO11047547.
* Peter Burke, *Cultura e società nell'Italia del Rinascimento*. - Bologna, Il Mulino, 2001 - ISBN 88-15-08110-0.
* Peter Burke, *Il Rinascimento* - Bologna, Il Mulino, 2001 - ISBN 88-15-08397-9.
* B. Corio, *Storia di Milano*, 1856.
* John H. Elliott, *La Spagna imperiale* - Bologna, Il Mulino, 1994 - ISBN 15014993. 
* Eugenio Garin, *Medioevo e Rinascimento* - Bari, Laterza, 2005, - ISBN 88-420-7669-4.
* Eugenio Garin (a cura di), *L'uomo del Rinascimento* - Bari, Laterza, 2000 - ISBN 88-420-4794-5.
* Michael Edward Mallet, *Signori e mercenari. La guerra nell'Italia del Rinascimento*, Bologna, Il Mulino, 1983 - ISBN 88-15-00294-4.
* Claudio Rendina, *I capitani di ventura* - Roma, Newton & Compton, 1999 - ISBN 88-8289-056-2.
* Alberto Tenenti, *L'età moderna*, Bologna, Il Mulino, 2005 - ISBN 88-15-10866-1.
*Don Rinaldo Beretta - 1915 - *Domodossola e Gian Giacomo de’ Medici (1529-1531)*, A.S.L., a. XLII, fasc. 4, pp. 669-680.
*Don Rinaldo Beretta - 1916 - *Gian Giacomo de’ Medici in Brianza (1527-1531)*, A.S.L., a. XLIII, fasc. 1-2, pp. 53-120 [Ripubblicato in Pagine di storia briantina, Como 1972, pp. 223-304].

## Pennadoù kar
* Karl V
* Antonio de Leyva
* Paulus III
* Pandolfo Petrucci
* Cosimo Iañ de' Medici
* Rinascimento
* Musso
* Gabrio De Medici
Bianca Cappello

**Bianca Cappello** a oa un itron eus Firenze er XVIvet kantved. Serc'h e oa da Francesco Iañ de' Medici 1574-1587, eil dug-meur Toskana. Hennezh a oa dimezet, ha pemp bugel dezhañ. Goude marv e wreg e 1578 ec'h addimezas an dug-meur da Bianca Capello.

## He buhez
Merc'h e oa da Pellegrina Morosini ha Bartolomeo Cappello, un denjentil pinvidik-mor eus Venezia. Brudet e oa he c'hened hag he deskadurezh. 

Da 15 vloaz ec'h orgedas ouzh Pietro Bonaventuri, ur paotr yaouank eus kêr Firenze, hag a laboure e Bank ar Salviati e Venezia. E miz Du 1563 e tec'has an daou yaouank da Firenze, gant bravigoù ar plac'h. E 1564 e voe lidet an eured. Ur verc'h o doe, anvet Virginia.

Gouarnamant Venezia a reas e seizh gwellañ da adtapout ar plac'h hag ar braverioù, met gwarezet e oa an daou yaouank gant an dug-meur Cosimo Iañ de' Medici. A-benn ar fin e voent laosket sioul. 

Fall e troe an traoù gant tud he fried, labourerien baourtroet gant hec'h arc'hant. Ouzhpenn-se e oa krog mab an dug-meur Francisco da ober war-dro Bianca, goude ma oa dimezet da Janed Aostria, pe Janed Habsbourg, nizez d'an Impalaer Karl V, ha da ginnig bravigoù hag arc'hant d'ar Venezianez koant. Evit sioulaat ar gwaz e voe roet labour dezhañ el lez ha lakaet merc'hed all war e dro. Un deiz, e 1572, e voe lazhet Pietro e straedoù Firenze. 

Cosimo Iañ de' Medici a varvas en 1574 ha Francisco a renas war e lerc'h. Staliañ a reas Bianca en ur palez eus ar re gaerañ, tostik d'e hini, diseblant ouzh an dichekadenn a rae d'e bried war un dro: hennezh eo ar Palazzo di Bianca Cappello, savet gant an tisavour Bernardo Buontalenti. 
Mervel a reas Janed en 1578 ha dimeziñ a reas Francisco didrouz gant Bianca e Mezheven 1579. Diwezhatoc'h e voe graet ar banvez eured.

## Marv
Mervel a eurejont o daou d'an 19 a viz Here 1587, ha pell amzer e voe kredet e oa marteze gant ar malaria, goude ma oa diskred e c'halle bezañ goude lonkañ kontamm. Lavaret ez eus bet e oa Ferdinando Iañ de' Medici (1587-1609), breur d'he fried an dug-meur Francesco ha dug-meur war e lerc'h, an hini a oa kiriek da se: en e di o devoa koaniet ha kasoni a vage ouzh Bianca. 

E miz Kerzu 2006 e oa kaoz e kazetennoù Italia eus dielfennadur avuoù an daou bried ha kavet roud eus arsenik. 
E 2007 eo bet kadarnaet ar c'hontammadur, gant ur studienn embannet er British Medical Journal. Ar muntr avat n'eo ket prouet.

## C'hoariva
Gant buhez Bianca Cappello eo bet awenet Thomas Middleton da skrivañ *Women Beware Women*.

## Levrlennadur
* Romanin. Samuele, *Lezioni di storia Veneta*, vol. ii. (Florence, 1875) 
* Saltini, G. E. *Tragedie Medicee domestiche* (Florence, 1898) 
* Stedman, Elizabeth Clementine *Bianca Capello, A Tragedy* (1873) 
* Steegman, *Bianca Cappello* (Baltimore, 1913)
Janed Aostria (1547-1578)

**Johanna von Österreich** (en alamaneg), pe **Giovanna d'Austria** (en italianeg), pe **Janed Aostria** (Praha 1547-1578 Firenze), a oa dugez-veur Toskana goude he dimeziñ da Francesco Iañ de' Medici . 

Merc'h e oa da Ferdinant Iañ an Impalaeriezh Santel, breur da Karl V an Impalaeriezh Santel, ha da Anna Bohemia ha Hungaria. Mervel a reas er gwentloù. 

Doganet e oa gant he fried an dug-meur Francesco Iañ de' Medici en devoa ur pried-kleiz, Bianca Cappello.

Mervel a reas Johanna er gwentloù, e miz Ebrel 1578, da 31 bloaz. Gant se e c'hallas he fried addimeziñ d'e serc'h Bianca Cappello. 

## Bugale
Ur mab he doe, ha c'hwec'h merc'h:
* Eleonora (1566−1611); dimezet e 1584 da Vincenzo Iañ Gonzaga, dug Mantova (1562−1612)
* Romola (*/† 1568)
* Anna (1569−1584)
* Isabella (1571−1572)
* Lucrezia (1572−1574)
* Maria (1573−1642),rouanez Bro-C'hall ; dimezet e 1600 d'ar roue gall Herri IV (Bro-C'hall) (1553−1610)
* Filippo Cosimo (1577−1582)
* Giovanna (1578−1583)
Eleonora de' Medici

**Eleonora de' Medici** zo anv div vaouez anavezet en Tiegezh Medici:

***[[Eleonora de' Medici (1567-1611)]]**, merc'h da Francesco I de' Medici, ha da Janed Aostria; dimezet da Vincenzo Gonzaga; 
***[[Eleonora de' Medici (1591-1617)]]**, merc'h da Ferdinando Iañ de' Medici ha da Cristina di Lorena, marvet dizimez ha divugel.
Cartigny-l'Épinay

**Cartigny-l'Épinay** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
**[[Eil Brezel-bed]]**, miz Even 1944: 
* en noz etre an 9 hag an 10 e voe lazhet 150 soudard hag ofisour eus an 2 Batailhon eus ar 115 Rejimant eus an 29 Rannlu Troadegiezh SUAat en emgannoù ouzh an Alamaned 
* savet e voe un nijva er gumun gant an USAAF e miz Even 1944; implijet e voe betek miz Eost 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar vilourion SUAat. 
* Monumant an nijva SUAat. 
* An iliz katolik,  kantved.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
* Verlar (Alamagn).
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Rudolf Habsburg

**Rudolf Habsburg** pe *Rudolf von Österreich* (en alamaneg), pe **Rudolf Aostria** zo bet anv meur a zen:

* Rudolf Iañ Habsburg
* Rudolf II Habsburg
* Rudolf III Habsburg
* Rudolf IV Habsburg
* Rudolf Habsburg-Laufenburg († 1293), eskob Konstanz
* Rudolf Aostria (1788–1831), Kardinal-Arc'heskob Olmütz
* Rudolf Aostria-Hungaria (1858–1889), Kronprinz Aostria-Hungaria
Zita

**Zita** zo un anv-bihan italianek ; unan hungarek diwar *Felicitás* eo ivez.

## Tud
### Santez
*Santez Zita, pe *Zita de Lucca* (Monsagrati, 1218 – Lucca, 1278) , plac'h yaouank anvet da santez.

### Noblañsoù

* Zita di Borbone-Parma (1892–1989), impalaerez Aostria

### Tud ordinal
* Zita Johann (1904–1993), 
* Zita Kabátová (1913-2012), aktourez tchek.

* Zita Funkenhauser (* 1966),
* Zita Hitz, 
* Zita Seabra (1949-), 
* Zyta Gilowska (1949-),
* Zita Görög (1979-), gwiskerez dilhad hungarat
* Zita Fumagalli Riva, kanerez soprano italian
* Zita Szeleczky 

### Gwazed
*Citolo da Perugia (pe *Zitolo*), kabiten. 


File:Machinal-Johann-Gable-1928-crop.jpg| Zita Johann (1904–1993)
File:Zita_Kabátová_1942.jpg | Zita Kabátová (1913-2012), 
File:Szeleczky_Zita_001.jpg | Zita Szeleczky
Bran zu

Ar **vran zu**, ar **vran du** (liester : **brini du**) zo ur spesad golvaneged, *Corvus corone* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Evitañ da gavout mat ar gagnoù e kemer amprevaned, bronneged bihan, buzhug, divelfenneged, greun, had ha vioù ivez.

## Annez hag isspesadoù

## Liammoù diavaez
*  ''Corvus corone'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Corvus corone'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Borbone di Parma

An tiegezh **Borbone di Parma**, pe **Borbone-Parma**, (*Casa di Borbone di Parma* en italianeg), zo ur skourr italian eus an tiegezh gall Bourbon. Renet en deus e dugelezhioù Parma, Piacenza, Guastalla, ha Lucca, ha war rouantelezh Etruria. C'hoarvezout a reas eus dimeziñ Felipe V, roue Spagn, gant Elisabetta Farnese, merc'h da dug Parma. 

## Tud
*María Luisa de Parma
*Zita di Borbone-Parma
Jube

Ar **jube**, en ilizoù, zo un doare pezh arrebeuri, e koad, maen pe houarn, a dalvez da zispartiañ an nev diouzh ar chantele.
Kimerc'h

**Kimerc'h** a oa ur gumun eus Breizh e departamant Penn-ar-Bed. 
## Douaroniezh
## Istor
* Kimerc'h a oa ur barrez eus eskopti Kerne gwechall.
### [[Dispac'h Gall]]
* 1790 : Kimerc'h a zeuas da vezañ ur gumun, hep trev Logonna-Kimerc'h hag a zeuas da vezañ ur gumun distag diouti. E kumun Kimerc'h avat e oa ul lodenn vras eus Pont-ar-Veuzenn.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Le Doaré e anv, ha Salaun, kure.
###### 
* E 1909 e oa bet savet parrez Pont-ar-Veuzenn, gant an eskob, diwar-goust parrezioù Sant-Segal ha Kimerc'h. E 1949 e oa deuet da vezañ ur gumun distag diouzh kumun Kimerc'h. 
* E 1965 e oa bet bodet parrezioù Logonna-Kimerc'h, Kimerc'h ha Pont-ar-Veuzenn. Er memes bloavezh e oa bet bodet ar c'humunioù ivez, da vont d'ober ur gumun vras hepken : Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h. 
#### Brezelioù
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 117 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 4,42% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 45 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas  ur milour eus ar gumun d’an 11 a viz Kerzu 1946 e Battambang e Kambodja.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Er bloavezhioù 1950 ha 1960 e oa brudet "Radio-Kimerc'h", a adskingase abadennoù deuet eus Pariz pe eus Roazhon. Abadennoù brezhonek a voe skignet gant Radio-Kimerc'h ivez, adalek an 21 a viz Kerzu 1946. Skignet e vezent ur wech ar sizhun (d'ar Sadorn da noz) ha kaset e vezent en-dro gant Per-Jakez Helias. Betek savidigezh peul Roc'h Tredudon, e 1969, e oa Radio-Kimerc'h ar skingaser nemetañ o skignañ abadennoù radio e brezhoneg e Breizh-Izel. 
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Wilhelmine Prusia (1709–1758)

**Wilhelmine Prusia**, pe **Wilhelmine von Preußen** (1709–1758) a oa ur briñsez alaman eus Prusia, c'hoar da Frederig II Prusia (1712–1786), ha markgravez Brandenburg-Bayreuth dre zimeziñ.

## He buhez
Ganet e oa e Berlin. Merc'h henañ he zad Friedrich Wilhelm Iañ, roue Prusia, hag e bried Sophie Dorothea von Hannover, e oa. Evel he breur e c'houzañvas kalz abalamour da grizded o zad, rak bazhataet e vezent gantañ. 

Alies e kleve kaoz a zimeziñ. He mamm, merc'h da George Iañ, roue Bro-Saoz, a soñje en he niz, Frederick, Priñs Kembre. Met ar roue saoz ne oa ket troet da gemer anezhi hep ober un eskemm a feson, ha ne oa ket roue Prusia evit degemer an divizoù saoz, ouzhpenn-se e kave gwell ober marc'had gant Habsbourged Vienna. 
 
He breur a renas adalek 1740.

## Markgravez
Elisabeth von Meissen

**Elisabeth von Meißen** (*1329 e Wartburg; † 1375) a oa ur briñsez eus Tiegezh Wettin , ha dre zimeziñ baronez Nürnberg.

Merc'h e oa da Friedrich II, Margraf Meißen ha da Matilda Bavaria.
Pleg-mor Gwaskogn

**Pleg-mor Gwaskogn** (galleg: *Golfe de Gascogne*; okitaneg: *Golf de Gasconha*; euskareg: *Bizkaiko golkoa*; spagnoleg: *Golfo de Vizcaya*; galizeg: *Golfo de Biscaia*) a zo ur pleg-mor e biz ar Meurvor Atlantel, etre Beg Penmarc'h e Breizh en norzh ha Beg Ortegal e Galiza er su. 1 744 m eo an donder etre, hag al lec'h donañ a dap 2 789 m. Ledan eo ar plateiz kevandirel. E-kerzh ar goañv e c'hall c'hoarvezout er biojoù-se darn eus gwashañ barrioù gwallamzer ar Meurvor Atlantel.

## Notennoù ha daveennoù
Stolpe

**Stolpe** zo un anv alamanek.

## Lec'hioù
* Stolpe auf Usedom, e Mecklenburg-Vorpommern
* Stolpe (Möllenbeck), e Möllenbeck e Mecklenburg-Vorpommern 
* Stolpe (Peene), e Mecklenburg-Vorpommern
* Stolpe (Mecklenburg), e Mecklenburg-Vorpommern

* Stolpe (Holstein), e Schleswig-Holstein
* Stolpe (Altenkrempe), keriadenn e kumun Altenkrempe, Schleswig-Holstein

* Stolpe (Wannsee), e Berlin-Wannsee

* Stolpe an der Oder, e Brandenburg
* Stolpe-Süd, e Hennigsdorf, Brandenburg
* Stolpe (Hohen Neuendorf), e Hohen Neuendorf, Brandenburg

* *Stolpe*, anv alamanek ar stêr Słupia, e Polonia

## Tud
* Manfred Stolpe (1936–2019), Politiker alaman (SPD)
* Harro Stolpe, douarour alaman

## Pennadoù kar

* Stolper
* Słupsk, pe *Stolp* en alamaneg, kêr e Pologn.
Rudolf Aostria-Hungaria

**Rudolf Aostria-Hungaria**, pe *Rudolf Franz Karl Joseph von Habsburg-Lothringen* en alamaneg, ganet d'an 21 a viz Eost 1858 e kastell Laxenburg ha marvet e Mayerling d'an 30 a viz Genver 1889, a oa arc'hdug Aostria ha Priñs pennhêr Impalaeriezh Aostria-Hungaria. Mervel a reas en un doare kevrinus e ti-chase kastell Mayerling.

Mab e oa d'an Impalaer Franz Joseph Iañ, ha d'an Impalaerez Elesbed Wittelsbach, anavezet evel Sissi.
Bran louet

Ar **vran louet** (liester **brini louet**) a zo un evn eus ar c'herentiad *[[Corvidae]]* hag eus ar genad *[[Corvus]]*. *Corvus cornix* eo e anv skiantel. Betek 2002 e veze rummet evel un isspesad eus ar vran zu, met abaoe e vez rummet en e bart e-unan, goude enklaskoù war an DNA.

## Annez
Ludwig

**Ludwig** zo un anv-bihan alamanek, roet d'ar baotred, hag a glot gant Loeiz e brezhoneg. 

## Stummoù all
**Ludovika, Ludowika* evit ar merc'hed.

## Anvioù badez kevrennek
*Karl Ludwig

## Gerdarzh
Eus an alamaneg uhel kozh e teu an anv ; eus *Hludwig*, un anv germanek graet gant ar gerioù *Hlud* pe *Hluth*, "brudet", ha *Wig*, "brezel".
## Yezhoù all
*Lewis e saozneg
*Loeiz e brezhoneg. 
*Louis e galleg ha saozneg
**Ludovic* e galleg
**[[Ludovico]]* ha Luigi, en italianeg
**Ludvig* e daneg, norvegeg ha svedeg
**Lodewijk * e nederlandeg
**Ludwik* e poloneg
*Luis e spagnoleg
*Luís e portugaleg

## Tud

### Rouaned ha priñsed
*Ludwig Iañ
*Ludwig II
*Ludwig III
*Ludwig IV
*Ludwig V
*Ludwig VI
*Ludwig VIII
*Ludwig XI von Oettingen

#### Baden
*Karl Ludwig von Baden (1755-1801), priñs

#### Bavaria
*Ludwig Iañ Bavaria 
*Ludwig II Bavaria 
*Ludwig III Bavaria (1845-1921)

#### Hessen-Darmstadt
*Ludwig Iañ von Hessen-Darmstadt
*Ludwig II von Hessen-Darmstadt
*Ludwig III von Hessen-Darmstadt
*Ludwig IV von Hessen-Darmstadt
*Ludwig V von Hessen-Darmstadt
*Ludwig VI von Hessen-Darmstadt
*Ludwig VII von Hessen-Darmstadt
*Ludwig VIII von Hessen-Darmstadt (1691-1768)
*Ludwig IX von Hessen-Darmstadt

### Tud all

* Ludwig von Siegen (1609-1680), engraver alaman
*Ludwig van Beethoven (1770-1827), soanozer alaman
*Ludwig Achim von Arnim (1781-1831), barzh. Diwar e skouer eo e labouras Kervarker
*Ludwig Emil Grimm (1790-1863), livour alaman
*Ludwig Reichenbach (1793-1879), loenoniour ha louzawour alaman
*Ludwig Uhland (1787-1862), barzh romantel alaman
*Ludwig Stumpfegger (1910-1945), mezeg Adolf Hitler
*Ludwig Tieck (1773-1853), barzh alaman
*Ludwig von Lottner (1821-1874), politikour bavarian
*Ludwig Wittgenstein (1889-1951), prederour aostrian ha saoz
*Ludwig Mies van der Rohe (1886-1969), savour alaman
*Ludwig von Mises (1881-1973), armerzhour aostrian ha goude stadunanat
*Ludwig Scotty (g. e 1948), politikour bet prezidant Republik Nauru

## Anv-tiegezh
*Olaf Ludwig (* 1960), marc'hhouarner alaman.

## Sevenadur
* *[[Ludwig (film)|Ludwig]]*, film italian sevenet e 1972 gant Luchino Visconti
* Ludwig von 88, ur strollad punk rock gall

## Loened
* Drongo Ludwig, un evn

## Gwelet ivez
* Lotar
* Robert
Anna Sofia Danmark

**Anna Sofia Danmark**, pe **Anna Sophie af Danmark** (e daneg), pe **von Dänemark** (en alamaneg), ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1647 e Flensburg, ha marvet d'ar 1añ a viz Gouhere 1717, e Prettin, a oa ur briñsez danat, deuet da vout dilennerez Saks dre zimeziñ.

## He buhez
Merc'h e oa da Frederik III (1609-1670), roue Danmark, ha d'e bried Sophie Amalie von Braunschweig-Lüneburg (1628-1685), merc'h da Georg von Braunschweig-Lüneburg. C'hoar e oa da Kristian V, roue Danmark war-lerc'h o zad, ha da Ulrika Leonor, rouanez Sveden, ha da Georg Danmark, kenseurt Rouanez Bro-Saoz. 

Dimezet e voe en 1666 da Johann-Georg III (Saks).

## Bugale
Daou vab he doe:
* Johann Georg IV (1668–1694), Priñs-dilenner Saks 
* Aogust ar C'hreñv (1670–1733), Priñs-dilenner Saks ha roue Pologn. 

## Pennad kar
* Christian IV Danmark
Johann

**Johann** zo un anv-bihan alamanek, kar da Yann. Dont a ra eus al latin *Iohannes*.

## Stummoù all an anv
Adstummoù :
*Johannes
* Yohann, Yoann
*Hans

Anvioù-bihan kevrennek :
*Johann August
*Johann Friedrich
*Johann Georg
*Johann Kaspar

Anvioù kar e yezhoù all :
*Jan e meur a yezh
*Giovanni en italianeg
*Jean e galleg
*John e saozneg
*Juan e spagnoleg
*Yann e brezhoneg

## Tud

Johann Strauss eo anv meur a zen, en o zouez Johann Strauss II, sonaozer aostrian.

Tud all :
* Johann Friedrich Gmelin (1748-1804), naturour ha kimiour alaman.
* Johann Matthäus Bechstein (1757-1822), loenoniour ha naturour alaman.
* Johann Sebastian Bach, soanozour alaman.
* Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), skrivagner ha den a stad alaman. 
* Johann Pachelbel (1653-1706), sonaozour hag ograouer alaman.
* Johann Baptist von Spix
* Johann Hermann (1738-1800), mezeg ha naturour elzasat
Johann Georg

**Johann Georg** zo un anv-bihan kevrennek alamanek , savet diwar Johann ha Georg.

## Tud
* Johann Georg (Ortenburg) (1686−1725), Kont Ortenburg (1702–1725)
* Johann Georg (Brandenburg) Markgraf ha Priñs-Dilenner Brandenburg (1571–1598)
* Johann Georg von Herberstein (1591−1663), eskob Regensburg
etre 1662 ha 1663 
* Johann Georg (Hohenzollern-Hechingen) (1577–1623), Kentañ priñs Hohenzollern-Hechingen

### Anhalt-Dessau
* Johann Georg I. (Anhalt-Dessau), Piñs Anhalt-Dessau (1603–1618)
* Johann Georg II. (Anhalt-Dessau), Priñs Anhalt-Dessau (1660–1693)

### Sachsen
* Johann Georg I. (Sachsen), Dug ha Priñs-dilenner Saks (1611–1656)
* Johann Georg I. (Sachsen-Eisenach), Dug Sachsen-Eisenach (1672–1686)
* Johann Georg II. (Sachsen), Dug ha Priñs-Dilenner Sachsen (1656–1680)
* Johann Georg II. (Sachsen-Eisenach), Dug Sachsen-Eisenach (1686–1698)
* Johann Georg III. (Sachsen), Dug ha Priñs-Dilenner Sachsen (1680–1691)
* Johann Georg IV. (Sachsen), Dug ha Priñs-Dilenner Sachsen (1691–1694)
* Johann Georg (Sachsen-Weißenfels), Dug Sachsen-Weißenfels (1697–1712)
Darmstadt

**Darmstadt** zo ur gêr eus Alamagn, e stad Hessen. E 2009 e oa annezet gant 142 761 a dud. 

## Istor
Savet e voe Darmstadt gant ar Franked er  pe er . Dont a reas an tolead dindan aotrouniezh konted Katzenelnbogen e 1256, ha lakaet e voe Darmstadt da vezañ "kêr", ent ofisiel", e 1330, gant an Impalaer Loeiz Bavaria, pe Ludwig Bavaria. Goude mare konted Katzenelnbogen e tremenas Darmstadt, e 1479, dindan aotrouniezh Landgraved Hessen. Kêr-benn Landgraviezh Hessen-Darmstadt e oa Darmstadt, eus 1567 da 1806, ha kêr-benn arc'hdugelezh Hessen etre 1806 ha 1918.

## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Darmstadt (alamaneg, saozneg)
* ''A Short History Of Darmstadt'' (e saozneg) Technische Universität Darmstadt, gant Uwe Beilborn
Luksembourg (kêr)

**Luksembourg** (luksembourgeg: *Lëtzebuerg*, alamaneg: *Luxemburg*, galleg: *Luxembourg*), anavezet ivez dre an anv **Kêr Luksembourg** (luksembourgeg: *Stad Lëtzebuerg*, alamaneg: *Luxemburg Stadt*, galleg: *Ville de Luxembourg*), hag a vez graet anezhi *d'Stad* (“ar gêr” e luksembourgeg) ivez alies, a zo ur gumun gant ur statud kêr ha kêr-benn Dugelezh Veur Luksembourg. Emañ-hi e kember an Uelzecht hag ar Péitruss e su ar vro. Er bloaz 2024 e oa war-dro 134 714 a dud o chom e kêr. Ur greizenn arc'hantel eus ar c'hentañ renk eo (ar pempvet en Europa) ha meur a ensavadur eus Unaniezh Europa a zo diazezet eno ; en o zouez emañ Lez Justis Unaniezh Europa, Bank Postañ Europa ha Lez Kontoù Europa.

### Gevelliñ
*  (un distrig eus Londrez)
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez

*    Lec'hienn ofisiel an ti-kêr

## Notennoù ha daveoù
Asunción (disheñvelout)

**Asunción** zo un anv divoutin spagnolek (anv-bihan hag anv-lec'h).

## Orin
Dont a ra eus unan eus anvioù ar Werc'hez Vari, *Nuestra Señora de la Asunción*, er relijion gatolik, lidet d'ar 15 a viz Eost, deiz Gouel Maria Hanter-Eost e brezhoneg. Dave zo en anv d'ar gredenn e Gorroidigezh ar Werc'hez.

**Asunción** zo un anv-bihan, evel un toullad re all e spagnoleg pe katalaneg (Amparo, Ángeles, Araceli, Candelaria, Carmen, Concepción, Consuelo, Dolores, Guadalupe, Lurdes, Mar, Mercedes, Milagros, Montserrat, Nuria, Paz, Pilar, Rocío, Rosario...), a zo deuet eus unan eus anvioù lec'hel ar Werc'hez.

## Stummoù all
**María Asunción*, anv-bihan, berraet e *Mariasun*.

## Tud
* Asunción Balaguer, aktourez.
* Asunción Delmás, kanerez 
* Asunción Embuena, aktourez
* Asunción Valdés, kazetennerez
* Assumpta Serna, aktourez

## Lec'hioù

###### 
*Asunción Mita, ur gêr e departamant Jutiapa e Guatemala
*"La Nueva Guatemala de la Asunción", anv ofisiel Ciudad de Guatemala, kêr-benn Guatemala

###### 
*Enez Asuncion

###### 
*Asunción, kêr-benn Paraguay
*Gran Asunción, tolpad-kêr Asunción e Paraguay

###### 
*Proviñs Asunción Province, ur broviñs e rannvro Ancash Region

###### 
*Nava de la Asunción, e proviñs Segovia

###### 
*La Asunción, ur gêr e stad Nueva Esparta

## Yezhoù all
* katalaneg: Assumpció, Assumpta
* portugaleg: Assunção
Karl Friedrich von Baden

**Karl Friedrich von Baden**, pe *Karl Friedrich Baden*, ganet e Karlsruhe e 1728 ha marvet eno ivez e 1811, a oa markgrav Baden, ha kentañ dug-meur Baden adal 1806 betek e varv e 1811.

Ren a reas war-lerc'h e dad-kozh Karl Wilhelm von Baden-Durlach, markgrav Baden-Durlach e oa eveltañ adal 1738. Dre hêrezh e teuas a-benn da vodañ en-dro douaroù e diegezh e 1771, ha setu eñ markgrav Baden. E 1803 e oa dilenner Baden hag e 1806 e voe savet da zug-veur gant an impalaer gall Napoleon Iañ. 

## Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas. 

Gant e bried kentañ Karoline Luise von Hessen-Darmstadt en doe pemp bugel::
*Karl Ludwig von Baden (Karlsruhe, 1755-Arboga, 1801), 
**a zimezas d'e geniterv Amalie von Hessen-Darmstadt; mervel a reas-eñ re abred evit ren, e vab an hini a renas war-lerc'h e dad evel markgraf war e lerc'h e Karlsruhe eta; 
**Friedrich* (Karlsruhe, 1756- Karlsruhe, 1817);
*Ludwig Iañ von Baden (Karlsruhe, 1763- Karlsruhe, 1830), a renas war-lerc'h e niz Karl II von Baden ;
**Luisa Carolina* (Karlsruhe, 8 a viz Genver 1767- Karlsruhe, 11 a viz Genver 1767).

Gant e eil pried, Luise Karoline von Hochberg, en doe pemp bugel all.
* Leopold, dug-meur Baden war-lerc'h e dad-kozh
* Wilhelm 
* Friedrich Alexander (* 10 Even 1793; † 18 Even 1793)
* Amalie (* 26 Genver 1795; † 14 Gwengolo 1869), 
** a zimezas e miz Ebrel 1818 d'ar priñs Karl Egon II von Fürstenberg 
* Maximilian Friedrich Johann Ernst (* 8 Kerzu 1796; † 6 Meurzh 1882)

## Notennoù
Karl Iañ

**Karl Iañ** a vez lavaret eus meur a impalaer, roue, pe briñs, en Alamagn, Aostria, pe Lec'hlenn.

## Impalaerien
*Karl Iañ, pe Karl Veur
*Karl Iañ (Aostria), impalaer Aostria-Hungaria

## Rouaned
*Karl Iañ Norge, roue Norge, ha Roue Sveden evel Karl VIII
* Karl Iañ (Württemberg), Roue Württemberg

## Priñsed
*Karl Iañ (Liechtenstein)
*Karl Iañ (Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld)
**Karl Iañ*, pe *Karl Fiedrich Iañ*, a vez lavaret a-wechoù eus Karl Friedrich von Baden, dug-meur

## Pennad kar
*Karl II
*Charles Iañ
*Charlez Iañ
*Carlos Iañ
*Carlo Iañ
Priñselezh Saks

**Priñselezh Saks** pe **Sachsen** (pe **Kurfürstentum Sachsen**, pe *Kursachsen* en alamaneg), pe *Saks Uhel* a-wechoù, a oa ur stad eus an Impalaeriezh Santel Roman, eus 1356 da 1806. Goude e teuas da vezañ rouantelezh Sachsen. 

## Istor
Diazezet e oa bet gant an Impalaer Karl IV pa voe savet dugelezh Sachsen-Wittenberg da Priñselezh-Dilenner gant Builh Aour 1356. 

E 1806 e teuas da vout Rouantelezh Sachsen.
## Liamm diavaez
*Testennoù diwar-benn Priñselezh Saks er wikimammenn alamanek
Johann August

**Johann August** zo un anv-bihan alamanek kevrennet.

## Tud
* Johann August (Pfalz-Lützelstein) (1575–611), Kont Lützelstein
* Johann August (Anhalt-Zerbst) (1677–1742), Priñs Anhalt-Zerbst
* Johann August von Sachsen-Gotha-Altenburg (1704–1767), Generalfeldmarschall impalaerel
 
## Pennadoù kar
*Johann
*August
Mario Monti

**Mario Monti**, ganet d'an 19 a viz Meurzh 1943 e Varese, a zo un armerzhour, ur skolveuriad hag ur politikour italian. N'emañ e-barzh strollad politikel ebet, hag anvet eo bet da Brezidant Kuzul ar Vinistred d’an 13 a viz Du 2011 e-lec'h Silvio Berlusconi, roet e zilez gantañ.
Mekanik

Ur **mekanik** (eus an henc'hresianeg , dre al latin **) a zo un ijinenn fiñvus. Treiñ a ra gremm e fiñv a-benn kaout an nerzh rekis evit kas e gefridi da bennvat.
Flensburg

**Flensburg** (*Flensborg* e daneg, *Flensborg* e sakseg izel, *Flansborj* e frizeg an norzh) zo ur gêr dizalc'h (*kreisfreie Stadt*) eus Schleswig-Holstein en Alamagn. Goude Kiel ha Lübeck ez eo an trede kêr vrasañ e land Schleswig-Holstein. Emañ Flensburg e-kreiz su Schleswig, etre Kiel (86&nbsp;km er su) hag Aabenraa e Danmark (34&nbsp;km en norzh). Tost-kenañ eo da harzoù Danmark (7&nbsp;km).

Anavezet eo Flensburg abalamour d’ar bier anvet *Flensburger Pilsener* ha lesanvet "*Flens*" hag abalamour ma’z eo kêr-benn ar vinorelezh danek e kreisteiz Schleswig.

E miz Mae 1945 e oa bet sez gouarnamant diwezhañ an Nazied (gouarnamant Flensburg), renet gant an amiral Karl Dönitz, etre ar c’hentañ a viz Mae (goude marv Hitler) ha dispennadur ar gouarnamant-se d’an 23 a viz Mae.

## Kêrioù gevellet
*  
* 
* 


File:Flensburg Nordertor.jpg|Nordertor
File:Das Rote Schloss am Meer (Flensburg-Mürwik Juli 2014), Bild 07.JPG|Marineschule Mürwik
File:Flensburg Wasserturm Mürwik.jpg|Mürwiker Wasserturm
File:Der Dampfer Alexandra fährt im Flensburger Hafen.JPG|Alexandra
File:Kraftfahrt-Bundesamt (Fenster mit Rollos bilden an dem Tag Abkürzung KBA), Flensburg-Mürwik Mai 2014, Bild 06.JPG|KBA


## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel Flensburg
* Touristerezh e Flensburg
* Flensburg online
* ''Flensborg Avis'', kazetenn danek
* ''Flensburger Tageblaat'', kazetenn alamanek
Électricité de France

**EDF** pe **Electricité De France** (*Tredan Frañs* e brezhoneg) a zo ar produer energiezh dredan pennañ e Bro-C'hall hag er bed a bez.

Lodenn an eneregiezh nukleel e-keňver ar broduksion graet gant EDF e bro-c'hall a zo eus 82,2 % e 2014 (73,3 % ma 'vez kontet an holl produerien). Kontet e vez 58 greizenn atomik war an dachenn broadel.

An eil eien tredan a zo hini ar stankoù (war dro 15%), heuliet gant ar greizennoù termek (Eoul maen, gaz ha glaou) (8%) hag an energiezhioù nevez gant (5%).

Krouet eo bet war dro 640 TWh tredan gant EDF e 2012 ma 'vez kontet e broduksion er bed a bez.

## Perzhioù Pennañ
Kavet e vez EDF en un 30 bro bennak. Kement war ar produiñ ha war dasparzh.

E Europa :
* Alamagn : 100 % EDF Gas Deutschland, 50 % FSG
* Aostria : 25 % Groupe Estag
* Belgia : 100 % EDF Belgium, 100 % Segebel, 63,50 % SPE
* Bro C'hall : 100 % C2, 100 % C3, 34 % Dalkia Hdg, 50 % Dalkia Intern., 67 % Dalkia Invest., 100 % EDF Développement Environnement SA, 100 % EDF Énergies Nouvelles (EDF EN), 100 % EDF International, Intern.), 88,82 % Électricité de Strasbourg, 100 % ERDF, 50 % Immob. PB6, 100 % Immob. Wagram Étoile, 100 % La Gérance Générale Foncière, 100 % Richemont, 100 % RTE66, 100 % SOCODEI, 100 % Sofilo, 55 % SOFINEL, 51 % TIRU, 100% Netseenergy
* Rouantelezh Unaoned : 100 % EDF Energy, 100 % EDF Trading, 100 % EDF UK, 100 % EDF Production UK Ltd, 100 DIN UK
* Hongria : 95,57 % Bert, 100 % DÉMÁSZ (groupe)
* Italia : 99,484 % Edison67 , 100 % EDF Fenice, 50 % TDE, 100 % MNTC, 100 % Wagram4, 50 % SNI
* Izel Vroioù : 50 % Sloecentrale68,69
* Pologn : 94,31 % EC Krakow, 99,74 % EC Wybreze, 86,52 % EDF Polska, 79,79 % ERSA (Rybnik), 40,58 % Kogeneraja, 39,93 % Zielona Gora
* Slovaquia : 49 % SSE
* Suis : 100 % EDF Alpes Investissements, 26,06 % Groupe Alpiq (Énergie en Suisse)
E Amérika :
* Brezil : 90 % Ute Norte Fluminense, 100 % Ute Paracambi
* Stadoù Unaoned : 49,99 % Constellation Energy Nuclear Group, 100 % UniStar Nuclear Energy
E Asia :
* China : 100 % Figlec, 19,6 % Shandong Zhonghua Power Cy, 35 % San Men Xia, 30 % Taishan Nuclear Power Joint Venture Company Limited (TNPC)70
* Viet Nam : 56,25 % Meco
* Laos : 40 % NTPC

## Kevrannerion
D'an 31 a viz kerzu 2013, e veze kontet 1 860 008 468 lodenn dasparzhet evel diskouezet dindan :
* Stad Bro C'hall 84,49 %
* Ensavadurioù European 4,20 %
* Ensavadurioù e peurrest ar bed 3,64 %
* Ensavadurioù Bro C'hall 2,91 %
* Kevrannerion en o unan 2,87 %
* Kevrannerion mevel eus ar strollad EDF 1,80 %