open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rannvro Hradec Králové

**Rannvro Hradec Králové** (tchekeg : Královéhradecký kraj) a zo ur rann velestradurel (tchekeg : kraj) er Republik Tchek. Lec'hiet eo e biz Bohemia. Hec'h anv a zeu eus hini he chêr-benn, Hradec Králové. 4 758 km² eo gorread ar rannvro. E 2005 e oa 547 903 annezad enni (stankter : 115 annezad/km²).

## Kêrioù
* Hradec Králové
* Broumov
* Červený Kostelec
* Česká Skalice
* Chlumec nad Cidlinou
* Dvůr Králové nad Labem
* Hořice
* Hronov
* Jaroměř
* Jičín
* Náchod
* Nechanice
* Nový Bydžov
* Rychnov nad Kněžnou
* Smiřice
* Teplice nad Metují
* Trutnov
* Vrchlabí
* Libčany

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Stadegoù diwar-benn ar Rannvro
Kraj

**Kraj** (liester: *kraje*) a zo ur ger tchekek a vez implijet da envel rannoù melestradurel uhelañ a gaver er Republik Tchek hag e Slovakia. Peurliesañ e vez troet evel proviñs, rannvro pe tiriad, e gwirionez e talvez kentoc'h "(ul lodenn eus) ar vro". Ur *c'hraj* a vez rannet en *[[okres]]y* (kontelezhioù).

Ar *c'hraje* kentañ a voe krouet e Rouantelezh Bohemia e-pad ren Charlez IV er 14 kantved hag e padjont betek 1862-1868. Adkrouet e voent e 1949 e Tchekoslovakia hag ez eus c'hoazh anezho hiziv an deiz (war-bouez un troc'h e penn-kentañ ar bloavezhioù 1990).

## Gwelout ivez
*Rannvroioù ar Republik Tchek
*Rannvroioù Slovakia
Rannvro Liberec

**Rannvro Liberec** (tchekeg : Liberecký kraj) a zo ur rann velestradurel (*[[kraj]]*) er Republik Tchek, lec'hiet e norzh Bohemia. Dont a ra hec'h anv eus hini he chêr-benn, Liberec. 3 163 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2005 e oa 428 291 annezad enni (stankter : 135 annezad/km²).

## Distrigoù
Rannet eo Rannvro Liberec e 4 distrig (okresy):
* Distrig Česká Lípa
* Distrig Jablonec nad Nisou
* Distrig Liberec
* Distrig Semily

## Kêrioù
Kêrioù brasañ Rannvro Liberec (hag an niver a annezidi): 
* Česká Lípa 38 830 *(2005)*
* Chrastava 5 961 *(2001)*
* Frýdlant 7 608 *(2005)*
* Jablonec nad Nisou 44 822 *(2006)*
* Liberec, kêr-benn, 105 240 *(2008)*
* Semily 9 029 *(2006)*
* Turnov 14 489 *(2006)*

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Lovisa Charlotta Malm-Reuterholm

**Lovisa Charlotta Malm-Reuterholm** (Strängnäs, Finland,  – Stockholm, Sveden, ) a oa ul livourez finlandat-ha-svedat, hag ur skrivagnerez eus an noblañs. Ul livourez amatour e oa.

Merc'h e oa da Jacob Georgsson Malm hag Eleonora Lovisa von Köhnnigstedt.
E 1797 e voe dimezet d'ar baron Axel Christian Reuterholm. 
 
Ul levr salmoù e teir lodenn a voe embannet ganti e 1820–1846.

## Levrlennadur
*  ''Svenskt konstnärslexikon'' ("Geriadur an arz svedat"), Allhems Förlag, Malmö
Alc'hwez

Un **alc'hwez** zo ur benveg, e metal peurliesañ, hag a dalv da lakaat ur potailh da vont en-dro. Enlakaet e vez an alc'hwez en ur potailh evit tizhout ul lec'h a venner e chomfe kloz en darn vuiañ eus an amzer, evit abegoù surentez peurliesañ.

En Afrika, Ginea Nevez, India, Iran ha Sina ez eus bet kavet alc'hwezioù ker kozh hag an  milved kt JK.
Gant div familh vuzulmat emañ alc'hwezioù iliz ar Bez Santel e Jeruzalem abaoe amzer Ṣalāḥ ad-Dīn, a renas adalek 1174 betek 1193.
## Deskrivadur
Diouzh ar potailh e vez stumm ha ment an alc'hwezioù boutin. Lod eo ront o skej ha lod zo plat.

Mekanikel e vez ar potailhoù peurliesañ, met lod zo elektronek : ar re-se a zigorer dre un alc'hwez boutin hag en doare boas, pe dre ur gartenn elektronek a dostaer d'un amred elektronek a zigor un nor.
*En alc'hwezioù boutin elektronek ez eus ur vemor enni ur c'hod heñvel ouzh hini memor ar potailh : mard anavez ar potailh kod an alc'hwez e c'hall mont en-dro.
*E memor ur gartenn elektronek, stumm ur gartenn-vank dezhi peurliesañ, e vez lakaet titouroù personel an den m'eo bet fiziet ennañ : anv, karg, an dorioù en deus gwir da zigeriñ ; pa dostaer ar gartenn da amred elektronek ar potailh e vez lennet an titouroù gant un urzhiater — a c'hall bezañ kantadoù a gilometroù pelloc'h — hag a ro aotre da zigeriñ pe get.

N'eus paleton ebet d'an alc'hwezioù *a-skin* : a-hed o gwalenn ez eus kleuzioù don pe zonoc'h ; diaesoc'h e vez o eiladiñ eget un alc'hwez boutin e baleton dantet.
E lod alc'hwezioù-surentez e stalier mein-touch a dalvez daembreger ar potailhoù gwarellek.

Peurliesañ e vez un alc'hwez evit ur potailh resis — ne c'heller ket digeriñ an nor a-dreñv gant alc'hwez an nor-dal — met lod alc'hwezioù a c'hall embreger an holl botaihoù a zo bet savet hervez an hevelep patrom ; *potennoù* a vez graet eus an doare alc'hwezioù-se. En ur savadur bras evel ul labouradeg pe ur c'hlañvdi e c'heller kaout ur botenn dre rann hag ur botenn hollek evit an holl rannoù.
Plzeň

**Plzeň** (*Pilsen* en alamaneg) eo kêr-benn Rannvro Plzeň er Republik Tchek. Emañ e kornôg Bohemia, e kember ar sterioù Mže, Radbuza, Úhlava hag Úslava. War-dro 170 000 a annezidi zo e Plzeň. Brudet eo kêr abalamour d'he breserezh bier, *Plzeňský Prazdroj* e tchekeg, *Pilsner Urquell* en alamaneg, an hini anavezetañ eus merkoù bier ar vro, ha da veur a hini all heñvel lesanvet *"Pils"* ivez, ha d'al labouradeg kirri-tan Škoda. 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Plzeň
Sjælland

**Sjælland** (distaget  e daneg ; anvet *Seeland* en alamaneg ha *Zealand* e saozneg) zo un enezenn eus Danmark. Enezenn vrasañ ar vro eo, gant ur gorread a 7 031 km², hag enezenn vrasañ ar Mor Baltel eo ivez. E deroù 2010 e oa annezet gant 2 164 217 a dud. 

En enez Sjælland emañ kêr-benn Danmark, Kopenhagen, ha kêr-benn gozh ar vro, Roskilde. Stag eo ouzh ar peurrest eus Danmark war-bouez ur pont, hag abaoe 2000 ez eo liammet ivez ouzh Sveden gant Pont Öresund. Talvezout a ra anv an enezenn kement ha "lec'h ar reuniged" (Sæl-land).

E-keñver melestradur eo rannet enez Sjælland etre div rannvro, rannvro Hovedstaden ha rannvro Sjælland.
Rannvro Ústí nad Labem

**Rannvro Ústí nad Labem** (tchekeg : Ústecký kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, loec'hiet e gwalarn Bohemia. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Ústí nad Labem. 5 335 km² eo gorread ar rannvro, e 2006 e oa 843 462 annezad enni (stankter : 158 annezad/km²).

## Poblañs
*Tcheked: 92,12%
*Slovaked: 2,71% 
*Alamaned: 1,25%
*Romani: 0,23%
*Poloniz: 0,2%
*Moraviz: 0,13%
*Re all: 3,45%

## Kêrioù
*Bílina
*Česká Kamenice
*Děčín
*Chomutov
*Jirkov
*Kadaň
*Louny
*Lovosice
*Litoměřice
*Litvínov
*Most
*Roudnice nad Labem
*Rumburk
*Štětí
*Teplice
*Terezín
***[[Ústí nad Labem]]**
*Varnsdorf
*Žatec

## Lec'hioù talvoudus da weladenniñ
* Menez Říp
* Pravčická brána

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Rannvro Olomouc

**Rannvro Olomouc** (tchekeg : Olomoucký kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e gwalarn hag e-kreiz Moravia (*Morava*) hag en ul lodenn eus Silezia (*Slezsko*). Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Olomouc. 5 267 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2005 e oa 639 033 annezad enni (stankter : 121 annezad/km²).
## Kêrioù
* Olomouc
* Jeseník
* Přerov
* Prostějov
* Šumperk

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel 
* Stadegoù diwar-benn ar Rannvro
Luise von Baden

**Luise von Baden** a vez lavaret eus teir friñsez alaman:

* Luise von Baden (1779–1826), impalaerez Rusia goude dimezet d'an tsar Alesant Iañ Rusia, 
* he c'hoar Wilhelmine Luise von Baden (1788-1836), dugez-veur Hessen,
* o nizez Luise von Baden (1811–1854), dimezet d'ar priñs svedat Gustav von Wasa.

## Pennad kar
*Luise
Luise von Baden (1779–1826)

**Meur a briñsez zo bet anvet [[Luise Baden]].* 

Ar briñsez **Luise Augusta von Baden**, anvet **Elizabeta Alekseyevna** e ruseg, ganet d'an 9 a viz Meurzh 1779 e Karlsruhe, marvet d'ar 16 a viz Mae 1826, a oa impalaerez Rusia.

## He zud ha c'hoarezed
Merc'h e oa da Karl Ludwig von Baden ha da Amalie von Hessen-Darmstadt, o doe eizh bugel. Luise e oa an trede, ha c'hoar e oa 
* da Friederike Dorothea von Baden, a zimezas da Gustav IV Adolf , roue Sveden,
* da Karoline Friederike Wilhelmine von Baden, a vo rouanez Bavaria. 
* da Wilhelmine Luise von Baden (1788- ), Friedrich Wilhelm von Braunschweig-Wolfenbüttel
* da Maria Elisabeth Wilhelmine von Baden, dimezet da Friedrich Wilhelm von Braunschweig-Wolfenbüttel (1771–1815).


Dimeziñ a reas Luise en 1793 d'an tsarevitch *Aleksandr Pavlovitch* a voe anvet da impalaer evel Aleksandr Iañ (Rusia). 

## Bugale
Daou vugel o deus bet:
* Maria Aleksandrovna (1799-1800)
* Elizabeta Aleksandrovna (1806-1808)

## He marv
Mervel a reas war an hent etre Taganrog ha Sant-Petersbourg en 1826.

## Liammoù diavaez
*Karl Ludwig von Baden

## Levrlennadur
* John D. Bergamini, *The Tragic Dynasty: A History of The Romanovs*, New York 1969, ISBN 1-56852-160-X
* Henri Troyat, *Catherine le Grande*, Paris 1977 – Dt. Übersetzung: München, List, 1980 
* W. Bruce Lincoln, *The Romanovs: Autocrats of All the Russias*, London 1981, ISBN 0-385-27908-6.
* Henri Troyat, *Alexander of Russia*, New York, E.P Dutton, 1982, ISBN 0-525-24144-2 – Dt. Übersetzung: Frankfurt/M. 1991
* Sofia Privalikhina, *Das russische Schicksal einer badischen Prinzessin. Die Kaiserin Elisabeth Alexiewna 1779-1826*, Tomsk 2006, ISBN 5-9528-0047-5
Abati Fontevraud

Emañ **Abati Fontevraud** e Fontevraud-l'Abbaye e-kichen Saumur en Anjev, e Maine-et-Loire en deiz a hiziv, nepell diouzh kember ar stêrioù Liger ha Vienne. 

Savet e oa bet Abati Fontevraud e 1101 gant Roperzh Ervrezhell (1045-1116), ur manac’h prezeger deuet eus Breizh. Perzhioù heverk an abati eo e vez degemeret gwazed ha maouezed e kouantoù disheñvel, hag ivez da vezañ renet abaoe ar penn-kentañ gant un abadez, hervez reolennoù an diazezour. 

Herri II, roue Bro-Saoz, e wreg Eleanora Akitania hag o mab Richarzh Kalon Leon a voe douaret eno e dibenn an XII kantved.

Pétronille de Chemillé, pe Pétronille de Craon (XI kantved - 1149) a voe kentañ abadez Abati Fontevraud. E-pad 6 kantved goude an diazezadur, neuze, ez eo bet renet an abati gant 37 abadez, betek 1792, pa voe lakaet ar savadurioù dindan beli ar Stad. Etre 1804 ha 1965 ez eo deuet an abati da vezañ implijet evel toull-bac'h.

En holl ez eus bet 5 manati, 3 anezho a chom c’hoazh en o sav hag a c’hall bezañ gweladennet. En abati kaver ivez iliz an abati, chapelioù, hag ivez savadurioù buhez pemdeziek ar menec’h : an hunva, ar c’hlañvdi, ar predva, ar gegin, ha c’hoazh jardinoù ha liorzhoù.

Ur skouer eo Abati Fontevraud eus tisavouriezh gotek ar grennamzer en Anjev. Monumant istorel eo abaoe 1840 hag enskrivet eo bet e-touez glad bedel an UNESCO er bloavezh 2000 asambles gant lec'hienn sevenadurel ar Traoñ al Liger.
Restr:Abbaye de Fontevraud - 13.jpg
Restr:Abbaye de Fontevraud - 15.jpg|Gwel war ar c'hlouzer
Restr:Abbaye de Fontevraud - 16.jpg
Restr:Abbaye de Fontevraud - 10.jpg|Gwel war al liorzhoù
Fyn

**Fyn** (distaget [ˈfyːˀn] e daneg) zo unan eus inizi Danmark. An eil enezenn vrasañ eo er vro, gant ur gorread a 2&nbsp;975 km². Dre bontoù ha ribouloù-hent eo stag ouzh ledenez Jutland hag ouzh enez Sjælland. Annezet eo gant war-dro 447&nbsp;000 a dud. Odense eo kêr-benn an enezenn.

## Tud vrudet eus Fyn
* Hans Christian Andersen, skrivagner ha dastumer kontadennoù pobl,
* Carl Nielsen, sonaozour.
Cadel Evans

**Cadel Evans** a zo ur marc'hhouarner aostralian ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1978 e Katherine (Tiriad an Hanternoz, Aostralia). Evans zo bet unan eus stered kentañ ar MTB (marc'h-houarn treuz bro) met goude ober kazeg en e vro e C'hoarioù Olimpek 2000 e tibabas leuskel e sport evit redek war an hent. Grataus eo bet e zaou vloaz kentañ dindan rochedoù Saeco ha Mapei. Met en ur sinañ evit Team Telekom e rae Evans un dibab fall e 2003: hep fiziañs e renerien sportel hag abalamour da c'hloazioù niverus e kollas daou vloaz gant ar skipailh eus Alamagn. Lotto a lakaas e fiziañs ennañ e 2005 ha reiñ a reas dezhañ plas levier ar skipailh. An Aostralian a zeuas da vezañ ar marc'hhouarner ingalañ a-douez an holl rederien e-kerzh ar pemp bloaz tremenet dindan roched ar skipailh belgiat, en ur ober taolioù-kaer en holl redadegoù pouezusañ (da skouer eil Tro Frañs e 2007 ha 2008). Daoust da Evans gounit ral a wech eo aet ar maout gantañ e 2007 e Pro Tour (kib marc'hhouarnerezh ar bed) a-drugarez d'e varregezhioù a-benn d'an eur hag er menezioù. War-lerc'h e drec'h e Kampionad ar bed e 2009 e sin Evans evit skipailh BMC a zo aozet en-dro dezhañ e-pad ar goañv 2009-2010. Mont a ra ar maout gantañ e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn e 2011.

## Skipailhoù
* 1998-2000. Volvo - Cannondale MTB
* 2001. Saeco
* 2002. Mapei - Quick Step
* 2003-2005. T-Mobile Team
* 2006. Davitamon - Lotto
* 2007. Predictor - Lotto
* 2008-2009. Silence - Lotto
* abaoe 2010. BMC Racing Team
Wilhelmine Luise Baden

**Wilhelmine Baden**, en alamaneg *Wilhelmine von Baden* (21 a viz Gwengolo 1788 – 27 a viz Genver 1836) a oa dugez-veur Hessen ha *bei Rhein*.

## He ziegezh
### He zud

Merc'h yaouankañ an dug-meur Karl Ludwig von Baden hag Amalie von Hessen-Darmstadt e oa . 

### He c'hoarezed
C'hoar e oa 
*da Luise von Baden, a zimezas en 1793 d'an tsarevitch *Alesant Pavlovitch* a voe anvet da impalaer evel Alesant Iañ Rusia. 
*da Friederike Dorothea von Baden, a zimezas da Gustav IV Adolf, roue Sveden,
*da Karoline Friederike Wilhelmine von Baden, a vo rouanez Bavaria. 


## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e 1804 da Louis II, dug-meur Hessen, ur c'henderv a-berzh-mamm, unnek vloaz koshoc'h egeti (1777–1848), a voe anvet da zug-veur e 1830.
Seizh bugel he doe Wilhelmine, ha pevar anezho ne varvjont ket en yaouank. 
*Louis III (1806-1877), a vo dug-meur Hessen
*Karl Wilhelm Ludwig von Hessen (1809-1877),
*ur verc'h dianv ganet ha marvet e 1820 
*Amalia ''Elisabeth'' Luise Karoline Friederike Wilhelmine Hessen-Darmstadt (1821-1826), marvet da 5 bloaz
*Alesant von Hessen (1823-1888)
*Marie von Hessen-Darmstadt (1824-1880), pe **Maria Alexandrovna** , hag a vo impalaerez Rusia evel he moereb Luise von Baden,.

He fevar bugel diwezhañ, hag Alesant ha Marie en o zouez, he devoa bet, a greder, gant he fried-kleiz August von Senarclens de Grancy.
Wilhelmine

**Wilhelmine** (pe **[[Wilhelmina]]** a-wechoù) zo un anv-bihan alamanek roet d'ar merc'hed. Savet eo diwar Wilhelm (hag a zo Gwilherm e brezhoneg), gant un dibenn *ine* gwregel.

## Berrstummoù
**[[Mina]], Minna*
**Wilma, Vilma.*
* Winnie ha Minnie e saozneg.

## Yezhoù all
**Guilhermina* e portugaleg
**Vilhelmina*, e svedeg
**Wilhelmina*, e saozneg.

## Tud

### XVIIvet kanved
* Wilhelmine Ernestine Danmark (1650–1706), merc'h da roue Danmark, eus Tiegezh Oldenburg, Priñsez Pfalz
* Amalia Wilhelmine von Braunschweig-Lüneburg (1673-1742)

### XVIIIvet kanved
*Wilhelmine von Grävenitz (1684-1744), serc'h da zug Württemberg
*Wilhelmine von Preußen (1709–1758), markgravez von Brandenburg-Bayreuth
*Wilhelmine von Preußen (1751–1820), pried ar penn-stad Wilhelm V (Oranien)
*Wilhelmine von Lichtenau (1753–1820), serc'h d'ar roue Friedrich Wilhelm II

### XIXvet kanved

* Wilhelmine von Preußen (1774–1837), pried ar roue Wilhelm I (Izelvroioù)
* Wilhelmine Halberstadt (1776–1841), skrivagnerez alaman
* Aurora Wilhelmina Koskull, dimezell a enor rouanez Sveden
* Wilhelmine Luise von Baden (1788-1836)
* Minna Herzlieb (1789–1865), dousig da Johann Wolfgang von Goethe
* Wilhelmine Schröder-Devrient (1804–1860), kanerez alaman
* Wilhelmine Danmark ha Norvegia (1808−1891), priñsez danat
* Minna Wagner (1809–1866), pried kentañ Richard Wagner
* Wilhelmine von Hillern (1836–1916), skrivagnerez alamanek
* Wilhelmine Schröder, serc'h d'ar roue svedat Charlez XV, ha skrivagnerez.

### XXvet kanved
* Wilhelmine Siefkes (1890–1984), skrivagnerez izelalamanek 
* Wilhelmine Wittka (1893–1975), barzhez sorab.

## Lennegezh
**Mina Harker* (pe *Wilhelmina Murray*) er romant saoznek Dracula, gant Bram Stoker 
**Minna*, un danevell vrezhonek, gant Ernest ar Barzhig

## Pennadoù kar
*Wilhelmine von Preußen, anv meur a briñsez eus Prusia.
Wilhelmine Prusia

**Wilhelmine Prusia** pe Wilhelmine von Preußen hervez ar yezh orin, zo anv meur a briñsez eus Prusia:

*Wilhelmine von Preußen (1709–1758), markgravez Brandenburg-Bayreuth
*Wilhelmine von Preußen (1751–1820), pried ar stadhouder Willem V van Oranje-Nassau
*he merc'h-kaer Wilhelmine von Preußen (1774–1837), pried ar roue Willem Iañ an Izelvroioù. 

## Pennadoù kar
*Wilhelmine
*Preußen
Falster

**Falster** zo unan eus inizi Danmark er Mor Baltel. Emañ etre inizi Sjælland ha Lolland hag en em astenn a ra war ur gorread a 514 km². Annezet eo gant 43 398 a dud (2010), ha 40% anezho zo o chom er gêr vrasañ, Nykøbing Falster.

Un tamm eus rannvro Sjælland eo. Stag eo ouzh enez Lolland gant daou bont hag un tunel, hag ouzh enez Sjælland gant daou bont. En enez Falster emañ al lec'h suañ e Danmark, hag e Skandinavia war un dro, ur beg-douar anvet Gedser Odde.
Lolland

**Lolland** zo unan eus inizi Danmark er Mor Baltel. Pevare enezenn vrasañ Danmark eo-hi, gant ur gorread a 1243 km² ha poblet eo gant 65 764 a dud (2010). Dispartiet eo diouzh enez Falster gant strizh-mor Guldborgsund. Ul lodenn eus rannvro Sjælland eo.

Nakskov eo ar gêr vrasañ, gant 13 000 a annezidi. Douaroù izel a ya d'ober an enezenn, pa ne dizh al lec'h uhelañ nemet 25 metr uhelder a-us live ar mor. Unan eus toleadoù paourañ Danmark eo.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel kumun Lolland (e daneg)
Streetluge

Ar **streetluge** a zo ur plankenn-ruilh stumm ul luj dezhañ graet evit diskenn war an diribin er straedoù. Tizh bras zo gantañ ha mont a ra alies a-us da 100km/e. Krouet oa bet e Norzhamerika e-kerzh ar bloavezhioù 1970. An tizh uhelañ graet gant ur streetluge a zo 157,41km/e ha kadarnaet eo bet gant Cédric Touchette eus Kebek.

## Aozadur ar streetluge

Ar streetluge a zo graet gant ur frammadur a zo douget gant un hollad trucks/roudoù evel er skateboard, met brasoc'h eo : 1m50 a hirder. An aliesañ eo graet e dir, houarn, aluminiom, koad pe gwienn gevanaoz. Ur re dornelloù a zo tu da ouzhpennañ ha memes harpelloù-penn, karennadurioù ha harpelloù-treid. Dilhad gwarez heñvel ouzh re ar varc'htanerien eo ret kaout : ur sae lêr, un tokarn, manegoù lêr ha gwarezioù kein. Ur re votoù zo ezhomm ha peget eo outo ar stardelloù graet e gommenn rodoù kirri-tan hep ar framm e houarn.

## Liammoù diavaez
*Street-Luge.com 
*Luc'hskeudennoù Street Luge
*Street Luge er Rouantelezh-Unanet
*Street Luge e Malaysia
*StreetLuge.com
*Street Luge en Aostralia
*GravityDB.com Gravity
Andy Schleck

**Andy Schleck** a zo ur marc'hhouarner luksembourgat ganet d'an 10 a viz Mezheven 1985 e kêr Luksembourg. Gant e vreur Fränk eo reder a-vicher evit Saxo Bank, ur skipailh hag a oa anvet CSC betek 2007. Mab Johnny Schleck eo, skipailher Janssen ha Ocaña e-pad ar bloavezhioù 1970. E daol-kaer kentañ a reas e 2007 war hentoù Tro Italia en ur gemer an eil plas e Milano. Dizoleiñ a reas Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn e 2008 e skipailh Carlos Sastre, ar Spagnol a voe ar roched melen gantañ e Pariz. Schleck a echuas ar redadeg en daouzekvet renk gant ar roched wenn war e zivskoaz. E miz Eost e oa ar vreudeur Schleck e Beijing evit ar C'hoarioù Olimpek hañv 2008: Andy a voe renket da bempvet. Ur bloaz war-lerc'h e wiskas c'hoazh Andy Schleck ar roched gwenn met ar wech-mañ war ar podiom, en eil renk a-dreñv Alberto Contador. E 2009 ivez e teuas ar maout gantañ e Liège-Bastogne-Liège, goude un achapadenn ugent kilometrad hed. Kampion broadel, Andy Schleck a oa ivez en eil plas war Flèche Wallonne. Dilennet eo bet Andy Schleck sportour ar bloaz e Luksembourg e 2009.

= Skipailhoù =

* 2005-2008. CSC
* 2009-2010. Saxo Bank
* 2011. Leopard Trek
Siligo

**Siligo** a zo ur gumun ag Italia e Proviñs Sassari, e rannvro Sardigna.
## Tud
* Maria Carta: kaner 
* Gavino Ledda: barzh
Fullmetal Alchemist

***Fullmetal Alchemist*** (鋼の錬金術師, Hagane no Renkinjutsushi, ez lennegel, "Alkimiour dir"), a zo ur manga Japanat skrivet ha treset gant Hiromu Arakawa. Bed *Fulmetal Alchemist* a zo dammheñvel ouzh hini an dispac'h greantel. Lakaet en un endro falataziek lec'h m'eo an alkimiezh unan eus ar skiantoù dioroetañ, an istor a heuil ar vreudeur Edward hag Alphonse Elric, c'hoant ganto adkempenn o c'horfoù goude ar c'hwitadenn drastus a zo bet p'o deus klasket adlakaat da vev o mamm dre alkimiezh.

Ar manga a oa embannet e Monthly Shonen Gangan gant Square Enix (adalek miz Eost 2001 betek miz Even 2010) hag e 25 levr *[[tankōbon]]*. Savet ez eus bet un heulienn tresadenn-bev 51 lodenn gant Bones adalek ar 4 a viz Here 2003 betek an 2 a viz Here 2004, hag heuliet gant ur film o echuiñ istor an tresadenn-bev : Conqueror of Shamballa. Un eil heulienn a zo bet krouet anvet *Fullmetal Alchemist: Brotherhood*, a voe skignet evit ar wech kentañ e Japan d'ar 5 a viz Ebrel 2009. Ur bern produioù a-eil a zo krouet ivez evel levrioù, c'hoarioù-video, tudennigoù pe kartennoù c'hoari.
Rannvro Moravia ar Su

**Rannvro Moravia ar Su** (tchekeg : Jihomoravský kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e mervent Moravia. War-bouez, Jobova Lhota, hag a zo e Bohemia. Brno eo ar gêr-benn. 7 196,5 km² eo gorread ar Rannvro hag e 2006 e oa 1 132 563 annezad enni (stankter : 163 annead/km²). 

## Kêrioù
* Brno

* Blansko
* Břeclav
* Hodonín
* Vyškov
* Znojmo

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Rannvro Moravia ar Su
* Lec'hienn ofisiel kêr Znojmo
Rannvro Pardubice

**Rannvro Pardubice** (tchekeg : Pardubický kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e reter Bohemia, gant ul lodenn e gwalarn Moravia. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Pardubice. 4 519 km² eo gorread ar rannvro hag e 2005 e oa 505 584 annead enni (stankter : 112 annezad/km²). War-dro 60% eus gorread ar rannvro a vez implijet da labourat an douar.

## Kêrioù
* Pardubice
* Česká Třebová
* Chrudim
* Holice
* Hlinsko
* Králíky
* Lanškroun
* Litomyšl
* Moravská Třebová
* Polička
* Přelouč
* Svitavy
* Ústí nad Orlicí
* Vysoké Mýto
* Žamberk

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel 
* Stadegoù diwar-benn ar rannvro
Rannvro Zlín

**Rannvro Zlín ** (tchekeg : Zlínský kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e kreiz-reter Moravia. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Zlín. 3 964 km² eo gorread ar Rannvro hag e 2005 e oa 590 484 annead enni (stankter : 149 annezad/km²).

## Distrigoù
* Distrig Kroměříž
* Distrig Uherské Hradiště
* Distrig Vsetín
* Distrig Zlín

## Kêrioù
* Zlín
* Brumov-Bylnice
* Bystřice pod Hostýnem
* Chropyně
* Holešov
* Hulín
* Kroměříž
* Kunovice
* Luhačovice
* Napajedla
* Otrokovice
* Rožnov pod Radhoštěm
* Slavičín
* Staré Město
* Uherské Hradiště
* Uherský Brod
* Valašské Klobouky
* Valašské Meziříčí
* Vsetín

## Liammoù diavaez
* Zlínský kraj Lec'hienn ofisiel
* Stadegoù diwar-benn ar Rannvro
Rannvro Vysočina

**Rannvro Vysočina** (tchekeg : Kraj Vysočina) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e gevred Bohemia hag e gwalarn Moravia. Jihlava eo he c'hêr-benn. 6,795 km² eo gorread ar Rannvro hag e 2007 e oa 511 645 annezad enni (stankter : 75 annezad/km²).

## Kêrioù
* Jihlava
* Bystřice nad Pernštejnem
* Chotěboř
* Havlíčkův Brod
* Humpolec
* Moravské Budějovice
* Náměšť nad Oslavou
* Nové Město na Moravě
* Pacov
* Pelhřimov
* Polná
* Světlá nad Sázavou
* Telč
* Třebíč
* Velké Meziříčí
* Žďár nad Sázavou
Rannvro Moravia-Silezia

**Rannvro Moravia-Silezia** (tchekeg : Moravskoslezský kraj) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek lec'hiet e biz Moravia hag e Silezia. Stok eo ouzh harzoù Polonia en norzh hag ouzh re Slovakia er reter. 5 445 km² eo gorread ar Rannvro, hag e 2006 e oa 1 251 883 annezad enni (stankter : 229,9 annezad/km²). Ostrava eo ar gêr-benn.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Stadegoù diwar-benn ar Rannvro
Rannvroioù Slovakia

Abaoe 1949 (war-bouez un troc'h etre 1990–1996) eo eo rannet Slovakia e meur a *[[kraj|graj]]*. Meura a wech ez eus bet degaset kemmoù d'ar c'hrajoù. Abaoe ar 24 a viz Gouere 1996 ez eo rannet en eizh kraj, ha pep kraj a zo rannet e distrigoù (*[[okres]]y*). En holl ez eus 79 distrig.

## Roll Rannvroioù Slovakia

Etre krommelloù emañ anv kêr-benn ar Rannvro.
# Bratislavský kraj (Rannvro Bratislava) (Bratislava)
# Trnavský kraj (Rannvro Trnava) (Trnava)
# Trenčiansky kraj (Rannvro Trenčín) (Trenčín)
# Nitriansky kraj (Rannvro Nitra) (Nitra)
# Žilinský kraj (Rannvro Žilina) (Žilina)
# Banskobystrický kraj (Rannvro Banská Bystrica) (Banská Bystrica)
# Prešovský kraj (Rannvro Prešov) (Prešov)
# Košický kraj (Rannvro Košice) (Košice)
Tonari no Totoro

***Tonari no Totoro*** (japaneg: となりのトトロ, saozneg: *My Neighbor Totoro*; "Ma amezeg Totoro"), a zo ur film japanat bet embannet e 1988, skrivet hag aozet gant Hayao Miyazaki ha produet gant Studio Ghibli. Heuliañ a ra ar film div verc'h yaouank ur c'helenner hag o darempredoù gant speredoù ar c'hoadoù.
Ar film en deus gounezet ar priz Animage *Anime Grand Prix* hag ar Mainichi Film Award evit ar film gwellañ e 1988.
Badminton

Ar **badminton** a zo ur sport palikedoù etre daou pe pevar c'hoarier staliet war zaou hanter-dachenn rannet gant ur roued. Lakaet eo bet e reolennoù e plas e fin an XIXvet kantved e Badminton House (e Badminton, Gloucestershire, Bro-Saoz). Ur gevredad etrevroadel, ar BWF, a zo anezhi abaoe 1934. Anavazet eo ar badminton evel sport olimpek abaoe 1992.

## Reolennoù
Ar badminton a vez c'hoariet gant daou pe pevar den (o-unan pe bodet e skipailhoù daou zen). Ur skobitell a vez kaset etre pep hanter-dachenn. Ar c'hoarierien a verk poentoù o lakaat ur skobitell war leur an hanter-dachenn all. Ma vez kaset ar skobitell er-maez deus an dachenn gant ur skipailh pe ur c'hoarier ez a ar poent d'ar c'hoarier pe d'ar skipailh all.

C'hoariet e vez war dachennoù flour ha kalet o leur, hag e salioù diabarzh netemken abalamour da bouez izel ar skobitell a c'hallfe bezañ diheñchet aes gant an avel.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar Gevredad Badminton Gall
Triumvirelezh kentañ

An **Driumvirelezh kentañ**, e dibenn Republik Roma, a voe un emglev politikel etre Caesar, Pompeius ha Crassus.

## Ar bennc'hoarerien
E 70 kent JK e voe dilennet daou gonsul nevez e Roma : 
*ar jeneral Crassus, un den pinvidik-kraz hag a oa deuet da gaout brud vat abalamour d'e drec'h war emsavadeg ar sklaved, renet gant Spartacus e -74, 
*Pompeius, en doa dilamet Sertorius e Spagn. 
Sellet e veze ouzh Caesar evel un alvokad dispar o kas ur c'hoñsul bet dirak al lez-varn. Caesar ha Crassus, demagogourien c'hoantek an daou anezho, en em lakae e-tu ar *populares*, ar re a oa a-enep da vrientinelezh mirour ar Sened. Pompeius a veze harpet gant an *optimates*.
Kanmeulet e veze Pompeius peogwir en doa distlabezet ar Mor Kreizdouar eus morlaeron Kilikia hag a-drugarez d'e ergerzh-brezel a-enep da Vitridates etre 67 ha 63 kent JK, tra ma voe dilennet Caesar e -63 da veleg-meur (*pontifex maximus*) a-drugarez d'un droiad evit an dilennadegoù paeet gant Crassus.

## An driumvirelezh
 
Skoulmet eo an driumvirelezh kentañ ganto e 60 kent JK, dre guzh, rak tost da spered an dud e chom c'hoazh irienn Catilina e 63 kent JK. Pal kentañ oc'h emglev, talvoudek pemp bloaz, a oa dilennadeg Julius Caesar da goñsulerezh 59 kent JK. Tizhet e oa bet ar pal-se a-nevez a-drugarez da arc'hant Crassus a baeas an droiad evit an dilennadeg-se adarre.
War-lerc'h e goñsulerezh e tapas Caesar prokoñsulerezh Galia Narbonensis, Galia Cisalpina hag Iliria. Kregiñ a ra diouzhtu gant aloubidigezh Galia vlevek.
E 56 kent JK eo adnevezet an emglev e Galia Cisalpina, peogwir ne c'hell ket Caesar kuitaat an dachenn dindan e veli hep kaout ar riskl da vout tamallet gant e enebourion bolitikel. Dilennadegoù Pompeius ha Crassus hag astenn amzeriad Caesar e Galia eo ar palioù rakwelet ar wech-mañ. Harpet gant dalc'hidi Caesar e vez dilennet Pompeius ha Crassus evit ar bloavezh 55 kent JK hag ar re-se a lak da votiñ astenn amzeriad Caesar betek 50 kent JK. E dibenn o magistradelezh e resev pep hini ur brokoñsulerezh : Crassus e Syria, Pompeius en Hispania.

## Dibenn an driumvirelezh

Trec'het ha lazhet eo Crassus gant ar Barted avat. A-hend-all ez a Julia, merc'h Caesar ha gwreg Pompeius, da anaon o terriñ unan eus al liammoù a unane an daou zen-se. Broc'hañ a reont evit ar galloud da neuze : e -50 e nac'h Caesar disoudardañ e lejionoù, e-keit ma ra dalc'hidi Pompeius o seizh gwellañ evit ma vefe nac'het un eil koñsulerezh da gCaesar e -49. En emgann Farsalia e -48 eo trec'h Caesar war bPompeius. Hennezh a dec'h kuit betek Egipt e-lec'h m'eo drouklazhet a-raok donedigezh e enebour. Anvet eo Caesar da ziktatour met drouklazhet eo d'e dro d'ar 15 a viz Meurzh 44 kent JK.

## An driumvirelezh hag ar sened
Ret eo lavaret ne oa ket bet an driumvirelezh kentañ-se anavezet en un doare ofisiel gant ar sened. N'eo nemet un emglev prevez etre Pompeius, Caesar ha Crassus. An driumvirelezh anavezet evit ar wech kentañ gantañ a voe « triumvirelezh vonreizhañ » -43, magistradelezh nevez, etre Marcus Antonius, Octavius ha Lepidus evit rannañ ar galloud hag an impalaeriezh.
Tigred Dieubiñ Tamil Eelam

Strollad **Tigred Dieubiñ Tamil Eelam** (Tamileg : தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள், saozneg : Liberation Tigers of Tamil Eelam, berraet e **LTTE**), graet anezho ivez an **Tigred Tamil**, a zo un aozadur dizalc'hour tamil Sri Lanka krouet e 1976 hag a fell dezhañ difenn Tamiled Sri Lanka. E benngealoniour a oa bet Anton Balasingham eus 1979 betek e varv d'ar 14 a viz Kerzu 2006. E rener diwezhañ a zo bet Velupillai Prabhakaran betek marv hennezh d'an 18 a viz Mae 2009.
Azgoulenn a ra groñs LTTE krouidigezh ur Stad dizalc'h, graet anezhañ Tamil Eelam, e hanternoz an enezenn. A-du e vefe lodenn vrasañ an Damiled gant ar pal-se.

War roll ofisiel aozadurioù sponter Stadoù Unanet Amerika, hini Unaniezh Europa pe hini India, edo ar strollad.
D'ar 17 a viz mae 2009 goude bout bet kelc'hiet gant arme Sri Lanka e biz ar vro ha marv o rener, ec'h embann an dizalc'hourien damil e anzavont eo echu ar brezel diabarzh e Sri Lanka hag e fell dezho paouez gant 37 bloavezhiad stourmoù o deus graet etre 70 000 ha 100 000 den marv.
Friederike Dorothea von Baden

**Arabat droukveskañ gant ar priñs alaman [[Friedrich von Baden-Durlach]].*

**Friederike Dorothea Baden**, pe *Friederike Dorothea von Baden* en alamaneg (1781-1826), a oa ur briñsez alaman deuet da vezañ rouanez Sveden ha Finland, eus 1797 da 1809.

## He buhez
Ganet e oa e Karlsruhe d'an 12 a viz Meurzh 1781. Merc'h e oa da Karl Ludwig von Baden ha da Amalie von Hessen-Darmstadt, ha c'hoar da Luise Augusta von Baden, pried d'an tsar Alesant Iañ Rusia.

Eurediñ a reas d'an 31 a viz Here 1797, e Stockholm, da Gustav IV Adolf , roue Sveden ha Finland. Aozet e oa bet an eured gant he fried, dre ma oa c'hoar da impalaerez Rusia, peogwir e kave dezhañ e oa un doare emglev gant Rusia, petra bennak ma en devoa nac'het dimeziñ a-raok d'an dugez-veur Alexandra Pavlovna Rusia na falveze ket dezhi kemmañ he relijion, ha d'an dugez Louise-Charlotte von Mecklemburg-Schwerin, ha ne oa ket gwall vrav, hervez a oa bet kontet dezhañ. 
Kontet eo ar priedoù da vezañ bet evurus an eil gant egile. Met ne oa-hi ket troet kement hag he fried gant ar c'hoari daou. Eñ a blije dezhañ chom e kambr e wreg da c'hoari koukoug ganti, hag ur wech o doa ranket kannaded ar Breujoù mont d'e zirenkañ p'edo e-kreiz un abadenn ken o devoa pedet anezhañ da vont da welout e serc'h gant aon e skuizhje yec'hed ar rouanez.

Displijet-bras e oa bet ar rouanez gant doareoù laosk lez Sveden, ha lavarout a reas d'he ziegezh nevez e oa souezhet o welout e oa « * ur serc'h da bep hini * » hag o klevout e oa troet he c'hoar-gaer, an dugez Hedvig Elisabet Charlotta av Holstein-Gottorp, gant merc'hed koulz ha gant gwazed.

## He bugale

Pemp bugel he doe :

* Gustav (1799-1877), priñs Vasa, 
** a zimezas en 1830 da Luise Amelie Stephanie von Baden (1811-1854), (merc'h da Karl II von Baden ha da Stéphanie de Beauharnais), dizimezet en 1844, 
*** daou vugel o doe, en o zouez Caroline (1833-1907), a zimezas en 1853 da Albert Iañ, roue Saks
* Sophie (1801-1865), a zimezas en 1819, da Leopold Iañ von Baden (1790-1852), dug meur ha goureontr dezhi ;
* Karl (1802-1805), dug Finland
* Amélie 1805-1853)
* Cécile (1807-1844), a zimezas en 1831 da Paul Friedrich August, dug Oldenburg.

## Dizimeziñ
Dizimeziñ a reas e 1812.

## Notennoù



## Pennad kar
*Rouanezed Sveden
Kouraleg Vras

Ar **Gouraleg Vras**, *Great Barrier Reef* e saozneg ("karreg kloued veur"), zo un dachenn ec'hon a gerreg kouralek er Mor Kouralek, e-maez da aod Queensland, er biz da Aostralia.

Ar gouraleg ec'honañ er bed eo, gant ouzhpenn 2 900 a reier ha 900 enezenn a-hed ouzhpenn 2 600 km en un dachennad a 344 400 km².


Map of Great Barrier Reef Demis.png|Kartenn
Barriere-Riff.jpg|Munud (NASA, 14/09/2003)

## Pennadoù kar
* Inizi Galápagos
* Ledenez Valdés
Nation of Islam

***Nation of Islam*** (Broad an Islam) a zo un aozadur politikel, relijiel ha dispartiour amerikan, a zo mammenn al lod brasañ eus an aozadurioù muzulman er gumuniezh afroamerikan. Diaes eo gouzout pet ezel a zo ennañ peogwir ne vez ket embannet sifroù gantañ. Priziañ a reer e oa etre 20 000 ha 40 000 ezel, ha war-dro 100 000 pe muioc'h a genduaded e 2007.

Savet eo bet *Nation of Islam* e Detroit, e hanternoz ar Stadoù-Unanet, e 1930, gant Wallace Fard Muhammad a vez gwelet gant Broad an Islam evel ar «Mesiaz» (pe *[[Mahdi]]*) gortozet gant ar vuzulmiz, ha Doue (*[[Allah]]*) enkorfet zoken. Ur meskaj etre ar vroadelouriezh afroamerikan hag ar relijion eo ar gealoniezh zispleget ganti. Awenet eo ar relijion-se gant an Islam daoust dezhi bout pell diouzh an Islam reizhkred. Sellet e vez ouzh NoI e-giz ur sektenn gant al lod brasañ eus ar vuzulmiz.

Daoust da Wallace Fard Muhammad bout krouer NoI eo Elijah Muhammad hag a roas dezhañ e heñchadur, e aozadur hag e c'halloud, etre 1934 ha 1975. Unan pennoù-bras meur an aozadur a zo bet Malcolm X betek ma torras gantañ war-lerc'h ur birc'hirinded da vMekka e 1964 o flatrañ gouennelouriezh NoI a-c'houdevezh.

E 1975 e troas *Nation of Islam* d'un emsav muzulman sunnat nebeut war-lerc'h marv Elijah Muhammad. E 1978 e voe kuitaet an aozadur gant ur strollad stourmerien o nac'hañ heñchadur nevez NoI. Kemeret e voe ganto an anv *Nation of Islam* a oa bet dilaosket gant ar pennaozadur. Feal da gealoniezh orin, en desped da cheñchamantoù dister zo, eo renet NoI «nevez» abaoe dispartiañ 1978 gant Louis Farrakhan. Hennezh zo ur bleiner gwelet mat er gumuniezh afroamerikan e deroù ar XXI kantved. Ul levezon a ya pelloc'h eget kelc'hioù relijiel NoI o deus e gomzoù kumuniezhel o pouezañ war ar fed e vez ret d'ar re zu studiañ, diorren o statud kevredadel armerzhel ha stourm ouzh ar felliezh. Meur a rendael o deus savet e brezegennoù douetus a-enep d'ar re wenn ha d'ar yuzevion avat.

E 1995 ec'h aozas *Nation of Islam* ur vanifestadeg veur e Washington, *The million march man*, a oa berzet d'ar re wenn ha d'ar maouezed.
Als

**Als** (*Alsen* en alamaneg) zo unan eus inizi Danmark er Mor Baltel. Poblet eo gant war-dro 60 000 a dud hag en em astenn a ra war ur gorread a 321 km².

Tost eo d'an douar-bras ha dispartiet eo diouzh ledenez Jutland gant strizh-mor Als Sund a c'haller tremen war-bouez daou bont. Sønderborg eo ar gêr vrasañ, war vord ar strizh-mor, ha lod eus he c'harterioù nevesañ en em astenn war an douar-bras.
Marcus Mosiah Garvey

**Marcus Mosiah Garvey** pe **Marcus Garvey**, bet ganet d'ar 17 a viz Eost 1887 e Saint Ann's Bay (Jamaika) ha marvet d'an 10 a viz Mezheven 1940 e Londrez, a oa ur stourmer politikel a-bouez evit anaoudegezh gwirioù an dud du en . Dont a ra e gentanv *Moses* pe *The Black Moses* eus ar profed Moizez. Diaraoger an hollafrikanouriezh e oa, ha meuliñ a rae unvaniezh ar re zu er bed a-bezh dre e gazetenn, *The Negro World*, ha soñjal a rae dezhañ e oa ret da ziskennidi ar sklaved zu distreiñ da Afrika (ar pezh a vez graet « Back to Africa » anezhañ).

Tremen a ra da brofed an emsav rastafari.
Triumvirelezh

« **Triumvirelezh** » (*[[Troika]]* e ruseg) a vez graet eus un emglev politikel pe soudardel etre tri den hag en em unan evit ren. Eus ar ger latin *triumvirate*, hag a dalvez "tri den", e teu ar ger "triumvirelezh".

## Henroma
E dibenn Republik Roma e taolenn ar ger-se :
*an Driumvirelezh kentañ a vod Caesar, Pompeius ha Crassus ;
*an eil Triumvirelezh hag a vod Marcus Antonius, Octavius ha Lepidus.

## Bro-C'hall
E Bro-C'hall e voe kaoz eus triumvirelezhioù :
*e-doug ar brezelioù relijiel gant emglev tripenngadour katolik : Anne de Montmorency, François de Guise ha Jacques d'Albon de Saint-André ;
*dindan ren Loeiz XV gant gouarnamant ar sekretourien-Stad Aiguillon ha Terray hag ar c'hañseller Maupeou ;
*e-pad ar vodadenn vonreizhañ gant emglev ar dispac'hourien Antoine Barnave, Adrien Duport ha Lameth.
*War-lerc'h taol-Stad an 18 fructidor eus bloavezh V ar republik c'hall eo kontrollet an Directoire gant triumvirelezh Reubell, Barras ha La Révellière-Lépeaux.
*Dindan ar Stad C'hall, war-lerc'h rakuit Laval, d'an 13 a viz Kerzu 1940, e vez lakaet e plas ur poellgor ren gant dekred an 19 a viz Kerzu. E penn anezhañ ez eus an amiral Darlan a sav un driumvirelezh gant Flandrin, ministr an Aferioù estren, hag ar jeneral Huntziger, ministr ar brezel. Bez ez eus eus ar poellgor ren-se betek ma voe anvet Darlan da vesprezidant ar C'huzul ha ministr an Aferioù estren d'an 9 a viz C'hwevrer 1941.

## Unaniezh Soviedel
En Unaniezh Soviedel e veze graet Troika eus emglev an nerzhioù politikel a denne d'un driumvirelezh :
*e-pad an Eil Brezel Bed gant ar gouarnamant trifennek a vode Jozef Stalin, Vyatcheslav Molotov ha Lavrentiy Beria ;
*goude drouklamm Nikita C'hrouchtchov e voe lodennet postoù sekretour kentañ ar Strollad, kentañ ministr ha penn Stad :
**Leonid Brejnev, Aleksey Kosygin hag Anastas Mikoyan
**Leonid Brejnev, Alexei Kosygin ha Nikolay Podgorny da c'houde.
Rømø

**Rømø** (*Röm* en alamaneg, *Rem* e frizeg an hanternoz)
zo un enezenn en arvor Danmark. An hini bellañ en hanternoz eo e-touez an inizi annezet en enezeg Friz an Hanternoz. Emañ dirak aod ledenez Jutland, etre Sylt ha Mandø. En em astenn a ra war ur gorread a 130&nbsp;km2 hag enni e vev 680 a annezidi. E-keñver melestradur emañ e kumun Tønder.

Stag eo ouzh an douar-bras dre ur chaoser 9&nbsp;km hed. Listri a vez ivez etre Havneby, ur geriadenn eus an enezenn, hag enez Sylt. Evel m'eo c'hoarvezet gant meur a hini all eus inizi Friz, eo bet kemm-digemm ment Rømø a-hed an istor. 

Gwechall e veve an enezourien diwar ar pesketaerezh. Bremañ ez eus bet kemeret kalz a blas gant an touristerezh, ha kalz tud a zeu da weladenniñ an enezennig, dedennet gant an traezhennoù ha gant ur mirdi. 

## Liammoù diavaez
Andrev Latimier

**Andrev Latimier** (André, er marilhoù-kêr), ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1923 e Pariz ( rann) ha marvet d'an 29 a viz Gouhere 1998 e Lannuon, zo bet kargad an Deskadurezh Vroadel Bro-C’hall hag ur [|stourmer politikel ha sevenaduel. Bevañ a reas darn-vuiañ e vuhez e Rannvro Pariz, a-raok mont da vro e dud. Oberiant e voe e Pariz, pa grouas gant stourmerien yaouank all, ar gelaouenn ''[Al Liamm’’, a gemeras kargoù en aozadurioù sevenaduel breizhek hag e reas politikerezh evit an Emsav. Pennadoù politikel en deus skrivet, un nebeut anezho sinaet *Alban Lagadeg*.

## Buhez
Genidik oa e dad eus Loudia (Breizh-Uhel) hag e vamm eus Plouilio (Bro Dreger), o daou aet da chom e Pariz. Hervez kont e kavas tu deskiñ ar brezhoneg, pa oa yaouank.
Dimeziñ a reas e 1948 gant Suzanna Drillet, ganet ivez e Pariz ( rann), he zud genidik o-daou eus Plouilio. 
C'hwec'h bugel o deus bet. ː Herve, Padrig, Alan, Annaig, Armela ha Gwennola.

Bet oa bet o labourat e prefeti Pariz, el Levrdi Keltiek, e Pariz, ha goude, e melestradurezh an Deskadurezh-Stad ma tizhas, e fin e remziad, post isrener Kreizenn Rannvro an Dafar Pedagogel (CRDP) e Roazhon. Ne c'hellas dont en-dro da Vreizh nemet e 1972. 

Kavet e vez roud anezhañ evel emsaver e 1941 pa gejas ouzh Pêr ar Bihan en ur skol stummañ danvez mentourien. Reiñ a rae d'ar mare-se kentelioù brezhoneg e Kêr-Vreizh, straed Saint-Placide e  rann Pariz. Daremprediñ a rae ivez kelc'hioù keltiek : "Nevezadur (kelc’h keltiek)", "Amzer da Zont" ha "Korollerien Breiz-Izel". Rener "Nevezadur" e voe e dibenn ar bloavezhioù 1940.

E deroù 1946 e emezelas ouzh strollad tud yaouank a grouas, e Pariz, ar gelaouenn Al Liamm : Glaoda Millour, Herri ar Floc’h, Ronan Chevalier, Erwan Tymen ha Pêr ar Bihan. E-keñver an niverenn 6 (Genver-C'hwevrer 1948) Al Liamm, e kendeuzas *Al Liamm* ha *[[Tír na nÓg (kelaouenn)|Tír na nÓg]]*. Skrivet en doa *Andrev Latimier* pennadoù-stur an niverennoù 1 betek 7. Kendelc'her a reas ingal goude da gemer perzh er skipailh betek e dremenvan. Reizhañ a rae an amprouennoù ha kemer a rae, a vare da vare, karg un niverenn en he fezh. Ne skrivas ket kalz pennadoù e-unan. Tu zo da venegiñ e studiadenn diwar-benn Armand Tuffin, Markiz ar Roueri, en niverenn 19. 

Ezel e oa bet eus MOB (Mouvement pour l'Organisation de la Bretagne) ha skoazellet en doa ar gelaouenn *L'avenir de la Bretagne*. Tizhet e voe gant stourm an Aljerianed evit o frankiz ha dedennet gant mennozhioù ar rummad en deus savet Unvaniezh Demokratel Breizh, ken e skrivas pennadoù evit kazetenn vrezhonek ar gostezenn-se, *Pobl Vreizh*. 
Reizher Skol Ober e voe ivez goude ma oa aet war e leve hag o chom e Perroz-Gireg.

## Levrlennadurezh
* Pennadig PRELIB
* Lionel Henry, *Dictionnaire biographique du Mouvement breton*, Yoran Embanner, 2013. Pennad : Latimier André.
* Georges Cadiou, *Emsav : Dictionnaire critique, historique et biographique*, Coop Breizh, 2013. Pennad : Latimier. André.

## Pennadoù nes
* Al Liamm
* Embannadurioù Al Liamm
* Nevezadur (kelc’h keltiek)

## Notennoù ha daveennoù
Hans Christian Andersen

**Hans Christian Andersen** (distaget [ˈhanˀs ˈkʰʁæʂd̥jan ˈɑnɐsn̩] e daneg) (2 a viz Ebrel 1805 en Odense, Danmark - 4 a viz Eost 1875 e Rolighed, Frederiksberg) zo ur skrivagner danat, barzh ha romantour, brudet dre ar bed-holl gant ar c'hontadennoù en deus skrivet.

Goap a voe graet outañ e-pad pell amzer en e vro ken e voe brudet e Bro-Saoz hag en Alamagn, a-raok bezañ anavezet evel skrivagner meur e Danmark. E Bro-Saoz e tarempredas Charles Dickens, en Alamagn e reas anaoudegezh gant Chamisso, hag e Bro-C'hall gant Heinrich Heine, Honoré de Balzac, Alphonse de Lamartine e ti Virginie Ancelot.

3381 destenn a zo bet skrivet gant Andersen ha troet ez eus bet kalz anezho e 125 yezh. Deuet eo e vojennoù da vezañ lodenn eus sevenadur hollek Europa hag ar broioù saozneger, aezet da gompren gant ar vugale met gant kentelioù buhez hag ur spered stourm a-enep da walleurioù ar bed enno, ar pezh a c'hell bezañ boued preder evit an dud-vras ivez.

## Un darnig eus kontadennoù Andersen
* *Keiserens nye Klæder* ("Dilhad nevez an Impalaer")
* *Grantræet* ("Ar saprenn")
* *Den Lille Pige med Svovlstikkerne* ("Plac'hig an alumetez")
* *Den lille Havfrue* ("Ar vorganezig vihan")
* *Nattergalen* ("An eostig")
* *Prindsessen paa Ærten* ("Ar briñsez hag ar bizenn")
* *Sneedronningen* "(Rouanez an erc'h")
* *Den Standhaftige Tinsoldat* "(Ar soudard plom feal")
* *Tommelise* ("Bodlen")
* *Den grimme Ælling* ("An houadig divalav")
* *De vilde Svaner* An elerc'h gouez'

Duckling 03.jpg|*Den grimme Ælling*, hervez Vilhelm Pedersen (1842)

## Levrlennadur
**Hans ar penn pout*, 4 c'hontadenn troet e brezhoneg, An Alarc'h embannadurioù, 2015.

## Gwelet ivez
* Marvailhou Andersen

## Notennoù
Odense

**Odense** (distaget: ) eo an trede kêr vrasañ e Danmark. En enez Fyn emañ ha 170 327 a annezidi a oa enni e 2013. Ur gumun eo ivez.

En iliz-veur Odense emañ bezioù Knud IV, lesanvet ivez Sant Knud, Yann Iañ ha Kristian II, anezho holl rouaned Danmark er Grennamzer.

Ar skrivagner Hans Christian Andersen a voe ganet ha maget en Odense ; e di a c'haller gweladenniñ.

## Liammoù diavaez

* Visit Odense - lec'hienn douristel, e daneg, alamaneg ha saozneg.
* Lec'hienn ofisiel kumun Odense
Aarhus

**Aarhus** pe **Århus** (distaget  e daneg) zo ur gêr en arvor reter ledenez Jutland, e Danmark (etre 1948 ha 2011 e veze skrivet *Århus*). An eil kêr vrasañ eo e Danmark, goude Kopenhagen hag a-raok Odense. Poblet eo gant 242 914 a dud (e 2010), hag unan eus porzhioù brasañ Hanternoz Europa eo.

Betek 2007 e oa pennlec'h kontelezh Aarhus. E 951 e oa un eskopti en Aarhus, hag an iliz-veur, an hini vrasañ e Danmark, zo eus an . E-touez an traoù a zedenn touristed da Aarhus emañ *Den Gamle By* ("Ar Gêr Gozh"), zo un doare mirdi gant tiez kozh. Savet e voe an Ti-Kêr e 1942 gant an tisavour brudet Arne Jacobsen.
Emsavblishment

An **Emsavblishment**, pe **Emsavblijmant**, a vez graet dre fent eus tud zo en Emsav. 

Darn zo bet en Emsav (hini ar yezh pe an hini politikel), pe tostik dezhañ, hag a zo aet e-barzh aozadurioù politikel gall, lec'hel, departamantel pe rannvroel, hag a implij brud, levezon ha galloud, evit o mad pe hini o ziegezh pe o mignoned da gentañ-penn.

Darn all zo brudet dre ma o deus un tamm galloud en aozadurioù zo, pe a gred kaout dre ma vez o foltred er c'hazetennoù. 

 

Kar eo ar meizad d'ar c'hlianterezh politikel kozh, pe d'ar c'hasikerezh spagnol, pe d'an nepotegezh hollvedel.
Skoazell Vreizh

**Skoazell Vreizh**, aozadur dengarour breizhat, a zo ur gevredigezh gant ar statud kevredigezh a dalvoudegezh foran.
                            
Yann Choucq a zo deraouer Skoazell Vreizh hag a grou gant Xavier Grall ha Gwenc’hlan Le Scouëzec d'ar 24 a viz Genver 1969. Er mizvezh da-heul e c'han pemp poellgor lec'hel : Lanuon, Naoned, Roazhon, Sant-Brieg ha Pariz. Pierre Roy a zo bet prezidant e-pad bloavezhioù betek ma 'voe Pierre Loquet abaoe 1978, betek 2006.

An aozadur dengarour-se he deus evel pal "skoazellañ familhioù ar prizonidi politikel breizhat" (tud lakaet disked disked warno a-fed sponterezh), da "bep den hag a ra un oberiantiz stourm breizhat hag a zo kastizet gant ar justis c'hall". Bep tro ma 'vez bac'het ur stourmer ez a Skoazell Vreizh e darempred gant e familh, evit paeañ an holl fredoù alvokad ha reiñ arc'hant d'e bried ha d'ar vugale pa vez lakaet en toull-bac'h.

Abaoe gwall-daolioù ar Front de libération de la Bretagne e kerzh ar bloavezhioù 1970 ha diskounadur 1981, e veze skoazellet dreist-holl izili Stourm ar Brezhoneg gant Skoazell Vreizh. Deuet eo da vezañ diaesoc'h an traoù er bloavezhioù 1990, gant prosezioù ur c'hant breizhat bennak a veze tamallet outo bezañ herberc'hiet Euskariz hag a oa, hervez an archerien,izili eus an ETA : eus 1992 da 1999 eo bet dispignet muioc'h eget 1 milion a lurioù gall evit ar fredoù alvokad gant Skoazell Breizh. Dont a ra ar c'horvoderioù arc'hantel eus ar roadennoù a-youl-vat pe eus dastumerezhioù e-pad festoù-noz ha sonadegoù.

Embannet e vez ul lizher kelaouiñ gallek bep daou viz gant ar gevredigezh : *[[Kannadig (Skoazell Vreizh)|Kannadig]]*.

## Levrlennadur
* Lionel Henry ha Annick Lagadec, *FLB-ARB, L'histoire 1966-2005*, Yoran embanner, Fouesnant, 2006, 

## Liamm diavaez
*Lec'hienn Skoazell Vreizh
Aśoka

**Aśoka** (Devanāgarī : अशोक), (war-dro. 304 kent J.-K. - 232 kent J.-K.), eo an trede impalaer Maurya (273 kent J.-K. - 232 kent J.-K.). Klask a reas kreskiñ impalaeriezh e dad Bindusāra. 

Bet eo Aśoka o ren war ar pep brasañ eus iskevandir Indez, war Afghanistan a-vremañ betek Bengal ha keit ha Maisour er Su.