Lyke-Wake Dirge

Ur c'han-arkuz hengounel saoznek e rannyezh kozh Yorkshire eo al ***Lyke-Wake Dirge*** ([]), ma tispleger beaj un ene hag ar skoilhoù a sav dirazañ war e hent etre an Douar hag ar Purgator. Kanet e veze gant ur vaouez er beilhadegoù a veze dalc'het etre deiz marv un den ha deiz an obidoù ; e Cleveland, Norzh Yorkshire, emañ e orin.
Ur c'han hen ha pagan eo, hag a zo bet kristenaet er  war a hañval.
Gant ar Saoz John Aubrey (1626-1697) e voe dastumet e 1686 ; merkañ a reas an dastumer e oa bet kanet *The Lyke-Wake Dirge* e 1616, hogen koshoc'h a-galz e hañval bezañ.

## An anv
Kement ha "Kan-arkuz arc'houest ar c'horf-marv" e talvez *Lyke-wake dirge*.
* *Lyke* : doare rannyezh Yorkshire ar ger saoznek *lich* a vez implijet c'hoazh e Su ar vro, diwar ar c'hrennsaozneg *lic*, "korf-marv". Dont a ra eus ar rakgermaneg **likow*, a gaver er henfrizeg *lik*, en izelvroeg *lijk*, en henc'hermaneg uhel *lih*, en alamaneg *Leiche*, en hennorseg *lik*, er svedeg *lik* hag er goteg *leik*. Kement ha "stumm" e oa ar ster orin hep mar, ha kar eo d'ar ger *like* er saozneg a-vremañ.
:Er saozneg a-vremañ e kaver un aspadenn eus *lich* en anv *lichgate*, ar porched ma veze lakaet an archedoù a-raok o douarañ er vered.
* *Wake* : an arc'houest, an arkuz, ar veilhadeg a vez dalc'het kent an obidoù.
* *Dirge* : ur c'han-arkuz. *Dirige* e oa e deroù an , diwar al latin *dirige* "stur !" a zo doare-gourc'hemenn ar verb *dirigere*, "sturiañ", a gaver en antifonenn *Dirige, Domine, Deus meus, in conspectu tuo viam meam* "Stur, Aotrou, ma Doue, ma hent ez kweled" a veze kanet da geñver Oferenn an Anaon.

## Lenn
Setu amañ ar c'han, en doare ma voe dastumet ha treuzskrivet gant John Aubrey er .

## Kompren
;Poz 1
*En noz-mañ / Bemnoz hag an holl* : hiviziken e vo noz evit ene an hini marv a-hed e veaj.
*Tantad ha leur ha gouloù ar gantol* a zave da gletadurezh an den en e vuhez war an Douar a-raok e varv ; da gletadurezh an dud a zo ouzh e veilhañ e tave ivez : tra ma chomont-i er goudor hag er surentez emañ ene an hini tremenet o voulc'hañ ur veaj dañjerus.
;Pozioù 2 – 5
Kentañ skoilh ar veaj : ul lanneg. Hag aluzenus pe get e voe an ene war an Douar ? Mar boe e c'hallo kuitaat Lanneg an Drein ha kenderc'hel betek Pont an Efreizh.
;Poz 6
Ur mank zo etre ar pozioù 5 ha 6, pa ne c'hoarvez netra e Pont an Efreizh hervez ar c'han a zo bet embannet gant John Aubrey.
Gant ar barzh saoz Richard Blakeborough (1850-1918) e voe dastumet daou boz a veze kanet e deroù an  hag a hañval bezañ gwiriek :

E Pont an Efreizh neuze emañ an dalc'h : ret eo d'an ene bezañ bet aluzenus adarre evit kenderc'hel ha sevel war-du ar Baradoz, anez e kouezho en Ifern.
Mar tremen an ene e ranko tizho ar Purgator, an arnodenn diwezhañ kent ar Baradoz.
;Pozioù 7 – 8
Ur wech c'hoazh e rank an ene diskouez ez eo bet aluzenus, rak evel en Ifern ez eus tan er Purgator evit deviñ eneoù an dud fallakr.
* Kement-se holl a zegas soñj eus *Barn ar Broadoù*, a zo en Testamant Nevez (Aviel Mazhev, *'25*:31–46).

## Selaou
* *Lyke Wake Dirge*, kanet gant Pentangle.
* Ar bladenn : Pentangle (1969), *Basket of Light*, Castle Music Records, 2001 (CMRCD207).

## Liammoù diavaez
*  ''Early Music Muse''

## Gwelit ivez
* Roll kanaouennoù-pobl saoznek Roud Folk Song Index

## Notennoù