Mirdi yuzev Berlin

**Mirdi yuzev Berlin** (Jüdisches Museum) a zo ur mirdi e bal diskouez 2000 vloaz a istor yuzev en Alamagn. Ar steuñv anezhañ a zo bet ijinet gant ar savour amerikan Daniel Libeskind. Savet eo bet etre 1993 ha 1998, lezanvet eo ar *Blitz* (luc’hedenn) gant ar Verliniz. Disheñvel-tre diouzh mirdioù all Berlin eo.

## Istor

Krouet e voe ur mirdi yuzev e Berlin (Oranienburger Strasse) e 1934, met rankout a reas serriñ diwar urzh an nazied e 1938.
Kaoz e voe da zigeriñ ur mirdi all adalek 1971. E 1975 e voe savet ur gevredigezh a-benn kas ar raktres da benn. E 1978, da heul un diskouezadeg diwar-benn istor ar yuzevien, e voe digoret ur rann ispisial e mirdi Berlin. Aozet e voe ur genstrivadeg savourien e 1989. E 1999 e voe echu ar savadur, met ne oa tra ebet e-barzh. Goude un eil kenstrivadeg e voe degaset peadra d’e leuniañ. An dafar-se a oa bet miret da c’hortoz er Martin-Gropius-Bau. A-benn ar fin e voe aozet al lid-digor e 2001.

## Ar savadur

## Ar savadur kent : Kollegienhaus
 
E 1735 e voe savet ar savdur kent, met goude bombezadegoù an Eil Brezel Bed ne chome nemet ar mogerioù diavaez. Kempennet e voe e1963 hag e teuas da vezañ mirdi kêr Berlin. Hiziv an deiz ez eo an nor a gas d’a mirdi yuzev. A-benn tremen eus ur savdur d’egile e ranker tremen dre ur riboul a dizher en ur ziskenn derezioù du.

## Ar park
 
El liorzh ez eus 49 c’holonenn : ur monumant da gaout soñj eus ar Shoah eo. Warno ez eus bet plantet ur wezenn olivez, da aroueziñ ar peoc’h.

## Dastumadeg ar mirdi

3000 m² diskouezadeg peurbadus a zo, a-benn displegañ ha diskouez 2000 vloaz a vezañs hag a sevenadur yuzev en Alamagn. Traoù arzel ha dibar evel ur c’hantolor Hanoucca (savet e 1776 gant Georg Wilhelm Margraff), lizheroù, traoù ar vuhez pemdez pe traoù stag ouzh ar relijion a gaver er mirdi, asambles gant elfennoù liesvedia.
Ma seblant peurgarget ar mirdi ez eo peogwir ez eus fellet d’an aozerien diskouez pegen pinvidik ha liesseurt e oa ar sevenadur yuzev, ha war un dro pegen spontus eo bet an naziegezh evito.
Ouzhpenn e kinniger darvoudoù liesseurt evel sonadegoù, filmoù, stalioù-labour ha tabutoù evit ma vefe ul lec’h bev.
Er mirdi e kaver ivez ul levraoueg, dielloù hag ur greizenn enklask liesvedia.

## Titouroù pleustrek

* E Lindenstraße 9-14, 10969 Berlin emañ ar mirdi.
* Digor e vez da Lun da Sadorn, etre 10e vintin hag 8e noz.

## Gwelout ivez
Daniel Libeskind

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar mirdi
* Un abadenn kinniget gant Arte diwar-benn ar mirdi
## Skeudennoù

Image:Garten des Exils im Jüdischen Museum.jpg|Liorzh an harlu
Image:Holocaustturm im Jüdischen Museum.jpg|Tour ar Shoah, diavaez 
image:Void, the Jewish Museum, Berlin P7160061.JPG|Unan eus "toulloù" ar mirdi, gant ar pal diskouez ez eo diglok ar sevenadur yuzev abalamour d'ar Shoah
image:The Jewish Museum Windows P7160065.JPG|Prinistri ar mirdi
Image:Holocaustturm im Jüdischen Museum innenansicht.jpg|Tour ar Shoah, diabarzh 
image:Stairs in the Jewish Museum, Berlin P7160059.JPG|An derezioù na gasont da neblec'h, a-benn lakaat ar weladennerien da vezañ diroudet
image:A Missing Exhibit in the Jewish Museum P7160062.JPG|"An diskouezadeg a vank", un arouez eus ar mankoù a zo er sevenadur yuzev abalamour d'ar Shoah

image:Kosher dishes P7160076.JPG|Pladoù - 19vet kantved
image:Kosher dishes P7160075.JPG|Pladoù evit ar c'hig - 18vet ha penn-kentañ an 20vet kantved
image:Moses Mendelson's glases P7160074.JPG| Lunedoù Moses Mendelssohn
image:Moses Mendelson P7160073.JPG|Moses Mendelssohn
image:Jewish Money - Terezin P7160058.JPG|Argant yuzev - Ghetto Terezin