Nevenoe

**Nevenoe** (ha **Nevenoù**, *Nominoe*, *Numinoe* en dielloù), marvet d'ar  e-kichen Vendôme, a oa ur priñs breizhat hag a oa bet roet karg dezhañ gant an impalaer frank Loeiz an Deol da vezañ *missus dominicus* (ur seurt prefed) e Breizh evit lakaat ar Vrezhoned da baeañ tailhoù da Impalaeriezh ar C'hornôg.
Pa varvas Loeiz an Deol ne fellas ket da Nevenoe chom dindan beli e vab Karl Voal, setu e kemeras penn ar Vretoned.

Tud zo a wel Nevenoe evel « roue kentañ Breizh » a-bezh — petra bennak ma c'hallfed reiñ an titl-se da Morvan Lez-Breizh pe da Yezekael, roue Domnonea, met hervez lod istorourien ne oa ket roue evit gwir, kontrol d'e vab.
Lesanvet e vez « Tad ar Vro » gant ar Vretoned memestra peogwir en doa savet ur Stad e Breizh hag a badas betek dibenn ar Grennamzer

## Buhez
N'ouzer ket mat eus pelec'h e teue Nevenoe. Kont Gwened e oa, met n'eo ket ret e teue eus Bro-Wened. Tud zo a lavar e teue eus ar vro e-kichen Redon, met krediñ a reer e teue eus ar Poc'her.

Goude an emsavadeg hollek a c'hoarvezas en Impalaeriezh ar C'hornôg e voe aozet e 831 ur vodadeg hollek en Ingelheim. Eno e voe anvet Nominoe *missus imperatoris* ("kannad an impalaer") ar Vretoned gant impalaer ar C'hornôg ha roue ar Franked, Loeiz an Deol, mab Karl Veur, da lavaret eo kannad annezidi Breizh a-bezh war-bouez markoù Roazhon ha Naoned rak en  e oa an harzoù etre ar Vrezhoned hag ar Franked a-hed ar stêr Wilen. Gant Regino Prüm e voe skrivet, dre fazi e 837, en e oberenn *Chronicon* :

*Murmanus rex Brittonum moritur et Numenoio apud Ingelheim ab imperator ducatus ipsius gentis traditur*.
Morvan [Lez-Breizh], roue ar Vretoned, a varvas ha Numenoi [Nevenoe] a voe krouet dug ar memes pobl gant an impalaer en Ingelheim. 

Feal e chomas Nevenoe da Loeiz betek marv an impalaer e 840, met ne oa ket evit anavezout beli e vab pa n'en doa ket touet chom feal dezhañ.

Trec'h e voe Nevenoe war Garl Voal, mab da Loeiz an Deol, en Emgann Ballon e-kichen Baen-Ballon e 845.
Aloubiñ a reas Nevenoe Bro-Roazhon ha Bro-Naoned goude-se, ha klask astenn e veli war gornôg Bro-C'hall.

Dimezet e oa Nevenoe da Arc'hantael (Argantael). Evel ur roue e renas e diriad hag e harpas sant Konwoion evit sevel Abati ar Salver e Redon.

Mervel a reas e-kichen Vendôme d'ar 7 a viz Meurzh 851. Erispoe, mab dezhañ, a voe lakaet da roue goude e varv.

## Titladur
* *Gubernans in Brittanniam* adalek 831 betek 837
* *Comes Venetice civitatis* e 832
* *Magister in Britanniam* e 833
* *Regnans in Britannia* e 833, 835
* *Princeps Venetice civitatis* e 834
* *Missus in Britannia* e 837 ha 839
* *Dux in Britannia* e 834 ha 840
* *Dominans in Britanniam* e 837

## Nevenoe e Breizh a-vremañ

Delwenn Nevenoe e Baen-Ballon 02.jpg|Delwenn Nevenoee Baen-Ballon
Delwenn Nevenoe e Baen-Ballon 03.jpg|Sichenn delwenn Nevenoee Baen-Ballon*Nevenoe Tad ar Vro,<br>Penntiern ar Vrezhoned<br>Nominoe Brittonum Rex 851*


Straed Nevenoe e Redon.jpg|Plakenn straed Nevenoe e Redon
Edouard Toudouze Le Couronnement de Nominoë.JPG|« Kurunidigezh Nevenoe »Édouard Toudouze (1905)
Nominoe triumphant.jpg|Nevenoe, engravadur gant Jeanne Malivel (1922)
Redon - remparts (04).JPG|Plakenn-goun da Nevenoegant Kevredigezh Vroadel Breizh (1934)


Cornemuses bagad Nominoë Bro Redon.jpg|Binioù bras bagad Nominoëeus Redon (2014)


#### Monumant Baen Ballon
Ur monumant lid a vo ouzhpennet d'ar 26 a viz Mae 2018. Jean-Pierre Baudu eo an arzour e-karg gant sevel ar mein koun.
* Tapet en deus Nevenoe ur plas hep e bar e spered ar Vretoned a-vremañ. Moarvat eo an den istorel anavezetañ war-lerc’h an dugez Anna.
* Lesanvet eo bet « Tad ar Vro ».
* *Névénoé* (pe *Névénoë*) zo ur c'hooperativ komz poblek hag un ti embann pladennoù sonerezh Breizh krouet gant Patrick Ewen ha Gérard Delahaye e 1973.
* D'ar mare ma kreded e oa bet c’hoarvezet Emgann Ballon e deroù miz Mezheven e oa bet roet lañs e Baen-Ballon d’un darvoud anvet *Devezh ar vro*, er bloavezhioù 1950. Eno, war ar blasenn vras, ez eus un delwenn savet gant Raffig Tullou e 1952 m’eo bet enskrivet *Nevenoe - Tad ar Vro - Penntiern ar Vretoned - Nominoe - Britonnum Rex - 851*.
* Gilles Servat a gan ar ganaouenn "Kan bale Nevenoe", krouet ha kanet da gentañ gant Glenmor.
* Un embregerezh koarad en deus choazet an anv *Nominoë*, produioù ekologel ha bio a vez produet ganto.
* Ur yalc'had arc'hant a zo bet roet an anv "Yalc'had Nevenoe" pe *"Fonds Nominoe"* dezhi. Krouet ha mestroniet gant ospital Pontchaillou e Roazhon, ar yalc'had a servij da harpañ mennadoù medisinerezh.

## Levrelladur
;E brezhoneg
**Drouk-kinnig Nominoe*, e Barzhaz Breizh
**Nevenoe*, kanaouenn vrezhonek savet gant Glenmor
**Nominoe-oe* zo ur pezh-c’hoari savet gant Jakez Riou
;E galleg
* Brekilien, Yann. *Les Cavaliers du Bout du Monde* (romant). Monaco : Éditions du Rocher, 1990 
* Cassard, Jean-Christophe. *Les Bretons de Nominoë* (studiadenn). Brasparzh : Éditions Beltan, 1990 
* Geslin, Colette *La chevauchée Nominoë* (romant). Gourin : Éditions des Montagnes Noires, 2017 

## Notennoù ha daveennoù

## Gwelet ivez
*Roll Rouaned ha Duged Breizh
*Kan bale Nevenoe

## Filmoù
* https://www.youtube.com/watch?v=UoU54Vm9djc

## Levrlennadur
* Louis Élégoet, *Istor Breizh*, TES
*Arthur de La Borderie, Histoire de Bretagne, t. 2, Mayenne, Joseph Floch,‎ 1975 (1re éd. 1898), 556 p., p.&nbsp;27-72
*Barthélemy-Amédée Pocquet du Haut-Jussé, 
***Nominoë et la naissance de la Bretagne*, Société d'histoire et d'archéologie de Bretagne,‎ 1945
***Les Papes et les Ducs de Bretagne*, Spézet, COOP Breizh,‎ 2000 (ISBN 2843-46077-8)
*Henri Poisson, *Nominoë : Fondateur de l'État breton*, Les Presses Bretonnes,‎ Sant-Brieg, 1967
*Hervé Le Boterf, *Nominoë et l'épopée des Rois de Bretagne*, Paris, France-Empire,‎ 1981 (ISBN 2-70480-875-9)
*André Chédeville et Hubert Guillotel, *La Bretagne des saints et des rois Ve-Xe siècle*, Éditions Ouest-France,‎ 1984, 423 p. (ISBN 2-85882-613-7)
*Noël-Yves Tonnerre, *Naissance de la Bretagne. Géographie historique et structures sociales de la Bretagne méridionale (Nantais et Vannetais) de la fin du VIIIe à la fin du XIIe siècle*, Angers, Presses de l'Université d'Angers,‎ 1994 (ISBN 2-903075-58-1)
*Janet L. Nelson, *Charles le Chauve*, Paris, Aubier Histoires,‎ 1994 (ISBN 27007-2261-2)
*Jean-Christophe Cassard, *Les Bretons de Nominoë*, Brasparzh, Beltan, 1990, 320 p. Adembannet gant Presses Universitaires de Rennes, Roazhon, 2003.