open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dispac'h Hungaria 1956

**Dispac'h Hungaria 1956** pe **Emsavadeg Budapest** (hungareg: **1956-os forradalom** pe **1956-os felkelés**) a vez graet eus un emsavadeg kroget d'an 23 a viz Here betek an 10 a viz Du 1956 a-enep Republik Poblek Hungaria hag e sujidigezh d'an URSS. Pa grogas ne oa ket pennoù d'an emsavadeg, unan pobl e oa. Ar c'hentañ emsavadeg a-enep an URSS e oa bet abaoe donedigezh e nerzhioù lu o devoa skarzhet nerzhioù an Trede Reich e-fin an Eil Brezel-bed. Ur skouer e teuas da vezañ evit an dud a venne stourm a-enep ar galloud komunour e-kreizh Europa.

Kroget eo an emsavadeg da gentañ gant manifestadegoù studierien o devoa desachet milieroù a dud o vale dre kreizh-kêr Budapest o vont war-zu ar parlamant. Gant sikour kamionoù dafaret gant uhelgomzerioù e oa deuet tud e-leizh a na oant ket studierien anezho da harpañ ar vanifesterien. Pal ar vanifesterien a oa ivez da vont tre savadur Radio Free Europe. Ur strolladig dileuridi studierien anezho a zeas tre ar savadur evit klask embann o c'houlenadennoù met a voe harzet. Pa c'houlennas ar vanifesterien ma vefent dieubet e voe respontet dezho dre tennoù fuzuilh adal ar savadur gant nerzhioù an Államvédelmi HatóságState (aotrouniezh surentez polis). Ur studier a voe lazhet raktal, lod manifesterien a lakaas ar gorf en ur banniel hag a zougas ar c'horf uhel a-us d'ar mor a dud. Gant ar marv-se e krogas ar reveulzi da vat. Gant ma zeas ar c'heloù eus ar fedoù-se dre ar vro e emsavas an dud gant feulster dreist-holl er gêrbenn Budapest.

D'ar 4 Du e teuas tre al Lu Ruz er vro. 

Un 200.000 a dud bennak a yeas kuit eus Hungaria. 

## Red an darvoudoù

## Pennadoù kar
* Erika Kornélia Szeles
## Liammoù diavaez
* Institute of Revolutionary History, Hungary Ul lec'hienn e hungareg a gas war-zu lec'hiennoù e saozneg
Restr stlennegel

Implijet vez fichennaoueg gant tud zo ivez.

**Un heuliad stlennoù [[enbonegañ daouredel|daouredel]] eo ur restr eleze un heuliad a niveroù 1 ha 0**. Kadavet e c'hell bezañ ar restr-se da virout roudoù ar stlennoù. Ur restr kediet gant nodoù kadavet dindan stumm eizhbitoù a zo ur restr destenn.

Kadavet e vez ar restroù war ar gantenn galet peurvuiañ hogen e c'heller kadaviñ anezhi ivez war gantennoù helam evel ar c'hantennoù vouk (kantennoùigoù), ar c'hantennoù stumm (CDoù) pe ar c'hantennoù luc'h.

Renket e vezont e-barzh kleurennoù, o-unan renket e-barzh ur gwezennad. War ar skoroù kadaviñ e vezont renket e-barzh reizhiadoù restroù.

Enboneget eo ar stlennoù kadavet d'ober ur restr hervez an arload e oa bet dasveret ar roadennoù gantañ. E-gizh-se e c'heller komz eus restroù testenn, restroù sten, restroù reizhiad, restroù skeudenn ha kement 'zo. Meur a zoare d'enbonegañ ar stlennoù a vez arveret neuze ha pep hini eus ar reizhiadoù korvoiñ en deus un diskoulm dezhañ da anavezout pep hini eus ar restroù hervez o enbonegadur.

Peurvuiañ, e vez kadavet ur restr oc'h ouzhpennañ da zibenn o anv un astenn a roio al lank d'ar reizhiad korvoiñ d'anavezout anezhi ha da zigoriñ an arload azas d'he lenn ; dindan ar stumm-se : "anv-ar-restr.astenn" . Hogen diwallit ! n'eo ket peogwir e vije bet kemmet an astenn e kemmje rizh ar restr. Un ditour evit ar reizhiad korvoiñ eo nemetken an astenn.

Hirder an anv hag hini an astenn a c'hell kemmañ hervez ar reizhiad korvoiñ.

> Eizh nod evit an anv ha 3 evit an astenn gant DOS

> 256 nod evit an anv hag an astenn gant Windows 95/98/NT

> 256 nod gant ar reizhiadoù UNIX

Setu un nebeud astennoù arveret gant ar reizhiadoù Microsoft :

Evit ar reizhiadoù korvoiñ UNIX, da skouer Linux, n'eo nemet an astennoù ur c'hendivizad envel stag ouzh ur gwazadur pe ur meziant (ne vez ket ardoet an astennoù gant ar reizhiadoù UNIX). A-wechoù evelkent e vez red doujañ ouzh ar c'hendivizad da skouer evit restroù tarzh an areg C. Setu un nebeud astennoù evit ar reizhiadoù-se :
Massachusetts

**Massachusetts** (distagadur : ), eo unan eus ar pevar Stad nemetañ a ra gant ar ger Kenglad rak an anv ofisiel eus ar Stad a zo **Kenglad Massachusetts** (*Commonwealth of Massachusetts*) . Ur stad eus Bro-Saoz Nevez eo lec'hiet e biz Stadoù-Unanet Amerika, war aod reter ar vro. En harzoù ez eus ar Meurvor Atlantel ha Strizh-mor Maine er reter, Connecticut ha Rhode Island er su, New Hampshire ha Vermont en norzh, ha New York er c'hornôg. Massachusetts eo ar c'hwec'hvet stad bihanañ a-fed gorread. Hervez sifroù 2024 e vez istimet ez eus 7 136 171 anneziad, an uhelañ a viken, Massachusetts eo ar Stad pobletañ en New England, hag ar 16vet Stad pobletañ e Stadoù-Unanet Amerika hag an trede Stad stadunanat a-fed stankder ar boblañs, goude New Jersey ha  Rhode Island.

Massachusetts a oa bet ul lec'h trevadennet e penn kentañ an drevadennerezh saoz. Trevadenn Plymouth a oa bet savet e 1620 gant ar Pilgrims (tadoù pirc’hirin) deuet gant ar *[[Mayflower]]*. 

Boston eo ar gêrbenn.


Image:View of the Hopper - Mt. Greylock.JPG|Mount Greylock
Image:First Parish, Lexington MA.jpg|Lexington Common
Image:USA 09562 Boston Luca Galuzzi 2007.jpg|Boston


## Kêrioù Massachusetts

## Liammoù diavaez
*   www.mass.gov
## Notennoù ha daveennoù
Geriaoueg ar savouriezh

__NOTOC__

Roll ar gerioù paotañ er savouriezh : kevrennoù savadurioù

Evit ar savadurioù hag ar frammoù savadur, sell ouzh ar rummad Savadurioù

## A

## B

## C
*Chafod
*Chambarlank
*Chantele keur
*Chapel
*Chapel-badeziñ
## D

## F
*Fablig
*Foñs-badeziant
*Forn
*Framm
*Fust
## G

## H
*Harpell
*Harzell
*Horolaj heol
## I

## J
*Jube
*Junt
## K

## L

## M

## N
*Nadoz-maen
*Naoued
*Narthex
*Nev
*Noed
## O
*Oaled
## P

## R

## S

## T

## U

## Levrlennadur
* Marsel Modir, Geriaoueg teiryezhek an ti, Aber, 2020
OE Kara-Kirgizia

**Oblast Emren Kara-Kirgizia** (ruseg: Кара-Киргизская АО) a oa bet krouet d'ar 14 a viz Here 1924 evel ur rann euz RSKS Rusia diwar an takadoù eus RSSE Turkestan ma veze kavet enne ar muiañ-niver Kazac'hed ha Kirgized. 

D'ar 15 a viz Mae 1925 e voe adanvet **Oblast Emren (OE) Kirgizia**, ha d'an 11 a viz C'hwevrer 1926 e teuas da vezañ **Republik Sokialour Soviedel Emren (RSSE) Kirgizia**. 

A-benn ar fin, d'ar 5 a viz Kerzu 1936 e teuas da vezañ RSS Kirgizia, unan eus republikoù diazez an Unaniezh Soviedel.
OE Adigeya

Krouet e oa bet **Oblast Emren Adigeya**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 22 a viz Eost 1922, gant ar sez melestradurel e Krasnodar. 

D'an 13 a viz Eost 1928 e oa bet laket dindan beli Kari Krasnodar ha dont a reas Maykop da vezañ ar sêz melestradurel nevez e 1936 da geñver ar c'hemmoù lakaet e pleustr war-dro bevennoù an oblast.

D'an 3 a viz Mezheven 1991, goude ma'c'h eas an Unaniezh Soviedel da get, e teuas da vezañ ur Republik enbarzhiet e Republik Kevreadel Rusia: Republik Adigea.

## Gwelet ivez
* Adigea
OE Tcherkesia

Krouet e oa bet **Oblast Emren Tcherkesia**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, e 1926, pa oa bet rannet an Oblast Emren Karatchay-Tcherkes.
OE Tchouvachia

Krouet e oa bet **Oblast Emren Tchouvachia**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 24 a viz Gouere 1924.

* У истоков Чувашской Автономии
OE Gorno-Badac'hchan

Ur rann eus RSS Tadjikistan e oa **Oblast Gorno-Badac'hchan**.

## Gwelit ivez
* Proviñs Emren Gorno-Badac'hchan
* RSS Tadjikistan
* Republik Tadjikistan
Minnesota

**Minnesota** a zo ur Stad eus ar Stadoù-Unanet, er “Midwest”.

## Kêrioù Minnesota

## Liammoù diavaez
*   mn.gov
OE Gorno-Altai

Krouet e oa bet **Oblast Emren Gorno-Altai** (ruseg: Горно-Алтайская автономная область), enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, e 1948 pa oa bet adanvet **Oblast Emren (OE) Oyrot** (ruseg: Ойротская Автономная область) bet krouet er penn-kentañ e 1922.

Dont a reas da vezañ ur Republik Sokialour Soviedel Emren (RSSE) e 1991, just a-raok ma'c'h ea an Unaniezh Soviedel da get. 

Klotaat a ra gant Republik Altay a-vremañ.
OE Touva

Krouet e oa bet **Oblast Emren Touva** d'an 11 a viz Here 1944 pa oa bet enbarzhiet en Unaniezh Soviedel Republik Poblel Tannou Touva.
OE Oudmourtia

Krouet e oa bet **Oblast Emren Oudmourtia**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel d'ar 1 a viz Genver 1932, pa oa bet adanvet **Oblast Emren (OE) Votsk**, bet krouet d'ar 4 a viz Du 1920.

Dont a reas da vezañ Republik Sokialour Soviedel Emren (RSSE) Oudmourtia d'an 28 a viz Kerzu 1934, treuzfurmet e Republik Oudmourtia d'an 20 a viz Gwengolo 1990.
OE Komi-Zirya

Krouet e oa bet **Oblast Emren Komi-Zirya**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel e 1922 pa oa bet adanvet **[[OE Kabardin-Balkar|Oblast Emren (OE) Kabardin]]**, bet krouet e 1921.

## Gwelit ivez
OE Kabardin-Balkar
Mississippi

**Mississippi** (IPA: /ˌmɪsɨˈsɪpi/), zo un anv-lec'h e SUA : 

* ar stêr Mississippi, hirañ stêr SUA 
* ar stad Mississippi, anvet diwar-lec'h ar stêr

Dont a ra an anv eus ur ger ojibwe *misi-ziibi*, a dalvez stêr-veur. 

Hag ivez:
* div gontelezh
* Mississippi County, Arkansas.
* Mississippi County, Missouri.

## E Kanada
* ur stêr Mississippi zo en Ontario

## En arz
* *[[Mississippi (1935 film)]]*, ur film war gan, gant W. C. Fields ha Bing Crosby e 1935
* Mississippi Burning, ur film gant Alan Parker e 1988
* Mississippi Mermaid (Stêrverc'h ar Mississippi), ur romant gant ar skrivagner stadunanat William Irish 
** ar film diwarnañ, La Sirène du Mississippi, gant ar gall François Truffault.
OE Osetia an Norzh

Krouet e oa bet **Oblast Emren Osetia an Norzh**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 7 a viz Mezheven 1924.

## Gwelit ivez
* Osetia
* OE Osetia ar Su
OE Osetia ar Su

Krouet e oa bet **Oblast Emren Osetia an Norzh**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, e miz Ebrel 1922.

## Gwelit ivez
* Osetia ar Su
* OE Osetia an Norzh
OE Ingouchia

Krouet e oa bet **Oblast Emren Ingouchia**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 7 a viz Mezheven 1924.
Enbonegañ daouredel

En difin ar bloavezhioù 1930 e oa bet anataet gant Claude Shannon e oa lank efediñ gwezhiadurioù vezoniel (pe boelloniel jedoniekaet) gant enstokerioù (trec'haolerioù) serret da "gwir" ha digoret da "gaou". Ne oa ken 'met neuze da gevrediñ an niver "1" da "gwir" hag an niver "0" da "gaou".

An areg-se (pe al lavar-se) a vez anvet areg daouredel (lavar daouredel). Gant an areg-se 'ni eo e vez an urzhiataerioù oc'h arc'hwelañ (o vont en dro). Dre-benn dezhañ e c'heller implijañ 2 niver hepken (0 hag 1) d'enbonegañ an holl sifrennoù. Boazet omp-ni d'ober gant dek niver (0,1,2,3,4,5,6,7,8,9) da skrivañ an holl niveroù-all ; an diazez dekredel eo pe degel.

## Ar bit

Talvezout kement ha "Binary digit" a ra ar ger "bit" eleze "0" pe "1" e niverenniñ daouredel. **Unanenn stlennañ bihanañ a c'hell un urzhiataer dazverañ eo**.

Galloud a reer oc'h erouezañ evel-hen :

* Gant ur skog tredan a zeu da genglotañ gant an "1" adalek un talvoud lavaret,
* Gant toulloù war ur gorre,
* Gant daoustabilioù, da lavaret eo parzhioù e vez gante daou savlec'h kempouez (unan da "1" hag an all da "0")

Gant ur bit e c'heller kaout daou stad : pe 1 pe 0.

Gant daou vit e c'heller kaout pevar stad disheñvel (2*2) :

00 = 0 (kenglot e dekredel)

01 = 1

10 = 2

11 = 3

Gant tri bit e c'heller kaout eizh stad disheñvel (2*2*2) :

000 = 0

001 = 1

010 = 2

011 = 3

100 = 4

101 = 5

110 = 6

111 = 7

Gant eizh bit hon eus (2*2*2*2*2*2*2*2)= 256 gallusterioù, pezh e vez anvet un eizhbit:

An niver izelañ a zo 0 ; an hini uhelañ 255 ; bez'eus neuze 256 galluster enbonegañ.

Bez' e c'hell bezañ ar c'heal-se astennet da n bit ; bez' vo neuze 2^n galluster.

## An eizhbit

Un unanenn stlennañ stummet (kediet) gant eizh bit eo un eizhbit. Permetiñ a ra d'enbonegañ un nod evel un niverenn, ul lizherenn, un arouez,....

Ar strollañ bitoù dre eizh a gevaraez un helennded aesoc'h un tammig evel en diazez dekredel pa vez strollet an niverennoù dre teir. Da skouer eo aezoc'h da lenn "1 234 567" eget "1234567".

Un unanenn kediet gant c'hwezek bit a vez anvet ur "ger" (e saozneg "word").

Hag unan kediet gant 32 bit a vez anvet "daougement-ger" (e saozneg "double-word").

## An niñvadurioù e daouredel

Lank 'zo efediñ an niñvadurioù didres evel ar sammadur, al lamadur hag al liesadur e daoured en un doare didenn.

**Ar Sammadur** :

An hevelep reoladoù hag e dekred e vez arveret e daoured. Kregiñ a reer da sammañ ar bitoù leiañ pouez (ar re war an tu dehoù) hag hor bez un astaol pa vez sammad daou vit a un-bouez a vez o vont en tu-hont talvoud an unanenn uhelañ (1 evit an daoured). Astaolet e vez an astaol war ar bit a bouez krenvoc'h da heul. Da skouer :

. .O 1 1 O 1

+ O 1 1 1 O

----

. .1 1 0 1 1

## Gwelet ivez
* Eizhbit
Carme (loarenn)

**Carme** (eus ar gresianeg *Κάρμη*) a zo ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant Seth B. Nicholson eus Arsellva Menez Wilson e voe dizoloet e 1938. Betek 1975 e voe anvet **Yaou XI** pe, gwechoù 'zo Pan. Hec'h anv a-vremañ a zeu eus Karme, unan eus serc'hed Zeus.

Hec'h anv a ro da strollad Carme, ur strollad loarennoù direizh kilgradeg hag a gelc'htro etre 23 milion a gilometradoù ha 24 milion a gilometradoù eus Yaou gant ur stouadur a 165°.
OE Kalmoukia

Krouet e oa bet **Oblast Emren Kalmoukia**, ebarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'ar 4 a viz Du 1920. Astrakhan e oa e gêr-benn. E miz Even 1928 e voe ebarzhiet e Kray Volga Izel. Disrannet e voe hemañ e miz Genver 1934 ha d'un darn eus Kray Stalingrad ez eas OE Kalmoukia. E miz Here 1935 e voe treuzfurmet an oblast emren en ur Republik Emren Sokialour ha Soviedel Kalmoukia hag a voe divodet e 1943.

Adsavet e voe OE Kalmoukia e miz Genver 1957. Un darn eus Kray Stravopol e oa neuze. E 1958 ez eas d'ur republik emren adarre.

## Gwelet ivez
*Kalmoukia
*Kalmouked
OE Karakalpak

Krouet e oa bet **Oblast Emren Karakalpak**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'an 19 a viz C'hwevrer 1925 pa oa bet disrannet diouzh RSSE Turkestan ha Republik Soviedel Poblel C'horezm an takadoù ma veve ar Garakalpaked enne.

Er penn-kentañ e voe lec'hiet e diabarzh RSSE Kazac'hia ma oa bet adlec'hiet adalek an 20 a viz Mezheven 1932, en ur zont da vezañ RSSE Karakalpak hag adalek ar 5 a viz Kerzu 1936 e oa bet enteuzet e RSS Ouzbekistan.
Missouri (stad)

: *Evit ar stêr a zo anvet Missouri, gwelet [[Missouri (stêr)|amañ]].*
**Missouri** () zo ur Stad e Stadoù-Unanet Amerika, er *[[Midwest]]*.

## Kêrioù Missouri

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Missouri

**Missouri** a c'hall bezañ meur a dra :

* Missouri (stad), ur stad eus ar Stadoù Unanet
* Missouri (stêr), ur stêr eus ar Stadoù Unanet
* Missouri (meuriad), ur meuriad Amerindianed
OE Karatchay-Tcherkesia

Krouet e oa bet **Oblast Emren Karatchay-Tcherkesia**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, d'an 12 a viz Genver 1922, evit an div bobl Tcherkes ha Karatchay.

Divodet e voe e 1926, ha savet daou oblast en e lec'h : an Oblast Emren Karatchay hag an Oblast Emrent Tcherkes. Lamet e voe an Oblast emren Karatchay e 1943, ha kaset ar bobl Karatchay d'an harlu e Kreiz Azia, abalamour m'o dije "kenlabouret" gant an Alamaned. E 1957 e voe aotreet da zistreiñ hag adsavet e voe an Oblast emren Karatchay-Tcherkes.
YZ Ceti

Ur c'horrez ruz eo YZ Ceti. Daouet ma'z emañ tost a-walc'h ouzh an Heol (war-dro 12 bloavezh-goulou) eo re wan da vezañ gwelet hep ur pellseller. Ur steredenn-darzh eo ha buan tre e c'hell kemm he sked. Pouezañ a ra 8.5% eus mas an Heol hag ar peurliesañ eo he sked nebeutoc'h eget 1/5000 eus hec'h hini.

Tost tre ouzh Tau Ceti eo YZ Ceti (0.72 bloavezh-goulou hepken).

## Gwelet ivez
*Roll ar steredennoù tostañ

## Liammoù diavaez
*ARICNS
Gloucester

**Gloucester** zo ur gêr hag un distrig e mervent Bro-Saoz, tost da harzoù Kembre. Kêr-benn kontelezh Gloucester eo.

War ribl dehoù ar stêr Hafren emañ. Gant an aradennad runioù Cotswolds eo gwarezet er reter tra m'emañ Koadeg Dean ha Tuchennoù Malvern er c'hornôg hag er gwalarn.

Ur porzh eo Gloucester. Gant Kanol Gloucester ha Sharpness eo liammet ouzh genoù an Hafren.

## Anv
;Gerdarzh
*Gleawceaster* en hensaozneg, eus al latin *Coloniae Glev* (), eus *Glevo*, un anv keltiek a dalv "lec'h luc'hus" (levezonet marteze gant an hensaozneg *gleaw* "fur, evezhiek") + hensaozneg *ceaster* "kêr roman".
;En Istor
Rivet & Smith*(Petra eo ?)*, p.&nbsp;368-69 :
* *RIB* 161 : enskrivadur kavet e Bath : DE(URIO) COLONIAE GLEV(ENSIS)
* *CIL* VI 3346 (ur bez e Roma) : ... frumentarius Legio VI (Colonia) Ner(via) GLEVI
* *JRS* XIX = *CIL* XVI 130 : pro GLEVI exspectas GLEVO
* *E.E* IX. 1283, 1284 : Res Publicar Glevensium
* I.A 4854 (Iter XIII) : CLEVO
* Ravenna 10629 : GLEBON COLONIA
* Ravenna 10612 : CLAVINIO / CLAVIMO
;E yezhoù all
* Nennius 49 : *Cair Gloiou / Gloiu*
* Kembraeg : *Caerloyw*

## Ardamezioù

## Istor
### Henamzer
Faezhet e voe an Dobunni, gant *[[Legio II Augusta]]* kaset gant Vespasianus, e *Corinium* (Cirencester) e 49-50. *Legio II Augusta* a voe staliet eno betek 57, pa voe kaset da *Isca Dumnoniorum* (Exeter) ; *Legio XX Valeria*, staliet bete henn e *Camulodunum* / Colchester, a yeas d'en em staliañ e *Glevum*.

Goude 66-67 e voe kaset *Legio XX Valeria Victrix* da *Viroconium* (Wroxeter), ha *Legio II Augusta* a yeas kuit eus *Isca Dumnoniorum* evit en em staliañ en-dro e *Glevum*, en ur c'hreñvlech nevez.
Eus *Glevum* ezeas ar Romaned da vrezeliñ enep ar Silured hag an Ordovices, e Kembre hiziv.

Savet e voe *Glevum* da *Colonia Nervia Glevensis* en amzer Nerva, e 96-98 ha staget ouzh ar rannvro anvet *Britannia Prima*, gant *Corinium* (Cirencester) da gêr-benn.

Evel *Corinium* hag *Aquae Sulis* (Bath), e kouezhas *Glevum* etre daouarn ar Saksoned goude emgann Deorham, kollet gant ar Vretoned, er bloaz 577.

## Skeudennoù

View of Gloucester from the North West GLW GCIT ART01057.jpg|Johannes Vorsterman(*c.* 1643–1699)
Gloucester Cathedral - 2004-11-02.jpg|An iliz veur
Transactions of the Bristol and Gloucestershire Archaeological Society (1917) (14779796175).jpg|*Westgate Bridge*

## Notennoù
Gloucestershire

**Gloucestershire** (), (*Swydd Gaerloyw* e kembraeg) a zo ur gontelezh eus Bro-Saoz e Breizh-Veur, en-dro da gêr Gloucester. Er rannvro Mervent emañ.

6 distrig a ya d'ober ar gontelezh velestradurel-mañ, pa'z eo aet Su Gloucestershire da zisrannañ diouti, hag aet da Velestradurezh unvan e 1996, daoust ma chom er gontelezh lidel.

Kêrioù  bras all : ouzhpenn Gloucester emañ  Cheltenham, Stroud, Tewkesbury, Cirencester, Dursley, Cinderford, ha Lydney.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Kuzul Kontelezh Gloucestershire
Asaneg

Ur yezh yenisek e oa an **asaneg**. Komzet e oa e kreiz Siberia hag aet da get eo e-pad an  kantved, erlec'hiet gant ar ruseg. Tost ouzh ar c'hotteg e oa hag hervez yezhonourien'zo ne oa nemet ur rannyezh anezhañ.

## Gwelet ivez

Yezhoù yenisek

Yezhoù Rusia
Poumpokoleg

Ur yezh yenisek e oa ar poumpokoleg. Komzet e oa e kreiz Siberia, war ribl ar C'het, un adstêr d'an Ob. E deroù an  kantved ez eo aet da get.

N'eo ket sklaer e lec'hiadur e-barzh ar familh yenisek. Hervez reoù'zo e oa kar d'ar c'heteg met posupl eo ivez e oa un izel ur skour distag ar yezhoù yenisek a vefe an izili arall aet da get.

## Niverioù

* 1 xúta
* 2 híneang
* 3 dónga
* 4 cía-ng
* 5 xej-lang
* 6 ággiang
* 7 ón'ang
* 8 hinbásiang
* 9 xúta-hamósa-xajáng
* 10 xajáng
Savouriezh

**Savouriezh** a reer eus an arz hag ar skiant a denn da dresañ savadurioù ha frammoù-savadur. *Tisavourien*, *tisavourezed* eo an dud a vicher a ra war-dro ar raktresoù-se.

*Arkitektouriezh* a lavarer ivez diwar levezon ar galleg, eus al latin *architectura* deuet eus ar gresianeg αρχιτεκτων *arkhitektôn* "tisavour", a zo "penn kalvez" e gwirionez.

Ledanoc'h eo tachenn ar savouriezh mard ouzhpenner an ober war-dro holl endro ar sevel tiez, eus live uhel steuñvadur ar c'hêrioù, ar gêraozouriezh, hag ar sevel gweledvaoù betek live izel ar c'hrouiñ an arrebeuri hag ar c'hinkladur diavaez.

Daou benn zo d'ar vicher : greüsted ha koust ar sevel hag aested ha kened evit an implijer.

Er steuñvoù savouriezh e vez lakaet da c'hoari ar spas, an ec'honad, ar gouloù, ar skeudoù ha traoù difetis all evit sevel un dra brav ma'z eo plijus bevañ. Er c'hontrol, ar skiantoù pleustrek hag an ijinouriezh a vez troet muioc'h ouzh an tresañ savadurioù ha frammoù-savadur.

## Mareadoù an arkitektouriezh
*Savouriezh bizantion
*Savouriezh c'hotek
*Savouriezh henc'hresian
*Savouriezh henegiptat
*Savouriezh henroman
*Savouriezh minoel
*Savouriezh romanek

## Gwelit ivez
*Geriaoueg ar savouriezh
Frederic Mistral

**Frederic Mistral** (rouesoc'h:*Frederic Mistrau*) a zo bet ganet d'an 8 a viz Gwengolo 1830 e Malhana ha marvet d'ar 25 a viz Meurzh 1914.

Skrivagner ha geriadurour en okitaneg Provañs e oa, ha tapet en doa Priz Nobel al lennegezh.

E oberenn vras kentañ a voe *Mirèio*. Ganti e voe anavezet diouzhtu e Bro-C'hall a-bezh, ha da heul er bed a-bezh.

Skrivet eo ar werz e mod Homer : daouzek kan.

Skrivañ a reas ivez gwerzioù all : *Calendau*, *Lou Pouemo dòu Rose* (Gwerz ar Ron), *Nèrto*, *La Rèino Joano* (ar rouanez Joana a Napoli). Skrivañ a reas ivez ur levr diwar e vuhez *Memòri e raconte*, ha dreist-holl e c'heriadur bras *Lou tresor dòu Felibrige* gant en tu-hont da 65 000 ger ennañ.

D’ar 21 a viz Mae 1854 e savas un emglev gant c'hwec'h kenseurt, ar Felibrige, evit bodañ ar skrivagnerion en okitaneg. Ar Felibrige a zo, hiziv an deiz c'hoazh, un emglev pouezus ag ar skrivagnerion ha difennerion ar yezh. Gant Frederic Mistral neuze e oa Pau Giera, Josèp Romanilha, Teodòr Aubanèu, Ansèume Matiéu, Joan Brunet hag Adòufe Tavan.

Buan ec'h arruas tud arall er Felibrige, evel ar barzh a Salon Blàsi-Antòni Crousillat pe, da heul, Bonaparte-Wyse, un Iwerzhonad eus tiegezh an impalaer Napoleon III.

## Brezhoneg
*Nerto*, lakaet e brezhoneg gant R. Pradig, hag embannet gant Hor Yezh.
OE C'hakasiya

Krouet e oa bet **Oblast Emren C'hakasiya**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, e 1934 evel ur rann eus Krai Krasnoyarsk.
RESS Moldova

Kinniget e oa bet krouiñ **Oblast Emren Moldavia**, enbarzhiet en Ukraina ha neuze en Unaniezh Soviedel, d'ar 12 a viz Meurzh 1924.
Biskoazh ne voe anezhi avat, na *[[de jure]]* na *[[de facto]]*, pa erbedas ar *Politburo* en hevelep devezh na hastañ un disentez da viken.

## Gwelit ivez
*RSS Moldavia
OE Mari

Krouet e oa bet **Oblast Emren Mari**, enbarzhet en Unaniezh Soviedel, d'ar 4 a viz Du 1920. Bremañ eo deuet da vezañ Republik Mariy El.
OE Nagorno-Karabac'h

Krouet e oa bet **Oblast Emren Nagorno-Karabac'h**, enbarzhiet en Unaniezh Soviedel, e 1923 evel ur rann eus RSS Azerbaidjan.

Goude ma'c'h eas an Unaniezh Soviedel da get e teuas da vezañ ur rann eus Republik Azerbaidjan nevez-krouet, met buan-tre e tisklêrias e dishualded diouti dindan an anv Republik Nagorno-Karabac'h, daoust ma van an disklêriadur-se hep bezañ anavezet ez-ofisiel gant bro all ebet.
Oblast Emren Yuzev

An **Oblast Emren Yuzev** (ruseg : Евре́йская автоно́мная о́бласть, *Yevreyskaya avtonomnaya oblast*; yideg : , *Yidishe Oytonome Gegnt*), zo un Oblast Emren e reter Republik Kevreadel Rusia, stok ouzh harzoù Sina.

Birobidjan eo sez melestradurel an oblast-mañ.

Daoust d'e anv ec'h eo bihan-tre an niver a Yuzevion a zo o vevañ eno, war-dro 1,2% hepken, ha Rused hag Ukrainiz eo a ya d'ober an darn vrasañ eus ar boblañs.

Krouet e oa bet er penn-kentañ dindan an anv **Takad Broadel Yuzev** e 1928 pa oa bet lakaet e pleustr politikerezh Stalin diwar-benn broadoù an Unaniezh Soviedel, a oa reiñ un takad da bep broad e framm ar Stad sokialour.

Fellout a rae d'an Unaniezh Soviedel sevel un takad ma c'hellfe diorren ar sevenadur yuzevek hep mont war hent ar sionegezh hag implijet e veze ar yideg evel yezh sevenadurel an takad-se. 

Er bloavezhioù 1930 e oa bet treuzfurmet an Takad Broadel Yuzev en un Oblast Emren ha pouezet e veze war ar Yuzevion a lec'h all dezhe da vont di d'en em staliañ ha seul vuioc'h a Yuzevion hag a Yuzevezed en em stalias eno, seul greñvoc'h e teuas ar sevenadur yuzevek da vezañ, gant ur gelaouenn yidek *[[Birobidzhaner Shtern|Der Birobidzhaner Shtern]]* (Биробиджанер Штерн /ביראָבידזשאנער שטערן, "Steredenn Birobidjan"), hag ur strollad c'hoariva hag anvet e veze ar straedoù gant anvioù skrivagnerion yidichek brudet evel Sholom Aleichem ha Y. L. Peretz.

Met kregiñ a rae ar red pobladur-se da vont da hesk e-kreiz ar bloavezhioù 1940 ha da heul an Eil Brezel-bed e chomjod a-sav gant ar politikerezh kas muioc'h-mui a Yuzevion da vont di da vevañ, daoust ha ma'ch eas war uhelaat, betek un drederenn eus ar boblañs, an niver a Yuzevion bet o klask repu en oblast-se nebeudik goude diwezh ar Brezel.

Klasket e oa bet lakaat diwezh d'ar sevenadur yuzevek a ziwanas eno, dreist-holl ur wezh ma oa bet savet da vat Stad Israel, kavailh ar vezeion hag ar politikerezh-naetaat diabarzh bet kaset da benn gant Stalin nebeut a-raok mont da anaon.

Ur wezh aet URSS da get, hag ur wezh staliet ur politikerezh divroañ kalz aezetoc'h, ec'h eas kuit ac'halese an darn vrasañ eus ar boblañs yuzev evit en em staliañ en Alamagn pe c'hoazh e Stad Israel.

E 1991 e oa bet lakaet an Oblast Emren Yuzev dindan beli Krai C'habarovsk e Republik Kevreadel Rusia met aet e oa kuit an darn vrasañ eus ar Yuzevion, ha menel a ra nebeutoc'h evit 2% eus ar boblañs.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel ar gouarnamant
*  An Oblast Emren Yuzevek
*  Birobidjan, Sion ankounac'haet Stalin
*  Birobidjan: Huñvre ur Yuzevlec'h Broadel na deuas ket da wir
An Neñva

Ar vanhua kentañ troet e brezhoneg eo **An Neñva**. **The Celestial Zone** eus e anv wirion.

Embannet eo bet an levrenn gentañ, *Rouanez ar Forbanned*, e 2006 gant Embannadurioù an Amzer (Editions du temps) en dastumad T**o**ki ; ISBN 10 : 2-84274-249-4 ; ISBN 13 : 978-2-84274-249-2. Savet eo bet an oberenn orin gant Wee Tiang Beng, embannet e Meurzh 1999 e Singapour gant Asiapac Books. Troet eo bet gant Kristin David, Katell Leon ha Visant Roue.

An eil levrenn, *Emgann e skeud al loargann*, a voe embannet e Gwengolo 2007 gant an hevelep embanner. An droourien a oa memes re. ISBN 978-2-84274-404-5.
Montana

**Montana** a zo ur Stad eus Stadoù-Unanet Amerika. 

## Kêrioù Montana

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*Yezhoù amerindian Montana : http://www.npr.org/2015/05/02/403576800/montana-offers-a-boost-to-native-language-immersion-programs?utm_source=facebook.com&utm_medium=social&utm_campaign=npr&utm_term=nprnews&utm_content=20150502
Nebraska

**Nebraska** a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. Kêr Lincoln eo ar gêr-benn, met Omaha eo ar gêr vrasañ. 

## Kêrioù Nebraska

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Arle

**Arle** (stumm okitanek; stumm gallek hag ofisiel: *Arles*), kêr eus Okitania er Stad C'hall. 

## Douaroniezh
## Anv

* **Rhodanousia**
* **Theline**
* **Arelate**
* **Colonia Julia Paterna Arelate Sextanorum** (war dro ar bloaz -46, diwar anv soudarded koz Legio VI)
* **Constantina** (diwar anv Constantinus II)
* **Julia Materna**

## Gerdarzh
* *Arelate* ː ***(p)are*** = e-kichen, e tal ; ***late*** = geunioù, lagennoù (*Camargue* hiriv).

## Istor
Arle a vije bet krouet war dro 2 000 bloaz kent J.-K.

E gresianeg e oa anavezet dindan an anv : *Rhodanousia*, hag a zo hirie karter Trinquetaille.

Porzh-koñvers ar C'hresianed eus *Massalia* (Marselha), anvet *Théliné*.

* 314 : sened-iliz, gant Constantinus Iñ, diwar-benn prezegennoù Donatus.
* 353 : sened-iliz, gant Constantius, diwar-benn prezegennoù Arius.
*407-411ː kerbenn impalaeriezh galian, dindan Kustentin III
* 417 : anvet eo Patroclius kentañ *metropolitanus* Arle gant ar pab Zozismus 

Kêr-benn ur rouantelezh Burgondia a voe en Arle adalek 933, gant Rodolphe Welf, roue Burgondia treuzjura. Roet eo bet e 1032 gant Rodolphe III d'an impalaer Konrad II. Adalek An amzer se, Arles n'eo ket anvet nemet kêrbenn Provincia.

## Touristerezh

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

## Tud vrudet
* Constantinus II, mab kentañ an impalaer Constantinus Iñ ha Fausta, bet ganet e Arle ar 7 Eost 314
*Constantinus III, impalaer galian, 407-411
* ar Gipsy Kings
* al livour Vincent van Gogh

## Levrlennadur
*Constans L.-A. : *Arles*. Les Belles Lettres. 1928
*Chevalier R. ː *Provincia.* Les Belles Lettres. 1982

## Daveoù
Ouyezd Kurdistan

**Ouyezd Kurdistan** (anvet ivez en un doare nann-ofisiel **Kurdistan Ruz** diwar ar c'hurdeg *Kurdistana Sor*; en azerbaidjaneg *Qızıl Kürdistan*; e ruseg *Красный Курдистан*) a oa bet ur rann eus an Unaniezh Soviedel krouet e 1923 hag aet da get c'hwec'h vloaz war-lerc'h e 1929.

Laçın (kurdeg: Laçîn) e oa ar sez melestradurel.

Krouet e oa bet Ouyezd Kurdistan gant an Unaniezh Soviedel d'ar 7 a viz Mezheven 1923 dindan an anv ofisiel **Ouyezd Kurdistan** (ruseg: Курдистан уе́зд), o klask bezañ gwelet mat gant ar Gurded/ezed o vevañ en tu-hont d'ar bevennoù, en Iran ha Turkia. 

Laket e oa bet ar c'hourmandieg da yezh ofisiel an takad-se ha diorren a rae ar sevenadur kurdek a-hed ar maread ma padas ar vroig.

Dismantret e oa bet Ouyezd Kurdistan d'an 8 a viz Ebrel ha d'an 30 a viz Mae 1930 e oa bet savet **Okroug Kurdistan** en e lec'h, met dismantret e oa bet ivez d'e dro d'ar 23 a viz Mezheven 1930 gant aon rak an enebiezh etrebroadel a c'hellfe sevel diwarnañ.

E diwezh ar bloavezhioù 1930 e oa bet kaset holl Gurded URSS, ken diouzh an ez-okroug kurdek ha diouzh Jorjia e 1944, da Azerbaidjan, Armenia ha Kazakstan.

E 1992, goude ma oa bet aloubet Laçın gant Armenia da-geñver brezel Nagorno-Karabac'h, e oa bet disklêriet Republik Kurdek Laçîn en Armenia gant ur strolladig tud gant Waqil Mustafayev en o fenn, met ne gasas da netra dre ma oa aet kuit an holl Gurded, tec'het ac'halese betek lec'hioù all eus Azerbaidjan da glask repu enne.

## Gwelit ivez
* Kurdistan
* Ouyezd

## Liammoù diavaez
* "Another sad story - Red Kurdistan"
Nevada

**Nevada** (a vez distaget: ) a zo unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. Er c'hornôg emañ. Carson City eo ar gêr-benn ha Las Vegas ar gêr vrasañ.

## An anv
Dont a ra an anv spagnolek-mañ eus hini ar menezioù anvet Sierra Nevada ("menezioù dindan an erc'h"), e kornôg ar stad. 

## Kêrioù Nevada

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
S/2003 J 5

**S/2003 J 5** a zo ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-veur Hawaii e voe dizoloet e 2003. Lodek eo-hi e strollad Karme, ur strollad loarennoù a gelc'htro etre 23 milion ha 24 milion a gilometradoù gant ur stouadur a 165°.
DX Cancri

Ur c'horrez ruz eo DX Cancri. Nebeutoc'h eget 9% eus mas an Heol e pouez he re wan eo evit bezañ gwelet hag en emañ lec'hiet 11.82 bloavezh-goulou diouzh an Douar. Sur steredenn-darzh eo ha galloud a reer kreskiñ pemp gwech he sked e-pad an tarzhadennoù.

## Liammoù diavaez
DX Cancri war Solstation.com

## Gwelet ivez
Roll ar steredennoù tostañ
Tolper

**Ur glozenn **(pe ur gartenn askouezh evel e c'heller gwellet war ar luc'hskeudenn) **tolpañ-dasparzhañ eo an tolper anezhañ**, un tammig evel ul lieslugell. Arveret e vez er rouedadoù load da eren lies avead d'ur poent o krouiñ evel-se ul luniad e steredenn (pe un dopologiezh alvezel e steredenn).

Roll an tolper a zo rannañ ur bus pennañ etre lies ostiz hep daskemmañ kas treankañ ar stlennoù. Eilgeriet e vez gantañ d'o goulennoù haeziñ.

Ur roll areer-azganer en deus ouzhpenn o vezañ ma c'h' eo un elfenn oberiat a vez oc'h azganañ an arhentoù. Eleze, ma vefe an arhent o tiouzañv un digresk er rouedad, e vefe gouest an tolper d'azganañ anezhañ.

Kevredet gant un trec'haoler e c'hellont stummañ e-mod-se un trevnad digonus. Lod anezhe eo gallus o lakaat en oglenn pe o ardeiñ a-bellder. Gant ouzhpennañ un trec'haoler e c'heller ober gant tolperioù evit aremprediñ strolloù labour e-barzh ur rouedad ec'hon. Lod ivez o deus kennaskoù Fast Ethernet, FDDI pe ATM.
Arrebeuri

An **arrebeuri** (furm a-stroll ; unander ur *pezh arrebeuri* pe un *tamm arrebeuri*; gerioù all : meurbloù, glo(u)estraj) a zo an traezoù heloc'h a vez lakaet e lec'hioù m'emañ o vevañ pe o labourat an dud. Implijet e vezont evit dougen korfoù an dud (sezioù, gweleoù), lakaat aezetoc'h oc'h obererezhioù (evel fardañ ha debriñ boued, skrivañ, kas ardivinkoù da vont en-dro, en em vodañ, en em walc'hiñ, en em ziskuizañ...), evit skorañ an ardivinkoù hag evit renkañ traezoù an tiegezh pe ar stal (armelioù ha burevioù gant dorioù, tiretennnoù hag estajerennoù). Enno pe warno e c'hell bezañ renket dilhad, listri-kegin, ostilhoù, ardivinkoù, levrioù, pladennoù, paperennoù, doserioù ha pep tra a zo ezhomm dioutañ.

Gant meur a danvez e vez graet an arrebeuri : koad, prenn, metal, plastik, maen, lien, kroc'hren loened, ozilh, rotin...

Dre an design arzel e c'hell bezañ produet an arrebeuri ken eo darn ar fardañ arrebeuri ur skourr da arz ar c'hinklañ. Implijet e vez an arrebeuri evit kempenn ar spasoù diavez en ur lakaat da c'hoari ar goulou, al livioù, an adskedoù, merzhout ar spasoù ha kened ar stummoù. 
Ne vezont ket implijet evit an talvoudegezh pleustriñ an obererezhioù boaz hepken, met ivez evit oberezhioù arouezel, speredel ha relijiel.

## Istor an arrebeuri
Ne c'hell ket bezañ tammoù arrebeuri gant an dud pa 'z eont da gantreal ha pa vefe e-doug ar Ragistor ha gant ar gantreerien a-vremañ.

## Liamm diabarzh
* Roll an arrebeuri



File:Vrba postelja.jpg|
File:Lundia-hylly.jpg|
File:Table set by tapiovaara.jpg|
File:VOLTAIRE Seat.jpg|
File:A_brown_sofa_(2005-03-03).jpg|
File:Hocker (fcm).jpg|
File:Salemer Münster Musikerzimmer Notenschrank.jpg|
File:Vedel childrens furniture gh.jpg|
XVIIIvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:660 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:30 left:20
AlignBars  = justify

DateFormat = yyyy
Period     = from:-1560 till:-1260
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:-1560
ScaleMinor  = unit:year increment:25  start:-1560

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red
  id:eon    value:rgb(1,0.7,1)   # light purple

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1550 till: -1525 color:PA text:"Ahmose I"
  from: -1525 till: -1504 color:PA text:"Amenhotep I"
  from: -1504 till: -1492 color:PA text:"Thoutmose I"
  from: -1492 till: -1479 color:PA text:"Thoutmose II"
  from: -1479 till: -1425 color:PA text:"Thoutmose III"
  from: -1479 till: -1457 color:PA text:"Hatchepsout"
  from: -1425 till: -1399 color:PA text:"Amenhotep II"
  from: -1399 till: -1389 color:PA text:"Thoutmose IV"
  from: -1389 till: -1351 color:PA text:"Amenhotep III"
  from: -1351 till: -1337 color:PA text:"Ac'henaton"
  from: -1336 till: -1334 color:PA text:"Smenc'hkare"
  from: -1334 till: -1325 color:PA text:"Toutanc'hamon"
  from: -1325 till: -1321 color:PA text:"Aÿ"
  from: -1321 till: -1292 color:PA text:"Horemheb"

  barset:skip
Troisvierges

Troisvierge (Luksembourgeg: *Ëlwen*, Alamaneg: *Ulflingen*) a zo ur gêr hag ur gumun e norzh Luksembourg e kanton Clervaux. An div duchenn uhelañ eus ar vro, ar Kneiff (560 m) hag Buurgplaatz (559 m) a zo lec'hiet enni.
Roll an arrebeuri

Sell ouzh ar pennad pennañ : Arrebeuri

## A
*Aoter
*Arc'h
*Armel ; Pres
*Armel dilhad
*Armel levrioù
*Armel wer
*Armolud

## B
*Bank
*Burev

## CH
*Charnell

## D
*Delwenn
*Drustuilh

## E

## F
*Fornigell

## G
*Garidon
*Gourvezvank
*Gwele
*Gwele kloz
*Gwele-kastell

## H
*Hirgador
*Horolaj

## I

## J

## K
*Kador
*Kador-brezeg
*Kador-gelenn
*Kabared
*Kanastell
*Kavell
*Kibell
*Klavisim
*Kontouer
*Koufr

## L
*Letrin
*Listrier
*Luskellenn

## M

## N

## O
*Ograoù

## P
*Piano

## R
*Renker

## S
*Siminal
*Skabell
*Skaon
*Skornerez
*Sofa
*Stel

## T
*Tabernakl
*Taol (arrebeuri)
*Taol-debriñ
*Taol-emwalc'hiñ
*Taolenn
*Taolenn du
*Taol-gegin
*Taol gofek
*Taol-gont
*Taol-noz
*Taol skrivañ
*Tommerez
*Tous
Antonín Dvořák

**Antonín Leopold Dvořák** a zo bet ganet d'an 8 a viz Gwengolo 1841 ha marvet d'ar 1añ a viz Mae 1904, a oa ur sonaozour tchek.

Kelenner e oa bet Dvořák er Skol-sonerez Broadel New York, adalek 1892 betek 1895. Brudet-kenañ eo an oberenn savet gantañ du-se : an Navet Simfonienn, pe Simfonienn ar Bed-Nevez.

## Oberoù

* Rusalka, ur c'hoarigan.
* an Navet Simfonienn (Simfonienn ar Bed-Nevez)
New York (Stad)

: *Evit Kêr New York, gwelet [[New York|amañ]].*
: *Evit sterioù all an anv New York, gwelout [[New York (disheñvelout)|amañ]].*

**Stad New York** (saozneg: *State of New York*), zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e biz ar vro. Unan eus an 13 stad orin eo. Enni emañ kêr New York (*New York City* e saozneg), unan eus kêrioù brasañ ar bed, met n’eo ket hi a zo kêrbenn ar stad : Albany an hini eo.

## Gwel eus kêrioù stad New York

Albanycapitolbldg.jpg|Albany
Buffalo City Hall - 001.jpg|Buffalo
Top of Rock Cropped.jpg|New York


Poughkeepsie Bridge by David Shankbone.jpg|Poughkeepsie
Rochester-NY-skyline.JPG|Rochester
Statetowerbuildingsyr.jpg|Syracuse


## Kêrioù Stad New York

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
New York (disheñvelout)

**New York** zo un anv-lec'h saoznek, savet diwar anv York, ur gêr eus Bro-Saoz. Pa vez kaoz eus **New York** e vez graet anv dreist-holl :

* pe eus **[[New York (Stad)|Stad New York]]**, unan eus 50 stad ar Stadoù-Unanet, 19,227,088 a dud enni ;
* pe eus **[[New York|Kêr New York]]**, ur gêr vras er stad-se, 8,008,278 a dud enni.

pe a-wechoù ivez
* eus New York County, pe Manhattan, ur gontelezh eus ar Stadoù-Unanet e-barzh ar gêr vras, enni 1,537,195 a dud
* an New York metropolitan area, tachenn meurgêr New York, kêr ha bannlevioù, 21,923,089 a dud enni. 

## Lec'hanvioù all
Lec'hioù all avat a zo anvet New York.

### 
* New York, Lincolnshire
* New York, Tyne and Wear

### 
* New York, Missouri, ur gumuniezh krouet e 1835-36 , war-dro 4.5 km en argrec'h da Commerce, Missouri.

* New York, Texas, ur gêriadenn en Henderson County, Texas.

## Kanaouennoù
Kalzik a ganaouennoù zo bet savet da gêr New York, hag anvet New York, ha graet 
* gant U2 
* gant Ja Rule 
* gant Eskimo Joe 
* gant ar Sex Pistols 
* Nina Hagen
* Tha Dogg Pound

## Pennadoù kar
* New York, New York, zo ivez anv meur a ganaouenn
* York 

## Notennoù
North Carolina

**North Carolina**, pe c'hoazh **Carolina an Norzh** pe **Norzhkarolina**, a zo ur Stad eus reter ar Stadoù-Unanet. Eno e oa en em staliet an drevadenn saoz kentañ eus Amerika.  Bez' ez eo eo unan eus 13 Stad orin SUA.

## Kêrioù North Carolina

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Topologiezh rouedad

An doare e vez desezet an elfennoù war ar rouedad eo an **dopologiezh** (skoroù treuzkas, urzhiataerioù ha parzhioù all). An doare m'eo etrekennasket ar parzhioù gantañ a c'heller termeniñ dre an dopologiezh ivez. Liammet e vez an dopologiezh ouzh savlec'h pep klom war ar rouedad.

Diforc'het e vez peurvuiañ etre an dopologiezh alvezel hag an dopologiezh vezoniel : erouezadur (derc'hennadur) klomoù ar rouedad hag ereoù alvezel a rev etreze eo an dopologiezh alvezel ; ar mod da dreankañ ar stlennoù war ar skor treuzkas ec'h erouez an dopologiezh vezoniel.

Da skouer, evit ur rouedad Ethernet e c'heller lavaret ez eo an dopologiezh alvezel "a-sterenn" (pep klom a vez kennasket ouzh un tolper a zo "e-kreiz" ar rouedad). Hogen an dopologiezh vezoniel a zo "a-vus" (darvanet e vez gant parzhioù elektronek an tolper ur bus — ul linenn unel — ar c'hlomoù kennasket outañ).

Star Topology.png|Rouedad a-sterenn (*star topology*)
Bus Network Topology.png|Rouedad a-vus (*bus topology*)
Spagnoleg

Ar **spagnoleg**, anvet **kastilhaneg** a-wechoù, zo ur yezh ganet e rouantelezhioù kozh Kastilha ha Navarra, hag a vez komzet bremañ, ouzhpenn e Spagn, en un ugent stad bennak, dreist-holl en Amerika met ivez en Azia hag Afrika, gant 450 milion a dud, pe ouzhpenn 500 milion mar konter an dud a ra gantañ evel eil yezh.

An eil yezh-vamm eo war-lerc'h ar sinaeg (mandarineg) hag an eil yezh studiet war-lerc'h ar saozneg. Yezh ofisiel eo en Aozadur ar Broadoù Unanet.

Ur yezh indezeuropek eo, diorroet diwar al latin poblek, gant levezonoù liesseurt (arabeg, iberek, euskarek, keltiek hag all). 
 
## [[Yezh ar sinoù]]
* Ar re vouzar a ra gant Yezh ar Sinoù Spagnolek.

## E Breizh
E Breizh eo an trede yezh studiet ar muiañ er skolioù, goude ar galleg hag ar saozneg.
Yezhoù romanek

Ar **yezhoù romanek** a zo unan eus skourroù pennañ ar familh yezh indezeuropek. Ennañ e renker an holl yezhoù diskennet eus al Latin. Komzet e vezont gant en tu-hont da 600 milion a dud, dreist-holl en Amerika, Afrika hag Europa.

An holl yezhoù romanek a ziskenn eus al latin pobl, yezh ar soudarded, an drevadennerien hag ar sklaved. Disheñvel a-walc'h e oa hemañ diouzh al latin klasel implijet gant ar skrivagnerien roman. Etre 200 kt J-K ha 100 gd J-K ez eas al Latin da yezh voutin kornôg an impalaeriezh, eus al Ledenez iberek betek aodoù ar Mor Du. Estreget er Pireneoù, en Enez Vreizh, en Illiria, hag ivez moarvat er braz eus Galia, e kemeras lec'h ar yezhoù lec'hel. Goude diskar an impalaeriezh e krogas da gemm en un doare dizalc'h e pep bro, ha genel a reas degadoù a yezhoù distag.
Kambr

Ar **gambr** (ivez **kambr-gousket**, **kambr-wele**) eo ar pezh eus an ti ma kousk an dud. Meur a gambr a vez en tier a vremañ, gwechall ne veze alies nemet unan, rannet gant armelioù a-wechoù.

## Kambroù ha tud
*Kambroù* pe *kambreier* a vez en tier eta: kambr tad ha mamm, ha kambroù ar vugale peurvuiañ. Un nor hag ur prenestr a vez da bep hini. 

Evit treuziñ ar mogerioù pe ar speurennoù a zo tro-dro d'ar gambr e vez un nor peurvuiañ, div pe muioc'h a-wechoù, ha prenestroù da reiñ gouloù hag aer fresk. 

## Kambr ha pezh
Trepasoù a zo kambroù hir ha strizh a vez implijet evit digor an tremen betek kambroù all.

Roet e vez anvioù da gambroù 'zo hervez an obererezh ma rener eno peurvuiañ. Sevel raktres ar c'hambroù, rakwelout o implijoù ha kinklañ anezho a zo ur skourr d'ar savouriezh.

Diwar levezon ar galleg e vez intentet kambr evel al lec'h m'eo kustum an dud da chom da gousket, met ledanoc'h eo ar ster e brezhoneg pa c'heller deskrivañ kambreier an ilizoù : an nev, an tenn-kroaz, ar chantele... Sellout ouzh ar ger gallek *chambre* evit kambroù ar palezioù justis.

## Kambroù an ti

*Burev pe kambr-studi,
*Kambr-gousket
*Kegin
*Sal-debriñ
*Sal-dour (sal gibellañ, kambr-emwalc'hiñ)
*Saloñs

## Lennegezh
 
* Xavier de Maistre, *Voyage autour de ma chambre*, Chambéry,1794 - Paris, 1862.

## Levrlennadur
*Michelle Perrot, *Histoire de chambres*, Priz Femina an arnodskridoù e 2009.

## Pennadoù kar
*pod-kambr
*kambrelan
*gwele
*kavell
Aleksandr Veur

**Aleksandr Veur** (henc'hresianeg : Μέγας Ἀλέξανδρος, *Megas Alexandros*) pe **Aleksandr Makedonia** , pe **Alesant Veur** (henc'hresianeg : Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μακεδών *Aléxandros o Makedốn*), ganet e miz Gouere -356 ha marvet d’an 10 a viz Mezheven -323) zo unan eus rieien vrudetañ an Henamzer.

Mab e oa da Fulup Makedonia ha d'ar briñsez Olimpias. Dont a reas da vezañ roue Makedonia e -336 hag aloubiñ a reas Impalaeriezh an Ac'haemenided divent hag e kasas e arme betek glann an Indus. Sevel kalz kêrioù a reas ivez, en o zouez kêr Aleksandria e -331.

## Buhez
Ganet e oa Aleksandr e Pella, kêr-benn Makedonia, e miz Gouere 356 a-raok J.K.

Skoliet e voe gant ar prederour Aristoteles.

E -338, oadet 18 vloaz, e kemeras perzh gant e dad en Emgann C'haeronea. Daou vloaz war-lerc'h, e -336, e voe drouklazhet e dad.

Goude euredoù Susa ma oa bet dimezet gant Stateira, merc'h Darius, roue Persia, e varvas diwar an derzhienn en ur ober dek devezh hepken, d'an 10 a viz Mezheven 323.

## Aloubadeg
Goude marv Fulup Makedonia, Aleksandr a gendalc'has mennad e dad : unvaniñ Henc'hres dindan ur galloud hepken, gant Makedonia ha holl geodedoù Gres, nemet Sparta. Buan-tre e c'hounezas e impalaeriezh, ha goude un emgann gwadek e tizhas ar stêr Ganga en Indez, a oa bevenn "ar bed anavezet".

## Pennadoù kar
* Apelles
* Tais
* Euredoù Susa

## Levrlennadur
* Green, Peter ; *Alexander of Macedon: 356-323 B.C. A Historical Biography* ; Berkeley & Los Angeles : University of California Press, 1991.
Hideki Yukawa

**Hideki Yukawa** (湯川 秀樹) a oa bet ganet d'an 23 genver 1907 ha marvet d'an 8 a viz Gwenholon 1981.

Fizikour japanat, bet tapet gantañ Priz Nobel ar Fizik e 1949.

Ar c'hentañ Japanad o vout enoret gant ur priz Nobel e voe.
508

*Diwar-benn bloavezh *'508*' an [[deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

* Cerdic eus Wessex a faezh ur roue brezhon Nudd e anv en Emgann Natanleag

#### Breizh

#### Frañs

* Hlodwig Iañ a Vro-C'hall a stal e gêrbenn e Lutetia. Anavezet eo gant an impalaer Anastase

### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1534|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 508]]*

## [[:Rummad:Marvioù 508|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 508]]*

__NOTOC__
XIXvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an tiernelezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:40 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-1300 till:-1150
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-1292

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1292 till: -1290 color:PA text:"Ramses I (-1292 da -1290)"
  from: -1290 till: -1279 color:PA text:"Seti I (-1290 da -1279)"
  from: -1279 till: -1213 color:PA text:"Ramses II (-1279 da -1213)"
  from: -1213 till: -1203 color:PA text:"Merneptah (-1213 da -1203)"
  from: -1203 till: -1199 color:PA text:"Amenmese (-1203 da -1199)"
  from: -1199 till: -1193 color:PA text:"Seti II (-1199 da -1193)"
  from: -1193 till: -1187 color:PA text:"Siptah (-1193 da -1187)"
  from: -1187 till: -1185 color:PA text:"Twosret (-1187 da -1185)"
  barset:skip
XXvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an tiernelezh

ImageSize = width:620 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:30 right:100 left:20
AlignBars = justify

DateFormat = yyyy
Period = from:-1186 till:-1050
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:50 start:-1186
ScaleMinor = unit:year increment:5 start:-1186

Colors =
 id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97)
 id:PA value:green
 id:GP value:red
 id:eon value:rgb(1,0.7,1) # light purple

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
 barset:Rulers

PlotData=
 width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
 barset:Rulers

 from: -1186 till: -1183 color:PA text:"Setnac'hte (-1186 da -1183)"
 from: -1183 till: -1152 color:PA text:"Ramses III (-1183 da -1152)"
 from: -1152 till: -1146 color:PA text:"Ramses IV (-1152 da -1146C)"
 from: -1146 till: -1142 color:PA text:"Ramses V (-1146 da -1142)"
 from: -1142 till: -1134 color:PA text:"Ramses VI (-1142 da -1134)"
 from: -1134 till: -1126 color:PA text:"Ramses VII (-1134 da -1126)"
 from: -1126 till: -1124 color:PA text:"Ramses VIII (-1126 da -1124)"
 from: -1124 till: -1106 color:PA text:"Ramses IX (-1124 da -1106)"
 from: -1106 till: -1102 color:PA text:"Ramses X (-1106 da -1102)"
 from: -1102 till: -1069 color:PA text:"Ramses XI (-1102 da -1069)"

 barset:skip
Saunders Lewis

**Saunders Lewis** (John Saunders Lewis) a zo bet ganet d'ar 15 a viz Here 1893 ha marvet d'ar 1añ a viz Gwenholon 1985.

Barzh, dramaour, istorour ha stourmer brogarour a Gembre.

## Levrlennadur
*Rhisiart Hincks, *Ur sell ouzh buhez hag oberennoù J. Saunders Lewis*, Al Liamm, niv. 181, p. 126
Norzh Dakota

**Norzh Dakota** (saozneg: *North Dakota*, lakota: *Dakȟóta waziyata*), pe **Dakota an Hanternoz**, a zo ur Stad eus Stadoù-Unanet Amerika, lec'hiet en norzh.

## Kêrioù Norzh Dakota

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveoù
Ohio

:   *Evit ar Stêr Ohio, gwelet [[Ohio (stêr)|amañ]].*

**Ohio** (distagadur IPA: [oʊˈhaɪoʊ]) a zo ur Stad eus Stadoù-Unanet Amerika, er “Midwest”.

## Kêrioù Ohio

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel