open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chef-du-Pont

**Chef-du-Pont** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Merderet emañ Chef-du-Pont.

## Dezougen

Gare de Chef-du-Pont - Sainte-Mère (2).JPG|Ar porzh-houarn.

* War al linenn hent-houarn Mantes-la-Jolie Cherbourg  emañ Chef-du-Pont.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sainte-Mère-Église hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas nav gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,54% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### Reter-Nesañ
* Mervel a reas ur c’horporal eus ar gumun en Aleppo e Siria d’ar 17 a viz Ebrel 1921.
### Kemm Arondisamant
* Lakaet e voe Chef-du-Pont en Arondisamant Cherbourg e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.
* Emgann Normandi, 1944: emgannoù a voe etre an tirlu stadunanat hag  an Alamaned, dieubet e voe ar gumun d’ar 6 a viz Even, lazhet e voe un den nann-soudard gant tennoù kanol .
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun e Boufarik d’ar 15 a viz Gouhere 1957.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Sainte-Mère-Église, Beuzeville-au-Plain, Chef-du-Pont, Écoquenéauville ha Foucarville er gumun nevez anvet Sainte-Mère-Église.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Sainte-Colombe-en-Cotentin.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Santez Koulm*.
* Monumant ar re varv, er vered, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Beuzeville-au-Plain,
* Carquebut, 
* Écoquenéauville, 
* Foucarville,
* Ravenoville
* Sainte-Mère-Église, kumun gozh.
* Sainte-Mère-Église, kumun nevez.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Mareadeg

Ur **mareadeg** a zo ul labour embann  embannadennoù war ur pazenn ingal pe war-dro. Ar c’hazetennoù pemdeziek (pe bemdeziegoù) eo ar mareadegoù stankañ hag anavezetañ ; kavout a reer kelaouennoù ha magazinoù er rummad media-se. Plediñ a c’hellont gant meur a dodenn pe meur a deur, gouiziegel, teknik, kenwerzhel, hag e vezont savet evit al laz hollek koulz hag an dudi. Kreizennet e vez peurvuiañ kevrennoù an embannadennoù, anvet pennadoù pe rubrikennoù, war un dodenn hepken, hag e c’heller ouzhpennañ anv an oberour (ien), an deiziad hag un diverradur ivez, a-wezhioù. Peurliesañ e kaver ur gevrenn aozet gant an embanner, dezhañ ar pal degas traoù a bouez evit al lennerien. E-touez ar c’hevrennoù stankañ e weler adwelioù levrioù, filmoù pe arvestoù, pe gronikennoù hiniennel diwar-benn temoù a blij dezho rannañ, ha kemennadennoù bruderezh.
Un heuliadenn levrioù, da lavared eo levrioù embannet hervez ur reolenn amzer a c’hell bezañ gwelet evel ur mareadeg ivez. Geriadurioù hag holloueziadurioù a c’hell bezañ ur seurt mareadeg, ma vezont embannet a-dammoù.  

## Pennadoù nes
* Levrenn
* Sizhunieg
Gourzhanvad

Ur **gourzhanvad** zo ul lunienn stil, enni implijet un anv-divoutin, evel un anv-familh pe ur merk da skouer, evit envel un dra voutin, pe ar c'hontrol.

## Gourzhanvadoù anvioù-divoutin
* Algoritm a zeu eus anv Al-Khwârizmî, ur matematikour persian eus an .
* Louis Béchameil de Nointel, mestr-ostaleri Loeiz XIV, ijiner ar chaous bechamel.
* Jonathan Edwards Chatterton, ijiner ar seizenn-beg chatterton e 1860.
* John Moses Browning, ijiner unan eus ar pistolennoù damaotomatek kentañ. Implijet e voe Browning evit envel forzh peseurt pistolenn e deroù an XX kantved en Europa.
* Samuel Colt, ijiner revolverioù, anvet-holl Colt e genoù tud 'zo.
* John Loudon McAdam, ijiner ar macadam war-dro 1820.
* Eugène Poubelle, prefed departamant ar Seine, e-lec'h ma vontas war an dud d'ober gant poubellennoù e 1884.
* ar sandwichoù o deus kemeret anv John Montagu, 4e kont Sandwich.

### Skiantoù
E bed ar fizik eo puilh an unanennoù anvet diwar anvioù skiantourien : amper (A) (André-Marie Ampère), volt (V) (Alessandro Volta), watt (W) (James Watt), ohm (Ω) (Georg Ohm), joul (J) (James Prescott Joule), tesla (Nikola Tesla), coulomb (Charles-Augustin Coulomb), pascal (Pa) (Blaise Pascal), hertz (Hz) (Heinrich Rudolf Hertz), newton (N) (Isaac Newton).

### Merkoù
Anvioù merkoù pe embregerezhioù a implijer a-wechoù er yezh pemdez evit envel traoù boutin.

* Bic (« boulbluenn ») ;
* Brabant (« arar gant seier a bep tu ») ;
* Caddie (« karrigell gourmarc'had ») ;
* Coca (« evaj ennañ kola ») ;
* Canadair (« karr-nij bombezer dour ») ;
* Criterium (« doug-min ») ;
* Dolipran (« parasetamol ») ;
* Escalator (« skalieroù mekanik ») ;
* Frigo (« yenerez ») ;
* Gavotte (« krampouezh dantelez ») ;
* Gramofon
* Jacuzzi (« kibell-glogorennoù ») ;
* Kärcher (« naetaer uhelwask ») ;
* Kleenex (« mouchouer-paper ») ;
* K-way (« chupenn evit chom dizouret ») ;
* Lampichon (« lamp-petrol ») ;
* Pedalo (« bag troadikelloù ») ;
* Bouloù Quies (« stouvoù skouarn ») ;
* Satos (Société Automobile des transports de l'Ouest) (« karr-boutin », pe karr dezhañ rodoù kaoutchoug) ;
* Scotch (« seizenn begus ») ;
* Solex pe Mobylette (« c'hwil-tan ») ;
* Sopalin (« paper-kegin ») ;
* Taser ( « pistolenn-dredan ») ;
* Velux (« prenestr-toenn ») ;
* Zeppelin (« aerlestr sturius ») ;
* Zodiac (« kanod-aer gant ur c'heflusker »)


## Notennoù
Liam Payne

**Liam Paynes**, bet ganet d'an 29 a viz Eost 1993 e Wolverhampton (Bro-Saoz) ha marvet d'ar 16 a viz Here 2024 e Buenos Aires (Arc'hantina), a oa ur c'haner saoz. Brudet e oa evit bezañ bet ezel eus ar strollad *[[One Direction]]* etre 2010 ha 2015.

## Daveennoù
Beretta M1938

Ar **Beretta Modello 1938**, anvet ivez **Beretta MAB 38** (italianeg : ***Moschetto Automatico Beretta Mod. 1938***), zo ur bistolenn-vindrailher savet gant an embregerezh italian Beretta ha produet adalek 1938. Implijet e voe gant an arme italian ha nerzhioù un nebeud broioù all e-pad ha goude an Eil Brezel-bed.
## Deskrivadur
Tullio Marengoni, ijiner en embregerezh Beretta, a savas an arm e 1935. Choazet e voe gant an arme italian ha produet adalek 1938 dindan an anv **38A**. E stumm kentañ a oa solut-tre ha fiziapl abalamour e oa savet diwar ur blouc'h dir. Un draen doubl a oa dezhi, unan evit an tenn aotomatek hag unan evit an tenn e mod damotomatek. Kambret e voe evit kartouchennoù 9 mm Parabellum implijet en armoù alaman ar memes mare, ha pourvezet e oa da gentañ gant ur c'harger 20 tenn. Brudet e oa evit bezañ resis e-keñver ar pistolennoù-mindrailher all.
### Stumm 38/42
Ker e oa ar stumm **38A** da broduiñ, ha diaesoc'h-diaesañ kavout danvezioù kentañ a-feur ma pade ar brezel. E 1942 e kinnigas Beretta ur stumm nevez, hag a voe anvet **M38/42**. Savet e oa e tol gwasket, berroc'h e oa e ganol ha tennet e voe e guzh-kanol didoullet. Berraet e voe ivez ar fust dindan e ganol, ha tennet e voe dioutañ ar pezh evit stagañ ur vaionetez. Kresket e voe endalc'h e garger da 40 kartouchenn.
### Stummoù all
Stummoù all a voe produet e-pad pe goude an Eil Brezel-bed, dezhe kemmoù bihan :
* **M38/44** (1944) : stumm ar c'hanol, kouch a c'halled plegañ
* **M38/49** (1949) : surentez, kalite an armoù produet o wellaat goude fin ar brezel
* **Modello 1** (1941) : stumm arnodel evit an harzlammerien, dezhañ ul lamm plegus
* **Modello 2** (1951) : stumm evit an harzlammerien, heñvel ouzh ar Modello 1 met gant surentez hag elfennoù all eus an M38/49
* **Modello 3** (1955) : stumm deveret eus ar Modello 2, gant ul lamm deleskopek
* **Modello 4** : heñvel ouzh an 38/49 met dezhañ un anv disheñvel
* **Modello 5** : tost-heñvel ouzh ar Modello 4, gant ur sistem surentez disheñvel
## Implijerien
Implijet e voe an arm gant arme Italia eus 1938 betek ar bloavezhioù 1960 pe 1970. Ar Wehrmacht alaman a resevas un nebeud skouerennoù anezhañ e-pad an Eil Brezel-bed, evel an arme roumanat (5 000 skouerenn). Goude ar brezel e voe gwerzhet da vroioù a bep seurt, evel Siria, Irak, Indonezia, Yemen pe Maroko. Alamagn a brenas stummoù 38/49 e 1951 evit e warded-harzoù, ar Bundesgrenzschutz. Anvet e voent **MP1** en ur mod ofisiel eno.

Restr:Bundesarchiv Bild 101I-307-0768-20A, Italien, italienischer Soldat.jpg|Ur soudard eus ar Republik Sokial Italian (1943-1945), gantañ ur stumm **38A**
Restr:Niemieccy i włoscy spadochroniarze na froncie pod Nettuno - Anzio (2-2159).jpg|Harzlammerien italian (dirak) hag alaman (a-dreñv) war talbenn Anzio-Nettuno, miz Ebrel 1944. Un M38A a weler ouzh kein an Italian.
Restr:Work and Fight, Italy, WWII propaganda poster.jpg|Ur skritell bropaganda faskour, warni ur Beretta M1938 (testenn : *Labourat ha stourm, evit ar vammvro, evit an trec'h*)


## Daveennoù
Manati Santez Katelin Sinai

**Manati Santez Katelin Sinai** (arabeg: *دير القدّيسة كاترين* *Dayr al-Qiddīsa Katrīn*; gresianeg: *Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης*), eus e anv ofisiel **Manati roueel emren sakret Santez Katelin eus ar Menez Sinai**, zo ur manati kristen e Ledenez Sinai en Egipt. Lec'hiet eo e traoñ ar Menez Sinai, ha savet e oa bet etre 548 ha 565. Bez eo ar c'hoshañ manati kristen gant menec'h e-barzh dibaouez.
Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet

Abaoe fin an  e veze difennet emirelezhioù ledenez Arabia gant ar Rouantelezh-Unanet. Un termen a voe roet e miz Du d'ar feurm-emglev skoulmet gant « Stadoù an Arsav-brezel" (*Trucial States* e saozneg) ha Londrez. Divizet e voe neuze gant c'hwec'h emirelezh – Dubai, Abu Dhabi, Sharjah, Ajman, Umm al-Qaywayn ha Fujairah – sevel Stad an Emirelezhioù Arab Unanet. Mont a raio ur seizhvet emirelezh (Ras al Khaimah) ganto d'an 10 a viz C'hwevrer 1972. D'ar c'hentañ a viz Genver 1973 e teuas er-maez timbroù kentañ ar c'hevread.

A-raok an deiziad-se e oa ret da bep emirelezh kaout he zimbroù he-unan.

## Timbroù an Emirelezhioù
Etre 1964 ha 1972 ez eus bet embannet ur sammad bras spontus a dimbroù-post dindan anv ar seizh emirelezh. Lesanvet e vezont "erinoù" (*Dunes* e saozneg), diwar al lec'h m'int bet savet. Moullet e-maez ar vro, gwerzhet e-maez ar vro d'an dastumerien, pe zoken roet evit netra er boestoù fourmaj (!), n'eus talvoudegezh ebet gant ar skeudennoù liesliv-se.

## Abu Dhabi

## Ajman

Stad Ajman eo, hep mar ebet, an hini frouezhusañ a-fed embann timbroù dindan hec'h anv. Kazi sur eo n'int ket bet implijet er vro.

Enoret e voe Anna Vreizh – e-touez un dibab poltredoù rouaned Frañs - gant Postoù Ajman kalz bloavezhioù a-raok Postoù Bro-C'hall.
*Pennad kar : Timbroù Manama

## Dubai
*Gwelet Timbroù Dubai

## Sharjah
Embannet ez eus bet timbroù dindan anv **Sharjah & Dependencies** etre 1963 ha 1972. Timbroù a bep seurt ment hag a bep seurt stumm a gaver : tric'hornek, ront, hirrgarrezek, romb... Alies e veze moullet, e korn an timbr, poltred penn-meur an emirelezh, ar Sheikh Saqr ben Sultan Al Qaqsuni.

Etre 1965 ha 1969 ec'h embannas enklozadur Khor Fakkan timbroù gant an alc'hwez "Khor Fakkan, tiriad e dalc'h Sharjah" evit klask o gwerzhañ da dimbrawourien ar bed-holl.

## Umm al-Qaywayn

Ummalqiwain10dirham1971.jpg|Timbr ar bloaz 1971
10k at 1972 Olympics Umm al-Quwain stamp.jpg|C’hoarioù Olimpek 1972
Apollo13-stamp.jpg|Apollo13
UAQ 1968 MiNr0251A pm B002.jpg|Dürer
Stamp of Umm-al-Qiwine.1973(2).jpg|Peroked
Ben Hur 1969 Umm al-Quwain stamp.jpg|Ben_Hur (1969)


## Ras al-Khaima

E 1965 e krogas an embann timbroù.
War-bouez ar rummad kentañ a ginnig ar Sheikh Saker Ben, ur wezenn-balmez hag ur vag hengounel, an holl dimbroù a oa gouestlet da bennoù-bras estren, livadurioù arzourien estren, d'ar C'hoarioù Olimpek, d'al loened...

## Fujairah

Dindan anv **FUJEIRA** ez eus bet embannet kantadoù a dimbroù etre 1964 ha 1972. Evit pinvidikaat dastumadennoù an dimbrawourien e voe enoret tudennoù brudet an Istor (Winston Churchill, J.F. Kennedy, Naser..), C'hoarioù Olimpek (Tokyo, München, Sapporo...), livadurioù arzourien Europa (Cézanne, Renoir...), an egor, kizhier, gouel Nedeleg... alese danvezioù pell-pell eus buhez ha sevenadur annezidi al ledenez arabek.

## Pennad kar
*Timbroù Stadoù an Arsav-brezel
Mannlicher M1895

Ar **Mannlicher Modell 1895** a zo ur fuzuilh tennata dre zorn ijinet gant Ferdinand Mannlicher e 1895 hag implijet evel arm standart arme Aostria-Hungaria eus 1895 betek 1918.

## Deskrivadur
Ar Mannlicher M1895 a oa dezhi ur gulasenn-vorailh linennek ijinet evit ar fuzuilh Mannlicher 1885. Trawalc'h e oa sachañ ha bountañ prim war ar vorailh evit tennañ an douilhez kuit ha kambriñ ur munision nevez. Ganti e c'halle ur soudard gourdonet-mat tennañ pemp boled dindan pemp segondenn. Kambret e oa e 8 × 50 mm Mannlicher en he stumm kentañ.

## Implij
Servijout a reas an arm e arme Aostria-Hungaria betek fin ar Brezel-bed Kentañ ha dismantr an Impalaeriezh kreizeuropean. Implijet e voe ivez e armeoù Gres, Yougoslavia hag Hungaria.

## Er sevenadur
Lesanvet e voe an arm *Ruck-Zuck* (*sach-bount*) gant ar soudarded aostrian-hungarat, ha *Ta-pum* gant ar soudarded italian, abalamour da zaou drouz ar boled o vont kuit hag oc'h erruiñ betek o divskouarnioù prestik goude. Ur ganaouenn boblek italian anvet diwar an droienn-mañ a voe savet da vare ar brezel.

## Daveennoù
Istorelezh Mahomed

**Istorelezh Mahomed** a vez graet eus studiadennoù war an dudenn istorel Mahomed ha burutelladenn ar mammennoù a gomz eus outañ evel an dezrevelloù istorel (ar C'horan, sīrah, Hadit dreist-holl).

An darn vrasañ eus an enklaskerien glasel a soñj dezho ez eus bet eus un den anvet Mahomed. Mammenn goshañ buhez Mahomed, ar C'horan, a ro nebeut a ditouroù hag ouzhpenn-se eo douetus a-fed gwirionez istorel ha dizemglev a zo tro-dro dezhe. Ur buhezskrid profedel anvet ar sīra, gant un dezrevell eus e gomzoù, e oberoù pe e asant pa save a-du didrouz gant un dra bennak, anvet hadith, a zo bet dalc'het en oberoù skrivagnerien eus an eil pe an trede kantved eus ar Marevezh muzulman (e-tro 700−1000), hag a ro kalz titouroù war Mohamed, met douetañs a zalc'her war gwirvoud an titouroù-se e-touez an enklaskerien. Bez ez eus ivez un nebeud mammennoù all hag a zo bet skrivet pa oa bev an den pe nebeut amzer goude gant tud ha ne oant ket muzulmiz hag ar re-se a brou ez eus bet eus an dudenn istorel Mahomed hag a zo talvouodus pa c'haller kroaziañ anezho gant ar mammennoù muzulman.

En desped d'ar c'hudennoù lies hag a sav a-fed red buhez an den, an enklaskerien a soñj dezho ez eus trawalc'h a ditouroù istorel war Mahomed evit gouzout e oa bet eus outañ evel den met ezhomm zo bremañ kaout hentennoù evit kavout an titouroù istorel ha tennañ ar pezh a zo ijinet. Diaes-bras eo gouzout petra a zo bet kemmet pe ouzhpennet gant an amzer pe petra a vije bet kadarnaet hervez mare ar skridoù.

## Mammennoù islamek
Ar pennañ mammenn islamek war buhez Mohamed eo ar C'horan hag an hengoun dre gomz bet lakaet dre skrid anvet sīra hag hadith.
### Buhez Mahomed hervez ar vuzulmaned
Hervez gouizieien hengounel an islam, ar C'horan a-bezh a zo bet skrivet gant heulierien Mahomed pa oa-eñ bev c'hoazh (dre-vras etre 610 ha 632), met kalz eus ar C'horan a oa dre gomz nemetken. Ur wech marvet Mahomed, e oa echuet gant mare an diskuliadur, hag heulierien Mahomed hag o devoa dalc'het ar c'horan dre benn a varvas an eil goude egile (dreist-holl goude Emgann Yamama e 633).
Sainte-Mère-Église (kumun gozh)

**Sainte-Mère-Église** a oa ur gumun e departamant  Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

Merderet, près de la Fière.jpg|Ar Merderet e kêriadenn « La Fière ».

* War lez ar stêr Merderet emañ Sainte-Mère-Église.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Sainte-Mère-Église hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 55 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,35% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pevar anezhe a varvas e Belgiad'an 22 a viz Eost  1914, e penn- kentañ ar brezel, ur serjant hag ur soudard tabouliner eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh a voe lazhet e Châtelet, e Rossignol ez eas ur soudard eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel diwar wel hag ur serjant eus ar memes rujumant a voe lazhet.
### Kemm Arondisamant
* Lakaet e voe  Sainte-Mère-Église en Arondisamant Cherbourg e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun  d’ar 17 a viz Even 1940 en Autun (departamant Saône-et-Loire, Bro-C'hall).
* Emgann Normandi, 1944: douarañ a reas harzlammourion stadunanat eus ar 101st Airborne Division er vourc'h war-dro un eur beure d'ar 6 a viz Even, stourm a rejont ouzh an Alamaned, dieubet e voe ar vourc'h da 5 eur, an Alamaned a glaskas adtaout Sainte-Mère en aner d'ar 6 ha d'ar 7; lazhet e voe 44 den nann-soudard, lod anezhe gant tennoù-kanol e-kerzh an dilestradeg, 35 anezhe a varvas e miz Even.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur marichal-lojeiz eus ar gumun d'ar 26 a viz Genver 1953 er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur serjant eus ar gumun d'an 18 a viz Mae 1956 e Marabout Djedida nepell eus Tebessa e bro an Nemencha.

### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet lakaet kumunioù Beuzeville-au-Plain, Chef-du-Pont, Écoquenéauville, Foucarville ha  Sainte-Mère-Église er gumun nevez anvet Sainte-Mère-Église.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint Mere Eglise 2006 Sherman.jpg|Un tank M4 Sherman.
Saint Mere Eglise 2006 C-47 Dakota.jpg|Un nijerez C-47 Dakota. 
Saint Mere Eglise 2007 Truck.jpg|Soudarded stadunanat hag ur sammgarr.

* Mirdi Airborne-C-47 Dakota.

Sainte Mère l'église - église 8.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
* Monumant foran ar re varv, er vered, luc’hskeudennoù.
* Hent ar groaz (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant an dud nann-soudard bet lazhet e 1944, luc’hskeudenn.
* Gwerenn-livet an Dieubidigezh en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Beuzeville-au-Plain,
* Carquebut,
* Chef-du-Pont, 
* Écoquenéauville,
* Foucarville, 
* Ravenoville
* Sainte-Mère-Église, kumun nevez.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Emgann Bae Fukuda

**Emgann Bae Fukuda** (japaneg : *福田浦の戦い*, *Fukudaura no tatakai*) e oa bet ar c'hentañ emgann war vor stourmet e 1565 etre Europiz (Portugaliz) ha Japaniz.

Ur flodad samourai renet gant an daimyo Matsura Takanobu a oa bet o tagañ daou lestr kenwerzh portugalat a oa chomet hep paouez e porzh Matsura en Hirado hag o devoa kavet gwell mont da borzh Fukuda (Nagasaki hiziv), ur porzh perc'hennet gant an daimyo enebour Ōmura Sumitada. Ar stourmadenn a oa bet ul lodenn eus un heuliad fazioù graet gant Portugaliz hag a oa o klask ur porzh gant surentez evit o c'harakennoù — lesanvet "listri du""  gant Japaniz — ha setu penaos e oant en em gavet e Nagasaki.

Ar samourai a oa bet trec'het garv gant kolloù uhel a-fed bigi ha soudarded gant ar c'hanolioù ha rediet e oant bet da gilañ.
Fervaches

**Fervaches** a oa ur gumun e departamant  Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Tessy hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,14% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a voe lazhet e Châtelet e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, soudard e oa er 36vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun, pemp den nann-soudard e mizioù Gouhere hag Eost 1944 e-kerzh Emgann Normandi ha daou soudard, unan e miz Mae 1940, egile e miz Gouhere 1942.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Fervaches ha Tessy-sur-Vire d'ober kumun nevez Tessy-Bocage.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieFervachesEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr en Ereoù*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Pont-Farcy,
* Tessy-Bocage.
* Tessy-sur-Vire.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Tessy-sur-Vire

**Tessy-sur-Vire** a oa ur gumun e departamant  Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Vire emañ Tessy-sur-Vire.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Tessy hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 57 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,55% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911, eizh anezhe  a varvas e Belgia  e miz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]

Infantrymen take a short rest before pushing on, in a deserted house in the French town of Tessy sur Vire. "Our... - NARA - 531200.tif|Soudarded eus an tirlu stadunanat o tiskuizhañ en un ti dilezet e Tessy, d’an 3 a viz Eost 1944.
 
* Dieubet e voe ar gumun d'ar 1 a viz Eost 1944 gant an 22vet Rujumant Tirlu SUA  e-kerzh an Oberadenn Cobra, distrujet e voe ul lodenn eus ar vourc’h.
* Mervel a reas 22 zen ag ar gumun, unnek anezhe a oa tud nann-soudard .
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Fervaches ha Tessy-sur-Vire d'ober kumun nevez Tessy-Bocage.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieTessySurVireEglise.jpg|An iliz katolik.
FranceNormandieTessySurVireCroixCimetiere.jpg|Ar groaz.
FranceNormandieTessySurVireChateauMillerie.jpg|Ar c'hastell.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.
* Kroaz ar vered.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
* 
* .

## Pennadoù kar
* Fervaches,
* Pont-Farcy,
* Tessy-Bocage.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Ravenoville

**Ravenoville** a oa ur gumun e departamant  Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

Ravenoville Plage.jpg|An draezhenn.

* War lez Mor Breizh emañ Ravenoville.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sainte-Mère-Église hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,21% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
### Kemm Arondisamant
* Lakaet e voe  Ravenoville en Arondisamant Cherbourg e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]

101st Airborne Division - WW2 01.jpg|Ur banniel nazi kemeret gant soudarded stadunanat eus ar 101st Airborne Division.

* Mervel a reas daou waz eus ar gumun.
* Emgann Normandi, 1944: emgannoù a voe er gumun etre an tirlu stadunanat hag an Alamaned adalek ar 6 a viz Even betek  an 12 a viz Even, trec’h e voe an tirlu stadunanat ha dieubet e voe ar gumun.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2019 eo bet lakaet kumun Ravenoville er gumun nevez anvet Sainte-Mère-Église.
## Monumantoù ha traoù heverk

Château de Ravenoville - Communs.JPG|Ar c'hastell.
Château de Ravenoville - Pigeonnier.JPG|Ar c'houldri.
Fort de Ravenoville.JPG|Ar c’hreñvlec'h.
Église Saint-Gilles de Ravenoville.JPG|An iliz katolik.
Monument aux morts de Ravenoville.jpg|Ar monumant.

* Ar c'hastell hag e gouldri.
* Ar c'hreñvlec'h, bet savet er  hag adaozet en .
* Iliz katolik *Sant Jili*.
* Monumant ar re varv, er vered, luc'hskeudennoù.
## Armerzh
#### Touristerezh

Ravenoville_Plage.jpg|An draezhenn .
Ravenoville_-_Golf_miniature_(3).JPG|Ar golfig.

## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Beuzeville-au-Plain,
* Carquebut,
* Chef-du-Pont, 
* Écoquenéauville, 
* Foucarville,
* Sainte-Mère-Église, kumun gozh.
* Sainte-Mère-Église, kumun nevez.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Angoville-en-Saire

**Angoville-en-Saire** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Pierre-Église hag e Distrig Cherbourg. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800 hag en Arondisamant Cherbourg e 1811.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pemp gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 7,69% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas ur soudard eus ar gumun e Belgia d'an 31 a viz Eost 1914 abalamour d’e c’hloaziadennoù, e penn- kentañ  ar brezel, e Châtelet, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### Strollañ kumunioù
* D'ar 1 a viz Genver 1973 eo bet bodet kumunioù Angoville,  Cosqueville ha Vrasville.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Blaise d'Angoville-en-Saire - Nef.JPG|Nev an iliz katolik.

* Iliz katolik *Saint Blaise*.

Église Saint-Blaise d'Angoville-en-Saire.JPG|Ar monumant.

* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik. er vered, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Cosqueville,
* Gouberville, 
* Néville-sur-Mer,
* Réthoville,
* Vicq-sur-Mer,
* Vrasville.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Néville-sur-Mer

**Néville-sur-Mer** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

Normandy '12 - Day 4- Stp126 Blankenese, Neville sur Mer (7466674594).jpg|Blockhausoù alaman war vord ar mor.

* War aod Mor Breizh emañ Néville.
## Dezougen

Néville-sur-Mer - Ancienne gare.JPG|An ti-gar kozh.

* War al linenn hent-houarn Cherbourg Barfleur, serret e 1950, emañ Néville.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Pierre-Église hag e Distrig Cherbourg. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800 hag en Arondisamant Cherbourg e 1811.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pemzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,36% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a yeas diwar wel en Het Sas e Flandrez Belgia d'an 22 a viz Ebrel 1915, korporal e oa en 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.
#### [[Eil brezel-bed]]

Normandy '12 - Day 4- Stp126 Blankenese, Neville sur Mer (7466887104).jpg|Blockhausoù alaman war vord ar mor.

* Emgann Normandi, 1944: staliet e oa bet kanolioù gwarezet gant blockhausoù war an aod gant an Alamaned, kanoliet e voent gant morlu SUA d'an 18 a viz Even, an Alamaned a guitaas evit mont davet Cherbourg.
* Kaset e voe ur gwaz nann-soudard  eus ar gumun d’ar marv gant an Alamaned d'an 22 a viz Mae 1944.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur brigadier eus ar gumun d'an 22 a viz Ebrel 1954 e Sea Ye er Viêtnam.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Cosqueville, Gouberville, Néville-sur-Mer ha Réthoville e kumun nevez Vicq-sur-Mer.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Martin-et-Sainte-Trinité de Néville-sur-Mer.JPG|An iliz katolik.
Neville-Manoir Herclat.jpg|Ar maner.

* Iliz katolik *Sant Varzhin hag an Drinded Santel*.
* Maner Herclat.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Blockhausoù alaman.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Angoville-en-Saire,
* Cosqueville, 
* Gouberville,
* Réthoville,
* Vicq-sur-Mer,
* Vrasville.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Gurvan Lozac'h

**Gurvan Lozac’h** a zo un dastumer troiennoù brezhoneg komzet Kreiz Breizh hag ur geriadurour hag a zo o sevel *Diksionêr Kreis-Breizh*.

## Buhez
Heuliet en deus studioù en Deskadurezh vrezhonek. Klask a ra saveteiñ ha kinnig d’an holl pinvidigezhioù ar brezhoneg komzet hag e vije re dilezet gant an deskadurezh.
 
## Obererezhioù
Boas eo da vont da doullañ kaoz gant an dud tro-dro d’e annez ha da enrollañ anezho. Savet en deus un dastumadeg enrolladennoù kleved pe gleweled. Dastum a ra enrolladennoù bet graet gant ar skingomzoù brezhonek pe gant tud all.
Desket eo bet gantañ e-unan an teknikoù evit sevel an enrolladennoù ha gwellaat anezho, mar bez ezhomm.

D’an 16 a viz Here 2024 ec’h embanne war LinkedIn : «  War e bouez e ya *Diksioner kreis-Breizh*… pa zo aet 11 025 pennger ha 4 728 pajenn ennañ, da lavared eo 5 585 439 ger ha 29 013 319 arouezenn. Seblant a ra din eo echu kentañ palefarzh ar geriadur. E lakat a rin enlinenn pa vin deuet a-benn da gavout un doare evit ma vo paeet ma labour. (Koulskoude) e chom enlinenn un doare kozh (diglok). »

## Notennoù ha daveennoù
Réthoville

**Réthoville** a oa ur gumun e departamant  Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

Normandy 2013 (9214666868).jpg|An aod e Réthoville.

* War aod Mor Breizh emañ ar gumun.
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Pierre-Église hag e Distrig Cherbourg. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800 hag en en Arondisamant Cherbourg e 1811.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevar gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 1,92% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911;  unan anezhe a voe lazhet e Lizerne e Flandrez  Belgia d’an 23 a viz Ebrel 1915, soudard e oa er 80vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun, unan e miz Mae 1940, an hini all e miz Meurzh 1941. 

Normandy 2013 (9214663484).jpg|Ur blockhaus war an aod.

* Emgann Normandi, 1944 : savet e voe blockhausoù war an aod gant an Alamaned.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Cosqueville, Gouberville, Néville-sur-Mer ha Réthoville e kumun nevez Vicq-sur-Mer.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Martin de Réthoville.JPG|An iliz katolik.
Moulin de la Coudraie 09.JPG|Ar velin.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Melin La Coudraie.
* Monumant ar re varv  e-tal an iliz katolik, er vered, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Angoville-en-Saire,
* Cosqueville, 
* Gouberville,
* Néville-sur-Mer, 
* Vicq-sur-Mer,
* Vrasville.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Maschinenpistole 18

Ar **Bergmann MP 18** (evit **Maschinenpistole 18**), anvet a-wechoù **MP 18/1**, zo unan eus ar pistolennoù-mindrailher kentañ. Ijinet e voe gant Hugo Schmeisser e 1917 ha lakaet e voe e servij en arme alaman e 1918, e-pad mizioù diwezhañ ar Brezel-bed Kentañ.

## Istor
E 1915 e klaskas Alamagn reiñ lañs d'un doare soudarded nevez, hag a voe anvet diwezhatoc'h Sturmtruppen (*soudarded arsailh*), o fal argadiñ al linennoù gall ha saoz en ur mod disheñvel hag efedusoc'h, pa oa krog ar soudarded a bep tu da chom e trañcheoù diaes da dapout. Sevel a reas an ezhomm da gaout un doare arm nevez, bihan, gouest da dennañ kartouchennoù pistolennoù en ur mod aotomatek hag efedus en emgannoù a-dost.

An embregerezh Bergmann a ginnigas e 1917 he fistolennoù-vindrailher kentañ (*Maschinenpistole*), savet gant Hugo Schmeisser, unan eus e ijinourien yaouank. Kambret e oa evit ar munision standart 9 × 19 mm Parabellum, ha pourvezet diwar c'houlenn an arme gant ar memes karger ront evit hini ar pistolennoù Luger P08 Artillerie. Ur mod-tennañ aotomatek a oa hepken. Ur c'huzh-kanol didoullet a oa war an arm da yenaat anezhañ pa denned.

50.000 MP 18 a voe urzhiet gant an arme alaman da gentañ, met un 30.000 bennak hepken a voe produet a-raok an arsav-brezel e miz Du 1918, hag etre 3.000 ha 10.000 diwarne a voe implijet da vat en emgannoù. Lesanvet e voe *Grabenfeger* (*netaerez trancheoù*) gant ar soudarded. Berzet e voe he froduiñ gant feur-emglev Versailhez e 1919, hag un nebeud miliadoù a skouerennoù hepken a voe lezet gant an arme alaman, *1920* engravet warne. Gwerzhet e voe ar brevedoù d'an embregerezh suis SIG, a broduas anezhi dindan an anv **SIG Bergmann**. Adkambret e voe er c'halibr 7,65 × 21 mm Parabellum reolius en arme suis.

An MP28 hag ar Steyr-Solothurn S1-100 a voe deveret anezhi e dibenn ar bloavezhioù 1920.

## Liammoù diavaez
*  *[http://firearms.96.lt/pages/Bergmann%20MP18.I.html Bergmann MP 18,I - the "first" submachine gun]*, ur bajenn ouestlet da istor an MP18, d'he fimpatromoù ha d'he adstummoù

## Levrlennadur
*  GUILLOU Luc, *German Submachine Guns 1918-1945*, Schiffer Publishing, 80 p. ISBN 9780764354861
*  *LES PM ALLEMANDS 1918/1945*, Gazette des Armes HS n°19, miz Even 2012, 80 p.

## Daveennoù
Timbroù Tobago

Er Mor Karib emañ Tobago, tost-kenañ ouzh Trinidad, trevadenn Breizh-Veur ivez betek 1962.

Timbroù ar Rouantelezh-Unanet a voe implijet war an enezenn e 1856-1857, kachedet e oant gant ur siell A14, met erlerc’hiet goude ar bloavezhioù-se gant re dTrinidad.
 
E-pad ur prantad-amzer berr (1879-1897) e oa bet moullet timbroù gant an alc’hwez **TOBAGO** (ha n'eo ket Tobaco a c'heller lenn dre fazi). Ar rummad embannet e 1879 a ginnige deomp poltred ar rouanez Victoria a oa timbroù kemedel anezho e gwirionez. Ur rummad heñvel, nemet gant ar meneg TOBAGO POSTAGE a voe savet e 1888. Adembannet eo bet ar rummad-se teir gwech betek 1897, gant livioù disheñvel, talvoudoù-gwerzh nevez, dreistmoullet a-wechoù.

E 1888 e voe fiziet merañ an enezenn e melestradurezh trevadenn Trinidad, hag e deroù an XXvet kantved e teuas er-maez timbroù dindan anv Trinidad ha Tobago.

## Liamm diavaez
Timbroù gant kached Tobago

## Pennad kar
*Timbroù Trinidad
Levrierezh

Al **levrierezh** eo kenwerzh al levrioù, da lavaret eo penn diwezhañ chadenn  ar vicher embann. *Levrdierien*, *levrierien* a reer eus an dud a labour er vicher gwerzhañ levrioù dre ar munud.

## Istor
E Henroma er 1 kantved a-raok Jezuz Krist e oa ar c'hiz, e-touez ar pennadurezhioù, da sevel levraouegoù prevez ; diwar-se e tiwanas un obererezh kenwerzhel evit klask adwerzhañ levrioù.

Diwar berzh ar relijion gristen e kreskas ar goulenn war al levrioù : avieloù, bibloù, addisplegoù, ha skridoù evit al liderezh, koulz evit ezhommoù an Iliz ha re an dud prevez. Krouidigezh an deskadurezh uhel dindan paeroniezh an eskibien en  a vroudas kenwerzh al levrioù eilskrivet war parch.

Pelloc’h, pa voe ijinet ar moullañ, e teuas war wel embregerezhioù nevez a c’helle klask testennoù da embann, o lakaat da vezañ moullet hag o gwerzhañ o-unan.

E-doug ar <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XVI</span><small><sup>vet</sup></small> hag ar <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XVII</span><small><sup>vet</sup></small> kantvedoù e teuas an Izelvroioù da vezañ ar greizenn bennañ evit al levrierezh, hag e kreskas he fouez diwar kontrollerezh ar moulladurioù a oa e meur a Stad en Europa.

Un emdroadur bras a zeuas diwar diorroadur ar c’hehentiñ dre Internet pa voe savet rouedadoù elektronek kenwerzhel war ur vent bedel.

## Levrdioù

## Pennadoù nes

* Levraoueg
* Moullañ

## Notennoù ha daveennoù
Sainte-Marguerite (Manche)

**Sainte-Margueritte** pe **Sainte-Marguerite-près-la-Mer** pe **Sainte-Marguerite-sur-Mer** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Bréhal hag e Distrig Coutances. Staget e voe ouzh kumun Bricqueville-sur-Mer e 1793.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sainte Marguerite*, rivinet.
## Emdroadur ar boblañs
* 258 annezad e 1793.
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Bricqueville-sur-Mer.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Timbroù Tuvalu

Tuvalu zo un enezeg peder enezenn ha pemp atoll anezhi er Meurvor Habask, etre Hawai hag Aostralia. Gant ur gorread a 26 kilometrad karrez ez eo ar c’hwec'hvet Stad vihanañ er bed.

Un drevadenn eus Breizh-Veur e voe adalek 1892 dindan an anv **Inizi Ellice**, a-raok ma voe unvanet he melestradurezh gant hini an Inizi Gilbert e 1916. Dont a reas da vezañ dizalc'h d’ar 1añ a viz Here 1978, pa oa ezel eus Kenglad ar Broadoù. Diouzh he zu e voe roet o frankiz d’an Inizi Gilbert e 1979 a yelo da vezañ Republik Kiribati.

Krouet e voe Burev timbrawouriezh Tuvalu d'ar 1añ a viz Genver 1976, an deiz ma voe diskaret ez-ofisiel trevadenn “Inizi Gilbert hag Ellice” ha ma voe krouet ur velestradurezh ispisial e Tuvalu. Embannet e voe hep gortoz ur rummad timbroù “Gilbert hag Ellice” dreistmoullet **TUVALU** ha timbroù-lid. Evit sankañ don e spered an dud e oa dispartiet annezidi Ellice (Tuvalu hiviziken) diouzh re Inizi Gilbert e voe embannet timbroù a-ratozh, warno penn pep a vroad tal-ouzh-tal, ha skrivet er c’hreiz **SEPARATION 1st January 1976**.

Dont a reas Tuvalu da vezañ ezel eus Unvaniezh Postoù ar Bed d'an 3 a viz C'hwevrer 1981.

## Prosez Clive Feigenbaum
E dibenn ar bloavezhioù 1980 e savas klemm Gouarnamant Tuvalu a-enep Clive Feigenbaum a oa prezidant ar « Philatelic Distribution Corporation » (P.D.C.). Clive Harold Feigenbaum (1939-2007) a oa un embregour saoz a oa deuet a-benn, gant e gamalad Geral Rosen, da gendrec’hiñ pennoù-bras inizi nebeut anavezet da fiziañ ennañ al labour produiñ ha gwerzhañ timbroù dindan anv an inizi. Ober a rejont war-dro an tresañ, ar moullañ timbroù, ha pourchas anezho da bennoù-bras pe da berc’henned an tiriad, hogen miret e veze an darn vrasañ gant an daou lampon evit gwerzhañ anezho o-unan. Kregiñ a rejont da werzhañ timbroù evit enezennig Calf of Man ha goude-se e kendalc'hjont da embann timbroù evit inizi Pabay, Sanda ha Stroma e Bro-Skos. Goude-se e voe savet timbroù evit an Inizi Davaar e 1964, Soay e 1965 ha Staffa e 1969.
Tamallet e voe dezho gant pennadurezhioù Tuvalu bezañ produet e fin ar bloavezhioù 1980 timbroù gant fazioù a-ratozh evit o gwerzhañ d'an dastumerien e prizioù uheloc’h. Hervez ar New York Times, *P.D.C. en deus produet  14 000 timbr gant fazioù  : timbroù gant ar skeudenn greiz penn ouzh penn, gant mankoù, pe toulloù liesseurt, a veze gwerzhet e prizioù kresket.*

Betek ar bloavezhioù 80 e oa tost danvez an timbroù ouzh buhez an enezeg ha sevenadur ar rannvro : pesked ha bleunioù ar vro, deiz-ha-bloaz James Cook, ar skol vageal, bigi… hep disoñjal deizioù-ha-bloaz tiegezh roueel Breizh-Veur… 

Tamm-ha-tamm e voe embannet muioc’h-mui a dimbroù (70 skouerenn e 1984), gant danvezioù a blije d’an dastumerien er bed : balafenned, kizhier ha chas, Elvis Presley, ar Briñsez Diana, J.F. Kennedy… ha familh Elesbed II dalc’hmat. E 2007 ha 2008 e voe embannet timbroù gant ar meneg GLOBAL WARMING (*Ar bed o tommaat*) evit klask sachañ evezh tud ar bed-holl. 

## Postoù lec’hel
Etre 1984 ha 1988 e voe moullet timbroù lec’hel evit enezennoù – Funafuti, Nanumaga, Nanumea, Niutao, Nui, Nukufetau, Nukulaelae, Vaitupu.

## Pennadoù kar
*Timbroù Gilbert hag Ellice
*Timbroù Kiribati
Rhinogradentia

An urzhiad **Rhinogradentia**, anvet **Frikerzher** pe **Fronier**, zo un takson ijinet gant Gerolf Steiner, naturour alaman ha kelenner war al loenoniezh e skol-veur Karlsruhe, en e levr faos *Anatomy and Biology of the Rhinogrades* (embannet dindan an anv-pluenn "Harald Stumpke" gant Gustav Fischer e 1961). Rakskrid e embannadur gallek zo bet skrivet gant al loenoniour Pierre-Paul Grassé.

Kinnig a ra al levr-mañ holl arouezioù ul labour skiantel strizh, o toujañ da reolennoù ar sistematik hag ar fontoù (faltazi o-unan) hag o reiñ leun a ditouroù diwar-benn annez ha kustumoù sañset ar rinograded.
Cosqueville

**Cosqueville** a oa ur gumun e departamant  Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Pierre-Église hag e Distrig Cherbourg. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800 hag en en Arondisamant Cherbourg e 1811.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 29 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,25% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou anezhe e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ  ar brezel, ur soudard eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh e Châtelet hag un is-letanant eus ar 24vet Rujumant Troadegiezh en Anderlues.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur martolod gwernier eus ar gumun d'an 29 a viz Even 1940.
#### Strollañ kumunioù
* D'ar 1 a viz Genver 1973 eo bet bodet kumunioù  Angoville-en-Saire,  Cosqueville ha Vrasville.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Cosqueville, Gouberville, Néville-sur-Mer ha Réthoville e kumun nevez Vicq-sur-Mer.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Peulvan "La Pierre Plantée".

Cosqueville Église Notre-Dame et Saint Marcouf 2013 09 01.jpg|An iliz katolik.
Manoir de Bellanville, propriété du Baron d'Espinose.jpg|Ar c'hastell.

* Iliz katolik *Intron-Varia ha Sant Marcouf*.
* Kastell  Bellanville.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik. er vered, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Angoville-en-Saire,
* Gouberville, 
* Néville-sur-Mer,
* Réthoville,
* Vicq-sur-Mer,
* Vrasville.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Glisenti Modello 1910

Ar **Glisenti Modello 1910** zo ur bistolenn damaotomatek ijinet gant an ofiser italian Abiel Bethel Revelli e 1905. Implijet e voe gant an arme italian adalek 1910 hag e-pad ar Brezel-bed Kentañ, dindan an anv **Pistola Automatica Modello 910**.

## Istor
Abiel Bethel Revelli, un ofiser italian, a echuas da labourat war gentpatrom an arm e 1905. Kambret e oa da gentañ e 7,65 mm. Gwerzhañ a reas e vreved da Glisenti. E 1907 e voe gwerzhet adarre da MBT, a lakaas an arme italian da esaeañ ar bistolenn. Un nebeud kemmoù a voe degaset dezhi, evel ur cheñchamant kalibr : kambret e voe e 9 mm Glisenti, ur munision savet eviti, evit bezañ galloudusoc'h. 7 kartouchenn a c'halle bezañ lakaet en he c'harger fiñv, ar pezh a oa ur geidenn glasel e armoù-dorn an armeoù d'ar mare-se (evel ar Colt M1911 stadunanat, pe al Luger P08 alaman hag ar Steyr M1912 aostrian-hungariat 8 tenn dezhe).

War-dro 33.000 skouerenn eus ar Glisenti M1910 a voe pourvezet d'an arme italian betek 1915. Diskouez a reas kaout kudennoù mont en-dro alies. Savet e oa bet evit bezañ digoret buan a-walc'h en ur dreiñ ur viñs nemetken, met breskoc'h e oa he framm abalamour da se. Ar c'hartouchennoù 9 mm Glisenti a oa heñvel-poch ouzh ar re 9 mm Parabellum, met produiñ a raent un energiezh kalz izeloc'h. Pa veze faziet ha kambret ur munision 9 mm Parabellum en arm e oa ur riskl tarzhadenn uhel. Ar bras eus ar Glisenti M1910 a voe tennet kuit eus ar servij etre an daou vrezel-bed.

Un adstumm anezhi anvet **Brixia Modello 1913** a voe savet evit ar Morlu italian. War-dro 5.000 anezhe a voe produet e 1913 ha 1914.

## Daveennoù
9 × 19 mm Glisenti

An **9 × 19 mm Glisenti** a oa ur gartouchenn savet e 1909 evit ar bistolenn damaotomatek Glisenti M1910 implijet gant an arme italian eus 1910 betek ar bloavezhioù 1930. Deveret e oa eus ar munisionoù 9 mm Parabellum : ar memes ment eo, met digresket eo he c'hargad poultr eus 25%. Abalamour da se e c'hoarveze gwallzarvoudoù, pa veze implijet an 9 mm alaman galloudusoc'h e-barzh kulasennoù ne oant ket savet evit se. An armoù a c'halle bezañ uzet abretoc'h ivez. E 1917 ha 1918 e voe produet en Italia hag er Stadoù-Unanet. 

## Implij
Ne voe ket stank an armoù kambret e 9 mm Glisenti : war-bouez ar bistolenn M1910 e c'haller menegiñ ar Beretta M1915 hag ar Beretta M1923 deveret anezhi. Ar bistolenn-vindailher OVP hag ar garabinenn Beretta M1918 a ra ganti ivez. Dilezet e voe gant an arme italian er bloavezhioù 1930 evit an .380 ACP (er pistolennoù Beretta M1934) pe an 9 mm Parabellum (er pistolennoù-mindrailher Beretta M1938). 
## Daveennoù
Benelli Armi

**Benelli**, anvet en ur mod ofisiel **Benelli Armi S.p.A.**, zo un embregerezh armoù-tan hiniennel italian diazezet e Urbino (rannvro ar Marche). Savet e oa bet e 1967 gant ar vreudeur Benelli, evel ur rann eus an embregerezh marc'hoù-tan Benelli. Brudet eo evit e fuzuilhoù damaotomatek dreist-holl.

## Istor
Ar vreudeur Benelli, perc'henned war un embregerezh marc'hoù-tan dija, a oa chaseourien anezhe. E 1967 e tivizjont sevel o embregerezh armoù-chaseal. Er memes bloaz e voe savet gant Bruno Civolani, un ijinour eus Bologna hag a laboure evite, ur sistem dre argil evit an armoù damaotomatek. E 1968 e voe savet uzin an embregerezh nevez, ha produet e voe enni 2.000 fuzuilh damaotomatek kalibr 12, 4 pe 5 tenn enne. Er bloavezhioù war-lerc'h e roas lañs da rummadoù fuzuilhoù-chase a reas berzh, evel ar Benelli 121, ar Montefeltro pe ar Raffaello. Kreskiñ a reas an embregerezh. E 1997 e tigoras ur rann er Stadoù-Unanet, hag er bloaz war-lerc'h e voe choazet ar fuzuilh Benelli M4 evel arm emgannoù a-dost gant an US Marine Corps, ar pezh a lakaas ar merk da vezañ anavezet er bed a-bezh, er-maez eus bed ar chase. E 2007 e embannas an embregerezh bezañ gwerzhet daou vilion a armoù abaoe e grouidigezh.

Abaoe 2019 e vez arc'hantaouet ur skipailh sportoù tennañ anvet *Be Team* gant Benelli. Perzh eo an embregerezh eus ar strollad Beretta Holding.

## Armoù produet
### Fuzuilhoù flour o c'hanol

#### Fuzuilhoù damaotomatek
* 121, 121 SL-80, 121-M1 (kalibroù 12 hag 20)
* M1 Super 90 (kalibroù 12 hag 20)
* M2 Super 90 (kalibroù 12 hag 20)
* M3 Super 90 (kalibr 12, meskaj damaotomatek ha fuzuilh-pomp)
* M4 Super 90 (kalibr 12)
* Raffaello (kalibr 12)
* Raffaello CrioComfort (kalibroù 12 hag 20)
* Raffaello Crio 28 (kalibr 28)
* Vinci (kalibr 12)
* Super Vinci (kalibr 12)
* Benelli Montefeltro (kalibroù 12 hag 20)
* Super Black Eagle I (kalibr 12)
* Super Black Eagle II (kalibr 12)
* Super Black Eagle III (kalibroù 12 hag 20)
* SuperSport
*Ethos (kalibroù 12, 20 hag 28)

#### Fuzuilhoù dreistlakaet
* 828U (kalibr 12)
** 828U Sport (kalibr 12)
** 828U Upland Performance (kalibr 12)

#### Fuzuilhoù-pomp
* Nova (kalibroù 12 hag 20)
** Nova tactical
** Nova field
* Supernova (kalibr 12)
** Supernova tactical

### Fuzuilhoù rizennet o c'hanolioù
* Benelli Argo 
**Benelli Argo Comfortech
**Benelli Argo EL
**Benelli Argo Special
**Benelli Argo Deluxe
* Benelli MR1 (kambret e 5,56 × 45 mm NATO)
* Benelli R1
* Benelli Lupo

### Pistolennoù match
* Benelli MP 90S
* Benelli MP 95E

### Pistolennoù
* Benelli B76

### Pistolennoù dre aer gwasket
* Benelli Kite (hag hec'h adstumm Benelli Kite Young)

### Mindrailherezioù
* Benelli CB M2

## Daveennoù
Levrlennadurezh

## Skiant ar sevel rolloù
Sevel *levrlennadurezhioù* o tennañ d'o enklaskoù ha lakaat anezho da heul o oberennoù a zo ur ret evit ar skiantourien pa vez barnet siriusted o labourioù diwar pouezh an oberennoù skiantel pe get (levrioù, pennadoù) o deus implijet pe arroudennet.
Sevel *lennadurezhioù* a c’hell bezañ graet gant arbennigourien hag eo aparchant da skiantoù an Ditour hag al Levraouegoù. Staliet-mat e voe he fennaennoù gant ar Beljiat Paul Otlet (1868–1944) a ziazezas an teuliouriezh, skourr eus skiant an Ditour ha nes d’al levraougouriezh.

## [[Doare menegañ an oberennoù brezhonek]] gant berradurioù
Berradurioù a gaver e lost studiadennoù zo o plediñ gant traoù ar brezhoneg ha n'eus nemet kazi testennoù brezhonek e reer daveoù dezho. Savet eo bet reizhiad kodiñ evit pep oberenn vrezhonek a-bouez, dornskrid kozh pe levr, pennadoù kelaouenn. a-wezhoù. Ul lizherenn vras mui lizherenn vihan pe sifr evit levrioù gant adegadur ar XIVvet-XVvet kanted, div lizherenn vras evit ar c’hantved da-heul hag unan muioc’h evit pep a gantved ouzhpenn.

## Levrlennadur
* Loeiz Dujardin ha Gwilherm Berthou-Kerverzhiou, "Danvez evit levrlennadurez ar c’hoariva brezhonek". E-barzh *Gwalarn*, niv. 187, 1941.
*Louise-Noëlle Malclès, *La bibliographie*, Pariz, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? » (niv. 708), 1989, 134 p. (ISBN 2130422926.
*Andrée Lhéritier, *La Bibliographie*, Presses universitaires de France, 1989 (ISBN 2-13-042292-6 et 978-2-13-042292-1.

## Pennadoù nes
* Levraoueg
* Menegadur

## Notennoù ha daveennoù