Henri de Toulouse-Lautrec

**Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Monfa** (Albi, 24 a viz Du 1864 – Sant Andrieu deu Bòi, 9 a viz Gwengolo 1901) a oa livour ha tresour gall. Brudet eo e boltredoù evit bezañ skeudennet kabaredoù ha fouzhlec'hioù Pariz.

**Buhez**

En ur familh nobl e oa ganet, diouzh o lavar e tiskenjent deus ur familh a-gozh er grennamzer, gant ur c'hont a veze graet Toulouz anezhañ. Kindirvi-kompez oa e dud, kuit m’o defe da rannañ ar glad gant tud all, 'vel ma veze ar c'hiz d'ober. Gant kleñved an eskern e voe krignet eta : ar pyknodysostoz, kleñved genetikel, a c’hellje bezañ deuet diwar kenwadelezh e dud. Bresk-tre e oa e eskern d'an ampoent-se, ha d’an 30 a viz Mae 1878 e strebotas hag e kouezhas war al leur. Askorn ar vorzet, toret, krak, hag abalamour d’e gleñved iskis, e voe pareet hag adingalet fall ar frakturenn. Ha gant-se en doe kudennoù kreskiñ, daleet e voe e greskadurezh hag a-boan ma c'hellas sevel ha mont en tu-hont d’ 1 m 52. E bareañ a voe klasket gant doareoù iskis a-walc'h deus ar c'houlz, ennañ e voe kaset bommoù stroñsadoù tredan hag ouzh pep troad e voe ereeet pezhioù kementadoù Plom. Lodenn greiz e gorf, e zargrez a oa reizh a-walc’h a fed ment, hogen e holl izili a oa chomet berrig-tre, pezh a roe un neuz korrig dezhañ. Tev tev oa ment e vuzelloù hag ur pezh fri. Sonioù “Zézai” a zifluke diouzh e genoù ha gant-se e c'halle c’hoarie e istrogell, er saloñsoù chik, parizian. Da skouer e oa bet skeudennaouet e Trouville-war-ar-mor, en em dreuzwisket e oa bet gant stil ur bugelig kristen seven, ur pezh-mell barv ouzh e dremm : choking, peotramant e oa bet poltredet e-skoaz d’un naer boa, hag a oa da Jane Avril. Emskiant eus an efed jenus engehentet gantañ, e vourre oc'h atahinañ, spered a-dreuz ha diroll dezhañ.

**Deskiñ livañ**

Deskiñ livañ a reas gant René Princeteau, da c’houde gant Léon Bonnat, ha gant Fernand Cormon betek 1886. Gantañ e voe darempredet a-bep seurt livourien : Vincent van Gogh, Émile Bernard, Louis Anquetin hag Adolphe Albert, ur soudard hag en doa fellet dezhañ bout livour, a voe tost outañ. Livour postimpresionour, skeudennaouer evit an Arz Nevez, maendresour ampart, tresañ a rae doare bevañ torkadoù tud Boheme, bobo parizian deus dibenn an XIX kantved. Skeudennaouet en doa evit ar gazetenn sizhuniek fentus, anveet Le Rire. E Montmartre e veve abaoe 1884. Taolenniñ a reas gant e livadurioù buhez kempredel er Moulin-Rouge hag e c’hoarivaoù all. Gantañ e voe livet Aristide Bruant met ivez gisti Paris, e-barzh fouzhlec'hioù a zaremprede stank, ha kaizur eo enno, e voe tapet gantañ kleñved Naplez. Skeudennet en doa Jane Avril, ar ganourez, Yvette Guilbert ha Louise Weber, anveet gwelloc’h dindan al lezanv *[[La Goulue]]*, dañsourez egsantrik, digaset he doa an dañs Kañkañ end-eunn deus bro-Saoz. Dont a rae alies-mat d’an ostaleri : an Tambourin, dalc’het gant ur patron italian Agostina Segatori, hag eo el lec’h-mañ, ma livas poltred brudet Vincent van Gogh.

**Marvidigezh**

Kavout a reer bez Toulouse-Lautrec e bered Verdelais, un dar vein simpl eo, ur groaz oksitan en he lein. Loñker touet eo bet e vuhez pad, ha boaz ma veze da veskañ Cognac gant e absint pemdeziek, hag e rae fae war doareoù ar c’houlz. Ar c'hiz a oa gantañ kuzhat e veskaj boesoun barzh ur fiolenn moan ha hirig a gustume koach e diabarzh e vazh-bale. Gant e vamm e voe bac’het e-barzh ur bredospital e Neuilly, la folie Saint-James, evit klask bout dizonet diouzh an evaj, ha tallañ ouzh e gudennoù naplezenn, a seize dezhañ e gorf a-bezh. Graet e voe dezhañ an dour-terapienn. Livet e voe gantañ ur poltred brudet eus “e ward”.

## Livadurioù

Henri de Toulouse-Lautrec 044.jpg|*Maxime Dethomas* (1896)
Henri de Toulouse-Lautrec 025.jpg|*Au Moulin de la Galette* (1889)
(Albi) Rousse (La Toilette) - 1899 - Henri de Toulouse-Lautrec - Musée d'Orsay, Paris.jpg|*Femme à sa toilette* (1889)
Henri de Toulouse-Lautrec 005.jpg|*Bal au Moulin Rouge* (1890)
Lautrec at the moulin rouge 1892.jpg|*Au moulin rouge* (1892)
Henri de Toulouse-Lautrec 047.jpg|*Monsieur Boileau*, (1893)
(Albi) Louis Pascal 1893 - Henri de Toulouse-Lautrec - Musée Toulouse-Lautrec.jpg|*Monsieur Louis Pascal* (1893)
(Albi) Au Salon de la rue des Moulins - Henri de Toulouse-Lautrec 1894 MTL.inv181.jpg|*Salon Rue des moulins* (1894)
Toulouse-lautrec two girlfriends.jpg|* An div vignonez * (1894)
Lautrec rue des moulins, the medical inspection 1894.jpg|*Enselladenn-vezeg* (1894)
(Albi) Le blanchisseur de la maison - Toulouse-Lautrec 1894 MTL.173.jpg|*Paotr ar c'houez er [[fouzhlec'h]]* (1894)
Toulouse-lautrec yvette guilbert.jpg|*[[Yvette Guilbert]] o saludiñ an arvesterien* (1894)
Lautrec in a private room at the rat mort 1899.jpg|*Au Rat Mort* (1899)


### Skritelloù

Lautrec equestrienne (at the cirque fernando) 1887-8.jpg| 'Au cirque Fernando, l'écuyère* (1887)
Henri de Toulouse-Lautrec 049.jpg|*Moulin rouge - La Goulue* (1891)
Lautrec moulin rouge, la goulue (poster) 1891.jpg|*Moulin rouge - La Goulue* (1891)
Lautrec gabrielle 1891.jpg|*Gabrielle*  (1891)
Lautrec ambassadeurs, aristide bruant (poster) 1892.jpg|*Aristide Bruant* (1892)
Lautrec at the moulin rouge 1892.jpg|*Au Moulin Rouge* (1892)
Toulouse-Lautrec - La Goulue arrivant au Moulin Rouge.jpg|*La Goulue oc'h erruout er Moulin rouge* (1892)
Lautrec at the moulin rouge two women waltzing 1892.jpg|*Div vaouez o valsiñ er Moulin rouge* (1892)
Lautrec jane avril at the jardin de paris (poster) 1893.jpg|*Jane Avril* (1893)
Jane Avril by Toulouse-Lautrec.jpeg|*Jane Avril* (1893)
(Albi) Au Salon de la rue des Moulins - Henri de Toulouse-Lautrec 1894 MTL.inv180( small).jpg|*Au Salon de la rue des Moulins* (1894)
Lautrec may belfort (poster) 1895.jpg| *May Belfort* (1895)
Lautrec the clownesse cha-u-kao at the moulin rouge 1895.jpg| *La clownesse Cha-U-Kao au Moulin Rouge* (1895)
Lautrec la troupe de mlle eglantine (poster) 1895-6.jpg|*La troupe de Mlle Eglantine* (1895-1896)
Alone.jpg|* Lassitude (Elles)* (1896)
</gallery>

==Pennadoù kar==
* *Dans le Lit, le Baiser''