open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zdravko Zupan

**Zdravko Zupan** (serbeg kirillek: Здравко Зупан; Zagreb, 7 a viz C'hwevrer 1950 — Belgrad, 9 a viz Here 2015) a oa un treser, senarier hag ur istorour bannoù-treset serb.

## Oberennoù
### Bannoù-treset
* "Zuzuko", senarier Z. Zupan, *Yu strip*, *Munja* ha *Bijela pčela*, Serbia ha Kroatia, 1973-2015. 
* "Tom & Jerry", senarier Lazar Odanović, VPA, Kroatia, 1983-1988.
* "Mickey Mouse", senarier François Corteggiani, *[[Le Journal de Mickey]]*, Bro-C'hall, 1990-1994. 
* "Goofy", senarier F. Corteggiani, *Le Journal de Mickey*, Bro-C'hall, 1990-1994.
* "Ellsworth", senarier F. Corteggiani, *Le Journal de Mickey*, Bro-C'hall, 1990-1994.
* "Miki i Baš-Čelik", senarier Nikola Maslovara, *Mikijev zabavnik*, Serbia, 1999.
* "Munja", senarier Z. Zupan, Vasa Pavković ha Zoran Stefanović, *Munja*, *Munja Strip* ha *Bijela pčela*, Serbia ha Kroatia, 2001-2015.

### Istor ar bannoù-treset
* *Istorija jugoslovenskog stripa* I, Slavko Draginčić ha Zdravko Zupan, Novi Sad, 1986.
* *Vek stripa u Srbiji*, Zdravko Zupan, Pančevo, 2007.
* *Veljko Kockar - strip, život, smrt*, Zdravko Zupan (ed.), Pančevo, 2010.
* *The Comics We Loved: Selection of 20th Century Comics and Creators from the Region of Former Yugoslavia* (*Stripovi koje smo voleli: izbor stripova i stvaralaca sa prostora bivše Jugoslavije u XX veku*), Živojin Tamburić, Zdravko Zupan et Zoran Stefanović, Belgrade, 2011.
* *Zigomar - maskirani pravednik*, Zdravko Zupan (ed.), Pančevo, 2011.

## Daveoù

## Levrlennadur
* Zdravko Zupan, I.N.D.U.C.K.S. World-wide database about Disney comics 
* Slobodan Ivkov. 60 godina stripa u Srbiji: Zdravko Zupan, leksikon, Subotica, 1995. E-izdanje: "Projekat Rastko" 

## Liammoù diavaez
* Paul Gravett. "Comics Culture in Yugoslavia: World-Class Innovators & Remarkable Visionaries" foreword for Tamburić-Zupan-Stefanović lexicon *The Comics We Loved: Selection of 20th Century Comics and Creators from the Region of Former Yugoslavia*, 2011.  
* Zdravko Zupan. The Golden Age of Serbian Comics (Belgrade Comic Art 1935-1941), "Projekat Rastko". 
* Magazin "Munja" 
* Zdravko Zupan i Slavko Draginčić. Istorija jugoslovenskog stripa 1, Novi Sad 1986, kompletno elektronsko izdanje, "Projekat Rastko". 
* Zdravko Zupan. Strip u Srbiji 1955-1972, "Projekat Rastko"
Bruno Panas

**Bruno Panas** a zo ur c'hizeller. 

## Un nebeud oberennoù
* E Traoñienn ar Sent, delwennoù Herbod ha Telo
Jacques Dumas

**Jacques Dumas**, genidik eus an Drôme, a zo ur c'hizeller o chom e Pederneg abaoe 2008. 

## Un nebeud oberennoù
E Traoñienn ar Sent, delwennoù Azenor (asambles gant Patrice Le Guen ha Cyril Pouliquen), Berc'hed, Gwenole, Herve, Kado, Karadeg, Keo, Mael, Padrig, Samzun

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Fabrice Lentz

**Fabrice Lentz**, bet ganet e 1958, a zo ur c'hizeller emzesket o chom e Sant-Fieg.

## Un nebeud oberennoù
* E Traoñienn ar Sent, delwenn Brieg
* *Enor da [[Anatol ar Braz]]*, Kallag
* *Ar vag*, miz Ebrel 2012

## Liammoù diavaez
Fabrice Lentz e Poellgor an Tarv
Ar soner hag ar bleiz

**Ar soner hag ar bleiz** zo ur pezh-c'hoari savet gant Goulc'han Kervella diwar ur vojenn gozh. 
## Pennadoù kar
* Ur galedenn a zen gant Yeun ar Gow
## Liamm diavaez
*Levr-DVD embannet gant TES e 2015
Philippe Leost

**Philippe Leost** a zo ur c'hizeller diazezet e Brest. 

## Un nebeud oberennoù
* E Traoñienn ar Sent, delwennoù Brandan (asambles gant Cyril Pouliquen), Koupaia, Riog, Ronan, Turiav
Santez Azenor

**Azenor** a zo ur santez vrezhon. Merc'h e oa da roue Brest. Pried e oa da Hoel (roue Bro-Oueloù) ha mamm da Sant Beuzeg.

## Levrlennadur
* *Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994

## Pennad kar a bell
*Agenor

## Liamm diavaez
* Sainte à trois seins
Ronald D. Moore

**Ronald Dowl Moore** ganet d'ar 5 a viz Gouhere 1964 e Chowchilla, Kalifornia, a zo ur skrivagner senario hag ur produer stadunanat evit ar skinwel. Brudet eo evit e labour war Star Trek; war ar stirad adsavet Battlestar Galactica, gant al labour-se e voe enoret gant ur Peabody Award; labouret en deus bet ivez war Outlander, diazezet war danevelloù Diana Gabaldon.
## Filmadurezh

### Evel skrivagner
**[[Star Trek: The Next Generation]]* (1989–1994) - Stirad skinwel, 27 lodenn
**[[Star Trek Generations]]* (1994)
**[[Star Trek: First Contact]]* (1996)
**[[Star Trek: Deep Space Nine]]* (1993–1999) - Stirad skinwel, 30 lodenn
**[[Star Trek: Voyager]]* (1995–2001) - Stirad skinwel, 2 lodenn
**[[G vs E]]* (1999–2000) - Stirad skinwel, 2 lodenn
*** (2000)
**[[Roswell (stirad skinwel)|Roswell]]* (1999–2002) - Stirad skinwel, 10 lodenn
**[[Carnivàle]]* (2003–2005) - Stirad skinwel, 3 lodenn
**[[Battlestar Galactica (ministirad)|Battlestar Galactica]]* (2003) - Skinwel ministirad
**[[Battlestar Galactica (stirad skinwel 2004)|Battlestar Galactica]]* (2004–2009) - Stirad skinwel, 73 lodenn
**[[Outlander (stirad skinwel)|Outlander]]* (2014–bremañ) - Stirad skinwel, 16 lodenn betek-en

### Evel aktour
**[[Portlandia (stirad skinwel)|Portlandia]]* (2012) - Stirad skinwel, 1 lodenn
## Notennoù ha daveennoù
Santez Enora

**Enora** zo ur santez vrezhon eus ar VIIvet kantved, enoret e Treger.

## He buhez
Merc'h e oa, hervez ar vojenn d'ur roue eus Kembre. Dimezet e voe d'ar priñs Efflamm, ha hennezh en devoa graet al le da chom hep stekiñ ouzh maouez ebet, ma kinnigas dezhi bevañ evel breur ha c'hoar, hag enoriñ Doue. Da noz an eured, strafuilhet ar paotr yaouank gant kened e wreg, ma tec'has da Vreizh, da Blistin. Dont a reas Enora war e lerc'h avat. Hag eñ lavarout dezhi sevel un ti-pediñ pellik dioutañ, dezhi da enoriñ Doue evel ul leanez.

## Gouel
Lidet e vez he gouel d'ar 14 a viz Here.

## Levrlennadur
* *Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
Santez Nolwenn

Santez Noal a vefe bet ur werc'hez verzherez vreizhat er  a vefe bet dibennet nepell diouzh Begnen diwar urzh un tirant anvet Nezan pe Nizon.
Maeron iliz Noal-Pondivi eo ; ur chapel zo gouestlet dezhi e Begnen, hag unan all e Kistreberzh.
D'ar 6 a viz Gouere e vez lidet gant ar gristenien gatolik.

Disoc'h un drouvesk eo bezoud santez Nolwenn pe santez Gwennoal war a hañval.
*Noal-Guen* e oa anv ar barrez e 1373-1387, kent bout *Santez-Noal* e 1478 ha Noal-Pondivi hiziv. Eno emañ chapel Santez-Noal e kêriadenn *Noal-Guen*, a zo bet anvet *Guen-Noual* ivez.
Roud zo eus ar barrez-se er pezh-c'hoari kerneveurek *[[Beunans Meriasek]]* ("Buhez sant Meriadog"). Meneg zo eus ur barrez anvet *plu voala* er gwerzennoù 2078 ha 2203 :

W. Stokes a veneg un evezhiadenn digant Théodore Hersart de La Villemarqué ma tispleg ez eo *Plu Noala* ar *Plebs Nuial* a zo e Diellaoueg Redon (bloaz 1082) hag e *Noal* abati Verrepoz (1204) ; *Noual* a lenner en ur skrid eus 1274, hag an holl anvioù a gaver a zo evit Noal-Pondivi.
Ar bomm kerneveurek *plu Wyn Noala* zo "parrez Gwenn Noal", ha *Gwennoal* eo anv brezhonek Noal-Pondivi hiziv.

Hervez Gw. ar Menn bepred, gwirheñvel eo e vefe bet ur sant pe ur santez anvet «&nbsp;Gwenn Noal&nbsp;» pe «&nbsp;Noal Gwenn&nbsp;», alese ar stummoù *Gwennoal* ha *Noaluen*, *Nolwenn*.

Met ur santez gembreat e c'hellfe Nolwenn bezañ, rak damheñvel eo mojenn he buhez ouzh hini Gwenvred, ur werc'hez ha merzherez bet ganet dindan ren Cadfan ap Iago, roue Gwynedd er , hag a voe dibennet gant ur priñs Karadog. *Candida* ("Gwenn") e voe lesanv Gwenvred abalamour da c'hlanded he buhez. Marteze ez eo bet droukvesket Gwynedd ha Gwened gant ar gloaerien.

## Levrlennadur
* *Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994

## Notennoù
Anne-Yvonne Guillemin

**Anne-Yvonne Guillemin**, bet ganet d'ar 6 a viz Eost 1961 e Lokournan, a zo ur varc'houarnerez vreizhat.

## Levrlennadur
* *Les grands cyclistes bretons*, Georges Cadiou, Editions Alain Sutton, 2005
Finn

**Finn** zo un anv-den hag un anv-lec'h.

## Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh alamanek ha saoznek eo.

## Mojennoù
* Fionn mac Cumhail, pe **Finn mac Cumhal** hervez an heniwerzhoneg, troet e *Finn McCool* e saozneg, brezelour en henvojennoù;
* meur a bennroue
** Eber Finn, 1700 BC (AFM), 1287-1286 BC (FFE)
** Cearmna Finn, 1533-1493 BC (AFM), 1155-1115 BC (FFE)
** Finn mac Blatha, 952-930 BC (AFM), 725-705 BC (FFE)
** Duach Finn, 904-894 BC (AFM), 679-674 BC (FFE)
** Ailill Finn, 795-786 BC (AFM), 586-577 BC (FFE)
** Fiatach Finn, 36-39 AD (AFM), 25-28 AD (FFE)

## Lennegezh
* Huckleberry Finn, er romantoù *The Adventures of Tom Sawyer* hag *Adventures of Huckleberry Finn*
* *Phineas Finn*, e romantoù Anthony Trollope, *[[Phineas Finn]]* ha *Phineas Redux*
* *The Finn*, er romant skiant-faltazi *[[Neuromancer]]* gant William Gibson e 1984.
* **, ur romant gant Jon Clinch e 2007, diwar-benn tad Huckleberry Finn.

## Lec'hioù
###### 
* River Finn (County Donegal), 
* River Finn, Erne River tributary,

###### 
* Finn Lake, Minnesota, 
* Finn Township, Logan County, North Dakota,

## Pennadoù kar
* Fin 
* Fine
* Flynn
Lappland

**Lappland** (pe *Lapland* e saozneg) zo unan eus anvioù bro ar Samied e meur a yezh, pe rannoù anezhi.

## Lec'hioù
**Lappland*, pe Sápmi, bro ar Samied, en em astenn en hanternoz meur a stad, e Sveden, Finland, Norge, ha Rusia

###### 
*Lappland (Finland) (*Lappi*/*Lappland*), rannvro
*Lappland (proviñs) (*Lappi*/*Lappland*), proviñs (1938–2009)

###### 
*Lapland (Nova Scotia), e distrig Lunenburg, e Nova Scotia

###### 
*Laplandiya

###### 
*Lapland, Indiana, kêr en Indiana

###### 
*Lappland (Sveden), proviñs

## Traoù all
*''Lapland'' (film), film e 1957 gant Ben Sharpsteen
Leon Sant Mark

**Leon sant Mark** (*Leone di San Marco*, pe *Leone marciano*, en italianeg) eo arouez an avielour Mark, ha hini kêr Venezia.

## Mojenn

## Skeudennoù

Winged lion West facade St Mark's Basilica.jpg|Leon askellek sant Mark war Penniliz Sant-Mark.
Facade of Scuola Grande di San Marco (Venice) - Lion of San Marco.jpg|Leon askellek sant Mark war Penniliz Sant-Mark.
Coat of Arms of the Republic of Venice.svg|Skoed Venezia
Lion of Venice, Piazzetta San Marco.jpg|Leone Sant Mark e lein kolonenn piazza San Marco e kêr Venezia.
Vittore carpaccio, leone di san marco 02.jpg|*[[Leone di San Marco (Carpaccio)|Leone di San Marco]]*, livet gant Vittore Carpaccio
Leone di San Marco a Verona.jpg|Al leon e lein kolonenn ar piazza Erbe e Verona
Piazza dei Signori (Vicenza) - Statue of the Lion of Saint Mark.jpg|Leone marciano, e Vicenza.
venice%20-%20lion%20in%20the%20campo%20manin%2003.jpg%7Cleone%20alato%20in%20campo%20manin Leon akellek
Palazzo Ducale (Venice) - Porta della carta - Doge Francesco Foscari.jpg|Leon San Marco er *Porta della Carta* er Palazzo Ducale gant an Doge inginocchiato.
Udine-colonna del Leone marciano di piazza Libertà.jpg|Al *Leone marciano* e lein kolonenn ar piazza Libertà, en Udine - 
Osella Mocenigo 1703 Massimo.jpg| Osella (medalenn) graet e Venezi e 1703.
Udine-Leone marciano Arco Bollani.jpg| Udine - Leone marciano Arco Bollani
Leone marciano scalpellato.jpg| Leone di San Marco scalpellato dai napoleonici in sfregio alla Serenissima Repubblica di Venezia, tuttora visibile in Piazza dei Signori, e Verona
La Jangada

**La Jangada** pe **La Jangada, 800 lieues sur l'Amazone**, zo ur romant polis hag avanturioù gant Jules Verne, embannet en 1881.

Ur jangada zo ur radell, amañ ur pezh radell bras, anezhi gwez o tiskenn gant ar stêr. 

Emañ Joam Garral o tont eus Pérou, hag o tiskenn ar stêr Amazon evit mont da euredin e verc'h da gêr Belém do Pará, en aber.
Darjeeling (disheñvelout)

**Darjeeling** a zo

* ur distrig melestradurel e stad indian Kornôg Bengal
* ur gêr hag ur gumun e Kornôg Bengal
* un te gounezet e Bro Darjeeling
* ur merk lienerezh gall
* un dudenn en heuliad skinwel japanat *ガールズ&パンツァー Gāruzu ando Pantsā*
Amy Poehler

**Amy Meredith Poehler**, ganet e Newton (Massachusetts, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 16 a viz Gwengolo 1971, zo un aktourez hag ur fentigellourez stadunanat.
El bodeguero

**El bodeguero** zo ur ganaouenn spagnolek, war un ton cha-cha-cha, savet gant ar soner kuban Richard Egües (1926-2006), ha brudet gant ar c'haner stadunanat Nat King Cole. Kanet eo bet ivez gant al laz Orquesta Aragón.

## Liammoù
* Komzoù ar ganaouenn
*Diwar-benn marv Richard Egûes : El Tiempo
* Komzoù
Llanarth (Sir Fynwy)

:*Ur bajenn disheñvelout [[Llanarth]] zo ivez.*
**Llanarth**, pe **Llan-arth**, zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh e Kembre, e hanternoz Sir Fynwy. Emañ e-kreiz torgennoù, etre Y Fenni er gornaoueg ha Rhaglan er reter.

Da Sant Teilo eo gouestlet an iliz.

E 2011 e oa 892 a dud o chom er gumuniezh ha 69 anezho a oa kembraegerien (7,9%) 

## Notennoù
Sant Eflamm

**Eflamm**, penitiour, a vefe mab d'ur roue iwerzhonat. Dimezet e voe da Santez Enora.

Lidet e vez e ouel d'ar 6 a viz Du.
## Levrlennadur
* *Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
Joan Plowright

**Joan Ann Plowright, Baroness Olivier of Brighton**, DBE, anavezet evel **Dame Joan Plowright**, bet ganet d'an 28 a viz Here 1929 e Brigg (Lincolnshire, Bro-Saoz) a zo un aktourez soaz, er c'hoariva kenkoulz hag er sinema. Trede pried e voe da Laurence Olivier.

## Un nebeud filmoù
* 1956: *Moby Dick* gant John Huston
* 1960: *The Entertainer* gant Tony Richardson
* 1977: *Equus* gant Sidney Lumet
* 1990: *Avalon* gant Barry Levinson
* 1992: *Stalin* gant Ivan Passer
* 1996: *Jane Eyre* gant Franco Zeffirelli
* 2003: *I am David* gant Paul Feig
* 2008: *The Spiderwick Chronicles* gant Mark Waters

## Liammoù diavaez
Joan Plowright war IMDb
Vivien Leigh

**Vivian Mary Hartley** pe **Vivien Leigh**, bet ganet d'ar 5 a viz Du 1913 e Darjeeling (India) hag aet da Anaon d'an 8 a viz Gouere 1967 e Londrez, a oa un aktourez saoz, er c'hoariva kenkoulz hag er sinema.

## Un nebeud rolloù
Sant Turiav

**Turiav**, bet ganet e Tregoad e-kichen Lannolon, a voe eskob-abad Dol.

Lidet e vez e ouel d'an 13 a viz Gouere.

## Levrlennadur
* *Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
Marie-Josée Simon

**Marie-Josée Simon**, bet ganet d'an 11 a viz Here 1948 e Plouvien, a zo ur varc'houarnerez vreizhat.

## Levrlennadur
* *Les grands cyclistes bretons*, Georges Cadiou, Editions Alain Sutton, 2005
Starship Troopers (film)

**Starship Troopers** a zo ur film skiant-faltazi milourel ha flemmus stadunanat sevenet gant Paul Verhoeven ha skrivet gant Edward Neumeier, savet adal al levr skiant-faltazi Starship troppers gant Robert A. Heinlein. Bez eo ar film nemetañ er frañchiz a zo bet skignet er sinema. Budjed ar film a oa 105 milion a zollaroù. Berzh a reas gant 121 milion $ rastellet dre ar bed.
## An aktourien

* Casper Van Dien evit Johnny Rico: ur sportour skol brudet mat troet d'ur soudard troadegiezh.
* Dina Meyer evit Dizzy Flores: Kamladez skol Rico, amourous dioutañ heuliañ a ra anezhañ en droadegiezh egorel.
* Denise Richards evit Carmen Ibanez: Ur skoliad evit dont da vezañ kabiten ul lestr-egorel brezel hag amourous Rico.

## Temoù
### Politikerezh
*Starship Troopers* a bled gant temoù ar vrogarouriezh, an aotrouniezh, milourelezh, trevadennouriezh, hag an estrengas.
Jackie Chan

**Chan Kong-sang**, anavezetoc'h evel **Jackie Chan**, ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1954 e Hong Kong, zo un aktour, filmaozer, senarioour, produer filmoù, mest arz-emgannañ ha kaner sinaat. A-raok mont en industrielezh ar filmoù, e oa bet unan eus ar Seven Little Fortunes eus Akademiezh ar c'hoariva Sinaat e Skol Opera Peking. Eno e oa bet o studiañ an arzoù-emgannañ, ar jimnastik hag ar c'hoariva. Chan a zo bet aktour abaoe ar bloavezhioù 1960, gwelet eo bet en ouzhpenn 150 film. Gwelet eo evel unan eus brudetañ ha gant ar muiañ a levezon e-touez an holl aktourien filmoù birvidik, dreist-holl a-fed filmoù arzoù emgannañ.
Corinne Le Gal

**Corinne Le Gal**, bet ganet d'ar 1añ a viz Even 1961 en un tiegezh breizhat eus Loudieg e Gennevilliers, a zo ur varc'hhouarnerez.

## Levrlennadur
* *Les grands cyclistes bretons*, Georges Cadiou, Editions Alain Sutton, 2005
Georges Cadiou

**Georges Cadiou**, bet ganet e 1951 e Brest en un tiegezh eus An Uhelgoad, a zo ur c'hazetenner, skrivagner ha displeger sportoù gallek.

Labouret en deus evit Le Télégramme ha France Bleu Breizh Izel dreist-holl. Kuzulier-kêr UDB eo bet e Kemper.

## Un nebeud oberennoù
### Levrioù
* *L'Encyclopédie mondiale des Jeux Olympiques* (rann), Vaillant-Miroir Sprint, Pariz, 1979-80
* *Les Grandes Heures du Cyclisme breton*, Éditions Ouest-France, Roazhon, 1981
* *Les Grandes Heures du Football Breton*, Éditions Ouest-France, Roazhon, 1982
* *Les Grands du Cyclisme breton*, Keltia-Graphic, Spezed, 1990
* *Dieux et déesses, les Grands de l'Athlétisme mondial*, Messidor, Pariz, 1991
* *Les Origines des Sports en Bretagne et dans les Pays Celtiques*, Skol Vreizh, 1995
* *La Grande Histoire de l'Athlétisme en Bretagne*, Éditions du Télégramme, 1997
* *La Grande Histoire du Football en Bretagne*, Liv'Éditions, Ar Faoued, 1998
* *L'Hermine et la Croix gammée. Le mouvement breton et la Collaboration*, Éditions Mango, Pariz, 2001 (adembannet gant Apogée, Roazhon, 2006)
* *Toutes les cultures de Bretagne* (lodenn diwar-benn sportoù a-vremañ), Skol Vreizh, Montroulez, 2004
* *Les Grands Cyclistes Bretons*, Alan Sutton, 2005
* *Les Grands Noms du Football Breton*, Alan Sutton, 2006
* *Les Grands Skippers*, Alan Sutton, 2007
* *Les Grands du Sport Breton*, Apogée, Roazhon, 2007
* *Les Grands Duels du Cyclisme*, Alan Sutton, 2008
* *Huelgoat et les Monts d'Arrée, les rebelles de la montagne* (asambles gant Eliane Faucon-Dumont), Alan Sutton, 2008
* *La belle histoire du Stade Brestois*, Alan Sutton, 2010
* *Emsav, dictionnaire critique, historique et biographique : le mouvement breton de A à Z*, Coop Breizh, 2013, 368 p., 15,5 × 24 x 3,6 cm (ISBN 9782843465741)
* *La Gauche et la Revendication bretonne*, Yoran Embanner « Politikerezh », 2015, 210 p., 13 × 19 cm (ISBN 9782916579801)
* *Les Pionniers du cyclisme breton. De 1869 à 1939*, Lopereg, Locus Solus « Récits, histoire », 2015, 224 p., 14,5 × 20,5 cm (ISBN 9782368330807)
* *Huelgoat - Chaos des merveilles* (asambles gant E. Faucon-Dumont), Lopéreg, Locus Solus « Guides Milles », 2015, 64 p., 14 × 21 cm (ISBN 9782368330852, ISSN 2417-176X)

### Teulfilmoù
* *Les grandes heures du sport breton* asambles gant Hubert Béasse evit TV Breizh, 2002
* *Bernard Hinault : le cyclisme est un sport de combat*, asambles gant Hubert Béasse evit France 3
* *Le mouvement breton et la Collaboration*, asambles gant Hubert Béasse evit France 3
Amélie Le Gall

**Amélie Le Gall** lesanvet **Mademoiselle Lisette**, ur Vreizhadez eus Kintin, a oa ur varc'houarnerez er bloavezhioù 1890.

## Levrlennadur
* *Les grands cyclistes bretons*, Georges Cadiou, Editions Alain Sutton, 2005
Le Courrier Indépendant

**Le Courrier Indépendant** a zo ur gazetenn c'hallek vreizhat sizhuniek gwerzhet e Bro Loudieg.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
*Facebook
Sant Kler

**Kler** a voe eskob kentañ an Naoned.

## Levrlennadur
* *Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994

## Liammoù diavaez
* *Saint Clair et les origines de l'église de Nantes selon la véritable tradition nantaise*, Arthur de La Borderie, Plihon, 1884 a gaver e levraoueg niverel Roazhon 2
Llanbadog

**Llanbadog** (skrivet *Llanbadoc* e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Kembre, e Sir Fynwy. Emañ war lez ar stêr Wysg, a-dal da gêr Brynbuga.

E Llanbadog e voe ganet ar bevoniour Alfred Russel Wallace.

E 2011 e oa 806 a dud o chom er gumuniezh hag 81 anezho a oa kembraegerien (10,2%)

## Notennoù
Llandegfedd

**Llandegfedd** (saoznekaet e *Llandegveth*) zo ur gêriadenn eus kreisteiz Kembre, e Sir Fynwy. Emañ e kornaoueg ar gontelezh, war an harzoù gant distrig Torfaen, en hanternoz da gêr Casnewydd. E parrez Llangybi Fawr emañ.

Cronfa Llandegfedd zo ur virlenn anvet diwar ar gêriadenn, en hanternoz dezhi. Graet e oa bet e 1965 ha pesketaerien a-leizh a vez eno.

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Iliz Llandegfedd
Wealhþeow

**Wealhþeow** (skrivet ivez **Wealhtheow** pe **Wealthow**, ha distaget /ˈwæɑ̯lxθeːo̯w/, eo rouanez an Daned er varzhoneg hensaoznek *[[Beowulf]]*, ha kentañ meneg anezhi zo er werzenn 612. 
Wealhþēow zo ur vaouez eus an tiegezh, pe klan, Helming, skourr eus ar c'hlan Wulfing, hag an ozhac'h-meur anezhañ eo Helm, meneget ivez er varzhoneg hensaoznek all Widsith.
Dimezet eo da Hroðgar, roue an Daned. Mamm eo da zaou vab, Hreðric ha Hroðmund, ha d'ur verc'h, Freawaru. Krediñ a reer e talvez hec'h anv kement ha "sklavez estren".
Željko Pahek

**Željko Pahek** (Županja, Kroatia, Yougoslavia, 1954) zo un tresour ha skriver senario bannoù-treset kroat ha serb. Krouet en deus ar bannoù treset brudet "La Légion des imperméables" ha "Moby Dick".

## Oberenn
* *Astro-iđani*, Yougoslavia /Serbia/, 1981-1983. 
* *Après le Mur...*, Bro-C'hall, 1990.
* *Once upon a time in the future*, Stadoù-Unanet Amerika, 1991.
* *Depilacija Mozga*, Yougoslavia /Serbia/, 1997.
* *Badi kukavica i druge priče*, Yougoslavia /Serbia/, 2001.
* *Moby Dick* 1-2, Bro-C'hall, 2005.
* *1300 kadrova*, Bosnia-ha-Herzegovina, 2014.
* *Error Data (Chronicles by a Burnt Out Robot)*, Rouantelezh-Unanet, 2016.
* *La Légion des imperméables*, Bro-C'hall, 2016.

## Daveoù


## Liammoù diavaez
* *[http://www.bedetheque.com/BD-Legion-des-ompermeables-Tome-1-la-legion-des-impermeables-287767.html La Légion des Imperméables]* sur la Bédéthèque 
* Pahek, a bio, Modesty Comics, London  
* Pahek - Robeo and Ruliette, Short story, 10 pages 
* Željko Pahek, Lambiek Comiclopedia
Spitzkoppe

Ar **Spitzkoppe** (un anv alamanek, hag a dalvez kement ha "kern vegek") zo un doare menez, ur bern reier bras kentoc'h, etre Usakos ha Swakopmund e Dezerzh Namib, e Namibia. Reier greunit int, dezho ouzhpenn 120 milion a vloavezhioù, hag a sav a-greiz-holl diwar an tro-war-dro gwall blaen. Tapout a reont  metr a-us live ar mor, ur 700 metr bennak uheloc'h eget an dezerzh tro-dro. Un eil kern zo, anvet Little Spitzkoppe, hag a dap  metr a uhelder. 

Livadurioù graet gant tud eus ar bobl San a weler war lod eus ar reier. En tolead-se e oa bet filmet lod eus skeudennoù *[[2001: A Space Odyssey]]*.
Dragan de Lazare

**Dragan Lazarević** alias **Dragan de Lazare** (serbeg kirillek: Драган Лазаревић; 9 a viz Mae 1964 e Rio de Janeiro, Brazil) zo un tresour ha skriver senario serb ha gall Krouet en deus ar bannoù treset brudet *Rubine*, *Yves Rokatansky* ha *Acidités de couleur noire*.

## Bannoù-treset e Bro-C'hall
* *Une aventure de Yves Rokatansky*, senarier Lazar Odanović (alias "Lazzaro"), Sorg
# *Le témoin*, 1989.

* *[[Rubine]]*, senarier Mythic ha François Walthéry, Le Lombard
# *Les mémoires troubles*, 1993.
# *Fenêtre sur rue*, 1994.
# *Le second témoin*, 1995.
# *Serial killer*, 1996.
# *La disparue d'Halloween*, 1997.
# *America*, 1998.
# *Devoirs de vacances*, 2000.
# *96 heures*, 2002.

* *Acidités de couleur noire*, 2016

## Daveoù


## Liammoù diavaez
* Dragan De Lazare, Lambiek Comiclopedia
Zoran Tucić

**Zoran Tucić** (serbeg kirillek: Зоран Туцић; 30 a viz Here 1961 e Šabac, Serbia, Yougoslavia) zo un tresour ha skriver senario serb Krouet en deus ar bannoù treset brudet *Le Troisième Argument*, "Adam Wild",. "Vorloh" hag "Niti snova o moći".

## Daveoù


## Liammoù diavaez
* « Le Troisième Argument » de Zoran Tucić , Milorad Pavić et Zoran Stefanović (info), Association des Artistes Bandes dessinées de Serbie (USUS), 2016. 
* Comics creator: Zoran Tucić, Lambiek Comiclopedia 
* Zoran Tucić - IMDB
Zoran Stefanović

**Zoran Stefanović** (serbeg kirillek: Зоран Стефановић; 21 a viz Du 1969 e Loznica, Serbia, Yougoslavia) zo un skrivagner, skriver senario ha istorour bannoù-treset serb Krouet en deus ar bannoù treset brudet *Le Troisième Argument*..

## Oberenn

;C'hoariva
* *Ostrvska priča*, 1987.
* *Vikend sa Marijom Broz*, 1990.
* *Slovenski Orfej*, 1992.
* *Skaska o kosmičkom jajetu*, 1992.
* *Tačka susreta*, 1992.
* *Sneg nije beo*, 2009.

;Romantoù
* *Verigaši, roman o našima*, Everest media, Belgrade, 1993, 2012.

;Bannoù-treset
* *Le Troisième Argument* (Treći argument/The Third Argument), skrivagner Milorad Pavić, treser Zoran Tucić;
** Bata-Orbis, Belgrade-Limasol, 1995; 
** Heavy Metal Magazine, New York, 1998/1999/2000.
** YIL Edition, 2016.
* *Pod vučjim žigom*, treser Antoan Simić, *Stripmania*, Belgrade, 1996.
* *Knez Lipen*, treser Siniša Banović, *Parabellum*, Sarajevo, 2012.

;Histor ar bannoù-treset

* *The Comics We Loved: Selection of 20th Century Comics and Creators from the Region of Former Yugoslavia* (*Stripovi koje smo voleli: izbor stripova i stvaralaca sa prostora bivše Jugoslavije u XX veku*), Živojin Tamburić, Zdravko Zupan ha Zoran Stefanović, Omnibus, Belgrade, 2011.

## Filmoù
;Evel senarioour
* 1987 : *Pozdravi sve koji pitaju za mene*
* 1992 : *Slovenski Orfej'
* [[1993]] : *"Janusovo lice istorije"* 1-3
* [[1995]] : *Uske staze*
* [[2005]] : *Životi Koste Hakmana* ("Les vies de Kosta Hakman")
* [[2011]] : *Music of Silence*

;Evel produour
* [[2000]] : *Moj mrtvi grad*
* [[2005]] : *Životi Koste Hakmana*
* [[2008]] : *Largo Winch* (Casting: Serbia)

== Daveoù ==
<references />

== Liammoù diavaez==
* [http://www.imdb.com/name/nm2127509/ Zoran Stefanović] - IMDB 
*[http://www.rastko.rs/drama/zstefanovic/orfej/index_e.html Slavic Orpheus, a drama, official site]  
*[http://www.paulgravett.com/index.php/articles/article/comics_culture_in_yugoslavias_/ "Comics Culture in Yugoslavia: World-Class Innovators & Remarkable Visionaries"] by Paul Gravett, Préface de *The Comics We Loved: Selection of 20th Century Comics and Creators from the Region of Former Yugoslavia'', 2011.
Vivien Gamba

**Vivien Gamba**, a zo ur c'hizeller. 

## Un nebeud oberennoù
E Traoñienn ar Sent, delwennoù Elouan, Armel (gant Seenu Shanmugam), Meven (gant Seenu Shanmugam) hag Ivi (gant Seenu Shanmugam).

## Liammoù diavaez
*  Vivien Gamba sculptera la statue de Saint Elouan
Vivien

**Vivien** a zo un anv-bihan roet d'ar merc'hed er broioù saoznek ha d'ar baotred er broioù gallek. Un anv-tiegezh eo ivez.

## Adstummoù
**[[Vivian]], Vivyan*, anv roet d'ar baotred ha d'ar merc'hed e saozneg
**Vivienne*, roet d'ar merc'hed e saozneg ha galleg

## Tud
### Anv-bihan
#### Vivien

* Vivien Leigh, ganet Vivian Mary Hartley (1913–1967), aktourez saoz
* Vivien Cardone (ganet e 1993), aktourez stadunanat 
* Vivien Merchant, aktourez saoz
* Marc-Vivien Foé, melldroadour gall genidik eus Kameroun
* Vivien Gamba, kizeller
* Vivien Rolland, ruziker ha gourdoner gall

#### Vivienne

* Vivienne Chandler (g. 1947), aktourez c'hall
* Vivienne de Watteville (1900–1957), skrivagnerez saoz
* Violet Vivienne ("Vivi") Goonewarden (1916–1996), politikourez srilankat 
* Vivienne Haigh-Wood Eliot (1888-1947), skrivagnerez saoz, pried da T. S. Eliot
* Vivienne Segal (1897–1992) aktourez stadunanat
* Vivienne Spence (b. 1965), atletour jamaikan
* Vivienne Tam, stilourez stadunanat genidik eus Hong Kong
* *Vivienne Trumpy*, pe Vivi Gioi (1917–1975), aktourez italian
* Vivienne Westwood (g. 1941), kemenerez

### Anv-tiegezh
* Jean-Baptiste Vivien de Châteaubrun (1686-1775), skrivagner gall
* Alain Vivien, politikour gall eus an tu kleiz
* Alexandre-François Vivien, politikour gall en  kantved
* François Vivien, mouler belgiat en  kantved
* Joseph Vivien, poltredour gall
* Robert-André Vivien, politikour gall
### Anv-pluenn
* Renée (pe René) Vivien, pe Pauline Mary Tarn, barzhez c'hallek saoz lesanvet *Sapho 1900*


Vivien, Alexandre.jpg|Poltred Alexandre Vivien
Renée Vivien 1.png|Renée Vivien war-dro 1905
Vivian

**Vivian** zo un anv-bihan saoznek, a orin latin.

## Adstummoù
*Vivianus ha Viviana, anv Itron al lenn e mojenn Arzhur,
*Viviane e saozneg ha galleg,
*Vivien, Vivienne.

## Istor
Anavet eo an anv latin *Vivianus* abaoe ar  goude JK

## Tud
### Anv-bihan paotred
#### Vivianus
**Vivianus*, gwiraour roman e deroù an , meneget gant Ulpian ha gant Paulus.
*Flavius Vivianus (fl. 460), politikour eus Impalaeriezh roman ar Reter
*Sant Vivianus (marvet e 490), kentañ eskob Saintes, e Poatev.

#### Vivian
* Vivian Hunter Galbraith (1889-1976), istorour saoz
* Vivian Jackson (1946–2010), kaner reggae jamaikan, anavezet ivez evel * Yabby You*

#### Vyvyan
* Vyvyan Holland, pe * Vyvyan Oscar Beresford Wilde* (1886–1967), skrivagner saoz, eil mab Oscar Wilde ha Constance Lloyd

### Anv-bihan roet d'ar merc'hed

*Santez Vibiana (3e kantved)
*Santez Vivian (4e kantved)

#### Vivian
* Vivian Bang (ganet e 1983), aktourez stadunanat 
* Vivian Chow, pe 周慧敏 Zhōu Huìmǐn (ganet e 1967), kanerez hongkongat 
* Vivian Dandridge (1921–1991), aktourez stadunanat 
* Vivian Hsu, pe 徐若瑄 Xú Ruòx (ganet e 1975), kanerez taiwanat
* Vivian "Vivi" Janiss (1911-1988), aktourez stadunanat 
* Vivian Vance (1909–1979), aktourez stadunanat 

#### Viviana, Viviane
*Viviane ("Vivi") Fernandez (b. 1977), diskouerez-c'hiz vrazilian

#### Vyvyan ha Vyvyane
* Vyvyan Lorrayne, korollerez suafrikan
* Vyvyane Loh, pe *Hui-Shien*, romantourez malezian-stadunanat

#### Vivi

* Vivi Bach (1939–2013), kanerez danat
* Vivi Fernandes, dougerez-dilhad vrazilian
* Vivi Flindt (g. e 1943), korollerez danat
* Vivi Friedman (1967–2012), filmaozerez finnat

### Lennegezh

* Vivien de Mombranc, haroz gall en ur gurwerz eus an  kantved
* Vivian Grey, e romant kentañ Benjamin Disraeli e 1826
* Vivien eo Itron al Lenn en *Idylls of the King* gant Tennyson e 1859
* Vivian Joan Abbot Walker, er romant *Divine Secrets of the Ya-Ya Sisterhood* gant Rebecca Wells
* Vivian Sternwood, merc'h d'ar jeneral Sternwood er romant *The Big Sleep* gant Raymond Chandler

### Filmoù
*Vivian Ward, gast er film *[[Pretty Woman]]* (c'hoariet gant Julia Roberts).

## Notennoù
Melville

**Melville** zo un anv-lec'h hag anv-tiegezh saoznek a gaver e Bro-Skos ha Bro-Iwerzhon, disheñvel o orin avat. 

## Gerdarzh
Daou orin en deus ar ger.
E Bro-Skos e teufe eus an anv normanek Melleville pe Malleville, hini ur gumun vihan e Normandi, er Pays de Caux (en departamant gall Seine-Maritime bremañ). Ur marc'heg norman a vefe deuet ac'hano gant Gwilherm an Alouber, hag aet da chom da gostez Fife, e Skos. Kastell Melville eo kastell ar familh.

E Bro-Iwerzhon eo saoznekadur an anv gouezelek Ó Maoilmhichíl, da lavaret eo "diskennad eus Maoilmhichil". Melvill, hep e, zo ur stumm all.

## Anv-lec'h
*Enez Melville, anv meur a enezenn

###### 
* Bae Melville

###### 
* Melville, ur ger e Saskatchewan
* Ledenez Melville, e Nunavut

###### 
*Melville (Louisiana) 
*Melville (New York) 
*Melville (Rhode Island) 

## Anv bihan
* Melvil Poupaud, aktour gall parizian

## Anv-tiegezh
Ar veskonted Mellville zo ur familh noblañs skosat. Krouet e voe an titl e 1802.
* Andrew Melville (1545-1622), gouizieg, doueoniour ha barzh skosat
*Herman Melville, skrivagner stadunanat, bet skrivet gantañ Moby-Dick
*Jean-Pierre Melville, anv micher ur filmaozer gall

## Gwelet ivez
* Ville
* Merville
Atai

**Atai** a oa ur penn-meur kanak e Komale, e-tal La Foa. En 1878 e renas an emsavadeg kanak a-enep an drevadennerien c'hall. Meur a wech e voe trec'h war ar C'hallaoued. Lazhet e voe gant ur c'hanak.
Jean-Baptiste Vivien de Châteaubrun

**Jean-Baptiste Vivien de Châteaubrun** (1686, Angoulême - 1775, Angoulême) a oa ur skrivagner gall hag ezel eus an Académie française. Bet e oa 40 vloaz o kempenn daou bezh-c'hoari, met e vatezh a fazias, hag a implijas ar paper da bakañ boued, ma voe kollet labour e vuhez.

Hiriv ne chom eus e oberennoù nemet *Les Troyennes* (1734) .

## E oberennoù
* *Mahomet second, tragédie* (1714)
* *Les Troyennes, tragédie* (1751)
* *Philoctète, tragédie* (1755)
* *Astyanax, tragédie* (1756)
Vivien de Monbranc

**Vivien de Monbranc** zo ur marc'heg gall, haroz ur meurgan gallek heñvelanvet, savet en .

## Levrlennadur
*  *Vivien de Monbranc : chanson de geste du XIIIe siècle*, emb. Wolfgang G. Emen, 1987  – ''Librairie Droz''
Juan II Kastilha

**Juan II** (Toro 1405-1454 Valladolid) a oa roue Kastilha ha León etre 1406 ha 1454 .
Mab e oa da Enrique III «el Doliente», ha d'e bried Catalina de Lancáster.

## Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas:
* e 1420, da María Aragon (rouanez Kastilha),
* da Izabel Portugal (rouanez Kastilha).

## E varv
Beziet e voe e Cartuja de Miraflores.
Maria Theresia Josepha Aostria

**Maria Theresia Josepha Charlotte Johanna Aostria** (Firenze, 14 a viz Genver 1767–7 a viz Du 1827, Leipzig) a oa ur briñsez aostrian, deuet da vout rouanez Sachsen goude bezañ dimezet e 1787 da Anton Saks, roue Saks.

Merc'h e oa d'an impalaer Leopold II an Impalaeriezh Santel ha d'e bried María Luisa Spagn.
Maria Theresia Aostria

**Maria Tereza Aostria** e brezhoneg, *Maria Theresia von Österreich* en alamaneg, zo anv meur a briñsez : 

* Maria Theresia (1717–1780), arc'hdugez Aostria, rouanez Hungaria, rouanez Bohemia, pried d'an impalaer Franz Iañ an Impalaeriezh Santel;
* Maria Theresia Aostria (1767–1827), rouanez Sachsen;
* Maria Theresia Aostria (1816–1867), rouanez an Div Sikilia, pried da Ferdinando II an Div Sikilia,
* Marie Theresia Aostria (1845–1927), arc'hdugez Aostria. 

## Pennadoù kar
* Maria Theresia Aostria-Toskana
* Marie Therese Portugal (1855–1944)
Isabelle Nicoloso

**Isabelle Nicoloso**, bet ganet d'an 13 a viz C'hwevrer 1961 e Domont (Val-d'Oise, Bro-C'hall), a zo ur varc'houarnerez hag he deus graet hec'h annez e Breizh.

## Levrlennadur
* *Les grands cyclistes bretons*, Georges Cadiou, Editions Alain Sutton, 2005
Anton von Sachsen

**Anton ** *Clemens Theodor Maria Joseph Johann Evangelista Johann Nepomuk Franz Xaver Aloys Januar* **von Sachsen**, (1755 en Dresden; 1836 en Pillnitz bei Dresden) a voe roue Sachsen, war-lerc'h e vreur, adal 1827 betek 1836.

Mab e oa da Friedrich Christian von Sachsen ha d'e bried Maria Antonia von Bayern.

Breur e oa da Friedrich August Iañ *der Gerechte* (1750-1827), Dilenner Sachsen (1763-1806) evel *Friedrich August III*, kentañ Roue Sachsen (1806-1827) ha Dug Varsovia (1807–1815) evel *Friedrich August Iañ*.

## Dimezioù
Div wech e timezas:
*da Maria Carolina di Savoia
*da Maria Theresia Josepha von Österreich
Edwige Pitel

**Edwige Pitel**, bet ganet d'ar 4 a viz Even 1967 e Dinan, a zo ur varc'houarnerez vreizhat.

## Levrlennadur
* *Les grands cyclistes bretons*, Georges Cadiou, Editions Alain Sutton, 2005
Madame Yvonne

**Madame Yvonne** pe **Yvonne Kerdudo** hec'h anv en ti-kêr, bet ganet e 1878 e Plouilio, a oa ul luc'hskeudennerez vreizhat. Tenet he deus ouzhpenn 20 000 foto eus Tregeriz tro-dro da Blouared adalek deroù an  betek goude an Eil Brezel-bed.
Sant Senour

**Senour** a voe eskob Dol.

## Levrlennadur
* *Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
Leopold III

**Leopold III** zo anv meur a roue :

* Leopold III Aostria, margrave Aostria (1095-1136)
* Leopold III Habsbourg dug Aostria (1365-1379)
* Leopold III Anhalt-Dessau, priñs ha dug Anhalt-Dessau ( 1751-1817)
* Leopold III priñs Lippe (1851-1875)
* Leopold III Belgia (1901-1983), roue ar Velged (1934-1951)

## Pennadoù kar
* Leopold
* Leopold II
* Leopold IV
Leor Overenn (Minihi Levenez)

**Leor Overenn**, pe **Leor an overenn hag ar zakramanchou**, a zo ul levr-oferenn klok evit liderezh katolik ar sulioù hag ar gouelioù e brezhoneg, lakeet e brezhoneg gant *[[Kenvreuriez ar Brezoneg]]* ha *[[Minihi Levenez]]*. E skolveurieg eo skrivet ar brezhoneg evel holl embannadurioù Minihi Levenez.

Ennañ e kaver an tri bloavezhiad lennadennoù, ordinal an oferenn hag ar pedennoù-meur, ar gouelioù brasañ, Ispisial Eskopti Kemper ha Leon, oferennoù all, ar sakramantoù. Ti embann Minihi Levenez, 1997, 1435 p.,
Ar C'heloù Mad diskouezet d'ar vugale

**Ar C'heloù Mad diskouezet d'ar vugale, dre vandennoù treset**, a zo ur bannoù-treset yaouankiz, savet gant Jean-François Kieffer ha Christine Ponsard (*"L'Evangile pour les enfants en BD"*, ti-embann Fleurus Mame), troet e brezhoneg gant Alan Le Verge hag embannet gant Minihi Levenez e 2010.
Ennañ e kaver pennadoù pennañ istor Jezuz a Nazaret, kontet gant daou skrivagner a zoare. 
E peurunvan eo bet embannet al levr, er c'hontrol da embannadurioù all Minihi Levenez. Koulskoude, e peurunvan e vije bet skrivet "Ar C'heloù Mat" (gant un "t".)

## Levrlennadur
**Ar C'heloù Mad diskouezet d'ar vugale, dre vandennoù treset*, ti embann Minihi Levenez, 2010, 107 p.
Maria Antonia von Bayern

**Maria Antonia von Bayern** (*Maria Antonia Walpurgis Symphorosa*), 1724- 1780, a oa ur briñsez eus Bavaria, hag a oa sonaozourez, kanerez, klavisimerez, ha harperez an arzoù, brudet he c'hoariganoù * Il trionfo della fedeltà* (Dresden, hañvezh 1754) ha *Talestri, regina delle amazoni* (Nymphenburg, 6 C'hwevrer 1760). Rejantez Sachsen (1763 - 1768).

Ganet e oa Maria Antonia e Palez Nymphenburg e München. ha hi ar pevarvet bugel eus ur ribitailh seizh. He mamm a oa Maria Amalia von Österreich (1701-1756) hag he zad, an Dilenner Karl Albert Bavaria a deuas da vout Karl VII an Impalaeriezh Santel.

Desket mat e voe war an arzoù, sonerezh, liverezh, barzhoniezh.

## Pladenn
**Talestri, regina delle amazoni*. CD, Berlin: Folkert Uhde, 1999 ha 2003.
Saik Falc'hun

**Saik Falc'hun** (1913-1996), **Jean-François Falc'hun** en ti-kêr, **Yann-Frañsez Falc'hun** pa oa rener ar gelaouen *[[Kroaz Breiz]]*, a oa ur beleg breizhat hag un troour brezhonek.
 
Arabat droukveskañ anv ar beleg-se gant hini e genderv Frañsez Falc'hun (1909-1991), chaloni ivez eveltañ, a oa o kelenn brezhoneg e Skol-veur Roazhon da gentañ, hag e Skol-veur Brest da c'houde, hag a oa aluzenner-meur ar Bleun-Brug eus 1956 da 1959.

## Buhez
Ganet e oa Saik Falc'hun d'ar 17 a viz Du 1913 er Vourc'h-Wenn. Mont a reas d'ober e studioù da Gloerdi bras Kemper e 1932, ha goude-se da gloerdi skol-veur katolik Angers e 1936. Beleget e voe d'an 2 a viz Ebrel 1938. Bet gantañ e aotregezh war an deologiezh, e voe lakaet da gelenner e skolaj Sant-Frañsez e Lesneven e 1938. Goude-se e voe anvet ga gelenner e Kloerdi bras Kemper e 1939 : da gentañ kelenner filozofiezh, ha gouze-se kelenner gwir kanonek ha liderezh e 1946. Krouet e voe ar gelaouenn vrezhonek kristen *[[Kroaz Breiz]]* e 1948. Rener e voe ar gelaouenn-mañ betek an niv. 30 (Mae 1948-Here 1950).

Eus 1950 betek ar bloavezhioù 1955 e voe ivez noter an Iliz e-tal an ofisialded e Kemper. Anvet e voe chaloni a enor e 1953.

Eus 1955 betek ar bloavezhioù 1958 e voe person-kanton Gwitevede, ha goude-se, person-kanton Lesneven. Anvet e voe da berson-arc'hbeleg Kastell-Paol e 1967, met ret e voe dezhañ dilezel e garg e 1970 dre ma oa skoet klañv. Mont a reas da chom da di e vreur Klaoda Falc'hun, person Daoulaz e 1970, da c'houde da bresbital Dirinonn e 1982, a-raok mont da di-retred Keraodren e 1994. Mervel a reas e Brest d'ar 26 a viz C’hwevrer 1999.

Labouret en doa Saïk Falc'hun war-dro fin e vuhez gant Job an Irien evit lakaat e brezhoneg « *[[Liderezh an Eurioù|Pedenn an deiz]]* », ul levr-pediñ gant pedennoù pemdeziek an Iliz, ha goude-se gant Pêr Guichou ha Job an Irien evit gwelet en-dro holl an droidigezhioù al Levr-oferenn embannet gant Minihi Levenez e 1997.

## Oberennoù
### war anv François Falc'hun
*gant Jean-Luc Deuffic, *Daoulas*, Roazhon, emb. Ouest-France, 1981, 32 p. 
**Dirinon*, Roazhon, emb. Ouest-France, 1986, 32 p. 

### war anv Saik Falhun
**Buhez sant Hoarve (pe Herve)*, troet e brezhoneg hag e galleg diwar an destenn latin, *[[Sant Herve. Vie et culte|St-Hervé. Vie et culte]]*, Trelevenez, emb. Minihi Levenez, 1990, p.&nbsp;108-131, (levr divyezhek) 
**Buhez sant Paol a Leon*, troet e brezhoneg hag e galleg diwar an destenn latin, *[[Sant Paol a Leon|Saint Paul Aurélien. Vie et culte / Sant Paol a Leon]]*, Trelevenez, emb. Minihi Levenez, 1991, p.&nbsp;150-231, (levr divyezhek) 
**Confessio* ha *Lizer da Coroticus* gant Sant Patrig, troet e galleg diwar an destenn latin, *[[Sant Padrig (levr)|Sant Padrig]]*, Minihi Levenez, 1989, 64 p. (levr divyezhek).
**Santez Berhed (eil Buez, skrivet gant Gogitosus)*, troet e brezhoneg hag e galleg diwar an destenn latin, *Santez Berhed / Sainte Brigitte, vie et culte* (*Minihi Levenez* n°24, C'hwevrer 1994), p.&nbsp;30-58.
*Ur ganaouenn "Gwerz kilhog Dirinon", 1983, follenn-nij.

## Gwelet ivez
*Kenvreuriez ar Brezoneg
*Kroaz Breiz
*Minihi Levenez

## Notennoù
Linad

**Linad** (*Urtica*) zo un anv evit meur a spesad plant eus ar c'herentiad Urticaceae, gant delioù blevek. Unnek spesad anezho a gaver en Europa.

E-touez ar spesadoù anavezetañ emañ al *[[linad-skaot]]* pe *linad-bras* (*Urtica dioica*, etre 50&nbsp;cm hag 1 m uhelder, plant bividik) hag al *[[linad-grizias]]* pe *linad-bihan* (*Urtica urens*, nebeutoc'h eget 50&nbsp;cm uhelder, plant bloaziek). E Breizh e kaver ivez *[[Urtica pilulifera]]* (linad Molenez), *[[Urtica membranacea]]* (linad Bro-Vigoudenn).

Al linad-skaot hag al linad-grizias zo plant implijet evit louzaouiñ (implijet e vez o delioù hag o gwrizioù), hag anavezet-mat int evit se. Implijet e vez an delioù abalamour d’o ferzhioù troazhus ha skarzhus. Implijet e vez al linad-skaot ivez el labour-douar (evel temz) hag en industriezh (evit o gwiennoù). 

## Plant all
Plant all a reer "linad" anezho ivez, abalamour m'int damheñvel ouzh re ar genad *Urtica*. En o zouez emañ al "linad-du" (*Ballota nigra* L.), al "linad-fic'h" pe "linad-goeñvet" (*Stachys sylvatica* L. 1753), al "linad-c'hwezhet" (*Stachys palustris* L.), al "linad-flour" (*Lamium spp.* L.), al "linad-yar" (*Lamium amplexicaule* L.), al "linad-gwenn" (*Lamium album* L. pe *Lamium flexuosum* Ten.), al "linad-melen" (*Lamium galeobdolon* L.), al "linad-ruz" (*Lamium purpureum* L.).
Klask a ran

**Klask a ran. Katekiz ar vugale bloaz I** zo ul levr katekiz embannet gant Minihi Levenez e 1990, evit ar bloavezh kentañ a gatekiz (katekiz ar vugale CE1) gant ar gerent. 

Teir lodenn a zo : *Leor ar bugel* (divyezhek), *Levr ar gerent* (divyezhek), ul levrig muzikoù hag ar c’hasedig-klevout kantikoù nevez evit ar vugale, kanet gant Veronique Autret (Gwalarn) ha Charlez an Dreo.

Daou embann a zo, e skolveurieg, hag e peurunvan : « *Evid ma hellfe beza implijet gand an oll heb poan, on-eus moullet ar hatekiz e Skol-Veureg hag e Peurunvan. Lavarit deom peseurt skritur ho-peus c’hoant da gaout (SV pe ZH). Evid ar memez abeg, on-eus troet peb tra e galleg* » (Job an Irien, *Minihi Levenez* n°5, Here 1990).

## Kantikou ar Vugale : Klask a ran
Komzoù : Job an Irien, Sonerezh : Mikael Skouarneg, René Abjean
*Karet on gand Doue
*Meuleudi deoc’h (’vid an oll Zent)
*Gand ar re all
*Nouel da Jezuz
*O na kaer eo !
*An neb al labour
*Tad an oll
*On Tad
*Allelouia
*Me garfe
*Ha dimeger a ri, Mari ?
*Me ho salud Mari leun a hras
*Ni ho salud Sterenn Vor
*Kana a rin

## Liammoù diavaez
*Kantikou Bugale (Buez kristen) enlinenn, war lehienn eskopti Kemper ha Leon
Dremm an Aotrou

**Dremm an Aotrou. Katekiz ar vugale bloaz II** zo ul levr katekiz embannet gant Minihi Levenez e 1992, evit ar bloavezhiad a gatekiz en ur strollad (katekiz ar vugale CE2), savet e memes doare ha *[[Klask a ran]]*. 

Teir lodenn a zo : *Leor ar bugel* (divyezhek, 63 fajenn), *Levr an animatour* (divyezhek, 16 pajenn), ul levrig kanoù (82 follenn) hag ar c’hasedig-klevout a 15 kantik nevez evit ar vugale er CE2 ha CM1. E ti Cloître e Sant-Tonan e voe moullet *Dremm an Aotrou*.

Daou embann a zo, e skolveurieg, hag e peurunvan.

## Dremm an Aotrou, Kantikou an Aviel
Komzoù : Job an Irien, Sonerezh : Mikael Skouarneg, René Abjean
*Klask a ra ho tremm
*Klask a reem eur mignon
*Evidout eo ar Helou Mad
*Va ano eo ar Publikan
*War e veno
*Piou oc’h c’hwi Jezuz
*Ar Zamaritan mad
*Va Spered a roin deoh
*Klaskit ar wirionez
*Ne gondaonan ket
*’Baoe m’on deut da veza Per
*Eur bugel zo eet da goll
*Bartime ’vezan anvet
*Cheñvit ho kalon
*Embann a ran eur Helou Mad

## Liammoù diavaez
*Kantikou Bugale (Buez kristen) enlinenn, war lec'hienn eskopti Kemper ha Leon
## Notennoù
Muzikou Kantikou Brezoneg

**''Muzikou Kantikou Brezoneg a-viskoaz hag a-vremañ**. Recueil de partitions de Cantiques bretons de toujours et d'aujourd'hui*, a zo ul [[levr]] bras a 330 pajenn, gant muzikoù ar c’hantikoù brezhonek, komzoù ha troidigezh e [[galleg]], embannet e 2011 gant [[Ti embann Minihi Levenez|Minihi Levenez]] . 

Ennañ e kaver muzikoù kantikoù, [[salmoù]] ha kanoù ordinal an oferenn e brezhoneg hag evit an dud a blij dezho kanañ ar c'hantikoù brezhonek. E [[skolveurieg]] eo skrivet, evel al levr diaraok : *Kantikou Brezoneg a-viskoaz hag a-vremañ''. 

## Liammoù diavaez
*« Kantikou Brezoneg a-viskoaz hag a-vremañ » enlinenn, war lec'hienn eskopti Kemper ha Leon
Maria Amalia Aostria (1701-1756)

**Maria Amalia Aostria** (1701–1756), a oa priñsez-dilennerez Bavaria hag impalaerez santel, pried Karl VII an Impalaeriezh Santel.

Merc'h e oa da Joseph Iañ an Impalaeriezh Santel.

## He bugale
* Maximiliane Maria (*/† 12 Ebrel 1723)
* Maria Antonia Walburgis (1724–1780), 
** dimezet e 1747 da Friedrich Christian Saks.
* Theresia Benedicte ( 1725–1743)
* Maximilian III Joseph (1727–1777), Dilenner Bayern.
* Joseph Ludwig (1728– 1733)
* Maria Anna Josepha ( 1734– 1776),
** dimezet e 1755 da Ludwig Georg Simpert von Baden-Baden
* Maria Josepha Antonia (1739–1767)
** dimezet da Joseph II an Impalaeriezh Santel
Petroica longipes

***Petroica longipes*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.

Anvet e voe *Muscicapa longipes* (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an daou naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) ha Prosper Garnot (1794-1838).

## Doareoù pennañ

Dimorfegezh revel a ziskouez ar spesad dre m'eo teñvaloc'h pluñv ar pared evit hini ar parezed.

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged a bep seurt peurvuiañ ha kemer frouezh ivez.

## Annez
Ar spesad zo brosezat en Enez an Norzh hag en inizi Hauturu ha Kapiti (Zeland-Nevez).

## Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad — *Petroica australis longipes* — da b*[[Petroica australis]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Hugues de Payns

**Hugues II de Payns** (pe **Hugues II de Payens** a-wechoù), a oa ur marc'heg eus Champagn, anavezet-mat en abeg ma oa bet krouet gantañ ar vezin gristen a deuas da vezañ Urzh an Templ adalek 1129. Bezañ e voe ar mestr meur anezhañ eus 1129 betek e varv e 1136.

## E vuhez
N'ouzer ket kalz a dra diwar-benn lec'h ganedigezh **Hugues II de Payns** ha ne c'haller nemet goulakaat e oa bet ganet e-tro 1070-80. Mab e oa d'an Aotrou Hugues de Payns ha d'ur vaouez hag a zo chomet dianav hec'h anv ; ur mab all en devoe ar c'houblad, Acheus e anv. Hervez istorourien 'zo (an arc'heskob gall Guillaume de Tyr en o zouez) e vije ganet e Payns, ur gêriadenn hag a zo 12&nbsp;km er gwalarn da gêr Troyes, kêrbenn konted Champagn.

D'ar 27 a viz Du 1095, da-geñver sened-iliz Clermont, e voe roet lañs d'ar C'hentañ Kroaziadeg gant ar Pab Urban II (e-tro 1042-1099) evit ma vije dieubet an hent da Jeruzalem bet stanket d'ar birc'hirined gristen gant an Durked. Ne gemeras ket perzh **Hugues II de Payns** er groaziadeg-mañ a voe peurachuet gant dibenn Seziz Jeruzalem d'ar 15 a viz Gouere 1099. Ne voe nemet e 1104 ma ambrougas e bennaotrou Hugues Ier de Champagne d'an Douar Santel ma chomas e-pad tri bloaz a-raok distreiñ d'e di e 1107. Eurediñ a reas da Elisabeth de Chappes e 1108, ha pevar bugel en devoe (Gibuin, Isabelle, Herbert ha Thibaud) ganti.

## En Douar Santel da vat
Pan eas e wreg da Anaon e 1113 pe 14 e reas e vennozh mont d'an Douar Santel adarre ha d'ober e annez eno. A-gevret gant Godefroy de Saint-Omer e savas an Tour de Destroit, etre Haifa ha Césarée, da zifenn ha da wareziñ ar birc'hirined a oa gant o hent war-du Jeruzalem. Goude bezañ krouet Urzh Marc'heien Baour ar C'hrist gante e 1118 e fizias Baudouin II, roue Jeruzalem ar c'houlz, enne ul lodenn eus e balez a veze graet Templ Salomon anezhi. Anvet e voe an urzh nevez Marc'heien Baour ar C'hrist ha Templ Salomon diwar neuze, Geoffroy Bisol, André de Montbard, Payen de Montdidier, Archambault de Saint-Amand, Godefroy, Gondemare ha Roral anv ar varc'heien all.
[...].

## Levrlennadur
* Jacques Dubourg, *Les Templiers dans le Sud-Ouest*, Éditions Sud Ouest, 2001.

## Notennoù ha daveennoù
Chowchilla

**Chowchilla** a zo ur gêr eus kontelezh Madera, e Kalifornia. 18 720 a oa o chom enni e 2010, pa ne oa nemet 11 127 o vevañ eno er bloaz 2000. Chowchilla a zo 24 km e biz Madera, war un uhelder a 73 metrad. 

Bez eo Chowchilla ur gêr lec'h ma voe savet div greizenn skourr da departamant ar reizherezh hag an dizua, ar Central California Women's Facility hag an toull-bac'h Valley State Prison.

An anv "Chowchilla" a gav mammenn adal anv ar meuriad indianed Chaushila ur strollad indianed Yokut o devoe bet bevet eno.

## Tud
* Ronald D. Moore, skrivagner senario ha produer evit ar skinwel Amerikan
Steven Seagal

**Steven Frederick Seagal**, ganet e 1952 e Lansing (Michigan) (Stadoù-Unanet Amerika), zo un aktour stadunanat.