open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gwenllian

**Gwenllian** zo un anv kembraek roet d'ar merc'hed e Kembre. En istor ar vro e anavezer dreist-holl:

* Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan - (marvet war-dro 1136), priñsez Deheubarth, gwreg Gruffudd ap Rhys o Gaeo.
*Gwenllian ferch Rhys ap Gruffudd (XIIIvet kantved), eil pried Ednyfed Fychan
* Gwenllian ferch Llywelyn, pe *Ar briñsez Gwenllian* - (1282-1337) merc'h Llywelyn ap Gruffudd hag e wreg Elinor de Montfort,
*Gwenllian ferch Owain Glyndŵr (hanterenn gentañ ar XVvet kantved), unan eus bugale Owain Glyndŵr.
Baglan (kêriadenn)

**Baglan** zo ur gêriadenn eus kreisteiz Kembre, e-tal Port Talbot, e bwrdeistref sirol (seurt kontelezh) Castell-nedd Port Talbot.
Dont a ra an anv eus ar manac'h Baglan, diskibl da Ildud.

‎
Mayenne (departamant)

Ar **Mayenne** (**Mezven** a-wechoù e brezhoneg) zo un departamant gall abaoe 1790, e kornôg Bro-C'hall. Dont a ra an anv eus hini ar stêr Mayenne (Mezven e brezhoneg). Laval eo ar gêr-benn anezhañ.

## Douaroniezh

## Istor

## [[Arondisamant]]où
* Arondisamant Château-Gontier
* Arondisamant Laval
* Arondisamant Mayenne

## Kumunioù
* Kumunioù eus Anjev gozh a zo en departamant :
Ampoigné, Argenton, Athée, Azé, Ballots, Bazouges, Bierné, Beaumont-Pied-de-Bœuf, la Boissière, Bouchamps-lès-Craon, Bouère, Bourg Philippe, Brains-sur-les-Marches, La Chapelle-Craonnaise, Château-Gontier, Chatelain, Chemazé, Chérancé,Congrier, Cosmes, Cossé-le-Vivien, Coudray, Craon, Cuillé, Daon, Denazé, Fontaine-Couverte, Froid-Font, Fromentières, Gastines, Gennes-sur-Glaize, Grez-en-Bouère, Houssay, Laigné, Laubrières, Le Buret, Livré, Loigné-sur-Mayenne, [Longuefuye]], Marigné-Peuton, Mée, Méral, Mesnil, Niafles, Origné, Peuton, Pommerieux, Quelaines, Renazé, La Rouaudière, La Roë, Ruillé, Saint-Aignan-sur-Roë, Saint-Brice, Saint-Charles-la-Forêt, Saint-Denis-d'Anjou, Saint-Erblon, Saint-Fort, Saint-Gault, Saint-Germain-de-l'Homel , Saint-Laurent-des-Mortiers, Saint-Loup-du-Dorat, Saint-Martin-Villenglose, Saint-Martin-du-Limet, Saint-Michel-de-Feins, Saint-Michel-de-la-Roë, Saint-Poix, Saint-Quentin-les-Anges, Saint-Sulpice, La Selle-Craonnaise , Senonnes, Simplé, Varennes-Bourreau, Villiers-Charlemagne.

## Levrlennadur
* Gilbert Chaussis, luc'hskeudennoù gant Christian Bossu-Picat : *La Mayenne par monts et par vaux*, éd. Delroisse-Vendée.
* Gilbert Chaussis : *La Mayenne de village en village*, ­Éditions Librairie Siloë, Laval, 1984-1986, 4 levrenn.

## Liammoù diavaez
* 
* Ar prefeti
* Ar c'huzul-departamant
* Lec'hienn ofisiel an touristerezh
* ''En-mayenne.com''

## Notennoù ha daveennoù
Bronn

Ar **bronnoù**, pe an **divronn**, eo an anv a reer eus ul lodenn eus bruched an dud, paotred ha merc'hed, etre traoñ ar gouzoug hag ar c'hof. Tostaet e vez ar gerioù *bronn* ha brennig (eus *bren(n),* evel e-barzh Menez Bre, Brelevenez), evel ma tostaer *bron* ha *bryn* e kembraeg). 

Ur vronn zo un organ eus parezed ar bronneged (ar vaouez en o zouez), ennañ gwagrenn al laezh, hag a daol laezh a dalvez da vagañ ar re vihan adalek o ganedigezh. Kemmus eo o niver hervez ar spesadoù. 

An dud a reizh gourel o deus ivez pep a zivronn zo damheñvel o framm ouzh hini divronnoù ar maouezed, daoust ma ne vezont ket ken bras, abalamour ma tiorront er grouell diwar ar memes gwiadoù.

Gant ar baotred ne vez ket ken fonnus an divvronn peurvuiañ ha n'eus nemet ar merc'hed a ro laezh ganto. 

Areola an divronn zo liammet ouzh an empenn dre nervennoù, ouzh ar reizhiad goprañ peurgetket. Atizañ anezhe a ro ur gopr en empenn a vroud ar vaouez da vezañ atizet en-dro. A-drugarez d'ar reizhiad goprañ-se eo e ro parezed ar bronneged, hag ar maouezed, bronn d'o re vihan, hag a-drugarez d'ar goproù-se eo ivez e vez atizet an divronn e-doug an emzalc'h erotek.

## Studi ar vronn

## Mont en-dro

Magañ he bugel a ra ar vamm o reiñ he laezh dezhañ. Kemer a ra ar bugel beg ar vronn en e c'henoù ha denañ.

## Kleñvedoù an divvronn
* Krign-bev ar vronn

## Dilhad
Hiziv an deiz e vez gwisket divronn ar merc'hed gant brennidennoù peurvuiañ. 

## Toullerezh
Tud zo a blij dezho toullañ beg ur vronn pe ziv.

## Livadurioù

Jacopo Tintoretto 028.jpg|*Poltred ur vaouez*, gant Jacopo Tintoretto
François Clouet 002.jpg|*Dame au bain*, gant François Clouet, en devoa kemeret Diane de Poitiers da batrom a-hervez (war-dro 1571)
Bartholomeus van der Helst.jpg|*Anna du Pire*, gant Bartholomeus van der Helst
Barbara Strozzi 1.jpg|Barbara Strozzi, gant Bernardo Strozzi (1581–1644) 
Bartolomeo Veneto 001.jpg|Lucrezia Borgia, gant Bartolomeo Veneto 
Charlotte_Eckerman_by_Adolf_Ulrik_Wertmüller.jpg| Charlotta Eckerman, gant Adolf Ulrik Wertmüller, e 1784. 
Madame de Genlis by Lemoine.jpg| Stéphanie Félicité du Crest de Saint-Aubin (1746-1830)
Manet, Edouard - Blonde Woman with Bare Breasts.jpg|*Meleganez dispak he bronnoù*, gant Édouard Manet.


## Liammoù diavaez

* Skeudennoù eus bronnoù merc'hed
* Bezañ brazez ha diwall ar brennid
* Mareadoù kresk an divvronn 
* "Are Women Evolutionary Sex Objects?: Why Women Have Breasts"
## Pennadoù kar
* Beg ar vronn
* Bruched
* Gwezvoud, a reer *bronnoù-koukoug* eus o bleunioù
* Laezh
* Reiñ bronn
* Sav-bronnoù
* Tezh
## Notennoù
Megaclite (loarenn)

**Megaclite** (eus ar gresianeg Μεγακλειτη) pe **Yaou XIX** a zo ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-Veur Hawaii e voe dizoloet e 2000. E strollad Pasiphae emañ, ur strollad loarennoù hag a gelc'htro etre 22,8 milion a gilometradoù ha 24,1 milion a gilometradoù gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.

Tennañ a ra hec'h anv eus Megakleite, unan eus serc'hed Zeus.
Baglan

**Baglan** zo anv ur manac'h ha sant brezhon a voe desket, evel kalz a sent eus e amzer, e manati Llanilltud , e kreisteiz Kembre, war-dro ar VIvet kantved.

Lavaret e vez, hep prouenn a gement-se, e oa mab da Ithel Hael, ur priñs brezhon eus an tolead, hag e kuitaas e vanati da vont betek traonienn Nedd. Eno e savas iliz Baglan tra m'edo o vevañ en ul loch e-kichenik.

## Mojenn
Hervez ar vojenn e oa bet gwelet (gant Cadoc pe Iltud) o tougen tan en e sae manac'h hep deviñ anezhi. Illtud neuze a roas dezhañ ur vazh-eskob hag a lavaras dezhañ mont da sevel un iliz da lec'h ma kavje ur wezenn ha teir frouezhenn enni.

Kavout a eure ur wezenn ma oa gouzer d'ar moc'h, un hed d'ar gwenan, hag un neizh d'ar brini. Koulskoude e kavas gwell ul lec'h plaenoc'h, a zo pe e-lec'h m'emañ iliz Santez Katell hiziv, pe tostoc'h c'hoazh d'ar bae. Pezh a save bemdez a veze pe diskaret bep noz, pe nijet kuit, pe kaset e-harz ar wezenn. Ken skuizh e oa aet a-benn ar fin ma savas e iliz tost d'ar wezenn. Marteze e voe savet un iliz nevez all eno er Grennamzer, evel a c'hoarvezas alies, en enor da Sant Baglan, ha honnezh marteze eo an hini a voe devet e 1954, ha ne chom nemet rivinoù anezhi. A-hervez e voe miret ar vazh-eskob betek ar XVIIvet kantved.

## Baglan all
Ur Baglan all zo anavezet: er VIIvet kantved e voe savet Llanfaglan nepell diouzh Caernarfon, en hanternoz ar vro, e Gwynedd, gant ur sant all, Baglan ap Dingad,

## Pennadoù kar
*Lec'hioù anvet diwar anv ar sant: Baglan, Llanfaglan
*Arabat kemmeskañ gant an anv Baghlan, anv ur gêr en Afganistan. 

## Orin ar pennad
Troet diwar bennad ar wikipedia saoznek.

## Notennoù
Ross 128

**Ross 128** a zo ur gorrez ruz lec'hiet 10.92 bloavezh-goulou diouzh an Heol. Hec'h amezeg tostañ eo Wolf 359, 1.16 parsek pe 3.79 bloavezh-goulou diouti.

## Gwelet ivez

Roll ar stered tostañ

## Liammoù diavaez

Ross 128 war Solstation.com
Roll ar stered gant ezplanedennoù

Setu roll ar stered gant ezplanedennoù a zo bet gwiriet o bezañs. Evit a re a zo diasur c'hoazh, gwelit : Roll ar stered gant ezplanedennoù diasur.

## Stered bev

## Pulsaroù

## Korrezed gell

## Planedennoù dizalc'h

## Daveoù
Iduned

**Iduned** pe **Izuned** a oa ur manac'h brezhon hag un diagon hag a veve er . Deuet e oa da Vreizh da vevañ. E Kastellin e oa o chom, e peniti Lok-Iduned, marteze. Hervez lod e oa diskibl da sant Samzun, hervez lod all da Wennole, saver abati Landevenneg.

Patron Kastellin, Pleiben ha Pluzuned eo bet lakaet. Ne chom roud all ebet eus e vuhez.

## Anv-bihan brezhonek
Un anv-bihan peuzankouaet eo Iduned ivez. 

## Liamm diavaez
* ''Connaissez-vous le lion qui parle des saints Idunet et Guénolé ?'', Ouest-France 17/02/2019
Kartenn c'hrafikel

Ar **gartenn c'hrafikel**, pe **kartenn video**, a zo he roll kentañ e-barzh an urzhiataer treiñ roadennoù binarel da skeudennoù diskwelet gant ar skramm. Peurgas a ra ivez jedadennoù, e keñver skeudennoù pe get.

## Lodoù ur gartenn c’hrafikel

* Ur **mikroprosesor grafikel** (anvet GPU e saozneg - *Graphical Processing Unit*) hag a zo kalon ar gartenn. Peurgas a ra kement jedadennoù a zo d’ober evit mont a-benn da broduiñ skeudennoù. Warnañ e vez peurliesañ ur gwenter pe un distaner evit e yenaat.
* Ar **vemor video**. Derc’hel a ra ar skeudennoù produet gant programmoù ha kaset d’ar skramm, hag ivez roadennoù all implijet gant programmoù.
* An etrefas, peurliesañ e stumm PCI Express, etre ar gartenn c’hrafikel hag ar gartenn vamm.
* Al **[[lugelloù]]** a liamm ar gartenn ouzh ar skramm pe ar skrammoù. Peurliesañ e kaver lugelloù **DisplayPort**, **HDMI**, **DVI** pe **VGA**.
Modena

**Modena** ( ; *Mòdna* er rannyezh) zo ur gêr en Italia, e proviñs Modena, e rannvro Emilia-Romagna, war lez dehou ar stêr Po.

Ur gêr gozh eo, sez un arc'heskob, ha kêr-benn ar c'hefluskerioù : eno emañ labouradegoù Ferrari, De Tomaso, Lamborghini, Pagani ha Maserati hag o fennsezioù, war-bouez renerezh Lamborghini a zo e kêriadenn Sant'Agata Bolognese, nepell ac'haleno, e Proviñs Bologna avat.

## Istor
*Dugelezh Modena

## Tud dibar
* Luciano Pavarotti, c'hoariganer (tenor), ganet ha marvet e Modena (1935-2007)
* Domenico Ponziani, mestrc’hoarier ha saver studiadennoù echedoù italian, a zo bet ganet ha marvet e Modena
* Alessandra Riegler, mestrc’hoarierez echedoù italian, a zo bet ganet e Modena

## Gevellezed
Dimezet eo gant meur a gêr, Londrina e Brazil en o zouez.
Ennio Arlandi

**Ennio Arlandi** a zo bet ganet d'ar 21 a viz Genver 1966 e Tortona (Italia).
 
Mestrc’hoarier echedoù italian .

Mestr Etrebroadel eo.

Kampion Italia e 2002 e Saint-Vincent.

E 65vet kampionad echedoù Italia (Du - Kerzu 2005) e Cremona (Italia) e tapas an eilvet plas gant 8,5 poent diwar 11 warlerc'h Michele Godena.
Seizh gwezh e voe Kampion Italia dre Skipailh (1982, 1998, 1999, 2005, 2006 ha 2009).

2438 eo e renk Elo.

## Liammoù diavaez
* E fichenn Fide;
* E bartiennoù e Chess Games .
Michele Godena

**Michele Godena** a zo bet ganet d'an 30 a viz Even 1967 e Valdobbiadene (Italia).

Mestrc’hoarier echedoù italian, c'hoarier echedoù a-vicher.

2 526 eo e renk Elo d'ar 1 a viz Meurzh 2011.

Mestr Meur eo.

Kampion Italia e 1992, 1993, 1995, 2005 ha 2006.

## Liammoù diavaez
* E fichenn Fide
* E bartiennoù e Chess Games
Federico Manca

**Federico Manca** a zo bet ganet e 1969.

Ur mestrc’hoarier echedoù italian eo.

2425 eo e renk Elo.

Mestr Meur eo.

## Liammoù diavaez
* E fichenn Fide
* E bartiennoù e Chess Games
Niccolo Ronchetti

** Niccolo Ronchetti** a zo bet ganet d'an 10 a viz Genver 1989 e Bologna (Italia), zo ur mestrc’hoarier echedoù italian. 2417 eo e renk Elo.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e Chess Games
Elena Sedina

**Elena Sedina** a zo bet ganet d’ar 1añ a viz Even 1968.

Mestrc’hoarierez echedoù italian eo.

2352 eo he renk Elo.

Mestr Meur eo.

## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He fartiennoù e Chess Games
Jillian Evans

**Jillian "Jill" Evans** (ganet d'an 8 a viz Mae 1959 e Ystrad Rhondda, e traoñienn ar Rhondda, e kreisteiz Kembre) a zo ur bolitikourez kembreat. Ur gannadez europat eus Plaid Cymru ha prezidantez *[[Campaign for Nuclear Disarmament]]* evit Kembre eo.

Kadoriadez ar strollad e oa etre 1994 ha 1996 hag e 1999 ez eas da gannadez europat asambles gant Eurig Wyn. Mirout a reas he sez e 2004 hag adarre e 2009.

## Liammoù diavaez

lec'hienn ofisiel
Emglev Libr Europa

**Emglev Libr Europa** (anavezet ivez evel **Kevredad Dieub Europa**) a zo un emglev etre meur a strollad politikel emrener pe dizalc'hour eus Europa. 

## Istor
E 1981 e voe savet an Emglev gant strolladoù oberiant e meur a rannvro en Europa. E 1989 e voe bodet o c'hannaded e Parlamant Europa en ur bodad unvan. A-raok e oant rannet etre meur a gostezenn. E 1989 e oa bet ar gannaded-se e diabarzh ar strollad Kanevedenn (Rainbow Group) : ennañ e oa tro c'hannad eus Italia (Lega Nord ha Partito Sardo d'Azione), daou eus Spagn (Strollad broadelour euskarat ha Partido Andalucista), unan eus Belgia (Volksunie), unan eus ar Stad C'hall (Unione di u Populu Corsu, unan eus Breizh-Veur (SNP) hag unan eus Iwerzhon (Neil Blaney). A-gevret ganto e oa ivez pevar Danad eus ur strollad enebet ouzh Unaniezh Europa.

Seizh kannad en deus ELE e Parlamant Europa, abaoe dilennadeg Mezheven 2014.

* Josep Maria Terricabras, Esquerra Republicana de Catalunya, Katalonia
* Ernest Maragall, Nova Esquerra Catalana, Katalonia
* Jordi Sebastià, Compromís, Bro València
* Ian Hudghton, Scottish National Party, Bro-Skos
* Alyn Smith, Scottish National Party, Bro-Skos
* Jill Evans, Plaid Cymru, Kembre
* Tatjana Ždanoka, Evit Gwirioù an Dud en Latvia Unanet (Par Cilveka Tiesibam Vienota Latvija/За права человека в единой Латвии), Latvia

Unanet eo ELE gant Ar Re C'hlas e Parlamant Europa da ober ar bodad *Ar Re C'hlas-ELE*.

## Aozadur

### Identelezh gweled
Ul logo nevez a oa bet diskouezet gant an ELE d'an 13 a viz Du 2013. Hervez e pennsekretour, Jordi Sole, "*arouez ar youl-sevel ar strollad politikel evit mont war-raok etrezek un Europa all, un Europa disheñvel, eo al lizherenn E*".

### Izili

### Izili-arsellerien

### Izili kozh
Ar strollad flandrezat Volksunie a oa aet da get e 2001. Ar strollad flandrezat Sociaal-Liberale Partij (Spirit kent) a oa aet da get e miz Kerzu 2009. Al Lega Nord he doa kuitaet an Emglev e 1996. Ar Strollad broadelour euskarat en doa paouezet da vezañ ezel e 2004. An Union Valdôtaine, a oa unan eus diazezerien Emglev Libr Europa, he deus paouezet da gemer perzh en e oberiantizoù. N'eo mui un ezel abaoe 2007. An Union für Südtirol a oa bet diarbennet e 2008 goude ma oa bet disrannet e daou strollad bihan e 2007. An hini brasañ eus ar strolladoù, hag an hini en doa miret an anv, en doa nac'het asantiñ ouzh un diskleriadur a-zivout an islamofobiezh. Ar strollad Latvijas Krievu savienība zo bet skarzhet e 2022, goude m'he doa nac'het kannadez europat ar strollad-se votiñ un destenn a-enep aloubadeg Ukraina gant an arme rusian.

## Notennoù ha daveiñ


## Liammoù diavaez
* lec'hienn ofisiel
Daniel Contin

**Daniel Contin** a zo bet ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1962  e La Plata  en Arc'hantina.
Ur c'hoarier echedoù italian-arc'hantinat  a-vicher eo.
Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 1993.
C'hwevrer 2026: 2 201 eo e renk Elo *Standard*, 2 169 e renk Elo *Fonnapl* ha 2 133 e renk Elo *Luc'hedenn*, 2 517 eo bet e renk Elo *Standard* uhelañ.
## Kevezadegoù
### Kevezadegoù hiniennel
#### [[Kampionad arc'hantinat an echedoù|Kampionad arc'hantinat hollek]]

#### [[Kampionad italian an echedoù|Kampionad italian hollek]]

### Kevezadegoù hiniennel all

### Kevezadegoù dre skipailh
#### Kampionad skolveurel bedel
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Arc'hantina.

#### Kib kreizeuropat
C'hoari a reas e skipailh Italia.

#### Kampionad europat
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Italia.

#### [[Olimpiadoù echedoù]]
C'hoari a reas div wezh e skipailh Italia.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e Chess Games
*  E bartiennoù e 365 Chess
Rannvro Breizh

**Rannvro Breizh** zo ur rannvro eus ar Republik c'hall, ha n'eus ken nemet pevar departamant enni: Aodoù-an-Arvor, Penn-ar-Bed, Mor-Bihan hag Il-ha-Gwilen. Ne glot ket gant Breizh eta, a zo bet rannet etre pemp departamant, Liger-Atlantel ouzhpenn ar pevar meneget a-raok, e 1790, pa voe krouet an departamantoù gall. 

Stag eo Liger-Atlantel ouzh ar rannvro c'hall Broioù al Liger abaoe krouidigezh ar rannvroioù.

## Politikerezh Breizh

Abaoe dilennadegoù rannvro 2010 ez eo ar c'hengevreadur PS ha kleiz diseurt (40) -PCF (6) - "Ekologiezh Breizh" (6) a zo e penn Kuzul Rannvro Breizh. An UDB (4) hag ar Re C'hlas/EE (7) n'emaint ket eus tu ar Prezidant.

## Liammoù etrebroadel
### Keveleriñ

## Gwelet ivez
* Kuzul Rannvro Breizh

## Liammoù diavaez
*   Rannvro Breizh
*  Pennad db rannidigezh Breizh https://abp.bzh/michel-debre-l-unite-de-la-bretagne-un-crime--40967
*  Touristelezh e Breizh
*  Porched rannvroel an EBSSA
*  Un doser eus an EBSSA, stadegoù demografel ha sokial
*  Ur sell war an energiezh e Breizh
Delwenn

Un delwenn (liester : *delwennoù*) a zo un oberenn arz stummet diwar labour ar c'hizelloù, dezhi ar perzh bezañ arvestet he holl tuioù. Graet e vez gant ur c'hizeller pe un delwennour. Arz kizellañ an delwennoù a zo an delwennerezh, met gant kizellerezh e vez graet eus arz ar sevel an delwennoù d'an aliesañ. Evit enoriñ un den illur pe evit dispakañ arouezioù eo bet graet an delwennoù abaoe ar Ragistor. Hiziv e vez savet delwennoù dihervez evel ma vez graet gant meur a livour.

## Istor an delwennouriezh
Kavet eo bet delwennoù bihan eus ar Ragistor, evel an Den leon.

En Henamzer e vez kavet delwennoù hag a zo idoloù relijiel e Henejipt, India kozh, Henc'hres ha Henroma. E Gres ha Roma e veze savet delwennoù politikourien ha marc'hadourien ivez.

Er Grennamzer eo deuet war-wel kalz delwennoù eus ar Werc'hez Vari hag ar mabig Jezuz, hag eus Jezuz war ar groaz.

Delwennourien an Azginivelezh a zo bet awenet gant an Henamzer.

## Delwennoù gant perzhioù dibar
### Dre o implij
*delwenn-gañv
*delwenn-led
### Dre o stad
Emañ an delwenn unmaen uhelañ e India (e kêr Shravanabelagola) dezhi an uhelder 17 metr
### Dre o ment
Pa vez bihan e komzer eus un delwennig, pe ur skeudennig.

## Roll an delwennourien bennañ
* Donatello ha Michelangelo, eus an Azginivelezh italian
*Frédéric Bartholdi
*Armel Beaufils
*Antonio Canova
*Camille Claudel
*Pierre-Jean David d'Angers
*Fidiaz
*Jean Fréour
*Alberto Giacometti
*Jean-Antoine Houdon
*Aristide Maillol
*Auguste Rodin

## Delwennoù brudet
* Delwenn ar Frankiz e New York
* Delwenn ar C'hrist Dasprener e Rio de Janeiro
* Manneken Pis e Brusel
* Ar vorganez vihan e Kopenhagen
* delwennoù Enez Pask
* delwennoù Traoñienn ar Sent, e Kerne-Uhel

## Delwennoù meur aet da gaet
* Keurzelwenn Rodos e Gres
* Delwenn ar Roue Loeiz XIV e Roazhon
* delwennoù pennoù Stad ar broioù komunour : Lenin, Stalin, Ceaușescu...
* delwenn Saddam Hussein e Baghdad e 2003
* Boudaoù Bâmiyân en Afghanistan
Enotna Lista

An ***Enotna Lista*** (slovenieg evit Listenn Unvaniezh, Alamaneg *Einheitsliste*) pe **EL** a zo ur strollad a zifenn ar vinorelezh slovenat en Aostria. Krouet e voe e 1991 pa erlec'hias ar *Klub der slowenischen Gemeinderäte* a genstrolle meur a listenn sloveniat evit an dilennadegoù keodel.

Tra ma n'eo ket niverus a-walc'h ar sloveniz evit ma zizh Enotna Lista an toull-dor a zilennadur n'en-deus ket ar strollad kannidi e parlamant ar broviñs. 52 deleuriad en-deus, avat, e meur a guzul-kêr er ranvroioù divyezhek.

Un izel eus an Emglev Libr Europa eo.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar strollad
Porzh USB

Ur porzh a-steud eo ar porzh USB (Universal Serial Bus). Ur c'hetal enankañ/ec'hankañ herrekoc'h eo evelkent eget ar porzhioù a-steud skouer. Un adeiladezh a-steud a oa bet dibabet evit ar porzhioù-se dre-benn da :
* Galloud a ra un adeiladezh a-steud arverañ ur gemalenn eurier kalz uheloc'h eget an hini a c'hell ur porzh a-stur ober ganti. Ne c'heller ket ober gant talmoù re uhel gant ar porzhioù a-stur peogwir e c'hellfemp kaout ur forc'had etre ar bitoù o redek war an neudennoù.
* Marc'hadmatoc'h e vez ar funioù a-steud eget ar re a-stur.

## Ar reolad USB
Adalek 1995 e oa bet danzeet ar skoueriegezh USB evit kennaskañ un niver bras a drobarzhelloù.

Daou vod kehentiñ e vez kinniget gant ar skoueriegezh USB 1.0 :
* 12 Mbde (Mega bit dre eilenn) e mod tizh uhel,
* 1,5 Mbde e tizh izel.

Un nebeud sklaeradurioù a oa bet degaset gant ar reolad USB 1.1 hogen ne oa ket bet arwellet ar c'has.

Gant ar reolad USB 2.0 e c'hell ar c'has tizhout 480 Mbde. Al logo a-is a vez kavet war an drobarzhelloù testeniet USB 2.0 :

Ar trobarzhelloù USB 1.0, 1.1 ha 2.0 a zo keverlec'h an eil re ouzh ar re all hogen un drobarzhell USB 2.0 kennasket ouzh ur porzh 1.1 kas izel e vefe ar c'has bevennet da 12 Mbde evitañ. 

## Doareoù kennaskerioù USB
*Ar c'hennaskerioù benel hepken zo diskouezet amañ.

## Arc'hwelañ ar porzh USB
Pourchaset e vez gant an adeiladezh USB ur porzhañ d'an trobarzhelloù betek 15w da bep a drobarzhell. D'hen ober e vez arveret ur fun peder neudenn enni (ar porzhañ VBUS 5V, an tolz ha div neudenn evit ar roadennoù anvet D- ha D+).

Un dopologiezh e bus pe e steredenn e c'heller arverañ da gennaskañ an trobarzhelloù. Evit an dopologiezh e steredenn e vez arveret un tolper evel e vez graet evit an dopologiezh rouedad. An tolper USB ez'eus ennañ un enankañ ha lies ec'hankañ. Lod 'vez oberiat (pourchas a reont ur porzhañ) ha lod'all gousañvat (pourchaset e vez ar porzhañ gant an urzhiataer). Gant an dopologiezh USB e bus e vez kennasket an trobarzhelloù an eil re da heuilh ar re all.

Arveret eo ur c'homenad kehentiñ diazezet war hini gwalenn odeer implijet gant ar reolad "Token ring" evit ar c'hehentiñ etre an ostizoù hag an urzhiataer. 

Pep trobarzhell war an trevnad USB en deus un enneg war 7 bit. Neuze e c'heller kennaskañ ent diaser 128 (2^7) ostiz ouzh ur porzh USB. Evit gwir ne vez enneget nemet 127 ostiz war ar porzh USB pa e vez amberzet an enneg 0 evit an argerzh "Plug and Play".

Hirder uc'heg ar fun e c'heller kennaskañ trobarzhelloù an eil ouzh eben a zo 5 metr. Ouzhpenn-se e c'heller kennaskañ 5 tolper an eil ouzh egile. Neuze e c'heller sevel ur chadenn a drobarzhelloù USB 25 metr hed anezhi.

Arc'hwelañ a ra ar porzh USB gant ar mod "Hot Plug and Play". Gant ar mod-se e c'heller lugañ an trobarzhelloù hep lazhañ an urzhiataer ("hot plug" e saozneg).
Terrafurmiñ

An **terrafurmiñ** eo an argerzh damkaniel evit “douarekaat" planedennoù, loarennoù pe korfoù-oabl all evit ma c'helljen dont da vezañ tost o aergelc'h, o zemperadur, o ekologiezh da hini an Douar ha mat dre-se evit an dud d'en em staliañ eno. Da gentañ e oa un dodenn skiant-faltazi, bremañ gant an araokadennoù graet gant studi ar planedouriezh eo deuet da vezañ ivez un danvez studi skiantel. Implijet eo bet ar ger evit ar wezh kentañ gant Jack Williamson en un istor skiant-faltazi bet embannet e 1942, met ar soñj a gaver dija e 1930 en un istor skrivet gant Olaf Stapledon ma weler Gwener treuzfurmet gant an dud.
S/2003 J 4

**S/2003 J 4** eo anv da c'hortoz ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-veur Hawaii e voe dizoloet e 2003. Lodek eo-hi e strollad Pasiphae, ur strollad loarennoù a gelc'htro etre 22,8 milion ha 24.1 milion a gilometradoù gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.
Taolenn gronologel tierniezhioù Henegipt

## Taolenn an tierniezhioù
Pourchas a ra an daolenn amañ da-heul deiziadoù deroù tierniezhioù Henegipt hervez skiantourien disheñvel :

## Kronologiezh grafek tierniezhioù Henegipt

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:100 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-3150 till:-00
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:500 start:-3000

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:red
  id:GP   value:green

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -3100 till: -2860 color:PA text:"Iañ tierniezh" Prantad thinit
  from: -2860 till: -2730 color:PA text:"Eil tierniezh"  Henimpalaeriezh
  from: -2730 till: -2650 color:PA text:"IIIe tierniezh"  
  from: -2650 till: -2480 color:PA text:"IVe tierniezh"
  from: -2480 till: -2340 color:PA text:"Vvet tierniezh"
  from: -2340 till: -2170 color:PA text:"VIvet tierniezh"
  from: -2170 till: -2160 color:PA text:"VIIvet tierniezh" Kentañ marevezh etre Henegipt
  from: -2160 till: -2140 color:PA text:"VIIIvet tierniezh"
  from: -2140 till: -2100 color:PA text:"IXvet tierniezh"
  from: -2100 till: -2020 color:PA text:"Xvet tierniezh"
  from: -2130 till: -1980 color:PA text:"XIvet tierniezh" Krennimpalaeriezh
  from: -1980 till: -1780 color:PA text:"XIIvet tierniezh"
  from: -1780 till: -1620 color:PA text:"XIIIvet tierniezh" Eil marevezh etre Henegipt
  from: -1710 till: -1590 color:PA text:"XIVvet tierniezh"
  from: -1620 till: -1520 color:PA text:"XVvet tierniezh"
  from: -1620 till: -1530 color:PA text:"XVIvet tierniezh"
  from: -1620 till: -1530 color:PA text:"XVIIvet tierniezh"
  from: -1530 till: -1290 color:PA text:"XVIIIvet tierniezh" Nevezimpalaeriezh
  from: -1290 till: -1190 color:PA text:"XIXvet tierniezh"
  from: -1190 till: -1070 color:PA text:"XXvet tierniezh"
  from: -1070 till: -945 color:PA text:"XXIvet tierniezh" Trede marevezh etre Henegipt
  from: -945 till: -715 color:PA text:"XXIIvet tierniezh"
  from: -820 till: -715 color:PA text:"XXIIIvet tierniezh"
  from: -727 till: -715 color:PA text:"XXIVvet tierniezh"
  from: -780 till: -656 color:PA text:"XXVvet tierniezh"
  from: -672 till: -525 color:PA text:"XXVIvet tierniezh" Maread izek Henegipt
  from: -525 till: -402 color:PA text:"XXVIIvet tierniezh"
  from: -404 till: -399 color:PA text:"XXVIIIvet tierniezh"
  from: -399 till: -380 color:PA text:"XXIXvet tierniezh"
  from: -380 till: -342 color:PA text:"XXXvet tierniezh"
  from: -342 till: -332 color:PA text:"XXXIvet tierniezh"
  from: -332 till: -309 color:PA text:"Henegipt makedonian"
  from: -309 till: -30 color:PA text:"Ptolemaeed"
  barset:skip

:**Nota Bene :** n'eo ket resis ar fedoù a-raok ar VIIvet kantved kent J.-K.
Lacaille 9352

**Lacaille 9352** a zo ur gorrez ruz lec'hiet 3.52 parsek pe 11.47 bloavezh-goulou diouzh an Douar. Ar pevare tizh brasañ he-deus (6.9" dre vloaz). EZ Aquari, lec'hiet 1.29 parsek pe 4.21 bloavezh-goulou diouti, eo hec'h amezeg tostañ. Divarrek e oa bet ar pelseller Hubble da gavout ur blanedenn war he zro.

## Gwelet ivez
Roll ar stered tostañ

## Liammoù diavaez
Lacaille 9352 war Solstation.com
An tInbhear Mór

**An tInbhear Mór** ("an Aber Meur"; saozneg: *Arklow*) zo ur gêr vihan eus aodoù reter Iwerzhon, e Kontelezh Cill Mhantáin. 

Gevellet eo gant Châteaudun.
Bus stlennegel

**Un hollad ereoù alvezel (funioù pe forzhioù amredoù kevanek) e c'hell lies aveadurioù [[periant]]el korvoiñ ent boutin da gehentiñ kenetreze eo ur bus stlennegel**. Pal ar bus eo izelaat niver a forzhioù implijet da gehentiñ o voutinañ ur forzh roadennoù nemetken. "Hent tizh ar roadennoù" e vez graet anezhañ a-wechoù.

Pa vez al linenn implijet gant daou barzh periantel da gehentiñ kenetreze e vez graet anezhi "porzh periantel" (porzh a-steud, porzh a-stur...).

## Aroueziadurioù ar bus

Dezverket e vez ar bus gant niver ar stlennoù treuzkaset ent diaser. Klotaat a ra an niver-se (e bitoù) gant niver a linennoù alvezel a ra d'ober ar bus hag e vez treuzkaset ar roadennoù gante ent diaser. Ur bus 32 linenn dezhañ a c'hell neuze treuzkas stlennoù a-stur war an 32 linenn. Niver a linennoù a ra d'ober **ledander ar bus**.

Dezverket e vez ur bus ouzhpenn gant e **[[dalm]]** (e Hertz) eleze niver duilhioù (pe pakadoù) roadennoù degemeret pe kaset dre eilenn. Graet e vez **kor** (pe **amzervezh**) eus pep treuzkas pe degemer roadennoù. Evel-se e c'heller anavezout kas uc'hek ur bus (pe feur treuzkas uc'hek), eleze ar c'hementad roadennoù e c'hell dezougen ur bus dre unanenn amzer, o lieskementiñ e ledander gant e dalm. 

Ur bus a zo e ledander 16 bit hag e dalm 133 Hz a zo e gas :

16*133.10^6=2128.10^6  bit/s

pe 2128.10^6/8=266.10^6  eizhbit/s

pe 266.10^6/1000=266.10^3  ke/s  =  266 Me/S

## Aozañ ar bus

Aozet e vez ur bus gant un hollad a 50 pe 100 linenn alvezel e c'heller rankañ anezhe e tri is-rummad talvoudus :

* **Ar bus ennegoù** arveret da dreuzkas an ennegoù ("addresses") memor e fell d'ar c'hewerier haeziñ dezhe da lenn pe skrivañ roadennoù. Ur bus unank eo.

* **Ar bus roadennoù** a dreuzkas an ditouroù o tont pe da vont eus pe d'ar c'hewerier. Ur bus daouank eo.

* **Ar bus reoliñ** a dreuzkas an urzhiadoù (pe arc'hadoù) hag an arhentoù goubredañ ("synchronization signals") o tont eus an unvez lankañ hag o vont d'ar parzhioù periantel. Ur bus daouank eo.

## Ar busoù pennañ

E-barzh un urzhiataer e c'heller desellout daou rizh bus :

* **Ar bus reizhiad** pe bus diabarzh ("frond-side bus" e saozneg). Kevaraezañ a ra d'ar c'hewerier da gehentiñ gant memor greiz an urzhiataer (ar vemor vresk pe RAM).

* **Ar bus askouezh** pe bus enankañ/ec'hankañ a ro an tu da barzhioù an urzhiataer da gehentiñ an eil re gant ar re all (kantennoù kalet, porzh USB, porzh a-steud...). Galloud a reer ouzhpennañ trobarzhelloù nevez oc'h arverañ kennaskerioù askouezhañ ("slots") kennasket ouzh ar bus enankañ/ec'hankañ.
ProDG

**ProDG** (*Pro Deutschsprachige Gemeinschaft* en alamaneg) a zo ur strollad politikel hag a zifenn gwirioù an alamanegerien o chom e Kumuniezh alamanek Belgia, d.l.e. kantonioù Eupen ha Sankt-Vith. Ezel eo eus Emglev Libr Europa. Savet e voe e 2008 diwar ar *Partei der Deutschsprachigen Belgier* (Strollad Alamanegerien Belgia).

E bal eo anaoudegezh Alamanegerien Belgia evel ur gumuniezh yezhel gant an hevelep gwirioù hag ar c'hallegerien hag an nederlandegerien ha krouidigezh ur pevare rannvro hag a endalc'hfe an daou ganton ma komzer alamaneg. Oliver Paasch eo e brezidant.

Kemer a ra perzh e gouarnamant ar gummuniezh alamanek. Goude dilennadegoù 2014 o devoa 6 sez diwar 25, ha tapet o doa 22,2% eus ar mouezhioù. Oliver Paasch, penn ar strollad, eo ministr-prezidant ar Gumuniezh alamanek abaoe.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Winog

**Winog** a oa ur sant brezhon, ganet etre 640 et 650, ha marvet d'ar 6 a viz Du 716, pe 717, e Flandrez. D'ar 6 a viz Du, deiz e varv, e vez goueliet ar sant, hervez giz an iliz katolik.

## Gerdarzh
**Winog** (pe *Winoc*, *Winok*, hep ankouaat ar stummoù kozh *Uinnnoc* ha *Uinoc*), a zo un anv brezhonek kozh, 

Savet eo an anv diwar ar wrizienn *Uinn*, a zo *gwenn* e brezhoneg hon amzer, ha *gwyn* e kembraeg. *Gwennog* pe *Gwenneg* e vije er yezh a vremañ. Anv meur a zen eo bet evit-doare. 

## Istor pe vojenn

Hervez ar vojenn e oa niz, pe mab, pe breur, da Yezekael, roue Domnonea. Gant tri c'hile dezhañ, e eontr Judog (pe e vreur?), *[[Madog]]*, hag *Arnog*, e oa aet da-gaout *[[Bertin]]*, a oa diskibl da sant Kolomban, du-hont e hanternoz Bro ar Franked. 

Savet e voe gantañ abati *[[Sint-Winoksbergen]]*, anv flandrezek al lec'h a zo Bergues bremañ er Republik C'hall.

E 685, war c'houlenn sant Omer, e savas un abati all e Wormhout hag eno e voe beziet.

## War-lerc'h e varv
E 1024, distrujet abati Wormhout gant an Normaned, e voe savet un abati nevez gant Baudouin IV e Sint-Winoksbergen. Degaset e voe di relegoù ar sant a oa repuet ur pennad en iliz Saint-Omer. 

Da vare an Dispac'h gall e voe distrujet an abati hogozik penn-da-benn; miret e voe an tourioù.

## Lec'hanvadurezh
### Ar sant e [[Breizh]]
*Gallout a reer gwelout e anv en anv-lec'h *[[Gwinieg (kumun)|Vignoc]]*, en hanternoz da Roazhon.
*Krediñ a ra lod eo e anv ivez a zo en anv-lec'h Ploeneg, er C'hab Sizhun. War a seblant ez eus fazi aze. Enoret eo ar sant e Ploeneg koulskoude, en iliz *Sant Winog*.
*Enoret eo ivez e Brieg, Kombrid, Landrevarzeg ha Plourin. 
*An anv-se, eme lod, a zo da welout en anv abati Landevenneg, a oa gwechall *Lan-to-wenneg*. 
*Un anv-tiegezh eo e Breizh. Anaout a reer an anvioù *Guénec, Guennec, Guennoc*, met n'eo ket sur eo ar memes orin.

### Ar sant e [[Kernev-Veur]]
*E Kernev-Veur eo enoret sant Wednack ha kavout a reer an anvioù-lec'h *Lanwenock* ha *Landewednack*, tost-kar da Landevenneg Breizh.

### Ar sant e [[Kembre]]
E Kembre e kaver 
*ar sent *Gwynnog* ha *Winoch*;
*an anv-lec'h *Llanwnog*.
N'eo ket sur e vije ar memes den evel sant Breizh avat.
Meriadeg

**Meriadeg** zo un anv-bihan brezhonek, ha hini ur manac'h brezhon ha sant eus ar . 

## Yezhoù all
**Meiriadog* e kembraeg,
** Meriasek* e kerneveureg,
**Mériadec* e galleg.

## Ur sant
Meur a istor a gonter diwar-benn e vuhez. 

Hervez lod e vije bet genidik ar sant eus Kembre. Bet e vije oc'h avielañ Kerne-Veur hag o sevel ur chapel e Kammbronn (Camborne) eno, a-raok dont da Arvorig gant sant Gwinier. Dilestrañ en dije graet e Baden da avielañ al lodenn-se eus Breizh ha bevañ en un ti-pediñ e Stival.

Hervez ur vojenn all eo kontet ar manac'h Meriadeg da vezañ eus un tiegezh uhelidi, hini Konan Meriadeg, ur roue mojennel, a fellas dezhañ aozañ e zimeziñ. Met gwelloc'h e kavas an danvez sant tec'hel rak an danvez-gwreg, ha mont a reas da Gerne-Veur, da sevel un ti-pediñ. Anavezet eo eno evel *[[Meriasek]]*.

Dre ma oa heskinet ez eas en-dro da Vreizh. Dilestrañ a reas e Plouganoù, ha goude ur pennadig amzer eno, e *Traoñ Meriadeg* (Sant-Yann-ar-Biz hiziv), en em dennas e Stival. Dre ma oa brud vat war e anv e voe anvet da eskob Gwened e 659.

Mervel a reas eno e 666 ha beziet e voe en iliz-veur Gwened.

## Beunans Meriasek
Anaout a reer lodennoù eus e vuhez dre ur skrid kernevek, Beunans Meriasek, ur pezh-c'hoari peurechuet e 1504. 

## Ilizoù ha chapelioù
Enoret e vez sant Meriadeg e Baden, e Meriadeg, Pluvergad, Mourieg, Stival, Ar Faoued, Plouganoù, Sant-Yann-ar-Biz... Sant paeron parrez Kammbronn, e Kernev-Veur, eo ivez.

## Lec'hanvadurezh
*E Kembre: Cefnmeiriadog.

## Liammoù
* Diwar-benn Beunans Meriasek: Beunans Meriasek, 1504
Morwenna

**Morwenna** zo ur santez eus Kembre, ganet war-dro 480.
 

## He buhez
Hervez ar vojenn, e vije unan eus bugale niverus ar roue brezhon Brychan, pe Brychan Brycheiniog.
Desket e voe e manati Llanilltud Fawr, e Kembre, ha marteze ez eas ivez d'ur manati all da Iwerzhon.
 
Treuziñ a reas Mor Hafren da sevel Morwenstow, e Kerne-Veur, war an aod. Alese e c'halle, pa veze digoumoul an oabl, gwelout he bro c'henidik. 

Penitiourez e oa en ul lec'h anvet Hennacliff, war ur garreg anvet Raven's Crag (*karreg ar vran*). Sevel a reas iliz Morwenstowe hec'h-unan, ha dougen a rae ar vein war he fenn. Un deiz e paouezas da labourat, evit ober un diskuizh, hag alese e strinkas dour ar stivell a weler er c'hornôg d'an iliz.

He breur Nectan a deuas d'he gwelout, pa oa war he zremenvan, d'he sevel ur wech c'hoazh, dezhi da welout aod o bro, Kembre, en tu all d'ar mor.

Ur c'hoar dezhi a oa anvet Marwenna. Tud zo a lavar eo ar memes den evel Merin, pe Merryn, a seblant bezañ ur gwaz.

N'eo ket stag hec'h anv ouzh istor Breizh e doare ebet. Met ken brezhonek eo hec'h anv ha re ar sent vrezhon all deuet eus Kembre da Vreizh.

## Pennadoù kar
*Dewi

## Liamm diavaez
*Early British kingdoms: St. Morwenna
Sav-bronnoù

Ar **sav-bronnoù** zo ur vrennidenn a zalc'h bronnoù ar maouezed nemet ne c'holo ket anezho penn-da-benn. An hini a wisk ar sav-bronnoù a glask diskouez begoù he divvronn, goude ma vo lakaet un hiviz warne. 

En un doare dizereat e vez graet ur sav-tezh eus an tamm dilhad-se ivez.


Redresse seins.jpg|Sav-bronnoù gwenn
Redresse seins 2.jpg|Sav-bronnoù du
Hiviz

Un **hiviz** zo ur pezh dilhad a vez douget gant ar merc'hed en Europa hag a c'holo ar c'horf a-us d'an dargreiz.

E kotoñs pe seiz e vez graet an hivizoù alies, milginoù, hir pe verr, ha nozelennoù dezho. 

Peurvuiañ e vez gwisket ur vrennidenn dindan o hiviz. Kinklet e c'hallont bezañ gant dantelezh a-wechoù.

## Hiviz ha roched
Ur roched eo a vez douget gant ar baotred.

## Hiviz-noz
Un hiviz-noz a vez douget da gousket; meur a seurt zo: re hir, ha re verr.

## Krennlavar
* *Kant bro kant giz / Kant plac'h, kant hiviz.*


BOUTON Boutonnez geste patient.jpg|Hiviz e Bro-C'hall, 1905
Highland Dance 002.jpg|Dañserez skosat o tougen an *Aboyne dress* hag un hiviz wenn, 2005
Soraia Chaves-Portugal Fashion.jpg|Un hiviz e Portugal, 2005
Gwenvael

Un anv-bihan eo **Gwenvael** (]), pe *Envel* (un adsavadur diwar anv Lokenvel, a c'hoarvez eus "log" + "Gwenvael" met komprenet evel "lok" + "Envel"), diwar anv ur sant brezhon kozh. 

## Orin
Er  e oa Sant Wenvael o vevañ evel penitiour e Koad-an-Noz, e-kichen Benac'h, e Bro-Dreger. Breur e oa da santez Yuna.

## Gouel
Lidet e vez d'an 23 a viz Kerzu.

## Anv-lec'h
Ur barrez a zo dindan e warez, Lokenvel, e-kichen Benac'h.

## Tud
*Gwenvael Jequel, rener Skol an Emsav (betek 2021), prezidant Bodad-aliañ Ofis Publik ar Brezhoneg.
*Envel Kervoas, skrivagner brezhonek.

## Notennoù ha daveoù
Wang Hao (c'hoarier echedoù)

*Wang eo an anv-familh.*

**Wang Hao** a zo bet ganet d'ar 4 a viz Ebrel 1989 e Harbin, Heilongjiang (Sina).

Mestrc'hoarier echedoù sinaat.

Mestr Meur Etrebroadel e teuas  da vout e 2005, p'edo c'hwezek vloaz, hep bout bet Mestr Etrebroadela-raok, gant an disoc'hoù bet tapet e 2005: e miz C'hwevrer en *Open Aeroflot* e  Moskov (Rusia), e miz Ebrel en *Open [[Dubai]]* (Emirelezhioù Arab Unanet) hag e miz Eost en *Open Malaysian Tan Chin Nam  Open*e Kuala Lumpur (Malaysia). 
Tournamant « Open » Dubai (miz Ebrel 2005) a voe e dournamant meur kentañ. N'edo ket titlet pa gemeras perzh: souezhet bras e voe an den o welet anezhañ o kemer ar c'hentañ plas en un doare splann gant 7 poent diwar an 9 hini posupl, dirak 53 Mestr Meur ha 30 Mestr Meur Etrebroadel.
E miz Here 2007 e oa 2643 e renk Elo, pezh a lakae anezhañ er 75 plas er bed hag er 5 hini e Sina.
Tournamant « Open » Dubai (miz Ebrel 2005) a voe e dournamant meur kentañ. N'edo ket titlet pa gemeras perzh: souezhet bras e voe an den o welet anezhañ o kemer ar c'hentañ plas en un doare splann gant 7 poent diwar an 9 hini posupl, dirak 53 Mestr Meur ha 30 Mestr Meur Etrebroadel.
2 701 edo e Renk Elo e miz Even 2025, an hini kreñvañ o vout 2 763 e miz Genver 2020.
## Daveoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn (FIDE)
* E bartiennoù e Chessgames
* Trec’h e tournamant « Open » Dubai (Miz Ebrel 2005)
Prantad raktierniezh Henegipt

Ar prantad raktierniezh e Henegipt eo ar prantad, nebeut anavezet c'hoazh, a zeuas a-raok unanidigezh ar vro ha kreizennadur ar galloud etre daouarn ar faraoned. Ar prantad a ya dre vras eus -5000 da -3000, hag isrannet eo e pevar maread:
* Prantad badarian (-5000 da -4000)
* Prantad amratian, pe Nagada I (-4000 da -3500)
* Prantad gerzean, pe Nagada II (-3500 da -3200)
* Prantad prototierniezh, pe Nagada III (-3200 da -3000)
Douar-Nevez ha Labrador

**Douar-Nevez ha Labrador** (saozneg: *Newfoundland and Labrador*, galleg: *Terre-Neuve-et-Labrador*, iwerzhoneg *Talamh an Éisc agus Labradóir*, latin *Terra Nova*), a zo ur broviñs eus Kanada, an dekvet hini hag a zo aet er C'hengevread. Div rann vras a zo gant ar broviñs: diouzh un tu emañ Enez an Douar-Nevez ha diouzh an tu all, war an douar bras, emañ Labrador, war aod Meurvor Atlantel Kanada. E 1949, pa oa bet ebarzhet ar broviñs, e oa an **Douar-Nevez** anv ar broviñs a-bezh, met ent-ofisiel eo deuet da vezañ **Douar-Nevez ha Labrador** d'ar 6 a viz Kerzu 2001 da-geñver un adweladenn a-ratozh eus bonreizh Kanada.

Saozneg eo ar yezh a vez komzet ar muiañ, met galleg a vez komzet ivez.
Théodore Hersart de La Villemarqué

Ar beskont **Théodore Hersart de La Villemarqué**, *Kervarker* e brezhoneg, zo ur yezhour breizhat troet gant sevenadur Breizh. Ganet e oa e Kemperle d'ar 7 a viz Gouere 1815, ha marvet d'an 8 a viz Kerzu 1895 e Kemperle ivez. Brudet eo e oberenn Barzhaz Breizh, un dastumad gwerzioù ha sonioù hengounel. Bras eo bet e levezon war an emsav sevenadurel.

## Yaouankiz Kervarker
Pa oa yaouank e veve e Maner ar Genkiz, e Nizon, e-kichen Pont-Aven. E vamm, ar gontez Maria-Ursule Feydeau de Vaugien, a ouie mat a-walc'h brezhoneg, ken dre gomz ken dre skrid, ha krog e oa da zastum kanaouennoù brezhonek.
Pa oa Kervarker studier e skolaj jezuisted Gwened e tremene e vakañsoù er maner o tiskrivañ war karnedoù pozioù ha tonioù kanaouennoù brezhonek kanet gant meveleion peurliesañ : peizanted, micherourion, servijourion...
E-pad 150 vloaz e chomas ar c'harnedoù-se gant ar familh, betek ma voent fiziet er c'hlasker Donatien Laurent.

## Breizh
## Kembre
Mignon e oa gant an istorour ha troer kembreat Thomas Price.

## Oberennoù
*1859 : *La Légende Celtique en Irlande, en Cambrie et en Bretagne – Suivie des textes originaux Irlandais, Gallois et Bretons rares et inédits*, L. Prudhomme, Sant-Brieg, 1859 & Éditions Monnier, Paris, 1864.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*
*
Skol-veur Roazhon

**Skol-Veur Roazhon** a oa an anv a veze eus ar skol-veur savet er gêr-se a-raok ma voe rannet ha krouet Skol-Veur Breizh-Uhel, distaget diouzh Skol-Veur Roazhon 1.

E 2022 ez eus kaoz kreñv da adunvaniñ an div skol-veur en-dro

## Notennoù ha daveennoù
Kammbronn

Ur gêr eus Kernev-Veur eo **Kammbronn** (LFE: [kam'brɔn:], Camborne e saozneg). 20&nbsp;010 den a oa o chom eno e 2001, ha 45&nbsp;000 en tolpad kêrioù a-bezh (gant Rysrudh).

Gevellet eo **Kammbronn** gant Santez-Anna-Wened.

## Orin
Dont a ra an anv *Kammbronn* eus "kamm" ha "bre" (kar d'ar c'hembraeg "bryn"), tost d'ar ger bronn (heñvelstumm eo *bre* ha bronn). 
Stag eo an anv eus buhez ar sant brezhon Meriadeg.

Brudet eo bet Kammbronn er broioù saoznek abalamour d'ar mengleuzioù staen ha kouevr a oa er c'hornad.

## Lennegezh
Brud he deus tapet Kammbronn gant embannadur romant *Alan M. Kent* *Proper job, Charlie Curnow !* e 2005, a c'hoarvez e *Trelawney Estate*.

## An anv e-maez Kernev-Veur
* E Zeland-Nevez e kaver an anv Camborne, ur rakkêr da Porirua, diorroet gant ur gompagnunezh renet gant un den anvet Arthur Cornish. Anvioù eus kernev-Veur a zo bet roet d'an darn vrasañ eus ar straedoù.

## Liammoù diavaez
*Photographs of Camborne from Views Of Cornwall
*CPR Regeneration - An introduction and outlining of CPR and its aims.
*South Crofty Mine - The official South Crofty mine owners website.
*Trevithick Day - Trevithick Day - Camborne
*  Richard Trevithick
* World's First 'Car' Journey 
* Trevithick Day Images
* The Mines of Camborne
* Famous Camborne Mines
*Camborne Town Council - Keleier kêr.
*Camborne Rugby Club
*Camborne Hill
*Camborne Rugby Songs
*Camborne School of Mines
*Camborne MP - Julia Goldsworthy
* Cornwall College, Camborne
*Camborne Music Festival
*Camborne Town Band
*South Crofty Collection
*Troon Cricket Club
*Troon and Beacon Exiles
*Beacon Cricket Club
*Camborne Old Cornwall Society
Brieg (sant)

**Brieg** (409-502), *Briog* e kembraeg, eo anv ar manac'h, ha sant, deuet eus Kembre, en deus roet e anv da gêr Sant-Brieg, hag en deus krouet eskopti Sant-Brieg. D'ar 1añ a viz Mae emañ gouel ar sant.

Tud zo a soñj gante eo ar memes sant evel Briag (a gaver en anvioù-lec'hioù Sant-Briag ha Boulvriag) hag a zo brudet da vezañ deuet eus Iwerzhon; tud all a soñj ez int daou zen disheñvel, gant daou anv damheñvel. 

## Orin an anv
Dont a ra an anv eus *bri*, gant an dibenn *eg* e brezhoneg, *og* e kembraeg. 
E brezhoneg kozh (pe kembraeg kozh) e oa *awc*: troet *awc* da *euc* (hag alese da *eg*) pe da *og*. 

## E vuhez
Ganet eo war-dro ar bloavezh 409 e rouantelezh Ceredigion, a zo hiziv ur gontelezh eus Kembre. Paganed e oa e dud.
Diskibl e voe d'ar Galian Jermen Auxerre, a zeuas da Enez Vreizh da brezeg. Pa voe echu e dro gantañ ez eas Brieg d'e heul da C'halia.

E 447 e voe beleget, ha mont a reas da avielañ Arvorig. Dilestrañ a reas, a-hervez, en Aber-Ac'h, ha sevel ur manati e Landreger. Diwezhatoc'h e treuzas Mor Breizh en-dro hag ez eas da avielañ tud Kembre.

Degouezhet war-dro 70 vloaz e tistroas da Arvorig hag e savas ur manati e genou ar stêr Goued, war un douar roet dezhañ gant ar c'hont Liwil, a oa kar dezhañ. Kreskiñ a reas ar manati, betek dont da vezañ ur gêr, kêr Sant-Brieg. Mervel a eure war-dro 502. War ar skeudennoù anezhañ en gweler gant teir yalc'h ouzh e c'houriz, evel arouez e vrokusted ouzh ar re baour. 

Bezañ ec'h eo unan eus Seizh sant diazezer Breizh, hag enoret eo gant perc'herined Tro Breizh.

## Lec'hioù arall
*E Llandyfriog, e Kembre, e vije bet ur manati savet gant **Brieg**.
*Gantañ ivez eo bet savet parrez Saint Breock e Kernev-Veur.
*Ouzhpenn e kêr Sant-Brieg e kaver e anv: emañ ivez e-barzh anv parrez Brieg, e Kerne Izel, hag e Sant-Brieg-an-Ivin, e Bro-Roazhon.
*Ur gêr e Kanada, e Saskatchewan, a zo anvet Saint Brieux, dre ma'z eo bet savet gant divroidi eus Breizh. 

## Liammoù diavaez
 
*Early British Kingdoms: Children of Brychan Brycheiniog
**Early British Kingdoms: Brioc
*Lec'hienn eskopti Sant-Brieg
Camborne

**Camborne** a zo 
*anv saoznek ur gêr eus Kernev-Veur a zo Kammbronn hec'h anv kernevek;
*anv ur gêr eus Zeland-Nevez, krouet gant divroidi eus Kernev-Veur.
Kizellañ

**Kizellañ** zo un arz ma taolenner un dra bennak pe un den bennak e teir ment, diwar reiñ stumm d'un danvez bennak, evel maen, kod pe ur metal bennak.

Pa vez kaoz eus mein e vez anv eus *benañ* ivez. Teuzet ha moulet e vez ar metal kentoc'h eget e venañ.

Gant ur gizell e vez kizellet peurvuiañ.

## Kizellerien brudet

## Skeudennaoueg

E-barzh Iliz Sant-Pêr Sant-Nikolaz-ar-Pelem.jpg|Iliz Sant-Pêr, Sant-Nikolaz-ar-Pelem
Kalvar Gurunuhel.jpg|Kalvar Gurunuhel, 
Carnac.- Eglise St Corneyl (Autel, retable,- la Vierge mère, sainte Anne et la Vierge, saint Joachim).jpg|Iliz Sant Korneli, Karnag, <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XVII</span><small><sup>vet</sup></small> ha 


## Pennadoù kar
* Delwenn
* Giannino Castiglioni
An Daol Grenn

**An Daol Grenn** eo an daol ma vez bodet ar roue Arzhur hag e varc'heion en-dro dezhi e-barzh kelc'hiad ar romantoù a gont kurioù ar c'houroned-se.

Holy-grail-round-table-ms-fr-112-3-f5r-1470-detail.jpg|**Ar roue Arzhur hag e varc'heion en-dro d'an Daol Grenn*****Ar [[Graal]] zo e kreiz an Daol***Enlivadur gant Évrard d'Espinques (''fl.'' 1440-1494)
Ignatius Leong

**Ignatius Leong** a zo bet ganet e 1956.

Mestrc'hoarier echedoù sinaat ha singaporat.

Aozer ar c'hoari echedoù en Azia.

Sekretour Meur Kevre Bedel An Echedoù (FIDE) eo bet adalek 2005 betek 2014.

## Liammoù diavaez

* E fichenn (FIDE)
* E bartiennoù e Chessgames
* Kevre Echedoù Singapour
Zeland-Nevez

**Zeland-Nevez** (saozneg : *New Zealand*, maorieg : *Aotearoa*) zo ur vro er su d'ar voul-zouar. Wellington eo anv ar gêr-benn, met Auckland eo ar gêr vrasañ. Emañ al lodenn vrasañ eus douaroù ar vro etre div enezenn : Enez an Norzh hag Enez ar Su, met inizi all zo ivez.

## Anv
Dont a ra an anv eus Zeeland, en Izelvroioù. *Zelandneveziad* a lavarer eus ur gwaz eus ar vro. 

## Politikerezh
Bez' ez eo unan eus ar broioù a zo bet savet a-viskoazh a-enep an arnodoù nukleel gall er Meurvor Habask, e Moruroa.

En Auckland (porzh brasañ ar vro) eo e teuas dre laer ur bagadig tud eus servijoù kuzh an arme c'hall da lakaat lestr an aozadur etrebroadel Greenpeace, ar Rainbow Warrior, da darzhañ : ul luc'hskeudenner eus Portugal a voe lazhet war al lestr gant ar vombezenn c'hall.

## Kêrioù ar vro

*Auckland
*Christchurch
*Wellington

## Tud
;Sportourien :
*Dean Barker (merdeer, sturier)
*Brad Buterworth (merdeer, taktisian)
*Russel Coutts (merdeer, sturier)
*Jonathan Lomu (c'hoarier Rugbi)
;Filmaozourien
*Jane Campion 
*Peter Jackson
;Skrivagnerien
*Alan Duff
*Janet Frame

## Levrlennadur
*KOSTIOU Jeremi, *Ur banniel nevez e Zeland-Nevez*, e-barzh Ya !, niv. 461, miz miz Ebrel 2014, p. 3.
Kervarker (disheñvelout)

***Kervarker** a c'hall bezañ doare brezhonek anv Théodore Hersart de La Villemarqué;
***Kervarker** a c'hall bezañ ul lec'hienn internet gouestlet d'ar brezhoneg, savet gant Romuald Texier : Kervarker (lec'hienn).
## Pennad kar
*Kermarker