Odysseüs

**Evit *'Ulysses**, gant [[James Joyce]], mont da welout [[Ulysses (romant)]].''



**Odysseüs** pe **Odiseüs** (pe **Ulises**) a zo unan eus [[haroz]]ed vrudetañ [[gwengelouriezh Hellaz]]. Mab e oa da [[Laertes]], roue [[Itaka]], ha d'e bried [[Antiklea]]. Dimezet e oa da [[Penelope|Benelope]], ha tad e oa da [[Telemac'hos|Delemac'hos]]. Er pezh c'hoari ''Iphigenia en Aulis'', gant [[Euripides]], eo [[Sisifos]] a zo kontet da vout tad dezhañ.

Brudet eo e finesa, pe "metis", hag abalamour da se e vez anvet alies Odysseüs widreüs e skridoù an [[Henamzer]]. 

Kontet eo lod eus e gurioù en ''[[Ilias]]'', hag en ''[[Odysseia]]'', an daou [[meurgan|veurgan]] savet gant ar barzh [[Homeros]], en [[Henc'hres]], ha pennharoz an Odysseia eo zoken. 
En ''[[Ilias]]'' e tiskouezer ar perzh a gemeras e [[Brezel Troia]] e-pad brouez [[Ac'hilleüs]]. 
Ur wezh echu ar [[brezel]] e klaskas distreiñ d'e [[enezenn]], met kantren a reas e-pad dek vloaz a-hed aodoù ar [[Mor Kreizdouar]] tra ma oa e wreg Penelope er gêr ouzh e c'hortoz. E veajoù eo a zo kontet en [[Odysseia]] paoao klask distreiñ d'ar gêr.


== E anv ==
***Ulises*** a zo e anv latin (''Ulixes'' ervat). Ὀδυσσεύς pe ''Odysseüs'' e oa e anv e [[henc'hresianeg]]). 
Kavout a reer ivez ar stummoù **Olysseus** (Ὀλυσσεύς), **Oulixeus** (Οὐλιξεύς), **Oulixes*' (Οὐλίξης).

Hervez [[Homeros]] e talvez an anv kement ha "mab a boan". Kentoc'h e teufe eus οδηγός: *odēgós*, "an ambrouger, an diskouezer-hent". 
Talvezout a ra ivez "poan", pe kentoc'h "an hini a ra poan hag en deus poan". Ha poan en devez alies, poan-spered da vihanañ. 

Talvezout a ra war un dro "an hini en deus kasoni" hag "an hini a zo kasoni outañ". Kasoni en deus ouzh an doueed, ha kasoni o deus-int outañ. Dont a ra e anv diwar ar verb "οδυσσάομαι-οδυσσωμαι", a dalv war un dro 'kasaat" ha "bezañ kasaet".

== En *Ilias* ==
Unan eus Harozed niverus an *Ilias* eo Odysseüs. 
 

== En *Odysseia* ==


* *Sellet ouzh ar pennad pennañ Odysseia* 

An *Odysseia* a zanevell distro Odysseüs d'ar gêr, ugent vloaz goude bezañ aet da [[Brezel Troia|Vrezel Troia]]. En deroù ez eo prizonniet war enezenn [[Kalypso]] met [[Athena]] a ra he mad eus ur veaj graet gant [[Poseidon]] en Etiopia da c'hounit asant an doueed all da zistro Odysseüs. Sevel a ra ur radell a gas anezhañ betek enezenn ar [[Faiakia]]iz. Degemer a reont anezhañ ha kontañ a ra dezhe e avanturioù reuzeudik abaoe diwezh Brezel Troia. Kaset gant Faiakiaiz d'e enezenn, ez eo cheñchet en ur c'hlasker-bara kozh gant an doueez Athena. Erru er gêr e lazh holl bleustrerien e bried [[Penelope]] a oa o klask he rediañ da eurediñ unan anezhe hag a rae o renkoù en e balez.

== Marv Odysseüs  == 


Hervez an *Telegoneia* ez eo devet ar bleustrerien varv hag Odysseüs a ra aberzhioù d'an [[Nimfenn |Nimfezed]] (Ar re a warde groc'h Itaka e lec'h m'en doa kuzhet e deñzor moarvat, s.o. Kan XIII an *Odysseia*). Mont a ra goude se da [[Elis]], ma wel un den dianav mod all, Poliksenos, a brof dezhañ ur [[krater (lestr)|c'hrater]] prizius. D'ar mare-se ez eus anv eus istorioù [[Trofonios]], [[Agamedes mab Erginos|Agamedes]] hag [[Augeias]]. Distreiñ a ra Odysseüs da Itaka da lidañ an aberzhioù meneget gant [[Tiresias]] e kan XI an *Odysseia* hag ez a goude da [[Tesproted|Desprotia]]. Eno e timez gant ar rouanez Kallidike. Dont a ra ur bugel dezhi, Polipoetes. En em gannañ a ra Odysseüs gant an [[Tesproted|Desproted]] a-enep o amezeien. Kemer a ra an doueed perzh er brezel ivez. Kallidike zo lazhet avat ha distreiñ a ra Odysseüs da Itaka.

Deskiñ a reer neuze e oa [[Kirke]] o tesevel hec'h-unan ar mab he deus bet gant Odysseüs (Kanoù X-XII an *Odysseia*), Telegonos (henc'hresianeg Τηλέγονος *Têlégonos*, « zo ganet pell »), en enezenn [[Aiaia]]. Diouzh kuzul an doueez [[Athena]] e tiskuilh Kirke anv e dad d'he mab, hag e kas anezhañ d'e glask. Reiñ a ra dezhañ ur goaf buzhudus, savet gant [[Hefaistos]], gant flemm binimus ur [[rae]] en e benn. Mont a ra Telegonos kuit gant un nebeud moraerien, met kaset int gant ur barrad-amzer war aodoù Itaka, hep goût dezhe e pelec'h emaint. Eno e laeront chatal Odysseüs evit dastum pourvezioù. Degouezhout a ra Odysseüs hag en em gann a ra a-enep e vab Telegonos, a lazh anezhañ gant e c'hoaf. Deuet eo evel-se da wir diougan Tiresias en *Odysseia* a lavare e teufe marv Odysseüs eus ar mor (eus ur broud rae e gwirionez). E-keit ha m'emañ an haroz war e dremenvan e anavez Telegonos a gunud abalamour d'eo fazi. Degas a ra neuze e gorf gant [[Penelope]] hag e vab all [[Telemac'hos]] en Enez-Aiaia, ma tev Kirke korf Odysseüs ha ma laka ar re all da vezañ divarvel.

Hervez skrivagnerien an Henamzer e verke marv Odysseüs diwezh oadvezh an harozed.

== Notennoù ==


=== Liammoù diavaez ===

* [http://www.mediterranees.net/mythes/ulysse/index.html Mojenn Odysseüs].

== Levrlennadur ==
* *Le Robert de poche, 9 000 noms propres*, evit an anv *Odysseüs''.