Martigny (Valais)

**Martigny** (alamaneg : ***Martinach)*** a zo ur gêr eus Suis, e kanton Valais. Hi eo an eil kêr vrasañ er c’hanton, goude Sion, gant  a annezidi e miz Kerzu 2013. Emañ e kroashent meur a hent bras etre Italia, Bro-C'hall ha Suis. Unan anezho a gas da Draoñienn Aosta hag unan all da Chamonix e Savoia, en ur dreuziñ an Alpoù.

Pouezus eo an touristerezh hag al labour-douar en tolead, dreist-holl gounezerezh ar gwiniegi.

## Douaroniezh
War lez ar stêr Dranse emañ Martigny

## Anv

### Hen impalaeriezh roman

* **F(orum) C(laudii) A(ugusti)** (*CIL* XVII 2, 120a & 124, 47)
* **Foro Claudienses Vallenses** (*AE* 1897,75 & 198,98)
* **Octodurenses** (*Hist. Nat.* III, 135)
* **Oktodouron** (Ptol. II, 12,3)
* **Octoduro** (*It. Ant.* 351,5; *Taolenn Peutinger*)

### Impalaeriezh roman izel

* **F(orum) C(laudii) A(ugusti)** (*CIL* XII 5525 = XVII, 2, 121, bloavezhioù 305/306)
* **F(orum) C(laudii) Val(lensium)** (*CIL* XII 5520 & 5522 = *CIL* XVII, 2, 111 & 113)
* **F(orum) C(laudii) Vall(ensium) Oct(odurus)** (*CIL* XVII, 2, 119)
* **Civitas Vallensium id est Octodoro** (*Not. Gall.*)
* **episcopus octodorensis**, 381 (Sened Iliz Aquileia, *Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum*, 82, 3)

***Civitas Octodorensis**, 517 (*Conc. Gall.*, II)
**Rufus ...* **Civitas Octodorinsium** *episcopus*, 541 (ibid.)
***Ecclesia Octorinsium**, 549 (ibid)

### Krennamzer

***Martiniacum**, builh ar pab Aleksandr III eus 18 a viz Meurzh 1163

### Gerdarzh

* **Forum Claudii** ː ur gêr digor = forlac'h, savet da vare an impalaer Klaod Iñ
* **Octodur-Dur-** ː eizh lec'h tremen (roudourioù ?, pontoù ? odoù ?)
* **Martiniacum** ː diwar anv ur familh tost ouzh an eskob

## Ardamezioù
"*En gul, e leon en argant, o zerc'hel etre e bavioù un horzh en aou*r"

Ger-ardamez : *Le juste sera ferme et sans crainte comme un lion*

## Istor
Savet e voe Martigny da vare ar Romaned el lec’h ma oa un oppidum galian anvet *Octoduron* pe *Octodurum*, gant pobl ar Veragri. Emgannoù a voe e-kichen Octodurum e 57-56 kent JK, etre Romaned an 12vet lejion renet gant Servius Galba hag ar Veragri hag ar pobloù kevredet ganto, an Nantuates hag ar Seduni. War-dro ar bloavezh 47, dindan ren an impalaer Claudius, e voe savet ur gêr roman, anvet *Forum Claudii Augusti* da gentañ, un anv hag a yeas buan da *Forum Claudii Vallensium*. Roudoù eus ur amfiteatr roman a c’haller gwelet c’hoazh. Eus an  eo an anv « Martigny », diwar an anv den Martinus.

Sez eskopti ar Valais betek ar VIvet kantved (pa voe kaset da Sion). Er bloavezh 1033, an eskob Aymon a oa anvet *Sedunensis episcopus atque Octodorensis* ("Eskob Sion hag Octodurum").

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maen-bonn roman
* Tour Bâtiaz
* Iliz Itron-Varia ar Maezhioù
* Chapel Bâtiaz
* Maner Ganioz
* Ti Kêr / *Maison commune*

Restr:Dranse Martigny.jpg|Ar stêr Dranse e Martigny
Restr:Martigny roman street northbound 01.JPG|Hent roman
Restr:Parque-MRomana028.jpg


## Tud

## Levrlennadur
* Charles Bonnet & Catherine Santschi ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XV. Valais (Civitas Vellensium)*. De Boccard. 2007
*L. Dupont-Lachenal & Oscar Darbellay : *Martigny. de la capitale romaine à la cité moderne*. Collection Trésors de mon pays. Editions du Griffon. Neuchatel. 1963

## Daveoù ha notennoù