open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Air guitar

*Playing *'air guitar**'' a vez lavaret e [[saozneg]] pa vez unan bennak oc'h ober van da seniñ [[gitar]]. Brezhonegerien zo a gomz eus ''seniñ aer gitar**, diwar an dro-lavar saoznek.

## Doare
Ar pep pouezusañ eo bezañ hep gitar, hag ober van, gant an daouarn, ar genoù, an dremm hag ar c'horf penn-da-benn. Petra bennak ma n'eus gitar ebet etre daouarn an dud n'eo ket ret dezho chom didrouz : dreveziñ son ar gitar a c'haller.

Un doare farserezh e vez peurliesañ gant an dud a selaou sonerezh. Un doare d'en em zerc'hel ivez evit an dud, paotred peurvuiañ, ha n'ouzont ket pe ne gredont ket dañsal. E strolladoù-sonerien zo e weler ar c'haner o "seniñ" *air guitar* a-wechoù, tra m'emañ ar gitarer o seniñ da vat.

Kentañ hini a voe brudet o *seniñ gitar hep gitar* a voe ar c'haner saoz Joe Cocker o kanañ e Woodstock e 1969.
Abaoe un nebeud bloavezhioù e weler kenskrivadegoù *air guitar*, hag ur c'hamponiad-bed zoken.

Ar c'henstrivadegoù *air guitar*-se o deus awenet krouerien ar c'henstrivadegoù "air binioù" e Breizh.

Dre fent a-wechoù e komzer eus prenañ pe gwerzhañ un *air guitar* e saozneg, evel pa vijent *gitaroù dre aer*, evel ma'z eus gitaroù tredan, evel pa vije anezho. Kinniget ez eus bet d'an dud seurt gitaroù da werzhañ er Genrouedad. Ar priz n'eo ket uhel marteze, met re ger eo c'hoazh.

Ur genstrivadeg **air guitar** a oa bet graet e miz Mae 2010 e-kerzh ar festival Art Rock e Sant-Brieg. Ur plac'h zo bet trec'h ha n'eo ket ur maout zo aet ganti met ur gitar... hag ar gwir da gemer perzh en ur genstrivadeg etrebroadel e Finland.
 
## Liammoù diavaez
* Fédération Internationale d'Air Guitar, skourr belgiat.

* German Air Guitar Federation, skourr alaman
Air binioù

An **air binioù** eo an obererezh awenet gant an air guitar ma trevezer ar c'hoari binioù pe ar c'hoari bombard zoken gant an daouarn hag ar peurrest eus ar c'horf. 

## Liamm
http://www.youtube.com/watch?v=Ur4xT5imYp4
## Notennoù ha daveennoù
Pomerania

**Pomerania** (*Pommern* en alamaneg, *Pomorze* e poloneg) zo ur rannvro istorel en hanternoz Alamagn ha Polonia a-hed ar Mor Baltel, en daou du d'ar stêr Oder. Dont a ra an anv eus an anv slavek kozh *po more* = "arvor" (stummet evel an anv brezhonek eo an anv slavek, gant ur rakger *po* dirak an anv *more*, "mor").

Er Grennamzer e voe savet un dugelezh a voe tro-ha-tro en Impalaeriezh Santel Roman, e dalc'h Danmark, Polonia pe Sveden. Tamm-ha-tamm e voe staget ouzh Prusia. Etre 1816 ha 1945 e oa Pomerania ur broviñs eus Prusia.

Hiziv an deiz ez eo rannet ar rannvro istorel-se e meur a lodenn.
* Er c'hornôg : ul lodenn eus Alamagn eo *Vorpommern* ("Rakpomerania") pe *Westpommern* ("Pomerania ar C'hornôg"). Emañ e stad Mecklenburg-Vorpommern. Ul lodenn vat eus ar vroig-se a oa e dalc'h Sveden etre 1648 ha 1815, hag abalamour da se e oa anvet "Pomerania svedat".
* Er reter : ul lodenn eus Polonia eo al lodenn-se bremañ. Anvet e vez *Hinterpommern* ("Drekpomerania") pe *Ostpommern* ("Pomerania ar Reter") en alamaneg, *Pomorze* hepken e poloneg. Rannet eo etre teir rannvro velestradurel :
** *Województwo zachodniopomorskie* ("Voivodiezh Pomerania ar c'hornôg"), ar pellañ er c'hornôg ;
** *Województwo pomorskie* ("Voivodiezh Pomerania"), er reter ;
** *Województwo kujawsko-pomorskie* ("Voivodiezh Kuyavia-Pomerania") en douaroù.
Breogán

**Breogán** (**Breogán** e galizeg hag e spagnoleg) a oa ur roue kelt e mojennoù Galiza. Kalz istorioù a gonter diwar e benn, ha sellet a reer outañ evel "tad pobl Galiza". 

Hervez a lenner el *Lebor Gabála Érenn* ("Levr an Aloubadegoù"), ul levr savet en Iwerzhon en , ma konter aloubadegoù Iwerzhon en amzer dremenet, e oa bet savet gant ar roue Breogán ur gêr anvet Brigantium (Betanzos hiziv). Er gêr-se e oa bet savet gantañ un tour ken uhel, ma veze gwelet diouzh al lein anezhañ douaroù en tu all d'ar mor. Mibien Breogán, Ith ha Bile, a welas eus beg an tour un enezenn c'hlas, pell en donvor, hag a yeas daveti. Evel-se e voent kaset da Iwerzhon el lec'h ma voe lazhet Ith gant annezidi an enezenn. Diwezhatoc'h ez eas mab Ith, Míl Espáine, da Iwerzhon d'e dro da zialañ e dad marv hag aloubet e voe ar vro-se gantañ.

En  e voe brudet ha studiet ar mojennoù-se gant istorourien eus Galiza. Hervezo ez eo an tour savet gant Breogán an hevelep ha Tour Herkules en A Coruña. Un delwenn zo bet savet d'ar roue kozh e-kichen Tour Herkules. 

## Levrlennadur
* D'Arbois de Jubainville, H. «Le cycle mythologique irlandais et la mythologie celtique» (Paris, 1884). 
* Sainero, R. «La huella celta en España e Irlanda» (Madrid, 1987).
* Renales, J. «Celtismo y Literatura gallega. La obra de Benito Vicetto y su entorno literario». (2 levrenn, Santiago, 1996).
Santa Fe (New Mexico)

**Santa Fe**, **Yootó** e navac'hoeg, eo anv kêr-benn stad New Mexico er Stadoù-Unanet. N'eo nemet pedervet brasañ kêr ar stad, ha pennlec'h kontelezh Santa Fe eo ivez. 62 203 a dud a oa o chom enni er bloaz 2000, ha 72 056 e 2006.

## Istor
* Gwelout ar pennad Istor New Mexico.

Diazezet e voe gant ar Spagnoled en 1607, hag anvet *Villa Real de Santa Fé de San Francisco de Asís* 

## Saotradur
Santa Fe a vefe ar gêr nebeutañ saotret er bed, hervez an OMS, a-gevret gant Clearlake (Californie) ha Whitehorse.


Santa Fe shops.jpg
SantaFeNM StFrancis.jpg


NewMexicoCapitol SantaFe.jpg
NewMexico Palace SantaFe.jpg
Cherish parrish indian market 2007.jpg
Bobcat Bite burger (1).jpg|


## Kêrioù gevellet

## Notenn
Kleodora

**Kleodora** a oa un nimfenn diouganerez (Thriai) a lenne an dazont dre deurel mein. Merc'h e oa d'an doue-stêr Kefissos, eus Boiotia.

Gant he c'hoarezed (Melaina ha Korykia) e veve war Menez Parnassos, e-kichen Delfi, e Fokis, hag ur feunteun a oa nepell m'edo o chom un amzer a voe.

Karet e oa gant an doue Poseidon. Gant Poseidon (pe Kleopompos) e voe mamm d'ur mab, Parnassos e anv.

## Notennoù
Parnassos

**Parnassos** (henc'hresianeg : Παρνασσός) e oa mab Kleodora, unan eus nimfezed menez Parnassos e mojennoù Hellaz kozh. E dad a vije bet pe an doue Poseidon, pe un den anvet Kleompompos.

Anezhañ e teu anv "menez Parnassos".
Feunteun Kastalia

**Feunteun Kastalia** (diwar anv an nimfenn Kastalia) a oa ur feunteun brudet e Menez Parnassos e-kichen Delfi, e Fokis, e Hellaz. En un draoniennig emañ, etre daou vri anvet ar Fedriadoù. 

## Mojennoù
Diwallet e veze gant an euzhvil Python a voe lazhet eno gant an doue Apollon, ha sakr e oa abalamour da se.

Hervez lod e save diwarni un aezhenn a roe gweledigezhioù da velegez Apollon, ar Pythia, e templ Delfi, ma c'halle gwelout ha diouganiñ an dazoned. Met mojennoù all a gomz eus doureier fresk ha glan. 
Dont a rae di da walc'hiñ o blev kenstriverien ar C'hoarioù Pitek ha dreist-holl ar re a deue da atersiñ orakl Delfi. 

Feunteun ar Muzezed e oa, hag ar re a eve dour ar feunteun a zeue an awen dezho da varzhoniañ, hervez ar vrud. Di e teue barzhed roman da glask an awen sakr. 

## Lec'hanvadurezh er Stadoù Unanet
* Castalian Springs, e Tennesse, 
* Castalia (Ohio), en Ohio.

## Pennadoù kar
* Kastalia
* Delfi
Kastalia

**Kastalia** (Κασταλία, e henc'hresianeg, latinekaet e *Castalia*) a oa un nimfenn, pe naiadenn, e mojennoù Hellaz kozh, merc'h pe d'an doue-stêr Kefissos hervez lod, pe d'an doue-stêr Ac'heloos hervez lod all, ha c'hoar da Melania ha Dafnis.

## Mojennoù
Meur a vojenn zo diwar he fenn, hag en em zislavarout a reont a-wechoù.

Ur mab he doa, anvet Parnassos, a roas e anv da Venez Parnossos. 

Karet e oa gant Apollon, met hi a dec'has dirazañ, ha mont da guzhat e-harz Menez Parnassos (Menez Helikon a-wechoù). En em deurel a reas en ur feunteun, a zo bet roet hec'h anv dezhi feunteun Kastalia. 

An hini a eve he dour a deue an awen dezhañ hag aliet e veze d'ar varzhed tañva anezhi ha selaou hiboud he red sioul. 

Sakr e oa an dour-se ha servij a rae da c'hlanaat temploù Delfi.

## Lennegezh
*Ar skrivagner alamanek Hermann Hesse a lakeas Castalia da anv ur broviñs en ur romant e 1943 anvet *[[Das Glasperlenspiel]]*.

## Lec'hanvadurezh
*Castalian Spring

## Pennadoù kar
*Delfi

## Liamm diavaez
*Theoi Project - Nymphe Kastalia
Wieringermeer

**Wieringermeer** (distagañ http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/431_Wieringermeer.ogg) a zo ur gumun hag ur polder e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 307,76 km² eo gorread Wieringermeer (douar : 194,95 km², dour :12,81 km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 12 611 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Wieringermeer : Kreileroord, Middenmeer, Slootdorp, Wieringerwerf. Dont a ra anv Wieringermeer eus anv lenn Wieringen, a oa anezhi da vare ar Grennamzer.

## Istor

Wieringmeerpolder a zo ur polder a voe savet e 1927. Sañset e oa da vezañ savet pa vefe bet echu Afsluitdijk, met abretaet e vo ar chanter peogwir e fazie douaroù. Fardelloù ar polder a voe savet er Zuiderzee. Ar fardelloù a ranke neuze bezañ solut a-walc'h da dalañ ouzh nerzh ar mor. Dizouret e voe ar polder penn-da-benn d'an 21 a viz Eost 1930. 
E 1934 e c'hallas an dud implijout an douar, ha peder c'hêriadenn a voe savet war ar polder : Slootdorp (1931), Middenmeer (1933), Wieringerwerf (1936) ha Kreileroord (1957). Lakaet e voe Wieringermeer da gumun dizalc'h d'ar 1añ a viz Gouere 1941. Pa voe aloubet an Izelvroioù gant an arme nazi e tivizas ur c'homandant ma vefe distrujet fardell Wieringermeer : beuzet e voe Wieringermeer d'ar 17 a viz Ebrel 1945. Ne voe lazhet den ebet, ha tamm-ha-tamm e teuas ar polder war wel en-dro. Lod brasañ ar pezh a oa bet savet er bloavezhioù 1930 a voe distrujet avat. Buan e voe adsavet an traoù, hag e fin 1945 e voe dizouret ar polder ha savet en-dro an tiez, ar pontoù hag an hentoù.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Wieringermeer ez eus 15 dileuriad :
* CDA - 4 dileuriad
* VVD - 4 dileuriad
* Gemeente Belangen Wieringermeer - 2 zileuriad
* PvdA - 2 zileuriad
* ChristenUnie - 1 dileuriad
* Independent - 1 dileuriad
* Progressief Wieringermeer - 1 dileuriad

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Wieringermeer
Naarden

**Naarden** (distagañ :http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f5/411_Naarden.ogg) a zo ur gumun hag ur gêr e rannvro Gooi, e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 32,89 km² eo gorread Naarden (douar : 	21,39 km² , dour : 11,5 km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 17 058 annezad enni. Enni e kaver ur skouer eus ur c'hreñvelc'h mod Spagn. Kempennet eo bet ar mogerioù hag an douvezioù. 

Lakaet e voe Naarden da gêr e 1300. Goude-se e teuas da vezañ ur gêr ma veze roet bod d'ur gwarnizon, ha ma veze embregerezhioù gwiaderezh. Enni emañ ivez mirdi izelvroat ar c'hreñvlec'hioù (*Nederlands Vestingmuseum*). Bep bloaz e vez aozet ur festival luc'hskeudenniñ enni ha bep bloaz ivez da Wener Bask e vez sonet Pasion Sant Vazhev bet savet gant Johann Sebastian Bach da Wener Pask, en iliz Sint-Vitus. Daoust ma voe ur gêr a-bouez en amzer dremenet e kreskas buanoc'h Hilversum en  kantved, hag hiziv an deiz ez eus muioc'h a dud o chom e er gulun dost anvet Bussum. E Naarden emañ bez Comenius.

## Transportoù
Ti-gar Naarden-Bussum eo an ti-gar tostañ, ma c'haller tapout an tren da vont da Amsterdam dindan 25 munutenn.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Naarden ez eus 17 dileuriad :
* VVD - 6 dileuriad
* CDA - 3 dileuriad
* GroenLinks - 4 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* D66 - 1 dileuriad

## Skeudennoù

Image:Naarden Stadhuis 001.JPG|Ti-kêr
Image:Naarden vestingpoort.jpg|Porzh ar c'hreñvlec'h


## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Naarden
Bathyergus

***Bathyergus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ daou spesad razhed-goz hag a vev en Afrika ar Su.

## Spesadoù
* *[[Bathyergus janetta]]*
* *[[Bathyergus suillus]]*
Cryptomys

***Cryptomys*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ spesadoù razhed-goz.

## Spesadoù
* *[[Cryptomys anselli]]*
* *[[Cryptomys bocagei]]*
* *[[Cryptomys damarensis]]*
* *[[Cryptomys darlingi]]*
* *[[Cryptomys foxi]]*
* *[[Cryptomys hottentotus]]*
* *[[Cryptomys kafuensis]]*
* *[[Cryptomys mechowi]]*
* *[[Cryptomys ochraceocinereus]]*
* *[[Cryptomys zechi]]*
Ptiliogonatidae

**Ptiliogonatidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1858 gant an naturour stadunanat Spencer Fullerton Baird (1823-1887).

Diouzh Doare 7.3 an *IOC World Bird List* ez a tri genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Phainoptila melanoxantha|Phainoptila]]* - Salvin, 1877 (1 spesad),
* *[[Ptiliogonys]]* - Swainson, 1827 (2 spesad),
* *[[Phainopepla nitens|Phainopepla]]* - Baird, 1858 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Sturnidae

**Sturnidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ an dridi hag evned kar dezho, termenet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* ez a daou c'henad golvaneged ha tregont (bev c'hoazh) d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Aplonis]]* - Gould, 1836 (25 spesad, 3 † en o zouez),
* *[[Mino (genad)|Mino]]* - Lesson, 1827 (3 spesad),
* *[[Basilornis]]* - Bonaparte, 1850 (3 spesad),
* *[[Goodfellowia]]* - Hartert, 1903 (1 spesad)
* *[[Sarcops]]* - Walden, 1875 (1 spesad)
* *[[Streptocitta]]* - Bonaparte, 1850 (2 spesad),
* *[[Enodes]]* - Temminck, 1839 (1 spesad)
* *[[Scissirostrum]]* - Lafresnaye, 1845 (1 spesad)
* *[[Saroglossa]]* - Hodgson, 1844 (1 spesad)
* *[[Ampeliceps]]* - Blyth, 1842 (1 spesad)
* *[[Gracula]]* - Linnaeus, 1758 (6 spesad),
* *[[Acridotheres]]* - Vieillot, 1816 (11 spesad),
* *[[Spodiopsar]]* - Sharpe, 1889 (2 spesad),
* *[[Gracupica]]* - Lesson, 1831 (4 spesad),
* *[[Agropsar]]* - Oates, 1889 (2 spesad),
* *[[Sturnia]]* - Lesson, 1837 (5 spesad),
* *[[Sturnornis]]* - Legge, 1879 (1 spesad)
* *[[Leucopsar]]* - Stresemann, 1912 (1 spesad)
* (†) *[[Fregilupus]]* - Lesson, 1831 (1 spesad, aet da get)
* (††) *[[Necropsar]]* - Slater, 1879 (1 spesad, aet da get)
* *[[Pastor (genad)|Pastor]]* - Temminck, 1815 (1 spesad),
* *[[Sturnus]]* - Linnaeus, 1758 (2 spesad),
* *[[Creatophora]]* - Lesson, 1847 (1 spesad)
* *[[Notopholia corrusca|Notopholia]]* - Roberts, 1922 (1 spesad),
* *[[Hylopsar]]* - Boetticher, 1940 (2 spesad),
* *[[Lamprotornis]]* - Temminck, 1820 (23 spesad),
* *[[Hartlaubius]]* - Bonaparte, 1853 (1 spesad)
* *[[Cinnyricinclus leucogaster|Cinnyricinclus]]* - Lesson, 1840 (1 spesad),
* *[[Onychognathus]]* - Hartlaub, 1849 (11 spesad),
* *[[Poeoptera]]* - Bonaparte, 1854 (2 spesad), 
* *[[Grafisia]]* - Bates, 1926 (1 spesad)
* *[[Speculipastor]]* - Reichenow, 1879 (1 spesad)
* *[[Neocichla]]* - Sharpe, 1876 (1 spesad)
* *[[Rhabdornis]]* - Reichenbach, 1853 (4 spesad).


## Notennoù ha daveennoù
Pascal de Kerenveier

**François Nicolas Pascal de Kerenveier**, pe **Frañsez Nikolaz Paskal Kerenveier** (Rosko, 13 a viz Mezheven 1729 – Beauvais, 31 a viz Mae 1794), a oa ur soudard breizhat hag a servijas en arme c'hall.

## Oberennoù
Daou skrid anavezet e brezhoneg zo bet savet gantañ : *Metamorphosiou Ovid* troet diwar al latin (*c.* 1755), hag *Ar farvell goapaer* (1759).

### Ar farvell goapaer
Daou zornskrid eus *Ar farvell goapaer* a zo : 
*unan zo miret e Levraoueg ar Verdeadurezh e Brest, 
*egile zo perc'hennet gant an tiegezh Kerdanet.

Daou embannadur zo bet eus an oberenn-se : 
* an hini kentañ e brezhoneg penn-da-benn gant Roparz Hemon e 1941;
* an eil e galleg gant Ronan Calvez e 2005.

## Levrlennadur
*  *Ar Farvel Goapaer*, embannet gantRoparz Hemon, dastumad Sterenn, niv. 6, 1941.
*  *Bouffon moqueur*, troet gant Ronan Calvez, Centre de Recherche Bretonne et Celtique, 2005.
Uithoorn

**Uithoorn** (distagañ :http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f2/424_Uithoorn.ogg) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 19,49&nbsp;km² eo gorread Uithoorn (douar : 18,29&nbsp;km², dour : 1,2&nbsp;km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 27 933 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Uithoorn : De Kwakel hag Uithoorn.

## Istor
Er Grennamzer e veze implijet an anv *De Uithoorn* (pe *De Uythoorn*) da envel lec'hioù izelañ deandi Sant Yann. Savet e voe Uithoorn tro-dro d'al lez-varn. Bevañ a rae an dud diwar al labour-douar, met paour e oa an douar. E-tro 1600 e krogas an dud da doullañ an douar da gaout taouarc'h. Diwar se e teuas lennoù, lakaet da bolderioù diwezhatoc'h.
E-pad ar brezel etre Frañs hag an Izelvroioù e voe kreñvaet Uithoorn e 1672 (nederlandeg : *rampjaar*, da lavaret eo bloavezh ar gwallreuz).
Da vare ar Republik Batav e vo kendeuzet Thamen en Uithoorn. War wellaat ez eas armerzh Uithoorn en  kantved, ha meur a embregerezh a zeuas d'en em staliañ eno, re gimiezh en o zouez. E dibenn an  kantved e voe adtapet meur a lenn, da greskiñ gorread an douaroù ma c'halle an dud gounit.
 
E-tro 1885 e voe kreñvaet ar vro tro-dro da Uithoorn, ul lodenn eus Stelling van Amsterdam e oa al labourioù-se. An hent-houarn a dizhas Uithoorn e 1915.

Kreskiñ buan a reas Uithoorn goude an Eil Brezel-Bed : karter Thamerdal a voe savet e 1948, ha da-heul e voe savet Zijdelwaard (1960), Legmeer (1972), Meerwijk-West ha Meerwijk-Oost (1985). Ur greizenn-genwerzh a voe savet e kreiz-kêr e 1991.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Uithoorn ez eus 21 dileuriad :
* VVD - 6 dileuriad
* CDA - 5 dileuriad
* Gemeente Belangen - 5 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* D66 - 1 dileuriad
* GroenLinks - 1 dileuriad

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Uithoorn
* Kartenn Uithoorn
* Kartenn ar gumun a-bezh
Python (aerouant)

**Python** (henc'hresianeg : Πύθων) a oa ur mell aerouant, mab d'an doueez Gaia, hag a ziwalle feunteun Kastalia e-kichen Delfi hervez mojennoù Hellaz kozh.

## Mojenn
Lakaet e oa bet gant Hera da heskinañ Leto, mamm an doue Apollon. Lazhet e voe gant saezhadoù Apollon.
Korykia

**Korykia** (henc'hresianeg : Κωρύκια) a oa un naiadenn a veve war Menez Parnassos e Fokis, e-kichen Delfi, en Hellaz an Henamzer, hervez ar mojennoù. Merc'h e oa d'an doue-stêr Kefisos, pe Pleistos, en hanternoz Boiotia, ha c'hoar d'an div naiadenn all, Kleodora ha Melaina.

Unan eus teir nimfenn an nevezamzer e oa, o chom en ur vougev a oa er menez, anvet mougev Korykia, ma veve gant he div c'hoar.

Gant Apollon e c'hanas Lykoreüs. Amezegez e oa d'an nimfenn Kastalia.
Tegid

**Tegid** zo un anv kembraek, deuet diwar an anv latin Tacitus. 

## Tud
*Tegid Foel, gwaz Ceridwen er vojenn *[[Hanes Taliesin]]*
*John Jones (Ioan Tegid), barzh kembraek

## Lec'hanvadurezh
*Llyn Tegid, al lenn vras a zo etre Llanuwchllyn hag Y Bala e Gwynedd
Ceridwen

**Evit ar wrac'h krouet gant [[Angharad Tomos]], gwelout [[Rala Rwdins]].*


**Ceridwen** a oa ur wrac'h e mojennoù kozh Kembre, o chom war lez Llyn Tegid. Tegid Foel e oa he fried, ha daou vugel o doa, Morfran a oa divalav-mezh, ha Creirwy, ur verc'h kaer evel an heol.

## Hanes Taliesin
Kaoz zo anezhi er skrid Hanes Taliesin, savet er . Ur gaoter he doa, a oa kaoter an Awen, a veze eveshaet gant he mevelig Gwion Bach. 
Lonket he devoa he mevel bihan a voe adc'hanet hag a deuas da vezañ ar barzh Taliesin.

## Gerdarzh
Cyrridven eo ar stumm koshañ a gaver e Levr Du Caerfyrddin.
Un displegadur all zo bet roet gant Ifor Williams evel "crooked woman" (*cyrrid* 
Ur gaoter vurzhudus he devoa ha ganti e c'halle Ceridwen aozañ un died a rofe dezhañ furnezh hag awen evel d'ar varzhed. Ret e oa birviñ ar soubenn e-pad bloaz ha deiz. 
Morda, un dall, an hini a c'hwezhas an tan dindan ar gaoter, tra ma oa ar paotrig Gwion Bach, o treiñ al loa-bod. Teir zakenn domm a strinkas war meud Gwion a-greiz ma oa o treiñ, ma voe poazhet un tamm. Kerkent e lakaas e viz en e c'henoù, ha sede penaos e teuas furnezh ha gouiziegezh dezhañ.

Diwar teir zakenn gentañ dourenn ar gaoteriad e teue ar furnezh. Ar peurrest avat ne oa ken nemet pistri.

Mont a reas Ceridwen war-lerc'h Gwion. Eñ ac'h eas en gad. hare.Hi a droas e ki-hemolc'h. Eñ ac'h eas en pesk, hag a lammas en ur stêr. Ha hi treiñ e ki-dour. Eñ ac'h eas en evn; ha hi treiñ e falc'hun. A-benn ar fin e oa aet en greunenn ed. Hai, troet en yar d'en dibriñ. Pa voe deuet Ceridwen da vezañ dougerez e ouias-hi e oa Gwion a oa en he c'hof ma vennas lazhañ ar bugel kenkent ha ganet. Nemet pa voe dirak he daoulagad ne voe ken evit e lazhañ. Ma en taolas er mor kentoc'h, en ur vagig lêr. Hogen ne varvas ket ar bugel. Kavet e voe en ur gored e-kichen Aberdyfi hervez ar gontadenn - gant ur priñs anvet Elffin ap Gwyddno; hag ar bugel-se eo a deuas da vezañ ar barzh Taliesin.

## Pennadoù kar
*Fionn Mac Cumhaill ha mojenn an *Eog a Ouiziegezh*.

## Notennoù
Hanes Taliesin

**Hanes Taliesin** (*Istor Taliesin*) zo ur skrid kembraek savet er XVIvet kantved gant Elis Gruffydd, ur soudard kembreat eus an arme saoz a oa o terc'hel kêr Calais, a oa d'ar Saozon d'an ampoent. 

Er skrid-se eo kontet ganedigezh marzhus ar barzh Taliesin ha displeget peseurt galloudiezhioù hud a oa dezhañ. 
Troet e voe saozneg en XIXvet kantved gant Charlotte Guest hag embannet a-gevret gant ar Mabinogion.

## Doare all
Un doare damzisheñvel zo bet savet gant John Jones Gellilyfdy (c. 1607).
Krediñ a ra d'an arbennigour meur Ifor Williams eo ret klask gwrizioù ar mojennoù-se betek en Xvet pe IXvet kantved .

## Ar vojenn
### Istor [[Gwion Bach]] ha kaoter [[Keridwen]]
** [[Tegid Foel]] ** (Tegid Voal ) a zo o chom e Kembre, en amzer ar roue Arzhur, gant e wreg Keridwen, un hudourez eus ar re varrekañ. 
Ur mab zo dezho, vil evel ar seizh pec'hed, drouk evel ur bleiz: *[[Morvran]]* eo e anv, met *[[Afancddu]]* (*Avankdu*) a vez graet anezhañ abalamour d'e groc'hen teñval. 
Ur verc'h o deus ivez, *[[Creirfyw]]* hec'h anv, ha "kaer evel an heol". 

Morvran ne vez maget nemet kasoni outañ gant an holl. Evit ma vo karet e fell d'e vamm reiñ dezhañ ur galloud hud : an diouganiñ. Evit se he deus ezhomm a louzoù dastumet d'ar c'houlz mat, ha goude e rank o lakaat en ur gaoteriad dour a ranko chom da virviñ e-pad ur bloaz hag un deiz. A-benn ar c'heid-amzer-se ez eus teir zakenn a ra un diouganer gant an hini a gouezhont warnañ. Ar peurrest eus an dourenn n'eo nemet pistri. 
Un dall kozh, Morda e anv, a zo e garg teurel evezh ouzh ar gaoteriad. 

Ur paotrig zo mevel gantañ, *Gwion* e anv hag eñ a ra war-dro an tan dindan ar gaoter, hag a vesk an dour. Keridwen a ziwall e chomfe dour e-barzh. An euzh a vab a zo lakaet e-tal ar gaoter, dezhañ da gaout an teir zakenn pa zeuy ar c'houlz. Manet ar vamm kousket, setu an takennoù o lammat hag o kouezhañ war viz-meud *Gwion Bach* (Gwion bihan), hag eñ kenkent da lakaat e viz en e c'henoù, ha da gaout furnez ha gouiziegezh e-lec'h Morvran. 

Tarzhañ a ra ar gaoter gant ar pistri zo ennañ, dihuniñ a ra Keridwen ha gouzout a ra *Gwion Bach* kenkent emañ-hi o vont da c'hoantaat e lazhañ. Hag eñ diflipet diouti er stumm d'ur c'had. 

Klevout a ra konnar ar wrac'h ha trouz ar chaseadeg. Pa dro-eñ e gad e tro-hi e ki-hemolc'h. Pa dro-eñ e pesk hag e lamm er stêr e tro hi e ki-dour. Pa dro-eñ en evn e tro-hi e falc'hun. Hag eñ aet skuizh. Neuze e tro en ur c'hreunenn ed ha hi da dreiñ e yar ha d'en debriñ. Brazez e oa anezhi. Ha hi ober he soñj lazhañ ar bugel, o c'houzout e oa Gwion an hini e oa, met pa voe ganet e oa ken brav ma ne c'hallas, ha neuze en lakaas en ur baner lêr hag en taolas er mor. 

Hervez ar vojenn e vije bet advabet ar bugel Taliesin gant Elffin ap Gwyddno, mab da Gwyddno Garanhir, ha diouganiñ a eure marv ar roue Maelgwn Gwynedd gant ar vosenn. En istorioù all e teuas da vout un haroz mojennel, kompagnun da Bendigeidfran, ha d'ar roue Arzhur 

E vuhez vojennel a gaver e meur a skrid kalz koshoc'h, evel en hini Elis Gruffydd er XVIvet kantved.

## Gwelet ivez
* Levr Taliesin

## Notennoù ha daveennoù
Elis Gruffydd

**Elis Gruffydd** ( war-dro 1490- 1552), lesanvet **"Y Milwr o Galais,"** (ar soudard eus Calais) er c'hronikoù kembraek, a oa ur c'hronikour kembraek hag un troour, ganet e Llanasa, e Sir y Fflint. 

Brudet eo Elis Gruffydd evel tresour ar c'hronik *Cronicl Chwech Oes y Byd*, a gaver ennañ *[[Hanes Taliesin]]*, a zo kaoz ennañ eus Taliesin ar mojennoù.

Dibaot ha diasur eo an dihelloù a-zivout e yaouankiz. Savet e voe e Sir Fflint.

## Lennadurezh
### Labour Elis Gruffydd
*P.K. Ford (ren.), *Ystoria Taliesin* (Caerdydd, 1992). Testun Gruffydd *Hanes Taliesin*.
*S. Minwell Tibbot (ren.), *Castell yr Iechyd* (Caerdydd, 1970)
*[skrid berr en dastumad ''Rhyddiaith Gymraeg 1488-1609'', embannet gant T. H. Parry-Williams ([[Caerdydd](http://www.llgc.org.uk/index.php?id=2756&L=1

Daou)], 1954):
*'Hanes Llywelyn ap Iorwerth a Chynwrig Goch o Drefriw'
*'Mynd drosodd i Ffrainc'

### Lennadurezh
*Jerry Hunter, *Soffestri'r Saeson* (Caerdydd, 2000) 
*Jerry Hunter, 'Taliesin at the court of Henry VIII: aspects of the writings of Elis Gruffydd', *Transactions of the Honourable Society of Cymmrodorion*, 10 (2004), tt. 41-56
*Thomas Jones, 'A Welsh chronicler in Tudor England', *Cylchgrawn Hanes Cymru*, 1 (1960–63), 1–17
*Thomas Jones, 'Y Milwr o Galais', yn *Mân Us. Sgyrsiau ac Ysgrifau* (Llyfrau'r Castell, Caerdydd, 1949)
*C. Lloyd-Morgan, 'Elis Gruffydd a thraddodiad Cymraeg Calais a Chlwyd', *Cof Cenedl*, 11 (1996), 31–58 
*P. Morgan, 'Elis Gruffudd of Gronant: Tudor chronicler extraordinary', *Flintshire Historical Society Journal*, 25 (1971–2), 9–20 
* P. Morgan, 'Elis Gruffudd yng Nghalais', *Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd*, 21 (1964–6), 214–18
Tegid Foel

**Tegid Foel** eo pried Ceridwen, ur wrac'h o chom gantañ war lez Llyn Tegid e-kichen Y Bala e Meirionnydd, hervez mojennoù kozh Kembre.

Dont a ra an anv-den *Tegid* eus an anv latin *Tacitus*, ha marteze eo un den eus an Istor zo deuet da vezañ tudenn mojenn.
Liammet eo Llyn Tegid ouzh istor ur gêr a voe beuzet.

E rann gentañ ar skrid *[[Hanes Taliesin]]* ez eus kaoz eus o daou vugel, Morfran hag a oa divalav-mezh ha Creirwy, ur verc'h kaer evel an heol.

## Notennoù

## Pennad kar
*Tegid
Ficedula

***Ficedula*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ flouperiged, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
* *[[Ficedula albicilla]]*,
* ar flouperig kolierek (*Ficedula albicollis*),
* *[[Ficedula basilanica]]*
** *F. b. basilanica* ha *F. b. samarensis*,
* *[[Ficedula bonthaina]]*,
* *[[Ficedula buruensis]]*
** *F. b. buruensis*, *F. b. ceramensis* ha *F. b. siebersi*,
* *[[Ficedula crypta]]*,
* *[[Ficedula disposita]]*,
* *[[Ficedula dumetoria]]*
** *F. d. dumetoria* ha *F. d. muelleri*,
* *[[Ficedula elisae]]*,
* *[[Ficedula harterti]]*,
* *[[Ficedula henrici]]*,
* *[[Ficedula hodgsonii]]*,
* *[[Ficedula hyperythra]]*
** *F. h. alifura*, *F. h. annalisa*, *F. h. annamensis*, *F. h. audacis*, *F. h. clarae*, *F. h. hyperythra*, *F. h. innexa*, *F. h. jugosae*, *F. h. mjobergi*, *F. h. negroides*, *F. h. pallidipectus*, *F. h. sumatrana* ha *F. h. vulcani*,
* ar flouperig brizh (*Ficedula hypoleuca*)
** *F. h. hypoleuca*, *F. h. iberiae* ha *F. h. sibirica*,
* *[[Ficedula luzoniensis]]*
** *F. l. calayensis*, *F. l. daggayana*, *F. l. luzoniensis*, *F. l. malindangensis*, *F. l. matutumensis*, *F. l. montigena*, *F. l. nigrorum* ha *F. l. rara*,
* *[[Ficedula mugimaki]]*,
* *[[Ficedula narcissina]]*
** *F. n. narcissina* ha *F. n. owstoni*,
* *[[Ficedula nigrorufa]]*,
* ar flouperig jave ruz (*Ficedula parva*),
* *[[Ficedula platenae]]*,
* *[[Ficedula riedeli]]*,
* *[[Ficedula ruficauda]]*,
* *[[Ficedula rufigula]]*,
* *[[Ficedula sapphira]]*
** *F. s. laotiana*, *F. s. sapphira* ha *F. s. tienchuanensis*,
* ar flouperig hantergolierek (*Ficedula semitorquata*),
* *[[Ficedula speculigera]]*,
* *[[Ficedula strophiata]]*
** *F. s. fuscogularis* ha *F. s. strophiata*,
* *[[Ficedula subrubra]]*,
* *[[Ficedula superciliaris]]*
** *F. s. aestigma* ha *F. s. superciliaris*,
* *[[Ficedula timorensis]]*,
* *[[Ficedula tricolor]]*
** *F. t. cerviniventris*, *F. t. diversa*, *F. t. minuta* ha *F. t. tricolor*,
* *[[Ficedula westermanni]]*
** *F. w. australorientis*, *F. w. collini*, *F. w. hasselti*, *F. w. langbianis*, *F. w. mayri*, *F. w. palawanensis*, *F. w. rabori* ha *F. w. westermanni*,
* *[[Ficedula zanthopygia]]*.

Daou isspesad ha hanter-kant (52) en holl ; o c'havout a reer en Afrika, Azia hag Europa.

## Notennoù ha daveennoù
Apus

***Apus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ glaouered, krouet e 1777 gant an naturour aostrian Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Ugent spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Apus acuticauda]]*,
* *Apus affinis* (glaouer pastellek)
** *A. a. aerobates*, ***affinis***, *bannermani*, *galilejensis*, *singalensis* ha *theresae*,
* *[[Apus alexandri]]*,
* *Apus apus* (glaouer du)
** *A. a. *'apus*** ha ''pekinensis'',
* ''[[Apus balstoni]]''
** ''A. b. '''balstoni*** ha *mayottensis*,
* *[[Apus barbatus]]*
** *A. b. *'barbatus***, ''glanvillei'', ''hollidayi'', ''oreobates'', ''roehli'' ha ''serlei'',
* ''[[Apus batesi]]'',
* ''[[Apus berliozi]]''
** ''A. b. bensoni'' ha ***berliozi***,
* ''[[Apus bradfieldi]]''
** ''A. b. '''bradfieldi*** ha *deserticola*,
* *Apus caffer* (glaouer kafir),
* *[[Apus cooki]]*,
* *[[Apus horus]]*
** *A. h. fuscobrunneus* ha ***horus***,
* *[[Apus leuconyx]]*,
* *[[Apus niansae]]*
** *A. n. *'niansae*** ha ''somalicus'',
* ''[[Apus nipalensis]]''
** ''A. n. furcatus'', ''kuntzi'', ***nipalensis*** ha ''subfurcatus'',
* ''Apus pacificus'' ([[glaouer-Sibiria]])
** ''A. p. kanoi'' ha ***pacificus***,
* ''Apus pallidus'' ([[glaouer gell]])
** ''A. p. brehmorum'', ''illyricus'' ha ***pallidus**',
* *[[Apus salimalii]]*,
* *[[Apus sladeniae]]*,
* *Apus unicolor* (glaouer Madeira).

Tri isspesad ha tregont (33) en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Creirwy

**Creirwy**, pe **Creirfyw**, merc'h da g-Ceridwen ha Tegid Foel, a oa ur plac'h kaer ha kenedus, o chom gant he zud e Penllyn. Ur breur he devoa, Morfran e anv, ha hennezh a oa ken divalav ma oa bet lesanvet 'Afangddu' rak euzhus ha du e oa.

## Gerdarzh
Hervez Ifor Williams e teufe an anv Creirwy eus ar gerioù *crair* "teñzor, tra garet", ha *byw* "bev."

## Lennegezh
Kaoz zo anezhi en *[[Hanes Taliesin]]* (Istor Taliesin), skrivet gant Elis Gruffydd ma'z eo kontet istor ar barzh Taliesin. Pimpatrom ar gened e oa er Grennamzer a-hervez, evel Arianrhod ferch Dôn, ha Gwen ferch Cywryd, ha bez e oa unan eus 'Tair Gwenriain Ynys Prydain':
:'Teir Gwenriein Ynys Prydain:
:Creirwy merch Ceridwen,
:Ac Arianrod ferch Dôn,
:A Gwen ferch [C]ywryd mab Cryddon.'
:(Trioedd Ynys Prydain 78, en doare-skrivañ a vremañ)

Meneg zo anezhi en oberennoù Beirdd yr Uchelwyr, evel Madog Benfras ha Tudur Aled.

E skrid Elis Gruffydd ez eo "tecaf forwyn o'r byd", koantañ gwerc'hez ar bed.

Ur vojenn all zo bet diwarni ma'z eo dousig an haroz Garwy Hir, en ur varzhoneg gant Hywel ab Einion d'e zousig-eñ, Myfanwy eus Castell Dinas Brân.

Kaoz zo ivez eus ur plac'h koant anvet *Chreirbia* e buhez latin Sant Wenole, eus Kerne, gant Wrdisten. Gallout a rafe *Chreirbia* bezañ un doare all d'an anv kembraek Creirwy. Hervez an oberour, ur manac'h breizhat anezhañ, e oa-hi *puella pulcherrima*, ur plac'h yaouank kaer-meurbet.

Krediñ a ra lod e c'hall Creirwy hag he mamm bezañ bet doueezed brezhon.

## Levrlennadur
*Rachel Bromwich (gol.), Trioedd Ynys Prydein (Caerdydd, arg. newydd, 1991)
*Ifor Williams, *Chwedl Taliesin* (Caerdydd, 1957)
Oenanthe

***Oenanthe*** zo :
* ur genad e rummatadur ar plant, sellet ouzh Oenanthe (plant)
* ur genad e rummatadur an evned, sellet ouzh Oenanthe (evned)
Ploceidae

**Ploceidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1836 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875), *[[Ploceus]]* ar genad skouer anezhañ.

Diouzh Doare 15.1 an *IOC World Bird List* ez a pemzek genad golvaneged bihan d'ober ar c'herentiad : 

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Bubalornis]]* - Smith, 1836 (2 spesad),
* *[[Dinemellia]]* - Reichenbach, 1863 (1 spesad),
* *[[Plocepasser]]* - Smith, 1836 (4 spesad),
* *[[Histurgops]]* - Reichenow, 1887 (1 spesad),
* *[[Pseudonigrita]]* - Reichenow, 1903 (2 spesad),
* *[[Philetairus]]* - Smith, 1837 (1 spesad),
* *[[Sporopipes]]* - Cabanis, 1847 (2 spesad),
* *[[Amblyospiza]]* - Sundevall, 1850 (1 spesad),
* ***[[Ploceus]]*** - Cuvier, 1816 (67 spesad),
* *[[Malimbus]]* - Vieillot, 1805 (10 spesad),
* *[[Anaplectes]]* - Reichenbach, 1863 (2 spesad),
* *[[Quelea]]* - Reichenbach, 1850 (3 spesad),
* *[[Foudia]]* - Reichenbach, 1850 (7 spesad),
* *[[Brachycope]]* - Reichenow, 1900 (1 spesad),
* *[[Euplectes]]* - Swainson, 1829 (18 spesad).


## Rummatadur
Renket e veze ar genadoù *Histurgops*, *Philetairus*, *Plocepasser* ha *Pseudonigrita* er c'herentiad Passeridae kent.

## Notennoù ha daveennoù
Bussum

**Bussum** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/77/387_Bussum.ogg) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 8,11 km² eo gorread Bussum (douar : 8,06 km², dour : 0,05 km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 32 012 annezad enni. Daou di-gar a zo : hini Naarden-Bussum ha hini Bussum Zuid.

## Istor
Anv a voe graet eus Bussum evit ar wech kentañ e 1306. D'ar mare-se e oa ur vrugeg enni koadeier, ma oa kalz tiez-feurm bihan ha ma save an dud deñved. Tost ouzh Naarden emañ Bussum, ha neuze e voe renet aferioù Bussum gant Naarden azalek 1369. E 1470 e oa 250 annezad e Bussum da lavaret eo e oa kêriadenn vihanañ het Gooi. 

Distaget e voe Bussum diouzh Naarden e 1817, ha kregiñ a reas d'ober berzh da vat pa voe savet an hent-houarn e 1874 ha d'ar mare-se eo e voe savet an daou di-gar. War hent-houarn Hilversum-Amsterdam emañ Bussum. Etre 1898 ha 1907 e voe savet e Bussum kumuniezh sokialour kentañ an Izelvroioù gant ar skrivagner ha bredvezeg Frederik van Eeden, diwar skouer Walden, gant ar skrivagner amerikan Thoreau. An abadenn skinwel gentañ skignet en Izelvroioù a-bezh a voe aozet e Bussum e 1951, hag e 1964 e voe diazezet enni studioioù skinwel vroadel an Izelvroioù. 

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Bussum ez eus 23 dileuriad :
* VVD - 7 dileuriad
* PvdA - 5 dileuriad
* CDA - 4 dileuriad
* GroenLinks - 4 dileuriad
* D66 - 2 dileuriad
* CU - 1 dileuriad

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Bussum
* Istor Bussum
Parulidae

**** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1947 gant ar skiantour stadunanat Alexander Wetmore (1886-1978).

Diouzh Doare 12.1 an *IOC World Bird List* ez a triwec'h genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Seiurus aurocapilla|Seiurus]]* - Swainson, 1827 (1 spesad),
* *[[Helmitheros]]* - Rafinesque, 1819 (1 spesad)
* *[[Parkesia]]* - Sangster, 2008 (2 spesad),
* *[[Vermivora]]* - Swainson, 1827 (3 spesad),
* *[[Mniotilta]]* - Vieillot, 1816 (1 spesad)
* *[[Protonotaria]]* - Baird, 1858 (1 spesad)
* *[[Limnothlypis]]* - Stone, 1914 (1 spesad)
* *[[Oreothlypis]]* - Ridgway, 1884 (2 spesad),
* *[[Leiothlypis]]* - Sangster, 2008 (6 spesad),
* *[[Leucopeza]]* - P.L.Sclater, 1876 (1 spesad)
* *[[Oporornis agilis|Oporornis]]* - Baird, 1858 (1 spesad)
* *[[Geothlypis]]* - Cabanis, 1847 (15 spesad),
* *[[Catharopeza]]* - P.L.Sclater, 1880 (1 spesad)
* *[[Setophaga]]* - Swainson, 1827 (37 spesad),
* *[[Myiothlypis]]* - Cabanis, 1850 (18 spesad),
* *[[Basileuterus]]* - Cabanis, 1849 (12 spesad),
* *[[Cardellina]]* - Bonaparte, 1850 (5 spesad),
* *[[Myioborus]]* - Baird, 1865 (12 spesad).


## Notennoù ha daveennoù
Melanocharitidae

**Melanocharitidae** zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1985 gant an daou evnoniour stadunanat Charles Sibley (1917-1998) ha Jon Edward Ahlquist (1944-2020), *[[Melanocharis]]* ar genad skouer anezhañ.

Diouzh Doare 12.1 an *IOC World Bird List* ez a pevar genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Melanocharis]]* - P.L.Sclater, 1858 (6 spesad),
* *[[Rhamphocharis]]* - Salvadori, 1876 (2 spesad),
* *[[Oedistoma]]* - Salvadori, 1876 (2 spesad),
* *[[Toxorhamphus]]* - Stresemann, 1914 (2 spesad).

O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù
Huizen

**Huizen** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ad/405_Huizen.ogg) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Dont a ra an anv "Huizen" eus an nederlandeg "tiez", peogwir e soñjer ez eo eno ma voe savet an tiez mein kentañ a gaver er rannvro-se. 23,28 km² eo gorread Huizen (douar : 15,78 km², dour : 7,5 km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 42 048 annezad enni.

## Istor
Ur gêriadenn en arvor e oa Huizen, ma rae berzh ar peskerezh. Pa voe stanket ar Zuiderzee gant an Afsluitdijk e 1932 e teuas ar mor da vezañ ul lenn, ha kemmoù a voe degaset d'an armerzh : kenwerzh ha greanterezh a gemeras plas ar peskerezh. 
Er bloavezhioù 1960 e voe savet kalz tiez e Huizen, peogwir e fazie tiez er rannvro-se. Diwar se e kreskas buan an niver a annezidi.
A-raok an Eil Brezel-Bed e oa un skigner bras e Huizen.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Huizen ez eus 27 dileuriad :

* VVD - 6 dileuriad
* CDA - 5 dileuriad
* PvdA - 5 dileuriad
* GroenLinks - 3 dileuriad
* ChristenUnie - 2 zileuriad
* Dorpsbelangen - 2 zileuriad
* Leefbaar Huizen - 2 zileuriad
* D66 - 1 dileuriad
* SGP - 1 dileuriad

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Huizen
* Kartenn Huizen
Heemskerk

**Heemskerk** a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 31,73&nbsp;km² eo gorread Heemskerk (douar : 27,41&nbsp;km², dour : 4,32&nbsp;km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 38 698 annezad enni.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Heemskerk ez eus 25 dileuriad :
* PvdA - 8 dileuriad
* CDA - 6 dileuriad
* VVD - 5 dileuriad
* GroenLinks - 3 dileuriad
* Heemskerk Anders - 2 zileuriad
* D66 - 1 dileuriad

## Istor
Ne ouezer ket eus pelec'h e teu an anv Heemskerk. Gouzout a reer e oa anavezet ar gêr da vare ar Grennamzer, hag en un diell eus 1063 ez eo anvet *Hemezen Kyrica* (da lavaret eo Iliz Hemezen), diwar anv ur seurez a oa o chom er vro. Meur a savadur istorel a gaver e Heemskerk evel an *Huldtoneel*, ur dorgenn faos e-kichen Rijksstraatweg. A-hervez e vije bet savet war ul lec'h bet implijet da santual gant Germaned a-raok mare ar Romanded.

Meur a emgann a voe e Heemskerk ha daou gastell (kastell Oud Haerlem ha kastell Heemskerk) a voe savet en  hag en  kantved, da wareziñ Kontelezh Holland diouzh West-Friesland. Er  kantved en em gannas annezidi Heemskerk etrezo, da-geñver *Hoekse en Kabeljauwse twisten* (brezel an higennoù hag ar moru) ha d'ar mare-se e voe distrujet an daou gastell. Kastell Heemskerk a voe savet en-dro. E 1492 e voe un emsavadeg gant tud Kennemerland ha pilet e voent gant alouberien aostriat. E lec'h an emgann emañ bered Hervormde Kerk hiziv an deiz.

E 1610 e voe kemmet anv kastell Heemskerk hag e teuas da vezañ kastell Marquette ma teuas meur a zenjentil hag a vrietin d'ober annez. Hiziv an deiz ez eo perc'hennet gant an embregerezh spagnol *NH Hoteles* hag ennañ e vez aozet prezegennoù hag euredoù. 
E reter Heemskerk emañ kastell Assumburg, savet gant ar pezh a chome eus kastell Oud Haerlem, e 1546. *Nederlandse Hervormde Kerk* en *Nielenplein* ha *Kerkplein* a voe savet e 1628. E liorzh an iliz ez eus un delwenn d'al livour Maarten van Heemskerck.

## Labour-douar

Goude mare ar varc'hegeien hag an dudjentil e teuas hini al labour-douar. Ouzhpenn sevel chatal e veze produet sivi e Heemskerk, da gas d'ar gêr nesañ anvet Beverwijk, ma veze gwerzhet. Kaset e veze ar frouezh war gein azened, ha diwar se e voe lesanvet azened annezidi Heemskerk.

An ti-kêr kozh a voe savet e 1911 diwar ur steuñv gant Jan Stuyt. Un estaj a voe ouzhpennet e 1949. *Laurentiuskerk* (iliz katolik) a voe savet e 1891 diwar ur steuñv gant J.H. Tonnaer.

## Notenn
 

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel Heemskerk
*Kartenn Heemskerk
Castricum

**Castricum** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/388_Castricum.ogg)a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 59,92 km² eo gorread Castricum (douar : 49,46 km², dour : 10,46 km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 34 746 annezad enni. Ul lec'h ma teu an douristed eo : traezhennoù, tevinier ha lenn Alkmaar-Uitgeest a gaver e Castricum. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Castricum : Castricum, Akersloot, Bakkum, De Woude, Limmen. Un ti-gar a zo (pevar zren an bep eurvezh) ha dindan 28 munutenn e c'haller mont da Amsterdam.

## Istor
D'ar 6 a viz Here 1799 e vo trec'h un arme gall hag izelvroat kaset gant Guillaume Brune war un arme saoz ha rusian kaset gant Ralph Abercromby ha Dug York. Emgann Castricum eo anvet an darvoud-se.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Castricum ez eus 23 dileuriad :
* GDBhttps://web.archive.org/web/20160303204243/http://www.gdbcastricum.nl/ - 8 dileuriad
* CDA - 4 dileuriad
* VVD - 4 dileuriad
* GroenLinks - 3 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* D66 - 1 dileuriad

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Castricum
* Kartenn Castricum
Edam-Volendam

**Edam-Volendam** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/392_Edam-Volendam.ogg) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 24,78 km² eo gorread Edam-Volendam (douar : 16,29 km², dour : 8,49 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 28 467 annezad enni. Edam ha Volendam eo an div gêr a ya d'ober kumun Edam-Volendam. Etre Volendam ha Purmerend emañ polder Purmer.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Edam-Volendam ez eus 21 dileuriad :

* CDA - 4 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* RdZ - 4 dileuriad
* Volend80 - 6 dileuriad
* GroenLinks - 1 dileuriad
* VVD - 2 zileuriad
* Gem Bel - 1 dileuriad

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Edam-volendam
* Titouroù evit an douristed
* Holl zelwennoù Edam-Volendam (e nederlandeg)
Velsen

**Velsen** (distagañ :http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f9/425_Velsen.ogg) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. A bep tu eus Kanol Mor an Hanternoz emañ. 63,03 km² eo gorread Velsen (douar : 44,71 km², dour : 18,32 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 67 567 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Velsen : 
* ribl norzh ar ganol:
** Velsen-Noord hag ul lodenn eus IJmuiden (Corus),
* ribl su ar ganol:
** Velsen-Zuid, Driehuis, IJmuiden, Santpoort-Noord, Santpoort-Zuid ha Velserbroek, hag ivez Oosterbroek ha Buitenhuizen, hag a zo lodennoù eus Spaarnwoude.

En IJmuiden ez eus ul labouradeg dir bras anvet Corus Strip Products IJmuiden, ha bet anvet *Koninklijke Hoogovens*. En IJmuiden emañ ivez sez *Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij*.

Div draezhenn a zo : Kennemerstrand (tu su ar ganol) ha Bloemendaal aan Zee en norzh. Etrezeo ez eus un draezhenn ma c'hall an dud rouzañ en o noazh. 

## Transportoù
* Un hent-houarn (riboul) etre ti-gar Driehuis ha hini Beverwijk.
* Hentoù dindan douar, eus ar reter d'ar c'hornôg:
** Wijker Tunnel
** Velser Tunnel 
* ur vag-treizh https://web.archive.org/web/20071015054001/http://connexxion.nl/website/subpage.asp?id=1064&command=#pont_velzen.
* Tiez-gar: Driehuis, Santpoort Noord ha Santpoort Zuid 
An hent-houarn etre IJmuiden hag Amsterdam a voe serret e 1999.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Velsen ez eus 33 dileuriad :
* Velsen Lokaal - 3 dileuriad
* Lijst Gerard Vosse - 3 dileuriad
* SP - 4 dileuriad
* CDA - 4 dileuriad
* PvdA - 8 dileuriad
* VVD - 5 dileuriad
* GroenLinks - 2 zileuriad
* ChristenUnie - 2 zileuriad
* D66 - 2 zileuriad

## Istor
Dismantroù un diazezlec'h bagoù roman a zo e Velsen. Soñjal a reer e oa anvet Flevum al lec'h-se, a gaver roud anezhañ gant an anv Phleum, en oberenn Ptolemaios (2.10).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Velsen
* Kartenn Velsen, hep Santpoort-Noord, Santpoort-Zuid ha Velserbroek
* Kartenn Spaarnwoude
* Skeudennoù eus IJmuiden
Paulínia

**Paulínia**, zo unan eus kêrioù stad São Paulo e gevred Brazil. 118 km eus kêr São Paulo, ar gêr-benn. Tost da 83&nbsp;544 a dud a oa enni e 2008.
Chem

**Chem** pe **chemet** a vez lavaret eus ampartiz un den d'ober un dra bennak, un tamm labour bennak, ha n'eo ket gouest an holl d'ober. 
Diouzh ar c'hiz eo gant tud zo ober gant an droienn saoznek *know-how*.

Ar chemet n'eo ket un anaoudegezh kement-se, met gouzout an tu da zibunañ pe diskoulmañ ur gudenn, pe da gas da benn ul labour.
Uitgeest

**Uitgeest** (distagañ :http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/423_Uitgeest.ogg) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 22,31&nbsp;km² eo gorread Uitgeest (douar : 19,18&nbsp;km², dour : 3,13&nbsp;km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 12 514 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Uitgeest : Assum, Busch en Dam, Groot Dorregeest, Uitgeest.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Uitgeest ez eus 15 dileuriad :
* Progressief Uitgeest - 4 dileuriad
* CDA - 3 dileuriad
* UVP - 3 seats
* PvdA - 2 zileuriad
* VVD - 2 zileuriad
* D66 - 1 dileuriad

## Touristelezh
Er polder tro-dro da Uitgeest ez eus pemp meilh. En Uitgeese e voe ganet Cornelis Corneliszoon e 1550. Gantañ eo e voe ijinet an heskennerezh kentañ a yae en-dro gant nerzh an avel.

En Uitgeest e kaver ivez un iliz protestant eus ar  kantved, ur redva da bleustriñ war ar c'hart, hag ur marina.
Fort aan den Ham (etre Uitgeest ha Krommenie) a oa unan eus 42 greñvlec'h Stelling van Amsterdam. War listenn glad bedel UNESCO emañ Stelling van Amsterdam, hag ar c'hreñvlec'h a c'haller gweladenniñ da Sul.

## Transportoù
Un ti-gar a zo en Uitgeest, ha pevar zren an devezh (a Veurzh da Sadorn) a zo. Dindan 30 munutenn e c'haller tizhout ti-gar kreiz Amsterdam (Amsterdam Centraal).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Uitgeest
* De Hoop
* Kartenn Uitgeest
* Kartenn ar gumun a-bezh
Anna Foix

**Anna Foix** a zo ganet d'ar 1484 ha marvet d'an 26 a viz Gouere 1506 e Buda, e Hungaria, a oa rouanez Hungaria ha Bohemia, war-lerc'h marv he zad e 1502, betek 1506.

## He buhez
Merc'h e oa da c'h-Gaston II, kont Candale, ha da Katelin Foix, Infantez Navarra‎. He mamm a oa merc'h da c'h-Gaston IV, kont Foix, ha da Eleonora Iañ, rouanez Navarra. Nizez a oa Anna da Marc'harid Foix. Keniterv e oa eta da Anna Breizh, Dugez Breizh ha Rouanez Bro-C'hall, da Gatelin Navarra, Rouanez Navarra, ha da Germaine de Foix, Rouanez Aragon.

Dimeziñ a reas Anna Foix da Vladislas II Hungaria a oa roue Bohemia ha roue Hungaria. Rouanez Hungaria ha Bohemia eus 1502 da 1506

Daou vugel o devoe: 
* Anna Jagellon (1503-1547), dugez Hungaria ha Bohemia, rouanez Hungaria ha Bohemia eus 1526 da 1547, war-lerc'h dimeziñ gant ar rouaned Hungaria Ferdinant Iañ da gentañ. Mab e oa da Fulup ha da Janed Spagn, rouanez Rouantelezh Kastilha, ha breur e oa da Karl V.
* Loeiz II, (1506–1526), roue Hungaria ha Bohemia (1516-1526), d'ar 13 a viz Genver 1522 e timezas e Buda, en Hungaria, da Mari Aostria (1503-1558), merc'h pennhêrez Fulup ha da Janed Spagn, rouanez Rouantelezh Kastilha.

## Notennoù

### Levrioù
* Anthony, Raoul: *Identification et Étude des Ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar*, Paris, Masson, 1931.

### Liammoù diavaez
* Foundation for Medieval Genealogy/Navarre Kings Genealogy
* Les Foix-Candale
* Seigneurs de Grailly Généalogie
* Foundation for Medieval Genealogy/Foix Genealogy
* Euweb/Albret Genealogy
* Euweb/Foix-Grailly Genealogy
Oposom

An **oposomed**, pe **sarigenned**, eo ar bronneged godellek a ya d'ober ar c'herentiad *Didelphidae*, an hini nemetañ en urzhiad *Didelphimorphia*.

Bevañ a reont en Amerika.

## Genadoù
19 genad oposomed zo :
* *[[Caluromys]]*
* *[[Caluromysiops]]*
* *[[Glironia]]*
* *[[Chacodelphys]]*
* *[[Chironectes]]* 
* *[[Cryptonanus]]*
* *[[Didelphis]]* 
* *[[Gracilinanus]]* 
* *[[Hyladelphys]]* 
* *[[Lestodelphys]]* 
* *[[Lutreolina]]* 
* *[[Marmosa]]* 
* *[[Marmosops]]* 
* *[[Metachirus]]* 
* *[[Micoureus]]* 
* *[[Monodelphis]]* 
* *[[Philander]]* 
* *[[Thylamys]]* 
* *[[Tlacuatzin]]*
Lik Ha Lik

**Lik ha lik** a oa ur strollad rock hag a gane e brezhoneg bet savet e Roazhon e 2000. Er penn-kentañ e oa ur strollad hard rock gant levezonioù metal ha mesket gant traoù all c'hoazh. 

## Buhezskrid
Goude ur bladenn verr (d.l.e un demo) anvet *Dizalc'h da spered* en doa enrollet ar strollad-mañ ur bladenn anvet *Brezhoneg ain't gonna die* e 2003 warni 4 zitl hepken. Gallout a reer o fellgargañ war internet. 

E 2005 e oa an disparti kentañ. E 2006 e oa bet adsavet gant Skwal ha Fañch hag an daou gomper aet war-du ur sonerezh Punk-fuzion. Da lavaret ur meskaj gant punk, rap, rock, hard-rock, funk, ska ha reggae. Cheñchet ar stil marteze met ne oa ket bet cheñchet an dro-spered, kanañ traoù nann-hengounel brezhonek.

Lik Ha Lik e cheñch stil ar strollad evit distreiñ e 2008 gant ur son liesseurtoc'h (ur meskaj rock, funk, ska rap, punk, hip-hop). E 2009 e embannont *Dr Fañchenstein* (un demo 4 c'hanaouenn). 

Er bladenn *Rock e Breizh* o doa embannet ur ganaouenn nevez "Sekred evit gouenn ar vistri". O labourat war embann un dra nevez e oant hag a c'heller pellgargañ war o lec'hienn.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ar strollad
*Facebook