open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Philepitta

***Philepitta*** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1838 gant al loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Philepitta castanea]]*,
* *[[Philepitta schlegeli]]*.

## Annez
Emañ brosezat an daou spesad e Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù
Ammospermophilus leucurus

***Ammospermophilus leucurus*** a zo ur spesad bronneged krigner eus kerentiad ar Sciuridae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar deil (10-60%), had (20-50%), artropoded ha mellkeineged (glazarded ha krignerien dreist-holl).

## Annez hag isspesadoù

Al loen a vev an nav isspesad anezhañ :
* *Ammospermophilus leucurus canfieldiae*,
* *Ammospermophilus leucurus cinamomeus*,
* *Ammospermophilus leucurus escalante*,
* *Ammospermophilus leucurus extimus*,
* *Ammospermophilus leucurus leucurus*,
* *Ammospermophilus leucurus notom*,
* *Ammospermophilus leucurus peninsulae*,
* *Ammospermophilus leucurus pennipes*,
* *Ammospermophilus leucurus tersus*
e mervent Norzhamerika ha ledenez Baja California.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Simone Signoret

**Simone Signoret**, bet ganet **Henriette Charlotte Simone Kaminker** e Wiesbaden (Hessen, Alamagn a-vremañ) d'ar 25 a viz Meurzh 1921 hag aet da Anaon en Autheuil-Authouillet (Eure, Bro-C'hall) d'an 30 a viz Gwengolo 1985, a oa un gomedianez c'hall koulz er c'hoariva, er sinema hag er skinwel.

## He fezhioù-c'hoari
 War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.

## Liamm diavaez
* '''Simone Signoret''' war Internet Movie Database
Psarisomus dalhousiae

***Psarisomus dalhousiae*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Eurylaimidae.
Ar spesad nemetañ an hini eo er genad *[[Psarisomus]]*.

Anvet e voe *[Eurylaimus] Dalhousiae* (kentanv) da gentañ-penn (e 1835) gant an naturour skos Robert Jameson (1774-1854). Dibabet e oa bet an anv skiantel anezhañ evit enoriñ Christina Broun (1786-1839), aet da na kontez Dalhousie goude bezañ dimezet da George Ramsay (1770-1838).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* *Psarisomus dalhousiae borneensis*, e hanternoz Borneo,
* *P. d. cyanicauda*, e gevred Thailand ha Kambodja,
* *P. d. dalhousiae*, eus hanternoz India ha Nepal da greisteiz Sina ha kreiz Viêt Nam,
* *P. d. divinus*, e kreisteiz Viêt Nam,
* *P. d. psittacinus*, e Malezia ha Sumatera.

## Liammoù diavaez
*  ''Psarisomus dalhousiae'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psarisomus dalhousiae'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Psarisomus

***Psarisomus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1837 gant ar skiantour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag isspesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Psarisomus dalhousiae]]*, pemp isspesad (*Psarisomus dalhousiae borneensis*, *P. d. cyanicauda*, *P. d. *'dalhousiae**', *P. d. divinus* ha *P. d. psittacinus*) dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù
Ensavadur meur war an elektronik hag an teknologiezhioù niverel

An **Ensavadur meur war an elektronik hag an teknologiezhioù niverel** (**EMEN**), pe "Institut supérieur de l'électronique et du numérique" (ISEN) e galleg, a zo ur skol-ijinourien brevez staliet e Brest, Roazhon, Rijsel, Tolon ha Fes (Maroko). Diplomoù ar skol a zo anavezet gant ar Stad.

Krouet e oa bet an EMEN e 1956 e Rijsel.

## EMEN Brest
Skourr Brest an EMEN a zo digor abaoe 1994. Staliet emañ ar skol e karter Keredern.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar skol
Neodrepanis

***Neodrepanis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1875 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Spesadoù
N'eus nemet daou spesad golvaneged hag a ya d'ober ar genad :
* *[[Neodrepanis coruscans]]*,
* *[[Neodrepanis hypoxantha]]*.

## Annez
Emañ brosezat an daou spesad e Madagaskar.
Pseudocalyptomena graueri

***Pseudocalyptomena graueri*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Eurylaimidae.
Ar spesad nemetañ an hini eo er genad *[[Pseudocalyptomena]]*.

Dougen a ra anv al loenoniour alaman Rudolf Grauer (1870-1927).

## Doareoù pennañ

## Boued
Hollzebrer eo ha bevañ a ra diwar amprevaned, bleuñv, broñs, frouezh, greun, larvenned ha melc'hwed-krogennek peurgetket.

## Annezva

Ar spesad ez eo brosezat e Menezioù Itombwe, e reter Republik Demokratel Kongo ha mervent Ouganda.

## Liammoù diavaez
*  ''Pseudocalyptomena graueri'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Charlotte Rampling

**Tessa Charlotte Rampling** zo un aktorez saoz, ganet d'an 5 a viz C'hwevrer 1946 e Sturmer, Essex, Bro-Saoz.
Pitta anerythra

***Pitta anerythra*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Pitta anerythra anerythra*, en enezenn Santa Isabel (Inizi Salomon),
* *Pitta anerythra nigrifrons*, en enezenn Choiseul (Inizi Salomon),
* *Pitta anerythra pallida*, en enezenn Bougainville (Inizi Salomon).

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta anerythra'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Sapayoa aenigma

***Sapayoa aenigma*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Sapayoidae.
Ar spesad nemetañ an hini eo er genad *[[Sapayoa]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh dreist-holl.

## Annez
Kavet e vez al labous en un takad hag a ya eus kreiz Panamá da gKolombia betek gwalarn-pellañ Ecuador.

## Liammoù diavaez
*  ''Sapayoa aenigma'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Erythropitta venusta

***Erythropitta venusta*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Anvet e voe *Pitta venusta* (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an naturour alaman Salomon Müller (1804-1864). Dont a ra e anv eus an anv-gwan latin "vĕnustus" a dalv kement ha hoalus, kaer, kenedus, koant.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad e Sumatera (Indonezia).

## Liammoù diavaez
*  ''Erythropitta venusta'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Erythropitta venusta'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Lanvoe (Hañveg)

**Lanvoe** zo ur gêriadenn e kumun Hañveg, war vord richer ar Faou; anavezet eo hiziv e galleg e-giz *Lanvoy*. Chom a ra eno dismantroù ur chapel gozh, gant ur groaz hag ur feunteun. Meneget eo al Lanvoe-se gant Jef Gedez e *En-dro d'al lenn-vor* (p. 39). Meneget e oa e-giz *Lan Uoae* e levr-dielloù Abati Sant-Gwenole Landevenneg (mellad 26).

### Daveoù
Erythropitta erythrogaster

***Erythropitta erythrogaster*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Anvet e voe *Pitta erythrogaster* (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Erythropitta erythrogaster erythrogaster*, en inizi Filipinez (nemet Enezeg Sulu ha reoù Palawan),
* *E. e. inspeculata*, en inizi Talaud (er-maez da viz Sulawesi),
* *E. e. propinqua*, en inizi Balabac, Culion ha Palawan (kornôg Filipinez),
* *E. e. yairocho*, en Enezeg Sulu (mervent Filipinez).

## Liammoù diavaez
*  ''Erythropitta erythrogaster'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Erythropitta erythrogaster'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Erythropitta ussheri

***Erythropitta ussheri*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Anvet e voe *Pitta ussheri* (kentanv) da gentañ-penn (e 1877) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881) da zougen bri d'an evnoniour iwerzhonat Richard John Ussher (1841–1913).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged, en o zouez c'hwiled, kevnid, kloreged, melc'hwed-krogennek ha merien.

## Annez
Brosezat eo ar spesad e Borneo.

## Liammoù diavaez
*  ''Erythropitta ussheri'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Erythropitta ussheri'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Hippotragus niger variani

***Hippotragus niger variani*** a zo un isspesad antilopenned eus kerentiad ar Bovidae.

## Doareoù pennañ
Tizhout a reont o kerniel betek 1m 50. Muzuliañ a reont ar pared tro-dro 1m 30.

## Boued
Bevañ a reont hogosik diwar delioù gwez.

## Annez

Emañ brosezat al loen en Angola.

## Rummatadur
Un isspesad eo da *[[Hippotragus niger]]*.

## Liammoù diavaez
* ''Hippotragus niger variani'' war al lec'hienn Mammal Species of the World.

## Notennoù ha davennoù
Erythropitta granatina

***Erythropitta granatina*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Anvet e voe *Pitta granatina* (kentanv) da gentañ-penn (e 1830) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned : c'hwiled, kloreged ha merien en o zouez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Pitta granatina coccinea*, e Malezia ha Sumatera,
* *P. g. granatina*, (Temminck, 1830),	e Borneo (nemet e hanternoz).

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta granatina'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pitta granatina'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Ibn Abd al-Wahab

**Ibn Abd al-Wahab**, pe **Mohammed ben Abdelwahhab** (1703 - 1792, en arabeg : محمد بن عبد الوهاب), a oa ur prezeger arab muzulman, eus ar meuriad Banu Tamim, en XVIIIvet kantved en Arabia. Mennout a rae distreiñ d'ar gwir islam orin. War e skridoù eo diazezet ar wahabbouriezh (en arabeg : wahhabiyya). 

Stourm a reas ouzh azeulerezh ar bezioù, ha goulenn ar marv evit ar grouerien skeudennoù. Al levr *Kitâb ut-Tawhîd* pe "Levr an unelezh" eo e oberenn brudetañ.
Erythropitta

***Erythropitta*** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

Dont a ra eus disheñvelidigezh ar genad kozh *Pitta*, bet rannet e 2006 etre tri genad : ***Erythropitta***, *[[Hydrornis]]* ha *[[Pitta (genad)|Pitta]]*.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Erythropitta arquata]]*,
* *[[Erythropitta caeruleitorques]]*,
* *[[Erythropitta celebensis]]*,
* *[[Erythropitta dohertyi]]*,
* *[[Erythropitta erythrogaster]]*
** *E. e. erythrogaster*, *inspeculata*, *propinqua* ha *yairocho*,
* *[[Erythropitta granatina]]*
** *E. g. coccinea* ha *granatina*,
* *[[Erythropitta kochi]]*,
* *[[Erythropitta macklotii]]*
** *E. m. digglesi*, *finschii*, *habenichti*, *loriae* ha *macklotii*,
* *[[Erythropitta meeki]]*,
* *[[Erythropitta novaehibernicae]]*
** *E. n. extima*, *gazellae*, *novaehibernicae* ha *splendida*,
* *[[Erythropitta palliceps]]*,
* *[[Erythropitta rubrinucha]]*
** *E. r. piroensis* ha *rubrinucha*,
* *[[Erythropitta rufiventris]]*
** *E. r. bernsteini*, *cyanonota* ha *rufiventris*,
* *[[Erythropitta ussheri]]*,
* *[[Erythropitta venusta]]*.

## Annez
Bevañ a ra an ugent (20) isspesad en Azia ar Gevred (hag Aostralia evit unan anezhe).

## Notennoù ha daveennoù
Tortilla Flat

**Tortilla Flat** zo ur romant saoznek gant John Steinbeck e 1935. C'hoarvezout a ra an istor e Monterey (Kalifornia).

## An istor
Danny, ur paisano eus Monterey, zo distro eus ar brezel 14. Pa zegouezh e klev eo perc'henn war daou di. Na 'vit se! mennet eo da genderc'hel gant e zoare kozh da vevañ, gant e vignoned a wechall, paisanos ha rederien-vro eveltañ, hag int da zont da chom e « ti Danny ».

## Film
* 1942 : Tortilla Flat, film stadunanat kaset da benn gant Victor Fleming, c'hoariet gant Spencer Tracy, Hedy Lamarr ha John Garfield.
Cannery Row

**Cannery Row** zo ur romant saoznek gant ar romantour stadunanat John Steinbeck e 1945. C'hoarvezout a ra an istor e-pad an Enkadenn Veur e Monterey, e Kalifornia, en ur straed leun a friturioù anvet Cannery Row. 

Awenet e oa an istor diwar ul lec'h gwir, Ocean View Avenue, e Monterey, a voe adanvet "Cannery Row" goude.

Ur film zo bet e 1982 hag ur pezh c'hoari e 1995.
Sweet Thursday

***Sweet Thursday*** zo ur romant saoznek gant John Steinbeck e 1954. Tremen a ra an istor goude hini Cannery Row. Hervez an oberour eo "Sweet Thursday" an deiz a zo etre "Lousy Wednesday" ha "Waiting Friday".
Erythropitta dohertyi

***Erythropitta dohertyi*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Anvet e voe *Pitta dohertyi* (kentanv) da gentañ-penn (e 1898) gant ar skiantour breizhveuriat Lionel Walter Rothschild (1868-1937) da zougen bri d'an naturour stadunanat William Doherty (1857-1901).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad en Indonezia : en enezegi Banggai ha Sula (reter Sulawesi).

## Liammoù diavaez
*  ''Erythropitta dohertyi'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Erythropitta dohertyi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pitta versicolor

***Pitta versicolor*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, buzhug ha melc'hwed-krogennek.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Pitta versicolor intermedia*, e biz Queensland (Aostralia),
* *Pitta versicolor simillima*, e biz Queensland ivez,
* *Pitta versicolor versicolor*, e reter Aostralia.
Gwelet eo bet e Ginea Nevez ivez.

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta versicolor'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Pitta steerii

***Pitta steerii*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.

Dougen a ra anv an evnoniour stadunanat Joseph Beal Steere (1842-1940).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Pitta steerii coelestis*, e Filipinez (Bohol, Leyte ha Samar),
* *Pitta steerii steerii*, e kreisteiz Filipinez (Mindanao).

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta steerii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Pitta sordida

***Pitta sordida*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag a dap diwar al leur ha hugennoù.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daouzek isspesad anezhañ :
* *Pitta sordida abbotti*,
* *Pitta sordida bangkana*,
* *Pitta sordida cucullata*,
* *Pitta sordida forsteni*,
* *Pitta sordida goodfellowi*,
* *Pitta sordida mefoorana*,
* *Pitta sordida mulleri*,
* *Pitta sordida novaeguineae*,
* *Pitta sordida palawanensis*,
* *Pitta sordida rosenbergii*,
* *Pitta sordida sanghirana*,
* *Pitta sordida sordida*.
e douaroù diabarzh hag aodoù Azia ar Gevred.

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta sordida'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Tramways

**Tramways** a zo un doare fanzin berr bet krouet gant Jerom Bihan, troet gant Jeremi Kostiou hag embannet gant Nadoz-Vor e 2014. 14 pajenn. ISBN 979-10-93241-05-0 

Prantadoù buhez bet bevet e tramgirri Naoned a ra danvez al levrig.
Lydia Oswald

**Lydia Oswald** a oa ur spierez a orin suis bet barnet e Brest miz Gwengolo 1935 gant Kuzul brezel morlu Brest ha kondaonet d'an 11 a viz Gwengolo da nav miz toull-bac'h ha 5000 lur tell-gastiz. Un tamm reuz a reas ar prosez er c'helaouennoù d'ar mare-se. 

Ganet oa bet d'an 13 a viz Gwengolo 1906 e Sankt Gallen e Bro-Suis. Kroget he dije gant he micher spierez evit Bro Alamagn er bloavezhioù 1930. Dont a reas da Vrest e miz Genver 1935 abalamour da zastum titouroù a-zivout ar morlu. Harzet e voe e ti-gar Brest d'an 2 a viz Meurzh 1935. Barnet e voe asambles gant daou ofisour gall René Guignard ha Jean de Forceville tamallet dezho bezañ sikouret anezhi. Goude bezañ echuet he c'hastiz e toull-bac'h Pontaniou e dibenn ar bloavezh 1935 e kuitaas Brest d'an 2 a viz Kerzu. War a seblant e kendalc'has gant ar spierezh goude.

Ur pennad a-zivout "Afer Lydia Oswald" savet gant Fabian Losteg ha Jeremi Kostiou a gaver el levr bannoù-treset Avel reter gant Briac embannet gant Nadoz-Vor Embannadurioù.

## Liamm diavaez
*Une espionne nazie en rade de Brest : l'affaire Lydia Oswald - En eñvor
Pitta reichenowi

***Pitta reichenowi*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Pittidae.

Dougen a ra anv an evnoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavet e vez al labous en un takad hag a ya eus Kameroun da hanternoz Gabon, mervent Republik Kreizafrikan, Republik Demokratel Kongo ha mervent Ouganda.

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta reichenowi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Eagles of Death Metal

**Eagles of Death Metal** zo ur strollad sonerien rock stadunanat a orin eus Palm Desert (Kalifornia).

Krouet e oa bet e 1998 gant an daou arzour Josh Homme (1973-) ha Jesse Hughes (1972-). Ha kemeret perzh un toullad mat a sonerien er strollad betek-hen, Tim Vanhamel en o zouez ; Dave Catching, Julian Dorio, Eden Galindo, Jesse Hughes ha Matt McJunkins eo an izili voas anezhañ an deiz a hiziv.

## Liammoù diavaez
* Roll an oberennoù a bep seurt enrollet gant '''Eagles of Death Metal''', war al lec'hienn Discogs.
Pitta nympha

***Pitta nympha*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus kerentiad ar Pittidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, buzhug, kevnid, melc'hwed ha melc'hwed-krogennek.

## Annez hag isspesadoù
Kavet e vez al labous o ouennañ en un takad hag a ya eus kreisteiz Japan da gKorea ha gevred Sina tra ma nij kuit da Azia ar Gevred ha Borneo da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta nympha'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Avel reter

**Avel reter** a zo un oberenn gant Briac, bet lakaet e brezhoneg gant Jeremi Kostiou hag embannet gant Nadoz-Vor Embannadurioù e 2015 (ISBN 979-10-93241-07-04). Kontañ a beaj berr un den betek Brest a ro tro dezhañ da gounañ un darvoud bet bevet gantañ pa oa krennard e 1935. Ouzhpenn ar bannoù-treset e kaver el levr ur studiadenn bet savet gant Jeremi Kostiou ha Fabian Losteg a-zivout afer Lydia Oswald hag unan verroc'h gant Jeremi Kostiou diwar-benn "Ar marc'h-du e Brest".
Torch-treid

Un **torch-treid** zo un tapis bihan, pe ur seurt kourtinenn, graet gant plouz (plouz koko alies) pe danvezioù all, da lakaat dirak un nor d'an dud da dorchañ o zreid a-raok tremen an treuzoù, evit chom hep louzañ gant o botoù.

File:Welcome doormat.JPG|Torch-treid plouz, livet, saozneg warnañ.
Image:Paillasson decore.jpg|Torch-treid plouz, livet, galleg warnañ.
file:Paillasson plastique.jpg| Torch-treid plastik, en erc'h.
Image:KovovaRohoz.jpg|Torch-treid plastik
Pitta (genad)

***Pitta***, a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Dont a ra eus disheñvelidigezh ar genad kozh *Pitta*, bet rannet e 2006 etre tri genad : *[[Erythropitta]]*, *[[Hydrornis]]* ha ***Pitta***.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwezek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pitta anerythra]]*
** *P. a. *'anerythra**, ''nigrifrons'' ha ''pallida'',
* ''[[Pitta angolensis]]''
** ''P. a. **angolensis***, ''longipennis'' ha ''pulih'',
* ''[[Pitta brachyura]]'',
* ''[[Pitta concinna]]'',
* ''[[Pitta elegans]]''
** ''P. e. '''elegans***, *maria* ha *virginalis*,
* *[[Pitta iris]]*
** *P. i. *'iris*** ha ''johnstoneiana'',
* ''[[Pitta maxima]]''
** ''P. m. '''maxima*** ha *morotaiensis*,
* *[[Pitta megarhyncha]]*,
* *[[Pitta moluccensis]]*,
* *[[Pitta nympha]]*,
* *[[Pitta reichenowi]]*,
* *[[Pitta sordida]]*
** *P. s. abbotti*, *bangkana*, *cucullata*, *forsteni*, *goodfellowi*, *mefoorana*, *mulleri*, *novaeguineae*, *palawanensis*, *rosenbergii*, *sanghirana* ha ***sordida***,
* *[[Pitta steerii]]*
** *P. s. coelestis* ha ***steerii***,
* *[[Pitta superba]]*,
* *[[Pitta versicolor]]*
** *P. v. intermedia*, *simillima* ha ***versicolor***,
* *[[Pitta vigorsii]]*.

## Annez
Bevañ a ra an tri isspesad ha tregont (33) en un takad hag a ya eus Afrika, dre Azia ar Gevred, ar Reter hag Ar Su, da c'hGinea Nevez, inizi Salomon hag Aostralia.

## Notennoù ha daveennoù
Channa pleurophthalma

***Channa pleurophthalma*** zo ur pesk dour-dous eus kerentiad Channidae o vevañ e geunioù ha doureier goustad gevred Azia.

## Daveoù
www.fishbase.org
Cissa chinensis

***Cissa chinensis*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar c'hCorvidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar breizhoù a bep seurt : bronneged, divellkeineged, ploged, stlejviled bihan ha vioù.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Cissa chinensis chinensis*, eus menezioù Himalaya da c'hevred Tibet, Myanmar, hanternoz Laos ha hanternoz Viêt-Nam,
* *Cissa chinensis klossi*, e kreiz Indez-Sina,
* *Cissa chinensis minor*, e Sumatera ha gwalarn Borneo,
* *Cissa chinensis robinsoni*, e Malaysia.

## Liammoù diavaez
*  ''Cissa chinensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Cissa hypoleuca

***Cissa hypoleuca*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar c'hCorvidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vez kavet ar pevar isspesad anezhañ :
* *Cissa hypoleuca chauleti*, e kreiz Viêt Nam,
* *Cissa hypoleuca concolor*, e hanternoz Viêt Nam,
* *Cissa hypoleuca hypoleuca*, e reter Thailand ha kreisteiz Indez-Sina,
* *Cissa hypoleuca jini*, e gevred Sina.

## Liammoù diavaez
*  ''Cissa hypoleuca'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cissa hypoleuca'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Loch Duich

**Loch Duich** (hervez ar saozneg) pe **Loch Dubhthaich** (hervez ar gouezeleg) zo ul loc'h en uheldirioù Bro-Skos, nepell diouzh Enez Sgitheanach (*Skye* e saozneg). Brudet eo kastell Eilean Donan er biz dezhi, e kember an teir loc'h : Loch Long, Loch Duich ha Loch Alsh.
Hydrornis baudii

***Hydrornis baudii*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Brosezat eo ar spesad e koadegi kentael doaroù izel Borneo.

## Liamm diavaez
*  ''Hydrornis baudii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Sainte-Opportune

**Sainte-Opportune** zo anv meur a lec'h e Normandi. 

## Gerdarzh
Diwar anv an abadez frank Opportune, lidet d'an 22 a viz Ebrel .

## 
*Sainte-Opportune, ur gumun gozh el Liger-Atlantel, stag ouzh Sant-Pêr-Raez bremañ.

## 
*Sainte-Opportune, kumun en departamant Orne
*Sainte-Opportune-du-Bosc, kumun en departamant Eure
*Sainte-Opportune-la-Mare, kumun en departamant Eure
Loch Alsh

**Loch Alsh** (hervez ar saozneg), pe **Loch Aillse** (hervez ar gouezeleg), zo ul loc'h en uheldirioù Bro-Skos, er biz da Enez Sgitheanach (*Skye* e saozneg). Brudet eo kastell Eilean Donan nepell, e kember an teir loc'h : Loch Long, Loch Duich ha Loch Alsh.
Taieg

Ur yezh taiek eus skourr ar yezhoù taiek ar mervent eo an **taieg** (ภาษาไทย P̣hās̄ʹā) komzet e Thailand gant tro-dro 20 million a dud e 2000. 

## Gwelet ivez
*Yezhoù taiek
*Skritur taiek

## Liammoù diavaez
*''Ethnologue''
*''Omniglot''
Lophophanes dichrous

***Lophophanes dichrous*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Paridae.

Anvet e voe *Parus dichrous* (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged ha larvenned dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Lophophanes dichrous dichroides*, e kreiz Sina,
* *L. d. dichrous*, (Blyth, 1845), eus kreiz ha reter menezioù Himalaya da vervent Sina,
* *L. d. kangrae*, e gwalarn menezioù Himalaya,
* *L. d. wellsi*, e kreisteiz Sina ha biz Myanmar.

## Liammoù diavaez
*  ''Lophophanes dichrous'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Lophophanes dichrous'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Roberta Mancino

**Roberta Mancino** (Anzio, 3 a viz Eost 1980) zo un harzlammerez ha dougerez-dilhad italian. Tapet he deus ar gouriz du kickboxing.

## Liammoù diavaez
Banniel Chile

**[[Banniel]] [[Chile]]** a voe degemeret ent-ofisiel d'an 18 a viz Here 1817, ur pennadig a-raok ma ve bet embannet dizalc'hidigezh ar vro, d'an 12 a viz C'hwevrer 1818.

Ennañ ez eus div vandenn a-led, gwenn ha ruz, hag ur garrezenn c'hlas er c'horn kleiz gant ur steredenn wenn. Gant al liv glas e arouezier an oabl hag ar Meurvor Habask, gant al liv gwenn erc'h an Andoù, ha gant al liv ruz ar gwad skuilhet evit dieubiñ ar vro.
Nina Hagen

**Catharina Hagen**, lesanvet **Nina Hagen**, zo un ganerez-sonaozerez alaman, hag ivez un aktourez hag advouezhourez. D’an 11 a viz Meurzh 1955 eo ganet e Berlin ar Reter, e Republik Kevreadel Alamagn. « *Maeronez alaman ar Punk* » e vez anvet a-wechoù ha levezonet he deus an New Wave alaman. Anavezet eo evit he doare dibar da ganañ. Meskañ a ra he mouezh teknik ar c’han lourennnek ha nerzh ar punk, dreist-holl pa oa e barr he brud, er bloavezhioù 70 ha 80.

Da gentañ he deus c’hoariet e filmoù alaman gant he mamm Eva-Maria Hagen. War un dro he deus krouet ur strollad punk ha bet eo oc’h ober un droiad en Alamagn ar Reter gantañ. Ur bern sonadegoù er bed-holl he deus graet, he-unan pe gant he strollad.

Gwelet e veze en abadennoù skinwel en he bro, lec’h m’he deus c’hoariet ouzhpenn se. Advouezhiañ he deus graet ivez, evit tresadennoù-bev ha filmoù evit bugale.
Llanllŷr-yn-Rhos

**Llanllŷr-yn-Rhos**, pe **Llanllŷr** hepmuiken (*Llanyre* e saozneg), zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreiz Powys. Emañ er c'hornôg da gêr Llandrindod. 

Ouzhpenn kêriadenn Llanllŷr-yn-Rhos, emañ ivez er gumuniezh kêriadennoù Pontnewydd ar Wy ha Llanfihangel Helygen. Er c'hornad emañ aspadennoù Kastell Collen, ur c'hreñvlec'h roman savet eno da reiñ bod da soudarded roman, war douaroù an Ordovices. E 2001 e oa  a annezidi er gumuniezh.
Hydrornis schneideri

***Hydrornis schneideri*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Dougen a ra anv an evnoniour alaman Adolf Schneider (1881-1946).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Ar spesad a zo brosezat e menezioù hanternoz Sumatera.

## Liamm diavaez
*  ''Hydrornis schneideri'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Trawsgoed

**Trawsgoed** zo ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Ceredigion. Emañ en hanternoz da saonenn ar stêr Ystwyth.

E kumuniezh Trawsgoed emañ kêriadennoù Llanafan, Llanfihangel y Creuddyn, Abermagwr, Cnwch Coch hag Y Gors. Dont a ra hec'h anv eus hini maner Trawscoed, maner an tiegezh Vaughan. Gwechall e oa domani ar maner-se an hini brasañ e Ceredigion. E-kichen ar maner ez eus aspadennoù eus ur c'hreñvlec'h roman.

E 2011 e oa 989 a annezidi e Trawsgoed ha 550 anezho a oa kembraegerien (57,2%)

## Notennoù
Jerry Lawson (ijinour)

**Gerald Anderson Lawson** anavezet evel **Jerry Lawson** (1 a viz Kerzu 1940 - 9 a viz Ebrel 2011) a oa un ijinour amerikan. Anavezet eo evit e labour evit krouiñ al letrin c'hoari video Fairchild Channel F .

## Notennoù ha daveennoù
Llansantffraed-yn-Elfael

**Llansantffraed-yn-Elfael** (skrivet *Llansantffraed-yn-Elwel* e saozneg) zo ur gêriadenn vihan hag ur barrez eus kreiz Powys, e Kembre. 

Emañ e kumuniezh Glasgwm, un tammig er biz da gêr Llanfair-ym-Muallt.

Er Grennamzer e oa e kantrev Elfael, en tolead Rhwng Gwy a Hafren ("etre Gwy ha Hafren"). Alese e teu an anv, evit lakaat kemm etre ar gêriadenn-se ha re all anvet ivez diwar santez Ffraed pe Ffraid (Santez Berc'hed).
Penweddig

**Penweddig** a oa ur c'hantrev e Rouantelezh Ceredigion gwechall, e Kembre. En em astenn a rae en hanternoz ar rouantelezh-se, en hanternoz kontelezh a vremañ Ceredigion eta. Tri c'hombod a oa e Penweddig :
* Genau'r Glyn
* Creuddyn
* Perfedd.

## Gwelet ivez
*Ysgol Gyfun Penweddig, ur skol gembraek eil derez, en Aberystwyth
Llansanffraid-ym-Mechain

**Llansanffraid-ym-Mechain** (pe **Llansantffraid-ym-Mechain**) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e biz Powys. Emañ er reter da gêriadenn Llanfyllin hag er mervent da Oswestry ("Croesoswallt" e kembraeg), ha n'emañ ket pell diouzh kember an Afon Cain hag an Efyrnwy. N'emañ bevenn Bro-Saoz nemet 2&nbsp;km diouzh ar gêriadenn, er reter. 

## An anv
Dont a ra an anv "Llansanffraid" diouzh hini santez Berc'hed, eus Iwerzhon, anvet "Ffraid" e kembraeg. An anv Mechain, a gaver goude, a oa unan eus kantrevoù Rouantelezh Powys er Grennamzer. Abaoe miz Mae 2008 e reer, er geriadenn, gant ar stumm "Llansanffraid-ym-Mechain", evel anv kembraek ofisiel. E saozneg e reer gant ur stumm gant al lizherenn "t", "Llansantffraid-ym-Mechain".

## Iliz
Eus an  e tiskouez bezañ kalonenn an iliz, daoust ma'z eus bet kalz kemmoù abaoe. Unan eus ar gwerennoù-livet a voe dioueliet gant William Morris Hughes, a voe Kentañ Ministr Aostralia etre 1915 ha 1923 : eus ar c'hornad e oa genidik e vamm.
Wilson Rodrigues de Moura Júnior

**Wilson Rodrigues de Moura Júnior**, bet ganet d'an 31 Genver 1984 e Santo André (Brazil), a zo ur melldroader etrebroadel braziliat.

Lesanvet eo bet *W84*, *A Muralha*.
Annam

**Annam** (*Su peoc'haet*) a oa anv al lodenn eus ar Viêt Nam a-vremañ a oa dindan gwarez Sina etre 618 ha 939 a-raok dizalc'hidigezh an Dai-Viêt. Goude e kendalc'has Sinaiz d'ober gant ar ger evit envel Viêt Nam ha da-heul Kornôgiz a implijas ar ger evit envel Viêt Nam en e bezh.

Implijet eo bet ar ger evit envel an tiriad dindan gwarez Frañs etre 1883 ha 1945 (Protectorat français d'Annam) e kreiz Indez-Sina. Anvet oa neuze Norz Viêt Nam *Protectorat français du Tonkin*, hag ar Su *Cochinchine française*. Ar ger Viêt Nam en e implij a-vremañ a zeuas da vezañ mestr goude 1945.

Roet e voe an anv Annam d'ar vro pa oa trevadennet gant Sina gant ar rummad-impalaerien Tang (618-907)

Ur wech dizalc'h ar vro (939)e voe roet dezhi anvioù disheñvel gant an impalaerien Vietnamat ha ne veze ket graet ken gant "Annam" betek fin an XIX vet kantved.

Goude ergerzhadeg an Tonkin Frañs hag he doa aloubet Kochinsina dija a astennas he beli war peurrest tiriad Viêt Nam. Feur-emglevioù Hue e 1883 ha 1884 a reas eus an Annam hag an Tonkin div vro-warezet disheñvel. Ne voe ket ken "Annam" anv Viêt Nam en e bezh met hini kreiz ar vro anvet e vietnameg *Trung Ky* (« Bro ar c'hreiz »), ou *Trung Bo* (« rannvro ar c'hreiz »). Mont a reas an Tonkin war du un doare merañ war eeun gant Frañs pa voe an Annam dindan ur renadur ameeun daoust ma ne oa gant an Impalaer tost galloud ebet.

Rouantelezhioù Kambodja ha Laos ha teir rannvro ar Viêt Nam a rae Indez-Sina c'hall.

Kambodja ha Laos a oa suj da Viêt Nam pa erruas ar C'hallaoued da vare impalaeriezh Napoleon III.

Ur seurt meskaj oa. Pennadurezhioù Frañs a implije "Annam" evit envel Viêt Nam en e bezh. Memes ger a veze implijet eta evit Viêt Nam hag evit lodenn greiz ar vro

Ar ger Viêt Nam a veze implijet gant ar vroadelourien abaoe 1920. Deuet eo da vezañ implijet gant an holl tamm-ha-tamm goude 1945.

### Levrlennadur
* Pierre Loti, *Trois journées de guerre en Annam*. Éditions du Sonneur : 104 p. . Lestrañ a reas Pierre Loti e miz Mae 1883 war an *L’Atalante* evit kemer perzh en ergerzhadeg an Tonkin. Deskrivañ a ra a eur da eur kemeridigezh Hué e *Trois journées de guerre en Annam*, embannet er Figaro*.
* Nguyen Ai Quoc, a zeuas da vezañ rar Prezidant [[Hô Chi Minh]], *Appel à la Société des Nations pour le droit du peuple annamite à disposer de lui-même*, Pariz, 1926.
**Cahier des vœux annamites présenté à Monsieur le gouverneur général Alexandre Varenne*, [[Saïgon]], 1926.
* Dumarest A., *La Formation des classes sociales en pays d'Annam*, Lyon, 1935.
* [[Jean Marquet]], *De la rizière à la montagne*, 1920, [[Grand Prix de littérature coloniale]] ha Prix Corrard de la [[Société des gens de lettres]] e [[1921]], éditions Delalain.
* [[Jean Marquet]], *Du village à la cité : mœurs annamites*, 1930, éditions Delalain.
* [[Jean Marquet]], *La Jaune et le blanc*, 1926, Monde moderne, Pariz; Nouvelles éditions Delalain.
* [[Jean Marquet]], *Lettres d'Annamites - Lettres de Guerre, Lettres de Paix*, 1929, éditions du Fleuve Rouge, Hanoï, Libr. Delalain.
* Monet P., *Français et Annamites*, Pariz, 1925.
* Hoàng Cao Khải, *En Annam, Hanoï*, 1910.
* [[Christophe Bataille]], *Annam'', Éditions du Seuil, 1996
Mujeres en la ventana

***Mujeres en la ventana*** (*Maouezi er prenestr*) zo un eoullivadur gant al livour spagnol Bartolomé Esteban Murillo entre 1665 ha 1675. War ziskouez emañ e National Gallery of Art, e Washington D. C., SUA.
Kelc'hiad an dour

**Kelc'hiad an dour** a reer eus hollad dilec'hiadennoù an dour war an Douar. E-pad ar c'helc'hiad-se e kemm stad an dour meur a wech : eus a liñvenn ez a da c'haz ha ez a da vezañ solut. Tremen a ra an dour eus ar mor d'an douar, en ur dremen dre an oabl (koumoul, glav). E-pad kelc'hiad an dour ne goller netra, ne ra an dour nemet cheñch stumm.
Agnès de Jésus

**Agnès Galand**, **Agnès de Jésus** hec'h anv en urzh, anvet ivez **Agnès de [[Langeac]]** (Le Puy-en-Velay 1602 - 1634), oa ul leanez c'hall dominikan brudet evit he madelezh hag he vertuzioù.

## Buhez
Merc'h Pierre Galand, konteller, ha Guillemette Massiote oa. An drede eus seizh bugel, ganet eo bet Agnès d'ar 17 a viz Du 1602 er Puy-en-Velay.

Lavaret e vez e tivizas en em reiñ d'ar Werc'hez Vari da seizh vloaz.

Abalamour d'he deoliezh e voe aotreet da gomuniañ da eizh vloaz.

Kustum oa da reiñ an aluzon d'ar beorien a gave war he hent. Bodañ a rae he mignonezed evit studiañ kelennadurezh an iliz Katolik ha pediñ.

Staliet e oa Urzh ar vreudeur prezegerien er Puy-en-Velay abaoe an XIIIvet kantved. Iliz o c'houent a oa tost d'he zi. Unan eus ar vreudeur an Tad Panassière a voe he rener a goustiañs. Degemeret e voe en trede urzh dominikan e miz Ebrel 1621.

E 1623 e kuita ar Puy-en Velay evit mont da gouent Langeac, nevez krouet dindan paeroniezh Katelin Siena.

D'an 2 a viz C'hwevrer 1625 e reas he gouestladur. Dilennet e voe priolez e 1627.

Kuzuliañ a reas Jean-Jacques Olier, diazezer Kompagnunezh Beleien Sant Sulpis.

Mont a reas da Anaon d'an 19 a viz Here 1634.

## Gwenvidigezh
Lakaet eo bet war roll ar wenvidien d'an 20 a viz Du 1994 gant ar Pab Yann-Baol II.

## Levrlennadur
* *Agnès de Langeac : Le souci de la vie en ses commencements* - Jean-Claude Sagne, Bernard Montagnes, Olivier-Thomas Venard, Martin de Framon - (édition du Cerf)
* *Mémoires sur la vie d’Agnès de Langeac* - Esprit Panassière, o.p., kofesour Agnès - Embannet didan renerezhde B. Peyrous ha J.-Cl. Sagne, o.p.&nbsp;Cerf 1994.
* *Agnès de Langeac, moniale dominicaine, mère spirituelle de Jean-Jacques Olier* - 1602-1634 - Sœur Marie de la Trinité - Eil embanndur - Langeac 2001.
* *Grand Mémoire sur Agnès de Langeac* - Arnaud Boyre - Arfuyen 2004.
* *Agnès de Langeac* - René de Tryon - 1994.
* *Vie de la Bienheureuse Agnès de Langeac *Charles Louis de Lantages pss - Cerf 2011
Murillo

**Murillo** zo un anv-lec'h spagnolek deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hioù

###### 
* Provincia de Pedro Domingo Murillo 

###### 
***[[Murillo (Tolima)|Murillo]]**, e departamento del Tolima.

###### 
*Murillo el Cuende, kumun e Nafarroa, en Euskal Herria.
*Murillo el Fruto, kumun e Nafarroa, en Euskal Herria.

###### 
*Murillo de Gállego, en Zaragoza 
*Murillo de Río Leza, en La Rioja 
*Murillo de Calahorra, e kumun Calahorra 

## Tud
* Bartolomé Esteban Murillo, livour spagnol er XVIIvet kantved
* Juan Bravo Murillo, Prezidant Gouarnamant Spagn entre 1851 ha 1852.
* Pedro Domingo Murillo, haroz dizalc'hted Suamerika.
* Manuel Murillo Toro (1816 - 1880), prezidant Kolombia (1863-1866) ha (1872-1874).

### Anvioù-tiegezh par e yezhoù all
* Mur, anv-tiegezh katalanek
* Wall, anv-tiegezh saoznek
* Gaulle, anv-tiegezh flamanek
Bartolomé Esteban Murillo

**Bartolomé Esteban Murillo**, ganet en Sevilla, en 1617, ha marvet eno ivez en 1682, zo ul livour spagnol barok, eus ar XVIIvet kantved. 
Gant Diego Velázquez, Francisco de Zurbarán ha José de Ribera, eo unan eus arzourien veur Kantved Aour Spagn.

En penn skol Sevilla e oa, hag honnezh a oa eil kreizenn arzel Spagn war-lerc'h Madrid en amzer-hont. Biskoazh ne guitaas Andalouzia, ha gwech ebet ne labouras evit lez roue Spagn. Oberennoù relijiel dreist-holl a reas, met kalz brudetoc'h eo hiriv en boltredoù bugale baour ha klaskerien-vara.

## War-lerc'h e varv
Preizhet en voe darn eus en daolennoù gant ar soudarded c'hall pa voe dalc'het kêr Sevilla gante, entre 1810 hag 1812, ha kaset en voe lod aleshont da Mirdi al Louvre, re all a voe serret gant kargidi hag ofiserien, hag ar marichal Soult da gentañ-penn).

## Taolennoù

Murillo-joven espulgandose.jpg | *[[Joven mendigo|Niño espulgándose]]*, war-dro 1650, París, Mirdi al Louvre.
Bartolome murillo-tres niños.jpg |*Tres muchachos* (*Dos golfillos y un negrito*), war-dro 1670, Londrez, Dulwich Picture Gallery.
Murillo-niño asomado a la ventana.jpg |*Niño riendo asomado a la ventana*, war-dro 1675, Londrez, National Gallery.
 
*Mujeres en la ventana

## Notennoù
Hydrornis guajanus

***Hydrornis guajanus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Anvet e voe *Turdus Guajanus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Jawa (Indonezia).

## Liammoù diavaez
*  ''Hydrornis guajanus'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hydrornis guajanus'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Hydrornis gurneyi

***Hydrornis gurneyi*** (*Pitta gurneyi* kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Dougen a ra anv an evnoniour amatour saoz John Henry Gurney (1819-1890) a voe roet dezhañ, e 1875, gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, buzhug ha melc'hwed.

## Annez
Kavour a reer ar spesad e Thailand ar Su ha kreisteiz Myanmar.

## Liammoù diavaez
*  ''Hydrornis gurneyi'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hydrornis gurneyi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
I'll Be Your Baby Tonight

***I'll Be Your Baby Tonight*** zo ur ganaouenn savet gant Bob Dylan hag embannet e 1967 er bladenn John Wesley Harding. Kanet ha brudet eo bet gant Robert Palmer hag ar strollad UB40 en 1990 dreist-holl. 

## Adkanerien
* Burl Ives en albom *[[The Times They Are a-Changin' (Burl Ives)|The Times They Are a-Changin']]* (1968)
* The Hollies en albom *[[Hollies Sing Dylan]]* (1969)
* Linda Ronstadt en albom *[[Hand Sown ... Home Grown]]* (1969)
* Emmylou Harris en albom *Gliding Bird* (1969) 
* Maureen Tucker en albom "Playin' Possum" (1982)
* Robert Palmer gant UB40 en albom *[[Don't Explain]]* (1990)
* Kris Kristofferson en albom *[[The 30th Anniversary Concert Celebration]]* (1993)
* Ian Gillan en albom *[[Gillan's Inn]]* (2006)

## Liamm diavaez
*Komzoù : http://www.azlyrics.com/lyrics/bobdylan/illbeyourbabytonight.html
Hydrornis irena

***Hydrornis irena*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavet e vez ar spesad-mañ e kreisteiz ledenez Thailand ar Su, ledenez Malaysia ha Sumatera.

## Liamm diavaez
*  ''Hydrornis irena'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Mihai Eminescu

**Mihai Eminescu** (distaget  e roumaneg) (15 a viz Genver 1850 – 15 a viz Mezheven 1889) (*Mihail Eminovici* e anv gwir) a oa ur barzh romantel roumanek, an hini brudetañ e-touez barzhed Roumania marteze.

Ganet e voe en Ipotești, e hanternoz Moldavia pe biz Roumania bremañ. Eus 1869 da 1874 e studias ar brederouriezh e skolioù-meur Vienna ha Berlin. Distreiñ a reas da Roumania, ha bevañ diwar meur a vicher, kazetenner, skolaer ha levraoueger.

Gant e varzhonegoù, e fablennoù hag e arnodskridoù e lakaas al lennegezh roumanek da vezañ anavezet dre ar bed. E-touez e varzhonegoù anavezetañ emañ *Luceafărul* ("Steredenn al labourer/Ar Werelaouenn"), *Odă în metru antic* ("Gwerz en doare kozh") ha *Scrisorile* ("Lizheroù"). Oberiant e voe Eminescu el luskad lennegel *[[Junimea]]*, ha ren a reas ar gazetenn *[[Timpul]]*, kazetenn ofisiel ar Strollad Mirour en e amzer.

## Liammoù diavaez

* Barzhoniezh Mihai Eminescu 
* 2000 - bloavezh Mihai Eminescu  
* The Mihai Eminescu Trust 
* Mihai Eminescu en Enciclopedia României
Hydrornis phayrei

***Hydrornis phayrei*** (pe *Anthocincla phayrei*) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

Dougen a ra anv Arthur Purves Phayre (1812-1885), bet uhelofiser en arme vreizhveuriat en India.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavet e vez ar spesad en un takad hag a ya eus Bangladesh da vMyanmar, Thailand, kreisteiz Sina, kreisteiz Kambodja ha kreiz Annam.

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta phayrei'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Historia de un amor

***Historia de un amor*** ("Istor ur garantez") zo ur ganaouenn spagnolek eus 1955 savet gant ar sonaozour panameat Carlos Eleta Almarán. E 1956 e voe pennkanaouenn ur film mec'hikan heñvelanvet ma c'hoarie ha ma kane an aktouez arc'hantinat, deuet da vout Mec'hikanez, Libertad Lamarque.

## Kanerien
Kanet eo bet gant tud e-leizh: Guadalupe Pineda, Eydie Gormé & Trio Los Panchos, Los Paraguayos, Nicola Di Bari, Abbe Lane, Julio Iglesias, Angélica María, Nana Mouskouri, George Dalaras, Hrysoula Stefanaki, Perez Prado, Laura Fygi, Iva Zanicchi, Dizzy Reece, Pedro Infante, Dalida, Ana Gabriel, Luis Miguel, Luz Casal, Yasar, Cesaria Evora, Lili Boniche, Los Tres Ases, Dany Brillant, Eartha Kitt, Krystyna Janda, Stanisława Celińska, Sargis Maghakyan Sr., Zaz, Il Volo, Miri Mesika, Diego El Cigala, Il Divo, a-douez tud all.

### E yezhoù all
*En arabeg (*Dak El-Mahroum*) gant Cheb Hasni
*E galleg (*Histoire d'un amour*, komzoù gant Francis Blanche) gant Dalida (1957), ha Gloria Lasso (1958)
*E poloneg (*Moje życie, twoje życie*) gant Stanisława Celińska
*E portugaleg, gant Cesária Évora
*E ruseg (*Pervaya vstrecha*)
*E sinaeg (我的心裡只有你沒有他 / *wo de xin li zhi you ni mei you ta*), kanet gant Jin Ting (1960) ha Leslie Cheung, ha 我的心裡没有他 (*Em c'halon n'eus ket anezhañ/i*), komzoù savet gant 陳蝶衣 Chen Die-Yi
* Er film sinaat-taiwanat 臉 *Dremm* (2009) gant 蔡明亮 Tsai Ming-liang e klever ar ganaouenn en arabeg kanet gant ar c'haner libanat Mohammed Jamal

Enrollet eo bet e 2015 gant Il Divo, pevarad kanerien gant an tenor suis Urs Bühler, ar bariton spagnol Carlos Marín, an tenor stadunanat David Miller hag ar c'haner pop gall Sébastien Izambard, skoazellet gant ar  produer kolombian, gounezer meur a briz *Grammy Latino*, Julio Reyes Copello, evit an  albom *Amor & Pasión* embannet gant Il Divo e 2015.

## Notennoù
Hydrornis nipalensis

***Hydrornis nipalensis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha loenedigoù hag a bak diwar an douar.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Pitta nipalensis hendeei*, eus kreisteiz Sina (gevred Yunnan, mervent Guangxi) da hanternoz Viêt Nam ha hanternoz Laos,
* *P. n. nipalensis*, er menezioù Himalaya (eus kreiz Nepal da c'hevred Tibet, biz India ha Myanmar).

## Liammoù diavaez
*  ''Pitta nipalensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Hydrornis

***Hydrornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1843 gant an evnoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

Dont a ra eus disheñvelidigezh ar genad kozh *Pitta*, bet rannet e 2006 etre tri genad : *[[Erythropitta]]*, ***Hydrornis*** ha *[[Pitta (genad)|Pitta]]*.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hydrornis baudii]]*,
* *[[Hydrornis caeruleus]]*
** *H. c. caeruleus* ha *hosei*,
* *[[Hydrornis cyaneus]]*
** *H. c. aurantiacus*, *cyaneus* ha *willoughbyi*,
* *[[Hydrornis elliotii]]*,
* *[[Hydrornis guajanus]]*,
* *[[Hydrornis gurneyi]]*,
* *[[Hydrornis irena]]*,
* *[[Hydrornis nipalensis]]*
** *H. n. hendeei* ha *nipalensis*,
* *[[Hydrornis oatesi]]*
** *H. o. bolovenensis*, *castaneiceps*, *deborah* hag *oatesi*,
* *[[Hydrornis phayrei]]*,
* *[[Hydrornis schneideri]]*,
* *[[Hydrornis schwaneri]]*,
* *[[Hydrornis soror]]*
** *H. s. douglasi*, *flynnstonei*, *petersi*, *soror* ha *tonkinensis*.

C'hwezek (16) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Azia ar Gevred.

## Notennoù ha daveennoù
You Like Me Too Much

***You Like Me Too Much*** zo ur ganaouenn savet, ton ha son, gant George Harrison (1943-2001) evit The Beatles.

Enrollet gant ar strollad a-bezh d'ar 17 a viz C'hwevrer 1965 e studioioù EMI (Londrez, Bro-Saoz) e voe unan eus an div sonenn gant Harrison hag a voe embannet war an albom *[[Help! (albom)|Help!]]* (deuet e-maez d'ar 6 a viz Eost 1965). E-touez unnek kanaouenn an albom *[[Beatles VI]]* — embannet er Stadoù-Unanet Amerika d'ar 14 a viz Mezheven 1965 — e voe ivez.

Krouet evit ar film *[[Help! (film)|Help!]]* da gentañ-penn ne voe ket dalc'het e roll kanaouennoù ar film a-benn ar fin.

Dister e kave an oberour e-unan ***You Like Me Too Much***. Ma ne oa-hi ket bet meneget zoken en *[[I, Me, Mine]]* (emvuhezskrid George Harrison, 1980).

## Levrlennadur
* Tim Hill, *THE BEATLES Quatre garçons dans le vent*, Éditions Place des Victoires, miz Here 2008 pajennoù 427-441.

## Liammoù diavaez
*  Gerioù ar ganaouenn war Metro Lyrics.
* ''You Like Me Too Much'' kanet gant The Beatles.

## Notennoù ha daveennoù
Anthony Burgess

**John Anthony Burgess Wilson**, a oa **Anthony Burgess** e anv-pluenn (25 a viz C'hwevrer 1917 – 22 a viz Du 1993) a oa ur skrivagner saoz hag ur sonaozer.

E romant anavezetañ eo *[[A Clockwork Orange]]*, a zo bet graet ur film diwarnañ gant Stanley Kubrick. Meur a levr all a embannas hag en o zouez e c'haller menegiñ *Earthly Powers*. Sevel a reas pennadoù skridvarnerezh evit kazetennoù evel *[[The Observer]]* ha *[[The Guardian]]*, ha studiadennoù diwar-benn skrivagnerien all, evel James Joyce pe Gerard Manley Hopkins da skouer. Un troer barrek e oa ivez ha treiñ a reas e saozneg *[[Cyrano de Bergerac]]*, *Oidipous ar Roue* pe c'hoazh an opera *[[Carmen (opera)|Carmen]]*, gant Bizet.

Pezhioù sonerezh a savas ivez, ouzhpenn 250 anezho, daoust ma ne dapas ket kement a vrud war an dachenn-se ha ma reas evel romantour.

Ganet e voe Burgess e Harpurhey, e-kichen Manchester, e Lancashire, en ur familh baour. A-raok mont da skrivagner e voe soudard ha kelenner. Bevañ a reas e Malezia hag e Brunei, ha diwezhatoc'h er Stadoù Unanet, en Italia hag e Bro-C'hall.

Mervel a reas gant ur c'hrign-bev, d'an oad a 76 vloaz, e Londrez.

## Liammoù diavaez
* Fonds Anthony Burgess e Skol-veur Angers 
* International Anthony Burgess Foundation 
* Pennad-kaoz gant Anthony Burgess, aterset gant Don Swaim eus CBS Radio
Llanwrin

**Llanwrin** zo ur gêriadenn vihan hag ur barrez eus Kembre, e gwalarn Powys. Emañ e traoñienn an Dyfi, er biz da Vachynlleth.

Dont a ra anv al lec'h eus hini sant Gwrin, ha *Llanwrin yng Nghyfeiliog* e oa an anv gwechall met gouestlet eo an iliz-parrez bremañ da Sant Ust ha Sant Dyfrig.

## Tud vrudet
* Dafydd Llwyd o Fathafarn, barzh (c.1395-1386).
* Daniel Silvan Evans, geriadurour kembraek, a voe beleg e Llanwrin, eus 1876 da 1903.

## Notennoù
Llanwrthwl

**Llanwrthwl** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e-kreiz Powys. Emañ war ribl kornôg ar Gwy, un tammig er c'hreisteiz da gêr Rhaeadr Gwy. Gouestlet eo an iliz da Sant Gwrthwl.

En em astenn a ra ar gumuniezh er c'hornôg d'ar gêriadenn hec'hunan, war torgennoù Elenydd. Drygarn Fawr (641 m) eo an dorgenn uhelañ.

E 2011 e oa 191 a dud o chom e kumuniezh Llanwrthwl hag 35 anezho a oa kembraegerien (18,4%).

## Tud vrudet
* John Davies (Brychan) (1784? - 1864), barzh, ganet e Llanwrthwl.

## Notennoù