open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.30-40 Krag

An **.30-40 Krag**, anvet ivez **.30 US** pe **.30 Army**, a oa ur munision implijet adalek 1892 e stummoù stadunanat ar fuzuilhoù Krag-Jørgensen hag en un nebeud armoù all, en o zouez adstummoù eus ar mindrailherezioù Gatling pe Colt-Browning M1895 hag eus ar garabinenn Winchester M1895. Ar munision standart kentañ ennañ poultr divoged e oa e arme ar Stadoù-Unanet. Kemeret e voe e blas e 1903 en armoù an US Army gant ar c'hartouchennoù .30-03 Springfield.
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Squeezie

**Lucas Hauchard**, lesanvet **Squeezie**, ganet d’ar 27 a viz Genver 1996 e Vitry-sur-Seine (Val-de-Marne) a zo un animatour dudi hag embreger. Hiziv e vez heuliet gant 41,9 milion a goumananterien en holl war e rouedadoù sokial.

Krouet en doa e rouedad Youtube kentañ e 2008 met e 2011 e oa bet krouet e rouedad a vremañ gant al lesanv Squeezie. Krog eo da vezañ anavezet dre ober videoioù gaming ; goude se, evit dedennañ muioc’h a dud e oa krog d’ober videoioù liesseurt. E 2013 en doa krouet ur rouedad, e kenlabour gant Cyprien, unan eus ar youtuberien vrudetañ anavezet er mare-se, hag e voe evit Squeezie ul leurenn-lañs evit dont da vezañ anavezet kenañ.

Er-maez eus e rouedadoù sokial e kemer perzh e meur a raktres all evel Yoko, ur merk dilhad, pe Gentle Mates, un embregerezh e-sport.

## Bugaleaj
Squeezie a oa krog d’ober videoioù rak plijet kenañ e oa gant ar c’hoarioù video. E-barzh e familh ne veze ket gwelet mat ober videoioù avat, ha c’hoant o doa e dud e tremenfe ar skol da gentañ, met skoazellet o deus anezhañ memes tra.

## Youtube
Pa grouas e chadenn YouTube e 2011 e stagas gant un avantur vras war internet. Dre m'eo deuet da vezañ brudetoc’h-brudetañ en deus krouet, asambles gant Cyprien ur chadenn anvet *Bigorneaux et Coquillage* (Cypriengaming).

Abaoe 2015 eo Squeezie unan eus ar youtuberien c’hallek brudetañ. Pa vez degemeret e-barzh Webedia, un ajañs mediaoù en linenn, eo un darvoud bras evitañ peogwir eo tigor budjedoù bras d'e videoioù.

E 2019 eo bet kuitaet Webedia gantañ hag ur bazenn vras eo e-barzh e vuhez youtuber rak da-heul, o vezañ m’eo brudet kenañ, e c’hell kaout arc’hant a-walc’h, ha posupl eo dezhañ e-unan kavout kevelerezhioù bras, evit sevel videoioù gant budjedoù bras e-unan. 

### Muioc’h eget ur youtuber
Abaoe 2021 e krog Squeezie d’ober ur bern raktresoù bras kenañ hag e tiskouez neuze ivez penaos ez eus bet un emdroadur bras kenañ evit ar youtuberien hag a grog d’ober raktresoù a live gant an abadennoù skinwel.

## Raktresoù all
### GP Explorer
Da gentañ eo ur glaoustre lañset e-pad ar Zevent 2020. E 2022 e ped Squeezie 11 daouad eus an internet gall da redek gant F4 war redva ar Mañs. Un eil abadenn a zo bet graet e 2023.

### Yoko

Yoko a oa embregerezh dilhad Squeezie, krouet e 2019, awenet gant an arzourez eus bro Japan Yoko Ono. Krouet e oa bet meur a seurt dilhad met dreist-holl rochedoù ha T-shirtoù. Serret eo bet an embregerezh e 2024.

### Sonerezh
Abaoe 2017 ez eus bet embannet gant Squeezie 16 single hag un albom deuet er-maez e 2020.

### Levrioù
Embannet en deus Squeezie ul levr e 2017 e kenlabour gant Maxenss. Hag embannet en deus div BD e 2022 hag e 2023.

### Gentles Mates
Gentle Mates a zo ur c’hleub E-sport krouet gant Squeezie ha Gotaga e 2022 ; Valorant eo e c'hoari video pennañ.

### Streaming
Kregiñ a ra Squeezie war Twitch e 2017 gant Webedia en ur ober un nebeud abadennoù aozet evel er skinwel. Met goude se e krou e chadenn Twitch dezhañ e-unan hag e teu buan da gaout brud vras. E 2023 neuze e voe tizhet gantañ taol-dreist an niver brasañ a arvesterien war-un-dro e Bro-C’hall evit un abadenn live gant eil abadenn ar GP Explorer (1,3 milion).

## Notennoù ha daveennoù
Toufik Bouhraoua

**Tif** eo lesanv **Toufik Bouhraoua**, ganet e 1996 e Aljer en Aljeria, ur c’haner rap hag ur saver pozioù eo.

E single ofisiel kentañ, *3iniya*, a oa deuet er-maez e 2019, e albom  kentañ, titlet *Houma sweet houma* a oa bet embannet e 2022, hag e eil album titlet *1.6* e 2023.

## Bugaleaj
Ganet eo Toufik Bouhraoua e Aljer en Aljeria, e dad a zo arkitektour en un embregerezh tireoul hag e vamm kelennerez skol-vamm.

Kresket en doa gant e zaou vreur en ul lojeiz sokial tost ouzh Bab-El-Oued, tro-dro d’ar gêr-benn.

Goude bezañ bet tapet ar vachelouriezh ez eas Toukif da Lyon d’ober e studioù.

## Kannaouennoù
Gant ar rap, sonerezh Andalouzia ha Chaâbi Aljeria eo levezonet.

## Label sonerezh
Tif en deus krouet ul label sonerezh gant e vreur, “Houma sweet houma”.

## Mammennoù
Luv Resval

Léo Lesage, lesanvet **Luv Resval**, a zo ur rapour ganet d'an 6 a viz Genver 1998 e bro Ginea. Marvet eo d'an 21 a viz Here 2022, d'an oad a 24 bloaz, e Mennecy e Frañs da-heul ur barrad berranal spontus.

## Yaouankiz
Da 6 vloaz e kuitaas Ginea gant e familh evit mont da chom da v-Mennecy. Ur vuhez familh boutin en devoa gant ur vamm o labourat e-barzh pretioù hag un tad o werzhañ tiez. Kresket en deus gant tri breur yaouankoc'h.

## Red micher arzel
E 2017 e embannas e raktres sonerezh kentañ anvet *Young Life*. E 2018 e teuas er-maez un heuliad freestyle anvet *Y*, kregiñ a reas neuze da vezañ anavezet gant kanerien ar mare-se evel Alkapote, ur rapour brudet-kenañ. Plijout a rae an arzour-se da Luv Resval hag er memes bloaz kerkent e embannas an daou arzour ar sonadeg *Cadran* asambles. Goude ar sonerezh graet asambles gant an daou arzour, ur gwir baeroniezh zo bet krouet e-giz-se. Ar gevrat sinet gantañ e 2019 gant an ti-embann sonerezh Awa a roio lañs d'e red-micher soner.

## Kenlabour ha temoù
Krog e oa gant ar sonerezh war SoundCloud evel kalz rapourien all d'ar c'houlz-se. Da vare ar skolaj e voe levezonet gant rapourien gangsta, tagus a-walc'h (da skouer Booba, La Fouine) ha gant strolladoù an  evel Iam, pe 1,9,9,5. Meskañ a rae Luv Resval an daou doare rap-mañ. Entanet e oa ivez gant Star Wars, setu perak e c'heller kavout ur bern daveoù d’an oberennoù-se e-barzh e ganaouennoù.

Adalek 2020 ha 2021 e kenlabouras Luv Resval muioc'h-muiañ gant arzourien vrudet evel Caballero, Jean Jass ha Freeze Corleone. Embann a reas Luv Resval e albom studio kentañ anvet *Etoile Noire*. Temoù e ganaouennoù a zo teñval-tre gant komzoù rust. Komz a reont atav eus drammoù, maouezed ha soñjoù trist ha glac’harus ha teñval. 

## Marvet da 24 bloaz
Tamm-ha-tamm e voe gwelet yec'hed Luv Resval o vreinañ. Pa roe sonadegoù war Instragram e oa posubl gwelout anezhañ tost d’ar gourhun abalamour d'an drammoù a gemere. 

Etre an 20 hag an 21 a viz Here 2022 eo marvet Luv Resval gant ur barrad berranal spontus. Pevar bloaz warn-ugent e oa, hag hervez Télérama en doa prouet e oa e-touez gratausañ arzourien Bro-C'hall. Luv Resval a laosk ur skeudenn eus ur rapour gant barregezhioù spontus met ivez hini un den teñval.

## Mammennoù
Alexandra Tavernier

Alexandra Tavernier, ganet d’an 13 a viz Kerzu 1993, e Savoia-Uhel, a zo un atletourez : bannañ a ra an horzh. Kemeret he deus perzh div wech er c’hoarioù olimpek : e 2016 e Rio hag e 2020 e Tokyo. Daoust ma oa ur plac’h eus ar menezioù, emañ o chom e bro Dreger abaoe 2016. Bevañ a ra e Plûned ha pleustriñ a ra e Plouilio evit-prientiñ kampionadoù ar bed.

## He yaouankiz
Sakr eo ar sport-se e familh Alexandra Tavernier, deskiñ a reas gant he zad, hag he breur ivez a bleustre ar sport-se.
Er bloavezhioù 2000 (7 vloaz e oa) he doa paouezet gant ar VTT. Choazet he doa goude-se deskiñ atleterezh e kleub Annecy Haute-Savoie Athlétisme (AHSA).
Alexandra a oa aet kuit eus he bro (ar Savoia-Uhel) peogwir e oa ret dezhi  mont da studiañ ergoterapiezh ha da bleustriñ war ar  sport a live uhel e Pariz, en Insep (Ensavadur broadel ar sport, ar prizachañ hag an efedusted). 

E 2012, a-boan 3 bloaz goude bezañ kroget, he doa gounezet kampionad ar bed ar re junior. 

Meur a wech he deus lavaret e oa diaes-kenañ bevañ diouzh he sport hag alies ne oa ket mui a arc'hant ganti e fin ar miz daoust dezhi bezañ kampionez Frañs. An direizhder etre merc’hed ha paotred a dle c’hoari e-barzh he gopr.

E 2018, divizet he doa kêr Lannuon serriñ dorioù he stad da Alexandra Tavernier, un nebeud mizioù a-raok kampionadoù Europa, e Berlin. He gourdoner ha mestr, dalc’her rekord Frañs evit bannañ an horzh abaoe ar bloaz 2000, e oa Gilles Dupray. Mont a reas neuze da bleustriñ da Landerne, ha da heul da Blouilio, ur gumun he doa gallet sevel ur gaoued diouzh ar reolennoù etrebroadel.

Abaoe 2022 e vez gourdonet gant he zad : Christophe Tavernier.

## Prizioù
E 2012, e Barcelona, he doa tapet titl kampionez ar bed junior evit bannañ an horzh. E miz Mezheven 2015 e savas ur rekord spi nevez e Frañs gant ur vannadenn da 74,05 metr, ar pezh a roas tro dezhi da gemer perzh e kampionad ar bed e Beijing. E 2018 he deus gounezet ar vedalenn arc'hant e kampionad Europa Berlin. Abaoe 2018 ez eo dalc’het ganti rekord Frañs bannañ an horzh, gwellaet he deus anezhañ e 2021 gant ur vannadenn da 75, 38 metr e kampionad Frañs. Darbet e voe dezhi gounit ur vedalenn e C'hoarioù Olimpek Tokyo e-lec’h he deus echuet pedervet.

## Mammennoù
Dmitry Muratov

**Dmitri Andreïevitch Mouratov** (ruseg: Дмитрий Андреевич Муратов, ganet d'an 30 a viz Here 1961) a oa ur c'hazetenner rusian. Dindan e renerezh e teuas ar gazetenn Novaya Gazeta da vezañ brudet abalamour d'he c'helaouadennoù don diwar-benn sujedoù kizidik evel ar gouarnamant diroll ha gwallañ gwirioù mab-den.

A-drugarez d'e obererezh evit difenn frankiz ar c'hazetennoù e c'hounezas meur a c'haredon, en o zouez priz Nobel ar Peoc'h.

## Buhezskrid

### Yaouankiz
Dmitri Mouratov a oa bet ganet d'an 30 a viz Here 1961 e Kouibychev, anvet Samara hiziv an deiz. E-pad pemp bloaz e studias e Skol-veur Filologiezh Skol-veur Stad Kouibychev, ma oa sot gant ar c'hazetennoù. E-pad e studioù er skol-veur e oa kazetenner darnamzer e kazetennoù eus ar vro.	

Goude bezañ studiet e Skol-veur-Stad Kouibyshev (e Skol-veur-Stad Samara en deiz hiziv), Mouratov en doa servijet en arme soviedel e-pad meur a vloaz

### Kefridi kazetenner
E-kreiz ar bloavezhioù 1980 en deus kroget da labourat evel kazetenner er Volzhsky Komsomolets (« Kevre ar gomunourien yaouank eus Volzhsky »), ha goude en doa kemeret perzh er gKomsomolskaia Pravda (« Gwirionez Kevre ar yaouankiz komunour »). E 1991 e oa aet an Unaniezh soviedel war ziskar ha goude-se e oa bet lakaet strishadurioù d’ar mediaoù. Daou vloaz diwezhatoc'h e voe krouet Novaya Gazeta gant Mouratov ha kazetennerien all eus Komsomolskaia Pravda. Skoazellet e vije bet ar gazetenn pro-demokratel gant ar prezidant soviedel Mikhail Gorbatchev a oa bet roet dezhañ ul lodenn eus an arc'hant bet roet dezhañ gant ar Priz Nobel 1990.  Krog e oa Mouratov da vezañ eilskridaozer e-pad ar brezel etre 1994 ha 1995 e Tchetchenia. E 1995 e teuas Mouratov da vezañ pennskridaozer. Daoust m'en doa dilezet e blas e 2017 e oa distroet d’ar post-se daou vloaz diwezhatoc’h.

## Prizioù
Dmitri Mouratov zo mil anavezet evit e briz Nobel ar peoc'h e 2021, met gounezet en deus prizioù all a-raok. Garedonet e oa bet Dmitri Mouratov gant prizioù e-leizh evit e labour dreistordinal war an dachenn. E 2007 e oa bet enoret gant Priz etrebroadel frankiz ar c'hazetennoù gant ar Poellgor evit gwareziñ ar c'hazetennoù, da saludiñ e galonegezh. E miz Genver 2010, gouarnamant Frañs en doa anavezet e engouestl evit frankiz ar gazetennerien en ur reiñ dezhañ urzh broadel al Lejion a enor,  an enor keodedel uhelañ e Frañs. E miz Mae 2010 e oa aet d'an Izelvroioù evit resev priz ar pevar frankiz en anv an Novaya Gazeta. E 2016 e oa bet enoret gant Kevredigezh vedel ar c'hazetennoù. D'an 8 a viz Here 2021 e oa bet roet Priz Nobel ar Peoc'h da Dmitri Mouratov, asambles gant Maria Ressa. Gouestlet en deus ar priz-se da gazetennerien an Novaya Gazeta drouklazhet, en o zouez Igor Domnikov, Iouri Chtchekotchikhin, Anna Politkovskaya, Anastasia Babourova, Natalia Estemirova ha Stanislav Markelov. Ha lavarout a ra ma vije ezel eus ar poellgor Nobel e votfe evit Aleksei Navalny rak un dazont kazetenner skedus zo dirazañ
Françoise Élie

**Françoise Jeanne Marie Quinton**, deuet da vezañ Françoise Elie goude bezañ dimezet e 1927, ha lesanvet ivez “Le Prophète” er rezistañs, a oa ur vaouez ganet d’ar 16 a viz Gwengolo 1906 e Felger en Il-ha-Gwilen ha marvet d’ar 14 a viz Gouere 1968. Ispiserez ha rezistantez e oa. 

## He buhez

### Bugaleaj ha deskadurezh
Françoise a oa ganet d’ar 16 a viz Gwengolo, merc'h d'ur miliner. Graet he deus he studioù e Felger betek he 16 vloaz ha goude bezañ tapet he breved he deus labouret en un uzin boteier evel kontourez.  

### Buhez vicherel
D’ar 26 a viz Ebrel 1927 e timezas gant François Elie ha mont a rejont da vevañ da Sant-Maloù, goude prenañ eno ur stal ispisiri. Ur bloavezh goude e voe ganet he bugel kentañ, François. E 1930 ez eas ar familh war-gresk c’hoazh gant ganedigezh ur plac’h anvet Micheline. 

Diaesterioù o doa gant ar stal ispisiri rak stank e oa ar pratikoù e-pad an hañv, met ne deue den ebet e-pad ar goañv. Daou vloaz goude neuze e krogjont da glask ul lec’h all evit en em staliañ. Goude bezañ soñjet e Kemper da gentañ o doa choazet en em staliañ e Roazhon e-lec’h ma kavjont ur stal e kreiz-kêr e-kichen an ti-kêr. Ar stal ispisiri Carthage e oa. 

## Rezistañs

### Obererezhioù rezistañs
E-pad an Eil Brezel bed e teuas da vezañ ur rezistantez ha kemer a reas perzh er rouedad Bordeaux-Loupiac krouet gant Jean-Claude Camors ha renet evit takad Roazhon gant André Heurtier, apotiker e Roazhon. Ar rouedad-se a oa arbennikaet war ar sikour harzlammerien ha nijerien amerikan da dec’hout kuit. Ar stal ispisiri a servije evel penngarter evit resev lizhiri, degemer ar re nevez hag all. 

### Harzet ha deportet
Harzet eo bet Françoise d’ar 7 a viz Mezheven 1944 ha deportet. Erruout a reas e kamp-tolp Neuengamme d’an 3 a viz Eost 1944.

## Notennoù ha daveennoù
Marie-José Chombart de Lauwe

Marie-José Chombart de Lauwe a zo ur rezistantez vreizhat, ganet d'an 31 a viz Mae 1923 e Pariz. 

## Yaouankiz
Merc'h e oa da Adrien Wilborts, pediatrour, ha da Suzanne Wilborts, amiegez. Bevañ a raent e Pariz, ma oa he zad o labourat. E 1936 ez eas eñ war e leve, hag ez ejont asambles da vevañ da Vriad, an enezenn ma oa he mamm-gozh o chom.

## Eil Brezel bed
E 1940 en em gavas an Alamaned e Briad ha rekizañ a rejont an tier. Marie-José Chombart de Lauwe a grogas da gas kemennadennoù evit “La Bande à Sidonie”, ur rouedad rezistanted krouet gant he mamm evit kas tec’hourien da Vro-Saoz. Tud zo eus Enez-Vriad a grogas d’en em aozañ a-enep an alouberien. Mont a rae ar bagoù a-roeñv, en nozvezhioù hep loar ebet, evit mont da Vro-Saoz. Rannet e oa aozadur ar rouedad etre Landreger, Lannuon, Perroz-Gireg ha Pempoull.

E 1941 e krogas gant he studioù medisinerezh e Roazhon, ar pezh a roas tro dezhi da gaout ul lez-tremen en un takad difennet. Harzet e voe rezistanted an aod.

E 1942 abalamour d'un implijad liammañ nevez, « Georges », un treitour hag a labour evit an Abwehr, e voe harzet e voe Marie-Jo d'an 22 a viz Mae 1942 e ti he lojerez. Dirak an ti e oa ur stokadenn du o c'hortoz anezhi. Amzer he doe da lezel ur gerig war daol ar gegin : « Je suis arrêtée. Prévenir famille et amis. » Toullbac'het e voe gant an arme alaman e Roazhon, ha goude-se en Añje. Eno e adkavas he zud hag unnek ezel all eus he rouedad titouriñ ha tec'hadur, a oa bet harzet ivez.

Mari-Jo a voe kondaonet d'ar marv, met he c’hastiz a voe kemmet, hag hi da vezañ deportet neuze a-benn ar fin evel NN. Kaset e voent asambles gant an NN all d'an 2 a viz Meurzh 1945 da vMauthausen. Ac’hann e oant bet dieubet d'an 21 a viz Ebrel ha skarzhet.

## Stourmerez evit gwirioù mab-den
E 1945, d'ar 1añ a viz Mae, en em gavas e Pariz ha goude-se e tistroas da Enez-Vriad.

Adkregiñ a reas gant he studioù mezegiezh. Dimeziñ a reas da Paul-Henry Chombart de Lauwe. Eus o unaniezh e oa bet ganet pevar bugel : Marie, Noëlle, Jean-Marie ha Pascal. 

Kregiñ a reas en-dro gant ar stourm a-enep ar jahinerezh e-pad brezel Aljeria. 
E 1954 ez krogas da labourat er CNRS ha kenlabourat a reas gant Georges Heuyer, penn-servij psikopediatriezh en ospital ar Pitié-Salpêtrière.

Ezel eo eus Kevre gwirioù mab-den. Ezel eo eus Kevread broadel ar rezistanted hag ar vrogarourien (FNDIRP) hag abaoe 1996 ez eo prezidantez an Diazezadur evit koun an deporterezh.

E 2015 he deus embannet he eñvorennoù, *Résister toujours.*

## Enorioù
Anvet e oa bet Kroaz Veur al Lejion a enor e 2012 gant ar prezidant François Hollande. Ar Groaz Veur eo ar renk uhelañ eus an ensavadur-se. Marie-José Chombart de Lauwe a oa Ofiser Meur abaoe 2008.

Skolaj Pempoull a zoug hec'h anv.
Denis Mukwege

**Denis Mukwege**, ganet d’ar c’hentañ a viz Meurzh 1955 e Bukavu (Republik Demokratel Kongo) a zo bet loreet gant ar priz Sakharov e 2014 ha priz Nobel ar peoc'h e 2018. Medisin ar merc'hed eo, stourmer evit gwirioù mab-den e Republik demokratel Kongo ha pastor kristen avielek.

## Yaouankiz
Kregiñ a reas gant e studioù kentañ derez e skol laik Bukavu, war-lerc’h en Institut Bwindi. Tapout a reas un diplom biokimiezh e fin e studioù eil derez.

E Burundi e krogas da vat Denis Mukwenge da studiañ ar medisinerezh. Mont a reas da Añje evit arbennikaat war ar gwiliouderezh.

## Un den a stourm evit ar maouezed
Feuket oa an aotrou Mukwenge o tistreiñ d'ar C'hongo abalamour d'ar mac'hagn genel a veze graet d'ar maouezed. Kroget e voe neuze ur stourm bras gantañ, ur stourm evit pareañ ar mac’hagn genel hag a-enep ar forzhidigezh evel armoù brezel.

Medisin ar merc'hed e oa. Savet en deus ospital Panzi e su Kivu e 1999. En ospital-se e voe sikouret ha saveteet tro-dro 50 000 maouez klañv etre 1999 ha 2022. Divizet en doa ivez degemer an holl vaouezed a deue d'an ospital evit ober war o zro.  

Skrivet en deus ivez levrioù evel da skouer *La force des femmes* (2021) ;  *Réparer les femmes. Un combat contre la barbarie* (2019) ; ha *Plaidoyer pour la vie (2016).*

## Prizioù e-leizh
E 2018 e oa bet dilennet Denis Mukwenge evit priz Nobel ar peoc'h. 

Roet eo bet ar priz Nobel d'an aotrou Mukwenge abalamour ma kemer perzh evit ar maouezed a zo bet gwallet. Sikouret en deus ar maouezed-se war fedoù psikologel met ivez diwar fedoù fizikel evel gwalloù fizikel. E vezañs a oa bet gourc'hemennet ivez, chom a rae tost d'ar maouezed klañv, kalonekaet e veze an dud klañv gantañ, sioulaet e veze anezhe ivez gant se.

Gounezet en deus ivez prizioù all evel Priz gwirioù mab-den ar Republik c’hall (2007), Priz gwirioù mab-den ar Broadoù Unanet (2008), Priz Sakharov (2014).

Deuet e oa da skol-veur Roazhon 2 e miz Du 2024 evit digoradur ofisiel ur gador-gelenn diwar-benn ar feulster a-enep ar maouezed.

## Notennoù ha daveennoù
7,65 × 17 mm Browning

Ar **7,65 × 17 mm Browning**, anvet ivez **.32 ACP**, **.32 Automatic**, **7,65 mm Browning Short** pe **7,65 × 17 mm SR** hervez ar C.I.P., zo ur munision armoù-dorn ijinet gant ar stadunanat John Browning ha produet adalek 1899 evit ar bistolenn FN M1900.

Unan eus ar c'hartouchennoù poblekañ evit ar pistolennoù e chom betek hiziv.

## Un nebeud armoù kambret e .32 ACP

* Astra A-60
* Beretta M1915
* CZ 27 (Vz. 27)
* FN/Browning M1900
* FN/Browning Model 1910
* MAB Modèle D
* Mauser Modele 1914/1934
* Star Izarra
* Star Model 1914/1919
* Walther PP
* Walther PPK
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP
## Daveennoù
T28 tank dreist-ponner

An **T28 tank dreist-ponner** (saozneg: *T28 Super Heavy Tank* ) a oa un tank dreist-ponner/ kanol argadiñ stadunanat savet evit an United States Army e-kerzh an Eil Brezel-bed. Da gentañ holl e oa bet savet an tank gant ur pal resis, hag a oa toullañ linennoù difenn al Linenn Siegfried alaman ha goude-se e oa bet soñjet ennañ evit bezañ implijet evit aloubiñ douaroù Impalaeriezh Japan. 

Tost da 100 tonenn e oa ar c'harbed a oa bet soñjet evel un tank ponner. A-benn ar fin e oa bet adwelet evel ar **105 mm Gun Motor Carriage T95** e 1945, hag adanvet e 1946 evel an **tank dreist-ponner T28** (Super Heavy Tank T28).

N'eus bet savet nemet daou brimpatrom a-raok ma vije roet lamm d'ar steuñv.
## Liammoù diavaez
*  "This Lumbering Monster Is Newest Antique", January 1946, Popular Science
Roc'h (douarouriezh)

Meinennoù staget groñs eo ar reier, krouet ez-naturel.
Kreñv-kenañ eo.

Skouerioù a-wel d'an holl eo ar menezioù

= Pennadoù kar =

* Douarouriezh
* Bazalt
* Roc'h
* Ar Roc'h
* Menez
** Menez Mikael ar Mor
** Menezioù Roc'hellek
Maenad

Ur **maenad**, pe ur **mineral**, implijet e vez o furmoù liester peurvuiañ (maenadoù, mineralioù), a zo un danvezenn naturel gant ur c’henaozadur kimiek termenet. Krouet e vez ez-naturel en Douar. An danvezioù meinel a vez studiet e diskiblezh ar vaenoniezh.

Mein eo an danvez anavezetañ evel ar roc'h er Menezioù,met e vez graet karreg eus ar rec'hier a gaver er mor peurvuiañ.

En dour e vez kavet a-wezhioù hag e vez gwerzhet dindan an anv **dour melar**, hag e vefe dour melar naturel pe get, dour melar gazek e c'hell bezañ ivez.

## Pennadoù kar
* Douarouriezh
* Bazalt
* Roc'h An danvezioù meinel
* Ar Roc'h
* Menez
** Menez Mikael ar Mor
** Menezioù Roc'hellek

## Levrlennadur

## Notennoù ha daveennoù
Adenkorfadur

Adkavout a reer an **adkemer korf** e relijionoù zo ha prederouriezhoù zo abaoe an Henamzer. N'eus liamm splann ebet nag un diazez kumum etrezo, met kavet e vez e relijionoù eus Azia evel an hindouegezh, ar voudaegezh, ar jainegezh pe ar sikhegezh. Kavout a reer ivez an adenkorfadur e kredennoù meur a bobl eus Amerika hag Afrika, da skouer gant ar Foned.

Mont en ur c'horf nevez zo un doare de soñjal ez eus elfennoù dizanvezel zo hag a zalc'hfe da vevañ goude ar marv, da skwer ar spered, ur startijenn vev, ur c'hwezh (petra bennak e sinifife), evit cheñch korf ha chom eno, ha pa vefe ul loen, un den pe ur blantenn (bev bepred).
Deskiñ lenn ha skrivañ

D'ar skolioù e vez roet ar gefridi da zeskiñ d'ar vugale penaos lenn ha skrivañ. Pezh eo diazez ur vuhez er bed emaomp ennañ.

Hervez skriturioù ar yezhoù desket eo aes pe aesoc'h : da skwer eo diaezet deskiñ ar skritur banglaek gant 50 arouezenn. Diaesoc'h ar reizhskrivadur gallek pe saoznek evit re yezhoù romanek ar su (kastilhaneg, italianeg).
Franck Bonnamour

**Franck Bonnamour**, ganet e Lannuon d’an 20 a viz Mezheven 1995, a zo un reder marc'h-houarn a vicher abaoe 2016.

## E familh
Un afer familh eo ar marc'h-houarn : e vamm Christine Gourmelon a zo bet kampionez Frañs rummad an diwanidi e 1981 hag e dad Yves a oa bet e skipailh Super U-Raleigh ha Castorama, evel skoazeller ar penn skipailh.

## Remzad amatour
E 2011 e voe kampion Breizh e rummad ar yaouerien.

Adalek 2012 e voe ezel skipailh Lannuon . Gounit a reas an tennad kentañ en ur redadeg e Beljia evit ar re yaouank, Liège-La Gleize hag e tapas eil plas ar renkadur hollek. 

Ar bloaz war-lerc’h, e 2013, en deus gounezet kampionad Europa.

## Remzad a vicher
E 2016 e voe tutet Franck Bonnamour gant skipailh Fortuneo Vital Konsept evel un ezel skipailh, da lâret eo un den evit harpañ ar penn skipailh da echuiñ ar c’houlzad, neuze ne oa ket re splann e disorc’hoù. 

E 2017 en deus kendalc’het e remzad micherel gant skipailh Fortuneo Oscaro. Disorc’hoù kaer a dapas evel e tro Haut Var e-lec’h ma tapas roched ar c’hraper gwellañ.  Chom a reas e-touez ar 15 gwellañ reder, da skouer e-pad Pevar devezh Dukark, Priz bras ar Morbihan e Pluveleg ha tro Luxembourg. 

E 2018 e rede gant skipailh Fortuneo Samsic. 

Disorc’hoù 2020 n’int  ket bet dreistordinal.

E 2021, gant ar skipailh B&B hotel KTM, e voe e vravañ koulzad, gant un “top 20” war Challenge Majorca ha tro Bro-C’hall evit ar wech kentañ. Un dro gaer e voe gant un titl levier, ar gwellañ argader ha disorc’hoù e-barzh an “top 7” war un nebeud tennadoù. 

Diaes eo bet  ar bloavezh 2022 peogwir e kouezhas meur a wech. Tapout a reas lamm e 2023 c’hoazh, gloazet e voe zoken.

E 2024 eo bet nac’het dezhañ kemer perzh e redadegoù peogwir e voe kavet traoù direizh en e baseporzh biologel gant Unvaniezh Etrebroadel ar Marc’h-houarn.

## Liammoù diavaez
* Disorc'hoù Franck Bonnamour
* ''Franck Bonnamour, sa carrière en 15 photos'', Le Télégramme, 12 a viz Gouere 2021.
* *[https://www.ouest-france.fr/tour-de-france/tour-de-france-franck-bonnamour-elu-super-combatif-pour-son-premier-grand-tour-5f372a88-e714-11eb-9c9d-e016eb2627f1 Tour de France. Franck Bonnamour élu super-combatif pour son premier Grand Tour]*, Ouest-France, 17 a viz Gouere 2021
* Un champion qui n'a pas la tête dans le guidon, Ouest-France, 28 a viz Gouere 2013.
* *[https://www.ouest-france.fr/sport/cyclisme/portrait-apres-son-tour-de-reve-le-cycliste-franck-bonnamour-veut-poursuivre-son-echappee-fbfe58f2-c704-11ec-85c7-ebe232218271 Après son « Tour de rêve », le cycliste Franck Bonnamour veut poursuivre son échappée]*, Ouest-France, 1 a viz Mae 2022
* *[https://www.ledauphine.com/sport/2023/09/12/c-est-complique-mais-je-ne-lache-pas-la-nouvelle-saison-galere-de-franck-bonnamour « C’est compliqué, mais je ne lâche pas » : la nouvelle saison galère de Franck Bonnamour]*, Le Dauphiné Libéré, 12 a viz Gwengolo 2023
Stanker-kulasenn

Ar **stanker-kulasenn** eo ar pezh fiñv a stank e-unan kulasenn un arm-tan damaotomatek pe aotomatek war an a-dreñv pa vez goullo e garger a-drugarez d'ur c'hoch war ar riklerez. War ar braz eus ar pistolennoù damaotomatek modern e c'hall bezañ implijet ar stanker-kulasenn gant an dorn.

## Gwelet ivez
* Geriaoueg an armoù-tan
Maner Kergal (Brandevi)

**Maner Kergall** zo ur maner eus penn kentañ ar , e Brandevi, er Mor-Bihan, e rannvro Breizh.

## Lec'hiadur
Emañ ar maner e-tal koadig Kergall, war-dro 2 km diouzh bourc'h Brandevi.

## Skeudennaoueg

## Liamm diavaez
 Le manoir de Kergal
Josef Mengele

**Josef Rudolf Mengele**, ganet d'ar 16 a viz Meurzh 1911 hag aet da Anaon d'ar 7 a viz C'hwevrer 1979, a oa un ofiser alaman er Schutzstaffel (SS) ha medisin e-kerzh an Eil Brezel-bed. Lesanvet e oa "**Todesengel**" (brezhoneg: Ael ar marv), gwallvrudet eo abalamour d'e arnodoù damvezegel ha marvus war prizonidi kamp-bac'h Auschwitz II (Birkenau), lec'h ma oa ezel eus ur strollad medisined karget da zibab piv a oa da vezañ lazhet er c'hambroù-gaz, ha bez e oa bet unan eus ar medisined a implijas ar gaz.

A-raok ar brezel, Mengele a oa bet enoret gant un doktorelezh war an antropologiezh hag ar medisinerezh, ha kroget e oa goude da vezañ ur c'hlasker. Emezelet e oa er Strollad Nazi e 1937 hag en SS e 1938. Pa oa tarzhet an Eil Brezel-bed e oa bet kaset d'ur batailhon medisinel evel ofiser. Goude-se e oa bet kaset d'ar servij er c'hampoù tolpañ e penn kentañ  1943 ha kaset da Auschwitz. Erruet eno e oa kroget gant taolioù-arnod genetek war prizonidi. Pal e arnodoù a oa dreist-holl gevelled, hep damant evit yec'hed pe stad vat an dud.

Goude ar brezel e tec'has Mengele da Arc'hantina e 1949. Bevañ a reas eno e-pad meur a vloaz, a-raok tec'hout da Vrazil e 1960, pa ouie e oa klask war e lerc'h gant "chaseourien nazied". Beuziñ a reas e 1979 pa oa o neuial war aod stad São Paulo, ha beziet e voe dindan un anv faos. Dizoloet e voe e relegoù e 1985, da-heul ur c'hlemm gant justis Alamagn, ha prouet e voe gant testoù ADN e oa e gorf dezhañ a oa er bez.
Villers-la-Loue

**Villers-la-Loue** (e gåmeg: *Vilé l'Olu*) a zo e proviñs Namur e Belgia . Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo deut da vout ur rann eus kumun Meix-devant-Virton.
Emgannoù C'halc'hin Golye

**Emgannoù C'halc'hin Golye** (rusianeg : *Бои на Халхин-Голе* ; mongoleg : *Халхын голын байлдаан*) a vez graet eus un hollad emgannoù e 1939, etre nerzhioù lu an URSS ha nerzhioù lu Impalaeriezh Japan. Ne oa ket bet eus ur brezel disklêriet ez-ofisiel, hag ouzhpenn URSS ha Japan e oa bet Mongolia ha Mandchoukouo o kemer perzh ennañ. An anv zo deuet diwar ar stêr C'halc'hin Golye, a zo e-kreiz an dachenn emgann. E Japan, an emgann pouezusañ a zo anvet **Gwallzarvoud Nomonhan** (ノモンハン事件, *Nomonhan jiken*) diwar an anv Nomonhan, ur gêriadenn nepell diouzh an harzoù etre Mongolia ha Mandchouria. Disoc'h an emgannoù a voe un trec'h peurglok gant Mongoliz-Soviediz war ar 6vet arme japanat.

Nomonhan e oa bet ar wech kentañ en istor Mab-den ma voe implijet an nerzh-nij bras-niver en un emgann birvidik evit tizhout ur pal milourel resis. 
## Pennadoù kar
* Emgann Lenn C'hasan
Walther PP

Ar **Walther PP** (evit *Polizeipistole*, "pistolenn ar polis") zo ur bistolenn damaotomatek produet gant an embregerezh Carl Walther GmbH Sportwaffen etre 1929 ha 2005.

## Istor
Savet eo bet ar Walther PP evit ezhommoù ar polis alaman e fin ar bloavezhioù 1920. Modern a-walc'h e oa pa oa bet lakaet e gwerzh abalamour d'he flatinenn un-ober ha daou-ober, d'he loc'henn dizarmiñ ha d'he sistem surentez war ar skoer. Un arm bihan, sur ha skañv e oa.

Esaet e voe gant arme Bro-C'hall e 1936 met ne voe ket asantet abalamour e kave d'ar soudarded e oa re luziet he gwikefre. Implijet e voe en Alamagn gant ar polis, al Luftwaffe hag un nebeud ofiserien eus ar Wehrmacht. Goude un ehan e fin an Eil Brezel-bed abalamour da zistruj an uzin Walther e Thüringen e adkrogas produiñ ar bistolenn en uzin nevez Ulm. Etre 1955 ha 1989 e voe produet e Frañs dindan aotre gant an embregerezh Manurhin.

Berzh a reas ar Walther PP pa voe produet ouzhpenn 5 milion a skouerennoù anezhi. Ar Walther PPK zo deveret anezhi.

## Daveennoù
Omar Bradley

**Omar Nelson Bradley**, ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1893 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Ebrel 1981, a oa un ofiser uhel en United States Army e-kerzh en Eil Brezel-bed, tizhet gantañ ar renk a jeneral armead. Bez e oa bet ar c'hentañ kadoriad penn armeoù Stadoù-Unanet Amerika ha kemeret en doa perzh en un doare diazez e politikerezh SUA e-kerzh Brezel Korea.
Desert Eagle

An **Desert Eagle** zo ur bistolenn damaotomatek un-ober ijinet gant embregerezhioù stadunanat hag israelian ha produet abaoe 1983, er Stadoù-Unanet dreist-holl. Un arm galloudus eo, brudet evit gellet kambriñ ar munisionoù uhel o c'halibr .50 Action Express. Savet e oa bet evit ma c'hallfe hec'h implijer cheñch kalibr an arm aes a-drugarez d'un nebeud pezhioù simpl. Mont a ra en-dro gant ur sistem tennata dre amprest gazoù, ha n'eo ket dre argil evel war ar braz eus ar pistolennoù modern. Tri adstumm anezhi a gaver, anvet **Mark I**, **Mark VII** ha **Mark XIX**.

## Daveennoù
Le Roux (Fosses-la-Ville)

**Le Roux** (*Li Rou-dlé-Fosse * e walloneg) a zo ur gumun a-wechall eus Belgia e Proviñs Namur. Gant Lezenn 1977 e voe lakaet e kumun Fosses-la-Ville. 
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Emgann etre al Lu gall hag al Lu alaman d'an 22 a viz Eost 1914. 
## Dave ha notennoù
From

Ur **from** zo un arnodad  psikofiziologek, kreñv ha kemplezh hag a bad e-pad un amzer verr a-walc'h goude ur c'hrog kentañ taer, bevet gant unan bev, e framm-spered arbennet gant un dra a c'haller merkañ abalamour d'al levezonoù e-barzh (biokimiezh) pe e-maez ar c'horf (troadurioù).

Ereet eo ar fromoù hag ar santimantoù : klotañ a ra ar santimantoù gant un amzer hiroc'h hag ur framm kempleshoc'h (soñjoù maget gant ar feiz pe ar skiant-prenet hag all).
Michererezh

Oberiata traoù gant danvezioù krai eo ar **vichererezh**, ur rann eus an ijinerezh ivez. Alies e vod tennadoù n'haller ket mont re brim ganto, skouerioù ha reolennoù da zoujañ. Implijet e vez ostilhoù pe mekanikoù-binviji.
Biokimiezh

Studi respontoù kimiek ar vevien hag ar molekul biologel dre vras eo ar **viokimiezh** pe ar **vevgimiezh**.

= Pennad kar =
* Trenkenn dezoksiribonukleek
Gwir aozer

Ar **gwir aozer(ez)**, anvet **gwir oberour(ez)** ivez eo ar gwir o deus an oberourien hag an oberourezed da dennañ frouezh diwar an oberennoù o deus fardet o-unan pe a zo bet fardet diwar mennozhioù speredel bet degaset ganto. Un elfenn eus ar gwir aozer eo ar *gwir korvoiñ*, ma c'hall un aozer aotren (pe get) un den bennak all da dennañ ur gounid kenwerzhel diwar un oberenn.

Doujañ d'ar gwirioù aozer a dalv gwareziñ an oberennoù lennegel, ar c'hrouidigezhioù grafikel, ar c'hrouidigezhioù dre son (sonerezh, da skouer) pe ar c'hleweled, ar meziantoù hag ar c'hrouidigezhioù savet diouzh an arzoù pleustrek ivez. E-keñver an arzourien displegerien, ar saverien sonskridoù ha videogrammoù, ar broduerien hag an embregerezhioù war dachenn ar c'hehentiñ dre ar c'hleweled e vez lakaet da dalvezout gwirioù aozer damheñvel.

En unander e vez distaget al lavarenn alies, pa 'z eus kaoz eus daou seurt gwirioù, ar gwir aozer gladel hag an hini reizhek erfin, alese e komzer eus ar gwirioù aozer en ur doare hollek pe evit menegiñ gwirioù aozer diseurt an dud o deus degaset o lodenn evit sevel un oberenn.

## Daou seurt gwir aozer
Ur savidigezh gwirel eo ar gwirioù aozer hag a zeu eus krouidigezh ar moullañ hag ensavadekadur an embannerezh er  en Europa.

Ur framm etrebroadel zo, kadarnaet gant emglevioù, nemet e talvez gant meur a ziforc'h hervez lezennoù diabarzh ar Stadoù.

## Gwir aozer gladel
An oberourien, hag ar re-se a resev ar gwirioù brasañ peurvuiañ, an aozerien, ar skeudennaouerien, ar skridaozerien, ar sonaozourien, ar jubennourien... Hervez ul lezenn c'hall eus 1957, ne c'hell ket bezañ kollet ar gwirioù-se e-pad ar maread termenet (70 vloaz d'an nebeutañ). Ne c'hellont ket bezañ treuzkaset da zen, nemet d'an hêred.

## Gwir aozer reizhek

## Levrlennadur

## Pennadoù nes
* Listenn padelezh ar gwirioù aozer hervez ar vro
* Aotre frank
* Domani foran (perc'henniezh kefredel)
* Gwir aozer damheñvel
* Perc'henniezh
* Perc'henniezh diarelladus
* Perc'henniezh kefredel

## Notennoù
Lento Goffi

**Lento Goffi** (Chiari, 15 Du 1923 - Brescia, 14 Genver 2008) a oa ur skridvarnour, ur c'hazetenner hag ur barzh italianek liammet ouzh al luskad *Linea Lombarda*.

## Oberennoù
* 1962 : *Lunarietto*
* 1964 : *Cinque poesie e una prosa*
* 1968 : *Dalla Marca d'Oriente*
* 1971 : *Un'isola, sì* con sei incisioni di Franca Ghitti
* 1974 : *Evasivamente flou*
* 1979 : *Cronachetta* con sei incisioni di Franca Ghitti
* 1981 : *Un sabato di febbraio*
* 1984 : *L'attimo incolore* con tre acqueforti di Giovanni Repossi
* 1986 : *Diario per l'assente*
* 1991 : *L'amata Phegea*
* 1994 : *Per orbite interne*

## Liammoù diavaez
*  ''Lento Goffi. Un grande poeta a Brescia''
Emgann ar grugell Sant Mikael

**Emgann ar grugell Sant Mikael** a c'hoarvezas e-pad ar Chouanerezh, pa oa bet Dilestradeg Kiberen, e Mezheven 1795. Trec'h e voe ar 700 chouan war soudarded ar C'hentañ Republik c'hall.
Devezh etrebroadel hep butun

An **Devezh etrebroadel hep butun** zo un devezh etrebroadel a c'hoarvez bep bloaz dre ar bed d'an 31 a viz Mae. Bep bloaz d'an deiz-se e klasker kenteliañ ar brasañ niver war dañjerioù implij ar butun, doareoù embregerezhioù ar butun evit gwerzhañ, petra a ra Aozadur Bedel ar Yec'hed (ABY) evit stourm a-enep implij ar butun ha petra a c'hell ober an dud dre ar bed evit difenn gwirioù ar yec'hed evit ar remziadoù tud da zont. Krouet eo bet an Devezh etrebroadel hep butun gant izili Aozadur Bedel ar Yec'hed e 1987 hag ar pal a oa sachañ evezh war epidemiezh ar butun hag ar marvioù a vije tu da achap diouto hag ar c'hleñvedoù lies degaset gant ar butun.
Antony Beevor

**Sir Antony James Beevor**, ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1946, zo un istorour milourel saoz, bet letanant er British Army etre 1966 ha 1970. Embannet en deus meur a oberenn vrudet, dreist-holl war an Eil Brezel-bed, Brezel Bro-Spagn, ha goude-se an Dispac'h rusian kement hag ar Brezel diabarzh e Rusia.

## Oberenn
Ar braz eus e levrioù zo bet troet e meur a yezh.
* *The Spanish Civil War*, Orbis, 1982 
* *Inside the British Army*, Chatto and Windus, 1990 
* *Crete 1941: The Battle and the Resistance*, John Murray, 1991 
* (asambles gant Artemis Cooper) : *Paris After the Liberation, 1944–1949,* Penguin, 1994
* *[[Stalingrad (levr Anthony Beevor)|Stalingrad]]*, Viking Press, 1998 
* **, Penguin, 2002 
* *The Mystery of Olga Chekhova,* Penguin, 2004 
* *The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939*, Weidenfeld & Nicolson, 2006 
* *D-Day: The Battle for Normandy*, Penguin, 2009 
* *The Second World War*, Weidenfeld & Nicolson, 2012 
* *Ardennes 1944: Hitler's Last Gamble*, Viking, 2015 
* *Arnhem: The Battle for the Bridges, 1944*, Viking, 2018 
* *Russia: Revolution and Civil War, 1917—1921*, Weidenfeld & Nicolson, 2022 

## Enorioù
Anvet eo bet e Urzh Kroaz Terra Mariana (Estonia).
Kirill Meretskov

**Kirill Afanasievich Meretskov** (rusianeg: *Кири́лл Афана́сьевич Мерецко́в*), ganet d'ar 7 a viz Even 1897 hag aet da Anaon d'an 30 a viz Kerzu 1968, a oa ur c'homandant milourel soviedat. Emezelet e oa er Strollad Komunour e 1917, servijet en doa el Lu Ruz adalek 1920. E-kerzh ar Brezel Goañv a-enep Finland e 1939–1940 e oa bet fiziet ennañ treuziñ al Linenn Mannerheim evel komandant ar 7vet Arme. Enoret e oa bet gant an titl a Haroz an Unvaniezh Soviedel nebeut amzer goude-se.

Evel penn an nerzhioù lu soviedel e Korea, eñ eo en doa lañset Kim Il-sung.
Eil Brezel etre Italia hag Etiopia

An **Eil brezel etre Italia hag Etiopia**, anvet ivez **Eil Brezel Italo-Abisinian**, a oa bet ur brezel aloubiñ gant Italia a-enep Etiopia, hag a oa padet etre miz Here 1935 ha miz C'hwevrer 1937. En Etiopia e vez graet aliesoc'h gant an doare eeun **Aloubadeg Italian** (Amhareg: ጣልያን ወረራ, romanekadur: Ṭalyan warära), hag en Italia a-vremañ evel ar **Brezel Etiopian** (italianeg: *Guerra d'Etiopia*). Gwelet e vez evel ur skouer anat eus politikerezh emled nerzhioù an Ahel ha gwanded Kevredigezh ar Broadoù a-raok an Eil Brezel-bed.
Ofiserien-Veur Kurunenn Bro-C'hall (deut eus Breizh)

Kavet e vo amañ anvioù hag ardamezioù konestabled, marichaled hag amiraled breton kurunenn Bro-C'hall, dre o orin, nestedoù, pe madoù.

## Konestabled

## Marichaled

## Amiraled

## Aluzenerien-veur

## Mistri-veur

## Kambrellaned-veur
* 1775. Henri-Louis-Marie de Rohan, dug Montbazon, priñs ar Gemene, marvet e 1808.

## Flec'h-veur

## Boutailherien ha hanaferien veur

## Gwenaerien veur

## Mistri-veur koadoù ha dourioù
*
HK MP5

An **HK MP5** (diouzh hec'h anv klok **Heckler und Koch Maschinenpistole 5**) zo ur bistolenn-vindrailher ijinet er bloavezhioù 1960 gant an embregerezh alaman Heckler & Koch.

## Istor
Goude berzh ar fuzuilh-arsailh G3 e fellas da Heckler & Koch sevel ur familh armoù diazezet war he stumm. Adalek 1964 e labouras an embregerezh war ur c'hentpatrom pistolenn-vindrailher, a voe anvet da gentañ HK MP54. Kambret e oa e 9 mm Parabelllum. E 1966 e voe dibabet gant ar Bundesgrenzschutz (gwarded-harzoù) hag unvezioù zo eus ar Bundeswehr.

Daoust d'he lusk-tennañ uhel (800 tenn/mn) e oa bihan an arm. E sistem kulasenn vlodet a zegase nebeud a argil ha chom a rae resis memestra pa veze tennet a-dennadegoù en ur mod aotomatek. E berzhioù mat a lakaas anezhañ da vezañ an arm implijet ar muiañ gant ar strolladoù enep-sponterezh ha nerzhioù ispisial ar polis er bed a-bezh. Nav stumm nesañ eus an MP5 a zo bet kinniget abaoe 1964, dezhe degadoù a adstummoù all.

## Implijerien
Degadoù a vroioù o deus implijet an HK MP5 pe a ra c'hoazh. En o zouez e kaver Brazil, Sina, India, Iwerzhon, Rusia pe Japan evit o folis pe o servijoù enep-sponterezh, ar GIGN e Frañs pe ar servijoù kuzh hag an FBI e Stadoù-Unanet Amerika. An SAS o deus implijet an arm en oberadur Nimrod evit dieubiñ ostajed e kannati Iran e Londrez e 1980.

## Er sevenadur
Un HK MP5 a zo treset war arouez ar strollad komunour alaman RAF (Rote Armee Fraktion) bet oberiant etre 1970 ha 1988.

## Daveennoù
Paul Karason

**Paul Karason**, ganet d'ar 14 a viz Du 1950 hag aet da Anaon d'an 23 a viz Gwengolo 2013, a oa ur Stadunanad eus Bellingham e Stad Washington, hag a oa glas-mouk e groc'hen.

## Buhez
Karason a oa sklaer ha brizhennet e groc'hen e penn-kentañ ar bloavezhioù 1990. Treiñ a reas e groc'hen da c'hlas-mouk goude ma oa kroget da gemer louzoù savet gantañ e-unan, koloidenn kloridenn arc'hant, ha da ledañ ur meskaj arc'hant koloidel war e zremm da dalañ ouzh diaesterioù yec'hed gant e sinuz, e groc'hen, skuilhadennoù gastro-ec'hopagek, ha traoù all ouzhpenn. 

Da-heul e pakas ur c'hleñved anvet Argiria. E 2008 e teuas Paul Karason da vezañ brudet goude bezañ tremenet en abadenn skinwel ''Today''. Hervezañ e oa bet pareet gant e veskaj eus e skuilhadennoù hag e artrit.

En hañv 2007 ec'h eas P. Karason da vevañ e Madera, Kalifornia, da glask ur gumuniezh degemerusoc'h evitañ. E 2012 en doa kollet e di pa oa o stourm a-enep trubuilhoù kalon hag ur c'hrign-bev en e raksavenn. Dilojet en doa c'hoazh met ar wech-se e oa aet d'ur bod-lojañ evit ar glaskerien-vara e Bellingham. Mervel a reas eno e 2013 goude un taol-kalon.

Paul Karason a oa ur butuner daonet hag oberataet e oa bet e galon e 2008. Dispartiet e oa diouzh e wreg pa oa marvet. Betek e finvezh en doa kendalc'het da gemer e louzoù.

## Pennadoù kar
* Stan Jones: ur politikour stadunanat frankizour anavezet abalamour d'e groc'hen glas.
C'hoarioù olimpek hañv 2024

**C'hoarioù olimpek hañv 2024**, pe C'hoarioù an XXXIII Olimpiadenn ent-ofisiel, a vo dalc'het etre ar 26 a viz Gouere hag ar 24 a viz Eost e Bro-C'hall, e Pariz dreist-holl. Ar gêr-mañ eo an hini a voe dibabet gant ar Poellgor Etrebroadel Olimpek e Lima, e Perou, d'ar 17 a viz Gwengolo 2017. An eil kêr eo da sevel C'hoarioù olimpek evit an trede gwech (1900, 1924 ha 2024), goude Londrez (1908, 1948 ha 2012), hag a-raok Los Angeles (1932, 1984 ha 2028).

Embannet ez eus ur budjed a 6,6 miliard a euroioù. Evit ar wech kentañ ne vo ket savet al lid-digeriñ er stad olimpek met e kreiz-kêr, war an Saena.

Ar maskodennoù dibabet n'int ket ul loen, evel m'emañ ar boaz d'ober, met ur boned frigian, gant divrec'h, divc'har ha daoulagad bras. Ober a reont dave d'an Dispac'h gall. Anvet "Phryges", unan zo olimpek, eben paralimpek, gant ur c'harosod. Kavet e vint e stumm t-shirtoù, dougoù-alc'hwezioù ha feurennoù.

Loc'hañ a reas ar flamm olimpek eus Gres e-bourzh an teirgwern Belem hag errout a reas e Marsilha e miz Mae 2024, a-raok treuziñ 64 tiriad hag ouzhpenn 400 kêr e Frañs e-pad 2 viz.
## Tabutoù ha chaladurioù
Meur a wallreuz a zo bet ganet adal c'hoarioù olimpek hañv 2024, lod a zo a-fed an en-dro, padal lod all niverusoc'h a zo liammet ouzh ar surentez. Lod chaladurioù a zo liammet ouzh gwirioù Mab-den, lod all dre ma 'z eo bet aotreet Israel da gemer perzh e-liamm gant ar Brezel etre Israel hag an Hamas, ha memestra gant ar sportourien rusian pe belarusian hag a gemero perzh er c'henstrivadegoù gant ar statud neutral e-liamm gant Aloubadeg Ukraina gant Rusia.

D'ar 25 diouzh an noz eo bet taget linennoù tren an SNCF, kudennoù bras a vo gant an trenioù betek an dibenn sizhun. An SNCF a embann n'eo ket un dagadenn urzhiataerel met tagadennoù dafar linennoù tren.

## Notennoù ha daveoù
Heckler & Koch

**Heckler & Koch GmbH** zo un embregerezh armoù-tan hiniennel alaman diazezet e Oberndorf am Neckar (Baden-Württemberg).

## Istor
Goude an Eil Brezel-bed en em gavas uzinoù armoù an embregerezh Mauser e Oberndorf en takad renet gant Bro-C'hall, a urzhias distruj al labouradegoù hag he dielloù. Tri ijinour bet o labourat evit Mauser betek 1945, Edmund Heckler, Theodor Koch hag Alex Seidel, a adsavas e 1948 ul labouradeg pezhioù marc'hoù-houarn ha mekanikerezh, dindan an anv **Engineering Office Heckler & Co**. E 1949 e cheñchjont hec'h anv da **Heckler & Koch GmbH**.

E 1956 e lañsas Republik Kevreadel Alamagn ur galv evit pourvezañ ar Bundeswehr gant armoù hiniennel nevez. Heckler & Koch a ginnigas ar fuzuilh-arsailh HK G3 a c'hounezas ar marc'had e 1959. E 1964 e kinnigas an MP5, ur bistolenn-vindrailher kambret e 9 mm Parabellum ha deveret eus ar G3. Implijet e voe gant ar Bundeswehr adalek 1966 ha berzh a reas goude, betek dont da vezañ ar bistolenn-vindrailher implijet ar muiañ gant an unvezioù enep-sponterezh er bed.

Goude adunanidigezh Alamagn e talas an embregerezh ouzh diaesterioù arc'hant. Prenet e voe gant BAE Systems (Rouantelezh-Unanet). E 2002 e voe gwerzhet en-dro da bosterien arc'hant prevez. Er bloavezhioù 2000 e voe dibabet e fuzuilh-arsailh HK 416 gant armeoù zo eus an AFNA, en o zouez reoù Frañs ha SUA, evit pourvezañ o armeoù.

E 2024 en doa an embregerezh pevar lec'h-produiñ en Alamagn, Frañs, Stadoù-Unanet Amerika hag er Rouantelezh-Unanet, ha 1.100 den a laboure evitañ en holl.

## Produioù

### Pistolennoù
* HK VP9
* HK VP70
* HK USP

### Fuzuilhoù-arsailh
* HK G3
* HK G36
* HK 416
* M27 IAR (fuzuilh-arsailh / mindrailherez skañv)

### Fuzuilhoù-resisted
* M110A1

### Mindrailherezioù
* HK MG4
* HK MG5

### Pistolennoù-mindrailher
* HK MP5

### Munisionoù
* 4,6 × 30 mm

## Daveennoù
Aline Campos

**Aline Campos da Silva**, brudet evel **Aline Riscado** ivez, zo ganet d'an 12 a viz Here 1987 e Rio de Janeiro. Aktourez, kinnigerez skinwel, korollerez, diskouezerez-giz ha maouez ar rouedadoù sokial eo hi. Kroget e oa e 2011 gant ar vicher dañserez betek tizhout ar c'horollarvest e 2014. Goude-se e oa bet war ar vicher aktorez ha kroget e oa er skinwel, er stirad skinwel Vai que Cola ha goude-se er sinema er blockbuster Os Farofeiros e 2018.
Robert Fico

**Robert Fico** (distaget [] e slovakeg ; Topoľčany, 15 a viz Gwengolo 1964) zo ur politiker slovak hag a zo kentañ ministr Slovakia abaoe miz Here 2023. Er garg-se e oa bet div wech c'hoazh, etre ar 4 a viz Gouere 2006 hag an 8 a viz Gouere 2010 hag etre ar 4 a viz Ebrel 2012 hag an 22 a viz Meurzh 2018..

Ezel eo eus ar strollad Smer–sociálna demokracia (SMER-SD) hag a voe trec'h en dilennadeg kannaded e 2006, gant ouzhpenn 30% eus ar mouezhioù.

E 1986 ez eas e-barzh Strollad Komunour Tchekoslovakia ; e 1999 e savas e gostezenn dezhañ anvet SMER hagg e 2006 e voe trec'h en dilennadeg kannaded. Trec'het e voe e 2010 gant strolladoù eus an tu-dehoù ha tu-kreiz, met e 2012 e teuas e penn ar vro evit an eil gwech, evel kentañ ministr. E 2016 ez eas ar maout gantañ adarre.

War an dachenn bolitikel e embann bezañ eus an tu-kleiz, sevel a ra a-enep levezon ar Stadoù Unanet en e vro hag a-enep sikour, gant arc'hant ha gant armoù, Ukraina en he stourm a-enep Rusia.

## Klask e lazhañ
D'ar 15 a viz Mae 2024 e voe tennet warnañ, e Handlova, goude un emvod politikel eno, ha kaset e voe d'an ospital. Ar skrivagner slovakek Juraj Cintula eo an hini en doa tennet warnañ evit e lazhañ ; harzet e voe diouzhtu.

## Notennoù
Cyril Hanouna

**Cyril Valéry Isaac Hanouna** (arabeg: سيريل فاليري إسحاق حنونة), ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1974, zo ur c'hinniger radio ha skinwel gall, koulz hag ur skrivagner, produer, kaner hag aktour a orin tunizian. Brudet eo bet evel penn kinniger an abadenn skinwel Touche pas à mon poste !.
Donner Party

An **Donner Party**, lesanvet raloc'h **the Donner–Reed Party**, a oa bet un darvoud gant ur strollad gwastadourien stadunanat a oa fiñvet diouzh Kalifornia en ur charreadenn o tont eus ar Midwest. Daleet e oa bet ar charreadenn gant meur a zarvoud. Rediet e oant bet da baouez ha da dremen ar goañv gant erc'h bras e 1846–1847 e menezioù Sierra Nevada. Lod eus an divroidi-se a oa bet a oa bet betek treiñ da duddebrerien evit chom bev. Da gentañ o devoa debret korfoù ar re marvet gant an naon, ar c'hleñvedoù pe ar yenijenn spontus. Goude-se evit ul lod e oant bet betek lazhañ daou amerindian a oa oc'h ambrougañ anezho evit debriñ anezho.

An Donner Party a oa bet savet gant tud eus Springfield (Illinois), ha loc'het e oa eus Independence (Missouri), war hent Oregon en hañv 1846, goude un toullad familhoù hag a oa loc'het dija d'ober ar memes hent. Ar veaj a oa da badout etre pevar ha c'hwec'h miz, an Donner Party avat a oa bet gorrekaet dre ma klaske tremen dre un hent nevez anvet Berradenn Hastings, hag a yae hebioui an hentoù anavezet hag a dremene dre ar Menezioù Roc'hellek Chadennad Wasatch ha Dezerzh Meur al Lenn Sall, en Utah hiziv-an-deiz. An douaroù a oa krin ha treut, hag an diaesterioù a voe war o hent pa oant o tremen dre ar stêr Humboldt en Nevada hiziv-an-deiz, a voe kaoz da goll kalz bevin ha kirri. Gant an diaesterioù-se e oa kroget disrannoù etre izili ar charreadenn. 

E penn kentañ miz Du, an divroidi o devoa tizhet ar Sierra Nevada met tapet e voent gant an erc'h o kouezhañ abred nepell diouzh Lenn Truckee (Lenn Donner bremañ), uhel er menezioù. Ar pourvezioù boued a zigreske buan betek bezañ izel-izel, hag e-kreiz miz Kerzu, lod eus ar strollad a oa aet war-droad da glask sikour. Sikourerien eus Kalifornia a oa bet o klask tizhout an divroidi, met ar c'hentañ strollad sikour ne oa ket erruet a-raok kreiz miz C'hwevrer 1847, tost pevar miz goude ma vije bet trapet ar charreadenn. Diwar ar 87 a izili a oa er charreadenn, 48 a oa chomet bev. An istorourien o deus diskrivet an darvoud evel unan eus an trajediennoù boemusañ en istor Kalifornia hag en holl eñvorennoù eus an divroañ war-zu ar C'hornôg.

## Eñvorennoù ha tuddebrerezh
Lod eus ar re a oa chomet bev a embannas ne oa ket bet debret tud ganto. Daoust da se, Charles McGlashan, hag en doa kenskrivet gant kalz eus an dud a oa er charreadenn e-pad un 40 vloaz bennak, en doa dastumet testenioù eus ar fedoù-se.