open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Idlib

**Idlib** pe **Idleb**,(en arabeg إدلب) zo ur gêr e gwalarn Siria, kêr-benn Gouarnelezh Idlib. Hervez niveridigezh 2004 graet gant melestradurezh ar vro e oa 98 791 den o chom eno d'ar mare-se. Tro-dro 165 000 den a zlefe bezañ e 2010. N'ouzer ket resis pet den a chom abaoe m'eo kroget Brezel diabarzh Siria.

Labourat a ra an annezidi el labour-douar pe er gêr e-kichen Aleppo. Strujus eo douar ar c'horn-bro. Gounezet e vez kotoñs, ed, olivez, figez, rezin, tomatez ha sezam.

Istorel eo ar vro ivez, keodedoù henamzerel he deus evel hini Ebla (Tall Mardikh), bet gwechall-gozh kêr-benn ur rouantelezh veur.

Muzulmaned sunnit eo al lodenn vrasañ eus an annezidi. Ur gumuniezh a 2000 kristen zo ivez.

## Istor
E-pad an henamzer e voe aloubet gant Rouantelezh Armenia, ha goude gant ar jeneral roman Pompeius tro-dro 64 a-raok JK. E-kreiz ar  e voe aloubet gant an Arabed. E-barzh an Impalaeriezh otoman e oa etre ar XVIvet hag an XIXvet kantved.

File:Begraafplaats - Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen - TM-20011878.jpg
File:Familieleden bij de ingang van hun huis - Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen - TM-20011731.jpg
File:Pottenbakkerij - Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen - TM-20011882.jpg
File:Schapenboerderij - Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen - TM-20011877.jpg
File:Groentewinkel op de bazaar - Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen - TM-20011755.jpg
File:Het roken van een waterpijp - Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen - TM-20036665.jpg
File:Straatgezicht met wol dat ligt te drogen in de zon - Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen - TM-20037966.jpg


Emgannoù niverus Brezel diabarzh Siria zo degouezhout eno abaoe 2012. Tapet eo ar gêr hag ar c'houarnelezh gant ar rebelled e 2012, met adtapet eo gant ar gouarnamant e miz Ebrel. Adtaget e voe e 2015 gant talbenn al-Nusra hag Ahrar al-Sham e-pad eil Emgann Idlib. Skarzhet e voe nerzhioù diwezhañ Ahrar al-Sham d'an 23 a viz Gouere 2017 gant Hayat Tahrir al-Sham, ar strollad salafelour nevez savet war-lerc'h Al Nusra.

Bombezet eo bet ar gêr ingal gant nijerezioù Siria ha Rusia.

## Daveoù ha notennoù

## Liammoù diavaez
Brezelioù etre Rusia ha Turkia

Meur a vrezel zo bet etre Rusia ha Turkia, ha dreist-holl an unnek brezel a c'hoarvezas etre an Impalaeriezh rus hag an Impalaeriezh otoman adal ar XVIvet kantved betek an XXvet kantved evit mestroni ar Balkanoù hag an digor war ar « morioù tomm ».

E-pad ar brezelioù-se ne reas an Impalaeriezh otoman nemet gwanaat ha bihanaat a reas a-nebeudoù he douaroù en-dro d'ar mor Du, pa ne rae Rusia nemet kreskiñ diwar he c'houst.

Gant bec'h ar brezelioù hag ar faezhadennoù zizehan ez eas ar galloud otoman war an diskar, ma veze graet « den klañv Europa » anezhañ.

Setu roll an unnek brezel
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1568-1570)
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1676-1681)
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1686-1700) 
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1710-1711) 
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1735-1739) pe « Brezel Aostria ha Rusia ouzh Turkia (1736-1739) »
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1768-1774)
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1787-1792) pe « guerre Aostria ha Rusia ouzh Turkia 1787-1792 »
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1806-1812)
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1828-1829)
# Brezel Krimea (1853-1856) 
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878) pe « an dekvet brezel etre Rusia ha Turkia » (pa ne gonter ket brezel Krimea).

Ouzhpenn-se e konter an div droiad brezel-mañ:
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1914-1917) pe Troiad-vrezel ar C'haokaz (e-pad ar Brezel-bed kentañ)
* Troiad-vrezel ar C'haokaz (1918) e-pad ar Brezel-diabarzh rus, pa c'hoarvezas emgann Bakou
Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878)

Ar **[[Brezel etre Rusia ha Turkia]]** a c'hoarvezas e 1877 ha 1878 a oa ur brezel etre div impalaeriezh, an Impalaeriezh otoman en un tu, hag Impalaeriezh Rusia en tu all, gant he harperezed, Roumania, Serbia ha Montenegro. Hennezh eo ar brezel kentañ ma voe gwelet stadoù bodet en anv an hollslavelezh, gant Rusia karget da zieubiñ ar pobloù slav chomet dindan yev Turkia evit sevel ur c'hengevredad hollslav;

## Oberoù-brezel

Brezel a reas Rusia war daou dalbenn: er C'haokaz hag er Balkanoù.

### Er Balkanoù
En Mezheven 1877 ez eas an arme rus, ha bagadoù rouman d'o heul, da dreizhañ an Danav. Treuziñ a eurejont hanternoz 
Bulgaria ha chom sac'het en odeoù ar Balkanoù (en ode Chipka da skouer) dirak an Otomaned. E-keit-se ez eas ar Roumaned, gant skoazell Bulgared, da lakaat seziz war gêr Plevna a oa dalc'het gant Osman Pacha, a rankas kodianañ d'ar 7 a viz Kerzu.

Neuze e oa digor an hent d'ar Rused : adal Genver 1878 e tegouezhjont e plaenenn Trakia, hag int neuze da gerzhout war-du Konstantinopolis. D'an 19 a viz Genver e c'houlennas an Durked un ehan-brezel.
Sant Bernez

**Sant Bernez** zo anv meur a sant katolik.

## Sent

* Sant Bernez Romans (780-841), pe *Bernez Vienne*, soudard en arme Karl Veur ; eskob Vienne (en Daofinez, hiziv en Isère (departamant)) ; lidet d'an 22 a viz Genver.
* Sant Bernez Aosta (1020-1081, pe 1086), pe *Bernez Menthon*, pe *Bernardo di Mentone* (en italianeg), arc'hdiagon Aosta, an hini a lakaas sevel ospiti ar Grand-Saint-Bernard, sant paeron ar graperien menezioù; lidet d'ar 15 a viz Mezheven.
* Bernardo degli Uberti (c. 1060 – 4 Kerzu 1133), eskob Parma, anvet da sant. 
* Bernard de Clairvaux pe *Bernard de Fontaine* (1090-1153), manac'h gall, abad Clairvaux; lidet d'an 20 a viz Eost.
* Sant Bernez Naoned, marvet e 1169 e Naoned.

## Gwenvidien
* Bernez Pagliara, pe *Berardo da Pagliara*, pe *Berardo di Teramo* (1050-1122), manac'h beneadad italian eus Abati Monte Cassino, anvet da eskob Teramo; lidet d'an 19 a viz Kerzu .
* Bernez du Bec, pe *Bernard le Vénérable* (1131-1149), beneadad norman, trizekvet abad Menez-Mikael ar mor.

* Bernard de Tiron (XIIvet kantved), pe Bernard de Ponthieu, Bernard d'Abbeville, penetiour katolik, a savas manati Tiron ; lidet d'ar 14 a viz Ebrel.
* Bernard le Pénitent (marvet en 1182), manac'h e Saint-Bertin ; lidet d'an 19 a viz Ebrel.
* Bernard de la Tour (marvet en 1258), gwenvidik eus manati ar *Chartreuse de Portes*, en eskopti Belley, trizekvet jeneral *'Urzh sant Bruno* ; lidet d'an 30 a viz Here.
* Bernard Portugal (marvet en 1265), gwenvidig, beleg eus Dominikaned Santarém (Portugal) ; lidet d'an 8 a viz Mae.

* Bernard Toloza (marvet en 1320), dominikan, merzheriet gant an Albijiz; lidet d'an 3 a viz Kerzu. 
* Sant Bernard Baden (marvet en 1458), margrav Baden, marvet e Montiscalier e Piemonte ; lidet d'ar 5 a viz Gouhere.
* Bernard Scammaca (marvet en 1486), gwenvidig, ganet e Catana en Sikilia, aet en Urzh an Dominikaned ; lidet d'an 11 a viz Genver.
Legio I Isaura Sagittaria

## Istor

**Legio I Isaura Sagittaria** (Lejion kentañ gwaregerien Isauria) zo ul lejion roman bet savet gant Dioklesian (impalaer eus 284 da 305), tost da fin e ren, evit difenn rannvro Isauria, e-kichen ar menezioù Taurus en Azia Vihanañ.

Da gentañ, *Legio I Isaura Sagittaria* a oa dindan urzh *Comes per Isauriam* (= kont evit Isauria) hag a oa e penn al *limitanei* (gward-harzoù).

Hervez Ammianus Marcellinus, war-dro 350, e oa dilaosket o bro gant Isaurianed evit mont da ober riblerezh war an aod war-dro *Seleucia ad Calycadnum* (hirie Silifke e Turkia). Er bloaz 354, difennet e oa mat ar gêr gant *Legio I Isaura Sagittaria*, *Legio II Isaura* ha *Legio III Isaura*, dindan urzhioù *comes* Castricius.

War a seblant, da vare an impalaer Valens (364-378), *Legio I Isaura Sagittaria* zo bet galvet evel *pseudocomitatenses* evit heuliañ an impalaer, hag e oa e *Caesarea* hag *Ankyra*, hag en devoa ezhomm muioc'h a soudarded evit stourm ouzh an alouber Procopius. Trec'h e voe Valens war Procopius d'ar 27 a viz Mae 366.

Adkregiñ e reas an Isaurianed gant o freizhadeg er bloaz 368. Galvet e voe Musonius, *Vicarius Asiae* (gouarnour eskopti Azia) gant e *Diogmiten* (harperien polis), mes gallout a reas tud al lejion ha difennerien an harzoù dont a-benn eus an strafuilh-se.

Hervez *[[Notitia Dignitatum]]*, e oa implijet *Legio I Isaura Sagittaria* evel *pseudocomitatenses* dindan urzh *Magister militum per Orientem* (penn-jeneral armeoù ar Reter Izelañ)

## Levrlennadur

## Daveoù ha notennoù
Roger Holeindre

**Roger Holeindre**, ganet d'an 21 a viz Meurzh 1929 e Corrano (Korsika) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Genver 2020 e Vaucresson (Hauts-de-Seine), a oa ur soudard, kazetenner ha politikour gall.

Micherour er vetalurgiezh, isofiser a-youl-vat e voe e-kerzh brezelioù Indez-Sina hag Aljeria. Enoret e vo alies evit e obererezh. Harper d'an Impalaeriezh c'hall, kemer a reas perzh en OAS, toullbac'het e voe meur a vloaz. Goude an toull-bac'h e teuas da vezañ kazetenner ha skrivagner.

E 1972, goude bezañ bet krouet meur a aozadur eus an tu-dehoù pellañ, kemer a reas perzh e savidigezh ar Front national ha bet eo besprezidant ar strollad e-pad ul lajadig amzer. Kannad e voe evit ar Seine-Saint-Denis eus 1986 betek 1988 ha kuzulier rannvro e voe ivez evit an Île-de-France etre 1992 ha 2010. Kamalad Jean-Marie Le Pen met enebet eo daonet d'ar verc'h Marine hag a glask sioulaat skeudenn ar strollad. Kuitaat a ra an FN e 2011 evit mont er strollad Parti de la France. Bez e voe prezidant enor ar strollad eus 2016 betek e varv.
FK Kauno Žalgiris

**Futbolo klubas Kauno Žalgiris** zo ur c’hlub mell-droad bet krouet e 2004, dindan an anv kentañ *Futbolo klubas Spyris Kaunas.*

## Sportva
C'hoariet o deus er sportva *[[S. Dariaus ir S. Girėno stadionas]]* (15 315 plas) betek 2018, hag abaoe 2019 e c'hoariont e *[[Kauno Žalgirio futbolo akademijos stadionas]]* (*Tauro sporto mokyklos stadionas*), digoret e 1980, dezhañ 500 plas, pa'z eus labourioù er sportva all.

## Titloù
; **A lyga ''([[Lituania]])'' :**
***Kampion :** 2025

; **Supertaurė:**
* **Kampion (1):** 2026

## Stadegoù (2013–2021)
### FK Spyris (2013–2015)

### FK Kauno Žalgiris (2016–)

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel TOPLYGA
* Globalsportsarchive
Naomi Bronstein

**Naomi Bronstein**, ganet e 1946 en Outremont (Kebek, Kanada) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Kerzu 2010 e Guatemala, a oa un dengarourez. Brudet eo evit he obererezh dengarour e-keñver an emzivaded dreist-holl e Vietnam.

E 1983 e sikouras sevel en Ottawa an aozadur *Heal The Children Canada* ("Pareañ ar Vugale e Kanada"). Ar pal a oa degemer bugale baour evit ma vefent oberataet e Kanada.

## Buhez personel
12 bugel he doa, 7 anezho advabet ganti. Bet eo ezel eus Urzh Kanada adalek 1983.
Terrifier

**Terrifier** zo ur film slasher stadunanat embannet e 2016. Skrivet, sevenet ha kenbroduet eo bet gant Damien Leone. Aktourien ar film eo Jenna Kanell, Samantha Scaffidi, David Howard Thorton, ha Catherine Corcoran. Heuliet e vez obererezhioù gwadus ur c'hlown troet da sot anvet Art, a lazh tud e-kerzh nozvezh Halloween. An eil gwech eo da welet an dudenn Art, goude ur filmig gant Leone embannet e 2013 en antologiezh All Hallows' Eve.

Terrifier zo bet bannet evit ar wech kentañ en Telluride Horror Show Film Festival e miz Here 2016 a-raok bezañ skignet en un nebeud salioù sinema gant Dread Central Presents hag Epic Pictures e miz Meurzh 2018.

E miz C'hwevrer 2019, Damien Leone en doa embannet e oa ur film da-heul da vezañ filmet hag e oa bet skrivet ar senario dija. Embannet e vo an Terrifier 2 e 2020
## Produiñ
An dudenn Art the Clown a oa bet gwelet da gentañ er film berr embannet e 2008 anvet *The 9th Circle*, skrivet ha sevenet gant Leone. Leone en doa skrivet ha renet ur film berr all anvet Terrifier,gant distro an dudenn Art hag embannet e 2011. An daou film berr-se a oa bet ouzhpennet en antologiezh filmoù spont All Hallows' Eve e 2016. 
## Aktourien
* Jenna Kanell evel Tara Heyes
* Samantha Scaffidi evel Victoria Heyes
* David Howard Thornton evel Art the Clown
* Catherine Corcoran evel Dawn
* Pooya Mohseni evel Cat Lady
* Matt McAllister evel Mike the Exterminator #1
* Katie Maguire evel Monica Brown
* Gino Cafarelli evel Steve
* Cory Duval evel Coroner
* Michael Leavy evel Will the Exterminator #2
* Erick Zamora evel Ramone
* Jason Leavy evel Police Officer 1
* Steve Della Salla evel Police Officer 2
* Clifton Dong evel gwaz EMT

## Liammoù diavaez
* Terrifier war IMDb
* Terrifier war Rotten Tomatoes
FK Sūduva

**Futbolo Klubas Sūduva** zo ur c’hlub mell-droad eus kêr Varijampolė, e Lituania. Ar c'hlub a oa bet krouet e 1968 evel *Sūduva Kapsukas* ha kemer a ra perzh ar skipailh kentañ anezhañ en A lyga.

## Sportva
C'hoari a reont er stad *Marijampolės futbolo arena (Hikvision Arena)*, digoret e 1965, gant 6 250 plas.

## Titloù
* **Kampion [[Lituania]]:** 
:: 2017, 2018, 2019
* **Kib mell-droad Lituania** (LFF taurė)
:: 2006, 2009, 2019
* **[[Supertaurė]]:**
:: 2009, 2018, 2019, 2022

## Stadegoù (2000–)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel TOPLYGA
* Globalsportsarchive

## Notennoù ha daveennoù
FK Žalgiris

**Futbolo klubas Žalgiris** pe **Futbolo klubas Žalgiris Vilnius** zo ur c’hlub mell-droad bet krouet e 1947 e kêr Vilnius.

## Stad
C'hoari a reont e stad *LFF stadionas*, digoret e 2004, gant 5 000 plas.

## Titloù
* **Kampion [[Lituania]] (11):** 
** 1991, 1992, 1999, 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022, 2024
* **Kib mell-droad Lituania** (LFF taurė) (14):
** 1990–91, 1992–93, 1993–94, 1996–97, 2003, 2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016, 2018, 2021, 2022
* **[[Supertaurė]] (9):**
** 2003, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2023, 2025

## Stadegoù (2009–...)
### VMFD (2009–2014)

### FK Žalgiris (2015–...)

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel TOPLYGA
* Globalsportsarchive
FK Riteriai

**Futbolo Klubas Riteriai**, pe **FK Riteriai** (**Futbolo klubas Trakai** a-raok 2019) zo ur c’hlub mell-droad bet krouet e 2005 ha diazezet e Vilnius.

## Stad
C'hoari a reont e stad *LFF stadionas*, digoret e 2004, gant 5 000 plas.

## Titloù
* **Kampion [[Lituania]] (—):** 
****2. plas (2):** 2015, 2016 
****3. plas (3):** 2017, 2018, 2019 
* **Kib mell-droad Lituania** (LFF taurė):**
** Gourfenn (1): 2016
* **Supertaurė (—):'''
** Gourfenn (2): 2016, 2017

## Stadegoù (2010–2021)
### FK Trakai (2010–2018)

### FK Riteriai (2019–...)

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel ar TOPLYGA
* Globalsportsarchive
FK Palanga

**Futbolo klubas Palanga** zo ur c’hlub mell-droad bet krouet e 2010 ha diazezet e Palanga, e Lituania.

## Sportva
C'hoari a reont e sportva *Palangos centrinis stadionas*, nevesaet e 2015, gant 1 000 p
las.
## Titloù
* **Kampion [[Lituania]] (—) :** 
****7. plas (2):** 2018, 2019

## Stadegoù (2011–2019)

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel TOPLYGA
* Globalsportsarchive
FK Atlantas

**Futbolo klubas Atlantas** zo ur c’hlub mell-droad bet krouet e 1996 ha diazezet e Klaipėda, e Lituania.

## Sportva
C'hoari a reont e stad *Klaipėdos centrinis stadionas*, digoret e 1927, gant 4 000 plas.

## Titloù
; Futbolo klubas Granitas/Atlantas
* **Kampion [[Lituania]] (4):** 
** 1978, 1980, 1981, 1984

## Stadegoù (1996–2020)

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel A lyga
* Globalsportsarchive
All Hallows' Eve (film, 2013)

**All Hallows' Eve** zo un antologiezh filmoù spont stadunanat embannet e 2013. Sevenet, skrivet ha renet eo bet gant Damien Leone, ar wech kentañ e oa dezhañ bezañ filmaozer. Ar film zo savet gant un heuliad filmoù berr. Daou vugel hag o magerez a gav ur c'hasedig video dizanv e-kerzh nozvezh Halloween, er c'hasedig e vez gwelet obererezhioù feuls ar c'hlown Art. Aktourien ar film eo Katie Maguire, Catherine Callahan, Marie Maser, ha Kayla Lian, gant Mike Giannelli evel Art the Clown. Ul lodenn eus ar film zo tennet eus ar film berr embannet e 2008 hag anvet *The 9th Circle*. Ul lodenn all zo tennet eus ar film berr eus 2011 anvet *Terrifier*. An daou film-se a oa bet sevenet gant Leone hag a gont istor Art ar c'hlown.

All Hallows' Eve zo bet embannet e doare direct-to-video gant Image Entertainment d'an 29 a viz Here 2013 ha degemeret etre eo bet. Ar film zo bet heuliet gant un antologiezh all dieub, All Hallows' Eve 2, e 2015, gant lodennoù gant filmaozerien disheñvel. An dudenn *Art the Clown* zo bet adkemeret er film Terrifier e 2016, skrivet ha renet gant Leone.
## Liammoù diavaez
* All Hallows' Eve war IMDb
* All Hallows' Eve war Rotten Tomatoes
FK Banga

**Futbolo klubas Banga** zo ur c’hlub mell-droad krouet e 1966 e kêr Gargždai.

## Sportva
C'hoari a reont e sportva *Gargždų miesto stadionas*, digoret e 1970, gant 3 250 plas.

## Titloù
* **Kampionad Lituania :**
* **Kib mell-droad Lituania :**.
** 2024
** Gourfenn (3): 2011, 2014, 2019

## Stadegoù (2004–)
{|
|- valign="top"
|

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel ar TOPLYGA
* Globalsportsarchive
FK Panevėžys

**Futbolo klubas Panevėžys** zo ur c’hlub mell-droad krouet e 2015 e kêr Panevėžys.

## Sportva
C'hoari a reont er sportva *[[Aukštaitija|Aukštaitijos]] stadionas*, digoret e 1965, gant 4 000 plas.

## Titloù
* **Kampion [[Lituania]] (1):** 2023
* **Kib mell-droad Lituania (2):**
** 2020, 2025
* **[[Supertaurė]] (2):**
** 2021, 2024

## Stadegoù (2015–...)

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel TOPLYGA
* Globalsportsarchive
Repentismo

Ar ***repentismo*** (pe *canto de improviso*, "kan primsavet"), zo un doare barzhoniezh poblek spagnolek dre gomz hag a gaver e toleadoù zo eus Spagn (anvet ivez *trovo* en Andalouzia ha Murcia) hag e Suamerika.
En Euskal Herria e vez graet *[[bertsolarismo]]* eus an doare euskarek. 

Anavezet eo ivez e portugaleg, e Brazil, en Nordeste.

## Brazil
Anavezet eo e Brazil evel *cantoria* pe *repente*. Tra ma kan ar ganerien e vez sonet an daboulin anvet *[[pandeiro]]* pe ar gitar anvet *[[violão]]*.

## Arc'hantina, Chile
*payada

## Kanariez
*punto

## Kuba
*punto cubano

## [[Puerto Rico]]
Kanet e vez en doare-se gant al lazoù-seniñ zoken.

## Liammoù diavaez
* E Kuba : ''El repentismo cubano''

## Notennoù
Catalina Rodríguez de Morales

**Catalina Rodríguez de Morales** (1835-1884) a oa ur varzhez kuban eus mare ar romantelezh. 

## Liammoù diavaez
* Catalina Rodríguez de Morales, pennad el lec'hienn EcuRed
Hellraiser

**Hellraiser** zo ur film spont ha moliac'h saoz embannet e 1987. Skrivet ha renet eo bet gant Clive Barker, ha produet gant Christopher Figg. Diazezet eo ar film war al levr The Hellbound Heart gant Barker. Gant ar film-se eo ar wech kentañ ma weler Barker o seveniñ filmoù. An istor a gont dasorc'h Frank (Sean Chapman), a oa deuet a-benn da zigeriñ un nor etrezek ur bed all lec'h ma oa bet jahinet gant euzhviled anvet Cenobites. Bloavezhioù war-lerc'h, breur Frank anvet Larry (Andrew Robinson) a ya da vevañ gant e wreg nevez Julia (Clare Higgins) e ti e vamm aet da Anaon. Ur gwallzarvoud a laka gwad Larry da gouezhañ war al leur, ar pezh a zihun Frank ha da gregiñ e zasorc'h. Evit dont a-benn da zistreiñ da vat, ezhomm en deus kalz muioc'h a wad ha Julia a glask sikour anezhañ. Kirsty Cotton (Ashley Laurence), merc'h Larry, a gav boest miltamm Frank, ar pezh a laka ar Cenobites da zont en hor bed. E penn ar vandenn euzhviled emañ "Pinhead" (Doug Bradley).

Hellraiser zo bet filmet e fin ar bloavezh 1986. Barker en doa c'hoant da gaout ar strollad sonerezh elektronek Coil da sevel sonerezh ar film. A-benn ar fin dre bouez ar broduerien e voe adsavet ar sonerezh gant Christopher Young. Temoù gant Coil a voe kemmet nebeut gant Young ha dalc'het er film. Hellraiser zo bet skignet evit ar wech kentañ er sinema Prince Charles d'an 10 a viz Gwengolo 1987.

Abaoe e embann ez eo rannet mat ar burutelladennoù met dre-vras eo bet degemeret mat: Melody Maker a ra eus ar film ar "*greatest horror film made in Britain*", met evit Roger Ebert ez eo ur "*bankruptcy of imagination*". 9 film da heul zo bet savet betek-henn, ha seizh anezho gant Bradley oc'h adkemer e roll evel Pinhead.
Nikki Fritz

**Nikki Goldstein**, **Nikki Fritz** he anv micher, ganet e Pittsburgh, Pennsylvania d'ar 7 a viz Ebrel 1968 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz C'hwevrer 2020), a oa un top model, aktourez erotek hag aktourez pornografek stadunanat. Brudet e oa bet o c'hoari en abadennoù ha filmoù skinwel erotek, dreist-holl ar re war ar chadenn skinwel Cinemax. Gwelet e oa bet ivez e kelaouennoù evel *Femme Fatales* pe al lec'hienn internet Danni's Hard Drive, gant Danni Ashe.
Hervé Le Boterf

**Hervé Le Boterf** (29 a viz Ebrel 1921 - 13 a viz Mezheven 2000) a oa kazetenner ha skrivagner hag a skrive diwar-benn istor Breizh dreist-holl.

## Buhez
Genidik e oa Hervé Lin Ernest Le Boterf eus Naoned. Goude studioù e lise Clemenceau, hag e skol-veur Roazhon e tapas div aotreegezh, unan war ar gwir hag unan all war al lizhiri. 

E-pad an Eil Brezel-bed e voe ezel eus Strollad Broadel Breizh. Goude ar brezel e labouras evel kazetenner evit kelaouennoù sinema, *Cinémonde* etre 1946 ha 1980, *Film vécu* etre 1955 ha 1960, magazin hag almanak Radio-Luxembourg (RTL diwezhatoc'h). 

Skrivet en deus meur a levr diwar-benn istor Breizh. *La Bretagne dans la guerre* eo e oberenn anavezetañ.

## Levrioù
* *Le Défroqué*, France-Empire, 1954
* *Pourquoi viens-tu si tard ?*, France-Empire, 1957
* *Dieu seul m'arrêtera*, France-Empire, 1959
* *L'Homme aux clés d'or*, France-Empire, 1956
* *La Bretagne dans la guerre* (3 levrenn), Éditions France-Empire, 1969 , adembannet en ul levrenn e 2000
* *Le Théâtre en uniforme : le spectacle aux armées, de la Drôle de guerre aux accords d'Évian*, France-Empire, 1973
* *Anne de Bretagne*, France-Empire, 1976
* *La Vie parisienne sous l'Occupation : Paris la nuit* (4 levrenn), 1978
* *Le Métier de marchand de tableaux*, divizoù etre Emmanuel David hag Hervé Le Boterf, France-Empire, 1978
* *La Bretagne sous le gouvernement de Vichy : une tentative de régionalisation?*, France-Empire, 1982
* *Le Brave Général Cambronne*, France-Empire, 1984  
* *Robert Le Vigan le mal-aimé du cinéma*, France-Empire, 1986
* *Anne de Bretagne*, France-Empire, Paris, 1996
* *Harry Baur*, Pygmalion, 1997
* *Nominoë et l'épopée des rois bretons*, France-Empire, 1999

### Notennoù
Michelle Maylene

**Michelle Maylene**, ganet d'an 20 a viz Genver 1987, zo un aktourez, top model pornografek hag aktourez pornografek stadunanat.
Maylene zo ganet en Edwards, e Kalifornia. Eurazian eo a orin. An tad zo gall hag ar vamm zo hawaian ha filipinat. C'hoariet he deus e n un nebeud filmoù B pe exploitation ha stiradoù skinwel

## Liammoù diavaez
* Michelle Maylene war IMDb
Jean-Michel Jarre

**Jean-Michel André Jarre**, bet ganet d'ar 24 a viz Eost 1948 e Lyon, zo ur sonaozer sonerezh elektronek gall. Gwerzhet en deus tremen 80 milion a bladennoù. Mab eo d'ar penn laz-seniñ ha sonaozer Maurice Jarre (1924-2009).

## Albomoù
*1972 : Deserted Palace
*1973 : Les Granges brûlées
*1976 : Oxygène (gwerzhet war-dro 18 milion a skouerennoù er bed; unan eus ar gwerzhioù gwellañ e bed ar pladennoù gall)
*1978 : Équinoxe
*1981 : Les Chants magnétiques
*1983 : Musique pour supermarché
*1984 : Zoolook
*1986 : Rendez-vous
*1988 : Révolutions
*1989 : Concert d'images
*1990 : En attendant Cousteau (en enor Jacques-Yves Cousteau)
*1993 : Chronologie
*1997 : Oxygène 7-13
*1998 : Odyssey Through O2
*2000 : Metamorphoses
*2001 : Interior music
*2002 : Sessions FTB 2000
*2003 : Geometry of Love
*2004 : AERO
*2007 : Téo & Téa
*2007 : Oxygène : Live in your living room
* 2015: *Electronica 1: The Time Machine*
* 2016: *Electronica 2: The Heart of Noise*
* 2016: *Oxygene 3*
* 2018: *Equinoxe Infinity*
* 2021: *Amazônia*
* 2022: *Oxymore*

## Liammoù diavaez
*Jean Michel Jarre en Internet Movie Database
Raimundo Madrazo

**Raimundo de Madrazo y Garreta** (Roma 1841-1920 Versailhez) a oa ul livour spagnol.

## Poltredaoueg

File:Raimundo de Madrazo - Portrait of Federico de Madrazo Painting - Google Art Project.jpg|*Retrato de su padre, Federico de Madrazo, pintando* (Poltred e da o livañ)
File:Raimundo Madrazo - La Toilette.jpg|*La Toilette*
File:Raimondo Madrazo - Fond Memories.jpg|*Recuerdos*
File:Raimundo Madrazo - The Reluctant Mistress.jpg|*The Reluctant Mistress*
File:Raimundo Madrazo - La lectura.jpg|*La lectura*
File:Raimundo Madrazo - The Model Aline Masson with a White Mantilla.jpg|*Retrato de Aline Masson con una mantilla*
Les Gammas! Les Gammas!

***Les Gammas! Les Gammas!*** a oa ur stirad skinwel aozet gant an ORTF ha skignet en Alamagn, en Italia hag e broioù all adalek 1974 betek 1976 da gelenn galleg d'an dud. 

## Liammoù diavaez
* 
*
Gaston

**Gaston** zo un anv-bihan gallek.

## Yezhoù all
*Gastone, en italianeg

## Tud
* Sant Gaston pe Vaast pe Waast († 540), eskob Arras
### Priñsed
*Gaston de Fois, anv meur a briñs bearnat.
*Gaston Bro-C'hall, priñs gall.

### Tud all
* Gaston Defferre (1910-1986), rezistant ha politikour gall
* Gaston Paris (1839-1903), krennamzerour ha lizheregour gall
* Gaston Doumergue (1863-1937), prezidant ar republik c'hall
* Gaston Flosse (g. e 1931), politikour gall eus Polinezia C'hall

### Tudennoù
*Gaston Beiadeg, tudenn bannoù-treset
* Gaston, tudenn eus ar film *[[Beauty and the Beast (film, 1991)|Beauty and the Beast]]* gant Walt Disney
Primo

**Primo** zo un anv-bihan italianek.

## Orin
Eus an anv latin Primus, roet d'ar mab kentañ.
Heñvel eo orin an anvioù all Secondo, Terzo, Quarto, Quinto, Sesto, Settimo, Ottavio, Nono ha Decimo.

## Tud
* Primo Riccitelli (1875 – 1941), sonaozour
* Primo Levi, kimiour ha skrivagner.
Sesto

**Sesto** a c'hall bezañ meur a dra : un anv-bihan italianek, un anv-tiegezh hag un anv-lec'h.

## Orin
Eus an anv latin Sextus, roet d'ar c'hwec'hvet mab.

## Adstumm
*Sestino, stumm bihanaat.

## Tud
### Anv-bihan
*Sesto Matteucci, politikour italian
*Sesto Bruscantini (1919-2003), c'hoariganer italian
*Sestino Giacomoni, politikour italian

### Anv-tiegezh
* Cesare da Sesto (1477–1523), livour italian, mestr Leonardo da Vinci.
* Camilo Sesto (1946–2019), kaner spagnol

## Lec'hioù
*Sesto al Reghena, e Proviñs Pordenone, e Friuli-Venezia Giulia‎,
*Sesto Calende, Proviñs Varese, e Lombardia,
*Sesto Campano, Proviñs Isernia, e Molise,
*Sesto ed Uniti, Proviñs Cremona, e Lombardia,
*Sesto Fiorentino, Proviñs Firenze, e Toskana,
*Sesto San Giovanni, Proviñs Milano, e Lombardia.
* Sesto Imolese, frazione en Imola e città metropolitana di Bologna
* Sesto Ulteriano, frazione di San Giuliano Milanese nella città metropolitana di Milano
* *Sesto* pe Sexten, kumun e proviñs Bolzano
* Sesto – frazione e Pianoro e Città metropolitana di Bologna
* Sesto, frazione e San Martino in Strada e proviñs Lodi
Max von Sydow

**Max von Sydow**, ganet **Carl Adolf von Sydow**, ganet d'an 10 a viz Ebrel 1929 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Meurzh 2020, a oa un aktour gall-svedat.
Gigant (manga)

**Gigant** zo un heuliad manga japanat skrivet ha treset gant Hiroya Oku (Gantz). Embannet eo en Big Comic Superior gant Shogakukan abaoe an 8 a viz Kerzu 2017.

En Norzhamerika, Seven Seas Entertainment a embann ar manga e saozneg.
## Istor
Rei zo ul lisead dic'hoanaget gant ar skol. Mont a ra d'al lise met n'eo dedennet nemet gant ar sinema. Dre guzh ez eo sot gant un aktourez pornografek anvet Papico. Un nozvezh, Rei a wel skritelloù en e straed hag a zispleg emañ ar vaouez o chom en e straed hag ez eo ret skarzhañ anezhi. Ar paotr hag a oa o tiregiñ ar skritelloù a gej gant an aktourez. Dont a reont da vezañ kamaladed. Un deiz pa oa Papico o tistreiñ d'ar gêr e kav un den kozh war e dalaroù. Roet e vez dezhi ur mekanik hag a ro an tu da vrasaat e gorf betek bezañ divent. Papico a yelo da zisplegañ petra a zo erruet da Rei ha ket d'he c'hamalad feuls ganti.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Clive Barker

**Clive Barker**, ganet d'ar 5 a viz Here 1952, zo ur skrivagner, senarioour ha filmaozer saoz. Barker zo bet brudet adal ar bloavezhioù 1980 gant un heuliad danevelloù, el levr Books of Blood, hag a vrudas e anv e bed ar skrivagnerien spont. Kendalc'het en deus abaoe da skrivañ romantoù hag a zo bet adsavet e stumm filmoù. Ar re vrudetañ o vezañ Hellraiser ha Candyman. Bet eo ivez pennbroduer ar film Gods and Monsters.

Livadurioù ha skeudennoù Barker zo bet diskouezet e palieroù er Stadoù Unanet koulz hag en e levrioù. Krouet en deus tudennoù evit bannoù-treset, ha brudet-mat eo e istorioù spont hag ar bannoù-treset savet diwarno.
Gantz

**Gantz** (japaneg: ガンツ, Hepburn: Gantsu) zo un heulad manga japanat skrivet ha treset gant Hiroya Oku. Gantz a gont istor Kei Kurono ha Masaru Kato. An daou anezho zo marvet en ur gwallzarvoud, flastret gant un tren o saveteiñ unan bennak kouezhet war an hent-houarn. Dihuniñ a reont en ur sal gant lod tud all marvet nebeut amzer zo. Rediet int da gemer perzh en ur "c'hoari": armet ha dafaret gant armoù dazontel, ret eo dezho lazhañ euzhviled ha boudoù-bev maez egorel. Ar manga kement hag an dresadenn-vev zo brudet evit bezañ feuls gant lodennoù reizhel kreñv. 
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel Gantz
Trieux

**Trieux** zo anv gallek meur a dra.

## Stêrioù
* Anv gallek an Treñv, a dremen dre Gwengamp ha Lezardrev; 

* Anv ur stêr, an Trieux e mervent Bro-C'hall, adstêr d'an Tardoire.

## Lec'hioù

### 
* Trieux, kumun c'hall e Meurthe-et-Moselle.
* Trieux, kumun c'hall gwechall en Isère, hiriv e kumun Saint-Chef.

### 
* Les Trieux, ul lec'h e Couvin en Belgia.
Bombezadenn Tokyo (10 a viz Meurzh 1945)

En nozvezh etre an 9 hag an 10 a viz Meurzh 1945, an United States Army Air Forces (USAAF) en doa bombezet kêr-benn Japan Tokyo gant bombezennoù tan. An dagadenn-se zo anvet **Operation Meetinghouse** gant an USAAF ha lesanvet **Great Tokyo Air Raid** e Japan. 

Bombezennoù tan a oa bet bannet gant 279 karr-nij bombezer ponner Boeing B-29 Superfortress, ha darn eus reter Tokyo a oa bet distrujet. Tabut bras zo c'hoazh diwar-benn fallagriezh an dagadenn war drevourien nemetken. E-tro 90 000 betek 100 000 a dud lazhet, e-tro 1 milion hep lojeiz, 267 171 savadur distrujet. Ar gwashañ bombezadenn e oa bet en un taol eus an Eil brezel-bed. Difennoù aer Japan a oa tost didalvoud, 14 karr-nij stadunanat a oa bet distrujet ha 96 bourzhiad a oa marvet.

An dagadenn war Tokyo a oa ur bazenn nevez a-fed bombezadurioù Japan a oa kroget e miz Even 1944. A-raok bombezadenn Tokyo, an USAAF a oa bet o klask bombeziñ greanterezh an impalaeriezh met en aner. Pennoù bras an USAAF a oa kemmet o soñj a-benn neuze ha soñjet e oa bet ganto tagañ nerzh kalon Japaniz dre bombeziñ kêrioù trevour. Ar c'hentañ gwech ma oa bet taget Tokyo kêr-benn an Impaleriezh a oa bet e-doug an Doolittle Raid stadunanat d'an 18 a viz Ebrel 1942. Nebeut a zistruj a oa bet hag un oberiadur arouezel e oa bet dreist-holl. 

## Istor studiadenn an darvoud
Goude ar vombezadeg, d'an 18 a viz Meurzh, an impalaer Hirohito en doa gweladennet an distrujoù. An istorourien n'int ket a-du war an disoc'h a-fed spered an dud: evit lod evel F.J. Bradley ez eo sklaer e oa bet sabatuet an impalaer ha kendrec'het e oa kollet ar brezel. Hervez lod all evel Barret Tillman e oa chomet diefed warnañ.
Prosezioù Yokohama

**Prosezioù Yokohama** pe **Prosezioù torfedoù brezel Yokohama** (saozneg: **Yokohama War Crimes Trials**) a oa bet un heuliad prosezioù ouzh torfedourien brezel eus Bro-Japan dalc'het gant ur bodad soudarded eus an 8th Army stadunanat e Yokohama dres goude fin an Eil Brezel-bed. Kroget e oa e miz Kerzu 1945. Ar re lakaet da gablus eus torfedoù-brezel a voe lakaet d'ar marv evit darn anezho ha lod all a voe toullbac'het. Ar dorfedourien a veze renket e klasadoù "B" ha "C", ar pezh a dalveze e oant reoù a eil renk.
## An damallidi
* Izili Kenpeitai: polis kuzh ha politikel Impalaeriezh Japan. Brudet evit bezañ feuls, gouez ha chivous gant ar brizonidi. Tamallet dezho jahinañ, dibennañ, ampoezonañ.
* Izili ar yec'hed: medisined, infirmiourezed, o devoa kemeret perzh en "arnodoù" medisinel war brizonidi.
* Ofiserien hag isofiserien eus nerzhioù lu Impalaeriezh Japan. Tamallet dezho dreist-holl bezañ roet urzhioù lazhadegoù pe bezañ chomet hep ober tra da dalañ ouzh lazhadegoù trevourien pe prizonidi brezel.

Lod zo chomet brudet evel Tatsuo Tsuchiya, ur gward feuls, kondaonet d'an toull-bac'h e vuhez-pad evit muntr ur prizoniad stadunanat padal e oa anat n'en doa ket sevenet an torfed-se

## Disoc'h
Un hollad 1039 Japanad a oa bet barnet ha 123 anezho a oa bet kondaonet d'ar marv. Hervez testoù ar prosezioù e oa anat ne oa ket ar justis a oa klasket met lakaat sevel ur barrad aon e Japaniz evit troc'hañ da vat o c'hoant da vrezeliñ.
## Liammoù diavaez
* In the Shadow of Nuremberg: The Creation of the Yokohama Trials of Class B and C War Criminals Christy Merrifield Stoffell University of Tennessee - Knoxville 
* Studiadenneus pajennoù barnadennoù Yokohama gant Skol-veur Kalifornia en Berkeley
* Karen Ann Takizawa, "Judgment at Yokohama"
* "WAR CRIMES: For God's Sake!" ''Time Magazine'', 16 a viz C'hwevrer 1948

## Notennoù ha daveennoù
Ottavio

**Ottavio** zo un anv-bihan italianek.

## Orin
Eus an anv latin Octavius, roet d'an eizhvet mab.

Degouezhout a ra gant an anvioù all *[[Primo]], [[Secondo]], ... [[Sesto]], [[Settimo]], ...

==Adstumm==
*[[Ottavia]], anv roet d'ar merc'hed
*[[Ottaviano]], stumm deveret.

==Yezhoù all==
* [[Otávio]], e portugaleg, pe * Octávio*; stumm bihanaat: *Otavinho*.
* *Octavian, Octavius* e saozneg.

==Tud==
* *'Ottavio**, anv italianek ''[[Caius Octavius Thurinus]]'', ganet e Roma e [[-63|63]] kent JK, marvet e 14, deut da vezañ **Augustus''', kentañ impalaer Roma.

### Anv-bihan
* Ottavio Farnese, anv meur a briñs eus an tiegezh Farnese.
* Ottavio Rinuccini (1562–1621), sonaozour italian,
* Ottavio Leoni (1578-1630), livour italian,
* Ottavio Piccolomini (1599–1656), jeneral
* Giuseppe Ottavio Pitoni (1657–1734), sonapzour
* Ottavio Bottecchia, marc'hhouarner italian.

### Anv-tiegezh

## Lec'hioù
Quarto

**Quarto** zo un anv-bihan italianek.

## Orin
Eus an anv Quartus e latin, a zo kement ha *pevarvet*, roet e Roma gozh d'ar pevarvet bugel. 

Heñvel eo orin an anvioù all Primo, Secondo, Terzo, Quinto, Sesto, Settimo, Ottavio, Nono ha Decimo.
You (stirad skinwel)

**You** zo ur stirad skinwel a skrij stadunanat sevenet gant Greg Berlanti ha Sera Gamble. Produet eo gant Warner Horizon Television, harpet gant Alloy Entertainment hag A&E Studios. Ar c'hentañ koulzad zo diazezet war ur romant gant Caroline Kepnes embannet e 2014. Heuliañ a reer buhez Joe Goldberg, ul levraoueger eus New York hag ul lazher a steudad troet da sot gant ur pratik eus e stal levrioù anvet Guinevere Beck. Ar c'hentañ koulzad, embannet e 2018, zo c'hoariet gant Penn Badgley, Elizabeth Lail, Luca Padovan, Zach Cherry, ha Shay Mitchell. Evit an eil koulzad, Ambyr Childers a zeu da vezañ ur roll alies, Victoria Pedretti zo pal nevez Joe. Kavout a reer ivez James Scully, Jenna Ortega ha Carmela Zumbado.

Ar c'hentañ gwech ma voe skignet ar stirad skinwel a oa bet war ar chadenn skinwel Lifetime d'an 9 a viz Gwengolo 2018, evit Stadoù-Unanet Amerika. Goude-se e voe lakaet e stumm streaming war ar chadenn Netflix evit ar bed-holl d'ar 26 a viz Kerzu 2018.

Da gentañ ne oa ket bet graet berzh bras gant ar stirad skinwel pa oa bet skignet war ar chadenn Lifetime. Ur wech skignet dre Netflix e oa deuet da vezañ brudet ha burutellet mat. War Netflix e oa bet ouzhpenn 43 milion a arvesterien evit ar c'hentañ koulzad. Lifetime en doa embannet e vefe kendalc'het ar stirad gant un eil koulzad a-ziwar eil romant Kepnes anvet Hidden Bodies, d'ar 26 a viz Gouhere 2018. D'an 3 a viz Kerzu 2018 e oa embannet e tremenfe ar stirad eus Netflix da Netflix Original.

An eil koulzad a voe embannet war Netflix nemetken d'ar 26 a viz Kerzu 2019. D'ar 14 a viz Genver 2020 e oa bet embannet e vefe un trede koulzad gant Netflix, hag a zo da vezañ embannet da vat e 2021. Badgley ha Pedretti a adc'hoarife ar memes rolloù.
## An istor
Pennad spisoc'h: You (koulzad 1), You (koulzad 2), You (koulzad 3)

Er c'hentañ koulzad e heulier Joe Goldberg, perc'henn ur stal levrioù en New York, a gej gant Guinevere Beck, ur skrivagnerez da vezañ. Treiñ a ra da sot ganti. Evit dont a-benn da dostaat ouzh ar vaouez e ya da spiañ ar rouedadoù sokial. Goude-se e krog da glask tennañ an holl skoilhoù a c'hallfe bezañ etrezo hag o c'harantez.

En eil koulzad, Joe Goldberg a ya kuit eus New York evit mont da vevañ da Los Angeles o klask troc'hañ gant e istor tremenet. Eno e krog da vevañ gant un identelezh nevez. Kejañ a ra gant ur geginerez anvet Love Quinn, Joe a dro da sot ganti met klask a ra chom pell diouti evit talañ ouzh e sorc'hennadur ha feulster. Gant ma vez Joe o klask sevel un istor karantez nevez e Kêr an Aeled, klask a ra ober pep tra evit dont da benn gant Love. En entremar e chom etre e c'hoant da implij doareoù amlezennel pe get evit trec'hiñ en ur gemer e kont fazioù e istorioù karantez c'hwitet.

## Aktourien

Restr:Penn Badgley cropped.jpg|Penn Badgley evel Joe Goldberg.
Restr:Elizabeth Lail on the sets of Once Upon A Time.jpg|Elizabeth Lail evel Guinevere Beck.
Restr:Shay Mitchell 2019 by Glenn Francis.jpg|Shay Mitchell evel Peach Salinger.
| Jenna Ortega evel Ellie Alves.
Restr:Actress Ambyr Childers (cropped).jpg|Ambyr Childers evel Candace Stone.
300 (film)

**300** zo ur film birvidik stadunanat embannet e 2006 ha diazezet war ur c'homics embannet e 1998 gant Frank Miller ha Lynn Varley. Un adsevel ijinet eo eus Emgann Thermopylae e-kerzh ar brezelioù persek. Ar film zo bet sevenet gant Zack Snyder, Miller a oa pennbroduer ha skoazeller teknikel. Filmet eo bet evit darn gant un teknik kromatek evel ar vandenn-dreset. 

Kontet eo istor ar roue Leonidas (Gerard Butler), e penn 300 Spartan en un emgann a-enep ar Bersed renet gant ar "Roue Doue" Xerxes (Rodrigo Santoro) hag e lu savet gant 300 000 soudard. E-pad an emgann, ar rouanez Gorgo (Lena Headey) a glask sikour e Sparta evit he gwaz. Kontet eo an istor gant ur vouezh, hini ar soudard spartan Dilios (David Wenham). Dre an teknik kontañ-se, meur a loen moliac'h a weler. 300 zo neuze ur film istorel ha moliac'h war ar memes-tro.

300 zo bet embannet evit ar wech kentañ e festival Butt-Numb-A-Thon en Austin d'an 9 a viz Kerzu 2006. Goude-se e voe skignet e-kerzh ar Berlin International Film Festival d'ar 14 a viz C'hwevrer 2007. A-benn ar fin e voe skignet e sinemaoù IMAX pe sinemaoù boas e Stadoù-Unanet Amerika d'an 9 a viz Meurzh 2007. Goude-se e voe embannet war DVD, Blu-ray, hag HD DVD d'an 31 a viz Gouhere 2007. 

Ar film zo bet degemeret etre gant ar vurutellerien, Degemer c'hwek evit al lodenn gwelet hag ar stil met burutellet eo bet evit an doare ma kinnig ar Bersed, evit lod eo ur sell strizhkredour hag enep Iran. Memes ma oa degemeret etre e voe berzh bras gantañ er box office. Rastellet e oa bet 450 milion a zollaroù. Ur film da heul zo bet embannet anvet, Rise of an Empire, diwar ur c'homics gant Miller a oa chomet diembann, Xerxes, hag embannet d'ar 7 a viz Meurzh 2014.
Catechis evit an oll ilizou emeus an Impalaërdet a Franç

**Catechis evit an oll ilizou emeus an Impalaërdet a Franç** a oa ur c'hatekiz brezhonek embannet en amzer an impalaer gall Napoleon Iañ. 

Moullet e voe a levr 148 pajenn ennañ e Sant-Brieg e ti L. J. Prudhomme e 1807.

## Arroudoù

:*Ununs Deus, una Fides, unum Baptisma* – Ne eus nemet un Doue, ne eus nemet ur Greden, ne eus nemet ur vadeziant.

:Perac ez omp obliget da guement-se e quenver hon Impalaër ?
:Da guenta, abalamour Doue pehini en deus crouet ha a zistribu ar rouanteleziou hervez e volonte, en ur garga hon Impalaër a zonezonou er peoc'h hac er brezel, en deus en etablisset hor souveren, ar ministr eus e buissanç, hac e imach var an douar. Enori ha servicha hon Impalaër a so eta enori ha servicha Doue memez.

## Pennad kar
* Katekiz ar vugale vihan

## Liammoù diavaez
*''1891 : Un catéchisme insolite celui d’Arzano'' (Katekiz En Arhanaou)

## Notennoù
Katekiz

Ur **c'hatekiz** zo ul levr ennañ elfennoù ar relijion gatolik evit kenteliañ an dud, bugale pe kresket. Ar **c'hatekizañ ** eo ar c'helenn eus diazezoù ar feiz kristen. 

## Levrlennadur
* André Fossion, *La Catéchèse dans le champ de la communication. Ses enjeux pour l'inculturation de la foi*, coll. « Cogitatio fidei », n° 156, Cerf, Paris, 1990
* André Fossion, *Dieu désirable, Proposition de la foi et initiation*, Lumen Vitae, Novalis, Bruxelles, 2010
* André Fossion, https://lumenvitae.academia.edu/FossionAndré
* Elisabeth Germain, *Jésus-Christ dans les catéchismes*, coll. « Jésus et Jésus-Christ », DDB, 1986
* Joël Molinario, *Joseph Colomb et l'affaire du catéchisme progressif*, coll. « Théologie à l'université », DDB, 2010
* Joël Molinario, « La réception d'un catéchisme après Vatican II, le catéchisme de l'Église catholique », article dans la revue *Lumen Vitae*, n° 4, 2009, pp. 417-433
* Jean Madiran, *Histoire du catéchisme, 1955-2005*, Éditions Consep, 2005 
* Jean-Charles Buttier, Émilie Delivré (éd.), « Les catéchismes républicains », dans *La Révolution française*, septembre 2009, consulté le 12 janvier 2010

## Gwelet ivez
*:Rummad:Katekizoù brezhonek

## Notennoù
Mary Henrietta Kingsley

**Mary Henrietta Kingsley**, bet ganet d'an 13 a viz Here 1862 en Islington, Londrez (Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Even 1900 e Simon's Town (Suafrika), a oa un ergerzhourez hag ur skrivagnerez saoznek. Ar vaouez kentañ e voe o pignat gant Menez Kameroun e Kameroun, ar menez uhelañ en Afrika ar C'hreiz. Ur skrivagnerez levezonus e voe. Sikouret he doa da cheñch an doare europat da welout Afrika hag an Afrikaned.

## Buhezskrid
Mary Kingsley a voe ganet e 1862 da Georges Kingsley (1826-1892), ur mezeg, ur skrivagner hag ur beajour, ha Mary Bailey (? - 1892), ur vatezh. Mary ne oa ket aotreet da vont d'ar skol (ar pezh ne oa ket gwir evit he breur) hag a oa bet desavet er gêr. Deskiñ a reas a-drugarez da levraoueg he zad. Ober a reas war-dro he zud betek o marv e 1892.

Dres d'ar poent-se e tivizas dizoleiñ Afrika evit echuiñ ul levr d'he zad diwar-benn ar sevenadur afrikan. E 1893 e veajas etre Angola ha Sierra Leone. Ergerzhout a reas ar janglenn ha treuziñ geunioù ma nere ar c'hrokodiled. Ne veze ket gwelet alies ur vaouez o veajiñ en he-unan hep ur paotr en he c'hichen. Souezhus e oa d'ar mare-se.

Etre miz Du 1894 ha miz Here 1895 e reas un eil beaj en Afrika en he-unan c'hoazh, hep teltenn. C'hoant he doa Mary d'en em gavout gant ar bobl Fang a veze sellet outo evel "debrerien-dud". Degemeret mat e voe ganto. Bevañ a reas ganto ha deskiñ o c'hustumoù evel penaos fardañ naered. War ar stêr-veur Ogooué e Gabon e vageas gant ur c'hanoe. Dizoleiñ a reas pesked nevez. Tri anezho zo bet anvet diouzh he anv, evel *Ctenopoma kingsleyae*. Pignat a reas gant Menez Kameroun dre un hent na oa ket anavezet betek-henn gant Europiz.

E miz Kerzu 1895 e tistroas da Vro-Saoz hag e teuas da vezañ brudet. E-pad tri bloaz e roas prezegennoù e pep lec'h er vro.

Da Afrika e tistroas un trede gwech evel klañvdiourez e-pad Eil Brezel ar Voeren e Suafrika (1889–1902). Met an tifoid a dapas ha mervel a reas e 1900. Taolet e voe he charke er mor a-vaez da aodoù Afrika hervez he youl.

## Oberennoù
*1897 / ''Travels in West Afrika''
*1899 / ''West African studies''

## Daveennoù
* Deborah Kespert : *Aventuriers de l'extrême*, Fleurus, 2014
Samantha Scaffidi

**Samantha Scaffidi**, ganet d'an 3 a viz Meurzh 1989, zo un aktourez, filmaozerez ha produerez stadunanat. Brudet eo evit he roll a Victoria Heyes er film spont slasher ha gore Terrifier embannet e 2016 gant Damien Leone hag er film da heul Terrifier 2 (2020). Scaffidi zo bet ivez o c'hoari Georgette er film Sam (2015) hag Alessandria en Sarah Q (2018).

Ouzhpenn bezañ aktourez, Scaffidi zo renerez ar Rape, Abuse & Incest National Network (RAINN).
## Filmlennadur
### Film

## Liammoù diavaez
* Samantha Scaffidi war IMDb
*  Lec'hienn ofisiel
Noyon

**Noyon** zo ur gumun ha penn-lec'h kanton eus Bro-C'hall, e departamant an Oise.

## Douaroniezh

## Anv

### Stummoù skrivet
Noviomagus (*[[Itinerarium Antonini|It. Ant.]]* 362, 3)

Noviomagus (*[[Notitia Dignitatum|Not. Dign]]*. xlii, 41)

Novomagus

Noviomagus *(castellum)*

Niviomus *(oppidum)*

Civitas Nocciomus (*sened-iliz Paris*, 614)

Civitas Noviomus (*Roll ar Verzherien; Liber Historiae Francorum*, 53)

Civitas Noviomagus (*sened-iliz Clichy*, 626-627)

Noviomoi

Noiomo Civ(itas)

### Gerdarzh
* *novio-* = nevez; *-magus* = marc'had
## Ardamezioù

## Istor

## Melestradurezh

## Monumantoù ha traoù heverk
*Iliz-veur Itron Varia Noyon
*Mirdi Jean Calvin
## Tud

* Hermelandus, ur sant frank, ganet war-dro 640, ha marvet war-dro 720. *Hermeland* ha *Herblain, Herbland, Erbland* a vez graet anezhañ e galleg ivez. E brezhoneg e veze lavaret Hermelen. A-wechoù e vez droukvesket e anv gant hini sant Herbod. Anavezet eo e vuhez dre ar skrid latin *Vita Hermelandi*. En eskopti Naoned e vez lidet d'ar 25 a viz Meurzh.

*Jean Calvin, ganet e Noyon d'an 10 a viz Gouere 1509, marvet e Geneva e 1564.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Noyon gant ar c'hêrioù-mañ :
* 
* 

## Levrlennadur
* Alexandre de La Fons de Mélicocq, *Une cité picarde au Moyen Âge, ou Noyon et le Noyonnais aux XIVe et XVe siècles*, Noyon : Soulas-Amoudry, 1841 .

## Liemmoù diavez

*Lec'hienn ti-kêr Noyon
Qwant Causes

**Qwant Causes** a zo ul lusker-enklask hag a zo troet war-zu ar genskoazell hag an doujañs ouzh buhez prevez e implijerien. Al lec'hienn-se zo diorroet gant Qwant.

## Deskrivadur
Qwant Causes a zo ur c'heflusker-enklask hag a ro an tu d'e implijerien da reiñ arc'hant d'ar c'hevredigezhioù hag a zo evit mat an holl hep bezañ heuliet daoust da-se. Al lusker-enklask-mañ a adimplij indeks Qwant, diskouezet e vez koulskoude muioc'h a vruderezhioù evit gellout reiñ donezonoù arc'hant d'ar c'hevredigezhioù-se hep na vefe skoget chifroù an embregerezh. Pep enklask a c'han madoù lesanvet "Qoz", ar pezh a dalvez e berr gomzoù ur sammadig arc'hant bihan-kenañ hag a vo roet goude-se d'ar c'hevredigezhioù dibabet gant an implijer bep dibenn-miz. Gellout a reer dibab da beseurt kevredigezh reiñ-arc'hant adalek ar santim kentañ.

100 % eus an arc'hant bet ganet diwar ar bruderezhioù a vez diskouezet ouzhpenn a vez roet d'ar c'hevredigezhioù. Paeadenn ar gevredigezh a vez graet gant HelloAsso, dre m'eo bet sinet un emglev HelloAsso ha Qwant Causes.

## Roll-istor
E fin miz  ez eo bet embannet war ar groaz e vo eus "Qwant Causes" da vare ar Mobile World Congress.

Roet e vez lañs d'ar  da Qwant Causes.

## Talvoudegezh ur Qoz
Ur "c'hQoz" a dalvez war-dro "0,005 €" hervez danevell miz Gwengolo 2019.

## Gwelet ivez

### Pennadoù heñvel
* Lilo
* Ecosia
* Ecogine

### Liammoù a-bell

* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha mammennoù
Pierre Batany

**Pierre Batany**, "Pêr Batani", "Kloareg ar Veuzid" (Douarnenez, 22 a viz Gouere 1888 - Kemper, 23 a viz Eost 1955) a oa ur beleg gwerinoniour breizhat hag a studias oberenn Fañch an Uhel.

Goude e studioù e skolaj Lesneven ez eas da skol-veur Angers ma stourmas gant *La Nation Bretonne*, a oa kevredigezh ar studierion vrezhon eno.
Goude bout bet beleget e 1914 e kelennas brezhoneg e skolaj Lesneven, hag e-touez e skolidi e voe Frañsez Falc'hun ha Jakez Dourmab (anavezet ivez evel *An [[Tad Medar]]*).
E 1924 e c'hounezas an arnodenn a ouiziegezh keltiek, e galleg, gant ur studiadenn a-zivout Istor Breudoù Breizh. E 1938 e voe anvet da aluzener e skol Sant-Loeiz e Kastellin. Diwezhatoc'h, e 1941, e voe doktor e skol-veur Roazhon gant un dezenn, e galleg c'hoazh, anvet *F. M. Luzel, poète et folkloriste*. Adalek 1947 betek e varv e 1955 e voe person ha chaloni parrez Sant-Vazhe e Kemper.
Unan eus tud ouiziekañ hon amzer eo bet Pierre Batany. Ouzhpenn e studi eus oberenn Fañch an Uhel en deus embannet pennadoù all diwar-benn al lennegezh dre gomz, gant al lesanv *Kloareg ar Veuzid*, ha studiet en deus ivez labour dastum an itron de Saint-Prix. Gant abati Sant-Gwenole Landevenneg e voe prenet e levraoueg veur.

## Oberenn
* 1941 : *Luzel, poète et folkloriste breton, 1821-1895*, impr. de M. Simon

## Daveennoù
*Lukian RAOUL : *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien*, Al Liamm, 1992, p. 26-a
Gaspésie

**Gaspésie** zo ul ledenez e reter Kebek, er reter da saonenn ar Matapédia. En hanternoz dezhi emañ ar Stêr Sant-Laorañs, Pleg-mor Sant-Laorañs er reter, ha Pleg-mor an Tommderioù er c'hreisteiz.

Dont a ra an anv *Gaspésie* eus ar ger *Gaspé*, deuet eus ur ger mikmakek « *Gespeg* », hag a dalv kement ha « penn an douar ».
Anvioù bihan roman

Nebeut a anvioù-bihan (*praenomen* e latin) a oa gant ar Romaned en Henamzer.

Berradurioù zo roet etre krommelloù.

### Anvioù-bihan roman chomet e brezhoneg
* *Caius* > Ke ?
* *Maia* evit *Maria* ?
* *Paullus > Paol ?*

## Levrlennadur
* Ronan Coghlan ː *The Illustrated Encyclopaedia of Arthurian Legends*. Element Inc. 1991 - 1993

## Daveoù ha notennoù