open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lambaol-Blouarzhel

**Lambaol-Blouarzhel** a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person Mathieu Toullec.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 37 gwaz eus ar gumun,eleze 3,32% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 22 zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Un nijerez Me 109 E-7 (marilhet WNr 7693 ) « 4 ruz » eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) a gouezhas er gumun d'ar 24 a viz Gouhere 1941, mervel ar reas an nijour, douaret eo e Plouzeniel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur milour
.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise_St_Pol_Aurélien.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Paol-Aorelian*.

Monument aux morts - Lampaul-Ploudalmézeau-29 1.jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn .

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradur

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
*  Lambaol-Blouarzhel war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Lambaol-Gwitalmeze

**Lambaol-Gwitalmeze** a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Plabenneg, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
## Douaroniezh
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

Plaque_diwan.jpg

* D'an 23 a viz Mae 1977 e voe digoret ar skol Diwan gentañ er gumun, ur skol-vamm gant pemp bugel hag ur mestr-skol, Denez Abernot enni. Staliet e voe ar skol e savadurioù foran ur skol a oa bet serret pemp bloaz kentoc'h, feurmet digant ar gumun adalek miz Kerzu 1976. 
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ur c'hure, Calvarin e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 35 gwaz ag ar gumun, eleze 5,04% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas  tri milour eus ar gumun.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’an 27 a viz Ebrel 1960 e Vialar  (departamant Tiaret).
## Monumantoù ha traoù heverk

24 Eglise Lampaul Ploudalmézeau.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Paol-Aorelian*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn . Ouzhpennet e voe pemp anv d’an 11 a viz Du 2018.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
*Biel Elies:ar skrivagner brezhoneg-mañ en deus bevet er barrez-mañ ul lodenn vat eus e vugaleaj hag e yaouankiz, ha skrivet en deus meurik a zanevell lec'hiet enni, e-giz "Saout Lambaol" hag "En-dro d'am zour".

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  Lambaol-Gwitalmeze war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Lannarvili

**Lannarvili** (distaget ) zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Douaroniezh

## Anv
* Bernard Tanguy ː **Lanhervily**, 1433, 1455; **Lanhervilly**, 1604; **Lanarvilly**, 1691
* Erwan Vallerie ː **Lanhervilly**, 1432; **Lanhervilly**, 1604
**Gerdarzh** ː diwar un anv-den henvrezhonek *Haeruili / Haelluili*, 

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Tud eus ar gumun a gemeras perzh en Emgann Kergidu d'ar 24 a viz Meurzh 1793 e-kichen Plougouloum; un dell-gastiz a 500 lur a voe paeet gant Lannarvili ha Kerniliz edan 24 euriad.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 14 gwaz ag ar gumun, eleze 2,48% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### Brezel diabarzh Rusia
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun e Sevastopol d'an 19 a viz Genver 1919.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  ur gwaz ag ar gumun en Alamagn abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 16 a viz Du 1951 e Cho Ben er Viêtnam.
## Monumantoù ha traoù heverk

Monument_aux_morts_-_Lanarvily-29.jpg|An iliz katolik ha monumant ar re varv.

* Iliz katolik Sant Gouenoù.
* Kroaz ar Voger (ar chapel a zo bet diskaret).
* Kroaz ar Pontig (XVIvet).
* Kroaz mision , er vered (1886).
* Kroaz-baradoz Penn ar Vali (1944).
* Kroaz-baradoz Lanarvili (1944)
* Maner Lescoat (XVvet).
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Brezhoneg
* D’an 21 a viz Du 2011 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

## Tud vrudet
* an Tad Medar, manac'h ha skrivagner brezhonek, ganet eno d'ar 7 a viz Here 1908.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* Lannarvili war lec'hienn Geobreizh
* cyclo-cross Lannarvili
* Bro Lesneven

## Levrlennadur
**Lanarvily, 50 ans de cyclo-cross*, Gurvan Musset, Des Dessins et des Mots, 2006
*Embannadurioù Flohic : *Le Patrimoine des communes du Finistère*. 1998

## Notennoù ha daveoù
Landrevarzeg

**Landrevarzeg** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Brieg e Bro C'hlazig.
## Douaroniezh
* War lez ar Stêr Deir emañ Landrevarzeg.
## Ardamezioù

## Istor
### 
* E 1248 e voe meneget Landrevarzeg evit ar wech gentañ, krouet e parrez Brieg evel un drev eus abati Landevenneg.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Corgat, person, ha Bourbigo, kure, eus parrez Landrevarzeg, ha L'Abbé, kure trev Kilinenn.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 76 gwaz ag ar gumun, da lâret eo 4,93% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
* Fuzuilhet e voe ur soudard bet ganet er gumun gant al lu gall d'ar 15 a viz Mezheven 1915 e Ferrières (Bro-C'hall).
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  dek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

Landrévarzec Quilinen Calavire Sued.jpg|Ar c'halvar.
Église_Saint-Guénolé_à_Landrévarzec,_Finistère_03.JPG|An iliz katolik.

* Chapel ha kalvar Kilinenn.
* Iliz katolik *Sant Gwenole*.
* Monumant ar re varv (1914-1918), luc’hskeudennoù. Dioueliet e voe d’an 28 a viz Meurzh 1921.
* Monumant ar re varv (1939-1945).
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Anvioù-lec'h
* 10 a viz C'hwevrer 2006: a-unvouezh eo bet divizet gant ar c'huzul-kêr lakaat reizhañ skritur holl anvioù-lec'h ar gumun evit o skrivañ diouzh reolennoù ar brezhoneg. Da-heul ur studiadenn gant Daniel Kernalegenn bet kadarnaet gant Ofis ar Brezhoneg eo bet votet war roll ar stummoù nevez.
### Ya d'ar brezhoneg
* D'ar 7 a viz Du 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
* 1886: Pierre Marie Guellec, ganet d'an 21 a viz C'hwevrer, kanolier bleiner er 1añ Rujumant Kanolierezh Drevadennel (1e RAC), fuzuilhet gant al lu gall d'ar 15 a viz Mezheven 1915 e-pad ar Brezel-bed kentañ e eFerrières (Bro-C'hall), evit «bezañ lazhet ur brigadier eus ar memes rujumant».

### Tud marvet eno
## Gevelliñ
*2000 : Charnay-en-Beaujolais (Rhône)
## Liammoù diavaez

* Landrevarzeg war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù
*  Landrevarzeg war lec'hienn Geobreizh
* Kelc'h keltiek Landrevarzeg

## Notennoù ha daveoù
Landudal

**Landudal** a zo ur gumun eus Bro C'hlazig, e kanton Brieg, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.

Krouet e deroù ar Grennamzer, anv Landudal zo savet gant ar ger lan, a dalv kement ha "peniti", hag an anv sant Tudwall. Er  kantved e veze skrivet Landugdoal ha Lantudoal. 
## Douaroniezh
## Istor
* Betek 1825, e voe Landudal un drev eus Brieg; deuet eo neuze da vezañ ur barrez hag ur c'hult hag a oa kaset eus sant Tudual da Itron Varia Populo.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Philippe, kure.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 59 gwaz ag ar gumun, eleze 4,63% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

Landudal (29) Église 02.JPG|An iliz katolik.
Landudal 1 chapelle.JPG|Chapel *Sant Tugdual* gant he c'halvar.

* Iliz katolik ''Itron Varia Populo''. Savet e voe an iliz e 1539 er stil gotek-flammek, nemet an tour hag an nev a voe savet er . Abaoe ar 4 a viz meurzh 1935 eo bet klaset an iliz "monument istorel".
* Chapel *Sant Tugdual*, ; da gentañ e oa un iliz-trev.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
* 1734 : Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec, merdeer
* 1937 : Angèle Jacq, skrivagnerez, stourmerez

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Landudal war lec'hienn ar gumuniezh-kumunioù
*  Landudal war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Landunvez

**Landunvez** zo ur gumun e Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
## Douaroniezh

*27 km zo eus Landunvez da Vrest, 17 km eus Lokournan ha 7 km eus Gwitalmeze.

Porzh an **Arc'hantell** ha Kersant 


Le port d'Argenton et le phare du Four en 1873.jpg|Porzh an Arc'hantell e 1873 (luc'hsk. J. Duclos)


## Anv
* Erwan Vallerie (1995) : *Landunvez*, e-tro 1330 ; *Landumez*, 1427 ; *Landunvez*, 1516 ; *Landulvez*, 1636 ; *Landunevez*, 1591.
;Gerdarzh
* An anv a zeu eus *lann* ha Tunvez, ar peniti en anv santez Tunvez (unan eus an unnek mil gwerc'hez, kamaladez da santez Ursula).

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person Roulloin hag ar c'hure Godebert.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 71 gwaz ag ar gumun, eleze 3,75% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Un dournijerez alaman Breguet Br 521 Bizerte (kodet KD+BC) a voe distrujet en draezhenn en Arc'hantell e Landunvez d'an 9 a viz Du 1940.
* D'an 30 a viz Kerzu 1942 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-30-BO (marilhet 42-5078 ha kodet KY-C) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (*[[United States Army Air Forces]]*) er mor e Beg Tremazan e Landunvez; ne voe ket adkavet e nijourion.

## Monumantoù ha traoù heverk

Château de Trémazan vu de la mer.jpg|Kastell Tremazan
708_Landunvez_église.jpg|Iliz katolik *Sant Konwal*, 1875-1876-1883
705_Chapelle_Saint-Gonvel.jpg|Chapel *Sant Konwal*
10_Samson_C.jpg|Chapel *Sant Samzun*, 1785
Monument_aux_morts_-_Landunvez-29.jpg|Monumant ar re varv


## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
*Bradninch, ,  (1978)

## Liammoù diavaez

*  Landunvez war lec'hienn Geobreizh
* Lec'hienn ar gevredigezh ''SOS château de Trémazan''
* Lec'hienn ar gevredigezh festivaldelamer

## Notennoù ha daveoù
Takrour

Unan eus Stadoù bihan Afrika ar C'hornôg e oa **Takrour** en Oadvezh an Houarn. Bleuñviñ a reas keñver-ha-keñver gant Rouantelezh Ghana well-wazh. E Traoñienn ar Senegal e oa, a-hed an harzoù etre Senegal ha Maouritania hiziv an deiz. Ur greizenn genwerzh a oa anezhi, ma tremene aour eus korn-bro Bambuk, holen eus an Awlil, greun eus Sahel ha sklaved eus ar su. War a seblant e troas Takrour ouzh an Islam en , a-raok Ghana, ha kevrediñ gant an Almovarided Verber en o brezel enep ar rouantelezh-se. Takrour, hag hi e-touez ar re gentañ o treiñ ouzh an Islam, a c’hoarias ur roll bras evit digeriñ Afrika ar C'hornôg d’ar relijion-se.

Alies e reer Toukouleur eus rouantelezhioù islamek Takrour, diwar ur stumm gallek trefoedet eus "akrour."
Langolen

**Langolen** a zo ur gumun eus Bro C'hlazig e kanton Brieg, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.
## Douaroniezh
## Ardamezioù

## Istor
### 
* Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Langolen anvet Vers goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz .
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Cariou, kure.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 50 gwaz ag ar gumun, da lâret eo 4,25% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

119 Langolen.JPG|An iliz katolik.
118_Langolen.JPG|Ar c'halvar. 

* Iliz katolik *Sant [[Guntiern]]*.
* Ar c'halvar, ,, nevesaet e 183 ha 1844..
* Kastell Trohanet.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Brezhoneg
Votet eo bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr Langolen d'ar 24 a viz Du 2017. Al live 1 oa bet roet d'ar gummun.

## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1906 : René Scordia, gourener.

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  Langolen war lec'hienn Geobreizh
* Langolen war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù

## Dave ha notennoù
Landivizio

**Landivizio** (berraet alies e **Landi** dre gomz) a zo ur gumun eus Bro Leon e kanton Landivizio, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. Pennlec'h kanton Landivizio eo. Lakaet eo da vezañ kêr-benn ar c'hezeg breton.

## Ardamezioù

## Douaroniezh
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Elorn.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar c'hure Pellen.

### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 159 gwaz ag ar gumun, eleze 3,59% ag he foblañs e 1911, .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  32 zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe Landivizio d'ar 6 a viz Eost 1944 gant lu ar Stadoù-Unanet.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

Monument_aux_morts_de_Landivisiau.JPG

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Deskadurezh
* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 2000. 
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 71 skoliad er c'hlasoù divyezhek (8,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Dezougen

Gare-Landivisiau-4-voies-dir-Rennes.jpg
CFA-Landivisiau.jpg|Ti-gar Landivizio, e 1905.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
*1930 : Zavier Grall, skrivagner.
*1976 : Jérémie Beyou, merdeer (sport).
### Tud marvet eno
### Tud liammet ouzh ar gumun
*Klaoda ar Prat, skrivagner brezhonek, bet kelenner eno, er skol Sant Jozef.
*Fañch Elies (“Abeozen"), skrivagner brezhonek, bet desavet eno ha taolennet eo ar vro gantañ en e oberenn *[[Pirc'hirin Kala-Goañv]]*.
*Mikael Madeg, skrivagner brezhonek, genidik e dad eus Landivizio, en deus kroget eno da skrivañ a-zevri e brezhoneg (15 ru Sant Gwenal).

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Lanhouarne

**Lanhouarne** a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Kastell-Paol, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
## Douaroniezh
## Ardamezioù

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 67 gwaz ag ar gumun, da lâret eo 5,00% ag he foblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Lanhouarneau_(29)_Église_14.JPG|Diabarzh.
Image0-1.église_Lanhouarneau.jpg|Karnel, .
Lanhouarneau_(29)_Église_Saint-Hervé_-_Intérieur_-_vitrail_08.jpg|Gwerenn-livet gant H. Laurans, 1868.

* Iliz katolik *Sant Herve*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
#### Tud bet ganet eno
* Charlez ar Brizh, etre 1660 ha 1665, ha marvet e Kemper a-raok 1737, beleg ha skrivagner brezhonek. 
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Lanhouarne war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Jörg Haider

**Jörg Haider** (ganet d'ar 26 a viz Genver 1950 e Bad Goisern, Aostria-Uhel, marvet d'ar 11 a viz Here 2008 e Lambichl, Karintia) a oa ur politikour aostrian deus an tu dehoù pellañ. Nazied a oa e dud, ha levezonet-don eo bet Haider gant o mennozhioù politikel broadelour alamaneger (*"deutschnational"*). Eus 1986 betek 2000 e oa e penn an FPÖ (*Freiheitliche Partei Österreichs*, "Strollad ar Frankiz Aostrian"). E 2005 e krouas ur strollad nevez anvet BZÖ (*Bündnis Zukunft Österreich*, "Emglev evit dazont Aostria") hag e tilezas an FPÖ. E miz Mae 2006 e lezas e blas e penn ar BZÖ da bPeter Westenthaler, met adkemer a reas anezhañ e 2008.

## Ideologiezh

War a seblant ne oa ket a ideologiezh eeun da Haider. Meskañ a rae elemantoù broadelour, sokialour, frankizour, pro-arabek, pro-italian, enep-slovenek hag enep-amerikan, met cheñchet en doa e savboenchoù politikel gwech ha gwech all. Sklaer eo avat e oa bet levezonet gant ideologiezh e dud hag a oa nazied penn-kil-ha-troad.

## Red-buhez

## Haider ha [[sloveneg|slovened]] [[Karintia]]

Kerkent ha lakaet e penn e strollad e Karintia e 1983 e krogas Haider da dagañ ar vinorelezh slovenek er vro-se en ur c'houlenn e vefe krouet klasoù evit ar skolidi sloveneger o-unan (lesanvet "klasoù ghetto" gant stourmerien evit ar sloveneg). Dont a reas a-benn da zistrujañ sistem hengounel ar skolioù divyezhek e 1986, ha rannet e voe ar c'hlasoù evel m'en doa bet goulennet.
Pa voe lakaet da bennrener Karintia e 1989, e kinnigas rannañ an arc'hant skoazell roet da gevredadoù sevenadurel ar slovened ha reiñ ul lodenn anezhañ da gevredadoù an asimilanted hag a felle dezho e vefe alamanekaet ar rannvroioù slovenek.

## Oberennoù
* *Friede durch Sicherheit* Freiheitliches Bildungswerk, Wien, 1992
* *Europa der Regionen* Stocker, Graz: ISBN 3702006761, 1993 (Umberto Bossi, Joze Pucnik, Jörg Haider)
* *Die Freiheit, die ich meine* Ullstein Verlag GmbH, Frankfurt/Main - Berlin, 1993
* *The Freedom I Mean* Swan Books, New York 12567, Juli 1995
* *Befreite Zukunft jenseits von links und rechts* Ibera Verlag/European University Press GmbH, Wien, 1997
* *Zu Gast bei Saddam - Im Reich des Bösen* Ibera Verlag/European University Press GmbH, Wien, 2003
* *Bewegung* Ibera Verlag: ISBN 3850521745, 2004

## Mammennoù (en [[alamaneg]])

* :de:Jörg Haider (Wikipedia alamanek)
* Brigitte Bailer-Galanda, Wolfgang Neugebauer: Haider und die Freiheitlichen in Österreich, Berlin 1997
* Brigitte Bailer-Galanda, Wolfgang Neugebauer: Handbuch des österreichischen Rechtsextremismus, Wien 1996
* Michael Jungwirth: Von Haider bis Le Pen - Europas Rechtspopulisten. Styria, 2002

## Liammoù diavaez

*Pro Kärnten/Za Koroško Lec'hienn ar stourmerien evit gwirioù yezhel slovened Karintia
*Lec'hienn ar BZÖ
Lannildud

**Lannildud** a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Ya d'ar Brezhoneg
* D'ar 17 a viz C'hwevrer 2009 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
## Istor
* Gant sant Ildud, ur manac'h eus Kembre, e oa bet savet Lannildud, er . Un drev eus Plourin e oa betek ar .
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person Pelleter hag ar c'hure Yves Michel.

### 
* E 1869 e voe kresket gorread kumun Lannildud pa voe staget outi douaroù a oa e genoù an Aber-Ildud hag a oa e kumun Porspoder betek neuze.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 54 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,09% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
## Armerzh
Brasañ porzh bezhina Europa eo Lannildud. Eno e vez dilestret ur c'hementad bras a vezhin dastumet tro-dro, an hanter eus ar bezhin dastumet er Stad C'hall.

Restr:LannildudBro-Leonluc'hskeudenngantKlaodanDuigou.jpg
Restr:Goémon2.JPG|O tiskargañ bezhin e vezer.
## Monumantoù ha traoù heverk

Lannildud - Iliz Sant Ildud.jpg|Iliz katolik *Sant Ildud*.
Ancien abri de douaniers-LANILDUT.jpg|Ti gward ar valtouterien.

### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Martolod e oa. Kavet e voe beuzet e miz Here 1917, e-pad ar Brezel-bed kentañ .

## Douaroniezh
EilLannildudBro-Leonluc'hskeudenngantKlaodanDuigou.jpg|War lez an Aber Ildud emañ Lannildud.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ar gumun
*  Lannildud war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Lanneanoù

**Lanneanoù** a zo ur gumun eus Bro-Dreger e kanton Plouigno, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Douaroniezh
* Kumunioù amezek : Plouigno; Bodsorc'hel; Skrigneg; Plougonven.
## Anv
## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,48% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daouzek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Lannéanou 03 L'église paroissiale.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn. 
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ

## Levrioù talvoudus

## Liammoù diavaez

* Lanneanoù war lec'hienn Geobreizh
* Lanneanoù war Cartes de France

## Notennoù ha daveoù
Landevenneg

**Landevenneg** a zo ur gumun eus Bro Gerne, e kanton Kraozon, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh, war lez kreisteiz aber ar stêr Aon.
## Douaroniezh
* War lez aber ar stêr Aon emañ Landevenneg.
## Ardamezioù

## Istor
### 
Savet e voe abati Landevenneg gant sant Gwenole.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Riou, person ar barrez.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 43 gwaz ag ar gumun, eleze 4,12% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ugent den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un is-letanant eus ar gumun d’ar 15 a viz Eost 1959 e Sidi Ali Cherif.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Abati Sant-Gwenole Landevenneg.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. Savet e voe er vered e 1920.

## Poblañs

### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Gwenole, kentañ abad abati Landevenneg, bet marvet eno, d’an 3 a viz Meurzh 532
* Gwenael, eil abad
* Gilles Baudry (g. e 1948), manac'h ha barzh 

## Gevelliñ
* Lysardh, e Kerne-Veur.
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel an ti-kêr

## Notennoù ha daveoù
Lañveog

**Lañveog** a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Kraozon, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
## Douaroniezh
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar c'hure met n'en doa ket graet e-giz ma oa dleet.
### 
* Krouet e voe ar gumun e 1872 diwar ul lodenn eus kumun Kraozon.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 65 gwaz ag ar gumun, da lâret eo 5,20% ag he foblañs e 1911,abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 59 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
##### [[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]
* Implijet e voe an nijva gant al Luftwaffe (aerlu alaman). Bae Poulmig a servijas d'an dournijerezed. Bombezet e voe an nijva gant ar Royal Air Force d'ar 1 a viz Genver 1942 ha gant ar Re Gevredet d'an 8 a viz Mae 1944.
* D'an 28 a viz Eost 1940 e voe distrujet un nijerez Heinkel 111 H en nijva; tri milour a varvas (douaret int e bered alaman Plouzeniel), gloazet e voe unan all; d'an 8 a viz Here 1940 e voe distrujet un nijerez Heinkel 111 H3 (marilhet WNr 5677 ha kodet V4) dre fazi gant ar Flak. 
* D'an 19 a viz Here 1940 e voe disleberet un nijerez Dornier Do 17 Z-3 (marilhet WNr 5677) ha d'ar 25 a viz Here 1940 un Dornier Do 17 Z-3 all (marilhet WNr 1210) p'edont o touarañ en nijva.
* D'an 9 a viz Du 1940 e voe disleberet un nijerez Dornier Do 17 Z-3 (marilhet WNr 2794) pa stokas ur Messerschmitt Bf 110 outi en nijva ha d'an 10 a viz Du 1940 (marilhet WNr 3437) p'edo o ruilhañ.
* Drailhet e voe un Dornier Do 17 Z-3 (marilhet WNr 2799) d'an 12 a viz Kerzu 1940 ha distrujet un Dornier Do 17 Z-3 (marilhet WNr 2632) d'an 22 a viz Kerzu 1940, mervel ar reas tri nijour (douaret int e bered alaman Plouzeniel), unan all a voe gloazet.
##### Aerluioù ar Re Gevredet
* D'an 20 a viz Eost 1941 e kouezhas un nijerez Spitfire Id (marilhet X4497 ha kodet LY-?) eus ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet); tapet e voe he levier gant an Alamaned met dont a reas a-benn da achap.
* D'an 8 a viz Gwenholon 1944 e kouezhas un nijerez P-51D (marilhet 42-106618 ha kodet AJ-W, 354 FG, 356 FS) eus aerlu ar Stadoù-Unanet e Lañveog; he leviour a c'hellas adkavout e genvroidi.
* D'an 9 a viz Mae 1944 e kouezhas un nijerez *[[Avro Lancaster|Lancaster]] III* marilhet *ND818* ha kodet *OL-T* e Lañveog d'an 9 a viz Mae 1944, mervel ar reas hec'h eizh nijour (douaret int e bered ar gumun).
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 13 a viz Du 1957 en El Alef (departamant Mostaganem).
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Karrnijourion e oant holl. Mervel a rejont pa gouezhas o c'harr-nij (*[[Avro Lancaster|Lancaster]] III* marilhet *ND818* ha kodet *OL-T*) e Lañveog d'an 9 a viz Mae 1944, e-pad an Eil Brezel Bed.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Alan Dumoulin (1748-1811), beleg ha yezhadurour.

## Gwelet ivez
*Bon aervorel Lañveog-Poulmig.
## Liammoù diavaez
*  lec’hienn ar gumun
* Lañveog war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Bannieloù aroueziañ war vor

**Kod Etrebroadel an Arouezioù** *(ICS / International Code of Signals)* a reer eus ur reizhiad arouezioù hag a ro tro da forzh pe vag er bed da eskemm kemennadennoù gant forzh pe lestr all.
E miz Gwengolo 1965 e voe degemeret en Aozadur ar Broadoù Unanet gant an IMCO/OMCI *(Inter-Governmental Maritime Consultative Organization/Organisation Maritime Consultative Intergouvernementale).

Savet eo diwar 26 arouez al [[lizherenneg latin]] hag an dek sifr eus 0 da 9.<br>
Gitonioù eo al lizherennoù A ha B, [[banniel]]où al lizherennoù C betek Z ; bannieloù dibar a anver *seizennoù* e yezh ar voraerion eo ar sifroù.<br>
Ouzhpenn ar 36 arouez-se ez eus 4 all, tric'hornek o stumm, hag a dalvez da addiskouez un arouez kent pa ne vez ket a-walc'h ag arouezioù e bourzh.

Meur a zoare zo da implijout an arouezioù :
* a lizherenn da lizherenn evit digejañ ur giminiadezh ;
* dre ster etrebroadel pep arouez ;
* dre vodañ arouezioù da stummañ ur ster etrebroadel anavezet gant pep lestr a-drugarez d'un teuliad hag a chom e bourzh — ar *'SHOM 32** eo evit Breizh ha Bro-C'hall.

Ouzh un driñs e vez diskouezet an arouezioù, eus al laez d'an traoñ en ul lezel lec'h evit un arouez etre pep ger.

== Kod al lizherennoù ha talvoudegezh ==
Ouzhpenn aroueziañ ul lizherenn dre ziskouez e vez anvet pep banniel hervez kod an nijerezh trevourel, bet termenet gant an ICAO||OACI ''(International Civil Aviation Organization||Organisation de l'Aviation Civile Internationale)''.<br>
Pep banniel a zoug ur gemennadenn dispar, pa ne vez ket savet en e unan pe vodet gant unan arall.
* Dindan pep banniel emañ al lizherenn e [[lizherenneg Morse]].


=== Arouezioù div lizherenn enno ===
Kemennadennoù resis a c'heller kas dre implijout 2 lizherenn ; kantadoù anezho zo er SHOM 32, pa glasker plediñ gant kement darvoudenn hag a c'hellje c'horvezout pa vezer o verdeiñ.<br>
Setu amañ un nebeud anezho.


== Kod ar sifroù ==
Seizennoù int, evit o diforc'hañ diouzh gitonoù ha bannieloù al lizherennoù.


== Bannieloù erlerc'hiañ ==
Pa ne vez nemet ur rumm arouezioù e bourzh ne c'heller ket diskouez meur a wech an hevelep banniel en ur bomm ; gant banielloù erlerc'hiañ e reer neuze.


== Kod AFNA ==
Ouzhpenn lizherenneg etrebroadel an arhentañ mor e ra [[Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]] gant ar c'hod **ATP 1A*' *(Allied Tactical Publication n°1-A)* evit pellgehentiñ etre listri-brezel.<br>
A-wechoù e vez feurmet pe zeoget listri gant AFNA ; dre ma 'z eo ATP 1A ur c'hod dangel evit an difenn e rank al listri brezel pellgentiñ gant al listri all dre ar c'hod etrebroadel. Ur 
seizenn arbennik, anvet «&nbsp;seizenn ar c'hod&nbsp;» – *Answer'' e saozneg – a vez gorreet kent ar gemennadenn neuze, evit merkañ e rank bout lennet e SHOM 32 e-lec'h ATP 1A.

## Notennoù
Laz

**Laz** a zo ur gumun eus Kerne, e kanton Brieg, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh. Emañ er vroig Dardoup e-kreiz ur rannvro goadek ha torgennek, ar Menez Du hec'h anv, etre Gourin ha Gouezeg.
## Douaroniezh
## Anv
### Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie (1995) ː *Laz*, *c.* 1330 ; *Laas*, *Laaz*, 1371 ; *Laz*, 1516, 1536, 1574. 
### Gerdarzh
* Dauzat & Rostaing (1963-1978) ː eus  *lazh*,  *gaule, perche* ? 
* Hervé Abalain (2000) ː peurheñvel ouzh ar brezhoneg koz *lath*, aet da *laz* e brezhoneg a-vremañ, "*perche, gaule*" ha "*goaf*". Marteze lesanv ur brezeler.

## Ardamezioù

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Ti-embann
*Keit Vimp Bev.

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 66 gwaz ag ar gumun, da lâret eo 4,61% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas trizek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas c’hwec’h milour eus ar gumun.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk
*Iliz katolik *Sant-Jermen-Sant-Loeiz*
* Monumant ar re varv
201_Laz.JPG|

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud ganet eno
* Françoise Magdeleine Josèphe de Kernezné, (1754-1847), leanez.

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel

## Levrlennadur
* Hervé Abalain : *Les noms de lieux bretons*. Les Universels Gisserot. 2000
* Albert Dauzat & Charles Rostaing : *Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France*. Larousse, 1963. Guénégaud, 1978
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*, p. 13. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Notennoù
Lennon

**Lennon** a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Pleiben betek 2014, e kanton Brieg bremañ, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Er vroig Bidar emañ.
## Douaroniezh
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Bannalec e anv, ha Le Goff, kure.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 108 gwaz ag ar gumun, eleze 6,15% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevarzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, *Enor d'ar re a zo maro evit silvidigez ar vro*, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
*Tiegezh Mahe

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Lennon war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Leuc'han

**Leuc'han** a zo ur gumun eus kanton Brieg e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Er Vro C'hlazik emañ.
## Douaroniezh
## Ardamezioù

## Istor
### 
* Emsavadeg ar Bonedoù ruz: un digoll ag 800 lur a voe paeet gant ar barrez d'an aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e Sant-Hern d'an 11 a viz Gouere 1675 e-pad an emsavadeg.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Mocaer, kure Leuc'han, bet renour ar skol e Pleiben.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 104 gwaz ag ar gumun, eleze 5,38% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

1417_Leuhan_Monument_aux_morts.jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1793


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:700 height:300
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1940
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 
  bar:1793 text:1793
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831
  bar:1836 text:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856
  bar:1861 text:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886 text:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901
  bar:1906
  bar:1911 text:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990
  bar:1999
  bar:2006
  bar:2012 text:2012
PlotData=
  color:barra width:14 align:left
  bar:1793 from:0 till: 1219
  bar:1806 from:0 till: 1130
  bar:1821 from:0 till: 1216
  bar:1831 from:0 till: 1358
  bar:1836 from:0 till: 1488
  bar:1841 from:0 till: 1418
  bar:1846 from:0 till: 1545
  bar:1851 from:0 till: 1524
  bar:1856 from:0 till: 1427
  bar:1861 from:0 till: 1461
  bar:1866 from:0 till: 1533
  bar:1872 from:0 till: 1561
  bar:1876 from:0 till: 1616
  bar:1881 from:0 till: 1640
  bar:1886 from:0 till: 1722
  bar:1891 from:0 till: 1682
  bar:1896 from:0 till: 1764
  bar:1901 from:0 till: 1855
  bar:1906 from:0 till: 1912
  bar:1911 from:0 till: 1933
  bar:1921 from:0 till: 1825
  bar:1926 from:0 till: 1760
  bar:1931 from:0 till: 1667
  bar:1936 from:0 till: 1606
  bar:1946 from:0 till: 1554
  bar:1954 from:0 till: 1529
  bar:1962 from:0 till: 1430
  bar:1968 from:0 till: 1281
  bar:1975 from:0 till: 1043
  bar:1982 from:0 till: 932
  bar:1990 from:0 till: 794
  bar:1999 from:0 till: 754
  bar:2006 from:0 till: 775
  bar:2012 from:0 till: 789
  


## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

*  Leuc'han war lec'hienn Geobreizh
* Lec'hienn ofisiel

## Dave ha notennoù
Lanneured

**Lanneured** a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landerne, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
## Douaroniezh
## Anv

* Bernard Tanguy (1990) : "**Tribus Lan Sancti Uuiuureti**,  **Lan Uuiurett**, XIvet; **Languefret**, c. 1330; **Lanevret**, 1467; **Laneuffret**, 1516; **Laneuvret**, 1689"; 
* Erwan Vallerie (1995) : "**Lanuuiurett**, **Lan Sancti Uuireti**, XIvet; **Languefret**, c. 1330; **Lanevret**, 1467; **Laneuffret**, 1516; **Lanneuvret**, 1779"

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Cadiou e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pemp gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,43% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel d’an 19 a viz Mae 1940 e Raismes (Bro-C'hall).
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz ha bered

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### <small>Tud bet marvet eno</small>
1900 : Feliks Brignou, skrivagner ha troour brezhonek.

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Lanneured war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Logeginer-Plouziri

:   *Na zroukveskit ket gant [[Logeginer-Sant-Tegoneg]].* 

**Logeginer-Plouziri** a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landivizio, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
## Douaroniezh
## Brezhoneg
* *Logig* e vez lezanvet e brezhoneg, ha *Logi-baour* dre fent, dre ma oa paour n'eus ket keit 'zo.
## Istor
* Sañset e vefe bet savet an iliz war ur c'harnel, da heul diskaridigezh kastell Roz-n-ivinenn e traonienn an Elorn gant al lu gall a aloubas ar vro e dibenn ar . 
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Caroff, kure.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 35 gwaz ag ar gumun, eleze 5,06% ag he foblañs e 1911,abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Eginer*, -.
* Gwer-livet war vuhez Jezuz e brezhoneg en iliz katolik.

Loc-Éguiner_(29)_Monument_aux_morts.jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Yezh ar vro : lavaret e vez Lein, merenn ha gortozenn, en tu all d'an Elorn ez eo Dijuni, merenn ha merenn-vihan.

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Logeginer-Plouziri war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Logeginer-Sant-Tegoneg

: *Arabat droukveskañ gant *'Logeginer-Plouziri**.''
<HR noShade>


**Logeginer-Sant-Tegoneg*' a oa ur gumun eus [[Bro-Leon]] e [[kanton Montroulez]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]].

Bodet e oa gant [[Sant-Tegoneg]] d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: [[Sant-Tegoneg-Logeginer]].
== Douaroniezh ==
* War lez ar [[Peñzez]] emañ ar gumun.
**Ar Bern Amann*, koad.
== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 23 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,53% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
009_Loc-Eguiner-Saint-Thégonnec.JPG|An iliz katolik.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Eginer''.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Logeginer-Sant-Tegoneg war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Toukouleured

Ur genel eus Afrika ar C’hornôg eo an **Doukouleured** pe Haalpulaaren. Emaint o vevañ dreist-holl e norzh Senegal (ma’z eont d’ober 10&nbsp;% eus ar boblañs), e traoñienn ar stêr Senegal, e Maouritania hag e Mali.

A-hervez e teufe an Doukouleured eus rouantelezh kozh Takrour. Un trefoedadur eus anv ar rouantelezh-se eo o anv.

Komz a ra an Doukouleured rannyezh peulek ar Fouta-Tooro. « Haalpulaaren » a reont anezho o-unan, pezh a sinifi « a gomz pulaar », ar peuleg.

An holl Doukouleured pe dost a heuilh kelennadurezh an Islam.

Tost int d’ar Beuled nemet ez int chomidik.

Ur gevredigezh uheldadel eo hini an Doukouleured. Renkadet-kaer eo, ha rannet etre 12 kasta dezho pep a dri c’hlas. Ar pennoù bras relijiel hag ar varabouded a ya d’ober ar c’hasta uhelañ, *Toorobbê* e anv. 
Gant El Hadj Oumar Tall e oa bet diazezet un impalaeriezh toukouleur en  war ul lodenn eus Mali bremañ.

## Liammoù diavaez
Koñforzh-Meilar

**Koñforzh-Meilar** zo ur gumun e Bro-Gerne e Kanton Douarnenez, e departamant Penn-ar-Bed, e Bro ar C'hab e kornôg Breizh.

## Broig
Daoust m'emañ ar gumun e Kumuniezh kumunioù Bro ar C'hab emañ Meilar e Bro giz Douarnenez evit a sell ar c'hiz kozh evit ar c'hoefoù, ha neket e Bro ar C'hab. A-raok e heulie ar merc'hed giz Bro ar C'hlaziked, ha setu ma veze graet "Borledenned" eus ar merc'hed-se (da lavaret eo merc'hed giz Kemper), gant tud Douarnenez, ha neket "Pennoù-sardin".

## Istor
### Anv
* Betek 2001 e oa anvet ar gumun *Meilar* hepken.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Pennaneac'h, person, ha Calvez, kure.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 50 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 4,37% eus ar boblañs e 1911,  abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
;Brezel Indez-Sina
* Lazhet e voe ur mestr er morlu gall eus ar gumun en Haiphong en Tonkin  er Viêtnam.
;Brezel Aljeria
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e 1961 e Tiaret.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Liammoù diavaez

* Koñforzh-Meilar war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù
Lokmaria-Berrien

**Lokmaria-Berrien** a oa ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Karaez, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.
## Douaroniezh
* Emañ Lokmaria e Menez Are.
* Eieniñ a ra ar Stêr Arc'hant e Lokmaria-Berrien.
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 36 gwaz ag ar gumun, eleze 4,00% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### 
* Bodet e oa bet gant Poullaouen d'ar 1 a viz Genver 2019 evit ober ur gumun nevez.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn. E 1920 pe e 1921 e voe savet er vered, lakaet e voe e-tal ar maerdi e 1933 moarvat, pa voe dilec’hiet ar vered.
## Emdroadur abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Youenn Gwernig, barzh, skrivagner ha kaner brezhonek, en deus bevet e Lokmaria e-pad pell.
* Jakez Riou en deus bevet e Lokmaria e ti e c'hoar ur wech distroet eus e goñje.

## Liammoù diavaez

*  Mengleuzioù kozh Lokmaria hag an Uhelgoad
*  Pajenn Lokmaria war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù

## Notennoù
Lokmelar

**Lokmelar** (distaget ) a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landivizio, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Douaroniezh

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar c'hure, Pouliquen e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 53 gwaz ag ar gumun, eleze 5,42% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe daou vilour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

Locmélar.jpg

* An iliz katolik, .
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Lokmelar war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Super Nintendo Entertainment System

Ur letrin c'hoari 16-bit eus ar pevare remziad eo ar ***Super Nintendo Entertainment System*** pe ***SNES*** produet gant Nintendo eus 1990 betek 2003.

## C'hoarioù heverk
* *[[F-Zero]]*, Nintendo (1991)
* *[[Super Mario Kart]]*, Nintendo (1992)
* *[[Chrono Trigger]]*, Square Co., Ltd. (1995)
* *[[Donkey Kong Country 2: Diddy's Kong Quest]]*, Nintendo/Rare (1995)
El Hadj Oumar Tall

Un alouber hag ur roue toukouleur e oa **El Hadj Oumar Tall**. Ganet e oa bet en Halwar, e Fouta-Toro (Senegal bremañ) e 1797 ha marvet e Degembere (tost da vBandiagara (Mali bremañ) e 1864. Gantañ e oa bet diazezet an Impalaeriezh toukouleur.

Etre 1820 ha 1836 e reas Oumar Tall ur birc’hirinded da vMekka. Eno e voe titlet El Hadj ha Kalif an disivoud Tidjania evit Soudan. Da gentañ e tistroas d’e vro c’henidik, Fouta-Toro. Goude-se ez annezas e Dingire e 1848, e Fouta-Djalon (Ginea bremañ), ma prientas an djihad (brezel santel). Meur a gorn-bro malinke a voe taget gant e arme, armoù skañv eus Europa ganti. 

Pa oa o stourm enep arme drevadennel Frañs, e lakaas sevel un tata (kreñvlec’h) e Koniakary (war-hed 77 km er c’hornôg da gKayes. E miz Ebrel 1857 e tisklêrias ar brezel da rouantelezh Khasso ha lakaat ar seziz war kreñvlec’h Medina a voe dieubet gant strolladoù soudarded Louis Faidherbe d’an 18 a viz Gouere 1857.

Etre 1858 ha 1861 e tagas El Hadj Oumar Tall rouantelezhioù bambara Kaarta ha Segou. D’an 10 a viz Meurzh 1861 ez aloubas Segou a fizias bloaz war-lerc’h en e vab Ahmadou evit mont da dagañ Hamdallaye, kêr-benn Impalaeriezh peul Makina anezhi, a voe trec’het d’ar 16 a viz Meurzh 1862 goude tri emgann ma varvas ouzhpenn 70 000 a dud. Klask a reas aloubiñ Tombouktou neuze, hep dont a-benn eus e daol avat. Rediet e voe da repuiñ e mougevioù Degembere, tost da vBandiagara. Eno e varvas, lazhet gant tarzhadenn e bourvezioù poultr. Dont a raio e niz Tidiani Tall a-ziwar e lerc’h, ha hemañ a ziazezo an Impalaeriezh toukouleur e Bandiagara.

Un den mojennek eo El Hadj Oumar ivez, hag ijin ar bobl a grogas ennañ : meur a zanevell varzhus zo bet ha zo c’hoazh o redek-diredek diwar e benn. E Senegal e seller ouzh El Hadj Oumar Tall evel un harzer ; e Mali, hervez David Robinson, e vefe sellet outañ evel an argader a brientas aloubadeg Europa. Forzh penaos e chom bev an eñvor anezhañ e-touez an Haalpulared (norzh Senegal) ma vez lorc’h c’hoazh gant ar re a zoug an anv Tall, dreist-holl pa lavaront e tiskennont anezhañ.

## Levrlennadur

* « La guerre sainte d'al-Hajj Umar Le soudan occidental au milieu du XIXème siècle » gant David Robinson (Moulladurioù Karthala)
* « Le temps des marabouts Itinéraires et stratégies islamiques en Afrique occidentale française » (levr stroll) (Mouladurioù Karthala)
Broadelouriezh alamanek

**Broadelouriezh alamanek** (*Deutschnationalismus* en alamaneg) a vez graet eus un ideologiezh politikel bet savet gant politikourien alamanek en Aostria-Hungaria hag Impalaeriezh Alamagn en . Enebiñ a rae an ideologiezh-mañ ouzh stad liesyezhek ha liessevenadurel an Habsbourged hag ouzh ar Slaved o chom eno.
Soñjal a rae ar vroadelourien alaman e oant Alamaned ha n'eo ket Aostrianed, ha goulenn a raent e vefe staget rannvroioù alamanek Aostria-Hungaria ouzh Alamagn. Alies a-walc'h e veze mesket ar pal-se gant santimantoù enepyuzev, enepkloer ha gouennelour. Kendeuziñ a reas ar strolladoù broadelour alaman-se gant an nazied er bloavezhioù 1930.

Hiziv an deiz eo damvarv an ideologiezh-mañ nemet e rannvroioù zo evel Karintia ma'z eus tabutoù diwar-benn ar yezhoù enne.

## Levrlennadur
*  Andrew G. Whiteside: *The Socialism of Fools: Georg Ritter von Schonerer and Austrian Pan-Germanism*, University of California Press, 1975 
*  Brigitte Hamann : *La Vienne d'Hitler – Les années d'apprentissage d'un dictateur*, Editions des Syrtes, 2014
Tsimbreg

Ur yezh c'hermanek eus is-skourr yezhoù aostriek-bavarek ar su eo an **tsimbreg** komzet gant 3 960 den e rannvroioù Trentino ha Veneto en Italia. Arc'haek-kenañ eo chomet an tsimbreg, betek ma ne vez ket komprenet gant yezherien ar rannyezhoù alamanek all. Al lodenn vrasañ eus an tsimbregerien a zo o chom er c'humunioù-mañ:
* Lusern (Luserna)
* Robàan (Roana)
* Mittebald (Mezzaselva)
* Rotz (Rotzo)
* Ljetzan (Giazza) 
* Lusaan Kunken (Lusiana Conco)
* Plodn (Sappada)
* Oberzahre (Sauris di Sotto)
* Tischlbong (Timau) 

E kumunioù all evel *Schlège* (Asiago en italianeg), *Lafraun* (Lavarone) ha *Vielgereut* (Folgaria) ez eo aet an tsimbreg da get da vare gouarnamant faskour Mussolini.

Eus 20 000 den er  XVIvet kantved ne chom nemet  2 200 e deroù ar  XXIañ kantved, petra bennak ma seblant kreskiñ un tamm bremañ.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn kumun Lusern (en italianeg)
* Kentelioù tsimbrek (en alamaneg)