open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zanobi

**Zanobi** (*Zenobius* e latin) a oa kentañ eskob Firenze, marvet er bloaz 417. Brudet eo e vurzhudoù en e vro. Lidet e vez d'ar 25 a viz Mae.

## Istor
Ganet e oa e Firenze, e dud a oa a paganed ouenn uhel. Dindan levezon an eskob Teodoros e teuas da vout kristen, ha gantañ e voe badezet. Gant poan hag amzer e teuas a-benn da dreiñ e dud gant ar gristeniezh.

Hervez Antonius, daneveller e vuhez, hag eskob war e lerc'h, e varvas en e 90 vloaz, e 424; met dre ma skriv Antonius e oa Inosant Iañ a oa pab da neuze (ha mervel a reas e 417) n'eo ket peurasur. Krediñ a ra lod e varvas e 417, d'ar 25 a viz Mae. En deiz-se e veze bleuniet an tour kozh ma veve a-hervez, e-tal ar Ponte Vecchio. Da gentañ e oa bet beziet er *Basilica di San Lorenzo* e Firenze (kensakret gant Ambrosius e 393), ha kaset goude da iliz *Santa Maria del Fiore*.

## Arz
Evel ma tere d'ur sant enoret en ur gêr a arzourien eo bet livet Zanobi gant illurañ arzourien Firenze. 

### Kizelladurioù ha livadurioù

Skeudenn:Saint Zenobius Florence.jpg|Sant Zanobi, ouzh talbenn iliz Santa Maria del Fiore, Firenze
Image:St Zenobius Della Robbia OPA Florence.jpg|Sant Zanobi, gant Andrea della Robbia
Image:Opera del duomo (FI), monte di giovanni, busto di san zanobi, 1504.JPG|Marelladur da Sant Zanobi, Museo dell'Opera del Duomo (Firenze)
Image:Firenze.Palvecchio.HallLilies.JPG|Murlivadur da sant Zanobi (Sala dei Gigli), Palazzo Vecchio, Firenze.
Image:Fra Angelico 041.jpg|Ar Werc'hez Vari gant sant Dominig (en tu dehoù) ha sant Zanobi (tu kleiz), livet gant Fra Angelico
Image:Giovanni del Biondo - Saint Zenobia - Firenze.Duomo.painting04.jpg|Sant Zanobi en e goazez gant e ziagoned Sant Crescentius ha Sant Eugenius war bennoù o daoulin a bep tu dezhañ. Livadur war ur peul en Duomo Santa Maria del Fiore, Firenze.


## Liammoù diavaez

*  San Zanobi
*  Holloueziadur Katolik  1913
André Franquin

Un treser bannoù-treset eo **André Franquin**, ganet d'an 3 a viz Genver 1924 en Etterbeek, unan eus kumuniezhoù Brusel e Belgia, ha marvet d'ar 5 a viz Genver 1997 e Sant Laurenç de Var (Okitania).

## Istor
An tresañ zo bet pouezus evitañ adal e vugeliezh. Kregiñ a reas da labourat e stal Dupuis e 1944, bountet enni gant e vignon Morris (tad Lucky Luke). E 1947 ez adkemeras an dudenn Spirou, o tresañ *Le tank* ha *Les Maisons préfabriquées*. E-keit se e save ur bern tresadennoù evit kelaouennoù a bep seurt.

Goude 1949 e voe sammet gant ar stirad *Spirou et Fantasio*, gant an tresañ hag ar skrivañ evit ar gelaouenn Spirou : istorioù klok, goloioù, skeudennoù liesseurt. Hanved Spirou a gresk gant tudennoù dispar : Kont Champignag, ar Marsupilami (1952), ar gazetennerez Seccotine, Zantafio, Zorglub, hag all.

Etre 1955 ha 1959 e reas Franquin war-dro *Modeste et Pompon*, bet krouet gantañ evit ar gelaouenn Tintin.

E 1957, evit reiñ buhez d'ar pajennoù skridaozet, e teuas war wel un "haroz dilabour" krouet gant André Franquin, aozer an dresadenn, ha gant Yvan Delporte, a roas dezhañ ur bersonelezh hag ar c'hentanv Gaston e koun ur mignon ken beiadour all!

Ret e voe da Franquin, re sammet gant al labour, dilezel tudennoù, ha lod istorioù. E 1968 e tilezas *Spirou*, roet da Jean-Claude Fournier, ar Breizhad a grouas an dudenn Bizu.

E 1972 e krouas, evit goloioù Spirou, e erevent koantik a vo strollet en albom *Cauchemarrant*, embannet gant Bédérama e 1979.

*Idées Noires* ("Soñjoù Du") a voe embannet gant *Le Trombonne Illustré* e 1977 da gentañ ha gant Fluide Glacial da c'houde.

Gant an oad e paouezas André Franquin da dresañ kement a draoù.

E 1987 en devoe ar Marsupilami e stirad dezhañ, treset gant Batem dindan evezh Franquin evit an albomoù kentañ.

E 1989 e tresas A. Franquin kalz tudennoù bihan, an Difoued, en ur stirad tresadennoù-fiñv evit ar skinwel.

Un nebeudig eus albomoù "Gaston Beiadeg" zo bet troet e brezhoneg hag embannet gant Yoran Embanner.

## Levrlennadur
*(E-maez ar bannoù-treset)*
* André Franquin, Patrick Pinchart, Yves Amateis, *Signé Franquin*, Dupuis, 1992 
* *Les monstres de Franquin - 2*, Marsu Productions, 2003 
* *Tronches à gogo*, Marsu Productions, 2004 
* *Les signatures de Franquin*, Marsu Productions, 2005 
* *Le bestiaire de Franquin - 2*, Marsu Productions, 2006 
* José Bocquet, *Franquin : chronologie d'une œuvre*, Marsu Productions, 2012 
* *Franquin Patrimoine : Franquin et les fanzines*, Dupuis, 2013 
* *Franquin Patrimoine : les couvertures des recueils du journal Spirou par Franquin*, Dupuis, 2013 
## Notennoù
Frañseza Roma

**Frañseza Roma**, anavezet en italianeg evel **Francesca Romana** (1384-1440), a zo ur santez katolik eus kêr Roma, a ziazezas urzh an *Oblate di Maria*. 

Plac'h eus an noblañs e oa, ganet en tiegezh **Bussa de' Leoni** e Roma ma vevas a-hed he buhez en un palez nei pressi di Trastevere. D'he zrizek bloaz e rankas dimeziñ da Lorenzo de' Ponziani.

E 1425 e tiazezas urzh an *Oblate di Maria*, a vode an dud a ouestle ren ur vuhez er vertuz hag er garitez, hervez reolenn urzh sant Benead. Adal 1436, war-lerc'h marv he gwaz, e voe superiorez ar Vreuriezh. 

Anvet e voe da santez e 1608, hag enoret evel santez an intañvien hag intañvezed.

En XXvet kantved eo bet lakaet da santez ar vlenierien-girri ouzhpenn gant ar pab Pi XI. 

## Liammoù
*Pennad saoznek er c'h-Catholic Encyclopedia
*Sent an 9 a viz Meurzh (esaozneg) hervez St. Patrick's Church
*En italianeg: Santa Francesca Romana
Radamistos

**Radamistos** (რადამისტი) (anavezet ivez evel **Ghadam**) a oa roue Iberia/Jorjia en Armenia eus 51 da 53 hag eus 54 da 55. Gwelet e oa evel ul laer galloud ha tirant ha distroadet e voe war-lerc'h un emsavadeg skoazellet gant Partia. 

## Buhez
Mab e oa d'ar roue Pharasmanes Iañ Iberia. Brudet e oa e gened hag e nerzh-kalon.

## Sonerezh

Georg Friedrich Händel a reas gant doare Domenico Lalli eus istor Radamistos ha Zenobia evel skrid d'e c'hoarigan *[[Radamisto (Handel)|Radamisto]]* (1720).

## Lennegezh
**Rhadamiste et Zénobie*, reuzc'hoari gallek gant Prosper Jolyot de Crébillon, diwar-benn istor rouaned Armenia.

## Pennadoù kar
*Zenobia

## Liammoù diavaez
*P. Cornelius Tacitus. The Annals
*Radamisto, c'hoarigan gant Haendel
Luigi Sabatelli

**Luigi Sabatelli** (ganet e 1772 e Firenze - marvet en 1850 e Milano) a oa ul livour italian nevezklasel.
China

**China** zo un anv-tud hag un anv-lec'h e meur a yezh.

## Tud
*China Zorrilla (1922-2014), aktourez urugwaiat,
*Chyna (1969-2016), gourenerez ha pornaktourez stadunanat, 
*China Anne McClain (1988), aktourez stadunanat, 
*China Suárez (1992), aktourez arc'hantinat.

## Douaroniezh
* *China* pe Republik Pobl Sina
Mez

**Mez** a c'hall bezañ:

* ur vro hengounel e Breizh-Uhel, Bro-Vez

*un evaj, ar mez
*frouezh an derv, ar mez
*mez ar gouzoug, pe an huegoù

Ouzhpenn-se e c'hall bezañ gwrizienn ar verb mezañ.

## Pennadoù kar
*Mezenn
*Mezh
Francesco

**Francesco** zo un anv-bihan italianek roet d'ar baotred, diwar anv ar sant *Francesco di Assisi*, Frañsez Asiz (1182-1226).
Francesca eo ar furm venel anezhañ.

## Adstummoù italianek
Fran, Franceschino, Franco, Cesco, Cisco, Cecco, Cecchino, Ceccardo, Checco, Chicchino, Chicco, Chino, Ciccillo, Ciccio, Cino.

## E yezhoù all
Troet eo bet an anv en holl yezhoù Europa, gwelout ar pennad Frañsez. 

## Tud

Un toullad tud vrudet zo bet a-hed an istor, en Italia dreist-holl, en anv Francesco.
### Rouaned ha priñsed
*Francesco Iañ, anv meur a zen
*Francesco II, anv meur a zen

*Francesco an Div Sikilia, anv daou roue eus an Div Sikilia
*Francesco d'Este, anv meur a zen
*Francesco Gonzaga, anv meur a zen
*Francesco de' Medici, anv meur a zen
*Francesco Sforza, anv meur a zen

### XIIvet kantved-XVvet kantved
*Giovanni di Bernadone, brudetoc'h evel *[[Francesco di Assisi]]*, e anv sant, pe Frañsez Asiz (1181-1226), a voe ar c'hentañ den anvet **Francesco**; diwar al lesanv-se eo e teu an anv-bihan italianek. 
*Francesco Iañ Ordelaffi (1300–1332), condottiero ha kentañ den brudet anavezet war-lerc'h ar sant.
*Francesco Petrarca ( 1304 – 1374), barzh.
*Francesco di Giorgio Martini (1439-1501), livour hag ijinour

### XVIvet kantved
*Francesco Berni (1497 - 1536) barzh toskan
*Francesco Primaticcio (1504 – 1570) livour 
*Francesco Iañ de' Medici (1541-1587)

### XVIIvet kantved-XXvet kantved
*Francesco Albani, livour italian (1578-1660).
*Francesco Furini, livour italian 
*Francesco Hayez (1791 -1882), livour 
*Francesco Rossi, filmaozer 
*Francesco Moser, marc'hhouarner

## Pennadoù kar
*Frañsez ha Frañseza, an anvioù brezhonek deveret,
*François ha Françoise, an anvioù gallek deveret,
*Francisco, an anv spagnolek deveret.
*Franz, an anv alamanek deveret
Roll ar Pennoù-Stad e 2 kt JK

Pennoù Stad 3 kt JK - Darvoudoù ar bloaz -2 - Pennoù Stad ar bloaz 1 kt JK - Pennoù Stad dre vloaz
-----

## Afrika
***[[Kush]]** -Amanishakheto, Roue Kush (10  kt JK-1  kt JK)
***[[Mauretania]]** - Juba II, Roue Mauretania (-25 23)

## Azia

***[[Sina]]** (Tiernelezh Han ar C'hornôg) - 
*# Impalaer Ai, Impalaer Sina (-7 - -1)
***[[Korea]]** (Teir rouantelezh Korea) -
*# King Onjo eus Baekje (-18–29)
*# Roue Yurimyeong eus Goguryeo (-19-18)
*# Bak Hyeokgeose Geoseogan eus Silla (-57-4)
*# Roue Daeso ues Buyeo ar reter (-7–22)

## Europa
***[[Ragistor Enez Vreizh|Enez Vreizh]]** - Tasciovanus, roue ar Gatuvellauned (e-tro -20 - 9); Tincomarus, roue an Atrebated (e-tro -20 - 7)
***[[Iwerzhon]]** - Crimthann Nia Náir, Pennroue Iwerzhonb (-7 - 9)
***[[Impalaeriezh roman]]** (Tiernelezh Julio-Klaodia)
**Caesar Augustus, Impalaer roman ha Koñsul, (-43 - 14)

## Reter-kreiz
***[[Kappadokia]]** - Archelaus, Roue Kappadokia (-36- 17)
***[[Iberia ar C'haokaz|Iberia]]** - 
*# Artazias, Roue Iberia (-20 - 1)
**Aderk, Roue Iberia (e-tro -2 - 30)
***[[Jude]]** - Archelaus, Etnark Judea (-4 - 6)
***[[Kommagene]]** - Antiochus III, Roue Kommagene (-12 - 17)
***[[Nabatea]]** - Aretas Philopatris, Roue Nabatea (-9- 40)
***[[Osroene]]** - Abgar V Ukkama bar Ma'nu, Roue Edesa (-4- 7)
***[[Partia]]** - Phraataces, Pennroue Partia (-2 - 4)
***[[Pontus]]** - Pythodorida, Roue Pontus (-8 - 23)
Egbert II Kent

**Egbert II Kent** pe **Ecgberht II Kent** a voe roue Kent asambles gant Heaberht eus 765 da 779.
Anavezet eo dre gartaoù ha pezhioù moneiz hepken.

Da roue e vefe aet war-dro 665 war a seblant rak d'an ampoent-se e voe savet e garta kentañ. War dro an amzer-se e krogas Offa da ren Kent rak un nebeud kartaoù a sinas. Aotrouniezh Mercia he dije paouezet e 776 goude un emgann en Otford. Ne lâr ket ar C'hronik Angl-ha-Saoz piv a c'hounezas met ar fed ma chomas dizalc'h Kent un nebeud bloavezhioù goude-se a laka da soñjal e voe trec'h Egbert II.
Æthelred East Anglia

**Æthelred East Anglia** a voe roue East-Anglia e-pad ar  ha tad Æthelberht II East Anglia. Posupl eo e oa bet mojennel. Ren a reas East Anglia e-pad marevezh aotrouniezh Offa ha n'anavezer anezhañ nemet dre andonoù diwezhat evel *Buhez St Æthelberht* pe listennoù roueel William of Malmesbury.
Françoise d'Amboise

**Françoise d'Amboise**, pe **Frañseza Amboaz**, ganet e kastell Thouars d'an 29 a viz Mae 1427 ha marvet d'ar 4 a viz Du 1485 e Naoned, a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Louis d'Amboise, priñs Talmont ha beskont Thouars, ha da Louise-Marie de Rieux. Dimeziñ a reas da Bêr II, dug Breizh.

## He buhez
Evit tec'hel rak doareoù gouez an aotrounez veur ez eas he mamm da repuiñ ganti da Vreizh, e lez an dug, a oa e Gwened, ha goude e Naoned.

Da dri bloaz e oa bet ragaozet e timezje da eil mab an dug, Pêr, kont Montforzh. Pemzek vloaz e oa e 1442 pa voe graet an eured. Eizh vloaz goude e varvas he breureg Frañsez Iañ, hag anvet e voe he fried da zug.

Ober a reas war-dro ar re baour hag ar re glañv hervez skouer Francesca Romana en Italia.

Mervel a reas Pêr II e 1457. Divugel e oa an intañvez. Fellout a reas d'ar roue gall Loeiz XI he dimeziñ adarre hervez e ezhommm politikel, met hi ne blegas ket dezhañ. 

E 1463 e tiazezas ur C'harmel e Breizh gant Jean Soreth.

Mont a reas da gouent an *Teir Mari*, da Wened, e 1468. 

Mervel a eure e Naoned e 1485, en ur gouent a oa bet lakaet ganti sevel. Anvet e voe da Wenvidigez gant ar pab. He c'hlopenn zo miret en Iliz-veur Naoned. 

### Skeudennoù

Image:Françoise d'Amboise (reliquaire 1) - Cathédrale Saint-Pierre-et-Saint-Paul de Nantes.jpg| He c'hlopenn miret en Iliz-veur Naoned
Image:Françoise d'Amboise (statue) - Cathédrale Saint-Pierre-et-Saint-Paul de Nantes.jpg| Delwenn dezhi en Iliz-veur Naoned
Image:Église Notre-Dame-de-la-Tronchaye (vierge) - Rochefort-en-Terre (Morbihan).jpg|Delwenn dezhi e Église collégiale Notre-Dame-de-la-Tronchaye e Rochefort-en-Terre


## Levrlennadur
* Eugène Lafolye, *Compte des dépenses de Françoise d'Amboise*, Éditeur Vannes, 1889.
* J.-L. Chalnel, *Histoire de la Touraine*, 1841, tome IV.
* Yann-Vari Perrot, *[[s:Buhez ar Sent/1912/Franseza Amboaz|Franseza Amboaz]]* e *Bue ar Zent*, 1912.
* *Buez ar brinsez eurus Franseza Damboaz, eus a urs carmez*, Feiz ha Breiz, 1866 (pennad kentañ en niverenn 76, p. 189a).

## Notennoù
Françoise de Dinan

**Françoise de Dinan**, pe **Frañseza Dinan** (Tremuzon, 20 a viz Du 1436 – Kastell-Briant, 3 a viz Genver 1499), a oa gwreg Gilles de Bretagne, breur an dug Pêr II, dug Breizh. Anvet e voe da c'houarnerez Anna Breizh.
Spern

Ar spern a zo gwez dreinek, ha meur a seurt zo anezho. 

*spern-du pe irin (*Prunus spinosa*)
*spern-gwenn (*Crataegus monogyna*)
*spern-triñchonek (*Berberis vulgaris*)

## Anvioù loened a zo ar ger spern enno
*spern-melen (*Eunicella cavalinii*)
*spern-ruz (*Paramuricea clavata*)
*pig-spern

## Kurunenn spern Jezuz-Krist
Hervez danevell barnedigezh Jezuz-Krist graet gant Sant Yann an Avielour ez eo bet kurunennet Jezuz-Krist gant ur gurunenn spern evit ober fae war gredenn Yuzevien zo a wele un danvez-roue ennañ (Aviel Yann, XIX, 2). A-hervez eo bet kaset ar gurunenn-se, ar Gurunenn Santel, da b-Pariz, hag e vije e-barzh Iliz Itron-Varia Bariz.

## Anv-lec'h
Un toullad lec'hanvioù a zo savet diwarar ger spern.
**Ar Spernod* 
**Sperneg*, *Spernenn*...
**Garzhspern, Kerspern*, lec'hioù hag anvioù-tiegezh. 
**Kroaz-Spern*, *Park ar Spern*

## Tro-lavar
**Ober ur bod-spern*: ober selloù du.
Roll ar Pennoù Stad e 779

Pennoù Stad ar bloaz 778 - Darvoudoù ar bloaz 779 - Pennoù Stad ar bloaz 780 - Pennoù Stad dre vloaz
-----

## Afrika

***[[Makuria]]** ?
***[[Rouantelezh Nekor|Nekor]]** - Sa'id I ibn Idris, Roue Nekor (760-803)

## Amerika

***[[Calakmul]]** - B'olon K'awil, (c.771-c.789)
***[[Copán]]** - Yax-Pasaj Chan Yoaat, (763-goude.810)
***[[Tikal]]** - Yax Nuun Ayiin II, (768-790)

## Azia

***[[Sina]]** (Tierniezh Tang) - 
** Daizong, Impalaer Sina (762-779)
** Dezong, Impalaer Sina (779 - 805)
***[[Japan]]** (Marevezh Nara) - Kōnin, Impalaer Japan (770-781)
***[[Silla Unvanet|Silla]]** - Hyegong, Roue Silla (765-780)
***[[Balhae]]** - Da Qinmao/Dae Heung-mu (737-793)
***[[Gurjara]]** - Vatsaraja, Pratihara Roue Gurjara (775-805)
***[[Pallava]]** - Parameswaran II, Roue Pallava, (710-775)
***[[Impalaeriezh Palla]]** - Dharmapala (770-781)
***[[Rashtrakuta]]** - Krishna I (768-783)
***[[Tibet]]** - Impalaer Tibet
**Khri-srong lDe-btsan, (730-785)
**Mu-ne btsan-po, (762-786)
**Mu-tig btsan-po, (764-817)

## Europa

***[[Rouantelezh Asturia]]** - Silo Roue Asturia, (774-783)
***[[Bulgars]]** - Kardam, Roue Bulgaria (777-803)
***[[Impalaeriezh Bizatoin]]** - Leo IV, Impalaer Bizañs (775-780)
***[[Cordoba]]** - Abd-ar-rahman I Kalif Cordoba(756-788)
***[[Dál Riata]]** - Fergus mac Echdach, Roue Dál Riata (778-781)
***[[East Anglia]]** - 
** -Aethelred, Roue East-Anglia (c.758-779)
** -Æthelberht II Roue East-Anglia (779-794)
***[[Rouantelezh Essex|Essex]]** - Roue Essex Sigeric (758-798)
***[[Franked]]** Karl-Veur, Roue ar Franked (768-814)
***[[Gwynedd]]** - Caradog ap Meirion Roue Gwynedd (c.754-c.798)
***[[Iwerzhon]]** - Donnchadh, Pennroue Iwerzhon (766-792)
****[[Hy-Many]]** - Dunchadh Ua Daimhine, Roue Hy-Many (767-780)
****[[Laighin]]** - Ruaidri mac Faelan, Roue Laighin (776-785)
****[[Mide]]** - Donnchad Midi mac Domnaill, Roue Mide (766-797)
****[[Ulaid]]** - Fiachna, Roue Ulaid (749-785)
***[[Kent]]** - Egbert II, Roue Kent (764-c.784)
***[[Klarjeti]]** - Adarnase, Duk eus Klarjeti (742-779)
***[[Mercia]]** - Offa, Roue Mercia (757-796)
***[[Northumbria]]** - Roue Nothumbria - Aethelred I, (774-779)
***[[Pikted]]** - Alpin II, Roue ar Bikted (775-780)
***[[Rouantelezh Strathclyde|Strathclyde]]** - Eugein II Alt Clut, roue Strathclyde (760-c.780)
***[[Venezia]]** - Maurizio Galbaio, Doj Venezia (764-787)
***[[Wessex]]** - Cynewulf, Roue Wessex (757-786)
****[[Rouantelezh Sussex]]** - Ealdwulf Roue Sussex (c.772-c.791)

## Reter-kreiz

***[[Caliphat]]** - al-Mahdi, Kalif Damascus (775-785)
Francesco Iañ Ordelaffi

**Francesco I Ordelaffi** (pe **Cecco I**, war-dro 1300 &ndash; 1332) a oa aotrou Forlì ha Bertinoro eus 1315 betek 1331. Breur e oa da Scarpetta Ordelaffi, aotrou eno en e raok.

Argaset e voe eus Forlì, e greñvlec'h, gant arme ar pab e 1331, ha mervel a eure goude kouezhañ diwar varc'h.
Brad Pitt

**William Bradley "Brad" Pitt** zo un aktour sinema, skinwel ha c'hoariva stadunanat bet ganet d'an 18 a viz Kerzu 1963 e Shawnee e Stad Oklahoma. 

An den kentañ eo bet o vezañ dilennet div wech da *Sexiest Living Man* gant ar gelaouenn *People*, e 1995 hag e 2000).

Pevar bugel en deus : **Maddox Chivan** (advugelet e Kambodia), **Zahara Marley** (advugelet en Ethiopia), **Shiloh Nouvel** (ganet e Mae 2006 e Namibia), bugel naturel e zarempred gant an aktourez Angelina Jolie, ha **Pax Thien** (advugalet e Viet Nam e Meurzh 2007).

Ur stourmer sokial eo Brad Pitt ivez (korventenn Katrina, paourentez en Trede Bed hag all).

## Red-micher
### Sinema
***Alc'hwez** : Aktour • Produer • Aktour ha produer

### Skinwel

### C'hoariva

## Anviñ ha prizioù
*Priz *MTV Movie Awards' : gwellañ aktour 1995 evit *Interview with a Vampire*
*Priz *Saturn Award* : eil roll gwellañ 1995 evit *12 Monkeys* gant [[Terry Gilliam]]
*Anvet en *MTV Movie Awards* : gwellañ aktour 1996 evit *12 Monkeys*
*Anvet evit [[Oscar]] gwellañ eil roll gourel 1996 evit *12 Monkeys*
*Anvet evit *Golden Globe Award* gwellañ eil roll gourel 2007 evit *Babel* gant [[Alejandro González Iñárritu]]
*Kib Volpi ar gwellañ aktour evit *The Assassination of Jesse James'' e 64 Mostra Venezia (2007)
## Liammoù diavaez

* Brad Pitt war an Internet Movie Database
* www.bradpitt.es  
* Biografía y vida
## Notennoù
James Prescott Joule

**James Prescott Joule** (24 a viz Kerzu 1818 e Salford - 11 a viz Here 1889) a oa ur fizikour saoz. Brudet eo evit bezañ studiet natur ar wrez hag he darempredoù gant al labour mekanik. E orin teorienn mirerezh an energiezh e voe e labour. Eus e anv e teu hini an joul, an unanenn a vuzuilh an energiezh. Labouret en deus gant Lord Kelvin evit dasparzhañ skeul an temperadur hag evit studiañ ar «magnetostriction », hag e 1850 eo bet anvet ezel eus ar Royal Society.

## Liammoù diavaez
* Skridoù klasel Joule
Arondisamant Oostende

**Arondisamant Oostende** a zo unan eus an eizh arondisamant eus Kornôg-Flandrez e Belgia.

## Istor
**Arondisamant Oostende** a oa bet savet e 1818 gant lodennoù kemeret diwar Arondisamant Veurne hag Arondisamant Brugge.

## Kumunioù Arondisamant Oostende hag o rannoù
* **Kumunioù:**
** Bredene
** De Haan
** Gistel
** Ichtegem
** Middelkerke
** Oostende
** Oudenburg

* **Rannoù:**
Galianeg

Ar **galianeg** a oa ur yezh keltiek kozh a veze komzet en ul lodenn eus kevandir Europa, adal ar VI kantved kent JK betek ar , gant annezidi Galia (hiziv : Bro-C'hall, Luksembourg, Belgia, ar pep brasañ eus Suis, Italia an Norzh, un darn eus an Izelvroioù ha Germania war ribl kleiz ar stêr Roen. Er ster ledanoc'h e c'hallfe enklozañ yezhoù keltiek all a veze implijet e Kreizeuropa (norikeg, yezh an Noriked), er Balkanioù hag en Anatolia (galateg).

Asambles gant al leponteg hag ar c'heltibereg komzet el Ledenez iberek e vez tolpet ar yezhoù-se en ur strollad douaroniel anvet «&nbsp;yezhoù keltiek kevandirel&nbsp;». Arvar ha breud zo diwar-benn an darempredoù resis kenetrezo ha gant ar yezhoù keltiek a-vremañ,rak dister eo o roudoù peurliesañ.

Galianeg a gaver war un 800 enskrivadur bennak (a-zarn peurvuiañ) a enkloz deizhiadurioù, priajoù, mein kañv, pezhioù ha testennoù all. Da gentañ e veze skrivet ar galianeg dre al lizherenneg c'hresianek e Bro-c'hall ar Su, ha tamm-ha-tamm e voe implijet al lizherenneg latin pa voe aloubet Galia gant ar Romaned.

Tro-dro ar V kantved e voe distroadet ar galianeg en Europa ar C'hornôg gant al latin poblek ha yezhoù germanek liesseurt. E-kerzh ar VI kantved ez eo aet ar galianeg da get war a soñjer.
## Morfologiezh
Peuzheñvelderioù a oa etre ar galianeg hag al latin en o yezhadur. Hervez an istorour gall Ferdinand Lot e voe abeg degemer al latin plaen ha brav er C'halia Roman.
### Troadoù yezhadurel
Galianeg a zo seizh troad gantañ: an tro-envel, an tro-c'hervel, an tro-damall, an tro-c'henel, an tro-reiñ, an tro-vinviaouel hag an tro-lec'hiad.

### Verboù
Verboù galianek o deus:
 
- 4 amzer: amzer-vremañ, amzer-dazont, amzer-vremañ-kevrennek ha amzer-amdremenet
- 4 doare: doare-disklêriañ, doare-sujañ, doare-hetiñ ha doare-gourc'hemenn
- 2 du: Tu-gra ha Tu-gouzañv.

## Levrlennadur
*  Even, Arzel (1956) : *Istor ar yezhoù keltiek*, levrenn 1, Hor Yezh, 1987,pp.&nbsp;26–59.
*  Dottin, Georges (1920) : *La langue gauloise – Grammaire, textes et glossaire*, Slatkine Reprints, 1985 
*  Savignac, Jean-Paul : *«&nbsp;Merde à César&nbsp;» – Les Gaulois– Leurs écrits retrouvés, rassemblés, traduits et commentés*, Éditions de la Différence, 2000 

## Liammoù diavaez
*  Roll ar gerioù anavet
*  ''On the Gaulish influence on Breton''

## Mammennoù
Ar Mañs

**Ar Mañs** (*Le Mans* e galleg, distaget ) zo ur gumun e kornôg Bro-C'hall. He froviñs hengounel eo ar Maine hag he rannvro velestradurel eo Broioù-al-Liger. Sez prefeti departamant ar Sarthe eo ivez. Treuzet eo gant ar stêr Sarthe.

## Istor
Meneget ez eus bet gant Ptoleme ur gêr eus an Impalaeriezh roman anvet *Vindinium*, kêr-benn an *Aulerci*, ur rann-veuriad eus an Aedui. Anvet eo ivez evel *Civitas Cenomanorum* (Kêr ar Cenomani).

Gregor a Deurgn a veneg ur rann-roue frank Rigomer, lazhet gant Lodwig.

Anavezet eo ar Mañs evel aplud an Impalaeriezh Plantagenet. Taliñ ar Saozon diouzh ar C'hallaoued e-pad ar Grennamzer.
### kantved
Dieubet e oa ar gêr gant 5vet rann-arme Stadoù Unanet Amerika e-pad an Eil Brezel Bed, d'an 8 Eost 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk
Ar gêr gloz, anvet c'hoazh n'eus ket pell *Le Vieux Mans*, a zo bet adanvet *La Cité Plantagenêt* gant an ti-kêr. 
* iliz-Veur Sant Julian (eskob c'hentañ Ar Mañs). 
* chom a ra mogerioù gall-ha-roman brav e kreiz-kêr.
## Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Poblañsouriezh
293 159 annezad zo er veurgêr hervez niveridigezh 1999, gant 144 500 den er gêr hec'h-unan e 2006.
dave : http://www.insee.fr/fr/ffc/docs_ffc/psdc.htm
## Melestradurezh
## Sport
* 24 eurvezh ar Mañs, redadeg kirri brudet tro-dro ar bed.
* e-touez ar c'hluboù sport e kaver "Le Mans Sarthe Basket" hag "UC72" e mell-droad.

## Boued
*Rilhetez* (pe *kig rous*) eo meuz dibar tolead Ar Mañs.
## Tud ganet er Mañs

* Geoffrey eus Goreham (?) pe Gorron, deuet da vezañ abad St Albans, e Hertfordshire e Breizh-Veur, ganet e 1119
* Jafrez V, kont Anjev, ganet e 1113, a oa kont Maine ivez, 
* Herri II, roue Bro-Saoz, ganet e 1133, mab Jafrez V,
* François Fillon, ganet e 1954, bet kentañ ministr Bro-C'hall.
* Stéphane Le Foll, ganet e 1960, politikour gall.
* Loeiz ar Pelleter, yezhour war ar brezhoneg, ganet e 1663
* Sébastien Bourdais, ganet e 1979, bleiner otoioù
* Gilles-François de Beauvais, ganet e 1693, ur Jezuist.
* Clarisse Lavanant, ganet e 1979
* Emma Mackey, aktourez, ganet e 1996

## Gevelliñ
* Bolton, 
* Haouza, 
* Paderborn, , en ur mod ofisiel abaoe 1967, met en ur mod hengounel abaoe 836 (ar goshañ darempredoù etre kêrioù en Europa).
* Rostov-war-Don, 
* Suzuka, 
* Volos, 

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gêr
## Notennoù ha daveoù
Clovis

Un anv-bihan gallek eo **Clovis**, anv gallek un nebeud rouaned frank.

## Gerdarzh
Deuet e vije eus gallekadur an anv C'hlodwig pe Hlodwig, troet da Ludwig en alamaneg, da Louis e galleg, da Loeiz e brezhoneg. 

## Yezhoù all
* C'hlodwig pe Hlodwig e brezhoneg.
**Klodvig* e svedeg

## Tud
*Evit an anv-bihan, gwelout C'hlodwig
*Evit ar rouaned frank, gwelout 
* Hlodwig Iañ, roue ar Franked eus 481 da 511 ;
* Hlodwig II, roue Neustria ha Bourgogn eus 639 da 657 
* Hlodwig III, roue Aostrazia eus 675 da 676
* Hlodwig IV, roue ar Franked eus 691 da 695

### Tud all
* Clovis, mab da Chilperig Iañ
* Clovis Trouille, livour gall
* Clovis Cornillac, aktour gall
Frank

Daou c'her brezhonek zo, Frank ha frank. Liammet ez int gant ar frankiz, a-dost pe a-bell, o-daou. 

## Anv-kadarn
Frank, Franked, anv ur bobl germanek a aloubas ul lodenn eus Galia, hag a savas meur a rouantelezh enni da gentañ, hag un impalaeriezh goude e kreiz Europa an IXvet kantved.

## Anv-tud

An anv-familh hag ar raganv Frank zo a orin alamanek. Ar raganv a vez kavet stank a-walc'h er broioù saoznek hag aet eo da vezañ roet muioc'h-muiañ er re-all. Frankie zo ur berranv implijet er Stadoù-Unanet dreist-holl.

Implijet e vez Frank evel ur berranv eus Francis ivez er broioù saoznek.

### Tud vrudet
*Anne Frank (1929-1945), skrivet ganti un deizlevr e-pad an Ac'huberezh
*Frank Darcel, soner, skrivagner ha politikour breizhat
*Frank Gorshin (1933-2005), aktour ha fentigellour stadunanat
*Frank Herbert, skrivagner skiant-faltazi stadunanat
*Frank Lampard (g. e 1978), c'hoarier mell-droad saoz
*Frank Lloyd Wright, saver stadunanat
*Frank Belknap Long (1901-1994), skrivagner skiant-faltazi, spont, moliac'h, barzh ha senarioour comics stadunanat
*Frank Marshall (1877-1944), meurc'hoarier echedoù
*Frank Miller (g. e 1957), aozer comics stadunanat 
*Frank Sinatra, kaner stadunanat
*Frank-Walter Steinmeier (g. e 1956), prezidant Republik Alamagn
*Frank Zappa, soner rock stadunanat.

## Anv-gwan
Meur a adster en deus, hag implijet eo e meur a droienn :
#*frank* a denn d'ar Franked pe d'ur Frank;
#*frank* zo bras, ledan : *frank eo an *ti**
#:*evel er c'hrennlavar : *Ar c'hlask a zo stank, ar c'havoud n'eo ket frank*
#:*evel en droienn: *Digor-frank*
#:*evel el lesanv gast *Chanig Digor-Frank*
#:*evel en droienn *Frank eo toull e [[gouzoug|c'houzoug]]*, diwar-benn ul lonker 
#*frank* a zo un anv-gwan a glot gant an anv-kadarn frankiz, hag a dalv kement ha *distag, diere, diliamm, dishual, diac'hub*, 
#:*ur vicher frank a zo ur vicher a c'hell bezañ sevenet hep bezañ dindan urzhioù un den all
#:*evel en ur poellad frank, pe *meziant frank*, a zo frankiz d'e implijout pe d'e gemmañ
#:* ur porzh frank, koulz hag un takad frank, a zo lec'hioù ma ne vez ket taosoù da baeañ d'ober kenwerzh

## Gwelout ivez
* Franz, anv-bihan alamanek
* Franck, anv-tiegezh germanek ha doare-skrivañ gallek an anv-bihan
* Frañsez, anv-bihan brezhonek
* Francis, anv-bihan saoznek
Francisco

**Francisco** zo un anv-bihan spagnolek ha portugalek roet d'ar baotred. Klotañ a ra gant an anv brezhonek Frañsez.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv **Francisco** eus an anv-bihan italianek **[[Francesco]]**, "ar Gallig", a gaver en holl yezhoù Europa.

### Stummoù spagnolek all
#### Anv-paotr

#### Anv-plac'h
Rouez a-walc'h eo an anv plac'h.
* Francisca
* Paca, Paquita
* Pancha, Panchita
* Franci
* Fran

## Tud

* Francisco de Borja, kardinal
* Francisco Dueñas, gouarnour El Salvador, en 
* Francisco Ferrer, anarkour katalan
* Francisco Franco, jeneral ha diktatour spagnol
* José Francisco de San Martín anavezetoc'h evel San Martín, jeneral arc'hantinat ha spagnol
* Francisco Javier Gallardo, barzh spagnol
* Francisco de Goya, livour spagnat
* Francisco Gento, melldroader gant Real Madrid
* Francisco Madero, prezidant Mec'hiko
* Francisco Pizarro, soudard spagnol
* Francisco Vallejo Pons, echedour spagnol
* Francisco de Rojas Zorrilla, dramaour spagnol
* Francisco de Quevedo, skrivagner
* Francisco Ricci, livour spagnol
* Francisco Villa, anavezetoc'h evel Pancho Villa
* Francisco de Zurbarán (1598–1664) , livour spagnol
* Francisco Buarque de Hollanda (g. e 1944), muioc'h anavezet evel Chico Buarque, soner-sonaozer braziliat 

## Kanaouenn
**Francisco Guayabal*, ur "son montuno" gant Pio Leyva, kanet gant Benny Moré, enrollet gantañ e 1957.

## Anv-lec'h
Gwelout ar pennadoù
* San Francisco
* São Francisco
Arondisamant Diksmuide

**Arondisamant Diksmuide** a zo unan eus an eizh arondisamant eus proviñs Kornôg-Flandrez e Belgia.
## Istor
Savet e voe Arondisamant Diksmuide e 1823 en ur vodañ lodennoù eus arondisamantoù Veurne, Oostende hag Ieper, hag eus daou arondisamant aet da get, re Poperinge ha Torhout.
## Kumunioù Arondisamant Diksmuide hag o rannoù
* **Kumunioù:**
** Diksmuide
** Houthulst
** Koekelare
** Kortemark
** Lo-Reninge

* **Rannoù:**
Itron-Varia an Avelioù

**Itron-Varia an Avelioù** (*église Notre-Dame-du-Vent* e galleg) eo iliz Port-aux-Français en Inizi Kergelenn.

Ijinet ha savet eo bet dindan ren embreger Marc Péchenard eus Konk-Kerne hag an tad Beaugé. Savet eo bet en un doare diginkl. Kaoz zo eo bet savet diouzh an niver aour.

Kalz ex-votoioù a zalc'h soñj eus ar gwallzarvoudoù niverus c'hoarvezet abaoe un hanter kantved.

## Liammoù diavaez
* Skeudennoù ha deskrivadur
* Skeudennoù
Arondisamant Kortrijk

**Arondisaman Kortrijk** a zo unan eus an eizh arondisamant eus Proviñs Kornôg-Flandrez e Flandrez Belgia.

## Istor
**Arondisamant Kortrijk** a oa bet krouet e 1800; ul lodenn eus departamant gall (pevar arondisamant ennañ) al Lys (departement van de Leie e nederlandeg) eus Belgia, bet savet e 1795, e oa.

## Kumunioù Arondisamant Kortrijk hag o rannoù
* **Kumunioù**


* **Rannoù:**
Minnie Mouse

**Minerva "Minnie" Mouse** zo un dudenn tresadennoù-bev ha bannoù-treset ijinet gant Walt Disney. Mignonez Mickey Mouse eo, a-wechoù e wreg. Kinniget eo ivez evel ur vignonez nes Daisy Duck.
Goofy

**G. G. "Goofy" Goof ** (*Dingo* e galleg) zo un dudenn eus bed Mickey Mouse, krouet gant ar Walt Disney Company e 1932.

Unan eus mignoned wellañ Mickey eo ar c'hi denheñvel-se. E zoare kleiz eo e arouezenn bennañ.

## Daveoù
Pluto

**Pluto** zo un anv latin (adkemeret e yezhoù all):
*hini an doue Pluto
*hini ar blanedenn Ploudon
* PLUTO (**''P**ipe-**L**ine **U**nder **T**he **O**cean''), an anv-kod roet d'ar gwezhiad, e-pad an Eil Brezel Bed, a oa e bal sevel eoulsanioù dindan Mor Breizh evit pourvezañ an nerzioù kevredet gant heloskoù.
* hini ar c'hi Pluto, ki Mickey Mouse
* Pluto, ur manga gant Naoki Urasawa.
Dingo

**Dingo** a zo un anv roet da veur a dra,, bez ez eo: 
* anv ur c'hi gouez a vev e Gevred Azia hag en Aostralia, an dingo,
* anv gallek ar c'hi Goofy Goof, a zo mignon d'al logodenn Mickey Mouse e filmoù Walt Disney;
** a c'hallfed ober *Brendan ar Brizh* anezhañ e brezhoneg, 
*** dre ma n'eus abeg ebet d'ar vrezhonegerien d'ober un anv gallek eus un dudenn saoznek ;
*** abalamour da unan eus sterioù ar ger brizh (sot, foll), ha dre ma vije bravoc'h gant un anv-bihan damheñvelson.
Minamoto no Yoshitune

( 1159-1189 ):
Tonkad ar jeneral yaouank-se hini al lu Minamoto a zo bet skrijus tre. Ganet e 1159, ar paotr yaounk-se a vez hanter-breur Minamoto no Yoritomo hag a zeuio da vezañ kentañ Shogun istor Japan. Da gentañ holl ez eo desavet gant menec'h-soudarded ( ar Yamabushied ) dindan an anv Ushikawa. Merzet ez eo diouzhtu evit bezañ ur c'hadour a zoare. 
Goude-se ez eo anvet da servij e hanter-breur vel jeneral al lu Minamoto. Dont a ra brav gantañ trec'h ez eo meur a wech war Klan ar re Taïra. An taolioù bravañ a zeuio gantañ a vvo pad emgannioù Ichi no Tani ( 1185 ) ha dreist-holl hini Dan no Ura ( 1185 ). 
Sked ar jeneral yaouank a vez war an holl soudarded, 'pezh a chal e hanter-vreur Yoritomo. Hemañ ur wech Shogun, a wel barzh ar jeneral ur riskl d'e skad dezhañ e-unan hag a choaz d'e vuntrañ dre neb doare. Argaset gant soudarded ar Shogun ha trubardet gant e holl gamaladed rediet ez eo ar jeneral yaouank d'ar Seppuku en ur vezañ sikouret gant e genvreur ar manac'h Benkei. 
Tonkadur skrijus Minamoto No Yoshitune a zo deut buan tre da vezañ mil anavezet e bro Japan. Savet z'eus bet kontadennoù, pezhioù-c'hoari, istorioù, adal e buhez.
Ar 47 ronin

Istor ar **47 ronin**, anavezet dindan an anv *Akô Gishi*, zo unan eus an istorioù brudetañ a gaver e Japan. Diazezet eo war dudennoù ha fedoù istorel. 

E 1701 e voe kunujennet an aotrou Asano Takumi no Kami gant Kira Kosukeno-Suke, penn-bras lidoù ar Shogun. Kann a savas ha gouliet skañv e voe Kira. Kondaonet e voe Asano d'ober Seppuku, dre m' en doa disakret palez ar Shogu en ur implijout e sabrenn ennañ. E servijourien avat a nac'has ober ar Junshi hengounel (heuliañ ar mestr er marv). Dont a reont da vezañ Ronined (samourai-ed divestr) dre-se. Kunujennet pe goapaet evel tud digalonek ha trubarded d'o mestr da gentañ, e teujont da vezañ disoñjet gant an holl gouse-se. Daou vloaz warlec'h e tagont ti penn-bras lidoù ar Shogun, Kira Kosukeno-Suke, ha dont a reont a-benn d'e lazhañ. Ur wezh harzet, ez eo kondaonet ar 47 Ronin d'ober Seppuku d'o zro, na bezañ eo bamet an holl, betek ar Shogun e-unan evit o lealded d'o mestr marvet. 

Awenet en deus an istor-mañ bed al lennegezh, ar c'hoariva hag ar sinema.

## Levrlennadur
* Georges Soulié de Morant, *Les 47 rônins – Le trésor des loyaux samouraïs*, Budo Éditions, 2006, ISBN 978-2-84617-087-1
Pluto (Disney)

**Pluto** zo ur c'hi eus bed Mickey Mouse, krouet gant ar Walt Disney Company e 1930. N'eo ket denheñvel evel tudennoù all Disney : ne oar ket komz ha mont a ra war e grabanoù.
Tomoe Gozen

**Tomoe Gozen** a oa ur vaouez *[[samourai]]* e diwezh ar Marevezh Heian en  e Japan.

Dimezet e oa gant Minamoto no Yoshinaka, met ne chome ket er gêr da c'hortoz he gwaz, pell alese. E heuliañ a rae war an tachennoù-emgann ha kemer a rae perzh er c'hadoù.

Gant daou gleze, a oa brient ur *samourai*, hag un *[[naginata]]* (un doare falc'h japanaat) e veze o stourm war varc'h hag o tiwall he gwaz diouzh e enebourien. Anzavet e veze he nerzh hag e c'halonegezh gant an holl gadourien *(bushi)*, kamaladed pe get.

He gwaz, Minamoto no Yoshinaka, breur Yoritomo ha Yoshitune, a oa ur jeneral lemm. Dre ma oa lemm betek re hervez e vreudeur e voe muntret ganto.

Goude kement-se, Tomoe Gozen a baouezas d'en em gannañ hag a yeas da leanez voudaat. Krog e voe ar vojenn d'en em ledañ ha lakaet e voe e buhez da bezhioù-c'hoari Nô. 

Tomoe Gozen a vez adkaet alies e-kerzh gouel Jidaï Matsuri e Kyōto d'an 22 a viz Here.

## Daveoù
* Stephen Turnbull, *Samurai Women 1184-1877*, Osprey Publishing, 2012 
* Szczepanski, Kallie, *A Long History of Japanese Women Warriors*, ''ThoughtCo'', 25 Eost 2020
Byakkotai

**Byakkotai** (japaneg : 白虎隊, *byak kotai* "Unvezh an Tigr Gwenn") a oa ur strollad 305 soudard yaouank leal d'ar *[[Shogun|shōgun]]* o devoa stourmet e Brezel ar Boshin. Brudet int chomet en istor dre o zonkad skrijus.
## Istor
E 1868, e fin brezel ar Boshin, an holl broviñsoù japanat a oa bet kollet gant ar *shōgun* e tal al lu Impalaeriel. Ar soudarded diwezhañ a oa leal d'ar *shōgun* a oa aet da gastell Aizu-Wakamatsu e prefedelezh Fukushima. Eno e voe krouet pevar strollad soudarded awenet gant pevar avel ar steredouriezh sinaat. : Leon Gwenn (*Byakko-Tai*), Aerouant Gwer (*Seiryu-Tai*), Golvan Ruz (*Suzaku-Tai*) ha Baot Du (*Gembu-Tai*).

Strollad al Leon Gwenn a oa bet krouet adal tri strollad bihanoc'h, mibien soudarded oadet etre 15 ha 17 vloaz o vont d'ober anezho. Ar re-se a oa bet roet dezho un desavadur soudardel gall, evel lu ar *shōgun* en e bezh. Aet da guzh war menez Iimori, krediñ a refont gwelet moged o sevel adal kastell Aizu, pezh a dalveze e oa bet kemeret. An 20 soudard yaouank diwezhañ a choazas seveniñ *[[seppuku]]*, an emlazh lidel, e-lec'h bezañ prizoniet gant o enebourien ; unan hepken anezho a c'hwitas war e daol.

Al lealded o devoa bet d'ar *shōgun* betek ar fin a chomas sanket don e spered ar vro impalaeriel nevez. Ur maen-sonn zo bet savet war al lec'h, ma lenner ur varzhoneg gant ar *[[Samourai|samurai]]* Matsudaira Katamori (1836-1893) :

:**幾人の　涙は石にそそぐとも　その名は世々に　朽じとぞ思ふ**
:*Ikutari no namida wa ishi ni sosogu tomo sono na wa yoyo ni kuchiji to zo omou*
:"Forzh pegen niverus an dud a walc'ho ar mein gant o daeroù, biken ne steuzio an anvioù-mañ er bed."
Arondisamant Roeselare

**Arondisamant Roeselare** a zo unan eus an eizh arondisamant eus proviñs Kornôg-Flandrez e Belgia.

## Istor
E 1818 e oa bet savet Arondisamant Roeselare en ur vodañ kantonioù eus arondisamantoù Brugge, Ieper ha Kortrijk. 

## Kumunioù Arondisamant Roeselare hag o rannoù
* **Kumunioù** 
** Hooglede
** Ingelmunster
** Izegem
** Ledegem
** Lichtervelde
** Moorslede
** Roeselare
** Staden

* **Rannoù**
Daisy Duck

**Daisy Duck** zo un houad denheñvel, tudenn bed Disney. Krouet eo bet gant ar Walt Disney Company e 1937 dindan an anv *Donna Duck*.

Mignonez Donald Duck eo, met c'hoari a ra gant ar c'hevaezerezh etre eñ hag e genderv chañsus Gladstone Gander.
Brec'hed

**Brec'hed** zo un anv-bihan brezhonek roet d'ar merc'hed. Anavezet eo ivez er stumm Berc'hed. 

## Orin
Un anv a orin gouezelek eo, brudet gant ar santez iwerzhonat Brec'hed (pe Berc'hed).
Alies e vez graet anv eus an doueez kelt Brigit / Brigantia, diwar ur wrizienn *brigo* a dalvez *uhel* e galianeg, hag a gaver ivez en anv-pobl Briganted.

## Kemmesk
A-wechoù e vez mesket gant **Brec'hed** ar santez svedat Birgitta, abalamour ma vez roet dezho ar memes anv, Brigitte, e galleg, hag a-wechoù ivez e saozneg, *Bridget*. Koulskoude eo sklaer n'int ket anvioù kenorin. 
Evit santez Iwerzhon ha Breizh e vez lavaret alies *Birzida* pe *Birzidañ* e brezhoneg ar bobl e Treger.

## Er yezhoù all
* alamaneg : Brigitte 
* daneg: Birgitte, hag ar berranv Gitte
* saozneg : Brigitte, Bridget, Britt
* galleg : Brigide (gwechall), Brigitte (hiriv)
* hungareg : Brigitta
* italianeg : Brigida
* latveg : Brigita
* poloneg : Brygida
* ruseg : Бригитта (Brigitta)
* tchekeg : Brigita
* slovakeg : Brigita
* sloveneg : Brigita
* svedeg : Birgitta

## An div santez
**[[Santez Berc'hed]]*, pe Brec'hed, (+ 523), anvet ivez Berc'hed Iwerzhon, pe Berc'hed Kildare, goueliet d'ar 1añ a viz C'hwevrer
*Birgitta, (+ 1373), pe Birgitta Sveden, lidet d'an 8 a viz Here.

## Tud all
*Bridget Fonda, aktourez stadunanat, nizez da Jane Fonda
*Brigitte Bardot, aktourez c'hall, difennerez gwirioù al loened

## Lec'hanvioù
*E Breizh, gwelout Berc'hed
*E Bro-C'hall, gwelout Brigitte.

## Notennoù ha daveennoù
Kavell

Ur **c'havell** a c'hall bezañ : 
*ur seurt paner da besketa, gwelet kavell (pesketa)
*ur seurt gwele evit ar c'hrouadurioù, gwelet kavell (gwele),
Leon

**Leon** zo :
* ul loen kazhheñvel, al **[[leon (loen)]]**, 
** a vez gwelet ar skeudenn anezhañ a-wechoù war skoedoù-ardamez zo, evel hini Flandrez
** a vez kemeret da batrom an nerzh ha hini ar roueed alies, 
*** evel en anv germanek Leonhard, a zo deveret anezhañ an anv gallek Léonard, hag an hini saoznek Leonard
*** evel pa vez graet *Lionheart* (Kalon Leon) eus ar roue saoz Richarzh Iañ, pe *De Leeuw van Vlaanderen* (Leon Flandrez) eus ar marc'hhouarner Johan Museeuw
** en deus roet e anv da Steredeg al Leon.

*unan eus broioù kozh Breizh, **[[Bro-Leon]]**

*un anv-bihan, **[[Leon (anv-bihan)]]** 
** anv 14 pab, 
** anv 6 impalaer bizantat
**ur film gallek, Léon, graet gant Luc Besson e 1994. 
 
*an anv-lec'h **[[León]]**, e Spagn hag er broioù spagnolek
**rouantelezh León, ur rouantelezh istorel e ledenez Iberia
** León Nevez, unan eus stadoù bro-Vec'hiko
** León, kêr-benn stad Guanajuato e Mec'hiko
** León, eil kêr Nikaragwa
Arondisamant Brugge

**Arondisaman Brugge** a zo unan eus an eizh arondisamant eus Proviñs Kornôg-Flandrez e Flandrez Belgia.

## Istor
**Arondisamant Brugge** a oa bet krouet e 1800. Ul lodenn e oa eus departamant gall (pevar arondisamant ennañ) al Lys (*departement van de Leie* e nederlandeg) eus Belgia, bet savet e 1795.

## Kumunioù Arondisamant Brugge hag o rannoù
* **Kumunioù** 
** Beernem
** Blankenberge
** Brugge
** Damme
** Jabbeke
** Knokke-Heist
** Oostkamp
** Torhout
** Zedelgem
** Zuienkerke

* **Rannoù**
Niz

**Ni**, pe **niz**, un den eo bugel e c'hoar pe e vreur.

## Eontr ha niz
*Niz e oa Arzhur Iañ da Yann Dizouar, ha lazhet e voe gant e eontr e 1203, e Rouan.
*Niz da Napoleone Buonaparte e oa an impalaer gall Napoleon III, en XIXvet kantved. 

## Pennadoù kar
*Kenderv
*Eontr
Arondisamant Antwerpen

**Arondisaman Antwerpen** a zo unan eus an tri arondisamant eus Proviñs Antwerpen e Flandrez Belgia.

## Istor
**Arondisamant Antwerpen** a oa bet savet e 1800. Ul lodenn eus departamant gall (tri arondisamant ennañ) an Deux-Nèthes (*Twee Nethen* e nederlandeg) eus Belgia e oa. Savet e oa bet e 1800.

## Kumunioù Arondisamant Antwerpen, bannoù Antwerpen ha rannoù kumunioù Arondisamant Antwerpen


* **Bannoù en [[Antwerpen]]:**
** Antwerpen
** Berchem
** Berendrecht-Zandvliet-Lillo
** Borgerhout
** Deurne
** Ekeren
** Hoboken
** Merksem
** Wilrijk

* **Rannoù**
Arondisamant Tielt

**Arondisamant Tielt** a zo unan eus an eizh arondisamant eus proviñs Kornôg-Flandrez e Belgia.
## Istor
E 1818 e oa bet savet Arondisamant Tielt en ur vodañ lodennoù eus arondisamantoù Brugge ha Kortrijk.

## Kumunioù Arondisamant Tielt hag o rannoù
* **Kumunioù** 
** Ardooie
** Dentergem
** Meulebeke
** Oostrozebeke
** Pittem
** Ruiselede
** Tielt
** Wielsbeke
** Wingene

* **Rannoù**
Gwele

Ur **gwele** zo ur pezh arrebeuri graet evit lakaat tud da gousket. Peurvuiañ e vez lakaet ar gweleoù e salioù anvet kambr. Un daol-noz a vez alies ouzh penn ar gwele. 

A bep seurt gweleoù zo.

* Kavelloù, evit ar babigoù
* Gweleoù bihan, evit ar vugale bihan
* Gweleoù evit un den, evit bugale brasoc'h pe tud vras o-unan
* Gweleoù bras, evit koubladoù.

A-hend-all e anavezer 
* gweleoù-stel 

## War ar gwele
War ar gwele e vez lakaet
* ur vatarasenn
* liñselioù
* pallennoù
* ur pennwele
* ur c'holc'hed

## Gweleoù a bep seurt
* gwele-douger
* gwele-ispilh, pe gwele skourr
* gwele-stign

## Gweleoù all
* gwele-fuzuilh
* gwele-kanol
* gwele ur vuoc'h
* Gwelead a vez graet eus gwiskadoù karregadoù pa gomzer eus douarouriezh.

## Pennadoù kar
* manac'h (boutailh)
Breizh Touch

Ar **Breizh Touch** zo un heuliad abadennoù sevenadurel (sonerezhel dreist-holl) aozet e Pariz evit Kuzul Rannvro Breizh gant ar Festival interceltique de Lorient eus an 20 a viz Gwengolo 2007 betek an 23 a viz Gwengolo 2007. 

## An abadennoù hag an arzourien

## Barnadennoù
### Askol
Burutellet eo bet an darvoud gant meur a gevredigezh, en o zouez ar strollad Askol (kevredigezh dilennidi vreizhat evit an demokratelezh), a lavar e oa koustet 2,4 a vilion a euroioù (2,5 hervez Ouest-France an 10 a viz Here 2007) d'ar rannvro ha da bep hini eus ar 5 departamant).
Ouzhpenn e kav dezho e oa koll arc'hant brudañ Breizh e Pariz, 
*dre ma vije bet efedusoc'h ober kemend-all e Berlin, Milano pe Londrez
*abalamour ma tiskoueze ur santimant a izelded e-keñver Pariz
*peogwir e oa tud enebet a-viskoazh ouzh Breizh, 
*dre-benn ma oa bet ankouaet pediñ « Produit en Bretagne » 
*abalamour ma oa bet ankouaet ar brezhoneg penn-da-benn (nemet e oa bet emsaverien o klask brudañ ar yezh o-unan)
*peogwir e oa klasket brudañ an douristelezh dreist-holl
*dre ma ne oa ket implijet evit kas war-raok arc'hadurioù Breizh: an unavanidigezh, ur statud evit ar yezh, 

## Libération
Er pemdezieg gall Libération e oa embannet ur pennad, o kregiñ war ar bajenn gentañ, gant Françoise Morvan o c'hoapaat an aozadenn ha... doare-skrivañ "savet war urzh an nazied" emezi.

## Politikerien
Brudet eo bet pennad ar senedour gall Jean-Luc Mélenchon embannet en e vlog. Ken en deus disklêriet Jean-Yves Le Drian diwar e benn: *Mélenchon, pa glev ar ger Breizh, a daol e vinim*. Hag ivez "Mélenchon a zo ur paun strizh e spered".

## Lec'hienn
* https://web.archive.org/web/20071011015351/http://www.breizhtouch.com/
* www.askol.org 
* http://bourgognelibre.blogspot.fr/2007/09/la-breizh-touch-ou-laffligeante-parade.html

## Pennad kar
* Printemps des sonneurs

## Notennoù
Marcellinus (pab)

**Marcellinus**, ganet e Roma, a voe eskob Roma adalek 296 betek e varv e 304, pa voe merzheriet dindan Diokletian. Kontet eo evel pab met ne voe roet an titl nemet adalek Jelvestr Iañ. Anvet eo bet da sant.
Lucius

**Lucius** (distaget *Loukious*) zo un anv latin, un anv-bihan latin ha saoznek ivez.

## An anv latin
Lucius a zo bet ur *praenomen* (= raganv) implijet gant meur a familh tudjentiled roman ha lakaet a-raok an *nomen* (anv-lignez) hag ar *cognomen*.
**Lucius**, a veze berraet ** L.** hepken a-wechoù, a oa *praenomen* kalz Romaned brudet, en o zouez :

*an impalaer roman Aorelian (Lucius Domitius Aurelianus), 
* an impalaer roman Commodus (Lucius Aelius Aurelius Commodus) 
*an impalaer Lucius Verus (Lucius Aelius Ceionius Commodus)
* Lucius Iunius Brutus, diazezer ar Republik roman hag a vije bet unan eus ar c'hentañ koñsuled e - 509.
* Lucius Valerius Flaccus, koñsul in 100 BC
* Lucius Cornelius Sulla, unan eus pennoù Brezel sokial (91-- 88), dilennet da diktatour e-vuhez-pad e - 81
* Lucius Licinius Lucullus (c. - 118- - 56), jeneral ha koñsul - 74, ezel eus tuad Sulla.
* Lucius Cornelius Cinna, leztad Julius Caesar 
* Catilina (Lucius Sergius Catilina) 
* Lucius Aemilius Paulus, koñsul 
* e vab dezhañ, ar c'h- censor Lucius Aemilius Paulus Macedonicus, 
* Lucius Aemilius Paulus, koñsul e - 50 
* Lucius Aurelius Cotta, koñsul 
* Lucius Cornificius, koñsul 
* Lucius Antonius, breur ar jeneral ha koñsul Marcus Antonius 
* Lucius Apuleius skrivagner latin
* Lucius Licinius Lucullus (117 kent JK - 56 kent JK), beg lipous roman brudet 
* Marcus Lucius Annaeus Seneca (- 4 - 65), prederour ha skrivagner roman

## [[Pab|Pibien]]
*an 22vet pab Lucius Iañ (253–254) 
*ar 164 vet pab Lucius II (1144–1145) 
*ar 169 vet pab Lucius III (1181–1185)

## Ar raganv saoznek
* un anv-bihan roet da veur a beskont Falkland, skosad o orin, o-doa Cary evel anv-familh (meur a Lord Lucius Cary a zo bet) 
*Lucius D. Clay, jeneral stadunanat
*Lucius Shepard, saver romantoù skiant-faltazi stadunanat

## Hag ivez
*Lucius Malfoy, un dudenn e-barzh heuliad romantoù Harry Potter