Brud Nevez

**Brud Nevez** a oa ur gelaouenn lennegel vrezhonek daouviziek embannet etre 1977 ha 2019, deuet da heul *Brud*, un trimizieg krouet e 1957. Embannet e voe gant Emgleo Breiz o-daou hag ar c'hevredad kevarzheoù-se a embanne dindan e anv levrioù brezhonek e-leizh en ur implij ar reizhskrivadur skolveuririek. Renet eo bet gant Per-Mari Mevel, Andreo ar Merser ha gant Fañch Broudig en diwezh. Ouzhpenn 350 niverenn a zo bet embannet dindan talbenn *Brud* ha *Brud Nevez*. Kreñvlec'h difennourien ar brezhoneg a ra Frañsez Favereau "patrioted" eus outo hag enebet gantañ ouzh tud a "spered broadel", ar re a voe bodet tro-dro da Guzul ar Brezhoneg. E Brest eo bet staliet ar skridaozerezh atav. E miz Du 2015 e oa bet graet freuz-stal gant Emgleo Breiz ha chomet eo an embann levrioù a-sav. Daoust ma oa bet krouet ar gevredigezh, *Brud Nevez* hec'h anv, ne c'hellas ket kenderc'hel da embann ar gelaouenn goude marv he renerez Mari Kermareg e 2019.

## Krouidigezh ar gelaouenn ''[[Brud]]''
E 1957 e oa bet krouet an trimizieg *Brud* evel kelaouenn lennegel Emgleo Breiz. Istitlet e oa ar gelaouenn "Ar Yez hag ar Vro" hag enni e veze implijet ar skritur kazi nevez-flamm a oa bet fardet gant ar chaloni Frañsez Falc'hun, a oa pennkelenner war ar yezhoù keltiek e Skol-Veur Roazhon. E 1955 e oa bet roet dezhañ asant Ministr an Deskadurezh c'hall evit ma vefe implijet ar skritur-se, er skolioù publik. Ar reizhskrivadur skolveuriek a voe graet eus outañ.
Ma oa roet anv ar merour an doktor Loeiz Dujardin e oa dizanv ar pennad-stur, "E berr gomzou", sinet gant *Brud*, met hañvalout a ra bezañ bet savet gant Per Helias. Goude bezañ displeget petra oa Emgleo Breiz ec'h embanne e oa "ar Gevredigez vraz" deuet da vezañ : *ar galloudousa kevredigez a zo bet biskoaz o labourad war dachenn ar yez*.
Pal *Brud* a oa reiñ *danvez-lenn… d'an oll vrezonegerien… setu perag eo en em lakaet da embann leoriou hag e krog hirio da embann eur gelaouenn lennegel e brezoneg penn-da-benn*. Pelloc'h e lenner pennaennoù ar politikerezh embann :
* EVIT MAD AR BREZONEG EO BET SAVET BRUD, YA! ha netra ken, gand ar spi, diboell, marteze, e tarzo eun devez bennag mouez eur skrivagner gwirion penn-kil-ha-troad, eur barz awenet, eun alarh e-touez ragacherez an houidi, piou oar ? * hag e kendalc'he gant eun saviad politikel aes da ziluziañ : *EVIT AR BREZONEG  eo bet savet "Brud", ya! Re aliez, siwaz, e vez savet kelaouennou er vro-mañ, a-ratoz-kaer evid klask sanka mojennou briz e-touez an dud paour ha sila sorhennou e spered ar Yannigou*. Met an troc'h a oa ivez war beseurt brezhoneg e intente saverien *Brud* lakaat en o embannadennoù ha resisaet e voe gant lizherennou druz e penn an eil niverenn (Diskar-amzer 1957). *Rag skler eo d'an oll petra eo pal BRUD : FELLOUD A RA DEOM STANKA AR FOZ A ZO BET KLEUZET ABAOE TREGONT VLOAZ ETRE AR YEZ "LENNEGEL" HAG AN HINI KOMZET GANT AR BOBL*. Sklaer e oa ar vukenn : Roparz Hemon, ar Walarnourien hag ar re vodet tro-dro d'Al Liamm.
 
## Istor
### Mare ar gelaouenn Brud
Kent marv Loeiz Dujardin e 1969 e voe meneget anv Per-Mari Mevel evel sekretour, skoazellet gant un teñzorier, Glaoda Millour, da gentañ. Ne oa ket anv eus ur prezidant. Da brezidant Emgleo Breiz ez eas Per-Mari Mevel hag a voe lakaet da rener an embann. 
Skoilhoù ha diaesterioù en doa gouzañvet skipailh *Brud* e 1962 hag e 1963. Displeget e oa er pennad "Brud oh adsevel" (*Brud*, niv. 16, Genver 1964) e oa bet : "*diouer a arhant, nebeud a genskoazell, leziregez ha diseblanted ar re-mañ, enebiez reoù all*". Met "*eun toullad stourmerien o-deus divizet n'helle ket Brud chom pelloh a-zav…*." Anvioù ar re -se, "Strollad harperien Brud", a zo dispaket e penn ar gelaouen dre an urzh alfabetek : Gweltaz Bernier, Y. B. ar Berr, Albert Boché, Christian Brisson, Fañch Danno, Yann an Du, Yann-Ber Duval, Biel Elies, Charlez ar Gall, Herri Gourmelen, Per-Jakez Helias, Per Honoré, Armand Keravel, Per hag Alice Lavanant, Charlez Laurent, Yann-Glaoda Leon, Per-Mari Mevel, Glaoda Millour, G ar Moal, Fañch Peru, Erwan Person, Loeiz Roparz, Visant Seite hag Jean Tricoire. Bez e c'heller krediñ e oa bet degaset arc'hant gant an darn-vuiañ eus ar re-se, met ne felle ket d'an atebeien embann rolloù ar brofourien evel ma veze gwelet e notennoù *Al Liamm*.
Evit bezañ kontet evel harper *Brud* ne oa nemet "*kas ur prof ouzpenn d'ar houmanant-bloaz.*"
### Brud Nevez er wagenn rannvroelour

## Priz lennegel Emgleo Breiz

## Politikerezh embann
Pezhioù-c'hoari ha barzhonegoù Per Helias a voe kavet ingal, met oberenn Youenn Drezen, Skol-louarn Veig Trebern, embannet a-dammoù. 

Met ar c'hentskrid hag an div drederenn eus ar mareadeg a oa deuet diouzh pluenn  (pevar fezh-c'hoari dindan an talbenn "Tan ha Ludu").

E miz Du 2015 e oa aet Emgleo Breiz d'an traoñ.

## Levrlennadur
* Georges Cadiou, *Emsav, dictionnaire critique, historique et biographique : le mouvement breton de A à Z*, Coop Breizh, mars 2013, 368 p.  et 2-84346-574-5.
* Frañsez Favereau, *Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kantved : 1945-1968, levrenn 3 : Al lennegezh a spered broadel : Al Liamm Tir na n'Og /Hervez spred ar "batrioted" : Brud ha Brud Nevez*, Montroulez, Skol Vreizh, 2008, 518 p. 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Brud Nevez. Ne vez ket hizivaet mui.

## Pennadoù nes
* Emgleo Breiz
* Gwalarn
* Al Liamm
* Bleun-Brug
* Hor Yezh
* Embann brezhoneg
* Kuzul ar Brezhoneg
## Notennoù ha daveennoù