XIvet kantved

| **** | 

../.. |  |  | ** kantved** |  |  | ../..


Bloavezhioù 1000 | Bloavezhioù 1010 | Bloavezhioù 1020 | Bloavezhioù 1030 | Bloavezhioù 1040

Bloavezhioù 1050 | Bloavezhioù 1060 | Bloavezhioù 1070 | Bloavezhioù 1080 | Bloavezhioù 1090


----
D'ar  1001 e krog an ** kantved** hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 1100.

Krennamzer Uhelañ a vez graet eus ar maread-mañ eus Istor Europa.

## Darvoudoù

### Amerika
* Krouidigezh vojennel an Impalaeriezh Inka gant Manco Cápac.

### Oseania & Meurvor Habask
* Henvarevezh maori e Zeland-Nevez (betek 1350).
** Heñvel-mat eo strolladoù traezoù al lankad kentañ-mañ ouzh re Polinezia greiz, keladurioù maen levnet, higennoù askorn, maen ha kregin, ispilhennoù ha troioù-gouzoug askorn, treantoù ha nadozioù tatouiñ.
* Deroù savidigezh delwennoù kizellet Enez Pask (betek e-tro 1600). Hañvalout a ra niver annezidi an enez (degouezhet e-tro 400) bezañ aet en tu all da 7000 a dud. War goazhañ ez aio o sevenadur gant digresk produerezh ar boued hag ar c'hoad adal 1600. Stlapet e vo an holl delwennoù d'an douar e dibenn an  hag e deroù an . Niverus eo an delwennoù chomet diechu ha damsanket e mengleuzioù bazalt Rano Raraku, ar pezh a seblant lakaat war wel reuzioù trumm.

### Reter Afrika
* Evit doare, deroù savidigezh monumentoù kentañ kêr Zimbabwe. O renkoù o dije graet ur boblad saverien deuet eus ar gwalarn e-touez ar vengleuzerien staliet en trowardroioù abaoe ar  pe war-dro.
** Liammañ a ra lec'hiad Zimbabwe peurvanoù an douaroù izel gant re an uhelgompezennoù ma kav repu an tropelloù da vare koulzad ar glaveier pa gouezh gwalenn ar c'helien tse-tse war an douaroù izel.
* Kerkent hag an  kantved e vije bet treizhet al Limpopo gant meuriadoù bantou zo. Goude-se o dije hedet an aod trema ar su.
* Eus an  betek an  e talc'h penn an Aotrounez Dongola, e Nubia, ouzh donedigezh an Islam. Berzh a ra o stourm a-enep da araokadennoù o amezeien vuzulman. Un truaj a baeont da Egipt zo buket he holl nerzhioù a-enep d'ar groazourien e Siria hag e Palestina. Profitañ a ra Nubia gristen evit mirout he dizalc'hiezh.

### Kornôg Afrika
* Bog rouantelezh Ghana.
** 1076 : kregiñ a ra Impalaeriezh Ghana da vont a-dammoù war-lerc'h preizhadenn ar gêr-benn (Kumbi)
* Sevel a ra ar Vosied Stadoù brientinien a traoñiennoù kreiz hag uhel ar stêr Volta ( ha ). Tost d'ar rouantelezhioù muzulman, ez eo Yatenga ar rouantelezh nemeti n'eo ket ken fall anavezet a-douez ar rouantelezhioù enevuhezour-mañ.
** Derc'hel penn groñs a ra ar Vosied ouzh araokadennoù an Islam hag ouzh o amezeien galloudusoc'h, armet hag aozet gwelloc'h egeto. Alies emañ ganto an intrudu war an argadiñ
* En em staliañ a ra an Douareged e bro an Air.
* En em ledañ a ra Kanem-Bornu suoc'h war-du Nigeria hiziv an deiz
* Krouet eo ar c'hentañ eus ar seizh Stad-keoded gant an Haousaed e Nigeria.
* Dont a ra biojoù an Hodh e Maouritania da vezañ un dezerzh.

### Azia
* 1001 : Mahmoud Ghazni, rener muzulman Ghazni, a grog da gas argadegoù en hanternoz India; padout a raio betek 1027.
* En em gavout a ra e Tibet misionerien voudaat nevez deuet eus India; en o mesk, Âtîśa, genidik eus rouantelezh Pala e Bengal (1042). Heuliadoù a vo gant an "eil diazezadur"-mañ war stad politikel ha relijiel ar vro. En em staliañ a ra ar c'hladdalc'helezh ha teokratelezh Tibet e-pad ar mare-se. E-kichen an noblañs eo kreñvaet lec'h ar manatioù ken war an dachenn relijiel ha war dachenn traoù ar bed. E manatioù zo e chom bev ar gredenn hengounel a embann e vez adenkorfet al lama pe beleg meur ar gumuniezh en ur bugel pe en ur paotr yaouank war-lerc'h ar marv. Hennezh a zeu da vezañ penn nevez ar manati
* En India, treuztiriadoù bras gant ar Romed, moarvat da-heul an aloubadegoù muzulman. Skeiñ a reont war-du ar c'hornôg en ur dreuziñ Iran ha dre Azia Vihanañ hag Impalaeriezh Bizantion.
*Mont a ra ar roue Anawrahta eus Birmania da birc'hirinañ da Sri Lanka, distreiñ a ra da dreiñ e vro a-du gant ar feiz boudaat Theravada.

### Europa
* E-tro 1001 : e vez diazezet gant ar Vikinged, renet gant Leif Eirikson, diazezadurioù bihan e-barzh ha tro-dro da Vinland e Norzhamerika
* 1054 : ar Skism Meur a vez rannet abalamour dezhañ an Iliz katolik roman er c'hornôg diouzh an Iliz reizhkredennek er reter. En amzerioù kent e oa bet c'hoarvezet skismoù evel-se a oa bet plaenaet da c'houde met hemañ a bad abaoe ouzhpenn 1000 vloaz. 
* 1060 : Aloubadeg Norman Sikilia
* 1065 : dizalc'h eo rouantelezh Galiza ha Portugal dindan ren Garcia
* 1066 : marv Edouarzh ar C'hofesour; aloubet eo Bro-Saoz gant Normaned Gwilherm an Alouber, ha Bretoned en o mesk, da-heul Emgann Hastings
* 1086 : savet eo an Domesday Book 
* 1094 : preizhañ a ra El Cid, anezhañ an haroz spagnol meur, kêr Valencia digant ar Vaoured
* 1099 : Kroaziadeg Kentañ; preizhet eo Jeruzalem
* Deuet ez eus keloù deomp eus meuriadoù Lituania dre gronikennoù alaman, polonat ha rusian. Meneget int en-dro da Niemen ha d'al lec'h ma vo savet kêr Kaunas diwezhatoc'h.

## Armerzh & Kevredigezh
* En Italia, e krog Firenziz da ziorren an artizanerezh hag ar greanterezh diazezet war ar gloan. Savet eo danvezioù Firenze, tev-mat ha ruz o liv, gant an *Arte della Lana* (Gild ar gloan) hag enporzhiet gant Pisa dre-holl Europa ar c'hornôg.

## Arz & Sevenadur
* En India e verk savidigezh temploù jaina ar menez Âbû barr ar stil solankî (-.

* Enlivadurioù boudaat war follennoù palmez savet etre an  hag an  e Bihâr, Bengal ha Nepal (skol ar reter).

## Tud
* Alp Arslan
* Arc'heskob Anno II Köhln
* Sant Anselm, diazezer brudet ar skol gelennadurezh ha krouer an arguzennerezh ontologek
* Avisen *(Abu Ali al-Husain Ibn Abdallah)* (980-1037), mezeg ha prederour arab, aozer *Reolenn ar vezegiezh*.
* Sant Brunev, diazezer ar Chartouzed
* Canute 
* Hermann Contractus, steredoniour, jedoniour ha manac'h, bet savet gantañ ar Salve Regina
* Robert Guiscard, diazezer tierniezh norman Italia
* Gwilherm an Alouber, (1027 - 9 Gwengolo 1087), dug Normandi ha roue Bro-Saoz.
* Impalaer Herri III
* Impalaer Herri IV
* Impalaerez Agnes
* Konrad II
* Macbeth
* Pab Gregor VII (Hildebrand)
* Pab Urban II
* Saint Robert, diazezer urzh ar Gisterkiiz
* Steven I Hungaria

## Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù

Roll ijinadennoù an  kantved

* Ijinet ur wikefre vrezel nevez gant Sinaiz : ar fuc'hell
* *[[Kontaden Genji]]* gant Murasaki Shikibu zo unan eus an danevelloù kentañ e japaneg
* Krouet eo ar pik war al lizherenn **i**.
* E-tro 1098 : kentañ gwerzh gallek anavezet : Kanaouenn Roland