open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pyrrhus Iañ

**Pyrrhus** (gresianeg: Πύρρος Pýrrhos), ganet e 319/318 AJK hag aet da Anaon e 272, a oa ur roue gresian ha den Stad eus ar Marevezh hellenadek. Roue ar Volossianed, ezel eus ti roueel an Aeacid, deuet e oa da vezañ roue Epiro (Malalas a rae Toparchēs anezhañ). Bez e oa unan eus enebourien daonet ha kreñvañ Henroma. Gwelet eo evel unan eus gwellañ jeneraled an Henamzer. Meur a hini eus e drec'hioù war an tachennoù emgann a oa bet gant kolloù ramzel, ar pezh a voe mammenn d'an droienn "Trec'h Pyrrhus" o talvezout kement hag un trec'h re goustus hag hep dazont.
Mona Kerys

**Mona Kerys** eo anv kanerez **Simone Le Pesquer** (Angers 1908 - Pariz 1984), ur ganerez eus Bro-Gwened, hag a zo meur a bladenn war he anv.

Ganet e oa Simone ar Pesker en Angers, en ur familh eus Bro-Gwened. Tremen a reas he bugaleaj e Baod, a-raok ober he studi e Skol sonerezh Roazhon, ha mont da Bariz da vevañ gant he gwaz Paul Tessier, un arzour, luc'hskeudennour, kizellour ha livour.

Goude an Eil Brezel-bed, er bloavezhioù 1950 ha 1960, e teuas er-maez meur a bladenn ganti, gant kanaouennoù brezhonek ha gallek. Reiñ a reas kentelioù kan ivez e Kêr-Vreizh, ti Bretoned Pariz.

War he fladennoù e kaver kanaouennoù anavezet evel *[[Bro gozh ma zadoù]]*, *[[Kousk Breizh-Izel]]*, *[[Dalc'h soñj]]*, *[[Me zo ganet e-kreiz ar mor]]*, koulz ha kanaouennoù gallek Théodore Botrel evel *[[La Paimpolaise]]* pe *Fleur de blé noir*.

## Liamm diavaez
*Bro gozh ma zadoù, kanet gant Mona Kerys, e 1948
Molières

**Molières** zo un anv-lec'h gallek, ha hini meur a lec'h e Bro-C'hall.

; kumunioù
*Molières, e departamant Dordogne
*Molières, e departamant Lot
*Molières (Tarn-et-Garonne), kumun ha kanton, e  departamant Tarn-et-Garonne
*Molières-Cavaillac, e departamant Gard
*Molières-sur-Cèze, e Gard
* Les Molières, en Essonne

; lec'hioù all:
**Molières*, kêriadennig e Chemazé, e  departamant Mayenne.
*Molières-Glandaz, kumun  gwechall; hiriv e kumun nevez  Solaure-en-Diois, en Drôme.
.30-06 Springfield

An **.30-06 Springfield** (**7,62 × 63 mm** e anv metrek) zo ur munision armoù-tan hiniennel deveret eus an .30-03 Springfield hag implijet gant arme ar Stadoù-Unanet abaoe 1906. Dont a ra e anv eus e galibr (0,30 meutad), e vloavezh krouidigezh, hag eus arsanailh stad Springfield.

## Implij
Implijet eo bet en armoù evel ar fuzuilhoù M1917 Enfield, Springfield M1903 ha BAR M1918 (er Brezel-bed Kentañ), hag en M1 Garand hag er vindrailherez Browning 1919 e-pad an Eil Brezel-bed. Kemeret eo bet e blas gant ar 7,62 × 51 mm evel munision standart AFNA e 1954, met implijet eo bet gant armeoù zo betek ar bloavezhioù 1970, da vare Brezel Viêt Nam da skouer. E hed-tenn efedus a zo war-dro 900 metr hervez hirder ar c'hanol.

Abaoe e vez implijet gant siviled dreist-holl. Ur c'halibr poblek eo gant chaseourien Norzhamerika evit al loened bras, hag an hini implijetañ eno etre ar bloavezhioù 1920 ha 1970 abalamour d'ar stokoù dreist a chome goude ar brezelioù-bed. Aotreet eo evit chaseal e Frañs abaoe 2013 ha berzh a ra er vro-mañ. Hervez ar broduerien munisionoù eo an .30-06 Springfield unan eus an tri munision implijetañ er c'harabinennoù gant ar 7,62 × 51 mm NATO hag ar 7,62 × 39 mm M43.

## Kartouchennoù deveret
* .270 Winchester
* .35 Whelen
* .280 Remington
* .280 Ackley Improved
* .370 Sako Magnum
* an .30-06 CC (*Court Cartry*) zo ur stumm berraet e golier eus 2,55 mm, savet e Bro-C'hall hag anavezet gant eskemmez amprouiñ Saint-Étienne. Graet e voe pa difennet hervez lezenn an .30-06 Springfield er vro d'ar siviled. Eztalvoud eo bremañ.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Gwenn (sportoù)

Ur **gwenn** pe **sibl**   zo un dra hag a glasker tizhout pa denner gant biroùigoù, gant ur wareg pe gant armoù-tan. Bras pe vrasoc'h a c'hell bezañ hervez ar bellder etre an tenner hag ar gwenn. Sifroù da gontañ ar poentoù a c'hall bezañ skrivet warnañ.

## Biroùigoù

## Gwaregata

## Sportoù-tennañ
Ar braz eus ar sibloù paper implijet er sportoù tennañ zo du o c'hreiz, ha gwenn an takad tro-dro. Sibloù liv a gaver e amprouennoù 'zo eus ar benchrest evel an 22 Hunter. Sibloù metal a vez implijet ivez evit amprouennoù zo. E-touez ar gwennoù paper, anavezet pe get, gant an ISSF e kaver sibloù :

* *ISSF* **C300** (100 × 100 cm) evit an amprouennoù karabinenn 300 metr ;
* C200 (80 × 80 cm) evit ar garabinenn 200 metr ;
* C100 (30 × 30 cm) evit ar garabinenn 100 metr ;
* ***ISSF*** **11 × 11 cm** evit an amprouennoù karabinenn 50 metr ;
* *ISSF* **C50** (50 × 50 cm), evit an amprouennoù pistolenn 25 metr ha 50 metr, implijet evit pleustriñ da 50 metr gant ar c'harabinennoù ivez ;
* C17 (15,5 × 15,5 cm) evit ar bistolenn 10 metr dre aer gwasket ;
* *ISSF* **C10** (4,5 × 4,5 cm), evit an amprouennoù karabinenn 10 metr dre aer gwasket ;
* gwennoù ispisial evit an amprouennoù benchrest, meur a sibl bihan gante war ar memes kartoñs ;
* sibloù fiñv paper, tresadennoù loened warne.

Sibloù all a implijer ha pa ne vefent ket anavezet gant an ISSF : reoù ruz ha gwenn, pe reoù a ziskoach ul liv melen er poent ma vezont skoet.

## Daveennoù
Cuesta

**Cuesta** zo un anv-lec'h hag un anv-den spagnolek.

## Lec'hioù
* Cuesta Blanca, e proviñs Granada
* Castilleja de la Cuesta, e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia
* Merindad de Cuesta Urria, e proviñs Burgos
* Olmeda de la Cuesta, e proviñs Cuenca 
* San Cristóbal de la Cuesta, e proviñs Salamanca

## Tud
*Luis Francisco Urquizo Cuesta, barzh ha livour ekwadorian
*Pablo González Cuesta, romantour spagnol 
*Belén Cuesta, aktourez
*Cuesta Blanca , anv meur a lec'h
*Gregorio García de la Cuesta, jeneral spagnol e Brezel Dizalc'hiezh Spagn
*Inma Cuesta, aktourez spagnol
Greunadenn (arm)

**Greunadenn** a vez graet eus un arm tarzh bannet dre voaz gant an dorn (anvet neuze greunadenn dorn), met ivez gant stumm un obuzenn (strinkenn tarzh) skoet gant ur fuzuilh (greunadenn fuzuilh) pe ur banner-greunadennoù. Ar greunadennoù a-vremañ zo savet gant ur mir danvez tarzh, un distonier, ur skoer evit enaouiñ an distonier, an armañ a zo stanket gant ur surentez evit an dezougen. An implijer a rank tennañ ar surentez (ur walenn dre voaz) a-raok bannañ ar c'hreunadenn. Ur wech skoet an arm, ar surentez a laosk ar skoer da vont hag an distonier da blantañ tan en danvez tarzh. Goude ur pennadig amzer e tarzh ar c'hreunadenn.
6,35 mm Browning

Ar **6,35 Browning**, e anv metrek **6,35 × 16 mm SR**, anavezet ivez dindan an anvioù **.25 ACP** pe **.25 Auto**, zo ur munision ijinet e 1903 gant ar Stadunanad John M. Browning evit ar pistolennoù damaotomatek bihan.

## Istor
Deveret eo ar 6,35 Browning eus ar c'hartouchennoù kozh evel ar .25 Stevens hag ar 6,35 Pickerts. Pal ar c'halibr-mañ e oa bezañ ken galloudus hag unan .32 Smith & Wesson ha ken bihan hag unan .22 LR. John Browning en doa choazet e vije skoet ar munision e-kreiz ha n'eo ket war e dro, ar pezh a zo gwelloc'h evit adkargañ an armoù damaotomatek pe aotomatek.
## Implij
Izeloc'h eo energiezh ur vannadell 6,35 Browning evit unan .22 Long Rifle, ha brasoc'h eo he zreuzkiz. Izeloc'h eo neuze he galloud-herzel.

Poblek e oa ar munision-mañ e penn-kentañ an XX kantved evit an dud a glaske ober gant pistolennoù bihan : polis, ofiserien, siviled stadunanat o doa c'hoant da gaout un arm er gêr d'en em zifenn. Ar bistolenn Browning M1906, a implije ar munision-mañ, a oa deuet da vezañ poblek peogwir e c'halle bezañ renket pe kuzhet en ur c'hodell.

E fin an Eil Brezel-bed en doa ar .25 ACP kollet tachenn dirak ar munision 7,65 Court (.32 ACP) a oa marc'hadmatoc'h. Abaoe un nebeud bloavezhioù e teu diouzh ar c'hiz en-dro, hag armoù kambret e 6,35 Browning a vez kinniget bremañ gant ar merkoù CZ pe Beretta.

## Er sevenadur
Meneget eo ar munision er ganaouenn anarkour gallek *[[Cayenne (kanaouenn)|Cayenne]]* savet gant Aristide Bruant e deroù an XX kantved.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Notennoù ha daveennoù
.50 BMG

An **.50 BMG** *(Browning Machine Gun*), anvet ivez **12,7 × 99 mm NATO**, zo ur munision evit ar mindrailherezioù ponner hag ar fuzuilhoù-resisted, implijet kalz gant armeoù AFNA.

## Istor
Da vare ar Brezel-bed Kentañ e oa kambret kalz mindrailherezioù gant kartouchennoù standart ar fuzuilhoù troadegiezh, met ne oe ket galloudus a-walc'h ar munisionoù evit toullañ hobregonoù pe diskar nijerezed. An United States Army Ordnance Corps a glaskas neuze ur gartouchenn dezhi ur boled ponner, 820 m/s e dizh. Esaeoù kartouchennoù 11 mm a oa bet graet e Frañs dija. O fal a oa toullañ plakennoù houarnet tev. An embregerezh Winchester ha John M. Browning a voe karget da sevel ar gartouchenn nevez hag e teuas ar .50 BMG diwar o labour e miz Gwengolo 1918.

Ur stumm brasoc'h e oa eus ar c'hartouchennoù .30-06 Springfield. Soñjet e oa bet evel ur munision a-enep ar c'hirri-nij. Ar vindrailherez ijinet evit tennañ munisionoù-mañ e oa ar Browning M2. Produet e voe e arsanailh Frankford da gentañ.

Implijet e voe ar .50 BMG hag ar vindrailherez Browning M2 adalek 1921 gant an U.S. Army. Talvoudus e voe ar munision-mañ d'ar Gevredidi en Eil Brezel-bed dre ma c'halle toullañ ar braz eus gwiskadoù houarnet skañv ar c'harbedoù alaman, e deroù ar brezel dreist-holl. Ne voe ket ken efedus e bourzh ar c'hirri-nij stadunanat peogwir e vanke galloud dezhañ da vezañ efedus en emgannoù en oabl. Implijet e voe memestra da aesaat pourveziañ armoù an USAAF.

Dibabet e voe evel munision standart gant AFNA nebeut amzer goude krouidigezh an aozadur. Hiziv an deiz e vez implijet c'hoazh ar c'halibr-mañ hag ar vindrailherez Browning M2 montet e biñsaskelloù pe e karbedoù. A-wechoù e vez implijet gant soudarded war-droad evel mindrailherez skoazell.

Daoust dezhañ bezañ bet ijinet evit ar mindrailherezioù e vez graet gant ar munision-mañ e fuzuilhoù-resisted uhel o c'halibr. Efedus eo evit distruj a-bell traoù n'int ket houarnet (radaroù, kirri-nij). Ne vez ket implijet a-enep tud a-bell peogwir n'eo ket ken resis ha kalibroù modernoc'h all (6,5 Creedmoor da skouer).

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Levrlennadur
*  Ron C. Fuchs & Ron J. Fuchs, *.50 Cal BMG (12.7 x 99 mm) Cartridges*

## Daveennoù
Video diwar c’houlenn

**Video on demand** berraet e **VOD**, e brezhoneg **Video diwar c’houlenn** a vez graet eus un doare embann ur media o reiñ an tu d'un implijer da welet ur filmig, selaou un oberenn aodio, abadennoù skinwel pe filmoù hep bezañ rediet da c'hortoz ul lajad amzer resis hervez eurvezhioù skignañ. En , an doare skignañ eeun e oa an hini implijetañ. Gant internet o tont war-wel, ar guzumerien a oa krog da vont etrezek doareoù skignañ disheñvel evel ar video diwar c’houlenn war ar skinweloù hag ar poellgomzoù hag an urzhiataerezhioù personel.
Verger

**Verger**, *[[gwerje]]* e brezhoneg,  zo un anv-lec'h gallek ha katalanek. 

; Kumunioù

**Le Verger*, anv gallek Gwerzher e Breizh

*Oisy-le-Verger
*Saint-Quentin-le-Verger

*El Verger, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València

;Lec'hioù all 
* *Kastell Le Verger*, anv meur a lec'h e Breizh
Oisy (stêr)

An **Oisy**  zo ur stêr e Bro C'hall, hag a red dre broviñs kozh Nivernais, hiriv an departamant Nièvre, ma'z eo adstêr d'an Yonne.
Milfeuilh

Ur **milfeuilh** zo un doare pastezerezh graet gant tri gwiskad toaz feilhennek ha daou wiskad dienn bastezerezh. Lindrennet eo an nec'h gant sukr lindr pe teuzus. Koñfitur pe frouezh zo a-wechoù.
.338 Lapua Magnum

An **.338 Lapua Magnum** (anvet ivez **8,6 × 70 mm** hervez ar CIP) zo ur munision savet evit fuzuilhoù-resisted an arme. Krouet e oa bet gant an embregerezh finlandat Lapua ha kevelerien all e 1989.

## Orin
E deroù ar bloavezhioù 1980 e klaske an US Marines Corps ur munision fuzuilhoù-resisted gouest da dreuziñ ar jiletennoù a-enep boledoù da 1000 metr. E 1983 e krogjont da labourat war ar raktres-se hag e 1985 e voe amprouet ur munision nevez. Mat e oa an disoc'h met gwelloc'h e kavas ar Marines kenderc'hel d'ober gant ar c'hartouchennoù .50 BMG standart e AFNA. Divizout a reas an embregerezh Lapua kenderc'hel e-unan gant diorren ar munision asambles gant an embregerezhioù SAKO hag Accuracy International. Ar gevrat kentañ sinet evit ar munision a voe e 2008 evit an L115A3 saoz. Hiziv an deiz e vez implijet muioc'h-mui an .338 Lapua Magnum e plas ar 7,62 × 51 mm e armoù resisted abalamour d'e c'halloud uheloc'h. Er brezel etre Ukraina ha Rusia e vez implijet kalz gant an dennerien-resisted ukrainat a feur ma vez cheñchet o armoù soviedel gant reoù pourvezet gant broioù an AFNA, evel ar Barrett MRAD da skouer.

## Deskrivadur
Ijinet eo bet evel ur munision a-enep tud, met gellet a raer ober gantañ a-enep dafar, evit karbedoù skañv da skouer. Meur a arm a vez kambret gant ar c'halibr-mañ bremañ, evel ar fuzuilh Accuracy International AWM, an FN Ballista pe ar McMillan Tac-338.

## Roadennoù ar vannouriezh
En ur vezañ implijet gant sniperien war tachennoù-brezel en deus diskouezet ar munision-mañ bezañ efedus-tre. E 2009 e voe lazhet gant ur soudard saoz daou daliban da 2.475 metr e Afghanistan, o tennañ gant ur fuzuilh L115A3 Long Range Rifle kambret e .338 Lapua Magnum.

Tri fouez a gaver : 200, 250 ha 300 greunenn (12,96, 16,20 ha 19,44 gram). Efedus eo ar munision betek ouzhpenn 1.500 metr gant ur boled 300 greunenn.

## Implij
Ouzhpenn 30 vro a ra gant ar munision-mañ en o fuzuilhoù-resisted, ar Rouantelezh-Unanet en o zouez.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Emgann Arawe

**Emgann Arawe** (brudet ivez evel **Operation Director**) a oa bet stourmet etre nerzhioù lu ar Gevredidi ha re Impalaeriezh Japan e-kerzh Kampagn Preden-nevez e-pad an Eil Brezel-bed. An emgann a oa bet ul lodenn eus an Oberiadur-brezel Cartwheel. Ar pal a oa harpañ, dre sevel un taol diduellañ dres a-raok, an dilestradeg war Cape Gloucester e fin miz Kerzu 1943. 

Nerzhioù lu Japan a oa o c'hortoz un dagadenn Gevredet e kornôg Preden-Nevez hag a oa o kreñvaat al lec'h difennerezh pa oa bet dilestradeg ar Gevredidi en Arawe d'ar 15 a viz Kerzu 1943. Goude ur mizvezh emgannoù gant ehanoù lies e oa bet kaset ar Japaniz kuit gant ar Gevredidi.
Le Mirouer de la Mort

***Le Mirouer de la Mort*** zo ur varzhoneg aozet e krennvrezhoneg klasel gant Jehan an Archer Coz e 1519.

E 1575  e voe moullet ar skouerenn nemeti a zo deuet betek ennomp.

Moullet eo bet al levr e manati Sant Frañsez Cuburien (*Saint-François de Cuburien*) a oa war glann gleiz an Dosenn, hiziv e Sant-Martin-war-ar-Maez, unan eus an tiez-moullañ kentañ a zo bet staliet e Breizh.

Hiziv an deiz e vez miret al levr e rann al levrioù ral ar BnF (*Bibliothèque nationale de France*).

## Aozer
E dibenn al levr, war tu-gin ar follenn 71, e lenner : « An Leffr man á voe composet en bloaz 1519 Gant Mæstre IEHAN an Archer Coz á parhos Ploegonuen. Hac á voe Imprimet, E ,S,Frances *CVBVRIEN*, En Bloaz M,ccccc,Lxxv » 
E parrez Plougonven edo Mestr Jehan an Archer Coz (eleze "henañ", evit e ziforc'hañ diouzh e vab) o chom. Moarvat en devoa brezhonekaet e anv gallek, *Larcher*, ur familh moullerien e Naoned abaoe ar 

## Danvez
Amañ ez eus kaoz eus ar pezh a c'hoarvez goude tremenvan an den, evel ma lenner war bajenn gentañ al levr : « [...] est trecté des quatre fins de l'home : c'est á scauoyr de la Mort, du dernier Iugement, du tres-sacre Paradis :& de l'horible Prison de L'enfer :& ses Infinis Tourments.*En Maru, en Barn, en Iffern yen, preder map dē, ha na enoe.**Ha nepret nep lech ne pechy, gat lacquat da spy en ty Doe.* »
Merkit n'eus ket anv a nep purgator.

Adalek ar Grennamzer, *mirouer* ("melezour") a raed e galleg en Iliz eus un dastumad skridoù kentelius. Hep mar ebet ez eo bet aozet oberenn J. an Archer da heul unan goshoc'h, *Quattuor novissimorum liber de morte* gant Gerardus de Vliederhoven († ~1402).

## Skrid
Ur varzhoneg 3 602 werzenn enni eo *Le Mirouer de la Mort*, an holl gant enklotennoù. E brezhoneg penn-da-benn eo ar varzhoneg hir-se ; e galleg avat eo titloù ar pennadoù. Seizh rann zo d'al levr.
*Diditl (rakskrid) : gwerzennoù 1-30.
**Diuision du livre* : 31-58.
**Chapitre I – De la mort corporele.* : 59-582.
**Chapitre II – De la seconde fin de l'home, qui est le dernier et le peremptoyre Iugement de Nostre Seigneur.* : 583-1954.
**Chapitre III – De la troysiesme fin de l'home qui est L'enfer breparè par la Iustice de Dieu, aux Diables, et les obstines en leur Pechè et Malice.* : 1955-2702.
**Chapitre IV* – *De la Gloire, De Paradis.* : 2703-3566.
**Conclusion du livre.* : 3567-3602.

## Levrlennadur
*  Levr orin niverelaet war Gallica
*   Ernault, Émile (embannet, troet e galleg hag addispleget gant). *[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6528263n/f11.item Le Mirouer de la Mort – Poème breton du XVI<sup><small>e</small></sup> siècle]*. Paris : H. Champion, 1914
*  Le Berre, Yves. *Le Mirouer de la Mort*. Brest : Éditions du CRBC, 2023 

## Liammoù diavaez
*  *[http://www.infobretagne.com/plougonven-miroirdelamort-larcher.htm Plougonven : Miroir de la Mort (de Larcher)]*, studiadenn, InfoBRETAGNE

## Notennoù ha daveennoù
Valhermoso

**Valhermoso** ( *saonenn gaer*)  zo un anv-lec'h spagnolek.

; Kumunioù:
* Valhermoso de la Fuente, e proviñs Cuenca
* Valhermoso, e proviñs Guadalajara

## Pennad kar
*Valfermoso
Dawid Jung

**Dawid Jung** (ganet d'an 17 a viz Genver 1980 e Kłecko) zo kaner opera polonat, barzh, skrivagner, buruteller lennegezh ha teatr, embanner hag aozer sevenadurel, istorour, mouller ha dezigner roudoù sevenadurel.

Dreist-holl e oa rener Mirdi Polonat an Ograoù Elektronek ha pennskridaozer ar gazetenn sevenadurel polonek: "Zeszyty Poetyckie". Evit e labour arzel, skianel ha sevenadurel en deus resevet meur a c'haredon, evel da skouer :
Medalenn Juliusz Słowacki (2009), Medalenn ar Sevenadur Yaouank (ar skrivagner kentañ o resev ar garedon-se e oa Stanisław Barańczak) (2014), Medalenn Bodadeg ar Milved e Gniezno (2014), Priz ar Gazetennerien Yaouank (roet gant Kevredigezh Kazetennerien Polonia) (2016), ar Priz Magellan (2016), Medalenn Bolesław Leśmian (2017), "Dellid Sevenadur Polonia" (2018), ar Priz Lennegezh hag Istor "Identitas" (2019), Medalenn ar Varzhoniezh Yaouank (2019), Medalenn "Gward Lec'hioù ar Memor Broadel" (2020), Kroaz Sant Yann-Baol II (2021), Kroaz Ofiser ar C'hroaz Du Polonat (2021), Medalenn Kantved an Dizalc'hiezh Adtapet (2022), Dellid Kevredigezh Skrivagnerien Polonia" (2023). Abaoe 2023 ez eo eilprezidant Kevredigezh ar Skrivagnerien Bolonat e Poznań.

## Oberennoù
* *312685 powodów* (2006)
* *Wierszopisowie Kłecka w latach 1590–1623. Przyczynki do historii kultury staropolskiej* (2012)
* *Gdańskie hymny Jakuba Gembickiego* (2014)
* *Poemat o mówieniu prawdy* (2014)
* *Glosy* (2017)
* *Polska, ulubiona masochistka Europy* (2017)
* *Karaoke* (2018)
* *Legendy królewskiego miasta. Z przekazów ustnych zebrał i opracował Dawid Jung* (2018)
* *#SPAM* (2020)
* *Ostatni rybałci polszczyzny. Poeci ludowi XIX wieku związani z Ełkiem* (2020)
* *To je wiôldżé. Antologia poetów kaszubskich okresu międzywojennego* (2020)
* *Legendy zamku ełckiego* (2021)
* *Szlak. Znani Nieznani* (2021)
* *Szczecińskie legendy* (2023)

## Liammoù diavaez
* Dobosz, Józef (2016). *Dzieje Gniezna pierwszej stolicy Polski*. Poznań: Adam Mickiewicz University in Poznań. ISBN 9788363047993
* Gałuszka, Jacek, Maroszczuk, Grażyna, Nęcka, Agnieszka (2010). *Leksykon. Pisma kulturalne w Polsce po 1989 roku*. Katowice: University of Silesia in Katowice. ISBN 978-83-7164-634-8
* Klary, Beata (2014). *Rozmowy z piórami 2*. Toruń: Scientific Publishing House Adam Marszałek. ISBN 9788380190023
* Miazak, Monika (2003). *Ponad granicami. Collegium Europaeum Gnesnense 2000-2003* (*Above the Divisions. Collegium Europaeum Gnesnense 2000-2003)*, Gniezno: Collegium Europaeum Gnesnense. ISBN 8391877892
* Woźniak, Bartosz (2021). *W tym samym języku. Szkice o twórczości autorów Biblioteki Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.* Kraków: Stowarzyszenie Pisarzy Polskich. ISBN 978-83-961567-7-8
1st Marine Division

Ar **1añ rannarme Marine** (*1st Marine Division* ha berraet en *1st MARDIV*) a zo ur rannarme eus an United States Marine Corps diazezet er Marine Corps Base Camp Pendleton, e Kalifornia. An unvez stourm war zouar eo eus ar I Marine Expeditionary Force (I MEF). Bez eo ar c'hoshañ ha brasañ divizion er servij en United States Marine Corps. Un nerzh stourm 22 000 soudard eo. Unan eus an tri divizion oberiant en USMC eo hiziv gant rolloù lies, nerzh-kas ha stourm war zouar. Lesanvet eo "The Old Breed".
## Lod izili brudet
* John Basilone
* Carlos Hathcock
* Robert Leckie
* Eugene Sledge
* Chesty Puller
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel an USMC
Valfermoso

**Valfermoso** zo un anv-lec'h e Spagn, e proviñs Guadalajara.

* Valfermoso de las Monjas, kêriadenn e kumun Ledanca
* Valfermoso de Tajuña, kumun

## Pennadoù kar
*Valfermosa
*Valhermoso
Impalaeriezh trevadennel Danmark

**Impalaeriezh trevadennel Danmark** eo an trevadennoù (*De danske kolonier* e daneg) he deus bet Danmark, adal 1536 betek 1953, en Afrika, Azia, Europa ha Norzhamerika.

## Istor
Ar roue Christian IV Danmark,  anezhañ Roue div rouantelezh Danmark ha Norge,  a roas lusk d'an trevadenniñ danat er XVIvet kantved.

### [[Iskevandir Indez]]
Trevadenn gentañ Danmark e-maez Europa a voe diazezet e su iskevandir Indez e Trankebar. Meur a hini all a voe digoret etre ar XVII hag an .

E 1755 e taolas Danmark he dorn war gêriadenn Serampore (Frederiksnagore), ha diwezhatoc'h war gêrioù Achne ha Pirapur, ur 25 km en hanternoz da Golkata.

E 1829 e voe digoret ur skol-veur danat e Serampore, bepred digor hiziv.

E 1845 e voe gwerzhet Trankebar hag ar c'hêrioù all da Impalaeriezh Breizh-Veur. 

E 1868 e voe gwerzhet dezhi an Inizi Nikobar.

### [[Afrika]]
En Afrika e talc'he Danmark un toullad kreñvlec'hioù, e Ghana (Osu, a voe adanvet  Christiansborg, Takoradi). E 1850 e voent gwerzhet holl da Vreizh-Veur, ma'z ejont d'ober ar Goldcoast, un drevadenn vreizhveuriat.
Tajuña

Ar stêr **Tajuña** (diwar an anv latin *Tagonius*) zo ur stêr eus Kastilha, adstêr d'ar Jarama, a zo adstêr d'an Tajo. Redek a ra dre broviñsoù Guadalajara ha Madrid. 

Eieniñ a ra e Maranchón (Guadalajara), er *Fuente del carro*, e-kichenik kêriadenn Clares. 

## Pennadoù kar

* Perales de Tajuña
CZ 457

Ar **CZ 457** zo ur garabinenn-vorailh produet gant an embregerezh Česká Zbrojovka. Kemeret he deus plas ar CZ 455 e katalog ar merk e 2019. Kambret eo e .22 Long Rifle, .22 Magnum pe .17 HMR, da lavaret eo kartouchennoù skoet war o zro. Ur rummad karabinennoù all eus ar merk, ar CZ 600, zo savet evit ar munisionoù skoet en o c'hreiz.

## Deskrivadur
Kanol ar CZ 457 a c'hell bezañ cheñchet aes ha lakaet en e blas kanolioù all eus ar merk savet evit munisionoù skoet war o zro. Implijet e vez kalz er sportoù tennañ abalamour m'eo brudet evit he resisted.

### Emdroadurioù e-keñver ar CZ 455
* Digoradur al loc'henn-gulasenn da 60° (e-lec'h 90°)
* Kanol ha boest-kulasenn tretet war-c'horre a-enep ar mergl
* Skoer savet evit gellet tennañ hep kartouchenn, hep ma vefe labezet
* Surentez war ar c'hostez (mod *push and shoot*)
* Bouton da ziskouez eo kambret ur munision
* Kargerioù a c'haller lakaat er c'harabinennoù CZ 452 ha CZ 455
* Draen a c'haller reoliañ (pouez etre 90 g ha 1500 g) ha bosennig etre 0,5 ha 5 mm

### Adstummoù
Meur a adstumm zo d'ar CZ 457. Disheñvel int peurliesañ abalamour da hirder o c'hanol, a zo 16 pe 20 meutad (412 pe 525 mm) e hirder war ar braz eus an adstummoù. Kanolioù skañv pe bonner a gaver. Ur c'houch a c'haller reoliñ eus 25 betek 200 metr a zo savet war adstummoù zo. Un diforc'h all etre an adstummoù eo danvez o lamm, a c'hall bezañ e koad pe e polimer.

## Er sevenadur
* An arm a c'haller implijout er c'hoari video *[[World of Guns: Gun Disassembly]].*

## Daveennoù
San Carlo ai Catinari

**San Carlo ai Catinari** (pe  *Santi Biagio e Carlo ai Catinari*) zo un iliz e Roma, en Italia, e leurgêr Benedetto Cairoli, e karter Sant'Eustachio.


SanCarloCatinari-Facciata01.JPG|Talbenn
San Carlo ai Catinari - Interior.JPG|Diabarzh
S Carlo ai Catinari - dida Indicazioni artistiche P1110514.jpg|Tres an iliz
SAKO

**SAKO, Limited** (eus ar finneg **Suojeluskuntain Ase- ja Konepaja Oy**) zo un embregerezh finnat hag a brodu armoù-tan ha munisionoù e Riihimäki (rannvro Kanta Häme) e su Finland. Perc'henn eo war an embregerezh armoù Tikka abaoe 1983. Perzh eo abaoe 2020 eus ar Beretta Holding.

## Istor
E 1919, daou vloaz goude ma vije disklêriet dizalc'hidigezh Finland diouzh Impalaeriezh Rusia, Servij Armoù Gward Sivil ar vro (***Suojeluskuntain Yliesikunnan Asepaja***) a zigoras un atalier en ur vraserezh kozh e Helsinki da gempenn fuzuilhoù rusian kozh evit ma servijfent d'ar vro nevez-c'hanet. E 1921 e teuas an atalier da vezañ ur stal brevez. Servij an Armoù a zilojas e 1927 d'un uzin munisionoù e Riihimäki. Adanvet e voe **SAKO** e 1931.

An embregerezh nevez a grogas da ezporzhiañ munisionoù da Sveden er bloavezhioù 1930 hag e produas kartouchennoù pistolennoù-mindrailher e-pad an Eil Brezel Bed. Goude ar brezel e produas armoù-tan evit ar siviled.

E 1983 e voe prenet Tikkakoski, un embregerezh armoù finnat all, gant SAKO. Implijet e vez c'hoazh anv Tikka evit produioù zo hiziv an deiz (karabinennoù Tikka T3 ha T1x da skouer).

E 1986 en em vodas Sako gant lodenn armoù an embregerezh Stad finnat Valmet, hag e teuas an embregerezh da vezañ Sako-Valmet. Adwerzhet e voe d'ar strollad Beretta Holding e 2000.

## Fuzuilhoù produet bremañ

### Merk ''Sako''
* Sako S20
* Sako 85
* Sako A7
* Sako TRG
* Sako Quad
* Sako Finnfire II

### Merk ''Tikka''
* Tikka T3x (meur a adstumm dezhañ)
* Tikka T1x (stummoù MTR, Hunter, UPR)

## Produioù kozh Sako (Europa)

## Liammoù diavaez
* Lechienn Sako
## Daveennoù
Niccolò Pomarancio

**Niccolò Circignani**, lesanvet **il Pomarancio**, ganet entre 1530 ha 1535 e Pomarance, e  proviñs Pisa en Toskana, ha marvet war-dro 1590, a oa ul livour italian maniérista, ha tad al livour Antonio Circignani, a oa lesanvet heñvel.
Smith & Wesson Model 17

Ar **Smith & Wesson Model 17** zo ur revolver c'hwec'h tenn kalibr .22 Long Rifle, dezhañ ur blatinenn un-ober ha daou-ober, produet gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson. Savet eo tro-dro d'ar stern K, ment krenn ar merk.

## Istor
Dont a ra ar Smith & Wesson 16 ha 17 eus revolverioù ar bloavezhioù 1930 ha 1940. Ar revolver K-32 Masterpiece, savet e 1935, a oa kambret e .32 S&W Long. Harzet eo bet produiñ an arm e-pad an Eil Brezel-bed. E 1947 e voe produet adarre ha lakaet e gwerzh asambles gant ur stumm kambret e .22 LR, ar K-22 Masterpiece. Hemañ zo deuet da vezañ ar Model 17 goude.

Dilezet e oa bet ar Model 16 gant ar merk e 1983 dre ma ne oe ket poblek ken ar c'halibr .32 S&W Long. Chomet e oa a-sav produiñ ar Model 17 e 1998 abalamour e felle d'ar merk produiñ nebeutoc'h a armoù enne dir glasaet.

## Perzhioù
Ar Model 17 zo dezhañ ur vizerez a c'haller reoliañ hag ur viz war beg ar c'hanol mod Patridge. Soñjet eo bet evel ur revolver sport hag e c'halle bezañ prenet er bloavezhioù 1960 gant tri opsion, an "Tri T" : Target Trigger, Target Hammer ha Target Grips. Hirderioù standart ar c'hanolioù a oa 4" (101,6 mm), 6" (152,4 mm) ha 8 3/8" (212,7 mm). Ar Model 17-6, 4" e ganol, ne weler ket alies peogwir e oa ar Model 18 tost heñvel outañ, dezhañ ur c'hanol 4" ivez.

## Stummoù all
* Smith & Wesson Model 18
* 22 Combat Masterpiece
* Smith & Wesson Model 617
* Smith & Wesson Model 53

## Bremañ
Smith & Wesson zo adkroget da broduiñ ar revolver-mañ e 2009 dindan an anv **Model 17 Masterpiece** abalamour da gresk ar goulenn war revolverioù mod-kozh ar merk, evel ur pemzek arm kozh bennak savet ganto. Hiziv an deiz e vez gwerzhet dindan ar stumm Model 617.

## Daveennoù
Poull-neuial Saint-Georges

Ar **[[Poull-neuial|poull-neuial]] Sant Jord** (*piscine Saint-Georges* e galleg) a zo ur poull-neuial e kreiz-kêr Roazhon, e departament Il-ha-Gwilen. Savet e voe etre 1923 ha 1926.
Abanilla

**Abanilla** (hogen ** Favanella** e katalaneg)  zo ur  gumun eus Spagn e Rannvro Murcia, tost d'an harzoù gant proviñs Alacant ha Kumuniezh Valencia. E 2022 e konted 6146 a dud o chom enni.
Kazetenner

Ar **gazetennerien** zo tud hag a glask titouroù, keloù a-ziwar ur sujed dre ar stumm son, testennoù pe skeudennoù. Ar pal zo dont a-benn da zisplegañ ur sujed pe darvoud bennak en un doare eeun d'ar brasañ niver. 

## Kazetennerien
Un enklask bedel e-touez 27 500 kazetenner e 67 bro e 2012–2016 en doa roet an disoc'hoù-mañ:
* 57 anezho zo paotred
* oad keitat : 38 vloaz
* bloavezhioù skiant-prenet labour : 13
* live studioù : 56% o deus un diplom lise; 29% un diplom skol-veur
* 80% anezho a labour leun amzer
* 50 % a labour evit kazetennoù paper, 23% evit ar skinwel, 17% evit ar radio, ha 16% war internet.

## Skeudennoù

Restr:Pn-telekanal-1998-staff.jpg|Ur rener abadennoù o reiñ urzhioù d'ur skipailh kazetennerien skinwel, 1998.
Restr:RFA reporter Helmand.jpg|Ur c'hazetenner oc'h atersiñ un den e Helmand, Afghanistan, 2009.
Restr:WW Toronto 2012 - Rachel Simmons 01 (6997586216).jpg|Ur gazetennerez eus Naked News gwisket e Leia Organa oc'h atersiñ ur c'hosplayerez, 2012.
Restr:InterviewAT.jpg|Kazetenner e-kerzh un atersadenn eus Boris Johnson pa oa Maer Londrez, 2014
Restr:FIL 2018 - Championnat national des bagadoù - France 3 Bretagne 02.jpg|Atersadenn Leslie Le Gal (penn Sonerion) gant Mael Gwenneg .
Restr:Movie camera, war correspondent Fortepan 73891.jpg|Kazetenner alaman eus ar Propagandakompanie e servij ar propaganda brezel.
Departamant León

**Departamant León** zo unan eus departamantoù Nicaragua, e kornôg ar vro,ha  kêr León eo ar pennlec'h anezhañ.

Er c'hreisteiz hag er mervent eo bevennet gant ar Meurvor Habask, er gevred gant Lenn Managua

Rummad :Departamantoù Nicaragua
León (Nicaragua)

** León** eo kêr-benn departamant León e Nicaragua, hag ar penn-lec'h anezhañ.

Rummad :Kêrioù Nicaragua
Displeger verboù brezhoneg

Ar raktres **Displeger verboù brezhoneg** (Displeger.bzh) zo ul lec'hienn internet savet gant An Drouizig evit bodañ an holl verboù e brezhoneg.

## Diorren
* Al lec'hienn a zo war ziorren abaoe 2018.

## Istor
D'an 25 Even 2021 e oa bet roet lañs d'al lec'hienn Displeger.bzh, dre internet hepken.

Lakaet eo bet ar gaoz war **Displeger.bzh** gant Brezhoweb en o c'hronikenn viziek **[[Deiziataer ar miz]]** d'ar 1 Gwengolo 2021.

## Pal
Daou bal a zo d'ar raktres-mañ:
# bodañ holl verboù ar brezhoneg en ur zeskrivañ anezho er gwellañ ma c'heller.
# kinnig displegadurioù en holl rannyezhoù standardekaet ar brezhoneg.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Displeger.bzh
* Kronikenn Brezhoweb Deiziataer ar miz ar 1añ a viz Gwengolo 2021
*Tarzh an Displeger
Fatberg

Ur **fatberg** zo un dolzennad lastez bras-kenañ en ur skarzhaj. Abaoe pell zo eo kudennus ober gant an danvezioù-se, met nevesoc’h eo ar ger *fatberg*.

## Kenaoz
An darn vrasañ eus ur fatberg zo traoù nann-biodic’hradus evel lienennigoù naetaat, ha kavout a reer ivez lard hag eoul.

## Efedoù
Gallout a ra ur fatberg stankañ ur rouedad skarzhaj, evel m’eo c’hoarvezet dija e Londrez, New York, Denver, València ha Melbourne. Abalamour da se e c’hell lastez bezañ diskarget en endro hep bezañ tretet.

Danvez ur fatberg a c’hell bezañ adimplijet: diwar ur fatberg kavet e Whitechapel (Londrez) ez eus bet fardet bevdrelosk.

## Daveoù
Lunedenn (arm-tan)

Ul **lunedenn** a zo ur benveg a vez montet war fuzuilhoù pe karabinennoù evit gwelet ar sibl a-bell. Implijet e vez er sportoù tennañ, en armeoù hag evit chaseal.

## Istor

Goude taolioù-esae adalek ar XVII kantved e voe ijinet al lunedenn vodern kentañ evit ar fuzuilhoù etre 1835 ha 1840 e Stadoù-Unanet Amerika. Deskrivet e oa el levr *The Improved American Rifle*,  skrivet e 1844. Savet e oa bet gant Morgan James, un armeurer eus Utica (stad New York), diwar soñj hag alioù un ijinour saoz ha stadunanat, John R. Chapman.

E 1855 e krogas al lunedour William Malcolm eus Syracuse (stad New York) da broduiñ e lunedennoù en ur lakaat warne ostilhoù da reoliañ anezhe. E lunedennoù ha reoù graet gant ar bravigour L. M. Amidon (Vermont) a zeuas da vezañ lunedennoù standart ar *[[Sniper|sniperien]]* gentañ e-pad Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika.

## Mont en-dro

Sifroù a vez implijet da zeskrivañ he ferzhioù nesañ : ul lunedenn *6-24x50* a sinifi e c'hall brasaat an traoù etre 6 ha 24 gwech hag eo 50 mm treuzkiz he gwerenn. Nozelennoù reoliñ a gaver war ul lunedenn :

* nozelenn reoliñ an driv, a-zehou alies ;
* nozelenn reoliñ an uhelder, a-us alies ;
* a-wechoù e kaver war al lunedennoù resisañ un nozelenn reoliñ evit an oleeunad, war an tu kleiz peurliesañ.

An nozelennoù reoliñ evit an driv hag an uhelder a zo meur a g*click* dezhe. Pep *click* a dalv e vez diblaset ar stok war ar sibl eus ur serten hirder, eztaolet e milimetroù evit al lunedennoù MRAD (a ra gant ar sistem metrek) pe e meutadoù evit ar re MOA (a ra gant ar sistem imperial). Ul lunedenn a ranker reoliñ he "foent zero" a-raok implijout anezhi, da lavaret eo ober e doare ma vefe tennet war ar poent bizet pa lakaer kreiz ar c'hroazlin warnañ.

## Kroazlin

Ur **c'hroazlin** a zo ur stumm a weler pa seller dre al lunedenn. Ur groaz a c'hall bezañ evit al lunedennoù simplañ. War ar re luzietañ e vez dereziet ar c'hroazlin. Talvoudus eo da chaseourien zo pe d'ar soudarded evit gouzout pegen pell emañ ar pezh a welont.

## Daveennoù
International Shooting Sport Federation

An **International Shooting Sport Federation** (**ISSF**, *Kevread etrebroadel ar sportoù tennañ*) a ren er bed war ar sportoù tennañ olimpek, ha war un nebeud sportoù tennañ nann-olimpek. Savet e oa bet e 1907 dindan an anv *Union Internationale de Tir* (UIT). E München (Alamagn) emañ sez an ISSF.

Kevredadoù sportoù tennañ Breizh zo izili an ISSF dre hanterouriezh kevredad gall ar sportoù tennañ (*Fédération Française de Tir).*

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn an ISSF
*  Kevredad Sportoù Tennañ rannvro Breizh
*  Kevredad Sportoù Tennañ Liger-Atlantel
Uceda

**Uceda** zo ur gumun  e proviñs Guadalajara, en Kastilha-La Mancha. 3048 a dud a oa o chom er gumun e 2022.

Teir bourc'h zo er gumun: Uceda, Caraquiz ha Peñarrubia.
Helena Bonham Carter

**Helena Bonham Carter** CBE, ganet d'ar 26 a viz Mae 1966, zo un aktourez saoz. Brudet eo bet gant he rolloù e filmoù "blockbuster", dreist-holl dramaoù. Enoret eo bet gant prizioù lies ha lakaet he anv evit meur a briz, evel ar British Academy Film Awards hag an International Emmy Award, ha div wech evit daou Academy Awards, pevar British Academy Television Awards, pemp Primetime Emmy Awards, ha nav Golden Globe Awards.

Bonham Carter a zo deuet war-wel o c'hoari Lucy Honeychurch en A Room with a View (1985) hag ar benndudenn en Lady Jane (1986).
Urzh an Impalaeriezh Vreizhveurat

**Order of the British Empire** (brezhoneg: **Urzh an Impalaeriezh Vreizhveurat**) eus e anv leun **The Most Excellent Order of the British Empire**, zo anv un urzh marc'hegiezh saoz, da enoriñ degasadennoù evit an arzoù hag ar skiantoù, labourioù gant aozadurioù a garitez, ha servijoù foran. Savet e oa bet d'ar 4 a viz Even 1917 gant ar roue George V. Pemp klasad zo, kement evit an drevourien hag evit ar soudarded ; an daou skourr pouezusañ en urzh a laka an dougerien da vezañ pe marc'heg evit ar baotred pe itron evit ar merc'hed.
Villegas (Burgos)

**Villegas** zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Burgos, e kumuniezh emren Kastilha ha León.  94 a dud a oa enni o chom e 2022.
Villegas

**Villegas**  zo un anv-lec'h spagnolek. 

## Lec'hioù
; en Arc'hantina: 
* Villegas (Buenos Aires), kêr e proviñs Buenos Aires 
* Partido de General Villegas, partido e proviñs Buenos Aires

; en Spagn: 
* Villegas (Burgos), kumun e proviñs Burgos, e Castilla y León

## Tud
* Rafael Villegas (1875-1936), ofiser spagnol
Robbie Kay

**Robert Andrew Kay** zo un aktor saoz bet ganet d'an 13 Gwengolo 1995 e Hampshire, e Bro-Saoz.

## Liammoù diavaez

* Robbie Kay — IMDb
Kingdom of Heaven

**Kingdom of Heaven** zo ur film istorel stadunanat embannet e 2005, filmaozet ha produet gant Ridley Scott ha skrivet gant William Monahan. An aktourien eo Orlando Bloom, Eva Green, Jeremy Irons, David Thewlis, Brendan Gleeson, Marton Csokas, ha Liam Neeson.

Ar film zo diazezet en un doare damfaltaziek war an Trede Kroaziadeg, gant ur sell spisoc'h war  Balian eus Ibelin en doa stourmet da difenn Rouantelezh Jeruzalem a-enep ar Sultan ayyoubid Saladin.

Filmet eo bet ar film en Ouarzazat, e Maroko, hag e Bro-Spagn, e Loarre (Huesca), Segovia, Ávila, Palma del Río hag e Sevilla er Casa de Pilatos hag en Alcázar. Ar film a oa bet embannet d'ar 6 a viz Mae 2005 gant 20th Century Fox, degemeret eo bet etre a-fed burutelladennoù. 

Rastellet en deus 218 milion $ dre ar bed. D'an 23 a viz Kerzu 2005, Scott en doa lakaet embann un stumm hir, hag a voe lesanvet gant an arvesterien evel ar *stumm peurvat*.
Valmala (Italia)

**Valmala** a oa ur gumun eus Piemonte en Italia. Er bloaz 2007 e oa 63 a dud o chom enni. E 2019 e voe staget ouzh kumun Busca.
Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives

Ar **Commission Internationale Permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives** (anvet boaz **C.I.P.**) *(Bodad etrevroadel pad evit amprouiñ an armoù-tan hiniennel*), zo un aozadur dreistbroadel savet e 1914 gant Joseph Fraikin. E gendivizad diwezhañ a zo bet sinet gant pevarzek Stad e 1969. E Belgia emañ skouerenn orin an diell-mañ.

## Palioù
Ar C.I.P. a sav reolennoù evit lakaat amprouadennoù boutin etre ar broadoù war an armoù-tan hiniennel hag o munisionoù, evit ma vo kemm-ouzh-kemm doareoù-labour o eskemmezioù amprouiñ ha talvoudus o stampilhoù-amprouiñ en holl vroadoù. Gant se e vez aesaet ar c'henwerzh armoù ha munisionoù ha bihanaet ar riskl gwallzarvoudoù.

## Mont en-dro

Bep daou vloaz en em vod ar C.I.P. en unan eus ar broioù ezel. An divizoù votet a rank bezañ peurwiriekaet gant ar broioù-mañ ha dont da vezañ lezennoù enne. Burev-pad ar bodad a zo en *École royale militaire* e Brusel. Pep Stad ezel he deus ur strollad-labour enni renerien an eskemmezioù-amprouiñ ha meur a zen barrek war an armoù-tan. Budjed mont en-dro ar C.I.P. eo 10.000€ bep bloaz a-berzh pep Stad ezel.

Pa sav ur produer-armoù un doare arm pe ur munision nevez e vez amprouet e arnodva ar C.I.P. e Brusel evit termeniñ e berzhioù teknikel. Ur fichenn a vez savet war an dafar, warni muzulioù an dafar nevez ha roadennoù teknik : evit ar munision eo da skouer gwask ar gazoù produet, tizh mont er-maez e beg ar c'hanol pe e energiezh.

Gellet a ra ivez ar C.I.P. amprouiñ galloud-herzel danvezioù 'zo d'ar boledoù diwar-c'houlenn embregerezhioù a bep seurt.

## Stadoù ezel
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Stadoù-Unanet Amerika zo dezhe ur statud arsellerien. Eno eo ar **SAAMI** *(Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute)* a ra war-dro al labour amprouiñ an armoù-tan. Kenlabourat a ra ar SAAMI hag ar CIP evit ma vo doujet ouzh ar memes normoù er bed.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar CIP
*  Lec'hienn ar SAAMI

## Daveennoù
Jacques Doriot

**Jacques Doriot** (ganet d'ar 26 a viz Gwengolo 1898 hag aet da Anaon d'an 22 a viz C'hwevrer 1945) a oa ur politikour gall. Komunour da gentañ, troet e oa d'ar faskouriezh goude-se betek kenlabourat gant an Trede Reich e-kerzh an Eil brezel-bed.
## Marv
Mervel a reas d'an 22 a viz Meurzh 1945 pa voe tennet war e oto gant nijerezioù Kevredet (saoz war a seblant). Evit lod izili eus ar PPF e-pad o frosezioù goude Dieubidigezh Bro-C'hall e oa bet embannet e oa un taol gant an Alamanted.
Alvaro

**Alvaro**  pe **Álvaro**,  zo un anv-bihan spagnolek pe portugalek, a orin germanek. 

## Tud
* Álvaro Arbeloa, melldroader spagnol
* Álvaro Cunhal, politikour portugugalat
* Álvaro Cunqueiro, skrivagner galizat
* Álvaro das Casas, skrivagner galizat
* Álvaro de Luna, anv meur a zen
* Álvaro Faria, echedour portugalat
* Álvaro Morata, melldroader spagnol
* Álvaro Mutis, skrivagner kolombian
* Álvaro Obregón, prezidant Mec'hiko (1920-1924)
* Álvaro Pino, marc'hhouarner galizat
* Álvaro Siza, tisavour portugalat
* Álvaro Vázquez, melldroader spagnol
Gwezenn Judea

**Gwezenn Judea**, *Cercis siliquastrum* he anv latin, zo ur wezenn vihan gouezhidik er c'herentiad Fabaceae hag a zo heverk dre ar bleunioù roz niverus a zeu warni en nevezamzer.

En Europa ar Su hag e rann gornôgel Azia e kresk. 

*Arbol del amor* ("gwezenn ar garantez") a reer anezhi e spagnoleg.


Albero_di_Giuda_-_primavera.JPG|Gwezenn Judea en nevezamzer
Aurélie Jean

**Aurélie Jean**, ganet d’ar  e Clamart (Hauts-de-Seine), zo ur stlennegourez hag embregerez c’hall.

## Ganedigezh ha stummadur
Ganet d’ar  e Clamart, Aurélie Hélène Marie Jean zo desavet gant he zud-kozh. Ober a ra e studi e skol-veur Pierre-et-Marie-Curie (aotreegezh war ar fizik hag ar mekanik), en École Normale Supérieure de Paris-Saclay (magistère war ar mekanik), hag en École Nationale Supérieure des Mines de Paris.

## Red-micher
Abaoe 2018 e vev etre ar SUA ha Bro-C'hall. Kuzuliañ, enklask, kelenn, ha skrivañ a ra diouzh e vicher.

Kendiazezerez ha renerez an embregerezh In Silico Veritas e New York, arbennikaet eo war an algoritmoù hag ar patromadur niverek.

E 2021 he deus kendiazezet DPEEX, ur startup arbennikaet war implijoù medisin an intent artifisiel a-zivout krign-bev ar vronn.

Renket eo bet gant ar gelaouenn Forbes e touesk an 40 Gallez levezonusañ er bloaz 2019.

## Levrlennadur
* *De l'autre côté de la machine : voyage d'une scientifique au pays des algorithmes*, Pariz, Éd. de l'Observatoire, dastumadur *De facto*, 2019, 205 p., 
* *L'apprentissage fait la force*, Pariz, Éd. de l'Observatoire, dastumadur *Et Après ?*, 2020, 205 p., 
* *Les algorithmes font-ils la loi ?*, Pariz, Éd. de l'Observatoire, dastumadur *Essais*, 2021, 224 p., 

## Enorioù
* 2019: marc’hegerez an Ordre national du Mérite.

## Daveoù
.300 Winchester Magnum

Ar gartouchenn **.300 Winchester Magnum**, anvet ivez **.300 Win Mag** pe **.300 WM** (**7,62 × 67 mm** er stumm metrek) a zo ur munision krouet e 1963 gant an embregerezh Winchester Repeating Arms Company. Deveret eo eus an .375 H&H Magnum kemmet evit resev ur boled kalibr .30.

En Europa hag e Norzhamerika e vez implijet kalz ar munision-mañ evit chaseal ar jiboez bras evel ar c'hirvi, hag ar gartouchenn implijetañ er c'harabinennoù gant ar chaseourien e Frañs. Er bloavezhioù 1980 e voe amprouet ha choazet ar gartouchenn-mañ evit ma vefe implijet gant Marines ar Stadoù-Unanet. Ur munision resis eo, implijet evit tennañ betek 900 metr.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Yann ar Gevell

**Yann ar Gevell** zo ur c'han-bale savet gant Olier Mordrel evel kanaouenn evit ar Bagadoù Stourm. Un droidigezh eo ar ganaouenn eus an hini alamanek *[[Der gute Kamerad]]*.

## Liammoù diavaez
* Yann ar Gevell war YouTube
* Ar pozioù
Dieubidigezh Bro-C'hall

**Dieubidigezh Bro-C'hall** (galleg: *Libération de la France*) a vez graet eus ar mare eus an Eil Brezel-bed etre Even 1940 betek Eost 1944. Ar pal e oa dieubiñ Bro-C'hall diouzh Alamagn an Trede Reich hag an holl nerzhioù a harpe Alamagn. Ur c'hemmesk eo etre obererezhioù diplomatek, politikel ha milourel gant nerzhioù ar Gevredidi, nerzhioù ar Frañs dieub e Londrez hag en Afrika, harpet gant ar Rezistañs.
Palazuelos (Sigüenza)

**Palazuelos** zo ur gêriadenn, e kumun Sigüenza, e proviñs Guadalajara, brudet e vonumantoù krennamzerel : ar mogerioù en-dro d'ar gêriadenn, al leurgêr, ar c'hastell.
Jarama

Ar stêr **Jarama** zo ur stêr hag a red dre greiz Spagn, hag unan eus pennañ adstêrioù an Tajo. 

Adstêrioù he deus : 
*war he lez dehoù, ar stêrioù Lozoya, Guadalix ha  Manzanares;
*war he lez kleiz:  ar Jaramilla, an  Henares hag an Tajuña.
Gabriel Attal

**Gabriel Attal**, bet ganet d’ar  e Clamart (Hauts-de-Seine), zo ur politikour gall.

## Yaouankiz ha stummadur
E dad, Yves Attal, a oa alvokad ha produer sinema. E vamm, Marie de Couriss, a oa implijet en un embregerezh produiñ.

Studiet en deus e Sciences Po Pariz, diplomet eo bet e 2012.

## Red-micher
Ezel eus ar Strollad Sokialour adalek 2006, harpet en deus Ségolène Royal e-kerzh he c’habalerezh evit dilennadeg prezidant ar Republik e 2007.

Adalek 2012 e labouras evit ministr ar Yec’hed Marisol Touraine, skrivañ a reas prezegennoù eviti.

E 2014 e tilezas ar Strollad Sokialour hag ec'h emezelas er strollad La République en Marche. Harpañ a reas Emmanuel Macron e-kerzh kabalerezh prezidant 2017.

E 2018 ec'h eas da zegemennour La République en Marche.

D’ar  e voe anvet da sekretour Stad e ministrerezh an Deskadurezh-Stad, an den yaouankañ o tapout hevelep karg.

D’ar  e voe anvet da vouezh aotreet ar gouarnamant.

D’an  e voe anvet da vinistr dileuriad ar C’hontoù foran.

D’an  e voe anvet da vinistr an Deskadurezh-Stad. Lañset en deus ur stourm a-enep an harellerezh er skolioù, ar pezh a oa bet graet a-enep dezhañ pa oa krennard.

D’an  e voe anvet da gentañ ministr war-lerc'h Élisabeth Borne.

D'an 8 a viz Gwengolo 2024 e ro e zilez evel kentañ ministr, erlec'hiet eo gant Michel Barnier d'ar 5 a viz Gwengolo 2024.

## Buhez prevez
En ur c’houblad eo bet gant ar politikour Stéphane Séjourné etre 2017 ha 2022, un EKAG etrezo.

Pa oa krennard eo bet harellet abalamour d’e heñvelrevelezh gant e gamarad skolaj Juan Branco.

## Daveoù
Lozoya

**Lozoya** zo un anv-lec'h hag un anv-stêr e Spagn.

## Lec'hioù
;Kumunioù e Kumuniezh Madrid
*Lozoya (Madrid)
*Berzosa del Lozoya
*Buitrago del Lozoya
*Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
*Villavieja del Lozoya

## Stêr
*Río Lozoya, adstêr d'ar Jarama

## Tud
*Emilio Lozoya Thalmann (*1948), politiker mec'hikan
*Emilio Lozoya Austin (*1974), poliker mec'hikan, mab da Emilio Lozoya Thalmann
*Jesús Lozoya Solís (1910-1983), mezeg ha politiker mec'hikan
*Jorge Alberto Lozoya Legorreta (*1943), diplomat mec'hikan
*Xavier Lozoya Legorreta (1945-2022), mezeg mec'hikan
Palazuelos

**Palazuelos** zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a gumun e Spagn.

* Palazuelos de Eresma, e proviñs Segovia
* Palazuelos de Muñó,‎ e proviñs Burgos
* Palazuelos de la Sierra, e proviñs Burgos

;ranngumunioù
* Palazuelos (Sigüenza), e Sigüenza, e proviñs Guadalajara, brudet e vonumantoù
* Palazuelos de Villadiego, en komark Odra-Pisuerga (Burgos)
* Palazuelos de Cuesta Urria, en komark Las Merindades (Burgos)

## Hag ivez
* Asociación Cultural Murallas de Palazuelos
* Monasterio de Santa María de Palazuelos, entre Corcos del Valle ha Cabezón de Pisuerga  (Valladolid)
* Museo del Herraje de Palazuelos, mirdi

## Pennadoù kar
*Palazuelo
*Palacio
John Rhys-Davies

**John Rhys-Davies**, ganet d'ar 5 a viz Mae 1944, zo un aktour kembreat brudet evit rolloù Sallah er Frañchiz Indiana Jones ha Gimli en drilogiezh filmoù Aotrou ar Gwalennoù . Bet eo enoret o vezañ lakaet e anv teir gwech evit ar Screen Actors Guild Award hag enoret eo bet ur wech, ha lakaet eo bet ivez e anv evit ur Primetime Emmy Award.
Stéphanie Frappart

**Stéphanie Frappart**, ganet d’ar  e Plessis-Bouchard (Val-d'Oise), zo un dredeogez mell-droad c’hall.

## Red-micher
E 2019 eo anvet gant ar FIFA tredeogez evit Kip ar maouezed. D’an  eo dibabet Stéphanie Frappart evit tredeogiñ krogad ar 34 deiziad Ligue 1 etre an SC Amiens hag ar RC Strasbourg evel tredeogez kreiz, kentañ maouez da dredeogiñ ur c’hrogad Ligue 1. Bet eo dija kentañ tredeogez el Ligue 2.

E miz Ebrel 2022 eo dibabet evit tredeogiñ gourfenn Kib Bro-C’hall ar baotred.

D’ar  ez a Stéphanie Frappart da gentañ maouez da dredeogiñ ur c’hrogad e prantad gourfenn Kib Bed ar baotred, Costa Rica-Danmark.

## Enorioù
* Marc’hegez an Ordre national du Mérite (2019).

## Daveoù
Bobadilla

**Bobadilla** zo un anv-lec'h spagnolek hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù

* Bobadilla (La Rioja), e La Rioja (Spagn)
* Bobadilla del Campo, e proviñs Valladolid

;kêriadennoù en Andalouzia:
* Bobadilla (Antequera), en Antequera, en proviñs Málaga
* Bobadilla (Granada), e Granada, en proviñs Granada
* Bobadilla (Jaén),   en Alcaudete, en proviñs Jaén (Spagn)

## Tud
*Aldo Bobadilla, melldroader eus Paraguay
*Francisco de Bobadilla (1448-1502), barner ha besroue Kolombia
*Nicolás de Bobadilla (1509-1590), jeuist spagnol
*Raúl Bobadilla, melldroader en Arc'hantina
*Tomás Bobadilla (1785-1871), kentañ prezidant ar Republik Dominikan
Macharaviaya

**Macharaviaya**  zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga en Andalouzia.

## An anv
Ur *machar* zo ur seurt kêriadenn, un anv a gaver en ur gumun amezek, Almáchar.

## Kumunioù tro-dro
En hanternoz:  Almáchar hag Iznate; er reter: Iznate ha Vélez-Málaga, er c'hreisteiz : Vélez-Málaga ha Rincón de la Victoria; er c'hornôg : Moclinejo.
Parque natural de la Sierra de Grazalema

Ar Parque natural de la Sierra de Grazalema zo un dachenn naturel e kreisteiz Spagn, hanter e proviñs Cádiz ha hanter e proviñs Málaga en Andalouzia.