open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enez Tibidi

**Enez Tibidi** zo un enezennig en aber stêr ar Faou, e goueled morlenn Brest, e kumun an Ospital-Kamfroud. Pa vez tre gant ar mor e vez stag Tibidi ouzh an douar-bras. Ur maner zo war an enezenn.

## Istor
Hervez *Buhez sant [[Gwenole]],* e vije bet ar sant o sevel un ti-pediñ war an enezennig, pa oa deuet di da chom war-dro 485. Tri bloaz goude e vije aet d'ober e annez da Landevenneg, en tu all d'ar vrec'h-vor. *Insula Thopopegya* pe *insula Thopepigia* eo anv enez Tibidi er Vuhez latin-se.

### XXvet kantved
Perc'hennet e oa gant an tiegezh Bollore pa zegouezhas etre daouarn eskob Kemper ha Leon en 1935; mont a reas ar c'hastell d'ober skol gatolik.
Bidarrai

**Bidarrai** (*Bidarray* e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Baigorri, e Benafarroa, en Iparralde, tre war lez ar stêr Errobi hag an hent a gas eus Baiona betek Garazi. 

## An anv
Dont a rafe eus *bide* "hent" ha *gar(r)ai* "uhel". *Bidarraitar* a vez graet eus un annezad.

## Poblañs

## Skeudennoù

Bidarray Noblia Nive.jpg|Ar pont Noblia war ar stêr Errobi
Bidarray Fronton.jpg|Ar voger-bilota
Bidarray Eglise Détail.jpg|Tour an iliz


## Liammoù diavaez
Artzamendi

**Artzamendi** zo ur menez 931 m uhelder, uhelañ menez Lapurdi, en Iparralde, en Euskal Herria, er c'hreisteiz da Itsasu.
E Bro-C'hall, e departamant ar Pyrénées-Atlantiques emañ ent-ofisiel.

Un toullad peulvanoù zo warnañ, dreist-holl en ode Meatxe.

## An anv
Daou ster a vez roet d'an anv *Artzamendi* :
*"Menez an Arzh", diwar an euskareg *hartz*, "arzh", ha *mendi*, 'menez' ;
*"Menez ar Maesaer", diwar *artzain* "maesaer" ha *mendi*.


Itxassou_Artzamendi_03_08_2006.jpg|Iliz Itsasu, hag an Artzamendi adreki


## Liammoù diavaez
*    Artzamendi e Mendikat

## Notennoù
Duzunaritze-Sarasketa

**Duzunaritze-Sarasketa** (*Bussunarits-Sarrasqueta* en okitaneg; *Bussunarits-Sarrasquette* e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun e Nafarroa Izel en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz da Lekunberri.

Brudet eo abalamour ma'z eo enni, e Sarasketa, e oa ganet Beñat Exepare, a skrivas al levr kentañ en euskareg.

## Kumunioù amezek
* Gamarte ha Lakarra en hanternoz
* Buztintze-Hiriberri er gwalarn
* Hozta ha Ibarrola er reter
* Donazaharre er c'hornôg
* Lekunberri ha Ahatsa-Altzieta-Bazkazane er c'hreisteiz

## Liammoù diavaez
Kanton Lille-Kreisteiz

**Kanton Lille-Kreisteiz** (**' e galleg) a oa anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]] e departamant an [[Norzh (departamant)|Norzh]] hag er rannvro [[Nord-Pas-de-Calais]].
==Kumunioù==
**Kanton Lille-Kreisteiz''' a yae ul lodenn kumun Lille d'ober anezhañ.
Kanton Lomme

**Kanton Lomme** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.

## Kumunioù
**Kanton Lomme** a yae nav c'humun hag ul lodenn eus kêr-Lille d'ober anezhañ :
* Beaucamps-Ligny 
* Englos 
* Ennetières-en-Weppes 
* Erquinghem-le-Sec 
* Escobecques 
* Hallennes-lez-Haubourdin 
* Le Maisnil 
* Lille (lodenn)
* Radinghem-en-Weppes
* Sequedin

## Dilennidi
Kanton Pont-à-Marcq

**Kanton Pont-à-Marcq** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
## Kumunioù
**Kanton Pont-à-Marcq** a yae 15 kumun d'ober anezhañ:
* Attiches 
* Avelin 
* Bersée 
* Ennevelin 
* Fretin 
* La Neuville 
* Mérignies 
* Moncheaux 
* Mons-en-Pévèle
* Ostricourt 
* Phalempin 
* Pont-à-Marcq 
* Thumeries 
* Tourmignies 
* Wahagnies
Kanton Quesnoy-sur-Deûle

**Kanton Quesnoy-sur-Deûle** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
## Kumunioù
**Kanton Quesnoy-sur-Deûle** a yae 8 kumun d'ober anezhañ:

* Comines 
* Deûlémont 
* Lompret 
* Pérenchies 
* Quesnoy-sur-Deûle 
* Verlinghem 
* Warneton 
* Wervicq-Sud
Larraine

**Larraine** (*Larrau* en okitaneg, e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun e Kanton Atharratze-Sorholüze, e Zuberoa, en Iparralde, en Euskal Herria.

## Kumunioù amezek
* Altzai-Altzabeheti-Zunharreta ha Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine en hanternoz
* Etxebarre ha Ligi-Atherei er biz
* Mendibe er gwalarn
* Urdatx er reter
* Lekunberri er c'hornôg
* Otsagabia e Nafarroa Garaia, er c'hreisteiz
Kanton Lille-Kornôg

**Kanton Lille-Kornôg** a oa anezhañ betek 2014 ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
## Kumunioù
**Kanton Lille-Kornôg** a yae 5 kumun d'ober anezhañ:
* Lambersart 
* Lille (lodenn)
* Marquette-lez-Lille 
* Saint-André-lez-Lille 
* Wambrechies
Monumant da Yuzevien Europa drouklazhet

Ar **Monumant da Yuzevien Europa drouklazhet** (*Denkmal für die ermordeten Juden Europas* en alamaneg) zo ur monumant e kreiz-kêr Berlin, en Alamagn. Savet eo bet a-benn derc'hel soñj eus ar Yuzevien bet lazhet e-pad an Eil Brezel Bed.

Ar chanter a grogas d'ar 1 a viz Ebrel 2003, hag echuet e voe d'ar 15 a viz Kerzu 2004. D'an 10 a viz Mae 2005 eo bet digoret ez-ofisiel (d'an 12 e voe digor d'an holl), goude ur 15 vloaz bennak a sac'h-blev.
Gant an tisavour Peter Eisenman eo bet ijinet war un dachenn anvet *Ministergärten*. Eisenman a c'hounezas ar genstrivadeg (miz Du 1997) a oa bet aozet evit gouzout pe savour a vefe e karg. D'ar 25 a viz Even 1999 e voe asantet e raktres gant dilennidi ar Reichstag. Un dachenn eo ar monumant just a-walc'h, warni 2 711 maen-sonn war wel. An holl zo heñvel a-fet ment : 2,38 m hirder, ha 0,95m ledander. A-fet uhelder int holl zisheñvel, etre 0,2m ha 4,80m.
Pal ar savour a oa lakaat ar weladennerien diaes, ha diskouez un urzh netra denel ennañ. Dindan an dachenn-se ez eus ur greizenn ditouriñ, peder sal enni, evit ma c'hallfe ar weladennerien kaout muioc'h a ditouroù.

War-dro 3,5 million a dud o deus gweladennet ar monumant e-pad ar bloavezh goude ma vefe bet digoret, da lavaret eo war-dro 10 000 den bemdez. 


HolocaustMahnmalLuft.jpg|


Holocaust Mahnmal Berlin Stelenfeld.jpg|
holocaust-mahnmal.jpg|
Berlin - Holocaust Memorial 004.JPG|



## Liammoù diavaez
*  Sell dre loarell war WikiMapia]
*  Lec'hienn ofisiel
Ysbaddaden Pencawr

**Ysbaddaden Pencawr** (pe "Ysbaddaden Pennaeth y Cewri", da lavarout eo "penn ar gorred", pe **Ysbyddaden Bencawr**) eo anv ar ramz a zo tad Olwen en danevell Kulhwch hag Olwen‎ er Mabinogi. Hervez ur vojenn e ranko mervel pa zimezo e verc'h. 

Pa deuas Kulhwch hag e dud da c'houlenn dorn Olwen e voe graet un degemer a zoare dezhañ: taolet mein outo, ha tri goaf kontammet. Adtaolet an tri goaf da Ysbaddaden, ha gloazet an den: gant an hini kentañ eo gloazet e c'hlin, gant an eil e vruched, gant an trede e lagad, treuzet betek e gilpenn. 

## Levrlennadur
*Rachel Bromwich ha D. Simon Evans (gol.), *Culhwch ac Olwen* (Caerdydd, 1988)
Na Blascaodaí

Un enezeg eus Iwerzhon eo **Na Blascaodaí**, e-tal aod kontelezh Ciarraí. Inizi *Blasket* a reer anezho e saozneg. N'eus den ebet ken o chom war an inizi. Ar re ziwezhañ a oa o vevañ war an enezenn vrasañ, An Blascaod Mór, a oa bet degaset d'an douar-bras e 1953.

## An inizi
Setu amañ anvioù an inizi, en iwerzhoneg hag e saozneg :
*An Blascaod Mór (*Great Blasket Island*)
*Beiginis (*Beginish*)
*Inis Tuaisceart (*Inishtooskert*)
*Inis na Bró (*Inishnabro*)
*Inis Mhic Aoibhleáin (*Inishvickillane*)
*An Tiaracht (*Tearaght Island*)

## Brud
Brudet a-walc'h eo an enezeg abalamour d'ar skridoù savet gant tud eus an inizi o deus kontet penaos e oa ar vuhez enno gwechall : Tomás Ó Criomhthain (aozer *An tOileánach*), Peig Sayers (skrivagnerez *Peig*) ha Muiris Ó Súilleabháin (skrivagner *Fiche Blian ag Fás*).
Plymouth

**[[Plymouth]]** zo anv ur gêr eus mervent Bro-Saoz, a gaver ivez e meur a vro, diwar anv ar stêr Plym. 

## Bro-Saoz
*Plymouth (Bro-Saoz) (Aberplymm e kerneveureg). 
**Plymouth Sound, ar pleg-mor m'emañ kêr Plymouth.

#### 
*Plymouth, kontelezh Pictou, Skos Nevez
*Plymouth, kontelezh Yarmouth, Skos Nevez

## [[Enez Montserrat|Montserrat]]
*Plymouth (Montserrat), kêr-benn dilezet Enez Montserrat.

#### 
*Plymouth, California
*Plymouth, Connecticut
*Plymouth, Florida
*Plymouth, Illinois
*Plymouth, Indiana
*Plymouth County, Iowa
*Plymouth, Iowa
*Plymouth, Maine
*Plymouth County, Massachusetts
*Plymouth, Massachusetts, unan eus trevadennoù koshañ Europiz e Norzhamerika, al lec'h ma voe ijinet lid Thanksgiving 
*Plymouth, Michigan
*Plymouth, Minnesota
*Plymouth, Mississippi
*Plymouth (Columbus, Mississippi)
*Plymouth, New Hampshire
*Plymouth, New York
*Plymouth, North Carolina
*Plymouth, Ohio
*Plymouth, Pennsylvania
*Plymouth, Vermont
*Plymouth, West Virginia
*Plymouth, Wisconsin
*Plymouth, Juneau County, Wisconsin
*Plymouth, Rock County, Wisconsin
*Plymouth, Sheboygan County, Wisconsin
hag ivez:
*Plymouth Meeting, Pennsylvania
*Plymouth Notch, e Vermont

### Traoù all
*Plymouth (karr), ur c'harr-tan stadunanat, graet gant Chrysler Corporation adalek 1928&ndash;2001
*HMS ''Plymouth'', meur a lestr-brezel saoz
*USS ''Plymouth'', pevar lestr-brezel stadunanat
*Plymouth Brethren, ur c'hevredad relijiel
*Plymouth Gin, ur boeson

## Pennadoù kar
*New Plymouth
Bleddyn Fardd

**Bleddyn Fardd** (fl. 1268-1283) a oa ur barzh kembraek a zo bet unan eus gwellañ *Beirdd y Tywysogion* (Barzhed ar Briñsed).

Barzh e oa Bleddyn Fardd e lez Gwynedd, ar priñs Llywelyn ap Gruffudd. Gant Dafydd Benfras en doa deszket e vicher. Chom a ra 14 barzhoneg gantañ, 7 meulgan ha 7 chadennad *englynion*; 458 linenn en holl. Sevel a reas marvnadoù da Dafydd Benfras, Goronwy ab Ednyfed (distain Gwynedd) hag e vab Hywel ap Goronwy. Ceir yn ogystal marwnad i Gruffudd ab Iorwerth ap Maredudd o Fôn. Kanañ a reas ur meulgan da Rhys ap Maredudd ap Rhys.

Brudet dreist pep tra eo e varvganoù da Llywelyn ap Gruffudd hag e vreudeur Dafydd hag Owain Goch. Sevel a reas ivez 'Marwnad Tri Mab Gruffudd ap Llywelyn', bloaziet war-dro 1283.

## Levrlennadur
* Rhian M. Andrews (ed.), 'Gwaith Bleddyn Fardd', *Gwaith Bleddyn Fardd a beirdd eraill ail hanner y drydedd ganrif ar ddeg* (Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd, 1996). 
* J. Lloyd-Jones, 'The Court Poets of the Welsh Princes', Proceedings of the British Academy, 1948
Enzim

Un **enzim** a zo ur c'hatalizour biologel, ur volekulenn (protein pe TRN (evit ar ribozim) hag a zo gouest da fonnussaat a vilionoù reaktadurioù kimiek ar vetabolegezh e metoù ar c'helligoù pe etre ar c'helligoù. Mont a reont en-dro gant ur paoter munut ha dicheñch e vezont e dibenn ar reaktadur : katalizerioù biologel (pe biokatalizerioù) a vez graet diouto. Dizoloet eo bet an enzim kentañ gant Anselme Payen ha Jean-François Persoz e 1833. Diwar ar malt o deus puraet ur sustañs kizidik ouzh an tommder hag a oa gouest da hidrolizañ an amidon : Graet o deus diastaz diouti (etimologiezh : diastasis=dispartiañ) abalamour ma tispartie ar sukr eus an amidon.

Anvidigezh an enzimoù n'eo ket boutin c'hoazh met savet e vez peurvuiañ gant ur wrizienn tost d'an dindanad (*substrat* e galleg) pe da brodu ar c'hataliz ; ouzhpennet a vez an dibenn *"[[az]]"*'.
skouerioù: 
* Ar *glukoz oksidaz* a gataliz oksidadur ar glukoz.
* An*'amidon sintetaz* a gataliz sintezenn an amidon.

Un enzim zo ur protein hag evel an holl broteinoù e vez kevanaozet diwar an titouroù dalc'het en TDN pe e TRN virus zo. Ouzhpenn 3 500 enzim disheñvel a zo renablet.
Claire Bretécher

**Claire Marie Anne Bretécher** (Naoned, 17 a viz Ebrel 1940 - Pariz, 11 a viz C'hwevrer 2020) a oa un dresourez hag ur senarioerez bannoù-treset.

## Buhez
E 1963 e krogas gant ar vicher dre genlabourat gant René Goscinny. Etre 1965 ha 1966 e labouras evit ar gazetenn *[[Tintin (kazetenn)|Tintin]]*. Adalek 1969 e labouras evit ar gelaouenn *[[Pilote (kazetenn)|Pilote]]*, ma krouas an dudenn anvet *Cellulite*.

Etre 1969 ha 1971 e labouras evit ar gelaouenn *[[Spirou (kazetenn)|Spirou]]*. D'ar mare-se e kemmas he doare da dresañ, a droas da zamheñvel ouzh hini Reiser.

E 1972 e krouas *[[l'Écho des savanes]]* asambles gant Marcel Gotlib ha Mandryka. Perzh a gemeras ivez en ur gazetenn ekologour miziek anvet *Le Sauvage*. Adalek 1973 e krogas da labourat evit ar gelaouenn *[[Le Nouvel Observateur]]*. E 1981 e paouezas da genlabourat ganti, met er gelaouenn-se e voe embannet he bannoù_treset en-dro e-pad an hañv 2008.
Al lodenn vrasañ eus hec'h albomoù he deus lakaet embann hec'h-unan.

Ar prederour Roland Barthes (1915-1980) he lakaas da wellañ sokiologourez ar bloaz e 1976.

## Oberennoù
### ''Cellulite''
*1972 *Les états d'âme de Cellulite*
*1974 *Les angoisses de Cellulite*
### ''Les Frustrés''
*1975 *Les Frustrés*
*1977 *Les Frustrés* 2
*1978 *Les Frustrés* 3
*1979 *Les Frustrés* 4
*1980 *Les Frustrés* 5
### ''Agrippine''

### E-maez dastumad

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Diskouezva
## Notennoù
Ecce Homo

**Ecce Homo** (*Setu an den*) a vije bet gerioù Pontius Pilatus, prokulor pe gouarnour roman Judea, hervez skrid latin ar Vulgat, pa ginnigas Jezuz d'an engroez, gant e gurunenn spern. 

Hervez an destenn orin, hini Aviel Yann e henc'hresianeg, en devije laret Ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος (*Idou ho Anthrôpos*).

## Pennad kar
*Pasion Jezuz
* Barnidigezh Pilatus

## En arz

*Ecce Homo* a vez graet eus an oberennoù ma weler Jezuz gant e gurunenn spern, goude ma ne vije ket gwelet Pilatus. 
* *Ecce Homo*, gant Caravaggio, miret er Palazzo Bianco e Genova, Italia, 
* *Ecce Homo*, gant Caravaggio, miret e Mirdi Columbus, en Ohio, SUA, 
* *Ecce Homo*, gant Hieronymus Bosch, e Frankfurt am Main,
* *Ecce Homo*, gant Tiepolo, er Mirdi Arzoù-kaer Caen,
* *Ecce Homo*, gant Quentin Metsys, e Mirdi ar Prado,
* *Ecce Homo*, gant Tizian, e Mirdi ar Prado,
* *Ecce Homo*, gant Correggio, e National Gallery Londrez,
* *Ecce Homo*, gant Tintoretto, en Alte Pinakothek e München,
* *Ecce Homo*, gant Andrea Mantegna (1500), er Mirdi Jacquemart André,
* *Ecce Homo*, gant Honoré Daumier, er Museum Folkwang, en Essen.


SchongauerEcceHomo.jpg|*Ecce Homo*, gant Martin Schongauer, XV kantved
Ecce-homo Mantegna.jpg|Andrea Mantegna, 1500 
Bosch Ecce Homo.jpg|Follower of Hieronymus Bosch, XVI kantved
Eccehomo.jpg|Correggio, XVI kantved
Tintoretto - ecce homo masp.JPG|Tintoretto, 1546
Tiziano Vecellio, called Titian - Ecce Homo - Google Art Project.jpg| Tizian, 1548
Eccehomo1.jpg|*Ecce Homo*, gant Antonio Ciseri
Luis de Morales - Ecce Homo.jpg|*Ecce Homo*, gant Luis de Morales
Mateo Cerezo - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|Mateo Cerezo, 1650
Egell Schmerzensmann.jpg|Deroet da bPaul Egell. Ivory, c. 1720 
Jesus- Pilatus 1778.jpg|Tischbein an Henañ, 1778
ChmielowskiAdam.1881.EcceHomo.jpg|Albert Chmielowski, 1881
Corinth Ecce homo.jpg|*Ecce Homo*, gant Lovis Corinth, 1925.


## Lennegezh
* Anv ul levr, emvuheziadur Friedrich Nietzsche 
* Anv ur ganaouenn gant Serge Gainsbourg 

## Fent
*"Ecce homo, qui est faba"* (*setu an den a zo ur favenn*) a glever kanañ en abadennoù zo gant Mr Bean .

## E brezhoneg
Troiennoù e levrenn gentañ dastumad Jules Gros: 
**Pa oan erru er gêr e oan 'vel un *ecce homo*.*
**Hennezh a zo memes tra evel un *ecce homo*.*
Kanton Roubaix-Reter

**Kanton Roubaix-Reter** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
## Kumunioù
**Kanton Roubaix-Reter** a yae 2 gumun d'ober anezhañ:
* Roubaix (lodenn)
* Wattrelos (lodenn)
ISO 4217

Ar reolad **ISO 4217** (ICS 03.060 ha 01.140.30) pe **reolad ar moneizoù** zo anezhi ur reolad etrebroadel graet gant Aozadur etrebroadel evit ar reolatañ. Teir lizherenn zo enni. 

He div lizherenn gentañ a zeu eus anv ar stad, lizherenn gentañ ar moneiz eo he hini diwezhañ. Un nebeud skoueroù : USD evit an dollar amerikan, JPY evit ar yen, GBP evit al lur sterling (GB evit *Great Britain*, P evit *Pound*)... Nemet an euro en deus ur sistem all peogwir n'eo ket ur stad met un toullad stadoù : EUR evit an euro.

Lakaat a ra ar reolad-mañ d'ober an diforc'h etre moneizoù zo, heñvel o anv ( dollar, franc, lur, dinar, dirham...). ]. Servijout a ra ivez da welet sklaer etre an unanenn voneizel hag e rann pe rannoù (an euro hag e santimoù da skouer).

E-touez ar reoladoù ISO-4217 e kaver ivez reoladoù evit ar metaloù prizius : aour, arc'hant, paladiom ha platin.

Implijet e vez gant bed an aferioù hag ar bankoù, met ivez war bilhedoù an tren hag ar c'harr-nij.

Ar BSI (*British Standards Institution*) eo an aozadur a ra war-dro roll ar reoladoù-mañ. E Londrez emañ.

## Liammoù diabarzh
* moneiz
* marc'had eskemm

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar reoladoù ISO-4217 e galleg
Llanddeusant

**Llanddeusant** (*Lan-daou-sant*) a zo anv div gêriadenn e Kembre:
*Llanddeusant, en Enez Mon, en hanternoz ar vro, en eñvor d'an daou sant roman Marcellus ha Marcellina,
*Llanddeusant, e Sir Gaerfyrddin, e kreisteiz ar vro, en eñvor d'an daou sant brezhon Dewi ha Teilo.

## Pennadoù kar
*Llantrisant
*Llanpumsant
Aurélia Aurita

**Aurélia Aurita**, (anv gwir **Hakchenda Khun**, berraet alies e **Chenda Khun**) a zo bet ganet d’an 10 a viz Ebrel 1980 e Châtenay-Malabry. Un dresourez ha senarioerez bannoù-treset a orin sinat ha khmer eo. Hec'h anv arzourez a zo tennet eus anv ur seurt morgaoul, Aurelia aurita.

## He buhez

An tresañ he deus studiet e skol Arc-en-Ciel (Antony) ha lakaet he deus embann istorioù berr er gelaouenn Fluide Glacial, hag e PLG. Kemeret he deus perzh ivez e raktresoù enno meur a dreser, evel Stereoscomic pe FLBLB. War un dro e studias an apotikerezh. 
E 2001 e c’hounezas priz ar senario gwellañ e kenstrivadeg Alph'Art bannoù-treset skol e gouel bannoù-treset Angoulême.
Gant hec’h albom kentañ, *Angora* e ditl, e voe merzet gant ar vurutellerien. E 2004 e kemeras perzh en ur raktres hollek diwar-benn Japan. Er vro-se e vez o chom hiziv an deiz.
Hec’h eil albom, anvet *Fraise et Chocolat*, a voe embannet e 2006. Ennañ e kont he buhez reizhel gant he c’haredig, anvet Frédéric Boilet. Evit tud zo ez eo un albom a-feson, evit re all avat e seblant gwall c’houllo. An eil lodenn, *Fraise et Chocolat 2* he zitl, a zo deuet er-maez e 2007. Da c'houde e kont traoù startoc'h gant *Je ne verrai pas Okinawa*, hag e komz eus an doare m'eo bet degemeret *Fraise et Chocolat* e-barzh *Buzz-moi*. E 2011, e sav ul levr kentoc'h evit ar vugale anvet *Vivi des Vosges*.

E miz Genver 2014 eo bet lakaet e gwerzh *LAP ! un roman d'apprentissage*, lodenn gentañ un dastumad tri levr tro-dro da Lise emveret Pariz.

Hervez tud zo ez eo heñvel he labour ouzh hini Anaïs Nin.

### Albomoù
**Angora*, Stereoscomic, adembannet gant Le 9e Monde, 2003
**Fraise et Chocolat*, Les Impressions nouvelles, 2006. Rakskrid gant Joann Sfar 
**Fraise et Chocolat 2*, Les Impressions nouvelles, 2007 
**Je ne verrai pas Okinawa*, Les Impressions Nouvelles, 2008 
**Buzz-moi*, Les Impressions Nouvelles, 2009 
**Vivi des Vosges*, gant Frédéric Boilet, Les Impressions Nouvelles, 2011 
**LAP ! un roman d'apprentissage*, Les Impressions Nouvelles, 2014. 

### Kazetennoù ha labourioù a-stroll
**La démission*, Fourmi Sismographique, Tanibis, 2001
**L'après-midi chez Élise*, Stereoscomic spécial SPX, 2001
**An afternoon at Elise's*, Stereoscomic special SPX ( e saozneg) 2001
**Paris-Saïgon*, FLBLB niv 13, 2001
**Janine de huit à huit*, Fluide Glacial niv 303, 2001
**Ma grand-mère était actrice*, Fluide Glacial niv 313, 2002
**Lune de miel”, Fluide Glacial niv 318, 2002
**Mon autobiographie (par Chris M. et Madeline M.)*, Rhinocéros Contre Éléphant, niv 3, Tanibis, 2002
**Le miracle de l'érection*, Stereoscomic niv 4, 2002
**La sirène qui ne savait pas nager*,  PLG n°37, 2003
**De zeemeermin die niet kon zwemmen*, Zone 5300 niv 10-4, 2003
**Lellebel in de ruimte*, Zone 5300 niv 11-2, 2004
**Je peux mourir, maintenant !*, in Japan (albom a-stroll), [[Casterman]], 2005
**Mes voisins*, in Terriens (albom a-stroll), [[Mécanique générale]] / Les 400 coups, 2006
**Shotaiken'', Spore niv 4, 2006

## Liammoù

* Lec'hienn ofisiel
Warcraft

**Warcraft** a vez graet eus ur bed faltaziek mil brudet ijinet gant Blizzard Entertainment da sevel endro lod eus e c'hoarioù anavezetañ. Da skouer : diwar ar bed-se ez eo bet diazezet c'hoarioù video strategiezh evel Warcraft I, II, III, pe Frozen Throne, hag un MMORPG *(Massively Multiplayer Online Role-Playing Game)*: World of Warcraft (WoW), a zo tro 10 milion a c'hoarier disheñvel ha reoliek ennañ e-unan.

Warcraft e deus graet tro ar bed gant e dro-spered faltaziek spisverkus ("tost *cartoon* – bannoù-treset - a lavaro tud zo) e-lec'h ma vez kavet daou strollad gouennoù enebet an eil ouzh egile en ur brezel mojennel.

Krog a ra an istor en ur bed klasel a-walc'h e keñver faltazi etre orked ha tud, met a-feur ma c'hoarvez darvoudoù liesseurt ez eo bet lakaet war wel un istor luziet-kenañ hag a c'heller keñveriañ gant ar bed a anavezomp hiziv gant e gudennoù douarbolitikel hag all.

N'eo ket paouezet ar bed-se da fiñval diwar mennozhioù Blizzard, pell a-se... hag ar c'hoarierien da gemer perzh ennañ. Ken pinvidik eo deuet ar bed-se da vezañ ma'z eo bet embannet meur a levr a gontañ mareoù istorel kreñv Warcarft.

Ur film zoken zo war-bouez bezañ war hor skrammoù.
Amos Oz

**Amos Oz** (hebraeg : *עמוס עוז*), bet ganet **Amos Klausner** d'ar 4 a viz Mae 1939 e Jeruzalem, zo ur skrivagner hag ur c’hazetenner israelian. Kelenner lennegezh e skol-veur Ben Gourion (e Beer-Sheva) eo ivez. Unan eus krouerien Peoc’h bremañ eo ivez, rak fellout a ra dezhañ ma vo lakaet un termen d’ar bec’h etre Israel ha Palestiniz.

## Buhez
E dud a oa sionourien deuet eus Reter Europa. E dad en doa studiet an istor hag al lennegezh e Vilnius (Lituania) ha deuet e oa da vezañ levraoueger ha skrivagner e Jeruzalem.
Al lodenn vrasañ eus izili ar familh Oz a oa sionourien adwelourien. Eontr e dad, Joseph Klausner, anezhañ un ezel eus ar strollad politikel Herout), a lakaas e anv evit bezañ prezidant Israel enep Chaim Weizmann. Kelenner war al lennegezh hebraek e oa e skol-veur hebraek Jeruzalem. Ar familh a-bezh ne oa ket gwall domm ouzh ar relijion.
Emlazh e vamm, pa oa-eñ 12 vloaz, a lakaas Amos Klausner da dreiñ mennozh a-fet politikerezh.
Tamm-ha-tamm e tostaas da du kleiz Israel, ha da 15 vloaz e kemeras perzh e kibboutz Houlda. D’ar mare-se e tibabas an anv Oz, hag a dalvez "nerzh" en hebraeg. Er c’hibboutz e chomas gant e wreg betek 1986, goude-se ez ejont da chom en Arad a-benn pareañ berr-alan o mab.
E dibenn ar bloavezhioù 1950 e reas e servij soudard e Tsahal, en (unvezh Nahal), hag e rankas brezeliñ war harzoù Siria.
Goude-se e studias ar brederouriezh hag al lennegezh hebraek er skol-veur. War-bouez un nebeud pennadoù er gelaouenn Davar hag e kazetenn ar c’hibboutz, ne lakaas embann netra a-raok bezañ 22 vloaz. E skridoù kentañ a voe embannet e 1965, hag e romant kentañ e 1966. Adalek ar mare-se e skrivas dalc'hmat, ul levr ar bloaz a skrivas dre vras, an holl anezho o vezañ embannet gant embannadurioù strollad al Labour (*Am Oved* o anv). Goude-se e voe embannet e levrioù gant an ti-embann anvet Keter. E-pad Brezel ar C’hwec’h Devezh (1967) e voe kaset d’ar Sinai, hag e-pad Brezel ar C’hippour (1973) e voe kaset da blaenenn ar Golan.

## Politikerezh
Unan eus kefredourien bouezusañ Israel eo Amos Oz, hag unan eus a re gentañ a c’houlennas ma vije savet div Stad a-benn lakaat un termen d’ar brezel etre Israeliz ha Palestiniz.
E 1978 e voe e-touez krouerien *[[Peoc’h bremañ]]* ha sevel a reas enep an trevadennoù. Sevel a reas a-du gant Emglevioù Oslo hag a-du ivez evit ma vefe kaozeadennoù gant PLO.
E-pad pell e voe tost Oz da strollad al labour ha da Shimon Peres. Er bloavezhioù 1990 e troas war-zu Meretz (strollad an tu-kleiz). E 2003 e c’halvas da votiñ evit ar strollad-se.

E miz Even 2006 ec’h embannas e oa a-du gant Israel (brezel etre Israel ha Liban)., goude-se e kemmas e vennozh hag e c’houlennas ma vije aozet un arsav-brezel. Kement-se a reas dre ur pennad er gazetenn Haaretz a sinas asambles gant skrivagnerien all evel David Grossman hag A.B. Yehushua.

## Notennoù


## Liamm diavaez
* Amos Oz war lec'hienn skol-veur Ben Gourion
Saint Peter

**Saint Peter** zo un anv-lec'h er broioù saoznek, diwar an anv Peter, anv saoznekaet an abostol, pab kentañ an Iliz.

###### 
*Saint Peter, Barbados, en Enez Barbados.

###### 
*Saint Peter, Barbuda, en Enez Barbuda

###### 

* *Saint Peter* pe Saint Pierre (Gwernenez), e Gwernenez.

###### 
**Saint Peter*, pe Saint Pièrre (Jerzenez) e Jerzenez

###### 
*St. Peter, Illinois 
*Saint Peter, Indiana 
*St. Peter, Minnesota
*St. Peter, Wisconsin

## Pennadoù kar
*Sant-Pêr
*Saint-Pierre
*Sankt Peter
*San Pedro
Arc'hant (disheñvelout)

An **arc'hant** pe **argant** a c'hall bezañ meur a dra:
* ur metal hag un elfenn gimiek; sellit ouzh Arc'hant (metal).
* un dra evit paeañ madoù, servijoù ha dleoù; sellit ouzh arc'hant, 
**arc'hant-bev*, un anv kozh d'ar merkur;
* ur vedalenn arc'hant a vez roet e-pad ar C'hoarioù Olimpek d'an den erruet en eil plas;

Arc'hant a c'hall bezañ ivez :
* al liv gwenn en ardamezouriezh,
* ar Stêr Arc'hant e Menez Are,
Bran

**Bran** zo ur ger brezhonek, kerneveurek ha kembraek (skrivet **Brân** e kembraeg)
* anv un evn. Gwelit bran (evn)
* a gaver en anvioù-tud, er mojennoù hag en istor.

## En henvojennoù
* *Bran* pe Bendigeidfran (*Bran benniget*), ur ramz ha roue Enez Vreizh, breur d'ar briñsez Branwen, er Mabinogi,
* Branwen, pe Branwen, merch Llŷr‎, e c'hoar, er Mabinogi,
* Bran fab Febail, en Immram Brain
* Brân Galed, en henlennegezh vrezhonek

## En istor
* Bran Ardchenn, roue Laighin
* Bran Becc mac Murchado, roue Laighin
* Brandan, pe Brendan, manac'h ha sant
* Branwalader, manac'h ha sant
* Bran Hen, roue brezhon

## En oberennoù faltazi
* Brandon Stark, lesanvet Bran, unan eus tudennoù *[[A Song of Ice and Fire]]*

## Lec'hanvadurezh
* Castell Dinas Bran, ur c'hastell e Llangollen, e Kembre

Ur ger damheñvel, ha n'eo ket keltiek avat, a gaver e lec'hanvadurezh broioù zo: 
* Bran (Braşov), ur gêr e Roumania, e kontelezh Braşov, m'emañ kastell Bran, kastell Drakula 
* Bran (Charente-Maritime), ur gumun e Bro-C'hall.

## Titouroù all
* **Bran** zo ur ger saoznek, a orin galianek (**branno-*) dre ar galleg *bran* (*bren* en  kantved), hag a dalv brenn e brezhoneg.
## Notennoù
Take Fountain

**Take Fountain** a zo seizhvet pladenn studio The Wedding Present. Dont a reas er-maez er Rouantelezh-Unanet d'ar 14 a viz C'hwevrer 2005. Embannet e voe gant Scopitones Records.
Pa voe enrollet gant David Gedge e soñje dezhañ e vefe embannet evel pevare pladenn studio Cinerama, met pa zispartias diouzh Sally Murrell, unan eus krouerien Cinerama, e tibabas lakaat anezhi da zont er-maez evel ur bladenn savet gant The Wedding Present. Pladenn gentañ The Wedding Present e voe abaoe Saturnalia (1996).
Teir fladenn single a voe tennet eus Take Fountain : *Interstate 5* (15 a viz Du 2004), *I'm From Further North Than You* (11 a viz Ebrel 2005) ha *Ringway to SeaTac* (24 a viz Here 2005).
Fountain Avenue a zo ur straed e Los Angeles, nepell eus Sunset Boulevard ha Santa Monica Boulevard.
Pa c'houlennas Johnny Carson ouzh Bette Davis penaos e c'hallfe ober un den a fellfe dezhañ dont da vezañ brudet e Hollywood, e respontas Davis : "Take Fountain!"

## Tonioù ar bladenn

*1. "On Ramp" - 2:03 (n'emañ ket war ar bladenn amerikan)
*2. "Interstate 5" (Extended Version) - 8:06
*3. "Always the Quiet One" - 3:20
*4. "I'm From Further North Than You" - 3:39
*5. "Mars Sparkles Down on Me" - 4:14
*6. "Ringway to SeaTac" - 2:41
*7. "Don't Touch That Dial" (Pacific Northwest Version) - 6:18
*8. "It's for You" - 3:16
*9. "Larry's" - 3:39
*10. "Queen Anne" - 4:05
*11. "Perfect Blue" - 5:31

## Liamm diavaez
*Pennad burutellañ (saozneg) e lec'hienn Allmusic
Seamonsters

**Seamonsters** a zo trede pladenn studio The Wedding Present. Enrollet e voe dindan 10 devezh gant Steve Albini en e studio anvet *Pachyderm Studio* (Cannon Falls, Minnesota) e-penn-kentañ 1991. Albini en doa enrollet daou 2 EP gant ar strollad a-raok : *Brassneck* ha *3 Songs*. Evel an div bladenn EP-se ez eo rutoc'h son Seamonsters evit hini o fladennoù kentañ.
Titloù ar c'hanaouennoùa zo diazezet war ur ger nemetken, padal e oa gwall hir titloù o c'hanaouennoù kent. Skarzhet e voe ar gitarour Peter Solowka etre enrolladenn ar bladenn hag ar mare ma teuas er-maez.
En e lec'h e voe degemeret Paul Dorrington.

## Roll ar c'hanaouennoù
Holl ganaouennoù gant David Gedge nemet ar re veneget.

*1. "Dalliance"
*2. "Dare"
*3. "Suck"
*4. "Blonde"
*5. "Rotterdam"
*6. "Lovenest"
*7. "Corduroy"
*8. "Carolyn"
*9. "Heather"
*10. "Octopussy"

## Adembanandurioù
Adembannet hag advesket eo bet ar bladenn, ouzhpennet eo bet an tonioù a glever war *3 Songs EP* ha war an div bladenn single : *Dalliance* ha *Lovenest*.

*1. Dalliance
*2. Dare
*3. Suck
*4. Blonde
*5. Rotterdam
*6. Lovenest
*7. Corduroy
*8. Carolyn
*9. Heather
*10. Octopussy
*11. Make Me Smile (Come Up And See Me) - (ton krouet gant Steve Harley & Cockney Rebel song)
*12. Crawl
*13. Corduroy - disheñvel diouzh an enrolladenn a glever war 3 Songs EP
*14. She's My Best Friend - (ton krouet gant The Velvet Underground)
*15. Niagara
*16. Mothers - (ton krouet gant The Jean-Paul Sartre Experience) 
*17. Dan Dare
*18. Fleshworld

## Liamm diavaez
*Pennad burutellañ (saozneg) ec lec'hienn Allmusic
Bizarro

***Bizarro*** a zo eil pladenn studio The Wedding Present. Dont a reas er-maez e miz Here 1989, embannet e voe gant RCA.

A-fet produiñ e voe bodet ar memes skipailh evit o albom kentañ (George Best), met kaletoc'h eo son Bizarro. Brasoc'h e voe ivez ar budjed evit *Bizarro*.
Evit a sell ouzh ar c'homzoù ez int diazezet war istorioù karantez, gwarizi ha veñjañs. A-fet sonerezh e tenn d'ar sonerezh rock arnodiñ, ha lod brasañ ar c'hanaouennoù a echu en un doare heñvel ouzh tonioù 
The Velvet Underground : diazezet int war sonioù gitar difin.
Ur bladenn *single* nemetken a voe tennet : "Kennedy" he zitl, (niverenn 33 en hit-parade indie breizhveuriat). The Wedding Present a adenrollas "Brassneck" gant Steve Albini e penn-kentañ 1990. Ar ganaouenn-se a voe niverenn 24 en hit-parade indie breizhveuriat.
Ar ganaouenn-se (hag an tonioù a oa war an tu B) a gaver ivez war embannadur amerikan an albom. Bez emaint ivez war and astumadeg *[[Singles 1989-1991]]*. Ur CD advesket a voe embannet e 2001 gant BMG Camden, gant an tonioù-se hag a re a gaver war tu B "Kennedy" (*single*).

## Roll ar c'hanaouennoù
Holl donioù gant David Gedge, war-bouez ar re veneget.

### Pladenn vinil orin
### Tu A
# Brassneck – 4:51
# Crushed – 2:32
# No – 4:11
# Thanks – 2:22
# Kennedy – 4:20
# What Have I Said Now? – 5:18

### Tu B

# Granadaland – 4:50
# Bewitched – 6:42
# Take Me! – 9:15
# Be Honest – 2:37

### Pladenn CD advesket (embannet er Rouantelezh-Unanet)

# Brassneck [enrolladenn orin] – 4:52
# Crushed – 2:32
# No – 4:11
# Thanks – 2:22
# Kennedy – 4:20
# What Have I Said Now? – 5:18
# Granadaland – 4:50
# Bewitched – 6:42
# Take Me! – 9:15
# Be Honest – 2:37
# Unfaithful – 3:21
# One Day All This Will Be Yours – 2:02
# It's Not Unusual (Reed/Mills) – 2:09
# Brassneck [enrolladenn gant Steve Albini] – 4:22
# Don't Talk Just Kiss – 3:20
# Gone – 2:42
# Box Elder (ton krouet gant Pavement) – 2:14

## Ar strollad
* David Gedge – kan, gitar
* Peter Solowka– gitar
* Keith Gregory – gitar boud
* Simon Smith – taboulinoù

### Sonerien ouzhpenn
* Amelia Fletcher – kor
*Pladenn produet gant Chris Allison, ijinour ar son : Steve Lyon

## Liamm diavaez
* Pennad burutellañ (saozneg) e lec'hienn Allmusic
Kaoter

Ur **gaoter** (eus ar ger latin *[[caldarium]]*, kibelladenn domm) , pe *chidhouarn*, pe *chaodourenn* zo ul lestr, pe endalc'her, a vent vras, didroad pe troadek, a dalvez da aozañ boued war an tan, en un oaled peurvuiañ, gwechoù zo ouzh un drezenn-bod pe gwechoù all war un trebez, met e-maez an tier kenkoulz all. 

Graet e vez **pod-houarn** ( pe "pothouarn" pe c'hoazh "potarn" e gwenedeg) peurvuiañ eus listri brasoc'h eget ur chidhouarn. Soudarded ar brezel 14 a rae "potarnoù" eus an obusoù brasañ.

## En istor
Gant ar Gelted kozh e oa ar gaoter un arouez eus galloud ar rouaned kelt (e galianeg *pario*). *Per* a oa un anv brezhonek kozh (*pair*, e kembraeg ha *per* e kerneveureg) hag a dalve kement ha kaoter ivez. 

Kaoter Gundestrup zo ur gaoter gelt, kavet e Danmark.

En Italia e veze aozet ar polenta en ur gaoter vihan. 

## Kaoteriad
Ur gaoteriad, pe ur gaoteriad pesked, a veze graet gwechall er bagoù-pesketa. Ar gaoteriad hiziv zo ur seurt keusteurenn graet gant a bep seurt pesked (deuet da vezañ *cotriade* e galleg).

## Gwrac'hed
Brudet eo ar c'haoterioù da vezañ implijet gant gwrac'hed pe sorserezed da boazhat louzoù, d'ober a bep seurt dourennoù, c'hwistantinoù pe kontammoù.

## El lennegezh

*Kaoter Bendigeidfran, er Mabinogi.
*Kaoter ar gwrac'hed, e Macbeth, gant Shakespeare.
**The Black Cauldron* (*Ar Gaoter Zu*), ur romant saoznek evit krennarded skrivet gant Lloyd Alexander (1965), awenet gant ar Mabinogi, ha deuet da vout ur film gant Walt Disney.

## Sonennoù
**Mi Calderito*, kanaouenn savet gant Compay Segundo.

## Skeudennaoueg

Lotsane Matric preps.jpg|Kaoterioù houarn trizroadek en ur skol e Botswana.
Gulyas080.jpg|Goulach en ur *"bogrács"*, kaoter hungariat
Chardons haut Doubs.JPG|Ur gaoter gozh kempennet, deuet da vout ur pezh kinkladurezh, ha leuniet a askol


## Gwelet ivez
* Pod-houarn
* Kokell

## Notennoù
Hit Parade 1

E 1992 e tivizas sonerien The Wedding Present lakaat embann ur bladenn *single* (45 tro) bep Lun kentañ ar miz. Nebeut a skouerennoù anezho a voe engravet. War bep hini anezho e oa un ton krouet gant ar strollad war an tu A, hag un ton krouet gant un arzour all sonet en-dro ganto war an tu B. An holl donioù a voe embannet goude-se dindan stumm ur bladenn CD, anvet **Hit Parade 1** ha *[[Hit Parade 2]]*. Ur bladenn CD doubl, *The Hit Parade* a zeuas er-maez e 2003.

## Roll ar c'hanaouennoù
*Blue Eyes
*Go Go Dancer
*Three
*Silver Shorts
*Come Play With Me
*California
*Cattle and Cane (The Go-Betweens)
*Don't Cry No Tears (Neil Young)
*Think That it Might (Altered Images)
*Falling (Julee Cruise)
*Pleasant Valley Sunday (The Monkees)
*Let's Make Some Plans (Close Lobsters)
Hit Parade 2

E 1992 e tivizas sonerien The Wedding Present lakaat embann ur bladenn *single* (45 tro) bep Lun kentañ ar miz. Nebeut a skouerennoù anezho a voe engravet. War bep hini anezho e oa un ton krouet gant ar strollad war an tu A, hag un ton krouet gant un arzour all sonet en-dro ganto war an tu B. An holl donioù a voe embannet goude-se dindan stumm ur bladenn CD, anvet Hit Parade 1 ha Hit Parade 2. Ur bladenn CD doubl, *The Hit Parade*, a zeuas er-maez e 2003. Dav eo gouzout ez eo disheñvel an ton *Boing!* (enrollet gant Brian Paulson) a glever war ar pladennoù CD diouzh an enrolladenn a glever war ar bladenn single (enrollet gant Jimmy Miller, hag a enrollas ivez *Flying Saucer*).

## Roll ar c'hanaouennoù
#"Flying Saucer"
#"Boing!"
#"Love Slave"
#"Sticky"
#"The Queen of Outer Space"
#"No Christmas"
#"Rocket" (Mud)
#"Theme from Shaft" (Isaac Hayes)
#"Chant of the Ever-circling Skeletal Family" (David Bowie)
#"Go Wild in the Country" (Bow Wow Wow)
#"U.F.O." (Barry Gray)
#"Step into Christmas" (Elton John)
Kaoter Gundestrup

**Kaoter Gundestrup** zo ul lestr arc'hant, eus oadvezh La Tène, etre ar c'hentañ hag an eil kantved kent JK, a voe kavet e 1891 en un daouarc'heg, e-kichenik Gundestrup, e parrez Aars en Himmerland, e Danmark hag a weler hiriv en Mirdi Broadel Danmark e Kopenhagen. Ur skouerenn all zo bet graet anezhi da ziskouez e Mirdi Gall-roman Fourvière, e Lyon, e Bro-C'hall.

Graet eo gant 13 plakenn arc'hant, 12 anezho kinklet kaer, hag unan all a zo kelc'hiek en diaz anezhi. Kinkladurioù diavaez ar gaoter a ziskouez doueed kelt ha lidoù dezho. Abalamour da se, ha da vent al lestr, 69&nbsp;cm treuz, 42 uhelder, e soñjer e oa bet graet evit aberzhoù relijiel.

## Deskrivadur
### Diaz
Ouzh an diaz kelc'hiek e weler un tarv. War e gein ur vaouez gant ur c'hleze, o klask e lazhañ. Daou gi zo ivez, unan uc'h penn an tarv, egile dindan e dreid.

### Dremmoù diavaez
Pep hini eus an dremmoù diavaez a ziskouez ur bruched, un doueez moarvat. War an dremmoù a, b, c, ha d e weler gwazed barvek, war an teir all maouezed.

* War an dremm **a**, ez eus un den barvek hag e pep dorn dezhañ un den bihanoc'h dalc'het dre e vrec'h. A-us da bep hini eus an daou-se ez eus un hoc'hig-gouez. Dindan treid an dud (war zivskoaz an doue) ez eus ur c'hi en tu kleiz, hag urmarc'h askellek en tu dehoù.
* An doue zo war an dremm **b** a zo o terc'hel ur marc'h-mor, pe un aerouant, e pep a zorn. Lavaret ez eus e tenne d'an doue iwerzhonat Manannan, kar da Manawydan Mabinogi Kembre.
* En dremm **c** emañ an doue o sevel e zaouarn goullo. 

## Pennadoù kar
* Arz kelt
* Relijion ar Gelted
* Drouiz

## Levrlennadur
* Bergquist, A. K., ha T. F. Taylor, *The origin of the Gundestrup Cauldron*, Antiquity, vol. 61, 1987, pp.&nbsp;10–24. 
* Kaul, F., and J. Martens, *Southeast European Influences in the Early Iron Age of Southern Scandinavia. Gundestrup and the Cimbri*, Acta Archaeologica, vol. 66 1995, pp.&nbsp;111–161.
* Klindt-Jensen, O., *The Gundestrup Bowl &mdash; a reassessment*, Antiquity, vol. 33, pp.&nbsp;161–9.
* Olmsted, G.S., *The Gundestrup version of [[Táin Bó Cuailnge]]*, Antiquity, vol. 50, pp.&nbsp;95–103.

## Liammoù diavaez

* Arz ha sevenadur kelt : Kaoter Gundestrup
* Kaoter Gundestrup : elec'h er sevenadur kelt
* Skeudennoù
San Pedro

**San Pedro**,  par da *Sant Pêr* e brezhoneg, zo anv spagnolek meur a sant katolik,  hag anv meur a lec'h er broioù spagnolek. 

## Tud
* *San Pedro*, anv spagnolek *[[Sant Pêr]]*, diskibl da Jezuz,
* Sant Pedro Nolasco, sant spagnol,
* San Pedro Pascual (1227-1300), sant spagnol.

## Lec'hioù
###### 
* San-Pédro, eil porzh ar vro (anv spagnolek skrivet hervez an doare gallek).

###### 
* San Pedro, Buenos Aires
* San Pedro Partido
* San Pedro de Jujuy, ur gêr e Proviñs Jujuy
* Departamant San Pedro (Jujuy)
* Departamant San Pedro (Misiones)

###### 
*San Pedro Town, ur gêr en enez Ambergris Caye

### 
*San Pedro de Atacama,ur gêriadenn e dezerzh Atacama en hanternoz Chile
*San Pedro de la Paz
*San Pedro (Chile)
*Río San Pedro (Chile)
*Río San Pedro de Inacaliri
*San Pedro (menez-tan Chile)

###### 
*San Pedro, Valle del Cauca, kêr ha kumun
*San Pedro de Cartago, kêr ha kumun Nariño Department

###### 
*San Pedro de Barva, kêriadenn ha distrig e kanton Barva e proviñs Heredia
*San Pedro de Montes de Oca, kêr ar skolioù-meur, e proviñs San José
*San Pedro de Pérez Zeledón, kêriadenn ha distrig e kanton Pérez Zeledón e proviñs San José
*San Pedro de Poás, kêr ha distrig e kanton Poás e proviñs Alajuela, tost d'ar menez-tan Poás
*San Pedro de Santa Bárbara, kêriadenn e proviñs Heredia
*San Pedro de Sarchí
*San Pedro de Turrubares, kêriadenn e kanton Turrubares, e proviñs San José
*San Pedro de Valverde Vega, kêriadenn e kanton Valverde Vega, e proviñs Alajuela

###### 
* San Pedro Masahuat
* San Pedro Nonualco

###### 
* Proviñs San Pedro de Macorís
** San Pedro de Macorís, kêrbenn ar broviñs

###### 
* San Pedro Carchá (Alta Verapaz)
* San Pedro Ayampuc (Guatemala dept.)
* San Pedro Sacatepéquez (Guatemala dept.)
* San Pedro Necta (Huehuetenango)
* San Pedro Pinula (Jalapa)
* San Pedro Jocopilas (Quiché)
* San Pedro La Laguna (Sololá)
* Volcán San Pedro

###### 
*San Pedro de Copán (Copán)
*San Pedro Sula (Cortés)
*San Pedro de Tutule (La Paz)
*San Pedro Zacapa (Santa Bárbara)

###### 
*San Pedro, Baja California Sur, e Baja California Sur
*San Pedro, Coahuila, ur gumun e Coahuila
*San Pedro Cholula, ur gumun e Puebla
*San Pedro Garza García, Nuevo León, e Nuevo León
*San Pedro de la Cueva, e Sonora
*San Pedro Ocotlán, e Zacatecas
*Cerro de San Pedro, e San Luis Potosi

###### 
*San Pedro de Lóvago

###### 
*Departamant San Pedro
*San Pedro de Ycuamandiyú, kêrbenn an departamant
*San Pedro del Paraná

###### 
* San Pedro de Lloc, kêr e Perou

###### 
*San Pedro, Laguna, ur gumun e proviñs Laguna
*San Pedro, Bagabag, ur barangay, e Nueva Vizcaya
*San Pedro Bay (Philippines), e penn kornôk pleg-mor Leyte

###### 

###### 
*San Pedro (Los Angeles), oaled Porzh Los Angeles, e San Pedro Bay
*San Pedro (New Mexico), ur gêriadenn gozh a-dreuz ar Rio Grande eus San Antonio, New Mexico
*San Pedro Bay (Kalifornia)
*Menezioù San Pedro, Mec'hiko Nevez
*San Pedro River (Arizona)

## Plant
* kaktuz San Pedro (*Echinopsis pachanoi*), e Suamerika

## Pennadoù kar
*Río San Pedro, anv meur a stêr er broioù spagnolek
*São Pedro, anv-lec'h portugalek
*Sant-Pêr, anv-lec'h brezhonek
*Saint-Pierre, anv-lec'h gallek
Santa Bárbara

**Santa Bárbara** (pe **Santa Barbara** en Italia, hag e stumm saoznekaet SUA), zo un anv santez hag un anv-lec'h spagnolek, portugalek, hag italianek.

## Relijion
**Santa Bárbara* a zo ur santez katolik, Santez Barba e brezhoneg
*E santeria Kuba ha candomblé Brazil eo an anv roet d'an doue Changó.

## Lec'hioù
###### 
*Santa Bárbara (Minas Gerais), e Minas Gerais
*Santa Bárbara d'Oeste

###### 
*kanton Santa Bárbara

###### 
*Santa Barbara (Iloilo)
*Santa Barbara (Pangasinan)

###### 
*Santa Bárbara (Huehuetenango)
*Santa Bárbara (Suchitepéquez)

###### 
*Departamant Santa Bárbara,
**Santa Bárbara, pennlec'h an departamant.

###### 
*Santa Barbara, e Campania

###### 
*Santa Bárbara (Kab Glas)

###### 
*Santa Bárbara (Antioquia)
*Santa Barbara (Nariño)
*Santa Barbara de Pinto

###### 
*Santa Bárbara (Chihuahua)
*Santa Bárbara, Tamaulipas

###### 
*Santa Bárbara (Angra do Heroísmo)
*Santa Bárbara (Ponta Delgada)
*Santa Bárbara (Ribeira Grande)
*Santa Bárbara (Terceira)
*Santa Bárbara (Vila do Porto)

###### 
*Guijo de  Santa Bárbara,  e Proviñs Cáceres 
*Kastell Santa Bárbara, Alicante

###### 
*Santa Barbara (Kalifornia), kêr
*kontelezh Santa Barbara (Kalifornia)

###### 
*Santa Bárbara (Zulia)

## A bep seurt
* Santa Bárbara bendita, kan mengleuzierien Asturiez 
* Santa Barbara Airlines
**[[Santa Barbara (skinwel)]]*, un heuliad filmoù skinwel stadunanat er bloavezhioù 1980 o tremen e Santa Barbara (Kalifornia) pe war-dro
São Pedro

**São Pedro** zo un anv-lec'h portugalek, kar d'ar Sant-Pêr brezhonek.

#### 
*São Pedro (Rio Grande do Norte)
*São Pedro (São Paulo)
*São Pedro (Pernambuco)

#### 

*São Pedro (Alandroa), parrez e kumun Alandroa
*São Pedro (Angra do Heroísmo), parrez e kumun Angra do Heroísmo
*São Pedro (Celorico da Beira), parrez e kumun Celorico da Beira
*São Pedro (Covilhã), parrez e kumun Covilhã 
*São Pedro (Faro), parrez e kumun Faro
*São Pedro (Figueira da Foz), parrez e kumun Figueira da Foz
*São Pedro (Funchal), parrez e kumun Funchal
*São Pedro (Gouveia), parrez e kumun Gouveia
*São Pedro (Manteigas), parrez e kumun Manteigas
*São Pedro (Óbidos), parrez e kumun Óbidos
*São Pedro (Peniche), parrez e kumun Peniche
*São Pedro (Ponta Delgada), parrez e kumun Ponta Delgada
*São Pedro (Porto de Mós), parrez e kumun Porto de Mós
*São Pedro (Torres Novas), parrez e kumun Torres Novas
*São Pedro (Trancoso), parrez e kumun Trancoso
*São Pedro (Vila do Porto), parrez e kumun Vila do Porto 
*São Pedro (Vila Franca do Campo), parrez e kumun Vila Franca do Campo
*São Pedro (Vila Real), parrez e kumun Vila Real

## Pennadoù kar
*São Pedro do Sul
*San Pedro
*Saint Peter
*Saint-Pierre
Macbeth

***Macbeth*** zo ur pezh-c'hoari gant William Shakespeare, an hini verrañ eus e drajediennoù, skrivet etre 1603 ha 1606, diwar-benn ur roue skosat, Macbeth, a renas en e vro etre 1040 ha 1057.

Kaoz zo ennañ eus dañjer ar c'hoant-galloud ha trubarderezh ar vignoned.

## Diwar-benn ar c'hoari
E Bro-Saoz e lârer eo ur pezh a sach ar gwallchañs war ar c'hoarierien, ha ne vez ket lâret e anv, met « The Scottish Play » (ar pezh skosat) a vez graet anezhañ. 

Lady Macbeth a lavarer a zo diaes-meurbet da c'hoari d'ur vaouez, ha n'eus ket diaesoc'h er c'hoariva.


Macbeth and Banquo with the witches JHF.jpg|*Macbeth ha Banquo gant ar gwrac'hed*, livet gant Johann Heinrich Füssli.
Three Witches (scene from Macbeth) by William Rimmer.jpg|Ar gwrac'hed hag ar weledigezh*, livet gant [[William Rimmer]](1816-1879).
</Gallery>

==Levrlennadur==
*Makbez'', troet gant Roparz Hemon e 1939, Sterenn, 1941.
Lanriware

**Lanriware** a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Lec'hanvadur
 kantved : Lanriuuole
 kantved : Lanriuuoroe
War-dro 1330 : Lanrivoare
1427 : Lanrivaray
1516 : Lanriguazre
1779 : Lanriouaré

## Douaroniezh
* War lez an Aber Ildud emañ Lanriware.

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, François Balc'h e anv, hag Yves-René Lilès, kure.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz ag ar gumun, da lâret eo 3,99% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 22 a viz Ebrel 1941 e kouezhas un nijerez Wellington IC marilhet L7798 ha kodet HA-S eus *218th Squadron* ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) e Lanriware; lazhet e voe he femp nijour, douaret e voent e bered kumun Milizag.
* D'an 30 a viz Kerzu 1941 e kouezhas un nijerez Spitfire Vb marilhet AD306 ha kodet JH-? eus ar *317th Squadron* poloniat eus ar Royal Air Force e Lanriware; tapet e voe e levier gant an Alamaned.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* Lanriware war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Jakez Perrot

**Jakez Perrot** (*Jacques Perrot* er marilhoù-kêr), ganet d'an 27 a viz Du 1804 e Sant-Pabu ha marvet d’an 13 a viz Genver 1877 e Taole, a oa ur beleg katolik eus Bro-Leon hag en deus skrivet meur a dra e brezhoneg. Sevel a reas kempennadur kresket *[[Buhez ar Saent]]*, Glaoda Marigo an oberour orin, a reas berzh bras e tiegezhoù Breizh Kornôg ur c’hantved-pad. Sinañ a rae *Barz Taole* pe *P., curé de T.*

## Buhez
Anvet e voe da gure e Rekourañs e 1829, bloavezh e velegiezh hag e 1837 e voe anvet da berson Plougonvelen, e 1849 da berson Porspoder hag e 1855 da berson Taole. Eno e varvas e 1877.

## Oberour relijiel
Brudet eo dreist-holl dre m'en deus adembannet Buhez ar Sent an aotrou Marigo, kempennet gantañ. Embannadur kentañ *Buhez ar Sent* kempennet gant J. Perrot a voe graet e 1846 ha meur a adembannadur a voe war-lerc'h. El levr-se e kaver *"buhez meur a sant a Vreizh pere n'edont ket el levrioù Buhez ar Sent moullet a-raok"*, evel Goulven, Gouenoù pe Jaoua.

## Barzh awenet
Kemer a reas an anv-pluenn *Barzh Taole*. Un nebeud barzhonegoù a skrivas Jakez Perrot hag embannet e voe e-barzh '’L’Océan* ha *Feiz ha Breiz*. Awenet mat int  diouzh ali Lukian Raoul. Koulskoude ne reas ket gant reizhskrivadur ar Gonideg hag e lakaas e anv d’ar gevredigezh, [[Breuriez Breiz Izel]], krouet e 1869 gant [[Yann-Vari ar Skourr]] a-enep [[Teodor Kervarker]]. 

== Oberennoù == 
=== Levrioù kristen ===
* *Buhez ar Zœnt lakeat e brezounec Leon* gant an aotrou Perrot person a Blougonvelen, Brest, Ti-moullerezh Lefournier, 1846, VIII-808 p. 8 adembannadur d’an nebeutañ hervez Lukian Raoul ha Yves Le Berre.
* *Mis Mari, mis nevez* great gant an aot. Perrot, person Taule, misioner apostolic, Landerne, Ti-moullerezh Desmoulins, 1859.
* *Hent ar groaz* tennet eus a levriou St Alphons de Liguori ha troet e bresonec gant ur bælec eus a escopti Kemper, Brest, Ti-moullerezh Lefournier, 1862.
* *Katekis historic*, eil loden, ar guenta loden zo lakeat pell zo e brezonnec, Montroulez, Ti-moullerezh Ledan, 1864.
* *Histor Joseph hac histor Toby*, tennet eus an Histor Zantel a lakeat e brezonnek gant an Aotrou P., Brest, Ti-moullerezh Le Fournier, 1865. Kresket an eil embannadur.
=== Barzhoniezh ===
=== Troidigezh ===
* *Buez santez Germena Cousin, guerc'hez ha mesaerez* (diwar *Vie de sainte Germaine Cousin, vierge et bergère*, 1868), J. Haslé, 1869

== Levrlennadurezh ==
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien vrezhonek'', Brest, Embannadurioù Al Liamm, 1992. Pennad Perrot, Jacques.

## Pennadoù nes
* Breuriez Breiz Izel
* Buhez ar Sent 
* Katekizoù brezhonek

## Notennoù ha daveennoù