Dilhad hengounel Breizh

**Dilhad hengounel Breizh** a reer eus an doareoù dilhad a bep seurt a veze douget e Breizh adalek dibenn an .

Betek kreiz an  e oa tri rummad dilhad pennañ gant al labourerien-douar, ar vartoloded, ar varc'hadourien, al labourerien hag an artizaned : dilhad labour, dilhad bravoc'h evit ar Sul, ha dilhad lid. Nebeutoc'h a zibarder a oa gant an dilhad pemdeziek, daoust ma oa perzhioù lec'hel pe micherel ganto ivez.

Abaoe an , kemmoù er vuhez sokial, diorroadur an touristerezh, ha skignadur ar c'helaouennoù diwar-benn ar c'hiz o deus lakaet an dud da wiskañ nebeutoc'h-nebeutañ a zilhad hengounel. Gwisket e vez bremañ dilhad Breizh da gentañ-penn da-geñver abadennoù relijiel dibar evel ar pardonioù, pe da-geñver darvoudoù sevenadurel a denn d'ar c'helc'hioù keltiek. En degouezhioù-se e vez graet dilhad hengounel pe dilhad pobl anezho.

E-pad un 200 vloaz bennak e oa dilhad liammet ouzh un doare da vevañ ; hiziv an deiz ez int dilhad dibabet gant ar re a wisk anezho.

Al livour gall François Hippolyte Lalaisse (1810-1884) en deus livet taolennoù war donenn dilhad hengounel Breizh.

## Perzhioù gwregel
Meur a lodenn a zo e dilhad ar merc'hed : ur c'hoef a veze ganto, ez wir ne oant ket aotreet da vont er-maez en o fenn noazh, evel ma oa ar c'hiz en holl vroioù europat d'ar mare-se. Ur sae hir hag un davañjer gwisket en-dro d'ar c'hein hag a astenne betek ar bruched. Goloet eo ar skoazelloù gant ur chal.


BAUD 1900 Vieille femme battant du beurre (51554571108).jpg|Ribod hag amann (1900)Claude Lacourarie
La Marchande de poires, par Paul Sérusier.jpg|O werzhañ per (1895)Paul Sérusier
File:Lalaisse Paludière.png|Dilhad al labourerien holen, Bourc'h-BazF. H. Lalaisse
Bretagne-Sabot.jpg|Luc'hskeudenn dizanv (1910)
Audierne Joseph-Marie Villard.jpg|Ur familh pesketaerien e Gwaien
FIL 2011 - 9983.JPG|Koef giz Foen (Emvod ar Gelted en Oriant, 2011)


## Perzhioù gourel
Bragoù bras eo dilhad ar baotred. Hervez istorourien an dilhad e Breizh, evel René-Yves Creston ha Pêr-Jakez Heliaz, e teuas ar gwiskamant-se eus ar *rhingrave*, da lavaret eo ul lodenn eus dilhad ar baotred o astenn eus an dargreiz betek an daoulin a veze douget gant noblañsoù ar .

Ur plas a bouez en deus an tok e dilhad ar baotred.


Lalaisse Homme de Douarnenez.jpg|Dilhad Douarnenez e 1843F. H. Lalaisse
Pepys and Lady Batten by James Digman Wingfield.jpg|*Pepys and Lady Batten*, James Digman Wingfield, 1861Skouer ur *rhingrave* en arzoù
File:204 of 'Zig-Zags en Bretagne, etc. (Illustrated.)' (11305742115).jpg|Bourc'h-Baz


## Dilhad pemdezek, evit al labour
Dont a ra ar c'habig eus Bro-Bagan e Bro-Leon. Da gentañ e oa ar c'hab an aod ur pezh dilhad a veze douget gant bezhinaerien evel un dilhad start ha padus, da zastum bezhin diwar ar reier. Ar skeudennadur koshañ anavezet eo oberenn François-Hippolyte Lalaisse e 1844. Neuze, en XXvet kantved, e klaskas Marc Le Berre, ezel eus ar Seiz Breur, adkrouiñ stil dilhad kozh ar vezhinaerien a-benn sevel stummoù a-vremañ, a veze produet e stal labourioù e Kemper. Ur vantell gloan pounner eo, a ya betek kreiz ar morzhed, gant ur godell a-raok. Brudet-bras e voe adalek ar bloavezhioù 1940, zoken e Pariz ma teuas da vezañ un dilhad kêrel. Nebeut a skolidi d'ar mare-se n'o doa ket gwisket unan bennak.

## Gwiskamant evit an eured
A-raok an  : difenn a rae al lezennoù sumptual gwiskañ livioù ha danvezioù resis, a oa miret evit dilhad nobl (voulouz...), neuze. Diskar al lezennoù *somptuaires* e-pad an Dispac'h gall ha diorren ekonomikel ar boblañsoù war ar maez a lakaas an dud da vezañ gwisket gant dilhadoù pompadusoc'h-pompadusañ. Abalamour d'an Dispac'h Greantel, gwelloc'h e red an dud hag ar madoù, pezh a lakaas an dilhad hengounel da greskiñ ha da liesseurtaat buan. Gant-se e voe ledanaet dilhad gouel ar beizanted d'an .


Festival de Cornouaille 2015 - Défilé en fête - 09.jpg|Gwiskamant ofisiel (Gouelioù-Meur Kerne, 2015)
Mariés de Pontivy Marcilly.jpg|Evit an eured, Pondi, 1850Marcilly Ainé
169 of 'Bretagne ... Illustrations de T. Busnel' (11185252736).jpg|Eured a Kerlouan



Charles Cottet Femmes de Plougastel.jpg|Dilhad eus Plougastell gant Charles Cottet (1904).
Schuffenecker Portrait Madame Champsaur.jpg|Poltred Madame Champsaur gwisket gant ur sae gant awenoù Bigouden, o pozañ en he saloñs parizian, savet gant Émile Schuffenecker (1890).
Brodeurs de l'atelier Pichavent.jpg|Broderien eus al labouradeg Pichavant e Pont-'n-Abad o kinklañ lien-ti (luc'hskeudenn gant Paul Géniaux war-dro 1900).


## Cheñch doare da wiskañ : diskar ha nevesaat
Mont a ra an implij pemdeziek eus ar gwiskamantoù hengounel da get abaoe ar bloavezhioù 1970. Ar maouezed diwezhañ o tougen ar pennwisk Bigouden bemdez, evel Maria Lambour, a varvas er bloavezhioù 2010.

## Levrlennadur
* Cuisenier, Jean ; Delouche, Denise ; Lossignol, Simone. *François Hippolyte Lalaisse et la Bretagne : un carnet de croquis et son devenir*. Div levrenn : *F. H. Lalaisse et la Bretagne* ha *De la Bretagne et autres contrées*. Brest : Éditions de la Cité, 1985 
*  Creston, René-Yves. *Le costume breton*. Paris : Tchou, « La Bibliothèque bretonne », 1974.
*  Guesdon, Yann. *Le costume breton au début du XIXème siècle*. Montroulez : Skol Vreizh, 
*  Hélias, Per-Jakez. * Costumes de Bretagne*. Kastellin : Éditions Jos Le Doaré, 1969.
*  (Strollad). *Les costumes régionaux : entre mémoire et histoire*. Roazhon :  Presses universitaires de Rennes, 2009 .

## Gwelet ivez
* René-Yves Creston
* François Hippolyte Lalaisse

## Daveoù