Annie Oakley

**Annie Oakley**, hec'h anv gwir **Phoebe Ann Mosey** pe **Moses**, ganet d'an 13 a viz Eost 1860 e North Star (Ohio) ha marvet d'an 3 a viz Du 1926 e Greenville (Ohio), a oa un dennerez hag un aktourez stadunanat. Unan eus tudennoù brudetañ an arvestoù *Buffalo Bill's Wild West* e oa. Brudet-tre e oa e dibenn an  hag e deroù an  kantved e Stadoù-Unanet Amerika.

## Buhezskrid
### Yaouankiz
Merc'h da Jacob ha Susan Wise Moses e oa Phoebe Ann Moses, a voe ganet d'an 13 a viz Eost 1860 e kêriadenn vihan North Star, e kornôg stad Ohio, nepell diouzh an harz gant Indiana. Pa oa 6 vloaz e varvas he zad diwar un danijenn skevent. Addimeziñ a reas he mamm met mervel a reas hec'h eil gwaz d'e dro e 1870. Rankout a reas Phoebe neuze sikour anezhi hag he ziegezh c'hwec'h breur ha c'hoar. Adalek an oad a 8 vloaz e chasee jiboes bihan gant lindagoù ha gant karabinenn he zad pa voe erruet koshoc'h. Al loened paket a veze gwerzhet da bretioù ar vro. Dre ma ne zeue ket a-benn he mamm da vagañ he holl vugale e voe plaset Phoebe e daou diegezh all en he yaouankiz : gant ar familh Edington, ha gant ur familh all, a oa rust ha taer en he c'heñver, etre 1870 ha 1872. Lesanvet e voent ganti *The Wolves* (*Ar bleizi*). Tec'hel a reas kuit eus o zi ha distreiñ a reas da vevañ asambles gant he mamm betek he femzek vloaz.

### Deroù evel tennerez a-vicher
O chaseal en he yaouankiz he doa diskouezet Phoebe barregezhioù uhel evit an tennañ gant armoù-tan. Da bemzek vloaz e kemeras perzh en ur genstrivadeg tennañ a-enep da Franck E. Butler, ur tenner resisted a rede ar vro a foar da foar da c'hounit e vuhez. Souezhet e voe an holl pa gollas a-enep ar plac'h yaouank. Daremprediñ a rejont hag e miz Eost 1876 e timezjont. Heuliañ a reas Phoebe he gwaz evit bezañ e skoazellerez en e arvestoù tennañ. D'ar mare-se e krogas d'ober gant an anv Annie Oakley.

### ''Buffalo Bill's Wild West''
E-pad nav bloaz e redas Annie hag he gwaz an hentoù evit gounit o buhez. E 1885 e voe kinniget dezhe kemer perzh en arvestoù *[[Buffalo Bill's Wild West]]* krouet gant Buffalo Bill daou vloaz a-raok. Dont a reas Annie Oakley da vezañ unan eus tudennoù meur an arvest. Ennañ e tenne prim e keuroù meur a gartenn-c'hoari bannet buan en aer an eil war-lerc'h eben gant he gwaz, a anzavas buan e oa-hi barrekoc'h evitañ hag a zeuas da vezañ e impresario. Ar c'hartoù toullet a veze roet d'an arvesterien. Annie Oakley a ziskoueze ivez e c'halle tizhout ur sibl o tennañ a-dreñv dezhi gant sikour ur melezour, pe diwar varc'h. Gouest e oa da dennañ ludu ur sigaretenn gant ur boled. Heuliañ a reas strollad an arvest e Norzhamerika hag en Europa. Tennañ a reas dirak meur a arvester brudet evel ar rouanez Victoria pe ar c'h-Kaiser Wilhelm II. Abalamour d'he ment (1m52) ha d'he barregezhioù e voe lesanvet *Little Sure Shot* (*Tenn bihan asur*) gant al lakota Sitting Bull.

### Dibenn he buhez
Chom a reas a-sav gant ar *Buffalo Bill's Wild West* e 1901 pa voe gloazet en ur gwallzarvoud tren. Kenderc'hel a reas da dennañ memestra goude en ur gemer perzh e arvestoù a bep seurt. Mont a reas en he retred en ur mod ofisiel e 1913 ha bevañ a reas diwar ul leve mat e Maryland hag e North Carolina. E 1926 e tistroas ar c'houblad da Ohio da dostaat ouzh familh Annie. Eno e varvas e miz Du 1926, teir sizhun a-raok he gwaz Franck.

## Er sevenadur
### Skeudenn
Unan eus aktourien vrudetañ ar *Buffalo Bill's Wild West* e oa Annie Oakley. E 1894 he doa kemeret perzh en unan eus ar filmoù kentañ bet savet e Stadoù-Unanet Amerika, e studioioù Thomas Edison, en New-Jersey. Deuet eo Annie Oakley da vezañ un ikonenn eus ar *[[Far West]]* daoust dezhi bezañ bet ur vuhez disheñvel diouzh reoù Buffalo Bill pe Calamity Jane da skouer. Poltredet eo bet e meur a film en XX kantved.

### Plas ar merc'hed er gevredigezh
A-hed he buhez ec'h embannas Annie Oakley e oa gwell d'ar merc'hed deskiñ ober gant armoù-tan evit en em zifenn. 15.000 anezhe a gemeras perzh e kentelioù tennañ aozet ganti e-pad he buhez. E 1898 hag e 1917 e kinnigas da brezidant ar Stadoù-Unanet sevel unvezioù tennerezed-resisted en US Army pe stummañ soudarded war an tennañ evit ar Brezel-bed Kentañ, met ne voe ket kemeret he c'hinnig e kont.
## Armoù
E-touez aktourien ar *Buffalo Bill's Wild West* e oa Annie Oakley unan eus ar re nemete a oa aotreet da dennañ gant kartouchennoù gwir. Ganti e veze implijet armoù-skoaz a bep seurt, hag un nebeud armoù-dorn :

* karabinenn Winchester Model 73 hag hec'h adstumm Model 92
* fuzuilh Lancaster
* fuzuilhoù Parker Bros.
* karabinenn Stevens Tip-Up
* fuzuilh Hambrusch
* revolver Colt Model 1909 Army
* karabinenn Remington Model 1912

## Daveennoù