Fungi

**Foue** ar ra ar vevoniourien eus ar boudoù a ya d'ober ar riezad *Fungi* en damani anvet Eukaryota.
Ledan-meurbet eo ar riezad-se, pa gaver enni ar goell, al louedoù, ar mildiou, ar mergl, ar c'horbon, ar penndu hag ar c'hebell-touseg a zebromp. Foue unkelligek zo, lod all zo bras-kenañ. Meur a zoare kelc'hiad bevañ zo dezho, meur a stumm ha meur a endro. Hervez ar skiantourien ez eus etre 2,2 ha 3,8 milmilion a spesadoù er riezad. Nevez zo ez eo bet adsavet rummadur filogenetek riezad ar foue, a zo rannet bremañ en 1 isriezad, 7 skourrad ha 10 iskourrad ; war-dro 120&nbsp;000 spesad zo bet deskrivet betek-henn.

Disrann diouzh hini al loened ha hini ar plant eo riezad ar foue, abalamour d'ar c'hitin (un doare glukoz) a zo e speurennoù o kelligoù evel en ezrelegenn an amprevaned hag ar c'hresteneged.
Evel al loened e kavont o boued dre lonkañ molekulennoù a zileizhont dre enzimoù a strewont tro-dro dezho, ha neket dre luc'hgenaoz evel ar plant. Evel ar plant avat, ne fiñvont ket. Kas a reont spor dre avel pe zour evit gouennañ. Ar foue eo a zispeur an darn vrasañ eus an organegoù marv en natur.
Abalamour da gement-se ha da berzhioù all ez eo bet renket ar foue en ur strollad boudoù anvet *Eumycota* (foue gwir) hag o deus un hendad boutin dezho ; gwechall e veze renket ar foue gant ar plant, hogen abaoe diorroadur ar genetik e ouzer ez int tostoc'h d'al loened.

Er bed a-bezh e kaver foue, met kuzh eo an darn vuiañ anezho dre ma'z int bihan ha ma vevont kuzhet en douar pe en organegoù marv. Kalz anezho zo kedvevat, da lavarout eo e kenvevont gant plant, loened pe foue all ; lod zo arvevat ouzh boudoù all. Ar pezh a welomp anezho eo o frouezh, a anvomp kebell-touseg, bonedegoù *(Boletus sp.)*, morukl *(Morchella sp.)*, puferigoù *(Lycoperdon sp.)*, hag all.

Diwar foue e farder kement boued a lakaer da c'hoiñ : bara, bier, gwin ha lipig soja, da skouer. Diwarno ivez e vez kenderc'het bevastalerioù, dilastezerioù ha skurierioù.
Lod foue zo ker pistrius ma c'hallont lazhañ un den, lod all a lakaer da zrammoù abalamour d'o ferzhioù bredwezher, lod all c'hoazh a c'hall diskar traezoù ha savadurioù.
## Doareoù pennañ

A-raok ma vefe gouest mab-den da zielfennañ an TDN e veze renket ar foue gant ar plant, evit meur a abeg : chom a reont el lec'h ma vevont, en douar e kreskont peurliesañ, hag e frouezhont.
Hiziv e ouzer e tiforc'has ar foue diouzh ar plant hag al loened en Neoproterozoeg, da lavarout eo war-dro ur milmilion a vloavezhioù zo. Lod eus o doareoù zo kar da re organegi all ha lod all zo dibar dezho, ar pezh o disrann diouzh ar riezadoù all.
Setu amañ un nebeud eus ar perzhioù-se.
;Doareoù boutin
*Gant eukarioted all : speurennek eo o c'helligoù ; kromozomoù o deus ; TDN o deus.
*Gant al loened : n'o deus kloroplast ebet ; heterotrofek int.
*Gant ar plant: speurennek eo o c'helligoù ; vakuolennoù o deus ; gouennañ a reont koulz en un doare revel hag anrevel ; spor a genderc'hont ; haploidel eo o nukleusoù.
*Gant lod bakteri : bevenaoz, e lod foue (em em voueta a reont dre dreuzfurmiñ organegoù all).
*Gant lod plant ha loened : bevdreluc'hañ (tremen 70 spesad foue a daol gouloù en deñvalijenn).
;Doareoù dibar
*Lod spesadoù a gresk e stumm goell hag a ouenn dre vroñsañ pe emrannañ ; lod all zo unkellgig met a c'hall kemer ur framm neudennek mar kemm o endro.
*Glukan ha kitin a ya d'ober speurennoù keligoù ar foue, pa n'eus nemet glukan er plant ha kitin e lod loened ; n'eus kelluloz ebet er foue.

*Ne c'hall ket ar foue treuzkas dour ha bouedennoù betek pell ; lod anezho neuze a gas un doare gwizioù evit bastañ d'o ezhommoù.
## Annezva
Er bed a-bezh ez eus foue, betek en dezerzhioù, strad ar morioù, al lec'hioù sall-meurbet hag ar re a zo skinataet. Lod o deus dreistbevet er skinoù uslimestra hag er skinoù kosmek.
War an douar e vev ar pep muiañ eus ar foue, hogen lod a vev en douar hag en dour, pe en dour hepken.

## Skeudennaoueg
Setu amañ un nebeudig spesadoù foue, renket dre c'henadoù.
**Bukit war ur skeudenn dawelout he alc'hwez*.

Flaschenstäubling.jpg|Agaricaceae*Lycoperdon perlatum*
Amanita muscaria UK.JPG|Amanitaceae*Amanita muscaria*amanit lazh-kelien
Hydnellum ferrugineum 59267.jpg|Bankeraceae*Hydnellum ferrugineum*
Schoenfussroehrling.jpg|Boletaceae*Boletus calopus*
Chanterelle Cantharellus cibarius.jpg|Cantharellaceae*Cantharellus cibarius*
Clavulinopsis corallinorosacea.jpg|Clavariaceae*Clavulinopsis corallinorosacea*
Cortinarius archeri.jpg|Cortinariaceae*Cortinarius archeri*
Elaphocordyceps ophioglossoides - Lindsey 2.jpg|Geoglossaceae*'Geoglossum umbratile'</small>
Bisporella citrina 59079.jpg|<small>Helotiaceae</small><br><small>*Bisporella citrina*</small>
Lacc.lacc.jpg|<small>Hydnangiaceae</small><br><small>*Laccaria laccata*</small>
Leotia viscosa 57215.jpg|<small>Leotiaceae</small><br><small>*Leotia viscosa*</small>
2011-04-30 Morchella esculenta.jpg|<small>Morchellaceae</small><br><small>*Morchella esculenta*</small>
Mycena interrupta.jpg|<small>Mycenaceae</small><br><small>*Mycena interrupta*</small>
Rhodotus palmatus2.jpg|<small>Physalacriaceae</small><br><small>*Rhodotus palmatus*</small>
Stumpfungus.jpg|<small>Polyporaceae</small><br><small>*Trametes versicolor*</small>
Pterula.subulata.-.lindsey.jpg|<small>Pterulaceae</small><br><small>*Pterula subulata*</small>
Aleuria aurantia.JPG|<small>Pyronemataceae</small><br><small>*Aleuria aurantia*</small>
Suillus grevillei2.JPG|<small>Suillaceae</small><br><small>*Suillus grevillei''


## Notennoù