open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diplodocoidea

An **Diplodocoidea** zo un dreistkerentiad dinosaored eus strollad ar *[[Sauropoda]]*, dezhe peurliesañ ur gouzoug hir a-blaen, ul lost hir-meurbet hag izili strizh a-walc'h ha dezhe ar memes uhelder. Anavout a reer anezhe e-touez ar Sauropoda dre o c'hlopenn hir ha n'eo ket gwall uhel, fronelloù diavaez pell war-dreñv ar c'hlopenn hag ur vuzell hirgarrezek gant dent heñvel ouzh ur grib. 

Lod eus an *Diplodocoidea* evel *[[Seismosaurus]]* ha *[[Supersaurus]]* a oa ramzed a dizhe betek 30 metr hirder. Lod eus an *Diplodocoidea* zo al loened douar brasañ zo bet war hor planedenn biskoazh. Lod all avat a oa bihan a-walc'h ha dezhe ur gouzoug berr-kenañ, evel an Dicraeosauridae *[[Brachytrachelopan]]*. Liammet eo ar gouzoug berroc'h-se ouzh trevadennadur ul log ekologel ma kaved loened peurer evel an Thyreophora hag ar Ceratopsia. 

### Levrlennadur
* Kristina Curry Rogers & Jeffrey Wilson, *The Sauropods: Evolution and Paleobiology*, 2005, University of California Press, p 358
* Virginia Tidwell & Kenneth Carpenter, *Thunder-Lizards: The Sauropodomorph Dinosaurs*, 2005, Indiana University Press, 512

### Liammoù diavaez
* voir Diplodocoidea sur Kheper.
* voir Diplodocoidea sur Thescelosaurus.

### Notennoù
Stêr Velen

An eil stêr e-keñver an hirder eo ar **Stêr Velen** e Sina ( ** e sinaeg), ar c'hwec'hvet er bed a-bezh, dezhi  km hed.

Andon ar stêr a zo er menezioù Bayankera e proviñs Qinghai, 4500 metrad a-us live ar mor. Redek a ra war-du ar c'hreisteiz dre seizh proviñs ha div rannvro emren : Qinghai , Sichuan, Gansu, Ningxia, Mongolia an Diabarzh, Shaanxi, Shanxi , Henan ha Shandong. Emañ e c'henoù e Dongying, e Shandong, e-lec'h m' en em daol er Mor Bohai. Kêrioù pennañ war lez ar stêr: Lanzhou, Wuhai, Baotou, Kaifeng, Luoyang, Zhengzhou ha Jinan.
944 970 kilometr-karrez eo he gorread dastum, met dre ma'z eo sec'h hin an darn vrasañ eus he zachenn, estreget al lodenn reter en Henan ha Shandong, ez eus nebeutoc'h a zour ennañ eget kalz stêrioù all e Sina. Dont a ra an anv "ar Stêr Velen" eus liv an dourioù.
Trouzus eo he hent war ar plaenennoù, ha cheñchet he deus hent meur a wech a-hed ar c'hantvedoù. Gwechall e oa bet dour-beuz ar stêr kaoz eus ar c'holloù buhez war un dachenn vras. Implijet e vez kalz dourioù ar stêr evit dourañ.
War-dro (1 900&nbsp;km (1 180) mil) eo hirder diazad ar Stêr Melen (eus ar c'hreisteiz d'ar c'hornôg). War-dro 795 000 km2 eo he gorread dourañ hollek.
He diazad a voe lec'h ganedigezh sevenadur kozh Sina, hag ar rannvro binvidikañ en hen Sina  e oa. Al liñvadennoù distrujus hag ar c'hemmoù e red ar stêr a cheñchas alies lez ar stêr, a-wechoù uheloc'h eget live ar maezioù labour-douar tro-dro.
## Istor
### Liñvadennoù

Ma_Yuan_-_Water_Album_-_The_Yellow_River_Breaches_its_Course.jpg|kleiz|*Taranoù ar stêr velen* gant Ma Yuan (1160–1225), tierniezh Song.

Ar stêr Velen zo unan eus meur a stêr a zo pouezus evit bezañs Sina met abeg eo bet da liñvadegoù distrujus ivez, en o zouez ar gwallreuzioù naturel nemeto en istor enrollet o deus lazhet ouzhpenn ur milion a dud. E-touez ar re varvusañ e oa al liñvadenn 1332–1333 e-pad an dierniezh Yuan, liñvadenn 1887 e-pad an dierniezh Qing hag a lazhas etre 900 000 ha daou vilion a dud, ha liñvadenn 1931 hag a lazhas etre 145 000 ha 150 000 a dud da nebeutañv.
Abeg al liñvadennoù-se eo an holl greun fin kaset gant ar stêr eus ledenez al Loess ;  dilezet e vez a-hed traoñ gwelead ar stêr.  Al lec’hid a laka ar ribloù naturel da sevel tamm-ha-tamm. N'haller ket rakwelet ar stankelloù dindan dour. A-benn ar fin, ar c'has ramzel a zour a rank kavout un hent nevez war-du ar mor, rediet eo da heuliañ an hent berrañ. Pa c'hoarvez kement-se e tileun ar stêr e plaenenn Sina an Norzh hag a-wechoù e kemer ur ganol nevez hag e skuilh an darn vrasañ eus an douaroù labour-douar, ar c'hêrioù pe ar c'hêriadennoù war e hent. A-wechoù e oa ivez ar respont hengounel da sevel dourioù uheloc'h-uhelañ a-hed ar ribloù o kemer perzh e grevusded al liñvadennoù. Pa dremenas an dour-beuz dre al liñvennoù, ne c'halle ket mui mont en-dro da leur ar stêr evel ma rafe goude un dour-beuz boas, rak uheloc'h e oa leur ar stêr a-wechoù eget ar maezioù tro-dro. Ar c'hemmoù-se a c'helle lakaat genoù ar stêr da fiñval betek , o tizhout a-wechoù ar meurvor en norzh da Ledenez Shandong hag a-wechoù er su.
## Liammoù
Heterodontosauridae

**Heterodontosauridae** a zo ur c'herentiad eus kentañ dinosaored an Ornithischia a oa bet sellet oute alies evel un distaoladenn abred eus an *[[Ornithopoda]]*. Koulskoude, studiadennoù o deus lakaet ar skiantourien da soñjal nevez ’zo e vijent bet tostoc'h d'ar *[[Marginocephalia]]*. Dibaot eo o c'harrekaennoù avat. Bevañ a raent e diwezh an Triaseg ha marteze ez int chomet bev betek deroù ar c'hretase.

## Spesadoù
* *[[Tianyulong confuciusi]]*
Thyreophora

An *[[Thyreophora]]* (eus an henc'hresianeg *Thyreophora*, a dalvez « douger skoed ») zo un isurzhiad dinosaored eus strollad an *[[ornithischia]]*. Geotdebrerien bevarzroadek e oant ha gwarezet e veze o c'hein gant plakennoù askornek, ha broudoù. Bevañ a rejont eus deroù ar Juraseg betek diwezh ar C'hretase. Hervez ar c'herentiadoù ez ae o ment eus 1 da 10 metr.

## Deskrivadur

E-touez an *[[Ornithischia]]*, an *Thyreophora* a oa ur strollad kentidik a-walc'h, dezhe karvanoù na oant ket ken kemplezh ha re ar *[[Marginocephalia]]* hag an *[[Ornithopoda]]*. Anavout a reer daou gerentiad *Thyreophora* disheñvel :

* Ar *[[Stegosauria]]*. Loened pevarzroadek e oant, dezhe izili kreñv, uheloc'h o dargreiz evit o divskoaz. Ouzhpenn ar plakennoù hag ar broudoù war o c'hein e oa daou rumm drein ouzh o lost. Un empenn "kentidik" o doa. Kenurzhiet e veze al lost hag ar pavioù a-dreñv gant un eil kreizenn nervennoù. Badezet eo bet a-wezhioù e gaou « eil empenn » met ne oa ken ur volzenn eus mel al livenn a gaver gant an holl vellkeineged, a live gant o izili a-dreñv). Bevet o deus dreist-holl e-pad ar Juraseg, daoust m'o deus bevet lod anezhe betek ar C'hretase. (sellet ouzh *[[Stegosaurus]]*)

* An *[[Ankylosauria]]*. Berroc'h e oa o izili a-dreñv evit re ar *Stegosauria*. Hobrejonet e veze ivez o gouzoug, o c'hein hag o daougostoù gant drein ha plakennoù askornek. Darn a oa ur vataraz gante ouzh dibenn o lost. Lod all o devoa broudoù hir ouzh o divskoaz. Kemer a rejont lec'h ar *Stegosaura* e deroù ar C'hretase ha bevañ a rejont betek fin ar c'hretase. (Sellet ouzh *[[Euoplocephalus]]*)

A-raok an daou gerentiad-se e vevas ur strollad *Thyreophora* all, e-doug ar Juraseg, ar *[[Scelidosaurus]]*, un aneval 4 metr hirder, dezhañ ur penn bihan hag ur c'hein goloet a zrein. Un *Thyreophora* diazez eo eta, tost da hendad boutin ar *Stegosauria* hag an *Ankylosauria*.

### Liammoù diavaez
* The Paleobiology database : Thyreophora, Nopcsa (1915) (saozneg)

## Notennoù
Anctoville

}
|- align="center"
|colspan="2"|Ar vourc'h
|-
|Riez
|
|-
|Rannvro 
|Normandi
|-
|Departamant 
|Calvados 
|-
|Arondisamant 
|Bayeux
|-
|Etrekumuniezh 
|Villers-Bocage Intercom
|-
|Kanton 
|Aunay-sur-Odon
|-
|Kod INSEE 
|14011
|-
|Kod post 
|14240 
|-
|Maer 
|Gérard Leguay
|-
|Amzer-gefridi 
|2008-2020
|-
|Gorread
|17,48 km²
|-
|Led
|49° 06' 22" Norzh 
|-
|Hed
|00° 42' 20" Kornôg
|-
|Uhelder kreiz 
|.. m
|-
|Uhelder bihanañ 
|62 m
|-
|Uhelder brasañ 
|158m
|-
|Poblañshep kontoù doubl
|1 046 (2008)
|-
|Stankter
|60 a./km²
|-
|Lec'hienn ar gumun
|}
**Anctoville** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Aurseulles.
## Douaroniezh
* E traonienn ar stêr Seulles emañ Anctoville.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* e-pad Emgann Villers-Bocage e miz Even 1944 edo pennkarter ar Rannlu Hobregonet alaman dindan urzhioù Fritz Bayerlein e kastell Orbois;
* dieubet e voe Anctoville d’ar 1 a viz Eost 1944 gant ar 61 Batalhon Anavezadenniñ ar Rouantelezh-Unanet.
#### Strollañ kumunioù
* E 1973 e voe bodet kumunioù Anctoville (394 annezad e 1968),  Feuguerolles-sur-Seulles (70 annezad, er Reter), Orbois (120 annezad, en Norzh) ha Sermentot (182 annezad, er Biz). 
## Monumantoù ha traoù heverk

**Ilizoù katolik**: 
* *Saint Pierre* e Feuguerolles, -,
* *Saint Aubin* e Sermentot, -,
* *Saint Pierre* en Orbois prantad romanek ha ,
* *Saint Nicolas* en Anctoville, savet goude an Eil brezel-bed.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Derby (disheñvelout)

**[[Derby]]** zo ur gêr eus Bro-Saoz, e kontelezh Derbyshire.

Gallout a ra bezañ ivez :

## Lec'hioù
;Aostralia
* Derby (Tasmania)
* Derby (Western Australia)

;Kanada
* Derby (British Columbia)

;Suafrika
* Derby (Suafrika)

;Bro-Saoz
* West Derby, e Liverpool

;Stadoù Unanet Amerika
* Derby (Colorado)
* Derby (Connecticut)
*Derby (Ford County, Illinois)
*Derby (Saline County, Illinois)
* Derby (Indiana)
* Derby (Iowa)
* Derby (Kansas)
* Derby (New York)
* Derby (Vermont)

## Tud
* Emmet Derby Boyle), politikour stadunanat
* Kont Derby, ul lesanv noblañs roet da veur a zen
* an 13vet kont, Edward Smith-Stanley, lesanvet *Lord Derby*

## Sportoù
* Derby County Football Club, ur c'hleub mell-droad saoz
* Derby (redadeg kezeg), ur redadeg evit kezeg tri bloaz
* Derby (match), ur match etre skipailhoù nes, er vell-droad pe e sportoù all
* Roller derby, ur redadeg war botoù-ruilh

## Gwelout ivez
* Derbi
Sallen

**Sallen** zo ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Drôme, bevenn gant departamant Manche, emañ Sallen.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe Sallen gant ar 1 Rannlu Troadegiezh ("Big Red One") SUAat en emgannoù ouzh an 2 Panzer-Division alaman d'an 12 a viz Even; mervel a reas un den nann-soudard e Sallen abalamour d'ar brezel.
### Gwallzarvoud
* E miz Mae 1971 e varvas 13 den bodet e sal ar gouelioù evit un eured pa gouezhas ar plañchod en e boull.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSallenEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Saint Mathieu*, adsavet e 1794, luc'hskeudennoù.
## Armerzh

* Park rodoù-avel bet savet e 2008.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh
## Tud
* Adèle Lecoq (1891 e Sallen, 1955 e Pariz), sindikalourez er PTT, rezistantez, bet kaset da kamp-bac'h Ravensbrück en Alamagn.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Skol (disheñvelout)

Ur skol zo un ti ma vez roet deskadurezh. 

Bez' e c'hall bezañ ivez :

* d'ul luskad arzourien, ur skol (luskad), evel 
**Skol Walarn
**Skol Pont-Aven

* ur gelaouenn, ** [[Skol (kelaouenn)|Skol]] **, bet renet gant Armañs ar C'halvez,
* un ti-embann, ** [[Skol (ti-embann)]] **

* ur merk bier, Skol
 
## En anvioù
Kavet e vez ar ger en anv meur a aozadur:
*skolioù Diwan, ar skolioù kristen, ar skolioù-stad
*Skol Vreizh
*Skol an Emsav
*Skol Ober
Cerapoda

Ar **Cerapoda** zo un isurzhiad dinosaored eus strollad an Ornithischia.

Rannet int e tri strollad bras. Da gentañ an *[[Ornithopoda]]* (« treid laboused »). Ar strolladoù all zo *[[Pachycephalosauria]]* (« Glazarded o fenn tev ») hag ar *[[Ceratopsia]]* (« dremmoù kornek »).

## Rummouriezh

* **isurzhiad Cerapoda**
** *[[Stormbergia]]*
** *[[Agilisaurus]]*
** *[[Hexinlusaurus]]*
** **Danurzhiad [[Ornithopoda]]**
*** kerentiad *[[Hypsilophodontidae]]*
*** kerentiad *[[Hadrosauridae]] * 
*** kerentiad *[[Heterodontosauridae]]*
** **Danurzhiad [[Pachycephalosauria]]**
** **Danurzhiad [[Ceratopsia]]**
Ornithopoda

An **ornithopoda** zo un isurzhad dinosaored eus strollad an ornithischia. O anv **Ornithopoda** a dalvez « Treid evned », zo unan eus oferzhioù pennañ. Ul lost reutaet gant stirennoù askornek, ur juntad eus ar c'haezour a valire etrezek an tu a-dreñv hag ur beg karnek. Evel an holl *Ornithischia* e oant geotdeber. Kalz dent o devoa peurliesañ (betek mil dant) da chaokat an delioù. Kavet ez eus karrekaennoù anezhe er juraseg gant al *[[Lesothosaurus]]*, ha diwan a reas kalz spesadoù eus ar C'hretase. Kavout a raed geotdebrerien ramz e kerentiad an *[[Hadrosauridae]]* (da skouer *[[Edmontosaurus]]*).

*Ar c'herentiadoù Ornithopoda pennañ zo :
* **Kerentiad ar [[Fabrosauridae]]** : kerentiad na vez ket implijet stank hiziv, ennañ hendad an *Ornithischia*, en o zouez *[[Lesothosaurus]]*. Hemañ ziwezhañ a vez renket a-gostez peurliesañ.
* **Kerentiad an [[Heterodontosauridae]]** : dinosoared bihan (ment ur c'hi), a oa o vevañ e deroù ar Juraseg.
* **Kerentiad an [[Hypsilophodontidae]]** : dinosoared dister o ment (etre 1 ha 4 m), o doa daouarnoù bihan-tout gant pemp biz oute ha treid dezhe pevar biz. Bevet o deus pell, eus ar Jurasg kreiz betek diwezh ar C'hretase (da skouer *[[Hypsilophodon]]* pe *[[Leallynasaura]]*).
* **Kerentiad an [[Iguanodontidae]]** : Loened daoudroadek pe pevarzroadek bras eus ar C'hretase, dezhe etre 4 ha 9 m. (da skouer : *[[Iguanodon]]*)
* **Kerentiad an [[Hadrosauridae]]** : anvet c'hoazh « dinosaored o beg houad », o doa bevet er C'hretase uhelañ. An anevaled bras-se (etre tri ha pemzek metr hirder), o doa ur beg ledan dizent. Edo an dent pell a-dreñv a-hed an divoc'h. Emdroet a-walc'h e oant ha bevañ a raent e bagadoù(da skouer : *[[Parasaurolophus]]*, *[[Corythosaurus]]*).
* **Kerentiad al [[lambeosauridae]]** : damheñvel ouzh an hadrosauridae, ha dezhe kribelloù kleuz ouzh o c'hlopenn.
Masiela Lusha

**Masiela Lusha**, zo un aktourez eus ar Stadoù-Unanet.

Ganet eo bet Masiela Lusha en Albania, d'an 23 a viz Here 1985. 

## Roll filmoù

*2000: Father's Love, Lisa 
*2001: Summoning, Grace
*2001: Lizzie McGuire, Model
*2002: George Lopez, Carmen Lopez (101 episodes)
*2003: Clifford's Puppy Days, Nina (46 episodes) 
*2004: Cherry Bomb, Kim
*2005: Unscripted
*2006: Law and Order: Criminal Intent, Mira
*2007: Time of the Comet, Agnes
*2008: Blood: The Last Vampire, Sharon
*2009: Ballad of Broken Angels: Harmony, Harmony 
*2009: Lopez Tonight
*2010: Kill Katie Malone, Ginger
*2010: Of Silence, Annabelle
*2010: Signed in Blood, Nina 
*2011: Under the Boardwalk: The Monopoly Story
*2011: Tough Business, Grace
*2011: Science of Cool

### Liammoù diavez

* MasielaLusha.com *(e saozneg)*
* Masiela Lusha - IMDB
Zonotrichia

***Zonotrichia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ breaned, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
* ar brean jave gwenn (*Zonotrichia albicollis*),
* *[[Zonotrichia atricapilla]]*,
* *[[Zonotrichia capensis]]*,
** *Z. c. antillarum*, *antofagastae*, *arenalensis*, *australis*, *bonnetiana*, ***capensis***, *carabayae*, *chilensis*, *choraules*, *costaricensis*, *huancabambae*, *hypoleuca*, *illescasensis*, *inaccessibilis*, *insularis*, *macconnelli*, *markli*, *matutina*, *novaesi*, *perezchinchillorum*, *peruviensis*, *pulacayensis*, *roraimae*, *sanborni*, *septentrionalis*, *subtorquata*, *tocantinsi* ha *venezuelae*,
* ar brean kabell brizh (*Zonotrichia leucophrys*)
** *Z. l. gambelii*, ***leucophrys***, *nuttalli*, *oriantha* ha *pugetensis*,
* *[[Zonotrichia querula]]*.

O c'havout a reer en Amerika, tri isspesad ha tregont (33) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Butun

**Butun** a vez graet eus un danvez labouret ha tennet eus delioù sec'het ar plant *Nicotiana tabacum* a-orin eus Amerika hag eus ar reizh plant *Nicotiana* eus familh ar *[[Solanaceae]]*.
Aozet e vez da vout butunet, chaoket pe friataet.
Implij ar butun zo en em ledet dre ar bed adal Amerika. Kenwerzh ar butun a vez alies ur monopol Stad gant taosoù disheñvel-tre hervez ar broioù.

## Gerdarzh
Eus ar galleg kozh *pétun* (1555), diwar ar portugaleg (Brazil) *petulm*, eus ar gwaranieg pe unan eus ar yezhoù toupiek ; ar verb *pétuner* a oa e galleg (1603), evel ar brezhoneg *butuniñ*.

## Efedoù
Ar butun eo mammenn ur sujidigezh spered ha korfel kreñv. Degas a ra kudennoù yec'hed a-leizh, tro 6 milion a dud a varv dre ar butun bep bloaz er bed, 600&nbsp;000 anezho o vezañ nann-butunerien met soubet alies e moged ar butun : butunerien-gouzañv a reer anezho. Kalz kleñvedoù zo liammet ouzh ar fed da vutuniñ, da lavarout eo kleñvedoù ar reizhiad galongwazhiedel, krignoù-bev hag all.

## Saveteiñ buhezioù a-drugarez d'ar butun
D'ar 17 a viz Ebrel 1774 e voe krouet e Londrez ar *Royal Humane Society* (RHS) gant ar vezeien William Hawes ha Thomas Cogan. Unan eus skourroù an RHS e oa an *Humane Society for the Recovery of Persons Apparently Drowned* ("Kevredigezh denel evit saveteiñ and dud a seblant bezañ beuzet").
Mennet e oa an aozadur da saveteiñ buhezioù dre zasorc'h, a-hed ar stêr Davoez. Kerkent ha 1774 ez implijas ar pezh a anve un *tobacco resuscitator*, un "dasorc'her dre vutun", a c'hwezhe moged butun dre fraezh an dud a hañvale bezañ marv goude beuziñ, gant ar spi da dommañ dezho, da reiñ startijenn dezho ha dre-se d'o degas a varv da vev.
Evit brasaat ar surentez e voe staliet seurt ardivinkoù a-hed ar stêr, evel ma stalier boueoù-saveteiñ hiziv.
Unan eus ar boestoù-se, graet e beuz (c'hoari-gerioù ebet amañ), laton hag ur veginig lêr a c'heller gwelout er ''Science Museum'' e Londrez.
Viktor Orbán

**Viktor Orbán** (pe **Orbán Viktor** evel ma lavarer en hungareg, distaget [orbaːn viktor]) (ganet d’an 31 a viz Meurzh 1963 e Székesfehérvár) zo ur politikour hungarat. Kentañ ministr e vro eo bet eus 1998 da 2002 hag adarre abaoe 2010.

Studioù war ar gwir en deus graet e skol-veur *Eötvös Loránd Tudományegyetem* e Budapest hag en Oxford. E 1988 e oa bet unan eus diazezerien ar strollad Fidesz. E 1990 e oa bet dilennet da gannad e parlamant Hungaria, ha tri bloaz diwezhatoc’h e oa e penn Fidesz. E 1998 e oa deuet da vezañ kentañ ministr ar vro, pa oa bet gounezet ar votadeg gant e strollad Fidesz-MPP.

Dindan e renerezh e oa bet kemmet ideologiezh ar strollad Fidesz, ur strollad frankizour betek 1994 ha deuet da vezañ ur strollad mirour ha broadelour e 1994-1995. Gant se e oa deuet a-benn da c’hounit ar votadeg e 1998 ha deuet e oa Viktor Orbán da vezañ kentañ ministr ar vro.
Pa oa tamallet dezhañ e zoare aotrouniek da ren ar strollad hag ar gouarnamant, e voe kollet votadeg 2002 gant Viktor Orbán. Strivet en deus goude-se da adunaniñ ar virourien ha gounezet adarre votadeg 2010, gant e strollad Fidesz-MPP. Deuet e oa da vezañ kentañ ministr Hungaria en-dro da neuze.
## Mennozhioù politikel
Brudet eo Viktor Orban evit kaout mennozhioù mirour ha broadelour rik.
#### Enep-komunouriezh
Etre 14 ha 15 vloaz, e voe sekretour an aozadur yaouankiz komunour (KISZ). Orbán a zisklêrias eus ar mare-se e-pad un atersadenn, en devoa kemmet rik e selloù politikel e-pad e servij soudard. Hiziv-an-deiz e tisklêr e oa eñ "hegredik ha kredour" d'ar renad komunour.

Viktor Orban a zo bet enep-komunour dre ma oa e-penn ur strollad mirour, bet e oa bet ivez enep Rusia en ur c'houlenn emezeliñ en NATO. Tostaet eus an Unaniezh europat, goustadik ez eo bet gant mont tostoc'h-tostañ ouzh Rusia Poutin. 

Kollet eo bet an enep-komunouriezh gantañ betek chom o komz nebeut eus ar sujed-se.

## Liammoù diavaez

* ORBÁN Viktor (en hungareg hag e saozneg)
Iguanodontia

An ***Iguanodontia***, zo ur strollad taksonomek dinosaored geotdebrer daoudroadek a oa o vevañ war-dro diwezh ar Juraseg ha deroù ar C'hretase. Ur strollad *[[Ornithopoda]]* e oa, diaraogerien an *[[Hadrosauridae]]* peurgetket. *An **[[Iguanodon]]'' eo ezel brudetañ ar strollad-se.

== Roll ar c'herentiadoù ==
Er rummatadur klasel :
* ''[[Camptosauridae]]''
* ''[[Dryosauridae]]''
* ''[[Hadrosauridae]]''
* ''[[Iguanodon]]tidae''
* ''[[Rhabdodontidae]]''

== Filogeniezh ==
[[kladogramm]] hervez Weishampel & Heinrich (1992).

***Iguanodontia*'
***Tenontosaurus*
**[[Rhabdodontidae]]
***?*Mochlodon*
****Rhabdodon*
****Zalmoxes*
**?*Muttaburrasaurus*
**[[Euiguanodontia]]
****Anabisetia*
****Gasparinisaura*
***[[Dryomorpha]]
****[[Dryosauridae]]
******Dryosaurus*
******Valdosaurus*
****[[Ankylopollexia]]
*****?*Bihariosaurus*
*****?*Talenkauen*
*****[[Camptosauridae]]
*******Cumnoria*
*******Callovosaurus*
*******Draconyx*
*******Camptosaurus*
*****[[Iguanodontoidea]]
*******Lurdusaurus*
*******Lanzhousaurus*
******[[Hadrosauriformes]]
********Iguanodon''
*******Hadrosauroidea

## Notennoù
Marginocephalia

Ar **Marginocephalia** (eus an henc'hresianeg *margino*, riblenn ha *kephale* penn ), zo ur gladenn dinosaored eus strollad an *[[Ornithischia]]*. Dinosaored daoudraodek ha pevarzroadek a oa anezhe. Geotdebrerien hepken e oant hag ar re gentidikañ o deus pep a gribell askornek strizh hag a--blaen astennet etrezek tu a-dreñv o c'hlopenn. 

## Deskrivadur

Ar *Marginocephalia* a ziwanas er Juraseg uhelañ hag a yeas da get penn-da-benn e diwezh ar C'hretase uhelañ e-pad an enkadenn K/P. Ar pep brasañ eus dinosaored ar gladenn-se a veve er pezh zo hiziv Azia hag Norzhmerika e-doug ar C'hretase. Diforc'hioù ment bras zo etrezo : lod eus ar *[[Ceratopsia]]* kentidik a dape nebeutoc'h evit ur metr e-skoaz ar re vrasañ eus ar *[[Ceratopsidae]]* anavezet evel an *[[Triceratops]]* a oa dezhe muioc'h evit 9 metr. Liesseurt e oa o morfologiezh ivez rak ar pep brasañ eus ar *[[Pachycephalosauridae]]* a oa loened daoudroadek mistr ha prim, dezhe ur penn tagosek, e-skoaz o c'hendirvi *Ceratopsidae* a oa lened pevarzroadek nerzhus ha postek, dehe ur c'hlopenn hir gant kerniel a-wezhioù pe bosoù askornek bras.

## Rummatadur

Kavout a reer e-touez ar *Marginocephalia* div gladenn *ornithischia* bras, ar *[[Ceratopsia]]* a zeuas o c'hribell da vezañ ur c'houzougenn askornek (ar furmoù nevesañ anezhe a oa kerniel ouzh kern o fenn ivez), hag ar *Pachycephalosauria* a zeuas o c'hribell da vezañ un doare bolzenn askornek er furmoù emdroet ar muiañ.

## Notennoù

----
Stegosauria

Bodañ a ra danurzhiad ar ***Stegosauria*** dinosaored geotdebrer a oa o vevañ adalek kreiz ar Juraseg betek fin ar C'hretase. E 2008 o doa anavezet ar skiantourien ouzhpenn 166 karrekaenn bloaziet eus etre 175,6 ha 65,5 milion a vloavezhioù. Ur c'horf postek o doa gant ur penn bihan-kenañ ha div steudad plakennoù askornek a oa ouzh o c'hein, a bep tu d'al livenn-gein. Broudoù hir lemm a oa gante ivez ouzh penn o lost hag e talvezent dezho d'en em zifenn moarvat.

## Rummatadur klasel

### Isurzhiad ''Stegosauria''
**[[Gigantspinosaurus]]*
***[[Kerentiad]] [[Huayangosauridae]]**
***[[Huayangosaurus]]* (Sichuan, Sina)
**? *[[Regnosaurus]]* (Sussex, Rouantelezh-Unanet)
***Kerentiad [[Stegosauridae]]**
***[[Paranthodon]]* - (Afrika ar Su)
***[[Monkonosaurus]]* - (Tibet, Sina)
***[[Chungkingosaurus]]* - (Chongqing, Sina)
***[[Chialingosaurus]]* - (Sichuan, Sina)
***[[Wuerhosaurus]]* - (Xinjiang, kornôg Sina)
***[[Hesperosaurus]]* - (Wyoming, Stadoù-Unanet )
***[[Dacentrurus]]* - (Rouantelezh-Unanet, Bro-C'hall ha Bro-Spagn)
****Iskerentiad Stegosaurinae**
****[[Tuojiangosaurus]]* - (Sichuan, Sina)
****[[Kentrosaurus]]* - (Tanzania)
****[[Lexovisaurus]]* (=*[[Loricatosaurus]]*) - (Rouantelezh-Unanet ha Bro-C'hall)
****[[Stegosaurus]]* - (Wyoming, Stadoù-Unanet)
****incertae sedis***
**? *[[Craterosaurus]]* - (Bedfordshire, Bro-Saoz)
***[[Jiangjunosaurus]]* - (Xinjiang, Sina)

## Liammoù diavaez
* ''Tree of Life Web Project : ''Stegosauria''''
* ''The Paleobiology database : ''Stegosauria'' Marsh 1877''

## Notennoù
Ankylosauria

An ***Ankylosauria*** a zo diwanet war-dro 80 milion a vloavezhioù 'zo e-doug ar C'hretase e Norzhamerika. Un isurzhad eo.

Al loened geotdebrer-se a oa dinosaored bras-kenañ o c'hein hobrejonet, dezhe betek 10 metr hed ha 2,5 uhelder. Plakennoù askornek hir o devoa a-hed o c'horf adalek penn o lost betek o gouzoug ha penn o moj. Ken disi e oa o hobrejon ma oa gwarezet malvennoù o daoulagad gant plakennoù askornek bihan. Pa zegouezhe gante en em gavout gant ur preizher bras, evel an *[[Tyrannosaurus]]*, e oa trawalc'h dezhe mont en o c'hluch da vezañ gwarezet penn-da-benn. Ouzhpenn 1 000 askorn o devoa a-drugarez d'an harnez-se.

Ar vataraz askornek e penn o lost a c'halle freuzañ pavioù ur bern preizherien en o zouez an *Tyrannosaurus*.
Pachycephalosauria

Ar **Pachycephalosauria** ("glazarded o fenn tev") a oa ur strollad *[[Ornithischia]]* a ziorroas e-pad ar [C'hretaseer pezh zo hiziv [Norzhamerika hag Azia. Loened daoudroadek geotdebrer, dezhe ur c'hlopenn tev, e oant holl. E spesadoù zo ez a kern o c'hlopenn d'ober ur volzenn dezhi un nebeud santimetroù tevder. A-wezhioù o devoa kerniel bihan (*[[Pachycephalosaurus]]*) pe drein (*[[Stygimoloch]]*).

Rendaeloù taer zo bet diwar-benn talvoudegezh ar c'hlopenn ken tev-se. Ar vartezeadenn graet an aliesañ zo e rede al loened-se a-benn an eil re d'ar re all, izel o fenn, en emgannoù lidek, evel ar moufloned pe an ejened-musk, met stumm ront ar c'hlopenn a vije bet techet da ziroudañ an taolioù, ar pezh en dije degaset gloazioù er gouzoug. Marteze e vez implijet o fenn da reiñ taolioù penn a-gostez (evel ar jirafed) pe marteze d'en em zifenn a-enep d'ar breizherien.

E-touesk ar genadoù kavet er strollad-se, emañ *[[Pachycephalosaurus]]*, *[[Stegoceras]]*, *[[Stygimoloch]]*, *[[Prenocephale]]* ha marteze *[[Yaverlandia]]*. *[[Majungatholus]]* a oa sellet outañ e-pad pell evel ur *pachycephalosauria* ivez zo bet anavezet hiziv evel un *[[Theropoda]]* eus kerentiad an abelisauridae.

## Taksonomiezh
* **Isurzhiad [[Marginocephalia]]**
* **DREIST KERENTIAD PACHYCEPHALOSAURIA**
** (?) *[[Ferganocephale]]*
** *[[Stenopelix]]*
** *[[Wannanosaurus]]*
** **Goyocephalia**
*** *[[Goyocephale]]*
*** **Homalocephaloidea**
**** *[[Homalocephale]]*
**** *[[Ornatotholus]]*
**** *[[Yaverlandia]]*
**** **Kerentiad : [[Pachycephalosauridae]]**
***** *[[Alaskacephale]]*
***** *[[Gravitholus]]*
***** *[[Stegoceras]]*
***** **Iskerentiad [[Pachycephalosaurinae]]**
****** *[[Tylocephale]]*
****** *[[Prenocephale]]*
****** **Meuriad Pachycephalosaurini**
******* *[[Sphaerotholus]]*
******* *[[Stygimoloch]]*
******* *[[Pachycephalosaurus]]*
******* *[[Gravidocodon]]*
******* *[[Finkiosaurus]]*
******* *[[Kabutognathus]]*
Ceratopsia

Ar **Ceratopsia** (En henc'hresianeg « dremmoù kornek ») zo ur strollad dinosaored geotdebrer a oa stank en Azia hag e Norzhamerika er C'hretase. En dreistkerentiad-se emañ kerentiadoù ar *[[Psittacosauridae]]* (loened daoudroadek, dezhe drein heñvel ouzh re an hoc'h-dreinek a-wezhioù), ar *[[Protoceratopsidae]]* hag ar *[[Ceratopsidae]]*, anezhe o-daou strolladoù loened pevarzroadek gant kerniel ha gouzougennoù. Ar gouzougennoù-se a c'hallfe bezañ bet skoroù da stagañ kigennoù da gentañ, ha brasaet o defe da servijout evit en em zifenn hag en em barañ.

Evit doare ez eo genidik ar strollad-se eus Azia. Ar *Pittacosauridae*, izili gentidikañ ar strollad, a anadas e Sina er C'hretase izelañ. Ar *Protoceratopsidae*, int, a veze kavet un tamm e pep lec'h en Azia. Anavezout a reer un nebeud *Neoceratopsia* diazez e Norzhamerika. Ar *Ceratopsidae* divent a oa o vevañ e diwezh ar c'hretase e kornôg Norzhamerika. Emdreiñ a rejont betek kaout ur vent bras-kenañ ha furmoù kerniel ha gouzougennoù a bep seurt. Ar Ceratopsia a oa ur strollad a-bouezh eus ekoreizhiadoù ar Mezozoeg : *[[Protoceratops]]* a oa unan eus dinosaored stankañ eus diwezh ar C'hretase e Mongolia, e-kichen ar *Ceratopsidae* a oa paot-kenañ en tu all d'ar Meurvor Habask, e diwezh ar C'hretase e Norzhamerika. Ar *Ceratopsia* a oa dezhe etre 1 metr ha 23 kg ha 9 metr hirder ha 5400 kg.

E-touez ar *Ceratopsia* ar muiañ anavezet emañ ar *[[Psittacosaurus]]*, ar *[[Protoceratops]]*, an *[[Triceratops]]*, an *[[Torosaurus]]*, ar *[[Centrosaurus]]*, ar *[[Styracosaurus]]* hag ar *[[Pachyrhinosaurus]]*. *Triceratops* zo unan eus ar *Ceratopsia* brudetañ gant an holl. Emañ ar c'hiz echuiñ an anvioù genad eus ar strollad Ceratopsia gant « -ceratops » met ne c'hoarvez ket atav. Unan eus ar genadoù kentañ a oa anvet evel-henn eo ar genad *Ceratops* e-unan, en deus roet e anv d'ar strollad, daoust ma vez sellet outañ hiziv evel un *nomen dubium* rak e zilerc'hioù karrekaet n'o deus ket perzhioù arouezius zo a gaver gant ar *Ceratopsia* all.

## Korfadurezh
## Notennoù
Cœlophysis

|-----

**Cœlophysis** a oa unan eus ar c'hentañ spesad dinosaored chaseour. Bevañ a rejont e diwezh an Triaseg uhelañ etre 230 ha 205 milion vloaz kent hon oadvezh e Mec'hico-Nevez, en Arizona, er C'honnecticut hag e su Afrika. O anv a dalvez « furm gleuz » abalamour d'o eskern lez kleuz.
Gallout a raent tizhout 3 metr hirder, 55 santimetr uhelder ha pouezañ 80 kilo. Gouest e oa o geol strizh ha gwevn da dapout krog e preizhoù bihan prim.
Krommet e oa o dent war-dreñv ha savet e oa o c'harvanoù e doare ma c'hallfe an div lodenn risklañ an eil ouzh eben.

Ar ***Coelophysis*** a chasee moarvat a vagadoù, er memes doare hag ar bleizi hiziv an deiz, ar pezh a roe tu dezhe da dagañ preizhoù brasoc'h evel ar *[[Placerias]]*, stlejviled bronneg a oa anezhe c'hoazh d'ar mare-se.

Ar spesad skouer, *C. bauri*, a oa deskrivet gant Edward Drinker Cope e 1889. An anv *Rioarribasaurus* zo heñvelstêr da *Coelophysis*. Un dinosaor all, *Megapnosaurus*, a vez sellet outañ alies evel heñvelstêr da *Coelophysis*.

## Deskrivadur
 
*Coelophysis bauri* zo anavezet diouzh un niver a relegoù karrekaet klok. *C. bauri* a oa un dinosaor skañv e framm, dezhañ 3 metr hirder, 55 santimetr uhelder ha pouezañ 80 kilo.

*Coelophysis* a oa moan ha moarvat e oa ur reder prim. Daoust ma'z eo un dinosaor kentidik, emdroadur stumm korf an Theropoda a oa bras dija e-keñver loened evel *[[Herrerasaurus]]* hag *[[Eoraptor]]*. Heñvel eo bruched *Coelophysis* ouzh stumm diazez korf an *Theropoda*, met gouriz an ezel krec'h en deus un nebeud perzhioù arouezius dedennus : *C. bauri* en doa ur furcula, evel an evned, ar c'hentañ skouer anavet e-touez an dinosaored. N'halle implijout nemet tri eus e 4 biz avat rak ar pevare a oa kuzhet e kig ar pavioù a-raok.

### Liammoù diavaez
* Deskrivadenn eus an dinosaor ''Cœlophysis'' war ar PaleoWiki
* The Paleobiology database : Coelophysis, Cope (1889)

### Notennoù ha daveoù
Ludwigshafen am Rhein

**Ludwigshafen am Rhein**, pe **Ludwigshafen** ent-berr, zo ur gêr-arondisamant (kreifreie Stadt) eus Rheinland-Pfalz e kornôg Alamagn. Emañ war lez ar stêr Roen, a-dal da v-Mannheim. E 2007 e oa annezet gant 163 560 a dud. 

E Ludwigshafen emañ sez kreiz BASF, ar gompagnunezh kimiek vrasañ er bed.

## Tud vrudet
* Ernst Bloch, prederour
* Helmut Kohl, bet kañseller Alamagn

## Gevelliñ
Gevellet eo Ludwigshafen gant 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Kalypso

**Kalypso** (henc'hresianeg : Καλυψώ *Kalupsố*, « an hini guzh ») zo un nimfenn eus ar mor e mojennoù Hellaz kozh. 

## Mojenn
Kalypso « *he rodelloù kaer* » a oa un nimfenn, merc'h da Atlas, hervez Homeros hag Apollodoros. Hesiodos, diouzh e du, a ra anezhi unan eus an Okeanidezed hag e-barzh *[[Katalog ar Maouezed]]* e ra anv eus he c'harantez kevrinus gant Hermes hag eus o bugale niverus a vefe aet d'ober pobl a-bezh ar Gefalleniz.
Sellet e vez outi evel rouanez Enez Ogygia, ma oa o vevañ hec'h-unan gant nimfezed all.

En *[[Odysseia]]* e ro bod da Odysseüs goude e beñse hag ez orged outañ. Dont a ra a-benn da virout anezhañ war hec'h enezenn e-pad 7 vloaz. Kinnig a ra dezhañ zoken dont da vezañ divarvel ma'z asant chom ganti. Zeus avat a vagas truez ouzh Odysseüs pa glevas e verc'h Athena hag a gasas Hermes e vab da reiñ dezhi an urzh da lezel an haroz da vont war-raok. Sevel a reas neuze ur radell da zistreiñ d'ar gêr.

Hervez mojennoù zo he dije bet daou vab eus an haroz : Naosinoos ha Nausithoos.

## Mammennoù
* Apollodoros, *Epitome* (VII, 24).
* *[[Katalog ar Maouezed]]* (CL, 31).
* Hesiodos, *[[Theogonia]] * (v. 359 et 1017-1018).
* Homeros, *[[Odysseia]]* (I, vers 13-15 ; 50 à 57 ; V, 57-58.)

## El lennegezh
* FÉNELON (1699) : ''Les aventures de Télémaque''.

## Notennoù
Zack Snyder

**Zack Snyder** a zo ur filmaozer, senarier hag aktor amerikan bet ganet d'ar 1añ a viz Meurzh 1966 e Green Bay, Wisconsin (SUA).

## E vuhez
Goude bezañ bet stummet e Londrez hag e Pasadena e stagas Zack Snyder gant svel filmoù bruderezh ha buan e teuas a-benn da vezañ brudet rak barrek e oa a-fet stil hag a-fet kontañ darvoudoù. Labourat a reas evel rener al luc'hskeudenniñ ha sevener hag e savas meur a film bruderezh evit merkoù evel (Audi, Jeep, Budweiser, Nike, Reebok, Subaru, …). Meur a briz a dapas kaout ivez : daou Clio Awards hag ul Leon aour e Festival filmoù bruderezh Cannes.

E 2003 e savas e film sinema kentañ, *[[Dawn of the Dead]]* e ditl, diwar *[[Zombie (film)|Zombie]]* gant George A. Romero. Mat e voe degemeret ar film, gant an arvesterien koulz ha gant ar vurutellerien, ha neuze e c'hellas mont da labourat da Hollywood. Tri bloaz goude e savas *[[300 (film)|300]]*, diwar ar c'homic 300 (comic) gant Frank Miller. E 2009 e sevenas ar film *[[Watchmen (film)|Watchmen]]* diwar ar c'homic gant Alan Moore.

D'ar 4 a viz Here 2010 ec'h embannas e lec'hienn Deadline e sevenfe **' kerkent hag echu gant ''[[Sucker Punch]]''. **' a voe produet ha skrivet ar senario anezhañ gant ar vreudeur Nolan hag o skipailh, hag o deus bet labouret war *[[Batman Begins]]* ha *[[The Dark Knight]]* c'hoazh.

## E filmoù
### Evel sevener
#### Sinema
* 2004 : *[[Dawn of the Dead]]*
* 2007 : *[[300 (film)|300]]*
* 2009 : *[[Watchmen (film)|Watchmen]]*
* 2010 : *[[Legend of the Guardians: The Owls of Ga'Hoole]]*
* 2011 : *[[Sucker Punch]]*
* 2012 : **

; Raktresoù
* 2013 : *[[Xerxes]]*
* *[[Cobalt 60]]*
* *[[The Illustrated Man]]*
* *[[Untitled 300 Prequel]]*

#### Video
* 1990 : *Michael Jordan's Playground* (video NBA entertainment)
* 2004 : *The Lost Tape: Andy's Terrifying Last Days Revealed*

### Senarier
* 2007 : *[[300 (film)|300]]*
* 2011 : *[[Sucker Punch]]*

### Produer
* 2011 : *[[Sucker Punch]]*

### Aktor
* 2004 : *[[Dawn of the Dead]]*

## Prizioù
### Prizioù tapet gantañ

### Anvet evit

## Notenn
Cormolain

**Cormolain** a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas c'hwec'h den nann-soudard e Cormolain e-pad Aloubadeg Normandi e mizioù Even hag Eost 1944 abalamour d'ar brezel, pevar anezhe abalamour d'ar bombezadegoù.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Andrev*.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1958 : Thierry Châtel, skolaer ha skrivagner.

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
La Vacquerie

**La Vacquerie** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant div gumun all d'ober ur gumun nevez: Caumont-sur-Aure.
## Douaroniezh

FranceNormandieVidouvilleLaVacquerieLaDrome.jpg|An Drôme etre La Vacquerie (a-gleiz) ha Vidouville.

* War lez ar stêr Drôme emañ La Vacquerie.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]], 1944
* Emgann Normandi: dieubet e voe La Vacquerie gant ar 1 Rannlu Troadegiezh ("Big Red One") SUAat en emgannoù ouzh an Alamaned (12 - 14 a viz Even 1944); dek soudard SUAat a voe lazhet; mervel a reas daou zen nann soudard e La Vacquerie abalamour d'ar brezel, unan anezhe, ur paotr yaouank 21 bloaz, a voe fuzuilhet d'an Alamaned e miz Even.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieLaVacquerieEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Saint Sulpice*, prantad romanek ha , luc'hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2018

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kromatin

Ar **c'hromatin** eo danvez diazez ar c'hromozomoù er c'helligoù eukariot. Graet eo gant TDN ha proteinoù (histonoù dreist-holl).

Cheñch a ra stumm ar c'hromatin diouzh prantadoù ar c'helc'hiad kelligel. E-kerzh an interfazenn eo dispak ar c'hromatin evit leuskel plas d'ar polimerazoù (TDN ha TRN) a dreuzskriv hag a adskouer an TDN. Pa eo prest ar gellig da rannañ (da lâret eo kregiñ gant ar mitoz pe ar meioz) e fetisa ar c'hromatin a-benn aesaat disparti ar c'hromatidoù pe ar c'hromozomoù e-pad an anafazenn.
Torteval-Quesnay

**Torteval-Quesnay** a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Aurseulles.
## Istor
### kantved
* D'ar 24 a viz Gouere 1346: ar roue saoz Edouarzh III a dremen dre **Torteval** gant e lu a-raok kemer Caen daou zevezh war-lerc'h
.

### kantved

## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Mauperthuis;
* Kastell ar varonelezh,  kantved
;
* Iliz katolik ar *Werc'hez Santel* e Torteval.
* Iliz katolik *Intron-Varia* e Quesnay.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Sept-Vents

**Sept-Vents** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Val-de-Drôme.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Drôme emañ Sept-Vents.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]

Bundesarchiv_Bild_101I-720-0343-09A,_Frankreich,_Landstraße_mit_deutschen_Hinweisschildern.jpg|Spt-vents ouzh ur banell-heñchañ alaman.

* Emgann Normandi: dieubet e voe Sept-Vents d'an 30 a viz Gouere gant ar "15th Scottish Infantry Division" hag ar "6th Guards Tank Brigade" eus lu ar Rouantelezh-Unanet; mervel a reas pevar den nann-soudard e Sept-Vents, daou anezhe abalamour d'ar bombezadegoù, unan all a voe lazhet gant an Alamaned.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Notre-Dame de Sept-Vents. Vue sud-est.jpg|An iliz katolik.
Nef de l'église Notre-Dame de Sept-Vents.jpg|Nev an iliz.
Monument aux morts de Sept-Vents.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik "Intron-Varia", luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
* Jean-Louis Giraud-Soulavie, beleg katolik, istorour, douaroniour, geologour, meneztanour, skrivagnour, kannadour ha politikour gall, a voe anvet da berson parrez Sept-Vents e 1787. 
* George Charles Grey.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kanton Cabourg

**Kanton Cabourg** a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant ar C'halvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 34 c'humun gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
## Istor
* Krouet e voe **Kanton Cabourg** e 1982 diwar ul lodenn eus Kanton Troarn.
## Kumunioù
### Betek 2015
Kanton Cabourg a yae 13 kumun d'ober anezhañ:

### Abaoe 2015
Kanton Cabourg a ya 34 c'humun d'ober anezhañ:
* **[[Cabourg]]**
* Amfreville
* Angerville
* Annebault
* Auberville
* Basseneville
* Bavent
* Bourgeauville
* Branville
* Bréville-les-Monts
* Brucourt
* Cresseveuille
* Cricqueville-en-Auge
* Danestal
* Dives-sur-Mer
* Douville-en-Auge
* Dozulé
* Gonneville-en-Auge
* Gonneville-sur-Mer
* Goustranville
* Grangues
* Hérouvillette
* Heuland
* Houlgate
* Merville-Franceville-Plage
* Périers-en-Auge
* Petiville
* Putot-en-Auge
* Ranville
* Saint-Jouin
* Saint-Léger-Dubosq
* Saint-Vaast-en-Auge
* Sallenelles
* Varaville

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Daveoù
Kelc'hiad kelligel

Ar **c'helc'hiad kelligel** eo an heuliad darvoudoù a c'hoarvez en ur gellig hag a gas d'he rannadur e div gellig. Er c'helligoù eukariotek ez eus daou brantad oc'h ober ar c'helc'hiad : an interfazenn hag ar mitoz. E-pad an interfazenn e kresk ar gellig, stokañ nutriantoù evit bastañ d'hec'h ezhommoù e-kerzh ar mitoz hag adskoueriañ he TDN. E-pad ar mitoz e rann ar gellig vamm e div gellig verc'h.
Olifant (danvez)

An **olifant** zo un danvez kalet, gwenn ha divoull, anezhi danvez pennañ dent ha skilfoù genoù al loened evel an olifanted, an dourvarc'hed, ar c'holeoù-mor, an narwaled, ar c'hwezherien bras, ar fakochered.
Ar ger *olifant* a vez implijet da gentañ evit komz eus olifant an olifanted pe ar mammouted.

Abaoe ar ragistor en deus benet ha kizellet an den traezoù en olifant.
A-raok ar plastik e veze implijet an danvez-se da sevel traezoù pemdez evel boulloù bilhard, touchennoù piano, nozelennoù, treid kontilli ha loaioù, da geinañ levrioù, ha kement zo.


Horn Louvre OA4069.jpg|Skilf olifant benet eus an , Italia
Decorated ivory.JPG|Olifant kizellet ePalez ar Sa'dabad Palace, Iran

## Levrlennadur
*  Henri-Gustave Lengellé, *Les ivoires : évolution décorative du Ier siècle à nos jours*, Tardy, 1966 (ASIN: B00D5O0ELS)
*  Philippe Malgouyres& Pierre Ickowicz, *Ivoires du Musée du Louvre : 1480-1850, une collection inédite*, Somogy Éditions d'Art, 2005
Olifant (disheñvelout)

**Olifant** zo ur ger a gaver en anvioù :

* an Olifant, ur bronneg geotdebrer bras, zo meur a spesad anezhañ :
** Olifant Afrika
** Olifant Azia
** Olifant-ar-c'hoadoù...

* an Olifant-mor, ur bronneg mor, zo daou spesad anezhañ :
**Olifant-mor an norzh
**Olifant-mor ar su

* an evned-olifant, a oa evned bras dic'houest da nijal

* en anvioù loened faltazi e kaver ar ger *olifant* ivez :
**Olifant an enez, ur mekanik e Naoned
**Olifant Kalon-Evn, ul levr evit bugale

*Olifant (danvez), un danvez kalet gwenn a gaver en dent

* Aod an Olifant, ur vro eus Afrika, a zeu hec'h anv eus an danvez-se
Sainte-Honorine-de-Ducy

**Sainte-Honorine-de-Ducy** a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas div blac'hig abalamour d'ar brezel e Sainte-Honorine e-pad Emgann Normandi, lazhet e voent gant ur vombezadeg d'an 22 a viz Even
.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sainte Honorine*.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Longraye

**Longraye** a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Aurseulles.
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas daou zen nann soudard e Longray abalamour d'ar brezel.
* 1973-1982: kendeuzet e oa **Longraye** ha kumun Hottot-les-Bagues dindan an anv **Hottot-Longraye**.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Pêr*, he c'hloc'hdi eus an  kantved 
.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Bamir Topi

**Bamir Myrteza Topi** (ganet d'ar 24 a viz Ebrel 1957 e Tirana) zo ur politikour albanat, dilennet da brezidant republik Albania d'an 20 a viz Gouere 2007 gant ar Parlamant.
José Eduardo dos Santos

**José Eduardo dos Santos** (28 Eost 1942 e Luanda - 8 Gouere 2022 e Barcelona) zo ur politikour angolat, prezidant ar vro etre 1979 ha 2017.

A-orin eus São Tomé ha Príncipe e oa e dud. Emezelañ a reas er strollad politikel MPLA (*Movimento Popular de Libertação de Angola* - Luskad Poblek evit Dieubidigezh Angola) pa oa studier c'hoazh. En abeg da waskadeg ar gouarnamant trevadennel e kavas gwell mont en harlu da Gongo-Brazzaville e 1961. Eno e kenlabouras gant an MPLA hag e teuas da vezañ un ezel ofisiel eus ar strollad. Kenderc'hel a reas gant e studioù e Bakou (Azerbaidjan), en URSS. Distreiñ da Angola a reas e 1970.

Goude dizalc'hiezh Angola e miz Du 1975 e voe kemeret ar galloud gant an MPLA met ur brezel diabarzh a darzhas etre tud an MPLA ha tud ar strolladoù all (UNITA ha FNLA). José Eduardo dos Santos a voe dilennet da brezidant Angola e miz Gwengolo 1979 goude marv Agostinho Neto, prezidant kentañ ar vro. E miz Gwengolo 1992 e voe aozet dilennadegoù met na José Eduardo dos Santos nag e gevezer, Jonas Savimbi eus an UNITA, na zeuas a-benn da zastum 50% eus ar votoù evel ma oa dleet evit bezañ dilennet. Ne voe ket tu da aozañ un eil tro en dilennadegoù hag ar brezel diabarzh a darzhas adarre pa chome dos Santos en e garg a brezidant.
Livry (Calvados)

**Livry** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant div gumun all d'ober ur gumun nevez: Caumont-sur-Aure.
## Douaroniezh
* War lez ar stêrioù Aure hag Aurette emañ Livry.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* 1944-1945: mervel a reas pemp den nann soudard e Livry abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe lazhet gant tennoù kanol d'an 13 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Moudenn Briquessart, , 
* Kastell Parfouru,
* Chapel *Saint Sulpice*,  hag he feunteun,
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, - e Parfouru. 
* Iliz katolik *Intron-Varia* e Livry.
### Bezioù  ar C'hommonwealth er gumun
* e-unan e *Le Repas*

Kabiten e oa er *4th Bn Grenadier Guards*. Mervel a reas d'an 30 a viz Gouere 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
* e bered ar gumun: *Livry Churchyard*:

Marvet e oant e miz Even 1944 en Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed, daou anezhe, milourion er *8th King's Royal Irish Hussars* eus ar *Royal Armoured Corps*, d'an 12, an trede hini, eus *The Queen's Royal Regiment (West Surrey), 1/6th Bn.*, d'ar 14In Memories.
## Armerzh

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Hottot-les-Bagues

**Hottot-les-Bagues** zo ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
## Douaroniezh
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Seulles.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* 1944: distrujoù bras a voe er gumun e-pad Emgann Normandi, 23 gwezh e voe kemeret hag adkemeret; dieubet e voe da vat gant an *Dorset Rejimant* eus lu ar Rouantelezh-Unanet d'an 19 a viz Gouere 1944. Lazhet e voe unnek nann soudard e Hottot e mizioù Even ha Gouere e-pad Emgann Normandi.
* 1973-1982: kendeuzet e oa Hottot-les-Bagues ha kumun Longraye dindan an anv Hottot-Longraye.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieHottotLesBaguesChateau.jpg|Ar c'hastell.
Église Notre-Dame d'Hottot-les-Bagues. Vue sud-est.jpg
Plaque commémorative dans l'église Notre-Dame d'Hottot-les-Bagues.jpg|Ar blakenn.
Monument aux morts d'Hottot-les-Bagues.jpg|Ar monumant.
Stele-Hottot.jpg|Ar maen-koun.

* Ur c'hastell.
* Iliz katolik *Intron Varia*, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1919 ha 1939-1945) en iliz katolik.
* Monumant ar re varv.
* Maen-koun an *Dorset Rejimant*.
### Bered ar C'hommonwealth: ''Hottot-les-Bagues War Cemetery''

Hottot-les-bagues-cimetiere-militaire-entree.jpg|Antre ar vered.
Hottot-les-bagues-cimetiere-militaire-vue-generale.jpg|Gweladenn hollek.


An darn vrasañ anezhe a varvas e 1944 e-pad Emgann Normandi e-kerzh an Eil brezel-bed.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
La Lande-sur-Drôme

**La Lande-sur-Drôme** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Val-de-Drôme.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Drôme emañ La Lande-sur-Drôme.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas un den nann soudard e La Lande-sur-Drôme abalamour d'ar brezel e miz Gouere.
## Monumantoù ha traoù heverk

La Lande-sur-Drôme - Eglise (1).JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Saint-Sauveur et Saint-Gorgon*, luc'hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2018

## Melestradurezh

La_Lande-sur-Drôme_-_Mairie.JPG|Ar maerdi.

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Bro Brest

**Bro Brest**, pe **Bro Vrest**, zo ur vro hervez lezenn Voynet. Bodet ez eus 89 c'humun enni, war ur gorread 1690 km² ha 384 614 a dud zo o chom enni (d'ar 1/01/09).

Seizh kumuniezh kumunioù zo enni :
:* Brest Meurgêr ar Mor : 210 117 a annezidi
:* Kumuniezh kumunioù Bro Landerne-Daoulaz : 44 395 a annezidi
:* Kumuniezh kumunioù Bro an Hirwazh : 43 267 a annezidi
:* Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù : 37 226 a annezidi
:* Kumuniezh kumunioù Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù : 25 712 a annezidi
:* Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon : 16 697 a annezidi
:* Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon : 7 203 a annezidi

## 89 c'humun

# Argol
# Boc'harzh
# Bourc'h-Wenn
# Brelez
# Brest
# Brignogan
# Daoulaz
# Dirinonn
# an Dreneg
# ar Faou
# ar Folgoad
# ar Forest-Landerne
# Gouenoù
# Goulc'hen
# Gwiler-Leon
# Gwipavaz
# Gwiproñvel
# Gwiseni
# Gwitalmeze
# Hañveg
# Irvilhag
# Kameled
# Kerlouan
# Kerniliz
# Kernouez
# Kersent-Plabenneg
# Koz-Meal
# Konk-Leon
# Kraozon
# Lambaol-Blouarzhel
# Lambaol-Gwitalmeze
# Landeda
# Landerne
# Landevenneg
# Landunvez
# Lannarvili
# Lanneured
# Lannildud
# Lanniliz
# Lannurvan
# Lanriware
# Lañveog
# Lesneven
# Logonna-Daoulaz
# Lokmaria-Plouzane
# Lokournan
# Loperc'hed
# Loprevaler
# ar Merzher-Salaun
# Milizag
# Molenez
# an Ospital
# Penn-ar-C'hrann
# Plabenneg
# Plonger
# Plouarzhel
# Plouedern
# Plougastell-Daoulaz
# Plougonvelen
# Plougerne
# Plougin
# Plouider
# Plouneour-Traezh
# Plourin-Gwitalmeze
# Plouvien
# Plouzane
# Plouzeniel
# Plouziri
# Pont-ar-Veuzenn
# Porspoder
# ar Releg-Kerhuon
# ar Roc'h-Morvan
# Roskañvel
# Rosloc'hen
# Sant-Alar
# Sant-Divi
# Sant-Fregan
# Sant-Neven
# Sant-Pabu
# Sant-Segal
# Sant-Tonan
# Terrug
# Trebabu
# Tregaranteg
# Treglonoù
# Trelevenez
# Tremaouezan
# an Treoù-Leon
# Treouergad


## Brezhoneg
En distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 3 615 skoliad (9,8 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). 

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Bro Brest

## Notennoù