Pipi Gonto

***Pipi Gonto*** zo un dastumad danevelloù diwar zorn Dir-na-Dor (*Dir-na-Dorr* a vije skrivet bremañ), anv pluenn Erwan Charlez Mari ar Moal (1874-1957), aozet en ur skritur tregeriek.
E gwirionez eo tri levr disheñvel zo bet en anv-se : daou embannet ha moulet e Sant-Brieg, e 1902 ha 1908, hag unan embannet e Kemper ha moulet e Brest e 1925.

## Embannadur kentañ
E 1902 e voe kentañ embannadur ***Pipi gonto***, gant an ti-moullañ Prudhomme, e *Sant-Briek* ; in-8 e oa e vent, 225 pajenn a oa ennañ, ha 7 skeudenn gant E. Dudoret.

Ur pennad diwar-benn al levr a oa bet embannet en Annales de Bretagne, gant Georges Dottin.

### Doare-skrivañ
* Skrivet e veze *an* ar son /ã/
* Ne veze ket skrivet ar "z" na vez ket distaget e yezh Treger : *bue, blei, neve*, met *divezan*.

## Eil embannadur
E 1908 e voe embannet ul levr all, anvet ***Pipi Gonto*** ivez, gant kontadennoù nevez avat, bepred gant Prudhomme Sant-Brieg ; ment in-8, VIII-184 fajenn. Hini ebet eus ar c'hontadennoù ne oa en embannadur 1902.

*Ur c'hentskrid gallek, pemp pajennad anezhañ, zo diwar-benn unvaniñ ar yezh, KLT nevez-flamm e 1908, hag a zispleg lod eus an doareoù leonek a gaver amañ hag ahont e-barzh ar skrid.
*Ur c'hentskrid brezhonek zo goude.
**Ar c'haz du*
**Beaj Fanch Ar Minous da Bariz*
**Kovizion eur pôtr Yaouank*
**Eun nosvez Nedeleg*
**Job an ti-all pezig en pemp tolen*. pezh c'hoari fentus.
**Kloareg Kersaozon*

### Geriaoueg
*anvañ (skrivet *hanvan*), evit envel.

## Trede embannadur
E 1925 e teuas trede embannadur ***Pipi Gonto*** &nbsp; E Kemper e ti Ad. Le Goaziou, leorier – 7, streat Sant-Fransez&nbsp; ; in-4 eo ar vent, 240 pajenn zo el levr.
Arabat eo bout souezhet gant stumm leonek ar ger *straet*, pa lenner e diwezh trede embannadur ***Pipi Gonto*** : *<q>&nbsp;Peurvoullet gant Ti-Moullerez <q>La Presse Libérale du Finistère</q> – 4, streat ar C'hastell, Brest – an 31 a viz Eost 1925</q>*.

*War ar golo :
:DIR-NA-DOR (E. AR MOAL) — **P<small>IPI</small> G<small>ONTO</small>** – MARVAILHOU – *Mouladur neve reizet
:Un erminig gant al lugan <q>&nbsp;Evit ar yez hag ar Vro&nbsp;</q>
:E KEMPER - E TI AD. LE GOAZOU, LEORIER - 7, STREAT SANT-FRANSEZ - 1925
*A-raok an talbenn ez eus bruderezh evit <q>&nbsp;Gwechall-goz e oa..., Marvailhou&nbsp;</q> [[Gab Milin|G. MILIN]] (priz : 10 [[real]]), <q>&nbsp;Eur zac'had marvailhou&nbsp;</q> [[Ivon Krog|Yvon CROQ]] (Eostig Kerinek) (20 real) ha <q>&nbsp;Bilzig&nbsp;</q> [[Fañch al Lae|F. A<small>L</small> LAY]] (20 real), gant ar meneg "Evit ar frejou-kas dre ar post 15 dre gant ouspenn." 
*Tresadennoù giz keltiek/iwerzhonat zo e penn hag e dibenn pep kontadenn, hogen n'eus meneg ebet eus anv o aozer(ez) neblec'h. Un unarouez bihan zo e korn gevred tresadenn pevare tal ar golo.
 
Disheñvel eo diouzh an embannadurioù diagent : 6 kontadenn nevez zo en trede embannadur, met lamet ez eus bet div gontadenn hag un tamm pezh a oa e levr 1908.


Div lodenn zo el levr
*el lodenn gentañ e kaver 6 eus 7 kontadenn embannadur 1902,
*en eil lodenn e kaver 3 eus 6 kontadenn embannadur 1908.

Eus an daou levr all e vank 4 c'hontadenn:
*eus al levr kentañ:
***Pipi ar Bourdou ha Yan an Asanter*, moarvat ne oa ket kavet mat a-walc'h.
*eus an eil levr
***Beaj Fañch Ar Minous da Bariz*...
***Kovizion eur pôtr Yaouank*
***Job an ti-all*

==Unvaniñ==
Abalamour d'an unvaniñ degaset gant emglev ar skrivagnerien e 1908 e voe kemmet doare-skrivañ geriennoù zo, en ur virout doareoù tregeriek ("z" ebet e gerioù evel "anaveet, anean, bean, de, gweenn, ive, koueet, neve, ru, trugare", hag all).
===e 1902 === 
**pajenn 68 : *ar mestro, an treo*
**pajenn 69 : *skwiz ê*
**pajenn 106 : *lez da voto*
**pajenn 107 : *treo all*
**pajenn 108 : (karget a) *zonezono*, *parko*
**pajenn 109 : *dellido, pividik a vado*
**pajenn 121 : *sonjo*
**pajenn 196: *kildroenno*
Ouzhpenn al liesterioù en *o* e kaver ivez lod en *ou*:
*toullou (106); juntou, a-wechou (107); e waziou, sailhou-pik (108)

===e 1908===
Daoust ma lavar an oberour klask unvaniñ, e vir alies doareoù tregeriek, ken e kaver an daou zoare aliezik (hag a-wechoù an daou stumm er memes frazenn):
*a-wechoù *eo*, a-wechoù *e* : 
** pajenn 21 : *n'e ket Itien eo ken* * n'e ken gantan*, *diskarg eo e gonsians*, *n'e ket mantrus*
** pajenn 68 : *n'e ket d'ac'h*
** pajenn 69 : *n'e ket gwir, n'e ket sec'hed, pan e toull*
** pajenn 96 : *N'e ket se eo se*.
** pajenn 112 : *vel eo dleet, n'e ket gwir*
*a-wechoù *o*, a-wechoù *ou* : 
** pajenn 18 : *ivinou, stalafou, a galonou, deliou* ha *boto, serr da c'heno*
**pajennoù 68 ha 89 : *tudou*; pajenn 93 *tudo*
*a-wechoù *er-meaz* (hervez distagadur Leon) a-wechoù *er-maez*, e-kichen *da vez*
**pajenn 18 : *er-meaz da distanan*
**pajenn 67, 68 : *er-meaz*
**pajenn 69 : *otro* (aotrou); *d'ac'h* (deoc'h) ;
**pajenn 110 : *er-maez, 'maez*
*kemmadur d/z a-wechoù, kemmadur ebet a-wechoù all: 
** pajenn 21 : *da zen, da derc'hel*
*verboù zo a echu gant *a*, re all gant *an*: 
**pajenn 21 :*flastra, paran*
*pajenn 67 : fazi: *35 vla*, e-lec'h *35 pla*.

===e 1925 ===
**pajenn 28 : *war-zu*
**pajenn 29 : *ar mestrou, an traou, skuiz eo,*
**pajenn 53 : *lez da votou*, (karget a) *zonezonou*, 
**pajenn 54 : *parkou, dellidou*
**pajenn 60 : *sonjou*
**pajenn 108 : * kildroennou*
**pajenn 232 : 
*** *emean* (skrivet bremañ *emezañ*), * pakan* (*pakañ*), *d'ean* (*dezhañ*), warnan, aman, heman...
*** *tennou*, a-wechou, taoliou*
**pajenn 233 : * sur oun*

## Er
* ***Pipi Gonto***. Emgleo Breiz. 2001. Adembannadur e falc'huneg, ha n'eo ket er skritur orin. Ret e vefe gwiriañ peseurt kontadennoù zo bet adembannet neuze.

## Notennoù ha daveennoù