open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đà Nẵng

**Đà Nẵng** zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren Nam Trung Bo. Gorread: 1255,53 km2, poblañs : 888070 annezad e 2010. Kêr Ho-Chi-Minh a zo 964 km er su da Da nang. Hanoi a zo 764 km er su da Da Nang.
Aerborzh etrebroadel Đà Nẵng a zo 36 km en norzh da Da Nang.
Les Autels-Saint-Bazile

**Les Autels-Saint-Bazile** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.

## Istor
### kantved
* Kendeuzet e voe kumunioù Les Autels-en-Auge ha Saint-Bazile d'ober kumun nevez Les Authieux-Saint-Bazile. 
### kantved
**[[Eil brezel-bed]]**, Emgann Normandi, 1944: ur paotr yaouank, ezel eus ar Rezistañs FFI, a voe lakaet da varv gant an Alamaned d'an 11 a viz Gouere 1944 e Les Autels-Saint-Bazile.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Basile*,  kantved, gant un delwenn hag ur sailh dour-benniget klaset. 
## Douaroniezh
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Bellou

**Bellou** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.

## Istor
### kantved
* E 1833 e voe staget kumun Bellouet ouzh kumun Bellou.
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ur maner hag e gouldri,  kantved. 
* Iliz katolik *Ginivelezh an Intron-Varia*.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
* Rose Harel (1826 e Bellou - 1885), barzhez.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Saint-Michel-de-Livet

**Saint-Michel-de-Livet** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 

Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.

## Istor
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: mervel a reas eizh den nann-soudard e Saint-Michel abalamour d'ar brezel; gant ur vombezadeg d'an 31 a viz Gouere e voe lazhet unan anezhe, c'hwec'h (pe seizh?) den all a voe lazhet d'an 18 a viz Eost pa darzhas ur c'hreunadenn taolet espres-kaer gant SSed.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Mikael*.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Pécs

**Pécs** (distaget  en hungareg; *Fünfkirchen* en alamaneg, *Quinque Ecclesiae* e latin, *Pečuh* e kroateg, *Печуј* e serbeg) zo ur gêr vras eus Hungaria, gant 157 000 a annezidi (e 2009). Ar pempvet kêr vrasañ eus ar vro eo ha pennlec’h kontelezh Baranya. Emañ tost d’an harzoù gant Kroatia. 

Sez un eskopti eo Pécs, kenkoulz ha sez ur skol-veur, an hini goshañ eus Hungaria. E tolead Pécs ez eus un toullad minorelezhioù gant o ensavadurioù dezho : alamanegerien, kroategerien, serbegerien, Romed... 

## Istor
Unan eus koshañ ha kaerañ kêrioù Hungaria eo Pécs. En amzer ar Romaned e oa anavezet kêr dindan an anv *Sopianae*, e proviñs Pannonia. Diwezhatoc’h e voe anvet *Quinque Ecclesiae* (« pemp iliz » e latin ; alese e teu an anv alamanek *Fünfkirchen*). E 1235 e kaver ar meneg kentañ eus an anv *Pechut*. Ha goude-se e emdroas an anv evit reiñ an anv zo bremañ, Pécs, dianav e dalvoudegezh evit gwir. 
E 1367 e voe savet ar skol-veur gant ar roue Loeiz I, unan eus skolioù-meur koshañ kreiz Europa. Etre 1543 ha 1686 e oa Pécs e dalc’h an Impalaeriezh Otoman. En amzer-se e voe savet gant an Durked un toullad savadurioù a weler hiziv c’hoazh e Pécs, meur a voskeenn da skouer. Abalamour d’he glad savadurioù dibar e voe lakaet da *« Gêr-benn Europat ar Sevenadur »* e 2010.

## Gevellerezh
Pécs zo gevellet gant :

*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Liammoù mignoniezh he deus ar gêr gant Peterborough, e Bro-Saoz.

## Daveoù
Maria Salviati

**Maria Salviati** (Firenze, 1499 – Villa di Castello, 1543) a oa pried Giovanni de' Medici pe Giovanni dalle Bande Nere ha mamm da Cosimo Iañ de' Medici.

Merc'h e oa da Lucrezia de' Medici ha Jacopo Salviati, ha dre-se e oa pempet c'hoar Francesca Salviati hag ar gardinaled Giovanni ha Bernardo Salviati.

Dimezet e oa d'ar 15 a viz Du 1516. Ganti e voe adunanet daou skourr an tiegezh Medici: hini he fried, ar Popolani, hag an hini pennañ, anvet ivez hini Cafaggiolo, a oa hini he mamm Lucrezia, merc'h da Lorenzo il Magnifico.

## He diskennidi
Bernardetto de' Medici

**Bernardetto de' Medici** (Firenze, ... – Napoli, goude 1576), a oa aotrou Ottaiano.

Mab e oa da Ottaviano de' Medici, aotrou Ottaiano, ha d'e bried  Bartolomea Giugni.

Dimeziñ a reas d'e geniterv Giulia Romola de' Medici (Firenze, 5 Du 1535 – Firenze, ~1588), bastardez da Alessandro de' Medici, dug Firenze, ha bugale o doe.
Llanfihangel Abercywyn

: *Ur pennad [[Llanfihangel]] a zo ivez.*

 
**Llanfihangel Abercywyn** zo ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.
La Brévière

**La Brévière** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Val-de-Vie.

## Istor
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: mervel a reas daou baotrig abalamour d'ar brezel e La Brévière d'an 23 a viz Eost.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Distrujet e voe iliz ar barrez e pen-kentañ an  kantved; ne voe savet hini ebet en he lec'h.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Llanfihangel-uwch-Gwili

**Llanfihangel-uwch-Gwili** zo ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, war lez ar stêr Gwili.
Llanfihangel Ystrad

**Llanfihangel Ystrad** zo ur gumuniezh e Ceredigion, e kornôg Kembre. Emañ hanter hent etre Aberaeron ha Llanbedr Pont Steffan.

Er gumuniezh emañ kêriadennoù Ystrad Aeron, Felinfach, Cribyn ha Dihewyd.

E 2011 e oa  a dud o chom e kumuniezh Llanfihangel Ystrad ha 860 anezho a oa kembraegerien (62,1%).

## Notennoù
Llanfihangel Nant Brân

**Llanfihangel Nant Brân** zo ur gêriadenn e Powys, e reter Kembre, 62.5 km eus Caerdydd, er c'hreisteiz da Mynydd Epynt, ur 4 km eus kêr Aberhonddu.
Llanfihangel-yng-Ngwynfa

**Llanfihangel-yng-Ngwynfa** zo ur gêriadenn e hanternoz Powys, e reter Kembre. Brudet eo evel bro c'henidik Ann Griffiths.
Llanfihangel Ysgeifiog

**Llanfihangel Ysgeifiog** zo ur gumuniezh en Enez Mon, en hanternoz Kembre . E mervent an enez emañ, er reter da gêr Llangefni, hag enni kêriadennoù Gaerwen ha Pentre Berw, hag un darn eus palud Cors Ddyga, ur gwarezva evned.
Llanfihangel-yn-Nhywyn

**Llanfihangel-yn-Nhywyn** zo ur gêriadenn en Enez Môn, en hanternoz Kembre, e kumuniezh Llanfair-yn-Neubwll.

## Daveoù
Llanfihangel-y-pennant (Abergynolwyn)

** Llanfihangel-y-pennant ** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Gwynedd, e-kichen Abergynolwyn, en hanternoz Kembre.
Llanfihangel-y-pennant

**Llanfihangel-y-pennant** zo anv div gêriadenn e kontelezh Gwynedd, e Kembre:
* Llanfihangel-y-pennant (Cwm Pennant)‎ 
* Llanfihangel-y-pennant (Abergynolwyn) 

## Pennad kar
*Llanfihangel
‎
La Chapelle-Haute-Grue

**La Chapelle-Haute-Grue** a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 

Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Val-de-Vie.

## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Pêr*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

.

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Julien-Marie Le Huërou

**Julien-Marie Le Huërou** ("Juluan ar C'hwerv"), bet ganet d'an 23 a viz C'hwevrer 1807 e Prad (ur barrez vihan etre Gwengamp ha Lannuon), a oa un istorour.

Bet e oa bet er skol e Landreger da gentañ-penn, da-c'houde e Skolaj Roueel Roazhon adalek 1826 a-raok mont war e studi en eil bloavezh ar Skol-Vistri, e-lec'h m'edo Jules Michelet o kelenn. Bet tapet e skolveuriadur war al Lizhiri gantañ e 1828 ez eas da gelenn da Skolaj Roueel Bourbon. Adalek 1830 e voe lakaet e karg eus ar c'helenn istorel er skolaj Sant Loeiz.

E 1832 e oa o kelenn an Istor e skolaj Naoned ha tapet e oa bet e skolveuriadur war an Istor e miz Gwengolo 1833 : anvet e voe e Skolaj Roueel Roazhon neuze.

Dre gemennadur ar 24 a viz Ebrel 1838 e oa bet krouet Kevrenn ar Gwir Roazhon, ur gador-gelenn Istor enni. E dezenn istorel ha lennegel *De l'établissement des Francs dans la Gaule et du gouvernement des premiers Mérovingiens jusqu’à la mort de Brunehaut* a reas dezhañ mont da zoktor war al Lizhiri e Caen d'an 31 a viz Eost 1838. Anvet e voe da eiler kador-gelenn Istor Roazhon e 1840. E liamm ouzh e gelenn en devoa embannet *Histoire des institutions mérovingiennes et du gouvernement des Mérovingiens jusqu'à l'édit de 615*, heuliet gant *Recherches sur les origines celtiques et sur la première colonisation de la Gaule, de la Bretagne, de l'Irlande et de l'Écosse* e 1843. Fiziet e oa bet kador-gelenn Lennegezh estren Roazhon ennañ.

En desped d'e gredennoù relijiel ec'h en em lazhas d'an 8 a viz Here 1843 e-kichen Naoned, tapet ma oa gant barradoù digalonegezh ouzh e vicher.
Miskolc

**Miskolc** (distaget [ˈmiʃkolts] en hungareg) zo ur gêr eus biz Hungaria. Ar pevare kêr vrasañ eus ar vro eo, goude Budapest, Debrecen ha Szeged. Enni e oa 169 226 a annezidi e 2010.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Miskolc gant:

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Miskolc
Temptadur Sant Anton (Grünewald)

**Temptadur Sant Anton (Grünewald)** zo un daolenn gant Matthias Grünewald, war ziskouez e Mirdi Unterlinden Kolmar.

## Munudoù

Image:Mathis_Gothart_Grünewald_016.jpg| Penn un diaoul o sachañ war blev ar sant 
Image:Mathis_Gothart_Grünewald_017.jpg|Euzhvil
Image:Mathis_Gothart_Grünewald_018.jpg|Klañvour
Gertrud von Sachsen

**Gertrud**, pe *Gertraud* (* 1115; † 1143) a oa bugel nemetañ an Impalaer Lothar III an Impalaeriezh Santel, pe *Lothar von Süpplingenburg*, Dug Sachsen, hag e bried Richenza von Northeim.

## Dimeziñ ha bugale
En 1142 e timezas Gertrud von Sachsen gant Herri II Aostria. Mervel divugel a reas bloaz goude. Addimeziñ a reas an intañv en 1149 da Teodora Komnena.
Las Vegas

**Las Vegas** (distagadur amerikaneg: () – *Naʼazhǫǫsh Hátsoh* e navac'hoeg) eo ar gêr vrasañ e stad Nevada, hag unan eus kêrioù bras ar Stadoù-Unanet (an 30vet hini). E 2010 e oa  a dud o chom e kêr ha war-dro 1,9 milion a dud en holl gant an trowardroioù. Brudet eo Las Vegas er bed a-bezh evit ar c'hoarioù arc'hant a vez graet eno noz-deiz, hag an dimezioù war ar prim. A bep seurt lesanvioù he deus: *The Gambling Capital of the World* (kêr-benn bed ar c'hlaoustreiñ), *Sin City* (Kêr Bec'hed), *The Entertainment Capital of the World* (kêr-benn bed an dudi), *Capital of Second Chances* (kêr-benn an Eil chañs), *The Marriage Capital of the World* (Kêr-benn bed an dimeziñ).

Unan eus ar c'hêrioù touristelañ eus ar bed eo gant 37,4 milion a weladennerien e 2004.

## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel Las Vegas]
Las Vegas (disheñvelout)

**Las Vegas** zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a lec'h.

#### 
* Las Vegas

#### 
* Las Vegas 

#### 
* Komark Las Vegas, rann eus Kumuniezh Madrid
* Las Vegas, e proviñs Toledo

###### 
* Las Vegas, e proviñs Alicante
* Las Vegas, e proviñs Córdoba

###### 
* Las Vegas, parrez e kuzul Corvera
* Las Vegas, parrez e kuzul Proaza
* Las Vegas, parrez e kuzul Villaviciosa
* Las Vegas, parrez e kuzul Teverga
* Las Vegas, parrez e kuzul Villaviciosa

#### 
* Las Vegas, e Nevada, al lec'h brudetañ en anv-se
* Las Vegas, e New Mexico

## Pennadoù kar
* Vega
* Vegas
* La Vega
La Vega

**La Vega** zo un anv-lec'h spagnolek hag anv meur a lec'h.

###### 
* La Vega, e kumun Amieva
* La Vega, e kumun Carreño
* La Vega, e kumun Castrillón
* La Vega, e kumun Gijón
* La Vega, e kumun Langreo
* La Vega, e kumun Lena
* La Vega, e kumun Llanera
* La Vega, e kumun Nava
* La Vega, e kumun Oviedo
* La Vega, e kumun Riosa 
* La Vega, e kumun Salas
* La Vega, e kumun Villaviciosa

###### 
* La Vega, kumun e departamant Cauca.
* La Vega, kumun e departamant Cundinamarca.

###### 

-e proviñs A Coruña.
* La Vega, e kumun Aranga
* La Vega, e kumun Cambre
* La Vega, e kumun Capilla
* La Vega, e kumun Mellid
* La Vega, e kumun Oleiros
* La Vega, e kumun Ortigueira
* La Vega, e kumun Oza de los Ríos
* La Vega, e kumun Puentedeume
* La Vega, e kumun San Saturnino
* La Vega, e Santiago de Compostela
* La Vega, e kumun San Saturnino
* La Vega, e kumun Santiago de Compostela

-e proviñs Lugo.
* La Vega, e kumun Abadín
* La Vega, e kumun Becerreá
* La Vega, e kumun Cospeito
* La Vega, e kumun Vivero
* La Vega, e kumun Castro de Rey
* La Vega, e kumun Castroverde 
* La Vega, e kumun Chantada
* La Vega, e kumun Corgo
* La Vega, e kumun Germade
* La Vega, e kumun Guntín
* La Vega, e kumun Lorenzana
* La Vega, e kumun Monforte de Lemos
* La Vega, Palas de Rey
* La Vega, e kumun Pantón
* La Vega, e kumun Páramo
* La Vega, e kumun Pastoriza

* La Vega, e kumun Riotorto
* La Vega, e kumun Samos,
* La Vega, e kumun Sarria
* La Vega, e kumun Saviñao

* La Vega, e kumun Trabada
* La Vega, e kumun Valle de Oro

-e proviñs Ourense
* La Vega, kumun 
* La Vega, e kumun La Bola
* La Vega, e kumun Carballeda de Avia
* La Vega, e kumun Carballino
* La Vega, e kumun Castro Caldelas
* La Vega, e kumun Gomesende
* La Vega, e kumun Junquera de Espadañedo
* La Vega, e La Teijeira
* La Vega, e kumun Leiro
* La Vega, e kumun Montederramo
* La Vega, e kumun La Teijeira

-e proviñs Pontevedra.
* La Vega, e kumun Cambados
* La Vega, e kumun La Estrada

###### 

###### 
* La Vega (Cagliari), karter e Cagliari, e Sardegna.

###### 
* La Vega, proviñs.

###### 
* La Vega, parrez e kumun Libertador, e Distrito Capital.
Kripton

Ar **c'hripton** zo un elfenn gimiek, **Kr** eo e arouez kimiek ha **36** e niver atomek.

Ur gaz nobl eo, a zo bet kavet e 1898 gant ar c'himiour skosat William Ramsay (1852-1916) hag ar c'himiour saoz Morris Travers (1872-1961) ; eus an henc'hresianeg κρυπτός, *kryptos*, "an hini kuzh" e teu an anv a rojont d'ar gaz-se.
Hälsingland

**Hälsingland** zo ur broviñs eus Sveden (*landskap* e svedeg), e kreiz ar vro. Un darn eo eus Norrland.

## Pennad kar
*Proviñsoù Sveden
Skrillex

**Skrillex** (**Sonny John Moore** e wir anv) a zo un DJ stadunanat, ganet d'ar 15 a viz Genver 1988, e lesanv: ϟƘƦƖןןΣx (Skrillex).

## Pladennoù
;Gant From First to Last
* 2004 : *Dear Diary, My Teen Angst Has a Bodycount*
* 2006 : *Heroine*
;Dindan an anv *Sonny*
* 2009 : Gypsyhook EP
;Solo
* 2010 : *My Name is Skrillex* • *Scary Monsters and Nice Sprites*
* 2011 : *More Monsters and Sprites*• *Bangarang*
Sambre

Ar **Sambre** zo ur stêr 193 km he hed, a eien e Le Nouvion-en-Thiérache, en departamant Aisne, e Bro-C'hall, hag a gember gant ar Meuse e Namur, e Belgia. 

Dre ar ganol eus ar Sambre d'an Oise eo liammet ouzh ar stêr Oise. Ul lodenn vat eus ar Sambre zo bet eeunaet e stumm ur ganol, evit aesaat ar bageal etre Landelies ha Namur. 

## Red ar stêr
Tremen a ra ar Sambre dre al lec'hioù-mañ:
* e Bro-C'hall
** en departamant Aisne: Barzy-en-Thiérache 
** en departamant Nord: Landrecies, Aulnoye-Aymeries, Hautmont, Maubeuge
* e Belgia
* en Hainaut : Thuin, Montigny-le-Tilleul, Charleroi;
* en Namur (B): Floreffe, Namur


File:AulneRv1bJPG.jpg|Ar Sambre en Abati Aulne, Belgia
File:Flawinne Riv1a.jpg|Ar Sambre e Flawinne (Namur)
File:Ham-sur-Sambre Vi1a JPG.jpg|Ar Sambre e Ham-sur-Sambre
File:Moustier-sur-Sambre U1a.jpg|Ar Sambre e Moustier-sur-Sambre.
Dafydd ap Gwilym

**Dafydd ap Gwilym** (war-dro 1320 - war-dro 1380) zo unan eus barzhed anavezetañ Kembre. Sellout a reer outañ ivez evel unan eus barzhed pouezusañ Europa er . Sevel a rae barzhonegoù da vare Barzhed an Uhelidi, barzhonegoù diwar-benn ar garantez ha diwar-benn an natur dreist-holl. 

## E vuhez
Soñjal a reer e oa bet ganet etre 1320 ha 1330 e parrez Llanbadarn Fawr e-kichen Aberystwyth. Mervel a reas war-dro 1380 ha douaret e voe en abati Ystrad Fflur hervez lod, pe en abati Talyllychrau hervez tud all.
Eus ur familh tud uhel e oa Dafydd. Gwilym Gam ap Gwilym ab Einion e oa anv e dad, met ne ouzomp netra muioc’h diwar e benn. 

## E varzhonegoù
Diwar-benn ar garantez ha diwar-benn an natur e savas barzhonegoù dreist-holl, traoù ha ne veze ket skrivet kalz diwar o fenn diagent. Diwar-benn ar skoilhoù ouzh ar garantez e skrive alies : skoilhoù etre e vuiañ-karet hag eñ, evel ur stêr, ur voger, un nor, un den all... pe c’hoazh diwar-benn skañvadurezh ar merc’hed karet gantañ Dyddgu ha Morfudd.

Ur mailh e oa Dafydd ap Gwilym war ur stumm barzhonegoù anvet *cywydd*, anezhañ un niver hir pe hiroc’h a werzennoù berr (7 silabenn), aozet hervez reolennoù kensonerezh (*kenganez*) munut ha luziet. 

Setu ur skouer eus deroù ur varzhoneg gant Dafydd ap Gwilym:

Plugy rhag llit yrydwyf:
Pla ar holl verchet y plwyf!
Am na cheveis, dreist drawshoet,
Onaddvn yr vn erioet
Na morwyn wyn oveneic,
Na merch vach, na gwrach, ha gwreic.

« O plegañ dirak ar gounnar emaon:
Ar vosenn war holl verc’hed ar barrez!
Dre na’m boe, ganaserezh hep par,
Anezho hini ebet biskoazh,
Na gwerc’hez koant c’hoantadus,
Na merc’h vihan, na gwrac’h, na gwreg. »

## Levrlennadur
### Skridoù ar barzh
*Thomas Parry (gol.), *Gwaith Dafydd ap Gwilym* (Caerdydd, 1952). 
*Alan Llwyd (gol.), *50 o Gywyddau Dafydd ap Gwilym* (Barddas, 1980). 
*Dafydd Johnston (gol.), *Canu Maswedd yr Oesoedd Canol/Medieval Welsh Erotic Poetry* (Caerdydd, 1991). 

### Studiadennoù diwar e benn
*Rachel Bromwich, *Aspects of the poetry of Dafydd ap Gwilym* (Caerdydd, 1986)
*R. Geraint Gruffydd, *Dafydd ap Gwilym* (Cyfres Llên y Llenor, 1987)
*Helen Fulton, *Dafydd ap Gwilym and the European Context* (Caerdydd, 1989)
*John Rowlands, *Dafydd ap Gwilym a Chanu Serch yr Oesau Canol* (Caerdydd, 1975)
*Diarmuid Johnson ha Jean-Claude Lozac'hmeur, *Dafydd ap Gwilym, petite anthologie d'un grand poète*, Wodan, Amiens, 1994.
*Morwenna Jenkin, *Ar varzhoniezh kembraek*, pp. 17-18, embannadurioù Al Lanv, 1994

## Notennoù


## Liamm diavaez
*Wicitestun - Dafydd ap Gwilym (Wikimammenn e kembraeg)
*Dastumad eus e varzhonegoù
Waunfawr

** Waunfawr ** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Caernarfon ha Beddgelert.
Tywyn

** Tywyn** zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre. War aod Bae Ceredigion emañ, etre Aberdyfi hag Abermaw.
Tremadog

** Tremadog** zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Porthmadog.
Eno e voe ganet Thomas Edward Lawrence d'ar 16 a viz Eost 1888.
Talysarn

** Talysarn** zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e Dyffryn Nantlle, nepell diouzh Pen-y-groes. 

## Tud vrudet
*Robert Williams Parry, barzh.
*Gwilym Richard Jones, barzh ha pennskrivagner ar gelaouenn *[[Y Faner]]*.
*John Jones, Talysarn, pastor ha prezegenner brudet.
Banniel Kanada

**Banniel Kanada** a zo ruz ha gwenn, gant 3 bandenn a-serzh ruz-gwenn-ruz. Un hanter ledanoc'h eo ar vandenn wenn, hag en he c'hreiz ez eus un delienn skav-gwrac'h 11 beg en e greiz. Degemeret eo bet e deroù 1965 evit kemer lec'h an Union Jack a oa ar banniel ofisiel *de jure* betek neuze, met er fedoù e veze graet abaoe 1890 gant ur *red ensign*, ur banniel ruz gant an *Union Jack* er c'honk, gant ur skoed er flapenn. Ar skav-gwrac'h eo blantenn arouezel Kanada.

## Bannieloù istorel

Canadian Red Ensign 1868-1921.svg|Banniel broadel (1868-1921)
Canadian Red Ensign 1921-1957.svg|Banniel broadel (1921-1957)
Canadian Red Ensign (1957-1965).svg|Banniel broadel (1957-1965)
Abermaw

**Abermaw**, pe **Abermo**, pe **Bermo**, pe **Y Bermo** (*Barmouth* e saozneg), zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, en aber ar stêr Mawddach, war aod Bae Ceredigion. E 2011 e oa poblet gant 2 422 a dud, ha 1005 anezho (41.5%) a oa kembraegerien.

## Tren
Un ti-hent-houarn zo, hag ur pont-hent-houarn dreist an aber.

Al linenn "Reilffordd Arfordir Cymru" a gas
*da Aberystwyth er c'hreisteiz, dre Tywyn hag Aberdyfi, ma c'haller tapout un tren all da vont da Amwythig ("Shrewsbury" e saozneg), e Bro-Saoz.
*da gêr Pwllheli en hanternoz, dre Dyffryn Ardudwy, Harlech ha Porthmadog.

## Touristelezh
An tostañ arvorlec'h d'ar Midlands saoz eo Abermaw, ha dre-se e sach tud eus kêrioù saoz Wolverhampton, Birmingham pe Dudley hag a c'hall dont di gant an tren.

## Liammoù diavaez

## Notennoù
Aberangell

** Aberangell** zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Mallwyd ha Cemaes, e kember ar stêrioù Angell ha Dyfi. 
 
Mengleuzioù mein-glas zo bet oberiant.
Pennal

** Pennal** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Tywyn ha Machynlleth, war lez hanternoz ar stêr Dyfi.
Penrhyndeudraeth

**Penrhyndeudraeth** (*"Penn run an div draezhenn"* e brezhoneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd (e Meirionnydd gwechall), en hanternoz Kembre.

Div draezhenn zo, Traeth Mawr ha Traeth Bach. Ar stêr Glaslyn zo ouzh he dispartiañ diouzh Eifionydd en hanternoz.

## Pennad kar
* Penrhyn
Talsarnau

** Talsarnau** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Penrhyndeudraeth ha Harlech.
Sarnau (Gwynedd)

**Meur a [[Sarnau]] all zo e Kembre.*
** Sarnau** zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Y Bala.
Llanbedr (Ardudwy)

**Meur a [[Llanbedr]] zo e Kembre.*

** Llanbedr** zo ur gêriadenn en Ardudwy, e Gwynedd, en hanternoz Kembre.
Llanbedrog

**Llanbedrog** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Gwynedd, en hanternoz Kembre, en arvor Ledenez Llŷn.
Rhyd-ddu

**Rhyd-Ddu** zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Caernarfon ha Beddgelert, e krec'h Dyffryn Nantlle, en Eryri.

## Tud
E Rhyd-Ddu e oa bet ganet T. H. Parry-Williams, barzh kembraek ha kelenner skol-veur.
Abererch

**Abererch** zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre,

## Tud vrudet
* John Elias (1774-1841), prezegenner kristen helavar: "as if talking fire down from heaven".
Abergwyngregyn

**Abergwyngregyn** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e biz Gwynedd, en hanternoz Kembre. Emañ etre ar mor ha menezioù Carneddau.

Eno e oa lez Llywelyn ap Gruffudd, er Grennamzer ; neuze e veze graet *Aber Garth Celyn* eus al lec'h.

E-kichen ar gêriadenn emañ lamm-dour Rhaeadr Fawr.

A-raok bezañ e Gwynedd, Abergwyngregyn a oa ur barrez hag ur gêriadenn e Sir Gaernarfon

## Monumantoù
*Ar maner.

## Notennoù ha daveoù
Ubi sunt

**Ubi sunt** zo ur bomm latin hag a gaver e deroù meur a varzhoneg latin eus ar Grennamzer, hag a dalv kement ha *Pelec'h 'mañ?*.

## Orin
Tennet eo eus al lavar *Ubi sunt qui ante nos fuerunt?*, hag a dalv kement ha *Pelec'h 'mañ ar re zo bet en hon raok*. E gavout a reer en eil pedergwerzennad ar c'han kloer "De Brevitate Vitae", anavezet e incipit evel "Gaudeamus Igitur": "Ubi sunt qui ante nos / In mundo fuere?", " Pelec'h emañ ar re, a-raok dimp, a zo bet er bed?"

* Ubi nunc...? * (" Pelec'h bremañ ?") zo ur bomm damheñvel. A-wechoù e komprener eo lavaret evit diskouez hiraezh, e gwirionez e oant gerioù a breder diwar-benn berrder ar vuhez ha donedigezh ar marv.

## Lennegezh
### E galleg
Brudet eo ar varzhoneg *[[Ballade des dames du temps jadis]]* gant François Villon er  ma en em c'houlenn *Mais où sont les neiges d'antan ?*.

Ur barzh gallek all er Grennamzer, Rutebeuf, a skrivas *Poèmes de l'infortune* ma kaver ar gwerzennoù :
Que sont mes amis devenusQue j'avais de si près tenusEt tant aimés ?

Kanet eo bet ar varzhoneg-se gant Léo Ferré hag anvet *Pauvre Rutebeuf*; kanet eo bet gant Joan Baez ivez.

### En alamaneg

### E saozneg
*Where Have All the Flowers Gone?

### E spagnoleg

E "Coplas por la muerte de su padre", e skrivas ar barzh spagnol Jorge Manrique diwar-benn tud tremenet en tu all d'ar san :


 ¿Qué se fizo el rey don Juan?
Los infantes de Aragón
¿qué se fizieron?
¿Qué fue de tanto galán,
qué fue de tanta invención
como trujeron?
Las justas y los torneos,
paramentos, bordaduras
y cimeras,
¿fueron sino devaneos?
¿qué fueron sino verduras
de las eras?



*Petra e teuas ar roue Don Juan da vezañ ?*
*Priñsed Aragon,*
*Petra e teujont holl da vezañ  ?*


## Pennadoù kar
*Carpe diem
*Memento mori
*Timor mortis conturbat me
*Vanitas
Abersoch

** Abersoch** zo ur gêriadenn e Llŷn, e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre. 11 km er reter da gêr Pwllheli ha 43 km da Gaernarfon. Dont a ra an anv eus aber ar stêr Soch, a dreuz ar gêriadenn.
Afon Wen

* *[[Afon-wen]] zo ur gêriadenn all e [[Sir y Fflint]]*. 

**Afon Wen** zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre. Emañ hanter-hent etre Pwllheli ha Cricieth.
Abati Boporzh

**Abati Boporzh** a zo un abati e Keriti-Pempoull, e Goueloù. Savet e oa bet e 1202 hag en he mog eo bet betek penn kentañ an . Abaoe 1992 ez eur krog da gempenn ar savadurioù hag al liorzhoù tro-dro ha deuet eo da vezañ ul lec'h touristel bras.
## Tud
*Ar barzh-soudard Yann Gonan zo bet mevel eno.

## Skeudennoù

Image:Paimpol_Beauport1.JPG|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_02.jpg|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_03.jpg|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_06.jpg|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_07.jpg|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_08.jpg|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_10.jpg|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_05.jpg|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_09.jpg|
Image:Paimpol_Beauport2.JPG|
Image:Bretagne_Beauport_Abbaye_12.jpg|


## Levrlennadur
* Corinne ar Mero, *Abati Boporzh*, TES, 2003
* Laurence Meiffret, Fabien Seignobos, *L’abbaye de Beauport*, Actes Sud, 2002
* Laurence Meiffret, *L’abbaye de Beauport*, embannadurioù Ouest-France, 1995, adembannet e 2002

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
*  Furchadegoù arkeologel en abati Boporzh (lec'hienn bersonel Fanny Tournier)
Arthog

** Arthog** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre. Emañ war ribl su aber ar Mawddach, tost da Abermaw.
Enez Sant-Rion

**Enez Sant-Rion** a zo un enezenn e Bae Pempoull, e kumun Plaeraneg; war-dro 8 hektar eo he ment, ha 48 m e tap al lec'h uhelañ.

## Liammoù diavaez
Beddgelert

** Beddgelert** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre. E-kreiz menezioù Eryri emañ.
Tom Jobim

**Tom Jobim** pe **Antônio Carlos Brasileiro de Almeida Jobim**, bet ganet d'ar 25 a viz Genver 1927 e Rio de Janeiro hag aet da Anaon da New York d'an 8 a viz Kerzu 1994, a oa ur sonaozer ha kaner brazilian, unan eus krouerien ar bossa nova.
Bethel (Gwynedd)

**Bethel** zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre

## Tud vrudet
*W. J. Gruffydd (1881-1954), barzh ha kelenner skol-veur.
*Selwyn Iolen, pe Selwyn Griffith, arc'hdrouiz Gorsedd Kembre.
Bethel

**Bethel** zo un anv-lec'h hebreek, בֵּית־אֵל Bet El, hag a dalv kement ha *ti Doue*.
 
###### 
* Bethel, ur gêr.

###### 
* Bethel, kêriadenn e Gwynedd , etre Caernarfon ha Bangor.
* Bethel, kêriadenn e Ynys Môn.

###### 
* Bethel, ur gêr e rannvro Bethel en Alaska.
* Bethel, ur gêr e kontelezh Sullivan e Stad New York, lec'h ma c'hoarvezas festival Woodstock e 1969.
Santander (Spagn)

**Santander** zo ur gêr hag ur porzh bras en arvor hanternoz Spagn. Kêr-benn kumuniezh emren Kantabria eo. Sevel a rae poblañs Santander da 179 921 a dud e 2011, tost d'un drederenn eus poblañs Kantabria.

En amzer ar Romaned e oa anavezet kêr gant an anv *Portus Victoriae Iuliobrigensium*. 

Kresket eo kêr diwar ar porzh, unan goudoret mat. Ur porzh a bouez e oa evit Rouantelezh Kastilha er Grennamzer ha kenwerzh a rae gant trevadennoù spagnol Amerika goude. Hiziv ez eus ul linenn listri a ya alese da Blymouth e Bro-Saoz.

E 1941 e voe un tangwall bras e Santander. Ne voe lazhet nemet un den met distrujet e voe tiez e-leizh, e kreiz kêr dreist-holl.

## Tud vrudet
* Seve Ballesteros (1957–2011), c'hoarier golf
* María Gutiérrez Blanchard (1881–1932), livourez
* Matilde Camus (1919-2012), barzhez
* Marcelino Menéndez Pelayo (1856-1912), skrivagner hag istorour.
* Concha Espina (1869-1955), skrivagnerez

## Liammoù diavaez

* Ti-kêr Santander (e spagnoleg)
Bethesda (Gwynedd)

**Bethesda** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, nepell diouzh Bangor. *Pesda* e vez lesanvet ar gêriadenn e kembraeg komzet ar vro.

E 2011 e oa  a annezidi ha  anezho a oa kembraegerien (77,5%). Gwechall e oa kalz muioc'h a dud, betek 10 000, abalamour d'ar mengleuzioù mein-glas er vro.
Betws Garmon

** Betws Garmon** zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre.

E 2011 e oa 249 a dud o chom e kumuniezh Llanbryn-mair ha 131 anezho a oa kembraegerien (54,8%).

## Notennoù
Llanfor

** Llanfor** zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Y Bala.

## Arkeologiezh
* *CIIC* 417 (c. 394-395) : war ar seblant ur maen-bez gant un enskrivadur : **CAVOSENI ARGII** (cf Rivet & Smith, p. 305-b, dindan *Causennis*)
Llanfrothen

**Llanfrothen** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Gwynedd, en hanternoz Kembre.

Un iliz zo, gouestlet da sant Brothen.
Llanrug

** Llanrug** zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Caernarfon ha Llanberis. Kêriadenn pobletañ bro Arfon eo.

## Skol
**Ysgol Llanrug*, skol kentañ derez 
**Ysgol Brynrefail*, skol eil derez
Bethesda

**Bethesda** zo un anv-lec'h hebreek, בית-חסדא, hag a dalv kement ha *Ti ar C'hras*.

## Lec'hioù
###### 
* Bethesda (Simcoe County, Ontario)
* Bethesda (York Regional Municipality, Ontario)

### [[Mor Karib]]
*Bethesda (Antigua ha Barbuda)

### Kembre
*Bethesda (Gwynedd)

###### 
*Bethesda (Davidson County, North Carolina)
*Bethesda (Durham County, North Carolina)
*Bethesda (Maryland)
*Bethesda (Ohio)
*Bethesda (Tennessee)

## Pennadoù kar
*Bethsaida
*Bethzatha
Llanfair (Gwynedd)

**Meur a [[Llanfair]] zo e Kembre*.

** Llanfair** zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e kreisteiz Gwynedd, e-kichenik Harlech.
Y Rhiw

** Y Rhiw ** (*Rhiw*, hep ar ger-mell, e saozneg) zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e kornaoueg kontelezh Gwynedd, en arvor mervent Ledenez Llŷn, un 2 km bennak er reter da gêr Aberdaron.

## Tuchennoù ha menez
Etre div duchenn Creigiau Gwineu (242 m) ha Clip y Gylfinir (270 m), emañ Y Rhiw. 

En hanternoz dezhi emañ Menez Rhiw.

## Savadurioù
*Ar genkiz Plas yn Rhiw

## Tud ar Rhiw
Goude en em dennet diwar e labour person ploue Aberdaron e 1978, e teuas ar barzh R. S. Thomas da dremen e vloavezhioù diwezhañ er Rhiw, evel a zo meneget en e levr-eñvorennoù, *[[Neb]]*.

## Notennoù
Botwnnog

** Botwnnog** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh en hanternoz Kembre, e kornôg Gwynedd, e Ledenez Llŷn, nepell diouzh Abersoch, etre Mynytho ha Sarn Meyllteyrn. Div skol zo: Skol Pont Y Gof (kentañ derez), ha Skol Botwnnog (eil derez). Ur skourr zo ivez eus Meddygfa Rhydbach, ur mezegva.

## Notennoù
Bryncroes

** Bryncroes ** zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e Ledenez Llŷn, e Gwynedd, 2&nbsp;km eus Sarn Mellteyrn.

Ar barrez ofisiel zo bet rannet e 1934 etre Botwnnog hag Aberdaron.

Bec'h bras a voe etre 1969 ha 1972 pa voe kaoz da serriñ ar skol. Daoust da se e voe serret.

E-kichen ar skol ez eus ur feunteun ma teue da evañ pirc'hirined war o hent da Ynys Enlli.

## Notennoù
Corris

** Corris ** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezhen hanternoz Kembre, e Gwynedd, etre Dolgellau ha Machynlleth.
Frongoch

**Frongoch** zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e Gwynedd, e-kichenik Y Bala. 

Ur c'hamp-bac'h e voe Frongoch e-pad ar Brezel-bed Kentañ, evit prizonidi alaman da gentañ hag evit Iwerzhoniz goude Emsavadeg Pask 1916. Ouzhpenn 1 800 a vroadelourien eus Iwerzhon a voe bac'het er c'hamp-se. En o zouez e oa tud hag a voe pennoù-bras e brezel dieubidigezh Iwerzhon, evel Michael Collins pe Arthur Griffith. *Ollscoil na réabhlóide* ("skol-veur an dispac'h") e voe lesanvet ar c'hamp-bac'h gant an dud-se.
Rhosgadfan

** Rhosgadfan ** zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e Gwynedd, er reter da g-Caernarfon. Eus Rhosgadfan e oa genidik ar skrivagnerez Kate Roberts hag ar skrivagner Dic Tryfan.
Pontllyfni

** Pontllyfni ** zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e Gwynedd, en Ledenez Llŷn. E tolead Dyffryn Nantlle emañ, en aber ar stêr Llyfni.
Ganllwyd

** Ganllwyd** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh en hanternoz Kembre, e kreisteiz Gwynedd, e-kichenik Dolgellau.
Penygroes

**Penygroes** (skrivet ivez: **Pen-y-groes**) zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ e tolead Dyffryn Nantlle, etre Caernarfon ha Porthmadog.
Pentir

** Pentir** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh en hanternoz Kembre, e hanternoz kontelezh Gwynedd, e-kichenik Bangor.

E 2011 e oa  a dud o chom e kumuniezh Pentir ha  anezho a oa kembraegerien (58,7%).

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Lec'hienn diwar-benn Pentir
Nebo (Gwynedd)

**Meur a lec'h all zo anvet [[Nebo]].*

** Nebo** zo ur gêriadenn en Arfon, en hanternoz Kembre, e-kichenik Llanllyfni, a zo un daou gilometr anezhi er gevred, nepell diouzh Pen-y-Groes, un tamm er reter d'an hent a gas eus Caernarfon betek Cricieth.
Nebo

**Nebo** zo un anv doue, deuet da vout anv-lec'h.

## Doue
* Nebo - doue e Babilon

## Lec'hioù
### Er Bibl
* Nebo - kêr eus Judea
* Nebo - kêr e rouantelezh Moab
* Menez Nebo, ar menez ma varvas Moizez. Sed an anv a zo bet skignet dre ar bed goude gant lennerien er Bibl.

###### 
* Nebo - kêriadenn e Dyffryn Aeron, Ceredigion
* Nebo - kêriadenn eSir Conwy
* Nebo - kêriadenn e Gwynedd
* Nebo -kêriadenn en Enez Mon

###### 
* Nebo - kêr e Queensland
* Kontelezh Nebo

### 
* Nebo (Illinois)
* Nebo (Kentucky)
* Nebo (North Carolina)
* Nebo Center, e Kalifornia

### Menezioù
* Meur a venez zo en anv-se, gwelout Menez Nebo
Llandanwg

**Llandanwg** zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre. Emañ en arvor Bae Ceredigion, etre Llanbedr ha Harlech.
Llandwrog

**Llandwrog ** zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Caernarfon.

Eno emañ sez ar gompagnunezh Sain.
Llanengan

** Llanengan ** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Gwynedd, en hanternoz Kembre. E Ledenez Llŷn emañ, e-kichen Abersoch.
Llanelltud

**Llanelltud**, pe** Llanelltyd**, zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre.

En hanternoz da z-Dolgellau emañ, en norzh d'ar stêr Mawddach. E-kichen ar gêriadenn emañ rivinoù Abati Cymer, un abati sistersian eus an . Da sant Ildud eo gouestlet iliz-parrez Llanelltud.

Er gumuniezh emañ kern Diffwys, ar gern uhelañ er Rhinogydd, ha Mengleuzioù aour Clogau. Er gumuniezh ivez emañ Hengwrt, maner Robert Vaughan (1592-1667), an dastumer dornskridoù.

E 2011 e oa poblet gant 514 a dud ha 287 anezho a oa kembraegerien (57,4%).

## Notennoù
Llanwnda (Gwynedd)

** Llanwnda ** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, ur 5 km er c'hreisteiz da gêr Caernarfon.

E Llanwnda e voe savet ar skrivagnerez kembraek Angharad Tomos. 

## Iliz
Savet e oa bet an iliz kozh da Sant Gwyndaf (Gwnda), met adsavet eo bet e 1847 

## Levrlennadur
*Harold Hughes a H. L. North, *The Old Chuches of Snowdonia* (Bangor, 1924; arg. newydd, 1984)
Llanllechid

** Llanllechid** zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre. Emañ etre Bangor ha Bethesda, e-harz ar menezioù Carneddau.
Nantlle

** Nantlle ** zo ur gêriadenn e Dyffryn Nantlle, e Gwynedd, en hanternoz Kembre, etre Talysarn ha Rhyd Ddu.

Ur gêriadenn mengleuzerien e oa.

Er c'hreisteiz dezhi emañ Llyn Nantlle Uchaf, al lenn ma ya da aberiñ ar stêr Drws-y-coed, hag an Afon Llyfni oc'h eieniñ enni.
Afon Wnion

Ur stêr eus gevred Gwynedd eo an **Afon Wnion**, pe **Stêr Gwnion**. 16 km hed zo dezhi. 

Eieniñ a ra e menez uhel Aran Benllyn, peder lev bennak eus Llanuwchllyn. Goude e red war-du ar mervent da gemberañ gant ar stêr Mawddach e-kichen Abaty Cymer. War he hent e tremen dre gêriadennoù bihan Rhyd-y-main ha Bontnewydd, dindan ur pont ken kozh hag an XVIIIvet kantved, ha goude e kêr Dolgellau ma tremen dindan ur pont brav arall, anvet Y Bont Fawr. 

Dont a ra hec'h anv eus an anv-den *Gwynion*, ha troet eo *gwyn* en *gwn*; ul lec'h anvet *Pennar(th) Gwynion* zo en tolead, e-kichen Hengwrt.

## Levrlennadur
*Melville Richards, 'Enwau Lleoedd', yn *Atlas Meirionnydd* (Y Bala, 1975)
Bontnewydd (Arfon)

**Meur a lec'h zo anvet [[Bontnewydd]] e Kembre.*

** Bontnewydd** zo ur gêriadenn vrazik hag ur gumuniezh en Arfon, e Gwynedd, en hanternoz Kembre, er c'hreisteiz da Gaernarfon. 
 
Dont a ra an anv eus ur pont war ar stêr Afon Gwyrfai a voe savet en . Ur pont all zo bet savet abaoe.

E 2011 e oa  a dud o chom e kumuniezh Bontnewydd ha 929 anezho a oa kembraegerien (82,6%).
## Tud
E Bontnewydd e voe savet ar politikour Dafydd Wigley (Plaid Cymru).
Mawddach

[250px|thumb|Ar stêr Mawddach e-harz [Cadair Idris]]
Ar stêr **Mawddach** zo ur stêr eus Gwynedd, e hanternoz Kembre, hag a ya da aberiñ en Abermaw. Brudet eo he lezioù e-touez an arzourien abaoe an XVIIIvet kantved.

## Red ar stêr
Eieniñ a ra en norzh da venez Dduallt, e-kreiz torosennad Eryri. Meur a adstêr en deus, kreñv an dour enno. Afon Wnion eo an hini vrasañ anezho.

Goude Dolgellau e stumm ar stêr un aber ledan eus ar c'haerañ, etre uhelennoù Cadair Idris er c'hreisteiz ha re Ardudwy en hanternoz. E penn an aber emañ kêr Abermaw, war ribl Bae Ceredigion. En aber ar stêr Mawddach e veze savet listri betek an . Ne chom roud ebet eus an obererezh-se hiziv.

Eoged ha dluzhed a c'haller tapout er stêr, hag aour a c'haller kavout e-touez grouan he naoz, daoust ma ne chom ket kalz ken.
Águas de Março

***Águas de Março*** zo ur ganaouenn bortugalek savet gant ar c'haner ha sonaozer brazilian Tom Jobim e 1972. Gantañ eo bet lakaet e saozneg ivez hag anvet *Waters of March*.

## Ar ganaouenn
N'eus istor ebet er ganaouenn, nemet un heuliad skeudennoù ha lusk ar gerioù.
Tost pep linenn a grog gant "É..." ("[an dra-se] eo ..." e brezhoneg). 
Daoust da se, en 2001, e voe anvet ***Águas de Março*** da ganaouenn wellañ ar vro goude ur votadeg e-touez ouzhpenn daou c'hant kazetenner ha soner (hag arzour all), aozet gant ar pemdezieg *[[Folha de São Paulo]]*. Gant ar gelaouenn Rolling Stone (Brazil) avat n'eo bet lakaet nemet da eil a-douez ar 100 gwellañ kanaouenn eus Brazil.

## Kanerien
***Águas de Março*** zo bet sonenrollet gant meur a ganer. E Brazil gant João Gilberto, Leny Andrade, Miúcha, Nara Leão, Joyce Silveira Moreno, Danilo Caymmi, Sérgio Mendes hag Os Cariocas.

## Doare saoznek
Troet eo bet e saozneg, *Waters of March* an anv anezhi, ha kanet eo bet gant Art Garfunkel, Al Jarreau, Ella Fitzgerald ha Dionne Warwick.

## Doare gallek
Savet eo bet an doare gallek – *Les eaux de Mars* – gant Georges Moustaki.

## Liammoù diavaez
*Skridoù an doareoù portugalek ha saoznek kichen-ha-kichen 
*Kanet gant Elis Regina
*Kanet gant Elis Regina ha Jobim

## Notennoù
Bosnia

**Bosnia** (bosnieg: *Bosna*; serbeg: *Босна*; kroateg: *Bosna*) eo ar rannvro vrasañ eus Bosnia-ha-Herzegovina, gant tost da 80% eus ar gorread, ha dre vras hollad ar vro war-bouez ar su. Alies, dre verrdro ha dre fazi, e vez graet gant “Bosnia” evit ober anv eus ar Stad a-bezh.

## Gwelet ivez
*Herzegovina
Herzegovina

**Herzegovina** eo anv ur vro istorel aet d'ober lodenn su stad Bosnia-ha-Herzegovina. Al lodenn vihanañ eus ar vro eo, gant 20% eus ar gorread, pe war-dro. Mostar eo ar gêr vrasañ.

## Gwelet ivez
*Bosnia
Banniel Qatar

**Banniel [[Qatar]]** a zo gwenn (liv) ha rous/limestra (anvet liv greunaval a-wechoù). Divoas eo ar banniel-se gant al liv diwezhañ-mañ, met ivez gant e genfeurioù a laka anezhañ da vezañ hir-tre. Er penn kentañ e oa ur banniel ruz evel reoù holl emirelezhioù ar Pleg-mor. Goude e oa bet lakaet ul linenn gamm-digamm evel ma oa bet graet ivez gant Banniel Bahrein, ur vro nes. Al liv rous a vije bet tapet diwar dislivadur ar ruz dindan efed an heol. Hervez an deskrivadur ofisiel e talvez:
* ar gwenn, evit ar peoc'h;
* an 9 beg, evit an nav emirelezh eus ar Pleg-mor;
* ar "ruz" evit ar gwad skuilhet e-kerzh ar brezelioù.
Dourdu (Laeta)

Ur stêrig e Kerne (Breizh) eo an **Dourdu**. 

## Kumunioù a red ar stêr drezo
*Mellag
*Kemperle


Rivière Dourdu Quimperlé.JPG|An Dourdu e Kemperle


## Pennadoù kar
*Roll stêrioù pennañ Breizh
*Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
Bontnewydd (Meirionnydd)

**Meur a lec'h zo anvet [[Bontnewydd]] e Kembre.*

** Bontnewydd** zo ur gêriadennig e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e Meirionnydd kozh, er biz da gêr Dolgellau, war lez an Afon Wnion.
Carmel

**Carmel** zo un anv-lec'h, hag un anv-bihan saoznek.

## Orin
Deuet eo diwar anv Menez Karmel. Stag eo ouzh ar Bibl, ha roet eo bet da ilizoù, lec'hioù ha tud.

## Relijion
Tremen 750 manati karmezidi zo dre ar bed. 
*Urzh ar C'harmel, a lavarer eus div urzh:
**Urzh Karmez
**Urzh ar C'harmez diarc'hen

## Lec'hioù

###### 
* Menez Karmel, menez

###### 
* Mont-Carmel kumun en Enez ar Priñs Edward

###### 
* Carmel, karter e Barcelona

###### 
* Mont-Carmel, kumun 

###### 
*Carmel (Ynys Môn)
*Carmel (Sir Gaerfyrddin)
*Carmel (Sir y Fflint)
*Carmel (Gwynedd)
*Carmel (Powys)

### ([[Sisjordania]])
* Karmel (Har Hebron) ur gêr e-kichen kêrig arab al Karmil

###### 
* Carmel kêr e stad New York
* Carmel en Indiana
* Carmel-by-the-Sea e California

## Tud
* Carmel Rosa Baserba (Barcelona, 1912 - Banyuls de la Marenda, 2007) politikourez katalan 
* Carmel (ganet e 1958), anv-micher ar ganerez saoz Carmel McCourt.
* Moshe Carmel (1911-2003), ofiser ha politikour israelat.

*Carmel Myers (1899 – 1980), aktourez stadunanat, e filmoù digomz dreist-holl
*Carmel Zollo, politikourez aostralian.

## Oberennoù
* *[[Carmel (film 2009)|Carmel]]* - film e 2009 renet gant Amos Gitai

## Pennadoù kar
* Mount Carmel 
* Carmen
* Carmelo ha Carmela
Mount Carmel

**Mount Carmel** zo un anv saoznek a orin biblek, hag anv meur a lec'h.

## Yezhoù all
*Monte Carmelo, e portugaleg.

## Lec'hioù
###### 
* *Mount Carmel*, anv saoznek ar Menez Karmel, un aradennad veneziek en arvor Israel dirak ar Mor Kreizdouar, anavezet er Bibl evel al lec'h ma vevas ar profed Elia. 

###### 
* Mount Carmel (Newfoundland)
* Mount Carmel (Saskatchewan)

###### 
* Mount Carmel (Illinois)
* Mount Carmel (Indiana)
* Mount Carmel, e Cavalier County, North Dakota
* Mount Carmel (Ohio)
* Mount Carmel (Pennsylvania)
* Mount Carmel (South Carolina)
* Mount Carmel (Tennessee)
* Mount Carmel Junction, Utah
* Mount Carmel, anavezet ivez evel Sleeping Giant (Connecticut), menez bihan e New Haven County, Connecticut

## Pennadoù kar
*Mount
*Carmel
Menez Karmel

**Menez Karmel**, pe **Menez Karmez**, zo un aradennad veneziek en arvor Israel dirak ar Mor Kreizdouar.

## Bibl
Anavezet eo an anv er Bibl evel al lec'h ma vevas ar profed Elias. 

## Iliz
Goude Brezelioù ar Groaz e voe savet un iliz katolik war ar menez ha gouestlet e voe da Itron Varia Menez Karmel. Brudet e voe an anv dre ar bed kristen, hag a voe roet da veur a iliz, ha diwar-se da lec'hioù all.

## Anvioù-bihan
Meur a anv-bihan zo savet diwar anv ar menez, dre vrud ar Werc'hez:
* Carmen, e spagnoleg, eo an hini brudetañ
* Carmelo ha Carmela zo ivez.
* Carmine en italianeg (ha doareoù all zo e sikilianeg).

## Notennoù ha daveennoù
Monte Carmelo

**Monte Carmelo**, pe **Montecarmelo**, zo un anv portugalek ha spagnolek, roet da veur a lec'h.

## Orin
Dont a ra eus anv Menez Karmel, en Israel, meneget er Bibl.

## Yezhoù all
*Mount Carmel, e saozneg

## Lec'hioù
###### 
* Monte Carmelo, kumun e Minas Gerais;

###### 
* *Monte Carmelo*, anv spagnolek ha diofisiel Turó del Carmel, menez e Barcelona

###### 
* **[[Montecarmelo]]**, karter e Madrid 
* **[[Manati Monte Carmelo]]**, manati e Sanlúcar la Mayor, 18 km eus Sevilla 

###### 
* Monte Carmelo, kumun e stad Trujillo;
* Monte Carmelo, kêr e stad Trujillo

## Pennadoù kar
*Monte
*Carmelo
Mount

**Mount** zo ur ger saoznek, hag a dalvez *menez bihan*, hogen menez ivez en anvioù menezioù, hag a gaver en anvioù-lec'hioù ar broioù saoznek. Un anv-tiegezh eo ivez.

## Yezhoù all
*Mendi, en euskareg
*Monte, e portugaleg ha spagnoleg

## Lec'hioù
E-touez an anvioù niverus:
*Mount Carmel
*Mount Ida
*Mount Pleasant
*Mount Vernon

## Tud
* William Sidney Mount, livour stadunanat
Harz-lamm

Un **harz-lamm** (liester: **harzoù-lamm**) a zo ur seurt ardivink a dalvez da c'horrekaat diskenn tud pe traoù o kouezhañ eus an uhel. Dre vras e vez graet gant ur seurt bolz ront pe hirgarrez danvez (niloñs alies bremañ) skañv ha solut, ha kerden a vez lakaet un den pe traoù a-istribilh outi. Graet e vez gant harzoù-lamm evit meur a dra : tud, traoù a bep seurt (pakadennoù...), bombez, pe egorlistri.

En arme e kaver harzlammerien, hag e bed ar sportoù ivez : an harzlammerezh a vez graet anezhi, ha sportoù all ha dudi a bep seurt a zo deveret diouti : ar bolc'haskellañ, ar base jump, an harzhlammerezh pignat, ar speed riding, ar c'hite-surf hag ar snowkite.

## Skeudennoù

Restr:Taunus-flugfest2007-022.jpg|Un harzlammer o touariñ gant un harz-lamm sport
Restr:Typhoon deploying parachute arp.jpg|Un nijerez-emgann gant un harz-lamm gorrekaat ouzh he lost evit gallout pradañ war roudennoù berr
Restr:Apollo 15 descends to splashdown.jpg|Ar glozenn Apollo 15 a-istribilh ouzh tri harz-lamm a-benn diskenn war c'horre ar mor. Unan anezho a zo c'hwitet.


## Liammoù diavaez
Garota de Ipanema

***Garota de Ipanema*** ("Plac'h eus Ipanema") zo ur ganaouenn eus Brazil savet e 1962 gant Vinícius de Moraes hag Antônio Carlos Jobim. Unan eus brudetañ kanaouennoù ar Bossa Nova eo, savet d'ur plac'h eus Ipanema, karter un draezhenn vrudet e kêr Rio de Janeiro.

## Istor

Da gentañ e oa bet anvet *Menina que passa*, ha disheñvel e oa ar c'homzoù, savet gant Vinícius.

:*Vinha cansado de tudo*
:*De tantos caminhos*
:*Tão sem poesia*
:*Tão sem passarinhos*
:*Com medo da vida*
:*Com medo de amar*
:*Quando na tarde vazia*
:*Tão linda no espaço*
:*Eu vi a menina*
:*Que vinha num passo*
:*Cheio de balanço*
:*Caminho do mar*

Koulskoude, na Tom na Vinícius ne oant sot gant ar c'homzoù-se. Adsavet e voe goude gant Vinícius, awenet gant ar goantenn Helô Pinheiro, a dremene alies dirak ar *Bar Veloso* (advadezet *Garota de Ipanema* hiziv), hag a zo en Ipanema.

Tom ha Vinicius a deue alies d'an ostaleri, da azezañ ouzh an taolioù dirak an davarn. Ar *Garota de Ipanema*, ar plac'h Heloísa, a oa o chom nepell e straed Montenegro, niverenn 22. N'eo nemet daou vloaz hanter goude, ha hi ajolbet, e klevas e oa bet awenerez ar sonaozour. Pa zimezas Heloísa, e kouvias Tom Jobim hag e wreg Teresa da vezañ testoù.
Salt Lake City

**Salt Lake City** eo kêr vrasañ ha kêr-benn stad Utah, er Stadoù-Unanet. War-lerc'h al Lenn Sall Vras (*Great Salt Lake* e saozneg) a zo e-tal kichen eo bet anvet. Gant ar bannlevioù ez eus 1 145 905 a dud, hag an unvez kêr a dap 2 328 299 a dud (2011), ar pezh a ra 80% eus hollad ar stad. Savet e oa bet e 1847 gant mormoned hag o fennkarter a zo eno.


SLCDowntown.jpeg
TRAX courthouse.jpg
Saltlakecitysunrise.jpg
SLCCityAndCountyBldg.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez

*  Istor Salt Lake City.
*  An dezerzh hag al lenn e-kichen
Monte

**Monte** zo ur ger portugalek, spagnolek hag italianek hag a dalv kement ha menez, a gaver stank el lec'hanvadurezh.

## Lec'hioù
*Montebello, anv meur a lec'h er bed.
*Monte Carlo
*Monte Carmelo, anv meur a lec'h er bed.
*Monte Cristo
*Montenegro
*Belmonte, anv meur a lec'h er bed.

###### 
* Monte Alegre, anv meur a lec'h er vro.

###### 
* Monte Águila, ur gêr

### 
*Montenotte, departamant gall
** emgann Montenotte e 1796.

#### Kumunioù

-Skrivet en ur ger:

Hag ivez:

###### 
*Monte, ur gumun
*Monte Cintu, menez uhelañ ar vro

###### 

* Monte Carlu, unan eus karterioù Monako

### 
* Monte do Gozo, ur menez e Galiza,

; kumunioù
* Montefrío,  e Proviñs Granada
* Montehermoso, e proviñs Cáceres
* Montejaque, e proviñs Málaga
* Montejícar
* Montellano
* Montemayor,   e proviñs Córdoba, 

* Cabreros del Monte, e proviñs Valladolid
* Casarrubios del Monte, e proviñs Toledo
* La Serna del Monte, e kumuniezh Madrid
* Madrigalejo del Monte, e proviñs Burgos
* Rozalén del Monte, e proviñs Cuenca.

; e proviñs Zamora
* Cotanes del Monte
* Quintanilla del Monte

###### 
*Monte, kumun gozh e Kanton Ticino, hiziv e Castel San Pietro
*Monte Carasso, kumun e Kanton Ticino
*Monte Rosa, menez uhelañ ar vro

### 
* Montevideo, kêr-benn ar vro

## Lennegezh
* *[[Le Comte de Monte-Cristo]]*, romant gant Alexandre Dumas.

## Pennad kar
* Montes
Llyn Nantlle Uchaf

**Llyn Nantlle Uchaf** (*Lenn Nantlle Uhelañ*) zo ul lenn e Dyffryn Nantlle, e Gwynedd, e Kembre. 

Llyn Nantlle Isaf (*Lenn Nantlle Izelañ*) n'eus ket anezhi ken. 

Kaoz eus al lennoù zo e mojenn Math fab Mathonwy; etre an div lenn e kavas Gwydion Lleu Llaw Gyffes er stumm d'un erer. 

Marged uch Ifan a zalc'he tavarn nepell.
Carmelo

**Carmelo** zo un anv-bihan italianek, spagnolek ha portugalek.

## Gerdarzh
Eus an anv hebreek Karmel, anv Menez Karmel, e Palestina.

## Eilstummoù
*Carmine, evit ar baotred
*Carmela, evit ar merc'hed

### Yezhoù all

## Tud
* Carmelo Battaglia Santangelo (Catania, ... – Catania, 1799), tisavour sikilian; 
* Carmelo Palladino (1842 – 1886) , dispac'hour italian.