open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elan lost gwenn

An **elan lost gwenn** (liester : **elaned lost gwenn**) a zo ur spesad evned-preizh, *Elanus leucurus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Milvus leucurus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar grignerien dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e takadoù 'zo en Amerika :
* *Elanus leucurus *'leucurus**', (Vieillot, 1818), eus hanternoz Suamerika da greiz Chile hag Arc'hantina,
* *E. l. majusculus*, eus kornôg ha kreisteiz Stadoù-Unanet Amerika da bPanamá.

## Liammoù diavaez
*  ''Elanus leucurus'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Elanus leucurus'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Skilvaou Sulawesi

Ar **skilvaou Sulawesi** a zo ur spesad evned-preizh, *Pernis celebensis* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Pernis cristatus* var. *celebensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an naturour breizhveuriat Alfred Russel Wallace (1823-1913).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en inizi Buton, Muna, Peleng ha Sulawesi (Indonezia).

## Liammoù diavaez
*  ''Pernis celebensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pernis celebensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Skilvaou ar reter

**Skilvaou ar reter** (*Pernis ptilorhyncus*) a zo un evn-preizh eus kerentiad an Accipitridae hag a vev en Azia.

## Doareoù pennañ

## Boued
Debriñ a ra larvennoù gwenan ha gwesped ha lonkañ a ra mel ha koar en ur ober.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver ar c'hwec'h ispesad anezhañ :

* *P. p. orientalis*, e kreisteiz Siberia, Mandchouria, Sac'halin, Korea ha Japan
* *P. p. ruficollis*, en Azia ar Su hag Indez-Sina
* *P. p. philippensis*  er Filipinez
* *P. p. torquatus*, el ledenez Malaysia, Sumatra ha Borneo
* *P. p. ptilorhynchus*, e Jawa
* *P. p. palawanensis*, e Palawan

## Daveennoù
Anakin Skywalker

**Anakin Skywalker** a zo an dudenn a-bouez en heuliad sinema *[[Star Wars]]*, da gentañ penn gant e anv e-kerzh e vugaleaj hag e vuhez den gour yaouank er pennadoù *[[Star Wars Episode I : The Phantom Menace|I]]*, *[[Star Wars Episode II : Attack of the Clones|II]]*, *[[Star Wars Episode III : Revenge of the Sith|III]]* ha goude-se gant an anv Dark Vador en tri da-heul, bet filmet a-raok ar re gentañ : *[[Star Wars Episode IV : A New Hope|IV]], [[Star Wars Episode V : The Empire Strikes Back|V]]* ha *[[Star Wars Episode VI: Return of the Jedi|VI]]*.
Elan Aostralia

An **elan Aostralia** (liester : **elaned Aostralia**) a zo ur spesad evned-preizh bihan, *Elanus axillaris* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Falco axillaris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1801) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar logod dreist-holl petra bennak ma tegouezh dezhañ pakañ Caelifera, laboused, razhed ha stlejviled bihan ivez.

## Annez

Brosezat eo ar spesad en Aostralia.

## Liammoù diavaez
*  ''Elanus axillaris'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Elanus axillaris'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Barged Kuba

Ar **barged Kuba** a zo un evn-preizh, *Chondrohierax wilsonii* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo al laboused e Kuba. En arvar bras emaint dre na chomfe nebeutoc'h a zaou c'hant ha hanter-kant anezhe.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Chondrohierax wilsonii'' war al lec'hienn ''Avibase''.
Gup penn ruz

Ar **gup penn ruz** a zo un evn-preizh, *Sarcogyps calvus* an anv skiantel anezhañ..

Ar spesad nemetañ eo er genad *Sarcogyps*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e gevred ha kreisteiz Azia.

## Rummatadur
Melezour

Ur **melezour** (pe **milouer**) zo un draezenn plaen he gorre, e gwer alies, hag a ziskouez skeudenn ar pezh a zo dirazañ. A-eilpenn eo aan tu kleiz hag an tu dehou er skeudenn distaolet, met mirout a ra he ment orin peurliesañ. Gant ur melezour e c'hall unan bennak en em welout, pe gwelout an traoù a zo a-dreñv dezhañ pe dezhi pe a-dreñv un dra all, pe gwelout un draa zo diaes da welout dindan ur c'horn bennak.

Ar melezour koshañ anavezet eo hini ur gorread dour sioul. Er mojennoù e vez kaoz eus merc'hed o sellout ouzh o skeudenn e melezour doureier sioul ar feunteunioù ha poulloù : nimfezed int, peurvuiañ. ur paotr avat a ra heénvel e mojenn Narkis.

An darn vrasañ eus ar melezourioù a vez fardet dre ledañ ur gwiskad tanav metalek, staen peurvuiañ, war unan eus tuioù ur blakenn wer.

## [[Livouriezh]]
;

François Clouet.jpg|François Clouet (~1559)
Hans von Aachen - Couple with a mirror.jpg|Hans von Aachen (~1600)
Dirck de Quade van Ravesteyn 001.jpg| Dirck de Quade van Ravesteyn (~1600)

;

VelazquezVenues.jpg|Velasquez  (1644)
Bernardo Strozzi - Die eitle Alte.jpg|Bernardo Strozzi  (goude 1630)
Georges de La Tour 009.jpg|Georges de La Tour (~1630)
Georges de La Tour 006.jpg|Georges de La Tour (~1630)

;

Jean-Antoine Watteau - Le jugement de Pâris.jpg|Antoine Watteau (~1720)
Catherine II in front of a mirror by Vigilius Eriksen (1762-4, Hermitage).jpg|Johann-Baptist Lampi (1760) 

;

C W Eckersberg 1841 - Kvinde foran et spejl.jpg|Christoffer Wilhelm Eckersberg (1841)
ODALISQUE.jpg|Joseph Selon (1852)
Antoine Wiertz La liseuse de romans.jpg|Antoine Wiertz (1853)
Mirror of the Devil.jpg|Antoine Wiertz (1856)
Perrault Leon Jean Basile Vanitas.jpg|Léon Bazille Perrault (1886) 

;

Mother and Child - Cassatt 1905.jpg|Mary Cassatt (1905)


## Lennegezh
* Melezour hud ar gontadenn hengounel *Schneewittchen* ("Gwennerc'h").
* *Through the Looking-Glass, and What Alice Found There* ("En tu all d'a-dreuz ar melezour, ha petra a gavas Alis eno"), romant gant Lewis Carroll e 1872.
Gup skouarnek

Ar **gup skouarnek** a zo un evn-preizh, *Torgos tracheliotos* (pe *Aegypius tracheliotos*) an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika hag Arabia:

## Rummatadur
Ar spesad nemetañ eo er genad *Torgos*.

## Liammoù diavaez
* ''Torgos tracheliotos'' war al lec'hienn IUCN.

## Daveennoù
Blade Runner

## An istor

Los Angeles e 2019, pevar *replikant* (roboted) a zo tec'het kuit eus o flanedenn da vont war an Douar. Fellout a ra dezho goulenn gant an hini en deus krouet anezho penaos ober evit bevañ pelloc'h. Kaset eo bet Deckard, un archer, da lazhañ anezho.

## Daveoù
* Ar vro orin : Stadoù-Unanet  
* Sevenet gant : Ridley Scott 
* Filmet  : 1982 
* Ar pad : 116 mn
* An doare : Skiant-faltazi
* An aktourien bennañ : Harrison Ford, Rutger Hauer, Sean Young...
Harrison Ford

Ganet eo bet **Harrison Ford** e Chicago (Stadoù-Unanet) d'an 13 a viz Gouere 1942. Brudet eo dreist-holl evit bezañ bet e Han Solo (er filmoù Star Wars) hag Indiana Jones. Goude ar skol-veur ez a war ar vicher kalvez. C'hoari a ra perzhioù bihan e westernioù e memes koulz. Kregiñ a ra da vezañ anavezet gant ar film American Graffiti gant Georges Lucas. Met fellout a ra da Harisson Ford kenderc'hel gant ar vicher kalvez. Goulenn a ra Lucas gantañ sikour evit casting Han Solo. A-benn ar fin eo Ford a zo bet dibabet gant Lucas. Goude-se, Indiana Jones... hag e teu Ford da vezañ ur gwir star holl vrudet. Un nebeud filmoù gant Harisson Ford : American Graffiti (1973), Star Wars (meur a film zo e 1977, 1980, 1983), Indiana Jones (4 film e 1981, 1984, 1989 ha 2008), Witness (1985), The Fugitive (1993), The Devil's Own (1997)...

## Filmoù

### Traoù all

## Notennoù ha daveennoù
Stephen Vizinczey

**Stephen Vizinczey**, pe Istvan **Vizinczey**, zo ur skrivagner kanadian saoznek a orin hungarat. Skrivet en deus meur a romant, kelennet al lennegezh, ha labouret evit ar skingomz. *In Praise of Older Women* eo e levr brudetañ.

Ganet e oa d'an 12 a viz Mae 1933 e Kaloz (Hungaria). Pa oa 2 vloaz e voe lazhet e dad gant an nazied ha savet e voe gant e vamm.

Kemer perzh a reas en emsavadeg Budapest e 1956, ha rankout a reas tec'hel goude trec'h ar Rused. Mont a eure da chom neuze da Ganada.

## Oberennoù
* *In Praise of Older Women* (1965)
* *An Innocent Millionaire*
* *The rules of Chaos*
* *Truth and lies in Literature*
* *The man with the magic touch*
* *If Only*
*3 *Wishes*
Gup beg moan

Ar **gup beg moan** (*Gyps tenuirostris*) a zo un evn-preizh hag a vev en Azia (India, Nepal, Bangladesh, Myanmar, Kambodia, Laos).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Liammoù diavaez

* Fichenn war lec'hienn "Birdlife"
Gup kein gwenn

Ar **gup kein gwenn** (*Gyps africanus*) a zo ur spesad evned-preizh.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra ar spesad e plaenennoù ha savanennoù Afrika issahara.

## Liammoù diabarzh

## Notennoù ha daveennoù
Gup Bengal

Ar **gup Bengal** a zo un evn-preizh, *Gyps bengalensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Azia ar Su.

## Liammoù diavaez

## Dave
Gup Himalaya

Ar **gup Himalaya** a zo ur spesad evned-preizh, *Gyps himalayensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
## Annez

Kavout a reer ar spesad e menezioù Himalaya.

## Liammoù diavaez
*  ''Gyps himalayensis '' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Gyps himalayensis '' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gup India

Un evn-preizh eo **gup India**, *Gyps indicus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en India ha gevred Pakistan.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez

*http://www.iucnredlist.org/details/22729731/0 **Gup India** war lec'hienn IUCN (listenn ruz al loened en arvar)

## Daveoù
Gup Rüppell

Un evn-preizh bras eo **gup Rüppell**, *Gyps rueppellii* an anv skiantel anezhañ.

Dougen a ra anv an ergerzher ha naturour alaman Eduard Rüppell (1794-1884).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra an daou isspesad anezhañ — *Gyps rueppelli erlangeri* ha *Gyps rueppelli rueppelli* — en Afrika.

## Liammoù diavaez
* ''Gyps rueppellii'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Gup kabellek

Ar **gup kabellek** (liester : **guped kabellek**) a zo ur spesad evned-preizh, *Necrosyrtes monachus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Cathartes monachus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).Ar spesad nemetañ er genad *Necrosyrtes* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hagn hag amprevaned bihan (merien-gwenn en o zouez) ; kemer a ra lastez boued ha dilerc'hioù e-kichen an takadoù annez ivez.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika a-bezh.

## Liammoù diavaez
*  ''Necrosyrtes monachus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Necrosyrtes monachus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Dirck de Quade van Ravesteyn

**Dirk de Quade van Ravesteyn** (war-dro 1565/1570 – goude 1619) zo ul livour a orin izelvroat hag a labouras adalek 1589 evit Rudolf II, Impalaer santel roman a oa e lez e Praha, ma chomas al livour betek 1608.

Da gentañ e labouras war tier ha maezioù e-barzh taolennoù livourien all a-raok ober e daolennoù-eñ ma livas maouezed, en o noazh peurvuiañ.

## Taolennoù
*E-touez an taolennoù anavezet ez eus daou eoullivadur war goad hag a ziskouez ur vaouez gourvezet en he noazh: 
**unan a zo e Kunsthistorisches Museum, Vienna.
**eben e *Mirdi an Arzoù-Kaer* e Dijon.
**Gwener douget gant ur satir*, e Brusel.
**Gwener, Adonis hag an Amour*, e Mirdi al Louvre.
Benniged

**Benniged** a zo un anv brezhonek a gaver e lec'hanvioù e Breizh: 
*en Aber Benniged, un aber anvet ivez *Aber Benead* a-wechoù;
*e Porzh Benniged, ur porzh e Pleuvihan, e Treger;
*en div enezenn anvet *Benniged*:
**unan en enezeg Molenez, Benniged:
**eben, Benniged (Briad), en enezeg Briad.

## Gwelet ivez
*Benniget
Kreizenn ar Geriaouiñ

Krouet eo bet ar gevredigezh **Kreizenn Ar Geriaouiñ** e 1985, diwar youl Diwan, a‑benn prientiñ ha pourchas an oustilhoù terminologel ha pedagogel ret evit digeriñ skolaj kentañ Diwan er bloavezh 1988 e Brest, hag ivez evit diorren an hentennoù kelennadurezh divyezhek galleg‑brezhoneg.

Savet e oa bet dek bodad labour evit plediñ gant an holl danvezioù skol : matematik, fizik‑kimiezh, skiantoù an natur, kompoderezh, brezhoneg, galleg, saozneg, istor‑geografiezh‑ekonomiezh, arzoù, sportoù.

Buan a‑walc’h, evit labourat efedus, e oa bet dispartiet ar bodadoù etre div gevrenn, an eil gouestlet d’ar skiantoù rik ha d’an teknologiezhoù hag eben d’ar skiantoù‑den.

En he lec’hienn (Brezhoneg21.com) e vez kavet geriadur ar skiantoù hag an teknikoù, fardet gant rann ar skiantoù rik, unan eus an div lodenn eus Kreizenn Ar Geriaouiñ.

Savet eo bet ar geriadur adalek ar geriaouegoù bet embannet a‑hed ar bloavezhioù tremenet : matematik (1989, 1992, 1995), fizik‑kimiezh (1989, 1994), skiantoù an natur (1989, 1991, 1995), kompoderezh (1991).

An daou du klask a vez kinniget er geriadur : galleg‑brezhoneg ha brezhoneg‑galleg. Hirie an deiz e kaver ouzhpenn 35000 term hag e‑tro 10000 skouer implij er geriadur. 

A‑drugarez d’an aezamant degaset gant an ostilh Internet e c’hellomp bremanaat dibaouez ar geriadur : difaziañ ha lakaat termoù ha skouerioù nevez ouzhpenn.

War al lec’hienn e vez kavet ivez un toullad pajennoù ha teulioù war ar skiantoù hag an teknikoù, hag a ra un danvez‑ensiklopedienn. Houmañ a vo pinvidikaet tamm‑ha‑tamm gant neb a garo kemer perzh.

Kavet e vez ivez bremañ war al lec’hienn geriaouegoù Diwan war an danvezioù-skol all.

## Liamm diavaez
*Brezhoneg21.com Lec'hienn ar greizenn hag ar gerioù savet ganti
Migorn

Ar **migorn** zo ur gwiad organek, stirennek an dalc'h anezhañ, a vez en-dro kenvelloù an eskern, pe a ya d'ober framm organoù zo. 

Ar fri zo migorn holl. 

Pesked migornek zo, ha pesked askornek.
Nederland

**Nederland** eo anv an Izelvroioù e nederlandeg pe izelvroeg.
Anv lec'hioù all eo ivez.

## 
*Nederland, e Steenwijkerland, en Overijssel

## 
*Nederland, e Colorado
*Nederland, e Texas
Teca Calazans

**Terezinha João Calazans** (**Teca Calazans**) (Vitória (Espírito Santo), 20 a viz Here 1940) zo sonerez, kanerez ha sonaozourez vrazilat. Señiñ a ra gitar ha berimbau. 

Savet e voe e Recife, eno e teskas seniñ biolin ha troet e oa gant sonerezh ar vro, Pernambuco.

## Aktourez
Aktourez eo bet adalek 1964 en ur strollad c'hoariva gant Geraldo Azevedo ha Naná Vasconcelos hag e Rio de Janeiro adalek 1968.

## Kanerez
Da Vro-C'hall ez eas e 1970, ma chomas 10 vloaz. Distreiñ a reas da Vrazil betek 1989. Abaoe emañ o chom e Bro-C'hall.

## Pladennoù
Un 20 pladenn bennak he deus enrollet.
* Aquela rosa/Cirandas - Mocambo/Rozenblit (Compacto simples)
* Musiques et chants du Brésil (LP e CD)
* Caminho das águas (LP)
* Cadê o povo? (LP)
* Desafio de viola (LP)
* Jardin exotique (LP)
* Povo daqui - EMI (LP)
* Eu não sou dois - EMI (LP)
* Teca Calazans - EMI (LP)
* Mário 300, 350 (LP e CD)
* Mina do mar
* Villa-Lobos: serestas e canções
* O samba dos bambas
* Firoliu
* Pizindin: 100 anos de Pixinguinha
* Intuição
* Teca Calazans canta Villa-Lobos
* De cara nova
* Alma de Tupi

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar ganerez
*Clique Music
Eratosthenes

* *Ma klaskit Eratosthenes, an oligark a gemeras ar galloud en [[Aten]] goude [[brezel Peloponnez]] gwelout ar pennad [[Tregont Mac'homer Aten]].*

**Eratosthenes** (*Ἐρατοσθένης / Eratosthénês* e henc'hresianeg) a oa ur steredoniour, douaroniour, prederour, ha matematikour gresian eus an , ganet war-dro 276 e Kyrene (hiziv Shahat e Libia), ha marvet en Aleksandria, en Egipt, war-dro 194 kent JK. diskibl e voe da Ariston C'hios.

E penn Levraoueg Aleksandria e voe anvet war-dro 240 kent JK war c'houlenn ar faraon Ptolemaios III, hag e kelennas danvez d'e vab. Sot gant studi ar stered e oa. Hervez Suidas en em lezas da vervel gant an naon, goude ma oa deuet da vout dall rak n'halle ket sellout ouzh ar stered ken.

Brudet-tre eo evit bezañ bet an hini gentañ da vezañ deuet a-benn da jediñ trohed an Douar.

## Muzuliañ trohed an Douar

Eratosthenes eo an den kentañ anveet en Istor en doa roet deomp muzul trohed an Douar gant ur resister piz. N'en doa ket bet ezhomm da vont er-maez eus Egipt d'ober se. Gouzout a rae pegoulz e oa savet an heol er penn uhellañ da greisteiz, en ur gêr anvet *Swenet* en egipteg (*Syene* e henc'hresianeg; Aswan bremañ)  a zo lec'hiet war Trovan ar C'hrank. Neuze 'ta d'an eur resis-se e oa dik an Heol er zenit (neinboent), a-blom a-us d'e benn eta (kontet e vez en doa gwiriet an dra-se dre sellet piz ouzh skeudenn an heol, barzh ur puñs don. A-benn gwiriañ e vartezeadenn en doa kadarnaet anezhi oc'h adober hevelep taol arnod  ur bloavezh goude, evit bezañ peursur). Gouzout a ouie ivez e oa Aleksandria ar c'horn sevel eus an Heol an 1/50 eus ur c'helc'h leun (7°12 eta) er su d'ar zenit d'ar memes poent. Gouzout a rae ivez e oa Swenet dik er su da Aleksandria, 500 stad alehont, pezh a ra war-dro 800 km. Jediñ a reas e rae pep derez 700 stad, ar pezh a rae 252 000 stad. Soñjal a reer en doa muzuliet gant ar stad egiptat (e-tro 157.5 m) ar pezh a ra 39 375 km, ar pezh a oa gwall dost d'ar wirionez, ma kaver 40075,02 km hiriv an deiz. Diazezoù an drigonometriezh eo, implijet kenañ e vez evit ar c'heodeziezh.

## Matematik
Savet en doa un doare kael, anver "krouer", evit kavout an niveroù kentael.
* *Gwelet amañ* http://br.wikipedia.org/wiki/Niver_kentael#Krouer_Eratosthenes_hag_algoritm_dre_esaeo.C3.B9_ranna.C3.B1.

## Kavadennoù all
Jedet en devoa ivez stou ahel an Douar war-bouez un derez. Abalamour d'ar stou-se ez eus koulzioù-amzer war an Douar (nevezamzer, hañv, diskaramzer, goañv). Kavet en doa ivez e pade ar bloavezh 365¼ devezh hag e vefe neuze ret ouzhpennañ un devezh bep pevar bloaz, ar pezh na voe lakaet e pleustr nemet daou gantved war-lerc'h gant Julius Caesar.

## E anv roet
* Ur c'hrater war al Loar a zo bet anvet Erathostenes
* ur marevezh geologel eus al Loar a zo bet anvet Eratostenian

## Notennoù
Tadhg Mac Dhonnagáin

**Tadhg Mac Dhonnagáin** zo ur c'haner hag un embanner iwerzhonek eus Achadh Mór, e kontelezh Maigh Eo, en Iwerzhon. 
Desket en doa brezhoneg er bloavezhioù 1980 e KEAV e Skaer.
Skolaer e oa d'ar mare-se e Dulenn, ha krog e oa da labourat er skinwel RTÉ en abadennoù evit ar vugale. Goude e kinnigas an abadenn Cúrsaí Ealaíona.

Gantañ eo bet savet an ti-embann Futa Fata a embann levrioù iwerzhonek evit bugale. 

## Liamm diavaez
*Blog kozh Tadgh
*Amhrán an Ghaeilgeoira Mhóir - YouTube
Eric Defoort

**Eric Defoort** (27 a viz Mezheven 1943 en Ieper - 17 a viz Kerzu 2016) a oa ur politikour eus Flandrez Belgia. 

Kelenner istor e oa eus e vicher ha levraoueger e skol-veur katolik Brusel (Katholieke Universiteit Brussel). Bet eo ezel eus kuzul-merañ skingomz ha skinwel Flandrez (Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie, VRT).

Yaouank-kenañ e krogas Eric Defoort da dommañ ouzh mennozhioù broadelourien Flandrez. Pa oa studier e skol-veur katolik Leuven e reas anaoudegezh gant Frans Verleyen ha Jaak Vandemeulebroeke hag oberiant e voe en unaniezh ar studierien vroadelour (VNSU, Vlaams-Nationale Studentenunie).

Goude bloavezhioù gouestlet d’e vicher e teuas en-dro d’an emsav flandrezat : er bloavezhioù 1990 e voe oberiant en aozadur anvet Vlaamse Volksbeweging (emsav ar bobl flamank) kenkoulz hag er strollad politikel Volksunie. Eilprezidant diwezhañ ar strollad Volksunie e oa bet, a-raok ma voe rannet ar strollad-se e div gostezenn. Mont a reas Defoort a-du gant Geert Bourgeois ha Bart De Wever da sevel ar gostezenn zehou a zeuas da vezañ diwezhatoc’h an Nieuw-Vlaamse Alliantie.

E 2003 e kuitaas ar strollad NVA, abalamour d’un dizemglev gant e renerien Geert Bourgeois ha Matthias Storme. Etre miz Here 2007 hag miz Eost 2009 e voe e penn ar Vlaamse Volksbeweging. Dont a reas en-dro e-barzh an NVA goude se.

D’ar 26 a viz Meurzh 2010 e oa bet dilennet e penn Emglev Libr Europa, e kendalc’h ar strollad-se e Venezia, war-lerc’h Nelly Maes. E 2014 en doa lezet e blas gant ar C'horsad François Alfonsi.

## Liammoù diavaez
*''Eric Defoort, flamingant rassembleur'' (La Libre Belgique 26/10/2007)
*''Eric Defoort, le plus francophile des flamingants'' (La Libre Belgique, 17/12/2016)
Sevenadur La Tène

Sevenadur **La Tène** pe **Eil oadvezh an houarn** eo anv an amzervezh deuet war-lerc'h hini Sevenadur Hallstatt hag a verk dibenn ar C'hentistor. Dont a ra an anv-mañ diwar hini ul lec'hienn hendraoùek, pe arkeologek, bet dizoloet e 1857 e Marin-Epagnier, er beg-douar a zo e biz lenn Neuchâtel, en aber ar stêr Thielle, e kanton Neuchâtel e Bro-Suis.
La Tène (Neuchâtel)

**La Tène** a zo ur gumun eus Suis eo e kanton Neuchâtel, war lez Lenn Neuchâtel. Eno emañ al lec'h anvet La Tène, anavezet mat e bed an arkeologiezh.

Krouet eo bet ar gumun d'ar 1añ a viz Genver 2009. Bodet eo bet enni kumunioù kozh Thielle-Wavre ha Marin-Epagnier.

## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud dibar
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Laëtitia Le Corguillé

**Laëtitia Le Corguillé** zo ur sportourez BMX eus Breizh, bet ganet d'an 29 a viz Gouere 1986 e Sant-Brieg (Aodoù-an-Arvor). 

Kroget eo gant ar BMX e 1991 o tapout skouer war he breur bras Emeric Le Corguillé. E 2005 eo bet degemeret e pol Frañs ar BMX en Aix-en-Provence ma pleustras start evit kemer perzh e Beijing e c'hoarioù olimpek 2008. Ar bloaz-se eo e voe degemeret evit ar wech kentañ ar BMX evel sport olimpek. Eno eo ez eas ar vedalenn arc'hant ganti pa arruas da eil goude ar C'hallez Anne-Caroline Chausson.

## Loreadeg
## C'hoarioù olimpek
*  Medalenn arc'hant e c'hoarioù olimpek 2008 (Beijing), 

## Kampionad ar bed
;2004
* **2** plas e kampionad ar bed, rummad yaouankidi (BMX)

;2005
* **3** plas e kampionad ar bed (BMX)

;2006
* **Kampionez ar bed** war varc'h-houarn Cruiser *(ar marc'hoù-houarn Cruiser zo rodoù 24 [[meutad]] dezhe. 20 meutad eo rodoù ar BMX)* 
* *8 plas e kampionad ar bed (BMX)*

;2007
* *8 plas e kampionad ar bed (BMX)*

;2008
* *8 plas e kampionad ar bed (BMX)*

## Kib ar bed an [[Unaniezh varc'hhouarnerezh etrebroadel (UME)]]
* **1** e 2007, 2009, 2010 (gounezet 3 zroiad war 4)
* **2** e 2008 
* **3** e 2005 

## Kampionad Europa
* **Kampionez Europa** BMX, rummad yaouankidi : 2004
* **Kampionez Europa** BMX : 2005, 2006 ha 2008
* **2** BMX e 2007, 2009
* **Kampionez Europa** Cruiser : 2006

## Kampionad Frañs
* **Kampionez Frañs** BMX : 2006, 2008, 2009 ha 2010
* **Kampionez Frañs** Cruiser : 2004, 2005
## Kenstrivadegoù all
; 2007 
: Roc d'Azur (Fréjus - Okitania) 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Laetitia LE CORGUILLE
* Lec'hienn Klub BMX Sant-Brieg
* Fichenn Laëtitia Le Corguillé war siteducyclisme.net
Dot Allison

**Dot Allison** (bet ganet **Dorothy Elliot Allison** d'ar 17 a viz Eost 1969 e Dinedin) a zo ur ganerez hag ur sonazourez skosat. Lavaret e vez ez eo sonerezh "trip-pop" a vez graet ganti. En he sonerezh e klever levezon sonerezh elektronek Breizh-Veur dibenn ar bloavezhioù 1980 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1990.

Ouzhpenn an oberennoù he deus savet hec'h-unan he deus kenlabouret Death in Vegas, Hal David, Arab Strap, Scottish dance duo Slam, Kevin Shields, Pete Doherty / Babyshambles, Gary Mounfield ha Massive Attack.

Allison a lakaas embann he fladenn gentañ, *Afterglow* he zitl, e 1999 ha dre vras e voe degemeret mat gant ar vurutellerien. Ur bladenn eni sonerezh pop e oa, hag e 2002 e lakaas embann ur bladenn sonerezh elektropnek ha house anvet *We Are Science*. E 2007 e lakaas embann *Exaltation of Larks*, ur bladenn sonerezh folk ha psikedelek. Pa son war al leurenn e kaver ganti sonerien eus The Fall, Two Lone Swordsmen, Tindersticks, Death in Vegas, Massive Attack ha Tokyo Windbag.

*Room Seven And A Half* a zeuas er-maez e miz Gwengolo 2009. Er bladenn-se e kan gant Pete Doherty ha Paul Weller.

Kanet he deus an ton "Without Discord", a zo bet implijet da sonerezh ar stirad skinwel *Henry 8th: The Mind of a Tyrant*, skrivet gant Philip Sheppard skignet gant Channel 4.

## Hec'h oberenn
### Gant ar strollad One Dove
* *[[Morning Dove White]]* (1993)

### Hec'h-unan
#### Pladennoù bras
* *Afterglow* (1999)
* *We Are Science* (2002) produet gant Dot Allison, Keith Tenniswood ha Dave Fridman
* *Acoustic* (2003). 200 skouerenn nemetken, roet e-pad sonadegoù Massive Attack e 2003.
* *Beneath the Ivy* (2006), EP 3 c'hanaouenn produet gant Tim Simenon
* *Exaltation of Larks* (2007) produet gant Kramer
* *Room 7½* (2009) – produet gant Rob Ellis haDot Allison.
* *Collaborations* (TBC), kendastumad

#### Pladennoù bihan (''singles'')
* "Tomorrow Never Comes" / "I Wanna Feel The Chill" (1999)
* "Mo' Pop" (1999)
* "Colour Me" (1999)
* "Message Personnel" (1999)
* "Close Your Eyes" (1999)
* "Substance" (2002)
* "Strung Out" (2002)
* "Thief of Me" (2007)

### Kenlabour
* "Diving Horses" gant Death in Vegas, er bladenn *[[Scorpio Rising]]* (2002)
* "Dirge" featuring Dot – gant Death in Vegas, er bladenn *[[The Contino Sessions]]*, (1999)
* "Visions" gant Slam, er bladenn *Alien Radio*, (2002)
* "Kill The Pain" gant Slam, er bladenn *Year Zero*, (2005)
* "We Medicate" Written with Slam, er bladenn *Human Response*, (2007)
* "Sell Me Back My Soul" gant King of Woolworths, pladenn *Illustration Musicale*
* "Aftersun" gant Massive Attack, sonerezh ar film *Unleashed* (pe *Danny The Dog*
* "I Wanna Break Your Heart" savet asambles gant Pete Doherty
* "Sheepskin Tearaway" savet asambles gant Pete Doherty
* "Portrait Of The Sun" savet asambles gant Pete Doherty
* "Heaven Under Siege" savet asambles gant Pete Doherty
* "Love's Got Me Crazy" savet asambles gant Paul Weller

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Myspace Dot Allison
*  Twitter Dot Allison
*  Youtube
* Exaltation Of Larks
* Forom
* Atersadenn gant Alexander Laurence
Inizi Kergelenn

**Inizi Kergelenn** a zo un enezeg e su Meurvor Indez. Unan eus Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs eo.

Dizoloet eo bet an inizi-se er  kantved gant ar moraer breton Erwan Jozef a Gergelenn a Drevareg.

Abaoe 1950 e talc'h ar Frañs un diazlec'h lojistikel, teknikel ha skiantel eno, e Port-aux-Français, gant ouzhpenn 100 den e-barzh.

## Douaroniezh

7 215 km² a ya d'ober an enezeg, anezhi un enezenn vras — an Douar Bras (*Grande Terre* e galleg) — ha 300 enezenn hag enezennig bennak, tost-kenañ diouti. Un dornad enezegoù all a zo pelloc'hik evel an Inizi Koabrennek (*îles Nuageuses*) hag Inizi Leygues. Troc'h-diroc'h eo an aodoù gant plegoù-mor (ar Mor-bihan, baeoù (hini ar Valumetaerien, hini Choiseul, hini Gwaien...) hag oufoù niverus, hag ivez fjordoù. Menez Ross, ur menez-tan, eo al lec'h uhelañ (1 850 m).

An *[[Douar Bras Kergelenn|Douar Bras]]* a zo dindan 6 675 km², ar pezh a ra 92 % eus an hollad: 150 km a hed a zo dezhañ a reter da gornaoueg, ha 120 km a norzh da su.

## Loened ha plant
### Bronneged
*Olifant-mor ar su
*Otarienn Antarktika
*Loupard-mor
*Delfin Commerson
*Balum askellek
*Balum reizh ar su

### Spesadoù degaset
Evel alies e seurt degouezh ez int deuet da vezañ aloubus, hag ur walenn eta evit ar spesadoù brosezat.
*Konikl
*Razh du
*Logod ti
*Kazh
*Dañvad
*Mouflon Europa
*Karv erc'h

## Gwelet ivez
* Itron-Varia an Avelioù

## Liammoù diavaez

* Lec'hiennoù ofisiel
** '''TAAF''' (Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs)
** '''IPEV''' (Ensavadur Polel Frañs - Paul Émile Victor)
Gwendal

**Gwendal** zo un anv-bihan brezhonek roet d'ar baotred.

## Tud
### 
* Gwendal ar Floc'h, anv pluenn Marcel Le Floc’h (1932-2016), konter brezhonek
* Gwendal Denez, skrivagner brezhonek
* Gwendal Poullennec, den a afer, rener etrebroadel ar sturlevr Michelin
* Gwendal Piégais, skrivagner brezhonek
* Gwendal Lemercier (1977-), aozer bannoù-treset
* Gwendal Le Pivert (1990-), ruziker tizh

### 
* Gwendal (sonerien), strollad sonerezh
* Gwendal Peizerat, ruziker
* Gwendal Ollivier (1977-), c'hoarier rugbi XV

## Tudennoù
* Gwendal von Voltaire, tudenn an anim japanat Kyō kara maō!
Manto (merc'h Teiresias)

**Manto** (henc'hresianeg : Μαντώ) a oa merc'h d'an diouganer Tiresias, e Thebai, hervez mojennoù Hellaz kozh. Pa voe trec'het Thebai gant an Epigoned e voe kaset da Zelfi davet an doue Apollon. Peogwir e kave dezhañ e oa ken donezonet hag he zad e fizias enni orakl Klaros, en Azia. Ur mab he doe gant an doue, Mopsos.

Hervez Vergilius he dije roet hec'h anv da gêr *[[Mantova]]* en Italia.

## Daveoù
Enez Europa

**Enez Europa** zo un enezennig e Meurvor Indez, etre Madagaskar ha Mozambik, perc'hennet gant Bro-C'hall, met arc'het gant stad Madagaskar. Bez' ez eo unan eus an inizi a ya d'ober distrig gall an Inizi Strewet.

N'eus ket dour dous, rinkined zo war-dro, ha c'hwibu a-leizh. Stank eo ar baoted-glas hag ur repu a bouez eo an Europa-se dezho.

Didud eo an enez, war-bouez ar soudarded c'hall kaset di abaoe 1950.
Gup-palmez

Ar **gup-palmez** a zo un evn-preizh, *Gypohierax angolensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous er c'hoadegi palmez eus Afrika trovanel.

## Rummatadur
Ar spesad nemetañ eo er genad *Gypohierax*.
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gup-palmez en urzhiad *Accipitriformes*, *Ciconiiformes* pe *Falconiformes*.

## Daveennoù
Kergelenn

**Kergelenn** a zo un anv lec'h ha den a orin brezhonek.

## Anvioù-lec'h
*Meur a lec'h e Breizh
*Inizi
**Inizi Kergelenn, un enezeg e su Meurvor Indez;
**Enez Kergelenn, un enezenn er stêr Liger, e kumun Ankiniz.

## Anv-den
*Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec, moraer hag ergerzher, bet roet e anv d'an Inizi Kergelenn.

## Anv lestr
*CMA CGM Kerguelen, un doug-endalc'herioù eus ar re vrasañ
Bro-C'hall tramor

**Bro-C'hall tramor**, anvet ivez **DOM-TOM**, eo an holl zouaroù a zo war un dro dindan galloud Bro-C'hall hag er-maez eus Bro-C'hall, pe er-maez eus ar metropol, pe ar *vammvro*. Aspadennoù int eus an Impalaeriezh trevadennel c'hall, ha dre c'hoap e komzer a-wechoù eus "confetti an Impalaeriezh".

2 653 942 a dud a oa e **Bro-C'hall tramor**, pe en **DOM-TOM** d'ar 1añ a viz Genver 2010.

Kaoz a vez eus DOM-TOM, da lavarout eo *Département d'outre-mer - Territoire d'outre-mer* evit komz eus douaroù hag a zo disheñvel o statud alies.

## Statudoù disheñvel

### Departamantoù ha rannvroioù gall tramor
Un toullad douaroù gall zo anvet *Departamantoù ha rannvroioù gall tramor* a zo heñvel o statud ouzh hini pep departamant gall ha pep rannvro c'hall. Sed o anvioù:
* Gwadeloup (971);
* Martinik (972);
* Gwiana (973);
* Reünion (974);
* Mayotte (abaoe 2011).

Gwadeloup, Martinik, ha Gwiana a ya d'ober departamantoù gall Amerika (DFA). Abaoe kempenn ar Vonreizh c'hall e 2008 ez int aotreet da sevel reolennoù zo, war traoùigoù zo, er-maez eus moneiz, broadelezh c'hall, arme, politikerezh diavaez, polis, dilennadegoù, justis.

En Unaniezh Europa emañ an DOM, anezho Rannvroioù Tro-war-dro Pellañ (*régions ultrapériphériques*)..

### Strollegezhioù tramor
Pa gomzer eus *strollegezh tramor (*'COM**) e komzer eus douaroù disheñvel o statudoù. Bez' ez int:
* [[Polinezia Frañs|Polinezia c'hall]], hag a zo ur « vro tramor » (« pays d'outre-mer »);
* [[Sant-Pêr-ha-Mikelon]];
* [[Wallis ha Futuna]] a zo chomet "tiriad tramor" (« territoire d'outre-mer ») (TOM);
* [[Saint-Martin (Antilhez)|Saint-Martin]] abaoe 2007;
* [[Saint-Barthélemy (Antilhez)|Saint-Barthélemy]] abaoe 2007, a zeuio da vezañ ur « vro tramor » e 2012.

=== Kaledonia-Nevez ===
[[Kaledonia-Nevez]] zo ur strollegezh ''[[sui generis]]'', disheñvel he statud diouzh ar re all.

== An Douaroù aostral hag antarktikel ==
[[Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs|Tiriad Douaroù aostral hag antarktike Frañsl]] (berraet e **TAAF''' e galleg) a zo un tiriad tramor gant ar statud dezhe o-unan. An Inizi Strewet (Bassas da India, Europa, Inizi Glorius, Juan de Nova, Tromelin) a zo pempet distrig an TAAF abaoe 2007. Ar re ziwezhañ-mañ a zo arc'het gant Stadoù all.

### Clipperton

Enez Clipperton zo perc'henniezh prevez d'ar Stad c'hall, meret war-eeun gant ministr gall an douaroù tramor abaoe 2007.

## Roll an douaroù tramor gall
### Douaroù tudet




### Douaroù antarktikel

### Liammoù diavaez
* Synthèse du site Vie-publique.fr
* Changement Climatique et Biodiversité dans l’Outre-Mer Européen
* Synthèse : biodiversité et conservation outre-mer (UICN, 2008)
* L'outre-mer, revue Pouvoirs, n°113, avril 2005

## Notennoù
Baou lost berr

Ar **vaou lost berr** a zo un evn-preizh, *Buteo brachyurus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Amerika.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad *[[Falconiformes]]* pe *[[Accipitriformes]]*.
Baou louet

Ar **vaou louet** (liester : **baoued louet**) a zo ur spesad evned-preizh, *Buteo nitidus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Falco nitidus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar evned bihan ha saorianed dreist-holl, ha diwar amprevaned bras ha krignerien ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ:
* *Buteo nitidus blakei*, eus mervent Costa Rica da hanternoz Kolombia ha kornôg Ecuador,
* *B. n. nitidus*, eus reter Kolombia hag Ecuador d'ar Gwianaoù‎ hag Amazonia brazilian,
* *B. n. pallidus*, eus kreisteiz-kreiz Brazil da reter Bolivia, Paraguay ha hanternoz Arc'hantina.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad Accipitriformes pe Falconiformes.

## Liammoù diavaez
*  ''Buteo nitidus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Buteo nitidus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Baou Swainson

Ar **vaou Swainson** a zo un evn-preizh, *Buteo swainsoni* an anv skiantel anezhañ.

Dougen a ra anv an arzour hag evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra ar spesad e Norzhamerika ha Mec'hiko ivez.
Nijal a ra kuit da hanternoz Arc'hantina, kreisteiz Brazil ha Paraguay da c'hoañviñ.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad *[[Accipitriformes]]* pe *[[Falconiformes]]*.

## Liammoù diavaez
* ''Buteo swainsoni'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Baou belost gwenn

Ar **vaou belost gwenn** (liester : **baoued belost gwenn**) a zo ur spesad evned-preizh, *Parabuteo leucorrhous* (*Buteo leucorrhous* kent) an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Falco leucorrhous* (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant an daou skiantour gall Joseph Paul Gaimard (1793-1858) ha Jean René Constant Quoy (1790-1869).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad eus koadegi Venezuela da hanternoz Arc'hantina ha kreisteiz Brazil.

## Liammoù diavaez
* ''Parabuteo leucorrhous'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Parabuteo leucorrhous'' war al lec'hienn IUCN.

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Martin (Antilhez)

**Saint-Martin** zo ur strollegezh tramor gall (COM) en hanternoz Enez Sant-Martin en Antilhez, hag anv gallek an enez penn-da-benn, a zo rannet etre ar Republik c'hall ha Rouantelezh an Izelvroioù (gwelet Sint Maarten).

Un enezenn didud, Tintamarre, a zo stag outi.

Betek 2007 e oa Saint-Martin ur gumun gall stag ouzh Gwadeloup. Abaoe eo aet d'ober ur strollegezh tramor, evel m'eo bet graet ivez gant Saint-Barthélemy.
Baou Harris

Ar **vaou Harris** (liester : **baoued Harris**) a zo ur spesad evned-preizh, *Parabuteo unicinctus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Falco unicinctus* da gentañ-penn (e 1824) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : dont a ra e anv boutin eus hini an evnoniour amatour stadunanat Edward Harris (1799-1863).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Amerika : 
* *Parabuteo unicinctus harrisi*, eus takadoù krin mervent Stadoù-Unanet Amerika da gKolombia, Ecuador ha Perou,
* *Parabuteo unicinctus unicinctus*, eus reter Kolombia ha Venezuela da vBrazil, kreisteiz Arc'hantina ha kreisteiz Chile.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad Accipitriformes pe Falconiformes.

## Liammoù diavaez
* ''Parabuteo unicinctus'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Parabuteo unicinctus'' war al lec'hienn IUCN''.

## Notennoù ha daveennoù
Baou lost rous

Ar **vaou lost rous** a zo un evn-preizh eus Norzhamerika, *Buteo jamaicensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an triez isspesad anezhañ :
* *B. j. harlani* — Alaska ha Yukon ;
* *B. j. alascensis* — aodoù eus gevred Alaska da vBritish Columbia ;
* *B. j. calurus* — kornôg Norzhamerika ;
* *B. j. soccoroensis* — Sokoro ;
* *B. j. borealis* — reter Norzhamerika ;
* *B. j. fuertesi* — Texas ha norzh Mec'hiko ;
* *B. j. suttoni* — kreisteiz ledenez Kalifornia-Izel ;
* *B. j. hadropus* — kreiz Mec'hiko ;
* *B. j. kemsiesi* — eus kreisteiz Mec'hiko da Nicaragua ;
* *B. j. fumosus* — inizi Tres Marías ;
* *B. j. costaricensis* — Costa Rica ha kornôg Panama ;
* *B. j. umbrinus* — Florida, Bahamas ha Kuba ;
* *B. j. jamaicensis* — Antilhez meur.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad *[[Falconiformes]]* pe *[[Accipitriformes]]*.

## Daveennoù
Saint-Barthélemy

**Saint-Barthélemy** zo un anv-lec'h gallek, hag a zo brudet ivez en istor Bro-C'hall.

## Orin
Dont a ra eus an anv *Barthélemy*, anv gallek an abostol Bertele. 

## Istor
* *Massacre de la Saint-Barthélemy* a vez lavaret e galleg eus Lazhadeg Sant Berteleme

## Kumunioù
###### 
* *Saint-Barthélemy*, anv gallek Bartelame, e Morbihan

###### 
* Saint-Barthélemy, e Kebek er municipalité régionale de comté D'Autray

###### 
* Saint-Barthélemy, en Isère
* Saint-Barthélemy, e Landes
* Saint-Barthélemy, e Manche
* Saint-Barthélemy, en Haute-Saône
* Saint-Barthélemy, e Seine-et-Marne
* Saint-Barthélemy-d'Agenais, e Lot-et-Garonne
* Saint-Barthélemy-d'Anjou, e Maine-et-Loire
* Saint-Barthélemy-de-Bellegarde, e Dordogne
* Saint-Barthélemy-de-Bussière, e Dordogne
* Saint-Barthélemy-de-Séchilienne, e Isère
* Saint-Barthélemy-de-Vals, e Drôme
* Saint-Barthélemy-Grozon, en Ardèche
* Saint-Barthélemy-le-Meil, en Ardèche
* Saint-Barthélemy-le-Plain, en Ardèche
* Saint-Barthélemy-Lestra, e Loire
* Montigny-Saint-Barthélemy, e Côte-d'Or

#### Kumunioù gall aet da get
* Saint-Barthélemy, e Seine-Maritime, enteuzet en Octeville-sur-Mer
* Saint-Barthélemy-le-Pin, betek 1995, anv kozh Saint-Barthélemy-Grozon (Ardèche)

###### 
* Saint-Barthélemy, er Vallon de Saint-Barthélemy, e Nus, er Vallée d'Aoste

###### 
* Saint-Barthélemy, kumun suis e kanton Vaud.

## Enezenn
* Saint-Barthélemy, pe Sant-Bertele, enezenn ha strollegezh tramor, en Antilhez gall

## Menez
* Pic de Saint-Barthélemy, kern er Massif de Tabe er Pireneoù, e Bro-C'hall.
Saint-Barthélemy (Antilhez)

**Saint-Barthélemy**, pe **Enez Sant-Berteleme**, pe **Sant-Bartele** pe **Sant-Bertelami**, pe **Sant-Bartalami** pe **Ouanalao** (anv karibek an enez), zo unan eus inizi an Antilhez Bihanañ hag eus an Antilhez gall, er Mor Karib. Gustavia eo ar pennlec'h.
*Saint-Barth' * a vez lavaret dre vras gant tud ar vro.

## Statud
Ur strollegezh tramor eo abaoe 2007. A-raok e oa ur gumun c'hall eus departamant tramor Gwadaloup. 

## Douaroniezh

## Istor
E 1784 e voe roet an enezenn da Sveden en eskemm ouzh ar gwir da verniañ marc'hadourezh e porzh Göteborg. Dont a ra anv kêrig Gustavia eus anv Gustav III, roue Sveden.
E 1878 e voe gwerzhet an enezenn gant Sveden d'ar C'hallaoued.

StBarths2.JPG|Panell e galleg, svedeg ha saozneg
„Östra Strandgatan“).JPG|Panelloù e Gustavia


## Perc'henned pinvidik brudet
*Johnny Hallyday (douaret eno)
*Gwyneth Paltrow 
*David Rockefeller 
*Roman Abramovitch 
*Jean Reno 
*Mikaël Silvestre 
*Laurence Parisot 
*Gérard Drouot

## Notennoù ha daveennoù
Diner

An **diner** a oa ur pezh moneiz kozh a-raok an Dispac'h gall.
## Orin
Dont a ra an anv eus ar ger latin *[[denarius]]*, anv ur pezh moneiz en amzer an Impalaeriezh roman. Ur pezh arc'hant e oa, 3 pe 4 gramm hervez ar mareadoù.
## E [[Bro-C'hall]]
Goude diskar an Impalaeriezh roman eo chomet ar ger e galleg betek an Dispac'h gall, ha troet e "diner" e brezhoneg. Lur > gwenneg > diner e oa ar reizhiad. 
## Broioù all
Eus an *denarius* eo deuet an dinar, a anavezer en Europa e Serbia abaoe 1920 hag e broioù all evel Aljeria ha Tunizia.
Buteogallus

***Buteogallus*** (*Harpyhaliaetus* kent) a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ baoued, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Nav spesad evned-preizh a ya d'ober ar genad :
* *Buteogallus aequinoctialis* (baou krank),
* *Buteogallus anthracinus* (baou zu)
** *B. a. *'anthracinus***, ''bangsi'', ''rhizophorae'', ''subtilis'' hag ''utilensis'',
* ''Buteogallus coronatus'' ([[baou gabellek]]),
* ''Buteogallus gundlachii'' ([[baou Gundlach]]),
* ''[[Buteogallus lacernulatus]]'',
* ''Buteogallus meridionalis'' ([[baou arrous]]),
* ''Buteogallus schistaceus'' ([[baou c'hlas]]),
* ''Buteogallus solitarius'' ([[baou zigenvez]])
** ''B. s. sheffleri'' ha ***solitarius***,
* ''Buteogallus urubitinga'' ([[baou urubu]])
** ''B. u. ridgwayi'' hag ***urubu**'.

O c'havout a reer e Stadoù-Unanet, Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, nav (9) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Baou penn gwenn

Ar **vaou penn gwenn** a zo un evn-preizh, *Busarellus nigricollis* an anv skiantel anezhañ.

Ar spesad nemetañ eo er genad *Busarellus*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Kreiz ha Suamerika..

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar baoued en urzhiad *[[Falconiformes]]* pe *[[Accipitriformes]]*.

## Liamm diavaez
 ''Busarellus nigricollis'' war al lec'hienn ''Avibase''

## Dave
Leucopternis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù
Tri spesad baoued a ya d'ober ar genad :
* *[[Leucopternis kuhli]]*,
* *[[Leucopternis melanops]]*,
* *[[Leucopternis semiplumbeus]]*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Butastur

***Butastur*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1843 gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Spesadoù
Pevar spesad baoued a ya d'ober ar genad :
* *[[Butastur indicus]]*,
* *[[Butastur liventer]]*,
* *[[Butastur rufipennis]]*,
* *[[Butastur teesa]]*.

O c'havout a reer en Afrika (*B. rufipennis*) hag en Azia.

## Notennoù ha daveennoù
Dafne

**Dafne** zo un anv-plac'h deuet dimp eus mojennoù Hellaz kozh.

## Mojennoù
* **[[Dafne (nimfenn)|Dafne]]**, a oa un nimfenn a veze Apollon war he lerc'h, hag a voe troet e lore.
* **[[Dafne (merc'h Teiresias)]]** a oa belegez e Delfi.

## Tud
* **[[Daphne du Maurier]]** (1907-1989), skrivagnerez saoznek.
***[[Daphne Zuniga]]** (1962-), pe Daphne Eurydice Zúñiga, aktourez stadunanat.

## Oberennoù
*C'hoariganoù:
** **[[Dafne (Peri)|Dafne]]** gant Jacopo Peri e 1597, libretto gant Ottavio Rinuccini, a vije ar c'hoarigan kentañ skrivet;
** **[[Dafne (Strauss)|Dafne]]** gant Richard Strauss krouet e 1938

## Livadurioù

Daphne From Deverial painting.jpg|*Dafne*, gant Deverial
Apollo Chasing Daphne.jpg| *Apollon war-lerc'h Dafne*, 
Seignac Daphne.jpg|*Dafne*, gant Guillaume Seignac (1870–1924)


## Pennad kar
*Dafnis
Dafnis (barzh)

**Dafnis** (*Δάφνις* e henc'hresianeg, eus *δάφνη - dafne,* "lore"), mab da Hermes ha d'un nimfenn a Sikilia, a oa ur mesaer ha fleüter ha tad ar varzhoniezh e mojennoù Hellaz kozh, lakaet da zoue. 

## Mojenn
Hervez ar vojenn e oa ganet demdost da Assoro, ur gêriadenn e proviñs Enna, e Sikilia. An doue Pan, a oa sot gantañ, an hini a zeskas dezhañ seniñ fleüt. Gwarezet e oa gant ar Muzezed a roas dezhañ karantez ouzh ar varzhoniezh. Ar c'hentañ barzh a savas bugulganoù e oa a-hervez. A-raok dezhañ ne oa nemet gouezidi eus ar vesaerien, hag eñ eo a roas dezho ar varzhoniezh, a ouezas o sevenaat, o c'helennas diwar-benn an doueed.

Karet e oa gant un naiadenn (pe Ec'henais pe Nomia) met ne voe ket feal dezhi. Evit en em zialañ e troas ar paotr e maen, pe e tallas anezhañ, hervez doareoù ar vojenn. 

## Lennegezh
*N'eo ket eus an doue, met eus ur mesaer yaouank, ez eus kaoz e romant Longos, anvet *[[Dafnis ha Chloe]]*.
*Meneget eo Dafnis e Bucolica Vergilius.

## Pennadoù kar
*Dafnis

## Liammoù diavaez
*Daphnis Encyclopedia Britannica
* The Death of Daphnis Barzhoneg gant Theocritus. 
*  Dafnis e Bucolica (Virgilius)
Antilhez gall

An **[[Antilhez]] gall ** eo an inizi perc'hennet gant Bro-C'hall er Mor Karib.

## An inizi
*  **[[Gwadeloup]]** *
Enezeg Gwadeloup zo ur rannvro hag un departamant tramor (niverenn 97.1) hag ur rannvro trobell eus Unaniezh Europa.

** [[Basse-Terre (Gwadeloup)|Basse-Terre]]
** [[Grande-Terre (Gwadeloup)|Grande-Terre]]
** [[Marie-Galante]]
** [[La Désirade]]
** [[Terre-de-Haut]]
** [[Terre-de-Bas]]
*  *'Martinik**
[[Martinik]], evel Gwadeloup, zo un [[departamant gall]] tramor (97.2), [[rannvro c'hall]] hag ur Rannvro Trobell eus Europa.

*  **Enez Saint-Barthélemy** ''
Ur strollegezh tramor (niverenn 977) en norzh d'an [[Antilhez Bihanañ]], etre Gwadeloup ha [[Puerto Rico]].
*  **Saint-Martin*' *
Ur strollegezh tramor (niverenn 978) en Enez Sant-Martin, sko ouzh Sint Maarten.

## Notennoù


## Pennadoù kar
* Antilhez brasañ
* Antilhez bihanañ
* Antilhez nederlandat
* Antilhez saoz
Erer kuch

An **erer kuch** (*Lophaetus occipitalis*) a zo un evn-preizh hag a vev en Afrika issahara. Ar spesad nemetañ eo er genad *Lophaetus*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika issahara.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket an erered en urzhiad *[[Falconiformes]]* pe *[[Accipitriformes]]*.

## Daveennoù
Tramor

**Tramor**, pe **tra-mor** a-wechoù, a vez lavaret e brezhoneg eus traoù, broioù peurvuiañ, a zo en tu all d'ar mor. 

## 
Peurvuiañ e vez implijet ar ger *tramor* da gomz eus traoù a zo en tu all da Vor Breizh
*evel e-barzh linenn gentañ ar c'han An Alarc'h, e Barzaz Breiz: 
:*Un alarc'h, un alarc'h tramor...*
*en droienn *hon breudeur tramor*, da ober anv eus ar broioù keltiek all.

## 
Implijet e vez ar ger d'ober anv eus statud douaroù perc'hennet gant Bro-C'hall hag a zo pell diouzh Europa, hag a vez anvet en un doare dizereat *restachoù an impalaeriezh*
*departamant tramor: departamant gall en Amerika pe e Meurvor Indez
*rannvro tramor: rannvro c'hall en Amerika pe e Meurvor Indez
*tiriad tramor
*Bro-C'hall tramor, anv hollek an holl zouaroù gall tramor, ne vern o statud; 
*Loeiz IV Tramor (921-954) roue ar Franked en Xvet kantved. 

## 
Komzet e vez eus 
* Tiriegezhioù tramor ar Rouantelezh-Unanet, a zo pezh a chom eus an Impalaeriezh Vreizhveuriat.
Tiriadoù Tramor Breizh-Veur

**Tiriadoù Tramor Breizh-Veur**, pe **Tiriadoù Tramor Breizhveuriat** (diwar an anv saoznek *British Overseas Territories*) eo an douaroù perc'hennet ha reolet gant ar Rouantelezh-Unanet pell diouzh Europa, dre vras (war-bouez Gibraltar hag Akrotiri ha Dhekelia).

An darn vrasañ anezho zo douaroù ha trevadennoù bet aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet da vare Impalaeriezh Breizh-Veur. 

## Douaroù tramor
Sede ar 14 tiriad eus **Breizh-Veur Tramor**:

## Notennoù
Departamant tramor

Un **departamant tramor** zo un departamant gall, rak n'eus ket departamantoù tramor e bro all ebet, pell diouzh Europa. An departamantoù tramor a zo war un dro rannvroioù.

Pemp zo anezhe:
* Gwadeloup (971);
* Martinik (972);
* Gwiana (973);
* La Réunion (974);
* Mayotte (976).

* Saint-Pierre-et-Miquelon, a oa departamant tramor etre 1976 ha 1985. Bremañ eo strollegezh tramor.

E-kichen an departamant tramor emañ ivez:
* ar rannvro tramor
* an tiriad tramor
* ar strollegezh tramor 

Kement-se a ya d'ober Bro-C'hall tramor.
Erer kof rous

An **erer kof rous** (*Lophotriorchis kienerii*) a zo un evn-preizh.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Lophotriorchis kienerii kienerii*, e biz India ha Nepal; mervent India (Sahyadri) ha Sri Lanka,
* *L. k. formosus*, eus Myanmar da Indez-Sina, Malezia, Indonezia ha Filipinez.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket an erered en urzhiad *[[Falconiformes]]* pe *[[Accipitriformes]]*.

## Liammoù diavaez
*  ''Lophotriorchis kienerii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Lophotriorchis kienerii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù