open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dumnonii

Ur bobl vrezhon eus mervent Enez Vreizh, pe Preden, e oa an **Dumnonii**. 

Da vare an Impalaeriezh roman e oa *Isca Dumnoniorum* (Exeter) o c'hêr-benn, marteze un 
oppidum war lez ar stêr 

## Añv
Rivet & Smith, p. 342-343 :

* Ptol. II, 3, 13 : **DUMNONII / DAMNONII**
* I.A 4868-9 & 48617 : (Iter XV) : **ISCA DUMNONIORUM**
* Ravenna 1062 : **SCADUM NAMORUM / SCA DAMNAMORUM**
* T.P : **ISCADUMNONIORUM**
* Enskrivadurioù : 

- *RIB* 1843 : **CIVITAS DUM(NO)NI(ORUM)**

- *RIB* 1844 : **CIVITAS DUMNONI(ORUM)**

## Lec'hanvadurezh
Marteze e oa diazezet o anv war ar ger *don*, neuze e oant pobl an traoiennoù don. 

Hervez Rivet & Smith : "*The suggestion of Watson, CPNS 26, taking *dubno- *dumno- in its basic senses, that both tribes were 'men of the deep', that is 'miners', is not convincing ..*." = ali ... diaezh da grediñ 

Dumnonii o deus roet o anv : 

*da Rouantelezh Domnonea, hini ar roue Konomor ha mojenn Tristan hag Izold
*da gontelezh Devon (*Dewnans* e kerneveureg, *Dyfnaint* e kembraeg) ha klotañ a rae o zachenn gant Devon ha Kernev-Veur a-vremañ, hag un tamm eus Somerset.

## Levrioù talvoudus

* A.L.F Rivet & Colin Smith : *The Place-names of Roman Britain*. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
Leo Fender

**Clarence Leonidas Fender** (10 a viz Eost 1909 e Fullerton (Kalifornia) - 21 a viz Meurzh 1991) a oa krouer an embregrezh luderezh Fender, un embregerezh a brodu gitaroù tredan, gitaroù boud tredan ha songreskerien. Lod brasañ ar binvioù Fender a zo bet krouet er bloavezhioù 1950, kalz brud o deus c'hoazh hiziv an deiz. Embregerzhioù all, evel Marshall da skouer, o deus implijet binvioù krouet gant Fender a-benn arnodiñ o re. Leo Fender ha Les Paul a zo gwelet evel an daou zen o deus garet ar muiañ evit a sell ouzh diorren ar binvioù sonerezh tredan en XX kantved. E-touez binvioù brudetañ Fender emañ ar gitaroù Telecaster ha Stratocaster, hag an daou c'hitar boud Precision Bass ha Fender Jazz Bass.

## E vuhez
Pa oa bugel e oa dedennet Fender gant ar c'hefluskerioù tredan hag ar skingomzerioù. Da 16 vloaz e krouas e c'hitar kentañ, *Leo's baby* e anv. Goude bezañ bet o labourat e *California Highway Department* e krouas un embregrezh dresañ skingomzerioù. E 1946 e tivizas, asambles gant Clayton « Doc » Kauffman, kreskiñ e embregerezh, hag ober war-dro gitaroù tredan ha songreskerien. Buan e voe dedennet Fender gant gitaroù ur c'horf leun dezho. Ar gitar Broadcaster a grouas asambles gant George Fullerton e 1950. Ur prosez a voe, peogwir e oa perc'henn Grestch war ur rummad taboulinoù anvet *Broadkaster*. Ar gitar a voe anvet Telecaster neuze. Ar Precision Bass a voe krouet e 1951 hag ar Stratocaster e 1953. Er bloavezhioù 1950 ez eas embregerezh Fender war gresk, rak implijet e voe muioc'h-mui binvioù Fender gant ar sonerien. Er bloavezhioù 1960 e voe krouet ar gitaroù Jaguar ha Jazz Master, hag ar gitar boud Fender Jazz Bass. E 1965 e werzhas Fender e embregerezh da CBS evit 13 milion dollar. Er bloavezhioù 1970 e krouas ur merk nevez, anvet Music Man. E 1979 en em strollas gant George Fullerton ha Dale Hyat, hag asambles e savjont ur merk nevez anvet G&L.
Amplier

**Amplier** a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Skylge

**[[Skylge]]** (e frizeg), pe Terschelling (en izelvroeg) zo un enezenn e Mor an Hanternoz, e proviñs Friesland en Izelvroioù. 

## Kêriadennoù an enezenn

Skrivet eo an anvioù frizek etre krommelloù. 
* Baaiduinen (Baaidunen)
* Formerum (Formearum)
* Hee
* Hoorn (Friesland) (Hoarne)
* Kaart
* Kinnum (Kinum)
* Landerum 
* Lies 
* Midsland (Midslân)
* Midsland aan Zee (Midslân oan See)
* Midsland-Noord (Midslân-Noard)
* Oosterend, Terschelling, Netherlands (Aasterein)
* Seerijp (Stryp)
* West aan Zee (West)
* West-Terschelling (seat) (West-Schylge)

## Pennad kar
* Inizi Friz ar C'hornôg
Hoarn

**Hoorn** (pe *Hoarn* e frizeg) zo ur gêriadenn en Enez *[[Skylge]]* (Terschelling en izelvroeg) e proviñs Friesland en Izelvroioù, hag enni war-dro 460 a dud o chom.
Inizi Friz

**Inizi Friz**, pe **Enezeg Friz**, zo un enezeg e gwalarn Europa, entre Mor an Hanternoz ha Mor Wadden, a-hed an aod e teir bro: an Izelvroioù, Alamagn ha Danmark.

## Inizi Friz
Sed o anvioù, a gornôg da reter:

### En Izelvroioù
Gwelout ar pennad Inizi Friz ar C'hornôg 
* Noorderhaaks
* Texel
* Vlieland
* Richel
* Terschelling
* Griend
* Ameland
* Rif
* Engelsmanplaat
* Schiermonnikoog
* Simonszand
* Rottumerplaat
* Rottumeroog
* Zuiderduintjes

### Inizi en Alamagn

Gwelout ar pennad Inizi Friz ar Reter
* Borkum
* Lütje Hörn
* Kachelotplate
* Memmert
* Juist
* Norderney
* Baltrum
* Langeoog
* Spiekeroog
* Wangerooge
* Minsener-Oldoog
* Mellum
* Langlutjen II
* Langlutjen I
* Neuwerk
* Scharhörn
* Nigehörn
* Trischen
* Blauort
* Pellworm
* Inizi Halligen
* Amrum
* Föhr
* Sylt

### Inizi e Danmark
Gwelout ar pennad Inizi Friz an Hanternoz
* Jordsand
* Rømø
* Mandø
* Fanø
* Langli

## Gwelout ivez
*Friz
*Jutland
*Mor Wadden
Cynllo

Ur sant brezhon e oa **Cynllo** er Vvet kantved, er Hen Ogledd. Mab e vije, a-hervez, da Mar (pe 'Mor') ap Ceneu ap Coel Godebog (Coel Hen) ha dre se unan eus an dud "Coeling", diskennidi da g-Coel Hen, evel Llywarch Hen. Hervez dihelloù all e vije bet breur da sant Teilo.

E Kembre ez eus div gêriadenn anvet Llangynllo: 
*Llangynllo (Powys) 
* Llangynllo (Ceredigion). 
E Powys emañ Pistyll Cynllo, feunteun brudet e Llanbister. 

Er Grennamzer e oa sant kantrev Maelienydd, hini Rhaeadr Gwy (Cwmwd Deuddwr)ha hini Llangoedmor e Ceredigion.

Tra ne ouzer eus e vuhez, pe dost. Meneg zo eus 'Weddi Cynllo' er varzhoneg "Dyhuddiant Elffin", lakaet war gont Taliesin. Aet e vije da Vreizh gant Sant Cadfan. 
Lidet e vez d'an 8 a viz Eost. 

## Levrlennadur
*T. D. Breverton, *The Book of Welsh Saints* (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000).
*Patrick K. Ford (gol.), *Ystoria Taliesin* (Caerdydd, 1992)
Plougêr

**Plougêr** a zo ur gumun a-wezhall eus Breizh e departamant Penn-ar-Bed. E kumun Karaez-Plougêr emañ bremañ.
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
## Istor
### Orin ha gerdarzh
* Plouger a oa ur barrez gwechall e Kerne. Dont a ra an anv eus *plou* ha *kêr* (parrez ar gêr vras pe parrez ar c'hastell, eta).
### Krennamzer
* Er barrez-se e oa meur a drev, er Grennamzer : Karaez, Sant-Kijo ha Trefrin. Hervez istorourien zo e oa enni ivez Trabrivan, ar Vouster ha Mêl-Karaez, met n'eo ket sur e vije bet ken bras-se. Da sant Pêr e oa gouestlet iliz parrez Plougêr, anvet ivez parrez Plougêr-Karaez.
### 
* Emsavadeg ar Bonedoù ruz: un digoll a 1 500 lur a voe paeet gant ar barrez d'an Aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e Sant-Hern d'an 11 a viz Gouere 1675 e-pad an emsavadeg.
### [[Dispac'h Gall]]
* 1790: dont a reas Plougêr da vezañ ur gumun, distag diouzh kumunioù Karaez ha Trefrin. 
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Blanchard e anv, Colin ha Boulin, kureed, Gallois, Colignon ha Veller, menec'h.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 62 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel,da lâret eo 5% eus ar boblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Stagidigezh
* E 1956 e oa bet bodet Plougêr gant Karaez evit mont d'ober kumun nevez Karaez-Plougêr.

## Notennoù ha daveennoù
Guadalajara (Mec'hiko)

**Guadalajara** ([ɡwaðalaˈxaɾa]) zo ur gêr vras e Mec'hiko, eil kêr vrasañ ar vro, ha kêr-benn stad Jalisco.  

Gant kumunioù Zapopan, Tlaquepaque, Tonalá, Tlajomulco de Zúñiga, Zapotlanejo hag Ixtlahuacán del Río en-dro dezhi ez eus anezhi ur veurgêr a  4,1 milions a dud ( hervez niveradeg 2005). He 814 km2 eo ar brasañ gorread d'ur gumun. 


Country1.JPG|'
GWTC1.JPG|'
Multiva1.jpg|
Tapatio tour bus.jpg|
15mpalace.JPG|
Plaza de Armas, Guadalajara, Jalisco, México.jpg|
Palacio de gobierno1.jpg|
Plazadeliberacion1.jpg|
Pedromoreno1.jpg|
FotoCH 32.JPG|
Morelos1.jpg|
Centro Histórico 20 (6-Agosto-2004).JPG|
CH2Uni.jpg|
FotoCH 17.JPG|
Escudo1.jpg|
Línea 3 del Sistema de Tren Eléctrico Urbano de Guadalajara.jpg
Los Arcos, Guadalajara.jpg

## Gevelliñ

## Tud vrudet
* Maná, strollad rok dazeilek
* Guillermo del Toro (g. e 1964), filmaozer
* Sergio Pérez (g. e 1990), bleiner kirri
Stephen Harper

**Stephen Joseph Harper** (ganet d'an 30 a viz Ebrel 1959) zo bet kentañ ministr Kanada, adalek miz C'hwevrer 2006 betek miz Du 2015. E penn ar Strollad Mirour e oa ivez. Deuet e oa da vezañ kentañ ministr goude votadeg miz Genver 2006 he doa lakaet fin da zaouzek bloavezh ma oa renet Kanada gant ar Strollad Liberal. 

Dilennet eo bet Harper e proviñs Alberta, abaoe ar bloavezhioù 1990. Dilennet e oa bet e penn ar Strollad Mirour e miz Meurzh 2004.
477

*Diwar-benn bloavezh *'477*' an [[Deiziadur juluan|deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

* Huneric a ya da roue ar Vandaled
* Hervez ar C'hronik Angl-ha-Saoz e tilestr Aelle Sussex, roue Saksoned ar Su e Preden, gant e zri mab, Cymen, Wlencing, ha Cissa. Aloubet eo *Noviomagus* (Chichester), lazhet kalz a vretoned, ha laket ar re all war dec'h etrezek koadoù Andredesleag.

#### Breizh

#### Frañs

* Bleinet gant Euric e aloub ar Vizigoted Provañs

### Azia
#### Reter-nesañ
#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

* Song Shun Di a ya da impalaer Liu Song goude marv Song Hou Fei Di

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 477|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 477]]*

* Impalaerezh Kōken eus Japan

## [[:Rummad:Marvioù 477|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 477]]*
__NOTOC__
Masashi Kishimoto

Masashi Kishimoto a zo un treser manga, anvet 'vez un treser a dres manga ur mangaka, ganet eo d'an 8 a viz Du 1974 e depatarmant Okayama e Japan. Ur breur gevell en deus, anvet eo Seishi Kishimoto a zo ivez treser manga, graet en deus e vreur ar manga 666 Satan.

Treser Naruto eo Masashi, aet er maez e 1999 hag e vo da c'houde skignet er skinwel Japanat. E fin 2007 e oa 40 levr deuet er-maez e Japan ar pezh ne oa ket gwir e Bro C'hall peogwir ne oa d'ar mare-se nemet 27 levr aet er-maez.
Masashi Kishimoto a zo an eil mangaka ar muiañ tailhet e 2007 gant 1 milion euros, dre ma eo Naruto ur gwir gwagenn kenwerzhel.
Texel

**Texel** (*Tessel* e rannyezh an enezenn, *Teksel* e frizeg ar c'hornôg) zo un enezenn hag ur gumun e proviñs Norzh Holland en Izelvroioù. Ar vrasañ eus Inizi Friz eo, e Mor Wadden, hag ar gornokañ eus an enezeg a dap, war-zu ar reter, betek Danmark. An enezenn dostañ er reter eo Vlieland, e Bro-Friz.
Flylân

**Flylân** (e frizeg) pe **Vlieland** (en izelvroeg) zo un enezenn hag ur gumun en Izelvroioù. Unan eus Inizi Friz eo, e Mor Wadden, en enezeg a dap, war-zu ar reter, betek Danmark.
The Battle of Sealand

***The Battle of Sealand*** eo anv pladenn vras kentañ ar strollad *[[shoegaze]]* stadunanat Airiel. Deuet e oa a-zindan ar wask e miz Eost 2007, embannet gant Highwheel Records. Eus anv Priñselezh Sealand e teu anv ar bladenn.

War al lec'hienn *Sealand News* e lenner ez eo bet lakaet holl izili ar strollad da *Lords of Sealand* ("Aotrouien Sealand") evit o zrugarekaat da vezañ implijet an anv *Sealand* .

D'an 30 a viz Gwengolo 2007 e voe kemennet e sonfe ar strollad e Sealand, hag ar sonadeg a oa da vezañ skignet dre Internet . A-benn ar fin n'eus ket bet eus an abadenn.

## Roll ar c'hanaouennoù
#*Introduction* - 3:28
#*Thinktank* - 4:21
#*Thrown Idols* - 3:32
#*Sugar Crystals* - 5:16
#*You Kids Should Know Better* - 7:59
#*Mermaid In A Manhole* - 4:36
#*Stay* - 6:16
#*Peoria* - 5:13
#*The Release* - 2:48
#*Red Friends* - 5:10
#*The Big Mash-Up* - 14:43

## Notennoù
Hope Sandoval

**Hope Sandoval** (24 a viz Even 1966 e Los Angeles) a zo ur ganerez hag ur sonazourez amerikan. Kanet he deus e meur a strollad, evel Opal, Mazzy Star ha Hope Sandoval & the Warm Inventions.

## He buhez

Hope Sandoval a voe skoliataet e Mark Keppel High School. E 1986 e krouas gant Sylvia Gomez un daouad sonerezh folk anvet Going Home. Ur bladenn a voe enrollet gant ar produour David Roback, met ne zeuas ket er-maez. E dibenn ar bloavezhioù 1980 e labouras en-dro gant 
David Roback hag ivez gant Kendra Smith, hag asambles e savjont ar strollad Opal. E-pad ur sonadeg e Hammersmith (Rouantelezh-Unanet) e skarzhas kuit Smith eus al leurenn a-daol-trumm. Savet e voe neuze Mazzy Star, ur strollad sonerezh dream pop, ha Hope Sandoval a voe lakaet da ganerez ar strollad.
Pladenn gentañ Mazzy Star, *[[She Hangs Brightly]]* he zitl, a zeuas er-maez e 1990. Ne reas ket berzh kement-se, met un diazez e voe evit a sell ouzh doare ar strollad da seniñ.
Er c'hontrol e reas berzh ar strollad gant e eil pladenn, *[[So Tonight That I Might See]]* he zitl, bet embannet d'ar 5 a viz Here 1993. Skignet diehan e voe ar ganaouenn "Fade into You", tennet eus ar bladenn-se, gant MTV. Trede pladenn ar strollad, Among My Swan he zitl, a zeuas er-maez d'an 29 a viz Here 1996.
 
## Goude Mazzy Star
Goude 1996 e krogas Hope Sandoval da ganañ gant strolladoù liesseurt evel Air, Bert Jansch, Death in Vegas, Le Volume Courbe, Richard X, The Chemical Brothers, The Jesus and Mary Chain, Twilight Singers, Vetiver, ha Massive Attack.

## Hope Sandoval & The Warm Inventions
Krouet he deus ivez ar strollad The Warm Inventions. Pladenn nemeti ar strollad, "Bavarian Fruit Bread", he zitl, a zo deuet er-maez e 2001. Damheñvel eo ouzh ar pladennoù all a zo bet graet ganti abaoe m'eo kroget da ganañ. 

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Hope Sandoval
* Pennad gant Alan McGee diwar-benn Hope Sandoval ha krouidigezh Mazzy Star, war lec'hienn The Guardian
Death in Vegas

**Death in Vegas** (*Marv e Vegas*) a zo ur strollad sonerezh psikedelek hag elektronek eus ar Rouantelezh-Unanet bet savet e 1994 gant Richard Fearless ha Steve Hellier. Er penn-kentañ e voent anvet Dead Elvis, met klemmoù a voe a-berzh diazezadur Elvis Presley, neuze e kemmjont anv ar strollad. O fladenn gentañ a voe anvet Dead Elvis memes tra. Tim Holmes a zeuas er strollad goude ma vefe bet embannet Dead Elvis.
Daou ezel-pad a zo er strollad: Richard Fearless ha Tim Holmes. E-touez ar seurtoù sonerezh a levezon anezho emañ ar sonerezh psikedelek, ar sonerezh electronika, ar c'hrautrock, ar sonerezh dub hag ar sonerezh industriezh. Dibaouez e cheñch sonerezh ar strollad, etre ar sonerezh rock hag ar sonerezh elektronek bihanañ. 
Meur a arzour all a zo bet pedet ganto da seniñ pe da ganañ war o fladennoù : Dot Allison, Bobby Gillespie, Iggy Pop, ha Jim Reid war The Contino Sessions, pe c'hoazh Liam Gallagher, Hope Sandoval ha Paul Weller war Scorpio Rising.

## Pladennaoueg
### Pladennoù LP

* *[[Dead Elvis]]* (1997)
* *[[The Contino Sessions]]* (1999)
* *[[Scorpio Rising]]* (2002)
* *[[Satan's Circus]]* (2004)
* *[[Trans-Love Energies]]* (2011)

### Dastumadegoù
* *[[Back to Mine: Death In Vegas|Back to Mine Vol. 16]]* (2004)
* *[[Milk It: The Best of Death in Vegas]]* (2005)
* *[[The Best of Death in Vegas]]* (2007)

Richard Fearless en deus aozet ivez ar bladenn Fabric Live 23.

## Liamm diavaez
*https://web.archive.org/web/20161012015328/http://www.deathinvegasmusic.com/ Lec'hienn ofisiel
The Contino Sessions

***The Contino Sessions*** a zo eil pladenn Death in Vegas. Deuet eo er-maez d'an 13 a viz Gwengolo 1999. Meur a arzour all a zo bet pedet gant ar strollad da seniñ pe da ganañ war donioù ar bladenn, evel Dot Allison, Bobby Gillespie, Iggy Pop pe Jim Reid.

## Roll ar c'hanaouennoù
# "Dirge" – 5:44
# "Soul Auctioneer" – 5:59
# "Death Threat" – 4:50
# "Flying" – 7:06
# "Aisha" – 5:54
# "Lever Street" – 3:39
# "Aladdin's Story" – 4:45
# "Broken Little Sister" – 5:18
# "Neptune City" – 4:43

## Pladennoù Single
* "Neptune City" (pladenn vinil nemetken, 30 a viz Eost 1999)
* "Aisha" (31 a viz Genver 2000)
* "Dirge" (24 a viz Ebrel 2000)
* "One More Time" (gant Bobby Gillespie, pladenn vinil nemetken, 10 a viz Gouere 2000)

## Sonerien ha kanerien
* Richard Fearless
* Tim Holmes
*Dot Allison – kan war "Dirge"
*Bobby Gillespie – kan war "Soul Auctioneer"
*Iggy Pop – kan war "Aisha"
*Jim Reid – kan war "Broken Little Sister"

## Liamm diavaez
Pennad diwar-benn ar bladenn e lec'hienn Allmusic
Scorpio Rising

***Scorpio Rising*** a zo trede pladenn ar strollad Death in Vegas. Deuet eo er-maez d'ar 16 a viz Gwengolo 2002 er Rouantelezh-Unanet. Ar ganaouenn *Girls* a c'haller klevout er film Lost In Translation.

## Roll ar c'hanaouennoù
# "Leather" – 3:30
# "Girls" – 4:30
# "Hands Around My Throat" – 5:08
# "23 Lies" – 3:49
# "Scorpio Rising" – 5:38
# "Killing Smile" – 4:49
# "Natja" – 3:50
# "So You Say You Lost Your Baby" – 3:01
# "Diving Horses" – 5:11
# "Help Yourself" – 10:29

## Pladennoù Single
* "Leather" / "Girls" (pladenn vinil nemetken, 22 a viz Gouere 2002)
* "Hands Around My Throat" (9 a viz Gwengolo 2002)
* "Scorpio Rising" (16 a viz Kerzu 2002)

## Kanerien ha sonerien
* Richard Fearless
* Tim Holmes
* Nicola Kuperus – kan war "Hands Around My Throat"
* Susan Dillane – kan war "23 Lies," "Girls"
* Liam Gallagher – kan war"Scorpio Rising"
* Hope Sandoval – kan war "Killing Smile", "Help Yourself"
* Paul Weller – kan war "So You Say You Lost Your Baby"
* Dot Allison – kan war "Diving Horses"
Galwyddel

**Galwyddel** a reer eus ur rouantelezh pe eus ur meuriad Pikted a oa diazezet er pezh a zo Galloway hiziv. Eus meuriad an Novantae e teu ar bobl Galwyddel moarvat hag e-pad ur frapad edo o c'hêrbenn en Enez-Vanav. War-dro 510 e voe aloubet gant Rheged ha rediet e voe e diernelezh da repuiñ da Vanav.

## Gwelet ivez
*Gall-Ghaidhealaibh
Roll ar Pennoù Stad e 359

## Afrika

* **[[Aksoum]]** - MHDYS (350

## Azia

* **[[Sina]]** - Tierniezh Jin ar c'hornôk Impalaer Mu Jin (344 - 361)
***[[Impalaeriezh Gupta]]** – Samudragupta, Impaler Gupta (335-380)
***[[Japan]]** (Impalaer Japan) - Impalaer Nintoku, (c.313-c.399 amzeriadoù hengounel)
***[[Impalaeriezh Kouchan]]** – Kipunada, Impalaer ar Gouchaned (c.350-375)
***[[Pallava]]** - Kumaravisnu I, Roue Pallava (355-370)
***[[Korea]]** - Teir Rouantelezh Korea
****[[Baekje]]** - Geunchogo, Roue Baekje (346&ndash;375)
****[[Goguryeo]]** - Gogugwon, Roue Goguryeo (331&ndash;371)
****[[Silla]]** - Naemul, Roue Silla (356&ndash;402)

## Europa

***[[Impalaeriezh roman ar C'hornôk]]** Julian ar Renavi - Impalaer Roman ar C'hornôk

## Reter Nesañ

***[[Impalaer Roman ar Reter]]**
**Constantius II, Impalaer Roman ar Reter (337-361)
Tanichthys albonubes

**Tanichtys albonubes** a zo ur spesad a besk eus kerentiad ar Cyprinidae a oa kavet gwechall e Sina. Aet da get eo en e endro naturel met da voutin ez eo aet en akwariom.

Dizoloet e voe e-kichen Menenz ar Goumoulenn Wenn (白雲山) er bloavezhioù 30 gant ur scout Tan e anv. Anezhañ e tenn e anv. E sinaeg e vez anvet 唐魚 (táng yu), 廣東細鯽 (Guǎngdōng xìjì), pe 潘氏細鯽 (pānshì xìjì)

## Liammoù diavaez

*Aquatic Hobbyist Page
*How to Breed White Clouds, from the March 2004 issue of ''Practical Fishkeeping''
*Robyn's White Cloud Mountain Minnow Page
Mauritius

**Mauritius** zo un anv-bihan latin.

## Tud
* Mauritius (impalaer), pe *Maurikios*, impalaer war-lerc'h Tiberius II
* Mauritius (sant), un ofiser roman ha merzher, marvet e 287

## Lec'hioù
* *Mauritius*, anv saoznek Moris, un enezenn hag ur stad e Meurvor Indez
* Důl Mauritius, ur menez e Tchekia

## Traoù all
* HMS Mauritius (80), ul lestr eus ar morlu breizhveuriat
* Mauritius (lestr, 1612), lestr nederlandat

## Gwelet ivez
*Moris
* Maurice
Tanichthys

**Tanichtys** a zo ur genad eus kerentiad ar Cyprinidae. Betek n'eus ket pell ne oa nemet ur spesad er genad Tanichthys albonubes met e 2001 e voe livet ur spesad arall gant Freyhof hag Herder : Tanichthys micagemmae a gaver er stêr Ben Hai e Vietnam

## Liammoù diavaez

* 
*
Caroline Otero

**Agustina Otero Iglesias** (4 a viz Du 1868 e Ponte Valga (Proviñs Pontevedra, Galiza) - 10 a viz Ebrel 1965 e Nisa), anavezet evel **Caroline Otero**, pe **La Belle Otero**, a oa un dañserez ha kanerez, ha kourtizanez brudet e Pariz e deroù an .

Merc'h e oa d'ur vamm dizimez ha ne reas ket war he zro. Goude bout gwallet d'he 10 vloaz e tec'has eus ar gêr un nebeud mizioù goude ha ne zistroas biskoazh da Valga. E-kerzh he zec'hadenn e tivizas kemm hec'h anv-bihan Agustina, ha bezañ Carolina.

## He serc'heien
Serc'h e voe da Gwilherm II, impalaer Alamagn, da Nikolaz II tsar Rusia, da Leopold II roue Belgia, da Alfonso XIII roue Spagn, da Edouarzh VII roue Bro-Saoz, da Aristide Briand (a zarempredas betek e varv), da Cornelius Vanderbilt, hag un toullad re all.

Dastum a reas Otero bernioù arc'hant nemet koll a reas anezho e kazinoioù Monte-Carlo ha Nisa, rak klañv e oa gant al ludopatiezh, kleñved ar c'hoarierien.

E 1910 e tilezas leurinier Pariz hag en em dennañ e Nisa ma vevas betek he marv en 1965, lakaet war ar plouz, n'he devoa nemet un tamm pañsion digant kazino Monte-Carlo, d'he zrugarekaat eus ar milionoù a lurioù gall he devoa laosket en ti. Ne oa ket dimezet. 

## Levrlennadur
**A Bela Otero, pioneira do cine*, Miguel Anxo Fernández. Editorial Galaxia. Vigo, 2003. .
**Arruíname pero no me abandones. La Bella Otero y la Belle Époque*, Marie-Helène Carbonel y Javier Figuero. Ed. Espasa Calpe, 2003.
**As auténticas memorias da Bela Otero*, Carolina Otero. Ediciones Xerais de Galicia. Vigo, 2001. .
**La Belle Otero*, Authur Lewis, 1967.
**La Belle Otero*, The Last Great Courtesan, Charles Castle, 1981. 
**La passion de Carolina Otero*, Ramón Chao, 2001.
Plouyann

**Plouyann** a oa ur gumun eus Bro Dreger, e departamant Penn-ar-Bed, e Gwalarn Breizh.
## Douaroniezh
* An Dourdu a ra ar vevenn etre Plouezoc'h ha Plouyann-Montroulez.

## Anv
* Bernard Tanguy (1990) ː *Plebs Johannis*, 1149-1157 ; *Plejehan*, 1182 ; *Plebs Johannis*, *c*. 1300 ; *Plojehan*, 1407;.
* Erwan Vallerie (1995) ː *Plebe Joannis*, 1154 ; *Ecclesia Christi de Pleian*, 1190 ; *Plebis Johannis*, 1330 ; *Ploejehan*, 1407 ; *Plojehan*, 1516 ; *Plouian*, 1630 ; *Ploujean*, 1779.
N'ouzer ket hag-eñ e teufe hec'h anv eus ur *Yann* dianavez, pe eus an abostol Yann.

## Istor
### [[Krennamzer]]
* E-touez ar parrezioù kentañ savet er  e voe, e tisrannas diouti e-pad ar Grennamzer parrezioù Sant-Melani ha Sant-Vazhev a savas gant parrez Sant-Martin, disrannet diouzh parrez Taole (he defe gallet bezañ anvet **Gwitaole*), kêr Montroulez.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Lanlay, person, ha Roussel, kure.
### 
* Eil brezel-bed : implijet e voe nijva Plouyann gant al Luftwaffe (aerlu alaman). Bombezet e voe gant ar Royal Air Force en noz etre ar 17 hag an 18 a viz Gouhere ha d'ar 14 a viz Eost 1940. D'ar 26 a viz Gwengolo 1942 e voe bombezet an nijva gant nijerezioù bombeziñ B-17 gwarezet gant nijerezioù emgann P-38 eus an USAAF.
* E 1959 e voe staget Plouyann ouzh Montroulez.

## Melestradurezh
## Tud

### Tud bet ganet eno
* Charles Cornic du Chesne, marc'hadour ha kourser breizhat, 5 a viz Gwengolo 1731.
### Tud bet marvet eno
* Charles Cornic du Chesne, 12 a viz Gwengolo 1809.

### Ardamezeg ar familhoù

## Notennoù ha daveoù
Kemened

Ur **gemened** a oa, e Breizh er Grennamzer, un tamm douar a oa bet fiziet en un aotrou. En testennoù kozh e veze troet ar ger brezhonek-se gant ar ger latin *commendatio*. Moarvat eo kar d’ar verb brezhonek « kemenn ».

Ne gaver ket ar ger-se ken e brezhoneg bremañ, nemet en un nebeud anvioù-lec’h evel Kemeneven pe ar Gemene. E meur a gorn eus Breizh e oa kemenedoù avat. E Diellevr Redon e veneger unan a oa en-dro da Josilin. En un akta eus 1208 e reer anv, e Kerne-Izel, eus *« pemp parrez ar Gemened : [[Pluguen]], [[Ploveilh]], [[Plogastell-Sant-Jermen|Plogastell]], [[Ploneiz]] ha [[Penharz]] »*. Un tamm brud o deus bet, en istor, *Kemened Gwegan* en-dro d’ar pezh zo anvet ar Gemene bremañ, *[[Kemened-Hevoù]]* («Kemened-Heboe») e korn-bro an Henbont, ha *[[Kemened-Ili]]* e-kreiz Bro-Leon.

E Kembre e oa un dra heñvel ivez er Grennamzer, anvet *[[kombod|cwmwd]]*.

## Levrlennadur
* *Seigneurs et Seigneuries du Kemenet Heboe*, Job Jaffre, Dalc’homp Soñj, 1986 
* *Recherches sur les origines du Kemenet de Cornouaille (IXe-XIe siècles)*, Jean-Paul Soubigou, Annales de Bretagne et des Pays de l'Ouest, 2008, N° 1, t. 115, pp. 99-118 (lenn enlinenn).
* *Les Pagi bretons médiévaux*, Bernard Tanguy, Bulletin de la Société Archéologique du Finistère (BSAF) t. CXXX, 2001, pp. 393-394
* *La Bretagne féodale XIe-XIIIe siècle*, A.Chédeville ha NY. Tonnerre, embannadurioù Ouest-France, 1987, pp. 118-170
Robby Naish

**Robby Naish** (23a viz Ebrel 1963 e La Jolla, San Diego, California) a zo ur plakenner-dre-lien amerikan, deuet da vezañ kampion ar bed d'an oad a 13 vloaz. US1111 eo e niverenn plankenn-dre-lien. Abaoe an taol-kaer-se en deus kendalc'het hag eo bet kampion ar bed meur a wech, ha kalz en deus graet ivez evit bed ar plankennoù-dre-lien, ar pezh a laka anezhañ da vezañ un arouez er bed-se.
N'eo ket brudet-tre er Stadoù-Unanet, met brudet da vat eo bet en Alamagn hag e Bro-C'hall. Ne gemer ket mui perzh e kenstrivadegoù hiziv-an-deiz, met kenderc'hel a ra da bleustriñ evit ar blijadur e Maui hag e Oahu (spot Diamond Head). Perc'henn eo ivez war un embregerezh (anvet Naish), produet e vez plankennoù, lienoù ha dafar kitesurf gantañ.

## Liammoù diavaez
*Naish Lec'hienn an embregerezh Naish
*E vuhez war lec'hienn International Windsurfing Association
Amelân

**Amelân** (e frizeg), pe **Ameland** (en izelvroeg), zo un enezenn en Izelvroioù, e Mor Wadden stag ouzh proviñs Friz.
Rif (Friz)

**Rif** (e frizeg evel en izelvroeg), zo un enezenn vihan didud en Izelvroioù, e Mor Wadden, stag ouzh proviñs Friz. Etre Ameland ha Schiermonnikoog emañ.
Jacques-René Hébert

**Jacques-René Hébert**, ganet en Alençon d'ar 15 a viz Du 1757 ha dibennet e Pariz d'ar 24 a viz Meurzh 1794, a oa ur politikour ha kazetenner gall e-pad an Dispac'h gall, savet gantañ ar Père Duchesne.
Abati ar Groaz Santel e Kemperle

**Abati ar Groaz Santel** a oa un abati e Kemperle a voe savet war-dro 1050 en ul lec'h anvet Anawrot, a zo kavell kêr Gemperle. Hervez ar vrud e oa Anawrot anv an abati savet war-dro ar  gant sant Guntiern.

Restr:KemperleDelwennledGuntiern.jpg|Delwenn-led Sant Guntiern en iliz ar Groaz Santel.


Skeudenn:DelwennledSantUrloù.JPG|Delwenn-led Sant Urloù en iliz ar Groaz Santel


## Levrlennadur
**L'abbaye Sainte-Croix de Quimperlé, des origines à la Révolution*, aktaoù kollok Kemperle 2-3 a viz Here 1998, Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK) - Association des Amis de l'abbaye de Saint-Croix de Quimperlé, 1999.
* Henri Guiriec, *La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé*, e ti an aozer, 1939.

## Pennad kar
* Iliz katolik ar Groaz Santel (Kemperle).
Abati Santekroe (Gwengamp)

**Abati Santekroe**, pe **Santekroaz**, a oa un abati e Gwengamp, e Treger, savet e 1135 gant menec'h deuet eus Bourg-Moyen e-kichen Blois (Loir-et-Cher), gant arc'hant deuet a-berzh Raoul, eskob Landreger. Distrujet eo bet da vare an Dispac'h gall.

Ur maner zo ivez, savet er  gant an abad Claude de Kernevenoy (†[1573]), a oa eskob Treger ([1566-1572). E-kreiz an talbenn ez eus un tour c'hwec'hkognek en traoñ ha kelc'hiek er c'hrec'h. Gwerzhet e voe evel *Mad Broadel* da vare an Dispac'h gall. Un atant a oa ennañ betek kreiz an . 

Hiziv ez eus ur preti e-barzh.

## Abaded Santekroe Gwengamp

* 1134-1144 : Jean de la Grille
* 1144-  : Moyse
* R.
* 1190 : Jodoin
* War-dro 1202 : L.
* War-dro 1267 : Daniel
* War-dro 1397 : Jean de Plédran
* War-dro 1400 : Rolland (I)
* 1418-1436 : Prigent le Bahezre
* 1437-1452 : Jean Hamon
* 1453-1497 : Bertrand
* 1502-1512 : Rolland (II)
* 1514-1536 : Jean de Kernavanay
* 1536-1546 : Jean le Cozic
* War-dro 1556 : Philippe Remond
* 1592-1639 : Pierre Cornulier
* War-dro 1671 : Louis Du Matz
* 1699-1740 : Charles du Plessis d'Argentré, eskob Tulle
* 1741-1762 : René Joseph de Gouyon-Launay, aluzener ar rouanez
* 1762-1790 : Louis-François Freslon de la Freslonnière, anvet abad de la Freslonnière

## Levrlennadur
* D. Andrejewski : *Les abbayes bretonnes*, Fayard, 1983 [[ISBN|978-2-213-01313-8}}
## Liammoù diavaez

* ''Patrimoine.bzh''
## Notennoù ha daveoù
Sarah Records

**Sarah Records** a oa un ti-embann pladennoù dizalc'h hag az eas en-dro etre 1987 ha 1995. Krouet e voe e miz Du 1987 gant Clare Wadd ha Matt Haynes. Brudet eo an ti-embann evit bezañ embannet pladennoù sonerezh twee ha sonerezh indie pop. Etre 1987 ha 1995 e voe embannet 30 pladenn glok ganto, 100 pladenn *single*, 30 pladenn maksi hag ivez fanzinoù ha dastumadegoù. Brudet eo ivez evit goloioù ar pladennoù, hag a oa moullet e daou liv peurliesañ, abalamour da abegoù arzel hag ekonomikel. *There and Back Again Lane* a oa ar bladenn ziwezhañ embannet gant Sarah Records, ouzhpenn ar bladenn e oa ul levrig ennañ istor an ti-embann. Kemennet e voe e oa echu gant an ti-embann er c'helaouennoù breizhveuriat NME ha Melody Maker dindan an titl : *A Day For Destroying Things*. 
Matt Haynes a grouas an ti-embann Shinkansen Records e 1996.

## Strolladoù bet skignet o fladennoù gant Sarah Records

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn diwar-benn Sarah Records
* Lec'hienn ofisiel Shinkansen ha Sarah Records
The Go-Betweens

**The Go-Betweens** a oa unan eus strollad pop rock indie brudetañ Aostralia.
Savet eo bet gant Robert Forster (29 a viz Even 1957) ha Grant McLennan (12 a viz C'hwevrer 1958 - 6 a viz Mae 2006) e Brisbane e 1977. Er strollad eo bet ivez Lindy Morrison (taboulinoù), Robert Vickers (gitar boud), Amanda Brown (bioloñs, hirvombard), John Wilsteed (gitar boud), Glenn Thompson (taboulinoù), hag Adele Pickvance (gitar boud).
Berzh en deus graet ar strollad e-touez ar vurutellerien, nebeutoc'h a verzh en doe avat e-touez ar selaouerien. E-touez kanaouennoù brudetañ The Go-Betweens emañ "Cattle and Cane" (1983) (lakaet e-touez an 30 kanaouenn gwellañ bet savet en Aostralia gant *Australasian Performing Right Association* e 2001) ha "Streets of Your Town" (1988). Divodet e voe ar strollad e 1989 goude m'en defe lakaet c'hwec'h albom da zont er-maez. Er bloavezhioù 1990 e labouras McLennan ha Forster pep hini diouzh e du, ha savet e voe The Go-Betweens en-dro e 2000. Ouzhpenn McLennan ha Forster e teuas sonerien ar strollad amerikan Sleater-Kinney hag asambles e savjont ar bladenn anvet *The Friends of Rachel Worth*. E (2005 e oa Forster, McLennan, Adele Pickvance (gitar boud) ha Glenn Thompson (taboulinoù)er strollad.
E miz Here 2005 e teuas er-maez ar bladenn *Oceans Apart* (priz ARIA ar bladenn wellañ).
D'ar 6 a viz Mae 2006 e varvas Grant McLennan en e di e Brisbane, e-keit ma oa kousket. Robert Forster a gemennas goude-se e oa echu da vat gant ar strollad.

## Pladennaoueg
### Pladennoù ''single''
* "Lee Remick/Karen" (Able Label, 1978)
* "People Say/Don't Let Him Come Back" (Able Label, 1979)
* "I Need Two Heads/Stop before You say It" (Missing Link/Postcard Records, 1980)

### Pladennoù klok
* *[[Send Me A Lullaby]]* (1982)
* *[[Before Hollywood]]* (1983)
* *[[Spring Hill Fair]]* (1984)
* *[[Liberty Belle and the Black Diamond Express]]* (1986)
* *[[Tallulah]]* (1987)
* *[[16 Lovers Lane]]* (1988)
* *[[The Friends of Rachel Worth]]* (2000)
* *[[Bright Yellow Bright Orange]]* (2003)
* *[[Oceans Apart]]* (2005)
* *Live In London* (2005)
* *Worlds Apart EP* (2005)

### Dastumadegoù
* *[[1978-1990]]* (1990)
* *[[Bellavista Terrace: Best of the Go-Betweens]]* (1999)
* *[[78 'til 79 the Lost Album]]* (1999)

## Liammoù diavaez
* www.go-betweens.net Lec'hienn ofisiel
Abati ar Joa

**Abati ar Joa** (*Abbaye de la Joie Notre-Dame*, e galleg) zo ur gouent leanezed sistersian savet e 1953 e Kempenieg, demdost da goad Brekilien. N'eo ket gwall gozh ar savadurioù eta.

Kent-se edo al leanezed e Santez-Anna-Wened.

Labourat a reont amañ da ober gwastilli, bara-mel, chokolad, ha keuz. Stal zo ganto, digor bemdez-Doue, da werzhañ kement-se.
Breserezh Lancelot

Ar **vreserezh Lancelot** zo ur vreserezh bier krouet en 1990 gant Bernard Lancelot e Roz-Sant-Andrev e Breizh-Uhel, er Morbihan.

E 2020 eo bet prenet gant ar stroll gall Agrial.

## Bier
Dek bier zo betek-hen, naturel, hep bout silet, graet war o goell. Roet ez eus bet dezho anvioù a denn da istor ha sevenadur Breizh dreist-holl. Sede o anvioù ar re a gaver en boutailhoù:
**[[La Blanche Hermine (bier)]]*, bier gwenn skañv, 4%, eus ar c'hentañ pa vez tomm, 
**[[La Blanche Hermine IPA]]*, bier gwenn diwar houpez, 4%, 
**La Duchesse Anne*, 6,5%, 
**Cervoise Lancelot*, 6%, diaes da gavout,
**Les Bonnets Rouges*, ruz e liv, graet gant skav, 5,5%
**Telenn Du*, bier du nemetañ ar vreserezh, hag an hini nemetañ un anv brezhonek dezhañ, 4,5%, a denn un tamm d'ar guinness, bet anvet diwar anv ar ouenn ed-du Harpe noire.

**XI.I Samhain*, bier du hag a vez breset ur wech ar bloaz, d'an 1 a viz Du, da lidañ Samhain 11% alkool, 
**Pays de Cocagne* 
**Lancelot*, bier melen, 6%
**[[Morgane bio|Morgane]]*, bier melen organek, a gaver ivez er stalioù boued organek,
Hag ivez
**Dragons*, diouzh ar wask hepken, damheñvel ouzh *Double Dragon* Felin Foel (bier eus Kembre).

## Traoù all
Ouzhpenn bier a vez graet er vreserezh:
*Breizh Cola, brudet a-walc'h
**chouchenn Lancelot*, divrud evit ar poent
**limonad Lancelot*.

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ar 'Brasserie Lancelot'
Friad

Ur **friad** zo
*pe un taol war ar fri, roet gant an dorn peurvuiañ
*pe ur c'hleñved, pa vez ar fri o verañ, gwelout sifern
*pe un taol fall, ur c'hastiz, ur c'holl, a ra poan, evel un taol war ar fri, gwelout 
** pe kastiz 
** pe freuz-stal
*pe ur *sac'had*, un *tortad*, war-lerc'h evañ re, pe lonkañ.
Rif

**Rif** a c'hall bezañ :
* Rif (Maroko), menezioù e Maroko
** eno e voe embannet Republik ar Rif er bloavezhioù 1920
** eno e c'hoarvezas Brezel ar Rif er bloavezhioù 1920
* Rif Dimashq (*maezioù Damask*), ur rannvro eus Siria
* Rif (Friz), un enezenn didud e Friz
* *Rif*, ur geriadenn e Hallein, en Aostria
* *Rif*, ur geriadenn e Snæfellsbær, en Island.
Noorderhaaks

**Noorderhaaks** (pe *Razende bol* ivez e nederlandeg) zo un erv-traezh e Mor an Hanternoz, e penn kornôk Mor Wadden, ul lev bennak er c'hornôg d'ar Marsdiep, ar strizh-mor a zo etre Enez Texel ha ledenez Holland an Hanternoz, e-kichen Den Helder. 5 km² bennak zo dezhañ. Stag eo Noorderhaaks ouzh kumun Texel.

Savet eo bet an erv-draezh, gant monedone Mor an Hanternoz. Mont a ra war-zu ar reter, war-zu ar Marsdiep hag ar Molengat ha gounit kant metrad ouzhpenn bep bloaz. O treiñ da enezenn emañ. 

Didud eo Noorderhaaks. Annez an evned hag ar reuniged eo. Daoust da se eo digor d'an douristed ha soudarded ar morlu a deu di eus Den Helder da embreger .
Duisburg

**Duisburg** (distaget /ˈdyːsbʊɐ̯k/) zo ur gêr eus Alamagn, e stad Nordrhein-Westfalen. E korn-bro ar Ruhr emañ, nepell diouzh Düsseldorf. Bez' eo unan eus ar brasañ porzhioù zo a-hed stêrioù en Europa.


Duisburger Wappen am Rathaus Duisburg.JPG|Skoed Duisburg ouzh tal an ti-kêr
Duisburg Innenhafen Ludwigturm.jpg|Un tamm eus porzh Duisburg


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Duisburg
Skiermûntseach

**Skiermûntseach** pe *Skiermuontseach* (*Schiermonnikoog* e nederlandeg, *Schiermonnikeich* e rannyezh frizek an enez) zo un enezenn hag ur gumun e proviñs Friz, en Izelvroioù. Unan eus Inizi Friz ar C'hornôg eo, etre Mor Wadden ha Mor an Hanternoz. Ar gumun poblet an nebeutañ eo en Izelvroioù : 992 annezad e 2004 (stankter ar boblañs : 24 annezad/km²).
Solomon Grundy

**[[Solomon Grundy (rimadell)]]** zo ur rimadell saoznek eus an XIXvet kantved. 

*Solomon Grundy (sonerien), ur strollad grunge eus Seattle Washington
*Solomon Grundy (bannoù-treset), an hini drouk e-barzh istorioù zo gant Batman .

## Gwelout ivez
*Grundy
Solomon Grundy (rimadell)

"**Solomon Grundy**" zo ur rimadell saoznek dastumet hag embannet gant James Orchard Halliwell-Phillipps e 1842. Braskontet eo buhez Solomon Grundy enni evel pa ne vije padet nemet ur sizhun, o kinnig *seizh oad mab-den* enni.

:*Solomon Grundy,*
:*Born on a Monday,*
:*Christened on Tuesday,*
:*Married on Wednesday,*
:*Took ill on Thursday,*
:*Grew worse on Friday,*
:*Died on Saturday,*
:*Buried on Sunday.*
:*That was the end of*
:*Solomon Grundy.*

Dont a rafe an anv "Solomon Grundy" eus an anv saoznek Salmagundi, anv ur meuz deuet eus ar galleg d'ar saozneg er XVIIvet kantved, anezhañ ur meskaj kig, saladenn, begoù-kamm, vioù, ha traoù all. Disleberet e vije bet an anv en XVIIIvet kantved, ha troet da *Solomon Gundy*, ha dreist-holl e SUA.

## Doareoù all

*Un doare all, kresket, zo bet savet gant Jeph Loeb evit 
:*Solomon Grundy, born on a Monday,*  
:*Christened on a stark and stormy Tuesday,*
:*Married on a gray and grisly Wednesday,*
:*Took ill on a mild and mellow Thursday,*
:*Grew worse on a bright and breezy Friday,*
:*Died on a gay and glorious Saturday,*
:*Buried on a baking, blistering Sunday.*
:*That was the end of Solomon Grundy.*

* E-barzh The Big Over Easy, gant *[[Jasper Fforde]]*, a c'hoarvez e kêr Reading, Berkshire, ma vev tud ar rimadelloù, e weler Solomon Grundy o stourm ouzh ur gompagnunezh anvet Winsum & Loosum, hag eñ dimezet da Rapunzel.
* Treuzskrivet eo bet ar rimadell e galleg gant ar barzh gall Philippe Soupault hag anvet "The Life of Philippe Soupault".
* Ian McDonald en deus skrivet ur romantig SF anvet "The Days of Solomon Gursky" ( embannet e 1998 en *[[Asimov's Science Fiction]]*, adembannet en antologiezh *[[The Mammoth Book of Extreme Science Fiction]]*, 2006) gant Mike Ashley . 

* Un doare all gant Henry Gibson er bloavezhioù 1960:

:*Solomon Grundy born on Monday,*  
:*Went to school on Tuesday,*
:*Grew a beard on Wednesday,*
:*Expelled on Thursday,*
:*Protested on Friday,*
:*Arrested on Saturday,*
:*Drafted on Sunday;*
:*And this was the end of Solomon Grundy.*

## E brezhoneg
Daou zoare zo anavezet:
*hini Yann Bugul
*hini Yann Gwened
Meur a skolaer en deus savet e zoare-eñ.

## Notennoù
Ana Sohier

**Ana Sohier**, ganet d'ar 16 Mae 1982, eus Botoha, e kumun Sant-Nikolaz-ar-Pelem, a zo ezelez eus Unvaniezh Demokratel Breizh ha bet kuzulierez-kêr e Roazhon eus 2008 da 2020.

## An dilennadez
E 2008 e voe dilennet e kuzul-kêr Roazhon, war listenn an tu kleiz, Daniel Delaveau en he fenn. Anvet e voe dileuriadez evit ar Glad sevenadurel dizanvezel, an hini gentañ gant an titl-se er c’hwec’hkogn.

E 2014 e voe addilennet war listenn an tu-kleiz, Nathalie Appéré en he fenn ar wech-se. Dont a reas da vezañ kuzulierez Roazhon Meurgêr war andro. Roet e voe da garg dezhi ar politikerezh yezh hag ar glad.

## Ar stourmerez
Ezelez eo eus Burev politikel Unvaniezh Demokratel Breizh. E 2014 e oa sekretourez ar Burev politikel, hag e 2015 e sammas karg an dilennadegoù. Labourat a reas neuze da brientiñ an dilennadegoù-rannvro, o skoulmañ un emglev etre he strollad hag hini Kristian Troadeg. E 2021 e labouras adarre da brientiñ an dilennadegoù-rannvro o skoulmañ un emglev gant Europa-Ekologiezh Ar Re C'hlas Breizh hag Asambles war hon tiriadoù, da sevel ul listenn anvet Dazont Breizh.

Dilennet e voe e Kuzul-rannvro Breizh e 2021, en tu-enep. Ezelez eo eus ar strollad-dilennidi *Breizh a-gleiz - emrenerezh, ekologiezh, broioù*.

## An istorourez
Savet he deus ul levr istor e galleg gant he zad Michel Sohier, diazezer Mirdi ar Skolioù war ar Maez e Botoha, e 1994.

## Levrlennadur
* Ana Sohier, Michel Sohier, *Tu seras soldat, L'enfant et la guerre à l'école primaire, 1871-1918*, Musée rural de l'éducation dans les Côtes d'Armor, Botoha, Sant-Nikolaz-ar-Pelem, 2008.
Douar Santel (disheñvelout)

**Douar Santel** zo un anv roet da veur a vro:

*an Douar Santel, e Palestina gwechall, rannet etre Israel ha Palestina hiziv, an douar ma vevas Jezuz, mab Doue hervez ar relijionoù kristen;
*Helgoland (diwar *Heiligland*, *douar santel*), enezeg ma veze enoret an doue german Forseti.
Richel

**Richel**, pe *De Richel* (gant ar ger-mell), zo un enezenn moal ha didud er Mor Wadden, unan eus Inizi Friz ar C'hornôg, pe gentoc'h un erv-traezh e proviñs Friz, en Izelvroioù, etre inizi Vlieland ha Terschelling, nemet stag ouzh kumun Vlieland, ha dezhañ 232 zevezh-arat (116 ha). Pa vez uhel ar mor da vat e vez dindan an dour.

## Notennoù ha daveennoù
Erv

**Erv** a c'hall bezañ meur a dra :
* Erv (douar) pe **ervenn** ; pa gomzer eus labour-douar ez eo an **erv**un tamm douar plaen hag uhelik a-hed ul linenn, enebet ouzh an ant (pe *nant*). 
**Dre astenn-ster ez eo ivez ur pengenn, ar vandenn douar plaen ma vez plantet, en ul liorzh
* Erv (douaroniezh) ; e douaroniezh ez eo an **erv**un hollad bili pe draezh a valir diouzh an aod hag a zisparti loc’hoù diouzh ar mor pe a stag un enezenn ouzh an douar-bras pa vez izel ar mor
* erv (gorread) ; un unanenn c’horread kozh.

## Anvioù divoutin
Ar ger **erv** a gaver en anvioù divoutin ivez :
* war an aod, evel Erv an Talberzh
* Erv Breizh, un aradennad uhelennoù e gevred Breizh, e Bro-Gwened hag e Bro-Naoned
* Erv Breizh (savadur), ur mell savadur e Sant-Ervlan
* An Erv, ul luskad politikel katolik, savet gant Marc Sangnier
Emgann Bron yr Erw

**Emgann Bron yr Erw** a c'hoarvezas e Clynnog Fawr en Arfon, e penrhyn Llŷn, e 1075 etre armeoù Gruffudd ap Cynan ha re Trahaearn ap Caradog. Meneget eo e *[[Brut y Tywysogion]]* ha *[[Hanes Gruffudd ap Cynan]]*.

Pa varvas Bleddyn ap Cynfyn, roue Powys, e voe aloubet e rouantelezh gant Trahaearn, mestr Arwystli, ha Cynwrig ap Rhiwallon eus Maelor. Klask a reas Trahaearn ha Cynwrig lakaat Llŷn dindan gazel-ge, ha c'hoant dezho ober kemend-all gant rouantelezh Gwynedd penn-da-benn. 

Dont a eure Gruffudd ap Cynan eus Dulenn gant soudarded eus Lec'hlenn. Dilestrañ a eure en Abermenai. Trec'hiñ a reas Trahaearn, ha Cynwurig, a voe lazhet.

Trahaearn a gendalc'has ar stourm gant e amezeg Gwrgenau ap Seisyllt a-enep Gruffudd. Trec'het e voe Gruffydd ap Cynan e Bron yr Erw ha tec'hel a reas da Iwerzhon. 

## Levrlennadur
*J. E. Lloyd, *History of Wales from the earliest times to the Norman conquest* (Longmans, 1937)
Ernst von Salomon

**Ernst Friedrich Karl von Salomon** (25 a viz Gwengolo 1902 - 9 a viz Eost 1972) a oa ur skrivagner alaman, unan eus muntrerien Walther Rathenau. 

## Buhez
Ganet e oa e Kiel, mab e oa d'un ofiser eus an arme. Adalek 1913 e voe *kadett* e Karlsruhe hag e Berlin-Lichterfelde ; e 1919 ez eas d'ar Freikorps ("Korf Dieub") en arvor ar Mor Baltek, ma en em gannas ouzh ar Volcheviked. Goude ez eas da stourm ouzh emsavidi bolonat e Silezia Uhel.

Perzh a gemeras en aozadur enepyuzev Organisation Consul, en amzer Republik Weimar. E 1922 e voe kondaonet da bemp bloaz toull-bac'h abalamour m'en doa kemeret perzh e muntr ar politikour (a orin yuzev) Walther Rathenau &mdash; pourchaset en doa ur c'harr d'ar vuntrerien. E 1927 e voe kondaonet adarre, ha dieubet.

Perzh ebet ne gemeras er vuhez politikel dindan an nazied.

Bac'het e voe gant Stadunaniz, eus 1945 da 1946.

E 1951 ec'h embannas *Der Fragebogen.*

Mervel a eure Salomon e Stoeckte e-kichen Winsen, nepell diouzh Hamburg.
## Levrlennadur
* *Die Geächteten* (1930), romant savet diwar enñvorennoù Ernst von Salomon evel Freikorpskämpfer.
* *Die Stadt* (1932)
* *Die Kadetten* (1933)
* *Putsch* (1933) 
* *Der Fragebogen* (1951).

## Liammoù diavaez
* Very critical 1955 Time review of Ernst von Salomon's "Der Fragebogen".
Félix Guattari

**Félix Guattari** (30 a viz Ebrel 1930 e Villeneuve-les-Sablons (Oise) - 29 a viz Eost 1992 e klinikenn La Borde e Cour-Cheverny, Loir-et-Cher) a oa ur bredelfenner hag ur prederour gall. Brudet eo evit e genlabour gant Gilles Deleuze.

## E vuhez
Holl e vuhez e labouras e klinikenn La Borde ha tost e voe ouzh Jean Oury hag ouzh e vreur Fernand. Prezegennoù Jacques Lacan a heulias ivez e-pad ur pennad. A-feur ma'z ae war-raok e genlabour gant Gilles Deleuze e pellaas diouzh Lacan.
 
A-gleiz e oa Guattari da vat, ha sevel a reas a-du gant meur a stourm (Palestiniz e 1976, operaisted Italia e 1977, evit ma vefe demokratelezh en-dro er Brazil adalek 1979, hag all). Sikour a reas ivez a re a felle dezho krouiñ chadennoù radio dieub er bloavezhioù 1970 hag ezel e voe eus kuzul skoazell Coluche pa fellas da hemañ lakaat e anv evit dilennadeg ar prezidant e 1981.

## Oberennoù Guattari
* *Psychanalyse et transversalité*, Maspéro, 1972 (adembannet gant La Découverte, 2003)
* *La révolution moléculaire*, Recherches, 1977
* *La révolution moléculaire*, UGE (10/18), 1980
* *L'inconscient machinique*, Recherches, 1979
* *Les années d'hiver : 1980-1985*, Bernard Barrault, 1985
* *Cartographies schizoanalytiques*, Galilée, 1989 
* *Les trois écologies*, Galilée, 1989
* *Chaosmose*, Galilée, 1992

**Embannet goude e varv**
* *Ritournelle(s)*, Editions de la Pince à Linge, Paris, 2000 http://www.chaoid.com/numero02/articles/ritournelles.htm
* *Ritournelles*, da lenn penn-da-benn war Livropolis.com, Editions Lume
* *La philosophie est essentielle à l'existence humaine*, L'Aube, 2002
* *Ecrits pour L'Anti-Œdipe*, Lignes/Manifeste, Paris, 2004
* *65 rêves de Kafka*, Nouvelles éditions Lignes, 2007

**Kenskrivet gant [[Gilles Deleuze]]**
* *L'Anti-Œdipe : capitalisme et schizophrénie*, Minuit, 1972
* *Rhizome*, Minuit, 1976 (adembannet e-barzh *Mille Plateaux*)
* *Kafka, pour une littérature mineure*, Minuit, 1975
* *Mille Plateaux : capitalisme et schizophrénie*, Minuit, 1980
* *Qu'est-ce que la philosophie ?* Minuit, 1991

**kenskrivet gant [[Toni Negri]]**
* *Les nouveaux espaces de liberté*, Dominique Bedou, 1985

**Gant Jean Oury ha François Tosquelles**
* *Pratique de l'institutionnel et politique* Matrice, 1985

**Gant Suely Rolnik**
* *Micropolitiques*, Les Empêcheurs de penser en rond, 2007

**Er c'hazetennoù**
* « Félix Guattari - Textes et entretiens », *[[Chimères]],* n°21 (vol. 1) ha n°23 (vol. 2), 1994
* Jean-Philippe Cazier, « Résonances », *[[Chimères]],* n°23, 1994 https://web.archive.org/web/20081118180257/http://www.revue-chimeres.fr/drupal_chimeres/files/23chi18.pdf
* Sande Cohen, « Pour une lecture de *La révolution moléculaire* », *Chimères*, n°29, 1996
* Pascale Criton, « Ars Anima, pour une sensibilité du réel », *Chimères*, n°25, 1995 (diwar-benn *Chaosmose*)
* « L'effet-Guattari », *Multitudes*, n°34, 2008

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ar gelaouenn ''Chimères''
* Attersadenn gant Félix Guattari e 1991, skinwel Gres

## Notes
Jean Choleau

**Yann Choleau** pe **Jean Choleau**, armerzhour breizhat, ganet e Gwitreg, aet da anaon e 1965 e Gwitreg ivez.
Yann Choleau, bet gwiader, skrivagner tomm ouzh sevenadur Breizh, zo bet ivez mirour mirdi Gwitreg; labouret en deus kalz war dachenn an armerzh.
Stourm a rae en URB (Union Régionaliste Bretonne), ha mont a reas er-maez... evit sevel an FRB (Fédération régionaliste de Bretagne) asambles gant Maurice Duhamel, Loeiz Herrieu, Camille Le Mercier d’Erm, Emil Masson, Jos Parker, Frañsez Vallée, ha Frañsez Jaffrennou. 

## Skridoù
* *Condition actuelle des serviteurs ruraux bretons. Domestiques à gages et journaliers agricoles*, Vannes, Lafolye frères éditeurs, 1907.
* I : *le régionalisme et les intérêts commerciaux & industriels* ; II : *un label breton*. Pays breton - Lorient, 1912.
* *L’expansion bretonne au XXe siècle*, Champion, Paris, 1922.
* *Questions bretonnes des temps presents*, Unvaniez Arvor, 1942.
* *De Vitré à la baie du Mont St Michel*, Bretagne-Éditions, 1945.
* *De Roscanvel à Landavran, Vitré*, ti an aozer, 1946.
* *Les Bretons à l'aventure. Explorateurs et colons*, Unvaniez Arvor, 1950.
* *Le bon cœur de Mme de Sévigné*, Unvaniez Arvor, Gwitreg.
* *Métiers, confrairies et corporations de Vitré avant la Révolution*, Unvaniez Arvor, 1951.
* *Costumes et Chants Populaires De Haute-Bretagne*, Édition Unvaniez Arvor, 1953.
* *L'industrie cidricole*.
* *L'industrie de la bonneterie en Bretagne*.
* *Le parler du pays de Vitré*, Éditions Label LN, Gwitalmeze, 166 pajenn, 2006, ISBN 2-915915-10-5
* Lexique breton-français des termes de l'industrie textile. *Annales de Bretagne*. Levrenn 33, nivernne 1, 1918. p. 39-56.

## Buhezskrid

* Ernest ar Barzhig, *"Jean Choleau, son œuvre, La Fédération régionaliste de Bretagne (Unvaniez Arvor)"*, Ti mouler Simon, Roazhon.
Salomo

**Salomo** zo un adstumm d'an anv Salomon. 

## Tud anvet Salomo

*Salomo Makuria, roue Makuria, ur rouantelezh nubian, (1080&ndash;1089)
*Salomo Glassius (Mae 20 1593&ndash;Gouere 27, 1656), doueoniour alaman
*Johann Salomo Semler (Kerzu 18, 1725&ndash;Meurzh 14, 1791), istorour alaman
*Karl Salomo Zachariae von Lingenthal, (Gwengolo 14 1769&ndash;Meurzh 27 1843), gwiraour alaman
*Ernst Benjamin Salomo Raupach (Mae 21, 1784&ndash;Meurzh 18, 1852), skrivagner
**Salomo* pe Soma Morgenstern (Mae 3 1890&ndash;Ebrel 17 1976), skrivagner aostrian yuzev.

## Lec'hioù
*Salomó, ur gêriadenn e Katalonia, e komark an Tarragonès.