open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Angela Veronese

**Angela Veronese** a oa ur varzhez italian, ganet e Biadene d'an 20 a viz Kerzu 1778, ha marvet e Padova, d'an 8 a viz Here 1847.

Merc'h e oa da Pietro Rinaldo ha d'e bried Lucia. Bihan e oa c'hoazh pan eas gant he zud da chom da Treviso (er genkiz Ca' Zenobio), hag alese da Venezia ma klañvas gant ar vrec'h. E Venezia e voe skarzhet eus skolaj ar merc'hed. He zud a laboure evit ar gonted Zenobio. Tommañ a reas ouzh ar varzhoniezh, kregiñ da sevel sonedennoù, hag a sine **Aglaia** *(pe Aglaja)*, **Anassillide**.

## Oberennoù
* *Rime pastorali di Aglaja Anassillide*, Brescia, Niccolò Bettoni 1807
* *Alcune poesie pastorali edite ed inedite di Aglaja Anassillide*, Venezia, Picottiani 1819
* *Versi di Aglaja Anassillide, aggiuntevi le notizie della sua vita scritte da lei medesima*, Padova, Crescini 1826
* *Poesie scelte d'italiani viventi*, Venezia, Girolamo Tasso 1844
* *Eurosia*, Milano, Santo Bravetta 1836
* *Notizie della sua vita scritte da lei medesima. Rime scelte*, a cura di M. Pastore Stocchi, Firenze, Le Monnier 1973

## Levrlennadur italianek
* Augusto Serena, *Appunti letterari*, Roma 1903
* Mario Fubini, *Angela Veronese, «Notizie della sua vita scritte da lei medesima. Rime scelte»*, in «Giornale storico della Letteratura italiana», CL, 472, 1973
* Ginetta Auzzas, *Ricordi personali e memoria del Veneto*, in AA. VV., *Storia della cultura veneta. VI. Dall'età napoleonica alla prima guerra mondiale*, Vicenza, Neri Pozza 1986
* Giovanna Pastega, *Angela Veronese (Aglaia Anassillide)*, in AA. VV., *Le stanze ritrovate. Antologia di scrittrici venete dal Quattrocento al Novecento*, Mirano-Venezia, Eidos 1991
María de los Ángeles

**María de los Ángeles** zo un anv-bihan spagnolek.

## Orin
Talvezout a ra kement ha *Mari an Aelez*. Dont a ra eus anv ar Werc'hez a zo anvet * Virgen de los Ángeles*, gwarezourez kêr Getafe, e Kumuniezh Madrid, e Spagn. Enoret eo ivez e Costa Rica ma'z eo ar santez vroadel.

Evel María del Mar eo un anv-bihan savet diwar unan eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari, e Spagn pe Bortugal. Stank eo an anvioù-bihan savet diwar an anvioù-se : 
*Amparo, Asunción, Ángeles, Araceli, Candelaria, Carmen, Concepción, Consuelo, Dolores, Guadalupe, Mar, Mercedes, Milagros, Montserrat, Nuria, Paz, Pilar, Rocío, Rosario, ... ha re all.

## Adstummoù
Berraet e vez an anv alies, 
*en Ángeles,
*en Angelita, deveret diwar Ángela 
*en Angie, diwar skouer ar saozneg.

## Tud
* María de los Ángeles Guerrero González (1846-1932), leanez spagnol
* María de los Ángeles Ginard Martí (1894-1936), anavezet evel Ángeles Muñoz, leanez spagnol, lazhet gant soudarded republikan,
* *María de los Ángeles Vera Montecoral*, anavezetoc'h evel Pelusa Vera, ganet e 1940 e Montevideo, aktourez urugwaiat;
* María de los Ángeles Romero Frizzi (1946- ), istorourez vec'hikan
* María de los Ángeles Fernández Casado (1952 - ), louzawourez spagnol
* *María de los Ángeles Duarte Pesantes* (ganet e 1963), polítikourez ekwadorat, bet ministrez.
* *María de los Ángeles Moreno Uriegas*, politikourez vec'hikan.

## Filmoù
**María de los Ángeles*, film eus Arc'hantina e 1948,
**María de los Ángeles*, telenovela eus Venezuela.

## Lec'h
*Santa María de los Ángeles

## Pennadoù kar
* María 
* Ángeles 
* Angélica
Emgann Hyddgen

**Emgann Hyddgen** a c’hoarvezas e-pad an emsavadeg kembreat renet gant Owain Glyndŵr a-enep ar veli saoz e deroù ar . C’hoarvezout a reas war tor menez Pumlumon, e-kreiz Kembre, e miz Mezheven 1401.

## Ar brezel
Emgann Hyddgen a seller outañ evel trec’h kentañ Owain Glyndŵr (1359 – war-dro 1416). Ha gant an emgann-se e voe kaset ar brezel war-raok, en em ledañ a reas an emsavadeg dre ar vro.

Taget e voe arme vihan Glyndŵr a oa bodet er vro-se gant un armead Saozon ha Flamanked, tud hag a oa bet staliet e su Sir Benfro gant ar roue saoz Herri I.

## An emgann
Ouzhpenn ar Saozon hag ar Flamanked a oa annezet e Sir Benfro e oa, en arme saoz, soudarded deuet eus Bro-Saoz ha goprsoudarded eus Flandrez. Kontañ a reer ne oa ket ouzhpenn 500 den en arme Glyndŵr, en amzer-se, tra ma oa 1500 den en arme saoz.

Ne ouzer ket kalz traoù diwar-benn an emgann, nemet ar pezh a voe kontet kalz diwezhatoc’h. Gouzout a reer avat e voe trec’h an arme kembreat. E tu Owain Glyndŵr e oa tud armet gant gwaregoù, dreist-holl, war gezeg bihan barrek da dremen e taouarc'hennoù menezioù kreiz Kembre. En arme saoz e oa trevadennerien flamank eus su Sir Benfro dreist-holl, tud gant armoù mat, met tud ha ne oant ket boas d’en em gannañ. Troadeien e oant dreist-holl, ne oa ket nemeur a skiant-prenet ganto na kalz a genurzh kennebeut.

Gouest e voe soudarded Glyndŵr da dagañ ar Saozon daoust d’an digempouez bras etre an div arme, da lazhañ 200 anezho, d’ober prizonidi ha da lakaat ar re all da dec’hout kuit. Moarvat e voent trec’h dre ma oant gwisket hag armet skañvoc’h eget ar Saozon hag ar Flamanked ha dre ma anavezent mat an dachenn.

## Al lec’h
Ne ouzer ket ervat pelec’h e c’hoarvezas an emgann. Ul lec’h anvet Hyddgen zo war tor menez Pumlumon, en hanternoz da virlenn Nant-y-Moch. Ur stêrig anvet Afon Hyddgen zo, a ya da gemberiñ gant unan all anvet Afon Hengwm hag a red betek al lenn-se. Etre an div stêrig emañ Corn Hyddgen, un dorgenn 564 metr a uhelder. Taouarc’hennoù zo tro-war-dro.

Ur maen-koun a voe savet nepell diouzh mirlenn Nant-y-Moch e 1977 ha dizoloet e voe d'ar 16 a viz Gouere 1977 gant Gwynfor Evans, prezidant Plaid Cymru.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Hyddgen Walk, e lec’hienn BBC Kembre 
*The Owain Glyndwr Society/Cymdeithas Owain Glyndwr 
*Raktres da sevel tourioù-avel e kornad Hyddgen
Douar

Ar meskaj pri, traezh ha danvezioù organek a ya d'ober al leur eo an **douar**. Pluskenn diavaezañ an bladenenn Douar eo, war he c'horre emañ eta. Ennañ, warnañ hag a-us dezhañ emañ ar vuhez viologel, ennañ dreist-holl dre an abeg m'emañ 50% eus bevliesseurted ar bed. Kemmañ a ra ivez an atmosferenn. Ar pedologiezh eo ar skiant hag a studi an douareier, etre bevoniezh, kimiezh ha fizik.

A bep seurt traoù a gaver en douar : meinadoù, gazoù, liñvennoù, danvezioù organek hag organegoù. Ar gouelezennoù a zo en aer, en dour pe er skorn a ya d'en em lakaat war an douar abalamour d'ar pounnerder, hag ober a reont gwiskadoù. Krignerezh al leur a c'hall cheñch stumm ha keriadur an douar. 

E stadoù, fetisterioù ha livioù a bep seurt a c'hall bezañ an douar : kalet pe vlot, sec'h pe c'hleb, laoskaet, du, gell, arruz, arvelen... Pa vez mesket gant dour e komzer eus bouilhenn pe fank.

## Implijoù
Pouezhus eo er gounezerezh (pe "labour-douar"), en tisaverezh hag en henoniezh. Implijet e vez gant an dud evit ober mogerioù ha podoù.

## Astenn-ster ha keveneptedoù
Dre astenn-ster e implijer ar ger douar evit komz eus : 
* al leur,
* un dachenn pe un takad bras pe brasoc'h, eus un domani bennak betek ur vro a-bezh.

Gallout a reer kevenebiñ an douar hag :
* an aer : war an douar n'eo ket en aer,
* an dour : an douaroù diveuz n'int ket an douaroù beuzet gantañ.
Wisconsin

**Wisconsin**, a vez distaget /wɪˈskɒnsɨn/, a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, er “Midwest”. En norzh-kreiz emañ. Madison eo ar gêrbenn, met Milwaukee eo ar gêr vrasañ, war lez al Lenn Michigan.

## Kêrioù Wisconsin

## Liammoù diavae
*   www.wisconsin.gov
Bae Colwyn

**Bae Colwyn** zo ur gêr eus hanternoz Kembre, en arvor Bwrdeistref sirol Sir Conwy. 

Dre m'emañ war vord ar mor ez eo ur gêr vihan a bouez evit ar c'henwerzh hag evit an touristerezh. 10 981 a dud a oa o vevañ e Bae Colwyn e 2011.
Lammoù-dour an Niagara

**Lammoù-dour an Niagara** (*Niagara Falls* e saozneg, distaget , *Gahnawehtaˀ* pe *Tgahnawęhtaˀ* e kayugaeg) eo an anv stroll roet da dri hollad lammoù-dour war an harzoù etre ar Stadoù-Unanet ha Kanada, ent-strizh etre Stad New York ha proviñs Ontario. Horseshoe Falls eo ar re vrasañ, eus tu Kanada emaint; American Falls a zo eus tu ar Stadoù-Unanet, koulz hag ar Bridal Veil Falls anezho ar re vihanañ. Emañ al lammoù-dour war ar stêr Niagara a ya eus Lenn Erie da Lenn Ontario. N'int ket gwall uhel (57 m d'ar muiañ), met bras eo ar c'hementad dour a gouezh eno (2800 m³/s) hag al lammoù-dour brudetañ eus ar bed int deuet da vezañ.

## Pennadoù kar
* Lammoù-dour an Iguazu

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Edmond Bertreux

Ul livour e oa **Edmond Bertreux**, bet ganet d'an 22 a viz Here 1911 e Trentemoult, kêr Reudied, ha marvet d'ar 14 a viz Here 1991 e Kerc'hfaou (Liger-Atlantel). Douaret eo bet e bered Sant-Yann-ar-Granneg, a oa bet livet meur a wech gantañ.

Brudet eo evel livour Bro-Naoned, Bro-Raez ha Vande. E 1935 e kemeras perzh e *Salon d'Automne* Pariz

E-maez gizioù e amzer e chomas E. Bertreux en e vuhez hag en e arz : dezhañ e-unan eo doare e oberennoù, a zegasas brud bras dezhañ en e vro.
D'ar mare ma oa o vevañ hag o labourat e Naoned en doa studiet e Skol an arzoù-kaer lec'hel.

## E oberennoù
* Tremen 1 000 oberenn.
* Unan eus e daolennoù bras a weler en Iliz-Veur Naoned, e chapel Sant-Erwan.

## Daveennoù


## Levrlennadur
* Jacques Raux (1980), *Quarante ans de peinture : Edmond Bertreux*, Pierre Gauthier
* André Linard & Yves Labbé (2005), *Edmond Bertreux, peintre du Pays nantais*, Le Chasse-Marée/Armen, ISBN 978-2-903708-52-8 
* Musée Charles Milcendeau, Soullans (2012), *Edmond Bertreux, Itinérances d'un peintre entre Loire, marais et Castille*. Geste Editions.
Élisabeth Vigée Le Brun

**Louise-Élisabeth Vigée**, pe **Élisabeth Vigée Le Brun** (1755-1842), ganet ha marvet e Pariz, a oa ul livourez ha poltredourez c'hall, brudet evel unan eus ar re wellañ en hec'h amzer, par da Quentin de La Tour pe Jean-Baptiste Greuze. Brudet eo he foltredoù. Pa gomzer eus he doare-livañ e vez kaoz eus nevezklaselezh pe eus doare rococo.

## Taolennoù



File: Portrait Of The Artists Brother by Élisabeth Vigée-Lebrun.jpg|1773 : Étienne Vigée da 15 vloaz.
File: André-Hercule de Fleury - Versailles MV 2962.jpg|Poltred ar c'hardinal Fleury diwar Rigaud.
File: Élisabeth Vigée Le Brun. La paix ramenant l'abondance.jpg|1780 : Ar peoc'h o tegas ar fonnusted en-dro.
File: Self-portrait_in_a_Straw_Hat_by_Elisabeth-Louise_Vigée-Lebrun.jpg|1782 : Emboltred gant un tog plouz
File: Élisabeth_Vigée-Lebrun_-_selfportrait_(Kimbell_Art_Museum,_1781-2).jpg|1782 : Emboltred.
File: Charles-Alexandre de Calonne - Vigée-Lebrun 1784.jpg|Ar ministr Charles Alexandre de Calonne.
File: Self-portrait with Her Daughter by Elisabeth-Louise Vigée Le Brun.jpg|1789 : Madame Vigée-Lebrun hag he merc'h.
File: Élisabeth Vigée-Lebrun - Portrait of Lady Hamilton (1761–1815).jpg|1790-1791 : Emma, Lady Hamilton en Bacchante.
File: Giuseppina Grassini by Louise Élisabeth Vigée Le Brun.jpg|1804 : Giuseppina Grassini e Zaïre.
File: Élisabeth-Louise Vigée-Le Brun - Hubert Robert (1788).jpg|Al livour Hubert Robert.
File: Louise, Queen of Prussia by Vigee-Lebrun (1801, Schloss Charlottenburg).jpg|Ar rouanez Luisa Prusia.
File: Vig%C3%A9e_Lebrun_Portrait_of_Young_Woman.jpg|Poltred ur vaouez yaouank.
File: Élisabeth-Louise Vigée-Le Brun - La comtesse Skavronskaia (1796).JPG|Poltred Yekaterina von Engelhardt, kontez Skavronska .
File: Нарышкина.jpg|Poltred ar briñsez Narychkin (1793-1867).


## Notennoù
Kabbala

Ar **C'habbala**, **Kabala** pe **Kabalah** ( קַבָּלָה, ger-ha-ger "degemer, hengoun" pe "klotañ"), zo un hengoun ezoterek hag ur skol-preder e kevrinegezh yuzev], kinniget evel « Lezenn dre gomz ha kuzh » roet gant YHWH (Doue) da Voizez war ar Menez Sinai, war un dro gant al « Lezenn skrivet publik » (an Torah). Ar C'habbala zo un aridennad kelennoù ezoterek a glask displegañ darempred Doue, an *Ein Sof* (אֵין סוֹף, "An hini difin") digemm, peurbad ha kevrenus, ouzh an hollved marvus a zo ur fin dezhañ hag a zo krouidigezh Doue.

Hervez Georges Lahy eo ar C'habbala « ment diabarzh an Torah, a glot gant ar sod (an anaoudegezh kuzh) eus   pevar live diabarzh an Torah (anavet evel * pardès*) ».

## Skridoù pouezusañ
* Levr ar Grouidigezh, pe Sefer Yetsirah, ar skrid koshañ lakaet war gont Abraham.
* Levr ar Sklêrijenn, pe Sefer Ha Bahir, skrid deuet war wel en  en Llenguadoc.
* Levr ar Splannder, Sefer Ha Zohar, pouezusañ levr ar C'habbala, skrivet pe war-dro 2000 bloaz zo gant Rabbi Shimon bar Yohaï, pe gant Moïse de León, ur rabin spagnol eus an .

## Istor
Dizemglev zo etre an istorourien diwar-benn orin ar C'habbala. Kregiñ a rafe gant Adam, a vez lakaet levr an ael Raziel war e gont. Ar Sefer Yetsira goude, lakaet war gont Abraham, hervez Gaon Vilna.
### Krennamzer
Wyoming

**Wyoming** () zo ur Stad e kornaoueg ar Stadoù-Unanet. Cheyenne eo ar gêr-benn ha brasañ kêr ar Stad.

## Kêrioù Wyoming
*Poblañsoù e 2020
#**[[Cheyenne (Wyoming)|Cheyenne]]** : 65 132
#Casper : 59 038
#Gillette : 33 403
#Laramie : 31 407
#Rock Springs : 23 526

## Liammoù diavaez
*   wyoming.gov

## Notennoù
Douar (disheñvelout)

**Douar** a vez lavaret e brezhoneg eus meur a dra.

Da gentañ penn eo ar blanedenn m'emañ an denelezh o vevañ warni: an **[[Douar (planedenn)|Douar]].

==Douaroniezh==
***douar''', ar materi zo war c'horre ar blanedenn end-eeun, pa ne vez ket dour
*An douar-bras, gwelet eus un enezenn

## Labour-douar
An douar a vez labouret, aret, gant al labourerien-douar :
*Komzet e vez eus douar mat ha fall, hervez ar gounidoù hag an eostoù
*An douar-bev eo an douar nevez-aret

## Relijion
*An Douar, bed ar re vev, e-skoaz an Neñv, bed ar re varv. Gwelout baradoz, ifern.

## Gwir
E Gwir ar geodedourelezh e komzer eus gwir an douar ha gwir ar gwad.

## Lec'hanvadurezh
*An Douar Santel e Palestina
*An Douar-Nevez e Kanada
*Douar an Tan e su pellañ Amerika ar Su

## Traoù all
* douar a c'hall ober dave d'un takad er Maghreb, 
* "1 Douar", un albom sonerezh gant Alan Stivell,
* "Douar Nevez", albom kentañ Dan ar Braz e 1977.
Ivona Konan

**Ivona Konan** a oa merc'h da Jakez Konan. Ganet eo e Landreger d'ar 27 a viz Gouere 1934. Oberiant e voe e-pad meur a vloavezh e Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion (KEAV) hag e SADED (kentelioù war al lennegezh). Marvet eo en ur gwallzarvoud karr-tan e Montréal e Bro-Gebek e 1973 d'an oad a 38 vloaz. En soñj e oa distreiñ da vevañ da Vreizh.

## Oberennoù
*Skrivet he deus barzhonegoù bet embannet war Barr-Heol, niv.76, 1973, p.27.
*Pennadoù studi e-barzh Al Liamm
***Bro-Ganada*, 1957, niverenn 63, pajenn 73
***Ar sabr skav-gwrac'h*, 1959, niverenn	76, pajenn 384
***Iwerzhoniz : tud kalonek*, 1960, niverenn 80, pajenn 196
***Pesked bihan ar c'hanolioù*, 1960, niverenn 80, pajenn 197
*Pennad studi embannet gant Preder
***Klerg : "An eostig-bailh"*, Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion, Preder, Kaier 66, 1964
An Intañvez Barv Glas

*[[An Intañvez Barv Glas]]* zo ur pezh-c'hoari skrivet gant Roparz Hemon. Embannet e voe e-barzh Ar Bed Keltiek, e 1965, ha c'hoariet e 1966 e Kamp Etrekeltiek ar Vrezhonegerion (KEAV), e Logivi-Plougraz. 

Adembannet eo bet en eil levrenn *C'hoariva Roparz Hemon*, gant Al Liamm. C'hoariet e voe gant Yann Talbot, Gizella Étienne hag Ivona Konan ha leurennet gant Alan E. ar Berr, c'hoarier-pezhioù a-vicher e-kostez Pariz.

## Pennad kar
*Paotr e varv glas
Tchouvachia

**Tchouvachia** (*Чăваш Ен* e tchouvacheg ha *Чува́шия* e rusianeg), ent-ofisiel ar **Republik Tchouvach** (*Чăваш Республики* e tchouvacheg, *Чува́шская Респу́бли* e rusianeg) a zo unan eus Republikoù Kevread Rusia war lez kleiz ar Volga. Choupachkar eo ar gêr-benn. 1 251 619 a oa o vevañ eno e 2010, Tchouvached evit 68% anezho, ha 27% a Rusianed.

## Istor
*OE Tchouvachia

## Pennadoù kar
*tchouvacheg

## Liammoù diavaez
Zeitschrift für celtische Philologie

***Zeitschrift für celtische Philologie*** (*kelaouenn a yezhoniezh keltiek* en alamaneg) zo ur gelaouenn a embann studiadennoù war ar yezhoù keltiek, an hini goshañ er bed. Pennadoù en alamaneg hag e saozneg a gaver e-barzh dreist-holl ; a-wechoù e kaver ivez pennadoù e galleg, en italianeg hag e spagnoleg.

Savet e voe ar *Zeitschrift für celtische Philologie* en Alamagn gant ar skolveuridi Kuno Meyer ha Ludwig Christian Stern e 1896. E-pad pell e voe sellet outi evel ar gelaouenn bouezusañ war dachenn ar studioù keltiek, dreist-holl war dachenn ar yezhoniezh keltiek. Adalek an deroù e voe roet ur plas bras d'an henouezeleg ha da yezhoù keltiek ar c'hevandir, met pennadoù a vez embannet ivez a-wechoù diwar-benn ar brezhoneg. Kalz tud vrudet zo bet o kenlabourat gant ar gelaouenn (Ludwig Christian Stern, Kuno Meyer, Julius Pokorny, Rudolf Thurneysen, Heinrich Wagner) ; nebeutoc'h a skolveuridi eus Breizh eget eus Alamagn pe Iwerzhon avat.

Embannet e voe etre 1896 ha 1943. Adkroget e voe d'he embann e 1954. Embannet e vez e skol-veur Bonn.

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel ''Zeitschrift für celtische Philologie'',
Arondisamant Les Sables-d'Olonne

**Arondisamant Les Sables-d'Olonne** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Vande hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Les Sables-d'Olonne en 11 kanton (betek 2014) hag e 83 c'humun :

*kanton Beauvoir-sur-Mer
*kanton Challans
*kanton l'Île-d'Yeu
*kanton la Mothe-Achard
*kanton Moutiers-les-Mauxfaits
*kanton Noirmoutier-en-l'Île
*kanton Palluau
*kanton Les Sables-d'Olonne
*kanton Saint-Gilles-Croix-de-Vie
*kanton Saint-Jean-de-Monts
*kanton Talmont-Saint-Hilaire

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Vande d'ar 1 a viz Genver 2017. 74 kumun zo en arondisamant Les Sables-d'Olonne bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Fontenay-le-Comte

**Arondisamant Fontenay-le-Comte** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Vande hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Fontenay-le-Comte e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 107 kumun :

* kanton Chaillé-les-Marais
* kanton la Châtaigneraie
* kanton Fontenay-le-Comte
* kanton l'Hermenault
* kanton Luçon
* kanton Maillezais
* kanton Pouzauges
* kanton Sainte-Hermine
* kanton Saint-Hilaire-des-Loges

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Vande d'ar 1 a viz Genver 2017. 112 kumun zo en arondisamant Fontenay-le-Comte bremañ.

## Daveoù
Arondisamant La Roche-sur-Yon

**Arondisamant La Roche-sur-Yon** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Vande hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant La Roche-sur-Yon e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 107 kumun :

*kanton Chantonnay
*kanton Les Essarts
*kanton Les Herbiers
*kanton Mareuil-sur-Lay-Dissais
*kanton Montaigu
*kanton Mortagne-sur-Sèvre
*kanton Le Poiré-sur-Vie
*kanton La Roche-sur-Yon-Nord
*kanton La Roche-sur-Yon-Sud
*kanton Rocheservière
*kanton Saint-Fulgent

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Vande d'ar 1 a viz Genver 2017. 81 kumun zo en arondisamant La Roche-sur-Yon bremañ.

## Daveoù
Flamboez

Plant eus ar genad *Rubus* hag eus ar c'herentiad *Rosaceae* eo ar **flamboez** pe ar bod-flamboez.
Eus ar spesad *Rubus idaeus* eo al lodenn vrasañ eus ar flamboez a vez gounezet e liorzhoù Europa, a c'heller kavout gouez e koadoù zo ; spesadoù gouez pe doñvaet all a c'heller kavout e kornioù all ar bed, evel *Rubus strigosus* ha *Rubus occidentalis* en Amerika an Norzh, *Rubus crataegifolius* en Azia, *Rubus parvifolius* en Aostralia hag ivez hironoù eus ar spesadoù-se.
Roz, ruz, betek mouk pe du eo liv frouezh ar flamboez, hervez ar spesad ; melen alaouret eo lod anezho zoken.

## Gerdarzh
Diwar ar ger galleg *framboise*, o tont eus ar frankeg *brambasia* eo bet stummet ar ger brezhonek, a-raok 1633.
Drez Menez Ida eo ster *Rubus idaeus*, anv latin ar spesad a vez gounezet ar muiañ.

## Istor poblek
E gwengelouriezh Henc'hres ec'h eo Ida un nimfenn, merc'h Μελισσέας Melisseas (roue Kretia) ha c'hoar Ἀδρήστεια Adrasteia.
E mojenn al liorzhourien e teu liv ruz ar flamboez *Rubus idaeus* eus gwad bronn Ida skilfet gant drein ar blantenn. Gwenn e oa ar frouezh a-raok bezañ bet goloet gant he gwad, ha ruz int chomet abaoe.

## Louzawouriezh

Un hugenn hag ur frouezhenn wir dindan ster al louzawouriezh eo ar flamboezenn, stummet diwar treuzfeurmadur un 40 karpell bennak e dared ur vleunienn nemetken goude ar frouezhusadur. Pep hini eus an 40 greunenn o stummañ an hugenn he deus boued ar frouezh gant chug tro-dro d'un hadenn. Blev bihan a zo ivez tro-dro d'ar greunennoù.

## [[Gounezerezh]]

## [[Armerzh]]

## Implijoù

## Skeudennoù

## Pennadoù kar

## Levrlennadur

## Liammoù diavez

## Notennoù
Kampoullennoù Breizh-Uhel Kumuniezh

**Kampoullennoù Breizh-Uhel Kumuniezh** a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù, e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet e voe e 2014. Ar gumuniezh-kumunioù a gemer lec'h Kumuniezh kumunioù Bro Anast ha Kumuniezh kumunioù Kanton Gwizien.

## Kumunioù
Kampoullennoù Breizh-Uhel Kumuniezh a ya 18 kumun d'ober anezhi :

#Beloen
#Bovel
#ar Brugeier
#Chapel-ar-Veuzid
#Goven
#Gwikomm
#Gwinien
#Gwipri-Mezeg
#Gwizien (sez)
#Kamlec'hieg
#Lazig
#Lohieg
#Loutehel
#Merenell
#Sant-Maloù-Fili
#Sant-Sewenn
#Sant-Senour
#Traoñ Anast


## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 98 skoliad (2,1 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Sant-Meven Menezalban

**Kumuniezh kumunioù Sant-Meven Menezalban** a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù, e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet e voe e 2014. Ar kumuniezh-kumunioù a gemere lec'h Kumuniezh kumunioù Bro Menezalban ha Kumuniezh kumunioù Bro Sant-Meven, ha Sant-Pern hag Irodouer, eus Kumuniezh kumunioù Bro Vegerel.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Sant-Meven Menezalban a ya 18 kumun d'ober anezhi:
#Blerwaz
#Chapel-al-Loc'h
#ar Groez
#Gwazel
#Irodouer
#Kedilieg
#Koad-Yarnvili
#Landujan
#Lanvaelvon
#Mederieg
#'''Menezalban''' (sez)
#Moel
#Sant-Malon
#Sant-Malgant
#Sant-Meven
#Santez-Onenn
#Sant-Pern
#Sant-Tewiniav

## Brezhoneg

### Deskadurezh
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 57 skoliad (3,5 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liamm
Iwan Nikolazig

**Iwan Nikolazig** (badezet d'an 3 a viz Ebrel 1591 e Plunered-13 a viz Mae 1645 e Santez-Anna-Wened, Plunered) a oa ur c'houer eus parrez Plunered e deroù ar  hag a lavare en devout gwelet Santez Anna.

En ur gêriadenn anvet Ker-Anna e veve Iwan Nikolazig. Ne oa ket eus ar re baour pa oa perc'henn war un nebeud parkoù. E 1623 en doa lavaret bout gwelet ur vaouez o kas bannoù lufrus hag o telc'her ur piled-koar. Hervezañ, d'ar 25 a viz Gouere 1624 e teuas dezhañ ar vaouez evit lavaret : *N'ho pet ket aon, me zo Ann, mamm Mari ! Lavarit d'ho [[person]] ez eus bet, e park ar Bossennoù, ur chapel dindan ma anv, an hini gentañ er vro. Nav c'hant pevar warn-ugent ha c'hwec'h miz zo ha fell' a ra din ma vo adsavet...* Ne voe ket kendrec'het ar person betek an deiz e 1625 ma va konduet gant ur piled-koar ur strollad tud [betek] al lec'h ma'z eus bet kavet un delwenn gozh eus Santez Anna graet e prenn. Goude ur prosez e voe kendrec'het eskob Gwened hag e voe savet ur chapel eno e 1628. Fiziet e voe meradur kef ar birc'hirinded d'ar Garmezidi a savas ur manati bras.
Er bloaz-se ec'h embannas Anna Aostria (1601-1666), rouanez Bro-C'hall, e ouestle ganedigezh ur mab da santez Anna, he maeronez. Berzh bras en deus graet ar pirc'hirinaj hag e voe savet ur renabl, "al Levr aour" evit enrollañ ar burzhudoù dindan evezh an Iliz.
María de las Mercedes Bourbon

**María de las Mercedes Bourbon** (1880-1904), pe *María de las Mercedes de Borbón y Habsburgo-Lorena* en spagnoleg, a oa un infantez spagnol. Pa voe badezet e voe anvet *María de las Mercedes Isabel Teresa Cristina Alfonsa Jacinta Ana Josefa Francisca Carolina Fernanda Filomena María de Todos los Santos*. Priñsez Asturiez e voe a-hed he buhez. Mervel a reas da 24 bloaz er gwentloù.

Merc'h e oa da Alfonso XII (1857-1885) ha d'e bried María Cristina de Habsburgo-Lorena (1858-1929). Pa varvas he zad, Alfonso XII, d'ar 25 a viz Du 1885, ne voe ket anvet an infantez María de las Mercedes da Rouanez Spagn peogwir e oa brazez he mamm, ha peogwir e oa an dud en esper e c'hanfe ur mab hag a vije anvet da roue neuze.
Castejón

**Castejón** zo un anv-lec'h spagnolek hag anv meur a lec'h.

;
*Castejón
;
*Castejón, e proviñs Cuenca, 
*Castejón de Henares, e proviñs Guadalajara, 
;
*Montes de Castejón, menezioù
:;Proviñs Huesca
:*Castejón de Monegros, kumun e komark Monegros.
:*Castejón de Sos, kumun e komark Ribagorza.
:*Castejón del Puente, kumun e komark Somontano de Barbastro.
:*Castejón de Arbaniés, kêriadenn e kumun Siétamo, en komark Hoya de Huesca.
:*Castejón de Sobrarbe, kêriadenn e kumun Aínsa.
:;Proviñs Teruel
:*Castejón de Tornos
:;Proviñs Zaragoza
:*Castejón de Alarba
:*Castejón de las Armas
:*Castejón de Valdejasa

## Pennad kar
*Castrejón.
Kumuniezh kumunioù Blavezh Gwelmeur hag ar Mor Bras

**Kumuniezh kumunioù Blavezh Gwelmeur hag ar Mor Bras** (KKBGMB) a zo un etrekumuniezh er Mor-Bihan, e Breizh, abaoe ar 1añ a viz Genver 2002.

## Ar c'humunioù
*Brelevenez
*Kervignag
*Lostenk
*Pleheneg
*Santez-Elen

## Brezhoneg

* E distro-skol 2024 e oa enskrivet en ur c'hlas divyezhek 27 skoliad (1,7 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Legolas

**Legolas** a zo un elf sindar e-barzh *[[Aotrou ar Gwalennoù]]*, un heuliad levrioù skrivet gant ar skrivagner saoznek J.R.R. Tolkien. Unan eus harozed pennañ ar romant eo.  Mab eo da Dhranduil, roue elfed ar C'hoad Du. Legolas Deliennc'hlas (*Greenleaf* e saozneg) a zegouezh da vare Kuzul Elrond e 3018 an Trede oadvezh. Ezel eo eus Kumuniezh ar Walenn, evel dileuriad an Elfed. Kamalad ar C'horr Gimli eo. 

E bouez dister e darvoudoù Brezel ar Walenn avat a arouez diskar levezon gouenn an Elfed ha kresk hini an Dud. Hervez Tolkien "Legolas zo moarvat an hini eus an nav baleer a ra an nebeutañ.

An aktour Orlando Bloom a c'hoari Legolas e filmoù Peter Jackson.

## Anvioù

An anv Legolas zo savet gant ar gerioù sindarin *laeg*, « glas » ha *golas* « hollad delioù, del ». Lenn a reer un anv kevatal e  quenya, *Laiqalassë* (eus *laica*, « glas » ha *lassë*, « delioù »), e *[[The Book of Lost Tales]]*, ma kinnig Tolkien ivez un etimologiezh doubl eus *Legolas* a oa dilezet diwezhatoc'h moarvat : dont a rafe anv Legolas eus ur c'hemmesk etre *Laigolas* « delienn c'hlas » ha *Legolast* « sell lemm ».

E stumm hir film  Peter Jackson, *The fellowship of the ring*, Haldir a ra *Thranduilion*, « mab Thranduil », eus Legolas pa erru e Lothlórien.

## Notennoù
Gimli

**Gimli** a zo ur c'horr e-barzh *[[Aotrou ar Gwalennoù]]*, un heuliad levrioù skrivet gant ar skrivagner saoznek J.R.R. Tolkien.
Mab Gloin eo, unan eus an trizek korr aet gant Bilbo (pe Bilbo Sac'heg) da adkemer Erebor hag e deñzorioù.
An aktour kembreat John Rhys-Davies a c'hoari Gimli e film Peter Jackson.

## Notennoù
Franz Iañ

**Franz Iañ** zo anv meur a briñs alaman.

*Franz Iañ (Sachsen-Lauenburg) (1510–1581), Dug Sachsen-Lauenburg
*Franz Iañ (Loren) (1517–1545), Dug Loren
*Frañsez Loren (1519-1563) , pe *[[François de Lorraine]]*, pe *Franz Iañ (Loren-Guise)*, dug Guise
*an impalaer santel Franz Iañ Stephan (1708–1765)
*Franz Iañ (impalaer Aostria) (1768–1835), impalaer santel (1804–1835), hag impalaer Aostria (1792–1806), anavezet ivez evel Franz II, impalaer santel
*Franz Iañ (Erbach-Erbach) (1754-1823), Kont Erbach
*Franz Iañ (Liechtenstein) (1853–1938), Priñs Liechtenstein

## Pennadoù kar
*Franz II
*Franz
Ercole III d'Este

**Ercole III d'Este** (1727-1803), a voe Dug Modena ha Reggio etre 1780 ha 1797. Mab e oa da Francesco III d'Este ha da Charlotte-Aglaé d'Orléans (Carlotta Aglae di Borbone-Orléans) (1700-1761), ur verc'h d'ar rejant gall. 

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa e 1741, da 14 vloaz, da Maria Teresa Cybo-Malaspina, a oa 20 vloaz, hag en argouroù en doe Dugelezh Massa ha Carrara. Gant an eured-se e c'hallas dugelezh Modena kaout un arvor er Mor Kreizdouar.

Daou vugel o doe:
* Maria Beatrice Ricciarda (Modena, 7 Gouhere 1750 - Vienna, 14 Du 1829), diwezhañ Dug Massa ha priñsez Carrara; dimezet e 1771 d'an arc'hdug Ferdinand Habsburg-Loren (1754-1806), mab d'an impalaer Franz Iañ, dug-meur Toskana (ur priñselezh amezek), ha d'an impalaerez Maria Theresia, ha diganto e teu had skourr Habsburg-Este.
* Rinaldo Francesco (Modena, 4 Genver 1753 - 5 Mae 1753).

## Pennad kar
*Duged Modena
Dark Vador

**Dark Vador** e anv gallek ("Vador an Teñval"), **Darth Vader** e anv orin er stirad, zo Anakin Skywalker ur wech eo deuet da vezañ un Aotrou Sith, e bed ijinet Star Wars.

Deskard da Mestr teñval ar re Sith Dark Sidious (Palpatine) emañ e-karg degas hent krouidigezh an Impalaeriezh Galaktek gant an Impalaer e vestr e penn ar ren.

Ur wech sevenet ar ren nevez ez eo karget d'ober war-dro an egorlu brezel d'an Impalaeriezh ha da ziskar enebourien ar ren nevez.
Fontenay-le-Comte

**Fontenay-le-Comte** a zo ur gumun hag un isprefeti eus departamant ar Vande e Frañs. Kêr-benn gozh Poatev-izel eo.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas seizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez marilhoù ar gumun.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 306 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 2,95% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk
### Monumantoù ar re varv
* Brezel 1870-1871, luc’hskeudenn.
* Brezel-bed kentañ, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost; dioueliet e voe d’an 11 a viz Du 1926.
* Eil Brezel-bed ha trevadennoù, luc’hskeudennoù.
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
## Notennoù ha daveennoù
Kastrilhez

Frouezh an c'hastrilhez pe ar bod-kastrilhez pe ar c'hastilhez pe ar c'hastrilhes eo ar **c'hastrilhez** eus genad *[[Ribes]]*, hag eus kerentiad Grossulariaceae.

Pa vez graet un diforc'h evit an taksonomiezh etre tri spesad ar genad *[[Ribes]]* a ra frouezh mat da zebriñ evit Mab-den, e ra ar brezhoneg hag ar galleg gant nemet daou anv pep hini.

Strollañ a ra ar galleg ar spesadoù *Ribes rubrum* ha *Ribes uva-crispa* dindan an anv hollek nemetken  *groseille* ha  *groseille à maquereau* pe  *groseiller épineux* , oc'h implijout un anv all evit an trede spesad *Ribes nigrum*  *cassis*. 

Eus e gostez e ra ar brezhoneg ur strollad *kastrilhez* evit ar frouezh bihan ha rond a-gropadoù o tiforc'hiñ anezho diouzh o liv, kastrilhez-du *[[Ribes nigrum]]*, kastrilhez-ruz ha kastrilhez-gwenn *[[Ribes rubrum]]* hag un anv all a zo evit an trede spesad en deus frouezh o-unan, brasoc'h hag hirgelc'hiek ha drein war ar gorzenn, spezad *[[Ribes uva-crispa]]* .

## [[Etimologiezh]]
Dont a ra ar gerioù brezhoneg kastrilhez pe kastilhez eus ar ger *Castille* bet skrivet adalek 1732 dindan ur stumm *castilhès* pe *castrilles*

Anv ar genad *Ribes* a dalv *kastrilhez* e latin hag en italianeg a-vremañ.

Anv ar spesad *rubrum* a dalv *ruz* e latin daoust da nebeut gouennoù ar spesad-se da vezañ gwenn, roz pe melen. 

Anv ar spesad *nigrum* a dalv *du*.

## [[Louzawouriezh]]

## [[Gounezerezh]]

## [[Armerzh]]

## Implijoù

## Skeudennoù

## Pennadoù kar

## Levrlennadur


## Liammoù diavez
Gwydion fab Dôn

**Gwydion** zo unan a vibien Dôn. Skeudenn a ra an arvez hud-ha-kravezel ag ar riegezh.

Un hudour a-bouez eo Gwydion e Mabinogi Math. Hervez an danevell e klaskas pellaat Math fab Mathonwy ag ar wercʼhez Goewin en ur zaeañ an Dyfed goude bout eskemmet moc'h gant objedoù hudel hag en em zistrujont goude an eskemm. Ar brezel a c'hourfennas gant marv Pryderi, mab Pwyll, lazhet gant Gwydion en un emgann etrezo o-unan. Goude-se e voe doujet Gwydion evel aozour ar brezel, kannadour en amzer peoc'h, ur c'hadour hollc'halloudek en amzer brezel, hag ur mestr-hudour.
Math a binijennas ar c'hadour Gilvaethwy ha Gwydion evit bout gwallet Goewin. Evel pinijenn e strobinellas anezho da vout ur c'houplad a loened gouez, ur vloaz evel ur heizez ha karv, ur vloaz evel hoc'h ha gwiz, ur vloaz evel bleiz ha bleizez. Er stummoù-se e c'heneljont tri c'hadour-loen: Hydun, Hychdwn, Bleidwn.

Pa c'henelas Arianrhod ur vab anvet Dylan, e c'henellas ivez ur gevell bihanoc'h ha disneuz. Gwydion a guzhas anezhañ en un arc'hig hag a zisavas ar bugel a vo anvet Lleu Llaw Gyffes hag a zeuio da vout un haroz bras. 
Lavaret e vez eo Gwydion ar barzh gwellañ ag ar bed. Kemer a reas perzh e kad Caer Nefenhir ha cad Goddeu o stourmiñ gant e vataraz. Ar menezioù hag ar morioù a zo e annezioù.
## Gerdarzh
En e anv e kaver ar wrizenn "wid-" hag a dalv "gouiziegezh".
## Roudoù er gristeniezh
*Caer Wydion* eo an anv kozh a vez graet e kembraeg eus Hent Sant Jakez.
Adunanidigezh Alamagn

**Adunanidigezh Alamagn** (*Deutsche Wiedervereinigung*) a c'hoarvezas d'an 3 a viz Here 1990. Neuze e voe peurechuet unanidigezh an div stad a oa diagent, Republik Demokratel Alamagn ha Republik Kevreadel Alamagn. 

Goude an dilennadegoù demokratel kentañ en Alamagn ar Reter, d'an 18 a viz Meurzh 1990, e voe kaozeadennoù etre renerien an div stad da sevel ur Feur-emglev unanidigezh. Kuzuliadeg a voe etre an div stad alaman hag ar peder stad a oa bet aloubet Alamagn ganto goude an Eil Brezel-bed, hag emglev a voe graet ganto war ur steuñv da sevel ur stad hepken gant an div Alamagn. Ar stad nevez-se a voe degemeret kerkent e Kumuniezh Europa (aet da Unaniezh Europa goude) hag en aozadurioù etrebroadel all evel NATO.

Gant ar ger "adunanidigezh" e reer evit an darvoud-se, tra ma reer gant "unanidigezh" evit ar pezh a c'hoarvezas en  pa voe unanet ar stadoù alaman diseurt en Impalaeriezh alaman.

## Liammoù diavaez
* The End of East Germany 
* Twenty years of German unity 
* The Reunification of Germany and Its Aftermath
Gwasg Dinefwr

**Gwasg Dinefwr** zo un ti-embann ha ti-moullañ e Kembre, e Llandybïe e-kichen Rhydaman. Kent bout prenet gant darn eus al labourerien e oa ti-moullañ Llyfrau'r Dryw ha Gwasg Christopher Davies.
Dinefwr

**Dinefwr** zo un anv-lec'h kembraek.

*Kastell Dinefwr, ma oa lez priñsed Deheubarth er Grennamzer
*Gwasg Dinefwr, un ti-moullañ ha ti-embann, e Llandybïe
Llandybïe

**Llandybïe** (skrivet *Llandybie* ivez, ha *Llandebie* a-wechoù), zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Gaerfyrddin, e-tal Rhydaman.

## Istor
Savet e vije bet iliz Llandybïe gant Santez Tybïe, unan eus merc'hed niverus Brychan, roue Brycheiniog.

## Yezh
An ti-embann Llyfrau'r Dryw zo bet savet e Llandybïe gant ar vreudeur Aneirin Talfan Davies hag Alun Talfan Davies e 1940. E Llandybïe emañ an ti-embann ha ti-moullañ Gwasg Dinefwr.

Laz-kanañ Côr Meibion Llandybïe.

## Notennoù ha daveennoù
Tre-lech

**Tre-lech** (skrivet ivez *Trelech*) zo ur gêriadenn diwar ar maez e Sir Gaerfyrddin, hanter-hent etre Caerfyrddin hag Aberteifi tostik da Sir Benfro. Hervez niveradeg 2011 e oa 745 den dindan Kuzul Kumuniezh *[[Tre-lech a'r Betws]]* ha 59% anezho gouest da gaozeal kembraeg. 

Un ostaleri zo, anvet "Tafarn Beca", met stal ebet ken. 

## Tud vrudet
*David Rees, ganet e ti-ferm Gelli Lwyd, e Tre-lech, e 1801
*Perceval Gibbon (1879–1926)

## Notennoù ha daveennoù
Y Geiriadur Mawr

***Y Geiriadur Mawr*** ("Ar Geriadur Meur"), pe *Y Geiriadur Mawr: The Complete Welsh-English English-Welsh Dictionary*, zo ur geriadur divyezhek, kembraek-saoznek ha saoznek-kembraek, embannet e 1958 hag adembannet meur a wech abaoe. El lodenn kembraeg-saozneg e kaver ster ar gerioù kembraek displeget er yezh-se a-raok lenn an droidigezh anezho e saozneg.

Embannet e oa bet gant Llyfrau'r Dryw ha Gwasg Aberystwyth. Bremañ eo embannet gant Gwasg Dinefwr.

*[[Y Geiriadur Bach]]* zo ur stumm moullet bihan eus ar memes geriadur.

## Notennoù
Doktor Mabuse

An **Doktor Mabuse** eo penndudenn ar romant alamanek skrivet gant ar romantour luksembourgat Norbert Jacques (1880-1954).

Psikologour, teoger, torfedour bras, kuzhet dindan meur a vaskl hag a-dreñv meur a bersonelezh, e oa kar d'an holl zrougoberourien eus lennegezh deroù an , evel Fu Manchu pe Fantômas, haroz Pierre Souvestre ha Marcel Allain. 

Brudet eo bet dreist-holl gant tri film Fritz Lang.
Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor

Setu roll an etrekumuniezhioù en Aodoù-an-Arvor, e Breizh.

## Etrekumuniezhioù a-vremañ
D'ar 1 a viz Genver 2017 ez eus, en departamant:
* 4 c'humuniezh tolpad-kêrioù,
* 7 kumuniezh kumunioù.

 

## Etrekumuniezhioù kozh
### Divodet e 2015
* Kumuniezh kumunioù Kreiz Treger (aet e framm Lannuon-Treger Kumuniezh)

### Divodet e 2016
* Kumuniezh kumunioù ar Menez

### Divodet e 2017
* Kumuniezh etrekumunioù Bro Loudieg (aet e framm Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh)
* Kumuniezh kumunioù Koad Alan hag ar Menez (aet e framm Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh)
* Dinan Kumuniezh (aet e framm Dinan Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Bro Kaon (aet e framm Dinan Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Bro Matignon (aet e framm Dinan Tolpad-kêrioù ha Lambal Douar ha Mor)
* Kumuniezh-kumunioù Plangoed-Plelann-Vihan (aet e framm Dinan Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù ar Renk hag ar Froudveur (aet e framm Dinan Tolpad-kêrioù ha Kumuniezh kumunioù Aod an Emrodez)
* Kumuniezh kumunioù Bro ar Gwesklin (aet e framm Lambal Douar ha Mor ha Dinan Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Argenon-Koad Lanveur (aet e framm Lambal Douar ha Mor)
* Kumuniezh kumunioù Aod Pentevr (aet e framm Lambal Douar ha Mor)
* Lambal Kumuniezh (aet e framm Lambal Douar ha Mor)
* Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour (aet e framm Lambal Douar ha Mor ha Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù)
* Sant-Brieg Tolpad-kêrioù (aet e framm Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Kreiz Aodoù-an-Arvor Galloud 4 (aet e framm Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù)
* Kintin Kumuniezh (aet e framm Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Su Goueloù (aet e framm Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Kallag-Argoad (aet e framm Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù)
* Gwengamp Kumuniezh (aet e framm Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù)
* Pontrev Kumuniezh (aet e framm Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Bro Bear (aet e framm Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Bro Benac'h (aet e framm Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Pempoull Goueloù (aet e framm Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Bro Boulvriag (aet e framm Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù)
* Kumuniezh kumunioù Treger-Uhel (aet e framm Lannuon-Treger Kumuniezh)
* Kumuniezh kumunioù Gourenez Lezardrev (aet e framm Lannuon-Treger Kumuniezh)
* Kumuniezh kumunioù Lannolon-Plouha (aet e framm Leñv Arvor Kumuniezh)
* Al Leñv Kumuniezh (aet e framm Leñv Arvor Kumuniezh)

## Pennadoù kar

* Aodoù-an-Arvor
* Roll kumunioù Aodoù-an-Arvor
* Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed • Etrekumuniezhioù Il-ha-Gwilen • Etrekumuniezhioù Liger-Atlantel • Etrekumuniezhioù ar Mor-Bihan
Tybïe

**Tybïe** zo ur santez kembreat eus ar . Hervez ar vojenn e oa merc'h d'ar roue Brychan, roue Brycheiniog, a oa niverus-bras e vugale. Ganti e vije bet savet iliz Llandybïe, e Sir Gaerfyrddin.

Hervez ar vojenn e oa lez Brychan un deiz e Dyffryn Tywi. Mont a reas e verc'h Tybïe hag he c'hoar Lluan (pe 'Lleian') ha krennardezed all da Gelli-forynion, etre ar Mynydd Du hag ar Mynydd Mawr, da vevañ en ur gell. Ganto e voe kroget da skignañ ar gristeniezh er c'hornad-se eus Kembre. Ur gell all he devoa e Cae'r Groes.
Gŵyl Mabsant

**Gŵyl Mabsant** (pe *Gwylmabsant, Gŵyl Fabsant*) eo an anv a veze roet e Kembre da fest sant iliz ar barrez ha d'ar c'hoarioù a veze da-heul. Evel-just, pa deuas ar vro da vout protestant e voe klasket paouez gant ar boaz-se, ur boaz pagan hervez Hugh Evans, oberour Cwm Eithin.

## Levrlennadur
**Cwm Eithin*, Hugh Evans, Gwasg y Brython, Lerpwl, 1931. Lakaet e saozneg gant E. Morgan Humphreys e 1948 hag anvet *Gorse Glen*.
Lulu

**Lulu** zo anv meur a dra.

## Anv-tud
*Lulu (kanerez), kanerez skosat, bet brudet gant al laz Lulu and the Luvers e-kreiz ar bloavezhioù 1960,
**Lulu*, lesanv *Luisa Gernstein*, kanerez gant al laz saoz Lulu and the Lampshades er bloavezhioù 2010,
**Lu Lu*, anv-micher Li Xiaolu, aktourez sinaat,
*Lulu Gauguin, senarioourez danat, merc'h-vihan da Paul Gauguin ha merc'h da Jean-René Gauguin,
*Lulu Gainsbourg, pianoour, mab Serge Gainsbourg.

## Tudennoù a faltazi
* *Lulu la Nantaise*, un dudenn e-barzh film *[[Les Tontons flingueurs]]*,
**[[Lulu femme nue]]*, ur vandenn-dreset gant Etienne Davodeau. Tennet eo bet ur film diganti,
**Lulu*, un dudenn e Final Fantasy X,
**Lulu*, un dudenn e League of Legends.

## Titloù
* Lulu, c'hoarigan gant Alban Berg,
* Lulu, titl albom boutin Lou Reed ha Metallica embannet e 2011.

## Anv-lec'h
* *Lulu*, stêr.
* *Lulu island*, enezenn.

## Pennad kar
*Lili
*Lolo
*Lala
*Lu (disheñvelout)
Menez Sinai

**Menez Sinai** (طور سيناء en arabeg, treuzlizherennet *Ṭūr Sīnāʼ*) a zo ur menez e ledenez Sinai, en Egipt, anvet ivez جبل موسى, treuzlizherennet *Jabal Mūsa*, *Gabal Mūsa* en arabeg Egipt, da lavaret eo "Menez Moizez", a greder alies eo al lec'h meneget en Torah, er Bibl hag er C'horan m'en dije resevet Moizez an Dek Gourc'hemenn. Tapout a ra 2 285 m uhelder, hag eil uhelañ menez Sinai eo.

## Skeudennoù

Sinai-Mosesberg-101-2009-gje.jpg
Sinai-Mosesberg-130-Morgendaemmerung-2009-gje.jpg
Sinai-Mosesberg-148-angestrahlte Berge-2009-gje.jpg
Sinai-Mosesberg-158-verstopfter Treppenweg-2009-gje.jpg
Sinai-Mosesberg-174-heilige Messe-2009-gje.jpg
Sinai-Mosesberg-186-Kirche-2009-gje.jpg
Sinai-Mosesberg-224-Huette-Beduinen-2009-gje.jpg
Sinai-Mosesberg-242-Abstieg-2009-gje.jpg
Eva Green

**Eva** Gaëlle **Green**, bet ganet d'ar 6 a viz Gouhere 1980 e Pariz, a zo un aktourez c'hall hag a labour koulz er c'hoariva, pe er sinema pe er skinwel.

Merc'h eo d'an aktourez c'hall Marlène Jobert (1940-) ha d'ar svedat Walter Green.

Alies eo bet o c'hoari noazh en he filmoù, eviti da vezañ lent, hervezi.

## He fezhioù-c'hoari
 War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.

## Filmlennadur

### Film

### Skinwel

### C'hoarioù video

## Liammoù diavaez
*'''Eva Green''' war Internet Movie Database.
*'''Eva Green''' war Les GENS du CINEMA.
## Notennoù ha daveennoù
Jón Arason

**Jón Arason** (1484 – 7 a viz Du 1550) a oa un eskob katolik hag ur barzh eus Island. Lazhet e voe peogwir e klaskas enebiñ ouzh ar Disivoud protestant en e vro.

Dont a reas da vezañ beleg e 1504 hag eskob Hólar (unan eus eskoptioù Island) e 1522. Ne ouzer ket kalz traoù diwar-benn e vuhez diagent, met gouzout a reer e voe kaset da Norvegia evel misioner.

Ouzhpenn bezañ beleg e oa ur barzh, ha gantañ e voe degaset ar moullañ da Island ha savet an ti-moullañ kentañ e Hólar. 

E 1537 e voe lakaet al luteregezh (kelennadurezh Martin Luther) da vezañ relijion ofisiel rouantelezh Danmark, gant ar roue Christian III. Stag e oa Island ouzh Danmark en amzer-hont ha klasket e voe lakaat kemend-all da c'hoarvezout eno ivez. Jón ne lakaas ket ar gelennadurezh nevez da dalvezout en e eskopti ha sevel a reas e vouezh a-enep. En eskopti all Island, eskopti Skálholt, e voe lakaet al luteregezh da dalvezout dre nerzh, e 1541, gant un arme deuet eus Island. Ur gwir vrezel a renas eskob Hólar e-pad meur a vloaz, ha katolik e chomas e eskopti betek 1550. E diskar-amzer ar bloavezh-se e voe prizoniet Jón Arason gant soudarded ar roue ha dibennet e voe ganto.

Eskob katolik diwezhañ Island e voe, betek savidigezh eskopti katolik Reykjavík, e 1923.
Sylvelin Vatle

**Sylvelin Vatle** (ganet e 1957 en Osterøy) zo ur romantourez norgeek ha skrivagnerez evit ar vugale. 

E 1991 he doa bet an Tarjei Vesaas' debutantpris gant he romant *Alle kjenner vel presten?*.

## Oberennoù
**Topphemmelig dagbok for Lars*, 1988. Romant bugale.
**Alle kjenner vel presten?*, 1991 Romant 
**Videre Bent Skute – ei forteljing* (1993)
**Den åttande dagen* (1996) 
**Ville liljer* (2000).
**Mørket bak Gemini* (2002).
**Tim Brentloffs eventyr*, 2003.
**Fenrisulvens forbannelse* (2006) 
* *Skatten i dragegrotta* (2008).

## Notennoù
Enezeg Chiloé

**Enezeg Chiloé** zo un enezeg e su Chile, entre al ledredoù 41º ha 43º, stag ouzh kumun Chiloé, e Proviñs Chiloé, e Rannvro Los Lagos, evit ar pep muiañ.

## Inizi
Un enezenn vras eo Enez Chiloé, hag ur bern inizi bihan en-dro dezhi. 
An enezeg a zo 9181&nbsp;km² anezhi, ha 168&nbsp;185 a dud er bloaz 2017.

N'eo ket stag an holl inizi ouzh proviñs Chiloé, rak an inizi Desertores zo e proviñs Palena, hag enez Doña Sebastiana, zo e Proviñs Llanquihue), en rannvro Los Lagos.

Dek kumun zo en enezeg: Ancud, Castro, Chonchi, Curaco de Vélez, Dalcahue, Puqueldón, Queilén, Quellón, Quemchi ha Quinchao.

## An anv
Dont a ra an anv Chiloé eus ar ger *Chilhué*, furm spagnolek an anv *chillwe*, ur ger mapudungunek hag a dalv kement ha 'lec'h ar skreved' (Chroicocephalus maculipennis), evnedgwenn, du o fenn, stank en aodoù an enezeg.

## Istor
Kentañ alouberien spagnol a daolas troad en inizi en 1567 a anvas anezho «Nueva Galicia» dre ma kavent heñvelik an aodoù ouzh re Galiza, hag a oa bro c'henidik gouarnour Chile, Rodrigo de Quiroga.

## Pennad kar
*Inizi Chile

### Notennoù
Hedy Lamarr

*Hedwig Eva Maria Kiesler*, anavezetoc'h evel Hedy Lamarr (ganet e Vienna d'an 9 a viz Du 1914 - marv en Altamonte Springs d'an 19 a viz Genver 2000), a oa un aktourez hag un ijinourez aostrian (1914–1953) ha stadunanat (1953–2000).
## Gwelout ivez
*Internet
Bugelez

**Bugelez** zo ur gêriadenn stag ouzh kumun Perwenan (Aodoù-an-Arvor), en Bro-Dreger. Lec'hiet eo war ur beg, etre oufoù Pelineg ha Gouervael. Nepell diouzh he forzh bihan ez eus ur vilin-vor bet savet e dibenn ar 15 kantved. Abaoe 2002 e vez dalc'het eno ur festival sonerezh bep eil bloaz. E-tal Bugelez emañ Inizi Bugelez.

## Lennegezh
N'eo gwall aes merdeiñ a-hed aod Bugelez, gant an niver bras a enezennoùigoù hag a reier a gaver eno. Se zo kaoz, sur a-walc'h, en devoa lec'hiet Anatol ar Braz e zanevell *Bizoù ar c'habiten* (e-barzh an dastumad *[[Mojenn an Ankou]]*) en Bugelez : "Bremañ zo un hanter-kant vloaz bennak, ul lestr estrañjour a'n em gollas war-dro Bugelez, en Perwenan".
Corwen

**Corwen** zo ur gêr hag ur gumuniezh eus biz Kembre, e kontelezh Sir Ddinbych. 2 325 a annezidi a oa e 2011.
Emañ war lez ar stêr Dyfrdwy, e-harz ar menezioù Berwyn. Emañ er c'hornôg da Llangollen hag er c'hreisteiz da Rhuthun, hanter-hent etre Y Bala ha Llangollen

Liammet eo istor Corwen ouzh Owain Glyndŵr, ar priñs genidik eus ar c'hornad a savas ouzh ar Saozon er  hag a embannas e oa "priñs Kembre".

## Notennoù