Ar Gerveur

**Ar Gerveur** (henvrezhoneg: *Gwedel*; *Belle-Île-en-Mer* e galleg) zo un enezenn hag ur c'hanton kozh e departamant ar Mor-Bihan. Enezenn vrasañ Breizh eo, 90 km² dezhi.

## Anv
### Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie ː *Vindili*,  ; *Guedel*, 1026 ; *Insula que vocatur Guedel et alio nomine Bella Insula*, 1078 ; *Guedel*,  ; *Guezel*, 1146 ; *Guadel*,  ; *Calonesus*, .
### Gerdarzh
* *Vindili* ː evit Marteville ha Varin, ar ger, "*[[latin]] dre e stumm, ha brezhonek dre e ziazez, Vindilis, pe gwelloc'h c'hoazh Vendinis, a dalv kement ha Belle-Île"*
* *Guedel*
* *Calonesus* ː evit an ao. Bulet, *Calonesus* zo *cal*, "maen" hag *ones*," enezenn", alese *calones*, "enezenn ar reier". Evit an ao. de la Sauvagère, ar ger latin *calonesus* n'eo ken nemet ur stumm gresianek diwar *kalos*, *pulcher* e latin, ha *nesos*, *insula*, savet da vare ar roue gall Frañsez Iañ.

## Kumunioù
Peder c'humun an enez a glot gant kumunioù kanton ar Gerveur : Bangor, Lokmaria-ar-Gerveur, Porzh-Lae ha Saozon.

## Istor
War-dro 1687e voe lakaet markiz Vauban e-karg da sevel ar wikadell. Echuet e voe war-dro ar bloaz 1692.

Diskennidi Nicolas Fouquet (1615-1680), markiz ar Gerveur, o deus dalc'het an enezenn betek 1719. E domani ar roue e voe lakaet goude-se.

Dre feur-emglev an 18 Genver 1759 e voe lakaet Proviñs Breizh e-karg an enezenn evit kont ar Roue dre c'houestl.

D'ar 7 Mezheven 1761, goude ur seziz hir, e voe aloubet an enezenn gant Bro-Saoz ; arsailhet e voe gant an amiral Keppel hag ar jeneral Hodgson. Difennet e voe gant kadarnded ar marc'heg De Sainte-Croix, a godianas gant enor.

Goude peoc'h 1763 e tistroas ar Gerveur da Vro-C'hall.

###### 
;"Galeoù ar vugale"

E 1902, Ministrerezh gall ar Justice a stalias e Porzh-Lae un drevadenn-garc'har evit fellerien yaouank, a voe lesanvet "galeoù ar vugale". Ur skol vartolodaj a oa eno : ul lestr-skol teirgwern a oa war ar sec'h e-kreiz porzh ar prizon, hogen ar vugale ned aent ket war vor. Dizale e voe astennet ar vac'h dre brenañ domani Bruté hag e dreiñ d'ur skol labour-douar ha mekanikerezh, evit degemer ha stummañ muioc'h a vugale.
E 1934 en em zispac'has ar vugale ouzh doareoù o bac'hadur : gwallgaset e vezent, kannet, gwallet a-wechoù. Hemolc'het e voent ; hogozik an holl a voe tapet gant an diwallerien, ha gant annezidi an enez en eskemm ouzh ur sammad arc'hant evit pep bugel.

Er bed a-bezh e voe brudet "galeoù ar vugale" ar Gerveur, met dalc'het e voe da vont en-dro betek 1977.

Enoret e voe ar vugale-se gant Jacques Prévert en e varzhoneg *La chasse à l'enfant* (en dastumad *Paroles*, 1946) ha gant Marcel Carné en e film *La fleur de l'âge* (1947).

;Eil Brezel-bed*' 
* Nijerezioù [[B-17]] eus [[aerlu]] [[SUA]] (*United States Army Air Forces*) a gouezhas er Gerveur pe en donvor d'an enez : d'an [[23 a viz Du]] [[1942]], unan kodet BN-U, lazhet e voe an dek nijour a oa en he bourzh ; d'ar [[1añ a viz Mae]] [[1943]], daou garr-nij er mor nepell eus ar Gerveur, lazhet e voe seitek nijour, an tri nijour all a voe tapet gant an [[Alamagn|Alamaned]] ; d'an [[28 Mezheven|28 a viz Even]] 1943, unan er mor nepell eus ar Gerveur ; lazhet e voe pemp nijour, ar pemp nijour all a voe tapet gant an Alamaned ; d'ar [[4 a viz Gouere]] 1943, unan e donvor d'an enez, lazhet e voe an dek nijour.
* E [[Sankenn an Oriant]] edo an enezenn.
* Dieubet e voe ar Gerveur d'an [[10 a viz Mae]] [[1945]] goude emzaskoridigezh an Alamaned ; prizoniet e voe 24 ofisour ha 1 003 is-ofisour ha milour ordin.

==Sevenadur==
===Sinema===
Adalek miz Kerzu 1946 betek miz Genver 1947 e troas ar filmaozour [[Bro-C'hall|gall]] [[Jean Epstein]] ([[1897]]-[[1953]]) e film *Le Tempestaire* eno : e-touez annezidi an enezenn e tutaas-eñ e dudennoù. 
==Tud==
=== Tud bet ganet eno===
* [[Marc Dantzer]], [[aktour]], e [[1903]]
===Tud liammet ouzh ar gumun===
====Istor====
* Laeset e voe gant [[Albèrto Gondi]], aotrou [[Noisy-le-Roi]], [[Perron]] ha [[Machikoul]], [[kont]] ha diwezhatoc'h [[markiz]] ar Gerveur hag an [[Inizi Ieras]], [[dug]] [[kenseurt]] [[Raez]], d'e niz-bihan [[Jean-François Paul de Gondi|Jean-François Paul de Gondi, Kardinal Raez]] hag a gavas repu eno a-raok gwerzhañ anezhi da Nicolas Fouquet.
====Komedianed====
* [[Sarah Bernhardt]] a brenas ur [[Kreñvlec'h|c'hreñvig]] hag a lakaas sevel div [[villa]] eno.
* [[Arletty]] a oa perc'hennez war un ti e [[Donnant]].
* [[Vanessa Paradis]] ha [[Johnny Depp]] zo bet o vakañsiñ eno e miz Eost [[2010]].

====Skrivagnerien====
[[Marc Antoine Girard de Saint-Amant]], [[Jacques Prévert]], [[André Gide]] ; [[Gustave Flaubert]] en deus skrivet ul levr anvet *Belle-Île*.

== Ardamezeg ar familhoù ==


==Gevelliñ==
 [[Gwadeloup]] : [[Mari-Galant|Enez Mari-Galant]] ([[2007]])

== Levrlennadur ==
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

== Pennadoù kar ==
* [[Belle-Île]] (pennad disheñvelout)

== Liammoù diavaez ==

* [[Kanton ar Gerveur]]
* [https://web.archive.org/web/20061126064735/http://www.justice.gouv.fr/minister/histopjj3.htm *1920-1937 : la dérive des bagnes pour enfants'']

## Notennoù ha daveoù