open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maria Leopoldine Aostria (dishenvelout)

**Maria Leopoldine Aostria** zo anv meur a briñsez aostrian:

* Maria Leopoldine Aostria (1797-1826) ur briñsez aostrian
* Maria Leopoldine Aostria-Tirol (1632-1649), impalaerez santel, marvet da 18 vloaz,
* Maria Leopoldine Aostria-Este (1776-1848)
* *Maria Leopoldine Aostria* (1797-1826), pe Maria Leopoldine Aostria, rouanez Portugal, impalaerez Brazil.

## Pennad kar
*Maria Aostria
Maria Leopoldine Aostria-Tirol

**Maria Leopoldine Aostria-Tirol** (6 a viz Ebrel 1632, Innsbruck – 7 a viz Eost 1649) a oa merc'h da Leopold V Aostria-Tirol, arc'hdug Aostria, ha da Claudia de' Medici 

Dimeziñ a reas da Ferdinand III an Impalaeriezh Santel (1608–1657), 24 bloaz koshoc'h egeti, d'an 2 a viz Gouere 1648.

Mervel a reas diwar wilioud d'ar 7 a viz Eost 1649, da 17 vloaz.
Maria Leopoldine Aostria-Este

**Maria Leopoldine Aostria-Este**, ganet e Milano d'an 10 a viz Kerzu 1776 ha marvet e Wasserburg am Inn d'an 23 a viz Mezheven 1848, a oa ur briñsez aostrian.

Merc'h e oa d'an arc'hdug Ferdinand Aostria, gouarnour Dugelezh Milano ha d'an dugez Maria Beatrice d'Este, merc'h-vihan d'an impalaerez santel Maria Theresia, ha nizez d'ar rouanez c'hall Marie-Antoinette Bro-C'hall.

### Dimeziñ
En miz Eost 1795 e voe dimezet, en desped dezhi, d'ar Priñs-Dilenner intañv Karl Theodor Bavaria, Dilenner Bavaria, a oa 52 vloaz koshoc'h egeti. Tremen 70 e oa d'ar priñs, ha krediñ a rae dezhañ e c'hallje kaout bugale, goude ma n'en doa ket bet eus e eured kentañ, peogwir en doa besterd a-hend-all. 

Dre heug ha dre zroug, hag evit kas an dorzh d'ar gêr, e nac'has ar briñsez kousket gwech ebet gant he fried, hag e tispac'has el lez ken e sponte an holl dirazi, hag he fried kozh dreist ar re all. Un toullad serc'heged he devoe, evel ar c'hont Maximilian Montgelas, ha dreist-holl Maximilian Zweibrücken, kenderv a bell, priñs pennhêr, hag enebour da Garl Theodor.

### Intañvez

Intañvez e oa Maria Leopoldine 4 bloaz goude an eured, ha hi 23 bloaz. En em dennañ a eure neuze e kastell Berg, goude bezañ graet war-dro hec'h aferioù hêrezh, war lez lenn Starnberg, ha c'hoari las a ouie ober. Dougerez e voe, ha harluet un toullad mizioù da Ljubljana, kêr-benn Slovenia. Merañ mat a rae he madoù, ha pinvidikaat a reas, hag en em dennañ neuze war he douaroù e Stepperg. 

## Eured all
Addimeziñ a reas d'ar 14 a viz Du 1804 d'ar c'hont Louis Joseph d'Arco-Zinneberg (1773-1854) ha 3 bugel o doe .

## He bugale

* Aloys Nicolaus Ambros (1808–1891), kont Arco-Stepperg; dimeziñ a reas div wech:
**e 1830 d'ar gontez ha markizez Irene Pallavicini (1811-1877), merc'h d'ar markiz Eduard Pallavicini
**e 1877, dre zimeziñ morganatek, da Pauline Oswald (1851-1902) , hag ur verc'h o doe; 
* Maximilian Joseph Bernhard (1811–1885), kont Arco-Zinneberg 
**dimezet e 1833 d'ar gontez Leopoldine von Waldburg zu Zeil und Trauchburg (1811-1886) , ha bugale o doe (konted Arco-Zinneberg).

* Caroline (1814–1815), kontez von Arco, marvet da ur bloaz. 

## He marv
Mervel a eure en ur gwallzarvoud war an hent etre München ha Vienna.

## Levrlennadur
* Friedrich Weissensteiner: *Habsburgerinnen auf fremden Thronen.* Ueberreuter, Wien 2000, ISBN 3-8000-3761-0.
* Sylvia Krauss-Meyl: *Das „Enfant terrible“ des Königshauses. Maria Leopoldine, Bayerns letzte Kurfürstin (1776–1848).* 2. Auflage. Pustet, Regensburg 2002, ISBN 3-7917-1558-5.
* Wolfgang Kunz: *Maria Leopoldine (1776–1848) – Kurfürstin von Pfalz-Bayern und Geschäftsfrau.* In: *Mannheimer Geschichtsblätter.* Neue Folge Bd. 3, 1995, ISSN 0948-2784, S. 255–274.

## Pennad kar
*Maria Aostria
Maria Beatrice d’Este

**Maria Beatrice d’Este** zo anv div briñsez anavezet:

* Maria Beatrice d’Este (1658-1718), merc'h da Alfonso IV Modena, dimezet da James II, roue Bro-Saoz;
* Maria Beatrice d’Este (1750-1829), merc'h da Ercole III, dimezet d'an arc'hdug Ferdinand von Österreich.
Karl Theodor

**Karl Theodor** zo un anv-bihan alamanek, savet diwar gevrennañ an daou anv Karl ha Theodor:

## XVIIIvet kantved
*Karl Theodor Bavaria (1724-1799), Priñs-Dilenner Pfalz ( evel Karl IV) ha Bavaria (evel Karl II), an hini kentañ 
*Karl Theodor von Dalberg (1744–1817), Priñs-Eskob Mainz

## XIXvet kantved
*Karl von Bayern (1795-1875) 
*Karl Theodor Gier (1796-1856)

*Karl Theodor von Buseck (1803-1860)
*Karl Theodor Albert Liebner (1806-1871)
*Carl Theodor von Piloty (1826-1886)
*Karl Theodor Liebe (1828-1894)
*Carl Theodor in Bayern (1839-1909)
*Karl Theodor von Heigel (1842-1915)
*Karl Theodor Wilisch (1847-1935)

## XXvet kantved
*Karl Theodor Gaedertz (1855-1912)
*Karl Theodor Bleek (1898-1969)
*Karl Theodor zu Guttenberg (1921–1972) 

*Karl Theodor Bayrhoffer 
*Karl-Theodor Molinari 
*Karl Theodor Guttenberg 
*Karl Theodor Jacob
Karl Theodor Bavaria

**Karl Theodor Bavaria**, pe **Karl Theodor von Bayern** (1724-1799), a oa Priñs-Dilenner Pfalz (evel Karl IV) ha Bavaria (evel Karl II).

En 1741 e timezas da Elisabeth Auguste von der Pfalz-Sulzbach (1721-1794), merc'h-vihan ha pennhêrez an dilenner Karl III Philipp. Mervel a reas o mab ha bugel nemetañ en 1761. Bevañ a reas an daou bried pep hini en e du, ha besterd en doe an dilenner.

70 vloaz e oa pa varvas e wreg, met fellout a reas dezhañ addimeziñ rak krediñ a rae dezhañ e c'hallje kaout bugale, goude ma n'en doa ket bet eus e eured kentañ, peogwir en doa besterd a-hend-all.

Addimeziñ eta a reas en 1795, en desped da enebiezh ar wreg hag ar vamm-gaer, da Maria Leopoldine von Österreich-Este (1776–1848), a oa 52 vloaz yaouankoc'h egetañ. Nac'h a reas Maria kousket gant he fried, met ober a reas gant meur a hini all.

Mervel a reas da 75 bloaz.

## Dimezioù
Div wech e timezas:
*E 1742, e Mannheim, da Elisabeth Auguste von der Pfalz-Sulzbach (1721-1794), merc'h da Joseph Karl Emanuel von Pfalz-Sulzbach ha d'e bried Elisabeth Auguste Sofie von der Pfalz; ur mab o doe hag a varvas prim: 
** Franz Ludwig Joseph von Pfalz-Sulzbach (* 28./† 29 a viz Mezheven 1761 
*E 1795, en Innsbruck, da Maria Leopoldine von Österreich-Este (1776–1848), merc'h da Ferdinand von Österreich-Este ha d'e bried Maria Beatrice d'Este, a oa 52 vloaz yaouankoc'h. Bugel ebet n'o doe: gwech ebet ne fellas d'ar wreg kousket gant he gwaz.

### Besterd

En darempred en doe gant an aktourez c'hall Françoise Després-Verneuil († 1765), kontez Parkstein: 
* Caroline Franziska Dorothea von Parkstein (* 1762; † 1816 Ickelheim): dimeziñ a reas d'ar Priñs Friedrich Wilhelm zu Isenburg-Büdingen-Birstein (* 13 a viz Kerzu 1730 Birstein; † 12 a viz Here 1804 en Mannheim)
* ur mab (1764–1765)

Eus e zarempred gant Maria Josefa Seyfert, Kontez von Heydeck (1748-1771) e voe bugale all:
# Caroline Josepha Philippina von Bretzenheim (27 a viz Genver 1768 - 27 a viz Ebrel 1786); dimeziñ a reas d'ar c'hont Maximilian Josef von Holnstein (20 a viz Mae 1760 - 1838) en 1784 
# Karl August Friedrich Joseph, Kont Heydeck ha Reichsfürst Bretzenheim (24 a viz Kerzu 1769 - 27 a viz C'hwevrer 1823), Mestr Urzh Malta e Bavaria, a zimezas e miz Ebrel 1788, en Oettingen, da Maria Walburga von Oettingen-Spielberg (29 a viz Eost 1766 - 8 a viz Mae 1833), 
# Eleonore Caroline Josephine von Bretzenheim (9 a viz Kerzu 1771 - 23 a viz Kerzu 1832); a zimezas e miz Du 1787 d'ar C'hont Wilhelm Karl zu Leiningen(5 a viz Gouhere 1737 - 26 a viz Genver 1809); dizimeziñ a rejont e 1801;
# Friederike Caroline Josephine von Bretzenheim (9 a viz Kerzu 1771 - 2 a viz Meurzh 1816), gevellez da Eleonore; abadez Lindau; a zimezas e 1796 d'ar c'hont Maximilian von Westerholt-Gysenberg (1772 - 19 a viz 1854) ;

Eus e zarempred gant Maria Christine Edle von Hauer (* 1734; † 1796):
* Stephan Christian Freiherr von Stengel (* 6 a viz Here 1750; † 3 a viz Here 1822); dimezet e 1784 da Marianne von Blesen († 1802).

## Notennoù
Ha Noi

**Ha Noi** pe **Hanoi** (e vietnameg: *Hà Nội*) eo kêr-benn Viêt Nam. Emañ e norzh ar vro a-hed ar Stêr Ruz (*Sông Hồng*). E 2004 e oa en tu-hont da dri milion a dud o chom enni. N’eo ket brasañ kêr Viêt Nam avat, pa’z eo Saigon (*Thành phố Hồ Chí Minh* ent-ofisiel), er su, an hini bobletañ, hag ar gêr-benn armerzhel.
## Liammoù diavaez

*   : Lec'hienn ofisiel gouarnamant Ha Noi
*  Blog Ha Noi
Rubercy

**Rubercy** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed: lazhet e voe tri den nann-soudard gant tennoù kanol e Rubercy e miz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*. 
* Annez an Aotrouion Wac er Grennamzer (furchadegoù).

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Écrammeville

**Écrammeville** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Formigny-la-Bataille.

## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

* Poull-kannañ.
* Iliz katolik *Intron Varia*, -- kantved
.

## Armerzh
## Douaroniezh

* Geunioù.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Azia ar Mervent

**Azia ar Mervent**, pe a-wechoù **Azia ar C'hornaoueg**, pe **Kornôgazia**, a zo un termen a vez graet mui-ouzh-mui gantañ e-lec'h Reter-Nesañ pe Reter-Kreiz a vez gwelet evel bezañ ur sell eus savboent Europa hepken. Lakaet e vez e-barzh ar riezoù eus al Ledenez Arab (Arabia Saoudat, Yemen, Oman, EAU, Qatar, Bahrayn, Koweit), reoù Kaokaz ar su (Jorjia, Armenia, Azerbaidjan), Iran, hag ar pezh a zo etre an daou: Anatolia gant Turkia, hag ar pezh a vez anvet alies “ar Greskenn Strujus” (Siria, Liban, Israel, Palestina, Jordania, Iraq). Kiprenez, a zo un enezenn e reter ar Mor Kreizdouar. Un darnig eus Egipt (Sinai) a zo ivez da vezañ lakaet en isrannved-mañ evit a sell an douaroniezh.

## Gwelet ivez
*Reter-Nesañ
*Reter-Kreiz
*Azia ar C'hreiz
*Azia ar Gevred
*Azia an Norzh
*Azia ar Reter
*Azia ar Su
Azia ar C'hreiz

**Azia ar C'hreiz** a zo un isrannved lec'hiet en Azia. En un doare strizh, ha hervez implij ar Broadoù Unanet eo ar riezoù a zo etre Mor Kaspia er c'hornaoueg, Republik Pobl Sina er reter, Rusia en norzh, hag Afghanistan er su, da lavaret eo: Kazakstan, Kyrgyzstan, Ouzbekistan, Tadjikistan, Turkmenistan. En un doare ledanoc'h (evel ma vez termenet gant UNESCO da skouer), e lakaer e-barzh Afghanistan, Kornaoueg Republik Pobl Sina (Turkestan, Tibet ha pelloc'h), Mongolia, lodennoù su Sibiria, ha tammoù eus norzh Iran, Pakistan, India (Jammu ha Kachmir).

## Gwelet ivez

* Azia ar Gevred
* Azia ar Mervent
* Azia an Norzh
* Azia ar Reter
* Azia ar Su
Azia ar Su

**Azia ar Su** a zo un isrannved eus Azia. En un doare strizh e klot gant ar pezh a zo er su d'an Himalaya, da lavaret eo Iskevandir Indez dre vras. Hervez doare rummata ar Broadoù Unanet emañ e-barzh ar riezoù-mañ: Afghanistan, Bangladesh, Bhoutan, India, Maldivez, Nepal, Pakistan, Sri Lanka. 

## Broioù
*Ar broioù lakaet e-barzh hervez doare rummata ABU:
**
**
**
**
**
**
**
**

*Lakaet e-barzh a-wechoù:
** (lakaet dre vras en Azia ar gevred)
** (lakaet dre vras en Azia ar reter da heul Republik Pobl Sina)
** (lakaet ivez en Afrika ar su)

## Gwelet ivez
*Azia ar C'hreiz
*Azia ar Gevred
*Azia ar Mervent
*Azia an Norzh
*Azia ar Reter
Joachim Friedrich

**Joachim Friedrich** zo una anv-bihan alamanek kevrennek, diwar Joachim ha Friedrich, anv meur a zen:

* Joachim Friedrich (Brandenburg) (1546–1608), Priñs-dilenner Brandenburg
* Joachim Friedrich (Brieg) (1550–1602), Dug Ohlau ha Wohlau
* Joachim Friedrich (Schleswig-Holstein-Sonderburg-Plön) (1668–1722), Dug Schleswig-Holstein-Sonderburg-Plön
* Joachim Friedrich von Stutterheim (1715-1783)
* Joachim Friedrich (skrivagner) (* 1953), skrivagner alaman
Masqat

**Masqat** (en arabeg: **مسقط** *Masqaṭ*), pe **Maskat**, eo kêr-benn Sultanelezh Oman ha kêr vrasañ ar vro. War aod pleg-mor Oman emañ. E-tro 1 100 000 a dud a oa o vevañ enni e 2008.

## Notennoù ha daveennoù
Azia ar Reter

**Azia ar Reter** a zo un isrannved eus Azia. Hervez ar Broadoù Unanet emañ ar riezoù-mañ e-barzh: Mongolia, Republik Pobl Sina, Republik Sina (Taiwan), Republik Poblel ha Demokratel Korea (Norzhkorea), Republik Korea (Sukorea) ha Japan. A-wechoù e vez lakaet e-barzh ivez Sibiria ar reter-pellañ.

## Gwelet ivez
*Azia ar C'hreiz
*Azia ar Gevred
*Azia ar Mervent
*Azia an Norzh
*Azia ar Su

## Liammoù diavaez

* Kartenn spis eus Azia ar Reter
Azia an Norzh

**Azia an Norzh** a zo un isrannved eus Azia hag a glot gant lodenn Kevread Rusia a zo en Azia.

## Gwelet ivez
* Azia ar C'hreiz
* Azia ar Gevred
* Azia ar Mervent
* Azia ar Reter
* Azia ar Su
Franz Bopp

**Franz Bopp** (1791, Mainz - 1867, Berlin) a oa ur yezhour alaman a labouras kalz war ar yezhoù indezeuropek.

Gant Franz Bopp ez eo bet savet ha brudet ar yezhoniezh keñveriet, dre e gelennadurezh hag e skridoù.

En  e voe unan eus ar re, gant ar baotred Jacob ha Wilhelm Grimm, pe c'hoazh gant an Danad Rasmus Rask, a studias an heñvelderioù etre al latin, an henc'hresianeg, ar yezhoù germanek, ar yezhoù slavek, ar sañskriteg... hag zisplegas e oa kar an holl anezho. Ganto e voe displeget meizad familh ar yezhoù indezeuropek. Ar yezhoù keltiek a oa lod eus ar familh-se, evel m'en displegas Franz Bopp.

Eus 1821 da 1864 e kelennas, e Berlin, ar sañskriteg hag ar yezhoniezh hollek. 

## Oberennoù pennañ
* *Glossarium sanscritum*, 1828-1830 ; adembannet goude se.
* *Grammatica critica linguae sanscritae*, 1829-1832 ; adembannet goude se. 
* *Über die keltischen Sprachen*, 1839 
* *Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen*, 1833–52 ha 1868–71.
Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien

**Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien** zo ur geriadur, 432 bajenn ennañ, savet gant Lukian Raoul hag embannet gant Al Liamm, e 1992.

Titloù all a lenner e-barzh al levr: *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien vrezhonek* da gentañ ; *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien vrezhonek aet da anaon a-raok miz Meurzh 1992* goude.
Feur-emglev Lunéville

**Feur-emglev Lunéville** a-voe sinet e Lunéville, e Loren, d'an 9 a viz C'hwevrer 1801 (20 pluviôse an IX) entre Joseph Bonaparte, evit Bro-C'hall, hag ar c'hont Johann Ludwig von Cobenzl, evit Aostria.
Suetonius

**Suetonius** zo un anv latin e Roma gozh, ha hini meur a zen:

*Caius Suetonius Tranquilus, istorour
*Gaius Suetonius Paulinus, jeneral
Étréham

**Étréham** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Aure emañ Étréham.
## Istor
### 
### 
* Eil brezel-bed, miz Even 1944: dalc'het e oa ar geriadenn gant an 352 Rannlu Troadegiezh alaman (Jeneral Kraiss). Ne c'hellas ket ar *Big Red One* (1 Rannlu SUAat, bet dilestret en Omaha Beach) tremen d'an 8, setu perak e voe bombezet ar vourc'h er memes devezh gant an *destroyer* USS Baldwin. An darn vrasañ ag an Alamaned a zilezas ar gumun diouzh an abardaevezh. Dieubet e voe Étréham d'an 9, ha tapet e voe tro 600 Alaman gant ar *Big Red One*. Goude an dieubidigezh e voe implijet ar *Mont Cauvin* er gumun gant ar Re Gevredet evit berniañ helosk betek ma voe tapet hag adkempennet porzh Cherbourg. Mervel a reas daou zen nann-soudard abalamour d'ar brezel en Étréham e miz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église d'Étréham Mieusement.jpg|An iliz katolik.
Colombier de l'ancien presbytère.jpg|Ar presbital.
Monument aux morts d'Étréham.jpg|Ar monumant.
Plaque US-Etreham.jpg|Ar blakenn.

* Iliz katolik *Saint Romain*, gant ul lodenn romanek.
* Ar presbital kozh hag e gouldri.
* Monumant ar re varv.
* Plakenn an Dieubidigezh.
* Ar c'hastell, gant ur stal-roñseed.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Julien Crozet

**Julien-Marie Crozet**, ganet d'ar  e Porzh-Loeiz ha marvet d'ar  e Pariz, a oa un ofiser a vor eus Morlu ar Frañs en  kantved. Eil ofiser e oa gant Marc-Joseph Marion du Fresne e 1771-1772, ha war e lerc'h e voe anvet Inizi Crozet gant James Cook.

## E vuhez
### E vugaleaj
E dad, Joseph Crozet, a oa ur marc'hadour a orin eus an Daofinez, deuet da chom da Borzh-Loeiz e 1727. Bloaz goude, d'ar 4 a viz C'hwevrer 1728, e timezas da Marie Relo, genidik eus Porzh-Loeiz. Naontek bugel a vo, unnek mab hag eizh merc'h, ha Julien-Marie e oa an henañ anezho.
### Studi
D'an 3 a viz Gwengolo 1739 e voe fiziet er c'habiten Jean-Baptiste Gaultier de La Renaudais, ha lestrañ a reas evel eilsturier war ar *Maurepas* da vont da-vetek Pondicherry. La Renaudais a oa karget d'e gelenn. Goude distro da Borzh-Loeiz e dibenn Mae 1741 ec'h adlestras e Kerzu 1742, war ar * Philibert*, evel eilsturier, da vont da Sina, ha ne zistroas nemet e miz Kerzu 1744.

### Ofiser
D'an 2 a viz Ebrel 1745 ez eas da Indez war al lestr *Maurepas* da zifenn marc'hadourien Senegal, re Saint-Louis hag enez Gorée dreist-holl diouzh ar Saozon, dindan ar c'habiten Pierre-André de Sanguinet. 

### Troiad Marion-Dufresne-Crozet
Marion-Dufresne a oa bet karget da gas en-dro betek Tahiti Aoutourou a oa bet degaset gant Bougainville da Vro-C'hall e 1769. Lakaat a reas Crozet da eiler war ar *Mascarin* (1771). Mervel a reas Aoutourou e bae Fort-Dauphin e Madagaskar. Marion-Dufresne a zivizas neuze ober tro ar bed da zizoleiñ inizi nevez ha dreist-holl douar-bras Aostralia. Dizeoriañ a eure an daou lestr eus Kab ar Spi Mat‎ d'an 28 a viz Kerzu 1771. D'an 13 a viz Genver 1772 e voe dizoloet douaroù nevez gante, hag anvet e voent *Terre de l'Espérance* gant Marion-Dufrense. Bremañ int anvet Inizi ar Priñs Edouarzh hag unan anezho zo anvet Enez Marion.
[thumb|center|[Enez Marion]]

D'ar 24 a viz Genver e tizoloas inizi hag a voe badezet gant Marion-Dufresne hag anvet *Îles Froides*, a zo Inizi Crozet bremañ, ha Julien Crozet a ziskennas war an enez vrasañ anvet île de la Possession gant Marion.

## Oberennoù
* *Terres Australes, Extrait de la campagne de la flutte du roy le *Mascarin*, à commencer de son départ du Cap de Bonne Espérance jusqu'à son arrivée aux Manilles* aux Terres australes, 1771-1773*, 1773
* *Voyage à la Mer du Sud*, 1783

== Liammoù diavaez ==
*  [http://www.port-louis.org/crozet.html Buhezskrid J. Crozet war *port-louis.org'']
Koadeier gleb

Ar **c'hoadeier gleb** eo ar c'hoadeier ma ra kalz a c'hlav enno, etre 1 750 ha 2 000 mm bep bloaz.

## Koadeier gleb gant un hin gerreizh

Gwez deliaouek pe avalpinegek a gaver enno, en takadoù ma ren un hin gerreizh, el lec'h ma ra glav alies.

An darn vrasañ eus ar c'hoadegi a gaver en hini meurvorel gleb:
* Gwalarn Amerika an Norzh, eus Kalifornia da c'hevred Alaska;
* Gwalarn Europa: Breizh-Veur, Iwerzhon, Breizh, Norvegia;
* Su Chile;
* Gevred Aostralia (Tasmania/Victoria);
* Aod kornaoueg Enez Su Zeland-Nevez.

## Koadeier gleb trovanel
:*Gwelet ar pennad pennañ: [[Koadeg trovanel gleb]]*

Etre an trovanoù e kaver ar c'hoadeier-mañ e-lec'h ma ren un hin gehederel pe drovanel.

N'eont d'ober nemet un dekvedenn eus hollad an holl goadegi, da lavaret eo 12,3 milion a gilometradoù, met muioc'h a vevliesseurted a vez enno.

## Pennad kar
*Koadeg
* Digoadañ
Cornelia Cinna

**Cornelia Cinna** (Cinnilla) (war-dro 94 kent JK ; 68 pe 69 kent JK) a oa merc'h da Lucius Cornelius Cinna, unan eus pennoù kostezenn Caius Marius. Dimeziñ a reas en 83 kent JK da Julius Caesar. 

Mervel a reas war-dro 25 bloaz, a-raok da Gaesar mont da g-quaestor da Spagn.

Ur verc'h o doe, Julia, a zimezas da Pompeius en 60 kent JK.
Cossutia

**Cossutia** a oa ur Romanez eus ar Iañ kantved kent JK. Eus he ziegezh ne ouzomp netra nemet e oa Gens ar g-Cossutii, eus noblañs marc'heien Roma, a orin eus Korintos. 

Pried kentañ Julius Caesar e oa. Hervez Suetonius e voe prometet da Julius Caesar war-dro -84, pan edo-eñ en toga praetexta. Bugel ebet n'o doe. Bloaz goude e kasas anezhi kuit, da addimeziñ da Cornelia Cinna, merc'h da Cinna. 

Ploutarc'hos avat n'eo ket gwall fraezh e skrid pa lavar e timezas Julius Caesar dezhi (V) : menegiñ a ra Cornelia evel kentañ pried Caesar ha Pompeia e drede, ma n'ouzer ket piv e oa an eil. Cossutia neuze a oa pe eil pried Caesar pe e gentañ danvez-pried.

En XXIañ kantved ez eus bet lavaret bremañ e timezas da Marcus Antonius Creticus, mab Marcus Antonius Orator, hag he dije bet daou vab : Lucius Antonius Pietas ha Marcus Antonius, anavezet evel an triumvir Marcus Antonius. Kement-se avat ne vije nemet faltazi.
Formigny

**Formigny** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Formigny-la-Bataille.

## Istor
### kantved

* Emgann Formigny, d'ar 15 a viz Ebrel 1450.
### kantved
* E 1823 e voe staget kumun **Véret** (70 annezad e 1821) ouzh kumun **Formigny** (487 annezad e 1821) . 
* E 1858 e voe staget lodenn vrasañ kumun **Engranville** (228 annezad e 1856) ouzh kumun **Formigny**, staget e voe ar peurrest ouzh kumun Trévières .

### kantved
* Eil brezel-bed, miz Even 1944: dalc'het e oa ar geriadenn gant an 915 Rejimant Troadegiezh eus an 352 Rannlu Troadegiezh alaman (Jeneral Kraiss) . D'an 8, tro kreisteiz e c'hellas ar Gompagnunezh B eus an 18 Rejimant eus ar *Big Red One* (1 Rannlu SUAat, bet dilestret en Omaha Beach), skoazellet gant kirri hobregonet eus ar *741th Tank Battalion* toullañ al linennoù alaman e Gevred Formigny; e memes mare, en Norzh, an 3 Batailhon eus ar 115 Rejimant Troadegiezh eus an 29 Rannlu Troadegiezh SUAat a zeu a-benn da vont tre er vourc'h.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Sant Varzhin* e bourc'h Formigny,  kantved. 

* Chapel *Sant Loeiz*,  kantved, bet savet war goulenn kont Clermont, unan eus trec'hourion Emgann Formigny.
* Iliz katolik *Sant Pêr* en Engranville,  kantved, dilezet.
* Monumant Emgann Formigny gant Arthur Le Duc.
* Ouzh an ti-kêr, ur blakenn en enor d'ar 1 ha d'an 29 Rannluioù SUAat hag a zieubas Formigny e miz Even 1944.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 
 

## Tud
* Charles Joret (1829 e Formigny - 1914), helenneg ha lizheregour.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Toga praetexta

***Toga praetexta*** a reer e latin eus un doga wenn, gant un erien ruz, a veze douge en Henroma gant tud-a-lezenn ar *sella curulis* — o devoa digant an impalaer ar galloud da rediañ ha da gastizañ — ha gant ar baotred adalek 7 vloaz betek 17 vloaz ; goude-se e wiske ar yaouankizoù toga an oadourien, a oa gwenn penn-da-benn, da geñver lid al *[[Liberalia]]*.
Virginia de' Medici

**Virginia de' Medici** (Firenze, 1568 – Modena, 1615) a oa merc'h da Cosimo Iañ de' Medici, Dug-meur Toskana, ha d'e bried vorganatek Camilla Martelli. Ganet e oa Virginia goude m'en doe dilezet Cosimo e garg a zug-veur evit e vab, Francesco Iañ. 

He zud a zimezas e 1570, ha neuze, da zaou vloaz, e voe divastardet Virginia "per subsequens".

## Dimeziñ ha bugale
E miz C'hwevrer 1586, da 18 vloaz, e voe dimezet da Cesare d'Este, mab da Alfonso d'Este, Dug Modena ha Reggio, ha da Giulia della Rovere. 

Dek bugel o doe Virginia ha Cesare :
# Giulia d'Este (1588-1645);
# Alfonso III d'Este (1591-1644), Dug Modena adal 1628;
# Luigi Iañ d'Este (1594-1664), Markiz Scandiano ha Montecchio;
# Laura d'Este (1594-1630);
# Caterina d'Este (1595-1618);
# Ippolito d'Este (1599-1647);
# Niccolo d'Este (1601-1640);
# Borso d'Este (1605-1657);
# Foresto d'Este (1606-1639/1640);
# Angela Caterina d'Este (marvet e 1651), leanez.

## Modena
Pa voe kollet dugelezh Ferrara gant he fried e 1597 ez eas da chom da gêr Modena gant o lez, e miz Genver 1598.

## He marv
Barradoù follentez he deveze abaoe 1596 ha mervel a reas e 1615, da 47 vloaz. Beziet eo en iliz San Vincenzo e Modena.
Leopoldo II Toskana

**Io sono nato in Toscana. Partito fanciullo, vi tornai adulto per render felice il mio Popolo e per compiere tutti i doveri che incombono a tutti i Principi Italiani.[[Leopoldo II Toskana]], alla Deputazione di Toscana, 5 settembre 1847*

**Leopoldo II Toskana** pe *Leopoldo Giovanni Giuseppe Francesco Ferdinando Carlo d'Asburgo-Lorena* (Firenze, 1824 - 1859 Roma) a oa dug-meur Toskana.
Mab e oa da Ferdinando III Toskana ha da Maria Luisa di Borbone-Napoli (1773−1802), a oa merc'h da Ferdinando Iañ an Div Sikilia. 

Ren a reas war-lerc'h e dad.

## Dimezioù

Div wech e timezas.
*da Maria Anna von Sachsen (1799–1832), ha teir merc'h o doe:
** Carolina Augusta, ganet e Firenze e 1822, marvet dibried e 1841. 
** Augusta Ferdinanda, ganet e Firenze e 1825, marvet e München e 1864; dimezet e voe da Leopold Bavaria ha pevar bugel o doe;
** Maria Massimiliana, ganet e Firenze e 1827 marvet e 1834, da 7 vloaz.

*da Maria Antonia Naplez-Sikilia (1814–1898) (*Maria Antonia Anna di Borbone-Due Sicilie*) ha dek bugel o doe:

** Maria Isabella, ganet e Firenze e 1834 ha marvet e Lucerna e 1901, dimezet d'hec'h eontr Francesco di Borbone-Due Sicilie, kont Trapani.
** Ferdinando IV Toskana, ganet e Firenze e 1835 ha marvet e Salisburgo e 1908, dimezet div wech, 
*** da Anna Maria von Sachsen 
*** da Alice di Borbone-Parma. 
** Maria Teresa, ganet e Firenze e 1836 ha marvet e Livorno e 1838.
** Maria Cristina, ganet e Firenze e 1838 ha marvet e 1849.
** Carlo Salvatore, ganet e Firenze e 1839 ha marvet e Vienna e 1892, *** dimezet da Maria Immacolata Clementina di Borbone-Due Sicilie.
** Maria Anna, ganet e Firenze e 1840 ha marvet e 1841.
** Ranieri, ganet e Firenze e 1842 ha marvet e 1844.
** Maria Luisa, ganet e Firenze e 1845 ha marvet e Hanau e 1917, dimezet da Carlo d'Isenburg-Büdingen.
** Luigi Salvatore, ganet e Firenze e 1847 ha marvet e Kastell Brandýs (e Bohemia) e 1915.
** Giovanni Nepomuceno, ganet e Firenze e 1852 ha marvet marteze e 1890, ne voe ket kavet e gorf.

E vab Ferdinando IV Toskana a renas war e lerc'h. 

## Liammoù diavaez

* Discorsi di Leopoldo II al Parlamento Toscano nel 1848-49

## Notennoù
Cristina di Lorena

Cristina de Lorena, arc'hdugez Toskana]]
**Cristina di Lorena**, *Christine de Lorraine* he anv gallek, a oa ur briñsez eus Loren, bet ganet e Bar-le-Duc e 1565 ha marvet e Firenze e 1637. Arc'hdugezh Toskana e voe goude dimeziñ da Ferdinando Iañ de' Medici.

Charlez III, dug Loren) ha Claude de Valois e oa he zud ; Herri II, roue Bro-C'hall ha Caterina de' Medici e oa he zud-kozh a-berzh mamm.

## Diskennidi
*Cosimo (12 a viz Mae 1590 – 28 a viz C'hwevrer 1621), dimezet gant Maria Magdalena Aostria (1589-1631), c'hoar d'an impalaer Ferdinand II an Impalaeriezh Santel.
*Eleonora (1591-1617).
*Caterina (2 a viz Mae 1593 – 17 a viz Ebrel 1629), dimezet da Ferdinando Gonzaga, dug Mantova.
*Francesco (1594-1614)
*Carlo (1595-1666), kardinal.
Filippino (9 a viz Ebrel 1598 – 3 a viz Ebrel 1602).
*Lorenzo (1599-1648).
*Maria Maddalena (1600-1633), distummet e oa pa oa bet ganet ; en ur gouent e tremenas he buhez.
*Claudia (1604-1648), dimezet da Federico della Rovere, dug Urbino, hag addimezet diwezhatoc'h d'an arc'hdug Leopold V Aostria.

## Poltredoù

Christine of Lorraine Medici1.jpg|Gant Tiberio di Tito, ~1600-1605
Christine of Lorraine Medici4.jpg|(munud)
Francesco Redi - cristina lorena.jpg|Gant Tiberio di Tito, bloaz dianav


## Levrlennadur
* Alexandre Dumas, Claude Schopp, *Les Médicis — Splendeur et décadence d'une dynastie*, Vuibert, Paris, 2012 
* Marcello Vannucci, *Le donne di casa Medici*, Newton Compton Editori, Roma, 1999, adembannet e 2006
Mosles

**Mosles** a zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Aure emañ Mosles.
## Istor
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944 : mervel a reas c'hwec'h den nann-soudard e Mosles abalamour d'ar brezel e mizioù Even, Gouere hag Eost, pevar anezhe a-gaoz d'ar bombezadegoù.
## Monumantoù ha traoù heverk

Mosles_église_1.JPG|Ar groaz.
Mosles_3.JPG|Ar monumant.

* Iliz () ha presbital () katolik *Saint Eustache*. 
* Kroaz ar vered.
* Kastell Argouges, .
* Monumant ar re varv.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Eleonora de' Medici (1591-1617)

**Eleonora de' Medici**, pe **Eleonora di Ferdinando I de' Medici** (1591-1617), a oa merc'h da Ferdinando Iañ de' Medici ha da Cristina di Lorena. Cosimo II de' Medici e oa he breur henañ. 

## Dibried
Kaoz a oa bet d'he dimeziñ d'ar roue Fulup III Spagn, pa intañvas eus e wreg Marc'harid Aostria, e 1611, met n'eas ket ar marc'hata da benn-vat rak ne felle ket d'ar roue addimeziñ ken. 

Mervel a eure Eleonora da 26 vloaz gant ar vrec'h.
Eleonora de' Medici (1567-1611)

**Eleonora de' Medici**, pe ** Eleonora di Francesco I de' Medici** (1567-1611) a oa merc'h da Francesco Iañ de' Medici, dug-meur Toskana, ha da Janed Aostria.

## Dimeziñ
E miz Ebrel 1584 e voe dimezet d'he c'henderv Vincenzo Iañ Gonzaga (un addimeziñ dezhañ goude torret e eured gant Margherita Farnese). Priñsez Mantova e voe neuze, hag e 1587, pan eas he fried da zug, e teuas-hi da vout dugez Mantova war un dro.

## He bugale

C'hwec'h bugel o doe Vincenzo hag Eleonora :
* Francesco (1586-1612), Dug Mantova evel Francesco IV ha dug Monferrato evel Francesco II, adal 1612; dimezet e 1608 da Margherita, merc'h da Carlo Emanuele Iañ, dug Savoia;
* Ferdinando (1587-1626), kardinal adal 1607, dug Mantova ha Monferrato adalek marv e vreur Francesco e 1612;
* Guglielmo Domenico (1589 – 1591);
* Margherita (1591–1632), dimezet e miz Ebrel 1606 da Enrico di Vaudemont, dug Loren (1563 - 1624);
* Vincenzo (1594-1627) kardinal adal 1615, dug Mantova ha Monferrato adal 1626 evel Vincenzo II;
* Eleonora (1598–1655), dimezet e miz C'hwevrer 1622 da Ferdinand II an Impalaeriezh Santel.
Louvières (Calvados)

**Louvières** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Formigny-la-Bataille.

## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Aloubadeg Normandi, 1944: dalc'het e oa ar geriadenn gant an 3 Batailhon eus ar 726 Rejimant eus ar 716 Rannlu Troadegiezh alaman; lazhet e voe c'hwec'h den nann-soudard e Louvières gant ar brezel e mizioù Even hag Eost.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*. 
* Kastell Gruchy, - kantved.

## Armerzh
## Douaroniezh
* War aod Mor Breizh emañ Louvières.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Margherita Gonzaga

**Margherita Gonzaga** zo anv meur a briñsez eus an Tiegezh Gonzaga, eus Mantova.

## XIVvet kantved
***[[Margherita Gonzaga (,-1399)]]**, merc'h da Guido Gonzaga ha pried da Jacopino di Carrara, aotrou Padova.
## XVvet kantved
***[[Margherita Gonzaga (1418-1439)]]**, pried kentañ Leonello d'Este, markiz Ferrara ;
***[[Marc'harid Bavaria‎ (1442-1479)]]** 
***[[Margherita Gonzaga (1496)]]**, merc'h da Isabella d'Este ha Francesco Gonzaga;
## XVIvet kantved
***[[Margherita Gonzaga (1562-1618)]]**, merc'h da Cesare Iañ Gonzaga eus Guastalla, ha pried da Vespasiano Gonzaga;
***[[Margherita Gonzaga (1564-1618)]]**, merc'h da Guglielmo Gonzaga ha pried da Alfonso II d'Este, dug Ferrara ;
***[[Margherita Gonzaga di Lorena]]**, merc'h da Vincenzo Iañ Gonzaga ha pried da Enrico Iañ di Lorena (1563 - 1624);

## XVIIvet kantved
***[[Margherita Malatesta]]**, pried da Francesco I Gonzaga
***[[Margherita Paleologa]]**, pried da Federico II Gonzaga.
***[[Margherita di Savoia (1589-1655)|Margherita di Savoia]]**, pried da Francesco IV Gonzaga.
***[[Margherita Farnese]]**, kentañ pried Vincenzo Iañ Gonzaga.
Francesco Gonzaga

**Francesco Gonzaga** zo anv meur a briñs eus an Tiegezh Gonzaga, eus Mantova.

***[[Francesco Gonzaga (1444-1483)]]**, kardinal, mab da Ludovico III Gonzaga;
***[[Francesco Gonzaga (1538-1566)]]**, kardinal, mab da Ferrante Iañ  Gonzaga;
***[[Francesco Gonzaga (1546-1620)]]**, eskob Mantova;
***[[Francesco Gonzaga (1577-1616)]]**, trede markiz Castiglione delle Stiviere;
***[[Francesco Iañ Gonzaga]]** (1366 – 1407), condottiero;
***[[Francesco II Gonzaga]]** (1466 – 1519), markiz Mantova; dimezet da Isabella d'Este‎; 
***[[Francesco III Gonzaga]]** (1533 – 1550), Dug Mantova ha Markiz Monferrato;
***[[Francesco IV Gonzaga]]** (1586 – 1612), Dug Mantova ha Monferrato.
***[[Francesco Gonzaga (1588-1673)]]**, eskob, mab d'ar c'hont Vincenzo Iañ Gonzaga.

## Pennad kar
*Gianfrancesco Gonzaga
Eugen

Eugen zo un anv-bihan alamanek hag e meur a yezh all.

## Yezhoù all
*Eugène e galleg
*Eugenio e spagnoleg

## Tud
* Eugen von Böhm-Bawerk (1851-1914), armerzhour aostrian,
* Eugen Philippovich von Philippsberg (1858-1917), armerzhour aostrian,
* Eugen Berthold Friedrich Brecht (1898-1956), skrivagner alaman,
* Eugen Fried (1900-1943), kannad ar C'hKomintern er Strollad Komunour Gall ha penn gwir ar strollad-se etre 1930 ha 1939.

## Lennegezh
**Mein Name ist Eugen*, levr bugale gant Klaus Schädelin.
Gertrud

**Gertraud**, pe **Gertrud**, pe **Gertrude**, zo un anv-bihan alamanek.

## Adstummoù
**Gertrudis*, 
*Trude, Trudel, Traudel,
**Trudi, Trudie, Trudy*

## Yezhoù all
**Geltrude*, en italianeg
**Gertrudis*, en spagnoleg

## Gouelioù
* 17 a viz Meurzh (Gertrud von Nivelles)
* 15 a viz Mae (Gertrud von Brabant)
* 15 a viz Du (Gertrud von Helfta)
* 17 a viz Du (Gertrud von Helfta)

## Tud

### Sentezed

### Rouanezed ha Priñsezed
* Gertrud von Comburg († 1130/1), Rouanez alaman 
* Gertrud von Sulzbach(† 1146), Rouanez alaman 
* Gertrud (Bayern und Sachsen)(gest. 1197), Rouanez danat
* Gertrude von Bayern (* 555 560),
* Gertrud von Haldensleben (* 1030)
* Gertrud von Sachsen (1030–1113) 
* Gertrud von Braunschweig (1060–1117)
* Gertrude von Schwaben (1104–1191)
* Gertrud von Schwaben (1120–1151) 
* Gertrud von Northeim-Ballenstedt († 1165)
* Gertrude von Sachsen und von Bayern (1155–1196)
* Gertrude von Andechs-Meran (1185–1213)
* Gertrud von Baden (* 1160; † 1225)
* Gertrud von Mähren und Baden (1226-1288)
* Gertrudis von Ossweil (* 1245) 
* Gertrud von Hackeborn (1232–1291), eil abadez Helfta, c'hoar da Mechthild von Hackeborn
* Gertrude (Habsburg) von Bayern  von Habsburg/Österreich (* 1193 1202; † 1241)
* Gertrudis von Hohenberg († 1281)
* Gertrud II. von Boventhen († 1324), 1317 1324
* Gertrud IV. von Reitenberg († 1423)
* Gertrudis von Bentheim, Kontez
* Gertrudis von Büchel, Abadez Nonnenwerth
* Gertrudis von Saarbrücken

### Tud all

#### Gertrud
*Gertrud Stein, skrivagnerez
*Gertrud von le Fort, skrivagnerez
*Gertrud von Plettenberg‎

#### Gertraud
*Gertraud Jesserer

#### Gertrude
*Gertrude Ederle, neuierez stadunanat, ar vaouez kentañ da dreuziñ Mor Breizh war neuñv;
*Gertrude Elisabeth Mara, c'hoariganerez alaman eus an XVIIIvet kantved
*Gertrude Pritzi
*Gertrude Stein
**Mina Gertrude Lowy*, anv gwirion ar varzhez saoz Mina Loy.

#### Gertrudis
*Gertrudis Gómez de Avellaneda, skrivagnerez kuban

## Pennadoù kar
*Waltraud

## Notennoù
Gertrud von Plettenberg

**Gertrud von Plettenberg** (? – 26 a viz Here 1608 en Arnsberg) a oa serc'h da Ernst von Bayern (1554–1612), arc'heskob Köln.

Ur mab hag ur verc'h o doe.

## Levrlennadur
*  Magdalena Padberg : *Jungfer Gertrud und ihre Familie.* In : *Jahrbuch Hochsauerlandkreis 1990.* Brilon 1989, pp. 120–126.
*  Karl Feaux de Lacroix : *Geschichte Arnsbergs.* Arnsberg 1895. Nachdruck, 1983, p. 251, pp. 258–261.
*  Harm Klueting : *Geschichte Westfalens. Das Land zwischen Rhein und Weser vom 8. bis zum 20. Jahrhundert.* Paderborn 1998 , p. 132.
Joachim von Preußen

**Joachim Franz Humbert von Preußen** (* 1890 en Berlin; † 1920 en Potsdam) a oa c'hwec'hvet mab Wilhelm II Alamagn hag e bried kentañ Auguste Viktoria.

War-lerc'h ma oa bet roet e zilez gant e dad diouzh ar garg a impalaer, ne c'hallas ket Joachim, war a seblant, asantiñ e oa un den evel ar re all, e-touez ar re dinobl. En em lazhañ a reas d'an 18 a viz Gouere 1920 e Potsdam.
Maisons (Calvados)

**Maisons** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* Kemberiñ a ra ar stêrioù Drôme hag Aure e Maisons. Ul lodenn eus homañ a ya da guzhat dindan douar er *Fosse-Soucy*.  
## Istor
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, Even 1944 : mervel a reas tri den nann-soudard e Maisons, daou anezhe a voe lazhet gant bombezadegoù hag an hini all a voe fuzuilhet gant an Alamaned.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik romanek,  . 
* Ar c'hastell, .
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Gómez

**Gómez** zo un anv-tiegezh spagnolek, hag a gaver ivez el lec'hanvadurezh.

## Eilstummoù
Skrivet e vez *Gomez* er broioù dispagnolek (Bro-C'hall, SUA). 

## Orin
Dont a rafe eus un anv Gomo, a orin gotek.
Ur bern anvioù zo savet er memes doare : Álvarez, Domínguez, Enríquez, Fernández, Galíndez, González, Gutiérrez, Hernández, Jiménez, López, Martínez, Ordóñez, Pérez, Ramírez, Rodríguez, Sánchez, Suárez ... hag ivez: Garcés‎.

## Brud
E Spagn e oa an 10vet anv-tiegezh paotañ e 2007.

## Tud

### 
*Laureano Gómez prezidant ar vro (1950-1951) 
*José Acevedo y Gómez

### 
*Máximo Gómez, jeneral a zieubas Cuba 
*José Miguel Gómez, prezidant Kuba eus 1909 da 1913

### 

### 
*Juan Vicente Gómez, prezidant Venezuela (1908 -1935).

### Disheñvelout anvioù-tud

## Lec'hanvioù

### 
* Cañada de Gómez, Santa Fe
* Gómez, Buenos Aires
* Juan Gómez, ur stêr

### 
* Isla Sala y Gómez, Chile

### 
* Villanueva de Gómez Ávila
* Casas de Don Gómez Cáceres
* Los Gómez (Canillas de Aceituno) Málaga
* Los Gómez (Comares) Málaga
* Los Gómez (Tenerife) Tenerife
* Pagos de Casas Juan Gómez Las Palmas
* Cabeza de Diego Gómez Salamanca
* Nuño Gómez Toledo
Gertrud Elisabeth Mara

**Gertrud Elisabeth Schmeling**, ganet e Kassel, en Alamagn, e 1749, ha marvet e 1833 e Reval e Rusia, a oa ur c'hoariganerez alaman eus an XVIIIvet kantved a ganas ur pennad e lez Prusia en amzer Frederig II. 
Studiañ a reas gant Corona Schröter.
Pomponius Mela

**Pomponius Mela** a oa un douaroniour latin henroman hag a skrive war-dro ar bloaz 43. 

Aozet en deus al levr douaroniezh nemetañ e latin klasel : *De chorographia*, anvet *De situ orbis libri* ivez, e teir levrenn a zo tostik d'ur c'hant pajennad.

Karte Pomponius Mela.jpg|Kartenn eus ar bed
Europa by Pomponiusz Mela 1st century.jpg|Kartenn eus Europa


## Levrlennadur
* ''De chorographia''
Mandeville-en-Bessin

**Mandeville-en-Bessin** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Aure emañ Mandeville.
## Istor
### 
* E 1856 e voe staget kumun Tessy ouzk kumun Mandeville.
### 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ti-feurm-maner Douville, -.
* Maner Quesnay, .
* Iliz katolik *Intron-Varia*, -.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Yenisey

Ar **Yenisey** (rusianeg: *Енисе́й*) a zo ur stêr vras eus Sibiria e Rusia (tu Azia). Emañ hec'h andon e Mongolia hag he genoù e Mor Kara. An hini greiz eo eus an teir stêr a red d’ar Meurvor Arktek (an div all eo an Ob hag al Lena), hag ar reizhiad vrasañ a zo ganti. Ar pempet hirañ stêr eus ar bed eo (war-dro 5 540 km).

## Liammoù diavaez

*Information and a Map of the Yenisei's Watershed
*Skeudennoù eus stankelloù Bratsk hag Angara
*Stankell Sayano-Chouchenskaya
*Stankell Krasnoyarsk
*Skeudennoù natur eus Yenisey (korn-bro)
Per Noste

**Per Noste** zo ur gevredigezh savet e 1960 e Bearn gant Rogèr Lapassada, da zifenn okitaneg ar vro. Un ti-embann okitanek eo deuet da vezañ ivez. 

E 2011 ez eo bet embannet gantañ eil levrenn troioù-kaer Harry Potter. 
 
## Pennadoù kar
* Rogèr Lapassada 
* Robert Darrigrand
* Michel Grosclaude
José Ángel

**José Ángel** zo un anv-bihan spagnolek, savet diwar gevrennañ daou anv-bihan, José hag Ángel .

## Tud
*José Ángel Hevia, biniaouer asturian
*José Ángel Montero, sonaozour venezuelat
*José Ángel Valente, barzh spagnolek galizat
Benerville-sur-Mer

**Benerville-sur-Mer** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* D' an 20 a viz Meurzh 1949 e teu Benerville da vout anvet Benerville-sur-Mer.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Douaroniezh

* War lez Mor Breizh emañ Benerville.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Ida Lupino

**Ida Lupino**, bet ganet d'ar 4 a viz C'hwevrer 1918 e Londrez (Bro-Saoz) ha marvet d'an 3 a viz Eost 1995 e Los Angeles (Stadoù-Unanet Amerika), a oa un aktourez hag ur filmaozerez stadunanat.

## Buhez

## Sinema
* Alc'hwez : A = Aktourez, S = Sevenerez, P = Produerez

## Skinwel

* Darnel eo al listenn-mañ, dre ziouer a zitouroù solius.

## Skingomz

## Levrlennadur
*  Schneider, Steven j. : *501 Movie Directors*, Cassell Illustrated, 2008 
*  Acker, Ally : *Reel Women – Pioneers of the Cinema, 1896 to the Present*, Continuum, 1991 
*  Donati, William : *Ida Lupino – A Biography*, University Press of Kentucky, 1996 
*  Grisham, Therese & Grossman, Julie : *Ida Lupino, Director*, Rutgers University Press, 2017 
*  Hagen, Ray & Wagner, Laura : *Killer Tomatoes – Fifteen Tough Film Dames*, McFarland, 2004 
*  Katz, Ehraim : *The Film Encyclopedia*, Collins Reference, 1998 
*  Orgeron, Marsha : *Holywood Ambitions – Celebrity in the Movie Age*, Wesleyan University Press, 2008 
*  Butler, Connie & all. : *Moder Women – Women Artists at the Museum of Modern Art*, New York Museum of Modern Art, 2010 
*  Hurd, Mary G. : *Women Directors & Their Fims*, Praeger, 2006
*  Muller, Eddie : *Dark City – The Lost World of Fim Noir*, St. Martin's Griffitn, 1998 
*  Cousins, Mark : *The Story of Film*, Da Capo Press, 2004 
*  Weiner, Debra : *Women and the Cinema – A Critical Anthology*, Plume, 1977 
*  O'Dell, Cary : *Women Pioneers in Television – Biographies of Fifteen Industry Leaders*, McFarland Publishing, 1997 
*  Koszarski, Richard : *Hollywood Directors 1914-40*, Oxford University Press, 1977 
*  

## Liammoù diavaez

* Restr:IMDB Logo 2016.svg|32px|link=https://www.imdb.com/name/nm0526946/]
* ''Virtual History''
Ida B. Wells

**Ida B. Wells** (1862-1931) a oa ur gazetennerez hag emsaverez stadunanat evit gwirioù an Afroamerikaned hag ar merc'hed. Diskleriet he deus pouez ha mezh al linchañ e SUA.
Leanez

Ul **leanez** zo ur vaouez e servij ar relijion hag a vev en ur gouent, pe leandi peurvuiañ. 

Leanezed zo er relijion gatolik hag er voudaegezh dreist-holl. 


YangonNuns.jpg|Leanezed e Rangoon, Birmania
Nun on a mototrbike in Basankusu.jpg|Leanez katolik en he dilhad giz ar vro e Basankusu, Republik Demokratel Kongo
Please Please Me (albom)

***Please Please Me*** eo kentañ albom ar strollad The Beatles, bet embannet gant an ti-embann-pladennoù Parlophone d’an 22 a viz Meurzh 1963 e Breizh-Veur. Anvet e oa bet hervez titl ar ganaouenn *[[Please Please Me]]* a oa bet embannet a-gevret gant *[[Ask Me Why]]* kerkent ha penn kentañ ar bloaz 1963. Gantañ e oa kroget an anadenn a zeuio da vezañ ar Beatlemania.

Ur bladennig du all a oa bet embannet kent, e penn-kentañ miz Here 1962, *[[Love Me Do]]* ha *[[P.S. I Love You]]* warni.

Eizh miz diwezhatoc'h e voe embannet an eil albom, *[[With The Beatles]]* e ditl.
## Ar c'hanaouennoù
Pevarzek kanaouenn (32 vunutenn o fadelezh en holl) a ya d’ober an albom :
### <small>Tu kentañ/16:57</small>
# *[[I Saw Her Standing There]]* 2:55
# *[[Misery]]* 1:47
# *[[Anna (Go To Him)]]* (gant Arthur Alexander) 2:48
# *[[Chains]]* (gant Gerry Goffin ha Carole King, kanet gant The Cookies) 2:39
# *[[Boys]]* (gant Luther Dixon ha Wes Farrell, kanet gant The Shirelles) 2:24
# *[[Ask Me Why]]* 2:24
# *[[Please Please Me]]* (bet embannet gant *[[Ask Me Why]]* d'an 11 a viz Genver 1963) 2:00

### <small>Eil tu/15:26</small>
# *[[Love Me Do]]* (bet embannet gant *[[P.S. I Love You]]* d'ar 5 a viz Here 1962) 2:19
# *[[P.S. I Love You]]* 2:06
# *[[Baby It’s You]]* (gant Burt Bacharach, Hal David ha Barney Williams, kanet gant The Shirelles) 2:42
# *[[Do You Want To Know A Secret]]* 1:56
# *[[A Taste Of Honey]]* (gant Ric Marlow ha Bobby Scott, kanet gant Herb Alpert) 2:01
# *[[There’s A Place]]* 1:47
# *[[Twist And Shout]]* (gant Phil Medley ha Bert Russell, kanet gant The Isley Brtothers) 2:35

dek anezho bet enrollet d’an 11 a viz C'hwevrer 1963 e studioioù EMI en Abbey Road e-pad tost dek eurvezh labour.

Eizh kanaouenn e-touesk ar pevarzek a oa bet skrivet gant an daouad John Lennon-Paul McCartney, ar c’hwec’h all a oa *standardoù* hag a blije kalz d’ar strollad seniñ war al leurenn. An darn vrasañ anezho a oa bet kanet gant Lennon ha McCartney pa gemere perzh George Harrison er c’horioù ; *[[Boys]]* a oa bet kanet gant Ringo Starr. Klotañ a raent mat gant ar sac’h tonioù a veze kanet gant ar strollad e toulloù-noz Liverpool ha Hamburg abaoe bloavezhioù. Godellig an albom a ziskoueze luc’hskeudenn ar pevar soner tennet e log skalieroù sez EMI e Londrez.

Adalek embannadur ***Please Please Me*** e oa aet war ledanaat brud ar strollad e Breizh-Veur da gentañ-penn, er Stadoù-Unanet da c’houde hag er bed a-bezh a-benn ar fin. E-pad seizh mizvezh diouzh renk e oa chomet an albom e penn kentañ ar gwerzhioù e Breizh-Veur. Blaz gwirionded ha flourded ur mare aet da get a zo gantañ c’hoazh…
Ob

Ar stêr **Ob** (rusianeg: *Обь*) a zo ur stêr veur eus Sibiria (Rusia). Eus an teir stêr vras a red eus ar su d’ar Meurvor Arktek eo an hini a zo ar muiañ er c'hornaoueg (an div all eo ar Yenisey hag al Lena). Ar seizhvet hirañ stêr er bed eo an Ob (2 962 km) hag hec'h aber, anvet Pleg-Mor an Ob, eo an hini vrasañ er bed.

## Liammoù diavaez

* Keleier hag ur gartenn eus diazad an Ob
Strange Fruit

***Strange Fruit*** zo ur varzhoneg saoznek savet e 1937 gant Abel Meeropol, ur skolaer eus New York. Awenet e voe gant skeudennoù eus linchadur daou zen, Thomas Shipp hag Abram Smith.

Eus ar varzhoneg e voe graet ur ganaouenn hag a voe kanet gant Billie Holiday ha brudet adalek 1939. 

## Ar pozioù

## Selaou ar ganaouenn
*(YouTube) Kanet gant Billie Holiday.

## Notennoù ha daveennoù
Íte ingen Chinn Fhalad

**Íte ingen Chinn Fhalad**, pe **Ita**, **Ida** pe **Ides**, lesanvet *Brec'hed [[Mumhan]]*, ha marvet war-dro 570 pe 577, a oa ul leanez ha santez iwerzhonat, maeronez Cluain Credhail (Killeedy). D'ar 15 a viz Genver e vez lidet.

Ganet eo er vro a zo bremañ Kontelezh Port Láirge. He zad e oa Cennfoelad, pe Confhaola, he mamm e oa Necht, pe Necta. Un diskennad da Felim e oa he zad. Merc'h da Dallbrónach e oa he mamm, ha dre se c'hoar da vamm santez Berc'hed.
Pan eas da leanez ec'h eas da chom da g-Cluain Credhail, anavezet ivez evel Cill Íde - da lavarout eo "Iliz Santez Ita" - e Kontelezh Luimneach. Eno e oa e penn ur gumuniezh merc'hed. Krediñ a reer e oa gante ur skol evit paotredigoù ma veze kelennet ar feiz kristen. En o zouez e vije bet Sant Brendan.
Blonville-sur-Mer

**Blonville-sur-Mer** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 

## Istor
### kantved
### kantved
* 1906: Blonville a zo anvet Blonville-sur-Mer. 
* Eil brezel-bed: d'an 23 a viz Eost 1944 e voe dieubet Blonville gant Belgiz ha Luksembourgiz ar Vrigadenn Piron

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Notre-Dame-de-la-Visitation*,  kantved. 
* Chapel *Notre-Dame-de-l'Assomption*, 1954.
* Plakenn ha bali ar Vrigadenn Piron. 
* Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *Blonville-sur-Mer Churchyard*

Nijour e oa er Royal Air Force. Mervel a reas d'ar 24 a viz Here 1942 e-pad an Eil brezel-bed.

## Armerzh
## Douaroniezh
* War aod Mor Breizh emañ Blonville.
* Geunioù.
## Emdroadur ar boblañs 1793-2007


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize  = width:780 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:1600
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1886 text:1886
  bar:1901 text:1901
  bar:1939 text:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
PlotData=
 color:barra width:15 align:left  
 bar:1793 from:0 till: 114
 bar:1800 from:0 till: 332
 bar:1806 from:0 till: 311
 bar:1821 from:0 till: 343
 bar:1886 from:0 till: 360
 bar:1901 from:0 till: 357
 bar:1939 from:0 till: 603
 bar:1946 from:0 till: 645
 bar:1962 from:0 till: 729
 bar:1968 from:0 till: 727
 bar:1975 from:0 till: 758
 bar:1982 from:0 till: 889
 bar:1990 from:0 till: 1062
 bar:1999 from:0 till: 1341
 bar:2006 from:0 till: 1546



## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù