open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Levieg

**Levieg** zo ur gumun e Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Ar gumun greisteisañ e Breizh eo.
## Douaroniezh
War-hed 40&nbsp;km er su da Naoned emañ, war an harzoù gant Vande.

## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː *de Legiaco*, 1119 ; *Letge*, 1144.

## [[Ardamezouriezh]]

## Istor
* A-raok ma voe krouet an departamantoù e oa Levieg war Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev.
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Levieg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Levieg hag e Bann Machikoul. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
* D'an 11 a viz Meurzh 1793, an deiz war lerc'h e oa bet krouet lez-varn an Dispac'h, 25 pe 26 mererour hag archer republikan a zo lazhet gant poblañs Levieg emzavet. 
* D'ar 14 a viz Gwengolo 1793, aloubet eo Levieg gant ar republikaned. Tan a zo laket en tiez; 10 den, eus 37 da 72 vloaz, a zo lazhet. Magdeleine Trute, eus la Garrelière, oajet a 23 bloaz, a zo tapet ha kaset da Naoned, ha lazhet eno. .
### 
#### Trevadennoù
* Mervel a reas meur a waz eus ar gumun en trevadennoù : tri en Aljeria, tri en Indez-Sina, unan e Kaledonia-Nevez ha daou e Madagaskar .
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas triwec’h gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez plakennoù ar re varv er vered.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 162 waz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,78% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 23 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez plakenn ar re varv ar vered. 
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Sant-Filberzh-Deaz pa voe diskaret Kanton Levieg e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

Lege - Chateau de Bois Chevalier 03.jpg

* Kastell ar Bois Chevalier lec'h ma voe troet e 1965 lod eus ar film *[[Le Tonnerre de Dieu]]* gant Denys de La Patellière, gant an aktourien Jean Gabin, Lilli Palmer, Michèle Mercier, Georges Géret ha Robert Hossein.

LEGE (2).jpg

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.

Chapelle Notre-Dame de Pitié (Legé).jpg

* Chapel *Intron-Varia an Druez* savet e 1826.

Statue de Charette à Legé (Samuel Cholet).jpg

* Delwenn Charette.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 16 a viz Gouhere 1922.
* Plakenn ar re varv 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudenn. 
* Plakennoù ar re varv 1914-1918 e chapel *Intron-Varia an Druez*, luc’hskeudennoù. 
* Plakenn ar re varv 1939-1945 er vered, luc’hskeudenn. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
* E kumuniezh kumunioù Su Raez Atlantel emañ. Klevout a ra ar gumun ouzh Lez-varn Ensav Meur Naoned, ha Lez-varn Galv Roazhon.
## Tud
* En enor d'ar jeneral Charette e voe savet « Chapel Itron-Varia an druez » (*Notre Dame de pitié*) pe ar « Chapel Charette ».
* Jacques-Alexis Francheteau de La Glaustière, kannad an Trede-urzh er Stadoù-Meur (1789).
* Charles-Joseph Auvynet, kannad an Trede-urzh er Stadoù-Meur (1789).

### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Daveoù ha notennoù

## Liammoù diavaez
Arondisamant Sant-Brieg

**Arondisamant Sant-Brieg** zo ur rann velestradurel c'hall, e departamant Aodoù-an-Arvor e rannvro Breizh.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Sant-Brieg en 21 c'hanton a-raok adrannidigezh 2014:
*kanton Kastellaodren
*kanton Kez
*kanton Kintin
*kanton Korle
*kanton Lambal
*kanton Langaeg
*kanton Lannolon
*kanton Loudieg
*kanton Monkontour
*kanton Pempoull
*kanton Pleneg-Nantraezh
*kanton Plerin
*kanton Ploheg
*kanton Ploufragan
*kanton Plougonwaz
*kanton Plouha
*kanton Sant-Brieg-Norzh
*kanton Sant-Brieg-Su
*kanton Sant-Brieg-Kornôg
*kanton Staol
*kanton Uzel

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aodoù-an-Arvor d'ar 1 a viz Genver 2017. 113 kumun zo en arondisamant Sant-Brieg bremañ.

## Daveoù


## Gwelet ivez
*Kantonioù Aodoù-an-Arvor
*Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Calabria

**Calabria** (*Calàbbria* e kalabrezeg, *Calabria* en italianeg) a zo ur rannvro eus kreisteiz Italia, dirak Sikilia, ha Catanzaro eo he c’hêr-benn.

## Proviñsoù

* CZ - pr. Catanzaro 
* CS - pr. Cosenza 
* KR - pr. Crotone 
* RC - pr. Reggio di Calabria 
* VV - pr. Vibo Valentia
Troger

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **troger** (saoz: ''circumfix'') evit komz eus ur vorfemenn stag daou damm anezhi implijet evel kenger lakaet a bep tu d'ur vorfemenn bennañ, anvet ar wrizienn, da skouer an anvioù-gwan-verb rezih en alamaneg:

:*spiel-* > ***ge'''spiel'''t***
: ("c'hoari" > "c'hoari**et**")

Ral-tre eo an trogerioù e yezhoù Europa met stank pe stankoc'h e vezont implijet en un doare ingal gant yezhoù all ar bed, en o zouez arn indonezeg da skouer.

E yezhoù ken disheñvel hag ar brezhoneg, ar galleg hag ar gwaranieg e implijet trogerioù, daoust ha ma vezont skrivet stag ouzh ar verb pe get, evit sevel stumm-nac'h ar verboù, da skouer:

::Brezhoneg
::*kanan* > ***ne''' ganan '''ket***

::Galleg
::*il vient* > *il *'ne** vient **pas***

::<u>Gwaranieg</u>
:: ''japo'' > ***nda**japó**i**'
::("ober" > "stumm-nac'h ober")

## Gwelit ivez:
* Kenger
* Enger
Frizeg an norzh

**Frizeg an norzh** zo ur yezh c’hermanek eus skourr ar yezhoù frizek, komzet gant war-dro 10&nbsp;000 den e hanternoz Alamagn. Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo dre ma ne vez ket komzet gant kalz bugale ken. 

Daou strollad rannyezhoù zo, disheñvel-mat, rannyezhoù an inizi ha re an douar-bras. N’eus ket a yezh unvan. 

## Gwelit ivez
Yezhoù frizek

## Levrlennadur
* Al Liamm, niv. 201, p. 276, *Friza an Hanternoz a-rez ar mor diroll*, Jorj Gwegen

## Liammoù diavaez

* Ethnologue on North Frisian (e saozneg)
* Nordfriisk Instituut (en alamaneg)
* Friisk Foriining (Frisian Society) (e saozneg)
Kontelezh Doire

**Kontelezh Doire** (*Contae Dhoire* en iwerzhoneg ha *County Derry* pe *County Londonderry* e saozneg) zo ur gontelezh e hanternoz Iwerzhon. Cúil Raithin (*Coleraine*) eo kêr-benn ar gontelezh ha Doire ar gêr vrasañ enni. Niver an annezidi a sav bremañ da .
Dosoeg

Ur yezh direnk komzet e Papoua Ginea-Nevez, e proviñs ar c'hornôg eo an dosoeg. N'eo ket bet studiet en un doare rik c'hoazh ha n'anavezer hogozik netra diwar he fenn. Er bloaz 2000 e oa ur 2 400 den bennak hag a rae gant ar yezh-se.

## Gwelet ivez
*Yezhoù Papoua-Ginea Nevez
*Yezhoù direnk
Gaileg

Ar **gaileg** a zo ul luc'haj diazezet war ar saozneg hag an afrikaneg komzet gant gaeed saozneger pe afrikaneger e kêrioù Suafrika, heñvel a-walc'h eo dre e natur ouzh ar polarieg en deus amprestet meur a c'her digantañ. Tud heñvelrevel o komz ur yezh bantoueg a ra gant ul luc'haj diazezet war un geriadur ngunieg, IsiNgqumo e anv.

Diwar-wel ez eo aet ar gaileg er sevenadur drag, tud livet ar C'hab dindan anv moffietaal e-pad ar bloavezhioù 50. Degemeret e oa bet gant ar c'haeed wenn goude ar bloavezhioù 60 ha 70.

## Gwelet ivez

Yezhoù Suafrika

Yezhoù direnk
Yezh Sevenadurel Vodou Haiti

Ur yezh direnk implijet e-pad al lidoù vodou en Haiti. Gerioù kreoleg, afrikan hag indian a endalc'h. Nebeut a draoù a anavezer diwar-e-benn

## Gwelet ivez

Yezhoù Haiti

Yezhoù direnk
Himarimeg

Ur yezh direnk komzet e Brazil, e traonienn Tapayà eo an himarimeg.Gant 40 a dud hepken e vez komzet hag en arvar da vont da get eo.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil

Yezhoù direnk
Kontelezh Hainaut

**[[Kontelezh]] Hainaut** zo ur gontelezh kozh e-barzh an Impalaeriezh santel roman german a oa war harz Bro-C'hall. En em astenn a rae en-dro da gêrioù Mons (*Bergen* e nederlandeg), Valenciennes ha Cambrai.

Rannet eo douaroù ar gontelezh-se hiziv etre proviñs Hainaut e Belgia ha departamant an Nord e Frañs.
Bro Loudieg

Bro Loudieg zo ur vro hengounel eus kreiz Breizh, Loudieg he c'hêrbenn.

=Listennad kumunioù=

*Alineg
*Ar C'hembod
*Ar C'hillioù
*Ar Govelioù
*Ar Voudenn
*Brehant-Loudieg
*Doloù
*Gras-Uzel
*Gwalc'hion
*Gweltaz
*Henvoustoer
*Kerhouarn
*Kerzhin
*Kez
*Koedlogon
*Kroeshañveg
*Lanwal
*Loudieg
*Merleag
*Mur
*Perenezeg
*Plened-Yugon
*Plesala
*Plezeved
*Plougonwaz
*Pluvaeg
*Roc'han
*Sant-Barnev
*Sant-Goneri
*Sant-Herve
*Sant-Jili-ar-C'hozhvarc'had
*Sant-Karadeg
*Sant-Koneg
*Sant-Maodan
*Sant-Stefan-ar-Roudouz
*Sant-Teliav
*Sant-Varzhin-Korle
*Sant-Wenn
*Tremaen
*Treve
*Uzel

## Liammoù

- http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-peier2.asp?numero_paysterroire=81

- https://web.archive.org/web/20070304004326/http://br.wikipedia.org/wiki/Bro_hengounel

- http://br.wikipedia.org/wiki/Bro_Sant-Brieg
Kelf (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **kelf** pe **pennrann** (saoz: ''stem'') evit komz eus un elfenn morfologel diazez a dalvez evit an deveradurezh yezhadurel.

Ur c'helf a c'hell bezañ kevatal d'ur wrizienn met n'eo ket dre ret dre ma c'hell ur c'helf bezañ liesvorfemek keit ha ma rank ur wrizienn bezañ unmorfemek, da skouer:

:Gwrizienn unmorfemek: Gwrizienn rik
:: *ad*'wel**omp''

:<u>Gwrizienn liesvorfemek: Kelf</u>
:: ***adwel*'omp*

Er [[Yezh dezrannel|yezhoù dezrannel]] evel ar [[sinaeg]] e klot peurliesañ ar c'helf hag al [[Lemma (yezhoniezh)|*lemma*]], da lâret eo stumm boas ur ger, da skouer dindan ar stumm a gaver da bennger en ur [[geriadur]].

E yezhoù all avat ne vez ket kavet nemeur kelfoù implijet dreze o-unan evel gerioù boas (*lemmaoù*) pe gwezh ebet. [[Morfem distag|morfemoù distag]] int, da skouer e [[spagnoleg]]

:<u>Kelf diemren: *tom-*</u>
::Keal semantikel: "kemer"
:: da skouer: ***tom**o'' « kemeran »

## Gwelit ivez:
* Kenger
* Enger
* Morfologiezh
* Gwrizienn (yezhoniezh)
* Lemma (yezhoniezh)
Kanton Loudieg

**Kanton Loudieg** zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. Brasaet e oa bet da 11 kumun gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Loudieg a yae 6 kumun d'ober anezhañ :
* Henvoustoer
* **[[Loudieg]]**
* ar Voudenn
* Sant-Karadeg
* Sant-Maodan
* Treve.

### Abaoe 2015
Kanton Loudieg a ya 11 kumun d'ober anezhañ :
* **[[Loudieg]]** ;
* Ar C'hembod ;
* Kerhouarn ;
* Kez ;
* Koedlogon ;
* Perenezeg ;
* Plezeved ;
* Pluvaeg ;
* Sant-Barnev ;
* Sant-Maodan ;
* Sant-Stefan-ar-Roudouz.

## Istor

## Daveoù


## Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Dreistger

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **dreistger** (saoz: ''suprafix'') evit komz eus ur kengerioù hag a degas kemmoù dreistskizhel (saoz. *suprasegmental*) d'ar wrizienn, da skouer kemmoù taol-mouezh pe tonennoù.

Implijet e vez dreistgerioù e meur a yezh evit diforc'hañ etre gerioù peurheñvel a-hendall, da skouer e spagnoleg:

: *tOmo* ("kemer**an**")
: *tomÓ* ("kemer**as**")

E yezhoù all avat e c'hellont talvzout ivez evit merkañ diforc'hoù morfologel ha/pe kevreadurezhel, da skouer e saozneg:

: *PROduce*
:: anv: "ampled" (ar pezh a vez produet)

: *proDUCE*
:: verb: "produiñ"

## Gwelit ivez:

* Morfologiezh
* Kenger
* Gwrizienn (yezhoniezh)
Lemma (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **lemma** (saoz: ''lemma'', diwar ar henc'hresianeg: λῆμμα) evit komz eus meur a doare gerioù disheñvel o ster resis hervez an dachenn: 

## Geriadurezh

War tachenn ar c'heriadurezh e talvez an termen **lemma** evit ober dave d'an termen (ger pe gerioù) lakaet da ditl ur pennad en ur geriadur, holloueziadur... Da skouer, "Lemma (yezhoniezh)" eo al lemma a glota gant ar pennad-mañ. Heñvelster: "*[[Pennger]]*".

## Morfologiezh

War tachenn ar vorfologiezh e talvez an termen **lemma** kement ha stumm diazez ur leksema, oc'h ober dave an termen "leksem" amañ da hollad ar stummoù pe furmoù gante an hevelep ster diazez. Al **lemma** eo ar stumm dibabet dre voaz evit ober dave d'an holl leksemoù-se, da skouer "kanañ" eo ul lemma e brezhoneg rak talvezout a ra an anvioù-verb e brezhoneg evit ober dave da holl stumooù displeget ur verb, da skouer al leksemoù "kanan", "kan", "kanfomp"... Klotaat ar ra peurliesañ al lemma en degouezhioù-mañ gant ar c'helf ha gallout a reont klotaat ivez gant ar wrizienn, met n'eo ket ret nag an eil nag egile. Heñvelster: "''Stumm-meneg'''" (saoz. *citation form* pe *canonical form*).

## Predyezhoniezh

War tachenn ar bredyezhoniezh (saoz. ''pycholinguistics) ec'h eo strisoc'h ster an termen **lemma** ma talvez kement ha stumm difetis ur ger implijet pa gomzer. Hervez teoriennoù pennañ ar bredyezhoniezh e vez produet ar gomz fazenn ha fazenn ha degouezhout a ra fazenn al **lema** (eil fazenn) goude m'eo bet dibabet ur "termen" en empenn (fazenn gentañ) met a-raok ma vije bet liammet ouzh ur stumm fonetikel resis, da lâret eo a-raok ma c'hellfe bezañ distaget (trede fazenn ha fazenn diwezhañ). Hervez ar ster strizh-mañ neuze e vefe ul lemma un elfenn difestis ganti ur ster semantikel hag ul liamm gant gerioù all ar frezenn met hep stumm fonetikel resis ebet.

## Gwelit ivez:
* Gwrizienn (yezhoniezh)
* Kelf (yezhoniezh)
* Stumm-meneg
* Morfologiezh
* Kenger
Gwrizienn (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **gwrizienn ** (saoz: ''root'') evit komz eus elfenn bennañ ur ger. N'hall ket ur wrizienn bezañ isrannet e tammoù bihanoc'h hag enni e kaver an darn vrasañ eus an danvez semantikel, da skouer :

: "ti"
: "den"
: "kador"

E hogozik holl yezhoù ar bed ez eus e pep ger goullo (saoz. ''funtion word'') d'an nebeutañ ur wrizienn ha pe c'hoazh ur wrizienn da vorfem nemeti hepmuiken zoken. 

Talvezout a ra ar wrizienn da benn ur ger kevrennek.

A-wezhoù e vez implijet an termen "gwrizienn" en un doare ledanoc'h evit komz ivez eus kelfoù (saoz. ''stem'') ar gerioù, da lâret eo stumm diazez ur ger bennak hep al lostgerioù kevreadurezhel (deveradurezh, d.s. displegadur ur verb pe troadoù un anv) met gant an holl kengerioù semantikel, da skouer :

:Gwrizienn unanvorfemek: Gwrizienn rik
:: *ad*'wel**omp''

:<u>Gwrizienn liesvorfemek: Kelf</u>
:: ***adwel*'omp*

Ur wrizienn c'hell bezañ koulz ur [[morfem stag]] hag ur [[morfem distag]], da skouer :

:<u>Gwrizienn: morfem stag</u>
:: "kon", d.s "dour*'gon**"
::(<small>el lec'hioù ma ne vez ket implijet ar ger-se evel liester boas ar ger "ki"</small>) 

:<u>Gwrizienn: morfem distag</u>
:: "penn", d.s. "di**benn*añ

Kealoù difestis eo ar gwrizienn ha ne rankont ket klotaat dre ret gant gerioù implijet er yezh a-hendall.

A-bouez-tre eo ar gwriziennoù evel elfenn-frammañ diazez yezhoù zo evel ar [[yezhoù semitek]] ma vez savet ar gerioù diwar gwriziennoù [[Kensonenn|teirc'hensonennel]] peurliesañ, da skouer en [[hebraeg]]:

:<u>Gwrizienn teirc'hensonennel: G-D-L</u>
:: Keal semantikel: "bras"
:::***g**a**d**o**l*** (anv-gwan "bras", gourel)
::: ***gd**o**l**a* (anv-gwan "bras", benel)
::: ***g**a**d**a**l*** (verb, "kreskiñ a reas")"
::: *hi**gd**i**l*** (verb, "brasaat a reas(-eñ)")
::: *ma**gd**e**l**et* ("kreskwerenn")
::: ***g**o**d**e**l**'' (anv, "ment; brasder")

## Gwelit ivez

* Kenger
* Enger
* Morfologiezh
* Kelf (yezhoniezh)
* Lemma (yezhoniezh)
Hainaut (proviñs)

**Proviñs Hainaut** (*Hainaut* e galleg, *Henegouwen* e nederlandeg) zo unan eus proviñsoù Belgia, e kornôg Wallonia. Bevennoù he deus gant proviñsoù Kornôg-Flandrez, Reter-Flandrez ha Brabant Flandrez (Flandrez), Brabant Wallonia ha Namur (Wallonia), ha gant departamant an Nord (Frañs). En em astenn a ra war 3&nbsp;800 km² hag 1&nbsp;283&nbsp;200 a dud a oa o chom enni e 2004. Mons eo kêr-benn ar broviñs.

Evit an istor, sellit ouzh Kontelezh Hainaut.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel proviñs Hainaut
* Portal ofisiel proviñs Hainaut
Guyana

**Guyana** (da vezañ distaget [gaɪˈaːnə] pe [gaɪˈæːnə] e saozneg hervez an IPA), pe **Gwiana**, ent-ofisiel **Republik Kevelourel Gwiana** (e saozneg *Co-operative Republic of Guyana*), a zo ur riez eus Amerika ar Su, an hini nemeti a zo saoznek a yezh. Sko emañ ouzh ar Meurvor Atlantel ha harzoù he deus gant Surinam er reter, gant Brazil er su hag er mervent, ha gant Venezuela er c'hornaoueg. En trovanoù emañ, e norzh ar C'heheder. Georgetown eo ar gêr-benn.

## Douaroniezh
Gwiana a dalv kement ha "bro dourus" e yezh an Arawaked. Kalz stêrioù, oufoù ha lammoù-dour zo. Stêrioù Essequibo, Berbice ha Demerara a zo e-touez ar re vrasañ. War an aod emañ o chom ouzhpenn 90% eus ar boblañs. E diabarzh ar vro e kaver menezhioù pe uhelgompezennoù goloet gant koadeier pe savanenn.

## Istor
Amerindianed a reas o annez er vro marteze 35000 bloaz zo, en o zouez an Arawaked hag ar Kalinaed. Adalek an XVIIvet kantved en em stalias teir zrevadenn izelvroat eno. Goude-se e voe mestroniet ar vro gant ar Vreizhveuriz. "Gwiana Breizh-Veur" (*British Guiana*) e teuas da vezañ he anv eta, betek he dizalc'hiezh e 1966. Ezel eo eus ar C'hommonwealth diwar neuze.
Suamerika

**Suamerika**, pe **Amerika ar Su** (ivez **Kreisteizamerika**, **Amerika ar C'hreisteiz**, **Amerika an Traoñ**, anvadurioù fazius e-keñver douaroniezh, pe geokreizennet war doare gwelet tud eus norzh ar voul-Douar), a zo pe ur c'hevandir, pe un iskevandir (a-gevret gant Norzhamerika) ha rann neuze eus Amerika, hervez ar savboentoù. Er c'hornaoueg dezhi emañ ar Meurvor Habask hag er reter ar Meurvor Atlantel.

17&nbsp;840&nbsp;000 km² eo gorread Amerika ar Su, tost da vat 3,5% eus gorread an Douar. Er bloaz 2005 e oa en Amerika ar Su war-dro 371&nbsp;000&nbsp;000 a dud o vevañ, ar pezh a ra war-dro ur bempvedenn eus poblañs ar bed.

## Gwelet ivez
* Norzhamerika
* Amerika Latin
* Kreizamerika
Stumm-meneg (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **lemma** (saoz: ''citation form'' pe ''canonical form'' evit komz war tachenn ar vorfologiezh eus stumm diazez ur leksema, oc'h ober dave an termen "leksema" amañ da hollad ar stummoù pe furmoù gante an hevelep ster diazez, da skouer e brezhoneg e implijer stumm an unander hep kemamdur evel stumm-meneg an anvioù-kadarn ha stumm an anv-verb evel stumm meneg ar verboù d.s.:

:Stummoù-meneg
:: "Penn"
:: "Reiñ"
:Stummoù nann-meneg
:: "Pennoù"
:: "benn"
:: "Ro"

Al **lemma** eo ar stumm dibabet dre voaz evit ober dave d'an holl leksemoù-se, da skouer "kanañ" eo ul lemma e brezhoneg rak talvezout a ra an anvioù-verb e brezhoneg evit ober dave da holl stumooù displeget ur verb, da skouer al leksemoù "kanan", "kan", "kanfomp"... Klotaat ar ra peurliesañ al lemma en degouezhioù-mañ gant ar c'helf ha gallout a reont klotaat ivez gant ar wrizienn, met n'eo ket ret nag an eil nag egile.

Klotañ a ra alies, met n'eo ket dre ret atav, gant stumm ar pennger

A-bouez eo gallout ober an diforc'h etre ar stumm-meneg ha stummoù ("gerioù") all, dreist-holl peogwir e klot dre vras (met pas dre ret) ar stummoù-meneg gant stumm ar penngerioù en ur geriadur, da skouer e brezhoneg e vez renket ar **ger** "(da) bennoù" dindan ar pennger "penn" hervez ar stumm-meneg boas e brezhoneg.

Kemmañ a ra stumm resis ar stumm-meneg a yezh da yezh hervez o mont-en-dro resis dre ma tenn ar stummoù-meneg da framm yezhadurel ur yezh. E meur a yezh, o brezhoneg en o zouez, e talvez an anv-verb da stumm-meneg evit ar verboù. E yezhoù all avat e vez implijet stummoù all ar verb dre ma n'o deus anv-verb evbet, evel da skouer e gresianeg a-vremañ ma talvez stumm ar c'hentañ gour unander da stumm meneg, rak hervez ar stumm-se e kemm displegadur ur verb. Ne glot ket dre ret ivez, evel ma tiskwel ar skouerioù-mañ, ar stumm-meneg gant ar wrizienn:

: Stumm-meneg: Anv-verb
:: Brezhoneg
::: *kanañ* (gwrizienn: *had-*))
:: Galleg
::: *chanter* (gwrizienn: *chant-*)
:: Saozneg
::: *to sing* (gwrizienn: *sing-*)

: Stumm-meneg: Stummoù verbel nann-anv
:: Gresianeg (1añ gour unander amzer-vremañ)
::: *τραγουδώ* (gwrizienn: *τραγουδ-*)
:: Hebraeg (3de gour unander amzer-vremañ)
::: *שׁוֹמֵר* *shomer*: "gwraez" (gwrizienn: *שמר* *SH-M-R*: "gwareziñ")

En arabeg hag e yezhoù semitek all evel an hebraeg e teu sklaer al liamm etre mont-en-dro ar yezh hag ar stummoù dibabet ganti evit talvezout da stummoù-meneg rak er yezhoù-mañ e vez implijet gwriziennoù teirc'hensonennel, elfennoù diazez ar yezh ken evit ar verboù hag evit an anvioù hag all, da skouer: K-T-B = gwrizienn ha stumm-meneg holl stummoù ar verb "skrivañ".

Peurliesañ e vez implijet ar stumm amverk evit talvezout da stumm-meneg met a-wezhoù e tibaber stummoù merket, evel da skouer e finneg ma vez renket ar verboù er geriadoù dindan ar stumm-meneg kevatal d'an anv-verb kentañ merket gant al lostger *-(t)a* pe *-(t)ä* kentoc'h ober gant stumm amverk ar wrizienn.

## Gwelit ivez:
* Lemma (yezhoniezh)
* Gwrizienn (yezhoniezh)
* Kelf (yezhoniezh)
* Morfologiezh
* Kenger
Strabon

**Strabon** (Στράϐων *Strábôn*, "luch" e henc'hresianeg ; *Strabo* e latin), ganet en Amasea e Kappadokia (Amasya e Turkia bremañ) war-dro 57 kent J.-C., marvet etre 21 ha 25 goude. J.-K., a oa un douaroniour henc'hresian.

## Buhez
En Amaseia, ur gêr nepell eus arvor ar Pontos (ar Mor Du) e oa e dud. Kontet en deus Strabon en doa studiet gant Aristodemos, a oa o kelenn bugale Pompeius, e Karia. Goude-se ez eas da Roma ma studias gant an douaroniour Tyrannion.

Ur beajour meur e voe, ha gant ar *[[pax romana]]* e weladennas kement korn a oa en *[[ekumene]]*, adalek Armenia er sav-heol, betek Sardinia er c'huzh-heol, eus ar Pontos en hanternoz betek harzoù Etiopia er c'hreisteiz.

Bageal a reas war an Nil betek Aswan en ur veaj renet gant Ælius Gallus, a oa prefed roman Egipt, kent distreiñ d'e gêr c'henidik ma savas un Istor (Ἱστορικὰ Ὑπομνήματα *Historika Upomnếmata* "Eñvorennoù istorel") e henc'hresianeg, e 43 levrenn. 

Goude-se e pledas gant an *[[Douaroniezh Strabon|Douaroniezh]] * (Γεωγραφικά *Geôgraphiká*) e 17 levrenn da glokaat e levrioù istor.

Klask a rae kinnig ul levr evit an niver brasañ a dud, hag a vije plijus da lenn ha kentelius war un dro.

## Oberennoù

N'eus bet miret nemet tammoù eus e labour istorel, e *Eñvorennoù Istorel*, e 43 levrenn, en doa savet da glokaat istor an Hellazad Polybios.

Peuzklok avat ez eo bet miret e oberenn veur *Geographiká* (*[[Douaroniezh Strabon]]*), skrivet etre 29 kent JK, pa grogas gant e veajoù, betek ar bloavezh 7. Seitek levrenn zo anezhi, ma taolenn enne ar bed evel ma oa anavezet en Henamzer, dezhe talvoudegezh vras evel eien a geleier, abalamour d'ar c'hemend a draoù en deus gwelet ha skrivet. Un drederenn zo skrivet diwar-benn Iberia ha deuet e oa dezhañ an danvez eus meur a berzh, rak biskoazh ne oa bet lakaet troad gantañ el ledenez.

## ''Douaroniezh'' Strabon
Bez' ez eo unan eus ar re a ra anv eus Seizh Marzh ar Bed.

## Levrlennadur
*  Aujac, Germaine. *Strabon et son temps*. In : Hübner, Wolfgang.*Geographie und verwandte Wissenschaften*. Stuttgart : Franz Steiner Verlag, 2000, pp.103-139 
## Liammoù diavaez

*  Γεωγραφικά
*  Troidigezh c'hallek e 1867
*  ''Géographie de Strabon'' ( troidigezh 2004-2019)
Dekvet pastell-vro Liger Atlantel

An dekvet pastell-vro Liger-Atlantel a zo ur bastell-vro votiñ e Liger-Atlantel. Ur c'hannad dilennet dre ur votadeg unañveg gant div dro he-deus er Kambr ar gannaded.

Enderc'hel a ra ar c'hatonioù Gwaled, Klison, Gwerzhav, Gwerzhav-Gwinieg, Lavreer-Botorel, Kelenneg-ar-Mewan

## Kannidi

* 2002 - 2007 : Serge Poignant (UMP)
* 2007 - 2012 : Serge Poignant (UMP)
* 2012 - 2017 : Sophie Errante (PS)
* 2017 - 2022 : Sophie Errante (LREM)

## Disoc'hioù an dilennadegoù

### [[Dilennadegoù lezennel 2002]]

Gounezet eñ-deus Serge Poignant en eil dro.

#### Tro gentañ
Amoko II

=Pezh c'hoari Strollad ar Vro Bagan=

D'ar 16 a viz Meurzh 1998.
Emañ an Amoko 2 o tremen er-maez d'an aodoù Breizh. Ul lestr nevez eo, diouzh doare, karget leun-barr a betrol (550 000 T). Erru eus Arabia, o vont da ziskargañ da Vro-Saoz...
20 vloaz zo abaoe peñse an Amoco Cadiz. Gwellaenn a zo deuet en traoù war ar mor, evit doare, lezennoù nevez a zo bet savet. Biken ne c'hoarvezo ken ur seurt abadenn.
Albert Abalea, ur maer breizhat, deuet da vezañ galloudus abaoe prosez Chicago, en deus c'hoant da lidañ an 20vet deiz-ha-bloaz. Ha pedet gantañ d'ober ur veaj e bourzh an Amoko 2 an holl re o deus kemeret perzh en afer an Amoco Cadiz. Bez'emañ ar Vretoned, pennoù-bras ar parrezioù, tud ar vro, ur peskataer, ur c'houer, merc'hed yaouank, merc'hed kozh, difenn an natur, ur c'haner, ur c'hazetenner, ur c'homandant ramoker...Bez'emañ ar barner bras MacGarr, an alvokad Cicero, renerez ar gompagnunezh Amoko...
Mat ez a ar veaj. Laouen ha disoursi eo an dud. Ankounac'haet ganto an tabutoù a zo bet. Emañ an Amoko 2 o tremen e-biou d'an Enez-Eusa. Doare fall zo gant an amzer, ur barr-avel zo da gaout...

* **Leurennañ** : Ur pezh-c'hoari brezhonek gant un tammig galleg. Ur rakc'hoari ha pemp arvest, evit 25 c'hoarier.
* **Skrivet ha leurennet gant** : Goulc'han Kervella.
* **Gouloù** : François-Éric Valentin.
* **Kinkladur** : Michel Fagon, Jean-Michel Appriou.
* **Sonerezh ha trouzioù** : Éric Peron, Steven Guéguéniat, Didier Porchel.
* **Labour ar c'horf** : Jocelyne Boennec.
* **Savet gant** Strollad ar Vro Bagan **gant sikour** C'hoariva Montroulez, Kêr Gastell-Paol, Ti ar C'hoari Brest, Kuzul-Departamant Penn-ar-Bed, Kuzul-Rannvro Breizh...
* **Padout a ra** 1e40mn.

## An darvoudoù
*16 a viz Meurzh 1978*, an Amoco Cadiz a deu da derriñ war reier Porsal, 220 000 tonnellad mazout er mor.

*Meurzh-Ebrel 1978*, en em vodañ a ra maered ar parrezioù.

*Gwengolo 1978*, digoret afer an Amoco.

*28 a viz Even 1980*, savet sindikad ar parrezioù.

*19 a viz Ebrel 1984*, barnedigezh MacGarr e Chicago : Amoco zo kablus.

*24 a viz Gouere 1990*, "123 milion nemetken! N'eo ket a-walc'h.Galv!" eme ar sindikad "Galv ivez!" eme Amoco. Ha bec'h adarre!

*24 a viz Genver 1992*, echu ar prosez. Amoco zo lakaet kablus da vat. 225 milion a ranko paeañ.

*Gouere 1992,* diwar ar 1,045 milion en deus bet ar gouarnamant gall evit e vizoù e ro 100 d'ar Vretoned.

*Gouere 1993*, gouel bras e Gwitalmeze evit lidañ ar viktor.

**Al lec'hienn Strollad ar Vro Bagan** http://perso.orange.fr/avb/
Ludwig Tieck

Ur barzh alaman eo **Johann Ludwig Tieck**, bet ganet d'ar 31 a viz Mae 1773 e Berlin ha marvet eno d'an 28 a viz Ebrel 1853. Jubennour, embanner, romantour ha skridvarnour, Johann Ludwig Tieck zo kentradour ar Romantelezh kentañ ivez, ha perzh a gemeras e kelc'hiad Iena, gant ar vreudeur Schlegel, Caroline ha Friedrich Schelling, Novalis, Fichte. 

Mab e oa d'ur marc'hadour gloan. Studiaén a reas doueoniezh, prederouriezh, lennegezh. Beajiñ a reas ha chom en Italia adal 1804 betek 1805, en Bro-Saoz en 1817, ma studias oberenn Shakespeare. Dramaour e voe e lez Dresden adal 1825, hag adal 1841 e lez Prusia dindan Friedrich Wilhelm IV.
Kaimbeg

Ur yezh direnk komzet gwechall e Brazil e rannvro Bahia e oa ar **c'haimbeg**. Gant ar portugaleg e oa bet erlec'hiet.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil

Yezhoù direnk
Kambaeg

Ur yezh direnk komzet e gwechall e Brazil e Mato Grosso del Sul, e-kichen Corumbá e oa ar c'hambaeg. Eus Kolombia e oa bet teuet ar meuriad ha spagnoleg e komz e izili hiziv. Posupl eo e oa bet perc'hennet d'ar familh doupiek.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil

Yezhoù direnk
Kambiwaeg

Ur yezh direnk komzet gwechall e Brazil, e Pernambuco, e oa ar c'hambiwaeg. Portugaleg e komz izili ar meuriad bremañ.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil

Yezhoù direnk
Ate (doueez)

**Ate** (Ἄτη / Atê e henc'hresianeg) zo un doueez e relijion Hellaz kozh, arouez ar Follentez hag an Trelaterezh.

Hervez Homeros e oa merc'h henañ Zeus, ha c'hoarezed he deus, al Litezed. Hervez Hesiodos e oa merc'h da Eris, doueez an Dizemglev a voe ganet e deroù ar bed.

Brudet eo da vezañ kollet Zeus e-unan, war urzh Hera: pa gemenn an doue meur e vo un haroz eus e wad (hag a vo Herakles) da vezañ ganet, hag e reno war ar broioù amezek, e voe lakaet gant Hera d'en touiñ ruz.

Goude e hasto Hera lakaat Eurystheüs da vezañ ganet; hennezh a oa mab da Sthenelos, ha dre-se diskennad d'an doue meur. Pa gomprenas e oa bet louzet e tapas krog e blev Ate, hag e skoas anezhi e-maez Olympos, ha berz dezhi tostaat ken.
Leksema

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **leksema** pe **leksem** (saoz: ''lexeme'') evit komz eus un unanenn vorfologel difetis hervez an dielfennadur steroniel. Klotaat a ra wall-wazh gant hollad stummoù disheñvel ur ger gante an hevelep ster diazez, da skouer *kanañ*, *kan*, *kanomp*, *kanfec'h*... a zo pep hini stummoù disheñvel an hevelep leksem.

Liammet eo keal al leskema ouzh hini al lemma, dreist-holl pa ra dave da stumm-meneg ur ger, da lâret eo ar stumm implijet dre voas evit komz eus un hollad gerioù gante an hevelep ster diazez. Klotaat ar ra ar stumm-se peurliesañ, met n'eo ket dre ret, gant hini ar pennger, da lâret eo ar stumm lakaet da ditl en ur geriadur.

Stag emañ pep leksem ouzh ur rummenn-ger resis (anv, verb...) gantañ un talvoud steroniel resis ha ma c'hell bezañ diveret pe displeget e kota ivez gant patrom displegadur pe diveradur resis, da lâret eo e c'hell dont war wel ul leksem dindan meur a **furm** disheñvel, da skouer al leskema hag a glot gant ar c'heal *redek* a glota gantañ meur a stumm displeget evel *redan*, *redi*, *redas*...

En em derc'hel a ra al leksemoù hervez reolennoù yezhadur pep yezh resis, da skouer an doare ma vez displeget ur verb a glota gant ul leksem bennak a zo stag ouzh patromoù resis ar yezh-mañ'r-yezh.

Ur c'heal pennañ eo hini al leksem evit a sell ouzh ar vorfologiezh dre ma c'hell talvezout a ra evit termeniñ kealoù morfologel all, da skouer an diforc'h etre displegadurezh diouzh un tu ha deveradurezh diouzh un tu all.

* Reolennoù displegadurezh: reolata an darempredoù etre ul leksem hag ar furmoù liammet outañ 

* Reolennoù deveradurezh: reolata an darempredoù etre ul leksem hag ul leksem all

## Gwelit ivez:
* Kelf
* Morfologiezh
* Gwrizienn
* Lemma
* Stumm-meneg
Pennger

Er yezhoniezh ha dreist-holl war tachenn ar c'heriadurezh e vez implijet an termen **pennger** (saoz: ''headword'') evit komz eus ul "lemma", da lâret eo un termen (ger pe gerioù) lakaet da ditl ur pennad en ur geriadur, holloueziadur... da skouer, "Lemma (yezhoniezh)" eo al lemma a glot gant ar pennad war ar Wikipedia-mañ a denn d'an termen "lemma".

Peurliesañ e klot an darn vrasañ eus penngerioù ur geriadur gant stumm-meneg ar gerioù a glot gante, met n'eo ket ret atav, da skouer:

: Stumm-meneg
:: "Yaou"

: Pennger
:: "Yaou (doue)"
:: "Yaou (planedenn)"

## Gwelit ivez:
* Lemma
* Stumm-meneg
* Leksema
* Kelf
* Morfologiezh
* Gwrizienn
* Penn
Karaeg (Republik Kreizafrikan)

Ar **c'haraeg** zo ur yezh direnk komzet er Republik Kreizafrikan, en isprefeti Vakaga. Gant 4 800 a dud e veze komzet e 1996. Disheñvel eo diouzh ar yezh gant an hevelep anv komzet e Soudan. Hervez Pascal Boyeldieu e vefe da renkañ e familh ar yezhoù bongoek-bagirmiek.

Ur yezh en arvar eo. O vezañ erlec'hiet gant an arabeg emañ.

## Liammoù diavaez

## Gwelet ivez
*Yezhoù direnk
Ger goullo

Er yezhoniezh e vez implijet an termenoù **ger goullo**, **ger benveg**, **ger ostilh** (saozneg : ''function word'' pe *functor*) evit komz eus gerioù gante nebeud a ster dreze o-unan hag a dalvez da sevel liammoù yezhadurel gant gerioù all en ur frazenn pe c'hoazh da lakaat war wel savboent an den a zo o komz.

Dre ma talvez ar gerioù goullo da elfennoù frammel dre liammañ an eil ger ouzh egile n'hallont ket bezañ implijet o-unan-penn distag diouzh elfennoù all ur frazenn dre ma n'o deus ster ebet dreze o-unan.

Gerioù gante ur ster resis kentoc'h evit ur perzh yezhadurel a reer gerioù leun (saozneg : *content words* pe *lexical words*) anezhe, da lavaret eo dre vras anvioù-kadarn, verboù, anvioù-gwan, an darn vrasañ eus ar rakverboù, hag all.

E-touez rummad ar gerioù goullo e vez renket an araogennoù, ar raganvioù, ar verboù-skoazell, ar stagelloù, ar gerioù-mell hag ar rannigoùigoù. N'heller ket deverañ seurt gerioù goullo, nag implijout kengerioù gante.

Ur rummad kloz eo rumm ar gerioù goullo, da lavaret eo ne vez ket krouet gerioù goullo nevez a-hed ar wezh keit ha ma vez ur yezh oc'h en em ziorren. Diouzh an tu all avat ez eus ur rummad gerioù digor eus hini ar gerioù leun, da lavaret eo e c'heller krouiñ gerioù leun nevez a bep seurt a-hed an amzer pe amprestañ diwar yezhoù all (gwelet ar pennad nevezc'her).

A-wezhioù e vez renket an estlammadelloù e-touez ar gerioù goullo daoust m'az eus ur rummad digor anezhe.

Ouzhpenn an diforc'hioù e-keñver ar ster hag o mont-en-dro e framm yezhadurel ur yezh e c'hell ivez ar gerioù goullo en em zerc'hel en un doare disheñvel diouzh ar gerioù leun e-keñver o ferzhioù fonologel ; da skouer : e saozneg n'eus nemet ar gerioù goullo a c'hell kregiñ gant ar ruzenn dent mouezhiet [ð].

Setu amañ ur roll eus ar rummadoù yezhadurel pennañ renket dre voas evel gerioù goullo.
*Gerioù-mell : *an*, *al*, *ar* hag *un*, *ul*, *ur*. Deveret e vezont a-wezhoù evit klotaat gant troad un anv.
*Raganvioù : *me*, *eñ*, hag all.
*Araogennoù : displeget er yezhoù keltiek.
*Stagelloù : *ha*, *pe*, hag all.
*Verboù-skoazell : displeget atav.
*Estlammadelloù : ne vezont na displeget na diveret.
*Rannigoùigoù : *ma*, *neuze*, *koulskoude*, *evel-se*, hag all.
*Lavarennoù : *Bez' ez eus', *ez eus*, hag all.
*[[Pro-frazenn|Pro-frazennoù]] : *ya*, *mat eo'', hag all.

## Gwelit ivez
* Rummad gerioù digor
* Rummad gerioù kloz
* Ger leun
Tonga

**Tonga** a zo ur stad eus Polinezia.

## Melestradur
Tonga a zo rannet e tri rannadur melestradurel Ha'apai, Tongatapu ha Vava'u. Pep hini anezho en deus e gêr-benn dezhañ e-unan. Nukuʻalofa, ar gêr-benn vroadel, eo kêr-benn Tongatapu ivez.

## Daveoù

## Liammoù
*  Lec'hienn ofisiel gouarnamant Tonga
*  Keleier war Tonga
*  Keleier war Tonga
*  Tongan Holiday
*  Porched internet diwar-benn Tonga
Bro Voynet

**Bro Voynet** a reer eus un rummad melestradurel gall da derkañ an tiriad savet gant al lezenn Voynet. Bez' ez eus anezhi un diriegezh savet diwar un dachenn a vez sellet outi evel unvan evit a sell an douaroniezh, ar gevredigezh, an ekonomiezh hag ar sevenadur.

Lakaet eo bet ar broioù-se war-sav gant lezenn ar 4 a viz C'hwevrer 1995, klokaet gant hini ar 15 a viz Mezheven 1999 (Lezenn Heñchañ Terkañ da bad an Diriegezh), anvet ivez "Lezenn Voynet". An dilennidi a gaver e kuzulioù ar broioù-se n'int ket dilennet war-eeun, anvet e vezont.

E Breizh (5 departamant ) ez eus 26 "bro Voynet".
## Roll broioù Breizh
Bro an Alre • Bro an Oriant • Bro Ankiniz • Bro Breselien • Bro Dinan • Bro Felger • Bro Gernev • Bro Gwiniegi Naoned • Bro Kastell-Briant • Bro Kêr-Wened • Bro Kornôg Kreiz-Breizh • Bro Kreiz-Breizh • Bro Machikoul hag al Lon • Bro Ploermael - Kalon Breizh • Bro Pondi • Bro Raez Atlantel • Bro Redon hag ar Gwilen • Bro-Roazhon • Bro Sant-Brieg • Bro Sant-Maloù • Bro Traoñiennoù ar Gwilen • Bro Treger-Goueloù • Bro Montroulez • Bro Brest • Bro Gwengamp • Bro Gwitreg – Digoroù Breizh • Tolpad-kêrioù Naoned • Tolpad-kêrioù Rannvro Sant-Nazer hag Aber

Un nebeud kêrioù n'eus tamm bro ebet dezho.
Litai

Al **Litai** (un anv lies, eus an henc'hresianeg Λιτή, «pedenn») a oa speredoù hag a arouezie ar bedenn e mojennoù Hellaz kozh. 

Hervez Homeros (en *[[Ilias]]*, navet levrenn), int merc'hed da Zeus, kamm ha roufennet, met n'eus meneg ebet eus o mamm pe o niver. Dalc'hmat e vezont war-lerc'h merc'h all Zeus, Ate (ar follentez), met buanoc'h evito e red o c'hoar.

Ma'z a unan bennak da lavarout droug diwar o fenn ez eont davet Zeus da glemm da c'houlenn ma vo kaset Ate dezhañ.
Dom Duff

**Dom Duff** zo ur c'haner brezhonek hag ur gitarour, ganet d'an 20 a viz Eost 1960 e Ploueskad, en arvor Bro Leon, ha savet eno, en un atant, er C’hernig. Skrivañ a ra kanaouennoù e brezhoneg. Goude bezañ bet e penn ar strollad brudet a-walc'h Diwall e oa krog da ganañ ha da seniñ war e anv e 2000. E-touez ar ganerien eus ar gwellañ deuet da ginnig kanaouennoù e brezhoneg 'mañ Dom.

## Buhezskrid
Savet e oa bet gantañ ar strollad fest-noz Diwall e 1996. En doare rock ha folk eo an darn vrasañ eus sonerezh Dom DufF. Levezonet eo gant arzourien ar bloavezhioù 1970, degas a ra ur blaz pop akoustek e bed sevenadur Breizh. 
Foeter-bro eo Dom ha labourat a ra kalz get mignoned eveltañ : Rónán Ó Snodaigh e Dulenn, pe c'hoazh Andy Jones en Abertawe, e Kembre. Ur seurt skipailh kanerien ha skrivagnerien yaouank-kenañ eus ar bloavezhioù 2000, pep hini e yezh-vamm gantañ.

E 2009 e kenlabouras gant Alan Stivell evit ar bladenn *Emerald*, hag ivez e-kerzh an abadenn kejaj (bagad Roñsed Mor, Louise Ebrel, Gilles Servat, Pat O'May, Pascal Lamour, ...).

## Pladennoù

### Babel Pow Wow
2013 Paganab/Coop Breizh

### Roc'h
2010 Paganab/Coop Breizh

# Kan an awen
# Roc'h
# Chench amzer
# Telemakaezh
# Teuz ar re dianket
# Laouen
# Brezhoneg 'raok
# Kimiad Hawaii
# Avel dit
# Nevezshant Johnnie
# Skuizh on
# Yec'hed mat

### E-unan
2008 BNC/Coop Breizh

# Aelig Gwenn
# Kiger Sant Wazeg 
# Oad an aod
# An dañs Veur
# Kig ha fars
# Peñsee ar C'henavo
# laouen
# Straed an amann
# War bont an Aber
# Kenatchao
# Se Si Hi Eo

### Lagan
2006 BNC/Coop Breizh

# Son Faro
# Miz Du
# Kig Ha Farz
# Hei ! Soner
# Job Al Lonker
# Kenatchao
# Marc'h Arzur
# Pagan Camp
# Kertrouz
# E Penn Ar Skaon
# An Nor C'Hlaz
# Tra Da Lavar

### Straed an Amann
2003 Paganab/Coop Breizh

# Ha deoc'h
# Straed an amann
# Gerioù berr
# En nec'h
# E park Finn
# Setu ar vuhez
# C'hwezh kerlosket
# Deiz pe zeiz
# Bossen an Arvor
# Friko 'vo

## Kenlabouret en deus gant
Rónán Ó Snodaigh (The Playdays) , Pascal Lamour (Yermat), Alan Stivell (Emerald), Skilda, Bagad Roñsed Mor (Kejaj).

## Prizioù
* Prizioù Frañs 3 2009
* Talent de l'Ouest Ouest-France 2009
* Priz "Produit en Bretagne" 2004
* "Coup de cœur" Le Télégramme 2004

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Dom DufF war LyricWikia
Kalañch

Ar stêr **Kalañch** (*Cantache* pe *Calanche* e galleg) zo ur stêr a 38 km hed hag a red e reter Bro-Roazhon. Eieniñ a ra e Saint-Pierre-des-Landes, e departamant ar Mayenne. Goude e ya d'ober div stank, hini Kastellan-Gwennel hag an hini etre Kampal ha Mousterel-ar-Veineg, a vez tennet dour anezho da bourchas dour da Roazhon. En em deurel a ra er Gwilen war e lez dehou, ur 5 km er c'huzh-heol da Witreg.


La cantache.jpeg|Ur stankell war ar C'halañch


## Notennoù ha daveennoù
Chapel-Baz-Meur

**Chapel-Baz-Meur** a oa ur gumun e Breizh e Kanton Gwaled, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Abaoe ar I a viz Genver 2016 emañ e-barzh ar gumun nevez Diwazh-Liger.

### Kumunioù amezek

## Anv
* Erwan Vallerie ː *Capella Bassamari*, 1115 ; *Capella Barsamen*, 1138 ; *Capella Batsamere*, 1277 ; *Basse Matris*, .

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Chapel-Baz-Meur e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Lavreer-Botorel hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
### 
#### Bargazh
* Krouet e voe kumun Bargazh e 1868 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Chapel-Baz-Meur.
#### [[Brezel Krimea]]
* Mervel a reas 1 gwaz eus ar gumun e 1856 e Sevastopol abalamour d'ar brezel, hervez monumant ar re varv e Brezelioù an XIX kantved.
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas 11 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, hervez monumant ar re varv e Brezelioù an XIX kantved.
#### [[Tunizia]]
* Mervel a reas 1 gwaz eus ar gumun e 1881, hervez monumant ar re varv e Brezelioù an XIX kantved.
#### [[Kaledonia-Nevez]]
* Mervel a reas 1 gwaz eus ar gumun e 1883, hervez monumant ar re varv e Brezelioù an XIX kantved.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 106 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,10 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 5 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, hervez monumant ar re varv .
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria : mervel a reas 1 milour eus ar gumun, hervez monumant ar re varv, d’an 10 a viz Meurzh 1959 en Ospital Batna, gloazet ma oa bet pa oa bet taget e bost ; kanolier e oa er 421 RAA (*Régiment d’Artillerie Anti-Aérienne*). 
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Gwaled pa voe diskaret kanton Lavreer-Botorel e 2014.
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe kendeuzet kumunioù Chapel-Baz-Meur ha Bargazh d'ober ur gumun nevez, Diwazh-Liger.

## Monumantoù ha traoù heverk

## Armerzh
* *[[Brasserie de la Divatte]]*, breserezh artizanel.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Yann V (1389-1442), Dug Breizh.
* Marc'harid Klison, kontez Pentevr, merc'h da Olier V Klison
* Jacques Demy (1931-1990), harluet er Chapel-Baz-Meur etre miz Gwengolo 1943 ha miz Eost 1944 e ti ur c'houplad, botaouer-koad ar gwaz e kêriadenn Maen-Toull. Aozañ a ra eno filmoù bevaat bihan (livadur war goc'henn), diwar-benn argadennoù kirri-nij pont Malvid da skouer (cf. film Agnès Varda *[[Jacquot de Nantes]]*). Treiñ a ra er Chapel-Baz-Meur e film kentañ e miz Here 1955, an teulfilm berr *Le Sabotier du val de Loire*.
* Jean Clareboudt (1944-1997), neuzier a vremañ, en eus bevet e Maen-Toull.
* Reynald Secher (g. e 1955), istorour, genidik eo e familh eus ar Chapel-Baz-Meur.

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ti-kêr Diwazh-Liger

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Lannerell

**Lannerell** a zo ur gumun a Vreizh, e Kanton Gwaled, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Brudet eo evit e winieg. Produiñ a ra muskadig Sevr & Mewan ha gros-plant.

W1143-Landreau1 Bourg DeMoulinBeauchene.jpg|Ar vourc'h.

## Douaroniezh
## Ardamezioù

## Istor
### 
#### Krouet ar gumun
* Krouet e voe kumun Lannerell e 1863 diwar ul lodenn eus tiriad Lavreer-Botorel ha lakaet e voe e Kanton Lavreer-Botorel.
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 83 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Gwaled pa voe diskaret Kanton Lavreer-Botorel e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

0184-Landreau ImaculeeConception1845ByNight 0502.JPG

* An iliz katolik, 1845-1848.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevellerezh
## Levrioù talvoudus
* Michel Froger ha Michel Pressensé : *Armorial des communes de Loire-Atlantique*. Froger SA. 1996
## Pennad kar
* Lavreer-Botorel. 
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez

lec'hienn ofisiel
Kerravaot

**Kerravaot** (*La Remaudière* e galleg), a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Gwaled, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
* Eieniñ a ra ar stêr Goulen e Kerravaot.
## Dezougen
* Al linenn Hent-houarn Naoned-Orléans Cholet a dremene dre Gerravaot. Un ti-gar a oa er gumun, luc’hskeudenn.
## Istor
### [[Krennamzer]]
* Krouet e voe prioldi *Santez Radégonde* e 1141.
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Kerravaot e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Lavreer-Botorel hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.

095 Registre paroissial clandestin La Remaudière 1794.jpg|Dre guzh e voe dalc'het marilhoù ar barrez katolik gant an abad Billaud.

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac’het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, an abad Billaud. 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,67% eus he foblañs e 1911, hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Gwaled pa voe diskaret Kanton Lavreer-Botorel e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Lojeiz La Mostière.
* Lojeiz L'Aubretière.
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, 1869, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
*Kerravaot war al lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Sant-Juluan-Kankell

**Sant-Juluan-Kankell** a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Gwaled, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh

W0133-StJulienDeConcelles LoireLeveeDivattePtThouareDeCale83 17499.JPG

* War lez al Liger emañ ar gumun.

## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː *Sanctus Julianus cum Aqua Cancella*, 1123.

## Ardamezioù
*Geotet e chapel Sant Bartalame en argant skoret gant un eilenn gommek ivez en argant ha leinet gant teir flourdilizenn en aour treustellet*

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Juluan-Kankell e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Lavreer-Botorel hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
### 
* E 1890 e voe ijinet gant ar geginerez Clémence Lefeuvre an amann gwenn en he freti *La Buvette de la Marine*, war ribl ar Liger, er gêriadennig *« La Chebuette »*.
#### Brezelioù
* Italia: mervel a reas trizek gwaz eus ar gumun.
* Brezel Krimea: mervel a reas seizh gwaz eus ar gumun  abalamour d'ar brezel.
* Brezel 1870-1871: seitek gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.
* Trevadennoù : mervel a reas c’hwec’h soudard eus ar gumun en Aljeria.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 129 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,05% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Pemp den bet fuzuilhet e Naoned e 1941 gant an Alamaned a voe douaret e bered ar gumun.
* Mervel a reas nav den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Gwaled pa voe diskaret Kanton Lavreer-Botorel e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Juluan*.

W0711-StJulien_Meslerie_66217_ShiftN.jpg

* Ti-meur La Meslerie.
* Monumant ar re varv e brezelioù en XIXvet Kantved, er vered. 
* Monumant ar re varv (1914-1918) er vered, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv (1939-1945) er vered, luc’hskeudennoù.

## Poblañs

### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
* Pierre Petiteau du Cléré, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1641 
* Clémence Lefeuvre (1860-1932), keginerez, ijinourez an amann gwenn 
* Sim (1926-2009), aktour

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
* , e Kreiz-Finland
*  e Schleswig-Holstein

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn an ti-kêr
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 • ''Wikisource''
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Yestinieg

**Yestinieg** a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Klison, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
* War lez ar Sevr emañ Yestinieg.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Yestinieg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Klison hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 99 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,59 % eus he foblañs e 1911.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

Villa Garenne Lemot.jpg|Ar Genkiz *Lemot*.

* Ar Genkiz *Lemot*.
* Iliz katolik  *Santez Radegonde ha San Sebastian*, luc'hskeudennoù.
* Chapel  *Intron-Varia*, luc'hskeudennoù.

Gétigné - Chapelle Notre-Dame de Toutes Joies.jpg

* Chapel  *Chapel Intron-Varia Holl Joaiou*, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn.
* Maen-koun ar re varv en iliz katolik, luc'hskeudenn. 
* Gwerenn livet en iliz katolik, luc'hskeudenn. 
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez
Kaoteriad

Ar **gaoteriad** (diwar ar ger kaoter) zo ur seurt keusteurenn, a gaver e Su Breizh, gant pesked ha kranked a bep seurt, legumaj (ognon, karotez, kignon) ha temzoù. *"Brittany Fish Stew"* a vez graet eus ar meuz-se gant ar saoznegerien. Damheñvel ouzh zarzuela ar Broioù Katalan eo.

Gwin gwenn sec'h a ya mat ganti, evel ar muskadig ha gros-plant a vro-Naoned.

## Levr
**Kaoteriad** zo anv un dastumad danevelloù brezhonek.
Rouantelezh Holland

**Rouantelezh Holland** a voe krouet d'ar 5 a viz Mezheven 1806 gant an impalaer gall Napoleon I<sup>añ</sup>, pa fellas dezhañ lakaat ur roue er vro e-lec'h ar Republik Batav ha reiñ ar garg d'e vreur Luigi Buonaparte, a voe lakaet da roue hag anvet Lodewijk Iañ. Kemeret e voe anv ur broviñs, Holland, da envel an Izelvroioù penn-da-benn. 

Ar roue Louis Iañ a voe distroadet gant e vreur impalaer, drouklaouen gant e emzalc'h, e 1810. Aloubet e voe ar rouantelezh ha staget ar vro ouzh an "Impalaeriezh C'hall Kentañ". 

## Rouaned
*1806-1810: Lodewijk I<sup>añ</sup>
*1810: Lodewijk II, d'e c'hwec'h vloaz, e-pad an dek devezh a voe war-lerc'h diroueadenn e dad hag aloubidigezh ar C'hallaoued.

## Liammoù diavaez
*Kartenn eus Rouantelezh Holland