open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Urzh Sant Benead

**Urzh Sant Benead** zo un unvaniezh manatioù katolik o deus bet dibabet, e mare pe vare eus an istor, heuliañ reolenn Sant Benead Norcia (480-547), a zo gwelet evel diazezer an urzh e 529.

Beneadiz a zo izili eus un urzh relijiel hag a vev hervez Reolenn Sant Benead. Koulskoude eo diaes termeniñ orin an urzh war an dachenn istorel.

## Gwelet dre vras ​​ar manatiegezh kornôgel

An ermitach eo an hent asketek dre an hini e tiskouez ar c'hredenn un tostaat ispisial ouzh Doue.

Martinus Teurgn a grouas unan eus manatioù kentañ ar C'hornôg e Ligugé , e-kichen Poitiers, hag ivez manati Marmoutier, e-kichen Tours, e 375. Kuzul Kalkedon (*Chalcedon*) a zivizas e 451 e vefe sujet ar manatioù da varnerezh an eskopti. Diazezet e oa ivez gant al lezenn ganonel e oa stag ur manac'h ouzh ar manati ma'z ae e-barzh (*stabilitas loci*).

Er c'heñver-se e skrivas Benead Nursia Reolenn Sant Benead (*Regula Benedicti*) evit ar manati a grouas e Monte Cassino e 529, o tennañ war Reolenn ar Magisteriom ha reolennoù manac'hel all. Chom a reas al labour-se hep bezañ merzet dre vras. Eñ hag e ren a glot mat-tre gant an endro ledanoc'h eus ar manatelezh italian.

Benead n'en doa ket soñj eus ur framm manac'hel resis pa skrivas anezho — eñ, evel skrivagnerien reolennoù all, a felle dezhañ sklaeraat an doareoù en e di e-unan.

## Daveoù
Kaiserliche Marine

**Morlu Impalaeriezh Alamagn** (alamaneg : **Kaiserliche Marine**, "Morlu Impalaerel") a oa ur morlu krouet gant an Impalaeriezh alaman. Padet e oa etre 1871 ha 1919, ganet diwar ar Morlu prusian dister (adalek 1867, anvet Norddeutsche Bundesmarine), hag a oa bet savet da gentañ evel ur flodad difenn an arvor. An impalaer Wilhelm II en doa diorroet kalz ar morlu hag e gefridioù. Penn diazez ar morlu impalaerel alaman a oa an amiral Alfred von Tirpitz, en doa gwellaet ha brasaet anezhañ. Ouzhpenn-se en devoa adimplijet mennozhioù ha strategiezhioù ar prederour brezel stadunanat Alfred Thayer Mahan. 

An disoc'h a oa bet ur redadeg d'an armoù etre ar morlu alaman hag ar Royal Navy saoz, pa oa hini an Alamanted o tont da vezañ un nerzh milourel kreñv. Deuet e oa a-benn da vezañ an eil morlu er bed, just a-dreñv ar Royal Navy. E-pad ar C'hentañ Brezel-bed e oa bet riñset ar morlu alaman war c'horre ; e-pad an emgann meur nemetañ, Emgann Jutland, ne oa bet trec'her anat ebet. En desped da se, ar flodad listri-spluj hag a oa bet diwanet kalz e-pad ar brezel a oa bet efedus-tre hag a blante bec'h war linennoù pourveziañ Breizh-Veur. E 1919, listri-brezel ar Morlu impalaerel alaman a oa bet roet d'ar Gevredidi, met a oa bet kaset d'ar strad e Scapa Flow gant ar vartoloded alaman o-unan.

An holl vigi brezel eus ar C'haiserliche Marine a oa deroù o anv gant an teir lizherenn SMS, evit *Seiner Majestät Schiff*.

## Torfedoù brezel
Morlu Impalaeriezh Alamagn a zo bet kablus eus torfedoù brezel kaset e-kerzh ar C'hentañ Brezel-bed. E-touez ar re-se ar re brudetañ emañ :
* Argadenn war Scarborough, Hartlepool ha Whitby e 1914, e-lec'h ma oa bet bombezet meur a borzh saoz ha lazhet 112 trevour.
* Kampagn an U-Boot. Lezennoù ar preizhañ a redie ar preizherien genwerzhel da gelaouiñ o sibloù a-raok tagañ evit ma vije amzer gant ar bourzhidi da dec'hout kuit, ar pezh na voe ket graet, ha bigi kenwerzh a voe kaset d'ar strad hep ober diforc'h etre broadelezh, lestr-karg, pal o beaj... Goude 1915, pa voe kaset an RMS Lusitania d'ar strad, e voe paouezet, met adkroget a-benn ar fin e miz C'hwevrer 1917. Kerseet e oa bet poblañs Stadoù-Unanet Amerika, ar pezh a lakaas SUA da gemer perzh er brezel-bed e tu ar Gevredidi.
* Lazhadenn ar c'habiten trevour Charles Fryatt, pa oa e penn ar vag dezougen-tud SS Brussels, hag en doa klasket stekiñ ouzh al lestr-spluj U-boot SM U-33
* Kaset d'ar strad ar bigi ospital HMHS ''Llandovery Castle'', HS ''Koningin Regentes'' hag HMHS ''Dover Castle''.

## Bannieloù

Restr:Flag of German Empire (jack 1903).svg|Banniel ha skoed ardamez Morlu Impalaeriezh Alamagn
Restr:War Ensign of Germany (1892–1903).svg|Banniel Morlu Impalaeriezh Alamagn (1892–1903)
Restr:War Ensign of Germany (1903–1919).svg|Banniel Morlu Impalaeriezh Alamagn (1903-1919)


## Daveennoù
Talbenn ar Bobl (Spagn)

**Talbenn ar Bobl** (spagnoleg: **Frente Popular**) a oa ur c'hevread strolladoù politikel e-pad an Eil Republik spagnol. Savet e oa bet e miz Genver 1936 gant meur a strollad politikel eus an tu kleiz ha tu kleiz pellañ. Penn diazez ar c'hevread e oa Manuel Azaña hag ar pal a oa kemer perzh e dilennadegoù ar bloavezh 1936. E Katalonia ha Kumuniezh València a-vremañ, anv ar c'hengevread a oa **Front d'Esquerres** (e katalaneg e talveze Talbenn an tu kleiz).
Seziz Jeruzalem (1187)

**Seziz Jeruzalem** a oa bet un dagadenn eus kêr Jeruzalem etre an 20 a viz Gwengolo hag an 2 a viz Here 1187, pa godianas Balian Ibelin da Saladin. Kouezhet e oa Jeruzalem, met ne oa ket echu c'hoazh gant Rouantelezh Jeruzalem ; lakaet e oa bet ar gêr-benn e Tir ha goude-se en Akko goude an Drede Kroaziadeg. Ar gristenien latin o devoa respontet e 1189 gant un drede kroaziadeg renet gant Richarzh Kalon-Leon, Fulup II an Aogust, ha Friedrich Iañ Barbarossa, pep hini e penn e armead.

Eus tu ar gristenien e oa etre 4000 ha 6000 soudard, evit ar vuzulmaned e-tro 20 000.
Seziz Jeruzalem

**Seziz Jeruzalem** zo anv meur a seziz lakaet war gêr Jeruzalem.

* **[[Seziz Jeruzalem (1051 kent JK)]]** gant ar roue David, meneget er Bibl;
* **[[Seziz Jeruzalem (701 kent JK)|seziz 701 kent JK]]**, da goulz troiad-vrezel Impalaeriezh Asiria ouzh rouantelezh Juda ;
* **[[Seziz Jeruzalem (597 kent JK)|seziz 597 kent JK]]**, pa drec'has arme Impalaeriezh Babilon war soudarded sur faraon Egipt;
* **[[Seziz Jeruzalem (587/586 kent JK)|seziz 587/586 kent JK]]**, pa drec'has Impalaeriezh Babilon war rouantelezh Juda, ha pa gemeras kêr; 
* **[[Seziz an Akra (162-141 kent JK)|seziz 162-141 kent Jk]]**, pa voe kemeret ar wikadell (Akra) gant ar Vakkabeed diwar-goust ar Seleukided ;
* Seziz 63 kent JK, gant Pompeius e-kerzh brezel diabarzh an Hasmoneaned, ha kemeret kêr gantañ; 
* **[[Seziz Jeruzalem (37 kent JK)|seziz 37 kent JK]]**, gant Herodez Veur, harpet gant Roma, a laka fin da ren an dierniezh Hasmonean, ha kemeret kêr gantañ ;
* **[[Seziz Jeruzalem (70)|seziz 70]]**, trec'h ar Romaned war Yuzevien Judea, kemeret kêr ;
* **[[Seziz Jeruzalem (614)|seziz 614]]**, trec'h ar jeneral sassanid Schahr-Barâz war ar Vizantined, ha kemeret kêr gantañ;
* **[[Seziz Jeruzalem (637)|seziz 637]]**, trec'h eo ar c'halif arab Omar ibn al-Khattâb war ar Vizantined, ha kemeret kêr gantañ; 
* **[[Seziz Jeruzalem(1071)|seziz 1071]]**, trec'h eo an Durked Seldjoukid war an Arabed Fatimid, ha kemeret kêr ganto; 
* seziz 1187, trec'h an Ayoubided war rouantelezh Jeruzalem;

* **[[emgann Jeruzalem (1917)|emgann 1917]]**, trec'h eo arme Breizh-Veur war hini an Impalaeriezh otoman ;
* **[[Emgann Jeruzalem (1947-1948)]]**, a echuas gant rannidigezh kêr entre Israel ha Jordania ;
* **[[Seziz Jeruzalem (1967)|emgann 1967]]**, trec'h Israel war Jordania.
Rostov Veliki

**Rostov Veliki** (*Ростов Великий* e rusianeg), pe **Rostov** hepmuiken, zo ur gêr eus Rusia, en Oblast Yaroslavl. Poblañs : 31 047 a annezidi (2013).

## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1990 : Yulia Borisova, skrivagnerez vrezhonek.
Lazhadeg Les Lucs-sur-Boulogne

**Lazhadeg Les Lucs-sur-Boulogne** eo al lazhadeg vrudetañ ha gwashañ gant unvezioù republikan ar *[[colonnes infernales]]* e-pad Brezel Vendée d'an 28 a viz C'hwevrer 1794. Brudet eo chomet abalamour d'an dielloù niverus hag o deus roet an tu d'an istorourien da studiañ spis an darvoud ha goude-se da sevel ur rendael istorel.

En holl e oa bet etre 500 ha 590 trevour lazhadeget, maouezed, bugale ha tud-kozh hep arm ebet en o zouez.

Massacre des Lucs-sur-Boulogne.jpg|Gwerlivadur lazhadeg les Lucs-sur-Boulogne e chapel ar Petit Luc
Voyneau.jpg|Merzherinti Louis Michel Voyneau,kure gant ar soudarded republikan
Petit-Luc 1.jpg|Al lazhadeg, bugale pe get
Petit-Luc 2.jpg|An dud en iliz zoken a voe lazhadeget

## Goude al lazhadeg
### Hiziv an deiz
Ur c'hounlec'h anvet *[[Mémorial de la Vendée]]* a zo bet savet e Les Lucs-sur-Boulogne.
## Notennoù ha daveennoù
The Purge

***The Purge*** zo ur frañchiz stadunanat filmoù spont birvidik hag ur stirrad skinwel. Ar filmoù zo embannet gant Universal Pictures ha produet gant Blumhouse Productions ha Platinum Dunes, krouet dreist-holl gant James DeMonaco. Ar filmoù a ginnig un dazont distopiezh e Stadoù-Unanet Amerika. Bep bloaz e vez un nozvezh anvet *the Purge*, an holl dorfedoù zo aotreet, betek ar muntroù e-pad 12 eur diouzh renk.
## Filmoù

## Tudennoù
Jintara Poonlarp

**Jintara Poonlarp** (taieg: *จินตหรา พูนลาภ*), ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1969, zo ur ganerez thai.

## He fladennoù
**Took lauk auk rong rian* (ถูกหลอกออกโรงเรียน)
**Wan puean kian jot mai* (วานเพื่อนเขียนจดหมาย)
**Rai oi khoi rak* (ไร่อ้อยคอยรัก)
**Songsan huajai* (สงสารหัวใจ)
**Uaipon hai puean* (อวยพรให้เพื่อน)
**Mor Lam Sa On+Luk Thung Sa on 1st-14th* (หมอลำสะออน+ลูกทุ่งสะออน ชุด 1-14)
**Jintara Krob Krueang 1st-9th* (จินตหราครบเครื่อง ชุด 1-9)
**Tao Ngoy* (เต่างอย)
**Phak Dee Tee Jeb* (ภักดีที่เจ็บ)

## Notennoù ha daveennoù
William Baldwin

**William Joseph Baldwin** ganet d'an 21 a viz C'hwevrer 1963, zo un aktour, produer ha skrivagner stadunanat. Ezel eo eus ar Familh Baldwin, an eil breur yaouankañ eo a-ziwar pevar lesanvet ar Baldwin brothers. Gwelet eo bet er filmoù Flatliners (1990), Backdraft (1991), Sliver (1993), Virus (1999), The Squid and the Whale (2005), A Christmas Trade (2015), o c'hoari e roll e-unan en Forgetting Sarah Marshall, ha bremañ e c'hoari e-barzh hag e produ ar stirad skinwel war Netflix anvet Northern Rescue. Baldwin zo dimezet gant ar ganerez Chynna Phillips.
## Liammoù diavaez
* William Baldwin war IMDb
Youenn Gervel

**Youenn Gervel** oa ur skrivagner brezhonek.

## Romant
*1938 : *[[Trubuilhou er yaouankiz]]*, Le Courrier du Finistère (15 rann)

## Marvailh
*1936 : *[[Tensor al leur goz]]*, Feiz ha Breiz

## Barzhoneg
*1936 : *[[Deiz kenta a viz Mae]]*, Feiz ha Breiz
Association bretonne (1791)

An **Association bretonne** pe **Conjuration bretonne** a oa un aozadur armet ha kuzh e Breizh renet gant Armand Tuffin de La Rouërie ha savet enep an Dispac'h gall e 1791. Ratozh pennañ ar Gevredigezh a oa adreizhañ gwirioù Breizh a oa bet lammet gant an Dispac'h gall. Gwelet e vez evel ar rak-chouanerezh.

Meur a ezel eus ar Gevredigezh evel Aimé du Boisguy, Vincent de Tinténiac ha Jean Chouan a voe gwelet goude-se evel ofiserien er chouanerezh. La Rouërie en doa goulennet sikour digant ar c'hont d'Artois. Roet e voe dezhañ armoù, kanolioù ha zoken unwiskoù roet gant Bro-Saoz. La Rouërie a oa prest da voulc'hañ un emsavadeg gant 10 000 soudard.
Frances Polidori

**Frances Mary Lavinia Polidori**, pe ** Rossetti** adal ma voe dimezet, ganet e Londrez d'ar 27 a viz Ebel 1800 ha marvet d'an 8 a viz Ebrel 1886, a oa ur vaouez brudet e-metoù an arzourien saoz en hec'h amzer. Poltredet eo bet gant he mab livour, Dante Gabriel Rossetti, ha luc'hskeudennoù anezhi zo bet graet gant Lewis Carroll.

## He buhez
Ganet e oa e Londrez d'ar 27 a viz Ebrel 1800, ha merc'h e oa d'an harluad italian Gaetano Polidori, bet sekretour gant Vittorio Alfieri, ha d'ar Saozez Anna Maria Pierce, anglikanez ha gouarnerez e tiegezhioù tud uhel, merc'h d'ur gelennerez ha skrivagnerez. Kalz a vreudeur he doa, en o zouez John William Polidori, a oa medisin personel ar barzh Lord Byron.
Desket mat e voe gant he zud, ha da 26 vloaz e timezas d'ar barzh italian ha brogarour harluet, Gabriele Rossetti. Pevar bugel o doe:
* Maria Francesca, ganet en 1827; 
* Dante Gabriel, ganet en 1828; 
* William Michael, ganet en 1829; 
* ha Christina Georgina, ganet en 1830.

## Pennadoù kar
*Gaetano Polidori, he zad
*John Polidori, he breur
*Gabriele Rossetti, he fried
*Maria Francesca Rossetti, Dante Gabriel Rossetti, William Michael Rossetti, Christina Rossetti, he bugale.
HMS Duchess (H64)

**HMS Duchess** a oa ul lestr-distruj klasad D savet gant ar Royal Navy e penn kentañ ar bloavezhioù 1930. Al lestr-se a oa bet savet evit Flodad ar Mor Kreizdouar a-raok bezañ kaset da China Station e-tro 1935. Kaset e oa bet ur pennadig amzer er Mor Ruz e fin 1935 e-kerzh Krizenn Abyssinia, a-raok distreiñ da China Station ha chomet e oa eno betek kreiz 1939. An Duchess a oa bet adkaset er Flodad Kreizdouarel dres a-raok ma vefe tarzhet an Eil Brezel-bed e miz Gwengolo 1939. E-pad ma oa oc'h ambrougañ al lestr-brezel HMS Barham betek Breizh-Veur, e oa savet latar. Stoket ha kaset d'ar strad e oa bet al lestr HMS Duchess gant ar vag ambrouget. Beuzet e oa bet kalz tud, 124 en holl, er gwallzarvoud d'an 12 a viz Kerzu 1939.
Joseph John Thomson

**Joseph John Thomson** (18 a viz Kerzu 1856-30 a viz Eost 1940) a oa ur fizikour breizhveuriat. Anavezet eo dreist-holl peogwir en doa kavet an elektron e 1987. Dizoloet en deus ivez an izotopoù hag ijinet eo bet ar skalfadventerezh tolz gantañ. E 1906 en doa tapet priz Nobel ar fizik.
Jean Perrin

**Jean Perrin** (30 a viz Gwengolo 1870 e Lille, e Bro-C'hall - 17 a viz Ebrel 1942 e New York, e Stadoù-Unanet Amerika) a oa ur fizikour, kimiour ha politkour gall. Ar priz Nobel fizik en doa bet e 1926 gant dizoloadenn kempouez gouelezennadur. Labouret en deus ivez war ar gwrezlavig ha desavelet en deus niver Avogadro.
Feliks Brignou

**Feliks Brignou** (Félix Jean Marie Brignou), ganet d'an 21 C'hwevrer 1834 e Montroulez ha marvet d'ar 24 Mezheven 1900 e Lanneured, a oa beleg, skrivagner ha troour brezhonek.

Gantañ e voe savet ar gwerzennoù a zo war e vez, e bered Lanneured :

## Pezhioù-c'hoari
*1853 : *[[Istor ar Mab prodic]]*, Desmoulins.
* *[[Jozef gwerzet gant e vreudeur]]*

## Troidigezh
*Jean-Baptiste Gresset, *[[Al Letrin Beo]]* (diwar *Le Lutrin Vivant*, 1734), embannet e Feiz ha Breiz e 1941.

## Oberennoù all
*1883 : *[[An Devosion d'ar scapular I.V. Garmez]]*
*1885 : *[[Un ti ac a vale]]*
* *[[An Doctrin gristen]]*

## Liamm diavaez
* Ur pennad diwar e benn, gant ur poltred anezhañ, *Breiziz a ouenn vat ! An Aotrou Brignou (1834-1900)*, e-barzh Feiz ha Breiz niv. 11 ha 12, Du-Kerzu 1941, pp. 98-99 : https://diocese-quimper.fr/bibliotheque/files/original/e7774ebff79e32553bc61807db331860.pdf
Pierre Guillemot

**Pierre Guillemot**, lesanvet **Roue Begnen**, ganet d'ar 1añ a viz Du 1759 e Kerdel, e Begnen, hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Genver 1805 e Gwened, a oa ur penn brezel chouan a stourmas ouzh an armeoù republikan en darn eus ar Morbihan etre ar bloavezhioù II ha VIII (1794 betek 1800). Tad Julien Guillemot eo. Evel un toullad pennoù chouan all e oa bet ezel eus an Association bretonne renet gant Armand Tuffin de La Rouërie.
Ronda Rousey

**Ronda Jean Rousey**, ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1987, zo aktourez, stourmerez, skrivagnerez ha pleustriñ a ra ar mixed martial arts hag ar judo. Ezel eo bet eus an WWE. Lesanvet eo "Rowdy" rak kamaladed dezhi o devoa lesanvet anezhi a-ziwar anv ar c'hatchour brudet Roddy Piper. Ar c'hentañ maouez stadunanat eo o c'hounit ur vedalenn olimpek e judo, unan arem e 2008. Goude-se Ronda Rousey a oa aet da vezañ kadourez mixed martial arts (MMA).

## Filmlennadur

### C'hoarioù video
Jennifer Maia

**Jennifer Gonçalves Maia**, ganet d'ar 6 a viz Here 1988, zo ur stourmerez mixed martial arts brazilian o stourm er skourr Flyweight. Maia a c'hourdon en Akademiezh Chute Boxe e Brazil. Ezel eo eus an Ultimate Fighting Championship (UFC). D'an 10 a viz Kerzu 2019 e oa er pevare renk eus an UFC evit ar maouezed er skourr flyweight.
Sheila Gaff

**Sheila Gaff**, ganet d'an 29 a viz Kerzu 1989, zo ur stourmerez mixed martial arts, hag a stourme er renkad lijer eus an Ultimate Fighting Championship. Skarzet eo bet d'an 12 a viz Eost 2013, dre ar vank a drec'hioù. Abaoe ar 14 a viz Mae 2015 ez eo kevrataet gant an XFC. Brudet eo evit stourm gant an doare berserker, ar pezh a ra eo bet alies dre KO e oa bet trec'h dindan div vunutenn krogad. Ar c'hentañ maouez eo o vezañ bet skarzet eus an UFC abaoe krouidigezh an aozadur.
Banniel Turkia

**Banniel [[Turkia]]** (*Türk bayrağı* e turkeg) zo banniel ofisiel Republik Turkia ha hini an Impalaeriezh Otoman diagent. Ruz eo, gant ur greskenn loar hag ur steredenn wenn. Lesanvet e vez alies, e turkeg, *Ayyıldız* (loar ha steredenn), *Albayrak* (banniel ruz) pe *Ayyıldızlı Albayrak* (banniel ruz he loar hag he steredenn).

## Istor
 

Banniel an Impalaeriezh Otoman a oa gwechall ur greskenn loar war ur foñs glas. Er bloavezh 1793 ar sultan Selim III a zegasas ar foñs ruz, hag e 1844 e voe lakaet ur steredenn ouzhpenn. Ar banniel-se a voe degemeret ent-ofisiel d’ar 5 a viz Mezheven 1936 gant Republik Turkia. Talvezout a ra al liv ruz da zerc’hel koun eus ar soudarded a skuilhas o gwad evit ar vro.

Meur a vojenn a gonter diwar-benn ar banniel-se. Unan anezho a gont e oa bet trec’h an arme otoman en un emgann bras ; goude an emgann e oa ar sultan o tremen hebiou ur stêr ma oa deuet an dour da vezañ ruz gant gwad ar soudarded turk bet lazhet. War c’horre an dour e veze gwelet an dassked eus al loar hag ur steredenn bennak. Fromet e voe ar sultan gant ar skeudenn-se a voe choazet gantañ da vezañ banniel ar vro da viken.

E gwirionez e implijer arouezioù al loargresk hag ar steredenn a-gozh, a-raok an islam zoken. En Henamzer e veze azeulet Diana, doueez ar chase, gant annezidi Bizantion, hag al loargresk e oa he arouez. Gant an impalaer roman Konstantin Veur, er bloavezh 330, e voe gouestlet ar gêr-se, a zeuas da vezañ Kergustentin diwezhatoc’h, diwar e anv, da v-Maria, mamm Jezuz. Ar steredenn, he arouez, a voe ouzhpennet d’al loargresk. Pa voe aloubet Kergustentin gant an Impalaeriezh Otoman er bloavezh 1453, e voe adkemeret an div arouezenn, ar steredenn hag al loargresk, gant ar renerien ottoman.

Banniel pennañ an Otomaned a oa ur banniel gant teir c’hreskenn loar, ha dezhañ daou stumm, an eil gant ur foñs gwer, liv an islam, hag egile gant ur foñs ruz, e koun ar soudarded hag o renerien marvet evit ar vro.

## Implij ar banniel turk

Mentoù ar banniel turk ha lec’hiadur ar greskenn-loar hag ar steredenn ennañ zo termenet pizh. An implij eus ar banniel turk zo displeget gant al lezenn hag eveshaet gant ar stad. E Turkia e seller alies ouzh banniel ar vro evel un dra "sakr". Ma vez implijet ur banniel mazaouet pe unan ha n’eo ket tre diouzh mentoù ha termenoù al lezenn e vez poursuet ar perc’henn ha rankout a ra an den-se ober gant ur banniel peurvat, hervez lezenn.

Ar banniel turk zo bet kemeret da skouer aliezik gant ar stadoù muzulman nevez-savet evit tresañ o bannieloù dezho.


Flag of Algeria.svg|Banniel Aljeria
Flag of Azerbaijan.svg|Banniel Azerbaidjan
Flag of Malaysia.svg|Banniel Malaysia
Flag of Mauritania.svg|Banniel Maouritania
Flag of Pakistan.svg|Banniel Pakistan
Flag of Tunisia.svg|Banniel Tunízia
Kokbayraq_flag.svg‎|Banniel Republik Turkestan ar Reter (1933-1934).
Flag of Turkmenistan.svg|Banniel Turkmenistan
Flag of Uzbekistan.svg|Banniel Ouzbekistan
Flag of Singapore.svg|Banniel Singapour
Flag_of_the_Turkish_Republic_of_Northern_Cyprus.svg|Banniel Republik Turk Kiprenez an Norzh
Flag of Iraq Turkmen Front.PNG|Banniel Turkemened Irak


## Liammoù diavaez

* Türk Bayrağı Kanunu
* Flags of the world
Paige (catch)

**Saraya-Jade Bevis**, ganet d'ar 17 a viz Eost 1992, zo ur gatchourez hag un aktourez saoz. Kevrataet eo gant an WWE gant al lesanv **Paige**. Div wech eo bet kampion an divas. 

E 2005, oadet a 13 vloaz, Bevis a oa kroget gant ar c'hatch e kampionad ar World Association of Wrestling, ur c'hampionad evit reiñ lañs d'ar re nevez er c'hatch renet gant he familh, d'ar mare-se e implije al lesanv **Britani Knight**. Kemeret he deus perzh e meur a gampionad met reoù eus al luskad dieub en Europa nemetken. E 2011 e sine ur gevrat gant an WWE ha tizhet he doa rolloù penn ar c'hevredad ken buan ha 2014. Krog e oa da gemer perzh e kampionadoù ar WWE e miz Ebrel 2014, ha gounezet he doa div wech kampionad an Divas (Divas Championship), ar pezh a rae anezhi ar gampionez yaouankañ o c'hounit an titl-se. Oadet e oa a 21 bloaz nemetken.
Strollad Komunour Indonezia

**Strollad Kumunour Indonezia** (en indonezianeg: *Partai Komunis Indonesia*, div. PKI) a oa ur strollad komunour en Indonezia. Krouet e voe diwar ar strollad sokialour *Indische Sociaal-Democratische Vereeniging* (div. ISDV).
## Levrlennadur
*  Pennad-stur an Hongki, 1967
Stad ar Rabin

**Stad ar Rabin** eo stad pennañ Gwened.

War ribl dehoù porzh-bageal Gwened emañ stad ar Rabin. Diwar anv baleadenn ar Rabin e teu anv ar stad. Un ale hir eo (tost 800 metr) gant gwez tro-dro. Anv "Ar Rabin" a zeu eus ar brezhoneg.

Implijet vez stad ar Rabin gant Rugbi Klub Gwened ha Gwened Olimpek Klub.
Blumhouse Productions

**Blumhouse Productions** zo un embregerezh produiñ filmoù skinwel ha sinema stadunanat, savet gant Jason Blum. Blumhouse zo brudet evit produiñ filmoù spont gant budjedoù izel, evel Paranormal Activity, The Purge, Get Out, Insidious, Split, Happy Death Day, Upgrade, Sinister, Halloween, ha The Gift. Blumhouse zo bet ivez o produiñ filmoù drama evel, Whiplash, ha BlacKkKlansman, hag a zo bet lakaet o anv evit un Academy Award for Best Picture. An embregerezh zo bet ivez o produiñ The Normal Heart, a zo bet enoret e 2014 gant ur Primetime Emmy Award for Outstanding Television Movie. Blumhouse zo bet o labourat gant filmaozerien evel Jordan Peele, Christopher Landon, James Wan, Mike Flanagan, James DeMonaco, Damien Chazelle hag M. Night Shyamalan.

Er bloavezh 2014, an embregerezh a sine ur gevrat first-look deal (war 10 vloaz) gant Universal Pictures.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Blumhouse Productions war IMDb
Platinum Dunes

**Platinum Dunes** zo un embregerezh produiñ stadunanat savet e miz Du 2001 gant ar filmaozerien Michael Bay, Brad Fuller, hag Andrew Form. An embregerezh a brodu filmoù spont evel *[[The Texas Chainsaw Massacre (film 2003)|The Texas Chainsaw Massacre]]*, *[[The Purge (film 2013)|The Purge]]*, *[[Friday the 13th (film 2009)|Friday the 13th]]*, *[[A Nightmare on Elm Street (film 2010)|A Nightmare on Elm Street]]*, *[[Ouija (filmb 2014)|Ouija]]* hag *[[A Quiet Place (film)|A Quiet Place]]*.

D'ar 7 a viz Here 2009, Paramount Pictures a embanne e oa bet sinet ur first-look deal gant Platinum Dunes. Ar soñj a oa da vont pelloc'h evit produiñ filmoù spont gant boudjedoù bihan ha mont etrezek produiñ filmoù birvidik pe a dalc'h ouzh ar skourr. D'ar 27 a viz Mae 2010, e oa embannet e vefe savet un adsevel reboot eus Heuliad filmoù ''Teenage Mutant Ninja Turtles'' o terc'hel ar memes anv. E 2014, Platinum Dunes a oa anvet gant an *[[The Hollywood Reporter]]* evel produerien ar bloaz. E 2015, an embregerezh a oa anvet ivez gant *The Hollywood Reporter* unan eus an tregont produerien galloudusañ eus Hollywood.
## Filmlennadur

## Notennoù ha daveennoù
The Texas Chainsaw Massacre (film, 2003)

**The Texas Chainsaw Massacre** zo ur film slasher stadunanat embannet e 2003 ha renet gant Marcus Nispel, skrivet gant Scott Kosar. An aktourien eo Jessica Biel, Jonathan Tucker, Erica Leerhsen, Mike Vogel, Eric Balfour ha R. Lee Ermey. An istor a ro tro da heuliañ ur strollad tud yaouank o veajiñ dre maezioù Texas hag a gej gant Leatherface hag e familh tofedourien. Ur "remake" eo eus ar film gant Tobe Hooper embannet e 1974 hag anvet heñvel. Ar pempvet film eo er frañchiz The Texas Chainsaw Massacre. Meur a zen a oa bet o labourat er c'hentañ film a oa distroet: Hooper hag ar skrivagner Kim Henkel evel kenbroduerien; Daniel Pearl distroet evit al luc'hskeudenniñ; ha John Larroquette evit mouezh digoradur ar film

Ar film zo bet embannet e Stadoù-Unanet Amerika d'ar 17 a viz Here 2003. Rastellet ez eus bet 107 milion a zollaroù er box office stadunanat. Gwelet e vez evel unan eus ar filmoù spont adsavet oc'h ober berzh bras, en desped da vezañ bet burutellet etre pe fall. Ur film en e raok a oa bet embannet e 2006, anvet The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning. The Texas Chainsaw Massacre a oa bet ar c'hentañ film produet gant Platinum Dunes, hag a oa kendalc'het neuze da broduiñ adsavadennoù filmoù spont eus an .
## Pennadoù kar
* The Texas Chainsaw Massacre (frañchiz)
## Liammoù diavaez
* Texas Chainsaw Massacre war IMDb
* The Texas Chainsaw Massacre war Rotten Tomatoes
René Scordia

**René Scordia**, ganet d'ar 25 Mae 1906 e Langolen ha marvet d'ar 26 Gwengolo 1928 en Oriant, a oa ur gourener.

## Pennad diwar e benn
* *René Skordia eus a Scaër*, Feiz ha Breiz niv. 12, 1928, pp.&nbsp;445–451.

## Notenn
Edmondo De Amicis

**Edmondo De Amicis**, ganet en Oneglia d'an 21 a viz Here 1846 ha marvet e Bordighera d'an 11 a viz Meurzh 1908, a oa ur skrivagner italian. 
Brudet eo e levr Cuore, kinniget evel deizlevr ur bugel.
Jessica Biel

**Jessica Claire Timberlake** (ganet **Biel**), ganet d'an 3 a viz Meurzh 1982, zo un aktourez ha top model stadunanat. 
## Filmlennadur

### Filmoù

### Skinwel

## Notennoù ha daveennoù
The Purge (film, 2013)

***The Purge*** zo ur film thriller spont stadunanat embannet e 2013. Skrivet ha sevenet eo bet gant James DeMonaco. An aktourien bennañ eo Ethan Hawke, Lena Headey, Adelaide Kane, ha Max Burkholder. Istor ur familh eo, kuzhet en un ti e-kerzh nozvezh ar "spurj (the purge)". Un nozvezh eo lec'h ma vez dieub an holl dorfedoù, betek ar muntr e-pad 12 eurvezh diouzh renk. Taget eo an ti gant torfedourien a glask ur c'hlasker-bara en deus kavet repu en ti.

Rastellet ez eus bet 89 milion a zollaroù evit ur voujedenn a $3 milion, deuet eo da vezañ ar film gant ar voujedenn vihanañ o tizhout ar plas kentañ er box office abaoe 1988. Ar c'hentañ film eo er frañchiz The Purge. An eil film eo The Purge: Anarchy, embannet dre ar bed d'an 18 a viz Gouhere 2014. Un trede film, anvet The Purge: Election Year, a oa bet embannet d'ar 1añ a viz Gouhere 2016. Ur film kent a oa bet embannet gant an anv The First Purge d'ar 4 a viz Gouhere 2018.
## Aktourien
### Familh Sandin
* Ethan Hawke evit James Sandin
* Lena Headey evit Mary Sandin
* Adelaide Kane evit Zoey Sandin
* Max Burkholder evit Charlie Sandin

Ethan Hawke 2018.jpg|Ethan Hawke
Adelaide Kane SDCC 2014.jpg|Adelaide Kane


### An amezeien
*Arija Bareikis evit Grace Ferrin
*Dana Bunch evit Mr. Ferrin
* Chris Mulkey evit Mr. Halverson
* Tisha French evit Mrs. Halverson
* Tom Yi evit Mr. Cali

### Ar spurjerien
* Rhys Wakefield evit Polite Stranger Leader
* John Weselcouch evit Interrupting Purger
* Alicia Vela-Bailey evit Female Freak
* Aaron Kuban evit Purger
* Boima Blake evit Purger
* Nathan Clarkson evit Purger
* Chester Lockhart evit Purger
* Tyler Osterkamp evit Purger
* R. J. Wolfe evit Purger
* Trazariah Shells evit Purger
* Thomas Fuentelzar evit Purger

### Tudennoù all
* Edwin Hodge evit An estrañjour gwadus
* Tony Oller evit Henry
* Cindy Robinson evit Mouezh ar spurj
* Karen Strassman evit Newscaster
* Peter Bzovdas evit Dr. Peter Buynak

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Lec'hienn ofisiel war Blumhouse Productions
*  The Purge war IMDb
* Kloc'h ha komzadenn a embann pa grog ar Spurj

## Notennoù ha daveennoù
Ethan Hawke

**Ethan Blue Hawke**, ganet d'ar 6 a viz Du 1970, zo un aktour, skrivagner ha filmaozer stadunanat. Kinniget eo bet e anv evit pevar Academy Awards hag un Tony Award. Kroget e oa da vezañ aktour e 1985 er film skiant-faltazi Explorers. Ret e vo gortoz 1989 hag ar film drama Dead Poets Society evit ma vefe berzh bras gantañ. Goude-se e voe gwelet e meur a film all a-raok bezañ un aktour penn en Generation X ha Reality Bites e 1994. Hawke a zo bet gwelet ivez o c'hoari gant Julie Delpy en heuliad filmoù Before gant Richard Linklater: Before Sunrise (1995), Before Sunset (2004) ha Before Midnight (2013). Evit an holl filmoù eo bet burutellet mat evit e c'hoari.
## Liammoù diavaez
* Ethan Hawke war IMDb
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv en Il-ha-Gwilen

Setu amañ un daolenn hag a ziskouez **niver an dud marvet abalamour d'ar [[Brezel-bed kentañ]] hervez [[monumant ar re varv|monumantoù ar re varv]] en [[Il-ha-Gwilen]]** (Breizh).

## Notennoù ha daveennoù
Lena Headey

**Lena Kathren Headey**, ganet d'an 3 a viz Here 1973, zo un aktourez saoz. Brudet eo bet evit ar roll a Cersei Lannister er stirad skinwel Game of Thrones (2011–2019) war ar chadenn HBO. Kinniget eo bet hec'h anv pemp gwech evit ur Primetime Emmy Award hag ur Golden Globe.

## Filmlennadur
## Filmoù

## Notennoù ha daveennoù
Emgann Varsovia (1920)

**Emgann Varsovia**, lesanvet **Burzhud ar Vistula**, a voe un trec'h peurglok polonat e 1920 e-kerzh ar Brezel etre Polonia hag URSS. Polonia, darbet da vezañ trec'het garv, a oa deuet a-benn da argas ha da drec'hiñ al Lu Ruz. Vladimir Lenin, penn ar Volcheviked en doa graet "ur pikol faezhidigezh" eus ar c'holl-se.

Goude Argadenn Kiev gant Poloniz harpet gant Republik Poblel Ukrania, ar nerzhioù lu soviedel a oa deuet a-benn da dalañ hag enep-argadiñ en hañv 1920. Rediet e oa bet an nerzhioù lu polonat da gilañ, strafuilhet, war-zu ar C'hornôg. Darbet e oa d'an nerzhioù lu polonat bezañ dispennet hag evit an arvestourien e oa anat e vefe un trec'h peurglok gant Soviediz.

Emgann Varsovia a ao padet etre an 12 hag ar 25 a viz Eost 1920 etre nerzhioù an Arme Ruz renet gant Mikhail Tukhachevsky a oa o tostaat da gêr-benn Polonia ha Kreñvlec'h Modlin. D'ar 16 a viz Eost, nerzhioù lu Polonia renet gant Józef Piłsudski o devoa enepargadet diouzh ar su, o troc'hañ lañs an argadenn soviedat. Rediet e oa bet al Lu Ruz da gilañ buan hag en dizurzh war-zu ar reter hag a-dreñv ar stêr Neman. Ar c'holloù a oa bet ramzel a bep tu: evit ar Rusianed e oa bet 10 000 den lazhet, 500 den steuziet, 30 000 den gloazet ha 66 000 prizoniad. Evit Poloniz e oa bet 4500 den lazhet, 10 000 den steuziet ha 22 000 den gloazet.
Cha In-ha

**Cha In-ha**, ganet d'ar 15 a viz Gouhere 1992 hag aet d'an Anaon d'an 3 a viz Kerzu 2019, a oa un aktour sukorean brudet evit *[[The Banker (stirad skinwel)|The Banker]]*, *[[Clean with Passion for Now]]* ha *[[Love with Flaws]]*. Ezel e oa eus ar strollad aktourien *Surprise U*.

N'eus ket bet lezet testenn ebet gant an aktour met muioc'h-mui a dud a soñj e vefe un emlazh awenet gant reoù Sulli ha Goo Hara.
## Liammoù diavaez
*   In-ha Cha war IMDb
## Notennoù
William Michael Rossetti

**William Michael Rossetti** (Londrez, 25 Gwengolo 1829 – 5 C'hwevrer 1919) a oa ur skrivagner ha buruteller saoz. Dimeziñ a reas d'an arzourez Lucy Madox Brown ha bugale o doe.

## Buhez
Mab e oa d'un divroad italian, Gabriele Rossetti, ha d'e bried France Polidori. Breur e oa d'ar varzhez Varia Francesca Rossetti (1827-1876), d'al livour Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) ha d'ar varzhez Christina Georgina Rossetti (1830-1894).

William M. Rossetti a voe unan eus seizh kensaver ar *[[Rakrafaelouriezh|Pre-Raphaelite Brotherhood]]* ("Breuriezh rakrafaelour") e 1848, ma voe pennaozer amofisiel ar gevredigezh hag embanner *[[The Germ]]*, ur gelaouenn a embannas peder niverenn e 1850.

E 1874 e timezas da Lucy Madox Brown, merc'h d'al livour Ford Madox Brown (1821-1893). Bugale o doe : 
* Olivia Frances Madox (1875-1960) ; meulet e voe he ganedigezh en ur meulgan gant ar barzh Algernon Charles Swinburne (1837-1909) ;
* Gabriel Arthur, ganet e miz C'hwevrer 1877 ;
* Helen Maria, e miz Du 1879 ;
* gevelled, Mary Elizabeth ha Michael Ford, en Ebrel 1881. Michael a varvas en-bihan.

Dizoue e oa Lucy ha William, ha ne voe ket badezet o bugale, a voe skoliet er gêr gant ho mamm hag ur c'houarnerez, e-maez ar relijion.

E 1897 e timezas Olivia d'ur repuad italian anveliour, Antonio Agresti. Mont a rejont da chom da Italia. Eno e teuas Olivia da vezañ troourez ha skrivagnerez. Pa intañvezas e 1926 e kenlabouras gant ar barzh stadunanat Ezra Pound (1885-1972).

Gabriel Arthur, pe Arthur evel a veze graet anezhañ, a voe skiantour, hag a zimezas da Dora Lewis, ha bugale o doe.

Helen a voe livourez, hag e 1903 e timezas da C'hastone Angeli, un den klañvidik hag a varvas un toullad mizioù goude o eured. Ur verc'h dalif o doe, Imogen Lucy, e 1904.

D'ar 5 a viz C'hwevrer 1919 e varvas William M. Rossetti e Londrez, ha beziet eo e bered Highgate.

## Oberennoù
Darnel eo al listenn-mañ.
*1850 : ''The Germ: thoughts towards nature in poetry, literature, and art''
*1869 : ''Essays on early Italian and German books of Courtesy''
*1876 : ''Walt Whitman''
*1878 : ''Lives of famous poets from Chaucer to Longfellow: with lists of minor poets whose biographies are not included''
*1880 : ''American poetry: a representative collection of the best verse by American writers''
*1886 : ''Memoir of Percy Bysshe Shelley''
*1889 : ''Dante Gabriel Rossetti as designer and writer''

## Notennoù
Audrey Fleurot

**Audrey Fleurot**, ganet d'ar 6 a viz Gouhere 1977 e Mantes-la-Jolie, zo un aktourez c'hall. Brudet eo bet dre ar rolloù a Josephine Karlsson en Engrenages, Hortense Larcher en Un village français pe Magalie er film Intouchables, hag ivez Viviana/Maouez al Lenn en Kaamelott ar stirad skinwel. E 2018 e voe fiziet enni ur roll er stirad skinwel Safe.
## Buhez prevez
Bevañ a ra gant Djibril Glissant hag ur paotrig o deus, anvet Lou.
Naonegezh Vras Iwerzhon

**Naonegezh Vras Iwerzhon**, pe **An Gorta Mór** [anˠ ˈɡɔɾˠt̪ˠə ˈmˠoːɾˠ] en iwerzhoneg ("An Naonegezh Veur"), *The Great Hunger* e saozneg, zo ur marevezh eus Istor Iwerzhon, etre 1845 ha 1849, ma renas an naonegezh er vro.
E kornôg ha kreisteiz ar vro dreist-holl, ar c'hornadoù gouezelekañ, e voe an naonegezh en he gwashañ, hag en amzer-se e veze lavaret *An Drochshaol*, "an droukvuhez". Ar bloaz gwashañ a voe e 1847, anavezet evel *Black '47*. Er c'heid-amzer-se e varvas ur milion a dud, hag ur milion ivez a zivroas, ma voe kollet etre 20% ha 25% a dud.

Anvet eo ar marevezh ivez *the Irish Potato Famine*, dreist-holl e-maez Iwerzhon. En amzer-se e oa taget ar patatez gant un amprevan anvet *[[Phytophthora infestans]]*.
Gward pretorian

Ar **gward pretorian** a oa ur c'horf-arme en Henroma karget da wareziñ an impalaer hag e diegezh. Dont a ra ar gward-se eus an dornad soudarded a veze da-heul ar gargidi republikan, anvet pretored, hag o anv eus teltenn jeneral al lejion a oa anvet *prætorium* e latin. 
A-wechoù e veze lakaet ar warded da gemer perzh e dibenn an emgannoù er brezelioù. Ar warded a oa Italianed anezho da gentañ, gourdonet-kenañ. Adal Septimius Severus e voent lejionidi eus harzoù Germania pe ar Reter dreist-holl. Berroc'h e oa o amzer-servij eget hini al lejionidi ha gwelloc'h e vezent gopret.

Goude ur pennad e klaskjont envel an impalaer. Er  e voent trec'het ha divodet gant an impalaer Constantinus Iañ.
Mortal Engines Quartet

***Mortal Engines Quartet*** zo un oberenn faltazi skrivet gant Philip Reeve rannet e teir lodenn : *[[Mortal Engines]]*, deuet er-maez e 2001, *[[Predator's Gold]]*, deuet er-maez e 2003, *[[Infernal Devices]]*, deuet er-maez e 2005 hag *[[A Darkling Plain]]* deuet er-maez e 2006.

## Listenn ar pennadoù
* Tom Natsworthy
* Hester Shaw
* Anna Fang

## Notennoù
* 
* 

## Liammoù
* Predator Cities
* Philip Reeve
The Lucky Duckies

**The Lucky Duckies** zo ul laz portugalat hag a son rock 'n' roll e doare deroù ar bloavezhioù 1960.

Savet e voe al laz e miz Ebrel 1987 gant Marco António hag anvet e oa *Os Promusica*. Brud a deuas dezho adal 1989.

## An izili
*Marco António, kaner, ganet e 1967 
*Cláudia Faria, kanerez, ganet e 1973
*João Santos, gitarour
*João Carreira, pianoour 
*Sérgio Fiúza, gourrebedour 
*Diogo Melo de Carvalho, tabouliner

## Liammoù diavaez
* PortaldeArtistas.pt
* YouTube
Philip Reeve

**Philip Reeve** a zo ur skrivagner saoz, bet ganet d'an 28 C'hwevrer 1966 e Brighton (Rouantelezh-Unanet).

## Oberennoù
### Rummad Mortal Engines Quartet
* *Mortal Engines* (2001)
* *Predator's Gold* (2003)
* *Infernal Devices* (2005)
* *A Darkling Plain* (2006)
* *Traction City* (World Book Day, 2011) (a novella)
* *The Traction Codex: An Historian's Guide to the Era of Predator Cities* (2012) (with Jeremy Levett)
* *Night Flights: A Mortal Engines Collection* (2018) (illustrated by Ian McQue)
* *The Illustrated World of Mortal Engines* (2018) (with Jeremy Levett)

#### Rummad Fever Crumb
* *Fever Crumb* (2009)
* *A Web of Air* (2010)
* *Scrivener's Moon* (2011)

### Rummad Buster Bayliss
* *Night of the Living Veg* (2002)
* *The Big Freeze* (2002)
* *Day of the Hamster* (2002)
* *Custardfinger!* (2003)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Maximiano de Sousa

**Maximiano de Sousa**, anavezet evel **Max** (Funchal, Madeira 1918-1980 Lisboa), a oa ur c'haner portugalat ha fadista.

Brudet bras e voe dre skingomz ha skinwel adalek ar bloavezhioù 1940 betek e varv. E-touez e ganaouennoù anavezetañ : *Noites da Madeira*, *Bailinho da Madeira*, *A Mula da Cooperativa*, *Tingo Lingo Lingo* ha *Bate O Pé*.
Maricao

**Maricao** zo anv meur a lec'h e Puerto Rico.

* Maricao (Puerto Rico), kumun,
* Maricao (Vega Alta), karter e kumun Vega Alta, 
* ar Stêr Maricao (*Río Maricao* e spagnoleg)
Étienne Delangle

Ganet eo **Étienne Delangle** e Redon d'an 31 a viz Gouere 1987. C'hoari a ra en eil renk gant Rugbi Klub Gwened abaoe 2013.
Restr:Étienne Delangle 2017-01-27.jpg
Restr:Étienne Delangle 2018-04-15.jpg
Dan Tuohy

Ganet eo Daniel **Mark Tuohy** e Bristol, Bro-Saoz, d'an 18 a viz Even 1985. C'hoari a ra en eil renk gant skipailh Bro Iwerzhon abaoe 2010 ha gant Rugbi Kub Gwened abaoe 2018 goude bezañ c'hoariet gant Stade Français Pariz evel joker mezegel.

## Respet
Komañset eo da c'hoari rugbi evel askeller gant Weston-super-Mare RFC Colts a-raok mont d'an eil renk. Da-geñver e grogad kentañ evel c'hoarier a-vicher gant Gloucester a-enep da London Irish e tapas Dan Tuohy ar maout "paotr ar match". 


### Kluboù (a-vicher)
* 2007-2008 Gloucester
* 2008-2009 Exeter Chiefs
* 2009-2016 Ulster
* 2016-2018 Bristol
* 11/03/2018 Stade Français Paris (joker mezegel)
* 2018: Rugbi Klub Gwened
Andrew Cramond

**Andrew Cramond** zo ur rugbier skosat ganet e Dinedin d'ar 15 a viz Ebrel 1994. 

C'hoariet en deus en eil renk gant skipailh broadel U18 Bro-skos enep Frañs e Madrid. 

Komañset eo e *Premiership* gant Aberdeen Grammar ha sinet en deus gant Toulon pa oa ugent vloaz goude bezañ remerket da-geñver tournamant ar 6 broad U20.

Erruet eo e Gwened e miz Here 2017 evel joker mezegel Javier Lagioiosa.

## Kluboù
*Aberdeen Grammar 
*2014-2016 : RC Toulon (→ Statud JIFF)
*2016-2017 : Pau ha Goucester
*Abaoe miz Here 2017 : RK Gwened
Kambr ar birien

**Kambr ar birien** (*La Chambre des pairs* e galleg) e oa kambr uhel parlamant Bro-C'hall e-kerzh an div adsavidigezh, ar C'hant-devezh ha Monarkiezh Gouere.

Krouet e voe ex-nihilo e 1814 ha divodet e oa bet e 1848 pa oa bet savet Bodadeg Vroadel vonreizhel an Eil Republik, ha ne voe erlec'hiet evel kambr uhel nemet pa vo kemmet ar Sened e fin an Eil Impalaeriezh c'hall.

An izili a veze graet *pairs de France* anezho, un anv deuet a-ziwar an aozadur e-kerzh ar Renad Kozh. Ur garg hêrezhel e oa betek Reveulzi 1830.

## Izili brudet

François Christophe Kellermann 2.png|François Christophe Kellermann (eoulivadur gant Lucile Foullon-Vachot).
Playmate

Ur **Playmate** a vez graet eus ur vaouez model poltredet hag a gaver e pajennoù kreiz pe fin ar magazin stadunanat Playboy ha graet e vez ivez eus ar maouezed-se **Playmate of the Month** (PMOM). Ar PMOM a c'hell bezañ poltredet noazh gant ur poster kreiz anezhi. Ur skrid-buhez a gaver ivez gant ur "Playmate Data Sheet", ul listenn gant an deiziad ganedigezh, muzulioù he c'horf, ar pezh a blij pe a zisplij dezhi. E fin ar bloavezh, unan eus an 12 *Playmates of the Month* a vo graet *Playmate of the Year* (PMOY) anezhi. Pep Playmate eus ar Miz a vez paeet 25 000 US$ ha pep Playmate eus ar bloaz a vez paeet 100 000 US$ ouzhpenn ha profet ur c'harr-tan dezhi (en gwirionez ur feur berr evit un oto) ha profoù all. Bez ez eus ivez lod anezho a vez choazet evit poziñ evit un darvoud ispisial ur wech ar bloaz.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Tarzhadenn an Ocean Liberty

An ***Ocean Liberty*** a oa ur c'hargo norvegian doare liberty ship. Brudet eo bet dre ma tarzhas d'an 28 a viz Gouhere 1947, pa oa diskarget e Brest. An darzhadenn a oa bet spontus ha tammoù eus ar vag a oa bet adkavet meur a gant metr diouzh lec'h an darzhadenn. Ur meskaj nitrat Ammonium ha danvez helosk dourennek a oa entanet en ul lec'h enk, ar pezh en doa gwashaet an distruj.

Karget e oa ar vag gant 3 133 a donennoù nitrat ammonium, parafin, ha petrol, gant tammoù otoioù ha marc'hadourezhioù a bep seurt. Tan a oa bet en Ocean Liberty a-raok ma vefe distrujet darn eus ar vag. Ur goumoulennad moged 1500 metr uhelder (4000 hervez lod) a oa savet diouzh lec'h ar gwallzarvoud. Ur c'hwezhadenn varvus, un tsunami 5 m uhelder, gant tammoù houarn entanet bannet dre an aer (lod anezho o vezañ meur a donenn bouez enno), a oa bet o tistrujañ ar gêr ha dreist-holl ar porzh kenwerzh. Hervez dezrevell enklask ar CBVN (Compagnie des bateaux à vapeur du Nord) embannet d'ar 6 a viz Eost 1947, e oa bet 33 den lazhet ha 1 000 den gloazet don. An dud gloazet skañv a oa bet e-tro 4 000 anezho. Dizemglev zo diwar-benn an niver a c'houzañverien : evit lod e oa un tammig izeloc'h. Hervez an ARIA (dastumlec'h ar gwallzarvoudoù mor) e oa bet 26 den marvet ha kantadoù a dud gloazet.
Scary Movie

**Scary Movie** zo ur film luadenn ha slasher stadunanat embannet e 2000 ha renet gant Keenen Ivory Wayans. Ar film a vesk, gant fent, meur a zoare film evel ar re spont, ha slasher. Meur a film pe stirad skinwel eus ar bloavezhioù 1990 zo adkemeret pe goapaet. An istor diazez eo hini ar filmoù doare slasher anvet ''Scream'' (1996), hag *[[I Know What You Did Last Summer]]* (1997).

Burutelladennoù etre a oa bet evit ar film Scary Movie, met a-benn ar fin e oa bet desachet kalz arvesterien gantañ, ha deuet e oa da vezañ ur film brudet-mat. Degemeret er box office, rastellet e oa bet 278 milion a zollaroù dre ar bed evit ur voujedenn a 19 milion $. Ar c'hentañ film eo en heuliad filmoù Scary Movie, ha pevar film ouzhpenn zo bet savet abaoe.
## Aktourien
* Anna Faris evit Cindy Campbell
* Dave Sheridan evit Doofy Gilmore/Ghostface
* Jon Abrahams evit Bobby Prinze
* Marlon Wayans evit Shorty Meeks
* Regina Hall evit Brenda Meeks
* Shawn Wayans evit Ray Wilkins
* Shannon Elizabeth evit Buffy Gilmore
* Lochlyn Munro evit Greg Cox
* Cheri Oteri evit Gail Hailstorm
* Kurt Fuller evit Sheriff Burke
* Carmen Electra evit Drew Decker
* Rick Ducommun evit Neil Campbell
* Jayne Trcka evit Miss Mann
* Kelly Coffield Park evit Teacher
* David L. Lander evit Principal 'Squiggy' Squiggman
* Andrea Nemeth evit Heather
* Marissa Jaret Winokur evit Tatum, gouzañver ar c'harr-di
* Keenen Ivory Wayans evit Sklav
* Tanja Reichert evit Miss Congeniality
* James Van Der Beek (*roll dizanv*) roll e-unan
*Anthony McKay evit Steve Orth
## Liammoù diavaez
*
Adelaide Kane

**Adelaide Victoria Kane**, ganet d'an 9 a viz Eost 1990, zo un aktourez aostralian. Brudet eo bet evit ar rolloù Lolly Allen er soap opera aostralian Neighbours, Cora Hale e trede koulzad Teen Wolf war ar chadenn MTV, Tenaya 7 (goude-se Tenaya 15) en Power Rangers RPM, Mary, Rouanezh ar skosiz er stirad skinwel drama-istorel Reign war ar chadenn CW ha Drizella er stirad skinwel Once Upon a Time gant ABC.
## Filmlennadur
### Filmoù

### Skinwel

## Liammoù diavaez
* Adelaide Kane
Claire Holt

**Claire Rhiannon Holt**, ganet d'an 11 a viz Even 1988, zo un aktourez aostralian. Brudet eo bet evit ar rolloù a Rebekah Mikaelson er stirad skinwel The Vampire Diaries hag ar stirad skinwel spinoff The Originals, Samara Cook en Pretty Little Liars, Emma en H2O: Just Add Water, ha Kate er film spont dreistbevañ 47 Meters Down.

Holt zo ganet e Brisbane, e Queensland. Diplomet eo bet e Skol Stuartholme e Toowong e 2005.
## Filmlennadur

## Liammoù diavaez
* Claire Holt war IMDb
* Claire Holt war Twitter
## Notennoù ha daveennoù
Gigi Edgley

**Gigi Edgley**, ganet d'ar 16 a viz Du 1977, zo un aktourez, kanerez ha skrivagnerez pozioù aostralian. Brudet eo bet dre roll Chiana er stirad skiwnel Farscape ha Lara Knight en .
Goudor ar Vartoloded e Sant-Voran

**Goudor ar Vartoloded** e Sant-Voran, e kumun Kombrid, zo un ti herberc'h ma veze degemeret ar besketaerien.

Krouet e oa bet gant Jacques de Thézac e 1910 hag implijet eo bet evit ar gefridi-se betek 1985 ; ur mirdi gouestlet da vuhez ar besketaerien gwechall ha da C'houdorioù ar vartoloded eo abaoe.

D'ar 1añ a viz Here 2007 e voe enskrivet e roll ar Glad istorel.

* Plakennoù brezhonek zo ouzh tal ar savadur :

Goudor ar Vartoloded e Sant-Voran 1.jpg
Goudor ar Vartoloded e Sant-Voran 2.jpg


## Notennoù
Nemo censetur ignorare legem

**Nemo censetur ignorare legem** zo ul lavar latin, deuet eus ar gwir roman, hag a embann n'hall den *chom hep anavezout* al lezenn, hag a zo unan eus lavaroù-stur ar gwir. Ur stumm all zo da laret : **Nemini licet ignorare ius**, "n'eus den aotreet da chom hep anavezout ar gwir". Er c'h-Codex Iustinianus e lenner : *ignorantia legis non excusat*.

Evel ma ne c'hall den anavezout an holl lezennoù eo ret kompren n'hall den en em zifenn dirak ul lez-varn o kemer da arguzenn n'anaveze ket al lezenn a damaller dezhañ bezañ torret. Diazezet eo ar gwir war al lezenn, ha n'eo ket war gredenn hini pe hini, se zo kaoz e komzer eus *fictio legis*, ur fed diwir hogen rekis evit gallout lakaat ar gwir da dalvezout.
Abbie Cornish

**Abbie Cornish**, ganet d'ar 7 a viz Eost 1982, brudet ivez dre he anv raperez **MC Dusk**, zo un aktourez ha raperez aostralian. Goude he roll er film Somersault, Cornish zo bet brudet gant he rolloù evel Fanny Brawne en Bright Star (2009), Sweet Pea en Sucker Punch (2011), Lindy en Limitless (2011) hag evit he labour evel skrivagnerez/renerez gant Martin McDonagh e Seven Psychopaths (2012) ha Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (2017). Enoret eo bet gant ur Screen Actors Guild Award. Abaoe 2018 e c'hoari Cathy Mueller en Jack Ryan war Amazon Video.
Médecins Sans Frontières

**Médecins Sans Frontières**, zo un aozadur nann-stadel etrevroadel dengar krouet e Bro-C'hall. Pal an aozadur eo mont da vroioù pe zonennoù brezel pe lec'hioù soubet gant kleñvedoù-red. E 2015 e oa e-tro 30 000 ezel medisin pe klañvdiour en aozadur, dreist-holl reoù lec'hel. Ouzhpenn an izili medisined pe klañvdiourien ez eus ivez labourerien dafariñ, arbennigourien war an dour ha ar yec'hed. En holl e vez sikouret 70 bro. 90% eus ar roadennoù zo reoù prevez, ar peurrest zo roet gant embregerezhioù. Budjed bloaz an MSF zo 1,63 miliard a zollaroù US.

## Liammoù diavez
* Lec'hienn ofisiel
Istor an Izelvroioù

**An [[Izelvroioù]]** zo poblet a-gozh, abaoe ar Paleolitik d’an nebeutañ. En Oadvezh an Houarn e oa meur a bobl o vevañ en douaroù a zo aet d’ober an Izelvroioù ha Belgia : ouzhpenn ar Velged hag ar Frisii, e teuas pobloù german evel ar Franked, ar Saksoned, ar Vataved d’ober o annez eno. Aloubet e voe an douaroù a oa a-gleiz d’ar Roen gant ar Romaned, adalek ar bloaz -58, ha mont a reas ar broioù-se d’ober Gallia Belgica da gentañ hag ivez Germania Inferior diwezhatoc’h. Hanternoz an Izelvroioù, a oa e diavaez an Impalaeriezh roman a voe levezonet un tammig gant o amezeien. En em veskañ a reas ar pobladoù-se, ha lod ne ouzer ket gwall vat a-wechoù ha Kelted pe Germaned e oant.

Er Grennamzer e oa, el lodenn eus Europa a zo aet d’ober an Izelvroioù ha Belgia, ur bern kontelezhioù, dugelezhioù hag eskoptioù, stag ouzh Dugelezh Bourgogn pe ouzh an Impalaeriezh Santel Roman. Er  e voent unanet en ur rouantelezh hepken, renet gant an tiegezh Habsbourg. An Enep-Disivoud hag a zeuas war-lerc’h berzh ar galvinouriezh en Izelvroioù, hag ar c’hoant a oa da greizennañ ar galloud ha da vont a-enep al liesseurted relijiel, a gasas d’un emsavadeg a-enep Fulup II Spagn. Diwar an emsavadeg-se e voe rannet an Izelvroioù etre div lodenn : an eil, katolik, a vo anvet an Izelvroioù spagnol, er c'hreisteiz (Belgia bremañ), hag eben, protestant dreist-holl, a reer ar Proviñsoù Unanet anezhi, en hanternoz. Embannet e voe dizalc’hiezh Izelvroioù an Hanternoz d’ar 26 a viz Gouere 1581, hag anavezet e voe da vat e dibenn Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz (1568-1648). 

War-dro 1600 e veze sellet ouzh an Izelvroioù evel ur vro distag, met n’eo nemet e 1648 ma voe graet ar peoc’h etre Spagnoled hag Izelvroiz, dre Feur-emglev Münster. En amzer-se ivez e voe deroù Kantved Aour an Izelvroioù, ur mare a verzh evit ar c’henwerzh hag ar sevenadur, hag a echuo er .

Goude an aloubadeg gant ar C'hallaoued e deroù an , e teuas an Izelvroioù da vezañ ur rouantelezh renet gant an Tiegezh Oranje. Neuze, goude ur mare mirour, mennozhioù frankizour kreñv a reas d’ar vro dont da vezañ un demokratelezh gant ur parlamant hag ur vonreizh, adalek 1848. Abaoe eo chomet evel-se, war-bouez un troc’h d’ar mare ma voe aloubet ar vro gant an Nazied.