open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antoninus Liberalis

**Antoninus Liberalis** zo ur gramadegour ha skrivagner gresianek a veve etre ar bloavezhioù 100 ha 200..

Anavezet eo e Vetamorfozoù (Μεταμορφωσέων Συναγωγή / ), bet skrivet war-dro 150–160, en amzer an impalaer roman Antoninus Pius.
Abati Port-du-Salut

**Abati Port-du-Salut** (*Abbaye Notre-Dame du Port-du-Salut* e galleg) zo un abati Trapist eus Bro-C'hall, en Entrammes (Mayenne), nepell diouzh Laval, war lez ar stêr Mezven.

## Keuz
Gwechall e veze graet ar fourmaj Port-Salut eno.

## Levrlennadur
* «Abbaye du Port-du-Salut», in Alphonse-Victor Angot, Ferdinand Gaugain, *Dictionnaire historique, topographique et biographique de la Mayenne*, Goupil, 1900-1910, détalhe de l’ediction, t. III, p. 335-337; t. IV, p. 748.

## Luc'hskeudennoù

Image:N.D.PortduSalut-France.JPG|An iliz
Image:Port-du-salut-dom-bernard-de-girmont.JPG|Dom Bernard de Girmont, kentañ abad, 1815


## Notennoù


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Abati Port du Salut
Anna Rita Del Piano

**Anna Rita Del Piano** zo un aktourez italian, ganet d'an 26 Gouere 1966 e Cassano delle Murge (Puglia)

## Teatro

* *Zapping*, (1996)
* *Anche al Boss piace Caldo*, de S. Ammirata (1997)
* *SPQR - Se Parlasse Questa Roma*, (1997)
* *Tu sai che io so che tu sai (Estate romana)*, (1997)
* *La Corona Rubata*, (1998)
* *Molly and Dedalus* de Ulisse de Joyce, (1998)
* *Parsifal*, de D. Valmaggi (1998)
* *Strano, Stranissimo anzi Normale* comedia musical, (2004)
* *Lo scherzo* director A. Zito, (1999)
* *Un Viaggio chiamato Amore*, director Michele Placido, (2002)
* *Orfeo agli Inferi*, operetta, (2003)
* *Pierino e il Lupo*, opera musical, (2003)
* *Giravoce*, (2004)
* Recital *Cesira*, (2004)
* *Souvenir dell’operetta*, (2004)
* *Yerma e le Altre*, Medea, (2005)
* *Ruzantimando*, Gnua, (2006)
* *Casa Bardi nascita del Melodramma*, (2007)
* *Edipo Re*, Giocasta (2007)
* *Operina Rock*
* *Camerata Bardi*, de C. Monteverdi a A. Morricone, (2008)
* *Casa di Bernarada Alba*, Ponzia, (2008)
* *Due Cose Amare e una Dolce* regia di Buch Morris (Museo Arti e Trad.Popolari) (2008)
* *Ruzzantimando*, Gnua, (2008)
**Arie di Napoli* regia di Pino Cormani (2009)
* *Ombretenue omaggio a Billie Holiday*, (2009)
* Monologo “Portapporta” Premio Fiorenzo Fiorentini ”Amore per Roma” (Finalista) (2010)
* *“Come prendere 2 piccioni con una fava”*, Concetta (2011)
* *“Nulla è Cambiato”*, Angela, (2011)

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Il Rondello, Anna Rita Del Piano
* Anna Rita Del Piano in IMDB
Les Vacances de Monsieur Hulot

***Les Vacances de Monsieur Hulot*** (*Vakañsoù an aotrou Hulot* e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jacques Tati e 1951 ha 1952.

## Fichenn deknikel
* Doare : Komedienn,
* Skoazellerien-sevener : Pierre Aubert ha Bernard Maurice,
* Senario ha divizoù : Jacques Tati, Jacques Lagrange ha Henri Marquet,
* Kevredadoù produiñ : Cady-Films (Pariz), Discina ha Société Parisienne de Distribution Cinématographique,
* Produourien : Jacques Tati ha Fred Orain,
* Rener produiñ : Fred Orain,
* Renerien ar skeudenniñ : Jacques Mercanton ha Jean Mousselle,
* Ijinour ar son : Roger Cosson,
* Aozer ar sonerezh orin : Alain Romans,
* Kinklourien : Roger Briaucourt ha Henri Schmitt,
* Farder : Jean-Jacques Chanteau,
* Skriptourez : Sylvette Baudrot,
* Frammerien : Suzanne Baron, Charles Bretoneiche ha Jacques Grassi,
* Luc'hskeudenner leurenn : André Dino,
* Prantad filmañ : adalek ar 17 a viz Gouere 1951 betek miz Here 1952,
* Lec'hioù filmañ : Dinan (Aodoù-an-Arvor), Ar Baol-Skoubleg, Sant-Mark (Liger-Atlantel), studioioù Boulogne-Billancourt,
* Deiziadoù dont er-maez : 25 a viz C'hwevrer 1953 e Bro-C'hall,
* Padelezh : 114'.

## An danvez
Mont a ra an aotrou Hulot da vakañsiñ. Goude meur a zarvoud droch war an hent ec'h erru war vord ar mor a-barzh fin ar gont. Ober a ra e annez en ul leti : treboulet e vo buhez ar gumuniezh vihan a zo o vevañ eno, abalamour da fallvarchoù ha dizampartiz an aotrou Hulot...

## Roll ar gomedianed
* Jacques Tati : an aotrou Hulot,
* Nathalie Pascaud : Martine,
* Micheline Rolla : ar voereb,
* André Dubois : ar c'homandant,
* Lucien Frégis : al letiour,
* Louis Perrault : an aotrou Fred,
* René Lacourt : ar pourmener,
* Valentine Camax : ar Saozez,
* Marguerite Gérard : ar bourmenerez,
* Suzy Willy : gwreg ar c'homandant,
* Michèle Brabo : an hañvourez,
* Georges Adlin : ar Suamerikan,
* Raymond Carl : ar servijer,
* Édouard Francomme.

## Goproù
E 1953 e oa bet tapet ar Priz Louis Delluc gant ar film.
## Tro-dro d'ar film
Tad-kozh Nicolas Hulot a oa tisavour ha bevañ a rae en ur skraber-oabl lec'h ma veve ivez Jacques Tati. A-hervez e vefe bet awenet an dudenn "Monsieur Hulot" gant an tad-kozh.
Zacharie Le Rouzic

**Zacharie Le Rouzic** a oa un arkeologour hag ur ragistorour breizhat, bet ganet e 1864 e Karnag ha marvet eno e 1939.

Ur mell labour en doa graet e-keñver lec'hienn arkeologel Karnag.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn Mirdi Karnag

## Dave ha notennoù
Marz

Ur **marz** a oa un douar, etre div vro, er Grennamzer, war harzoù Impalaeriezh ar Franked, dalc'het gant ur markgrav, pe margrav, pe markiz ha roet dezhañ gant ur roue pe un impalaer da zifenn. A-wechoù e veze douar gonezet diwar ur vro all, a-wechoù all e veze distaget eus ur broviñs kozh, evit bezañ dindan ur penn-brezel karget d'e zifenn. 

Dre astenn-ster e lavarer *marz* eus ur broviñs a zo evel an harzoù etre div vro. 

## Marzoù
### En [[Impalaeriezh ar C'hornôg]]

#### Er gwalarn
* Marz Neustria (861-987), krouet evit stourm ouzh ar Vretoned hag an Normaned, a voe rannet etre daou varz e 861 gant Karl Voal: 
** Marz Breizh
** Marz Normandi
** Marz Flandrez (863-877), a deuas da vout kontelezh. 

#### Er mervent
* Marz Gotia, a zeuas da vout Marz Spagn
* Marz Provañs

#### E Reter Europa
*Marz Brandenburg

### E Bro-C'hall
Er vro-hont e veze komzet eus marzoù etre proviñsoù kozh
*Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev
Concas

**Concas** (*Conques* e galleg) a zo ur gêrig en Okitania.  Ur gumun eus departamant an Avairon er rannvro Kreisteiz-Pireneoù e oa. Brudet eo evit bezañ al lec'h ma vez miret relegoù Santez Fe. Ul lec'h pirc'hirinañ bras e oa er grennamzer hag un arsav war hent Kompostella.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Concas, e Distrig Aubinh hag e  departamant Avairon. Lakaet e voe en  Arondisamant Rodés pa voe krouet e 1800.
### 
* E 1832 e voe lodennet kumun Saint-Marcel etre kumunioù Concas ha Senergues.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 35 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,88% eus ar boblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv e miz C’hwevrer 1952. 
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe kendeuzet gant kumunioù Gandvabre, Noalhac ha Sent Cebrian d'ober ur gumun nevez, Concas de Roergue.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz-abati Santez Fe (-) (glad bedel)
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Liammoù diavaez

## Dave ha notennoù
Iliz-abati Santez Fe (Concas)

**Iliz-abati Santez Fe** (*Abadiá de Santa Fe* en okitaneg; *Abbatiale Sainte-Foy* e galleg) a zo un iliz e Concas en Okitania. Enskrivet war roll Glad bed an UNESCO.

## Liammoù diavaez
Germain-François Poullain de Saint-Foix

**Ur pennad [http://Sainte-Foix Sainte-Foix] zo ivez*.
**Germain-François Poullain de Saint-Foix**, ganet e Roazhon d'ar 5 a viz C'hwevrer 1698, ha marvet d'ar 25 a viz Eost 1776, a oa ur soudard ha skrivagner breizhat.

Breur e oa da Auguste-Marie Poullain-Duparc, gwiraour e Roazhon.
Betek e c'hwec'h vloaz ha tregont e voe mousketaer, ha perzh a gemeras en emgann Guastalla, e Piemonte, en 1734. Neuze e kuitaas an arme hag e prenas ur garg a vestr doureier ha koadoù, e kêr Roazhon. 

A-raok se avat, e 1721, en devoa embannet ur gomedienn, *Pandore*. En 1740 e reas e soñj skrivañ pezhioù, ha mont a reas da Bariz da chom ha da sevel pezhioù evit ar c'hoariva, hag un tamm brud a dapas eno. Un ugent komedienn a savas, didalvoud hiriv.

## Tabuter
Prim e oa Poullain de Saint-Foix da glask tabut, ha ken brudet e oa evel duveller ha ma oa evel saver komediennoù. Un deiz e oa er c'h-*Café Procope*, pa deuas ur gward-ar-roue da c'houlenn ur banne kafe dre laezh, hag un dorzhig vara. Ha Saint-Foix da estlammañ : « Voilà un fichu dîner ! » (Sed aze ur c'hozh tamm merenn!), hag evit bezañ sur da vout klevet mat ec'h adlavaras kement-se meur a wech, ma skuizhas ar gward, ma savas imor dezhañ, ha ma kinnigas un duvell. En em gannañ a rejont, gloazet e voe Saint-Foix, ma laoskas : « M’eussiez-vous tué, vous n’en auriez pas moins fait un mauvais dîner. » (Hag ho pije lazhet ac'hanon, ho pije graet ur verenn fall koulskoude.)

Troioù all a c'hoarvezas c'hoazh.

E 1764 e voe anvet da istorour Urzh ar Spered-Santel. 

## Oberennoù
* *Pandore* (1721)
* *Lettres d’une Turque à Paris* (1730), doare dreveziñ d'al *[[Lettres Persanes]]* gant Montesquieu - Adembannet e 1732 evel *Lettres de Nedim Koggia*, hag e 1760 evel *Lettres turques* 
* *L’Oracle* (1740)
* *Deucalion et Pyrrha* (1741)
* *L’Île sauvage* (1743)
* *Le Sylphe* (1743)
* *Les Grâces* (1744)
* *Julie* (1746)
* *Egérie* (1747)
* *Les Veuves turques* (1747)
* *Les Métaphores* (1748)
* *La Colonie* (1749)
* *Le Rival supposé* (1749)
* *Les Hommes* (1753)
* *Essais historiques sur Paris*, 5 levrenn (London, 1754–1757)
* *Le Financier* (1761)
* *Origine de la Maison de France* (1761)
* *Histoire de l’Ordre du Saint-Esprit* (1767)
* *Lettres au sujet de l’homme au masque de fer* (1768)
Le Guérisseur

***Le Guérisseur*** (*Ar Pareour* e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Yves Ciampi e 1953.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Senario : Pierre Véry, azasaet gant Yves Ciampi ha Jacques-Laurent Bost,
* Divizoù : Jacques-Laurent Bost,
* Kevredadoù produiñ : Indusfilms (Pariz), Les Films du Cyclope (Pariz),
* Rener produiñ : René-Gaston Vuattoux,
* Rener ar skeudenniñ : Marcel Grignon,
* Ijinour ar son : René-Christian Forget,
* Aozer ar sonerezh orin : Marcel Delannoy,
* Kinklour : René Moulaert,
* Frammer : Roger Dwyre,
* Prantad filmañ : bet kroget d'ar 6 a viz Gouere 1953,
* Lec'hioù filmañ : Dinan (Aodoù-an-Arvor), Aod an Emrodez (Dinarzh ha Sant-Briag peurgetket), Roazhon (Il-ha-Gwilun),
* Deiziadoù dont er-maez : 6 a viz Du 1953 e Bro-C'hall,
* Padelezh : 98'.

## An danvez
Pierre Lachaux-Laurent, medisin diouzh e vicher kent, a zo aet da Vreizh da bareour. Eno e kouezh e karantez gant Isabelle Dancey hag eurediñ a reont. Siwazh dezhañ, kaset eo Lachaux-Laurent dirak ar justis gant e geneiled kozh ha, dre dreuzkompren, terriñ a ra Isabelle he darempredoù gantañ. Pa'n em gavont ez eo-hi skoet gant ur yoc'henn empenn ha Pierre dic'halloud rak ar c'hleñved kriz-mañ. Ambroug a raio Isabelle betek hec'h eur diwezhañ hep na c'houzañvo-hi poan ebet.

## Roll ar gomedianed
* Jean Marais : Pierre Lachaux-Laurent,
* Danièle Delorme : Isabelle Dancey,
* Dieter Borsche : an aotrou doktor Jean Scheffer,
* Marianne Oswald : Lucie, ar bareourez,
* Maurice Ronet : André Turenne,
* Anne Carrère : ar sekretourez,
* André Dalibert : ar c'hlañvdiour,
* Jean Galland : Michel Boëldieu,
* Jim Gérald : Virolet, an dreser,
* René Havard : un diabarzhiad,
* Jacques Hilling : al luc'hskeudennour,
* Marcel Josz : an alvokad meur,
* René Lacourt : ar c'hlañvour,
* Pierre Mondy : Robert,
* Jean Murat : Chataignier,
* Bernard Musson : Frédéric,
* Henri Nassiet : Le Goff,
* Alain Nobis : un diabarzhiad,
* Renée Passeur : ar gontez,
* Robert Porte : ur c'hazetenner,
* Colette Régis : Louise Mériadec,
* Georges Rollin : an alvokad Renoult,
* Michel Vadet : un doktor,
* André Var : alvokad ar vedisined,
* Hugues Wanner : ar prezidant,
* Teddy Bilis
* Yvonne Claudie
* Bernard Dumaine
* Pierre Duverger
* Monique Manuel
* Dominique Marcas	
* Daniel Mendaille
* Joseph Palau-Fabre
* Georges Patrix
* André Philip.
Santez Fides Schlettstadt

**Santez Fides Schlettstadt**, a zo ***Sànkt Fides Schlettstàdt*** en elzaseg (*Sainte-Foy de Sélestat* ent-ofisiel e galleg, *St.-Fides-Kirche* en alamaneg), zo un iliz roman, eus an  e kreiz-kêr Schlettstàdt en Elzas.

Tost dezhi emañ an iliz c'hotek *Sànkt Georg* (Sant Georg) hag al levraoueg denelour. 

Kev an iliz eo ar pezh nemetañ a chom eus ar santual en enor d'ar Bez Santel a voe savet er bloavezh 1087 diwar c'hourc'hemenn ar gontez Hildegard von Egisheim, anvet *Hildegard von Schlettstàdt* ivez ha marvet d'ar 4 a viz C'hwevrer 1095 e Schlettstàdt.

E 1862 e voe lakaet Santez Fides Schlettstadt da vonumant istorel rummet.

## Skeudennoù

Sélestat - église Ste Foy - 1902.jpg|An iliz e 1902
Eglise Sainte-Foy Selestat Vierungsturm.jpg|An tour
Sélestat SteFoy 02.JPG|Ar porched
Sélestat SteFoy 04.JPG|An nor vras
Sélestat SteFoy 13.JPG|An diabarzh
Sélestat SteFoy 09.JPG|Ar gador


## Notennoù
Atahinerezh

**Atahinañ** hag **atahinerezh** a lavarer a-wechoù eus daou ober disheñvel:

*eus un doare d'en em zifenn el lez-varn, pa lavar an den tamallet eo bet atahinet gant emzalc'h unan all; 
**da skouer ur gwaller a lavar eo bet atahinet gant dilhad berr ur vaouez; 
*eus ober un atahiner politikel a glask lakaat an den, pe ar strollad, atahinet da ober gwalloberoù evit ma vo gallet e gondaoniñ goude en ul lez-varn, hervez doareoù ar Zoubatovchtchina rus, krouet gant ar poliser rus Sergei Vassilievitch Zoubatov (1864 -1917).
Caprasius

**Caprasius** (*Caprais* e galleg) zo ur c'hristen merzheriet e kêr Agen, war un dro gant santez Alberta, c'hoar da Santez Fides.
Fe

**Fe** zo un anv-bihan spagnolek, diwar anv ar feiz.

## Yezhoù all
*Faith, e saozneg
*Fé, e portugaleg
*Fides, en alamaneg ha latin
*Foy, e galleg
*Vera, e ruseg ha yezhoù slavek all

## Tud
*Fe del Valle (1917-1961), harozez kuban.

## Oberennoù

*[[La Fe]]*, anv meur a oberenn

## Lec'hioù
*Santa Fe, anv meur a lec'h

## Sterioù all
**Fe*, arouez kimiek an houarn.
Fe del Valle

**Fe del Valle Ramos** (Remedios 1917 - 1961) zo ur vilisianez ha labourerez kuban lakaet da harozez goude bet lazhet e La Habana en ur gwalldaol en El Encanto, da vare darvoudoù Playa Girón.
Xuetes

Ar **Xuetes** ([ʃu'ətəs] e katalaneg) pe **Chuetas** (e spagnoleg) zo ur stroll kevredigezhel en enez Mallorca, diskennidi eus darn eus yuzevien an enez a oa troet da gristenien, hag a zo chomet emouez eus o orin a-hed an istor, dezho anvioù-tiegezh hag a zo e-touez re an dud a zo bet heskinet goude tamallet dezho gant an Ofis Santel bezañ bet yuzevien e kuzh e dibenn ar XVIIvet kantved. 

Bet int lakaet a-gostez, ha betek deroù an XXvet kantved, e timezent kenetrezo. Entre 18.000 hag 20.000 eus an dud-se a zoug darn eus an anvioù-tiegezh-se e Mallorca. 

## An anvioù-tiegezh
 
Sede an anvioù-tiegezh a zo **Xuetes**: *Aguiló, Bonnín, Calle, Cortès, Fortesa/Forteza, Fuster, Martí, Miró, Picó, Pinya/Piña, Pomar, Segura, Tarongí, Valentí, Valleriola*, ha *Valls*. Ar re-se eo ar re a chom eus ur gumuniezh kristenaet (*conversa*) kalz brasoc'h : e kaieroù ar c'hristenekadurioù, etre ar XIVvet ha XVvet kantved, hag e re an Ofis Santel, eus dibenn ar XVvet ha deroù ar XVIvet, a gaver enne ouzhpenn 330 anv-tiegezh etre ar yuzevien kristenaet hag an dud kondaonet dre an abeg a yuzeviñ en Mallorca. Un dra souezhus avat o deus kavet an enklaskerien: anvioù all zo c'hoazh a orin yuzev splann, hag ar re-se n'int ket gwelet evel diskennidi yuzevien, na xuetes, evel *Abraham, Amar, Bofill, Bonet, Daviu, Duran, Homar, Jordà, Maimó, Salom, Vidal* ha re all c'hoazh.

Bezañ bet kristenaet n'eo ket trawalc'h da vezañ **xuete** eta; ret eo ivez bezañ anavezet evel xuete en eñvor an dud all, dre an orin hag an tiegezh. Ar xueted eta, a zo holl diskennidi eus yuzevien kristenaet, hogen an holl ziskennidi eus yuzevien kristenaet n'int ket xueted.
 

## Istor
### Kristenien nevez (1391-1488)
Betek dibenn ar XIVvet kantved e veze roet bec'h gant an iliz katolik e mallorca da gristenaat yuzevien an enez, met dister e oa frouezh he strivoù ha kemm ebet ne c'hoarvezas er gevredigezh. Kemm avat a deuas adal 1391, pa veze arsailhet ar c'harterioù yuzev, ha pa deuas Sant Vicente Ferrer en 1413 da brezeg, ha pa voe peurgristenaet yuzevien Mallorca, en 1435. 

### Deroù an [[Inkizision spagnol]] (1488-1544)
* *Gwelout ar pennad [[Inkizision spagnol]].*
En 1488, pa oa bev c'hoazh ar re ziwezhañ eus an dud kristenaet e 1435, e tegouezhas e Mallorca an inkizitourien gentañ al lez-varn nevez savet gant ar Rouaned katolik a oa da-vat o klask aozañ ur stad vroadel war diazez ur relijion hepken. 

### XXvet kantved
E-pad Brezel Spagn ez eas a-du un toullad Xueted gant emsavadeg Franco hogen ar re all a oa a-du gant ar republikaned a voe heskinet gant an diktatour. 
E deroù ar bloavezhioù 1940, dindan levezon ar Falange Española ha hini nazied Alamagn, e voe aozet enklaskoù ha savet listennadoù anvioù evit prientiñ treuzdougen tud d'ar c'hampoù-diouennañ. A-hervez e vije bet savet gant an eskob Josep Miralles Sbert kement a gaieradoù anvioù ma ne c'halljod ket o implij.
Iliz Itron Varia a Wir Sikour

**Iliz Itron Varia a Wir Sikour** eo anv penniliz Gwengamp, diwar an anv roet d'ar Werc'hez enni. 

## Istor
En 1093 e oa Stevan a oa kont Gwengamp pa varvas e vreur henañ Geoffroy, ha pa deuas da vout kont Pentevr. Treién a reas chapel ar c'hastell en un iliz-parrez brudet.
Palma (Mallorca)

**Palma** (e katalaneg, met *Palma de Mallorca* e spagnoleg) eo kêr-benn enez Mallorca ha kêr-benn kumuniezh emren an Inizi Balearez.
Panorámica_Ciudad_de_Palma.jpg|Palma adal Kastell Bellver
## Tud
*Bartolomé Calatayud, sonaozour, ganet ha marvet eno.
Falange Española

Ar **Falanks Spagnol** (**Falange Española** e spagnoleg) a oa ur strollad politikel spagnol awenet gant ar vroadelouriezh, ar faskouriezh hag ar gatoligiezh.

Savet e voe d'an 29 a viz Here 1933 gant José Antonio Primo de Rivera, mab da Miguel Primo de Rivera, bet diktatour Spagn etre 1923 ha 1930.
Dibad e voe, pa zivodas d'ar 15 a viz C'hwevrer 1934 evit kendeuziñ gant ar strollad *Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista* (JONS) : *[[Falange Española de las JONS|Falange Española de las JONS (FE de las JONS)]]* e voe anv ar strollad nevez.

Goude berzh ar faskourien italian gant o c'herzhadeg war-du Roma, aozet gant Benito Mussolini en 1922, e voe klasket en anner sevel un aozadur heñvel ouzh hini Italia.
Kumuniezh kumunioù al Lenn Veur

**Kumuniezh-kumunioù al Lenn-Veur** a zo un etrekumuniezh lec'hiet e su departamant al Liger-Atlantel. Savet eo bet e 1993. Merañ a ra un dachenn a 297,57 km² gant 35 730 a annezidi e 2010.

## Ar c'humunioù
9 kumun a ya d'ober anezhi:
#Banaleg-ar-Gevred
#Bignon
#Kerc'hevrel (sez)
#Kerlouevig
#Monteverzh
#Pont-Marzhin
#Sant-Filberzh-Deaz
#Sant-Koulman
#Sant-Leven-ar-C'hoad

## Prezidant
*Johann Boblin (2014-), maer Kerc'hevrel

## An anv
Diwar al Lenn Veur, brasañ lenn Breizh.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Xavier Josso

**Xavier Josso**, bet ganet e Naoned e 1894 hag aet d'an Anaon e 1983, a oa ul livour-skeudennaouer breizhat.

## Un nebeud oberennoù
* *Marais salants de Mesquer * (« Paludoù Mesker»), 1921
* *Piriac* («Penc'herieg»), 1940

## Levrlennadur
* *Xavier Josso, un artiste combattant dans la Grande Guerre*, Nicolas Beaupré, Somogy, 2013, ISBN 9782757206706 
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864
Pierre Laurent

**Pierre Laurent** (1904, Brest - 17 a viz Du 2002) a oa un emsaver hag ur stourmer evit ar brezhoneg. Tad e oa da Donatien Laurent.

## Buhez
Da bemzek vloaz en doa desket brezhoneg. Studiet en doa er Skol Liskalvezel adalek 1922. Ijinour e stal Alsthom e Belfort a voe da gentañ a-raok labourat dindan ar Stad evit amaezhierezh an Armadur. Prezidant Kêr-Vreizh, an oaled sevenadurel vreizhat e Pariz, adalek 1947 betek 1956. 

Aet e oa kolier an Erminig gantañ e 1991.

## Oberennoù
**Panorama des minorités européennes*, Imprimerie Cornouaillaise, 1965
**Les Bretons de Paris et l'abbé Elie Gautier : témoignage*, Institut Culturel de Bretagne, 1990
Fausto Coppi

**Angelo-Fausto Coppi**, a veze graet **Fausto Coppi** anezhañ, a oa ur reder marc'h-houarn a-vicher eus Italia. Ganet e oa bet d'ar 15 a viz Gwengolo 1919 e Castellania (Piemonte) ha marvet d'an 2 a viz Genver 1960 e Tortone (Piemonte ivez). Ur mestr marc'hhouarner e oa ha graet e veze ar «campionissimo» anezhañ pa oa aet ar maout gantañ da skouer 5 gwech e Tro Italia ha div wech en Dro-C'hall.

## Loreadeg
* Tro Italia 1940, 1947, 1949, 1952, 1953
* Tro Bro-C'hall 1949, 1952
* Kampionad Italia war hent 1942, 1947, 1949, 1955
* Kampionad ar bed war hent 1953

## Kevezerezh
Brudet e oa e gevezerezh gant Gino Bartali.

## Buhez prevez
E 1945 e oa dimezet Coppi da Bruna Ciampolini e Sestri Ponente. Ur verc'h o doe, Marina, ganet e 1947.
Adal 1953 e voe brudet e zarempred gant Giulia Occhini, lesanvet gant ar c'hazetennoù an di "Dama Bianca".

Mervel a reas e vreur Serse Coppi, marc'hhouarner ivez, e 1951, goude kouezhet e Tro Piemonte.

## Liammoù diavaez
* http://www.universalis.fr/encyclopedie/fausto-coppi/3-un-homme-brise/
Marcel Aubour

**Marcel Aubour**, bet ganet d'ar 17 a viz Mezheven 1940 e Saint-Tropez (Var), a zo bet ur melldroader etrebroadel gall.

A-hed e vicher (1960-1977) en devoa c'hoariet evit pevar c'hleub : an Olympique lyonnais (1960-1966), an OGC Nice (1966-1969), ar Stade Rennais UC (1969-1972) hag ar Stade de Reims (1972-1977).

Diwaller-pal e bost dezhañ war an dachenn, mont a reas ar maout gantañ da-geñver gourfennoù Kib vell-droad Bro-C'hall
* e 1964, gant Lyon,
* e 1971, gant Roazhon (ouzh skipailh… Lyon).
Chomet eo brudet-mat **Marcel Aubour** e-touez Breizhiz abalamour d'un darvoudig hag a c'hoarvezas e-kerzh ar gourfenn bet dalc'het e Stad Colombes d'ar Sul 20 a viz Mezheven 1971 : taolet e oa bet un nebeud pennoù artichaod gant suporterien deuet eus Henvig (Penn-ar-Bed). Goude bezañ ruilhet war an dachenn betek ennañ, an diwaller roazhonat en devoa o stlapet er-maez evel pa vije bet o c'hoari petank. Antronoz e kaved luc'hskeudennoù eus ar farsadenn-mañ war bajenn gentañ ur bern kazetennoù, e Bro-C'hall a-bezh.

Ugent gwech e tougas krez Skipailh Bro-C'hall etre 1964 ha 1968, o kemer perzh e Kib vell-droad ar bed 1966 e Bro-Saoz.

## Liamm diavaez
*Afer an artichaod...

## Notennoù
Trubuilhou An Aotrou Gargam

***Trubuilhou An Aotrou Gargam*** (pe *Torrou-penn an deiz kenta 'r bloaz*) zo ur pezh-c'hoari farsus e daou arvest (c'hwezek diviz en hini kentañ ha seizh en eil) gant Glaoda ar Prad (skrivet KLAODA ar Prat war ar golo), embannet e Sant-Brieg (Aodoù-an-Hanternoz d'ar mare-se) gant Ti-moulerez Sant-Gwilherm e 1909.

## Tudennoù
A-hed teir fajenn ha tregont an oberennig e ra Yann Lenner anaouedegezh gant an tudennoù anezhi :
* An aotrou Gargam,
* Bastian, ur mevel dezhañ,
* Filibert, ur mevel all,
* Eozen, paotr an nor,
* Ur c'hereour,
* Ur c'higer,
* Ur baraer,
* Yannig, niz an aotrou Gargam,
* Paotr al lizheroù,
* Ur rener,
* Bugaligoù emzivat, Laou unan anezhe,
* Ur c'henderv d'an aotrou Gargam,
* Un nebeud nouelerien.
Carlo Gesualdo

**Carlo Gesualdo**, pe *Don *'Carlo Gesualdo di Venosa**', ganet e 1566 e Venosa ha marvet e 1613 e Gesualdo, zo ur priñs italian, ha sonaozour eus dibenn an Azginivelezh italian. Brudet eo ar muntroù a reas e 1590 pa lazhas e wreg Maria d'Avalos (1562- 1590) hag he serc'heg e kêr Naplez .

## E vuhez

### Ganedigezh
N'ouzer ket re vat e pe vloaz e oa ganet: 1557 pe 1560, pe 1562 pe 1564, a zo bet kinniget gant an istorourien, ken na voe kavet daou lizher er Biblioteca Ambrosiana e Milano. An hini kentañ, eus an 21 a viz C'hwevrer 1566, a oa bet kaset gant Geronima Borromeo d'he breur Carlo, arc'heskob Milano, a rae meneg eus ganedigezh da zont « ur bugel hag a vo anvet Carlo ma'z eo ur paotr dre garantez ouzh hoc'h aotrouniezh ».

El lizher all, eus an 30 a viz Meurzh 1566, kaset ivez d'ar c'hardinal Borromeo, e lenner e oa « ganet ur paotrig d'an 8 a viz Meurzh 1566 eus an itron Borromeo, anvet Carlo ». Hervez Denis Morrier, « gant an daou lizher-mañ n'hall bezañ arvar ebet ». Hervez Glenn Watkins, istorour stadunanat hag arbennigour diwar-benn Gesualdo, n'eo bet peurziskoulmet kudenn bloavezh ganedigezh ar priñs sonaozour nemet en 2009.

### Bugaleaj
Kreskiñ a reas Carlo Gesualdo en un tiegezh uhel, stag ouzh an Iliz : e-touez e eontred e oa daou gardinal, Alfonso Gesualdo ha sant Carlo Borromeo hag ar pab Pi IV e-touez e eontred-kozh. Ar bugel diwezhañ a bevar e oa Carlo e ti ar priñs Fabrizio Gesualdo ha Geronima Borromeo, war-lerc'h e vreur henañ Luigi, ganet en 1563, e c'hoarezed Isabella, ganet en 1564, ha Vittoria ganet en 1565, ha se zo kaoz ne oa ket a priori da vezañ priñs Venosa. Hervez giz ar mare e ranke ar mab yaouañ mont da veleg, hogen lavarout a ra Denis Morrier « n'eo ket ket evel-se e voe kont. Diouzh a ouzer e tremenas Carlo e yaouankiz o studiañ.»

E Naplez, e lez e dad, e oa sonerien evel Scipione Dentice, Pomponio Nenna, ha Giovanni de Macque, ha kelennerien evel Mutio Effrem11. Adalek e denerañ yaouankiz e studias Carlo Gesualdo ar sonerezh, seniñ lud hag aozañ sonioù.

En 1585, son frère Luigi fit une chute de cheval et mourut des suites de cet accident13. Âgé de vingt et un ans, il n'était pas encore marié, et ne laissait aucun héritier mâle14. Cet événement fit de Carlo, âgé de dix-huit ans, l'unique héritier des titres et domaines de son père, qui le pressa de se marier. Le choix se porta sur Maria d'Avalos, merc'h da zug Pescara ha keniterv kompez d'ar sonaozour, choix motivé par le fait Maria, « ayant eu deux maris auparavant, avait donné des signes suffisants de fécondité ».

## Lennegezh
* Meneget eo ar muntr er romant gallek *Le Puits de Sainte-Claire* (1875) gant Anatole France . 
* Buhez ar sonaozour a zo kontet 
** er romant hungarek *Madrigál* gant László Passuth (1968,
** er romant gallek *[[Le Témoin de poussière]]* gant Michel Breitman (prix des Deux Magots 1986).

## Film
* *Mort à cinq voix* (anv gallek) ur film alamanek gant Werner Herzog en 1995, evit ZDF.

## Notennoù


## Pennad kar
* Il Perdono di Gesualdo
Laouig ar Penker

**Laouig ar Penker eun danvez beleg** zo ul levrig brezhonek gant Lan ar Bunel, embannet e 1929. Ul levrig 73 fajenn eo, embannet e Brest. 

Er rakskrid e lavar an oberour ez eus diouer a veleien : sklaer eo pal ar skrivagner, tuta evit an Iliz.

Ur rann bennañ – "Eun danvez beleg" an titl anezhi – a ya d'ober al levrig-mañ, dek isrann enni :
I. -- Paol ar baradoz,
II. -- "Amzer a zo c'hoaz !",
III. -- "Ha petra a rin-me ?",
IV. -- Doue a glev mouez ar bobl,
V. -- "Ya, red buan Laouig !"
VI. - "Ho mab c'houi eo a fell d'eomp !",
VII. - Poan a vo,
VIII. - Skolaer Lesneven,
IX. -- Soudadennet,
X. -- An oferenn nevez.

Ur rann diwezhañ – "Evid echui" – a gloz an oberenn.
Danièle Delorme

**Danièle Delorme** (**Gabrielle Danièle Marguerite Andrée Girard** diouzh hec'h anv gwir), bet ganet e Levallois-Perret (Seine d'ar mare-se) d'an 9 a viz Here 1926, a zo un aktourez har ur broduourez c'hall koulz er c'hoariva, er sinema hag er skinwel. Aet eo da Anaon, d'an 18 a viz Here 2015.

Merc'h d'al livour André Girard, dimezet e oa bet gant Daniel Gélin ha, da c'houde, gant Yves Robert.

## Un nebeud filmoù pouezus a-hed he micher
* *[[Miquette et sa mère]]* (1950),
* *[[Voici le temps des assassins]]* (1956),
* *[[Les Misérables]]* (1958),
* *[[Un éléphant ça trompe énormément]]* (1976).
Lucien Jonas

**Lucien Hector Jonas**, bet ganet d'an 8 a viz Ebrel 1880 en Anzin (Norzh) hag aet d'an Anaon d'an 20 a viz Gwengolo 1947 e Pariz, a oa ul livour gall.

## Un nebeud oberennoù
* *Les noces d'or des paludiers* («Eured aour ar baluderien»), 1925, a c'heller gwelet e Mirdi ar Paludoù e Bourc'h-Baz.
* *Rochers de Penchâteau* (Reier Penchâteau), war-dro 1925
* *Baptême d'un yacht au Pouliguen* ("Badeziant ur yacht er Poulgwenn"), 1925, a c'heller gwelet e Mirdi ar Paludoù e Bourc'h-Baz. 

 

Skeudenn: Léon Broquet par Lucien Jonas.jpg|Léon Broquet, 1917


## Levrlennadur
* *Lucien Jonas (1880-1947). Collections du musée Carnavalet*, Christophe Leribault, Éditions Paris-Musées, 2003
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864

## Liammoù diavez
* Lucien Jonas e Mirdi Carnavalet
Katekiz ar vugale vihan

**Katekiz ar vugale vihan evit [[eskopti Kemper ha Leon]]** zo ul levr katekiz embannet e Kemper e 1911. Ul levrig 40 p. skeudennaouet eo, "moullet e ti Arsène de Kerangal, mouller an eskopti" evel ma z'eo skrivet war ar golo melen, gant ar "priz: 4 guennek". 

## An oberour
Ur rakskrid zo, titlet *Klevit mad*, sinet gant *Adolph, eskob Kemper ha Leon*, Adolphe Duparc (1857-1946) eta,  hag a grog evel-henn : *Ar C'hatekiz-mab a zo bet great gant Aotrou'n Eskob Guened hen deuz roet aotre deomp da voulla anezan ive d'Hon eskobti*. Gant Alcime-Armand-Pierre-Marie Gouraud (1856-1928), eskob Gwened adalek 1906 betek e dremenvan, e voe skrivet al levrig end-eeun. N'ouzer ket gant piv e voe lakaet e brezhoneg Leon.

## Danvez al levr
*p. 2, ur rakskrid gant *Adolph, eskob Kemper ha Leon*
*p. 3, *Peden ar bugel kristen*, ma kaver : Ar Bater, An Ave maria*
*p. 4, *Ar Gredo, Ar Gonfiteor, Gourc'hemennou Doue Giz Leon *
*p. 5, *Gourc'hemennou an Iliz Giz Leon, Gourc'hemennou Doue Giz Kerne, Gourc'hemennou an Iliz Giz Kerne, *
*p. 6, *Gourc'hemennou Doue Giz Treger, Gourc'hemennou an Iliz Giz Treger, Akt a Feiz*
*p. 7, * Akt a Esperanz, Akt a Garantez, Akt a Gontrision *
*p. 8, * Pedennou stag outo induljansou *
*p. 9, * Petra ra ar bugel devot *
*pp. 10-11, ma krog * Katekiz ar vugale vihan* da vat, gant ar *C'henta kentel*: *Doue*, enni dek goulenn ha dek respont, evel ar goulenn kentañ:
***Piou hen deuz krouet ar bed? 1. Doue eo hen deuz krouet ar bed ha kement tra zo ennan.*
*p. 12, *Eil Kentel - An Dreinded sakr* (10 goulenn) 
*p. 13, * Trede Kentel - Krouadurien Doue * (8 goulenn) 
*p. 14, * Pederved Kentel - Krouadurien Doue (kendalc'h)* (7 goulenn) 
*pp. 15-16, * Pemved Kentel - Jesus-Krist* (7 goulenn) 
*pp. 17-18, * C'houec'hved Kentel - Buez Jesus-Krist* (11 goulenn) 
*pp. 18-19, * Seizved Kentel - Ar Redampsion* (8 goulenn) 
*p. 20, * Eizved Kentel - Ar Pec'hed hag ar Finvesiou diveza * (7 goulenn) 
*pp. 21-22, * Naved Kentel - Ar Pec'hed hag ar Finvesiou diveza (kendalc'h)* (8 goulenn) 
*pp. 22-23, * Dekved Kentel - An Iliz * (9 goulenn) 
*p. 24, * Unnekved Kentel - Ar Vadiziant hag ar Gonfirmasion* (7 goulenn) 
*pp. 24-25, * Daouzekved Kentel - Sakramant ar Binijen * (10 goulenn)
*pp. 26-27, * Trizekved Kentel - Sakramant ar Aoter hag ar Gommunion * (11 goulenn)
*pp. 27-28, * Pevarzekved Kentel - Ar Zakramanchou all * (10 goulenn)
*p. 29, * Pemzekved Kentel - Ar Gristenien vad* (6 goulenn)
*pp. 30-31, * C'huezekved Kentel - Karet an Aotrou Doue * (9 goulenn)
*pp. 31-32, * Seitekved Kentel - Karet an Nessa * (7 goulenn)
*p. 32, * Kentel diveza - Ret eo deski ar Relijion * (3 goulenn)
*p. 33-36, * Penaoz en em gemer evit kovez* 
*p. 37-39, * Evit en em brepari da gommunia* 
*p. 40, *Taolen*

===Evezhiadennoù===
**Kerent* a vez graet eus tad ha mamm ar vugale (pajennoù 2, ha 31) , evel e meur a levr relijiel all. 
**Er bajenn 31 e lenner : *Hor c'herent eo a dleomp da garet da genta.''

## Notennoù
L'Amour d'une femme

***L'Amour d'une femme*** (*Karantez ur vaouez* e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jean Grémillon e 1953.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Skoazellerien-sevener : Paul Feyder ha Giulio Macchi,
* Senario : Jean Grémillon, azasaet gant René Wheeler,
* Divizoù : René Fallet ha René Wheeler,
* Kevredadoù produiñ : Films Costellazione (Roma), Les Productions Cinématographiques (Pariz),
* Produour : Pierre Gérin,
* Rener produiñ : Robert Prévot,
* Rener ar skeudenniñ : Louis Page,
* Ijinour ar son : Jean Rieul ha Jacques Carrère,
* Aozerien ar sonerezh orin : Elsa Barraine ha Henri Dutilleux,
* Kinklour : Robert Clavel,
* Dilhataer : Pierre Balmain,
* Farder : Marcel Bordenave,
* Skriptourez : Christine Souillard,
* Frammerezed : Louisette Hautecoeur ha Marguerite Renoir,
* Luc'hskeudenner leurenn : Walter Limot,
* Prantad filmañ : adalek an 8 a viz Mae betek an 12 a viz Gouere 1953,
* Lec'hioù filmañ : Eusa (Penn-ar-Bed) evit an darvoudoù diavaez, studioioù Boulogne-Billancourt,
* Deiziadoù dont er-maez : 28 a viz Ebrel 1954,
* Padelezh : 104'.

## An danvez
Dont a ra ar vezegez Marie Prieur d'ober hec'h annez en Eusa. Diouzhtu ez eo piket he c'halon gant André Lorenzi a fell dezhañ dimeziñ ganti hag ober dezhi dilezel ar medisinerezh evit gwir. Kompren a ra avat ne vo ket evit kendrec'hiñ Marie ha biken ne vo-hi dezhañ. Goude bezañ kollet he mignonez Germaine e wel Marie André o vont diouti, glac'har ha keuz e don hec'h askre. Chom a ra hec'h-unan-penn eta ha ret eo d'ar vuhez mont war-raok koulskoude...

## Roll ar gomedianed
* Micheline Presle : Marie Prieur, mezegez diouzh he micher,
* Massimo Girotti : André Lorenzi, ijinour diouzh e vicher,
* Gaby Morlay : Germaine Leblanc, skolaerez an enez,
* Julien Carette : Le Quellec, ar sakrist,
* Made Siamé : Joséphine,
* France Asselin : Yvonne Le Quellec,
* Laurence Badie : merc'h mestr an davarn,
* Marc Cassot : Marcel,
* Marius David : Lulu, eiler André
* Yvette Etiévant : Fernande de Malgorny, mamm Aline,
* Madeleine Geoffroy : Isabelle Morel,
* Jacqueline Jehanneuf : ar skolaerez nevez,
* Roland Lesaffre : Yves,
* Robert Naly : an aotrou doktor Morel,
* Paolo Stoppa : an aotrou person,
* Cadix
* Jean-Marie Day
* Sébastien Keran
* Jean-Jacques Lapeyronnie
* Jacqueline Lemaire
* Henri Marchand
* Robert Mercier
* Jean Péméja
* Émile Ronet.
Léo Kerlo

**Léo Kerlo** (1928-2006), bet kelenner war an istor hag an douaroniezh e lise Tristan Corbière e Montroulez, a oa dreist-holl istorour an arz.

Asambles gant René Le Bihan ha Jacqueline Duroc en doa skrivet pemp levr skeudennaouet-kaer diwar-benn livourien aodoù Breizh :

* Levr 1: *Peintres des côtes de Bretagne : 1. Côte d'Emeraude : du Mont Saint-Michel à Erquy, Douarnenez*, gant René Le Bihan, mirour Mirdi Arzoù-kaer Brest, 272. p., ti-embann Chasse-Marée, 2003
* Levr 2: *Peintres des côtes de Bretagne : 2. De la Baie de Saint-Brieuc à Brest*, gant René Le Bihan ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 256 p., 2004
* Levr 3: *Peintres des côtes de Bretagne : 3. De la rade de Brest au pays Bigouden*, gant Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 224.p., 2005
* Levr 4: *Peintres des côtes de Bretagne : 4. De Quimper à Concarneau, de Pont-Aven à l'anse du Pouldou*, gant Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 224.p, 2006
* Levr 5: *Peintres des côtes de Bretagne : 5. De la rade de Lorient à Nantes*, gant Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 215 p., 2007
Micheline Presle

**Micheline Presle**, bet ganet **Micheline Nicole Julia Émilienne Chassagne** e Pariz d'an 22 a viz Eost 1922 ha marvet d'an 21 a viz C'hwevrer 2024, a oa ur gomedianez c'hall koulz er c'hoariva, er sinema hag er skinwel.

## Liammoù diavaez
*''Internet Movie Database''
* ''Les Archives du Spectacle''
Perrot

**Perrot** zo un anv-tiegezh brezhonek.

## Tud
*Jakez Perrot (1804-1877), beleg katolik leonat ha skrivagner brezhonek. 
*Yann-Vari Perrot (1877-1943) beleg katolik leonat ha skrivagner brezhonek, drouklazhet.

## Istor
*Bezen Perrot
Julien Carette

**Julien Henri Carette**, bet ganet e Pariz XVII (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 23 a viz Du 1897 hag aet da Anaon e Saint-Germain-en-Laye (Yvelines a-vremañ) d'an 20 a viz Gouere 1966, a oa un aktour gall (c'hoariva ha sinema).

Kemeret en devoa perzh en ouzhpenn kant film ma veze anavezet diouzhtu taol-mouezh ar Parizian anezhañ.

## E bezhioù-c'hoari
 War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.

## Liamm diavaez
* '''Julien Carette''' war Internet Movie Database
Halabardenn

}}|}|#696969}}; color:#FFFFFF;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 120%;"| **}**
|-
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center"
| colspan="2" |**Halabardennoù**Mirdi an Arsanailh (Музей-Арсенал) - Lviv (Ukraina)
|- valign="top" align="center" bgcolor="#696969" style="color:#ffffff;"
| colspan="2" | **Kinnig**
|- valign="top"
| **Orin :**
|  &nbsp; 
|- valign="top"
| **Rummad :**
| Goafioù
|- valign="top"
| **Marevezh :**
|  betek 
|- valign="top"
| **Implijerien :**
| Halabarderien &nbsp; Gwarded suis &nbsp; *[[Yeomen]]*
|- valign="top" align="center" bgcolor="#696969" style="color:#ffffff;"
| colspan="2" | **Perzhioù**
|- valign="top"
| **Danvez :**
| Koad - Metal -Lêr
|- valign="top"
| **Hirder :**
| Betek 2,5 m
|- valign="top"
| **Pouez :**
| Betek 2 kg
|-
|}
An **halabardenn** zo un arm bet implijet en Europa adal ar Grennamzer betek ar .
Michel Colle

**Michel-Auguste Colle**, bet ganet d'ar 7 a viz Genver 1872 e Baccarat (Meurthe-et-Moselle) hag aet d'an Anaon d'ar 15 a viz Gwengolo 1949 e Bourc'h-Baz, a oa ul livour gall.

## Un nebeud oberennoù
* *Marais salant au crépuscule* ("Palud-holen da serr-noz"), 1940

## Diskouezadegoù
* *Exposition d’œuvres de M. Colle*, 15-30 a viz Ebrel 1953, Mirdi Galliera, Pariz
* *En passant par la Bretagne – Artistes voyageurs lorrains en Bretagne, 1840-1930*, 1999, Mirdi an Arzoù-Kaer, Kemper
* *Des lumières de la Lorraine aux couleurs de la Bretagne*, 4 a viz Gouere - 20 a viz Gwengolo 2009, Mirdi Pierre-Noël e Saint-Dié-des-Vosges.

## Levrlennadur
* *La Lorraine vue par Michel-Auguste Colle et Charles Peccatte*, e *La Gazette de l’Hôtel Drouot*, N° 24, 20 a viz Even 2003, Eric Mercier
* *Michel Colle*, e *Cahiers des amis de Guérande*, N° 19, 1972, Jean Fréour
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864
Sant Andrieu de Cubzac

**Sant Andrieu de Cubzac** zo ur gumun en Okitania en departamant Gironde, e-kichen Bourdel.
## Istor
### kantved
* Brezelioù: 118 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar Brezel-bed kentañ, 17 e-pad an Eil Brezel-bed hag unan e-kerzh Brezel Aljeria.
## Monumantoù ha traoù heverk

Skeudenn:Le château Robillard.JPG|Ar c'hastell.
Skeudenn:Moulins de Montalon.JPG|Milinoù.
Restr:SantAndrieudeCubzacMonumantarrevarv.jpg|Ar monumant.
Restr:SantAndrieudeCubzacIlizkatolik.jpg|An iliz.

* Kastell Robillard.
* Milinoù e Montalon.
* Monumant ar re varv.
* Iliz katolik *Sant Andrieu*, - kantved. 
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveennoù
Daniel Cueff

**Daniel Cueff**, ganet e 1955 e Kastell-Paol, zo ur politikour ekologour breizhat. 

## Politikour
Abaoe 1999 eo maer Langoed, ur gumun a 562 annezer. En 2010 eo bet dilennet da guzulier rannvro, war listenn Jean-Yves Le Drian. E 2014 e oa war listenn UDB evit dilennadeg kannaded Parlamant Europa. E 2015 e oa war al listenn Breizh Evel-Just asambles gant UDB ha gant Kristian Troadeg. 

Mennozhioù ekologour ha rannvroelour en deus. Implijet en deus ar rouedad dilennidi Bruded evit reiñ da anavezout disoc'hoù ar politikerezhioù ekologel aozet gant an dilennidi lec'hel e Breizh. 

Sikouret en deus izili Dibab da aozañ ur votadeg diwar-benn adunvaniezh Breizh ha Dael Breizh e Langoed, e 2015.

Skrivet en deus ul levr gallek diwar-benn ar rannvroelouriezh hag an demokratelezh, "La Bretagne, un horizon démocratique pour notre République", hag ul levr a-ijin diwar-benn ar 100 devezh kentañ buhez politikel e Breizh ma vije bet trec'h al listenn Breizh Evel-Just en dilennadegoù rannvro e 2015.
Filippino Lippi

**Filippino Lippi** (Prato, 1457 - Firenze, 1504) zo ul livour italian eus skol Firenze da vare an Azginivelezh italian.

Mab e oa da Fra Filippo Lippi, ur manac'h livour, ha da Lucrezia Buti, ul leanez hag a voe skrapet gantañ hag a veze poltredet gantañ.

E 1475 ez eas da zeskiñ ar vicher gant Sandro Botticelli, hag a oa bet o teskiñ gant Fra Filippo Lippi end-eeun. Buan e reas berzh.
Kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin

**Kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin** a oa anezhi ur gumuniezh kumunioù, e Bro Dinan, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Krouet e voe e 1993. Rannet e oa bet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre Dinan Tolpad-kêrioù (3 c'humun) ha Lambal Douar ha Mor (6 kumun).

Edo he sez e Bronn. He frezidant diwezhañ a oa Jean-Luc Couëllan, maer Rioleg.

## Kumunioù
Ar gumuniezh kumunioù a yae 9 c'humun d'ober anezhi:
* **[[Bronn (kumun)|Bronn]]** (sez)
* Erieg
* Ivinieg
* Lanrelaz
* Megrid
* Rioleg
* Sevinieg
* Trediarn
* Treveur

## Liamm
* Lec'hienn web ar gumuniezh kumunioù

## Notennoù ha daveoù
Charles Leduc

**Charles Leduc** (Naoned, 1831-1911) a oa un tresour hag ul livour breizhat. Martolod e oa bet ivez, e-pad eizh vloaz, pa oa yaouank. Brudet eo abalamour d'e daolennoù diwar-benn ar mor hag ar batimantoù.

## Un nebeud oberennoù
* *Embouchure de la Loire* (Aber al Liger), 1865

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864
Fra Filippo Lippi

}}|}|Thistle}}; color:#FFFFFF;font-family:Century Gothic; font-size: 120%;"| **}**
|-
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center"
| colspan="2" | Emboltred(Munud eus *Incoronazione della Vergine*, 1441-1447)
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Marevezh :**
| Deroù an Azginivelezh
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Ganedigezh :**
| ~1406e Firenze
|- valign="top"
| **Marv :**
| 8 a viz Here 1469e Spoleto
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Broadelezh :**
|  Italian
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center" bgcolor="Thistle" style="color:#ffffff;"
| colspan="2" | **Barregezhioù**
|- valign="top"
| **Pennañ :**
| livour
|- valign="top"
| **Arall :**
| freskennour
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center" bgcolor="Thistle" style="color:#ffffff;"
| colspan="2" | **Oberennoù pennañ**
|- valign="top"
| colspan="2" align="center" | *Madonna di Tarquinia* (1437)
*Annunciazione Doria* (1443-50)
|-
|}
**Fra Filippino Lippi**, lesanvet **Fra Filippo del Carminezo**, ganet e 1406 e Firenze ha marvet e 1469 e Spoleto, a oa ur manac'h livour italian eus skol Firenze da vare an Azginivelezh italian ar .
Tad e oa da Filippino Lippi, ganet eus Lucrezia Buti, ul leanez a veze poltredet gantañ.

## Karantez

## Lennegezh

*Ur varzhoneg saoznek gant Robert Browning (1812)-1889), anvet *Fra' Lippo Lippi*) 
*Ur varzhoneg italianek gant Gabriele D'Annunzio (a lavare bezañ *Il secondo amante di Lucrezia Buti*) en e zastumad *[[:it:s:Elettra|Elettra]]*.

## Notennoù


## Pennadoù kar
*Lippina
Lippi

**Lippi** zo un anv-tiegezh italianek.

## Tud
*Fra Filippo Lippi‎ (1406-1469), livour 
*e vab, Filippino Lippi‎ (1457-1504), livour 
*Lorenzo Lippi‎ (1606-1665), livour ha barzh;
* Marcello Lippi (1948), melldroader etrebroadel, aet da c'hourdoner
Gael

**Gael** zo un anv-bihan brezhonek. E c'herdarzh n'eo ket sur, ober a rafe dave d'ar Ouezeled, ur bobl kelt, pe marteze e vefe ur stumm all eus an anv Gwenael. Deuet eo da vezañ brudet e Bro-C'hall hag er Stadoù-Unanet er bloavezhioù 2000.

Stummoù all : Gaelig, Gaela.
Yezhoù all : Gaël ha Gaëlle e galleg. 

## Lec'h
**Gaël*, anv gallek Gwazel, e Breizh, e Kanton Sant-Meven. 

## Tud
###### 
* Ralf Iañ Gael (araok 1042–c. 1096), aotroù Monforzh ha Gwazel
*Gael Billien, kaner brezhonek
*Gaël Danic (g. e 1981), melldroader

###### 
*Josseline Gaël, anv-arzourez Jeannine Blanleuil, aktourez
###### 
*Anna Gaël, anv-arzourez Anna Abigail Gyarmarthy, aktourez
###### 
*Barent Gael (c. 1630–1698), livour
###### 
*Gael García Bernal, aktour

## A bep seurt
* Fine Gael, strollad politikel iwerzhonat
Kuzul an Uheldirioù

:*Evit ar rannvro sevenadurel ha douaroniel, gwelet [[Uheldirioù Bro-Skos]]*
----

**Kuzul an Uheldirioù** (*Comhairle na Gàidhealtachd* e gouezeleg; *The Highland Council* e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. An hini brasañ eo a-galz, lec'hiet e norzh ar vro. Daoust da se ne c'holo nemet un darn eus an Uheldirioù. En Inbhir Nis emañ sez ar c'huzul. Etre 1975 ha 1996 e oa ur rannvro dindan ar memes tachenn anvet "Uheldirioù" ivez.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ar c'huzul
Er Hémenér

**Er Hémenér** zo ur pezh-c'hoari fentus, e brezhoneg Gwened, gant Job ar Bayon, hag embannet e 1906 e Roazhon en *Imprimerie brevetée Francis Simon*. Ul levr divyezhek eo, 46 pajenn zo ennañ. E pep pajenn e lenner ar skrid brezhonek en nec'h hag ar galleg en hanterenn izelañ.

War ar golo eo skrivet eo bet savet tonioù ar sonioù gant Théodore Decker.
A Christmas Carol

***A Christmas Carol*** (*Ur Ganaouenn Nedeleg*) zo ur gontadenn gant ar skrivagner saoz Charles Dickens hag embannet e Londrez d'an 19 a viz Du 1843 gant Chapman & Hall. Skeudennaouet e oa bet gant al ludresadenner John Leech.

Kontañ a ra istor un den drouk ha pizh-skragn, Ebenezer Scrooge e anv. Da noz Nedeleg, seizh vloaz goude marv e geveler, hag a oa ken drouk hag eñ, e wel Ebenezer Scrooge tri seblant : hini Nedeleg tremenet, hini Nedeleg a-vremañ, ha hini Nedeleg da zont c'hoazh. Pa zihun ar paotr kozh en deiz war-lerc'h eo deuet e galon da vezañ tener, ken laouen eo Ebenezer Scrooge o vezañ bev c'hoazh goude un nozvezh spontus.

## Filmoù
Meur a film a zo bet sevenet diwar an danevell.
* 1910 : ur film digomz du ha gwenn, sevenet gant J. Searle Dawley, Charles Kent, Ashley Miller. Aktourien : Charles Ogle, Marc McDermott
* 2001 : ur film bevaat, sevenet gant Jimmy T. Murakami. Mouezhioù : Simon Callow, Kate Winslet, Nicolas Cage, ...
* 2009 : ur film bevaat, sevenet gant Robert Zemeckis ha produet gant Walt Disney Pictures. Ebenezer Scrooge eo an aktour stadunanat Jim Carrey.
Lucrezia Aguiari

Lucrezia Aguiari, a-wechoù * Agujari* (1741-1783), lesanvet *La Bastardella* (ar vastardez), a oa ur ganerez soprana italian. Ur vouezh ouesk he devoa, gouest da vont a-hed ur skeuliad teir eizhvedenn hanter. En ul lizher eus ar 24 a viz Meurzh 1770 e skrive Leopold Mozart (tad Wolfgang Amadeus Mozart ) en doa klevet anezhi e c'hoarigandi Parma o kanañ un do *altissimo* (pe C uhelañ), un eizhvedennad a-us d'an do alto. Meneget eo an darvoud gant Aldous Huxley en e romant Brave New World.

Ganet e oa e Parma. Graet e veze "La Bastardina" pe "La Bastardella" anezhi. Meur a zisplegadenn zo bet roet. Hervez unan anezho e oa bastardez Leopoldo Aguiari pe hini e wreg, ar varkizez Bentivoglio. hervez eben e oa ur bugel kavet ha savet gant Aguiari. Kamm e oa, aet e oa un tamm eus he gar gant ur c'hi pe ur porc'hell pa oa bugelig. 

Studiañ a reas gant Brizio Petrucci e Ferrara ha kaset goude d'ur gouent da Firenze, ma voe kelennet gant Lambertini. E 1764 e kanas evit ar wech kentañ e c'hoarigandi Firenze, ha bloaz goude e Padova, Lucca ha Verona. E 1766 e kane e Genova, Lucca, ha Parma, e-lec'h ma teuas da vezañ kanerez lez an dug-meur e 1768. 

N'eus sol ebet d'ar martezeadoù embannet diwar-benn he darempredoù karantezus gant ar sonaozour Josef Mysliveček en e yaouankiz, evel a lenner e pempvet embannadur ar *Grove Dictionary of Music and Musicians* e 1954, hag a zo bet dishiliet amañ hag ahont.

E 1780 e timezas d'ar sonaozer Giuseppe Colla (1731-1806). E 1782 e paouezas da ganañ e fin an hañv e Genova dre ma oa klañv. Lavaret e voe e oa bet kontammet gant ur gevezerez warizius, hogen mervel a reas diwar an dorzhellegezh e 1783 da 40 vloaz.
Eleonora d'Este (1561-1637)

**Eleonora d'Este** (1561-1637) a oa ur briñsez italian. Merc'h e oa da Alfonso d'Este, markiz Montecchio. Dimeziñ a reas d'ar priñs Carlo Gesualdo, intañv goude dezhañ lazhañ e wreg kentañ.
Tremeven

Div gumun a zo anvet **Tremeven** e Breizh:
*Tremeven-Goueloù, e kanton Lannolon, en Aodoù-an-Arvor
*Tremeven-Kemperle, e kanton Kemperle, e Penn-ar-Bed
Eleonora d'Este (1515-1575)

**Eleonora d'Este** (1515-1575), a oa ur briñsez italian, merc'h da Alfonso Iañ d'Este ha d'e eil pried Lucrezia Borgia. Merc'h-vihan e oa d'ar pab Alesant VI, ha nizez da Cesare Borgia.

Anvet e voe diwar-lerc'h he mamm-gozh a-berzh tad, Eleonora d'Aragona. He mamm a varvas pa oa pevar bloaz. 

Mont a reas da leanez d'ar gouent Corpus Domini ha pa varvas e voe beziet eno.
Sant-Mark

**Sant-Mark** zo un anv-lec'h brezhonek.

*Sant-Mark, karter eus Brest
*Sant-Mark, karter eus Sant-Nazer
*Penniliz Sant Mark, penniliz e Venezia, e plasenn Sant-Mark

## Gwelout ivez
* Saint-Marc
* San Marcos
* San Marco
Sant-Mark (Sant-Nazer)

**Sant-Mark** zo ur c'harter eus kêr Sant-Nazer, er gwalarn da aber al Liger.

## Istor
Ur gêriadenn e oa, anvet « Crépelet », hag a voe adanvet e dibenn an  diwar anv sant ar chapel.

Eno e oa bet filmet *[[Les Vacances de Monsieur Hulot]]* hag e weler delwenn an dudenn o valirañ a-us d'an draezhenn.