open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Talbenn an IJzer

**Talbenn an IJzer** a zo un talbenn war ribl ar stêr IJzer e Flandrez Belgia e-pad ar Brezel-bed kentañ.

## Dour-beuz
* Adalek an 21 a viz Here betek an 29 a viz Here 1914 e klasker beuziñ an douaroù etre Nieuwpoort ha Diksmuide, da lâret eo an dachenn etre ar *Ganzepoot* en Nieuwpoort, Sint-Joris, pont Tervaete, pont Schoorbakke, an hent-houarn Nieuwpoort- Diksmuide ha Diksmuide, diwar urzh ar pennlu belgiat, gant skoazell ar merdead Hendrik Geeraert ha Karel Cogge. D'an 21 a viz Here eo beuzet Ouf Nieuwendamme (nn 4 ouzh ar gartenn). N'eo ket trawalc'h: Geeraert a zeu a-benn da gendrec'hiñ ar pennlu da lakaat digeriñ dor vras an Noordvaart (*Kanol an Norzh*) er *Ganzepoot* ha divizet eo d'an 26 a viz Here beuziñ ar vro etre Nieuwpoort ha Diksmuide. N'eo ket efedus an taol kentañ. Kregiñ a ra an dour-beuz da vat d'an 29 a viz Here da 7.30 sur noz en ur zerc'hel digor-bras dorioù an Noordvaart e-pad c'hwec'h euriad a-raok serriñ anezhe en-dro. Hendrik Geeraert hag ur strolladig milourion ar vrezelijinouriezh velgiat a labour memes mod meur a wezh. Al lu alaman ne c'hell ket mont pelloc'h ha kilañ a ra d'an 31 a viz Here en ur lezel dafar-brezel hag ur bern korfoù-marv soudarded war e lerc'h. 

## Savadurioù-kreñv ar Re Gevredet

Skeudenn:Talbenn an Ijzer01.JPG
Skeudenn:Talbenn an Ijzer02.JPG
Skeudenn:Talbenn an Ijzer03.JPG
Skeudenn:Talbenn an Ijzer04.JPG
Kubewano

E steredoniezh eo ur **c'hubewano** un draezenn eus gouriziad Kuiper hag a gelc'htro en tu-hont da Neizhan ha n'emañ ket e dasson gant ar blanedenn-se. Ar c'hubewanoioù o deus hanterahelioù bras er rann 40-50 unanenn astronomek hag, er c'hontrol da Bloudon, ne dreuzont ket kelc'htro Neizhan. Graet e vez **traezoù klasel [[Gouriziad Kuiper]]** anezho ivez, dre ma'z eo peuzkelc'hiek o c'helc'htro.

Dont a ra an anv souezhus eus ar c'hentañ traezenn dreuzneizhanat (TTN) bet dizoloet (en tu-hont da Bloudon ha da Charon), (15760) 1992 QB1. Ar re a oa bet kavet war he lerc'h a oa bet graet "QB1-o's" anezho e saozneg (distaget *kioubewno*), ha chomet eo an anv-se.

E-touez ar c'hubewanoioù e kaver:
*(15760) 1992 QB1, an hini kentañ kavet
*Makemake ar c'hubewano brasañ anavezet hag unan eus an TTNoù brasañ ivez. Lakaet war roll ar planedennoù-korr.
*Haumea, ur stumm hir gantañ, div loarenn hag ur reveulzi herrek (3.9h). Lakaet war roll ar planedennoù-korr.
*50000 Quaoar, e-touez ar re vrasañ
*20000 Varuna, e-touez ar re vrasañ
Emgann (strollad politikel)

**Emgann**, pe **Emgann-MGI** (*Mouvement de la Gauche Indépendantiste*), a oa ur strollad broadelour breizhat eus an tu-kleiz. Klask a reas gounit dieubidigezh Breizh ha sevel ur gevredigezh reishoc'h, gant muioc'h a zoujañs evit an endro. N'en doa bet dilennad ebet.

Diazezet e voe Emgann e 1983 goude ma oa bet dilennet François Mitterrand da brezidant Frañs. Dieubet en doa hemañ emsaverien an FLB a oa en toull-bac'h, lamet kuit en doa raktres kreizenn nukleel Plougoñ, ar pezh en doa degaset kemmoù bras en Emsav.

Emgann a oa enep-kevalaour hag enep-gouennelour. Unan eus e berzhioù pennañ a oa natur e dutadur. Er c'hontrol d'an darn vrasañ eus an emsavioù radikal, e izili ne oant ket studierien pe kelennerien met tud dilabour pe gant an R.M.I. Ur gelaouenn en doa Emgann, enni pennadoù gallek ha brezhonek, anvet *Combat Breton*.

E 2009 en doa dibabet ar strollad cheñch anv, deuet e oa da vezañ Breizhistance.

## Dilennadegoù
Kemer a rae Emgann perzh en dilennadegoù met gwan e veze e zisoc'hoù. E 1989 e tizhas ur roll bleinet gant un emsaver eus Emgann, Herve ar Beg (bet studier e skol-veur Roazhon), 9,8% e Gwengamp. Peurliesañ, avat, n'en deze ket an nerzhioù ret da ginnig rolloù evit an dilennadegoù-kêr. En dilennadegoù-kanton e tizhas unan eus e emsaverien, Fulup Kadored (kelenner), 5,04% eus ar mouezhioù e Boulvriag.

## Echu e 2010
Divodet e voe ar strollad politikel Emgann, deuet da vout Breizhistance.
Kazh loupard

Ar **c'hazh loupard** (*Prionailurus bengalensis*) a zo ur bronneg gouez bihan eus gevred Azia.

A-vent eo gant ur c'hazh doñv. Diforc'hioù rannvroel bras a zo avat. En Indonezia e vuzuilh war-dro 45 cm gant ul lost 20 cm tra ma vuzuilh 60 cm e rannvro an Amour. E vlevenn vrizhellet zo melen gant spesadoù ar su, met da wenn-arc'hant ez a gant spesadoù an norzh. E vruched ha lodenn izelañ e benn zo gwenn.

Un aneval-noz eo. Hemolc'hiñ a ra evned, krignerien, pesked ha bronneged bihan. Pa antre e-barzh ur gêriadenn e c'hell tagañ ar pennoù-yer. En e-unan e vev, nemet da vare ar gouennañ. Etre 2 ha 4 c'holen o devez ar parezed goude un dougen 65 devezh.

Ar c'hazh loupard a vev e koadegoù dreist-holl, ha betek 3 000 metr uhelder. Bevañ a ra e-kichen an dour daoust na neuñv ket gwall alies. Pignat a ra mat-tre.

Ar c'hazh loupard a c'hell gouennañ gant ar c'hazh doñv: kazh Bengal a reer eus an hiron. Heñvel a-walc'h eo ouzh ar c'hazh loupard met kalz aesoc'h da zamesaat eo.

## Isspesadoù
* *Prionailurus bengalensis bengalensis*, India, Bangladesh, gevred Azia, Yunnan
* *Prionailurus bengalensis borneoensis*, Borneo
* *Prionailurus bengalensis chinensis*, Sina, Taiwan
* *Prionailurus bengalensis euptailura*, Reter Sibiria, Mongolia
* *Prionailurus bengalensis horsfieldi*, Himalaya
* *Prionailurus bengalensis iriomotensis*, Iriomote
* *Prionailurus bengalensis javaensis*, Java
* *Prionailurus bengalensis manchurica*, Mandchouria
* *Prionailurus bengalensis minutus*, Filipinez
* *Prionailurus bengalensis sumatranus*, Sumatra
* *Prionailurus bengalensis trevelyani*, reter Pakistan

## Liammoù diavaez
*ar c'hazh loupard
Adrastea (loarenn)

Adrastea (gresianeg Αδράστεια) pe **Yaou XIV** eo an eil loarenn dostañ eus Yaou. Dizoloet eo bet e 1979 gant ar sontenn Voyager II hag anvet e oa bet **S/1979 J 1** da neuze. Hec'h anv ofisiel a voe roet dezhi e 1983. Dont a ra eus Adrastea, merc'h Zeus hag Ananke.

Al loarenn ziabarzh vihanañ eus Yaou eo. Al loarenn gentañ dizoloet gant ul lestr etreblanedennek kentoc'h eget gant ur pellseller eo.

E-barzh gwalenn bennañ emañ ha posupl eo e vefe furmet homañ gant materi skrapet diouti. E-barzh radius Roche emañ met bihan a-walc'h eo da zerc'hel ouzh efedoù-lanv. E-barzh kelc'htro a-sav Yaou emañ, ar pezh a dalvez emañ o tostaat diouti goustadik.

## Liammoù diavaez

strollad Amalthea
Ananke

**Ananke** (Ἀνάγκη /Anánkê e henc'hresianeg) e oa doueez an Tonkadur, ar Red digemm, personelaet e relijion Hellaz kozh. 

Mamm e oa d'ar Moirai ha da Adrasteia. Ne veze ket azeulet ken na deuas ar relijion orfeek. 

Brudet e voe gant an enskrivadur a zo en iliz-veur Pariz, a lakaas Victor Hugo da skrivañ e levr *[[Notre-Dame-de-Paris (romant)|Notre-Dame-de-Paris]]*.

## E Roma
Gant ar Romaned e oa *[[Necessitas]]* hec'h anv. Tostaet eo bet hec'h anv d'ar ger brezhonek *[[Ankoù]]*.
Garbanion ap Coel

**Garbanion ap Coel**, pe **Garbaniawn**, **Germanianus** e latin, a oa roue mojennel Bryneich. Mab e vije da g-Coel Hen ha digant e dad e tegemeras ar vro ma savas e rouantelezh. Ne ouzer netra diwar e benn, met krediñ a reer e rankas implijout goprsoudarded angl da stourm ouzh ar Bikted. Hervez an hengoun en em stalias an Angled war-dro ar palez roueel e Din-Guardi
Rekourañs

**Rekourañs** a zo anv ur c'harter eus Brest abaoe ar . A-raok se e oa ur rann eus parrez Kerbêr.

E anv a roas ar c'harter d'ur oueletenn : *[[La Recouvrance]]*, implijet da zougen lizhiri mall ha da wareziñ an hentoù kenwerzhel. Un adskeudenn anezhi a oa bet savet e 1990. Perc'hennet eo gant kêr Vrest.

## Tud ganet e Rekourañs
* Pierre François Keraudren (1769-1858), mezeg er Morlu.
Westende

**Westende** en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel a zo e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Middelkerke.
War an aod emañ **Westende-Bad** (*Westende-Kêr-Gouronkañ*) ha, nepell e tu an douaroù, ar gêriadenn-orin **Westende-Dorp**, gant iliz katolik ar barrez hag an ti-polis. 
## Douaroniezh
*  War aod Mor an Hanternoz emañ Westende.
## Westende-Bad

AnaodeWestendeBadFlandrezBelgia.JPG|An aod e Westende-Bad
Ur straed e Westende-Bad.JPG
WestendeBad02.JPG
WestendeBad03.JPG
WestendeBad04.JPG

## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

Westende - Sint-Laurentiuskerk 1.jpg|Iliz *Sant Laorañs* e Westende-Dorp.
Westende - Sint-Theresiakapel 4.jpg|Chapel *Sint Theresia* e Westende-Bad.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Beziet ez eus bet 3 milour eus ar Rouantelezh-Unanet e bered ar gumun; marvet int e-pad an Eil Brezel Bed .
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud dibar
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Dyfnwal Moelmud

**Dyfnwal Moelmud** a oa roue mojennel Bryneich. Mab e oa d'ar roue Garbanion ap Coel. N'ouzer ket nemeur a dra ouzhpenn.
Anezhañ marteze ez eus anv er *[[Historia Regum Britanniae]]* ma'z eo meneget gat Jafrez Menoe a-raok donedigezh ar Romaned. 

Hervez an hengoun e voe ret dezhañ stourm e-pad e yaouankiz da virout e rouantelezh, met gant ur roue doujet ez eas diwezhatoc'h. Meneget eo e mojenn ar Roue Arzhur, en danevell kembraek Kulhwch hag Olwen.
Cyngar ap Dyfnwal

**Cyngar ap Dyfnwal** a oa mab da Dyfnwal Moelmud ha roue Bryneich en Hanternoz kozh ar Vrezhoned er Grennamzer. N'eo ket sklaer ha ren a reas-eñv diouzhtu goude e dad pe goude e vreur Bran Hen. Ma'z eo an hevelep den hag ar *Brennius* meneget gant Jafrez Menoe n'en doe nemet un darn eus rouantelezh e dad ha dav e voe dezhañ brezeliñ ouzh e vreudeur. O kreskiñ hag o kreñvaat e oa Bernikia en amzer-se: ha marteze e kemeras e roue Ida Bernikia Din-Guardi war-dro an ampoent-se.
Proviñs Kornôg-Flandrez

Proviñs **Kornôg-Flandrez** a zo unan eus proviñsoù Belgia, e kornôg Flandrez. 

## Kumunioù Kornôg-Flandrez


1. Alveringem
2. Anzegem
3. Ardooie
4. Avelgem
5. Beernem
6. Blankenberge
7. Bredene
8. Brugge
9. Damme
10. De Haan
11. De Panne
12. Deerlijk
13. Dentergem
14. Diksmuide
15. Gistel
16. Harelbeke
17. Heuvelland
18. Hooglede
19. Houthulst
20. Ichtegem
21. Ieper
22. Ingelmunster
23. Izegem
24. Jabbeke
25. Knokke-Heist
26. Koekelare
27. Koksijde
28. Kortemark
29. Kortrijk
30. Kuurne
31. Langemark-Poelkapelle
32. Ledegem

33. Lendelede
34. Lichtervelde
35. Lo-Reninge
36. Menen
37. Mesen
38. Meulebeke
39. Middelkerke
40. Moorslede
41. Nieuwpoort
42. Oostende
43. Oostkamp
44. Oostrozebeke
45. Oudenburg
46. Pittem
47. Poperinge
48. Roeselare
49. Ruiselede
50. Spiere-Helkijn
51. Staden
52. Tielt
53. Torhout
54. Veurne
55. Vleteren
56. Waregem
57. Wervik
58. Wevelgem
59. Wielsbeke
60. Wingene
61. Zedelgem
62. Zonnebeke
63. Zuienkerke
64. Zwevegem


## Liamm diavaez

* Kornôg-Flandrez
Blankenberge

**Blankenberge** zo ur gumun e Flandrez Belgia en arondisamant Brugge hag e proviñs Kornôg-Flandrez.

Belgium-blankenberge-beach-1900.jpg|An draezhenn e Blankenberge e-tro 1895
Blankenberge Oosterstaketsel 03.jpg|Mont-tre ar porzh ha chaoser ar Reter

## Istor
### 

MonumantdarrefuzuilhetRozarchad.JPG|Monumant d'ar re fuzuilhet, Rozkev, Lannejenn

* Eil brezel-bed: 6 den yaouank eus Blankenberge (Georges Sandelé, René Mestdagh, Camille De Corte,Raymond Marmenout, Louis Dehenauw ha Jean de Coninck), bet tapet gant an Alamaned p'o doa taget paotred ar strouezheg e Plourae, a zo barnet da varv gant lez-varn al lu alaman er Faoued ha fuzuilhet e Roskev e Lannejenn d'ar 24 a viz Even 1944; unan anezhe, Jean de Coninck, gloazet hepken, a c'hell tec'hout. Kuzhet ha sognet eo gant tud ar vro betek an Dieubidigezh.
## Tud

* Frans Masereel
* Brian Vandenbussche
* Roger Wittevrongel
* Frédéric Leroy
* Didier Van Canneyt
* Luk Alloo
Brugge

**Brugge** (*Bruges* e galleg) zo ur gumun e Flandrez Belgia. Pennlec'h Arondisamant Brugge ha proviñs Kornôg-Flandrez eo.


Brugge West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Bruges.svg|Banniel
BEL COA Bruges.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 140,99 km²
* Poblañs (2022) : 118 509 a dud
* Stankter : 841 den/km²
* E Brugge emañ kêriadenn ha porzh Zeebrugge.

## Monumantoù ha traoù heverk

Rozenhoedkaai Brugge.jpg|Kanol, Rozenhoedkaai
Ur c'hanol e Brugge 01.jpg| Ur ganol e Brugge


## Tud
* Jan Brito, unan eus luskerien gentañ ar moullerezh e Brugge.
Gent

**Gent** (nederlandeg :  ; saozneg *Ghent*  ; galleg : *Gand* ) zo ur gumun hag ur porzh e Flandrez Belgia e proviñs Reter-Flandrez ha pennlec'h Arondisamant Gent.


Gent East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Vlag van Gent.svg|Banniel
Wapenschild van Gent.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 157,77 km²
* Poblañs (2022) : 265 086 a dud
* Stankter : 1 680 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

BelfortGent.jpg|Tour-ged Gent dirak iliz-veur *Sant-Bavon*
KastellGent.JPG|Kastell Gent
Gent02.JPG
Gent01.JPG


## Tud
* Edgard Colle, mestrc'hoarier echedoù belgiat, zo bet ganet ha marvet e Gent.
* Jacob van Artevelde, den-Stad.
Dardanelloù (disheñvelout)

**Dardanelloù** a c'hall bezañ :

1.Ur strizh-mor (*Çanakkale* e turkeg) etre Mor Marmara ha Mor Egaios. Sellet ouzh Dardanelloù (strizh-mor)

2.Ur rannvro eus Gwalarn Turkia, anvet *Çanakkale* e turkeg. Sellet ouzh Çanakkale (proviñs)

3.Un emgann zo bet eno. Sellet ouzh Emgann an Dardanelloù.
Emgann an Dardanelloù

**Emgann an Dardanelloù** pe **Kampagn Gallipoli** a zo un heuliad emgannoù war ar mor ha war an douar en Dardanelloù e 1915 hag e penn kentañ miz Genver 1916 e-pad ar Brezel-bed kentañ.
Kazh ruzart

Ar **c'hazh ruzart** (*Prionailurus rubiginosus* pe *Felis rubiginosa*) a zo ur c'hazh bihan eus su India ha Sri-Lanka. Muzuliañ a ra 35-48 cm gant ul lost 15-25 cm. Pouezañ a ra war-dro 1.5 kg. E vlevenn zo gris gant brizhelloù arruz war e gein hag e gostezioù. E gof zo gwenn gant marelloù bras du. E lost tev zo duoc'h eget e gorf hag ar brizhelloù n'int ket ken sklaer. Dre vras eo heñvel a-walc'h ouzh ar c'hazh loupard.

En India, ma'z eo boutin ar c'hazh loupard, e vev ar c'hazh ruzart er c'hoadegoù sec'h tra ma kaver anezhañ er c'hoadegoù glavek e Sri Lanka ma n'eus kazh loupard ebet.

Un aneval-noz eo. Pignat a ra er gwez ha debriñ a ra krignerien, evned ha glazarded. Karadek ha c'hoarier eo ha moarvat e c'heller o damesaat. Debret e vez gant annezidi ar vro.

E riskl emañ da vont da get en natur. War stagadenn I ar CITES emañ en India ha war stagadenn II e Sri Lanka.

## Isspesadoù

Bez' ez eus daou isspesad :

**Prionailurus rubiginosus rubiginosus*, India
**Prionailurus rubiginosus phillipsi*, Sri Lanka

## Liammoù diavez

ar c'hazh ruzart
Adsav

**Adsav** a zo bet ur strollad politikel broadelour, oberiant etre 2000 ha 2016, hag a embanne war e lec'hienn Internet bezañ «&nbsp;Strollad dizalc'hiezh Breizh&nbsp;» ha labourat evit «&nbsp;krouidigezh ur Stad dizalc'h breizhat ».

## Istor
Krouet oa bet e 2000 gant Padrig Montauzier evel un disrann eus POBL, gant nebeud a stourmerien en deroù-holl, betek tizhout un nebeud kantadoù evelato en e vloavezhioù gwellañ. E 2008 o doa kemeret perzh evit ar wech kentañ en dilennadegoù kanton aozet gant ar stad c'hall, e Sant-Maloù da skouer.

Hervez ar Strollad e-unan e oa Adsav ur strollad hag a stourme evit gwirioù pobl Breizh en ur nac'hañ an diforc'h politikel tu-kleiz/tu-dehoù. Evit tud all, avat (peurliesañ tud na oant ket a-du gant ar strollad-se) e oa da renkañ e-touez strolladoù an tu dehoù pellañ daoust ma veze nac'het ar renkadur-se gant ar strollad e-unan.

Al lodenn vrasañ eus e obererezh a zo pegañ skritelloù war vord an hentoù, gant luganoù evel « Moskeenn ebet e Breizh », « Breizhad mestr er gêr », « Tamm dramm ebet e Breizh », « Evit ur Republik breizhat unvan ha dizisrannus », « Breizh da gentañ», « Breizh d'ar Vretoned » hag all, pezh a dalveze reizhabegadur o renkadur en tu dehoù pellañ.

Kealioù ha mennozhioù Adsav a veze hag a vez bepred embannet er gelaouenn *[[War Raok !]]*.

Mui pe vui e vere ar gevredigezh Unvaniezh Koad Kev abaoe ar bloavezhioù 2000.

Meur a strollad rannvroelour a zo bet levezonet gant Adsav evel ar Mouvement Régionaliste Breton pe c'hoazh Breizh Yaouank.

Liammoù a oa etre Adsav ha strolladoù all eus an tu-dehou pellañ dre Europa, da skouer gant Voorpost e Flandrez, pe Strollad ar Bobl Danat e Danmark.

N'eo ket bet lammet ar strollad met abaoe 2016 n'eus ket mui eus ur vurev e penn anezhañ. E miz Here 2020 eo bet kondaonet Ronan Le Gall da 500 euro tailh-kastiz, rak ne oa ket bet embannet ofisiel stad ar c'hontoù abaoe 2017 

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ''War Raok !''
*Ur pennad e-barzh Breizh Etrevroadel Bev

## Notennoù

## Levrlennadur

* Ar Gouloù Gwenn n°9 : *Adsav, istor ur strollad broadelour breizhat.*
Amalthea (loarenn)

Amalthea (gresianeg Αμάλθεια) pe **Yaou V** eo an trede loarenn dostañ eus Yaou. Dizoloet eo bet d'ar 9 gwengolo 1892 gant E. Barnard. Al loarenn ziwezhañ dre un selladenn eeun kentoc'h eget dre ul luc'hskeudennerezej e voe Amalthea hag an hini gentañ zilozoet adalek m'en-deus dizoloet Galileo Galilei al loarennoù galilean Hec'h anv a zeu eus an nimfenn he-deus maget Zeus gant laezh gavr.

Al loarenn ziabarzh vrasañ eus Yaou eo. 

E 1975 hepken e rojod hec'h anv ofisiel met en un doare damofisiel e veze implijet adalek m'en-doa hen aliet Camille Flammarion. Kent 1975 e oa anvet Yaou V zoken m'en doa c'hoantaet he dizoloer he envel Kolombia

E-barzh gwalenn bennañ emañ ha posupl eo e vefe furmet homañ gant materi skrapet diouti. E-barzh radius Roche emañ met bihan a-walc'h eo da zerc'hel ouzh efedoù-lanv. E-barzh kelc'htro a-sav Yaou emañ, ar pezh a dalvez emañ o tostaat diouti goustadik.

## Perzhioù

An dra ruzañ e koskoriad an Heol eo Amalthea. Abalamour d'ar soufr kaset gant Io (loarenn) eo war a seblant. Saotroù ledan glaz a weler war naou. Dianav eo o natur.

Ur stumm direizh he-deus Amalthea, 270 × 168 × 150 km he ment. War du Yaou eo reteret he c'hostez hirañ. Goloet gant kraterioù eo Amalthea, un nebeud anezho bras tre e-keñver ment al loarenn. Pan, an hini vrasañ a zo 100 km he ledander ha 8 km he donder. Ur c'hrater arall Gaea a vuzul 80km hag a zo div wech donoc'h eget Pan. Daou venez he-deus Amalthea : Mons Lyctas ha Mons Ida hag a dizh 20 km.

Ment Amalthea hag he stumm a lakas anezhor da soñj eo ur c'horf kreñv ha sonn, kenaozet gant reier dreist holl. Ma vefe keaozet gant skorn e vefe aet da ront dindan efed he gravadur hec'h unan. Luc'hskeudennoù graet gant Galileo o-deus diskouezet e oa bihan tre he stankter ha gwirheñvel eo splu pe skornek Amalthea. Luc'hskeudennoù nevesoc'h, graet gant ar pellseller Subaru a zamziskouez eo kenaozet gan skorn dreist Ne c'hell ket bezañ bet furmet en he lec'hiadur a-vremañ. Tomm tre e voe Yaou e deraou koskoriad an heol ha da deuziñ en-defe he lakaet. An dra-mañ a zamveneg e voe tapet gant gravadur Yaou.

Evel loarennoù arall Yaou e tro atav an hevelep tu ouzh Yaoù. Evel Io e skign Amalthea muioc'h gwrezder eget ma tegemer eus an Heol hag Yaou. En abeg da c'houleier-tredan o krouet gant maez magnetek Yaou eo moarvat.

D'ar 5 miz Du 2002 e c'hournij *Galileo* a-us da Amalthea. E 160 km anezhi e tremenas-hi. Muzuliet e voe efed gravadur al loarenn war dreugiañ ar sontenn. An disoc'hioù a voe implijet da jedañ he mas. Evel m'anavezed he volum dija e voed barrek da gavout he stankder. Tost ouzh hini ar skorn eo war a seblant. Posupl eo ez eo kenaozet Amalthea eus pezhioù roc'h dizalc'h dallc'het asambles gant o gravadur. Posupl eo ivez ez eo kenaozet eus skorn dreist holl.

E-pad he gournijadur e luc'hskeudennas *Galileo* nav loarennig. O natur hag o ment a zo dianav met krediñ a reer e furmont un doare gwalienn war-dro Amalthea.

## Liammoù diavaez

strollad Amalthea
Lambezelleg

**Lambezelleg** a oa ur gumun eus Breizh e departamant Penn-ar-Bed. Bremañ ez eo ur c'harter eus Brest.
## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie (1995) : **Lamboseloc**, c 1330; **Lambezeleuc**, c 1350; **Lambeseleuc**, 1420; **Lambezelec**, 1467; **Lambeseler**, 1489; **Lambezellec'h**, 1516; **Lemuezelet**, 1630; **Lemuzele**, 1654;

## Ardamezioù
## Istor
* Ur barrez eus eskopti Leon gwechall e oa Lambezelleg. Betek 1686 e oa ur barrez vras eus Lambezelleg: kêr Vrest a oa stag outi ha n'eo nemet er bloavezh-se e oa deuet Brest da vout ur barrez distag. 
### 
* Brasaet e oa bet Brest un tammig, diwar-goust Lambezelleg, e miz Genver 1636.
* Trev Treninez (Sant-Mark bremañ), a oa bet staget ouzh Lambezelleg e 1681. 
### [[Dispac'h Gall]]
* Da vare an Dispac'h e oa deuet parrez Lambezelleg da vezañ ur gumun. 
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le diouzh ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant daou gure, Jean-François Le Gall ha Pierre Le Roux, hag ur beleg, Jacques Le Gall; nac'het e voe gant ar person, Henri Mocaer e anv.
### 
* Sant-Mark, a yeas da gumun distag e 1823 ha brasaet e oa bet zoken e 1865. E 1861 e oa bet kresket Brest un tamm diwar-goust Lambezelleg (karter Sant-Varzhin).
### 
* Ur gumun distag e oa Lambezelleg betek 1945. Goude an Eil Brezel-bed, e 1945, e oa bet bodet kumunioù Lambezelleg, Sant-Mark, Kerbêr ha Brest da vont d'ober ur gumun vras anvet Brest.
## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise de Lambezellec.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Laorañs*, 1865.

004_Brest_Lambézellec_Le_monument_aux_morts.jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn ha kartenn-bost. Dioueliet e voe e miz Genver 1938.
## Tud
### <small>Tud bet marvet eno</small>
* 1956 : Jean-Louis Chapalain, troour brezhonek.
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Notennoù ha daveoù
Oostende

**Oostende** zo ur gumun hag ur porzh-mor e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Lodennet eo er rannoù Stene, Zandvoorde ha kêr Oostende. Pennlec'h Arondisamant Oostende eo.


Oostende West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Afbeelding OostendeVlag.svg|Banniel
Wapen van Oostende.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 40,95 km²
* Poblañs (2022) : 71 557 a dud
* Stankter : 1 747 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk
Kerkoostende.jpg|Iliz katolik *Sint-Petrus-en-Paulus*
;Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun :*Oostende New Communal Cemetery *

Marvet int e-kerzh ar Brezel-bed kentañ.

## Tud
### Tud marvet eno
* Pierre de Belay, livour breizhat, d'an 30 a viz Even 1947.
* William Davies Evans, mestrc'hoarier echedoù kembreat, d'an 3 a viz Eost 1872.

## Dave ha notennoù
Antwerpen

**Antwerpen** (*Anvers* e galleg) zo ur gumun hag ur porzh e Flandrez Belgia. Pennlec'h Arondisamant Antwerpen ha proviñs Antwerpen eo.


Antwerpen Antwerp Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Antwerp (City).svg|Banniel
Coat of arms of Antwerp (City).svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 204,32 km²
* Poblañs (2022) : 530 630 a dud
* Stankter : 2 597 den/km²
Kortrijk

**Kortrijk** (*Courtrai* e galleg, *Cortoriacum* e latin) zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez ha kêr-benn Arondisamant Kortrijk. 


Kortrijk West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Kortrijk.svg|Banniel
Wapen stad be Kortrijk (met schildhouders).svg|Skoed


## Istor
### 
* 11 a viz Gouere 1302 : Emgann ar C'hentroù Aour.

## Douaroniezh
War lez ar stêr Leie hag e 42&nbsp;km er mervent da gêr Gent emañ Kortrijk.

Er gumun emañ ivez kêriadennoù Aalbeke, Bellegem, Bissegem, Heule, Kooigem, Marke ha Rollegem.
* Gorread : 80,69 km²
* Poblañs (2022) : 77 741 a dud
* Stankter : 963 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

Kortrijk GroteMarkt.jpg|Plasenn veur Kortrijk

*Tourioù ar Broel hag al Leie, a zo skeudennet amañ el laez a-zehou.
Walter M. Miller, Jr

**Walter M. Miller, Jr** (23 a viz Genver 1923 New Smyrna Beach, Florida – 9 a viz Genver 1996) a oa ur skrivagner skiant-faltazi amerikan brudet dreist-holl evit ur romant hepken : Ur C'hantik evit Leibowitz.

## Buhez

Walter M. Miller, Jr a voe desavet e Florida. E Skol-Veur Tennessee ha Skol-Veur Teksas e studias. Un ijinour e oa dre vicher. En aerlu e servijas e-pad an eil brezel-bed. E bombezadeg Monte Cassino e kemeras perzh, ar pezh a skoas kalz e spered.

E romant brudetañ a zo Ur C'hantik evit Leibowitz a savas dre zastum teir danevell hir en doa embannet a-ziagent. Ur romant goude-apokaliptek eo ha lakaet e vez da unan eus pennoberennoù an doare-se. Embann a reas 40 danevell ivez etre 1951 ha 1955.

Pevar bugel en doa. E fin e vuhez en em glozas er gêr ha troc'hañ a reas an darempredoù gant tout an dud arall, betek izili e familh. En em lazhañ a reas goude bezañ skrivet an darn vrasañ eus ur romant nevez *Saint Leibowitz and the Wild Horse Woman* a voe echuet gant Terry Bisson.

## Oberennoù

### Romantoù
* 1959. *[[Ur C'hantik evit Leibowitz|A Canticle for Leibowitz]]*
*2000. *[[Saint Leibowitz and the Wild Horse Woman]]* (echuet gant Terry Bisson)

### Danevelloù
**Anybody Else Like Me?* (1952)
**The Big Hunger* (1952)
**Big Joe and the Nth Generation* (1952)
**Bitter Victory* (1952)
**Blood Bank* (1952)
**Cold Awakening* (1952)
**Command Performance* (1952)
**Conditionally Human*
**Crucifixus Etiam* (1953)
**The Darfsteller* (1955)
**Dark Benediction* (1951)
**Death of a Spaceman* (1954)
**Dumb Waiter* (1952)
**The First Canticle* (1955)
**Gravesong* (1952)
**The Hoofer* (1955)
**I, Dreamer* (1953)
**I Made You* (1954)
**Izzard and the Membrane* (1951)
**Let My People Go* (1952)
**The Lineman* (1957)
**The Little Creeps* (1951)
**Memento Homo* (1954)
**No Moon for Me* (1952)
**The Reluctant Traitor* (1952)
**Secret of the Death Dome* (1951)
**Six and Ten Are Johnny* (1952)
**The Song of Marya* (1957)
**The Song of Vorhu* (1951)
**The Soul-Empty Ones* (1951)
**The Sower Does Not Reap* (1953)
**The Space Witch* (1951)
**The Ties that Bind* (1954)
**The View from the Stars*
**The Will* (1954)
**The Yokel* (1953)
**Vengeance for Nikolai* (1957)
**Way of a Rebel* (1954)
**Wolf Pack* (1953)
**You Triflin' Skunk!* (1955)
Morcant

**Morcant** a oa roue diwezhañ Bryneich. Hogozik netra a anavezer diwar-e-benn met ne rene nemet war un nebeud kornioù-bro digenvez moarvat.
Faezhet e voe gant Edwin Deira, war a seblant, a sagas ar pezh a chome eus e rouantelezh.
Fontvieille

**Fontvieille** (*Fòntvièlha* en okitaneg) a zo ur c'harter e Monaco savet war zouareier gounezet war ar Mor Kreizdouar. Muzuliañ a ra 0.33 km² hag ur boblañs a 3 300 a annezidi en deus. Ennañ emañ ar sportva Loeiz II. Un darn vihan anezhañ a zo war dachenn ar gumun c'hall Cap d'Ail.
Ankara

**Ankara**, (bet anvet *Angora* hag *Ankiros* en Henamzer), e Anatolia kreiz, a zo kêr-benn Durkia hag eil kêr vrasañ ar vro goude Istanbul. Emañ prefeti proviñs Ankara enni ivez. Ankaraiz a vez graet eus hec'h annezidi. P'emañ Ankara e uhelded 938 metr eo kevandirel an hin gant ur goañv yen-tre ha kalz a erc'h o kouezhañ hag un hañv tomm ha sec'h. Ul linenn metro hag ul linenn metro bihan (an "Ankaray") a zo bet staliet. Kavet e vez enni traoù modern ha traoù kozh (aspadennoù roman hag ur c'hreñvlec'h bizantiat). Poblañs (2005) : 5&nbsp;153&nbsp;000.

## Istor
Kêr-benn Durkia eo deuet da vezañ ar gêr d'ar 1 a viz Gouere 1923 e-lec'h Istanbul a oa bet hini an impalaeriezh otoman, nebeut amzer a-raok ma voe embannet Republik Turkia gant Mustafa Kemal Atatürk.

Eus anv kozh ar gêr e teu an termen *[[angora]]*.

## Savadurioù
Mirdi sevenadurioù Anatolia

### Liammoù diavaez
* tr Lec'hienn ofisiel Ti-kêr Ankara (turkeg)
* fr Ditouroù diwar-benn Ankara (galleg)
* tr Ankara (turkeg)

## Notennoù ha daveennoù
Coledauc

Coledauc a oa mab Morgan Bulc ha roue Bryneich. Netra a anavezer diwar-benn e vuhez met e rouantelezh a oa gwanaet ha bihanaet goude trubarderezh e dad. E-pad ren Aethelfrith Bernicia ha diwirheñvel eo e oa barrek da zerc'hel outañ gant ar pezh a chome eus e nerzhioù. Ne viras, war aseblant, nemet un nebeud kornioù-bro war-dro Ad Gefrin (Yeavering Bell)
De Panne

**De Panne** (anvet *La Panne* e galleg) zo ur gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek, en Arondisamant Veurne hag e proviñs Kornôg-Flandrez.


De Panne West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
De Panne vlag.svg|Banniel
BE DePanne COA.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 23,90 km²
* Poblañs (2022) : 11 122 a dud
* Stankter : 465 den/km²

## Emdroadur ar boblañs

Colors=
  id:a value:gray(0.9)
  id:b value:gray(0.7)
  id:c value:rgb(1,1,1)
  id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
  id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:600 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:12000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:300 start:0
BackgroundColors = canvas:c
BarData=  
  bar:1911 text:1911
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1947 text:1947
  bar:1961 text:1961
  bar:1970 text:1970
  bar:1977 text:1977
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2006 text:2006
  bar:2022 text:2022
PlotData=
  color:d width:20 align:left
  bar:1911 from:0 till: 2872
  bar:1920 from:0 till: 3968
  bar:1930 from:0 till: 4041
  bar:1947 from:0 till: 5511
  bar:1961 from:0 till: 6407
  bar:1970 from:0 till: 6985
  bar:1977 from:0 till: 9722
  bar:1981 from:0 till: 9396
  bar:1991 from:0 till: 9710
  bar:2001 from:0 till: 9868
  bar:2006 from:0 till: 10060
  bar:2022 from:0 till: 11122
PlotData=
  bar:1911 at: 2872 fontsize:S text: 2872 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 3968 fontsize:S text: 3968 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 4041 fontsize:S text: 4041 shift:(-10,5)
  bar:1947 at: 5511 fontsize:S text: 5511 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 6407 fontsize:S text: 6407 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 6985 fontsize:S text: 6985 shift:(-10,5)
  bar:1977 at: 9722 fontsize:S text: 9722 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 9396 fontsize:S text: 9396 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 9710 fontsize:S text: 9710 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 9868 fontsize:S text: 9868 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 10060 fontsize:S text: 10060 shift:(-10,5)
  bar:2022 at: 11122 fontsize:S text: 11122 shift:(-10,5)  


## Monumantoù ha traoù heverk

De Panne - Sint-Petruskerk 2.jpg|Iliz katolik *Sint Petrus*.
De Panne Statue Leopold I detail.JPG|Delwenn ar Roue Leopold Iañ.
Elst

**Elst** (kalmoukeg: Элст; ruseg: *Elista* Элиста́) eo kêr-benn Republik Kalmoukia, ur republik emren e Kevread Rusia. 103 749 a dud a oa o vevañ enni e 2010.
Hou Yifan

*Hou eo an anv-familh.***Hou Yifan** (e sinaeg: 侯逸凡; e pinyin: Hóu Yìfán) a zo bet ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1994 e Jiangsu (Sina). Ur c'hoarierez echedoù sinaat eo.
## Titloù FIDE
Mestrez-veur (WGM) abaoe 2007, Mestr-meur (GM) abaoe 2008, Gourdoner FIDE abaoe 2019, Gourdoner *Senior* FIDE abaoe 2020 ha Tredeog broadel.
## [[Renk Elo|Renkoù Elo]]
E miz Gouhere 2006, he renk Elo *Standard* (FIDE) a oa 2488 (+ 190 poent en ur ober tri miz), 2513 e miz Ebrel 2007, 2502 e miz Here 2007, 2549 e miz Ebrel 2008 ha 2633 e 2024.
2 596 edo he renk Elo *Standard*, 2 591 he renk Elo *Fonnapl* ha 2 521 he renk Elo *Luc'hedenn* e miz C'hwevrer 2026.
## Kevezadegoù
### [[Kampionad sinaat an echedoù|Kampionad sinaat ar maouezi]]
Trec'h e voe div wezh:
* e miz Even 2007 e Chongqing, gant 9/11;
* e mizioù Mae hag Even 2008 e Beijing, gant 9/11.
### [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionez ar maouezi]]
* Eilvet e e Naltchik (Rusia) e 2008. 
* Trec'h e voe en Hatay (Turkia) d'ar 25 a viz Kerzu 2010, e 2011 e Tirana (Albania), e 2013 e Taizhou (Jiangsu) (Sina) hag e 2016 e Lviv (Ukraina).

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He c'hoari e Chessgames
* Tournamant bedel ar maouezi e Jinan - pennad e ChessBase
* Kampionad bedel ar maouezi 2006, eil tro
* pennad-kaoz e-pad Kampionad bedel ar maouezi 2006.
Bu Xiangzhi

*Bu eo an anv-familh.*
**Bu Xiangzhi** (e sinaeg: 卜祥志; e pinyin: Bǔ Xiángzhì) a zo bet ganet d'an 10 a viz Kerzu 1985.
Mestrc'hoarier echedoù sinaat.
Mestr-Meur Etrebroadel eo abaoe miz Here 1999.
E miz Genver 2006, ar 64vet plas er bed hag an hini gentañ e Sina a oa gantañ. Pignet e oa d'ar 23vet plas er bed gant e renk Elo FIDE a 2 710 e miz Gouere 2008.
2684 edo e renk Elo e miz Even 2025.
## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
* Bu Xiangzhi en tournamant c'hoari dall e Bilbo
Qin Kanying

Ar Sinaez **<span style="font-variant:small-caps;">Qín</span> Kǎnyìng** (sinaeg : 秦侃滢) ; Shanghai, ) zo ur c'hoarierez echedoù sinaat.
Mestrez-veur etrebroadel an echedoù eo abaoe 1992.
Pemp gwezh eo bet kampionez Sina, e 1988 (oadet 14 vloaz), 1991, 1995, 1999 ha 2004.
Gourfennerez e voe e Kampionad ar Bed evit ar maouezed e 2000 e New Delhi goude faezhet Masha Klinova (Israel), Ketevan Arakhamia-Grant (Jorjia), Ketino Kachiani-Gersinska (Jorjia), Corina Peptan (Roumania) hag Alisa Marić (Serbia) an eil war-lerc'h heben ; en dro ziwezhañ e c'hoarias enep he c'henvroadez <span style="font-variant:small-caps;">Xie</span> Jun, a zalc'has he zitl pa c'hounezas 2½-1½ er pevar c'hrogad. 
Er bloaz 2000 ivez e tapas Qín Kǎnyìng an eil renk e Kampionad Azia ar Maouezed en Udaipur (Rajasthan) a-drek Hoang Thanh Trang (Viêt Nam).

Perzh a gemeras ivez e skipailh Sina da-geñver C'hoarioù Olimpek an Echedoù e 1990, 1992 ha 1994 ; bewezh e tapas ur vedalenn arem ; e 1992 e tapas ur vedalenn arem hiniennel ivez.

Dimezet eo gant ar Mestr Meur <span style="font-variant:small-caps;">Peng</span> Xiaomin, he gourdonour.
2 501 he renk Elo uhelañ e miz Gouhere 2000, 2 466 e miz Even 2025.
## Ur c'hrogad bet gounezet ganti

## Liammoù diavaez
* Yanjing – Qin 2001
* He fichenn FIDE
Ye Jiangchuan

*Ye eo an anv-familh*.

**Ye Jiangchuan** (e sinaeg:** 叶江川 **) a zo bet ganet d'an 20 a viz Du 1960.
C'hoarier echedoù sinaat.

Mestr Meur Etrebroadel eo abaoe 1993, Mestr etrebroadel abaoe 1983. Gourdoner henad ("FIDE Senior Trainer (FST)") eo abaoe 2005. 

E renk Elo (FIDE) a oa 2 585 e 2024.

## Kevre Sinaat an Echedoù
Ye Jiangchuan a c'hoari e Kleub Beijing

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e ChessGames
## Daveoù
Pan (toull-kurun)

**Pan** a zo toull-kurun brasañ loarenn Yaou Amalthea. Muzuliañ a ra 100 km hag un donder a 8 km en-deus. Abalamour d'ur stokad gant ur maen-kurun e voe krouet, moarvat.

## Gwelet ivez

gaea
Gaea (toull-kurun)

**Gaea** a zo un toull-kurun war loarenn Yaou Amalthea. E-kichen daou venez uhelañ Amalthea (Mons Lyctas ha Mons Ida) emañ lec'hiet.
An Daingean

**An Daingean** pe **Daingean Uí Chúis** a zo ur gêr vihan eus mervent Iwerzhon, e kontelezh Ciarraí, anavezet e saozneg dindan an anv *Dingle*.


Dingle-Skyline-2012.JPG|Porzh An Daingean.
4July04 John St Dingle.JPG|Sráid Eoin (straed sant Yann)
Dingle-Oceanworld-Aquarium-2012.JPG|An akwariom.
DingleRH.jpg|Tiez


## Gwelout ivez
*Corca Dhuibhne‎
Cathair na Mart

**Cathair na Mart** (saozneg: *Westport*) a zo ur gêr vihan eus kornaoueg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo.

## Gevelliñ
An Clochán

: *Ul lec'h all zo anvet An Clochán e kontelezh Ciarraí ; sellet ouzh [[An Clochán (Ciarraí)]]*
**An Clochán** a zo ur gêr vihan eus kornaoueg Iwerzhon, e kontelezh Gaillimh, anavezet dindan an anv *Clifden* e saozneg. Gevellet eo gant Sarzhav.
Zhao Xue

*Zhao eo an anv-familh*.

**Zhao Xue** a zo bet ganet d'an 6 a viz Ebrel 1985.

C'hoarierez echedoù sinaat.
Mestr Meur Etrebroadel e teuas  da vout e 2008.
6 e-mesk maouezi ar bed e voe gant 2 53 a renk Elo.
2 442 edo e Renk Elo e miz Even 2025, an hini kreñvañ o vout 2 579 e miz  Gwengolo 2013.
Kemeret he-doa perzh e K e 2004, 2006, 2008, 2010, 2012, 2015, 2017 and 2018 e Kampionad bedel ar maouezi.
## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He fartiennoù e Chessgames
* He disoc'hoù
Valira

Ar Valira a zo ur stêr eus ar Pireneoù hag un adstêr d'ar Segre. Stêr bennañ Andorra eo hag er vro-se emañ an darn vrasañ eus he red. E kumun Encamp, Andorra emañ hec'h andon hag e La Seu d'Urgell e Katalonia, Spagn emañ he c'hember gant ar Segre.
Frankiz Breizh

**Frankiz Breizh** a oa ur strollad politikel emrener breizhat eus an tu-kleiz.

Ganet eo bet e 1984 goude disrann kevrennoù Bro-Leon eus Unvaniezh Demokratel Breizh. Tost-tre e oa d'ar strollad-se ha gantañ e kenlaboure e-barzh Rannvroioù ha pobloù kengred.

Dilennidi zo bet gantañ e Brest met gwan e oa e levezon e-maez e dachenn istorel, Goueled-Leon.

Divodet e oa bet ar strollad e 2007 hag an darn vrasañ eus e izili a zo aet e-barzh an UDB.
## Liammoù ha daveennoù
POBL

Ar **POBL** (Parti pour l'organisation de la Bretagne libre ) a oa ur strollad politikel breizhat broadelour eus an tu-dehou. Krouet e oa bet e 1982 ha daoust m'en doa kemeret perzh en ul listenn voutin gant Unvaniezh Demokratel Breizh hag Emgann e dilennadegoù rannvroel 1992, e chomas gwan e levezon.

Damzistrujet e voe e 2000 pa yeas kuit an darn vrasañ eus e izili da grouiñ Adsav. Ar pezh a chome a furmas Emglev Kevredel Breizh un tammig goude-se.
Ffereg

**Ffereg**, anvet ivez *Rhwng Gwy a Hafren* ('Etre ar stêrioù Gwy ha Hafren'), a oa ur rouantelezh vrezhon e hanternoz Gwent etre an div stêr-se. Krouet e voe war-dro 495 gant Cawrdaf, unan eus mibien Caradoc Freichfras. N'ouzer ket pegeit amzer e chomas dizalc'h Ffereg met hervez an testennoù diwezhat e oa un darn eus Brycheiniog.
ㄷ

Unan eus lizherennoù diazaez (*jamo*) ar skritur *[[hangeul]]* (한글, treuzskrivet ivez *hankul* hervez ar sistem Yale pe c'hoazh Han'gŭl* hervez ar sistem McCune-Reischauer) implijet evit skrivañ ar [[Koreaneg|c'horeaneg]] eo *'ᄃ*', [[Romanekadur|romanekaet]] *t, d'' ha distaget [t, d] hervez al LFE. 

N'ouzer ket pehini eo orin stumm al lizherenn-mañ.

## Gwelet ivez
* Hangeul
* Koreaneg
Li Shilong

*Li eo an anv-familh.*

**Li Shilong** a zo bet ganet d'an 10 a viz Eost 1977.

Ur mestrc'hoarier echedoù sinaat eo.

Mestr FIDE abaoe 1995, Mestr Meur Etrebroadel abaoe 2002.

E renk Elo (FIDE) a oa 2520 e miz Meurzh 2011, 18vet e oa e Sina ha 660vet er bed.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e Chessgames
Peng Zhaoqin

* *Peng eo an anv-familh.*

**Peng Zhaoqin** a zo bet ganet d'an 8 a viz Mae 1968.

C'hoarierez echedoù sinaat o vevañ en Izelvroioù.
Mestr meur eo abaoe 2004.
Kampionez Sina eo bet e 1987, 1990 ha 1993.

Kampionez an Izelvroioù eo bet pevarzek gwezh.

## Renk Elo
 he renk Elo uhelañ e miz Ebrel 2002,  e miz Kerzu 2021 ha  e deroù miz Du 2024. 

## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He fartiennoù e Chessgames

## Notennoù
Wang Yue

*Wang eo an anv-familh.*

**Wang Yue** (e sinaeg:王玥; e pinyin: Wáng Yuè) a zo bet ganet d'an 31 a viz Meurzh 1987.
C'hoarier echedoù sinaat
Mestr Meur Etrebroadel eo.
E 1999 e voe kampion ar bed eus ar rummad-oad dindan daouzek vloaz.
## E bartienn a-enep da [[Ruslan Ponomariov]]

E 2005, p'edo seitek vloaz, e voe trec'h ouzh e gentañ enebour a-us da 2 700, Ruslan Ponomariov, bet kampion ar bed:
:Wang (2549)–Ponomariov (2700), Moscow Open Aeroflot, Moskov (Rusia), 6vet rondenn; Modern Defense (A40) 1.d4 g6 2.c4 Bg7 3.e4 c5 4.d5 d6 5.Nc3 e6 6.Nf3 Ne7 7.h3 0-0 8.Bd3 Nd7 9.Bg5 h6 10.Be3 exd5 11.exd5 f5 12.Qc2 Nf6 13.0-0 g5 14.Rae1 Kh8 15.Bd2 Bd7 16.b3 Nh5 17.a4 Ng6 18.Nb5 Bc8 19.Bc3 a6 20.Bxg7+ Kxg7 21.Nc3 Nhf4 22.Ne2 Qf6 23.Nxf4 Nxf4 24.Re3 Bd7 25.Rfe1 Rf7 26.Bf1 g4 27.hxg4 fxg4 28.Nd2 Raf8 29.Ne4 Qg6 30.b4 Bf5 31.bxc5 Bxe4 32.Qxe4 dxc5 33.g3 Qxe4 34.Rxe4 Ng6 35.Rxg4 h5 36.Rg5 Rf5 37.Rxg6+ Kxg6 38.Bd3 Kg5 39.f4+ Kg4 40.Kg2 R5f7 (diagram) 41.Rh1 .
## Daveoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e Chessgames
Xu Yuhua

**Xu Yuhua** (e sinaeg: 许昱华/許昱華; e pinyin: Xǔ Yùhua) a zo bet ganet d'an 29 a viz Here 1976.

C'hoarierez echedoù sinaat.
Mestrez-veur (WGM) abaoe 2001.
Mestr meur eo abaoe 2006.

Kampionez ar bed e voe en Yekaterinbourg (Rusia) e 2006.
2 450 edo e Renk Elo e miz Even 2025, an hini kreñvañ o vout 2 517 e miz Ebrel 2006.

## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He fartiennoù e Chessgames
* Lec'hiadennoù ag he fartiennoù
Kumuniezh kumunioù Maoron-Breselien

**[[Kumuniezh kumunioù]] Maoron-Breselien** a oa anezhi un aozadur etrekumuniezh savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Ploermael - Kalon Breizh eo. Krouet e voe e 2001. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa kendeuzet e Ploermael Kumuniezh.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Maoron ha Breselien a yae 7 kumun d’ober anezhi :

*Brennieg
*Konkored
*Maoron
*Neant
*Sant-Brieg-Maoron
*Sant-Leri
*Trec'horanteg

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 33 skoliad (5,7 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Redon tolpad-kêrioù

**Redon** tolpad-kêrioù a zo anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamantoù ar Mor-Bihan, an Il-ha-Gwilen hag al Liger-Atlantel, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Redon hag ar Gwilen eo. Krouet e voe e 1996.

Deuet eo da vezañ ur gumuniezh tolpad-kêrioù d'ar 1 a viz Genver 2018.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Redon a ya ar c'humunioù-mañ d’ober anezhi:

#Alaer
#Avezeg
#Baen-Ballon
#Begaon
#Brug (abaoe deroù 2014)
#Chapel-Braen
#Fegerieg
#Felgerieg-al-Lann (abaoe deroù 2017)
#Gwenvenez-Penfaou
#Konkerel
#Landegon
#Lokmaria-Redon
#Luzron (abaoe deroù 2014)
#Merzhereg
#Paolieg
#Pierig
#Plesei
#Presperieg (abaoe deroù 2014)
#Ranneg
#Redon
#Reoz
#Sant-Kogo
#Sant-Nikolaz-an-Hent
#Sant-Pereg
#Sant-Visant-an-Oud
#Sant-Weganton (abaoe deroù 2014)
#Sant-Yagu-ar-Bineg
#Sant-Yann-ar-Wern
#Sant-Yust (abae deroù 2014)
#Seizh (abaoe deroù 2014)
#Tehelieg


## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 210 skoliad (3,7 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
*Kumuniezh kumunioù Bro Redon

## Notennoù ha daveennoù
Xu Jun

*Xu eo an anv-familh*.

**Xu Jun** a zo bet ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1962 e Suzhou, Jiangsu (Sina).

C'hoarier echedoù sinaat .

Mestr Meur Etrebroadel e teuas  da vout e 1994. Mestr Meur Etrebroadel eo.

2 455 edo e Renk Elo e miz Even 2025, an hini kreñvañ o vout 2 668 e miz Gouhere 2000. Gourdoner henad ("FIDE Senior Trainer (FST)") eo abaoe 2012. 
## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
Kevredad Komunour Dispac'helour

Al **Ligue communiste révolutionnaire** (**LCR**) a zo ur strollad politikel gall eus an tu kleiz pellañ, oberiant eus 1969 da 1973 dindan an anv Ligue communiste, hag adstummet dindan an anv LCR eus 1974 da 2009, er bloavezh-se en em zivodont o unan evit mont en Nouveau Parti anticapitaliste (NPA).

## Daveoù
Front Envaliran de Libération

Ar **Front Envaliran de Libération** a zo ur strollad politikel a glask sevel ur riez dizalc'h war-dro Pas de la Casa, en Andorra. Kannad ebet n'en deus.
Wu Shaobin

*Wu eo an anv-familh.*

**Wu Shaobin** a zo bet ganet d'ar 4 a viz C'hwevrer 1969.

C'hoarier echedoù sinaat eo.
Mestr Meur abaoe 1991. Mestr Meur Etrebroadel e teuas  da vout e 1998.
Trec'h e voe e Kampionad singapourat an echedoù e 2003 hag e 2005.
2496 edo e renk Elo e penn-kentañ 2008.
2 447 edo e Renk Elo e miz Even 2025, an hini kreñvañ o vout 2 545 e miz  Genver 2003.
## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
* E fichenn e ''New in Chess''
* Titour e Chessmetrics
* Emdroadur e live Elo hag e renk bedel abaoe 2000
Kumuniezh kumunioù Traoñ an Oud ha Lanvaoz

**[[Kumuniezh kumunioù]] Traoñ an Oud ha Lanvaoz** a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Ploermael - Kalon Breizh eo. Krouet e voe e 1992. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh, goude kendeuziñ gant div etrekumuniezh-all.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Traoñ an Oud ha Lanvaoz a yae 16 kumun d’ober anezhi :

*Bohal
*Chapel-Karozh
*Karozh
*Lizioù
*Malastred (pennlec'h)
*Megerieg
*Plegadeg
*Roz-Sant-Andrev
*Rufieg
*Sant-Abran
*Sant-Gwioñvarc'h
*Sant-Kongar
*Sant-Laorañs-Graeneg
*Sant-Marc'hell
*Sant-Nikolaz-ar-Roz
*Serent

## Liammoù diavaez
* Traoñ an Oud ha Lanvaoz (lec'hienn ofisiel)
Thebe (loarenn)

**Thebe** (henc'hresianeg: Θήβη)) pe **Yaou XIV** eo ar pevare loarenn dostañ da Yaou. Dizoloet eo bet d'ar 5 a viz Meurzh 1979 gant ar sontenn Voyager I hag anvet e oa bet **S/1979 J 2** da neuze. Diwezhatoc'h e voe kavet war luc'hskeudennoù graet d'ar 27 miz C'hwevrer 1979. Hec'h anv ofisiel a voe roet dezhi e 1983. Dont a ra eus an nimfenn Thebe, merc'h da zoue ar stêr Asopus.

An hini bellañ eus loarennoù diabarzh Yaou eo.

War a seblant ez eus tri pe pevar c'hrater bras war c'horre Thebe. N'ouzer netra muioc'h diwar he fenn.

## Liammoù diavaez
Strollad Amalthea
Thebe

**Thebe** a zo anv meur a vaouez disheñvel e mojennoù Hellaz kozh:

*Un Amazonenn, unan eus ar brezelourezed a veze graet Amazonezed anezhe;

*Ur verc'h da b-Prometheüs. Eus hec'h anv e teufe hini kêr Thebai.

*Un nimfenn, merc'h da Asopos ha Metope, anvet *Thebas* ivez. Dimezet e voe da Zethos, ha serc'h e voe da Zeus;

*Merc'h Zeus hag an nimfenn Iodama. Dimezet e voe d'ar roue Ogygos ha mamm Aulis e voe.

**[[Thebe (loarenn)]]** zo ivez ul loarenn d'ar blanedenn Yaou.
Béal Átha hAmhnais

**Béal Átha hAmhnais** (*Ballyhaunis* e saozneg) zo ur gêr vihan eus kornaoueg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo.

## Gevelliñ

## Monumantoù ha traoù heverk

File:BallyhaunisFriary.jpg|Abati Bellafamensis


## Liammoù diavaez
Gaillimh

**Gaillimh** (distaget:  en iwerzhoneg) a zo ur gêr vras eus kornaoueg Iwerzhon, e proviñs Connacht hag e kontelezh Gaillimh, war an aod, anvet *Galway* e saozneg (distaget: ). C'hwec'hvet brasañ kêr Iwerzhon eo, gant 75 529 a dud o chom e kêr, ha 76 778 ma konter an trowardroioù (2011).

## Lennegezh
Meneget eo ar gêr en danevell *[[Ar Follez Yaouank]]* bet skrivet gant Fant Rozeg (Meavenn), hag anvet *Galliv*, hervez doare-skrivañ ar brezhoneg.

## Liammoù etrebroadel
Gevellet eo Gaillimh gant ar c'hêrioù-mañ:

### Liammoù mignoniezh

## Liammoù diavaez

*   Kuzul-kêr Gaillimh
* Lec'hienn diwar-benn istor Gaillimh

## Notennoù ha daveoù
Luimneach

**Luimneach** (*Limerick* e saozneg) a zo ur gêr vras eus kornaoueg Iwerzhon. 90 000 den bennak a zo o chom e kêr ha tro-war-dro. Gevellet eo gant Kemper.
Stourm Micherour

*Lutte Ouvrière* (**Stourm Micherour**) eo an anv a vez graet eus an *Union Communiste* (**Unvaniezh komunour**), ur strollad politikel trotskour gall. Anv ar gazetenn embannet gant ar strollad eo ivez; Arlette Laguiller a oa bet mouezh aotreet ar strollad adalek 1973 hag e-pad pell e oa bet war ar renk evit pep dilennadeg prezidant er Frañs. Abaoe 2008 eo Nathalie Arthaud ar vouezh aotreet ha war ar renk e oa evit dilennadegoù 2012. Robert Barcia a zo bet krouer ha penn gwir ar strollad, avat, betek e varv. Ar strollad a zo ezel eus Unvaniezh Komunour Etrevroadelour.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisial
* Lec'hienn an Unvaniezh Komunour Etrevroadelour 
* Forum emsaverien Stourm Micherour
Sligeach

**Sligeach** (distaget  en iwerzhoneg) a zo ur gêr eus gwalarn Iwerzhon, anvet *Sligo* e saozneg (distaget: ). Kêr-benn Kontelezh Sligeach eo. Gant 19 452 a annezidi e 2011 ez eo eil pobletañ kêr Connacht war-lerc'h Gaillimh.

## Gevelliñ
*
Cap 21

**Cap21** (Citoyenneté, action, participation pour le XXIe siècle) a zo ul luskad politikel gall abaoe miz Mezheven 2000. A-raok e oa ur bodad preder politikel, bet roet lañs dezhañ gant Corinne Lepage. Plediñ a ra dreist-holl gant an ekologiezh politikel.
Plasenn ar Frankiz

**Plasenn ar Frankiz**, pe **Leurgêr ar Frankiz**, eo ar blasenn bennañ e Brest. Etre straed Siam ha straed Jean-Jaurès emañ lec'hiet. Warni e vez aozet displegadegoù niverus evel marc'had Nedeleg ha sonadegoù. Dre ur webkam staliet e-kichen an ti-kêr e c'heller he gwelout.

## Liammoù diavaez
* Webkam war plasenn ar Frankiz
Caer Went

**Caer Went** a zo anv a reer d'ar rouantelezh vrezhon vartezeus a oa he c'hêrbenn *Venta Icenorum* (Caistor-by-Norwich hiziv). Enderc'hel a rae darn reter tachenn meuriad keltiek kozh an Iceni. Biskoazh e voe ar gêr pinvidik tre ha goude an  ez eas da c'hloazus tre d'an argasadegoù sakson. Mogerioù a sevel etre 240 ha 275 d'en em gwareziñ met an arkeologiezh a ziskouezh e oa strolladigoù eus saksoned staliet war-he-zro adalet ar  d'an nebeutañ. *Laeti* e ant moarvat, e-karg eus difenadeg an Aod Sakson.

Dilezet e voe Caer Went etre 475 ha 495 ha korfoù niverus a zo ket kavet en-e-gichen. Angled Rouantelezh Essex n'o-deus peurgontrolet ar rannvro nemet war-dro 520, avat.
ㄴ

Unan eus lizherennoù diazaez (*jamo*) ar skritur *[[hangeul]]* (한글, treuzskrivet ivez *hankul* hervez ar sistem Yale pe c'hoazh Han'gŭl* hervez ar sistem McCune-Reischauer) implijet evit skrivañ ar [[Koreaneg|c'horeaneg]] eo *'ᄂ*', [[Romanikadur|romanikaet]] *n'' ha distaget [n] hervez al LFE. 

Un doare-skrivañ arouezel eo an hangeul, da lâret eo stumm pep lizherenn diazez a ra dave d'al lec'h distagañ, ha stumm al lizherenn-mañ a diskouez penn an teod o stekiñ ouzh ar c'hevig. 

## Gwelet ivez
* Hangeul
* Koreaneg
ㄹ

Unan eus lizherennoù diazaez (*jamo*) ar skritur *[[hangeul]]* (한글, treuzskrivet ivez *hankul* hervez ar sistem Yale pe c'hoazh Han'gŭl* hervez ar sistem McCune-Reischauer) implijet evit skrivañ ar [[Koreaneg|c'horeaneg]] eo *'ᄅ*', [[Romanekadur|romanekaet]]  *l* pe *l, r'' ha distaget [l, r] hervez al LFE. 

N'ouzer ket pehini eo orin stumm al lizherenn-mañ.

## Gwelet ivez
* Hangeul
* Koreaneg