open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Villaines-la-Juhel

**Villaines-la-Juhel** zo ur gumun hag ur gêr e Bro-C'hall, hag a zo penn-kanton e reter departamant gall Mayenne. 
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

Château du Grand Coudray.jpg|Kastell Grand Coudray.
FrancePaysDeLaLoireVillainesLaJuhelEglise.jpg|Iliz katolik *Sant Jord*


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3200
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2012 text:2012
PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 2037
  bar:1968 from:0 till: 2321
  bar:1975 from:0 till: 2732
  bar:1982 from:0 till: 3081
  bar:1990 from:0 till: 3171
  bar:1999 from:0 till: 3180
  bar:2007 from:0 till: 3095
  bar:2012 from:0 till: 2978

PlotData=

  bar:1962 at: 2037 fontsize:S text: 2037 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 2321 fontsize:S text: 2321 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 2732 fontsize:S text: 2732 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 3081 fontsize:S text: 3081 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 3171 fontsize:S text: 3171 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 3180 fontsize:S text: 3180 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 3095 fontsize:S text: 3095 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 2978 fontsize:S text: 2978 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:



## Melestradurezh
## Tud
## Pennad kar
*Juhel
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Juhel of Totnes

**Juhel of Totnes** a oa ur brezelour brezhon a eas gant arme Gwilherm an Alouber, dug Normandi, da vrezeliñ da Vro-Saoz en  kantved.

## E vuhez

E 1069 e oa unan eus pennoù-brezel ar bagadoù brezhon a yeas d'en em gannañ ouzh ar vrezelourien chomet feal da Harold II. Aotrou e oa e Totnes, hiziv e kreisteiz kontelezh Devon, ha dezhañ meur a vaner e mervent Bro-Saoz en amzer an Domesday Survey e 1086. 
Diberc'hennet e voe avat ur pennad goude. Hervez an istorour Frank Barlow. N'ouzer ket perak e voe kaset kuit gant Gwilherm II, mab da Gwilherm an Alouber, ha kemeret e lec'h gant Roger of Nonant, mignon d'ar roue.

## Merc'h
Ur verc'h en doe, Aenor, dimezet da Philip de Braose, mab da William de Braose, 1st Lord of Bramber.

## Levrlennadur
*John Bryan Williams, *Judhael of Totnes: The Life and Times of a Post-Conquest Baron*, Anglo-Norman Studies 16 (1993) pp.&nbsp;271–289

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*https://web.archive.org/web/20050331090455/http://www.devon.gov.uk/etched?url=etched%2Fixbin%2Fhixclient.exe&_IXP_=1&_IXR=110440

## Pennad kar
*Juhel
Ermitage

**Marteze emaoc'h o klask [[L'Hermitage]].* 
**Ermitage** zo un anv-lec'h gallek, hag a dalv kement ha peniti.

## Stumm all
*L'Hermitage a gaver ivez. 

## Lec'hioù
### 
* L'Ermitage d'Ahuillé e kumun Ahuillé en Mayenne.
* Ermitage Saint-Gerbold.
* Ermitage de saint Pancrace.
* Ermitage de Saint-Émilion.

###### 
*Mirdi ar Peniti, e Sant Petersbourg, anvet *l'Hermitage* e saozneg, *l'Ermitage* e galleg, Эрмитаж (Ermitaj), en ruseg.

## Gwini
* En Suis e lavarer *l'Ermitage* eus ar gwini anvet Marsanne.

## Pennad kar
*L'Hermitage
Les Rues-des-Vignes

**Les Rues-des-Vignes** a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Meurzh 717: Emgann Vinchy.
### kantved
* 1930: krouet e voe kumun **Les Rues-des-Vignes** diwar ul lodenn eus tiriad kumun Crèvecœur-sur-l'Escaut.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Abati sistersian *Intron Varia Vaucelles*
* Iliz katolik *Immaculée*
## Armerzh
## Melestradurezh

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1931-2007

## Tud
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Korrez wenn

Ur **gorrez wenn**, pe ur **gorrenn wenn** pe c'hoazh ur **steredenn gorr wenn**, a zo ur steredenn vihan graet gant danvez dijineret. Stank tre ez int. Ur gorrez wenn a zo he zolz heñvel ouzh hini an Heol he-do un tuzum heñvel ouzh hini an Douar.

Ar c'horrezed gwenn a zo pen-stad buhez ur steredenn gant un tolz heñvel a-walc'h ouzh hini an Heol.

## Notennoù ha daveoù
Levrioù ar vugale

**Levrioù ar vugale** a oa un dastumad levrioù-bugale embannet gant Al Liamm etre 1954 ha 1977.

Darn eus al levrioù-se zo kontadennoù tennet eus al levr gallek Les Contes de ma Mère l'Oye, gant Charles Perrault, embannet e 1697, pe eus dastumad alamanek kontadennoù Grimm, embannet e 1812, hogen azasaet ha skeudennaouet. 

Diouzh a ouzer eo pe gant Pêr ar Bihan pe gant Pêr Denez, pe c'hoazh Roparz Hemon, e oa savet ar skridoù. Ral eo lenn o anvioù war al levrioù avat. 

## Al levrioù

# Paotr e varv glas (hervez Charles Perrault) (1954)
# Merc'hig ar rozenn (hervez Hans Christian Andersen) (1954)
# Ar c'hemener bihan kalonek (hervez ar vreudeur Grimm)
# *[[Robinson Kruzo]]*, diwar Daniel Defoe
# Istor Meudig (1957)
# Ar Goantenn e Koad ar C'housk (hervez Charles Perrault) (1957)
# *[[Ar c'hazh gant heuzoù ler]]* (1957)
# Luduennig (1957)
# Kabellig Ruz (1957)
# Gwenn-erc'h hag ar seizh Korrig (1957)
# Kistinenn (1959)
# Gwennig ha Gwenola (1959)
# *[[Mojennoù (1961)|Mojennoù]]* (1961). Kinniget eo al levr evel un dastumadig *mojennoù* skrivet *hervez [[Jean de La Fontaine|Jean de la Fontaine]]*. 11 *mojenn* zo el levr, 2 savet gant Yeun ar Gow, ar re all gant Paotr Treoure. 
# * [[Kroc'hen Azen]]* (1961), diwar Charles Perrault.
# *Ar c'havr hag he givri bihan* (1961)
# *Istor ar [[Mabig Jezuz]]* (1962), diwar ar Pevar Aviel.
# *Rozenn wenn ha rozenn ruz*, skrid gant Roparz Hemon (1962)
# *Pêrig hag ar briñsez* (hervez Charles Deulin) (1962)
# *Ar roue ha Meudig e vab*, skeudennoù gant Rothman.
# An Eostig (1962)
# *Bleiz Noz Nedeleg* (1962), mojenn eus Kanada, skrid gant Frañsez Kervella (?)
# An tri borc'hell roz (1962)
# *[[Ar pevar soner]]* (hervez Grimm, skrid gant Per Denez) (1963)
# *An ti bara-mel* (hervez Grimm) (1963). Istor Hänsel ha Gretel eo, adkontet diwar kontadenn ar vreudeur Grimm), gant Per Denez.
# *An tri ourz* (hervez Grimm) (1963)
# *Ar c'hi kalonek*, skrid marteze gant Per Denez (1966)
# Perig ar Meud (1966)
# Alanig al Louarn (1966)

**Rummad nevez**
#*Ar c'hazhig penn skañv* (1976)
#*Istor ar Poñsin melen* (1976), skrid brezhonek gant Tudual Huon
#*An nadozig vurzhudus* (1976), skrid brezhonek gant Kenan Kongar
#*Kroc'hen Azen* (1978), hervez Perrault, skrid brezhonek gant Riwal Huon.
#*[[An houadig divalav]]* (1978), diwar kontadenn Andersen, skrid brezhonek gant Riwal Huon. 
#*[[Rouanez an erc'h]]* (1978), diwar kontadenn Andersen, skrid brezhonek gant Riwal Huon.

## Pennadoù kar
* Lennegezh yaouankiz vrezhonek
* Levr yaouankiz vrezhonek
Gwenn-erc'h hag ar seizh Korrig

**Gwenn-erc'h hag ar seizh Korrig** zo ul levr-bugale embannet gant Al Liamm e 1957, dezhañ an niverenn 10 er rummad Levrioù ar vugale, da gontañ marvailh Gwennerc'h. 

## Levrig Al Liamm
N'eo ket merket eus pelec'h e teu ar gontadenn, na gant piv e oa bet savet ar skrid brezhonek. Marteze gant Per Denez, a lenner e anv war ul levr all eus an dastumad, An ti bara-mel, embannet e 1963, ha dezhañ an niverenn 10 er rummad Levrioù ar vugale.

### Kemmoù hervez ar skrid orin
Sklaer eo ez eo un doare daskemmet eus ar gontadenn brudet a oa bet embannet e levr ar Vreudeur Grimm e 1812.

Met n'eo ket o istor a gaver el levr: disheñvel eo an deroù ha fin an istor. Ha se zo kaoz marteze ne weler ket o anv war al levr.

En deroù ez eus kaoz eus ur vran lazhet, da aroueziañ al liv du, a zo aroueziet gant liv koad-ebena framm ar prenestr er gontadenn orin.

## Embannadur 2010
Un embannadur all zo bet graet gant TES e 2010, levr ha pladenn. Daskemmet eo an anv, ha n'eo ket displeget perak.

Kemmet eo bet skrid 1957 ivez, eeunaet ha leonekaet splann (*bran zu* e-lec'h *bran du* a-raok), gant roudoùigoù eus rannyezhoù all. N'eus anv ebet eus aozerien ar skrid avat, pa lenner anvioù an dud a glever o mouezhioù er bladenn, ha hini an dresourez, Maria Menguy.

## Levrlennadur
* *Gwenn-erc'h hag ar seizh Korrig*, Levrioù ar vugale, Al Liamm, 1957. 
* *Gwenn Erc'h hag ar seizh korrig*, skrid ha pladenn CD, TES, 2010. Eeunaet diwar skrid Al Liamm.
* *Gwenn-erc'h hag ar seizh korrig*, kontadenn gant Tudual Audic, en dastumad Anken, Al Liamm, 2011.

## Pennadoù kar
* Gwennerc'h
* Levrioù ar vugale
Mojennoù (1961)

***Mojennoù*** zo ul levrig skeudennaouet embannet gant Al Liamm, dezhañ an niverenn 13 en dastumad Levrioù ar vugale e 1961.

Kinniget eo al levr, 24 fajennad dezhañ, evel un dastumadig *mojennoù* skrivet *hervez [[Jean de La Fontaine]]*. 11 *mojenn* zo el levr, 2 savet gant ar C'hernevad Yeun ar Gow, ar re all gant al Leonad Paotr Treoure.
# Ar bleiz hag an dañvad
# Ar marc'h hag an azen
# Ar c'had hag ar vaot
# Ar skoul hag an eostig
# Ar c'hrilh hag ar verienenn
# An arzh hag an daou gavandad
# Al leon deuet da gozh
# Ar vran hag al louarn
# Perrin hag ar podad laezh
# Al louarn hag ar rezin
# Al louarn ha Marc'harid gouzoug-hir

## Pajennoù
N'eo ket niverennet ar pajennoù, met 24 fajennad zo, 9 skeudennaouet penn-da-benn, 2 hanter skeudennaouet, hag unan anezho zo manet gwenn.

## Pennadoù kar
* Levrioù ar vugale
West Lothian

**Ur pennad [[Lothian]] zo ivez.*


**West Lothian** (a zo *Wast Lowden* e skoteg, ha *Lodainn an Iar* e gouezeleg Skos) zo ur *[[Rannadurioù Skos|Council Area]]*, eus Bro-Skos. Krouet e voe e 1996, gant lezenn al Local Government Act e 1994. Ur gontelezh e oa gwechall. Baile Dhùnlèibhe eo ar pennlec'h. 

## Amezeien
Amezek eo da City of Edinburgh, Falkirk, North Lanarkshire, Scottish Borders ha South Lanarkshire.

## Kêrioù
*Livingston
*Linlithgow

## Tud
*Susan Boyle
WikiLeaks

**WikiLeaks** (eus ar saozneg *wiki*, mui liester ar ger *leak*, eus ar verb *to leak* berañ, diskuliañ) a zo un aozadur kelaouiñ, digor met diogelet, hep pal kenwerzhel hag ul lec'hienn, bet roet lañs dezhi e miz Kerzu ar bloaz 2006, kaset war-raok gant "The Sunshine Press". Diazezet eo bet gant Julian Assange e 2006. Hervez an aozadur e oa bet tapet gantañ kaout 1.2 milion a deulioù en e ziaz dindan bloaz.

Embann a ra al lec'hienn dielloù kuzh deuet a-berzh titourerien hag a chom dianav, war zanvezioù a denn da bolitikerezh ar renadoù gwasker eus Azia, en Afrika, er Reter-Kreiz, an URSS kozh, met ivez eus ar Stadoù-Unanet. Savet e vije bet da gentañ, hervez an aozadur, gant disrannidi bolitikel eus Republik Pobl Sina.

## Bec'h da WikiLeaks
E dibenn miz Du 2010 e oa bet embannet gant Wikileaks un toullad skridoù diplomatel o tont eus servijoù ar Stadoù Unanet. Embannet e voe an dielloù-se gant kazetennoù evel *[[El País]]* (Spagn), *[[Le Monde]]* (Bro-C'hall), *[[Der Spiegel]]* (Alamagn), *[[The Guardian]]* (Bro-Saoz), ha *[[The New York Times]]* (Stadoù Unanet Amerika). En dielloù-se e lenned titouroù personel hag ar pezh a soñje servijoù diplomatel Stadoù Unanet Amerika war pennoù stadoù zo ha kargidi uhel en Aozadur ar Broadoù Unanet. 
Kaoz a voe neuze e kazetennoù zo (Le Figaro) ez ae WikiLeaks re bell gant dispakañ ar wirionez d'an dud, ha serret e voe al lec'hienn e Bro-C'hall, evel ma vez serret lec'hiennoù kelaouiñ e Sina gant an diktatourien.
* Kaoz a zo bet gant Reporters Sans Frontières eus « skridverzañ etrebroadel ».

## Diskuliadennoù diwar-benn Bro-C'hall ha Breizh
En unan eus ar skridoù dilomatel savet gant servijoù er Stadoù-Unanet ez eus kaoz eus ar pezh a vije bet lavaret gant Michel Rocard e 2005: *«Rocard, like former president Valery Giscard d'Estaing, believes that French history provides the keys for understanding French politics and France's policies. Rocard's point of departure is France's emergence as a nation-state. The history of other European nation-states is that of linguistic communities serving their trade needs. France created itself by destroying five cultures -- Breton, Occitan, Alsatian, Corsican, and Flemish. "We are the only European nation which is the military creation of a non-homogeneous State. This makes France difficult to govern to this day. This explains our difficulty in reforming, our slowness," he said.»*

## Julian Assange

Abalamour d’e labour evit Wikileaks en deus ranket Julian Assange klask repu e kannati Ecuador etre 2012 ha 2019. War-lerc’h eo bet bac’het er Rouantelezh-Unanet betek miz Even 2024, ma voe tizhet un emglev gant justis ar Stadoù-Unanet: en eskemm da anzav bezañ kablus e voe kondaonet da bemp bloaz en toull-bac’h, ur badelezh tremenet dija er Rouantelezh-Unanet; neuze e voe dieubet.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Lec'hienn ofisiel e galleg

## Daveennoù
Flodaigh

**Flodaigh** (*Flodaigh* pe *Floda* e saozneg) zo unan eus an Inizi Gall pellañ, e gwalarn Bro-Skos. Emañ en hanternoz da enez Beinn na Faoghla (Benbecula) hag er c'hreisteiz da enez Griomasaigh. Stag eo ouzh Beinn na Faoghla war-bouez ur chaoser.

En em astenn a ra war ur gorread a 145 hektar ha ne oa nemet 11 den o vevañ enni e 2001, ha 7 e 2011. Un enezenn izel eo, hag al lec'h uhelañ warni n'eo nemet 20 metr a-us da live ar mor.

## Notennoù ha daveoù
Linlithgow

**Linlithgow** (*Gleann Iucha* e gouezeleg, *Lithgae* e skoteg) zo ur gêr vihan, hag ur Royal Burgh, e West Lothian, en Skos.

## Douaroniezh
Emañ un 30 km er c'huzh-heol da gêr Dinedin, war lez hanternoz an Union Canal, a ya eus Dinedin da Falkirk, hag er c'hreisteiz da Palez Linlithgow ha da Loc'h Linlithgow.

## Poblañs
Ouzhpenn 13 000 a dud zo o chom enni. 

## Monumant
Dismantroù Palez Linlithgow, ma veze lez rouaned Skos er  ha  kantved. Tan-gwall a voe eno e 1746.

## Tud
*Mari Stuart, rouanez Bro-Skos, ganet eno e 1542
*Alex Salmond, Prezidant SNP ha Kentañ Ministr Skos, ganet eno e 1954

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Kemenn

Ur **c'hemenn**, pe **kemennadenn**, zo un embann graet gant un den pe gant ur gevredigezh, strollad politikel pe embregerezh kenwerzhel, evit reiñ da c'houzout tra pe dra, un darvoud pe un ali diwar-benn un darvoud. 

A bep seurt kemennoù zo:
*ur **c'hemenn-labour**, da ginnig labour
*ur **c'hemenn-embann**, da gemenn ez eus embannet levr pe bladenn 
*ur **c'hemenn politikel**, da gemenn ali ur politikour pe ur strollad politikel
*ur **c'hemenn kañvoù**, da gemenn marv unan bennak.
Convergència i Unió

**Convergència i Unió** (pe **CiU**) zo un emglev etre daou strollad politikel eus Katalonia anvet Convergència Democràtica de Catalunya hag Unió Democràtica de Catalunya. Daou strollad eus an tu kreiz-dehou int, CDC a-du gant ar frankizouriezh hag UDC gant an demokratelezh kristen. Ul luskad broadelour eo **CiU**, hag a c'houlenn muioc'h a emrenerezh evit Katalonia kentoc'h eget an dizalc'hted leun.

E penn gouarnamant Katalonia eo bet ar strolladoù CDC hag UDC etre 1980 ha 2003, dindan ren Jordi Pujol, a voe prezidant ar Generalitat de Catalunya betek dibenn 2003. Etre 2003 ha 2010 ne oa ket er galloud e Katalonia, daoust ma oa **CiU** ar strollad brasañ e parlamant Katalonia, rak renet e oa ar vro gant un emglev savet etre strolladoù eus an tu-kleiz. D'an 28 a viz Du 2010 e oa aet ar maout gant **CiU** adarre, er votadeg evit parlamant Katalonia.

**CiU** eo an trede strollad brasañ dileuriet e parlamant Spagn, war-lerc'h ar PSOE (sokialourien) hag ar Partido Popular (mirourien).

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Convergència i Unió (CiU) (e katalaneg)
Lenn Ontario

**Lenn Ontario** a zo unan eus pemp Lenn Veur Norzhamerika. An hini bellañ war-du ar sav-heol ez eo. Lec'hiet eo etre ar Stadoù-Unanet ha Kanada. 19 000 km² eo he gorread. Diwarni e teu dourioù Stêr Sant-Laorañs.
Sandrine

**Sandrine** zo un anv-bihan gallek deuet diwar berradur Alexandrine.

## Yezhoù all
*Sandrina, en italianeg

## Tud
*Sandrine Gestin (g. e 1969), skeudennaouerez vreizhat
*Sandrine Bonnaire, aktourez c'hall
*Sandrine Erdely-Sayo, pianoourez
*Sandrine Kiberlain, aktourez c'hall
*Sandrine Pinna, aktourez eus Taiwan

## Pennadoù kar
*Sandra
*Sandrina
*Sandro
*Sandie
Marcus Antonius

**Marcus Antonius**, ganet en 83 ha marvet en 30, zo ur politikour hag ur jeneral roman. 
Mab e oa da Marcus Antonius Creticus, ha mab-bihan d'ar c'honsul Marcus Antonius Orator.

Un harper leal hag a-bouez e voe evit kenderv e vamm Julius Caesar, evel ofiser eus an arme ha merour. Goude drouklazh Caesar e savas Marcus Antonius ur c'hevredad politikel ofisiel gant Octavius (Augustus) ha Lepidus, anvet gant istorourien an amzer a vremañ Eil Triumvirelezh.

Echuiñ a reas an Eil Triumvirelezh e -33. Dizemglevioù etre Octavus hag Marcus Antonius a lakaas ar brezel sivil da darzhañ. Brezel diwezhañ ar Republik roman e voe, e -31. Faezhet e voe Marcus Antonius gant Octavius en emgann war vor Actium, hag en un emgann berr e-tal Aleksandria. 

En em lazhañ a reas Marcus Antonius hag e serc'h Kleopatra nebeut goude. Pouezus-kenañ e voe e faezhidigezh e treuzfurmadur Republik Roma en Impalaeriezh roman.

## E vugale
# Gant Fulvia:
#* Marcus Antonius Antyllus, 
#* Iullus Antonius Creticus
# Gant Octavia Minor, c'hoar  da Octavianus, a zeuas da vout an impalaer  Augustus:
#* Antonia Major, a zimezas da  Lucius Domitius Ahenobarbus; mamm-gozh an impalaer Nero
#* Antonia Minor, dimezet d'ar jeneral  Drusus, mab da Livia; mamm an impalaer  Claudius ha mamm-gozh  Caligula.
# Gant Cleopatra:
#* Alexander Helios
#* Cleopatra Selene II, a zimezas  Juba II,  roue Numidia ha goude  Mauretania;
#* Ptolemy Philadelphus.
Antonia (merc'h Marcus Antonius Creticus)

**Antonia**, (war-dro 85 kent JK - 55/46 kent JK ) a oa ur vaouez a renk uhel e Roma an Henamzer, er  kent JK.

Merc'h e oa da Varcus Antonius Creticus ha da Julia Antonia, ha c'hoar da Varcus Antonius.

## Pennad kar
*Antonia
Marcus Antonius Creticus

**Marcus Antonius Creticus** a vevas war-dro an IIvet ha Iañ kantved kent JK, a oa ur politikour roman eus ar gens Antonia, un tiegezh hag a lavare diskenn eus Anton, mab da Herakles . Mab e oa Creticus da Marcus Antonius Orator, konsul e -99.
 
Praetor e voe e -74, ha bloaz goude e voe krefridiet da vont da ober brezel d'ar vorlaeron ha da zizober ar Mor Kreizdouarel anezhe. Skoazellañ a reas Pompeius Magnus en e vrezelioù ouzh Rouantelezh Pontos ha 
Mithridates VI.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Julia Antonia (merc'h da Lucius Caesar), keniterv da Julius Caesar, ha tri mab o doa hag a voe triumvired o-zri: 
*Marcus Antonius, brudet abalamour d'e serc'h Kleopatra,
*Gaius Antonius, gouarnour Makedonia 
*ha Lucius Antonius. 

## Notennoù
Paloma

**Paloma** zo un anv spagnolek hag a vez graet eus meur a dra. 

* anv an evn anvet koulm e brezhoneg, en urzhiad Columbiformes.
* un anv-bihan roet d'ar merc'hed e spagnoleg, diwar anv ur Werc'hez vari enoret e Madrid, ar Virgen de la Paloma de Madrid.
*un anv-lec'h
*anv meur a ganaouenn

## Tud
* **[[Paloma Duarte]]**, aktourez vraziliat
* **[[Paloma Faith]]**, kanerez saoz
* **[[Paloma Picasso]]**, gizourez c'hall, an hini he deus brudet an anv er bed a-bezh,
* **[[Paloma San Basilio]]**, kanerez spagnol
* **[[Paloma Würth]]** , kanerez suis
* **[[Gia Paloma]]** , lesanv Karen Christine Catanzaro, aktourez pornografek stadunanat.

## Lec'hioù
### Paloma
* Paloma, California, e Calaveras County, California
* Paloma, Kern County, California
* Paloma, Illinois

### La Paloma
* **[[La Paloma (Texas)]]** , e Texas, e SUA.
* **[[La Paloma (Rocha)]]**, zo ur gêriadenn war an aod, e departamant Rocha, en Uruguay.
* **[[La Paloma (Durazno)]]**, zo ur gumun e departamant Durazno, en Uruguay.
* La Paloma (Oostende), zo un ti en Oostende, e Belgia

### Palomas
* Palomas, Badajoz, e Spagn
* Palomas, Chihuahua, e Mec'hiko

## Kanaouennoù
* **[[La Paloma (kanaouenn)|La Paloma]]**, gant Sebastián Iradier war-dro 1863.
* **[[La Paloma (Alberti)|La Paloma]]**, barzhoneg gant Rafael Alberti, ton gant Carlos Guastavino ha Sergio Endrigo, kanet gant Joan Manuel Serrat .
*Cucurucucú paloma, kanaouenn gant ar sonaozer mec'hikan Tomás Méndez e 1954, brudet da gentañ gant Lola Beltran.

## Avel
* **[[Kelc'hwidenn Paloma]]**, Kelc'hwidenn drovanel er Mor Karib er bloaz 2008.

## Lestr
*Paloma (lestr), lestr ar mondian Vincent Bolloré, implijet gant e vignon Nicolas Sarkozy

## Pennad kar
*Palomar
Palomar

**Palomar** zo un anv spagnolek hag a vez graet eus meur a dra. 

* ur c'houldri 
* un anv-lec'h er broioù spagnolek

## Lec'hioù
; kumunioù
* **[[Palomar (Alicante)|Palomar]]** e proviñs Alicante
* **[[Palomar de Arroyos]]** en proviñs Teruel 
* El Palomar (Valencia), en proviñs Valencia 
* Palomares del Campo, e proviñs Cuenca.

; ranngumunioù
* **[[Palomar (Cabañaquinta)|Palomar]]** en Cabañaquinta, en Asturias;
* **[[Palomar (Ribera de Arriba)|Palomar]]** en Ribera de Arriba, en Asturias;
* Sant Andreu de Palomar, e Barcelona

## Tud
* Juan Palomar y Arias (1894-1987), tisavour mec'hikan ha kêraozer
* Enrique de la Mora y Palomar (1907-1978), tisavour mec'hikan
* Juan Palomar Verea (* 1956), tisavour mec'hikan

## Lennegezh
**[[Palomar (romant)]]*, romant gant Italo Calvino, e 1983

## Pennad kar
* El Palomar
* Palomares
* Paloma
Rhydaman

**Rhydaman** (*Ammanford* e saozneg) zo ur gêr hag ur gumuniezh e gevred Sir Gaerfyrddin. Da vare niveradeg 2011 e oa 5 411 a dud o chom enni, ha 51,5% anezho a gomze kembraeg.

## Tud vrudet
* John Rhys-Davies, aktour (ganet e 1944).

## Eisteddfod Genedlaethol
Div wech eo bet aozet an Eisteddfod Genedlaethol e Rhydaman : e 1922 hag e 1970. 

## Kelaouenn gembraek ar vro
*
Lund

**Lund** zo unan eus kêrioù koshañ Sveden. Emañ e kreisteiz ar vro, e rannvro Skania. Poblañs Lund a save da 76 188 den e 2005.

Iliz Dalby (ur gumun gozh, stag ouzh Lund abaoe ar bloavezhioù 1970) a voe savet e 1060. Bez' eo an iliz koshañ savet gant mein e Skandinavia.

Skol-veur Lund (*Lunds universitet*) eo an eil skol-veur goshañ e Sveden, pa voe savet e 1666.

## Liammoù diavaez
* Kêr Lund
* Skol-veur Lund
Teal ha c'hwial

**Teal** a zo ober gant ar ger **te** (ha *dit, ac'hanout*) ha **c'hwial** a zo ober gant **c'hwi** ( ha *deoc'h, ac'hanoc'h*).
Lavaret e vez ivez *mont dre de* pe *dre c'hwi* ouzh unan bennak.

**Teal** ne vez ket graet gant an holl er yezh komzet. Anavezet eo dreist-holl e Leon ha Treger, hag en hanternoz Kerne. Stummoù *dre de* zo e gwenedeg met ne vezont ket klevet alies. 
A-wechoù zoken e klever tud o troukveskañ *te* ha *c'hwi*, pa ne reont ket e galleg. 

## Pennad kar
* Diforc'h T-V
Noir Désir

**Noir Désir** a oa ur strollad sonerezh rock gall krouet e Bourdel e 1980. Izili Noir Désir a oa Denis Barthe, Bertrand Cantat, Jean-Paul Roy ha Serge Teyssot-Gay pa voe kemennet fin ar strollad e miz Du 2010. 

## Izili ar strollad
* Denis Barthe; taboulinoù (1980-1982; 1985-2010)
* Bertrand Cantat; kan ha gitar (1980-1983; 1983-2010)
* Vincent Leriche; gitar boud (1980-1982)
* Emmanuel Ory-Weil, kan ha gitar (1983-1983)
* Jean Paul Roy; gitar boud (1996-2010)
* Serge Teyssot-Gay; gitar (1980-2010)
* Frédéric Vidalenc; gitar boud (1982-1996)

## Pladennoù
* Où veux tu qu'je r'garde? (1987)
* Veuillez rendre l'âme (à qui elle appartient) (1989)
* Du ciment sous les plaines (1991)
* Tostaky (1992)
* 666.667 Club (1996)
* Des visages Des Figures (2001)

## Pladennoù dirak arvesterien
* Diaes irae (1994)
* Nous n'avons fait que fuir (2002)
* Noir Désir en public (2005)

## Pladennoù dastumad
* Compilation (1994)
* One Trip/One Noise (1998)
* En route pour la joie (2000)

## DVD dirak arvesterien
* Noir Désir en images (2005)

## Liamm
*  Lec'hienn ofisiel
Ortiz

**Ortiz** zo un anv-lec'h spagnolek anavet ivez evel anv-tiegezh, hag a vije a orin euskarek. 

## Lec'hioù
### 
* río Ortiz, ad stêr d'ar río Piedra, e komark Calatayud, e proviñs Zaragoza, en Aragon.

### 
* Villa Ortiz, e Partido Alberti, e Proviñs Buenos Aires
* Presidente Ortiz, e Departamant Escalante, e Chubut.

### 
* Mata Ortiz, e Chihuahua

### 
* Municipio Ortiz, unan eus 15 kumun stad Guárico;
* Ortiz, pennlec'h ar gumun, e biz stad Guárico

## Anv-tud
* Ortiz, anv-bihan.

### Tud
#### -  kantved
* Diego Ortiz (c.1510 – c.1570), sonaozour spagnol;
* Josefa Ortiz de Domínguez (1768–1829), harozez ha stourmerez evit dizalc'hted Mec'hiko
* Manuel Antonio Ortiz Prezidant Paraguay 1840&ndash;1841
* Diogo Ortiz de Villegas (1457&ndash;1519), doueoniour ha steredoniour 

#### -  kantved

* Abdalá Bucaram Ortiz (1952-), Prezidant Ecuador 1996&ndash;1997
* Adalberto Ortiz (1914&ndash;2003), barzh ha romantour ecuadorat 
* Ana Alicia Ortiz (1956-), anavezet evel Ana Alicia, aktourez stadunanat a orin mec'hikan 
* Deborah Ortiz (1957-), politikourez stadunanat eus California
* Eulalio Martín Gutiérrez Ortiz (1881&ndash;1939), Prezidant Mec'hiko 1914&ndash;1915
* Juan L. Ortiz (1896&ndash;1978), barzh arc'hantinat
* Letizia Ortiz (1972-), priñsez Asturias, pried Felipe de Borbón;
* Pascual Ortiz Rubio (1877&ndash;1963), Prezidant Mec'hiko 1930&ndash;1932
* Willington Ortiz (1952-), melldroader ha polítikour kolombian;
* Roberto M. Ortiz (1886–1942), prezidant Republik Arc'hantina (1938–1942)
* Dardo Ortiz (1915-1990), polítikour uruguayat.

## Steredoniezh
* Kometenn White-Ortiz-Bolelli

## Pennadoù kar

### Pennadoù kar all
* Ortiz de Rozas.
* Scalabrini Ortiz
Emma Mærsk

**Emma Mærsk** zo anv ul lestr-karg, hini al lestr hirañ er bed, da vihanañ an hirañ da vont ha da zont dre ar morioù hiziv an deiz. Un douger-endalc'herioù eo. 397 m eo e hed penn-da-benn (376 m hed e linenn flod). Hiroc'h listri a zo pe a zo bet, evel an eoullestr Knock Nevis, met hemañ ned a ket war ar morioù ken, hag an eoullestr Pierre Guillaumat (414 m) met dispennet eo bet hemañ abaoe.
Julia Antonia (merc'h Iullus Antonius)

**Julia Antonia**, pe **Iulla Antonia**, ganet e Roma goude ar bloaz -19, a oa merc'h d'ur c'honsul roman Iullus Antonius ha d'e bried Claudia Marcella Major. Er bloaz - 2 e voe lazhet he zad gant e eontr peogwir en devoa bet un darempred gant merc'h an impalaer Augustus, Julia an Henañ.

## He c'herentiezh
C'hoar e oa da Lucius Antonius ha da Gaius Antonius. 
Hanterc'hoar e oa da Vipsania Marcella ha Appuleia Varilla.
Julia Antonia

**Julia Antonia** zo anv meur a vaouez eus ar gens Antonia.

*Julia Antonia (merc'h da Lucius Caesar), pe Julia Caesaris, mamm d'an triumvir Marcus Antonius,
*Julia Antonia (merc'h Iullus Antonius).

## Pennad kar
*Julia Caesaris
*Julia
Julia

**Julia** zo un anv-bihan a orin latin, anavezet e meur a yezh all, alamaneg ha saozneg da skouer, ha roet d'ar merc'hed. Lidet e vez d'an 8 a viz Ebrel.

Stank e oa e implij en Henamzer ziwezhat, met ral er Grennamzer. Diouzh ar c'hiz e voe en-dro gant an Azginivelezh italian. Roet e voe er bed saoznek adalek an . Bremañ  e vez implijet er bed a-bezh.

## Stummoù all
* Julianna, e kalz yezhoù
### E yezhoù all
* Ghjulia e korseg (Santez vaeron Korsika)
* Giulia en italianeg
* Julie e galleg, saozneg ha sevedeg
* Youlia e kalz yezhoù
* Jillian e saozneg

## Distagadurioù liesseurt Julia

*  e saozneg
*  e ruseg
*  en ukraineg
*  e poloneg
*  e hungareg
*  e spagnoleg
*  e katalaneg

## Henroma
Er gens Iulia e veze anvet *Julia* (pe *Iulia*) ar merc'hed.
* Julia Caesaris, anv meur a vaouez, en o zouez:
** Julia pe Julia Caesaris (marvet en 69 kent JK), moereb da Julius Caesar ha pried Marius
* Julia Antonia, anv meur a vaouez, en o zouez:
** Julia Antonia (war-dro 104 kent JK - 40 kent JK), mamm da Marcus Antonius
* Julia pe Julia Caesaris, anv div c'hoar Julius Caesar
* Julia (war-dro 83 kent JK - 54 kent JK), merc'h da Julius Caesar ha pried da Pompeius
* Julia (39 kent JK - 14), merc'h d'an impalaer Augustus ha da Scribonia
** he merc'h Julia (19 kent JK - 28) 
* Julia Livilla (18 - 41 pe 42), merc'h da Germanicus ha da Agrippina an Henañ
* Julia Titi, merc'h d'an impalaer roman Titus.

### Iañ hag IIvet kantved
* Julia Maesa (160-224) impalaerez roman, bet anvet da Augusta ha hi Arabez a orin; c'hoar henañ Julia Domna.
* Julia Domna (160-217), impalaerez evel eil pried Septimus Severus.
* Julia Mamaea (180–235), impalaerez.
* Julia Soaemias (war-dro 180-222), impalaerez roman.

## Julia evel anv-bihan

* Julia Roberts, aktourez stadunanat
* Julia Stiles, aktourez stadunanat
* Julia Curiel, embannerez stadunanat
* Julia Alfaro, aktourez spagnol
* Julia Gillard, politikerez aostralian
* Julia Franck (g. e 1970), skrivagnerez alamanek

## Julia evel anv-tiegezh
* Didier Julia, politikour gall ganet en 1934, brudet a-greiz-holl gant an afer Julia
* Gaston Julia, matematikour gall (1893-1978)

## Anv-lec'h
* Julia, stêr e Suis
* Ferdinandea, ur menez dindan-vor en Italia anvet ivez « Julia »

## Kanaouennoù
* *[[Julia (The Beatles)|Julia]]*, gant The Beatles
* *[[Julia (Chris Rea)|Julia]]*, gant Chris Rea
* *[[Julia (Miossec)|Julia]]*, gant Miossec
* *[[Julia (Rubettes)|Julia]]*, gant The Rubettes
* *[[Ma p'tite Julia (Pierre Perret)|Ma p'tite Julia]]*, gant Pierre Perret
* *[[Julia (Kreviazuk)|Julia]]*, gant Kreviazuk

## Filmoù
* *[[Júlia (film)|Júlia]]* film hungarat gant Alfréd Deésy en 1918.
* *[[Julia et les hommes]]* (*Der Liebesschüler*) film alaman gant Sigi Rothemund en 1974.
* *[[Julia (film, 1977)|Julia]]* film stadunanat gant Fred Zinnemann en 1977.
* *[[Julia (film, 2008)|Julia]]*, film gall e 2008.

## Lennegezh
* Julia, er romant *[[1984]]* gant Georges Orwell

## Matematik
* Teskad Julia, un teskad klokaus, en dinamik holomorf.
Julia Antonia (merc'h da Lucius Caesar)

**Maouezed all zo bet anvet [[Julia Antonia]] pe [[Julia Caesaris]].*
**Julia Antonia**, pe **Julia Caesaris** (-104 – goude -39), a oa mamm d'an triumvir Marcus Antonius. 

## Yaouankiz
**Julia Caesaris** e oa anvet pa oa ganet en 104 kent JK e Roma. Merc'h e oa d'ar c'honsul roman Lucius Julius Caesar III, kenderv a-bell da Julius Caesar. N'ouzer ket piv e oa he mamm. C'hoar e oa da Lucius Julius Caesar IV, konsul roman ivez. 
 
## Dimezioù ha bugale
Dimeziñ a eure d'ar senedour roman Marcus Antonius Creticus, mab da Marcus Antonius Orator. Tri mab o doe.
* Marcus Antonius
* Lucius Antonius Pietas
* Gaius Antonius

E -74 e varvas he fried Marcus Antonius Creticus en Kreta ha dimezet e voe d'ur senedour all, Publius Cornelius Lentulus Sura, a gemeras perzh en Irienn Catilina hag a voe lakaet d'ar marv e -63 war urzh ar c'honsul Ciceron.

## Levezon
Dre ma taremprede he c'henderv Julius Caesar e sikouras he mibien da sevel er gevredigezh, ha dreist-holl Marcus Antonius, a ginnigas d'an den meur. Kement-se a reas Caesar en desped dezhañ avat rak ouzhppenn ma ne gare ket an tad ne gave ket perzhioù gwall vat er vibien kennebeut. 

Diwezhatoc'h, da vare Brezel Peruggia, e kuitaas Roma war-zigarez e oa bet kaset kuit eus kêr gant Octavius: kement-se a voe dislavaret diwezhatoc'h gant an danvez-impalaer Augustus.
Lenn Huron

**Lenn Huron** zo unan eus pemp Lenn Veur Norzhamerika. Diouzh un tu emañ Stad amerikan Michigan ha diouzh an tu all emañ proviñs Kanada Ontario. 59 600 km² eo he gorread.
Lenn Michigan

**Lenn Michigan** a zo unan pemp Lenn Veur Norzhamerika. A-douez ar pemp Lenn Veur eo an hini nemeti a-gement a zo er Stadoù-Unanet penn-da-benn. A-hed hec'h aodoù emañ, a-gornaoueg da reter, Stadoù Wisconsin, Illinois, Indiana ha Michigan, homañ ziwezhañ he deus tapet hec'h anv diwar hini al lenn.
Lenn Erie

Al **Lenn Erie** a zo unan eus pemp Lenn Veur Norzhamerika. En-dro dezhi emañ Stadoù amerikan Ohio, Pennsylvania, New York eus tu ar su, Michigan eus tu ar c'hornaoueg ha proviñs Kanada Ontario en norzh.

## Notennoù
Lenn Superior

**Lenn Superior**, (*Lake Superior* e saozneg, ar pezh a dalvez kement ha “lenn uhelañ”), a zo unan eus pemp Lenn Veur Norzhamerika hag an hini vrasañ anezho. Er su d'al lenn emañ ar Stadoù-Unanet, gant stadoù Minnesota, Wisconsin ha Michigan, hag en norzh emañ Kanada, gant proviñs Ontario.
Gioc'h nobl

Ar **gioc'h nobl** a zo ur spesad evned hirc'harek, *Gallinago nobilis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Gouennañ a ra adalek miz Meurzh betek miz Gouere.

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha preñv-lec'hid.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, o ouennañ en un takad hag a ya eus Andoù Kolombia da vervent Venezuela, Ecuador ha hanternoz Perou.

## Liammoù diavaez
*  ''Gallinago nobilis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Makedoneg

Ar **makedoneg** (Македонски) zo ur yezh indezeuropek eus skourr yezhoù slavek eus ar c'hreisteiz. Komzet e vez gant ouzhpenn 1,5 milion a dud e Makedonia an Norzh, Bulgaria, Gres hag Albania, ha makedonegerien a gaver ivez e Serbia.

Kar-nes eo ar makedoneg d'ar bulgareg, hag evit yezhoniourien zo, zoken, e vefe ur stumm rannyezhel eus ar bulgareg. Skrivet e vez ar makedoneg gant al lizherenneg kirillek, gant teir lizherenn dibar : ѓ, ќ, ѕ.

Ar makedoneg slavek-se n'en deus netra da welet gant ar yezh a veze komzet e Rouantelezh Makedonia an Henamzer. En amzer-hont e veze komzet eno ur yezh indezeuropek ha ne ouzer ket kalz a dra diwar he fenn, hogen a seblant bezañ bet kar d'an henc'hresianeg. 

## Liammoù diavaez
Julia Caesaris

**Julia Caesaris** (IVLIA•CAESARIS e latin klasel) zo anv meur a vaouez e Roma an Henamzer.

Bez' ez eo anv an holl vaouezed e tiegezh ar Julii Caesares, ur skourr eus ar Julii. E-touez gwazed vrudetañ an tiegezh e oa Julius Caesar ha Caesar Augustus.

## Kerent tost da Julius Caesar

### Moereb a-berzh tad
*Julia Caesaris (pried Marius), marvet e -69, a oa pried da c'h-Gaius Marius, ha moereb da Julius Caesar. 

### Keniterv
***Julia Caesaris**, anavezet evel Julia Cornelia hiziv, marvet e -104, a oa kentañ keniverv tad Julius Caesar ha pried Lucius Cornelius Sulla.

### Keniterv
* Julia Antonia
*Julia Caesaris* (war-dro 104 kent JK; goude 39 goude JK), anavezet er skridoù evel **Julia Antonia** evit he disheñvelout diouzh ar re all, a oa pried da v-Marcus Antonius Creticus ha mamm da c'h-Gaius ha Lucius Antonius ha Marcus Antonius, an triumvir.

### C'hoarezed
*Julia Caesaris (c'hoarezed Julius Caesar)
Tantalos

**Tantalos**, pe **Tantal**, a zo anv meur a dudenn eus mojennoù Hellaz kozh. 

* Tantalos (mab Zeus), brudet gant « bourevidigezh Tantalos »,
* Tantalos (mab Broteas), 
* Tantalos (mab Thyestes), kentañ pried Klytaimnestra.

## Pennadoù kar
*Tantalom: elfenn gimiek
*(2102) Tantalus: asteroidenn
Atys

**Atys** zo anv meur a dra:
*Atys, pe **[[Attis]]**, un doue eus Frygia
* **[[Atys (mab Kroisos)|Atys]]**, mab d'ar roue Kroisos
* Atys (roue), roue en Alba Longa
* Atys, genad gasteropoded (kerentiad an *[[Haminoeidae]]*)
* *[[Atys (c'hoarigan)|Atys]]*, c'hoarigan gant Jean-Baptiste Lully
Atys (mab Kroisos)

* *Ur pennad [[Atys]] zo ivez.*

**Atys**, mab d'ar roue Kroisos (pe *[[Krezuz]]*), ha tad da b-Pythios, a oa roue Lydia.

Hervez levr kentañ Istorioù Herodotos e reas e dad Kroisos un hunvre ma welas e vab Atys lazhet gant ur goaf. Klask a reas Kroisos mirout ouzh ar gwall blanedenn. E zimeziñ a reas kenkent, ha paouez d'e gas da vrezeliñ. Kement-se ne harzas ket ouzh an droug avat.

## An hoc'h-gouez
Un deiz e tegouezhas ur pikol hoc'h-gouez spontus e bro Olympos Mysia, ha tud Mysia a yeas da gaout ar roue Kroisos da c'houlenn digantañ skoazell e vab hag un toullad tud yaouank gant chas da gaout an dizober eus al loen. Nac'h a reas an tad roue met derc'hel warnañ a reas ar mab ken na voe laosket da vont da hemolc'hiñ an houc'h dra ma ne vez ket armoù houarn gante. Met kas a reas Adrastos evel diwaller. E-kerzh ar chaseadeg e voe lazhet Atys gant Adrastos a oa o klask skeiñ e c'hoaf ouzh an hoc'h-gouez. 

En em lazhañ a reas Adrastos war vez Atys gant ar morc'hed.

## Pennadoù kar
* Atys
* Attis
Ahel Roma-Berlin-Tokyo

An **Ahel Roma-Berlin-Tokyo** pe **nerzhioù an Ahel** (Alamaneg: *Achsenmächte*, Italianeg: *Potenze dell'Asse*, Japaneg: 枢軸国 *Suujikukoku*, Hungareg: *Tengelyhatalmak*, Roumaneg: *Puterile Axei*, Bulgareg: *Сили от Оста*) a vode ar broadoù a vrezelas a-enep ar Re Unanet e-pad an Eil Brezel-Bed. Anvet e oa an Ahel diwar anv an teir Stad pennañ eus an emglev : Alamagn an Nazied, Italia ar faskourien hag Impalaerezh ar Japan. 

Da gentañ e oa sinet emglevioù mignoniezh etre Berlin ha Roma e miz Du 1936 hag etre Japan ha Berlin diwezhatoc'h. An Emglev Enep-Komintern etre Berlin ha Tokyo a oa sinet goude d'ar 25 a viz Du 1936, hag Italia er sinas ivez e miz Du 1937. E miz Mae 1939 e teuas an emglevioù mignoniezh etre Berlin ha Roma da vezañ ur gwir gevredad anvet an Emglev dir gant Mussolini. Krouet e oa an Ahel da vat d'ar 27 a viz Gwengolo 1940 gant sinadur Emglev an tri zu etre an Alamagn, Impalaeriezh Japan ha Rouantelezh Italia a savas evel-se ur c'hevredad milourel. Da c'houde e teuas broioù all da vezañ ezel eus ar c'hevredad. Er c'hontrol diouzh nerzhioù ar Gevredidi, Re an Ahel ne savjont ket taolioù bras gant an teir bro vras a oa diazez ar c'hevredad a-gevret : An trede Reich hag Italia a oa dister o emell war talbennoù Okeania hag Azia ar Gevred e-pad ar Brezel-bed – daoust ma oa sevenet kefredioù gant an arme alaman en Okeania a-raok da Japan disklêriañ ar brezel d'ar Stadoù-Unanet hag arme Japan ne gemeras ket perzh gant soudarded er brezel en Europa hag er Reter-Kreiz. Pa oa en e varr e kontrole an Ahel tachennoù ec'hon en Europa, en Afrika an Norzh hag en Azia. Echuiñ a reas an Eil Brezel-bed gant faezhidigezh he holl izili, diskar renadoù ar broioù a gemere perzh ennañ ha gant diwezh an emglev.
Loeroù Ruz

Krouet eo bet strollad **Loeroù Ruz** e miz Gwengolo 1993 gant c'hwec'h maouez hag a gan e brezhoneg Gwened. Difenn a reont ar brezhoneg dre ganañ evit dastum arc'hant da reiñ da skolioù Diwan pe d'an aozadurioù a sikour ar yezh. Galvet e vezont alies da gas an dro er festoù-noz hag er filajoù.

## Istor
En arbenn da bemzekvet deiz-ha-bloaz skol Loeiz Herrieu, Diwan an Oriant, e oa bet tri devezh gouel. Ur pred a oa bet d'ar sul 26 a viz Gwengolo 1993. Kanerien ha sonerien a oa er sal ha setu teir flac'h en em lakaet da ganañ, Sofi an Huñseg, Anaig Lucas ha Beatris ar Moing, o-zeir wa un dro evit ar wech kentañ. Ker brav o doa kanet ma voe buan-tre klask war o lerc'h evit kanañ er festoù-noz hag er filajoù. Buan-tre ivez e kreskas ar strollad hag un nebeud mizioù goude e oant aet a deir da eizh, gant Marie-Rose Pipet, Jislen ar Gwilhant, Magdi Bellego, Katrin Pasco ha Marie-Claire Louis. Un anv a oa ret kaout, unan a voe kavet evit o fest-noz kentañ e Pleuwigner : al « Loeroù Ruz ».
E 2010 ne oant nemet c'hwec'h ken : Sofi an Huñseg, Anaig Lucas, Magdi Bellego, Gena Hellou, Vero Bourgeot, hag unan nevez, kelennerez e skol-vamm an Alre : Mari Stervinou.

## Danvez
E mod Bro-Gwened e kan Loeroù Ruz, unan a gas ar son hag ar re all a ziskan d'o zro : kas-a-barzh, hanter-dro, laridenn, kejaj, gavotenn Pourlet ur wech an amzer, ur polka ivez a-wechoù, kement-se evit ar festoù-noz.
Kanañ a reont ar sonioù bet dastumet en ur selaou ar c'hanaouennoù kanet gant o zud-kozh, pe kanaouennoù savet gante pe c'hoazh gant o mignoned.

## Mennozhioù
Pal al Loeroù Ruz zo reiñ buhez ha talvoudegezh d'hor glad sevenadurel ha sikour an aozadurioù a labour da gemer krog er brezhoneg, ha skolioù Diwan Bro-Gwened da gentañ-penn rak bez' ez eo al Loeroù Ruz ur stollad « mammoù ha mammoù-kozh Diwan » evit ar brasañ niver anezhe.
Kanañ a reont e brezhoneg ha bemdez e reont gantañ, er gêr gant o bugale hag o bugale-vihan. Tost d'ar gevredigezh Dastum eo al Loeroù Ruz ivez.

Hervez un dro-lavar, *Ket bet james gwelet nep tu / Merc'hed hañval doc'h 'r Loeroù Ruz / Pa 'vez 'r Loeroù Ruz é kanal, / Vez razh an dud é tansal.*

## Pladennoù
Div bladenn-arc'hant zo bet graet gant al Loeroù Ruz :
* *Amzer ar merc'hed* (1999)
* *Ha c'hoazh unan !...* (2003)
Kroisos

**Kroisos** (Κροῖσος e henc'hresianeg, *Croesus* e latin, anavezet ivez evel **Krezuz** diwar ar galleg), bet ganet e 596 kent JK, a voe roue Lydia war-lerc'h e dad Alyattes II adalek -561 betek -547. Diwezhañ roue Lydia eus tierniezh ar Vermnaded e voe.

Brudet eo e binvidigezhioù, bevañ a reas etre plijadurezhioù, brezel hag arzoù.
Aloubiñ a reas Pamfylia, Mysia ha Frygia betek ar stêr Halys ha sujañ a eure holl gêrioù gresian Anatolia war-bouez Miletos.


Solon Creso.jpg|*[[Solon]] dirak Kroisos e [[Sardeis]]*Gerrit van Honthorst, 1624
Claude Vignon - Parable of the Unforgiving Servant.jpg|*Kroisos o tegemer truaj digant ur c'houer lydian*Claude Vignon, 1629


## Liammoù diavaez
*  Buhez Kroisos
Du 2010 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2009 e Breizh - **2010 e Breizh** - 2011 e Breizh

2010 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*13 a viz Du : ur stumm brezhonek zo bet digoret evit ar Wikimammenn, un doare levraoueg ma kaver skridoù brezhonek kuit a wirioù.
*27 a viz Du : Liet International, ur genstrivadeg kanaouennoù e yezhoù minorelaet, zo bet aozet en Oriant. 

__NOTOC__
Alc'hweder Clot-Bey

An **alc'hweder Clot-Bey** a zo ur spesad golvaneged, *Ramphocoris clotbey* an anv skiantel anezhañ.Ar spesad nemetañ er genad *[[Ramphocoris]]* an hini eo.

Anvet e voe *Melanocorypha clot-bey* (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857) da zougen bri d'ar mezeg gall Antoine Clot (1793-1868).

## Doareoù pennañ
&emsp;Heverk eo e vell pigos tev.

## Boued

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a hed eus Maouritania ha Maroko da Libia, hag e kreiz Ledenez Arabia ivez.

## Liammoù diavaez
*  ''Ramphocoris clotbey'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Ramphocoris clotbey'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
El País

***El País*** (ar pezh a dalvez kement hag "Ar Vro" e spagnoleg) zo ur pemdezieg spagnol. Savet e voe e 1976 ha diazezet eo e Madrid. Embann a ra ez eo "ur gazetenn spagnolek evit ar bed a-bezh". 

E-kichen ar pemdezieg war baper, a vez gwerzhet e Spagn hag e broioù spagnolek all, ez eus embannadurioù spagnolek ha saoznek a gaver war Internet. 

Perc'hennet eo *El País* gant ar strollad PRISA, zo perc'henn war meur a gazetenn, a chadenn skinwel hag a radio e stad Spagn.

E-touez an dud anavezet a skriv pennadoù er gazetenn emañ ar skrivagner Mario Vargas Llosa.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ''El País'' 
* Embannadur saoznek eus ''El País''
Pitius

**Pitius** pe **Pythius** zo anv meur a dra:

*Pythius, roue Lidia en Henamzer, mab-bihan d'ar roue Krezuz,
**Pythius*, anv all roet d'an euphorbia
**Pythius*, ul lesanv graet eus an doue Apollon
The Guardian

***The Guardian*** zo ur pemdezieg embannet e Breizh-Veur gant ar strollad Guardian Media Group. Embannet e vez bemdez etre al Lun hag ar Sadorn, er vent *Berliner* (470 mm × 315 mm). Betek 1959 e oa anvet ***The Manchester Guardian***, dre ma oa bet savet e Manchester. Abaoe 1964 avat emañ e sez e Londrez, ha moullet e vez en div gêr.

Pennadoù-stur *The Guardian* a gaver enno aliezik ur sell a-du gant politikerezhioù eus an tu-kreiz-kleiz. Hervez un enklask mennozhioù bet graet e 2004, e vez 44% eus lennerien ar *Guardian* o votiñ evit Strollad al Labour ha 37% anezho o votiñ evit ar Strollad Frankizour-Demokrat.

## The Grauniad
Vioù-koukoug a-leiz a zo bet embannet gant ar Guardian, abalamour da se eo bet lesanvet *The Grauniad* gant ar gazetenn fent *Private Eye*. E touez ar re washañ (pe ar re wellañ) e kaver:
* *The Taming of the Screw* e lec’h *Shrew*: *ar gebenn doñvaet* eo titl ar pezh-c’hoari gant Shakespeare, ha n’eo ket *ar vins*.
* *Frightened Rabbi* e lec’h *Frightened Rabbit*: *ar c’honifl spontet* eo anv ar bagad sonerezh eus Bro-Skos, ha n’eo ket *ar rabin spontet*.
* un dispac’h kaset gant *writers* e lec’h *rioters*: n’eo ket kustum gwelout *skrivagnerien* o plantañ ar reuz, aliesoc’h e vez *reveulzierien* oc’h ober kement-mañ, met tost eo an daou c’her saoznek pa glever anezho.
* *mispelled* e lec’h *misspelled* er pennad a-zivout vioù-koukoug an deiz a-raok: da nebeutañ e ranker bezañ gouest da skrivañ *vi-koukoug* evit gallout reizhañ anezho.

## Daveoù
Perig ar Meud

**Perig ar Meud** zo ul levrig embannet gant Al Liamm e 1966, an niverenn 26 eus an dastumad « Levrioù ar vugale ». Er bajenn diwezhañ e oa skrivet " Pep gwir miret strizh gant Per Denez ha BIAS". 
Savet e oa bet ar skrid diwar ur skrid gallek, a greder, adstummet diwar unan eus kontadennoù alamanek ar vreudeur Grimm *Der kleine Däumling*, ha n’eo ket meneget tamm ebet.

### Mesk ha divesk
Arabat droukveskañ ar gontadenn-mañ gant an hini a gaver el levrig all, Istor Meudig, niverenn 6 en dastumad « Levrioù ar vugale ».

## An anv
Un anv ijinet gant Per Denez eo, diwar an anv Meudig, hag a zo ivez un anv-tiegezh brezhonek, hag a gaver e Geriadur Vallée, hag a glot gant * [[Le Petit Poucet]] * e galleg. 

E-lec'h mirout an anv Meudig eta, a zo hini penntudenn kondadenn Charles Perrault, en deus kavet gwelloc'h ar skridaozer krouiñ un anv all hag a glot gant *Thumbling* ha Tom Thumb e saozneg, evit ober ar c'hemm etre kontadenn c'hallek Perrault, er XVIIvet kantved, ha hini alamanek ar vreudeur Grimm en XIXvet kantved. 

## Orin
Div gontadenn zo e dastumad Kontadennoù Grimm:
* *Daumling* (Meudig), niverenn 37, an hini a zo diazez embannadur Al Liamm
* *Daumerlings Wanderschaft* (Beajoù Perig ar Meud), niverenn 45, damheñvel, hogen un toullad elfennoù nevez enni.

Klotañ a reont gant an doare 700 hervez renkadur Aarne-Thompson

## Ar c'hontadennoù
### Daumling
En istor kentañ, ur c'houer paour hag e bried a glask kaout ur bugel, *na pa vije unan bihanik*, emezo. Seizh miz goude setu ar wreg da c'henel ur mabig bihanik *keit hag ur biz-meud. *

## Tom Thumb
Div gontadenn Grimm zo bet staget e saozneg da grouiñ *[[Tom Thumb]]* gant an hevelep elfennoù. Diwar-se eo bet kresket, betek stagañ anezhi ouzh mojenn Arzhur! 

## Levrlennadur
*  Grimm Brothers. *The Complete Grimm's Fairy Tales.* New York: Pantheon Books, 1944. ISBN 0-394-49414-6. Skrid saoznek gant Margarate Hunt.

## Pennadoù kar
* Meudig
* Levrioù ar vugale

## Liammoù diavaez
* "Thumbling"
*  "Thumbling as Journeyman"
Haryana

**Haryana** (हरियाणा en hindieg, ਹਰਿਆਣਾ e pandjabeg) zo unan eus stadoù India, en hanternoz ar vro. 

21 082 289 a annezidi zo e stad Haryana (e 2005). Chandigarh eo ar gêr-benn.

Savet e voe Haryana e 1966, pa voe rannet stad kozh Panjab. Dispartiet e voe Haryana, annezet gant hindiegerien dreist-holl, diouzh stad nevez Panjab, poblet gant Sikhed a gomz pandjabeg (panjabi), er c'hornôg. Abalamour d'an istor-se ha d'an unaniezh kozh-se emañ kêr-benn an div stad er memes kêr, Chandigarh. Emañ Haryana etre stadoù Panjab er gwalarn, Himachal Pradesh en hanternoz, Rajasthan er c'hreisteiz, Uttar Pradesh ha tiriad Delhi er reter. Ar stêr Yamuna eo bevenn ar stad er reter. 

Komzet e vez hindieg gant 91 % eus an dud, pandjabeg gant 7,1 % anezho, hag ourdoueg gant 1,6 %. Hindouiz eo ar brasañ-niver anezho.