open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanton Athis-Val de Rouvre

**Kanton Athis-Val de Rouvre** (anv nevez **Kanton Athis-de-l'Orne**) a zo ur c'hanton en arondisamant Argentan, e Normandi, e Bro-C'hall ; Athis-Val de Rouvre eo e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar c'hanton e 1790. Lakaet e voe e distrig Domfront hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Domfront pa voe krouet e 1800. E 1801 e voe miret ha brasaet ar c'hanton.
### 
#### Kemm arondisamant
* Lakaet e voe en arondisamant Argentan e 1926 pa voe dilamet arondisamant Domfront.
### 
* E 2015 e voe lakaet kumun Saint-Pierre-du-Regard e kanton Flers-2, ar c’humunioù all a voe lezet e  kanton Athis-de-l'Orne, daouzek kumun eus kanton Briouze ha naontek kumun eus kanton  Putanges-Pont-Écrepin a voe lakaet e  kanton Athis-de-l'Orne.
* E Meurzh 2020 e voe krouet kumun nevez Athis-Val de Rouvre, kemmet e voe anv ar c'hanton.
## Kumunioù adalek 1790 betek 1801
* Athis (pennlec'h),
* Bréel,
* Notre-Dame-du-Rocher,
* Ségrie-Fontaine,
* Taillebois.
## Kumunioù eus [[kanton Flers]] bet lakaet e kanton Athis e 1801
* La Carneille,
* Les Tourailles,
* Ronfeugerai.
## Kumunioù betek 2014
**Kanton Athis-Val de Rouvre** a yae pemzek kumun d'ober anezhañ:
* Athis-de-l'Orne,
* Berjou,
* Bréel,
* Cahan,
* Durcet,
* La Carneille,
* La Lande-Saint-Siméon,
* Les Tourailles,
* Ménil-Hubert-sur-Orne,
* Notre-Dame-du-Rocher,
* Ronfeugerai,
* Saint-Pierre-du-Regard,
* Sainte-Honorine-la-Chardonne,
* Ségrie-Fontaine,
* Taillebois.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
J. G. Anschütz

**J.G. Anschütz**, anvet peurliesañ **Anschütz**, zo un embregerezh armoù hiniennel alaman bet krouet e 1856, ha diazezet hiziv an deiz e Ulm (Baden-Württemberg). Produiñ a ra armoù a bep seurt kalibroù, met brudet eo dreist-holl evit e bistolennoù hag e fuzuilhoù dre aer gwasket pe dezhe munisionoù skoet war o zro evit ar sportoù tennañ hag ar biatlon.
## Istor

Krouet e voe an embregerezh e 1856 gant Julius Gottfried Anschütz, mab d'ar mestr armeurer Johann Heinrich Anschütz, evit produiñ pistolennoù bihan doare Flobert, e Zella-Mehlis (Thüringen). Un atalier bihan e oa d'ar poent-se, met kreskiñ a reas ar stal, ha dilec'hiet e voe evit savadurioù brasoc'h e 1896. D'ar poent-se e oa 76 implijad ennañ. Pa varvas e grouer e 1901, e vibien Fritz hag Otto a zeuas da vezañ mistri nevez an embregerezh, a gendalc'has da greskiñ. E 1935 e oa 550 den o labourat en ti. E dibenn an Eil Brezel-bed e 1945 e voe serret an embregerezh dre redi gant Soviediz.

Addigoret e voe an embregerezh e 1950 e Ulm, dindan an anv J.G. Anschütz GmbH. Produiñ a rae neuze armoù dre aer gwasket hepken. Kregiñ a rejont da vezañ implijet gant kampioned tennañ evel Max Schmeling. Peder medalenn aour a voe gounezet gant karabinennoù Anschütz da vare C'hoarioù Olimpek hañv 1960. Arbennikaet eo an embregerezh war an armoù resisted bihan o c'halibr (.22 Long Rifle), evel ar bistolenn-vorailh Exemplar, hir he c'hanol, kinniget er SHOT Show e 1987.

Hiziv an deiz e werzh an embregerezh e armoù e ouzphenn 90 bro.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Daveennoù
Kosmos 482

**Kosmos 482** (rusianeg: "Космос 482", *Cosmos 482*) a oa ur sonterez-egor hag a oa bet lañset d'an 31 a viz Meurzh 1972. Klasket e oa gant an URSS studiañ Gwener met ur c'hwitadenn e oa bet ha ne oa ket deuet ar sonterez a-benn da guitaat kelc'htro izel an Douar. Dispartiet e voe neuze ar sonterez e pevar zamm. Daou anezho a gouezhas e Zeland-Nevez. An tamm diwezhañ a oa distroet war an Douar d'an 10 a viz Mae 2025.
## Notennoù ha daveennoù
Manurhin

**Manurhin** a oa un embregerezh armoù-tan gall, bet krouet e 1919 dindan an anv **Manufacture de machines du Haut-Rhin** ha diazezet e Mulhouse (Haut-Rhin). Produiñ a reas mekanikoù evit industriezh ar boued da gentañ, met treiñ a reas e 1922 war-zu ar produiñ munisionoù bihan o c'halibr. Kartouchennoù chase a savas da skouer, dindan an anv merk *Fulma*. Adalek 1945 e ledanaas e dachenn en ur sevel skouterioù, hag armoù-tan skañv, en ur broduiñ pistolennoù an embregerezh Walther dindan aotre, evel ar PP, ar PPK hag ar P38. Ober a reas ivez fuzuilhoù-arsailh SIG SG 540 dindan aotre er bloavezhioù 1970 ha 1980.

Brud a dapas Manurhin adalek ar bloavezhioù 1970 gant e revolverioù : an MR 73, implijet gant ar GIGN gall da skouer, hag ar Manurhin MR 88, implijet gant polisoù ar vro-se. E 1998 e tivizas gwerzhañ e rann armoù skañv da Chapuis. Er bloavezhioù 2000 e voe adprenet gant ar strolladoù Matra ha Nexter, a-raok bezañ gwerzhet e 2018 d'ar strollad emiratat Emirates Defense Industries Company. Adanvet eo bet *Manufacture du Haut-Rhin*, hag ispisializet eo bremañ war sevel ha staliañ mekanikoù evit produiñ munisionoù.

## Produioù

### Armerezh

#### Revolverioù ha pistolennoù

* Walther PP (dindan aotre)
* Walther PPK (dindan aotre)
* Walther P38 (dindan aotre)
* MR 73
* MR 88
* MR 93
* MR 96
* RMR

#### Fuzuilhoù-arsailh

* SIG SG 540 (dindan aotre)

#### Munisionoù

* Kartouchennoù chase (merk *Fulma*)
* Obuzioù 20 × 102 mm hag 20 × 139 mm
* Obuzioù 30 × 113 mm (evit kanolioù DEFA ar c'hirri-nij Jaguar, Mirage, Super-Étendard)
* Obuzioù 35 × 228 mm ha 40 mm Bofors
* Roketennoù evit an LRAC F1

### A bep seurt
* Skouter Manurhin

## Levrlennadur
* **** BASTIÉ Jean-Pierre, CASANOVA Daniel, *Les pistolets Manurhin : pistolets automatiques, revolvers et fusils d'assaut*, Crépin-Leblond, 2015, 168 p., ISBN 9782703004035

## Daveennoù
BM-27 Ouragan

Ar **BM-27 Ouragan** (rusianeg : *БМ-27 Ураган*, brezhoneg : korventenn ; meneger GRAU **9P140**) zo ur banner-roketennoù lies emluskek 220&nbsp;mm savet gant an Unvaniezh soviedel evit bannañ munisionoù cluster. Krog e oad da implij an arm en Tirlu Soviedel e fin ar bloavezhioù 1970, hag ar c'hentañ banner roketennoù lies gant rokedennoù stabilaet emdro e oa.

Un doare nevesaet hag anvet *[[9К512 Ouragan-1M|Ouragan-1M]]* a oa bet lakaet er servij e 2008. Ar c'hamion dezougen a zo disheñvel penn-da-benn diouzh an hini diazez.
## Notennoù ha daveennoù
Tirlu soviedel

**Tirlu an Unvaniezh Soviedel** (rusianeg: *Советские сухопутные войска*, *Sovetskiye sukhoputnye voyska*) a oa skourr tirlu nerzhioù lu an Unvaniezh Soviedel hag oberiant etre 1946 betek 1992. A-raok e oa al Lu Ruz.   

Goude freuzadenn an URSS e miz Kerzu 1991, an nerzhioù douar a oa chomet dindan urzhioù Kenglad ar Stadoù Dizalc'h betek ma vijent lamet end ofisiel d'ar 14 a viz C'hwevrer 1992. Nerzhioù douar an URSS a oa bet troet evit darn en Tirlu rusian, e tiriad Rusia. Er-maez eus an tiriad-se, unvezioù ha strolladoù a oa bet adkemeret gant ar Stadoù goude soviedel; lod all a oa distro da Rusia, ha lod all a oa bet lamet goude brezelioù, dreist-holl er C'haokaz.
## Notennoù ha daveennoù
Pennrenerezh ar misiloù hag ar c'hanolierezh

**Pennrenerezh misiloù ha kanolierezh Ministrerezh difenn Kevredad Rusia** (rusianeg : Гла́вное раке́тно-артиллери́йское управле́ние Министе́рства оборо́ны Росси́йской Федера́ции, ГРАУ Миноборо́ны Росси́и* – *Glávnoye Rakétno-Artilleríyskoye Upravléniye Ministérstva oboróny Rossíyskoy Federátsii*, GRAU Minoboróny Rossíi*), brudetoc'h dre ar gwreskanv **ГРАУ** / **GRAU**, zo un departamant eus Ministrerezh difenn Rusia. Suj eo da Renerezh armamant ha munisionoù nerzhioù lu Rusia, ha da vesministr an difenn.

An aozadur a oa bet savet e 1862 gant an anv Главное Aртиллерийское Yправление (*Glavnoye Artilleriyskoye Ypravleniye* ГАУ,  "Pennrenerezh ar C'hanolierezh",  **GAU**). An "R" e "GRAU" a oa bet ouzhpennet en titl d'an 19 a viz Du 1960, diwar "rokedennoù".

Ar GRAU a gas roadennoù a-fed dafar pe munisionoù da dirlu Rusia.

E miz Ebrel 2025, penn ar GRAU e oa ar major-jeneral Aleksey Volkov.

## Pennadoù kar

* Ar meneger GRAU, sistem envel an armoù soviedel ha rusian gant kodoù normativet.
Arm dreistbevañ

Un **arm dreistbevañ** a vez graet eus un arm pourveziet d'ur soudard, levier kirri-nij peurliesañ, pe d'un astraer, evit gellet chaseal ha/pe en em zifenn en ur c'hortoz ar skipailh kaset da gerc'hat anezhañ, pe evit achap kuit ma kouezh a-dreñv da linennoù e enebourien. N'eo ket un arm a vez implijet e koñdisionoù ur gefridi normal, met pa c'hoarvez ur gudenn neuze.

N'eo ket bet pourveziet atav ar soudarded pe an astraerien gant armoù savet a ratozh-kaer evit dreistbevañ koulskoude : e-pad an Eil Brezel-bed e kustume al levierien bombezerioù stadunanat kas ur bistolenn standart Colt M1911 gante e-pad o obererezhioù. An egoraer soviedat Aleksei Leonov a rankas talañ ouzh kondisonoù start Siberia e-pad devezhioù gant ur bistolenn voutin Makarov a-raok gellet bezañ dastumet e 1965. Dre astenn-ster e c'hall un arm dreistbevañ bezañ un arm a c'haller kas e endroioù distro ha dañjerus, evit en em zifenn a-enep loened tagus, pa vezer ur sivil.

## Perzhioù
Armoù-tan eo ar braz eus an armoù dreistbevañ, dezhe meur a ganol a-wechoù : unan rizennet evit en em zifenn, hag unan flour evit tennañ kartouchennoù chase. Armoù gwenn a gaver enne a-wechoù, evel ar machete er bistolenn soviedel TP-82. Bihan e rankont bezañ, evit kemer an nebeutañ a blas war-vourzh ur c'harr-nij da skouer : kanolioù berr ha/pe lammoù plegus o dez alies. N'eo ket pourveziet o munisionoù gant bannadelloù emledus, evit doujañ da reolennoù emglev Den Haag war an armoù (1899), abalamour d'ar gloazadennoù a c'hellont degas war Mab-den.

## Skouerioù armoù dreistbevañ

## Daveennoù
.41 Magnum

An **.41 Magnum**, anvet ivez **.41 Remington Magnum**, pe **10,4 × 33 mm R** (anv metrek), zo ur munision armoù-dorn krouet e 1964 gant an embregerezh stadunanat Remington evit ar revolver Smith & Wesson Model 57. Pal Remington e oa kinnig ur gartouchenn dezhi ur galloud etre reoù an .357 Magnum hag ar .44 Magnum. Ne reas ket berzh war marc'had ar munisionoù, met poblek eo c'hoazh e-mesk ar chaseourien gant armoù-dorn er Stadoù-Unanet.

E-touez an nebeud armoù kambret e .41 Remington Magnum emañ ar Smith & Wesson Model 57 ha 58, Astra Model 41, Desert Eagle, Ruger Redhawk, Ruger Blackhawk, pe ar garabinenn Marlin Model 1894.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
.218 Bee

An **.218 Bee** zo ur gartouchenn skoet en he c'hreiz ijinet e 1937 gant an embregerezh stadunanat Winchester, hag implijet evit ar wech kentañ en e garabinenn Model 65. Evit he sevel ez eus bet strishaet kolier ar .25-20 Winchester. Karget e oa gant boledoù ront o beg da gentañ, abalamour e veze implijet en un arm dezhañ ur c'harger korzennek, met boledoù begek a gaver bremañ ivez. Pal Winchester e oa krouiñ ur munision primoc'h ne vannadell evit an .22 Hornet.

Savet eo bet ar munision evit chaseal loened bihan. Implijet e vez e Norzhamerika dreist-holl.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Kleñved spered

Ur **c'hleñved spered**, pe **trubuilh spered**, pe **ampech  bredvezegel** a vez graet eus ur stad speredel pe boaz hag a zo ur vammenn arvarioù pe divigad en doare da vevañ evit un den. Ur c'hleñved spered a zegas trubuilhoù lies hag a zo, kement evit ar preder, ar fromoù, boazioù hiniennel liammet ouzh kenarroudoù kevredigezhel. An trubuilhoù-se a c'hell bezañ dre lodennoù distag, pe hir, pe o vont war washaat a feur ma tremen an amzer. Lies eo an doare kleñvedoù spered, gant azoniadoù hag a zo disheñvel-tre hervez ar c'hleñved ha ledan ivez hervez an den hag a zo tapet gant ar c'hleñved. Ar c'hleñvedoù spered a zo ul lodenn eus ar yec'hed spered.
## Notennoù ha daveennoù
Helena Blavatsky

**Helena Petrovna Blavatsky** (rusianeg: **Yelena Petrovna Blavatskaya**, ukraineg: *Олена Петрівна Блаватська*, Olena Petrivna Blavatska), ganet  **Hahn von Rottenstern** d'an 12 a viz Eost 1831 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Mae 1891, anvet alies **Madame Blavatsky**, a oa ur gevrinourez rusian-stadunanat, skrivagnerez ha kengrouerez ar Gevredigezh Teozofek e 1875. Brudet e oa bet dre ar bed evit bezañ krouerez ar gredenn deozofek.
Kanton Flers

**Kanton Flers** a oa ur c'hanton en arondisamant Argentan, e Normandi, e Bro-C'hall, ha Flers e oa ar pennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar c'hanton e 1790. Lakaet e voe e distrig Domfront hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Domfront pa voe krouet e 1800. E 1801 e voe dilamet ar c'hanton.
### 
* Adsavet e voe ar c'hanton e 1826.
### 
* Lakaet e voe en arondisamant Argentan e 1926 pa voe dilamet arondisamant Domfront.
* E 1982 e voe lodennet etre Kanton Flers-Norzh ha Kanton Flers-Su.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Timbroù Inizi Maldivez

Degadoù a inizi a ya d’ober Enezeg ar Maldivez, e Meurvor Indez, e su India. Ur sultanelezh pe ur republik gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet e voe etre ar bloazioù 1906 ha 1968, pa teuas da vezañ ur republik dizalc’h.

Timbroù Ceylan ("Sri Lanka" bremañ) dreistmoullet gant **MALDIVES** a voe embannet e 1906 gant melestradurezh Breizh-Veur. 
D’ar 15 a viz Mae 1909 e teuas er-maez an timbroù kentañ gant un alc’hwez e saozneg (“Maldives”) ha lizherennoù arabek. Adembannet e voe ar rummad e 1933 gant ur filigran disheñvel (“Harrison & Sons London”, da lavaret eo anv an embregerezh engravañ ha moullañ brudet mat).

Cheñch a reas statud politikel an enezeg adalek ar bloavezhioù 1950 : sultanelezh gwarezet (1947-1952), republik gwarezet (1952-1954), sultanelezh gwarezet en-dro (1954-1967), sultanelezh dizalc’h (1965-1967).

Danvez ar 224 timbr embannet etre ar bloaz 1950 ha 1967 a oa tost ouzh buhez ar vro (savadurioù, artizanelezh…), an natur (pesked ar broioù tomm, kreginoù-mor…) pe a lide aozadurioù pe degouezhoù etrebroadel (deiz-ha-bloaz an A.B.U. hag an UNESCO, stourm a-enep an naonegezh pe ar malaria, Diskouezadeg Etrebroadel Montreal…

Tamm ha tamm e troas politikerezh Postoù Republik Maldivez war-zu an dastumerien timbroù er broioù estren kentoc’h evit bastañ ezhommoù annezidi ar vro, hag embannet e voe rummadoù gouestlet d’an egor, d’ar C'hoarioù Olimpek, da dudennoù Disney, da diegezh ar rouanez Elesbed II … 441 timbr a voe moullet dindan anv *Maldives Islands* pe *Republic of Maldives* (etre ar bloazioù 1969 ha 1986), un dibab embannadurioù a voe kreñvaet er bloavezhioù 1990 ha 2000. Souezhus ivez an niver bras ha ment ar blokoù  embannet gant Postoù Maldivez.

## Levrlennadur
*Proud, Ted. The Postal History of B.I.O.T, Maldive Islands and Seychelles. Heathfield, Sussex: Proud Bailey Ltd.

## Liamm
Postoù an Inizi Maldivez
Carlos Hathcock

**Carlos Norman Hathcock II**, ganet d'an 20 a viz Mae 1942 e Little Rock (Arkansas) ha marvet d'an 22 a viz C'hwevrer 1999 e Virginia Beach (Virginia), a oa ur serjant-kanolier eus an USMC, ha sniper da vare brezel Viêt Nam. Hervez e lazhas 93 ezel eus Arme Pobl Vietnam ha deus ar Việt Cộng eno. Lesanvet e voe *Lông Trắng* (Pluenn wenn) gant e enebourien, abalamour d'ar bluenn a oa war e dok. Betek 2002 e chomas gantañ taol-dreist al lazhadenn bellañ (war-dro 2.290 metr) e miz C'hwevrer 1967, a-drugarez d'ur vindrailherez Browning M2 savet ul lunedenn warni.

## Daveennoù
Leon XIV

**Leon XIV**, bet ganet **Robert Francis Prevost** d'ar 14 a viz Gwengolo 1955 e Chicago (Stadoù-Unanet Amerika), eo eskob Roma, hag hervez an hengoun an 267 pab.

## Buhez
Ganet eo bet Leon XIV e Chicago. Beleget e voe d'an 19 a viz Even 1982 e Roma. Ur Perouad eo ivez, p'en doe kargoù er Stad-se etre 1985 ha 1998. Ezel eo ouzh Urzh Sant Eosten. Dilennet eo bet da bab goude peder zro-votiñ d'an 8 a viz Mae 2025, e plas Frañsez, marvet d'an 21 a viz Ebrel 2025.
## Daveennoù
Kanton Domfront en Poiraie

**Kanton Domfront en Poiraie** (anv nevez **Kanton Domfront**) a zo ur c'hanton en arondisamantoù Alençon hag Argentan, e Normandi, e Bro-C'hall; Domfront en Poiraie eo e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar c'hanton e 1790. Lakaet e voe e distrig Domfront hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Domfront pa voe krouet e 1800.
### 
#### Kemm arondisamant
* Lakaet e voe en arondisamant Alençon e 1926 pa voe dilamet arondisamant Domfront.
## Kumunioù betek 2014
**Kanton Domfront**  a yae unnek kumun d'ober anezhañ:
* Avrilly,
* Ceaucé,
* Champsecret,
* Domfront,
* La Haute-Chapelle,
* Lonlay-l'Abbaye,
* Rouellé,
* Saint-Bômer-les-Forge,
* Saint-Brice,
* Saint-Clair-de-Halouze,
* Saint-Gilles-des-Marais.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Ruger Redhawk

Ar **Ruger Redhawk** zo ur revolver un-ober ha daou-ober kinniget gant an embregerezh stadunanat Sturm, Ruger & Co. e 1979. E stumm kentañ a oa kambret e .44 Magnum ha savet ur c'hanol 7½ meutad warnañ, ar pezh a lakae ar revolver-mañ da vezañ unan galloudus a-walc'h evit ar mare. Tamm-ha-tamm e voe kinniget adstummoù all dezhe kanolioù berroc'h (4, 4,2 ha 5,5 meutad) hag e kalibroù all. Ouzhpenn ar .44 Magnum e vez produet c'hoazh hiziv an deiz e .45 ACP ha .357 Magnum.

Un arm poblek eo ; e dibenn ar bloavezhioù 1990 e istimer e oa bet produet ouzhpenn 300.000 skouerenn anezhañ. Implijet e vez ivez gant chaseourien e Norzhamerika.

## Daveennoù
Walther PDP

Ar **Walther PDP** (evit ***Performance Duty Pistol***) zo ur bistolenn damaotomatek gwerzhet gant an embregerezh alaman Carl Walther GmbH Sportwaffen abaoe 2021. Unan eus armoù-dorn nes ar merk eo. Kambret eo e 9 mm Parabellum he holl adstummoù, war-bouez unan e .380 ACP. Evel ar pistolennoù modern all ha deus reilhoù da sevel binvioù evel ul lamp pe ur buker poent ruz warni. Un arm skañv eo, uhel endalc'h e garger (15 pe 18 kartouchenn). Stummoù **PDP F** (bihan ha dezhe ur red draen berroc'h) ha **PDP Match** (evit ar sportoù tennañ) zo anezhe.

Implijet e vez e bed ar sportoù tennañ, ha gant an nerzhioù ispisial alaman abaoe 2024, dindan an anvioù P14 (stumm klasel) ha P14K (stumm berr). Un nebeud servijoù polis er Stadoù-Unanet a zo krog da implijout anezhi ivez, e Florida ha Pennsylvania da skouer.

## Daveennoù
BMD-2

Ar **BMD-2** zo ur c'harbed stourm troadegiezh soviedel, hag a c'hell bezañ harzlammet hag a oa bet lakaet er servij e 1985. Un adstumm eo eus ar BMD-1 gant un douribell nevez hag un nebeud kemmoù  d'ar c'houc'h. BMD a talvez kement ha *Boyevaya Mashina Desanta* (*Боевая Машина Десанта*, a c'haller treiñ en "karbed stourm harzlammet").

Ijinet evel erlec'hier eus ar BMD-1 ne oa ket bet amzer da broduiñ a-walc'h anezhañ a-raok freuzadenn an URSS. Kod AFNA ar c'harbed a zo **BMD M1981/1**.

## Diorroadur
Pa oa tarzhet ar Brezel etre URSS hag Afghanistan, an nerzhioù soviedel a implije ar c'harbedoù BMP-1 ha BMD-1 evel stumm harzlammet. Ar c'harbedoù-se a oa dafaret gant ur 2A28 Grom 73&nbsp;mm damaotomatek, ur banner-greunadennoù 9S428 ATGM o tennañ an 9M14 Malyutka, an 9M14M Malyutka-M hag an 9M14P Malyutka-P ATGM gant ur vindrailherez daou ganol 7,62&nbsp;mm PKT. An armamant-se a oa mat evit stourm a-enep palioù skañv evel karbedoù hep hobregon, troadegiezh, ha kreñ­vlec'hioù gwarezet skañv, met ne oa ket efedus a-enep tankoù. Ouzhpenn-se ne oa ket efedus evit ruilhañ war douaroù meneziek dre ma oa re izel korn ar c'hanol diazez.
## Notennoù ha daveennoù
Karbed hobregonet dezougen soudarded

**Karbed hobregonet dezougen soudarded** a vez graet eus un doare karbed hobregonet milourel savet evit dezougen soudarded ha dafar e tachennoù emgann. Abaoe ar C'hentañ Brezel-bed, ar c'harbedoù-se a zo deuet da vezañ stank evel dafar milourel dre ar bed.
Timbroù Corrientes

E Suamerika eo dizalc’h Arc’hantina diouzh Bro-Spagn abaoe 1816 met ne voe ket ar Stad nevez evit moullañ an timbroù kentañ da vezañ implijet eno ; moullet e voent gant melestradurezh proviñsoù Corrientes (1856-1880), Córdoba (1859-1862), ha Buenos Aires (1858-1859) da gentañ. Ne oa ket Arc'hantina ur vro unvan d'ar mare-se, met kentoc'h ur c'hevredad frank a broviñsoù dizalc'h-kenañ.

Proviñs Corrientes, e biz Arc'hentina, a embannas timbroù-post eus ar bloaz 1856 da 1878. An timbroù-se, savet gant teknik an dipografiezh, a voe eiladenn an timbr kentañ embannet e Bro-C’hall a ziskoueze penn doueez roman al labour-douar, Ceres.

E 1856 e oa un diouer bras a baper hag a bezhioù moneiz a dalveze nebeutoc'h eget 8 real.

Divizet en doa an Ti-moullañ Broadel embann timbroù bihan a vefe moneiz bemdez ivez. Tutaet e voe an Ao. Paul-Emile Coni, lizherenner bet ganet e Sant-Maloù e Breizh, evit ober war-dro ar gefridi, met war a seblant ne voe ket gouest da gavout unan bennak gouest da voullañ ha didroc'hañ an timbroù propik. 
 
Disklêriañ a reas Matias Pipet, ur Gall bet ganet e 1826 ha staliet e kêr Mercedes e-kichen Buenos Aires e oa prest da gas al labour da benn. Hennezh a oa baraer met desket en doa ar vicher engraver en Italia a-raok erruout e Corrientes. Coni, en doa dibabet an timbr gall Ceres embannet e 1849 da batrom, hag ar paotr yaouank en doa savet ar skeudenn. Ken gros e voe an disoc’h – pa anavezer an timbroù gall dreist-holl – ma chomas Coni etre daou a-raok o lakaat e gwerzh. Fazioù, livioù disheñvel eus an eil timbr d’egile… peadra da gilañ, met ken mallus e oa ma rankas asantiñ en ober.

Engravet gant an dorn, an holl dimbroù a oa bet moullet war baper liv glas e 1856, Gwerzhet e vezent 1 Real pe 3 centavo, hep na vefe meneget an talvoud-gwerzh warno. Adembannet e voent etre ar bloaz 1861 ha 1877 gant livioù flamm, war baper tevoc’h, ha prizioù nevez (2 ha 5 centavo), disheñvel hervez liv ar paper implijet hepken.

Timbroù kentañ Corrientes a zo bet priziet abaoe pell gant an dastumerien, met kopiet int bet alies gant tud dizonest ha falstimbroù a gaver da brenañ c’hoazh siwazh..
Goude 1880 ne voe implijet nemet timbroù Arc'hantina.

## Pennad kar
* Timbroù Arc'hantina
Kanton Exmes

MapCanton2012-6112-Exmes.jpg

**Kanton Exmes** a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ eus Bro-C'hall e departamant Orne hag e rannvro Normandi.
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar c'hanton e 1790. Lakaet e voe e distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. E 1801 e voe miret ha brasaet ar c'hanton.
### 
* E 2015 e voe dilamet ar c'hanton ha lakaet e gumunioù e kanton Argentan-2.
## Kumunioù adalek 1790 betek 1801
* Argentelles,
* Avernes-sous-Exmes,
* Barges,
* Bazon-Gall,
* Champaubert,
* Chaufour,
* Exmes, pennlec'h ;
* Le Bourg-Saint-Léonard,
* Saint-Arnoult,
* Villebadin.
## Kumunioù  bet lakaet e kanton Exmes e 1801
* Avenelles,
* Belhotel,
* Courménil,
* Fel,
* Fougy,
* La Cochère,
* La Roche-Nonant,
* Malnoyer,
* Saint-Pierre-la-Rivière,
* Sainte-Croix-du-Mesnil-Gonfroy,
* Survie ;
* Omméel.
## Kumunioù betek 2014
Kanton Exmes a yae trizek kumun d'ober anezhañ:
* Avernes-sous-Exmes,
* Le Bourg-Saint-Léonard,
* La Cochère,
* Courménil,
* Exmes (pennlec'h),
* Fel,
* Ginai,
* Omméel,
* Le Pin-au-Haras,
* Saint-Pierre-la-Rivière,
* Silly-en-Gouffern,
* Survie,
* Villebadin.

## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Heinkel He 112

An **Heinkel He 112** a oa un nijerez emgann ijinet gant Walter ha Siegfried Günter. Bez e oa bet unan eus ar pevar c'harr-nij savet da geveziñ evit ur gevrat da gaout ur c'harr-nij emgann e 1933 kinniget gant al *[[Luftwaffe (Wehrmacht)|Luftwaffe]]*. Erruet e oa da eil, a-dreñv ar Messerschmitt Bf 109. Un nebeud skouerennoù a oa bet implijet e-pad ur pennadig amzer gant al *Luftwaffe* ha lod a voe produet en estrenvro ; ur c'hant bennak a voe produet en holl.
Ledenez Avalon

**Ledenez Avalon** zo ul ledenez vras e gevred enez an Douar-Nevez, e kanada. Ouzhpenn 90 km eus ar reter d'ar c'hornôg zo dezhi, ha 149 km eo he hed brasañ muzuliet eus ar strizh-douar betek Mistaken Point, he beg gevred. 9220 km² eo gorread al ledenez. E 2006 e oa 248 418 den o chom enni, da lavaret eo 49% eus hollad ar broviñs. Stag eo ouzh lodenn bennañ an Douar-Nevez dre ur strizh-douar 3,2 kilometr led ha sevel a ra evel ur beg er Meurvor Atlantel. Kêr-benn Douar-Nevez ha Labrador, Sant-Yann, a zo e biz al ledenez.

## Douaroniezh ha douarouriezh
Savet eo ledenez Avalon gant plegoù roc'hellek rakkambrian, kambrian, hag ordovisian troet war-zu ar biz dre vras. Baeoù niverus a gaver en-dro d'al ledenez, Bae Trinity ha Bae ar Grouidigezh o vezañ ar re bennañ war aod Mor Labrador ; Bae St. Mary's ha Bae Placentia war-eeun e tu ar Meurvor Atlantel.

Enkorfet er roc'h ez eus fosiloù rakkambrian niverus. Meur a Lagerstätte a endalc'h spesadoù eus loened an Ediakareg. E Mirva ekologel Mistaken Point eo bet kavet ar fosil kentañ eus ar marevezh-se : ar spesad *[[Aspidella|Aspidella terranovica]]*. Tost heñvel eo trilobited ar C'hambrian Kreiz ouzh re norzh Kembre ha Bro-Saoz hag a ya d'ober ar broviñs "atlantel". An douarourien o deus kemeret an dra-se evel un testeni eus dilec'hiañ ar c'hevandir.

## Istor
Al ledenez a oa unan eus al lec'hioù kentañ trevadennet gant Europiz e Norzhamerika. Ar c'hentañ trevadenn saoz annezet e voe Cuper's Cove e 1610. Sir George Calvert a c'hounezas un domani bras un tamm diwezhatoc'h, ma voe diorroet Ferryland, an annez padus kentañ en Douar-Nevez.

E 1623 e voe tapet gant Calvert ur garta roueel a astenne an douaroù roueel d'al ledenez a-bezh, dindan an anv Proviñs Avalon, hag a roe dezhañ ar c'hontroll leun warbo. Anvet en doa e drevadenn en enor da *"old Avalon...the first-fruits of Christianity in Britain"* (Avalon kozh...frouezh kentañ ar gristeniezh e Breizh-Veur). Calvert, troet d'ar Gatoligiezh e Bro-Saoz disivouder, a felle dezhañ lakaat Avalon da vezañ ur repu evit tud e relijion. E 1625 e teuas da vezañ an *Lord Baltimore* kentañ evit garedoniñ e strivoù evit an drevadenn nevez.

Un heuliad enkadennoù ha gwallreuzioù naturel a lakaas Calvert da guitaat an Douar-Nevez e 1629. Dilojañ a reas da drevadenn Maryland met e familh a gendalc'has da ren war Avalon betek 1637 pa voe roet enezenn an Douar-Nevez a-bezh da Sir David Kirke ha James Hamilton. Mab da gCalvert, Cecilius Calvert, a stourmas a-enep ar c'hemm-se hag a c'hounezas un distro d'ar garta orin e 1660 met ne glaskas morse adtapout ar c'hontroll eus an drevadenn.

## Notennoù ha daveoù

## Pennadoù kar, a-bell pe a-dost
* Enez Avalon, paradoz ar Gelted kozh
* Avalonia, eus ar Paleozoeg

## Levlennadur
*  *Exploring the Avalon* gant Les Harding, Sant-Yann, Douar-Nevez, Jesperson Publishing, 1998, 118 p.  - lenn enlinenn

## Liamm diavaez
*  Colony of Avalon gant Heritage of Newfoundland
St. Lunaire-Griquet

**St. Lunaire-Griquet** a zo ur gêr eus Proviñs Kanada Douar-Nevez ha Labrador. Emañ ar gêr e-kichen penn norzh Ledenez Norzh Bras an Douar-Nevez. 603 a dud a oa o chom er gêr hervez Niveradeg Kanada 2021. Tennañ a ra he anv eus Sant-Luner e Breizh.

## Istor
Anvet eo "Saint Lunaire" diwar Sant-Luner gant Bretoned o chom eno adalek 1530, genidik moarvat eus Bro-Sant-Maloù. Kartennaouet eo bae Saint Lunaire e 1784 gant ar merdeer gall Liberge de Granchain. Un enezenn e genoù bae Saint Lunaire a zoug c'hoazh e anv. Testenioù eus obererezh ar besketaerien vreizhat a c'haller gwelet c'hoazh e dilerc'hioù fornioù bara kozh war Enez Granchain.

## Demografiezh
E niveradeg ar boblañs 2021 kaset da benn gant Stadegoù Kanada e oa e Saint-Lunaire-Griquet ur boblañs a 603 den o vevañ e 258 eus he 302 lojeiz. Gant ur gorread a 17.29 km² e oa ur stankter poblañs a 34.9/km² e 2021.

## Sevenadur ha lec'hiennoù
Iliz Santez Monika a zo un iliz katolik roman e koad gant ur gorzenn vihan. Emañ dirak an ti-kêr er straed vras. Savet eo bet ur mirdi er Main Street ivez, a ziskouez pennoù ha diorroerien sonn ar gumuniezh gant patromoù liesseurt a listri ha tourioù-tan a oa bet savet.

Ar *Wild Berry Economusée* war an hent 436 eo ar mirdi nemetañ er bed gouestlet da zisplegañ an hugennoù gouez. Er gêr ez eus ivez un ostaleri bihan aes evit gweladennerien lec'hienn L'Anse aux Meadows. Ur gweledva zo a ginnig ur gwel brav eus ar gêr a-bezh hag eus ar meurvor. Evit mont betek al lec'h ez eus ur skalier koad just a-dreñv ar skol e-kichen ar straed vras.

E-pad miz Kerzu e c'hall ar weladennerien gwelet skorngrec'hioù o vont war-zu aodoù an Douar-Nevez rak unan eus lec'hioù norzhañ "Ice Berg Alley" eo ar gêr.

St. Lunaire-Griquet a zo unan eus an nebeud takadoù a chom lec'h ma vez chaseet ar reuniged evit ar "blijadur" gant kalz eus he annezidi. Unan eus lec'hioù ar muiañ en norzh en Douar-Nevez eo, diwanet evel ur gumuniezh pesketaerien, ha chom a ra levezonet-tre gant se betek hiziv an deiz.

Emañ Sant-Lunaire-Griket 10 km ouzh lec'hienn Glad bedel an UNESCO L'Anse aux Meadows.

## Gwelout ivez
* Sant-Luner, e Breizh.

## Daveoù
Kanton Ô

*Kanton Ô*' a oa ur rann velestradurel hag ur bastell-vro votiñ eus Bro-C'hall e departamant Orne.
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar c'hanton e 1790. Lakaet e voe e distrig Argentan hag e departamant Orne. Bodet e voe kumunioù Bray, Ô ha Marigny d'ar 6 Thermidor An II (24 a viz Gouhere 1794) en-dro da gêriadenn *La Grande Mortrée*, d'ober kumun nevez Mortrée. Mortrée a zeuas da vout pennlec'h ar c'hanton, anvet e voe kanton Mortrée.
## Kumunioù ar c'hanton
* Boissei-la-Lande,
* Bray,
* Francheville,
* La Bellière (Orne),
* Marigny,
* Médavy,
* Montmerrei,
* Ô, pennlec'h.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Timbroù Republik Sokial Italia

Krouet e voe Republik Sokial Italia – anv ivez Republik Salò - da-heul dieubidigezh Benito Mussolini gant ur c'homando eus an aerlu hag an SS alaman d'an 12 a viz Gwengolo 1943.

A drugarez da arme an Trede Reich e teuas a-benn da badout etre an 23 a viz Gwengolo 1943 ha kreiz miz Ebrel 1945. Hanternoz ha rannvro kreiz Italia hepken a voe dindan e aotrouniezh.

Gant melestradurezh ar Stad - gwarezva Alamagn e gwirionez - e voe embannet un toullad timbroù e 1944. Gant al lizherennoù G.N.R. (= *Guardia Nazionale Republicana*) e voe dreistmoullet bet embannet gant Postoù Italia da gentañ, ha REPUBBLICA SOCIALE ITALIANA dindan pe e-lec’h tres ur feskenn.

Ur rummad timbroù gant an alc’hwez « Poste Repubblica Sociale Italiana » a voe gouestlet d’ar savadurioù istorel distrujet gant ar brezel : bazilikenn San Lorenzo e Roma, iliz Sant-Cyriacus e Ancona, Abati Montecassino… Enoret e voe deiz-ha-bloaz marv ar vreudeur Bandiera, brogarourien italian an .

Dreistmoulet e voe timbroù evit martoloded italian diazlec'h listri-spluj Bourdel (Bro-C'hall) adalek ar 1añ a viz Du 1943 gant ar meneg: *Italia Repubblicana Fascista Base Atlantica* .

## Levrlennadur
**Catalogo Enciclopedico Italiano - Repubblica Sociale Italiana*, 2005, C.E.I. S.r. L., Milano, isbn=978-88-88313-02-3.
*Raybaudi, Maurizio ha Massimo Beltrami, *I francobolli della Repubblica Sociale Italiana*, 1999, Embanner: Raybaudi, Roma, 800 pajenn.

## Pennad kar
* Timbroù Italia

## Notennoù ha dave
Broken Rage

***Broken Rage*** zo ur film birvidik ha fent japanat embannet e 2024. Skrivet ha filmaozet eo bet gant Takeshi Kitano, hag a zo ivez an aktour pennañ. An aktourien all eo Tadanobu Asano, Nao Omori, Hakuryu, ha Shidō Nakamura.

Diskouezet eo bet evit ar wech kentañ e 81añ festival film etrebroadel Venezia.
## Istor
An doare film a zo unan Exercice de Style, e-lec'h ma vez kontet an istor e div wech : un muntrer a-vicher a zo o koshaat, kinniget e vez dezhañ ur gefridi a-enep d'e frankiz. Kentañ lodenn ar film a zo kontet e doare ur thriller. An eil lodenn a gont ar memes istor met war un ton a zo unan komedienn.
## Aktourien
* Takeshi Kitano
* Tadanobu Asano
* Nao Ōmori
* Hakuryu
* Nakamura Shidō II
* Takashi Nishina
* Shohei Uno
* Shoken Kunimoto
* Masato Yano
* Shiro Maeda
* Jun Akiyama
* Gekidan Hitori
* Masanori Hasegawa
* Azusa Babazono
* Mogura Suzuki
## Liammoù diavaez
*  Broken Rage war IMDb
## Notennoù ha daveennoù
Kanol MK 108

Ar c'hanol **MK 108** (alamaneg: *Maschinenkanone*—"kanol mekanikaet") zo ur c'hanol aotomatek kalibr 30 mm savet en Trede Reich e-kerzh an Eil Brezel-bed gant Rheinmetall‑Borsig da vezañ dafaret war nijerezioù emgann.

Ar c'hanol a oa bet implijet a-vras evel arm enep kirri-nij bombezañ e-pad an eil lodenn eus ar brezel-bed. Implijet e voe da gentañ e 1943, dafaret war ar Bf 110G-2, distrujer bombezerioù, ha war ar Bf 109G-6/U4.
## Notennoù ha daveennoù
Kanton Sées

MapCanton2012-6131-Sées.jpg|Kartenn ar c'hanton.

**Kanton Sées** a zo ur c'hanton en arondisamant Alençon, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall; Sées eo e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar c'hanton e 1790. Lakaet e voe e distrig Alençon hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Alençon pa voe krouet e 1800. Miret ha brasaet e voe ar c'hanton e 1801.
### 
* Miret ha brasaet e voe ar c'hanton e 2015. Lakaet e voe ennañ Le Cercueil, ur gumun eus kanton Carrouges, Boitron, ur gumun eus kanton Le Mêle-sur-Sarthe ha nav c'humun eus kanton Mortrée.

## Kumunioù ar c'hanton adalek 1790
* Aunou-sur-Orne,
* Belfonds,
* Cleray,
* Condé-le-Butor,
* La Chapelle-près-Sées,
* La Ferrière-Béchet,
* Le Bouillon,
* Le Cercueil,
* Macé,
* Saint-Hilaire-la-Gérard,
* Sées,
* Tanville.
## Kumunioù betek 2014
Kanton Sées  a yae trizek kumun d'ober anezhañ:
* Aunou-sur-Orne,
* Belfonds,
* Chailloué,
* La Chapelle-près-Sées,
* La Ferrière-Béchet,
* Le Bouillon,
* Macé,
* Neauphe-sous-Essai,
* Neuville-près-Sées,
* Saint-Gervais-du-Perron,
* Saint-Hilaire-la-Gérard,
* Sées,
* Tanville,
* Saint-Gilles-des-Marais.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Lucy Guo

**Lucy Guo** zo ul levezonerez media hag ijinourez sinaat-stadunanat, ha kengrouerez Scale AI e 2016 a-raok bezañ skarzhet e 2018. E 2022, e oa bet krouet ganti *Passes*, un embregerezh o keveziñ gant OnlyFans. 

Hervez *[[Forbes]]*, e 2025, Guo eo ar yaouankañ miliarderez, dre m'eo oberiant en naouegezh artifisiel.
## Notennoù ha daveennoù
Marie-Georges Picquart

**Marie-Georges Picquart**, ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1854 e Strossburi (Elzas) ha marvet d'an 19 a viz Genver 1914 e Amiens (Somme), a oa ur soudard ha politikour gall. Brudet eo evit ar roll en doa bet en Afer Dreyfus.

## Buhez
E Geudertheim, ma oa bet anvet e dad da dailhanter, e tremenas Marie-Georges Picquart deroù e vuhez. Kuitaet e voe Elzas gant ar familh Picquart e 1871, goude ar brezel hag an aloubadeg alaman, evit mont da chom da Versailhez. Rollañ a reas Marie-Georges Picquart en arme c'hall. Stummet e voe e skol Saint-Cyr, e-lec'h ma echuas e pempvet plas e rummad. Kemer a reas perzh e emgannoù en Aljeria hag en Tonkin, a-raok distreiñ da Vro-C'hall. E miz Gouere 1895 e voe anvet e penn « Rann Statistikoù an Eil Burev », da lavaret eo bodad titouriñ an arme.

### Afer Dreyfus
E miz Mae 1896 e tiskoachas ar « *Petit bleu* », ur pellskrid hag a broue e oa inosant ar c'habiten Dreyfus ha kablus Esterhazy. Reiñ a reas ar prouennoù da Auguste Scheurer-Kestner, besprezidant ar Sened, a grede e digablusted Dreyfus ivez. Abalamour da se e voe reformet gant an arme ha kaset d'an toull-bac'h. D'an 12 a viz Gouere 1906, goude an eil prosez, Dreyfus a voe degemeret en arme adarre, evel Marie-Georges Picquart, a voe anvet da jeneral rann-arme. Un nebeud devezhioù war-lerc'h e voe kemeret penn ar gouarnamant gall gant Georges Clémenceau, pennskridaozer ar gazetenn *[[L'Aurore (kazetenn)|L'Aurore]]* he doa embannet ar pennad *[[J'accuse...! (pennad)|J'accuse...!]]* e 1898 gant Émile Zola. Marie-Georges Picquart a voe anvet neuze da Vinistr ar Brezel d'ar 25 a viz Here 1906, betek an 20 a viz Gouere 1909.

Adalek miz C'hwevrer 1910 e kemeras Picquart plas ar jeneral Joffre e penn an Eil Korf-Arme diazezet e Amiens. Eno e varvas d'an 19 a viz Genver 1914 diwar gloazadennoù tapet pa oa kouezhet diwar varc'h.

## Er sevenadur
* Er film *[[J'accuse (film, 2019)|J'accuse]]* sevenet gant Roman Polanski e 2019 eo c'hoariet Picquart gant an aktour Jean Dujardin.

## Daveennoù
Kanton Écouché

**Kanton Écouché** a oa ur c'hanton en  Alençon, e Normandi, e Bro-C'hall; Écouché a oa e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar c'hanton e 1790. Lakaet e voe e distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. Miret ha brasaet e voe ar c'hanton e 1801, kumunioù kanton Rânes a voe staget outañ.
### 
* Dilamet e voe ar c'hanton e 2015, lakaet e voe e gumunioù e kanton Magny-le-Désert.
## Kumunioù betek 2014
* Avoine,
* Batilly,
* Boucé,
* La Courbe,
* Écouché, pennlec'h,
* Fleuré, 
* Goulet, 
* Joué-du-Plain, 
* Loucé,
* Montgaroult, 
* Rânes,
* Saint-Brice-sous-Rânes, 
* Saint-Ouen-sur-Maire,
* Sentilly,
* Serans,
* Sevrai,
* Tanques, 
* Vieux-Pont.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Jim Jones

**James Warren Jones**, ganet d'an 13 a viz Mae 1931 hag aet da Anaon d'an 18 a viz Du 1978, a oa ur penn relijiel stadunanat, pastor ha lazher a-yoc'h, hag a oa krouer ha penn Templ ar bobl etre 1955 ha 1978. Jones hag e izili dostañ o devoa raksoñjet ha kaset un emlazh a-yoc'h da benn en o c'hêriadennig er janglenn, e Jonestown (Guyana), d'an 18 a viz Du 1978 ; e-touez an dud muntret edo  Leo Ryan, ezel eus ar C'hendalc'h stadunanat ouzhpenn.
Kanton Nonant

**Kanton Nonant** a oa ur c'hanton en arondisamant Argentan, e departamant Orne e Normandi, e Bro-C'hall; Nonant a oa e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar c'hanton e 1790. Lakaet e voe e distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. Dilamet e voe e 1801, e gumunioù a voe lakaet e kanton Le Merlerault.
## Kumunioù
* Almenêches;
* La Cochère ;
* La Roche-Nonant ;
* Nonant ;
* Le Château-d'Almenêches ;
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Pargalı Ibrahim Pacha

**Pargalı Ibrahim Pasha** , ganet e-tro ar 5 a viz Meurzh 1495 hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Meurzh 1536, a oa bet ar c'hentañ vizir meur eus an Impalaeriezh otoman choazet gant ar Sultan Suleiman ar Meurdezus.

Ibrahim a voe ganet kristen orthodoks, ha lakaet da sklav en e yaouankiz. Eñ ha Suleiman a oa deuet da vezañ kamaladed vras en o yaounkiz. E 1523, Suleiman en doa choazet Ibrahim evel vizir meur e plas Piri Mehmed Pasha, a oa bet choazet e 1518 gant tad Suleiman, ar sultan kent Selim Iañ. Ibrahim a oa chomet er post-se e-pad 13 vloaz. Levezon ha galloud bras en doa bet evel unan eus ar galloudusañ vizired en istor an impalaeriezh. Siwazh dezhañ e voe lakaet d'ar marv gant Suleiman, e 1536, en e balez (a oa profet dezhañ gant ar sultan) hag a voe adperc'hennet gant ar stad.
## Notennoù ha daveennoù
Agustín Remiro

**Agustín Remiro Manero**, ganet d'an 28 a viz Eost 1904 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Even 1942 a oa un anarkour eus Aragon, soudard e-pad Brezel diabarzh Spagn ha goude-se bet un ajant estren eus an MI6 saoz. Ganet e oa e kêriadennig Epila, ha deuet e oa da vezañ anarkour pa oa yaouank hag emezelet en ur sindikad hag a oa ur skourr eus ar Confederación Nacional del Trabajo (CNT). Goude bezañ bet soudard e-kerzh Brezel ar Rif en doa aozet strolladigoù stourm politikel a-enep diktatouriezh Primo de Rivera. E-kerzh bloavezhioù an Eil Republik spagnol e oa bet e penn harzoù-labour ha kemeret en doa perzh en emsavadeg anarkour miz Kerzu 1933. 

Pa oa tarzhet ar brezel diabarzh, stourmet en devoa evel guerrillero er golonenn Durruti ha goude-se e oa bet e Lu Poblek ar Republik evel soudard diazez. Stourmet en doa war talbenn Aragón a-hed ar brezel. Goude-se e oa tec'het kuit diouzh ar vro goude an argadenn war Gatalonia e penn kentañ ar bloavezh 1939. Kemeret en doa perzh en ur rouedad evit sikour ar repuidi da dreuziñ an harzoù, anvet Strollad Ponzán, ha goude-se e oa deuet da vezañ un ajant eus an MI6. 

E-kerzh e gefridioù evit ar Saozon en Iberia e voe harzet e Portugal ha kaset da Spagn frankoour, e-lec'h ma voe kondaonet d'ar marv. A-benn ar fin e oa lazhet gant ar polis pa oa o klask tec'hout diouzh an toull-bac'h.
Argadenn war Gatalonia

An **argadenn war Gatalonia** (katalaneg: *Ofensiva de Catalunya*, spagnoleg: *Ofensiva de Cataluña*) a oa bet ul lodenn eus Brezel diabarzh Spagn. Al Lu broadelour en devoa kroget un argadenn d'an 23 a viz Kerzu 1938 hag aloubet prim Katalonia hag a oa diagent e dalc'h ar Republikaned, gant Barcelona (kêr-benn ar republik abaoe 1937).

Barcelona a oa bet aloubet d'ar 26 a viz Genver 1939. Ar gouarnamant republikan a oa tec'het da Vro-C'hall. Milieroù a dud a oa bet o tec'hout rak ar Vroadelourien ha treuzet ganto an harzoù er miz war-lerc'h. Lakaet e oant bet e kampoù-bac'h e Bro-C'hall. Franco en doa klozet an harzoù gant Bro-C'hall d'an 10 a viz C'hwevrer 1939.
## Kenarroud
Goude bezañ bet trec'het garv en emgann an Ebre, al Lu republikan a oa bet tizhet don ha ne c'hellas ket adsevel da dalañ ouzh nerzhioù Franco. Ar Republikaned a oa bet kollet ganto darn eus o unvezioù arroutet hag eus o dafar. Ouzhpenn-se, e miz Here 1938, ar gouarnamant republikan en doa asantet da dennañ ar youlidi eus an estrenvro. E-tal dezho, ar vroadelourien a oa bet o resevout dafar, munisionoù ha kirri-nij e-leizh a-berzh an Trede Reich.

Goude Emglev München, ar spi da gaout sikour a-berzh an demokratelezhioù kornôgel evit talañ ouzh nerzhioù an Ahel hag a harpe Franco a oa aet da get. An Trede Republik c'hall a oa bet o klozañ an harzoù e-kreiz miz Even 1938 ha skornañ arc'hant ar Republik spagnol e tiez-bank Bro-C'hall.
Kalachnikov

**Kalachnikov** (Калашников, er stumm gourel) pe **Kalachnikova** (Калашникова, stumm gwregel), zo un anv-tiegezh rusianek hag a dalvez « mab/merc’h ur farder kolach ». Gellet a ra ober dave da :

## Tud
* Iekaterina Kalachnikova (ganet e 1982), c’hoarierez volley-ball rusian ;
* Iouri Kalachnikov ( ganet e 1982), karateka rusian ;
* Mic’hail Kalachnikov (1919-2013), armeurer hag ijiner armoù-tan soviedat ;
* Oksana Kalashnikova (ganet e 1990), c’hoarierez tennis jorjian ;
* Oleg Kalachnikov (1962-2015), politikour ukrainat ;
* Stanislav Kalachnikov (ganet e 1991), c’hoarier hoke war skorn rusian.
## Armoù-tan

* Meur a arm-tan zo bet savet gant Mic’hail Kalachnikov, pe awenet gant e labour, ha roet e anv dezhe, en o zouez :
** AK-47 ;
** AK-74 ;
** AKM ;
*** AK-63 ;
** RPK ;
** AK-12.
* Ar strollad Kalachnikov, anvet *Uzin sevel mekanikoù Ijevsk* betek 2013, un embregerezh a-bouez e industriezh an armoù e Rusia a-vremañ.

## A bep seurt
* Ar Sikilian Kalashnikov, un digoradur er c’hoari echedoù, variezon an difenn sikilian ;
* *[[Kalashnikov (kanaouenn)|Kalashnikov]]*, ur ganaouenn gant Goran Bregović hag a glever e sonerezh ar film *[[Underground (film, 1995)|Underground]]* (1995) sevenet gant Emir Kusturica ; 
* *[[Kalachnikov (film, 2020)|Kalachnikov]]* (*Калашников*, 2020), ur film rusian sevenet gant Konstantin Bouslov ;
* Kalash (ganet e 1988), ur c‘haner rap bet desavet e Martinik
Bae ar Grouidigezh

**Bae ar Grouidigezh** (saozneg : *Conception Bay*) zo ur bae e biz an Douar-Nevez, e proviñs Douar-Nevez ha Labrador e Kanada. Emañ e ledenez Avalon ha war ar Meurvor Atlantel e sko er biz.

## Douaroniezh

War Mor Labrador e sko Bae ar Grouidigezh er biz. Bevennet eo an digor gant Kab Sant-Frañsez er su ha Split Point e-kichen kêriadenn Bay de Verde en norzh ; 300 metr eo donder brasañ ar bae.

Meur a enezenn zo ennañ, ar re vrasañ o vezañ Enez Bell, Enez Little Bell hag Enez Kellys.

Ur servij listri-treizh a zo kinniget gant Gouarnamant ar broviñs etre Enez Bell ha Portugal Cove.

Balumed askellek a ya e-barzh ar bae pa vezont o tiblasañ.

## Poblañs
An niver a annezidi o chom er c'humunioù a-hed aod Bae ar Grouidigezh a oa 90 490 e 2011, ar pezh a ra anezhi unan eus takadoù pobletañ ar broviñs. Emañ e-kichen meurgêr Sant-Yann hag a zo annezet gant ouzhpenn 200 000 a dud.

## Istor
E 1501 ha 1502 e voe ergerzhet ha kartennaouet Greunland hag ar pezh a zo hiziv proviñs kanadian Douar-Nevez ha Labrador gant ar vreudeur Corte-Real, o c'houlenn an douaroù-se evel ul lodenn eus Impalaeriezh Portugal. Dont a ra an anv Bae ar Grouidigezh eus ar portugaleg *Baía da Conceição* ha roet e oa bet, moarvat, en enor da C'houel ar Grouidigezh dinamm, d'an 8 a viz Kerzu. Deuet e oa war wel evit ar wech kentañ en ur gartenn eus levraoueg Oliveriana (en Italia) war-dro 1504–1505.

E Bae ar Grouidigezh e voe savet trevadenn Britaniola, krouet e 1610. Eno ivez e voe Plantadeg Sea-Forest, krouet e 1610, ha Plantadeg Hope Bristol, krouet e 1619. Er bloavezhioù 1610 e oa ar Bae kuzhlec'h ar boukaner saoz Peter Easton. Kavet ez eus bet traezoù eus marevezh ar blanterien er XVII kantved betek an XIX kantved, evel pezhioù moneiz spagnol, unan kognet e Perou. Kenwerzh a veze etre an Douar-Nevez ha Bilbao e-kerzh ar XVII kantved.

Un istor brudet a-walc'h en e amzer e voe an afer-mañ : e 1873, ur vag-pesketa gant Theophilus Picot en e vourzh a voe taget gant ur sifelleg-meur (*[[Architeuthis dux]]*).

Eus dibenn ar bloavezhioù 1890 betek ar bloavezhioù 1960 e oa ur vengleuz houarn e Wabana en Enez Bell. Kaset e veze ar c'hailh da Sydney e Skos-Nevez evit bezañ treuzfurmet gant labouradeg houarn *Dominion Steel and Coal Corporation* (DOSCO)).

E-kerzh an Eil Brezel-bed e voe taget listri-karg DOSCO gant listri-spluj U-boot an Trede Reich e porzh Wabana, div wech d'an nebeutañ. C'hoarvezout a reas an tagadennoù d'ar 5 a viz Gwengolo 1942 pa voe beuzet al lestr breizhveurat *SS Saganaga* hag al lestr kanadian *Lord Strathcona* gant un U-513, ha d'an 2 a viz Du pa voe beuzet al lestr *P.L.M. 27* eus ar France libre hag al lestr kanadian *Rose Castle*. E-kerzh an argadenn gentañ, un dorpedenn, o vukañ al listri-karg kailh, a c'hwitas war he fal hag a skoas ar c'hae, ar pezh a lakaas Enez Bell da vezañ unan eus an nebeudig lec'hioù e Norzhamerika o vezañ taget gant an Alamaned en Eil Brezel-Bed. Gwelet a reer c'hoazh tammoù eus ar pevar lestr-karg beuzet e-kerzh an div argadenn-se pa vez izel ar mor ; ur monumant war an aod a zo gouestlet d'ar 69 martolod o doa kollet o buhez.

## Pennadoù kar
*Ledenez Avalon

## Notennoù
Antonito (Colorado)

**Antonito** (e spagnoleg **Antoñito**) zo ur gêr e kontelezh Conejos (Colorado, Stadoù-Unanet Amerika). 647 a dud a oa o chom enni hervez niveradeg ar Stadoù-Unanet e 2020. 
## Sevenadur
Meur a skeudenn eus penn-kentañ *[[Indiana Jones and the Last Crusade]]* (1989) a voe filmet en Antonito ha tro-dro, en o zouez skeudennoù hag a ziskoueze ti ar familh Jones. Implijet e vez ar savadur-se, kant vloaz kozh, da zegemer ostizidi bremañ.
Ah les cons ! S'ils savaient !

*« *'Ah les cons ! S'ils savaient ! »*** (''Genaoueien ! Ma ouifent !...'') pe simploc'h ***« Ah les cons ! »**' a zo un estlamadenn lavaret, hervez an diplomat Alexis Leger, gant prezidant ar C'huzul gall Édouard Daladier. Embannet e vije bet en ur welet ar mor a dud a oa deuet evit degemer anezhañ war tarmac nijva ar Bourget, pa oa o tistreiñ d'an 30 a viz Gwengolo 1938, goude bezañ bet sinet Emglevioù München gant Adolf Hitler.

## Daveennoù