Lanyugon (kumun dileuriet)

**Lanyugon** a oa ur gumun eus kanton Plened-Yugon, e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.

Bodet e oa gant Doloù d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Lanyugon-Kumun-Nevez hag a zo bet adanvet Lanyugon hepken d'ar 1 a viz Genver 2024.

## Ardamezioù

## Douaroniezh
* Al lenn zo 200 hektar dindani. Div stêr a dremen e Lanyugon : ar *Rosette* hag an Argenon. Gwarezet eo ar gêr ouzh ar beuzioù gant daou stankell, hini ar « Chaoser vihan » hag hini ar « Chaoser vras ».
## Istor
### [[Henamzer]]
* Kouerien a oa o chom eno kerkent hag an . Ar Goriolosited e oant, ur bobl a vrezelourien ha marc'hadourien hag a savas an hent etre Fanum Martis (Kersaout hiziv) ha Darioritum (Gwened). Traoù eus ar c'houlz-se a voe kavet e-pad furchadennoù henoniezh e 1960.
### [[Krennamzer]]
* Krog e voe savidigezh ar c'hastell er  gant Eudes kont Pentevr moarvat. Krouet e voe ar prioldi er . Roet e voe dourioù d'ar menec'h gant Olier Dinan. Disec'het e voe ar geunioù, savet e voe milinoù gant ar gouerien.
* E Roazhon, Begerel, Brest ha Lanyugon e veze skoet o moneiz aour hag arc'hant gant Duged Breizh er .
* Savet e voe ar « Chaoser vihan » hag hini ar « Chaoser vras » e 1230 war gourc'hemenn Dug Breizh Pêr evit krouiñ lennoù artifisiel (Lenn Lanyugon hag ar « stank vihan ») tro-dro d'ar c'hastel evit gwareziñ anezhañ, hag evit ar peskvagerezh, ar milinoù hag ar givijerezh. Lenn Lanyugon ha stankell ar Chaoser vras a zo ouzhpenn 800 bloaz eta. Disec'het e voe ar « stank vihan » e 1848.
* Taget e voe ar c'hastell gant Beltram Gwesklin evit Charlez V (Bro-C'hall) e-pad Brezel hêrezh dugelezh Breizh.
* E 1420 e voe urzhiet gant ar dug Yann V ar Fur distrujañ ar c'hreñvlec'h.
### 
* E 1616 e voe urzhiet gant Breujoù Breizh distrujañ da vat kastell Lanyugon. Gant mein eus ar c'hastel e voe savet *Hôtel Sevoy* gant Charles Lebecs evit ul lodenn da nebeutañ moarvat.
### 
* Edo ar chouan Boishardy e Lanyugon d'ar 16 a viz Kerzu 1794.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,85 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'an 18 a viz Du 1942 e kouezhas ur c'harr-nij Messerschmitt Bf 109 eus an aerlu alaman e *Raleon* e Lanyugon.
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Kavet e voe repu gant ar vreudeur Moryoussef, yuzevien anezho, e ti Anne-Marie Orveillon. Homañ voe anvet reizh a-douez ar broadoù gant Israel e 2009.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour.
#### Kumun nevez
* 1973: staget e voe kumunioù Sant-Yunieg (e Bro-Sant-Brieg) ha Leskoed-Lanyugon (e Bro-Sant-Maloù) ouzh Lanyugon evit ober ur gumun hepken, dre atiz ar maer Jean Orveillon. Nac'hañ a ra Doloù kemer perzh. Fernand Hamon a zeuas da vezañ ar maer nevez.
### 
* Bodet eo bet Doloù gant Lanyugon evit ober Lanyugon-Kumun-Nevez d'ar  a viz Genver 2016 hag a zo bet adanvet Lanyugon hepken d'ar 1 a viz Genver 2024.

## Brezhoneg
* 25,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh, a zo brezhonek.

## Monumantoù, danframmoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Itron-Varia*.
* Monumant ar re varv.
* Ar garrbont 257 metr a hirder savet etre 1980 ha 1981.
* Labourioù war ar chaoser goude ar beuzioù.
* Dont a reas ar gumun da vezañ kêr vihan neuziet-kaer e 1976, ha goude kêr c'hlas ha kêrig bokedet.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn . 
* Gwerenn-livet ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn  ha kartenn-bost .
* Monumant ar Rezistañs, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Sevenadur ha sport
* Krouet e voe « La Jugonnaise » ar c'hlub mell-droad e 1936, al levraoueg e 1959 ha kelc'h keltiek « La Rozargue » e 1971.
## Gevelliñ
 (Baden-Württemberg)
## Tud vrudet
### Tud bet ganet eno
* 1345 : Yann Iañ (Châtillon), Kont Pentevr ha Beskont Lemojez
* François Ollivier-Martin, istorour ar c'horn-bro
* Jean Robieux, klasker skiantel
* Joël Leboucher (1943-2011), livour ha kizeller, bet krouet gantañ ar genstrivadeg livañ « Livioù Breizh »
### Tud bet marvet eno
* Émile Poilvé, gourener breizhat ha kampion olimpek e Berlin e 1936 ; 11 a viz Here 1962 (e Leskoed-Lanyugon).
### Tud ha loened bet gweladennet ar barrez
* roue Bro-Saoz e-pad ar Grenn-amzer
* Pêr Iañ dug Breizh
* ar chouan Boishardy
* Maxime Du Camp ha Gustave Flaubert e-pas o beaj e Breizh
* Napoleone III hag an impalaerez Eugenia e miz Eost 1958
* gwelet eo ar bleiz diwezhañ e 1915 gant daou besketer yaouank. Ampoezonet eo gant an annezidi
* douarañ a ra ar nijer Alfred Fronval e prad ar stank vihan e 1922
* savet eo ur garrbont evit an trenoù gant Louis Harel de la Noë
* Maurice Halna du Fretay, eus Sant-Brieg, en doa kuzhet ur c'harr-nij e Lanyugon. Mont a reas da Vro-Saoz gantañ e miz Du 1940 evit mont e-barzh ar Royal Air Force. Mervel a reas e miz Eost 1942 e-pad ur gerc'hadenn war Dieppe.
* Charles De Gaulle e 1960

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun
* Lanyugon war al lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù