Smith & Wesson

**Smith & Wesson Brands, Inc.**, skrivet alies **S&W** e bed an armoù, zo un embregerezh stadunanat krouet e 1856 hag a brodu armoù-tan hiniennel dreist-holl. Diazezet eo e Maryville (Tennessee). Unan eus an anvioù koshañ ha brudetañ e bed an armoù-tan eo.

## Istor

### Volcanic Repeating Arms Company

Krouet e oa bet Smith & Wesson e 1856 gant Horace Smith ha Daniel B. Wesson dindan an anv **Smith & Wesson Revolver Company**. E Springfield (Massachusetts) e oa sez an embregerezh da vare e grouidigezh. Ne oa ket ket ar wech kentañ e laboure an daou ijiner asambles : e 1852 o doa savet un embregerezh all, ar *Smith & Wesson Company*, adanvet war-lerc'h Volcanic Repeating Arms, e Norwich (Connecticut). Gwerzhañ a raent pistolennoù ha fuzuilhoù Volcanic, dezhe ul loc'henn-grogenn ha kartouchennoù klok (douilhez, emors, poultr ha boled), ar pezh a oa nevez d'ar poent-se. Evit se e tapjont ur vedalenn aour e foar Baltimore e 1854. Ne reas ket berzh kouskoude : dañjerus e oa an armoù, pa c'halle meur a gartouchenn tarzhañ war an dro enno. Gwerzhet e voe an embregerezh kentañ da Oliver Winchester e 1854, ha dont a reas da vezañ ar Winchester Repeating Arms Company.

### Adc'hanedigezh Smith & Wesson

E 1857 e oa raktreset deiziad-termen breved Samuel Colt war taboulin e revolverioù, ijinet e 1835. Daniel B. Wesson a ijinas ur revolver ennañ kartouchennoù klok gwellaet. Evit o implij e ranke an daboulin bezañ toull-didoull penn-da-benn. Ur breved war taboulinoù a seurt-se a oa bet lakaet dija gant gant an armeurer Rollin White. Horace Smith ha Daniel Wesson a savas un embregerezh nevez evit produiñ ar revolverioù nevez. Anvet e voe Smith & Wesson, ha prenañ a reas ar stal gwirioù war brevedoù Rollin White. Diwar o labour e voe produet ha gwerzhet adalek 1857 ar Smith & Wesson Model 1, kambret evit munisionoù .22 Short. E 1861 e voe boulc'het gant produiñ ar revolver Model 2, kambret e .32, ur c'halibr brasoc'h ha talvoudusoc'h d'ar soudarded. Kordañ a reas gant deroù ar Brezel Diabarzh er Stadoù-Unanet, ha kantadoù a viliadoù a skouerennoù eus an daou revolver a voe gwerzhet gant Smith & Wesson. Diaesoc'h e voe ar jeu goude fin ar brezel e 1865, met ar revolver Model 3 produet adalek 1869 a reas berzh er bed a-bezh. Choazet e voe evel arm-dorn arme Impalaeriezh Rusia.

E 1870 e teuas ar c'hevezerezh da vezañ taeroc'h dre ma oa echu gwareziñ breved Rollin White : forzh peseurt produer a c'halle ober gant taboulinoù toull-didoull penn-da-benn en e revolverioù. Klask a reas Smith ha Wesson ampellaat fin ar breved, met ne oe ket a-du ar gouarnamant peogwir e c'halle stardañ industriezh an armoù er Stadoù-Unanet. Dizemglev a zegasas an afer-mañ e ploitikerezh ar vro : ar C'hendalc'h a aotreas e vije astennet padelezh ar breved, met nac'het e voe gant ar prezidant Ulysses S. Grant e 1870 a-benn ar fin. Divizet e vije bet evit ma n'he dije ket ar vro ur sammad uhel da baeañ da Smith & Wesson evit gellet treuzfurmiñ revolverioù o arme e armoù gant kartouchennoù klok.

Servij pourveziañ an arme stadunanat a urzhias 6.000 revolver kambret e .45 Schofield e 1872. A-drugarez d'ar c'hourc'hemenn-mañ, ha da hini Rusia, an embregerezh a voe fonnus e obererezh er bloavezhioù 1870.

### Loc'hañ ar saverien
E 1874 e kuitaas Horace Smith an embregerezh, ha-eñ 65 bloaz. Gwerzhañ a reas e lodennoù da Daniel Wesson, a chomas mestr war ar stal. Dindan e ren e voe produet an .38 Safety Hammerless, ar revolver kentañ er bed dezhañ ur c'hi kuzh hag ur blatinenn daou-ober. E 1899 e kinnigas ar Smith & Wesson M&P (evit *Military and Police*), un arm galloudus a voe gwerzhet kalz da bolisoù er bed a-bezh. Er memes mare ez eas Daniel B. Wesson kuit eus an embregerezh. Mervel a reas e 1906.

### XX kantved

E 1913 e kinnigas Smith & Wesson o fistolenn damaotomatek kentañ, ar Model 13. E-touez degasadennoù a-bouez an embregerezh en XX kantved e c'haller menegiñ ar c'hartouchennoù .357 Magnum (1935), ar revolver Model 29 (1955) brudet abaoe e implij gant Clint Eastwood e ''Dirty Harry'' (1971), ar munisionoù .40 S&W (1990) pe ar revolver Model 500, unan eus an armoù-dorn galloudusañ. Adalek 1957 e voe anvet holl revolverioù ar merk gant ar rakger *Model* evit simplaat ar c'hatalog.

Adalek 1965 e voe gwerzhet an embregerezh d'ar Bangor Punta Corp., hag e tremenas etre daouarn meur a re all : Lear Siegler Corp. (1984), Fortsmann Little & Co. (1986), Tomkins, ha Saf-T-Hammer Corporation (2011), a voe cheñchet e anv e Smith & Wesson Holding Corporation e 2002, hag adcheñchet e American Outdoor Brands Corporation e 2016. E 2020 e teuas Smith & Wesson da vezañ dizalc'h diouzh American Outdoor Brands Corporation adarre.

E 2021 e kemennas an embregerezh e vije dilojet e sez ha servijoù all da Maryville, en Tennessee, a-benn 2023, abalamour da lezennoù strishoc'h war broduerezh an armoù-tan e Massachusetts.

Hiziv an deiz eo brudet eo ar merk evit e revolverioù dreist-holl, met armoù-tan hiniennel a bep seurt ha dafar evir polis (grizilhonoù, chadennoù evit ar brizonidi stadunanat) a sav ivez.

## Armoù
### Revolverioù
Diazezet eo ar bras eus ar revolverioù Smith & Wesson war un nebeud frammoù disheñvel an eil diouzh ar re all dre o stumm hag o ment. Anvet eo ar frammoù-mañ gant lizherennoù disheñvel. Kalibr an armoù meneget a zo skrivet etre krommelloù.

; **Revolverioù da wintañ "Tip-up"**

* Smith & Wesson Model 1
* Smith & Wesson Model 1 1/2
* Smith & Wesson Model No. 2 Army
; **Revolverioù da wintañ "Top-break"**

* S&W .38 Single Action (.38)

* Smith & Wesson Model 3
* Smith & Wesson Double Action
* Smith & Wesson Safety Hammerless, anvet ivez Model 40, Model 42 ha 38 Safety.
; **Framm I (bihan)**

* Smith & Wesson Model 30 (.32)
* Smith & Wesson Model 32 (.38 S&W)
* Smith & Wesson Model 34 Kit Gun (.22 Long Rifle)
; **Framm J (bihan)**

* Smith & Wesson Model 36 (1950)
* Smith & Wesson Model 37 Airweight
* Smith & Wesson Model 60 (1965, .38 Special ha .357 Magnum)
* Smith & Wesson Model 340PD
* Smith & Wesson Model 617 (.22 LR)
* Smith & Wesson Bodyguard (stummoù 38, 49, 438, 638, 649).
* Smith & Wesson Centennial (stummoù 40, 42, 442, 640, 642)
; **Framm K (krenn)**

* Smith & Wesson Model 10 / M&P (.38 Special)
* Smith & Wesson Model 11 (.38 S&W)
* Smith & Wesson Model 12 (.38 Special)
* Smith & Wesson Model 13 (.357 Magnum)
* Smith & Wesson K-38 / Model 14 (.38 Special)
* Smith & Wesson Model 15 (.38 Special)
* Smith & Wesson Model K-32 / Model 16 (.32 S&W Long)
* Smith & Wesson K-22 / Model 17 / Model 18 (.22 LR)
* Smith & Wesson Model 19 (.357 Magnum)
* Smith & Wesson Model 48 (.22 Magnum)
* Smith & Wesson Model 53 (.22 Remington Jet)
* Smith & Wesson Model 64 (.38 Special)
* Smith & Wesson Model 65 (.357 Magnum)
* Smith & Wesson Model 66 (.357 Magnum)
* Smith & Wesson Model 67 (.38 Special)
* Smith & Wesson Model 68 (.38 Special)
* Smith & Wesson Model 617 (.22)
; **Frammoù L (krenn-bras)**

* Smith & Wesson Model 386
* Smith & Wesson Model 586
* Smith & Wesson Model 686 (.357 Magnum / .38 Special)
* Smith & Wesson Model 686+
* Smith & Wesson Model 619 (.357 Magnum)
* Smith & Wesson Model 620 (.357 Magnum)
* Smith & Wesson Model 646 (.40 S&W)
* Smith & Wesson Model 69 (.44 Remington Magnum)
; **Framm M (bihan-kenañ), patrom kozh**

* Smith & Wesson Ladysmith (.22 Long)
; **Framm N (bras, bet gwechall framm S)**

* .44 Hand Ejector First Model "New Century" (.44 S&W Special)
* Model 1917 (.45 ACP)
* Smith & Wesson Model 22 (.45 ACP/.45 Auto Rim)
* Smith & Wesson Model 24
* Smith & Wesson Model 25 (.45 ACP/.45 Auto Rim)
* Smith & Wesson Model 27 (.357 Magnum)

* Smith & Wesson Model 28 (.357 Magnum ha .38 Special)
* Smith & Wesson Model 29 (.44 Magnum)
* Smith & Wesson Model 57 (.41 Magnum)
* Smith & Wesson Model 58 (.41 Magnum)
* Smith & Wesson Model 610 (10 mm Auto)
* Smith & Wesson Model 625 (.45 ACP)
* Smith & Wesson Model 627 (.357 Magnum)
* Smith & Wesson Model 629 (.44 Magnum)
; **Framm X**

* Smith & Wesson Model 350 (.350 Legend)
* Smith & Wesson Model 460 (.460 S&W Magnum)
* Smith & Wesson Model 500 (.500 S&W Magnum)
; **Framm Z**

* Smith & Wesson Governor

### Pistolennoù damaotomatek
* Smith & Wesson Bodyguard 380
* Smith & Wesson Model 22A
* Smith & Wesson SW22 Victory (.22 Long Rifle)
* Smith & Wesson Model 39 (9 × 19 mm Parabellum)
* Smith & Wesson Model 41 / Model 46
* Smith & Wesson Model 52 / Model 952
* Smith & Wesson Model 59 (9 mm Parabellum)
* Smith & Wesson Model 61 (.22 LR)
* Smith & Wesson Model 78G
* Smith & Wesson Model 1913, anvet ivez Model 35
* Smith & Wesson Model 439
* Smith & Wesson Model 459
* Smith & Wesson Model 469
* Smith & Wesson Model 645 (.45 ACP)
* Smith and Wesson 539
* Smith & Wesson Model 908
* Smith & Wesson Model 909
* Smith & Wesson Model 910
* Smith & Wesson Model 915
* Smith & Wesson Model 1006 (10 mm Auto)
* Smith & Wesson Model 1026
* Smith & Wesson Model 4006
* Smith & Wesson Model 4506 (.45 ACP)
* Smith & Wesson Model 5906

#### Rummad Sigma (1994 -1999)
* SW9 (9 × 19 mm Parabellum)
* SW40 (.40 S&W)
* SW357V (.357 SIG)
* SW380 (.380 ACP)

#### Rummad SW99
Rummad produet asambles gant Walther. Pistolennoù kambret e meur a galibr, evel da skouer e 9 mm Parabellum, .40 S&W, ha .45 ACP.

#### Rummad M&P
Pistolennoù e polimer savet adalek 2005 evit marc'had an arme hag ar polis *(Military & Police)*. Kambret eo pistolennoù ar rummad e meur a galibr : 9 × 19 mm, .40 S&W, 5.7 × 28 mm, .22 WMR ha .357 SIG. Ur stumm .22 LR M&P a voe ijinet asambles gant Carl Walther ha produet en Alamagn. Ur stumm .45 ACP a voe produet e 2007. Mentoù pistolennoù disheñvel a gaver er rummad M&P.

#### Rummad SD VE
Rummad boulc'het e 2012 e kalibroù 9 × 19 mm ha .40 S&W.

#### Rummad SW1911
Stumm Smith & Wesson ar Colt M1911 boulc'het e 2003 ha kambret e .45 ACP.

### Armoù all
* fuzuilh skañv Model 1940
* fuzuilh-arsailh M&P15 (2006)
* fuzuilhoù-morailh iBolt
* mindrailherez S&W Model 76 (1967)
* fuzuilh-chase Model 916
* fuzuilh-chase Model 1000
* fuzuilh-chase M&P12

## Munisionoù ijinet
* .22 Short, unan eus ar munisionoù a zo bet diazezet an .22 Long Rifle diwarne
* .32 S&W, anvet a-wechoù .32 S&W Short
* .32 S&W Long, anvet a-wechoù .32 Colt New Police
* .32-44 S&W
* .38 S&W, anvet a-wechoù .38 Colt New Police
* .38-44 S&W
* .38 S&W Special, anvet alies .38 Special
* .357 S&W Magnum, anvet alies .357 Magnum
* .40 S&W
* .41 Remington Magnum : ijinet e oa bet ar gartouchenn gant Remington Arms hag ar revolver kentañ gouest da gambriñ anezhañ gant Smith & Wesson
* .44 American
* .44 Russian
* .44 S&W Special
* .44 Remington Magnum
* .45 S&W Schofield
* .460 S&W Magnum
* .500 S&W Magnum, savet gant Cor-Bon diwar atiz Smith & Wesson evit bezañ ar munision arm-dorn galloudusañ er bed.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn Smith & Wesson
*  Smith & Wesson Historical Foundation

## Levrlennadur
*  Michel Lespart, *Messieurs Smith & Wesson*, Balland, 1973, 149 p.
*  Roy G. Jinks, *Smith & Wesson*, Arcadia Publishing, 2006, 128 p., 978-0738545103
*  Jim Supica, Richard Nahas, *Standard Catalog of Smith & Wesson, 5th Edition*, Gun Digest, 2025, 592 p., ISBN 9781959265221

## Daveennoù