Yann-Vari ar Joubiouz

**Yann-Vari ar Joubiouz** (*Jean-Marie Le Joubioux* er marilhoù-kêr), bet ganet en Arzh d'an 2 a viz C'hwevrer 1806 ha marvet e Gwened d'an 3 a viz Meurzh 1888) a oa ur skrivagner brezhonek hag ur beleg katolik. Savet en doa unan eus an torkadoù barzhonegoù brezhonek kentañ a voe embannet, ur spered relijiel ha kar-e-vro ennañ. Ur prelad istimet gant an eskibien hag enoret gant ar Pab e voe ken e chomas oberiant daoust d’ar gozhni, betek ar varv. ‘'                                                                                                                                               Talmor* a voe e [[anv-pluenn]].

== Buhez ==
En un tiegezh pesketaerien war un enezenn e voe ganet, evel [[Yann-Bêr Kalloc’h]]. Pa voe merzet e spered lemm gant person an Arzh ez eas da studiañ da [[Skolaj Gwened]] hag eno e reas anaoudegezh gant [[Frañsez Rioù|François Rio]] hag [[Aogust Brizeug]], a chomas e vignoned feal. Mont a reas da [[Kloerdi bras Gwened|gloerdi bras Gwened]] ha beleget e voe e 1829. Kerkent ha ma voe beleget e  krogas da gelenn e kloerdi bihan Santez Anna-Gwened e 1828. Sekretour an eskob e chomas eus 1831 betek 1888, da gentañ evit Charles de la Motte de Broons du Vauvert, evit Louis-Anne Dubreil, evit Jean-Baptiste Gazailhan ha Jean-Marie Bécel.<br> Teir gwezh ez eas da weladenniñ ar Pab e Roma e lec’h e eskob re gozh hag e voe anvet chapalan prevez a-enor E Santelezh, ul [[lesanv relijiel]] a lakaas anezhañ da vezañ anvennet Monseigneur.<br>                                                                                                                                                                       
Eñ a broudas [[Korneli an Diod]], person [[Enizenac'h]], da zerc’hel da dreiñ e brezhoneg pennadoù gallek tennet eus an *Annales de la Propagation de la Foi* evit sevel ar gelaouenn [[Brediah er Fé |Brediah er Fé]] e 1843.

== Barzh an Iliz hag ar [[Chouanerezh|chouanted]] ==
Skrivet en deus kalz e galleg hag e brezhoneg. E brezhoneg, dindan an anv-pluenn *Talmor*, en deus savet pennadoù evit ar *Revue de Bretagne et de Vendée* hag evit kannadig ar *Société Polymathique du Morbihan*. E brezhoneg en deus savet barzhonegoù awenet gant ar relijion kristen, karantez e vro c’hinidig hag [[Italia]]. Un nebeud a varzhonegoù a ya da enoriñ ar Chouanted. Ober a reas gant ar  [[Reizhskrivadur Gwened|reizhskrivadur implijet gant e eskopti]] ha ne oa ket posubl lakaat anezhañ da genglotiñ gant hini [[Yann-Frañsez ar Gonideg]].
Meur a gantik e savas ivez (*Ma ne garan santès Anna*, *En dud a vor d’er Uerhiès*) ha pennadoù e komz-plaen embannet e-barzh *Brediah er Fé’’.
E *[[Barzhaz 1350-1953]], un [[antologiezh]] barzhonegoù embannet gant [[Al Liamm]] e 1953 e kaver ar pezh brudetañ, *Da'm buhez*.

== Perak e savas un teskad barzhonegoù nemetañ ? ==
22 bloaz goude embannadur *Doue ha mem bro* e skrivas [[Charles de Gaulle (skrivagner)|Charles de Gaulle, ar c’heltiegour,]] ne voe nemet tri barzh brezhonek o doe dastumet o barzhonegoù en ur teskad moullet, « Ao. Ao. Luzel ha Proux ha Monseigneur ar Joubiouz… Met pell a-raok hon amzer e voe embannet *Doue ha mem bro’’ hag ar gwerzennoù gwenedek eus an dibab a voe embannet gant  ar (gelaouenn-mañ) a zo test ma n’eus diouer ebet en e awen… ». E furm un barzhoneg e voe kaset ar respont sinet « Talmor » gant ar prelad ha tremenet ar 60 bloaz gantañRevue de Bretagne et de Vendée, Here 1866. Meneget gant Yves Le Berre, *Histoire de la littérature en langue bretonne…* p. 713..

Marteze ne sante mui al lañs a voe gantañ ha gant gant e vignoned e mare e yaouankiz ha trawalc’h a labourioù e voe e lod en eskopti. Marvet e voe Aogust Brizeug, Korneli an Diod ha Joakim Gwilhom e doug an eiz bloaz tremenet.

## Oberennoù
;Barzhonegoù
*Doue ha mem bro*, Gwened, Ti-moullerezh Galles, 1844. Adembannet er gelaouenn *Preder*, niv. 170-171, 1973. 
;Kantikoù
* « En dud a vor d’er Uerhiès (= Werc’hez) ». E-barzh dastumad kantikoù Joakim Gwilhom, « Cantiques bretons en l’honneur de la Sainte Vierge ». E-barzh *Revue de Bretagne et de Vendée*, niv. 1, 1847.
* *O m’inean baièt er glahar*, SERL Gwened, 1869
;Kanaouenn
* "Soñnen er hafé". E-barzh *Dihunamb*, niv. 44, 1909.

## Levrlennadur
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien*, Embannadurioù  Al Liamm, 1992, p. 243 
* Yves Le Berre, *La littérature de langue bretonne : livres et brochures, de 1790 à 1918, tome II*, Brest, Emgleo Breiz, 1994. Pennad : Le Joubioux, Jean-Marie.

## Notennoù ha daveennoù