Nouveau Dictionnaire Breton-Français/Français-Breton

An **Nouveau Dictionnaire Breton-Français/Français-Breton** zo ur geriadur embannet gant Al Liamm e miz Kerzu 2014, hep anv oberour war ar golo. Kemeret en deus lec'h an Dictionnaire breton-français français-breton a oa bet embannet e 2005, gant Al Liamm ivez, ma lenned anvioù Roparz Hemon ha Ronan Huon war ar golo anezhañ.

## Al levr
D'ar sell kentañ e tenn kalz da Geriadur Hemon-Huon e 2005, hogen un toullad mat a zisheñvelderioù zo e korf al levr.
*Ur pennad *avant-propos* zo (p.&nbsp;3) ha ne gaved ket el levr all.
*Un toullad pajennoù "renseignements d'ordre pratique" (7-22), heñvel ouzh ar re a gaver e Geriadur Hemon-Huon e 2005, anezho : 
**un evezhiadenn diwar-benn al lizherenneg (hep reiñ al lizherenneg),
**ur pennad "la prononciation" (7-8),
**ur pennad "les substantifs" (9),
**pennadoùigoù diwar-benn ar verboù, an araogennoù, penaos lenn ur skrid brezhonek (10),
**un daolenn diwar-benn al lostgerioù (11-15),
*** evezhiadennoù db lostgerioù zo (16),
** taolenn ar rakgerioù (17-19),
** taolenn ar berradurioù (21-22), kresket a galz.

### Ar geriadur brezhoneg-gallek
Mont a ra eus ar bajenn 23 da 845, 824 pajennad a c'herioù brezhonek, da lavarout eo 61 bajennad muioc'h eget Geriadur Hemon-Huon 2005, a yae eus 19 betek 763.

Unan eus ar perzhioù heverkañ all eo ar c'hemm sklaeroc'h etre gerioù heñvelson evel kann (anv-gwan), ha kann (anv-kadarn gourel), ha kann (anv-kadarn benel).

#### A
* Kemmet: 
** *advouladur/advoulladur, advoulañ/advoullañ, ... alc'houeder/[[alc'hweder]], alc'houez/alc'hwez* ( hag *alc'houezaer/alc'hwezaer, alc'houezañ/alc'hwezañ,), 
** ambac'h/ambazh, ..., Andael/[[Andel]], Andelieg /[[Andolieg-Kernevez]], Anglikan/[[anglikan]], [[Anjev]]/Añjev, Anjevad/ Añjevad, añjevat/añjevat, Ankou/Ankoù, Anseniz/ [[Ankiniz]], Aon* (hiraet), *Arabia-Seoudat/[[Arabia Saoudat]], [[Arc'hantred]]/ [[Arc'hantred-ar-Genkiz]]* hag *[[Argantred-ar-Genkiz]]* (an daou stumm hir a lenner, goude ma ne weler nemet an eil anezho en eil lodenn al levr) ... 
** Azia* (hiraet).
* Tennet : 
** *Abisinia, aerdachenn, aerdreizher, aergamp, aergi, aerlestr-stur, aerlinennek, aerloman, aerouantelezh, aerouantus, aerva, aervag, aervageer, aervageerezh, aervombezañ, aervombezer, ... ainez, ... alegentañ, a-leur, Alepo, Alfoñs, ... alumiñ *
** *amaer, Amaouri, amaskornenn, ambid, ambidañ, ambleudadeg, ambleudiñ, amblez, ambrioù, Ambroaz, amdudek, ameiñ, Amelia, Amerikad, amerikat ... *
** * Antoneta, Antren (deuet da vout Entraven), Aogust, Aorelian, Aousten, Apenninoù, Apinieg*
** *Arabia-Eürus, Arabia-Veinek.*
* Ouzhpennet: 
** *Aber Benniget, ... advouezhiañ, advroañ, advugelañ, adwerzhañ, adwerzher, adwiskañ, ... aeregorel, aerlestraz, aerlestrerezh, aerlistri, aerosol, aerrikler, aez (kousk), alej, alejiñ, ... Aljerian, alkol, alkolegezh, alkolek, alkolel, allergek, allergiezh,  a-lonkadoù, ... *
** [[Andorra]], angl-ha-saoz, [[Angola]], anteller, Antilhad,*
** *amalgam, amatour, [[Amazonia]], amdroc'h, ametist ... [[Antr]], [[Antwerpen]], 
** [[Aod-an-Olifant]], [[Aodoù-an-Arvor]]; 
** [[Armenian]] hag [[armenianeg]] ; [[Azerbaidjan]], [[Azereg]]*.
* A vank   : 
** Gerioù : *aerlestrer, aerlestrour, aervageer* (a gaver en eil lodenn p. 872), *alanig kof-ruz* (a gaver en eil lodenn p. 1411), *[[alegorienn]], amprevaneta, amvlizidik, ... anezteziour ... *; *armenian, armenianek*  (hag a gaver en eil lodenn); *[[Azorez]]* (meneget en Dictionnaire Français Breton, 1974, *Inizi Azorez* p. 398);
** Rummadoù zo: *azen* zo anv-gwan ivez (*azenañ, azenoc'h* zo skoueriekaet er wikeriadur). 
** Sterioù zo : *a-barfeted* : *gravement*; *arouez*: *grippe* (a lenner  en eil lodenn); *bamus* : *admirable* hervez an eil lodenn.
** Al liester *astelloù*.
* Fazioù, vioù-koukoug hag all: *amprevanetaer* a vefe reishoc'h.

#### B
*Kemmoù er skritur: 
** *brezhel*   deuet da vezañ *[[brezhell]]*, *brizh-du /brizhdu; brizhili / brizhilli, brizhilia / brizhillia ...*
** *boul* a oa *boull* betek 1993.
*Tennet :
** *barz*, meneget e w:Geriadur Hemon-Huon 1993, hag en eil lodenn er pennad *bar* (p. 918);
***Bizantad, [[Bizantion]], [[Bizerta]], bizour-lêr, Blaouezh, .... *
***brezel-bihan, brezelekaerezh, brezelekaus, brezelel, brezeliek, brezeloniezh, brezelouriezh, *
***brezhonegour, brezhonegouriezh, brezhonekaer, briad-ouzh-briad, briatadur, brid-mouch, brijañ ... brizhkistin*.
*Ouzhpennet: 
*** ... bitouz, biz-bras, biz-gwalenn, Bizhui, Bizhui-an-Dour, bizon, ..., *
*** [[Brezhiel]], briatadenn, briataenn, brichin, briegezh, Brielloù, brikoli ...*
*A vank: 
** (*bamañ*, p. 71) : ar ster *admirer*, a zo *bamiñ* en eil lodenn.
** *bilgod, bilgota*
** (*bourk* :) *bourkoù*
** *breujoù* : ar ster *parlement*, meneget en eil lodenn (p. 1313).
** *begeien* (p. 79)

#### CH
*Tennet :*chajoù, chakodad, chal-amañ ... Charlota*.
*Ouzhpennet :  *chadenniñ, chafotaj, chakot, chakotad, chaluter, chambarlank, chañsiñ, chao, chaos, ... *.
*A vank: *chatalat* (a gaver en eil lodenn, dindan ar ger *abrutir*); *chomidik* (a gaver en eil lodenn, dindan ar ger *sédentaire*). Met leun-chouk eo pajennadoù al lizherenn-mañ.

#### D
*Kemmet : *Duod/[[Duaod]]*.
*Ouzhpennet *[[Danad]], deraouad, [[Devrieg]], ... dikoniñ, ... divrevek, ... dron..., [[Drougez]].*'
*Tennet *[[Dafne]], [[Dafnis]], [[Dahome]], [[Damask]], [[Danaidenn]], [[Dardanelloù]], [[Deneza]], [[Denzieg]], ... diweluzañ, dodje, [[Druzed]] *.
*A vank: 
***[[danat]], da-vat* (meur a skouer er wikeriadur), *[[den-marc'h]], despetus* (a gaver en eil lodenn, p.&nbsp;1391), 
***dialer, diaesaat (ar ster *mettre mal à l'aise*), ... didal, didort, didrouzik, ... diflak (*diflakañ* zo),  diflemmañ, difluk* (evel anv-gwan) ..., *difri, difur, digempoell* (meneget en eil lodenn, p.&nbsp;1201), *digendalc'h* (ar ster *incohérent*, meneget en eil lodenn, p.&nbsp;1201), *digloz* ... *dinec'hus, diniveradus* (*niveradus* zo) ... *disant* (en eil lodenn p.&nbsp;1210), *diseitegañ, diskar-an-hañv, disper, dispes, ... dispredet* (a gaver en eil lodenn p.&nbsp;1295), ... *divont* (*divontañ* zo, p. 217), *divorzhediñ* (en eil lodenn p.&nbsp;1125), *divroueziñ* (en eil lodenn p.&nbsp;1047), ... *diyev*... *dizahel, dizalc'hwez, dizanal, dizeleiñ, dizenor* (anv-gwan), *dizibr, dizro*... *doujadus* (meneget en eil lodenn p.&nbsp;1402); 
***doujañ* : mankout a ra an araogenn "da";
** droukchañs ha droukchañsus.

#### E
*Ouzhpennet 
***è, ebeulez, ec'h (estlammadenn), ... [[Edig]], [[Egineg]], egoraer, egorenn, egorlestr, egorvulzun, egorwisk, [[Ejipt]], ... [[Elzasad]],  [[Enorzh]], [[esaouenn]], ...*
*** ezkroc'hen, ezteuler, eztennañ, ezporzhiad, ezporzhierezh, eztaolet, eztaolus, eztennañ.*
*Tennet 
***ebenenn, ebrelek, ebu, echek, echeve, echeveat, echu (anv-kadarn), echuus,* 
***[[Eden]], [[Ediz]] ([[Edith]]), [[Edmont]], [[Edouarzh]], *
***[[Egnel]], egorant, [[Elesbed]], [[Eliaz]], [[Eliza]], Elizea, [[Elverneg]], Elvinieg-Veur, *
***[[Emanuel]], Emil, [[Emilia]], [[Enoc'h]], [[Enora]], Enori, ...* 
***eurc'hat ... ezwentek.*
*Kemmet : *e-biou, [[Ekuador]]/ [[Ecuador]], Elien/[[Eliant]], ...[[Ervored]]* (Ervoreg-Naoned e 1993), Ervoreg (Ervoreg-Naoned e 1993)...
*A vank: 
***eeunadur* a zo en eil lodenn (*simplification*);
***emboltred, ... ersav, ersaviñ* (roet gant ar gerioù *réaction* ha *réagir* en eil lodenn, p.&nbsp;1382), *evn-kelien* (roet gant *colibri* en eil lodenn, p.&nbsp;996), *evurus, evurusaat*.

#### F
*Tennet 
***forbanisañ, forbu, forbuiñ, forc'h* (anv gourel), *forc'hell-lann, forc'herezh, [[Frañseza]], furluok,
**(310) *fustwareg, fustwareger, fuzeenn-vount, *.
*Kemmet 
***Frañsezad, Frañsizidi* e *frañsezad, frañsezidi.*
***furlukinach* (1993) e *furlukinaj*;
***furnez* (1993, 2002) e *furnezh*
*Ouzhpennet : *Forest-Fouenant, Forest-Landerne; formaj-gwenn, formaj-rous, formajerezh, formaj-kig,  
***furiker, furmadiñ, furmel*.
*A vank: *feurenn* ( a gaver evit *manchon* en eil lodenn) *foukenn* (liester), *frañsezat*.

#### G
* Tennet ar gerioù *Galisia, galziñ, ... groll, grollañ... gwriziennadus, gwriziennus, gwrizienn-vrug, gwrizius*. Koulskoude e chome kalz a lec'h er bajenn 371.
*Kemmet: *gallegach* en *gallegaj*, ha *gallegachañ/gallegajañ, gallegacher/gallegajer, Gallikan/gallikan,* 
* A vank: 
** *galant* (anv-kadarn, a gaver en eil lodenn), garigell; *[[gondolenn]], gouezard, gwallevurus, gwallreuz*, a gaver en eil lodenn (*catastrophe*).
** liester ar ger *gripi*
** *garidell* : ar ster *galerie* (diskouezva taolennoù) merket en eil lodenn (p. ;1163); gouennlazh (meneget en eil lodenn, 1168), pa gaver *lazh-gouenn* (509); *[[gwadorged]]* (a gaver en eil lodenn).
* Ouzhpennet *Galiza, Galizat, galizat, galizeg, Gall (Inizi Gall), gallaoueg, gallaouek, galloù, Galloù, galloudad, galloutaer, galoch, gwriziaouiñ, gwriziennadur, gwriziennek ...*'
*Gasterezh  ha gastaouerezh troet gant *débauche*; en eil lodenn eo troet *prostitution* gant gastaouerezh, ha *débauche* gant *gastaouerezh* ha gerioù all.

#### H
*Ouzhpennet : *[[Hae-Foazer]], [[Henant-Bihan]], [[Henant-Sal]], heverenn, hezougell, hiboudus, hidrokarbidenn, [[Hierig]], hilastaler, hilastaliñ, ... humus, ... *
* Tennet *[[Hamos]], hebraegadur, hemolc'hiad, hevoudek, hiket, [[Hilari]], [[hollandeg]] *ha* hollandek,  hollarnodel, hollarvarour, hollarvarouriezh, ... hunadus, hundi, hunegan-menez, hunlec'h, [[Huon]], hup (estlammadell), hupañ, hupenniñ, huperiñ, hurenn* hag an deveradoù (*hurennaj, hurennek, hurennerezh, hurenniñ*), *hust;*
* Kemmet : *[[Haor-Nevez]]/[[Havr-Nevez]], hed-ha-hed/hed-da-hed, Hezin/[[Hezin-ar-Mengleuzioù]], Hazhoù/[[Hazhoù-Bazeleg]], '... *hugunodach/hugunodaj*; *huñvre /hunvre* (ha kemend-all gant an deveradoù).
*A vank : 
***heureuchin-daredek* a gaver en eil lodenn; 
***hon-daou* (hag all), pa gaver hon-unan, 
***hugenn* (393): *frouezhenn*  na gaver nemet en eil lodenn (*baie*, 3, 916).

====I====
* Ouzhpennet : 
**pajenn 395 : *iberek, Iberia, ibil-dorn, ibil-skoaz, ibil-stagañ, iche, idealour, idealouriezh* (fazi bihan en urzh ar gerioù), *ideologiezh, ideologour, iglou, igoridigezh, igwan, ijinadennañ, ... *
**pajenn 402: *ivin* (anv-gwan), *ivinad, ivineg* (den), *Ivineg, ivinenn, ivinell, Ivinieg, ivor, iwerzhoneger, Iz, Izeg, izek*;
**pajenn 403: *izelvor, Izelvroad, izelwask*.
* Tennet:
**pajenn 395: *ibil-houarn, ibil-tenn-tan, ignabr, ignan, Ignas, ... *
**pajenn 402: *italiat, ivinek (tachenn), Ivon, Ivona, ivragn, ivragnerezh,*;
**pajenn 403: * izellatinelezh, Izelvreizh, Izidor, Izenac'h, Izieg-Naoned, Izieg-Roazhon, izilañ*;
*Kemmet:
**Sklaeroc'h ar gerioù *itik* (anv-gwan ha -kadarn).
**Astennet : izel 
**Digresket: *izelaer*.

====J====
*Tennet : *jagenn, jakoun, janabl, janabliñ, Jani, janisar,  Janz, Janzieg, jaodradur ...*
*Kemmet : *J/jakobin, jalodach/j,  *
*Ouzhpennet : *(jak) ober e jak, jandarmiri

#### K
* Tennet *kadlann, kamailhon, kamaldodad, kamarenn, kanastr, kanastrennañ, kandenn, kandren, kandrenour, kanenn* (bazh), *kanenn-gleze, Kangor, kanistell, kanivarenn, kanivared, Kanivel, kanol-bombezer... kenthed, kentkuzuliañ, kentskeudennadur, kentskeudenniñ, kenttonkadur, kenttonkañ, kentved, kentvedel, kentveuz; kentvezañ, kentvezant, kentvezoud; kenvereuri, kenvourc'hiz, kenvreudeuriek, kenvreudeuriezh, kenvreurel, kenvuzul... kevredad (kevredidi)* ...*Konkaven, konson, Konstañs, Konstanza*. 
* Kemmet *kanfantenn/kañfantenn, kanfard/kañfard, kanfardenn/kañfardenn, kanfarderezh/kañfarderezh, kanfardiz/kañfardiz, kanfr/kañfr, kanfret/kañfret, kannaddi/kannati... konsistor/koñsistor, konsistorel/koñsistorel, [[konsul]]/koñsul*
* Ouzhpennet: *kaletadur,kaletez, kalficherezh, kalvennig, kalzik, kamblier, kangourou, kan-ha-diskan, kaniañ, kanik, [[Kankaven]], kann, kanoe* ... *[[karavellenn]]* (pa gaver *karavelenn* en eil lodenn !), *... kenarroud, ... kentañ-derez, kentez, kentidig, kentidik, kentilitr, kentistor, [[Kentreg]], kenvell, kenverek, keñveriadenn, kenweturañ, [[Kenya]], ... koniri*.
* Kempennet ha gwellaet: * kann, kannañ, kalifelezh/kalifiezh*
* A vank: 
** *kaeañ* (411) : ar ster *aborder*, roet e Devri,
** *kalvinour, [[kalvinouriezh]], kangouroueta, kazetenniñ*,
** *kezeg-houarn*, 
** *kleñved-red* (465), a gaver en eil lodenn, *épidémie* (1116); 
** *klukad, klukadenn* (468), a gaver en eil lodenn (1172),
** *[[kolibri]], kondaonad* (474, meneget en eil lodenn), kondolenn, kondor, konifl*,
** *kozhlevrioù*, meneget en eil lodenn (p. 940, *bouquin*);
** *krampouesha, krampouezhti, (en em) grennañ*.
* Doareoù disheñvel:
** p.&nbsp;485 : *krak ha krenn* ha *krak-ha-krenn*.

====L====
* Hiraet : *lavagnon, lazh*
* Tennet 
** 500 :*Lababan*, labourad, [[labous Sant-Martin]], [[labous Sant-Nikolaz]], ladur, laerig, laer-mor;*
** 508-09-10 : *lasteg, Latinamerika, latinelezh, latriezh, laz-binvioù, lazhva*
** 514 :* leubeurc'henniñ* (met miret *leubeurc'henn*), ... 
** 536 : *luminez, Lun-Bask, Lusian, [[Lusifer]], luskvenoz. *
* Ouzhpennet 
***lañsañ, lañser (war ur mekanik)..., [[lastezerezh]], lava, [[Laz]], leue-mor, leukemiezh, leti, letiour, ... luj, lunedeier, lunigell, lunvezhiad, luskellat, lusker (den) ... luzern, luziasenn*'; 
** lec'hanvioù : *[[Lanvaelvon]], [[Lanvelor]], [[Lanveur-ar-Marzoù]], [[Lanwal]], ... [[Luzron]]*
* Kemmet 
** *Lanvaz* e *Lanvaoz, Lanvolon /[[Lannolon]], [[Lanrivoare]] / Lañriware, Lañveog/[[Lanveog]]* (dre fazi eo bet miret an daou stumm)*, 
** *lejion*, e [[Geriadur Hemon-Huon]] 2005 (pajenn 1120), deuet da vezañ *legion*;  
***Luron/ Luzron, luterat* en *luteriad, luteriat*, *luteriz* en *luteridi*, [[luteregezh]] en *luteriegezh*; *Luvieg* en *Luzevieg*.
* A vank : 
** *langisus*, a gaver en eil lodenn;
** *lennerez-kartoù, lennerez-planedennoù, lestradeg, lestradeg* (pa gaver *dilestradeg, dilestradenn*),
** *lienenn al lagad, limf*, a gaver en eil lodenn (*iris, lymphe*),
** *limestra*: mankout a ra *violet*;  
** *lip-revr* 
** *luch*, anv-kadarn; *luchez, luchadenn*.

====M====
* Ouzhpennet : *magazin*, *magerezh-pesked* (lec'h),  *magma*, *majoriezh, ... Marokan, mar plij, martezeadenn, Marzhan, Marzheg,* ..., *Matignon, Mederieg, Medrigneg, Megerieg, Megrid, Melereg-Breizh..., mesen, mesenerezh, Mesker, meskler, mesklerezh,* ... [[Moris]], morleue *...
* Tennet :
*** magdi* ... *marmouz-golf, marmouz-gwiñver, marmouz-koad, marmouz-meur, Marokad, marradenn, [[Marsel]], [[Marsilheg-Raoul]], [[Marsilheg-Roperzh]], [[Marta]], martered, martr, marvleueañ, marzhoniezh, marzhoniour, [[Masen]]* (deuet da vout Skirioù-Masen), maseron, maskl-bolz, ... *[[Matilda]], [[Matvan]], [[Mazereg]], *
** * [[Meeun]], [[Melani]] ..., mesaerganel, morikenn, [[morc'hup]]* (a gaver en eil lodenn da dreiñ *albatros*) ...
* Kemmet : * marv-amzer* en *marvamzer*, *marvran, [[Marzhinieg]]* en Marzhinieg-Houarnruz, maskl* (dilec'hiet fall), Meilharz* e *[[Meilar]]*, ha *Meksik, Meksika* e *[[Mec'hiko]]* met lec'hiet fall), *Melan* e *[[Mêlann]], Melez* e Meled, *mesa* (diwall loened) e *mêsa* (hag heñvel gant ar gerioù deveret), *meskach* e *meskaj*, ... 
*Astennet : *marteze, [[marv]], moriñ*
* A vank : *mad* (ur vad), a zo benel; *mammlazh, ... margredik* (a gaver dirak *fanatique* en eil lodenn), *marventez* en div lodenn, a gaver e Devri, *[[merioneg]]* (a gaver en eil lodenn), *mesiaz* (pa gaver Mesiaz), *meskalon* (a gaver dirak *rancoeur* en eil lodenn),*monark* (pa gaver monarkiezh), *muzelleg* .
* Iskis : p. 574 *mitouig* ha *mitouik*, met *mitaouik* (*doucereux*) en eil lodenn p. 1082.

#### N
*Tennet: *naturouriezhel, naziour*.
*Ouzhpennet: *naturegour, naturelour, naturelouriezh, navvet, neant*.
*A vank : * Norzheuropa*.

#### O
* *Oaniñ* : met *agneler* zo *oanañ* en eil lodenn.
* Tennet 
** *oablestr, oablour, oablouriezho, oablouriezhel; oadgourelezh;* 
** *oberiadurezh, oberiata, oberiataer, oberiataerezh, oberiataour, oberiata, oberiataer, oberiataerezh, oberiataour*
** *oc'haned; olifantel, olifantheñvel; oligokenel; [[Olimpos]]; oliv; opiomad, opiomadegezh, [[Orania]],  ..., Ourvez-Komborn,  Ourvez-Naoned*.
* Ouzhpennet 
** *oadouriezh; oberataer, oberier, oberiezh; oc'h* (eus *oc'hal), [[Oc'heg]], oc'ho, oei, [[okitanek]], *
** *oksidadur, oksidañ, oksiderezh; olavent, olgounid, olifant-mor; 
** [[Onneg]], [[Onnod-Raez]], *orolaj, orolajer, orolajerezh, orolajerezh*, [[Oskaleg]], [[Oudon]], [[ouistiti]], [[Oulmeg]], [[Ouran]].  *.
* Hiraet ar pennadoù *oabl, orañjez*.
*A vank : *ofisielaat*.

#### P
* Astennet ha sklaeraet : *pad, Paganad, pakadur, ... plom, porzhiañ* (met sklaeroc'h e ve gant ar ster *aborder*)
* Kemmet : reizh *peamzer*, urzh *propan, prosezer/prosezañ*, *[[prokonsul]]/prokoñsul, prunjad/pruñjad, Puch, Purid-Plogastell/ [[Purid]].*
* Ouzhpennet 
** *pachpi, padadap, padventer, pafalek, paian, ... pav-kaol, pavkaoliñ, paziañ, pazinier, pebeilat, pebeiler, pebrer, pech (2), pechar, ped, pedagogel, pedennereh, pedennlec'h, ... penaoz, penalti, pennad-kaoz, pennaenn, pleger, plegfollenn, pleuskañ, pleustrad, plijusaat, polog, ... proleter, proleteriezh, propaat, [[propaganda]], propik, proteinek, protezenn, protid, prouad, prouadiñ, [[pruchez]], psikedelek, psikopat, psikoterapeut, psikoterapiezh,  publik, puig, puilhaat, pun, [[Puñsel]], puradur, purentez, putaat, putenn;*
** anvioù-lec'hioù: *[[Peniti-Koedrac'h]], [[Plelin-Tregavoù]],* ha re all.
* Tennet ar gerioù *pachaelezh, padell, padellek, paeronelezh, pakva, ... pavgen, pavliañ, pebrenn-Spagn, penent, pennad-blein, pennadenn, pennad-talbenn, pennahel-bed, pleustrva, ... plogus, ... pourc'hañ, ... punec'hiñ, punour, puñs-diskarg, puñs-glav*.
* A vank: 
***[[pal-forn]]*, liester * [[parpagn]]*; *patouilh-forn*, *penn avelet* (penn-avel* zo), *pennlavar*, lakaet evit *aphorisme* en eil lodenn; *peuliañ : empaler; *pologus*, a zo *vivipare* en eil lodenn; *psikanalizer*.
* Fazi er ger *pedergwe(r)zenn*.

#### R
* Astennet: *ruz, ruzenn, ruzenn, ruzer, *
* Kemmet: *Reverant* e *reverant*; *Ruiz* / *[[Rewiz]]*, ru, *Ruvieneg / [[Ruvenieg]],* ruzikal / ruzikat*.
* Ouzhpennet: *rouan, Rouantelezh-Unanet, rubiz, rummad, rummadur, rummañ, rummata, rummatadur, rummenn; runkun..., rusianek, rusianekaat, Ruskad, ruskek, Ruvelieg, ru-zall, ruzard, ruzelenniñ, ruzerezh, ruz-flamm, ruz-gwad, ruzig, ruzikell, ruz-muzelloù, ruz-revr*.
* Tennet: *roegañ* (meneget en eil lodenn), *Rumengol, rummad-kentelioù, rummad-rouaned; ruzvaen*.
* A vank : *renadenn-doareañ, rouelazh, rus, Rus*.

====S====
* Ouzhpennet *sa, sabatek, sabatiñ, sabl;... sacher, sacherezh, ... soviedel, spagnol, spagnoleger; spanaer, spartakour, spartakouriezh, spas; spektr, speredekaat, speredelaat, speredelour, speredelouriezh; spergellig; spern-mor, spern-ruz;  spesad, ... sponsor, sponsoriñ; stad (tachenn), stadad, stadañ, stadegañ, stadegel, stadegenn,  stadegoù, stadegour, stadegouriezh, stadelaat; stagell-gamm, stag-ha-stag; staj, stajiad ... sterdead ... ; suj (anv-gwan), sujidi (liester), sujed/sujedoù, sujete, sukrenn, Sulial, Sulieg, ... surf, surfer, surfiñ; susit, susitañ, susitour; sut*.
* Lakaet *sabat* (e-lec'h *sabad*), ... *sportour* (e-lec'h *sporter*), *sprinter*, *spurmantiñ* e-lec'h *spurmantañ*, *sutellat* (e-lec'h *sutellañ*); *surjianel* e-lec'h *surjianerezhel*.
* Rannet *sultanelezh * ha *sultaniezh*.
* Tennet ar gerioù *sabler, ... skuizhnez, spadoul, spadoulat; Spagnad, spagnat, spagneg, spagnek; Sparta, Spartad; speredelañ, speredour, speredouriezh; spes* (anv-gwan); *spesiel, spesielour; speurennaouiñ, speurenn-wele; spev, speviañ; spontouriezh, stad-den, stadion, stadour, stadouriezh, stad-pobl; stagad, ... sujad, sujenn, sulugenn, Sumatra, ...,  sutell-evnetaer, suzon*.
* Hiraet ar pennadoù *sachad, spi, stal, ... sutal*.
* Mankoù : 
***seizel* (*seizek* a zo)
***skañvbennegezh* (*skañvbennek* ha *pennegezh* a zo) 
***skouadenn*, pan e gaver en eil lodenn, p.&nbsp;1120;
***spazh* (mankout a ra an anv-kadarn *castrat*, ster meneget en eil lodenn, p.&nbsp;967, hag e [[Devri]] );
***stifelleg, stiogenn*, meneget en eil lodenn (*calamar, p. 957)
***stoikour*, troet gant *stoïque* (mankout a ra *stoïcien*).
*Vioù-koukoug: *skarve* n'eo ket *rebouteur*, met *rabouteur*.

#### T
* Ouzhpennet *... [[Treal]], ... [[Tregon-Poudour]], [[Tregonveur]], trehontel, trein, treinañ, treinell, treinellat, treizh (anv-gwan), treizher (benel), treizhid, treizhidañ, [[Trelaevern]] ... trumm-ha-trumm, trust, Tsigan, tsunami... tutu.* 
* Tennet: *travelgen, trawelout, [[Tregidel]] (lakaet [[Tregedel]]), Treizh*
* A vank :
***tadlazh, tadlazher* (a gaver en eil lodenn), *[[taol-emfichañ]]*, *tarluchañ, tre* (anv-gwan), *turk, Turkez*; 
*Evezhiadennoù : 
***[[tilsam]]*, a zo *tilsamm* e Devri.
**trelatañ*, a zo *trelatiñ* en eil lodenn.

#### U
* Ouzhpennet *uc'hek, uheladenn, uheldalm, unpiaou*.
* Tennet *ugeolenn, uheldalmerezh, uhellec'h, uhelloened, uheloabl, uhelrener, uherenerezh, uhelskeudenn, uhelskol, uhelskouer, uhelstad, uhelstrollad, uhelvammel, uhelvammelezh, uhelvodad, uhelvruderezh, unlean, unnaturelezh unneuz, unouenn ,unpennel, unpenneler, unroudenn, unseurt, untaolenn *
* Astennet * uhel, uhelvrud, *
* Kemmet: *uhelbal*, *uheldalmerezh* en *uheldalm*, *Ukrainia* (e 1978 ha 1993) a zo Ukraina abaoe 2002.
* Renket mat : *uhelded, uhelgompezenn*.

#### V
*Reizhet fazioù en urzh ar gerioù : *vakted, *.
*Tennet: *valdoad, valizenn, valizennad, vanilla, vanilleg, vanillek, Veda, vergadell, Veronika, veudadur, veudiñ, ... *
*Ouzhpennet : *vad, vakañsiñ, vanilhek, vanilhez, varan, variant, 'vat, vektor, vektorel, vektorelaat, veñjer... *.

#### W
* Tennet eo bet ar gerioù *warlerc'hierezh, warlerc'hius*.
* Ouzhpennet eo *Wallonia, waoñ, war-bign, war-dost, war-eeun-tenn, war-gelc'h, war-giz, war-hed-gwel, war-sin, war-souz, war-vaez, war-var, war-wazh, war-wel, war-well, war-zilerc'h, war-zinaou, war-ziribin, war-ziskenn. * 
* Kemmet ha hiraet *war, war-lerc'h*.
* A vank: *war-bouez* a zo ivez *goustad*.

#### Y
*Kresket : *[[Yaou]], yarañ, yota, you, youc'h, youl, yud* (anv-gwan). *
*Kemmet: *Yaou-Bask/Yaoubask* (fazi marteze), *Yaoueneg/Yaoueneg-ar-Mousterioù, Yestel/Yestael, yezhour, yoc'had, Yodi/Yeodi, youl-uhelaat.*
*Ouzhpennet : *Yaoued, Yaoueneg, yaourt, yaourterez, yaouvezhiad, yariñ, Yarig-hec'h-Evned, yariñ, yar-Spagn, yar-vor, yar-zour... Yemen, Yemenad, yeot, Yestinieg, yeti, yezhadurour, yod-avaloù, yodek, yod-kerc'h, yoga, yostañ, youadeg, youadenn, youal, youc'hou, you-hou-hou, yourc'hez, yourt, Yuzev, yuzev-ha-kristen. *
*Tennet: *yarenn, Yerom, yeulc'h, yoc'h-kroaz, yoc'h-verien, Yugon, Yuzaz.*

====Z====
* Tennet eo bet ar pemp ger *zamid, Zenon, zepelin, Zoroastr, zrodiñ*.
* Ouzhpennet ez eus dek ger: * 'z, zapiñ, zebr, zebu, zen, zilofon, zodiak, zoo, zoum, zoumiñ*.
* A vank : *zamañ*, [[Zac'hariaz]].

===Ar geriadur galleg-brezhoneg ===
Un tamm mat a gresk zo el lodenn-mañ ivez. Mont a ra eus ar pajenn 859 da 1518, da lavarout eo 71 bajennad muioc'h eget [[Geriadur Hemon-Huon]] 2005, a yae eus 779 betek 1367.
Petra zo dreist-holl nemet an anvioù kumunioù lakaet en un doare sistematek, ha ne oant ket gwall niverus a-raok.

====A-raok kregiñ ganti ====
* Evel-just eo bet lamet ar bajennadig trugarekadennoù e oa sinet gant [[Ronan Huon]] en Geriadur 2005.
* Peuzdigemm eo an *Introduction* diwar-benn ar yezhadur (859-861).

=====Ar gerioù=====
Gerioù gallek zo ha ne gaver ket (n'eo ket ur geriadur bras):

====== A======
Gwellaennoù ha mankoù : 
*871 : *admirer* : *bamañ*, skrivet *bamiñ* el lodenn gentañ
*874 : 
***affranchi* : lakaet kemm etre anv-gwan hag anv-kadarn; 
** Lakaet kemm etre *africain* hag *Africain*. 
** Kemmet *hegasus* en *hegazus*, *hegaserezh* en *hegazerezh*, 
** Kresket *agaçant, agence*, ...
*883: *américanophobie*
*887: 
***anglophobie* : *saozkasouriezh*, ne glot ket gant *saozkasaouriezh* el lodenn gentañ. 
*908 : *austérité* (*gravder*, e-lec'h [[garvder]])
Ouzhpennet : 
*863 : * Abbaretz, Aber-Benoît, Aber-Wrac'h ... *. 
*864 : * aborigène ... *.
*872 : *aérodynamique*
*874 : *Afghanistan, Afrique*
*896 : *Argentré-du-Plessis* (gwelout uheloc'h el lodenn gentañ).
Tennet:
*874 : *afrikat*

A vank:
*864 : *aborder* : mankout a ra *kaeañ, porzhiañ*; 
*874 : 
***affreux* : mankout a ra ar c'hemm etre anv-gwan hag an anv-kadarn (n'eo ket meneget);
*879 : *alexandrin* ;
*880 : *allégorie* : mankout a ra [[alegorienn]];
*886 : *anesthésiste*
*889 : *antichambre* (pa gaver *rakkambr* el lodenn gentañ);
*902 : *assomption* (pa gaver *asompsion* er rann gentañ).
*909 : 
***automne*: [[skub-delioù]] (meneget el lodenn gentañ, p. 742)
***autoportait*
--Evezhiadennoù:
* 874 : *affoler*, a zo *trelatañ*; 1052, *délirer* a zo *trelatiñ*.

====== B======
-Gerioù a vank : 
* (*bagage*): *stalabard*, a gaver koulskoude el lodenn gentañ;
* *bailli*, pa gaver *'beli** el lodenn gentañ; ''baillage, bazar'';
* ''biologique'' : ar gerioù ''bevoniel'' hag ''organek'', a gaver el lodenn gentañ;
* ''bûcher'' : [[tan]], [[tantad]].
-Ouzhpennet:
* ''basse-fosse'' : ouzhpennet ''soubit'', na gaved nemet el lodenn gentañ.
-Evezhiadennoù:
* 940 : ''bouleverser'', a zo ''trelatañ''; 1052, ''délirer'' a zo ''trelatiñ''.

====== C======
* A vank : ''calvinisme, châtellenie, cimeterre'' (pa gaver ''semterenn '' en hanterenn gentañ), ''Compostelle, condor, contraction, coordonnées, couille'' (met ''casse-couilles'' a gaver en hanterenn gentañ, p.&nbsp;802), ''couiner'' ...
** ''complimenter'' a zo ivez **gourc'hemennaouiñ**, meneget el lodenn gentañ
*Ouzhpennet: ''Caden,  Calédonie, Calorguen, Cambodge, cambodgien, Cambodgien, Cambout, Camoël, Campbon, Campel, Campénéac,  canadien, Canadien, canadienne, Cancer,  Cardroc, Carélie, Carentoir, Caro, Casson, Caulnes, Cellier, Champeaux, Champs-Géraux, Chancé, Chanteloup, Chantepie, Chapelle'' (ouzhpenn 20 anv), ''Chartes-de-Bretagne, Chasné-sur-Illet, Châteauthébaud, Châtellier, Châtillon-en-Vendelais, Chauvé, Chauvigné, Chavagne ...''
*Tennet : ''Calan, ...''
*Kemmet: ''Carhaix/Carhaix-Plouguer, ...''

====== D======
A vank:
*''dalle''
*''dame de compagnie, d'honneur''
*''défigurer'': distresañ, distummañ,
*''délirer', ''trelatiñ'', a zo ''trelatañ'' el lodenn gentañ.
*''déniaiser'' : diseitegañ,
*''doge''
Kemmet:
**864 : ''displetoni'' (e-lec'h ''displedoni'')
Fazi:
**''descente de lit'': [[pallenn-gwele]]. El lodenn gentañ e lenner:  ''pallenn-gwele: couvre-lit''.

====== E======
-A vank 
*gerioù a vank : ''éclos'' (meneget el lodenn gentañ), ''énergique, ethnocide''
*sterioù a vank : ''éclosion'' : difluk, meneget el lodenn gentañ;  ''électorat'' :  mankout a ra ar ster istorel; ''empaler'': peulveriañ; ''évacuation'' : mankout a ra ar ster soudardel.

-Kemmet ''émeraude, équivoque'', rannet an anvioù-kadarn diouzh an anvioù-gwan, sklaeroc'h.
 
-Evezhiadennoù:
* 1111 : ''enthousiasmer'', a zo ''trelatañ''; 1052, ''délirer'' a zo ''trelatiñ''.

======F======
Ouzhpennet:
*''Fay-de-Bretagne''...
A vank:
*(''fadaise'' :) ''plataj'',
*(''familiarité'':) ''nested''; 
*(''fausseté'': ) ''faosoni'' (a gaver el lodenn gentañ),
*(''fourmilière'':) ''bodenn-verien'' ha ''merieneg'' (a gaver o-daou el lodenn gentañ),
*''francophobie''
*(''fredonner'':) ''sobonat''.

====== G======
*A vank 
**''(galaxie): [[galaksienn]]'' (a zo el lodenn gentañ),
** Galilée, Galiléen, généalogiste, germanophobie, cophobie''gondolier''.
**''(glaner)'' : ''toc'hata'' (a zo el lodenn gentañ),
**''(gravement)'' (komz); ''a-barfeted'' (a zo el lodenn gentañ).
*Vi-koukoug: (goût) ''bliz**h**idigezh; (grêler) ''ka**r*'zarc'hiñ.

====== H======
-Gerioù a vank : 
* *hermaphrodisme, hermaphrodite* ([[divrevek]] a gaver el lodenn gentañ, p.&nbsp;219)
* *homme de cinéma, d'Eglise, de loi, de paille * ; *hydravion*.
* *hindou* : *hindou*, a gaver el lodenn gentañ, p.&nbsp;386.
* *humble*: ar ger *divalc'h*, meneget el lodenn gentañ, p.&nbsp;212.
*kemmoù
** *hérétique* : [[disivouder]] zo lakaet anv-kadarn hag anv-gwan.

====== I======
-Ouzhpennet : 
*1220 : *Inzinzac-Lochrist, Iran, Iranien, Irlande, Irodouër, Iroise, Irvillac, islamiste, islamophobie, islandais (1), islandais (2), Islandais, Islande, Israël,  israélien, Israélite, Isole, Issé, Italie, *

-Kemmet: *irlandais, isobare, isolant, italien,  ... *

-A vank :
** *iguane* ([[igwan]], el lodenn gentañ)
** *impertinence * (*impertinent* zo e-barzh) 
** (*impuissant * :) *disperius* zo el lodenn gentañ,
** (*incohérent*) : *hep penn na lost*
** *(s') informer*: *klask gouzout hiroc'h*
** *inhospitalier* : *dizegemerus* (a vank el lodenn gentañ)
** *innocence* : *dinammded* (a weler el lodenn gentañ)
** *inquisition * : [[Inkizision]], [[Ofis Santel]], er wikipedia brezhonek.
** *intemporel* : *anamzerel *.

====== J======
* A vank :
** *janissaire *.

====== L======
* A vank :
** *languir, lèche-cul* (ha [[lip-revr]], er rann gentañ).
** *lapin : konifl (1233)
*Fazi : *lañgisus*, e-lec'h *langisus* (skrivet mat div linenn uheloc'h).

###### M
* A vank :
** *mahométan, mallette, manichéen, manichéisme, masochisme, ... Messie* (pa gaver *messie*), *miséreux*.

###### N
* *nénuphar* : skudell-dour a vank (pa en kaver el lodenn gentañ)

###### O
* A vank : *officialiser; ohé*, a gaver el lodenn gentañ evit treiñ *oc'ho*.

###### P
* A vank : *pandémie, pangolin, ... périgourdin, ... pénates*, (porc-épic:): hoc'h-draenek (a zo el lodenn gentañ).

###### Q
*Ouzhpennet : *quadrette, quadrille, quadruplés, quarté, quartette*.
*Gwellaet: *quadrupède, quantième, quarantième*.
*Astennet: *qualifier, quart, quarte*.

###### R
-A vank: *racket*
**rassurant*: *diankenius, dinec'hus* a vank p.&nbsp;1381; 
**regrettable*: *kerseüs* a vank p.&nbsp;1391, p'emañ el lodenn gentañ, p.&nbsp;453.
-Kemmet :
* *religieux*: sklaeroc'h gant ar c'hemm etre anv-gwan hag anv-kadarn.
* *rubis*, a oa *ruzvaen*, deuet da vout *rubiz*. 
* *russophobie*
-Ouzhpennet:
**roupe* (fazi), evit *roupie*, p.&nbsp;1412
-Iskis:
* *respectable* zo *doujadus*, ger a vank el lodenn gentañ, ma'z eo merket evel unan eus sterioù *doujus*.

###### S
* A vank: 
** *simagrées* : *ardoù fall, geizoù, similhoù* (a gaver el lodenn gentañ);
** *soyeux* : *seizek* ( a zo el lodenn gentañ):
** *sphérique* : *boulheñvel* el lodenn gentañ, p.&nbsp;104;
** *stériliser* (*disperiañ*, el lodenn gentañ)
** *suivante* : *dimezell-a-heul*, el lodenn gentañ, p.&nbsp;191;
** *solennellement* : *gant digoroù*, *war an ton bras*, meneget el lodenn gentañ, pp.&nbsp;184 ha 800.
** *sous-évaluer* .

###### T
*Ouzhpennet: *toboggan*
*Astennet: *toile*
***torche*: mankout a ra *flammerenn*.
*A vank : *tête-bêche, triton*

###### U

###### V
*Ouzhpennet: *Val d'Izé, Vendel, Vénézuélien, Vénus, Vergéal, Verger, Vern-sur-Seiche, vezin, Vicomté-sur-Rance, Vietnamien, vietnamien, Vignoc, Vildé-Guingalan, Villamée, Ville-ès-Nonais, Villepot, Visseiche, Vivier-sur-Mer, Vritz, Vue.* 
*Tennet : *Venise*.
*Kemmet : *Vannetais* (astennet), *Vieux-Marché* (*ar C'hozh-Varc'had* deuet da vezañ *ar C'houerc'had*, hervez an distagadur) ...
*A vank : evit *verger*, *[[frouezheg]]* (a gaver el lodenn gentañ).

###### W
Kresket ar pennad eus pevar da unnek ger.
*Ouzhpennet: *wallon (1), wallon (2), Wallon, Wallonie, warning, watt, whisky*.

###### X
*Ouzhpennet: *xérophile*.
*Kemmet: *xylophone* (sko-prenn/zilofon).

###### Y
*Ouzhpennet : *[[yak]], Yéménite, Yffiniac, yourte, Yvignac*.
*A gaver div wech (er rann-mañ hag el lodenn war-lerc'h) : *Yémen, Yougoslavie*.

###### Z
*Ouzhpennet : ar seizh ger *Zambie* (ivez er rann war-lerc'h), *zapper, zébu, zona, zoo, zoom, zoumer. *
*A vank: *Zacharie* (meneget en Dictionnaire Français Breton, 1974, p.&nbsp;420).

###### Evezhiadennoù diwar-benn ar rann galleg-brezhoneg
;Gerioù gallek meneget el levr n'int ket penngerioù el lodenn-mañ:
**case-couilles*
**dizunvan, dizunvaniezh*: *zizanie* (1508) a vank;
**emmerdant, emmerdeur*
**zéphir (1508)* skrivet *zéphyr* (32); *zigzag* (1507), skrivet zig-zag (417), an daou skrivad zo mat.

;Gerioù brezhonek zo (pe sterioù anezho) hag a gaver er rann-mañ ha n'o c'haver ket er geriadur brezhoneg-galleg:
**brizhvarc'hadourezh (1307)*,
**daonet (1508), daskeitadur* (1323),*dreog* (*zizanie*, 1508, a vank); 
* *forc'hek* (zigzagant a vank)
**gredeg (1508)* 
**kammigellat* (1508) a vank; *kammigelleg* (1508, *zigzagant* a vank); *kazeg (estlammadell, 1508)*, kigerezh-kezeg* (458), kloz-kezeg*, 1307,
**rodeg, roderezh*, 1411; roudennadur (1508);
**saozigañ (1508),*
**tamm-plusk (1508); tevgroc'henek (1307);

===Anvioù-lec'hioù===
*Kalz anvioù-lec'hioù eus Breizh-Uhel zo bet ouzhpennet e korf ar c'heriaoueg c'hallek.
*Deuet eo ar rann *noms propres*, war-lerc'h ar c'heriaoueg, da vezañ *noms géographiques internationaux*. 
**Anvioù zo a gaver en div lodenn : *Cambodge, Cameroun, Canada...*
*Ur rann *Noms de lieux de Bretagne * zo enni anvioù n'int ket kumunioù (inizi, stêrioù, kaboù).

===Taolennoù===
Miret eo bet an taolennoù (847-856), re ar verboù hag an araogennoù eeun evel en embannadur [[Geriadur Hemon-Huon]]. Mankout a rafe neuze an araogennoù kevrennek.

===Evezhiadennoù=== 
Evel e [[Geriadur Hemon-Huon]] 2005 e kaver
-el lodenn brezhonek-gallek: *reuzus*, met ne gaver ket *reuzius*, a gaver da dreiñ "sinistre" el lodenn gallek-brezhonek.
-*hydravion'' a vank bepred el lodenn gallek-brezhonek, pa gaver dournijerez el lodenn brezhonek-gallek.

## Ar c'hemmoù
Kresket eo ar geriadur gant gerioù nevez:
*dron, surf, zoo.

Skarzhet ez eus bet un nebeud gerioù eus geriadur 2005 :
*"dour-Fask m. eau bénite qu’on va chercher le samedi saint.", pajenn 207
*"leubeurc’henniñ v. s’étendre, jambes appuyées contre un mur (en plt d’un cheval)", pajenn 463.
*marc'h-kornek, pajenn 498
*mogeder-butun fumeur (de tabac)", pajenn 522

## Notennoù