Louergad

**Louergad** a zo ur gumun eus Breizh, e Treger, hag e kanton Kallag e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
Bras-mat eo takad kumun Louergad, eus Sant-Eler en norzh betek Koad an Noz ha Koad an Hae er su. Er reter e kaver Menez Bre, uhelenn vrudet Bro-Dreger hag eno, ivez, emañ mammenn ar Gindi, hag a ra an harz etre Pederneg ha Louergad.
Kumunioù amezek :
Plûned; Bear; Pederneg; Treglañviz; Gurunuhel; Benac'h; Tregrom.
### Ar Yeodi

|Penn-Yeodi. Google-Earth
Jaudy. Source. Panneau 1.jpg|Panell hent, war hent Gurunuhel.
Jaudy. Source. Panneau 2.jpg|Panell hent.

### Ar Gindi
Louargat. Manati. Ar Gindi.jpg|Pontig kentañ war ar Gindi, e Manati
## Anv
Stummoù kozh : 
***Louergat**, 1160; **Loeargal (= Loeargat)**, 1170; **Loargart**, c. 1330; **Louargat**, fin XIVvet, 1461; e brezhoneg ***Louargad, Louergad***.
***Loergat**, 1304; **Loargat**, 1330.
Lavaret ez eus e oa savet an anv diwar ur sant Ergad, met n'eus bet kavet roud ebet anezhañ er barrez.
## Istor
* Hervez René Couffon, ar *plou* diazez **Plouserf** e oa enni : Louergat, Tregrom, Gurunuhel, Sant-Elar, Benac'h, Pont-Melvez.
### [[Dispac'h Gall]]
* Emgann Louergad, d'an 30 a viz Eost 1799 etre ar Chouanted hag ar Republikaned.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 244 gwaz (71 e Sant-Eler) abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,46 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas pemp anezhe e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel: d’an 21 e Tamines, ur soudard eus an 2vet Rujumant Troadegiezh ha, d’an 22 e Maissin, tri soudard eus an 19vet Rujumant Troadegiezh hag, e Saint-Vincent, ur c’horporal eus an 2vet Rujumant Troadegiezh; d’an 22 a viz Ebrel 1915 e varvas tri milour eus an 73vet Rujumant Troadegiezh e Boezinge e Flandrez Belgia.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 21 den (daou e Sant-Eler).
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur gward republikan eus ar gumun d’ar 15 a viz Mae 1947 en ospital e Cholon e Saigon e Kochinsina er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas pevar milour.
## Monumantoù ha traoù heverk

Louargat. Pergat. Cp1.jpg|Kartenn-bost.
Menhir de pergat louargat.png|
Louargat. Pergat 1.jpg|
Louargat. Pergat 2.jpg|

302 m a uhelder, war zouar ar barrez evit an hanter.
Menez Bre
* Peulvan Pergad, 10,30 m a uhelder ha 12,40 m a dro (?) e rez an douar, unan eus ar re vrasañ en Europa, hirie an eil e bro C'hall hag e Breizh.
* Peulvan Krec'h Even (toullet).
Louargat. Boule de Saint-Michel.jpg|
Louargat. Boule Saint-Michel. Détail.jpg|A dost
* Boul Kervikael.
* Meurvaen galian eus Oadvezh an houarn.
* Iliz katolik *Itron-Varia an Erc'h*Tour eus ar ; lennet e vez iliz Louergad a zo dindan anv : "*Notre Dame des Neiges*", deut diouzh "*Itron Varia an Erc'h*". 
*Anilis fabulae* ! Komzoù se a zeu diwar ur stumm fall da lenn An Nec'h (*cnech*) = ar run, an dosenn = da lavarout, ken eeun ha tra, m'emañ Louergad e traoñ ar Menez-Bre. 

Louargat. Chapelle Saint-Michel. Photo.jpg|Aet da get. Ne chom nemet ur skeudenn peget war ur voger e-kichen ar voul.
Louargat. Calvaire de Saint-Michel.jpg|
* Chapel ha kalvar *Sant Mikael*.

Louargat. Chapelle et calvaire Saint Jean.jpg|Chapel ha kalvar *Sant Yann*.
Louargat. Saint-Jean. Sud.jpg|Chapel *Sant Yann*.
Louargat. Chapelle Saint Jean. Nord.jpg|Chapel *Sant Yann*.
Louargat. Saint-Jean. Clef de linteau.jpg|Sant-Yann. Alc'hwez bolzenn.

* Chapel *Sant Yann ha Sant Fieg*, .

Louargat. Saint-Paul. Cp.jpg|Kartenn-bost.
Louargat. Saint-Paul 1.jpg|
* Chapel *Sant Paol*, .
* Chapel *Sant Jelvestr*, .
Louargat. La Messelière. Castel Pen an Stang.jpg|La Messelière 1933
* Mouden Penn ar stang, anvet « tumulus an Dosenn », 114 m (?) uhelder. Bet enrollet ar 27 Ebrel 1946.

Louargat. Cleuziou. Jardins 1.jpg|Liorzhoù.
Louargat. Cleuziou. Jardins 2.jpg|Liorzhoù.
Louargat. Cleuziou. Jardins. Est.jpg|Liorzhoù. Reter.
Louargat. Cleuziou. Linteau.jpg|Kleuzioù. Gourin.

* Maner ar C'hleuziou, , a c'haller gweladenniñ e-pad an hañv (war c'houlenn).
* Menez Hogene, 304 m uhelder : « Lann Suplis », lec'h justis uhel hag izel, eno e veze lakaet an dud d'ar marv (kaset d'ar groug).
* Koad an Hae.

Louargad. Plouserf. La Messelière. 1929.jpg|La Messelière. 1929.
BoezingeBretonedKalvar.jpg|Ar c'halvar.

* Maner Plouserf.

Louargat. Fontaine Saint Eloi. dos.jpg|Feunteun Sant Eler. Kein
Louargat. Fontaine Saint-Eloi.jpg|
* Feunteun *Sant Eler*.
Louargat. Monument aux Morts.jpg|
* Monumant ar re varv e bourk Louergad, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Monumant ar re varv e Sant-Eler, luc’hskeudenn.
* E Boezinge (Flandrez Belgia) e voe staliet ur c'halvar () eus Louergad evit enoriñ ar Vretoned marvet eno e-kerzh ar Brezel-bed kentañ.
* Monumant ar Rezistañs, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv e Brezel Aljeria, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs
Etre 1968-1990 e oa digresket ar boblañs eus 9%. Abaoe e kresk ar boblañs en-dro.
**Emdroadur poblañs Louergad abaoe 1793**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize  = width:800 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:5050
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1791
  bar:1792
  bar:1793
  bar:1794
  bar:1795
  bar:1796
  bar:1797
  bar:1798
  bar:1799
  bar:1800 text:1800
  bar:1801
  bar:1802
  bar:1803
  bar:1804
  bar:1805
  bar:1806
  bar:1807
  bar:1808
  bar:1809
  bar:1810
  bar:1811
  bar:1812
  bar:1813
  bar:1814
  bar:1815
  bar:1816
  bar:1817
  bar:1818
  bar:1819
  bar:1820 text:1820
  bar:1821
  bar:1822
  bar:1823
  bar:1824
  bar:1825
  bar:1826
  bar:1827
  bar:1828
  bar:1829
  bar:1830 
  bar:1831
  bar:1832
  bar:1833
  bar:1834
  bar:1835
  bar:1836
  bar:1837
  bar:1838
  bar:1839
  bar:1840 text:1840
  bar:1841
  bar:1842
  bar:1843
  bar:1844
  bar:1845
  bar:1846
  bar:1847
  bar:1848
  bar:1849
  bar:1850 
  bar:1851
  bar:1852
  bar:1853
  bar:1854
  bar:1855
  bar:1856
  bar:1857
  bar:1858
  bar:1859
  bar:1860 text:1860
  bar:1861
  bar:1862
  bar:1863
  bar:1864
  bar:1865
  bar:1866
  bar:1867
  bar:1868
  bar:1869
  bar:1870 
  bar:1871
  bar:1872
  bar:1873
  bar:1874
  bar:1875
  bar:1876
  bar:1877
  bar:1878
  bar:1879
  bar:1880 text:1880
  bar:1881
  bar:1882
  bar:1883
  bar:1884
  bar:1885
  bar:1886
  bar:1887
  bar:1888
  bar:1889
  bar:1890 
  bar:1891
  bar:1892
  bar:1893
  bar:1894
  bar:1895
  bar:1896
  bar:1897
  bar:1898
  bar:1899
  bar:1900 text:1900
  bar:1901
  bar:1902
  bar:1903
  bar:1904
  bar:1905
  bar:1906
  bar:1907
  bar:1908
  bar:1909
  bar:1910
  bar:1911
  bar:1912
  bar:1913
  bar:1914
  bar:1915
  bar:1916
  bar:1917
  bar:1918
  bar:1919
  bar:1920 text:1920
  bar:1921
  bar:1922
  bar:1923
  bar:1924
  bar:1925
  bar:1926
  bar:1927
  bar:1928
  bar:1929
  bar:1930 
  bar:1931
  bar:1932
  bar:1933
  bar:1934
  bar:1935
  bar:1936
  bar:1937
  bar:1938
  bar:1939
  bar:1940 text:1940
  bar:1941
  bar:1942
  bar:1943
  bar:1944
  bar:1945
  bar:1946
  bar:1947
  bar:1948
  bar:1949
  bar:1950 
  bar:1951
  bar:1952
  bar:1953
  bar:1954
  bar:1955
  bar:1956
  bar:1957
  bar:1958
  bar:1959
  bar:1960 text:1960
  bar:1961
  bar:1962
  bar:1963
  bar:1964
  bar:1965
  bar:1966
  bar:1967
  bar:1968
  bar:1969
  bar:1970 
  bar:1971
  bar:1972
  bar:1973
  bar:1974
  bar:1975
  bar:1976
  bar:1977
  bar:1978
  bar:1979
  bar:1980 text:1980
  bar:1981
  bar:1982
  bar:1983
  bar:1984
  bar:1985
  bar:1986
  bar:1987
  bar:1988
  bar:1989
  bar:1990 
  bar:1991
  bar:1992
  bar:1993
  bar:1994
  bar:1995
  bar:1996
  bar:1997
  bar:1998
  bar:1999
  bar:2000 text:2000
  bar:2001
  bar:2002
  bar:2003
  bar:2004
  bar:2005
  bar:2006
  bar:2007
  bar:2008
  bar:2009
  bar:2010
  bar:2011
  bar:2012
  bar:2013 text:2013
  bar:2014
  bar:2015
  bar:2016
  bar:2017
  bar:2018
  bar:2019
  bar:2020 
PlotData=
 color:barra width:10 align:left 
 bar:1793 from:0 till: 4031 
 bar:1800 from:0 till: 3529 
 bar:1806 from:0 till: 4419 
 bar:1821 from:0 till: 5005 
 bar:1831 from:0 till: 5004 
 bar:1836 from:0 till: 3833 
 bar:1841 from:0 till: 4042 
 bar:1846 from:0 till: 4249 
 bar:1851 from:0 till: 4428 
 bar:1856 from:0 till: 4277 
 bar:1861 from:0 till: 4328 
 bar:1866 from:0 till: 4357 
 bar:1872 from:0 till: 4580 
 bar:1876 from:0 till: 4612 
 bar:1881 from:0 till: 4311 
 bar:1886 from:0 till: 4416 
 bar:1891 from:0 till: 4375 
 bar:1896 from:0 till: 4346 
 bar:1901 from:0 till: 4071 
 bar:1906 from:0 till: 3970 
 bar:1911 from:0 till: 3779 
 bar:1921 from:0 till: 3466 
 bar:1926 from:0 till: 3517 
 bar:1931 from:0 till: 3104 
 bar:1936 from:0 till: 3067 
 bar:1946 from:0 till: 2762 
 bar:1954 from:0 till: 2570 
 bar:1962 from:0 till: 2428 
 bar:1968 from:0 till: 2340 
 bar:1975 from:0 till: 2179 
 bar:1982 from:0 till: 2224 
 bar:1990 from:0 till: 2128 
 bar:1999 from:0 till: 2126 
 bar:2006 from:0 till: 2208
 bar:2012 from:0 till: 2319
 bar:2012 from:0 till: 2329
TextData=
  fontsize:S pos:(50,10)
  text:mammenn Cassini hag EBSSA



## Brezhoneg

Louargat - levraoueg.jpg|Al levraoueg.
Louargat - Paotr poltrejoù.jpg|Stal "Paotr poltrejoù".

### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Ya d'ar brezhoneg
* D’ar 14 a viz Mezheven 2007 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* D’ar 6 a viz C'hwevrer 2012 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
### Deskadurezh
* Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1998. 
* E distro-skol 2024 e oa 51 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (27,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
### A bep seurt
*Gouel ar Brezhoneg zo bet graet ur wech e Louergad.
**Loue (leue) Louergad*: kunujenn.

## Melestradurezh

## Tud
* Familh al Largez (aet da get), aotrouien al Largez, Germorvan, ha Gerdenole e Louergad. E ardamez : "*en argant e leon geoted krabanet e gul, e gab e gul*" 
* Aotroù markiz Suffren a Sant-Tropez (1753-1821), aotroù Koad an Hay ha Germorvan e Louergad.
* Yann-Fañch Ar C'halvez, ganet e Louergad ar 15 C'hwevrer 1799, noter, kannad Aodoù an Hanternoz ouzh Stroll-lezennadur (13 Kerzu 1868 - 4 Gwengolo 1870); kuzulier jeneral, maer Gwengamp. Aet da Anaon e Gwengamp ar 5 Meurzh 1880
## Levroniezh
* René Couffon : *Recherche sur les églises primitives*. Bulletins et Mémoires. Société d'Émulation des Côtes du Nord. 1945-1946
## Liammoù diavaez

* Louergad war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù