Luger P08

Al **Luger P08** (P evit *Parabellum*) zo un adstumm eus al Luger 1900, unan eus ar pistolennoù damaotomatek kentañ, ijinet en Impalaeriezh alaman e 1898 gant Georg Luger. Produet e voe ar P08 gant embregerezhioù alaman a bep seurt, en o zouez Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken eus 1908 betek 1918, hag adalek ar bloavezhioù 1930 gant Mauser. Arm-dorn nesañ an arme alaman e voe da vare ar Brezel-bed Kentañ.

## Istor

### Orin

Savet e voe ar P08 e 1898 gant Georg Luger diwar ar bistolenn Luger 1900 deveret eus ar Borchardt C93. Kambret e oa da gentañ e e 7,65 mm Parabellum, ur munision deveret eus ar 7,65 mm Borchardt implijet er bistolenn Borchardt C93. Diwar c'houlenn implijerien hag a veaje alies en Afrika e voe azasaet he c'hambr evit degemer munisionoù 9 mm Parabellum galloudusoc'h a-enep loened gouez ar c'hevandir. An daou galibr a voe implijet er penn-kentañ. E 1904 e voe dibabet ar bistolenn evel arm standart gant ar Kriegsmarine dindan an anv P04. E ganol (152 mm) a oa un tamm hiroc'h evit hini ar P08 hag ur c'houch div bellder a oa (100 metr ha 200 metr). Pezhioù zo er P04 n'haller ket montañ war ar P08.

Dont a ra hec'h anv *Parabellum* eus an dro-lavar latin *Si vis pacem, para bellum* (Ma fell dit kaout peoc'h, aoz ar brezel). Lizherennoù kentañ niverenn delegraf an embregerezh armoù DWM (Deutsch Waffen und Munitionen Fabrik) e oa ivez.

### Implij en Alamagn
Dibabet e voe ar P08 gant an tirlu hag ar c'hanolierezh alaman e 1908, e daou adstumm disheñvel, evit kemer plas ar Reichsrevolver implijet abaoe dibenn an XIX kantved. Implijet e voent e brezelioù trevadenniñ ar vro, ha war-lerc'h er Brezel-bed Kentañ koulz hag en Eil Brezel-bed gant an arme alaman, memes ma oa sanset ar Walther P38 kemer o flas adalek dibenn ar bloavezhioù 1938. Bet eo bet arm-dorn standart en Alamagn hag e Suis. E Frañs e voe pourveziet an Archeriezh Vroadel, an Tirlu ha Prefeti Polis Pariz ganti etre 1945 ha 1955. An 3.000 arm implijet a zeue evel ar Walther P38 eus an uzinoù Mauser seizet gant Bro-C'hall.

Emporzhiet e voe e Stadoù-Unanet Amerika gant an embregerezh Stoeger, a roas an anv *Luger* dezhi hag a savas stummoù all anezhi e .22 Long Rifle da skouer. Ar romantoù polis hag ar filmoù stadunanat a vrudas an anv **Luger** a vez implijet kalz eno. Ar munisionoù 7,65 mm Parabellum ha 9 mm Parabellum a zo anvet .30 Luger ha 9 Luger eno a-wechoù evit ar memes abeg. Diwar levezon ar soudarded amerikan deuet da Europa da vare an Eil Brezel-bed hag a-drugarez da filmoù Hollywood e raer kalz gant an anv-mañ en Europa abaoe ar bloavezhioù 1950 ha 1960.

## Deskrivadur
Ur bistolenn e dir, dezhi ur blatinenn un-ober, eo ar P08. Kambret eo e 9 mm Parabellum, ur c'halibr hag a vo implijet e meur a arm-dorn pe pistolenn-vindrailher betek hiziv. Implijout a ra kulasenn-c'hlin armoù-dorn he rummad. Ur c'harger 8 tenn war ur golonenn a zo dezhi.

An arme alaman a zibabas an adstumm P08 dezhañ ur c'hanol 102 mm. Evit soudarded ar c'hanolierezh e voe dibabet un adstumm all, hiroc'h e c'hanol (203 mm), anvet **LP08** (*Lange Pistole 08*) ha lesanvet **Luger kanolierezh**. Adstummoù all a voe savet ivez evit ar siviled, da skouer unan "karabinenn" dezhi ul lamm a c'halled distagañ.

## Produerien
*DWM : ouzhpenn 700.000 skouerenn evit an arme, eus 1908 betek 1918.
*Krieghoff : 12.000 skouerenn evit al Luftwaffe dreist-holl, etre 1935 ha 1944.
*Erfurt : tost da 500.000 skouerenn etre 1911 ha 1918.
*Mauser : war-dro 900.000 pistolenn (merket *byf* pe *S/42*) eus 1930 betek 1942, ha war-dro 3.000 skouerenn produet e 1945 ha 1946 dindan ren ar C'hallaoued. Uzin Mauser Oberndorf a broduas skouerennoù evit ar marc'had sivil etre 1971 ha kreiz ar bloavezhioù 1980 ivez.
*Waffenfabrik Bern.
*Arsanailh Spandau.
*Simson.
*Vickers.
*Colt's Manufacturing Company.

## Implijerien ofisiel
* 
*  : eus 1908 betek 1945 en arme hag er polis
* Republik Demokratel Alamagn : goude 1945 evit ar polis
* 
* 
* 
* 
*  : etre 1919 ha 1939
*  : **M/23PB** gant ur c'hanol 9 mm nevez
* 
*  : stummoù **1314** ha **Lange P08** (goude 1935)
* 
* 
*  : adalek 1951
* 
*  : goude 1945
*  : goude 1945
*  : **M/910** hag **M/943**
*  : goude 1945
*  : da vare brezel Spagn
*  : a-raok 1949
*  : Archeriezh goude 1960
*  : 1934
*  : goude 1945, armoù tapet digant ar Wehrmacht
*  : goude 1945

## Er sevenadur
Daoust dezhi bezañ bet implijet gant broioù all hag e prantadoù all eus an Istor eo stag al Luger P08 ouzh skeudenn an ofiserien alaman da vare an Eil Brezel-bed. Arouezioù-trec'h priziet e oant en arme stadunanat : soudarded zo a oa prest da baeañ sammadoù uhel evit degas unan gante d'ar gêr. An arm a c'haller implijout e meur a c'hoari video, en o zouez ar rummadoù brudet *[[Medal of Honor|Medal of Honor,]] [[Call of Duty]]* pe *[[Battlefield (heuliad c'hoarioù video)|Battlefield]]*.

## Levrlennadur
*  GUILLOU Luc, MACHTELINCKX Georges, *The Luger P.08 Vol. 1 : The First World War and Weimar Years*, Schiffer Publishing, 80 p., ISBN 9780764356575
*  HENROTIN Gérard, *La Connaissance du Luger*, Éditions H&L - HLebooks.com,1996
*  MALHERBE Michel, *Les Pistolets Luger*, Crépin-Leblond, 2010, 363 p., ISBN 9782703003410
*  WHITEMAN Thomas, *Third Reich Lugers: An Illustrated Collector’s Guide to German Military Lugers from World War II*, Legacy Collectibles Press, 2022, 331 p., ISBN 978-1737993735

## Liammoù diavaez
*  Diellfilmoù *Histoire du Parabellum de Luger :* 1898-1918 ha 1918 - hiziv war ar chadenn *Le feu aux poudres*

## Notennoù ha daveennoù