Verb-stagañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **verb-stagañ** pe **kouplenn** (saoz: ''copula'') evit ober dave da elfennoù nann-verbel gante an hevelep arc'hwel kevreadurezhel evit komz eus ur verb implijet evit liammañ rener ur frazenn ouzh prezegad ar frazenn. Verboù amreizh-tre eo ar verboù-stagañ e meur a yezh, en o zouez ar yezhoù indezeuropek.

Un arc'hwel hag a denn da framm kevreadurezhel eo hini ar verboù-stagañ neuze kentoc'h evit reiñ titour semantikel diwar-benn un ober pe ur stad, da skouer:

: "Bezañ": implijoù evel verb-stagañ
:: "Kelennerez **eo** ma mamm"
:: PREZEGAD eo RENER

:: "Bras e **oa** ar c'hi"
:: PREZEGAD eo RENER

Alies a-walc'h e implijer an tremen "verb-stagañ" en un doare ledan evit ober dave da verb-stagañ pennañ ar yezh bennak, da lâret eo "bezañ" e brezhoneg. Ha ret eo kompren e c'hell bezañ implijet verboù evel "bezañ" e degouezhioù ma ne dalvezont ket da verboù-stagañ dre ma ne liammont ket ar rener ouzh ar prezegad, da skouer:

* Pa vez implijet e evel ur verb-skoazell, d.s.:

: "Bezañ": implijoù evel nann verb-stagañ
:: Implijet e evel verb-skoazell:
::: "Lâret **eo bet**"
::: "O kerzhet **emañ**"

: "Bezañ": implijoù evel nann verb-stagañ
:: Implijet evit merkañ ar bezañs:
::: "Ganin **emañ**"
::: "Bezañ pe get, setu an dalc'h"

Verboù-stagañ all a c'hell bezañ implijet ivez avat ouzhpenn ar verb-stagañ pennañ-se pe verboù implijet gwezh ha gwezh all evel verboù-stagañ, da skouer "dont da vezañ", "erruout" e frazennoù evel:

: "Arruout": implijet evel verb-stagañ
:: "Erru eo bras"

Yezhoù zo a ra hep verboù-stagañ ebet pe hep verboù-stagañ e degouezhioù yezhadurel resis (Sellit ouzh "Verb-stagañ mann").

Daoust ha ma vez implijet verboù pe elfennoù verbheñvel evit liammañ ar rener ouzh ar prezegad e c'hell yezhoù zo implijout rummadoù yezhadur all.

Bez' e c'heller isrannañ ar verboù-stagañ hervez o implij resis er frazenn:

* Kevatalader:
: "Me eo ar c'helenner"
: "Paotred o doa livet an ti"

* Rummata:
: "Dimezet e vo"
: "Bronneged eo ar chas"
: "Ur gêr vras eo Roazhon"

* Prezegadata (saoz. ''predication''):
: "Ha bras a-walc'h e vo an ti?"
: "E-kichen ar c'hi emañ ar c'hazh"
: "Sot eo"

Kemmañ kalz a ra implijoù ha mont-en-dro ar verboù-stagañ haga an elfennoù stagañ all (da skouer lostgerioù-stagañ evel e turkeg) a yezh da yezh. Setu un nebeud skouerioù:

* Turkeg
E turkeg e reer gant ur verb-skoazell *i-mek* implijet evel ul lostger staget ouzh prezegadoù reis, da lâret eo anvioù, anvioù-gwan hag a-wezhoù ivez ouzh kelfoù verboù displeget. Pa denn d'an trede gour unander e reer gant ar verb-stagañ mann evel e ruseg pe en hungareg, da skouer:

: Lostger-stagañ
:: *Ben mavi*'yim***
:: "me" "glas"+"-on"
:: "Glas on"

<u>Verb-stagañ mann</u>
:: ''Deniz mavi''
:: "Mor" + "glas"
:: "Glas eo ar mor"

* Sinaeg
E [[yezhoù sinaek]] e implijer verboù ispisial anvet [[Verb-stad|verboù-stad]] (saoz. [[:en:stative verb|''stative verb'']]) hep rankout ober gant verb-stagañ all ebet, da skouer e [[Sinaeg|sinaeg mandarinek]]:

: 累 (''lèi''): "bezañ skuizh"
: 饿 (''è''): "kaout naon"
: 在 (''zài''): "bezañ en ul lec'h"
: 笨 (''bèn''): "bezañ sot"

Ne implijer ar verb-stagañ 是 (''shì'') nemet evit liammañ ur verb ouzh ur [[renadenn]] anv pe un anv-gwan mui ar [[Rannig (yezhoniezh)|rannig]] 的 ''de'', da skouer:

: 我是老师 "Me 'zo kelenner"
: 这是红的 "An dra-mañ 'zo ruz"

* Yezhoù romanek
Unan eus perzhioù darn vrasañ ar [[yezhoù romanek]] eo ar fed ma vez implijet gante daou verb-stagañ kevatal da "bezañ" e brezhoneg evit gallout ober an diforc'h etre perzhioù pennañ pe peurbadus ha stadoù, da skouer:



Un tammig disheñvel eo ar stummoù-mañ diouzh ar stummoù damheñvel "eo" hag "emañ" e brezhoneg dre ma c'hell bezañ displeget ar verboù "ser" hag "estar" e spagnoleg da skouer en holl [[Amzer (yezhoniezh)|amzerioù]] evel n'eus forzh peseurt verb all keit ha m'eo "eo" hag "emañ" stummoù an hevelep verb "bezañ".

Kemmañ a c'hell ivez ster resis un anv-gwan resis hervez ma vez implijet gant an eil verb pe egile, da skouer e [[portugaleg]]:



E brezhoneg ez eus ouzhpenn ur stumm ispisial evit merkañ ar boaz "vez/veze" (implijet ivez gant ar veb "kaout") hag evel ar stummoù "emañ/edo" n'hall bezañ implijet nemet en amzer-vremañ hag en amzer-dremenet.

Er [[yezhoù slavek]] e verker un diforc'h heñvel ouzh hini "ser" hag "estar" er yezhoù romanek dre implijout an [[Troad (yezhoniezh)|troad benvegel pe instrumentel]] evit diskwel stadoù keit ha ma verker perzhioù gant an [[Nominativel-akuzativel|nominativel]].

* Jorjieg
Amreizh-tre eo ar verb-stagañ pennañ ''qopna'' e [[jorjieg]] hag implijet e vez [[Gwrizienn (yezhoniezh)|gwriziennoù]] hervez ar [[mts'k'rivi]]où (pe amzerioù), da skouer:

:''Masc'avlebeli v'''ar*** ("Kelenner **on**")
:*Masc'avlebeli vi*'kn**ebi'' ("Kelenner e **vin**")
:''Masc'avlebeli vi**qav**i'' (""Kelenner e **oan**"")
:''Masc'avlebeli v**qop**ilv**ar*** (""Kelenner '''on bet'''"")
:''Masc'avlebeli v'''qop'''ili'''qav'''i'' (""Kelenner e '''oan bet'''"")

* Yezhoù siouek
Er [[yezhoù siouek]] e c'hell bezañ implñijet hozogik n'eus forzh peseurt ger evel ur verb ha neuze e c'hallont bezañ implijet war-eeun hep ober gant verboù-stagañ, da skouer e [[lakoteg]]:

: "_wicasa_"
: "gour/ozarc'h"; "bezañ gour/ozarc'h"
: -> "Wimacasa/winicasa/he wicasa"
: "Me/Te/Eñ 'zo un ozarc'h"

Ur ver-stagañ ispisial ''_heca_'' ez eus ivez, implijet evit resisaat ar fed m'emeur o kaozeal diwar-benn ur perzh, da skouer:

: "Wicasa hemaca/henica/heca"
: "Un ozarc'h 'zo ac'hanon/ac'hanout/anezhañ"

Implijet e vez ar verb-stagañ-mañ evit micheroù da skouer: 

: "Pezuta wicasa hemaca"
: "Mezeg on"

Pa implijer un anv [[Ger-mell strizh|strizh]] avat e ranker implijout ur verb-stagañ all ''_(i)ye_'', da skouer:

: "Pezuta wicasa (kin) miye lo"
: "Me eo ar mezeg".

Implijet e vez verboù-stagañ all evit al lec'hiañ evel ''_yankA_'' ("azezañ") pa reer dave da dud ha ''_han/he_'' ("bezañ en e sav") evit traoù gante ur furm hir, da skouer: 

: "Robert timahel '''yanke''' (yelo)"
: "Robert ''''zo''' en ti" / "En ti '''emañ''' Robert"
: "Owotetipi wigli-oinazin kin hel isakib wanzi '''he'''".
: "N'eus ti-debriñ ebet e-kichen an ti-esañs""

* Japaneg
Meur a verb-stagañ disheñvel ez eus e [[japaneg]] implijet hervez o arc'hwel resis er frazenn, da skouer だ (''da'') ha です (''desu'') evit [[Prezegad|prezegata]] keit ha ma vez implijet な (''na'') and で (''de'') e diabarzh ar frazennoù evit kenliammañ ha spisaat.

Alies e talvez ar verboù-stagañ e japaneg evit ober dave da gevatalderioù, da lâret eo "X 'zo kevatal da Y", da skouer: 

: 私は学生'''だ''' (''Watashi wa gakusei '''da***)
: I TOPIC student COPULA
: "Studier/ez **on**" / "Me **'zo** studier/ez

: これはペン**です** (*Kore wa pen *'desu***)
: "dra-mañ" <small>[[Merk an tem|MERK TEM]]</small>"kreion" <small>VERB-STAGAÑ SEVEN</small>)
: "Ur c'herion '''eo''' hemañ" / "Hemañ ''''zo''' ur c'hreion"

Ne dalvez ar stummoù ''da'' ha ''desu'' nemet evit merkañ al live sevended e-keñver an hini m'emeur o komz outi/añ, da skouer: 

:あれはホテルだ。(''Are wa hoteru '''da***)
:"dra-se" TOPIC "leti" VERB-STAGAÑ
:"Ul leti eo hennezh" / "Setu ul leti"

:あれはホテルです。(*Are wa hoteru *'desu***)
:"dra-se" <small>TOPIC</small> leti <small>VERB-STAGAÑ SEVEN</small>
:"Ul leti eo hennezh" / "Setu ul leti"

Daou ver-stagañ all ez eus e japaneg evit merkañ ar bezañs: ある (''aru'') implijet gant traoù ha plant hag 'いる (''iru'') implijet gant tud ha loened dre vras, da skouer:

: 本はテーブルに'''ある'''。(''Hon wa tēburu ni '''aru***)
: "Al levr **'zo** war an taol" / "War an taol **emañ** al levr"

: キムさんはここに**いる**。(*Kimu-san wa koko ni *'iru**'')
: "Kim **'zo** amañ" / "Amañ **emañ** Kim"

Daoust ha ma talvez ar verboù-stagañ en un doare rik da stagañ pe da liammañ div elfenn (da lâret eo ar rener ouzh ar prezegad), e meur a yezh e vez implijet ar seurt verboù gante un arc'hwel liammañ pennañ evit merkañ ar bezañs. Liammet eo an daou geal-se (ar bezañ hag al liammañ) met ken tost an eil ouzh egile e meur a yezh evit ma vefe implijet an hevelep verboù "bezañ" evite o-daou hep ober tamm diforc'h ebet. E yezhoù all, avat, e implijer verboù disheñvel evit pep arc'hwel, da skouer e [[svedeg]] e implijet ''vara'' ("bezañ") nemet evel verb-stagañ rik keit ha ma implijer ''bli'' ("dont da vezañ") ha ''finnas'' ("bezañ") evit ar bezañs, da skouer:

: "Vem vill **bli** miljonär?"
: "Piv en deus c'hoant **bezañ** (=dont da vezañ) milionaer?"

: "Varför bestiga Mt. Everest? Därfor att det **finns** där."
: "Perak pignat war an Everest? Peogwir **emañ''' aze".