Brezhoneg Kerne

**Brezhoneg Kerne**, pe **kerneveg** (arabat eo droukveskañ gant kerneveureg, a zo yezh keltiek Kernev-Veur) a vez graet eus brezhoneg Bro-Gerne. Dre m'eo ar vro-se bro hengounel brasañ e Breizh-Izel eo diaes a-walc'h lavaret resis petra eo brezhoneg Kerne. Eus Kerne-Uhel betek ar Vro Vigoudenn, hag eus Plougastell betek Kemperle e cheñch kalz an doare da zistagañ hag ar gerioù implijet. Koulskoude eo sklaer ez eus perzhioù dibar da vrezhoneg Kerne e-keñver ar rannyezhoù all.

## Pouez-mouezh
Pouezmouezhiet e vez war an eil silabenn diwezhañ, evel e brezhoneg Leon, hogen kreñvoc'h eo an taol-mouezh. Abalamour da se e vez neutralizet ar vogalennoù dibouezmouezh: dont a reont da vezañ "chwa" pe mont a reont da get zoken. 
Da skouer e vez distaget /ba:r/ evit "bara", /ne:/ evit "nevez". 
Ar gerioù implijet alies, evel "anezhañ", "anezhi", a vez distaget en ur silabenn nemetken.

## Yezhadur
* Ne vez ket graet gant ar rannig *e* hag erlec'hiet e vez honnezh gant ar rannig *a*. Da skouer e vo klevet : ***bemde(z) a ganan*** e-lec'h *bemdez e kanan*.
* Erlec'hiet e vez a-wezhioù ***é*** ouzh ar rannig-verb "o". An hevelep kemmadurioù (*kemmadurioù mesket*) a vez graet avat. Da skouer : *emañ o tont* a vez lavaret e lec'hioù zo : ***ema é tont*** (/ma i tõn/).
:Alies ne vez klevet rannig-verb ebet. 
:Klevet e vez ar c'hemmadur mesket koulskoude. Er Reter e vez klevet un *h* etimologel (dre ma teu "o" diwar *ouzh*), ha kement-se
:* a laka /l/, /n/, /r/ da gemmañ e /lh/, /nh/, /x/ (« o lenn » /lhεn/) ; 
:* a greñva kemmadurioù /m/ ha /b/, o reiñ /f/ e-lec'h /v/ (« o vont » /fõn/) ; 
:* a laka harz da gemmadur « s » e /z/ ha « f » e /v/ (« o sevel » /sewl/). 

* Ne vez klevet ar rannig *a* nemet evel raganv-stag (war-bouez ar c'hemmadur a zeu diwarni).

* Ne vez klevet ar rannig *ne* nemet ral a wezh. Kavet e vez avat e frazennoù-nac'h en trede gour ur "rener-nac'h" ***anezhañ, anezhi, anezhe***, distaget /nõ/, /nèj/, /nε/. Klevet e vo da skouer, e-lec'h « *Ne glevont ket mat* », « *(Ne) glev ket mat anezhe* » /glèf ke ma: nε/.

* Ne vez ket klevet ar rannig *e* kennebeut. En islavarennoù-diskuliañ ez eus deuet war-wel ur stagell all, ***lar*** (pe ***la***).
::« *ne veze ket gouiet *'la** e oa kamm ken'' » (« ''ne veze ket gouezet e oa kamm ken'' ») 

:Gallout a ra "lar" bezañ heuliet gant un islavarenn pe ur genlavarenn. Da skouer :
::« ''soñjal a ran **la** an ouvrierien a chomas da gousket'' » (« ''soñjal a ran e chomas an ouvrierien da gousket'' »)
:pe c'hoazh :
::« ''evel ar c'hefeleg, **la** ma vez yen an amzer en em blija...'' » (« ''evel ar c'hefeleg, ha ma vez yen an amzer en em blija...'' »)

:Notennoù : En hevelep degouezh e vez implijet a-wezhioù ''penaos'' e gwenedeg hag e tregerieg. [[Jean-Marie Le Scraigne]] a implij an daou a-wezhioù « ''gwelet e-meump abaoe **lar penaos** ne oa ket gwir !'' » (« ''gwelet hon eus abaoe ne oa ket gwir'' »)

* Implijet e vez stank ar ger **ba** e brezhoneg Kerne (diwar grennadur ''e-barzh''), e-lec'h ''e'' er brezhoneg lennegel.
: Erlec'hiet e vez ''ba'' ouzh ''e(n)'' en araogennoù diwar "e" : ''e-kreiz, e-lec'h, e-mesk, e-tal'' a vez lavaret neuze ***ba-kreiz***, ***ba-lec'h*** (pe ***ba-plass***), ***ba-mesk***, ***ba-tal***.

* Krennet e vez ar ger ''gant'' ha distaget /ga/.

* E brezhoneg Kerne n'eus ket kalz a ziforc'h etre an araogennoù ''eus'', ''ouzh'' ha ''diouzh''. Distaget e vezont pe ***deus***, pe ***doc'h*** (hervez ar rannyezh).

== Distagadur ar c'hensonennoù ==

* Koulz hag e Bro-Dreger hag e Bro-Gwened, ne vez ket distaget e brezhoneg Kerne ar /z/ a zeu diwar /ð/ ("dd" e kembraeg). Da skouer e vez distaget ar ger ''ezhomm'' **/e:m/** pe c'hoazh **/i:m/**, hag ar verb ''anavezout'' **/ã'nowt/**.
* Er c'hontrol e vez distaget ar /z/ a zeu diwar un /s/ e latin (''azen'' diwar « asinus ») pe e predeneg (''izel''). (Ezreolderioù a zo : ''neuze'' a vez distaget a-wezhioù /'nœhe/, ''an dra-se'' /'ndrahe/).
* Distaget e vez ar skrivad ***c'h*** en doareoù-mañ :
** /h/ dre vras (evel el lodenn vrasañ eus Breizh-Izel).
** /x/, er gerioù a grog gant « c'hoa » /xwa/, e kemmadurioù « k », e dibenn ar gerioù... 
** pa zeu diwar gemmadur « g », e c'hell bezañ distaget /ɣ/, /h/ pe c'hoazh /ʁ/ er Gevred.
* Distaget e vez ar skrivad « v » a-wezhioù /w/ (pe /µ/). A-wezhioù e vez distaget ar skrivad « w » evel /v/. Pe c'hoazh ne vez ket distaget.
:Da skouer e vez distaget ar ger ''avel'' /aεl/ e korn-bro [[Kemper]] / [[Douarnenez]].
:Distaget e vez ***w*** evel **/v/** alies e penn-kentañ ar gerioù (dreist-holl dirak e pe i), a-hend-all e vez distaget **/ɥ/** (evel e gwenedeg) goude ''g'' peurgetket.
*Er Vro-Vigoudenn ha war-dro e vez distaget ***c'hw***, evel /f/. Lavaret e vez neuze ***c'hwi*** evel ***fi***, ha ''c'hwec'h'' evel ***fec'h***.
*E lodennoù 'zo ne vez ket distaget « zh » bepred: ''c'hoazh'' a vez distaget /xwaˑ/, ''brizhilli'' a vez distaget /ˈbrili/.

== Geriaoueg ==
* E brezhoneg Kerne e vez klevet dreist-holl ***morse*** ha ***james*** evit lavarout "gwezh ebet".
* Distaget e vez ''marteze'' evel-henn : ***matrese*** / ***matre'e*** / ***mantr'eñ*** / ***matros*** / ***matrèhe***...
* E-lec'h ''Pegoulz'', e vez lavaret alies ***pedavare*** / ***pezavare*** / ***pevare*** / ***peur***.
* Implijet e vez stank ar raganv-goulenn ***Peseurt mod*** (distaget /''pessa mod''/) e-lec'h ''penaos'' ; anavezet, hogen raloc'h, eo ''pegiz'' ivez.
*E kornioù zo e vez implijet ''a-benn'' e-lec'h ''evit''.
*E kornioù zo e vez implijet ''evit'' e-lec'h ''eget'', da skouer : "kreñvoc'h eo evidon".

*E Kerne-Izel e vez implijet ''mui'' e-lec'h ''ken'':
**''N'eus ket **mui** kalz a dud'' / ''N'eus ket kalz a dud **ken**'.

## Skrivagnerien hag o deus graet gant brezhoneg Kerne
Skrivagnerien zo o deus implijet brezhoneg Kerne e mod pe vod en o oberennoù. En o zouez emañ:
*Youenn Drezen (implijet en deus al langaj chon zoken)
*Jakez Riou
*Pêr-Jakez Helias
*Yeun ar Gow
*Frañsez Kervella
*Yann Bijer
*Fañch Jestin

## Liammoù diavez
* L'Ouest en mémoire (Ina) - Petra eo ar brezhoneg? 1971