Alan Dumoulin

**Alan Dumoulin** (1748-1811), genidik eus Lañveog, a oa ur beleg breizhat, ha person an Erge-Vras. Skrivet en deus ur yezhadur eus ar brezhoneg e latin, hag un Hent ar Barados.

## Buhez
Beleget e Gwened d’ar 4 a viz Ebrel 1772, Alain Dumoulin a voe anvet da gentañ e 1775 da gelenner e kloerdi Plougernevel, ur seurt stagadenn en Kerne-Uhel da gloerdi-meur Kemper. E 1787 e voe anvet da berson en Erge-vras. E-pad an Dispac'h gall en deus kemeret perzh e kendalc'h ar veleien izelañ a gejas gant dileuridi an Trede Stad e Kemper d'an 21 a viz Ebrel 1789. Da gentañ en doa tommet gant mennozhioù an Dispac'h, met nac'hañ a reas touiñ ouzh al lezenn nevez evit an dud a iliz. D'an 2 a viz Mae 1790 e rankas reiñ e blas d'ur beleg touer met kenderc'hel a reas da lavarout an oferenn en ur chapel eus ar barrez. Diskuliet, e oa ret dezhañ kuzhat hag e tivizas mont d'an harlu.

Kavout a reomp anezhañ e Liège e penn-kentañ 1794 ha goude-se e Münster - en Alamagn hiziv-  met e dalc’h impalaouriezh Aostria d’ar mare-se. Tennañ a ra gounid eus skoazell an eskob Maximilien-François Aostria, breur yaouankañ Marie-Antoinette, rouanez Bro-C'hall. Dirak gwask an armeoù gall e rankas mont pelloc'h war-du ar sav-heol dindan gwarez Mari-Anna Habsburg-Loren, c'hoar Impalaer Aostria hag abadez chabistr impalaerel Itronezed Nobl Praha. Erruout a reas e Praha e miz Kerzu 1794. E-pad e brantad harlu du-hont e resevas pevar priz lennegel hag embann a reas div oberenn e latin a-raok en em ouestlañ, diwar goulenn an eskob Wenceslas Chlumčanský, da skrivañ ur yezhadur brezhonek e latin a voe embannet e 1800 dindan an titl latinek *Grammatica latino celtica.*

O tennañ splet eus al lezenn war an amnestiezh evit an divroidi embannet d'ar 26 a viz Ebrel 1802 e tistroas Alain Dumoulin d’an Erge Vras en hañv 1802. Anvet e voe, nebeut amzer goude, person e Kraon, e barrez c'henidik, d'ar 6 a viz Genver 1804. Chom a reas eno ur bloavezhig a-raok bezañ anvet da vikel meur eskopti nevez Kemper (o vodañ Kerne ha Leon hag un tamm eus Bro Dreger), ha person iliz-veur Sant-Kaourantin e Kemper.

Pouezhus eo perzh Alain Dumoulin en adreizhadur an eskopti. Brezhoneger dispar e voe embannet gantañ un oberenn a feiz “ Hent ar Barados”  ha merañ a reas embannadur ur c'hatekiz nevez e brezhoneg e 1807, a zalc'he kont eus ar c'henemglev sinet e 1801 gant Napoleon hag ar Pab.

Mervel a reas d'an 11 a viz Mae 1811. Beziet eo e bered Sant-Loeiz e Kemper. Eontr bras Jozef Graveran e oa, deuet da vezañ eskob Kemper e 1840 hag a gasas e gorf da chapel ar vered.

## Yezhadur
P'edo e Praha e skrivas e latin ur yezhadur eus ar brezhoneg, ma lenner :
*Quin imo, longe ante ante Julii Caesaris seculum, in Britannia minori vigebat celtica lingua ; cum enim Julius Caesar quamdam urbem Britanniae minoris nomine Venetensem (gallice Vannes) obsidione teneret, saepe seaudivisse testatur Celtarem clamorem istum : torr e Benn da Cesar ; quae verba significant : frange Caesaris caput ; ea de re ipse Julius Caesar in libro suo de bello gallico sic scribit : quam *'terribiles sunt Britones, quando dicunt : "torr e Benn da Cesar"**. Inde Celticam linguam ex Germania in Angliam, ex Anglia in Britanniam minorem, migrasse ante Julii Caesaris seculum, concludere pronum est.<br>"''Evit gwir, pell kent mare Julius Caesar e vleunias ar yezh keltiek e Breizh-Vihan ; rak p'edo Julius Caesar o sezizañ ur gêr vihan anvet Venezia (Vannes e galleg), ez eo testeniekaet e klevas alies ar youc'hadeg-mañ : <q> torr e benn da Gaesar </q>, ar pezh a dalv <q> torr e benn da Gaesar </q> ; Julius Caesar e-unan a skriv diwar-benn kement-se en e levr a-zivout ar brezelioù e Galia : "spontus eo ar Vretoned pa lavaront <q> torr e benn da Gaesar </q>. Alese ez omp techet da lavaret ez eo deuet ar yezh keltiek eus Germania, eus Breizh-Veur da Vreizh-Vihan, kent amzer Julius Caesar."</blockquote>

Brudet eo bet Alan Dumoulin goude ar frazenn-se, dispaket evel-hen : ''Terribiles sunt Britones quando dicunt "Torr e benn" ! '', lavaret dre fent a-wechoù.

==Oberennoù==

* **(la)** ''Encomium regni Bohemiae Genti Bohemicae dedicatum sub auspiciis Celeberrimorum nec non nobilissimorum regni Statuum'' [« Meuleudi da Rouantelezh Bohemia, kinniget d’ar vroad bohemian dindan paeroniezh Aotrouien veur ha brudet stadoù ar rouantelezh, Praha, Hrabian, 1797, 37p.
* **(la)** ''Musa-Bohema-Catolica, adveniente pragam Archiduce Carolo'' [« Awen gatolik Bohemia evit donedigezh an Archidug Charlez e Praha »], Praha, 1798, 28 p..
* **(la)** ''Grammatica latino-celtica'', Praha, 1800, 194 p..
* **(br)*' *Hent ar barados : pe ar guir Voyen da savetei e Ene'', Lequeet e brezoneg gant an Aotrou Al. Dumoulin, chaloni ha Person eus a guoer a Guemper,  Quimper, Ty Y.J.L. Derrien 1805, ademb. 1821 ha 1834.

## Notennoù