open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pleg-mor

Ul ledennad vor vras, dezhi ur stumm kamm o sankañ en douar eo ar **pleg-mor**, a-wechoù ken digor war an donvor hag ur bae met brasoc'h egetañ, ken eo dezhañ un hed a kantadoù kilometrad ha miliadoù peurvuiañ. Al lenn-vor, eus he zu, zo damserr ha bihanoc'h eget ar pleg-mor, evel Lenn-vor Brest ha Pleg-mor ar Mor-Bihan daoust da vezañ graet ur pleg-mor anezhañ. 

Plegoù-mor a zo e lennoù bras dour dous ivez, evel Lenn Victoria en Afrika. 

## Plegoù-mor brudet
### Afrika
*Pleg-mor Aden
*Pleg-mor Ginea

### Amerika
*Pleg-mor ar Sant-Laorañs
*Pleg-mor ar Maine
*Pleg-mor Mec'hiko

### Azia
*Pleg-mor Bengal
*Pleg-mor Persia (pe *Pleg-mor Arabia*), ur pleg-mor damserr,

### Europa
*Pleg-mor Finland
*Pleg-mor Sant-Maloù
*Pleg-mor Gwaskogn
*Pleg-mor al Leon
Bislama

Ur yezh kreolek eus is-skourr ar kreolegoù saoznek eo ar **bislama** komzet gant 134 200 den e Vanuatu ha Kaledonia Nevez. Kar eo d'an Tok Pisin ha da gKreoleg Torres Strait.
Ѱ

Ul lizherenn eus al lizherenneg hengirillek e oa **Ѱ**, **ѱ** (*psi*), distaget [ps]. Ne vez ket implijet ken al lizherenn gozh-mañ abaoe 1708. 

Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek Ψ (''psi'').
Ҳ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo **Ҳ**, **ҳ** implijet evit skrivañ ar ouzbekeg, tatareg, kalmoukeg .

Distaget e vez [h].

Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn X ([χ]).
Ѫ

Lizherennoù bet implijet gwechall gant al lizherenneg hengririllek eo **Ѧ**, **ѧ** (*yous bihan*) ha **Ѫ**, **ѫ** (*yous bras*). Ne vez ket implijet ken evit skrivañ ar yezhoù slavek. Kavet veze o-div gant iota ivez savet diwar ar fed ma vezent skrivet stag ouzh al lizherenn I (kirillek): **Ѩ**, **ѩ** ha **Ѭ**, **ѭ**.

Talvezout a raent evit skrivañ vogalennoù friet distaget  (yous bihan) ha  (yous bras).

Kollet e oa bet friadur ar vogalennoù er ruseg ha savet e oa bet al lizherenn Я (''ya'') diwar stumm al lizherenn gozh-mañ er XVIIvet Kantved. 

## Gwelet ivez
*Yat
Ѥ

Ul lizherenn bet implijet gwechall gant al lizherenneg hengririllek eo **Ѥ, ѥ** (* e gant iota*), distaget [je]. Ne vez ket implijet ken evit skrivañ ar yezhoù slavek.

Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn Є skrivet stag ouzh al lizherenn girillek I.
Ѿ (lizherenn)

Ul lizherenn bet implijet gwechall gant al lizherenneg hengririllek eo **Ѿ**, **ѿ** (*ot*), distaget [ot]. Ne vez ket implijet ken evit skrivañ ar yezhoù slavek.

A-wechoù e veze implijet evel diverradur an araogenn henslavek отъ “eus”.
Diorroet e oa bet diwar patrom ul lizherenn T vihan skrivet a-us d'un Ѡ (''omega kirillek'').
Unserdeutsch

An **Unserdeutsch** ("hon alamaneg-ni") zo ur yezh kreolek eus skourr ar c'hreolegoù alamanek komzet gant tro-dro da 80 den e Papoua-Ginea Nevez hag Aostralia.

Ganet e oa ar yezh-se e-touez emzivaded un ti dalc'het gant Alamaned, da vare an trevadennerezh alaman a badas betek dibenn ar c'hentañ brezel-bed e 1918. 
War he zalaroù emañ hiziv an deiz, met levezonet he deus meur a yezh all, dreist-holl an Tok Pisin, yezh vroadel Papoua-Ginea Nevez.

## Skouer
Er bis neben Salz- Wasser. 
("*eñ betek e-kichen holen-dour*")
:E-kichen ar mor emañ.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn diwar-benn an unserdeutsch

## Daveoù
* Peter Mühlhäusler: *Tracing the roots of pidgin German.* In: *Language and Communication* , 4/(1)/1984, S. 27–57. ISSN 0271-5309
* Craig A. Volker: *Rabaul Creole German Syntax.* In: Working Papers in Linguistics, University of Hawaii 21/1989, S.153-189
* Craig A. Volker: *The rise and decline of Rabaul Creole German, Language and Linguistics in Melanesia.* In: John Lynch (ed.): *Oceanic studies : proceedings of the first international conference on oceanic linguistics* Australian Nat. Univ., Canberra 1996, ISBN 0-85883-440-5
Edig

**Edig**, pe **Enez Edig**, a zo un enezenn vihan er meurvor Atlantel, er-maez da aod Breizh, e-kichen enez Houad, a zo brasoc'h eviti. 
Ur gumun eus kanton Kiberen eo ivez, e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened.
## Douaroniezh

### Kumunioù amezek

## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun d'ar 16 a viz Kerzu 1891 diwar ul lodenn eus kumun Porzh-Lae.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 11 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 2,87 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Ne oa milour alaman erbet en enezenn a-hed ar brezel.
* D'ar 27 a viz Here 1944 e teuas prefed ar Mor-Bihan betek an enezenn. Ar morlu gall a stalias un dregont bennak a vilourion en enezenn d'ar 14 a viz Kerzu.
* Taget e voe an enezenn gant soudarded alaman deuet eus ar Gerveur evit preizhañ boued en noz etre an 2 hag an 3 a viz Mae 1945.
## Penaos mont di
* Evit mont di e c'haller kemer ur vag-treizh e Kiberen.
## Monumantoù ha traoù heverk

Hoedic Eglise Notre-Dame La Blanche - panoramio (2).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.

Hoedic Eglise Notre-Dame La Blanche Monument Morts - panoramio.jpg|Ar monumant dirak an iliz.

* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik. Dioueliet e voe d'an 22 a viz Gwengolo 1922 luc'hskeudennoù.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Jean Marion, beleg katolik, person Edig, skrivagner.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Edig war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Ѹ (lizherenn)

Ul lizherenn bet implijet gwechall gant al lizherenneg hengririllek eo **Ѹ**, **ѹ** (*ouk*), distaget [u]. Ne vez ket implijet ken evit skrivañ ar yezhoù slavek, o vezañ ma vez implijet al lizherenn У en he flas.

Diorroet e oa bet diwar ul lizherenn O skrivet stag ouzh ul lizherenn [У ([u])](https://br.wikipedia.org/wiki/%D0%A3_%28lizherenn%29), levezonet gant ar fed ma veze skrivet ar son vogalennek [u] *ου* e gresianeg.
Kergrist

**Kergrist** zo ur gumun e Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan. Emañ e-kichenik Pondivi.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː *Guercrist*, 1205 ; *Villa Christi*, 1255 ; *Lochrist*, 1535.
## Ardamezioù
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : krouet e voe kumun Kergrist e 1790 diwar un drev eus parrez Neulieg; gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Kergrist e kanton Neulieg ; e distrig Pondi e oa. Dilamet e voe kanton Neulieg e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe Kergrist e kanton Klegereg bet miret ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Kergrist en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 61 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,01 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* D'ar 27 a viz Gouere 1944 e teuas tri c'hant soudard alaman da dagañ paotred ar strouezheg e Kerlogodenn; tri den eus ar Rezistañs a voe lazhet, daou baotr all a voe tapet ha fuzuilhet an deiz war-lerc'h, met an Alamaned o dije kollet war-dro tregont soudard (bet lazhet).
* Mervel a reas seizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Pierre et Saint-Paul de Kergrist 02.jpg|An iliz katolik ha monumant ar re varv.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d'an 22 a viz Even 1924.
* Plakenn ar re varv *maruet er bresel* (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù
## Emdroadur ar boblañs abaoe [[1962]]

## Melestradurezh
* Bruno Servel, maer (2008-2020).
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr
* Kergrist war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Neulieg

**Neulieg** zo ur gumun e Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan. Emañ e-kichenik Pondi.
## Douaroniezh

Neulliac - écluse d'Auquinian 20200906-01.jpg

* War lez ar Blavezh ha Kanol Naoned-Brest emañ Neulieg.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : krouet e voe ar gumun diwar parrez Neulieg e 1790, he zrev Kergrist a yeas d'ober ur gumun ivez ; gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Neulieg da bennlec'h ur c'hanton, hini Neulieg, gant div gumun ennañ : Kergrist ha Neulieg ; e distrig Pondi e oa. Dilamet e voe kanton Neulieg e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe Neulieg e kanton Klegereg bet miret ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Neulieg en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 84 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,57 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur penngorporal en Annam er Viêtnam d'an 22 a viz Mae 1947.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour.
## Monumantoù ha traoù heverk

Neulliac - église Saint-Pierre-Saint-Paul 20200906-07.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.

Vue d'ensemble de la Chapelle Notre Dame de Carmes.jpg|Ar chapel.

* Chapel *Itron-Varia Garvez*.

Neulliac - église Saint-Pierre-Saint-Paul 20200906-03.jpg|Ar monumant hag an iliz katolik.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù. Dioueliet e voe d’an 8 a viz Here 1922.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

*Mammenn : INSEE.
## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1893: Jeanne Marie Le Calvé, anavezet e-dan an anv *La Mère Denis*.
* 1905: Jean Le Coutaller, Rezistant, dilennad ha maodiern.
* 1924: Frañsez ar C'hemener, beleg, person Bretoned Pariz.
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr
* Neulieg war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Sant-Inan

**Sant-Inan** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995)ː **Sancti Junani**, 1184; 1194; 1221; **S. Iuan**, 1630; **S. Inan**,1654.
## Ardamezioù
* *En gul e sourin en argant, heuliet gant teir melchonenn ivez en argant, 2, 1.*
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Sant-Inan e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Klegereg; e distrig Pondi e oa; gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*, e voe miret ha brasaet kanton Klegereg gant ar memes anv, ha chom a reas Sant-Inan ennañ; lakaet e voe Sant-Inan en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 70 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,55 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Aignan (56) Église 05.JPG|An iliz katolik.
Chapelle Sainte-Tréphine.jpg|Ar chapel.

* Iliz katolik *Sant Inan*.
* Chapel *Santez Trifina*.

Monument aux morts de Saint-Aignan, Morbihan.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e kloz an iliz katolik, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
* Mathurin Thiercelin, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1775.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Rimadell
Meneget eo ar rimadell-mañ en danevell *Tavarn ar Pont Du*, gant Ernest ar Barzhig, taolet evel kunujenn:
:Sant Inan
:Penn bran.
## Liammoù diavaez
* Sant-Inan war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
## Notennoù ha daveennoù
Seglian

**Seglian** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
* War lez ar Sar emañ ar gumun.
## Dezougen
* War al linenn hent-houarn Pondi Mêlann edo Seglian.
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Seglean**, 1387; **Seguelien**, 1418; **Seguelian**, 1422; **Seguelien**, 1516; **Saquellian**, 1572; **Siglien**, 1630; 1636
## Ardamezioù
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Seglian e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Klegereg; e distrig Pondi e oa; gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*, e voe miret ha brasaet kanton Klegereg gant ar memes anv, ha chom a reas Seglian ennañ; lakaet e voe Seglian en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 95 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,59 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
## Monumantoù ha traoù heverk

La fontaine préhistorique de Kermore .jpg|Ar feunteun.
Menhir an der Quelle von Kermore ,.jpg|Ar peulvan.

* Feunteun ha peulvan Kermor.

Séglien église.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia Loreta*.

Chapelle de Locmaria (Séglien) 7920.JPG|Lokmaria.
Séglien chapelle Saint Germain.JPG|*Sant Jermen*.
Chapelle Saint-Jean de Séglien.JPG|*Sant Yann*.
Croix de Saint-Zénon.JPG|Ar groaz.

* Chapelioù.
* Kroaz *Sant Zenon*.
* Monumant ar re varv er blasenn e kreiz ar vourc'h,  luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 2 a viz Ebrel 1923.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Ar barzh Gwilhom ar Born, an *Evn-noz* e anv-pluenn.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Seglian war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
## Notennoù ha daveennoù
Kroeshañveg

**Kroeshañveg** a oa ur gumun eus Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Kroeshañveg a oa un drev eus parrez Noal-Pondi.
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Kroeshañveg e kanton Noal-Pondi; e distrig Pondi e oa. Dilamet e voe kanton Noal-Pondi e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe Kroeshañveg e kanton Pondi bet miret ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Kroeshañveg en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 36 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 5,67 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
### 
* Kendeuzet e voe Kroeshañveg gant Sant-Jelan d'ar 1 a viz Genver 2022 d'ober ur gumun nevez: Sant-Jelan-Kroeshañveg.
## Brezhoneg
* 57,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Samson-et-Saint-Maurice de Croixanvec.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Samzun ha Sant Maoris*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet ganet eno
* Maoris Duaod (1113 pe 1115), abad kisterkiat Langoned ha diazezer abati Karnoed e Kloar-Karnoed.
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Sant-Jelan,
* Sant-Jelan-Kroeshañveg.
## Liammoù diavaez

*Kroeshañveg war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Gwern

An anv **gwern** a c'hall bezañ :

* anv gwez, uhel ha sonn o c'hefioù, ar **[[gwern (gwez)|gwern]]** : 
** koad gwern: koad ar gwez-se end-eeun;
* diwar-se, ul lec'h gleborek, e-kichen ur stêr pe ul lenn, ur **[[gwern (lec'h)|wern]]** 
** deuet eo ar ger da vezañ un anv-lec'h, Gwern
*** ha deuet an anv-lec'h da vezañ anv-tud (**Gwern, Gwernig, Gwernioù**)
**** Youenn Gwernig, skrivagner brezhonek ha gallek, ganet e Skaer
**** Dan ar Wern, skrivagner brezhonek
* ur post, er bigi ha listri, ar **[[gwern (bag)|wern]]**, a vez staget outañ ar gouelioù,
**eus al listri a zo teir gwern warne e vez graet un teirgwern

*un anv-den
***Gwern*, ni **[[Bendigeidfran]] fab Llŷr **, en danevell *[[Branwen ferch Llŷr]]*, an eil eus Pedair Cainc y Mabinogi.

## Lec'hanvadurezh
:Gwelet amañ.
Kerforn

**Kerforn** a zo ur gumun e Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun d'ar 5 a viz Eost 1839 diwar ul lodenn eus kumun Noal-Pondi.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 66 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,60 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  pemp den abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'an 20 a viz Gwengolo 1956.
## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise de KERFOURN.jpg|An iliz katolik.
Oratoire oratoire.jpg|An ti-pediñ.
LE Calvaire.jpg|Ar c'halvar.
Fontaine st Eloi (2).jpg|Feunteun *Sant Alar*.
Fontaine st Vincent.jpg|Feunten *Sant Visant*.

* Iliz katolik *Sant Alar ha Sant [[Visant Ferrer]]*.
* Un ti-pediñ, ur c'halvar ha div feunteun.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn. E  miz Here 1923 e voe dioueliet.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 en iliz katolik.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
#### Tud bet ganet eno
*Jean-Mathurin Cadic, beleg katolik ha barzh brezhonek, 2 a viz Ebrel 1843.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Kerforn war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Sant-Jelan

**Sant-Jelan** a oa ur gumun eus Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh

Saint-Gérand_-_écluse_d'Er_Houet_20200906-02.jpg|Skluz ar C'hoed.

* Treuzet eo ar gumun gant Kanol Naoned-Brest.
## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun d'ar 5 a viz Eost 1839 diwar ul lodenn eus kumun Noal-Pondi.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,21 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour. 
### 
* Kendeuzet e voe kumunioù Kroeshañveg ha Sant-Jelan d'ar 1 a viz Genver 2022 d'ober ur gumun nevez: Sant-Jelan-Kroeshañveg.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église paroissiale de Saint-Gérand 02.jpg|An iliz katolik.
Saint-Gérand - Fontaine des Reliques 20200906-02.jpg|Ar feunteun.

* Iliz katolik *Sant Jelan*.
* Feunteun ar Relegoù.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Kroeshañveg,
* Noal-Pondi,
* Sant-Jelan-Kroeshañveg.
## Liammoù diavaez
*Sant-Jelan war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Sant-Goneri

**Sant-Goneri** a zo ur gumun e Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Gerdarzh
Diwar anv ar sant brezhon Goneri.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Sant-Goneri e kanton Noal-Pondi; e distrig Pondi e oa. Dilamet e voe kanton Noal-Pondi e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe ar gumun e kanton Pondi bet miret ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Sant-Goneri en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,07 % eus he foblañs e 1911; tri anezhe a varvas e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914:  unan en Emgann Virton, soudard e oa er 115vet Rujumant Troadegiezh, an hini all, soudard en 2vet  Rujumant Troadegiezh Drevadennel, a varvas e Rossignol, an trede hini e Maissin, soudard e oa er 118vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* 1944: lazhet e voe un den eus ar Rezistañs gant an Alamaned d'an 3 a viz Gouhere en un emgannig ouzh an Alamaned hag unan all er Pont-Ruz d'ar 5 a viz Eost.
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun er Viêtnam. 
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun en El Alef d'an 19 a viz Ebrel 1957.
## Brezhoneg
* 60,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Gonnery - Église.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Goneri*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 1 a viz Du 1923.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*Sant-Goneri war lec'hienn Geobreizh
Ar Sorn

**Ar Sorn** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh

* War lez ar Blavezh emañ Ar Sorn.
### Kumunioù amezek

## Dezougen

 
* Al linenn hent-houarn Pondi An Alre a dreuz ar gumun.
## Istor
### 
* Miz Ebrel 1845: krouet e voe parrez Ar Sorn; un drev eus parrez Gwern e oa.
* Krouet e voe ar gumun d'ar 1 a viz Meurzh 1869 diwar lodennoù eus tiriadoù kumunioù Bizhui, Gwern, Malgeneg, Pondi ha Stival.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 59 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,83 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur martolod eus ar gumun d'an 20 a viz  Even 1953 e Tourane en Annam er Viêtnam.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Peulvan Keroret.
* Kastell Kerdison, - kantvedoù, bet adkempennet en  kantved.
* Maner Kerdaned, 1817.
* Dervenn Kervelin (uhelder :18 metrad, tro :7,65 metrad, penndogenn: 23 metrad).

Le Sourn église Saint-Julien début XXe.jpg|An iliz katolik.
ChapelSantMikaelArSornBroGwened.jpg|Chapel * Sant Mikael*.

* Iliz katolik *Sant Sulian*, 1887-1889, bet savet war rivinoù ar chapel a-gent eus ar .
* Chapel * Sant Mikael*, 1584, chapel an drev, bet iliz ar barrez adalek 1844 betek 1845. 
* Chapel * Sant Yann*, , bet adkempennet e 1893.
* Feunteun * Santez Radigon*, .

Le Sourn moulin de Saint Michel.jpg|Melin "Sant Mikael".

* Melin "Sant-Mikael".
* Melin ar Pontoù.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’an 1 a viz Du 1923.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* ar Sorn war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Logunec'h

**Logunec'h** a zo ur gumun e Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Logunec'h e oa betek 2015. A-wezhioù e vez graet *Bro-Boio* deus korn-vro Logunec'h.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Ardamezioù

## Brezhoneg
* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 2003.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 93 skoliad er c'hlasoù divyezhek (17,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Logunec'h e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Logunec'h da bennlec'h ur c'hanton, hini Logunec'h, gant pemp kumun ennañ: Logunec'h, Mourieg, Moustoer-Logunec'h, Neizin ha Pluverin; e distrig Pondi e oa. Miret ha brasaet e voe kanton Logunec'h e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Logunec'h en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 105 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,30 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Harzet e voe ur rezistant a Logunec'h e Regini gant al lu alaman d'ar 6 a viz Even 1944, lazhet e voe e gwikadell Porzh-Loeiz.
* Logunec'h a voe dieubet d'ar 4 a viz Eost 1944.
* D'ar 16 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv 29 den eus ar gumun, izili eus ar Rezistañs, bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an 13 a viz Gouere 1944 gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr e Sant-Pêr-Kiberen.
* Mervel a reas 37 den ag ar gumun en holl abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Locminé Place Saint-Sauveur vers 1910.jpg|An iliz katolik (kozh) hag ar chapel.
Extérieur de l'église Saint-Sauveur (Locminé, 56).jpg|An iliz katolik nevez.

* Ilizoù katolik *ar Salver*.
* Chapel *Sant [[Koulman]]*.

Locminé Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Aljeria) e Leurgêr an 11 a viz Du, luc'hskeudennoù. Dioueliet e voe d'ar 4 a viz Kerzu 1921.
* Monumant ar re varv (1939-1945) er vered, luc'hskeudennoù.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
* 1827 : Arsène de Kerangal, mouler ha troour.
### Tud marvet eno
* Laudrin (1902-1977), beleg katolik, bet kannad, ganet ha marvet e Logunec'h.
## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Logunec'h war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Baod

**Baod** (distaget  er vro) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Baod e oa betek 2015.

## Douaroniezh
Ar stêrioù Evel ha Blavezh a gember e Baod.
### Kumunioù amezek

## Anv
* Stummoù kozh : **Baut**, 1259; **Baud, Baut**, 1266; **Baut**, 1282; **Baut**, 1296; **Bault**, 1322; **Baud**, 1387; **Baut**, 1453; **Baust**, 1630; **Baust**, 1636

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Baod e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Baod da benn ur c'hanton, hini Baod, e distrigann Pondi. Miret ha brasaet e voe Kanton Baod e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Baod en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
* Krouet e voe kumun Bartelame d'ar 17 a viz Gouere 1867 diwar ul lodenn eus kumun Baod.
### kantved
#### Brezelioù
#### [[Brezel-bed kentañ]]
*  Mervel a reas 206 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,31 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 38 den.
* 1944, tud harzet: d'ar 7 a viz C'hwevrer, feldjandarmed, harpet gant ar Bezen Perrot (e-touez anezho Ange Péresse, genidik a Bubri) gant ar strollad Guy Vissault de Coëtlogon (e-touez anezho Joseph Le Ruyet, a orin eus Bubri) o doa harzet 17 rezistant e Baod, Bubri, Kamorzh ha Kistinid.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv.
## Brezhoneg
* Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1991. 
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 99 skoliad (15,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
## Glad ha sevenadur

FIL 2011 - IMG 0805.JPG|Koef Baod.
FIL 2011 - 9981.JPG|Koef Baod.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
### Tud marvet eno
*Henri Maho, diazezer Breiz Santel, e 2008.
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

*  mairie-baud.fr, lec'hienn ofisiel ar gumun
* Baud war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
## Daveoù ha notennoù
Gwennin

**Gwennin** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondi, e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Evel.
### Kumunioù amezek

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Baod; e distrig Pondi e oa; chom a reas e kanton Baod bet miret ha brasaet e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Gwennin en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 94 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,46% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ugent den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur c'horporal eus ar gumun d'ar 16 a viz C'hwevrer 1949 en An Khê en Tonkin er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'ar 26 a viz Gwengolo 1987  e Setif.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Guénin (Guénin) 8417.JPG|An iliz katolik.
Calvaire de l'église (Guénin) 8405.JPG|Ar c'halvar.

* Iliz katolik *Sant Gwennin* hag he c'halvar.

612 Notre-Dame du Manéguen.jpg|*Intron-Varia*.
Chapelle Saint-Michel (Guénin) 8391.JPG|*Sant Mikael*.
616 Guénin Chapelle Saint-Nicodème.jpg|*Sant Nigouden*.
614 Guénin Chapelle Saint-Nicodème.jpg|Feunteun *Sant Nigouden*.

* Chapelioù *Intron-Varia*, *Sant Mikael* ha *Sant Nigouden* ha feunteun *Sant Nigouden*.

Croix de Kerofret 8476.JPG|Ar groaz.

* Kroaz "Kerofret".

Guénin Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d'ar 14 a viz Meurzh 1926.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs 1962-2022

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
*Henri Maho, diazezer Breiz Santel, e 1921.
### Tud marvet eno
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Gwennin war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Berc'hed

**Berc'hed** a zo un anv-bihan brezhonek, hini ur santez vreizhat, deuet eus Iwerzhon a-hervez, hag un anv-lec'h e Breizh. Gwelout Brec'hed.

## Anv-lec'h
Div gumun zo anvet **Berc'hed**, diwar-lerc'h anv ar santez a-hervez:
* Berc'hed (Mor-Bihan)
* Berc'hed (Aodoù an Arvor)
Sant-Turiav

**Sant-Turiav** a zo ur gumun e Breizh e Kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh

358 Gohazé Blavet.jpg|Ar Blavezh e Gohaze.

* War lez ar Blavezh emañ Sant-Turiav.
## Istor
### 
* Savet e voe kumun Sant Turiav d'ar 5 a viz Eost 1839 diwar ul lodenn eus kumun Noal-Pondi.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 39 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel (20 e 1915, 4 e 1916, 5 e 1917 ha 10 e 1918), da lavaret eo 3,05 % eus he foblañs e 1911 . ==== Eil brezel-bed ==== 

* D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv daou zen eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d'an  29 a viz Even 1952 en ospital e Gia Dinh en Annam er Viêtnam.
## Monumantoù ha traoù heverk

351 Gohazé.jpg|Un nor gostez eus ar chapel.

* Chapel ar Gohaze, .
* Kalvar ar Gohaze.

348 Saint-Thuriau.jpg|An iliz katolik.
349 Saint-Thuriau.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Turiav*, ---où.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù. Dioueliet e voe d’ar 27 a viz Gouhere 1924.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Sant-Turiav war lec'hienn Geobreizh
* Lec'hienn ar gumun
## Notennoù ha daveennoù
Mêlrant

**Mêlrant** a zo ur gumun e Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh

359 Sarre Boterff.jpg|Ar Sar.

* Ar stêrioù Sar ha Blavezh a gember e Mêlrant.
### Kumunioù amezek

## Ardamezioù
"*Rannet; ouzh I, en erminoù; ouzh 2, en aour e c'halvar eus al lec'h en gwirion; e gab c'heotet karget gant ul labourer-douar o kas un arar stlejet gant un ejen , an holl en sabel".*

## Anv

* Erwan Vallerie (1995) : **Melran**, 1125; **Melrant**, 1220; **Mealrant**, 1221; **Melrant**, 1273; 1296; **Melerant**,  1301; **Melrant**, 1306; 1318; **Melrand**, 1387; **Merlerant**, 1467; **Melrant**, 1516; **Meslerent**, 1636; **Melreand**, 1779.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h kanton Mêlrant gant teir c'humun: Bizhui-an-Dour, Gwern ha Mêlrant; e distrig Pondi e oa; dilamet e voe kanton Mêlrant e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Mêlrant en arondisamant Pondi bet krouet e 1800 hag e kanton Baod bet miret ha brasaet e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 190 gwaz eus ar gumun  abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,18 % eus he foblañs e 1911; unan all a varvas e Maroko e 1917. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* D'an 20 a viz Mae 1944 e voe tapet 75 490 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs, ha 25 000 Lur d'an 30 a viz Even 1944.
* Mervel a reas ugent den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### [[Brezel Korea]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun e Ma Jon d'an 10 a viz Genver 1951.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe  ur  gward republikan eus ar gumun  d'ar 27 a viz  Genver 1951 e Binh Hoang en Tonkin er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur c'horporal eus ar gumun d'ar 14 a viz Mae 1956 e Morsott (departamant Konstantin).
## Monumantoù ha traoù heverk

Melrand (56) Tumulus de Saint-Fiacre.JPG|Ar grugell.

* Krugell "Sant Fiakr".

Melrand manoir de Kerhoh 1.jpg|Maner.
Puit de Kerhoh.jpg|Puñs.

* Maner ha puñs "Kerhoh".

Melrand église Saint-Pierre sud.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

Scala Guelhouit.JPG|Scala sancta chapel *Intron-Varia* e "Guelhouit".
Melrand (56) Chapelle Notre-Dame-de-Locmaria 03.jpg|.
Chapelle Saint Fiacre.jpg|.
Melrand St Rivalain chapelle 1.jpg|.
Chapelle St Price.jpg|.

* Chapelioù.

Calvaire Melrand.jpg|Kalvar Mêlrant war hent ar Gemene.

* Ar c'halvar.
* Monumant ar re varv.
* Kêriadenn ar bloavezh Mil.
## Brezhoneg
* Ur skol divyezhek kentañ (skol prevez) zo bet digoret e 2006. 
* E distro-skol 2024 e oa 45 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (32,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Ger-stur
"Disket Melrandiz petra en dès groelt ho tadeu" eo ger-stur kêr Mêlrant.
## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Mêlrant war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Bartelame

**Bartelame** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh

Saint-Rivalain (Morbihan) 1930.jpg|Ar pont dreist d'ar Blavezh hag ar porzh-houarn.

* War lez ar Blavezh emañ Bartelame.
## Dezougen

Gare-Saint-Rivalain-2014_01.JPG|An ti-gar, serret.

* Al linenn hent-houarn Pondi An Alre a dreuz ar gumun.
## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun d'ar 17 a viz Gouere 1867 diwar ul lodenn eus kumun Baod.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 81 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,25 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevarzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadenniañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un archer mobil eus ar gumun d'an 11 a viz Gwengolo 1958.  
## Monumantoù ha traoù heverk

Menhirs de Kernars 8209.JPG|An daou beulvan.

* Peulvanoù "Kernars".

Saint-Barthélémy (Morbihan) église 1910.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Bartelame*.

Saint-Barthélémy (56) Chapelle Saint-Adrien 08.JPG|*Sant Adrian*.
Fontaine et calvaire Saint-Adrien (Saint-Barthélemy) 8194.JPG|Ar c'halvar.
Saint-Barthélémy (56) Chapelle Saint-Adrien 07.JPG|Ar feunteun.
Saint-Barthélémy (56) Chapelle Saint-Adrien 08.JPG|*Sant Rien*.

* Chapel *Sant Adrian*, he c'halvar hag he feunteun.
* Chapel *Sant Rien*.

Saint-Barthélemy (Morbihan) 1930 A.jpg|Ar monumant e kreiz ar vourc'h.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 22 a viz Meurzh 1925.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
### Tud marvet eno
### Tud liammet ouzh ar gumun
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Bartelame war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Ar Chapel-Nevez (Mor-Bihan)

**Ar Chapel-Nevez** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gregam e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Anv
## Ardamezioù
## Istor
### 
* Krouet e voe kumun Ar Chapel-Nevez d'ar 15 a viz Even 1867 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Pluverin.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 69 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,22 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'an 3 a viz Ebrel 1958. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Dolmen du Roh-Du 5264.JPG|An daol-vaen.

* Liaven ar Roc'h Du.

Chapelle de Locmaria (La Chapelle-Neuve) 5249.JPG|Ar chapel hag ar c’halvar.

* Chapel "Lokmaria" hag he c'halvar.
* Iliz katolik *Intron-Varia ar Foz*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù . E  miz Meurzh 1924 e voe echuet.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù
## Gevelliñ
## Liammoù diavez
* ar Chapel-Nevez war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
## Daveoù ha notennoù
Pluverin

**Pluverin** a zo ur gumun e Breizh e kanton Gregam e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaeroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Plemelin**, 1280; 1288; **Ploemelin**, 1387; **Ploemelen**, 1422; **Ploemelin**, 1516; 1554; 1572; **Plumeslin**, 1731
## Ardamezioù
"*En glazur, e lammell en aour, karget ouzh kondon gant ur vrizhenn erminig en sabel, hag heuliet ouzh kab hag ouzh lezioù gant teir manal ed en aour, hag ouzh beg gant ur vailhenn ivez en aour*" 

- Degemeret an 21 a viz Du 1997. 

- Al lammell evit familh de Langle; manaloù ed evit hini Gibon; ar vailhenn evit hini Roc'han. 
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Pluverin e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Pluverin e kanton Logunec'h; e distrig Pondi e oa. Miret ha brasaet e voe kanton Logunec'h e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Pluverin en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
* Krouet e voe kumun Ar Chapel-Nevez d'ar 15 a viz Even 1867 diwar ul lodenn eus kumun Pluverin.
### 
#### Brezelioù
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 87 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,02 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevarzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe  ur  soudard eus ar gumun  d'ar 17 a viz  Du 1952 e proviñs Lai Châu en Tonkin er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas pevar milour. 
## Brezhoneg
* Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 2005. 
* E distro-skol 2024 e oa 52 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (19,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Monumantoù ha traoù heverk

Croix de Saint-Jean-du-Poteau 4613.JPG|Ar groaz.
Fontaine de Saint-Jean-du-Poteau 8293.JPG|Ar feunteun.

* Kroaz ha feunteun *Sant Yann*.

Croix de Kercloarec 5183.JPG|Ar groaz.

* Kroaz "Kergloareg".

La communauté de kermaria a plumelin - panoramio.jpg|Ar gouent.
Le parc de kermaria - panoramio (1).jpg|Park ar gouent.

* Kouent leanezed "Kermaria".
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes du Morbihan*. 1999
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez
*  Pluverin war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveennoù
Moustoer-Logunec'h

**Moustoer-Logunec'h** a zo ur gumun e Breizh e kanton Gregam e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Moustoer-Logunec'h e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Moustoer-Logunec'h e kanton Logunec'h; e distrig Pondi e oa. Miret ha brasaet e voe Kanton Logunec'h e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Moustoer-Logunec'h en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 112 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,87 % eus he foblañs e 1911Memorialgenweb - Monumant ar re varv.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezelMemorialgenweb - Monumant ar re varv.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas tri milour. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Moustor-Ac Château de Kerlann.jpg|Kerlann.
Château du Resto.jpg|Ar Resto.

* Kastelloù Kerlann hag ar Resto.

Église Sainte-Barbe de Moustoir-Ac .jpg|An iliz katolik.
Église Sainte-Barbe de Moustoir-Ac 3.jpg|Ar c'halvar.

* Iliz katolik *Santez Barba* hag he c'halvar.

Monument aux morts de Moustoir-Ac.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn ha kartenn-bost.

Dolmen de Kermorvant (Moustoir-Ac) 4463.JPG|Taol-vaen Kermorvant.
Menhir de Kerara (Moustoir-Ac) 4496.JPG|
Menhir de Kermarquer (Moustoir-Ac) 4483.JPG|
Menhir de Men-Bras-de-Kermar-Ker B 4.jpg|

* Meurvein.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud vrudet
### Tud bet ganet eno
* Job Morvan (**Joseph Morvan** e anv gwir), reder war varc'h-houarn a-vicher breizhat, 3 a viz Kerzu 1924.
* Jak ar Marichal, beleg ha saver kanaouennoù, 18 Genver 1878.
### Tud bet marvet eno
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Moustoer-Logunec'h war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Moustoer-Remengol

**Moustoer-Remengol** a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Logunec'h e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
## Anv
* Stumm kozh skrivet ebet.
## Ardamezioù
*Rannet; ouzh 1 en geot e volzenn en argant mogeriet en sabel gant e manac'h ivez en argant en e azez o pediñ; uzh 2, troc'het ː ouzh 1 en gul e danvoezenn deliennet gwifrellet en argant, ouzh 2 en glazur e deir brizhenn erminig en sabel.*
Aozer ː Celbusro (lesanv) evit kont ar Gumunn, 15 Du 2010
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Moustoer-Remengol e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Pluniav. E distrig Pondi edo. Gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*, e voe diskaret kanton Pluniav ha lakaet Moustoer-Remengol e kanton Logunec'h, bet krouet ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Moustoer-Remengol en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
### kantved
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 37 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,04% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Pondi.
#### [[Eil brezel-bed]]

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korf marv H. Donias, un den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oa; fuzuilhet e oa bet gant al lu alaman.
###### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe kendeuzet ar gumun gant Neizin ha Remengol evit sevel kumun nevez Eveliz.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz sant Gorgon (XVIvet, XVIIIvet).
* Feunteun (1767), adfichet e 1926.
* Chapel Kalon-Sakr e Kermaux (1890).
* Chapell Morig (XVvet).
* Maner Bois-Hardouin (XVIIIvet, XIXvet).

Monument aux morts de Moustoir-Remungol 01.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoùMemorial Genweb. Dioueliet e voe d'an 20 a viz Even 1926.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Pennadoù kar
* Neizin,
* Remengol,
* Eveliz.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
*Moustoer-Remengol war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
* Daniel Delattre : *Le Morbihan. Les 261 communes*. 2004
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
## Daveoù ha notennoù
Mourieg

**Mourieg** a zo ur gumun e Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Mourieg eo abaoe 2015.
## Douaroniezh
## Anv
Erwan Vallerie ː **Moriacum**, 1008; **Moreyac**, 1273; **Moreiac**, 1280; **Moreac**, 1387
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Mourieg e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Mourieg e kanton Logunec'h; e distrig Pondi e oa. Miret ha brasaet e voe kanton Logunec'h e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Mourieg en arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 188 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lâret eo 5,78 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'ar 5 a viz Gouhere 1944 e voe tapet 3 450 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
* Mervel a reas 19 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Ur gwaz a varvas. 
## Monumantoù ha traoù heverk
Église Saint-Cyr de Moréac.JPG|An iliz katolik.
* Iliz katolik *Sant Kirig*, 1718-1730.
* Monumant ar re varv.
## Brezhoneg
* Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 2000. 
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 80 skoliad er skol divyezhek (19,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Sport
* Ur skate-park 'zo e Mourieg. 
## Kevredigezhioù
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Jelvestr Seveno, skrivagner brezhonek, bet ganet e Mourieg e 1864.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes du Morbihan*. 1999
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez

* Mourieg war lec'hienn Geobreizh
* Lec'hien ofisiel ar gumun
## Notennoù ha daveoù
Neizin

**Neizin** a oa ur gumun eus Breizh e kanton Logunec'h e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Neizin e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Neizin e kanton Logunec'h; e distrig Pondi e oa. Miret ha brasaet e voe Kanton Logunec'h e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Neizin en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 126 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,81 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]

* D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman.
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
###### 
*D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe kendeuzet ar gumun gant Moustoer-Remengol ha Remengol evit sevel kumun nevez Eveliz.
## Monumantoù ha traoù heverk

Naizin Eglise (2).JPG|An iliz katolik.
Naizin Calvaire du Cimetière (gros plan).JPG|Ar c'halvar.

* Iliz katolik *Sant Kosmas ha Sant Damianos*.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’ar 15 a viz Ebrel 1923.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet ganet eno
* Yann Mari Ewan Heneu, skrivagner brezhonek, kenlabourer er gelaouenn *[[Dihunamb]]*, 23 a viz Genver 1868.
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Moustoer-Remengol,
* Remengol,
* Eveliz.
## Liammoù diavaez
* Neizin war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù