Kontelezh Los Angeles

**Kontelezh Los Angeles** eo kontelezh pobletañ Stadoù-Unanet Amerika, gant 9 757 129 annezad e 2024. Muioc'h a dud a zo er gontelezh-mañ eget e 40 stad eus ar Stadoù-Unanet. E Los Angeles emañ he fennlec'h. Kavell industriezh ar sinema stadunanat eo.

## Douaroniezh
Kontelezh Los Angeles zo 10 518 km2 enni. Riblañ a ra ar Meurvor Habask war ur c'hant kilometr bennak. Kêriekaet kenañ eo ar c'horn-bro, ha ledet kenañ eo ar c'hêrioù, ingalet e meur a rannvro : er reter emañ *East Los Angeles* ha Traoñienn San Gabriel, er c'hornôg emañ *West Los Angeles* hag ar *"Beach Cities"* ; en norzh emañ traoñiennoù San Fernando, Antelope ha Santa Clarita, hag er su emañ rannvroioù *South Bay*, Ledenez Palos Verdes, *South Central Los Angeles* hag ar *"Gateway Cities"*. Er rannvro greiz emañ *[[Downtown Los Angeles]]*, *South Central Los Angeles* ha Mid-Wilshire. Treuzet eo gant stêrioù evel al Los Angeles, ar Río Hondo, ar San Gabriel hag ar Santa Clara.

An "argoad" diabarzh dezherzel, 40 % eus gorread ar gontelezh anezhi, a zo kalz nebeutoc'h annezet. Dispartiet eo diouzh ar "arvor" gant Menezioù San Gabriel ha Koadeg vroadel Angeles. E-touez an Inizi Channel a zo er gontelezh emañ enez Santa Catalina er norzh hag enez San Clemente muioc'h er su, etre 30 ha 80 km er-maez d'an aod.

En holl ez eus 88 kumun (*municipalities*) ha 101 *"uncorporated areas"*. Harzoù he deus Kontelezh Los Angeles gant kontelezhioù Ventura er c'hornôg, Kern en norzh, San Bernardino er reter ha Orange er gevred.

Kartenn eus kumunioù kontelezh Los Angeles (e gris) :

## Istor
Krouet e voe ar gontelezh e 1850. De gentañ ez ae betek harzoù Nevada, gant lodennoù eus kontelezhioù a zo hiziv re Kern, San Bernardino, Riverside, Inyo, Tulare, Ventura hag Orange. 

## Poblañs
Hervez niveradeg ar bloaz 2000 graet gant Melestradurezh Niveridigezh Stadoù-Unanet Amerika e oa 9 519 338 annezad er gontelezh, 3 133 774 tiegezh ha 2 137 233 familh. 905 ann./km2 eo stankter ar boblañs.

E 2015 e oa ouzhpenn 2000 iliz kristen, katolik evit al lodenn vrasañ anezho. Tost 40% eus ar boblañs a zo katolik. 202 sinagogenn yuzev a zo, 145 templ boudaat, 38 moskeenn vuzulmanat, 44 kreizenn azeuliñ ar Feiz Baháʼí, 37 templ hindou, 28 iliz Tenrikyo, 16 kreizenn azeuliñ Shinto ha 14 gurdwara Sikh er gontelezh. E 2014 e oa 3 275 aozadur relijiel er gontelezh, ar rekord e-touez an holl gontelezhioù stadunanat.

Hervez ar *"Public Policy Institute of California"* e oa e kontelezh Los Angeles e 2008 un drederenn eus holl enbroidi dibaper Kalifornia, da lavaret eo ouzhpenn dek dre gant eus ar boblañs.

Al lodenn vrasañ eus enbroidi ar gontelezh a zeu eus Mec'hiko, ha war-lerc'h  El Salvador hag ar Filipinez.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize  = width:600 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:12000000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000000 start:2000000
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1840 text:1840
  bar:1841 
  bar:1842
  bar:1843
  bar:1844
  bar:1845
  bar:1846
  bar:1847
  bar:1848
  bar:1849
  bar:1850
  bar:1851 
  bar:1852
  bar:1853
  bar:1854
  bar:1855
  bar:1856
  bar:1857
  bar:1858
  bar:1859
  bar:1860 text:1860
  bar:1861 
  bar:1862
  bar:1863
  bar:1864
  bar:1865
  bar:1866
  bar:1867
  bar:1868
  bar:1869
  bar:1870
  bar:1871 
  bar:1872
  bar:1873
  bar:1874
  bar:1875
  bar:1876
  bar:1877
  bar:1878
  bar:1879
  bar:1880 text:1880
  bar:1881 
  bar:1882
  bar:1883
  bar:1884
  bar:1883
  bar:1886
  bar:1887
  bar:1888
  bar:1889
  bar:1890
  bar:1891 
  bar:1892
  bar:1893
  bar:1894
  bar:1895
  bar:1896
  bar:1897
  bar:1898
  bar:1899
  bar:1900 text:1900
  bar:1901 
  bar:1902
  bar:1903
  bar:1904
  bar:1905
  bar:1906
  bar:1907
  bar:1908
  bar:1909
  bar:1910
  bar:1911 
  bar:1912
  bar:1913
  bar:1914
  bar:1915
  bar:1916
  bar:1917
  bar:1918
  bar:1919
  bar:1920 text:1920
  bar:1921 
  bar:1922
  bar:1923
  bar:1924
  bar:1925
  bar:1926
  bar:1927
  bar:1928
  bar:1929
  bar:1930
  bar:1931 
  bar:1932
  bar:1933
  bar:1934
  bar:1935
  bar:1936
  bar:1937
  bar:1938
  bar:1939
  bar:1940 text:1940
  bar:1941 
  bar:1942
  bar:1943
  bar:1944
  bar:1945
  bar:1946
  bar:1947
  bar:1948
  bar:1949
  bar:1950
  bar:1951 
  bar:1952
  bar:1953
  bar:1954
  bar:1955
  bar:1956
  bar:1957
  bar:1958
  bar:1959
  bar:1960 text:1960
  bar:1961 
  bar:1962
  bar:1963
  bar:1964
  bar:1965
  bar:1966
  bar:1967
  bar:1968
  bar:1969
  bar:1970
  bar:1971 
  bar:1972
  bar:1973
  bar:1974
  bar:1975
  bar:1976
  bar:1977
  bar:1978
  bar:1979
  bar:1980 text:1980
  bar:1981
  bar:1982
  bar:1983
  bar:1984
  bar:1983
  bar:1986
  bar:1987
  bar:1988
  bar:1989
  bar:1990
  bar:1991
  bar:1992
  bar:1993
  bar:1994
  bar:1995
  bar:1996
  bar:1997
  bar:1998
  bar:1999
  bar:2000 text:2000
  bar:2001
  bar:2002
  bar:2003
  bar:2004
  bar:2005
  bar:2006
  bar:2007
  bar:2008
  bar:2009
  bar:2010
  bar:2011
  bar:2012
  bar:2013
  bar:2014
  bar:2015
  bar:2016
  bar:2017
  bar:2018
  bar:2019
  bar:2020 text:2020

PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1850 from:0 till: 3530
 bar:1860 from:0 till: 11333
 bar:1870 from:0 till: 15309
 bar:1880 from:0 till: 33381
 bar:1890 from:0 till: 101454
 bar:1900 from:0 till: 170298
 bar:1910 from:0 till: 504131
 bar:1920 from:0 till: 936455
 bar:1930 from:0 till: 2208492
 bar:1940 from:0 till: 2785643
 bar:1950 from:0 till: 4151687
 bar:1960 from:0 till: 6038771
 bar:1970 from:0 till: 7041980
 bar:1980 from:0 till: 7477421
 bar:1990 from:0 till: 8863164
 bar:2000 from:0 till: 9519338
 bar:2010 from:0 till: 9818605
 bar:2020 from:0 till: 10014009


E 2025 e oa ouzhpenn 3,4 milion a dud a orin vec'hikan pe ganet e bro-Vec'hiko o chom er gontelezh, muioc'h eget forzh peseurt kontelezh stadunanat all.

Stank eo poblañs an Aziiz-Amerikaned. Eno emañ diasporaoù brasañ er bed Myanmariz, Kambodjiz, Sinaiz, Filipineziz, Indoneziz, Koreaned, tud eus Sri Lanka, Taiwaniz ha tud Thailand.

Er gontelezh e kaver ivez an diaspora armeniat brasañ er bed, hag an diaspora iranat brasañ er Stadoù-Unanet ivez.

E 2019 e save korvoder keitat an tiegezhioù da $72,797.  14,4% eus an tiegezhioù a zo dindan treuzoù ar baourentez, pe 17,9%  eus ar boblañs, 24,2% eus ar re dindan 18 vloaz ha 10,5% eus ar re ouzhpenn 64 bloaz.
Kontañ a ra kontelezh Los Angeles an niver brasañ a vilionerien e-skoaz an holl gontelezhioù all er vro, da lavaret eo 261 081 tiegezh e 2007.

### Yezhoù
Hervez an *American Community Survey* e oa 43,59 % eus ar boblañs ouzhpenn 5 bloaz a gomze saozneg er gêr e 2010, 39,38 % a gomze spagnoleg, 3,64 % sinaeg, 2,46 tagalog, 2,02 % koreaneg, 1,70 % armenianeg, 0,82 % vietnameg, 0,80 % perseg, 0,63 % japaneg, 0,52 % ruseg, ha 4,44 % ur yezh all.

## Politikerezh

Gouarnet eo ar gontelezh gant ur c'huzul anvet *Los Angeles County Board of Supervisors*, ar pemp ezel anezhañ dilennet gant annezidi ar gontelezh. Abalamour da vent ar gontelezh e terc'houez pep ezel tro-dro 2 vilion a dud. Ur galloud seveniñ, lezenniñ ha barn o deus.

Ar servijoù melestradurel a zo ingalet e meur a « zepartamant » hag a c'haller sellout outo evel gwir vinistrerezhioù diouzh ment ar gontelezh. Hogen, Lez uhel Los Angeles, hag a c'holo ar gontelezh a-bezh, a zo ur rann eus sistem justis ar Stad kevreadel, n'emañ ket ar gontelezh e karg anezhi.

## Armerzh
An industriezhioù pennañ er gontelezh eo ar sinema, ar skinwel, an aeregor, enrollañ ha produiñ sonerezh, obererezh ar porzhioù, e Long Beach da skouer.

Ar studioioù brasañ a zo er-maez eus kêr Los Angeles (nemet Paramount Pictures), e kumunioù all evel Culver City, Burbank ha Glendale. 

Kêr Los Angeles eo an trede pinvidikañ er bed dre ar PDK, war-lerc'h Tokyo ha New York, met a-raok Chicago ha Pariz.

## Treuzdougen

Aerborzh pennañ ar gontelezh eo hini Angeles, met kalz re all a zo, evel re Long Beach, Palmdale, Van Nuys, Santa Monica, Compton, Torrance, El Monte, Pacoima, Lancaster ha Hawthorne.

Ar porzh-houarn pennañ eo hini Los Angeles. Darbariñ a ra trenoù Metrolink Los Angeles Veur (*"Greater Los Angeles"*) ha gant linennoù all e c'hall Yann veajour tizhout kêrioù all Kalifornia ha kêrioù bras ar Stadoù-Unanet. Meret eo treuzdougen boutin tachadoù kêrel ar gontelezh gant ar *"Los Angeles County Metropolitan Transportation Authority"*.

Porzh Los Angeles ha porzh Long Beach eo an daou borzh pennañ. Gant listri-treizh e c'haller mont da gêrioù an inizi evel Avalon.

Brudet eo rouedad gourhentoù ar gontelezh evit bezañ divent ha luziet.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar Gontelezh
*  LA County Sheriff's list of Unincorporated Areas in Los Angeles County
*  Kambr ar C'henwerzh

## Daveoù