open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Smith & Wesson Model 29

Ar **Smith & Wesson Model 29** zo ur revolver daou-ober produet gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson abaoe 1955.

## Deskrivadur
Ur revolver galloudus-tre eo hag a implij stern "N" ar merk. Kambret e oa da gentañ e .44 Magnum ha solut-kenañ e ranke bezañ e wikefre da anduriñ an argil uhel degaset gant ar munision-se. Kanolioù ar stummoù kentañ produet a rae etre 102 mm ha 270 mm. Dek adstumm eus ar Model 29 zo bet kinniget etre 1955 ha 2007. Adalek 1975 e voe produet un adstumm e dir disvergl, ar **Model 629**.

Hiziv e vez gwerzhet ar Model 29 er c'halibroù .44 Magnum, 10 mm Auto, .357 Magnum ha .45 Colt. Daou stumm a gaver ivez e 9 mm Parabellum hag e .41 Magnum.

## Er sevenadur
Abalamour d'he ment ha d'he galloud uhel eo bet priziet ar Model 29 e bed ar sinema. Brud he deus tapet etre daouarn Clint Eastwood er film ''Dirty Harry'' (1971). Gwelet e vez ivez er filmoù *[[Live and let die]]* (1973), *[[Taxi Driver]]* (1976), *[[Léon (film, 1994)|Léon]]* (1994), *[[La Haine]]* (1995) pe *[[X-Mens Origins: Wolverine]]* (2009).

## Daveennoù
BAR M1918

*Ar pennad-mañ zo diwar-benn ar fuzuilh-vindrailher BAR. Evit an arm-chase, gwelet [[Browning BAR]].*

Ar **BAR M1918**, pe **Browning Automatic Rifle Model 1918**, zo ur fuzuilh-vindrailher aotomatek stadunanat ijinet e 1916 ha 1917 gant John M. Browning evit ezhommoù an US Army. Implijet eo bet gant ar soudarded stadunanat ha gant broioù all betek ar bloavezhioù 1950.

## Istor hag implij

Abaoe 1910 e laboure John Browning war an arm a oa o vont da vezañ ar BAR M1918. Nebeud a interest a oa bet diskouezet gant an arme stadunanat betek ar Brezel-bed Kentañ. E miz Ebrel 1917 e tisklêrias ar vro ar brezel d'an Impalaeriezh Alaman. Da gentañ e voe pourveziet ar soudarded amerikan gant fuzuilhoù-mindrailher gall Chauchat, met divizet e voe reiñ dezhe armoù savet er Stadoù-Unanet tamm-ha-tamm. Ar BAR a voe dibabet er memes bloavezh.

Implijet e voe da gentañ evel ur fuzuilh aotomatek, met he fouez uhel (ouzhpenn seizh kilo) a lakae anezhi da vezañ diaes da zougen ha da implijout e-pad pell. Adalek 1924 e voe ouzhpennet un daoubez da adstummoù ar BAR hag e teuas da vezañ ur fuzuilh-vindrailher. Implijet e voe gant an arme stadunanat betek brezel Korea er bloavezhioù 1950. Gant fuzuilhoù BAR e voe pourveziet nerzhioù ar Su e-pad Brezel Viêt Nam.

## Stummoù
* **BAR M1918** : stumm kentañ, implijet gant an American Expeditionnary Forces e 1918 en Europa ;
* **BAR M1922** : stumm implijet etre 1924 ha 1940, dezhañ un daoubez ha kemmoù all ;
* **BAR M1918A1** : kempenn ar stumm M1918 evit degemer nevesadennoù evel an daoubez ;
* **BAR M1918A2** : stumm produet ar muiañ en istor. An embregerezh IBM hag ar bodad embregerezhioù New England Small Arms Company a broduas anezhañ etre 1940 ha 1945 hag implijet e voe e-leizh da vare an Eil Brezel-bed. Pep kevrenn emgann stadunanat (12 soudard) a oa pourveziet gant ur BAR e fin ar brezel.

## Er sevenadur
Ar BAR M1918 a c'haller gwelet pe implijout e meur a c'hoari video, en o zouez reoù ar rummadoù *[[Call of Duty]], [[Medal of Honor]]* pe *[[Battlefield (heuliad c'hoarioù video)|Battlefield]]*.

## Daveennoù
Sant-Yunieg

**Sant-Yunieg** a oa ur gumun e Bro-Sant-Brieg hag e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. 
## Istor
### 
#### Kumun nevez
* 1973: staget e voe kumunioù Sant-Yunieg ha Leskoed-Lanyugon (e Bro-Sant-Maloù) ouzh Lanyugon evit ober ur gumun hepken.
### 
* Bodet eo bet Doloù gant Lanyugon evit ober Lanyugon-Kumun-Nevez d'ar  a viz Genver 2016 hag a oa bet adanvet Lanyugon hepken d'ar 1 a viz Genver 2024.
## Brezhoneg
* 9,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise Saint-Ignace de Saint-Igneuc.jpg|An iliz katolik.
Chapelle Saint-Sébastien à Saint-Igneuc.jpg|Ar chapel.
Monument aux morts de Saint-Igneuc (Jugon-les-Lacs).jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Yunieg*.
* Chapel *Sant Sebastian*.
* Monumant ar re varv.

## Notennoù ha daveoù
Intel

**Intel Corporation** zo un embregerezh treuzvroadel stadunanat arbennikaet war an deknologiezh ha diazezet e Santa Clara (Kalifornia). Intel zo unan eus brasañ produerien amredadoù enframmet hervez an arc'hant rastellet. Lakaet eo da dalvezout war listenn ar 500 embregerezh stadunanat dre an arc'hant abaoe dek vloaz bennak etre 2007 ha 2016, betek ma vije tennet eus al listenn. E 2020 e oa bet adlakaet el listenn ha tizhet ar 45vet renk, o vezañ ar 7vet galloudusañ a-fed teknologiezh.
Plinking

Ar ***plinking*** zo un doare da dennañ gant armoù-tan pe armoù-plom war gwennoù ha n'int ket standart er sportoù tennañ, evel boestoù-mir, tammoù koad pe boutailhoù. Dont a ra e anv eus ar ger *plink* a zo un drouzadell saoznek evit trouz un dra o stekiñ ouzh ar metal.

## Orin
Roud a gaver eus an termen er c'helaouennoù saoznek adalek ar bloavezhioù 1940 ha 1950.

War dachennoù prevez e vez graet plinking peurliesañ. Un doare marc'hadmatoc'h eo da bleustriñ war an tennañ hep mont dre ret d'ur stand, a c'hell bezañ koustus, pell pe re strizh e reolennoù hervez tud 'zo. Evit ar chaseourien e c'hall ar plinking bezañ talvoudus pa c'hellont pleustriñ er-maez war gwennoù teirment pe fiñv, en un endro a zo tostoc'h da hini o dudi evit ur stand-tennañ. Tennerien 'zo a c'hall bezañ displijet gant aergelc'h ar standoù-tennañ ivez.

Implijet e vez peurliesañ armoù-plom pe armoù-tan dezhe ur c'halibr izel evel ar 4,5 mm pe an .22 Long Rifle. Pa vez tizhet ar gwenn e ra un trouz, e kouezh pe e tarzh ; aesoc'h eo neuze gouzout ez eo bet tizhet evit pa stok ar vannadell ouzh ur gwenn paper.

*Stump shooting* a raer eus an dudi-mañ pa vez graet a-drugarez d'ur wareg.

## Lezenn
E Frañs ez eo aotreet tennañ gant armoù eus ar rummadoù C ha D war dachennoù prevez en ur zoujañ ouzh un nebeud reolennoù e-keñver trouz ha surentez. E kêrioù 'zo e c'hall bezañ strishoc'h ar reolennoù pe difennet penn-da-benn an implij-mañ eus an armoù.

## Gwelet ivez
* Geriaoueg an armoù-tan

## Daveennoù
Enez Kreiz

**Enez Kreiz** zo un enezenn eus Inizi Bugelez, a-vaez da gêriadenn Bugelez, e kumun Perwenan, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor, e Breizh.

Emañ etre Enez Ilieg hag Enez Gweltaz.

Un enez prevez eo, perc'hennet gant un tiegezh eus Touren. Difennet eo mont di.

## Notennoù ha daveoù
Enez Varker

**Enez Varker** zo un enezenn e kumun Perwenan, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor, e Breizh.

Emañ an enezenn en Inizi Bugelez, a-vaez da gêriadenn Bugelez. Un tammig ouzhpenn eget 3 hektar zo dezhi hag he lein uhelañ a dizh 18 m. Stag eo ouzh an Enez Vihan dre ur chaoser. 

## Notennoù ha daveoù
Enez Leñvenn

**Enez Leñvenn** zo un enezenn e kumun Perwenan, e Bro-Dreger hag Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Emañ en enezeg Bugelez a-vaez da gêriadenn Bugelez ha d'ar Porzh-Gwenn.

Moaien zo da vont d'an enez war droad d'an dazre dre un erv vili anvet "*Graou Enez Leñvenn*" adalek Gweltaz.

Savet eo bet daou beniti eno e deroù an  kantved.

## Notennoù ha daveoù
Tagadenn Crocus City Hall

**Tagadenn Crocus City Hall** a voe un dagadenn sponterezh gant ar Stad Islamek sevenet d'an 22 a viz Mae 2024, er C'hrocus City Hall en Krasnogorsk, Oblast Moskov, Rusia.

Kroget e oa an dagadenn da 8 eur noz, nebeut a-raok ma grogje sonadenn ar strollad rusian Picnic. Pevar sponter a oa bet o tennañ war an dud kement ha kontellañ arvesterien. Ouzhpenn-se e oa bet implijet bombezennoù-tan o devoa plantet tan er sal Venue. Hervez an enklaskerien e oa bet lazhet 139 den e-kerzh an dagadenn, hag ouzhpenn 182 arvester a oa bet gloazet gant tennoù pe "ampoezonet" e-liamm gant an tan-gwall.

## Disoc'h
### E Rusia
Kannaded uhel eus ar strollad Rusia unvanet, strollad Vladimir Poutin o deus galvet da zistro ar boan a varv e Rusia. 
### En estrenvro
D'ar 24 a viz Meurzh, ar gouarnamant c'hall a embanne e oa uhelaet ar surentez d'al live uhelañ er vro. Ar c'hentañ-ministr Gabriel Attal, oc'h ober dave d'an dagadenn e Moskov, a embanne e oa ur rediñ dre ma oa ar c'hoarioù olimpek a-benn tri miz e Pariz.
Kozh Kastell (enez)

**Kozh Kastell** zo un enezenn en Inizi Bugelez, a-vaez da gêriadenn Bugelez, e kumun Perwenan, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor, e Breizh.

Daou di zo warni, an hini koshañ a oa bet savet e 1830. Un enez prevez eo ha tu zo d'he feurmiñ.

## Liammoù diavaez
*  ''Coz Castel, Louer une île privée en Bretagne'', lec'hienn ofisiel evit feurmiñ an enez.

## Notennoù ha daveoù
Enez Valaneg

**Enez Valaneg**, pe **Balaneg**, zo un enezenn en Inizi Bugelez, a-vaez da gêriadenn Bugelez, e kumun Perwenan, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor, e Breizh. 

## Geografiezh
Gallout a reer mont d'an enezenn war droad pe gant ar c'harr pa vez izel ar mor.

Stag eo ouzh Enez Ozhac'h dre ur chaoser hag a zo ur vilin-vor warni.

## Notennoù ha daveoù
Enez Ozhac'h

**Enez Ozhac'h**, pe **Enez Ozac'h**, zo un enezenn e kumun Perwenan, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor, e Breizh.

Emañ Enez Ozhac'h en enezeg ar Bugelez, a-vaez da gêriadenn Bugelez. Koadek eo ha n'eus savadur ebet warni. Ur chaoser a stag an enezenn ouzh Balaneg, warnañ ez eus ur vilin-vor bet savet er  kantved. Stag eo ouzh Ilieg ivez dre un erv vili e-tro 100 m hed dezhi hag a vez graet *Graou Douar* diouti.

## Notennoù ha daveoù
Enez Fedrun

**Enez Fedrun** (*Île de Fédrun* pe *Fédrun* e galleg) zo unan eus eizh enezenn kumun Sant-Yoasin e-kreiz geunioù ar Briver, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e Breizh.

Emañ Enez Fedrun e park rannvroel ar Briver.

## Skeudennoù

Restr:Briere01.jpg|Ur "chaoser" (*levée*) ha skafioù.
Restr:Maisons_de_marais_de_l'île_de_Fédrun_à_Saint-Joachim.jpg|Tier-soul.
Restr:Marais_de_la_Brière_au_début_de_printemps.jpg|alt=Maisons de Brière ont toutes leur accès particulier à la "curée", où est stationné le chaland familial


## Notennoù ha daveoù
Enez Erran

**Enez Erran** (*Île d'Errand* pe *Errand* e galleg) zo un enezenn a-wezhall e-kreiz geunioù ar Briver, e kumun Sant-Maloù-Gwersac'h, 3 km diouzh ar vourc'h, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e Breizh. War-dro 1,92 km² eo he gorread hag un 70 ti bennak zo warni.

## Notennoù ha daveoù
Enez Sant-Nikolaz (Liger)

**Enez Sant-Nikolaz** (*Île Saint-Nicolas* e galleg) zo un enezig en aber al Liger, stag ouzh kumun Korzed, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e Breizh. Un enez prevez eo ha gwarezet gant ar rouedad Natura 2000.

## Deskrivadur
Un enez roc'hellek eo, war-dro 350 m a-vaez da ribl kleiz al Liger. Eil enez diwezhañ ar stêr eo a-raok Bank Biloù hag a zo er gwalarn da enez Sant-Nikolaz. Stag e vez ouzh an douar bras d'an dazre.

## Notennoù ha daveoù
Dandadan

**Dandadan** (ダンダダン) zo ur manga japanat skrivet ha treset gant Yukinobu Tatsu. Kroget eo bet an embann dre an aplikadur Shōnen Jump+ hag al lec'hienn internet Shueisha abaoe Ebrel 2021. Goude-se eo bet embannet e stumm tankōbon. Ur stirad tresadennoù-bev japanat produet gant Science Saru a vo embannet e miz Here 2024.
## Istor
Momo Ayase zo ul liseadez a gred en tasmantoù met ket er boudoù maez douarel, padal en he c'hlas emañ Okarun hag a gred ar c'hontrol mik. An daou zo o vont da lakaat klaoustre evit gouzout gant piv emañ ar wirionez. Pep hini zo o vont diouzh e du da welet ul lec'h sañset bezañ satanazet evit Okarun ha sañset ul lec'h skrapadenn gant boudoù maez douarel evit Ayase. Pep hini a erru el lec'h choazet ha pep hini a gompren ez eus eus an tasmantoù kement ha boudoù ezdouarat.
## Degemer
E miz Du 2023, ar manga Dandadan a oa bet gwerzhet 3,2 milion a gopiennoù anezhañ hag ouzhpenn 360 milion a weladenn a oa bet eus outañ war ar savenn Shōnen Jump+.
United States Army Rangers

An **United States Army Rangers** a zo soudarded stadunanat eus an U.S. Army hag a zo bet o tremen dre unan eus an unvezioù hag a zo bet o tougen an anv ofisiel "Ranger". Alies e vez implijet an droienn evit ober anv eus ar soudarded nevez diplomet eus ar Ranger School, memes ma n'int ket bet c'hoazh o servij en un unvez "Ranger"; darn eus ar soudarded diplomet dre ur Skol Ranger ne vint biken o servij en un unvez Ranger ha graet e vez anezho neuze "Ranger barrek" .
## Liammoù diavaez
*  US Army Ranger Association
## Notennoù ha daveennoù
Shōnen Jump+

**Shōnen Jump+** (japaneg: 少年ジャンプ+プラス, Hepburn: Shōnen Janpu Purasu) zo ur savenn manga savet gant Shueisha. Lañset eo bet d'an 22 a viz Gwengolo 2014. Ar stumm a zo un aplikadur digoust war ar poellgomzoù kement hag ul elc'hienn internet. Jump+ a embann oberennoù nevez pe oberennoù bet embannet dija e kelaouennoù manga Shueishas, adkavout a reer ivez stummoù niverennel eus ar Weekly Shōnen Jump. An heuliadoù manga brudetañ embannet war Shōnen Jump+ eo World's End Harem, Astra Lost in Space, Hell's Paradise: Jigokuraku, Spy × Family, Chained Soldier, Kaiju No. 8, Chainsaw Man lodenn 2 ha Dandadan.

En desped d'e anv, Shōnen Jump+ a zo digor ivez war al lennerezed hag an dud gour (seinen) ouzhpenn an diaz shōnen, hag a zo mangaoù evit ar baotred yaouank.

Er-maez eus Japan, Shueisha a embann mangaoù nevez war ar savenn Manga Plus. Kroget e 2023, pep heuliad manga nevez nemet ar mangaoù gant ul lisañs pe heuliadoù dishual lañset war Shōnen Jump+, e kaver un droidigezh saoznek war Manga Plus, d'ar memes mare ha ma vez embannet e Japan.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Shōnen Jump+ war X
Enez Héron

**Enez Héron** (*Île Héron* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger, e kumun Sant-Sebastian-an-Enk, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned. 

N'haller ket mont d'an enez hep ur vag e-pad ar goañv peogwir n'eus pont ebet a stag anezhi ouzh ribloù ar stêr, abalamour da se eo chomet koadek ha naturel an enezenn. Moaien zo da vont di e-pad an hañv avat pa vez izeloc'h an dour dre ur roudouz. Difennet eo d'an dud diavaez evit abegoù a surentez hag evit nompas direnkañ an endro. 

Emañ Enez Pinette en norzh d'an enezenn, ar *Gourdeau* eo anv ar vrec'h a disrann anezhe. 

## Anv
Anv an enez a-hed an amzer:

* *Île des Plombs*
* *Île Barthélémy*
* *Île de la Grésillère* (1781)
* *Île Renaulet* (1784)
* *Île Héron* (1850)

## Notennoù ha daveoù
Plaine

**Plaine** pe **La Plaine** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek. Talvezout a ra kement a kompezenn er yezh-se.

## Anvioù-lec'h
### 
* *La Plaine-sur-Mer*, anv gallek Plaen-Raez, kumun e Bro-Raez
* *"Plaine-Haute"*, anv gallek Plenaod, kumun e Bro-Sant-Brieg

### 
* La Plaine, kumun c'hall e Maine-et-Loire

### 
* La-Plaine, ur gêr eus parrez Saint-Patrick.

### 
* Plaine, pe Blen en alamaneg, kumun

### 
* Plaine-du-Nord, kumun e departamant Nord.

### 
* *La Plaine*, ur gêr gozh bremañ e-barzh kêr Terrebonne, e norzh Kumuniezh Meurgêr Montreal

### 
* "La Plaine", kêriadenn eus kumun Fajòlas e Lot

### 
* La Plaine-des-Palmistes, kumun

### 
* La Plaine, kêriadenn eus kumun Dardagny

## Anvioù-tiegezh
* Dom François Plaine (1833-1900), manac'h beneadat breizhat, saver buhezioù sent, istorour

## Stêrioù
* Plaine, un adstêr eus ar Meurthe

## Pennadoù kar
* Belle Plaine, un anv-lec'h hag a gaver er Stadoù-Unanet
* Llano, anv-lec'h spagnolek
Incheon

**Incheon** (koreaneg: 인천; Hanja: 仁川; distagadur: [intɕʰʌ̹n]; pe Inch'ŏn; "stêr habask"), a-raok **Jemulpo** pe **Chemulp'o** (제물포) betek ar bloavezh 1910. An anv ofisiel eo **Meurgêr Incheon** (인천광역시, 仁川廣域市) zo ur gêr lec'hiet e gwalarn Sukorea, war harzoù Seoul ha Gyeonggi er reter. Incheon, annezet abaoe an Neolitik, a oa poblet gant 4700 den pa oa deuet da vezañ ur porzh etrebroadel e 1883. Hiziv-an-deiz ez eus tro 3 milion a dud o vevañ e kêr, ar pezh a laka anezhi da vezañ an drede kêr eus Sukorea goude Seoul ha Busan.

## Liammoù diavaez

* , , , , ,  Lec'hienn ofisiel meurgêr Seoul
Enez Arrouix

**Enez Arrouix** (*Île d'Arrouix*, *Île Arrouix* pe *île Buzay* e galleg) zo un enezenn e-kreiz stêr al Liger, e kumunioù Diwazh-Liger (Chapel-Baz-Meur) ha Sant-Juluan-Kankell, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned. Emañ etre pont Tarvieg ha pont Malvid, Muzuliañ a ra 3,6 km a hirder ha 500 m a ledred, gant ur c'horread a 115 ha. 

C'hwec'h savadur a servij d'al labour-douar zo warni. N'eus pont ebet a stag anezhi ouzh ribloù ar stêr met tu zo da vont di gant ur vag.
## Notennoù ha daveoù
Krasnogorsk (Oblast Moskov)

**Krasnogorsk** (rusianeg: Красногорск ) zo ur gêr kement ha kreizenn Distrig Krasnogorsk en Oblast Moskov, e Rusia, lec'hiet war ribl ar stêr Moskva e gwalarn harzoù Moskov. Gant 187 634 a dud e oa annezet e 2021.
## Istor
Ur gumun gêrel a oa bet savet da gentañ e 1932, met n'eo nemet e 1940 e voe savet kêr ent-ofisiel.
## Tagadenn sponterezh e 2024
* 
D'an 22 a viz Meurzh 2024, sponterien o devoa tennet ha lakaet tarzhañ bombezennoù-tan e sal ar C'hrocus City Hall e Krasnogorsk. Lazhet e oa bet 133 den ha gloazet kant ouzhpenn d'an nebeutañ. Ar Stad Islamek – Proviñs Khorasan  (IS-KP pe ISIS-K), en Azia Greiz, ur skourr eus ar Stad Islamek, en doa embannet bezañ kablus.
Enez an Dervenneg

**Enez an Dervenneg** (*île de la Chênaie* pe *île de la Chesnaie* galleg) zo un enezenn e-kreiz stêr al Liger, e kumun Sant-Juluan-Kankell, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh. Muzuliañ a ra 3 km a hirder ha 600 m a ledred, gant ur c'horread a 99 ha. 

E krec'h an enez ez eus ur greizenn varc'hegezh, "*Les Écuries du Haut Bois*" hec'h anv, hag un atant zo en traoñ. Stag eo ouzh ribloù ar stêr e reter an enez gant pontoù Tarvieg (D37).

## Notennoù ha daveoù
Warner Bros. Television

**Warner Bros. Television Studios** (anvet ivez **Warner Bros. Television** (ha berraet en **WBTV**); met **Warner Bros. Television Division** e anv ofisiel) zo un embregerezh produiñ hag embann e Stadoù Unanet Amerika. Ur skourr skinwel eus Warner Bros eo.
Enez Neuve-Macrière

**Enez Neuve-Macrière** (*Île Neuve-Macrière* e galleg) zo un enezenn e-kreiz stêr al Liger, e kumun Oudon, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh. Muzuliañ a ra 4,1 km a hirder ha 320 m a ledred, gant ur c'horread a 83 ha. 

N'eus pont ebet a stag anezhi ouzh ribloù ar stêr met tu zo da vont d'an enez e-pad an hañv dre ar ribl norzh pa vez sec'hoc'h ar stêr. 

Arabat kemmeskañ an enezenn-mañ gant an Enez Neuve hag a zo 8 km e traoñ al Liger. 

## Notennoù ha daveoù
Enez Coton

**Enez Coton** (*Île Coton* e galleg) zo un enezenn e-kreiz stêr al Liger, e kumunioù Ankiniz-Sant-Gerent hag Orée-d'Anjou, el Liger-Atlantel hag er Maine-et-Loire. Muzuliañ a ra 2,4 km a hirder ha 400 m a ledred, gant ur c'horread a 62 ha. 

N'eus pont ebet a stag anezhi ouzh ribloù ar stêr. 

## Notennoù ha daveoù
Diagon

An **diagon** (gresianeg διάκονος / *diákonos* o talvezout kement ha *skoazeller*, *servijour*) a zo, en ilizoù katolik, reizhkredennour ha darn eus an ilizoù protestant, un den a iliz dindan ar re a ra war-dro ur gumuniezh lec'hel kreizennet tro-dro d'un iliz-parrez.

## Tri derez en [[urzhaz]] an dud a iliz
Diwar lenn Oberoù an Ebestel, ul lodenn eus an Testamant Nevez, hemañ ul lodenn eus ar Bibl a ra ar gristenien gantañ, eo bet savet urzhaz an dud a iliz katolik pe reizhkredennour : diagon, beleg hag eskob. Enno e weler ez eus bet tud hag a voe skoazellerien ar veleien a rene an "ilizoù", e penn kentañ ar gristeniezh, ar re-se o reiñ dave d'ar gristenien a oa o taremprediñ ul lec'h evit an azeulerezh. Skoazellañ a c'helle bezañ kemer perzh el lidoù, ha sevel obererezhioù evel prezegenniñ pe skoazellañ ar gristenien o-unan.
E mareoù kozh ar gristeniezh e voe sakret diagonezed, met n'eus ket mui e-touez ar gatoliked hag ar reizhkredennourien, pa vez kavet anezho en ilizoù protestant zo.

## Urzhidigezh ar diagoned
Evel ministred an azeulerezh all e tle an diagoned bezañ sakret e-doug ul lid a vez graet urzhidigezh pe kensakridigezh eus outi. Gouestlañ a ra an danvez diagoned bezañ sentus ouzh o urzhazioù ha gredus e-keñver deskadurezh an Iliz katolik pe reizhkredennour, a-hervez. 
Un diagon katolik dimezet a c'hell bezañ sakret, met ned aio ket da veleg, keit ha ne vo ket intañv. Ne dalvez ket evit ar reizhkredennourien nag ar brotestanted.

## Notennoù ha daveoù
Enez Bernardeau-Boire-Rousse

**Enez Bernardeau-Boire-Rousse** (*Île Bernardeau-Boire-Rousse* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger, e kumunioù Ankiniz-Sant-Gerent (Ankiniz) ha Gwer-Liger (Arned), el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned. Muzuliañ a ra 2,3 km a hirder ha 400 m a ledred, gant ur c'horread a 61 ha. 

N'eus pont ebet a stag an enez ouzh ribloù ar stêr met moaien zo da vont di e-pad an hañv dre ur roudouz pa vez izeloc'h an dour.

## Notennoù ha daveoù
Enez Briand

**Enez Briand** (*Île Briand* e galleg) zo un enezenn tost ouzh ribl kleiz al Liger, e kumun Gwer-Liger (e kumun gozh Arned), el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh. Muzuliañ a ra 1,2 km a hirder ha 190 m a ledred, gant ur c'horread a 15 ha. 

N'eus pont ebet a stag an enez ouzh ribloù ar stêr met moaien zo da vont di dre ur roudouz.

Un enezenn brevez eo ha gwarezet gant ar rouedad Natura 2000.

## Notennoù ha daveoù
Enez Forget

**Enez Forget** (*Île Forget* e galleg) zo un enezenn tost ouzh ribl kleiz al Liger, e kumun Sant-Sebastian-an-Enk, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh. Muzuliañ a ra 850 m a hirder ha 300 m a ledred, gant ur c'horread a 18 ha. 

Stag eo ouzh ribl kleiz al Liger er su hag ouzh Enez Naoned en norzh gant pontoù ar Vendée hag ouzh Enez Pinette er reter ivez.

Un enezenn bublik eo gant tachennoù dudi bet staliet warni (ur roudenn BMX, leurioù c'hoari, un dachenn vell-droad hag all).

## Notennoù ha daveoù
Mauser 1914

Ar **Mauser 1914** zo ur bistolenn damaotomatek produet gant an embregerezh alaman Mauser. Deveret eo eus ar Mauser 1910 ijinet gant Josef Nickl. Kambret eo evit munisionoù 7,65 x 17 mm Browning. Er bloavezhioù 1930 e voe simplaet ha deveret ar **Mauser 1934** anezhi. War-dro ur milion a skouerennoù anezhi a voe produet.

## Implij
An daou stumm pistolennoù a voe implijet gant an arme hag ar polis alaman. Servijout a reas er Brezel-bed Kentañ, en Eil Brezel-bed ha da vare Brezel diabarzh Finland e 1918.
Enez Batailleuse

**Enez Batailleuse** (*Île Batailleuse* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger, e kumunioù Ligeraosant (Gwared) ha Mauges-sur-Loire (Saint-Florent-le-Vieil), el Liger-Atlantel hag er Maine-et-Loire. Muzuliañ a ra 4 km a hirder ha 730 m a ledred, gant ur c'horread a 171 ha. 

Stag eo ouzh ribloù ar stêr gant ur pont (D752) a dreuz penn kornôg an enez.

## Istor
En em staliet o deus ar Vikinged eno adalek 853 betek ma voent skarzhet er-maez gant Alan al Louarn etre 936 ha 937.

## Notennoù ha daveoù
Enez Pinette

**Enez Pinette** (*Île Pinette* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger, e kumun Sant-Sebastian-an-Enk, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh.

Distaget eo diouzh ribl kleiz al Liger gant ur vrec'h dezhi, ar *Boireau*. Muzuliañ a ra 55 ha a c'horread. Emañ Enez Héron en norzh d'an enezenn, ar *Gourdeau* eo anv ar brec'h a disrann anezhe. 

Stag eo ouzh ribl kleiz al Liger er su hag ouzh Enez Forget er c'hornôg gant un toullad pontoù.

Un enezenn bublik eo gant tachennoù dudi bet staliet warni (tachennoù mell-droad, basket ha tennis, un dachenn golf, ur greizenn varc'hegezh, hentoù-bale hag all).

## Notennoù ha daveoù
Bank Biloù

**Bank Biloù** (*Banc de Bilho* e galleg) zo ur bank traezh en aber al Liger, er reter da Sant-Nazer, etre kumunioù Mouster-al-Loc'h ha Korzed, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned.

Muzuliañ a ra 1,9 km a hirder. Difennet eo chaseal warnañ.
## Notennoù ha daveoù
MG 08/15

Ar **Maschinengewehr 08/15**, anvet ivez **MG 08/15**, a zo ur vindrailherez alaman savet e kreiz ar bloavezhioù 1910 diwar brevedoù Sir Hiram Maxim ha deveret eus ar Maschinengewehr 08.

## Istor
E 1915 e krogas ar soudarded vreizhveurat da implijout armoù hir nevez, ar fuzuilhoù-mindrailher, evel al Lewis Mark I. An armoù aotomatek-mañ o doa ur galloud-tennañ uhel ha gellout a raent bezañ diblaset aes da vare un argad evit goloiñ ar fozioù-brezel nevez-c'hounezet. Abaoe deroù ar Brezel-bed kentañ e veze implijet ar vindrailherez Maschinengewehr 08 gant an arme alaman. Ponner e oa (tost da 62 kg gant he fust hag he dafar) ha meur a soudard a ranke ober war he zro.

E sell da gaout ur vindrailherez skañvoc'h tost d'ur fuzuilh-vindrailher e kemmas an Alamaned an MG 08 adalek 1915. Skañvaet e voe he gwikefre yenaat dre zour, he c'hulasenn, cheñchet e voe he stumm, he c'houch, he draen hag he surentez. Ul lamm koad hag ibilioù da stagañ un daoubez outi a voe ouzhpennet. En holl e voe produet tost da 127.000 skouerenn eus an MG 08/15 e daou arsanailh hag e meur a embregerezh vihan en Alamagn. Ur stumm deveret, an **MG 08/18**, a voe savet evit bezañ montet war kirri-nij.

## Implij
Adalek miz Ebrel 1917 e voe pourvezet teir MG 08/15 da bep kompagnunezh troadeien alaman. Kreskiñ a reas diwezhatoc'h da c'hwec'h mindrailherez e pep kompagnunezh, da lavaret eo unan evit pep kevrenn-emgann. Pep batiri kanolioù a resevas er memes koulz div vindrailherez. Implijet e voe kalz en argadoù alaman an nevez-amzer 1918. An MG 13 a gemeras plas an MG 08/15 en arme alaman adalek deroù ar bloavezhioù 1930.

Implijet e voe an MG 08/15 gant ar Freikorps etre 1919 ha 1921.

## Er sevenadur
E alamaneg e implijer an droienn *nullachtfünfzehn* (zero-eizh-pemzek) d'ober anv eus un dra standart, boutin, normalizaet.

## Daveennoù
7,92 × 57 mm Mauser

Ar munision **7,92 × 57 mm**, anvet ivez **8 mm Mauser**, **8 × 57i** (**i** evel *Infanterie*) pe **8 × 57 is** hervez stumm he boled, zo ur gartouchenn alaman evit an armoù-skoaz ijinet gant an embregerezh Mauser etre 1886 ha 1888 ha dibabet e 1889 evel munision ar fuzuilh nevez Gewehr 88 dindan an anv **M/88** pe **Patrone 88**. Implijet e voe ar munision-mañ e kalz armoù alaman brudet eus hanterenn gentañ an  kantved evel ar mindrailherezioù MG 08/15 hag MG 42, ar fuzuilh-vindrailher FG 42 pe ar garabinenn Karabiner 98k.

## Istor
Ar 7,92 × 57 mm a oa ar gartouchenn alaman kentañ oc'h ober gant poultr hep moged, met e stumm kentañ (1888) a oa ront beg e voled c'hoazh (*round nose*).

Anvet e vez peurliesañ **8 × 57 mm**, **8 × 57i** pe **8 mm Mauser** dre aezamant.

Goude ma vije bet choazet ar munision evit ar fuzuilh Gewehr 88 e komprenas pennoù-bras an arme alaman e oa ret tennañ gounid eus an tizhoù uhel a c'halle bezañ tizhet gant ar poultr hep moged en ur lakaat beg bannadell ar gartouchenn da vezañ begek. Urzh a roas ar stad alaman da sevel ur gartouchenn nevez diwar ar 7,92 × 57 mm. E 1905 e voe savet ar munision nevez hag ouzhpennet un *s* d'e anv (**8×57is**) evit resisaat e oa begek ar vannadell (*Spitzgeschoss*). A-wechoù e vez treuzskrivet **8×57js** dre fazi, o vezañ e oa tost a-walc'h an *i* hag ar *j* er skritur alaman. Diwar neuze eo bet implijet an termen *Spitzer* evit ober anv eus an holl voledoù begek.Skañvoc'h e oa ar vannadell nevez (9,9 gram e-lec'h 14,6 gram), ha disheñvelderioù all a voe degaset : kemmet e voe un tammig stumm an douilhez ha kresket ar c'hementad poultr enni.  N'hall ket bezañ implijet an daou vunision (8×57i ha 8×57is) er memes arm neuze.

Stummoù gant bourledoù a voe deveret eus an 8×57i ha deus an 8×57is, evit bezañ implijet er fuzuilhoù ''drilling''. Al lizherenn *r* (evit *rimmed*) a voe ouzhpennet d'o anv neuze (**8×57ir** hag **8×57irs**). 

## Implij
Goude bezañ bet implijet e kalz armoù-brezel alaman e hanterenn gentañ an  kantved e vez implijet ar 8×57 bremañ e bed ar chase evit ar jiboez bras, pe e bed ar sportoù tennañ, dreist-holl en TAR (Tennañ gant Armoù Reoliek) pe evit tennañ pell.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn an 8×57is war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
*  Pajenn an 8×57jrs war lec'hienn bannouriezh Joël Serre
Enez Dorelle

**Enez Dorelle** (*Île Dorelle* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger, etre Naoned hag Ankiniz, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh.

Tost ouzh ribl kleiz (er su) ar stêr eo an enezenn, e kumun Keller evit an darn vrasañ hag e kumun Orée-d'Anjou (La Varenne). Muzuliañ a ra 2 km a hirder ha 650 m a ledred, gant ur c'horread a 71 ha. N'eus nemet ur stêrig vihan a zisrann an enezenn diouzh ar c'hlann gleiz ha diouzh Enez Moron a zo tostik e traoñ ar stêr. 

Ur pont zo a stag an enezenn ouzh ar ribl kleiz e kumun La Varenne (er Maine-et-Loire) ha moaien zo da vont di war droad pa vez disec'het ar vrec'h su en hañv. 

Ur dachenn golf zo bet savet warni, ar "*golf de l'île d'Or*". 

## Notennoù ha daveoù
Enez Ripoche

**Enez Ripoche** (*Île Ripoche* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger etre Naoned hag Ankiniz, e kumun Malvid, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh.

Tost ouzh ribl dehoù ar stêr (en norzh) eo an enezenn, en norzh da Enez Arrouix. Muzuliañ a ra 800 m a hirder ha 140 m a ledred, gant ur c'horread a 6 ha. E 2006 e oa bet prenet 4 ha eus an enezenn gant al Liger-Atlantel evit gwareziñ spesadoù en arvar an enez. 

N'eus pont ebet a stag an enezenn ouzh ribloù ar stêr met moaien zo da vont di war droad pa vez disec'het ar vrec'h norzh.

## Notennoù ha daveoù
Vista Outdoor

**Vista Outdoor** a oa ur strollad embregerezhioù stadunanat, bet krouet e 2015, hag a oa arbennik war ar gwerzhañ dafar evit an armoù-tan, ar sport hag an dudiamantoù en natur. Feuriet e oa en eskemmdi New York (*New York Stock Exchange*, NYSE) dindan an anv *VSTO*. E miz Du 2024 e voe dismantret ar strollad ha rannet e div lodenn, gwerzhet da strolladoù all, Revelyst ha The Kinetic Group.

## Merkoù nesañ
### ''The Kinetic Group''
E 2023 en deus embannet Vista Outdoor e vefe bodet e verkoù munisionoù en ur strollad nevez, *The Kinetic Group* e anv. Ennañ emañ ar merkoù :
* CCI
* Federal
* Hevi shot
* Remington
* Speer
### Merkoù all
#### Armoù-tan ha bed ar chaseal
* RCBS (dafar da adkargañ munisionoù)
#### [[Marc'h-houarn|Marc'hoù-houarn]]
* Bell
* Fox
* Giro
#### A bep seurt
* Bushnell (dafar optikel)
* Bushnell Golf
* CamelBak
* CampChef

## Daveennoù
Hent-houarn Konk-Kerne – Karaez

Ul linenn hent-houarn zo bet etre Konk-Kerne ha Karaez e departamant Penn-ar-Bed e Breizh. Un linenn strizh he zreuz e oa, evel ar braz eus linennoù Rouedad Breizh.

Staliet e a oa bet evit pourchas pesked (touned dreist-holl) da dud Kreiz Breizh hag a oa war hent an dizeriañ dre ziouer a vouedennoù Omega3. « Tren ar Pesked » e oa lesanv al linenn neuze.

## Bloaziadoù
*1añ a viz Ebrel 1895 : digoradur an troc'had Kont-Kerne – Rosporden – Kore.
*1añ a viz Ebrel 1899 : digoradur an troc'had Kore – Kastell-Nevez-ar-Faou.
*1añ a viz Ebrel 1905 : digoradur an troc'had diwezhañ, Kastell-Nevez-ar-Faou – Landelo – Kledenn-Poc'hêr – Karaez.
*1añ a viz Ebrel 1955 : klozadur al linenn.
*1añ a viz Ebrel 1995 : dre m'eo bet an Departamant perc'henn war al linenn a-hed he buhez e laka distaliañ ar roudennoù da reiñ tremen da girri-samm arbennik evit kas pesked da Greiz-Breizh, a vez bepred o c'houzañv.

## Tres
****PK*** = *Poent Kilometrek*, an hed adalek ti-gar Konk-kerne.
Hornady (munisionoù)

**Hornady Manufacturing Company** zo un embregerezh munisionoù evit an armoù-tan hiniennel ha dafar adkargañ savet e 1949 ha diazezet e Grand Island (Nebraska, Stadoù-Unanet Amerika).

## Istor

E 1949 e voe savet an embregerezh gant Joyce Hornady. Ne oa ket ar mare aesañ da sevel un embregerezh munisionoù abalamour d'an diskar war ar goulenn goude ar bloavezhioù brezel. Daoust da zeroù diaes e krogas an embregerezh da greskiñ ha da dapout kevratoù evit pourveziañ an arme amerikan da vare brezel Korea. Savet e voe ul labouradeg nevez 800 m² e 1958 e-lec'h m'emañ c'hoazh hiziv-an-deiz.

E 1981 e varvas Joyce Hornady en ur gwallzarvoud karr-nij. E vab Steve Hornady a gemeras penn an embregerezh. Er bloavezhioù 1970 e krogas Hornady da werzhañ dafar adkargañ ouzhpenn ar munisionoù. E 2016 e laboure ouzhpenn 300 den evit an embregerezh, hag he froduioù a gaver er bed a-bezh.

Ar **.17 HMR** hag ar **6,5 mm Creedmoor** zo e-touez ar c'hartouchennoù brudetañ ijinet gant an embregerezh.
## Produioù

Ouzhpenn produiñ munisionoù a bep kalibr ha dafar adkargañ he deus ijinet an embregerezh ar c'halibroù-mañ :

* .17 HMR
* 6,5 mm Creedmoor
* 6,5 mm PRC
* 7 mm PRC
* 300 PRC

## Daveennoù
Enez Clémentine

**Enez Clémentine** (*Île Clémentine* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger, er reter da Naoned, e kumun Santez-Lusenn, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh.

Tost da ribl dehoù ar stêr (en norzh) emañ an enezenn, er mervent da Enez an Dervenneg. Muzuliañ a ra 670 m a hirder ha 150 m a ledred, gant ur c'horread a 4,4 ha. Emañ 40 m diouzh ar c'hlann norzh ha 350 diouzh ar c'hlann su. 

Un enezenn goadek eo, bet troet d'ur park, stag ouzh ar ribl norzh gant ur pontig bet savet e 1984 ha moaien zo da vont di war droad pa vez disec'het brec'h norzh al Liger.

## Notennoù ha daveoù
Hent-Houarn Loudieg – Sant-Meven

Al linenn hent-houarn niv. 5 e Rouedad Breizh e oa al linenn Loudieg – Sant-Meven ; strizh (1 metr) e oa he zreuz, ha biskoazh n'eo bet tredanaet.

## Istor
E 1879 e voe divizet sevel ul linenn hent-houarn strizh etre kêriadenn La Brohinière e kumun Menezalban hag al linenn Kastellin-Landerne, dre Loudieg ha Karaez.

E 1883 e voe fiziet al linenn da zont en embregerezh *Compagnie des Chemins de Fer de l'Ouest* (CCFO), a voulc'has al labourioù kerkent.

D'ar 1añ a viz Here 1904 e voe digoret d'ar veajourien an troc'had etre Loudieg ha Saint-Lubin-le-Vaublanc e Plezeved (16,189 km) ; d'an 12 a viz Eost 1907 e voe digoret an troc'had etre Saint-Lubin-le-Vaublanc ha La Brohinière.

E-pad 46 vloaz ec'h eas al linenn en-dro, betek ma voe klozet d'ar veajourien e 1953 ; fred a voe treuzdouget drezi betek 1967.

Distaliet e voe ar roudennoù da reiñ lec'h d'un « hent glas » berzet d'ar c'harbedoù-tan.

## Korvoerezh
Goude echuet staliañ al linenn, ar CCFO a fizias ar c'horvoerezh anezhi er *Société générale des chemins de fer économiques* (SGCCE) ; daou vloaz goude digoradur al linenn glok avat e voe lakaet dindan ar Stad c'hall, he meras adalek 1909 betek diwezh 1937. E 1938 e voe fiziet er *Société nationale des chemins de fer français* (SNCF), he miras betek ar c'hlozadur e 1967.

## Tres
***PK** = *Point Kilométrique*, an hed adalek porzh-houarn Loudieg

*Etre Sant-Meven ha La Brohinière e oa al linenn strizh e-kichen al linenn he zreuz boutin (1,435 m) a gase eus La Brohinière da Bloermael.

## Liammoù diavaez
* 

## Notennoù
Magtech

**Magtech** zo un embregerezh brazilian krouet e 1990 hag a brodu munisionoù armoù-tan hiniennel. Gantañ e vez produet kartouchennoù evit ar sportoù tennañ dreist-holl. Perzh eo eus ar strollad CBC Global Ammunition a zo ivez perc’henn war an embregerezhioù CBC (*Companhia Brasileira de Cartuchos*, munisionoù evit an armeoù) ha Sellier & Bellot (eus Tchekia) a brodu munisionoù evit ar chaseourien hag ar sportoù tennañ.

Labouradegoù ar merk a zo e Brazil, met ul lec'h-produiñ a gaver ivez er Minnesota (Stadoù-Unanet) evit pourvezañ ar marc'had amerikan.

## Daveennoù
Eley

**Eley Limited**, anvet alies **Eley**, zo ur produer munisionoù armoù-tan breizhveurat, savet gant Charles ha Willliam Eley e Londrez er bloavezhioù 1820. Kalz munisionoù disheñvel en deus produet an embregerezh a-hed e istor met bremañ eo ispisializet war ar c'hartouchennoù .22 Long Rifle evit ar sportoù tennañ.

## Produioù
Embann a ra Eley e werzh munisionoù a rummad uhel. E C'hoarioù Olimpek Hañv Tokyo e 2020 e implije an hanter eus ar re tapet ur vedalenn gante en amprouennoù pistolenn ha karabinenn munisionoù ar merk.

E-touez ar c'hartouchennoù .22 LR kinniget gant Eley e kaver ar rummadoù Match, Team, Club ha Sport, bep a live resisted gante. Ar rummad Tenex eo sañset an hini resisañ.

## Daveennoù
Enez Monty

**Enez Monty** (*Île de Monty* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger etre Naoned hag Ankiniz, e kumun Tarvieg, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh.

Tost ouzh ribl dehoù ar stêr (en norzh) eo an enezenn, er mervent da Enez Arrouix hag er biz da Enez an Dervenneg. Muzuliañ a ra 1,9 km a hirder ha 280 m a ledred, gant ur c'horread a 37 ha. 

Un atant zo bet savet warni en  kantved. Stag eo an enezenn ouzh ribl dehoù al Liger gant ur roudouz ha moaien zo da dreuziñ anezhañ pa vez disec'het ar vrec'h norzh.

Pontoù Tarvieg a dreuz penn kornôg an enez met n'eus ket moaien da vont d'an enez drezo.

## Notennoù ha daveoù
Enez Massereau

**Enez Massereau** (*Île Massereau* e galleg) zo un enezenn gozh e stêr al Liger, etre Sant-Nazer ha Naoned, e kumun Frozieg, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned.

Tost da ribl kleiz ar stêr (er Su) emañ an enezenn. Muzuliañ a ra 2,2 km a hirder ha 400 m a ledred, gant ur c'horread a 80 ha. 

Emañ an enezenn gozh-se e "Mirvaoù chaseal ha loened gouez ar Massereau hag ar Migron" hag a vez meret gant Mirva an Arvor ha gant Ofis gall ar Vevliesseurted.

## Notennoù ha daveoù
1799 e Breizh

## Darvoudoù
*25 a viz Genver : Kren-douar 1799 er Geunioù Brezhon.

## Sevenadur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1799|Ganedigezhioù 1799]]

## [[:Rummad:Marvioù 1799|Marvioù 1799]]

__NOTOC__
1892 e Breizh

## Darvoudoù

## Sevenadur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1892|Ganedigezhioù 1892]]
*Jeanne Coroller-Danio
*Filomena Kadored
*Suzanne Malherbe
*Charles Vanel

## [[:Rummad:Marvioù 1892|Marvioù 1892]]
*Pier an Arbouled
*Pierre Gourdel
*Yann ar Minouz
*Ernest Renan
*Léopold-François Sauvé

__NOTOC__
Enez ar Venec'h

**Enez ar Venec'h** (*Île aux Moines* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger, e kumun Ankiniz-Sant-Gerent (kumun gozh Ankiniz), el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned.

Tost da ribl kleiz ar stêr (er Su) emañ an enezenn. Muzuliañ a ra 1,6 km a hirder ha 300 m a ledred, gant ur c'horread a 33 ha. Emañ Enez Delage er gwalarn hag inizi Bernardeau-Boire-Rousse ha Kergelenn er reter da Enez ar Venec'h. 

N'eus pont ebet a stag an enezenn ouzh ribloù ar stêr met moaien zo da vont di dre ur roudouz pa vez disec'het brec'h su al Liger.

## Notennoù ha daveoù
Enez Neuve

**Enez Neuve** (*Île Neuve* e galleg) zo un enezenn e stêr al Liger, etre Ankiniz ha Naoned, e kumun Keller, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh.

Tost da ribl dehoù ar stêr (en Norzh) emañ an enezenn. Muzuliañ a ra 2,7 km a hirder ha 340 m a ledred, gant ur c'horread a 47 ha. Emañ Enez Dorelle er biz da Enez Neuve. 

N'eus pont ebet a stag an enezenn ouzh ribloù ar stêr met moaien zo da vont di dre ur roudouz pa vez disec'het brec'h norzh al Liger.

Arabat kemmeskañ an enezenn-mañ gant Enez Neuve-Macrière hag a zo 8 km e krec'h al Liger

## Notennoù ha daveoù
Enez Kado

**Enez Kado** zo un enezennig e-tal kêriadenn Sant-Kado e Stêr an Intel, e kumun Belz, e Bro-Gwened hag ar Mor-Bihan.

## Geografiezh

Ur pennc'hêr eus kêr Sant-Kado e stêr an Intel eo Enez Kado. Stag eo an enez ouzh an douar bras, e Belz, gant ur chaoser. Emañ Nichtarger er mervent hag Enez Niheu er reter dezhi.


File:Belz, Saint-Cado (5).jpg|An enez hag ar chaoser.
ÎledeSaintCadoMai2019a.jpg|Ar chaoser.
Breizh 56 - Belz - sant karo 02.jpg|Enez Kado gwelet diouzh kêriadenn Sant-Kado.


## Istor

### Porzh sardineta

028 Musée Etel.jpg|Ar porzh hag ar chapel.
019 Musée Etel.jpg|Bagoù sardineta.


## Monumantoù
An enezenn en he fezh, he chapel, he c'halvar hag he feutan zo bet enskrivet evel ur monumant istorel e 1964.

### Chapel Sant Kado

Savet e oa bet ar chapel en  kantved, rummet eo bet monumant istorel d'an 12 a viz Mae 1925.

Chapelle Saint-Cado.jpg


### Kalvar Sant-Kado
Savet e oa bet ar c'halvar e 1832.


Calvaire Saint-Cado vers 1920.jpg|E-tro 1920
Chapel of Saint-Cado with calvary, Belz, France (35891586181).jpg|E 1937
Le-Calvaire-de-Saint-Cado-Belz-Morbihan-Juillet-2022.jpg|E 2022


### Feutan Sant-Kado
Savet e oa bet feutan Sant-Kado en  kantved.
FontainedeSaintCadoMai2019a.jpg|E 2019.
W0992-Belz StCado Fontaine 73913.JPG|E 2013.


## Notennoù ha daveoù
Enez Meslet

**Enez Meslet** (*Île Meslet* e galleg) zo un enezenn e-kreiz stêr al Liger, e kumunioù Ingrades-Runonn (kumun gozh Runonn) ha Mauges-sur-Loire (kumun gozh Le Mesnil-en-Vallée), e departamant ar Maine-et-Loire, rannet etre Anjev ha Bro-Naoned. Muzuliañ a ra 2,6 km a hirder ha 410 m a ledred, gant ur c'horread a 68 ha. 

N'eus pont ebet a stag anezhi ouzh ribloù ar stêr. 

## Notennoù ha daveoù
Joel Schumacher

**Joel T. Schumacher**, ganet d'an 29 a viz Eost 1939 hag aet da Anaon d'an 22 a viz Even 2020, a oa ur filmaozer, produer ha senarier filmoù stadunanat. Desavet e voe en New York gant e vamm, diplomet e voe gant ar Parsons School of Design, ha da gentañ e voe un dizainer giz. Kroget e oa da filmaozañ ha produiñ treuzwiskoù a-raok en em lakaat da skrivañ senarioioù evit Car Wash, Sparkle, ha The Wiz.

## Buhez personel
Joel Schumacher a oa heñvelreviat ha difenn a rae gwirioù an dud LGBT.
Bowling for Columbine

****** zo un teulfilm amerikan-kanadian-alaman sevenet gant Michael Moore ha diskouezet er salioù-sinema amerikan evit ar wech kentañ d'an 11 a viz Here 2002. A-hed ar film e klask ar sevener kompren perak e vez muntret muioc'h a dud en ur mod kenfeuriek gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika evit e broioù all.

Un dave eo an titl da lazhadeg lise Columbine e Littleton (Colorado) e 1999, e-lec'h ma oa bet muntret 12 lisead hag ur c'helenner gant daou lisead all. Hervez Michael Moore e voe c'hoariet bowling gant Eric Harris ha Dylan Klebold, an daou vuntrer, ur pennadig a-raok al lazhadeg. N'eo ket bet prouet ar fed-mañ gant an enklaskoù avat.

Ar film en deus tapet Priz meur 55vet Gouel ar Filmoù e Canas, Oscar an teulfilm gwellañ ha César ar gwellañ film estrañjour. Tabut a zo savet diwar-benn ar film pa voe embannet, diwar-benn e zoare (teulfilm-faltazi) koulz ha war e sujed.

## Fichenn deknikel

* Titl : *Bowling for Columbine*
* Seveniñ : Michael Moore
* Senario : Michael Moore
* Filmañ : Brian Danitz & Michael McDonough
* Frammañ : Kurt Engfehr
* Sonerezh : Jeff Gibbs
* Produktourien : Charles Bishop & Michael Donovan
* Produet gant Salter Street Films, VIF 2 ha Dog Eat Dog Films
* Budged : 4 million dollars
* Broioù : , , 
* Yezh orin : saozneg
* Doare : teulfilm
* Padelezh : 114 munutenn
* Diskouezet er sinemaioù :
**  : 11 a viz Here 2002
**  : 9 a viz Here 2002

## Aktourien

* Michael Moore : eñ e-unan
* Charlton Heston : eñ e-unan
* Marilyn Manson : eñ e-unan
* Matt Stone : eñ e-unan
* Dick Clark : eñ e-unan
* George W. Bush : eñ e-unan

## Gwelet ivez

* ''Elephant'' (film)
* Feulster gant armoù-tan
The Abyss

**The Abyss** zo ur film skiant-faltazi stadunanat eus 1989 skrivet ha filmaozet gant James Cameron ha gant Ed Harris, Mary Elizabeth Mastrantonio, ha Michael Biehn. Ul lestr-spluj stadunanat a ya d'ar strad er Mor Karib, ur strollad sikour stadunanat a zo savet hag a genlabour gant labourerien  ur savenn tireoul. Kevezadeg zo gant ur skipailh Soviediz a glask furchal al lestr-spluj en donder. E deun ar mor e kavont un dra dic'hortoz.

Ar film a oa bet embannet d'an 9 a viz Eost 1989, degemret mat e oa bet ha rastellet en doa 90 milion a zollaroù. Lakaet e oa bet e anv evit pevar Academy Awards ha gounezet en doa unan evit Best Visual Effects.
Ed Harris

**Edward Allen Harris**, ganet d'an 8 a viz Du 1950, zo un aktour ha filmaozour stadunanat. Brudet eo bet e-touez ar vurutelladennerien hag an arvesterien evit e rolloù er filmoù Apollo 13 (1995), ''The Truman Show'' (1998), ''Pollock'' (2000), ha ''The Hours'' (2002). Lakaet eo bet e anv war ar renk alies evit un Academy Award.

## Er sinema
Harris zo bet gwelet evel roll pennañ pe eil roll e filmoù lies evel *[[Creepshow]]* (1982), *[[The Right Stuff (film)|The Right Stuff]]* (1983), *[[The Abyss]]* (1989), *[[State of Grace (film, 1990)|State of Grace]]* (1990), *[[Glengarry Glen Ross (film)|Glengarry Glen Ross]]* (1992), *[[The Firm (film, 1993)|The Firm]]* (1993), *[[Needful Things (film)|Needful Things]]* (1993), *[[Nixon (film)|Nixon]]* (1995), *[[The Rock (film)|The Rock]]* (1996), *[[Stepmom (film, 1998)|Stepmom]]* (1998), *[[A Beautiful Mind (film)|A Beautiful Mind]]* (2001), *[[Enemy at the Gates]]* (2001), *[[A History of Violence]]* (2005), *[[Gone Baby Gone]]* (2007), *[[National Treasure: Book of Secrets]]* (2007), *[[Snowpiercer]]* (2013), *[[Mother!]]* (2017), *[[The Lost Daughter (film)|The Lost Daughter]]* (2021), ha *[[Top Gun: Maverick]]* (2022). Ouzhpenn-se en deus filmaozet *Pollock*, hag ar film western *[[Appaloosa (film)|Appaloosa]]* (2008). Gwelet e vo e  Bed sinema Marvel er stirad skinwel war Disney+ anvet *[[Wonder Man (ministirad)|Wonder Man]]*.

## Stiradoù ha skinwel
Er skinwel, Harris zo bet brudet evit rolloù Miles Roby er ministirad *[[Empire Falls (ministirad)|Empire Falls]]* (2005) hag evel ar Senedour stadunanat John McCain er film skinwel *[[Game Change (film)|Game Change]]* (2012); ar pezh en devoa lakaet anezhañ da vezañ enoret gant ur Golden Globe Award for Best Supporting Actor – Series, Miniseries or Television Film. Gwelet eo bet evel ar Man in Black er stirad skiant-faltazi-western *[[Westworld (stirad skinwel)|Westworld]]* (2016–2022) war HBO, hag en deus lakaet anezhañ da gaout e anv evit ur Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actor in a Drama Series.
Michelle O'Neill

**Michelle O'Neill**, ganet d'an 10 a viz Genver 1977 e Fermoy, e kontelezh Korkig, zo ur bolitikerez ha Ministr pennañ Hanternoz Iwerzhon abaoe an 3 a viz C'hwevrer 2024. Abaoe 2018 e oa eil-prezidantez ar strollad Sinn Féin. Dilennet e oa bet da gannadez e Bodadenn Hanternoz Iwerzhon evit ar wech kentañ e 2007.

## Notennoù
Enez Venan

**Enez Venan**, pe **Enez Wenan**, zo un enezenn e Plougerne e-tal Enez Werc'h, e Penn-ar-Bed hag e Bro-Leon, e gwalarn Breizh. Un darn eus an enezenn zo perc'hennet gant an tiegezh Appriou hag an darn all zo perc'hennet gant kumun Plougerne.

## Douaroniezh
Moaien zo da vont di war droad pa vez izel ar mor.

## Istor
Ur c'harn zo war an enez. Furchet eo bet e dibenn an  kantved, alese stumm ur menez-tan a zo dezhañ. Mogerioù zo bet savet gant mein ar c'harn.

## Notennoù ha daveoù
Film komedienn

Ur **film komedienn** zo un doare filmoù diazezet war ar fent. Pal ar filmoù-se eo lakaat c'hoarzhin ha dudiañ an arvesterien. Alies e echu mat ar filmoù-se, nemet pa vez ur gomedienn zu lec'h ma c'hell echuiñ fall an traoù. An doare filmoù komedienn eo an hini koshañ eus istor ar sinema. O vezañ an doare filmoù koshañ, an doare komedienn zo awenet gant ar fentc'hoari klasel a oa er c'hoariva. Ar filmoù komedienn kentañ a oa reoù slapstick, diazezet war ar gwelet, ar fent a oa unan gant kouezhadennoù a-ratozh ha jestraouiñ diroll, evel-se ne oa ket ezhomm eus ar son evit lakaat an dud da c'hoarzhin. Evit ouzhpennañ drama pe dudi er filmoù mut e veze sonerezh hervez ar skeudennoù hag an obererezhioù ouzh ar skramm, gant pianoioù, ograoù, ha binviji sonerezh all.

Pa oa erruet ar son er filmoù er bloavezhioù 1920, ar filmoù komedienn a oa deuet da vezañ brudet mat, dre ma oa tu da gaout fent a-ziwar ar pezh a veze gwelet met ivez a-ziwar ar pezh a veze klevet a-benn neuze.
Enez Agot

**Enez Agot** (*Île Agot* e galleg) zo un enezenn e-tro 600 metr er maez da Sant-Briag, en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Sant-Maloù, e norzh Breizh. Un enezenn didud ha roc'hellek eo hag a vuzul 600 metr a hed ha 270 metr a led.

## Istor
Un nebeud lec'hiennoù kentistorel zo war an enez, en o zouez ez eus un ti galian eus dibenn ar marevezh *[[Sevenadur La Tène|La Tène]]*. Enskrivet eo bet "monumant istorel" d'an 13 a viz Even 1975.

Er bloavezhioù 1960 e oabet aozet stajoù dreistbevañ eno gant skouted Bro-C'hall.

## Notennoù ha daveoù
Enez ar Be Vihan

**Enez ar Be Vihan** (*Île du Petit Bé* e galleg) zo un enezenn e-tro 200 metr er-maez da Enez ar Be Vras hag ur c'hilometr bennak diouzh ramparzhioù Sant-Maloù. Emañ e kumun Sant-Maloù, en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Sant-Maloù, e biz Breizh.

Ur c'hreñvlec'h a oa bet savet warni er  kantved e-touez kreñvlec'hioù all evit difenn ar gêr ouzh argadennoù saoz hag hollandat. Savet eo bet gant an ijinour malaouat Siméon Garangeau. An arme c'hall a oa perc'henn war an enezenn betek 1885 pa voe roet da gêr Sant-Maloù. Rummet eo e-touez monumantoù istorel Frañs abaoe an 29 a viz Here 1921, met dilezet e oa betek 2000 pa voe renevezet ha digoret d'an douristed. Moaien zo da vont di war droad pa vez izel ar mor.

## Skeudennoù

Restr:Petit_Bé_par_gros_temps.JPG|Ar Be Vihan gwelet a-ziwar ramparzhioù Sant-Maloù.
Restr:Petit_Bé_Saint-Malo.jpg|alt=Le fort du Petit Bé.
Restr:Fort_du_Petit_Bé_2_-_Saint-Malo_-_29_juin_2010.JPG|alt=Vu de la mer.
Restr:Château_du_Petit_Bé_(Saint-Malo).JPG|Gwelet eus ar Be Vras.


## Liamm diavaez
* petit-be.com, lec'hienn kreñvlec'h ar Be Vihan.

## Notennoù ha daveoù
Nichtarger

**Nichtarger** zo un enezennig e Stêr an Intel, e kumun Belz, e Bro-Gwened hag ar Mor-Bihan.

## Douaroniezh
Emañ an enezenn-se tost ouzh glann reter Stêr an Intel, ur c'hant metr bennak er gwalarn da gêriadenn Sant-Kado hag er mervent da Enez Kado, e kumun Belz.

Muzuliañ a ra e-tro 25 metr a led d'ar gourlanv hag e-tro 100 metr pa vez izel ar mor.

N'eus nemet un ti warni, bet savet e 1894 evit gward ar park istr.


Saint-Cado-voilier.jpg|Nichtarger gwelet eus porzh Enez Kado.
20110828_Ile_de_Saint_Cado_(26).jpg|An ti war an enez.


## Notennoù ha daveoù