Redon

**Redon** zo ur gumun hag ur gêr e Breizh, e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Redon hag Arondisamant Redon eo.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Anv
;Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie ː *Roton*, 832 ; *Rothon*, 1089 ; *Rothonum*, 1100 ; *Rothenum*, 1449 ; *Rothono*, 1453 ; *Regidonum*, 1108.
;Gerdarzh
Den ne oar a belec'h e teu an anv *Redon*. N'eo ket liammet ouzh Roazhon (*Civitas Redonum*), a oa kêr-benn ar Redones, rak er-maez da diriad ar boblad-se e oa Redon.
## Ardamezioù

## Istor
### Orin
* A-drugarez d'ar Gwilen e oa bet kreñv ar c'henwerzh en Arvor er Grennamzer. Chom a ra c'hoazh tiez kozh armatourien war ar porzh.
### 
* Er bloaz 1364 e voe diazezet chapeleniezh La Perche gant Raoulet d'Apremont, bet floc'h e-kerzh Emgann a Tregont, hag e gwreg Julienne Soual.
### 
* E 1449 e voe lakaet Redon da benn un eskopti, Eskopti Redon, bet savet e miz Even ha diskaret e miz Kerzu. 
### [[Dispac'h Gall]]
* Gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Redon da benn distrig Redon. 
### 
* 1862 : tizhet eo Redon gant an hent-houarn.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 209 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,12% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'an 21 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Redon.
* Dieubet e voe Redon d'ar 5 a viz Eost 1944 gant "Combat Command B" ar *6th Armored Division* eus lu SUA.
* Mervel a reas 52 zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### [[Brezel Korea]]
* Lazhet e voe ur soudard e Munchi d'ar 5 a viz Meurzh 1951. Douaret e voe e Redon.
#### Broioù all
* TOE : daou vilour a varvas.
## Darvoudoù-sport a bep seurt
* 4 a viz Gouere 2011 : 3 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Olonne-sur-Mer (Vañde) ha Redon ; trec'h eo Tyler Farrar (Stadoù Unanet).
## Brezhoneg
* 15,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

Ur roll pouezus zo bet c'hoariet gant kêr Redon en istor ar brezhoneg. Ac'haleno e teu ar pep brasañ eus ar pezh a anavezer eus an henvrezhoneg a-drugarez da diellevr Redon. 
Unan eus an nebeud kêrioù eus Breizh-Uhel ganti ur ger-stur brezhonek eo Redon.
### Ya d'ar brezhoneg
D'an 10 a viz Here 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

### Kelenn d'ar vugale
Kerkent ha votet al lezenn Deixonne e 1951 e voe digoret kentelioù brezhonek e lise prevez ar Salver e Redon. E-kerzh ar bloavezhioù 70 e veze kelennet istor ha sevenadurezh Breizh bep sizhun d'an holl liseidi e lise ar Salver. Er bloavezhioù 1978 ha 1979 e oa kentelioù brezhoneg gant Herve Frangeul eno ha, goude-se, gant Brigitte Corne. Herve Frangeul a ginnige ivez kentelioù istor ha yezh e lise publik Beaumont e dibenn ar bloavezhioù 1970. Goude-se e voe Fulup Lanoë a gelennas ar yezh eno e-kreiz ar bloavezhioù 80 kent na voe tro ar c'helenner Jean-Jacques Boisdron e lise Beaumont hag e skolaj publik Bellevue. 

E Redon eo bet o kelenn ivez Pierrick an Danteg, Louis Lijour, Jakez-Erwan Mouton ha Yann Duchet.

E 1988 e oa bet goulennet gant kerent 62 bugel eus Redon ma vefe savet ur skol zivyezhek e kêr met ne voe nemet e 1997 ma voe aotreet digeriñ an hentad divyezhek kentañ. Berzh a reas hepdale. 

E distro-skol 2024 e oa enskrivet 121 skoliad er c'hlasoù divyezhek (12,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

Un hentenn divyezhek a zo e Skolaj ar C'hleuz Sant Jozeb eus al live c'hwec'hvet betek al live trede. Desket e vez brezhoneg hag istor-douaroniezh dre ar brezhoneg. 24 bugel a oa en hentenniad er bloavezh 2017.

### Kelenn d'an dud deuet
E 1979 e oa kentelioù brezhoneg e kreizenn sokial Redon gant ar gevredigezh Koun Nominoe hag e 1983 e voe krouet kleub ar vrezhonegerien evit bodañ ar yezherien a felle dezho eskemm e brezhoneg pe deskiñ lenn ha skrivañ. E 1987 e voe krouet ar gevredigezh Gwezenn gant Emile Granville evit kelenn ar yezh. Abaoe ez eus bet kentelioù dizehan e kêr bep bloaz.
### Prizioù dazont ar brezhoneg
* E 2009 e oa bet roet da di-kêr Redon eil Priz dazont ar brezhoneg, rummad "Strollegezhioù" gant Ofis ar Brezhoneg.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Savadurioù relijiel katolik

Eglise Saint-Sauveur - Vue d'ensemble - Redon - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00034174.jpg
Redon - église Saint-Sauveur (12).JPG
Redon (35) Abbatiale Saint-Sauveur Extérieur 06.JPG
Eglise Saint-Sauveur (ancienne basilique) - Tour clocher isolée, côté ouest - Redon - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00002297.jpg
Redon (35) Abbatiale Saint-Sauveur - Intérieur - Peintures murales - 07.jpg

* Iliz Abati ''ar Salver''.

Cloître et tour gothique de l'abbaye Saint-Sauveur de Redon.jpg
Redon (35) Abbaye Saint-Sauveur Cloître 09.JPG

* Kloastr Abati ''ar Salver''.

### Brezelioù
#### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Soudard en Tirlu e oa. Marvet eo d'ar 5 a viz Here 1939 e-pad an Eil brezel-bed.
.
#### Monumant ar re varv

Ille-Et-Vilaine Redon Parc Monument Morts 23022012 - panoramio.jpg
Redon - Monument aux morts - dos.jpg

* Monumant ar re varv. Dioueliet e voe d'ar 1 a viz Du 1921.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1793

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:700 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:10000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 
  bar:1793 text:1793
  bar:1800
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831
  bar:1836 text:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856
  bar:1861 text:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886 text:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901
  bar:1906
  bar:1911 text:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990
  bar:1999
  bar:2006
  bar:2012 text:2012

PlotData=
  color:barra width:14 align:left
  bar:1793 from:0 till: 3549
  bar:1800 from:0 till: 3783
  bar:1806 from:0 till: 3777
  bar:1821 from:0 till: 4183
  bar:1831 from:0 till: 4504
  bar:1836 from:0 till: 4506
  bar:1841 from:0 till: 4606
  bar:1846 from:0 till: 5303
  bar:1851 from:0 till: 5882
  bar:1856 from:0 till: 5471
  bar:1861 from:0 till: 5943
  bar:1866 from:0 till: 6064
  bar:1872 from:0 till: 6131
  bar:1876 from:0 till: 6446
  bar:1881 from:0 till: 6537
  bar:1886 from:0 till: 6428
  bar:1891 from:0 till: 6929
  bar:1896 from:0 till: 7034
  bar:1901 from:0 till: 6935
  bar:1906 from:0 till: 6681
  bar:1911 from:0 till: 6699
  bar:1921 from:0 till: 6640
  bar:1926 from:0 till: 6718
  bar:1931 from:0 till: 6698
  bar:1936 from:0 till: 6565
  bar:1946 from:0 till: 7401
  bar:1954 from:0 till: 7869
  bar:1962 from:0 till: 8876
  bar:1968 from:0 till: 9363
  bar:1975 from:0 till: 9649
  bar:1982 from:0 till: 9170
  bar:1990 from:0 till: 9260
  bar:1999 from:0 till: 9499
  bar:2006 from:0 till: 9601
  bar:2012 from:0 till: 9305

*Mammenn : EBSSA.
## Melestradurezh

## Buhez sevenadurel
* Gouel ar c'histin (foar an Teillouse) e fin miz Here pep bloaz. E-pad foar an "Teillouse" e vez debret kistin krazet, ur meuz dibar eus Redon. Met klañv eo ar gwez kistin e Bro Redon. Digreskiñ a ra ar produiñ kistin abaoe 30 vloaz.
* Gouel an Dolgenn aour : gouel tonioù hengounel, kontadennoù ha sonerezh a Vreizh-Uhel. E-pad ar gouel e vez kanet e galleg, gallaoueg ha brezhoneg ivez (kan ha diskan).
* Bugale skol an Itron-Varia ha skolajidi ar C'hleuz o deus savet ur bladenn get Erwan Burban e 2006. Titl ar bladenn a zo "A benn dilun".
* E Redon ez eus ur skol sonerezh klasel hag ur skol sonerezh hengounel (gant 500 skoliad e pep hini anezho).
## Tud
### Tud istor Breizh
#### Nevenoe

Nevenoe a oa rieg Breizh e 819. Gounezet en deus e 845 un emgann e Baen a-enep d'ar Franked. An Istorour Arthur De La Borderie en doa graet anezhañ : " Tad ar Vro ". E koun Nevenoe e oa bet savet un delwenn war plasenn an iliz e Baen.
#### Sant Konwoion
Savet e oa bet Redon en 832 gant Konwoion. Ar manac'h Konwoion en doa savet ivez un abati hag un iliz etre 842 ha 853. Un delwenn zo bet staliet e-tal skolaj Bellevue, war dosenn Beaumont.

### Tud bet ganet eno
* 1871 : Arthur Bernède, romantour gallek bet krouet meur a dudenn gantañ (Belphégor, Judex ha Mandrin en o zouez).
* 1956 : Philippe Chevallier, fentigeller.
### Tud bet marvet eno
* 2015 : Albert Poulain, konter, kaner, dastumer.
### Tud liammet ouzh ar gumun
* Jacques Pâris de Bollardière, skoliad e Skolaj ar Salver adalek 1917 betek 1924.
* Hervé Bazin, skoliad er Salver.
* Émile Granville, bet prezidant Komite Gwernioù ha Stêrioù Bro-Redon ha Gwilen, bet prezidant Breizh Adunvan, mouezh-aotreet Strollad Breizh, eilmaer Redon e karg an aferioù sokial hag an diorren padus.
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù etrebroadel
### Gevelliñ

### Kevelouri

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn web ar gumun
## Levrlennadur
*  *Contribution à l'enseignement de la langue bretonne dans le Pays de Redon; Unvaniezh ar Gelennerien Brezhoneg; bloavezhioù 1980, hep deiziad*.
*  Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
## Notennoù ha daveoù