Rap

Ar **rap** zo un doare da zibunañ pozioù en ur ganañ pe lavarout anezhe hag en ur bouezañ war darn anezhe. Rap a vez lavaret ivez eus ur seurt sonerezh a implij an doare-mañ da ganañ, hag en deus ur plas bras e-barzh al luskad sevenadurel hip hop. 

Diwanet en deus ar rap e metoù ar Re Zu er Stadoù-Unanet adalek ar bloavezhioù 1970.

## Awenoù ha palioù ar rap
Ar rap zo ur stil sonerezh a harp ar c'han gant komzoù pouezet war ul lusk morzholiet. Ur c'haner rap a gan evit lavar ar pezh a soñj. 

Hiziv an deiz en deus kollet ar rap e nerzh un tammig peogwir e oa ar mennozh kentañ reiñ da dud yaouank bezañ e-tro da lavarout ar pezh a soñjent. Met gant ar c'hontrollerezh n'o deus ket gwir da lavarout kement o deus c'hoant hep riskañ un dell-gastiz, evel ar strollad NTM e Bro-C'hall : toullbac'het e voent abalamour m'o doa lavaret traoù a-zivout ar gouarnamant en ur ganaouenn. 

## Istor
### Er Stadoù-Unanet
Ar *spoken word* ("ger komzet") eo gourdad tostañ ar rap. Erruet e oa er Stadoù-Unanet e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970. Un doare sonerezh eo ar rap, ganet e-barzh ar ghettoioù stadunanat du, en amzer ar *[[Black Panthers]]*. "MC-ing" ("ober evel *Master of Ceremony*") al lodennoù rapet. E 1979 e voe *Rapper's Delight*, gant ar strollad Sugarhill Gang, ar c'hentañ kanaouenn rap brudet-kenañ er bed.

### E Bro-C'hall
E dibenn ar bloavezhioù 1980 ec'h erruas er skinwel ar c'hentañ strolladoù *Freestyle* (NTM, Assassin, MC Solaar da skouer). Er bloaz 1984 e teuas pouez d'ar rap e Bro C'hall pa voe skignet war ar media. Da skouer war TF1, an abadenn *H.I.P H.O.P* kinniget gant Sidney.

Ar ganerien o klemm, diwar ar bannlevioù, a reas berzh bras e kreiz ar bloavezhioù 1990. Diskleriañ a rejont en o c'hanaouennoù stad o buhez, hini o endro hag o mennozhioù. Ar rap eo ar c'hentañ stumm sonerezh a gomz diwar ar bannlevioù. O fennvad a voe ur gwir anadenn gevredadel : yaouankiz ar bannlevioù a zizoloas en-dro ar blijadur da c'hoari gant ar yezh, da zorloiñ ar gerioù, ar sonioù hag ar sterioù. Ar rap a zeuas da vezañ un nor war an tu mat hag ar brud.

Ar rap gallek zo ur redenn sonerezh a zeu eus ar rap stadunanat, ha maget eo c'hoazh gantañ. Krog eo ar rap gallek da gaout e bersonelezh dezhañ. Brañskellat a ra e gemennad etre klemmoù taer hag arc'hadurioù sokiopolitikel.
Kavet e vez abeg gant lod tud ec'h eo bet kemmet tro-spered al luskad gant ar mediaekadur hag an arc'hant puilh. Brudet-kenañ eo deuet ar rap da vezañ hiziv. Aweniñ a ra kalz saverien sonerezh filmoù evel Steve Reich.

Kanerien zo a zo brudet evit o testennoù pinvidik (Luv Resval, Tif…).

### E Breizh
;E galleg
* Manau, strollad hip hop ha slam awenet gant ar sonerezh keltiek
* Hocus Pocus, strollad rap-jazz
* Columbine, strollad rap
* Micronologie, strollad hip hop levezonet gant ar funk hag ar jazz
;E brezhoneg
* Ar c'haner rap Iwan B. 
* Krismenn : kaner kan-ha-diskan ha *[[beatbox]]*.
* Plouz & Foen, gounezet gant an daouad-se kenstrivadeg sonerezh An Taol Lañs e GBB 2023 e Langoned.

## Stiloù disheñvel
Kalz doareoù rap a zo. Setu un nebeud skouerioù.
### Ar rap gwregel
Ar merc'hed n'o deus ket ur plas bras e bed ar rap, ma n'ez eus lec'h nemet evit ar baotred. Gant ar plas brasoc'h gant ar merc'hed er rap ez eus bet temoù nevez evel ar palforioù, plas ar merc'hed er bannlevioù pe c'hoazh ar feulster etre priedoù. Met gwelet e vez c'hoazh ar rap gwregel evel un doare sonerezh tost d'ar c'hanaouennoù boutin.
Missy Elliott ha Diam's emañ e-touez ar raperezed brudetañ.
### Ar rap ''bling-bling''
An drouganv-se a zeu eus trouzadell ar chadennoù aour gwisket gant ar ganerien. Troet war-du ar moneiz eo an doare rap-se. E sonennoù a gas en-dro d'ar *Gangsta Rap* eus kornôg ar Stadoù-Unanet. Ur c'haner evel Booba a vez gwelet evel ur skouer eus an doare rap-se, pe c'hoazh La Fouine ha Dabaaz.
### Ar rap ''hardcore''
Diaesoc'h eo live ar c'homzoù. Komz a ra alies eus ar re yaouank er bannlevioù. Ne vez ket skignet re ar rap *hardcore* gant an tier-embann bras. Skignet e vez dindan stumm kasedigoù mesket pe albomoù straet enrollet e-barzh studioioù eeun. Ar ganerien n'int ket a-du gant ar reizhiad sokial hag ekonomikel, ha kanet e vez an traoù-se ganto gant pozioù feuls-tre a wechoù, peurgetket diwar-benn ar polis hag un nebeud pennadurezhioù politikel. Kavet e vez er renk-se kanerien evel Alibi Montana, Alpha 5.20, LIM, Sefuv, 113, NTM, Larsen.