Otto Dix

**Otto Dix** (2 a viz Kerzu 1891 e-kichen Gera – 25 a viz Gouere 1969 e Singen) a oa ul livour alaman eus luskad an eztaolouriezh hag an Neue Sachlichkeit.

### E vuhez

Micherour e oa e dad, Ernst Gauis Franz Dix e anv, met deskadurezh war arzoù en doa bet Oto Dix digant e vamm, hag a oa dedennet gant ar sonerezh hag al livouriezh. E-pad e vugaleaj e teske Dix gant ar c'helenner Ernst Schunke. Etre 1905 ha 1909 e teskas ivez gant Carl Senff. Goude bezañ bet ur yalc'had e voe degemeret Dix e skol arzoù-pleustek Dresden, ma teskas etre 1909 ha 1914. Johann Nikolaus Türk ha Richard Guhr a oa e-touez e gelennerien. Ouzh meur a luskad livañ e klaskas Dix tostaat : ar gubouriezh, dazontouriezh, an dadaouriezh.  Perzh a gemeras e Brezel-bed kentañ abalamour ma felle dezhañ santout mat ha bezañ intret gant an anken hag ar marv. Kaset e voe d'an talbenn er Champagne, er Somme hag e Rusia. E Düsseldorf e studias eus 1919 da 1922, kent emezelañ d’an emsav realour ha flemmus (Neue Sachlichkeit) objektivelezh Nevez. E skol arzoù-kaer Dresden e kelennas da c’houde adalek 1927. Gant Martha Lindner e voe dimezet er bloaz 1923. 70 poltred a livas diouti e-kerz o vuhez asambles. Tri bugel o doe Nelly (de) (1923-1955), Ursus (1927–2002) et Yann (1928–2019). Perzh a gemeras e diskouezadeg kempred al livourien-gravourien alaman aozet e Pariz e-barzh al levraoueg vroadel, e 1929. Poltredoù arzourien, poltredoù gwazed ha meinlivouriezh, ha poltredoù maouezed.

### Da vare an Trede Reich
Ur wech ma voe tapet ar galloud gant an nazied e 1933 e voe Dix, e-touez ar gelennerien gentañ difennet outo da gelenn, e-se e voe skarzhet diouzh akademiezh Dresden.  Ar renad nevez a soñje dezho e oa ur « bolchevik eus ar sevenadur » anezhañ. Hevelep bloavezh e oa bec’h warnañ, peogwir e oa en arvar da vout kaset  en toull-bac’h pe en ur c’hamp-bac’h. Diwar neuze e krogas gant un divroadeg eus an diabarzh, hag eñ mont d'en em staliañ e mervent Alamagn e Randegg. E 1936 ez eas da Hemmenhofen ma livas gweledvaoù.  Gant an nazied e voe lâret, e 1937, e sevene oberennoù distaret. Dilammet e voe betek 170 a oberennoù savet gantañ, diouzh ar mirdioù. Ul lodenn vat a voe devet, hag ul lodenn all a voe diskouezet da-geñver diskouezadeg an arz disteraet.
E 1938 e voe harzet gant ar Gestapo ha bac'het e-pad div sizhunvezh. Rediet e voe eta brezeliñ e-pad an Eil Brezel-bed. Prizoniet e voe gant ar C'hallaoued.

### Goude an Eil Brezel-bed
Goude ar brezel ha betek e varv e pellaas Dix diouzh al luskadoù arzoù nevez. Ne teue ket a-benn da vezañ plijet nag gant luskad arz ar realouriezh sokial a rae berz d’an ampoent en DDR, nag gant an arz a-c’houde brezel er BRD. Enoret e voe gant titloù anaoudegezh roet dezhañ a-berzh an daou Stad.

Meur a briz a resevas memestra :
* 1959 - Bundesverdienstkreuz 
* 1966 - Alfred-Lichtwark-Preis e Hamburg ha Martin-Andersen-Nexö-Preis e Dresden 
* 1968 - Rembrandt-Preis e Salzburg

Mervel a reas Dix d'ar 25 a viz Gouere 1969 e Singen abalamour d'un angwazhiad. E bered Hemmenhofen emañ e vez.

## Oberennoù

### Liammoù diavaez
* Otto Dix
* Ti Otto Dix e Gera
* Diskouezadeg e Kunstmuseum  Stuttgart
* Oberennoù Otto Dix
* Otto Dix
### Levrlennadur
;En alamaneg :
* Eva Karcher: *Otto Dix - 1891 1969 - Leben und Werk*, Köln 1988
* Florian Karsch: *Otto Dix. Das graphische Werk*, Hannover 1970 
* Fritz Löffler: *Otto Dix. Leben und Werk*, Dresden 1977 
* Fritz Löffler: *Otto Dix 1891–1969*. Œuvre der Gemälde, Recklinghausen 1981 
* Fritz Löffler: *Otto Dix. Bilder zur Bibel*. Berlin: Union Verlag, 1986. 
* Ulrike Lorenz: *Otto Dix. Das Werkverzeichnis der Zeichnungen und Pastelle*, Weimar 
* Ulrike Lorenz: *Dix avant Dix. Das Jugend- und Frühwerk 1909–1914*, Jena: Glaux, 2000
* Catalogue d'exposition, Galerie der Stadt Stuttgart, Nationalgalerie Berlin 1991 
* Suse Pfäffle : *Otto Dix. Werkverzeichnis der Aquarelle und Gouachen*, Stuttgart 1991 
* Diether Schmidt: *Otto Dix im Selbstbildnis*, Berlin 1981 
* Dietrich Schubert. *Otto Dix - Der Krieg. 50 Radierungen von 1924*. Jonas Verlag, Marburg 2002 
* Birgit Schwarz: *Großstadt*, Frankfurt/M. 1993

;E galleg :
* *Otto Dix : Dessins D'une Guerre a L'autre*. Katalog an diskouezaeg e kreizenn Georges Pompidou, Gallimard, 2003. ISBN2844261671
* *"Otto Dix, Metropolis"* katalog an diskouezadeg e Diazezadur Maeght, St.Paul de Vence
* Eva Karscher, *Otto Dix (1891-1969) "Je deviendrai célèbre ou je serai honni*", Taschen, Köln, 1992 
* Serge Sabarsky, *Otto Dix*, Denis-Armand Canal, Herscher, 1992

## Notennoù ha daveennoù