Pierre Schoendoerffer

**Pierre Schoendoerffer**, bet ganet d'ar 5 a viz Mae 1928 e Chamalières (Puy-de-Dôme) ha marvet d'ar 14 a viz Meurzh 2012 e Clamart (Hauts-de-Seine), a oa ur soudard, sevener ha skrivagner gall. Levezonet kalz eo e oberennoù gant mare didrevadenniñ Indez-Sina, hag a zo taolennet e filmoù a bouez evel *[[La 317e section (film, 1964)|La 317e section]]* (1964) ha *[[Diên Biên Phu (film, 1992)|Diên Biên Phu]]* (1992). Diskouezet en deus ar brezel dre zaoulagad soudarded ha tud diazez, deskrivet a-dost. Lod eus e oberennoù faltazi a c'haller gwelet zoken evel teulfilmoù ha teullevrioù war an darempredoù denel hag an endroioù istorel deskrivet.

## Buhez
Ganet e voe Pierre Schoendoerffer e Chamalières, en ur familh elzasian a-orin. Studiañ a reas el lise e Annecy, e-lec'h ma lennas kalz oberennoù Herman Melville, Joseph Conrad, Jack London ha Joseph Kessel. Sot e oa gant ar mor, ha labour a gavas war vourzh ur chaluter-dre-lien da 19 vloaz.

### Gant an arme c'hall
En ur lenn ur pennad kazetenn e teskas e oa ur servij sinema en arme c'hall. Rollañ a reas da 23 bloaz, ha goude ur stummadur war ar filmañ e kreñvlec'h Ivry e voe kaset e 1952 da Indez-Sina, e Kambodja da gentañ. Harzlammet e voe e Điện Biên Phủ ha prizoniet e voe gant ar Việt Minh e fin an emgann, e miz Mae 1954.

### Sevener ha skrivagner
Goude e zieubidigezh a-drugarez da feur-emglevioù Geneva, ober a reas tro ar bed en ur ober luc'hskeudennoù evit Paris Match, Life, Look ha Bunte. Alier e voe evit filmoù brezel stadunanat, ha kejañ a reas e Hong Kong gant Joseph Kessel, a lakaas anezhañ da vezañ sevener *[[La Passe du diable]]* (1956). D'ar mare-se e voe pedet e filmañ *Kastell ar gevnidenn* (1957) gant Akira Kurosawa. E 1958 e sevenas daou film azasaet diwar oberennoù Pierre Loti, *[[Ramuntcho (film)|Ramuntcho]]* ha *[[Pêcheurs d'Islande (film, 1958)|Pêcheurs d'Islande]]*. Ne rejont ket berzh.

E 1963 e skrivas *[[La 317e section (romant)|La 317<sup>e</sup> section]]*, ur romant war ur gevrenn c'hall dilezet gant he hierarkiezh e brezel Indez-Sina. Azasaat a reas anezhañ en ur film heñvelanvet e 1964, ennañ Jacques Perrin ha Bruno Cremer. E 1966 e heulias e-pad c'hwec'h sizhun ur gevrenn eus an arme stadunanat e emgannoù brezel Viêt Nam. An teulfilm savet diwar e labour, *[[La section Anderson]]*, a dapas priz ar gwellañ teulfilm e Gouel Canas e 1968.

E keit-se e skrivas romantoù all, evel *[[L'Adieu au roi]]* (1969), a awenas John Millius pa skrivas senario *[[Apocalypse Now]]* (1979). E-mesk ar filmoù all sevenet gantañ a reas berzh emañ *[[Le Crabe-Tambour (film)|Le Crabe-Tambour]]* (1977), azasaet diwar ur romant skrivet gantañ ivez, ha *[[Diên Biên Phu (film, 1992)|Diên Biên Phu]]* (1992), kontet ennañ an emgann koulz hag an aergelc'h e Ha Noi er memes mare, dre zaoulagad ur c'hazetenner stadunanat. En e film diwezhañ, *[[Là-haut, un roi au-dessus des nuages]]* (2003), ennañ Bruno Cremer, Jacques Perrin, Claude Rich ha Gérard Oury, Schoendoerffer a zistro ur wech ouzhpenn da Azia ar Reter evit kontañ enklask ur c'hazetenner gall diwar-benn steuziadenn ur sevener eno.

## Oberennoù
### Filmoù
* 1956 : *[[La Passe du diable]]*
* 1959 : *[[Ramuntcho (film, 1959)|Ramuntcho]]*
* 1959 : *[[Pêcheur d'Islande (film, 1959)|Pêcheur d'Islande]]*
* 1963 : *[[Attention ! Hélicoptères]]* (teulfilm berr evit Servij Sinema an Arme)
* 1965 : *[[La 317e Section (film)|La 317e Section]]*
* 1966 : *[[Objectif 500 millions]]*
* 1967 : *[[La Section Anderson]]* (teulfilm)
* 1973 : *Sept Jours en mer* (teulfilm berr evit Servij Sinema an Arme)
* 1976 : *La Sentinelle du matin* (teulfilm berr evit Servij Sinema an Arme)
* 1977 : *[[Le Crabe-Tambour (film)|Le Crabe-Tambour]]*
* 1982 : *[[L'Honneur d'un capitaine]]*
* 1989 : *[[Réminiscence ou la Section Anderson 20 ans après]]* (teulfilm)
* 1992 : *[[Diên Biên Phu (film)|Diên Biên Phu]]*
* 2003 : *[[Là-haut, un roi au-dessus des nuages]]*

### Levrioù

#### Romantoù
* 1963 : *[[La 317e Section (roman)|La 317e Section]]*.
* 1969 : *[[L'Adieu au roi]]* (Grasset), Priz Interallié e 1969)
* 1976 : *[[Le Crabe-Tambour]] (Grasset), Priz meur romant an Akademiezh c'hall e 1976).*
* 1981 : *[[Là-haut (romant, 1981)|Là-haut]]* (Grasset).
* 2003 : *[[L'Aile du papillon]]* (Grasset), Priz lennegel an Arme-Zouar - Erwan Bergot ; Priz Encre marine 2003 ar Morlu.

#### Teullevrioù
* *Dien Bien Phu 1954/1992, De la bataille au film*, Fixot-Lincoln, 1992.
* Rakrskrid *La Guerre d'Indochine* gant Patrick Buisson, Albin Michel, 2009.
* Rakskrid *Harkis, soldats abandonnés. Témoignages*, XO, 2012, 256 p.

## Liammoù diavaez
*  Dielloù filmet gant Pierre Schoendoerffer etre 1952 ha 1954 war lec'hienn an ECPAD
*  Fichenn IMDB

## Daveennoù