open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dionysos

**Dionysos** (Διώνυσος pe Διόνυσος e henc'hresianeg) a oa unan eus doueed Henc'hres, mab da Zeus ha Semele. Doue ar gwin e oa. Ne oa ket o chom war menez Olympos gant an doueed all avat, atav e veze o kantren, pe o vambochat.

Bacchus e oa anvet gant ar Romaned.

## Ar mojennoù
### Bugaleaj
Marvet e oa Semele, serc'h Zeus, ha hi dougerez. Evit saveteiñ ar bugel e oa bet tennet eus he c'hof gant Zeus ha lakaet gantañ en e vorzhed da c'hortoz an nav miz dleet a-raok bezañ ganet. Pa voe ganet e voe roet d'ar roue Athamas ha d'e wreg Ino da ziwall. Met dont a reas Hera, gwreg Zeus da c'houzout kement-se, ha ret e voe d'ar bugel te'hel. Redek bro a reas neuze.

### Gwragez ha bugale
Pa oa Theseüs o tistreiñ eus Kreta gant Ariadne, lazhet gantañ ar Minotaoros, en em gavas gant Dionysos en un enezenn. Lezel a reas e wreg gant an doue ha mont kuit da Aten en-dro. Ha Dionysos da gas e wreg d'an Olympos, ha da genderc'hel gant e vuhez bambocher. 

Digant Althaia, rouanez Kalydon, en doe ur mab, Meleagros, a voe advabet gant pried Althaia, Oineüs. Digant Afrodite en doe ur mab, Priapos.

## Liammoù diavaez

*  Theoi Project, Dionysos
*  Hymn to Dionysus 
*  Skeudennoù diwar-benn Bacchus / Dionysos
*  Dionysos Links and Booklist (ur bern liammoù)
Frienn gweuz-dent mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial hervez taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **frienn gweuz-dent mouezhiet**, treuzskrivet [m] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 115. 

A-wezhoù e implijet an arouezenn [m] mui ur sin diakritek ispisial dindani evit diskwel e vez produet gant an dent: [m̪]. 

Daoust ha ma n'anavezer yezh ebet a ra gant ar fonenn-mañ evel fonem e vez kavet stank e-touez yezhoù ar bed war al live fonetikel evel alofonenn [m] hag a-wezhoù ivez [n] dirak kensonennoù gweuz-dent all, peurliesañ [f] ha [v].

## Skouerioù
* Katalaneg: *ca*'n**vi'' , "kemm"
* [[Saozneg]]: ''sy**m**phony'' , "kensonadeg"
* [[Finneg]]: ''i**n**formaatio'' , "titour"
* [[Gresianeg]]: έ**μ**βρυο , "kellid"
* [[Spagnoleg]]: ''i**n*'fluencia* , "levezon"

## Gwelit ivez
* Kensonenn
* Kensonenn fri
* Kensonenn gweuz-dent
* Kensonenn mouezhiet
Plac'h nevez

Ar **plac'h nevez** a vez graet eus ar plac'h o timeziñ da zeiz hec'h eured, hag a-wechoù un tamm a-raok (met an *[[danvez-pried]]* a vez laret kentoc'h) pe un tamm goude zoken. Ar paotr nevez a vez graet eus he fried, hag an *dud nevez* anezho o-daou.

Plac'hed a enor (unan da vihanañ) a vez war-dro ar plac'h nevez en deiz-se.

## Dilhad ar plac'h nevez

## Plac'hed nevez dre ar bed

Image:The bride - New Orleans.jpg|Plac'h nevez en Orleañs Nevez, SUA. 
Image:Shinto married couple.jpg|Tud nevez en un eured shinto, e Japan.
File:Shinto_bride_116131712_2c157edb76_o.jpg|Plac'h nevez shinto, e Japan.
Image:Muslim wedding in India.jpg|Plac'h nevez muzulman en India 
File:Невеста (2014).jpg
File:Nepali Bride.jpg|Plac'h nevez e Nepal e 2012.


## Plac'hed nevez en istor

Image:Brauysegen im Bett.gif|Eured en Alamagn, un eskob war ar gwele eured. 
Image:Lodewijk XIV-Marriage.jpg|Eured e tiegezh ar roue gall 
Image:V08p346a01 Marriage.jpg|Ur plac'h nevez yuzev (a-raok 1906).
File:Newar_bride_1941.jpg|Plac'h nevez etre div vaouez, e Nepal, e 1941.
Frienn dent mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **[[frienn]] [[Kensonenn dent|dent]] [[Mouezh (yezhoniezh)|mouezhiet]]**, treuzskrivet [n̪], da lâret eo an arouezenn [n] mui ur sin diakritek ispisial dindani evit diskwel e vez produet gant an dent, ganti an niverennoù dave 116 (arouezenn diazez [n]) + 408 (sin diakritek). 

Ral a wezh e kaver kensonennoù dent rik e yezhoù, rak daoust ha ma vez deskrivet fonennoù 'zo evel kensonennoù dent, da skouer ,  ha  er yezhoù romanek peurliesañ e stok lodenn vrasañ ouzh al logigoù kentoc'h evit ouzh an dent daoust met renket e vezont alies evel kensonennoù dent kentoc'h evit kensonennoù logigoù abalamour m'az eo kensonennoù lavnenn an teod re ar yzhoù romanek keit ha m'az eo kensonennoù  beg an teod an c'hensonennoù logigoù damheñvel oute kavet e saozneg da skouer ha deskrivet int-i evel kensonennoù logigoù. 

Kavet a reer, avat, gwir kensonennoù dent distaget peurliesañ gant beg an teod hag ivez, raloc'h, gant lavnenn an teod, er yezhoù dravidek, en o zouez an tamileg hag ar malayalameg.

## Skouerioù
*Arabeg: قرن , "kantved"
*Dinkaeg: ***nh'''iar'' , "karantez"
*[[Gresianeg]]: ά'''ν'''θρωπος , "den"
*[[Poloneg]]: ***n**os'' , "fri"
*[[Ruseg]]:  , "pilpouz"
*[[Spagnoleg]]: ***n*'ada'' , "netra"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn dent
* Kensonenn fri
* Kensonenn mouezhiet
Frienn logigoù mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **[[frienn]] [[Kensonenn logigoù|logigoù]] [[Mouezh (yezhoniezh)|mouezhiet]]**, treuzskrivet [n], ganti an niverenn dave 116. 

## Skouerioù
* Tchekeg: ***n'''a'' , "war"
* [[Saozneg]]: ***n**ice''  "brav"
* [[Finneg]]: ''a**nn**a**n*** , "roan"
* [[Galleg]]: ''co'''nn'''exion'' , "liamm"
* [[Jorjieg]]: კა'''ნ'''ი , "kroc'hen"
* [[Alamaneg]]: ''la'''n'''ze'' , "lañs"
* [[Gresianeg]]: '''ν'''άμα , "gwin an oferenn"
* [[Hindeg]]: नया , "nevez"
* [[Hungareg]]: ***n**agyi'' , "mamm-gozh"
* [[Italianeg]]: ***n*'a**n**o* , "korrig"
* [[Japaneg]]: 反対 (*ha**n**tai*) , "a-dal"
* [[Pirahã]]: ***g**íxai* [], "te"
* [[Svedeg]]: *de**n*** , "an dra-mañ" ([[common gender]])
* [[Turkeg]]: ***n**ede**n**'' , "abeg"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn logigoù
* Kensonenn fri
* Kensonenn mouezhiet
Frienn gilbleg mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **[[frienn]] [[Kensonenn gilbleg|gilbleg]] [[Mouezh (yezhoniezh)|mouezhiet]]**, treuzskrivet [ɳ], ganti an niverenn dave 117. 

## Skouerioù
*Hungareg (rannyezhoù 'zo): ***n'''ehéz'' , "pounner"
*[[Hindeg]]: गणेश: , "Ganech" 
*[[Kannadeg]]: ಅಣೆ , "chaoser"
*[[Malayalameg]]: അണ , "karvan"
*[[Sañskriteg]]: कारण [kɑːrəɳə], "peoll"
*[[Svedeg]]: ''ga'''rn*** [gɑːɳ] "neud".
*Tamileg: அநல் , "gouzoug"
*Telougoueg: ఒణ్ఢు , "unan"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn gilbleg
* Kensonenn fri
* Kensonenn mouezhiet
Hymen (doue)

**Hymen** (henc'hresianeg : Ὑμήν), pe **Hymenaios** (*Υ̓μέναιος / Hyménaios*), latinekaet en *Hymenaeus*, a oa doue an euredoù e relijion Hellaz kozh. 

Mab e oa da Apollon ha d'ur vuzenn, Ourania pe Kleio, pe Kalliope pe Terpsic'hore, pe marteze d'an doue Dionysos ha d'an doueez Afrodite, pe d'ar roue Magnes.

Lidet e veze e pep lec'h, ha huchet e veze e anv en euredoù.
 
## Mojenn

Meur a vojenn zo war e anv

* Ur paotr koant eo, par da Apollon;
* Dieubiñ a reas merc'hed yaouank a oa bet skrapet gant morlaeron ha daskoret gantañ d'o zud, gant ma vije roet dezhañ dorn an hini a gar hag a ra fae warnañ. 
* Koll e vouezh, pe e vuhez, a eure da eured Dionysos hag Ariadne. 

## E stalikerezh

* ar fleüt 
* ar flammerenn eured
* ar gurunenn roz

## Ar skeudennoù anezhañ

Diskouezet e veze evel ur melegan, ur gurunenad bleunioù marjol en-dro d'e benn, ur flammerenn en e zorn dehou, ur ouel velen (al liv eured) en e zorn kleiz.

## Liamm diavaez
* Theoi project
Frienn staon mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **[[frienn]] [[Kensonenn staon|staon]] [[Mouezh (yezhoniezh)|mouezhiet]]**, treuzskrivet [ɲ], ganti an niverenn dave 118. 

Skrivet e vez  hervez reolennoù reizhskrivañ peurunvan ar brezhoneg.

## Skouerioù
*Brezhoneg: *ko*'gn*** 
*[[Albaneg]]: ***nj**ë'' , "unan"
*[[Katalaneg]]: ''ba**ny*** , "sal-dour"
*[[Tchekeg]]: ''ků'''ň*** , "marc'h"
*Galleg: *monta*'gn**e'' , "menez"
*[[Galizeg]]: ''a**ñ**o'' , "oan"
*[[Gwaskoneg]]: ''ba**nh*** , "kibell"
*[[Gresianeg]]: Πρωτοχρο'''νι'''ά , "Sant Jilvestr"
*[[Hungareg]]: ''lá'''ny*** , "plac'h"
*Indonezeg: *ba*'ny**ak'' , "kalz"
*[[Italianeg]]: ''ba**gn**o'' , "sal-dour"
*[[Malayalameg]]:  , "me"
*[[Poloneg]]: ''sło**ń*** , "olifant"
*[[Portugaleg]]: ''a'''nh'''o'' , "oan"
*[[Gouezeleg Skos]]: ''sei'''nn*** , "kanañ"
*Serbeg: ко**њ** , "marc'h"
*Slovakeg: *peče*'ň*** , "avu"
*[[Spagnoleg]]: ''ense'''ñ'''ar'' , "kelen"
*[[Vietnameg]]: ***nh*'ai* , "chaokat"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn fri
* Kensonenn mouezhiet
Frienn hugenn mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn ispisial e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **[[frienn]] [[Kensonenn hugenn|hugenn]] [[Mouezh (yezhoniezh)|mouezhiet]]**, treuzskrivet [ɴ], ganti an niverenn dave 120. 

Talvezout a chell, evel e rannyezhoù jorjiek 'zo da alofonenn /n/ dirak [q].

## Skouerioù
* Japaneg: 日本 , "Japan"
* Inuktitut , "e eskern"
* Klallameg: sqəyáyŋəxʷ [], "gwezenn vras"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn hugenn
* Kensonenn fri
* Kensonenn mouezhiet
Maurice Ravel

**Maurice Ravel** (Ziburu (Lapurdi), 7 a viz Meurzh 1875 — Pariz, 28 a viz Kerzu 1937) a zo ur sonaozour gall.

## Oberoù
Faou (disheñvelout)

**Faou** a c'hell bezañ :
#daou seurt gwez, ar faou (*Fagus sylvatica*) hag ar faou-put (*Carpinus betulus*),
#anv ur bastell-vro e Kornôg Breizh, *Pagus ar Faou* gwechall, a gaver roudoù anezhañ e anvioù teir c'humun : Ar Faou, Kastell-Nevez-ar-Faou ha Plonevez-ar-Faou
# ur gumun all, e bro-Naoned : Gwenvenez-Penfaou.
Frienn ouel mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù gante un arouezenn arbennik e taolenn ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **[[frienn]] [[Kensonenn ouel|ouel]] [[Mouezh (yezhoniezh)|mouezhiet]]**, treuzskrivet [ŋ], ganti an niverenn dave 119.

Peurliesañ ne vez kavet nemet e lost ar silabenn e yezhoù Europa ha peurliesañ e talvez ivez da alofonenn [n] dirak ur gensonenn drekstaon all, dreist-holl [k] ha [g].

E lod yezhoù all avat, dreist-holl yezhoù Azia hag Aostralia e talvez ar ar fonenn-mañ da fonem alies.

Ne vez ket implijet ar fonenn-mañ e yezh ebet eus an Amerikaoù nag eus ar Reter-Kreiz.

## Skouerioù

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn ouel
* Kensonenn fri
* Kensonenn mouezhiet
Kensonenn gweuz-dent dre serriñ divouezh

## Skouerioù
* Gresianeg σά**π**φειρος , "safirenn"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn gweuz-dent
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
Kensonenn staon dre serriñ divouezh

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon dre serriñ divouezh treuzskrivet [c] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 107.

Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem hag evel alofonenn [k] alies dirak ur vogalenn serr, da skouer e gresianeg a-vremañ hag ivez e ranyezhoù gallek 'zo.

## Skouerioù
*Albaneg: *ku*'q*** , "ruz"
*[[Yezhoù bantouek|Asoueg]]: , "hadañ"
*[[Euskareg]]: ***tt**an**tt**a'' , "takennig"
*[[Tchekeg]]: ''češ**t**ina'' , "tchekeg"
*[[Dinkaeg]]: ***c*'ar* , "du"
*[[Gresianeg]]: *'κ**έδρος , "sedrezenn"
*[[Yezhoù bantouek|Gwenoeg]]: , "dont"
*[[Hungareg]]: ***ty*'úk* , "yar"
*[[Islandeg]]: ***gj**óla* , "avelig"
*[[Latveg]]: ***ķ**irbis* , "sitrouilhenn"
*[[Makedoneg]]: вре*'ќ**а , "sac'h bras"
*[[Gouezeleg Skos]]: ***c*'eann* , "penn"
*[[Slovakeg]]: *devä**ť**'' , "nav"
*Tadaksahakeg: , "bihan"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
Kensonenn staon dre serriñ mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon dre serriñ mouezhiet treuzskrivet [ɟ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 108.

Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem hag evel alofonenn [g] alies dirak ur vogalenn serr, da skouer e gresianeg a-vremañ hag ivez e ranyezhoù gallek 'zo.

E hungareg hag en albaneg e kaver kensonennoù staon dre serriñ gwrion. Peurliesañ avat e talvez an hevelep arouzenenn [ɟ] da dreuzskrivañ ur gensonenn drekstaon dre serriñ, ur gensonenn kevig-staon dre serriñ pe ur gensonenn kevig-staon dre daravat mouezhiet staonekaet.

## Skouerioù
*Albaneg: ***gj'''uha'' , "teod"
*[[Yezhoù bantouek|Asoueg]]: , "gavr"
*[[Euskareg]]: ''an'''dd'''ere'' , "doll"
*[[Tchekeg]]: ***d**ělám'' , "gran"
*[[Dinkaeg]]: ***j*'ir* , "tougn"
*[[Galizeg]]: *fi**ll**a* , "merc'h"
*[[Gresianeg]]: μετάγ*'γ**ιση , "treuzkas"
*[[Hungareg]]: ***gy*'ám* , "gward"
*[[Iwerzhoneg]]: *Gaeil**g**e* , "gouezeleg"
*[[Makedoneg]]: ра*'ѓ**ање , "ganedigezh"
*[[Slovakeg]]: ***ď*'aleký* , "pell"
*[[Turkeg]]: ***g**üne­ş'' , "heol"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn mouezhiet
Los borrachos o el triunfo de Baco

**Los borrachos o el triunfo de Baco** zo un eoullivadur graet gant al livour spagnol Diego Velázquez etre 1628 ha 1629 a c'haller gwelout e Mirdi ar Prado e Madrid. Anavezet eo dindan an anv ***Los borrachos*** (*ar vezvierien*).

Graet e voe evit roue Spagn Fulup IV Spagn.

## Levezonoù
Gwelout a c'haller levezon tri livour all:
* Rubens, en dije aliet al livour d'ober an daolenn,
* Caravaggio, en deus livet an doue Bacchus ivez,
* Ribera, en deus livet klaskerien-vara heñvel a-walc'h.
José de Ribera

**José de Ribera** (Játiva, 12 Genver 1591 - 1652) a oa ul livour spagnol eus ar XVIIvet kantved.

Anavezet e oa ivez evel *Jusepe de Ribera* ha *Giuseppe Ribera* en italianeg, hag ivez evel *Lo Spagnoletto* (ar *Spagnolig*), dre ma sine e daolennoù "Jusepe de Ribera, español" hag e oa bihan e vent. 

Un arzour spagnol a bouez eo bet, goude ma en deus labouret pell amzer en Italia, ken e vez sellet outañ evel un arzour italian. 

Unan eus livourien veur Europa ar XVIIvet kantved e oa ha levezonet en deus livourien eus Italia kenkoulz evel re eus an Izelvroioù, ha laosket en deus e roud don en arz Spagn. 

Pa erruas en Italia edo nevezenti an doare-livañ hervez Caravaggio o vleuniañ, o keveziñ gant an doare roman ha bolognesat a oa o neveziñ ar gizioù klasel. Abalamour da se e tibabas ober gant an "teñvalerezh" degaset gant ar Flamanked hag Izelvroiz a oa e Roma d'an ampoent, met daoust da se e teske ober gant stummoù kaer ar bed klasel. 

En em stummañ a reas o studiañ liverezh meur an Azginivelezh italian a voe mestroniet gantañ buan. Un dra all a lak anezhañ da vout disheñvel eus livourien spagnol e amzer eo e anaoudegezh eus an henamzer klasel, unan eus diazezoù al liverezh barok europeat.

## Liammoù diavaez
Seilenos

**Seilenos** pe **Silenus** ( Σειληνός (Seilenos) pe Σιληνός (Silēnós) e henc'hresianeg) a oa ur satir e mojennoù Hellaz kozh, doue kozh ar gwin hag ar vezventi, ha goude adtad ha kelenner an doue Dionisos. Alies e veze da heul Dionisos, mezv dalc'hmat, douget gant un azen pe gant satired arall: Komos (ar Chervad) ha Koros (ar gwalc'h), ganet eus Hybris (an Dreistmuzul), hervez Herodotos.

## Levrlennadur
*Guy Michael Hedreen, 1992. *Silens in Attic Black-figure Vase-painting: Myth and Performance* (Ann Arbor:University of Michigan) Catalogue of the corpus
*Karl Kerenyi, 1951. *The Gods of the Greeks*.
Bacchus

**Bacchus** pe **Bakus** eo anv doue ar gwin gant ar Romaned, mab da Yaou ha da Semele. 
Tennañ a ra un tamm d'an doue hellazat Dionysos, met n'eo ket ken pinvidik e bersonelezh evel hini Dionysos: ul lonker eo Bacchus, ha netra ken, doue an debordoù hag an diroll. 

Klotañ a rae ivez gant an doue etrusk kozh Liber Pater, ha mesket e veze anvioù an daou zoue hag al lidoù dezhe. 

Degouezhout a reas ar c'hiz da azeuliñ an doue hag ar *[[Bachanalia]]*, en Italia war-dro an Eil kantved kent JK. Peogwir e save dizurzh e voe berzet al lidoù gant ar Sened e 186  kent JK.

En amzer an Azginivelezh, pa vo implijet ar mojennoù hellazat eo anv Bacchus hepken a vo adkemeret, evel ma weler en anvioù al livadurioù.

## Bacchus en arzoù
### Lennegezh
**[[Il Trionfo di Bacco e Arianna]]*, kanaouenn eus ar  gant Lorenzo de' Medici, kanet gant Angelo Branduardi en e bladenn :it:Domenica e lunedì
**[[Bacco in Toscana]]*, ditiramb gant Francesco Redi
### C'hoariva
**[[Le Baccanti (Euripide)|Le Baccanti]]* - Trajedienn Euripides
**[[Le Baccanti (Stagnelius)|Le Baccanti]]* - Drama gant Erik Johann Stagnelius
### Delwennoù
**Bacco* kizelladur gant Michelangelo.
**Bacco* kizelladur gant Jacopo Sansovino.
### Livadurioù
**[[Bacco (Leonardo)|Bacco]]*, taolenn gant Leonardo da Vinci (1452-1519).
**[[Bacco e Arianna]]*, taolenn gant Tizian (1520-1523).
**[[Bacchus (Caravaggio)|Bacchus]]*, taolenn gant Caravaggio (1571-1610).
**[[Bacchino malato]]*, taolenn gant Caravaggio.
**[[Los borrachos o el triunfo de Baco]]*, taolenn gant Diego Velázquez (1628-1629).
**[[Il trionfo di Bacco e Arianna]]*, murlivadur gant Annibale Carracci (1597-1600).

## E yezhoù all
*Bacco eo an an anv italianek, ha diwarnañ eo deuet an anvioù-bihan Bacolo ha Bacisio. *Per Bacco* zo ur sakreadenn voutin en italianeg.

## Liammoù diavaez
* "Il Trionfo di Bacco e Arianna" gant Angelo Branduardi

## Notennoù
Gab Milin

**Gab Milin**, pe *Gabriel Milin*, ganet d’an 3 a viz Gwengolo 1822 e Kastell-Paol ha marvet d’ar 27 a viz Kerzu 1895 en Enez-Vaz, a oa ur skrivagner brezhonek.

## E vuhez
Ganet e voe Gab Milin e Maner Kervoruz (*Kermoruz*), e Kastell-Paol, a oa e dud ar verourien anezhañ. En e vugaleaj e teskas galleg, latin ha henc'hresianeg gant un eontr dezhañ hag a oa beleg. Mont a reas d’ober e studi da gloerdi bihan Kastell-Paol da gentañ ha da gloerdi bras Kemper da c’houde. Ne chomas nemet bloaz hanter eno avat ha goude-se e kavas labour evel komis e burevioù porzh Brest e 1847. Eno e tarempredas brezhonegerien a bep lec’h ha dastum a reas ganto kontadennoù ha mojennoù.

Ober a reas anaoudegezh gant ar c’horonal war e leve Troude, a oa troet gant ar brezhoneg ivez. A-gevret e savjont meur a levr. Hiroc'h avat e oa anaoudegezh ar brezhoneger a vihanik Milin eget hini ar soudard kozh. 

Ma ne lenner nemet anv Troude war golo an tri geriadur (daou c'heriadur galleg-brezhoneg hag unan brezhoneg-galleg, a voe embannet etre 1842 ha 1879 e c'haller krediñ en doa degaset Gab Milin e anaoudegezhioù hag e gavadennoù ivez. 

Ur wech aet war e leve e 1882 e voe rener ar gelaouenn *[[Feiz ha Breiz]]* e Kemper, etre 1883 ha 1884. Bloaz goude ez eas da vevañ war Enez-Vaz ha dilennet e voe da vaer eno. Eno e varvas hag e voe sebeliet.

Teir gwezh e voe dimezet : e 1847 da Agathe Le Dall ; e 1859 da Julienne Le Fur hag e 1869 da Marie-Jeanne Combot. Trizek a vugale a voe ganet en holl eus an dimezioù-se.

## Oberennoù
;Gant Troude
**[[Ar Marvailler brezounek]], pe marvaillou brezounek* (1870)
**Labous ar wirionez ha marvaillou all*
**[[Labous ar wirionez]] *, Skridoù Breizh 1950
;E-unan
**[[Bennoz al laouenan]]*, Brest, J.B. Lefournier, 1867
**[[Marvaillou grac'h koz]]* (1867)
**[[Furnez ar geiz euz a Vreiz]] * (1868). A c'haller gwelout war lec'hienn levraoueg niverel Skol-Veur Breizh-Uhel
**[[Gwechall-goz e oa...]]*, 1924.
**[[Marvailhoù Bro-Leon]], [[Hor Yezh]], 1999

=== Troidigezhioù ===
*(Gant Troude) *Jezuz Krist, skouer ar Gristenien*, [[1862]]
**Sonjit Ervat*, 1869
*[[Alfonso Maria de Liguori]], *Penaos karet Jezus-Krist*, Moullerez ar "C'hourrier", Brest, 1900

== Dave ==
**Penaos karet Jezus-Krist'' : kentskrid gant A. Guichon de Grandpont, 1900
## Notennoù
Troude

**Troude** zo un anv-tiegezh gallek, hag anv daou zen anavezet:

* Aimable-Gilles Troude (1762-1824), ofiser a vor; daou vab dezhañ zo anavet
** e vab Amable-Emmanuel Troude (1803-1885), koronal ha skrivagner brezhonek, a genlabouras gant Gab Milin.
** e vab all Onésime Joachim Troude (Brest 31 Genver 1807 - Brest, 22 Genver 1886), kabiten war vor, skrivet gantañ *Batailles navales de la France* (Prosper Levot, Paris, 1867) a oa pevarvet bugel e eil pried.
Bacco

**Bacco** zo un anv-den italianek roet d'ar baotred, war-lerc'h hini an doue Bacchus. 

## Adstummoù
*Bacolo, *Bachisio*.

## Gerdarzh
Dont a ra eus al latin *bacchius*, deuet eus an henc'hresianek *bàkchos*, a dalv kement ha *"huchal, krial".*

## Gouel
D'ar 7 a viz Here e vez lidet San Bacco a oa ur merzher kristen.
Bacolo

**Bacolo** zo un anv-bihan italianek a vez roet d'ar baotred.

## Gerdarzh
Stumm-bihanaat an anv Bacco eo.

## Sant
Sant Bacolo (San Bacolo) a vez lidet d'an 29 a viz Genver. Merzheriet e voe e 660 e Sorrento.
Michel Strogoff

**Michel Strogoff** zo ur romant gant Jules Verne embannet e 1876, ma kont ar romantour treuzadenn Rusia adal Moskov betek Irkoutsk e Siberia.

Gallout a reer kavout e tenn ar romant d'ur *western*, gant an Dartared emsavet a-enep an dud wenn, an treitour Ivan Ogareff, an harozez Nadia, hag an daou gazetenner Harry Blount hag Alcide Jolivet.

## Sinema
Titl un nebeud filmoù hir eo ivez.
*E 1908, *The Essanay Film Manufacturing Company* (SUA)
*E 1910, *Edison Manufacturing. Co.* (SUA)
*E 1914, sevenet gant Lloyd B. Carleton (SUA)
*E 1926, gant Boris de Fast (Bro-C'hall, Alamagn, URSS)
*E 1935, gant Jean Bernard-Luc (Bro-C'hall)
*E 1936, gant Richard Eichberg (Alamagn)
*E 1937, gant George Nichols Jr. (SUA)
*E 1943, gant Miguel María Delgado (Mec'hiko)
*E 1956, gant Carmine Gallone (Bro-C'hall, Italia, Alamagn, Yougoslavia)
*E 1961, gant Víktor Turzhánskiy (Bro-C'hall, Italia)
*E 1970, gant Eriprando Visconti (Italia, Alamagn, Bro-C'hall ha Bulgaria)
*E 2004, gant Alex de Rauz Chen (Bro-C'hall)
*E 2004 ivez, gant Bruno-René hag Alexandre Huchez (Bro-C'hall)

## Skinwel
*E 1975, stirad 7 rann gant Jean-Pierre Decourt (Bro-C'hall)
Yezh ar Sinoù Portugalek

**Yezh ar Sinoù Portugalek** (Portugaleg: **Língua Gestual Portuguesa**, *LGP*) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant Kumuniezh ar re vouzar e Portugal (84.000) hag e meur a stad all.

## Notennoù
Hêrezh

An **hêrezh** (liester : *hêrezhioù*)a zo ar pezh (madoù pe voneiz peurvuiañ) a zo treuzkaset eus un den d'un all goude marv an hini kentañ hag e tachenn ar Gwir emañ ar meizad pa 'z eus reolennoù gwir da heuliañ evit ma vo anavezet m'eo aet ar berc'henniezh d'an hêred, da lavaret eo an hini pe ar re a zo da lakaat da berc'henn(ed)à nevez. An holl draoù treuzkaset a vez anvet ar glad.
Ur ster ledanoc'h ha difetis a zo pa vez kaoz eus ar pezh a zo bet treuskaset gant remziadoù kozh da remziadoù nevez. Dindan ar ster-se e c'heller menegiñ eo pep familh, pep strollad tud, pep kevredigezh denel hêr d'o araokidi.

## An hêrezh e-keñver ar Gwir

## Sellet ivez
* enebarzh
* gerz
* glad
* gwir an henaour
* hêrelezh
* pennhêr
* perc'henniezh
Angelo Branduardi

**Angelo Branduardi** zo ur sonskriver (*cantautore* en italianeg) italian ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1950 e Cuggiono, damdost da Vilano, kêr-benn Lombardia. 

Seniñ a ra un toullad binvioù: biolin, gitar, dulcimer. 
Gant e albom kentañ, *Branduardi* e 1974, e reas berzh bras. 
Skrivet ez eus bet e rae ur seurt folk-rock krennamzerel. 
E meur a yezh e kan: — italianeg, galleg, saozneg, spagnoleg, yezhoù kozh — skridoù Sergei Essenin, Federico Garcia Lorca, Francesco d'Assisi, un albom penn-da-benn en deus graet da William Butler Yeats, ar barzh iwerzhonat. 

Savet en deus tonioù evit filmoù, enrollet sonerezh a wechall (oberennoù Giorgio Mainerio) ha livet taolennoù. 

## E bladennoù
**Gwelout [[Pladennoù Angelo Branduardi]]*. 
* 1974: *[[Branduardi '74]]* (ur bladenn italianek hag unan saoznek)
* 1975: *[[La luna (albom)]]*
* 1976: *[[Alla fiera dell'est]]*
* 1977: *[[La pulce d'acqua]]*
* 1978:
** À la foire de l'est (doare gallek *Alla fiera dell'est*)
** Highdown fair (doare saoznek *Alla fiera dell'est*)
* 1979: 
** *[[Cogli la prima mela]]*
** La demoiselle (doare gallek *La pulce d'acqua*)
* 1980: 
** Va où le vent te mène (doare gallek *Cogli la prima mela*)
** Life is the only teacher (doare saoznek *Cogli la prima mela*)
** Fables and fantasies (doare saoznek *La pulce d'acqua*)
** *[[Gulliver, la luna e altri disegni]]*
* 1981: 
** Confession d'un malandrin (doare gallek *Gulliver, la luna e altri disegni*)
** * [[Branduardi '81]] * (embannet ivez e galleg)
* 1983: *[[Cercando l'oro]]* (embannet ivez e galleg : *Tout l'or du monde*)
* 1986: *[[Branduardi canta Yeats]]*
* 1988: *[[Pane e rose]]* (embannet ivez e galleg: *Du pain et des roses*)
* 1990: *[[Il ladro]]*
* 1992: *[[Si può fare]]*
* 1993: *Ça se fait* (doare gallek *Si può fare*)
* *Futuro Antico 1*
* 1994: *[[Domenica e lunedì]]*
* 1995: *La menace* (doare gallek *Domenica e lunedì*)
* 1998: *[[Il dito e la luna]]*
* 1999: *Futuro Antico 2* 
* 2000: *[[L'infinitamente piccolo]]* (embannet ivez e galleg, alamaneg, gresianeg, flandrezeg)
* 2002: *Futuro [http://www.papolar.com/ Antico] 3* (Mantova, sonerezh an duged Gonzaga )
* 2003: *[[Altro ed altrove]]*
* 2005: *Platinum Collection* (dastumad sonioù kozh, gant tonioù nevez)
* 2007: *Futuro Antico 4* (Venezia)
* 2009: *"Futuro Antico*, Musica della Serenissima gant laz-seniñ "Scintille di Musica" Francesca Torelli. 
* 2009: *Senza Spina* (un albom “pop”)
* 2009 *Futuro Antico 6*, Roma e la Festa di San Giovanni, gant laz-seniñ "Scintille di Musica" Francesca Torelli.

## Liammoù

* Lec'hienn ofisiel d'Angelo Branduardi
* ABcom - Lec'hienn liesyezhek gouestlet da Angelo Branduardi
* Branduardi.info
* sturlec'hienn Angelo Branduardi
*    europAMICI
*  http://www.branduardi.org/
*  http://www.chez.com/branduardi/
* yahoo group
* Si può fare - radio ofisel war ar web
----
Bacchus (Caravaggio)

***Bacchus*** (***Bacco*** an anv italianek) zo un daolenn gant al livour italian Caravaggio war-dro ar bloaz 1595, war-ziskouez en Uffizi e Firenze.

Gwelout a reer ur Bacchus yaouank-flamm, gant rezin ha delioù gwini war e benn, e viz o c'hoari gant kordenn zu e sae wenn joget. Ur pladad frouezh zo dirazañ war un daol vaen hag ur garafennad gwin ruz. En e zorn kleiz emañ o terc'hel ur c'hobedad win hag e seblant pediñ an arvester da zont d'evañ gantañ.

Marteze e oa bet Caravaggio o labourat gant ur melezour, abalamour m'emañ ar c'hrennard o terc'hel e vanne en e zorn kleiz.

## Pennadoù kar
* Bacchus
* Bacchus bihan klañv

## Notennoù

## Liammoù
* Iconographic Themes in Art: Bacchus | Dionysos
Kanaouenn

Ur **ganaouenn** (pe ur **sonenn**) zo un un oberenn aozet da vezañ kanet, ha diazezet war un hollad frazennoù, pe ar son, hag an ton ma vez kanet.

## Anvioù ar c'hanaouennoù

Anvioù disheñvel a vez roet d'ar c'hanaouennoù hervez o hirder, pe an danvez anezho.
* **[[Gwerz]]**: ur werz zo ur ganaouenn hir a gont un istor trist.
* **[[Rimadell]]** : ur rimadell zo ur son verr evit bugale. 
* **[[Son]]**: ur son, pe ur **sonenn**, zo ur ganaouenn. A-wechoù e vez graet ar c'hemm etre *son* ha *gwerz*, da-heul Fañch an Uhel.
*Kantik : kan relijiel katolik

Hag ivez
*kanaouennoù bugale
*kanaouennoù politikel
*kanaouennoù karantez
*kanaouennoù flemmus

## Sevel kanaouennoù

* Kaner-sonaozer a vez lavaret eus un den a sav ton ha son e ganaouennoù.

## Kanaouennoù brezhonek

N'eus ket kalz saverien kanaouennoù brezhonek, ha n'eus ket kalz kanaouennoù nevez bep bloaz. Kanerien zo a sav kanaouennoù (Nolwenn Korbell, Dom Duff, Bernez Tangi), met re all zo ha ne reont nemet kanañ traoù kozh, evel ar ganerien festoù-noz peurliesañ. Kalz a sonerien festoù-noz ivez, ha n'int ket brezhonegerien, ne roont ket nemeur a lec'h d'ar brezhoneg en o fladennoù. 
 

## Selaou kanaouennoù brezhonek

### XXvet kantved

#### E 2000
* *Irvi*, pladenn gant Denez Prigent 

### XXIañ kantved
**Gwelout ar pennad [[Kanaouennoù brezhonek er XXIañ kantved]]*

## Pennadoù kar
* Nova Cançó
* Nueva trova
* Kan
* Kaner

## Skeudennoù

restr:Гусляры.jpg|**Ur ''guslar'' **(laz-kanañ eus ar Balkanioù)
File:Pete Seeger NYWTS.jpg| Ar c'haner stadunanat Pete Seeger.
file:The Beatles members at New York City in 1964.jpg|**[[The Beatles]]**e 1960
Meulgan

Ur **meulgan** zo ur varzhoneg a ganer meuleudi d'un den pe d'un doue enni. 

A-wechoù e vez mesket *meulgan* ha *[[telenngan]]*, moarvat dre ma klot an daou c'her gant ar ger saoznek ha gallek *Ode* (*awdl* e kembraeg).

Pa vez ur ster relijiel d'ar ger e vez heñvel ouzh ur c'hantik.

## Meulganoù brudet
* *[[Stabat mater]]* er gristeniezh
* *[[Ode à Staline]]*, gant Louis Aragon
Orion

**Orion** (Ὠρίων / *Ôríon* e henc'hresianeg) a zo ur gigant e mojennoù Hellaz kozh, un hemolc'her meur, lakaet e-touez ar stered.

## Ganedigezh
Hyrieüs, a savas kêr Hyria, e Boiotia, n'en doa ket bet darempred ebet gant plac'h ebet kammed, met ur pennhêr en doa c'hoant da gaout. 

Un deiz e teuas Zeus, Hermes ha Poseidon d'ober ur gweled dezhañ en e balez. Evito e lazhas Hyria bravañ ejen e vagad. Diwezhatoc'h, kaset ar boued gante war-draoñ, e c'houlennas digante penaos ober evit kaout ur mab hep dimeziñ. Lavarout a reas Zeus degas kroc'hen an ejen a oa bet aberzhet dezho, ha goulenn digant ar roue troazhañ warnañ. Hag Hyria d'ober. Neuze ez eas an tri c'homper doue da zouarañ ar c'hroc'hen e liorzh ar palez, ha d'ar gêr da Olympos.

## Mojenn
Orion a gare Merope met Oinopion ne blije ket an dra-se dezhañ. Gwallet e voe Merope gant Orion. Evit kas an dorzh d'ar gêr e roas Oinopion gwin da Orion, ken e voe mezv. Neuze, gant ur gontell, e tennas e zaoulagad outañ hag e kasas anezhañ d'ar mor. Hefaistos a gemeras truez ouzh an dall, hag a roas dezhañ Kedalion, ur c'hrennard, evel ambrouger. Gantañ e kerzhas war-du ar reter ma'z adkavas ar gweled bennozh d'an heol o sevel. Graet en doa Orion e soñj da lazhañ Oinopion, met savet e oa bet ur c'hreñvlec'h dindan zouar dezhañ gant Hefaistos, gant-se n'halle ket kavout ar roue. Mont a reas neuze da z-Delos, ma kavas ur serc'h all, Eos.

## Pennadoù kar
*Orion (steredeg)

## Levrlennadur
* Joseph Fontenrose *Orion: The Myth of the Hunter and the Huntress* Berkeley : University of California Press (1981) ISBN 0-520-09632-0 
* E. H. Gombrich: " The Subject of Poussin's Orion" *The Burlington Magazine*, Vol. 84, No. 491. (Feb., 1944), pp. 37-41.
* Robert Graves, *The Greek Myths* Penguin 1955; ISBN 0-918825-80-6.
* Karl Kerényi, *Gods of the Greeks*, tr. Norman Cameron. Thames and Hudson 1951. ISBN 0-500-27048-1. 
* Karl Kerényi, *Dionysus: Archetypal Image of Indestructible Life* Princeton University Press, 1976. ISBN 0-691-09863-8
* David Kubiak: " The Orion Episode of Cicero's ''Aratea''" *The Classical Journal*, Vol. 77, No. 1. (Oct. - Nov., 1981), pp. 12-22.
* Roger Pack, " A Romantic Narrative in Eunapius"; * Transactions and Proceedings of the American Philological Association*, Vol. 83. (1952), pp. 198-204.

## Liammoù diavaez
* Theoi.com: Orion
Hollywood

Anv lodenn gwalarn rannvro Los Angeles eo **Hollywood**. E Kalifornia, SUA emañ. 300&nbsp;000 annezad zo.

Brudet eo ar c'harter gant e studioioù sinema, sezoù ar c'hevredad strolloù bras ar greanterezh sinema hag ivez ablamour emañ o chom kalz staroù. 

## Istor
Krouet eo bet anv Hollywood en ur mod ofisiel e 1887. 

E 1911, Nestor Studios a zo studio sinema kentañ e Hollywood.

## Kemer Merk e Hollywood
### Hollywood Boulevard
Bali vrudetañ Hollywood eo Hollywood Boulevard. Mont a ra eus Vermont Avenue betek Sunset Boulevard.

Kavet vez ar Walk of Fame (ar steredennoù gant anvioù ar starioù), ar Chinese Theater hag ar Kodak Theatre e-lec'h ma int roet an Oscarioù bep deroù ar bloazh.

### An Hollywood Sign

War ar Mont Lee emañ. Ur vruderezh e oa e penn-kentañ. 

**Daveennoù :** 34°13'37"N, 118°32'20"W (e Gwalarn Los Angeles, Griffith Park, kemer Mulholland Drive)

**Uhelder :** 478 metr

### Ar c'hCapitol Records Building
Ar c'hCapitol Records Building a zegemer meur a studio enroliñ.

## Gwelet ivez
* Los Angeles

## Liammoù diavaez
* Istor Hollywood (*e galleg*)
* Kambr Kenwerzh Hollywood (*e saozneg*)
* Lec'hiennoù istorel Hollywood (*e saozneg*)
* Webcameraioù war an Hollywood Sign
Tañvadenn

Ur c'hlip evit diskouez tennadoù eus ur film hag a zo en e goulzad brudañ eo an **dañvadenn**. An teaser a zo ur c'hinnig bet lañset c'hwec'h miz a-raok bannañ ar film. An trailer a zo an dañvadenn peurglok ha fetisoc'h.

Tañdavennoù a vez skignet er skinwel er memes mod, da ginnig abadennoù da vezañ gwelet prestik, war ar memes chadenn peurliesañ.

Implijet e vezont ivez evit ar c'hoarioù video.
Shelley

**Shelley**, el lennegezh, a c'hall bezañ :

*Percy B. Shelley, ur barzh
*Mary Shelley‎, ur romantourez.
Felipe IV

**Felipe IV** (1605–1665) a voe roue Spagn ha war un dro roue Portugal (evel **Filipe III**, pe *Fulup III*) hag an Div Sikilia.

Mab e oa da Felipe III ha da Varc'harid Aostria .

## Dimezioù
Div wech e timezas.
#Da Isabel de Borbón
#Da [Maria Anna Aostria, merc'h da Baltasar Carlos de España (1629-1646), Priñs Asturiez, marvet da 19 vloaz ;
*Maria Tereza Spagn (1638-1683), rouanez Bro-C'hall.

## Priedoù-kleiz
*María Inés Calderón
Edgar Allan Poe

**Edgar Allan Poe** (19 a viz Genver 1809 - 7 a viz Here 1849) a oa ur barzh hag ur skrivagner amerikan. Skrivañ a reas e oberennoù kentañ tra ma oa soudard. Goude bezañ c'hwitet er skol-veur hag en akadamiezh vilourel *West Point* e oa aet da skrivagner a vicher. Brudet eo abalamour d'e zanevelloù spontus dreist-holl ha gwelet eo evel unan eus krouerien al lennegezh-polis.

## Oberennoù
## Barzhonegoù

## Danevelloù

## Oberennoù arall

## Troet e brezhoneg
* *Edgar Poe troet gant Per Denez*, skeudennoù gant Pawel Pawlak, Hor Yezh, 1995 : un dastumad danevelloù ha barzhonegoù bet embannet da gentañ gant *An Avel*, *Avel an Trec'h*, *Skrid* hag *Al Liamm*.

C'hwec'h danevell zo en dastumad : : "Ar c'hazh du" (*The Black Cat*, 1843), "Ar Varrikennad Amontillado" (*The Cask of Amontillado*, 1846), "Morella" (1835), "Ar galon a flatras" (*The Tell-Tale Heart*, 1843), "Skeud… parabolenn" (*Shadow - A Parable*, 1835), "Berenice" (1835). Teir barzhoneg zo da heul : "Ar Vran" (*The Raven*, 1845), "Annabella" (*Annabel Lee*, 1849) hag "Ar C'hleier" (*The Bells*, 1849), troet houmañ gant Per Bourdellez.

## Liammoù diavaez
*
Chilatherina bulolo

**Chilatherina bulolo** a zo ur spesad pesk eus kerentiad ar Melanotaeniidae. Heñvel tre ouzh Chilatherina crassispinosa eo met ur penn ledanoc'h ha daoulagad brasoc'h en deus. Kavet e vez en adsterioù Markham ha Ramu e biz Papoua Ginea-Nevez. E gouerioù-menez e vev dreist-holl, en doureier didrenk (7.5 - 8.5) ha tomm a-walc'h (24° - 28°). Tizhout 10 cm a c'hell met muzulian a ra nebeutoc'h eget 8 cm ar peurliesañ

Embroet e oa bet un nebeud pennoù en Aostralia met ne oa ket posupl d'o gouennañ.

## Liammoù diavaez

* Chilatherina bulolo
* Chilatherina bulolo war Fishbase
Munshi Premchand

**Munshi Premchand** (मुंशी प्रेमचंद en hindieg, پریمچںد en ourdoueg) a zo unan eus ar skrivagnerien vrasañ el lennegezhioù hindiek hag ourdouek a vremañ.

Ganet e oa d'an 31 a viz Gouere 1880 ha marvet d'an 8 a viz Here 1936. Brudet eo e zanevelloù hag e romantoù.

## Buhez

Ganet e oa bet **Munshi Premchand** e Lamahi, e-kichen Varanasi ma laboure e dad en ti-post. **Dhanpat Rai Srivastava** e oa e anv gwir. Pa oa yaouank c'hoazh e varvas e dud - e vamm p'en doa seizh vloaz hag e dad p'en doa pevarzek vloaz - ha ret e voe dezhañ ober war-dro e lezvamm hag he bugale.

Paour-tre e oa e-pad ar marevevezh-se eus e vuhez ha ret e voe dezhañ labourat evel kelenner-ti evit pemp roupi dre viz. Dont a reas a-benn da c'hounit ur post en deskadurezh-stad, avat, ha da gelenner ez eas ha goude da isenseller er Proviñsoù Unanet.

E 1921 e tilezas e bost da heuliañ galv Mahatma Gandhi ha mont da vouller. Labourat a rae evit ar sinema e Mumbai ivez.

## E skridoù
Premchand a skrivas war-dro 300 danevell, meur a romant hag un nebeud pezhioù-c'hoari ivez. Troidigezhioù diwar yezhoù all a reas ivez. Kalz eus e skridoù dezhañ zo bet troet e saozneg, ha lod e yezhoù all ivez.

*Godaan* (Roidigezh ur vuoc'h), e romant diwezhañ, a lavarer diwar e benn ez eo ar romant hindiek gwellañ a-viskoazh. Fellout a ra d'ar benndudenn, Hori, ur peizant paour, kaout ur vuoc'h, zo arouez ar binvidigezh e maezioù India. A-benn ar fin en deus Hori ur vuoc'h... ha mervel a ra. Goude e varv, beleg ar geriadenn a c'houlenn ur vuoc'h digant e intañvez evit silvidigezh e ene.

## Danevelloù

* *Panch Parameshvar* (पंच परमेश्वर **پںچ پرمیشور**)
* *Idgah* (ईदगाह **اِیدگاہ**)
* *Nashaa* (नशा **نشا**)
* *[[Shatranj ke khiladi]]* (शतरंज के ख़िलाडी **شترںج کے خِلاڈی**) 
* *Poos ki raat* (पूस की रात **پُوس کی رات**)
* *Atmaram* (आत्माराम **آتمارام**)
* *Boodhi Kaki* (बूढी काकी **بُوڈھی کاکی**) 
* *Bade Bhaisahab* (बडे भाईसाब **بڈے بھائیساب**) 
* *Bade ghar ki beti* (बडे घर की बेटी **بڈے گھر کی بیٹی**) 
* *Kafan* (*कफ़न* **کفن**) 
* *Dikri Ke Rupai* (दिक्रि के रुपै **دِکرِ کے رُپے**)
* *Udhar Ki Ghadi* (उधार की घडी **اُدھار کی گھڈی**)
* *Namak Ka Daroga* (नमक का दरोगा **نمک کا دروگا**)

### Romantoù

* *Gaban* (गबन **گبن**) 
* *Sevasadan*
* *[[The Gift of a Cow|Godaan]]* (गोदान **گودان**) 
* *Karmabhoomi* (कर्मभूमी **کرمبھُومی**)
* *Kaayakalp* (कायाकल्प **کایاکلپ**)
* *Manorma* (मनोरमा **منورما**)
* *Mangalsootra* (मंगलसूत्र **مںگلسُوتر**) - 
* *Nirmala* (निर्मला **نِرملا**)
* *Pratigya* (प्रतिज्ञा **پرتِجنا**) 
* *Premashram* (प्रेमाश्रम **پریماشرم**)
* *Rangbhoomi* (रंगभूमी **رںگبھُومی**) 
* *Vardaan* (वरदान **وردان**)
Ecuador

**Ecuador** pe **Ekuador** (skrivet **Ekouador** ha memes Ekwador a-wezhioù ivez), ent-ofisiel **República del Ecuador**, distagadur LFE : [reˈpuβlika ðel ekwaˈðor], ar pezh a dalvez “republik ar c'heheder" ( kechuaeg : *Ikwadur Ripuwlika* ; shouareg : *Ekuatur Nunka*), zo ur riez e gwalarn Suamerika. Harzoù en deus gant Perou war-du ar reter hag ar su ha gant Kolombia war-du an norzh. Emañ an Inizi Galápagos dindani, ur 1 000&nbsp;km er c'hornaoueg d'an douar-bras, er Meurvor Habask. Quito eo e gêr-benn met Guayaquil eo ar gêr vrasañ. 

War zouaroù Ekuador a hiziv e veve gwezhall meur a strollad amerindian a voe lonket tamm-ha-tamm gant an impalaeriezh Inka e-pad ar . Trevadennet e voe ar vro gant Bro-Spagn e-pad ar , hag e teuas da vezañ dizalc'h e 1820 evel ul lodenn eus *[[Gran Colombia]]*. Dont a reas da vezañ ur Stad e 1830. Melezouret eo hêrezh an div impalaeriezh gant liesseurted ar boblañs. Ar pep brasañ eus he  a annezidi zo hironed, ouzhpenn-se ez eus ur vinorelezh vras a Europeaned, Amerikaned henvroat, ha diskennidi eus Afrikaned. Ar spagnoleg eo ar yezh ofisiel ha komzet eo gant al lodenn vrasañ eus ar boblañs, daoust ma'z eus anavezet 13 yezh henvroat ivez, en o mesk ar c'hechuaeg hag ar Shouareg.

Stad Ekuador zo ur republik demokratek dre zileuriañ hag ur vro o tiorren a zepant kalz eus gwerzh marc'hadourezhioù evel an tireoul ha produioù al labour-douar (bananez ha favennoù kakao) hag ar beskerezh (kresteneged ha pesked). Gouarnet eo evel ur republik demokratel prezidantel. Emañ ar vro e-touez diazezerien  Aozadur ar Broadoù Unanet, Aozadur ar stadoù amerikan, Mercosur, PROSUR ha luskad ar stadoù distag diouzh ar bloc'hoù.

Unan eus ar 17 bro vegaliesseurt er bed anezhi, Ekuador a ro bod da galz plant ha loened endemek, e-giz re an Inizi Galápagos. Oc'h anavezout he hêrezh ekologel hep e bar, bonreizh nevez 2008 eo ar c'hentañ er bed a anavez gwirioù eus an Natur gwarezet gant al lezenn, pe gwirioù eus an Ekoreizhiad.

Hervez ar Greizenn enklaskoù diwar-benn an ekonomiezh hag ar politikerezh, etre 2006 ha 2016, ez eo digresket ar baourentez eus 36.7% da 22.5% hag ar PDG bloaziek dre benn zo kresket eus 1,5 dregant (da geñveriañ gant ar 0,6 dregant en daou zekvloaziad kent). D'ar memes mare, kenefeder Gini ar vro diwar-benn an dizingalded ekonomikel zo diskennet eus 0,55 da 0,47.

## Orin an anv
Tennañ a ra ar vro hec'h anv eus ar c'heheder a dreuz ar vro penn-da-benn hag a dremen nepell diouzh Quito, ar gêr-benn.

## Melestradur
Rannet eo Ecuador e 22 broviñs.

## Liammoù diavaez
* ECUARUNARI Kengevread Ketchwaed Ecuador
## Notennoù
Glac'har Andromac'he dirak korf he fried Hektor

**Glac'har Andromac'he dirak korf he fried Hektor** zo anv un daolenn graet gant al livour gall Jacques-Louis David e 1783, hag a c'haller gwelout e Mirdi al Louvre. Awenet eo bet gant an Ilias, hag istor Andromac'he, a oa bet lazhet he fried Hektor e brezel Troia, a oa bet danvez ur pezh-c'hoari gant Jean Racine.
Bacco (Leonardo)

**Bacco** zo ul livadur gant Leonardo da Vinci, ma weler an doue Bacchus (Bacco en italianeg) hag a zo war ziskouez e Mirdi al Louvre e Pariz. 

Hervez arzvarnerien e oa mennet da livañ Yann ar Badezour, nemet war an diwezhadoù e oa bet ouzhpennet binvioù-arouez Bacchus.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn Mirdi al Louvre -
Kensonenn huged dre serriñ mouezhiet

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn huged dre serriñ mouezhiet treuzskrivet [ɢ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 112.

Ral a wezh e kaver ar fonenn-mañ er yezhoù implijet dre ar bed.

## Skouerioù
* Inuktitut: ᐃ"ᐃᑉᕆᐅᖅᑐᖅ , "ergerzhout"
* Perseg: غذا , "boued"
* Somalieg: *Mu*'q*'disho*  "Mogadishu"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn huged
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn mouezhiet
Kensonenn tro-gil dre serriñ divouezh

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn tro-gil dre serriñ divouezh treuzskrivet [ʈ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 105.

Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem, evel da skouer en holl yezhoù komzet en India, hag evel alofonenn [t] alies dirak ur [r] e yezhoù skandinavek 'zo, dreist-holl ar svedeg hag an norvegeg.

## Skouerioù

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn tro-gil
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
Il trionfo di Bacco e Arianna

***Il trionfo di Bacco e Arianna*** ("Trec'hlid Bacchus hag Ariadna") zo ur murlivadur graet etre 1597 ha 1600 gant al livour italian Annibale Carracci.
E welout a c'haller ouzh sel ar Palazzo Farnese e Roma.
Leonin

Leonin, anvet ivez Leoninus, Leonius pe c'hoazh Leo, a oa ur sonaozour hag a aoze liessonegezhioù evit an ograoù. Ganet eo tro 1150 ha marv tro 1201. Gall e oa sur a-walc'h ha bevet en defe e Pariz. Labouret en deus en Iliz-Veur Notre-Dame a-hed e vuhez. Eñ eo en deus savet an "École Notre-Dame". An anv Leonin a teu eus Leoninus e latin deuet da vezañ Leo, o vezañ marteze lezanv Leonin e-pad e vuhez. Leonin a zo ar soner gall kozhañ anavezet betek poent.

An dielloù adkavet diwar e-benn a zo lizherioù bet skrivet gant ur studier Saoz (lesanvet Anonyme IV) eus an "École Notre-Dame" hag en deus savet ur studiadenn-kelennadurel, enni e kaver anv Leonin displeget evel unan eus gwellañ sonaozerien organa (organum en unander, unan eus doareoù kentañ liessoniñ ar grenamzer eo) hag evel krouer ar *Magnus Liber Organi*, "Levr bras an organa", hag a zo bet adskrivet ha gwellaet da c'houde gant Perotin.
Stankenn ankoue

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar **[[stankenn]] [[Kensonenn ankoue|ankoue]]**, treuzskrivet [ʡ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 173.

N'he deus ar fonenn gensonennel-mañ doare fonadur resis ebet, daoust ha ma vez distaget en un doare divouezh peurliesañ.

## Skouerioù
* Dahaloeg: , "plañchod"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn ankoue
* Stankenn
* Doare fonadur
Kensonenn dre serriñ huged divouezh

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn huged dre serriñ divouezh treuzskrivet [q] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 111.

## Skouerioù
* Aleuteg: ***q'''aataa'' , "pelec'h"
* [[Arabeg]]: القرآن , "[[Koran|Qur'an]]"
* [[Avareg]]: ра'''хъ'''у , "ludu" ([[Hirder (yezhoniezh)|hir]] atav)
* [[Tchetcheneg]]: '''кх'''оъ , "tri" 
* [[Eyakeg]]: ***g̣**u<sup>.</sup>jih'' , "bleiz" 
* [[Inuktitut]]: ᐃ"ᐃᑉ**ᕆ**ᐅᖅᑐᖅ , "ergerzhout"
* [[Yezhoù kouchitek|Iraqweg]]: , "torr" 
* [[Jorjieg|Henjorjieg]]: ა**ჴ**ოცაჲ , "distruj"
* [[Kabardeg]]: э**кхъ**ыл , "poell"
* [[Kabileg]]: ''a**q**cic'' , "paotr"
* [[Kazac'heg]]: **Қ**азақстан , "[[Kazac'hstan]]"
* [[Keteg]]: **қ**ан , "kregiñ"
* [[Klallameg]]: ***q*'əmtəm* , "houarn"
* [[Koutenaieg]]: ***q**aykiťwu* , "nav"
* [[Nivc'heg]]: тя*'қ**р̆ , "tri"
* [[Perseg]]: قورباغه , "glesker"
* [[Somalieg]]: ***q*'aab* , "stumm"
* [[Tadaksahakeg]]: , "sec'h"
* [[Tsimchieg]]: *gwildm**ḵ**a̱p'a* , "butun"
* [[Youkagireg an hanternoz]]: маар*'х**- , "unan"
* [[Youkagireg ar c'hreisteiz]]: ата**х'''л- , "daou"
"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn huged
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
* Qop(h)
Kensonenn diweuz dre serriñ divouezh

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn diweuz dre serriñ divouezh treuzskrivet [p] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 101.

Kavet e vez stank ar fonenn [p] evel fonem (pe evel alofonenn fonemoù all) e-touez yezhoù ar bed hag gant yezhoù 'zo, da skouer ar yezhoù indez-aryek komzet en India, e vez enebiet meur a doare [p] an eil ouzh ar re all ar al live fonologel.

Mankout a ra, avat, ar fonenn [p] e tro-dro da 10% eus holl yezhoù ar bed ma vez implijet gante ar gensonenn mouezhiet par [b], evel da skouer en darn vrasañ eus ar yezhoù komzet tro-dro d'ar Sahara, en o zouez an arabeg unvan. N'ouzer ket hag-eñ eo bet kollet ar fonenn-mañ gant ar yezhoù-se a-hed ar wezh. E familh-yezhoù all, da skouer ar c'hentkeltieg hag ar c'henteuskareg e vanke ar fonenn [p] daosut ha ma raent gant ar fonenn [b] ivez hervez an enklaskoù bet kaset da-benn war an dachenn-se.

E yezhadur ar brezhoneg emañ liammet ar fonem-mañ ouzh ar e fonem divouezh par [b] hag ouzh ar fonem ruz mouezhiet dre ar c'hemmadurioù dre vlotaat (sellit ivez ouzh ar pennad: "Dereziadur kensonennel"): 

: [p] > [b]
: "**p**enn*" > "*da **b**enn*"

: [p] < [b]
: "***b**ag*" > "*ho **p**ag*"

: [b] > [v]
: "***b**ag*" > "*da **v**ag*"

Hervez reolennoù [[fonotaktikel]] ar brezhoneg e vez divouezhiet atav, evel an holl kensonennoù dres serriñ hag ivez ar [[c'hwibanenn]]où, e dibenn ur [[ger]] pe c'hoazh dirak ur gensonenn divouezh all (sellit ouzh ar pennad: "[[Liveadur]]").

== Doareoù resis ==



== Skouerioù ==
*[[Brezhoneg]]: ***p**al* 
*[[Tchekeg]]: ***p**es* , "ki"
*[[Galleg]]: ***p**omme* , "aval"
*[[Jorjieg]]: *'პ**ირი , "genoù"
*[[Alamaneg]]: ***p*'ack* , "bern"
*[[Gresianeg]]: *'π**όδι , "gar/troad"
*[[Hungareg]]: ***p*'á**p**a* , "pop"
*[[Italianeg]]: ***p**a**p**à* , "tad"
*[[Japaneg]]: ポスト (***p**osuto*) , "boest-lizhiri"
*[[Pachtoueg]]: ﭙﺎﻧﻴﺮ [], "fourmaj laezh"
*[[Piraha]]: ***p**ibaóí* [], "dourgi"
*[[Portugaleg]] ***p**ai* , "tad"
*[[Ruseg]] *'п**лод , "frouezhenn"
*[[Spagnoleg]]: ***p*'eso* , "pouez"
*[[Svedeg]]: *a**p**a* , "marmouez"
*[[Turkeg]]: *ka**p**'' , "pod"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn diweuz
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh