open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joe Jackson

**Joe Jackson** pe **David Ian Jackson** e anv en ti-kêr, bet ganet d'an 11 a viz Eost 1954 e Burton upon Trent, Staffordshire, Rouantelezh Unanet, a zo ur c'haner ha soner breizhveuriat.

## Un nebeud pladennoù
### Studio
* 1979 : *Look Sharp!* (A&M)
* 1979 : *I'm the Man* (A&M)
* 1980 : *Beat Crazy* (A&M)
* 1981 : *Joe Jackson's Jumpin' Jive* (A&M)
* 1982 : *Night and Day* (A&M)
* 1984 : *Body and Soul* (A&M)
* 1986 : *Big World* (A&M)
* 1987 : *Will Power* (A&M)
* 1989 : *Blaze of Glory* (A&M)
* 1991 : *Laughter and Lust* (Virgin)
* 1994 : *Night Music]]* (Virgin)
* 1997 : *Heaven and Hell* (Sony Classical)
* 1999 : *Symphony No. 1* (Sony Classical)
* 2000 : *Night and Day II* (Sony Classical)
* 2003 : *Volume 4* (Rykodisc)
* 2008 : *Rain (album de Joe Jackson)|Rain* (Rykodisc)
* 2012 : *The Duke* (Razor & Tie)
* 2015 : *Fast Forward* (Work Song Incorporated)
### Leurenn
* 1988 : *Live 1980/86*
* 1991 : *Laughter & Lust Live*
* 2000 : *Summer in the City: Live in New York* 
* 2002 : *Two Rainy Nights* 
* 2004 : *Afterlife*
* 2009 : *Live at the BBC*
* 2011 : *Live Music*
* 2011 : *Live in Germany 1980*
* 2012 : *Live at Rockpalast*
### Dastumadoù
* 1990 : *Stepping Out: The Very Best of Joe Jackson*
* 1996 : *Joe Jackson Greatest Hits*
* 1997 : *This Is It! (The A&M Years 1979–1989)*
* 2001 : *The Best of Joe Jackson*
* 2010 : *Joe Jackson – Collected*
### Filmoù
* 1983 : *Mike's Murder* (A&M)
* 1988 : *Tucker* (A&M)

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
David A. R. White

**David Andrew Roy White**, ganet d'an 12 a viz Mae 1970 e Dodge City (Kansas), zo un aktour stadunanat.
## Oberennoù
White en deus bet skrivet al levr *Between Heaven and Hollywood: Chasing Your God-Given Dream*.
Murray Head

**Murray Seafield St George Head** (bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1946 e Londrez) a zo un aktour (sinema ha skinwel) hag ur c'haner-sonaozer gallek ha saoznek.

## E filmoù er sinema
### [[1960]]-[[1969]] : daou film
* 1966 : *[[The Family Way]]*, sevenet gant Roy Boulting.
* 1967 : *[[À cœur joie]]* gant Serge Bourguignon.
### [[1970]]-[[1979]] : c'hwec'h film (eizh en holl)
* 1971 :
** *[[Sunday Bloody Sunday (film)|Sunday Bloody Sunday]]*, sevenet gant John Schlesinger,
** *[[Aphrousa]]* gant Evangelos Joannides.
* 1972 : *[[La Mandarine]]* gant Édouard Molinaro.
* 1973 : *[[Gawain and the Green Knight (film)|Gawain and the Green Knight]]* gant Stephen Weeks.
* 1975 : *[[El poder del deseo (film)|El poder del deseo]]* gant Juan Antonio Bardem.
* 1977 : *[[Madame Claude (film)|Madame Claude]]* gant Just Jaeckin.
### [[1980]]-[[1989]] : tri film (unnek en holl)
* 1987 : *[[White Mischief]]*, sevenet gant Michael Radford.
* 1989 :
** *[[La Barbare]]* gant Mireille Darc,
** *[[Un été d'orages]]* gant Charlotte Brandstrom.
### [[1990]]-[[1999]] : daou film (trizek en holl)
* 1996 : *[[Beaumarchais, l'insolent (film)|Beaumarchais, l'insolent]]*, sevenet gant Édouard Molinaro (eil film a-gevret).
* 1999 : *[[Le Grand Serpent du Monde]]* gant Yves Dion.
### [[2000]]-[[2009]] : tri film (c'hwezek en holl)
* 2002 : *[[Les Amants du Nil]]*, sevenet gant Eric Heumann.
* 2003 : *[[Moi César, 10 ans ½, 1m39]]* gant Richard Berry.
* 2009 : *No pasarán, il était une fois dans le sud-ouest* gant Caussé & Martin.
### [[2010]]-[[2016]] : ur film (seitek en holl)
* 2014 : *[[Horsehead]]*, sevenet gant Romain Basset.

## Liamm diavaez
* '''Murray Head''' war Internet Movie Database
El Cobre (Kuba)

**El Cobre** zo ur gêr e reter Enez Kuba, e menezioù ar Sierra Maestra, e proviñs Santiago de Cuba, er gwalarn da gêr Santiago de Cuba en-eeun, savet en-dro da vengleuzioù kouevr. Hiriv eo brudet dreist-holl abalamour d'ar santual katolik d'ar Werc'hez Vari, anvet er vro Nuestra Señora de la Caridad del Cobre.

## Istor
### Trevadenniñ
Kresket eo kêr en-dro d'ur vengleuz ma voe kavet kouevr e 1532 gant ar Spagnoled a oa o klask aour. E 1670 e voe tennet ar vengleuz digant ar perc'henn gant Kurunenn Spagn abalamour ma ne rae ket war he zro ken. ha setu penaos e teuas 270 sklav da vezañ perc'henniezh roue Spagn.

### Santez vroadel
E 1916 eo deuet Gwerc'hez, El Cobre da vezañ santez vroadel Kuba hervez ur builh digant ar pab.

## Monumantoù

## Liammoù diavaez
*El Cobre: Retiro espiritual de los cubanos
Psilopogon oorti

***Psilopogon oorti*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Bucco oorti* (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an naturour alaman Salomon Müller (1804-1864) da zougen bri d'an ergerzher izelvroat Pieter van Oort (1804-1834).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi menezioù Malezia ha Sumatera.

## Rummatadur
Sellet e veze ouzh *[[Psilopogon annamensis]]*, *[[Psilopogon faber]]* ha *[[Psilopogon nuchalis]]* evel isspesadoù dezhañ kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon oorti'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon oorti'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Carl Eduard Hellmayr

**Carl Eduard Hellmayr**, bet ganet d'an 29 a viz Genver 1878 e Vienna (Aostria-Hungaria d'an ampoent) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz C'hwevrer 1944 en Orselina (Kanton Ticino, Suis), a oa un evnoniour aostrian hag ur mirour mirdi.

Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — *[[Anthus hellmayri]]*, *[[Cranioleuca hellmayri]]*, *[[Drymophila hellmayri]]*, *[[Gyalophylax hellmayri]]*, *[[Hellmayrea gularis|Hellmayrea]]*, *[[Mecocerculus hellmayri]]* — da zougen bri dezhañ.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Cnemotriccus fuscatus|Cnemotriccus]]*,
* **J** : *[[Jabiru mycteria|Jabiru]]*,
* **L** : *[[Limnoctites]]*,
* **N** : *[[Neosuthora davidiana|Neosuthora]]*, *[[Neothraupis fasciata|Neothraupis]]*, *[[Neoxolmis rufiventris|Neoxolmis]]*,
* **O** : *[[Oreophylax]]*,
* **P** : *[[Psittiparus]]*,
* **S** : *[[Sipia]]*,
* **T** : *[[Tolmomyias]]*,
* **U** : *[[Uromyias]]*.

### [[Spesad]]où
* **A** : *[[Asthenes berlepschi]]*,
* **B**
: *[[Bangsia aureocincta]]*, *[[Bangsia melanochlamys|melanochlamys]]*, *[[Bucco noanamae]]*,
* **C**
: *[[Campylorhynchus yucatanicus]]*, *[[Cercomacra brasiliana]]*, *[[Chaetura chapmani]]*, *[[Cistothorus meridae]]*, *[[Conopophaga roberti]]*, *[[Corapipo altera]]*, *[[Cranioleuca muelleri]]*,
* **D**
: *[[Dendrocolaptes hoffmannsi]]*, *[[Drymophila devillei]]*, *[[Drymophila ochropyga|ochropyga]]*,
* **E**
: *[[Elaenia chilensis]]*, *[[Euphonia imitans]]*,
* **F**
: *[[Ficedula timorensis]]*, *[[Formicivora iheringi]]*, *[[Formicivora serrana|serrana]]*,
* **H**
: *[[Herpsilochmus roraimae]]*, *[[Hylopezus berlepschi]]*, *[[Hylexetastes uniformis]]*,
* **L** : *[[Leptopogon taczanowskii]]*,
* **M** : *[[Myrmoborus lophotes]]*, *[[Myrmotherula pacifica]]*,
* **N** : *[[Nonnula sclateri]]*,
* **O** : *[[Ortalis columbiana]]*,
* **P**
: *[[Paroaria baeri]]*, *[[Penelope dabbenei]]*, *[[Phlegopsis borbae]]*, *[[Phyllomyias reiseri]]*, *[[Pipra fasciicauda]]*, *[[Pipreola pulchra]]*, *[[Pyrrhura amazonum]]*,
* **R**
: *[[Ramphocaenus sticturus]]*, *[[Rhegmatorhina hoffmannsi]]*,
* **S**
: *[[Schistocichla caurensis]]*, *[[Scytalopus atratus]]*, *[[Scytalopus caracae|carcae]]*, *[[Scytalopus meridanus|meridanus]]*, *[[Syndactyla roraimae]]*,
* **T**
: *[[Tangara palmeri]]*, *[[Thamnomanes schistogynus]]*, *[[Thamnophilus aroyae]]*, *[[Thamnophilus cryptoleucus|cryptoleucus]]*, *[[Thripophaga berlepschi]]*, *[[Todirostrum viridanum]]*, *[[Tyranneutes stolzmanni]]*,
* **U** : *[[Upucerthia albigula]]*.

## Notennoù ha daveennoù
El Cobre (Venezuela)

**El Cobre** eo pennlec'h kumun José María Vargas, en stad Táchira, e Venezuela. 9.879 a dud zo o chom eno.
Psilopogon pulcherrimus

***Psilopogon pulcherrimus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Megalaema pulcherrima* (kentanv) da gentañ-penn (e 1888) gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar frouezh ha hugennoù peurvuiañ ha kemer amprevaned ivez gwech an amzer.

## Annez
Ar spesad zo brosezat e menezioù hanternoz Borneo.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon pulcherrimus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon pulcherrimus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Barrancas del Cobre

Ar **Barrancas del Cobre** pe **El Cañón del Cobre** (*Kanyon ar C'houevr*) zo c'hwec'h saonenn er Sierra Tarahumara e gwalarn stad Chihuahua en Mec'hiko, ma red c'hwec'h stêr. Brasoc'h eo an hollad anezho eget ar Gran Cañón en SUA, en Arizona. Mont a ra ar stêrioù d'en em deurel er Stêr Fuerte, hag a ya da aberiñ e Mor Cortez. Dont a ra an anv eus liv ruz ar roc'h.

Bro ar bobl Rarámuri, pe Tarahumara eo.
Pêr Guichou

**Pêr Guichou**, en galleg *Pierre Guichou*, bet ganet d'an 11 a viz Du 1915 en Sant-Tegoneg (Penn-ar-Bed, Breizh) hag aet da Anaon d'an 28 a viz Meurzh 2008, a oa ur beleg breizhat hag an disklerier skridoù, troet an Testamant Nevez e brezhoneg gantañ, embannet gant Minihi Levenez e 2002.

## Buhez
Beleget e voe d'an 18 a viz Meurz 1945 ha lakaet da evezhier e Kastell-Paol. Etre 1945 ha 1947 ez eas da Roma da studiañ ar Bibl.
Goude ez eas da Sant-Mikael e Brest da gure e 1947, ha goude-ze e voe anvet da gelenner e kloerdi bras Kemper hag eno e kelennas Skritur-Sakr.

Anvet e voe da berson Sant-Martin (Montroulez) e 1964. Anvet e voe da berson Kastell-Paol e 1970. 
Eus 1982 betek ar bloavezhioù 1992 e voe person Porspoder.

## Oberennoù
Biblour, ezel oa eus strollad troourien Kenvreuriez ar Brezoneg o deus troet e brezhoneg, diwar ar Vulgat, ar Pevar Aviel e 1982 ha goude-se al levrioù all eus Testamant Nevez e 1988, dindan renerez an Aotrou ’n Eskob Visant Fave. 
Embannet en doa e 2002 un droidigezh eus Testamant Nevez e brezhoneg diwar ar gresianeg.
Kroget e oa ivez an Aotrou Pêr Guichou gant un droidigezh eus an Testamant Kozh ; marv diwar ul lamm trumm e miz meurzh 2008, e lezas war e lerc'h al labour-se diechu.

### Skridoù
**[[An Testamant Nevez. Kelou Mad Jezuz or Zalver|An Testamant Nevez. Kelou Mad Jezuz, or Zalver]]*, Landerne, Ti embann Minihi Levenez, 2002, 456 p.  (Skrid enlinenn)
* *L'Évangile de saint Jean : par la foi à la vie en Jésus*, Paris, Lethielleux, 1962, 314 p. 
* *Les psaumes commentés par la bible*, Paris, Cerf, 1958, 3 volumes, collection « L’esprit liturgique ».

## Notennoù

## Gwelet ivez
*Kenvreuriez ar Brezoneg
*Minihi Levenez
*An Testamant Nevez. Kelou Mad Jezuz or Zalver
Sierra

**Sierra** eo ar ger spagnolek a vez graet eus un heskenn, hag a vez roet d'un aradennad venezioù e stumm un heskenn. 

## Broioù
* Sierra Leone, en Afrika

## Menezioù
* Sierra Madre, anv meur a aradennad e meur a vro. 
* Sierra Nevada, anv meur a aradennad e meur a vro. 
;
* Sierra Madre (Filipinez), aradennad e Luzon 
;
* Sierra Maestra
* Sierra Cristal
;
* Sierra Madre, anv meur a aradennad
* Sierra de San Pedro Mártir, e Baja California
;
* Sierra Nevada (Spagn), 
* Sierra Morena 
* Sierra de Fuentes
* Sierra de las Nieves, en Andalouzia.
;
* Sierra Parima
## Kumunioù
;
* Sierra (Ecuador)

;
* Sierra Bullones, Bohol

;
* Sierra (Perou)

###### 
;kumunioù: 
*Cazalla de la Sierra

; e Proviñs Ávila
*Bonilla de la Sierra
*Navalmoral de la Sierra

; e Proviñs Badajoz
*Bodonal de la Sierra
*Fregenal de la Sierra
*La Roca de la Sierra
*Orellana de la Sierra 

; e Proviñs Burgos
*Canicosa de la Sierra
*Palacios de la Sierra 
*Pineda de la Sierra
*Regumiel de la Sierra
*Tinieblas de la Sierra

; e Proviñs Cáceres
* Conquista de la Sierra

; e Proviñs Cuenca
* Buenache de la Sierra

; e Proviñs Guadalajara
*El Cardoso de la Sierra
*La Rinconada de la Sierra
*Poveda de la Sierra 
*Rueda de la Sierra
*Valdepeñas de la Sierra

; e Kumuniezh Madrid
*Becerril de la Sierra
*Cabanillas de la Sierra
*Horcajo de la Sierra
*Horcajuelo de la Sierra
*Miraflores de la Sierra

; e Proviñs Málaga
*Sierra de Yeguas

; e Proviñs Salamanca
*Cereceda de la Sierra
*Frades de la Sierra
*Monforte de la Sierra
*Santibáñez de  la Sierra

; e Proviñs Soria
* Arévalo de la Sierra
* Ausejo de la Sierra
* Duruelo de la Sierra

; e Proviñs Teruel
* Miravete de la Sierra

; e Proviñs Valladolid
* Riocavado de la Sierra

;ranngumunioù:
*Sierra, e Kantabria
Trinidad (Kuba)

**Trinidad** zo ur gêr eus Enez Kuba, en arvor kreisteiz an enezenn, e Proviñs Sancti Spíritus. 

## Istor
Diazezet e voe Trinidad d'an 23 a viz Kerzu 1514 gant Diego Velázquez de Cuéllar hag anvet * Villa De la Santísima Trinidad*.
Levrioù kegin e brezhoneg

N'eo ket niverus al **levrioù kegin e brezhoneg**.
**Barr-Heol war ar ar gegin hag an daol, Levr kegin, [[Ivetig an Dred-Kervella|Soaz an Tieg]]*, Barr-Heol, 1975. Kentañ levr rekipeoù brezhonek.
**Gerioù ar gegin*, Soaz an Tieg, gant sikour Jakez Konan, An Amzer, Kerzu 1981. Geriaoueg brezhoneg-galleg, 22 bajenn. 
**Leor kegin evid ar vugale*, gant Corinne Albaut, lakaet e brezhoneg gant Jeanne Bian, Emgleo Breiz, Here 2005. 
**Geriadur ar Geginouriezh*, Chantal ha Yann-Baol an Noalleg, Preder, 2011.
**Les meilleures recettes bretonnes*, Héloïse Martel ha Martial Ménard, First, 2012.
**Plant gouez ar vro er gegin - Nos plantes sauvages en cuisine*, Tim Lipouz, An Alarc'h, 2023.
**A zeiz da zeiz*, Chantal ha Yann-Baol an Noalleg, Preder, 2024.

Pennadoù zo bet ivez e-barzh kelaouennoù zo, da vareoù zo, evel e Feiz ha Breiz, Bremañ, Ya !, Bremaik ha ♯brezhoneg.
Psilopogon rafflesii

***Psilopogon rafflesii*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Bucco Rafflesii* (kentanv) da gentañ-penn (e 1839) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) da zougen bri d'an naturour breizhveuriat Sir Thomas Stamford Raffles (1781-1826).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Malezia, Sumatera, en inizi Bangka-Belitung, ha Borneo.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon rafflesii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon rafflesii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Emglevioù Camp David

**Emglevioù Camp David** (saozneg:**Camp David Accords**) sinet gant prezidant Egipt Anwar el-Sadat ha kentañ-ministr Israel Menahem Begin d'ar 17 a viz Gwengolo 1978, a oa un arsav-brezel. Goude daouzek devezh marc'hata kuzh etre an daou du e Camp David, e Maryland, er Stadoù Unanet, e teujont a-benn da gavout un emglev. Sinet e voe an div lodenn eus an emglev en Ti Gwenn, dindan evezh prezidant Stadoù-Unanet Amerika Jimmy Carter.

An eil tammm eus an emglev (ul lodenn evit "un emglev peoc'h etre Egipt hag Israel") a zegasas un arsav-brezel etre an div vro e 1979. Abalamour d'o emglev, Sadat ha Begin a voe enoret asambles gant Priz Nobel ar Peoc'h e 1978. An tamm kentañ eus an emglev hollek, un tamm hag a glaske kaout ar peoc'h er Reter-Nesañ a voe nac'het gant Aozadur ar Broadoù Unanet, rak sinet e oa bet hep goulenn o ali gant tud Palestina ha padal e oa tiriadoù Palestina e oa ar sujed pennañ.
Malbrough s'en va-t-en guerre

***Malbrough s'en va-t-en guerre***, anavezet ivez evel *Mort et convoi de l'invincible Malbrough*, zo ur ganaouenn c'hallek eus an , anezhi ur c'hlemmgan fentus diwar-benn obidoù John Churchill, 1añ Dug Marlborough (1650–1722).

## Danvez
Er son c'hallek e konter edo gwreg Marlborough o c'hortoz he fried da zistreiñ eus ar brezel pa glevas keloù eus e varv ; pa voe beziet ar gwaz e oa un eostig o kanañ a-us d'e vez.

## Istor

Savet e oa ar son goude Emgann Malplaquet en 1709, a c'hoarvezas e Malplaquet, ur gêriadenn a zo hiziv e kumun c'hall Taisnières-sur-Hon, tostik da gêr Mons, e Belgia. Kontet eo da vezañ gwadusañ emgann Brezel Hêrezh Spagn. Trec'h e voe arme c'hall Villars war an arme saoz. Ur falsvrud a rede diwar-benn marv an dug saoz, en deus roet e anv da kastell Malbrouck / *Schloss Meinsberg*, en Loren : gwir eo e oa bet gloazet an dug en emgann, d'an 11 a viz Gwengolo 1709, met ne varvas nemet e 1722.

*Brudet e voe ar ganaouenn adal 1781, pa voe lakaet gant ar skrivagner gall Beaumarchais er pezh *[[La Folle Journée, ou le Mariage de Figaro|Le Mariage de Figaro]]*. C'hoariet e voe e Versailles evit an danvez-tsar Paol Iañ Rusia ha berzet war urzh ar roue Loeiz XVI.

### XIXvet kantved
* E deroù ar XIXvet kantved e veze lâret gant Chateaubriand e teue eus broioù ar Reter.

*E 1813, goude Emgann Vitoria, en Euskal Herria, pa drec'has dug Wellington war arme c'hall Giuseppe Buonaparte, e voe implijet an ton gant Ludwig van Beethoven da sevel *Wellingtons Sieg oder die Schlacht bei Vittoria, Op. 91*, ur pennad 15 munut, da lidañ trec'h ar Saozon.
*E Kerzu 1867 e oa anv un operetta en Pariz. Pep a arvest a oa skrivet gant Georges Bizet, Léo Delibes, Émile Jonas hag Isidore Legouix.

Hervez ar werinoniour aostralian John Meredith e vefe bet ar c'hentañ ton europen desket da henvroiz Aostralia.

## Ton
Krediñ a ra lod e oa koshoc'h an ton eget ar ganaouenn hec'h-unan. Implijet eo ivez evit kanañ
**For He's a Jolly Good Fellow* 
**The Bear Went Over the Mountain*

## Yezhoù all
Kanet e vez e meur a yezh:

### An doare saoznek
An hini saoznek a voe savet gant ar barzh amerikan Henry Wadsworth Longfellow en XIXvet kantved.

### An doare danek
Un doare danek,* Mallebrok*, zo bet enrollet gant Lars Lilholt e 1995,

### An doare brezhonek
Lakaet eo bet e brezhoneg gant Roparz Hemon, hag embannet e-barzh Ar Bed Keltiek. Kavout a reer ar c'homzoù bremañ e pevare levrenn "Kanaouennoù", un dastumad kanaouennoù a oa bet lakaet gant Roparz Hemon e brezhoneg diwar ganaouennoù e yezhoù all.

### Doareoù all
Doareoù rusek ha svedek, zo ivez.

## Lennegezh
Meneget eo ar ganaouenn e meur a oberenn :
**Torfed ha Kastiz*, gant Fyodor Dostoyevsky, ma klask Katerina Ivanovna Marmeladova ober d'he bugale kanañ an doare rusek dirak an dud, kent dezhi mervel.
**Brezel ha Peoc'h*, gant Lev Tolstoy, pa weler ar Priñs Nikolai Bolkonsky o kanañ deroù ar son d'e vab ar Priñs Andrei (pennad XIX).

## Levrlennadur
* *Malbrough s'en va-t-en guerre*, tresadennoù gant Frölich, skrid gant Stahl – 1878 - Pierre-Jules Hetzel, e Gallica : http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1070522d/f19.item

## Notennoù
Stad Naoned

## Istor ar c'hlub
Ar **Stad Naoned** zo ur c'hlub rugbi bet krouet e 1903. Da gentañ e voe anvet *Sporting Club Universitaire Nantais* ha da c'houde *Stade Nantais Université Club*, goude bezañ teuzet gant *RK [[Antr]] [[Koeron]]*.

Dibaoe 2008 e vez graet anezhañ *Stade nantais Rugby*

Goude seizh bloavezh e Federale 2 eo deuet da benn ar Stade da bignat d'ar Federale 1 en nevezamzer 2016. En trede rummad e c'hoari er bloaz-mañ, neuze, gant Sant-Nazer.

## Liamm
* Lec'hienn ofisiel
Rugbi Klub Trinieg

**Rugbi Klub Trinieg** zo ur c'hlub rugbi bet krouet e 1912 e Trinieg.

Ur c'hlub dibar eo : e-pad pell eo bet ar gêr vihanañ e hanternoz Bro-C'hall o c'hoari e eil rummad ar c'hampionad rugbi. Start-kenañ e veze gounit e stad Lesvières, rak kalet e c'hoarie paotred Trinieg war o zachenn. Evel-just e veze liammet ar spered stourm-se ouzh tro spered tud ar vro, micherourien ha Briveriz anezho.

Brudet eo ar *Rugby Club Trignacais* er Briver a-bezh. Anat, un houad o deus dibabet da arouez, hag an *houidi briverat* a vez graet eus ar c'hoarierien.

Stag eo ivez ouzh ar chanterioù e Sant-Nazer. An embregerezh sevel bigi a sikouras ar c'hlub pa voe krouet, hag a-viskoazh eo bet an darn vrasañ eus ar c'hoarierien micherourien diouzh o micher. Splann eo diskouezet al liamm-se war ar rochedoù : gwad ar vicherourien eo al liv ruz, moged al labouradegoù eo al liv du.
Psilopogon rubricapillus

***Psilopogon rubricapillus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Bucco rubricapillus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh.

## Annez
Ar spesad zo brosezat e douaroù izel ha naoueier Sri Lanka.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon rubricapillus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon rubricapillus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Emgann Malplaquet

**Emgann Malplaquet** zo un emgann d'an 11 a viz Gwengolo 1709, e kêriadennig Malplaquet, bremañ e kumun c'hall Taisnières-sur-Hon, tostik da gêr Mons, e Belgia, e-pad Brezel Hêrezh Spagn. Un arme aostrian hag izelvroat a oa renet gant ar jeneral saoz John Churchill, dug Marlborough, hag ar priñs Eugenio di Savoia, en em gannas ouzh un arme c'hall renet gant ar marichal Villars. Kilañ a reas ar C'hallaoued met koll a reas o enebourien kement a soudarded ma n'halljont ket aloubiñ Bro-C'hall.

Gwadek e voe an emgann, an hini spontusañ eus Brezel Hêrezh Spagn. An armeoù unanet a gollas etre 20 000 ha 25 000 den, ar C'hallaoued 6 000 bennak hepken. Gallout a reas bro-C'hall kenderc'hel ar stourm betek emgann Denain, ha marc'hata feur-emglev Utrecht e 1713.

## Kan
Diwar an emgann-se e voe savet ar c'han *[[Malbrough s'en va-t-en guerre‎]]*.
Gene Wilder

**Jerome Silberman**, bet ganet e Milwaukee (Wisconsin, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 11 a viz Mezheven 1933, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Saga of a Star World

**Saga of a Star World** (pe "**Battlestar Galactica**") eo anv ar film pilot evit ar stirad skinwel skiant-faltazi Amerikan *[[Battlestar Galactica]]* hag a voe produet e 1978 gant Glen A. Larson. Skignet e voe ar film e lod eus ar sinemaoù dindan an titl *[[Battlestar Galactica]]* e Kanada, Aostralia, Europa hag Amerika, a-raok bezañ skignet ouzh ar skinwel er Stadoù-Unanet war ar chadenn American Broadcasting Company (ABC).
Ar pal a oa dastum arc'hant a-benn disken priz produiñ ar stirad. Diwezatoc'h, e miz Mae 1979, e-fin skignadur ar stirad harzet gant ABC, e voe adskignet ar film en un nebeud sinemaioù er Stadoù-Unanet.
John Churchill, 1añ Dug Marlborough

**John Churchill, 1añ Dug Marlborough ** (1650–1722) a oa kont, ha goude 1añ dug Marlborough, jeneral ha politikour saoz. Servij a reas dindan pemp roue er XVIIvet ha XVIIIvet kantved. Floc'h e oa e lez an Tiegezh Stuart. Er bloavezhioù 1670 ha deroù ar bloavezhioù 1680 e servijas dug York hag e savas en arme;
Psilopogon armillaris

***Psilopogon armillaris*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Bucco armillaris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat an daou isspesad anezhañ en Indonezia :
* *Psilopogon armillaris armillaris*, e Jawa,
* *P. a. baliensis*, e Bali.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon armillaris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon armillaris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Haila Mompié

**Haila Mompié**, anavezetoc'h evel **Haila**, bet ganet e 1974 en *Amancio Rodríguez*, Las Tunas, zo ur ganerez kuban.
D'he nav bloaz e krogas da studiañ ar sonerezh e Santiago de Cuba, hag an dañs goude. D'he femzek vloaz ez eas an tiegezh da La Habana da chom.

## He fladennoù
* *Haila* (2001)
* *Live* (2002)
* *Diferente* (2004)
* *Tal como soy* (2008)
* *Mala* (2011)
* *Cómo voy a decirte* (2015)
Emgann Westerplatte

**Emgann Westerplatte**, lesanvet "**Verdun Poloniz**", a zo un emgann hag a enebas, adalek ar 1añ betek ar 7 a viz Gwengolo 1939, an arme bolonat ouzh hini an Trede Reich alaman.
Raktal e voe difennerezh Westerplatte un arouez evit al lu hag ar bobl boloniat ouzh tagadennoù trec'hus lu an Trede Reich. Chomet eo an emgann-mañ un darvoud pouezus en istor ar vro. 
E Westerplatte, ur c'hourenez lec'hiet nepell diouzh Gdańsk, eo e voe dalc'het kentañ emgann an Eil Brezel-bed. Ne oa nemet a-boan kant den er gwarnizon dindan urzhioù ar major Henryk Sucharski (1898-1946) hag ar c'habiten Franciszek Dąbrowski (1904-1962).

D'an 29 a viz Even 1974 un ti-gward chomet en e-sav abaoe an emgann (met diblaset eus al lec'h orin) a oa bet treuzfurmet en ur mirdi anvet "Ti an derc'hel soñj broadel". D'an 2 a viz Even 1980, ministrerezh ar sevenadur hag an Arz a gemmas al lec'h en ur skourr eus mirdi Istorel Gdansk.

An darvoud-mañ a voe savet ur film hir — *[[Tajemnica Westerplatte]]* an titl anezhañ — diwar e benn gant ar filmaozer polonat Paweł Chochlew (1971-) e 2013.
## Liammoù diavaez
*  Istor mirdi Westerplatte
## Notennoù ha daveennoù
Chase Vaeleg

**Chase Vaeleg** zo un heuliad romantoù bet skrivet e brezhoneg gant Ewen Jacq, dindan e anv bluenn *Umran Asovar*, hag embannet gant Keit Vimp Bev. Teir levrenn az a d'ober an heuliad-mañ, **Abzael**, bet embannet e 2012, **Emryn**, e 2013 ha **Wilhelm** e 2014.
Prezantet evel un testeni e kont an tri levr chase ha stourm tri Herzhi, da lavaret eo chaseourien boudoù-hud en ur bed faltazi, ouzh ur suner-gwad iskis e emzalc'h anvet Vaeleg, war un nebeud dekvedoù bennak.

Kinniget eo bet an div levrenn gentañ e-barzh ar rummad Priz ar Yaouankiz hag aet eo ar maout gantañ e 2013.
Conte d'été

***Conte d'été*** ("Kontadenn an hañv") a zo ur film romantel gall bet sevenet gant Éric Rohmer, deut er maez e 1996 ha troet e Dinarzh, Sant-Luner ha Sant-Maloù. Trede film eo er c'helc'hiad *[[Contes des quatre saisons]]*.

Kontañ a ra vakañsoù ur studier ha muzisian yaouank eus Roazhon, Gaspard (Melvil Poupaud), hag e deir mignonez, Léna (Aurélia Nolin), Margot (Amanda Langlet) ha Solène (Gwenaëlle Simon) e Breizh.

## Roll ar gomedianed pennañ
* Melvil Poupaud : Gaspard
* Amanda Langlet : Margot
* Gwenaëlle Simon : Solène
* Aurélia Nolin : Léna
* Alain Guellaff : Alain, eontr Solène
* Évelyne Lahana : Maiwen, moereb Solène
* Yves Guérin : ar soner akordeoñs
* Franck Cabot : ur c'henderv Léna
* Aimé Lefèvre : ar pesketaer

## Liammoù diavaez
* ''Conte d'été'' war IMDb
Robert Wylie

**Robert Wylie**, bet ganet e 1839 e Manav hag aet d'an Anaon e 1877 e Pont-Aven, a oa ul livour stadunanat, unan eus ar c'hentañ livourien hag a reas o annez e Pont-Aven hag unan eus saverien Skol Pont-Aven.

Awenet eo bet gant ar Vreizhiz dreist-holl.

## Un nebeud oberennoù
* *The Postman* (*"Paotr al lizhiri"*) pe *"Lenn lizher ar paotr-yaouank"*, 1869, Philadelphia, Pennsylvania Academy
* *Les joueurs de cartes* (*"Ar c'hoarierien kartoù"*), 1870
* *Jeune Bretonne à Pont-Aven* (*"Breizhadez yaouank e Pont-Aven"*), 1876
* *Coquetterie* (*"Ar c'hinklerezh"*), 1872


File:Robert Wylie - Les Modèles de Pont-Aven.jpg|*Ar patromoù e Pont-Aven*, war-dro 1870
File:Wylie La Sorcière bretonne 1872.jpg|*Ar sorserez vreizhat* 1872
File:Robert Wylie Femme de Pont-Aven.jpg|*Ur vaouez e Pont-Aven*, 1876
Dingad (disheñvelout)

**Dingad** a c'hall bezañ anv meur a dra :

*Dingad, ur gumun e departamant Il-ha-Gwilen
*Dingad (sant), ur sant kembreat

Gwelet ivez :
*Llanddingad, ur gêriadenn e Sir Fynwy
Jens Langkniv

**Jens Langkniv** (**Jens Olesen** e wir anv) a oa, hervez a gonter, ur forbann e Midtjylland e Danmark er . Bevet en dije e tolead Viborg da vare ar Brezel Tregont Vloaz. N'en doa da arm nemet ur gontell hir ("lang kniv" e daneg), alese e lesanv.

## Lennegezh
* Jeppe Aakjaer (1866-1930), *Jens Langkniv; Af Fjends Herreds Krønikebog*, romant danek, 1915, adembannet e 2007. ISBN 978-87-7739-973-2.

## Pladenn
**Jens Langkniv*, kanaouenn ha pladenn e 1984 gant Lars Lilholt Band.

## Film
**Jens Langkniv*, film danek e 1940.

## Levrlennadur
* Henrik Fibæk Jensen (1993), *Jens Langkniv – en jysk Robin Hood?*, Studier fra Sprog- og Oldtidsforskning nr 319, København. ISBN 87-7289-185-8
* Marie Louise Ladekjær Mikkelsen (1995), *Jens Langkniv – forbryder med idealer?*, Juridisk Institut, Aarhus Universitet.

## Liammoù diavaez
* Pennad er Svenska Dagbladet : http://blog.svd.se/historia/2012/04/26/jens-langkniv/
Vladikavkaz

**Vladikavkaz** (Владикавка́з [] e rusianeg ; Дзӕуджыхъӕу / Dzæudžyqæu [] en oseteg) eo kêr-benn Norzhosetia-Alania, e kevread Rusia. Emañ e gevred ar republik, e-harz Menezioù Kaokaz, war lez ar stêr Terek. E 2010 e oa  a dud o chom enni hag unan eus brasañ kêrioù Kaokaz eo.

Ur greizenn a bouez eo evit ar c'henwerzh hag an industriezh. 

Savet e oa bet Vladikavkaz e 1784, gant ar Rusianed, pa oa bet aloubet ar vro ganto. E-pad pell eo bet pennlec'h an arme rusian er rannvro.
Psilopogon eximius

***Psilopogon eximius*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Mesobucco eximius* (kentanv) da gentañ-penn (e 1892) gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

Dont a ra e anv eus an anv-gwan latin "exĭmĭus" a dalv kement ha "dibar".

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat an daou isspesad anezhañ e Malaysia hag en Indonezia :
* *Psilopogon eximius cyaneus*, e hanternoz Borneo (Menez Kinabalu),
* *P. e. eximius*, e menezioù hanternoz Borneo.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon eximius'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon eximius'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Rai Gulp

**Rai Gulp** a zo ur chadenn skinwel italian perc'hennet gant ar strollad kleweled RAI (Rai Radiotelevisione Italiana). Arvesterien ar chadenn a zo bugale ha krennarded dreist-holl. **Rai Gulp** a oa bet roet lañs dezhi d'ar 1añ a viz Even 2007.

## Liammoù diavaez
*  Lechienn ofisiel ar chadenn Rai Gulp
Éric Rohmer

**Éric Rohmer**, bet ganet **Maurice Henri Joseph Schérer** d'an 21 a viz Meurzh 1920 e Tulle (Corrèze, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Genver 2010 e Pariz XIII (Bro-C'hall), a oa un den a sinema (aktour, filmaozer, produour, saver senario) gall.

## E filmoù er sinema (evel filmaozer)
### [[1950]]-[[1959]]
* 1950 : *[[Journal d'un scélérat]]*, film berr.
* 1952 : *[[Les Petites Filles modèles (film, 1952)|Les Petites Filles modèles]], diechu.
* [[1954]] : *Bérénice*, film berr.
* [[1956]] : *La Sonate à Kreutzer.
* 1958 : *[[Véronique et son cancre]]*, film berr.
### [[1960]]-[[1969]]
* 1960 : *[[Présentation ou Charlotte et son steak]]*, film berr.
* 1962 : *[[Le Signe du Lion]].
* [[1963]] :
** *La Boulangère de Monceau* (kentañ lodenn eus an heuliad *Six contes moraux*),
** *La Carrière de Suzanne* (eil lodenn eus an heuliad *Six contes moraux*).
* [[1964]] : *Nadja à Paris*, film berr.
* [[1965]] : ar rann *Place de l'Étoile* eus *Paris vu par...*.
* [[1967]] : *La Collectionneuse* (teirvet lodenn eus an heuliad *Six contes moraux*).
* 1969 : *Ma nuit chez Maud* (pedervet lodenn eus an heuliad *Six contes moraux*).

===[[1970]]-[[1979]]===
* 1970 : *Le Genou de Claire* (pempvet lodenn eus an heuliad *Six contes moraux*).
* [[1972]] : *L'Amour l'après-midi* (c'hwec'hvet lodenn eus an heuliad *Six contes moraux*).
* [[1976]] : *Die Marquise von O...*.
* [[1978]] : *Perceval le Gallois*.
===[[1980]]-[[1989]]===
* [[1981]] : *La Femme de l'aviateur*.
* [[1982]] : *Le Beau Mariage*.
* [[1983]] : *Pauline à la plage*.
* [[1984]] : *Les Nuits de la pleine lune*.
* [[1986]] :
** *Le Rayon vert*,
** *Bois ton café*, video berr.
* [[1987]] :
** *Quatre aventures de Reinette et Mirabelle*,
** *L'Ami de mon amie*.
===[[1990]]-[[1999]]===
* 1990 : *Conte de printemps*.
* [[1992]] : *Conte d'hiver*.
* [[1993]] : *L'Arbre, le Maire et la Médiathèque*.
* [[1995]] : *Les Rendez-vous de Paris*.
* [[1996]] : *Conte d'été*.
* [[1998]] : *Conte d'automne*.
===[[2000]]-[[2007]]===
* [[2001]] : *L'Anglaise et le Duc*.
* [[2004]] : *Triple Agent*.
* [[2005]] : *Le Canapé rouge*, film berr.
* 2007 : *Les Amours d'Astrée et de Céladon''.

## Liammoù diavaez
*  Éric Rohmer en IMDb.
*  Éric Rohmer el lec'hienn Les GENS du CINEMA.
*  Éric Rohmer el lec'hienn Ciné-Ressources.
Enez Rimen

**Enez Rimen** (*Île des Rimains* e galleg) zo un enezenn dirak Kankaven, e biz Breizh, 700 m er reter da Beg ar Chadenn, e Bae Menez-Mikael. Er mervent dezhi emañ an enezennoùigoù Châtellier ha Rocher de Cancale.

## Istor
*Kreñvlec'h,  kantved
*Gwallzarvoud helikopter ar perc'henn parizian, ar baraer Lionel Poilâne, en Here 2002. 
*Prenet e voe en 2012 gant Pierre Kosciusko-Morizet, saver PriceMinister, breur d'ar bolitikerez c'hall Nathalie Kosciusko-Morizet.

## Daveoù ha notennoù
Telenn Remengol

**Telenn Remengol — La Harpe de Rumengol** zo un dastumad barzhonegoù brezhonek e 1867 gant Yann-Vari ar Skourr (1811-1870).
E-tal pep barzhoneg emañ he zroidigezh e galleg.

## Taolenn
**Préface*
*Da ene va mamm vad — *À l'âme de ma bonne mère*
*Telenn Remengol – *La Harpe de Rumengol*
*D’ann Itroun Varia Remengol – À Notre-Dame de Rumengol*
*Guerz ann Eskop gwenn, ann Aotrou Joseph-Mari Gravran – *À la mémoire de l'évêsue blanc, Mgr Joseph-Marie Graveran*
*Steredenn ar mor – *L'étoile de mer*
*Eur belek mad – *Un bon prêtre*
*Eur vamm hag he bugel – *Une mère et son enfant*
*Iliz ma farroz – *L'église de ma paroisse*
*[[Plac’hik Eussa]] – *La petite fille d'Ouessant*
*Ann hini a garann – *Celle que j'aime*
*Bennoz ann Eskop – *La bénédiction de l'Évêque*
*Ar milioner, fals pinvidik – *Le millionnaire, mauvais riche*
*Ann durzunell baour hag ar sparfell fistoulik – *La pauvre tourterelle et l'épervier cajoleur*
*Bered ma farroz – *Le cimetière de ma paroisse*
*Pedenn ar roue Gralon – *Prière du roi Grallon*
*Kelenn da Vreiziz – *Conseil aux Bretons*
*Ann Itroun Varia Remengol hag he felerined – *Notre-Dame de Rumengol et ses pélerins*
*Salud da Remengol – *Salut et adieux à Rumengol*
*Huanadenn diveza ar Barz – *Dernier soupir du Barde*
**Notes et éclarcissements*
*Telen Remengol – *Airs notés par P. Thielemans, organiste de Notre-Dame de Guingamp
## Levrlennadur
*  
*  J. P. M. Lescour : *Telenn Remengol — La harpe de Rumengol*, Wentworth Press, 2016

## Notennoù
Psilopogon faber

***Psilopogon faber*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Megalaema faber* (kentanv) da gentañ-penn (e 1870) gant an naturour saoz Robert Swinhoe (1836-1877).

Dont a ra e anv eus an anv-gwan latin "făbĕr" a dalv kement hag artizan, gov, micherour.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat an daou isspesad anezhañ e Sina :
* *Psilopogon faber faber*, e Hainan (kreisteiz Sina),
* *P. f. sini*, e koadegi menezioù kreisteiz Sina (Guangxi).

## Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad da b*[[Psilopogon oorti]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon faber'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon faber'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Anna Gonzaga

**Anna Maria di Gonzaga-Nevers** (1616-1684) a oa ur briñsez c'hall a orin italian. Merc'h e oa da Carlo Iañ Mantova, Dug Mantova ha Monferrato, ha d'e bried c'hall, Catherine de Mayenne (merc'h da Charlez Loren, Dug Mayenne). Da gentañ e oa bet kaoz da gas anezhi da leanez met goude marv he zad, en 1637, e kavas gwell treiñ kein d'ar vuhez relijiel. Sot-nay e oa gant he c'henderv, Henri II de Guise: diwezhatoc'h e lavaras e oant dimezet e kuzh en 1639. Se a vije kaoz ma wiskas dilhad paotr da vont d'e gaout en 1640, e-pad seziz Sedan, met he dilezel a reas ar priñs en 1641. Prosez a reas dezhañ evit bout anavet evel e wreg.

Dimezet e voe ivez da Eduard von der Pfalz (1625- 1663) eus an tiegezh Pfalz-Simmern, niz da James Iañ (Bro-Saoz).

## He bugale
Teir merc'h he doe gant he fried, Eduard von der Pfalz :
* Luise Marie (1647–1679)
:dimezet e 1671 da Karl Theodor zu Salm (1645–1710), 
* Anna Henriette Julie (1648–1723)
:dimezet e 1663 da Henri III Jules de Bourbon, priñs Condé (1643–1709), ur mab da Louis II de Bourbon-Condé, lesanvet *le Grand Condé*;
* ur mab (1650–1651)
* Benedicta Henriette Philippine (1652–1730)
:dimezet e 1668 d'an dug Johann Friedrich zu Braunschweig und Lüneburg (1625–1679)

## Fin he buhez
Goude ur vuhez avanturus e troas war-zu ar relijion en 1671. Pa varvas en 1684 e voe lavaret sermon an obidoù gant Bossuet.
Battlestar Galactica (lestr-egor ijinet)

***Battlestar Galactica*** zo ul lestr-egor brezel ijinet e bed ar stiradoù skinwel *[[Battlestar Galactica]]*.

An 12 Trevadenn o deus bet savet tro 120 lestr-egor brezel doare Battlestar e-pad ar brezel mil bloaz a-enep ar robotoù Cylon, ar re-se o deus listri-egor brezel anvet "Basestars" (bazennoù loarel). Pep Battlestar a zo ezel ur strollad brezel hag a grog gant ar berradur "BSG".

## Istor al lestr-brezel
An 12 Trevadenn o deus bet savet ul lestr-egor brezel pep hini. Ar Galactica a zo bet savet gant pobl ar blanedenn Caprica, bourzhidi al lestr a zo a orin eus ar blanedenn-se evit darn anezho. Ar Battlestar Galactica a zo bet lañset 50 bloaz a-raok fin ar C'hentañ Brezel Cylon (ha pa grog ar film pilot). Al lestr-egor brezel nemetañ eo a chomas war-lerc'h tagadenn an Trevadennoù gant ar Cyloned betek distro ar Battlestar Pegasus. Kabiten al lestr Battlestar Galactica eo ar C'homandant Adama.

A-raok ma vefe distrujet an 12 Trevadenn e-pad Holokaost an trevadennoù, al listri-egor brezel evel ar Battlestar a oa listri pennañ flodadoù brezel  niverennet. Pep flodad brezel a oa en e benn ur Battlestar gant ur C'homandant Battlestar e penn ar flodad. Ur flodad brezel diazez a oa 600 lestr-egor brezel ennañ, pep flodad a oa frank diouzh ar flodadoù all a-fet tachenn brezel.

Abaoe an Holokaost ez eo ar Battlestar Galactica al lestr-brezel nemetañ hag a chom (un nemedenn, ar Battlestar Pegasus, a vo met berr en istor).

## Stirad diazez 1978-1980
Ar Battlestar Galactica en deus 150 lestr doare Viper en e bourzh : 25 lestr tagañ e-mesk ar re en doa a-raok tagadenn ar Cyloned,  42 o tont eus al listri battlestar all e-pad an arsav-brezel, ar re all a zeuio eus ar Battlestar Pegasus. 

Ouzhpenn d'ar re-se ar Battlestar Galactica en deus listri-egor dezougen.

## Tizh hag armoù
Ar Battlestar Galactica a c'hell seveniñ lammoù hir ha prim en egor. Evit ambrougañ al listri-egor sivil, er stirad, e vez ret d'ar c'habiten mont kalz goustadikoc'h.
Kampionad rugbi Frañs - Eil rummad

**Eil rummad kampionad rugbi Frañs** zo ur genstrivadeg rugbi gall. Abaoe 2000 eo ur c'hampionad a-vicher anvet **Pro D2**. Aozet eo gant Kevre Broadel ar Rugbi. C'hwezek klub a gemer perzh ennañ. Evit pignat d'ar rummad kentañ, an Top 14, e ranker achuiñ ar bloavezh e penn ar renkadur pe gounit ar *play-off* aozet etre ar skipailhoù a oa etre an 2 hag ar 5 renk e fin ar c'houlzad. RK Gwened eo ar c'hlub breizhat kentañ o kevezañ e Pro D2, abaoe 2016.

## Pro D2 2016 - 2017
* SU Agen
* SC Albigeois
* Stade Aurillacois
* AS Béziers Hérault
* 
* CS Bourgoin-Jallieu
* US Carcassonnaise XV
* Colomiers Rugby
* US Dacquoise
* Rugbi Klub Gwened
* Stade Montois
* US Montalbanaise
* RC Narbonne
* US Oyonnax Rugby
* USA Perpignanais
* Soyaux Angoulême XV
Psilopogon faiostrictus

***Psilopogon faiostrictus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Bucco faiostrictus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1832) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Azia ar Gevred :
* *Psilopogon faiostrictus faiostrictus*, e kreiz ha kreisteiz Thailand, Kambodja ha kreisteiz Viêt Nam,
* *P. f. praetermissus*, e hanternoz Thailand, Laos, hanternoz Viêt Nam ha kreisteiz Sina.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon faiostrictus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon faiostrictus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Six contes moraux

***Six contes moraux*** a vez graet eus un heuliad c'hwec'h film hag a voe sevenet gant ar filmaozer gall Éric Rohmer (1920-2010) :
* 1963 : *[[La Boulangère de Monceau]]* (23', gwenn ha du ; aktourien bennañ : Michèle Girardon, Barbet Schroeder, Claudine Soubrier),
* 1963 : *[[La Carrière de Suzanne]]* (54', gwenn ha du ; aktourien bennañ : Philippe Beuzen, Christian Charrière, Catherine Sée, Diane Wilkinson),
* 1967 : *[[La Collectionneuse (film, 1967)|La Collectionneuse]]* (89' ; aktourien bennañ : Patrick Bauchau, Haydée Politoff, Daniel Pommereulle),
* 1969 : *[[Ma nuit chez Maud]]* (110', gwenn ha du ; aktourien bennañ : Marie-Christine Barrault, Françoise Fabian, Jean-Louis Trintignant, Antoine Vitez),
* 1970 : *[[Le Genou de Claire]]* (105' ; aktourien bennañ : Jean-Claude Brialy, Aurora Cornu, Laurence de Monaghan, Béatrice Romand),
* 1972 : *[[L'Amour l'après-midi]]* (97' ; aktourien bennañ : Daniel Ceccaldi, Bernard Verley, Françoise Verley, Zouzou).

Krouet e voe ar c'hevredad Films du Losange e 1962 d'o froduiñ ha dasparzhañ ; kemer a reas perzh Pierre Cottrell (1945-2015), Éric Rohmer ha Barbet Schroeder (1941-) ennañ.
James Harden-Hickey

**James Harden-Hickey** (1854 e San Francisco - 1898 El Paso) a oa ur Stadunanad, skrivagner gallek ha saoznek, hag emanvet *Priñs [[Trindade e Martim Vaz|Trinidad]]*.

## E vuhez
Ganet e oa e 1854 e San Francisco. Stadunanad e oa e dad, ha gall e vamm. Dre ma oa feuls kêr San Francisco en amzer-se, gant ar glaskerien aour, e voe kaset da Bariz d'ober e studi. Eno e voe trellet gant pompadoù lez ha galloud Napoleon III. Skoliet e voe gant ar Jezuisted e Belgia. Studier e voe en Alamagn e Leipzig. Mont a reas da skol c'hall ofisourien Saint-Cyr, da 19 vloaz, hag e 1875 e teuas e-maez anezhi gant notennoù mat-kenañ.
Ur pennadig goude e varvas e dad. Tri bloaz war-lerc'h e timezas dar gontez Saint-Pery ha daou vugel o doe. Galleg eus ar c'hentañ a gomze, klezeiata mat a rae, ha stag e oa da skrivañ romantoù.

## Skrivagner
En *Euthanasia: The Aesthetics of Suicide*, e tifenne an emlazh. Eus ar gomz ez eas d'an ober, d'an 9 a viz C'hwevrer 1898, en ul leti en El Paso, ma kemeras morfin a-leizh goude leuskel ul lizher d'e wreg.

## Oberennoù
embannet e voe ar romantoù-maén dindan an anv Saint Patrice:
*Un Amour Vendéen
*Lettres d'un Yankee
*Merveilleuses Adventures de Nabuchodonosor Nosebreaker
*Un Amour dans le Monde
*Mémoires d'un Gommeux

## Notennoù
Nowhere Man

***Nowhere Man*** a c'hall bezañ :
* *[[Nowhere Man (kanaouenn)|Nowhere Man]]* : ur ganaouenn savet gant John Lennon (1940-1980) hag embannet e miz Kerzu 1965 e *[[Rubber Soul]]* (c'hwec'hvet albom studio The Beatles),
* *[[Nowhere Man: The Final Days of John Lennon]]* : buhezskrid John Lennon, savet gant ar c'hazetenner stadunanat Robert Rosen (1952-) hag embannet e miz Gouere 2000.
* *[[Nowhere Man (skinwel)]]*, ur stirad skinwel stadunanat.
Psilopogon lagrandieri

***Psilopogon lagrandieri*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Megalaimidae.

Anvet e voe *Megalaima Lagrandieri* (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an evnoniour gall Jules Verreaux (1807-1873) da zougen bri d'ar besamiral gall Pierre Paul Marie Benoît de Lagrandière (1807-1876) a voe Gouarnour Kochinchina.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Psilopogon lagrandieri lagrandieri*, e kreisteiz Laos ha kreisteiz Viêt Nam,
* *P. l. rothschildi*, e hanternoz Viêt Nam ha hanternoz Laos.

## Liammoù diavaez
*  ''Psilopogon lagrandieri'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Psilopogon lagrandieri'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Michael Clarke Duncan

**Michael Clarke Duncan**, bet ganet e Chicago (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 10 a viz Gouere 1957 hag aet da Anaon d'an 3 a viz Gwengolo 2012, a oa un aktour stadunanat. brudet spontus e oa bet evit e roll John Coffey en *[[The Green Mile (film)|The Green Mile]]* (1999), ha lakaet e oa bet e anv evit un Academy Award for Best Supporting Actor ha tri enor all. Goude-se e oa bet an tu da welet anezhañ evel Kingpin en *[[Daredevil (film)|Daredevil]]* ha *[[Spider-Man: The New Animated Series]]* (e 2003 an daou). An tu a oa bet da welet anezhañ o c'hori e filmoù all evel *[[Armageddon (film, 1998)|Armageddon]]* (1998), *[[The Whole Nine Yards (film)|The Whole Nine Yards]]* (2000), ''Planet of the Apes'' (2001), *[[The Scorpion King]]* (2002), *[[Sin City (film)|Sin City]]* (2005), ha *[[Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby]]* (2006). bet e oa bet oberiant ivez er skinwel o c'hoari Leo Knox er stirad skinwel *[[Bones (stirad skinwel)|Bones]]* (2011) hag ar spin-off *[[The Finder (American stirad skinwel)|The Finder]]* (2012); gwelet e oa bet ivez el lodenn *[[Two and a Half Men]]*. Rolloù mouezh en doa bet ivez e filmoùs, evel en *[[Brother Bear]]* (2003), *[[Kung Fu Panda (film)|Kung Fu Panda]]* (2008), ha *[[Green Lantern (film)|Green Lantern]]* (2011); bet e oa bet ivez ar roll mouezh pennn, Benjamin King er c'haori video *[[Saints Row (c'hoari video)|Saints Row]]* (2006). 
## Liammoù diavaez
*  Michael Clarke Duncan war IMDb
William Adama

**William "Bill" Adama** zo un dudenn ijinet e bed ar stirad skinwel Battlestar Galactica doare 2004, zo "Husky" e anv brezel. C'hoariet eo ar roll gant an aktour Edward James Olmos. Anavezet eo dreist-holl evel kabiten ( gant ar renk a gomandant) al lestr-egor brezel Battlestar Galactica. Un adweladenn eo d'an dudenn ar c'homandant Adama e stirad skinwel  1978 Battlestar Galactica ma oa c'hoariet an dudenn gant an aktour Lorne Greene.

## Al lesanv
E lesanv, "Husky", a zeufe pe eus e vouezh raouliet, pe eus e nerzh kalon pa oa nevez war ar vicher soudard (keñveriet gant ur c'hi o chilpat) e-pad ar C'hentañ Brezel Cylon.

## Buhez soudard
Gallout a reer gwelet roll kefridioù disheñvel an Amiral Adama pa sav Billy Keikeya un doser e-pad al lodenn "Hero". Setu penaos eo kinniget ar roll:

* D6/21311 – Kentañ kefridi: Strollad nijerien ar Battlestar Galactica 
* E4/21312 – Gourc'hemennoù evit ar c'hentañ trec'h war ul lestr brezel cylon pa oa blenier ur Viper e-pad ur c'hefridi brezel
* D5/21314 – Tennet eus ar servij oberiant goude an arsav-brezel
* R6/21317 – Servij evel martolod pont er flodad kenwerzh etretrevadennel
* D1/21331 – Adlakaet er servij er flodad trevadennel
* D6/21337 – Major: Battlestar Atlantia
* R8/21341 – Ofiser pennañ : Battlestar Columbia
* C2/21345 – Komandant: Kabiten ar Battlestar Valkyrie
* C2/21348 – Komandant: Kabiten ar Battlestar Galactica

Goude marv an Amiral Helena Cain, Adama a zo enoret evel Amiral, dre abeg ma'z eus meur a vattlestar neuze. Derc'hel a raio an titl-se memes goude ma  distruj an eil Battlestar, ar Battlestar Pegasus.
Le Gueux

***Le Gueux*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.

## Istor
Embannet e voe er pemdezieg *[[Le Gaulois]]* d'an 9 a viz Meurzh 1884. 
Adembannet e voe en dastumad *[[Contes du jour et de la nuit]]* en 1885.

## An danevell

## Notennoù

## Liamm diavaez
*''Le Gueux'' e Wikisource
Adieu (Maupassant)

***Adieu*** zo un danevell gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant (1850-1893), embannet en 1884.

## Istor
Embannet e voe an danevell er pemdezieg gallek *[[Gil Blas]]*, d'an 9 a viz Meurzh 1884, ha sinet *Maufrigneuse* evel e holl gontadennoù er gelaouenn-se.

Bloaz goude, e 1885, e voe adembannet en dastumad *[[Contes du jour et de la nuit]]*, gant an embanner Marpon-Flammarion.

Un danevell heñvelanvet, *[[Adieu (Balzac)|Adieu !]]*, a oa bet embannet gant Honoré de Balzac en 1830.

## An danevell

## E brezhoneg
Troet eo bet gant Daniel Doujet, dindan an titl *Kenavo hep distro* hag embannet e 2019 e blog Emglev Bro an Oriant.

## Notennoù

## Liamm diavaez
*''Adieu'' e Wikisource
Edward James Olmos

**Edward James Olmos** (anv-bihan **Edward Olmos**) ganet d'ar 24 a viz C'hwevrer 1947 a zo un aktour hag ur sevener filmoù ha skinwel amerikan. Brudet eo dreist-holl evit roll William Adama er stirad skinwel adsavet Battlestar Galactica, hini al letanant Martin "Marty" Castillo er stirad Miami Vice, ar c'helenner Jaime Escalante e Stand and Deliver, ar penn familh Abraham Quintanilla, Jr. er film Selena, an detektiv Gaff e Blade Runner. E 1988, Olmos a oa bet anvet evit un Academy Award evel gwellañ aktour en ur rol pennañ evit ar film Stand and Deliver.

Edward James Olmos a zo ganet e Los Angeles, Kalifornia, lec'h ma vevas e holl vugaleaj. Mab eo da Eleanor Huizar ha Pedro Olmos. Ur familh paour e oa, an tad a oa rediet da gaout div vicher evit krakvevañ, o vezañ souder ha paotr al lizhiri.

## Notennoù ha daveennoù
Trindade (Goiás)

**Trindade** zo ur gêr eus Brazil e stad Goiás. 119 385 a dud a oa o vevañ enni e 2016.

## Liammoù diavaez
* https://web.archive.org/web/20160820015859/http://www.trindade.go.gov.br/site/
* Câmara municipal de Trindade
Caprica (disheñvelout)

**Caprica** a c'hall bezañ :

* Planedenn ijinet e bed ar stirad skinwel Battlestar Galactica
* Caprica stirad skinwel spin-off d'ar Stirad Battlestar Galactica