open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Cité foudroyée

***La Cité foudroyée*** (*Ar Geoded foeltret* e brezhoneg) zo ur film gall mut, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozer gall Luitz-Morat e 1924.

## Fichenn deknikel
* Doare : Skiant-faltazi,
* Senario : diwar un danevell gant Jean-Louis Bouquet,
* Kevredad produiñ : Les Films de France,
* Produour : Luitz-Morat,
* Kevredad dasparzhañ : Pathé Consortium Cinéma,
* Rener ar skeudenniñ : Frank Daniau-Johnston,
* Kinklour : Robert Gys,
* Prantad filmañ : ,
* Lec'hioù filmañ : Pariz hag he zrowardroioù,
* Deiziadoù dont e-maez : 5 a viz Kerzu 1924 (), 28 a viz Gwengolo 1925 (*A Desforra de Garrison* ),
* Padelezh : 72'.

## An danvez
Ur skiantour eo Richard Gallée, hag eñ ken paour ha dianav. Piket eo e galon gant e genitervez Huguette, merc'h d'an aotrou baron a Vrécourt. Hemañ n'en deus gwenneg ebet war e anv ken ha klask a ra kavout ur mab-kaer hag a c'hello dibladañ e yalc'h. Hag evitañ n'eo ket Richard ar gwellañ danvez pried evit e verc'h.
Hag ar paourkaezh skiantour da giañ e gorf ouzh ul labour kevrinus, skoazellet gant un amezeg ken kevrinus all. Goude bezañ kaset e raktres da benn — ur romant diwar-benn un ardivink barrek da vestroniañ an tan-kurun, e gwirionez — e ra berzh bras Gallée gantañ ha gallout a ra dimeziñ da Huguette a-barzh fin ar gont. 

## Roll ar gomedianed
* Daniel Mendaille : Richard Gallée,
* Jeanne Maguenat : Huguette,
* Armand Morins : an aotrou baron a Vrécourt,
* Alexis Ghasne : Hans Steinberg,
* Lucien Cazalis : Grosset,
* Simone Judic : ar vatezh,
* Émilien Richard : Cuivre-Dasse,
* Journée : Battling Martel.

## Liamm diavaez
* '''''La Cité foudroyée''''' war Internet Movie Database
Ardamezioù Frañs

**Ardamezioù Frañs**, daoust ma'z int amofisiel hepken, a zo implijet gant Republik Frañs – gant astaloù – abaoe 1912, hag adroet ez eus ul lañs nevez dezho abaoe penn kentañ renad Jacques Chirac. Skeudenn ur "pelta" (ur skoedig eus Impalaeriezh Roma) a zo, lakaet war ur feskenn douger-bouc'hili, eus mare Henroma ivez, mui ur bod olivez hag unan derv lakaet a-lammell. War-c'horre emañ al lizherennoù RF evit *République française*.
Miles gloriosus

**Miles gloriosus** (*ar soudard fogaser* e brezhoneg) zo ur gomedienn latin gant Plautus, diwar-benn ur soudard hag a vez o fougeal diwar-benn e droioù-kaer, ijinet gantañ.

Awenet e vefe bet ar skrivagner gallek Pierre Corneille gant an oberenn-se da grouiñ e dudenn Matamore en e gomedienn L'Illusion Comique.
Gwallerezh

Ar **gwallerezh** pe **palforserezh** eo an anvioù a roer d'an darempred reizhel graet dre heg gant un den enep da youl un den all.
Dre vras e komzer eus enlakaat tra pe dra en organoù reizhel un den. En  ec'h eo un torfed hervez lezennoù an darn vrasañ eus ar broioù, petra bennak ma c'hall kemmañ ster ar ger hervez ar broioù. E Kanada n'eus ket anv a wallerezh evel e Bro-C'hall, da skouer, met eus arsailh reizhel, ar pezh a dalv kement hag ur stokadenn reizhel graet enep da youl un den.

## Henamzer
### Hellaz kozh
E mojennoù Hellaz kozh e veze gwallet tud gant an doueed ha doueezed, ha Zeus a roe ar skouer fall gant an holl nimfenned (Io n'eo nemet unan anezho) arsailhet gantañ, ma vage fulor e wreg evel-se.
E-touez an dud e veze skrapet merc'hed, ha graet an eured goude, evel ma vez graet c'hoazh e pobloù zo (Tchetchened). Gant Hades e voe skrapet Persefone, gant Apollon e voe Dafne; gant Aias Oileos e voe Kassandra, gant Hektor, Andromac'he; gant Ac'hilleüs, Polyksene...

En Hellaz kozh e veze kastizet ar maouezed avoultr, dre heg evel dre gaer. Ar gwaz a c'halle kaout serc'hed.

### Roma gozh
En amzerioù koshañ en devoa ar pater familias gwir a vuhez hag a varv war dud e diegezh, ha war ar maouezed ivez eta. 

## Krennamzer
Er Grennamzer e weler o tont war wel ar *Ius primae noctis*, gwir an nozvezh kentañ, kemeret gant an aotrou, a c'halle hervez ar boaz, kaout darempred reizhel gant ur plac'h divoulc'h hag a oa sklavez war e zouar pa zimeze d'ur sklav all dezhañ.

Eus kement-se ez eus kaoz en oberennoù evel Fuenteovejuna, gant Lope de Vega hag en La catedral del mar gant Ildefonso Falcones.

## Gwallerezh er brezel

## Lennegezh

*Meur a oberenn zo bet awenet gant gwallidigezh Lucretia.
**Koll-digoll brezel*, ur romant gant Anne Guillou, lakaet e brezhoneg gant Herve Lossec hag embannet gant Skol Vreizh e 2014, a gont istor ur plac'h eus Bro-Leon gwallet gant ur soudard amerikan da vare an Dieubidigezh.

## Pennadoù kar
*Gwallerezh reizhañ

## Notennoù
Gwallerezh reizhañ

Ar **[[gwallerezh]] reizhañ** zo ur gwallober ha torfed dre gasoni implijet gant torfedourien e broioù zo ma vez gwallet lesbianezed evit o fareañ pe o reizhañ, a-hervez, diouzh o heñvelrevelezh. Ar skouer gentañ a zo bet brudet eo hini ar velldroaderez Eudy Simelane, gwallet ha lazhet e Suafrika. A-wechoù e vez arsailhet tud hag a zifenn an heñvelridi.

Torfedoù heñvel zo bet graet e broioù all ivez, evel e Tailand, Zimbabwe, Ecuador, Ouganda.

## Notennoù
Ren ar Gonsuled

**Ren ar Gonsuled** eo an anv a vez graet eus an aozadur politikel a voe savet e Bro-C'hall  goude  Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn, e bloavezh VIII ar C'hentañ Republik c'hall, kaset da benn gant ar jeneral Napoleone Buonaparte. Diskaret e voe gouarnamant ar Bodad-ren a oa padet pevar bloaz (1795-1799) da lakaat ur gouarnamant nevez en e sav, gant ur vonreizh nevez, hini ar bloavezh VIII, a roe ar galloud da dri c'honsul, Jean-Jacques-Régis de Cambacérès, Napoleone Buonaparte, Charles-François Lebrun. Daoust da se ne oa nemet unan er penn en gwirionez, Napoleone Buonaparte, hag a deuas da vezañ konsul buhez-pad e 1802.

Gant Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn ha staliañ ar gouarnamant nevez-se eo merket fin an Dispac'h gall. Gant marevezh ar Gonsuled e teuas adreizh ar frammoù politikel, ekonomikel ha milourel ar vro a oa bet degaset gant an Dispac'h abaoe fin ar Renad kozh.

Ren ar Gonsuled a badas betek an 28 a viz ar Bleuñv eus bloavezh XII (18 a viz Mae 1804), pa voe embannet fin ar Republik c'hall ha disklêriet an Impalaeriezh c'hall kentañ.

## Ar bodad konsuled da c'hortoz
Goude Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn‎ ar bloavezh VIII (9 a viz Du 1799) e voe savet ur Bodad konsuled da c'hortoz, gant Napoleone Buonaparte, Emmanuel-Joseph Sieyès ha Roger Ducos.

Ur vonreizh nevez a voe savet hag embannet d'ar 4 a viz an Erc'h eus ar bloavezh VIII (26 a viz Kerzu 1799).

Mennozhioù Sieyès eo a zo diazez an holl oberennoù sevenet. Goude bloavezhioù brall-divrall ar Bodad-ren e klasked kaout ur galloud-oberiañ kreñv evit aesaat mont en-dro gouarnamant ar vro.

Bodadegoù e-leizh a voe etre miz Gwengolo ha penn kentañ miz Kerzu, Napoleone Buonaparte a glaske reiñ nerzh evit mont buan gant an adreizhadennoù.

## Levrlennadur
* Jacques-Olivier Boudon, *Histoire du Consulat et de l'Empire*, Perrin, Paris, 2003.
* Thierry Lentz, *Le Grand Consulat*, Fayard, Paris, 1999.
* Jean Tulard, *Dictionnaire Napoléon*, Fayard, Paris, 1999.
Leatherstocking Tales

Al ***Leatherstocking Tales*** eo an anv roet gant ar skrivagner stadunanat James Fenimore Cooper d'e heuliad pemp romant brudet e deroù an .

## Istor embannadur ar romantoù

Ar bloaz ma c'hoarvez darvoudoù ar romant eo ar re merket el levr, met ne glotont ket gant an Istor gwir atav. Moarvat int bet lakaet da virout ouzh lakaat Leatherstocking da vezañ 100 vloaz pan eas da gKansas er romant diwezhañ, *The Prairie*.

An dudenn Natty Bumppo a zo awenet, a greder, diwar buhez Daniel Boone.
New Horizons

***New Horizons*** (*dremmwelioù nevez*) a zo ur sontenn amerikan savet gant an NASA evit studiañ reizhiad ar gorrblanedenn Ploudon, gant Ploudon end-eeun hag he loarenn C'haron. Goude ez ay trema Gourizad Kuiper. Ar wech kentañ eo d'ur sontenn mont er biojoù-se peuzdianav betek-henn. Bannet eo bet ar sontenn d'an 28 a viz Genver 2006 ha tremenet eo e-biou Yaou e miz C'hwevrer 2007. Tremenet eo e-biou Ploudon d'ar 14 a viz Gouhere 2015 ha tremen a ray e-biou ur c'horfig eus Gourizad Kuiper e penn-kentañ 2019.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Bruno Kreisky

**Bruno Kreisky** (ganet d'an 22 a viz Genver 1911 e Vienna, marv er memes lec'h d'an 29 a viz Gouere 1990) a oa ur politiker eus Aostria.

## E vuhez
Eus ur familh yuzevien e oa Bruno Kreisky, met distreiñ a reas diouzh relijion e familh pa oa studier. Studioù war ar gwir a reas e skol-veur Vienna, hag en amzer-se ez eas e-barzh Strollad Sokial-demokrat Aostria (SPÖ). Toullbac'het e voe abalamour da se, e 1935 ha 1936, hag adarre e 1938, goude an Anschluss. Ur wech lezet da vont e kuitaas Aostria da vevañ en harlu e Sveden betek 1946. Goude an Eil Brezel-bed e voe anvet da gannadour Aostria e Sveden. Er bloavezhioù 1950 e kemeras perzh, evel sekretour evit an aferioù diavez er gañsellerezh, el labour da sevel Feur-emglev Stad Aostria (1955), ar feur-emglev a lakaas fin da zalc'hidigezh Aostria gant armeoù ar Gevredidi hag a adsavas stad Aostria. Dilennet e voe da gannad sokial-demokrat, evit ar wech kentañ, e 1956. Kannad e voe en betek 1983. 

## Ar politiker
Ministr an Aferioù estren e voe e-pad dek vloaz (1956-1966). E-pad an amzer-se e taolas evezh ouzh neptuegezh Aostria hag e labouras da lakaat e vro e-barzh Kevredigezh Europat ar C’henwerzh Dieub. Klask a reas ivez emglevioù gant ar stadoù nes evit diskoulmañ ar c’hudennoù minorelezhioù : alamanegerien Tirol ar Su en Italia, slovenegerien ha kroategerien en Aostria.

Etre 1967 ha 1983 e voe e penn ar Strollad social-demokrat (SPÖ) hag e 1970 e teuas da vezañ kañseller Aostria, betek 1983. War meur a dachenn e voe degaset kemmoù war-vad e buhez tud Aostria, dindan e ren, hep nemeur a enebiezh a-berzh ar virourien, ha barrek e oa Kreisky da lakaat tremen e soñjoù er mediaoù. War an dachenn etrebroadel e tapas brud ivez. An hini kentañ e voe e-touez renerien stadoù Kornôg Europa oc’h anavezout Republik Demokratel Alamagn pe an Aozadur evit Dieubidigezh Palestina. Asambles gant Willy Brandt, Anwar Sadat ha Shimon Peres e reas kinnigoù evit degas ar peoc'h etre Israel hag ar broioù arab er Reter Nesañ.

## Liammoù diavaez

*Buhez Bruno Kreisky, e lec'hienn Parlamant Aostria.
Feskenn (arouez)

Ar **feskenn** (latin: *fasces*, liester *fascis*, "strobad") a zo un arouez deuet eus amzer Roma Gozh, ma veze douget gant *lictores*, ambrougerien ar reizhaouerien. 

Bodañ a ra ar feskenn daou venveg kastizañ: ar walenn evit skourjezañ, hag ar vouc'hal evit reiñ taol ar marv. Un hordennad bizhier lakaet a-gelc'h gant lasoù ez eo, gant ur vouc'hal en he c'hreiz. E-pad pell eo bet arouez ar justis.

Simbol an unvaniñ ez eo deuet da vezañ en 19vet kantved ; deuet e oa ar ger feskenn da vezañ un doare da envel ur strollad, ur c'hevread pe c'hoazh ur strollad politikel. Gant an amzer eo deuet ar ger da vont etrezek ur simbol reveulzier, setu perak e adkaver e implij gant ar sindikalisted ha goude-se gant ar faskourien.

## Implij er Frañs
##### Ar reveulzi c'hall
Goude ma voe pilet ar Renad kozh gant an Dispac'h gall e voe implijet simbol ar feskenn evit lakaat da dalvezout ar Frañs "unan ha dirannadus" evel ur feskenn.

War Diskleriadur Gwirioù mab-den hag ar c'heodedour e adkaver simbol ar feskenn.

##### Implij gant ar republik c'hall
Implijet e vez ivez hiziv-an-deiz c'hoazh ar feskenn gant Republik Frañs en hec'h ardamezioù.

Ar prezidant Valéry Giscard d'Estaing a lakaas da dalvezout ar feskenn war e vanniel prezidant etre 1974 ha 1981.

## Feskenn faskour

Adkemeret e voe gant ar faskourien en Italia, ma teu o anv diwar hini an arouez. Simbol an unvaniñ, ar reveulzi hag al liamm gant impalaeriezh Roma, Benito Mussolini a lakas war-raok kalz ar feskenn betek he lakaat da dalvezout war pep tra embannet gant e renad.

## Ar feskenn er Stadoù-Unanet
Implijet e vez simbol ar feskenn er Stadoù-unanet, dreist-holl gant ar sened pe c'hoazh ar gward broadel.
## Liamm diavaez

* Fent a zo gant logo an Élysée e Frañs
Renan Luce

**Renan Luce**, bet ganet e Pariz (Bro-C'hall) d'ar 5 a viz Meurzh 1980, a zo ur c'haner-sonaozer ha soner gall.
Kaset en deus kentañ bloavezhioù e vuhez e Plourin-Montroulez (Penn-ar-Bed, Breizh).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel '''Renan Luce'''.
Kanton Pleuloc'h

**Kanton Pleuloc'h** a zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor hag e rannvro Breizh (Frañs). Krouet e oa bet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Pleuloc'h a ya 23 c'humun d'ober anezhañ:

#Boskazoù
#Bourc'h-Kintin
# Brengoloù
#Ar Fouilh
#Kaouennieg
#Kastellaodren
#Kintin
#Lanfeun
#Lanhervoed
#Lanrodeg
#Al Leslae
#Plagad
#Plenaod
#Plerneg
#**[[Pleuloc'h]]**
#Plouvara
#Sant-Bic'hi
#Sant-Fieg
#Sant-Pever
#Sant-Vedan
#Sant-Weltaz
#Sant-Yann-Gerdaniel
#Tregonveur


## Istor

## Daveoù


## Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Kanton Plelin-Tregavoù

**Kanton Plelin-Tregavoù** a zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor hag e rannvro Breizh (Frañs). Krouet e oa bet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Plelin-Tregavoù a ya 9 c'humun d'ober anezhañ :
* **[[Plelin-Tregavoù]]** ;
* Bosez-Poudour ;
* Kerveskont ;
* Langorlae ;
* Lanseeg ;
* Plouhern ;
* Sant-Samzun ;
* Taden ;
* Tremereg.

## Istor

## Daveoù


## Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Aranjuez

**Aranjuez** zo ur gêr eus Spagn, e Kumuniezh Madrid. Emañ 42 gilometr er su da Vadrid, el lec’h ma kember ar stêrioù Tajo ha Jarama, 494 metr a-us live ar mor. E 2014 e oa  a dud o chom e kêr.

Brudet eo abalamour ma kaver enni Palez Roueel Aranjuez, unan eus palezioù rouaned Spagn abaoe mare ar Rouaned katolik, ha dreist-holl abaoe ren Fulup IV, gant liorzhoù tro-dro. Gant kêr Aranjuez e oa bet awenet ar sonaozer brudet Joaquín Rodrigo evit sevel Concierto de Aranjuez, un oberenn glasel evit ar gitar, savet e 1939.

Lakaet eo bet Aranjuez war roll Lec'hiennoù ar Glad bedel gant UNESCO. 

## Liammoù diavaez

* Ti-kêr Aranjuez 
* aranjuez.com Guía de turismo  
* Aranjuez e lec’hienn Glad Broadel Spagn
Alcántara (Cáceres)

**Alcántara** zo ur gumun eus Spagn, en Extremadura, e proviñs Cáceres, war lez kleiz ar stêr Tajo, e kember ar stêr Alagón, 11&nbsp;km eus Portugal. Gwechall e oa kêr-benn komark istorel Tierra de Alcántara, hiriv emañ e Mancomunidad Tajo-Salor.

Dont a ra an anv eus *Al Qantarat*, (*ar pont* en arabeg) abalamour d'ar pont roman nepell, savet da vare an impalaer Trajanus; en amzer ar Vizigoted e oa anvet *Oliba*.

Brudet eo Alcántara gant Urzh Alcántara, he monumantoù, hag evel ker c'henidik Pedro de Alcántara.

## Monumantoù

*Pont Alcántara, ur pont roman
*Templ Alcántara, un templ roman
*ar Bronce de Alcántara, anvet ivez "Tabula Alcantarensis", zo ur blakenn arem eus amzer ar Romaned, kavet e 1983, miret e mirdi.
Acta est fabula

**Acta est fabula** zo ur frazenn latin hag a dalv kement ha **c'hoariet eo ar pezh**, hag a zo kar-tost da *Echu eo an abadenn*. lavaret e veze e Roma gozh goude ur pezh, da gemenn d'an dud e c'hallent mont kuit.

War ar varskaoñ, a-hervez, en dije lavaret an impalaer kentañ, Augustus, ar gerioù *Acta est fabula, plaudite !*, da lavarout eo *C'hoariet eo ar pezh, strakit ho taouarn!*
Estremadureg

An **estremadureg**, pe a-wechoù **fala**, a zo ur yezh asturleonek komzet e kumuniezh emren Extremadura, e Spagn, e su proviñs Salamanca hag e norzh proviñs Huelva, gant war-dro 200 000 a dud. Ur 1 500 bennak a gomz ar yezh e Portugal ivez. Ur rannyezh anezhi zo komzet e mervent proviñs León, anvet Palra d'El Rebollal

War-dro 500 000 a gomzerien zo en holl, mar konter an dud a gompren hep bezañ gouest d'ober gant ar yezh da vat.

## Diforc'hioù gant ar [[spagnoleg]]

## Notennoù ha daveennoù
Pont Alcántara (Toledo)

**Pont Alcántara** (eus ar ger arabek القنطرة *al-qanţara<sup>tu</sup>*, "ar pont") zo savet dreist ar stêr Tajo, e kêr Toledo (Spagn), e-harz kastell San Servando, stok ouzh ar Puerta de Alcántara.

## Istor
Savet e voe en amzer kêr Toletum ar Romaned. Unan eus pontoù kêr e oa, ha drezañ e ranke ar birc'hirined tremen. Gwarezet eo gant div zor e pep penn dezhañ, unan a zo barok hag eben krennamzerel. Meur a wech eo bet distrujet en amzerioù ar Reconquista, hag adsavet.

Monumant broadel eo abaoe 1921.
Pont Alcántara (Alcántara)

**[[Pont Alcántara (Alcántara)|Pont Alcántara]]**, anavezet ivez er vro evel *Puente Trajan*, zo ur pont roman e mein, war ar stêr Tajo, e kêr Alcántara (Spagn), e proviñs Cáceres, en kumuniezh emren Extremadura. 

## Istor
Savet e voe entre 104 ha 106, war urzh an impalaer roman Trajan, e 98, genidik eus Spagn.

Skrivet eo warnañ, er c'hreiz anezhañ : *Pontem perpetui mansurum in saecula* (Savet em eus ur pont hag a bado da viken'')
Pont Alcántara

**Pont Alcántara** a vez lavaret eus daou bont e Spagn.

*Pont Alcántara (Alcántara), e-kichen kêr Alcántara, en Extremadura;
*Pont Alcántara (Toledo), e Toledo, e Kastilha-La Mancha.
Cuenca

**Cuenca** zo un anv-lec'h spagnolek hag a dalvez kement ha *[[diazad doureier]]*. Un anv-tiegezh eo ivez.

## Lec'hioù
### 
* **[[Tres Algarrobos|Cuenca]]**, anv roet ivez da Tres Algarrobos, en proviñs Buenos Aires.

### 
* **[[Cuenca (Chile)|Cuenca]]**, e Rancagua, en rannvro Libertador General Bernardo O'Higgins ;

### 
* **[[Cuenca (Ecuador)|Cuenca]]**, kêr-benn proviñs Azuay;

### 
* **[[Cuenca de Batangas|Cuenca]]**, kumun e proviñs Batangas

### 
* **[[Cuenca (Huancavelica)|Cuenca]]**, e proviñs Huancavelica,
* **[[distrig Cuenca]]**, en proviñs Huancavelica .

### 
* **[[Proviñs Cuenca]]**, unan eus proviñsoù Spagn
* **[[Cuenca (Spagn)|Cuenca]]**, kêr-benn Proviñs Cuenca
* **[[Cuenca de Campos]]**, kumun e Proviñs Valladolid.
* Chillarón de Cuenca, kumun   e  Proviñs Cuenca.

## Tud
* **[[Claudio Mamerto Cuenca]]** (1812-1852), medisin ha barzh arc'hantinat.
Unvaniezh an Demokrated hag ar Re Zizalc'h

Ur strollad politikel gall eus ar c'hreiz-dehoù eo an **Union des démocrates et indépendants** berraet e **UDI**, krouet e 2012 gant Jean-Louis Borloo. Abaoe 2014, e brezidant zo Jean-Christophe Lagarde, maer Drancy. 

Jean-Louis Borloo par Claude Truong-Ngoc avril 2013.jpg|Jean-Louis Borloo, prezidant a enor
Bayrou Bercy 2007-04-18 n11.jpg|Jean-Christophe Lagarde, prezidant an UDI abaoe 2014
Övdalską

An **övdalską** pe **övdalsk** (*älvdalska* pe *älvdalsmål* e svedeg) eo anv ar yezh a vez komzet e kumun Älvdalen en Dalarna, e Sveden , gant un 3 000 a dud.
Pigmeed

Graet e vez **Pigmeed** eus tud pobladoù hag a zo o ment en oad gour en tu-mañ da 1,55 m. N'en deus o ment netra da welet gant ar ar gorregezh, met un emdroadur reizh eo evit bevañ e meteier ar c'hoadeier trovanel gleb. Kalz a bobloù pigmeed a zo en arvar bremañ abalamour da gorvoerezh diehan er c'hoadeier trovanel.
An Tri Bintig

**An Tri Bintig** a oa ur strollad sonerien folk breizhat savet e 1958 e Brest ha divodet e 1966.

Savet e voe gant Josette Le Sann a oa o reiñ kentelioù gitar d'Annick Burel hag a ginnigas dezhi sevel ur strollad evit kanañ tonioù hengounel Breizh en un doare modern. Paul Boucher a zeuas da glokaat ar strollad gant e varregezh war ar gourbiolin, ar piano, an akordeoñs hag an toumperezh.

Sinet e voe ur gevrat gant Jacques Wolfson eus ar pladennoù Vogue hag enrollet o albom kentañ e Pariz e 1959.

Berzh bras a reas ar strollad er radio ha pedet e voe en abadenn Jean-Christophe Averty zoken.

E 1961 e voe roet un anv nevez dezho gant o froduer : ***Les Cadettes***.

Chom a reas ar strollad a-sav e 1966 pa zivizas Annick Burel mont war ar vicher kazetennerez.

## Pladennoù
;1959

;1961

;1963

### Adembannadurioù
;1973

## Liammoù diavaez
* Olivier Polard, Sillage niv. 150, C'hwevrer-Meurzh 2012, p. 46 :
Warner Bros.

**Warner Bros. Entertainment Inc.** (**Warner Bros.**, **Warners** pe **WB** c'hoazh) a zo un embregerezh produiñ ha dasparzhañ sinema ha skinwel stadunanat, ha staliet e Burbank, California,Stadoù-Unanet Amerika. O vezañ unan eus studioioù filmoù brashañ ar bed, ul lodenn eo da dTime Warner. Suj da Warner Bros. e adkaver meur a skour: Warner Bros. Pictures, Turner Entertainment Co., Warner Bros. Interactive Entertainment, Warner Bros. Television, Warner Bros. Animation, Warner Home Video, New Line Cinema, Castle Rock Entertainment, ha DC Entertainment. Warner Bros. a zo perc'henn war hanter ar strollad CW Television Network.

Savet e oa bet d'ar 4 a viz Ebrel 1923 gant ar vreudeur Albert, Harry, Jack ha Sam Warner.
Nazaried

An **Nazaried** (pe *Nasried*, hogen *Banū al-Ahmar* pe *Banū Naṣr* pe *Naṣriūn* en arabeg, *Nazarí* pe *Nasrí* e kastilhaneg) zo un dierniezh arab a renas e Rouantelezh Granada adalek 1238 betek 1492.

Kregiñ a reas gant Mohammed ben Naṣar, a savas emirelezh Granada en 1238. Padout a reas dre ma paee un truaj da rouaned Kastilha hag Aragon. An emiriezh eo stumm diwezhañ Rouantelezh Granada. Ne oa « Al-Andalus » neuze nemet ur vro dister ken. Boabdil e voe ar roue diwezhañ. 

## An emired
Comins Coch

**Comins Coch** zo ur gêriadenn e Kembre, en norzh da Aberystwyth, e Ceredigion. Ur skol kentañ derez zo, anvet Ysgol Comins Coch.
Zouloued

Ar **Zouloued** zo ur strollad kenelel, tro-dro 11 milion a dud, a vev an darnvuiañ anezho e Suafrika ar reter.
Ffostrasol

**Ffostrasol** zo ur gêriadenn eus Kembre, e su Ceredigion. Emañ war an hent etre Synod Inn ha Llandysul, e parrez Llangynllo. Capel Cynon, en hanternoz, ha Bwlchygroes, er c'hreisteiz, eo ar c'hêriadennoù tostañ. 

E Ffostrasol e vez graet, meur a vloaz zo, "Gŵyl Werin y Cnapan", ur gouel sonerezh anavezet-mat e Kembre.
Who Will Take My Dreams Away?

***Who Will Take My Dreams Away?*** (*Piv a dec'ho ma huñvreoù?* e brezhoneg) a zo ur gaer a ganaouenn saoznek velkonius, savet an ton anezhi gant ar sonaozer stadunanat Angelo Badalamenti.

Ar pozioù zo bet savet gant Marianne Faithfull ha kanet gant ar ganourez saoz hec'h-unan evit sonerezh orin ar film gallek *[[La Cité des enfants perdus]]* (sevenet gant Marc Caro ha Jean-Pierre Jeunet) a oa deuet e-maez e miz Mae 1995.

Dibabet e oa bet ar ganaouenn-se ivez gant ar filmaozer gall Patrice Leconte evit e film *[[La Fille sur le pont]]* deuet e-maez e miz Meurzh 1999.

Selaou a c'heller ***Who Will Take My Dreams Away?*** (3:08 he fadelezh) war an albom *[[Music For Film And Television]]* (miz Here 2010) gant Angelo Badalamenti.

## Ar gerioù
*War al lec'hienn METROLYRICS.

## Liammoù diavaez
* Filmig '''''Who Will Take My Dreams Away?'''''
*Bommig eus ar film ''La Fille sur le pont''
Yunga

Ar **Yunga** (eus ar c'hechuaeg hag an aymareg *yunka* "douar klouar") zo ul ledennad koadek a-hed dinaou reterel an Andoù, eus Perou betek Arc'hantina an norzh. Un takad tremen eo etre uheldirioù ar c'hornôg ha koadeier ar reter.
Emgann Guadalete

**Emgann Guadalete** zo un emgann hag a c'hoarvezas e Ledenez Iberia etre an 19 hag ar 26 a viz Gouhere 711 tost d'ar stêr Guadalete, en Hispania Baetica. Anavezet eo an darvoud dre gronikoù arabek eus an  hag .

En emgann-se e voe faezhet ha lazhet ar roue vizigot Roderico gant arme ar c'halif Omeyad renet gant Táriq ibn Ziyad. Ken bras e voe trec'h arme ar c'halif ma voe diskaret gantañ ar Stad vizigot.

## Istor
D'ar 27 a viz Ebrel 711 e tilestras Táriq ibn Ziyad, letanant da c'houarnour Tanger, Musa ibn Nusair, gant un armead 9 000 den. Tri miz goude, d'an 19 a viz Gouhere, e voent trec'h war ar Vizigoted, hag o roue Roderico a varvas en Emgann Guadalete.

Trevadennet buan e voe kreisteiz al ledenez gant tud deuet eus Norzhafrika.

## Pennadoù kar
*Al-Ándalus
*Kalifiezh Omeya
*Kont Juluan
*Aloubadeg Hispania gant ar vuzulmaned
*Roderico
Guadalete

Ar **Guadalete** zo ur stêr 172&nbsp;km hed eus Andalouzia, e kreistez Spagn, hag en em daol er Meurvor Atlantel.

Eieniñ a ra en hanternoz sierra Grazalema (er peñón Grande) hag aberiñ en El Puerto de Santa María en Bae Cádiz.
Kont Juluan

Ar c'hont Juluan (*comes Julianus* e latin), pe *Olbàn* pe *Uldoin* pe * Urban, Ulbán,Bulian* (e goteg), a oa gouarnour kristen Septem, hiriv Ceuta, a oa kreñvlec'h diwezhañ impalaeriezh Bizantion e Norzhafrika. Mignon e oa da roue vizigot Spagn.

Meur a vartezeadenn zo diwar e benn, hervez an istorourien.
Hervez an istorour spagnol Pedro Chalmeta e oa skoazellet Tariq ibn Ziyad, penn an armead Berbered hag Arabed, gant un den uhel eus impalaeriezh Bizantion, anavezet er skridoù arabek evel « Youlyân », pe Ilyan pe Ulyan, « *comes Julianus*» gant ar gristenien.

Hervez Luis García de Valdeavellano a skriv e oa bet tizhet ar Meurvor Atlantel gant an Arabed e 682, met kemer Tanger n'halljont ket abalamour d'ar c'hont Juluan. Krediñ a ra zoken e oa Berber Juluan.

## Lennegezh
**Reivindicación del conde don Julián*, gant Juan Goytisolo. Eil lodenn un oberenn e teir levrenn anvet *Trilogía del mal*, ma komz Álvaro Mendiola (ar benntudenn), diwar-benn Spagn, ha ma kaver kronikoù Goytisolo a-enp spagn, skrivet etre 1966 ha 1975. Al levrenn gentañ e oa *Señas de identidad*, e 1966, an eil eo *Reivindicación del conde don Julián* e 1970, ha *Juan sin Tierra* da drede, e 1975.
Armstrong Whitworth Whitley

An **Armstrong Whitworth A.W.48 Whitley** a oa un nijerez vreizhveurat daougeflusker eus an Eil Brezel-bed. Implijet e oa da gentañ penn evel ur nijerez vombeziñ krenn noz gant ar Royal Air Force, dreist-holl e deroù ar brezel.
Algol

**Algol** zo ur steredenn daouel fallaennek (ma welet eus an Douar) a zo war-dro 92,8 milion a vloavezhioù-gouloù diouzhimp, e steredeg Perseus.
Dôl-y-bont

**Dôl-y-bont** zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Ceredigion, nepell diouzh Aberystwyth. Emañ etre Llandre er c'hreisteiz hag Y Borth, en arvor, en hanternoz.

Eno e voe ganet ar barzh kembraek Dewi Morgan (*Dewi Teifi* e anv-pluenn).
Kaourintin Riou

**Kaourintin Rioù** pe **Korantin Riou** a oa frer, pe breur, da lavarout eo lean diveleg, en urzh ar Frered Sant-Gabriel a oa diazezet er Vendée, ha kelenner er skolioù kristen. Ganet e oa e 1913 e Pornaleg ha marvet e 1995 en Dordogne (departamant). E familh a oa labourerien-douar, e kêr ar Rest. Mont a reas d'ar skol da bPont-'n-Abad e skol Sant-Gabriel.

Desket en doa gwenedeg evit kelenn pa oa e Baod.
Kelenn a reas ar yezh da vugale ar Vro-Vigoudenn a-raok ar Brezel diwezhañ, ha goude ar Brezel, e kelennas anezhi evel eil yezh.

Kelenner eo bet e Kerne-Izel hag e Bro-Wened. Mont a reas war e leve p'edo o chom e Liger-Atlantel ha goude, en 1988, ez eas d'an Dordogn.

Saourus e oa e vrezhoneg. Azasaet en deus e vrezhoneg diouzh bezañ komprenet gant ar vugale, dreist-holl en e levr ar Mabinogion...

Evit a sell ouzh ar reizhskrivañ, e krogas da skrivañ el Liamm en 1948-49 met buanik a-walc'h e heuilhas urzhioù eskopti Kemper hag e geneiled Visant Fave ha Visant Seite hag e krogas da skrivañ e skolveurieg.

### Levrioù, danevelloù
* *Ar [[Mabinogion]] evit ar Vugale*, Al Liamm - Tir na N-og
* *Mintin ha Noz*, gant Kpye,(Korantin Riou, Breur), (dindan stumm ur brevial, hep an Aviel), Brest, Ar skol dre Lizer-Emgleo Breiz, 1988, 292 p.
* *Henchou Glaz* de Korantin Riou. Tresadennoù gant Guérin, Louis. Emgleo Breiz, 1997. - 223 p.; 21 cm. Diverradenn : Disheñvel eo heñchoù an dud er bed-mañ : lod a vez o varc'hegañ war "wenojennoù ar brezel" ; darn all a gerzh gant roudoù kammdro ; koulskoude ez eus ivez heñchoù sioul, laouen, gant chañsoù, ur bam.
* *Heñchou du* de Korantin Riou et Louis Guérin (1995)
* *Henchou ar brezel*, Riou, Korantin - broché - janvier 1994 Furnez Breizh, Ti-embann Jos an Doare, 1976
* *Don Kihote / diwar [[Cervantes]], bet lakeet sic e brezoneg gant [[Ar Pagan]] ha [[Bodspern]]*, tres. gand Xavier Morvan, kentskr. gand Korantin Riou
* *Cervantes*, Saavedra, Miguel de, 1547-1616,Brud nevez-Emgleo Breiz, 1990
Directoire

An ***Directoire*** ("Bodad-ren") eo an anv a zo bet roet da zoare gouarnamant ar C'hentañ Republik c'hall, dre ma oa 5 rener e penn an traoù. 
Padet e oa pevar bloaz, eus ar 4 a viz ar Vrumenn bloavezh IV (26 a viz Here 1795) betek an 18 a viz ar Vrumenn bloavezh VIII (9 a viz Du 1799). 

Roet e voe lamm dezhañ dre un taol-stad chomet brudet, Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn bloavezh VIII, da reiñ lec'h d'ur stumm gouarn nevez hag aotrouniek, Ren ar Goñsuled, gant ar jeneral Napoleone Buonaparte e penn. 

Goude Koñvañsion miz ar Wrez e voe staliet ar Bodad-ren.
Ebrel 2015 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2014 e Breizh - **2015 e Breizh** - 2016 e Breizh

2015 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*29 a viz Ebrel : panelloù divyezhek zo bet lakaet e Sant-Nazer, ur pezh tra en ur gumun ma oa bet stanket pep tra evit ar brezhoneg ha Breizh gant ar maer kozh, Joël Batteux.

__NOTOC__
Llandysiliogogo

**Llandysiliogogo** zo ur gumuniezh eus Kembre, e su Ceredigion. Emañ er c'hreisteiz da gêr Ceinewydd, hag enni e kaver kêriadennoù Caerwedros, Llwyndafydd, Nanternis, Talgarreg, Plwmp...

E 2011 e oa  a dud o vevañ e Llandysiliogogo, ha 581 anezho a oa kembraegerien (53,4%).

Dont a ra an anv eus ar sant Tysilio, hag ar ger "Gogof", anv kozh parrez Llangrannog.

## Notennoù
Lestr Argo (steredeg)

**Lestr Argo** (*Argo Navis* e latin) a oa ur pezh mell steredeg anavezet abaoe an Henamzer. Skeudenn al lestr Argo, lestr mojennel Iason an hini e oa. Ken bras e oa avat ma voe rannet er bloavezhioù 1750 gant ar steredoniour Nicolas Louis de Lacaille, e teir steredeg vihanoc'h:
*ar Gouelioù
*an Aros
*ar Garenn.
Chom a ra Lestr Argo ar steredeg nemeti a gement a zo bet adanvet.
Pedro de Alcántara

**Pedro de Alcántara** (Alcántara, 1499 - Arenas de San Pedro, 1562) a oa ul lean frañsiskan spagnol anvet da sant en 1669.
Caracara lutosa

***Caracara lutosa*** a oa ur spesad evned-preizh deiz eus ar c'herentiad Falconidae.

Anvet e voe *Polyborus Lutosus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1876) gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

War a seblant e vije bet lazhet al laboused diwezhañ gant an dastumer hag evnoniour stadunanat Rollo Beck (1870-1950) d'ar 1añ a viz Kerzu 1900.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Betek penn-kentañ an  e voe brosezat ar spesad e Guadalupe, un enez lec'hiet er-maez da aodoù Ledenez Baja California (Mec'hiko).

## Liammoù diavaez
*  ''Caracara lutosa'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Caracara lutosa'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Telêmaco Borba

**Telêmaco Borba**, zo unan eus kêrioù stad Paraná e gevred Brazil. 240 km eus kêr Curitiba, ar gêr-benn. Tost da 75&nbsp;054 a dud a oa enni e 2014.

## Notennoù
Maribor

**Maribor** (distaget [] e sloveneg ; *Marburg an der Drau* en alamaneg) zo ur gêr eus Slovenia, an eil kêr vrasañ er vro goude ar gêr-benn Ljubljana. E 2013 e oa  a dud o vevañ enni. Emañ e rannvro Stiria Izel, war ribl ar stêr Drava, un adstêr d'an Danav. Un aerborzh hag ur skol-veur zo e Maribor.
Ivi

**Ivi** a oa ur manac'h brezhon en enez Lindisfarne, e biz Enez Vreizh. Dont a reas da Vreizh ma en deus laosket e anv e Logivi, Pondivi, hag all.

## Notennoù
CMA CGM Kerguelen

Ar **CMA CGM Kerguelen** a zo ul lestr douger-endalc'herioù eus ar re vrasañ pa oa ar pempet brasañ pa voe savet e 2015, gant 398 metr hed ha 54 m led. 17 722 endalc'her a c'hall bezañ douget gantañ. Savet eo bet e Korea ar Su evit ar gompagnunezh c'hall CMA CGM ha badezet en Havr-Nevez d'an 12 a viz Mae 2015.

## An anv
Anvet eo war-lerc'h Youenn Kergelenn, moraer hag ergerzher breton.

## Istor ar vag
Ar vag a zo perc'hennet gant an embregerezh dezougen war vor CMA CGM staliet e Marselha.

Savet ez eo bet ar vag hervez al lezennoù nevez evit an dezougen war vor MARPOL 12A gant daou gouc'h d'ar vag.

Maeronez ar vag a zo Catherine Hayot, Catherine Brichant he anv gwirion, gwreg Bernard Hayot ez eo he. Badezet ez eo bet ar vag gant ar frazenn "Je nomme ce navire CMA CGM Kerguelen, que Dieu le bénisse ainsi que tous ceux qui sont et seront à bord."

## Liammoù diavaez
*Pennad Ouest-France
*Deskrivadur ar vag kerguelen war lec'hienn ofisiel Cma-cgm

## Notennoù ha daveennoù
L'Abeille de la Nouvelle-Orléans

**L’Abeille de la Nouvelle-Orléans**, pe **L'Abeille** ent-berr, a oa ur gazetenn c'hallek embannet e New Orleans, e Stadoù Unanet Amerika, eus 1827 betek 1923.

Embannet e voe an niverenn gentañ eus ar gazetenn c'hallek-se e New Orleans, e Louiziana, d'ar 1añ a viz Gwengolo 1827. Tri miz goude an deroù e voe ouzhpennet ul lodenn e saozneg (*The New Orleans Bee*). Ha dont a reas er-maez er stumm divyezhek-se betek 1872. Da neuze e voe paouezet gant al lodenn saoznek ha dont a rae er-maez e galleg hepken. E-pad un nebeud mizioù (1829-1830) e voe embannet pennadoù spagnolek ivez (*La Abeja*). Teir gwech ar sizhun e teue er-maez da gentañ ha goude ur pennad amzer e teuas er-maez bemdez. Paouez a reas da zont er-maez e 1925.

## Liammoù diavaez

*''L'Abeille de la Nouvelle-Orléans'' - Jefferson Parish Library
Adam Mickiewicz

**Adam Bernard Mickiewicz** (24 a viz Kerzu 1798 e Zaosie en Impalaeriezh Rusia &ndash; 26 a viz Du 1855 e Kergustentin, en Impalaeriezh Otoman) a oa ur skrivagner polonek. Skrivañ a reas barzhonegoù, pezhioù-c'hoari, skridoù politikel, sevel a reas troidigezhioù hag embanner e voe ivez. Lakaet e vez da varzh broadel Polonia.

Sellet a reer outañ hiziv evel unan eus tri barzh brasañ mare ar Romantelezh e Polonia, a-gevret gant Juliusz Słowacki ha Zygmunt Krasiński) hag evel unan eus ar skrivagnerien wellañ biskoazh e Polonia hag en Europa a-bezh zoken Hervez kalz skridvarnerien ez eo Adam Mickiewicz ar barzh gwellañ-holl a zo el lennegezh polonek.. E-touez e skridoù brudetañ e kaver gwerzioù, romantoù barzhoniel, ar pezh-c'hoari *Dziady* hag ar werz brudet *Pan Tadeusz*, un doare meurgan a gont buhez aotrouien diwezhañ Kenunaniezh Polonia ha Lituania.

Ganet e oa Mickiewicz el lodenn eus Lituania, bet e Kenunaniezh Polonia ha Lituania, hag a oa en Impalaeriezh Rusia d'an ampoent. A-hed e vuhez e stourmas evit frankiz Polonia. Setu perak e rankas kuitaat e vro : goude pemp bloavezh e-kreiz Rusia, e kuitaas an Impalaeriezh e 1829 ha bevañ a reas en harlu, evel meur a hini eus e genvroiz, e Roma hag e Pariz dreist-holl, e-lec'h ma kelennas ar yezhoù slavek hag o lennegezhioù e Kolaj Bro-C'hall. Mervel a reas gant ar c'holera moarvat, pa oa er Kergustentin, o klask bodañ divroidi bolonat da gemer perzh er stourm a-enep Rusia, e Brezel Krimea.

## Oberennoù

* *Oda do mlodosci* ("Kanenn d'ar yaouankiz"), Vilniuss, 26 Kerzu 1820.
* *Poezje* ("Barzhonegoù") levrenn 1, Vilnius, 1822, ennañ *Ballady i romanse* ("Balladennoù ha tenerganoù"). Al levr-mañ en deus roet lañs d'ar Romantelezh e lennegezh Polonia, diazezet m'eo war ar folklor hag ar sevenadur poblek.
* *Poezje* levrenn 2, Vilnius, 1823.
* *Sonety* ("Sonedoù"), Moskov, 1826
* *Konrad Wallenrod*, romant barzhoniel, Sankt-Peterbourg, 1828.
* *Dziady*, trajedienn, Dresden, 1832.
* *Ksiegi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego* ("Levr ar Vroad polonat hag ar birchirided polonat"), flemmskrid politikel, 1832.
* *Pan Tadeusz, czyli ostatni Zajazd na Litwie* ("Pan Tadeusz, pe an taol-red diwezhañ e Lituania"), barzhoneg veur bet aozet e Pariz, 1834.
* *Konfederaci barscy / Les confédérés de Bar*, pezh-c'hoari gallek, 1836.
* *Jakub Jasinski albo dwie Polski / Jacques Jasinski ou les deux Polognes*, pezh-c'hoari gallek, 1836.
* *Prelekcje paryskie* ("Prezegennoù parizian"), bet distaget e *Collège de France, Pariz, 1840–1844, embannet gant an aozer.
* *Historia przyszlosci* ("Istor an dazont"), ur pleustrad a-zivout ar [[skiant-faltazi]] en [[Europa (kevandir)|Europa]]. Bet distrujet gant an aozer, war-bouez un nebed pajennoù.
* *Liryki lozanskie'' ("Pozioù eus Lausanne"), dalif.

## Notennoù
Saozneg SUA

**Saozneg** **ar Stadoù-Unanet** (pe an **amerikaneg** a-wezhioù; *American English* pe *U.S. English* e saozneg) eo ar yezh muiañ komzet e Stadoù-Unanet Amerika. Daoust da se n'eo ket yezh ofisiel. Disheñvelik eo diouzh saozneg Bro-Saoz, en e zistagadur, en e c'herioù, en e zoare-skrivañ, hag un tamm en e yezhadur.

## Distagadur

## Gerioù

## Doare-skrivañ
En 1828 e voe embannet geriadur Noah Webster, ar c'hentañ geriadur stadunanat, a ginnige kemmoù e doare-skrivaén ar saozneg. Degemeret e voe e gemmoù evit an darn vrasañ. Ar c'hemmoù c'hoarvezet en doare-skrivañ er Rouantelezh-Unanet n'int ket anavezet e SUA, e-skoaz e Kanada e vez graet ganto.

### Reolennoù disheñvel
* Ar gerioù saoznek en *-our* a deu da vout en *-or* en SUA.
** Evel : *behaviour* troet da vout *behavior*.
*Idem gant ar gerioù deveret eus ar gerioù en *-our*.
** Evel diwar *favour*, troet da *favor*, *favourite* troet da *favorite*.
*** Koulskoude e skriver atav *four* ha *your*, ha gerioù all zo evel *glamour*.
* Ar gerioù saoznek en -*ence* a dro da -*ense*.
** Evel : *defence*, *offence*, *pretence* deuet da vout *defense*, *offense*, *pretense*.
*** Un nemedenn : *difference*.
* Ar gerioù saoznek a echu gant *-tre* a echu gant *-ter*.
** Evel : *centre* ha *theatre* deuet da vout *center* ha *theater*.
*Ar gerioù saoznek a echu gant *-bre* deuet da vout *-ber* .
** Evel: *fibre* skrivet *fiber* e SUA.
* Kalzig a verboù en *-ise* a vo en *-ize* e SUA (diwar an diben-ger henc'hresianek *-izein*).
** Evel : *to realise* skrivet*to realize* e SUA.
** Un ugent ger ne heuliont ket ar reolenn hag a chom heñvel evel: *to advertise*, *to surprise*, *to disguise*, *to compromise* (amañ ne deu ket an *s* eus ur zêta henc'hresianek)
* Alies (met n'eo ket bep tro) ez a *-ogue* da *-og* .
** Evel *catalogue*/*catalog*, *dialogue*/*dialog*.
*Dirak -*er* pe -*ing*, ne dro ket *l* da *ll*.
** E-lec'h *jeweller* ha *travelling* e skriver *jeweler*, ha *traveling*

## Yezhadur

## Daveoù ha notennoù
Benimerined

**Benimerined** pe Merinided (en arabeg : مرينيون (marīnīyūn) pe بنو مرين (Banū Marīn), en berbereg ⵉⵎⵔⵢⵏⴻⵏ (Imrinen) (1244-1465) eo an anv a vez roet roet d'ar bobl Banu Marin, izili eus un Impalaeriezh berber Zenata, a oa diazezet en Maghreb al-Aqsa (hanternoz Maroko). En XIIIvet ha XIVvet kantved, e voe darnoù eus Andalouzia hag eus reter Magreb dindan o beli, e-pad ur pennad berr. E Fez e oa o c'hêr-benn, ganto e voe savet eno ar c'harter Jdid, ha kalz a vonumantoù.

Kreskiñ a reas o galloud e servij an almohaded, ha kemer a rejont kêr Fez e 1248. En 1269 e voe diskaret an Almohaded ganto ha kemeret Marrakech. Entre 1275 ha 1340 e skoazellent rouantelezh Granada diouzh taolioù-bount ar gristenien, met faezhet e voent en emgann Tarifa gant armeoù Kastilha ha Portugal ha ne daoljont ket troad ken e ledenez iberia ken. 

En 1358 e voe lazhet Abu Inan Faris, gant ur vizir, ha neuze e krogas mare o diskar. Ret e voe dezhe leuskel Portugaliz ha Spagnoled d'en em ziazezañ war an aodoù.

War o lerc'h e teuas an dierniezh Wattásid.
Ed Asner

**Ed Asner**, bet ganet **Eddie Asner** e Kansas City (Missouri) (Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 15 a viz Du 1929, a zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Marz Kembre

**Marz Kembre**, pe **Y Mers** e kembraeg (*The Welsh Marches* e saozneg) a vez lavaret, en un doare dispis, eus an douaroù a oa etre Bro-Saoz ha Kembre er Grennamzer, adalek amzer an Normaned a-c'houde Emgann Hastings e 1066. 

## Notennoù
Meven

**Meven** zo un anv-bihan brezhonek.

## Tud
###### 
*Sant Meven, manac'h brezhon
*Meven Mordiern, skrivagner ha yezhour
###### 
*Peter Meven, kaner c'hoarigan

## Anvioù-lec'hioù
Chomet eo an anv e lec'hioù zo: 
###### 
*e Bro-Leon:
**Sant-Neven,
*e Bro-Oueloù:
**Tremeven-Goueloù,
* e Kerne:
**parrez Tremeven-Kemperle.
*e Bro-Sant-Maloù:
**Sant-Meven, ma emañ abati Sant-Meven ha bez ar sant.

###### 
* *Meven*, ur gêriadenn e-barzh kumun Nkolafamba

## Notennoù ha daveoù
B.B. King

**B.B. King** (B.B. evit *Blues Boy*, paotr ar ''blues''), **Riley B. King** eus e anv gwir, ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1925 en Itta Bena (Mississippi) ha marvet d'ar 14 a viz Mae 2015 e Las Vegas, a oa ur gitarour, sonaozour ha kaner blues amerikan.

Brudet eo da vezañ unan eus ar gwellañ sonerien blues.
Meven (sant)

**Meven** (*Mevennus* e latin, *Méen* e galleg), ganet e Gwent (hiriv e Kembre) war-dro 540 ha marvet e 617, zo ur manac'h brezhon, deuet da Vreizh, ha lakaet da sant. Skrivet e voe e vuhez e 1084 gant ar manac'h Ingomar.

## E vuhez
Anavezet eo e vuhez dre ar skrid latin Vita Meveni. 
Deuet e vije da-heul Samzun da Vreizh, hag Aostell ganto.

## Lec'hioù
## Anvioù-lec'hioù
Chomet eo an anv e lec'hioù zo. 
###### 
;Bro-Leon
*Sant-Neven
;Bro-Oueloù
*Tremeven-Goueloù
;Kerne
*Tremeven-Kemperle.
;Bro-Sant-Maloù
*Sant-Meven, m'emañ abati Sant-Meven ha bez ar sant.
### 
*St Austell
*St Mewan

## Notennoù ha daveoù
Aostell

**Eostol** (*Austol* e kerneveureg, *Austell* e saozneg, *Austolus* e latin, *Austole* e galleg), a oa ur sant brezhon eus Kernev-Veur er , diskibl da sant Samzun ha da sant Meven, a vije bet paeron dezhañ. Tremen a reas ar braz eus e vuhez e Breizh. 

Mervel a reas eizhtez goude marv Meven. 

Diwarnañ eo anvet parrez St Austell, e Kernev-Veur.

Lidet e vez e ouel d'an 28 a viz Mezheven e Breizh. 

## Levrlennadur
*Attwater, Donald & John, Catherine Rachel (1993) : *The Penguin Dictionary of Saints*, Penguin Books 
*Doble, G. H. (1970) : *The Saints of Cornwall*: part 5. Truro: Dean and Chapter; pp.&nbsp;35–58

## Notennoù
Lingreville

**Lingreville** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez Mor Breizh hag aber ar stêr Vanlée emañ Lingreville.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe  Kanton Bréhal hag e Distrig Coutances. Lakaet e voe en Arondisamant Coutances e 1800 hag e Kanton Montmartin-sur-Mer e 1801.
### 
### 
* Mervel a reas 54 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,50% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911;lazhet e voe daou anezhe e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: e Charleroi, ur serjant eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh hag ur soudard eus an hevelep rujumant, d’an 22 a viz Ebrel 1915 e Pilkem e Flandrez Belgia e voe lazhet ur c’hanolier  eus ar gumun, en 50vet Rujumant Kanolierezh e oa.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou soudard eus ar gumun.
* Emgann Normandi, 30 a viz Gouhere 1944: c'hwec'h den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe lazhet gant taolioù kanol, daou anezhe a voe fuzuilhet gant an Alamaned e Bréhal.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur martolod eus ar gumun d'ar 1 a viz Gouhere 1951 e Nha Trang   en Annam er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'an 29 a viz  Du 1959.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2023, e voe kenstaget kumunioù Annoville ha Lingreville d'ober kumun nevez Tourneville-sur-Mer.
## Monumantoù ha traoù heverk

Lingreville Eglise-WM.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv en iliz katolik, 1914-1918 luc’hskeudenn ha 1909-1945, luc’hskeudenn
* Plakenn e koun an daou nijour SUAat marvet e 1944, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Saint-Georges-Montcocq

**Saint-Georges-Montcocq** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Lô hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 31 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,94% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a voe lazhet e Belgia d’an 22 a viz Eost  1914 e penn- kentañ ar brezel, unan e Falisolle, soudard e oa er 136vet Rujumant Troadegiezh  hag ur serjant eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh e Châtelet.
#### [[Eil brezel-bed]]
##### [[Emgann Normandi]], [[1944]]
* Dieubet e voe Saint-Georges-Montcocq d'ar 17 ha d'an 18 a viz Gouhere gant emgannoù etre an Alamaned hag ar 134 Rejumant eus ar 35 Rannlu Troadegiezh SUAat, distrujet e voe ul lodenn eus ar vourc'h.
* Mervel a reas 27 den nann-soudard eus ar gumun abalamour d'ar brezel e-kerzh Emgann Normandi, nav anezhe a oa eus an hevelep tiegezh ; e mesk ar re lazhet e oa un den bet ganet e Sant-Servan e Breizh.
#### Brezelioù  didrevadennañ
##### Norzh-Afrika
* Mervel a reas daou vilour e 1954, unan e Maroko, egile e Tunizia.
## Monumantoù ha traoù heverk

Nef_de_l'église_Saint-Georges_de_Saint-Georges-Montcocq_(Située_sur_la_commune_de_Saint-Lô).jpg|Nev an iliz katolik.
Monument_aux_morts_de_Saint-Georges-Montcocq.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Jord*, , e kumun Saint-Lô emañ.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Cáceres (Spagn)

**Cáceres** zo ur gêr eus Extremadura, e Spagn, ha kêr-benn Proviñs Cáceres.

## Monumantoù ha traoù heverk

Amarradocolumna.jpg|Prosesion ar Spered Santel
File:Q.PomponiusPoeninus.jpg|Engravadurioù latin
Rampan

**Rampan** a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Esglandes hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Saint-Lô e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas nav gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,48% eus ar boblañs e 1911; lazhet e voe ur soudard eus ar gumun e Châtelet e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944:
** dieubet e voe Rampan gant un emgann d'ar 17 a viz Gouhere etre an Alamaned hag ar 134 Rujumant eus ar 35 Rannlu Troadegiezh SUAat;
** eizh den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe lazhet e miz Even, pemp all e miz Gouhere (unan anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg) hag unan all, ur paotrig dek vloaz, gant un darzhadenn e miz Gwengolo.
## Monumantoù ha traoù heverk

Rampan - Église (4).jpg|Kloc'hdi an iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*, -- kantved.
* Ar presbital kozh, .
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. 
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Baobab

**Baobab** pe **baobabez** eo ar gwez eus ar genad ***Adansonia*** (e-touez kerentiad ar *[[Bombacaceae]]*) ennañ nav spesad :
* *[[Adansonia digitata]]* hag *[[Adansonia kilima]]* a gaver e douar-bras Afrika,
* *[[Adansonia gregorii]]* a gaver en Aostralia,
* *[[Adansonia grandidieri]]*, *[[Adansonia madagascariensis]]*, *[[Adansonia perrieri]]*, *[[Adansonia rubrostipa]]*, *[[Adansonia suarezensis]]* hag *[[Adansonia za]]* a gaver e Madagaskar.

Roet eo bet an anv skiantel *Adansonia* gant al louzawour gall Bernard de Jussieu, diwar anv an naturour gall Michel Adanson (1727-1806) en devoa deskrivet ar spesad *Adansonia digitata* e 1749.

## Lennegezh
"Baobab al Lanneier", anv-pluenn ur barzh hag a skrive e-barzh ar gelaouenn *[[Yod-Kerc'h]]*.

## Luc'hskeudennoù

Baobab_and_elephant,_Tanzania.jpg|*Adansonia digitata* (Afrika)
Derby_boab,_Western_Australia.jpg|*Adansonia gregorii* (Aostralia)
Baobab_M.jpg|*Adansonia madagascariensis*
Rubostipaanjajavycmichaelhogan.jpg|*Adansonia rubrostipa*
Adansonia_suarezensis.jpg|*Adansonia suarezensis*
Bombacaceae_-_Adansonia_za-2.jpg|*Adansonia za*


## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
Brezel diabarzh en Al-Ándalus

**Fitna [[Al-Ándalus]]** zo ur maread distabilded ha brezel diabarzh a renas er vro etre 1009 ha 1031. D'e heul e c'hoarvezas diskar kalifiezh Córdoba ha savidigezh ar rouantelezhioù taifa.

Kregiñ a reas e 1009 gant Dispac'h Córdoba, un taol-stad kaset da benn gant izili an dierniezh Oumayyad pa voe lazhet Abd al-Rahman Sanchuelo, mab da Almansor, diskar ar c'halif Hicham al-Muayyad bil-Lah (Hicham II) ha ren Mohammed al-Mahdí bil-Lah (Mohammed II), mab-kuñv Abd al-Rahman III. 

A-benn ar fin e voe diskaret ar galifelezh e 1031, ha rannet Al-Ándalus etre meur a rouantelezh anvet *taifa*.