open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jinzhong

**Jinzhong** (晋中) a zo ur gêr vras e proviñs Shanxi e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 2&nbsp;680&nbsp;000 a dud.
Baoding

**Baoding** (保定) a zo ur gêr e proviñs Hebei e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 1&nbsp;065&nbsp;000 a dud (e 2009).
Nantong

**Nantong** (南通) a zo ur gêr e proviñs Jiangsu e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7&nbsp;737&nbsp;000 a dud.
Nanning

**Nanning** (南宁) zo ur gêr e proviñs Guangxi e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 3&nbsp;437&nbsp;000 a dud (e 2010).
Nanchang

**Nanchang** (南昌) a zo ur gêr vras e proviñs Jiangxi e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 5&nbsp;043&nbsp;000 a dud (e 2010).
Garin Trousseboeuf

**Garin Trousseboeuf** eo anv haroz un heuliad romantoù, gant ar skrivagnerez vreizhat Évelyne Brisou-Pellen, hag a c'hoarvez an darvoudoù anezho er XIVvet kantved.

Tapet eo anv Garin Trousseboeuf eus ur c'haner eus an XIvet kanved a zo bet roet d'ur straed e Roazhon, ar gêr ma emañ an oberourez o chom.

## Ar romantoù
# *L'Inconnu du donjon*
# *L'Hiver des loups*
# *L'Anneau du Prince Noir*
# *Le Souffle de la salamandre*
# *Le Secret de l'homme en bleu*
# *L'Herbe du diable*
# *Le Chevalier de Haute-Terre*
# *Le Crâne percé d’un trou*
# *Les Pèlerins maudits*
# *Les Sorciers de la ville close*
# *Le Cheval indomptable*
# *La Tour de Londres*
Emsavadeg pueblo 1680

**Emsavadeg pueblo 1680**, pe **emsavadeg Popé**, a c'hoarvezas e Spagn Nevez, en tolead a zo stad Mec'hiko-Nevez hiriv, e SUA, pa en em savas an Indianed Pueblo a-enep ar Spagnoled, ma voe skarzhet an alouberien eus o douaroù. Hogen dizemglev a savas etre an indianed, ha gallout ar reas ar Spagnoled distreiñ en 1692.

## Istor
Goude troiad ar c'honkistador spagnol Coronado, en 1540-1542, en tolead a zo hiriv e mervent SUA, e voe ret gortoz ouzhpenn un hanter kantved ken na astennas ar Spagnoled o mestroni betek Mec'hiko-Nevez. Pan erruas Juan de Onate, gant soudarded ha trevadennerien, er c'hornad da sevel kêr Santa Fe en 1610, e c'houzañvas meur a bobl amerindian, hag ar Pueblos en o zouez, 

## Liamm diavaez
*http://socialistworker.org/2011/08/17/the-pueblo-revolt-of-1680
Ningbo

**Ningbo** (寧波) zo ur gêr vras e proviñs Zhejiang e Republik Pobl Sina. Poblet e oa gant 9&nbsp;404&nbsp;983 a dud e 2021.
Shenzhen

**Shenzhen** (深圳市 e sinaeg Shēnzhèn shì e pinyin, ) a zo ur gêr isproviñsel e proviñs Guangdong e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 10&nbsp;470&nbsp;000 a dud e 2011, ouzhpenn 13 milion e 2019. Unan eus kêr vras pinvidikañ Sina eo.

War vevenn Hong Kong emañ. Er bloavezhioù 1980 e teu da vezañ takad ekonomikel arbennik kentañ ar vro. Kreskiñ a ra ar postadurioù estren. Emastenn a ra ar gêr, lammgreskiñ a ra he foblañs hag he ekonomiezh. En ur ober tregont bloaz e tremen Shenzhen eus ur gêriadenn pesketourien da kêr ar c'hrouiñ hag an nevezadenniñ.

## Gevelliñ
E 2015 e oa bet skoulmet liammoù gant 25 kêr er bed :

Gevellet eo ivez porzh Shenzhen gant porzh Santa Cruz de Tenerife abaoe miz Even 2013.

## Liammoù diavaez
* Gouarnamant Shenzhen enlinenn
* ShekouDaily: Keleier ha titouroù e saozneg
* Gwel loarell Shenzhen gant Wikimapia
Shijiazhuang

**Shijiazhuang** (石家庄) a zo ur gêr vras e proviñs Hebei e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 9&nbsp;273&nbsp;000 a dud (e 2005).
Chongqing

**Chongqing** (重庆 e sinaeg eeunaet, *Chóngqìng* e pinyin) a zo ur gêr vras e Republik Pobl Sina, e kreiz ar vro. Poblet e oa gant ouzhpenn 30 milion a dud e 2010. 

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
*   Kartenn kêr Chongqing
*  Chongqing Life Guide
Ningde

**Ningde** (宁德) zo ur gêr vras e proviñs Fujian e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 3&nbsp;200&nbsp;000 a dud.
Chengdu

**Chengdu** (成都) zo ur gêr vras e proviñs Sichuan e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 14&nbsp;048&nbsp;000 a dud (e 2010).
Hangzhou

**Hangzhou** (杭州) zo ur gêr vras e proviñs Zhejiang e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 8&nbsp;700&nbsp;000 a dud (e 2010).
Suzhou

**Suzhou** (苏州) zo ur gêr vras e Gevred proviñs Jiangsu e Republik Pobl Sina. War ribl delta ar ster Yangtze emañ, en argrec'h da Shanghai. Poblet eo gant 4&nbsp;074&nbsp;000 a dud (e 2010). Eil brasañ kêr ar proviñs eo goude ar gêr-benn Nanjing. .

## Gevelliñ
* , kêr-benn ar proviñs

## Tud ganet eno
* familh Ieoh Ming Pei, savour stadunanat, a oa genidik eus ar gêr
Harbin

**Harbin** (哈爾濱) a zo ur gêr vras e proviñs Heilongjiang e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 10&nbsp;636&nbsp;000 a dud (e 2010).
Taiyuan

**Taiyuan** (太原) a zo ur gêr vras e proviñs Shanxi e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 4&nbsp;202&nbsp;000 a dud (e 2010).
Kunming

**Kunming** (昆明) a zo ur gêr vras e proviñs Yunnan e Republik Pobl Sina, ha pennlec'h ar proviñs-se. Poblet eo gant 4&nbsp;000&nbsp;000 a dud (e 2010).
Changchun

**Changchun** (长春) a zo ur gêr vras e proviñs Jilin e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7&nbsp;459&nbsp;000 a dud (e 2010).
Lanzhou

**Lanzhou** (兰州) zo ur gêr vras e proviñs Gansu e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 3&nbsp;140&nbsp;000 a dud (e 2004).
Guiyang

**Guiyang** (贵阳) a zo ur gêr vras e proviñs Guizhou e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 4&nbsp;325&nbsp;000 a dud (e 2010).
Fuzhou

**Fuzhou** (福州) zo ur gêr vras e proviñs Fujian e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7&nbsp;115&nbsp;000 a dud.
Yangzhou

**Yangzhou** (扬州) zo ur gêr vras e proviñs Jiangsu e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 4&nbsp;536&nbsp;000 a dud.
Jiangmen

**Jiangmen** (江門) a zo ur gêr vras e proviñs Guangdong e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 4&nbsp;449&nbsp;000 a dud (e 2010).
Roiaskeg

Ar **roiaskeg** (*roiasc* en okitaneg, ha *roiascu* e ligureg) a zo ur parlant etre an okitaneg hag al ligureg. Komzet e vez e Stad Frañs (e reter departamant Alpoù-an-Arvor) hag en Italia (e proviñsoù Imperia ha Cuneo). En Italia eo lakaet ent-ofisiel da vezañ okitaneg, ar pezh a soñj ar gomzerien o-unan ivez; yezhourien ’zo a lavar er c'hontrol eo tostoc'h d'al ligureg.
Kanpur

**Kanpur** (कानपुर) a zo ur gêr veur e stad Uttar Pradesh en India. Poblet eo gant 2&nbsp;767&nbsp;000 a dud (e 2011).
Visakhapatnam

**Visakhapatnam** (విశాఖపట్నం) a zo ur gêr veur e stad Andhra Pradesh en India. Poblet eo gant 970&nbsp;000 a dud (e 2011).
Luoyang

**Luoyang** (柳州) a zo ur gêr vras e proviñs Henan e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 6&nbsp;384&nbsp;000 a dud (e 2004).
Liuzhou

**Liuzhou** (柳州) zo ur gêr vras e proviñs Guangxi e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 3&nbsp;759&nbsp;000 a dud (e 2010).
Pune

**Pune** (पुणे) a zo ur gêr veur e stad Maharashtra en India. Poblet eo gant 5&nbsp;065&nbsp;000 a dud (e 2008).
Jaipur

**Jaipur** (जयपुर) a zo ur gêr veur e stad Rajasthan en India. Poblet eo gant 3&nbsp;073&nbsp;000 a dud (e 2011).
Patna

**Patna** (पटना) zo ur gêr veur e stad Bihar en India. Poblet eo gant 2&nbsp;683&nbsp;000 a dud (e 2011).
KwaZulu-Natal

**KwaZulu-Natal** (berraet e **KZN**), *KwaZulu-Natali* e zouloueg, a zo unan eus proviñsoù Suafrika, e gevred ar vro, hag ar proviñs pobletañ anezhi. Pietermaritzburg eo ar gêr-benn, ha Durban ar gêr vrasañ. Dont a ra diwar kendeuz KwaZulu ha proviñs kozh Natal. Poblet eo dreist-holl gant Zouloued (en tu-hont da 80% eus an dud) hag ar zouloueg eo ar yezh a gomzer ar muiañ.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Kab ar C'hornaoueg

**Kab ar C'hornaoueg** (*Wes-Kaap* en afrikaneg, *iNtshona Kapa* e xhosaeg, *Western Cape* e saozneg) a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Kêr ar C'hab eo ar gêr-benn. An afrikaneg eo ar yezh komzet ar muiañ (komzet gant tost da 50% eus an dud).
Kab ar Reter

**Kab ar Reter** (*iMpuma Kapa* e xhosaeg, *Oos-Kaap* en afrikaneg, *Eastern Cape* e saozneg), zo unan eus proviñsoù Suafrika. Bhisho eo ar gêr-benn ha Port Elizabeth ar gêr vrasañ. Xhosaeg eo ar yezh komzet ar muiañ.
Kab an Norzh

**Kab an Norzh** (*Noord-Kaap* en afrikaneg, *Kapa Bokone* e tswanaeg, *Mntla-Kapa* e xhosaeg) a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Kimberley eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Afrikaneg eo ar yezh komzet ar muiañ (gant tost da 54% eus an dud).
Gwalarn (Suafrika)

**Gwalarn** (*Bokone Bophirima* e tswanaeg, *Noordwes* en afrikaneg) a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Mahikeng eo ar gêr-benn ha Rustenburg ar gêr vrasañ. Twsanaeg eo ar yezh komzet ar muiañ.
Ahmedabad

**Ahmedabad** (goudjarateg: અમદાવાદ; hindeg: अहमदाबाद) a zo ur gêr veur e stad Gujarat en India. Poblet eo gant 5&nbsp;571&nbsp;000 a dud (e 2011).
Hyderabad

**Hyderabad** (telougoueg: హైదరాబాద్; ourdoueg: حیدر آباد; hindeg: हैदराबाद) a zo ur gêr veur e stad Telangana en India. Poblet eo gant 6&nbsp;810&nbsp;000 a dud (e 2011). Kêr-benn stad Telangana ha hini stad Andhra Pradesh eo, war un dro.
Stad-Dieub

**Stad-Dieub** (*Foreistata* e sothoeg; *Vrystaat* en afrikaneg) a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Emañ e-kreiz ar vro. Bloemfontein eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Sothoeg eo ar yezh a gomzer ar muiañ.
Gauteng

**Gauteng** a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Pretoria eo ar gêr-benn. Stummet eo diwar ul lodenn eus Transvaal.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gouarnamant lec'hel
*Touristerezh Gauteng
Limpopo (proviñs)

**Limpopo** a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Emañ e biz ar vro ha Polokwane eo ar gêr-benn. Sothoeg an norzh eo ar yezh a gomzer ar muiañ.
Mpumalanga

**Mpumalanga** a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Emañ e reter ar vro. Nelspruit eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Swatieg eo ar yezh komzet ar muiañ.

## Liammoù diavaez
Gwalior

**Gwalior** (ग्वालियर) a zo ur gêr veur e stad Madhya Pradesh en India. Poblet eo gant 1&nbsp;902&nbsp;000 a dud (e 2011).
Guwahati

**Guwahati** (গুৱাহাটী) zo ur gêr veur e stad Assam en India. Poblet eo gant 808&nbsp;000 a dud (e 2001).
Coimbatore

**Coimbatore** (tamileg: கோயம்புத்தூர்) zo ur gêr veur e stad Tamil Nadu en India. Poblet eo gant 931&nbsp;000 a dud (e 2001).
Prayagraj

**Prayagraj** (hindeg: प्रयागराज) anvet ivez **Allahabad** (hindeg: इलाहाबाद) zo ur gêr vras e stad Uttar Pradesh en India. Poblet e oa gant 1&nbsp;117&nbsp;000 a dud e 2011. 
Allahabad e oa e anv ofisiel betek 2018, met goulenn a rae tud ar strollad broadelour Bharatiya Janata Party e vefe adanvet Prayagraj, un anv hindiek, tra ma teu an anv Allahabad eus an arabeg. D'ar  e oa bet votet a-du gant an anv Prayagraj gant gouarnamant Uttar Pradesh, renet gant ar strollad hindou broadelour.

## Tud vrudet
*Jawaharlal Nehru, kentañ ministr India
*Amitabh Bachchan, aktor

## Notennoù
Bel Espoir II

**Bel Espoir II** a zo ur oueletenn, teir gwern dezhi, gant gouelioù-kastell.

Savet eo bet e 1944 e Svendborg (Danmark) evel bag-pesketa, dindan an anv *Nette S*.

Perc'hennet eo abaoe 1968 gant ar gevredigezh *[[Amis de Jeudi Dimanche]]*, bet savet e 1951 gant an tad Michel Jaouen hag an tad Gounon.

Lakaet eo bet war roll monumantoù istorel e Bro-C'hall d'an 26 a viz Meurzh 1993.

Kinig a ra stummadurioù diwar-benn micherioù ar mor d'an oadourien yaouank, felladennerien ha drammgaezhiaded, ha beajoù war vor d'an holl dud.

## Liammoù diavaez
* {fr} Lec'hienn ar gevredigezh ''Amis de Jeudi-Dimanche''
Hasta luego

**Hasta luego** ("Ken diwezhatoc'h" e brezhoneg) a zo ur ganaouenn bet savet gant Hugues Aufray, Vline Buggy ha Claude Morgan. Embannet ez eo bet gant Hughes Aufray war ar bladenn Nicole e 1973.

Savet ez eo bet en enor d'an tad Michel Jaouen.

## Gwelout ivez
* Bel Espoir II

## Liammoù diavaez
* Pozioù Hasta Luego war paroles.net
* Hasta Luego kanet e live Youtube
Stewball

**Skewball** pe **Stewball** a oa ur marc'h redadegoù kezeg er . Kontet eo bet e istor en ur ganaouenn saoznek folk war follennoù-nij, hag kanet eo bet gant kalz arzourien betek hiziv.

## Istor
Ebeuliet e voe e 1741 ha perc'hennet gant Francis Godolphin, eil kont Godolphin. Trec'h e oa da galz redadegoù kezeg ha kaset e voe da Iwerzhon. Kenderc'hel a reas da c'hounit hag e redadeg brudetañ a voe e plaenennoù kontelezh Cill Dara, lec'h ma voe trec'h eñ, marc'h gwenn, d'ur gazeg c'hris. Un diforc'h all a oa etrezo : paour e oa e berc'henn, un den anvet Arthur Marvell or Mervin, ha pinvidik hini ar gazeg c'hris. En enor dezhañ ha d'e drec'h e voe savet ar ganaouenn eta.

## Kanaouennoù
Ur ganaouenn saoznek hengounel eo deuet da vezañ, enrollet e doareoù liesseurt gant kalz tud evel Woody Guthrie, Lead Belly, The Weavers, Lonnie Donegan, Peter, Paul and Mary, Joan Baez, The Hollies, ar Chad Mitchell Trio, Steeleye Span, hag all hag all. Lakaet e voe e galleg gant Pierre Delanoë ha Hugues Aufray, bet kanet hag embannet gant Hughes Aufray e 1966. Unan eus e sonennoù brudetañ eo.
Tiruchirappalli

**Tiruchirappalli** (tamileg: திருச்சிராப்பள்ளி , bet **Trichinopoly** e saozneg, ha lesanvet **Trichy**) zo ur gêr vras e Tamil Nadu en India. Poblet e oa gant 916&nbsp;857a dud e 2011.

Brudet e oa he segalennoù, meneget e skridoù Conan Doyle. Hiriv eo brudet da vezañ kêr naetañ Tamil Nadu, hag ar pempvet diogelañ en India d'ar maouezed.

## Douaroniezh
E-kreiz Tamil Nadu emañ Tiruchirappalli. 16&nbsp;km anezhi er c'hornôg emañ delta ar stêr Kaveri, hag etre he div vrec'h emañ enez Srirangam .

## Istor
E-pad Eil brezel ar Voeren (1889-1902) e oa bet staliet ur c'hamp-bac'h eno gant ar Saozon.

## Notennoù
Ludhiana

**Ludhiana** (pandjabeg: ਲੁਧਿਆਣਾ) zo ur gêr veur e stad Panjab en India. Poblet eo gant 1&nbsp;619&nbsp;000 a dud (e 2011).
Guntur

**Guntur** (గుంటూరు) a zo ur gêr vras e stad Andhra Pradesh en India. Poblet eo gant 1&nbsp;026&nbsp;000 a dud (e 2001).
Bhubaneswar

**Bhubaneswar** (ଭୁବନେଶ୍ୱର) a zo ur gêr veur e stad Orisa en India. Poblet eo gant 647&nbsp;000 a dud (e 2001).
Jamshedpur

**Jamshedpur** (hindeg: जमशेदपुर; ourdoueg: جمشید پور) a zo ur gêr veur e stad Jharkhand en India. Poblet eo gant 1&nbsp;135&nbsp;000 a dud (e 2001).
Asansol

**Asansol** (bengaleg: আসানসোল) a zo ur gêr veur e stad Vengal ar C'hornôg en India. Poblet eo gant 1&nbsp;067&nbsp;000 a dud (e 2001).
Ganesh

**Ganesh** pe **Gaṇesha**, **Vinâyaka**, pe c'hoazh **Gaṇapatia** (« Penn ar -Pati- Strolladoù-stourm an doueed -Ganas- » pe « Aotrou ar rummadoù ») zo un doue hindou madelezhus.

**Pillayar** a vez graet eus outañ e su India, an doue hag a voug ar c'hudennoù pe an harzoù ez eo.
## Pennadoù kar
* Shiva
* Parvati
## Notennoù ha daveennoù
Proviñsoù Suafrika

Rannet eo Republik Suafrika e **proviñsoù**.

## Ar proviñsoù abaoe 1994
Nav a zo anezho.
#Kab ar C'hornaoueg
#Kab an Norzh
#Kab ar Reter
#KwaZulu-Natal
#Stad-Dieub
#Gwalarn
#Gauteng
#Mpumalanga
#Limpopo

## Etre 1910 ha 1994
Da vare an Apartheid e oa rannet ar vro e pevar froviñs:
#Proviñs ar C'hab
#Transvaal
#Stad Dieub Orañjez
#Natal
Banniel Suafrika

Banniel Suafrika a zo bet dibabet d'ar 27 a viz Ebrel 1994 evit aroueziañ Suafrika nevez, ur vro demokratel ha liesouenn, war-lerc'h bloavezhiadoù apartheid. Al livioù hag an dresadenn n'o deus talvoudegezh ofisiel resis ebet, daoust ma vez lavaret alies eo «kember al lieselfennoù a ya d'ober kevredigezh Suafrika hag a ya a-unan hizivizen» met an du, ar gwer hag ar melen a oa livioù an African National Congress (ANC) hag ar ruz, ar gwenn hag ar glaz al livioù a veze kavet war bannieloù "Suafrika wenn" (banniel an Izelvroioù ha banniel ar Rouantelezh-Unanet).

## Bannieloù istorel

Red Ensign of South Africa (1910-1912).svg|Banniel broadel "de facto" (1910-1912)
Red Ensign of South Africa 1912-1928.svg|Banniel broadel "de facto" (1912-1928)
Flag of South Africa (1928-1994).svg|Banniel broadel (1928-1994)


## Bannieloù all

Air Force Ensign of South Africa.svg|Banniel an aerlu
Naval Ensign of South Africa.svg|Banniel ar morlu


## Liammoù diavaez
Marie-Jeanne Ozanne

**Marie-Jeanne Ozanne** ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1734 e Brest hag aet da anaon d'ar 16 a viz C'hwevrer 1786 e Pariz a oa un engravourez vreizhat.

Eil c'hoar da Nicolas Ozanne e oa. Dimezet e oa bet gant Yves-Marie Le Gouaz un engraver a Vrest evelti. Ur verc'h o doe, anvet Marie-Amélie Le Gouaz.

Labourat a rae ingal gant e familh Nicolas Ozanne, Pierre Ozanne, Louise Ozanne ha Jeanne-Françoise Ozanne kement ha gant he gwaz.

## Oberennoù
* Recréations buissonnières
Awenet gant Claude Joseph Vernet
* Vue de Livourne 
* le Temps serein
Awenet gant Philips Wouwerman
* Ferme flamande 
* Relais flamands

## Liammoù diavaez
* Marie-jeanne Ozanne war lec'hienn ar BNF

## Notennoù ha daveennoù
Offenbach am Main

**Offenbach am [[Main]]** a zo ur gêr eus Hessen en Alamagn. Poblet eo gant 115&nbsp;000 a dud (e 2012).
Nellore

**Nellore** (నెల్లూరు) zo ur gêr veur e stad Andhra Pradesh en India. Poblet eo gant 379&nbsp;000 a dud (e 2011).
Cuttack

**Cuttack** (कटक) a zo ur gêr veur e stad Orisa en India. Poblet eo gant 606&nbsp;000 a dud (e 2011).
Yaroslavl

**Yaroslavl** (Ярослáвль e rusianeg) zo ur gêr eus Rusia, pennlec'h melestradurel Oblast Yaroslavl. Emañ 250 km er biz da Voskov. 

Lakaet eo bet kalonenn istorel ar gêr war roll lec'hiennoù Glad ar bed gant UNESCO. Emañ Yaroslavl war lez ar Volga hag ar stêr Kotorosl. E 2016 e oa  a dud o chom enni.
Voronej

**Voronej** (ruseg: Воро́неж) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 1&nbsp;024&nbsp;000 a dud (e 2015).
Orenbourg

**Orenbourg** (ruseg: Оренбург) a zo ur gêr e Rusia, en Oblast Orenbourg, war ribl ar stêr Oural. Poblet e oa gant 543 654 a dud e 2021. E 1 478 kilometr e Gevred Moskov emañ, ha n'emañ ket pell eus an harzoù gant Kazakhstan. 

Ur pont a-us d'ar stêr Oural a verk an harzh etre Europa hag Azia.

## Anv ar gêr
Talvezout a rafe anv ar gêr kement hag ar c'hreñvlec'h war ribl ar stêr Or. 

Etre 1938 ha 1957 e oa anvet Tchkalov en enor d'an nijour-arnodiñ soviedel Valeri Tchkalov. E 1954 e voe savet un delwenn arem anezhañ 5 metr uhel evit lidañ 50vet deiz-ha-bloaz e c'hanidigezh.

Lesanvet e vez Orenbourg kêr-benn aziat Rusia en ur mod anofisiel.

## Tud liammet ouzh ar gêr
* Alexander Schmorell (1917–1943), ezel eus ar strollad enep-nazi Rozenn Wenn,
* Youri Gagarin (1934–1968), sterdead.

## Gevelliñ
Gevellet eo Orenbourg gant :
*
*
*
*

## Notennoù ha daveoù
Choupachkar

**Choupachkar** (tchouvacheg: *Шупашкар*; *Tcheboksary* e ruseg: Чебоксары) eo kêr-benn Republik Tchouvachia e Kevread Rusia. Poblet eo gant 469&nbsp;000 a dud (e 2014).
Penza

**Penza** (ruseg : Пенза) zo ur gêr e Rusia. Poblet e oa gant 501&nbsp;109 a dud e 2021. Kêr-benn velestradurel Oblast Penza eo.

Douret eo gant ar Soura. E 540,42 km e Gevred Moskou emañ (657,72 km dre an hent) ''Calculateur de distance''. 

## Istor
Krouet e voe e 1663 evel ur post war harzoù Gevred Rusia. E-pad an  e teuas da vezañ ur greizenn genwerzh. E 1774 e kouezhas Penza etre krabanoù emsaverien Emelian Pougatchev rak a-du gantañ e oa tud ar gêr.

E 1801 e voe savet an tiez kentañ e maen. E 1809 e oa ouzhpenn 13 000 a dud e kêr.

E-pad Brezel diabarzh Rusia e voe savet un emsavadeg gant al Legion tchek. E-pad ar mare soviedel e teuas da vezañ ur greizenn c'hreantel rannvroel.

## Tud vrudet
*Ar barzh Mic'hail Lermontov (1814-1841) en deus tremenet e vugaleaj e Penza, e maner Tarc'hhany hag a oa d'e vamm-gozh.
Gors-las

**Gors-las** pe **Gorslas**, zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Kembre, e Sir Gaerfyrddin. Emañ er mervent da gêr Rhydaman, el lodenn eus Sir Gaerfyrddin ma veze eztennet glaou ha gwechall e oa pouezus labour ar mengleuzioù glaou er vro.

Ouzhpenn kêriadenn Gorslas, e kaver ar c'hêriadennoù-mañ er gumuniezh : Cefneithin, Capel Seion, Foelgastell ha Dre-fach. Er gumuniezh ivez emañ Llyn Llech Owain, ul lenn krouet gant Owain Lawgoch hervez ar vojenn. 

E 2011 e oa  a dud o chom e Gorslas ha  anezho a oa kembraegerien (64,1%)

## Notennoù
Vladimir (Rusia)

**Vladimir** (ruseg: Владимир) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 348&nbsp;000 a dud (e 2013).
Astrac'han

**Astrac'han** (ruseg: Астрахань) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 531&nbsp;000 a dud (e 2014).
Oryol

**Oryol** pe **Oriol** (ruseg: Орёл) a zo ur gêr e Oblast Oryol e Rusia. Poblet e oa gant 318&nbsp;000 a dud e 2013, ha 311 625 e 2019.

## Gevelliñ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tud vrudet ganet er gêr
* Ivan Tourgeniev, skrivagner ganet e 1818,
* Sacha Bourdo , aktour, ganet e 1962,
* Denis Menchov, marc'hhouarner ganet e 1978.
Tver

Kêr-benn Oblast Tver e Rusia eo **Tver** (ruseg : Тверь). Poblet e oa gant 424&nbsp;969 a dud e 2021.

## Gevelladennoù
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Hansa Nevez
E 2001 ez emezelas Tver en Hansa Nevez, bet diazezet e Zwolle (Izelvroioù) e 1980 ; e 2010, unnek kêr e Rusia en em vodas en Unaniezh ar c'hêrioù rusat an Hansa (14 zo hiziv). E 2016 e voe dalc'het e Tver ar 6 Festival Deizioù an Hansa.
;Kêrioù nann-hansaat liammet ouzh Tver dre an Hansa Nevez
* 
* 
*  /  Feodosiya (Krimea)
*
Novorossiysk

**Novorossiysk** (ruseg: Новороссийск) a zo ur gêr e kreisteiz Rusia. Poblet e oa gant 262 293 a dud e 2021.

## Kerioù gevellet
Novorossiysk zo gevellet gant :

## Daveoù ha notennoù
Petroskoi

**Petroskoi** (e karelieg, vepseg ha finneg; *Petrozavodsk* e ruseg: Петрозаводск) eo kêr-benn Republik Karelia e Kevread Rusia. Poblet eo gant 269&nbsp;000 a dud (e 2013).
Sölƶa-Ġala

**Sölƶa-Ġala** (treuzlizherennadur ar tchetcheneg : *Соьлж-ГӀала* ; **Grozniy** e ruseg : *Грозный*) eo kêr-benn Republik Tchetchenia e Kevread Rusia. Poblet e oa gant 328 533 a dud e 2021. Sez gouarnamant Tchetchnia eo. Goude brezelioù Tchetchnia eo bet adsavet ar gêr penn-da-benn adalek 2006, ha ne chom bremañ roud ebet eus an daou vrezel c'hoarvezet er bloavezhioù 1990 ha 2000, ar pezh a felle da Ramzan Kadyrov, prezidant ar Republik.

## Gevelliñ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Velikiy Novgorod

**Novgorod**, pe **Velikiy Novgorod** (ruseg: Великий Новгород, koulz ha *Novgorod veur*) a zo ur gêr e gwalarn Rusia, war lez ar stêr Volc'hov , ur 6 km en hanternoz d'al lenn Ilmen, ha 491 km er gwalarn da gêr Moskou ha 167 km er gevred da Sant-Petersbourg. Poblet eo gant 220&nbsp;000 a dud (e 2013).

## Anv hag istor
Kêr koshañ Rusia eo, rak meneget eo er c'hronikoù adalek ar bloazh 859.

"Kêr nevez" a dalv Novgorod, ouzhpennet eo bet Velikiy evit lakaat diforc'h gant un Novgorod all : Nijniy Novgorod ("Novgorod izel").

## Tud vrudet ganet e Novgorod
* Ivan Goremykin (1839-1917), alvokad ha politikour
* Anton Arenski (1861-1906), sonaozer
* Sergei Rac'hmaninov (1873-1943), sonaozer, pianooour ha penn laz-seniñ
* Mstislav Doboujinski (1875-1957), livour hag arzvarnour

## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , glad hag aozañ ar melestradur
Pskov

**Pskov** (ruseg : Псков) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 207&nbsp;000 a dud (e 2014).

*Lec'hiadur
Svendborg

**Svendborg** a zo ur gumun e Danmark ar Su. Poblet eo gant 57 988 a dud (e 2015).

## Kenwerzh
* A.P. Møller-Mærsk, an embregerezh brasañ e Danmark ha paramantour dougerioù-endalc'herioù kentañ er bed a voe savet eno e 1904.

## Tud
* Bertolt Brecht en em stalias eno e 1933.
Michel Jaouen

**Michel Jaouen**, bet ganet d'ar 6 a viz Here 1920 en Eusa hag aet d’an Anaon d’ar 7 a viz Meurzh 2016 e Pariz a oa ur beleg jezuist breizhat. Aluzener en toull-bac'h e Fresnes e voe.

E 1951 e savas ar gevredigezh AJD, *Aumônerie de la Jeunesse Délinquante* (Aluzendi ar Felladennerien Yaouank), bremañ *Amis de Jeudi Dimanche* (Mignoned Diriaou Disul), ha diwezhatoc'h ur bon dezhi e Pen-Enez e Landeda.

Sevel a reas ivez Bod an *Epinettes*, e Pariz, evit an dud deuet er-maez eus an toull-bac'h.

Pediñ a reas felladennerien ha drammgaezhiaded da verdeiñ e-bourzh ar bigi *Bel Espoir*, Bel Espoir II ha Rara-Avis evit kavout ur vuhez nevez.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ar gevredigezh ''Amis de jeudi dimanche''
Parvati

**Parvati** (sañskriteg : पार्वती (Pārvatī)) zo un doueez hindou. Doueez ar garantez, an deoliezh hag ar struj ez eo.

Parvata (पर्वत) zo unan eus ar gerioù sañskriteg evit "menez" ; anvet eo "Parvati" dre hengoun, evit bezañ merc'h ur roue hag a zo un alegorienn eus an Himalaya (roue Himavat). Parvati a dalvez "hini ar menez".

Anvioù all a laka anezhi da vezañ stag ouzh ar menezioù : Shailaja, Girija pe Shailaputri (*merc'h ar menezioù*), Haimavati (*merc'h Himavan*), Maheshvari (*gwreg Maheshvara*), Girirajaputri (*merc'h roue ar menezioù*).

Bet eo ivez doueez an nerzh hag ar galloud doueel.

Asambles gant Lakshmi ha Saraswati, an teir doueez a zo un dreinded, anvet Tridevi.

## Pennadoù kar
* Shiva
* Ganesh
## Notennoù ha daveennoù
Fresnes (Val-de-Marne)

**Fresnes** a zo ur gumun e Bro-C'hall e departamant Val-de-Marne. Poblet eo gant 26 578 habitants a dud (e 2015).

Brudet eo ar gêr abalamour d'he zoull-bac'h bras.
Fresnes

**Fresnes**, **Fresne** ha **Le Fresne** zo anvioù-lec'hioù gallek.

## Gerdarzh
Eus al latin *Fraxinus*, Onn.
Ken abred hag an  eo testeniekaet an anvioù-lec'h *(Le) Fresne*, *Fresnes* er skridoù gallek, ha miret eo bet ar stumm hen-se betek hiziv, daoust da anv ar wezenn bezañ troet da *frêne*, an tired kognek o verkañ an /s/ a zo aet da get en distagadur kent steuziañ en doare-skrivañ.
Ar stummoù *[[Fresnay]]* ha *[[Fresnoy]]*, an daou deuet eus al latin *Fraxinetum* "onnod", "onneg", zo ivez el lec'hanvadurezh c'hallek.

Eus boazioù ar gounezerezh a-wechall e teu an anv-se, pa veze maget ar chatal gant delioù onn er goañv er c'hornioù-bro ma oa rouez ar foenn : onnegi a veze plantet nepell diouzh an atantoù, ha bep eil bloaz e veze dastumet ar glazien-se.

## Lec'hioù

### Fresne
*Fresne, e Somme, hiziv e Nampont
*Fresne, anv kozh Ecquevilly, en Yvelines
*Fresne-Cauverville, en Eure
*Fresne-l'Archevêque, en Eure
*Fresne-Léguillon, en Oise
*Fresne-le-Plan, e Seine-Maritime
*Fresne-lès-Reims, e Marne
*Fresne-Saint-Mamès, e Haute-Saône
*Fresneville, e Somme

### Fresnes
* Fresnes, en Aisne ;
* Fresnes, e Côte-d'Or ;
* Fresnes, e Loir-et-Cher ;
* Fresnes, e Somme, hiriv en Fresnes-Mazancourt ;
* Fresnes, kumun c'hall gozh e Somme, hiziv e Fresnes-Tilloloy ;
* Fresnes, e Yonne ;
* Fresnes, e Val-de-Marne.
: Maison d'arrêt de Fresnes (Val-de-Marne)

:Fresnes-au-Mont, e Meuse
:Fresnes-en-Saulnois, e Moselle
:Fresnes-en-Tardenois, en Aisne
:Fresnes-en-Woëvre, e Meuse
:Fresnes-lès-Montauban, e Pas-de-Calais
:Fresnes-Mazancourt, e Somme
:Fresnes-sur-Apance, e Haute-Marne
:Fresnes-sur-Escaut, e Nord
:Fresnes-sur-Marne, [e Seine-et-Marne
:Fresnes-Tilloloy, e Somme

### Le Fresne
*Le Fresne, en Aisne, hiziv e Camelin
*Le Fresne, en Eure
*Le Fresne, e Marne
*Le Fresne-Camilly,e Calvados
*Le Fresne-Poret, e Manche
*Le Fresne-sur-Loire, el Liger-Atlantel

## Notennoù

## Pennadoù kar
*Fresnay
*Fresney
*Fresnoy
*Dufresne
Jaouen

**Jaouen** zo un anv-tiegezh brezhonek.

## Tud
###### 
*Yves Jaouen (1900-1976), rezistañt ha maer Brest
*Albert Jaouen (1909-1976), rezistañt ha politikour
*Maryvonne Quéméré-Jaouen (1910-2001), stourmerez evit ar brezhoneg hag ean endro
*Jean Jaouen (1918-1945), rezistañt ha milour 
*Pierre Jaouën (1928-2012), livour 
*Camille Jaouen (g. e 1949), barzh gallek
*Hervé Jaouen (1923-1986), amiral
*Hervé Jaouen (g. e 1946), skrivagner gallek
*Michel Jaouen (1920-2016), beleg
*Pascal Jaouen (g. e 1962), broder

###### 
*Jaouen (g. e 1979), anv-pluenn Jaouen Salaün, tresour bannoù-treset
*Guy Le Jaouen (g. e 1933), sindikalour al labour-douar ha politikour 

## Anv-bihan
* Jaouen Hadjam, melldroader gall
Mariy El

**Mariy El** (*Чăваш Ен* e marieg ha *Мари́й Эл* e rusianeg), ent-ofisiel **Republik Mariy El** (*Марий Эл Республик* e marieg, *Респу́блика Мари́й Эл* e rusianeg), a zo unan eus Republikoù Kevread Rusia en norzh d'ar Volga. Yochkar-Ola eo ar gêr-benn. 698 176 a dud a oa o vevañ eno e 2010, Maried evit 44% anezho, ha 47% a Rusianed.

## Istor
*OE Mari

## Pennadoù kar
*marieg

## Liammoù diavaez
Far Cry (disheñvelout)

**Far Cry** a c'hall bezañ evit :

## C'hoarioù video
Heuliad c'hoarioù video Far Cry:
* Far Cry
* Far Cry 2
* Far Cry 3
* Far Cry 4
* Far Cry Primal

## Film
* Far Cry gant Uwe Boll embannet er bloavezh 2008

## Sonerezh
* A Far Cry laz-seniñ eus Boston
Humpty Dumpty

**Humpty Dumpty** zo tudenn ur rimadell saoznek. Tennaén a ra d'ur vi denheñvel. Kentañ meneg eus ar rimadell a gaver en XVIIIvet kantved, hag eus an ton e 1870, en *National Nursery Rhymes and Nursery Songs*, gant James William Elliott. Eus pelec'h e teu, n'ouzer ket, met meur a vartezeadenn zo bet steuet.
Meneg anezhañ zo bet alies el lennegezh, ha dreist-holl gant Lewis Carroll e Through the Looking-Glass (1872). lakaet eo er Roud Folk Song Index dindan an niverenn 13026.

:Humpty Dumpty sat on a wall
:Humpty Dumpty had a great fall
:Three score men and three score more
:Cannot place Humpty Dumpty as he was before.

En un doare all 
:All the king's horses and all the king's men
:Couldn't put Humpty together again.
(28572) Salebreton

**(28572) Salebreton** a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.

Roet eo bet an anv-se en enor da *Stephen Adam Le Breton* (studiour eus Amerika).

## Daveoù
Iași

**Iași** (distaget [] e roumaneg) zo ur gêr vras e reter Roumania. Pennlec'h distrig Iași eo. Ur gêr a bouez bras eo bet a-hed istor Roumania, war dachenn ar sevenadur ha war dachenn an armerzh. Kêr-benn Priñselezh Moldavia e voe eus 1564 betek 1859, kêr-benn Priñselezhioù Unanet Moldavia ha Valakia etre 1859 ha 1862, ha kêr-benn Rouantelezh Roumania etre 1916 ha 1918.

E Roumania eo anavezet evel "Kêr-benn sevenadurel" ar vro. Ha pouezus eo bet en istor ar vro. Kreizenn armerzhel ha kenwerzhel reter Roumania eo, ar vro anvet Moldavia.

E 2011 e oa  a dud o chom e Iași, pevare kêr vrasañ Roumania. E 2012 e oa  a annezidi en tolpad kêrioù tro-dro.

E Iași emañ koshañ skol-veur Roumania ; er pemp skol-veur bublik a zo e kêr ez eus  studier. Ur c'hoariva zo, C'hoariva Broadel Vasile Alecsandri (an hini koshañ e Roumania), ul laz-seniñ, un opera, ul liorzh-plant (an hini goshañ hag an hini vrasañ er vro), meur a virdi, a greizenn sevenadurel hag a vonumant a bep seurt.

## Notennoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Ti-kêr Iași
* Iași romaniatourism.com
Radevormwald

**Radevormwald** a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen, en Alamagn. Poblet eo gant 22 025 a dud (e 2013).

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Radevormwald gant ar c'hêrioù-mañ :
* 
* 

## Gwelout ivez
* Roll kumunioù Alamagn gevellet gant kumunioù eus Breizh
Lightweight Helmet

Al **Lightweight Helmet** pe **LWH** (Tok-harn lijer) a vez graet eus an tok-harn implijet gant ar United States Marine Corps o kemer plas hini an tok-houarn brezel PASGT.

Diaes ez eo d'un den nann arbenikaet da welet an diforc'hioù etre an tok-harn PASGT hag al Leightweight helmet ken tost an eil eus egile. Er-maez eus an UMSC e vez graet **Fritz helmet** (Tok-houarn alaman Stahlhelm) pe c'hoazh K-pot dre ma z'eo savet gant kevlar nemetken.
## Diforc'hioù gant ar PASGT
Pouneroc'h ez eo an tok-harn Lightweight helmet evit reoù all lu ar Stadoù-Unanet. Brasoc'h ez eo pezh a zegas un difenn gwelloc'h evit an hini kozh PASGT.

Bez ez eus un tamm difenn a-dreñv evit ar choug pe V-neck ar pezh a zegas ivez un aezamant da vezañ gwisket ha da chom en e blas memes pa fiñv trumm ar soudard.

An LWH a zo bet lakaet evel dafar e fin ar bloavezh 2003 hag a gemeras plas ar PASGT adal ar bloavezh 2009.

Evel an tok-houarn PASGT al liv a zo unan gwer olivez.
## Notennoù ha daveennoù
Kiwi ar Su

**Kiwi ar Su** (*Apteryx australis*) a zo un evn.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo Enez ar Su e Zeland-Nevez.

## Rummatadur

## Daveennoù
Hawker Typhoon

:*Arabat droukveskañ gant [[Eurofighter Typhoon]]*.


An **Hawker Typhoon** (lesanvet **Tiffy** er Royal Air Force) a oa ur c'harr-nij brezel eus ar Rouantelezh-Unanet e-kerzh an Eil Brezel-bed. Ur c'harr-nij hemolc'her-bombezer unplas an hini e oa, savet gant ar c'hevredad Hawker Aircraft da gentañ penn evit kemer plas an "Hawker Hurricane" met un damc'hwitadenn e voe war an dachenn-se. Er c'hontrol, evel nijerez daspaker e voe talvoudus, hag ur c'harr-nij tagañ douar eus ar c'hentañ e voe war ziwezh ar brezel.

Implijet e voe gant ar Royal Air Force, ar Fleet Air Arm, ar Royal Australian Air Force, ar Royal Canadian Air Force hag ar Royal New Zealand Air Force.
Aervorlu

Un **aervorlu** eo ar rann, pe ar skourr, eus ur morlu hag a implij nijerezioù. An nijerezioù-se a c'hall bezañ lestret e-bourzh dougerioù-nijerezioù pe dougerioù-biñsaskelloù pe bezañ diazezet war ar douar bras.

## Aervorluioù a-vremañ
*Aervorlu Rusia (Авиация Военно-морского флота России)
*Fleet Air Arm (Rouantelezh-Unanet)
*Force maritime de l'aéronautique navale (Frañs)
*Marineflieger (Alamagn)
## Aervorluioù brudet aet da get
* Aerlu Morlu Soviedel
* Servij nij Morlu Impalaeriel Japan

## Liammoù diavaez

## Daveoù ha notennoù
Alfred Caravanniez

**Alfred Caravanniez**, ganet d'ar 7 pe d'an 9 a viz Here 1855 e Sant-Nazer hag aet d'an Anaon e 1917 e Pariz, a oa ur c'hizeller breizhat.

## Un nebeud oberennoù
* *[[Anna Vreizh]]*, 1883, Mirdi an Istor e Naoned
* *[[Gwerc'hez Vari]]*, 1897, e-kichen Sant-Servan
* *[[Charles Pierre Rouxin]]*, bet maer Sant-Maloù, bered Rocabey er memes kêr

## Fotoaoueg

Monument du comte de Chambord - Sainte-Anne-d'Auray.JPG|*[[Henri d'Artois|Kont Chambord]]*, 1892, Santez-Anna-Wened
Bayard.jpg|*[[Pierre Terrail de Bayard|Bayard]]*, memes monumant


## Levrlennadur
* Geriadur Bénézit
Mantella aurantiaca

***Mantella aurantiaca*** zo ur glesker brosezat e reter Madagaskar. Livet e vezont ruz, melen pe orañjez.
USMC (disheñvelout)

**USMC** a c'hall bezañ evit :

* United States Marine Corps.
* United States Marine corps Women's Reserve
* United States Maritime Commission
* University of St. Michael's College
Daniel Gélin

**Daniel Gélin**, ganet d'an 19 a viz Mae 1921 en Angers hag aet d'an Anaon d'an 29 a viz Du 2002 e Pariz, a oa un aktour, filmaozer ha senarioour gall. 

Mab e oa da Alfred Gélin ha d'ur vamm a orin breizhat, Yvonne Le Méner hec'h anv. 

Desavet e voe e Sant-Maloù adalek an oad a 10 vloaz. Beziet eo bet eno e bered Rocabey.

### Aktour
### Sinema ha skinwel
C'hoariet en deus en ouzhpenn 200 film, film berr ha telefilm sevenet gant filmaozerien ken brudet ha Max Ophüls, Louis Malle, Jean Cocteau, Alfred Hitchcock, Claude Lelouch,...

### Gwelout ivez
* Danièle Delorme

### Liammoù diavaez
* {en} Daniel Gélin war IMDb
United States Maritime Commission

**Ur bajenn disheñvelout [[USMC (disheñvelout)|USMC]] zo ivez*.

|-
| align="center" width="125px" | 
| align="center" width="110px" | 
|-

**United States Maritime Commission** a veze graet eus ur bodad frank eus ar gouarnamnt amerikan hag a oa bet krouet gant al lezenn *Merchant Marine Act* bloavezh 1936.

Kemer a rae plas ar United States Shipping Board hag a oa e plas abaoe ar C'hentañ Brezel-bed.

## Palioù an aozadur
* Ar pal pennañ a oa bet roet d'an USMC a oa da ginnig ur program evit renevesiñ ar flodad listri kenwerzh amerikan hag a oa o vont da gozh.
* An eil pal a oa da gavout peseurt doare bigi a vefe bet mat da sevel, ur 500 anezho, modern evit kemer plas ar-re bet savet abaoe ar C'hentañ Brezel-bed.

## Fin an USMC
Ar United States Maritime Commission a zo bet lamet d'ar 24 a viz Mae 1950.
Ceann Bró

**Ceann Bró** (pe *Brow Head* e saozneg) zo ur beg-douar en Iwerzhon, an hini suañ er vro. Emañ e-kichen kêriadenn An Cruachán e kontelezh Corcaigh, un tammig er reter da veg-douar Carn Uí Néid.
 
Un tour-ged a voe savet war Ceann Bró e 1804, da vare ren Breizh-Veur en Iwerzhon, evel ma voe savet re all a-hed aodoù Iwerzhon da ziwall diouzh un argad gant morlu Bro-C'hall.

E 1904 e voe lakaet ur savlec’h pellskrivañ war beg Ceann Bró, e darempred gant an hini a oa bet savet war Carraig Aonair (Fastnet), ur garreg en donvor.

## Notennoù
Philippe Argouarc'h

**Philippe Argouarc'h** a zo krouer an ajañs kelaouiñ *[[Agence Bretagne Presse]]* bet digoret e 2003.

Ganet eo bet e 1949.

Resevet en deus kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.
Yvon Palamour

**Yvon Palamour** a zo un ebenour, luder ha stourmer sevenadurel breizhat. 

Ganet eo bet e 1932.

Unan eus animatourien kelc'h keltiek Jabadao eo bet e Pariz. 

Ur wech distro da Vreizh e 1967 en deus roet lañs da vagad Pleuwigner hag aozet kenstrivadegoù sonerien daou-ha-daou. Ezel eo eus ar strollad kanerien "Paotred Pleuinier". 

Resevet en deus kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.
Sexual Assault Prevention & Response

|-
| align="center" width="125px" | 
| align="center" width="110px" | 
|-

**Sexual Assault Prevention & Response** (Diarbenn ha diskoulm d'an tagadennoù reizhel) berraet e **SAPR** a vez graet eus un aozadur Amerikan liammet ouzh Ministrerezh an Difenn hag a zo e bal da stourm a-enep an tagadennoù reizhel a vez e lu ar Stadoù-Unanet.

Ar gudenn-se a zo gwelet evel sirius-tre gant pennoù-uhel an holl rannoù d'al lu a zo bet o kejañ evit kavout doareoù evit talañ ouzh an drast-se.

## Endroadur
Un enklask a zo bet graet gant Ministrerezh difenn ar Stadoù-Unanet. Ar sifroù a oa bet gwelet evel spouronus ha mezhus dreist-holl e-touezh korf-soudard an United States Marine Corps.

Betek 8% eus hollad merc'hed izili ar strollad-stourm a oa bet taget dre o reizh pe en un doare reizhel, pezh a lak korfad an USMC o kaout an niver uhelañ a dagadennomù-reizhel e lu ar Stadoù-Unanet.

Evit klask talañ ouzh ar gudenn drastus-se ez eus bet ouzhpennet d'ar gourdonerezh, abadennoù ha pezhioù-c'hoari. Un niverenn pellgomz a zo bet lakaet e-plas ivez a-benn reiñ an tu d'ar gouzañverien da glask sikour.

An niver a klemmioù a chom uhel er bloavezh 2013, ez eus bet ul lamm a 93% anezho o tremen eus 453 da 876. Bloavezh 2014 ez eo digresket a-nebeut da 855 klemm.

Er c'hlemmioù-se ne vez kontet an tagadennoù-feuls en tiez etre koubladoù.

Ar gudenn-se a zo diazez evit pennoù al lu dre ar brud fall a vez degaset, klasket e vez a-bep seurt diskoulmoù evit e renkañ evel dibunadegoù, lidoù...

Ur gevrenn d'an holl skourioù e lu ar Stadoù-Unanet a zo bet krouet anvet ar *Sexual Assault Prevention & Response* (Diarbenn ha diskoulm d'an tagadennoù reizhel).

Ur gouzañver a c'hell gervel un niverenn ispisial deiz-ha-noz evit kavout sikour eno.

## Skourroù
An aozadur *Sexual Assault Prevention & Response* a zo rannet e meur a skourr:
* Sexual Assault Prevention and Response Office: skourr pennañ liammet ouzh Departamant an difenn.
* Army Sharp: Sexual Harasement/ Assault response and prevention evit an US Army
* Navy SAPR: Sexual Assault Prevention & Response evit an US Navy
* National Guard SAPR: Sexual Assault Prevention & Response evit ar Gouard broadel
* Marines SAPR: Sexual Assault Prevention & Response evit a USMC

## Liammoù diavaez
* Sexual Assault Prevention and Response Office
* Army Sharp: Sexual Harasement/ Assault response and prevention
* Navy Sapr
* National Guard sapr
* Marines SAPR
## Notennoù ha daveennoù
Baiersdorf

**Baiersdorf** a zo ur gêr e Stad dieub Bavaria, en Alamagn. Poblet eo gant 7 433 a dud (e 2013).

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Baiersdorf gant ar c'hêrioù-mañ :
* 
* 
* 

## Gwelout ivez
* Roll kumunioù Alamagn gevellet gant kumunioù eus Breizh
Sturnella loyca

***Sturnella loyca*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Icteridae.

Anvet e voe *Sturnus Loyca* (kentanv) da gentañ-penn (e 1782) gant ar skiantour chilean Juan Ignacio Molina (1740-1829).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Sturnella loyca catamarcana*, e gwalarn Arc'hantina,
* *Sturnella loyca falklandica*, en Inizi Maloù,
* *Sturnella loyca loyca*, e kreisteiz Chile ha kreisteiz Arc'hantina,
* *Sturnella loyca obscura*, e kreiz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Sturnella loyca'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Sturnella loyca'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Campephilus magellanicus

***Campephilus magellanicus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus Magellanicus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an ergerzher breizhveuriat Phillip Parker King (1791-1856).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hwiled, kevnid ha larvenned dreist-holl.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi *[[Nothofagus]]* mervent Arc'hantina ha kreisteiz Chile.

## Liammoù diavaez
*  ''Campephilus magellanicus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Campephilus magellanicus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Sicalis lebruni

***Sicalis lebruni*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Pseucochloris lebruni* (kentanv) da gentañ-penn (e 1891) gant ar skiantour gall Émile Oustalet (1844-1905) da zougen bri d'an dastumer ha taksidermour gall Édouard Lebrun (1852-1904).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan, greun ha had.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus kreiz Arc'hantina da greisteiz Chile ha kreisteiz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Sicalis lebruni'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Sicalis lebruni'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Tachyeres patachonicus

***Tachyeres patachonicus*** a zo ur spesad evned eus kerentiad an Anatidae.

Bihanañ ezel eus ar genad *Tachyeres* eo ha ne vir ket outañ a nijal war hedoù hir, pezh n'eo ket gouest d'ober an tri ezel all (*[[Tachyeres brachypterus]]*, *[[Tachyeres leucocephalus]]* ha *[[Tachyeres pteneres]]*).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Patagonia : aodoù kreisteiz Chile, Arc'hantina hag inizi Maloù.

Neizhiañ a ra war glannoù al lennoù hag ar stêrioù ha goañviñ war an aodoù kerreg.

## Notennoù ha daveennoù
Skol europat uhel Arzoù Breizh

**Skol europat uhel Arzoù Breizh** (*École européenne supérieure d’art de Bretagne* pe *EESAB* e galleg) a zo ur skol bublik bet savet d'ar 27 a viz Kerzu 2010 gant kêrioù Brest, an Oriant, Kemper ha Roazhon, kuzul-rannvro Breizh ha Stad Bro-C'hall. Savet eo bet diwar peder skol an arzoù-kaer a oa er c'hêrioù-se.

Kinnig a ra stummadurioù war dri ha pemp bloaz war an arz, ar c'hehentiñ gwelet hag an dizagn e Brest, an Oriant, Kemper ha Roazhon.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Georges Delahaie

**Georges Delahaie**, ganet d'an 21 a viz Even 1933 e Saint-Lambert-du-Lattay (Maine-et-Loire) hag aet d'an Anaon d'ar 6 a viz Mae 2014 e Sant-Maloù, a oa ur c'hizeller breizhat.

E Plouhern e oa e di hag e stal-labour.

## Un nebeud oberennoù
* *[[Kalvar]] [[Sant-Luner]]*, 1958
* *Monumant [[Yves Verney]]*, 1963-1964, Dinarzh
* *Kizelladur*, Skolioù Kergoat, 1970, Brest
* *Kounlec'h d'an holl re varv en holl [[brezel|vrezelioù]]*, 1972-1974, seizh maen-koun, Santez-Anna-Wened
* *Feunteun*, skolioù Sant-Brizh-Gougleiz, 1975/1976

## Levrlennadur
* {fr} Geriadur Bénézit

## Liammoù diavaez
*  Un nebeud oberennoù gant Georges Delahaie
Saint-Lambert

**Saint-Lambert** zo un anv-lec'h gallek e meur a vro.

## Lec'hioù
#### 
* Saint-Lambert, e Calvados
* Saint-Lambert, kumun a wechall, en Ardennes, hiriv e Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux
* Saint-Lambert, kumun a wechall, en Vaucluse, hiriv e Lioux
* Saint-Lambert-des-Bois, en Yvelines
* Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux, en Ardennes
* Saint-Lambert-des-Levées, e Maine-et-Loire
* Saint-Lambert-du-Lattay, e Maine-et-Loire
* Saint-Lambert-la-Potherie, e Maine-et-Loire
* Saint-Lambert-sur-Dive, en Orne
* Autréville-Saint-Lambert, en departamant Meuse

#### 
* Woluwe-Saint-Lambert, kummun e Rannvro Brusel
* Tourinnes-Saint-Lambert, kummun e Brabant Wallonia

#### 
* Saint-Lambert (Montérégie), e Montréal
* Saint-Lambert-de-Lauzon

## Tud
* Jean-François de Saint-Lambert (1716–1803), skrivagner gallek

## Traoù all
* Iliz-veur Saint-Lambert, e Liège
Saint-Lambert-du-Lattay

**Saint-Lambert-du-Lattay** a oa ur gumun c'hall e departamant Maine-et-Loire. Poblet eo gant 1 979 a dud (e 2012).

Bodet e oa gant Saint-Aubin-de-Luigné d'an 31 a viz Kerzu 2015 d'ober ur gumun nevez: Val-du-Layon.

E kumuniezh-kumunioù Côteaux-du-Layon edo.

## Daveennoù ha notennoù
Merganetta armata

***Merganetta armata*** a zo ur spesad houidi eus kerentiad an Anatidae.

Ar spesad nemetañ er genad *Merganetta* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged bihan hag a bak o splujañ.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Andoù ma tarempred ar froudoù anezhe :
* *Merganetta armata armata*, eus Chile hag Arc'hantina dost da Enezeg Douar an Tan,
* *Merganetta armata berlepschi*, e gwalarn Arc'hantina ha hanternoz Chile,
* *Merganetta armata colombiana*, e Kolombia, gwalarn Venezuela hag Ecuador,
* *Merganetta armata garleppi*, e Bolivia,
* *Merganetta armata leucogenis*, e kreiz ha kreisteiz Ecuador ha Perou,
* *Merganetta armata turneri*, e kreisteiz Perou (Arequipa ha Qusqu).

## Liammoù diavaez
*  ''Merganetta armata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Merganetta armata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
De-Bretagne

**-de-Bretagne**, pe **de Bretagne** zo un dibenn-anv a gaver en anv gallek meur a gêr eus Breizh.

## Lec'hioù
### E Kerne
***Callac-de-Bretagne**, pe Kallag
***Mur-de-Bretagne**, pe Mur

### E Bro-Zol ha Roazhon
***Dol-de-Bretagne**, pe Dol;
***La Guerche-de-Bretagne**, pe Gwerc'h-Breizh
***Le Sel-de-Bretagne**, pe Ar Sal;
***Montauban-de-Bretagne**, pe Menezalban
***Parthenay-de-Bretagne**, pe Parzheneg.
***Sens-de-Bretagne**, pe Sen;

### E Bro-Naoned
***Fay-de-Bretagne**, a zo Faouell e brezhoneg;
***La Meilleraye-de-Bretagne**
***Le Temple-de-Bretagne**, Templ-Breizh e brezhoneg; 
***Montoir-de-Bretagne**
***Sainte-Reine-de-Bretagne**, Santez-Rouanez-Breizh
* **Vigneux-de-Bretagne**, Gwinieg-Breizh, e brezhoneg.
Hag ivez:
**Le Sillon de Bretagne*', a zo Erv Breizh e brezhoneg.

## A bep seurt
*Banque de Bretagne
*Brasserie de Bretagne
*Crédit Mutuel de Bretagne, anv ur bank ha ne gaver e Bro-Naoned
*Fine de Bretagne

## Pennad kar
* Bretagne
Teillé

**Teillé** zo un anv-lec'h gallek

### 
**Teillé*, e Bro-Naoned, pe Tilhieg e brezhoneg. 

### 
*Teillé  (Sarthe).

## Pennadoù kar
*Teillay
*Teillet
*Le Teil
Lagonosticta senegala

***Lagonosticta senegala*** zo ur spesad evned hag a vev en Afrika issahara.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* *L. s. senegala*, eus mervent Maouritania ha Senegal da Nijeria
* *L. s. rhodopsis*, eus reter Nijeria da gornôg Etiopia
* *L. s. brunneiceps*, en Etiopia ha Susoudan
* *L. s. somaliensis*, e gevred Etiopia ha kreisteiz Somalia
* *L. s. ruberrima*, e kreisteiz RDC ha Zambia ha hanternoz Malawi
* *L. s. rendalli*, eus Angola da vMozambik ha hanternoz Suafrika

## Daveennoù
Hypargos margaritatus

***Hypargos margaritatus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Estrildidae.

Anvet e voe *Spermophaga margaritata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1844) gant ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e biz Suafrika (eus Limpopo da gKwaZulu-Natal), reter Eswatini ha kreisteiz Mozambik (er c'hreisteiz d'ar stêr Save).

## Liammoù diavaez
*  ''Hypargos margaritatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hypargos margaritatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Rhapsoldya

**Rhapsoldya** a zo ur strollad sonerien vrezhonek rap.

## Sonerien
* Youn Roue: kan ha pozioù
* Tangi ar Gall-Carré: akordeoñs diatonek
* Erwan Volant: gitar-boud
* Erwan Moal: gitar-tredan
* Klayton Hadji von Beyer: taboulinoù ha samploù
* Ronan Fouquet: teknikour son war al leurenn hag ar bladenn

## Un nebeud pladennoù
* 2014 : *[[N'int ket deuet a-benn da ziwriziennañ ac’hanomp…]]*, Paker Prod, Kentañ priz "Pladenn" (Prizioù 2015)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
As Nogais

**As Nogais** (*ar gwez-kraoñ* e brezhoneg, *Los Nogales* e spagnoleg) zo ur gêr e Galiza, e proviñs Lugo. Poblet e oa gant 1 228 a dud e 2014.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo As Nogais gant :
* 

## Gwelout ivez
* Roll kêrioù Galiza gevellet gant ur gêr a Vreizh
Cambados

**Cambados** zo ur gêr, ur porzh, hag ur gumun e Galiza, en arvor Proviñs Pontevedra e komark Salnés. Poblet e oa gant 13 399 a dud e 2014.

## Kumunioù amezek
* Vilanova de Arousa 
*Ribadumia
*Meaño

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Cambados gant :
*
(8371) Goven

**(8371) Goven** a zo un asteroidenn eus Koskoriad an Heol.

Roet eo bet an anv-se en enor da kêriadenn Goven e Breizh.

## Daveoù
Fine de Bretagne

**Fine de Bretagne** eo anv ofisiel lambig fin, un evaj aozet e Breizh diwar lambigañ sistr.

Fine de Bretagne a oa ivez an anv roet da lambig graet e Bro Gwiniegi Naoned diwar gwin gwenn e deroù an XX kantved. 

Graet e vez gant meur a embregerezh :
*Warenghem, e Lannuon ;
*Distillerie du Gorvello, e Sulnieg.

## Liammoù diavaez
*  ''France 3 Régions''.
*  INAO / ''Eau-de-vie de cidre de Bretagne''.
Salnés

**Komark Salnés** zo ur c'homark eus arvor Galiza, e proviñs Pontevedra, entre ría Arousa (brasañ hini Galiza) ha ría Pontevedra.