Gwitreg

**Gwitreg** a zo ur gumun e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh-Uhel, tost d'an harzoù gant Bro-C'hall, war an hent bras a gas da Bariz.
Anv an dud: *Gwitregad (Gwitregiz), Gwitregadez (-ed)*.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Anv
Erwan Vallerie ː **Vitriacum**, 1070
## Ardamezioù

## Istor
### Orin
* Savet eo kêr Gwitreg en-dro d'ar c'hastell-kreñv adal an ; koulskoude, pa weler ar peulvanoù nepell ha dismantroù un atant galian-roman nes, eo anat eo hir istor pobladur en ardremez. Lec'hiet evel ma oa war harzoù breizh e oa dezhi da zifenn ar vro diouzh an amezeien (Maine, Anjev, Normandi ha Bro-C'hall). Hevelep karg a oa ivez gant kêrioù (Felger, Sant-Albin-an-Hiliber, Gwerc'h-Breizh, Kastell-Briant, Ankiniz ha Klison).
### kantved
Etre 1220 ha 1240 e voe savet mogerioù-difenn. Kreskiñ a reas fabourzhioù: Rachapt, Sainte-Croix, Saint-Martin, La Mériais, Hellerie). 
Adalek 1251, gant dimezioù etre an tiegezhioù Gwitreg ha Laval, ha dre vras tiegezhioù uhel Breizh ha re Vro-C'hall, a gaso da stagidigezh Breizh ouzh Bro-C'hall en 1532.
### [[Dispac'h Gall]]
* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Gwitreg da benn un distrig.
###### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 315 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 2,97% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
* Fuzuilhet e voe ur milour breizhat bet o vevañ er gumun gant al lu gall] d'ar 17 a viz Meurzh 1915.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 47 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'ar 14 a viz Even 1940 e kouezhas un nijerez *[[Fairey Battle]]*, marilhet L5513 ha kodet PM-L, eus ar *103th Squadron* eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (*[[Royal Air Force]]*) e **Gwitreg**; he zri nijour a c'hellas en em gavet gant o c'henseurted.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Tri soudard a varvas.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Daou vilour a varvas .
## Brezhoneg
* Hervez ur studiadenn gant Ofis ar Brezhoneg e vije 150 brezhoneger e korn-bro Gwitreg.
### Deskadurezh
* E distro-skol 2024 e oa 96 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (4,3 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). 
### Kelenn d'an oadourien
* Dalc'het e vez kentelioù-noz brezhoneg gant Skol an Emsav, abaoe miz Gwengolo 2010.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1762



Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:800 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:20000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1750  text:1750
  bar:1751
  bar:1752
  bar:1753
  bar:1754
  bar:1755
  bar:1756
  bar:1757
  bar:1758
  bar:1759
  bar:1760
  bar:1761
  bar:1762  text:1762
  bar:1763
  bar:1764
  bar:1765
  bar:1766
  bar:1767
  bar:1768
  bar:1769
  bar:1770 
  bar:1771
  bar:1772 
  bar:1773
  bar:1774
  bar:1775
  bar:1776
  bar:1777
  bar:1778
  bar:1779
  bar:1780  text:1780
  bar:1781 
  bar:1782
  bar:1783
  bar:1784
  bar:1785
  bar:1786
  bar:1787
  bar:1788
  bar:1789
  bar:1790 
  bar:1791
  bar:1792
  bar:1793 text:1793
  bar:1794
  bar:1795
  bar:1796
  bar:1797
  bar:1798
  bar:1799
  bar:1800 
  bar:1801
  bar:1802
  bar:1803
  bar:1804
  bar:1805
  bar:1806 text:1806
  bar:1807
  bar:1808
  bar:1809
  bar:1810
  bar:1811
  bar:1812
  bar:1813
  bar:1814
  bar:1815
  bar:1816
  bar:1817
  bar:1818
  bar:1819
  bar:1820 
  bar:1821 text:1821
  bar:1822
  bar:1823
  bar:1824
  bar:1825
  bar:1826
  bar:1827
  bar:1828
  bar:1829
  bar:1830 
  bar:1831 
  bar:1832
  bar:1833
  bar:1834
  bar:1835
  bar:1836 text:1836
  bar:1837
  bar:1838
  bar:1839
  bar:1840 
  bar:1841 
  bar:1842
  bar:1843
  bar:1844
  bar:1845
  bar:1846 text:1846
  bar:1847
  bar:1848
  bar:1849
  bar:1850 
  bar:1851
  bar:1852
  bar:1853
  bar:1854
  bar:1855
  bar:1856 text:1856
  bar:1857
  bar:1858
  bar:1859
  bar:1860 
  bar:1861 
  bar:1862
  bar:1863
  bar:1864
  bar:1865
  bar:1866 text:1866
  bar:1867
  bar:1868
  bar:1869
  bar:1870 
  bar:1871
  bar:1872 
  bar:1873
  bar:1874
  bar:1875
  bar:1876 text:1876
  bar:1877
  bar:1878
  bar:1879
  bar:1880 
  bar:1881 
  bar:1882
  bar:1883
  bar:1884
  bar:1885
  bar:1886 text:1886
  bar:1887
  bar:1888
  bar:1889
  bar:1890 
  bar:1891 
  bar:1892
  bar:1893
  bar:1894
  bar:1895
  bar:1896 text:1896
  bar:1897
  bar:1898
  bar:1899
  bar:1900 
  bar:1901 
  bar:1902
  bar:1903
  bar:1904
  bar:1905
  bar:1906 text:1906
  bar:1907
  bar:1908
  bar:1909
  bar:1910
  bar:1911 
  bar:1912
  bar:1913
  bar:1914
  bar:1915
  bar:1916
  bar:1917
  bar:1918
  bar:1919
  bar:1920 
  bar:1921 text:1921
  bar:1922
  bar:1923
  bar:1924
  bar:1925
  bar:1926 
  bar:1927
  bar:1928
  bar:1929
  bar:1930 
  bar:1931 text:1931
  bar:1932
  bar:1933
  bar:1934
  bar:1935
  bar:1936 
  bar:1937
  bar:1938
  bar:1939
  bar:1940 
  bar:1941
  bar:1942
  bar:1943
  bar:1944
  bar:1945
  bar:1946 text:1946
  bar:1947
  bar:1948
  bar:1949
  bar:1950 
  bar:1951
  bar:1952
  bar:1953
  bar:1954 
  bar:1955
  bar:1956
  bar:1957
  bar:1958
  bar:1959
  bar:1960 
  bar:1961
  bar:1962 text:1962
  bar:1963
  bar:1964
  bar:1965
  bar:1966
  bar:1967
  bar:1968 
  bar:1969
  bar:1970 
  bar:1971
  bar:1972
  bar:1973
  bar:1974
  bar:1975 text:1975
  bar:1976
  bar:1977
  bar:1978
  bar:1979
  bar:1980 
  bar:1981
  bar:1982 
  bar:1983
  bar:1984
  bar:1985
  bar:1986
  bar:1987
  bar:1988
  bar:1989
  bar:1990 text:1990
  bar:1991
  bar:1992
  bar:1993
  bar:1994
  bar:1995
  bar:1996
  bar:1997
  bar:1998
  bar:1999 text:1999
  bar:2000 
  bar:2001
  bar:2002
  bar:2003
  bar:2004
  bar:2005
  bar:2006
  bar:2007
  bar:2008
  bar:2009
  bar:2010
  bar:2011
  bar:2012 
  bar:2013 text:2013
PlotData=
 color:barra width:10 align:left 
 bar:1762 from:0 till:14000 
 bar:1793 from:0 till:10790
 bar:1800 from:0 till: 8809
 bar:1806 from:0 till: 8381
 bar:1821 from:0 till: 8844
 bar:1831 from:0 till: 8856
 bar:1836 from:0 till: 8901
 bar:1841 from:0 till: 8610
 bar:1846 from:0 till: 8621
 bar:1851 from:0 till: 8800
 bar:1856 from:0 till: 8854
 bar:1861 from:0 till: 8904
 bar:1866 from:0 till: 8937
 bar:1872 from:0 till: 8937
 bar:1876 from:0 till: 9870
 bar:1881 from:0 till:10314
 bar:1886 from:0 till:10447
 bar:1891 from:0 till:10607
 bar:1896 from:0 till:10584
 bar:1901 from:0 till:10775
 bar:1906 from:0 till:10092
 bar:1911 from:0 till:10613
 bar:1921 from:0 till: 8154
 bar:1926 from:0 till: 8363
 bar:1931 from:0 till: 8212
 bar:1936 from:0 till: 8506
 bar:1946 from:0 till: 9367
 bar:1954 from:0 till: 9611
 bar:1962 from:0 till:10380
 bar:1968 from:0 till:11343
 bar:1975 from:0 till:12318
 bar:1982 from:0 till:13042
 bar:1990 from:0 till:14486
 bar:1999 from:0 till:15313
 bar:2012 from:0 till:17177
 bar:2013 from:0 till:17463
TextData=
  fontsize:S pos:(50,10)
  text:Cassini hag EBSSA


### Tud
* Pierre Landais.
* Lucien Lechat (21 a viz Ebrel 1891-1915), unan eus *Pevar C'haporal Souains*, bet fuzuilhet d'ar 17 a viz Meurzh 1915 evit *laoskentez* gant al Lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ, bet roet o enor dezhe en-dro e 1935; mavour e oa e Gwitreg.
* Pierre Méhaignerie.
* Markizez Sévigné.
#### Tud bet ganet eno
* 1483 : Jacques Collebaut, sonaozour.
* 1519 : Bertrand d'Argentré, istorour ha gwiraour.
* 1827 : Arthur Le Moyne de la Borderie. istorour Breizh ha diellour.
* 1879 : Jean Choleau, armerzhour hag emsaver.
* 1900 : Morvan Marchal, tisavour hag emsaver.
* 1925 : Michelle Lorraine, skrivagnerez.
* 1979 : Jérôme Lebouc, melldroader.

#### Tud bet marvet eno
* Arthur Le Moyne de la Borderie, istorour Breizh ha diellour, 17 a viz C'hwevrer 1901.
#### Ardamezeg ar familhoù

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Gwitreg.
* Kastell Reier Sevigneg.
* Iliz katolik an ''Intron-Varia'', .
* Iliz katolik ''Sant Varzhin'', .
* Chapel Sant-Nikolaz.
* Monumant ar re varv Memorial Genweb.
* Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
## Gevelliñ
Gevellet eo gant 8 kêr :

## Sport
### <small>Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn</small>
* 30 a viz Mezheven 1985 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Gwitreg ; trec'h eo Rudy Matthijs (Belgia).
* 1 a viz Gouere 1985 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwitreg ha Felger (a-benn d'an eur dre skipailh) ; trec'h eo La Vie Claire.
* 3 a viz Gouere 1995 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Perroz-Gireg ha Gwitreg ; trec'h eo Mario Cippolini (Italia).
* 5 a viz Gouere 2000 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Gwitreg ; trec'h eo Marcel Wüst (Alamagn).
* 6 a viz Gouere 2000 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwitreg war-du Teurgn (Indre-et-Loire).
* 7 a viz Gouere 2006 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Lisieux ha Gwitreg ; trec'h eo Robbie McEwen (Aostralia)
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn an ti-kêr
* Lec'hienn ti an douristed
* Lec'hienn ar gevelliñ
* Keleier kêr
* Lec'hienn bro Gwitreg
* Gweladenniñ Gwitreg
* Lise Bertrand d'Argentré
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Notennoù ha daveoù