Manufrance

**Manufrance**, anvet da gentañ **Manufacture française d'armes de Saint-Étienne**, zo un embregerezh gall bet krouet e 1885 e Saint-Étienne, bet brudet en XX kantved evit gwerzhañ dre lizher armoù-tan, beloioù ha mekanikoù da wriat. Embann a rae ar gelaouenn *[[Le Chasseur Français]]* ivez.

Arabat droukveskañ Manufrance gant ar Manufacture d'Armes de Saint-Étienne, un arsanailh-Stad diazezet er memes kêr.

## Istor
Savet e voe an embregerezh e 1885 gant daou zen yaouank, Étienne Mimard ha Pierre Blachon, a brenas ar *Manufacture Française d'Armes et de Tir* hag a adanvas anezhañ «Manufacture française d'armes de Saint-Étienne». Er memes bloaz e embannjont niverenn gentañ ar gelaouenn *Le Chasseur Français*. Ar fuzuilh-chase Ideal a voe gwerzhet gant ar merk adalek 1887.

E 1888 e prenas ar merk L'Hirondelle, hag er bloaz war-lerc'h e kinnigas an embregerezh marc'hoù-houarn war e gatalog evit ar wech kentañ. Adalek 1890 e voe tennet ar c'hatalog da 300.000 skouerenn ha kaset anezhañ digoust da holl chaseourien Bro-C'hall. Dre-se e teuas ar Manufacture française d'armes de Saint-Étienne ar stal kentañ o werzhañ e broduioù a-yoc'h dre lizher, ha brud a dapas e Frañs a-bezh. E-doug dekvloavezhiad diwezhañ an XIX kantved e lakaas an embregerezh sevel uzinoù nevez bali Fauriel e Saint-Étienne. Kregiñ a rejont da werzhañ dafar pesketa, ha fuzuilhoù-liorzh Buffalo e 9 mm, 12 mm ha .22 Long Rifle.

E 1906 e voulc'has gwerzhañ mekanikoù da wriat dindan an anv Omnia. E 1911 e cheñchas an embregerezh e anv evit **Manufrance**. E 1913 e roas lañs da broduerezh daou arm : ar fuzuilh-chase Robust, a reas berzh pa voe graet 800.000 skouerenn anezhi betek 1980, hag ar bistolenn Le Français. Ur bloaz war-lerc'h e varvas Pierre Blachon. Kenderc'hel a reas Manufrance da greskiñ goude ar Brezel-bed Kentañ : 475.000 skouerenn eus e gatalog a voe moullet e 1939 da skouer. Diorren a reas en ur zigeriñ stalioù e kêrioù bras ar vro. 15 a oa e dibenn an Eil Brezel-bed ; unan a oa da skouer e straed Feltre e Naoned. Étienne Minard, an eil diazezer, a varvas e 1944, en ur reiñ e lodennoù eus an embregerezh da gêr Saint-Étienne.

Etre ar bloavezhioù 1950 ha 1970 e voe Manufrance e barr e vrud. 1.500.000 a diegezh e Bro-C'hall a reseve e gatalog, ha 4000 den a laboure evitañ. Sevel a rae neuze 65% eus an armoù chaseal produet e Bro-C'hall, ha 30.000 mekanik da wriat Omnia bep bloaz. Ar marc'hoù-houarn L'Hirondelle a voe gwerzhet ouzhpenn ur milion a skouerennoù anezhe, ha bruderezh a veze graet evite gant pennoù brudet ar mare evel Raymond Poulidor hag ar c'hoarierien mell-droad Dominique Rocheteau ha Jean-Michel Larqué. Gwerzhañ a reas armoù nevez (karabinenn Reina, fuzuilhoù-chase Rapid, Perfex, Falcor).

### Diaesterioù hag addigoridigezh
Adalek 1975 e savas diaesterioù abalamour d'ar stroñsoù tireoul ha da vinvioù produiñ an embregerezh chomet diwar-lerc'h. E 1980 e voe lakaet e dibennfreuzadur. Ur strollad sindikalourien, bodet en ur SCOPD, a glaskas lakaat Manufrance da advevañ etre 1980 ha 1985, met ne reas ket berzh.

E 1988 e voe lakaat brevedoù ha merkoù an embregerezh e gwerzh. An holl anezho a voe prenet gant Jacques Tavitian, un den a aferioù eus ar c'horn-bro. Adsevel a reas an embregerezh, dindan an anv Manufrance c'hoazh. Ouzhpenn ar fuzuilhoù-chase (dilezet o froduiñ hiziv an deiz) e tiorroas en ur werzhañ dre lizher, war baper da gentañ ha diwar internet adalek ar bloavezhioù 2010, objedoù a bep seurt evit ar chaseal, ar pesketa, an natur, an dudioù hag an ti.

## Sportoù
Manufrance zo bet sponsor nes kleub mell-droad an AS Saint-Étienne eus 1973 betek 1979.

## Levrlennadur
*  Jean-Pierre Bastié, *Pistolets de la Manufacture française d'armes et cycles de Saint-Étienne*, ETAI, 2018, 176 p., ISBN 979-1028302771

## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ofisiel an embregerezh
*  Reportaj war an enkadenn ekonomikel e Manufrance (TF1, 30/04/1977) war lec'hienn an INA.

## Daveennoù