open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Friz

:*Diwallit, ne denn ar pennad-mañ nemet da broviñs *'Fryslân** en Izelvroioù. Evit Bro-Friz en he fezh, gwelit [[Frizia]].''
<hr noShade />

**Friz**, pe **Bro-Friz**, (''Fryslân'' e [[Frizeg ar c'hornôg|frizeg]] hag ent-ofisiel, ''Friesland'' e [[nederlandeg]]) a zo unan eus an 12 proviñs a zo en [[Izelvroioù]]. [[Frizeg]] eo yezh ar vro. 643 000 a dud a oa o vevañ enni e [[2005]]. [[Leeuwarden]] (''Ljouwert''), 91,000 a dud enni, eo kêr-benn ar vro. 


Harzoù he deus proviñs Friz gant proviñsoù [[Groningen (proviñs)|Groningen]], [[Drenthe]], [[Overijssel]] ha [[Flevoland]]. Er c’hornôg dezhi emañ an [[IJsselmeer]] hag en hanternoz [[Mor Wadden]], bevennet gant un heuliad inizi. Gallout a reer mont war-eeun eus Friz da broviñs [[Norzh Holland]] dre ur chaoser anvet an [[Afsluitdijk]].

== Anv ==
E 1994 en doa divizet Kuzul Proviñs Friz e teuje ar skrivadur frizek **Fryslân** da vezañ ar skrivadur nemetañ evit anv ar broviñs. Er bloaz 2004 e voe asantet gant Gouarnamant an Izelvroioù, ha lakaet war-sav gantañ ur steuñvenn tri bloaz evit lakaat ar c'hemm-se da dalvezout. Bremañ e vez graet gant ar stumm **Frizia** (Bro-Friz) evit ober anv eus **Friz Vras*', gant lodennoù en Alamagn betek Danmark, e-lec'h ma vez pe ma veze komzet [[yezhoù frizek|frizeg]].

== Yezh ==
[[Frizeg]] (pe *Frizeg ar c’hornôg*) a gaozeer e proviñs Friz, unan eus ar [[yezhoù frizek]], zo kar da [[frizeg ar reter]] ha da [[frizeg an hanternoz]], komzet en [[Alamagn]]. 

Diwar ar 660 000 a annezidi zo e proviñs Friz, ez eus 450 000 anezho a gomz frizeg, ha war-dro 360 000 anezho o deus ar frizeg evel yezh-vamm. En [[Inizi Friz|inizi]] eo gwanoc’h stad ar yezh. Er c’hêrioù e klever alies ur rannyezh anvet *Stadtfriesisch* (frizeg ar c’hêrioù), zo kalz a c'herioù nederlandek enni. En ul lodenn eus Friz, e korn-bro [[Stellingwerven]], n’eo ket frizeg a vez kaozeet, met [[yezhoù saksek izel|rannyezhoù izelsaksek]]. En ul lodennig eus kornôg proviñs [[Groningen (proviñs)|Groningen]] e vez komzet frizeg ivez.

== Kêrioù bras ==
* [[Leeuwarden]] (*Ljouwert*)
* [[Sneek]] (*Snits*)
* [[IJlst]] (*Drylts*)
* [[Sloten (Friesland)|Sloten]] (*Sleat*)
* [[Stavoren]] (*Starum*)
* [[Hindeloopen]] (*Hylpen*)
* [[Workum]] (*Warkum*)
* [[Bolsward]] (*Boalsert*)
* [[Harlingen, Netherlands|Harlingen]] (*Harns*)
* [[Franeker]] (*Frjentsjer*)
* [[Dokkum]] (*Dokkum*)

== Kêrioù ==
* [[Heerenveen]] (*It Hearrenfean'')
* Drachten (mun. Smallingerland)

## Gwelout ivez
* De âlde Friezen kan broadel Friz.
* Inizi Friz

## Levrlennadur
* Niverenn 27 eus ar gelaouenn Al Liamm a oa diwar-benn Friz hag ar frizeg.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar broviñs Fryslân.nl
* Dielloù filmoù Friz
Echu gant Sant Petersbourg

**Koniets Sankt Petersburg**, *"Echu gant Sant-Petersbourg"*, zo un film faltazi digomz bet savet e 1927 gant ar Rus Vsevolod Poudovkine diwar-benn mare ar dispac'h rus e 1917 hag arsailhadeg Palez Goañv Sant-Petersbourg.

## Sinopsiz
Ret eo d'ul labourer-douar rus mont da Sant-Petersbourg da gavout labour hag un dra bennak da zebriñ. Met harz-labour zo el labouradegoù. Berramzer war-lerc'h ez eo disklêriet ar C'hentañ brezel-bed. Goude 3 bloavezh brezel e tiroll an Dispac'h rus e Sant-Petersbourg. Ar volcheviked a sav a-enep ar gouarnamant. Arsailh a reont ar Palez Goañv.

## Rolloù
* Aleksandr Chistyakov : ur micherour
* Vera Baranovskaya : e wreg
* Ivan Chuvelyov : labourer-douar deuet da vezañ micherour

## Fichenn deknikel
* Titl : *Koniets Sankt Petersburg*
* Sevenour : Vsevolod Poudovkine
* Senario : Nathan Zarkhi
* Embregerezh produiñ : Mezhrabpom, RUS Studio Moskow
* Budjed : 
* Sonerezh : Vladimir Lurovski ha Herbert Stothart
* Bro : Rusia
* Furmad : gwenn ha du
* Danvez : film faltazi
* Padelezh : 1e27' 24''
* Deuet er-maez : e 1927 hag adnevezet e 1969 e Studi Moskou

## Liammoù diavaez

* imbd/http://www.imdb.com/title/tt0018066/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm/

## Notennoù ha daveennoù
Half-Life (heuliad c'hoarioù video)

**Half-Life** pe **HλLF-LIFE**, zo un heuliad c'hoarioù video tenn kentañ sell sevenet hag embannet gant Valve. E darn eus ar c'hoarioù e vezer Gordon Freeman, ur fizikour o klask talañ ouzh un aloubadeg boudoù maez douarel. Daou eus ar c'hoarioù a gaver en heuliad a zo c'hoarioù o-unan, Half-Life hag Half-Life 2, daou all, Half-Life 2: Episode One hag Half-Life 2: Episode Two, a zo berroc'h, ul lodenn ouzh ur c'hoari diazez. Un trede c'hoari lodennek a oa da vezañ embannet da Nedeleg 2017 anvet Half-Life 2: Episode Three. Seblantout a ra ez eo bet dilaosket betek-henn.

Ar c'hentañ c'hoari eus an heuliad c'hoarioù video Portal, hag a implij ar memes bed evit hini Half-Life, a oa bet embannet e 2007.
## C'hoarioù
Maze War

**Maze War** (anvet ivez **The Maze Game**, **Maze Wars**, **Mazewar** pe simploc'h **Maze**) zo ur c'hoari video war urzhiataer embannet e 1974 hag a voe diazez ha kopiet gant milieroù ha c'hoarioù video bet embannet abaoe. Hiziv-an-deiz e vez lakaet war-raok evel unan eus ar re gentañ, paneveken, ar c'hoari kentañ doare first-person shooter. Diasur e chom c'hoazh an deiziad embann resis, lod tud a embann e oa bet embannet a-raok, ar c'hentañ first-person shooter ma ouier an deiziad embann resis.
Philippe de Champaigne

**Philippe de Champaigne**, ganet e 1602 e Brusel ha marvet e 1674 e Paris a oa ul livour brabantat, deuet da vout Gall er .

## Oberennoù
Manex

**Manech** pe **Manex** zo ur stumm euskarek d'an anv Iban, hag a glot gant Yann e brezhoneg. Anavet eo dreist-holl e Benafarroa, met graet e vez Manex ivez dre fent ouzh an dud ac'hano gant re Zuberoa ha Lapurdi.

## Deñved
Roet eo an anv d'ur ouenn deñved ivez, tri rumm anezho: 
*ar re pennoù du, 
*ar re pennoù rous, 
*hag ar re vihan, pe Xaxi Ardia, pe Sasi Ardia. 

File:Mendive_Manech.jpg| Dañvadezed manech pennoù du.
File:Brebis-manech.jpg|Dañvadezed manech pennoù rous.
File:Sasi_ardia_1.jpg|Deñved manech bihan.


## Istor
Brudet eo bet an anv gant ur film gall en 2004, anvet *Un long dimanche de fiançailles*. 4 bugel zo bet anvet Manech en Bro-C'hall en 2004, 30 e 2005.

Tud zo a gred eo un anv brezhonek. E Breizh e vez skrivet Manec'h zoken, ha roet eo bet ur wech e Roazhon. Kemmesk a vefe gant anv Port Manec'h, e Nevez.

## Liamm diavaez
* https://web.archive.org/web/20170622131648/http://www.prenoms.com/edito-prenoms/les-prenoms-de-cinema-manech-o95309.html#CEAKrJrtYtSGbDyp.99

## Notennoù
Mellad 75-1

Ar **mellad 75-1** eus Bonreizh ar Pempet Republik c'hall, bonreizh savet e 1958, hogen mellad eus an 23 a viz Gouhere 2008, a embann ez eo glad ar vro ar "yezhoù rannvro". A-raok-se ne oa meneg ebet eus ar yezhoù -se er vonreizh c'hall.

## Notennoù
Ebel Elektrik

Un triad blues-rock psikedelek ha brezhonek eo **Ebel Elektrik**. Krouet eo bet e miz Kerzu 2016 gant Florian Ebel, kaner ha gitarour, Basile Tuauden a son ar gitar boud ha Germain Velut a son an taboulinoù. Awenet eo ar strollad gant sonerezh ar bloavezhioù 1960-1970, gant sonerion pe strolladoù evel Rory Gallagher, Wishbone Ash, Led Zeppelin, Pink Floyd pe Soft Machine da skouer.

Aet eo an eil plas gante er SUNS Europa (doare Eurovision ar yezhoù minorel) e Bro Italia e miz Kerzu 2017 m'o doa sonet evit Breizh hag evit ar brezhoneg.
## Istor ar strollad
Florian Ebel ar c'haner a oa krog da zeskiñ brezhoneg pa oa 20 vloaz. En deiz a hiziv ez eo e Master II war ar Brezhoneg e skol-veur Roazhon II. Ar strollad Ebel Elektrik a zo bet krouet e dibenn ar bloavezh 2016, gant ar soñj diskouez ne gav ar brezhoneg skoilh ebet er sonerezh a-vremañ, er blues-rock pergen.

## Ar strollad
* Florian, eus an Oriant, gitar ha kan
* Germain, eus Roazhon, taboulinoù
* Basile, eus Sant-Brieg, gitar boud

## Liammoù diavaez
* Facebook ofisiel Ebel Elektrik
## Notennoù ha daveennoù
Giz

Ar **c'hiz** pe ar **mod**, eo an doare da zibab an dilhad nevez kemenet, ha dre astenn-ster, an doare d'en em gwiskañ, d'en em gempenn blev. E Breizh e vez implijet ar ger giz da gomz eus doareoù dilhad ha perzhioù dibar disheñvel. 


FIL 2024 - Exposition Pascal Jaouen - 8Y4A2708.jpg|Pascal Jaouen, o krouiñ dilhadoù mod, hervez ar c'hiz hengounel
Fashion - Florida Memory FL State Library and Archives Shelf No 020979.jpg|Emdreiñ a ra ar c'hiz : bloavezhioù 1960, dilhad *jersey*
Kuldeep singhania shooting for iconic.jpg|Ar c'hiz, un anadenn hollvedel (Kuldeep Singhania, Bro-India)



1796-short-bodied-gillray-fashion-caricature.jpg|Ludresadenn e 1796 gant James Gillray anvet  *Following the Fashion* (*Mont da-heul ar c'hiz*).


## Istor ar c'hiz

Kregiñ a ra istor ar c'hiz en Henamzerda nebeutañ. En XVIII kantved e teuas war-wel ar c'helaouennoù giz kentañ, gant nebeut a skeudennoù avat. Adalek kreiz an XX kantved e teuas gwrierien da vezañ brudet, evel Christian Dior, Yves Saint Laurent, Coco Chanel ha Nina Ricci ha nevesoc'h Giorgio Armani, ha Jean-Paul Gaultier.

Giovanni battista moroni, il sarto, 1565-70 ca.jpg|Kemener a Bro-Itali (Giovanni Battista Moroni, XVI kantvet)
Chanelno5 1921 Sem.jpg|Coco Chanel (1883-1971), krouerez giz c'hall


## Micherioù ar c'hiz
* kemener
* gwrier
* stilour
* diskouezer-giz ha diskouezerez-c'hiz  

## Gwelet ivez
* Dilhad hengounel Breizh
Cambria

**Cambria** eo an anv latin roet da Gembre, a zo Cymru e kembraeg.

Ne oa ket eus ar ger er marevezh roman, pa ne oa ket eus Kembre c'hoazh. Goveliet e voe ar ger er Grennamzer, goude donedigezh ar Saozon da Enez Vreizh, d'ober ar c'hemm etre ar rouantelezhioù angl ha saoz hag ar broioù meneziek ma oa Kelted disuj.
Larry Nassar

**Lawrence Gerard Nassar**, ganet d'ar 16 a viz Eost 1963 a oa medisin skipailh jiminas Stadoù-Unanet Amerika etre 1986 ha 2016 ken na voe harzet ha tamallet dezhañ oberoù a bedofiliezh. 

Taget e vefe bet gantañ, d'an nebeutañ, 250 plac'hig, en o zouez reoù brudet ur wech jiminast a-vicher. Anzavet en deus dek tagadenn reizhel nemetken.

E miz Gouhere 2017, Nassar a voe kondaonet da 60 vloaz toull-bac'h goude kavet kablus. D'ar 24 a viz Genver 2018, Nassar a voe kondaonet da 40 vloaz ret ha 175 bloaz toull-bac'h en holl en ur prizon Stad e Michigan goude bezañ kavet kablus eus tagadennoù reizhel war bugale.
Cymru Fydd

**Cymru Fydd** (distaget [] e kembraeg) a oa ur strollad brogarour kembreat a voe savet gant Kembreiz eus Londrez e 1886. Fellout a rae d'al luskad-se e vefe emren Kembre. Anv saoznek ar strollad e oa *Young Wales*, kement ha diskouez e kemerent skouer war an emsav iwerzhonat evit an emrenerezh anvet *[[Young Ireland]]*. Hag evel en Iwerzhon e c'houlennent e vefe tennet he statud ofisiel digant an Iliz anglikan er vro hag e vefe disrannet an iliz anglikan e Kembre diouzh Iliz Bro-Saoz.

E-touez izili anavezetañ Cymru Fydd e oa an istorour John Edward Lloyd, Owen Morgan Edwards, ar politiker frankizour Thomas Edward Ellis ha tud all c'hoazh evel Beriah Gwynfe Evans ha Michael D. Jones.

Embannet e veze div gelaouenn gant al luskad, *[[Cymru Fydd (kelaouenn)|Cymru Fydd]]* e kembraeg ha *[[Young Wales]]* e saozneg. Mont a reas ar c'helaouennoù d'an traoñ e dibenn an  ha krakvevañ a reas ar strollad betek deroù an . 

## Levrlennadur
*Kenneth O. Morgan : *Rebirth of a Nation. Wales 1889-1980*. Oxford: Oxford University Press. 1981 
*Dewi Rowland Hughes : *Cymru Fydd 1886-1896*. University of Wales Press. 2006
Barrad erc'h war ar mor

**Barrad erc'h war ar mor**, * Snow Storm: Steam-Boat off a Harbour's Mouth* hec'h anv saoznek, zo un daolenn gant al livour saoz Joseph Mallord William Turner, graet e 1842.
Terrer (ki)

An **terrered** (*terrier* e galleg hag e saozneg) zo chas desavet da gentañ evit chaseal loened a vev e douarennoù. Pemp rummad bras zo anezho, enno meur a ouenn, ha peurvuiañ int chas kreñv ha dizaon hogen bihan pe krenn : eus 1 kg betek 32 kg hervez ar ouenn.
Triglav

Ar menez **Triglav** (distaget [] e sloveneg) zo ur menez eus an Alpoù ha menez uhelañ Slovenia, gant  metr uhelder. Emañ e gwalarn ar vro, tost da harzoù Aostria hag Italia. 

Unan eus arouezioù ar vro eo deuet da vezañ ; skeudennet eo war banniel Slovenia, da skouer. "Tri fenn" eo ster an anv e sloveneg, abalamour d'an tri c'hern a ya da ober ar menez.

E 1778 e oa bet tud o krapat betek ar beg anezhañ, tri den eus ar c'horn hag ur mezeg aostrian, war atiz ur mondian aostrian, Sigmund Zois. Aet eo ar skorneg a oa en nec'h anezhañ da get. Ur park natur, Park Broadel Triglav (*Triglavski Narodni Park* e sloveneg), zo en-dro d'ar menez, war ur gorread a 840 km².
Duhonw

**Duhonw** zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. Emañ er c'hreisteiz da gêr Llanfair-ym-Muallt. Bevennet eo ar gumuniezh gant ar Gwy er reter, gant ar stêr Irfon en hanternoz ha gant Mynydd Epynt er c'hreisteiz.

Er gumuniezh emañ kêriadennoù Llanddewi'r Cwm ha Maesmynys. E 2011 e oa poblet gant 294 a dud, ha 42 anezho (14,6%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Dyffryn Grwyne

**Dyffryn Grwyne** zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. En em astenn a ra eus traoñinenn ar stêr Gwy betek uhelennoù Menez Du Menoe, er gwalarn da Y Fenni.

Er gumuniezh emañ kêriadennoù Glangrwyne, Llangenni ha Llanbedr Ystrad Yw.
Treflys

**Treflys** zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. Emañ er reter da gêr Llanwrtyd. Er gumuniezh emañ kêriadennoù Garth ha Beulah.

E 2011 e oa poblet gant 484 a dud, ha 71 anezho (15,1%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Aoter

Un **aoter** zo un daol nevet, e mein alies, implijet evit an aberzhioù er relijionoù. "An daol santel" a vez lavaret anezhi ivez er relijionoù kristen ma kaver aoterioù en ilizoù.

## Paganiezh
Lazhet ha losket e veze al loened aberzhet war an aoter e relijionoù nann-kristen, da lavaret eo ar re liesdoueadek ha pagan.

E ti ar Romaned uhel e oa ul lararium, aoter da zoueed an oaled.
## Aoterioù undoueek

### Katoligiezh
Er relijionoù kristen eo un daol, e maen pe goad, ma vez outi ar beleg pa lavar an oferenn. 

Restr:Buhulien. Bannière. Jesus.jpg| Banniel *Jezuz an Oter*, e Bulien.


## Skeudennoù

Restr:Maël-Pestivien. Chaire des Druides. Détail.jpg|Mael-Pestivien. *Kador an Drouized*, gwelet a-dost. Skeudenn bet tennet a-us d'ar roc'h. Ar re dedennet gant mojennoù e wel enni moull un den : ar penn e penn krec'h ar skeudenn; ar c'horf er c'hreiz; ar groazlez hag an divhar en traoñ.
File:Opferstein Maria Taferl.jpg|An *Opferstein* pe roc'h an aberzhioù, aoter gelt e Maria Taferl, Aostria. 
File:Berlin - Pergamonmuseum - Altar 02.jpg| Aoter Pergamon, e Berlin.
File:3217 - Athens - Sto… of Attalus Museum - Kylix - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg|Kiliks henc'hresian a ziskouez un hoplit dirak un aoter, war-dro 480 kent JK.


## Aoterioù brudet
*Aoter Pergamon
*Aoter an Daouzek Doue‎
*Aoter Monforte
*Altare della Patria

## Liammoù diavaez
*http://nac.today/fr/a/389368
*http://www.kan-iliz.com/saint-sacrement/
Aoter an Daouzek Doue

**Aoter an Daouzek Doue** a oa ur santual pagan en Aten, savet gant Peisistratos ar Yaouankañ, mab-bihan d'an tirant Peisistratos pa voe arc'hon e -522 - -521.

Alese e veze muzuliet an hed etre poent pe boent ha kêr Aten, hag ul lec'h repu e oa.
Altare della Patria

**Un *Altar de la Patria* zo e [[Santo Domingo]]*.

An ***Altare della Patria*** ("Aoter ar Vammvro") zo ur monumant broadel da unvaniezh Italia, savet e Roma dindan ren Vittorio Emanuele II.Meur a anv all a vez roet dezhañ : *il Monumento nazionale a Vittorio Emanuele II*, *il Vittoriano*, *il Mole del Vittoriano*. Savet eo bet war ar *Piazza Venezia* ("Plasenn Venezia") gant an tisavour Giuseppe Sacconi (1854-1905) adal 1885 ; d'ar  e voe e zigoradur ofisiel, hag e 1935 e voe peurechuet ar monumant.
Lararium

Ul **lararium** (*lararia* el liester latin) a oa un aoter pe santual bihan, da enoriñ al Lared, doueed an oaled, e sevenadur Henroma.

## Liamm diavaez
* Les laraires et le culte des lares
Adama

**Adama** (en oromoeg: *Adaamaa*, en amhareg: ኣዳማ, *Adama* pe *Ädama*), anavezet ivez gant an anv **Nazret** (en amhareg ናዝሬት), zo ur gêr vras eus Etiopia, bet kêr-benn Oromia. Emañ e  metr uhelder, 100&nbsp;km er gevred da Addis Abeba.

Trede kêr vrasañ Etiopia eo Adama ; e 2015 e oa war-dro  a dud. Emañ war an hent a gas eus Dirre Dawa da Addis Abeba. Ur skol-veur zo eno, krouet e 1990.
Tawe Uchaf

**Tawe Uchaf** zo ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. Emañ e korn-bro Brycheiniog, er biz da Ystradgynlais hag e lodenn uhelañ traoñienn an Tawe. Er gumuniezh emañ kêriadennoù Coelbren, Cae Hopkin, Ynyswen ha Pen-y-cae.

Un toullad mougevioù zo er c'horn-bro ; ar re anavezetañ anezho a ya d'ober Dan-yr-Ogof, ur strollad mougevioù bras ma teu kalz a weladennerien.
Pencraig (Powys)

**Pencraig** (*Old Radnor* e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. Emañ etre Maesyfed ha Llanandras, er gornaoueg da harzoù Bro-Saoz.

Er gumuniezh emañ, ouzhpenn kêriadenn Pencraig, Einsiob ha Walton. E 2011 e oa poblet gant 741 a dud, ha 52 anezho (7,1%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Cuneo

**Cuneo** (*Coni* e piemonteg hag en okitaneg) zo ur gumun italian ha pennlec'h  proviñs Cuneo, e rannvro Piemont. E 2017 e oa  a dud o chom enni. Emañ e 550 metr uhelder, e mervent Piemont, e kember ar stêrioù Stura ha Gesso.

Savadurioù brav zo e kêr : ar *Villa Oldofredi Tadini*, savet er  ha  kantved, ilizoù San Francesco, Santa Croce, Santa Maria del Bosco, San Giovanni Decollato, Santissima Annunziata ha re all c'hoazh. Birvidik eo ar c'henwerzh, koulz hag an industriezh. Linennoù tren a gas da d-Torino ha Genova.

## Kumunioù tro-dro
*Beinette, Borgo San Dalmazzo, Boves, Busca, Caraglio, Castelletto Stura, Centallo, Cervasca, Morozzo, Peveragno, Tarantasca, Vignolo.

## Kêrioù gevellet
* 
*
*

## Liammoù diavaez

*Kumun Cuneo
Marcus Salvius Otho

**Marcus Salvius Otho Caesar Augustus** (28 Ebrel 32 – 16 Ebrel 69) a oa un impalaer roman hag a renas war-lerc'h Galba, e-pad tri miz, eus ar 15 a viz Genver 69 betek ar 14 a viz Ebrel 69. E vreur henañ Lucius Salvius Otho Titianus, a oa bet konsul en 52.

## E vuhez
Anavezet eo e vuhez dre buhezskridoù Suetonius, Ploutarc'hos, Tacitus, ha Dion Cassius.

### Orin
Genidik e oa e hendadoù eus bourk Ferentium, en Etruria. Ganet e oa-eñ er bloaz 32 e Ferentium, er *gens* Saluia : senedour e oa e dad-kozh, prokonsul Afrika e dad, en amzer an impalaer Tiberius.

Hervez Suetonius ne oa ket Otho un den gwall blijus, ha troet e oa d'ober e seizh gwellañ da gemer ar galloud. Brav a reas d'ur gourtizanez kozh mann nemet evit gallout mont e darempred gant Neron, ma teuas da vezañ unan eus e wellañ keneiled bambocherezh en e yaouankiz. mont a ra an istorourien, marteze dre gasoni, betek ober aznv eus darempredoù reizhel gant an impalaer hag e vignoned.

Hervez Suetonius c'hoazh e ouie edo Neron o vont da zrouklazhañ e vamm Agrippina, ha roet en defe skoaz dezhañ oc'h aozañ ur goan d'an noz ma voe lazhet e vamm evit didamall an impalaer.

## Goude e varv
Vitellius a renas war e lerc'h, eus hanter Ebrel betek Kerzu 69.
Britney Spears

**Britney Jean Spears**, ganet d'an 2 a viz Kerzu 1981, zo ur ganerez, aktourez ha korollerez stadunanat.

## Buhezskrid
Ganet eo e McComb, Mississippi, met desavet eo bet e Kentwood, Louisiana, aktourez eo bet war al leurenn pe evit abadennoù skinwel pa oa-hi bugel. Goude-se e sinas ur gevrat gant Jive Records e 1997. Kentañ hag eil pladenn studio Spears, ...Baby One More Time (1999) hag Oops!... I Did It Again (2000), a voe brudet-mat dre ar bed a-bezh. Dont a rejont da vezañ ar pladennoù gwerzhet ar muiañ gant un arzour e-unan evit ar grennarded. E 2001, Spears a embannas he zrede pladenn studio anvet hervez hec'h anv, Britney. Ouzhpenn-se e c'hoarias ar roll pennañ er film Crossroads (2002). Evit he fevare pladenn studio e oa e-penn ar c'hrouiñ penn-da-benn, In the Zone (2003), brudet mat e voe dreist-holl dre ar ganaouenn "Toxic".

Britney Spears a voe rediet da reiñ un harz difin d'he micher e 2007 abalamour da gudennoù personel lies. He fempvet pladenn studio, Blackout, a voe embannet e 2007, enni kanaouennoù lies a voe brudet mat evel "Gimme More" pe "Piece of Me". He doareoù bevañ o vont war fallaat kement hag e mondone etre an ospitalioù a voe ledet war ar bloavezh a-bezh. Ken fall e oa he stad dezhi ma voe savet ur c'huratelezh, hag a badas betek miz Gwengolo 2021.

Kristenien e oa he zud. E deroù he buhez vicherel e tifennas Britney Spears talvoudoù ar virourien amerikan. Embann a rae bezañ gwerc'hez, hag a-enep an darempredoù reizhel a-raok an eured, rak ar briedelezh a oa un « ensavadur sakr » hervezi.

## Daveennoù
Tawhid

An **tawḥid** (arabeg : تَوْحيد [tawḥīd], "unanded") zo ur ger arabek hag a vez lavaret da dermeniñ undoueegezh relijion an islam. An Tawhid eo ar gredenn en un Doue hepken, dreist da ijin an den, dibar.
Trallong

**Trallong** zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre. 

Emañ e korn-bro Brycheiniog, hanter hent etre Pontsenni er gornaoueg hag Aberhonddu er reter. Er c'hreisteiz emañ ar stêr Wysg ha menezioù Bannau Brycheiniog.
Prioldi Trefynwy

**Prioldi Trefynwy** zo ur savadur a oa ur prioldi eus Urzh Sant Benead e kêr Trefynwy e gevred Kembre. Bremañ ez eo ur greizenn sokial.

Gant an aotrou norman William FitzOsbern e voe savet ur c'hastell e Trefynwy war-dro 1070. Un nebeud bloavezhioù goude, e 1075, e voe anvet Gwithenoc, ur Breizhad, da aotrou Trefynwy, e-lec'h mab William FitzOsbern, gant Gwilherm an Alouber. Gant hennezh e voe savet ur prioldi eno. Meneg zo e Levr Llandaf eus un iliz koshoc'h, un iliz keltiek eus an , a vije bet er memes lec'h. Roet e voe ar prioldi, hag an douar tro-dro, da Abati Saint-Florent Saumur e Bro-C'hall. Sakret e voe iliz ar prioldi war-dro 1101 pe 1102. Kresket e voe ha dont a reas da vezañ iliz-parrez diwezhatoc'h en . Un iliz anglikan eo hiziv, en norzh da savadur ar prioldi.

E 1291 e oa perc'henn ar prioldi war 480 erv a zouar. Pa'z eas an darempred etre Bro-Saoz ha Bro-C'hall war fallaat e c'houzañvas ar prioldi, abalamour ma oa stag ouzh un abati gall. Dindan ren Herri VIII, roue Bro-Saoz e voe divodet ar manatioù ha prioldi Trefynwy da-heul, e 1536.

Bremañ ez eo prioldi Trefynwy unan eus ar savadurioù istorel a zo e kêr. Ur greizenn sokial eo deuet da vezañ hag enni en em vod tud kevredigezh kembraek Treyfynwy.

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Monmouth Priory
Ashley

**Ashley** (distaget /ˈæʃli/ ) zo un anv-lec'h hag un anv-bihan saoznek, roet d'ar baotred a-wechoù, met dreist-holl d'ar merc'hed e SUA.

## Gerdarzh
Un anv-lec'h e oa da gentañ, diwar an anv hensaoznek æsc (ludu) ha lēah (prad, digoadenn).

## Tud

### Anv-bihan
* Ashleigh Barty (g. e 1996), c'hoarierez tennis aostralian, 
* Ashley Benson, aktourez stadunanat.
* Ashley Cole, melldroader saoz.
* Ashley Colón, *la chica bomba* (ganet e 1975, en Puerto Rico), kanerez merengue,
* Ashley Graham, gwiskerez-dilhad stadunanat.
* Ashley Greene (ganet e 1987), aktourez ha diskouezerez-c'hiz stadunanat,
* Ashley Judd, aktourez stadunanat,
* Ashley Madekwe, aktourez saoz,
* Ashley Massaro, aktourez stadunanat,
* Ashley Tisdale, aktourez ha kanerez stadunanat,
* Ashley Watkins, aktourez stadunanat.

### Anv-tiegezh
* Aiden Ashley (ganet en 1990), 
* Clifford Warren Ashley (1881 - 1947) livour.
* Laura Ashley (1925-1985), ganet Mountney, kemenerez saoz

## Lec'hioù
###### 
* Ashley (Cambridgeshire)
* Ashley (Cheshire)
* Ashley (Gloucestershire)
* Ashley (Kent)
* Ashley (Northamptonshire)
* Ashley (Staffordshire)
* Ashley (Wiltshire)
* Ashley (Bristol ward)

Tri lec'h da vihanañ zo en anv-se e Hampshire:
* Ashley (East Hampshire)
* Ashley (New Forest)
* Ashley (Test Valley)

###### 
* Ashley, e North Dakota,
* Ashley, en Illinois,
* Ashley, en Indiana,
* Ashley, en Ohio,
* Ashley, en Pennsylvania,
* kontelezh Ashley, en Arkansas.

## Lennegezh
* Ashley Wilkes, er romant Gone with the Wind,

## Pennad kar
* Aisling
Brancaster

**Brancaster** zo ur gêriadenn e Bro-Saoz, war aod hanternoz kontelezh Norfolk, hag aod kreisteiz The Wash, ur 35&nbsp;km er gevred da King's Lynn. E 2001 e oa bet kontet 897 a dud o chom enni.

## Istor
Ul lec'h annezet eo abaoe an Henamzer : ur c'hreñvlec'h roman anvet **Branodunum** a voe savet eno en  da evezhiañ The Wash da ziwall diouzh ar Saksoned, evel ar c'hreñvlec'hioù all a-hed al *[[Litus Saxonicum]]* (aod ar Saksoned). 

## Anv
* ND XXVIII6 (tresadenn) : **BRANODUNO**, **BRANADUNO**; XXVIII16 (titouroù) : Praepositum equitum Dalmatorum Branodunensium (Branodun), **BRANODUNO, BRANADUNO**.
Talvoudegezh : **bran(n)o* = bran + **dub(os)* = liv du, pe **dun-um* = kreñvlec'h ?

* **Bramcestria** c. 960; **Broncestra** 1086 DB; Roman station at Branodunum (probably crow fort) (cf. A.D Mills)

## Levrlennadur
* Ordnance Survey : *Map of Roman Britain*. Southampton. 1956
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* A.D. Mills : *Oxford Dictionary of British Place Names*. Oxford University Press. 1991 ... 2003
Stêr Carno

Ar **Stêr Carno**, pe *Afon Carno* e kembraeg, zo ur stêr hag a red dre Powys, e Kembre. Adstêr eo d'ar stêr Hafren. 

Anvet eo diwar anv kêriadenn Carno. Kemberiñ a ra e Caersws gant ar stêr Hafren.
1943 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:1942 e Breizh - **1943 e Breizh** - 1944 e Breizh

## Darvoudoù
* Kinnig a ra ar Comité Consultatif de Bretagne ur raktres statud emrenerezh evit Breizh da c'houarnamant Vichy.
*29 a viz Genver: bombezet eo Montroulez gant ar Royal Air Force pa glaske distrujañ ar pont-meur, lazhet e voe 39 bugel hag o skolaerez er skol *Itron-Varia Lourdez*, ha 27 den nann-soudard all.
*15 a viz Meurzh: da vare ma'z a kuit 74 den yaouank da Servij al Labour Ret e sav ur vanifestadeg vras e ti-gar Gwengamp.
*23 a viz Mae : arvest kentañ gant Bodadeg ar Sonerion e porzh Breujoù Breizh, e Roazhon, gant ar c'hwec'h ezel kentañ Dorig Le Voyer, Efflam Kuven, Robert Marie, Ifig Hamon, René Tanguy ha Polig Monjarret.
*15 a viz Gouere : digoradur ofisiel ar *Skolaj Aogust Brizeug* e Talbont, e-kichen Ploermael, gant prefed rannvro Roazhon Jean Quenette hag izili ar c'h-Comité Consultatif de Bretagne. Pal ar skol-hañv-se e oa stummañ kelennerien ar c'hentañ hag an eil derez war ar brezhoneg ha war istor ha douaroniezh Breizh.
*4 a viz Gwengolo: lazhet eo Yann Bricler (kenderv da Olier Mordrel) gant ar Rezistañs e Kemper.
*16 a viz Gwengolo: bombezadegoù gant nijerezioù B-17 eus ar *1st Bombardment Division* (United States Army Air Forces) e Naoned, 1 100 den nann-soudard a voe lazhet ha 400 savadur a voe distrujet razh; 80 bombezenn e Sant-Ervlan, 35 bombezenn e Reudied, 185 bombezenn e Kerwall; bombezet nijva Kervegon ivez.
*23 a viz Gwengolo: bombezet Naoned adarre gant ar *1st Bombardment Division*: 46 den nann-soudard lazhet diouzh beure, ha tremen 200 d'abardaez.
*11 a viz Du: sinet eo, etre Célestin Lainé hag ar c'horonal Hartmut Pulmer, kendivizad diazezañ ar *[[Bretonische Waffenverband der Sicherheitsdienst]]*, da lavaret eo ar Bezen Cadoudal.
*1añ a viz Kerzu : Abel Bonnard, ministr an Deskadurezh e gouarnamant Vichy a grou un arnodenn vrezhonek diret evit sertifikad dibenn ar c'hentañ derez.
*12 a viz Kerzu: lazhet eo an aotrou Yann-Vari Perrot gant ar Rezistañs e Skrigneg.
* 15 a viz Kerzu: 
** obidoù Yann-Vari Perrot e Skrigneg;
** divizet gant he 33 ezel kentañ cheñch anv ar Bezen Cadoudal da vBezen Perrot.

## Levrioù
* *[[Barzhonegoù]]* gant Roparz Hemon,
* *Dictionnaire breton français* gant Roparz Hemon,
* *[[En ur rambreal]]* gant Yann-Vari Kerwerc'hez,
* *[[Hervelina Geraouell]]* gant Abeozen,
* *[[Kleier Eured]]* gant Roparz Hemon,
* *[[Korf an den]]* gant Pêr Denez,
* *[[Le Vannetais unifié. Prononciation, grammaire et vocabulaire]]* gant Roperzh ar Mason,
* *[[Marvailhoù Loened]]* gant Abeozen,
* *Monuments historiques, Monuments naturels et Sites classés de Bretagne* gant André Dézarrois (galleg),
* *[[Traoniennoù ha kaniennoù-mor]]* gant Lan Devenneg,
* *[[Trema an heol o sevel]]* gant Yann-Fañch Kaba.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1943|Ganedigezhioù]]
*Danièle Évenou
*Jean-Bernard Vighetti

## [[:Rummad:Marvioù 1943|Marvioù]]
*Herve Burel
*Adrien de Carné
*Maurice Denis
*Émile Hamonic
*Jean Émile Laboureur
*Yann-Vari Perrot
*Joseph Turmel

__NOTOC__
Emgann Ponte Novu

**Emgann Ponte Novu** a c'hoarvezas e Korsika d'an 8 ha 9 viz Mae 1769, entre bagadoù Pasquale Paoli — anezho Korsed ha goprsoudarded alaman ha suis — hag armeoù ar roue gall Loeiz XV, harpet gant soudarded kors savet a-du gant ar C'hallaoued. Goude trec'h an arme c'hall e voe digor an hent da Gorte, kêr-benn ar Gorsed. Gant an emgann-se e voe echuet brezel Korsika.

## Ar pont hiriv

Image:Bridge of Ponte Novu Corsica restaured.jpg
Image:Bridge of Ponte Novu Corsica 2008 cobblestone.jpg
Image:Bridge of Ponte Novu Corsica 2008 arches.jpg
Image:Bridge of Ponte Novu Corsica 2008 corbels.jpg
The Wash

**The Wash** zo ur pleg-mor, stumm ur c'harrez dezhañ, hag ivez un aber, war aod reter Bro-Saoz, e beg gwalarn East Anglia, etre Norfolk ha Lincolnshire. Eno e ya da aberiñ ar stêrioù Witham, Welland, Nene ha Great Ouse.

## Istor
En Henamzer, e proviñs roman Britannia, e veze graet *Metaris* eus ar c'horn-se ha chaoserioù a oa tro-dro da wareziñ an douaroù diouzh an dourioù-beuz. Kouezhañ a reas ar chaoserioù-se en o foull pa'z eas ar Romaned kuit er  ha n'eo nemet en  e voe graet labourioù adarre, gant menec'h, da zispartiañ an douar diouzh an dour.

Meneg a gaver eus an anv *Metaris* gant Klaudios Ptolemaios

Marteze eo savet an anv-se gant an elfennoù **metu-* (= etre) hag **-ap* (= dour). Neuze e talvezfe kement ha "pleg-mor e-lec'h ma kej meur a stêr". Marteze ivez e teu eus anv ar stêr Witham, hag a gas da Lincoln (*Lindum Colonia*), ur c'hreñvlec'h meur adalek aloubadeg Enez Vreizh gant ar Romaned.

An anv *Wash* a gaver meneg anezhañ diwezhatoc'h. Dont a rafe eus an hensaozneg *gewæsc*, ur berradur eus *wæter-gewæsc*, "(douar) gwalc'het gant an dour".

## Daveoù
Yvan Colonna

**Yvan Colonna**, lesanvet *le berger de Cargèse* gant mediaoù Bro-C'hall, ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1960 en Aiacciu (Korsika) ha marvet d'ar 21 a viz Meurzh 2022 e Marsilha, a oa un emsaver broadelour korsikat.

Lakaet e oa bet da gablus ha kondaonet d'an toull-bac'h da viken evit muntr ar prefed Claude Érignac, sevenet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1998 en Aiacciu ; derc'hel a rae da lavaret ne oa ket kablus .

Er c'homa e voe goude bezañ bet taget gant ur prizoniad all islamour  ha d'an  e chome e stad marv en empenn. Re abred e voe embannet e varv gant ar media gall, pa varvas Y. Colonna d'an 21 a viz Meurzh.

## Daveoù
Dominique Colonna

**Dominique Colonna**, ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1928 e Corti ha marvet d'an 12 a viz Gwengolo 2023 er memes kêr, a oa ur melldroader ha gourdoner mell-droad gall. Bet e oa bet gwarder palioù etre fin ar bloavezhioù 1940 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 1960.
Raden Saleh

**Raden Saleh Sjarif Boestaman** (1811 – 23 a viz Ebrel 1880) a oa ul livour romantel eus Indonezia. Sellet a reer outañ evel ar c'hentañ livour "modern" en Indonezia (a oa Indez Nederlandat ar Reter d'ar c'houlz-se). Livet en deus taolennoù e-giz romantelouriezh europat an , met gwelet a reer ar roud eus e sevenadur hag e ijin en e oberennoù.

Ganet e voe war ar maez en enez Jawa. Da zek vloaz e voe kaset da v-Batavia (a zo Jakarta hiziv), evit ma'z afe d'ar skol kentañ derez nederlandat. Deskiñ a reas livañ gant al livour belgiat Antoine Payen ha kaset e voe d'an Izelvroioù e 1829. Eno e studias an nederlandeg hag al livañ. Studiañ a reas gant livourien anavezet evel Cornelis Kruseman hag Andreas Schelfhout. Kregiñ a reas da vezañ anavezet ha diskouez a reas e daolennoù e Den Haag hag Amsterdam.

Beajiñ a reas e broioù all, evel Aostria hag Italia, a-raok distreiñ da Indez ar Reter e 1851, gant e wreg, un Izelvroadez pinvidik. E Batavia e voe anvet e penn ur mirdi arz. Kenderc'hel a reas da livañ, dispartiañ diouzh e wreg kentañ ha dimeziñ gant un eil gwreg, ur vaouez nobl eus ar vro.

Mont a reas da Europa en-dro, ganti, ha beajiñ dre an Izelvroioù, Bro-C'hall, Alamagn, Italia. Mervel a reas en e vro, e Bogor, d'an 23 a viz Ebrel 1880.

## Oberennoù

Raden Sarief Bustaman Saleh - Lion attacking a horse.jpg|*Ul leon o tagañ ur marc'h* (1840)
Raden Saleh - Six Horsemen Chasing Deer, 1860.jpg|*Marc'heien o chaseal ar c'harv* (1860)
COLLECTIE TROPENMUSEUM Een overstroming op Java TMnr 3728-464.jpg|*Dour-beuz e Jawa* (1865-1875)

Un daolenn gantañ, anvet *"Chaseadeg an tarv gouez"* a oa bet kavet en un ti en Alre e miz Eost 2017. Gwerzhet eo bet diouzh ar c'hresk e Gwened : pa oa bet istimet he zalvoudegezh e 150 000 euro gant prizacher Gwened, e voe gwerzhet e 7,2 milion a euroioù.

## Notennoù
Nahuel Pérez Biscayart

**Nahuel Pérez Biscayart** a zo un aktour arc'hantinat. Ganet eo d'ar 6 a viz Meurzh 1986 e Buenos Aires. Gwelet eo bet e meur a film gall (evel 120 battements par minute, enoret gant priz meur Festival Cannes e 2017, pe Au revoir là-haut). Troet en deus bet ivez e filmoù arc'hantinat, alaman, belgiat ha suis.
## Buhez
Arc'hantinat eo, e familh a zo a orin eus bro Euskadi.
Leintwardine

**Leintwardine** (distaget /ˈlɛntwərdaɪn/; **Brewyn** e kembraeg) zo ur gêriadenn e Bro-Saoz, en hanternoz kontelezh Herefordshire, tost da harzoù Shropshire, nepell diouzh Kembre.

E 2011 e oa bet kontet 830 a dud o chom enni.

## Douaroniezh

Restr:Leintwardine. Localisation.jpg|Lec'hiadur
Restr:Leintwardine. Carte. Morden.jpg|Leintwardine islinennet e ruz
Restr:Leintwardine (1294678).jpg|En un draonienn emañ Leintwardine 
Restr:Teme Bridge at Leintwardine - geograph.org.uk - 992106.jpg|Pont war ar stêr Teme
Restr:River Clun - geograph.org.uk - 655060.jpg|Ar stêr Clun


## Istor
En Henamzer e oa eno un annezadenn roman, anvet "Bravonium" e latin.

### An anv
* Klaudios Ptolemaios II, 3, II : **BRANNOGENIUM**, **BRANOGENIUM**, **BRANOGENEIUM**, a vije bet ur *polis*, ur gêr, hag a oa marteze d'an Ordoviked.
* Itinerarium Antonini 4848 (Iter XII) : **BRAVONIO**
* Dizanv Ravenna 10627 : **BRANOGENIUM**
Talvoudegezh diasur :

pe **bran(n)o* = bran + **gen-* = ganedigezh, da lavarout : *Mibien ar Vran*

pe **bran(n)o* = bran + **cen-* (gwelout ar pezh e vez laret diwar Are''gen''ua)

Eilert Ekwall : "**Lenteurde***, DB;* **Lenttuwurda***, 1180 P. Wortp(ign) on River Lent" CF. Leinthall.* Leonte *may have been an alternative name of the lower Clun*".

A.D Mills : **Lenteurde**, 1086 *DB,*  *<nowiki/>'Enclosure on the River Lent*' = kloz, garzh, e-kichen ar stêr Lent
### Henamzer

Restr:Roman Coin, Leintwardine Hoard (FindID 506006).jpg|
Restr:Roman Coin, Leintwardine Hoard Cat. 16 (FindID 506006).jpg|
Unan eus kêrioù pobl vrezhon an Ordovices e oa.

Rivet & Smith, p. 275 : "*Ptolemy's attribution to the Ordovices may be an error*" = Ur fazi e c'hallfe bezañ gant Ptolemaios pa laka Branogenium da vezañ d'an Ordovices.

## Monumantoù
*Iliz Mary Magdalene
*Tavaqrn *The Sun*.


file:Leintwardine church (1293768).jpg
file:Leintwardine church (1293468).jpg
Jason Statham

**Jason Statham**, ganet d'ar 26 a viz Gouhere 1967, zo un aktour, produer filmoù ha top model a orin saoz. E rolloù diazez zo re un "enep-haroz", gant tudennoù en entremar etre ar mad hag ar fall. Brudet eo evit seveniñ e-unan darn eus an obererezhioù oberiant pe emgannañ e-unan.
## Buhez
Ganet eo e Shirebrook, e Derbyshire, e Bro-Saoz. Kroget en doa da zeskiñ kung fu, kickboxing ha karate evel dudi pa oa o labourat en ur marc'had lec'hel. Dedennet bras eo gant ar vell-droad hag ar splujañ, degemeret e voe e skipailh broadel splujañ Bro-Saoz evit c'hoarioù ar C'hommonwealth e 1990. Nebeut amzer goude-se e voe goulennet outañ dont da vezañ un top model evit French Connection, Tommy Hilfiger, ha Levis e meur a vruderezh. Yaouankiz Jason Statham evel labourer war ar marc'hadoù en deus bet roet awen da Guy Ritchie evit ar filmoù Lock, Stock and Two Smoking Barrels (1998) ha Snatch (2000).
## Filmoù
### Filmoù sinema

## Liammoù diavaez
* Jason statham war IMDB
## Notennoù ha daveennoù
Madonna Colonna

Ar ***Madonna Colonna*** zo un eoullivadur war goad gant Raffaello Sanzio war-dro 1507 ha miret e Gemäldegalerie Berlin.
Francesco Colonna

**Francesco Colonna** (1433 pe 1434-1527) a oa ur manac'h dominikan italian ha skrivagner latin, oberour "Hypnerotomachia Poliphili", e anv evel akrostichenn er skrid.
Arabia Felix

**Arabia Felix** a oa, en Henamzer kreisteiz ledenez Arabia (hiriv Yemen), un tamm gleborek gant ar menezioù ha kreiz sevenadur Rouantelezh Saba.
Kirkby Thore

**Kirkby Thore** zo ur gêriadenn vihan e Cumbria, e hanternoz Bro-Saoz, un 20 km eus kêr Penrith (Cumbria). *Bravoniacum* e oa an anv e latin en Henamzer.

## Douaroniezh

## Anv
Kreñvlec'h roman anvet *Bravoniacum*.
*Rivet & Smith, *Place-Names of Roman Britain*, p. 275 :
*Enskrivadur : CIL VIII. 4800 : maen bez eus *Gadiavfala* (breman Ksar Sbai) e *Numidia Proconsularis*, un den a zo bet soudard e Breizh (-V) : IN BRITANIA. . . MILITANS **BRAVNIACO**
*IA 4674 (Iter II) : **BROVONACIS** 
**[[Notitia Dignitatum|ND]]* XL12 (*pictura*) : **BRABONIACO**
*[[Notitia Dignitatum|ND]]* XL27 (text) : *Pracfectus numeri defensorum,* **BRABONIACO** *(var.* **BARBONIACO***)*
*[[Ravenna (Disanv)|Ravenna]]* 1076 (= R&C 123) : **RAVONIA**

*Kirkby* : ur gêriadenn gant un iliz (*kirk*) ; skrivet **Kirby** ivez.

*Kirkbythore*' e 1179 (Oscand. *Thōrir*). 

## Arkeologiezh

Earthwork of England, prehistoric, Roman, Saxon, Danish, Norman and mediæval; (1908) (14579158180).jpg|
Roman copper-alloy figurine of Cupid (FindID 511951).jpg|
Milestone kirkby thore.JPG|


## Levrlennadur
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* A.D. Mills : *Oxford Dictionary of British Place Names*. Oxford University Press. 1991 ... 2003
Penrith

**Penrith** zo un anv-lec'h predenek hag a gaver e teir bro:

## Bro-Saoz
*Penrith, e Cumbria

## Kembre
* Penrydd, skrivet *Penrith* a-wechoù.

## Aostralia
*Penrith (New South Wales), e-kichen Sydney

## SUA
*Penrith, Washington
Oxfam International

**Oxfam** zo ur c'hengevread aozadurioù madobererezh etrebroadel. Pal diazez an aozadur zo stourm a-enep ar baourentez dre ar bed-holl. Oxfam a oa bet krouet er 17 Broad Street en Oxford, Oxfordshire, e 1942 evel **the Oxford Committee for Famine Relief** gant ur strollad Quakers, stourmerien sokial ha kelennerien skol-veur eus Oxford. Hiziv-an-deiz ez eo ar skourr **Oxfam Great Britain**, hag a chom diazezet en Oxford. 

Niverus eo bet ar strolladoù lec'hel savet evit harpañ an *National Famine Relief Committee*. E-penn kentañ istor an aozadur e oa ar pal da bouezañ war gouarnamant Bro-Saoz evit reiñ an tu da gas un harp boued dre ar blokus Kevredet da boblañs Bro-C'hres a oa aloubet gant nerzhioù lu an Trede Reich. Ar c'hentañ skourr krouet er-maez eus Bro-Saoz a voe e Kanada er bloavezh 1963. Kemmet eo bet anv an aozadur abaoe ha kemeret en deus hini ar voest-lizhiri, **OXFAM**, e 1965.
## Tabutoù
### Tuet politikel
Rebechet e oa bet d'ar skourr saoz *Oxfam Great Britain* gant an aozadurioù digorvo all da vezañ re dost eus gouarnamant Tony Blair er Rouantelezh-Unanet.
Tabutoù lies a zo tro-dro d'an aozadur.

### Tabutoù reizhel
E miz C'hwevrer 2018 e voe embannet e oa bet implijet gisti eus Haiti gant implijidi an aozadur. Lod anezho a vefe bugale Rebechet e vez ouzh an aozadur Oxfam bezañ bet klasket kuzhat an afer rak ne oa ket bet kelaouet justis Haiti eus an torfed. Roland van Hauwermeiren, penn ar skourr en Haiti en doa roet e zilez, un nebeud implijidi a oa bet skarzhet. D'an 22 a viz C'hwevrer 2018, bro Haiti en deus difennet da Oxfam kenderc'hel e oberiadurioù er vro amzer echuiñ gant un enklask. Gwalladennoù lies a zo bet (betek war bugale) el Liberia, Soudan, Filipinez, Bangladesh ha Liban d'an nebeutañ.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Oxfam
## Notennoù ha daveennoù
Penrydd

**Penrydd**, skrivet ivez *Penrhydd, Penrhudd, Penrith, Penreth, Penrieth*, a oa ur barrez kozh e Sir Benfro, e Kembre, e kombod Emlyn Is Cuch.

Iliz St Cristiolus (Iliz anglikan Kembre) a oa anezhi adal 1799 da vihanañ. Etre 1799 ha 1858 eo meneget el levr-parrez evel "Penrhydd with Castellan",.

## Notennoù
Agathe Auproux

**Agathe Auproux**, ganet d'ar 17 a viz Here 1991 e Guéret, zo un animatourez skinwel gall. Brudet eo dreist-holl evit bezañ animatourez en abadenn Touche pas à mon poste !.
## Buhez
Agathe Auproux a zo ganet e kêr Guéret. He mamm a zo a orin vietnamian. Ar vamm a oa kelennerez galleg en he skolaj. Tapet he deus ur vachelouriezh ES el lise Pierre Bourdan, a-raok mont da vevañ e Toloza evit kenderc'hel gant ar studioù. Klañv eo gant ur c'hrign-bev abaoe miz Gwengolo 2018.
## Tabutoù
Tabutoù a zo savet tro-dro da Agathe Auproux:
* Miz Even 2017, kemenadennoù eus outi war Twitter gant frazennoù enep heñvelreizh ha gouennelour a zo adkavet.
* Nebeut amzer goude afer an testennoù Twitter e vez adkavet ez eus bet ivez ur poltred noaz hag un atersadenn evit al lec'hienn enlinenn sevenadurezh pornografek *Le Tag Parfait*.
* 8 a viz C'hwevrer 2018 e guitaa leurenn an abadenn Touche pas à mon poste ! rak taget e oa gant an animatourien all kerseet gant he dagadennoù a-enep Benjamin Castaldi lakaet war-raok ganti evel o adkemer keleier ar fachosphère
## Pennadoù kar
* Touche pas à mon poste !
## Liammoù diavez
* Twitter Agathe Auproux
## Notennoù ha daveennoù
Lock, Stock and Two Smoking Barrels

**Lock, Stock and Two Smoking Barrels** zo ur film torfedelezh ha fentus skrivet ha sevenet gant Guy Ritchie e 1998. Produet e oa bet gant Matthew Vaughn. E-touez an aktourien e oa Jason Flemyng, Dexter Fletcher, Nick Moran, Jason Statham, Steven Mackintosh, Vinnie Jones, ha Sting.

Dont a ra anv ar film eus an droienn saoznek *Lock, Stock and Barrel* hag a dalveze *[[Platinenn (arm-tan)|platinenn]], fust ha kanol*, gerioù a denne d'ar mousked kozh hag a vez implijet evit lavarout *en e bezh*, *plusk hag all*.

Istor diazez ar film a zo ul laeroñsi gant ur c'hoarier truchour kartoù hag en deus bet kollet 500 000 £ hag a dle anezho d'ur penn torfedour. Evit dont a-benn da baeañ an dle uhel, ar c'hoarier gant e gamaladed a zo vont da laerezh ur gang a vez o labourat er skraber-oabl e-kichen hini ar penn torfedour.

Ar film en deus bet desachet ur sell etrebroadel war Ritchie. Ouzhpenn-se ez eo penn-kentañ hent micherel aktour Vinnie Jones, ur c'hoarier mell-droad a live etrebroadel a orin kembreat. Ar wech kentañ e oa ivez da welet Jason Statham, ur splujer, o vezañ brudet dre ar bed a-bezh evit he roll kentañ.

Ar voujedenn a oa a $1.35 milion, rastellet e voe $28 milion gounid en holl.

## Aktourien

Jason Statham 2007.jpg|Jason Statham
VinnieJonesCCJuly07.jpg|Vinnie Jones
Nick Moran SMdL 20101008 41515.jpg|Nick Moran
Sting 2009 Tribeca portrait.jpg|Sting 

## Sonerezh
Ar bladenn sonerezh a zo bet embannet e 1998 er Rouantelezh-Unanet gant Island Records. Label Madonna, Maverick Records en doa embannet ar bladenn er Stadoù-Unanet Amerika e 1999 met disoñjet e oa bet ganto 9 c'hanaouenn eus an embannadur saoz.

# "Hundred Mile High City" gant Ocean Colour Scene
# "It's a Deal, It's a Steal" gant Tom, Nick & Ed*
# "The Boss" by James Brown
# "Truly, Madly, Deeply" gant Skanga*
# "Hortifuckinculturist" – Winston
# "Police and Thieves" gant Junior Murvin
# "18 With a Bullet" gant Lewis Taylor & Carleen Anderson*
# "Spooky" gant Dusty Springfield
# "The Game" gant John Murphy & David A. Hughes*
# "Muppets" gant Harry, Barry & Gary
# "Man Machine" gant Robbie Williams*
# "Walk This Land" gant E-Z Rollers
# "Blaspheming Barry" gant Barry
# "I Wanna Be Your Dog" gant The Stooges
# "It's Kosher" gant Tom & Nick
# "Liar, Liar" gant The Castaways*
# "I've Been Shot" gant Plank & Dog
# "Why Did You Do It" gant Stretch
# "Guns 4 show, knives for a pro" gant Ed & Soap
# "Oh Girl" by Evil Superstars
# "If the Milk Turns Sour" gant John Murphy & David A. Hughes (gant Rory)*
# "Zorba the Greek" gant John Murphy & David A. Hughes
# "I'll Kill Ya" gant John Murphy & David A. Hughes (gant Rory)*
# "The Payback" gant James Brown
# "Fool's Gold" gant The Stone Roses*
# "It's Been Emotional" gant Big Chris
# "18 With a Bullet" gant Pete Wingfield

 Kanaouenn disoñjet evit embannadur 1999.

;Embannadur

## Notennoù ha daveennoù
Franjo Tuđman

**Franjo Tuđman** [] ( e Veliko Trgovišće -  e Zagreb), skrivet ivez **Tudjman**, a oa un ofiser, istorour ha politiker eus Kroatia. 

Stourm a reas e-pad an Eil Brezel-bed e-touez ar Bartizaned, a-du gant Tito.
Er bloavezhioù 1950 e voe unan eus jeneraled yaouankañ arme Yougoslavia. Kuitaat a reas an arme e 1961 ha sevel an *Institut za historiju radničkoga pokreta Hrvatske* (Ensavadur evit istor luskad labourerien Kroatia), renet gantañ betek 1967.
E 1971 e voe kondaonet da zaou vloaz toull-bac'h dre m'en doa kemeret perzh en "Nevez-amzer kroat", ul luskad da c'hounit muioc'h a wirioù evit Kroatia e-barzh Republik Yougoslavia. Lezet e voe da vont goude nav miz er vac'h. E 1981 e voe toullbac'het adarre abalamour d'e vennozhioù broadelour. 

D'an  e voe dilennet da brezidant republik yougoslavat Kroatia. Goude ma voe embannet dizalc'hiezh Kroatia d'ar 25 a viz Mezheven 1991 e voe brezel etre ar stad nevez hag arme Yougoslavia. Harz-an-tan a voe sinet e 1992 met kenderc'hel a reas ar brezel e Bosnia ha Herzegovina. Franjo Tuđman a voe dilennet da brezidant kentañ republik nevez Kroatia d'an . 

D'ar  e voe addilennet Tuđman da brezidant Kroatia ha chom a reas er garg-se betek e varv. Evit kalz Kroatiz ez eo un haroz broadel hag en deus savet Kroatia dizalc'h, met e-maez ar vro e voe tamallet dezhañ bezañ kemeret perzh e torfedoù brezel pa voe lazhet ha skarzhet Serbed eus Kroatia dindan e renerezh.
Touche pas à mon poste !

**Touche pas à mon poste !** (**TPMP**) zo un abadenn skinwel C'hall skignet war C8 (D8 a-raok), sevenet gant H2O Productions. Tem diazez an abadenn a zo keleier ar skinwel hag ar mediaoù. Kinniget eo gant Cyril Hanouna eus al lun d'ar gwener noz (raloc'h gant Julien Courbet ar gwener). Implijet e vez kalz ar fent en abadenn met alies ez eus bet savet tabutoù.
## Istor
Titl an abadenn a zo ur c'hoari ger diazezet war lugan SOS Racisme, « Touche pas à mon pote », Cyril Hanouna, stourmer ar gevredigezh-se en devoa goulennet gant Dominique Sopo prezidant al luskad ma oa tu e implij ar pezh a oa bet aotreet. Kinniget gant Cyril Hanouna harpet gant ur strollad animatourien, an abadenn a ginnig da dabutal war abadennoù all ar skinwel pe war an tabutoù a sav er skinwel. Kinniget e vez da arvestiñ filmigoù tennet eus abadennoù skinwel all pe eus ar rouedad. E-pad ar rubrikennoù eus an abadenn e vez savet c'hoarioù lies gant an animatourien hag an dud bet pedet. An dud pedet a zispleg o buhez, o obererezhioù.

## Logo

Touche pas à mon poste logo 2012.svg|alt=Logo an abadenn e-pad ar c'houlzad 4|Koulzad 4(Here 2012 - Eost 2013)
Touche pas à mon poste ! Même l'été !.png|alt=Logo an abadenn e-pad an hañv 2015|Hañvezh 2015 (Gouhere 2015 - Eost 2015)
TPMP saison 9 logo.png|Koulzad 9(abaoe Mezheven 2017)


## Tabutoù
Brudet eo an abadenn evit lakaat da sevel tabutoù alies.
## Animatourien
* Cyril Hanouna
* Agathe Auproux
Katheryn Winnick

**Katheryn Winnick**, **Katerena Anna Vinitska** eus he anv gwirion, ganet d'ar 17 a viz Kerzu 1977 zo un aktourez kanadian. Brudet eo bet dre he rolloù en Amusement (2008), Bones (2010), A Glimpse Inside the Mind of Charles Swan III (2012), Vikings (2013–bremañ), ha The Art of the Steal (2013).
## Buhez
Katerena Anna Vinitska zo ganet en Etobicoke, en Ontario, e Kanada. Eus Ukraina eo he familh. Yezh vamm Katheryn Winnick a oa an ukraineg, krog e oa da gomz saozneg pa oa 8 vloaz nemetken. C'hoar eo da Markjan Winnick, un aktour kanadian. Pa oa 7 vloaz he devoa kroget da zeskiñ an arzoù emgannañ. Pa oa 13 vloaz he devoa tapet ur gouriz du evit an Tae Kwon Do, unan all he deus e karate. Pa oa 21 bloaz e oa enskrivet e teir skol arzoù emgannañ. Digoret he deus ur skol arzoù emgannañ anvet Win Kai Martial Arts. Teir skol a zo bremañ. Mestroniañ a ra an Tae Kwon Do hag ar c'harate. Goude-se ez eo aet da ward difenn, ul lisañs he deus.
## Filmoù

### Film

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Katheryn Winnick war IMDB
Maescar

**Maescar** zo ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Powys. Emañ el lodenn uhelañ eus traoñienn ar stêr Senni, ur stêr hag a red war-zu an hanternoz d'en em deurel er stêr Wysg.

E Park Broadel Bannau Brycheiniog emañ. Er gumuniezh emañ kêriadennoù Pontsenni, Defynnog ha Heol Senni.
Ysgir

**Ysgir** zo ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Powys. Emañ er gwalarn da gêr Aberhonddu, ha tennañ a ra hec'h anv eus hini ar stêr Afon Ysgir. Er gumuniezh emañ kêriadennoù Caradog, Pont-faen hag Y Batel.

E 2011 e oa 424 a dud o chom e kumuniezh Ysgir ha 75 anezho a oa kembraegerien (17,9%).

## Notennoù
Llandysul (Powys)

**Llandysul** (skrivet *Llandyssil* e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kembre, e Powys. Emañ e tolead Sir Drefaldwyn gozh, e biz ar gontelezh, hanter-hent etre Y Trallwng hag Y Drenewydd, er gornaoueg da Drefaldwyn.

## Notennoù