Yezhadurioù ar brezhoneg

Ar pennad-mañ zo ur roll istorel (da glokaat) eus al levrioù a bled gant yezhadur ar brezhoneg. 
Tostik an holl zo savet e galleg, ha meneget da gentañ, ar re vrezhonek a zo lakaet war o lerc'h. An div zo e saozneg zo meneget da ziwezhañ.

## Ar c'hentañ yezhadur
* War-dro 1500 : *[[Donoe]]* (pe *An Donoët*), a oa ur yezhadur eus al latin, skrivet e brezhoneg met n'eo ket da vezañ renket e-touez yezhadurioù ar brezhoneg.

## Ar yezhadurioù e galleg
### XIVvet kantved- XVIIIvet kantved
* 1659 : *[[Le Sacré Collège de Jésus]]*, Juluan Maner. Geriadur ha yezhadur. Kaoz ennañ eus Kemmadurioù ar brezhoneg evit ar wech kentañ.
* 1738 : *Grammaire Françoise-Celtique ou Françoise-Bretonne qui contient tout ce qui est nécessaire pour apprendre par les Règles la langue celtique ou bretonne*, gant Gregor Rostren. 
** Adembannadur gant Loeiz Moulleg hag Al Lanv e 2008.

### XIXvet kantved
* 1807 : *Grammaire celto-bretonne*, Yann-Frañsez ar Gonideg. 
** Adembannet e 1838.
* 1836 : *Grammaire française-bretonne*, Joakim Gwilhom. Da vezañ sellet war lec'hienn levraoueg niverel skol-veur Breizh-Uhel.
* 1868 : *Eléments de la grammaire bretonne*, Jean Hinguant.
* 1878 : *[[Grammaire bretonne du dialecte de Vannes]]*. Le Bayon, A.-M. Lafolye.
** Adembannet e 1986 gant Hor Yezh. 
* 1897 : *Petite Grammaire bretonne, avec des notions sur l'histoire de la langue et la versification*, gant Emil Ernod (1852-1938). E levraoueg Skol-Veur Breizh-Uhel.

### XXvet kantved
* 1902 : *Leçons élémentaires de Grammaire bretonne*, gant Frañsez Vallée, Moulerezh Sant-Guilherm, Sant-Brieg.
* 1902 : *Grammaire bretonne du dialecte de Vannes*, gant Aogustin Gwilhevig ha Pierre Le Goff, Gwened, Lafolye, 1902 (adembannet et 1912).
* 1908 : *Grammaire bretonne du dialecte de Tréguier*, gant Loeiz ar C'hlerg.
* 1928 : *Précis de Grammaire bretonne*, gant Roparz Hemon, Brest, Moulerez Stread ar C'hastell.
* 1940 : *Grammaire bretonne*, ha *La Prononciation bretonne* da-heul, Brest, Gwalarn.
* 1943 : *Yezadur ar brezoneg*, e galleg daoust d'an titl brezhonek, gant Pêr Yann Nedeleg, beleg, kelenner e Kloerdi Kemper (liesskrivet, implijet gant an oberour e Kloerdi Kemper).
* 1943 : *Le Vannetais unifié. Prononciation, grammaire et vocabulaire*, gant Roperzh ar Mason.
* 1948 : *[[Grammaire bretonne]]*, Roparz Hemon. Adembannet meur a wech gant Al Liamm (8vet embannadur : 1975).
* 1980 : *Grammaire bretonne*, Pierre Trépos. Eil embannadur, gant Ouest-France .
* 1983 : *Précis de grammaire bretonne / Yezadur bihan ar brezoneg*, Andreo ar Merser, Ar Helenner (adembannet e 2011 gant Emgleo Breiz) .
* 1983 : *[[Petite grammaire du Breton Moderne]]*, Yann Desbordes, Mouladurioù Hor Yezh.
* 1997 : *[[Yezhadur ar brezhoneg a-vremañ]]* - Grammaire du breton contemporain, gant Frañsez Favereau, Skol Vreizh, .

### XXIvet kantved
* 2008 : *[[La grammaire bretonne pour tous]]*, Eugène Chalm. Klok a-walc'h, aes a-walc'h da implij. Embannet e 2008. 
** Trede embannadur adwelet e 2014. 
** Un embannadur e brezhoneg a oa da vezañ, arc'hantet gant Redadeg 2014.
* 2009-bremañ: *ARBRES, Wikigrammaire des dialectes du breton*, Mélanie Jouitteau, IKER, CNRS. Ur yezhadur e galleg, e doare ur wikipedia .
* 2011 : *Précis de grammaire bretonne*, Andreo ar Merser, Emgleo Breiz. Adembannadur levr 1983, kempennet marteze. Diazezoù ar frazenn, met netra ennañ diwar-benn an islavarennoù. Un tamm skort. 
* 2017 : *Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes*, Loig Cheveau, Éditions Label LN.

## Ar yezhadurioù e brezhoneg
* 1928 : *[[Yezhadur berr ar brezhoneg]]*, gant Roparz Hemon, al levr yezhadur kentañ e brezhoneg. Meur a embannadur adalek 1928 betek hini 1979.
* 1947 : Yezhadur bras ar brezhoneg, gant Frañsez Kervella, Skridoù Breizh. Adembannet gant Al Liamm.
* 1979 : 
** *[[Yezhadur berr ar brezhoneg]]*, gant Roparz Hemon. Al Liamm. A seblant damheñvel ouzh embannadur 1928.
** *Dornlevr Krennvrezhoneg*, gant Goulven Pennaod, Preder. 
* 1990 : *[[Bec'h dei !]]*, TES. Savet gant Lukian Kergoat hag Ivon Gourmelon. Yezhadur e brezhoneg, savet evit skolioù Diwan, dilezet buan.
* 2000 : *[[Yezhadur istorel ar brezhoneg]]*, gant Roparz Hemon, Hor Yezh. Troidigezh A Historical Morphology and Syntax of Breton, lakaet e brezhoneg gant Alan Dipode, Hor Yezh, 2000 .

## Ar yezhadurioù e saozneg
* 1948 : *A Handbook of Modern Breton (Armorican)*, D. W. F. Hardie, University of Wales Press, Kêrdiz, Kembre.
* 1975 : *[[A Historical Morphology and Syntax of Breton]]*, gant Roparz Hemon, Institute for Adanced Studies, Dulenn, Iwerzhon . 
:: A zo bet troet e brezhoneg gant Alan Dipode : Roparz Hemon, *Yezhadur istorel ar brezhoneg*, Hor Yezh, 2000 
* 1986 : *A Grammar of Modern Breton*, gant Ian Press, Mouton de Gruyter, Berlin-New York-Amsterdam

## Levrioù all
Levrioù all zo, kaoz a yezhadur enne, ha n'int ket *gwir yezhadurioù*, pe dre ma n'int ket kinniget evel yezhadurioù, pe dre ma ne dennont nemet d'ul lodenn eus yezhadur ar brezhoneg. Setu amañ anvioù darn anezho : 
* 1957 : *Le pluriel breton*, Pierre Trépos, Emgleo Breiz .
* 1966 : *[[Le Trésor du Breton parlé]]*, levrenn gentañ, gant Jules Gros. Div levrenn all, tevoc'h, zo deuet goude, betek 1974, hag adembannet goude c'hoazh gant Emgleo Breiz .
* 1973 : *[[Syntaxe du breton moderne]]*, gant René Le Gléau, Éditions La Baule .
* 1999-2000 : *[[Études syntaxiques bretonnes]]*, gant René Le Gléau. Peder levrenn anezho.
* 2003 : *[[Daouzek kant lavarenn]]*, gant Mark Kerrain, Sav-Heol ; yezhadur an islavarenn ha poelladennoù .
* 2011 : *[[Le Guide du Bretonnant]]*, gant Mark Kerrain, An Amzer. Adembannadur kresket e 2013. Evit reizhañ ar fazioù stankañ. 
* 2014 : *Yezhadur ! Alioù fur evit ar vrezhonegerien diasur*. Yvon Gourmelon, Keit Vimp Bev. E brezhoneg. 
* 2016 : *[[Pok din, Jozefin]]*, gant Mark Kerrain, Sav-Heol. Levrig gallek, daoust d'an anv brezhonek. Ereadurezh ar frazenn eeun.
* 2017 : *La forme de fréquence ou forme d'habitude en breton*, gant Mark Kerrain, Sav-Heol. Kentel ha poelladennoù.

## Notennoù