open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blitzkrieg (heuliad c'hoari video)

**Blitzkrieg** zo ur c'hoari video strategiezh diazezet war darvoudoù an Eil Brezel-bed. Anv ar c'hoari zo bet awenet gant anv ar strategiezh brezel *[[Blitzkrieg]]* ("Brezel prim").

Dre hanterenn ar c'hoari e c'haller evel c'hoarier dont da vezañ ur pennofiser e-pad emgannoù brudet an Eil Brezel-bed war tachennoù-brezel Europa hag Afrika an Norzh. E doare an heuliad c'hoarioù Sudden Strike, Blitzkrieg a vez dedennet muioc'h gant an emgannoù e-ser ar sell sevel bazennoù.

An heuliad c'hoarioù Blitzkrieg a implij ar sistem enep kopiañ StarForce. Blitzkrieg Anthology ne implij ket ar sistem-se.

## Aergelc'h
An aergelc'h zo unan adsavet ar gwirañ ouzh hini ar mare. An tresoù 3-ment gwirvoudel a gemer e gont ar c'houlzoù-amzer, ar zonennoù hin hag ar barradoù amzer a c'hell bezañ un enebour da strategiezh ar c'hoarier. Korventennoù-erc'h pe korventennoù-traezh a laka ar c'hirri-nij da vezañ stanket ouzh an douar, neuze ne vez ket tu d'ar c'hoarier da gaout sikour bombezadegoù war e enebourien. Ar gwad a c'hell bezañ tennet evit ma vefe nebeutoc'h a feulster er c'hoari.

Er c'hoari e adkaver 350 unvezh hag objedoù istorel disheñvel. Ar c'hoarier a c'hell sevel pontoù evit treuziñar stêrioù, tu zo d'an ijinourien kleuzañ fozioù-difenn, plantañ minennoù enep troadegiezh pe enep tankoù, tu zo ivez da zresañ ar c'harbedoù pe da bareañ an unvezhioù troadegiezh.

Pep unvez eus ur vroad a gomz e yezh orin evit bezañ gwiroc'h.
## Strategiezh bras-niver
N'eus ket ur sell teknikel war an danvezioù diazez, nemet ar mirlec'hioù a c'hell bezañ prizoniet pa vezont kavet war an dachenn-emgann. A-vras e vez kavet an tu da zistruj pep tra war ar gartenn, memes ar savadurioù pe ar pontoù. Ar c'hoadeier a c'hell bezañ riñset dre ar c'harbedoù pe c'hoazh ar ganolierezh.

Implij ar ganolierezh hag an tankoù zo hollbouezus evit trec'hiñ an enebourien. Ar soudarded mailh-tennerien a vez kaset evit ensellout an tachennoù dindan krabanoù an enebourien, ar re-se a vlein ar ganolierezh en he zennoù. Gellout a reont ivez lazhañ bourzhiadoù ar c'hanolioù enebour.

Gant ar c'hoari e vez un embanner kartennoù evit sikour ar c'hoarierien da sevel kartennoù hag unvezioù nevez.
## Heuliad c'hoarioù
* Blitzkrieg 1
* Blitzkrieg 2
* Blitzkrieg 3

## Pennadoù kar
* Blitzkrieg 2
* Blitzkrieg 3
* Stalingrad

## Liammoù diavaez
* Studio c'hoarioù La Plata
Dispartiach

An **dispartiach**, anvet ivez **droukziforcʼh** pe **gwallziforcʼh**, eo ar fed da zispartiañ strolladoù tud hervez o gouenn pe o orin kevredigezhel, pa vefe e-keñver ur gêr, ur rannvro pe ur stad, en un doare kadarnaet pe gouzañvet gant ar stad.

An apartheid a oa bet ur skouer dispartiach gouennel e Suafrika.

E Stadoù-Unanet Amerika e oa bet dispartiach gouennel betek ar bloavezhioù 1960.

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Antoine

**Saint-Antoine** zo un anv-lec'h gallek, deuet diwar sant Anton ar gristenien .

## Lec'hanvioù
### 
* Saint-Antoine, en Cantal.
* Saint-Antoine, en Doubs.
* Saint-Antoine, en Gers.
* Saint-Antoine, en Gironde.
* Saint-Antoine-Cumond, en Dordogne.
* Saint-Antoine-d'Auberoche, en Dordogne.
* Saint-Antoine-de-Breuilh, en Dordogne.
* Saint-Antoine-de-Ficalba, en Lot-et-Garonne.
* Saint-Antoine-de-Rochefort, kumun gwechall en Sarthe, hiriv en La Ferté-Bernard.
* Saint-Antoine-du-Queyret, en Gironde.
* Saint-Antoine-du-Rocher, en Indre-et-Loire.
* Saint-Antoine-l'Abbaye, en Isère, m'emañ bez sant Antoine le Grand.
* Saint-Antoine-la-Forêt, en Seine-Maritime.
* Saint-Antoine-sur-l'Isle, en Gironde.
### 
* *Saint-Antoine*, anv gallek Sint Anthonis, e Noord-Brabant.
### 
* Saint-Antoine, e Brunswick-Nevez.
* Saint-Antoine, kêr gwechall e Kebek, enteuzet e Saint-Jérôme en 2002.
* Saint-Antoine-sur-Richelieu, kumun e La Vallée-du-Richelieu e Kebek, e Montérégie.
### 
* Saint-Antoine, e kanton Fribourg.

## Lennegezh
* *[[Saint-Antoine (Maupassant)|Saint-Antoine]]*, danevell gant Guy de Maupassant.

## Yezhoù all
* San Antonio e spagnoleg.
* Santo António (Portugal) ha Santo Antônio (Brazil) e portugaleg.

## Pennadoù kar
*San Antonio, anv-lec'h spagnolek e meur a vro.
*Santo António, anv-lec'h portugalek e meur a vro.
*Santo Antonio, anv-lec'h italianek.
Le Loup

**Le Loup** zo anv meur a dra.

## Skridoù
* Le Loup (Maupassant), danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883 en dastumad Clair de lune.
* *Le Loup Blanc*, romant gant Paul Féval, lakaet e brezhoneg ha deuet da vout Ar Bleiz Gwenn.

## Tud
* Jean-le-Loup, tisavour gall eus an .
* Remacle Le Loup (1694-1746), treser eus Priñselezh Liège.
* Yvon Le Loup (1871-1926), pe *[[Paul Sédir]]* hervez e anv-pluenn, aozer meur a levr war an ezoteregezh.

## Pennad kar
* Loup
* Saint-Loup
Blitzkrieg 1

**Blitzkrieg 1** a zo kentañ c'hoari an heuliad c'hoarioù video Blitzkrieg
## Kampagn
Teir kampagn brezel a zo:
* An hini Alaman
* An hini Rusian
* Hini an Amerikaned

## Ouzhpennadurioù
Teir ouzhpennadur ofisiel a zo bet d'ar c'hoari strategiezh Blitkrieg 1:

* **Blitzkrieg: Burning Horizon**: Ar c'hoarier a zo ur penn tost ouzh ar jeneral Erwin Rommel eus an Ardennes e 1940 betek emgannioù an Deutsches Afrika Korps en ur dremen dre stourm a-enep ar Rezistañs er Frañs dalc'het. 

* **Blitzkrieg: Rolling Thunder**: Adkemeret e vez istor ar jeneral George Patton e-pad an Eil Brezel-bed adal dezerzhioù Norzh-Afrika betek koadeier dindan an erc'h an Ardennes.
* **Blitzkrieg: Green Devils**: Un ouzhpennadur na c'heller c'hoari nemetken, ma vezer perc'henn eus an ouzhpennadur Rolling Thunder.

## Pennadoù-kar
* Blitzkrieg 2
* Blitzkrieg 3
* Stalingrad
## Liammoù diavaez
* Studio c'hoarioù La Plata
Boophis

***Boophis*** a zo ur genad gleskered eus kerentiad ar Mantellidae. Emañ an holl spesadoù anezhañ brosezat e Mayotte ha Madagaskar.

## Spesadoù
* *[[Boophis albilabris]]*
* *[[Boophis albipunctatus]]*
* *[[Boophis andohahela]]*
* *[[Boophis andrangoloaka]]*
* *[[Boophis andreonei]]*
* *[[Boophis anjanaharibeensis]]*
* *[[Boophis ankarafensis]]*
* *[[Boophis ankaratra]]*
* *[[Boophis arcanus]]*
* *[[Boophis axelmeyeri]]*
* *[[Boophis baetkei]]*
* *[[Boophis blommersae]]*
* *[[Boophis boehmei]]*
* *[[Boophis bottae]]*
* *[[Boophis brachychir]]*
* *[[Boophis burgeri]]*
* *[[Boophis calcaratus]]*
* *[[Boophis doulioti]]*
* *[[Boophis elenae]]*
* *[[Boophis englaenderi]]*
* *[[Boophis entingae]]*
* *[[Boophis erythrodactylus]]*
* *[[Boophis fayi]]*
* *[[Boophis feonnyala]]*
* *[[Boophis goudotii]]*
* *[[Boophis guibei]]*
* *[[Boophis haematopus]]*
* *[[Boophis haingana]]*
* *[[Boophis idae]]*
* *[[Boophis jaegeri]]*
* *[[Boophis laurenti]]*
* *[[Boophis liami]]*
* *[[Boophis lichenoides]]*
* *[[Boophis lilianae]]*
* *[[Boophis luciae]]*
* *[[Boophis luteus]]*
* *[[Boophis madagascariensis]]*
* *[[Boophis majori]]*
* *[[Boophis mandraka]]*
* *[[Boophis marojezensis]]*
* *[[Boophis miadana]]*
* *[[Boophis microtympanum]]*
* *[[Boophis miniatus]]*
* *[[Boophis narinsi]]*
* *[[Boophis obscurus]]*
* *[[Boophis occidentalis]]*
* *[[Boophis opisthodon]]*
* *[[Boophis pauliani]]*
* *[[Boophis periegetes]]*
* *[[Boophis picturatus]]*
* *[[Boophis piperatus]]*
* *[[Boophis popi]]*
* *[[Boophis praedictus]]*
* *[[Boophis pyrrhus]]*
* *[[Boophis quasiboehmei]]*
* *[[Boophis rappiodes]]*
* *[[Boophis reticulatus]]*
* *[[Boophis rhodoscelis]]*
* *[[Boophis roseipalmatus]]*
* *[[Boophis rufioculis]]*
* *[[Boophis sambirano]]*
* *[[Boophis sandrae]]*
* *[[Boophis schuboeae]]*
* *[[Boophis septentrionalis]]*
* *[[Boophis sibilans]]*
* *[[Boophis solomaso]]*
* *[[Boophis spinophis]]*
* *[[Boophis tampoka]]*
* *[[Boophis tasymena]]*
* *[[Boophis tephraeomystax]]*
* *[[Boophis tsilomaro]]*
* *[[Boophis ulftunni]]*
* *[[Boophis viridis]]*
* *[[Boophis vittatus]]*
* *[[Boophis williamsi]]*
* *[[Boophis xerophilus]]*
Balleroy-sur-Drôme

**Balleroy-sur-Drôme** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Balleroy ha Vaubadon.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

Château de Vaubadon.JPG|Kastell Vaubadon.
Château de Balleroy 14.JPG|Kastell Balleroy.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Conte de Noël (Maupassant)

***Conte de Noël*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1882.

## Istor
Da gentañ e oa bet embannet e *[[Le Gaulois]]* ar 25 a viz Kerzu 1882.

Goude e voe adembannet en eil embannadur, kresket, an dastumad *[[Clair de lune (dastumad)|Clair de lune]]* en 1883.

## An danevell

## Notennoù
Poateveg

Ar **poateveg** (*pouétevin* pe *poetevin* er vro) zo ur yezh romanek, eus familh ar yezhoù oil. Komzet e vez e proviñs kozh Poatev, e Bro-C'hall, da lavaret eo e departamantoù Vendée, Deux-Sèvres (nemet er biz, war-dro Thouars), Vienne (nemet en hanternoz, war-dro Loudun), e gwalarn departamant Charente, hag ivez en hanternoz proviñs kozh Aunis (war-dro ar Roc'hell hag en enez Ré, e Charente-Maritime bremañ), e kreisteiz al Liger-Atlantel (Bro-Raez) hag en un tammig eus departamant Maine-et-Loire (*Mauges*).

Alies-mat e vez bodet gant ar santonjeg en ur strollad *[[poateveg-santonjeg]]* gant ar yezhoniourien hag ar skolveuridi, met dispartiet e vez an div yezh-se gant lod.

## Notennoù

## Liamm diavaez
* Domani ar poateveg hag ar santonjeg, gant ur gartenn (lec'hienn *Parlanjhe vivant*) 
* ''Présentation du poitevin-saintongeais'', gant Eric Nowak
* Poetevin-Séntunjhaes
Afrika Korps

**Afrika Korps**, berradur da **Deutsches Afrikakorps**, a-wechoù skrivet **Afrikakorps** pe **DAK** a oa lec'h penn an divizionoù alaman panzer e dezerzhioù Libia hag Egipt kôrnogel ha goude-se en Tunizia e-pad an Eil Brezel-bed. Tamm-ha-tamm an anv Afrika Korps a voe implijet evit anvel al lec'h penn hag an holl unvezhioù soudard a oa dindan e urzhioù. 

## Pennoù
Heuliad c'hoarioù video

Un **heuliad c'hoarioù video** a zo un hollad c'hoarioù video krouet er memes bed pe aergelc'h ijinet pe gwirvoudel, pe o kaout ar memes doare da c'hoari anezhañ (gameplay). An heuliad a zo savet gant c'hoarioù krouet pe evel un heuilh pe evel un heuilh en a-raok d'an darvoudoù diskrivet er c'hoari kentañ. 

* Battlefield
* Blitzkrieg
* Crusader Kings (heuliad c'hoarioù video)
* Far Cry
* Golden Sun
* Halo
* Lost Planet
* 
* Red Faction (heuliad c'hoarioù video)
* Red Orchestra
* Saints Row
* The Witcher
* Total War (heuliad c'hoarioù video)
* Unreal Tournament
* Warcraft
* Wolfenstein
Time Magazine

**Time** pe **Time Magazine** (a-wechoù bizskrivet **TIME Magazine** pe **TIME**) a zo unan eus pennañ kazetennoù kelaouiñ sizhuniek Stadoù Unanet Amerika. Ar gazetenn a oa bet krouet d'an 23 a viz Meurzh 1923 e New York

Un embannadur european a zo, Time Europe, anvet Time Atlantic a-raok, savet e Londrez. Un embannadur aziat, Time Asia, a vez embannet e Hong Kong.

Kevezerien bennañ an Time Magazine er Stadoù Unanet eo Newsweek hag an U.S. News & World Report.

## Lec'hienn ofisiel
*  Lec'hienn ofisiel Time Magazine
Thouars

**Thouars** zo ur gumun eus kornôg Bro-C'hall, e departamant Deux-Sèvres er rannvro velestradurel Akitania-Nevez. Gwechall e oa anvet *Thouars-sur-le-Thouet*, diwar anv ar stêr a dremen drezi, an Thouet.

## Istor

* Kresket eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant Mauzé-Thouarsais, Missé ha Sainte-Radegonde d'ober ur gumun nevez.

## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez
Sophie Charlotte

**Sophie Charlotte** zo un anv anavezet en Alamagn.

## Tud
* Sophie Charlotte von Hannover (1668–1705), rouanez Prusia
* Sophie Charlotte von Württemberg (1671–1717), pried Johann Georg II von Sachsen-Eisenach
* Sophie Charlotte von Hessen-Kassel (1678–1749), priñsez Hessen-Kassel ha dugez Mecklenburg
* Sophie Charlotte von Mecklenburg-Strelitz (1744–1818), rouanez Breizh-Veur ha dugez Mecklenburg
* Sophie in Bayern (1847–1897), dugez Bavaria ha dugez Alençon-Orléans
* Sophie Charlotte von Oldenburg, *Prinzessin Eitel Friedrich* (1879–1964), merc'h da Friedrich August II von Oldenburg
* Sophie Charlotte da Silva (ganet e 1989), aktourez vrazilian a orin alaman 

## Traezoù
* Herzogin Sophie Charlotte, anv ul lestr.
Fafá de Belém

**Fafá de Belém**, ganet *Maria de Fátima Palha de Figueiredo* e Belém (stad Pará), e 1956, zo ur ganerez vrazilian.
Brudet e voe e 1975 gant *« Filho da Bahia »* a veze klevet en telenovela Gabriela.

## Liamm diavaez
* Fafá de Belém o kanañ gant Roberto Carlos
Loudun

**Loudun** zo ur gumun eus kornôg kreiz Bro-C'hall, e departamant Vienne e rannvro velestradurel Akitania-Nevez, nepell eus departamantoù Deux-Sèvres, Maine-et-Loire hag Indre-et-Loire. Gwechall e oa e Gevred Anjev, war harzoù Poatev. E 30 km da Su Chinon emañ, ha 25 km da Reter Thouars. 

Ur c'hastell a oa hag a voe distrujet gant Richelieu, ha ne chom nemet dismantroù anezhañ. En-dro d'ar c'hreiz-kêr emañ mogerioù-kreñv. Brudet eo ar c'hêr evit he glad istorel ha sevenadurel : dismantroù ar c'hastell kozh, an Tour Karrezek, ar straedigoù krennamzerel, ar c'havioù kebell-touseg ha gwin, hag ar mirdi Renaudot.

E su Loundun emañ lec'h-orin kalz Akadianed, ar re a ziavezas Bro-C'hall Nevez e Kanada.

## Lec'hanvadurezh
Testeniet eo anv ar c'hêr dindan ar stumm *Lauzdunensis vicaria* e 850 ; *Laucidunensis* e 8952 ; *Losdunum* e 1059.

Keltiek eo an anv. Splann eo *[[dun]]*, eil elfenn ar gedarzh, talvezout a ra kement ha kreñvlec'h pe torgenn. Douetañs zo war talvoudegezh al lodenn gentañ : anv ur penn galian e vefe, pe Lug an doue keltiek (*lugus*), pe *lugos* (bran),  

## Kêrioù gevellet
Liammet eo Loudun gant ar c'hêrioù-mañ :
*  ()
* 
*  ()
*  ()
*  ()
*  ()

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel
Roberta Miranda

**Roberta Miranda** eo anv-micher ar ganerez vrazilian **Maria Albuquerque Miranda**, ganet e 1956 e João Pessoa, e stad Paraíba. Hi eo ar ganerez kentañ a werzhas ur milion hanter a bladinier adalek he fladenn gentañ e Brazil. Ar pedervet gwellañ gwerzherez pladennoù en holl e Brazil eo-hi, gant 20 milion a bladenn gwerzhet, war-lerc'h Rita Lee, Xuxa ha Maria Bethânia. Entre he sonioù brudet: A Majestade O Sabiá, Pimenta Malagueta, Vá Com Deus ha dreist-holl, war-dro dibenn ar bloavezhioù 1990, Sol da Minha Vida, war ur bladenn heñvelanvet, a voe gwerzhet 1.700.000 skouerenn anezhi. D'an 9 a viz C'hwevrer 2014, e kanas gant Paula Fernandes, eus ar programm Sai do Chão! er skinwel Rede Globo, ha klevet e voent o kanañ *A Majestade O Sabiá* adenrollet gant Paula en he DVD *Multishow ao Vivo: Um Ser Amor*.

Em 2015 e c'honezas ar 26vet Prêmio da Música Brasileira (*priz ar sonerezh brazilian*) er rumm *Gwellañ kanerez sonioù poblek*.

## Liamm diavaez
* https://www.youtube.com/watch?v=c4ZoEYP_yfQ
* 25 bloaz a ganaouennoù : https://www.youtube.com/watch?v=3Jgxw7DBrTw.
Newsweek

**Newsweek** a zo ur gazetenn gelaouiñ amerikan, krouet e 1933. Embannet e vez e New York dindan ur stumm sizhuniek, embannet e veze 3 milion a skouerennoù er Stadoù-Unanet ha 4 milion a skouerennoù en etrevroadel a-raok ma vefe lakaet un embann niverennel nemetken adal ar bloavezh 2012.

Kenstriver daonet ez eo d'ar gazetenn Time Magazine.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn Newsweek
Paula Fernandes

**Paula Fernandes de Souza**, ganet d'an 28 a viz Eost 1984 e Sete Lagoas (Minas Gerais, Brazil), zo ur ganerez *[[country music]]*.

Da zek vloaz e krogas da ganañ er festoù tro-dro.
## Albomoù
;Studio
* 1993 : *[[Paula Fernandes (albom)|Paula Fernandes]]*, pa oa dek vloaz
* 1995 : *[[Ana Rayo]]*
* 2005 : *[[Canções do Vento Sul]]*
* 2007 : *[[Dust in the Wind (albom Paula Fernandes)|Dust in the Wind]]*
* 2009 : *[[Pássaro de Fogo]]*
* 2012 : *[[Meus Encantos]]*
* 2015 : *[[Amanhecer]]*
;War al leunenn
* 2011 : *[[Paula Fernandes: Ao Vivo]]*
;Klip
* 2011 : *Paula Fernandes: Ao Vivo*

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
;O kanañ hec'h-unan
*''Sensações''
*''Navegar Em Mim''
;O kanañ gant tud all
*''A Majestade O Sabiá'', gant Roberta Miranda
*''Coração Na Contramão'', gant ZeZé Di Camargo ha Luciano
*''Meu Grito de Amor'', gant Eduardo Costa
*''Não Precisa'', gant Victor & Leo (84 milion a weladennoù).
Marc'hegerezh

Ar **marc'hegerezh** eo hollad soudarded un arme a vez, pe a veze, o vrezeliñ war varc'h. Dreist d'an arme war droad e oa ar marc'hegerezh dre ma c'halle mont aesoc'h a lec'h da lec'h. Ouzhpenn an tizh e oa perzhioù all : nerzh an taolioù roet gant ur soudard war ur marc'h o vont d'ar galoup, diaesoc'h e dizhout dre ma oa uhel bintet.
William Katt

**William Theodore Katt**, anavezetoc'h evel **William Katt**, ganet e Los Angeles (California, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 16 a viz C'hwevrer 1951, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Accipiter chilensis

***Accipiter chilensis*** a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad eus Andoù kreiz Chile hag Arc'hantina da Enezeg Douar an Tan.

## Rummatadur
Sellet e vez outañ c'hoazh gant evnoniourien 'zo evel un isspesad (*Accipiter bicolor chilensis*) da *[[Accipiter bicolor]]* petra bennak ma oa bet dispartiet dioutañ.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Accipiter collaris

***Accipiter collaris*** a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus menezioù Kolombia da vervent Venezuela, Ecuador ha kreisteiz Perou, ma plij ar c'hoadegi trovanel gleb (en uhelder bras) dezhañ.

## Liammoù diavaez
*  ''Accipiter collaris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Accipiter collaris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pierre Gustave Toutant de Beauregard

**Pierre-Gustave Toutant de Beauregard**, ganet d'an 28 a viz Mae 1818 e Saint-Bernard, hag aet da anaon an 20 a viz C'hwevrer 1893, a oa ur politikour, ijinour, skrivagner, kargad, ha jeneral eus lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. 

Hiziv an deiz e vez berraet e anv dindan ar stumm **P. G. T. Beauregard**, met eñ ne implije e raganv *Pierre* nemet ral a wech ; sinañ a rae e lizheroù gant ar stumm **G. T. Beauregard.**

Anavezet eo evel unan eus trec'herien armeoù an Norzh e-pad kentañ emgann Bull Run.

## Kentañ emgann Bull Run
Kentañ emgann Bull Run pe kentañ emgann Manassas a vvoe taol-dreist Pierre-Gustave Toutant de Beauregard en e vuhez soudard. Dre implij ar c'hazetennoù e teuas a-benn da gemer ur plas meur en trec'h, padal ne adkaver ket ur plas ken uhel dezhañ pa lenner testenioù ar re a gemeras perzh en emgann.
Val-de-Vie

**Val-de-Vie** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016 gant un anv nevez-flamm. Dont a ra hec'h anv eus ar stêr Vie a dreuz ar gumun.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù La Brévière, La Chapelle-Haute-Grue, Sainte-Foy-de-Montgommery ha Saint-Germain-de-Montgommery.

## Monumantoù ha traoù heverk

Route de La Gosselinaie - Vimoutiers.JPG|La Gosselinaie e Sainte-Foy-de-Montgommery.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Accipiter erythronemius

***Accipiter erythronemius*** a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.

Anvet e voe *Nisus* vel *Accipiter erythronemius* da gentañ-penn (e 1850) gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus Bolivia ha Paraguay da hanternoz Arc'hantina ha kreisteiz Brazil.

## Rummatadur
N'eus ket pell amzer e oa bet dispartiet ar spesad, evel *[[Accipiter chionogaster]]* hag *[[Accipiter ventralis]]*, diouzh hini *[[Accipiter striatus]]*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Le Tempestaire

***Le Tempestaire*** a zo ur film berr gallek, sevenet e gwenn ha du gant Jean Epstein e 1947.
Eil diwezhañ oberenn ar filmaozour gall e voe, a-raok *[[Les Feux de la mer]]*.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Senario : Jean Epstein,
* Kevredad produiñ : France Illustration-Film Magazine (Pariz),
* Renerien broduiñ : Nino Costantini ha Bluette Christin-Falaize,
* Kevredad dasparzhañ : Le Trident (Pariz),
* Rener ar skeudenniñ : Albert Militon,
* Ijinourien ar son : Séverin Frankiel ha Léon Vareille,
* Aozer ar sonerezh orin : Yves Baudrier,
* Frammer : Jean Epstein,
* Prantad filmañ : adalek miz Kerzu 1946 betek miz Genver 1947,
* Lec'hioù filmañ : Ar Gerveur (Mor-Bihan, ),
* Deiziad dont e-maez : 13 a viz Mae 1948,
* Padelezh : 22'.

## An danvez
E Breizh, en un ti-soul war an aod.
Diskouez a ra ur plac'h yaouank bezañ nec'het-bras o klevout an avel o yudal : emañ he danvez-pried en donvor o sardineta. M'hec'h ali he mamm-gozh da vont da gaout « le tempestaire », un doare sorser kozh hag a oar penaos sioulaat an amzer. Goude bezañ graet ardoù ec'h asant an den ober war-dro : tevel a ra ar barrad-amzer ha distreiñ d'ar porzh danvez-pried ar plac'h.

## Roll ar gomedianed
Ne voe tutaet aktour a-vicher ebet gant Jean Epstein : dibabet e voe tud e-touez poblañs ar Gerveur.

## Liammoù diavaez
*  ''Le Tempestaire'' war YouTube.
Everglades

An **Everglades** zo un tolead naturel hag ur c'heun drovanel e kreisteiz Florida e SUA. **Pa-hay-okee** ( « dourioù geotek ») a lavare an indianed Calusa, kentañ broiz an ardremez, eus o bro, ma vevjont e-pad ouzhpenn 2 000 bloaz a-raok donedigezh ar Spagnoled er .
Kentañ emgann Bull Run

**Kentañ emgann Bull Run**, anvet ivez **emgann Manassas** gant nerzhioù ar Su, hag implijet c'hoazh hiziv-an-deiz e su SUA, a oa bet ar c'hentañ emgann bras e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika etre an Unaniezh en Norzh ha Stadoù Kengevreet Amerika er Su.

D'an 21 a viz Gouhere 1861 e c'hoarvezas an emgann e-kichen kêriadennig Manassas, e Virginia, 60 km er mervent da Washington. Nerzhioù an Norzh, dindan urzhioù ar brigadier jeneral Irvin McDowell, a oa sur da vezañ trec'h prim daoust dezho bezañ hep-skiant prenet eus ar brezel.

Urzhioù e oa bet da dremen ar stêr Bull Run evit mont dres e-tal al lu kengevreet hag a oa mailh war an danvez brezel dindan urzhioù ar jeneraled Joseph E. Johnston ha Pierre Gustave Toutant de Beauregard.

E penn-kentañ an emgann e seblantas an trec'h mont gant an Norzh, met a-feur ma pade ar stourm e voa kaset lu an Norzh da vezañ riñset ha rediet e voe da derc'hout buan etrezek Washington.
## Bull Run hiziv-an-deiz

Daou zevezh goude an emgann e voe brokerien o prenañ ul lod eus an douaroù a-benn implij ar vrud nevez evit gounit arc'hant.

Hiziv-an-deiz ez eo an dachenn emgann ar ''Manassas National Battlefield Park'', ul lec'h istorel gwarezet gant an ''National Park Service''.
## Adkemer er sevenadur
### Filmoù
* ''The Battle of Bull Run'', Francis Ford, 18 a viz Meurzh 1913
* ''Gods and Generals'', Ronald F. Maxwell, embanner Warner Bros. Pictures, 2003
### Bandennoù-treset
* ''Les Tuniques bleues :'' *Bull Run* (albom 27), gant Lambil ha Cauvin, embannadurioù Dupuis, 1987
## Pennadoù kar
* Eil emgann Bull Run
* Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
Thierry la Fronde

**Thierry la Fronde** a zo ur stirad skinwel gall, 52 rann a 25 munutenn enni. Skignet eo bet eus an 3 a viz Du 1963 betek ar 27 a viz Meurzh 1966 war RTF Télévision ha goude war chadenn gentañ an ORTF, da Sul da noz.

### An istor
E 1360 emañ roue Frañs, Jean II, e dalc'h ar Saozon. Priñs Kembre, Edouarzh a Woodstock, mab henañ ar roue Edouarzh III a Vro-Saoz, en deus aloubet ul lodenn vat eus rouantelezh Frañs. 

Un aotrou yaouank eus Sologne a ziviz stourm ouzh ar Saozon ha dieubiñ e roue.

Trubardet eo un deiz gant e verour, Florent de Clouseaules, a werzh anezhañ d'ar Saozon gant ar c'hoant lakaat e arigrap war e zouaroù. Prizoniet eo en e gastell. O vezañ ma anavez mat al lec'h e teu a-benn da dec'hout buan gant sikour ul laer. 

Evel-se e krog e droioù-kaer. Kantren a ra er c'hoadoù ha bodañ ar ra ur vandennad kompagnuned kavet gantañ war e hent ha prest d'e sikour en e stourm : Bertrand, Jehan, Pierre, Judas, Martin, Boucicault hag Isabelle.

O vezañ m'eo ar vatalm e arm karetañ e tibab bezañ anvet « *Thierry la Fronde* ».

Brudet eo sonerezh ar stirad, *La Marche des compagnons*, bet savet gant Jacques Loussier.

### Tudennoù hag aktourien
*Jean-Claude Drouot a zo Thierry de Janville, lesanvet « *Thierry la Fronde* »
*Pierre Guillermo a zo Thierry la Fronde bugel
*Céline Léger a zo Isabelle
*Raoul Billerey a zo Gauthier
*Robert Bazil a zo Boucicault
*Fernand Bellan a zo Judas ar c'homedian
*Jean Gras a zo Bertrand ar barazher
*Clément Michu a zo Martin ar botaouer-koad 
*Robert Rollis a zo Jehan al laer
*Bernard Rousselet a zo Pierre ar barzh
*Jean-Claude Deret a zo Florent de Clouseaules
Boris Pasternak

**Boris Leonidovitch Pasternak** (Борис Леонидович Пастернак e rusianeg) (10 a viz C'hwevrer 1890 - 30 a viz Mae 1960 e Peredelkino e-kichen Moskov) a oa ur skrivagner rusianek, barzh ha troer. Roet e voe ar Priz Nobel evit al lennegezh dezhañ e 1958.

Ganet e voe Boris Pasternak en ur familh yuzevien, mab da Leonid Pasternak, livour ha kelenner e skol livouriezh ha kizellouriezh Moskov, ha da Rozalia Kaufman, pianoourez.

Pa oa bugel e felle da Voris mont da sonaozer ha studiañ a reas ar sonerezh, met e 1908 e kavas gwelloc'h mont da studiañ ar brederouriezh e skol-veur Moskov hag e hini Marburg da c'houde.

Barzhonegoù e voe e skridoù lennegel kentañ. E 1914 e teuas er-maez e levr barzhonegoù kentañ *Близнец в тучах* ("ur gevell er c'houmoul"). Plijet kalz e voe ar barzh brudet Vladimir Mayakovskiy gant ar skridoù-se ha dont a reas da vout ur mignon bras da Basternak diwar neuze, betek e varv e 1930.

E 1917 hag e 1922 e voe embannet teskadoù barzhonegoù all gantañ. Buan e teuas Pasternak da vezañ anavezet e metoù al lennegezh. Met dre ma ne save ket a-du gant ar reizhiad politikel soviedel, ne oa ket gwelet gwall vat gant renerien ar stad : tamallet e veze dezhañ komz re en e skridoù eus an amzer dremenet, e-lec'h komz eus an amzer da zont, e stil ne oa ket sokialour a-walc’h... Er bloavezhioù 1930 ha 1940, e voe savet troidigezhioù gant Pasternak, evel oberennoù gant Rainer Maria Rilke, William Shakespeare ha Johann Wolfgang von Goethe.

E oberenn anavezetañ, eo ar romant "*[[Doktor Jivago]]*". Ne voe ket aotreet e embann en Unaniezh Soviedel. Kaset e voe an dornskrid da Italia hag embannet e voe e 1957, en italianeg, gant an titl "*Il Dottor Živago*". E 1959 e voe embannet an destenn e rusianeg, met e broioù ar C’hornôg, gant ar CIA. Troidigezhioù e galleg hag e saozneg a voe embannet ivez. Buan e voe brudet ar romant er bed a-bezh. E 1958 e voe roet ar Priz Nobel da Basternak evit an oberenn-se. Fuloret e voe renerien an Unaniezh Soviedel. Gourdrouzet e voe Pasternak en e vro ha rankout a reas nac’h mont da Stockholm da resev e briz. N’eo nemet e 1985 e voe aotre da embann Doktor Jivago en Unaniezh Soviedel. Hag e 1989 e c’hallas unan eus mibien Boris Pasternak mont da Stockholm da gavout medalenn e dad.
 
Div wech e voe dimezet Boris Pasternak. Gant pep hini eus e ziv wreg e voe ganet ur mab.
Mervel a reas Pasternak gant ur c'hrign-bev e 1960 ha douaret e voe e bered Peredelkino, ar gêr ma oa bet ganet.

## Liammoù diavaez
* Buhez Pasternak 
* Buhez hag oberenn Pasternak 
* Boris Pasternak : e vuhez hag e oberenn 
* Lec'hienn ar Priz Nobel
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv er Mor-Bihan

Setu amañ un daolenn hag a ziskouez **niver an dud marvet abalamour d'ar [[Brezel-bed kentañ]] hervez [[monumant ar re varv|monumantoù ar re varv]] er [[Mor-Bihan]]** (Breizh).

## Mammennoù
* Monumantoù ar re varv er c'humunioù,
* Memorialgenweb – Rolloù savet diwar monumantoù ar re varv eus an departamant, pe, a-wezhoùigoù, diwar plakennoù en ilizoù katolik,
* Kumunioù Kanton ar Faoued : *1914 - 1918 - Des champs aux tranchées*, Liv'Editions, Ar Faoued, 1998.
## Notennoù ha daveennoù
Accipiter soloensis

***Accipiter soloensis*** a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.

Anvet e voe *Falco Soloënsis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar raned dreist-holl, ha glazared ivez.

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad e Korea ha Sina ; nijal a ra kuit da Azia ar Gevred, Filipinez hag Indonezia da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez
*  ''Accipiter soloensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Accipiter soloensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Menez Rundle

**Menez Rundle** zo ur menez e Kanada, e proviñs Alberta, nepell diouzh Banff. Sevel a ra betek  metr a uhelder. Emañ e-barzh Park Broadel Banff, er Menezioù Roc'hellek.

Graet e veze *Waskahigan Watchi* anezhañ e krieg, yezh ar bobl amerindian a oa o vevañ er vro, a-raok ma voe anvet "Menez Rundle", e 1858, en enor da Robert Rundle, ur pastor metodist a oa misioner e kornôg Kanada er bloavezhioù 1840.

## Notennoù
Livarot-Pays-d'Auge

**Livarot-Pays-d'Auge** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016. Pennlec'h kanton Livarot eo.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Auquainville, Les Autels-Saint-Bazile, Bellou, Cerqueux, Cheffreville-Tonnencourt, La Croupte, Familly, Fervaques, Heurtevent, Livarot, Le Mesnil-Bacley, Le Mesnil-Durand, Le Mesnil-Germain, Meulles, Les Moutiers-Hubert, Notre-Dame-de-Courson, Préaux-Saint-Sébastien, Sainte-Marguerite-des-Loges, Saint-Martin-du-Mesnil-Oury, Saint-Michel-de-Livet, Saint-Ouen-le-Houx ha Tortisambert.

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Seulline

**Seulline** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016. Dont a ra hec'h anv eus stêr Seulles a dreuz ar gumun.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Odon ha Seulles emañ Seulline.
## Istor
* Bodet e voe kumunioù Coulvain ha Saint-Georges-d'Aunay d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober kumun nevez Seulline.

Enframmet eo bet kumun La Bigne enni d'ar 1 a viz Genver 2017.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieCoulvainEglise.jpg|Iliz katolik *Saint Vigor* e Coulvain.
FranceNormandieSaintGeorgesDAunayEglise.jpg|Iliz katolik *Saint Georges* e Saint-Georges-d'Aunay.
FranceNormandieLaBigneEglise.jpg|Iliz katolik *Saint Marcouf* e La Bigne.

## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Coulvain,
* La Bigne,
* Saint-Georges-d'Aunay. 
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Ernst Mayr

**Ernst** Walter **Mayr**, bet ganet d'ar 5 a viz Gouere 1904 e Kempten (Impalaeriezh alaman d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 3 a viz C'hwevrer 2005 e Bedford (Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur arbennigour alaman war ar vevoniezh, an evnoniezh hag ar genetik.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### [[Kerentiad]]où
* **C** : Cnemophilidae,
* **P** : Pityriaseidae.
### [[Genad]]où
* **U** : *[[Uroglaux]]*.
### [[Spesad]]où
* **A**
: *Accipiter princeps* (gwazsparfell Preden-Nevez), *[[Alopecoenas sanctaecrucis]]*,
* **G**
: *[[Gymnomyza brunneirostris]]*, *[[Gymnophaps solomonensis]]*,
* **H** : *Haliaeetus sanfordi* (morerer Sanford),
* **M**
: *[[Melionyx princeps]]*, *[[Myzomela longirostris]]* ha *[[Myzomela malaitae|malaitae]]*,
* **S** : *[[Stresemannia bougainvillei]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Zentrygon chiriquensis

***Zentrygon chiriquensis*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.

Anvet e voe *Geotrygon chiriquensis* da gentañ-penn (e 1856) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) : dont a ra e anv eus Chiriquí, unan eus dek proviñs Panamá.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e koadeier gleb menezioù Costa Rica ha kornôg Panamá.

## Liammoù diavaez
*  ''Zentrygon chiriquensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zentrygon chiriquensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Zentrygon linearis

***Zentrygon linearis*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

Anvet e voe *Columbi-Gallina linearis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant an naturour gall Florent Prévost (1794-1870).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e menezioù Kolombia, Trinidad ha Tobago ha Venezuela.

## Liammoù diavaez
*  ''Zentrygon linearis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zentrygon linearis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Accipiter rufitorques

***Accipiter rufitorques*** a zo ur spesad evned-preizh eus ar c'herentiad Accipitridae.

Anvet e voe *Astur rufitorques* (kentanv) da gentañ-penn (e 1848) gant an arzour ha naturour stadunanat Titian Ramsay Peale (1799-1885).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar laboused all hag a c'hall bezañ ken bras o ment ha hini izili eus ar c'herentiad Columbidae. Ne ra ket fae ouzh amprevaned, krignerien ha stlejviled ivez.

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e Fidji.

## Liammoù diavaez
*  ''Accipiter rufitorques'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Accipiter rufitorques'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
La Blanche Hermine (kan)

**La Blanche Hermine** zo ur ganaouenn c'hallek savet gant ar c'haner breizhat Gilles Servat e 1970. Ur ganaouenn stourm eo ha kanet e veze er bloavezhioù 1970 er manifestadegoù politikel.

Enrollet e voe en un albom anvet La Blanche Hermine e 1972.
Zentrygon lawrencii

***Zentrygon lawrencii*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.

Anvet e voe *Geotrygon lawrencii* (kentanv) da gentañ-penn (e 1874) gant an naturour saoz Osbert Salvin (1835-1898) : dougen a ra anv George Newbold Lawrence (1806-1895), un den a aferioù stadunanat hag a oa evnoniour amatour ivez.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e douaroù uhel Kreizamerika, eus Costa Rica da reter Panamá (Darién).

## Liammoù diavaez
*  ''Zentrygon lawrencii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zentrygon lawrencii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Zentrygon goldmani

***Zentrygon goldmani*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.

Anvet e voe *Geotrygon goldmani* (kentanv) da gentañ-penn (e 1912) gant an naturour stadunanat Edward William Nelson (1855-1934) : dougen a ra anv an evnoniour stadunanat Edward Alphonso Goldman (1873-1946) en devoa kenlabouret kalz gant Nelson.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Kreizamerika :
* *Geotrygon goldmani goldmani*, e reter Panamá (reter Darién ha gwalarn-pellañ Kolombia),
* *Geotrygon goldmani oreas*, e reter Panamá (reter Panamá).

## Liammoù diavaez
*  ''Zentrygon goldmani'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zentrygon goldmani'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
La Blanche Hermine

**La Blanche Hermine** zo anv gallek meur a dra hag a denn da Vreizh: 

* ur ganaouenn, La Blanche Hermine (kan)
* ur bladenn, La Blanche Hermine (albom)
* ur bier, La Blanche Hermine (bier)
* ur gelaouenn, La Blanche Hermine (kelaouenn)
Argelès

**Argelès** zo un anv-lec'h gallek ha hini teir c'humun c'hall :

*Argelès-Bagnères, en Hautes-Pyrénées, ha ne oa nemet **Argelès** betek 2003 ;
*Argelès-Gazost, en Hautes-Pyrénées ivez;
*Argelès-sur-Mer, en Pyrénées-Orientales
** Kamp-bac'h Argelès-sur-Mer
Argelès-Bagnères

**Argelès-Bagnères** (*Argelèrs de Banhèras* en okitaneg) zo ur gumun c'hall en Hautes-Pyrénées, e kontelezh kozh Bigorre (Bigòrra e gaskoneg). Betek 2003 ne veze graet nemet Argelès anezhi.
Vire-Normandie

**Vire-Normandie** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016. Pennlec'h arondisamant Vire ha kanton Vire eo.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Coulonces, Maisoncelles-la-Jourdan, Roullours, Saint-Germain-de-Tallevende-la-Lande-Vaumont, Truttemer-le-Grand, Truttemer-le-Petit, Vaudry ha Vire.

## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieCouloncesEglise.jpg|Iliz Coulonces.
FranceNormandieMaisoncellesLaJourdanEglise.jpg|Iliz Maisoncelles-la-Jourdan.
FranceNormandieRoulloursEglise.jpg|Iliz Roullours.
Ancienne gare reconvertie pres de Saint-Germain-de-Tallevende-la-Lande-Vaumont sur la Voie Verte de Vire à la baie du Mont-Saint-Michel DSC 0013.JPG|Ti-gar kozh Saint-Germain-de-Tallevende-la-Lande-Vaumont.
FranceNormandieTruttemerLeGrandEglise.jpg|Iliz Truttemer-le-Grand.
FranceNormandieTruttemerLPChaulieuLaVire.jpg|Stêr Vire e Truttemer-le-Petit.
FranceNormandieVaudryBlon.jpg|Kouent Blon e Vaudry.
FranceNormandieVireChateau.jpg|Kastell Vire.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Zentrygon frenata

***Zentrygon frenata*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

Anvet e voe *Columba frenata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant an naturour suis Johann Jakob von Tschudi (1818-1889).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Zentrygon frenata bourcieri*, e kornôg Kolombia, kornôg ha reter Ecuador,
* *Zentrygon frenata frenata*, eus hanternoz Perou da greiz Bolivia,
* *Zentrygon frenata margaritae*, eus kreisteiz Bolivia da walarn Arc'hantina,
* *Zentrygon frenata subgrisea*, e mervent Ecuador ha gwalarn Perou.

## Liammoù diavaez
*  ''Zentrygon frenata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zentrygon frenata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Janique Aimée

**Janique Aimée** zo ur stirad skinwel gall e 52 rann a 13 munutenn pep hini, e gwenn ha du. Krouet eo bet gant Paul Vandor ha Jacques Siclier ha sevenet gant Jean-Pierre Desagnat. Skignet eo bet adalek ar 4 a viz C'hwevrer 1963 betek an 12 a viz Ebrel 1963 gant ar *Radio Télévision Française* (R.T.F.), bemdez da 7.40 pm. Adskignet eo bet e 1970 ha goude war ar Pempvet chadenn (*La Cinq*). Berzh a reas ar stirad e penn kentañ ar bloavezhioù 1960.

Kontañ a ra istor ur glañvdiourez yaouank (Janique Gauthier, lesanvet « *Janique Aimée* », c'hoariet gant Janine Vila) o klask he danvez-pried (Bernard Talan, c'hoariet gant Michel Bardinet) aet diwar wel da zeiz o fromesa war-lerc'h ur bellgomzadenn gevrinus. Darvoudoù hag itrikoù a bep seurt hag ur sell war meteier disheñvel.

Heverk eo bet ha bez' ez eo c'hoazh ar VéloSoleX 2200 du implijet gant an harozez, ur benveg skoueriek eus ar mare.
Raymond Hains

**Raymond Hains**, bet ganet d'an 9 a viz Du 1926 e Sant-Brieg hag aet d'an Anaon d'ar 28 a viz Here 2005 e Pariz, a oa un arzour breizhat, luc'hskeudenner, sevener, ha skritellour. 

## Un nebeud oberennoù
* *Composition aux miroirs* (war-dro 1947)
* *Ach Alma Manetro* gant Jacques Villeglé (miz C'hwevrer 1949)
* *Décollage* (1989 - 1990)

## Gwelout ivez
* Jacques Villeglé

## Liammoù diavaez
* Kreizenn Pompidou diwar-benn Raymond Hains
Ploiești

**Ploiești** (distaget [] e roumaneg) zo ur gêr vras eus Roumania. Emañ en hanternoz da Vukarest, un hanter-kant kilometr bennak diouzh ar gêr-se.
Ur c'hroashent a bouez eo Ploiești, etre Bukarest, Transilvania ha Moldavia. Ur greizenn c'hreantel vras eo ivez : eno e oa bet digoret ar burerezh tireoul vras kentañ er bed, e 1856-1857.

## Istor
#### [[Eil brezel-bed]]

Implijet e veze tireoul Ploiești gant Alamagn. Bombezet e voe ar burerezh meur a wezh gant an USAAF. Kemeret e voe gant al Lu Ruz e miz Eost 1944.

## Poblañs
Da vare niveradeg 2011 e oa  a dud o chom e Ploiești ha gant se e oa an navvet kêr vrasañ e Roumania.
## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Ploieşti gant ar c'hêrioù-mañ :

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ti-kêr Ploiești
Mister Ed

**Mister Ed** a zo ur stirad skinwel amerikan produet gant Filmways. 6 koulzad ha 143 rann a gaver ennañ. Krouet eo bet gant Walter R. Brooks. Skignet e voe da gentañ gant meur a skigner (en doare anvet "syndication" er Stadoù-Unanet) eus ar 5 a viz Genver 1961 betek an 2 a viz Gouere 1961. Skignet e voe goude war CBS eus ar 1añ a viz Here 1961 betek ar 6 a viz C'hwevrer 1966.

Skignet eo bet e Frañs adalek an 28 a viz Meurzh 1965 war gentañ chadenn an ORTF.

Tudenn bennañ ar stirad a zo ur marc'h palomino barrek da gomz hag a laka e berc'henn, an ti savour Wilbur Post, e saviadoù diaes dre e gomzoù goapaus alies.

Awenet eo bet ar stirad gant istorioù berr evit ar vugale savet gant Walter R. Brooks hag embannet evit ar wech kentañ e niverenn an 18 a viz Gwengolo 1937 *Liberty Magazine* (*The Talking Horse*).
## Tudennoù pennañ
* Allan Lane a ra mouezh Mister Ed 
* Alan Young a zo Wilbur Post, perc'henn Ed
* Connie Hines a zo Carol, gwreg Wilbur Post Post
* Bamboo Harvester a zo Mister Ed (ne voe merket nemet "Himself" war roll an aktourien gant Filmways productions, hervez o boazioù pa oa loened er filmoù)
Dioskorides

**Dioskorides** (Πεδάνιος Διοσκορίδης Pedanios Dioskoridês e henc'hresianeg), ganet etre ar bloazioù 20 ha 40 en Anazarbe en Kilikia ha marvet war-dro 90, a oa ur medisin ha louzaouer gresian. Un andon a ouiziegezh eo bet e oberenn e-pad 1500 bloaz diwar-benn al louzoù. Skrivet en deus Peri hulês iatrikês (Περὶ ὕλης ἰατρικῆς), « diwar-benn an materi medisinel », savet en henc'hresianeg mnemet anavezetoc'h eo e anv latin, *De Materia Medica*. anavezet e oa dre an troidigezhioù en latin, arabeg, perseg ha yezhou europeat zo.
Jacques Villeglé

**Jacques, Marie, Bertrand, Mahé de La Villeglé**, berranvet **Jacques Villeglé**, bet ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1926 e Kemper ha marvet d’ar , a oa un arzour breizhat, ur skritellour eus strollad Ar Realourien Nevez.

## Un nebeud oberennoù
* *Ach Alma Manetro* gant Raymond Hains, miz C'hwevrer 1949
* *Tapis Maillot*, 1959
* *Boulevard Saint-Martin*, 1959
* *La femme*, 1966
* *Bas-Meudon (La Lettre Lacérée)*, 1991

## Gwelout ivez
* Raymond Hains

## Liammoù diavaez
*  Kreizenn Pompidou diwar-benn Jacques Villeglé
## Notennoù
Kibenn

Ur c'hibenn eo ur pezh kleuz implijet da resev produioù dourennek pe gazus peurviañ.

En ur c'harr-tan e vez meur a c'hibenn :
* evit ar goraj
* evit an eoul
* evit an dourenn stardañ
* evit an dourenn yenaat
* evit dourenn-walc'hiñ ar werenn-dal
Tro Breizh 2016

**Tro Breizh 2016** (pe **Tour de Bretagne** ez-ofisiel) war varc'h-houarn a oa eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2016. An 50vet hini e oa, ha ganti e voe treuzet 185 kumun vreizhat.

## Tennadoù

## Skipailhoù pedet

## Liamm

*  Lec'hienn ofisiel
Accipiter poliogaster

***Accipiter poliogaster*** a zo ur spesad evned-preizh eus ar c'herentiad Accipitridae.

Anvet e voe *Falco poliogaster* (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e koadegi gleb Suamerika, er reter d'an Andoù.

## Liammoù diavaez
*  ''Accipiter poliogaster'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Accipiter poliogaster'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
David McCallum

**David Keith McCallum, Jr.**, bet ganet d'an 19 a viz Gwengolo 1933 e Glasc'ho, a zo un aktour hag ur soner skosat.

Brudet e oa bet da gentañ, er bloavezhioù 1960, evit perzh Illya Kuryakin, ur spier rusian, er stirad skinwel The Man from U.N.C.L.E. ha perzh Steel e Sapphire & Steel.

Er bloavezhioù tremenet e tapas ur vrud etrebroadel evit perzh ar medisin-lezenn Dr. Donald "Ducky" Mallard er stirad NCIS.
Gwerenn-dal

Ur **werenn-dal** zo ur werenn war tu a-raok ur c'harr-tan graet evit diwall an dremenidi diouzh an avel hag ar glav ha derc'hel ur gwel splann d'ar bleinier ha d'an dremenidi. 

## Istor

E 1874 e voe savet ar c'harr-tan gentañ ur werenn-dal dezhi. Ar Randolph an hini e oa. E 1880 e voe savet gant Amédée Bollée an *Nouvelle* hag e doa ivez ur werenn-dal. Boutin eo deuet da vezañ ar werennoù-dal adalek 1899 war ar c'hirri-tan lakaet da werzhañ. Da gentañ a oant plaen. Adalek ar bloavezhioù 1950, ez oa aet war raok an doareoù aozañ gwer, ha tu a zo bet da sevel gwerennoù-dal kromm evit gwellaat aerodinamism ar c'harbedoù.

Abaoe 1983 ez int dre ret aozet gant gwer follennaouek evit digreskiñ ar riskl gloazañ an dremenidi ma c'hoarvez ur gwallzarvoud-hent. Boaz int peget. Ar c'harr-tan gentañ da gaout ur werenn-dall follennaouek a zo bet ar Volvo PV444 e 1944. Ar werenn adreñv n'ez eus redi ebet war e aozadur.
Accipiter griseiceps

***Accipiter griseiceps*** a zo ur spesad evned-preizh eus ar c'herentiad Accipitridae.

Anvet e voe *Astur griseiceps* (kentanv) da gentañ-penn (e 1848) gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Emañ brosezat ar spesad en Indonezia (inizi Butung, Muna, Sulawesi ha Togian).

## Liammoù diavaez
*  ''Accipiter griseiceps'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Accipiter griseiceps'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
NCIS (stiradoù skinwel)

**NCIS** a zo ur stirad skinwel polis. Istorioù ur bagad enklaskerien eus an *[[Naval Criminal Investigative Service]]* a ra danvez ar stirad. An enklaskoù a vez lec'hiet e metoù ar Morlu ha korfad ar *[[USMC|Marines]]*.

Kavout a reer e vez ar mennozhiad hag an tudennoù da gentañ e div rann eus ar stirad JAG eus CBS (koulzad eizh, rannoù "Ice Queen" ha "Meltdown"). Un daoladenn (spin-off) eus JAG eo ar stirad. Skignet e voe evit ar wech kentañ d'an 3 a viz Gwengolo 2003 gant CBS. 13 koulzad ha 296 rann a zo er stirad betek-henn. Krouet eo bet gant Donald P. Bellisario ha Don McGill. Produktour eo Donald P. Bellisario ivez. Kroget eo skignadenn ar c'houlzad 13 d'an 22 a viz Gwengolo 2015 gant CBS

Kalz berzh en deus graet ar stirad ha div daoladenn a zeus dioutañ. Er c'houlzad 6, ur rann doubl a ro lañs da  hag er c'houlzad 11 ur rann doubl a ro lañs da 

Krouet ez eus bet ur c'hoari video anvet NCIS gant Ubisoft gant mouezhioù an aktourien.
## E-touez an tudennoù pennañ

*Mark Harmon a zo Leroy Jethro Gibbs
*Michael Weatherly a zo Anthony DiNozzo (koulzadoù 1 da 13)
*Pauley Perrette a zo Abigail Sciuto
*David McCallum a zo Dr Donald Mallard
*Sean Murray a zo Timothy McGee (alies er c'houlzad 1, bepred abaoe an eil)
*Brian Dietzen a zo Jimmy Palmer (gwelet alies er c'houlzadoù 1 da 9, bepred abaoe an c'houlzad 10) 
*Rocky Carroll a zo Leon Vance (pedet er c'houlzad 5, bepred abaoe ar c'houlzad 6)
*Emily Wickersham a zo Eleanor Bishop (abaoe ar c'houlzad 11 )
*Sasha Alexander a zo Caitlin Todd (bepred er c'houlzadoù 1 ha 2, pedet er c'houlzadoù 3, 8 ha 9)
*Pancho Demmings a zo Gerald Jackson (oulzad 1, pedet er c'houlzad 3)
*Alan Dale a zo Thomas Morrow (koulzadoù 1 da 3, pedet er c'houlzadoù 10, 11 ha 12)
*Lauren Holly a zoJennifer Shepard (koulzadoù 3 da 5, pedet er c'houlzadoù 8 ha 9)
*Cote de Pablo a zo Ziva David (koulzadoù 3 da 11)

*Matt L. Jones a zo Ned Dorneget (koulzadoù 9 da 12)
Avezzano

**Avezzano** zo ur gêr e proviñs L'Aquila e rannvro an Abruz, en Italia. Ouzhhpenn 42 000 a dud zo enni o chom.

## Istor
10 700 a dud (95 % eus ar boblañs neuze) a voe lazhet gant kren-douar an 13 a viz Genver 1915.
*Ur c'hamp-bac'h a oa eno e-pad an daou vrezel-bed. Ur monumant zo bremañ e-lec'h ma oa ar c'hamp. 

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.
NCIS: Los Angeles

**NCIS : Los Angeles** a zo ur stirad skinwel amerikan krouet gant Shane Brennan. Un daoladenn da NCIS eo. Seizh koulzad, 158 rann a 42 vunutenn pep hini, a zo bet savet betek bremañ. Skignet eo bet da gentañ war rouedad CBS en SUA adalek an 22 a viz Gwengolo 2009 ha war hini Global e Kanada. 

E Frañs ez eo bet skignet adalek an 12 a viz Meurzh 2010 war M6. 

Kontañ a ra avanturioù izili an "Office of Special Projectd" (OPS) ur rann eus an NCIS diazezet e Los Angeles ha arbennik war obererezhioù "ensilet" luziet ha dañjerus-kenañ.

## Tudennoù hag aktourien
* Chris O'Donnell a zo G. Callen
* LL Cool J a zo Sam Hanna
* Daniela Ruah a zoKensi Blye
* Eric Christian Olsen a zo Marty Deeks
* Barrett Foa a zo Eric Beale, stlennegour
* Linda Hunt a zo Henrietta « Hetty » Lange, renerez an obererezhioù
* Renée Felice Smith a zo Nell Jones, stlennegourez
* Miguel Ferrer a zo Owen Granger, Eil-rener an NCIS
* Rocky Carroll a zo Leon Vance, Rener an NCIS 
* Peter Cambor a zo Nate « Doc » Getz, psikologour (koulzad 1 da 6)
* Pauley Perrette a zo Abigail Sciuto, teknikourez labourva an NCIS (koulzad 1)
* Kathleen Rose Perkins a zo Rose Schwartz, medisinerez-lezenn (koulzadoù 1, 2 ha 4)
* David Dayan Fisher a zo Trent Kort, ezel eus ar C.I.A. (koulzad 1)
* Louise Lombard a zo Lara Macy
* Adam Jamal Craig a zo Dominic Vail (koulzad1)
* Brian Avers a zo Mike Renko (koulzadoù 1 da 3)
* Michael Weatherly a zo Tony DiNozzo eus NCIS (koulzad 7 rann 5)