open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
André Pochon

**André Pochon**, ganet e Sant-Vaeg (Kerne-Uhel), e miz Gwengolo 1931, a zo ul labourer-douar stourmer.

## Red buhez
Da 16 vloaz e krogas da labourat war atant e dud hag a tizoloas ar JAC (Jeunesse Agricole Chrétienne).

E 1954 en em stalias en un ti-feurm a 18 devezh-arat e Sant-Vaeg. Kemer a reas perzh e krouidigezh CETA (*Centre d'Études Techniques Agricoles*) Korle. Sevel a reas un doare da sevel loened a-drugarez da bradeier melchon gwenn ha "ray-grass". Dre hanterouriezh ar CETA e kemeras perzh en imbourc'hioù an INRA (*Institut National de la Recherche Agronomique*) evit mont war-du ur stumm labour-douar doujusoc'h e-keñver an endro. Saver loened-imbourc'her e oa...

Gant un toullad mignoned e krouas ar CEDAPA (*Centre d'Études pour le Développement d'une Agriculture plus Autonome*) e 1982. 

Gwelet e vez adal neuze evel un enebour d'an doare da sevel chatal bouetaet gant maiz. Difenn a ra ur sell all war al labour-douar. Klask a ra stourm ouzh mennozhioù degemeret gant ar brasañ niver. Fellout a ra dezhañ diorren ul labour-douar padus, doujus en-keñver an endro, diazezet war un doare da vagañ chatal gant plant ar vro, oc'h ober gant stuzioù studiet mat, o sevel al loened war plouz o produiñ teil aes da implijout ha n'eo ket hañvouez... Un doare a ro tro d'al labourer-douar da c'hounit mat e vara ha da vezañ emren. Evit se e veaj kalz (prezegennoù, abadennoù skinwel...) hag e skriv pennadoù a bep seurt ha levrioù advoullet pe adembannet meur a wech.

En em staliañ a reas e Sant-Bic'hi e 1965 ha mont a reas war e leve e 1991.

Bet en deus medalenn aour Akademiezh al labour-douar. 

Ofisour urzh al Lejion a enor eo. 

Resevet en deus Kolier an Erminig e 2011.

## Levrioù
* *La prairie temporaire à base de trèfle blanc* (1981, adembannet gant CADAPA-ITED e 1996)
* *Du champ à la source, retrouver l'eau pure* (1988) Coop Breizh
* *Les champs du possible, plaidoyer pour une agriculture durable* (1999) Syros Alternatives économiques
* *Les sillons de la colère * (2001) Syros Alternatives économiques
* *Agronomes et paysans : un dialogue fructueux* (2008) Éditions Quae
* *Le scandale de l'agriculture folle* (2009) Éditions du Rocher

## Liamm diavaez
*Video kinnig Skol-Uhel ar Vro
Victoire de France

**Victoire de France** zo un anv roet da ziv briñsez c'hall:

*Victoire de France (1556-1556), merc'h d'ar roue gall Herri II (Bro-C'hall) ha d'e bried Caterina de' Medici;
*Victoire de France (1733-1799), lesanvet *Madame Victoire*, merc'h d'ar roue gall Loeiz XV.

## Pennadoù kar
*Victoire
*Victoria
Victoire de France (1556-1556)

**Victoire de France**, bet ganet d'ar 24 a viz Mezheven 1556 e Saint-Germain-en-Laye ha marvet daou viz goude d'ar 24 a viz Eost, a oa pedervet merc'h ar roue gall Herri II (Bro-C'hall) hag e bried Caterina de' Medici. 

C'hoar gevell e oa da Jeanne de France, marvet kenkent ha ganet. Darbet e voe d'ar vamm mervel ivez, diezelañ ar bugel a voe ret ober e kof ar vamm. 

Badezet prim e voe ar verc'hig en deiz-se en-eeun, ha daou baeron ha div vaeronez he doe : ar c'hardinal Antonio Carafa, niz d'ar pab Paol IV, ha François de Lorraine, dug Guise, hag an dugezed Marie II de Saint-Pol ha Louise de Montpensier. 

Mervel a eure ar briñsezig daou viz goude. Ne fellas ket d'ar rouanez genel bugel ebet ken.
Claude Sterckx

**Claude Sterckx** a zo ur c'heltiegour belgiat.

## Red buhez
Un aotreegezh war Istor an Henamzer en deus. Doktor war ar Filozofiezh hag al Lizhiri eus an ULB (*Université Libre de Bruxelles*) eo. Tremenet en deus ur vestroniezh war ar studioù keltiek e Skol-veur Roazhon 2 ivez.

"Mestr a gentelioù" eo en ULB abaoe 1989. Kelenner eo abaoe 1993 e "Faculté Ouverte des Religions et des Humanismes Laïques" e Charleroi. Dean ar rann skol-veur-se eo. Kinnig a ra bep bloaz ur rummad kentelioù war ar Yezhoù ha Sevenadurioù Kelt en *Institut des Hautes Études de Belgique*. 

Prezidant Kevredigezh Velgiat ar Studioù Keltiek eo abaoe 1987 ha rener *[[Ollodagos]]* he c'helaouenn abaoe 1988. Prezidant bodad " Études celtologiques et comparatives " an FNRS (Fonds National de la Recherche Scientifique) eo abaoe 1988.

Prezidant Komite Etrebroadel Gwarez ar Brezhoneg eo abaoe 1994.

Studiañ a ra Claude Sterckx dreist-holl mitologiezh ar Gelted rakkristen hag ar roudoù lezet ganti en hengounioù deuet war he lerc'h, re broioù keltiek ar Grennamzer peurgetket.

Resevet en deus Kolier an Erminig e 2006.

## Oberennoù
* *La tête et les seins*, Sarrebruck, Homo et Religio, 1981 (Forschungen zur Anthropologie und Religionsgeschichte, 6)
* *Éléments de cosmogonie celtique*, Bruxelles, Éditions de l’Université de Bruxelles, 1986, (ISBN 2-8004-0900-2)
* *Les dieux protéens des Celtes et des Indo-Européens*, Bruxelles, S.B.E.C., 1994
* *Dieux d’eau : Apollons celtes et gaulois*, Bruxelles, S.B.E.C., 1996
* *Essai de dictionnaire des dieux, héros, mythes et légendes des Celtes (vol. 1)*, Bruxelles, S.B.E.C., 1998
* *Sangliers Père & Fils : rites, mythes et dieux celtes du porc et du sanglier*, Bruxelles, S.B.E.C., 1998
* *Des dieux et des oiseaux. Réflexions sur l’ornitomorphisme de quelques dieux celtes*, Bruxelles, S.B.E.C., 2000
* *Mythologie du monde celte*, Marabout, Paris, 2009, (ISBN 978-2-501-05410-2)

## Mammennoù
*Savet eo bet ar pennad-mañ diwar hini ar wikipedia gallek, n'eo ket resis a-walc'h ha traoù zo a c'hell bezañ diamzeret.*
Victoire de France (1733-1799)

**Victoire-Louise-Marie-Thérèse de France** (11 a viz Mae 1733 e Versailhez-7 a viz Mezheven 1799 e Trieste, Italia), lesanvet *Madame Victoire*, a oa ur briñsez c'hall, merc'h d'ar roue gall Loeiz XV ha d'e bried Maria Leszczyńska.

Savet e voe pell diouzh al lez, en abati Fontevraud.

## Pennad kar
*Mesdames
Mesdames

Mesdames a veze lavaret e galleg, e lez ar roue gall, e Versailhez, en XVIIIvet kantved, eus merc'hed ar roue Loeiz XV hag e bried Marie Leszczyńska, hag a chomas an darn vrasañ anezho el lez, dizimez.

Setu o anvioù: 
# *Élisabeth*, pe *Louise-Élisabeth de France*(1727-1759), pe Elesbed Bro-C'hall (1727-1759), lesanvet *Madame*, ha *Madame-Infante* goude hec'h eured e 1739, da 12 vloaz, d'an infant Felipe, eontr dezhi, ha mab yaouankañ roue Spagn, Felipe V;
# he c'hoar gevell Anne ''Henriette'' pe *Henriette de France* (1727-1752), pe *Madame Seconde*, ha *Madame* goude eured he c'hoar gevell (1739)
# Marie *Louise* (1728 - 1733), *Madame Troisième* ha *Madame Louise*, marvet gant ar sifern.
# Marie ''Adélaïde'', pe *Marie-Adélaïde de France* (1732-1800), *Madame Quatrième*, ha *Madame Troisième*, ha *Madam Adélaïde*, ha *Madame* goude marv *Madame Henriette* (1752);
# Victoire Louise Marie Thérèse, pe *Victoire de France*, pe *Madame Quatrième*, ha *Madame Victoire*
# ''Sophie'' Philippe Élisabeth Justine (1734-1782), *Madame Cinquième*, ha *Madame Sophie*;
# *[[Thérèse de France (1736-1744)|Thérèse]]Félicité  de France* (1736-1744), lesanvet * Madame Sixième*, ha * Madame Thérèse*;
# ''Louise Marie de France*  (1737 - 1787), anvet * Madame Septième* (ha gant ar gwalldeodoù  *Madame Dernière* rak ne vevas ken e dud a-gevret goude ma voe ganet), ha goude * Madame Louise''. Mont a reas da leanez.
Michael Jones

**Michael Jones**, bet ganet e Wrecsam (Kembre) d'ar 5 a viz Kerzu 1940, a zo un istorour kembreat, arbennigour war istor ar Grennamzer, hini Dugelezh Breizh peurgetket.

## Buhez
Dont a reas Michael Jones da vevañ e kreiz Bro-Saoz pa oa yaouank. Studiet en deus Istor e Skol-veur Oxford. Kroget en deus da gelenn e Skol-veur Exeter e 1966. Kelenner war Istor Frañs er Grennamzer eo bet e Skol-veur Nottingham eus 1991 da 2002. 

Ezel eo eus meur a gevredigezh gouizieien :
* Ar *Royal Historical Society* (1971),
* Ar *Société d'Histoire et d'Archéologie de Bretagne* (1972),
* Ar *Society of Antiquaries of London* (1977).

Da vesprezidant a enor ar *Société d'Etudes et de Recherches sur le Pays de Retz* eo bet anvet e 1985.

Labouret en deus kalz war Vreizh da vare an Dugelezh. 

Deroet eo bet Kolier an Erminig dezhañ e 2002. 

## Embann
### Levrioù
**The Creation of Brittany: A Late Medieval State*, London, Hambledon 1988
**The Bretons (with Patrick Galliou), Oxford, Blackwell 1991
**Ducal Brittany 1364-1399: Relations with England and France during the Reign of Duke John IV*, Oxford at the Clarendon Press/Sandpiper 1997
**Between France and England: Politics, Power and Society in Late Medieval Brittany*, Ashgate 2003
**Letters, Orders and Musters of Bertrand du Guesclin, 1357-130, Boydell 2004*
* *La Bretagne ducale. Jean IV de Montfort (1364-1399) entre la France et l’Angleterre*, 1998 (danvez e dezenn stummet evit an embann)
* *Recueil des actes de Jean IV, duc de Bretagne* (3 levrenn), 1980-2001
* *Les Anciens Bretons des origines au XVe siècle*, 1993 (gant [[Patrick Galliou]])
* *Catalogue sommaire des archives du Fonds Lebreton*, [[Abati Sant-Gwenole Landevenneg|Abati Sant Gwennole, Landevenneg]], 1998.

=== Pennadoù ===
* *Les signes du pouvoir. L'ordre de l'Hermine, les devises et les hérauts des ducs de Bretagne au XVe siècle'', in MSHAB levrenn LXVIII, 1991, pp.141-173
Vittorio Pozzo

**Vittorio Pozzo**, bet ganet e Torino (Piemonte, Rouantelezh Italia d'an ampoent) d'an 2 a viz Meurzh 1886 hag aet da Anaon e Ponderano (Piemonte, Italia) d'an 21 a viz Kerzu 1968, a oa ur melldroader italian aet da c'hourdoner kleuboù ha da zibaber an *[[Azzurri]]* war-lerc'h e amzer c'hoarier.

Chomet eo brudet-meurbet e metoù ar sportoù en Italia dre ma voe **Pozzo** kentañ dibaber broadel italian a gasas e skipailh betek an trec'h e Kib vell-droad ar bed, div wech diouzh renk (1934 ha 1938) 'zo kaeroc'h.

## Red e vicher
Berr a-walc'h e voe ar prantad amzer ma voe c'hoarier e gwirionez :
* 1905-1906 : Grasshopper Club Zurich (Suis),
* 1906-1911 : Foot Ball Club Torino a gemeras perzh e krouidigezh ar c'hleub italian-mañ kent mont da c'hourdoner anezhañ adalek 1912 etek 1922. 

E 1912 eo ivez e voe fiziet skipailh broadel Rouantelezh Italia ennañ evit ar wech kentañ, da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1912 bet aozet e Stockholm (Finland). Skubet e voent er-maez (3-2 gant ar skipailh broadel lec'hel) kerkent hag ar c'hrogad kentañ. 

Adalek 1924 betek 1926 e voe e penn AC Milan a-raok distreiñ da vat d'ober war-dro ar *[[Squadra azzurra]]* e 1929. Gant skipailh Rouantelezh Italia e c'hounezas Kib vell-droad ar bed 1934 (aozet en e vro) ha Kib vell-droad ar bed 1938 (aozet e Bro-C'hall). Medalenn aour C'hoarioù Olimpek hañv 1936, bet aozet e Berlin (Trede Reich d'ar mare-se), ac'h eas gante ivez. Kent e oa bet tapet dre ziv wech Kib etrebroadel Europa ar C'hreiz (1927-1930 ha 1933-1935) gante.

Kendelc'her a reas **Vittorio Pozzo** betek C'hoarioù Olimpek hañv 1948 e Londrez (Bro-Saoz) : d'ar 5 a viz Eost 1948 e renas an *Azzurri* evit ar wech diwezhañ o vezañ ma roas e zilez da-heul ar c'holl 3-5 ouzh skipailh broadel Danmark da-geñver kardgourfenn diwezhañ ar genstrivadeg.

Kazetenner e oa e *[[La Stampa]]* pa varvas er goañv 1968.

## Notennoù ha daveennoù
Marc Simon

An tad **Mark Simon**, ganet *François Simon* d'an 19 a viz Mezheven 1924 e Gwinevez ha marvet d'an 29 a viz Eost 2015, a zo ur beleg, manac'h ha levraoueger.

## Buhez
Skolajiad e voe e Skolaj Sant-Frañsez Lesneven eus 1934 da 1941. Mont a reas goude da gloerdi bras Kemper. Beleget e voe d'ar 1añ a viz Gouere 1947. E-pad un toullad bloavezhioù e voe beleg-skolaer e meur a skol gatolik eus Eskopti Kemper ha Leon. 

E 1957 ez eas da Gervenead da vanac'h. Kaset e voe ar venec'h da Landevenneg goude. Seveniñ a reas kargoù kelenn e-pad ur pennad. E 1970 e voe fiziet ennañ *[[Kronikenn Landevenneg]]* (kelaouenn drimiziek). E 1983 e voe lakaet e karg eus levraoueg vreizhek an abati war-lerc'h an tad Grégoire Ollivier. Ar garg-se en deus bet betek fin e vuhez. Imbourc'hioù en deus graet diwar-benn istor Abati Sant-Gwenole Landevenneg. 

Resevet en doa Kolier an Erminig e 2001.

## Mammenn
**Roll an izili*, 2003, Skol-Uhel ar Vro
Yves-Pascal Castel

**Yves-Pascal Castel**, ganet e Kastell-Paol ar 3 a viz ebrel 1928, a zo ur beleg, arbennigour war glad arzel Breizh.

## Red buhez
Abred-tre eo bet dedennet gant an arz, relijiel peurgetket. 

War atiz André Mussat e kinnigas un dezenn anvet *Les orfèvres de Brest et de Landivisiau, 1600-1850*. Degemeret e voe doktor e Roazhon e 1974. 

Ezel oa eus Komision renabliñ Glad Breizh e 1980. 

Skrivet en deus e-unan pe gant tud all kalzik levrioù. An darn vrasañ skeudennaouet brav gant tud a-vicher. 

Resevet en deus Kolier an Erminig e 2013.

## Levrioù
* * Esprit de Bretagne*, embannet gant Equinoxe e 2007
* *Patrimoine sacré de Bretagne* embannet gant COOP Breizh e 2006
* *La Bretagne* embannet gant Equinoxe e 2003
* *Lumières de Bretagne* embannet gant Equinoxe e 2003
* *Coiffes et costumes de Bretagne, regards d'aujourd'hui* embannet gant Equinoxe e 2003
* *Les anges dans nos églises * embannet gant Minihi Levenez e 2001, brezhoneg gant Anna-Vari Arzur
* *Saint-Thégonnec* embannet gant Jos Le Doaré e 2000, alamaneg gant Elke Pennec
* *Saint-Thégonnec* embannet gant Jos le Doaré, bloavezh ebet war ar vammenn, niv ISBN 978-2-85543-318-9
* *Saint-Thégonnec* embannet gant Jos le Doaré, bloavezh ebet war ar vammemm, viv ISBN 978-2-85443-286-1 
* *Croix et calvaires en Bretagne* embannet gant Minihi-Levenez e 1997, brezhoneg gant Herve Danielou
* *Traditions, histoires, légendes du Pays Gallo* gant Gant Jean-Claude Carlo hag Eric Rondel, embannet gant Club 35 e 1996, e brezhoneg hervez ar vammenn.
* *La Pointe Saint-Mathieu et son Abbaye* embannet gant Jos Le Doaré e 1995
* *Bretagne intérieure, l'Argoat, terres d'Histoire et de légendes* gant Jacques Gavreau ha Bernard Tanguy, embannet gant Privat, 1995. 
* *Le chant du "Tro Breiz", Bretagne en marche* embannet gant Editions nouvelles du Finistères e 1995. 
* *Lampaul-Guimiliau* embannet gant Ouest-France e 1979, adembannet e 1994 gant un embannadur e saozneg (troet gant Patrick Coroller) hag unan en alamaneg (troet gant Barbara Thomas), embannet e voe en italianeg e 1993 (troet gant Giuseppe Pellada)
* *Noëls du Finistère et d'ailleurs, contes et récits* embannet gant Editions nouvelles du Finistère e 1992
* *La chapelle Saint-Antoine, Plouezoc'h* gant Michel Huon ha Christian Millet, embannet e 1992 gant Association des Amis de la Chapelle Saint-Antoine.
* *Eglises et chapelles en Léon* gant Yves Salmon, embannet gant Yves Salmon e 1991
* *Eglises et chapelles en Cornouaille* gant Yves Salmon, embannet gant Yves Salmon e 1991.
* *Sant Paol a Leon, vie et culte gant Bernard Tanguy ha Job an Irien, e brezhoneg hervez ar vammenn, embannet gant Minihi Levenez e 1991.
* *Saint Melaine et les Beaumanoir* gant Christian Millet embannet gant Asociation des Amis de Saint Melaine e 1989
* *Notre-Dame du Mur retrouvée à Morlaix*, embannet gant Association des Amis de Notre-Dame-du-Mur e 1988
* *Plougastel-Daoulas*, embannet gant Ouest-France e 1986
* *Saint-Pol-de-Léon'', embannet gant Ouest-France e 1980.
Talparia talpa

*Talparia talpa* a zo unan eus an daou spesad eus genad *[[Talparia]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez **Word Register of Marine species WORMS**. Ur spesad kregin boutin an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1758 dindan an anv genad Cypraea.

Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Talparia talpa* o vezañ implijet un tamm muioc'h eget egile :

* *Cypraea talpa* hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Bevoniezh
Kregin brav eo an *Talparia talpa*. Kavet e vezont etre live an izel mor ha nebeut metroù donder e mougev korailh.
Mantell al loen bev a zo du gant pikoù gwenn ha seurt bronnigoù evel bizied warni.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin a zo etre 50 ha 76&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 23&nbsp;mm gour pe ramz, betek 106&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
*[[Talparia exusta]]*, ur spesad tost a-walc'h.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvorioù Indez hag Habask eus aodoù reter Afrika betek Kornog Amerika ar c'hreiz hag eus Madagaskar hag hanter Aostralia er Su betek su Japan en Norzh. Er mor ruz hag e korn Afrika ur spesad all tost a ve kavet *[[Talparia exusta]]* e plas *Talparia talpa*.
>
Cypraea_talpa_(alive).jpg|Loen bev *Talparia talpa* hanter c'holoet gant e vantell zu


## Notennoù ha daveennoù
Mari Kermareg

**Mari Kermareg** (pe *Marie Kermarec*, ganet e 1940, marvet d'ar 6 a viz Du 2019) a oa un animatourez radio, ur broduourez skinwel, ur sevenerez filmoù hag ur renerez magazin.

## Buhez
Gwreg e oa da René Abjean.

Skolaerez eo bet e-pad tri bloaz e Plougerne. Dont a reas da vezañ ezel eus laz-kanañ Kenvroiz Dom Mikael Plougerne d'ar mare-se.

E 1971 e c'houlennas Charlez ha Chanig ar Gall ganti dont ganto d'ober war-dro abadennoù brezhonek Radio-Arvorig. Kinnig a reas goude *[[Breiz o veva]]*, kentañ magazin skinwel e brezhoneg. Produktourez eo bet en FR3 hag ar c'hentañ maouez o seveniñ abadennoù.

Kemeret he deus perzh er strollad c'hoariva Teatr Penn ar Bed, o lenn barzhonegoù peurgetket.

E penn strollad skridaozañ Brud Nevez e oa bet adalek 2002.

Resevet he deus Kolier an Erminig e 2004.

## Mammenn
**Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles* gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013.
## Notennoù ha daveennoù
Elesbed Bro-C'hall (1764-1794)

**Elesbed Bro-C'hall** (1764-1794), pe *Élisabeth Philippe Marie Hélène de France*, lesanvet * Madame Élisabeth*, a oa ur briñsez c'hall, a voe dibennet gant an Dispac'h gall e Pariz.

Ganet e oa e kastell Versailhez d'an 3 a viz Mae 1764. Diwezhañ bugel an daofin Louis-Ferdinand de France (1729-1765) hag e bried Maria Josepha von Sachsen (1731-1767) e oa. C'hoar e oa eta da Loeiz XVI (Bro-C'hall) ha d'e vreudeur danvez rouaned Loeiz XVIII ha Charlez X.

Bac'het e voe war un dro gant he breur roue en 1792, kaset dirak al lezvarn dispac'hel da vare ar Spontadeg, kondaonet d'ar marv, ha dibennet.
Henri Lécuyer

**Henri Lécuyer**, ganet e Skirioù-Masen e 1924 ha marvet e Roazhon d'an 2 a viz Meurzh 2015, a oa ur c'hargad uhel evit Frañs hag Unaniezh Europa hag ur stourmer breizhat.

## Red buhez
Labourerien-douar bihan oa e dud. Dont a rae a-benn mat er skol ha gellet en deus heuliañ studioù uhel.
Goude ar vachelouriezh e tremen kenstrivadeg HEC e 1944. An diouer a arc'hant a redias anezhañ da lakaat e anv war roll ar C'hentañ Arme (5vet Rann-arme kirri-arsailh). Goude e labouras e servijoù merañ an Arme c'hall e Bro-Alamagn. E 1952 e voe degemeret e Ministrerezh an Aferioù Diavaez. E 1953 e oa beskoñsul e Costa Rica.

Deuet en-dro da Vro-C'hall e 1956 e labour evit Burev Studioù Armerzhel ha Sokial ar sindikad CGT-FO (Confédération générale du Travail-Force Ouvrière). 

Er bloavezhioù-se e teuas dezhañ an emskiant eus e vreizhadelezh.

E 1958, e oa merour en Euratom, e Brusel. Kemer a ra perzh e 1969 e krouidigezh Kevredigezh Bretoned Belgia (Amicale des Bretons de Belgique). Prezidant e voe e 1972.

Anvet e voe merour uhel ("administrateur principal" e galleg) e Renerezh ar Politikerezh Ranvroel e Komision Europa.

Dilennet e voe da brezidant Aozadur Bretoned an Diavaez (Organisation des Bretons de l’Extérieur (OBE) e galleg). Strivañ a reas evit ma voe klevet mouezh Breizh er bed (da skouer : krouidigezh Komite Etrebroadel Gwarez ar Brezhoneg (*Comité International pour la Sauvegarde de la Langue Bretonne* e galleg).

Aet war e leve e 1986, e chomas prezidant an OBE betek 1993. Prezidant a enor eo bremañ hag oberiant bepred. 

Resevet en deus Kolier an Erminig e 2002.

## Mammennoù
* *Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles* gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013
Est-ce ainsi que les hommes vivent ?

***Est-ce ainsi que les hommes vivent ?*** (*Hag e-giz-se eo e vev an dud ?* e brezhoneg) zo ur ganaouenn c'hallek gant ar c'haner gall Léo Ferré. 3:31 he fadelezh ez eo teirvet kanaouenn e albom *[[Les Chansons d'Aragon chantées par Léo Ferré]]*, a-raok *[[Il n'aurait fallu]]* ha war-lerc'h *[[Tu n'en reviendras pas]]*. Deuet e oa er-maez e miz C'hwevrer 1961.

Krouet e oa bet diwar c'herioù 'zo eus ar varzhoneg *[[Bierstube Magie allemande]]* embannet gant Louis Aragon en dastumadeg *[[Le Roman inachevé]]* (1956) :
:[...]
:Ce fut en avril à cinq heures
:Au petit jour que dans ton cœur
:Un dragon plongea son couteau
:**Est-ce ainsi que les hommes vivent ?**
:Et leurs baisers au loin les suivent.

## Ar gerioù
* Gerioù ''Bierstube Magie allemande'' gant Louis Aragon war poetica.fr

## Kanerien
Kanet eo bet ***Est-ce ainsi que les hommes vivent ?*** gant meur a arzour all : Renée Claude, Manu Lann Huel, Bernard Lavilliers, Philippe Léotard, Gérard Manset, Yves Montand, Monique Morelli, Catherine Sauvage, hag all.

## Liamm diavaez
* '''Est-ce ainsi que les hommes vivent ?''', kanet gant Léo Ferré war al leurenn
Marcel Rogemont

**Marcel Rogemont** zo ur politikour breizhat, ganet d'an 3 a viz Genver 1948 e Coye-la-Forêt (Oise), e Bro-C'hall. Kannad Il-ha-Gwilen evit ar PS gall e oa bet etre 1997 ha 2002 hag etre 2007 ha 2017. 

Pa oa bet lakaet er-maez en 2002 en devoa kavet labour kenkent e ti Veolia, betek 2007. 

A-enep Naoned e Breizh eo, evel e genseurted er PS. 
E 2017 ne oa ket war ar renk ken. 

## Kanaouennoù
Komzet en deus evit difenn ur c'hementad a ganaouennoù gallek er skingomz, ha lavaret ne oa ket posupl ober kement all evit ar c'hanañ brezhoneg.

## Notennoù
Louis Philippe d'Orléans (1725-1785)

**Louis-Philippe d'Orléans**, lesanvet « le Gros », dug Chartrez (1725-1752) ha goude dug Orléans (1752), Valois, Nemours ha Montpensier (1752-1785), kentañ priñs a wad, a oa ganet e Versailhez d'an 12 a viz Mae 1725 ha marvet e kastell Sainte-Assise e Seine-Port d'an 18 a viz Du 1785.

Mab e oa da Louis d'Orléans, lesanvet « le Pieux » (1703-1752), ha d'ar briñsez alaman Auguste Maria Johanna von Baden-Baden (1704-1726).

Perzh a gemeras e brezelioù Flandrez hag Alamagn. Kreskiñ a reas madoù e diegezh.

## Dimeziñ ha bugale
E 1743, a-benn ar fin, e timezas d'ur geniterv a-bell, Louise Henriette de Bourbon (1726-1759). Kavout a rae dezhañ en doa kavet ur plac'h a vertuz kristen pa zeue e bried eus ar gouent, hogen un drutell e oa. 

Tri bugel o doe.
# ur verc'h ( 1745-1745), marvet da bemp miz;
# Louis-Philippe d'Orléans, dug Valois, anavezet ivez evel *Philippe-Égalité* ;
# Louise Marie Thérèse-''Bathilde'' d'Orléans (1750-1822), « Mademoiselle », dimezet da Louis Henri de Bourbon, priñs Condé, dug Bourbon ha priñs Condé.

E-kerzh an Dispac'h gall e konte Philippe-Égalité ne oa ket mab da Louis « le Gros », met d'ur chalboter eus ar Palais-Royal, ur vojenn diaes da grediñ pa ouzer e tenne ar mab d'e dad ofisiel. 

Bevañ a reas gant Madame de Villemomble, ha pemp bastard o doe, hag a voe savet gant an Tiegezh Orléans :
* Louis-Étienne, kont-abad Saint-Phar ; 
* Louis-Philippe, kont-abad Saint-Albin ; 
* Marie-Étienne, dimezet en 1778 d'un ofiser dragoned, François-Constantin de Brossard ; 
* Div c'hoar c'hevell, dimezelled Mérainville, ac'h eas da leanezed.
Arestorides argus

*Arestorides argus* zo ur spesad kregin divoutin eus Meurvor Indez hag ar Meurvor Habask ; ar spesad nemetañ er genad *[[Arestorides]]* e kerentiad an hoc'higed-mor eo, hervez ar *Word Register of Marine species WORMS*.

## Taksonomiezh
Deskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1758 ha renket er genad Cypraea.

Heñvelsterioù a zo hervez an deskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Arestorides argus* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all.
* *Cypraea argus* hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ *[[Cypraea]]*.
* *Talparia argus*, anv aet da get.
* *Lyncina argus*, anv aet da get.

## Bevoniezh
Kavet e vez *Arestorides argus* tro-dro da live izel al lanv dindan reier ha bloc'hadoù koural.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin a zo etre 60 ha 88&nbsp;mm hirder, nemet e c'heller kavout hiniennoù korr betek 46&nbsp;mm gour, pe ramz betek 116&nbsp;mm.

## Isspesadoù
Tri isspesad zo bet deskrivet.
* *Arestorides argus argus* (Linnaeus, 1758)
* *Arestorides argus contrastiata* (Perry, 1811)
* *Arestorides argus contracasta* Lorenz, 2012

## Timbrouriezh
Meur a vro o deus embannet timbroù o tiskouez *Arestorides argus*, alies-tre dindan an anv *Cypraea argus*.
*Un timbr eus aerbost Kaledonia-Nevez embannet e 1970, 33 Lur ar Meurvor Habask e dalvoudegezh, a ziskouez ur grogenn eus ar spesad gant an anv « *Porcelaine argus  (Cypraea argus L.)* ».
*Daou dimbr eus Tokelau embannet e 1974, 25 *cents* o zalvoudegezh, hag e 1996 (1,25 dollar), a ziskouez ur grogenn eus ar spesad gant an anv « *Cypraea argus* ».
*Un timbr eus Vanuatu embannet e 1994 (talvoudegezh 60) a ziskouez ur grogenn eus ar spesad gant an anv fazisi « *Cyprea argus* ».
*Un timbr eus Tuvalu embannet e 1980 (talvoudegezh 8 c) a ziskouez ur grogenn eus ar spesad gant an anv « *Cypraea argus L.* »

## Gwelout ivez
*[[Talparia talpa]]* ha *[[Talparia exusta]]*, daou spesad tost a-walc'h.

## Notennoù ha daveennoù
Jean-Pierre Vincent

**Jean-Pierre Vincent**, ganet e Plelann-Veur e 1936, a zo bet kelenner fizik hag un ezel a-bouez eus Kendalc'h.

## Red buhez
Abred ec'h emezelas e Kelc'h Keltiek Roazhon renet gant Pêr Roy d'ar mare-se.

Chom a reas e-pad pell unan eus animatourien bennañ ar c'helc'h. 

Kelenner fizik, e kemeras perzh e-pad un ugent vloaz bennak e stummadur kelennerien ar skolajoù. 

Ur roll pouezus en deus bet e buhez Kendalc'h. Adalek 1965 e voe prezidant Unvaniezh Kevredigezhioù Kendalc'h Roazhon (*Union locale des Associations rennaises Kendalc'h*) a zeuas da vezañ an UPRACB goude. 

Kemer a reas perzh e krouidigezh Ti-Kendalc'h e Sant-Visant-an-Oud (Kreizenn Pêr Roy da c'houde).

Prezidant Skeudenn Bro-Roazhon eo bet e-pad pell. 

E 2003 e teuas da vezañ prezidant Coop Breizh war lerc'h Yvonig Gicquel. 

E-pad 15 vloaz eo bet prezidant ar gevredigezh *[[Breizh-Kembre]]*.

Resevet en deus Kolier an Erminig 2006.

## Mammennoù
**Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles* gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013.
Monetaria

**Monetaria ** a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marine species WORMS**.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar genad gant Troschel e 1863. Daoust da-se eo bet renket spesadoù ar genad *Monetaria* er genad *Cypraea* e-pad pell hag er genad *Erosaria* goude gant labourioù F. Lorenz hag A. Hubert e 2000. E 2003 C. Meyer en deus strollet 5 spesad *moneta, annulus, obvelata, caputdraconis *ha* caputserpentis* en hevelep genad *Monetaria* o diazezañ an dibab-se war e labour war an TDN..

## Spesadoù
5 spesad a zo renket er genad-mañ :

* Spesad *[[Monetaria annulus]]* (Linnaeus, 1758)
* Spesad *[[Monetaria caputdraconis]]* (Melvill,1888 )
* Spesad *[[Monetaria caputserpentis]]* (Linnaeus, 1758)
* Spesad *[[Monetaria moneta]]* (Linnaeus, 1758)
* Spesad *[[Monetaria obvelata]]* (Lamarck, 1810)

## Skeudennoù


File :Monetaria_annulus_600x600.jpg|*[[Monetaria annulus]]*
File : Monetaria_moneta_600x600.jpg|*[[Monetaria moneta]]*
File : Monetaria_obvelata_600x600.jpg|*[[Monetaria obvelata]]*
File : Cypraea caputdraconis - Easter Island-1.JPG|*[[Monetaria caputdraconis]]*
File: Monetaria_caputserpentis_600x600.jpg|*[[Monetaria caputserpentis]]*


## Notennoù ha daveennoù
Chelycypraea

***Chelycypraea*** a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez *Word Register of Marine species WORMS*.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar genad gant Schilder e 1927.

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad a zo renket er genad-mañ :

* Spesad *[[Chelycypraea testudinaria]]* (Linnaeus, 1758)

## Notennoù ha daveennoù
Xavier Leclercq

**Xavier Leclercq**, ganet e Douarnenez d'an 23 a viz Ebrel 1944, a zo un den a aferioù breizhat, savet gantañ ar gompagnunezh kirri-nij Brit Air.

## Red buhez

Skoliad eo bet e skolaj Sant-Erwan Kemper. Studioù war ar Gwir en deus graet e Roazhon. Un Diplom Studioù Uhelañ (*Diplôme d'Études Supérieures* (DES) e galleg) war an ekonomiezh en deus tapet.

Da bevar bloaz warn-ugent e teuas da vezañ sekretour-meur Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Montroulez. Ar rener anezhi eo bet adalek 1977 betek 1990. 

E 1973 e krouas ar gompagnunezh kirri-nij Brit Air (kendeuzet abaoe gant Airlinair ha Régional evit reiñ HOP!). Prezidant-rener eo bet betek 2001. Kemeret en deus perzh e meur a aozadur o plediñ gant an treuzdougen dre nij. 

Bet eo bet prezidant Produet e Breizh. 

Kuzulier-kêr eo bet e Plouezoc'h ha besprezidant karget eus ekonomiezh Kumuniezh kumunioù Bro-Montroulez. 

Prezidant Kuzul Strategel *Ajañs Ranvroel Diorren an Ekonomiezh* Breizh eo bet ivez. 

Medalenn an Aervageerezh en deus bet. Marc'heg Urzh Broadel an Dellezegezh (Frañs) (*Ordre National du Mérite* e galleg) eo ha Marc'heg Lejion a enor Frañs (*Légion d'Honneur* e galleg).

Resevet en deus Kolier an Erminig e 2006.

## Mammennoù
* Wikipedia gallek.
* Lec'hienn Skol-Uhel ar Vro.
Veolia

**Veolia**, pe **Veolia environnement** (gwechall *Vivendi Environnement*, hag a-raok-se *Générale des eaux*) zo un ur gompagnunezh liesbroadel gall. Kinnig a ra d'an embregerezhioù ha tiriegezhioù ober war-dro an dour, al lastez, an energiezh, hag an dezougen tud.

Rebechet e vez gant strolladoù politikel zo da Veolia servij da reiñ fret da bolitikerien ar PS. 

## Daveennoù
Chelycypraea testudinaria

***Chelycypraea testudinaria*** a zo ar spesad nemetañ eus genad *[[Chelycypraea]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WORMS*. Ur spesad kregin divoutin an hini eo e touesk ar re vrasañ.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1758 dindan an anv genad Cypraea.

Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Chelycypraea testudinaria* o vezañ implijet un tamm muioc'h eget egile :

* *Cypraea testudinaria* hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* *Callistocypraea testudinaria* anv aet da get.

## Bevoniezh
Kregin brav eo an *Chelycypraea testudinaria*. Kavet e vezont etre live an izel mor ha nebeut metroù donder e mougev korailh.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin a zo etre 88 ha 120&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 68&nbsp;mm gour, pe ramz, betek 150&nbsp;mm pe un tamm muioc'h.

## Gwelout ivez
*[[Erronea bregeriana]]*, ur spesad kalz bihanoc'h gant pikoù gwenn damheñvel ouzh ar c'hregin.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvorioù Indez hag Habask. Ne seblant ket bezañ kavet er Mor Ruz nag e kornôg Aostralia.

## Skeudennoù

Cypraeidae - Chelycypraea testudinaria.JPG|Kostez ha penn kregin *Chelycypraea testudinaria*
Cypraeidae - Chelycypraea testudinaria-1.JPG|Kostez *Chelycypraea testudinaria*
Cypraea testudinaria dorsal view.jpg|Kein *Chelycypraea testudinaria*
Cypraea testudinaria ventral view.jpg|Diaz *Chelycypraea testudinaria*

## Notennoù ha daveennoù
Ewa Waliszewska

**Ewa Waliszewska** zo ur skrivagnerez polonek, ganet e Poznań (Polonia) d'an 30 a viz Du 1953.

Dedennet e oa gant ar yezhoù. Bet he deus bet ur vestroniezh lizheregouriezh romanek e Poznań. Doktor war ar "yezhoniezh lakaet e pleustr" eo deuet da vezañ e Skol-veur Grenoble III. 

Labouret he deus en ti-embann Dominikan "W drodze"... Etre 1983 ha 1990 he deus graet war-dro he daou vugel, hep paouez da gelenn galleg e meur a aozadur. 

E 1996 e kavas labour e Ti-Breizh Poznań ("Maison de la Bretagne-Dom Britanii"). Levraouegerez e voe da gentañ. E 1999 e voe karget eus an embann. Troet ha skrivet he deus levrioù a-zivout Breizh. Prezegennoù he deus graet e meur a gêr eus Polonia diwar-benn Breizh ha Sant Erwan. Kemeret he deus perzh e "Kollog skolveuriek ar Wiraourien" e Landreger da-geñver 700vet deiz-ha-bloaz marv ar Sant. 

Resevet he deus Kolier an Erminig e 2005.

## Oberennoù
**Siły życia* gant Martin Gray, troidigezh gant Ewa Waliszewska (1988) 
**Mieszkańcy Bretanii Polakom : pomoc humanitarna 1981-94*, Ewa Waliszewska
**Bretania : przewodnik*, asambles gant Alain Crenn (1997) 
**Bretania - legendy i podania* (1999) 
**Bretania - baśnie* (2002) 
**Bretania : opowiadania bożonarodzeniowe* (2003)
**Św. Iwo patron prawników*, Ewa Waliszewska (2003) 
**Kolory Bretanii : przewodnik*, Ewa Waliszewska (2004) 
**Légendes de Poznań et de Wielkopolska*, Ewa Waliszewska (2006) 

### Mammennoù
* Lec'hienn Skol-Uhel ar Vro
Gwennan

**Gwennan** zo un anv-bihan kembraek, **Gwenan** a-wechoù e brezhoneg. Kavet e vez an anv e rolloù bugale ar roue brezhon Brec'han. 

## Tud
*Gwenan Edwards, kelaouennerez kembreat.
*Gwennan Harries, melldroaderez kembreat.
*Gwennan Stervinou, kanerez ha talabarderez vreizhat.

## Lec'hanvadurezh
### 
An anv a gaver e daou lec'h da vihanañ, e Treger :
*Perwenan, kumun
*Kerwenan, kêriadennig e Kamlez (stok ouzh Perwenan), en-dro da chapel *[[Sant Nikolaz]]*.
Pietro Arcari

**Sante Pietro Arcari**, bet ganet d'an 2 a viz Du 1909 e Casalpusterlengo (Lombardia, Rouantelezh Italia d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 8 a viz C'hwevrer 1988 e Cremona (Lombardia, Italia), a oa ur melldroader etrebroadel italian (argader e bost dezhañ war an dachenn), aet da c'hourdoner war-lerc'h e amzer c'hoarier.

## E vicher
### Er c'hleuboù
Chom a reas da c'hoari en Italia ha sed amañ da-heul ar c'hleuboù en devoa c'hoariet enne :
* 1927-1929 : Unione Sportiva Codogno,
* 1930-1936 : Milan AC,
* 1936-1939 : Genoa 1893, aet Coppa Italia gantañ e 1937,
* 1939-1942 : Cremonese, aet da gampion Lega Pro Prima Divisione e 1942,
* 1942-1943 : Napoli,
* 1944 : Vastese,
* 1945-1946 : Unione Sportiva Codogno.

Er c'hleub diwezhañ-mañ ez eas da c'hourdoner adalek 1947 betek 1949.

### E skipailh broadel Italia
#### [[Kib vell-droad ar bed]]
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken, hep c'hoari krogad ebet :
* Kib vell-droad ar bed 1934 bet aozet e Rouantelezh Italia ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Italia evit ar wech kentañ.
Yezh ar Sinoù Nikaragwaiat

**Yezh ar Sinoù Nikaragwaiat** (spagnoleg : **Idioma de Señas de Nicaragua**, *ISN*) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant kumuniezh ar re vouzar e Nikaragwa (600 000).

## Daveennoù
Annepona mariae

***Annepona mariae*** a zo ar spesad nemetañ eus genad *[[Annepona]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez **Word Register of Marine species WORMS**. Ur spesad kregin ral a-walc'h an hini eo hag e touesk ar re vrasañ.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Schilder e 1927 dindan an anv genad Pustularia.

Dont a ra an anv *mariae* eus Dr. Maria Schilder-Hertrich kimiekerez alamanadez ha gwreg F.A. Schilder an diskriver.

Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Annepona mariae* o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea mariae* hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* * Pustularia mariae* anv aet da get er genad ma z'eo bet diskrivet.
* * Cypraea annulata* anv aet da get.
* * Cypraea mantellum* anv aet da get.

## Bevoniezh
Kregin bihan ha brav eo an *Annepona mariae*. Kavet e vezont etre live an izel mor ha 45 m donder e frailhoù korailh ha mougevioù.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 12 ha 16&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 9&nbsp;mm gour, pe ramz, betek 21&nbsp;mm.

## Gwelout ivez

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvorioù Indez hag Habask. Ne seblant ket bezañ kavet er mor ruz nag e kornog Aostralia, nag er c'horn Afrika. Ar broioù ma vez kavet anezhañ a zo inizi meurvor Habask, Mauritius, Tanzania, inizi Maldiv ha Reunion.

## Skeudennoù

## Notennoù ha daveennoù
Ipsa childreni

***Ipsa childreni*** a zo ar spesad nemetañ eus genad *[[Ipsa]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez **Word Register of Marine species WORMS**. Ur spesad kregin ral a-walc'h an hini eo hag e touesk ar re vrasañ.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Gray e 1825 dindan an anv genad Cypraea.

Roet eo bet an anv *childreni* en enor da John George Children dastumadeger ha skiantour war ar c'hregin eus Bro Saoz ganet e 1777 ha marvet e 1852.

Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Ipsa childreni* o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea childreni* hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ *[[Cypraea]]*.
* * Pustularia childreni* anv aet da get.

## Bevoniezh
Kregin bihan ha brav eo an *Ipsa childreni*. Kavet e vezont etre 5 ha 50 m donder dindan hag e barzh korailh, e mougevioù hag e spouennoù mor.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 16 ha 24&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 12&nbsp;mm gour, pe ramz, betek 32&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
*[[Cypraeovula capensis]]*, ur spesad gant tresadennoù kein damheñvel.
*[[Pustularia]]* spp. ha *[[Staphylaea]]* spp. o deus dent ken moan.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvorioù Indez hag Habask. Ne seblant ket bezañ kavet war aodoù reter Afrika nag en Aostralia.

## Skeudennoù

## Notennoù ha daveennoù
Club Atlético Independiente

**Club Atlético Independiente** zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 4 a viz Eost 1904 en Avellaneda (Buenos Aires (proviñs), ).

Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : *Diablos Rojos*, *El Rojo*, *Orgullo Nacional*, *Rey de Copas*.

C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Libertadores de América.

## C'hoarierien vrudet
Club Atlético Lanús

**Club Atlético Lanús** zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'an 3 a viz Genver 1915 e Lanús e Buenos Aires (proviñs).

Graet e vez *Granate* eus ar c'hleub ivez.

C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Ciudad de Lanús-Néstor Díaz Pérez.

## C'hoarierien vrudet
Club Atlético Atlanta

**Club Atlético Atlanta** zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'an 12 a viz Here 1904 e Villa Crespo (unan eus karterioù Buenos Aires).

Graet e vez *Los Bohemios* eus ar c'hleub ivez.

C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Don León Kolbovsky.

## C'hoarierien vrudet
Club Atlético Talleres (Córdoba)

**Club Atlético Talleres** zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'an 12 a viz Here 1913 e Córdoba.

Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : *Albiazul*, *La T*, *Matador*, *Tallarín*.

C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Boutique de Barrio Jardín.

## C'hoarierien vrudet
Yann Choucq

**Yann Choucq**, bet ganet d'an 11 a viz Ebrel 1946 e Naoned, a zo un alvokad hag ur stourmer breizhat.

## Buhez
Tremen a reas un darn eus e amzer krennard (1955-1960) e Gwaskogn. Eno e teuas da vezañ emskiantek eus e vreizhadelezh. 

E Pariz edo etre 1960 ha 1976. Studiañ a reas e lise Lakanal Sceaux. Kemer a reas perzh e krouidigezh Kelc'h Keltiek Sceaux, *[[Da Virviken]]*. Emezelañ a reas er MOB e 1966. Kabaliñ a reas evit Pol Le Dore (Front Breton) e miz Mezheven 1968. Kemer a reas perzh gant Erwan Vallerie ha Yannick Jézéquel e skipailh *[[Sav Breizh]]*. 

E-keit-se e studie ar gwir.

Unan eus krouerien *[[Skoazell Vreizh]]* eo bet e miz Genver 1969 gant Gwenc'hlan ar Skouezeg, Xavier Grall, Erwan Vallerie ha Bernard Audic. 

Alvokad e teuas da vezañ e miz Kerzu 1971. Degemeret e voe e skipailh Henri Leclerc. Alies e tifennas stourmerien vreizhat dirak al Lezioù-barn. Euskariz ha stoumerien bolitikel all ivez. Bet eo bet meur a wech en Amerika ar Su en anv Kevredad Etrebroadel Gwirioù Mab-den. 

En em staliañ a reas e Naoned e 1976. 

E miz Meurzh 1980 e voe kastizet gant Lez-varn Kemper evit bezañ lavaret ne c'helle ket krediñ e vefe bet dieubet unan eus ar vanifesterien enep kreizenn Plougoñ peogwir e oa kar d'ur barner... Reuz bras a savas e-touez an alvokaded er C'hwec'hkorn a-bezh. Harz-labour e voe. Nullet e voe ar c'hastiz gant Lez-varn Galv Roazhon. 

Emezelañ a reas en *[[Emgann]]* e 1982. Sekretour broadel karget eus an darempredoù diavaez e voe e 1986 ha karget eus an aferioù etrebroadel e 1987. E 1986 e kemeras perzh e kentañ Emgav Broadoù Distad Europa. 

Dont a reas da vezañ unan eus merourien Kreizenn Stummañ Alvokaded Tachenn Lez-varn Galv Roazhon en anv an alvokaded e 1986 ivez. 

Pellaat a reas tamm-ha-tamm diouzh Emgann. 

E 1999 e voe e-touez sinerien *[[Galv Karaez]]*. Ober a reas war-dro komite Naoned ar Bodad evit an demokratelezh ha gwirioù mab-den. 

E 2007 e stourmas enep adaozadur al lezioù-barn raktreset gant ar gouarnamant. Ar bodad *Gwiraourien Vreizh* gantañ hag Yvon Ollivier evel mouezhioù aotreet a stourmas evit ma chomfe unvan Breizh, evel ma oa bet mil bloaz-pad, war dachenn al lezioù-barn.

E miz C'hwevrer 2011 e kemeras perzh en Emgav Gwirioù a-stroll ar Pobloù e-kerzh Forom Sokial Dakar. 

Resevet en deus Kolier an Erminig e 2011.

## Mammennoù
* *Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles* gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013
Charley Football Club

**Charley Football Club** a voe ur c'hleub mell-droad uruguayat, bet krouet e Montevideo (Uruguay).

Eizh koulzad en devoa tremenet **Charley** e Primera División de Uruguay eus 1917 da 1924. Er rummad-se e c'hoarias kant pevar c'hrogad ha tri-ugent (pevar zrec'h warn-ugent, ur c'hrogad rampo ha tregont, kant nav c'holl) ha ne voe ket evit bezañ renket uheloc'h eget da eizhvet. 

Kampion Divisional Extra de Fútbol de Uruguay e voe e 1914 ha kampion Divisional Intermedia de Fútbol de Uruguay e 1916.

N'eus ket mui anezhañ hiziv an deiz.

## C'hoarierien vrudet
E 1923-24 e c'hoarias Pedro Petrone e **Charley**.
Piram

**Piram**, pe **Piramos**, zo anv ur gwaz eus ur vojenn eus an Henamzer.

## Mojenn
E mojennoù Hellaz kozh e oa **[[Piram ha Tisbe]]** daou zen yaouank hag en em gare e kêr Babilon.

## Oberennoù
### Lennegezh
* ***[[Pyrame et Thisbé (Théophile de Viau)|Pyrame et Thisbé]]*** trajedienn c'hallek gant Théophile de Viau (1621).

### Sonerezh
* ***[[Piramo e Tisbe]]***, c'hoarigan gant Johann Adolf Hasse.
* ***[[Pyrame et Thisbé (c'hoarigan)]]***, trajedienn war gan gant François Francœur ha François Rebel.

## Tud
* Augustin '''Pyrame''' de Candolle, louzawour suis († 1841 ).
Rita Morgan Williams

**Rita Williams** (**Rita Morgan** hec'h anv plac'h yaouank), zo ur Gembreadez hag a zo bet kelennerez Skol-veur war ar brezhoneg hag ar c'herneveureg betek mont war he leve.

## Buhez
Dont a reas da Vreizh a-drugarez d'ur yalc'had studi pa oa yaouank. Tommañ a reas ouzh ar brezhoneg goude bezañ heuliet ur staj gant Kamp Etrekeltiek ar Vrezhonegerien.

E 1985 e kinnigas he zezenn doktorelezh war grafoù eus yezhadur ar c'hrennvrezhoneg. 

Kelenn a reas e Skol-veur Dewi Sant, e Llanbedr Pont Steffan, etre 1966 ha 1971 ha goude e Skol-veur Aberystwyth. 

Skrivet he deus studiadennoù ha levrioù, en o zouez geriadurioù (brezhoneg-kembraeg ha kembraeg-brezhoneg). Troidigezhioù diwar ar brezhoneg he deus graet ivez. 

Dont a ra da Vreizh div wech ar bloaz pe ouzhpenn abaoe 37 vloaz. 

Resevet he deus Kolier an Erminig e 1996 e Pont-'n-Abad.

## Levrioù
### Geriadurioù
**Geiriadur Bach Llydaweg-Cymraeg*, Canolfan Astuaethau Cymreig a Cheltaidd, Aberystwyth, 1990. (https://bzh.cymru/br)
**Geiriadur Cymraeg-Llydaweg – Geriadur Kembraeg-brezhoneg*, Canolfan Astuaethau Cymreig a Cheltaidd, Aberystwyth, h.b.

### Troidigezhioù
**[[Brezhoneg Buan hag Aes]]*, doare kembraek, Skol-Veur Kembre, Kerdiz.
* *Morforwyn* (*[[Mari Vorgan]]* gant Roparz Hemon)
* *Kaurentina, Brenhines ei Galon (Rouanez e Galon), Menyw Dda (Ur Vaouez Vat*), gant Roparz Hemon, *Storïau Tramor 2*, ren. Bobi Jones, Gwasg Gomer, 1975
Jean Ollivro

**Jean Ollivro** a zo ur c'helenner skol-veur douaroniezh breizhat. Ganet eo bet d'an 12 a viz Eost 1962 e Gwengamp (Bro-Dreger).

## Buhez
Mab da Edouard Ollivro eo, bet maer Gwengamp ha kannad.

Prezidant ar bodad prederiañ *Bretagne Prospective* eo. Krouet e oa bet ar bodad gwechall war atiz Jean-Jacques Kérourédan, Martial Gabillard ha Claude Champaud.

Kelenner eo e Skol-veur Roazhon 2. Reiñ a ra kentelioù e Skol-uhel ar Skiantoù Politikel (e galleg: *IEP, Institut d'Études Politiques*) Roazhon ivez.

Arbennigour eo war aozadur an tiriadoù ha diorren ar rannvroioù.

An treuzdougen, an tizh ha Breizh eo e zodennoù imbourc'h pennañ.

Degaset en deus ar meizad a "renkad heloc'h" a ra eus an doare da implijout ar binvioù treuzdougen ur vammenn a ziforc'hidigezh sokial : tud zo a vez o vont ha dont dre zibab, re all a zo rediet d'en ober.

Arbennigour war Vreizh e stourm Jean Ollivro evit Breizh Unvan gant departamant al Liger-Atlantel. Jean Ollivro a oa e-touez a re o deus savet ar "Galv da Vreizh en He fezh" (*Appel à la Bretagne Tout Entière*) e miz C'hwevrer 2009.

Prezidant ar gevredigezh *Bretagne Prospective / Breizh Diawel* eo abaoe ar 6 a viz Mae 2004.

Resevet en deus Kolier an Erminig e 2005.

## Levrioù
* *L’homme à toutes vitesses De la lenteur homogène à la rapidité différenciée*, Roazhon, Presses universitaires de Rennes, 2000, 184 p. (ISBN 2-86847-477-2)
* *La Bretagne en l'an 2000 : diagnostic et tendances prospectives*, Roazhon, Presses universitaires de Rennes, 2000, 104 p. (ISBN 2-86847-486-1)
* *La Bretagne au cœur du monde nouveau* (gant Joseph Martray), Les portes du large, 2001, 150 p. (ISBN 2-914612-00-1)
* *La Bretagne réunifiée, une véritable région européenne ouverte sur le monde* (gant Joseph Martray), Les Portes du Large, 2001, 150 p. (ISBN 2-914612-06-0)
* *Les paradoxes de la Bretagne*, Éditions Apogée, 2005, 175 p. (ISBN 2-84398-170-0)
* *Bretagne 150 ans d’évolution démographique*, Presses universitaires de Rennes, 2005, 366 p. (ISBN 2-75350-086-X)
* *Quand la vitesse change le monde*, Éditions Apogée, 2006, 255 p. 
* *La machine France. Le centralisme ou la démocratie ?*, Édition Le Temps, 2006, 256 p. 
* *Projet Bretagne*, Éditions Apogée, 2010, 160 p. 
* *La Nouvelle économie des territoires*, Éditions Apogée, 2011, 176 p. (ISBN 2-84398-381-9)

## Mammennoù
* Wikipedia gallek
* *Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles* gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013.
Jasper van der Laanen

**Jasper van der Lanen**, pe * van der Laanen*, ganet en Antwerpen en 1585 ha marvet eno en 1634, a oa ul livour flamank eus ar marevezh barok. 

## Oberennoù
Thisbe

**Thisbe** zo un anv henc'hresianek ha hini dousig Pyramos er vojenn hellazat Pyramos ha Thisbe. 

## Lec'hioù
*Tichbe, anv biblek kêr Listib, ma oa ganet ar profed Eliaz.
***Thisbe**, anv kozh ur gêr e Boiotia, e Gres, bremañ Thisvi
Sant Masen

**Sant Masen**, pe *Maxentius* (e latin) († 515) a oa ur sant galian er VIvet kantved. lidet e vez d'ar 26 a viz Mezheven. 

Genidik e oa eus Agde, e Lenguadoc. Sachet e voe da Boatev gant brud Hilarius Poatev. Mont a reas da vanac'h da vanati sant Agapit, ha dont a reas da vezañ abad en e c'houde, ma voe anvet ar barrez diwar e anv, Saint-Maixent-l'École.

## Lec'hioù
E anv eo zo bet roet 
*da Saint-Maixent-l'École, e Poatev,
*da Saint-Maixent-sur-Vie, e Poatev,
*da Masen, pe Skirioù-Masen, e Breizh, e-kichen Plelann-Veur.