open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Microrhopias quixensis

***Microrhopias quixensis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.

Anvet e voe *Thamnophilus quixensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1849) gant an naturour italian Emilio Cornalia (1824-1882).Ar spesad nemetañ er genad *Microrhopias* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt ha kemer kevnid ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ en un takad hag a ya eus kreisteiz Mec'hiko da greisteiz Amazonia :
* *Microrhopias quixensis albicauda*,	e gevred Perou ha hanternoz Bolivia,
* *M. q. bicolor*, e kreisteiz-kreiz Brazil,
* *M. q. boucardi*, eus gevred Mec'hiko da hanternoz Honduras,
* *M. q. consobrina*, eus reter Panamá da gornôg Kolombia ha kornôg Ecuador,
* *M. q. emiliae*, e reter-kreiz Brazil,
* *M. q. intercedens*, e reter-kreiz Perou ha mervent al lodenn eus Amazonia e Brazil,
* *M. q. microstictus*, e Gwianaoù ha biz Brazil,
* *M. q. nigriventris*, e kreiz Perou,
* *M. q. *'quixensis**', eus kreisteiz Kolombia da reter Ecuador ha biz Perou,
* *M. q. virgatus*, eus gevred Honduras da gornôg Panamá.

## Liammoù diavaez
*  ''Microrhopias quixensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Microrhopias quixensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Ich bin die fesche Lola

***Ich bin die fesche Lola*** ("Me eo al Lola cheuc'h") a zo unan eus ar c'hanaouennoù alamanek savet gant Friedrich Hollaender (1896-1976) ha Robert Liebermann (1890-1945) evit ar film *[[Der blaue Engel]]*, sevenet gant Josef von Sternberg e 1930.

Er film-se e talc'h Marlene Dietrich perzh ar ganerez kabared "Lola-Lola" : enrollet e voe ar ganaouenn e Sing-Akademie Zu Berlin ganti hag embannet e 1930 gant Electrola Gesellschaft m.b.H., dindan stumm ur bladennig daou titl.

Adimplijet e oa bet gant ar filmaozer izelvroat Paul Verhoeven (1938-) da-geñver e film brezel *[[Zwartboek]]*, embannet e miz Gwengolo 2006. Kanet eo gant an arzourez izelvroat Carice van Houten (1976-) a dalc'h perzh "Rachel Stein/Ellis de Vries", ur yuzevez yaouank hag a ya da rezistantez ouzh an Nazied da-heul lazhadeg he familh a-bezh.

## Selaou ''Ich bin die fesche Lola''...
*  ...kanet gant Marlene Dietrich.
*  ...kanet gant Carice van Houten er film ''Zwartboek''.

## Lenn ar gerioù...
*  ...el lec'hienn MetroLyrics.

## Kanaouennoù alamanek all...
* ...klevet er film *Der blaue Engel* : *Ich bin von Kopf bis Fuß auf Liebe eingestellt*, *Kinder, heut' abend such ich mir was aus*, *Nimm dich in Acht vor blonden Frauen*.
* ...klevet er film *Zwartboek* : *Ich tanze mit dir in den Himmel hinein*, *Ja, das ist meine Melodie*.

## Notennoù ha daveennoù
Glannoventa

Edo kreñvlec'h roman **GLANNOVENTA**, er plas anvet Ravenglass e Cumbria hiziv.
## Douaroniezh

Restr:Glannoventa Roman Fort, Ravenglass - geograph.org.uk - 1335587.jpg|
Restr:CS p3.046 - Muncaster Castle, Cumberland - Morris's County Seats, 1879.jpg|
Restr:Rekonstruktion Glannoventa Schautafel.png|
Restr:Ravenglass roman bath GM 1882.png|
Restr:Walls Castle, Ravenglass.jpg|

## Anv
;Glannoventa
Talvoudegezh : **glann* = kanienn, ribl ; **venta* = marc'had ? (diasur ; breudoù zo a-zivout ar wrizienn-se)
* Rivet & Smith, p. 367
* I.A 4811 (Iter X) : **CLANOVENTA**
* Ravenna 1072 : **CANTIVENTI / CANTAVENTI / CANTANENTI**
* N.D XL52 : Tribunus cohortis primae Morinorum, GLANNIBANTA
;Ravenglass
Talvoudegezh : lodenn un hini anvet Glas.
* E. Ekwall, p. 381 / 2 : **Rengles** c 1170 CWNS; **Renglas** 1208 P; **Reynglas** c 1250 StB, **Ravenglass** 1297 Cl. A Goidelic name, containing OIr, Gael *rann* 'part, share' and *Glas* pers. n. : "Glas's share"
* A.D Mills : **Rengles** c. 1180 : 'lot or share of a man called Glas'. Olrish *rann* + pers. name
Megastictus margaritatus

***Megastictus margaritatus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.

Anvet e voe *Myrmeciza margaritata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).Ar spesad nemetañ er genad *Megastictus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
N'eus ket bet embannet kalz tra war an danvez ; gouzout a reer, koulskoude, e vev diwar amprevaned.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e kornôg, kreiz Amazonia (Suamerika).

## Liammoù diavaez
*  ''Megastictus margaritatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Megastictus margaritatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Touta Kitakawa

**Kitakawa Touta** (japanek: 北河トウタ) zo un treserez mangaoù doare hentai pe seinen. Krog eo da dresañ evel micher e 2001. Labouret he deus dreist-holl war mangaoù hentai ha raloc'h ecchi. Labouret he deus evel treserez war ar manga "Hageruya!" evit Fukumoto Takeshi.

Abaoe ar bloavezh 2014 e labour gant ar skrivagner manga Mikoto Yamaguchi war an heuliad mangaoù Dead Tube.
## Oberennoù
* Porno Stalgie - ポルノスタルジィ (2001)
* OL Frustrations - OLフラストレーションズ (2002)
* Kaitou Bloomer - 快盗ブルマー (2003)
* Wakaba Mariji - 若葉マリッジ (2004)
* Kitakawa Toutal - 北河TOUTAL (2004)
* Nijiiro Tantei Koharu Change - 虹色探偵 小春チェンジ (2006)
* Kitakawa Remix - 北河REMIX (2006)
* Honey Darling - ハニーダーリン (2006)
* Hageruya! - ハゲルヤ! (2006)
* Sweet Sketch (2007)
* Are Fechi - あれふぇち (2008)
* Seishun Pop! - 青春ポップ! (2009)
* Wakaokusama wa Sandaime! - 若奥さまは三代目! (2010)
* Café de rip - カフェドリップ (2011)
* Binetsuhime - Atsukute Ikenai Inran Koneko-chan! - ビネツヒメ (2012)
* DEAD Tube (2014-bremañ)
## Liammoù diavaez
* Lec'hien ofisiel (da ziwall hentai diskouezet)
* Twitter ofisiel (da ziwall nebeut skeudennoù feulster)
## Notennoù ha daveennoù
Anthony Bourdain

**Anthony Michael Bourdain** bet ganet e New York City (New York, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 25 a viz Mezheven 1967, ha marvet d'an 8 a viz Even 2018 a oa ur c'heginer, skrivagner ha den a skinwel stadunanat.

Bevañ a rae gant Asia Argento. Ezel diazez e oa el luskad #MeToo o stourm a-enep an tagadennoù reizhel er sinema, met evitañ evel keginer e oa en tiez-debriñ dreist-holl.

## Buhez personel
Un implijer daonet e oa eus drammoù evel cocaine, heroin, hag LSD. Adkavet eo bet krouget d'an 8 a viz Even 2018 e Kaysersberg
## Notennoù ha daveennoù
Morgan Jones (The Walking Dead)

**Morgan Jones** zo un dudenn ijinet e bed ar c'homics ha stirad skinwel The Walkind Dead. C'hoariet eo gant Lennie James kement er stirad diazez evit er stirad skinwel deveret Fear the Walking Dead. Er c'homics pe stirad skinwel, ez eo un tad afro-amerika o klask saveteiñ e vab ur wech marvet e wreg. Gant e vab, Duane, e klask goudor e kêr ar sheriff Rick Grimes, ur wech kroget an aloubadeg zombi. Ar c'hentañ dreistbeverien eo a vo gwelet gant Rick ur wech dihunet diouzh ar c'homa.

Er stirad skinwel ez eo Morgan hag en deus savetaet buhez Rick pa oa dihunet ha taget raktal gant zombied. Eñ eo ivez a gont dezhañ istor an aloubadeg zombi. Pep hini a ya eus e du met embann a reont ar soñj en em adkavout en Atlanta ar pezh ne erruo ket.
M249 (fuzuilh-vindrailher)

An **M249 Squad Automatic Weapon** (**SAW**), anvet ivez en US Army **Light Machine Gun, 5.56 mm, M249** (*LMG* evit *Light Machine Gun*, fuzuilh-vindrailher), zo stumm stadunanat ar fuzuilh-vindrailher belgiat FN Minimi savet gant an embregerezh FN Herstal. 

## Istor ha deskrivadur
An M249 a zo savet gant skourr stadunanat an FN Manufacturing LLC., skourr stadunanat an FH Herstal lec'hiet e South Carolina. Implijet e vez un niver bras eus ar armoù-se gant lu Stadoù-Unanet Amerika. Lakaet eo bet e servij e 1984, goude ma tiskouezas bezañ an arm efedusañ e-touez ar re lakaet war ar renk evit bezañ armoù emgefreek ar c'hevrennoù-emgann. Evel fuzuilh-vindrailher e lak an unvezioù troadegiezh bihan o niver da gaout ur galloud-tennañ uhel, a-drugarez d'un arm resis resis ha skañv a-awalc'h evit bezañ fiñvet buan hervez emdroadur an emgannoù.

Kulasenn an M249 a ya en-dro gant implij ar gazoù. Aes eo cheñch ar c'hanol pa vez ezhomm gant an tenner. Un daoubez a zo stag da veg ar c'hanol. Un trebez M192 LGM a c'haller stagañ diouzh an ezhomm. 

Gellout a raer kargañ ar munisionoù dre ur gouriz-kartouchennoù pe gant kargerioù STANAG, evel ar re implijet war an M16 hag an M4. Dre-se e c'hell tenner ar SAW implij kargerioù ar soudarded troadegiezh tro-dro dezhañ ma vez un arvar bras hag ez eo eñ hep munisionoù.

## Skeudennoù

A U.S. Soldier, foreground, assigned to Alpha Company, 1st Battalion, 503rd Infantry Regiment, 173rd Airborne Brigade Combat Team provides suppressive fire with an M249 light machine gun during movement to 140318-A-BS310-055.jpg|Ur soudard stadunanat o tennañ evel tan-harp gant un M249.
120130-F-EV509-015 (6803055849).jpg|Soudardez stadunanat eus an US Air Force gant ar fuzuilh-vindrailher M249.
1-8 improves knowledge with M249 141211-M-ZZ999-107.jpg|Gourdonadenn tennañ gant an M249.
American Soldiers demonstrate the M-249 Squad Automatic Weapon to a Japanese soldier of the 39th Infantry Regiment, Japan Ground Self-Defense Force, during Exercise Orient Shield 2005..jpg|Soudarded Nerzhioù Emzifenn Japan (Jieitai) o teskiñ implij ar vindrailherez M249.
Big Tech

**Big Tech** a vez graet eus pemp embregerezh diskrivet evel pennoù bras al luskad nevezintioù teknikel a-vremañ. An embregrezhioù a zo Alphabet Inc. (Google), Apple Inc., Meta (Facebook), hag Amazon. Graet e vez **GAFAM** anezho ivez, oc'h adkemer lizherennoù kentañ Google, Apple, Facebook, Amazon ha Microsoft.

## Notennoù ha daveennoù
Dichrozona cincta

***Dichrozona cincta*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.

Anvet e voe *Cyphorhinus (Microcerculus) cinctus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an evnoniour aostrian August von Pelzeln (1825-1891).Ar spesad nemetañ er genad *Dichrozona* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
N'ouzer ket kalz tra war an danvez : bevañ a diwar amprevaned hag artropoded all moarvat.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e kreisteiz, kornôg Amazonia (Suamerika) :
* *Dichrozona cincta *'cincta**', e reter Kolombia, kreisteiz Venezuela ha gwalarn Brazil,
* *D. c. stellata*, e reter Ecuador ha kornôg Brazil,
* *D. c. zononota*, e kornôg-kreiz Brazil ha hanternoz Bolivia.

## Liammoù diavaez
*  ''Dichrozona cincta'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dichrozona cincta'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
M27 Infantry Automatic Rifle

An **M27 Infantry Automatic Rifle** (**IAR**) zo ur fuzuilh-arsailh, kambret e 5,56 × 45 mm, savet diwar an Heckler & Koch HK 416. Implijet e vez gant an United States Marine Corps evit reiñ galloud-tennañ ouzhpenn d'ar strolladoù stourm hep bezañ ur skoilh evit o fiñvoù.

## Implij
An U.S. Marine Corps en doa soñjet prenañ 6500 M27 evit kemer plas ar fuzuilhoù-mindrailher M249 implijet evel arm emgefreek e-touez an droadegiezh hag ar batailhonoù sklerijennerien lijer hobregonet. E-tro 8.000 pe 10.000 M249 a chomo er servij gant ar Marine Corps da vezañ implijet ha dasparzhet hervez c'hoantoù ar gomandanted kompagnunezhioù. An United States Army n'he deus ket embannet ar c'hoant da brenañ an IAR. E miz Kerzu 2017, an US Marine Corps a embanne an diviz da zafariñ pep soudard Marine en ur skouadrenn troadegiezh gant un M27.

Restr:ITX 3-15 150520-F-AH628-321.jpg|Ur Marine e-kerzh ur bleustradeg e Kalifornia
U.S. Marine Sgt. Travis Riggs, with the Marine Security Augmentation Unit (MSAU), engages his target during a weapons field test of the M27 Infantry Automatic Rifle at Marine Corps Base Quantico, Va., Feb. 21 140221-M-RO295-672.jpg|Gourdonadenn gant an US Marine Corps e Quantico
26th MEU conducts community relations event in Lynchburg 150421-M-WI309-028.jpg|Ur Marine o vrudañ ar c'horfad en ur ziskouez un M27 d'ur plac'hig
Integrated Task Force infantry Marines zero weapons at Twentynine Palms 150224-M-DU612-110.jpg|Ur soudardez o tennañ gant un M27
Rick Grimes

**Rick Grimes** zo un dudenn ijinet e bed ar c'homics ha stirad skinwel The Walkind Dead. C'hoariet eo gant Andrew Lincoln. Krouet gant ar skrivagner Robert Kirkman hag an treser Tony Moore, an dudenn a zo bet tu gwelet evit ar wech kentañ er c'homics The Walking Dead #1 e 2003. 

Rick Grimes zo sheriff ur gêr vihan. Ur mab en deus anvet Carl, ha dimezet eo gant Lori. Dihuniñ a ra eus ur c'homa goude bezañ bet tennet warnañ gant torfedourrien. Ur wech dihunet en un ospital goullo e kompren ez eo bet riñset ar bed gant un aloubadeg zombied. 

En heuliad comics, Rick eo an dudenn o dreistbevañ ar pellañ, heuliet gant e vab Carl, kamaladez Carl Sophia Peletier, ha mamm nevez Sophia, Maggie Greene.
Kenemglevioù Geneva

**Kenemglevioù Geneva**, a vez graet eus un heuliad emglevioù etrevroadel o plediñ gant ar gwir etrebroadel denel. Reiñ a reont diazoù a fed lezennoù ha reolennoù e-pad ar brezel, dreist-holl a-fed gwareziñ an trrevourien, izili aozadurioù ar mat, an dud gloazet hag ar brizonidi brezel.

Kentañ kenemglev Geneva a oa bet sinet e 1864 liammet-tre e oa gant krouidigezh ar Groaz-ruz ken sabatuet e oa bet Henri Dunant gant tonkad ar re gloazet e-pad Emgann Solferino. An testennoù implijet hiziv a zo bet skrivet goude an Eil Brezel-bed. Seizh testenn a zo implijet hiziv-an-deiz: Peder zestenn kenemglev Geneva sinet d'an 12 a viz Eost 1949, div ouzhpennadurioù an 8 a viz Even 1977 hag un trede reizhennad sinet e 2005. Ar peder zestenn Geneva a zo bet sinet ha lakaet da dalvezout dre ar bed-holl, talvezout a ra ez eo sañset an holl stadoù dre ar bed da sentin ouzh ar menegoù embannet.
Madame Hermet

***Madame Hermet*** zo ur gontadenn gant Guy de Maupassant e 1887.

## Istor
Embannet e oa bet e *[[Gil Blas]]* an 18 a viz Genver 1887, sinet Maufrigneuse.

Adembannet e oa bet 1912 en dastumad dalif Misti gant Paul Ollendorff.

E 1967 e oa bet adembannet gant Le Livre de poche.

## An danevell
Emañ an daneveller o weladenniñ ti ar folled, ambrouget gant ar medisin.

## An danevell
Kontañ a ra an daneveller ne blij dezhañ nemet ar maouezed dimezet, ha muioc'h c'hoazh pa blij dezhañ o gwazed ivez. Hag eñ da gomz eus an hini diwezhañ he deus ur c'hazh anvet Misti.

## Embannadurioù
* 1907 - *Madame Hermet*, dans *Œuvres complètes de Guy de Maupassant*, Éditions Conard
* 1967 - *Madame Hermet*, e-barzh **Misti**, dastumad ugent danevell diwar zorn Maupassant, Éditions Albin Michel, Le Livre de poche n° 2156.
* 1979 - *Madame Hermet*, e *Maupassant, contes et nouvelles, texte établi et annoté par Louis Forestier*, Bibliothèque de la Pléiade, Gallimard.

## Liamm diavaez
* Lenn *Madame Hermet* e *Contes divers*, http://fr.wikisource.org/wiki/Madame_Hermet.
Lichtenberg

**Lichtenberg** zo un anv-lec'h alamanek. 

## Lec'hioù
###### 
*Berlin-Lichtenberg, karter e Berlin
*Lichtenberg (Bezirk), arondismant e Berlin
*Lichtenberg (Bavaria), e Bavaria
*Lichtenberg (Bautzen), e Saks 
*Lichtenberg/Erzgeb., e Saks

###### 
*Lichtenberg, kumun en Aostria-Uhel 

###### 
*Lichtenberg (Bas-Rhin), kumun e Bas-Rhin

###### 
*Lichtenberg, e kumun Rijssen-Holten, en Overijssel 
*Lichtenberg, e kumun Landgraaf, en Limburg (Izelvroioù) 

## Istor
*Priñselezh Lichtenberg

## Tud
*Bernhard Lichtenberg, beleg katolik ha doueoniour alaman
*Byron Kurt Lichtenberg, astaer stadunanat
*Georg Christoph Lichtenberg, prederour ha skrivagner alaman
Tonkam

**Tonkam** zo un embregerezh gall, arbennikaet war embann mangaoù japanat. Savet e oa gant un ti embann, krouet e 1994, ul levraoueg hag ur servij gwerzh dre lizher.

E miz Genver 2014, an embannadurioù Tonkam a zo bet kendeuzet gant an embannadurioù Delcourt ha deuet eo da vezañ dastumadennoù anvet:
* Delcourt/Tonkam Seinen 
* Delcourt/Tonkam Shōjo 
* Delcourt/Tonkam Shōnen
Japan Expo

**Japan Expo**, berraet e **Japan**, **Japex** pe **JE**, zo ur saloñs gall diwar-benn ar sevenadurezh japanat. Lec'h ar saloñs a zo ar parc des expositions de Paris-Nord Villepinte, bep bloaz e vez anezhañ e-penn kentañ miz Gouhere, raloc'h ez eo dalc'het e fin miz Even. Padout a ra pevar devezh pad. Eno e vez tu prenañ mangaoù, c'hoarioù video, tresadennoù-bev japanat anime. Ouzhpenn-se e vez brudet sevenadur Japan dre an arzoù emgannañ, an dilhad, ar sonerezh (J-pop, Jrock, sonerezh hengounel Japan), ar sinema, ar sportoù, ar c'hosplay. Un digarez eo ivez evit an dud a vicher eus Japan ha broioù ar C'hornôg da eskemm ha sinañ kevradoù en ul lec'h prevez, graet *Business Center* anezhañ.

## Poltriji


Kandyse McClure 20090705 Japan Expo 01 (cropped).jpg|Kandyse McClure, pedet evel aktourez eus ar stirad skinwel Battlestar Galactica
Ambiance - Espace traditionnel - Samedi - Japan Expo 2013 - P1670116.JPG|Un dañser Kabuki
Ken Akamatsu at Japan Expo 20150705.jpg|Ken Akamatsu Japan Expo 2015
MCZ Japan Expo 10.jpg|Sonadegoù a zo ivez, amañ Momoiro Clover Z
Ninjaman Japan - Japan Expo 2013 - 014.jpg|Ninjaman war al leurenn
LAZYgunsBRISKY Japan Expo 2011.jpg|LAZYgunsBRISKY 
Japan Expo 20015 (19638694331).jpg|Sell hollek war ar saloñs, mangaoù, delwennoù dastumadenn, c'hoarioù video
Mangas japan expo 2017.jpg|Stal gwerzhañ manga e-pad ar Japan Expo 2017



## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Ar Vorganez Vihan

**Ar Vorganez Vihan** (*Den lille havfrue* e daneg) zo ur gontadenn skrivet gant Hans Christian Andersen. Kontañ a ra istor ur vorganez a fell dezhi paouez da vevañ er mor evel morganez ha dont da vezañ ur plac'h yaouank.

Embannet e voe ar gontadenn evit ar wech kentañ e 1837. Abaoe eo bet adembannet meur a wech hag e meur a stumm.

Hervez displegerien zo e vefe bet skrivet ar gontadenn-mañ evit disklêriañ karantez an aozer da gCollin, mab e vadoberour, en doa nac’het respont da santimantoù Andersen hag embannet e soñj dimeziñ er mare-se.

## Brezhoneg

Troet e bet e brezhoneg gant Roparz Hemon, *Plac’hig vihan ar mor*, Gwalarn 12, 1928, skeudennaouet gant Loik.

## Gwelet ivez
* The Little Mermaid (film, 1989)
* Ar vorganez vihan (delwenn)

## Daveoù
Hansi

**Jean-Jacques Waltz**, *alias* **Hansi** hag **Oncle Hansi**, bet ganet d'an 23 a viz C'hwevrer 1873 e Kolmer ha marvet d'an 10 a viz Even 1951 e Kolmer ivez, a oa ur skeudennaouer elzasat ha gall.

## Diwar e benn
* Tomi Ungerer : "J'ai été élevé dans le monde antigermanique de l'Oncle Hansi, jusqu'à ce que je me rende compte que c'était un salaud qui enseignait la haine aux enfants".
* https://www.neustadtgalerie.com/fr/articles/le-cas-hansi-1900-1918-polemiste-caricaturiste-artiste-arriviste-propagandiste-publicitaire-aquarelliste-agitateur-julien-walter-kiwior-21
Menez Suribachi

Ar **Menez Suribachi** (japaneg : 摺鉢山, *Suribachiyama*) zo ur menez 169 metrad uhelder zo e gevred enezenn Iwo Jima (graet e vez Iō-tō anezhi hiziv an deiz) e Gwalarn ar Meurvor Habask. Ul lodenn eus isprefediezh Ogasawara eo, Tokyo, Japan.

Brudet e voe an enezenn abalamour da Emgann Iwo Jima (19 a viz C'hwevrer - 26 a viz Meurzh 1945) ma stourmas krog-ha-krog korf an *[[USMC|US Marines]]* gant Lu Impalaeriezh Japan. Eno e voe tennet ar poltred hollvrudet *[[Raising the Flag on Iwo Jima]]*
Met piv eo Belfegor? II dindan maskl Belfegor

**Met piv eo Belfegor ? Dindan maskl Belfegor** zo titl da c'hortoz ur film da vezañ embannet e miz Gwengolo 2018. Eil lodenn un heuliad filmoù e brezhoneg, Met piv eo Belfegor, eo. An istor a dremen a-raok hini ar c'hentañ film Met piv eo Belfegor ?, hag a ro tro da welet yaouankiz Arzhur Bernede.

Filmet eo bet an darn eus ar film berr d'ar sadorn 2 a viz Even 2018. Skignet eo bet evit ar wech kentañ er Ciné manivel e Redon d'an 28 a viz Gwengolo 2018.

## Lec'hioù filmañ
* Filmañ al lodennoù er c'houskvaoù a zo bet graet el Lise Itron-Varia Redon.
* Al lodenn e ti Arzhur Bernede a zo bet filmet e gwir ti ar skrivagner e Redon.
* Al lodenn ziwezhañ a zo bet filmet el Lise Sant-Salver lec'h ma oa bet Arzhur Bernede o studiañ.

## Liammoù diavaez
* Ar filmig "Met piv eo Belfegor?"
* Met piv eo Belfegor? II dindan maskl Belfegor
Met piv eo Belfegor ? (heuliad filmoù)

**Met piv eo Belfegor ?** eo anv un heuliad filmoù berr breton savet gant skolajidi ha liesidi brezhonegerien Redon. Tri film a ya d'ober an heuliad, an hini gentañ anvet "Met piv eo Belfegor ?" an eil gant an titl "Met piv eo Belfegor? II dindan maskl Belfegor" hag an hini ziwezhañ anvet "Met piv eo Belfegor ? III".
## Listenn filmoù an heuliad
Marine Corps Base Camp Lejeune

**Marine Corps Base Camp Lejeune** (/ləˈʒɜːrn/), berraet e Camp Lejeune, zo ur bazenn gourdoniñ 640 km2 eus an US Marine Corps lec'hiet e Jacksonville, North Carolina. 

23 km a arvor pe aodoù a zo, pouezus eo evit gourdonierezh ar soudarded dour-ha-douar a ya d'ober ar Marines. Ouzhpenn-se dre ma z'eo lec'hiet etre daou borzh bras Wilmington, North Carolina hag hini Morehead City, North Carolina ez eo aesaet kalz lorc'hañ un nerzh kas.

Bazenn pennañ ar c'hamp a zo savet gant c'hwec'h skourr: Marine Corps Air Station New River, Camp Geiger, Stone Bay, Courthouse Bay, Camp Johnson, hag an hini ziwezhañ, ar Greater Sandy Run Training Area.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar Marine Corps Base Camp Lejeune
Emmeline Pankhurst

**Emmeline Pankhurst** (ganet **Goulden**; 15 a viz Gouhere 1858 – 14 a viz Even 1928) a oa ur stourmerez politikel ha penn ar strollad benelourezed Suffragette a stourme evit gwirioù ar merc'hed dreist-holl ar gwir votiñ. 

Taget kreñv e oa dre he zoareoù stourm, an istorourien a dabut c'hoazh evit gouzout ma oant bet efedus pe get. He labour a vez lakaet war-raok memestra evel ur bazenn diazez ha bras evit gwirioù ar merc'hed er Rouantelezh-Unanet.

Ganet e Moss Side, Manchester, adal kerent stourmerien politikel, Pankhurst he devoa graet anaoudegezh gant al luskad merc'hed o stourm evit ar gwir votiñ pa oa he 14 vloaz.
Maria Deraismes

**Marie Adélaïde Deraismes**, lesanvet **Maria Deraismes**, a oa ur venelourez, ur brezegennerez hag ur skrivagnerez c'hall. Ganet e oa bet d'ar 17 a viz Eost 1828 e Pariz ha marvet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1894 e XVII arondisamant Pariz.

Ar c'hentañ maouez eo hag a voe frañmason e Bro-C'hall e fin an . Hi eo he devoa krouet urzh mañsonerez kemmesk etrebroadel « *le Droit humain* ».
## Buhez
Bet ganet e Pariz, Maria Deraismes a zo bet desavet e Pontoise war fleñchoù kêr. Desavet e oa bet en ur familh er renkad etre pinvidik ; desket mat e oa bet en ur bed lennegel. Skrivet he deus meur a oberenn lennegel ha merzet e oa bet evel prezennegerez a-zoare. Goustadik e oa troet  da zifennerez gwirioù ar maouezed.

Un delwenn en enor dezhi zo bet savet e XVI arondisamant Pariz. E 1898 e voe staliet oberenn arem an arzour Louis-Ernest Barrias. Distrujet e voe e 1942 gant an Alamaned evit adimplij ar metal. Adsavet e voe unan all e 1983, a zo c'hoazh eno.
Drill instructor

Un ***drill instructor*** ("kelenner embregañ") zo un ofiser eus ul lu pe ur poliser kefridiet gant gourdoniñ ar soudarded, dreist-holl an nevezianted. Disheñvel e c'hell bezañ palioù ar gelennerien-se hervez ar broioù. En United States Armed Forces e vezont kefridiet gant gourdoniñ ar soudarded nevez e-pad ar stummadur diazez nemetken.

## Kelennerien soudard brudet
* R. Lee Ermey, ar serjant Hartman er film *[[Full Metal Jacket (film)|Full Metal Jacket]]* : ur gwir c'hourdonet eus an USMC eo, deuet da vezañ un aktour o c'hoari rolloù *drill instructors*.
Durocornovium

**Durocornovium** a oa ur gêr roman e proviñs Britannia, war an hent a gase eus Corinium Dobunnorum (Cirencester) da Calleva Atrebatum (Silchester).

## Anv
Meneget eo an anv *Durocornovio* en Itinerarium Antonini 4855 (Iter XIII).

*Duro-* zo ur ger keltiek a dalvez kement ha "dor" (kar da c'herioù indezeuropek all, evel "door" e saozneg pe "forum" e latin) ha, dre astenn-ster, "kêr mogeriet, marc'had, kêriadenn".,

*Cornovium* a c'hall bezañ un anv boutin keltiek a dalveze "korn, gourenez", pe anv ur bobl, Cornovii ar Midlands, hag a oa o vevañ en-dro da Wroxeter.

## Notennoù
Gluten

Ar **gluten** zo un hollad proteinoù a zo e kalz greun ed (gwinizh, segal, heiz...). 

Deskrivet eo bet ar gluten e 1742 gant ar mezeg ha naturour italian Giacomo Beccari (1682-1766), kelenner skol-veur Bologna. Ar ger latin klasel *gluten* "peg", "glud", "gommenn" eo anv an hollad proteinoù bremañ ; *glutine* e oa er penn-kentañ.

## Kudennoù gant ar gluten
Lod tud a c'houzañv allergiezhoù d'ar gluten, ret eo dezho chom hep debriñ boued gluten ennañ. Ur c'hleñved eo, gant redioù strizh a-hed ar vuhez rak kavet e vez gluten un tammig e pep lec'h e boued ar pemdez : ar bara, da skouer, hag ar boued greantel.
Rosalía

**Rosalía** zo un anv-bihan spagnolek, Rozalia e poloneg.

## Gerdarzh
Deveret eo eus an anv-bihan Rosa.

## Yezhoù all
**[[Rosalie]]* e galleg .

## Tud
 

* Rozalia Lubomirska (1768-1794), priñsez polonat, dibennet e Pariz gant an Dispac'h gall,
* Rosalía de Castro (1837-1895), barzhez c'halizek.
**Rozalia Luksenburg*, gwir anv Rosa Luxemburg (1871-1919), politikourez alaman

## Lec'hioù

## Sonerezh

## Film

## Lennegezh

## Kirri
-83

671 *Ab Urbe Condita* = 83 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Gres
* Arkont : Pammenes

#### Republik roman
* Koñsuled : Lucius Cornelius Scipio Asiaticus & Caius Norbanus
*Sylla a zeu en dro da Roma.

### Afrika
* Pharaon : Ptolemaios IX Soter II

### Reter-Nesañ

#### Pontus
* Mithridates VII Epurator, anvet *Mithridates Veur*
* Ret eo d'ar propretor Lucius Licinius Murena kas war raok un eil brezel a-enep Mithridates, hemañ o vont a-dreuz doareoù ar peoc'h Dardanos (-83 / -81).

#### Bithynia
* Nikomedes III

#### Judea
* Aleksandr Jannaeus

### Azia

## Arzoù, Skridoù, ha Skiantoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -83

## Marvioù -83
Priñselezh Lichtenberg

**Priñselezh Lichtenberg** (*Fürstentum Lichtenberg* en alamaneg ) zo bet ur briñselezh en Alamagn etre 1815 ha 1834.

## Istor
Goude trec'h an armeoù kenunanet en emgann Waterloo, d'an 9 a viz Even 1815, e voe savet priñselezh Lichtenberg gant Kendalc'h Vienna, en 1819,

Gwerzhet e voe ar briñselezh da Prusia en 1834.
Giuseppe Conte

**Giuseppe Conte**, ganet d'an 8 a viz Eost 1964 e Volturara Appula (Puglia), zo ur politikour hag arbennigour war ar Gwir italian. 58vet kentañ ministr Italia eo abaoe ar 1añ a viz Even 2018.

Kelenner war ar Gwir prevez, Conte a oa bet kinniget evit ar wech evel danvez kentañ ministr Italia d'an 21 a viz Mae 2018. Dre-se en em gave e-penn ar c'hengevread etre ar strolladoù politikel Movimento 5 Stelle ha Lega. dilaosket en devoa ar mennozh pa voe nac'het Paolo Savona, evel ministr an arc'hant hag an ekonomiezh, gant ar prezidant Sergio Mattarella. D'an 31 a viz Mae, an daou strollad a ginnige Giovanni Tri e-plas Savona ha a oa kadoriet an devezh war-lerc'h.
-82

672 *Ab Urbe Condita* = 82 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Gres
* Arkont : Demetrios

#### Republik roman
* Koñsuled : Caius Marius & Cneus Papirius Carbo III
* Emgann *Collina janua* (Dor ar run). Kas a ra da get Sylla *Marius ar Yaouank* hag e vignoned Samnited ha Lucanied. Kemer a ra Sylla al lesanv *Felix* (= chañsus).
* Sylla a zo anvet da ziktatour. 90 senedour ha 2600 marc'heg a zo lakaet d'ar marv
* Adkemeret eo Sikilia hag Afrika gant Cneus Pompeus Magnus.

### Afrika

### Reter-Nesañ

#### Bithynia
* Nikomedes III 

#### Judea
* Aleksandr Jannaeus 

#### Pontus
* Mithridates VII Epurator, lesanvet *Mithridates Veur*

### Azia

## Arzoù, Skridoù, ha Skiantoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -82

## Marvioù -82
Carl Grimes

**Carl Grimes** zo un dudenn ijinet e bed ar c'homics ha stirad skinwel The Walkind Dead. C'hoariet eo gant Chandler Riggs. Krouet gant ar skrivagner Robert Kirkman hag an treser Tony Moore, an dudenn a zo bet tu gwelet evit ar wech kentañ er c'homics The Walking Dead #2 e 2003. En daou stumm, skinwel ha comics, ez eo mab Rick Grimes ha Lori Grimes.
Niverenn C'hwec'h

**Niverenn C'hwec'h** pe ***Number Six*** er yezh orin, zo ur familh tudennoù ijinet er stirad skinwel adwelet *[[Battlestar Galactica (stirad skinwel 2004)|Battlestar Galactica]]* deuet er-maez e 2004. C'hoariet eo gant an aktourez kanadian ha top model Tricia Helfer. Eus an daouzek Cylons anavezet ez eo hi ar c'hwec'hvet stumm eus ar *"Significant Seven"*. Evel ar Cyloned all eus ar "Significant Seven" ez eus meur a stumm disheñvel d'ar patrom, gant Caprica-Six, Shelly Godfrey, Gina Inviere, Natalie Faust, Lida, ha Sonja. Bez eo ar Cylon nemetañ ha ne implij ket ul lesanv evit an holl stummoù anezhi.

Awenet eo bet hec'h anv gant Number Six, tudenn Patrick McGoohan er stirad skinwel *[[The Prisoner]]*.

## Tresoù ha tro-spered
Niverenn 6 zo ur vaouez a implij ar garantez evit en em silañ e bed an dud. Bez e voe ar c'hentañ Cylon e stumm un den a voe tu da welet er stirad. Tost eo he spered hag he fromoù eus re Mab-Den. Ne ouier tost netra eus he buhez a-raok ar stirad. Gellout a ra pellgargañ he spered hag hec'h eñvorennoù en ur c'horf all ma vez lazhet, evel ar cyloned nevez all.
-81

673 *Ab Urbe Condita* = 81 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Republik roman
* Koñsuled : Marcus Tullius Decula & Cneus Cornelius Dolabella

### Afrika

#### Egipt
* Faraon : Ptolemaios IX Soter II ; Berenike III.

### Reter-Nesañ

#### Bithynia
* Nikomedes III 
* Al legad roman Marcus Minucius Thermus a zo kaset da Vithynia, gantañ Caius Julius Caesar yaouank. Hemañ en em gav mignon gant Nikomedes III.

#### Judea
* Aleksandr Jannaeus 

#### Pontus
* Mithridates Eupator, anvet Mithridates Veur

### Azia

## Arzoù, skridoù ha Skiantoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù
Tourville-sur-Arques

**Tourville-sur-Arques** zo ur gumun eus Normandi, e Seine-Maritime, er c'hreisteiz da gêr Dieppe, war lez ar stêr Arques.

## Monumantoù ha traoù heverk

Tourville-sur-Arques.JPG|Iliz Tourville-sur-Arques ha monumant ar re varv er brezelioù.
Schloss_Miromesnil_WM2011.jpg|Kastell Miromesnil, ma oa ganet Guy de Maupassant
La Scie à Tourville-sur-Arques - vers l'aval.JPG|Stêr Scie e Tourville.


*Kastell Miromesnil, ma oa ganet Guy de Maupassant.

## Tud dibar
* Guy de Maupassant, ganet er gumun e 1850.

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
La Confession de Théodule Sabot

***La Confession de Théodule Sabot*** (*Kofesadenn Théodule Sabot*) zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1883 , hag adembannet e 1884 en dastumad *[[Toine (dastumad)|Toine]]* .

## Istor
Embannet e voe *La Confession de Théodule Sabot* er pemdezieg *[[Gil Blas]]* d'an 9 a viz Here 1883, ha sinet en anv *Maufrigneuse*.

## An danevell
Munuzer eo Théodule Sabot ha frankveizour. Labourat a ra da Sul, lazhañ ur pemoc'h da Lun Fask.

## Embannadurioù
* 1884 - *La Confession de Théodule Sabot*, e *[[Gil Blas]]*
* 1886 - *La Confession de Théodule Sabot*, e *[[Toine (dastumad)|Toine]]* e ti Marpon-Flammarion.
* 1979 - *La Confession de Théodule Sabot*, e Maupassant, *Contes et Nouvelles*, tome II, , embannadurioù Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade.

## Notennoù
Bennachie

Ul lec'h eus Bro Skos : Graupius Mons ?

## Douaroniezh

## Anv
Rivet & Smith, p. 370-71 :

* Tacitus, *Agricola*, 29, 2 : (Agricola) ... Ad Montem GRAUPIUM pervennit

Talvoudegezh : "*... Mons *Craupius is identical with Dorsum Crup of the Pictish Chronicle*" . "*The British battle base would then be the hill-fort of Mither Tap of Bennachie (NJ 683224) which, though relatively small, commands a most extensive view*"
L'Ami Patience

***L'Ami Patience*** zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor
Da gentañ e voe embannet *L'Ami Patience* e *[[Gil Blas]]* ar 4 a viz Gwengolo 1883, sinet *Maufrigneuse* evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad *[[Toine (dastumad)|Toine]]* e 1886.

## An danevell
Gontran Lardois zo o komz gant ur c'hamarad-skol eus o c'hendiskibien a wechall. En o zouez Robert Patience, adkavet pemp bloaz a-raok e Limoges, ma voe pedet da verennañ en e di. Eno, skeudennoù merc'hed noazh ouzh an holl vogerioù : ur fouzhlec'h eo.

## Embannadurioù

## Notennoù
Orsay (kumun)

**Orsay** zo ur gumun c'hall en departamant gall Essonne, er rannvro Île-de-France, war lez ar stêr Yvette, 22 km er mervent da Bariz.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Orcéens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Yvette 2.JPG|An Yvette en Orsay.
Orsay château faculté des sciences.jpg|Sez skol-veur Paris-Sud.
Église Saint-Martin et Saint-Laurent à Orsay le 2 avril 2018 - 2.jpg|An iliz.


En Orsay emañ skol-veur Paris-Sud.

## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
-80

674 *Ab Urbe Condita* = 80 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Gres
* Arkont : ?

#### Republik roman
* Koñsuled : Lucius Cornelius Sulla Felix II & Quintus Caecilius Metellus Pius
* Diktatour : Lucius Cornelius Sulla Felix

### Afrika

#### Ejipt
* Faraon : Ptolemaios XI Aleksandr II. Staliet gant Sulla. Krouget a-benn 80 devezh gant keodedourien evit bezañ lakaet lazhañ Berenis III. War e lerc'h : Ptolemaios XII Neos Dyonysos *Auletes* ( = soner fleüt) 

### Reter-Nesañ

#### Bithynia
* Nikomedes III

#### Judea
* Aleksandr Jannaeus 

#### Pontus
* Mithridates Eupator, anvet *Mithridates Veur*

### Azia

## Arzoù ha Skiantoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù
Attila (genad)

***Attila*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Attila bolivianus]]*
** *A. b. *'bolivianus*** ha ''nattereri'',
* ''[[Attila cinnamomeus]]'',
* ''[[Attila citriniventris]]'',
* ''[[Attila phoenicurus]]'',
* ''[[Attila rufus]]''
** ''A. r. hellmayri'' ha ***rufus***,
* ''[[Attila spadiceus]]''
** ''A. s. caniceps'', ''citreopyga'', ''cozumelae'', ''flammulatus'', ''gaumeri'', ''pacificus'', ''parambae'', ''parvirostris'', ''salvadorensis'', ''sclateri'', ***spadiceus**' hag *uropygiatus*,
* *[[Attila torridus]]*.

O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, c'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Rhopias gularis

***Rhopias gularis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.

Anvet e voe *Thamnophilus gularis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1825) gant an evnoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826).Ar spesad nemetañ er genad *Rhopias* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
N'eus ket bet embannet kalz tra war an davez : gouzout a reer, koulskoude, e vev diwar amprevaned bihan a bep seurt.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e gevred Brazil (Suamerika).

## Liammoù diavaez
*  ''Rhopias gularis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Rhopias gularis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Myrmotherula]]* betek 2012.

## Notennoù ha daveennoù
Faverolles

**Faverolles** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

* Faverolles (Aisne), kumun en departamant Aisne
* Faverolles (Cantal), kumun en departamant Cantal
* Faverolles (Eure-et-Loir), kumun en departamant Eure-et-Loir
* Faverolles (Haute-Marne), kumun en departamant Haute-Marne
* Faverolles (Orne), kumun en departamant Orne
* Faverolles (Somme), kumun en departamant Somme
* Faverolles-en-Berry, pe Faverolles hepuiken, kumun en departamant Indre
* Faverolles-et-Coëmy, kumun en departamant Marne
* Faverolles-la-Campagne, kumun en departamant Eure
* Faverolles-lès-Lucey, kumun en departamant Côte-d'Or
* Faverolles-sur-Cher, kumun en departamant Loir-et-Cher
Fermín IV

**Fermín IV Caballero Elizondo**, ganet e Monterrey er Mec'hiko) d'ar kerzu 1974, zo ur ganerez ha sonaozourez vec'hikan.
Dharius

**Alan Alejandro Maldonado Tamez**, anavezet evel *Dharius* (skrivet DHA alies), ganet e Monterrey, er Mec'hiko) d'ar 24 Gwengolo 1984, zo ur ganerez ha sonaozourez vec'hikan.
Space: Above and Beyond

**Space: Above and Beyond** zo ur stirad skinwel skiant-faltazi milourel stadunanat. Skignet e oa war FOX Network. Krouet ha skrivet e oa bet gant Glen Morgan ha James Wong. Raksoñjet e oa da gaout pemp koulzad en holl met ne voe nemet unan skignet e 1995–1996, dre ar vank a arvesterien. Lakaet e oa bet war ar renk evit daou Emmy Awards hag ur Saturn Award. 

An istor a dremen er bloavezh 2063–2064, heuliet e vez an 58vet skouadrenn-nij "Wildcards" eus an United States Marine Corps Space Aviator Cavalry. Diazezet int war un douger listri-egorel an USS Saratoga. Ar skouadrenn a zo kement unan war zouar ha nij oc'h implij listri-egorel brezel SA-43 Endo/Exo-Atmospheric Attack Jet ("Hammerhead").
## Istor diazez
Nebeut bloavezhioù a-raok 2063, an denelezh a zo krog gant trevadenniñ planedennoù all. Dre ur vank a deknologiezh evit mont prim en egor, graet "FTL technology" anezhi (evit mont buanoc'h evit ar goulou), an trevadennerezh a vez graet en ur implij toulloù en egor. Embannet ez eus bet anat ne oa ket eus boudoù bev all en hollved. En gwirionez e oa unan graet "Chigs" anezhi a dag ha distruj kentañ trevadenn an denelezh maez ar sistem heoliek. Kaset e vez ur flodad evit talañ ouzh an enebourien met peurzistrujet eo. Ar re Chigs a vestroniñ an teknologiezh FTL. Dre-se e fiñvont kalz buanoc'h evit listri-egor Mab-Den.

Pa grog ar stirad, ar re Chigs a zo deuet a-benn da dalañ ouzh an holl enep-argadennoù denel hag a dag ar sistem egorel. Skouadrennoù nijerien listri-egor brezel hep gourdon pe dost a vez kaset d'ar stourm e-touez ar re-se an 58th "Wildcards". Ar Wildcards a vezo heuliet e-pad ar stirad, heuliet e vint eus mare o emezeliñ betek dont da vezañ soudarded kozh. Ar flodadoù brezel a zo dindan sujidigezh ur gouarnamant eus an ABU bedel met a chom stag ouzh o broioù orin: an U.S. Navy hag ar Royal Navy pe ar flodad sinat dreist-holl a zo ar re vrasañ.

A-raok ma grogfe istor ar stirad e oa bet ur brezel denel-robotoù anvet Silicates. Ar re android-se gant ur stumm denel graet "walking personal computers", a oa emsavet a-enep Mab-den a-benn sevel ur gumuniezh emren. Goude ur brezel guerilla spontus e oant bet rediet tec'hout en egor. Soñjet e vez o deus sikouret ar re Chigs.

E-pad ar brezel e oa bet savet soudarded denel klonoù ganet e labourvaoù. Graet e vez "In Vitroes" anezho pe "tanks" pe "nipple-necks" gant droukrañs. Ganet en un oad a 18 vloaz, gourdonet int evit ar stourm nemetken. Goude ar brezel trec'hus ez eus bet klasket kemmeskañ anezho er gevredigezh denel met kasoni garv a zo a-enep dezho.

## Fin ar stirad
Lodenn ziwezhañ ar stirad a zo ur c'hiffhanger, gant an ofiser T. C. McQueen o vezañ gloazet don ha darn ar skipailh diazez o vezañ lazhet pe kollet. N'eus nemet Cooper Hawkes ha Nathan West o chom bev sur. An Douar a zo kreñvaet kalz e-koulz ar brezel, spi a zo o welet un trec'h en desped d'ar c'holloù ramzel. An holl darvoudoù-se a voe skrivet gant ar broduerien ur wech kelaouet e vefe roet lamm d'ar stirad.

## Tudennoù

James Morrison at Dances With Films World Premiere, June 1 2014.jpg|James Morrison a c'hoari al Letanant koronal Tyrus Cassius "T. C." McQueen
Ramphotrigon

***Ramphotrigon*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Ramphotrigon fuscicauda]]*,
* *[[Ramphotrigon megacephalum]]*
** *R. m. bolivianum*, ***megacephalum***, *pectorale* ha *venezuelense*,
* *[[Ramphotrigon ruficauda]]*.

O c'havout a reer e Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Jean-Honoré Fragonard

**Jean-Honoré Fragonard** (Grasse, 5 Ebrel 1732 - Pariz, 22 Eost 1806) a voe unan eus al livourien c'hall vrudetañ en .

Meur a wech e poltredas e verc'h, Rosalie Fragonard.

## Oberennoù

Las bañistas, por Jean-Honoré Fragonard.JPG|*Les Baigneuses* (1765), Paris, Mirdi al Louvre.
Fragonard, The Reader.jpg|*[[La Liseuse]]*, war-dro 1770–1772, Washington, National Gallery of Art.
Fragonard, The Swing.jpg|*Les Hasards heureux de l'escarpolette* (1767), Londrez, Wallace Collection.
Jhfragonard1.jpg|*L'Hermite* (munud), skeudenn evit *Contes de La Fontaine*, lavis au bistre.
Fragonard, Jean-Honoré-Le Rocher-Lyon, MBA.jpg|*Le Rocher* (vers 1780), Mirdi Arzoù-kaer Lyon.
Jean-Honoré Fragonard 022.jpg|*Renaud dans les jardins d'Armide*, Pariz, mirdi al Louvre.
Fragonard Confession of Love.jpg|*La Déclaration d'amour*, 1771, New York, Frick Collection.

Jean-Honoré Fragonard - White Bull and a Dog in a Stable - Google Art Project.jpg|*Bœuf et chien dans une étable*, Vienne, Albertina.
Jean-Honoré Fragonard, The Warrior.jpg|*Le guerrier* (c.1770) Clark Art Institute

## Notennoù ha daveennoù
Instructioneu devot

**Instructioneu devot ha Choèj a histoérieu eid en dud youank a ziar er Mæzeu** zo ul levr relijion, embannet e brezhoneg Gwened e 1841. Adembannet e voe ur wech da vihanañ, e 1863.

## Liamm diavaez
* Wikimammenn - Embannadur 1863.
Magali

**Magali** (pe **Magalie** ) zo un anv-bihan gallek a orin provañsek.

## Gerdarzh
:Dont a rafe  **Magali** eus an anv latin margarita.
:Hervez ur vartezeadenn all e teufe eus anv Maria Magdalena hag an hengoun stag ouzh Saintes-Maries-de-la-Mer .

## Adstummoù
* **Magaly** e Suamerika.

## Tud
* Magaly Castro Egui (1948-), korollerez,
* Magaly Solier (1986-), aktourez ha kanerez perouat,
* Magaly Medina (1963-), kazetennerez perouat,
* Magaly Acevedo (?), kuzulierez chileat,
*Magali Le Floc'h, ganet e 1975 e Meaux, marc'hhouarnerez c'hall, kampionez Bro-C'hall war an hent en 2002 ha 2005,
* *Magalie Vaé*, ganet e 1987, kanerez c'hall.

## Oberennoù
* *La chanson de Magali* kan provañsat, ha Frédéric Mistral a skrivas ar c'homzoù e kan III Mirèio.
Myiopagis

***Myiopagis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1888 gant an daou skiantour saoz Osbert Salvin (1835-1898) ha Frederick DuCane Godman (1834-1919).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myiopagis caniceps]]*
** *M. c. absita*, ***caniceps***, *cinerea* ha *parambae*,
* *[[Myiopagis cotta]]*,
* *[[Myiopagis flavivertex]]*,
* *[[Myiopagis gaimardii]]*
** *M. g. bogotensis*, ***gaimardii***, *guianensis*, *macilvainii* ha *trinitatis*,
* *[[Myiopagis olallai]]*
** *M. o. coopmansi*, *incognita* hag ***olallai***,
* *[[Myiopagis subplacens]]*,
* *[[Myiopagis viridicata]]*
** *M. v. accola*, *implacens*, *jaliscensis*, *minima*, *pacifica*, *pallens*, *placens*, *restricta*, ***viridicata*** ha *zuliae*.

O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, daou isspesad warn-ugent (22) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Ornithion

***Ornithion*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Spesadoù
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Ornithion brunneicapillus]]*,
* *[[Ornithion inerme]]*,
* *[[Ornithion semiflavum]]*.

O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Habitancum

**Habitancum** a oa ur c'hreñvlec'h roman e Risingham, Northumberland, Bro-Saoz. Bez' e oa unan eus anr stignadoù gwareziñ hag a voe savet a-hed Dere Street, an hent roman hag a oa etre York ha Corbridge ha betek Melrose.


Habitancum Roman Fort - geograph.org.uk - 692457.jpg|Al lec'h hiziv
BP Habitancum.png|Kartenn Habitancum
Inschrift coh IIII gallorum Habitancum.png|Enskrivadur latin ouzh un aoter


## Anvioù
;Habitancum.
*Habitanci* a lenner war un aoter bet savet gant Marcus Gavius Secundinus, anezhañ ul legad koñsulel hag a oa diouzh tro eno. N'eus meneg ebet eus al lec'h e mammennoù all evel an *[[Notitia Dignitatum]]*.
* Rivet & Smith, p. 371-72 :
::*RIB* 1225 (enskrivadur) war un aoter : "... HABITANCI PRIMA STAT(IONE"
::*RIB* 1235 : " ... EXPL(ORATORES HABITANCENSES)
* Ravenna 10747 : EVIDENSCA, met ul lec'h all eo hep mar, pa ne c'hall ket *Habitancum* bezañ distummet betek *Evidensca*.
Diaes eo termeniñ talvoudegezh *Habitancum* :
- *cognonem* *Avitus*, kavet skrivet ivez *Abitus, Avithus, Avittus, Habitus* ;
- *ancum* : gwelout **-aco, *-acum* = da ziskouez an hini hag a zo ar perc'henn.

;Risingham
* Eilert Ekwall, A.D. Mills : Familh ha tud da heul an hini anvet *Risa*.

## ''Robin of Rinsingham''
En Habitancum eoa bet savet ur maen-somm bras hag a ziskoueze en izelvos an doue roman-ha-brezhon Sylvanus Coccidius. En  avat, perc'henn al lec'h a voe ker brouzet ouzh an niver a dud a zeue da welet ar maen m'en e zistrujas evit ober postoù evit ur gloued. Garoù ar maen-sonn orin eo ar pezh nemetañ zo chomet.
E 1983, ar Redesdale Society a lakaas staliañ un eildaur hanter-vent eus ar maen orin.


Robin of Risingham - geograph.org.uk - 663749.jpg|
Robin of Risingham.png|


## Levrlennadur
* Eilert Ekwall : *The Concise Oxford Dictionary of English Place-names*. Clarendon Press. Oxford. First edition 1936; Fourth edition 1960, Reprint 1980.
* A.L.F Rivet & Colin Smith : *The Place-names of Roman Britain*. Batsford Ltd. 1979. Edition 1982.
* A.D Mills : *Oxford Dictionary of Brirish Place-Names*. Oxford University Press. 1981 - 2003.
Stymphalornis acutirostris

***Stymphalornis acutirostris*** (pe *Formicivora acutirostris*) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.Ar spesad nemetañ er genad *Stymphalornis* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
N'ouzer ket kalz tra war an danvez nemet e vev diwar artropoded a bep seurt.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e gevred Brazil (Suamerika) :
* *Stymphalornis acutirostris *'acutirostris**', eus Paraná (stad) da viz Rio Grande do Sul,
* *S. a. paludicola*, e reter São Paulo (stad).

## Liammoù diavaez
*  ''Formicivora acutirostris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Formicivora acutirostris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
-78

676 *Ab Urbe Condita* = 78 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Gres
* Arkont : ?

#### Galia (Gallia Transalpina)
*Ar c'honsul roman nevez Marcus Aemilius Lepidus kaset gant un arme da-vetek Galia, hag a sav a-enep Sened Roma eno.

#### Republik roman
* Konsuled : Marcus Aemilius Quintus Lepidus & Quintus Lutatius Catulus

### Afrika

#### Ejipt
* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos ''Auletes'' 

### Reter-Nesañ

#### Bithynia
* Nikomedes III

#### Judea
* Aleksandr Jannaeus 

#### Pontus
* Mithridates Eupator, anvet *Mithridates Veur*

### Azia

## Arzoù, skridoù ha Skiantoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù
Burgh Island

**Burgh Island** a zo un enezenn lec'hiet a-dal da Bigbury-on-Sea, ur gêriadenn eus distrig Su Hams, en Devon (Bro-Saoz).

Bihan-bihan eo **Burgh Island** dre n'eus nemet c'hwezek devezh-arat dindani. N'emañ ket pell diouzh an douar bras ha gallout a reer mont di war droad pa vez ar mor en e zaere.

## [[Agatha Christie]]
Prenet e voe an enezenn gant an arzour breizhveuriat G. H. Chirgwi (1854-1922) e 1895, kent bezañ adprenet e 1927 gant ar produour Archibald Nettlefold (1870-1944). Eno e savas un ti gwenn mod Arz-kinklañ hag a voe lakaet da leti — Burgh Island Hotel — e 1933. Pedet gantañ e reas ar romantourez yaouank Agatha Christie meur a chomadenn eno, o taremprediñ tud vrudet ar mare, Sir Winston Churchill, Sir Noël Coward, Nancy Cunard, Edouarzh VIII and Wallis Simpson, an nijerez Amy Johnson, an aktourez Gertrude Lawrence, R. J. Mitchell, Lord Louis Mountbatten hag ar stollad The Beatles en o zouez.

Awenet e oa bet gant **Burgh Island** pa grogas-hi da skrivañ *Ten Little Niggers* hag anvet e voe an enezenn vihan "Nigger Island" da gentañ-penn, "Indian Island" ha "Soldier Island" pa voe kemmet titl an oberenn en *And Then There Were None*.

Adimplijet e voe **Burgh Island** gant Christie en he romant *Evil Under The Sun* (1941) : e Burgh Island Hotel an hini eo e kas an igounier belgiat Hercule Poirot e vakañsoù.

## Levrlennadur
* François Rivière & Jean-Bernard Naudin, *les promenades d ' Agatha Christie*, Éditions du Chêne, 1995, pajennoù 73-96.

## Notennoù ha daveennoù
Suiriri

***Suiriri*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant ar skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Suiriri affinis]]*,
* *[[Suiriri suiriri]]*
** *S. s. bahiae*, *burmeisteri* ha ***suiriri***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Lara Stone

**Lara Catherina Stone** , ganet d'an 30 a viz Kerzu 1983 zo un top model izelvroat.
## Buhez
Stone a zo ganet en ur gêr vihan anvet Mierlo en Izelvroioù. Ar vamm Kathryna Stone a zo izelvroat, an tad Michael Stone a zo Saoz. Merzhet e oa bet evit ar wech kentañ e tren buzug Pariz pa oa e vakañsoù gant he familh. Oadet e oa a 12 vloaz nemetken. E 1999 d'an oad a 15 vloaz e kemere perzh er genstrivadeg aozet gant Elite Model Management. Ne voe ket trec'h met pennoù bras an embregerezh top model a oa bet bammet ganti memestra. Sinañ a reas ur c'hevrad gant Elite Modelling Agency ha kroget e oa da vezañ ur model a-vicher.
## Buhez personel
E miz Kerzu 2009 dre ar gelaouenn Vogue UK, Stone a anzave bezañ heuliet gant medisined evit kudennoù alkologezh.