open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maariv

**Maariv** (מַעֲרִיב hebraeg a dalvez *An abardaez*) a zo ur gazetenn hebraek pemdeziek a vez embannet en Israel. Ment un tabloid a zo dezhi. An eil kazetenn gwerzhet ar muiañ er vro eo goude Yedioth Ahronoth, hag an trede hini a-fet niver a lennerien, goude Israel HaYom. En un enklask kaset gant TGI ma keñverier sifroù dibenn 2009 ha re dibenn 2009 e lenner ez eo digresket un tammig gwerzhañ Maariv (eus 13,8% da 13,6%) Yoav Tzur eo a zo e penn ar gazetenn, kemer a reas lec'h Doron Galezer ha Ruth Yuval hag a guitaas ar gazetenn abalamour ma veze krennet he budjed.

Ouzhpenn ar gazetenn bemdeziek hag ar stagadennoù ez eo Maariv un embregerezh kelaouiñ perc'henn war gazetennoù lec'hel, ur skourr magazinoù, hag ul lec'hienn internet damzistag anvet NRG, ma kaver lod brasañ pennadoù ar gazetenn.

## Stagadennoù
*War ar sizhun:
**"Ar magazin" (displeg politikerezh ha savboentoù, yec'hed, sevenadur, gerioù-kroz, dudi, programmoù skinwel ha skingomz)
**Arc'hanterezh
**Sportoù
*Da Veurzh
**Magazin stil-er gêr
*Da Verc'her
**Magazin stil-giz
*Da Wener
**Musaf Shabat (dielfennañ ha displegoù politikel, burutelladennoù levrioù, fent)
**Sofshavua (magazin an dibenn-sizhun)
**Promo (sevenadur ha dudi, programmoù skinwel ha skingomz)
**Asakim (arc'hanterezh)
**ur gazetenn sizhuniek lec'hel, diouzh ar rannvroioù

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Lec'hienn NRG 
*Maariv
Globes

***Globes*** (גלובס en hebraeg) a zo ur gazetenn hebraek pemdeziek a vez embannet en Israel. Gouestlet eo d'an arc'hanterezh. En un enklask diwar-benn ar media aozet gant TGI e 2009 e weler ez eo kresket perzh Globes eus 15% dindan bloaz, evit tizhout 4,4%. Kevezerezeh a zo etre Globes ha div gazetenn all : TheMarker (Haaretz) ha Calcalist, embannet gant Yedioth Ahronoth. Lec'hienn internet Globes a voe krouet e 1997.

## Notenn


## Liamm diavaez
* Lec'hienn Globes
Azoniad Poland

**Azoniad Poland** pe **sindrom Poland** a zo ur c'hleñved dianav e abeg ha tapet a-vihanik. Etre 1 ha 3 babig diwar 100.000 ganedigezh a vez ganet gant ar c'hleñved-mañ.

An dra voutin d'an holl dud gant azoniad Poland eo aplaziezh (ehan er c'hresk) pe ezvezañs unan eus an div gigenn-vruched (kleiz pe zehou). Direizhderioù all a c'hell bezañ : oligodaktiliezh (mankout a ra ur biz pe veur a hini), sindaktiliezh (juntret ar bizied asambles), asimetriezh an izili-krec'h, direizhder el lienenn-gig, en avu, er galon, el lounezhi... Alies e vez kudennoù analat ha skolioz gant an den ivez. 

Azoniad Poland a c'hellfe bezañ ur c'hleñved genetek met n'eo ket bet prouet evit c'hoazh.

## Tud vrudet gant azoniad Poland
Jérôme Thomas, bokser gall
Jeremy Beadle, kinniger tele saoz
Kaketou gwenn

Ar **c'haketou gwenn** (*Cacatua alba*) a zo un evn hag a vev en enezennoù 'zo eus Indonezia.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra Inizi Maluku.

## Daveennoù
Kaketou kupenn aour

Ar **c'haketou kupenn aour** (liester : **kaketoued kupenn aour**) a zo ur spesad evned, *Cacatua galerita* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra ar spesad en Aostralia ha Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez
* Fichenn Birdlife

## Notennoù ha daveennoù
Kaketou lagad glas

Ar **c'haketou lagad glas** (*Cacatua ophthalmica*) a zo un evn a vev e Preden-Nevez hag en Inizi Bismarck (Papoua Ginea-Nevez).
Kaketou kupenn velen

Ar **c'haketou kupenn velen** (liester : **kaketoued kupenn velen**) a zo ur spesad evned, *Cacatua sulphurea* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Psittacus sulphureus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

Bez' emañ en arvar bras da vont da get.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar vroñs, frouezh, glasvez, greun, had ha kraoñ.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Cacatua sulphurea abbotti*, en inizi Masalembu Besar (Mor Jawa),
* *C. s. citrinocristata*, e Sumba,
* *C. s. parvula*, eus Sumbawa da dTimor,
* *C. s. sulphurea*, e Sulawesi hag en inizi tost.

## Liammoù diavaez
*  ''Cacatua sulphurea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cacatua sulphurea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kaketou Ducorps

**Kaketou Ducorps** (*Cacatua ducorpsii*) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCacatuidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad en Inizi Salomon.

## Notennoù ha daveennoù
Kaketou Goffin

Ar **c'haketou Goffin** a zo un evn, *Cacatua goffiniana* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo al labous en inizi Mor Banda, en Indonezia. Lakaet e oa bet da annezañ e Singapour.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez
* ''Cacatua goffiniana'' war al lec'hienn ''Avibase''.
Makor Rishon

**Makor Rishon** (מקור ראשון en hebraeg, da lavaret eo "mammenn gentañ") a zo ur gazetenn hebraek pemdeziek a vez embannet e Tel Aviv, en Israel. Lavaret e vez ez eo ur gazetenn ma kaver mennozhioù broadelour, relijiel ha mirour. 

Lod brasañ lennerien Makor Rishon a zo koumananterien. War ar sizhun e vez embannet e stumm un tabloid, ha brasoc'h eo ment embannadur an dibenn-sizhun, a vez embannet da Wener. 
Amnon Lord eo a zo penn ar gazetenn. Ur gazetenner hag ur skrivagner a oar eus ar vicher eo, stagañ a reas ganti pa voe ezel eus Peoc'h bremañ, ha d'ar mare-se e rae war-dro kazetenn sihuniek ar strollad-se, hag a oa anvet Koteret Rashit. Aet eo da get abaoe. Lord a cheñchas mennozhioù goude Emglevioù Oslo. En e bennadoù-stur hag en e bennadoù ec'h embann alies e sav a-du gant Benjamin Netanyahu, evel ma c'hoarvezas da vare dilennadegoù 2006. 

## Diaesterioù hag adkrouiñ
Goude kudennoù ekonomikel e voe adkrouet ar gazetenn e 1999 ha strivet e voe da stabilaat kontoù ar gazetenn ha da greskiñ an niver a lennerien. Embannet e voe ar gazetenn e stumm un tabloid, enni div lodenn : dielfennañ politikel ha pennadoù hir.

E dibenn 2003 e voe prenet Makor Rishon gant Hirsch Media. Hag e 2005 e voe kemmet ar gazetenn : keleier war follennoù bras, ha seizh stagadenn sizhuniek : politikerezh, magazin, armerzh, sportoù, ur magazin evit ar vugale, hag unan all ma kaver sevenadur, lennegezh ha yuzevegezh. Diwar ar 25 a viz Ebrel 2007 e voe adembannet Makor Rishon bemdez. Er memes mare e voe paouezet gant embannadur pemdeziek HaTzofe (perc'hennet ivez gant Hirsch Media) hag e teuas da vezañ ur stagadenn relijiel ouzhpennet da Makor Rishon e-pad an dibennoù-sizhun.

## Liamm diavaez
*Lec'hienn Makor Rishon
Kaketou Filipinez

**Kaketou Filipinez** (*Cacatua haematuropygia*) a zo un evn brosezat e Filipinez, en arvar bras da vont da get.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kaketou Maluku

Ar **c'haketou Maluku** a zo un evn brosezat en inizi Maluku (en Indonezia), *Cacatua moluccensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Rummatadur
Kaketou ar c'hornôg

**Kaketou ar c'hornôg** (*Cacatua pastinator*) a zo un evn.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e mervent Aostralia.

## Dave
Calcalist

**Calcalist** (כלכליסט en hebraeg, c'hoari gerioù hebraek diwar ar saozneg *The Economist*) a zo ur gazetenn bemdeziek gouestlet d'an armerzh hag embannet en Israel gant stroll Yedioth Ahronoth. Embannet e voe Calcalist evit ar wech kentañ d'an 18 a viz C'hwevrer 2008. Embannet e vez pemp devezh ar sizhun. Krouet eo bet gant Yoel Esteron, bet e penn Yedioth Ahronoth, ha Galit Hemi eo a zo e penn. 
Rannet eo e peder lodenn : keleier, rubrikennoù an deiz, marc'had (Lun-Yaou) ha «2009» (buhez ha giz). 

## Liamm diavaez
* Lec'hienn Calcalist
Psittacidae

**Psittacidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ ar perokidi hag evned kar dezho, termenet e 1815 gant ar skiantour stadunanat Constantine Samuel Rafinesque (1783-1840).

Diouzh Doare 6.2 an *IOC World Bird List* ez a c'hwec'h genad ha tregont d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Psittacus]]* - Linnaeus, 1758 (2 spesad),
* *[[Poicephalus]]* - Swainson, 1837 (10 spesad),
* *[[Touit]]* - G.R.Gray, 1855 (8 spesad),
* *[[Psilopsiagon]]* - Ridgway, 1912 (2 spesad),
* *[[Bolborhynchus]]* - Bonaparte, 1857 (3 spesad),
* *[[Nannopsittaca]]* - Ridgway, 1912 (2 spesad),
* *[[Myiopsitta]]* - Bonaparte, 1854 (2 spesad),
* *[[Brotogeris]]* - Vigors, 1825 (8 spesad),
* *[[Pionopsitta]]* - Bonaparte, 1854 (1 spesad)
* *[[Triclaria]]* - Wagler, 1832 (1 spesad),
* *[[Pyrilia]]* - Bonaparte, 1856 (7 spesad),
* *[[Hapalopsittaca]]* - Ridgway, 1912 (4 spesad),
* *[[Pionus]]* - Wagler, 1832 (8 spesad),
* *[[Graydidascalus]]* - Bonaparte, 1854 (1 spesad)
* *[[Alipiopsitta xanthops|Alipiopsitta]]* - Caparroz & Pacheco, 2006 (1 spesad),
* *[[Amazona]]* - Lesson, 1830 (33 spesad),
* *[[Forpus]]* - Boie, 1858 (9 spesad),
* *[[Pionites]]* - Heine, 1890 (2 spesad),
* *[[Deroptyus accipitrinus|Deroptyus]]* - Wagler, 1832 (1 spesad),
* *[[Pyrrhura]]* - Bonaparte, 1856 (24 spesad),
* *[[Enicognathus]]* - G.R.Gray, 1840 (2 spesad),
* *[[Cyanoliseus]]* - Bonaparte, 1854 (1 spesad)
* *[[Anodorhynchus]]* - Spix, 1824 (2 spesad),
* *[[Rhynchopsitta]]* - Bonaparte, 1854 (2 spesad),
* *[[Eupsittula]]* - Bonaparte, 1853 (5 spesad),
* (†) *[[Conuropsis]]* - Salvadori, 1891 (1 spesad aet da get)
* *[[Aratinga]]* - Spix, 1824 (6 spesad),
* *[[Cyanopsitta]]* - Bonaparte, 1854 (1 spesad)
* *[[Orthopsittaca]]* - Ridgway, 1912 (1 spesad)
* *[[Primolius]]* - Bonaparte, 1857 (3 spesad),
* *[[Ara (genad)|Ara]]* - Lacépède, 1799 (8 spesad),
* *[[Leptosittaca]]* - Berlepsch et Sztolcman, 1894 (1 spesad)
* *[[Ognorhynchus]]* - Bonaparte, 1857 (1 spesad)
* *[[Guaruba]]* - Lesson, 1830 (1 spesad),
* *[[Diopsittaca]]* - Ridgway, 1912 (1 spesad)
* *[[Thectocercus]]* - Ridgway, 1912 (1 spesad)
* *[[Psittacara]]* - Vigors, 1825 (11 spesad).


## Levrlennadur
*  Leo Joseph, Alicia Toon, Erin E. Schirtzinger, Timothy F. Wright & Richard Schodde, ''A revised nomenclature and classification for family-group taxa of parrots (Psittaciformes)'', 2012, Zootaxa, 3205: 26–40.

## Notennoù ha daveennoù
Yedioth Ahronoth

**Yedioth Ahronoth** (ידיעות אחרונות en hebraeg, a dalvez *Keleier diwezhañ*) a zo ur gazetenn hebraek pemdeziek a vez embannet e Tel Aviv en Israel. Abaoe ar bloavezhioù 1970 eo ket ar gazetenn skigentañ en Israel hag en un enklask kaset gant TGI ma keñverier disoc'hoù dibenn 2008 ha re dibenn 2009 e weler ez eo bepred an hini lennetañ (un digresk bihan a zo bet, eus 35,9% da 33,9%).

## Istor
Yedioth Ahronoth a voe krouet e dibenn ar bloavezhioù 1930 gant Nachum Kumarov. Ar gazetenn gentañ embannet diouzh an abardaez e Palestina e voe, ha savet e voe diwar batrom London Evening Standard. Abalamour da gudennoù argant e voe gwerzhet da Yehuda Mozes. E vibien, Reuben ha Noah o anvioù, a reas war-dro ar gazetenn.

E 1948 ez eas kuit kalz kazetennerien ha renerien, hag e kroujont *Yedioth Maariv,* hag a zeuas da vezañ Maariv. Diwar neuze e voe kevezerezh etre an div gelaouenn, betek ar bloavezhioù 1990 ma voe dizoloet e veze selaouet linenn bellgomz an eil gant skipailh eben.

## Hiziv an deiz
Hiziv an deiz ez eo Arnon Mozes a zo e penn ar gazetenn. Ment ha stil un tabloid a zo dezhi War a lenner e vefe "kelaouenn gentañ ar vro.".

Perc'hennet eo gant stroll Yedioth Ahronoth Group, hag a zo perc'hennet war meur a vedia all evel ar chadennoù skinwel Channel 2 ha "Xtra HOT", "Yedioth Tikshoret", ur stroll kazetennoù sizhuniek lec'hel, "Vesti", ur gazetenn rusianek, ha magazinoù evel ar magazin skinwel sizhuniek Pnai Plus hag ar magazin sizhuniek La'Isha evit ar maouezed.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn internet Ynet (damzistag) 
* Lec'hienn internet Ynetnews (damzistag ivez)
Peroked dremm velen

Ar **peroked dremm velen** (liester : **peroked dremm velen**) a zo ur spesad evned trovanel, *Alipiopsitta xanthops* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Psittacus xanthops* (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant al loenoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826) ; ar spesad nemetañ eo er genad *Alipiopsitta*.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar frouezh, greun ha had.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus diabarzh Brazil (Maranhão) da hanternoz Paraguay ha reter Bolivia.

## Liammoù diavaez
*  ''Alipiopsitta xanthops'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Alipiopsitta xanthops'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Vesti

***Vesti*** (Вести e rusianeg, a dalvez "Keleier") a zo ur gazetenn rusianek pemdeziek a vez embannet e Tel Aviv, en Israel. Ar gazetenn rusianek pemdeziek nemeti eo er vro eo, hag an hini lennetañ er yezh-se. Krouet e voe e 1992 gant stroll Yedioth Ahronoth.

E 1994 e kouste 0,60 shekel, da lavaret eo un drederenn eus priz *[[Yedioth Ahronoth]]* pe *[[Maariv]]*, ar pezh a ziskouez e oa kentoc'h paour he lennerien.

E 1996 e veze lennet *Vesti* gant 200 000 den. Abaoe ar bloavezhioù 1990 ez eo digresket a-galz ar gwerzhañ kazetennoù rusianek en israel, rak digresket eo ivez an niver a zivroidi eus broioù rusianek, hag ar divroidi gent a zo en em lakaet da lenn kazetennoù hebraek. Gwerzh Vesti a zo digresket a galz, ha ranket ez eus bet lakaat ar frejoù da zigreskiñ ivez : bihanaet e voe ment ar gazetenn e 2004. E 2005 e lavare tud ar gazetenn e veze gwerzhet 55 000 skouerenn. 50 kazetenner a veze implijet e 2001.

Ur gazetenn eus an tu-dehou eo *Vesti*, evel ar media rusianek all en Israel. E 1999 e voe deskrivet evel "tost ouzh Likoud." Sevel a reas a-du skipailh ar gazetenn gant Natan Sharansky da vare dilennadegoù 1996. Hervez Tamar Horowitz e c'hoarias ar gazetenn, hag ar c'hazetennoù rusian dre vras, ur perzh bras en dilennadegoù-se : " Vesti eo a sikouras trec'h Netanyahou e dilennadegoù 1996. Ne voe ket embannet savboent Strollad al labour er c'hazetennoù rusianek. Ma vije bet ur gazetenn heñvel ouzh Vesti eus tu Likoud e vije bet disheñvel disoc'h an dilennadegoù." E 1997 e voe lakaet Avigdor Lieberman da bolitikour ar bloaz gant lennerien Vesti. Bemdeze e kaver ur stagadenn er gazetenn : yec'hed, buhez er gêr, sportoù, hag all.

E 2006 e voe kaset daou ezel eus skipailh ar gazetenn dirak al lez-varn evit bezañ embannet ur barzhoneg gouennelour.

E 2008 e voe aozet ur prosez gant skipailh ar gazetenn rusian *[[Kommersant]]* peogwir e oa bet embannet pennadoù savet ganto e-barzh Vesti hep ma vefe goulennet o aotre.

## Notennoù
Eyjafjallajökull

**Eyjafjallajökull** (distaget ) a zo ur skorneg e Bro Island. Goleiñ a ra ur menez-tan, Eyjafjöll e anv,  m a uhelder dezhañ, hag a ouzer eo bet o tislonkañ aliezik abaoe oadvezh ar skorn (gouzout a reer eo bet oberiant er bloazioù 920, 1612, hag etre 1821 ha 1823). Dre ziv wech eo bet o tislonkañ er bloaz 2010, e miz Meurzh hag e miz Ebrel.

Ur stratovolkan eo an Eyjafjöll ha seblantout a ra e zislonkadennoù mont a-gevret gant ar menez-tan Katla. Pa oa bet paouezet dislonkadennoù an Eyjafjöll e 1823 e oa kroget gant egile all. Kement-mañ a laka da soñjal e vefent liammet mod pe vod. Da heul dislonkadenn ar 14 a viz Ebrel 2010 e oa bet bannet gantañ ludu en atmosferenn, ar pezh en deus lakaet serriñ aerborzhioù Europa e-pad ur mare, ha kollet diwar-se arc'hant e-leizh gant kompagnunezhioù kirri-nij.

[
Dicrurus

***Dicrurus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ an darn vrasañ eus an drongoed, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
* *[[Dicrurus adsimilis]]*
** *D. a. adsimilis*, *D. a. apivorus*, *D. a. divaricatus* ha *D. a. fugax*,
* *[[Dicrurus aeneus]]*
** *D. a. aeneus*, *D. a. braunianus* ha *D. a. malayensis*,
* an drongo Aldabra (*Dicrurus aldabranus*),
* an drongo Andaman (*Dicrurus andamanensis*)
** *D. a. andamanensis* ha *D. a. dicruriformis*,
* *[[Dicrurus annectans]]*,
* *[[Dicrurus atripennis]]*,
* *[[Dicrurus balicassius]]*
** *D. b. abraensis*, *D. b. balicassius* ha *D. b. mirabilis*,
* *[[Dicrurus bracteatus]]*
** *D. b. amboinensis*, *D. b. atrabectus*, *D. b. atrocaeruleus*, *D. b. baileyi*, *D. b. bracteatus*, *D. b. buruensis*, *D. b. carbonarius*, *D. b. laemostictus*, *D. b. longirostris*, *D. b. meeki* ha *D. b. morotensis*,
* an drongo kof gwenn (*Dicrurus caerulescens*)
** *D. c. caerulescens*, *D. c. insularis* ha *D. c. leucopygialis*,
* *[[Dicrurus densus]]*
** *D. d. bimaensis*, *D. d. densus*, *D. d. kuehni*, *D. d. megalornis*, *D. d. vicinus* ha *D. d. sumbae*,
* *[[Dicrurus forficatus]]*
** *D. f. forficatus* ha *D. f. potior*,
* an drongo Komorez (*Dicrurus fuscipennis*),
* *[[Dicrurus hottentottus]]*
** *D. h. banggaiensis*, *D. h. borneensis*, *D. h. brevirostris*, *D. h. cuyensis*, *D. h. faberi*, *D. h. guillemardi*, *D. h. hottentottus*, *D. h. jentincki*, *D. h. leucops*, *D. h. palawanensis*, *D. h. pectoralis*, *D. h. samarensis*, *D. h. striatus* ha *D. h. suluensis*,
* an drongo louet (*Dicrurus leucophaeus*)
** *D. l. batakensis*, *D. l. bondi*, *D. l. celaenus*, *D. l. hopwoodi*, *D. l. innexus*, *D. l. leucogenis*, *D. l. leucophaeus*, *D. l. longicaudatus*, *D. l. mouhoti*, *D. l. nigrescens*, *D. l. periophthalmicus*, *D. l. phaedrus*, *D. l. salangensis*, *D. l. siberu* ha *D. l. stigmatops*,
* *[[Dicrurus lophorinus]]*,
* an drongo Ludwig (*Dicrurus ludwigii*)
** *D. l. ludwigii*, *D. l. muenzneri*, *D. l. saturnus*, *D. l. sharpei* ha *D. l. tephrogaster*,
* an drongo roueel (*Dicrurus macrocercus*)
** *D. m. albirictus*, *D. m. cathoecus*, *D. m. harterti*, *D. m. javanus*, *D. m. macrocercus*, *D. m. minor* ha *D. m. thai*,
* *[[Dicrurus megarhynchus]]*,
* *[[Dicrurus menagei]]*,
* *[[Dicrurus modestus]]*
** *D. m. atactus*, *D. m. coracinus* ha *D. m. modestus*,
* an drongo Sulawesi (*Dicrurus montanus*),
* *[[Dicrurus paradiseus]]*
** *D. p. banguey*, *D. p. brachyphorus*, *D. p. ceylonicus*, *D. p. formosus*, *D. p. grandis*, *D. p. hypoballus*, *D. p. johni*, *D. p. microlophus*, *D. p. nicobariensis*, *D. p. otiosus*, *D. p. paradiseus*, *D. p. platurus* ha *D. p. rangoonensis*,
* *[[Dicrurus remifer]]*
** *D. r. lefoli*, *D. r. peracensis*, *D. r. remifer* ha *D. r. tectirostris*,
* an drongo Sumatra (*Dicrurus sumatranus*)
** *D. s. sumatranus* ha *D. s. viridinitens*,
* an drongo Mayotte (*Dicrurus waldenii*).

Seitek isspesad ha pevar-ugent (97) en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Drongo Andaman

An **drongo Andaman** a zo ur spesad golvaneged, *Dicrurus andamanensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned askellek, merien en o zouez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a zo brosezat an daou isspesad anezhañ :
* *Dicrurus andamanensis andamanensis*, Beavan, 1867, en Inizi Andaman,
* *D. a. dicruriformis*, (Hume, 1873), en Inizi Coco.

## Liammoù diavaez
*  ''Dicrurus andamanensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dicrurus andamanensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Drongo kof gwenn

An **drongo kof gwenn** (*Dicrurus caerulescens*) a zo un evn.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ:
* *Dicrurus caerulescens caerulescens*, e-harz an Himalaya e Nepal hag Indez,
* *Dicrurus caerulescens leucopygialis*, e kreisteiz Sri Lanka,
* *Dicrurus caerulescens insularis*, en hanternoz Sri Lanka.

## Daveennoù
Drongo Komorez

**Drongo Komorez** (*Dicrurus fuscipennis*) a zo ur spesad evned eus kerentiad an Dicruridae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo al labous enez Ngazidja (Komorez).

## Daveoù
Drongo louet

An **drongo louet** a zo un evn, *Dicrurus leucophaeus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Al labous a gaver ar bemzek isspesad anezhañ en Azia.

* *D. l. longicaudatus* — kornôg an Himalaya  *pluñv du* ;
* *D. l. hopwoodi* — reter an Himalaya, kreisteiz Sina ha hanternoz Indez-Sina *pluñv du* ;
* *D. l. nigrescens* — Birmania ha ledenez Malaysia ;
* *D. l. mouhoti* — Indez-Sina ;
* *D. l. celaenus* — Simeulue ;
* *D. l. bondi* — gevred Indez-Sina ;
* *D. l. leucophaeus* — Java, Bali, Lombok ha Palawan ;
* *D. l. leucogenis* — su Manchouria ha reter Sina Chine  *sklaeroc'h, jodoù gwenn* ;
* *D. l. salangensis* — genres Sina *sklaeroc'h, jodoù gwenn* ;
* *D. l. innexus* — Hainan ;
* *D. l. periophthalmicus* — inizi Mentawai ;
* *D. l. siberu* — Siberut ;
* *D. l. batakensis* — menezioù Bukit Barisan e Sumatra (norzh) ;
* *D. l. phaedrus* — Bukit Barisan *jodoù gwenn* ;
* *D. l. stigmatops* — norzh Borneo *jodoù gwenn*.

## Liammoù diavaez
* Fichenn Birdlife

## Daveennoù
Drongo korr

An **drongo korr** a zo ur spesad golvaneged, *Chaetorhynchus papuensis* an anv skiantel anezhañ.Ar spesad nemetañ er genad *Chaetorhynchus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad e Ginea Nevez ma tarempred ar c'hoadegi trovanel gleb.

## Liammoù diavaez
*  ''Chaetorhynchus papuensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Chaetorhynchus papuensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Dicruridae kent.

## Notennoù ha daveennoù
Chaetorhynchus

***Chaetorhynchus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant an naturour alaman Adolf Bernhard Meyer (1840-1911).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad drongoed er genad-mañ : *Chaetorhynchus papuensis*, anv skiantel an drongo korr, brosezat e Ginea Nevez.

## Notennoù ha daveennoù
Drongo Ludwig

An **drongo Ludwig** a zo ur golvaneg amprevanetaer, *Dicrurus ludwigii* (pe *Edolius ludwigii*) an anv skiantel anezhañ.

Dougen a ra anv an aotrou baron von Ludwig (1784-1847).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag a dap war nij pe war al leur.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
* *Dicrurus ludwigii ludwigii* a gaver eus Eswatini ha kreisteiz Mozambik da reter proviñs kozh ar C'hab,
* *Dicrurus ludwigii muenzneri* a gaver eus kreisteiz Somalia da reter Kenya ha kreisteiz Tanzania,
* *Dicrurus ludwigii saturnus* a gaver en Angola, e Zambia ha kreisteiz Republik Demokratel Kongo (Katanga),
* *Dicrurus ludwigii tephrogaster* a gaver eus kreisteiz Malawi da vMozambik ha reter Zimbabwe.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Dicrurus ludwigii'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Drongo roueel

An **drongo roueel** a zo un evn, *Dicrurus macrocercus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Azia.
Drongo Mayotte

**Drongo Mayotte** (*Dicrurus waldenii*) a zo un evn.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Mayotte.

## Dave
Al-Ittihad

**Al-Ittihad** (الاتحاد en arabeg, |אל-אתיחאד en hebraeg, a dalvez *An unvaniezh*) a zo ur gazetenn arabek pemdeziek a vez embannet e Haifa en Israel. Bet eo bet media pouezusañ an Arabed en Israel, perc'hennet eo gant Maki (Strollad komunour Israel), hag hiziv an deiz eo renet gant Ahmad Sa'd, bet dileuriad Maki/Hadash er C'hnesset.

## Istor
Krouet e voe e 1944 gant Emile Toma, Fu'ad Nassar ha Emile Habibi. Embannet e voe evit ar wech kentañ d'ar 14 Mae 1944. Habibi a reas war-dro betek 1989 Kelaouenn Kevre Dieubidigezh Vroadel Palestina e oa d'ar mare-se. Diwar miz Gwengolo 1945 e voe embannet en anv Kendalc'h al Labourerien Arab. Berzet e voe gant an aotrouniezh vreizhveuriat e miz C'hwevrer 1948, hag adembannet e voe d'an 18 a viz Here 1948. *Al-Ittihad* a voe ar gazetenn arabek nemeti krouet a-raok krouidigezh Israel hag a gendalc'has goude..

E 1953 e voe embannet ur pennad dael diwarnañ diwar-benn Brezel Korea en Al-Ittihad hag er gazetenn hebraek heñvel anvet Kol HaAm. Israel Rokach, hag a oa ministr an diabarzh, a c'houlennas ma vefe berzet an div gelaouenn e-pad pemzektez. Kaset e voe an afer dirak Lez uhelañ Israel hag ar berzidigezh a voe nullet.

Tra ma kollet ar c'hazetennoù komunour all lodenn vrasañ o lenenrien goude brezel 1956 e teuas a-benn Al-Ittihad da zerc'hel hag e 1961 e voe tizhet en-dro an niver a lennerien a oa bet a-raok ar brezel. E-pad ur pennad e kreskas an niver a lennerien. Ur gazetenn sizhuniek e oa pa oa bet krouet, goude-s e voe embannet div wech ar sizhun, ha bemdez diwar 1983.

E 1988 e voe berzet e-pad ur sizhunvezh diwar urzh ar gouarnamant, c'hwec'h devezh a-raok Devezh an douar.

Abalamour da gudennoù argant e voe kaset burevioù ar gazetenn da di ar strollad politikel Hadash e Nazaret, ha goude-se e voent adkaset da Haifa. E 2006 e voe raktreset distreiñ da Al-Hariri Road, met distrujet e voe ar savadur gant ur fuc'hell e-pad brezel Liban.

Hervez a lenner en *Haaretz* ez eo aet kuit lod brasañ kazetennerien gozh ar gazetenn er bloavezhioù tremenet, peogwir e kave dezho ne oa ket mui liezegezh er gazetenn, met kentoc'h savboent Maki.

## Notennoù
The Jerusalem Post

**The Jerusalem Post** a zo ur gazetenn saoznek pemdeziek e vez embannet en Israel. Un embannadur etrebroadel sizhuniek e galleg a zo ivez. Embannet e vez bemdez nemet da zevezh ar sabad ha pa vez gouelioù yuzev. David Horovitz eo a zo pennskrivagner abaoe 2004.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Kerzu 1932 gant Gershon Agron gant an titl *[[The Palestine Post|Palestine Post]]*. An anv *The Jerusalem Post* a voe dibabet e 1950.
E-pad pell e voe ur gazetenn eus an tu kleiz hag eus ar c'hreiz, hag a save a-du gant HaAvoda (strollad al labour) met e 1989 e voe adprenet gant Hollinger Inc., hag adalek ar mare-se e savas a-du gant Likoud. Kalz kazetennerien a guitaas The Jerusalem Post hag a kroujont *[[Jerusalem Report]]*. 
Kevezerezh a zo etre *Jerusalem Post* ha *[[Haaretz]]*. 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Jerusalem Post
* Lec'hienn c'hallek Jerusalem Post
* Dielloù 1932-1950
Amazon (evn)

An **amazoned** eo ar perokeded a ya d'ober ar genad *Amazona* e rummatadur an evned ; krouet e voe e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad ha tregont a ya d'ober ar genad :
* an amazon tal glas (*Amazona aestiva*)
** *A. a. aestiva* hag *A. a. xanthopteryx*,
* an amazon beg du (*Amazona agilis*),
* an amazon bailh (*Amazona albifrons*)
** *A. a. albifrons*, *A. a. nana* hag *A. a. saltuensis*,
* *[[Amazona amazonica]]*,
* *[[Amazona arausiaca]]*,
* an amazon kilpenn aour (*Amazona auropalliata*)
** *A. a. auropalliata*, *A. a. caribaea* hag *A. a. parvipes*,
* *[[Amazona autumnalis]]*
** *A. a. autumnalis*, *A. a. lilacina* hag *A. a. salvini*,
* *[[Amazona barbadensis]]*,
* *[[Amazona brasiliensis]]*,
* *[[Amazona collaria]]*,
* *[[Amazona diadema]]*,
* an amazon Dufresne (*Amazona dufresniana*),
* *[[Amazona farinosa]]*,
* *[[Amazona festiva]]*
** *A. f. bodini* hag *A. f. festiva*,
* *[[Amazona finschi]]*,
* *[[Amazona guatemalae]]*,
* *[[Amazona guildingii]]*,
* *[[Amazona imperialis]]*,
* *[[Amazona kawalli]]*,
* *[[Amazona leucocephala]]*
** *A. l. bahamensis*, *A. l. caymanensis*, *A. l. hesterna* hag *A. l. leucocephala*,
* *[[Amazona mercenarius]]*
** *A. m. canipalliata* hag *A. m. mercenarius*,
* *[[Amazona ochrocephala]]*
** *A. o. nattereri*, *A. o. ochrocephala*, *A. o. panamensis* hag *A. o. xantholaema*,
* *[[Amazona oratrix]]*
** *A. o. belizensis*, *A. o. hondurensis* hag *A. o. oratrix*,
* *[[Amazona pretrei]]*,
* *[[Amazona rhodocorytha]]*,
* *[[Amazona tresmariae]]*,
* *[[Amazona tucumana]]*,
* *[[Amazona ventralis]]*,
* *[[Amazona versicolor]]*,
* *[[Amazona vinacea]]*,
* *[[Amazona viridigenalis]]*,
* *[[Amazona vittata]]*
** *A. v. gracilipes* (†) hag *A. v. vittata*,
* *[[Amazona xantholora]]*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Baeoù Breizh

Sede anvioù baeoù pennañ Breizh:
*Bae Bourc'hnevez
*Bae an Anaon
*Bae Douarnenez
*Bae Goulc'hen
*Bae Gwaien
*Bae Kiberen
*Bae Lannuon
*Bae Menez-Mikael 
*Bae Sant-Brieg
*Lenn-vor Brest
Gourinizi Breizh

Sed anvioù gourinizi pennañ Breizh, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz:
*gourenez Kraozon
*Kab Sizun
*gourenez Kiberen
*gourenez Rewiz
*gourenez Gwenrann
Bae Douarnenez

**Bae Douarnenez**, pe **Mor Douarnenez**, zo ur bae e kornôg Breizh, digor war ar Meurvor Atlantel, hag a zo er c'hreisteiz da c'hourenez Kraozon hag en hanternoz d'ar C'hab.
Bevennet eo gant Beg Penn ar Roz en hanternoz, ha Beg ar Vann er c'hreisteiz.
Er gevred emañ kêr ha porzh Douarnenez.

## Douaroniezh
## Istor

#### [[Henamzer]]
Da vare ar Romaned e oa ken puilh ar sardined ma oa deuet bae Douarnenez da vezañ pinvidik-mor.

Gant an tud diazezet en arvor adalek Beg Penn ar Roz betek Beg ar Raz, koulz hag e diabarzh ar Porzhe (etre Menez C'homm ha Menez Lokorn), e voe staliet meur a savadur evit tretiñ ar pesked (saliañ ha fardañ chaous garum).

Evit a sell ouzh an arvor atlantel ne vez ket kavet un obererezh ken pouezus-se nemet e Maroko, e Portugal hag e Spagn. Pelloc'h en douaroù e voe savet tiez niverus a vez kavet roudoù anezho c'hoazh en douaroù-labour.

Dre an niver bras a dud a oa o chom etre Traezhenn ar Ri ha Treboull e tiwanas un eilkêr ma chom dismantroù un templ bras (Tregouzel) en deiz a hiziv c'hoazh. Ken en arvor hag e diabarzh ar vro e rede ur rouedad hentoù a-zoare a gammigelle dre Gourenez Kroazon hag ar C'hab betek Beg ar Raz. An holl broduioù, arbaret e-barzh priajoù, a veze ezporzhiet en Impalaeriezh dre vor ha dre zouar.

Dre zielfennañ ar goueledennoù pesket e oa bet lakaet war wel ur pesketaerezh diazezet war ar sardined ha war tretiñ ar sardined. Priented e veze ar pesked evit bezañ sallet. Troc'het e veze ar bouzelloù hag ar pesked na oant ket bet implijet, a-raok bezañ lakaet da c'hlec'hiañ gant spisoù evit fardañ temzoù-boed anvet garum. Silet e veze an aozadenn-se a veze gwerzhet e stumm un dourenn hag un toaz.

## Pennadoù kar

* Kêr-Is

## Skeudennoù


Image:Baie de Douarnenez (03).jpg
Image:Baie de Douarnenez (02).jpg
Beg Penn ar Roz

**Beg Penn ar Roz** zo ur beg-douar e mervent gourenez Kraozon. Gantañ eo serret Bae Douarnenez e tu ar gwalarn. Brav eo an trowardroioù, met distreset eo gant ur monumant d'ar morlu gall. Ac'hano e c'haller gwelout aod ar C'hab Sizun ha Bae Douarnenez.

## Liammoù diavaez
Amazon tal glas

An **amazon tal glas** a zo ur spesad perokeded, *Amazona aestiva* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Psittacus aestivus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra ha diwar c'hreun, had, hugennoù ha kraoñ.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* *A. a. aestiva*, e reter Brazil (eus Maranhão ha Pará da Rio Grande do Sul),
* *A. a. xanthopteryx*, eus Bolivia da vervent Brazil, Paraguay ha hanternoz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez

*  ''Amazona aestiva'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Amazona aestiva'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Amazon bailh

An **amazon bailh** a zo ur spesad perokeded, *Amazona albifrons* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Psittacus albifrons* (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour svedat Anders Sparrman (1748-1820).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Kreizamerika ha Mec'hiko :
* *Amazona albifrons albifrons*, eus kornôg krin Mec'hiko (Nayarit) da vervent Guatemala,
* *A. a. nana*, eus gevred Mec'hiko (gevred-pellañ Veracruz) da walarn Costa Rica,
* *A. a. saltuensis*, e gwalarn krin Mec'hiko (eus kreisteiz Sonora ha kornôg Durango da Sinaloa).

## Liammoù diavaez
*  ''Amazona albifrons'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Amazona albifrons'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Amazon kilpenn aour

An **amazon kilpenn aour** a zo ur spesad perokeded, *Amazona auropalliata* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Psittacus auropalliatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1842) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar frouezh, greun, had, hugennoù ha kraoñ.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Kreizamerika ha Mec'hiko :
* *Amazona auropalliata auropalliata*, eus kreisteiz Mexico (Oaxaca) da walarn Costa Rica,
* *A. a. caribaea*, en Islas de la Bahía er-maez da Honduras (Barbareta ha Guanaja),
* *A. a. parvipes*, eus aodoù biz Honduras da viz Nicaragua.

## Liammoù diavaez
*  ''Amazona auropalliata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Amazona auropalliata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Lenn-vor Brest

**Lenn-vor Brest**, pe **[[Morlenn]] Brest**, pe c'hoazh **Mor Brest**, zo ur pleg-mor bihan, pe ur bae bras, e Breizh, digor er c'hornôg war ar meurvor Atlantel gant Mulgul Brest, ha bevennet er c'hreisteiz gant gourenez Kraozon ha Beg ar Spagnoled, hag en hanternoz gant arvor kreisteiz Leon. 
Kêr Vrest eo ar gêr vrasañ hag ar porzh bras enni.

## Stêrioù

En hanternoz, e tu Leon, ec'h aber: 
*ar Penfell
E reter lenn-vor Brest ec'h aber ar stêrioù-mañ, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz:
*an Elorn
*richer Zaoulaz
*richer ar Faou
*ar stêr Aon

## Inizi
Un toullad inizi, pe enezigoù, zo er bae:
*an Enez Krenn, dirak Plougastell
*Enez Tibidi, dirak Landevenneg
*an Enez-Hir, e Kraozon
Amazon Dufresne

An **amazon Dufresne** a zo ur spesad perokeded, *Amazona dufresniana* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Psittacus dufresnianus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1812) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813) : dougen a ra anv an evnoniour gall Louis Dufresne (1752-1832).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad resis eus biz Suamerika : e reter Venezuela hag er Gwianaoù.

## Liammoù diavaez
*  ''Amazona dufresniana'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Amazona dufresniana'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gourenez Kraozon

**Gourenez Kraozon** zo ur c'hourenez e Breizh etre lenn-vor Brest, en hanternoz dezhi, ha bae Douarnenez er c'hreisteiz.

## Begoù-douar
Brudet eo kened Gourenez Kraozon hag ar begoù-douar
* Beg ar Spagnoled
* Beg Penn Hir
* Beg Penn ar Roz
* Beg Din
* Beg ar Gador

## Kanton
Klotañ a ra gant kanton Kraozon mui pe vui, 7 kumun ennañ:
# Argol ;
# Kameled ;
# Kraozon eo ar penn-kanton, (Morgad zo stag outi);
# Landevenneg ;
# Lañveog ;
# Roskañvel ;
# Terrug.
Tregarvan ha Sant-Vig, a vez kontet er c'hourenez a-wechoù, n'emaint ket e kanton Kraozon met e hini Kastellin.

## Festival
Abaoe ar bloaz 2000 e vez ur festival eno e dibenn miz Eost, anvet Festival du Bout du Monde gouestlet da sonerezhioù ar bed.

## Pennadoù kar
* Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon
Anodorhynchus

***Anodorhynchus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ araed glas, krouet e 1824 gant an evnoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826).

## Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* (†) *[[Anodorhynchus glaucus]]*,
* *[[Anodorhynchus hyacinthinus]]*,
* *[[Anodorhynchus leari]]*.

O c'havout a reer holl en Suamerika m'emaint en arvar bras da vont da get.

## Notennoù ha daveennoù
Tauraco

***Tauraco*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ an darn vrasañ eus an tourakoed, krouet e 1779 gant an naturour poloniat Jan Krzysztof Kluk (1739-1796).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevarzek spesad a ya d'ober ar genad :
* *Tauraco bannermani* (tourako Bannerman),
* *Tauraco corythaix* (tourako Knysna)
** *T. c. *'corythaix*** ha ''phoebus'',
* ''Tauraco erythrolophus'' ([[tourako kuchenn ruz]]),
* ''Tauraco fischeri'' ([[tourako Fischer]])
** ''T. f. '''fischeri*** ha *zanzibaricus*,
* *Tauraco hartlaubi* (tourako Hartlaub),
* *Tauraco leucolophus* (tourako kuchenn wenn),
* *Tauraco leucotis* (tourako boc'h wenn)
** *T. l. donaldsoni* ha ***leucotis***,
* *Tauraco livingstonii* (tourako Livingstone)
** *T. l. *'livingstonii*** ha ''reichenowi'',
* ''Tauraco macrorhynchus'' ([[tourako beg melen]])
** ''T. m. '''macrorhynchus*** ha *verreauxii*,
* *Tauraco persa* (tourako glas)
** *T. p. buffoni*, ***persa*** ha *zenkeri*,
* *Tauraco porphyreolophus* (tourako kuchenn vouk)
** *T. p. chlorochlamys* ha ***porphyreolophus***,
* *Tauraco ruspolii* (tourako Ruspoli),
* *Tauraco schalowi* (tourako Schalow),
* *Tauraco schuetti* (tourako beg du)
** *T. s. emini* ha ***schuettii***.

O c'havout a reer en Afrika issahara, seitek (17) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Musophaga

***Musophaga*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ tourakoed, krouet e 1788 gant ar skiantour alaman Paul Erdmann Isert (1756-1789).

## Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *Musophaga rossae* (tourako Ross), 
* *Musophaga violacea* (tourako limestra).

O c'havout a reer en Afrika issahara. 

## Notennoù ha daveennoù
Corythaixoides

***Corythaixoides*** zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ tourakoed, krouet e 1833 gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Corythaixoides concolor]]*
** *C. c. bechuanae*, ***concolor***, *molybdophanes* ha *pallidiceps*,
* *Corythaixoides leucogaster* (tourako kof gwenn),
* *[[Corythaixoides personatus]]*
** *C. p. leopoldi* ha ***personatus***.

O c'havout a reer en Afrika, c'hwec'h (6) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Crinifer

***Crinifer*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ tourakoed, krouet e 1821 gant al loenoniour poloniat Feliks Jarocki (1790-1865).

## Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Crinifer piscator]]*,
* *[[Crinifer zonurus]]*.

O c'havout a reer en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Cacomantis

***Cacomantis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ koukouged, krouet e 1843 gant an naturour alaman Salomon Müller (1804-1864).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Unnek spesad koukouged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cacomantis addendus]]*,
* *[[Cacomantis aeruginosus]]*
** *C. a. *'aeruginosus*** ha ''heinrichi'',
* ''[[Cacomantis blandus]]'',
* ''[[Cacomantis castaneiventris]]'',
* ''[[Cacomantis flabelliformis]]''
** ''C. f. excitus'', ***flabelliformis***, ''meeki'', ''pyrrophanus'', ''schistaceigularis'' ha ''simus'',
* ''[[Cacomantis merulinus]]''
** ''C. m. lanceolatus'', ***merulinus***, ''querulus'' ha ''threnodes'',
* ''[[Cacomantis passerinus]]'',
* ''[[Cacomantis sepulcralis]]''
** ''C. s. everetti'' ha ***sepulcralis***,
* ''[[Cacomantis sonneratii]]''
** ''C. s. fasciolatus'', ''musicus'', ***sonneratii*** ha ''waiti'',
* ''[[Cacomantis variolosus]]''
** ''C. v. fortiori'', ''infaustus'', ''macrocercus'', ''major'', ''obscuratus'', ''tymbonomus'', ***variolosus**' ha *websteri*,
* *[[Cacomantis virescens]]*.

## Rummatadur
Dilec'hiet eo bet ar spesadoù kozh *C. leucolophus* er genad *[[Caliechthrus]]* ha *pallidus* er genad *[[Heteroscenes]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Caliechthrus leucolophus

***Caliechthrus leucolophus*** a zo ur spesad koukouged eus ar c'herentiad Cuculidae.

Anvet e voe *Cuculus leucolophus* da gentañ-penn (e 1840) gant an naturour alaman Salomon Müller (1804-1864).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Ginea Nevez ha Salawati.

## Liammoù diavaez
*  ''Caliechthrus leucolophus'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Caliechthrus leucolophus'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Caliechthrus

***Caliechthrus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad koukouged er genad-mañ : *[[Caliechthrus leucolophus]]*, brosezat e Ginea-Nevez.

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Cacomantis]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Carpococcyx

***Carpococcyx*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ evned kar d'ar c'houkouged, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Carpococcyx radiceus]]*,
* *[[Carpococcyx renauldi]]*,
* *[[Carpococcyx viridis]]*.
O c'havout a reer en Azia ar gevred.

## Notennoù ha daveennoù
Beg Penn Hir

**Beg Penn Hir**, pe **Beg Penn Tir**, zo unan eus begoù-douar gourenez Kraozon, e Breizh, e penn pellañ ar c'hourenez, e kumun Kameled. Dirazañ eo emañ ar rec'hier anvet Daoueoù (pe "ar Bernioù Piz").

Pa vez sklaer an amzer e c'haller gwelout betek Beg ar Raz hag Enez Sun er c'hreisteiz, betek Beg Lokmazhe hag Eusa er gwalarn..

## Skeudennoù

File:Pointe de Pen-Hir, les Tas de Pois.jpg|
File:Rochers en bas de Pen Hir.jpg|Reier e Penn Tir
File:Vue de Pen Hir.jpg|Kroaz Penn Tir
File:20110824 Pointe de Pen-Hir (27).jpg|Kerreg
File:FRANCE - Bretagne - Crozon - La pointe de Pen Hir vue de la pointe de Dinan (05-08-2004).JPG| Gwelet eus Penn Dinan
File:040 Coupe des Tas de Pois Beautemps-Beaupré 1822.JPG| Troc'hlun gant Charles-François Beautemps-Beaupré (1822)
File:Tas de pois 2007.jpg| An Daoueoù e Penn Tir
File:Panorama_dal_Pointe_de_Pen-Hir.jpg| An Daoueoù e Penn Tir
Mouchouer

Ur **mouchouer** zo ur pezh danvez, karrezek, ha dezhañ implijoù liesseurt hervez penaos e vez pleget.

## Mouchouer-godell
Ur mouchouer-godell zo graet evit lakaat er c'hodell.
*darn zo graet evit lakaat er c'hodell-vruched,
*darn evit torchañ ar fri.
Komzet e veze eus mouchouerioù brodet.

## Mouchouer-gouzoug
Ur *mouchouer-gouzoug* a zo graet evit bezañ lakaet e kerc'henn an dud. Kar eo d'ar skerb ha d'ar gravatenn. 

### Skouted
Unan eus arouezioù ar skouted eo ar mouchouer lakaet e kerc'henn izili ar gevredigezh.

## Mouchouer-penn

Ur mouchouer, pe mouchouer-penn a vez graet ivez eus ur pennwisk a vez lakaet war ar penn. Douget e veze e broioù zo eus Kornogeuropa betek ar bloavezhioù 1960 da vihanañ. 

E Breizh e veze douget gant maouezed o vont d'an iliz, rak ne oa ket dereat dezho bezañ diskabell, pe *e blev* evel ma veze lavaret, tra ma veze koefoù c'hoazh gant ar re goshoc'h, ha togoù gant ar re binvidikañ. 

Diouzh ar c'hiz e oa, hag arouez giz Pariz e oa zoken. Ur mouchouer-penn anvet *Flora* a oa bet krouet gant ar gompagnunezh Gucci evit Grace Kelly en 1956. Douget e veze ivez gant tud vrudet evel Audrey Hepburn, plac'h an togoù alies er filmoù koulskoude, Brigitte Bardot, ­Jackie Kennedy, Sophia Loren pe Marilyn Monroe. 

### Distro
E dibenn an XXvet kantved eo deuet ar c'hiz en-dro da Gornogeuropa, eus ar Reter Nesañ ar wech-mañ, ha kar eo d'an niqab. 

## Skeudennoù

File:Frauen-Trachtenbuch 017.jpg|E 1586, maouez e Meissen, en Alamagn, e kañvoù. 
File:Jules Dalou-Peasant woman nursing a baby-.jpg|* Koueriadez c'hall o [[reiñ bronn]]* gant Jules Dalou (1873), Victoria and Albert Museum, Londrez
File:Bundesarchiv Bild 183-15844-0031, Frühstückspause in der PG "Thomas Münzer".jpg|Koueriadezed alaman en 1952
File:Zusters in Sevilla.JPG| Leanezed e Sevilla (Andalouzia) en 2007 : ur ouel, ha n'eo ket ur mouchouer diouzh ar c'hiz a zo gante war o fennoù. 


## Liammoù diavaez
* http://www.liberation.fr/cahier-special/0101108843-le-foulard-et-la-maniere
Amerigo Vespucci

**Amerigo Vespucci**, ganet d'an 9 a viz Meurzh 1454 e Montefioralle, e-kichen Firenze, ha marvet d'an 22 a viz C'hwevrer 1512 e Sevilla (Kurunenn Kastilha), a oa ur marc'hadour italian hag ur moraer eus Firenze, lakaet da vezañ "genidik eus rouantelezhioù Kastilha ha León" (da lavaret eo "broadelaet") e 1505. Div wech, da vihanañ, e treizhas ar Meurvor Atlantel, da vetek ar Bed Nevez. Eñ eo ar c'hentañ den a soñjas e oa ur c'hevandir e oa eus Suamerika pa grede an holl, ha betek Kristof Kolomb, e oant erruet en Azia. Diwar e anv eo e voe krouet anv Amerika.

## Traoù
*Amerigo Vespucci (A 5312), ul lestr-skol eus morlu Italia
*Pont Amerigo Vespucci, ur pont e Firenze, en Italia
Cercococcyx

***Cercococcyx*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ koukouged, krouet e 1882 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Tri spesad koukouged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cercococcyx mechowi]]*,
** *C. m. lemaireae* ha ***mechowi***,
* *[[Cercococcyx montanus]]*
** *C. m. *'montanus**' ha *patulus*,
* *[[Cercococcyx olivinus]]*.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Afrika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Chrysococcyx

***Chrysococcyx*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ koukouged, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
C'hwec'h spesad koukouged a ya d'ober ar genad :
* *[[Chrysococcyx caprius]]*,
* *[[Chrysococcyx cupreus]]*,
* *[[Chrysococcyx flavigularis]]*,
* *[[Chrysococcyx klaas]]*,
* *[[Chrysococcyx maculatus]]*,
* *[[Chrysococcyx xanthorhynchus]]*
** *C. x. amethystinus* ha ***xanthorhynchus***.
Daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Dilec'hiet eo bet ar spesadoù *C. basalis*, *lucidus*, *meyerii*, *minutillus*, *osculans*, *megarhynchus* ha *ruficollis* er genad *[[Chalcites]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Coccycua

***Coccycua*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ koukouged, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Coccycua cinerea]]*,
* *[[Coccycua minuta]]*
** *C. m. gracilis* ha ***minuta***,
* *[[Coccycua pumila]]*.
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Koua

Ar **c'houaed** eo an evned, kar d'ar c'houkouged, a ya d'ober ar genad *Coua*, krouet e 1821 gant an evnoniour suis Heinrich Rudolph Schinz (1777-1861).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Dek spesad kouaed (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad :
* ar c'houa glas (*Coua caerulea*),
* ar c'houa Coquerel (*Coua coquereli*),
* ar c'houa kuch (*Coua cristata*)
** *C. c. *'cristata**', *dumonti*, *maxima* ha *pyropyga*,
* ar c'houa reder (*Coua cursor*),
* † ar c'houa Delalande (*Coua delalandei*, aet da get),
* ar c'houa meur (*Coua gigas*),
* *[[Coua olivaceiceps]]*,
* ar c'houa tal ruz (*Coua reynaudii*),
* ar c'houa penn rous (*Coua ruficeps*),
* ar c'houa jave ruz (*Coua serriana*),
* ar c'houa Verreaux (*Coua verreauxi*).
O c'havout a reer e Madagaskar, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Koua glas

Ar **c'houa glas** (*Coua caerulea*) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous er c'hoadegi trovanel gwalarn ha reter Madagaskar.

## Daveennoù
Aktour

Un **aktor** (hervez ar geriadurioù, *aktored* pe *aktorien* el liester), pe **aktour** hervez tud ar vicher, zo un den a brest e vouezh pe e zremm d'un dudenn en ur film, ur pezh-c'hoari, er c'hoariva pe er skingomz pe er skinwel. **Komediañcher** zo ur ger poblek implijet ivez.

Peurvuiañ e vez lavaret komzoù gant an aktourien, met kanañ ha dañsal a c'hallont ober ivez.
## Istor
Ar c'hentañ mammenn a zo eus un den o vezañ aktour a oa bet e 534 a-raok Jezuz-Krist (diaes eo kavout an deiziad resis rak kemmoù lies a zo bet en deiziataerioù) pa oa bet an aktour gresian Thespis o vont war leurenn C'hoariva Dyonisos, o tibunañ frazennoù evel un dudenn en ur pezh-c'hoari. 
## Aktourien vrezhonek
E-touez an aktourien brudet en  ez eus tud hag o deus bet skrivet ha c'hoariet o fezhioù :
* Goulc'han Kervella, aktour ha skrivagner  ;
* Jarl Priel, aktour gallek ha brezhonek, skrivagner gallek ha brezhonek ;
* Maria Prat, aktourez ha skrivagnerez ;
* Bob Simon.
Ar re yaouankoc'h avat n'o deus skrivet pezh ebet :
* Klet Beyer, mab Mich Beyer ha Martial Ménard ;
* Toni Foricher ;
* Nolwenn Korbell, aktourez ha kanerez ;
* Gilles Penneg.

## Pennad kar
* Actors Studio
Koua Coquerel

**Koua Coquerel** (*Coua coquereli*) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCuculidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e koadegi gleb, sec'h ha dibad kornôg Madagaskar.

## Liammoù diavaez

## Daveennoù
Koua kuch

Ar **c'houa kuch** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae, *Coua cristata* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Madagaskar :
* *Coua cristata *'cristata**', e norzh ha reter ar vro,
* *C. c. dumonti*, e kornôg-kreiz ar vro,
* *C. c. maxima*, e gevred ar vro,
* *C. c. pyropyga*, e mervent ar vro.

## Notennoù ha aveennoù