open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vassy (Calvados)

**Vassy** a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Vassy e oa betek Meurzh 2015.

Bodet e oa gant 13 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.

## Istor
### kantved
* Savet e voe ur moudenn-gastell e Vassy.
### kantved
* An aotrou Hugues de Vassy a gemeras perzh en Aloubadeg Bro-Saoz e 1066 da heul Gwilherm II.
* An aotrou Rolland de Vassy a gemeras perzh er C'hentañ Kroaziadeg e 1096 da heul an dug Roparzh II.
### kantved
* Roet e voe ur gemened, enni parrezioù Rully, Bernières, Chênedollé ha Beaumesnil, da marc'heion Urzh an Templ gant Richarzh Kalon Leon.

### kantved
* Aterset e voe tri marc'heg eus komandiri Corval e Caen e 1307.

### kantved
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[1944]]**: mervel a reas dek nann soudard e Vassy, daou vabig en o mesk; lazhet e voe ur gwaz e miz Meurzh gant ar Rezistañs; un babig a varvas e dibenn miz Even, pemp den e miz Gouere ha daou e viz Eost; ur vaouez bet ganet e Plounevez-Moedeg a varvas e miz Gwengolo goude bout bet gloazet gant ur vombezadeg; dieubet e voe Vassy d'ar 15 a viz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi gant tirlu ar Rouantelezh-Unanet

## Monumantoù ha traoù heverk

Courval-commanderie.jpg|Ar maner hag ar chapel
FranceNormandieVassyEglise.jpg|An iliz

* Iliz katolik *Sant Varzhin Intron-Varia Sant Andrev*, -  kantved, tro pemzek bez enni, gant ur werenneg ha mein-bez rummet enni. 
* Chapel, bet savet tro 1150, rummet, kempennet en ,  ha  kantved ha maner komandiri Corval eus Urzh an Templ
* Rivinoù ur c'hastell eus an  kantved.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:350 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1800
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 1521
  bar:1968 from:0 till: 1410
  bar:1975 from:0 till: 1450
  bar:1982 from:0 till: 1601
  bar:1990 from:0 till: 1611
  bar:1999 from:0 till: 1652
  bar:2007 from:0 till: 1737
  bar:2010 from:0 till: 1786

PlotData=

  bar:1962 at: 1521 fontsize:S text: 1521 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 1410 fontsize:S text: 1410 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 1450 fontsize:S text: 1450 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 1601 fontsize:S text: 1601 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 1611 fontsize:S text: 1611 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 1652 fontsize:S text: 1652 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 1737 fontsize:S text: 1737 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 1786 fontsize:S text: 1786 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:



## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Wehrmacht

Ar ***Wehrmacht*** (distagadur alamanek: [ˈveːɐ̯maxt]), *Nerzh Difenn* (ger benel, eus an alamaneg *wehren*, difenn, ha *Macht*, nerzh) e oa nerzhioù arme unanet an Trede Reich, dindan ar ren nazi, eus ar 16 a viz Meurzh 1935 betek ma vefe lamet d'an 20 a viz Gwengolo 1945. Kemeret en doa plas ar Reichswehr, hag un arouez e oa eus c'hoant armañ an nazied o vont dreist Feur-emglev Versailhez. Ouzh hec'h ober e oa an *[[Heer]]* (arme-douar), ar c'h*[[Kriegsmarine]]* (arme-vor), hag al *[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]* (aerlu).

Goude ma oa bet tapet ar galloud gant an nazied e 1933, unan eus oberiadurioù pouezusañ ha dizaon Adolf Hitler a oa bet sevel ar Wehrmacht: un nerzh milourel argadiñ modern ha stummet mat, ar pezh a roe war an hir dermen an tu d'ar renad nazi da dizhout palioù lies ar strollad evel adpakañ douaroù kollet Alamagn hag aloubiñ douaroù nevez war-goust ar broioù amezek. Evit en ober e oa bet adlakaet ar servij soudard ret, ha postet arc'hant e-leizh en industriezh an armoù.
Morgad

:*Evit ar gêriadenn e gourenez Kraozon, gwelet [[Morgad (Kraozon)]]*


Ar **morgad** a zo blotviled mor eus ar genad *Sepia* ha *Sepiola*. Anavezet eo o «askorn» (n'eo ket un askorn gwir), anvet "pibid" pe "gwerc'hez" a vez kavet war vord an aod. Gallout a reont ivez teuler un livaj du pa vezont trubuilhet pe en arvar.
Noël Mamère

**Noël Mamère**, bet ganet d'ar 25 a viz Kerzu 1948 e Libourne (Departamant Gironde), a zo ur c'hazetenner, ur skrivagner, hag ur politikour gall.
Maer kêr Bègles ez eo, ha kannad dindan banniel EELV (Europa Ekologiezh-Ar Re C'hlas).
E 1990 en doa krouet ar strollad Remziad ekologiezh gant Brice Lalonde.
Noël Mamère a voe besprezidant Remziad ekologiezh eus 1992 da 1994 met kaset kuit e voe ha krouiñ a reas e strollad dezhañ e-unan, Convergences écologie solidarité, hag en em deuzas er Re C'hlas. 

## Liamm diavaez
Lec'hienn ofisiel Noël Mamère
Serbeg-ha-kroateg

Ar **serbeg-ha-kroateg**, anvet c'hoazh bosneg/kroateg/serbeg (BKS), a zo ur yezh slavek eus ar C'hreisteiz, hag ar yezh pennañ e Serbia, Kroatia, Bosnia ha Herzegovina, ha Montenegro. Diazezet eo war peder rannyezh disheñvel, hag a c'heller kompren kenetrezo.

Standardizet e oa bet ar yezh e kreiz an , a-raok ma vije eus Stad Yougoslavia. Adalek ar penn-kentañ e oa div genyezh disheñvel, an hini groatek hag an hini serbek. Pep a relijion disheñvel o deus Kroatiz ha Serbiz, hag a-hed an istor int bet enframmet en impalaeriezhoù disheñvel. Kemeret o doa doareoù lennegel un tammig disheñvel da standard dezho, daoust dezho bezañ diazezet o-daou war ar memes isrannyezh eus Herzegovina ar Reter, renket er rannyezh chtokaviat. Abaoe disparti ar stadoù a yae da ober kevredad Yougoslavia e voe savet ur standard bosniat da yezh ofisiel e Bosnia ha Herzegovina, hag emeur o sevel ivez ur standard dibar eus yezh Montenegro. Dre-se e vez anvet ar serbeg-ha-kroateg alies hervez ar genel: serbeg, kroateg, bosnieg, hag montenegreg a-wezhioù. En  e oa ar serbeg-ha-kroateg yezh ofisiel Rouantelezh Yougoslavia (hag anvet e veze "yougoslaveg"), ha goude unan eus teir yezh ofisiel Republik Kevreadus Poblel Yougoslavia. Diwar disparti Yougoslavia e cheñchas ar sell war ar yezh hervez ar mennozhioù politikel hag ar pobloù.
Stêr Savannah

Ar **stêr Savannah** zo ur stêr e reter SUA hag a red etre stadoù South Carolina ha Georgia hag a dremen dre gêr Savannah.

He div adstêr bennañ eo ar stêrioù Tugaloo ha Chattooga .
Lannuon-Treger Kumuniezh

**Lannuon-Treger Kumuniezh** (** e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh tolpad-kêrioù savet d'ar 1 a viz Genver 2013 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh.

## Istor
Krouet eo bet e 2013, ha lakaet e pleustr d'ar 1añ a viz Genver 2014. Er gumuniezh-se emañ ar c'humunioù a oa e Tolpad-kêrioù Lannuon-Treger, reoù Kumuniezh kumunioù Beg ar C'hra, ha kumun Perroz-Gireg na oa e kumuniezh ebet.

D'ar 1añ a viz Genver 2015 eo bet ebarzhet Kumuniezh kumunioù Kreiz Treger.

D'ar 1añ a viz Genver 2017 eo bet ebarzhet Kumuniezh kumunioù Treger-Uhel ha Kumuniezh kumunioù Gourenez Lezardrev.

## Ar c'humunioù
57 kumun a ya d'ober an etrekumuniezh:

# Berc'hed
# ar C'houerc'had
#Kamlez
# Kaouenneg-Lanvezeeg
# Kawan
# Kemperven
# Kerborzh
# Kervaria-Sular
# Koadaskorn
# Koatreven
# Landreger
# Langoad
# Lannuon
# Lanvaeleg
# Lanvaodez
# Lanvilin
# Lezardrev
# Logivi-Plougraz
# Lokmikael-an-Traezh
# Louaneg
# Mantallod
# Perroz-Gireg
# Perwenan
#Planiel
# Pleuveur-Bodoù
# Pleuveur-Gaoter
# Pleuvihan
# Plistin
# Plouared
# Ploubêr
# Plougouskant
# Plougraz
# Plouilio
# Ploulec'h
# Plounerin
# Plounevez-Moedeg
# Plouzelambr
# Plufur
# Plûned
#Prad
# Priel
# Roc'h-ar-Yeodi
# Rospezh
# Sant-Ke-Perroz
# Tonkedeg
# Trebeurden
# Tredarzeg
# Tredraezh-Lokemo
# Treduder
# Tregastell
# Tregrom
# Trelêvern
# Tremael
# an Trevoù
# Trezeni
# Trogeri
# ar Vinic'hi

## Prezidant
* Joël Le Jeune, maer Tredraezh-Lokemo, abaoe miz Genver 2014, addilennet goude mouezhiadegoù miz Ebrel 2014, ha dilennet en-dro e miz Genver 2015 ha 2017 pa voe adaozet ar burev da heul donedigezh ar c'humunioù nevez.

## Brezhoneg

### Ya d'ar brezhoneg
* Votet e oa bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Tolpad Keriou Lannuon Treger.
* Roet e oa bet d'an Tolpad Keriou Lannuon Treger al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
* Roet e oa bet d'an Tolpad Keriou Lannuon Treger al label Ya d'ar brezhoneg live 2.

### Deskadurezh
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 766 skoliad (11,3 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Biloxi

**Biloxi** zo anv ur bobl amerindian, deuet da vout anv-lec'h e SUA.

## Tudoniezh
*Tunica-Biloxi, pobl indian war lez ar stêr Mississippi
*biloxi yezh ar bobl Biloxi

## Lec'hioù
*Biloxi, kêr e Mississippi, 
*Biloxi, kêriadenn e gevrded Texas 

## Lennegezh
**[[Biloxi Blues]]*, pezh c'hoari gant Neil Simon
Tunica-Biloxi

Ar bobl **Tunica-Biloxi** a vev e stad Mississippi hag e reter-kreiz Louisiana e SUA. 

Ar bobl a vremañ a c'hoarvez eus diskennidi eus ar pobloù Tunica, Biloxi (pobl eus an aod, siouek o yezh), Ofo (siouek o yezh), Avoyel (pobl Natchez), ha Muskogean Choctaw. Hiziv e komzont saozneg dreist-holl, pe galleg evit lodig eus ar re goshañ. Bevañ a reont dreist-holl en Tunica-Biloxi Indian Reservation (31°06′48″N 92°03′13″W) en Avoyelles, er c'hreisteiz da Marksville (Louisiana).

## Yezhoù ar pobloù Tunica ha Biloxi
Marksville

**Marksville** zo un anv-lec'h e SUA.

* Marksville (Louisiana)
* Marksville (Virginia)

## Istor
*Sevenadur Marksville, anv ur sevenadur amerindia rakkolombian e kreisteiz Louisiana.
Patrick Rimbert

**Patrick Rimbert**, bet ganet d'an 20 a viz Gouere 1944 e Blaen (Liger-Atlantel) a zo ur politikour naonedat, dindan banniel ar Strollad Sokialour Gall.
Maer Kêr Naoned (Liger-Atlantel) ez eo bet adalek miz Even 2012 betek miz Meurzh 2014 , goude aet Jean-Marc Ayrault da gentañ ministr.
Séamus Ó Grianna

**Séamus Ó Grianna** (distaget  en iwerzhoneg), 1889-1969, anavezet en e vro evel **Jimí Fheilimí**, a oa ur skrivagner iwerzhonek. Ober a reas gant an anv-pluenn **Máire**.

## E vuhez
Ganet en un tiegezh barzhed ha konterien e Rann na Feirste, Kontelezh Dún na nGall, ez eas da skol ar gêriadenn betek an oad a 14 vloaz. Tremen a reas meur a vloavezh er gêr hag o labourat darn amzer e Skos. 
E 1910 e kemeras perzh en ur skol-hañv iwerzhoneg, ha kelenn a reas ur pennadig a-berzh Conradh na Gaeilge. Stummet e voe evel kelenner e St. Patrick's College, e Dulenn, e 1912-14, ha betek 1920 e kelennas e Kontelezh Dún na nGall dreist-holl.

Kemer a reas perzh er politikerezh ha toullbac'het e voe abalamour ma oa ur republikan e-pad brezel diabarzh Iwerzhon. Da heul e labouras evel troer evit An Gúm, e servij keodedel Iwerzhon, ha kas a reas da benn labourioù geriaduriñ e Rann Deskadurezh Iwerzhon. Ne oa ket tomm, diouzh gwelet, ouzh politikerezh an iwerzhoneg, avat, hag e 1966 e teuas da vezañ ezel eus al "Luskad evit Frankiz ar Yezh".

E-touez e oberennoù stank e kaver romantoù, danevelloù, arnodskridoù, un emvuhezskrid. En e levr brudet *Rann na Feirste* e ro ton d'e lec'h ganedigezh en un doare romantel hag hiraezhus, ha kinnig a ra an hengoun komzet, ar c'homzoù barzhoniel, an dud, an dremmwelioù. Ar skrivagner pouezusañ eo bet e-barzh skol Dún na nGall, ha chom a ra ar skrivagner lennet ar muiañ e-touez skrivagnerien ar Gaeltacht. Breur e oa d'ar skrivagner iwerzhonek Seosamh Mac Grianna.

## E oberennoù
* *Caisleáin Óir*. Mercier Press, Dulenn 1994 (romant)
* *Castar na Daoine ar a Chéile*. Scríbhinní Mháire 1. Embannet gant Nollaig Mac Congáil. Coiscéim, Dulenn 2002 (romant ha pennadoù kazetennerezh)
* *Cith is Dealán*. Mercier Press, Dulenn ha Korkig 1994 (danevelloù)
* *Cora Cinniúna* 1-2 (div levrenn danevelloù) An Gúm, Dulenn 1993
* *Cúl le Muir agus scéalta eile*. Oifig an tSoláthair, Dulenn 1961 (danevelloù)
* *Na Blianta Corracha*. Scríbhinní Mháire 2. Embannet gant Nollaig Mac Congáil. Coiscéim, Dulenn 2003 (pennadoù kazetennerezh)
* *Nuair a Bhí Mé Óg*. Mercier Press, Dulenn ha Korkig 1986 (emvuhezskrid)
* *An Sean-Teach*. Oifig an tSoláthair, Dulenn 1968 (romant)
* *Tairngreacht Mhiseoige*. An Gúm, Dulenn 1995 (romant)
Le Mesnil-Caussois

**Le Mesnil-Caussois** a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
## Anvioù
## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
* **[[Eil brezel-bed]], [[1944]]**: mervel a reas tri den nann soudard e Le Mesnil-Caussois abalamour d'ar brezel, unan e miz Ebrel, an daou all a voe lazhet gant ur vinenn d'an 6 a viz Eost e-pad Emgann Normandi.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieLeMesnilCaussoisEglise.jpg|An iliz

* Iliz katolik *Sant Pêr*, - kantved; daou brenestr flamminus; tri maen-bez dirak an nor.
* Tri c'halvar; unan er vered en-dro d'an iliz, merket eo 1605 outañ, ar groaz Samson, eus an hevelep koulzad, hag ar groaz Montois.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Seán Ó Néill

**Seán Mac Cuinn Ó Néill** (1529/1530 - 2 a viz Mezheven 1567) a oa ur priñs iwerzhonat, en Ulad. Graet e veze Shane O'Neill anezhañ gant ar Saozon ha lesanvet e veze ivez "Seán an Díomais" ("ar Balc'h").

Klask a reas Seán Ó Néill, e-hed e vuhez, dont da vezañ *"Ó Néill Mór"*, e penn an tiegezh Ó Néill, hag evel-se roue Tír Eoghain ha larkoc'h. Abalamour da se en em gannas a-enep tud all eus an tiegezh Ó Néill, hag a-enep ar Saozon, a glaske en em ziazezañ en Iwerzhon dre lakaat disparti etre ar briñsed iwerzhonat. 

A-bep-eil e klaskas ar Saozon ober emglev gantañ da stourm ouzh ar Skosiz staliet en arvor Aontroim, ar c’hlann Mac Domhnaill ; gant Skosiz Aontroim d’ober brezel ouzh Ó Néill ; pe c’hoazh gant an tiegezh Ó Domhnaill d’en em gannañ ouzh Ó Néill. A-bep-eil ivez e klaskas Seán Ó Néill ober emglev gant tud all da vezañ anavezet evel « ri » Ulad.

A-benn ar fin e voe faezhet Seán Ó Néill gant Aodh mac Maghnusa Ó Domhnaill (Hugh O Donnell), en un emgann d’an 8 a viz Mae 1567. Lazhet e voe d’an 2 a viz Mezheven er bloavezh-se war urzh Somhairle Buidhe Mac Domhnaill (Sorley Boy MacDonnell), eus Aontroim. Goude-se e voe kaset e benn da Zulenn, gant ar Saozon, evel prouenn eus e varv.
Bernières-le-Patry

**Bernières-le-Patry** a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 13 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.

## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Gerbold*,  kantved, bet savet e lec'h un iliz a-gent. 
* Kastell Louis-Philippe Dumont e la Rochelle,  kantved. 
## Douaroniezh
* Stêrioù: an Diane, adstêr d'an Noireau, ar Jouvine, ar Roquette ha gwazh Rully .
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:25 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 691
  bar:1968 from:0 till: 658
  bar:1975 from:0 till: 532
  bar:1982 from:0 till: 512
  bar:1990 from:0 till: 485
  bar:1999 from:0 till: 502
  bar:2007 from:0 till: 544
  bar:2010 from:0 till: 569

PlotData=

  bar:1962 at: 691 fontsize:S text: 691 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 658 fontsize:S text: 658 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 532 fontsize:S text: 532 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 512 fontsize:S text: 512 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 485 fontsize:S text: 485 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 502 fontsize:S text: 502 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 544 fontsize:S text: 544 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 569 fontsize:S text: 569 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:



## Melestradurezh

 
 
 
 
 
 

## Tud
* Margarin de La Bigne (tro 1546, e Bernières-le-Patry marteze, tro 1595), doueoniour, arbennigour patrologiezh.
* Louis-Philippe Dumont, politikour gall, bet pried Marie-Louise O'Murphy. 
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Anna Canalis di Cumiana

**Anna Carlotta Teresa Canalis di Cumiana** (1680 – 1769) a oa pried morganatek Vittorio Amadeo II, Roue Sardigna. Anvet e oa bet da varkizez Spigno.

Ganet e oa en 1680, e Torino, er Palazzo Canalis. Merc'h e oa da Francesco Maurizio Canalis, Kont Cumiana, ha d'e bried Monica Francesca San Martino d'Agliè. Skoliet e voe en ur gouent e Torino, ha da 15 vloaz, en 1695, e voe degemeret e lez dug Savoia. Dimezell e oa gant Marie Jeanne Savoia, mamm an dug Vittorio Amadeo II, hag anvet e oa neuze *Mademoiselle de Cumiana*. 

E 1703 e voe dimezet da Ignazio Francesco Novarina, Kont San Sebastiano, ha seizh bugel o doe. Gant an Dugez Marie Jeanne, he mestrez, e oa bet aozet an afer, pan he devoa gwelet e luche he mab, dimezet abaoe 1684 da Anne-Marie d'Orléans, war ar plac'h yaouank. Bugel kentañ ar priedoù nevez a lavarer anezhañ ne oa ket diwar oberoù ar c'hont met re an dug Victor Amadeus, hogen San Sebastiano ne reas ket trouz. Vittorio Amadeo hag Anna a genskrive kalzig, ma teuas da vout Anna da vout confidante an dug e-lec'h e bried an dugez Anne Marie. 

En 1723 e kuitaas al lez gant he fried. Intañveziñ a reas d'ar 25 a viz Gwengolo 1724. Berr e oa an arc'hant ganti, ha Victor Amadeus he galvas en-dro d'al lez ma voe plac'h a gompagnunezh da Polyxena, Priñsez Piemonte, pried Charles Emmanuel, Priñs Piemonte ha pennhêr Vittorio Amadeo II.
Vittorio Amedeo II

**Vittorio Amedeo II** (en italianeg **Vittorio Amedeo II Francesco di Savoia**), ganet e Torino e 1666 ha marvet e Moncalieri e 1732, a oa dug Savoia, markiz Saluzzo ha markiz ar Monferrato, priñs Piemonte ha kont Aosta, Moriana ha Nizza, adal 1675 betek 1720. Ouzhpenn-se e voe roue Sikilia adal 1713 betek 1720, pa deuas da vout roue Sardigna. Lesanvet e oa *la Volpe Savoiarda* (al louarn savoiat). Eñ eo kentañ roue tiegezh Savoia. A-raozañ e oa sujet politikerezh Piemonte da rouantelezhioù Gall pe Spagn, gantañ e voe savet banniel an dizalc'hted, evel da goulz seziz Torino e 1706.

## E vuhez
Mab e oa d'an dug Carlo Emanuele II ha da Maria Giovanna Battista Savoia-Nemours.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas e 1684 da Anne Marie d'Orléans (1668 -1728). Bugale o doe.
* Maria Adelaide (1685&nbsp;– 1712), a zimezas da Loeiz, dug Bourgogn, mab da Loeiz Bro-C'hall (1661-1711), an Daofin Meur. Mamm e voe da Loeiz XV, roue Bro-C'hall ;
* Maria Luisa Gabriella (1688&nbsp;– 1713), a zimezas da Felipe V, roue Spagn;
* Vittorio Amedeo (1699 - 1715), Priñs Piemonte; re yaouank e varvas evit gallout ren; 
* Carlo Emanuele, (1701&nbsp;– 1773), a voe Dug Savoia ha Roue Sardigna evel Carlo Emanuele III.

Goude marv Anne-Marie d'Orléans e 1728, ec'h addimezas e miz Eost 1730, en un eured vorganatek, da Anna Canalis di Cumiana, kontez Cumiana, hag anvet da Markizez Spigno. Embannet e voe an eured d'an 3 a viz Gwengolo 1730. N'o doe bugel ebet.

Daou vastard en doe ivez gant Jeanne Baptiste d'Albert de Luynes, anavezet ivez evel *Kontez Verrua*:
* Maria Vittoria Francesca (1690 - Pariz, 1766), a zimezas da Vittorio Amedeo, trede priñs Carignano;
* Vittorio Francesco Filippo (1694 - 1762), dimezet e 1760 da Maria Lucrezia Franchi di Ponte Chianale, bugel ebet n'o doe.
Kermabon

**Kermabon** pe **Kervabon** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh brezhonek.

## Gerdarzh
Eus an anv boutin kêr hag an anv-den Mabon, a deufe eus anv an doue kozh Maponos.
 
## Lec'hioù
**Kermabon*, e Bizhui-an-Dour, brudet he liac'hven. 

## Tud
* Louis Kermabon (1898-1983), maer Keven (Morbihan).
* Yves de Kermabon (1948-), jeneral gall.
* Yann Kermabon, soner
Frevo

Ar ** frevo** zo un doare sonerezh hag un dañs eus stad Pernambuco, e Brazil, er rannvro Nordeste. Un dañs ouesk eo, stag ouzh ar c'harnaval, graet gant un disglavier.
Friedrich Iañ

**Friedrich Iañ** zo bet anv meur a zen. 

* Friedrich Iañ Barbarossa, impalaer (1122–1190)
* Friedrich Iañ Prusia, roue (1701–1713)
* Friedrich Iañ Württemberg, roue (1754–1816)
* Friedrich Iañ Baden, dug-meur (1856–1907)
* Friedrich Iañ Schwaben, dug (1079–1105)
* Friedrich Iañ Aostria, dug (1195–1198)
* Friedrich von Baden-Österreich, Markgraf Verona ha Baden (1250–1268)
* Friedrich Iañ Lothringen, dug (1205–1206)
* Friedrich Iañ (Baden und Verona) (* um 1167; † 1217/1218), Markgraf von Verona und Baden 
* Friedrich Iañ (Athen), Herzog von Athen und Neopatria (1348–1355)
* Friedrich Iañ (Braunschweig-Wolfenbüttel), Herzog (1373–1400)
* Friedrich Iañ (Sachsen) *der Streitbare*, Herzog (1423–1428)
* Friedrich Iañ (Liegnitz), Herzog (1455–1488)
* Friedrich Iañ (Württemberg, Herzog) (1593–1608)
* Friedrich Iañ (Sachsen-Gotha-Altenburg), dug (1648–1680)
* Friedrich Iañ (Anhalt), dug (1871–1904)
* Friedrich Iañ Bar, Kont Bar ha Dug Oberlothringen (959–978)
* Friedrich Iañ (Pfalzgraf von Sachsen) (1038–1042)
* Friedrich Iañ (Zollern), kont (1061–vor 1125)
* Friedrich Iañ (Vianden), kont Vianden (–1150)
* Friedrich Iañ (Nürnberg), Burggraf (1191–1200)
* Friedrich Iañ (Rietberg), kont Rietberg (1264–1282)
* Friedrich Iañ (Meißen), *der Freidige*, Markgraf (1291–1324)
* Friedrich Iañ (Cilli), kont Cilli (1341–1359)
* Friedrich Iañ von Vaudémont, kont Vaudémont (1392–1415)
* Friedrich Iañ  (Brandenburg), Markgraf und Kurfürst (1415–1440)
* Friedrich Iañ  (Pfalz), *der Siegreiche*, Pfalzgraf und Kurfürst (1449–1476)
* Friedrich Iañ  (Pfalz-Simmern), Herzog (1459–1480)
* Friedrich Iañ  (Weimar-Orlamünde), kont (1340–1365)
* Friedrich Iañ (Hessen-Homburg), Landgraf (1622–1638)
* Friedrich Iañ von Brehna, kont
* *Friedrich Iañ Hessen-Kassel*, priñs alaman deuet da vout Fredrik Iañ Sveden, roue Sveden (1720–1751)
* *Friedrich Iañ Bohemia*, pe Friedrich V von der Pfalz)

*Friedrich Iañ (roue Württemberg)

* Friedrich Iañ von Sachsen-Hildburghausen (1763-1834), dug Sachsen-Hildburghausen eus 1780 betek 1826, dug Sachsen-Altenburg adal 1826 betek e varv.
*Friedrich Iañ von Baden (1826-1907), dug-meur Baden

## En iliz
* Friedrich Iañ von Schwarzenburg, Erzbischof von Köln (1100–1131)
* Friedrich Iañ (Magdeburg), Erzbischof und Regent von Magdeburg (1142–1152)
* Friedrich Iañ von Utrecht, priñs-eskob (820–829)
* Friedrich Iañ (Salzburg), priñs-eskob (958–991)
* Friedrich Iañ (Münster), priñs-eskob(1064–1084)
* Friedrich Iañ (Praha), eskob Praha
* Friedrich Iañ (Berchtesgaden), Augustiner-Chorherr und Propst des Klosterstifts Berchtesgaden
* Friedrich Iañ von Torgau († 1283), eskob Merseburg.

## Pennadoù kar
*Friedrich
*Frederig Iañ
Snake

**Snake** zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha *[[naer]]*, hag a gaver el lec'hanvadurezh saoznek.

## Douaroniezh
* Snake Creek, stêr
* Snake Creek (Oklahoma)
* Snake River, stêr
* Snake Pass, hent.

## Tud
* Snake (pobl)

## Lennegezh saoznek
* *[[The Snake]]*, ur romant gant Mickey Spillane
* "Snake", barzhoneg gant D. H. Lawrence

## Traoù
*Snake (c'hoari video)

## Pennadoù kar
* Serpent
Viessoix

**Viessoix** a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 13 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.

## Istor
### kantved
* Ur skol a oa e Viessoix e 1723 dija. Ouzh marilhoù ar gumun e kaver meneg eus beziadur Fleurie Fleury, mestrez-skol, d'an 19 a viz C'hwevrer 1723, tro tri-ugent vloaz dezhi, aet da Anaon an neizhour.
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: mervel a reas eizh den nann soudard e Viessoix abalamour d'ar brezel, ur babig, daou baotrig hag ur plac'hig en o mesk; pevar anezhe a varvas e miz Even, ar re all e miz Eost, unan eus ar re-mañ a voe lazhet pa darzhas ur vinenn; dieubet e voe Viessoix d'an 13 a viz Eost gant ar *1st Battalion* eus ar rejimant *The Royal Norfolk Regiment* hag ar *3rd Battalion* eus ar rejimant *The Monmouthshire Regiment* eus ar *3rd British Infantry Division* eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Andrev*, - kantved, adkempennet en  kantved, gant tri bez enni. 
* Al leurgêr *The Normous* hag ur blakenn dirak ar maerdi evit enoriñ milourion *The Royal Norfolk Regiment* ha *The Monmouthshire Regiment* eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet, bet dieubet Viessoix dezhe d'an 13 a viz Eost 1944..

## Douaroniezh
* Stêr: ar Maine, adstêr d'an Allière.
## Armerzh
## Dezougen
* War al linenn hent-houarn eus Argentan da Granville emañ Viessoix; serret eo an ti-gar.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:820
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 571
  bar:1968 from:0 till: 543
  bar:1975 from:0 till: 502
  bar:1982 from:0 till: 600
  bar:1990 from:0 till: 635
  bar:1999 from:0 till: 614
  bar:2007 from:0 till: 724
  bar:2010 from:0 till: 808

PlotData=

  bar:1962 at: 571 fontsize:S text: 571 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 543 fontsize:S text: 543 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 502 fontsize:S text: 502 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 600 fontsize:S text: 600 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 635 fontsize:S text: 635 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 614 fontsize:S text: 614 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 724 fontsize:S text: 724 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 808 fontsize:S text: 808 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:



## Melestradurezh

 
 
 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Boris Grigoriev

**Boris Grigoriev** (Бори́с Дми́триевич Григо́рьев e ruseg) ganet d'an 11 a viz Gouhere 1886 ha marvet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1939 a oa ul livour rus.
Belo Horizonte

**Belo Horizonte** (distaget er vro: [ˌbɛloɾiˈzõtʃi), ar pezh a dalvez kement ha *dremmwel kaer*, eo kêr-benn ha kêr vrasañ stad Minas Gerais e Brazil. E 2010 e oa 2,475,440 a dud o vevañ enni, ar pezh a ra eo ar c'hwec'hvet pobletañ kêr e Brazil. Er veurgêr avat ez eus 5,497,922 a annezidi, ma'z eo trede brasañ meurgêr ar vro war-lerc'h re São Paulo ha Rio de Janeiro.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel kêr
Nann

**Nann** zo ur ger brezhonek hag un anv a gaver ivez e meur a vro:

**NANN*, teskanv an aozadur stadunanat National Association of Neonatal Nurses 

## Tud
**Nann* ha *Nannig*, berranvioù brezhonek a vez graet eus ur plac'h anvet Anna.
***Nanne*, berranv svedek, evit Marianne
*Nann Peter Mungard (1849 en Keitum; -1935 Møgeltønder, Danmark) skrivagner frizek, tad d'ar barzh Jens Emil Mungard.
*Alfred Nann, politiker alaman.

## Lennegezh
**An Aotrou Nann*, gwerz e Barzaz Breiz.
**Nan heb e dad*, romant brezhonek gant Mikael Madeg.

## Pennadoù kar a bell pe a dost
*Naan
*Ya
Burcy (Calvados)

**Burcy** a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e voe gant trizek kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Allière emañ Burcy.
## Istor
### 
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas un den nann soudard e Burcy d'ar 4 a viz Gouere; d'an 2 a viz Eost e penn-kentañ ar beurevezh e voe dieubet Burcy gant ur golonenn kirri hobregonet *Fife and Forfar Yeomanry* ha troadeion ar *3th Monmouthshire* (Kembre) eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet, adkemeret e voe d'ar 5 gant an 9 *[[SS]]-Panzer-Division Hohenstaufen*.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieBurcyEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*, , en  e oa bet kroget, adkempennet e voe meur a wezh, rummet eo, gant bezioù en nev. 
* Kastell Le Coisel,  kantved.
* Kastell Le Boscq.
* Maner Le Douit.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Allière emañ Burcy.
## Armerzh
## Dezougen
## Endro
* Graet eo bet o annez e nein an iliz gant ur yoc'h logod-dall ''Myotis myotis''.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 380
  bar:1968 from:0 till: 343
  bar:1975 from:0 till: 334
  bar:1982 from:0 till: 351
  bar:1990 from:0 till: 355
  bar:1999 from:0 till: 345
  bar:2007 from:0 till: 364
  bar:2010 from:0 till: 372
PlotData=

  bar:1962 at: 380 fontsize:S text: 380 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 343 fontsize:S text: 343 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 334 fontsize:S text: 334 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 351 fontsize:S text: 351 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 355 fontsize:S text: 355 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 345 fontsize:S text: 345 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 364 fontsize:S text: 364 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 372 fontsize:S text: 372 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh

 

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur
## Notennoù ha dave
An Creagán (kontelezh Gaillimh)

**An Creagán** (*Mountbellew* pe *Mountbellew Bridge* e saozneg) a zo ur gêr vihan e kornôg Iwerzhon, e kontelezh Gaillimh. Gevellet eo gant Eliant, asambles gant Maigh Locha.
Maigh Locha

**Maigh Locha** (*Moylough* e saozneg) a zo ur gêr vihan e kornôg Iwerzhon, e kontelezh Gaillimh. Gevellet eo, asambles gant hec'h amezegez, An Creagán, gant Eliant.
Gallach

**Gallach** (saozneg *Castleblakeney* pe *Castleblakeny*, a-ziagent *Gallagh*), a zo ur gêrig vihan e kornôg Iwerzhon, e kontelezh Gaillimh. Emañ lec'hiet ur pemp kilometr bennak er c'hreisteiz da An Creagán.
Eoin Colfer

**Eoin Colfer** (/ˈoʊ.ɨn/), ganet d'ar 14 a viz Mae 1965 e Wexford, zo ur skrivagner saoznek iwerzhonat. Skolaer e oa pa voe embannet e oberennoù kentañ evit ar yaouankiz. Brudet eo e romantoù diwar-benn ar sorser yaouank Artemis Fowl, a vez tostaet a-wechoù ouzh oberennoù J. K. Rowling. E Gwengolo 2008 e oa bet goulennet outañ skrivañ 6 levrenn an heuliad *[[The Hitchhiker's Guide to the Galaxy]]* gant Douglas Adams.

## Oberennoù
### ''Benny Shaw''
* **1.** *Benny and Omar* (1998)
* **2.** *Benny and Babe* (1999)
### O'Brien Flyers
*Heuliad levrioù gant meur a oberour evit ar re yaouank.*
* **1.** *Going Potty* (1999)
* **4.** *Ed's Funny Feet* (2000)
* **7.** *Ed's Bed* (2001)
### ''Artemis Fowl''
* **1.** *Artemis Fowl* (2001)
* **2.** *Artemis Fowl: The Arctic Incident* (2002)
* **3.** *Artemis Fowl: The Eternity Code* (2003)
* **4.** *Artemis Fowl: The Opal Deception* (2004)
* **5.** *Artemis Fowl: The Lost Colony* (2006)
* **6.** *Artemis Fowl: The Time Paradox* (2008)
* **7.** *Artemis Fowl: The Atlantis Complex* (2010)
* **8.** *Artemis Fowl: The Last Guardian
====*Companion books*====
* *LEPrecon* (danevell verr, 2004)
* *Artemis Fowl: The Seventh Dwarf* (danevell verr, 2004)
* *The Artemis Fowl Files* (*companion book*, 2004)
* *Artemis Fowl: The Graphic Novel* (romant grafek, 2007)
* *Artemis Fowl: The Arctic Incident - The Graphic Novel* (2009)
* *Artemis Fowl: The Eternity Code - The Graphic Novel* (2013)
===*The Supernaturalist*===
* *'1.** ''The Supernaturalis]'' (2004)
====Companion books====
* ''The Supernaturalist: The Graphic Novel'' (2012)
===''Legend of...''===
* **1.** ''Eoin Colfer's Legend of Spud Murphy'' (2004)
* **2.** ''Eoin Colfer's Legend of Captain Crow's Teeth'' (2006)
* **3.** ''Eoin Colfer's Legend of the Worst Boy in the World'' (2007)
===''W.A.R.P. (Witness Anonymous Relocation Program)''===
* **1.** ''W.A.R.P. The Reluctant Assassin'' (2013)
===''Half Moon Investigations''===
* **1.** ''Half Moon Investigations'' (Meurzh 2006)
===''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy''===
Gant Douglas Adams e oa bet skrivet pemp levr kentañ an heuliad ''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy''. Goulennet e oa bet ouzh Colfer gant intañvez Adams, Jane Belson, hag ar gompagnunezh a ra war-dro e oberenn, sevel ar c'hwec'hvet.
* **6.** ''And Another Thing...'' (2009)
===Daniel McEvoy===
* **1.** ''Plugged'' (2011)
* **2.*' *Screwed* (2013)
===*Doctor Who*===
**A Big Hand for the Doctor* (danevell, 2013)
===Romantoù dizalc'h===
* *The Wish List* (2001)
* *Click*, pennad 3 (2007)
* *Airman'' ( 2008)

## Notennoù
Yes

**Yes** a zo « ya » en saozneg, hag anv meur a dra.
## Sonerezh
* Yes, laz-seniñ saoz, ha Yes, kentañ albom al laz.
* *[[Yes (albom Morphine)|Yes]]*, un albom gant Morphine.
* *[[Yes (albom Mika Nakashima)|Yes]]*, un albom gant Mika Nakashima.
## Sinema
* *[[Yes (film)|Yes]]*, film gant Sally Potter e 2004.
* Yes Man, ur gomedienn gant Peyton Reed e 2008, hag an aktourien Jim Carrey ha Zooey Deschanel
## Luskadoù ha luganoù
* Yes We Can, lugan distaget gant Barack Obama
* *Yes Scotland*, ul luskad evit dizalc'hiezh Bro-Skos
Christiana

**Christiana** zo un anv-bihan hag un anv-lec'h saoznek.

## Orin
Diwar an anv Christian, anv meur a roue e Danmark.
Un adstumm d'an anv Christina eo, en un doare.

## Yezhoù all
*Cristiana, en italianeg.
*Christiane, en galleg.

## Tud
*Christianna Brand
*Christiana Cunradina
*Christiana Mariana von Ziegler
*Christiana von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg

## Lec'hioù
### 
* **[[Christiana (Delaware)|Christiana]]** e Delaware
* **[[Christiana (stêr)|Christiana]]** adstêr d'an Delaware
* **[[Christiana (Pennsylvania)|Christiana]]** e Pennsylvania, 
* **[[Christiana (Tennessee)|Christiana]]** e Tennessee
* **[[Christiana (Wisconsin, Dane)|Christiana]]** e Wisconsin, 
* **[[Christiana (Wisconsin, Vernon)|Christiana]]**e Wisconsin, e kontelezh Vernon (Wisconsin)

### 
* **[[Christiana (enez)|Christiana]]** enezenn er Cyclades

### 
* **[[Christiana (Jamaika|Christiana]]** 

### 
* **[[Christiana (Suafrika)|Christiana]]**
Christiania

* *Christiania*, anv kozh Oslo, kêr-benn Norge, diwar anv ar roue danat Christian IV.
** Christiania Theater, c'hoariva en Oslo.
* Christiania (kumuniezh), kumuniezh emveret krouet e 1971, e Kopenhagen.
Porzh an Ifern

***Porzh an Ifern*** zo ur romant brezhonek bet skrivet gant Youenn Olier hag embannet gant ar gelaouenn Imbourc'h e 1982.

## An istor
Kontet eo an istor gant ur c'helenner brezhonek, er , a zo kaset da labourat da Vur. Da geñver Gouel ar brezhoneg e kej ouzh un den kozh gwall iskis, anvet Eosten Kerveog, ha bet en Emsav gwezhall. En ul lec'h anvet Porzh an Ifern emañ o vevañ. Da heul meur a viz e tiviz ar c'helenner mont da weladenniñ al lec'h-se, gwall vrudet er bastell-vro. Degouezhout a ra en ur chapel gozh lakaet da vezañ un ti-annez, hag a-hed an nozvezh e kont Eosten Kerveog e vuhez kent dezhañ. Displegañ a ra perak e penaos e teuas da vezañ dedennet gant an Emsav, peseurt oberioù e kasas da benn evel stourmer marksat...
An Creagán

**An Creagán** zo anv meur a lec'h en Iwerzhon :

*An Creagán (kontelezh Gaillimh) (*Mountbellew* e saozneg)
*An Creagán (kontelezh Doire) (*Creggan* e saozneg)
*An Creagán (kontelezh Tír Eoghain) (*Creggan* e saozneg)
*An Creagán (kontelezh Ard Mhacha) (*Creggan* e saozneg)

## Gwelet ivez
*Creagán Eoghain, pe *Craggaunowen* e saozneg, mirdi e kontelezh An Clár
Parma

**Parma** a zo ur gêr eus Italia e Proviñs Parma, er rannvro Emilia-Romagna. 186 690 a dud a oa o chom e kêr e 2010.

## Istor

Gwelet ar pennad: Dugelezh Parma

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr
Itron Varia an Erc'h

**Itron Varia an Erc'h** zo unan eus an anvadurioù a roer d'ar Werc'hez Vari, anavezet en Italia, Spagn, ha Portugal, en Europa, e Latinamerika ha kebek ivez. Dont a ra an anv eus ur burzhud c'hoarvezet e Roma er , pa voe diazezet bazilikenn *Santa Maria ad Nives* ("Santez Varia an Erc'h"), a voe adanvet *Santa Maria Maggiore* diwezhatoc'h.

## Etre Istor ha mojenn

Goloet e voe ar Menez Eskilin gant an erc'h d'ar 5 a viz Eost 358, e kreizig-kreiz an hañv eta, er bloaz-se. War-lerc'h an darvoud-se, gwelet evel ur brurzhud, e voe divizet gant ar pab lakaat eno ar santual gouestlet d'ar Werc'hez. Lidet e vez ar gouel-se d'ar 5 a viz Eost.

## Itron-Varia an Erc'h e Breizh
Soñjal a reer e c'hallje bezañ bet kemmesk e Breizh etre "an erc'h" hag "an nec'h" (an uhel).

*Iliz Louergad
*Iliz Kerborzh
*Iliz Brelevenez (bremañ e Lannuon)
*Ur chapel e Kerc'haoueg
*chapel e Fouenant
*chapel e Lanniliz
*chapel e Baod
*chapel e Kaodan
*chapel e Kistreberzh
*chapel e Berc'hed (Mor-Bihan)
*chapel e Banaleg

#### 
E meur a lec'h e vez enoret *Nossa Senhora das Neves* ha dreist-holl e kêr João Pessoa, kêr-benn Paraíba.

#### 
*As Neves, anv meur a lec'h a deufe eus anv ar Werc'hez.

#### 
*Iliz * Nostra Signora della Neve* e La Spezia.

#### 
*E Rubí de Bracamonte, e Valladolid, eo enoret *la Virgen de las Nieves* ha lidet d'ar 5 a viz Eost.
*E Torrox, en ardremez Malaga, en Andalouzia.

## Gwelet ivez
*Itron Varia
Chênedollé

**Chênedollé** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 13 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.

## Gerdarzh
* *Chesnedolé*, *Quercus dolata*, *Chesnedoley* er  kantved : *dollé* o tont eus ar galleg kozh o talvezout « divrazet », *chêne* a c'hell bout an «dervenn» pe diwar ar ger latin-izel *catanus*, « jenevreg ». Chesne-Dolley pe Chêne-Dolley betek penn-kentañ an  kantved.
## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[1944]]-[[1945]]**: mervel a reas eizh den nann soudard e Chênedollé abalamour d'ar brezel, c'hwec'h anezhe e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi, pemp eus ar re-mañ a voe lazhet d'an Alamaned, daou all a varvas pa darzhas ur c'hreunadenn e miz Ebrel 1945; d'ar 5 a viz Eost e voe distrujoù bras er vourc'h abalamour d'an tennoù kanol; d'an 13 a viz Eost e voe dieubet Chênedollé gant tirlu ar Rouantelezh-Unanet goude emgannoù start ouzh an Alamaned.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Jord*,  kantved, gant un uhelvos rummet: Sant Jord trec'h d'an aerouant ha gant bezioù en nev. 
### [[Eil brezel-bed]]
* Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *Chênedollé Churchyard* 

Nijour e oa er 576  Skwadrenn eus ar Royal Air Force. Mervel a reas d'ar 7 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed pa gouezhas e nijerez Lancaster.
* Monumant 11st British Armoured Division er vourc'h.
* Monumant *The Royal Norfolk regiment/The Monmouthshire Regiment* ha Kaporal Sidney Bates e Pavée.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Endro
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:250
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 237
  bar:1968 from:0 till: 218
  bar:1975 from:0 till: 196
  bar:1982 from:0 till: 185
  bar:1990 from:0 till: 218
  bar:1999 from:0 till: 221
  bar:2007 from:0 till: 234
  bar:2010 from:0 till: 245

PlotData=

  bar:1962 at: 237 fontsize:S text: 237 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 218 fontsize:S text: 218 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 196 fontsize:S text: 196 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 185 fontsize:S text: 185 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 218 fontsize:S text: 218 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 221 fontsize:S text: 221 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 234 fontsize:S text: 234 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 245 fontsize:S text: 245 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:



## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
An Earagail

**An Earagail** (pe *an tEaragal* ; *Errigal* pe *Mount Errigal* e saozneg) zo ur menez bihan eus Iwerzhon, e kontelezh Dún na nGall. 

E gwalarn ar gontelezh emañ, nepell diouzh Gaoth Dobhair. Menez uhelañ kontelezh Dún na nGall eo (751 metr).
Kevin Rudd

**Kevin Michael Rudd** (ganet d'an 21 a viz Gwengolo 1957 e Nambour, e Queensland) zo ur politikour eus Aostralia.

E penn Strollad al Labour emañ. E miz Du 2007, goude trec'h e strollad en dilennadegoù, e oa deuet da vezañ Kentañ Ministr Aostralia. E zilez en doa roet d'ar 24 a viz Mezheven 2010 ha kemeret e oa bet e lec'h gant Julia Gillard. Addilennet e oa bet e penn e strollad e miz Mezheven 2013 avat, ha deuet e oa da vezañ Kentañ Ministr en-dro, d'ar 27 a viz Mezheven.
Corrán Tuathail

**Corrán Tuathail** (skrivet *Carrauntoohil* pe *Carrantuohill* e saozneg) eo menez uhelañ Iwerzhon, e mervent ar vro. Emañ en aradennad Na Cruacha Dubha, e kontelezh Ciarraí. E beg uhelañ ar menez 1 038 metr ez eus bet savet ur pezh kroaz vetal.
Aoraki

**Aoraki** pe **Menez Cook** (*Mount Cook* e saozneg) eo ar menez uhelañ e Zeland-Nevez (3 754 metr). Unan eus kernioù Alpoù ar Su eo, en aradennad-venezioù en em astenn a-hed aod kornôg Enez ar Su. Mont a ra kalzik a douristed da ergerzhet ar menez-se ha plijout a ra ivez d’ar grimperien menezioù arroutet-mat. Er menez Aoraki emañ ar skorneg Tasman er reter hag ar skorneg Hooker er c’hornôg.

Dave a ra an anv maoriek *Aoraki* d’un den e mojennoù Maoried Enez ar Su. Gant ar Saoz John Lort Stokes e voe anvet *Mount Cook* en enor d’an ergerzher James Cook, a voe an Europad kentañ oc’h ergerzhet trowardroioù Enez ar Su (hogen James Cook ne dostaas ket d’ar menez-se, pa oa o vageal). 

E 1894, evit ar wech kentañ, savas tri den, Tom Fyfe, George Graham ha Jack Clarke, betek penn uhelañ ar menez. 

Abaoe 1998 e vez graet ent-ofisiel gant an anv “Aoraki/Mount Cook“ da envel anezhañ, diwar an anv maoriek hag an anv saoznek.
Le Désert

**Le Désert** a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 13 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.

## Gerdarzh
Le Désert, *de Déserto* e 1108 *désert* (*gouelec'h*) kenkoulz ha *gast* (Le Gast) pe *vast* (Le Vast), a veze graet eus un douar distuz. 
## Istor
Tro 1101 e vehe bet savet ur prioldi gant Robert de Presles, aotrou Le Désert, dindan beli abati *Sant Martin* eus Troarn, pevar manac'h ennañ e 1250. 
. Dilamet e voe e-pad an Dispac'h Gall.
### kantved
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]-[[1945]]**: mervel a reas pemp den nann soudard e Le Désert abalamour d'ar brezel, tri anezhe e miz Gouere a voe lazhet gant mindrailhadegoù ha bombezadegoù, an daou all e miz Eost, unan a voe lazhet gant tennoù kanol, an hini all pa darzhas ur vinenn; dieubet e voe Le Désert d'an 10 a viz Gouere gant tirlu SUA. Adkemeret e voe d'an 11 gant ar rallu alaman *Panzer-Lehr* met tapet e voe kerkent en-dro gant an *9th American Infantry Division*.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*,  kantved, bet adkempennet en  kantved, kloc'hdi bet savet e 1840. 
* Kastell Aigneaux,  kantved. 
* Roudoù eus ar prioldi.
### [[Eil brezel-bed]]
* Ur c'hanol enep-tankoù alaman *Pak 40 (Panzer Abwehr Kanone 40)*, war ar blasenn dirak ar maerdi.
## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Endro
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:140
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:20 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left
  bar:1962 from:0 till: 121
  bar:1968 from:0 till: 103
  bar:1975 from:0 till: 75
  bar:1982 from:0 till: 66
  bar:1990 from:0 till: 70
  bar:1999 from:0 till: 86
  bar:2007 from:0 till: 76
  bar:2010 from:0 till: 81
PlotData=

  bar:1962 at: 121 fontsize:S text: 121 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 103 fontsize:S text: 103 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 75 fontsize:S text: 75 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 66 fontsize:S text: 66 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 70 fontsize:S text: 70 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 86 fontsize:S text: 86 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 76 fontsize:S text: 76 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 81 fontsize:S text: 81 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:



## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Metsys

**Matsys**, pe **Metsys**, zo anv un tiegezh livourien flandrezat.

* **[[Quentin Metsys]]** (1466-1530), livour
* **[[Jan Massijs‎|Jan Metsys]]** (1510-1575), livour
* **[[Quentin Metsys ar Yaouankañ]] ** (1543-1589), livour, mab da Jan.
* **[[Cornelis Metsys]]**, (1510-1556/57), livour, mab da g-Quentin
* ar straed **[[Rue Metsys]]** e Bruxelles.
Sauveterre-de-Béarn

**Sauveterre-de-Béarn**, a zo **Sauvatèrra** hec'h anv en okitaneg, zo ur gêrig eus Bearn, e departamant Pyrénées-Atlantiques. Brudet eo ar pont war ar gave d'Oloron.

## Notennoù
Gave d'Oloron

Ar **gave d'Oloron** (pe **Lo Gave d'Auloron** pe **Gave de Sauvatèrra** pe **Lo Gaver** ) zo ur stêr eus Bearn ha Gwaskogn hag a ziskenn eus ar Pireneoù, en departamantoù Pyrénées-Atlantiques ha Landes. 

## An anv
Ar ger *gave* a dalv kement ha froud.

## Dopuaroniezh
[thumb|left|Pont ar vojenn e [Sauveterre-de-Béarn]]

C'hoarvezout a ra ar stêr en Oloron-Sainte-Marie e Pyrénées-Atlantiques, eus kember ar gave d'Aspe, gave de Pau, hag ar gave d'Ossau (Gave d'Aussau).

A-raok erruout e Peyrehorade e kember ivez ar gave de Pau en departamant Landes ma reont ar * [[gaves réunis]]* (froudoù kemmesk) a-raok en em deurel en Adour. 149 km hed zo dezhi. 

## Departamantoù ha kêrioù treuzet
;Pyrénées-Atlantiques

;Landes : 
* Peyrehorade
* Sorde-l'Abbaye

## Adstêrioù
Oloron

**Oloron**, zo un anv gallek eus Bearn, diwar **Auloron**, e bearneg. 

## Kumunioù
* Oloron, kumun gwechall e Pyrénées-Atlantiques, hiriv en Oloron-Sainte-Marie
* Oloron-Sainte-Marie, kumun e Pyrénées-Atlantiques
* Geüs-d'Oloron, kumun e Pyrénées-Atlantiques
* Poey-d'Oloron, kumun e Pyrénées-Atlantiques

## Stêr
*Ar gave d'Oloron, stêr eus ar Pireneoù.
Azkarate (disheñvelout)

**Azkarate** a zo un anv-lec'h euskarek, deuet da vezañ un anv-den ivez.

## Anvioù-lec'h
*Azkarate, ur gumun e Navarra-Izel
*Azkarate a zo ur gêriadenn e kumun Araitz, e Navarra
*Azkarateko mendatea, "Ode Azkarate", a zo un ode e Gipuzkoa
Inizi Chatham

**Inizi Chatham** (*Chatham Islands* e saozneg) a zo un enezeg er Meurvor Habask, 680 km er gevred da Zeland-Nevez. Perc'hennet int gant Zeland-Nevez abaoe 1842. Anvet int **Rekohu** e yezh ar vro (moriorieg) ha **Wharekauri** e maorieg. Waitangi eo ar pennlec'h hag ur 650 a dud a vefe en holl.

## An inizi
Roll an inizi pennañ. Bremañ n'eus nemet Enez Chatham hag Enez Pitt a gement a zo tud o chom enno.

## Liammoù diavaez