Besançon

**Besançon** ( e galleg,  gant tud ar vro) zo ur gêr e Reter Bro-C'hall war ribl ar stêr Doubs ha penn-lec'h departamant an Doubs ha kêr-benn ar rannvro Bourgogne-Franche-Comté. Kêr-benn ar rannvro istorel Franche-Comté e oa. Emañ war vord ar menezioù Jura hag en un 60 kilometr bennak eus Bro-Suis.

## Douaroniezh
E traoñienn an Doubs emañ Besançon, e-barzh ur gildroenn anezhañ.

War-dro 90 kilometr zo etre Besançon ha Dijon e Bourgogn, Lausanne e Suis, ha Belfort, an nor da Elzas ha da Alamagn.

## Anv
### Stummoù skrivet
;Hen impalaeriezh
* *Vesontio* (*Bell. Gall*. I, 38, 39) ; *Vesont(io)* (*CIL* XIII, 9070) ; *Vesant(io)* (CIL, XIII, 9081) ; *Ouisontion* (Ptolemaios, II, 9, 10) ; *Ouisontion* (Dion Cassius, 38, 34; 63, 24) ; *Visontio, Vesontio* (*It. Ant.*) ; *Vesontine* (*Taolenn Peuntinger*).
;Impalaeriezh izelañ
* *(Episcopus) Visoncesium* (sened-iliz *Colonia Agrippinensis*, 346) ; *Bisention* (Julianus, Ep. 26, 414 c) ; *Visontio* (Ausonius) ; *Bisontii* (Amm. Marcel. XV, 11, 11) ; *Besantio* (Amm. Marcel. XX, 10, 3) ; *Civitas Vesontiensium* (*Not. Gall.*)
; Krennamzer uhel
* *Civitas Visensionensis* (sened-iliz Epaone, 517) ; *Civitas Vesuntiensis* (sened-iliz Orlañs, 549) ; *Civitas Visoncensis* (sened-iliz Lyon II, 567-570; Mâcon, I & II, 581-583 & 585) ; *Visonticorum Civitas* (Gregor Teurgn, *Glor. Mart.*, 70) ; *Civitas Bessuntio* (sened-iliz Paris, 614) ; *Besuntio* (Ibid.) ; *Civitas Visontio* (sened-iliz Clichy, 626-627) ; *Eccledia Vesoncensis* (sened-iliz Chalon, 647-653) ; *Vesoncio Oppidum* (Fredegarius, *Chron.* IV, 36) ; *Vesontionense Oppidum* (Jonas, *Vita Columbiani abbatis*, I, 14-19) ; *Urbs Vesontionis* (Ibid, I, 14) ; *Vesonci, Vesvncio, Visvncio, Besoncio* (pezhioù moneiz) ; *Chrysopolis* (*Inventio ss. Ferreoli et Ferrucionis*, Vvet pe VIIIvet kantved ; *Vesionensis Civitas* (*Vita s. Ermenfredi abbatis*) ; *Civitas Vesontionis* (*Vita s. Ermenfredi abbatis*).
### Gerdarzh
Hervez Dauzat & Rostaing e teu an anv eus ur wrizienn rakkeltiek *ves-*, menez, gant ul lostger rakkeltiek *-unt-* hag un adlostger *-ionem*.

## Ardamezioù

## Istor

Kêr-benn *civitas Sequanorum* e oa, e proviñs *Belgica*; goude-se e tremenas d'ar broviñs *Germania Superior* adalek an impalaer Domitianus.

Besançon a oa bet distrujet er bloaz 456 gant ar Vurgonded, hag er bloaz 937 gant Hungared.

Eus 1184 da 1664, Besançon a oa ur gêr an impalaeriezh, ha kêr-benn ar Franche-Comté.

Aloubet eo bet, gant e rannvro, er bloaz 1668, gant Loeiz XIV, roue bro C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk
Iliz-veur Besançon eo ar savadur relijiel brasañ, giz c'hotek ganti. Savadurioù all a zo eus ar mare araok aloubidigezh Bro-C'hall, da skouer *Tour de la Pelote* savet gant gouarnamant ar gumun war urzh Karl V an Impalaeriezh Santel e 1546.

Roet eo bet d'ar gêr al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor hag hini ar Glad bedel gant an UNESCO (e 2008) abalamour da Gwikadell Besançon, mogerioù-kreñv savet gant Vauban etre 1678 ha 1771.

## Darempredoù etrebroadel

Sinet ez eus bet emglevioù gevelliñ pe genober gant meur a strollegezh tiriadel estrañjour.
*  ledanaet da zistrig Kirklees e 1995
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
*  
*  (karta mignoniezh sinet e 2004) 
*  (kenober war an dour)
* 

## Tud
* François-Ignace Dunod de Charnage
* Jean-Baptiste Bullet
* ar barzh Jean Mairet
* ar jezuist Claude-Adrien Nonnotte
* Jean Baptiste Antoine Suard
* Charles Nodier
* Victor Hugo

## Levrlennadur
*  Yves Jeannin, Jean-François Reynaud, Bernard de Vregeville ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIII è siècle. XV. Province ecclésiastique de Besançon (Maxima Sequanorum)*. De Boccard. 2007
*  Eveline TOILLON, *Besançon insolite et secret*, Alan Sutton, 2003
*  Dominique BONNET et Denis MARAUX, *Découvrir Besançon*, La Taillanderie, 2002
*  Jean COURTIER, *Besançon en cartes postales anciennes*, Bibliothèque Européenne
*  Collectif, *Guide Gallimard Franche-Comté*, Nouveaux-Loisirs, 1999

## Daveoù ha notennoù