open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dacnis

***Dacnis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant ar skiantour gall Jean Léopold Nicolas Frédéric Cuvier (1769-1832).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Dacnis albiventris]]*,
* *[[Dacnis berlepschi]]*,
* *[[Dacnis cayana]]*
** *D. c. baudoana*, *caerebicolor*, *callaina*, *cayana*, *glaucogularis*, *napaea*, *paraguayensis* hag *ultramarina*,
* *[[Dacnis egregia]]*
** *D. e. aequatorialis* hag *egregia*,
* *[[Dacnis flaviventer]]*,
* *[[Dacnis hartlaubi]]*,
* *[[Dacnis lineata]]*,
* *[[Dacnis nigripes]]*,
* *[[Dacnis venusta]]*
** *D. v. fuliginata* ha *venusta*,
* *[[Dacnis viguieri]]*.

Daouzek (12) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Alkinoe

**Alkinoe** (Ἀλκινόη / Alkinoê e henc'hresianeg) a oa ur vaouez eus Korinthos, e mojennoù Henc'hres.

## Mojenn
Kontet eo bet ar vojenn gant Parthenios Nikaia. 
Merc'h e oa da Bolybos, roue Korinthos. Dimezet e oa da Amfiloc'hos, eus Korinthos, mab da z-Dryas.

Implijet he devoa an nezerez Nikandra ha kaset anezhi kuit hep gopr. Dre-se he devoa sachet kounnar an doueez Athena warni. An doueez eta an hini a reas dezhi orgediñ ouzh ur paotr yaouank eus Samos anvet Ksanthos. Ha hi d'ober he soñj da vonet kuit gant an den-se ha da lezel pried ha bugale war he lerc'h. War al lestr e savas morc'hed dezhi hag en em daolas er mor, ma voe beuzet.
Parthenios Nikaia

**Parthenios Nikaia**, pe **Myrleia** (e henc'hresianeg Παρθένιος ὁ Νικαεύς, pe ὁ Μυρλεανός) a oa ur skrivagner gresianek eus Bithynia, er . Barzh ha yezhadurour e oa. Prizoniet e vije bet gant ar Romand goude Brezelioù Mithridates, ha kaset da Roma. Desket en dije gresianeg da Vergilius.
Polibios (disheñvelout)

**Polibios** (en henc'hresianeg Πολύϐιος/Polúbios) zo un anv gresianek, roet d'ar baotred abaoe an Henamzer.

## Tud
* **[[Polibios Kos]]**, medisin, mab-kaer da Hippokrates (Vvet kantved kent JK) ;
* **[[Polibios]]**, istorour ( IIvet kantved kent JK) ;
* **[[Polibios (disklavet)]]**, mevel disklavet an imapalaer roman Claudius (Iañ kantved).

## Mojennoù
* **[[Polibios Korintos]]**, roue Korintos, a roas bod da Œdipos ;
* **[[Polibios mab Antenor]]**, lazhet gant Neoptolemos e brezel Troia ;
* **[[Polibios (Thèbes)|Polybe]]**, roue Tebai (Egipt) en Egipt ;
* **[[Polibios fils d'Hermès]]**, roue Sycione a roas e rouantelezh da Adrastos ;

### Hag ivez
* **[[Polibos (Odisseia)|Polibos]]**, unan eus danvez-priedoù Penelope.

## Pennadoù kar
* Karrez Polibios
* Polybius
Cyanerpes

***Cyanerpes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1899 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cyanerpes caeruleus]]*
** *C. c. caeruleus*, *chocoanus*, *hellmayri*, *longirostris* ha *microrhynchus*,
* *[[Cyanerpes cyaneus]]*
** *C. c. brevipes*, *carneipes*, *cyaneus*, *dispar*, *eximius*, *gemmeus*, *gigas*, *holti*, *pacificus*, *tobagensis* ha *violaceus*,
* *[[Cyanerpes lucidus]]*
** *C. l. isthmicus* ha *lucidus*,
* *[[Cyanerpes nitidus]]*.

Triwec'h (18) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Polybos

**Polybos** (henc'hresianeg : Πόλυβος) a oa unan eus lesaerien Penelope, pried Odysseüs, a oa aet da ober brezel Troia. 

Dek vloaz e oa padet ar brezel, hag e-pad dek vloaz e voe gortozet an haroz gant e bried, hervez a zo kontet en Odysseia. E vab Eurymac'hos ivez a oa e-touez lesaerien an itron. Tad ha mab, **Polybos** ar fur hag Eurymac'hos an diskianteg, a voe lazhet pa zistroas Odysseüs goude e veaj : Eurymac'hos gant Odysseüs ha Polybos gant Eumaios. 

Kement-se zo kontet e levrenn XXII an Odysseia.
Dryas

**Dryas** (Δρύας, gen. Δρύαντος, eus δρῦς "dervenn") zo anv meur a zen e mojennoù Hellaz kozh.

## Mojennoù
**Dryas*, tad Lykourgos ha tad-kozh an Dryas da heul.
**Dryas*, mab d'ar roue Lykourgos, roue an Edoned, e Trakia, a voe lazhet gant e dad a oa aet foll.
**Dryas*, roue al Lapited, a reas brezel d'an dud-varc'h, dreist-holl en emgann a grogas en eured Peirithoos ha Hippodameia, ma lazhas an den-marc'h Rhoetus, a oa o paouez lazhañ al Lapited Korythos hag Euagrus. En Ilias eo meneget e anv gant Nestor evel un haroz meur. 
* *Dryas*, brezelour lazhet e brezel Troia gant Deifobos.
**Dryas* an diouganer, tad Mounic'hos.

## Lec'h
* Drias (Kavala), kêriadenn gozh e Gres.

## Traoù all
*Dryas (plant), ur genad plant.
Embernagra

***Embernagra*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Embernagra longicauda]]*,
* *[[Embernagra platensis]]*
** *E. p. catamarcana*, *gossei*, *olivascens* ha *platensis*.

Pevar (4) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Amfiloc'hos

**Amfiloc'hos** ( Ἀμφίλοχος e henc'hresianeg) zo un anv gresianek a gaver er mojennoù hag en istor.

## Mojennoù
*Amfiloc'hos (breur Alkmaeon), roue Argos, a gemeras perzh e brezel Troia
*Amfiloc'hos (mab Alkmaeon), roue pobl an Amfiloc'hed; kemmesk a vez etre an daou-se alies; 
*Amfiloc'hos (mab Drias), pried Alkinoe, eus Korintos.

## Istor
*Sant Amfiloc'hos, eskob Ikoniom, e Kapadokia, er IVvet kantved. .
*Amfiloc'hos Aten, skrivagner
*Amfiloc'hos Vladimir († 1122), eskob Vladimir en Volhynia

## Pennad kar
*Amphilochius, anv latin deveret
Thraupis

***Thraupis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Thraupis abbas]]*,
* *[[Thraupis bonariensis]]*
** *T. b. bonariensis*, *composita*, *darwinii* ha *schulzei*,
* *[[Thraupis cyanoptera]]*,
* *[[Thraupis cyanocephala]]*
** *T. c. annectens*, *auricrissa*, *buesingi*, *cyanocephala*, *hypophaea*, *margaritae*, *olivicyanea* ha *subcinerea*,
* *[[Thraupis episcopus]]*
** *T. e. berlepschi*, *caerulea*, *caesitia*, *cana*, *coelestis*, *cumatilis*, *ehrenreichi*, *episcopus*, *leucoptera*, *major*, *mediana*, *nesophila*, *quaesita* hag *urubambae*,
* *[[Thraupis glaucocolpa]]*,
* *[[Thraupis ornata]]*,
* *[[Thraupis palmarum]]*
** *T. p. atripennis*, *melanoptera*, *palmarum* ha *violilavata*,
* *[[Thraupis sayaca]]*
** *T. s. boliviana*, *obscura* ha *sayaca*.

Tri isspesad ha tregont (33) en holl ; o c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Mary Jo Kopechne

**Mary Jo Kopechne**, ganet d'ar 26 a viz Gouhere 1940 ha marvet d'an 18 a viz Gouhere 1969, a oa ur gelennerez, sekretourez hag ezel eus ur strollad politikel stadunanat, hag a varvas en ur gwallzarvoud oto e Chappaquiddick Island pa oa-hi e karr-tan ar senedour Ted Kennedy.

## Buhez
Kopechne a oa ganet e Wilkes-Barre, e Pennsylvania. He zad, Joseph Kopechne, a laboure evit kretadurioù, he mamm, Gwen (ganet Jennings), a oa menajerez. Kopechne a oa orin he familh e Polonia.
Robert Lacoste

**Robert Lacoste** (1898 en Aserat (Dordogne) - 1989 e Periguers) a oa ur sindikalour, politikour ha rezistant gall, kannad sokialour (SFIO) en departamant gall Dordogne etre 1945 ha 1958 hag etre 1962 ha 1967, senedour etre 1971 ha 1980, gouarnour ha ministr evit Aljeria etre C'hwevrer 1956 (e gouarnamant Guy Mollet) ha Mae 1958. Sevel a reas a-du gant ar jahinerezh en Aljeria.

Kargiad e ministrerezh an Arc'hant eo ha stourmañ a ra er CGT. Kemer a ra perzh e Haute-Savoie er Rezistañs c'hall e-pad an Eil Brezel-bed. Dont a ra da vezañ ministr ar Greanterezh meur a wech adalek 1944. Maer Aserat eo ivez etre 1945 ha 1983. Anvet eo ministr an Arc'hant hag an Ekonomiezh e 1956. Etre 1956 ha 1958 eo gouarnour ha ministr evit Aljeria, ha sevel a ra a-enep an FLN, o tifenn ur moustrerezh taer. Reiñ a ra arc'hant kuzh da benn an SDECE (servij-kuzh Bro-C'hall) ha lakaet eo war ur gont-vank estren evit paeañ un ofiser egiptat treitour e-pad Enkadenn Suez. Gant an titouroù bet roet gantañ a c'hall an arme c'hall herzel ul lestr karget gant Egipt Naser gant armoù evit an FLN.

Goude 1962 eo addilennet kannad ha goude senedour sokialour hag eil-prezidant Rannvro Aquitaine war un dro. Mervel a ra e 1983 d'an oad a 90 bloaz.

## Notennoù ha daveoù
Parthenios

**Parthenios** (e henc'hresianeg : Παρθένιος), **Parthenius** e latin, a oa anv meur a zen.

## Tud
### Relijionoù
#### Pennilizoù reizhkredennek
*Konstantinopolis (XVIIvet) 
**Parthenios Iañ Konstantinopolis 
**Parthenios II Konstantinopolis 
**Parthenios III Konstantinopolis 
**Parthenios IV Konstantinopolis
*Jeruzalem 
**Parthenios Iañ Jeruzalem
*Aleksandria ( - ) 
**Parthenios Iañ Aleksandria 
**Parthenios II Aleksandria 
**Parthenios III Aleksandria

### Tud all
*Parthenios Nikaia, skrivagner

## Douaroniezh
*Menez Parthenion, e Gres e Peloponnesos
*Monti del Partenio, en Italia
Sévignacq

**Sévignacq** zo anv div gumun eus mervent Bro-C'hall.

* Sévignacq (Thèze), e kanton Thèze, e Pireneoù-Atlantel,
* Sévignacq-Meyracq, e kanton Oloron-Sainte-Marie-2, e Pireneoù-Atlantel.

## Pennadoù kar
*Sévignac
*Sévigné
Rex Nebular and the Cosmic Gender Bender

**Rex Nebular and the Cosmic Gender Bender** (brezhoneg: Rex Nebular hag ar c'hemmer reizh) zo ur c'hoari video avantur doare point-and-click sevenet hag embannet gant MicroProse e miz Du 1992. Ar c'hoari video a oa bet ar c'hentañ hini doare romant avantur savet gant MicroProse. Sevent e oa bet en ur implij ar c'heflusker savet gant MicroProse oc'h implij grafikoù 256-liv.

Tommo en deus bet adprenet gwirioù ar c'hoari hag a embann anezhañ dre stumm niverennel dre e lec'hienn Retroism abaoe 2015.

Tem ar c'hori a zo ar fent oc'h ober goap kement hag ar macho evit na ra eus ar feministed.
## Doare ar c'hoari
Ar c'hoari a zo rannet e tri live diaester. Seul uheloc'h an diaester seul vuioc'h a mildammoù d'ober ha seul vuioc'h a marvioù a vo evit ar c'hoarier. 
Ar bountoun kleiz d'al logodenn a servij da choaz dibarzhioù pe evit seveniñ obererezhioù padal ar bountoun dehoù a servij da sellet ouzh munudoù al live. Lod obererezhioù a zo sevenet o-unan evel azezañ war ur gador ur wech pouezet war ar bountoun logodenn kleiz. Evit tremen eus ur sal d'unan all poenter al logodenn a dro d'un ikon 'GO' evit diskouez na pelec'h e c'hell ar c'hoarier beajiñ. Evit tremen eus ul lec'h d'unan all an haroz, Rex, a c'hello implij ivez un dezougen ma vez skrivet ar c'hod-kuzh mat.
## Istor ar c'hoari
Rex Nebular, ur macho daonet, a zo bet kefridiet gant ar c'horonal Stone evit adkavout ur pod. Stone a bromet da Rex 75,000 galactars en eskemm d'ar pod. Rex a-sav a-du hag a lorc'h gant e lestr-egor war-zu ar blanedenn lec'h ma vefe ar pod prizius.

Erruet war al lerc'h e wel n'eus ket mui eus ar blanedenn met hervez e lestr ez eus eus ul loar nepell. Al loar na vez ket gwelet gant an daoulagad denel.

A-raok ma vefe tu dezhañ klask muioc'h a-zivout al loar, ul lestr-egor brezel a erru a-dreñv d'e hini hag a denn warnañ. Lestr-egor Rex a zo damm zistrujet ha rediet e vez da vont war-zu al loar. Kouezhañ a ra e lestr-egor war ur blanedenn iskis, anneziet gant maouezed nemetken. Klask a raio neuze ar pod hag un doare da skampañ kuit eus al loar ha distreiñ d'ar gêr.

## Tudennoù ar c'hoari
* Rex Nebular: A soñj dezhañ bezañ prof Doue evit ar merc'hed. Blenier ha kabiten al lestr-egor, the Slippery Pig (ar pemoc'h riklus).
* Koronal Stone: N'eo ket displeget biken perak ez eo dedennet gant ar pod, met Rex n'eo ket dedennet tamm ebet gant ar perak. Prest eo ar c'horonal da reiñ 75,000 galactar a-enep ar pod.
* Bud: Un alien tev ha bras. E lestr-egor a zo aet d'an traoñ war ar blanedenn ha bremañ ez eo dalc'het prizoniad gant ar vaouezed a annez eno.
* Herman Spiltmelk: Ar paotr nemetañ a zo bev c'hoazh war ar blanedenn.
* Major Karg: Kabiten ul lestr-egor milourel ramzel tro-dro ar blanedenn.
* Rox: Doare Rex troet da maouez. Rex a-dro da Rox ur wech bet er mekanik Gender Bender hag evit ul lajad amzer verr a vez ur vaouez.
* Dr. Slache: Ur vedisinerezh drouk a gemer plijadur da jahinañ Rex ur wech prizoniet war ar blanedenn.
Amfinomos

**Amfinomos** (Ἀμφίνομος) a oa mab d'ar roue Nisos, hag unan eus lesaerien Penelope en *[[Odysseia]]*, skrivet gant Homeros.

E-touez lesaerien Penelope e oa an hini en em zalc'he ar gwellañ. Eñ an hini a blije ar muiañ dezhi hag seblante an hini a c'hallfe dimeziñ dezhi.

Lazhet e voe gant ur goaf taolet gant Telemac'hos, mab Odysseüs, e-kerzh lazhadeg al lesaerien.
Ammianus Marcellinus

**Ammianus Marcellinus**, ganet war-dro 330 en Antioc'heia ha marvet war-dro 390, e Roma moarvat, a oa ur soudard hag istorour roman. Gant Procopius eo unan eus pouezusañ istorourien e dibenn an Henamzer a-bouez. Evitañ da vezañ gresian a orin e skrivas e latin. Unan eus diwezhañ oberourien bagan ar mare eo ivez.

## Oberenn
*Ar *Res gestae*, diwar-benn an amzervezh etre 96 (Nerva) ha 378 (Valentinian), e 31 levr. An 13 levrenn gentañ zo bet kollet. An oberenn zo anavezet, gant Codex Vaticanus : *Rerum gestarum libri (... ab excessus Neruae)*

## Troidigezhioù
Hervez Bouillet (1863), an droidigezh wellañ zo anavezet dindan an anv *Variorum*, gant notennoù Wagner, Leipsick, 1808, 3 vol. in-8. Troet eo bet e galleg gant Moulines, Berlin, 1775, 3 v. in-12, ha gant Savalette, Paris, 1848, in-8 bras.

Kavout a reer troidigezhioù e galleg, gant Belles Lettres :
*Edouard Galletier & Jacques Fontaine : Rann I : Levrioù XIV-XVI, 1968
*Guy Sabbah : Rann II : Levrioù XVII-XIX, 1970
*Jacques Fontaine : Rann IV : Levrioù XXIII-XXV, 1977
*Marie-Anne Marié : Rann V : Levrioù XXVI-XXVIII, 1984

## Levrlennadur
* M.-N. Bouillet : *Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie*. L. Hachette et Cie. Paris. 1863
* Galletier, Fontaine, Sabbah, Marié : *Ammien Marcellin. Histoire*. Belles Lettres (1968-1984).

## Notennoù
Arkeisios

**Arkeisios** (Ἀρκείσιος), pe **Arkesios** (Ἀρκέσιος), a oa tad Laertes ha tad-kozh Odysseüs hervez *[[Odysseia]]* Homeros.
Arkadia

**Arkadia**, pe **Arcadia** e latin, zo anv ur vro eus Hellaz en Henamzer ha hini ur rannvro hiziv an deiz.
## Lec'hioù

### Gres
* Arkadia (Henamzer)
* Arcadia, anv Kyparissia er Grennamzer
** Baroniezh Arcadia

### Broioù all
========
* Arcadia, New South Wales, 
* Arcadia, Queensland, 
* Arcadia, Victoria, 

========
* Arcadia, Tucumán

========
* Arcadia (Phoenix), e Phoenix and Scottsdale, Arizona
* Arcadia, California
* Arcadia, Florida
* Arcadia, Illinois
* Arcadia, Indiana
* Arcadia, Iowa
* Arcadia, Kansas
* Arcadia, Louisiana
* Arcadia, Maryland
* Arcadia, Mississippi
* Arcadia, Missouri
* Arcadia, Nebraska
* Arcadia, New York
* Arcadia, North Carolina
* Arcadia, Ohio
* Arcadia, Oklahoma
* Arcadia, Pennsylvania
* Arcadia, Rhode Island
* Arcadia, South Carolina
* Arcadia, Tennessee
* Arcadia, Santa Fe, Texas
* Arcadia, Shelby County, Texas
* Arcadia, Botetourt County, Virginia
* Arcadia, Spotsylvania County, Virginia
* Arcadia, Washington
* Arcadia, Wisconsin, city
* Arcadia (town), Wisconsin, town
* Arcadia Lake (Oklahoma)
* Arcadia Township, Lapeer County, Michigan
* Arcadia Township, Manistee County, Michigan
* Arcadia Beach State Recreation Site
* Arcadia State Park
* Arcadia Park Shale

###### 
* Arcadia (Odessa), karter en Odessa

### Lec'hioù all
* Arcadia, Pretoria, karter e Suafrika
* Arcadia Aegypti, en Egipt roman
* Arcadia, Nova Scotia, Kanada

## Tud
* Arcadia (merc'h Arcadius) (400–444), trede merc'h an impalaer roman Arcadius hag Aelia Eudoxia
Ekomirdi Niou-Uhelañ

**Ekomirdi Niou-Uhelañ** zo ur mirdi en Eusa.
Distrujet eo bet gant an tan e miz Gouhere 2017.

## Notennoù
Bangsia

***Bangsia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1919 gant an evnoniour stadunanat Thomas Edward Penard (1878-1936), o tougen bri d'al loenoniour stadunanat Outram Bangs (1863-1932).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Bangsia arcaei]]*
** *B. a. *'arcaei**' ha *caeruleigularis*,
* *[[Bangsia aureocincta]]*,
* *[[Bangsia edwardsi]]*,
* *[[Bangsia flavovirens]]*,
* *[[Bangsia melanochlamys]]*,
* *[[Bangsia rothschildi]]*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl. 

## Notennoù ha daveennoù
Thomas Edward Penard

**Thomas Edward Penard**, bet ganet d'ar 7 a viz Mae 1878 e Paramaribo (Surinam) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Here 1936 e Cambridge (Massachusetts) (Stadoù-Unanet Amerika), a oa un ijinour tredan hag evnoniour stadunanat.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **B** : *[[Bangsia]]*,
* **C** : *[[Cnemoscopus rubrirostris|Cnemoscopus]]*,
* **H** : *[[Hypocnemoides]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Eurymac'hos

**Eurymac'hos** (henc'hresianeg : Εὐρύμαχος) a oa unan eus lesaerien Penelope, pried Odysseüs, a oa aet da ober brezel Troia.

Dek vloaz e oa padet ar brezel, hag e-pad dek vloaz e voe gortozet an haroz gant e bried, hervez a zo kontet en *[[Odysseia]]* gant Homeros. E dad Polybos ivez a oa e-touez lesaerien an itron. Tad ha mab, Polybos ar fur hag Eurymac'hos an diskianteg, a voe lazhet pa zistroas Odysseüs goude e veaj : Eurymac'hos gant Odysseüs ha Polybos gant Eumaios.
Lesaerien Penelope

**Lesaerien Penelope** eo ar 108 gwaz a rae al lez da bPenelope, pried feal an haroz Odysseüs, en Itaka, hervez Odysseia ar barzh Homeros. E-keit-se e oa an haroz o klask e hent d'ar gêr.

Ar gerioù latin (procus, proci) a oa implijet evit treiñ ar ar gerioù henc'hresianek μνηστήρ, μνηστῆρες.

### He lesaerien
Setu darn eus anvioù lesaerien Penelope.
* Agelaos
* Amfimac'hos
* Amfimedon
* Amfinomos
* Antinoos
* Demoptolemos
* Elatos
* Eurynomos
* Euryades
* Eurydamas
* Eurymac'hos, mab da bPolybos
* Ktesippos
* Leokritos
* Leodes
* Peisandros
* Polybos

### Kêrioù orin
Hervez Bibliotheke* [[Pseudo-Apollodoros]] :
* 57 eus [[Doulic'hion]] ;
* 44 eus [[Zakynthos]]
* 23 eus [[Samos|Same]] ;
* 12 eus [[Itaka]].

==Mammennoù==
*[[Apollodoros]], *Bibliotheke''.
Kentel ar Beorien

**Kentel ar Beorien** zo ur werz eus Barzaz Breiz, awenet gant ar relijion gristen, e brezhoneg Leon, daoust ma c'hoarvez an istor burzhudus e Plouigno, e Treger.

Hervez troidigezh Kervarker, an oberour, eo ret kompren ar ger *kentel* evel kan. Ar memes ster zo roet d'ur werz all : hini *[[Kentel fest ar vugale]]*.

Er pajennoù a-raok, e kaver ur werz all, anvet *[[Ar gentel vat]]*, ma kaver ar ster roet hiriv peurvuiañ. 

## Liamm diavaez
*  Kentel ar Beorien e Wikimammenn.
Coryphospingus

***Coryphospingus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Coryphospingus cucullatus]]*
** *C. c. cucullatus*, *fargoi* ha *rubescens*,
* *[[Coryphospingus pileatus]]*
** *C. p. brevicaudus*, *pileatus* ha *rostratus*.

C'hwec'h (6) isspesad en holl : o c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Demoptolemos

**Demoptolemos** (henc'hresianeg : Δημοπτόλεμος) a oa unan eus lesaerien Penelope, pried Odysseüs, en *[[Odysseia]]* Homeros. Lazhet e voe pa zistroas an haroz d'ar gêr.
Ivanhoe (romant)

**Ivanhoe** (/ˈaɪvənˌhoʊ/ e saozneg) zo ur romant istorel saoznek gant Walter Scott, embannet e teir levrenn e 1820. E oberenn gentañ a denn da istor Bro-Saoz eo ; da istor Bro-Skos e tenne ar re gentañ. 

Emañ an oberenn-mañ e-touez romantoù brudetañ an oberour.

## An istor
E 1194, emañ Wilfrid Ivanhoe o tistreiñ dre laer d'e vro ha perzh a gemer en un tournamant e kêr Ashby m'en em gann ouzh Brian de Bois-Guilbert, un Norman hag a oa marc'heg Urzh an Templ.
Nesospiza

***Nesospiza*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1873 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Nesospiza acunhae]]*
** *N. a. acunhae*, *dunnei* ha *fraseri*,
* *[[Nesospiza questi]]*,
* *[[Nesospiza wilkinsi]]*.

Tri (3) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Hemithraupis

***Hemithraupis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hemithraupis flavicollis]]*
** *H. f. albigularis*, *aurigularis*, *centralis*, *flavicollis*, *hellmayri*, *insignis*, *melanoxantha*, *obidensis*, *ornata*, *peruana* ha *sororia*,
* *[[Hemithraupis guira]]*
** *H. g. amazonica*, *boliviana*, *fosteri*, *guira*, *guirina*, *huambina*, *nigrigula* ha *roraimae*,
* *[[Hemithraupis ruficapilla]]*
** *H. r. bahiae* ha *ruficapilla*.

Un isspesad warn-ugent (21) en holl : o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Meleagros

**Meleagros** (henc'hresianeg Μελέαγρος *Meléagros*) a oa un haroz e mojennoù Hellaz kozh. Mab e oa d'ar roue Oineüs.

## Ar vojenn
Ul loen anvet hoc'h-gouez Kalydon a oa oc'h ober freuz ha reuz er vro. Hag ar roue da gas e vab Meleagros da duta a-benn ar chase. Dibab a reas Atalante, a oa deuet da vout ur plac'h kaer hag ur chaseourez a zoare. Atalante a zegouezhas un deiz gant daou zen-marc'h, Hylaios ha Roikos. Hag int ha klask sailhat war ar werc'hez, met lazhet e voent ganti a-daolioù saezhoù. Hervez mojennoù all e voent lazhet gant he fried Meleagros.

Hag int da chaseal al loen. Atalante a roas an taol kentañ, met Meleagros a lazhas anezhañ. Peogwir e voe komzet vil outi gant an daou chaseour Eurypylos hag Ifikles e voent lazhet ivez gant danvez he fried. Ha peogwir e oa droug e Tokseüs ha Pleksippos, e eontred, o welout ar priz, a oa da vezañ roet d'ar gwellañ chaseour, o vont gant ur vaouez, e lazhas anezho ivez.
Thésée

**Thésée** eo anv gallek an haroz hellazat Theseüs.

* ***[[Thésée (Lully)|Thésée]]*** trajedienn war gan gant Jean-Baptiste Lully e 1675.
* ***[[Thésée (Gide)|Thésée]]*** romant gallek gant André Gide e1947.
* **[[Thésée (Loir-et-Cher)|Thésée]]**, kumun c'hall e Loir-et-Cher.

## Listri
*Thésée* a oa anv daou lestr eus ar morlu gall :
* **[[Thésée (1758)|''Thésée'']]**, savet e Brest e 1758 ; 
* **[[Thésée (1790)|''Thésée'']]**, savet e Rochefort e 1790.

## Pennadoù kar
*Lestr Theseüs,
*''Teseo'', c'hoarigan gant Georg Friedrich Händel.
Lestr Theseüs

**Lestr Theseüs** zo ul lestr mojennel a zo diazez ur gaoz a brederouriezh, un diac’hinad savet diwar mojenn Theseüs. 

Goulenn a rae Ploutarc'hos ha digemm e chomje al lestr mar bije kemmet plankenn-ha-plankenn.

## Levrlennadur
*  John Locke, ''The Prince and the Cobbler''.
;
*  Stéphane Ferret, *Le Bateau de Thésée. Le problème de l'identité à travers le temps*, Éditions de Minuit, collection Paradoxe, 1996, 
;

*  V. M. Straka (1949), Jeffrey Jacob Abrams & Doug Dorst, *Ship of Theseus*, Winged Shoes Press, 2013 
:  S., *Das Schiff des Theseus*, Kiepenheuer & Witsch, 2015 

## Pennadoù kar
* Lestr Neurath
* *[[Ship of Theseus]]*, ur film indian aozet gant Anand Gandhi e 2012.
Unity (lusker video)

**Unity**, raloc'h **Unity 3D**, zo ul lusker video liesavenn sevenet gant an embregerezh Unity Technologies. Implij diazez al lusker video a zo hini ar sevel c'hoarioù video war urzhiataer, letrinoù ha war pellgomzioù hezoug. Da gentañ e oa bet embannet da vezañ savet evit ar savenn OS X, e-pad bodad kendiviz Apple 2005, a-benn bremañ ez eo bet ouzhpennet 27 savenn ouzhpenn.

C'hwec'h doare pennañ a zo bet d'al lusker video betek-henn.
Teseo

**Teseo** zo un anv-bihan italianek, diwar anv an haroz gresian Theseüs.

## Yezhoù all
* Thésée, e galleg

## Tud
Ornella

**Ornella** zo un anv-bihan italianek a orin lennegel, deuet eus ar pezh-c'hoari *[[La figlia di Iorio]]* bet skrivet gant an dramaour Gabriele D'Annunzio e 1904 ha c'hoariet war al leurenn e Milano e 1904.

Deveret eo *Ornella* eus *orno*, anv italianek ar wezenn anvet « onenn vleuñvek » (*Fraxinus ornus*).

## Adstummoù
**Ornelia*, evit ar merc'hed
**Ornello*, *Ornelio* evit ar baotred

## Tud

## Notennoù
Oryzoborus

***Thlypopsis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Oryzoborus angolensis]]*
** *O. a. angolensis* ha *torridus*,
* *[[Oryzoborus atrirostris]]*
** *O. a. atrirostris* ha *gigantirostris*,
* *[[Oryzoborus crassirostris]]*
** *O. c. crassirostris* hag *occidentalis*,
* *[[Oryzoborus funereus]]*
** *O. f. aethiops*, *fractor*, *funereus*, *ochrogyne* ha *salvini*,
* *[[Oryzoborus maximiliani]]*
** *O. m. magnirostris* ha *maximiliani*,
* *[[Oryzoborus nuttingi]]*.

O c'havout a reer e Mec'hiko, e Kreiz ha Suamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Buthraupis

***Buthraupis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Buthraupis aureodorsalis]]*,
* *[[Buthraupis eximia]]*
** *B. e. chloronota*, *cyanocalyptra*, *eximia* ha *zimmeri*,
* *[[Buthraupis montana]]*
** *B. m. cucullata*, *cyanonota*, *gigas*, *montana*, *saturata* ha *venezuelana*,
* *[[Buthraupis wetmorei]]*.

O c'havout a reer holl e Suamerika, dek (10) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Barbara Weldens

**Barbara Weldens**, ganet e 1982 ha marvet d'an 19 a viz Gouhere 2017 e Gordon (Lot), a oa ur ganerez c'hall. Enoret e oa bet gant priz ar *Révélation Scène 2016* eus an Akademiezh Charles-Cros, ha gant priz ar c'honkour *Jeunes talents 2016* eus ar Festival Jacques Brel. Awenet e oa he gant Jacques Brel ha Barbara.

D'an 3 a viz C'hwevrer 2017 e voe embannet he c'hentañ albom studio, anvet *Le Grand H de l’homme*.

Lazhet eo bet gant tredan e-pad ur sonadeg pa oa war al leurenn, d'an oad a 35 bloaz. Marvet eo pa oa o lammat diwar al leurenn dres dirak gwreg diwezhañ Léo Ferré, Marie-Christine Diaz.
## Pladenn
*Le Grand H de l’homme*
# Du pain pour les réveille-matin 3:15
# Je ne veux pas de ton amour 2:36
# Belle 4:10
# Où sont mes nichons 4:09
# À mes flancs 3:44
# Purple Room 6:09
# Femme 3:39
# Viens 3:37
# L'organique vibration 4:27
# Violence 3:55
# Le grand H de l'homme 3:49
# Ému mais digne 4:39
# Alice (kanaouenn guzh) 7:34
## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Barbara Weldens
## Notennoù ha daveennoù
Léo Ferré

**Léo Albert Charles Antoine Ferré**, ganet d'ar 24 a viz Eost 1916 e Monaco hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Gouhere 1993 e Castellina in Chianti (Toskana), a oa ur c'haner ha sonaozer gall.

Savet en devoa un daou-ugent albom bennak e-pad 46 vloaz. Léo Ferré a zo chomet abaoe e varv ar c'haner ha sonaozer gall en deus bet savet ar muiañ a ganouennoù ha tonoù. Mestroniañ a rae ar sonerezh klasel ha bet e oa o ren meur a laz-seniñ klasel dirak arvesterien pe e-pad enrolladennoù pladennoù. Léo Ferré a zisklêrie e oa anarkour hag awenet e oa bet kalz gant ar soñjoù politikel-se en e oberennoù.
Phrygilus

***Phrygilus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Phrygilus alaudinus]]*
** *P. a. alaudinus*, *bipartitus*, *bracki*, *excelsus*, *humboldti* ha *venturii*,
* *[[Phrygilus atriceps]]*,
* *[[Phrygilus carbonarius]]*,
* *[[Phrygilus dorsalis]]*,
* *[[Phrygilus erythronotus]]*,
* *[[Phrygilus fruticeti]]*
** *P. f. coracinus*, *fruticeti* ha *peruvianus*,
* *[[Phrygilus gayi]]*
** *P. g. caniceps*, *gayi* ha *minor*,
* *[[Phrygilus patagonicus]]*,
* *[[Phrygilus plebejus]]*
** *P. p. naroskyi*, *ocularis* ha *plebejus*,
* *[[Phrygilus punensis]]*
** *P. p. chloronotus* ha *punensis*,
* *[[Phrygilus unicolor]]*
** *P. u. cyaneus*, *geospizopsis*, *inca*, *nivarius*, *tucumanus*, *ultimus* hag *unicolor*.

O c'havout a reer holl e Suamerika, pevar isspesad warn-ugent (24) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Sporophila

***Sporophila*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
* *[[Sporophila albogularis]]*,
* *[[Sporophila americana]]*
** *S. a. americana* ha *dispar*,
* *[[Sporophila ardesiaca]]*,
* *[[Sporophila beltoni]]*,
* *[[Sporophila bouvreuil]]*,
* *[[Sporophila bouvronides]]*,
* *[[Sporophila caerulescens]]*
** *S. c. caerulescens*, *hellmayri* ha *yungae*,
* *[[Sporophila castaneiventris]]*,
* *[[Sporophila cinnamomea]]*,
* *[[Sporophila collaris]]*
** *S. c. collaris*, *melanocephala* hag *ochrascens*,
* *[[Sporophila corvina]]*
** *S. c. corvina*, *hicksii*, *hoffmanni* hag *ophthalmica*,
* *[[Sporophila falcirostris]]*,
* *[[Sporophila frontalis]]*,
* *[[Sporophila hypochroma]]*,
* *[[Sporophila hypoxantha]]*,
* *[[Sporophila intermedia]]*
** *S. i. bogotensis*, *insularis* hag *intermedia*,
* *[[Sporophila leucoptera]]*
** *S. l. bicolor*, *cinereola*, *leucoptera* ha *mexianae*,
* *[[Sporophila lineola]]*,
* *[[Sporophila luctuosa]]*,
* *[[Sporophila minuta]]*
** *S. m. centralis*, *minuta* ha *parva*,
* *[[Sporophila melanogaster]]*,
* *[[Sporophila murallae]]*,
* *[[Sporophila nigricollis]]*
** *S. n. inconspicua*, *nigricollis* hag *olivacea*,
* *[[Sporophila nigrorufa]]*,
* *[[Sporophila palustris]]*,
* *[[Sporophila peruviana]]*
** *S. p. devronis* ha *peruviana*,
* *[[Sporophila pileata]]*,
* *[[Sporophila plumbea]]*
** *S. p. colombiana*, *plumbea* ha *whiteleyana*,
* *[[Sporophila ruficollis]]*,
* *[[Sporophila schistacea]]*
** *S. s. incerta*, *longipennis* ha *schistacea*,
* *[[Sporophila simplex]]*,
* *[[Sporophila telasco]]*,
* *[[Sporophila torqueola]]*
** *S. t. atriceps*, *morelleti*, *mutanda*, *sharpei* ha *torqueola*.

O c'havout a reer holl e Mec'hiko, e Kreiz hag e Suamerika, eizh isspesad ha tregont (38) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Melanodera

***Melanodera*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Melanodera melanodera]]*
** *M. m. melanodera* ha *princetoniana*,
* *[[Melanodera xanthogramma]]*.

O c'havout a reer e kreisteiz Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Saltator

***Saltator*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Saltator albicollis]]*
** *S. a. albicollis* ha *guadelupensis*,
* *[[Saltator atriceps]]*
** *S. a. atriceps*, *flavicrissus*, *lacertosus*, *peeti*, *raptor* ha *suffuscus*,
* *[[Saltator atricollis]]*,
* *[[Saltator atripennis]]*,
* *[[Saltator aurantiirostris]]*
** *S. a. albociliaris*, *aurantiirostris*, *hellmayri*, *iteratus*, *nasica* ha *parkesi*,
* *[[Saltator cinctus]]*,
* *[[Saltator coerulescens]]*
** *S. c. azarae*, *brevicaudus*, *brewsteri*, *coerulescens*, *grandis*, *hesperis*, *mutus*, *olivascens*, *plumbeus*, *plumbiceps*, *superciliaris*, *vigorsii* ha *yucatanensis*,
* *[[Saltator fuliginosus]]*,
* *[[Saltator grossus]]*
** *S. g. grossus* ha *saturatus*,
* *[[Saltator maxillosus]]*,
* *[[Saltator maximus]]*
** *S. m. gigantodes*, *intermedius*, *iungens*, *magnoides* ha *maximus*,
* *[[Saltator nigriceps]]*,
* *[[Saltator orenocensis]]*
** *S. o. orenocensis* ha *rufescens*,
* *[[Saltator similis]]*
** *S. s. ochraceiventris* ha *similis*,
* *[[Saltator striatipectus]]*
** *S. s. flavidicollis*, *furax*, *immaculatus*, *isthmicus*, *melicus*, *perstriatus*, *peruvianus*, *scotinus*, *speratus* ha *striatipectus*.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, eizh isspesad ha daou-ugent (48) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Loxigilla

***Loxigilla*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Loxigilla barbadensis]]*,
* *[[Loxigilla noctis]]*
** *L. n. coryi*, *crissalis*, *desiradensis*, *dominicana*, *noctis*, *grenadensis*, *ridgwayi* ha *sclateri*,
* *[[Loxigilla portoricensis]]*
** *L. p. grandis* (†) ha *portoricensis*,
* *[[Loxigilla violacea]]*
** *L. v. affinis*, *maurella*, *ofella*, *ruficollis* ha *violacea*.

Pevarzek (14) isspesad bev c'hoazh en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Phaenicophilus

***Phaenicophilus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Phaenicophilus palmarum]]*,
* *[[Phaenicophilus poliocephalus]]*
** *P. p. coryi*, ***poliocephalus*** ha *tetraopes*.

O c'havout a reer en Hispaniola, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Tiaris

***Tiaris*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Tiaris bicolor]]*
** *T. b. bicolor*, *grandior*, *huilae*, *johnstonei*, *marchii*, *omissus*, *sharpei* ha *tortugensis*,
* *[[Tiaris canorus]]*,
* *[[Tiaris fuliginosus]]*,
* *[[Tiaris obscurus]]*
** *T. o. haplochroma*, *obscurus*, *pacificus* ha *pauper*,
* *[[Tiaris olivaceus]]*
** *T. o. bryanti*, *intermedius*, *olivaceus*, *pusillus* ha *ravidus*.

Seitek (17) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Orchesticus abeillei

***Orchesticus abeillei*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Pyrrhula Abeillei* (kentanv) da gentañ-penn (e 1839) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) da zougen bri d'ar c'houblad dastumourien ha naturourien c'hall Abeillé.Ar spesad nemetañ er genad *Orchesticus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha frouezh gwech ha gwech all.

## Annez
Brosezat eo ar spesad e gevred Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Orchesticus abeillei'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Orchesticus abeillei'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Chrysothlypis

***Chrysothlypis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1912 gant an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Chrysothlypis chrysomelas]]*
** *C. c. chrysomelas*, *ocularis* ha *titanota*,
* *[[Chrysothlypis salmoni]]*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch

**Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch**, bet ganet d'an 29 a viz Gouere 1850 e Witzenhausen (Kengevread alaman d'ar c'houlz) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz C'hwevrer 1915 e Göttingen (Impalaeriezh alaman d'ar c'houlz), a oa un evnoniour alaman.

Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — *[[Aglaiocercus berlepschi]]*, *[[Anthocephala berlepschi]]*, *[[Asthenes berlepschi]]*, *[[Berlepschia rikeri]]*, *[[Chaetocercus berlepschi]]*, *Crypturellus berlepschi* (tinamou Berlepsch), *[[Dacnis berlepschi]]*, *[[Hylopezus berlepschi]]*, *[[Myrmeciza berlepschi]]*, *[[Parotia berlepschi]]*, *[[Rhegmatorhina berlepschi]]* ha *[[Thripophaga berlepschi]]* — da zougen bri dezhañ.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Chrysothlypis]]*, *[[Compsospiza]]*,
* **I** : *[[Hemitriccus|Idioptilon]]*,
* **L** : *[[Leptosittaca branickii|Leptosittaca]]*, *[[Lophotriccus]]*,
* **P** : *[[Phaeomyias]]*, *[[Poecilotriccus]]*, *[[Atlapetes|Pogonospiza]]*, *[[Pseudotriccus]]*,
* **S** : *[[Hemitriccus|Snethlagea]]*,
* **T** : *[[Taeniotriccus andrei|Taeniotriccus]]*, 
* **U** : *[[Urothraupis stolzmanni|Urothraupis]]*,
* **X** : *[[Xenerpestes]]*.
### Spesadoù
* **A**
: *[[Amazilia viridicauda]]*, *Aramides wolfi* (rakig Wolf), *[[Asthenes baeri]]*, *[[Asthenes coryi|coryi]]*, *[[Asthenes harterti|harterti]]*, *[[Asthenes heterura|heterura]]*, *[[Asthenes maculicauda|maculicauda]]*, *[[Asthenes ottonis|ottonis]]*,
* **C** : *[[Carpodectes hopkei]]*, *[[Cinclodes taczanowskii]]*, *[[Compsospiza garleppi]]*,
* **E**
: *[[Elaenia brachyptera]]*, *[[Elaenia pelzelni|pelzelni]]*, *[[Euchrepomis sharpei]]*,
* **G** : *[[Grallaria excelsa]]*,
* **H**
: *[[Heliobletus contaminatus]]*, *[[Hemispingus reyi]]*, *[[Hemitriccus flammulatus]]*, *[[Hemitriccus zosterops|rothschildi]]*, *[[Hemitriccus spodiops|spodiops]]*,
* **K** : *[[Knipolegus orenocensis]]*,
* **M**
: *[[Creurgops dentatus|Malacothraupis gustavi]]*, *[[Mecocerculus hellmayri]]*, *[[Mitrephanes olivaceus]]*, *[[Myiophobus phoenicomitra]]*, *[[Myiornis albiventris]]*, *[[Myiothlypis chlorophrys]]*, *[[Myrmotherula behni]]*, *[[Myrmotherula cherriei|cherriei]]*, *[[Myrmotherula longicauda|longicauda]]*,
* **P**
: *[[Phaethornis nattereri]]*, *[[Phyllomyias sclateri]]*, *Podiceps taczanowskii* (plomer Taczanowski), *[[Pogonotriccus venezuelanus]]*, *[[Pseudotriccus pelzelni]]*, *[[Pseudotriccus simplex|simplex]]*,
* **O** : *[[Oneillornis salvini]]*,
* **S**
: *[[Scytalopus macropus]]*, *[[Serpophaga munda]]*, *[[Silvicultrix spodionota]]*, *[[Synallaxis cabanisi]]*,
* **T**
: *[[Taeniotriccus andrei]]*,*[[Tarphonomus harterti]]*, *[[Theristicus branickii]]*, *[[Thripophaga cherriei]]*,
* **U** : *[[Urothraupis stolzmanni]]*,
* **X**
: *[[Xenerpestes minlosi]]*, *[[Xenerpestes singularis|singularis]]*,
* **Z** : *[[Zimmerius petersi]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Certhidea

***Certhidea*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Certhidea fusca]]*
** *C. f. becki*, *bifasciata*, *cinerascens*, *fusca*, *luteola*, *mentalis* ha *ridgwayi*,
* *[[Certhidea olivacea]]*.

Brosezat int en Inizi Galápagos (Suamerika), seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Urocynchramidae

**Urocynchramidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1918 gant an evnoniour polonat Janusz Domaniewski (1891-1954).

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Urocynchramus]]* - Przewalski, 1876 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Catamenia

***Catamenia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Catamenia analis]]*
** *C. a. alpica*, *analis*, *analoides*, *griseiventris*, *insignis*, *schistaceifrons* ha *soderstromi*,
* *[[Catamenia homochroa]]*
** *C. h. duncani*, *homochroa* hag *oreophila*,
* *[[Catamenia inornata]]*
** *C. i. cordobensis*, *inornata*, *minor* ha *mucuchiesi*.

O c'havout a reer e Suamerika, pevarzek (14) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Anisognathus (evned)

***Anisognathus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Anisognathus igniventris]]*
** *A. i. erythrotus*, *ignicrissa*, *igniventris* ha *lunulatus*,
* *[[Anisognathus lacrymosus]]*
** *A. l. caerulescens*, *intensus*, *lacrymosus*, *melanops*, *olivaceiceps*, *pallididorsalis*, *palpebrosus*, *tamae* ha *yariguierum*,
* *[[Anisognathus melanogenys]]*,
* *[[Anisognathus notabilis]]*,
* *[[Anisognathus somptuosus]]*
** *A. s. alamoris*, *antioquiae*, *baezae*, *cyanopterus*, *flavinucha*, *somptuosus*, *venezuelanus*, *victorini* ha *virididorsalis*.

O c'havout a reer holl e Suamerika, daou isspesad warn-ugent (22) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Radioaktivität

***Radioaktivität*** (titl orin) pe ***Radioactivity*** (*Skinoberiegezh*) a zo ur ganaouenn alamanek/saoznek savet gant Ralf Hütter (1946-), Florian Schneider (1947-) hag Emil Schult (1948-) evit ar strollad sonerezh elektronek alaman Kraftwerk a oant izili anezhañ.

Enrollet e voe ar ganaouenn e 1975 e Studio Kling Klang (hini prevez ar strollad) e Düsseldorf, hag embannet e miz Here, a-gevret gant an unnek sonenn all eus an albom *Radio-Aktivität*.

Kregiñ a ra ***Radioaktivität*** gant un dalmadenn ingal damheñvel ouzh trouz arouezius ur c'honter Geiger hag ar ger "radioactivity" skignet dre al lizherenneg Morse a-raok da bozioù ar ganaouenn bezañ kanet gant Ralf Hütter, en alamaneg hag e saozneg.Ne reas ket berzh bras, panevet e Bro-C'hall ma teuas a-benn da vezañ renket da seizhvet.

## Selaou ''Radioaktivität/Radioactivity''...
*  ... kanet gant Kraftwerk.
Daoust ha ma kan Kraftwerk "Radioactivity Discovered by Madame Curie" ("Skinoberiegezh Kavet gant an Itron Curie") ez eo gant ur fizikour gall all — Henri Becquerel (1852-1908) — ma voe kavet dre zegouezh, e 1896, anadenn fizikel ar skinoberiegezh tra m'edo-eñ o labourat war *dreistastreluc'hañ* an halioù uraniom. En abeg d'al labourioù talvoudus-se e voe roet ar vMedalenn Rumford dezhañ e 1900.
Kendalchet e voent gant Marie Curie (1867-1934) hag he gwaz Pierre (1859-1906) hag hi an hini eo a reas gant ar ger "skinoberiegezh" evit ar wech kentañ. Rannet e voe Priz Nobel ar Fizik etre an tri skiantour e 1903.

## Lenn ar gerioù...
*  ... el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Notennoù ha daveennoù
Calyptophilus

***Calyptophilus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1884 gant an evnoniour stadunanat Charles Barney Cory (1857-1921).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Calyptophilus frugivorus]]*
** *C. f. abbotti*, ***frugivorus*** ha *neibae*,
* *[[Calyptophilus tertius]]*.

O c'havout a reer en Hispaniola, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Diglossa

***Diglossa*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Triwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Diglossa albilatera]]*
** *D. a. affinis*, *albilatera*, *federalis* ha *schistacea*,
* *[[Diglossa baritula]]*
** *D. b. baritula*, *montana* ha *parva*,
* *[[Diglossa brunneiventris]]*
** *D. b. brunneiventris* ha *vuilleumieri*,
* *[[Diglossa caerulescens]]*
** *D. c. caerulescens*, *ginesi*, *media*, *mentalis*, *pallida* ha *saturata*,
* *[[Diglossa carbonaria]]*,
* *[[Diglossa cyanea]]*
** *D. c. cyanea*, *dispar*, *melanopis*, *obscura* ha *tovarensis*,
* *[[Diglossa duidae]]*
** *D. d. duidae*, *georgebarrowcloughi* ha *hitchcocki*,
* *[[Diglossa glauca]]*
** *D. g. glauca* ha *tyrianthina*,
* *[[Diglossa gloriosa]]*,
* *[[Diglossa gloriosissima]]*
** *D. g. boylei* ha *gloriosissima*,
* *[[Diglossa humeralis]]*
** *D. h. aterrima*, *humeralis* ha *nocticolor*,
* *[[Diglossa indigotica]]*,
* *[[Diglossa lafresnayii]]*,
* *[[Diglossa major]]*
** *D. m. chimantae*, *disjuncta*, *gilliardi* ha *major*,
* *[[Diglossa mystacalis]]*
** *D. m. albilinea*, *mystacalis*, *pectoralis* hag *unicincta*,
* *[[Diglossa plumbea]]*,
* *[[Diglossa sittoides]]*
** *D. s. coelestis*, *decorata*, *dorbignyi*, *hyperythra*, *mandeli* ha *sittoides*,
* *[[Diglossa venezuelensis]]*.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pevar isspesad ha daou-ugent dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Hylopezus

***Hylopezus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1909 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hylopezus auricularis]]*,
* *[[Hylopezus berlepschi]]*
** *H. b. berlepschi* ha *yessupi*,
* *[[Hylopezus dives]]*
** *H. d. barbacoae*, *dives* ha *flammulatus*,
* *[[Hylopezus fulviventris]]*
** *H. f. caquetae* ha *fulviventris*,
* *[[Hylopezus macularius]]*
** *H. m. dilutus* ha *macularius*,
* *[[Hylopezus nattereri]]*,
* *[[Hylopezus ochroleucus]]*,
* *[[Hylopezus paraensis]]*,
* *[[Hylopezus perspicillatus]]*
** *H. p. intermedius*, *lizanoi*, *pallidior*, *periophthalmicus* ha *perspicillatus*,
* *[[Hylopezus whittakeri]]*.

O c'havout a reer holl e Kreiz ha Suamerika, pevarzek (14) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Thripophaga

***Thripophaga*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Thripophaga amacurensis]]*,
* *[[Thripophaga berlepschi]]*,
* *[[Thripophaga cherriei]]*,
* *[[Thripophaga fusciceps]]*
** *T. f. dimorpha*, ***fusciceps*** hag *obidensis*,
* *[[Thripophaga macroura]]*.

O c'havout a reer holl e Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Aglaiocercus berlepschi

***Aglaiocercus berlepschi*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.

Anvet e voe *Cyanolesbia berlepschi* (kentanv) da gentañ-penn (e 1898) gant an evnoniour alaman Ernst Hartert (1859-1933) da zougen bri d'an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e biz Venezuela.

## Liammoù diavaez
*  ''Aglaiocercus berlepschi'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Aglaiocercus berlepschi'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Asthenes

***Asthenes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

Tregont spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe

* *[[Asthenes anthoides]]*,
* *[[Asthenes arequipae]]*,
* *[[Asthenes ayacuchensis]]*,
* *[[Asthenes baeri]]*
** *A. b. *'baeri***, ''chacoensis'' ha ''neiffi'',
* ''[[Asthenes berlepschi]]'',
* ''[[Asthenes coryi]]'',
* ''[[Asthenes dorbignyi]]''
** ''A. d. consobrina'' ha ***dorbignyi***,
* ''[[Asthenes flammulata]]''
** ''A. f. '''flammulata***, *multostriata*, *pallida*, *quindiana* ha *taczanowskii*,
* *[[Asthenes fuliginosa]]*
** *A. f. *'fuliginosa***, ''fumigata'', ''peruviana'' ha ''plengei'',
* ''[[Asthenes griseomurina]]'',
* ''[[Asthenes harterti]]''
** ''A. h. bejaranoi'' ha ***harterti***,
* ''[[Asthenes helleri]]'',
* ''[[Asthenes heterura]]'',
* ''[[Asthenes huancavelicae]]''
** ''A. h. '''huancavelicae*** hag *usheri*,
* *[[Asthenes hudsoni]]*,
* *[[Asthenes humilis]]*
** *A. h. cajamarcae*, ***humilis*** ha *robusta*,
* *[[Asthenes luizae]]*,
* *[[Asthenes maculicauda]]*,
* *[[Asthenes modesta]]*
** *A. m. australis*, *cordobae*, *hilereti*, ***modesta***, *proxima*, *rostrata* ha *serrana*,
* *[[Asthenes moreirae]]*,
* *[[Asthenes ottonis]]*,
* *[[Asthenes palpebralis]]*,
* *[[Asthenes perijana]]*,
* *[[Asthenes pudibunda]]*
** *A. p. grisior*, *neglecta* ha ***pudibunda***,
* *[[Asthenes pyrrholeuca]]*
** *A. p. *'pyrrholeuca*** ha ''sordida'',
* ''[[Asthenes sclateri]]''
** ''A. s. brunnescens'', ''cuchacanchae'', ''lilloi'', ''punensis'' ha ***sclateri***,
* ''[[Asthenes urubambensis]]''
** ''A. u. huallagae'' hag ***urubambensis***,
* ''[[Asthenes vilcabambae]]'',
* ''[[Asthenes virgata]]'',
* ''[[Asthenes wyatti]]''
** ''A. w. aequatorialis'', ''azuay'', ''graminicola'', ''mucuchiesi'', ''phelpsi'', ''sanctaemartae'' ha ***wyatti**'.


O c'havout a reer holl e Suamerika, seizh isspesad ha daou-ugent (47) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Asthenes berlepschi

***Asthenes berlepschi*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Furnariidae.

Anvet e voe *Siptornis berlepschi* (kentanv) da gentañ-penn (e 1917) gant an evnoniour alaman Carl Eduard Hellmayr (1878-1944) da zougen bri d'un evnoniour alaman all : Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annezva
Brosezat eo ar spesad e gwalarn Bolivia.

## Liammoù diavaez
*  ''Asthenes berlepschi'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Asthenes berlepschi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Berlepschia rikeri

***Berlepschia rikeri*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Furnariidae.

Anvet e voe *Picolaptes rikeri* (kentanv) da gentañ-penn (e 1887) gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929) da zougen bri d'an dastumer hag evnoniour stadunanat Clarence B. Riker (1863-1947).Ar spesad nemetañ er genad *Berlepschia* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar artropoded.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Amazonia.

## Liammoù diavaez
*  ''Berlepschia rikeri'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Berlepschia rikeri'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù