open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Sheckley

**Robert Sheckley** (1928-2005) a oa ur skrivagner skiant-faltazi stadunanat. Brudet eo evel ur c'honter fentus ha flemmus.

## Oberennoù
#### E romantoù

**[[Immortality, Inc.]]*, anvet *Immortality Delivered* Avalon (1958), Bantam A1991 (1959), Gollancz (1963), Penguin (1978), Ace (1978), Tor (1991)
**[[Dimension of Miracles]]* Dell (1968), Gollancz (1969), Open Road Media (2014)
**[[The Status Civilization]]*, a dammoù en *Omega*. Signet S1840 (1960), Gollancz (1976), Ace (1979), Penguin (1979), Wildside (2007)
**[[Journey Beyond Tomorrow]]*, a oa *Journey of Joenes* (1963). Signet D2223 (1963), Corgi (1966), Dell 4268 (1969). Ha *Journey of Joenes* Sphere (1978), Ace (1979)
**[[The 10th Victim (novel)]]* Ballantine U5050 (1965), Mayflower-Dell 8604 (1966), Ace (1979), Signet (1987), Methuen (1987)
**[[Mindswap (novel)|Mindswap]]* (en Galaxy magazine Even 1965) Delacorte (1966), Dell 5643 (1967), Mayflower-Dell (1968), Pan (1973), Ace (1978), Grafton (1986)
**[[Dimension of Miracles]]* Dell 1940 (1968), Gollancz (1969), Mayflower (1971), Panther (1977), Ace (1979)
**[[Options (novel)|Options]]* Pyramid (1975), Pan (1977), Grafton (1986)
**[[The Alchemical Marriage of Alistair Crompton]]*, Michael Joseph (1978), Sphere (1979), pe *Crompton Divided* Holt, Rinehart and Winston (1978), Bantam (1979)
**[[Dramocles]]* Holt, Rinehart and Winston (1983), New English Library (1984)
**[[Pop Death]]* (1986)
**[[Victim Prime]]* Signet (1987)
**[[Hunter / Victim]]* Signet (1988)
**[[On The Planet of Bottled Brains]]* (gant Harry Harrison, 1990)
**[[Minotaur Maze]]* (romantig, 1990)
**[[Xolotl (book)|Xolotl]]* (1991)
**[[Alien Starswarm]]* ( 1991)
* Millennial Contest series (gant Roger Zelazny):
***[[Bring Me the Head of Prince Charming]]* (1991)
***[[If at Faust You Don't Succeed]]* (1993)
***[[A Farce to Be Reckoned With]]* (1995)
**[[List of Star Trek novels#Deep Space Nine (1993-present)|Star Trek: Deep Space Nine: The Laertian Gamble]]* (1995)
*** (1995)
**[[Godshome]]* Tor (1999)
**[[Babylon 5 novels|Babylon 5: A Call to Arms]]* (1999)
**[[The Grand-Guignol of the Surrealists]]* (2000)
**[[Dimension of Miracles Revisited]]* (2000)
The Same To You Doubled

***The Same To You Doubled*** zo un danevell saoznek gant ar skrivagner skiant-faltazi stadunanat Robert Sheckley, en dastumad Can You Feel Anything When I Do This? e 1970.
Onychognathus blythii

***Onychognathus blythii*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.

Anvet e voe *Amydrus Blythii* (kentanv) da gentañ-penn (e 1859) gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900) da zougen bri d'an apotiker hag evnoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh dreist-holl.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika ar Reter : Djibouti, Eritrea, Etiopia, enezeg Sokotra ha Somalia.

## Liammoù diavaez
*  ''Onychognathus blythii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Onychognathus blythii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Llanwyddelan

**Llanwyddelan** zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e kontelezh Powys. Emañ e kumuniezh Dwyriw, en hanternoz da gêr Y Drenewydd hag er c'hreisteiz da Llanfair Caereinion.

Gouestlet eo an iliz da sant Gwyddelan, ur sant enoret ivez e Dolwyddelan, e kontelezh Gwynedd.

Person e voe ar barzh Walter Davies (Gwallter Mechain) e Llanwyddelan eus 1803 da 1807.
Mez (derv)

Ar **mez** zo frouezh ar gwez-derv. Eno emañ had ar gwez-se, un hadenn pe ziv e pep mezenn.

Hervez ar spesadoù gwez e c'hall o ment bezañ etre 1 ha 6 cm hirder hag etre 0,8 ha 4 cm tevder. Evit ma teufent da vezañ azv e vez ezhomm etre 6 ha 24 miz, hervez ar spesadoù.

Gwechall e vezent implijet evel boued da vareoù kernez, e stumm bleud dreist-holl.

Debret e vezont gant loened zo, evel ar moc'h-gouez pe ar gwiñvered.


Acorns in Scotland.jpg|*Quercus robur* glasBro-Skos
Lithocarpus collettii acorns.jpg|*Lithocarpus collettii*Azia an Himalaya
Quercus ilex2.jpg|*Quercus ilex*Europa ar Su, Anatolia, Afrika goudrovanel
Acorns small to large.jpg|*Quercus phellos*, *Quercus falcata*,*Quercus alba* ha *Quercus coccinea*
Nisaetus alboniger

***Nisaetus alboniger*** (gwechall *Spizaetus alboniger*) a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad en un takad hag a ya eus koadegi kreisteiz Myanmar da ledenez Malaysia, Sumatera ha Borneo.

## Liammoù diavaez
*  ''Nisaetus alboniger'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Llanymynech

**Llanymynech** zo ur gêriadenn e biz kontelezh Powys, war an harzoù etre Kembre ha Bro-Saoz. Emañ hanter-hent etre Oswestry (Croesoswallt) hag Y Trallwng, e-kichen ar stêr Efyrnwy. Ul lodenn eus ar gêriadenn zo e kumuniezh Carreghwfa e Powys, hag al lodenn reter zo e Shropshire, e Bro-Saoz.
Alcedo hercules

***Alcedo hercules*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Alcedinidae.

## Doareoù pennañ
Brasañ labous ar genad *[[Alcedo]]* an hini eo, 22 cm e hirder keitat.

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha pesked bihan.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Sikkim da vervent Sina, Myanmar, hanternoz Laos, hanternoz Viêt Nam ha Hainan.

## Liammoù diavaez
*  ''Alcedo hercules'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Alcedo hercules'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Anthus nilghiriensis

***Anthus nilghiriensis*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e geotegi mervent India (kornôg Tamil Nadu ha Kerala).

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus nilghiriensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Phylloscopus reguloides

***Phylloscopus reguloides*** (pe *Seicercus reguloides*) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Phylloscopidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Seicercus reguloides assamensis*, eus biz India (Assam) da hanternoz Myanmar ha mervent Sina (gwalarn Yunnan),
* *Seicercus reguloides reguloides*, e menezioù Himalaya eus hanternoz India da Nepal, kreisteiz Tibet ha kreisteiz Sina (mervent Sichuan),
* *Seicercus reguloides ticehursti*, e kreisteiz Viêt Nam (uhelgompeznn Đà Lạt).

## Liammoù diavaez
*  ''Phylloscopus reguloides'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Majo

**Manolo** ha **Majo** (*Manola, Maja* eo ar stummoù gwregel) zo adstummoù d'an anv-bihan spagnolek Manuel, testeniekaet adal an XVIIIvet kantved en un etrec'hoari brudet, deuet a-zindan pluenn Ramón de la Cruz e 1769. Implijet e vezent evel gerioù par d'ar gerioù *gwaz kreñv* pe *brav*, perzhioù kontet da vezañ re bobl Madrid, da ober anv eus tud renkadoù izel Madrid, o devoa dilhad ha boazioù dezho o-unan, hag a veze dichek. Kavet e vez ivez er ger *majismo*, a veze implijet da ober meneg eus doug an noblañs d'ar boazioù poblek, dañsoù, redadegoù tirvi, dilhad, enebet ouzh ar c'hiz c'hall, flemmet gant ar ger *petimetre* (*mestr bihan*), a veze graet ouzh yaouankizoù lezirek leun a ardoù, hag enebet ivez ouzh talvoudoù ar Sklêrijennoù. Ar Majos a glaske kann ouzh ar re uhel gallekaet, hervezo, hag un doare da enebién outo e oa o dilhad "spagnol". Meur a wech eo bet livet Manolo ha Manola, majo ha maja, ha poltredoù Goya eo ar vre vrudetañ.

## Livadurioù Goya

Maja desnuda (museo del Prado).jpg|*[[La maja desnuda]]*, 1790-1800.
Maja vestida (Prado).jpg|*[[La maja vestida]]*, 1802-1805.

* Majas en el balcón

## Liamm diavaez
Anthus australis

***Anthus australis*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

N'eo ket anavezet ***Anthus australis*** evel ur gwir spesad hant holl skiantourien dre ma sell lod anezhe outañ evel un isspesad d'ar sidan kentrek (*Anthus novaeseelandiae*).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Anthus australis australis*, eus Queensland da Victoria ha reter Aostralia ar Su,
* *Anthus australis bilbali*, e mervent Aostralia,
* *Anthus australis exiguus*, e geotegi kreiz Ginea Nevez,
* *Anthus australis rogersi*, e hanternoz Australia (eus Tiriad an Norzh da bleg-mor Carpentaria).

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Majas en el balcón

**Majas en el balcón** (*Koantenned er balkon*) zo un daolenn gant Francisco Goya, livet etre 1808 ha 1814. Enni e weler div goantenn (*majas*) en ur balkon, ha daou zen en diadreñv, houlierien marteze. War ziskouez emañ an oberenn er Metropolitan Museum of Art.
## Istor
E miz Mae 1808, goude ma voe aloubet ar vro gant armeadoù gall Napoleon, e stagas Goya da verat raktresoù a bep seurt, hag ar *[[maja]]s* en o zouez.


Maja y celestina en un balcón.jpg|Francisco Goya, *[[Maja y Celestina en ur balkon]]*, 1808 – 1812, eoullivadur, 166 x 108, Palma de Mallorca, Dastumad March
Edouard Manet - The Balcony - Google Art Project.jpg|Édouard Manet, *[[Ar balkon]]*, 1868 – 1869, eoullivadur, 169 x 125, Pariz, Mirdi Orsay
Hypsipetes amaurotis

***Hypsipetes amaurotis*** a zo ur spesad bulbuled eus ar c'herentiad Pycnonotidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar hugennoù a bep seurt ha delioù legumaj.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daouzek isspesad anezhañ en un takad hag a ya eus Japan da hanternoz Filipinez :
* *Hypsipetes amaurotis *'amaurotis**', e kreisteiz Sac'halin, Japan ha Republik Korea,
* *H. a. batanensis*, e Batan, Ivuhos, Sabtang, Babuyan ha Claro (hanternoz-pellañ Filipinez),
* *H. a. borodinonis*, en enezeg Daitō,
* *H. a. camiguinensis*, e Camiguin (en hanternoz da Luzon, Filipinez),
* *H. a. fugensis*, e Dalupiri, Calayan ha Fuga (en hanternoz da Luzon, Filipinez),
* *H. a. magnirostris*, en inizi Volcano,
* *H. a. matchiae*, e kreisteiz Kyūshū (kreisteiz Japan),
* *H. a. nagamichii*, e Republik Sina ha Lanyu,
* *H. a. ogawae*, e hanternoz Inizi Ryūkyū,
* *H. a. pryeri*, e kreiz Inizi Ryūkyū,
* *H. a. squamiceps*, en inizi Bonin,
* *H. a. stejnegeri*, e kreisteiz Inizi Ryūkyū.

## Liammoù diavaez
*  ''Hypsipetes amaurotis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hypsipetes amaurotis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gov

Ur **gov** zo un den hag a labour da c'hoveliañ an houarn, en ur c'hovel. Gant ur morzhol e sko war un annev. 

## [[Doue]]ed
*Thor
*Hefaistos
*Brokk (Korr en devoa graet ar Mjöllnir)
*Vulkan

## Govien brudet
*Tubal-cain, meneget e Levr ar C'heneliezh

## Lennegezh

## Liverezh
*Ar c'hovel


Achilles weapons MNA Naples.jpg| Murlivadur e Pompei. Hefaistos, doue ar c'hovien, o kinnig d'an doueez Thetis ar skoed evit he mab Ac'hilleüs.
Hans Leu Eligius.jpg|Sant Eligius, sant ar c'hovien, hervez Hans Leu der Ältere, war-dro 1495.
Giordano forge.jpg|*Govel Vulcanus* gant Luca Giordano
Velázquez - La Fragua de Vulcano (Museo del Prado, 1630).jpg|La Fragua de Vulcano, gant Diego Velázquez
John Neagle 001.jpg| Poltred ur gov gant al livour stadunanat John Neagle, 1829


## Gwelet ivez
* ar Gov, anv-tiegezh
Abdelhamid Abaaoud

**Abdelhamid Abaaoud** (arabeg: **‏عبد الحميد أبا عود**‎, ‎ʿAbd al-Ḥamīd Abā ʿAwd), ganet d'an 8 a viz Ebrel 1987 en Anderlecht (Belgia) hag aet da anaon d'an 18 a viz Du 2015 e Saint-Denis (Bro C'hall), a oa ur sponter belgiat, a orin marokan.

Lesanvioù en doa ivez, evel **Abou Omar Soussi** (brezhoneg: "Abou Omar eus Souss") diwar lec'h orin e familh, pe c'hoazh **Abou Omar al-Baljīkī** (brezhoneg: "Abou Omar ar Belgian").

Anezhañ penn kreiz ar Stad Islamek, liammet e voe gant an holl walldaolioù pe argeziadoù gwalldaol a orin eus ar Stad Islamek e Bro-C'hall.

Marvet eo e-kerzh tagadenn e lec'h-repuiñ e Saint-Denis gant ar RAID
## Familh hag orinoù
Mab henañ ur familh 6 bugel enni e oa Abdelhamid Abaaoud. An tad Omar Abbaoud a zo erruet gant e zad eus Maroko e 1975 e Belgia. An tad en doa resevet ur stal gwerzhañ dilhad hag en devoa prenet unan d'e va henañ Abdelhamid.

Ganet e Anderlecht, Abdelhamid Abaaoud en doa an div vroadelezh : belgiat ha marokat.

Pa oa bugel e voe o vevañ e Molenbeek-Saint-Jean, ul lec'h pennañ d'an islamouriezh e Belgia.

Kamarad bugaleaj e oa gant Salah Abdeslam.

## Islamouriezh
Younes Abaaoud en deus heuliet e vreur Abdelhamid er bloavezh 2014 etrezek hent an islamouriezh betek terc'hout gantañ war zu ar Stad Islamek e Siria. D'an oad a 15 vloaz ar vreur Younes a zo bet lesanvet an djihadour yaouankañ, ezel e oa deuet da vezañ eus ar rann-stourm "Leoned yaouank ar c'halifat".

## Notennoù ha daveennoù
Anthus cinnamomeus

***Anthus cinnamomeus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daouzek isspesad anezhañ :
* *Anthus cinnamomeus annae*,
* *Anthus cinnamomeus bocagii*,
* *Anthus cinnamomeus cinnamomeus*
* *Anthus cinnamomeus eximius*,
* *Anthus cinnamomeus grotei*,
* *Anthus cinnamomeus itombwensis*,
* *Anthus cinnamomeus lacuum*,
* *Anthus cinnamomeus lichenya*,
* *Anthus cinnamomeus lynesi*,
* *Anthus cinnamomeus rufuloides*,
* *Anthus cinnamomeus spurium*,
* *Anthus cinnamomeus stabilis*
en Afrika ar C'hreiz, ar Reter, ar Su koulz hag e mervent Arabia.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Llywel

**Llywel** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Powys. Emañ er c'hornôg da Bontsenni. Er gumuniezh emañ, ouzhpenn kêriadenn Llywel hec'h-unan, kêriadenn Trecastell. Leun a venezioù bihan eo ar c'hornad, en o zouez Fan Brycheiniog, kern uhelañ ar Mynydd Du.

Da Sant Dewi eo gouestlet iliz Llywel. Er vered emañ bez ar skrivagner David Owen (Brutus). Ur maen zo bet kavet e Llywel, warnañ un enskrivadur Ogham, gant ar gerioù *MACCVTRENI* ha *SALICIDVNI*, anvioù-tud moarvat. Emañ ar maen-se er British Museum abaoe 1878.

E 2011 e oa 497 a dud o chom e kumuniezh Llywel ha 125 anezho a oa kembraegerien (25,8%).

## Notennoù
Danvez Bro-C'hall

**Danvez Bro-C'hall** (*Matière de France* e galleg) pe c'hoazh « Kelc'hiad karolingat » *(Cycle carolingien)* a vez lavaret eus danvez al lennegezh ma konter troioù-kaer kompagnuned Karl Veur.
An danvez-se a zo anezhañ an holl vojennoù eus Bro-C'hall pe eus Kornogeuropa : Italia ha Bro-Saoz dreist-holl, hag eus Lec'hlenn ivez, skrivet pe e galleg krennamzerel pe e yezhoù all.

## Tudennoù
Setu tudennoù brudetañ danvez Bro-C'hall :
**Charlemagn*, pe Karl-Veur, an impalaer brezelour ;
*Roland, an haroz, niz d'an impalaer ;
*an dug Naymes de Bavière ;
*an arc'heskob Turpin ;
*Olivier (skoedour), skoedour an impalaer ;
*Ogier an Danad, marc'heg ;
*an Daouzek Par ;
*Aymeri de Narbonne
*Fierabras, ur Sarrazin ;
*Bayard (marc'h), marc'h gell hud ar Pevar Mab Emon, a vo roet e anv d'ur bern kezeg e Breizh-Izel;
*Oberon, a awenas Shakespeare.

## Danvez Bro-C'hall war an diwezhadoù
Goude marevezh ar c'hurwerzioù *(chansons de geste)* ne varvas ket danvez Bro-C'hall. Brudet eo an oberennoù italianek awenet ganto, re Matteo Maria Boiardo, ha Ludovico Ariosto, hag un toullad re all disteroc'h o brud. Ar barzhonegoù *[[Orlando innamorato]]* ("Roland en karantez")* hag [[Orlando furioso]]* ("Roland droug ennañ") zo awenet gant ar *chansons de geste*. Ha ganto eo e voe awenet goude Edmund Spenser pa skrivas *[[The Faerie Queene]]*, petra bennak ma n'eo ket Danvez Bro-C'hall da vat, dre ma c'hoarvez an istor en ur vro a faltazi.

Danevelloù all a gaver en norseg, gant *[[Karlamagnus Saga]]* skrivet en  e Norge; hag ennañ un deverrañ eus penndanevelloù ar c'helc'hiad. E gwirionez, a-raok advrud mojenn Arzhur en  e oa ken bras all brud Danvez Bro-C'hall.

## Skiant-faltazi
Bihanoc'h eo brud Danvez Bro-C'hall el lennegezh skiant-faltazi eget hini Danvez Breizh. 
* L. Sprague de Camp ha Fletcher Pratt o deus diazezet unan eus istorioù Harold Shea (*[[The Castle of Iron]]*) er bed-se.
* Poul Anderson en deus skrivet *[[Three Hearts and Three Lions]]* a zo gwiriziennet en danvez-se.
* *Il cavaliere inesistente*, romant italianek gant Italo Calvino e 1959.

## Notennoù

## Pennadoù kar
* Danvez Roma
* Danvez Breizh
* Mojenn Arzhur
Anthus hellmayri

***Anthus hellmayri*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.

Dougen a ra anv al loenoniour alaman Carl Eduard Hellmayr (1878-1944).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Anthus hellmayri brasilianus*, eus gevred Brazil (São Paulo, Rio de Janeiro) da Uruguay ha hanternoz Arc'hantina,
* *A. h. dabbenei*, en Andoù kornôg Arc'hantina (kornôg Neuquén ha kornôg Chubut) ha Chile-dost,
* *A. h. hellmayri*, eus Andoù kreisteiz Perou (Puno) da vBolivia ha gwalarn Arc'hantina (Tucumán).

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus hellmayri'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Llwydiarth

**Llwydiarth** zo ur gêriadenn eus Kembre, e hanternoz Powys, e Sir Drefaldwyn gozh. Emañ hanter-hent etre Llanfihangel-yng-Ngwynfa, en hanternoz, ha Llangadfan, er c'hreisteiz, er c'hornôg da Y Drenewydd.
Manafon

**Manafon** zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ e tolead Sir Drefaldwyn gozh, er c'hreisteiz da Llanfair Caereinion hag er c'hornôg da Y Trallwng.

Emañ Manafon war ribl an Afon Rhiw, e-kreiz torgennoù izel. En Eskopti Llanelwy emañ ar barrez ha gouestlet eo an iliz da sant Mihangel (Mikael).

E 2011 e oa 301 a dud o chom e kumuniezh Manafon ha 54 anezho a oa kembraegerien (18,4%).

## Tud vrudet
* Ar barzh Gwallter Mechain (Walter Davies) a voe kure e Manafon e-pad 30 vloaz, eus 1807 da 1837, ha savet en deus ul lodenn vat eus e skridoù eno.
* Evan Evans (Ieuan Fardd), ur barzh kembraek all, a voe o chom eno en 18vet kantved.
* Ar barzh R. S. Thomas a dremenas daouzek vloaz evel person e Manafon (1942-1954). Eno e teskas kembraeg hag e savas lod eus e varzhonegoù anavezetañ.

## Notennoù
Salah Abdeslam

**Salah Abdeslam** ganet d'ar 15 a viz Gwengolo 1989 e Brussel, Belgia, met gant ar vroadelezh c'hall a zo un hailhon munut hag un den diskredet da vezañ ur sponter a gemeras perzh e gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz.

Liammet ez eo Salah Abdeslam gant ar Stad Islamek dre hanterouriezh e gamarad bugaleaj Abdelhamid Abaaoud.

Ur c'hemenn-klask etrevroadel a zo bet krouet a-benn tapout anezhañ.

Harzet eo bet a-benn ar fin e Molenbeek an 18 a viz Meurzh 2016, goude un terc'h a 125 devezh.
## Gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015
Salah Abdeslam a zo liammet ouzh gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz, nebeut a draoù a zo sur betek-en:
* Salah Abdeslam en deus feurmet an oto a servijas da skipailh sponterien ar Bataclan evit mont eno ha seveniñ o torfed.
* Prenet en devoa tarzherioù en ur stal er Val-d'Oise

## Ar c'hlask
Pennadurezhioù Belgia ha bro C'hall o deus embannet poltred Salah Abdeslam gant e anv d'ar 15 a viz Du 2015. Nebeut amzer war-lerc'h e oa lesanvet an enebour d'an holl Niverenn 1.

Goustadik e vez sevenet an enklask evit gouzout pelec'h ez eo tremenet ar sponter ha petra rik en devoa graet a-raok hag e-pad gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz.

Harzet eo bet a-benn ar fin e Molenbeek an 18 a viz Meurzh 2016, goude un terc'h a 125 devezh.
## Notennoù ha daveennoù
Anthus nattereri

***Anthus nattereri*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

Dougen a ra anv an ergerzher ha naturour aostrian Johann Natterer (1787-1843).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo e gevred Brazil, gevred Paraguay ha biz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus nattereri'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Steuñv Vigipirate

**Steuñv Vigipirate** (galleg: *Plan Vigipirate*) a zo ur steuñv savet e bro C'hall a-benn talañ ouzh ar sponterezh.
Ar steuñv a zo unan peurbad e bro C'hall hag en estren-vro war pep tachenn eus ar vuhez foran (Dezougen tud, yec'hed, ar boued, Hentoù an energiezh, surentez ar rouedadoù kelaouiñ…).

Ar pal a zo lakaat asambles holl izili an nasion da labourat en ur evezhiañ, sikour da zifenn ar vro a-enep ar sponterien: ar Stad, ar geodedourien.

D'an 8 a viz Genver 2015, ar steuñv Vigipirate a oa bet lakaet el live « diwall gwalldaol » e Pariz, dre urzhioù ar pennmaodiern gall Manuel Valls. Abaoe Genver 2015, ez eus bet ouzhpennet un oberiadur difennerezh d'ar Steuñv Vigipirate gant ar soudarded. Graet e vez Opération Sentinelle anezhi.

Stad a reuziad : d'an 19 a viz Du 2015 e oa bet votet astenn ar stad a reuziad bet embannet gant ur C'huzul maodierned dreistordinal e-pad an nozvezh eus an 13 d'ar 14 a viz Du da heul gwalldaolioù an 13 a viz Du 2015 e Pariz.

## Enebadurioù
Enebadurioù a zo savet a-enep ar steuñv vigipirate div mammenn a zo.
### Enebadurioù a-berzh an nerzhioù engouestlet
Dre ma z'eo d'an uhelañ live ar steuñv vigipirate ha war un dermenn difin ez a war skuishaat an nerzhioù engouestlet.:
* Difennet ez eo outo kemer devezhioù diskuizhañ
* Ar gedoù a c'hell padout dek eurvezh diouzh renk
* Re nebeut a dud a zo evit difenn an holl lec'hioù da vezañ evezhiet kement hag evit harzoù ar vro.
* Skuizh ez eo an nerzhioù difenn dre ar choaz graet evito d'o lakaat d'ur ged difiñv e-ser ober gedoù lusket.

### Enebadurioù a-berzh keodedourien
* Perak kaout ur steuñv gant liveoù disheñvel pa chom d'an uhelañ ha difin?
* Nerzhioù al lu a vez kemmesket muioc'h-mui gant nerzhioù difenn ar pemdez
* Milouradur ar gevredigezh

## Notennomù ha daveennoù
Nantmel

**Nantmel** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e-kreiz Powys. Emañ ar gêriadenn un tammig er gevred da gêr Rhaeadr Gwy. Ouzhpenn kêriadenn Nantmel he-unan, ez eus kêriadennoù all er gumuniezh : Nant Glas hag Argoed.

James Watt, an ijinour skosat a ijinas ar mekanik dre vurezh, a voe o chom e Doldowlod en tolead, pa voe war e leve, hag emañ e ziskennidi o chom eno c'hoazh.

E 2011 e oa 637 a dud o chom e kumuniezh Nantmel ha 73 anezho a oa kembraegerien (11,8%).

## Notennoù
Penegoes

**Penegoes** zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e gwalarn Powys, e Sir Drefaldwyn gozh. 

Emañ war an hent a gas eus Mallwyd da Vachynlleth, war lez ar stêr Dyfi. Emañ e kumuniezh Cadfarch, anvet evel-se diwar anv sant Cadfarch, un diskibl da sant Ildud, enoret en iliz Penegoes.

Al livour Richard Wilson (1714-1782) a voe ganet e kêriadenn Penegoes.
Pentref Dolau Honddu

**Pentref Dolau Honddu** zo ur gêriadenn eus Kembre, e kreisteiz Powys, e Sir Frycheiniog kozh. 

Emañ er mervent da gêr Llanfair-ym-Muallt, war un hent a zeu eus Aberhonddu. Ar gêriadenn dostañ eo Capel Uchaf, er c'hreisteiz. 

Emañ ouzh tor Mynydd Epynt, nepell diouzh eien an Afon Honddu, unan eus adstêrioù ar Wysg. Anvet eo ar gêriadenn ("pentref") diwar ar pradoù ("dolau") a zo war ribl ar stêr Honddu.
Hypargos niveoguttatus

***Hypargos niveoguttatus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Estrildidae.

Anvet e voe *Spermophaga niveoguttata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an naturour alaman Wilhelm Peters (1815-1883).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika issahara :
* *Hypargos niveoguttatus macrospilotus*, eus Angola da reter Republik Demokratel Kongo, Kenya, Somalia, Tanzania, Zambia ha Malawi,
* *Hypargos niveoguttatus niveoguttatus*, e reter Zimbabwe ha kreisteiz Mozambik.

## Liammoù diavaez
*  ''Hypargos niveoguttatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hypargos niveoguttatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Llanfyllin

**Llanfyllin** zo ur gêr vihan, ur barrez hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Kêr vrasañ hanternoz Sir Drefaldwyn e oa ivez. Emañ nepell diouzh an Afon Cain, un adstêr d'an Efyrnwy, er c'hreisteiz da venezioù Y Berwyn. Emañ er mervent da Groesoswallt.

A-gozh eo anavezet Llanfyllin abalamour d'ar feunteun vurzhudus a zo enni, "Fynnon Coed y Llanin". Gouestlet eo ar feunteun-se da sant Myllin, ha kontañ a reer e veze badezet tud gantañ eno er  Gouestlet eo an iliz-parrez da sant Myllin ivez, ur sant hag a a vije deuet eus Iwerzhon, marteze. Hervez ar richenn emañ bez ar sant dindan aoter an iliz.. Eus 1706 eo ar savadur a zo bremañ avat, hag an hanter vrasoc'h eget an iliz kentañ.

## Poblañs
E 2011 e oa 1532 a dud o chom e kumuniezh Llanfyllin hag 505 anezho a oa kembraegerien (34,1%).

## Tud vrudet
* William Morgan (1545 - 1604), troer ar Bibl e kembraeg, a voe person e Llanfyllin.
* Edward Davies (Iolo Trefaldwyn) (1819-1887), barzh kembraek.
* Ann Griffiths, barzhez kembraek.

## Notennoù
Anthus chacoensis

***Anthus chacoensis*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

Dont a ra e anv eus ar ger chaco a gaver e meur a anv-lec'h eus Suamerika.
## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavet e vez ar spesad e takadoù 'zo e chaco reter Paraguay ha hanternoz Arc'hantina, ma plij ar geotegi kerreizh dezhañ.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus chacoensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Anthus furcatus

***Anthus furcatus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Anthus furcatus brevirostris*, e puna Andoù Perou ha Bolivia,
* *A. f. furcatus*, eus gevred-pellañ Brazil da bParaguay, Uruguay ha hanternoz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus furcatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Penybont (Powys)

**Penybont**, skrivet ivez **Pen-y-bont** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreiz Powys, e Sir Faesyfed kozh. Emañ er biz da gêr Llandrindod, e-kichen an Afon Ithon.

Dismantroù ur c'hastell kozh zo eno, Kastell Cefnllys, savet a-hervez gant Elystan Glodrydd. Savet e voe un tammig kêr en-dro d'ar c'hastell. Er  e oa Cefn-llys unan eus ar pemp kêr a oa e Sir Faesyfed, met diwezhatoc'h ez eas war ziskar.

Ouzhpenn kêriadenn Penybont, emañ ivez kêriadenn Llandeglan er gumuniezh.

E 2011 e oa 428 a dud o chom e kumuniezh Penybont ha 53 anezho a oa kembraegerien (12,8%).

## Notennoù
Olivier (skoedour)

**Olivier**, pe **Olivier de Vienne** pe **de Gennes**, pe **Olivier le sage** (*olier ar fur*) dre enebiezh ouzh Roland lesanvet * le Preux*, zo ur marc'heg, pe skoedour, eus al lennegezh faltazi ha kurwerzioù Danvez Bro-C'hall, brudet dre ar Chanson de Roland. Hervez ar skrid-se e oa mignon da Roland, kuzulier dezhañ, hag unan eus an daouzek marc'hek kompagnun da Garl-Veur, an *Douze preux*. Olivier a oa breur da Aude, danvez-pried Roland. Evel Roland e voe lazhet en emgann Roncevaux.

*Hauteclaire* e oa anv e gleze er *Chanson de Roland*, ha *Talhaprima* e *[[Roland à Saragosse]]*.
Anthus correndera

***Anthus correndera*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Anthus correndera calcaratus*, e páramo krin Perou (Junín, Puno ha Qusqu),
* *Anthus correndera catamarcae*, eus páramo Bolivia (Potosí) da hanternoz Chile ha gwalarn-pellañ Arc'hantina,
* *Anthus correndera correndera* eus aodoù gevred Brazil da Uruguay, Paraguay ha hanternoz Arc'hantina,
* *Anthus correndera chilensis*, e kreisteiz Chile ha kreisteiz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus correndera'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Anthus spragueii

***Anthus spragueii*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

Dougen a ra anv ar skeudennaouer stadunanat Isaac Sprague (1811-1895) en devoa ambrouget an evnoniour Jean-Jacques Audubon (1785-1851) da-geñver an ergerzhadeg war ar stêr Missouri (e 1843) ma oa bet kavet ***Anthus spragueii***.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ar peurliesañ hag ivez diwar c'hreun.

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad e pradinier ha geotegi Norzhamerika ha goañviñ e kreisteiz Mec'hiko.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus spragueii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Bayard

**Bayard**, pe **Bayart**, zo un anv gallek. 

## Merk

* Groupe Bayard a zo un embregerezh kazetennoù ha ti-embann gall savet e 1873 gant ar beleg katolik Emmanuel d'Alzon ha e genvreuriezh *Les Augustins de l'Assomption*.

## Mojenn
*Bayard (marc'h mojennel), brudet evel marc'h rous ar Pevar Mab Emon.

## Tud
*Pierre Ponson du Terrail, brezelour gall, anavezet evel ar marc'heg Bayard (1476-1524) .

## Lec'hioù
Meur a lec'h er Stadoù Unanet :
*Bayard (Iowa)
*Bayard (Nebraska)
*Bayard (New Mexico)
*Bayard (West Virginia)
Bayard (marc'h)

**Bayard**, pe **Bayart**, e galleg, (*Baiardo* en italianeg, *(Ros) Beiaard* en izelvroeg) zo ur marc'h eus mojennoù gallek Danvez Bro-C'hall, brudet dre istor ar Pevar Mab Emon. Kreñv ha speredek e oa, ken kreñv ma c'halle dougen ar pevar breur war un dro.

Mab e oa d'un aerouant ha d'un naer. Dieubet e voe eus un enezenn gant ar strobineller Maugis, ha roet e voe gant an impalaer Karl Veur da Renaud de Montauban, ar mab henañ. Goude e kouezhas konnar an impalaer war co c'hein, roet e voe bayard da Garl veur, ha hennezh a c'hourc'hemennas e deurel er roen, pe er Meuse hervez doare où nevesoc'h d'ar vojenn, gant ur maen-milin en-dro d'e c'houzoug. Met dont a-benn a reas Bayard da dec'hel hag abaoe, hervez ar vojenn, e talc'h da gantreal e koad an Ardenne ma en klever o c'hwirinat.

## Levrlennadur
*R. Noiville, « Un épisode ardennais de l'Histoire des Quatre Fils Aymon : Charlemagne contre le Cheval Bayart », Bulletin de la Société de Mythologie Française, no 4,‎ octobre-décembre 1950, p. 11-12
*Henri Dontenville, « Les chevaux magiques : le Bayart », Bulletin de la Société de Mythologie Française, no 5,‎ janvier-mars 1951, p. 1-3
*A. Lamontellerie, « Contribution à l'étude de la légende de Bayart et des quatre fils Aymon », Bulletin de la Société de Mythologie Française, no 14,‎ avril-juin 1953, p. 28-30
*M. Françon, « Le cheval Bayard », Revue internationale d'onomastique, vol. 8 et 9,‎ 1956, p. 184-217
*Aurore Lamontellerie, « Cheval Bayard : ses bonds dans la Marche ; la danse à Esquièze ; places fortes et empreintes de la Basse Dordogne », Bulletin de la Société de Mythologie Française, no 52,‎ octobre-novembre 1963, p. 111
*M. D. Leclerc, « L'histoire des Quatre Fils Aymon. Essai d'analyse iconographique », La vie en Champagne, no 4,‎ 1995, p. 16-17
*Bernard Coussée, « Le cheval dont l'échine s'allonge et le bestiaire fantastique de l'Artois », Bulletin de la Société de Mythologie Française, no 184,‎ 1996
Herri Iañ Navarra

**Enrique Iañ Navarra**, lesanvet "el Gordo" (an hini tev), "Henri le Gros" e galleg, ganet war-dro 1244 ha marvet e 1274 e Pamplona, a voe roue Navarra adal 1270 betek 1274, ha kont Champagn ha Brie, evel Herri III.
Novi Sad

**Novi Sad** (skrivet Нови Сад el lizherenneg kirillek, *Újvidék* en hungareg, *Nový Sad* e slovakeg) zo ur gêr vras eus Serbia, an eil kêr vrasañ er vro ha kêr-benn proviñs Vojvodina. Emañ war lez an Danav.

Hervez niveradeg 2011 e oa  a dud o chom er gêr hec'h-unan, tra ma oa  a annezidi en tolpad-kêrioù, gant Petrovaradin ha Sremska Kamenica, ha  e tolead Novi Sad a-bezh.

Krouet e voe Novi Sad e 1694, pa voe savet un drevadenn en tu all d'an Danav gant marc'hadourien serb deuet eus kreñvlec'h Petrovaradin, war lez dehoù ar stêr. En  hag en  e teuas da vezañ ur greizenn genwerzh a bouez, hag ur greizenn sevenadurel serb ivez, ken ma veze graet "Aten Serbia" anezhi. Kalz a zistruj a voe e kêr e-pad Dispac'h 1848, met adsavet e voe ar savadurioù dismantret/ Bremañ ez eo Novi Sad ur gêr a bouez, war dachenn ar greanterezh, an armerzh hag ar sevenadur, ken evit Serbia ken evit Vojvodina.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Novi Sad gant ar c'hêrioù-mañ :

## Notennoù
Anthus gutturalis

***Anthus gutturalis*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Anthus gutturalis gutturalis*, e gevred Ginea Nevez,
* *Anthus gutturalis rhododendri*, e reter-kreiz Ginea Nevez ha ledenez Huon,
* *Anthus gutturalis wollastoni*, e kornôg-kreiz Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus gutturalis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pays de Caux

Ar **Pays de Caux** (da zistagañ [pɛi də ko]) zo anv gallek ur c'hornad eus reter Normandi, a-hed an aod, en hanternoz an departamant Seine-Maritime, hag en hanternoz da aber ar stêr Seine, dre vras etre Dieppe, en hanternoz, ha Le Havre, er c'hreisteiz. Er reter d'ar Pays de Caux emañ ar Pays de Bray.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv eus hini ar bobl kelt *Caleti*, pe Kaleted.

## Lec'hanvadurezh
Kavout a reer an anv Caux el lec'hioù-mañ:
*Saint-Valéry-en-Caux
*Caudebec-en-Caux
*Bretteville-du-Grand-Caux

## Banniel
Ur banniel, anvet Kaldbrog, zo bet krouet e Genver 2015 gant Franck Lemarchand

## Liammoù diavaez
* ''Le Courrier Cauchois'', kelaouenn ar Pays de Caux 

## Notennoù
Anthus caffer

***Anthus caffer*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
* *Anthus caffer australoabyssinicus*, e douaroù uhel kreisteiz-pellañ Etiopia,
* *A. c. blayneyi*, e douaroù uhel Kenya ha Tanzania,
* *A. c. caffer*, e gevred Botswana, mervent Zimbabwe, biz Suafrika ha kornôg Eswatini,
* *A. c. mzimbaensis*, eus hanternoz Zambia da viz Botswana, uhelgompezenn Zimbabwe ha kornôg Malawi.

## Liamm diavaez
*  ''Anthus caffer'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Yin ha yang

Ar yang (hengounel: 陽; simplaet: 阳 ; yáng) a zo ur penn-elfenn eus ar skiant sinaat, ha ne c'hallfe ket ar ger bout troet e brezhoneg.

Ar ger yang a gaver e Levr an Odloù (shijing, 詩經), savet da goulz ar re Zhou etre -500 ha -1000. Alies en e gaver gant ur ster liammet ouzh al lurc'h a dalvez kement ha "tu-heol". Ne oa ket d'ar pred-hont ken liammet strizh gant meizad ar yin ha ma'z eo hiziv hag e chome fetis ar ster dezhañ, o termeniñ un degouez naturel. Geriadur etimologel ar re Han (-121), a anver Shuowen Jie Zi, a gadarn ar meizad a "lurc'h kreñv".

Adaleg Zou Yan e voe staget ar ger yang ouzh hini ar yin pa grogas hennezh da rannañ dre enebiezh darvoudoù an natur hag an den. 
Diwar e labour e stager d'ar yang: lurc'h an heol, an deiz, an tommder, ar gourel... Ar grouidigezh, an oberiantiz hag an nerzh ivez a zo stag ouzh ar yang.

## Yi Jing

Er Yi Jing ar yang a zo anv graet d'ar varrenn leun, pa anver ying an hini torret.
Anthus chloris

***Anthus chloris*** (pe *Hemimacronyx chloris*) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e reter Suafrika ha Lesotho.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus chloris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Anthus melindae

***Anthus melindae*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.

Dont a ra e anv eus Malindi, ur gêr e proviñs Coast Kenya, war aod Meurvor Indez.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
* *Anthus melindae mallablensis*, e Somalia (biz Muqdisho),
* *A. m. melindae*, war aodoù kreisteiz Somalia ha gevred Kenya.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus melindae'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Odon (stêr)

An **Odon** zo ur stêr eus Normandi, en departamant Calvados, 47&nbsp;km hed dezhi.

Adstêr eo d'an Orne, e kêr Caen.

Eieniñ a ra en Ondefontaine, nepell diouzh eienenn an Druance ( a red etrezek ar c'hreisteiz). Treuziñ a ra Aunay-sur-Odon, Bretteville-sur-Odon.
## Kumunioù douret
* Les Monts d'Aunay (andon), 
* Dialan sur Chaîne, 
* Seulline, 
* Longvillers, 
* Le Mesnil-au-Grain, 
* Épinay-sur-Odon, 
* Parfouru-sur-Odon, 
* Bougy, 
* Val d'Arry, 
* Grainville-sur-Odon, 
* Gavrus, 
* Mondrainville, 
* Tourville-sur-Odon, 
* Mouen, 
* Baron-sur-Odon, 
* Fontaine-Étoupefour, 
* Verson, 
* Éterville, 
* Bretteville-sur-Odon, 
* Louvigny, 
* Caen (kember).
Toull al Lakez

***Toull al Lakez*** a zo ur gontadenn savet gant an abad Lan Inisan (1826-1891) hag embannet e 1874 er gelaouenn vrezhonek sizhuniek Feiz ha Breiz.

## Istor
E dibenn 1865 e oa erru Lan Inisan da gelenn e skolaj katolik Le Neubourg, ur barrez vihan eus Normandi, e departamant an Eure . D'ar 1añ a viz Here 1869 e voe anvet da berson Saint-Denis-des-Monts, nepell eus Évreux (en Eure ivez). Alese e rankas tec'hel pa voe ac'hubet ar vro gant ar Brusianed e 1871 : distro da Winevez, hag en em gavet dibarrez, e krogas eno gant e gentañ oberenn e brezhoneg — ***Toull al Lakez*** — evit doare.

### Kentañ embannadur
Embannet e oa bet, da gentañ-penn, e peder niverenn eus Feiz ha Breiz :
* DISSADORN 18 EBREL 1874, N° 481, pajennoù 87-88,
* DISSADORN 25 EBREL 1874, N° 482, pajennoù 94-96,
* DISSADORN 2 MAE 1874, N° 483, pajennoù 103-104,
* DISSADORN 9 MAE 1874, N° 484, pajennoù 110-111.

N'eo ket anv leun Lan Inisan a gaver e dibenn pep rannbennad dre ma kavas gwelloc'h an den-a-iliz ober gant al lizherennoù D. L. (evit Dom Lan). Niverelaet eo bet ha gallout a reer he lenn war lec'hienn Eskopti Kemper ha Leon.

## Adembannadurioù
Da-heul an imprimatur sinet d'an 21 a viz Mezheven 1878 gant Auguste-Marie Chatton (1825-1914), hag eñ vikel-vras Eskopti Sant-Brieg ha Landreger, e voe embannet dindan stumm ul levr seizh pajenn ha tri-ugent ennañ gant ti-moulerezh Jean-Baptiste (1778-1838) hag Alain Le Fournier (1750-1814) e Brest ha J. Salaun e Kemper. Kavout a c'heller un doare niverelaet anezhañ war lec'hienn Skol-veur Roazhon 2.

Embannet e voe ivez war Le Courrier du Finistère e 1887.

Embannet e voe ivez gant Frañsez Vallée er gelaouenn *[[Kroaz ar Vretoned]]* d'ar 17, 24 a viz Du, d'ar 1añ, d'an 8, d'ar 15, d'an 29 a viz Kerzu 1912, d'ar 5 ha d'an 12 a viz Kerzu 1913.

Un eil adembannadur a voe kaset da benn e 1930, skeudennaouet ar wech-mañ, gant Adolphe Le Goaziou (1887-1953) e Kemper ha Désiré Derrien e Brest.

## Notennoù ha daveennoù
Anthus sylvanus

***Anthus sylvanus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.

Anvet e voe *Heterura sylvana* (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus hanternoz Pakistan da c'hevred Sina.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus sylvanus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Anthus sylvanus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Anthus lineiventris

***Anthus lineiventris*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e savanennoù krin Afrika :
* *Anthus lineiventris lineiventris*, eus gevred Botswana da viz Suafrika ha kornôg Eswatini,
* *A. l. stygium*, eus kornôg Angola da gornôg Tanzania, gevred Kenya hag aodoù reter Suafrika.

## Liamm diavaez
*  ''Anthus lineiventris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Bradypterus sylvaticus

***Bradypterus sylvaticus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Locustellidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suafrika :
* *Bradypterus sylvaticus pondoensis*, e reter ar vro,
* *B. s. *'sylvaticus**', e su ar vro.

## Liammoù diavaez
*  ''Bradypterus sylvaticus'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Bradypterus sylvaticus'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Adele

**Adele**, ez-ofisiel **Adele Laurie Blue Adkins**, MBE, zo ur ganerez ha sonaozerez saoz bet ganet d'ar 5 a viz Mae 1988 e kêr Londrez, ranngêr Tottenham. Berzh-bras he deus graet gant he zeir fladenn, o werzhañ muioc'h eget 30 milion anezho. Anvet eo bet he holl bladennoù diwar an oad e oa pa aozas anezho: 19, 21, 25. An darn vrasañ eus he c'hanaouennoù zo bet savet ganti, an ton koulz hag ar pozioù. E-touez ar re anavezetañ emañ Chasing pavements (2008), Rolling in the deep (2010), Someone like you (2011), Set fire to the rain (2011) ha Skyfall (2012) - homañ savet a-ratozh evit ur film gant James Bond. E-leizh a brizioù zo bet tapet ganti, en o zouez 1 *Oscar*, 4 *Brit Award*, 9 *Grammy Award* hag 11 *Billboard Music Award*.

## Pladennoù
### Albomoù
**[[19 (pladenn)|19]]* (2008)
**[[21 (pladenn)|21]]* (2011)
**[[25 (pladenn)|25]]* (2015)
**[[30 (pladenn)|30]]* (2021)

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Connie Francis

**Connie Francis** eo anv-micher ar ganerez stadunanat **Concetta Rosa Maria Franconero**, ganet e d’an  e Newark ha marvet d’ar  e Florida. Brudet e voe er bloavezhioù 1950 ha 1960 gant kanaouennoù evel *Stupid cupid, Who's sorry now, Frankie* ha *Where the boys are*. Ouzhpenn kanañ e saozneg e kane ivez en italianeg, e spagnoleg hag e portugaleg.

E 1963 he doa enrollet un doare italianek, *Portami Con Te*, hag un doare spagnolek, *Llévame a la Luna* d'ar ganaouenn saoznek *[[Fly Me to the Moon]]*. Berzh a reas gant ar bladenn *Connie Francis A La Italiana*.

E 1964 ec'h enrollas kanaouennoù brudet eus Brazil evel *Deixa Isso Para Lá (Bossa Nova Hand Dance)* skrivet gant Alberto Paz hag Édson Menezes evit Jair Rodrigues.

## Liammoù diavaez
*O kanañ ''Solamente una vez''
Pays de Bray

Ar **Pays de Bray** zo ur rannvro naturel eus Bro-C'hall, rannet etre Normandi ha Pikardi, etre an departamantoù Seine-Maritime ha Oise, etre kêrioù Neufchâtel-en-Bray ha Beauvais. Ar rann eus Normandi a vez graet *Bray normand* anezhi, ar rann eus Pikardi a vez lavaret *Bray picard* anezhi.

## Kumunioù ar ''Pays de Bray''
*Ar *Pays de Bray* norman zo 120 kumun anezhañ, eus 7 kanton (Argueil, Bellencombre, Forges-les-Eaux, Gournay-en-Bray, Londinières, Neufchâtel-en-Bray ha Saint-Saëns).
*Ar *Pays de Bray* pikard zo ennañ meur a ganton er c'hornôg da gêr Beauvais.

## Stêrioù
Meur a stêr a eien er vro, evel an Epte hag an Andelle, adstêrioù d'ar Seine, hag ar Béthune, ar Varenne hag an Eaulne, adstêrioù d'an Arques, a en em daol e Mor Breizh. An Avelon, a en em daol en Thérain e Beauvais (Oise), a eien er Pays de Bray ivez.

Stivelloù tomm zo ivez e Forges-les-Eaux.

## Lennegezh
Skrivagner meur ar c'hornad eo Philéas Lebesgue (1869-1958), ganet ha marvet e La Neuville-Vault (Oise). En e varzhonegoù en deus kanet kaerderioù ar pays de Bray pikard, hag e darn eus e romantoù, eha dreist -holl :
* *Destin, journal d'une femme*, 
* *Les Charbons du foyer*, Paris, Ed. de La Phalange, 1909, 315 p.
* *Le Sang de l'Autre*, 1901, hag Ed. du Trotteur ailé, 2010, 232 p.
* *Terre picarde*, Grandvilliers, Ed. du Bonhomme picard, 1950. hag Ed. du Trotteur ailé, 2008, 95 p.
Meneg eus ar Pays de Bray picard zo ivez e levrioù François Beauvy :
* *La Collégienne*, romant, Amiens, Eklitra, 1982, 70 p.
* *Le Paysage dans l'oeuvre poétique de Philléas Lebesgue*, arnodskrid, La Neuville-Vault, Sté des Amis de Ph. Lebesgue, 1995, 150 p.
* *Philéas Lebesgue et ses correspondants en France et dans le monde de 1890 à 1958*, Thèse de doctorat, Beauvais, Awen, 2004, 674 p.
Pen-y-bont-fawr

**Pen-y-bont-fawr**, skrivet ivez **Penybontfawr**, zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ war lez ar stêr Tanad, er gwalarn da gêriadenn Llanfyllin. Eus Pen-y-bont-fawr e oa an delennourez Nansi Richards (Telynores Maldwyn).

Er gumuniezh emañ ivez kêriadenn Hirnant, a oa kêr vrasañ an tolead gwechall.

Savet e voe an iliz Sant Tomos war lez ar gêriadenn e-kreiz an  hag eus ar c'hantved-se eo ar gêriadenn a-bezh. Kreskiñ a reas buan abalamour ma oa e kroashent daou hent pouezus : an hent a gas eus kornôg Kembre da Groesoswallt hag an hent da vont eus Y Bala da Shrewsbury (Amwythig).

E 2011 e oa 440 a dud o chom e kumuniezh Pen-y-bont-fawr ha 213 anezho a oa kembraegerien (50%).

## Notennoù
Spizocorys conirostris

***Spizocorys conirostris*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Afrika ar Su :
* *Spizocorys conirostris barlowi*, eus kreisteiz Namibia da greisteiz Botswana ha gwalarn proviñs kozh ar C'hab,
* *S. c. conirostris*, e Suafrika ha gwalarn Lesotho,
* *S. c. crypta*, e biz Botswana,
* *S. c. damarensis*, e gwalarn Namibia,
* *S. c. harti*, e mervent Zambia,
* *S. c. makawai*, e mervent-pellañ Zambia.

## Liamm diavaez
*  ''Spizocorys conirostris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Emgann Alesia

En **Emgann Alesia** a c'hoarvezas e 52 kent JK en Alesia e oa enebet un emglev Galianed renet gant Vercingetorix ouzh lu roman Jul Kaezar. Gant an emgann-se e voe lakaet fin da stourm ar C'halianed ouzh beli Roma.
## Douaroniezh
a) Alise-Sainte-Reine
Restr:Battaglia di Alesia battaglia.png|
## Levrioù
* Joël Le Gall : *Alesia. Archéologie et Histoire*. Errance. 1990
* Paul M. Martin : *Vercingetorix*. Perrin. 2000
Ars'ys

**Ars'ys** a zo ur c'henstrollad arzourien disheñvel-mik metoù-sonerezh pep hini anezho : en em vodañ a ra lod anezho, diouzh an ezhommoù, en-dro d'ar soner ograoù ha piano Hervé Lesvenan evit kas da benn an oberennoù bet sonaozet gantañ.

## Listenn pladennoù
* 2003 : *Ars'ys*,
: gant Loïc Bléjean (pib-ilin ha low whistles), Ronan Bléjean (akordeoñs), Hélène Callonnec (biolin), Marta Gliozzi (ograoù), Vincent Guérin (gourrebed), Eric Lavarec (alto) ha Kristina Omnès (violoñsell).
* 2005 : *Spirale* (Ars'ys trio),
: gant Loïc Bléjean (pib-ilin) ha Jean-Luc Preneta (saksofon soprano). 
* 2009 : *Arcobaleno*,
: gant Loïc Bléjean (pib-ilin ha low whistles), Marta Gliozzi (ograoù), Vincent Guérin (gourrebed tredan), Dominique Molard (toserezh) hag Anne Postic (telenn geltiek).
* miz Du 2015 : *Bro-oadow*,
: gant Armel an Héjer (pozioù ha kan), Romain Baudry (saksofon soprano) ha Loïc Bléjean (pib-ilin ha low whistles).

## Notennoù ha daveennoù

## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ofisiel '''Ars'ys'''.
*  Ar strollad o pleustriñ war ar ganaouenn ''Er Verjez''.
Oblast Pskov

**Oblast Pskov** (rusianeg : Пско́вская о́бласть, *Pskovskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Pskov eo ar gêr-benn.
Oblast Vologda

**Oblast Vologda** (ruseg : Вологодская область, *Vologodskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Vologda eo ar gêr-benn.
Spizocorys fringillaris

***Spizocorys fringillaris*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.

Anvet e voe *Alauda fringillaris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (balafenned-noz ha c'hwiled en o zouez), greun ha had.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e biz Suafrika.

## Liammoù diavaez
*  ''Spizocorys fringillaris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Spizocorys fringillaris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pont-faen

:*Ur pennad [[Y Bont-faen]] zo ivez*.

**Pont-faen** zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e kreisteiz Powys, e Sir Frycheiniog kozh. Emañ war lez an Afon Ysgir Fawr, er gwalarn da gêr Aberhonddu.

Dont a ra anv ar gêriadenn eus ar pont kozh a zo dreist an Afon Ysgir Fawr. Nepell diouzh ar gêriadenn e kej an Ysgir Fawr gant an Ysgir Fechan da stummañ an Afon Ysgir, unan eus adstêrioù ar stêr Wysg.
Anthus brachyurus

***Anthus brachyurus*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
* *Anthus brachyurus brachyurus*, e geotegi kreisteiz Mozambik ha reter Suafrika,
* *Anthus brachyurus leggei*, eus gevred Gabon da Angola, Republik Demokratel Kongo, kornôg Ouganda ha eus Zambia da reter Suafrika.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus brachyurus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Oblast Rostov

**Oblast Rostov** (ruseg : Росто́вская о́бласть, *Rostovskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Rostov-an-Don eo ar gêr-benn.
Oblast Ryazan

**Oblast Ryazan** (ruseg : Ряза́нская о́бласть, *Ryazanskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Ryazan eo ar gêr-benn.