Adc’hanedigezh vroadel tchek

An **Adc’hanidigezh vroadel dchek** a voe ul luskad sevenadurel er broioù tchekek e-pad an <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XVIII</span><small><sup>vet</sup></small> hag an , dezhañ da bal adsevel implij an tchekeg, ar sevenadur tchek hag an identelezh vroadel tchek. Er penn kentañ ne veze ket lakaet ar gaoz war vBro-Tchekia, met war Bohemia, al lodenn vrasañ anezhi.Pennoù uhelañ al luskad e voe Josef Dobrovský ha Josef Jungmann hag a savas o-daou ul labour heñvel ouzh hini Yann-Frañsez ar Gonideg evit ar brezhoneg. Trec’h e voe an adsavidigezh pa 'z eas Impalaeriezh Aostria da get e 1918 ken e c’hellas an Dcheked hag ar Slovaked sevel Republik Tchekoslovakia, gant o yezhoù adsavet hag adimplijet ez-ofisiel. Ur skouer e voe eus un adsavidigezh vroadel ha yezhel, ha ne chomas ket hep bezañ gwelet gant begennoù ar pobloù distad.

## Kenarroud
Goude bezañ bet trec’h en Emgann ar Menez Gwenn, e 1620, e voe renet alamanekadur ar broioù tchekek gant impalaerien an Tiegezh Habsburg. Liammet e voe ar politikerezh-se ouzh an emgann etre ar Gatoliked (tu an impalaerien) hag ar Brotestanted, pa oa aet an hanter eus an Dcheked war ar mennozioù nevez-se dindan levezon luskad an Hussited.Ar galloud a strivas evit adlakaat ar relijion gatolik e penn ar gevredigezh en ur heskinañ an Disivoud protestant. Ken tagus e voe an ober-se ma voe kuitaet o bro gant ul lodenn vras eus ar vegenn.E-doug ar bloavezhioù 1800 ha 1900 e voe lamet implijoù ar tchekeg koulz er velestradurezh, en deskadurezh hag e metoù an dud desket, er sevenadur peurgetket. Miliadoù a levrioù tchekek a voe distrujet diwar abegoù relijiel. A-nebeudoù e voe klenket ar yezh ken ne veze ket mui implijet estreget gant an dud vunut, ar gouerien da gentañ penn. Eus ar maezioù e teuas an awen evit adkrouiñ ur yezh tchekek azasaet ouzh ar vuhez sevenadurel.

## An intrudu kentañ
Hervez James Naughton e c’heller merzout e voe lieskementet al levrioù tchekek goude 1780 hag e voe savet un ti-embann arbennik, Česká expedice, e 1790. Kalz a varzhonegoù, a bezhioù-c’hoari troet eus an alamaneg hag a gontadennoù-pobl a veze embannet, met ne oa ket uhel al live e-ser al lennegezh hag ar skiantoù.
E 1809 ec’h embannas Josef Dobrovský yezhadur yezh Bohemia, savet e alamaneg, *Ausführliches Lehrgebäude der Böhmischen Sprache, zur gründlichen Erlernung derselben für Deutsche* he zitl, hag a oa modernoc’h eget hini František Martin Pelcl, kelenner war al lennegezh tchekek e Skol-veur Praha. E 1817 e tiskouezas Václav Hanka dornskridoù tchekek kinniget gantañ evel pezhioù savet er Grennamzer, met kavet e voe goude bloavezhioù e oant bet goveliet gantañ.

Eus 1834 da 1839 ec’h embannas Josef Jungmann ar geriadur tchekeg-alamaneg kentañ (*Slownjk česko-německý Josefa Jungmanna*). Ul labour bras e oa a-fet e vent hag a voe pouezus-tre evit sevel diazezoù an tchekeg modern. Kemer a reas harp war geriaoueg Bibl Kralice (1579–1613, met amprestañ a reas kalz a c’herioù kavet e yezhoù slavek all. Gerioù kentañ an termenadur skiantel a zegasas ivez, ken e voe posubl da ziorren an enklask e tchekeg e berr amzer. 
Embannet e voe al labour-se gant un ti-embann, *Matice česká* "Kalonenn dchek" he anv, savet e 1831 gant František Palacký, e-barzh ar Mirdi Broadel, e Praha. Bloaz goude e voe embannet gant *Matice česká* ar gelaouenn skiantel *Časopis Společnosti Wlastenského Museum w Čechách* ("Kelaouenn Kevredigezh Mirdi Wlastensky e Bohemia" ; *Časopis Národního muzea Matice česká* hiziv, "Kelaouenn Mirdi Broadel ar Galonenn Dchek"), e-lec’h ma c’hellas al lennerien dchekek skrivañ traoù a denne d’o bro en o yezh. En enep, al labourioù sevenet dindan paeroniezh Akademiezh roueel ar skiantoù e Bohemia a veze graet e alamaneg. Muioc’h-mui a aozadurioù o plediñ gant ar yezh tchekek a zeuas war wel (ar C’hoariva Broadel e 1883, da skouer), pa voent arc’hantaet gant pennoù uhel ha pinvidik, tudjentiled vras en o zouez.

## Levrlennadurezh
* James Naughton, ''Czech litterature, 174 to 1918'', Oxford University, 2002.. Brassellet d’an 13 a viz 2025.

## Notennoù ha daveennoù