Pandora (pried Epimetheüs)

**Pandora** (Πανδώρα e henc'hresianeg "an hini he deus an holl zonezonoù"), e oa ar vaouez kentañ hervez mojennoù Hellaz kozh. Hervez ma skrivas Hesiodos en *[[Theogonia]]* e voe krouet gant an holl zoueed, rak pep hini anezho a roas dezhi ur perzh bennak. 

Zeus an hini a c'hourc'hemennas da Hefaistos aozañ anezhi en Douar (Gaia) evel un tamm eus ar binijenn roet da Vab-Den war-lerc'h ma oa bet laeret an tan gant Prometheüs, hag an holl zoueed a gemeras un tamm perzh e-barzh reiñ d'ar vraventez drouk-se ampartizoù hoalus ken-ha-ken. Roet e voe da bried da Epimetheüs. Hi eo plac'h ar voest, ur jarl e gwirionez, pa gomzer eus boest Pandora hiziv. 

## An anv
Daou zoare zo da gompren anv « Pandora » : pe *panta dôra*, an hini he deus bet an holl zonezonoù, pe *pantôn dôra* an hini a zo donezon, pe prof, a-berzh an holl zoueed.

## Theogonia Hesiodos

E mojenn Pandora a lenner e Theogonia Hesiodos (linennoù 560–612, war-dro an  pe  kantved kent JK) n'eus anv ebet d'ar vaouez. 

Pa oa bet roet an tan d'an dud gant Prometheüs, goude ma oa bet laeret gantañ digant Zeus, e tivizas mestr an doueed, kounnar ennañ, reiñ dezho ur prof all evel kastiz. Goulenn a reas digant Hefaistos stummañ ar vaouez kentañ gant pri, un droug kenedus a vije he diskennadezed o wallgas gouenn an dud. Graet e labour gant Hefaistos, e voe gwisket ar vaouez gant Athena en ur sae arc'hant, ur ouel brodet, garlantezioù hag ur gurunenn aour. 
Ar vaouez-se ha n'eo ket anvet en *Theogonia* n'hall bezañ nemet Pandora, a zo kaoz anezhi hiroc'h en oberenn all Hesiodotos, *[[Al Labourioù hag an Deizioù]]*. Kentañ ma voe gwelet gant an doueed hag an dud e voent bamet o sellout outi.
Ha Hesiodos da skrivañ (590–93):
:Anezhi eo deuet gouenn ar maouezed hag ar merc'hed
:Diganti eo gouenn an dud a varv ha meuriad ar maouezed
:a vev e-touez an dud varvel evit o brasañ trubuilh
:er baourentez kazus met er binvidigezh hepken.

Ha Hesiodos da zelc'her gant e gaoz hag e glemm : ar wazed a glask mirout ouzh droug ar maouezed dre chom dizimez ne vint ket gwell a se: (604–7):
:Erruout a ra d'an oad da vervel hep den da harpañ e vloavezhioù
:ha daoust ma ne vank ket birvidigezh ennañ en e vuhez
:pa vez marvet e vez rannet e beadra etre e gerent.

A-wechoù, eme Hesiodos, e c'hall ur gwaz kavout ur wreg vat, met atav e vez bec'h etre droug ha mad (609).

## Merc'h
Ur verc'h o doe Pandora hag Epimetheüs, Pyrra hec'h anv, a zimezas d'he c'henderv Deukalion, mab Prometheüs.

## E-barzh ''Al Labourioù hag an Deizioù''
Doare brudetañ ha hirañ ar vojenn avat a deu eus ur varzhoneg all gant Hesiodos, *[[Al Labourioù hag an Deizioù]]*. Enni (linennoù 60–105) e ra an oberour anv eus orin ar vaouez-se, hag e hira roll ar gwalennoù a daol war chouk an dud. 
Gant Hefaistos eo krouet bepred, diwar pri ha dour, evel en oberenn all, war urzh Zeus eta, a felle dezhañ kaout e zial eus an dud goude ma oa bet laeret an tan gant Prometheüs; met muioc'h a zoueed a gemer perzh en ober anezhi (63–82): 
*Athena a roas dezhi ar vuhez hag a zeskas dezhi gwriat ha gwiadiñ (63–4); 
*Afrodite a skuilhas koantiz war he zal ...
*Apollon a roas dezhi ampartiz war ar sonerezh
*Hermes a zeskas dezhi livañ gevier ha kendrec'hiñ ar wazed, hag a roas dezhi ar ranellded, 
*Hera ar roas ar warizi.

Zeus a ginnigas dorn Pandora da Epimetheüs, breur da Brometheüs, en devoa prometet d'e vreur koulskoude nac'h kement prof a-berzh Zeus. Hag eñ da gemer Pandora. Ha Pandora a zegasas dezhañ ur jarl kevrinus, hag a oa bet difennet outi, gant Zeus, digeriñ. Enni e oa an holl walennoù a c'hall kouezhañ war chouk Mab-Den: ar Gozhni, ar C'hleñved, ar Brezel, an Naonegezh, an Dienez, ar Follente, ar Gwallsi, an Touellerezh, ar Wallyoul, al Lorc'hentez hag ar Goanag.

## Kaeraat ar vojenn diwezhatoc'h

## Penaos kompren ar vojenn

## Pandora ''an hini a ro pep tra''
Gerdarzh an anv Pandora, *donezonet gant an holl*, a gaver e-barzh *[[Al Labourioù hag an Deizioù]]* ne vije nemet un displegadur pobl, ha faos e vije.

## ''Pithos'' troet e "boest"
Falldroidigezh ar *pithos*, ur jarl bras, e "boest" a vez lakaet war gont al lenneg Erasmus Rotterdam a droas kontadenn Hesiodos e latin er .


Pithos Louvre CA4523.jpg|Ur *[[pithos]]* eus Kreta, war-dro 675 kent JK; Mirdi al Louvre
Wedding procession pyxis BM GR1920.12-21.1 by Marley Painter.jpg|Ur *[[Pyksis|pyxis]]* atikat, 440–430 kent KJ; British Museum


## Notennoù

## Levrlennadur
* Athanassakis, A. *Hesiod: Theogony, Works and Days, Shield* (New York 1983).
* Beall, E. "The Contents of Hesiod's Pandora Jar: *Erga* 94–98," Hermes 117 (1989) 227–30.
* Harrison, Jane Ellen, *Prolegomena to the Study of Greek Religion* (1903) 1922, pp. 280–85.
* Griffith, Mark. *Aeschylus *Prometheus Bound* Text and Commentary* (Cambridge 1983).
* Hesiod, *Works and Days* En-linenn.
* Patrick Kaplanian, Mythes grecs d'origine, vol. I : Prométhée et Pandore, éd. L'entreligne, Paris, 2011 (ISBN 978-2-909623-06-1).
* Kenaan, *Pandora's Senses: The Feminine Character of the Ancient Text* (Madison, WI: The University of Wisconsin Press, 2008), Pp. xii, 253 (Wisconsin Studies in Classics).
* Kirk, G.S., *Myth: Its Meaning and Functions in Ancient and Other Cultures* (Berkeley 1970) 226–32.
* Lamberton, Robert, *Hesiod*, New Haven: Yale University Press, 1988. ISBN 0-300-04068-7.
* Leinieks, V. "*Elpis* in Hesiod, *Works and Days* 96," *Philologus* 128 (1984) 1–8.
* Moore, Clifford H. *The Religious Thought of the Greeks*, 1916.
* Neils, Jenifer, *The Girl in the Pithos: Hesiod’s Elpis*, in "Periklean Athens and its Legacy. Problems and Perspectives", eds. J. M. Barringer and J. M. Hurwit (Austin : University of Texas Press), 2005, pp. 37–45.
* Nilsson, Martin P. *History of Greek Religion*, 1949.
* Phipps, William E., ''Eve and Pandora Contrasted'', in *Theology Today*, v.45, n.1, April 1988, Princeton: Princeton Theological Seminary.
* Pucci, Pietro, *Hesiod and the Language of Poetry* (Baltimore 1977)
* Rose, Herbert Jennings, *A Handbook of Greek Literature; From Homer to the Age of Lucian*, London, Methuen & Co., Ltd., 1934.
* Smith, William, *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, 1870, sub "Pandora" En-linenn
* William Smith, ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology'' (1870) vol I:177, sub "Anesidora"
* Verdenius, Willem Jacob, *A Commentary on Hesiod *Works and Days* vv 1–382* (Leiden: E.J. Brill, 1985). ISBN 90-04-07465-1.
* Vernant, J.P., *Myth and Society in Ancient Greece* (New York 1990) 183–201.
* Jean-Pierre Vernant, « Le Mythe prométhéen chez Hésiode », e-barzh Mythe et société en Grèce ancienne, Paris, Maspéro, 1974, p. 177-194.
* Warner, M., *Monuments and Maidens: The Allegory of the Female Form* (New York 1985) 213–40
* West, M.L. *Hesiod, *Theogony*, ed. with prolegomena and commentary* (Oxford 1966).
* *Hesiod, *Works and Days*, ed. with prolegomena and commentary* (Oxford 1978).
* *Hesiod, *Theogony*, and Works and Days* (Oxford 1988).
* Zeitlin, Froma. *Playing the Other: Gender and Society in Classical Greek Literature* (Princeton 1995).

## Liammoù diavaez
*  Istor Boest Pandora (The Classics Pages)
*  Pandora e "Greek Myth Index"