Léon Douay

**Léon Douay** a oa anezhañ ur marc'hadour gall troet gant studi yezhoù indian Amerika. Meur a bennad-studi faltazius a-walc'h en deus embannet diwar o fenn en eil hanterenn an .

Ganet e oa e Bro-C'hall e-tro ar bloavezhioù 1830 moarvat. E-pad meur a vloaz eo bet o chom e Kolombia war-dro ar bloavezhioù 1860. A-raok 1870 e tistroas da Vro-C'hall ma krogas da embann studiadennoù adalek 1888 ha ma chomas neuze betek e varv, c'hoarvezet goude 1900.

## An den
N'ouzer ket gwall dra diwar-benn **Léon Douay** estreget ar pezh a gont deomp e-unan er pennadoù skrivet gantañ. 

### Cauca, Kolombia
Evit doare e oa marc'hadour kinkina e Silvia (departamant ar C'hauca), e Kolombia e-tro 1860 a-gevret gant e vreur **Séraphin Douay**. Krediñ a reer e oa eno e-pad ar brezel diabarzh a reas reuz er vro etre 1860 ha 1863 pa lavar deomp en em gave e Silvia pa oa bet aloubet ar vourc'h gant an Indianed nasa. En e bennad embannet e 1888 e ra anv DOUAY eus tud anavezet gantañ e Kolombia 20 vloaz abretoc'h, ar pezh a lakafe anezhañ er vro-se c'hoazh e-tro 1868 e dibenn ar bloazvehzioù 1860.

Displegañ a ra deomp **Léon Douay** en e oberennoù en deus bet ar chañs da vevañ pell e-touez daou veuriad Indianed eus Kolombia (Gwambiaiz ha, dreist-holl, an Nasaed).

Ne hañval ket Léon Douay bezañ bet gwall brederiet gant ar yezhoù indian d'ar mare ma oa o chom o Kolombia koulskoude (e-tro ar bloavezhioù 1860 eta). Diouzh a ouzer n'en deus dastumet ger ebet drezañ e-unan. Ne ro ket deomp da c'houzout ger ebet bet desket war-eeun gantañ pa oa eno zoken, pe e ve e gwambiaeg, pe e nasaeg. Dont a ra e holl ditouroù eus e lennadennoù hag eus ar rolloù gerioù bet kaset dezhañ gant tud all. Hag eñ bet o chom bloavezhioù-pad er C'hauca, gallout a reer krediñ ne ouie **Douay** grik ebet eus an div yezh indian komzet eno koulskoude. 

### Dizoloadenn Nisa ha levezon Brasseur de Bourbourg

En Okitania, e Nisa, e hañval bezañ **Léon Douay** e-pad brezel 1870 ma voe trec'het ar C'hallaoued gant ar Brusianed. Eno eo, emezañ, ma "tizoloas" al liammoù etre yezhoù kreiz ha Suamerika, gant levrioù an abad **[[Charles Étienne Brasseur de Bourbourg|Brasseur de Bourbourg]]**.

Diwar se, goulakaat a c'haller ober ne grogas Douay da vezañ dedennet da vat gant ar yezhoù indian nemet goude brezel 1870, moarvat e-pad e chomadenn e Nisa, meur a vloaz goude dezhañ bezañ distro da Vro-C'hall neuze. Evit gwir, e studiadennoù koshañ ne vint embannet nemet pell war-lerc'h, e-tro fin ar bloavezhioù 1880. Displegañ a ra **Douay** deomp e pleustras war levrioù an abad **[[Charles Étienne Brasseur de Bourbourg|Brasseur de Bourbourg]]** a oa anezhañ unan eus arbennigourein veur ar mayaeg d'an ampoent. 

Ne lavar ket **Douay** deomp ha kejet en doa gant **Brasseur de Bourbourg** pe hag-eñ e oa mignon gantañ, ar pezh n'en dije ket manket d'ober moarvat ma vije bet mignoniezh etrezo. Marv eo **Brasseur de Bourbourg** e Nisa e 1874, ar gêr ma oa **Douay** o chom er bloavezhioù-se ivez. Douetus-bras e vefe neuze n'o defe ket bet digarez da gejañ an eil gant egile daou zen bet o chom er broioù tramor e-pad pell, dedennet o-daou gant yezhoù Amerika, hag o taremprediñ metoù bourc'hizien kêr Nisa e-tro an hevelep mare. Daoust ma n'haller ket bezañ peursur eo en em gavet **Douay** gant **Brasseur de Bourbourg** end-eeun (mut e chom **Douay** er c'heñver-se), e c'haller moarvat soñjal eo e Nisa e klevas **Douay** anv eus an abad brudet ha ma krogas da lenn e levrioù ha da vezañ tomm e galon ouzh an amerikaouriezh. Diwar se eo e klaskas **Douay** gwelet neuze ha n'halle ket tennañ gounit eus an darempredoù en doa miret er C'hauca evit degas e lod d'ar skiant nevez-se.

E 1891 e e voe embannet e studiadenn diwar-benn yezhoù ar C'hauca kinniget da gentañ e Berlin e 1888 da-geñver kendalc'h an Amerikaourien. En un notenn savet e Nisa e deroù al levr ec'h anzav bezañ klañv ha dinerzh. Dediañ a ra e levr d'ar **[[Vicomte de La Cressonière|beskont de La Cressonnière]]** ma kavas bod en e di e-pad brezel 1870.

E 1900 e teu er-maez e oberenn vrasañ *Nouvelles recherches philologiques sur l'antiquité américaine contenant une contribution à l'américanisme du Cauca*, embannet e Pariz, a vod lod eus e bennadoù koshoc'h. Displegañ a ra an aozer en e raklavar bezañ ranket dilezel e studioù e-pad tost 10 vloaz, abalamour d'e yec'hed moarvat.

## Léon Douay an Amerikaour

Evel ar c'halz eus Amerikaourien an , prederiet e oa **Léon Douay** gant diskouez pegen kar e oa ar yezhoù amerikan indian an eil gant eben. Ar pep brasañ eus ar pennadoù savet gantañ a ya d'o ober rolloù gerioù tennet eus nouspet yezh indian disheñvel lakaet keñver-ha-keñver da ziskouez an orin anezho hag etimologiezh kement ger zo. Krediñ-start a rae **Léon Douay** e tiskenne holl yezhoù Amerika eus un niver a familhoù yezhoù bihan-tre. Krediñ a rae ivez e oa kar-tost ar c'hechuaeg gant ar mayaeg hag e c'hoarie ar mayaeg evit yezhoù Amerika, ar roll sammet gant ar sañskriteg e-keñver ar yezhoù indezeuropek, anezho-holl mennozhioù bet distaolet groñs gant ar skiant bremañ.

**Léon Douay** ne oa ket ur skolveuriad anezhañ ha ne oa ket chalet da zisplegañ talvoudegezh gerioù tennet eus yezhoù eus Chile, Perou pe Paraguay gant tammoù silabennoù mayaek. A-dra-sur, n'eus ket nemeur a dalvoudegezh skiantel gant studiadennoù etimologel stultennus Léon Douay ha ma vije bet dibabet gantañ ar brezhoneg da zanvez studi e vije bet da vezañ renket e-touez ar Geltomaned sur ha n'eo ket marteze.

Mard eus un dalvoudegezh bennak gant labourioù Léon Douay hiziv c'hoazh, ouzhpenn 100 vloaz war-lerc'h, eo hep mar ebet abalamour d'ar gerioù gwambiaek roet gantañ a-drugarez d'e chomadenn er C'hauca e-tro ar bloavezhioù 1860. Evit gwir, dibaot-kaer eo an testenioù eus ar yezh-se a-raok kreiz an . Setu perak e voe implijet kalz labourioù **Douay** gant ar yezhoniourien a zeuas war e lerc'h, evel ar C'hallaoued Beuchat ha Rivet, da skouer, a studias an nasaeg hag ar gwambiaeg e-doug hanterenn gentañ an . 

Siwazh, **Léon Douay** n'en doa ket desket ar yezhoù-se, n'en doa graet nemet adskrivañ, alies gant fazioù, rolloù gerioù bet kaset dezhañ gant tud all ha treuzksrivet gant spagnolegerien na oant ket evit klevet soniadoù zo. Heverk eo er c'heñver-se e bennad *Contribution à l'américanisme du Cauca*; e galleg emañ skrivet ar pennad met e spagnoleg eo troet ar gerioù gwambiaeg meneget gantañ. Gant se e chom amsklaer-tre ul lodenn eus ar gerioù roet gant **Léon Douay**. Gwashoc'h c'hoazh, ar stlabez zo en e bennad etre ar gerioù nasaek ha gwambiaek kinniget dezhañ holl evel gerioù gwambiaek gant an daou studier kolombian a ditouras anezhañ a voe pennkaoz ma kredas e-pad pell ar yezhoniourien e oa yezhoù kar eus an div yezh-se, a-raok na vefent deskrivet evito o-unan, pa ouzer bremañ n'int ket kar tamm ebet.

Daoust da bep tra, eñvoret e rank bezañ **Léon Douay** evit bezañ bet e-touez an nebeud tud prederiet gant yezhoù kentidik Amerika, en o zouez div yezh kolombian peurgetket, hag evit bezañ treuzkaset betek ennomp geriennoù eus ar gwambiaeg, geriennoù a chomo da viken e-touez an testenioù koshañ anavezet eus ar yezh-se. Klaoustre e vije bet plijet **Léon Douay** o c'houzout n'en doa ket labouret en aner a-benn ar fin.

## Oberennoù
**La parenté lexicologique du maya et du quechua*. Douay Léon. Congrés international des Americanistes. 1888.
* *Mémoire sur les affinités du Maya avec certaines langues de l'Amérique méridionale*, Léon Douay, 1890
**Contribution a l'américanisme du Cauca (Colombie)*. Douay Léon. Congrés international des Americanistes. Compte rendu de la septième session. Berlin. 1890.
* *Etudes étymologigues sur l'antiquité américaine*. Douay Léon. Paris. Librairie orientale et américaine. J. Maisonneuve. 1891.
* *Nouvelles recherches philologiques sur l'antiquité américaine contenant une contribution à l'américanisme du Cauca*; Douay Léon; Paris; J. Maisonneuve. 1900.