Kirgizeg

Ar **c'hirgizeg**, (*кыргыз тили, قىرعىز تىلى*), a zo ur yezh a-orin turkek komzet e Kreiz Azia. Gant ar rusianeg ez eo ar c'hirgizeg unan eus div yezh kenofisiel Kirgizstan.

Komzet e vez ar c'hirgizeg gant tro-dro da 3 milion a dud e Kirgizstan, Sina, Afganistan, Kazac'hstan, Tadjikistan, Turkia hag Ouzbekistan. 

### Doare-skrivañ ha distagadur

Implijet e veze al lizherenneg arabek evit skrivañ ar c’hirgizeg betek ma oa bet krouet ar gentañ lizherenneg latin e 1927. Er bloavezhioù 1930 e oa bet lakaet da ofisiel al lizherenneg turkek unvan en Unvaniezh Soviedel, bet kemeret e lerc’h gant al lizherenneg kirillekda c’houde. 

Hiziv e implijer div lizherenneg pennañ evit skrivañ ar c’hirgizeg hervez al lec’h:
* Al lizherenneg kirillek, implijet ez-ofisiel e Republik Kirgizstan;
* Al lizherenneg arabek, implijet ez-ofisiel e Sina e Prefeddi Emren Kizilsu hag e Prefeddi Emren Ili (Rannbarzh Emren Uigour Xinjiang). 

#### [[Fonologiezh]]
##### [[Vogalenn|Vogalennoù]]

##### [[Kensonenn|Kensonennoù]]

## Yezhadur

### Perzhioù hollek

Evel en holl yezhoù turkek:

* Yezh daspegel, reizh-tre he yezhadur
* Jener yezhadurel ebet
* Ger-mell ebet, daoust ha ma c’heller implijour an niverenn ‘’bir’’ (‘unan’) evit merkañ an unander amstrizh
* Digemm eo an anv gwan, lakaet dirak an anv, d.s. жаңы китап (‘levr nevez’, d.l.e ‘nevez levr’) kv. жаңы китаптар (‘levrioù nevez’)
* Implijet lerc’hennoù, d.s. сиз менен ('ganeoc'h', d.l.e. 'c'hwi gant')

### An anv

#### An troadoù

Kemmañ a ra pep stumm hervez reolennoù an hesonerezh vogalennek hag an hesonerezh kensonennel/sandhi

* Merk ar genitivel/akuzativel ***н-***:

:  goude ur gensonenn mouzhiet, м, н, ң, р, л, з, й: ***н-*** > ***д-***, d.s.:
:: сө**з** (‘ger’) + **н**ү > сөз**д**ү

: goude ur gensonenn divouezh: ***н-*** > ***т-***, d.s.:
:: ку**ш** (‘evn’) + **н**ун > куш**т**ун

* Merk al lokativel/ablativel ***д-***:
: goude ur gensonenn divouezh: ***д-*** > ***т-***, d.s.:
:: ките**п** (‘levr’) + **д**е > китеп**т**е

* Merk al lokativel/ablativel ***г-***:
: goude ur gensonenn divouezh: ***г-*** > ***к-***, d.s.:
:: өтү**к** (‘botez’) + **г**ө > өтүк**к**ө

#### Al liester

Al lostger **–lV4r** eo merk al liester. Kemmañ a ra e stumm resis hervez reolennoù an hesonerezh vogalennek hag an hesonerezh kensonennel/sandhi

* Achuet gant ur vogalenn, /r/ pe /y/: **-lV4r**, d.s.:

: уя (‘neizh’) > уя**лар**
: сиңди (‘c’hoar henañ’) > сиңди**лер**
: шайлоо (‘dilennadeg’) > шайлоо**лор**
: төө (‘kañval’) > төө**лөр**
: анжир (‘fiezenn’) > анжир**лер**
: кыргый (‘sparfell’) > кыргый**лөр**

* Achuet gant ur gensonenn mouezhiet, /l/, /n/, /m/, /ŋ/: **-dV4r**, d.s.:

: көз (‘lagad’) > көз**лөр**
: жил (‘bloaz’) > жил**дер**
: жол (‘hent’) > жол**дор**
: сөөл (‘morailh’) > сөөл**дөр**
: түн (‘noz’) > түн**дөр**

* Achuet gant ur gensonenn divouezh: **-tV4r**, d.s.

: бак (‘liorzh’) > бак**тар**
: кесек (‘moudenn’) > кесек**тер**
: топ (’boulenn’) > топ**тор**
: бөбөк (‘babig’) > бөбөк**төр**

### Ar verb

#### Raganvioù

#### Dibennoù personel boas

## Un tañva eus ar yezh

### Frazennoù talvoudus

Demat Кутмандуу күнүңз менен

Mont a ra? Кандайсыз?

Noz vat Түнүңуз бейпил болсун

Mar plij Ѳтүнѳ, суранам

Kenavo Кош калын!

Ya Ооба

Nann Жок

Mat eo Макул

Trugarez Рахмат

Petra eo hoc'h anv? Атыңыз ким?

… eo ma anv Менин атым…

### Goulennoù
Piv? ким? 

Petra? на?/не?

Pelec'h? кайда? / кана?

Penaos? кандай?

Pegoulz? качан?

Pegement? нече?

Pe(hini)? кайсы?

### Devezhioù ar sizhun

Dilun Дүйшүмбү

Dimeurzh Шейшенби

Dimerc'her Чаршенби

Diriaou Бейшенби

Digwener Жума

Disadorn Ишенби

Disul Жек шенби

### Ar mizioù

Miz Genver Үчтүн айы

Miz C'wevrer Бирдин айы

Miz Meurzh Жалган Куран

Miz Ebrel Чин Куран

Miz Mae Бугу

Miz Mezheven Кулжа

Miz Gouere Теке

Miz Eost Баш ѳна

Miz Gwengolo Айак ѳна

Miz Here Тогуздун ѳна

Miz Du Жетинин айы

Miz Kerzu Бештин айы

### An niveroù

Unan бир

Daou эк(к)и

Tri үч

Pevar төрт

Pemp беш

C'hwec'h алты

Seizh жети

Eizh сегиз

Nav тогуз

Dek он 

Unnek он бир

Daouzek он еки

Trizek он үч

Pevarzek он төрт

Pempzek он беш

C'hwezhek он алты

Seitek он жети

Tric'hwec'h он сегиз

Naontek он тогуз

Ugent жыйырма

Unan-warn'n-ugent жыйырма бир

Tregont отуз

Daou-ha-tregont отуз эк(к)и

Daou-ugent кырк

Tri-ha-daou-ugent кырк үч

Hanterkant элүү

Tri-ugent алтымыш

Dek-ha-tri-ugent жетимиш

Pevar-ugent сексен

Dek-ha-pevar-ugent токсон

Kant жүз

Mil миң

Kentañ биринчи

Eil экинчи

Trede үчүнчү

Dekvet онунчу

### Disklêriadur gwirioù mab-den

Mellad 1:
Бардык адамдар өз беделинде жана укуктарында эркин жана тең укуктуу болуп жаралат. Алардын аң‐сезими менен абийири бар жана бири‐бирине бир туугандык мамилекылууга тийиш.

## Keñveriadenn gant ar yezhoù turkek all

## Gwelet ivez
* Kirgizstan
* Yezhoù turkek

## Levrlennadur
*  Dor, R. (2004) *Parlons kirghiz, Manuel de langue, orature et littérature kirghizes*, Pariz: L'Harmattan (ISBN 2-7475-6460-6)
*  Aksu, N. & Işık, A. 1997.* Türkiye türkçösü-Kırgız türkçösü Sözdügü* [Geriadur turkeg Turkia-turkeg Kirgizek]. Istanbul: Millî Eğitim Basımevi
*  Ardakoç, N. (2005) *Modern Türk Dilleri Seyahat ve Kunuşma Kılavuzu*, Istanbul: Geçit

## Liammoù diavaez
*  Omniglot. Lech'ienn diwar-benn an doareoù-skrivañ
*  Frazennoù talvoudus