Japaneg

Ar yezh japanek pouezusañ eo ar **japaneg** (japaneg 日本語, *Nihongo*), komzet evel yezh kentañ gant 128 milion a dud e Japan, Hawaii, Brazil, Guam, Palau ha Taiwan. An 9 yezh vuiañ-komzet er bed a-bezh eo.

* Ar re vouzar a ra gant yezh ar sinoù japanek.
## Skriturioù
Daou zeskad lizherennoù diforc'h a vez implijetan eil gant egile.
* *Kanji* (ger-ha-ger: "arouezennoù an dierniezh Han"), ur skritur kealluniel a-orin eus Sina.
* *Kana*, ur reizhiad silabennek deveret eus ar skritur *kanji*. Daou strollad zo e *kana* : hiragana* ha [[katakana]].
:** Savet eo bet *hiragana* dre eeunaat *kanji*, daoust m'eo ar *katakana* ur lodenn tennet eus *kanji*. Skrivet vez ar c'homzoù japanek rik en *hiragana* (graet e vez *yamatokoba* "komz ar *yamato*" eus ar c'homzoù-mañ.
:Implijet e vez ar reizhiad *katakana* evit skrivañ ar c'homzoù estren ; graet vez *gairaigo* "komzoù deuet eus an diavaez" eus ar c'homzoù estren. Evit [[trouzadell]]où e vez implijet ivez, evit ar c'homzoù a venner pouezañ warno, hag a-wechoù evit anvioù loened ha plantennoù, ha kement zo.

Treuzskrivet e vez ar japaneg gant lizherennoù [[latin]] ivez (*rōmaji*). An hini implijetañ e diavaez ar vro eo ar reizhiad ijinet gant ar misioner [[stadunanat]] [[James Curtis Hepburn]] ([[1815]]-[[1911]] e [[1867]] ; kemmet eo bet gant Japaniz, a ra *Hébon-shiki*anezhañ. Neowazh, lod Japaniz a implij ar reizhiad Kunrei (*Kunrei-shiki*), bet lakaet e pleustr gant Ministrerezh japanat an Deskadurezh dre un aridennad lezennoù adalek [[1937]] betek [[1954]] ; disheñvel un tamm eo diouzh ar reizhiad Hepburn. Gant ar reizhiad Hepburn e ra lod Japaniz hag a heuilh kentelioù er skolioù-meur.

== Komzerien ==
Implijet e vez ar japaneg gant 128 milion a dud en holl. An holl Japaniz e Japan a gomz japaneg. Un nebeud japanegerien zo c'hoazh e [[Republik Sina|Taiwan]] ha [[Republik Korea|Korea ar Su]], a zo bet trevadennet gant Japan.<br>
Kelennet e vez ar japaneg evel yezh estren en darn vrasañ eus broioù [[Azia ar Reter]] hag en [[Okeania]]. Ez-wir ez eo ar japaneg ur lodenn eus an daouzek yezh komzet gant ouzhpenn 100 milion a dud er bed.

== Yezhadur, kevreadur hag implij==
Disheñvel-krenn diouzh hini forzh pe yezh all eo yezhadur ar japaneg, evel hini an [[turkeg]] pe hini an [[euskareg]]. Ken displann eo e orin ma vez renket ar japaneg e strollad ar [[yezhoù japanek]] ken eeun ha tra, a-gevret gant ar yezhoù a vez komzet en enezeg.

E dibenn ur frazenn e vez he c'halonenn peurliesañ, evel en [[alamaneg]] ; ur verb e vez ar galonenn-se, a zistager goude bezañ distilhet an holl elfennoù all : rener ar verb, renadenn, resisañ an amzer hag al lec'h ; nemedennou zo dre gomz koulskoude. Un anv pe un anv-gwan a c'hall bezañ e kalon ar frazenn a-wechoù. N'eus na reizh na niver d'an anvioù-kadarn e japaneg, ha ne vez ket displeget ar verboù hervez ar gour ; ar rannigoù digemm a ro da anaout karg ar gomz er frazenn.

Ouzhpenn vez diferet ar japaneg gant e reizhiad e-keñver an enorioù, diwar skouer yezhoù all en Azia : diouzh dere an den a gomzer dezhañ eo live ar yezh, implijet e vez da neuze verboù all pe stummoù yezhadurel all. Da skouer, pa lavarer <q>&nbsp;resevet em eus ur prof&nbsp;</q> e vez disheñvel ar verb hervez m'eo bet resevet ar prof digant ur mignon pe ur c'helenner.

Ouzhpenn da se ez eneber an "uvelded" (pa gomz an den anezhañ e-unan pe en anv ur strollad m'eo ezel) ouzh an "doujañs" ouzh an den ma komzerdezhañ pe dezhi. Alese e teu daou zoare da gomz : ne gomzer ket da dud ar familh evel ma reer d'an dud all, ha disheñvel e komzer ket d'un tad, d'ur vamm, d'ur breur, d'ur c'hoar, hag all.

Bez' ez eus tri live a enorioù : ar stumm eeun (*kenjōgo*, "yezh an uvelded"), ar stumm seven eeun pe (*teineigo*, "yezh ar gourtezi") hag ar stumm seven uhel (*sonkeigo *, "yezh ar bri"), gant argemmoù kreñvder e pep live.

== Rannyezhoù ==
Evel evit an darn vrasañ eus ar yezhoù er bed ez eus kalz [[rannyezh]]où e japaneg. Diforc'hioù gerioù zo, diforc'hioù pouez-mouezh ivez. *Ben* eo ar ger japanek evit "rannyezh", hag evit menegiñ anv ur rannyezh e vez ouzhpennet *ben* e dibenn anv ar gêr pe ar c'hornad-bro ma vez komzet.


==Liammoù diavaez==
* [http://brng.jp/50renshuu.pdf 利日語 *Dizoloit ar japaneg'']