open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hannah Snell

**Hannah Snell** (23 a viz Ebrel 1723 – 8 a viz C'hwevrer 1792) a oa ur Saozez en  a wiskas dilhad ur gwaz da vont d'an arme.

## He buhez
Ganet e oa Hannah Snell e Worcester e Bro-Saoz d'an 23 a viz Ebrel 1723. Hervez a gonte an dud e c'hoarie bezañ soudard pa oa bihan. En 1740, da 17 vloaz, ez eas da Londrez da chom. Eno, d'ar 6 a viz Genver 1744, e timezas d'ur martolod, James Summs.

Goude un toullad mizioù e lestras he fried, ha keloù ebet n'he devoe ken anezhañ. En 1746 e c'hanas ur verc'h, Suzanne, a varvas bloaz goude. Goude marv he merc'h ez eas da chom da gêr Portsmouth, porzh meur ar verdeadurezh-vrezel. Amprestañ a reas ur gwiskamant digant he breur-kaer, James Gray, hag e kemeras e anv evit mont da glask penn d'he fried. Kalz diwezhatoc'h e klevas e oa bet kondaonet d'ar marv goude ur muntr.  

En 1759, e timezas da Richard Eyles, ha daou vugel o doe.

En 1772, e timezas da Richard Habgood eus Welford, e Berkshire. 

Mervel a reas d'an 8 a viz C'hwevrer 1792.
Gallagher (komedian)

**Leo Anthony Gallagher, Jr.** bet ganet e Fort Bragg (North Carolina, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 24 Gouere 1946, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Stilico

**Flavius Stilicho**, pe **Stilico**, a oa ur Vandal romanekaet hag un den a renk uhel en impalaeriezh roman ar C'hornôg e fin ar 4vet ha deroù ar  5vet kantved.

Jeneral e oa en arme roman ha mignon bras d'an impalaer Theodosius Iañ. E 384 e timezas da Serena, nizez an impalaer. Ur verc'h o doe, anvet Maria.

Goude marv Theodosius Iañ, e 395, e tegouezhas gward en karg eus Flavius Honorius, ha lezroue impalaeriezh ar C'hornôg.

Div wech eo bet koñsul evit ar C'hornôg ː 
* e 400, gant Aurelianus evit ar Reter,
* e 405, gant Anthemius evit ar Reter.

## Notennoù
Brezelioù ar C'henunaniezhioù

**Brezelioù ar C'henunaniezhioù** (*Guerres de Coalitions* e galleg, *Koalitionskriege* en alamaneg, *Coalition Wars* e saozneg) a voe brezelioù graet en Europa, e dibenn an XIXvet kantved hag e deroù an XIXvet, gant meur a emglev-brezel a-enep Bro-C'hall, da vare an Dispac'h gall (1792-1802) ha brezelioù ar Gonsuliezh hag impalaeriezh Napoleon I (1803-1815), peoc'h Amiens (1802-1803) etrezo.

Seizh kenunaniezh a voe 
*ar C'hentañ Kenunaniezh (1792-1797), e-pad an Dispac'h ;
*an Eil Kenunaniezh  (1798-1802) ;
*an Trede Kenunaniezh (1803-1806), gant emgann Austerlitz ;
*ar Pevare Kenunaniezh (1806-1807), gant emgann Iena ha Friedland ;
*ar Pempvet Kenunaniezh (Ebrel-Here 1809), gant emgann Wagram ;
*ar C'hwec'hvet Kenunaniezh (1813-1814) gant emgann Leipzig, ha re Bautzen ha Montmirail ;
*ar Seizhvet Kenunaniezh (1815) a echuas gant emgann Waterloo (18 a viz Mezheven).
Breserezh

Ur **vreserezh** zo ul labouradeg ma farder bier evit e werzhañ. Breserezh a reer ivez eus un embregerezh, ur gompagnunezh a ra hag a werzh bier, hag a c'hall kaout meur a labouradeg, e meur a lec'h. Breserezhioù a bep seurt zo : lod bras-kenañ evel Heineken pe Guinness, ha lod all kalz bihanoc'h, evel an degadoù a vreserezhioù a zo e Breizh. 

## Notennoù
Peoc'h Amiens

**Peoc'h Amiens** eo an anv roet d'ar peoc'h a renas goude ar feur-emglev sinet en Amiens d'ar 25 a viz Meurzh 1802, entre ar Rouantelezh-Unanet en un tu ha Bro-C'hall, Spagn, hag ar Republik batav en tu all.

Ne badas ar peoc'h nemet trizek miz hag echuiñ a reas d'an 18 a viz Mae 1803. Ne voe peoc'h en Europa en amzer brezelioù ar C'henunaniezhioù nemet e-pad an trizek miz-se.
Gozo

**Gozo** zo un enez er mor Kreizdouar, nepell diouzh Malta ha stag outi. Eil brasañ enezenn ar vro eo. 67&nbsp;km² zo dindani ha  37.342 den a oa o chom enni e miz Meurzh 2014. Rabat eo ar gêr vrasañ , anvet ivez Victoria.

## Istor
Didudet e voe an enez e 1551 pa voe kemeret ar boblañs,  ur 6.000 a dud, da sklaved gant soudarded otoman ha morlaeron vuzulmat.
Breton

**Breton** eo anv un den eus Breizh e brezhoneg, galleg ha saozneg. Deuet eo da vezañ un anv-tiegezh gallek ha saoznek. Evel Le Breton e oa roet d'un den genidik eus Breizh pe aet da Vreizh.

## Stummoù all
* Brito e latin
* Bretton e saozneg
* Bretón e spagnoleg
* Bret e galleg kozh

## Tud
### 
* Franziska Romana Breton (1809-1895), lesanvet *Madame Breton*, luc'hskeudennerez

### 
* Lucien Petit-Breton (1882-1917), lesanv Lucien Mazan, marc'hhouarner
* André Breton (1896–1966), barzh ha skrivagner
* Pascale Breton (g. e 1960), sevenerez filmoù 

### 
* Richard Breton (1524 - 1571), embanner ha marc'hadour levrioù
* Jean-Baptiste Breton (1769-1822), lesanvet Berton, jeneral 
* Jules Breton (1827–1906), livour
* Émile Breton (1831–1902), livour
* Albert Breton (1882-1954), misioner, eskob e Bro-Japan
* Stanislas Breton (1912-2005), prederour ha doueoniour
* Philippe Breton (1936–2020), eskob 
* Thierry Breton (g. e 1955), den a afer ha politikour
* Stéphane Breton (g. e 1959), sevener filmoù, luc'hskeudenner ha denoniour
* Xavier Breton (g. e 1962), politikour 

### 
* John Breton, anv meur a zen
* Nicholas Breton (1545–1626), barzh
* Adela Breton (1849–1923), henoniourez hag ergerzherez
* Geoffrey Breton (g. e 1984), aktour

### 
* Adrian Breton (1962–2007), melldroader

### 
* André Breton (1934–1992), kaner
* Stéphane Breton (g. e 1969), aktour
* Guy Breton (g. e 1950), radiologour ha rektor Skol-Veur Montreal 
* Pierre Breton (g. e 1966), politikour

### 
* Jaime Larrazabal Bretón (g. e 1952), politikour
* Fernando Larrazábal Bretón (g. e 1962), politikour

### 
* Micky Bretón (1960-2009), filmaozer

### 
* Tomás Bretón (1850–1923), penn laz-seniñ ha sonaozer
* Manuel Bretón de los Herreros (1796-1873), dramaour, barzh ha kazetenner

### 
* Rachel Breton (g. e 1990), melldroaderez
* Joel Breton (g. e 1971), embreger 

### 
* Malan Breton (g. e 1973), stilour 

## Lec'hanvadurezh
### 
* Port Breton, ul lec'h war ribl an Erzh e Kerc'hfaou
* Park Port Breton, e-kichen traezhenn ar Prioldi e Dinarzh
### 
* Kab Breton, un enezenn hag ur gêr e Skos Nevez
** Breton Cove ("Ouf Breton"), ur gêriadenn war an enezenn
* Breton, ur gêriadenn en Alberta
* Harbour Breton, ur gêriadenn en Douar-Nevez
* an Inizi Breton, e Kolombia Vreizhveuriat

### Broioù all
* Port-Breton, anv kozh Port-Joinville, war Enez-Euz (Bro-C'hall) 
* Capbreton, ur gêr e departamant Landes
* Layer Breton, ur gêriadenn en Essex, e Bro-Saoz
* El Bretón, ur gêriadenn er Republik Dominikan
* Port-Breton, ur raktres trevadenn en Iwerzhon-Nevez
* Enezennig Breton, en Antarktika
* Enez Breton e Louiziana, SUA
* Caye Bretón, un enezennig e Kuba

## A bep seurt
* Breton, un embregerezh italian mekanikoù greantel
* Breton, ur strollad sonerezh saoz
* Breton, heñvelsterioù ar gouennadoù Cabernet Franc ha Béquignol noir

## Gwelet ivez
* Brezhon
* Bretons
* Bretonne
* Berton
* Le Breton
* Bret
* Lebret
* Briton
Gilbert

**Gilbert** zo un anv-bihan gallek, saoznek ([ˈɡɪl-]), alamanek ha nederlandek a-orin norman. Dont a ra eus ar germanek *Gisilberht*, savet diwar daou c'her *gisil, gisel* « hampe de flêche » (pe gisal, gisel « mac'hiad ») ha *berht* « brudet, skedus ». Degaset e oa da Vro-Saoz gant aloubadeg Gwilherm II (dug Normandi). Stank e oa er Grennamzer, araok digreskiñ betek al lodenn gentañ eus an XXvet kantved ma eo bet diouzh ar c'hiz endro e Bro-C'hall ha Bro-Saoz. Diskaret en deus diwar neuze. Un anv-tiegezh eo ivez.

## Stummoù gwregel
* Gilberte 
* Gilberthe

## er yezhoù all
* Gilbertus e latin
* Gilberto e spagnoleg, portugaleg hag italianeg 
* Giselbert ha Giselbrecht ivez en alamaneg
* Guilbert evel anv-tiegezh e normaneg-ha-pikardeg
* Гилберт e ruseg
* Jilbert, Jilber e turkeg
* גילבערט ( Gylbʻrt) e yideg
* Gil zo ur berranv saoznek

## Tud vrudet
Kalz sent Gilbert a zo.
### 
* Gilbert Stuart (1755-1828), livour
* Gilbert William Gaul (1855-1919), skeudenner ha livour milourel
* Gilbert Gottfried (g. e 1955), aktour 
### 
* Gilbert du Motier de La Fayette (1757-1834), politikour
* Gilbert Bécaud (1927-2001), kaner 
### 
* Gilbert Hunter Doble (1880-1945), beleg hag istorour

## Douaroniezh
* Enez Gilbert, anv kozh Tungaru er Meurvor Habask, e Republik Kiribati,
* Gilbert (Arizona), ur gêr er Stadoù-Unanet

## Gwelet ivez
* Gisbert
* Gilberts
Lejion iwerzhonat

Al **Lejion iwerzhonat** a oa ur batailhon gall en amzer an Impalaeriezh kentañ, savet en 1803 en sell da aloubiñ Iwerzhon. En C'hwevrer 1804 e voe kaset Arthur O'Connor gant an titl a jeneral, war urzh an impalaer gall, da Vontroulez da sevel ar « vrigadenn iwerzhonat ».

Dont a reas da vezañ ur rejimant hag a gemeras perzh e tro-vrezel Walcheren e 1809, hag e Brezel Dizalc'hiezh Spagn (1808-1814).

Divodet e voe en 1815.
Tro-vrezel Walcheren

**Tro-vrezel Walcheren** (30 a viz Gouhere - 10 a viz Kerzu 1809) zo un dro-vrezel aozet gant arme Breizh-Veur, en Zeeland en 1809. War-dro 40 000 soudard ha  6 000 a gezeg, gant artilherezh, a dreuzas Mor an Hanternoz.

O fal e oa tagañ porzh Antwerpen a oa dalc'het gant Bro-C'hall evit reiñ skoazell da Aostria, a oa o paouez koll emgann Wagram e deroù Gouhere.
Ne voe ket kalz emgannoù, met kalz a soudarded a varvas gant ur c'hleñved a oa anvet "Terzhienn Walcheren". Ouzhpenn 4000 Saoz a varvas diwarnañ, ha 106 hepken en emgannoù; ar re a chomas bev a zistoas da Vreizh-Veur d'an 9 a viz Kerzu.

## Istor
D'an  29 a viz Gouhere 1809  e voe roet keloù d'ar jeneral gall Monnet e oa ul lestraz saoz eus ar Royal Navy a 22 lestr kenwerzh ha  120 lestr-brezel o tostaat ouzh aod hanternoz enez Walcheren. Mennet e oant da stankañ aber ar stêr Scheldt da virout ouzh ar C'hallaoued da implij porzh Antwerpen d'ober brezel dezho, da zistruj al lestraz gall a gave dezho edo e Vlissingen (*Flushing* e saozneg), ha da skañvaat ar bec'h lakaet gant an armeoù gall war an Aostrianed. Met re ziwezhat e oa evit an Aostrianed, trec'het dija en emgann Wagram.

Ne deuas ket ar gouarnour gall a-benn da virout ouzh  18 000 pe 20 000 soudard breizhveuriat da zilestrañ. 
Etre an 3 hag an 8 aviz Eost e klaskas ar Saozon sevel o bateriennoù kanolioù dirak Vlissingen. 
Ur fazi bras a reas ar jeneral gall ouzh o leuskel da dostaat ouzh ar mogerioù hep enebiñ.

## Vlissingen kodianet
D'an  13 diouzh ar beure e krog  6 baterienn ha 14 mortez, 16 obuzer ha 10 pezh kanol a 36. Tennadeg a voe a-hed daou zevezh ha div nozvezh.

Pierre Jacques Osten

## Skeudennoù
Ar Saozon en emgannoù Walcheren

Britishleavingwalchran.jpg|
Evacuation_de_Walcheren_par_les_Anglais_-_30_août_1809_-_Composition_de_PHILIPPOTEAUX.jpg | 
Sir_Richard_Strachan_-_Flushing.jpg|
The Walcheren inquiry into the misconduct of the Army Medica Wellcome L0011734.jpg| Enklask goude an droiad-vrezel.



Lord Castlereagh.jpg|Robert Stewart, Lord Castlereagh
John Pitt, 2nd Earl of Chatham (1756-1835) by Martin Archer Shee.jpg|John Pitt, eil kont Chatham
LouisBonaparte Holland.jpg|Ar roue Lodewijk Napoleon Bonaparte
Jean-Baptiste-Jules Bernadotte, Prince de Ponte-Corvo, roi de Suède, Maréchal de France (1763-1844).jpg|Jean-Baptiste Bernadotte
Graaf Dumonceau met keten van de Orde van de Unie.jpg| Ar c'hont Jean-Baptiste Dumonceau


## Liammoù diavaez
*  Walcheren 1809: a medical catastrophe
Seizhvet Kenunaniezh

Ar **Seizhvet Kenunaniezh** zo un emglev-brezel e 1815, er maread amzer anvet ar C'hant Deiz.

## Istor
E 1814 e oa bet trec'het Napoleone Buonaparte gant ar C'hwec'hvet Kenunaniezh savet a-enep dezhañ, ha kaset e oa bet d'an harlu da Elba, un enezenn er Mor Kreizdouar dirak aod Toskana. E-keit-se e oa bet lakaet ur priñs gall da roue e Bro-C'hall, Loeiz XVIII e anv.

E 1815 avat, goude tec'het Napoleone eus Elba, dilestret e Provañs, adkemeret ar galloud gantañ e Pariz, ha skampet buan ar roue, en em vodas adarre darn eus broioù galloudus Europa da dalañ ouzh an impalaer, hag adlakaat ar roue gall Loeiz XVIII war e gador-roue.

Echuiñ a reas ar brezel gant emgann Waterloo d'an 18 a viz Mezheven 1815, kollet gant Napoleon, a voe kaset d'an harlu da Santez Helena, un enezenn bell er Meurvor Atlantel e dalc'h Breizh-Veur.

## Tud
*Napoleon Iañ
*Michel Ney
*Emmanuel de Grouchy
*Jean-de-Dieu Soult
*Louis Nicolas Davout
*Isidore Exelmans
*Joachim Murat
*Arthur Wellesley Wellington
* Gebhard von Blücher
*Johann von Thielmann
*Friedrich von Bülow
*Adam Albert de Neipperg

## Liammoù diabarzh
*Brezelioù ar C'henunaniezhioù
Izelvroioù aostrian

An **Izelvroioù aostrian** (en latin : *Belgium Austriacum*) eo an anv roet da Izelvroioù ar c'hreisteiz en  (1714 – 1794). 
« Aostrian » e oant abalamour d'an Tiegezh Habsbourg, a Aostria, a oa mestr d'an douaroù hag a oa dindan an Impalaeriezh Santel abaoe eured Mari Bourgogn ha Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel (1459-1519), ha goude marv Charlez an Her (1477). 

A-raok 1714 avat, e oa dalc'het Izelvroioù ar C'hreisteiz gant skourr spagnol an Habsbourged, ma veze anv eus Izelvroioù spagnol. Gant Feur-emglev Rastatt en 1714 e voent roet da Rouantelezh Spagn ken na voent staget ouzh Bro-C'hall en 1795 e-pad Brezelioù an Dispac'h Gall.
Guillaume de Palerne

**Guillaume de Palerne**  zo ur romant gallek dizanv, e gwerzennoù, savet en . Kaoz zo ennañ eus an haroz heñvelanvet, skrapet gant un den-bleiz dizrouk, dastumet gant impalaer Roma ; sevel a ra karantez ennañ ouzh Melior, merc'h an impalaer, ha dimeziñ a reont. Hag an den-bleiz da dreiñ da zen en-dro.

## Istor ar skrid
*Guillaume de Palerne* zo bet skrivet war-dro 1220 pe 1280 war c'houlenn un itron anvet *Contesse Yolent*, a oa moarvat Yolande, merc'h da Baudouin IV, kont Flandrez. Ar skrid gallek, a zo 9663 gwerzenn eizhsilabennek anezhañ, zo miret en un dornskrid eus an XIIIvet kantved. Lakaet eo bet e komz-plaen er XVIvet kantved ha moullet meur a wech.

War-dro 1350 eo bet troet e gwerzennoù saoznek hep klotennoù, anvet * William of Palerne*, evit Humphrey de Bohun (6vet kont Hereford).

## The Red Romance Book
Meneget eo * William of Palerne* e div gontadenn eus *[[The Red Romance Book]]* e 1905.
Pempvet Kenunaniezh

Ar **Pempvet Kenunaniezh** zo un emglev-brezel e 1809 etre Impalaeriezh Aostria hag ar Rouantelezh-Unanet en un tu, hag an Impalaeriezh c'hall kentañ, harpet gant Rouantelezh Bavaria, en tu all.
E-kreiz Europa e c'hoarvezas an emgannoù, entre Gall hag Aostria, broioù pennañ an div gostezenn, adal Ebrel betek Gouhere 1809,  ha kalz a soudarded a voe lazhet.

## Ar brezel
Un arme nevez a oa bet savet en Aostria abaoe faezhadenn an Trede Kenunaniezh ha Feur-emglev Pressburg. 
D'an 10 a viz Ebrel 1809 e stagas Aostria da aloubiñ ar broioù a roe harp d'an impalaer: Rouantelezh Italia (1805-1814), Dugelezh-veur Varsovia, ha Rouantelezh Bavaria : emgannoù a voe e Sacile, Raszyn hag en Eckmühl.  

Bihan e voe trec'hadennoù Aostria evel en en Emgann Aspern-Essling, ha gwan e oa hep skoazell Rusia na Prusia, ma voe flastret hec'h arme en emgann Wagram (1809).

Rankout a reas Aostria sinañ Feur-emglev Schönbrunn, ha koll douaroù a yeas gant Bro-C'hall.

E-keit-se edo ar Rouantelezh-Unanet o vrezeliñ ouzh Napoleon e Portugal hag e Spagn, met kas a reas tro-vrezel Walcheren en Izelvroioù, da skañvaat bec'h Aostria, a-hervez. Re ziwezhat e voe avat evit mirout ouzh faezhadenn Wagram, hag un drouziwezh bras e voe da arme Breizh-Veur.

## Tud
*Napoleon Iañ
*Michel Ney
*Jean Lannes
*André Masséna
*Louis-Alexandre Berthier
*Louis Nicolas Davout
*Auguste Marmont

## Liammoù diabarzh
*Brezelioù ar C'henunaniezhioù
Joel

**Joel** zo un anv-bihan a-orin hebraek, יואל /Yoel/, hag a dalv « Doue eo Yahve ».

## Stummoù all
* Yoel
* Joël e galleg
* Joëlle, ar strumm gwergel gallek

## Tud
### Gwechall gozh
* Yoel (XIvet kantved kt JK), mab henañ Samuel e Kentañ Levr Shmouel
* Yoel, profed hebrach eus ar IVe kantved kt JK eus an Testamant Kozh, bet skrivet gantañ levr Yoel,
* Joel, kroniker bizantat eus an XIIIvet kantved
###### 
* Karl Joël (1864–1934), prederour
### 
* ar vreudeur Jean ha Joël Martel (1896-1966), kizillerien 
* Joël Bellec (1908-1988), eskob
* Joël Lazennec (1919-2018), ofiser a vor ha rezistant
* Joël Raguénès (g. 1941), skrivagner gallek
* Joël Batteux (1943-2021), maer Sant-Nazer
* Joël Cornette (g. 1949), istorour
* Joël Labbé (g. 1952), politikour 
* Joël Cloarec (g. 1966), melldroader
* Joël Tanter (g. e 1951), melldroader 
* Joël Auvin (g. e 1949), anv gwir Nono, tresour fent

### 
* Joëlle Aubron (1959-2006), sponterez
* Joel Lautier (g. e 1973), mestr c'hoarier echedoù 

### 
* Joel Asaph Allen (1838-1921), bronnegour, evnoniour ha loenoniour
* Billy Joel (g. e 1949), pianoour, kaner ha sonaozer
* Joel hag Ethan Coen, filmaozerien
* Joel Breton (g. e 1971), DJ hag embreger
* Joel Kinnaman (g. e 1979), aktour svedat-stadunanat
Kañnamb, bugalé !

***Kañnamb, bugalé !*** zo un dastumad kanaouennoù brezhonek gant Gregor Lohier, embannet e 1950 moarvat. 

El levrig e kaver 59 c'hanaouenn e gwenedeg, evit ar vugale dreist-holl, dastumet ha kempennet gant *Mab er Hlohér* (G. Lohier) pa oa aluzener e lise Pondi. En o zouez e kaver kanaouennoù gant Job er Gléan (''Kenavo !''), Loeiz Herrieu, Blei Lannvauz pe Stevan Kerhoret, re gant Paotr Treoure (*Ma zi bihan*, *Mari-Janig Lagadbran*), lod all bet adembannet diwar Dihunamb (*Tuchant e arruo an hañv*)...
 
## Liamm diavaez
*''Kañnamb bugalé !'' e levraoueg idbe-bzh
Rouantelezh Naplez (1805-1815)

**Rouantelezh Naplez** (en ofisiel * Regno delle Due Sicilie*, Rouantelezh an Div Sikilia) a voe krouet en miz Kerzu 1805, goude emgann Austerlitz hag emgann Campo Tenese, gant Napoleone Buonaparte evit e vreur Giuseppe Buonaparte.  
Padout a reas ar rouantelezh napoleonian betek 1815 ha faezhadenn Waterloo, hag anavezet eo ar marevezh-se evel an * Decennio francese*.

## 1806
**Pennad [[Aloubadeg Rouantelezh Naplez (1806)]].*
Aloubet e voe ar vro gant an arme c'hall, kaset gant ar marichal André Masséna, da gastizañ ar roue Ferdinando Iañ an Div Sikilia (1751-1825) ha ne oa ket bet feal d'e c'her da chom neptu er brezel a oa renet gant an Trede Kenunaniezh a-enep an impalaeriezh c'hall.

Tec'hel a rankas ar roue Ferdinando Iañ an Div Sikilia (1751-1825) da Sikilia ma chomas roue dindan warez ar morlu saoz.

## Ar roue Murat
Daou vloaz goude, e 1808, e kasas Napoleon e vreur Giuseppe da ren da Spagn. 
Neuze e voe fiziet ar rouantelezh en e vreur-kaer Joachim Murat, dimezet da Carolina Buonaparte. 
Klask a reas Murat aloubiñ Sikilia meur a wech, met tro wenn a reas bep tro. Difennet e oa an enez gant ar morlu saoz.

Goude faezhadenn Napoleon e 1814 e sinas Murat un emglev gant Aostria evit mirout e rouantelezh , en desped da glemmoù Ferdinando ha d'e skoazeller saoz.

## Gwelet ivez
* Emgann Panaro
Haakon V Norvegia

**Haakon V Magnusson**, lesanvet *Halleg* ("hir e c'har", "garek") (Tønsberg, 10 Ebrel 1270 - 8 Mae 1319) a oa roue Norvegia adalek 1299 betek e varv e 1319.

Dimeziñ a reas Haakon ("Håkon" en doare-skrivañ norvegek bremañ) dre ziv wech : e 1295 gant ur briñsez c'hall Isabelle de Joigny, hag e 1299 gant ur briñsez alaman Euphemia von Rügen, merc'h d'ar priñs Wisław II. Ur verc'h en devoe gant e eil gwreg, Ingeborg Haakonsdatter.

Mervel a reas Haakon V d'an 8 a viz Mae 1319 e Tønsberg. War e lerc'h e teuas e vab-bihan Magnus Eriksson, roue Norvegia (1319-1355) gant an anv Magnus VII ha roue Sveden (1319-1364) gant an anv Magnus IV Sveden.
Priñselezh Lucca ha Piombino

**Priñselezh Lucca ha Piombino** a oa bet krouet en Italia gant Napoleone Buonaparte evit he c'hoar Maria Anna Buonaparte, anavezet ivez evel **Elisa**, hag he fried ar jeneral kors Felice Baciocchi (1762-1841).

## Istor

Lucca a oa ur republik, republik Lucca.
En 1805 e voe aloubet ar republik gant arme c'hall an impalaer Napoleone Buonaparte, ha hennezh a lakaas e c'hoar Elisa Bonaparte da briñsez eno a-raok stagañ outi priñselezh Piombino d'ober **Priñselezh Lucca ha Piombino**. En 1815, pa gouezhas impalaeriezh Napoleon, e voe roet an dugelezh da Marie-Louise Etruria ha staget ouzh dugelezh-veur Toskana en 1847.
Republik Lucca

**Republik Lucca** (latin : *Respublica Lucensis*; italianeg : *Serenissima Repubblica Lucense*) a oa ur republik dizalc'h e Toskana, en Italia, ha kêr Lucca e oa ar gêr-benn anezhi. 

## Istor
Goude marv Matilda Toskana e 1115 e teuas Lucca da vezañ ur gumun dizalc'h. 

Padout a reas eus 1160 betek 1805, war-bouez mareadoù ma voe aloubet gant Firenze ha Pisa er . En 1799 e voe dalc'het gant Bro-C'hall, ha goude Aostria, a-raok distro ar C'hallaoued en 1801.
En 1805 e voe troet ar republik e priñselezh gant Napoleone Buonaparte ha staget ouzh priñselezh Piombino d'ober priñselezh Lucca ha Piombino da lakaat he c'hoar Elisa Buonaparte da briñsez.
En 1815 e voe graet dugelezh Lucca ha roet da Marie-Louise Etruria ha staget e 1847 ouzh dugelezh-veur Toskana.
Marga López

**Catalina Margarita López Ramos**, anavezetoc'h evel **Marga López**, (ganet d'an 21 a viz Mezheven 1924 e San Miguel de Tucumán, en Arc'hantina - marvet d'ar 4 a viz Gouere 2005 e Mec'hiko) a oa un aktourez arc'hantinat deuet da vout mec'hikanez.
Ben Barbaud

**Benjamin Barbaud**, muioc'h anavezet evel **Ben Barbaud**, zo un embreger breizhat ganet e Naoned d'an 19 a viz Kerzu 1981. Krouet en deus ar Furyfest hag an Hellfest.

## Buhezskrid
E Klison emañ e familh o chom, e dad kelenner ar skolioù, e vamm mezegez hag e dri breur ha c'hoar. Graet en deus ur Breved Teknikour Uhel er gwin ha traoù kreñv.

Krouiñ a ra ar Hardcore Furyfest e 2002, ur festival sonerezh "direizh". Paouezat a ra e 2005 abalamour da pennluskerien alaman dizonest.

Krouiñ a ra an Hellfest gant Yoann Le Nevé e 2006 e Klison. Dont a ra da vezañ e 2014 an trede festival e Frañs dre niver a festivalourien.

## Notennoù ha daveoù

## Liammoù diavaez
C'hwec'hvet Kenunaniezh

Ar **C'hwec'hvet Kenunaniezh**  (1812-1814) zo un emglev-brezel hag a vodas ar Rouantelezh-Unanet hag Impalaeriezh Rusia da gentañ,  Rouantelezh Prusia goude, Sveden hag Impalaeriezh Aostria diwezhatoc'hik, hag un nebeud stadoù alaman ouzhpenn, a-enep d'an impalaeriezh c'hall kentañ,  harpet c'hoazh gant Italia,  Danmark ha stadoù alaman all.

War-dro 2,5 milion a soudarded a gemeras perzh en emgannoù (hag an droiad-vrezel da Rusia a gonter e-barzh), ha bras-spontus e voe an niver a dud lazhet pe gloazet, pe marvet gant ar c'hleñved: tremen 2 milion a dud. E-touez an emgannoù krisañ e lakaer re Smolensk, ar Moskova, Lützen, Dresden hag Emgann ar broadoù e Leipzig e 1813.

## Aloubadeg Rusia gant an arme c'hall e 1812
Feur-emglev Tilsit a oa bet etre Rusia ha Bro-C'hall. Met nac'h a reas an tsar Aleksandr Iañ, broudet gant an noblañsed rus a oa savet a-du gant ar Saozon, da genlabourat gant Napoleon ha da seveniñ blokus Europa evit enebiñ ouzh ar Rouantelezh-Unanet. Napoleon a gavas dezhañ ne chome nemet ober brezel, hag a yeas da aloubiñ Rusia en 1812.

An Arme Vras a oa enni bagadoù soudarded eus an holl vroioù e dalc'h an impalaer gall, Italianed, Alamaned, Aostrianed, en holl 600 000 a dud a dreuzas ar stêr Niemen. E penn an arme rus edo Koutousov.

## Troiad-vrezel 1813 en Alamagn

## Brezel dieubidigezh Spagn
**Gwelout [[Brezel dieubidigezh Spagn]]*.

## Troiad-vrezel Bro-C'hall
**Gwelet [[Troiad-vrezel Bro-C'hall]]*.
1937 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:1936 e Breizh - **1937 e Breizh** - 1938 e Breizh

## Darvoudoù

## Sevenadur
*Embannet ez eus e Pariz ur gartenn-voger eus Breizh evit ar skolioù, savet e brezhoneg penn-da-benn gant Raymond Delaporte a oa neuze prezidant Bleun-Brug.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1937|Ganedigezhioù 1937]]
*Alan E. ar Berr
*Herri ar Borgn
*Alain Chénard
*Jean-Yves Copy
*Job an Irien
*Angèle Jacq
*Tugdual Kalvez
*Yves Lainé
*Louis Le Pensec
*Yann Mikael
*Yann-Ber Piriou
*Lucien Pouëdras

## [[:Rummad:Marvioù 1937|Marvioù 1937]]
*Arthur Bernède
*Aogustin Gwilhevig
*Yann-Frañsez ar C'haer
*Fañch al Lae
*Henri Quilgars
*Jakez Riou

__NOTOC__
Rue Bugeaud

**Rue Bugeaud** zo anv meur a lec'h e kêrioù Bro-C'hall, diwar anv ar marichal Thomas-Robert Bugeaud (1784-1849), a gemeras perzh bras en aloubadeg Aljeria hag e lazhadegoù.

## Straedoù

* *Rue Bugeaud*, e Brest.
* *Rue Bugeaud*, en Albertville.
* *Rue Bugeaud*, en Auxerre.
* *Rue Bugeaud*, e Lyon.
* *Rue Bugeaud*, e Marseille.
* *Rue Bugeaud*, e Palais-sur-Vienne,  stok ouzh Limoges.  

Hag ivez:
* *[[:fr:Avenue Bugeaud]]* e Pariz.
* *Place Bugeaud* e Périgueux, 

Hag ivez
* ur *skol Bugeaud*, er *straed Bugeaud*, e Brest. 

Delwennoù dezhañ zo ivez: 
* en Excideuil, ma vije bet degaset an delwenn a oa war  *plasenn Isly* e kêr Alger. 
*e-kreiz Pariz, tost da Mirdi al Louvre.

## Notennoù
Feur-emglev San Ildefonso (1800)

E trede **Feur-emglev San Ildefonso** , ur feur-emglev kuzh d'ar 1añ a viz Here 1800, en devoa prometet ar C'honsul gall Napoleone Buonaparte krouiñ en Italia ur stad dindan ur priñs spagnol,  anvet rouantelezh Etruria, en eskemm ouzh daskor Louiziana gant Spagn. Dre c'hoap e voe lavaret « o devoa ar Vourboned eskemmet un impalaeriezh ouzh ur broviñs » gant o sinatur. Kadarnaet e voe kement-se e feuremglevioù Lunéville (9 C'hwevrer 1801) ha feur-emglev Aranjuez d'an 21 a viz Meurzh 1801.

## Istor
Mignonezed e oa an div vro, Spagn ha Bro-C'hall, a-hed an XVIIIvet kantved pe dost, met goude dibennañ ar roue Loeiz XVI en 1793, ez eas Spagn a-du gant Kentañ Kenunaniezh enebourien ar Republik c'hall, met faezhet e voe e Brezel ar Pireneoù.

E miz Eost 1795 e voe sinet Peoc'h Basel (1795) etre Spagn ha Gall, ma laoskas Spagn hec'h hanterenn eus Hispaniola (ar Republica Dominicana a hiriv) gant ar C'hallaoued.

### Hanternoz Italia e 1799
E 1797, da vare Eil Feur-emglev San Ildefonso (1799) ez eas Spagn a-du gant Gall, e brezel an Eil Kenunaniezh hag e tisklêrias ar brezel da Rouantelezh Breizh-Veur. Da-heul e voe kollet ganti Enez Trinidad, ha dreist-holl Menorca, a chomas e dalc'h Breizh-Veur e-pad 74 bloaz (1708–1782), hag a voe adc'hounezet goude Brezel 1778–1783 etre Saoz ha Gall.

## Poltredoù

Gros - First Consul Bonaparte (Detail).png|Napoleone Buonaparte, Kentañ Konsul.
Carlos IV de rojo.jpg|Carlos IV, roue Spagn.
Ferdinando de Parma1.jpg|Ferdinando Iañ Parma.
Luis de Etruria.jpg|Luis de Etruria, roue Etruria.


### Pennadoù kar
* Feur-emglev Madrid (1795)
* Feur-emglev Aranjuez (1801)
* Gwerzh Louiziana
Baldur

**Baldur** (Baldr en norseg) eo anv un doue germanek hag un Az e-touez an doueed vrudetañ. Mab Odin ha Frigg, gwaz Nanna ha dad Forseti. Emañ e chom en e balez anvet Breidablik.

## Mojennoù
Baldur eo doue al luc'h. N'eus ket doueed splannoc'h evitañ. E furnez hag e helavar a vez barnet uhelañ e-touez an Azed.

Met un deiz e voe lazhet gant goaf Höd, sturiet gant skoazell Loki ar foll. Ur reuzeudigezh spontus a zeuas da gouezhañ war an Azed rak ar perzh-se a arouezas deroù diskar ar bed. A-zrebi ar poent-se e washaas an traoù betek deiz Ragnarök.

## Levrlennadur
* 
* 
*
Melion (lae)

**Melion** zo ul *lae*, da lavarout eo ur varzhoneg c'hallek, dianav an oberour anezhi, diwar-benn ur marc'heg anvet Melion a zo troet e den-bleiz dre garantez ouzh e wreg a zo treitourez, war-bouez ur walenn hud.

## Istor
Savet e vije bet ar skrid etre 1190 ha 1200.
Miret eo  *Melion* en un dornskrid a zo bloaziet eus 1268 E pikardeg eo skrivet.

## Danvez
Goulenn a ra digant e wreg kemer ur maen livrin da stekiñ outañ evit reiñ tu dezhañ da zont da zen en-dro. Met ar wreg disleal da vont kuit da Iwerzhon gant ur skoedour ha da leuskel he gwaz e korf ur bleiz.

Gant harp ar roue Arzhur avat e teu Melion da zen en-dro.

## Liamm diavaez
*  ''University of Liverpool''

## Notennoù
The Faerie Queene

***The Faerie Queene*** zo ur varzhonek saoznek gant Edmund Spenser, e 6 levrenn. An teir levrenn gentañ a voe embannet e  1590, hag adembannet e 1596 gant teir levrenn all. Unan eus ar barzhonegoù saoznek hirañ eo.
Aesed

An **Aesed** (e norseg *Æsir*, liester eus *áss*; un doue) eo an doueed hag an doueezed a vev en Asgard er wengelouriezh lec'hlennat. Odin a zo an Aes pennañ.

* An Aesed:

Odin, Baldr, Thor, Loki, Meili, Vidar, Freyr, Nep, Týr, Vali, Heimdall, Bragi, Hildólf, Höd, Hermód, Ull, Sigi, Hœnir, Skjöld, Forseti, Ítreksjód, Sæming, Ygg.

* An Aesezed:

Frigg
, Sága, Freyja, Eir, Gefjon, Fulla, Snotra, Gerd, Sigyn, Sjöfn, Gná, Lofn, Nanna, Vár, Skadi, Vör, Jörd, Hlin, Ilm, Sæming, Syn, Snotra, Sól, Hlin.
Michelle Kerrain

**Michelle Kerrain**, ganet e Pleuzal e 1957, zo bet  skolaerez e Lannuon, ha saverez dafar kelenn a-raok mont war he leve.

## Oberennoù
**Sketchoù evit deskiñ komz*. TES, 2012.

## Notennoù
Die drei Spinnerinnen

***Die drei Spinnerinnen*** ("An teir nezerez") zo ur gontadenn alamanek, dastumet gant ar vreudeur Grimm en o dastumad kontadennoù Kontadennoù Grimm (KHM 14). Dindan an niverenn 501 e vez lakaet e renkadur Aarne-Thompson 

E meur a zoare e tenn d'ar c'hontadennoù all *[[Rumpelstilzchen]]* ha *[[Frau Holle]]*.

## En oberennoù all
* *Hasserfülltes Flachsspinnen* e oa en embannadur kentañ kontadennoù Grimm, met brudetoc'h eo *Die Drei Spinnerinnen*.
* *Le sette catenelle* eo anvet er *[[Pentamerone]]*, dastumad italianek Giambattista Basile e 1634.
* Un doare all anvet *E sette!* zo er *[[Fiabe italiane]]*, dastumad Italo Calvino.
Emgann ar Panaro

**Emgann Panaro** (pe Modena, pe Castelfranco) a c'hoarvezas en  e-pad brezel Naplez (1815) war lez ar stêr Panaro, nepell diouzh kêr Modena.

Joachim Murat, Roue Naplez, a zisklêrias ar brezel da Aostria. Bagadoù soudarded aostrian a oa oc'h en em dolpañ e Lombardia. Un armead vihan a 6600 soudard dindan ar jeneral Bianchi e dugelezh Modena a glaskas herzel arme Murat, a oa e penn 40,000 den, hag o kerzhout war-zu an hanternoz, goude staliet e benngarter en Ancona.

D'an 3 a viz Ebrel 1815, e voe trec'h arme roue Naplez, war arme Aostria, dindan Federico Bianchi, a rankas klask repu en hanternoz d'ar Po. Hag aloubet e voe kêrioù brasañ dugelezh Modena (Modena, Reggio nell'Emilia, ha Carpi) gant soudarded Naplez.
Pietro Colletta

**Pietro Colletta** (Napoli, 23 Genver 1775 – Firenze, 11 Du 1831) a oa ur jeneral hag istorour italian.
Club de Regatas Vasco da Gama

Ar **Club de Regatas Vasco da Gama**, pe **Vasco** hepmuiken a zo ur c'hlub liessportoù braziliat eus kêr-benn Rio de Janeiro, krouet e . Ar rann mell-droad a zo bet krouet e .
## Dave

## Liamm diavaez
Panaro

Ar **Panàro** *(Panèr* pe  *Panèra* e rannyezh Modena) zo ur stêr eus Emilia-Romagna, trede ha diwezhañ adstêr d'ar Po war e lez dehoù, war-lerc'h ar stêrioù Tanaro ha Secchia. 

## Istor
* Departamant ar Panaro
* Emgann ar Panaro
Republik Asti

**Republik Asti**  a oa ur republik verrbad, savet e 1797 e kêr Asti, e Piemonte, en Italia, diwar efedoù an Dispac'h gall, donedigezh arme ar jeneral gall Napoleone Buonaparte da Italia, hag Arsav-brezel Cherasco.

En noz etre an 27 hag an 28 a viz Gouhere 1797, en em vodas ur bagadig keodedourien, hag er penn anezhañ an alvokidi Secondo Arò, Gioachino Testa, Felice Berruti hag ar medisin Secondo Berruti, enebet ouzh gouarnamant Savoia, da embann ar * Repubblica Astese*, Republik Asti. 

Hounnezh a voe ur republik jakobin emren, etre daouarn ar bobl, met ne badas nemet tri deiz. D'an 30 a viz Gouhere e tegouezhas arme Rouantelezh Sardigna da adlakaat urzh ar roue en he sav en-dro.

Hiriv eo gwelet evel unan eus an emsavioù broadel a gasas da embann Unvaniezh Italia d'an 20 a viz Gwengolo 1870.

## Istor
En 1797 edo Rouantelezh Piemonte-Sardigna e peoc'h goude ur brezel ouzh Republik Bro-C'hall etre 1792 ha 1796. Trec'h e voe ar jeneral Napoleone Buonaparte en emgann Millesimo, ha sinet e voe Arsav-brezel Cherasco a-raok Feur-emglev Pariz (1796).
Dugelezh Bouillon

**Dugelezh Bouillon** a oa ur stad vihan (230 km²) dizalc'h, en-dro da gêr Bouillon, etre Rouantelezh Bro-C'hall hag an Izelvroioù aostrian (e Belgia hiziv), hag a badas betek 1794. Daouzek mil a dud a oa o chom eno e 1790.

## Istor
Un aotrouniezh e oa, stag ouzh priñselezh Liège. Un dugelezh e teuas da vout en 1456. Gant skoazell Bro-C'hall e teuas da vezañ emren. A-benn ar fin e oa dizalc'h en 1676.

E miz Ebrel 1794 e voe savet Republik Bouillon enni, ha hounnezh a badas betek miz Here 1795 pa voe aloubet gant Bro-C'hall.
Maurice

**Maurice** zo un anv-bihan gallek diwar an anv latin *[[Mauritius]]*, hag a gaver ivez er broioù saoznek. Un anv-tiegezh eo deuet da vezañ ivez.

## Yezhoù all
* Maoris,  e brezhoneg, a-wechoù  Morvan, troidigezh faltaziek.
* Maurits, en izelvroeg 

## Tud
### 
* Maurice Kouandété (1932-2003), prezidant

### 
* Maurice Duhamel (1884-1940), soner, sonaozour, kelaouenner ha den politikel
* Maurice Noguès (1889-1934), nijer
* Maurice Le Lannou (1906-1992), douaroniour 
* Maurice Quentin (1920-2013), marc'hhouarner

Maurice troet e Morvan :
* *Maurice Marchal*,  brezhonekaet e Morvan Marchal  (1900-1963), emsaver
* *Maurice Lebesque*, brezhonekaet e Morvan Lebesque (1911-1970), kazetenner 

### 

* Maurice Barrès (1862-1923), skrivagner
* Maurice Denis (1870-1943), livour
* Maurice Garin (1871-1957), marc'hhouarner
* Maurice Utrillo (1883-1955), livour
* Maurice Chevalier (1888-1972), kaner hag aktour 
* Maurice Genevoix (1890-1980), skrivagner 
* Maurice Gleize (1898-1974), filmaozour
* Maurice Thorez (1900-1964), politkour, sekretour meur ar Strollad Komunour Gall  
* Maurice Salabert (1904-1966), aktour
* Maurice Challe (1905-1979), jeneral 
* Maurice Cloche (1907-1990), filmaozer
* Maurice Papon (1910-2007), prefed, ministr, kondaonet evit kenwallerezh torfedoù a-enep Mab-Den
* Maurice Régamey (1924-2009), aktour ha filmaozer 
* Maurice Jarre (1924-2009), sonaozour
* Maurice Béjart (1927-2007), koroller
* Maurice Rajsfus (1928-2020), stourmer politikel, istorour ha skrivagnour
* Maurice André (1933-2012), trompilher

### 
* Maurice Yaméogo (1921-1993), prezidant

### 
* Maurice Ravel (1875-1937)

## Lec'hioù
* *La Roche-Maurice*, gallekadur anv Ar Roc'h-Morvan,  e Bro-Leon.
* an ostel Maurice, ur c'hendi e Naoned rummet monumant istorel.

## Gwelet ivez
* Saint-Maurice
* FitzMaurice
Vittorio Emanuele Iañ

**Vittorio Emanuele Iañ** (1759 - 1824)  a oa roue Sardigna, priñs Piemonte ha dug Savoia eus 1802 betek 1821.

## E vuhez
Ganet e oa e Torino d'ar 24 a viz Gouhere 1759.
Mab e oa d'ar roue Vittorio Amedeo III ha d'ar briñsez spagnol Maria Antonia di Borbone-Spagna.

Dimezet e oa da Maria Teresa Aostria-Este. Bugale o doe, ur mab ha peder marc'h.
Lluís

**Lluís** zo un anv-bihan katalanek kar d'an anv Loeiz.

## Tud

*Lluís Companys (1882-1940), kentañ presidant Parlamant Katalonia, serret gant ar Gestapo er Baol
*Lluís Maria Xirinacs (1932-2007), beleg ha politiker katalan
*José Lluís (1937-2018), c'hoarier basketball 
*Lluís Llach (g. e 1948), kaner ha soner
*Carme Forcadell i Lluís (g. e 1955), kelennerez, yezhourez, politikourez, prezidantez Parlamant Katalonia etre 2015 ha 2017 
*Joan-Lluís Lluís‎ (g. e 1963), skivagner katalanek
Abyann

**Abyann** zo un anv-tiegezh brezhonek savet diwar *ab* (mab) hag an anv-bihan brezhonek Yann. Gallekaet eo bet en *Abjean* e marilh ar boblañs.

## Tud
* Biel Abyann (1769-1828), skrivagner brezhonek,
* Loeiz Jozeb Mari Abyann (1876-1932), beleg, skrivagner brezhonek,
* Roger Abjean (1925-2009), beleg, rener laz-kanañ, sonaozer,
* René Abjean (g. e 1937), sonaozer,
* Philippe Abjean (g. e 1953), stourmer sevenadurel ha speredel.

## Gwelet ivez
* Ab (mab)
Arsav-brezel Cherasco

**Arsav-brezel Cherasco** zo un arsav-brezel a voe sinet e Cherasco, e Piemonte, d'an 28 a viz Ebrel 1796 gant Vittorio Amedeo III, roue Sardigna ha Napoleone Buonaparte.

En em dennañ a reas ar roue eus ar C'hentañ kenunaniezh, ma chome c'hoazh Bro-Saoz hag Aostria. Leuskel a reas kreñvlec'hioù Alessandria, Coni ha Tortone, gant Bro-C'hall, en amzer Republik Kentañ Bro-C'hall.
Div sizhun goude e voe Feur-emglev Pariz (1796), ma rankas Sardigna reiñ Kontelezh Nisa, dugelezh Savoia, Tenda ha Buèlh gant Bro-C'hall, ouzhpenn leuskel an armeoù gall da dremen evel a garent.

## Pennadoù kar
*Tro-vrezel Italia (1796-1797)
*Kentañ Kenunaniezh
*Feur-emglev Pariz (1796)
Gilberto Santa Rosa

**Gilberto Santa Rosa**, ganet d'an 21 a viz Eost 1962 e Santurce e Puerto Rico, zo ur c'haner *[[salsa]]* hag ur penn laz-seniñ.
Lesanvet eo bet *El caballero de la salsa*, "Denjentil ar *salsa*".

## Pladennoù

* Good Vibrations (1986).
* Keeping Cool!! (1987).
* De Amor y Salsa (1988).
* Salsa en... Movimiento (1988).
* Punto de Vista (1990).
* Perspectiva (1991).
* A Dos Tiempos de un Tiempo (1992).
* Nace Aquí (1993).
* De Cara al Viento (1994).
* En Vivo desde el Carnegie Hall (1995).
* Esencia (1996).
* ... De Corazón (1997).
* Salsa Sinfónica en Vivo Teatro Teresa Carreño (1998).
* Expresión (1999).
* Romántico (2000) (2CD).
* Intenso (2001).
* Viceversa (2002).
* Sólo Bolero (2003).
* Auténtico (2004).
* Directo al Corazón (2006).
* Contraste (2007) (2CD).
* Una navidad Con Gilberto	(2008)
* Lo Mejor de Gilberto en la Navidad (2009)
* Irrepetible (2010)
* Gilberto Santa Rosa (2012)
* Necesito Un Bolero (2014)
* En buena compañía (2018)
* 40... Y Contando (En Vivo desde Puerto Rico) (2019)

## Liammoù diavaez
* O kanañ ''Que manera de quererte'' en ur sonadeg e Puerto Rico
Robert Redford

**Charles Robert Redford Jr.**, ganet d'an 18 a viz Eost 1936 e Santa Monica e Kalifornia ha marvet d’ar  e Sundance (Utah), a oa un aktour ha filmaozer stadunanat. E-touez ar rolloù brudetañ en e filmadurezh e c'haller mennegiñ Sundance Kid e-kichen Paul Newman evel Butch Cassidy er western *[[Butch Cassidy and the Sundance Kid]]* e 1969, Bob Woodward ar c'hazetenner imbourc'h e droukskouer ar Watergate e *[[All the President's Men]]* e 1976 en ur geñver gant an aktour Dustin Hoffman, pe c'hoazh Denys Finch Hatton, ar chaseour e karantez gant Meryl Streep en *[[Out of Africa (film)|Out of Africa]]* e 1985. Sevenet en deus ivez filmoù evel *[[A River Runs Through It]]* e 1992, gant Brad Pitt e-touez an aktourien sturiet gantañ. Resevet en deus kalz prizioù e-pad e respet, da skouer tri Golden Globe ha daou Oskar. Unan eus krouerien Festival Film Sundance eo ivez, brasañ festival ar filmoù dizalc'h er Stadoù-Unanet.

Stourm a rae Robert Redford evit an endro, gwirioù an Amerindianed, ar gwirioù LGDT hag an arzoù. Harpet en deus politikourien republikan e dilennadegoù en Utah, met ivez Barack Obama e 2012 evit bezañ addilennet evel prezidant ar vro. Kavet en deus abeg e Donald Trump pa oa en em dennet eus Emglev Pariz hag en e zoare da verañ kleñved-red ar C'hovid-19 er Stadoù-Unanet.

## Filmadurezh
### Evel aktour er sinema

## Evel filmaozer

## Daveoù ha notennoù
The Red Book of Heroes

***The Red Book of Heroes*** ("Levr Ruz an Harozed") zo ul levr saoznek gant Leonora Blanche Alleyne ("Mrs. Lang" war ar golo), pried Andrew Lang, skeudennaouet gant H. J. Ford hag embannet gant Longmans e 1909.

Daouzek istor zo el levr, diwar-venn tud skouerius evel Hannibal, Florence Nightingale, ha Thomas More.

**[[Florence Nightingale|The Lady-in-Chief]]*
**[[John Howard (prison reformer)|Prisoners and Captives]]*
**[[Hannibal]]*
**[[Father Damien|The Apostle of the Lepers]]*
**[[Ferdinand the Holy Prince|The Constant Prince]]*
**The Marquis of Montrose*, diwar-benn James Graham, markiz Montrose (1612-1650)
**[[Henry Havelock|A Child's Hero]]*
**[[Thomas More|Conscience or King]]*
**[[Marie Angélique Arnauld|The Little Abbess]]*
**[[Charles George Gordon|Gordon]]*
**[[Saint Ambrose|The Crime of Theodosius]]*
**[[Bernard Palissy|Palissy the Potter]]*
Helena Sveden

**Helena** pe **Elin**, anavezet ivez evel ** Maer, Mär** pe ** Mö** (ganet en XIvet kantved  – floruit war-dro 1105/10), a oa rouanez Sveden evel pried Inge an Henañ,  ha marteze c'hoar da Blot-Sweyn Roue Sveden.
Gilberto

**Gilberto** zo un anv-bihan portugalek ha spagnolek. 

## Yezhoù all
*Gilbert e galleg

## Tud

*Gilberto Gil, sonaozour

* Gilberto Santa Rosa, kaner ha sonaozour

### Anv-tiegezh
* Bebel Gilberto (ganet e 1966 ), kanerez vrazilian, merc'h da João Gilberto ha Miúcha (c'hoar da Chico Buarque).
* João Gilberto (1931-2019), kaner ha gitarour brazilian
Sven Sveden

**Sven Sveden**, pe  **Blot-Sweyn**,  a voe an diwezhañ roue Sveden, war-dro 1080,  chomet pagan hag a rae aberzhioù e Gamla Uppsala d'an doueed kozh, an Æsir. Kemer a reas lec'h e vreur-kaer kristen Inge an Henañ evel roue Sveden pa nac'has Inge ober ar *blóts* (an aberzhioù pagan) e Templ Uppsala.

N'eus meneg ebet eus Sven e roll ar Westrogoted, pezh a ro da grediñ n'eas ket e c'halloud betek Västergötland.

Hervez an istorour svedat Adolf Schück e oa ar memes den evel Håkan ar Ruz hag an anv *Blót Sweyn* a oa ul lesanv ha n'eo ket un anv.

## Bugale
dimezet e oa da Helena Stenkilsdotter, merc'h da Stenkil , ha bugale o doe: 
# Erik Årsäll,
# Cecilia Svensdotter, 
# Ulf jarl
Strollad Glas (Brazil)

Ar **Strollad Glas** (e portugaleg **Partido Verde**, berraet e **PV**) zo ur strollad politikel eus Brazil krouet e 1986. Ur strollad kreizour eo.
Chantal

**Chantal** zo un anv-bihan gallek roet d'ar merc'hed. Dont a ra eus anv-tiegezh Janed-Frañseza Chantal, ur santez katolik c'hall eus ar . Okitanek eo orin an anv-se, "cantal" a dalv kement ha *maen* pe *maen-pastur*.

## Stummoù all
* Marie-Chantal
* er Stadoù-Unanet e kaver anvioù deveret evel Chantel, Chantelle, Shantal, Shantel ha Shantelle 

## Tud
### Anv-tiegezh
* Marie de Rabutin-Chantal, anavezetoc'h dindan an anv Itron de Sévigné (1626-1696), skrivagnerez
* Marcelle Chantal (1901-1960), aktourez ha kanourez

### Anv-bihan
* Chantal Broquet, aktourez c'hall
* Chantal Chaudé de Silans (1919-2001), mestrc'hoarierez echedoù gall
* Chantal Vandevoort (g. e 1967), mestrc'hoarierez echedoù belgiat

## A bep seurt
* *Les Gérards* zo ur gevredigezh roazhonat, unan eus he falioù gwareziñ ha brudañ an anv bihan Chantal.
Michel Le Bris

**Michel Le Bris**, ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1944 e Plouganoù ha marvet d'ar Sadorn 30 a viz Genver 2021 er Gouer, a oa ur skrivagner gallek. Savet en doa, e 1990, ar festival *[[Étonnants voyageurs]]* e Sant-Maloù.

E bered Plouezoc'h eo bet douaret.
Camille

**Camille** zo un anv-bihan gallek roet kenkoulz d'ar baotred ha d'ar merc'hed. 

## Stummoù all
* Camillus e latin
* Kamil ha Kamila e brezhoneg
* Camillo en italianeg
* Camilia, Camilla, Camillette, Camillia ha Milla

## Sent ha gwenvidigion
* Kamila Écoulives (?-437), santez kloastret e-kichen Auxerre, lidet d'an 3 a viz Meurzh
* Camillus Lellis (1550-1614), sant lidet d'ar 14 a viz Gouere

## Tud vrudet
### Paotred
* Marcus Furius Camillus pe *Camille* (IVvet kantved kent JK), jeneral roman, enoret evel eil diazezer Roma gant ar Romaned
* Camille de Lorraine (1725-1780), gouarnour Provañs etre 1770 ha 1780
* Camille Desmoulins (1760–1794), kazetenner ha dispac'her gall
#### XIXvet kantved
* Jean Baptiste Camille de Canclaux (1740-1817), jeneral gall
* Camille Corot (1796–1875), livour gall
* Camille Pissarro (1830–1903), livour impresionour gall ha danat
#### XXvet kantved
* Camille Bryen (1907-1977), arzour, barzh ha livour breizhat
* Camille Chamoun (1900–1987), prezidant Liban
* Camille Erlanger (1863-1919), sonaozer gall
* Camille Flammarion (1842–1925), steredonour ha skrivagner gall
* Camille Jordan (1838-1922), matematikour gall
* Kamil ar Merser Erm pe Camille Le Mercier d'Erm (1888-1978), barzh hag emsaver
* Camille Saint-Saëns (1835–1921), sonaozer gall

### Merc'hed
* Kamila, rouanez ar Volsked en *[[Aeneis]]*
* Kamila, c'hoar an tri Hotatius
#### XXvet kantved
* Camille Claudel (1864–1943), kizellerez c'hall
* Camilla Shand (1947-), dugez Kernev-Veur, pried ar priñs a Gembre
#### XXIvet kantved
* Camille Abily (g. e 1984), melldroaderez vreizhat
* Camille Kitt (ganet e 1988), aktourez ha telennerez stadunanat, ha c'hoar gevell da gKennerly Kitt
* Camille Lepage (1988-2014), fotokazetennerez c'hall drouklazhet e Republik Kreizafrikan
* Camille (g. e 1978), anv-leurenn Camille Dalmais, kanerez c'hall

## A bep seurt
* Camille, un dudenn er c'hoari video League of Legends
Sylvain Loguillard

**Sylvain Loguillard**, ganet e 1914 en Eviaz, a oa ur politiker breizhat ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet rener skol ha kuzulier-kêr e Sant-Brieg, ma varvas e 2009.

## Skrivagner brezhonek
Meur a anv-pluenn en deus bet implijet:  *Ar stourmer , Visant'n Askol , Paotr Jeg*

## Liammoù diavaez
* Film gantañ
* ''Ouest-France'', 09 Du 2009
Birgit

**Birgit** zo un anv-bihan svedek ha danek.

## Yezhoù all
*Berc'hed, e brezhoneg.

## Tud
* Birgit Nilsson, c'hoariganerez svedat

Rummad :Disheñvelout anvioù-tud
Feur-emglev Pariz (1796)

**Feur-emglev Pariz** a voe sinet e miz Mae 1796   etre Napoleone Buonaparte, en anv Republik Kentañ Bro-C'hall, ha Vittorio Amedeo III, roue Sardigna ha Napoleone Buonaparte.

C'hoarvezout a reas goude Arsav-brezel Cherasco a oa bet sinet div sizhun a-raok, e Cherasco, e Piemonte, d'an 28 a viz Ebrel. 
Neuze en devoa laosket gant ar C'hallaoued kreñvlec'hioù Alessandria, Cuneo ha Tortone gant Bro-C'hall.

En em dennañ a reas ar roue eus ar C'hentañ kenunaniezh a-enep Bro-C'hall, ma ne chome ken nemet Bro-Saoz hag Aostria.

## Heuliadoù ar feur-emglev
Gant Feur-emglev Pariz avat e rankas roue Sardigna 
*anavezout ar republik c'hall, 
*dizarmañ hec'h arme ha mirout 10 000 soudard hepken
*diskar kreñvlec'hioù Exilles, Brunetta e Susa;
reiñ Kontelezh Nisa, dugelezh Savoia, kontelezh Tenda ha Buèlh da Vro-C'hall,
*leuskel an arme c'hall da zerc'hel Casteldelfino, Alessandria, Valenza e dell'Assietta, a vije daskoret dezhi goude ar brezel, 
*leuskel an armeoù gall da dremen evel a garent, serriñ ar vro ouzh an armeoù all.
*kregiñ e listri ar Genunaniezh 
Mervel a reas ar roue un toullad mizioù goude.

Mennet e oa ar C'hallaoued da vezañ mistri war Savoia abaoe 1792 pa o devoa staget an douaroù-se ha savet eno o 84vet departamant gall , anvet Mont-Blanc. Diwar-se e oa deuet brezel gant rouantelezh Sardigna.

Piemonte-Sardigna avat a c'houlennas an douaroù kollet-se en-dro pa voe diskaret Napoleon e 1814, hag un darn eus Savoia a voe rentet dezhi gant Feur-emglev Pariz e 1814 , hag ar peurrest e 1815, gant ur feur-emglev all sinet e Pariz ivez.

Adkemeret e vint diwezhatoc'h gant Bro-C'hall dindan Napoleon III.
1935 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:1934 e Breizh - **1935 e Breizh** - 1936 e Breizh

## Darvoudoù
*Digoret eo Pont Treglonou, dreist an Aber Benniged.
*Digoret eo Akwarium Dinarzh.
*Peursavet eo stankell vordredan Pont-Rolland e Morieg.

## Sevenadur
**[[Chanson d'Armor]]*, film brezhonek kentañ
**An Tornaod*, gant Juluen Sklison, embannet e Gwengamp.
**Moueziou an Abardaë-Noz*, gant Hollsent ar Garreg, embannet e Montroulez
*Sal *ar Family*, digoret e Landerne

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1935|Ganedigezhioù 1935]]
*Alain Barrière, kaner
*Gérard Bouguyon, rugbier
*André Chédeville, istorour
*Denise Delouche, skolveuriadez
*Jef Gedez, skrivagner brezhonek
*Andrea ar Gouilh, kanerez
*Perig Herbert, sonaozour
*Jean-Louis Latour, prezidant Kendalc'h
*Donatien Laurent, etnologour
*François Le Bihan, marc'hhouarner
*Georges Lombard, maer Brest, politiker

## [[:Rummad:Marvioù 1935|Marvioù 1935]]
*Arzhur Mari ar Bayon, beleg ha yezhadurour brezhonek
*Job ar Bayon, beleg ha skrivagner brezhonek
*Yann Vari Joanno, beleg ha skrivagner brezhonek
*Charlez Kotonneg, medisin, adsaver ar gouren breizhek
*Yann Sohier, skloaer, saver Ar Falz

__NOTOC__
Emgann Wagram

**Emgann Wagram** a dremenas eus ar 5 betek ar 6 a viz Gouhere 1809 e-kerzh Brezelioù Napoleon, e Deutsch-Wagram, neuze e Impalaeriezh Aostria. Enebiñ a reas ur gevredad savet tro-dro d'an armeoù gall, enni unvezioù eus Italia, Bavaria, Saks hag all, a-enep an arme aostrian. An trec'h a oa bet gant an Impalaer Napoleon, met koustus e voe evit al lu gall hag e harperien.

An arme aostrian a oa renet gant an arc'hdug Charlez, dug Teschen. Abalamour da zisoc'h an emgann e voe freuzet ar pempvet Kevredad, an emglev etre Aostria hag ar Rouantelezh-Unanet a-enep Bro-C'hall.

Gant 80&nbsp;000 den kollet (lazhet, gloazet pe steuziet) en holl e voe gwadus emgann Wagram. Implijet e oa bet 1&nbsp;000 pezh kanol hag o devoa tennet 180&nbsp;000 bannadell war an dachenn-emgann kompez, ma oa un 300&nbsp;000 bennak a soudarded. Sklaer eo e oa aet ar maout gant Napoleon, met ne oa ket deuet a-benn da implijout an trec'h-se evit an dazont. Ouzhpenn se, kolloù Aostria a oa tost heñvel ouzh re an nerzhioù gall ha kevredet.

An trec'h brasañ a oa bet a-fet spered, rak Aostria a oa bet tizhet don betek koll nerzh ha spi er stourm. Sinet e voe Emglev Schönbrunn a dennas ur c'hwec'hvedenn eus hollad annezidi an Impalaeriezh, gant lod tiriadoù. Mouget e voe Aostria gant ar c'holl douaroù-se en he holl harzoù betek Kampagn Alamagn 1813.
Todo el mundo es música

***Todo el mundo es música*** ("Sonerezh eo ar bed a-bezh") zo un abadenn er chadenn skinwel spagnol TVE diwar-benn sonerezh poblek meur a vro.

## Liamm diavaez
*Diwar-benn Sonerezh Kuba

## Notennoù