open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Caesar (titl)

**Caesar** a oa un titl, pe un anv enorus, roet en impalaeriezh roman d'an impalaerien da ziskouez e oant kendalc'herien Julius Caesar.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv eus hini Julius Caesar, a vefe diskennad d'an doueez Gwener.

## An titl a Gaesar en Impalaeriezh roman

An anv-se a vez roet da Julius Caesar ha d'an unnek impalaer war e lerc'h eus 27 kent JK betek 98 (goude JK) : Augustus, Tiberius, Caligula, Claudius, Neron, Galba, Othon, Vitellius, Vespasianus, Titus ha Domitianus, petra bennak ma n'eo ket kar ar c'hwec'h diwezhañ da diegezh Caesar.

Buhez an Daouzek Kaezar (*De vita XII Caesarum* ) zo bet skrivet gant Suetonius. 
Adalek amzer Augustus e teu *Caesar* da vezañ unan eus ar *praenomina* an impalaerien (a deu a-raok an *nomen* tiegezhel - n'eo ket evel ur c'hentanv pe anv-bihan), a-gevret gant an anv a *imperator*.

En 293 e voe krouet an detrarkiezh gant an impalaer Diocletianus : daou g-*Caesar* a oa evel eilimpalaerien gant pep a Augustus. 

Ne badas ket an aozadur-se avat goude diskar an detrarkiezh adalek 306, pa voe anvet Constantinus Iañ da Gaesar gant soudarded e dad Constantius Chlorus. 

Constantinus Iañ a implijas an titl en-dro evit reiñ ur statud impalaerel d'e vibien hag o staliañ e e kornioù zo eus an impalaeriezh da c'houarn en e anv. 
E vab Constantius II a anvas da Gaesar e gendirvi Constantius Gallus, ha Juluan. O statud a oa etre hini Kaesarien an Detrarkiezh ha hini ar briñsed hêred da g-Gonstantinus: eusan tiegezh impalaerel e oant, dezho un darn eus "aura" sakr ha hud an impalaerien, hag e gannaded e oant, galloud dezho, nemet dalc'het dindan evezh . 

## En istor goude
Eus an anv **Caesar** ez eus deuet anvioù all e yezhoù all a veze graet ouzh pennoù kurunennet ar vro:
* **Kaiser** en Alamagn,
* **[[Tsar]]** (skrivet *Czar* kent 1914) e Rusia, Bulgaria ha Serbia,
* **Császár**, distaget *tchassar* en Hungaria,
* **Kaysar** en Impalaeriezh otoman
* **[[Gesar]]** e Tibet.

## Levrlennadur
* Aurelius Victor ː *Livre des Césars*. Belles Lettres. Paris. 1975

* Georges Ostrogorsky, troet e galleg gant J. Gouillard, *Histoire de l’État byzantin*, Payot, 1977
* Pierre Chuvin ː *Chronique des derniers païens*. Belles Lettres. Paris. 1991
* François Zosso & Christian Zingg : *Les empereurs romains 24 av J.-C. - 476 ap. J.-C.* Embannadurioù Errance. 1994
Roll an asanaoù

__NOTOC__
Setu amañ roll un nebeud stummoù yoga, pe asanaoù.

## Roll

## Termenoù sañskritek
Un nebeud termenoù sañskritek a vez implijet ingal e-barzh anvioù an asanaoù. Peurliesañ ez int rakgerioù ha gallout a reont bezañ implijet gant kement stumm a zo evit displegañ ur c'hemm.
**Adho* अधो a dalv "war-zu an traoñ"
**Ardha* अर्ध a dalv "hanter"
**Eka* एक a dalv "unan" pe "e-unan"
**Dhanus* धनुस् a dalv "gwareg"
**Parivṛtta* परिवृत्त a dalv "troet" pe "gweet"
**Supta* सुप्त a dalv "kousket" pe "gourvezet"
**tulā* तुला a dalv *mentel*
**Ūrdhva* ऊर्ध्व a dalv "war-zu an nec'h"
**Upaviṣṭha* उपविष्ट a dalv "azezet"
**Utthita* उत्थित a dalv "astennet"

## Gwelet ivez

## Daveoù
*Hatha Yoga Pradipika by Swami Svatmarama--
* The Complete Illustrated Book of Yoga by Swami Vishnu-devananda 
* Devereux, G. (1998) Dynamic yoga: The ultimate workout that chills your mind as it charges your body (Thorsons, London)
* Farhi, D. (2000) Yoga mind, body and spirit: A return to wholeness (New leaf: New Zealand)
* Hewitt, J. (1977) The Complete Yoga Book (Rider, London)
* Iyengar, B.K.S (2000) Light on Yoga (Thorsons, London)
* Iyengar, B.K.S (2001) Yoga: The path to holistic health (Dorling Kindersley, London)
* Mira, S. and Methta, S. (1990) Yoga: The Iyengar Way (Dorling Kindersley, London)
* Sivananda Yoga Vedanta Centre (1996) Yoga, Mind and Body (DK, London)
* Sturgess, S. (1997) The Yoga Book (Element)
* Swami Muktibodhananda (1993) Hatha Yoga Pradipika (Yoga Publications Trust, Munger, Bihar, India)
* Swami Satyananda Saraswati (1996) Asana, Pranayama, Mudra, Bandha (Yoga Publications Trust, India)
* Swenson, D. (1999) Ashtanga yoga: The Practice Manual (Ashtanga yoga production, Houston)
*Moksharth Yoga yogi dr. Jitender www.yoga1.at
San Marino (disheñvelout)

**San Marino** zo un anv italianek:
* anv meur a sant anvet Marino
* San Marino, republik vihan dizalc'h etre Emilia-Romagna hag ar Marche.
** anv kêr San Marino, kêr-benn ar republik-se.

## Lec'hioù all
* San Marino, kêr e Kalifornia, e SUA.
* San Marino, karter en Urbino, en Italia.

## Stêr
* Stêr San Marino, adstêr d'ar Marecchia a red dre Italia (Emilia-Romagna ha Marche) ha Republik San Marino.

## Sent
* San Marino diagon, diazezer ar Republik hag enoret d'an 3 a viz Gwengolo evel sant gant an Iliz katolik. 
* San Marino eskob, enoret d'an 21 a viz Genver.
* San Marino, soudard merzheriet a-gevret gant ar senedour Asterio e 252 e Cesarea, lidet d'an 3 a viz Meurzh.
* San Marino merzher e Skitia (5 a viz Gouhere)
* San Marino, merzher en Africa (10 a viz Gouhere)
* San Marino, merzher en Cilicia, lidet d'an 8 viz Eost.
* San Marino, merzher en Roma en IIIde kantved, lidet d'ar 26 a viz Kerzu.

## Pennad kar
* Marino
Satanig Galápagos

**Satanig Galápagos** (*Oceanodroma tethys*) a zo un evn-mor. Gouennañ a ra en inizi Galápagos ha war aod Perou.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra e reter Meurvor Habask betek aodoù Suamerika.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar sataniged en urzhiad *[[Procellariiformes]]* pe *[[Ciconiiformes]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Satanig ar C'hab Glas

**Satanig ar C'hab Glas** a zo un evn-mor, *Oceanodroma jabejabe* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous er Meurvor Atlantel : kavet e vez en-dro da inizi ar C'hab Glas dreist-holl.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar sataniged en urzhiad *[[Procellariiformes]]* pe *[[Ciconiiformes]]*.

Betek nevez 'zo e veze soñjet e oa un isspesad eus hini Satanig Madeira.
Gwilde

**Gwilde** zo anv daou lec'h e Breizh-Uhel :
*Gwilde-Gwengalon, kumun e kanton Plelann-Vihan
*Gwilde-ar-Mor, e kumun Hirel, e kanton Kankaven, e Bro-Zol gozh.
Valentinianus

**Valentinianus** zo anv latin tri impalaer roman : 

* Valentinian Iañ, impalaer roman adalek 321 betek 375, mab da Gratian an Henañ, anavezet ivez evel **Valentinian Veur**.
* Valentinian II (371 – 392)
* Valentinian III (419 – 455)

## Tud all
*Valentinius, doueoniour ha diazezer ar valentinianegezh, anavezet ivez evel *Valentinian*,
*Tierniezh Valentinianus, pe an Dierniezh valentinian, un dierniezh impalaerel roman diazezet gant Valentinian Iañ

## Pennadoù kar
*Valentin
*Valentine
*Valentinian
*Valentinus
*Valentinius
Mokasin

Ar **mokasinoù** zo botoù lêr blot diseul kivijet e doare Amerindianed Norzhamerika.
Evel ma'z eus e-leizh a bobloù amerindian ez eus kemend-all a zoareoù da aozañ mokasinoù.

Hiziv e vez lavaret aes *mokasinoù* eus botoù dilasoù, aes da wiskañ, tanav o solioù. Darn anezhe a vez graet anvioù saoznek anezho : *(penny) loafer*'.


Soft moccasin.jpg|Mokasin
British Museum169.jpg|Mokasinoù amerindian er British Museum
Beadedmoccasins.jpg|Mokasinoù hengounel ar bobl chochone, Wyoming, SUA
Kleopatra (merc'h Idas)

**Ur pennad [[Kleopatra]] zo.*
**Kleopatra Alkyone** (Κλεοπάτρη Ἀλκυόνη/Kleopátrē Alkuónē e henc'hresianeg) a oa merc'h da Idas ha Marpessa. Dimezet e oa da Veleagros.
Mervel a reas gant ar glac'har pa voe lazhet he fried gant Apollon.

## Daveoù
Kordeg

Ar **c'hordeged** eo ar spesadoù eus ar skourrad **Chordata**, da lavaret eo al loened dezho un notokord. Er skourrad-se emañ ar mellkeineged hag un nebeud divellkeineged kar dezho.
Crispus

**Flavius Iulius Crispus** (300/303-326) a oa mab henañ an impalaer roman Constantinus Iañ hag e bried Minervina. N'ouzer mann eus an dimeziñ-se, na penaos ec'h echuas, nemet e tle bout c'hoarvezet a-raok 307, pa zimezas Constantin gant Fausta, merc'h da Vaximianus Herculius. N'ouzer ket ivez pegoulz e oa ganet Crispus.

## ''Caesar''
Constantinus a lakaas e vab Crispus da *[[Caesar (titl)|Gaesar]]* e 317, war un dro gant e vreur Constantinus yaouank, e Serdica (a zo Sofia hiziv). Dre deir gwech e voe anvet Crispus da gonsul : e 318, 321 ha 324. Dimeziñ a reas d'ur vaouez anvet Helena, hag ur bugel o doe e 322.

Karget e oa bet da zifenn harzoù ar Roen ha trec'h e voe war ar Franked e 320 ha war ar C'hoted e 324. E 323 e oa bet trec'h en Hellespont, war vor eta, war Licinius, ha dre-se e kemeras perzh e trec'h e dad.

## Marv
E 326 e voe lazhet war urzh e dad Constantin, e Pola en Istria (hiziv Pula e Kroatia). Er bloaz-se end-eeun e voe lazhet e lezvamm Fausta war urzh Constantin ivez. N'ouzer ket petra a c'hoarvezas gant gwreg ha bugale Crispus.

D'an istorourien a vremañ n'eus abeg splann ebet d'ar muntroù-se. Re amzer Constantinus zo mut diwar-benn kement-se. Hervez an istorour bizantat Zosimus () ha hervez Jean Zonaras war e lerc'h (), e voe tamallet da Grispus gant e lezvamm bezañ klasket kousket ganti, ken ez eas droug en e dad impalaer. Pa gomprenas Constantin e oa gaou an tamall e lakaas lazhañ Fausta.

Gouez d'an istorour frank Grégoire de Tours () e vije bet un irienn gant Crispus a-enep e dad Constantinus. Ret eo lavarout e oa chomet pagan Crispus, evel Fausta, ha diwar-se e c'hallfe bezañ bet bec'h etre int hag an impalaer kristen.

War ar pezhioù moneiz roman en e anv e weler ur paotr yaouank, dezhañ ar meneg *nob caesar* ("Caesar Nobl") ha war an tu all a-wechoù ar meneg *principis iuvventvti* ("Briñs ar Yaouankiz"). Piloù all a lid e drec'hioù war an alamaned pe a enor Yaou, Meurzh pe Sol Invictus ; vertuzioù personaet a ziskouezont a-wechoù.

## Levrlennadur
*  Henry Cohen.*Description historique des monnaies frappées sous l'Empire Romain*. Paris : Rollin & Feuardent, 1861 •
Cléopâtre

**Cléopâtre** eo stumm gallek an anv gresianek Kleopatra. Un anv-bihan eo bet a-wechoù, hag un toullad oberennoù gallek zo en anv-se, diwar-benn Kleopatra VII tost atav.

## Yezhoù all
*Cleopatra en italianeg.
*Kleopatra, e henc'hresianeg.

## Lennegezh
### Romant
* *Mouche-toi, Cléopâtre...*, ur romant gant Françoise Xenakis (* [[J'ai lu]] *, 1988).

### C'hoariva
* *[[Cléopâtre captive]]*, trajedienn gant Etienne Jodelle, e 1574 ;
* *Cléopâtre*, trajedienn gant Nicolas de Montreux, embannet en 1592 ; 
* *[[Cléopâtre (Victorien Sardou)|Cléopâtre]]* gant Victorien Sardou, en 1890 .

### Istorioù treset
*Kleopatra VII a zo lakaet da dudenn en albomoù *[[Astérix et Cléopâtre]]* ha *[[Le Fils d'Astérix]]*.

### Sonerezh
* *Cléopâtre* zo ur gantatenn gant Hector Berlioz en 1829 ;
* *[[Cléopâtre (barrez, 1909)|Cléopâtre]]* zo ur varrez gant Michel Fokine, en 1909 ;
* *[[Cléopâtre (komedienn war gan)|Cléopâtre, la dernière reine d'Égypte]]* komedienn war gan gant Kamel Ouali, krouet en 2008 .

### Fiñvskeudennerezh
* *Cléopâtre* anv meur a film gallek.

## Pennadoù kar
*Cleopatra
*Kleopatra
Padmāsana

**Padmāsana** (Devanāgarī: पद्मासन), pe *stumm al [[lotuz]]*, zo ur stumm da vezañ azezet gant an divhar kroaziet a-orin eus Henindia ma lakaer pep troad war ar vorzhed enep. Implijet e vez evit meveriañ en hengounioù ar yoga indian hag an arvesterezh boudaat. Lavaret e vez e hañval ouzh ul lotuz, e sikour da analiñ reizh, hag e tegas stabilded ar c'horf.

E-touez skeudennadurioù brudet stumm al lotuz e kaver Śiva, doue askezad ha meverier an hindouegezh, ha Siddhartha Gautama, diazezer ar voudaegezh.

Dont a ra an termen eus ar gerioù sañskritek "padma" a dalv "lotuz" hag "āsana" a dalv "ar fed azezañ pe bezañ azezet".

## Ar stumm
Pa vezer azezet e lakaer un troad war ar vorzhed enep gant ar sol war-zu an nec'h hag ar seul stok ouzh an abdomen. Lakaat a reer neuze an troad all war ar vorzhed enep en un doare simetrek.

Stok eo an daoulin ouzh al leur. Lakaet eo ar c'horf-bras eeun ha kempouez e doare ma vefe skoret gant al livenn-gein gant an nebeutañ a striv a-berzh ar c'higennoù. Kreizennet eo ar c'horf-bras a-us d'an divlez. Evit diskuizhañ ar penn hag ar gouzoug e c'heller lezel ar javed da ziskenn ha tu a-dreñv ar gouzoug da astenn. Sachet e vez an divskoaz war-gil ha savet kest ar brusk. Chom a ra an teod ouzh ar staon. Gallout a ra an daouarn chom war bleg ar varlenn er stumm dhyānamudrā pe war an daoulin er stumm cinmudrā pe jñānamudrā. Distegn eo an divrec'h gant an daouilin dambleget un disterañ.

Peurvuiañ e serrer an daoulagad, ar c'horf distegn. Kempenn ar reer ar stumm betek ma vo santet kempouez hag eeunded. An eeunded a zegas distegnadur a ziskouez ez eo reizh ar stumm evit an asana. Rankout a rafe ar stumm bezañ aes ha naturel hep an disterañ poan.

An darn vrasañ eus an dud o deus ezhomm un dorchenn (zafu) pe un tapis bihan (zabuton) evit seveniñ ar c'hempouez-se. Azezañ a reer e penn a-raok an dorchenn pe an tapis e doare da stouiñ ar pelvis war an araog evit gallout kreizennañ al livenn-gein ha kaout ar skor rekis. N'eus nemet ar re oueskañ a c'hell seveniñ an asana-se hep skor ebet dindan o felvis (ha dizaliet en deus an Dalai Lama ober kement-se).

## Daveoù


## Gwelet ivez
* Roll an asanaoù
Océanopolis

**Océanopolis** a zo ur greizenn sevenadur skiantel diwar-benn ar meurvorioù, lec'hiet e Brest, nepell diouzh porzh-bageal ar Vilin Wenn. A-stumm gant ur c'hrank eo ar pavilhon kerreizh, ar savadur kentañ bet graet.

Ijinet eo bet gant an tisavour Jacques Rougerie, ha digoret eo bet Océanopolis evit ar wech kentañ e 1990. Ar pal a oa kaout ul lec'h da lakaat en a-raok skiantoù ar mor dre ma vez kaset war-raok 60 % eus ar c'hlask en Europa diwar-benn ar mor e kêr Brest, ha setu abalamour da betra e oa gouestlet ar pavilhon kentañ d’ar morioù kerreizh. Adaozet eo bet penn-da-benn e 2000, ha d'ar c'houlz-se eo bet ouzhpennet ar pavilhon polel hag an hini trovanel. Kinniget e vez gant Océanopolis ur sell skiantel war bed ar mor en e bezh.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Bronneged ar mor e Breizh
* Plankton ar bed
(216) Kleopatra

**216 Kleopatra** zo un asteroidenn kavadennet e 1880 gant Johann Palisa e Pula, en Istria (Kroatia).

Tud zo a gav e tenn he stumm d'un askorn.
Riposte laïque

**Riposte laïque** zo ul lec'hienn c'hall krouet e 2007 a embann bezañ a-du gant al laikelezh hag a-enep ar ouennelouriezh.

## Riposte Laïque hag ar yezhoù all estreget ar galleg
Lakaet eo ar galleg da yezh lik nemeti ar stad c'hall gant Riposte Laïque, hag a sav taer, evel darn eus an emsavioù laik gall all, a-enep ar yezhoù “rannvro”.
## Riposte Laïque ha "Le Monde comme si
Riposte Laïque a embann bout plijet gant "Le Monde comme si", ul levr bet skrivet gant Françoise Morvan.

## Riposte Laïque hag an [[islam]]
Abeg a gav Riposte Laïque en islam hag er vuzulmiz, en anv al laikelezh. Ha sevel a ra tud ar strollad-se a-du gant reolenniñ strizh donedigezh enbroidi eus broioù muzulmat, dre ma kav dezho e teu kudennoù diwar donedigezh kalz tud o deus talvoudegezhioù re zisheñvel diouzh re ar republik c'hall. Bloaz a-raok Marine Le Pen e kavent abeg e vije muzulmiz o pediñ war ar straedoù e Bro-C'hall.

## Embannadurioù
* Meur a aozer, *[http://www.ripostelaique.com/Riposte-Laique-vous-propose-Les.html Les dessous du voile]*, 2009 ;
* Maurice Vidal, *[http://www.ripostelaique.com/La-colere-d-un-Francais-de-Maurice.html La colère d'un Français]*, 2010 ;
* Meur a aozer, *[http://www.ripostelaique.com/Sortie-du-troisieme-livre-de.html Résistance républicaine]*, 2010.

## Daveoù


## Liammoù
* lec'hienn Riposte laïque
* *Apéro Saucisson : Riposte Laïque et Bloc identitaire. Les liaisons dangereuses*, Prochoix, n°52, juin 2010.
* Caroline Brancher, *[http://www.gaucherepublicaine.org/respublica/riposte-laique-analyse-dune-strategie/808 Riposte Laïque : analyse d’une stratégie]*https://web.archive.org/web/20100802141512/http://www.prochoix.org/pdf/Riposte.laique.Brancher.Prochoix.pdf, Prochoix, n°48, juin 2009
* Abel Mestre et Caroline Monnot, *Derrière le discours de gauche du mouvement Riposte laïque, des valeurs d'extrême droite*, Le Monde, 5 a viz Gwengolo 2010, doare hir
*Pennad: Cocktail rouge-brun contre l'islam e Libération an 18 a viz Kerzu 2010
Minervina

**Minervina** a oa pried (pe serc'h, gouez da lod) d'an impalaer roman Constantinus Iañ, a zimezas dezhi e 303. 

## Bugale
Ur mab n'o doe ken, Crispus e anv.

Pa fellas da Gonstantinus kreñvaat e liammoù gant Tretrarked all an impalaeriezh e 307 e kasas Minervina kuit da zimeziñ da Fausta Flavia Maxima (289-326), merc'h d'an *[[Augustus (titl)|Augustus]]* Maximianus, ha bugale o doe ivez.

## Martezeadennoù
Hervez istorourien zo ne c'halle ket Minervina bezañ pried da Gonstantinus, rak da neuze e bije bet ret torriñ an dimeziñ evit dimeziñ da Fausta, un urzh skrivet a vije bet, ha n'eus anv ebet a gement-se e skridoù an amzer. Setu ma soñj da lod eta ne oant ket dimezet. 

Gallout a rafe Minervina bezañ marvet a-raok 307: n'en devoa ket ezhomm un impalaer intañv da zizimeziñ neuze. 
Savet e voe Crispus gant e dad e Galia, ha kement-se a vefe arguzenn a-walc'h da vont a-du gant ar re a gred en un eured gant Minervina. Skoliet e voe gant Lactantius, brudetañ kelenner kristen e amzer, da vihanañ adalek 317.

## Levrlennadur
* *Epitome de caesaribus*, 41.2
* Panegirista ignoto, *Incerti panegyricus Maximiano et Constantino*, 4
* Zosimus, *Historia nova*, II.20.2
* Nixon, C. E. V., e Barbara Saylor Rodgers, *In Praise of Later Roman Emperors: the panegyrici Latini*, 1995, University of California Press, ISBN 0520083261, p. 195.

## Liammoù
* Pohlsander, Hans, "Constantine I (306 - 337 A.D.)", *De Imperatoribus Romanis* .
Fausta

**Fausta** zo un anv-bihan latin hag italianek, diwar an anv latin Faustus.

## Adstummoù
*Stumm bihanaat: Faustina
*Anv-bihan paotred: Fausto, ha *Faustino, Faustiniano*.

## Tud
### Sentezed
*Santez Fausta, merzherez e Roma
*Santez Fausta di Narni, merzherez eCizico, lidet d'an 20 a viz Gwengolo.
*Santez Fausta Romana, mamm sant Anastasia, lidet d'an 28 a viz Du.

### Impalaerezed

*Fausta Flavia Maxima (289-326), impalaerez roman; merc'h e oa d'an impalaer Maximianus, pried da Constantinus Iañ, ha mamm da Constantinus II, Constanzo II ha Constante Iañ.

### Tud all en Henamzer
*Fausta Cornelia Silla (86- ...), 	merc'h da Lucius Cornelius Silla, c'hoar gevell da Faustus Cornelius Silla.

### Tud a vremañ
*Fausta Cialente
*Fausta Morganti, politikourez eus Republik San Marino .

## Oberennoù
* Ur c'hoarigan, Fausta (c'hoarigan) gant Gaetano Donizetti

## Pennadoù kar
*Faustina
*Fausto
Fausta Flavia Maxima

**Flavia Máxima Fausta** (Roma, 293- Roma, 327) zo ur briñsez roman, merc'h d'an impalaer Maximianus ha da Eutropia. En 307 e voe dimezet da Constantinus Iañ, a rankas neuze kuitaat Minervina. Gant an eured-se e klaske he zad mestroniañ an Detrarkiezh gant skoazell e vab-kaer.

Pa droas Maximianus a-enep Constantinus e 310 eo Fausta an hini a ziskulias an irienn hag a gasas he zad da goll. Daou vloaz goude e welas e Roma korf he breur Maxentius mac'hagnet gant he fried, goude e drec'hadenn en emgann Pont Milvius.

## He marv
Hervez an istorour bizantat Zosimus an Istorour e vije orgedet ouzh he lezvab Crispus, mab da wreg kentañ Constantinus. Nemet ar priñs a nac'has o darempred avoultr, ha hi a oa aet, gant ar gounnar, da damall anezhañ dirak an impalaer Constantinus. Re gredik e voe an impalaer, ha lakaat a reas e vab d'ar marv. Pa ouias ar wirionez e lakaas mougañ e wreg en ur gibellad dour tomm en 327.

An impalaer a c'hourc'hemennas damnatio memoriae he fried, ha diwar-se ne van skrid ebet eus he gwallblanedenn. Hervez an istorour Paul Stephenson : "Eusebius, ne ra meneg ebet nag eus Crispus nag eus Fausta en e vuhezskrid eus Constantinus, betek diverkañ anv Crispus eus doare diwezhañ e Istor an Iliz (X.9.4)". Gwashañ pezh zo, ne voe ket ket dizarbennet an urzh-se gant he bugale pa renjont.

## Alioù kontrol
Ger ebet n'haller lenn e skridoù istorourien an amzer. 
Lod hiriv a gred en avoultriezh, lod all en un irienn steuet gant ar mab. 

## Bugale
Mamm e voe Fausta da c'hwec'hbugel.
Tri mab a voe imapalaerien:
*Constantinus II, impalaer etre 337 ha 340,
*Constantius II, etre 337 – 361,
* Constans Iañ etre 337 – 350.

Teir merc'h he doe ivez:
* Constantina, a zimezas da gendirvi:
** da Hannibalianus 
**da Constantius Gallus,
* Helena.
* Fausta.

## C'hoarigan
Diwar marv Fausta eo bet savet ar c'hoarigan *Fausta*, gant Gaetano Donizetti.
## Liammoù diavaez
Siddhartha Gautama

**Siddhartha Gautama** (सिद्धार्थ गौतम e sañskriteg) a voe ur mestr speredel, un doare pastor en hanternoz Indez, er c’hwec’hvet kantved kent J.K. Eñ eo diazezour ar gredenn anvet boudaegezh. Daoust ma vez graet Bouda (Bouddha, an hini dihunet, an hini sklêrijennet) eus meur a zen all gant feizidi ar voudaegezh, e seller ouzh Siddhartha evel ar Bouda pennañ (*Sammāsambuddha*) hag alies ez eo diwar e benn e komzer pa lavarer **ar Bouda**. Krediñ a reer e oa o vevañ etre 563 kent J.K. ha 483 kent J.K. 

Hervez ar gredenn e voe ganet e Lumbini, zo e Nepal hiziv. Mab e oa d’ur roue anvet Śuddhodana. Diouganet e voe e teuje ar bugel nevez-ganet da vezañ ur roue bras pe ur sant ken bras all. Pa oa 16 vloaz e timezas gant Yaśodharā hag ur mab o devoe, Rahula. Siddhartha a dremenas 29 bloaz e lez rouantelezh Kapilavastu, zo bremañ e Nepal. 

Kontañ a reer e rae tad Siddhartha diouzh e wellañ evit m’en defe e vab kement tra en doa ezhomm pe c’hoant da gaout hag evit ma n’en em gavfe ket gant traoù poanius pe gant tud o c’houzañv. Daoust da se en em gavas Siddhartha un deiz dirak un den kozh ; goude se en em gavas gant un den klañv, gant ur c’horf marv o vreinañ ha gant ur manac’h o yunañ. Neuze e komprenas ne oa ket ar madoù hag ar binvidigezh palioù nemeto ar vuhez. Kuitaat a reas al lez, dilezel e wreg hag e vugel da vont da glask e vara ha da ren buhez ur penedour e Rajagaha (e Bihar hiziv). Heuliañ a rae kelennadurezh mistri speredel a ginnigas dezhañ kemer o lerc’h, met nac’h a rae bep taol rak kavout a rae dezhañ n’en doa ket tizhet ul live uhel a-walc’h c’hoazh. 

Siddhartha ha pemp diskibl dezhañ a gasas an emgastiz pelloc’h c’hoazh hag en em lakaas da yunañ. Goude dont da vezañ gwan-kenañ ha prest da vervel, a lavarer, ez asantas kemer ur bannig laezh hag un tammig riz digant ur plac’h yaouank anvet Sujata, hag azezañ a reas e skeud ur wezenn-figez (Ficus religiosa) e Bodh Gaya (e stad Bihar ivez). Eno e kavas ar “sklêrijenn”, ha kompren perak e c’houzañv mab-den ha penaos en em wareziñ diouzh ar boan. 

Mont a reas da Sarnath e-kichen Varanasi, hag eno e reas e brezegenn gentañ. Kreskiñ a reas niver e ziskibled buan, hag e-pad 45 bloaz e voe o vont hag o tont e hanternoz Indez da brezeg e gelennadurezh. Sevel a reas ur vreuriezh kentañ, ur *[[Sangha]]*, ur gumuniezh menec'h ha leanezed. E-touez e ziskibled anavezetañ emañ Sariputta, Mahamoggallana, Mahakasyapa, Ananda hag Anuruddha. Pa voe 80 vloaz ez embannas Siddartha e oa o vont d’ar Parinirvana, ur stad divarv ma kuitafe e gorf. Mervel a reas e Kuśināra (Kushinagar hiziv e stad Uttar Pradesh), en ur lavarout d’e ziskibled chom hep heuliañ rener ebet met klask heuliañ e gelennadurezh, an dharma.
Maximianus

**Maximianus** pe **Maksimian** a zo bet anv meur a zen e Roma an Henamzer .

## Yezhoù all
* Massimiano en italianeg

## Tud
*Maximianus Herculius, pe *Marcus Aurelius Valerius Maximianus Herculius*, kenimpalaer gant Diocletianus, 286–305
*Galerius Maximianus, impalaer roman, 305–311
*Magnus Maximus, pe Maximianus (war-dro 335–388), impalaer ar c'hornôg dre laer, anavezet e Bro-Gembre evel Macsen Wledig,
*Maximianus Constantinopolis, arc'heskob 431–434
*Maximianus Ravenna (499–556), eskob Ravenna
*Maximianus (barzh), a-wechoù **Maximianus Etruscus**, barzh latin eus ar VIvet kantved.

## Pennad kar
*Maximinus
*Maximus
*Maximin
Republik Venezia

**Republik Venezia** (a oa hec'h anv leun *Serenissima Repubblica di Venezia* en italianeg) a oa ur stad savet en-dro da gêr Venezia hag a badas eus ar bloavezh 697 d'ar bloavezh 1797. Renet e veze gant un *[[doge]]*. Brudet e oa marc'hadourien Republik Venezia e tout ar broioù a oa en-dro d'ar Mor Kreizdouar. E 1797 e voe aloubet gant armeoù Napoleon Bonaparte a oa o vrezeliañ en Italia. Diwezhatoc'h c'hoazh e voe ur republik verrbad en-dro da Venezia etre 1848 ha 1849, anvet *Repubblica di San Marco*.

## Notennoù
Maximianus Herculius

**Marcus Aurelius Valerius Maximianus Herculius** (war-dro 250 - Gouhere 310), pe **Maximianus Herculius** (pe **Maximianus**), a oa Caesar (pe kenimpalaer) adalek miz Gouhere 285, hag Augustus adalek ar 1añ a viz Ebrel 286 betek ar 1añ a viz Mae 305.

Kenimpalaer hag Augustus e oa war un dro gant Diocletianus, a oa a-us dezhañ, ha spered politikel Diocletianus a genglote mat gant nerzh Maximianus er brezel. 

E Trier edo kêr-benn Maximianus met ar peurliesañ e veze o vrezelekaat. E dibenn hañvezh ar bloaz 285 e vougas emsavidi Galia, a veze graet bagaudae anezhe. Eus 285 betek 288 e stourmas ouzh ar meuriadoù german a-hed lez ar Roen. War un dro gant Diocletianus e kasas ur politikerezh gwastañ ha leskiñ er broioù german en 288, evit reiñ un tamm habaskted d'ar proviñsoù roman war lez ar Roen, rag-aon da welout un aloubadeg german.

Da ziwall aodoù mor Breizh en devoa anvet ar Galian Carausius. En em sevel a reas hennezh e 286, ha disrannañ a reas Enez Vreizh diouzh gwalarn Galia. En aner e klaskas Maximianus trec'hiñ war Carausius, ha distrujet e voe e vorlu en 289 pe 290. Letanant Maximianus, Constantius Chlorus, a reas un droiad-vrezel a-enep warlerc'hiad Carausius, Allectus e anv, tra ma oa Maximianus oc'h en em gannañ war lez ar Roen. Trec'het e voe Allectus en 296, ha diskenn a reas Maximianus war-du ar c'hreisteiz da stourm ouzh ar vorlaeron maures en Hispania hag argadegoù ar Verbered en Mauretania. Pa voe echu gant an troiadoù-brezel-se en 298 ez eas da chom da Italia, ma vevas en aezoni betek 305. War c'houlenn Diocletianus en em dennas Maximianus d'ar 1añ a viz Mae 305, e roas an titl a Augustus da Constantius Chlorus, hag ez eas da chom da greisteiz Italia. E dibenn 306 e kemeras dre laer an titl a Augustus, hag e roas harp da emsavadenn e vab Maxentius en Italia. En miz Ebrel 307 e klaskas tennañ e ditl digant e vab, kazeg a reas, ma voe ret skampañ kuit da lez warlerc'hiad Constantius Chlorus, Constantinus e anv, diazezet e Trier. 

Emvodadeg a voe gant an impalaerien e Carnuntum ha rediet e voe Maximianus gant Diocletianus hag e zanvez-warlerc'hiad Galerius, da zilezel e c'houlenn da vout impalaer.

E deroù 310 e klaskas Maximianus kemer lec'h Constantinus tra ma oa o vrezelekaat war lez ar Roen. Nemet sikour ebet ne gavas, pe dost, ha tapet e voe gant Constantinus e Marseille. En em lazhañ a reas en hañvezh ar bloaz 310 war urzh Constantinus. E-pad ar brezel graet gant an impalaer nevez da Maxentius e voe tennet skeudenn Maximianus eus an holl lec'hioù foran. 
Koulskoude, goude trec'h Constantinus, e voe lakaet da zoue.
Neuville-sur-Escaut

**Neuville-sur-Escaut** a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Escaut emañ **Neuville-sur-Escaut**. 
## Emdroadur ar boblañs 1800-2007

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize = width:800 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:3300
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:400 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0

BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 text:06
  bar:1821 text:21
  bar:1831 text:31
  bar:1836 text:36
  bar:1841 text:41
  bar:1846 text:46
  bar:1851 text:51
  bar:1856 text:56
  bar:1861 text:61
  bar:1866 text:66
  bar:1872 text:72
  bar:1876 text:76
  bar:1881 text:81
  bar:1886 text:86
  bar:1891 text:91
  bar:1896 text:96
  bar:1901 text:1901
  bar:1906 text:06
  bar:1911 text:11
  bar:1921 text:21
  bar:1926 text:26
  bar:1931 text:31
  bar:1936 text:36
  bar:1946 text:46
  bar:1954 text:54
  bar:1962 text:62
  bar:1968 text:68
  bar:1975 text:75
  bar:1982 text:82
  bar:1990 text:90
  bar:1999 text:99
  bar:2006 text:2006
  bar:2007 text:07
PlotData=						
 color:barra width:10 align:left						
						
 bar:1800 from:0 till: 434						
 bar:1806 from:0 till: 471						
 bar:1821 from:0 till: 531						
 bar:1831 from:0 till: 558						
 bar:1836 from:0 till: 627						
 bar:1841 from:0 till: 666						
 bar:1846 from:0 till: 780						
 bar:1851 from:0 till: 806						
 bar:1856 from:0 till: 894						
 bar:1861 from:0 till: 940						
 bar:1866 from:0 till: 994						
 bar:1872 from:0 till: 1148						
 bar:1876 from:0 till: 1271						
 bar:1881 from:0 till: 1419						
 bar:1886 from:0 till: 1343						
 bar:1891 from:0 till: 1476						
 bar:1896 from:0 till: 1448						
 bar:1901 from:0 till: 1577						
 bar:1906 from:0 till: 1595						
 bar:1911 from:0 till: 1698						
 bar:1921 from:0 till: 1785						
 bar:1926 from:0 till: 1920						
 bar:1931 from:0 till: 2331						
 bar:1936 from:0 till: 2183						
 bar:1946 from:0 till: 2228						
 bar:1954 from:0 till: 2671						
 bar:1962 from:0 till: 2975						
 bar:1968 from:0 till: 3096						
 bar:1975 from:0 till: 3287						
 bar:1982 from:0 till: 3042						
 bar:1990 from:0 till: 2995						
 bar:1999 from:0 till: 2804						
 bar:2006 from:0 till: 2709						
 bar:2007 from:0 till: 2682						
						
TextData=
  fontsize:S pos:(50,10)
  text:


## Notennoù
Bretons

***Bretons*** a zo ur gelaouenn viziek diwar-benn ar Vretoned ha kevredigezh Breizh hag a zo embannet e Gwened, er Morbihan. 
Krouet eo bet e miz Gouere 2005 gant ar pennskridaozer Didier Le Corre. Ar c'hentañ niverenn a zo bet embannet d'ar 5 a viz gouhere 2005 .Kaoz a vez enni eus kevredigezh ha sevenadur, eus paotred ha merc'hed hag a labour war bep seurt tachennoù : lennegezh, sinema, mediaoù, ekonomiezh, keginerezh, liverezh, bannoù-treset, sport... Atersadennoù ha teuliadoù disheñvel ar gelaouenn a ro keleier diwar-benn ar Vretoned hiziv an deiz, hag eus ar birvilh sevenadurel hag ekonomikel er rannvro.

## 2013
E dibenn Genver 2013 ez eus bet goulennet ouzh ar stalioù, gant ar skigner Ouest-France, distreiñ ar skouerennoù e gwerzh, dre ma tisplije dezhañ golo ar gelaouenn ma oa skrivet e oa 18% a Vretoned a-du gant Breizh dizalc'h.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar gelaouenn Bretons
* Roll ar sujedoù bet komzet diwar o fenn
Augusta Treverorum

***Augusta Treverorum*** pe ***Treveris*** - hiziv Trier - a oa ur gêr krouet e 16 kent JK gant ar Romaned war lez ar stêr Mosel e bro an d-Trevired e proviñs Germania Superior. 

## Pennadoù kar
* Augusta
Constans

**Constans** zo un anv latin, ha hini meur a zen:

* Flavius Julius Constans (320–350), anavezetoc'h evel **Constans**, pe Constans Iañ, impalaer,
* Constans II (dre laer) (marvet e 411), kenimpalaer roman, 
* Constans (konsul 414), *Magister militum per Thracias* ha konsul en 414,
* Constans II (630–668), impalaer bizantat,
* Jean Antoine Ernest Constans (1833–1913), politikour gall. 

## Pennadoù kar
*Constantius
*Constantinus
*Constant
Faustina

**Faustina** zo un anv-bihan latin hag italianek, diwar *Faustinus*, deuet eus Faustus, ha kar d'an anv-bihan Fausta.

## Orin
Un anv eus tierniezh Nerva hag Antoninus e oa.

## Yezhoù all
**Faustine*, e galleg
**Faustyna* e poloneg

## Tud
### Sentezed
*Faustyna Kowalska‎, leanez, santez lidet d'ar 5 a viz Here.
*Santez Faustina di Como, leanez, c'hoar da santez Liberata, lidet d'an 19 a viz Genver.
*Santez Faustina, merzherez enoret war ar Via Latina, lidet d'ar 5 a viz Gouhere.
**Santez Faustina*, enoret e Palma Campania, lidet d'an 10 a viz Mezheven ha d'an 3 a viz Here.

### Impalaerezed roman

* *[[Rupilia]] Faustina*, merc'h da Salonina Matidia ha d'ar c'honsul Lucius Scribonius Libo Rupilius Frugi Bonus, ur gourniz d'an impalaer Trajan,
**he merc'h Faustina, pried an impalaer roman Constantius II.
*Faustina an Henañ, pe *Annia Galeria Faustina Major* (war-dro 100-140), pried d'an impalaer roman Antoninus Pius.
**o merc'h Faustina ar Yaouankañ, pe *Annia Galeria Faustina Minor*, pried da Marcus Aurelianus.
** he c'henitervezed:
*** Annia Cornificia Faustina, 
**** Ummidia Cornificia Faustina, merc'h da Annia Cornificia Faustina ha nizez da Marcus Aurelius
*** Annia Fundania Faustina, 
**** Vitrasia Faustina, merc'h da Annia Fundania Faustina
*Annia Aurelia Galeria Faustina, merc'h da Faustina ar Yaouankañ, ha Marcus Aurelianus.
*he c'hoar Domitia Faustina, marvet en-bihan
* he c'hoar all Annia Cornificia Faustina Minor, 
* Annia Faustina (merc'h da Ummidia Cornificia Faustina)
** he merc'h Annia Faustina pe *Annia Aurelia Faustina*, trede pried d'an impalaer Elagabalus.
* Faustina, pried an impalaer Constantius II
**o merc'h *Faustina Constantia*.

### Tud all

*Faustina Bordoni (1697-1781), kanerez mezzosoprano italian, lesanvet "Faustina"
*Faustina Maratti, barzhez italian
*Faustina Pignatelli, priñsez ha matematikourez eus an XVIIIvet kantved

#### Faustyna
* Faustyna Kowalska

### Faustine
*Faustine Audebert, kanerez vreizhat

## Filmoù
* ''Faustina'' (1957 film), film spagnol e 1957 
* ''Faustina'' (1995 film), film polonat e 1995 diwar buhez Faustina Kowalska
 
## Pennadoù kar
*Fausta
Annia Faustina

**Annia Faustina**, pe **Annia Aurelia Faustina**, ganet war-dro 201 ha arvet goude 221, a oa ur briñsez roman eus Anatolia, diskennadez d'an impalaer roman Marcus Aurelius, ha trede pried an impalaer Elagabalus. 
Merc'h e oa da Tiberius Claudius Severus Proculus, senedour roman, ha da Annia Faustina, merc'h da Ummidia Cornificia Faustina. Ganet ha maget e voe e douaroù he mamm, e Pisidia. E 218 e oa marvet he zud, ha perc'hennez pinvidik e oa. 

## Dimezioù
Etre 216 ha 218 e timezas Annia Aurelia Faustina d'ar politikour roman Pomponius Bassus ha bevañ a raent en o domani e Pisidia. Daou vugel o doe da nebeutañ: 
*ur verc'h anvet Pomponia Ummidia ganet e 219,
*ur mab, Pomponius Bassus (ganet e 220).

Brudet e oa he c'hened, ma voe sachet evezh an impalaer Elagabalus warni. 
A-raok Mezheven 221 e fellas d'an impalaer dimeziñ dezhi. Evit se e ranke kaout an dizober eus he fried. Urzh a roas da lakaat ar gwaz d'ar marv, ha distlabez an dachenn. Goude e tifennas outi dougen kañv d'he fried. 

Dimeziñ a reas an impalaer ganti e miz Gouhere 221, e drede pried e oa, goude ar vestalenn Julia Aquilia Severa. Ha setu hi impalaerez. Anvet e voe da Elagabalus gave her the title of *Augusta*. Hervez ar pezhioù moneiz e oa 
*Annia Faustina Augusta*, ha lakaet e voe *Julia* ouzhpenn.
C'hoant en doa an impalaer da gaout ur mab diganti, rak ne felle ket dezhañ gwelout e genderv Alexander Severus o kemer war e lerc'h, met divugel e chome ar wreg nevez. Neuze e kasas anezhi kuit a-benn un nebeud mizioù a-raok dibenn 221. Elagabalus a zistroas etre divvrec'h Julia Aquilia Severa haga zimezas dezhi adarre, ma voe e eil hag e bevare bried. Distreiñ a reas Annia Aurelia Faustina da Bisidia gant he bugale. He merc'h Pomponia Ummidia a zeuas da vout perc'hennez an domani. 

## Levrlennadur
* *Marcus Aurelius*, Anthony Richard Birley, Routledge, 2000
* *Septimius Severus: the African emperor*, Anthony Richard Birley Edition: 2 - 1999
* *Descriptive catalogue of a cabinet of Roman imperial large-brass medals*, William Henry Smyth 1834
* *The Cities and Bishoprics of Phyrgia: Being an Essay of the Local History of Phrygia from the Earliest Times to the Turkish Conquest, Volume One, Part One* - William M. Ramsay 2004

## Liammoù diavaez
* http://www.roman-emperor.org/elagabal.htm
* https://web.archive.org/web/20080516200225/http://www.dirtyoldcoins.com/natto/id/annia.htm
* http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1249.html
* http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0482.html
* http://www.forumancientcoins.com/numiswiki/view.asp?key=Annia%20Faustina
* Coinage of Annia Faustina, the third of Elagabalus
Faustus

**Faustus** zo ur praenomen latin (kentanv) hag a dalv kement ha *chañsus*, a oa ral a-walc'h e Roma an Henamzer, met ul lesanv (cognomen) e oa ivez. Deuet eo da vout un anv-bihan war-dro dibenn an Impalaeriezh roman, ha tremenet eo e meur a yezh all (saozneg, alamaneg) goude ma'z eo anavezet gwelloc'h ar stumm Faust hag ar vojenn da-heul. 

## Yezhoù all
**Faustin, Faustine*, e galleg
**[[Fausto]], [[Faustino]]* en italianeg, ha *[[Fausta]], [[Faustina]]*

## Tud
* Faustus Cornelius Sulla (war-dro 86–46 kent JK), politikour roman
* Faustus Cornelius Sulla Felix († 62), senedour roman
* Faustus Milano (marvet e 190), soudard ha merzher 
* Faustus Alexandria (marvet e 250), beleg ha merzher 
* Faustus Mileve (war-dro 350–400), eskob manikean a gejas ouzh Augustinus Hippo
* *Faustus*, merzher er IVvet kantved, lakaet d'ar marv war un dro gant Placidus
* Faustus Byzantium, istorour armenian er Vvet kantved.
* Faustus Riez, manac'h brezhon, pe roman eus Enez Vreizh, deuet da vout eskob Riez, e Provañs, er Vvet kantved.

* Faustin Soulouque, impalaer Haiti

## Lennegezh
* Gwelout Fauststoff
* Johann Faust (war-dro 1480–1540), astrologour ha hudour alaman

## Mojenn
* Doktor Faustus

## Pennad kar
* Faust
* Fausto
* Fausta
Roc'h Koad Pehen

Ur sell dispar a vez taolet ouzh an Elorn pa vezer war lein **Roc'h Koad Pec'hen**. Sevel a ra betek 98m a us d'ar stêr, nepell diouzh an Treizh, al lec'h ma veze treuzet ar stêr gant ar vag a rae an treizh etre Plougastell hag Ar Releg-Kerhuon a-raok ma vije savet ar pont Albert-Louppe etre 1926 ha 1930.

### Gwalenn an Impalaerez
Pa oa deut an Impalaer Napoleon III da Vrest asambles gant e wreg e 1858 e oa aet an Impalaerez Eugenie da weladenniñ he c'hendervez a oa o chom e Maner Kererod. O welet Roc'h Koad Pec'hen e teuas c'hoant dezhi pignat d'an nec'h. Ur walenn a gouezhas diouzh he biz ha biskoazh ne voe kavet en dro. Abaoe ar mare-se e vez graet Roc'h an Impalaerez eus Roc'h Koad Pec'hen.

### Roc'h an Diaoul
Hervez ur vojenn gozh eo gant an Diaoul e vije bet taolet ar Roc'h-se, ur stumm iskis dezhi. O pourmen e oa Paolig e Plougastell gwisket evel ur c'hlasker-bara. Skarzhet e oa bet kuit gant Plougastelliz ha mont a reas da glask bod en tu all d'an Elorn. Ne oa ket bet gwall zegemerusoc'h al Leoniz koulskoude, nemet ur wrac'h kozh a oa o chom a-hed ar stêr Elorn. Asantiñ a reas reiñ bod ha boued d'an Diaoul evit an noz. An deiz war-lec'h vintin e c'houlennas da zigoll digant Paolig kas kuit ar mein bras a oa en he liorzh. Evit he zrugarekaat e voe taolet a-youl vat an holl vein en tu all d'an Elorn diouzh tu Kerne, ha sevel a reont uhel bremañ a-hed ar ribl Plougastell. 
Teodoù fall ar Releg Kerhuon a lavar e vije bet savet ar vojenn-mañ gant Kerneviz Plougastell a glaske reiñ da grediñ evel-se e oa Satanas dorn ha dorn gant o enebourien muiañ karet. Ma klasker mat avat e weler c'hoazh Arouez an Diaoul bet lezet gantañ e nec'h Roc'h Koad Pec'hen ur wech echu e labour gantañ.

### Mein eus mare an [[Devonian]]
Mein Krag eus mare an Devonian eo Roc'h Koad Pec'hen. Gwazhiennadoù marmor ha kwartzit a vez en o zouez. Gwasket kreñv e oa bet ar garregenn d'ar poent-se hag evel se eo deut da gaout ar gwiskadoù mein ur stumm tost a-blom troet diouzh ar gwalarn d'ar mervent. Ul lec'h dispar eo evit ar graperien reier, a zeu ingal war-zu Roc'h Koad Pec'hen da bleustriñ war o sport.
Arleux

**Arleux** zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Nicolas d'Arleux.jpg|An iliz katolik, .
Canal du Nord et Canal de la Sensée.jpg|Kember ar stêr Sensée ha Kanol an Norzh.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2023

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize = width:1000 height:350	
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:300 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:150 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 text:06
  bar:1821 text:21
  bar:1831 text:31
  bar:1836 text:36
  bar:1841 text:41
  bar:1846 text:46
  bar:1851 text:51
  bar:1856 text:56
  bar:1861 text:61
  bar:1866 text:66
  bar:1872 text:72
  bar:1876 text:76
  bar:1881 text:81
  bar:1886 text:86
  bar:1891 text:91
  bar:1896 text:96
  bar:1901 text:1901
  bar:1906 text:06
  bar:1911 text:11
  bar:1921 text:21
  bar:1926 text:26
  bar:1931 text:31
  bar:1936 text:36
  bar:1946 text:46
  bar:1954 text:54
  bar:1962 text:62
  bar:1968 text:68
  bar:1975 text:75
  bar:1982 text:82
  bar:1990 text:90
  bar:1999 text:99
  bar:2005 text:2005
  bar:2006 text:06
  bar:2010 text:10
  bar:2015 text:15
  bar:2020 text:20
  bar:2023 text:23
PlotData=
 color:barra width:10 align:left
 bar:1793 from:0 till:1535
 bar:1800 from:0 till:1460
 bar:1806 from:0 till:1636
 bar:1821 from:0 till:1839
 bar:1831 from:0 till:1744
 bar:1836 from:0 till:1755
 bar:1841 from:0 till:1721
 bar:1846 from:0 till:1685
 bar:1851 from:0 till:1557
 bar:1856 from:0 till:1528
 bar:1861 from:0 till:1660
 bar:1866 from:0 till:1640
 bar:1872 from:0 till:1675
 bar:1876 from:0 till:1688
 bar:1881 from:0 till:1723
 bar:1886 from:0 till:1686
 bar:1891 from:0 till:1682
 bar:1896 from:0 till:1723
 bar:1901 from:0 till:1639
 bar:1906 from:0 till:1580
 bar:1911 from:0 till:1738
 bar:1921 from:0 till:1264
 bar:1926 from:0 till:1622
 bar:1931 from:0 till:1724
 bar:1936 from:0 till:1657
 bar:1946 from:0 till:1789
 bar:1954 from:0 till:1800
 bar:1962 from:0 till:1961
 bar:1968 from:0 till:2214
 bar:1975 from:0 till:2225
 bar:1982 from:0 till:2605
 bar:1990 from:0 till:2656
 bar:1999 from:0 till:2567
 bar:2005 from:0 till:2452
 bar:2006 from:0 till:2467
 bar:2010 from:0 till:2936
 bar:2015 from:0 till:3031
 bar:2020 from:0 till:3160
 bar:2023 from:0 till:3125
TextData=
  fontsize:S pos:(50,10)
  text:

* Mammennoù : Cassini hag EBSSA
Faustus Cornelius Sulla

**Faustus Cornelius Sulla** (marvet en 46 kent JK) a oa mab d'an diktatour Sylla ha mab-kaer da Pompeius. 
Kestor e voe en 54 kent JK , ha mignon e oa da g-Cicero. Faustus a droas a-du gant e dad-kaer, hag a-enep da Julius Caesar, e-pad an Eil brezel diabarzh ha lazhet e voe un tamm goude emgann Thapsus gant arme Caesar.
Antonia Major

**Antonia Major** (war-dro 39 kent JK - war-dro 25), a oa merc'h henañ Marcus Antonius hag Octavia (c'hoar Octavius, a vo an impalaer Augustus). Anvet eo ivez *Antonia an Henañ* abalamour d'he c'hoar yaouankañ Antonia ar Yaouankañ.

E 25 kent JK e timezas da Lucius Domitius Ahenobarbus, konsul e 16 kent JK.

Tri bugel he doe:
* Domitia Lepida Major
* Gnaeus Domitius Ahenobarbus
* Domitia Lepida Minor, mamm Valeria Messalina 

Dre berzh he mab, Gnaeus Domitius Ahenobarbus, e oa mamm-gozh d'an impalaer Neron.

En 41 e voe lakaet Antonia da zoueez ha da Augusta.
Namib

An **Namib** zo un dezerzh en em astenn en arvor Namibia, a-hed war-dro 1 600 km, ha war ur gorread 80 000 km². Talvezout a ra an anv *Namib* kement ha "bras-divent" er yezh nama.

Un dezerzh kozh-kozh eo an Namib, an hini koshañ er bed moarvat. Er su dezhañ, en tu all da gêr Lüderitz, en em astenn un tolead krin, un hanterzezerzh anvet Karoo, en em led war un tamm mat eus Suafrika.

Lakaet eo bet ergoù dezerzh Namib war roll glad bedel an natur, gant an Unesco, e 2013.
Chapel Sant-Yann (Plougastell)

**Chapel Sant-Yann** zo ur chapel e Plougastell war lez an Elorn. Ur monumant istorel eo abaoe 1932.

## Istor
War lez an Elorn e voe savet ur c'hlañvdi gant Herberc'hourien Sant Yann Jeruzalem en  kantved. Ar chapel he zour mod Kerne zo dediet da sant Yann Vadezour pe Yann ar Badezour. Savet e voe er  kantved. Daou c'hant vloaz war-lerc'h e voe brasaet pa voe savet un eil nev e 1607.
Gant bombezadegoù 1944 e oa bet distrujet an darn vrasañ eus delwennoù hag arrebeuri ar chapel. N'eo ket bet peurrenevezet abaoe. N'eus bolz ebet ken hag un nebeud delwennoù a chom gwenn o c'hortoz o livioù orin liesseurt. Elfennoù dedennus zo chomet er savadur; teir gwareg-volz kaer ha daou vaen-korn kizellet eston.

Ur c'halvar kaer greunaen ha maen kersantit a vav e kornôg ar chapel. 
E 1987 ha 1997 un eil gwech, ez eus bet freuzet traou enni ha peurzistrujet zo bet ur c'hrist flammek eus ar .

;Dour Sant Yann, pe dour an Drouized, dour "burzhudus" evit an daoulagad
Ur feunteun a zo war an aod ha goloet e vez gant an dour pa vez uhel ar mor. Feunteun an Drev a reer diouti ivez. Pevar dar maen a sav tro dro d'ar feunteun. Laret e vez e teue an Drouized da ober o lidoù amañ da vare ar Gelted Kozh. Brud a oa chomet gant an dour se da bareañ an daoulagad. Deiz ar pardon ez ae kuit ar berc'hirinerien gant pep a vuredad dour "burzhudus". 
Pardon Sant Yann, Pardon al Laboused a sache milieroù a dud gwechall, tud eus Plougastell evel just met eus kalz pelloc'h, Brest, Landerne ha pelloc'h zoken. D'ar 24 a viz Even e oa gwechall, dalc'het e vez bremañ d'ar sul tostañ. D'ar 24 a viz even 1890 e oa bet ur gwallzarvoud mantrus e fin ar pardon pa oa kouezhet un dreuzell e lec'h ma c'hortoze perc'hirinerien ar vag a zeue da gerc'hat anezho.

## Daveoù
Messala

**Messala**, pe **Messalla**, zo un anv-tiegezh latin en Henroma.

## Gerdarzh
Lavaret e vez e teu eus *Messana*, anv kêr Messina, lec'h ma voe brudet ar c'honsul Manius Valerius Maximus Corvinus Messalla er brezel punek kentañ. 

## Anv deveret
Eus an anv Messala e teu an anv Messalina.

## Tud
* Manius Valerius Maximus Corvinus Messalla, konsul roman en 263 kent JK ha kensor en 252 kent JK, a gemeras kêr Messina, e Sikilia, er brezel punek kentañ;
** e vab Marcus Valerius Maximus Messalla, konsul en 226 av. J.-C. ;
*** mab hennezh, Marcus Valerius Messalla, konsul en 188 kent JK ;
****mab hennezh, Marcus Valerius Messalla, konsul en kent JK ha kensor en 154 kent JK ;

* Marcus Valerius Messalla Niger, konsul en 61 kent JK ha kensor en 55 kent JK ;
** e vab Marcus Valerius Messalla Rufus ( war-dro 104/3 - 26 kent JK), konsul en 53 kent JK ;
*** mab hennezh, Marcus Valerius Messalla Corvinus (64 kent JK- 8 pe 9), konsul en 32 ha 31 kent JK ;
**** mab hennezh, Marcus Valerius Messalla Messallinus, konsul en 3 kent JK
***** Marcus Valerius Messalla Barbatus, konsul en 20 
****** Marcus Valerius Messalla Corvinus II, konsul en 58
** Valeria Messala (war-dro 60 - ?), merc'h da Marcus Valerius Messalla Niger, ha pevare ha diwezhañ pried Sulla,

* Lucius Vipstanus Messalla), tribun el lejion e 70.
* Marcus Silius Messala, konsul e 214
* Ennodius Messala, eskob Pavia er VIvet kantved

## Lennegezh
* *Messala*, un den er romant *[[Ben-Hur: A Tale of the Christ]]* hag er filmoù savet diwarnañ.

## Steredoniezh
* Ar steredoniour Mashallah ibn Atharī (marvet e 815), en deus roet e anv d'ar c'hrater Messala war al Loar 

## Pennad kar
*Marcus Valerius Messalla
*Messalina
Fausto

**Fausto** zo un anv-bihan italianek, ha portugalek, diwar an anv latin Faustus.

## Yezhoù all
*Faustus e latin ha saozneg
**[[Faustino]]*, stumm-bihanaat italianek; Fausta ha Faustina evit ar merc'hed 
**Faustine*, e galleg, evit ar merc'hed

## Tud
* Fausto Amodei, kaner italian, 
* Fausto Bordalo Dias, kaner portugalat,
*Fausto Coppi(1919-1960), marc'hhouarner italian,
* Fausto Paolo Sozzini (1539–1604), doueoniour italian,
* Fausto Poli (1581–1653), beleg italian.
Mark Rutte

**Mark Rutte** (distaget [ˈmɑrk ˈrʏtə] e nederlandeg ; ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1967) zo ur politikour eus an Izelvroioù, zo e penn ar strollad Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD, *Strollad ar bobl evit ar frankiz hag an demokratelezh*). Sekretour-stad evit an aferioù sokial hag al labour eo bet, etre miz Gouere 2002 ha miz Mezheven 2004, ha sekretour-stad evit an deskadurezh, ar skiant hag an armerzh etre miz Mezheven 2004 ha miz Mezheven 2006, e kentañ hag eil gouarnamant ar c'hentañ ministr Jan Peter Balkenende. E miz Mezheven 2006 en doa roet e zilez evit distreiñ d'an Tweede Kamer (eil kambr ar parlamant) e penn e strollad.

E penn ar strollad VVD e oa da-geñver dilennadeg 2006 ha da-geñver hini 2010. D'ar 14 a viz Here 2010 e oa deuet da vezañ kentañ ministr an Izelvroioù.
Valeria Messala

**Valeria** pe **Valeria Messala**, merc'h da Marcus Valerius Messalla Niger, ha c'hoar da Marcus Valerius Messalla Rufus a voe konsul e 53 kent JK, a oa pevare pried an diktatour roman Sulla.

Sachet e voe evezh Sulla warni er c'hoariva, ha dimeziñ a reas dezhi war-dro diwezh e vuhez. Pa zilezas-eñ ar vuhez politikel da vont d'en em dennañ da greisteiz Italia ez eas Valeria gantañ. Dougerez e oa-hi pa varvas he fried e 78 kent JK. Ur verc'h he doe, anvet Cornelia Postuma.

## Arvar
Ploutarc'hos a lavar e oa c'hoar da Quintus Hortensius, met ur fazi eo, dleet marteze da anv ar Valerius Messala a zimezas da c'hoar Hortensius.

## Levrlennadur
*

## Notennoù

## Pennadoù kar
*Valeria
*Messala
*Valeria Messalina