Serj Richard

**** (pe **Serge Richard** hervez e anv ofisiel), ganet e Nogent-sur-Marne e 1956, zo kelenner brezhoneg, ha skrivagner brezhonek. O kelenn brezhoneg e Gwengamp eo bet e-pad 20 vloaz. E Skol-veur Breizh-Izel (SBI) hag e Skol uhel ar c'helennerezh hag an deskadurezh emañ bremañ. Kinnig a ra, d'an danvez-kelennerien, kentelioù didaktik ar brezhoneg ha kentelioù merañ ar c'hlasad. Stourmer politikel eo bet ivez gant UDB : e 2001 evit an dilennadegoù-kêr e Gwengamp, evel erlec'hier evit an UDB e kanton Gwengamp e 2015. Emañ war e leve abaoe 2022.

## Pariz
Meur a vloaz e oa bet o kelenn brezhoneg e korn-bro Pariz (etre 1981 ha 1992) a-raok dont da Vreizh da chom e 1992.

Kelenner eo bet e Ti Ar Yaouankiz (22 straed Delambre, el lec'h m'emañ Ti Ar Vretoned) da gentañ, adalek 1980, da c'houde e liseoù Plaisir, Massy, Nanterre ha Meudon hag e Skol-Veur Pariz III (ILPGA / *Institut de Linguistique et de Phonétique Générale et Appliquée*, etre 1988 ha 1992).

Etre 1979 ha 1981 e veze e Larruen (Bro-Plin) o kemer perzh e *Skol Louarn Larruen* evel kasour ha rener en unan eus ar c'hreizennoù dudi kentañ bet dalc'het e brezhoneg e Breizh, asambles gant René Richard (anezhañ animatour Kazetenn ar Vro-Plin), Liliane Torraval ha re all.

Stourm kalet en deus graet e 1987 evit dont a-benn da vezañ entitlet evel AE brezhoneg (*Adjoint d'Enseignement*) goude bezañ bet MA brezhoneg (*Maître Auxiliaire*). Meur a staj en deus aozet ivez, a-gevret gant Ronan Tremel, evel ezel eus ar gevredigezh KBDP (Kelennerien war ar Brezhoneg an Deskadurezh Publik), da gentañ, ha da c'houde evel Prezidant ar gevredigezh etre 1989 ha 1992 : stajoù e Rijsel (Lille) ha Brusel, en Orleañs hag e Pariz un tammig e pep lec'h (Sorbonne, Pariz VIII, Lise Voltaire...).

E Pariz en deus krouet Radio-Bro a-gevret gant Okitaniz ha savet un ti evit brezhonegerien Pariz gant Mark Gwilhous : Ti ar Brezhoneg (Metro : *Porte des Lilas*).

## Distro da Vreizh
E 1992 eo bet anvet da gelenner brezhoneg skolaj ha lise Gwengamp. Ugent vloaz eo bet o kelenn eno. E-kerzh ar bloavezhioù-se en deus bet tro da ginnig raktresoù ha beajoù e-leizh : klasadoù glad er Faoued, e Sant-Nikolaz-ar-Pelem, e Plozeved, e Treglonou, beajoù e Kernev-Veur, e Bro-Gembre, e Sveden, devezhioù e koad Brekilien. Anatole Ar Braz eo bet er pezh-c'hoari savet gant ar strollad Gwelaran e Gwengamp e 2000-2001. Stourmet en deus ivez e 2003 a-enep ar "visio-conférence" evel benveg kelenn ar brezhoneg e liseoù an akademiezh. E 2007 e oa lezet ar mennozh a-gostez gant ar Rektor.

## E Skol-veur Breizh-Izel
Kelennet en doa brezhoneg e skourr Karaez Skol-veur Brest, en e benn Jean-Yves Plourin, gant ar gelennerien Tanguy Prigent, Bernard Chermat ha Ronan Tremel. Goude se eo bet o kelenn e Skol-vistri Sant-Brieg hag e Skol-veur Brest. Kadoriad eo eus Kevrenn Brezhoneg-Keltieg ar Skol-veur. Lakaat a ra e studierien da ginnig atersadennoù berr skignet war "Arvorig FM", ha da sevel danevelloù embannet war ar gazetenn "Ya!".

## Embann
Kenlabouret en deus gant TES hag embannet dafar pedagogel, evel un toulladig kelennerien war ar brezhoneg. E Skol-veur Breizh-Izel e kendalc'h abaoe miz Gwengolo 2012 da skrivañ levrioù evit ar yaouankiz ha da dreiñ oberennoù diwar yezhoù all.

## Oberennoù
Skrivet en deus romantoù evit ar grennaded, embannet gant TES ha Keit Vimp Bev. 
**Ken tost d'an teñzor!*, Koad Glas, TES, 2007. 
**Touell an traezh*, Koad Glas, TES, 2010. 
**Enora Kerveleg ha paotr ar skramm*, Koad Glas, TES, 2011.
**Enora e Kernev-Veur*, Keit Vimp Bev, 2014.
**Rouanez ar pleg-mor*, Keit Vimp Bev, 2017.
**An aerouant ruz*, ti-embann Goater, miz Du 2020 (un dastumad danevelloù : Francis Favereau, Serj Richard, Gireg Konan...)

### Troidigezhioù e brezhoneg
 *Agenda* *1988 Deiziataer BREIZH BRETAGNE.* Luc'hskeudennoù Lan Sezny. Ti-embann Rivages.

**Bibou e bed an echedoù*, TES, 2008; *Un tañva d'an echedoù evit skolaerien ar c'helc'hiad 2*, TES, 2009. 
**An Dengasaour* (diwar "Le Misanthrope" gant Molière), Mouladurioù Hor Yezh, 2013. Eil embannadur reizhet, 2013.
**Hag un den ez eus anezhañ* (troidigezh diwar an italianeg eus al levr "Se questo è un uomo", skrivet gant Primo Levi), Mouladurioù Hor Yezh, 2015.
**Ar beskont daouhanteret* (troidigezh diwar an italianeg eus al levr "Il visconte dimezzato" skrivet gant Italo Calvino. Mouladurioù Hor Yezh). Miz Gouere 2016.
**An deiz a-raok an eürusted* (troidigezh diwar an italianeg eus al levr "Il giorno prima della felicità" skrivet gant Erri de Luca). Mouladurioù Hor Yezh. Miz Here 2017.
**Ar Baron pintet* (troidigezh diwar an italianeg eus al levr "Il Barone rampante" skrivet gant Italo Calvino). Mouladurioù Hor Yezh. Miz Here 2019.
**Ar Marc'heg na oa ket anezhañ* (troidigezh diwar an italianeg eus al levr 'Il Cavaliere inesistente" skrivet gant Italo Calvino). Mouladurioù Hor Yezh. Miz Kerzu 2020.
**1984* (troidigezh diwar ar saozneg eus la levr "1984" skrivet gant George Orwell). Mouladurioù Hor Yezh. Miz Here 2023. 
**Seiz* (troidigezh diwar an italianeg eus al levr "Seta" skrivet gant Alessandro Baricco) Al Liamm. Miz Mae 2024.
**Tramgarr ar C'hoantoù* (troidigezh diwar ar saozneg/amerikaneg eus ar pezh-c'hoari *A streetcar named Desire* skrivet gant Tennessee Williams) Moulladurioù Hor Yezh, miz Here 2025.

### Troidigezhioù diwar e oberennoù
* *Ken tost d'an teñzor!* a zo bet troet e gallaoueg dindan ar stumm  *Le Naez sus le tenzor*, chomet diembann

### Pedagogiezh
* Treuzwelusioù evit an hentenn *Plouz-Foenn... war an hent*. TES 2001.
* Poelladennoù kompren evit al levr *Ni a gomz brezhoneg*. Mark Kerrain. TES 2001.
* DVD evit an hentenn *Plouz-Foenn... war an hent*. TES 2004.
* Adstumm al levr *Yezhadur*. Yann Gerven, Lukian Kergoad. TES 2006.
* Poelladennoù kompren evit ar c'hasedigoù video *A-hed ar c'hantved* savet gant Kristian ar Braz. TES 2007.
* A bep seurt oberennoù, troidigezhioù ha poelladennoù evit TES. 2001 - 2011
* Corpus livres en breton Université de Montpellier. 2006.

## Levrlennadur
* Kazetenn Ya!, niverenn 389, pajenn 12, *un emgav gant... Serj Richard, deuet a Bariz betek Gwengamp, kelenner ha skrivagner*, 23 a viz Du 2012

## Liammoù diavaez
* An UBO hag ar Brezhoneg war an Telegramme
* Serj Richard war lec'hienn Data BNF

## Notennoù ha daveennoù