open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brezhell

Ar **brezhell** (*Scomber scombrus*), pe **brezhel**, zo ur pesk boutin war aodoù Breizh hag e lec'h all en hanternoz ar Meurvor Atlantel hag er Mor Kreizdouar. Mat e vez kavet e vlaz, ha pesketaet kenañ e vez e pep lec'h.

## An anv
**brizhilli**, pe **brizhili**, a vez lavaret el liester, *brilli* e Douarnenez. *Brizhillia* a vez lavaret eus pesketa brizhilli.
Dont a rafe an anv eus ar brizhilli, pe brizhelloù, war e groc'hen. 

Dont a rafe ivez e anv gallek (*maquereau*) eus ar ger latin *macula* a dalv kement ... ha brizhell.

## Doare
Stumm ur werzhid (pe ur fuzeenn) zo dezhañ, glas e gein gant brizhelloù du, ha gwenn e gof. 

## Notennoù


## Gwelout ivez
* Listennad anvioù pesked
Listennad anvioù pesked

Setu amañ ul listennad anvioù pesked a gaver e Breizh
*brezhel (brizhili)
*draeneg (draenigi)
*garvig (-ed)
*genougamm
*gwrac'h (-ed)
*harink (-ed)
*levneg (-ed)
*rae (-ed)
*sardin
*sili
*sili-mor
*spagnol
*tarkin
Republik Demokratel Kongo

:  *Gwelit ivez ar bajenn disheñvelout [[Kongo]]*
**Republik Demokratel Kongo** (anavezet ivez evel *RD Kongo* pe *RDK*, ha gwechall evel *Kongo-Kinshasa* ha goude-se *[[Zair]]*) zo ur vro vras e kreiz Afrika, an eil brasañ eus ar c'hevandir. Harzoù he deus gant Republik Kreizafrika en norzh ha gant Soudan ar Su er biz, gant Ouganda, Rwanda, Burundi ha Tanzania er reter, Zambia er su, Angola er mervent, ha Republik Kongo er c’hornôg. Un tammig digor he deus war ar Meurvor Atlantel, etre Angola er su hag enklozadur Kabinda en norzh, hag eno en em daol ar stêr Kongo er mor. Kinshasa eo ar gêr-benn.

Dont a ra an anv "Kongo" eus hini ar bobl Bakongo a vev e traoñ diazad ar stêr Kongo.

## Istor
Perc’hennet e voe ar vro gant ar roue Leopold II eus Belgia, e dibenn an  ha dont a reas da vezañ un drevadenn velgiat a veze graet *Kongo velgiat* anezhi. En amzer-hont e veze korvoet annezidi ar vro e mengleuzioù diamant hag e plantadegoù kaoutchoug, ha graet e veze outo en un doare vil. Etre 5 milion ha 15 milion a dud a vije marvet evel-se. 

Dont a reas ar vro da vezañ dizalc’h e 1960, dindan an anv Republik Kongo betek ar 1añ a viz Eost 1964, pa voe advadezet Republik Demokratel Kongo (evit lakaat kemm gant ar vro amezek anvet Republik Kongo ivez (a-raok ar cheñchamant-se e veze graet gant *Kongo-[[Kinshasa]]* ha *Kongo-[[Brazzaville]]* evit lakaat kemm etrezo). E 1971 e voe cheñchet anv ar vro adarre, gant ar prezidant Mobutu Sese Seko, hag anvet e voe neuze *Zair*, diwar ar ger kongoek *nzere* pe *nzadi*, anv ar stêr, distreset gant Portugaliz. Goude ar brezel a gasas Mobutu d’an traoñ e 1997, e voe divadezet ar vro ur wech ouzhpenn, hag abaoe e vez graet Republik Demokratel Kongo anezhi.

## Yezhoù

War-dro 242 yezh a vez kaozeet e Republik Demokratel Kongo. En o zouez ez eus peder zo « yezhoù broadel » : ar c’hongoeg, al lingala, an tshiluba hag ar swahileg. 

En amzer an trevadennerezh belgiat ha da vare diktatouriezh Mobutu e oa al lingala yezh an arme. Er bloavezhioù diwezhañ (abaoe an emsavadegoù a-enep Mobutu) e vez graet kalz gant ar swahileg en arme, dreist-holl e reter ar vro. Ar galleg eo ar yezh ofisiel nemeti, ur yezh ha n’eo hini pobl ebet er vro. 

Pa oa Kongo un drevadenn velgiat e veze kelennet ar peder yezh vroadel er skolioù. Abalamour d’an dra-se e oa unan eus ar broioù nemeto en Afrika, en amzer an trevadennerezh, ma ouie an dud lenn ha skrivañ o yezh.

## Proviñsoù

Rannet eo RDK e dek proviñs hag ur gêr (Kinshasa) :
* 1 : Bandundu
* 2 : Bas-Congo
* 3 : Équateur
* 4 : Kasaï-Occidental
* 5 : Kasaï-Oriental
* 6 : Katanga
* 7 : Kinshasa
* 8 : Maniema
* 9 : Nord-Kivu
* 10 : Orientale
* 11 : Sud-Kivu
Bouillon (Belgia)

**Bouillon** (*Bouyon* e walloneg , *Bullioen* en izelvroeg , *Beulen* en alamaneg) zo ur gumun e Belgia, e proviñs Luksembourg, e korn-bro Arden. 

Ul lec'h touristel eo abalamour d'e gastell war ur roc'h a-us ar stêr Semois.

Godefroy de Bouillon (~1058-1100) eo den brudetañ kêr. Dug Lotaringia-Izel anezhañ, gwerzhañ a reas e gastell e Bouillon, unan eus kreñvlec'hioù pennañ e zugelezh, evit arc'hantaouiñ ar Gentañ Kroaziadeg e 1099. Marteze ne oa ket bet ganet e Bouillon, met kreskiñ a reas eno, hag anvet e voe diouzh anv kêr. Desavet e voe gant an dug Godefroid III de Basse-Lotharingie († 1076).


Bouillon Luxembourg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Bouillon.svg|Banniel
Blason ville be Bouillon.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 148,64 km²
* Poblañs (2022) : 5 433 a dud
* Stankter : 37 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

0 Bouillon - Grande et petite poudrière, corne de Turenne, arsenal et pont sur la Semois.jpg|Ar pont war ar Semois ha poultregoù ar c'hastell 


## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*    Ti an Degemer hag an Douristed
Sierra Leone

**Sierra Leone** (**Republik Sierra Leone** ent-ofisiel, *Republic of Sierra Leone* e saozneg) zo ur vro eus kornôg Afrika. Emañ etre Ginea en norzh, Liberia er gevred, hag ar Meurvor Atlantel er mervent. Freetown eo ar gêr-benn. 

Dont a ra anv ar vro eus an anv roet dezhi gant ergerzherien eus Portugal: *Serra Leoa*, a dalvez "Menez al Leoned". Ur greizennn a bouez e voe evit ar morianeta, betek 1787 pa voe savet Freetown evit reiñ bod da dud bet sklaved en trevadennoù saoz en Amerika (Stadoù-Unanet, Antilhez). Evel ar vro amezek, Liberia, e voe savet Sierra Leone, dreist-holl, gant sklaved bet dieubet. E 1808 e teuas Freetown da vezañ un drevadenn saoz, ha diabarzh ar vro a zeuas da vezañ ur vro dindan gwarez Breizh-Veur e 1896. An drevadenn hag ar vro-warezet a voe unanet e 1961 hag embannet e voe dizalc’hiezh ar vro nevez. Etre 1991 ha 2002 eo bet drastet Sierra Leone gant ur brezel diabarzh didruez. Abaoe e klasker doujañ d'an demokratelezh. 

Ar saozneg eo ar yezh ofisiel; ar *c’hrio* (un doare kreoleg saoznek), ar *mende* hag an *[[temneg|temne]]* eo ar yezhoù komzet ar muiañ avat.
Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco

Inizi bihan Elobey, Annobón ha Corisco zo bet trevadennoù Spagn e pleg-mor Ginea a-raok bezañ ur rann eus ar Ginea spagnol a vo anvet Ginea ar C'heheder diwezhatoc’h.

En desped d’an niver izel a annezidi ez eus bet implijet timbroù a-ratozh evit an inizi etre 1903 ha 1910. Poltred ar Roue yaouank Alfonso XIII a weler war ar rummad kentañ, 18 timbr anezhañ a gouste etre ¼ kentim ha 10 pesetas. Ur sifrenn e ruz a gaver war gein pep timbr. Advoullet eo ar rummad gant ar meneg « 1905 » .

E 1906 e tro talvoudegezh an timbroù 1c, 2c, 3c et 4c da 10c, 15c, 25c ha 50c gant ma ‘z int soulgarget (ar priz nevez nevez hag ar bloaz).

E 1907 e teu er-maez ur rummad nevez gant poltred ar Roue koshoc’h hag ar sifrenn ruz a-dreñv dalc’hmat. 

72 zo bet embannet en holl a-raok na vefe implijet Timbroù Ginea spagnol goude 1910.

Emañ Elobey, Annobón ha Corrisco e Stad Ginea ar C'heheder hiriv.

## Pennad kar
* Timbroù Ginea ar C'heheder
Trophime Bigot

**Trophime Bigot** (1579, Arles - 1650, Avignon) a oa ul livour gall. Entre 1620 ha 1634, e oa bet o labourat en Italia dre veur a wech , e Roma dreist-holl, ha levezonet kenañ e voe gant Caravaggio. En e daolennoù, etre teñvalijenn ha sklêrijenn, e teu ar gouloù eus ur gantol. 

Abalamour da se e vez tostaet alies ouzh Georges de La Tour, a rae eveltañ. 

Madoù en devoa e Camarga. Eus 1638 da 1642, e vevas en Aix-en-Provence ma livas un *Assomption de la Vierge* all. Goude e tizroas da Arle da chom, met alies ez ae da Avignon hag eno e varvas e 1650.

## Skridoù
*Anne Tuloup-Smith - *Rues d'Arles, qui êtes-vous ?*

## Liammoù
*  Teir oberenn diwar zorn Trophime Bigot el lec'hienn ''Joconde''
* Lec'hienn bersonel a zispleg un toullad traoù diwar-benn buhez Trophime Bigot
Saint-Hubert (Belgia)

**Saint-Hubert** (walloneg : Sint-Houbert*) zo ur gumun e [[Belgia]] e proviñs [[Luksembourg (proviñs)|Luksembourg]].

<gallery mode="packed" heights="250px">0 Basilique St-Hubert 100410 (1).JPG|Penniliz *Saint-Hubert''
Soignies

**Soignies** (izelvroeg : *Zinnik* ; walloneg : *Sougniye*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut. Pennlec'h Arondisamant Soignies eo.

Soignies JPG01.jpg|Ar c'hreiz-kêr
Braine-le-Comte

}
|- align="center"
| colspan="2" |

|-
|colspan="2"|
|- align="center"
|colspan="2"|Lec’hiaduren Arondisamant Soignieshag e Proviñs Hainaut
|-
|Riez
|
|-
|Kumuniezh 
|
|-
|Rannvro 
|
|-
|Proviñs
|
|-
|Arondisamant
|Soignies
|-
|INS
|55004
|-
|Kumunioù-Kod post
|7090
|-
|Kumunioù strollet
|Braine-le-ComteHennuyèresHenripontPetit-Rœulx-lez-BraineRonquièresSteenkerque
|-
|Kod pellgomz
|067
|-
|Maer 
|Jean-Jacques Flahaux
|-
|Gorread
|84,68&nbsp;km²
|-
|Hed
|04° 08' Reter
|-
|Led
|50° 36' Norzh
|- 
|Poblañshep kontoù doubl
|20 305 (01.01.2006)
|-
|Stankter
|240 a./km²  
|-
|Lec'hienn
|www.braine-le-comte.be
|}
**Braine-le-Comte** (en nederlandeg : **', [[walloneg]] **') a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
Listennad anvioù amprevaned

Setu ul listennad anvioù amprevaned:

## B
*biskoul

## C'H
*c'hwen
*c'hwibu
*c'hwil(ed)
*ar c'hwil-aour
*ar c'hwil-du
*ar c'hwil-kaoc'h
*ar c'hwil-derv
*ar c'hwil-kornek
*ar c'hwil-krug

## D
*debrer-merien
*ditik

## G
*gwenan
*gwesped

## K
*kelien
*kilhog-raden

## L
*laou
*leanegan

## M
*marc'h-raden
*merien
*moustik

## N
*nadoz-aer
*nez

## P
*pesk-arc'hant
*preñved
*preñv-blevek
*preñv-dilhad
*preñv-tan
*preñv-seiz
*pugnez
Bulldog

Ar **bulldog**, anavezet evel **English Bulldog** pe **British Bulldog**, zo ur c’hi mentet krenn, a orin eus Bro-Saoz. Krouet e voe ar ouenn en  pa veze aozet emgannoù etre ki ha tarv, anvet "bull-baiting". Berzet e voe ar c'hoari-se ha darbet e voe d'ar ouenn mont da get. 

Hiziv n'eo ket ur c'hi emgann ken (re all zo), ur c'hi sioul ha dinoaz eo.

## Gouennoù all
Graet e vez an anv bulldog eus gouennoù all deuet eus homañ. A-wechoù e vez disheñvel a-walc'h ar chas-se diouzh gwelet: 
*an *Old English Bulldog*, aet da get
*an *Olde English Bulldogge*, adkrouidigezh ar ouenn aet da get
*Toy Bulldog, aet da get 
**French Bulldog*, pe Bulldog gall 
**Bull Terrier* 
*an *American Bulldog* 
*an *Australian Bulldog* 
*ar *Valley Bulldog*
Republik Kongo

**Republik Kongo** zo ur stad eus kreiz Afrika. En-dro dezhi emañ Gabon er c’hornôg, Kameroun ha Republik Kreizafrika en norzh, ha Republik Demokratel Kongo er reter hag er su, gant enklozadur angolat Kabinda er su hag ar Meurvor Atlantel er mervent (pleg-mor Ginea). Brazzaville eo ar gêr-benn, ha kêr vrasañ ar vro. Porzh-mor Pointe-Noire eo an eil kêr vrasañ.

Graet e veze – pe e vez c'hoazh a-wechoù – **Kongo Brazzaville** eus Republik Kongo, evit diforc’hañ ar vro-mañ diouzh hec'h amezegez, Republik Demokratel Kongo, a veze graet anezhi gwechall *Kongo Kinshasa* ha goude-se *Zair*.

Dispartiet eo diouzh Republik Demokratel Kongo gant ar stêr Kongo ha gant un adstêr anezhi, an Oubangi. 

Un drevadenn c'hall e oa a-raok 1960, pa zeuas da vezañ dizalc'h.

## Rannoù melestradurel

Rannet eo republik Kongo e 12 departamant :
* Bouenza
* Brazzaville
* Cuvette
* Cuvette-Ouest
* Kouilou
* Lékoumou
* Likouala
* Niari
* Plateaux
* Pointe-Noire
* Pool
* Sangha
Listennad gouennoù chas

Setu ul listennad gouennoù chas:
*Beagle
*Bichon
*Bulldog
*Chihuahua
*Douar-Nevez
*Korrgi, pe "corgi"
*Levran
*Setter
*Teckel
Le Rœulx

**Le Rœulx** (distaget: ; walloneg: *El Rû*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.


Le Roeulx 051218 (6).JPG|*Hôme Saint-Jacques* (XVII – XVIII)
Le Roeulx AR1bJPG.jpg|*Catalpa aurea*'
Le Roeulx 051211 (1).JPG|Iliz *Saint-Nicolas*
Lessines

**Lessines** (en izelvroeg **', e [[pikardeg]] ha [[walloneg]] **') a zo ur gêr eus Belgia e Proviñs Hainaut. 
### Tud bet ganet eno
* Claude Criquielion, marc'hhouarner a-vicher. 
* René Magritte, livour.
Cave canem

***Cave canem*** zo ul lavared latin hag a dalv kement ha *Diwall ouzh ar [[ki|c'hi]]* . 

## Istor
Kavet e oa bet ar bomm-se e ti ar *Barzh Trajik* e [Pompei]] pa voe furchet kêr gant henoniourien e 1824.

Skrivet e oa e pennlizherennoù war ur marelladur a oa war leur un trepas, e-kichen skeudenn ur c'hi dalc'het war-bouez ur roll. Graet e oa evit lakaat ar weladennerien da ziwall, ha dreist-holl da spontañ laeron.

Krediñ a reer e veze kavet ar seurt kemenn war dreuzoù tier ar Romaned binvidik. Marelladurioù damheñvel, gant ur c'hi-diwall, zo bet kavet e Pompei, hep an enskrivadur avat. 

Er Grennamzer e oa unan eus lavaroù-stur kêr Sant-Maloù, dre ma veze laosket chas-diwall da redek e kêr da noz, ha ma vezent dastumet da veure.

## Pennadoù kar
*''Cave canem, prisonnier de guerre à Rome, taolenn gant Jean-Léon Gérôme e 1881.
*Listennad lavaredoù latin
Gra tra pa ri tra

**Gra tra pa ri tra** zo ur bomm-lavar brezhonek a oa bet savet moarvat da dreiñ ar c'hrennlavar latin **Age quod agis**. 

Ar gentel a zo ennañ eo homañ: ret eo d'an den ober mat ar pezh a ra, ne dalv ket ar boan ober fall ar pezh emeur oc'h ober. 

A-wechoù e vez lavaret: ** Pa ri tra gra tra.** A-wechoù ivez e vez lavaret an eil war-lerc'h egile. Hag a-wechoù all e vez lavaret buan hag e vez goulennet digant ar selaouer ha komprenet en deus. 

## Pennad kar
Tennañ a ra d'ar bomm-lavar all To pa ri ti.
To pa ri ti

**To pa ri ti** zo ur bomm-lavar brezhonek a oa bet savet marteze da dreiñ ar c'hrennlavar latin **[[Age quod agis]]**, met un tammig disheñvel eo.

Ar gentel a zo ennañ eo homañ: ret eo d'an den echuiñ al labour zo bet kroget gantañ, evel ma ranker teiñ un ti d'e echuiñ.

A-wechoù e vez lavaret: *Pa ri ti to*. A-wechoù ivez e vez lavaret an eil war-lerc'h egile. Hag a-wechoù all e vez lavaret buan hag e vez goulennet digant ar selaouer ha komprenet en deus.

## Pennadoù kar

*Gra tra pa ri tra, damheñvel ar ster anezhañ.
*Kozh ti ma tisto, damheñvel ar son anezhañ.
Ad hominem

**Ad hominem** zo ur bomm-lavar latin a dalv *war-du an den*. 

Kavet e vez dreist-holl evel anv-gwan, pa vez komzet eus ***argumentum ad hominem***, pe *tagadennoù ad hominem*, da lavarout eo taolioù a zo mennet da ziskar un den.

## Frammadur
Un arguzenn **ad hominem** (arguzenn falset eta) a vez frammet evel-hen: 
* A a lavar B. 
* Lavarout a ran un dra bennak a-enep da A. 
* Diwar-se, B n'eo ket gwir.

## Diheñchañ ar gaoz
Implijet e vez diwar-benn komzoù tud zo, en ur gaozeadenn, a respont d'un arguzenner o klask diskar an den e-lec'h diskar e arguzenn. Evit se e klaskont treiñ ar gaoz war-zu personelezh an arguzenner, e-lec'h enebiñ ouzh e arguzennoù gant arguzennoù kontrol. 

Peuliesañ e weler aze tech an dud ha n'o deus arguzenn ebet en ur gaozeadenn, pe a sant eo gwan o arguzennoù, ha ne fell ket dezho anavezout kement-se dirak an holl. Neuze e kavont gwelloc'h klask diheñchañ ar gaoz, ha skeiñ war un den, o tamall dezhañ traoù a bep seurt, gwir pe diwir, o soñjal e vo diskaret arguzennoù o eneber ma vez diskaret e vrud gante. 

## Pennadoù kar
* Ad feminam

## Mammennoù
* Patrick Hurley, A Concise Introduction to Logic, Seventh Edition, Wadsworth, 2000 
* Copi, Irving M. and Cohen, Carl. Introduction to Logic (8th Ed.), p. 97-100.

## Liammoù
* Nizkor.org: Fallacy: Ad Hominem.
* Nizkor.org: Fallacy: Circumstantial Ad Hominem. 
* Argumentum Ad Hominem
* University of Winnipeg: Argumentation Schemes and Historical Origins of the Circumstantial Ad Hominen Argument]
* About.com: Argument Against the Person (Argumentum ad hominem)
*  Ad Hominem 
* Infidels.org: Logic and Fallacies: Sevel un arguzenn boellek (Argumentum ad Hominem)
Roll ar Pennoù Stad e 222

## Afrika

***[[Koush]]** - Aryesbokhe, Roue Koush (215-225)

## Asia
***[[Armenia]]** - Chosroes I, Roue Armenia (197-238)
***[[Tierniezh Chera|Chera]]** - Yanaikat-sey Mantaran Cheral, Roue Chera (201-241)
***[[Iberia Kaokazian|Iberia]]** - Vache, Roue Iberia (216-234)
***[[Shu Han]]** - 
*#Liu Bei, Impalaer Shu Han (221-223)

***[[Korea]]** (Prantad an teir rouantelezh)
****[[Baekje]]** - Gusu, Roue Baekje (214-234)
****[[Gaya Confederacy]]** - Geodeung, Roue Gaya (199-259)
****[[Goguryeo]]** - Sansang, Roue Goguryeo (197–227)
****[[Silla]]** - Naehae, Roue Silla (196–230)

***[[Impalaeriezh Kushan]]** - Vasudeva I, Roue Kushan (c.191-225)
***[[Parthia]]** - 
**Vologases VI, Roue Parthia (c.208-228)
**Artabanus IV, Roue Parthia (c.216-224)
***[[Tuoba]]** - Tuoba Liwei, Pentiern ar c'hlan Tuoba (219-277)
***[[Cao Wei|Wei]]** - Cao Pi, Impalaer Wei (220-226)
***[[Rouantelezh Wu|Wu]]** - Sun Quan (d.252)

## Europa

***[[Impalaeriezh roman]]** Impalaer roman
** Elagabalus, (218-222)
** Alexander Severus, (222-235)
Deiziadur armenian

An niverioù armenian e implij an **deiziadur armenian**. Deraouiñ a ra e 552,deroù ar marevezh armenian.
Merkt e vez an amzeriadoù gant al lizherioù ԹՎ t’v, un teskanv evit *t'vin*, "er bloaz" en Armenieg heuliet gant lizherioù al lizhereg amenian, a erlerc'h an niverioù.

Levezonet e oa bet anvioù ar mizioù gant an deiziadur zoroastrian

:1. (Meurzh/Ebrel) *Nawasard* (Avestan **nava sarəδa* "bloaz nevez")
:2. (Ebrel/Mae) *Hoṙi* (eus jeorjieg *ori* "daoù")
:3. (Mae/Even) *Sahmi* 
:4. (Even/Gouere) *Trē* 
:5. (Gouere/Eost) *K’adoç* 
:6. (Eost/Gwengolo) *Araç*
:7. (Gwengolo/Here) *Mehekan* 
:8. (Hre/Du) *Areg* 
:9. (Du/Kerzu) *Ahekan* 
:10. (Kerzu/Genver) *Marēr* 
:11. (Genver/C'hwevrer) *Margaç* 
:12. (C'hwevrer/Meurzh) *Hrotiç*
Kinshasa

**Kinshasa** (lingaleg: **Kinsásá**; anvet gwechall **Léopoldville** e galleg ha **Leopoldstad** e nederlandeg) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Republik Demokratel Kongo.

An trede kêr vrasañ eo en Afrika, goude Lagos ha Kaero. Meur a vilion a dud zo o chom enni, 7,5 milion hervez niveridigezh 2005. Unan eus kêrioù brasañ ar bed eo evit an niver a gomzerien c’hallek, an eil vrasañ goude Pariz evit ar mare, met dizale e c’hellfe tremen dirak kêr-benn Bro-C’hall ma talc’h an niver a annezidi da greskiñ enni. Emañ war ribl ar stêr Kongo, a-dal da gêr Brazzaville, kêr-benn Republik Kongo, zo en tu all d’ar stêr.

Gant Henry Morton Stanley e oa bet diazezet kêr e 1881, e-kichen ur gêriadenn anvet Nshasa pe Kinshasa, dindan an anv *Léopoldville* en enor d’ar roue belgiat Leopold II, en doa graet eus ar vro e zomani prevez. E 1966 e voe lakaet *Kinshasa* gant ar prezidant Mobutu Sese Seko.

## Gevelliñ
Gevellet eo Kinshasa gant :
* 
* 
* 
* 

## Daveoù
Korrgi

Korrgi (*[[korr]]* ha *[[ki]]*) ) eo anv brezhonekaet an anv kembraek *corgi*, ur ouenn chas eus su Kembre.

Anaout a reer daou seurt anezho :
*korrgi Penfro ;
*korrgi Ceredigion.

## Poltredoù korrgon

Corgi puppy.png|Korrgi yaouank. A-bik e vo e zivskouarn diwezhatoc'h
Pembroke Welsh Corgi frontal.jpg|Korrgi Penfro
Pembroke Welsh Corgi 600.jpg|Besk eo korrgi Penfro, ha bihanoc'h e zivskouarn


Cardigan Welsh Corgi.jpg|Korrgi Ceredigion (*Cardigan Welsh Corgi*, d'ar saoznegerion)
Wu ar Reter

**Wu ar Reter** (Sinaeg 東吳, pinyin: Dōng Wú) anvet ivez **Sun Wu** pe **Rouantelezh Wu** a oa ur riez dizalc'h lec'hiet e Jiangnan e Sina. E-pad e vezañs edo e gêrbenn e Jianye (建業, hiziv Nanjing) ar peurliesañ met wechoù'zo edo e Wuchang (武昌, hiziv Ezhou, Hubei). Etre 222 ha 280 e oa Wu unan eus an Teir Rouantelezh o stourm evit kontrol Sina.

## Istor

E-âd diskarr an diernezh Han e oa rannvro Wu - ur rannvro war-du ar su eus ar ster Yangtze dindan kontrol an tiern a vrezel Sun Quan. Heulian a rae Sun Quan e vreur Sun Ce a oa bet aotrou Wu a-raok. Daoust ma oa ur gwaz eus an impalaer Xian war baper e oa dizalc'h *[[de facto]]*. Er c'hontrol d'e gevezerien ne felle ket dezhañ da vont da impalaer. Goude m'o doa en embannet da impalaerien Cao Pi e Wei ha Liu Bei e Shu Han e tivizas Sun Quan d'ober evelto e 229.

Aloubet e voe Wu ar Reter gant Sima Yan, an impalaer Jin kentañ e 280.

## Tud dibar

* Cheng Pu
* Chen Wu
* Ding Feng
* Dong Xi
* Impalaerez Pan
* Impalaerez Teng
* Impalaerez Quan
* Impalaerez Zhu
* Gan Ning
* Han Dang
* Huang Gai
* Jiang Qin
* Lady Wu
* Ling Cao
* Ling Tong
* Lu Kai
* Lu Kang
* Lu Su
* Lu Xun
* Lü Dai
* Lü Fan
* Lü Meng
* Pan Zhang
* Sun Ce
* Sun Deng
* Sun Hao
* Sun He
* Sun Jian
* Sun Jing
* Sun Jun
* Sun Kuang
* Sun Lang
* Sun Liang
* Sun Lin
* Sun Quan
* Sun Shao
* Sun Xiu
* Sun Yi
* Taishi Ci
* Wu Jing
* Xu Sheng
* Yu Fan
* Zhang Hong
* Zhang Zhao
* Zhou Tai
* Zhou Yu
* Zhuge Jin
* Zhuge Ke
* Zhu Ran
* Zhu Zhi
* Zu Mao

## Roll an unpennoù



**Wu ar Reter [[222]]-[[280]]**

Anv dalif ( Shi Hao 諡號)
Anv personel
Amzeriad(où) ar ren
Anv marevezh (Nian Hao 年號) hag o amzeriadoù%



*Implijout a ra an anv personel*



Da Di (大帝 dà dì)
Sun Quan (孫權 sūn quán)
222-252

Huangwu (黃武 huáng wǔ) 222-229
Huanglong (黃龍 huáng lóng) 229-231
Jiahe  (嘉禾 jiā hé)  232-238
Chiwu  (赤烏 chì wū)  238-251
Taiyuan (太元 taì yuán) 251-252
Shenfeng (神鳳 shén2 fèng) 252
 



Kuaiji Wang (會稽王 kuaì jī wáng)
Sun Liang (孫亮 sūn liàng)
252-258

Jianxing (建興 jiàn xīng) 252-253
Wufeng (五鳳 wǔ fèng) 254-256
Taiping (太平 taì píng) 256-258
 



Jing Di (景帝 jǐng dì)
Sun Xiu (孫休 sūn xiū)
258-264
Yong'an (永安 yǒng ān) 258-264
 



Wucheng Hou (烏程侯 wū chéng hóu)
pe Guiming Hou (歸命侯; gūi mìng hóu)
Sun Hao (孫皓 sūn haò)
264-280

Yuanxing (元興 yuán xīng) 264-265
Ganlu  (甘露 gān lù)  265-266
Baoding (寶鼎 baǒ dǐng) 266-269
Jianheng (建衡 jiàn héng) 269-271
Fenghuang (鳳凰 fèng huáng) 272-274
Tiance (天冊 tiān cè) 275-276
Tianxi (天璽 tiān xǐ) 276
Tianji (天紀 tiān jì) 277-280
Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī

**(Abu Abdullah) Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī** (** ابو جعفر) ‏محمد بن موسى الخوارزمي)**), anvet ivez **Al-Khwārizmī** hag **Abu Jafar**, a oa ur jedoniour, steredoniour ha douaroniour persian.

Ganet e oa bet e Khwārizm (Khiva, hiziv en Ouzbekistan) war-dro 780 ha marvet e oa bet war-dro 850. E-pad an darn vrasañ eus e vuhez en doa labouret evel ezel eus un بيت الحكمة *Beit Al-Hikma* "Ti-furnez" e Bagdad.

Brudet eo abalamour d'e labour war ar jedoniezh, dreist-holl. Eus titl e oberenn bennañ, 'الكتاب المختصر في حساب الجبر والمقابلة *Kitāb al-mukhtaṣar fī ḥisāb al-jabr wa-l-muqābala* "levr ar jedoniezh dre an destrizh hag ar c'heñveriañ" e teu ar ger aljebr er yezhoù europat, hag eus e anv e teu ar ger algoritm.

## Daveoù
Portland

**Portland** zo anv meur a lec'h er broioù saoznek. Er Stadoù-Unanet eo e gaver ar stankañ. 

## Lec'hioù
###### 
* Enez Portland, ledenez war aod Mor Breizh, e kontelezh Dorset

### 
* Portland, Kembre-Nevez ar Su
* Portland, Victoria

### 
* Portland, Ontario

### 
* Portland, Arkansas
* Portland, Colorado
* Portland, Connecticut
* Portland, Indiana
* Portland, Kentucky, karter e Louisville ha kêr gozh
* Portland, Maine
* Portland, Michigan
* Portland, New York
* Portland, Norzhdakota
* Portland, Ohio
* Portland, en Oregon
* Portland, Pennsylvania
* Portland, Tennessee
* Portland, Texas
* Portland, kontelezh Dodge, Wisconsin
* Portland, kontelezh Monroe, Wisconsin
* New Portland, Maine
* South Portland, Maine

### 
* Portland, parrez

### 
* Portland, Northland

## A bep seurt
* simant Portland, skouer simant boutin
Characidae

***Characidae*** a zo ur c'herentiad a besked dour fresk a vev er rannvedoù trovanel. Kalz kemmoù zo bet degaset er c'herentiad-mañ en istor ar rummatadur. E-touez ar pesked chomet ennañ e kaver an tetraed (gant daou c'henad tost tre an eil ouzh egile : *[[Hemigrammus]]* ha *[[Hyphessobrycon]]*). Kavout a reer izili ar c'herentiad e Suamerika hag e kreiz Afrika. Kozh a walc'h e vefe ar c'herentiad. War wel e vefe deuet da vare ar Mezozoeg, etre 80 ha 150 milion a vloavezhioù 'zo.

Enderc'hel a ra ar c'herentiad *Characidae* kalz spesadoù ha kalz anezho a chomfe da vezañ dizoloet. Bihan eo an darn vrasañ anezho hag ar re vihanañ zo nebeutoc'h eget 13&nbsp;mm.

## Rummatadur

Meur a c'henad zo er c'herentiad *Characidae*.

### Iskerentiad ''[[Agoniatinae]]''
&nbsp;*[[Agoniates]]*

### Iskerentiad ''[[Aphyocharacinae]]''
&nbsp;*[[Aphyocharax]]*

### Iskerentiad ''[[Bryconinae]]''
&nbsp;*[[Brycon]]*
&nbsp;*[[Chilobrycon]]*
&nbsp;*[[Henochilus]]*

### Iskerentiad ''[[Characinae]]''
&nbsp;*[[Acanthocharax]]*
&nbsp;*[[Acestrocephalus]]*
&nbsp;*[[Charax]]*
&nbsp;*[[Cynopotamus]]*
&nbsp;*[[Galeocharax]]*
&nbsp;*[[Gnathocharax]]*
&nbsp;*[[Heterocharax]]*
&nbsp;*[[Hoplocharax]]*
&nbsp;*[[Phenacogaster]]*
&nbsp;*[[Priocharax]]*
&nbsp;*[[Roeboides]]*


### Iskerentiad ''[[Cheirodontinae]]''
&nbsp;*[[Cheirodon]]*
&nbsp;*[[Compsura]]*
&nbsp;*[[Odontostilbe]]*
&nbsp;*[[Serrapinnus]]*
&nbsp;*[[Spintherobolus]]*


### Iskerentiad ''[[Clupeacharacinae]]''
&nbsp;*[[Clupeacharax]]*

### Iskerentiad ''[[Glandulocaudinae]]''
&nbsp;20 genad

### Iskerentiad ''[[Iguanodectinae]]''
&nbsp;*[[Iguanodectes]]*
&nbsp;*[[Piabucus]]*

### Iskerentiad ''[[Rhoadsiinae]]''
&nbsp;*[[Carlana]]*
&nbsp;*[[Rhoadsia]]*
&nbsp;*[[Parastremma]]*

### Iskerentiad ''[[Serrasalminae]]''
&nbsp;15 genad

### Iskerentiad ''[[Stethaprioninae]]''
&nbsp;*[[Brachychalcinus]]*
&nbsp;*[[Orthospinus]]*
&nbsp;*[[Poptella]]*
&nbsp;*[[Stethaprion]]*

### Iskerentiad ''[[Tetragonopterinae]]''

### ''incertae sedis''
(i.e., amsklaer eo rummatadur ar genadoù-se)
&nbsp;*[[Astyanax (loen)|Astyanax]]*
&nbsp;*[[Boehlkea]]*
&nbsp;*[[Bryconamericus]]*
&nbsp;*[[Bryconops]]*
&nbsp;*[[Ceratobranchia]]*
&nbsp;*[[Chalceus]]*
&nbsp;*[[Deuterodon]]*
&nbsp;*[[Exodon paradoxus|Exodon]]*
&nbsp;*[[Gymnocorymbus]]*
&nbsp;*[[Hasemania]]*
&nbsp;*[[Hemibrycon]]*
&nbsp;*[[Hemigrammus]]*
&nbsp;*[[Hyphessobrycon]]*
&nbsp;*[[Inpaichthys]]*
&nbsp;*[[Jupiaba]]*
&nbsp;*[[Knodus]]*
&nbsp;*[[Moenkhausia]]*
&nbsp;*[[Myxiops]]*
&nbsp;*[[Nematobrycon]]*
&nbsp;*[[Oligosarcus]]*
&nbsp;*[[Paracheirodon]]*
&nbsp;*[[Petitella]]*
&nbsp;*[[Pseudochalceus]]*
&nbsp;*[[Rachoviscus]]*
&nbsp;*[[Roeboexodon]]*
&nbsp;*[[Schultzites]]*
&nbsp;*[[Thayeria]]*
&nbsp;*[[Tyttobrycon]]*

## Daveoù


*  
* Géry, Jacques, *Characoids of the World*, ISBN 0-87666-458-3
Bree (Belgia)

**Bree** (*Brée* e galleg) zo ur gumun e Belgia, e proviñs Limbourg.


Bree Limburg Belgium Map.png|Lec'hiadur
Flag of Bree.svg|Banniel
Blason ville be Bree.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 64,98 km²
* Poblañs (2022) : 16 324 a dud
* Stankter : 251 den/km²
Dilsen-Stokkem

**Dilsen-Stokkem** zo ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg.


Dilsen-Stokkem Limburg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Dilsen-Stokkem.svg|Banniel
Dilsen wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 65,89 km²
* Poblañs (2022) : 20 995 a dud
* Stankter : 319 den/km²
Brazzaville

**Brazzaville** eo kêr-benn ha kêr vrasañ Republik Kongo. 1 326 975 a annezidi a oa enni e 2006, kement hag un drederenn eus poblañs Republik Kongo. Emañ war lez dehou ar stêr Kongo, a-dal da gKinshasa, kêr-benn Republik Demokratel Kongo.

Krouet e voe kêr e-kichen Nkuna, e 1880, gant Pierre Savorgnan de Brazza, un Italian-ha-Gall bet ergerzhet ar c’hontre gantañ hag en deus lezet e anv gant ar gêr nevez. Dont a reas Brazzaville da vezañ kêr-benn Kongo c’hall ha, goude 1910, kêr-benn Afrika Gehederel C'hall. E 1960 e teuas da vezañ kêr-benn ar stad dizalc’h nevez anvet Republik Kongo. 

## Gevelliñ
Gevellet eo gant :
*  Reims
*  Dresden
*  Kinshasa
* Dakar
* Washington
Association de la Jeunesse auxerroise

An **Association Jeunesse Auxerroise** a zo ur c'hlub mell-droad gall bet krouet e 1905.

## Roll loreidi
* **[[Kampionad mell-droad Frañs D1|Kampionad Frañs D1]]** (**1**) :
** **Kampion** : 1996.
* **[[Kampionad Frañs mell-droad ligue 2|Kampionad Frañs D2]]** (**1**) :
** **Kampion** : 1980.
* **[[Kib mell-droad Bro-C'hall|Kib Bro-C'hall]]** (**4**) :
** **Trec'hour** : 1994, 1996, 2003, 2005.
** **gourfennad** : 1979. 
* **[[Kevre ar gampioned de l'UEFA|Kevre ar gampioned]]**
** **1/4 gourfennad** : 1997.
* **[[Kibs Kibs]]**
** **1/4 gourfennad** : 1995.
* **[[Kib UEFA]]**
** **1/2 gourfennad** : 1993.
* **[[Kib Intertoto]]** (**2**) :
** **Trec'hour** : 1998, 2006.
** **gourfennad** : 2000.
* **[[Trofe ar gampioned]]** (**1**) :
** **Trec'hour** : 1996.
** **gourfennad** : 2003, 2005.
* **[[Kampionad Frañs Amatour|Kampionad Frañs CFA]]** (**1**) :
** **Kampion** : 1999.
** **gourfennad** : 1998.
* **[[Kampionad Frañs Nationale 2]]** (**2**) :
** **Kampion** : 1994, 1996.
** **gourfennad** : 1997.
* **[[Kampionad Frañs mell-droad de Division 3 (1970-1993)|Kampionad Frañs Division 3]]** (**5**) :
** **Kampion** : 1984, 1986, 1988, 1990, 1992.
** **gourfennad** : 1985, 1991, 1993.
* **Kampionad Frañs Division 4** (**1**) :
** **Kampion** : 1985.
* **[[Kevre Bourgogne mell-droad|Kampionad Frañs DH Bourgogne]]** (**4**) : 
** **Kampion** : 1970, 1977, 1979, 2006.
* **Kampionnat de France FGSPF** :
** **Vice-Kampion** : 1909.
* **Kampionnat de Bourgogne FGSPF** (**9**) : 
** **Kampion** : 1906, 1907, 1908, 1909, 1910, 1911, 1912, 1913, 1914.
* **[[Kibs Alpes]]** (**2**) :
** **Trec'hour** : 1985, 1987
* **Kib Bourgogne** (**4**) : :
** **Trec'hour** : 2001, 2002, 2003, 2006.
* **[[Kib Gambardella]]** (**6**) :
** **Trec'hour** : 1982, 1985, 1986, 1993, 1999, 2000.
** **gourfennad** : 1991, 2007.
* **Kampionad Frañs 16 bloaz** (**1**) :
** **Kampion** : 2003.
** **gourfennad** : 2007.
* **Kampionad Frañs 17 bloaz** (**1**) :
** **Kampion** : 1994.
** **gourfennad** : 1991.
* **Kampionad Frañs 15 bloaz** (**2**) :
** **Kampion** : 1991, 1996.
** **gourfennad** : 1992, 2002.
* **Kampionad Frañs Cadets** (**3**) :
** **Kampion** : 1983, 1984, 1987.
** **gourfennad** : 1986.
* **Gwellañ klub yaouank** (**8**) :
** **Trec'hour** : 1980, 1981, 1984, 1986, 1991, 1993, 1999, 2000.

## Gourdonerien an AJA

## C'hoarierien brudet an AJ Auxerre

## Skipailh 2007-2008

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar c'hlub
*  Forom an harperien
----
525

## Darvoudoù

### Europa

* Pabo Post Prydain a rann e rouantelezh etre e zaou vab
* Eurediñ a ra Justinan I gant Theodora
* Krouet eo Bernikia gant an Angled

### Azia

### Afrika

* Caleb Abisinia a aloub Yemen

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù
Football Club des Girondins de Bordeaux

Ar **Football Club Girondins de [[Bordeaux]]** (FCGB) a zo ur c'hlub liessportoù gall krouet e 1881. Ar rann mell-droad a zo bet krouet e 1919.
## Roll loreidi
### Kevezadegoù e Bro-C'hall
;Kampionad Frañs D1
* 6 gwech kampion : 1950, 1984, 1985, 1987, 1999, 2009
* 8 gwech beskampion : 1952, 1965, 1966, 1969, 1983, 1988, 1990, 2006.
* 7 gwech gwellañ difenn : 1950, 1963, 1966, 1985, 1987, 1993, 2006.
* 8 gwech gwellañ tager: 1945, 1950, 1952, 1969, 1984, 1985, 1987, 1999.

;Kampionad Frañs D2
* 1 wech kampion : 1992.
* 1 wech beskampion: 1949.

;Kib Bro-C'hall
* 3 wech kampion : 1941, 1986, 1987.
* 6 gwech gourfennad: 1943, 1952, 1955, 1964, 1968, 1969.

;Kib ar C'hevre
* 2 wech trec'hour: 2002, 2007.
* 2 wech gourfennad : 1997, 1998.

;Kampionad Frañs amatour
* 2 wech kampion : 1937, 1944.

;Kampionad DH Sud-Ouest
* 2 wch kampion : 1930, 1937.

;Kampionad Aquitaine
* 2 wech kampion : 1934, 1935.

;Kampionad Gironde
* Gwellañ plas : trede e 1928.

;Kampionad Bourdel
* 1 wech kampion : 1926.

### Kevezadegoù etrevroadel
;Kevre ar gampioned C1

* 1/2 gourfennad : 1985.

;Coupe d'Europe des vainqueurs de coupes C2
* 1/2 gourfennad : 1987.

;Kib UEFA C3
* Gourfennad : 1996.

;Kib Intertoto
* Trec'hour : 1995

;Kib Latin
* 1 wech gourfennad : 1950.

;Kib an Alpoù
* 1 wech trec'her : 1980.
* 1 wech gourfennad : 1972.

## Gourdonerien

## Prezidanted

----
Hamont-Achel

**Hamont-Achel** (limbourgeg : *Haëmet-Achel*) zo ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg.


Hamont-Achel Limburg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Hamont-Achel.svg|Banniel
Blason ville be Hamont-Achel.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 43,73 km²
* Poblañs (2022) : 14 375 a dud
* Stankter : 329 den/km²
Portland (Maine)

::*Gwelet ivez [[Portland]] evit an heñvelstummoù*

**Portland** zo ur gêr e biz ar Stadoù-Unanet. Kêr-benn armerzhel ha sevenadurel stad Maine eo. 64 249 annez e oa e 2000, 230 000 evit an tolpad. Penn-lec'h kontelezh Cumberland eo ivez.

Un gêr istorel eo. Ar porzh kozh a sach ouzhpenn 3 milion a dud bep bloaz. Tennet eo bet anv Portland en Oregon eus he hini.

## Gevelliñ
Portland ’zo gevellet gant peder c'hêr:
* Shinagawa, Japan
* Arc'hangelsk, Rusia
* Cap-Haïtien, Haiti
* Mytilene, Gres

## Tud vrudet
*ar skrivagner Stephen King
*ar barzh Henry Wadsworth
*ar filmaozer John Ford
*an aktourez Andrea Martin
*an aktour Judd Nelson

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel kêr Portland
*  Lec'hienn ofisiel touristel Portland
*  Titouroù touristel diwar-benn Portland
Châtelet (Hainaut)

**Châtelet** (walloneg:*Tcheslet*) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.

Châtelet Hainaut Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Blason ville be Châtelet.svg|Skoed

## Douaroniezh
* Gorread : 27,35 km²
* Poblañs (2022) : 35 527 a dud
* Stankter : 1 299 den/km²
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* D’an 22 ha d’an 23 a viz Eost 1914 e voe un emgann eno etre an tirlu gall hag an tirlu alaman.
Chièvres

**Chièvres** (e pikardeg : *Chieuve* ; e walloneg: **) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Proviñs Hainaut.
King

**King** zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha roue hag a zo ivez anv-lec'h hag anv-tiegezh.

## Anv-lec'h
###### 
*King, kanton Kanada en Ontario

###### 
*kêr vihan King e Norzhkarolina
*King (kontelezh), Washington
* skipailhoù sport
** Kings Los Angeles (hoke war skorn)
** Kings Sacramento (basket-ball)

## Tud
*The King, lezanv Elvis Presley
*B. B. King, kaner blues
*Carole King, kanerez stadunanat
*Joey King (g. e 1999), aktorez stadunanat
*Martin Luther King, (1929-1968), difenner ar re zu e SUA
*Stephen King, skrivagner stadunanat
*John King, skrivagner saoz
*Gipsy Kings, laz gall

## Embregerezhioù
*King Records (SUA), label dizalc'h amerikan
*King Records (Japan), label japanat

## Pennadoù kar
*King City
*King Kong
*Kings (kontelezh)
*Kingston
*Kingstown
*Kington
*King (film) ur film indian, Vikram, Sneha hag all o c'hoari ennañ
*Queen
Gottfried Wilhelm Leibniz

**Gottfried Wilhelm Leibniz**, da vezañ distaget [ˈlaɪbnɪts], (Leipzig 1 a viz Gouere 1646 - Hannover 14 a viz Du 1716), a oa ur prederour hag ur jedoniour alaman hag a skrive e galleg hag e latin. E 1676 e kavas ar jediñ argemmek en un doare dizalc'h diouzh Newton, hag an niveriñ daouredel a zo diaz ar stlenneg a-vremañ. 

## Oberennoù

Brudet eo e oberenn brederouriezhel, hag e levr *[[Essais de Théodicée]]* e 1734, ha goapaet e voe al levr er romant Candide gant Voltaire.
Kumuniezh kumunioù Plelann-Vihan

**Kumuniezh kumunioù Plelann-Vihan** a oa un aozadur etre kumunioù e departamant Aodoù-an-Arvor. Kendeuzet he deus e 2013 gant Kumuniezh kumunioù Traoñ an Argenon evit ober Kumuniezh-kumunioù Plangoed-Plelann-Vihan.
Seizh kumun a oa enni :
* Lannandeg
* Langadiarn
* Plelann-Vihan
* Sant-Maodez
* Sant-Melar
* Sant-Mikael-Plelann
* Trebêran
Rannvro ar Gwalarn (Kameroun)

**Rannvro ar Gwalarn** (saozneg: *Northwest Region*; galleg: *Province du Nord-Ouest*) a zo unan eus an dek proviñs zo e Kameroun. En uheldirioù emañ hag harzoù he deus war-du ar reter gant Rannvro ar C'hornôg, gant Nigeria war-du ar gwalarn ha gant Rannvro ar Gevred war-du ar su.
Eskibien Llanelwy

**Eskob Llanelwy** eo penn Eskopti Llanelwy en Iliz Anglikan Kembre (*Yr Eglwys yng Nghymru*). 

En e eskopti emañ Sir Ddinbych ha Sir y Fflint, darnoù eus Sir Conwy ha Powys, un tamm eus sir Gwynedd. Emañ ti an eskob e Llanelwy. 

Hervez an hengoun e voe savet an eskopti gant Cyndeyrn, anvet ivez Kentigern pe Mungo, war-dro kreiz ar . 

E-touez brudetañ eskibien Llanelwy emañ Jafrez Menoe ha William Morgan, troour ar Bibl e kembraeg.

## Roll Eskibien Llanelwy

## Levrlennadur
* *Haydn's Book of Dignities* (1894) Joseph Haydn/Horace Ockerby, advoullet 1969
* *Whitaker's Almanack* 1883 ha 2004, Joseph Whitaker & Sons Ltd/A&C Black, Londrez
Manitas de Plata

**Manitas de Plata** ("Daouarnigoù Arc'hant"), **Ricardo Baliardo** eus e wir anv, ganet d'ar 7 a viz Eost 1921 e Seta (Okitania) ha marvet d'ar 6 a viz Du 2014 e Montpelhièr, e oa er bloavezhioù 1960 unan eus ar c'hitarourien flamenko vrudetañ er bed. Gwerzhet en deus 93 milion pladennoù e-pad e vuhez.

## Buhez

Ganet e oa d'ar 7 a viz Eost 1921 e Seta e Lengadok, ur rannvro eus Okitania, en ur garavanenn e-touez un tiegezh bras jipsian (Romed eus al ledenez iberek). Neskar eo gant tud strollad ar Gipsy Kings. Kregiñ a reas da vezañ brudet o seniñ er birc'hirinded jipsian e Saintes-Maries-de-la-Mer e Kamarga ma voe enrollet war-eeun gant Deben Bhattacharya.

10 vloaz hepken goude marv Django Reinhardt eo ec'h asantas Manitas de Plata seniñ dirak an holl. Django Reinhardt a oa tremenet evit gwir evel roue ar c'hitarourien jipsian.

O selaou anezhañ en Arle e 1964 e tisklêrias Pablo Picasso: "Ar paotr-se a dalv muioc'h egedon!". Neuze e tresas war e c'hitar.

Koulskoude e teuas da vezañ brudet da vat goude un diskouezadeg skeudennoù e New York aozet gant e vignon Lucien Clergue. Eno e voe gounezet warnañ da enrolliñ e albom ofisiel kentañ, ar pezh a voe graet e chapel Arle. Un ardead amerikan a savas un abadenn seniñ er Carnegie Hall e New York e miz Kerzu 1965.

Manitas de Plata, paotr distudi, a zileur Europa evit gala ar bloaz ar Broadoù Unanet. E genvroad katalan Salvador Dali a c'houlennas un aotre ispisial da arvestiñ ouzh ar gala evit bezañ gouest da zougen testeni ur Jipsian, katalan eveltañ, en doe lakaet ar c'hatalaneg da vont e-barzh ar BU.

N'eus ket paouezet d'ober tro ar bed hag enrolliñ pladennoù abaoe 1967. Seniñ a reas gant Paco de Lucia pe an dañser Nina Corti. Seniñ a reas er Royal Variety Performance e Londrez e 1968.

## Albomoù
*roll diglok*
*Flamenco Guitar (1965 Classics Record Library # SRL 8643)
*Flamenco Guitar (Phillips BL7786)
*Manitas de Plata et les siens (1967, Columbia Records #FL 363)
*The Art of the Guitar (1968, Everest Records #SDBR 3201)
*La guitare d'or de Manitas(1970, Columbia Records # S 63915)
*Hommages(1973, Embassy Records # S EMB 31003)
*Feria Gitane (1994)
*Olé (1994)
*Manitas de Plata at Carnegie Hall (1995)
*Flaming Flamenco (1997)
*Manitas de Plata (1998)
*Camargue de Manitas (1999)
*Guitare D'Or Manitas de Plata (1999)
*Flores de mi corazon (1999, Troubadour Records)
*Guitarra Flamenco (2001)
*Manitas de Plata et los Plateros (2004)

## Levr
**Musique aux doigts*, récit recueilli par Jean Boissieu, Editions Robert Laffont 1976 (galleg)

## Daveoù

## Gwelet ivez
*Los Niños de Sara
*ar Gipsy Kings

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn Manitas de Plata
*Forom diwar-benn ar flamenko
*Enrolladenn gentañ Manitas de Plata da bellgargañ bittorent
Stade Malherbe Caen Calvados Basse-Normandie

Ar **Stade Malherbe de Caen Calvados Basse-Normandie**, pe **SM Caen** ent-berr, a zo ur c'hlub mell-droad gall a-vicher krouet e 1913. C'hoari a reont ingal pe e Ligue 1 pe e Ligue 2 Kampionad Bro-C'hall a-vicher.

## Roll loreidi
* Gourfennad Kib ar c'hevre : 2005 (kollet 2-1 a-enep Strasbourg).
* Kampion Frañs D2 : 1996
* Beskampion Frañs Ligue 2 : 2004, 2007
* Kampion Frañs CFA 2 Strollad H : 2007
* Kampion Normandi DH: 1939, 1947, 1948
* Kampion Basse-Normandie USFSA : 1903, 1908, 1909, 1910, 1912, 1914
* Kampion D3 : 1970 , 1975

## Skipailh 2007-2008
### Diwallerien

### Difennerien

### Kreizourien

### Tagerien

## Anvioù brudet
### C'hoarierien brudet

### Gourdonerien

## Arc'hant
* Kenarc'hantet eo ar c'hleub gant ar gompagnunezh Guy Dauphin Environnement, brudet dre he rakresoù berniañ lastez e Plourae hag e meur a lec'h all.
Anv ar GDE zo war ar rochedoù-sport ar c'hoarierien ha pa deuont da c'hoari da Vreizh.

----
Le Mans Football Club

**Le Mans Football Club** a zo ur c'hlub mell-droad gall krouet an 12 a viz Even 1985 er Mañs, unanet eo bet an Union Sportive du Mans (USM) hag ar Stade Olympique du Maine (SOM).

## Roll loreidi
* ** Kampionad Frañs D3 strollad Ouest** :
** **Kampion** : 1990
* **[[Kib mell-droad Frañs|Kib Bro-C'hall]]** :
** **Gwellañ plas** : 1/2 gourfenad e 1999.
* **[[Kib mell-droad ar C'hevre|Kib ar C'hevre]]** :
** **Gwellañ plas** : 1/2 gourfennad e 2006 hag e 2007.
* **[[Kampionad Frañs mell-droad Ligue 2|Kampionad Frañs D2/L2]]** :
** **Beskampion** : 2003 ha 2005.
* **[[Kib Gambardella]]** (**1**) :
** **Tre'hour** : 2004.

## Skipailh 2007/2008
### Diwallerien

### Difennerien

### Kreizourien

### Tagerien

## C'hoarierien brudet

## Gourdonerien

## Prezidanted

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
----
Nairobi

**Nairobi** eo kêr-benn Republik Kenya. Emañ e-kreiz ar vro, e 1 661 m uhelder a-us live ar mor. Kêr vrasañ Kenya eo, gant 2 940 911 a annezidi e 2007, hag unan eus kêrioù brasañ Afrika. Dont a ra an anv "Nairobi" eus ar masaieg *Ewaso Nyirobi*, a dalvez "dourioù fresk", anv ur stêr eno. Ar saozneg hag ar swahileg eo an div yezh komzet ar muiañ e kêr. 

Savet e voe kêr gant Saozon e 1899, evel un arsav war al linenn hent-houarn etre Mombasa, war an aod, ha Kampala, war ribl al lenn Victoria. 
E 1905 e voe lakaet da gêr-benn Afrika Vreizhveuriat ar Reter (anvet Kenya goude 1920). Pa zeuas Kenya da vezañ ur stad dizalc’h e 1963, e voe lakaet da gêr-benn ar vro.

## Liammoù diavaez
*  www.nairobicity.org
Racing Club de Lens

Ar **Racing Club de [[Lens (Pas-de-Calais)|Lens]]** a zo ur c'hlub mell-droad a-vicher gall krouet e 1906. Renet eo ar c'hlub gant Gervais Martel abaoe 1988, hag a c'hoari ingal e Lig 1 pe Lig 2.

## Roll loreidi
* **[[Kampionad mell-droad Frañs|Kampionad mell-droad Frañs D1]]** (**2**) :
** **Kampion** : 1944, 1998.
** **Beskampion** : 1956, 1957, 1977 ha 2002.
* **[[Kampionad mell-droad Frañs ligue 2|Kampionad mell-droad Frañs D2]]** (**3**) :
** **Kampion** : 1937, 1949 ha 1973.
** **Beskampion** :1979, 1991.
* **[[Kib mell-droad Frañs|Kib Bro-C'hall]]** :
** **Gourfennad** : 1948, 1975 et 1998.
* **[[Kib mell-droad ar C'hevre|Kib ar C'hevre]]** (**1**) :
** **Trec'hour** : 1999.
* **[[Kib mel-droad ar C'hevre|Kib an Hañv]]** (**1**) :
** **Trec'hour** : 1994.
* **[[Kib Drago]]** (**3**) :
** **Trec'hour** : 1959, 1960, 1965.
** **Gourfennad** : 1957.
* **[[Kib Gambardella]]** (**3**) :
** **Trec'hour** : 1957, 1958, 1992.
** **Gourfennad** : 1979, 1983, 1993, 1995.
* **[[Kib Intertoto]]** (**2**) :
** **Trec'hour** : 2005, 2007.
* **[[Kib UEFA]]** :
** **1/2 gourfennad** : 2000.

## Prezidanted

## Gourdonerien

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar c'hlub
----
Florenville

**Florenville** (walloneg :*Floravile*) zo ur gumun e Belgia e proviñs Luksembourg.


Florenville Luxembourg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Blason Florenville (Belgique) (avec ornements).svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread :148,07  km²
* Poblañs (2022) : 5 765 a dud
* Stankter : 39 den/km²
Roll ar Pennoù Stad e 480

## Afrika

***Rouantelezh ar [[Vandaled]]** - Huneric, Roue ar Vandaled (477-484)

## Azia
* Sina Tierniezhioù Su & Norzh
** **[[Qi ar Su]]** - Impalaer Gao Qi, Impalaer Qi (479-482)
** **[[Wei an Norzh]]** - Impalaer Xiaowen Wei an Norzh, Impalaer Wei an Norzh (471-499)
* **[[Impalaeriezh Gupta]]** - Buddha Gupta, Impalaer Gupta (477-496)
* **[[Japan]]** - Marevezh Kofun Impalaer Seinei Impalaer Japan - (c.480-c.484)
***[[Pallava]]** 
**Skanda Varman IV, Roue Pallava (460-480)
**Nandi Varman I, Roue Pallava (480-500)
***[[Korea]]** (Prantad an teir rouantelezh)
****[[Baekje]]** - Dongseong, Roue Baekje (479-501)
****[[Gaya Confederacy]]** - Geodeung, Roue Gaya (199-259)
****[[Goguryeo]]** - Jangsu, Roue Goguryeo (413-490)
****[[Silla]]** - Soji, Roue Silla (479-500)

## Europa

* Heptarkiezh - Aelle, Bretwalda (c.477-c.514)
****[[Sussex]]** - Aelle, Roue Sussex (c.477-c.514)
****[[Rouantelezh Kent]]** 
***Hengest, Roue Kent (c. 455-488)
***Horsa, Roue Kent (c. 455-488)

***[[Burgonded]]**
** Gundobad, Roue ar Vurgonded (473-516)
** o stourm ouzh Chilperic I (443-c.480)
** ha Gundomar, (473-486)
** ha Godegisel, (473-500)
***[[Impalaeriezh Bizañs]]** - Zeno, Impalaer Bizañs (476-491)

***[[Iwerzhon]]** - Lughaid mac Loeguire, Roue Uhel Iwerzhon (479-503)
***[[Italia]]** - Odoaker, Roue Italia (476-493)
***[[Franked Salian]]** - Childeric I, Roue ar Franked (457-481)
***[[Vizigoted]]** - Euric, Roue ar Vizigoted (466-484)
***[[Impalaeriezh Roman]]** - Julius Nepos, Impalaer Roman (474-480)

## Reter Nesañ

***[[Impalaeriezh Sasanid]]** - Peroz I, Impalaer Sasanid (457-484)
Enghien

**Enghien** (izelvroeg :*Edingen* ; walloneg : *Inguî* ; flandrezeg : *Enge*) zo ur gêr e Belgia e Proviñs Hainaut. Ur gumun c'hallek gant aezamantoù yezhel evit an izelvroegerion eo.


Enghien Hainaut Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Edingen vlag.svg|Banniel
Armes de la Maison d'Enghien.png|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 39,40 km²
* Poblañs (2022) : 14 233 a dud
* Stankter : 361 den/km²
Tienen (Brabant)

**Tienen** (*Tirlemont* e galleg) zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.


Tienen Flemish-Brabant Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Tienen.svg|Banniel
Blason Tirlemont.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 72,77 km²
* Poblañs (2022) : 35 973 a dud
* Stankter : 494 den/km²
Mombasa

**Mombasa** eo an eil kêr vrasañ e Kenya. War aod Meurvor Indez emañ, e Su ar vro, hag ur greizenn douristel a-bouez eo. Porzh pennañ Kenya eo ivez. War un enezenn (*enez Mombasa*) emañ ar gêr gozh, hag en em astenn a ra ar gêr nevez war an douar-bras.

Gant kenwerzhourien arab e vije bet savet kêr en  ha dont a ra hec’h anv eus an arabeg *Manbasa*. E swahileg eo anvet Kisiwa Cha Mvita (pe, berroc’h, Mvita, a zo anv ar gêr gozh c'hoazh), a dalvez "enez ar brezel", abalamour m’eo bet preizhet alies gant alouberien estren e-hed an istor.

## Poblañs
War-dro 900 000 annezad a vije o chom enni e 2006, 939 370 e 2009, ha kresket eo da 1 208 333 a annezidi hervez niveradeg diwezhañ 2019. 3 528 940 a dud zo o chom e rannvro ar veurgêr.

## Gevelliñ
Mombasa zo gevellet gant :
* : Durban (2012)
* : Guangzhou (2018)
* : Honolulu (Hawaii) (2008)
* : Long Beach (Kalifornia) (2007)
* : Seattle (stad Washington) (1981)

## Tud bet tremenet eno
E-pad he istor eo bet gweladennet Mombasa gant ergerzherien war vor niverus evel an Arabed Al-Idrisi (1151) hag Ibn Battuta (1330) pe ar Bortugaliz Vasco da Gama (1498), Pedro Álvares Cabral (1500) João da Nova (1505) hag Afonso de Albuquerque (1507).

Tud all zo bet e Mombasa, mennegomp :
* Karen Blixen (1885-1962), romantourez danat.

## Daveoù ha notennoù
480

*Diwar-benn bloavezh *'480*' an [[Deiziadur juluan|deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

* Faezhañ a ra Odoaker Julius Nepos en-doa esaeet da adaloubiñ Italia
* Aloubiñ a ra Odoaker Dalmatia

#### Breizh

#### Frañs
### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 480|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 480]]*

* Impalaerezh Kōken eus Japan

## [[:Rummad:Marvioù 480|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 480]]*
__NOTOC__
Comines-Warneton

**Comines-Warneton** (en izelvroeg : **) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.

Ur gumun c'hallek gant aezamantoù yezhel evit an izelvroegourion eo.

## Rannoù ar gumun
Krouet eo bet ar gumun en ur lakaat kumunioù a-wechall ha div gêriadenn, Ten Brielen ha Le Bizet, enni:

## Kêrioù, kêriadennoù, kumunioù ha ranngumunioù stok ouzh Comines-Warneton
Burundi

**Burundi** zo ur vro vihan e-kreiz Afrika, e rannvro al Lennoù Bras. Emañ etre Rwanda en norzh, Tanzania er reter hag er gevred, al Lenn Tanganyika er gevred, ha Republik Demokratel Kongo er c’hornôg. Bujumbura eo ar gêr-benn. Kar eo anv ar vro da hini ar yezh pennañ a gomzer enni, ar yezh kirundi.

Ur rouantelezh dizalc’h a oa bet e Burundi adalek ar . E 1903 e teuas da vezañ un drevadenn alaman, ha fiziet e voe e Belgia goude ar Brezel-bed kentañ, a-gevret gant Rwanda. Ruanda-Urundi a chomas dindan melestradurezh Belgia, en anv Kevre ar Broadoù da gentañ, hag en anv Aozadur ar Broadoù Unanet, goude an Eil Brezel-bed. E 1962 e teuas Burundi da vezañ dizalc’h, e stumm ur rouantelezh adarre. E 1966 e voe embannet ar republik. Er bloavezhioù 1970, 1980 ha 1990 adarre, e oa bet lazhadegoù Tutsied ha marvet e oa miliadoù a dud.

## Poblañs
E miz Eost 2008 e voe aozet un niveradeg eus poblañs Burundi, ar pezh na oa ket bet graet abaoe 1990. E-korf 28 vloaz e oa kresket kalz ar boblañs ha tremenet eus 5 292 793 a dud e 1990 da 8 053 574 a dud e 2008. 

## Rannoù melestradurel
Rannet eo Burundi e 17 proviñs, a-anv gant o fennlec'h :

*Bubanza
*Bujumbura Mairie
*Bujumbura Rural
*Bururi
*Cankuzo
*Cibitoke
*Gitega
*Karuzi
*Kayanza
*Kirundo
*Makamba
*Muramvya
*Muyinga
*Mwaro
*Ngozi
*Rutana
*Ruyigi

## Politikerezh
Dilennet eo Pierre Nkurunziza da brezidant e 2005, hag addilennet e 2010. E 2020 e varv e embreg e garg, d'an oad a 55 bloaz. Pascal Nyabenda, kador ar Vovadenn Vroadel, a gemer e lerc'h. Dilennet eo Évariste Ndayishimiye da brezidant ar Republik en dro gentañ gant 68,72 % eus ar mouezhioù.