open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Josep Lluís Trapero Álvarez

**Josep Lluís Trapero Álvarez**, bet ganet e Badalona e Katalonia e 1965, a zo bet penngomiser ar Mossos d'Esquadra e 2017 a-raok bezañ skarzhet gant gouarnamant Spagn abalamour da emzalc'h ar boliserien gatalan n'o dije ket graet o seizh gwellañ evit miret ouzh an dud da votiñ er referendom war an dizalc'hidigezh. Tamallet eo a zispac'had, daoust m'eo deuet mat gant ar brasañ niver eus an dud evit e roll en enklask a-enep sponterien gwall-daol Barcelona e miz Eost 2017.
Partit Demòcrata Europeu Català

**Partit Demòcrata Europeu Català** (da lavaret eo *Strollad Demokratel European Katalonia*), berraet e **PDeCat**, a zo ur strollad politikel katalan eus an tu-dehoù a-du gant dizalc'hidigezh Katalonia. Dont a ra da heul Convergència Democràtica de Catalunya pe *PDC* a zo bet freuzet abalamour da skandaloù arc'hant. Prezidant en harlu Katalonia, Carles Puigdemont, a zo bet er ar strollad-se, a oa bet renet gant Artur Mas (bet Prezidant ar Generalitat) a-raok m'en doa ranket dilezel e garg.

E miz Eost 2020, gant renerien all eus e strollad, e kuita Carles Puigdemont ar PDeCat abalamour da zizemglevioù diwar-benn ar strategiezh. Lod a rebech outañ e strategiezh  stourm a-dal gant ar gouarnamant spagnol hag e vennozhioù re a-gleiz en ur strollad zo en tu kreiz dehou.
Charlotte von Preußen (1860-1919)

**Charlotte von Preußen** (24 a viz Gouere 1860, Postdam - 1 a viz Here 1919, Baden-Baden), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas d'an dug Bernhard III von Sachsen-Meiningen (1851-1928).
Rotlicht Tycoon

**Rotlicht Tycoon** zo un heuliad daou c'hoari video merañ erotek alaman kroget e 2003. Pal c'hoarioù an heuliad a zo merañ ur fouzhlec'h ha rastellañ ar muian a arc'hant ar gwellañ.

Da gentañ eo ret rannañ al lec'h hervez ar c'hoantoù, goude-se e vez ret prenañ an dafar ha kavout gisti. 10 live gant kefridioù a zo da seveniñ a-benn echuiñ ar c'hoarioù. Kuzh eo al lodennoù reizhel eus ar c'hoari.
## Liammoù diavaez
* Rotlicht Tycoon war Mobygames
Creones

**Creones** a oa anv ur bobl keltiek eus hanternoz Enez Vreizh, etre an Epidii er c'hreizteiz hag ar g-Carnonacae en hanternoz. N'int anavezet nemet diwar ar meneg a ra an douaroniour Klaudios Ptolemaios anezho. Diouzh a skrivas e oant o chom en arvor kornaoueg Bro-Skos, er c'hreisteiz da enez ''Sitis'' (Sgitheanach/Skye) hag en hanternoz da enez Muile.

## O anv
Meur a stumm a anavezer eus o anv :
* Ptol. II, 3, 8 : *Creones / Cerones* 
* Ravenna 10756 : *Credigone*
Hervez Rivet & Smith e vefe savet an anv-se diwar ar wrizienn K-R-N, hag a gaver ivez en anvioù Caereni, Carnonacae, Cornovii, Corinium... N'anavezer ket talvoudegezh an anv avat.

## Notennoù
Habia

***Habia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Habia atrimaxillaris]]*,
* *[[Habia cristata]]*,
* *[[Habia fuscicauda]]*
** *H. f. discolor*, *erythrolaema*, ***fuscicauda***, *insularis*, *salvini* ha *willisi*,
* *[[Habia gutturalis]]*,
* *[[Habia rubica]]*
** *H. r. affinis*, *alfaroana*, *bahiae*, *coccinea*, *crissalis*, *hesterna*, *holobrunnea*, *mesopotamia*, *nelsoni*, *perijana*, *peruviana*, *rhodinolaema*, *rosea*, ***rubica***, *rubicoides*, *rubra* ha *vinacea*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, tri isspesad warn-ugent (23) dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Thraupidae betek 2008.

## Notennoù ha daveennoù
Meurthe (stêr)

Ar **Meurthe** (distaget [] e galleg) zo ur stêr e reter Bro-C'hall, adstêr d'ar Moselle. Eieniñ a ra er Vogezoù, hag alese e red war-zu ar gwalarn. Roet e voe he anv d'an departamant Meurthe e 1790 hag abaoe ar Brezel etre Prusia ha Bro-C'hall e 1870 e kaver e anv en hini an departamant Meurthe-et-Moselle.

Da-geñver Nancy eo kanoliet ar stêr hag en em deurel a ra er Moselle e Pompey en hanternoz da gêr-benn Loren.

E-touez ar c'hêrioù douret gant ar Meurthe emañ :
* Fraize, Saint-Dié-des-Vosges, Raon-l'Étape, en departamant Vosges
* Baccarat, Lunéville ha Nancy, en departamant Meurthe-et-Moselle
Maoris

**Maoris** pe **Moris** zo un anv-bihan brezhonek diwar an anv latin Mauritius.

## E yezhoù all
* Maurice e galleg
* Μαυρίκιος (Mavrikios) e gresianeg
* Mauricio e spagnoleg
* Maurício e portugaleg
* Maurizio en italianeg
* Maurits e nederlandeg
* Маврикий (Mavrikiy) e rusianeg
* Meurig e kembraeg
* Moritz en alamaneg
* Morris e saozneg

## Tud vrudet
* Maoris Duaod (1113 pe 1115-1191), abad
* Maoris Paol Mari Nikolaz (1876-1943), saver pezhioù-c'hoari
* Maoris ar C'hollo, (1921-2003), beleg

## Lesanv
* Morris, anv-pluenn Maurice De Bevere, tresour bannoù-treset

## Lec'hioù
* Enez Maoris, er Meurvor Indian (*Moris* e kreoleg)

## Gwelet ivez
* Maori
Parlamant Katalonia

**Parlamant Katalonia** (e katalaneg : *Parlament de Catalunya*, en okitaneg ; *Parlament de Catalonha*, e kastilhaneg : *Parlamento de Cataluña*) a zo breujoù lezennel Katalonia. Gant Prezidantelezh Katalonia ha Gouarnamant Katalonia e ra Generalitat Katalonia, da lavaret eo ensavadurioù emren ar vro.

135 kannad a zo ennañ hag emañ e sez e Palez Parlamant Katalonia e Barcelona. E brezidant eo Roger Torrent abaoe miz genver 2018.

Termenet eo galloudoù ar Parlamant gant melladoù 55 da 66 eus statud emrenerezh Katalonia : reprezantiñ a ra pobl Katalonia, votiñ a ra ar budjed, kontrolliñ ha reiñ lañs a ra da bolitikerezh ar gouarnamant. Hervez statud emrenerezh ar vro n'haller ket tagañ ar Parlamant.

Orin ar Parlamant a zo en ensavadurioù katalan an  met savet eo bet an hini modern er bloavezhioù 1980 goude ma oa degouezhet an demokratelezh e Spagn en-dro da c'houde marv Francisco Franco.

E 2017 e oa bet votet gant ar Parlamant, ur vajorelezh dizalc'hour ennañ, ul lezenn evit aozañ ur referendom war ar goulenn-se da vezañ dalc'het d'ar 1 a viz Here. D'ar 27 a viz Here e oa bet votet gantañ an dizalc'hidigezh diwar kinnig Prezidant ar Generalitat, Carles Puigdemont. Freuzet eo bet ar Parlamant diwar-neuze gant gouarnamant Spagn a-drugarez da vellad 155 Bonreizh Spagn evit ober un dilennadeg nevez e miz Kerzu 2017, he deus roet tamm pe damm ar memes majorelezh d'an dizalc'herien.
-99

655 *Ab Urbe Condita* = 99 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Gres
* Archon : Prokles

#### Republik roman
* Koñsuled : Marcus Antonius Orator ha Aulus Postumius Albinus.

### Afrika

#### Ejipt
* Ptolemaios X Aleksandr I (-107 / - 88)

### Reter-nesañ

#### Israel
* Aleksandr Jannaeus (-103 / - 76)

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha teknikoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -99
*Titus Lucretius Carus, skrivagner latin.

## Marvioù -99

## Daveoù
Smallville (stirad skinwel)

**Smallville** zo ur stirad skinwel stadunanat moliac'h sevenet gant ar skrivagnerien ha produerien Alfred Gough ha Miles Millar. Diazezet eo war tudenn Superman eus DC Comics krouet gant Jerry Siegel ha Joe Shuster. Ar stirad skinwel a oa bet skignet da gentañ war The WB, adalek ar 16 a viz Here 2001. Goude pemvet koulzad Smallville, The WB hag UPN o deus kendeuzet evit sevel The CW, a zeuio da vezañ skigner ar stirad skinwel evit Stadoù-Unanet Amerika. Smallville, a zo paouezet goude an dekvet koulzad d'an 13 a viz Mae 2011. Heuliet e vez buhez Clark Kent (Tom Welling) e kêriadenn ijinet Smallville, Kansas, a-raok ma teufe da vezañ Superman. Ar pevar koulzad kentañ a ro tro da welet Clark hag e gamaladed er skol-veur. Goude ar pemvet koulzad, Smallville a ziskouez an tudennoù pa vezont gour: Clark o labourat evit an Daily Planet ha goustadik e vez an dreist harozed hag enep-harozed o tont war-wel.
Bernau

**Bernau** zo un anv-lec'h alamanek, ha hini meur a lec'h en Alamagn.

* Bernau am Chiemsee, e Bavaria, 
* Bernau bei Berlin, e Brandenburg, 
* Bernau im Schwarzwald, e Baden-Württemberg.
Bernau am Chiemsee

**Bernau am Chiemsee** zo ur gumun eus Alamagn, e Bavaria, tost d'an harzoù gant Aostria.

## Istor
Ur c'hamp prizonidi brezel zo bet eno e 1914, ma oa dalc'het soudarded c'hall (ha Bretoned en o zouez), hag e-pad an Eil brezel-bed ma voe bodet eno un toullad soudarded eus Jerzenez

## Notennoù
Maurits van Nassau

**Maurits van Nassau** pe **Maurice van Oranje** (Dillenburg, 14 a viz Du 1567 - Den Haag, 23 a viz Ebrel 1625) a voe stathouder proviñsoù Republik an Izelvroioù, war-bouez Friz, adal 1585 betek e varv. Priñs Oranje e teuas da vout goude marv e lezvreur henañ Philip Willem en 1618. 

Tremen a reas e yaouankiz en Dillenburg en kontelezh Nassau, ha studiañ en Heidelberg ha Leiden. En 1585 e voe lakaet da stathouder Holland ha Zeeland war-lerc'h e dad Willem van Oranje, lesanvet *an Tavedeg*, hag adal 1590 da stathouder Utrecht, Gelre hag Overijssel, ha hini Groningen adal 1620. Evel kabiten-jeneral hag amiral an unvaniezh ec'h aozas an emsavadeg izelvroat a-enep Spagn ma c'honezas brud evel strategour. Gantañ, hag eñ o kenlabourat gant Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619), e voe kaset an armeoù izelvroat betek an trec'h ken na voe skarzhet ar Spagnoled eus norzh ha reter ar Republik.

Adkregiñ a reas gant ar brezel ouzh Spagn en 1621, met tro wenn a reas pa glaskas freuzañ seziz Breda gant Ambrogio Spinola (1624), na kemer Antwerpen (1625). Brudet e oa da vezañ unan eus gwellañ brezelourien e amzer.

## Douaroniezh
E anv a voe roet da enez Moris.
Chlorothraupis

***Chlorothraupis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1883 gant an daou skiantour saoz Osbert Salvin (1835-1898) ha Frederick DuCane Godman (1834-1919).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Chlorothraupis carmioli]]*
** *C. c. *'carmioli***, ''lutescens'' ha ''magnirostris'',
* ''[[Chlorothraupis frenata]]'',
* ''[[Chlorothraupis olivacea]]'',
* ''[[Chlorothraupis stolzmanni]]''
** ''C. s. dugandi'' ha ***stolzmanni**'.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Thraupidae betek 2008.

## Notennoù ha daveennoù
Allison Mack

**Allison Mack** zo un aktourez stadunanat ganet d'an 29 a viz Gouhere 1982 e Preetz, en Alamagn Kornôg.

Brudet eo evit bezañ bet c'hoariet roll Chloe Sullivan er stirad skinwel Smallville.
## Torfedourez
E 2010 e voe klevet e oa Mack unan eus pennoù bras ar sektenn NXIVM e Vancouver. War ar memes tro e voe diskuliet e oa-hi bet degemeret er sektenn dre hanterouriezh un aktourez all eus ar stirad Smallville, Kristin Kreuk. E 2018 eo bet harzet Allison Mack asambles gant Keith Raniere, penn ar sektenn. An daou a vez rebechet dezho "trafikerezh maouezed, gwallerezh, jahinerezh". Gallout a c'helle bezañ kondaonet da 15 vloaz toull-bac'h pe ouzhpenn. D'an 30 a viz Even 2021, Mack a voe kondaonet da tri bloaz toull-bac'h ha tri-bloaz dindan karg, 1000 eurvezh labour kumuniezhel hag un tailh-kastiz a 20 000 $. D'an 13 a viz Gwengolo 2021, Mack a oa bet da welet ar Federal Correctional Institution e Dublin, e Dublin, Kalifornia evit kregiñ gant he amzer en toull-bac'h. Dieubet eo bet d'an 30 a viz Gouhere 2023, godue bet toullbac'het 1 bloavehz, 9 miz hag 20 devezh a-ziwar un hollad a tri bloaz kastiz.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Allison Mack
* Allison Mack war IMDB
## Notennoù ha daveennoù
-100

654 *Ab Urbe Condita* = 100 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Gres
* Archon : Theodosios

#### Republik roman
* Koñsuled : Lucius Valerius Flaccus ha Gaius Marius

### Afrika

#### Ejipt
* Ptolemaios X Aleksandr I

### Reter-nesañ

#### Israel
*Aleksandr Jannaeus

### Azia

## Relijionoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

## Daveoù
Pheucticus

***Pheucticus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pheucticus aureoventris]]*
** *P. a. *'aureoventris***, ''crissalis'', ''meridensis'', ''terminalis'' ha ''uropygialis'',
* ''[[Pheucticus chrysogaster]]''
** ''P. c. '''chrysogaster*** ha *laubmanni*,
* *[[Pheucticus chrysopeplus]]*
** *P. c. aurantiacus*, ***chrysopeplus*** ha *dilutus*,
* ar bourveg bruched ruz (*Pheucticus ludovicianus*),
* *[[Pheucticus melanocephalus]]*
** *P. m. maculatus* ha ***melanocephalus***,
* *[[Pheucticus tibialis]]*.

O c'havout a reer e Norzh, Kreiz ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Caryothraustes

***Caryothraustes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Caryothraustes canadensis]]*
** *C. c. brasiliensis*, ***canadensis***, *frontalis* ha *simulans*,
* *[[Caryothraustes poliogaster]]*
** *C. p. *'poliogaster**' ha *scapularis*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Brough (Nottinghamshire)

**Brough** zo ur gêriadenn e Bro-Saoz, e Nottinghamshire. Emañ en hanternoz da gêr Newark-on-Trent, hag e parrez keodedel Collingham emañ.

## Istor
Eno e oa gwechall ur gêr roman anvet Crococalana, savet en-dro d'ur c'hreñvlec'h er . En em astenn a reas ar gêr a-hed an hent roman anvet Fosse Way.

Meneg a gaver eus anv ar gêr roman e skridoù latin :
* Itinerarium Antonini 4778 (Iter VI) : **Crococalana / Crcocaocalana**
* Itinerarium Antonini 47811 (Iter VIII) : **Crococalano / Alano**

Dont a rafe an anv-se eus **crocco* (= krec'h) ha **cal-* (= diasur)

## Notennoù
Hecyra

***Hecyra*** (henc'hresianeg Ἑκυρά / *Hekurá*, "mamm-gaer"), zo ur gomedienn latin gant ar barzh roman Terentius (*c.* 184 – *c.* 159 KJK) bet skrivet e 165 KJK. Anavezet eo ivez evel *L'Hécyre* e galleg. Sonerezh evit fleütoù a oa bet savet ivez gant Flaccus, sklav da Claudius.

## Liammoù diavaez
*  Ar skrid latin
*  Un droidigezh c'hallek
Mitrospingidae

**Mitrospingidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 2013 gant ar skiantour stadunanat Frederick Keith Barker hag e genseurted.

Diouzh Doare 8.1 an *IOC World Bird List* ez a tri genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Mitrospingus]]* - Ridgway, 1898 (2 spesad),
* *[[Orthogonys chloricterus|Orthogonys]]* - Strickland, 1844 (1 spesad),
* *[[Lamprospiza melanoleuca|Lamprospiza]]* - Cabanis, 1847 (1 spesad).

Renket e vezent er c'herentiad Thraupidae kent.

## Notennoù ha daveennoù
Printemps des sonneurs

**Printemps des sonneurs** zo un devezh sonadegoù aozet bep bloaz e Brest abaoe 1997. Roet e oa bet lañs d'un dibunadeg bagadoù e ruioù kreiskêr er bloavezh-se gant bagad Brest Sant-Mark ha gant an ti-kêr. Bep bloaz e vez etre 10000 ha 15000 a dud o tont da welet ar sonerion en un abadenn a zegas soñj eus Festival etrebroadel ar biniawoù a veze graet e Brest eus 1953 betek 1965. 

E 2018, war zigarez an darvoud, e voe embannet ur pennad kaoz e Le Télégramme diwar-benn orin ar bagadoù a vefe bet krouet gant un den troet gant an nazied eme ur c'helener skol-veur.

## Notennoù
Risle

Ar **Risle** zo ur stêr e Normandi, adstêr d'ar Saena war he lez kleiz. 144&nbsp;km eo he hed.

Eieniñ a ra en departamant Orne, er gornaoueg da L'Aigle, ha treuziñ a ra an departamant Eure eus ar c'hreisteiz d'an hanternoz betek en em deurel e genoù ar Saena, war he lez kleiz, e-kichen Berville-sur-Mer ha Saint-Samson-de-la-Roque. Pays d'Ouche a reer eus he zraoñienn uhelañ. En he lodenn izelañ e tisparti broioù Lieuvin ha Roumois.

D'an 30 a viz Gouere 2012 e oa aet ar Risle diwar-wel, en ur ponor, etre La Ferrière-sur-Risle ha La Houssaye. Redek a ra dindan an douar war-hed 8 kilometr a-raok dont war-wel en-dro.

Ar Charentonne eo he adstêr bennañ.

Redek a ra ar Risle dre ar c'humunioù-mañ :

*Orne : Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe, L'Aigle
*Eure : Rugles, Beaumont-le-Roger, Brionne, Montfort-sur-Risle, Pont-Audemer

## Liammoù diavaez

*Fichenn ar Risle el lec'hienn Sandre

## Notennoù
Didier Le Fur

**Didier Le Fur** zo un istorour breizhat ha gall. Degaset en deus ur sell nevez-tre war ar  gall. Meur a vuhezskrid en deus embannet, en o zoue hini Frañsez, roue Bro-C'hall, hag en deus nevesaet an henanouriezh diwar e benn. Studiet en deus ivez an Inkizision e Bro-C'hall etre an  hag an .

## Levrioù
*2001 : *Louis XII : un autre César*, Paris, Perrin, 
*2004 : *Marignan, 13-14 septembre 1515*, Perrin 
*2006 : *Charles VIII*, Perrin 
*2009 : *Henri I*I, Taillandier 
*2010 : *Le Royaume de France en 1500*, Réunion des musées nationaux 
*2012 : *L’Inquisition, enquête historique : France, XIIIe-xXVe siècle*, Tallandier 
*2015 : *François Ier*, Perrin 
*2016 : *100 citations historiques expliquées*, Paris, Le Chêne 
*2017 : *Diane de Poitiers*, Perrin 
*2018 : *Une autre histoire de la Renaissance*, Perrin 

## Liammoù diavaez

## Notennoù
Laurent Dognin

**Laurent Dognin**, bet ganet d'an 3 a viz Genver 1953 e Paris, zo eskob Kemper ha Leon abaoe 2015, war-lerc'h Jean-Marie Le Vert. 

Beleget e voe e 1980 en eskopti Nanterre. E miz Genver 2011 e voe anvet da eskob skoazeller Bourdel gant ar pab Benead XVI. D'an 20 a viz mae 2015 e voe anvet da eskob Kemper ha Leon gant ar pab Frañsez.

An adaozadur parrezioù an eskopti zo bet graet gantañ. Abaoe ar c’hentañ a viz Gwengolo 2017 ez eus en eskopti Kemper ha Leon ugent parrez nevez (betek-henn e oa 323 farrez ha 18 deanded).

## Notennoù
Granatellus

***Granatellus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Granatellus pelzelni]]*
** *G. p. paraensis* ha ***pelzeni***,
* *[[Granatellus sallaei]]*
** *G. s. boucardi* ha ***sallaei***,
* *[[Granatellus venustus]]*
** *G. v. francescae* ha ***venustus***.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Parulidae betek 2008.

## Notennoù ha daveennoù
Wakō

**Wakō** (sinaeg: 倭寇; pinyin: Wōkòu; japaneg: Wakō; koreaneg: 왜구 Waegu), da lavaret eo « torfedour japanat » pe *torfedour korrik*, a reer eus morlaeron japanat a breizhe aodoù Sina ha Korea etre an  hag ar .
Mildenhall (Wiltshire)

**Mildenhall** (distaget [] e saozneg ha skrivet alies **Minal** gant tud ar vro) zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel e Bro-Saoz, e kontelezh Wiltshire, war lez ar stêr Kennet, er reter da gêr Varlborough.

Er barrez e kaver ivez div gêriadenn all, **Poulton** ha **Stitchcombe**.

## Istor
Eno e oa ur c'hreñvlec'h anvet Cunetio da vare ar Romaned, en ur c'hroashent a bouez.
## Anv
Hervez Eilert Ekwall e kaver ar stummoù kozh-mañ : (at) **Mildenhale** c. 1050 (KCD 832) ; **Mitdenhalla**, **Mudenehalla** (Domesday Book) ; **Middelhala** 1130 ; **Mildehal** 1158 ; **Middehala** 1162 P ; **Mildenhale** c. 1200 (Bodleian).

Talvezout a rafe an anv *(at) middle Halh* kement hag "e-kreiz an draoñienn".

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz Sant-Yann badezour
* ar presbital
* ar pub
* ur skol a oa etre 1829 ha 1964, stumm ur groaz ganti.

## Liammoù diavaez
*Mildenhall Parish Council
*The Minal History (PDF), diellet e 2005
*Leaflet: a short history of the church, levrig advoullet e 2016

## Notennoù
Emgann Lenn C'hasan

**Emgann lenn C'hasan** a oa bet un emgann etre URSS hag Impalaeriezh Japan etre an 29 a viz Gouhere hag 11 a viz Eost 1938. Anvet e vez ivez **Gwallzarvoud Changkufeng** (rusianeg: Хасанские бои, sinaeg ha japaneg: 張鼓峰事件; pinyin: Zhānggǔfēng Shìjiàn; Romaji: Chōkohō Jiken) e Sina ha Japan. Bez e voe un dagadenn gant nerzhioù lu Impalaeriezh Japan kuzhet a-dreñv re ar Mandchoukouo war douaroù c'hoantaet gant an Unaniezh Soviedel. Ne voe trec'h kostezenn ebet, rak goude un arsav-brezel en doa pep tu adkemeret ar plas en doa a-raok an emgann. Ar c'holloù dafar milourel gant an URSS, dreist-holl a-fed tankoù, a oa bet uhel.

Kolloù an URSS a oa bet lakaet war-goust Vasily Blücher. D'an 22 a viz Here e voe harzet gant an NKVD, ha war e seblant e voe jahinet betek ma varvas.
Amaurospiza

***Amaurospiza*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1861 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Amaurospiza aequatorialis]]*,
* *[[Amaurospiza carrizalensis]]*,
* *[[Amaurospiza concolor]]*
** *A. c. *'concolor**' ha *relicta*,
* *[[Amaurospiza moesta]]*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Thraupidae betek 2008.

## Notennoù ha daveennoù
Cyanocompsa

***Cyanocompsa*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1861 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cyanocompsa brissonii]]*
** *C. b. argentina*, ***brissonii***, *caucae*, *minor* ha *sterea*,
* *[[Cyanocompsa cyanoides]]*
** *C. c. caerulescens*, *concreta* ha ***cyanoides***,
* *[[Cyanocompsa parellina]]*
** *C. p. beneplacita*, *indigotica*, *lucida* ha ***parellina***,
* *[[Cyanocompsa rothschildii]]*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Genrikh Lyushkov

**Genrikh Samoilovich Lyushkov** (rusianeg: Генрих Самойлович Люшков), ganet e 1900 ha steuziet e miz Eost 1945, a oa un ofisour e servijoù sekred URSS ha treitour a renk uhel. Kuitaet en devoa servij URSS evit mont e servij Impalaeriezh Japan. Tonkad Lyushkov n'eo ket sklaer, steuziet eo met den ne oar petra a zo erruet gantañ goude-se. Kalz mennozhioù a zo bet gant kazetennereien pe kelennerien skol-veur met prouenn anat ebet. 
## Yaouankiz
Ganet eo Lyushkov en Odessa en Impalaeriezh rusian e 1900. An tad a orin yuzev a oa kemener. E 1908 e oa kroget gant ar skol en ur skol-stad c'hwec'h klasad. Chomet e oa eno betek 1915. E-pad ma oa skoliataet e voe awenet gant e vreur hag a oa ezel eus ar strollad Bolchevik kuzh. Emezeliñ a reas Genrikh Lyushkov ha kemer a reas perzh er reveulzi bloavezhioù war-lerc'h.
Cortes Generales

**Cortes Generales** eo an anv kastilhanek roet da Barlamant Rouantelezh Spagn. Diazezet eo o galloudoù war Bonreizh ar vro.

Div gambr zo ennañ :
*Bodad ar Gannaded (*Congreso de los Diputados*) : a zo ar gambr izel ;
*Sened (*Senado*) : a zo ar gambr uhel.

Dileuriañ a ra ar pobloù spagnol ha diwar neuze en deus gwir da lezenniñ, da votiñ budjed ar Stad ha da gontrolliñ obererezh ar gouarnamant.
Bonreizh Spagn 1978

**Bonreizh Spagn 1978** eo al lezenn ziazez a ro hec'h aozadur da Rouantelezh Spagn met ivez o deverioù hag o gwirioù da bep keodedad spagnol.

Skrivet e oa bet an destenn goude marv Francisco Franco evit tremen eus an diktatouriezh d'an demokratelezh, diwar un emglev etre an nerzhioù politikel. Sañset e oa da vezañ kemmet tamm ha tamm da c'houde evit klotañ gwelloc'h-gwellañ gant an demokratelezh met abaoe o deus dalc'het ar strolladoù politikel, evel ar Partido Popular, dezhi hep gwelet an ezhomm da cheñch an disterañ ger.

## Daveennoù
Pasqual Maragall

**Pasqual Maragall i Mira**, bet ganet d'an 13 a viz Genver 1941 e Barcelona, zo ur politikour katalan. Prezidant Generalitat Katalonia e oa bet etre 2003 ha 2006. Maer Barcelona a oa bet a-raok, etre 1982 ha 1997, d'ar mare ma oa bet dibabet ar gêr evit aozañ ar C'hoarioù Olimpek, e 1992.
José Montilla

**José Montilla Aguilera** (bet ganet d'ar 15 a viz Genver 1955 en Iznájar, Córdoba, Andalouzia) zo ur politikour spagnol ha katalan a zo ezel eus ar Sened. Bet eo Prezidant Generalitat Katalonia etre 2006 ha 2010. Ezel eo eus strollad ar Sokialourien e Katalonia hag e Spagn (PSOE). Ministr ar Greanterezh eo bet ivez e gouarnamant José Luis Rodríguez Zapatero etre 2004 ha 2006.
Rhodothraupis celaeno

***Rhodothraupis celaeno*** (*Caryothraustes celaeno* kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cardinalidae.

Anvet e voe *Tanagra Celaeno* (kentanv) da gentañ-penn (e 1830) gant an naturour alaman Ferdinand Deppe (1794-1861).Ar spesad nemetañ er genad *Rhodothraupis* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar zelioù dreist-holl.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e biz Mec'hiko.

## Liammoù diavaez
*  ''Caryothraustes celaeno'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Caryothraustes celaeno'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Strollad Sokialourien Katalonia

**Strollad Sokialourien Katalonia** (e katalaneg : *Partit dels Socialistes de Catalunya*) a zo ur strollad politikel sokial-demokratel e Katalonia. Liammet eo ouzh ar PSOE.

## Dilennadegoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Jensen Ackles

**Jared Tristan Padalecki**, ganet d'ar 1añ a viz Meurzh 1978, zo un aktour ha produour stadunanat. Brudet evit c'hoari an dudenn Dean Winchester er stirad skinwel Supernatural. Ganet eo e Dallas, Texas. Mab eo da zaou aktour, Donna Joan (ganet Shaffer) hag Alan Roger Ackles.
## Liammoù diavaez
* Jensen Ackles war Instagram
* Jensen Ackles war IMDb
2002 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2001 e Breizh - **2002 e Breizh** - 2003 e Breizh

## Darvoudoù
*30 Gwengolo : kren-douar e korn-bro an Oriant.

## [[:Rummad:Marvioù 2002|Marvioù]]
*Jacques Briard
*Eugène Chalm
*Pêr Even
*Pierre-Roland Giot
*Pierre Laurent
*Yves Le Gallo
*Henri Rol-Tanguy

__NOTOC__
Doncaster (Yorkshire)

**Doncaster** zo ur gêr eus Su Yorkshire, e Bro-Saoz. Asambles gant he bannlevioù hag ar c'hêriadennoù tro-war-dro ez a d'ober Distrig Doncaster, hag a oa poblet gant war-dro  den e 2016. E kêr Doncaster hec'h-unan ez eus  den o chom. Betek 1974 e oa Doncaster e West Riding of Yorkshire. Emañ er biz da gêr Sheffield, ma'z eus un aerborzh etrebroadel.

## Istor
Kresket eo Doncaster el lec'h ma oa ur c'hreñvlec'h roman anvet *Danum*, savet er  war lez ar stêr Don.

## Orin an anv
E skridoù latin e kaver meneg eus kreñvlec'h *Danum* :
* Itinerarium Antonini 4755 (Iter V) : **Dano**
* Itinerarium Antonini 4788 (Iter VIII) : **Dano / Ano**
* Notitia Dignitatum XL5 (skeudenn) : **Dano**
* Notitia Dignitatum XL20 (testenn) : Praefectus equitum Crispianorum, **Dano**

Moarvat eo kar an anv-se da anv ar stêr **Danu(n)* (Don).

Diwezhatoc'h ez eas an anv-se da *Cair Daun* ha goude-se da *Don-caster* :
***Danum** 4 IA; **Cair Daun** c 800 (*Historia Britonum* Nennius) ; **Doneceastre** 1002 Wills, **Donecastre** DB, **Dunecast**' 1130 P

## Levrioù talvoudus
* John Morris : *Nennius. British History and the Welsh Annals*. Phillimore & Co. Ltd. 1980
* A.D Mills : *Oxford Dictionary of Brirish Place-Names*. Oxford University Press. 1981 - 2003.

## Notennoù
Henry Gunther

**Henry Nicholas John Gunther**, ganet d'ar 6 a viz Even 1895 ha marvet d'an 11 a viz Du 1918, a oa ur soudard stadunanat. Lavaret a reer e voe ar soudard diwezhañ o vervel e-pad ar C'hentañ Brezel-bed. Lazhet eo bet da 10:59, ur vunutenn a-raok ma vefe lakaet arsav-brezel da dalvezout.
## Buhez
Henry Gunther a voe ganet en ur familh alaman-stadunanat e reter Baltimore, e Maryland. E dud, George Gunther (1869-1919) ha Lina Roth (1867-bloavezhioù 1930), a oa o-daou bugale enbroidi alaman. Desavet e oa bet en Highlandtown, e reter Baltimore. Eno e oa kalz enbroidi pe diskennidi alaman. E familh a yae da iliz ar Galon Sakr, unan eus ilizoù an iliz katolik roman.

Unvez Gunther a oa, d'an 11 a viz Du 1945, o tostaat d'ur c'hroashent ma oa staliet div vindrailherez alaman. Nepell diouzh kêriadennig Chaumont-devant-Damvillers er Meuse, e Loren. Gunther a oa savet, enep urzhioù sklaer e serjant ha kamalad, Ernest Powell. Argadet en devoa an Alamaned gant ur c'hleze ouzh e fuzuilh. Ar soudarded alaman a oa bet kelaouet eus an arsav-brezel da vezañ lakaet da dalvezout a-barzh un nebeud munutennoù o devoa tennet a-us pe e-kichen hag o devoa klasket kelaouiñ an Amerikaned en ur huchal hag ober jestroù. Gunther a oa kendalc'het memestra hag en devoa tennet "un tenn pe zaou". Pa voe erruet re dost d'an Alamaned e voe lazhet gant un heuliad tennoù berr hag e oa marvet raktal.
Tasmant

Hervez brizkredennoù an dud, un **tasmant** (eus ar ger gresianek φαντασμα /fantasma, "gweledigezh"), anvet ivez **spes, teuz, skeud**, zo gweledigezh spered pe ene un den marv gant tud vev, a-wechoù loened. Gallout a reont dont war-wel, ober trouzoù iskis pe lezel roudoù kevrinus ha nec'hus. Ober a reont aon d'an dud peurliesañ, ar re a gred enno bepred. Emaint e lec'hioù didud ha kañvaouus evel un ti kozh, ur c'hastell hag all. Mojennoù kozh kenkoulz hag an oberennoù a-vremañ a gont istorioù tasmant e-leizh.

Tasmantoù brudet : an Itron Wenn, ar c'hannerez-noz, ar c'hoarier(ez) biz-meud...

## Lennegezh

; C'hoariva
* *[[Odisseia]]* (fin an VIIIvet kantved kt JK), gant Homeros
* er pezh-c'hoari *Ar Bersed* gant Aesc'hulos e teu war al leurenn spes Dareios, tad Serses
* an tasmant, er pezh *[[Hamlet]]*, gant Shakespeare
* *The Castle of Otranto* (1764) gant Horace Walpole
* *The Ghost and the Bonesetter* (1838) gant Sheridan Le Fanu
* *The haunted man and the ghost's bargain* (1848) gant Charles Dickens
* *Madam Crowl's Ghost* (1870) gant Sheridan Le Fanu
* *[[Le Château des Carpathes]]* (1892) gant Jules Verne
* *The Turn of the Screw* (1898) gant Henry James
* *Le Fantôme de l'Opéra* (1910) gant Gaston Leroux

; Kontadennoù
* *Vision de Charles XI* (1829) gant Prosper Mérimée
* Пиковая дама *Pikovaïa dama* (1833) gant Aleksandr Pouchkin
* *[[The White Old Maid]] * (1835) gant Nathaniel Hawthorne en dastumad Twice-Told Tales
* *[[A Christmas Carol]]* (1843) gant Charles Dickens
* *[[Den Lille Pige Med Svovlstikkerne]]* (1845) gant Hans Christian Andersen
* *Mille et un fantômes* (1849) gant Alexandre Dumas
* *Spirite* (1865) gant Théophile Gautier
* *Véra* (1874) gant Auguste de Villiers de L'Isle-Adam
* *Apparition* (1883) gant Guy de Maupassant
* *The Lost Legion* (1893) gant Rudyard Kipling
* *Angeline ou la maison hantée* (1898) gant Émile Zola
* *The proper spirit* (1957) gant Robert Bloch
* *Le petit fantôme* (1965) gant Thomas Owen

;Romantoù ha danevelloù
* *The Canterville Ghost* (1887) gant Oscar Wilde

;A bep seurt
* Brudet eo frazenn gentañ ar *Manifesto* gant Karl Marx : « Ur spes a sorc'henn Europa, spes ar gomunouriezh »
* A se titl ul levr gant Jacques Derrida : *Spectres de Marx*

### E brezhoneg
*Tasmant en ti, gant Agustín Fernández Paz

## Sinema
* Ghostbusters, un heuliad filmoù
* Pirates of the Caribbean (heuliad filmoù) : er pempvet film *Dead Men Tell No Tales* e kej Jack Sparrow gant ul lestr tasmant, "the Flying Dutchman", morlaeron tasmant en e vourzh.
* The Addams Family : un dresadenn-vev hag un heuliad filmoù.

## Daveennoù
Gaetano Perusini

**Gaetano Perusini**, ganet d'ar 24 a viz C'hwevrer 1879 ha marvet d'an 8 a viz Kerzu 1915 a oa ur medisin italian. Studier ha kenlabourer e voe da Alois Alzheimer, ha sikouret en doa da zielfennañ kleñved Alzheimer. E 1915 e voe degemeret er servij el lu italian, hep ober anv eus e vicher a vedisin. Pa voe gouezet gant al lu e oa ur medisin ampart e voe kaset d'un ospital war an talbenn e San Floriano del Collio. Eno e voe gloazet don gant ur c'hreunadenn d'an 28 a viz Du 1915. Kaset e voe da ospital ar Groaz-Ruz e Cormons. Mervel a reas eno d'an 8 a viz Kerzu d'an oad a 36 vloaz.

## Liammoù diavaez
* Gaetano Perusini war terzaeta
Twice-Told Tales

***Twice-Told Tales*** (*Kontadennoù kontet div wech*) zo un dastumad kontadennoù saoznek gant ar skrivagner stadunanat Nathaniel Hawthorne e div levrenn, unan embannet e 1835, an eil e 1842, met an holl a oa bet embannet e kelaouennoù er bloavezhioù kent. 

## An titl
Dont a ra an titl eus ur werzenn gant Shakespeare er pezh The Life and Death of King John (arvest 3, rann 4): "Life is as tedious as a twice-told tale, / Vexing the dull ear of a drowsy man." 

## Ar c'hontadennoù

*"The Gray Champion"
*"Sunday at Home"
*"The Wedding-Knell"
*"The Minister's Black Veil"
*"The May-Pole of Merry Mount"
*"The Gentle Boy"
*"Mr. Higginbotham's Catastrophe"
*"Little Annie's Ramble"
*"Wakefield"
*"A Rill from the Town-Pump"
*"The Great Carbuncle"
*"The Prophetic Pictures"
*"David Swan"
*"Sights from a Steeple"
*"The Hollow of the Three Hills"
*"The Toll-Gatherer's Day"
*"The Vision of the Fountain"
*"Fancy's Show Box"
*"Dr. Heidegger's Experiment"
*"Legends of the Province-House"
::I. "Howe's Masquerade"
::II. "Edward Randolph's Portrait"
::III. "Lady Eleanore's Mantle"
::IV. "Old Esther Dudley"
*"The Haunted Mind"
*"The Village Uncle"
*"The Ambitious Guest"
*"The Sister Years"
*"Snow-Flakes"
*"The Seven Vagabonds"
*"The White Old Maid"
*"Peter Goldthwaite's Treasure"
*"Chippings with a Chisel"
*"The Shaker Bridal"
*"Night Sketches"
*"Endicott and the Red Cross"
*"The Lily's Quest"
*"Foot-prints on the Sea-shore"
*"Edward Fane's Rosebud"
*"The Threefold Destiny"

## Liammoù diavaez
*https://en.wikisource.org/wiki/Twice-Told_Tales
The Villainess

**The Villainess** zo ur film sukorean niñvek embannet e 2017. renet eo gant Jung Byung-gil, Kim Ok-bin eo an aktourezh pennañ. Skignet eo bet evit ar wech kentañ e-kerzh 70vet Gouel Canas e Mae 2017.
## Istor
Ur plac'hig a zo bet desavet e Sina evit ober anezhi ur vuntrerezh a-vicher garv. Ur wech gour e vez harzet hag implijet gant ur penn eus ar spiañ Sukorean evel spierezh kousk. Ma ra pezh a lar dezhi ar vaouez e vefe dieubet a-benn dek vloaz gant un identelezh hag ur vuhez nevez. Erruout neuze ar vuntrerezh e Korea ar Su evel aktourezh c'hoariva.
## Aktourien
* Kim Ok-bin evit Sook-hee/Chae Yeon-soo
* Shin Ha-kyun evit Lee Joong-sang
* Sung Joon evit Jung Hyun-soo
* Kim Seo-hyung evit Kwon-sook
* Jo Eun-ji evit Kim Sun
* Lee Seung-joo evit Choon-mo
* Son Min-ji evit Min-joo
* Min Ye-ji evit Sook-hee (yaouank)
* Kim Yeon-woo evit Eun-hye
## Cameo
* Jung Hae-kyun evit Jang Chun
* Park Chul-min evit tad Sook-hee
* Kim Hye-na evel gourdonerezh neveziad
## Embann
Embannet eo bet ar film The Villainess d'an 8 a viz Even 2017. Hervez an embanner Next Entertainment World ar film a oa bet gwerzhet da 115 bro e-touezh anezho Norzh Amerika, Su Amerika, Bro-C'hall, Alamagn, Spagn, Italia, Aostralia, Taiwan hag ar Filipinez. Goude-se e oa bet gwerzhet war douaroù Japan, Sina, Singapour, India betek tizhout un hollad a 136 bro dre ar bed-holl.
Vieux Objets

***Vieux Objets*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet e 1882.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *Vieux Objets* a oa e *[[Gil Blas]]* d'an 29 a viz Meurzh 1882, sinet « Maufrigneuse ». Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif ''Le Père Milon'' e 1899.

## An danevell
Adélaïde, ur vaouez kozh o chom hec'h-unan en he zi, a skriv d'he mignonez Colette, anavet a gozh. E Pariz emañ he mab, he merc'h pelloc'h c'hoazh, ha hi digenvez hogozik atav. Petra eo ddezhi an evurusted?

## Embannadur gallek

## Notennoù
Periporphyrus erythromelas

***Periporphyrus erythromelas*** (*Caryothraustes erythromelas* kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cardinalidae.Ar spesad nemetañ eo er genad *Periporphyrus*.

Anvet e voe *Loxia erythromelas* (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar artropoded hag amprevaned all koulz ha diwar c'hreun ha had.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e hanternoz Amazonia.

## Liammoù diavaez
*  ''Caryothraustes erythromelas'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Caryothraustes erythromelas'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Charlotte von Preußen (1831-1855)

**Charlotte von Preußen** pe *Friederike Luise Wilhelmine Marianne *'Charlotte von Preußen**' (21 a viz Even 1831 – 30 a viz Meurzh 1855), a oa ur briñsez alaman, eus an tiegezh Hohenzollern, deuet da vout, dre hec'h eured, dugez Sachsen-Meiningen.

## He buhez
Ganet e oa e kastell Schönhausen, e-tal Berlin, ha hi merc'h henañ ar priñs Albrecht von Preußen (1809-1872) ha d'e bried izelvroat Marianne van Oranje-Nassau (1810-1883).

En 1850, un toullad mizioù goude torret dimeziñ he zud, ec'h euredas Charlotte, e Charlottenburg, d'ar priñs Georg, mab da zug Sachsen-Meiningen. Un eured a garantez e oa,

Gant he mamm e voe profet dezhi ur genkiz war lez lenn Como, anvet * villa Carlotta* en enor dezhi. E-pad pemp bloaz e vevas an dud yaouank e Berlin ha Potsdam, ha goude e Meiningen.

Sevel a reas a-du gant addimezién morganatek he zad da Rosalie von Rauch. Sonerez donezonet e oa, ha kenteliet e veze gant Julius Stern. Sevel a reas-hi ton-bale rejimant ar warded, *Geschwindmarsch Niverenn 55* hag un ton bale turk anvet * Defilemarsch für türkische Musik Niverenn 62*.

## Eured ha bugale
Dimeziñ a reas da Georg II von Sachsen-Meiningen, dug Sachsen-Meiningen.

Pevar bugel he doe:
* Bernhard III (1851–1928), dug Sachsen-Meiningen, dimezet e 1878 d'e geniterv Charlotte von Preußen (1860-1919)
* Georg Albrecht (1852–1855), marvet da 3 bloaz, a-raok e vamm, 
* Maria Elisabeth (1853–1923), sonaozourez,
* ur mab, marv-ganet e 1855.

## He marv
Mervel a reas er gwilioud da 24 bloaz e Meiningen, tri miz goude marv he mab Georg Albrecht. 
Beziet e voe e Meiningen.
Tri bloaz goude ec'h addimezas an intañv d'he c'heniverv Theodora von Hohenlohe-Langenburg (1839-1872), abalamour, evit-doare, da reiñ ur vamm d'e vugale.
Okot p'Bitek

**Okot p'Bitek** (Gulu, 7 Meurzh 1931 – 20 a viz Gouere 1982, Kampala) a oa ur skrivagner brudet eus Ouganda. Mestr-skol e oa e dad ha konterez ha kanerez e oa e vamm. Komz a rae atcholeg. Dont a reas da vezañ melldroader a vicher e skipailh broadel Ouganda. E levr kentañ a voe savet en atcholeg, ur yezh louoek. Un dastumad barzhonegoù e oa, embannet e 1953, *Lak goudron miyo kinyero wi lobo*. E oberenn anavezetañ, hag a roas brud dezhañ en estrenvro, eo *Wer per Lawino* ("Kan Lawino"), ur varzhoneg hir diwar-benn ur vaouez diwar ar maez hag he gwaz a ya da vevañ e kêr. Gantañ e-unan e voe troet "Song of Lawino" e saozneg hag embannet e 1966. Gant an oberenn-se e tapas brud en Afrika a-bezh hag er bed saoznek. Mont a reas da Vreizh-Veur d'ober studioù gwir hag antropologiezh e skolioù-meur Bristol, Aberystwyth hag Oxford. Ha tapout a reas un doktorelezh e skol-veur Oxford e 1963. 

Distreiñ a reas da Ouganda, da gelenn e skol-veur Makerere. Gantañ e voe krouet ur festival sevenadurel e Gulu. Ren a reas ar c'hoariva broadel eus 1966 da 1968. Dre ma kave abeg e politikerezh gouarnamant Ouganda e rankas divroañ ha tremen a reas meur a vloaz en estrenvro, o kelenn e skolioù-meur er Stadoù Unanet, e Kenya, e Nigeria. N'eo nemet goude diskar renad Idi Amin Dada e tistroas da Ouganda, e 1982, da gelenn e skol-veur Makerere. Mervel a reas buan goude.

## Liamm diavaez
*Okot p'Bitek - Encyclopaedia britannica
Next Entertainment World

**Next Entertainment World Co., Ltd** (hangeul: ㈜넥스트엔터테인먼트월드, lesanvet: **NEW**) zo un embregerezh sevel hag embann filmoù eus Sukorea. Savet eo bet evel **Domeo Holdings** gant prezidant Showbox, Kim Woo-taek. An embregerezh New a embann filmoù e Sukorea abaoe Gwengolo 2008.

An embregerezh a zo staliet e Seoul
## Filmoù embannet
* 2017 : The Villainess (악녀) gant Jeong Byeong-gil
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Next Entertainment World
* NEW war IMDB
## Notennoù ha daveennoù
Showbox

**SHOWBOX Co., Ltd.** (hangeul: (주)쇼박스) zo unan eus embregerezhioù galloudusañ embann filmoù eus Korea ar Su. Savet e oa bet e 1996. Showbox a zo skourr postañ arc'hant, produiñ hag embann Mediaplex, Inc., ur rann eus an Orion Group. Kevezerien bennañ Showbox eo CJ Entertainment, Lotte Entertainment, ha Next Entertainment World (NEW). En desped m'eo berr e istor ez eo pignet buan Showbox betek kaout 6 diwar 10 film o kaout an niver uhelañ a arvesterien e Korea. Ar film en deus graet ar muiañ a berzh a oa bet embannet e 2012, The Thieves. Abaoe e kendalc'h an embregerezh da embann filmoù ha d'ober berzh bras ganto.
## Istor
* Even 1996: Savet eo Media Flex Co., Ltd. arbennikaet war ar sinema.
* Du 1999: Savet eo Megabox evit tizhout marc'had ar salioù sinema
* Genver 2002: Savet ShowBox evit embann filmoù ha postañ arc'hant er sinema
* Kerzu 2002: Embann Sex Is Zero a teu da vezañ ar pemvet film arvestet ar muiañ e 2002; 4 milion tiked gwerzhet
* C'hwevrer 2004: Taegukgi a zo embannet tizhout a ra ar rekord a 11,74 milion tiked gwerzhet.
* Eost 2005: Embannet Welcome to Dongmakgol deuet da vezañ (er mare-se) ar pevare film korean a fed arc'hant rastellet eus istor ar vro; gwerzhet e oa bet 8 milion tiked.
* Gouhere 2006: The Host a vez embannet, ur rekord nevez evit Showbox (er mare-se) o vezañ ar film o rastellaña r muiañ a arc'hant en istor ar vro. 13 milion tiked a oa bet gwerzhet
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel Showbox
* Showbox war IMDB
Marianne van Oranje-Nassau

**Wilhelmina Frederika Louise Charlotte Marianne van Oranje-Nassau** (9 Mae 1810 en Berlin - 29 Mae 1883 e Kastell Reinhartshausen en Erbach, hiriv e Eltville am Rhein) a oa ur briñsez izelvroat deut da vout priñsez a Brusia.

Merc'h e oa da Willem Iañ an Izelvroioù ha da Wilhelmine Prusia.

## Eured
Dimezet e voe da Albrecht von Preußen (1809-1872). Mont a reas skuizh o welout he fried o vont da verc'heta, , kuit ez eas eus ar gêr gant ar paotr-karr,  Joachim van Rossum, hag ur mab o doe. En 1850 e voe torret o eured. 

### Bugale
*Charlotte von Preußen (1831-1855), a zimezas en 1850 d'an dud Georg II von  Sachsen-Meiningen (1826-1914)
*Albrecht von Preußen (1837-1906), a zimezas en 1873 d'ar  briñsez Marie von  Sachsen-Altenburg (1854-1898)
*Elisabeth, marv-ganet en 1840
**Alexandrine Prusia* (1842–1906), a zimezas en 1865 d'an dug Wilhelm von Mecklenburg (1827-1879).
Miguel Díaz-Canel

**Miguel Díaz-Canel** ganet d'an 20 a viz Ebrel 1960, zo ur politikour kuban. 19vet prezidant Kuba eo abaoe Here 2019. A-raok e oa bet besprezidant kuzul-stad ha kuzul ministred ar vro etre 2013 betek 2018. Ezel eo bet eus Politburo Strollad Komunour Kuba abaoe 2003. Bez eo bet Ministr an deskadurezh-stad etre 2009 ha 2012; lakaet e oa bet da vesprezidant kuzul ar vinistred (bes-kentañ ministr) e 2012. Bloaz war-lerc'h, d'ar 24 a viz C'hwevrer 2013, e oa dilennet evel besprezidant penn kuzul-stad Kuba.

Dilennet e oa bet evit erlerc'hiañ Raúl Castro evel prezidant ar c'huzul-stad ha kuzul ar vinistred d'an 18 a viz Ebrel 2018. Kadoriet eo bet an devezh war-lerc'h. E-doug 40 vloaz ez eo ar c'hentañ prezidant evit Kuba ha na vefe ket un ezel eus ar familh Castro.

## Buhez

Ganet eo Díaz-Canel d'an 20 a viz Ebrel 1960 e Placetas, e proviñs Villa Clara. Mab eo da Aída Bermúdez, mestrez-skol, ha Miguel Díaz-Canel, labourer er greanterezh e Santa Clara.
Maid Marian

**Maid Marian** pe **Maid Marion** eo dousig Robin Hood er mojennoù saoz. Mesaerez pe berjelenn eo, stag hec'h anv ouzh deiz ar 1 a Vae.

Ne oa ket bet kaoz eus he c'harantez ouzh Robin a-raok ar . A-wechoù e vez kontet da vezañ a wad uhel. N'eo ket meneget er gwerzioù kozh diwar-benn Robin Hood.

War a seblant e oa un dudenn eus gouelioù ha c'hoarioù Mae (a-hed Mae hag e deroù Mezheven, da vare ar Pantekost). Hervez Jim Lees en e levr * The Quest for Robin Hood* (p.&nbsp;81) e vefe bet Maid Marian ur personeladur eus ar Werc'hez Vari.

Div dudenn anvet "Robin" ha "Marian" zo liammet ouzh ar 1 a viz Mae er .


Robin Hood and Maid Marian.JPG|Robin ha Marian, hervez ur skeudenn eus 1880.


## Istor
*War-dro 1283 : Kentañ meneg eus Marion e-barzh Le Jeu de Robin et Marion gant Adam de la Halle : 
*War-dro 1377 : Kentañ meneg eus Robin (Robyn hood) gant William Langland e Piers Plowman (Pêr al Labourer-douar )
*1822 : *Maid Marian*, romant gant Thomas Love Peacock.
Spiza americana

***Spiza americana***, a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cardinalidae.Ar spesad nemetañ eo er genad *Spiza*.

Anvet e voe *Emberiza americana* (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Doareoù pennañ

## Boued
Hollzebrer eo ar spesad.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Amerika, en un takad hag a ya eus kreiz Stadoù-Unanet Amerika da Venezuela ha Kolombia.

## Liammoù diavaez
*  ''Spiza americana'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Spiza americana'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Get Wild

**Get Wild** zo ur ganaouenn gant ar strollad japanat TM Network, embannet eo bet meur a wech war pladennoù disheñvel.
## Istor
10vet single ar strollad eo, Get Wild, a zo embannet d'an 8 a viz Ebrel 1987 e Japan gant al label Epic Sony Records. Ar stumm a zo ur bladenn 45 tro. Tizhout a ra an 9vet plas hervez renkadur ar gwerzhoù gant an Oricon, chom a raio er renkadur e-pad 26 sizhunvezh diouzh renk.

Ar ganaouenn a zo bet savet gant ar c'hoarier piano tredan Tetsuya Komuro ha skrivet ar pozioù gant e wreg Mitsuko Komuro, evel kanaouenn "lodenn B" *Fighting*. Implijet eo bet evel kanaouenn fin an heuliad tresadennoù-bev japanat City Hunter. Adkavet e vo er bladenn Gift For Fanks embannet nebeut mizioù war-lerc'h.
## Embannadurioù
#### Single 1987
* Lodenn A : Get Wild
* Lodenn B : Fighting (君のファイティング?)
#### Single 1989
# GET WILD '89
# FOOL ON THE PLANET (WHERE ARE YOU NOW)
#### Single 1999
# Get Wild
# GET WILD '89
# Be Together
Sonerezh City Hunter

Kalz sonerezh a c'haller klevet en heuliad tresadennoù-bev japanat City Hunter. Embannet ez eus bet pladennoù lies hag a adkemer anezho.
## Pladennoù
#### City Hunter 1 - OST 1
City Hunter 1 - OST 1
*Padelezh: 44:52

Kanaouenn 1: City Hunter ~Ai Yo Kienaide~
* Aozour: Kahoru Kohiruimaki
* Padelezh: 4:04
* 
Kanaouenn 2: Cool City
* The City Crackers
* Padelezh: 4:29

Kanaouenn 3: Mr. Private Eye
* Aozour: Yuko Ohtaki
* Padelezh : 4:51

Kanaouenn 4: Midnight Lightning
* Aozour: Ryoichi Kuniyoshi
* Padelezh: 5:22

Kanaouenn 5: Blue Air Message
* Aozour: Yoshiyaki Ohuchi
* Padelezh 4:21

Kanaouenn 6: Get Wild
* Aozour: TM Network
* Padelezh: 3:59

Kanouenn 7: The Ballad of Silver Bullet
* Aozour: Ryoichi Kuniyoshi
* Padelezh: 3:25

Kanaouenn 8: What's Goin' On
* Aozour: Kahoru Kohiruimaki
* Padelezh: 4:22

Kanaouenn 9: Blood on the Moon
* Aozour: Ryoichi Kuniyoshi
* Padelezh: 4:06

Kanaouenn 10: Give Me Your Love Tonight
* Aozour: Kiyomi Suzuki
* Padelezh: 5:50
Jean-Baptiste Le Fournier

**Jean-Baptiste Le Fournier**, pe **Lefournier** (8 Kerzu 1778 - 22 Kerzu 1838) a oa levrier ha mouller e Brest en .

Ganet e voe e Agon (hiziv Agon-Coutainville, e-kichen Coutances, e Normandi), mab d'ur c'habiten beuzet er mor da vare an Dispac'h gall. Advabet e voe gant e eontr Alain Le Fournier (1750-1814) a oa o chom e Brest. Labourat a reas gant e eontr evel levrier, embanner ha mouller. E 1813 e voe adprenet ganto ar stal dalc'het gant intañvez Romain Malassis, mouller er Ru Vras (hiziv straed Louis Pasteur) e Brest. Kenlabourat a reas Jean-Baptiste Le Fournier gant e genderv Pierre-Clair Deperiers. Mervel a reas e Brest e miz Kerzu 1838. Kendalc'het e voe gant ar stal gant e intañvez, Étiennette Moreau, ha goude gant o mab anvet Jean-Baptiste ivez, betek 1877. Gant Jean-Baptiste ar mab e voe savet ar gazetenn *[[L'Océan]]* e 1846, ha moullet e voe gantañ betek e varv e 1877.

Embann ha moullañ a reas Jean-Baptiste Le Fournier (an tad) levrioù ha kartennoù evit ar Morlu, evel *Problèmes d'astronomie nautique et de navigation* gant Charles Guépratte, ha levrioù a bep seurt, koulz e galleg evel e brezhoneg. E-touez al levrioù embannet gant ar stal Le Fournier e ranker menegiñ levrioù brezhonek evel geriadurioù Amable-Emmanuel Troude pe re ar Gonideg, pe oberennoù Gab Milin Betek deroù an  e veze lennet an anv Lefournier war golo levrioù, evel da skouer ar C'hollokoù brezhoneg ha galleg adembannet meur a wech "en ti dalc'het gwechall gant an Ao. A. Lefournier".

## Levrlennadur
* Joseph Ollivier, *Catalogue bibliographique de la chanson populaire bretonne - Imprimeurs et Editeurs de chanson populaire sur feuilles volantes*, Annales de Bretagne et des Pays de l'Ouest, 1941, niv. 48-3-4, pp.&nbsp;294–303

## Notennoù
The White Old Maid

***The White Old Maid*** zo un danevell saoznek gant Nathaniel Hawthorne en e zastumad *[[Twice-Told Tales]]*. 

## Liamm diavaez
* Ar skrid.
Mr. Private Eye

**Mr. Private Eye** (pe **Mister Private Eye**) zo ur ganaouenn saoznek gant Yuko Ohtaki embannet e 1987. Embannet eo bet war ar pladennoù City Hunter 1 - OST 1 (1987) ha City Hunter Dramatic Master (1989), ar re-se o vezañ pladennoù sonerezh ar stirad skinwel manga City Hunter o kontañ troioù-kaer Ryô Saeba.

Adembannet eo bet ar ganaouenn war ar pladennoù City Hunter - Best Collections OST (1999) ha City Hunter - Sound Collection Z - (pladenn 2, e 2005)
## Liammoù diavaez
* Komzoù war lacoccinelle.net
## Pennadoù kar
* Sonerezh City Hunter