open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petko Slaveykov

**Petko Rachov Slaveykov** (bulgareg: Петко Рачов Славейков) (17 a viz Du 1827 – 13 a viz Gouere 1895) a oa ur barzh, ur politiker, hag ur gwerinelour eus Bulgaria.

Ganet eo Slavanov e Tarnovo e 1827, d'an devezh ma varvas e vamm ha dre vurzhud e chomas bev. Studiañ reas e Tarnovo hag e kêrioù all. Deskiñ a reas serbeg, gresianeg hag anaoudegezh a reas gant lennegezhioù broioù ar c'hornôg. Kelenner e voe e 1843 en e gêr c'henidik, hogen skarzhet e voe en arbenn d'ur varzhoneg flemmus. 

Neuze e kelenno e kêrioù Vidin, Vratsa, Pleven, Berkovitsa, Lyaskovets, Byala hag Elena. Dont a raio da vezañ dastumer kanaouennoù ha dastum a reas betek 2263 anezho. Dre hanterouriezh Nikola Mihaylovski e kejo gant barzhed rusian.

Kregiñ a raio da embann e levrioù kentañ hag ar barzhoneg levezonet gant an darvoudou reveulziek war Brezel Krimea. Divroañ a reas da gêr Istanbul lec'h ma voe pedet e 1863 da dreiñ ul levrenn glok deus ar Bibl e bulgareg gant ar gumuniezh vulgarek. Embann a reas skridoù e meur a gelaouenn vulgarek ha betek 60 levr a savas, a-barzh dont unan eus brudetañ skrivagnerien vulgarek. Perzh a gemeras evit un iliz emren bulgarek.
Harzet e voe goude ur pennad anvet *Dvete kasti i vlasti*, skrivet er gazetenn *Makedoniya*, ha tamallet da genlabourat gant ar Poellgor Kreiz Dispac'hel Bulgar e Bukarest. 
Sevel a reas ur skol uhel vulgarek en Odrin e 1874 e-ser argas al levezon c'hresian. Abalamour d'e skridou reveulziek e voe chadennet ha bac'het goude emsavadeg miz Ebrel. Gant gwalldan Zagora e voe pulluc'het e zastumadeg a 15 000 tro-lavar.

E-kerzh ar brezel etre Rusia ha Turkia ez eas a-du gant ar Rused. Ha karget e voe da ambroug soudarded ar jeneral Mikhail Skobelev e-touez ar meneziou Balkan, ha dezrevell a reas emgann Shipka en Istanbul.

Goude dieubidigezh Bulgaria diouzh ar veli otoman e 1878, Slaveykov a stourmas evit ur vonreizh demokratel. Anvet e voe da sturier Bodadenn Vroadel Bulgaria e 1880, ha da vinistr ar Sklerijenn hag an Aferioù diabarzh (1880-1881).

En askont d'e vennozhioù demokratel ha d'e stourmoù politikel e voe harzet, difennet e voe outañ kelenn hag e leve a voe krennet. Mervel a reas e 1895 e Sofia.
I Heard It Through the Grapevine (kanaouenn)

***I Heard It Through the Grapevine*** (*Hen deskiñ a ris diwar ar grib*) a zo ur ganaouenn saoznek savet e 1966 gant an daou arzour stadunanat Norman Whitfield (1940-2008) ha Barrett Strong (1941-) evit kanerien an ti-embann pladennoù Motown.

Enrollet d'ar 17 a viz Mezheven 1967 gant Gladys Knight & The Pips e voe embannet d'an 28 a viz Gwengolo da-heul. Daoust ma voe enrollet ar sonenn da gentañ-penn gant Smokey Robinson (1940-) and The Miracles a-gevret, ne voe embannet nemet d'ar 26 a viz Eost 1968 en albom *Special Occasion*.D'an hevelep deiz e voe embannet doare Marvin Gaye (1939-1984) en e albom *In the Groove* : hemañ an hini eo a reas berzh bras, ma voe renket ***I Heard It Through the Grapevine*** da bevarugentvet e Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet hervez Rolling Stone e 2004. He c'hlevout a reer e penn-kentañ *[[The Big Chill (film)|The Big Chill]]*, eil film hir Lawrence Kasdan (1949-) deuet e-maez e miz Gwengolo 1983.
Un doare all, kanet gant ar strollad Creedence Clearwater Revival, a zo chomet anavezet-kaer ivez : dekvet kanaouenn e albom *[[Cosmo's Factory]]* eo, war-lerc'h *[[Who'll Stop the Rain (kanaouenn)|Who'll Stop the Rain]]* hag a-raok *[[Long as I Can See the Light]]*.

## Selaou ''I Heard It Through the Grapevine''...
*  ...kanet gant Gladys Knight & the Pips.
*  ...kanet war al leurenn gant Marvin Gaye e Montreux.
*  ...kanet gant Creedence Clearwater Revival.
*  ...implijet er film ''The Big Chill''.

## Lenn ar gerioù...
*  ... el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Notennoù ha daveennoù
Hylopsar

***Hylopsar*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1940 gant an evnoniour alaman Hans von Boetticher (1886-1958).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hylopsar cupreocauda]]*,
* *[[Hylopsar purpureiceps]]*.

O c'havout a reer en Afrika.

## Rummatadur
Betek 2007 e veze renket er genad *[[Lamprotornis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Hylopsar cupreocauda

***Hylopsar cupreocauda*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.

Anvet e voe *Lamprocolius cupreocauda* (kentanv) da gentañ-penn (e 1857) gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, en un takad hag a ya eus Sierra Leone da c'hGhana.

## Liammoù diavaez
*  ''Hylopsar cupreocauda'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hylopsar cupreocauda'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Sally Jones

**Sally Ann Jones**, lesanvet **White Widow** pe **Mrs Terror** pe c'hoazh **Umm Hussain al-Britani**, ganet e 1969 ha marvet war e seblant e miz Even 2017, zo un djihadourez ezel eus ar Stad Islamek a orin eus Bro-Saoz. Ober a ra war-dro ar propaganda war-zu an dud yaouank dreist-holl en Europa ha dre ar rouedadoù sokial.

Dimezet e oa gant Junaid Hussain un djihadour arbennikaet war ar propaganda dre an internet ha lazhet gant ur vombezenn dron e miz Eost 2014, pa oa 21 bloaz. Abaoe ne deu ket a-benn da gavout ur gwaz a-nevez, setu perak he deus c'hoantaet distreiñ da Vro-Saoz.

Goude marv he gwaz e miz Eost 2015 e voe lakaet e penn skourr maouezed ar batailhon Anwar al-Awlaki. An unvezh-se a zo bet kefridiet gant tagadennoù sponterezh dre ar bed, an izili a zo holl o tont eus an estrenvro.

Abaoe miz Gouhere 2017 e vez embannet e fellfe dezhi distreiñ da Vro-Saoz met ar Stad Islamek a nac'hfe ar gwir dezhi dre ma'z eo gwreg ur soudard eus ar C'halifad.

He mab a zo bet emezelet en aozadur Leoniged ar c'halifad.
## A-raok ar Stad Islamek
A-raok dont da vezañ djihadourez e oa gitarourez en ur strollad maouezed punk, Krunch, er bloavezhioù 1990. Ur wech dimezet gant Junaid Hussain e cheñch buhez da vat ha treiñ d'an Islam. Dilaosket e vezo he mab oadet a 18 vloaz pa guitao Sally Jones ar vro gant he gwaz hag o bugel 11 vloaz Hamza. Mont a rejont e Raqqa, lec'h pennañ Daesh e Siria.
## Propaganda ar feulster
Sally Jones hag he gwaz a zo bet brudet evit bezañ aozerien propaganda feuls taer a-enep an holl dud ha ne oant ket izili pe harperien ar Stad Islamek: kristenien, yuzevien, kurded... Plijout a rae dezhi skrivañ war Twitter he c'hoant da lazhadegañ tud dre zibennañ anezho ha lakaat o fenn war pikoù.

Hi eo a vefe bet aozerez ur c'hampagn propaganda evit lidañ tagadennoù an 11 a viz Gwengolo 2001 brudet dre an hashtag #AmericaUnderHacks.

Brudet e voe ivez pa embannas titouroù personel a-zivout soudarded eus Stadoù-Unanet Amerika ha Bro-Saoz ha goulenn ma vefent lazhet.
## Diell-film
* ISIS: The British Women Supporters Unveiled, Channel 4
## Notennoù ha daveennoù
George Clooney

**George Timothy Clooney**, ganet d'ar 6 a viz Mae 1961, zo un aktour, sevener filmoù, den a aferioù stadunanat. Enoret eo bet gant tri Golden Globe Awards evit e labour evel aktour ha daou Academy Awards, unan evit e roll er film Syriana (2006) hag unan all evel kenbroduer Argo (2012).

Clooney en devoa kroget da vezañ aktour er skinwel e 1978, goude-se e voe brudet evit e roll evel Dr. Doug Ross er stirad skinwel hirbad ospital ER etre 1994 ha 1999. Enoret e voe gant e anv lakaet war ar renk div wech evit daou Primetime Emmy Award. E-keit ma oa o labourat er stirad skinwel ER, e voe goulennet gantañ c'hoari rolloù penn e meur a film, evel er film dreistharozel Batman & Robin (1997) hag ar film fent Out of Sight (1998) ; ar wech kentañ e voe dezhañ labourat evel produour gant Steven Soderbergh. Goude ar film-se e teufont da vezañ kenlabourerien a-vicher. E 1999, e voe gwelet er roll pennañ er film Three Kings, ul ludresadenn burutellet ha degemeret mat gant an arvesterien eus Brezel ar Pleg-mor.
## Buhez prevez

Dimezet eo gant ar varristerez vreizhveuriat a orin libanat Amal Alamuddin abaoe ar 27 a viz Gwengolo 2014. Gevelled o deus bet — Ella hag Alexander — d'ar 6 a viz Even 2017.
Fletcher Christian

**Fletcher Christian** (1764-1793) a oa rener emsavidi al lestr saoz *[[the Bounty]]* ha diazezer trevadenn Enez Pitcairn. Anv-tiegezh kalz tud eo Christian e Pitcairn.

Ganet e oa Fletcher Christian e 1764 e Moorland Close, e-tal Cockermouth e Cumberland e Bro-Saoz. Ar pempvet eus c'hwec'h bugel e oa. E dad Charles a varvas a-raok pevar bloaz Fletcher. E vamm Ann a oa sammet a zle, ma tec'has gant he bugale da Enez Vanav e-lec'h ma n'hallent ket bezañ tapet. Da 18 vloaz ez eas da vartolod war al lestr *HMS Eurydice* a oa o vont da India. 

En 1789 edo war al lestr Bounty ma kasas an emsavadeg enep ar c'habiten William Bligh. Gant unnek den ez eas da Dahiti. Dre ma ne faote ket dezhañ bout tapet gant ar Royal Navy ez eas gant eizh martolod, c'hwec'h gwaz hag unnek maouez a Dahiti, hag ur babig, da Inizi Pitcairn, ma varvas
Emgann Cheat Mountain

**Emgann Cheat Mountain**, anvet ivez **Emgann Cheat Summit Fort**, a oa bet un emgann etre an 12 hag ar 15 a viz Gwengolo 1861, e Pocahontas County ha Randolph County, e Virginia (hiziv West Virginia). Ul lodenn e voe eus Kampagn Virginia e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Bez e voe ar c'hentañ emgann eus ar brezel diabarzh lec'h ma oa bet Robert E. Lee e penn bagadoù stourm en emgann. 

E-pad an emgann, Lee en devoa klasket kelc'hiañ ar gwarnizon eus an Union Army staliet e Cheat Mountain. Biken ne voe lañset an dagadenn abalamour ma voe keleier faos digant prizonidi brezel hag un eskemm fall a ditouroù hag urzhioù etre ar pennoù kengevreet.

## Kenarroud
E penn-kentañ miz Mae 1861, nerzhioù lu eus an Unaniezh renet gant ar Major Jeneral George B. McClellan a ya war-raok, o lorc'hañ eus Ohio betek rannvro kornôg Virginia. Daou bal a oa d'ar fiñv-se : difenn Ohio da vezañ aloubet kement ha difenn Pennsylvania a oa dindan riskl un aloubadeg gant nerzhioù lu kevredet. Ouzhpenn-se a oa ar pal reiñ harp d'ar gouarnamant eus Virginia a oa a-du gant chom en Unaniezh hag a oa tec'het da Wheeling.

## Disoc'h
Ma n'haller ket komz eus un trec'h evit an Unaniezh, nerzhioù lu Stadoù Kengevreet Amerika a oa bet rediet da gilañ.

## Notennoù ha daveennoù
Wynne

**Wynne** a zo un anv-bihan ha tiegezh hag a zeu eus ar c'hembraeg.

## Anv-bihan
### Anv-bihan merc'hed
* Diana Wynne Jones (1934–2011)
### Anv-bihan paotred
* Wynne F. Clouse (1883–1944)
* Ralph Wynne Cousins (1915–2009)
* Wynne Godley (1926–2010)
* William Wynne Ryland (1732–1783)

## Anv tiegezh

## Gwelet ivez
*Wyn
*Wynn
John Salmon Ford

**John Salmon Ford** lesanvet **Rip**, ganet d'ar 26 a viz Mae 1815 hag aet da Anaon d'an 3 a viz Du 1897, a oa un ezel eus Kongress Republik Teksas, ur senedour eus ar stad-se, maer Brownsville. Bez e voe ivez un *[[Texas Ranger]]*, ur c'horonal kengevreet, ur mezeg, un alvokad, hag ur c'hazetenner ha perc'henn ur gazetenn.

Ford a oa penn brezel e-pad an *[[Antelope Hills Expedition]]*. Goude-se e voe penn an nerzhioù kengevreet e-pad emgann ziwezhañ ar Brezel diabarzh, Emgann Palmito Ranch etre an 12 ha 13 a viz Mae 1865. Un trec'h kengevreet peurglok e voe met dre ma erruas mizioù goude kodianidigezh ar jeneral Robert E. Lee, ne gemmas netra eus disoc'h ar brezel.

## Notennoù ha daveennoù
Patrick Demarchelier

**Patrick Demarchelier**, ganet d'an 21 a viz Eost 1943 hag aet da Anaon d'an 31 a viz Meurzh 2022 en Havr-Nevez, a oa ur poltrijer gall.

## Buhez
Patrick Demarchelier en devoa kroget da dennañ poltriji pa oa 17 vloaz gant un tenner poltriji profet dezhañ gant e dad-kaer, un Eastman Kodak. Tennañ a ra poltredoù e-pad dimezioù. Goude-se e teu a-benn da zeskiñ ar vicher en ur vezañ harper ar poltrejer Hans Feurer. Dont a ra da vezañ poltreder frank ha kregiñ a ra gant poltredoù doare arzel nevez, reoù dibalamour ha berv.

E penn kentañ ar bloavezhioù 1970 e labour evit ar c'helaouennoù Elle ha Marie Claire, hag un tammig evit 20 ans.
## Oberennoù

Patrick Demarchelier 4.jpg
Paris Expo Petit Palais Dermachelier 1.jpg
Poeoptera

***Poeoptera*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad : 
* *[[Poeoptera kenricki]]*
** *P. k. bensoni* ha ***kenricki***,
* *[[Poeoptera lugubris]]*,
* *[[Poeoptera stuhlmanni]]*.

Daou (2) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Acridotheres

***Acridotheres*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Acridotheres albocinctus]]*,
* *[[Acridotheres burmannicus]]*
** *A. b. burmannicus* ha *leucocephalus*,
* *[[Acridotheres cinereus]]*,
* ar maina kupennek (*Acridotheres cristatellus*)
** *A. c. brevipennis*, *cristatellus* ha *formosanus*,
* *[[Acridotheres fuscus]]*
** *A. f. fumidus*, *fuscus*, *mahrattensis* ha *torquatus*,
* *[[Acridotheres ginginianus]]*,
* *[[Acridotheres grandis]]*,
* *[[Acridotheres javanicus]]*,
* *[[Acridotheres melanopterus]]*
** *A. m. melanopterus*, *tertius* ha *tricolor*,
* *[[Acridotheres tristis]]*
** *A. t. melanosternus* ha *tristis*.

Pevarzek (14) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Boipeba

**Boipeba** (*ilha de Boipeba* e portugaleg) zo un enezenn e Brazil e stad Bahia, e kumun Cairu. E-kichen enez Tinharé (Morro de São Paulo) emañ ha ganti ez a d'ober enezeg Cairu. Di ez eer adalek Salvador. 

## Anv
Un anv toupiek eo, hini baot-vor an enez. 

Setu anvioù an an traezhegi : * Praia da Boca da Barra, Praia de Tassimirim, Praia da Cueira, Praia de Moreré, Praia de Bainema, Praia da Cova da Onça, Praia da Ponta dos Castelhanos* pe *Catu*.
Battlefleet Gothic: Armada

**Battlefleet Gothic: Armada** zo ur c'hoari video strategiezh sevenet gant Tindalos Interactive hag embannet gant Focus Home Interactive. Bed ar c'hoari video a zo hini Warhammer 40000 perc'hennet gant an embregerezh Games Workshop.
Gracupica

***Gracupica*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Gracupica contra]]*
** *G. c. *'contra**' ha *superciliaris*,
* *[[Gracupica floweri]]*,
* *[[Gracupica jalla]]*,
* *[[Gracupica nigricollis]]*.

O c'havout a reer en Indez-Sina, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
BlueStacks

**BlueStacks** zo un embregerezh stadunanat brudet evit bezañ savet ar meziant Kendarvanerezh *BlueStacks App Player*. Reiñ a ra an tu d'an implijer da implij meziantoù Android war urzhiataer. An embregerezh a oa bet savet gant Jay Vaishnav, Suman Saraf ha Rosen Sharma e 2009. Ar re-se a oa holl ijinourien o labourat evit McAfee war al lec'hienn internet Cloud.com.

Ar meziant BlueStacks a voe embannet evit ar wech kentañ d'ar 7 a viz Even 2014.
No More Room in Hell

**No More Room in Hell** zo ur c'hoari video doare First-person shooter liesc'hoarier ha dreistbevañ spont. Savet eo bet gant Matt "Max" Kazan ha diazezet war ar c'heflusker video perc'hennet gant Valve Corporation Source. Bed ar c'hoari video a zo unan beuzet gant un aloubadeg zombied, ar c'hoarier a c'hell choaz etre 8 tudenn dreistbever, diazez an doare c'hoari a zo ar c'hengred etre ar c'hoarierien evit dreistbevañ. 

Ar c'hoari a c'hell bezañ c'hoariet en doare "tizhout ur pal" pe "dreistbevañ". Awen ar c'hoari No More Room in Hell a zo da glask e-kostez heuliad filmoù George A. Romero Living Dead, an titl e-unan a zo tennet eus ur frazenn er film Dawn of the Dead. Ul lodenn eus an dudennoù a adkaver er c'hoari a zo bet awenet gant filmoù all evel American Psycho pe The Big Lebowski.
Onychognathus

***Onychognathus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1849 gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Onychognathus albirostris]]*,
* *[[Onychognathus blythii]]*,
* *[[Onychognathus frater]]*,
* *[[Onychognathus fulgidus]]*
** *O. f. *'fulgidus***, ''hartlaubii'' hag ''intermedius'',
* ''[[Onychognathus morio]]''
** ''O. m. '''morio*** ha *rueppellii*,
* *[[Onychognathus nabouroup]]*,
* *[[Onychognathus neumanni]]*
** *O. n. modicus* ha ***neumanni***,
* *[[Onychognathus salvadorii]]*,
* *[[Onychognathus tenuirostris]]*
** *O. t. *'tenuirostris*** ha ''theresae,
* ''[[Onychognathus tristramii]]'',
* ''[[Onychognathus walleri]]''
** ''O. w. elgonensis'', ''preussi'' ha ***walleri**'.

O c'havout a reer en Afrika drovanel, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Breizh eo ma bro !

***Breizh eo ma bro !*** zo un albom gant meur a arzour oc'h adkemer kanaouennoù brudet eus Breizh, embannet d'an 30 a viz Even 2017.

## Kanaouennoù
# *Breizh eo ma bro*, gant Olivier de Kersauson
# *[[Bro gozh ma zadoù]]* gant Alan Stivell, Gilles Servat, Tri Yann, Louis Capart, Soldat Louis, Renaud Detressan, Gwennyn, Clarisse Lavanant, Cécile Corbel ha Rozenn Talec.
# *[[Marie-Jeanne Gabrielle]]* gant Cécile Corbel
# Terres d'Irlande gant Olivier de Kersauson
# *[[Brian Boru]]* gant Alan Stivell, Laurent Voulzy
# Le son du bagad gant Olivier de Kersauson
# Le Bagad de Lann-Bihoué gant Boulevard des airs, Bagad de Lann-Bihoué
# La Complainte de Porzh Koton gant Olivier de Kersauson
# Porzh Koton gant Raphael
# Kergonan (sonerezh hep kan) gant Soïg Siberil
# Prélude à "La hargne au cœur" gant Olivier de Kersauson
# La hargne au cœur - Liberté Armorique	gant Alan Stivell, Soldat Louis, Renaud Detressan
# *[[Son ar chistr]]* gant Gwennyn, Tri Yann
# Prélude à "La mémoire et la mer" gant Olivier de Kersauson
# La Mémoire et la mer	Renan Luce, Clarisse Lavanant
# Prélude à "Borders of Salt"	Olivier de Kersauson
# Breizh ar vor	sonerezh (Bulgarian Symphony Orchestra)
# Borders of Salt - version symphonique 2017 Dan Ar Braz	
# Île Clarisse Lavanant	
# Courir les îles	gant Olivier de Kersauson	
# Sur les quais de Dublin gant Gwennyn
# Ar soudarded 'zo gwisket e ruz gant Rozenn Talec, Gilles Servat	
# Prélude à "Sein 1940" gant Olivier de Kersauson	
# Sein 1940 gant Tri Yann, Louis Capart	
# Portsall gant Didier Barbelivien	
# Tonnerre de Brest gant Olivier de Kersauson	
# Brest gant Miossec, Jane Birkin	
# Gavotte des montagnes sonerezh, koublad sonerien

## Gwerzhioù
Tremen 3 800 skouerenn eus ar bladenn a voe gwerzhet e Bro-C'hall er c'hentañ sizhunvezh (niv. 26 an Top Albomoù).

## Renkadurioù ha testenniekadur

### Testenniekadur

## Notennoù ha daveennoù
Cairu

**Cairu** zo un enezeg hag ur gumun e Brazil, er Meurvor Atlantel. N'eus ken nemet ur vrec'h-vor etrezi ha kêr Salvador. An eil enezeg eo e Brazil a zo ur gumun ivez, eben eo Ilhabela

Outi ez eus staget 26 enezennig, en o zouez Tinharé ha Boipeba. Ar c'hêriadennoù pouezusañ eo Morro de São Paulo ha Moreré.
Breudeur ar C'hoadeier

**Breudeur ar C'hoadeier** (estoneg : *metsavennad*, latveg : *mežabrāļi*, lituaneg : *miško broliai*) a oa anv partizaned enep-komunour ha broadelourien a orin eus teir bro : Estonia, Latvia ha Lituania. Ul lodenn anezho a oa bet emouestlet pe rediet da emouestlañ er Waffen-SS e-pad ar Brezel war Talbenn ar Reter (1941-1945).

A-feur ma tec'he al luioù Nazi eus ar broioù balt e teue anatoc'h-anatañ da dud ar broioù-se ne vefe ket adrentet o dishualded d'o bro (dieub abaoe 1918) met e oa un aloubadeg gant an URSS. Kroget e voe gant broadelourien ar vro ur guerrilla enep-komunour oc'h implij ar c'hoadeier evit bevañ hag en em guzhañ. Etre 50 000 ha 170 000 den a emezelas en aozadur, ar stourm a badas dreist-holl betek 1953 pa varvas Stalin hag e voe kinniget un distaoladeg.

## Doareoù dreistbevañ
Evit chom bev er c'hoadeier, dreist-holl e-pad ar goañv, e oa ret d'ar vreudeur bezañ sikouret gant ar boblañs evit ar boued, dilhad... Lod eus ar Vreudeur o devoa savet bunkerioù dindan-zouar.

## Kastiz
Pa veze tapet un ezel eus an aozadurioù enep-komunour e c'helle bezañ jahinet evit kaout titouroù ha kaset d'ar goulag e Siberia, pe lazhet war al lec'h.

## Ment ar bagadoù
Ment an unvezioù a oa lies kement hag an doare tud a veze kavet enno. Mont a rae eus un den e-unan o sevel trapoù betek bagadoù a c'helle talañ ouzh unvezhioù al Lu Ruz e-pad emgannoù.

## Liammoù diavaez
* Studiadenn istorel ha milourel gant ar c'habiten Olavi Punga
## Oberennoù savet diwar o fenn
#### Filmoù
* Vienui vieni, film 2004 gant Jonas Vaitkus
#### Filmig
* Forest Brothers - Fight for the Baltics (Film gant an NATO)
## Notennoù ha daveennoù
Schistochlamys

***Schistochlamys*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Schistochlamys melanopis]]*
** *S. m. amazonica*, *aterrima*, *grisea*, *melanopis* hag *olivina*,
* *[[Schistochlamys ruficapillus]]*
** *S. r. capistrata*, *ruficapillus* ha *sicki*.

Eizh (8) isspesad en holl : o c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Conothraupis

***Conothraupis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1880 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Conothraupis mesoleuca]]*,
* *[[Conothraupis speculigera]]*.

O c'havout ar reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Bastille (Pariz)

Ar **Bastille** a oa un toull-bac'h kement hag ur c'hreñvlec'h lec'hiet e Pariz. Anv leun ar savadur-se a oa ar **Bastille Saint-Antoine**. Anv kozh al lec'h a oa **fort et bastide Saint-Anthoine lez Paris**. Un arouez e oa ar savadur eus galloud hollveliek ar roueed gall, prizon ar roue e oa. Dre ul lizher sinet gant ar roue nemetken e c'helle bezañ bac'het n'eus forzh piv eno. Aloubet e voe gant ar reveulzierien c'hall d'ar 14 a viz Gouhere 1789, e-pad an Dispac'h gall. Ur wech kemeret an toull-bac'h e voe riñset goustadik ar savadur evit bezañ erlec'hiet gant ar blasenn Place de la Bastille.

## An toull-bac'h

## Prizonidi brudet
*Michel de Montaigne, skrivagner (un devezh, e 1579)
* an den e vaskl houarn
* Nicolas Fouquet, den a Stad gall
*Voltaire, prederour hag erguour
* Bertrand-François Mahé de la Bourdonnais, merdeer breizhat
* Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, skrivagner gall
* Loeiz ar Chalotez, an emsaver kentañ
* Armand Tuffin de La Rouërie hag ar gannaded vreizhat e 1788
* markiz Sade kaset eno un nebeud deizioù araok kemeridigezh ar Bastille

## Pennadoù kar
* Kemeridigezh ar Bastille
Mitrospingus

***Mitrospingus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1898 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Mitrospingus cassinii]]*
** *M. c. *'cassinii*** ha ''costaricensis'',
* ''[[Mitrospingus oleagineus]]''
** ''M. o. obscuripectus'' hag ***oleagineus**'.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Thraupidae kent.

## Notennoù ha daveennoù
Mesitornis

***Mesitornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Mesitornis variegatus]]*,
* *[[Mesitornis unicolor]]*.

Brosezat int e Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù
Hemispingus

***Hemispingus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hemispingus atropileus]]*,
* *[[Hemispingus auricularis]]*,
* *[[Hemispingus calophrys]]*,
* *[[Hemispingus frontalis]]*
** *H. f. flavidorsalis*, *frontalis*, *hanieli*, *ignobilis* hag *iteratus*,
* *[[Hemispingus goeringi]]*,
* *[[Hemispingus melanotis]]*
** *H. m. berlepschi*, *castaneicollis* ha *melanotis*,
* *[[Hemispingus ochraceus]]*,
* *[[Hemispingus parodii]]*,
* *[[Hemispingus piurae]]*
** *H. p. macrophrys* ha *piurae*,
* *[[Hemispingus reyi]]*,
* *[[Hemispingus rufosuperciliaris]]*,
* *[[Hemispingus superciliaris]]*
** *H. s. chrysophrys*, *insignis*, *leucogastrus*, *maculifrons*, *nigrifrons*, *superciliaris* hag *urubambae*,
* *[[Hemispingus trifasciatus]]*,
* *[[Hemispingus verticalis]]*,
* *[[Hemispingus xanthophthalmus]]*.

Seitek (17) isspesad en holl : o c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Do it yourself

**Do it yourself** (DIY) zo un doare da sevel, kemmañ pe reizhañ traoù hep bezañ sikouret end-eeun gant un arbennigour pe un den a vicher. Hervez studiadennoù skolveuriek e c'haller displegañ an DIY evel doareoù d'ober "Lec'h ma vez an hiniennoù oc'h implij dafar diaoz pe dost evit produiñ, treuzfurmiñ, pe adsevel objedoù perc'hennet, e-touez ar re-se ar re tennet eus an natur (gwelet landscaping)". Ar mammennoù o tegas implij an DIY a c'hell bezañ lies. Reoù a zo ekonomikel (marc'had-mat, un objed deuet da vezañ ral-tre, perzhioù fall reoù an industrielezh, ar rediñ da gemmañ), gellout a ra bezañ ivez ur c'hoant da hiniennelat un objed (doare hengounel, kreñvaat an nerzh, identelezh ur gumuniezh, un objed hiniennel da vat).
## Istor
An termenadur "do-it-yourself" a oa bet kemmesket gant ar c'huzumerezh adalek 1912 da gentañ e bed an tisaverezh ha trezalc'h ar savadurioù. Ar frazenn "do it yourself" a zo deuet etrezek ar bed nann micherel e saozneg e-tro ar bloavezhioù 1950. Deuet eo muioc'h-mui war-raok gant ma oa an dud o kemmañ o tiez drezho o-unan evit an dudi hag an arz, pe evit chom hep dispign.

Hiziv-an-deiz ez eo deuet da vezañ un doare prederouriezh, un doare da vevañ er maez eus ar sistem ekonomikel, da vezañ emrenn ha da chom hep saotrañ dre adprenañ objedoù nevez savet.

## Luskadoù liammet
* Dreistbevouriezh
Thlypopsis

***Thlypopsis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Thlypopsis fulviceps]]*
** *T. f. fulviceps*, *intensa*, *meridensis* hag *obscuriceps*,
* *[[Thlypopsis inornata]]*,
* *[[Thlypopsis ornata]]*
** *T. o. macropteryx*, *media* hag *ornata*,
* *[[Thlypopsis pectoralis]]*,
* *[[Thlypopsis ruficeps]]*,
* *[[Thlypopsis sordida]]*
** *T. s. chrysopis*, *orinocensis* ha *sordida*.

Dek (10) isspesad en holl ; o c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Fanny Hill

***Memoirs of a Woman of Pleasure*** ("Eñvorennoù ur vaouez a blijadur", brudet evel ***Fanny Hill***, un doare saoznekaat d'an droienn latin mons veneris) zo ur romant erotek saoznek savet gant John Cleland hag embannet e Londrez evit ar wech kentañ e 1748. Skrivet eo bet ar romant pa oa an aozour en toull-bac'h e Londrez, dre ma oa dindan zle.
Kontet eo da vezañ ar c'hentañ skrid pornografek saoznek e komz-plaen, kenkoulz hag ar c'hentañ romant pornografek. Bez' e voe unan eus al levrioù muiañ kondaonet gant al lezenn hag al levr berzetañ en Istor Mab-Den. 

Kavout a reer ur stumm eus ar romant embannet gant Peter Sabor ; ouzhpennadurioù displegañ a gaver gant ul lennadur evit kompren gwelloc'h ar c'henarroud. Studiadennoù lies zo bet savet evit kompren munudoù an istor e-keñver an ekonomiezh ha doareoù bevañ ar mare taolennet.

## Istor an embannadur
E div lodenn e voe embannet ar romant, an hini gentañ d'an 21 a viz Du 1748, hag an eil tri miz goude, e miz C'hwevrer 1749. "G. Fenton" e oa an embanner, en gwirionez Fenton Griffiths hag e vreur Ralph. Lod enklaskerien a embann e vefe bet boulc'het an oberenn e 1740, pa oa an aozour Cleland e Bombay o labourat evit ar British East India Company. 

## Skeudennoù

Édouard-Henri_Avril_(11).jpg|I - Lid deskoni Fanny
Édouard-Henri_Avril.jpg|II - Mr Croft a glask ribodañ Fanny
Édouard-Henri_Avril_(1).jpg|III - Polly Philips hag an Italian yaouank
Édouard-Henri_Avril_(2).jpg|IV - Charles o vont tre e bleunienn werc'h Fanny
Édouard-Henri Avril (3) crop.JPG|V - Fanny o reiñ kalon da William
Édouard-Henri_Avril_(4).jpg|VI - Mr. H. o sourpren Fanny gant William
Édouard-Henri_Avril_(5).jpg|VII - Louisa gant mab al lojerez
Édouard-Henri_Avril_(6).jpg|VIII - Braventezioù Fanny diskouezet
Édouard-Henri_Avril_(7).jpg|IX - Fanny hag ar martolod
Édouard-Henri_Avril_(8).jpg|X - Fanny o skourjezañ an ao. Barville
Édouard-Henri_Avril_(9).jpg|XI - Fest ar gibellañ
Édouard-Henri_Avril_(10).jpg|XII - Charles ha Fanny


## Skridoù
*Skrid embannadur 1749.
*Un droidigezh e galleg
Anjela Nedyalkova

**Anjela Nedyalkova**, ganet d'an 2 a viz Meurzh 1991, zo un aktourez a orin bulgariat. Brudet eo bet evit he roll evel Veronika Kovach (ur c'hast) er film T2 Trainspotting. Kroget he devoa da studiañ en Akademiezh Vroadel Krastyo Sarafov evit an Teatr hag ar Sinema e Sofia evit dont da vezañ filmaozerez met n'he deus ket echuet he studioù Bevañ a ra e Sofia hiziv-an-deiz.

## Filmoù

## Enorioù
* SUBTITLE European Film Festival
2015: Enor Angela evit ar gwellañ aktourez evit *The Paradise Suite*
* Sofia International Film Festival
2016: Menneg ispisial evit *The Paradise Suite*

## Liammoù diavaez
* Anjela Nedyalkova war an IMDB
* Twitter ofisiel Anjela Nedyalkova
## Notennoù ha davennoù
Erymanthos

Ar menez **Erymanthos** (gresianeg : Ερύμανθος, latin : *Erymanthus*), anvet Ωλονός **Olonos** ivez, zo ur menez e gwalarn Arkadia etre kreisteiz Ac'haia ha biz Elis. Ar pevare uhelañ menez eus Peloponnesos eo, gant 2&nbsp;224 metr.

Hervez mojennoù kozh Hellaz e oa goloet a goadoù ma oa un hoc'h-gouez hag a voe lazhet gant an haroz Herakles.
United States Space Corps

An **United States Space Corps** (**USSC**) zo ur steuñv a zegasfe ur c'hwec'hvet skourr d'an United States Armed Forces, ma vez krouet. Adkemer a rafe holl obererezhioù an United States Air Force evit ar pezh a denn d'an egor. Ar skourr a vefe karget da ziwall an egor hag ar c'hadoniezhoù brezel egorel.

Tabut a sav gant pennoù meur an US Air Force dre ma vefe lamet ul lodenn eus o arc'hant hag eus o c'hefridioù.
## Notennoù ha daveennoù
Hoc'h-gouez Erymanthos

**Hoc'h-gouez Erymanthos** a oa un hoc'h-gouez hag a veve e koadoù ar menez Erymanthos en Hellaz kozh hag a voe tapet gant an haroz Herakles. Hennezh zo unan eus Daouzek trevell Herakles.

## Ar vojenn
Pa oa Herakles, mab d'an doue Zeus, o veajiñ da Arkadia e c'houlennas bod digant un den-marc'h anvet Folos. Hennezh a oa un den : evitañ da zebriñ kig kriz e poazhas e gig da Herakles. Deuet sec'hed d'an haroz, a welas un donellad win e korn an ti, hag a c'houlennas ur banne. Ha Folos da nac'h peogwir ne oa ket dezhañ, met d'an holl dud-varc'h. Hag Herakles da zerc'hel warnañ, ken na voe kemeret pep a vanne ganto. Goude kaset o gwerennad war-draoñ setu ma welas Herakles ur bagad tud-varc'h o tont, sachet gant c'hwezh ar gwin, ha ganto bizhier ha goafoù. Herakles a dennas warne e saezhoù arc'hant, ma voent lazhet gwitibunan. Siwazh, gloazet e voe Folos gant ur saezh a oa kontammet diwar gwad naer-zour Lerna, e-keit ma oa o veziañ ar re varv. Un den-marc'h all, C'hiron, ha n'en devoa ket kemeret perzh en emgann, a voe gloazet ivez, ken na bade ken gant ar boan. Met hennezh n'halle ket mervel, e doare ma rankas goulenn digant an doueed lemel digantañ e zivarvelezh evit paouez a c'houzañv. Ha setu penaos e varvas an daou zen-marc'h fur nemeto e mojennoù Hellaz.

Erruet en Arkadia, e-kerzh ar goañv, e klaskas Herakles chaseal ar pikol loen. E-pad meur a zevezh e voe war e lerc'h, ma ranke a-wechoù diskar gwez evit gwelout an hoc'h a-bell. Un deiz e kavas an tu da gavout penn dezhañ : hopal gwashañ ma c'halle. Hag al loen da dont e-maez e guzh. Ha goude war e lerc'h dre ar menez goloet a erc'h, e-pad meur a zevezh, ken na erruas war ar gern.
Kefalos ha Prokris

**[[Kefalos]] ha [[Prokris]]** (henc'hresianeg : Κέφαλος καὶ Πρόκρις *Képhalos kaì Prókris*) a oa daou bried e mojennoù Henc'hres. Ur mab o doe, Arkeisios, a voe roue Itaka.

Eos, doueez ar gouloù-deiz, he devoa skrapet Kefalos un deiz p'edo o hemolc'hiñ, seizh vloaz e oa chomet Kefalos ganti, hag ur mab zoken o devoa bet. Goude eizh vloaz e fellas da Gefalos distreiñ gant e wreg Prokris, ma voe taolet ur mallozh gant Eos warne. Hag an doueez da lavarout ne oa ket manet feal ar wreg keit-se moarvat.

Sot e oa Kefalos gant ar chase ha mont a rae bemdez da chaseal gant ur goaf burzhudus hag a oa d'e wreg Prokris, ken na oa deuet e wreg da gaout diskred : ur wech dija e oa bet ar gwaz gant ur vaouez all!

Evit gouzout pegen feal e oa e wreg e tistroas eus e chaseadenn gant dilhad all hag e klaskas hoalañ anezhi. Ha Prokris da dec'hel d'ar c'hoadoù da hemolc'hiñ gant an doueez Artemis, ha honnezh ne oa ket troet gant ar baotred! Pa zistroas-hi d'ar gêr e oa bet profet daou dra dezhi gant an doueez: ur goaf hud ha ne c'hwite kammed war e bal, hag ur c'hi ken burzhudus all, anvet Lailaps, ha ne c'hwite ket war e breizh. Ar c'hi a eas da goll un deiz, war-lerc'h louarn Teumes, an daou loen a voe troet e mein, ha peoc'h ganto. Chom a rae ar goaf.

Bepred e oa ken sot Kefalos gant ar chase, ha tapout a rae ar goaf bemdez, ken e oa savet gwarizi e Prokris a gave dezhi ez ae da verc'heta adarre. Un den ma oa an hemolc'her o tiskuizhañ ouzh ur wezenn, tapet tomm gantañ, edo o kanañ ur sonennig d'an avel Aura. Klevet e voe gant un tremeniad hag a soñjas dezhañ e oa oc'h ober al lez d'ur chevrenn. Pa glevas Prokris ar c'heloù ez eas da eveshaat he fried. Pa oa Kefalos o kanañ e kavas dezhi edo adarre gant e gamaradez kozh, an doueez Eos. Ha hi d'ober ur fiñv. Hag ar chaseer, pa glevas an trouz, da grediñ e oa ul loen o tont, ha da skeiñ e c'hoaf ha ne c'hwite gwech ebet. Ha treuzet Prokris gant an arm. Mervel a reas etre e zivvrec'h, o lavarout dezhañ: Arabat dimeziñ da Eos.

Ken glac'haret e oa Kefalos kaezh ma kemeras penn an hent d'an harlu.

## Levrlennadur
*Ovidius, *[[Metamorfozoù]]*, vii.690-862.
Ha! Ha! Said the Clown

***Ha! Ha! Said the Clown*** a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer saoz Tony Hazzard (1943-).

Enrollet e voe gant ar strollad sonerien rock saoz Manfred Mann hag embannet d'ar 24 a viz Meurzh 1967 gant an ti-embann pladennoù Fontana Records. Degemeret mat e voe ar bladenn gant ar selaouerien dre ma voe renket da gentañ en Alamagn, Aostria hag en Izelvroioù ha da eil e Norvegia ha Zeland-Nevez. Chom a reas renket da bevare er Rouantelezh-Unanet e-pad div sizhunvezh.
Ne reas ket berzh e Stadoù-Unanet Amerika ha se zo kaoz ma voe enrollet ***Ha! Ha! Said the Clown*** gant The Yardbirds diwezhatoc'hik (e miz Gouere 1967) : tro-wenn a reas ar strollad-mañ ivez dre ma chomas sac'het da bempvet ha daou-ugent...

Azasaet e voe e galleg hag adanvet *Oh ! Oh ! Fait le clown* gant ar pozier Michel Jourdan (1947-) evit ma vije kanet gant Frank Alamo (1941-2012), e 1967 ivez.

## Mat da c'houzout
Da geñver un atersadenn embannet el lec'hienn Songfacts e miz Genver 2016 e tisplegas Tony Hazzard ne oa ket anv, er sonenn, eus ur furlukin (en ur sirk) tamm ebet. En degouezh-se e talveze ar ger saoznek "clown" kement ha *stand-up comedian in a night club*.

## Selaou ''Ha! Ha! Said the Clown''...
*  ...kanet gant Manfred Mann.
* ...kanet gant The Yardbirds.

## Lenn ar gerioù...
*  ... el lec'hienn Genius Lyrics.

## Notennoù ha daveennoù
Lanio

***Lanio*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Lanio aurantius]]*,
* *[[Lanio fulvus]]*
** *L. f. fulvus* ha *peruvianus*,
* *[[Lanio leucothorax]]*
** *L. l. ictus*, *leucothorax*, *melanopygius* ha *reversus*,
* *[[Lanio versicolor]]*
** *L. v. parvus* ha *versicolor*.

Eizh (8) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Tachyphonus

***Tachyphonus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Tachyphonus coronatus]]*,
* *[[Tachyphonus cristatus]]*
** *T. c. brunneus*, *cristatellus*, *cristatus*, *fallax*, *huarandosae*, *intercedens*, *madeirae*, *nattereri*, *orinocensis* ha *pallidigula*,
* *[[Tachyphonus delatrii]]*,
* *[[Tachyphonus luctuosus]]*
** *T. l. axillaris*, *flaviventris*, *luctuosus*, *nitidissimus* ha *panamensis*,
* *[[Tachyphonus phoenicius]]*,
* *[[Tachyphonus rufiventer]]*,
* *[[Tachyphonus rufus]]*,
* *[[Tachyphonus surinamus]]*
** *T. s. brevipes*, *insignis*, *napensis* ha *surinamus*.

Naontek (19) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Sanya Borisova

**Sanya Borisova-Ilieva** (Bulgareg: Саня Борисова-Илиева), ganet d'an 9 a viz Meurzh 1983, zo un aktourez vulgariat.
## Buhez personel
Dimezet eo gant an aktour bulgariat Nikolay Iliev.
## Filmoù
* Expendables 2
## Liammoù diavaez
* Sanya Borisova war an IMDb
Ramphocelus

***Ramphocelus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1805 gant al loenoniour gall Anselme Gaëtan Desmarest (1784-1838).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Ramphocelus bresilia]]*
** *R. b. bresilia* ha *dorsalis*,
* *[[Ramphocelus carbo]]*
** *R. c. atrosericeus*, *capitalis*, *carbo*, *centralis*, *connectens*, *magnirostris*, *unicolor* ha *venezuelensis*,
* *[[Ramphocelus costaricensis]]*,
* *[[Ramphocelus dimidiatus]]*
** *R. d. arestus*, *dimidiatus*, *limatus* ha *molochinus*,
* *[[Ramphocelus flammigerus]]*,
* *[[Ramphocelus icteronotus]]*,
* *[[Ramphocelus melanogaster]]*
** *R. m. melanogaster* ha *transitus*,
* *[[Ramphocelus nigrogularis]]*,
* *[[Ramphocelus passerinii]]*,
* *[[Ramphocelus sanguinolentus]]*
** *R. s. apricus* ha *sanguinolentus*.

Triwec'h (18) isspesad en holl : o c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Diuca

***Diuca*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Diuca diuca]]*
** *D. d. chiloensis*, *crassirostris*, *diuca* ha *minor*,
* *[[Diuca speculifera]]*
** *D. s. magnirostris* ha *speculifera*.

C'hwec'h (6) isspesad en holl : o c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Iridosornis

***Iridosornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Iridosornis analis]]*,
* *[[Iridosornis jelskii]]*
** *I. j. bolivianus* ha *jelskii*,
* *[[Iridosornis porphyrocephalus]]*,
* *[[Iridosornis reinhardti]]*,
* *[[Iridosornis rufivertex]]*
** *I. r. caeruleoventris*, *ignicapillus*, *rufivertex* ha *subsimilis*.

C'hwec'h (6) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Magnetes

**Magnetes**, pe **Magneted** (e henc'hresianeg Μάγνητες), a veze lavaret eus ur meuriad gresian. 

Meneget int en eil levr an Ilias, oberenn veur ar barzh Homeros : eus Tessalia e oant, en tolead a zo bet anvet Magnesia, ha gant arme ar C'hresianed ez eas o soudarded da ober brezel Troia, ha da lakaat seziz war gêr Troia. 

Diwezhatoc'h o deus krouet div geoded c'hresian en kornôg Anatolia, Magnesia ar Maeander ha Magnesia ad Sipylum.

## Mojenn
Hervez ar barzh Hesiodos, e Katalog ar Maouezi, e vije bet Thyia, merc'h d'ar roue Deucalion, o c'hoari daou gant an doue Zeus, ha ganet daou vab anezhi: Magnes ha Makednos, hendadoù ar pobloù Magnetes ha Macedones.
Kompagnunezh Indez ar Reter

An **East India Company** (**EIC**), anvet ivez **Honourable East India Company** (**HEIC**) pe **British East India Company** ha lesanvet **John Company**, a oa un embregerezh kenwerzh eus Bro-Saoz ha goude-se eus ar Rouantelezh-Unanet. Savet e oa bet evit ober kenwerzh gant an "East Indies" (Indez ar Reter, gevred Azia a-vremañ). E gwirionez an darn vrasañ eus an eskemmoù marc'hadourezh a veze graet gant iskevandir Indez ha gant Sina an dierniezh Qing.

Hervez karta diazezañ an embregerezh e oa hini ar "Gouarnour ha kompagnunezh ar varc'hadourien eus Londrez oc'h ober kenwerzh gant Indez ar Reter". An embregerezh en he barr a oa o labourat evit an hanter eus ar marc'hadourezhioù eskemmet dre ar bed. Marc'hadourezhioù a bep seurt a oa evel kotoñs, seiz, liv indigo, holen, salpestr, te hag opiom. An embregerezh a oa mestr war penn-kentañ an impalaeriezh trevadennel breizhveuriat en India.

Gant ma oa bet roet lañs ha mestroniet an trevadenniñ en India gant ar British East India Company, kevezerezh a voe savet etre an embregerezh hag ar Stad Saoz. En desped d'an arc'hantaouiñ a-berzh ar gouarnamant saoz, e oa lies ar c'hudennoù arc'hant gant ar gompagnounezh. Divodet e voe e 1874 dre abeg an East India Stock Dividend Redemption Act tremenet ar bloavezh a-raok. Gouarnamant India a oa deuet a-benn da reiñ lamm d'an embregerezh. Skourrioù ar gouarnamant saoz en India a oa deuet a-benn da adpakañ kefridioù an embregerezh ha da gendeuziñ e armeoù en e re goude un hir a stourm. 
## Bannieloù

Restr:British East India Company Flag from Downman.jpg|Downman (1685)
Restr:British East India Company Flag from Lens.jpg|Lens (1700)
Restr:NatGeog1917EastIndiaCompanyFlag.jpg|*[[National Geographic (kelaouenn)|National Geographic]]* (1917)
Restr:British East India Company Flag from Rees.jpg|Rees (1820)
Restr:British East India Company Flag from Laurie.jpg|Laurie (1842)


Restr:British East India Company flag.svg| 1600–1707
Restr:Flag of the British East India Company (1707).svg| 1707–1801
Restr:Flag of the British East India Company (1801).svg| 1801–1874
National Geographic (kelaouenn)

***National Geographic***, anv ofisiel ***National Geographic Magazine***, zo kelaouenn ofisiel an National Geographic Society. Embannet e vez ingal abaoe an 22 a viz Gwengolo 1888, nav miz goude krouidigezh an aozadur nemetken. Sujedoù diazez ar gelaouenn a zo reoù skiantel, douaroniezh, istorel hag a ro tro da gompren gwelloc'h Mab-Den. Ar gelaouenn a zo brudet dre he stumm, un hirgarrezenn velen, ha dre ma implij poltriji estonus evit ar golo. Abaoe ar bloavezh 2015 ar gelaouenn National Geographic zo perc'hennet dre lodennoù an ti-eskemm gant an embregerezh 21st Century Fox.
### Skeudennoù

Srirangam 1909.jpg|Templ Srirangam, India(Miz Du 1909)
Tajin1913.jpg|Piramidennoù Niches, El Tajin(Miz C'hwevrer 1913)
ButterMakingPalestine1914.jpg|Ober amann en un doare hengounel e Palestina(Miz Meurzh 1914)
Spanish Gypsy NGM-v31-p257.jpg|Jipsianed Spagn(Miz Meurzh 1917)
Kathmandu Market 1920.jpg|Marc'had Kathmandu(Miz Here 1920)


## Liammoù diavaez
*
Leonteüs

**Leonteüs** (henc'hresianeg : Λεοντεύς *Leonteus*) a oa unan eus ar briñsed a gemeras perzh e brezel Troia.

Mab e oa da Goronos roue al Lapited. Gant al Lapit Polypoites ez eas d'ar brezel, a badas dek vloaz.

Goude kemeret Troia ez eas d'ar gêr war e dreid gant Polypoites ha Kalc'has, a gave gwelloc'h an hent hir dre an douar eget ar veaj verr war vor, abalamour da gounnar an doueez Athena.

Hag int-i erruet e Kolofon. Eno en em lazhas Kalc'has dre ma oa bet mezhekaet gant an diouganer Mopsos, en ur seurt kenstrivadeg divinout.

Goude beziet e gompagnun e talc'has gant e hent hag e savas, gant e gamarad, kêr Aspendos, e hanternoz Azia Vihanañ.

## Pennad kar
* 3793 Leonteüs zo un asteroidenn a voe kavet e 1985.

## Notennoù
Poospiza

***Poospiza*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwezek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Poospiza alticola]]*,
* *[[Poospiza boliviana]]*,
* *[[Poospiza cabanisi]]*,
* *[[Poospiza caesar]]*,
* *[[Poospiza cinerea]]*,
* *[[Poospiza erythrophrys]]*
** *P. e. cochabambae* hag *erythrophrys*,
* *[[Poospiza hispaniolensis]]*,
* *[[Poospiza hypocondria]]*
** *P. h. affinis* ha *hypocondria*,
* *[[Poospiza lateralis]]*,
* *[[Poospiza melanoleuca]]*,
* *[[Poospiza nigrorufa]]*,
* *[[Poospiza ornata]]*,
* *[[Poospiza rubecula]]*,
* *[[Poospiza thoracica]]*,
* *[[Poospiza torquata]]*
** *P. t. pectoralis* ha *torquata*,
* *[[Poospiza whitii]]*
** *P. w. wagneri* ha *whitii*.

C'hwec'h (6) isspesad an holl ; o c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Compsospiza

***Compsospiza*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1893 gant an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Compsospiza baeri]]*,
* *[[Compsospiza garleppi]]*.

O c'havout a reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Mopsos (mab Manto)

**Mopsos**, mab Manto hag Apollon, a oa unan eus ar vrezelourien e brezel Troia. Diouganer e oa, hag en ur genstrivadeg e voe trec'h war Kalc'has, en em lazhas dre ma oa bet mezhekaet.
Incaspiza

***Incaspiza*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1898 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Incaspiza laeta]]*,
* *[[Incaspiza ortizi]]*,
* *[[Incaspiza personata]]*,
* *[[Incaspiza pulchra]]*,
* *[[Incaspiza watkinsi]]*.

Brosezat eo an holl e Perou (Suamerika).

## Notennoù ha daveennoù
Chlorochrysa

***Chlorochrysa*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Chlorochrysa calliparaea]]*
** *P. b. bourcieri*, *calliparaea* ha *fulgentissima*,
* *[[Chlorochrysa nitidissima]]*,
* *[[Chlorochrysa phoenicotis]]*.

Tri (3) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Sicalis

***Sicalis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Sicalis auriventris]]*,
* *[[Sicalis citrina]]*
** *S. c. browni*, *citrina* hag *occidentalis*,
* *[[Sicalis columbiana]]*
** *S. c. columbiana*, *goeldii* ha *leopoldinae*,
* *[[Sicalis flaveola]]*
** *S. f. brasiliensis*, *flaveola*, *koenigi*, *pelzelni* ha *valida*,
* *[[Sicalis lebruni]]*,
* *[[Sicalis lutea]]*,
* *[[Sicalis luteocephala]]*,
* *[[Sicalis luteola]]*
** *S. l. bogotensis*, *chapmani*, *chrysops*, *eisenmanni*, *flavissima*, *luteiventris*, *luteola* ha *mexicana*,
* *[[Sicalis mendozae]]*,
* *[[Sicalis olivascens]]*
** *S. o. chloris*, *olivascens* ha *salvini*,
* *[[Sicalis raimondii]]*,
* *[[Sicalis taczanowskii]]*,
* *[[Sicalis uropigyalis]]*
** *S. u. sharpei* hag *uropigyalis*.

Pevar isspesad warn-ugent (24) en holl ; o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Ultimate General

**Ultimate General** zo un heuliad c'hoarioù video strategiezh diwar-benn Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Pal ar c'hoarioù a zo degas ur sell war kadoniezhoù brezel ar mare kement hag ar strategiezhoù milourel. Betek-henn ez eus daou c'hoari en heuliad: Ultimate General: Gettysburg hag Ultimate General: Civil War. An daou a zo bet sevenet gant Game-Labs (un embregerezh eus Ukraina) an tresoù 3-ment a zo bet savet gant Nick Thomadis, krouer an "DarthMod" (un heuliad modoù hag a zegas gwelladennoù evit an enebourien urzhiataer en heuliad c'hoarioù video Total War). Brudet eo an den evel unan eus gwellañ saverien modoù kumuniezh bed ar c'hoarioù Total War.
## Liammoù diavaez
* Chadenn Youtube an embregerezh
* Forom Game-Labs
Imogen Hassall

**Imogen Hassall** (1942-1980) a oa un aktourez saoz. Aktourez er c'hoariva e voe etre 1958 ha 1964, a-raok c'hoari e 33 film evit ar sinema hag ar skinwel etre 1965 ha 1970. E 1968, etre he fevare ha pempvet filmoù, e tistroas d'ar c'hoariva.

Mignonez e oa d'an aktourez Suzanna Leigh. En em lazhañ a reas dre lonkañ kachedoù, e karter Wimbledon, e Londrez, pa oa 38 vloaz.
Emberizoides

***Emberizoides*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1822 gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Emberizoides duidae]]*,
* *[[Emberizoides herbicola]]*
** *E. h. apurensis*, *herbicola*, *hypochondriacus*, *lucaris* ha *sphenurus*,
* *[[Emberizoides ypiranganus]]*.

Pemp (5) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Kreiz e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù