open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lazhadegoù Setif, Guelma ha Kherrata

**Lazhadegoù Setif, Guelma ha Kherrata** (pe **Lazhadeg Setif ha Guelma** pe **Lazhadegoù an 8 a viz Mae 1945**) a vez graet eus an heuliad tagadennoù gant an nerzhioù trevadennel gall ha bezenoù ar Pieds-noirs (trevadennerien europat) a-enep trevourien aljerian e 1945. An darvoudoù a zo bet dreist-holl tro-dro kêr genwerzhel Setif, er c'hornôg da Gonstantin, en Aljeria c'hall. 

Manifestadegoù a oa bet d'an 8  a viz Mae 1945 da c'houlenn dieubidigezh ar vro diouzh Bro-C'hall. Ar polis gall a oa bet o skeiñ betek tennañ gant armoù war an emsaverien a oa dirollet. Lod eus an emsaverien a oa bet o tagañ trevourien c'hall, dreist-holl war ar maez, hag o lazhañ anezho e doareoù spouronus. 102 European a oa bet lazhet. Evit an Aljerianed ez eus istimadurioù a ya eus 3000 betek 45 000.

Feuket-bras e voe an daou du gant ar feulster diroll implijet. Evit an Aljerianed e oa krog un torr brasoc'h-brasañ etrezo ha Bro-C'hall, ar pezh a voe unan eus mammennoù Brezel Aljeria (1954 -1962).
Timbroù Gwadeloup

Ur servij postel reoliek a voe savet war an enezenn e 1849 tra ma voe implijet timbroù gall  eno adalek ar bloaz 1851. E 1859 e voe lakaet e gwerzh e Gwadeloup an timbroù moullet a-ratozh evit an trevadennoù gall. 
Etre ar bloaz 1884 ha 1891 e voe dreistmoullet timbroù an trevadennoù gall gant **G.P.E.**  mui ar sifroù a roe da c’houzout talvoud-gwerzh an timbroù, **Guadeloupe** e 1889 ha 1891. Fazioù reizhskrivañ an anv a oa niverus : Gnadeloup, Guadbloupe, Guadeloupe, Guadelouep.

E 1892 avat e teuas er-maez ar rummad Navigation et Commerce hag e voe meneget sklaer anv an drevadenn : **Guadeloupe et dépendances** e traoñ an timbroù. Kavet e voe diwezhatoc’h (1903) al lizherennoù **G & D** hepken moullet war timbroù ar bloaz 1892, da lavaret eo berradur *Guadeloupe et dépendances*.

E 1906-1907 e teuas er-maez timbroù a vent vrasoc’h o kinnig gweledvaoù an enezeg : ar menez Houëlmont, menez-tan La Soufrière ha Pointe-à-Pitre. Skrivet eo GUADELOUPE POSTES er c’horn kleiz pe en nec’h, ha REPUBLIQUE FRANÇAISE en traoñ. Un eil rummad « touristel » a zo bet moullet e 1928, warno al lizherennoù RF e-lec’h République Française.

Gant ar rummad timbroù embannet e 1935 evit lidañ 300vet deiz-ha-bloaz stagadenn an Antilhez ouzh Bro-C’hall e voe echuet an embann timbroù orin : gant Postoù ar Frañs e voe lakaet e gwerzh timbroù boutin dasparzhet en holl drevadennoù ar Stad-C'hall (deiz-ha-bloaz Dispac'h Gall 1789, Diskouezadeg an Trevadennoù, Difenn an Impalaeriezh…)

Etre 1940 ha 1944 e voe skignet timbroù ar France Libre. 15 000 timbr a oa bet moullet gant Poellgor Frañs an Dieubidigezh Broadel ha 5 000 skwerenn c’hoazh gant nerzhioù ar Rezistañs.

D'an 19 a viz Meurzh 1946 e teuas Gwadeloup da vezañ un departamant tramor gall hag implijet e voe timbroù-post gall eno adarre e 1947. Ur rummad timbroù diwezhañ gouestlet da vaouezed an inizi ha d’an dastum frouezh ar vro a zo bet moullet e 1947.

Gant Postoù Bro-C’hall e vez dibabet, bep an amzer, embann timbroù a ro deomp da anaout gweledvaoù, tudennoù pe sevenadur Gwadeloup. N'eus ger kreolek ebet warno avat.

## Liamm diavaez
* Timbroù gall o plediñ gant Gwadeloup

## Pennad kar
* Timbroù Martinik
Xylazine

**Xylazine** zo ur un analog frammadurel eus clonidine, gwerzhet gant meur a anv dre ar bed ; darn a zo perc'hennet gant ar merk **Rompun** perc'hennet gant Bayer. An anvioù all eo **Anased**, **Sedazine** ha **Chanazine**.

Xylazine a vez implijet alies gant ar vezeien-loened evit lakaat da gousket, sioulaat, distennañ ar c'higennoù, mestroniañ ar boan evit ar c'hezeg da skouer.

Xylazine a vez implijet alies evel dramm straed e Stadoù-Unanet Amerika lec'h ma vez lesanvet "**tranq**", dreist-holl e Puerto Rico.
Mezeg-loened

**Mezeg-loened** pe **milvezeg** pe **medisin al loened** pe c'hoazh **vetrinaer** a vez graet eus un den hag a zo arbennikaet war mezegiezh al loened. Gellout a reont ober war-dro kudennoù yec'hed lies ha gloazadennoù a bep seurt met war dachen  al loened nemetken. Ouzhpenn-se ar vezeien-loened o deus ur roll ivez a-fed gouennadur al loened, yec'hed al loened gouez pe al loened doñv, ar gwareziñ, mezegiezh dizarbenn evel ar boueta, vaksinadur hag enep paraziterezh ha stourm a-enep ar c'hleñvedoù-red.

## Notennoù ha daveennoù
7,5 × 55 mm Swiss

Ar **7,5 × 55 mm Swiss**, anvet ivez **GP11** (evit **Gewehr Patrone**, *kartouchenn fuzuilh*) zo ur munision armoù-skoaz hiniennel lakaet e servij en arme suis adalek 1911 evit ar fuzuilhoù Schmidt-Rubin. Ar gartouchenn gentañ enni poultr divoged e oa a voe implijet gant arme ar vro. Deveret e oa eus ar 7,5 × 53,5 mm ijinet gant Eduard Rubin hag implijet en arme abaoe 1890. Evit chom hep droukveskañ ha degas gwallzarvoudoù-tennañ e voe hiraet douilhez ar munision divoged nevez da 55,3 mm. Implijet e voe e meur a arm-morailh pe aotomatek betek ar bloavezhioù 1990 : karabinenn K31, mindrailherez MG 11, fuzuilh-emgann SIG SG 510.

Produet e vez c'hoazh evit ar chaseal hag ar sportoù tennañ, ha kalz armoù kambret eviti a gaver etre daouarn siviled e Suis hiziv-an-deiz c'hoazh.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Chiappa Firearms

**Chiappa Firearms** zo un embregerezh armoù-tan savet e 1958 e Brescia (Italia) gant Ezechiele Chiappa. Anvet e oa *Armi Sport* da gentañ. Ur skourr en deus e Dayton (Ohio) evit gwerzhañ e broduioù er Stadoù-Unanet.

## Produioù
Ispisializet eo war kopiennoù armoù-tan istorel evel ar Winchester M1892, ar fuzuilhoù Sharps pe ar Colt M1911. Produiñ a ra ivez kalz armoù hiniennel a bep seurt kambret e .22 Long Rifle pe kalibroù bihan all, evel reoù ar rummad Badger. Ijinet en deus ar Rhino, ur revolver dezhañ ur c'hanol e traoñ e daboulin. Perc'henn eo Chiappa war an embregerezh Kimar, a sav armoù enne kartouchennoù gwenn. 

## Liamm diavaez

*  Lec'hienn an embregerezh

## Daveennoù
Urzh an Dellid (Ukraina)

**Urzh an Dellid** (ukraineg: *Орден «За заслуги»*) (Dreist servij) kentañ, eil pe trede klas, zo un urzh a enor eus Ukraina, roet d'un hinienn evit dreisterioù en ekonomiezh, skiantoù, sevenadur pe war an tachennoù politikel ha milourel. Diazezet e oa bet da gentañ gant ar prezidant ukrainat Leonid Kuchma d'an 22 a viz Gwengolo 1996.

Tri live a zo d'an enor, an hini kentañ o vezañ an hini uhelañ. Ar re a vez enoret gant an enor-se a c'hell implij an titl ofisiel Marc'heg Urzh an Dellid.

An Urzh a c'hell bezañ roet d'un hinienn goude e varv.
## Medalennoù, steredenn ha seizennoù
* Klezeier kroaziet zo war an arouezennoù enor a vez deroet d'an dud a zo o servijout en nerzhioù milourel.

## Pajennoù kar
* Haroz eus Ukraina
Leonid Kuchma

**Leonid Danylovych Kuchma** (ukraineg : *Леонід Данилович Кучма* ), bet ganet e Tchaikine (oblast Tchernihiv) d'an 9 a viz Eost 1938, zo ur politiker ukrainat.

Bet e oa eil prezidant Ukraina eus an 19 a viz Gouhere 1994 betek an 23 a viz Genver 2005. Ar prezidant nemetañ eo en Istor ar vro o vezañ bet prezidant div wech. E-kerzh e respedoù eo aet an demokratelezh war-gil ha galloud an oligarked ukrainat war-gresk, ha meur a wallreuz a zo bet met ivez gwelladennoù a-fed al liammoù etre Rusia hag Ukraina.
Vaksin

Ur **vaksin** a vez graet eus un aozadenn viologel a zegas un immunegezh oberiant a-enep ur stumm resis eus ur poread pe ur c'hleñved red. Efedusted ha surentez ur vaksin a vez studiet spis ha gwiriet. Evit darn eus ar vaksinoù e vez kaoz eus un aozadenn viologel gant un ajant savet diwar un doare sioulaet pe marvet eus ur mikrob, an toksinoù, pe unan eus proteinoù diavaez anezhañ. An ajant a vroud  reizhiad immunekaat ar c'horf da gompren eo an ajant un dañjer, da zistrujañ anezhañ, ha da vezañ kap da zerc'hel soñj anezhañ ha da lazhañ anezhañ pe reoù damheñvel ma vez ur c'hontamadur da zont c'hoazh e-barzh ar c'horf.
International Practical Shooting Confederation

An **IPSC** (**International Practical Shooting Confederation**, *Kengevredad Etrebroadel an Tenn Pleustrek*) eo ar c'hengevredad a ren war an tenn pleustrek, ur sport ma ranker tizhout sibloù a-drugarez da armoù-tan damaotomatek, en ur fiñval. Savet e oa bet e 1976 er Stadoù-Unanet tro-dro da dennerien evel Jeff Cooper. An FFTir, kevredad gall ar sportoù tennañ, zo ezel anezhañ. E 2022 e oa kevredadoù 109 bro o kemer perzh en IPSC. Labourat a ra evit ma vo degemeret ar sport er C'hoarioù Olimpek.

## Daveennoù
Oleksandr Usyk

**Oleksandr Usyk** zo ur bokser ukrainat bet ganet e Simferopol (en URSS da neuze) d'ar 17 a viz Genver 1987.

Kampion ar bed eo bet e daou rummad disheñvel – pounner-skañv da gentañ ha pounner da c'houde. Bep taol eo deuet da benn da vezañ kampion ar bed "unanet" : pevar c'hevread zo e bed ar boks, gant pep a c'houriz, ha deuet eo a-benn da gaout ar pevar gouriz-se war un dro en daou rummad. Ur ral eo en istor ar boks : an dra-se zo kaoz e c'haller lavaret dija ez eo Oleksandr Usyk unan eus ar re wellañ en istor ar sport-se. Kampion olimpek eo bet ivez pa oa amatour, e C'hoarioù 2012 e Londrez.

## Bokser a-vicher
Gounezet en deus Oleksankr Usyk 22 grogad diwar 22 (14 dre KO ha 8 dre ziviz).

## Aktour
;Sinema

;C'hoari video

## Liammoù diavaez
*  Fichenn hiniennel @ BoxRec
*  Internet Movie Database

## Notennoù
Mitologiezh Breizh

:&nbsp;*Arabat droukveskañ gant [[Danvez Breizh]]

*'Mitologiezh Breizh''' eo hollad kredennoù ha mojennoù Breizh. Pobloù kelt an Arvorig o devoa dija ur vitologiezh keltiek gant doueed ha boudoù liammet ouzh lidoù an natur, hag e chom un nebeud roudoù anezhi gant Sent Breizh. An diazez mitologiel-se a oa boutin d'ar pobloù a bep tu da vor Breizh (dreist-holl lid an Dioskured pe gevelled doueel) a zo degemeret gant ar Romaned ha kristenet goude-se. Kollet ez eus bet darn eus an danevelloù bras dre zistruj pe troidigezh al lec'hioù-lid pagan d'ar relijion nevez. 

Pobladur an Arvorig gant ar Vretoned a zispleg perak e kendalc'her gant al lidoù broadel evel an Droveni e Lokronan-Koad-Nevet pe hini Tro Breizh. Mojenn ar roue Brutus a voe skignet evit reiñ orinoù troian d'ar Vretoned, a-raok bezañ disoñjet hag erlec'hiet gant Konan Meriadeg en , hag a ro tro da zisplegañ tro-ha-tro kristeniekadur ar vro hag ar yezh. 

An danevelloù-se a zo diazezet war istorioù pobladur Breizh pe Ledaw (Litau, Letavia). Staliadur ar Vrezhoned adal Breizh-Veur adalek ar , e-serr ar rouantelezhioù ledet a bep tu da Vor Breizh (Gerontius), a wel kredennoù kristen o emledañ tro-dro da Vor Breizh, gant ul lodenn o vezañ distro Danvez Breizh. Mojenn ar Roue Arzhur a zo skignet kreñv e Dugelezh Breizh er Grennamzer, dreist-holl dre varzhonegoù Marie de France. Familhoù noblañsoù bras an  Tiegezh Laval ha Rohan a implij ar vojenn evit sevel klemm war an douaroù arzhurel e Breizh e fin ar  , ur mare ma kaver ar c'hentañ skridoù a gont Mojenn Kêr-Is.
Child 44 (film)

**Child 44** zo ur film thriller hag istorel embannet e 2015 ha sevenet gant Daniel Espinosa, ha skrivet gant Richard Price, ha diazezet war ar romant gant Tom Rob Smith embannet e 2008. Aktourien ar film eo Tom Hardy, Gary Oldman, Noomi Rapace, Joel Kinnaman, Paddy Considine, Jason Clarke, ha Vincent Cassel. Embannet eo bet d'ar 17 a viz Ebrel 2015. Ar romant kement hag ar film zo diazezet war istor al lazher a steudad soviedel Andrei Chikatilo. Ur c'hwitadenn eo bet ar film a-fed box office, o rastellañ 13 milion a zollaroù evit ur budjed a 50 milion.
Julius Popper

**Julius Popper** (București, 15 Kerzu 1857) — Buenos Aires, 5 Even 1893), *Julio Popper* e anv e spagnoleg, a oa un ijinour, un douarour, un ergerzher hag ur c'hartennour arc'hantinat a orin eus Roumania. Brudet eo bet evel ''conquistador'' (alouber) Enezeg Douar an Tan, hag evel unan eus atebeien gouennlazh annezidi an enezeg, ar boblad amerindian anvet Selk'named.

## Buhez
Ganet e oa bet Julius Popper d'ar 15 a viz Kerzu 1857 en un tiegezh Yuzevien e București, e Priñselezh Valakia, a oa e dalc'h an Impalaeriezh otoman er mare-se. Un hendraour pinvidik e oa e dad, a c'hallas kas Julius d'ober e studi da Bariz ma voe stummet evel ijinour liestachenn (École nationale des Ponts et Chaussées ha Sorbonne ; douaroniezh, douarouriezh, fizik, hinouriezh, kimiezh ha tudoniezh).

Goude en devout labouret en Europa e-pad un nebeud bloavezhioù e voe tutaet evit kemer perzh er sevel rouedad ar pellskriver e Chile. Pan erruas en Arc'hantina e 1885, oadet a 28 vloaz, e klevas anv eus kavadennoù aour en Enezeg Douar an Tan. Bloaz goude e voe aotreet gant gouarnamant Arc'hantina da aozañ un ergerzhadeg, 18 den enni, evit krouiñ mengleuzioù nepell diouzh San Sebastián ; poultr aour a gavjont ervat e bae San Sebastián.

Gwarezet e oa ar skipailh gant goprsoudarded armet-kreñv ha dindan urzhioù J. Popper, a rene pep tra en ergerzhadeg. Pa voe argadet ar strollad gant ur bagad Amerindianed Selk'nam armet gant gwaregoù e voe lazhet ar re-se a-dennoù fuzuilh ; an ijinour a c'hourc'hemennas ma vefe poltredet a-c'haoliad war ar berniad korfoù-marv.

Berzh a eure an ergerzhadeg pa voe dastumet kementadoù bras a aour gant an embregerezh *Compania de Lavaderos de Oro del Sud* bet diazezet gant Popper d'ar 25 a viz Gouere 1887, ken e rastellas gounidoù divent en eskemmdi Arc'hantina.

Derc'hel start d'e veli war Batagonia a eure Julius Popper gant harp e arme brevez. Embann e voneiz hag e dimbroù dezhañ a eure evit aroueziañ e c'halloud. Pa gouezhas ar peso arc'hantinat en e boull e 1890 e troas an dud war-zu moneiz aour ar Rouman. D'ar mare-se ivez e tresas an ijinour neuz nevez La Habana e Cuba.

Moneda Popper 5 Gramos.jpg|Moneiz Popper, 1889
Popper 1891.png|Timbr Popper, 1891

Taer e voe stourm Julius Popper ouzh e enebourien : kastizet-garv e veze ar glaskerien aour na oant ket gopret gantañ koulz hag al laeron, ha kement-se hervez lezennoù bet savet gantañ e-unan. Gwashañ dremm e feulster e voe ar perzh a gemeras e gouennlazh an Amerindianed Selk'nam a voe en Enezeg Douar an Tan etre dibenn an  hag ar bloavezhioù 1920 (war-dro 4 000 Selk'nam a oa e 1850, ne chome nemet war-dro 100 e 1930) : kas e arme brevez a reas da skoazellañ chaseourien gopret gant magerien deñved ha mengleuzerien evit lazhañ Amerindianed da-heul dizemglevioù a-fet tiriadoù.

Da get ez eas diktatouriezh Julius Popper goude e dremenvan trumm d'ar 5  viz Even 1893 e Buenos-Aires. Den ne oar a-zivout abeg resis an darvoud : yaouank c'hoazh (35 bloaz) ha yac'h e oa an ijinour, hogen kalz enebourien a oa dezhañ er Su.

## Levrlennadur
*  Alem, Leandro N. : 
*  Braun Menéndez, Armando : 

## Notennoù
Pamela Tudor

**Pamela Tudor** a zo un aktourez sinema italian, dreist-holl etre 1964 ha 1978. Implijet he deus ivez al lesanv **Priscilla Drake** 
## Filmoù
* *Piedone l'africano* (1978) (roll dizanv)
* *Riuscirà il nostro eroe a ritrovare il più grande diamante del mondo?* (1971)
* *Sartana nella valle degli avvoltoi* - Italia  (1970) .... Esther
* 36 ore all'inferno - Italia (1969) .... Ingrid Nilsson
* *Uccidete Rommel* - Italia (1969) .... Marjorie Howell
* *Commando suicida* - Spagn (1968) .... Gwreg Calleya
* *Caccia ai violenti* (1968)
* *Llaman de Jamaica* (1968) .... An itron Ward
* *Uno dopo l'altro* (1968) .... Sabine
* *La morte non conta i dollari* (1967) .... Lisbeth
* *Si muore solo una volta* (1967) .... Ingrid
* *Anónima de asesinos* - Spagn (1967)
* *Il tempo degli avvoltoi* - Italia (1967) .... Steffy Mendoza
* *Un colpo da re* (1967) .... Lauren
* *Il vostro superagente Flit* (1966)
* *Missione apocalisse* (1966) .... Dorine
* *100.000 dollari per Lassiter* - Italia (1966) .... Sarah
* *I tre del Colorado* - Spagn (1966) .... Muria
* *Il tesoro della foresta pietrificata* (1965)
* *I predoni del Sahara* (1965) .... Dorothy Flatters
* *Biblioteca di Studio Uno: Il fornaretto di Venezia* (1964, skinwel) .... Fiammetta, Vendramin

## Liammoù diavaez
*  IMDb

## Notennoù ha daveennoù
An Ankou (c'hoari video)

***An Ankou***  zo ur c'hoari video oberiant doare *[[roguelike]]* sevenet gant ar studio naonedat dieub Alkemi , krouerien *Foretales* e 2022, hag embannet gant PID Games d'ar 17 a viz Eost 2023 war urzhiataer dre ar savenn Steam .
## Sevel
Ezhomm ez eus bet 7 miz nemetken evit sevel ar c'hoari.
## Danvez
Ar c'hoarier eo an Ankoù e Breizh an , ha hervez ar c'hrogad e vez disheñvel an dudenn, evel er vojenn. Ret eo dezhañ lazhañ euzhviled evit sikour an eneoù da guitaat ar bed-mañ .

## Notennoù ha daveennoù
Lezenn vrezel

Al **Lezenn vrezel** a vez graet eus erlec'hiadur ur gouarnamant trevour gant lezennoù milourel hag astaladur al lezennoù trevour kement hag an aozadurioù demokratel e-pad ur mare. Al lezenn vrezel a c'hell padout ur mare dibad pe ur mare resis hervez bonreizh ar vro. Ar frankizoù trevour a vez ehanet alies keit ha ma pad al lezenn vrezel. Peurliesañ e vez disklêriet ar stad-se dre ma vez ur brezel pe ur gwallzarvoud evel un emsavadeg er vro pe c'hoazh pa vez gwallreuzioù naturel. Gellout a ra al lezenn vrezel bezañ lakaet da dalvezout ivez pa vez un taol-stad milourel.

## Kenarroud
Daoust m'eo bet disklêriet alies e-kerzh an istor, al lezenn vrezel a chom un ober gwelet fall. Ar wech kentañ ma voe graet gant an droienn "lezenn vrezel" a oa e 1628 e Rouantelezh Bro-Saoz, pa oa bet an Aotrou Matthew Hale o tiskrivañ al lezenn vrezel evel "lezenn ebet, met un dra gouzañvet muioc'h evit aotreet hervez lezenn." Kozh eo an arroudenn-se met chom a ra un dra gwirion en un toullad broioù dre ar bed hiziv-an-deiz. Evit darn eus an implijoù a vez graet eus al lezenn-se ez eo un ezhomm e-tal darvoudoù drastus muioc'h evit un implij gwirel, ha ma vez broioù o kaout aotreoù resis da implij al lezenn vrezel, evit un darn n'eus ket eus ur framm resis a aotre an implij pe get. Evit ar broioù na aotreont ket en un doare eeun disklêriadur al lezenn vrezel, met lec'h ma vez lakaet da dalvezout memestra, an doare gwirel diazez e vo "ar redi" d'en ober, pe un digarez a seurt-se embannet gant penn ar Stad pe an aotrouniezh nevez erruet er galloud.

## Ukraina

Framm implij al lezenn vrezel en Ukraina a oa bet savet e 2015, gant an anv "War ren gwirel al Lezenn Vrezel". Prezidant Ukraina eo a choaz embann al lezenn vrezel met ret eo e vije degemeret gant ar Verkhovna Rada.

## Sukorea
E miz Here 1946, Gouarnamant milourel ar Stadoù-Unanet e Korea a embannas al lezenn vrezel evel diskoulm da Emsavadeg Daegu. D'ar 17 a viz Du 1948, gouarnamant ar prezidant Syngman Rhee a embanne al lezenn vrezel evit talañ ouzh Emsavadeg Jeju. D'an 19 a viz Ebrel 1960, ar Gouarnamant Rhee a embanne adarre al lezenn vrezel evit mougañ Dispac'h Ebrel.

D'an 3 a viz Kerzu 2024, ar prezidant Yoon Suk Yeol a embanne ur stad a reuziad gant al lezenn vrezel evit "gwareziñ frankiz Sukorea a-enep an nerzhioù komunour norzhkorean hag evit freuzañ an hiniennoù enep-stad". D'ar 4 a viz Kerzu 2024 da 01:01 AM KST, 190 lezennour a oa er Vodadenn Vroadel o doa votet evit tennañ al lezenn vrezel raktal.
Taolenn vannouriezh

Un **daolenn vannouriezh** zo un ostilh evit rakjediñ bannouriezh diavaez ur vannadell ha kempouezañ efedoù elfennoù evel an avel pe ar gravitadur war he zreizhent. Peurliesañ e vez implijet evit ar sportoù tennañ, ar chaseal pe gant an dennerien-resisted hag ar sniperien en armeoù.

## Mont en-dro
War an daolenn vannouriezh e vez skrivet ar pezh a c’hallo bezañ kouezh ur vannadell hervez ar gravitadur. Gellet a ra bezañ eztaolet ar c’houezh-mañ e meutadoù pe e munutennoù-korn (moa) er broioù saoznek, hag e santimetroù pe e miliradianoù (mrad) er broioù a ra gant ar sistem metrek, kement-mañ hervez elfennoù ar munision (kargad poultr, pouez ar boled, tizh mont e-maez eus ar c’hanol), elfennoù an arm (reoliañ al lunedenn pe ar c’houch, doare rizennoù ar c’hanol) pe elfennoù diavaez (temperadur, tizh an avel, gwask an aer). Driv ur vannadell a c’hall bezañ rakjedet hervez nerzh ha tu an avel ivez.

## Stumm

War baper eo e veze kavet taolennoù bannouriezh abaoe dibenn an XIX kanted da nebeutañ ha donedigezh kanolioù hag armoù-tan hiniennel savet evit tennañ pelloc’h evit un nebeud kantadoù a vetradoù. Abaoe un nebeud bloavezhioù e kinnig embregerezhioù munisionoù 'zo taolennoù enlinenn pe arloadoù evit jediñ bannouriezh ur vannadell. En armeoù e krog ar sniperien da implijout meziantoù-jediñ enbarzhet en o lunedenn, evel an hini savet gant APexO hag enbarzhet er jederioù FN Elity implijet gant arme Frañs abaoe 2023.

## Pennadoù kar

* Bannouriezh
* Jeder bannouriezh
* Kenefeder bannouriezh

## Daveennoù
Aber (disheñvelout)

**Aber** a c'hell bezañ meur a dra :

*Aber, ur pleg-mor stummet gant al lodenn izelañ ha ledanañ eus genoù ur stêr, ma teu ar mor
*Aber (kelaouenn), ur gelaouenn lennegel vrezhonek aet da get
*Aber (embannadurioù), un ti-embann brezhonek staliet e Landeda
*Aber (Ceredigion), ur gêriadenn e Kembre
UPASP

**Unvaniezh Postel Amerika, Spagn ha Portugal (UPASP)** (spagnoleg : *La Unión Postal de las Américas, España y Portugal* (UPAEP) ; portugaleg : *União Postal das Américas, Espanha e Portugal*) zo un unaniezh rannvroel damheñvel ouzh Unvaniezh Postoù ar Bed (UPB). Krouet e oa bet e 1911 hag emañ e sez e Montevideo, en Uruguay. Pal an aozadur etregouarnamantel-se eo sevel un endro postel hepken etre e izili, evit aesaat dasparzh al lizheroù hag an treuzkas arc'hant etre an annezidi.

## Istor
Dalc'het e voe Kendalc'h Postel Suamerika (*Congreso Postal Sudamericano* e spagnoleg ) d'an 8 a viz Genver 1911 gant kannaded eus Arc'hantina, Bolivia, Brazil, Chile, Ecuador, Paraguay, Perou, Uruguay ha Venezuela. Diwezhatoc'h (1926) e voe adanvet ar sindikad Kendalc'h Postel Panamerikan (*Congreso Postal Panamericano* e spagnoleg), Kendalc'h Postel Amerika-Spagnol (*Congreso Postal Americoespañol*) e 1936, Unvaniezh Postoù Amerika ha Spagn e 1966, hag Unvaniezh Postoù Amerika, Spagn ha Portugal e 1990.

## Palioù
* Reiñ lañs d’ar servijoù postel er bed hag er rannved, gwellaat anezho e pep bro dre vodernaat anezho ha dre stummañ an dud a ra war-dro.
* Kenurzhiañ ha brudañ ur c'henlabour efedus evit diorren ar servijoù post er broioù ha tiriadoù a zo emezelet en aozadur.
* Kenurzhiañ ha brudañ an eskemm titouroù etre an izili war an dachenn oberiant, evit anavezout gwelloc’h ar reolennoù hag al lezennoù.
* Gwellaat perzhioù mat ar servijoù, an etrekevreañ ha surentez ar rouedadoù dre implij teknologiezhioù kelaouiñ ha kehentiñ a sikourfe da vuzuliañ kalite ar servijoù postel, evit bastañ da c'houlennoù an implijerien hag ar pratikoù.
* Kas ar program-se da benn en ur chom kenglot gant strategiezh Unvaniezh Postoù ar Bed. Derc’hel da eskemm, da gelaouiñ an aozadur etrebroadel-se hag ar strolladoù a labour gantañ.

## Izili
28 a diriadoù ha stadoù a ya d’ober an unvaniezh :
* Stadoù dizalc’h : Arc'hantina, Bolivia, Brazil, Chile, Costa Rica, Kanada, Kolombia, Kuba, Republik Dominikan, Ecuador, Guatemala, Haiti, Honduras, Mec'hiko, Nicaragua, Panama, Paraguay, Perou, Salvador,Stadoù-Unanet Amerika, Surinam, Uruguay ha Venezuela ;
* Stadoù emren : Antilhez Nederlandat, enez Aruba hag Enez Sant-Martin ;
* Stadoù dizalc’h Europa : Spagn ha Portugal.

## Timbroù

Da heul un diviz votet e Kendalc'h UPASP e La Habana e 1985 e voe dibabet kinnig bep bloaz un danvez bennak evit ma embannfe pep melestradurezh un timbr gant anv an aozadur, war batrom ar C.E.P.T. en Europa.

## Liammoù diavaez
*  Lec’hienn an UPASP
Colditz

**Colditz** (distaget [] en alamaneg) zo ur gêr vihan e distrig Leipzig, e Saks, en Alamagn. Anavezet eo abalamour d'he c'hastell, Kastell Colditz, ma oa ur c'hamp prizonidi evit ofiserien da vare an Eil Brezel-bed.

## Douaroniezh
Emañ Colditz nepell diouzh Leipzig, er gevred d'ar gêr-se. Emañ kreiz kêr war lez ar Zwickau Mulde, un adstêr d'ar Mulde. E 2020 e oa 8 374 den o chom e Colditz.

## Liamm diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Welrod

Ar **Welrod** zo ur bistolenn savet er Rouantelezh-Unanet da vare an Eil Brezel-bed. Soñjet e oa bet gant servijoù diorren dafar an SOE evit servijout en oberadennoù kuzh el lodenn eus Europa aloubet gant an Trede Reich. Kregiñ a reas he froduiñ e 1943 (stumm Mark II e .32 ACP), ha adalek 1944 e voe savet ar stumm Mark I e Parabellum. War-dro 15.000 skouerenn anezhi a voe produet, ha lod anezhe a voe harzlammet da emsavoù rezistañs e fin ar brezel, e Danmark dreist-holl. Implijet e voe gant ar Rouantelezh-Unanet betek deroù ar bloavezhioù 1990, en oberadenn Desert Storm a-enep Irak.

Dont a ra hec'h anv eus lizherennoù kentañ kêr Welwyn (Hertforshire), e-lec'h ma oa ar Station IX, unan eus labourvaoù diorren an SOE, ha deus ar ger *rod* a dalvez "garenn" pe "barrenn" e saozneg. Ar marc'h-tan Welbike hag al lestr-spluj Welman zo bet anvet diwar ar memes doare.

## Deskrivadur

Platinenn ar Welrod zo un-ober. Puñs he c'harger zo berr-kenañ, pa baouez er memes live hag ar pontig : ur wech tennet ar c'harger eo aesoc'h an arm da guzhat. Etre pep tenn e ranker adkambriñ ur munision en ur dreiñ ar gulasenn eus ur c'hard tro a-raok sachañ warni. Unan eus perzhioù talvoudusañ ar Welrod eo he reduer-son. Evit izelaat c'hoazh tizh mont er-maez ar boledoù, hag o zrouz neuze, ez eus 16 toull tro-dro d'ar c'hanol. Evit gellet implijout an draen e ranker pouezañ dre ret war ul loc'henn a-dreñv d'an dornikell-karger, da lavaret eo derc'hel an arm da vat, kement-mañ evit gwellaat surentez an arm.

Damheñvel eo mont en-dro an daou stumm produet war-bouez o endalc'h (8 kartouchenn e .32 ACP, 6 kartouchenn e 9 mm). N'eus pontig ebet war ar stumm Mark II, hag enbarzhet eo e reduer-son. War ar stumm Mark I eo distag hag e rank bezañ biñset war ar c'hanol a-raok an implij : kement-se a aesa c'hoazh ar c'huzhat.

## Daveennoù
Cary Grant

**Cary Grant**, ganet **Archibald Alec Leach** d'an 18 a viz Genver 1904 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Du 1986, a oa un aktour saoz-stadunanat. Brudet e oa bet dre e daol-mouezh, e bersonelezh madelezhus ha sioul a-fed c'hoari rolloù. Bez' e oa deuet da vezañ unan eus pennoù brasañ aktourien glasel Hollywood evit ar baotred. Lakaet e oa bet e anv div wech evit un Academy Award, resevet en doa un Academy Honorary Award e 1970, hag enoret e oa bet gant ur C'hennedy Center Honor e 1981. Anvet e oa bet da eil esparadenn baotr eus Mare aour Hollywood gant an American Film Institute e 1999.

## Liammoù diavaez
*  Cary Grant war IMDb
FN FAL

An **FN FAL** (evit **Fusil** **Automatique** **Léger**, "Fuzuilh aotomatek skañv"), a zo ur fuzuilh-emgann ijinet e eil hanterenn ar bloavezhioù 1940 gant Dieudonné Saive, un armeurer hag a laboure evit an FN Herstal e Belgia. Produet e voe an arm gant an embregerezh adalek 1953, ha dont a reas da vezañ unan eus an armoù-skoaz implijetañ da vare ar Brezel Yen, pa voe prenet gant kalz broioù eus bloc'h ar C'hornôg. Lesanvet e voe *The right arm of the free world*, a c'haller treiñ, hervez, gant *"Brec'h dehoù"* pe *"Arm reizh" ar bed dieub*). Milionoù a skouerennoù eus an FN FAL hag eus adstummoù a bep seurt a voe produet, gant an FN Herstal pe gant embregerezhioù all er bed, dindan aotre.

## Deskrivadur
Pimpatromoù kentañ an arm a voe diorroet adalek 1946 en FN Herstal a-drugarez d'ur c'henlabour gant ar Rouantelezh-Unanet. Kambret e oant da gentañ evit ar c'hartouchennoù 7,92 × 33 mm Kurz a gaved er Sturmgewehr 44 alaman. Fellet a reas d'ar Saozon amprouiñ an arm, met gant munisionoù .280 British, ur gartouchenn arnodel savet goude fin an Eil Brezel-bed evit klask pourveziañ ar soudarded gant munisionoù skañvoc'h, diwar skouer ar re implijet en Stg 44 alaman. E 1954, dindan wask ar Stadoù-Unanet, e voe adkambret ar skouerennoù amprouet evit ar 7,62 × 51 mm NATO, a oa o tont da vezañ standart e armeoù an AFNA.

AN FN FAL a zo un arm dezhañ daou vod-tennañ damaotomatek hag aotomatek, hag a ya en-dro dre ur sistem amprest-gazoù dre biston. Pourveziet e vez gant kargerioù-fiñv 20 pe 30 kartouchenn. Ur vaionetez a c'haller stagañ ouzh he c'hanol, hag un dornell a zo da zougen anezhi. Meur a adstumm anezhi zo bet savet, lod dezhe lunedennoù pe lammoù plegus. Stummoù 'zo a ginnige ur mod damaotomatek hepken. War stummoù aotomatek 'zo e voe ouzhpennet un daoubez evit stabilaat an arm e-pad an tennadegoù. Pevar stumm nes eus ar FAL a gaver :

* **FAL 50.00**, ar fuzuilh FAL diazez, dezhi ul lamm difiñv hag ur c'hanol standart
* **FAL 50.63** pe **FAL Para rifle**, dezhi ul lamm plegus hag ur c'hanol berr
* **FAL 50.64**, dezhi lamm ar FAL Para met ur c'hanol standart
* **FAL 50.41**, anvet ivez **FAL Hbar automatic rifle** pe **FALO**, ur stumm dezhañ ur c'hanol ponner savet evit bezañ ur arm-skoazell skañv e doare ur fuzuilh-vindrailher

## Implijerien
Dibabet e voe ar FAL evel arm standart gant arme Breizh-Veur e deroù ar bloavezhioù 1950, dindan an anv **[[L1A1]]**. Choazet e voe gant Aostria e 1958 (stumm **Sturmgewehr 58**) hag gant un 90 arme bennak er bed, Turkia, Aostralia pe Brazil en o zouez. Dilezet e voe ar FAL tamm-ha-tamm er bloavezhioù 1980 ha 1990, pa zeuas ar 5,56 mm da vezañ kartouchenn standart nevez fuzuilhoù-arsailh armeoù AFNA.

War-dro 7.000.000 a skouerennoù anezhi a zo bet produet abaoe 1953. Ouzhpenn e Belgia eo bet graet dindan aotre er broioù da heul :

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez
*  Anavezout stumm un FN FAL hervez he niveroù-serienn ha perzhioù a bep seurt, war lec'hienn an UFA (lennet d'ar 06/12/2024)

## Daveennoù
FGM-148 Javelin

An **FGM-148 Javelin** zo ur banner-misiloù hezoug eneptank produet abaoe 1996 gant an embregerezh Lockheed Martin. An arm kentañ eo a ra gant ar sistem *Fire and Forget* a aotre an tenner da vont da guzhat diouhtu goude bezañ tennet, hep gortoz e vefe bet tizhet e sibl. Savet eo evit tarzhañ a-us d'an tankoù, a zo peurliesañ unan eus lec'hioù gwan ar c'harbedoù-mañ. Implijet e vez gant arme ar Stadoù-Unanet ha reoù all er bed. Un nebeud miliadoù anezhe a voe kaset da arme Ukraina a-raok eil aloubadeg ar vro gant Rusia e 2022, ha sikour a rejont da herzel an argadennoù rusian e mizioù kentañ an emgannoù.

## Notennoù ha daveennoù
A Plague Tale: Innocence

***A Plague Tale: Innocence*** ("Un istor bosenn : diantegezh") zo ur c'hoari video gwezh-avantur hag ensiladur sevenet gant Asobo Studio hag embannet gant Focus Home Interactive. Ar c'hoari a zo bet embannet war ar savennoù PlayStation 4, Windows, hag Xbox One e miz Mae 2019. Lakaet eo bet da vezañ implijus war ar servij *[[cloud gaming]]* Amazon Luna e miz Du 2020. An doareoù PlayStation 5 hag Xbox Series X/S eus ar c'hoari a zo bet embannet e miz Gouhere 2021, gant un doare *cloud* all met evit an Nintendo Switch.

An istor a c'hoarvez er  en Akitania, e Bro-C'hall, e-kerzh Brezel ar C'hant vloaz. Heuliañ a reer Amicia de Rune hag he breur yaouankañ Hugo, a zo klañv,p'emaint o tec'hout rak soudarded an Ofis santel ha rak strolladoù razhed niverus a zo o ledañ ar vosenn zu.

Ar c'hoarier a ren Amicia dre implij an ensiladur hag un nebeud ostilhoù evit kuzhat, diduellañ pe badaouiñ soudarded enebour, tec'hout rak ar razhed, ha diskoulmañ miltammoù, ar pezh a zegas d'ar c'hoari ul lodenn eus ar rummad c'hoarioù video dreistbevañ spont.

*A Plague Tale: Innocence* a zo bet degemeret mat gant burutellerien ha gwerzhet ez eus bet ur milion a skouerennoù e miz Gouhere 2020. Ur c'hoari a-c'houde a zo bet savet, anvet *[[A Plague Tale: Requiem]]*, hag a zo bet embannet e 2022.
Cloud gaming

**Cloud gaming**, lesanvet ivez **c'hoari diwar c'houlenn** (*gaming on demand*) pe **game streaming**, zo un doare c'hoari enlinenn lec'h ma vez c'hoariet ur c'hoari video met dre ur servijer pe dre streamoù: ar c'hoari (video, son...) a zo degaset eeun betek urzhiataer pe skramm ar c'hoarier o tremen dre ur servij cloud. Disheñvel eo neuze diouzh an doare c'hoari a vez kavet peurliesañ, lec'h ma vez ar c'hoari o treiñ wal letrin, urzhiataer personel pe poellgomz ar c'hoarier.
## Notennoù ha daveennoù
Kalibr 28

Ar **c'hartouchennoù kalibr 28** zo munisionoù evit ar fuzuilhoù-chase flour o c'hanolioù. Ur c'halibr etre eo, nebeutoc'h a argil hag a drouz gantañ evit ar c'halibroù 12 pe 20, met fonnusoc'h e goumoulenn-blomoù hag uheloc'h e dizh mont er-maez evit ar .410. Boaz e vez kambret e 70 mm, met gellet a raer kavout hirderioù kartouchennoù all evel 65 pe 76 mm. 

Kalz produerien a ginnig kartouchennoù ispisial er c'halibr 28 (brenneke, ball-trap, klujar en o zouez). Gounit a ra tachenn e bed ar chase abaoe un nebeud bloavezhioù.

## Gwelet ivez
* Kalibr 12
* Kalibr 16
* Kalibr 20
* Kalibr .410

## Liamm diavaez
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Yamandú Orsi

**Yamandú Ramón Antonio Orsi Martínez** (ganet d'an 13 a viz Mezheven 1967 e Santa Rosa) zo ur c'helenner ha politiker eus Uruguay. Dilennet eo bet da brezidant e vro e dilennadeg miz Du 2024. 

A-raok an dra-se e oa bet e penn Departamant Canelones e su Uruguay etre 2015 ha 2020 hag adarre etre 2020 ha 2024 .

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Twitter
* Instagram
Ruger Gunsite Scout

Ar **Ruger Gunsite Scout** (pe **Ruger GSR**) zo ur garabinenn produet gant an embregerezh stadunanat Sturm, Ruger & Co. abaoe 2012, diwar ur c'henlabour gant ar greizenn-dennañ Gunsite Ranch (hiziv Gunsite Academy), en Arizona. Kambret eo evit ar c'halibroù .308 Winchester, .350 Legend, ha .450 Bushmaster abaoe 2017. Ur stumm e 5,56 mm NATO a voe kinniget adalek 2014, met n'emañ ket war katalog ar merk ken.

Savet eo bet diwar ar Ruger M77, en ur zegas dezhi elfennoù stag ouh meizad ar *[[Scout Rifle]]* ijinet gant Jeff Cooper : un arm berr a-walc'h eo, dezhañ ur c'houch, hag ur reilh Picatinny dirak e doull-distrinkañ da sevel ul lunedenn warnañ. 10 kartouchenn e .308 Winchester eo endalc'h e garger. Ur sistem tennata dre vorailh en deus, diazezet evel ar Ruger M77 war hini ar Gewehr 98.

## Liammoù diavaez
*  MATHESON Mick, *[https://sportingshooter.com.au/reviews/long-term-review-ruger-gunsite-scout/ Long-term review: Ruger Gunsite Scout]*, Sporting Shooter, 2023

## Daveennoù
Argadeg an tu enep sirian e 2024

D'ar 27 a viz Du 2024 e oa bet roet lañ gant kevredad strolladoù an eneberezh sirian d'un argadeg, anvet Penn an Oberiadurioù milourel, renet gant Hayat Tahrir al-Sham (berraet en HTS) hag harpet gant strolladoù harpet gant Turkia el Lu Vroadel Sirian (LBS), a-enep unvezioù Lu Arab Siria (LAS, arme ar gouarnamant) e gouarnelezhioù Idlib, Aleppo ha Hama e Siria. An oberiadur-brezel a oa bet anvet **Deterrence of Aggression** (Diarbenn an tagadur) gant an HTS hag embannet e oa bet e oa un digoll rak kanoliadur trevourien gant al Lu Arab Sirian e kornôg Aleppo. Ar wech kentañ eo gant nerzhioù lu an tu enep sirian e Brezel diabarzh Siria da gregiñ gant un oberiadur-brezel abaoe Meurzh 2020 hag arsav-brezel Idlib.

D'an 29 a viz Du 2024, an HTS ha goude-se Nerzhioù Demokratel Siria (NDS) o doa aloubet Aleppo ha kemeret  darn eus ar gêr, ha gwelet nerzhioù ar gournamant o kouezhañ en o foull. An deiz war-lec'h, nerzhioù an enebadur a oa aet war-raok bliv, oc'h aloubiñ degadoù a gêriadennoù pe kêrioù, e-tal dezho e oa an nerzhioù a-du gant Assad o steuziañ. Aet e oant war-raok war-zu Hama e kreiz ar vro, ha kemeret e voe kêr d'ar 5 a viz Kerzu. D'ar 6 a viz Kerzu, an NDF a aloube Deir ez-Zor e-kerzh un argadenn e reter an Eufrates, e keit-se Penn an Oberiadurioù milourel nevez savet ha Brigadenn Al-Jabal o devoa aloubet Daraa ha Suwayda e-kerzh un argadenn e su ar vro. An HTS a oa kendalc'het da vont war-raok er su war-zu Homs. Arme Dieub Siria (ADS) harpet gant SUA a oa bet oc'h aloubiñ Palmyra e Gevred Siria.

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Gwiana c'hall

Gwiana c'hall a zo ur vro e biz Suamerika. Dindan dalc’h Bro-C’hall emañ abaoe kreiz ar XVIIvet kantved. Un drevadenn e voe betek 1946, un departamant tramor etre 1946 hag an 18 a viz Kerzu 2015 pa voe krouet ur "Strollegezh tiriad unik" (*Collectivité territoriale unique de Guyane*).

E 1886-1888 e voe lakaet e gwerzh timbroù an trevadennoù gall dreistmoullet gant ar gerioù :
 Dec&ensp;1886&emsp;&emsp;GUY. FRANC.&emsp;&emsp;0f005

Sklaeroc’h e voe e 1892 pa vo embannet an anv **GUYANE** a-dreuz war timbroù boutin an trevadennoù, gant ur pik pe get. Er bloaz-se e voe moullet ivez ur skwerenn eus ar rummad Navigation et Commerce (1892) gant an alc’hwez GUYANE.

Tresadennoù ur merienaer meur, ur c’hlasker aour ha plasenn ar gwez-palmez e Cayenne a zo bet e 1904 ar rummad kentañ gant un danvez a glote gant buhez ar vro. Heuliet e voe e 1929 gant un eil rummad ezotek a ginnige tresadenn un henvroad o tennañ gant ur wareg (engravet gant Antonin Delzers, ur birogenn war ar stêr Maroni ha, uheloc’h an talvoud-gwerzh dezho, timbroù oc’h enoriñ Ti ar Gouarnour e Cayenne.

Treut e voe an embann timbroù e-pad ar bloazioù war-lerc’h. Embannet e voe e Gwiana an hevelep rummadoù timbr a veze kavet e trevadennoù all en Impalaeriezh trevadennel Frañs : Diskouezadeg Pariz (1937), Deiz-ha-bloaz an Dispac’h (1939), Difenn an Impalaeriezh (1941), L’Entraide française… E 1947 e oa bet moullet ur rummad diwezhañ dre ma voe cheñchet statud melestradurel an tiriad. Timbroù Frañs a vez graet gante hiviziken.

An timbroù savet e 1921 evit ar postoù dre-nij a zo rouez-kenañ hag uhel o friz. Difeson eo ar skeudennoù (un tokarn gant divaskell, poltred an Doue Hermes, al lizherennoù TAG war teir diwar beder elfenn ar rummad, da lavaret eo "Transports Aériens Guyanais" (*Treuzdougen aer Gwiana*).

## Pennad kar
* Timbroù Inini
Fally Ipupa

**Fally Ipupa Nsimba** zo bet ganet eo d’ar 14 a viz Kerzu 1977 e Kinshasa, Zaire en RDK. Seizh album en deus graet . E stil muzik a zo rumba hag afropop. Seniñ a ra piano ha gitar. Bevet en deus e Bandal. Kanañ a ra e lingala.
Jeck

**Jeck**, bet ganet Jean-Luc Monteago, zo ganet e 1992 e Villeneuve-Loubet (Alpes-Maritimes). Kompozet en deus un albom «Moi c’est Jeck ». E stil muzik a zo pop.

## Daveennoù
Istor Breizh (kelaouenn)

**Istor Breizh** zo ur gelaouenn cʼhwecʼhmiziek embannet gant ar gevredigezh Istor Breizh ha renet gant Jacques-Yves Le Touze. Enni e kaver pennadoù, al lodenn vrasañ anezho e galleg, aozet gant istorourien ha skrivagnerien evit ledañ deskamant war istor Breizh. Deuet eo an niverenn gentañ er-maez e miz Here 2024.

## Skipailh
Savet eo bet ar gelaouenn gant ur skipailh pevar den ennañ.
* Jacques-Yves Le Touze : rener an embann, bet savet gantañ ar gelaouenn Dalc'homp soñj.
* Christian Gouerou : pennskridaozer, bet kazetenner ha rener ar gazetenn Ouest-France evit departamant Penn-ar-Bed.
* Armelle Le Guillou : kenurzhierez an embann.
* Olwenn Manac’h : pajennaozerez ha maketennerez.

## Liammoù diavez
* Lec'hienn ar gelaouenn

## Daveennoù
Malo Morvan

**Malo Morvan** (ganet e 1987) zo ur c’helenner skol-veur war ar yezhoniezh, ur soner klavier hag ur saver kanaouennoù brezhonek. Graet ez eus bet gantañ un enklask war mennozhioù dispaket gant ar c'heriadurourien o deus savet geriadurioù brezhoneg. 

## Buhez
Tapet en deus ar vachelouriezh war ar skiantoù e Lise Diwan Karaez e 2004. E Skol-veur Roazhon 2 e reas studioù war brezhoneg hag ar brederouriezh ken e tapas un aotreegezh doubl e 2007. Bloaz goude e tapas an aotreegezh war Skiantoù al Lavar. Goude-se e tistroas d’ar brederouriezh (master ha CAPES), a-raok mont da souten un dezenn doktorelezh war Skiantoù al Lavar dirak Skol-veur Paris-Descartes e 2017, war un sujed liammet ouzh an deskadurezh vrezhonek en doa bet, ar geriadurioù brezhoneg.
E 2019 e tapas an agregadur war ar brederouriezh hag ez eas e-maez Breizh evit kelenn ar brederouriezh e Bourg-en-Bresse hag e Lyon.
Anvet eo bet da vestr-prezegenner war Skiantoù al Lavar e Skol-veur Teurgn e 2022.

## Embannadennoù
* https://theses.hal.science/tel-01703404 *Définir la "langue bretonne". Discours concurrentiels d’origination et d’identification dans les paratextes des dictionnaires bretons*. Tezenn doktorelezh dirak Skol-veur Paris_Descartes, 2017.
* « La langue bretonne entre républicanisme et cléricalisme, Analyse à partir de quelques manuels scolaires bilingues du xixe siècle ». E-barzh Marie-Jeanne Verny ha Yan Lespoux (renerezh), ''Manuels scolaires et langues régionales'', , ''Lengas'', no 83, 2018. 
* Malo Morvan, « L’Étude récréative et sérieuse de Vincent Roudaut, un hérétique du celtisme au XIXe siècle ». E-barzh ''La Bretagne linguistique, niv. 23, 2019.''. Brassellet d’an 8 a viz Kerzu 2024.
* *Classer nos manières de parler, classer les gens*, Roazhon, Éditions du Commun, 2022, 263 p. .

## Lec’hienn bersonel
* http://malomorvan.free.fr/. Brassellet d’an 10 a viz Kerzu 2024.

## Notennoù ha daveennoù
C'hoari video birvidik-avantur

Ur **c'hoari video birvidik-avantur** zo ur rummad c'hoarioù video kemmesk etre lodennoù ur c'hoari oberiant pe birvidik hag ul lodenn c'hoari avantur.

Peurliesañ, ar c'hoarioù avantur a zo reoù gant kudennoù a redi ar c'hoarier da glask diskoulmoù dre furchal hag heuliañ un istor, gant darvoudoù birvidik met hep na vijent diazez ar c'hoari. Pa vez lodennoù birvidik, ez eo reoù hag a zo berr hag e lec'hioù resis. Evit ar c'hoarioù birvidik nemetken, an doare c'hoari a zo diazezet war etreoberiadennoù en amzer real a redi ar c'hoarier da gaout ur jestraouiñ munut etre hini an daoulagad hag hini an daouarn. Ar c'hoarioù video birvidik-avantur a zo ur c'hemmesk etre an daou zoare c'hoari-se hag a lak ar c'hoarier da gaout kenurzhiañ lagad-daouarn met ivez preder evit kavout diskoulmoù d'ar c'hudennoù a vez kinniget dezhañ.
C'hoari video ensiladur

Ur **c'hoari video ensiladur** a vez graet eus un doare c'hoari video lec'h ma vez implijet dreist-holl an doare *dre laer* da c'hoari evit chom hep bezañ gwelet gant enebourien. Ar c'hoarioù er rummad a ro an tu d'ar c'hoarier da chom direperet dre guzhañ, ensilañ, pe implij treuzwiskoù. Alies e vez roet an tu d'ar c'hoarier da choaz etre mont gant an istor dre un doare ensiladur ha kuzh pe dre un doare oberiant o tagañ an enebourien. Ral eo e vije tu d'ober ar c'hoari a-bezh en ur vezañ oberiant nemetken. Ar rummad c'hoarioù-se a implij ar spierezh, enep-sponterezh, ha temoù baleerezh, gant tudennoù hag a zo soudarded nerzhioù ispisial, ajantoù ispisial, spierien, laeron, ninjaed, pe lazherien. Lod eus ar c'hoarioù a zo kemmesket etre ensiladur ha doare c'hoarioù all evel ar reoù first-person shooter pe c'hoari video savenn.
Arme Komando Reveulzier

An **Arme Komando Reveulzier** (saozneg: *Revolutionary Commando Army*, berraet en **RCA**), brudet ivez evel **Arme Dieub Sirian** (saozneg: *Syrian Free Army*, **SFA**, arabeg: جيش سوريا الحرة pe Jaysh Sūriyyā al-Hura), pe **Lu Nevez Sirian** (arabeg: جيش سوريا الجديد pe Jaysh Sūriyā al-Jadīd), a vez graet eus ul lodenn eus an Eneberezh sirian armet ha gourdonet gant an United States Army hag a zo unan eus luskadoù lies Brezel diabarzh Siria. Mestr eo ar strollad war harzoù Siria-Irak ha Jordania hag ul lodenn e norzh Gouarnelezh Hama, e reter Siria. Pennlec'h al lu-se zo bet e Bazenn arme stadunanat al-Tanf.

E 2024 e istimer ez eus un tammig ouzhpenn 500 soudard en aozadur.

## Notennoù ha daveennoù
Eneberezh sirian

An **Eneberezh sirian** (arabeg: المعارضة السورية pe al-Muʻaraḍat as-Sūrīya) zo un termen ledan evit ober anv eus an holl strolladoù bet enebet ouzh renad Bachar al-Assad e Siria. E miz Gouhere 2011, pa oa kroget Brezel diabarzh Siria, dizertourien eus Nerzhioù lu Arab Siria o doa savet Lu Dieub Siria, un anv hag a voe implijet diwezhatoc'h gant meur a luskad armet dre ma pade ar brezel. E miz Du 2012, strolladoù politikel oberiant en estrenvro o devoa savet Kevredad Broadel Siria. Savet e oa bet ivez ur Gouarnamant Sirian da c'hortoz hag a oa bet oberiant evel gouarnamant en harlu hag, adalek 2016, en un nebeud takadoù dindan dalc'herezh Turkia e Siria. E 2017, ar strollad islamour  Hayat Tahrir al-Sham, ha na oa ket un ezel eus ar C'hevredad Broadel Sirian, en doa savet Gouarnamant Salvidigezh Siria en tachennoù a oa mestroniet gantañ. Strolladoù all o deus bet enebet ouzh renad Bashar al-Assad e-kerzh ar brezel diabarzh evel Arme Vroadel Siria harpet gant Turkia, Melestradurezh emren Norzh ha Reter Siria, hag aozadurioù djihadourien evel ar Stad Islamek.
World of Guns: Gun Disassembly

***World of Guns : Gun Disassembly***, lesanvet a-wechoù **WoG**, zo ur c’hoari video drevezadur ha miltamm embannet evit ar wech kentañ war iOS e 2010. Ennañ e ranker sevel ha divontañ armoù-tan hiniennel. Un holloueziadur war an armoù koulz hag ur c’hoari miltamm eo. Produet eo gant ar studio ukrainat Noble Empire Corporation.

## Deskrivadur
Evit pep arm e vez kinniget un tutorial evit deskiñ divontañ hag adsevel an arm en urzh mat, e daou vod : unan diazez, evel ar pezh a vefe graet evit ur c’hempenn boaz, pe en ur mod klok, da lavaret eo divontañ ar pezhioù penn-da-benn. Goude-se e c’haller c’hoari da zivontañ ha da adsevel anezhañ ar buanañ ar gwellañ. Pa zeuer a-benn e taper poentoù skiant-prenet, hag a servijo evit lakaat armoù nevez war-wel. Prenañ poentoù a c’haller ivez evit mont buanoc’h gant ar c’hoari. Ur mod *ober* a zo ivez, ma c’haller implijout an arm, kuzhat pezhioù dezhañ pe lakaat lod da vezañ treuzwelus evit kompren mont en-dro e vekanikerezh. Pennadoù-titouriñ tennet deus Wikipedia a zo evit pep arm. Standoù tennañ niverel a c’haller distankañ evit implijout an armoù en endro-se.

180 arm a oa kinniget e miz Kerzu 2024, ha reoù nevez a vez ouzhpennet bep miz. Kinniget eo ar c'hoari e meur a yezh, en o zouez galleg pe saozneg.

## Istor an diorren
Krouet e voe ar c’hoari gant an Ukraniat Valerii Zadorozhnyi adalek 2008, asambles gant ur saver c’hoarioù-videoioù all. Ne oant ket barrek war an armoù, met dont a reas ar soñj dezhe sevel ur c’hoari goude bezañ sellet ouzh video enlinenn war divontañ ar pistolennoù Glock. A-drugarez da ditouroù kavet war internet e kinnigjont e 2009 *Gun Disassembly 3D*, stumm kentañ ar c’hoari war iOS, ennañ pemp arm-dorn : Colt M1911, SIG P228, Desert Eagle, Beretta 92FS ha Glock 17. Berzh a reas, ha divizout a rejont an daou grouer diorren ar c’hoari muioc’h c’hoazh. E 2014 e voe kinniget war ar savenn Steam dindan e anv a-vremañ. Sikouret e voent tamm-ha-tamm gant tud arbennikaet eus ar bed a-bezh.

E 2023 e veze implijet World of Guns gant 100.000 c’hoarier bep miz, ha pellgarget e oa bet ouzhpenn 20 milion gwech ar c’hoari war an holl plateforme. Ur *free-to-play* eo, da lavaret eo digoust da bellgargañ, met poentoù a c’haller prenañ evit mont war-raok buanoc’h. Un doare holloueziadur 3D eo, a vez implijet estreget gant c’hoarierien : graet e vez gantañ da vare stummadurioù evit an dud a-vicher, pe war ar pemdez gant tennerien zo evit kempenn o dafar. En Ukrainia eo digoust ha digor er c’hoari an armoù implijet gant arme ar vro.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  *[https://store.steampowered.com/app/262410/World_of_Guns_Gun_Disassembly/ World of Guns: Gun Disassembly]* war ar savenn Steam

## Daveennoù
Patriote (Dispac'h Gall)

Ar **strollad Brogarour** (galleg: *Parti patriote*) a oa ul luskad politikel e-kerzh an Dispac'h Gall hag en doa bodet da gentañ ar re o devoa c'hoant da gaout un Emvod ar stadoù-Meur a-raok dont da vezañ ur ger evit ober anv eus an dud a-du gant an Dispac'h Gall. Ster ar ger a gemm neuze hervez piv a implije anezhañ hag e peseurt koulzad.
Teir urzh ar gevredigezh

**Teir urzh ar gevredigezh** a vez graet eus doare urzhiañ sokial ar gevredigezh implijet en Europa gristen etre ar Grennamzer ha penn kentañ an Amzerioù modern. Aozadurioù disheñvel a oa bet savet a-benn rannañ hag aozañ izili ar gevredigezh, an aozadurioù-se a oa bet o kemm hervez ar mare hag al lec'h.
## Ar Renad Kozh
* An aozadur brudetañ e oa hini Bro-C'hall ar Renad Kozh, unan hag a ranne ar gevredigezh e teir urzh gant ar gloer, an noblañs, hag  al labourerien (peizanted ha bourc'hizien).
* E broioù zo, evel Sveden ha Rusia, bourc'hiz (klasad marc'hadourien kêr) ha partabl ar maezioù a oa lakaet e strolladoù sokial disheñvel, hag ouzhpenn-se e oa ur pevare urzh hag a oa hini ar partabl paourañ.
* E Norvegia, ar c'hlasad a baee an tailhoù a oa gwelet evel un urzh, hag asambles gant un noblañs izel kenañ, ez ae d'ober ur c'hlasad sokial pe un urzh a oa ken kreñv hag ar vonarkiezh. E Danmark, n'eus nemet ar berc'henned douaroù hag o devoa galloud. An dud hep douaroù pe gant nebeut-tre a oa er-maez eus an urzhioù, ar re-se a oa hep gwir politikel ebet a-benn neuze.  
* E Bro-Saoz e oa un aozadur rannet e div urzh, pa oa bet kendeuzet noblañs ha kloer en un urzh aotrouniel hag e-kichen e oa ar gomun ("Commons") evel eil urzh. An aozadur-se a oa bet o sevel an div gambr eus parlamant ar vro, an *House of Commons* hag an *House of Lords*.
* E su Alamagn, un aozadur gant teir urzh a oa gant an noblañs (priñsed ha kloer uhel), marc'heien, hag ar "vourc'hizien" ; er-maez eus an aozadur-se e oa ar gloer izel hag ar beizanted.
* E Bro-Skos, an teir urzh e oa ar gloer (kentañ urzh), an noblañs (eil urzh), hag ar gomiserien kontelezh, pe "bourc'hizien" (trede urzh), o vezañ kannaded ar vourc'hizien hag an dud izel. An urzhioù a yae d'ober ar parlamant skosat.