open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Charlotte-Aglaé d'Orléans

**Charlotte-Aglaé d'Orléans** (1700-1761), lesanvet *Mademoiselle de Blois*, hag anavezet evel **Carlotta Aglae di Borbone-Orléans** en italianeg, a oa ur briñsez c'hall, merc'h da rejant Bro-C'hall, Philippe d'Orléans (1674-1723), hag a deuas da vout dugez Modena. 

## He buhez
Ganet e oa e Pariz e miz Here 1700. Trede merc'h Philippe d'Orléans (1674-1723) ha Françoise Marie de Bourbon (1677-1749), e oa. Ne oa ket ur goantenn, met speredek e oa ha lemm he zeod. Karet e oa gant he zad, hogen savet fall e voe, dre lezober. 

En ul lizher ganti, kaset da zug Richelieu, e tamall d'he zad bezañ bet darempredoù gwadorgedek ganti, dezhi da c'houzout digantañ piv e oa ar Mask houarn ; arvar zo diwar-benn gwirionded al lizher-se rak kemend-all a voe kontet diwar-benn he c'hoar Dugez Berry, a vije deuet da vout serc'h, hervez an istorour Jules Michelet, d'ar Rejant evit gouzout ar wirionez diwar-benn ar sekred-se.

E 1717, da 17 vloaz eta, he devoe un darempred gant dug Richelieu, petra bennak ma oa he c'heniterv Mademoiselle de Charolais en sell dazimeziñ dezhañ; kontet eo an istor en eñveronennoù baron Besenval.

E 1719 e voe bac'het an dug gant tad Charlotte dre m'en devoa kemeret perzh en irienn Cellamare: mont a reas-hi d'e welout d'e vac'h ha goulenn digant he zad pardoniñ dezhañ, dezho da zimeziñ. A-benn ar fin e teuas a-benn da lakaat dieubiñ an dug gant ma'z aje-eñ d'an harlu ha ma ne zimezje-hi ket dezhañ. 
 
Ur pennadig e voe kaoz ivez d'he dimeziñ da roue Sardigna, hogen mont a reas an afer da fall. He mamm-gozh Elisabeth Charlotte von der Pfalz (1652-1722) an hini a voe kaoz, rak bet e oa o kontañ da Rouanez Sardigna, he merc'h-kaer, ne veze ket fur emzalc'h an danvez-pried. Ret e voe mont da lec'h all da glask fred eta.

## Dimeziñ he bugale
Aet e oa dug Modena, Rinaldo d'Este e-barzh an emglev etre ar Rejant gall ha Bro-Saoz, ha roet e oa bet dezhañ dorn Charlotte-Aglaé evit e vab Francesco III d'Este (1698-1780). E 1720 e voe graet an eured. Ur pikol argouroù he devoe, 1,8 milion a lurioù, savet evit an hanter gant he c'henderv roue, Loeiz XV dindan gulatoriezh ar Rejant. 

Nav bugel he doe Charlotte-Aglaé : 
#Alphonse (1723-1725), marvet da zaou vloaz ;
#François Constantin (1724-1725), marvet da ur bloaz ;
#Maria Teresa (1726-1754), a zimezas en 1744 da Louis Jean Marie de Bourbon, dug Pentevr (1725-1793) ;
#Ercole Rinaldo (1727-1803) ;
#Mathilde (1729-1803)
#Béatrice (1731-1736), marvet da bemp bloaz ;
#Marie ''Fortunée'' (Maria Fortunata) (1734-1803) a zimezas en 1759 da Louis-François de Bourbon, priñs Conti (1734-1814) (hag a zizimezas en 1775) ;
#Benoît Philippe (Benedetto Filippo) (1736-1751), marvet da 15 vloaz ;
#Marie Élisabeth (1741-1774).

Hir e kave Charlotte-Aglaé hec'h amzer e Modena, petra bennak ma teuas dug Richelieu d'he gwelout, hag eñ gwisket evel ur marc'hadour bale-bro. He seizh gwellañ a reas da guitaat an dugelezh, ha divec'hiet e voe an holl ouzh he gwelout o vont kuit. Siwazh dezhi, ne voe ket tomm an degemer el lez c'hall gant ar roue Loeiz XV, pan he redias da vevañ e Pariz, er sioulder, ha pell diouzh e lez. 

## He marv
Mervel a reas e Pariz, e Palez al Luxembourg e 1761.
Françoise de Foix

**Françoise de Foix** (war-dro 1495 - 16 a viz Here 1537), kontez Kastellbriant, a oa serc'h d'ar roue gall Frañsez. 

Yaouankik e oa pa voe dimezet, e 1505 pe 1509, da Yann Laval-Kastell-Briant (1486-1543), aotrou Kastell-Briant.
Betek ren Frañsez Iañ Bro-C'hall ne veze ket kalz merc'hed e lez ar rouaned c'hall, met ar roue-se a gavas mat lakaat merc'hed ha gwragez an aotrouien da zont d'al lez.

## Boued
Roet eo bet hec'h anv d'ur madig eus Kastellbriant, *ar Françoise de Foix*. Ur chokoladenn pralinet eo, gwarniset gant rezin lakaet da veizhiañ er rom. Krouet e voe e 1932 gant ar pastezer kastellbriantat Constant Lerochais. Hervez ar vojenn e oa sot ar roue gall gant ar rezin vihan a veze lakaet da veizhiañ en alkool gant e serc'h hag an dra-se a zisplegfe perak e voe ken hir an darempred kenetrezo.

## Levrlennadur
* Lesconvel, Pierre (1695) : *La Comtesse de Chateaubriant ou les Effets de la jalousie*, Nabu Press, 2011 
* Gottis, Augustine (1816) : *François Ier et madame de Chateaubriant*, Gale Ncco Print Editions, 2017 – 2 levrenn  
* Toudouze, Georges (1948) : *Françoise de Châteaubriant et François Ier*, Paris : Librairie Floury.
* Lesage, Mireille : *La salamandre d'or*, Pygmalion Édirions, 1998 

## Daveoù
Fulup Bro-C'hall (1640-1701)

**Fulup Bro-C'hall**, pe **Fulup Iañ Orleañs**, pe **Philippe de France**(1640-1701) a oa ur priñs gall, breur da Loeiz XIV.

## E vuhez
Eil mab Loeiz XIII e oa.

## Dimezioù
Troet e oa gant ar baotred, evel e dad, met div wech e timezas, ha bugale dezhañ bep tro:
* da Henrietta Bro-Saoz (1644 -1670),
* d'ar briñsez alaman, Liselotte von der Pfalz (1652–1722), brudet he lizhiri.

## E vugale
### Gant [[Henriette d'Angleterre]]
# *[[Marie Louise d'Orléans (1662-1689)]]* (1662 - 1689), dimezet da Carlos II , roue Spagn, hanter inosant; divugel e voent;
# *Philippe Charles d'Orléans*, dug Valois (1664 - 1666), marvet da zaou vloaz.
# *[[Anne Marie d'Orléans]]* (1669 - 1728) dimezet e 1684 da Vittorio Amedeo II di Savoia; rouanez Sardigna.

### Gant Liselotte
* Alexandre-Louis (1676), marvet da 3 bloaz, 
* Philippe d'Orléans a voe rejant goude marv ar roue Loeiz XIV . 
*Élisabeth Charlotte d'Orléans (1676 - 1744) a zimezas da Leopold I, dug Loren ha Bar, rejantez an dugelezhioù ha goude priñsez souveren Commercy, tud-kozh a-berzh tad d'ar rouanez Marie-Antoinette Bro-C'hall (1755 - 1793) ha gourdadoù an tiegezh Habsbourg-Lorraine.
Al Liorzhour

**Al liorzhour** zo ur pezh c'hoari brezhonek, troet diwar skrid saoznek Mike Kenny ha c'hoariet gant Teatr Piba.

Embannet eo bet ar skrid gant Emgleo Breiz e 2012. Kentañ embannadur Emgleo Breiz e peurunvan eo. 

## Liammoù diavaez
*Emgleo Breiz
*Teatr Piba
Ras al-Khaimah

**Ras al-Khaimah** (arabeg: رأس الخيمة‎ *Rā's al Ḫaima*; e brezhoneg: “kern an deltenn”) a zo unan eus seizh emirelezh an Emirelezhioù Arab Unanet. Emañ-hi e biz an Emirelezhioù, sko ouzh ezklozadur Oman. Ras al-Khaimah eo ivez anv ar gêr-benn. 1 700 km² a zo dindan ar vro.
C'hoariell

Ur **c'hoariell** a zo un dra evit c'hoari. Alies eo ar vugale a ra gant c'hoarielloù, met a-wechoù e vez c'hoarielloù ivez evit tud vras hag evit loened. Anavezout a reer c'hoarielloù abaoe an amzerioù koshañ. Pompinelloù, polotennoù, diñsoù... a zo c'hoarielloù.
Peter Sauber

**Peter Sauber**, bet ganet d'an 13 a viz Here 1943 e Zürich (Suis), a zo un den hag a gemere perzh e redadegoù kirri. Krouet en devoa ar skipailh Sauber a rede e kevezadeg ar c'hirri sport hag e Formulenn 1.
Esztergom

**Esztergom** (distaget [ˈɛstɛrɡom] en hungareg ; anvet ivez *Strigonium* e latin, *Ostrihom* e slovakeg ha *Gran* en alamaneg) zo ur gêr eus Hungaria, e hanternoz ar vro. Emañ war lez ar stêr Danav a verk ar vevenn etre Hungaria ha Slovakia. Annezet eo Esztergom gant war-dro 30 000 a dud.
 
Kêr-benn Hungaria e voe Esztergom, etre an  hag an . Neuze e voe kaset e lez da gêr Buda gant ar roue Béla IV.

En Esztergom emañ sez primad Iliz katolik Hungaria. Brasañ iliz Hungaria eo iliz-veur Esztergom. Eno ivez emañ lez vonreizhel Hungaria. 

## Kêrioù gevellet
*  abaoe 1974
*  abaoe 1991
*  abaoe 1992
*  abaoe 1991
*  abaoe 1992
*  abaoe 1993
*  abaoe 1994
*  abaoe 2002
*  abaoe 2004

## Liammoù diavaez
* Esztergom (lec’hienn ofisiel)
Jonas Brothers

**Jonas Brothers** a zo ur boy band stadunanat, ur strollad sonerien evit ar grennarded brudet gant Disney Channel. 

O anvioù eo Joe, Kevin, ha Nick Jonas.
Pierre de Lesconvel

**Pierre de Lesconvel** (war-dro 1650-1722) zo un istorour breizhat ha skrivagner gallek. Ganet e oa e maner Leskonvel e Plouzane, e Leon. 

## Oberennoù
**Les Avantures de Jules César et de Murcie dans les Gaules, ou le Modèle de l'amour parfait*. - 1695
**Abrégé de l'histoire de Bretagne de M. d'Argentré*. - 1695 
**Intrigues amoureuses de François premier, ou Histoire tragique de Mme la Comtesse de Château-Briand*. - 1695
**La Comtesse de Chateaubriant: Ou Les Effets de La Jalousie* - 1695
**Anne de Montmorency, connétable de France, nouvelle historique*. - 1697
**Le Prince de Longueville et Anne de Bretagne, nouvelles historiques*. - 1697
**Observations critiques sur l'histoire de France écrite par Mézerai*. - 1700
* *Voyage du prince de Montberaud dans l'Île de Naudely *. - 1703 . Awenet gant Télémaque, gant Fénelon. Bro-C’hall eo an enezenn. 
**Nouvelle relation du voyage du prince de Montberaud dans l'isle de Naudely : Où sont rapportées toutes les maximes qui forment l'harmonie d'un parfait gouvernement*. - 1706
**Anecdotes secrètes des règnes de charles VIII et de louis XII, avec des notes historiques*. - 1741
Leskonvel

**Leskonvel** zo ur c'harter eus kumun Lokmaria-Plouzane e Leon. Ur maner hag ur chapel zo.

## Liammoù diavaez
* Diwar-benn ar chapel
* Pajenn diwar-benn ar chapel war ul lec'hienn all
Brezel ar Falc'herien

**Brezel ar Falc'herien** (*Guerra dels Segadors* e katalaneg) zo ur brezel e Katalonia entre 1640 ha 1652. Efed pennañ ar brezel-se e voe Feur-emglev ar Pireneoù e 1659 entre Spagn ha Bro-C'hall, pa voe kemeret Kontelezh Rousilhon, Conflent, hag un darn eus Kontelezh Cerdanya, gant ar Rouantelezh c'hall.

## Gwelet ivez
*Brezel Tregont Vloaz
Florin

Ar florin a oa anv ur moneiz en Europa abaoe ar Grennamzer. An hini bouezusañ e oa, en aour e oa da gentañ. Skrivet e veze *fl*pe *ƒ* evit *floren* pe *florenus*.

Dont a ra an anv eus hini ar moneiz implijet e Firenze er Grennamzer, ar *fiorino d'oro*. Krouet e voe e 1252 gant arc'hanterien Firenze (*Arte del Cambio*), unan eus pemp korf-labour ar gêr italian. Daouzek vloaz goude eo Loeiz IX, roue Bro-C'hall, a grouas ar skoed, anvet loeiz aour. 

E 1284 eo e Venezia e voe krouet an dugad aour.

## Hiziv
Graet e vez gant ar florin c'hoazh hiziv :
* ar florin izelvroat, pe gulden (a oa anvet gwechall *gulden florijn* pe *gouden florijn*, da lavaret eo *florin en aour*), en Antilhez Nederlandat ;
* florin Aruba, en Aruba ;
* en Hungaria e reer gant ar forint, un anv kenorin ;
* e Polonia : ar *złoty*, evel *gulden*, a dalv kement hag « en aour ».

## Gwelet ivez
* Florin aour Yann V
Florin aour Yann V

Ur **[[florin]]** aour a voe graet gant Yann V, dug Breizh, e Naoned, ar gêr ma varvas an dug e 1442 e maner La Touche;

War ar skoed e weler an dug war varc'h, hobregonet ha kurunennet, o terc'hel skoed ha kleze. En dro dezhañ eo skrivet + IOHANNES DEI GRACIA BRITONV DVX, Yann Dug ar vretoned dre c'hras Doue. A-drek e weler ur groaz Jean ha ger-stur Duged Breizh, + DEVS INADIVTORIVM MEVM INTENDE, Doue deus d'am sikour . 

War-bouez un arnod er bloavezhioù 1358-1360, eo florin Yann V eo kentañ moneiz aour Breizh, graet e Naoned, Roazhon ha Gwened, adal 1420 betek 1424. 

## Notennoù
Herve Porzhmoger

**Herve Porzhmoger** (~1470-1512), anavezet e galleg evel *Hervé de Portzmoguer* pe *de Primauguet*, a oa ur c'habiten-lestr ha morlaer breizhat.

## Buhez
Ganet e oa e maner Porzhmoger e Plouarzhel, war-dro 1470, ha mervel a reas oc'h en em gannañ war vor dirak Beg Lokmazhe d'an 10 a viz Eost 1512.

Kabiten al lestr *[[La Cordelière]]* paramantet gant Anna Vreizh e oa. Lazhet e voe en emgann ouzh an amiral saoz Edward Howard.

Gouzout a reer oa bet dimezet da Jehanne de Coatmanac'h ha da Françoise de Kergoulouarn.

E 2012 e voe lidet 500 deiz-ha-bloaz e dremenvan.
Islaja

**Islaja** pe Merja Kokkonen (19 a viz Mae 1979 e Helsinki) a zo ur ganerez, sonaozerez ha sonerez eus Finland. Estreget ar pezh a vez savet ganti e kemer perzh e strolladoù sonerezh savet war ar prim ha sonerezh psych folk evel Avarus, Kemialliset Ystävät ha Hertta Lussu Ässä. Sonerezh psikedelik eo a vez savet ganti, gant binvioù liessuert hag ennañ e klever levezon sonerezh hengounel Afrika ha hini ar Reter Nesañ.

Lavaret e vez ez eo he sonerezh stumm acid folk Björk, stumm benel Syd Barrett. Gant Nico eo bet keñveriet ivez.

## Hec'h oberenn
* *[[Meritie]]* (Fonal, 2004)
* *[[Palaa aurinkoon]]* (Fonal, 2005)
* *[[Ulual Yyy]]* (Fonal, 2007)
* *[[Blaze Mountain Recordings]]* (Ecstatic Peace, 2008)
* *[[Keraaminen Pää]]* (Fonal, 2010)

## Hag ivez
**Beginner's Guide to Scandinavia* (3CD, Nascente 2011)

## Skeudennoù

 File:Islaja.jpg|Islaja, 2006
 File:Islaja2.jpg|Islaja, 2006


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel Islaja
*Fonal Records
Pont-l'Évêque (Calvados)

**Pont-l'Évêque** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Pont-l'Évêque eo.

## Douaroniezh
.

* War lez ar stêr Touques emañ Pont-l'Évêque.
## Istor
### 
### 

#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, miz Eost 1944: dieubet e voe ar vourc'h goude an emgannoù etre ar Re Gevredet hag an Alamaned d'an 22, d'an 23 ha d'ar 24; 65% ag ar savadurioù a oa bet distrujet.
## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Sant Mikael*, -.
* Iliz katolik *Sant Melani*, .
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Pont-l'Évêque (route de Caen) Communal Cemetery''

Unan anezhe a oa nijour er Royal Air Force, mervel a reas e 1943. An daou all a oa soudarded en tirlu, mervel a rejont e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-kerzh an Eil brezel-bed.
## Armerzh
* Sistrerez ha strilherez Calvados (lagout-sistr) *Boulard*.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
* Jeanne Marie Le Calvé (*La Mère Denis*), marvet e Pont-l'Évêque e 1989.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Paulus

**Paulus** zo un anv latin.

## Anvioù latin kar
*Paulinus

## Yezhoù all
*Pablo e spagnoleg
*Paol e brezhoneg
*Paolo en italianeg
*Paul e galleg ha saozneg
*Paulo e portugaleg

## Tud
### Henamzer
*Paulus Catena (-362), noter roman 
*Lucius Aemilius Paulus Macedonicus (229 KtJK-160 KtJK), jeneral roman 
**Paulus Tarsus*, pe Paol Tars
*Julius Paulus Prudentissimus gwiraour roman
* Paulus Orosius, istorour kristen eus ar  kantved
*Paulus (comes), kont roman, lazhet gant Odovacer.

### Pibien
Anv latin ar bibien anvet Paol e brezhoneg.

### Tud all
**Paulus Venetus* pe Paol Venezia, doueoniour italian (- kantved)
**Paulus Paulirinus* pe Paulirinus Praha, lenneg tchek
*Paulus Kal, klezeiataer alaman
* Paulus Bor (war-dro 1601 – id., 1669), livour izelvroat
*Paulus (1845-1908), anv-micher Jean-Paul Habans, kaner gall

## Anv-tiegezh
### kantved
* Pieter Paulus (1754-1796), emsaver izelvroat
* Heinrich Eberhard Gottlob Paulus (1761-1851), doueoniour alaman 

### kantved
* Pierre Paulus (1881-1959), livour belgiat
* Friedrich Paulus (1890-1957), feldmarshall alaman a en em gannas e Stalingrad e 1942-43
* Caroline von Paulus, kanerez c'hall, anavezet evel *Bambou*, dimezet da Serge Gainsbourg

## Oberenn
*Paulus, oratorio gant Mendelssohn

## Pennad kar
*Paullus
Paul

**Paul** zo un anv-bihan gallek ha saoznek.

## Orin
Diwar an anv latin Paulus. 

## Yezhoù all
*Paulus e latin
*Paol e brezhoneg

## Adstummoù
*Pol
*Paule anv-bihan gallek roet d'ar merc'hed
**Marie-Paule anv-bihan gallek kevrennek roet d'ar merc'hed
*Jean-Paul anv-bihan gallek kevrennek roet d'ar baotred

## Tud
###### 
*Paul Klee, livour

###### 

*Paul Féval, romantour gallek
*Paul Ladmirault, sonaozour 
*Paul Le Flem, sonaozour
*Paul Le Guen, melldroader etrebroadel ha gourdoner
*Paul Molac, politikour

###### 
*Paul Aussaresses, jeneral, brudet da vezañ ezporzhiet doareoù boureviañ Bro-C'hall e meur a vro
*Paul Barril (g. e 1946), ofiser an Archeriezh vroadel hag en deus kemeret perzh e meur a afer e Bro-C'hall pe en estrenvro
*Paul Cézanne (1839-1906), livour
*Paul Dukas, sonaozour
*Paul Gauguin (1848-1903), livour
*Paul Grimault (1905-1994), den a sinema
*Paul Ricœur, prederour
*Paul Sérusier, livour
*Paul Touvier, kargiad, kentañ Gall da vezañ kondaonet da dorfedoù a-enep Mab-Den
*Paul Valéry, barzh
*Paul Verlaine, barzh

###### 
*Paul McCartney, kaner ha soner

###### 
*Paul Verhoeven, filmaozer

###### 
*Paul Peel (1860-1892), livour

###### 
* Paul Kagame (g. e 1957), prezidant ar vro

###### 
*Paul Anka, kaner
*Paul Newman, aktour
*Paul Simon, kaner-sonaozer

### Lennegezh
* Paul et Virginie, romant gallek
* La Femme de Paul, danevell c'hallek gant Guy de Maupassant en 1881.

#### Tud el lennegezh
**Paul Atreides*, er romant Dune, gant Frank Herbert.

## Lec'hanvioù
**Paul*, anv saoznek Pawl, e Kernev-Veur
*Paul (Idaho), SUA
*Paul (Kab Glas)

## Pennadoù kar
*Saint-Paul
*Paul Martin, anv meur a zen
Johanna Maria van der Gheynst

**Johanna Maria van der Gheynst**a oa merc'h da Gilles Johan van der Gheynst, kouer pe mab kouerien, ha d'e bried Johanna van der Caye van Cocambi, a oa matezh.

Matezh e oa e ti gouarnour Oudenaarde, Charles de Lalaing (†1525). Un deiz e tegouezhas an impalaer Karl V en ti. Evezh a daolas ouzh ar vatezh. Louzoù da gousket a voe roet dezhi. Dougerez en em gavas. Kuitaat a reas Johanna ti Lalaing, da vont da di kerent a-berzh he mamm, e-maez kêr Oudenaarde.

En miz Gouhere 1522 e c'hanas ur verc'h hag a voe badezet en iliz Pamele (nl) (bremañ enteuzet e kumun Oudenaarde) hag anvet Margaretha (Marc'harid) evel moereb an impalaer a-berzh e dad, c'hoar da Fulup ar C'haer, ha gouarnerez an Izelvroioù. 

Daou vloaz goude e voe dimezet Johanna da Jehan van den Dijcke, aotrou Santvliet. Eizh bugel o doe. He merc'h henañ, merc'h d'an Impalaer, a voe savet e ti André Douvrin, hag anavezet e voe diwezhatoc'h evel Marc'harid Parma.
Afrika ar Reter

**Afrika ar Reter** a zo ur rann eus Afrika, cheñch-dicheñch hervez an aozadurioù hag an aozerien.

Dre vras e lakaer e-barzh:
*Broioù Korn Afrika
**
**
**
** (ha  da heul)

*Broioù Lennoù Meur Afrika (an holl vroioù-mañ a zo izili eus Kumuniezh Afrika ar Reter)
**
**
**
** (lakaet a-wechoù en Afrika ar C'hreiz)
** (lakaet a-wechoù en Afrika ar C'hreiz)
**

Aozadur ar Broadoù Unanet a laka e-barzh ivez broioù hag a vez lakaet alies en Afrika ar Su:
**Malawi
**Mozambik
**Zambia
**Zimbabwe
*Inizi Meurvor Indez:
**Madagaskar
**Sechelez
**ha stadoù ha tiriadoù Maskaregnez

## Gwelet ivez
*Afrika ar C'hornaoueg
*Afrika ar C'hreiz
*Afrika an Norzh
*Afrika ar Su

## Liammoù diavaez
Juan Aragon ha Kastilha

**Juan Aragon ha Kastilha**, pe **Joan d'Aragó** e katalaneg, pe **Juan de Aragón y Castilla** pe **Juan de Trastámara y Trastámara** e kastilhaneg, ganet e 1478 ha marvet da naontek vloaz e 1497, a oa priñs Asturiez, da lavarout eo priñs pennhêr kurunennoù an div rouantelezh, hini Aragon ha hini Kastilha.

## Ur vuhez verr
Mab e oa da Fernando II Aragon ha da Izabel ar Gatolikez, rouanez Kastilha ; o eil bugel e oa war-lerc'h e c'hoar henañ, an infantez Isabel (1470-1498). Priñs Asturiez e voe anvet kenkent ha ganet, ha priñs Girona goude marv e dad-kozh Joan II Aragon e 1479. 

E 1497 e oa tost naontek vloaz e miz Ebrel pa voe dimezet en iliz-veur Burgos da Marc'harid Aostria (1480-1530), merc'h d'an Impalaer Santel Masimilian Iañ (1459-1519). 

C'hwec'h miz goude an eured, d'ar 4 a viz Here, e varvas e Salamanca gant an droug-skevent, p'edo war e hent da eured e c'hoar.

## Goude e varv
E c'hoar Isabel a voe anvet da briñsez Asturiez ha Gerona. 

Addimeziñ a reas e intañvez yaouank seitek vloaz.
Mari Bourgogn

**Mari Bourgogn**, ganet e Brusel e 1457, marvet e Brugge e 1482, a oa dugez Bourgogn, Brabant, Lothier, Geldre, Limbourg, Luksembourg, kontez Flandrez, Artez, BourgogN, Hainaut, Holland, ZeEland, Namur, Charolais ha Zutphen, markizez eus an Impalaeriezh Santel, itron Friz, Mechelen ha Salins.

Merc'h nemeti Charlez an Her (1433-1477) hag Izabel Bourbon (1437-1465) e oa.

DimEzet e voe da Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel (1459-1519). 

Unan eus div vamm-gozh Karl V e oa. 

## Bugale
Tri bugel he doe:
*Fulup (1478-1506), a zimezas gant Janed Kastilha hag a zeuas da vezañ *Fulup Iañ Kastilha* ;
*Marc'harid (1480-1530), a zimezas teir gwech:
**da gentañ da Charlez VIII
**da eil da Juan, priñs Asturiez, mab d'ar roue Ferdinant II Aragon ha d'ar rouanez Izabel Iañ Kastilha, 
**ha da drede da Philibert II, dug Savoia.
* Franz, ganet ha marvet e 1481
David Coulthard

**David Marshall Coulthard** (bet ganet d'ar  e Twynholm, Bro-Skos) a zo ur blenier kirri skosat a rede e Formulenn 1 etre 1994 ha 2008. Redet en deus evit skipailhoù evel Williams, McLaren ha Red Bull o c'hounit 13 Priz Bras.
Charlez an Her

**Charlez Valois**, pe **Charlez an Her** (1433-1477) a oa Dug Bourgogn.

Mab e oa da Fulup III Bourgogn ha da Izabel Portugal (1397 – 1471),

Pried e oa da Izabel Bourbon (1437-1465)

Ur verc'h o doe, anvet Mari Bourgogn

## Istor
* Preizhadeg Dinant (1466)
* Preizhadeg Liège
Izabel Bourbon (1436-1465)

**Izabel Bourbon** (1437 - 25 Gwengolo 1465), kontez Charolais, a oa merc'h da Charlez Iañ de Bourbon, dug Bourbon ha da Agnès Bourgogn.

Dimezet e voe e 1454 e Lille d'he c'henderv Charlez an Her, kont Charolais hag a oa da vezañ dug Bourgogn. En hec'h argouroù e oa aotrouniezh Château-Chinon.

Ur verc'h o doe, Mari Bourgogn (1457-1482)|.
Mervel a reas d'ar 25 a viz Gwengolo 1465, da 28 vloaz.
Beaumont-en-Auge

**Beaumont-en-Auge** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 

* An ti-kêr.
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas pevar den nann-soudard eus ar memes familh (tad, mamm ha daou vugel) abalamour d'ar brezel e Beaumont d'an 3 a viz Gouere 1944, a-gaoz d'ur vombezadeg e-pad Aloubadeg Normandi; an tad a oa bet ganet e Plouigno.

## Monumantoù ha traoù heverk

Skeudenn:Beaumont en Auge - maitre Autel - Eglise saint sauveur.jpg|An aoter-veur.
Skeudenn:Beaumont en Auge - église saint-sauveur.jpg|Iliz katolik *Saint Sauveur*.
Skeudenn:Beaumont en Auge - clocher de l'église saint sauveur.jpg|Kloc'hdi an iliz.

* Iliz katolik *Saint Sauveur*,  kantved, bet iliz ar prioldi.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Paula Rey Torreiro

**Paula Rey**, pe **Paula Rey Torreiro**, ganet e 1981 en A Coruña (Galiza) zo ur ganerez c'halizat. 

Bet eo kanerez soprano el laz Orquestra Sinfónica de Galicia. Kanet he deus el lazig-kanañ *Avis* hag en hini latin - funk Duplo Son.
Studiet he deus e Konservatoer Valencia hage meur a gêr vras eus Europa, Viena dreist-holl.
Kanañ a ra gant al laz Luar na Lubre abaoe deroù miz Du 2011 ma he deus kemeret lec'h Sara Louraço Vidal.

## Liamm
*Paula Rey o komz hag o kanañ
Paula

**Paula** zo un anv-bihan roet d'ar merc'hed, e saozneg hag e meur a yezh.

## Orin
Diwar an anv latin Paulus.

## Adstummoù
*Paulina

## Yezhoù all
**[[Paola]]*, en italianeg, hag an adstummoù *Paoletta* ha *Paolina*.
**[[Paola]]*, e katalaneg, portugaleg, spagnoleg; 
**[[Paule]]*, e galleg, hag an adstummoù *[[Paulette]]* ha *[[Pauline]]*.

## Tud

*Paula Abdul (1962-), kanerez stadunanat.
*Paula Fernandes (1984-), kanerez vrazilian.
*Paula Hitler (1896–1960), c'hoar da Adolf Hitler
*Paula Kalenberg, aktourez alaman
*Paula Lima, kanerez vrazilian.
*Paula Modersohn-Becker (1876 - 1907), livourez alaman 
*Paula Patton, aktourez stadunanat
*Paula Preradović, skrivagnerez aostrian
*Paula Rey Torreiro, kanerez c'halizat

### Paulina
*Paulina Rubio, kanerez vec'hikan
Paola

**Paola** zo un anv-bihan hag ul lec'hanv italianek.

## Adstummoù
* *Paoletta* ha *Paolina*

## Yezhoù all
* Paula e saozneg
* Paule e galleg, ha *Paulette, Pauline*.

## Tud

### Priñsezed
* Paola Malatesta (1393 – 1449)
* Maria Paoletta Buonaparte, anavezet ivez evel *Pauline Borghese*. 
* Paola Ruffo di Calabria (1937-2013), rouanez Belgia

### Tud all
* Paola Barbara, anv-micher *Paola Proto* (1912–1989), aktourez italian
* Paola Borboni, aktourez italian
* Paola Oliveira, aktourez vrazilian
* Paola Turci, kanerez italian

## Lec'hanvioù
* Paola (Calabria) e proviñs Cosenza, brudet eo ar sant Francesco di Paola.
* Paola, kêr e Malta.

## Dourbont
***Acqua Paola**, eil anv an dourbont roman Aqua Traiana savet e dibenn ar Iañ kantved.
Paule

**Paule** zo un anv-bihan gallek, roet d'ar merc'hed. Un anv-lec'h gallek eo ivez.

## Orin
Dont a ra an anv-bihan eus an anv latin Paulus.

## Adstummoù
**Paulette*, *Pauline*

## Tud
*Paule de Viguier, itron c'hall eus ar XVIvet kantved, anavezet evel “La Belle Paule”,
*Paule-Marguerite Françoise de Gondi, dugez Raez, nizez da Paul de Gondi, kardinal Retz (XVIIvet kantved)
*Paulette Dubost, aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
*Paulette Goddard, aktourez stadunanat

## Lec'hanvadurezh
**Paule*, anv gallek Paoul, e Breizh
**Paule*, anv gallek Paola, en Italia
Joaquina Téllez-Girón

**Joaquina Téllez-Girón** (Madrid, 21 a viz Gwengolo 1784 - Madrid, 17 a viz Du 1851), markizez Santa Cruz, a oa ur varkizez spagnol a zo bet poltredet gant Goya.

## Istor
Merc'h e oa da Pedro de Alcántara Téllez-Girón ha María Josefa Pimentel, navet duged Osuna. O eil merc'h e oa. He zud a oa paeroned ha harperien arzourien. Brudet eo an itron abalamour d'he foltred a voe graet gant Goya, hag anvet *[[Poltred markizez Santa Cruz]]*.

Goya a oa mignon d'he zad, markiz Osuna (ur gêrig e Proviñs Sevilla), ha poltrediñ e verc'h a reas pa oa-hi 21 bloaz. En amzer-se eo e timezas ar vaouez yaouank da José Gabriel de Silva y Walstein, markiz Santa Cruz, kentañ rener Mirdi ar Prado.
 
Meulet e veze kened ar vaouez, hervez an testenioù, ha mignonez e oa ar varkizez d'an arzourien ha skrivagnerien. Poltredet e oa bet dija gant Goya pa oa bihan, a-gevret gant he zud, en un daolenn vras *Los duques de Osuna y sus hijos*, war ziskouez ivez e Mirdi ar Prado.

## Pennad kar
*Poltred Markizez Santa Cruz
Morganez

Ur **vorganez**, pe **morwreg**, zo un tudenn mojennel, hanter vaouez (lodenn grec'h) hanter besk (lodenn draoñ). A-wechoù e vez liammet ar morganez gant darvoudoù dañjerus evel ar barradoù-amzer, peñseoù listri ha beuziñ. Darn zo drouk, hag a glask beuziñ tud, re all dizrouk. E hengounioù pobl all (pe a-wechoù e-barzh ar memes hengounioù) e c'hellont bezañ madelezhus, o reiñ madoù pe o kouezhañ e karantez gant an dud. Lod a vag karantez ouzh martoloded yaouank.

Kavet e vez ar morganez e mojennoù meur a sevenadur dre ar bed, en o zouez Europa, Amerika Latin, Azia hag Afrika.

## Morganez ha siren
Ar sirened meneget en Odysseia n'int ket "morwragez", pa n'int ket hanter besked ha pa ne vevont ket er mor. Ar re-se a oa hanter merc'hed ha hanter evned: n'int bet taolennet evel morganezed nemet pell war-lerc'h. 

## Lennegezh
* Hans Christian Andersen, *Den lille havfrue* ("Ar Vorganezig"), 1837 ; bet troet e brezhoneg gant Roparz Hemon, *Plac’hig vihan ar mor*, Gwalarn 12, 1928, skeudennaouet gant Loik.

## Kanaouenn
* *Son ar vorganezig* 

## Pennadoù kar
* Siren
* Mari-Vorgan
* Mélusine
* Morgan
* Morgana

## Skeudennoù

File:Misericords_at_Wells_Cathedral_17.JPG|Harpell, iliz-veur Wells, Somerset
File:Leighton-The Fisherman and the Syren-c. 1856-1858.jpg|*The Fisherman and the Syren*, gant Frederic Leighton, *c.* 1856–1858
File:Elisabeth Jerichau Baumann havfruen.jpg|*Havfrue*, de *Elisabeth Jerichau Baumann* (1873)
File:Boutet de Montvel Sirène.jpg|Louis-Maurice Boutet de Monvel (1885)
File:The-Mermaid.jpg|*The Mermaid*, gant Howard Pyle (1910)
File:The Mermaid and the Satyr.jpg|*The Mermaid and the Satyr*, gant *Ferdinand Leeke* (1917)
File:Auburtin - Mermaids.JPG|*Mermaids*, gant *Jean Francis Aubertin* (circa 1920)
File:Squelette de sirène.JPG|Korf-eskern. Mousfent, e Mirdi Broadel Kobenhaven.
File:Charles Edouard Boutibonne - Mermaids Frolicking in the Sea, 1883.jpg| Morganezed er mor, gant Charles Edouard Boutibonne. ]]
Mariana Joaquina Pereira Coutinho

**Mariana Joaquina Apolónia da Costa de Vilhena Pereira Coutinho**, ganet en Arcos de Valdevez e 1748 ha marvet e 1820 en Oeiras, a oa dimezell a enor gant Maria Iañ Portugal, rouanez Portugal, en XVIIIvet kantved. Brudet e oa he c'hened. Lesanvet e oa bet *Sereia dos Olhos Verdes*, *[[morganez]] he daoulagad gwer*. Savet e veze barzhonegoù da *Armânia*, anagram hec'h anv Mariana, ha muzenn barzhed lez Portugal e oa. Ur saloñs lennegel a zalc'has ivez. 

## Dimeziñ
Dimeziñ a reas Mariana Joaquina Apolónia e 1769 gant un den eus Enez Faial, en Açores, Miguel de Arriaga Brum da Silveira, a gemere perzh e kuzul ar rouanez, hag a oa Marc'heg Urzh ar C'hrist.

## He marv
Mervel a reas Mariana Joaquina e 1820 e Palácio dos Arriagas, en Oeiras.
Lettice Knollys

**Lettice Knollys** ( /ˈnoʊlz/), pe *Laetitia*, pe *Lettice Devereux*, pe *Lettice Dudley*, pe **Kontez Essex** pe **Kontez Leicester** (1543–1634), a oa ur gontez saoz, e lez ar rouanez saoz Elesbed Iañ. 

Dimezet e oa da Robert Dudley, Kont Leicester, Kont Leicester, bet karet gant ar rouanez, a vagas kasoni vras outi.
Mamm e oa da Robert Devereux, eil Kont Essex, ha da Penelope Rich. 
 Merc'h-vihan e oa da Mary Boleyn, a oa moereb d'ar rouanez. Gournizez e oa da Anne Boleyn, mamm ar rouanez Elesbed Iañ. Abred e tarempredas al lez. Da 17 vloaz e e timezas da Walter Devereux, Beskont Hereford, a zeuas da vout Kont Essex e 1572 . Mont a reas he fried da Iwerzhon e 1573, ha marteze e skoulmas darempred neuze gant Robert Dudley, Kont Leicester. Chaok a voe diwar he fenn ha n'eo ket sioulaat a reas pa varvas Essex en Iwerzhon gant ar red-kof en 1576. 
Daou vloaz goude e timezas Lettice Knollys gant Robert Dudley en prevez. Pa glevas ar Rouanez ar c'heloù-se e harluas ar Gontez eus he lez da viken. Ur mab o doe, Robert, Lord Denbigh, a varvas da dri bloaz, ma voe glac'haret bras e dud, ha diskaret an esper a genderc'hel gant an Tiegezh Dudley. Eured Lettice Knollys gant Leicester a voe evurus koulskoude, evel ma voe he zrede eured gant Christopher Blount, yaouankoc'h eviti, a zimezas dezhi e 1589, c'hwec'h miz goude marv ar C'hont. Daoust da se e veze dalc'het d'ober Lady Leicester anezhi.

Pinvidik bras e oa ar gontez, adrugarez da destamant kont Leicester. Met bihanaet e voe he feadra dre ma rankas paeañ bernioù dle he fried. E 1604–1605 teuas a-benn da ziwall he gwirioù intañvez dirak ul lez-varn pa voe en arvar da goll he madoù hag he brud vat dirak bastard he fried Robert Dudley, a embanne e oa susitour e dad hervez al lezenn, pezh a dalveze da lavarout e oa div wreg d'e dad, enep al lezenn eta, ha hi an hini e oa ar wreg e-maez al lezenn.

Mervel a reas da 91 vloaz, deiz Gouel Nedeleg. 

## Dimezioù
Teir gwech e timezas.
* Walter Devereux
* Robert Dudley
* Christopher Blount

## Bugale
Gant Walter Devereux he doe pemp bugel:
* Penelope Rich
* Dorothy Percy, kontez Northumberland (wd 1564-3 a viz Eost 1619)
* Robert Devereux, II kont Essex
* Walter Devereux, (marvet e 1591)
* Francis Devereux, marvet en vugelig

Gant Robert Dudley n'he doe nemet ur bugel
* Robert Dudley, Aotrou Denbigh (1581- 1584)
Siren

: *Ar pennad-mañ a denn d'ar boud a gaver e [[gwengelouriezh Hellaz]]; evit ar boud hanter wreg hanter besk gwelet [[morganez]].*


Ar **sirened** (henc'hresianeg: Σειρήν *Seirēn*; liester: Σειρῆνες *Seirēnes*), e gwengelouriezh Hellaz, a zo boudoù gwregel a laka ar voraerien da vamiñ ouzh o c'han kaer-eston hag a gas o listri d'ober peñse ouzh kerreg an enez m'emaint o vevañ enni, setu perak honnezh a zo dañjerus-kenañ evit ar martoloded. 

## A siren da vorganez
En amzer Henc'hres e vezent taolennet alies evel evned gant ur penn plac'h bras, nemet war-lerc'h int bet taolennet evel merc'hed gant treid laboused, askellek pe get (gwelout mojenn Baba Yaga). Kalz diwezhatoc'h int bet kemmesket gant morganezed (boudoù hanter wreg, hanter besk), hag a gaver e mojennoù ur bern broioù er bed. Anavezet mat eo tro Ulises (Odysseüs) e skridoù Homeros ma laka e vartoloded da stouvañ o divskouarn gant koar evit na glevint ket o c'han, ha ma c'houlenn bezañ staget ouzh gwern e lestr da c'hallout klevet o c'han, hep na c'hallfe en em deurel er mor d'o adkavout (gwelet Odysseia).

## Gwelet ivez
*morganez
Le Prince que voilà

***Le Prince que voilà*** ("Ar Priñs a welit amañ") zo ur romant gant Robert Merle e 1982, anezhañ pevare romant heuliad istorel Robert Merle, *[[Fortune de France (heuliad)|Fortune de France]]*. Ennañ eo kontet buhez Pierre de Siorac adalek 1572 betek 1588.

## Diverradenn
Goude daou vloaz tremenet e Mespech e timez Pierre de Siorac gant Angelina de Montcalm, a-raok mont en dro e Pariz evit labourat evit ar Roue Herri III, o tremen eus stad medisiner ar Roue betek bezañ spier Herri III. E-pad e droioù-kaer e kemer perzh Pierre da wared Boulogne, en em gavout a ra gant dugez Montpensier a-raok mont e Bro-Saoz e-lec'h ma wel ar Rouanez Elesbed Iañ. Kregiñ a ra brezel ar C'hevread santel dirak kudennoù susit Kurun Bro-C'hall, gant dug Guise e penn ar C'hevread santel. Mont kuit a ra ar Roue betek Blois e-lec'h ma vez galvet ar Stadoù Hollek. Echuiñ a ra ar romant gant drouklazhañ dug Guise.
Robert Kubica

**Robert Józef Kubica** (/ˈrɔbɛrt kuˈbitsa/), bet ganet d'ar  e Krakovia e Polonia, a zo ur blenier kirri a rede e Formulenn 1 etre 2006 ha 2010, o c'hounit ur wech. Erlec'hiet en deus Jacques Villeneuve e 2006 e-barzh BMW Sauber. Goude disparti BMW eus ar F1 e teue Kubica e Renault. Redet en deus ivez e rallioù, met ur gwallzarvoud spontus en deus lakaet anezhañ da echuiñ gant ar redadegoù kirri evit ur mareig. Koll a ra Kubica e bost blenier e Lotus F1 Team evit 2012.
Tallahassee

**Tallahassee** (distaget: ) eo kêr-benn stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 181 376 a annezidi e 2010. Pennlec'h kontelezh Leon eo ivez.

## Skeudennoù

FloridaAM.JPG |
HistoricTallahasseeChurch.JPG |
TallahasseeSkyline2.JPG |
AutumnColors.JPG |


## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Tallahassee gant 6 kêr:

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Miami

**Miami** (distagadur saoznek LFE: [maɪˈæmi] pe [maɪˈæmə]) zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 408 568 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Miami-Dade eo ivez. Emañ Miami war aod kornôk al Meurvor Atlantel. Un tolpad kêr bras a zo en-dro dezhi gant 5 564 635 a dud (2010) ar pezh a ra anezhi 8vet hini ar Stadoù-Unanet.

## Istor
An anv « Miami » a zeu eus ur ger amerindianek hag a dalv « dour dous ». Annezet e oa al lec'h gant an Amerindianed Tequesta pa errus ar Spagnoled hag en em stalias war ribl ar stêr Miami. Ar c'honquistador Juan Ponce de León a voe an hini kentañ da welladenniñ Florida. Dizoloiñ a reas bae Biscayne e 1513 ha skrivañ a reas en e lerv-bourzh en doa tizhet ur gêr anvet *Chequescha* : anv kentañ Miami. Un ergerzhadeg all gant Pedro Menéndez de Avilés a welladennas kêriadenn an Tequesta-ed e 1556. Adalek an XIX kantved en em stalias Europeiz er rannvro.


BrickellKey.jpg|Brickell Key.
Brickell Avenue 20100203.jpg|Brickell Avenue.
Miami Downtown Freedom Tower.jpg|*Freedom Tower*, skraber-oabl kentañ Miami.
Ocean Drive during Superbowl XLI.jpg|Ocean Drive e-pad ar Superbowl.


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Tampa (Florida)

**Tampa** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 335 709 a annezidi e 2010. Pennlec'h kontelezh Hillsborough eo ivez. 


TampaCollection1.png
Gasparilla Pirate Fest 2003 - Pirate Flagship Invading Tampa.jpg
ColumbiaTampaAug20087thStreetEast.jpg
TampaAquariumRedcar.jpg


## Kêrioù gevellet
* Barranquilla, 
* An Havr-Nevez, 
* Ashdod, 
* Agrigento, 
* Veracruz, 
* Boca del Río, 
* Oviedo, 
* İzmir, 

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
St. Petersburg (Florida)

**St. Petersburg** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 244 769 a annezidi e 2010. Pennlec'h kontelezh Pinellas eo ivez. 

## Tud
*Jack Kerouac (1922-1969), barzh ha skrivagner, marvet eno.


Downtown St. Petersburg Florida from Spa Beach Park.JPG
BaywayIslesFountain.jpg|
St. Pete top of Hilton Pier01.jpg|
StPeteAug08CentralAvEast.jpg|


## Kêrioù gevellet
*Takamatsu, 
*Sant-Petersbourg, 

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Orlando (Florida)

**Orlando** zo ur gêr lec'hiet e su-kreiz stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 238 300 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Orange eo ivez. 


Orlando Montage.png
Orlando FL Lake Eola Disney Amphi01.jpg


Orlando downtown 2011.jpg
Orlando Florida April 2010 13.JPG
Orlando Florida April 2010 22.JPG


## Kêrioù gevellet
* Valladolid, 
* Curitiba, 
* Guilin, 
* Kiryat Motzkin, 
* Orenburg, 
* Reykjanesbær, 
* Marne-la-Vallée, 
* Tainan, 
* Urayasu, 
* Monterrey, 
* Bethlehem, 
* Vientiane, 
* Anaheim, California, 
* Swindon, 
* Qingdao, 
* Belém, 

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Poltred Markizez Santa Cruz

**Poltred Markizez Santa Cruz** zo un eoullivadur gant al livour spagnol Goya e 1805, anezhañ poltred Joaquina Téllez-Girón, ur varkizez yaouank 21 bloaz, hag a c'haller gwelout e mirdi ar Prado e Madrid, kêr-benn Spagn.

## Istor
Joaquina Téllez-Girón a oa eil merc'h dug Osuna. Goya a oa mignon d'he zad, ha poltrediñ e verc'h a reas pa oa-hi 21 bloaz. Markizez Santa Cruz e teuas da vezañ pa zimezas da José Gabriel de Silva y Walstein, markiz Santa Cruz, kentañ rener Mirdi ar Prado.

 

Ur vaouez kaer e oa a-hervez, awenerez barzhed hag arzourien. Pa oa bihan e oa bet poltredet ar varkizez gant Goya er poltred Duged Osuna gant o bugale.

## An daolenn

Gwisket e gwenn eo ar vaouez, en ur sae hir skañv, war ur gwele ruz, un delenn ganti en he dorn kleiz: Euterpe an hini eo, muzenn ar sonerezh hag ar varzhoniezh, un alegorienn anezhi. Bleunioù melen zo war he fenn. Ul lauburu zo war he zelenn.

Levezon nevezklasel an amzer a weler en daolenn, hini David pe hini Canova, hag ivez, hini arzourien koshoc'h Guercino pe Rembrandt. Ha damheñvelik eo ivez da boltredoù Venus graet gant Diego Velázquez ha Tizian. Ar bleunioù war he fenn a ra dave d'an doue Bacchus, hag al lirenn da Apollon.

Kenañ e tenn doare ar varkizez gourvezet da hini maouez ar Maja desnuda ha da hini ar Maja vestida.

## Notennoù
Marie-Louise de Lamoignon

**Marie-Louise-Élisabeth de Lamoignon**, deuet da vezañ an itron kontez Molé de Champlâtreux da heul he dimeziñ (graet e veze **an Itron Molé** anezhi), ha goude, deuet da vezañ **ar Vamm Sant-Loeiz** (*Mère Saint-Louis*) pa oa en urzhioù (ganet d'an 3 a viz Here 1763 e Pariz-marvet d'ar 4 a viz Meurzh 1825 e Gwened), a zo ur wenvidigez katolik, savet ganti "kongregasion ar Garitez Sant-Loeiz" ("Seurezed Sant-Loeiz").

## Buhez
Eus an noblañs uhel (he zad a oa ministr ar Justis e 1787) e oa ha tregont vloaz e oa-hi pa voe dibennet he gwaz da Sul Fask 1794 e-pad « Spont Bras » an Dispac'h Gall e Pariz. Glac’haret bras e voe gant se ha sevel a reas enni ar c’hoant da vont en Urzhioù, met ne reas ket evit sentiñ ouzh he c’hofesour. Hemañ he galvas pa voe anvet eskob e Gwened. Neuze e savas « an Itron Molé » – evel ma veze graet anezhi – ur skol gentañ e Gwened, ha d'ar poent-hont eo a reas he leoù kentañ, ha kalz a verc’hed paour a fellas dezho mont en urzh nevez-savet ganti e 1803.

## Gwenvidikadur
D’ar 26 a viz Mae 2012 (deiz Sul ar Pantekost 2012) eo bet lakaet war roll ar Winvidion e Gwened. Hervez ar c'helaouennoù e vefe ar gwenvidikadur kentañ graet e Breizh.

## Liammoù diavaez
* Fichenn diwar he fenn
* "Le Télégramme"
* "Ouest-France"

## Notennoù ha daveoù
Fort Lauderdale

**Fort Lauderdale** zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 165 521 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Broward eo ivez. 


Fort Lauderdale Skyline 7.jpg
Fort Lauderdale New River Development.jpeg


Fort Lauderdale Beach.jpg
Fort Lauderdale Police Department.jpg
Beach Strip.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Pensacola (Florida)

**Pensacola** zo ur gêr lec'hiet e gwalarn stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 51 923 a annezidi e 2010. Pennlec'h kontelezh Escambia eo ivez. 


PensacolaBeachFlorida.JPG
Pensacola, FL, Courthouse, Escambia County, 12-16-2010 (2).JPG
US Navy 050822-N-0962S-049 Master Chief Petty Officer of the Navy (MCPON) Terry Scott speaks to more than 50 chief selectees at Lighthouse Point in Pensacola, Fla.jpg
Downtownpcola.jpg


## Kêrioù gevellet
* Chimbote, 
* Escazu, 
* Gero, 
* Horlivka, 
* Miraflores, 
* Kaohsiung, 

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Key West (Florida)

**Key West** zo ur gêr lec'hiet e su stad Florida e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 25 478 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Escambia eo ivez. 


Southernmost point buoy, NE view.jpg|
Bahamavillageentrance.jpg|
Duval Street.jpg|
Florida by Piotrus 098.JPG|


## Kêrioù gevellet
* New Plymouth, 

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Kleizard

Ur **c'hleizard** pe ur **c'hleiziad** zo un den hag a zalc'h ar binvioù en e zorn kleiz. Un **dehouard** (pe *dehouiad*) a zalc'h anezhe en e zorn dehou.

Melldroaderien a sko er volotenn gant an troad kleiz, re all gant an troad dehou. Darn a c'hall skeiñ gant o daou droad.
 

Gwechall, er skolioù, e veze rediet ar gleizarded da skrivañ gant an dorn dehoù, hiziv e vezont lezet d'ober hervez o doug. 

Binvioù zo a vez graet evit kleizarded: sizailhoù, kontilli.

## Notennoù
Kleiz

**Kleiz** a zo un tu, a eneber ouzh dehoù. Un doare reteriñ keñverel eo, da lavaret eo e cheñch hervez lec'h an dud hag an traoù, hervez ar fiñvadennoù a reont.

## Korf an den
An tu kleiz eus korf an den eo an tu m'emañ ar galon. Kleizard, pe kleiziad a vez lavaret eus an den a zo ampartoc'h gant e izili kleiz eget gant e izili dehoù.

## Merdeerezh
E merdeerezh e vez graet gant ar ger babourzh evit tu kleiz ul lestr.

## Politikerezh
Graet e vez tu kleiz eus ar re a gustum sezañ e tu kleiz ur vodadeg, e-keñver ar c'hadoriad, enebet ouzh re an tu dehoù. Ur boaz deuet eus amzer ar Reveulzi c'hall ha ledet dre ar bed bremañ. Dre vras tud hag a zifenn an ingalded sokial.

## Roud-avel
A-wechoù e vez graet "kleiz" eus tu an norzh. Un implij hag a gaver e korn-bro ar C'hab hag Enez-Sun dreist-holl.

E kembraeg ez eus ur ger *kledd* (enebet ouzh *de*) hag a dalv kement ha *kleiz*, ha diwarnañ e teu ar ger *gogledd*, an tu kleiz pa seller ouzh tu an heol o sevel, hag a dalv kement ha *hanternoz* neuze.

## Pennad kar
*Merk lateral
Gwendal Denez

**Gwendal Denez** (*Gwendal Denis* diouzh e anv e marilh ar boblañs), ganet d'ar 1añ a viz Eost 1951), a zo ur barzh ha skrivagner brezhoneg. Kelenner brezhoneg e Skol-Veur Breizh-Uhel, er rann brezhoneg, eo ivez. E penn an dastumad Skrid emañ, ha gantañ ha gant Padrig an Habask eo bet kensavet ar gelaouenn al Lanv.

Mab da Ber Denez eo Gwendal.

## Oberennoù
**Blues komzet*, Skrid, 1989
**C'hamsin* (anv-pluenn: Erwan Steven), Skrid, 1989
**Koumanant Echu* (bannoù-treset, skrid; tresañ gant Tudual Huon)
## Troidigezhioù
;E brezhoneg :
*Gennadi Aigi (1994),
*Cathal Ó Searcaigh (1997)
;E galleg :
*Nuala Ní Dhomhnaill (2010)
Haifa

**Haifa** (hebraeg: חֵיפָה IPA: [χeiˈfä], treuzskrivadur: *Ḥefa*; arabeg: حيفا, *Ḥayfā*) a zo ur gêr vras eus Israel, e norzh ar vro, war aod ar Mor Kreizdouar. En tolpad-kêr a-bezh ez eus 600 000 a dud ha ma konter ar veurgêr a-bezh e tap en tu-hont d’ar milion a annezidi. War-dro 82% eus an dud a zo Yuzevien ha 18% Arabed, kristenien evit ar braz anezho (14% eus hollad kêriz). Ur porzh-mor bras eo ha kreñv eo pouez an industriezh kimiek enni.

## Gevelliñ
Vieux-Bourg

**Vieux-Bourg** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*,  kantved.
* Feunteun *Saint Elme*; Elme pe Hermès a zo sañset yac'haat daoulagad an dud.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Sacramento (Kalifornia)

**Sacramento** (distaget /ˌsækɹəˈmɛntoʊ/ e saozneg, ur ger spagnolek hag a dalv *sakramant*) eo kêr-benn stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Diazezet e voe e 1848 e-pad ar fardadeg war an aour. Bez' e oa 470 956 a annezidi e 2010, hag ouzhpenn 2 400 000 en tolpad, ar pempvet brasañ er Stad. Penn-lec'h kontelezh Sacramento eo ivez.


Sacramento Riverfront.jpg
Sacramento Capitol.jpg
Sacramento from Riverwalk.jpg
Tower Bridge Sacramento edit.jpg
Sacramento Memorial Auditorium March 2009.jpg


## Kêrioù gevellet
* Manila,  (1961)
* Matsuyama,  (1981)
* Jinan,  (1984)
* Hamilton,  (1988)
* Liestal,  (1989)
* Chişinău,  (1989)
* Yongsan-gu,  (1997)
* San Juan de Oriente,  (2006)
* Rugao,  (abaoe 2006)
* Bethlehem,  (2009)

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Managua

**Managua**, ent-hir **Santiago de Managua**, eo kêr-benn Nicaragua. Kêr bobletañ ar vro eo ivez. War-dro 2 200 000 a dud a oa o chom enni e 2010.
San Diego (Kalifornia)

**San Diego** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 1 301 617 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh San Diego eo ivez.
## Skeudennoù


FA18CHornetOverSanDiegoNov08.jpg|
Moon Monster2.jpg|Moon Monster
Belmont Park with Giant Dipper.jpg|Belmont Park
Keating Building.jpg|Keating Building

## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
San Jose (Kalifornia)

* *Ur pennad [[San José]] zo ivez*.

**San Jose** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 971 372 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Santa Clara eo ivez. 

## Skeudennoù

San Jose Basilica.jpg|
Sanjosecityhall.jpg |
Plaza de Cesar Chavez 01.jpg|
Winchester Mystery House San Jose 01.jpg|


## Kêrioù gevellet
*  Okayama, Japan
*  Veracruz, Mec'hiko
*  San José, Costa Rica
*  Tainan, Republik Sina (Taiwan)
*  Dulenn, Iwerzhon
*  Yekaterinbourg, Rusia
*  Kanpur, India
*  Pune, India

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Fresno (Kalifornia)

**Fresno** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 510 365 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Fresno eo ivez. 


Fresno Skyline (2539115472) (cropped).jpg
Fresno Water Tower.JPG
Fresno Courthouse.JPG
Holy Trinity Armenian Apostolic Church.jpg
Circus on Butler Street.jpg


## Kêrioù gevellet
* Torreón, 
* Mashhad, 
* Kuala Lumpur, 
* Kōchi, 
* Afula, 
* Ejmiatsin, 
* Münster, 
* Verona, 
* Taraz, 
* Lahore, 

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
San Diego

**San Diego** zo un anv-lec'h spagnolek, diwar an anv *Iago*, a gavet ivez e Santiago.

## Lec'hioù
### 
* San Diego, kumun e departamant Cesar.
* San Diego, karter e Bogotá.

### 
* San Diego, kumun.

### 
* San Diego, karter e distrig Puente de Vallecas, en Madrid.
* San Diego, e kumun San Roque e Proviñs Cádiz.

### 
* San Diego, e California, ar gêr dudetañ en anv-se
* Kontelezh San Diego en California.
* San Diego, en Texas.

### 
* San Diego,

### 
* Fuerte de San Diego,
* San Diego La Mesa Tochimiltzingo,
* San Diego de la Unión,

### 
* San Diego,

### 
* San Diego,

### 
* San Diego,

## Relijion
* Diego de Alcalá,
* San Juan Diego,

## Pennadoù kar
* Diego.
* Santiago.
* San Jaime.
Marie-Antoinette Aostria

* *Ur pennad [[Marie-Antoinette]] zo ivez.* 

**Marie-Antoinette Aostria** (Vienna, 2 a viz Du 1755 - Pariz, 16 a viz Here 1793), *Maria Antonia Anna Josepha Johanna Habsburg-Lorraine* hec'h anv klok, a oa ur briñsez impalaerel aostrian, arc'hdugez Aostria, priñsez Hungaria ha Bohemia, dimezet d'an daofin gall Loeiz a voe roue Bro-C'hall goude-se, ha dre-se daofinez Bro-C'hall ha rouanez Bro-C'hall goude.
Dibennet e voe e-kerzh an Dispac'h gall. Lesanvet e voe « *l’Autrichienne* » kenkent hag erruet e lez Bro-C'hall, « *Madame Déficit* » goude, ha « *Madame Véto* » diwezhatoc'h.

## Buhez
Merc'h e oa da Frañsez Iañ an Impalaeriezh Santel ha d’e bried an impalaerez Maria Theresia.

C'hoar e oa d'an impalaerien santel Joseph II ha Leopold II, a renas o-daou, an eil war-lerc'h egile.

## Levrioù
* *[[Marie-Antoinette (Stefan Zweig)|Marie-Antoinette]]*, romant he buhez gant Stefan Zweig
* *Marie-Antoinette* gant Antonia Fraser, Flammarion, Paris, 2006
* *Marie-Antoinette*, gant André Castelot, Librairie académique Perrin, Paris, 1962
* *Marie-Antoinette. La captivité et la mort*, gant G. Lenotre, Librairie académique Perrin, Paris 1908 
* *Journal de Léonard, coiffeur de Marie-Antoinette* gant Léonard Autié, Les éditeurs libres, Paris, 2007 
* *Marie-Antoinette*, buhezskrid gant Stefan Zweig. 

## Filmoù
* Marie Antoinette - ur film stadunanat renet gant W.S. Van Dyke e 1938, ha Norma Shearer eo ar rouanez; 
* Marie Antoinette - ur film stadunanat renet gant Sofia Coppola e 2006, ha Kirsten Dunst en rouanez.
Maria Antonia Aostria (1669-1692)

**Maria Antonia Aostria** (1669-1692), arc'hdugez Aostria, a oa merc'h henañ an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh santel ha Marc'harid Tereza Aostria (1651–1673). Ur plac'h speredek ha desket a oa anezhi.

Da gentañ e oa bet soñjet he dimeziñ d'hec'h eont, Carlos II Spagn, a oa nav bloaz warni, ha divugel. Nemet tro wenn a reas roue Spagn dre abegoù politikel. 

Dimezet e voe Maria Antonia e 1685, da 16 vloaz, da Masimilian II Emanuel Bavaria, Dilenner Bavaria. 
Tri bugel he doe. 

Mervel a reas e 1692, da 23 bloaz. 
Addimeziñ a reas he fried. 

## He bugale
Tri bugel a c'hanas:
*Leopold Ferdinand (* 22 a viz Mae 1689; † 25 a viz Mae 1689), Dilenner Bavaria
*Anton (*/† 28. November 1690), Kurprinz Bavaria
*Joseph Ferdinand von Bayern (1692-1699), Kurprinz Bavaria ha Priñs Asturiez.