STEN (pistolenn-vindrailher)

Ar **STEN** zo ur bistolenn-vindrailher saoz kambret e 9 mm Parabellum hag implijet e-leizh gant armeoù Breizh-Veur hag ar C'hommonwealth e-pad an Eil Brezel-bed ha Brezel Korea. Un arm simpl ha marc'hadmat e oa, azasaet ouzh ezhommoù meur ur brezel-bed. Ouzhpenn d'an armeoù e voe roet ar Sten da strolladoù rezistañs en Europa a-bezh.

## Istor ha deskrivadur
E-pad emgann Bro-C'hall (1940) e voe gwelet gant ar Saozon pegen efedus e oa an MP40 alaman. Arme Breizh-Veur a gollas ur 100.000 arm-skoaz bennak goude emgann Dukark. Pistolennoù-mindrailher Thompson a voe prenet digant ar Stadoù-Unanet, met ne oant ket niverus a-walc'h, hag hir e oa o fourveziañ abalamour d'an tagadennoù listri-spluj ar Kriegsmarine war ar bigi a dreuze ar meurvor Atlanatel. Divizet e voe sevel war ar prim pistolennoù-mindrailher aes da broduiñ a-yoc'h er Rouantelezh-Unanet.

Er goañv 1940, dindan 36 devezh hepken, ur skipailh renet gant ar major Reginald V. Shepherd hag Harold J. Turpin a lakaas sevel ur c'hentpatrom en un atalier er Middlesex, anvet **T40/1** pe **Turpin 40**. Goude un nebeud kemmoù e voe anvet **STEN**, un akronim : **ST** evit anvioù-familh ijinerien an arm hag **EN** evit uzin-armoù RSAF Enfield. Un arm simpl e oa, e metal penn-da-benn, dezhañ ur sistem tennata dre argil. Kambret e oa evit an 9 mm Parabellum, ur munision a oa aes da gavout en Europa d'ar poent-se, hag a veze implijet gant nerzhioù an Trede Reich ivez : kement-mañ a aotree implij stokoù seziset digant an enebourien. 100.000 skouerenn eus ar stumm kentañ (Mk. 1) a oa bet produet e kreiz 1941 dija, a-raok e vije simplaet an arm c'hoazh ha produet stummoù all. 2₤ e oa koust-produiñ ar STEN da vare ar brezel, kalz izeloc'h evit 14₤ al Lanchester da skouer.

E-touez he sioù nes e oa he c'harger 32 gartouchenn war ur golonenn a galite izel, hag he zech da dennañ hec'h-unan ma veze skoet kreñv enni.

### Stummoù
* **Mark I** (1941, 100.000 skouerenn produet).
* **Mark II** (2.000.000 skouerenn produet e 1941-1942) : stumm produetañ. Homañ a voe roet kalzig d'an emsavadegoù rezistañs en Europa aloubet, reoù Breizh en o zouez. Tri lamm a c'halled montañ warni : unan "skeledenn" savet diwar un duellenn, unan e stumm un T, hag unan all dezhañ un dornikell-pistolenn.
* **Mark III** (876.886 skouerenn produet e 1943-1944) : stumm simplaet c'hoazh savet diwar tol koaget ha soudet.
* **Mark IV** : stumm arnodel evit an harzlammerien, ha ne voe ket produet da vat james.
* **Mark V** (400.000 skouerenn produet adalek 1944) : stumm savet e 1944 evit ober eus ar STEN un arm dezhañ perzhioù tostoc'h ouzh armoù hininennel keroc'h all. Ouzhpennet e voe neuze ul lamm e koad hag un dornikell-pistolenn dezhañ. Sistem bukañ ar fuzuilhoù Lee-Enfield N°4 Mk. 1 a oa savet warni. Implijet e voe gant an arme betek ar bloavezhioù 1950 ha donedigezh ar pistolennoù-mindrailher Sterling.
* adstummoù gant reduerioù-son (**Mark II(S)**, **Mark VI**).
* adstummoù produet gant broioù all goude an Eil Brezel-bed, evel an M38 e Sina, pe kopiennoù artizanel gant strolladoù emsaverien.

Restr:Sten factory 1942.jpg|Micherourez ganti ur STEN, e uzin Small Arms Plant Long Branch (Kanada), miz Mae 1942
Restr:Men of the Durham Light Infantry operate a radio and keep watch for the enemy, near Bayeux, Normandy, 11 June 1944. B5378.jpg|Soudarded saoz an Durham Light Infantry e-kichen Bayeux (Normandi), 11 a viz Even 1944
Restr:Achtergelaten zelfgefabriceerd machinepistool zonder magazijn, Bestanddeelnr 7257.jpg|Ur STEN artizanel savet gant rebelled e Indonezia (1947)


## Levrlennadur
*  FINDLAY David S., *Firearm Anatomy - Book II The STEN Submachine Gun,* 2014, 243 p., ISBN 978-1495975806
*  HENROTIN Gérard, *The English Sten Submachine Gun Explained*, HL Publishing, 2008
*  THOMPSON Leroy, *The Sten Gun,* Osprey Publishing, 2012, 80 p., ISBN 978-1849087599

## Daveennoù