open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pitohui

***Pitohui*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pitohui cerviniventris]]*
** *P. c. *'cerviniventris*** ha ''pallidus'',
* ''[[Pitohui dichrous]]'',
* ''[[Pitohui kirhocephalus]]''
** ''P. k. brunneicaudus'', ''brunneivertex'', ''decipiens'', ''dohertyi'', ''jobiensis'', ***kirhocephalus***, ''meyeri'', ''rubiensis'' ha ''senex'',
* ''[[Pitohui uropygialis]]''
** ''P. u. aruensis'', ''brunneiceps'', ''meridionalis'', ''nigripectus'' hag ***uropygialis**'.

Brosezat int  e Ginea Nevez, c'hwezek (16) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Pycnopygius

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1880 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pycnopygius cinereus]]*
** *P. c. *'cinereus*** ha ''marmoratus'',
* ''[[Pycnopygius ixoides]]''
** ''P. i. finschi'', ***ixoides**', *proximus* hag *unicus*,
* *[[Pycnopygius stictocephalus]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Ginea Nevez, c'hwec'h (6) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Kaamelott: Lodenn gentañ

***Kaamelott: Lodenn gentañ*** a zo ur film e bed ar stirad Kaamelott, aozet gant Alexandre Astier hag embannet e 2021.

Tremen a ra an istor dek vloaz goude darvoudoù ar stirad. Distreiñ a ra Arzhur da Enez Vreizh evit mont en-dro da roue hag en em gannañ gant Lanselod, a zo mestr war ar vro. Adkavout a ra Arzhur tudennoù ar stirad o labourat gant Lanselod pe o kemer perzh er rezistañs a-enep dezhañ.

## An istor
E dibenn levr VI ar stirad, Arzhur, gwan ha melkonius, en doa adlakaet Kaledvoulc'h e-barzh ar garreg ha roet renerezh ar rouantelezh da Lanselod. Levezonet gant Meleagant, Lanselod a c'hwezhas tan en Daol Grenn hag e klaskas pakañ ar varc’heien. Gant sikour Venec e tec’has Arzhur da Roma.

## Aktourien
* Alexandre Astier: Arzhur, Roue Loegria
* Thomas Cousseau: Lanselod, marc’heg al Lenn
* Anne Girouard: Gwenivar, Rouanez Loegria
* Lionnel Astier: Leodagan, Roue Bro Garmelid
* Joëlle Sevilla: Seli, Rouanez Bro Garmelid
* Jean-Christophe Hembert: Karadeg, marc’heg Gwened
* Franck Pitiot: Percival, marc’heg Kembre
* Caroline Ferrus: Itron Mevanwi, gwreg Karadeg
* Jacques Chambon: Merzhin
* Sting: Horsa, penn ar c’hoprsoudarded sakson
* Christian Clavier: ar gwiraour
* Antoine de Caunes: Dagonet
* François Rollin: Loth, Roue bro Orkania
* Clovis Cornillac: Quarto
* Guillaume Gallienne: Alzagar
* Alain Chabat: Dug Akitania
* Géraldine Nakache: Dugez Akitania
* Nicolas Gabion: Bohort, Roue Gaunes
* Salwa Al Hajri: Furadja
* Guillaume Briat: Roue Burgondia
* Jean-Robert Lombard: an Tad Blaise
* Audrey Fleurot: Itron al Lenn
* Jehnny Beth: Wulfstan
* Brice Fournier: Kadeg, breur Karadeg
* Alain Chapuis: an tavarnour
* Serge Papagalli: Guethenoc
* Gilles Graveleau: Roparzh
* François Morel: Belt
* Loïc Varraut: Venec
* Stéphane Margot: Calogrenant, Roue Kaledonia
* Tony Saba: Herve Rinel
* Aurélien Portehaut: Gaovan
* Étienne Fague: Lionel Gaunes
* Bruno Fontaine: Elias Kelliwic’h
* Alexis Hénon: Galessin, Dug Orkania
* Alban Lenoir: Ferghus
* Carlo Brandt: Meleagant
* Pascal Vincent: Urgan
* Valérie Kéruzoré: Nessa
* Neil Astier: ar c’hrennard Arzhur
* Ariane Astier: Mehben, merc’h Karadeg ha Mevanwi
* Jeanne Astier: Mehgan, merc’h Karadeg ha Mevanwi
* Ethan Astier: Lucan, marc’heg e vorgadenn
* Aaron Astier: ur bugel burgond

## Degemer

### Embann
D’an 22 a viz Genver 2020 e roas Alexandre Astier da c’houzout deiziad embann ar film: an 29 a viz Gouere 2020. Rankout a reas an deiziad-se bezañ daleet abalamour da gleñved-bed COVID-19. Embannet a voe ar film d’an 21 a viz Gouere 2021.

Pellgaset eo bet ar film, istitlet e saozneg, d’ar stasion-spas etrevroadel, ha gwelet en deus Thomas Pesquet anezhañ d’an 22 a viz Gouere.

## Daveoù
Manorina

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1818 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831)

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Manorina flavigula]]*
** *M. f. *'flavigula***, ''lutea'', '' melvillensis'', ''obscura'' ha ''wayensis'',
* ''[[Manorina melanocephala]]''
** ''M. m. leachi'', ***melanocephala**' ha *titaniota*,
* *[[Manorina melanophrys]]*,
* *[[Manorina melanotis]]*.

O c'havout a reer en Aostralia, eizh (8) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Sant Pere Pescador

**Sant Pere Pescador** zo ur gumun e Katalonia, e komark an Alt Empordà, e proviñs Girona, war lez ar Mor Kreizdouar.
La Tranche-sur-Mer

** La Tranche-sur-Mer** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Angles da gentañ hag e Kanton Moutiers-les-Maufaits diwezhatoc’h. E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun La Tranche en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 72 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,79% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun abalamour d'ar brezel d’an 10 a viz Genver 1958 en Ain-Temouchent e Bro  Wahrān hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

La Tranche-sur-Mer-01.jpg
La Tranche-sur-Mer-04.jpg

* Iliz katolik *Sant Nikolaz*.
* Chapel La Grière .
* Templ protestant e La Terrière .

Monument aux morts de la Tranche-sur-Mer.jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. 
## Tud
## Pennad kar
* La Faute-sur-Mer.  
## Daveoù ha notennoù
Reynold

**Reynold**  zo un anv-bihan saoznek roet d'ar baotred.

## Adstumm
* Ronald
* Reginald

## Yezhoù all
* en italianeg: Reginaldo, Rinaldo
* en portugaleg ha spagnoleg : Reinaldo
*en alamaneg : "Reinhold" 
*e galleg: Renaud, Renault

## Gwelet ivez
* Reynolds, anv-tiegezh
Melithreptus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831)

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Melithreptus affinis]]*,
* *[[Melithreptus albogularis]]*
** *M. a. *'albogularis*** hag ''inopinatus'',
* ''[[Melithreptus brevirostris]]''
** ''M. b. '''brevirostris***, *leucogenys*, *magnirostris*, *pallidiceps* ha *wombeyi*,
* *[[Melithreptus chloropsis]]*,
* *[[Melithreptus gularis]]*
** *M. g. *'gularis**' ha *laetior*,
* *[[Melithreptus lunatus]],
* *Melithreptus validirostris''.

O c'havout a reer en Aostralia, nav (9) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Python (lavar programmiñ)

**Python** a zo ul lavar programmiñ jubennet krouet e 1989 gant Guido van Rossum.

## Implijoù

### Servijoù kenrouedad

Gant meziantoù-framm evel Django e c’heller skrivañ servijoù prim hag efedus.

### Skiant ar roadennoù

Evit dielfennañ roadennoù ez eus pakadoù evel numpy, implijet alies gant skiantourien ar roadennoù.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel
Alexandre Astier (istorour)

**Alexandre Astier**  zo un istorour gall.

## Oberennoù
*Petite histoire de l'Inde, Paris, Eyrolles, 2007, 211 p. (ISBN 978-2-212-53925-7, BNF 41180461)
*Les maîtres spirituels de l'hindouisme, Paris, Eyrolles, 2008, 238 p. (ISBN 978-2-212-54194-6, BNF 41396476)
*Citations hindoues expliquées, Paris, Eyrolles, 2008, 184 p. (ISBN 978-2-212-55539-4, BNF 43548017)
*L'hindouisme, Paris, Eyrolles, 2013, 219 p. (ISBN 978-2-212-55213-3, BNF 42531775)
Philemon (genad)

***Philemon*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831)

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Triwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Philemon albitorques]]*,
* *[[Philemon argenticeps]]*
** *P. a. *'argenticeps*** ha ''kempi'',
* ''[[Philemon brassi]]'',
* ''[[Philemon buceroides]]''
** ''P. b. ammitophilus'', ***buceroides***, ''gordoni'' ha ''neglectus'',
* ''[[Philemon citreogularis]]''
** ''P. c. '''citreogularis***, *papuensis* ha *sordidus*,
* *[[Philemon cockerelli]]*
** *P. c. *'cockerelli*** hag ''umboi'',
* ''[[Philemon corniculatus]]
** ''P. c. '''corniculatus*** ha monachus,
* *[[Philemon diemenensis]]*,
* *[[Philemon eichhorni]]*,
* *[[Philemon fuscicapillus]]*,
* *[[Philemon inornatus]]*,
* *[[Philemon kisserensis]]*,
* *[[Philemon meyeri]]*,
* *[[Philemon moluccensis]]*,
* *[[Philemon novaeguineae]]*
** *P. n. aruensis*, *jobiensis*, ***novaeguineae***, *subtuberosus* ha *tagulanus*,
* *[[Philemon plumigenis]]*,
* *[[Philemon subcorniculatus]]*,
* *[[Philemon yorki]]*.

O c'havout a reer en Aostralia, reter Indonezia, Kaledonia-Nevez ha Papoua Ginea-Nevez, triwec'h (18) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Phylidonyris

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Phylidonyris niger]]*
** *P. n. gouldii* ha ***niger***,
* *[[Phylidonyris novaehollandiae]]*
** *P. n. campbelli*, *canescens*, *caudatus*, *longirostris* ha ***novaehollandiae***,
* *[[Phylidonyris pyrrhopterus]]*
** *P. p. halmaturinus* ha ***pyrrhopterus***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia, nav (9) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Glycifohia undulata

***Glycifohia undulata*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae.

Anvet e voe *Certhia undulata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1787) gant an naturour svedat Anders Sparrman (1748-1820).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad e Kaledonia-Nevez.

## Notennoù ha daveennoù
Javascript

**Javascript** a zo ul lavar programmiñ jubennet krouet e 1995 gant Brendan Eich.

## Istor

E 1996 e voe emframmet Javascript e merdeer Netscape Navigator, pezh a ro un tu da ouzhpennañ programmoù d’al lec’hiennoù web evit reiñ lusk dezho.

E 2009 e voe embannet Node.js, ur meziant-framm e c’heller skrivañ programmoù *backend* gantañ, da lavarout eo, re a ya da labourat war servijerioù.

## Daveoù
Margherita Violante Savoia

**Margherita Violante Savoia** (Torino,  – Colorno, ), priñsez Savoia,  a oa dugez Parma ha Piacenza, ha dugez Castro, dimezet da Ranuccio II Farnese.

Merc'h e oa da Vittorio Amedeo Iañ, dug Savoia, ha d'e bried Christine  Bro-C'hall, merc'h d'ar roue gall Herri IV ha d'e bried Maria de' Medici. 
Ganet e oa e Castello del Valentino. Daou vloaz e oa pa varvas he zad. He breur a voe anvet da zug hag he mamm da rejantez.
Bolemoreus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2011 gant an daou skiantour Árpád S. Nyári ha Leo Joseph.

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Bolemoreus frenatus]]*,
* *[[Bolemoreus hindwoodi]]*.

## Annezva
Brosezat eo an daou spesad en Aostralia.

## Rummatadur
Renket e veze an daou spesad er genad *[[Lichenostomus]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Alain Daniel

**Alain Daniel**, ganet d'ar 27 a viz Eost 1977 e La Habana, zo ur soner kuban. 

## Liamm diavaez
*https://web.archive.org/web/20220526150810/https://suenacubano.com/alain-daniel/
Gymnomyza

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1914 gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941).

## Spesadoù
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Gymnomyza aubryana]]*,
* *[[Gymnomyza brunneirostris]]*,
* *[[Gymnomyza samoensis]]*,
* *[[Gymnomyza viridis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Dmitri Zelenin

**Dmitry Konstantinovich Zelenin** (rusianeg: Дми́трий Константи́нович Зеле́нин ; Lyouk, 21 Here(J) / 2 Du(G) 1878 – Leningrad, 31 Eost 1954) a oa ur yezhour hag un etnografour.

Ganet e oa en ur gêriadenn anvet Udmurt nepell diouzh Sarapul en Oudmourtia, e-lec'h ma oae dad beleg. Mont a reas da skol ar veleien e Vyatka ha da c'houde e Skol-Veur Dorpat. E 1915 e roas kentelioù war an doareoù da gaozeal slaveg e Skol-Veur Petrograd. Diskouezet en deus e oa peder rannyezh e lodenn reter ar slaveg diwar diforc'hioù dister.

E penn-kentañ an  en doa lakaet en e benn dastum marvailhoù ha kontadennoù el lec'h ma oa bet ganet hag e hanternoz ar Menezioù Oural. Vladimir Propp a savas ul levr diwar dastumadegoù D. Zelenin da ziskouez penaos e oant savet. An den kentañ e voe o lavaret petra e oa ster "ar re varv lous" e folklor ar broioù slav.

E 1927 e oa bet embannet, gant Max Vasmer, labour brasañ D. Zelenin : *Russische (Ostslavische) Volkskunde*.

Bet eo bet o chom e C'harkiv en Ukraina etre 1916 ha 1925 hag o kelenn er skol-veur eno. Sikouret en deus staliañ Mirdi Istor C'harkiv. E 1925 e labouras e Skol-Veur Leningrad hag evit Mirdi Kunstkammer.
Le Champ-Saint-Père

**Le Champ-Saint-Père** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh

Lay depuis le pont du Gué-de-Noailles (vue 1, Éduarel, 20 mars 2016).JPG|Al Lay e  Gué-de-Noailles.

* War lez al Lay emañ ar gumun,
## Dezougen

Bâtiment voyageurs de la gare de Champ-Saint-Père par Cramos.JPG|An ti-gar.
Viaduc sur le Lay depuis Le Champ-Saint-Père (Éduarel, 19 février 2016).JPG|Pont hent-houarn dreist dal Lay.
BB67424 et Corails à Champ-St-Père par Cramos.JPG|Un tren Corail er porzh-houarn.
Train ECR Donges Poitiers.jpg| Un tren ECR (Euro Cargo Rail) war al linenn Donez Poitiers  er porzh-houarn. 
Bâtiment ferroviaire à proximité de Bougré, au Champ-Saint-Père (Éduarel, 19 février 2016).JPG|Kroashent-houarn e-tal Bougré.

* War al linennoù hent-houarn Naoned-Orléans Saintes ha Donez Poitiers emañ ar porzh-houarn,
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Moutiers-les-Maufaits. E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Le Champ-Saint-Père en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 77 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,17% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù . E miz C’hwevrer 1919 e voe savet, e 1920 e voe dioueliet .

Église Saint-Pierre du Champ-Saint-Père (Éduarel, 19 février 2016).JPG

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

## Tud
## Daveoù ha notennoù
Philippe Poutou

**Philippe Poutou**, bet ganet d’ar  e Villemomble, zo ur micherour, sindikalour ha politikour gall, ezel eus ar Nouveau Parti anticapitaliste.

Danvez prezidant Bro C’hall e oa e 2012, 2017 ha 2022.
Nicolas Dupont-Aignan

**Nicolas Dupont-Aignan**, bet ganet d’ar  e Pariz, zo ur politikour gall, diazezer Debout la France.

Danvez prezidant ar Republik c’hall e oa e 2012, 2017 ha 2022.
Anne Hidalgo

**Ana María Hidalgo Aleu**, anvet **Anne Hidalgo** er vuhez pemdez, ganet d’an  e San Fernando (Spagn), zo ur bolitikourez c’hall, ezelez eus ar Parti Socialiste. Maerez Pariz eo abaoe 2014, addilennet e 2020. Danvez prezidantez e oa evit dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022.
Schoenicola

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Schoenicola platyurus]]*,
* *[[Schoenicola striatus]]*.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Iskevandir Indez.

## Notennoù ha daveennoù
Meliphaga

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1808 gant an naturour saoz John Lewin (1770-1819).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Meliphaga aruensis]]*,
* *[[Meliphaga lewinii]]*
** *M. l. amphochlora*, ***lewinii*** ha *mab*,
* *[[Meliphaga notata]]*
** *M. n. mixta* ha ***notata***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia ha Ginea Nevez, pemp (5) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Un nebeud spesadoù kozh — *albonotata*, *analoga*, *cinereifrons*, *flavirictus*, *gracilis*, *mimikae*, *montana*, *orientalis* ha *vicina* — a oa bet lakaet er genad *[[Microptilotis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Valérie Pécresse

**Valérie Pécresse**, ganet Roux d’ar  e Neuilly-sur-Seine, zo ur bolitikourerez c’hall, ezelez eus Les Républicains.

Prezidantez rannvro Enez-Frañs eo abaoe 2015. Danvez prezidantez e oa evit dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022.
Amedeo IX Savoia

**Amedeo IX Savoia** (1435-1472), lesanvet *ar Gwenvidig*, a oa dug Savoia (1465-1472).

Mab e oa  d'an dug Lodovico Savoia ha d'e bried Anna Kiprenez.

Dimezet e oa da Yolanda Bro-C'hall, ur verc'h d'ar roue Charlez VII.
Ekaterina Balobanova

**Ekaterina Vyacheslavovna Balobanova** (1847, Nijniy Novgorod - 7 C'hwevrer 1927) a oa ur skrivagnerez rusian, levraouegerez, kelennerez hag enklaskerez war dachenn ar sevenadurioù keltiek.

## He buhez
Eus ur familh nobl e oa-hi, e proviñs Nijniy Novgorod. Skoliet e voe e Nijniy Novgorod da gentañ ha mont a reas d’ober he studioù d’ar Sorbonne e Pariz ha da skolioù-meur Heidelberg ha  Göttingen. Setu ar pezh a skrivas-hi diwar-benn al lodenn-se eus he buhez :

E skol-veur Göttingen he doa graet studioù levraouegouriezh. Ha distroet e oa da Rusia gant un diplom levraouegourez. Etretant he doa desket dek yezh.

E 1878 he doa lakaet hec’h anv er rann filologiezh e skol-veur Bestoujev e Sant Petersbourg. Un diplom he doa bet, gant ul labour war ar barzh mojennek Ossian. Studiañ a reas ivez e rann ar c’helenner Aleksandr Veselovskiy.

Gant he diplom levraouegouriezh e labouras, an darn vrasañ eus he buhez, evel levraouegerez, e skol Bestoujev atav. Diorren a reas kalz levraoueg ar skol-se. 

Goude Dispac'h Rusia e voe serret ar skol Bestoujev e 1918. Neuze e roas kentelioù prevez e-pad ur pennad. Dont a reas da vevañ dall ha mervel a reas en dienez.

## He labour
Diazezoù labour al levraouegourien a voe displeget gant E. Balobanova en ul levr anvet Levraouegouriezh embannet div wech, e 1901 hag e 1902. Al levr kentañ e oa e rusianeg da zisplegañ kement-se, gant ur sell nevez war labour al levraouegourien. Ul levr all a embannas ivez, ur c’hatalog evit levraoueg ar skol uhel evit ar merc'hed, e teir lodenn (1908-1909). 

Ouzhpenn he skridoù war dachenn he labour, E. Balobanova a embannas studiadennoù diwar-benn ar sevenadur keltiek. Er bloavezhioù 1890 he doa embannet pennadoù war an disavouriezh hag ar c'hinkladurezh keltiek. Treiñ a reas "The Poems of Ossian Macpherson" e rusianeg (1891) hag evel-se e teuas da vezañ un arbennigourez war an danvez en Impalaeriezh Rusia. Labouret he doa, e-pad he studioù, war dornskridoù e levraouegoù Dulenn, Dinedin hag Obair Dheathain. E kêr Obair Dheathain he doa embannet ul levrig anvet "Brogarourien vihan Bro-Skos" (1903), hag a voe adembannet. Meur a levr all a embannas diwar-benn mojennoù eus meur a lec'h en Europa hag en o zouez unan diwar-benn Breizh, anvet *Mojennoù eus kestell kozh Breizh* (1896 ha 1899), savet ganti goude bezañ bet o veajiñ e Breizh.

## Levrlennadur
* E. Balobanova, *Ur Rusianez e Breizh*, troet gant Anna Mouradova, Embannadurioù An Alarc'h, 2021.
* E. Balobanova, *Légendes des anciens châteaux de Bretagne*, An Alarc'h, 2021.

## Liammoù diavaez
* [Легенды о старинных замках Бретани (Mojennoù eus kestell kozh Breizh](https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%BA%D0%B0%D1%85_%D0%91%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8_(%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0)) (Wikimammenn rusianek)
Gavicalis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1999 gant an daou evnoniour aostralian Richard Schodde (1936-) ha Ian J. Mason (?-).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Gavicalis fasciogularis]]*,
* *[[Gavicalis versicolor]]*,
** *G. v. sonoroides* ha ***versicolor***,
* *[[Gavicalis virescens]]*
** *G. v. cooperi*, *forresti*, *sonorus* ha ***virescens***.

Brosezat eo an daou spesad en Aostralia ha Ginea Nevez, c'hwec'h (6) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an tri spesad er genad *[[Lichenostomus]]* kent''.

## Notennoù ha daveennoù
Curzon

**Curzon** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

Pont à deux arches du Port-la-Claye (vue 1, Éduarel, 2 juillet 2013).png|Pont dreist d'ar Petit Lay.
Pont à trois arches du Port-la-Claye (vue 1, Éduarel, 2 juillet 2013).png|Pont dreist d'al Lay.

* War lez ar Petit Lay hag al Lay emañ ar gumun.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Moutiers-les-Maufaits. E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Curzon en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 43 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,17% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. 

Logis de la Grenouillère (vue 1, Éduarel, 19 septembre 2017).jpg| Lojeiz La Grenouillère.
Logis Sainte-Marguerite (Éduarel, 19 septembre 2017).jpg|Lojeiz  Sainte-Marguerite.

* Daou lojeiz.

Église Saint-Romain de Curzon (vue 1 de la place de la Mairie).png

*  Iliz katolik *Sant Roman* .

Édifice religieux de l’ancien orphelinat de Curzon.png

* Chapel al Lojeiz Marguerite.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Helopsaltes

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2018 gant an evnoniour svedat Per Alström (1961-) hag e genlabourerien.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Helopsaltes amnicola]]*,
* ar fouin-Pallas (*Helopsaltes certhiola*)
** *H. c. centralasiae*, ***certhiola***, *minor*, *rubescens* ha *sparsimstriatus*,
* ar fouin bras (*Helopsaltes fasciolatus*),
* *[[Helopsaltes ochotensis]]*,
* *[[Helopsaltes pleskei]]*,
* *[[Helopsaltes pryeri]]*
** *H. p. *'pryeri**' ha *sinensis*.
Seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù er genad *[[Locustella]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Myzomela

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an daou skiantour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) ha stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Dao-ugent spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myzomela adolphinae]]*,
* *[[Myzomela albigula]]*
** *M. a. *'albigula*** ha ''pallidior'',
* ''[[Myzomela batjanensis]]'',
* ''[[Myzomela blasii]]'',
* ''[[Myzomela boiei]]''
** ''M. b. annabellae'' ha ***boiei***,
* ''[[Myzomela caledonica]]'',
* ''[[Myzomela cardinalis]]''
** ''M. c. '''cardinalis***, *lifuensis*, *nigriventris*, *pulcherrima*, *sanctaecrucis*, *sanfordi*, *tenuis* ha *tucopiae*,
* *[[Myzomela chermesina]]*,
* *[[Myzomela chloroptera]]*
** *M. c. *'chloroptera***, ''eva'' ha ''juga'',
* ''[[Myzomela cineracea]]'',
* ''[[Myzomela cruentata]]''
** ''M. c. coccinea'' ha ***cruentata***,
* ''[[Myzomela dammermani]]'',
* ''[[Myzomela eichhorni]]''
** ''M. e. atrata'', ***eichhorni*** ha ''ganongae'',
* ''[[Myzomela eques]]''
** ''M. e. '''eques***, *karimuiensis*, *nymani* ha *primitiva*,
* *[[Myzomela erythrina]]*
** *M. e. cantans*, ***erythrina***, *lavongai* ha *vinacea*,
* *[[Myzomela erythrocephala]]*
** *M. e. *'erythrocephala*** hag ''infuscata'',
* ''[[Myzomela erythromelas]]'',
* ''[[Myzomela irianawidodoae]]'',
* ''[[Myzomela jugularis]]'',
* ''[[Myzomela kuehni]]'',
* ''[[Myzomela lafargei]]'',
* ''[[Myzomela longirostris]]'',
* ''[[Myzomela malaitae]]'',
* ''[[Myzomela melanocephala]]'',
* ''[[Myzomela nigrita]]''
** ''M. n. forbesi'', ***nigrita***, ''pluto'' ha ''steini'',
* ''[[Myzomela obscura]]''
** ''M. o. fumata'', ''harterti'' hag ***obscura***,
* ''[[Myzomela pammelaena]]''
** ''M. p. ernstmayri'', ''hades'', ''nigerrima'', ***pammelaena*** ha ''ramsayi'',
* ''[[Myzomela prawiradilagae]]'',
* ''[[Myzomela pulchella]]'',
* ''[[Myzomela rosenbergii]]'',
* ''[[Myzomela rubratra]]''
** ''M. r. asuncionis'', ''dichromata'', ''kobayashii'', ''kurodai'', ''major'', ***rubratra*** ha ''saffordi'',
* ''[[Myzomela rubrobrunnea]]'',
* ''[[Myzomela rubrotincta]]'',
* ''[[Myzomela sanguinolenta]]'',
* ''[[Myzomela sclateri]]'',
* ''[[Myzomela simplex]]''
** ''M. s. mortyana'' ha ***simplex***,
* ''[[Myzomela tristrami]]'',
* ''[[Myzomela vulnerata]]'',
* ''[[Myzomela wahe]]'',
* ''[[Myzomela wakoloensis]]''
** ''M. w. elisabethae'' ha ***wakoloensis**'.

Tri isspesad ha hanter-kant (53) en holl.

## Notennoù ha daveennoù
L'Épine (Vande)

**L'Épine** a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

Port_de_Morin_R01.jpg|Porzh Morin.
Noirmoutier - Vue du port de Morin à marée basse.JPG

* War vord ar Meurvor Atlantel hag en enez Nervouster emañ L'Épine.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 57 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Melestradurezh
* Krouet e voe ar gumun e 1919 diwar ul lodenn eus kumun Noirmoutier-en-l'Île; lakaet e voe e Kanton Noirmoutier-en-l'Île hag en Arondisamant Les Sables-d'Olonne .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel  hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel d’an 18 a viz Here 1947 e Khoan Bo, Tonkin er Viêt Nam;  kentañ-mestr fuzuilher-mor e oa er C’homando Jaubert er FAIN (Forces Amphibies Indochine).
## Monumantoù ha traoù heverk

Église de L'Épine (Vendée).JPG

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. D’an 3 a viz Kerzu 1922 e voe  dioueliet.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Le Givre

Le Givre rue.JPG

**Le Givre** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

Le givre.jpg

* War lez un adstêr d’an Troussepoil emañ ar gumun.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Moutiers-les-Maufaits. E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Le Givre en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 31 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,53% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 30 a viz Mae 1958 en Oued Bouhamdane e Guelma; is-letanant e oa e Batailhon Korea; ganet e oa bet e Rianteg, douaret eo e Porzh-Loeiz.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le-givre petites-jaunieres 02.jpg

* Peulvan Les Petites Jaunières.

Château de la Brunière (Le Givre) 02.JPG
Château de la Brunière (Le Givre) 05.JPG

* Kastell La Brunière.

Le Givre église.JPG

* Iliz katolik *Sant Varzhin Gwerzhav* .
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù  . 
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Bradypterus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Daouzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Bradypterus baboecala]]*
** *B. b. abyssinicus*, ***baboecala***, *benguellensis*, *chadensis*, *msiri*, *tongensis* ha *transvaalensis*,
* *[[Bradypterus bangwaensis]]*,
* *[[Bradypterus barratti]]*
** *B. b. *'barratti***, ''cathkinensis'', ''godfreyi'' ha ''priesti'',
* ''[[Bradypterus brunneus]]'',
* ''[[Bradypterus carpalis]]'',
* ''[[Bradypterus centralis]]''
** ''B. c. '''centralis***, *elgonensis* ha *sudanensis*,
* *[[Bradypterus cinnamomeus]]*
** *B. c. cavei*, ***cinnamomeus***, *mildbreadi* ha *nyassae*,
* *[[Bradypterus grandis]]*,
* *[[Bradypterus graueri]]*,
* *[[Bradypterus lopezi]]*
** *B. l. barakae*, *boultoni*, *camerunensis*, *granti*, ***lopezi***, *manengubae*, *mariae*, *ufipae* hag *usambarae*,
* *[[Bradypterus seebohmi]]*,
* *[[Bradypterus sylvaticus]]*
** *B. s. pondoensis* ha ***sylvaticus***.
O c'havout a reer en takadoù 'zo eus Afrika, nav isspesad warn-ugent (29) dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù er c'herentiad Sylviidae kent.

## Notennoù ha daveennoù
Feur-emglev Fulda

**Feur-emglev Fulda** a voe sinet d'an 2 a viz Du 1813, e Fulda, en Hessen, gant ar roue Friedrich Iañ Württemberg hag ar ministr aostrian evit an aferioù diavaez Klemens Wenzel Nepomuk Lothar von Metternich goude emgann Leipzig (1813).  Hervez an emglev e paoueze rouantelezh Württemberg da gemer perzh e Kengevread ar Roen.
Klemens von Metternich

**Klemens Wenzel Nepomuk Lothar, priñs Metternich-Winneburg zu Beilstein** (15 Mae 1773 – 11 Mezheven 1859),  anavezet ivez evel **Klemens von Metternich** pe *ar  Priñs Metternich*, a oa ur priñs hag un diplomat aostrian e penn aferioù e vro hag Europa e-pad tregont vloaz, pa voe distroadet gant Dispac'hoù 1848. 

Ganet e oa e 1773 ha skoliet e voe e skolioù-meur Strassburg ha Mainz.
La Jonchère

**La Jonchère** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

Pont sur la Bonde depuis La Jonchère (vue 2, Éduarel, 17 février 2016).JPG|Ar pont dreist d’ar Bonde.

* War lez ar stêr Bonde emañ ar gumun.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790; lakaet e voe e Kanton Angles da gentañ hag e Kanton Moutiers-les-Maufaits diwezhatoc’h. E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun La Jonchère en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas c’hwezek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,86% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv er vered .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv e straed ar C’halvar.
 
LeBernardhanvaradarLuftwaffe02luc'hskeudenngantAnnaanDuigoù.jpg|Diabarzh ur blockhaus e-dan ar radar. 
LeBernardhanvaradarLuftwaffe01luc'hskeudenngantAnnaanDuigoù.jpg|Ingaler dour evit ar soudarded.

* Savet e voe un hanva radar e La Jonchère hag er gumun amezek Le Bernard gant an aerlu alaman.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Martin de La Jonchère.jpg

* Iliz katolik *Sant Varzhin Gwerzhav*.

Croix hosannière de La Jonchère (vue 2, Éduarel, 25 juin 2016).jpg

* Kroaz Hosanna, er vered. 
* Monumant katolik ar re varv (1914-1918), e straed ar C’halvar, bet savet e 1922, luc’hskeudennoù. 
* Monumant katolik ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945), er vered, luc’hskeudennoù. 
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Yuki Tsunoda

**Yuki Tsunoda** (角田 裕毅, *Tsunoda Yūki*) zo ur blenier redadegoù kirri japanat a vlegn e Formulenn 1 evit ar c'harrchosi AlphaTauri abaoe 2021. Harpet eo bet da bignat betek an F1 gant Honda ha gant Red Bull. E 2018 ec'h eas da gampion Formulenn 4 Japan ha trede e voe e kampionad Formulenn 2 e 2020.

## Disoc'hoù ar redadegoù kirri a-raok ar Formulenn 1
Guanyu Zhou

**Guanyou Zhou** (周冠宇, *Zhōu Guànyǔ*) zo ur blenier redadegoù kirri eus Sina. Abaoe 2022 e red gant Alfa Romeo e-kichen Valtteri Bottas. A-raok e oa bet perzh eus akademiezh Alpine F1 Team ha blenier esaeoù Renault F1 Team hag Alpine e oa bet. Redet en doa e Formulenn 2 ivez.
Mick Schumacher

**Mick Schumacher** () zo ur blenier kirri sport bet ganet d'an  e Vufflens-le-Château e kanton Vaud, e Suis ; alaman eo e vroadelezh avat. Mab eo da Michael Schumacher, bet seizh gwezh kampion F1, ouzhpenn bezañ niz da Ralf Schumacher ha kenderv da David Schumacher.

E 2008 e krogas Mick Schumacher da vleinañ kartingoù, ha kirri unplas e 2015. Kampion 2018 Formulenn 3 ha kampion 2020 Formulenn 2 eo.

Redet en deus  e  ha  gant Haas F1 Team e Formulenn 1 a-raok mont da vlenier esaeoù Mercedes e . Ezel e oa bet eus Ferrari Driver Academy ha blenier-miret Scuderia Ferrari pa rede gant Haas.
Moutiers-les-Mauxfaits

**Moutiers-les-Mauxfaits** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe da benn Kanton Moutiers-les-Maufaits. E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Moutiers-les-Mauxfaits en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,49% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv  .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 1 a viz Meurzh 1948 tost eus post La Lagnah war an RC 20 etre Saigon ha Dalat er Viêt Nam; letanant-koronal e oa e 13 DBLE.
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

Château de la Cantaudière 09.JPG

* Kastell La Cantaudière.

Moutiers-les-Mauxfaits halles 03.JPG
Halles des Moutiers..JPG
Moutiers-les-Mauxfaits halles 04.JPG

* Ar c’hoc’hu. 

Église Saint-Jacques de Moutiers-les-Mauxfaits 06.JPG

* Iliz katolik *Sant Jakez*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. 
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Lactantius

**Lucius Caecilius Firmianus**, anvet ivez  **Lactantius** a oa ur retour ganet war-dro 250, en proviñs Africa, ha marvet war-dro 325. Diskibl e oa da Arnobius an Henañ. Lesanvet eo bet « Cicero kristen » en abeg da gaerder e zoare-skrivañ.
Beg ar Skeul

**Beg ar Skeul** zo ur beg-douar e gevred enez ar Gerveur, e kumun Lokmaria, e Bro Gwened. 

Troet war-zu ar c'hreisteiz eo ar beg-douar ha mougevioù a-leizh zo er vri. War an tornaod e weler c'hoazh an aspadennoù eus kreñvlec'hioù da zifenn an enezenn diouzh argadennoù diavaez.
Rives de l'Yon

**Rives de l'Yon** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

Yon au pont de Chaillé (vue 2, Éduarel, 8 juillet 2017).jpg|Ar Yon e pont Chaillé.
 
* Ar Yon a ra ar vevenn etre kumunioù kozh Chaillé-sous-les-Ormeaux ha Saint-Florent-des-Bois.

## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
* Kevredet e voe kumunioù Chaillé-sous-les-Ormeaux ha Saint-Florent-des-Bois d’an 1 a viz Genver 2016 d’ober kumun nevez Rives de l'Yon.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Tud
## Pennadoù kar
* Chaillé-sous-les-Ormeaux,
* Saint-Florent-des-Bois.
## Daveoù ha notennoù
Robsonius

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2006 gant an evnoniour saoz Nigel J. Collar (1946-).Dibabet e oa bet an anv *Robsonius* evit enoriñ un evnoniour saoz all : Craig R. Robson (1959-).

## Spesadoù
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Robsonius rabori]]*,
* *[[Robsonius sorsogonensis]]*,
* *[[Robsonius thompsoni]]*.
O c'havout a reer en enezenn Luzon (Filipinez).

## Notennoù ha daveennoù
Emgann Edessa

**Emgann  Edessa** a c'hoarvezas e 260 etre arme an Impalaeriezh roman kaset gant an impalaer Valerianus hag an arme sanid kaset gant Chapour Iañ, ar *Shahanshah* ("Roue ar Rouaned"). Trec'het e voe arme Roma gant ar Bersed ha prizoniet e voe Valerianus hag e arme en he fezh gant ar Bersed.
Ar wech kentañ e oa d'un impalaer roman bezañ prizoniet er brezel, ha gwelet eo an emgann-se evel unan eus ar gwashañ faezhadennoù en istor.

A-raok an emgann e oa bet Chapour oc'h aloubiñ an douaroù roman ; meur a wech en doa kemeret Antioch (Syria) e 253.
E 253 ivez, Valerianus a oa bet trec'h war Emilianus, kemeret en doa ar galloud ; erruet e oa er sav-heol e deroù 254 hag adlakaat a reas an urzh.
Regalianus

**Regalianus** (marvet war-dro  260/261), a oa ur falsimpalaer roman e 260,  ha marteze 261, e-pad Enkadenn an Trede Kantved, ur marevezh a zistabilded en Impalaeriezh roman.  Anvet e voe da impalaer gant ar soudarded staliet war lez ar stêr Danav, a c'houzañve argadennoù ar pobloù barbar, gant ar spi e vije gouest da ziogelaat an harzoù.

## Pennad kar
*Tregont Mac'homer
Cyriades

**Cyriades**, anvet **Mareades,  Mariades** pe **Mariadnes** ivez, a oa ur Roman emsavet hag a drubardas kêr Antioch evit mont a-du gant ar roue pers   Shapur Iañ er bloavezhioù 250.

Meneget eo en *[[Historia Augusta]]* evel unan eus an Tregont  Mac'homer o dije klasket distroadañ an impalaer Gallienus.

E 259-260, goude ma oa bet tapet Valerianus gant arme bers ar roue Shapur I, e oa bet kaset kuit Cyriades eus kêr Antioch, en abeg d'un dle marteze, hag aet e oa da ginnig labourat evit ar Bersed, ha kemeret en dije an titl a impalaer. Ur pennadig goude, pa en em dennas ar Bersed eus ar vro, e voe lakaet d'ar marv ganto.

Ne oa nemet un treitour moarvat, ha n'eo ket bet anavezet evel impalaer gant Shapur.

## Notennoù
Saint-Avaugourd-des-Landes

**Saint-Avaugourd-des-Landes** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Moutiers-les-Maufaits. E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Saint-Avaugourd-des-Landes en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas seitek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 2,02% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun, unan d’ar 15 a viz Here 1956 , egile d’ar 4 a viz Gwengolo 1961 en Oum Toub (departamant Constantine); serjant e oa er 43 BIMA (Bataillon d'Infanterie de Marine).

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Sainte-Walburge de Saint-Avaugourd-des-Landes (vue 4, Éduarel, 25 juin 2016).jpg

* Iliz katolik *Santez Walburge*.

Monument aux morts de Saint-Avaugourd-des-Landes (vue 1, Éduarel, 25 juin 2016).jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn. 
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Aston Martin F1 Team

Aston Martin zo ur saver-kirri eus Bro-Saoz a red e Formulenn 1 dindan an anv **Aston Martin Aramco Cognizant F1 Team** e 2022. Kemeret en doa perzh e kevezadeg 1959 ha 1960 gant  an DBR4, met dre ma oa dister an disoc'hoù n'o doa ket kendalc'het.

Pa oa bet adprenet Aston Martin gant an den a aferioù kanadian Lawrence Stroll, perc'henn ar skipailh Racing Point F1 Team, en doa cheñchet anv e skipailh evit adlañsañ Aston Martin e F1, asambles gant ur c'heflusker Mercedes. Redek a ra gant Sebastian Vettel ha Lance Stroll.
Anarkiezh Roma

**Anarkiezh Roma**, **Enkadenn an Trede Kantved**, **Enkadenn an Impalaeriezh** (235–284) a oa ur marevezh en istor an Impalaeriezh roman ma voe darbet dezhi mont da get.
Echuiñ a reas ar marevezh abalamour da drec'hioù Aurelianus ha donedigezh Diocletianus er galloud pa sevenas kempennoù e 284, gant an  Detrarkiezh.

E 235 e krogas an enkadenn, pa voe drouklazhet an impalaer Severus Alexander gant e soudarded. Goude-se, e-pad un 50 vloaz e voe aloubadegoù, envroadegoù, brezelioù-diabarzh, emsavadegoù kouerien ha distabilded politikel.
Seziz Naoned (1487)

**Seziz Naoned** a grogas d'an 19 a viz Mezheven 1487 hag a badas betek ar 6 a viz Eost. 

E Mae 1487 e teuas un arme c'hall a 15000 den e Breizh. Miz goude e lakjont seziz war gêr-benn an dug Frañsez II. 

## Goude ar seziz
En 1488 e voe seziz Felger (1488), a voe kemeret d'an 19 a viz Gouhere, hag emgann Sant-Albin d'an 28, ma voe trec'het arme an dug Frañsez II.  Pemp sizhun goude, d'an 9 a viz Gwengolo, e varvas an dug, hag e chomas e verc'h  Anna, emzivadez a 11 vloaz, e penn ar vro. En 1491, goude seziz Roazhon, e voe skrapet ar verc'hig ha kaset da vro-C'hall ma rankas dimeziñ d'ar roue gall.

## Pennad kar
* Michel Marion

## Liamm diavaez
* ''Le siège de Nantes en 1487'', Laurence Moal, Bécédia
Poodytes

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Pevar spesad golvaneged (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad :
* *[[Poodytes albolimbatus]]*,
* *[[Poodytes carteri]]*,
* *[[Poodytes gramineus]]*
** *P. g. goulburni*, ***gramineus***, *papuensis* ha *thomasi*,
* *[[Poodytes punctatus]]*
** *P. p. caudatus*, ***punctatus***, *stewartianus*, *vealeae* ha *wilsoni*,
*(†) *[[Poodytes rufescens]]* (aet da get).
O c'havout a reer en Aostralia, Ginea Nevez ha Zeland-Nevez, nav (9) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù er genad *[[Megalurus]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Leonard Peltier

**Leonard Peltier**, ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1944, zo un emsaver amerindian lakota, bac'het e 1976 ha kondaonet div wech betek fin e vuhez. Ezel eo eus an American Indian Movement.

An AIM  a oa ur strollad evit difenn gwirioù ar pobloù amerindian, a stourme ouzh gouennelouriezh ha feulster ar polis.

Hervez Amnesty International e tlefe bezañ dieubet abaoe pell zo.

Kondaonet e voe evit bezañ lazhet daou wazour an FBI e-pad un emgann, tennadeg fuzuilhoù, a c'hoarvezas d'ar 26 a viz Mezheven 1975, war takad **Pine Ridge Indian Reservation** en Dakota ar Su, hogen nac'hañ a reas kiriegezh an drouklazh. Kondaoned e voe d'an toull-bac'h betek fin e vuhez. Gallet nije E 1993 goulenn bezañ « dieubet diouzh konsent»  hogen nac'het e voe dezhañ. D'an 19 a viz Genver 2025, e tisklerias ar Prezidant Joe Biden ma vije torret e gastiz a brizon.

En e levr **Prison Writings: My Life Is My Sun Dance**, 1999 ec'h asant Peltier bezañ kemeret perzh en emgann, hogen ebann a rae ne oa ket gantañ e oa bet lazhet daou wazour an **FBI**. Koulskoude, un test evel **Darlene Ka-Mook Nichols**, (emsaver indian hag en doa kemeret perzh er stourmadeg gantañ) en doa dislavaret e gomzoù, e-kerzh ar prosez.

Kalzig a dud o doa kemeret perzh evit e harpañ ha klask dieubiñ anezhañ. Evel meneget dija , **Amnesty International**, ha tudennoù brudet evel **Nelson Mandela**, **Mamm Teresa**, hag **ar 14vet Dalai Lama**, Mikhaïl Gorbatchev, Mary Robinson, prezidant iwerzhon, ar parlamant european, ar parlamant belge, parlamant italia.

Er bloaz 2004, e redas Peltier evit bezañ prezidant ar Stadoù-Unanet evit ar **Peace and Freedom Party**, 27 607 mouezh a dapas, evit takad Kalifornia hepken. Hag er bloaz 2020, voe o redek evit ur plas eilprezidant ar SUA  gant **Party for Socialism and Liberation (PSL)**, asambles gant **Gloria La Riva, a vode** strolladoù a-gleiz hag evit **Peace and Freedom Party**. Abalamour d'e yec'hed, e tennas e anv diouzh an dilennadegoù d'ar 1añ a viz Eost 2020.
Colloque français et breton ou nouveau vocabulaire

***Colloque français et breton ou nouveau vocabulaire*** zo ul levr embannet e 1863 e ti L. Prud'homme e Sant-Brieg, hep anv oberour ebet. Gant Amable Troude ha Gabriel Milin eo bet savet , evel an Nouvelles conversations en breton et en français e 1857.  

## Al levr
*N'eo ket skrivet e doare-skrivañ ar Gonideg (evel ma oa an Nouvelles conversations en breton et en français, embannet e 1857), ha ne weler *k* ebet,  pa weler skrivet *c* ha *qu*: *komz*, eo ar verb  e geriadur ar Gonideg, met e Kolok Troude e lenner: *Perac e comzit-hu brezonnec ouzin?* 
*Un *"Avis eus an imprimer"* a zo da gentañ (p. 3 -p. 6), ma lenner eo *profitabl... evit an dud divar ar meas pere ho deus c'hoant da zisqui ar gallec* (p. 3). Anv zo eus ar c'hemmadurioù : er b. 5 ez int anvet *chenjamanchou* : *An holl chenchamantou-mâ a so bet observet el levr-mâ, er faeçon ma vezo cafet ar gueriou ortographet eguis ma renquer ho frononci.*  Koulskoude e lenner ivez:
** p. 99 : *... ar caera so er bed.
** p 101 : *ar re guella*.

==Fazioù==
Un nebeud fazioù zo el levr, ha darn zo souezhus. Gwir eo ne oa ket Troude ur brezhoneger a-vihanik, evel ma oa Milin, ha n'ouzer ket penaos o deus labouret.

*p. 60 : 
***Pebez quentel hoc'h eus-hu?* Droukvesk zo etre *pebezh* ha *peseurt*, evel a gaver e gwenedeg . 
*p. 68 : *Les jours sont fort courts - Berr gouall eo an deiz.*
*p. 98 : *En em bourmen a ran.*
*p. 99 : *tiou * ha *ties'' a gaver evel liester ti.

## Notennoù
Gwilherm Ockham

**Gwilherm Ockham** (saozneg : *William of Ockham* pe *of Occam* diwar al latin *Gulielmus Occamus*), ganet war-dro 1287 en Ockham (Surrey) ha marvet d’an  e Puch (dugelezh Bavaria), a oa ur prederour, doueoniour ha poellour saoz, ezel eus urzh ar Vreudeur minor.

Anavezet eo e  bennreolenn brederourel, anvet « aotenn Ockham ».
Aotenn Ockham

**Aotenn Ockham** zo ur bennreolenn brederourel a c’heller diverrañ evel-mañ : « ar simplañ ar martezeadoù, ar gwellañ ».

Anvet eo diwar anv ar manac'h prederour William of Ockham (~1287-1347), daoust ma n’eo ket sur e oa bet lavaret an dra-se gant Ockham.

## Gwelout ivez
* Prouad an houad

## Daveoù
Prouad an houad

**Prouad an houad** zo ur rezonerezh a c’heller diverrañ evel-mañ: ma nij ul loen evel un houad, ma labenn evel un houad, ma neuñv evel un houad, neuze e tle bezañ un houad.

Tost eo ouzh aotenn Ockham.
Glycichaera fallax

****** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae.Ar spesad nemetañ an hini eo er genad *Glycichaera*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Isspesadoù
Tri isspesad zo dezhañ : *Glycichaera fallax claudi*, *G. f. *'fallax**' ha *G. f. pallida*.

## Liammoù diavaez
*  ''Glycichaera fallax'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Glycichaera fallax'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Cyr-en-Talmondais

**Saint-Cyr-en-Talmondais** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh

Pont sur la Bonde depuis Saint-Cyr-en-Talmondais (vue 1, Éduarel, 17 février 2016).JPG|Ar pont dreist d’ar Bonde.
Pont à trois arches du Port-la-Claye (vue 3, Éduarel, 3 juillet 2013).png|Ar pont dreist d’al Lay.
Pont à deux arches du Port-la-Claye (vue 2, Éduarel, 2 juillet 2013).png|Ar pont dreist d’ar Petit Lay.

* War lez ar stêrioù Bonde, Lay ha Petit Lay emañ ar gumun.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Moutiers-les-Maufaits.  E Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun  Saint-Cyr en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800 .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,32% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 18 a viz Ebrel 1947 e Pakse el Laos; soudard e oa en 31 Rujumant troadegiezh .
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 4 a viz Eost 1956; marichal a lojeiz e oa en 31 Rujumant Kanolierezh .

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Cyr-et-Sainte-Julitte de Saint-Cyr-en-Talmondais (Éduarel, 12 février 2016).JPG

* Iliz katolik *Sant Benead*.

Monument aux morts de Saint-Cyr-en-Talmondais (Éduarel, 12 février 2016).JPG

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù . E 1920 e voe dioueliet.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Emgann Lugdunum

**Emgann Lugdunum** zo un emgann d'an 19 a viz C'hwevrer 197 etre arme an impalaer Septimius Severus hag ar falsimpalaer roman Clodius Albinus, en hanternoz da gêr Lugdunum e Galia. Trec'h e voe an impalaer hervez ma'z eo kontet gant Dion Cassius, en ur skrid a zo bet dargemmet gant Jean Xiphilin er Grennamzer.

## Pennadoù kar
* Bloavezh ar Pemp Impalaer

## Notenn
Emgann Cannae

**Emgann Cannae** a c'hoarvezas e gevred Italia, er Puglie, d'an 2 a viz Eost 216 kent JK, ha trec'h e voe ar jeneral kartadat Hannibal Barca war an arme roman, a oa kalz niverusoc'h, dindan ar goñsuled Caius Terentius Varro ha Lucius Æmilius Paullus.
Cincloramphus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Daouzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cincloramphus bivittatus]]*,
* *[[Cincloramphus cruralis]]*,
* *[[Cincloramphus grosvenori]]*,
* *[[Cincloramphus llaneae]]*,
* *[[Cincloramphus macrurus]]*
** *C. m. alpinus*, *harterti*, *interscapularis*, ***macrurus*** ha *stresemanni*,
* *[[Cincloramphus mariae]]*,
* *[[Cincloramphus mathewsi]]*,
* *[[Cincloramphus rubiginosus]]*,
* *[[Cincloramphus rufus]]*
** *C. r. cluniei* ha ***rufus***,
* *[[Cincloramphus timoriensis]]*
** *C. t. alisteri*, *alopex*, *amboinensis*, *celebensis*, *crex*, *inquirendus*, *mindorensis*, *muscalis*, ***timoriensis*** ha *tweeddalei*,
* *[[Cincloramphus turipavae]]*,
* *[[Cincloramphus whitneyi]]*.
Seitek (17) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Ar spesadoù *C. grosvenori*, *llaneae*, *mariae*, *rubiginosus*, *rufus*, *whitneyi* a veze renket er genad *[[Megalurulus]]* ha *C. cruralis*, *mathewsi*, *timoriensis* er genad *[[Megalurus]]* a-raok.

## Notennoù ha daveennoù