Mabinogi

Danevelloù kembraek eo ar **Mabinogi**, pe *Mabinogion*, brudet abaoe embannadur levr Charlotte Guest, *The Mabinogion*, kroget e 1837. 

Komz a reer ivez eus *Pedair cainc y Mabinogi*, hervez o anv kembraek, pe eus *Pevar skourr ar Mabinogi*, anv ul levr embannet e brezhoneg gant Preder. 
Peder danevell int (hag a vez graet 'chwedl', pe 'cyfarwyddyd', anezho e kembraeg) hag a zo skrivet e krenngembraeg, an anv a vez graet eus ar yezh etre an  hag ar , ha kavet int bet e dornskridoù kembraek kozh. 
**Gwelout [[Levr Gwenn Rhydderch]] ha [[Levr Ruz Hergest]].* 

Kaoz zo enne eus kredennoù ha mojennoù kozh ar vro, en Henamzer ar Gelted, a-raok ar gristeniezh, da lavarout eo a-raok ar  **da vihanañ**. Da neuze e vefe anv, e skridoù eus an , eus mojennoù a oa bev-mat c'hoazh 600 vloaz a-raok, hag a zo bet savet meur a gantved c'hoazh a-raok moarvat. Daoust da se, mont betek lavarout int ken kozh ha skridoù Homeros, n'eo diazezet nemet war ar faltazi. Met gwir eo n'haller ket bloaziañ ar re goshañ en un doare resis. 

Roud eus ar mojennoù-se a gaver ivez er yezhoù keltiek all, en danevelloù iwerzhonek dreist-holl, en anvioù galianek ivez. 

Peurvuiañ e vez staget outo danevelloù all, hag a denn kentoc'h da vojenn Arzhur, aesoc'h o bloaziañ, ha n'hallont ket bezañ ken kozh eta, hag a zo enno koulskoude un dasson eus amzerioù koshoc'h ivez.

## An anv
Kentañ tro ma voe kavet ar ger a voe e 1795, e-barzh *Cambrian Register* William Owen Pughe: "The Mabinogion, or Juvenile Amusements, being Ancient Welsh Romances." 
Adkemeret e voe an anv gant Charlotte Guest en he levr *The Mabinogion*, dastumad unnek kontadenn troet ganti diwar ar c'hrenngembraek. 
Dont a ra an anv *Mabinogion*, un anv lies, eus Mabinogi, ur ger krenngembraek. Fallgomprenet e oa bet gant Charlotte Guest ar ger *mabynogion* (ha ne gaver nemet ur wech, e dibenn skrid danevell Pwyll hag e daou zornskrid). 
Lavaret e vez bremañ ez eo dre fazi eo bet skrivet ar ger *mabynnogyon* en dornskrid e dibenn an danevell gentañ, pa soñjed e oa liester *mabinogi*, ur ger reizh a gaver e dibenn an teir danevell all. 

Meur a zisplegadenn zo bet roet. 
Dont a rafe ar ger eus an doue Mabon (a oa Maponos en Galia), a ranker keñveriañ gant “mab”, hag a zo meneg anezhañ e danevell *[[Kulhwch hag Olwen]]*.

## Roll an danevelloù

Tri seurt danevelloù a weler e levr Charlotte Guest.
*ar peder a denn d'an Henamzer vrezhon, hag a vez anvet *Pevar Skourr ar Mabinogi*;
*ar mojennoù a denn d'ar Roue Arzhur
**[[An Tri Romant]]*, awenet marteze gant oberennoù Chrétien de Troyes.

### Ar Pevar skourr
Sede anv ar peder danevell, *Pevar Skourr ar Mabinogi*:
* *Pwyll Pendefig Dyfed*, pe *[[Pwyll, priñs Dyfed]]*
* *Brânwen ferch Llŷr*, pe *[[Branwen, merch Llŷr|Brânwen, merch Llŷr]]*,
* *Manawydan fab Llŷr*, pe *[[Manawyddan, mab Llŷr]]*,
* *Math fab Mathonwy*, pe *[[Math, mab Mathonwy]]*.

### Danevelloù arzhurian
Pemp kontadenn all zo bet lakaet e levr Charlotte Guest:
* *Breuddwyd Macsen Wledig* (*[[Hunvre Macsen]]*), diwar-bouez an impalaer roman Magnus Maximus
* *Lludd a Llefelys* (*Lludd ha Llevelys*)
* *Culhwch ac Olwen* (*[[Kulhwch hag Olwen]]*)
* *Breuddwyd Rhonabwy* (* [[Hunvre Rhonabwy]]*)
* *[[Hanes Taliesin]]* (* Kontadenn Taliesin*), ur pezh nevesoc'h, ha ne gaver e hini ebet eus al Levrioù Gwenn pe Ruz, ha ne vez ket embannet ken en troidigezhioù a vremañ. Se zo kaoz ne gaver nemet 11 danevell en embannadur brezhonek 1991.

Gant *Culhwch ac Olwen* ha *Breuddwyd Rhonabwy* ez eus bet lakaet meur a lenneg da drelatiñ, abalamour d'an elfennoù "arzhurian" a zo enne.

### An Tri Romant
Teir danevell all zo anvet ivez **[[Y Tair Rhamant]]** hag a denn da oberennoù Chrétien de Troyes.
* *[[Peredur fab Efrawg]] (*Peredur mab Evrawc*)
* *Geraint ac Enid* (*Gereint hag Enid*)
* *Owain, neu Iarlles y Ffynnon* (*Owain, pe Itron ar Feunteun*)

==Dornskridoù==
Mammenn ar *Mabinogion* eo an daou zornskrid a zo anvet
* *Levr Gwenn Rhydderch*, bet skrivet etre [[1380]] ha [[1410]],
* *Levr Ruz Hergest* skrivet war-dro [[1350]].

Kavout a reer enne elfennoù a zo kar d'ar re a gaver e mojennoù Iwerzhon, pezh a ziskouez int gwall gozh; da skouer an darempredoù etre an drouiz hag ar roue, dleadoù ar roue, ar *bed all*, ar brezel, al labour-dorn. Hervez tud evel [[Christian-Joseph Guyonvarc'h]] ha [[Françoise Le Roux]] e vije ret gwelout aze gweledigezh ar bed gant an Indoeuropeiz, hervez ma oa displeget gant [[Georges Dumézil]]. A-wechoù avat e vez un tamm liv kristen da lod eus an danevelloù, hogen diwar-c'horre.

==Guest, Kervarker, Loth==
Da vare ar [[Romantelezh]] hag an doug d'ar Geltelezh, en , pe vrizhkeltelezh, e voe graet un embannadur [[saoznek]] gant [[Charlotte Guest]] etre [[1838]] ha [[1849]]. Tammoù a voe troet e galleg gant [[Kervarker]], met gant [[Joseph Loth]] e voe graet an embannadur kentañ en e hed. Un droidigezh c'hallek all zo bet graet gant [[Pierre-Yves Lambert]].

==Skrid brezhonek==
Embannet e oa bet gant Gwalarn troidigezhioù [[Fañch Elies]] eus ar *Mabinogi* etre 1925 ha 1939.
E 1963 e voe strollet ar *Pevar Skourr* en ur c'haier roneoskrivet embannet gant Preder. E 1980 e teuas a-zindan ar wask un adembannadur reizhet (gant Fañch Eliès Abeozen hag [[Alan E. ar Berr]]).
N'eo nemet e 1991 e voe strollet an 11 kontadenn en ul levr embannet gant [[Mouladurioù Hor Yezh]], kinniget gant [[Gwendal Denez]].

==Skiant-faltazi==
Gant ar skrivagnerez stadunanat [[Evangeline Walton]] (1907 – 1996) eo bet implijet ar Mabinogi da sevel un toullad romantoù.

==Levrioù==
-e brezhoneg
**Pevar Skourr Ar Mabinogi*, troet gant [[Fañch Elies]],
**embannet e-barzh [[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]], etre 1925 ha 1939 ;
**adembannet gant [[Preder]] e 1963 ;
***adembannet reizhet*, [[Preder]], e 1980;
**Ar Mabinogion*, troet gant Fañch Elies, embannet gant [[Mouladurioù Hor Yezh]] e 1991.

-e kembraeg
*[[s:cy:Pwyll Pendeuic Dyuet|Pwyll Pendeuic Dyuet]], e-barzh Wikimammenn
*[[s:cy:Branwen uerch Lyr|Brânwen uerch Lŷr]], e-barzh Wikimammenn
*[[s:cy:Manawydan uab Llyr|Manawydan uab Lŷr]], e-barzh Wikimammenn

-e galleg
* *Les Mabinogions*, gant [[Joseph Loth]], Éditions Fontemoing, a c'haller lenn amañ: [http://gallica.bnf.fr/ Bibliothèque numérique Gallica]
* *Les Quatre branches du Mabinogi et autres contes gallois du Moyen-Age* troet diwar ar c'hembraeg, kinniget gant [[Pierre-Yves Lambert]], embannet gant [[Gallimard]], en dastumad « L'aube des peuples », Paris, 1993, .
-e saozneg
*Gantz, Jeffrey. Trans. *The Mabinogion*. London and New York: Penguin Books, 1976. ISBN 0-14-044322-3. (Hep "Taliesin".)
*Guest, Lady Charlotte. *The Mabinogion*. Dover Publications, 1997. ISBN 0-486-29541-9. (Hep an arroudoù kavet skoemp gant an droourez. Adembannet ivez hep notennoù an itron).
*Jones, Gwyn and Jones, Thomas. *The Mabinogion*. Everyman's Library, 1949; adwelet e 1989, 1991. Hep "[[Hanes Taliesin]]".

==Liammoù==
*  [http://pagesperso-orange.fr/sejh/celtlink.html *Les Mabinogion'' Ar skridoù en galleg]