Faraon

**Faraon** a oa anv ar roue e Nevezimpalaeriezh Henegipt. Talvezout a rae "Ti bras", ar pezh a rae dave da balez ar roue da gentañ, met kollet e oa bet ster kentañ ar ger e-doug istor Henegipt betek ar c'houlz ma voe tu d'ober gantañ e-lec'h ar ger henegiptek evit roue.

Daoust ma veze gwazed e penn Henegipt peurliesañ, an anv a *faraon* a veze implijet en degouezhioù dibaot ma veze maouezed e penn ar Stad. Krediñ a raed e oa ar faraoned enkorfadur an doue Horus.

Ar faraon a oa war un dro merour pennañ ar vro, penn an armeoù, barner kentañ ha beleg bras Henegipt. Embann a ra ez eo mab da Horus ha gwarezet gant Amon-Ra.

## Istor ar ger

Ar ger *faraon* a zeu eus ur c'henstrollad gerioù treuzskrivet ***pr-`3***, hag a veze implijet e frazennoù brasoc'h hepken evel *smr pr-`3* 'Courtier eus an Ti Bras', o komz evel se eus savadurioù al lez pe eus ar palez e-unan, sellet outo evel sez ar renerezh hag ar melestradur. Adalek an XIIvet tierniezh e anadas ar ger en orezon 'Ti Bras, Ra vevo, prolth' oc'h ober dave d'ar savadurioù ha d'ar gallout hepken avat ha n'eo ket d'an den.

Ar c'hentañ skouer ma oa implijet *pr-`3* evit komz eus ar roue a gaver en ul lizher da Amenhotep IV (Akhenaten) e kreiz an tierniezh (1550|1550-1292 kent J.-K.) zo kaset da 'Faraon, *holl [[Ankh wedja seneb|vuhez, finbortez, ha yec'hed!]]'. Adalek an [[XIXvet tierniezh Henegipt|XIXvet tierniezh]], *pr-`3* e-unan a oa implijet kel lies a wezh ha *hm.f* 'Ho Meurdez'.

Tremenet eur eta eus ur ger a ra dave d'ur savadur ha da greizenn ar galloud d'un anv a vez graet eus ar roue, e-pad an [[XXIIvet tierniezh Henegipt|XXIIvet tierniezh]] hag an [[XXIIIvet tierniezh Henegipt|XXIIIvet tierniezh]] peurgetket. D'ar c'houlz-se, ar ger [[henegipteg]] a vije bet distaget *'**' zo bet amprestet e [[henc'hresianeg]] dindan ar furm φαραώ *pharaō* ha goude e [[Latin]] dindan ar furm *pharaō*. Diouzh an hini diwezhañ pe diouzh ar galleg e teu ar ger brezhoneg. Gant an amzer * a zeuas da vezañ *prro* e [[kopteg]] ha goude *rro* (pa oa kemeret *p-* evit ar ger mell resis rakstaget "ar" deu diwar an henegipteg *p3*).
Un emdroadur damheñvel, gant ur ger a rae dave da gentañ da unan eus arouezioù ar roue hag a grogas a-benn ar fin d'ober dave d'an den, a c'haller da gaout diwezhatoc'h gant ar ger [[arabeg]] [[Sultan]].

== Regalia ==

:*Sellout ivez ouzh Arouezioù ar faraoned*

Dougen a rae ar faraoned ur gurunenn zoubl krouet diwar [[Deshret|kurunenn ruz]] [[Goueled Egipt]] ha [[Hedjet|kurunenn wenn]] [[Gorre Egipt]]. En emgannoù e veze dindan ar faraon ur [[C'hepresh|gurunenn c'hlas]] dezhi ur stumm disheñvel. Ar c'hurunennoù-se a oa kinklet gant pep a [[uraeus]], a oa doublet memes gant faraoned ar [[XXVvet tierniezh Henegipt|XXVvet tierniezh]].


Douget e vez ivez ur [[kabell|gabell]] roudennet anvet an *nemes*, a oa marteze ar gabell veze douget gant ar faraoned war ar pemdez. Douget e veze an *nemes'' a-wezhioù war un dro gant ar gurunenn zoubl, evel war unan eus delwennoù Ramses II en Abou Simbel.

Ur barv faos a veze ouzh groñj ar faraoned ivez pa vezent en o dilhad-lez, e-doug al lidoù da skouer. Fardet e veze gant blevennoù bouc'hed.

Merzet en deus an Egiptologour Bob Brier ne oa ket bet dizoloet kurunenn ebet biskoazh petra bennak ma vezont gwelet stank e skeudennoù ar faraoned. E bez Toutanc'hamon, dizoloet tost en e stad orin, e oa bet dizoloet arouezioù eus e c'halloud evel ar Grommell hag ar skourjez, met kurunenn ebet. Krediñ a rae Egiptiz e veze perzhioù hud gant ar c'hurunennoù, ha lakaat a ra Brier e oa arouezioù na c'halle ket ur faraon marv kas gantañ er bez hag a zlee bezañ roet da hêr ar galloud.

## Titloù
Titl ofisiel ar rieg da vare ar grennimpalaeriezh a yae pemp anv disheñvel d'e ober. Ne anavezer nemet unan pe daou anezhe evit faraoned zo.

## Notennoù ha daveoù