open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Franco Mimmi

**Franco Mimmi**, ganet d'ar 15 a viz Eost 1942 e Bologna (Italia), zo ur c'hazetenner italian, bet o labourat evit brasañ kazetennoù Italia: *Il Resto del Carlino*, *La Stampa*, *Il Mondo*, *Italia Oggi*, *Il Corriere della Sera*, *L'Espresso*, *Il Sole-24 Ore* ha *L'Unità*. 

Ur skrivagnour romantoù eo ivez. Lod anezhe a zo bet troet en alamaneg, galleg ha spagnoleg.

## Romantoù

**Rivoluzione* (1979, Premio Scanno Opera Prima) 
**Relitti-A Tale of Time* (1989)
**Villaggio Vacanze* (1994) 
**Il nostro agente in Giudea* (2000, Premio Scerbanenco - La Stampa)
**Un cielo così sporco* (2001)
**Amanti latini, la storia di Catullo e Lesbia* (con Carlo Frabetti, 2001)
**Los grandes seductores son lobos solitarios - Cuentos de pareja* (2002)
**Cavaliere di Grazia* (2003, finalista del Premio dei Lettori e del Premio Città di Scalea)
**Una vecchiaia normale* (2004)
**I grandi seduttori sono lupi solitari - Racconti di coppia* (2005)
*Holbox, *[[2005]]* (*in "Brivido Nero" con [[Valerio Manfredi]]*)
**Povera spia* (2006)
Lewis Valentine

**Lewis Valentine** a zo bet ganet e 1893 e Llanddulas e Kembre ha marvet e1986.

Pastor badezour, skrivagnour, embannour, brogarour kembreat ha stourmer politikel eus Kembre.

Kentañ kadoriad Plaid Cymru e voe.

### Dave
*Valentine, Lewis (1893-1986), e Meic Stephens (1998), *The new companion to the literature of Wales*, Cardiff: University of Wales Press, ISBN 0-7083-1383-3.
1añ tierniezh Henegipt

Dastum a reer an div dierniezh gentañ eus Henegipt dindan anv Prantad thinit. Thinis a oa ar gêrbenn d'an amzer-hont.

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:20 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-3155 till:-2920
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-3150

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -3150 till: -3125 color:PA text:"Narmer"
  from: -3125 till: -3100 color:PA text:"Aha"
  from: -3100 till: -3055 color:PA text:"Dyer"
  from: -3055 till: -3055 color:PA text:"Merytneith"
  from: -3055 till: -3050 color:PA text:"Dyet"
  from: -3050 till: -2995 color:PA text:"Den"
  from: -2995 till: -2985 color:PA text:"Adyib"
  from: -2985 till: -2960 color:PA text:"Semerc'het"
  from: -2960 till: -2925 color:PA text:"Kaa"
  barset:skip


N'anavezer ar Prantad raktierniezh hag ar Prantad prototierniezh nemet dre un nebeud monumantoù ha traoù añvioù roueel warno. An hini pennañ eo tablezenn Narmer. Danevell ebet hon eus a-zivout darvoudoù an dierniezh gentañ, estreget ul listenn anvioù war Mein Palermo.

## Gwelet ivez

Roll Faraoned Egipt
Eil tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:635 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:75 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-2905 till:-2695
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-2900

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -2900 till: -2875 color:PA text:"Hotepsec'hemouy"
  from: -2875 till: -2835 color:PA text:"Nebra"
  from: -2835 till: -2810 color:PA text:"Ninecher"
  from: -2810 till: -2800 color:PA text:"Ouneg"
  from: -2800 till: -2780 color:PA text:"Sened"
  from: -2780 till: -2770 color:PA text:"Neferkara"
  from: -2770 till: -2760 color:PA text:"Neferkaseker"
  from: -2760 till: -2750 color:PA text:"Houdyefra"
  from: -2750 till: -2730 color:PA text:"Sec'hemib"
  from: -2730 till: -2725 color:PA text:"C'hasec'hem"
  from: -2730 till: -2700 color:PA text:"C'hasec'hemouy"
  barset:skip
IIIe tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:30 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-2705 till:-2625
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-2700

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -2700 till: -2680 color:PA text:"Sanac'ht"
  from: -2680 till: -2660 color:PA text:"Djoser"
  from: -2660 till: -2658 color:PA text:"Sec'hemc'het"
  from: -2658 till: -2656 color:PA text:"C'haba"
  from: -2656 till: -2655 color:PA text:"Nebkara"
  from: -2655 till: -2630 color:PA text:"Houny"
  barset:skip
Skol-veur Harvard

**Skol-veur Harvard** a zo bet krouet d'an 8 a viz Gwenholon 1636 e Cambridge, Massachusetts (SUA a-vremañ) .
IVe tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:620 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:60 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-2635 till:-2500
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-2625

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -2630 till: -2605 color:PA text:"Sneferou"
  from: -2605 till: -2580 color:PA text:"C'houfou (Kheops)"
  from: -2580 till: -2570 color:PA text:"Dyedefra"
  from: -2570 till: -2545 color:PA text:"C'hafra (Kefren)"
  from: -2545 till: -2545 color:PA text:"Dyedefhor"
  from: -2545 till: -2535 color:PA text:"Baefra"
  from: -2535 till: -2515 color:PA text:"Menkaoura (Mikerinos)"
  from: -2515 till: -2512 color:PA text:"Shepseskaf"
  from: -2512 till: -2510 color:PA text:"Dyedefptah"
  barset:skip

* Deiziadoù istimet
Vvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:20 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-2525 till:-2345
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-2525

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -2510 till: -2500 color:PA text:"Ouserkaf"
  from: -2500 till: -2490 color:PA text:"Sahoura"
  from: -2490 till: -2480 color:PA text:"Neferirkara-Kakai"
  from: -2480 till: -2473 color:PA text:"Shepseskara-Necherouser"
  from: -2473 till: -2460 color:PA text:"Neferefra-Isi"
  from: -2460 till: -2430 color:PA text:"Niouserra-Iny"
  from: -2430 till: -2420 color:PA text:"Menkauhor-Ikauhor"
  from: -2420 till: -2380 color:PA text:"Dyedkara-Isesi"
  from: -2380 till: -2350 color:PA text:"Ounis"
  barset:skip
VIvet tierniezh Henegipt

Tierniezh diwezhañ ar Rouantelezh Kozh eo ar  tierniezh. Deraouiñ a ra gant Teti hag echuiñ a ra gant marv Nitocris ha deroù ar c'hentañ Marevezh Etre. E fin ar prantad-se e seblant e oa war gresk gallond ar noblañs ha goude ren hir Pepi II e oa kreñv a-walc'h e wazed da zerc'hel ouzh e erlerc'hier.

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:20 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-2375 till:-2150
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-2375

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -2350 till: -2338 color:PA text:"Teti"
  from: -2338 till: -2337 color:PA text:"Userkara"
  from: -2337 till: -2288 color:PA text:"Pepy I"
  from: -2293 till: -2283 color:PA text:"Merenra Nemtyemsaf I"
  from: -2283 till: -2189 color:PA text:"Pepy II"
  from: -2189 till: -2188 color:PA text:"Merenra Nemtyemsaf II"
  from: -2188 till: -2186 color:PA text:"Nitocris"
  barset:skip
VIIvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh
* Netjerkare (Netjerikare)
* Menkare 
* Neferkare II 
* Neferkare III pe Neferkare Neby 
* Djedkare II ou Djedkare Shemai 
* Neferkare IV ou Neferkare Khendou 
* Merenhor pe Menrenhor 
* Neferkamin 
* Nykare pe Nikare 
* Neferkare V pe Neferkare Tereru  
* Neferkahor
Xvet tierniezh Henegipt

An Tierniezh a yae d'hec'h ober ur strollad lec'hel a astennas e veli war Gorre Egipt etre 2130 ha 2040 kt JK.
## Kronologiezh faraoned an dierniezh
XIvet tierniezh Henegipt

Ren a reas an  tierniezh war Deb e-pad ar I marevezh etre (eus war-dro 2150 a-raok J.-K. betek war-dro 1991 a-raok J.-K.). Hervez Manetho e oa bet enni 16 roue disheñvel a renas e-pad 43 bloaz. Kontroliet eo, avat, gant enskrivadurioù ha Listenn Roueel Turin a ziskouez ne oa bet nemet seizh roue hag a renas e-pad 143 bloaz.

Dindan an dierniezh-mañ e oa adunvanet Egipt hag e oa savet ar Rouantelezh krenn.

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:30 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-2175 till:-1975
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-2175

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -2160 till: -2150 color:PA text:"Intef"
  from: -2150 till: -2130 color:PA text:"Mentouhotep I"
  from: -2130 till: -2121 color:PA text:"Intef I"
  from: -2121 till: -2072 color:PA text:"Intef II"
  from: -2072 till: -2064 color:PA text:"Intef III"
  from: -2064 till: -2013 color:PA text:"Mentouhotep II"
  from: -2013 till: -2005 color:PA text:"Mentouhotep III"
  from: -2005 till: -1994 color:PA text:"Mentouhotep IV"
  barset:skip


Gant un nomarc'h eus Teba, Intef Meur mab Inku, e oa bet diazezet. E meur a enskrivadur e kaver e añv met e vab Mentouhotep I a varner evel roue kentañ an diernelezh.

Un enskrivadur graet e-pad ren Intef II a ziskouez e oa an hini kentañ oc'h en em embann roue Egipt a-bezh. Abeg e oa an dra-se ur brezel hir gant an Xvet tierniezh a zalc'he Hierakleopolis. Aloubiñ a reas Intef Abidos met e-pad 14 bloavezh ren Mentouhotep II e oa faezhet tud Hierakleopolis.

Kreñvaat a reas an  tierniezh levezon Egipt war Afrika hag ar Reter Krenn. N'eo ket sur abeg fin an dierniezh. Hervez an dielloù egiptat e oa seizh "bloaz goulou" goude marv Mentouhotep III. Kenglotañ a reont ouzh ren Mentouhotep IV. Darn vrasañ ar glaskourien a gred eo deut e vizir, Amenemhat e añv, da vezañ roue kentañ an  diernelezh dindan anv Amenemhat I.
XVvet tierniezh Henegipt

Ar ** tierniezh Henegipt** a oa an dierniezh Hiksos kentañ. Eus Avaris e rene met ne gontrolle ket ar vro a-bezh. E norzh Egipt e oa an an Hiksosed o chom hag eus ar biz e oant deuet. Diasur eo urzh hag anv ar rouaned. Hervez listenn Turino e vefe bet c'hwec'h roue, an hini diwezhañ a oa Khamudi e anv.

## Kronologiezh faraoned an dierniezh
XVIvet tierniezh Henegipt

Strollañ a reer er  tierniezh renerien un darn eus Henegipt e-pad an eil marevezh etre. Nebeut tre a anavezer diwar o fenn ha posupl eo e oant bet hiksos.

## Kronologiezh faraoned an dierniezh
XXIañ tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:50 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-1075 till:-940
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-1075

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1070 till: -1043 color:PA text:"Esmendes I"
  from: -1043 till: -1039 color:PA text:"Neferc'heres"
  from: -1039 till: -991 color:PA text:"Psousenes I"
  from: -993 till: -984 color:PA text:"Amenemope"
  from: -984 till: -978 color:PA text:"Osokor"
  from: -978 till: -959 color:PA text:"Siamón"
  from: -959 till: -945 color:PA text:"Psousenes II"
  barset:skip
XXII tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:30 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-950 till:-700
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-950

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -945 till: -924 color:PA text:"Chechonk I"
  from: -924 till: -889 color:PA text:"Osorkon I"
  from: -890 till: -890 color:PA text:"Chechonk II"
  from: -889 till: -874 color:PA text:"Takelot I"
  from: -874 till: -850 color:PA text:"Osorkon II"
  from: -870 till: -860 color:PA text:"Horsiese"
  from: -850 till: -825 color:PA text:"Takelot II"
  from: -825 till: -773 color:PA text:"Chechonq III"
  from: -773 till: -767 color:PA text:"Pamiy"
  from: -767 till: -730 color:PA text:"Chechonq V"
  from: -730 till: -715 color:PA text:"Osorkon IV"
  barset:skip
XXIIIe tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:30 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-825 till:-700
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-825

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -818 till: -793 color:PA text:"Padibastet"
  from: -804 till: -803 color:PA text:"Iuput I"
  from: -793 till: -787 color:PA text:"Sheshonq IV"
  from: -787 till: -759 color:PA text:"Osorkon III"
  from: -764 till: -757 color:PA text:"Takelot III"
  from: -757 till: -754 color:PA text:"Rudamon"
  from: -754 till: -715 color:PA text:"Iuput II"
  barset:skip
XXVIvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:60 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-680 till:-520
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:20 start:-680

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -672 till: -664 color:PA text:"Nekao I"
  from: -664 till: -610 color:PA text:"Psametiko I"
  from: -610 till: -595 color:PA text:"Nekao II"  
  from: -595 till: -589 color:PA text:"Psametiko II"
  from: -589 till: -570 color:PA text:"Apries"
  from: -570 till: -526 color:PA text:"Amasis"
  from: -526 till: -525 color:PA text:"Psametiko III"
  barset:skip
XXVvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an tierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:50 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-780 till:-650
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:20 start:-780

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -780 till: -760 color:PA text:"Alara"
  from: -760 till: -747 color:PA text:"Kachta"
  from: -747 till: -716 color:PA text:"Pianc'hy"  *krouer an tiernelezh*
  from: -716 till: -702 color:PA text:"Chabako"
  from: -702 till: -690 color:PA text:"Chabitko"
  from: -690 till: -664 color:PA text:"Taharko"
  from: -664 till: -656 color:PA text:"Tanoutamani"
  barset:skip
XXVIIvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:60 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-525 till:-400
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-525

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -523 till: -521 color:PA text:"Kambizes II"
  from: -521 till: -521 color:PA text:"Esmerdis"
  from: -521 till: -485 color:PA text:"Dario I"  
  from: -485 till: -465 color:PA text:"C'herc'hes I"
  from: -465 till: -424 color:PA text:"Artac'herc'hes I"
  from: -424 till: -424 color:PA text:"C'herc'hes II"
  from: -424 till: -404 color:PA text:"Dario II"
  from: -404 till: -404 color:PA text:"Artac'herc'hes II"
  barset:skip
XXXvet tierniezh Henegipt

An  tierniezh a grogas e -378 evit echuiñ e -341. An dierniezh diwezhañ a orin egiptat eo.

## Faraoned an  tierniezh
XXVIIIvet tierniezh Henegipt

Ne voe nemet ur faraon en dierniezh-mañ: Amirteos, un diskennad moarvat eus faraoned ar tierniezh. Amirteos a dieubas Egipt eus ar Bersed hag a renas eus -404 betek -399. Ne ouezer ket kalz traoù eus ar prantad-se, ha n'ez eus bet kavet c'hoazh monumant ebet eus mare Amirteos.
XIIvet tierniezh Henegipt

An Tierniezh a oa bet e penn ar vro eus 1991 betek 1802 kt JK. Sellet e vo outi gant Egiptiz an amzerioù diwezhañ evel ouzh an Dierniezh veurdezusañ.

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:60 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-2000 till:-1775
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-2000

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1991 till: -1962 color:PA text:"Amenemhat I"
  from: -1971 till: -1928 color:PA text:"Senousret I"
  from: -1929 till: -1895 color:PA text:"Amenemhat II"
  from: -1897 till: -1878 color:PA text:"Senousret II"
  from: -1878 till: -1843 color:PA text:"Senousret III"
  from: -1845 till: -1797 color:PA text:"Amenemhat III"
  from: -1798 till: -1790 color:PA text:"Amenemhat IV"
  from: -1790 till: -1786 color:PA text:"Neferousobek"
  barset:skip
XXIXvet tierniezh Henegipt

## Kronologiezh faraoned an dierniezh

ImageSize = width:650 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:30 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-400 till:-375
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:-400

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -398 till: -392 color:PA text:"Neferites I"
  from: -392 till: -392 color:PA text:"Moutis"
  from: -392 till: -391 color:PA text:"Psamoutis"  
  from: -391 till: -379 color:PA text:"Akoris"
  from: -379 till: -378 color:PA text:"Neferites II"
  barset:skip
Strollad Komunour Iwerzhon

**Strollad Komunour Iwerzhon** (en iwerzhoneg: **Páirtí Cumannach na hÉireann**; saozneg: **Communist Party of Ireland**) a zo ur strollad politikel iwerzhonat bet krouet e 1921.

## Tud
* Ar skrivagnour Liam Ó Flaitheartaigh a gemeras perzh e krouidigezh ar strollad.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel en iwerzhoneg hag e saozneg
D. J. Williams

**David John Williams** (Pen-rhiw, e parrez Llansawel,  – Rhydcymerau, ) a oa ur skrivagner kembraek brogarour kembreat.

Kemer a reas perzh e krouidigezh Plaid Cymru. Asambles gant Saunders Lewis ha Lewis Valentine ez eas, d'an , da c'hwezhañ an tan e skol vombezañ Penyberth, e gwalarn Kembre, ha prizoniet e voe da-heul.

## Oberennoù skrivet
* *Hen wynebau* ("Dremmoù kozh"), 1934. Poltredoù eus tud e vro.
* *Storïau'r tir* ("Istorioù an douar"), 1936, 1941, 1949. Teil levrenn danevelloù.
* *Hen dŷ ffarm* ("An atant kozh"), 1953. E vuhezskrid.
* *Yn chwech ar hugain oed* ("Pa oan c'hwec'h warn-ugent"), 1959. E vuhezskrid.
* *Y gaseg ddu* ("Ar gazeg zu"), 1970. Danevelloù.

## Daveoù
*  Jenkins, Dafydd. *D. J. Williams (Writers of Wales)*. Cardiff : University of Wales Press, 1973 
*  Stephens, Meic. *Williams, David John (1885-1970)*. In : *The new companion to the literature of Wales*. Cardiff : University of Wales Press, 1998
Oklahoma

**Oklahoma** a zo ur Stad eus kreiz Stadoù-Unanet Amerika. Oklahoma City eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ.

## Kêrioù Oklahoma

## Liammoù diavae
*   Lec'hienn ofisiel
Ȼ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo **Ȼ**, **ȼ** implijet evit skrivañ ar sanitcheg (*saanich* pe *senćoŧen*), ur yezh salichek, distaget hervez al lizherenneg fonetikel etrebroadel /kw/. 

## Liammoù diavaez
* Omniglot
Bologna

**Bologna** (**Bulåggna** bologneg) a zo ur gumun hag ur gêr eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.

Kêr-benn meurgêr Bologna ha rannvro Emilia-Romagna eo.

374 425 ag annezidi a zo er gumun.

## Tud dibar
* Reginaldo da Bologna (1200-1256), beleg katolik, ganet e Bologna
* Cecilia Caesarini (1200-1290), leanez, marvet e Bologna
* Diana degli Andalò (1201-1236), leanez, ganet ha marvet e Bologna
* Aldobrandino II d'Este (1250-1326), condottiero, marvet e Bologna
* Katell Bologna (1413-1463), abadez ha livourez, ganet ha marvet e Bologna
* Annibale Iañ Bentivoglio (1413-1445), condottiero, ganet ha marvet e Bologna
* Ercole Bentivoglio (condottiero) (1459-1507), condottiero, ganet e Bologna
* Annibale II Bentivoglio (1469-1540), condottiero, ganet e Bologna
* Barbara Torelli (1475-1533), skrivagnerez, marvet e Bologna
* Gregor XIII (1502-1585), pab, ganet e Bologna
* Francesco Primaticcio (1504-1570), livour, ganet e Bologna
* Ippolito Costa (1506-1561), livour, ganet e Bologna
* Inosant IX (1519-1591), pab, ganet e Bologna
* Giovanni Francesco Bezzi (1530-1571), livour, ganet ha marvet e Bologna
* Giacomo Boncompagni (1548-1612), noblañs, mab bastard d'ar pab Gregor XIII, ganet e Bologna
* Lavinia Fontana (1552-1614), livourez, ganet e Bologna
* Gregor XV (1554-1623), pab, ganet e Bologna
* Agostino Carracci (1557-1602), livour, ganet e Bologna
* Annibale Carracci (1560-1609), livour, ganet e Bologna
* Guido Reni (1575-1642), livour, ganet ha marvet e Bologna
* Francesco Albani (1578-1660), livour, ganet ha marvet e Bologna
* Guercino (1591-1666), livour, marvet e Bologna
* Ginevra Cantofoli (1618-1672), livourez, ganet ha marvet e Bologna
* Elisabetta Sirani (1638-1665), livourez, ganet ha marvet e Bologna
* Benead XIV (1675-1758), pab, ganet e Bologna
* Francesca Cuzzoni (1696-1778), kanerez, marvet e Bologna
* Juan Ignacio Molina (1740-1829), beleg ha skrivagner chilean, marvet e Bologna
* Giuseppe Mezzofanti (1774-1849), kardinal, ganet e Bologna
* Camillo Ranzani (1775-1841), naturour, ganet ha marvet e Bologna
* Karl von Hohenzollern-Sigmaringen (1785-1853), priñs alaman, marvet e Bologna
* Giosuè Carducci (1835-1907), skrivagner, marvet e Bologna
* Giovanni Pascoli (1855-1912), skrivagner, marvet e Bologna
* Ottorino Respighi (1879-1936), sonaozour, ganet e Bologna
* Renata Borgatti (1894-1964), pianoourez, ganet e Bologna
* Dante Pasqua (1898-1974), c'hoarier echedoù, ganet e Bologna
* Irma Bandiera (1915-1944), partizanez, ganet ha marvet e Bologna
* Claudio Abbado (1933-2014), sonaozour, marvet e Bologna
* Franco Mimmi (1942-), kazetenner, ganet e Bologna
* Stefano Benni (1947-), skrivagner, ganet e Bologna
* Luca di Montezemolo (1947-), den a afer, ganet e Bologna
* Serena Grandi (1958-), aktourez, ganet e Bologna
* Christian Vieri (1973-), c'hoarier mell-droad, ganet e Bologna
* Niccolo Ronchetti (1989-), c'hoarier echedoù, ganet e Bologna
Oregon

**Oregon** a zo ur stad eus kornaoueg ar Stadoù-Unanet.

## Kêrioù Oregon

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Tron

Ar sez ma ya war o c'hoazez warnañ an uhelidi, gwechoù'zo, eo an **tron**. Peurvuiañ e vez ur gador hir he c'hein ha kinklet mat hervez pinvidigezh ar penn uhel. War un tro en em diskouez an impalaerien, ar roueed ha pennoù uhel ar relijionoù.

## Tronioù er [[sevenadur]]ioù kozh
Arouez an doueegezh hag an unpenniezh eo bet an tronioù a-gozh. Evit lidoù e vezent implijet ha da gentañ evit kurunadur an unpenn. War ul leurenn plank pe war ur pazenn e veze lakaet an tron ma vo uheloc'h ar penn uhel eget ar re vezant. 

Hervez Homer e veze lakaet gant ar Gresianed kozh tronioù er palezioù roueel hag en temploù ma yelo an doueed hervez o flijadur warno. Unan eus ar re vrudetañ a oa hini Apollo e Amyclae.

E pad an Impalaeriezh roman e veze daou dron e Roma, hini an Impalaer hag hini an doueez Roma gant delwennoù da vezañ azeulet warno.
Reun Kreston

**Reun Kreston** (*René Pierre Joseph Creston* er marilhoù-kêr) a zo bet ganet d'ar 25 a viz Here 1898 e Sant-Nazer (Breizh) ha marvet d'an 30 a viz Mae 1964 e Staol (Breizh) a voe un arzour, etnologour, brogarour ha rezistant breizhat. Kendiazezer Unvaniez ar Seiz Breur e voe.

## Buhez
Mab e oa da Joseph Alexandre Creston ha da Marie Augustine Labour. Mont a reas d'ober e studi da skol ar Frered e Ankiniz hag e lise Sant-Nazer. Mont a reas da c'houde da heuliañ kentelioù Skol Vroadel an Arzoù kaer Pariz e 1919.

## Skridoù
;galleg
* *Le costume breton*, Embannadurioù Tchou, 1978, 444 p. E oberenn veur;
* (a-gevred gant Paul Ladmirault) *Jorj Robin skulter vrezon, e vuhez, e ober. Jorj Robin sculpteur breton, sa vie, son œuvre*, Unvaniez ar Seiz-Breur, 1931 ;
* *La tournée des calvaires*, Mirdi Sant-Brieg ;
* *L'homme et la mer*, Mirdi Sant-Brieg ;
* *Le costume breton*, Mirdi Sant-Brieg
* *Série des Saints Bretons* (ment 33 x 25 cm.) ;
* *La lutte bretonne à Scaër*, Embannadurioù B.A.S., 1957.
;brezhoneg
* *Mouladurez Breiz warc'hoaz*. E-barzh *[[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]*, niv. 13, 1928.
* *War voriou an Hanternoz*. E-barzh *Ar Falz*, niv. 1; 1961. Liesskrivet.

## Levrlennadur
* Martin Blumenson, *Le Réseau du Musée de l'Homme*, Seuil, Pariz, 1979;
* J.R. Rotté, *Ar Seiz Breur* Embannadurioù Breizh Hor Bro;
* *René-Yves Creston*, Embannadurioù Skol Vreizh, Montroulez.
* Daniel du Couëdic ha Yann-Cheun Veillard, *Ar Seiz Breur*, Éditions Plantines, 2000.
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek*, Al Liamm, 1992. Pennad Creston, René Pierre Joseph.
*Bécédia: René-Yves Creston (1898-1964)
California

* *Gwelout [[Istor an anv California]].*

**California** zo un anv-lec'h spagnolek a zo bet roet d'ur vro ha da veur a lec'h all.

## Broioù
* **California**, pe **[[Kalifornia]]**, unan eus an hanter-kant stad a ya d'ober SUA,
* **[[ledenez Baja California]] ** ul ledenez e kornôg Mec'hiko, 
* **[[Baja California]]**, unan eus 31 stad Mec'hiko, abaoe 1953, hag anavezet a-raok evel *Territorio Norte de Baja California*,
* **[[Baja California Sur]]**, unan eus 31 stad Mec'hiko, hag anavezet a-raok evel *Territorio Sur de Baja California*,
* **[[Pleg-mor California]]**, ar pleg-mor etre ledenez Baja California hag ar peurrest eus Mec'hiko.

## Lec'hioù e Kalifornia (SUA)
* California City, California
* University of California, Berkeley - anvet ivez *California* pe *Cal*, pa vez kaoz eus ar skipailhoù sport o tont anezhi
* California Speedway e Fontana, California

## En Istor
* Republik California , ur stad dizalc'h berrbad, krouet gant emsavidi stadunanat enebet ouzh Mec'hiko e 1846,
* Alta California, lodenn hanternoz ar rannbarzh anvet California e Spagn Nevez ha Mec'hiko, a voe un dachenn distag e 1804 ha skrapet gant SUA e 1848
* **Baja California**, lodenn greisteiz California e Spagn Nevez ha
* Las Californias
* Enez California, anv savet diwar ur c'hammveizadur, gant ar soñj e oa un enezenn e oa ledenez Baja California.

## Lec'hioù e [[SUA]]
* California, Kentucky
* California, Louisville, ur gêriadenn e-tal Louisville, Kentucky
* California, Maine
* California, Maryland
* California, Michigan
* California, Missouri
* California, North Carolina
* California, Ohio
* California, Pennsylvania

## E broioù arall
### [[Canada]]
* California, New Brunswick
* California, Lanark County, Ontario
* California, Leeds and Grenville County, Ontario

### [[Colombia]]
* California, Santander, ur gumun e departamant Santander

### [[El Salvador]]
* California, Usulután

### [[Alamagn]]
* *Kalifornien*, un distrig e Schönberg (Holstein)

### [[Italia]]
* California, Lecco, Lombardia
* California, Castelfranco Emilia, Emilia Romagna
* La California ur gêriadenn e kumun Bibbona e Toskana

### En [[Izelvroioù]]
* Californië
* Californië

### [[Trinidad ha Tobago]]
* California

## [[Breizh-Veur]]
** California, Berkshire
** California, Buckinghamshire
** California, Derby
** California, Falkirk
** California, Norfolk
** California, Suffolk, fabourzh en Ipswich

## Er steredoniezh
* 341 California, un asteroidenn
* California Nebula (NGC 1499)

## Listri
* T.S.S. ''California''
* USS California
* California (lestr nederlandat)

## Buhezeganed
## Sonerezh poblek
* ''California (albom American Music Club), 1988
* ''California'' (albom Mr. Bungle)*
* [[California (son Belinda Carlisle)|"California" (son Belinda Carlisle)]]
* [[California (son)|"California" (son)]]
* *California Dreamin''', ur ganaouenn savet ha kanet gant The Mamas & the Papas

## Anv tud
* California Molefe
* Randy California
Maryland

**Maryland** a zo ur Stad eus arvor reter ar Stadoù-Unanet. Unan eus an 13 Stad orin eo. Annapolis eo ar gêr-benn.

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Pennsylvania

**Pennsylvania**, pe ent-ofisiel **Kenglad Pennsylvania** (*Commonwealth of Pennsylvania*) — distagadur IPA [pɛnsl̩ˈveɪnjə] pe [pɛnsl̩ˈveɪniə] — a zo ur Stad eus tu biz Stadoù-Unanet Amerika. Unan eus an 13 Stad orin eo.

## Kêrioù Pennsylvania

## Liammoù diavaez

*   Lec'hienn ofisiel
Kumun Labourerion Estonia

Ur Republik Soviedel berr-bad en Estonia e oa **Kumun Labourerion Estonia** (estoneg: *Eesti Töörahva Kommuun* pe **ETK**), bet krouet d'an 29 a viz Du 1918 e Narva.

Klasket e oa bet ur wezh dija sevel ur gouarnamant sokialour evit ar vro-se.

Kadoriad ar Gumun e oa Jaan Anvelt adalek ma oa bet krouet betek mac'h eas da get.

Anavezet e voe ar Gumun gant gouarnamant soviedel Rusia d'ar 7 a viz Kerzu 1918, met skarzhet e oa bet da vat gant Lu Estonia, gant skoazell morlu Breizh-Veur ha tud deuet da stourm a-enep dezhañ eus Sveden, Finland ha Danmark, e miz C'hwevrer 1919.

Disklêriet e oa bet Republik Soviedel Naissaar en hevelep mare gant tud bet savet ar Gumun gante, met mont a reas da netra goude dek devezh.

## Gwelit ivez
* RSS Estonia
* Republik Estonia
* Republik Soviedel Naissaar
Unvaniez ar Seiz Breur

**Unvaniez ar Seiz-Breur** (*Unvaniezh ar Seizh breur* en doare-skrivañ peurunvan) a zo bet ur strollad arzourion bet krouet gant Jeanne Malivel, James Bouillé, Reun Kreston hag e wreg, Suzanne Kreston. Ur pouez dezho o deus bet e istor an arz e Breizh ken a-fed o barregezhioù ha berzh o oberennoù ken o liammoù gant an politikerezh : sell ouzh an Eil Emsav. Addizoloet eo bet o levezon pa oa bet diskouezet gant pemp mirdi eus Breizh oberennoù ha dielloù dindan an titl :"Ar Seiz breur, 1923-1947, ar c'hrouiñ breizhek etre chom giz kozh ha mont war-raok" er bloaz 2000.

## Izili
En o mesk e kaver :
* Jorj Robin, aet da Anaon e penn an embregenn
* Youenn Drezen
* Paul Ladmirault ha Paul Le Flem, sonaozourion
* Langleiz, engravour ha skrivagnour
* Raffig Tullou ha Yann Goulet, kizellerien
* Herri Caouissin

Evit ar roll klok, sell ouzh Roll izili ar Seiz Breur

## Diskaret goude an Dieubidigezh
N’eus ket bet obererezhioù savet gant Unvaniezh ar Seiz breur goude an Dieubidigezh, met an digalon a c’hell degas an displegadenn, rak roll an izili a voe toullbac'het e-pad 4 ha 12 miz a zo bet roet evel-mañ :
* Abeozen
* L. Le Berre ?
* James Bouillé
* Herri Caouissin (e vreur Ronan a voe toulbac’het ivez)
* Youenn Drezen
* Florentin Goinard
* Job Jaffre
* Morvan Marchal
* Florian Le Roy
* Georges Rual
* Raffig Tullou

Unan eus an izili koshañ, bet mignonez gant Jeanne Malivel, Janed Koroller-Danio a voe merzheriet en he zi gant paotred an Harzherezh.

## Levrlennadur
*Le Couédic, Daniel ; Veillard, Jean-Yves, ren. *Ar Seiz Breur : 1923-1947 : Ar c'hrouiñ breizhek etre chom giz kozh pe mont war-raok*. Roazhon : Terre de Brume ; Mirdi Breizh ; (ha pemp mirdi arall), 2000. 271 p. + CD sonerezh. ISBN 2-84362-104-6 (nann-keinet). ISBN 2-84362-099-6 (keinet)
*Le Couédic, Daniel ; Veillard, Jean-Yves, ren. *Ar Seiz Breur : 1923-1947 : La création bretonne entre tradition et modernité*. Roazhon Terre de Brume / Mirdi Breizh (ha pemp mirdi arall), 2000. 271 p. + CD sonerezh. ISBN 2-84362-103-8 (nann-keinet)
* *1918-1945 Bretagne, modernité et régionalisme*, Mardaga, 1986.
* Daniel Le Couédic, *Les architectes et l'idée bretonne (1904-1945)*, Embannadurioù Société historique et archéologique de Bretagne/AMAB 
* Jeanne Coroller-Danio, *Histoire de notre Bretagne* ; Emb. Elor, Sant-Visant-an-Oud, 1922, ademb. e 1997 
* J.R. Rotté, *Ar Seiz Breur*, Breizh Hor Bro 
* *[[Jeanne Malivel]], son œuvre et les 7 frères*, ademb. gant Aubert 
* Association Mémoire du Pays de Loudéac, *Jeanne Malivel*, *poème des 7 frères* 
* *[[Reun Kreston|Creston, René-Yves]]*. Montroulez : Skol Vreizh 
* (a-gevret gant Paul Ladmirault) *[[Jorj Robin]], skulter vrezon, e vuhez, e ober = Jorj Robin,sculpteur breton, sa vie, son œuvre*, Unvaniez ar Seiz-Breur, 1931 
* *La tournée des calvaires*, Mirdi Sant-Brieg 
* *L'homme et la mer*, Mirdi Sant-Brieg 
* *Le costume breton*, Mirdi Sant-Brieg 
* *Série des Saints Bretons* (ment 33 x 25 cm.) 
* *La lutte bretonne à Scaër*, Emb. Bodadeg ar Sonerion, 1957.

## Notennoù ha daveennoù
Republik Soviedel Naissaar

**Republik Soviedel Naissaar** (anv hir: **Republik Soviedel Soudarded ha Saverion Kreñvlec'h Naissaar**) a oa ur Stad dispac'hel hag a rene war enezenn Naissaar (svedeg: *Nargö*; alamaneg: *Nargen*) en Estonia etre 1917 ha 1918 da-heul Dispac'h Miz Here betek ma oa bet aloubet gant an Alamaned pa dec'has kuit ar gouarnamant soviedel diouzh an enezenn d'ar 26 a viz C'hwevrer 1918.

Savet e oa bet ar Republik pa oa bet lakaet an enezenn dindan beli 80-90 martolod eus Morlu Rusia e miz Kerzu 1917 hag a zisklêrias ur Republik Soviedel emren eno.

## Gwelit ivez
* RSS Estonia
* Republik Estonia
* Kumun Labourerion Estonia

## Liammoù diavaez
*Stepan Maksimovich Petrichenko
*"Naissaar, Former Soviet Navy Base"
*Kartenn Naissaar
Hegemone (loarenn)

**Hegemone** (gresianeg Ἡγεμόνη) pe **Yaou XXXIX** a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2003. Hi a berc'henn da strollad Pasiphae, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 22,8 milion km ha 24.1 milion km gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.
Steredenn Van Maanen

**Steredenn Van Maanen** a zo ur gorrez wenn, an trede dizoloet goude Sirius B ha Procyon B. Lec'hiet emañ 14.4 bloavezh-goulou diouzh an Heol hag un tizh bras a-walc'h (2.98" dre vloavezh) he-deus. Kalz re wan eo evit bezañ gwelus gant an daoulagad noazh.

7/10 eus hini an Heol eo he mas met kalz bihanoc'h eo. Dizoloet e oa bet gant Adriaan Van Maanen e 1917.

## Gwelet ivez

Roll ar steredennoù tostañ

## Liammoù diavaez

Steredenn Van Maanen war Solstation.com
South Carolina

**South Carolina** ("Carolina ar Su") zo ur Stad e reter Stadoù-Unanet Amerika. Unan eus an 13 Stad orin eo. Bez' e voe ar Stad kentañ o tisrannañ diouzh ar Stadoù-Unanet evit mont da sevel Stadoù Kengevreet Amerika.

Columbia eo ar gêr-benn.

## Istor

E 1562 e tegouezhas ar Gall Jean Ribault, kaset gant e roue Charlez IX, e Carolina ar Su, hag e roas an anv *Caroline*, d'ar vro.

## Kêrioù South Carolina
*Etre krommelloù : poblañs e 2020.
#Charleston (150 227)
#**Columbia** (136 632)
#North Charleston (114 852)
#Mount Pleasant (90 801)
South Dakota

**South Dakota**, pe **Dakota ar Su** pe **Sudakota**, a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. E kreiz-norzh ar vro emañ, er “Midwest”. Pierre eo ar gêr-benn. 

## Kêrioù South Dakota

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Léon Blum

**Léon Blum** a zo bet ganet d'an 9 a viz Ebrel 1872 e Pariz ha marvet d'an 30 a viz Meurzh 1950 e Jouy-en-Josas a oa ur Politikour sokialour ha den-Stad gall. 

Blum a zo bet penn ar rann gall d'an Etrevroadel labourer (SFIO, strollad sokialour), ha prezidant kuzul ar ministred, pe penn ar gouarnamant gall adalek ar bloavezh 1936 betek 1937 ha goude-se adalek miz Meurzh betek miz Ebrel bloavezh 1938.

Penn gouarnamant ar Republik c'hall da c'hortoz adal miz Kerzu 1946 betek miz Genver 1947, e bodad a vezo e-karg reiñ lañs da ensavadurioù ar pevare Republik. 

An adkempennoù a zegaso a vezo reoù araokour war an dachenn sokial (ar vakañsoù gopret, merc'hed er gouarnamant, reduiñ ar prantadoù labour...). Hiziv an deiz c'hoazh ez eo gwelet evel ur penn diaz d'ar sokialouriezh c'hall.

## E vuhez
Ganet en ur familh marc'hadourien eus
bourc'hizelezh israelat paris, Leon Blum en deus graet studioù a
live uhel o deus kaset anezhañ davet ur vicher rannet etre
oberezhioù politikel dreist-holl er C'huzul Stad hag oberezhioù
lennegel.

E fin an 19vet kantved e krog da stourm
evit an SFIO, dont a ra da vezañ ur buruteller anavezet ha labourat
a ra gant ar gazetenn L'Humanité. Da heul disparti an tu kleiz e
kendalc'h Tours e 1920 gant ar re a felle dezho heuliañ an trede
Etrevroadel hag ar re n'o doa ket c'hoant, Léon Blum a zeu e-penn ar
strollad sokialour e Kambr an deputeed. Met e-keñver ekonomiezh ha
kevredigezh, leon Blum a zo marksour-kenañ. Fellout a ra dezhañ e vefe perc'hennet a-stroll an doareoù produiñ.

E 1936, an talbenn poblek, un emglev
sinet etre argomunourien hag ar sokialisted, a c'hounez an
dilennadegoù deputeed. Leon Blum a zo a-du da vezañ e penn ar
gouarnamant a zeu diouzh drec'hadenn-se.

Eñ eo ar c'hentañ yuzev o vezañ
prezidant ar C'huzul. Diwar an orin-se eo taget gant an tu dehou
pellañ. Taget eo ivez gant ar gomunourien a rebech dezhañ chom hep
sikour republikaned Spagn, met ivez peogwir eo bourc'hiz ha peogwir
ne gendalc'h ket gant ar reformiñ evit aesaat buhez al labourerien.

Gantañ eo bet sinet emglev Matignon evit krekiñ eus 10%
goproù al labourerien, evit lakaat e plas 2 sizhunvezh koñje gopret
hag evit digreskiñ an eurvezhioù labour eus 48e da 40e.

Klasket en deus stourm ouzh Hitler met
den n'eus selaouet anezhañ. 

Depute adarre e 1940, n'eo ket a-du
evit leuskel an holl c'haloudegezhioù da pétain. Barnet eo eta e
Riom e 1942 ha kaset d'ur c'hamp kreizenniñ e Buchenwald hag e
Dachau.

Dieubet e vo gant gant an amerikaniz.
Distreiñ a ra e Frañs ha prezidañ a ra Kuzul an dieubiñ e-pad ur
vloavezh met delezel a raio e berzh politikel.
Charles Baudelaire

**Charles Pierre Baudelaire**, barzh gall, bet ganet d'an 9 a viz Ebrel 1821 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet d'an 31 a viz Eost 1867.

E oberenn vrudetañ ''Bleunioù an droug'', a gaver un dibab barzhonegoù anezhi lakaet e brezhoneg gant Koulizh Kedez el levr *Krefen Yuzaz* gouestlet an darn vrasañ anezhañ da vBaudelaire. Un dibab eus *Barzhonegoùigoù e komz-plaen* hag eus *Va c'halon lakaet en noazh* a gaver da heul. (An Diaoul Dieub, 2012, p.8-96.)

"Barzhonegoù adsavet em yezh – outo c'hwezh ar bleud-soufr." eme an troer war bevare pajenn ar golo. "Hag ar frei Baudelaire – a zigoras douar ar varzhoniezh arnevez – a sin tost eus an trifarzh eus al levr."
Republik Soviedel Elzas-Loren

Ur Republik Soviedel berrbad e oa **Republik Soviedel Elzas** bet krouet e framm Dispac'h Alamagn da geñver diwezh ar C'hentañ Brezel-bed e Proviñs Elzas, bet enbarzhiet evel ur rann eus Alamagn abaoe 1871.

Savet e oa bet ar Republik gant martoloded ar Morlu Impalaerel eus Elzas ha Loren hag o doa kemeret perzh en emsavadeg e Kiel. Degouezhout a rejont en Elsaz d'an 9 a viz Du 1918, un devezh goude ma oa bet disklêriet Stad Dieub Bavaria, ha degemeret e voent gant miliadoù a dud e Plasenn Kléber, plasenn vrasañ ar gêr. An deiz war-lerc'h e voe savet gante Kuzul ar Soudarded hag al Labourerion ha dont a reas ar gêr da vezañ dindan o beli. Gwelet e veze bannieloù ruz e pep lec'h, betek ouzh an iliz-veur. 

En em astenn a rae al luskad dispac'h dre Elzas ha Loren ha savet e voe Soviedoù damheñvel all e Hagenau, Milhüse (*Mulhouse*), Schlettstadt (*Sélestat*), Kolmar, Metz ha kêrioù all. Leusket e voe da vont ar brizonidi politikel ha disklêriet e oa ar gwir da embann kelaouennoù en un doare frank.

Lañset e oa bet un harz-labour o c'houlenn goproù gwelloc'h ha uhelaet e voe ar goproù dre dekred gant ar Sovied daoust ha ma save a-enep perc'henned al labouradegoù.

Rak aon ma'c'h afe an traoù war washaat e pedas Jacques Peirotes, e penn ar Strollad Sokialour e Strasbourg, ouzh Jeneraled Frañs degas bagadoù soudarded evit lakaat urzh eno ha d'an 22 a viz Du 1918 e tegouzhjont ha laket e oa bet al lec'h dindan beli Frañs. Nullet e oa bet raktal an holl divizoù bet kemeret gant Sovied Strasbourg, torret gante an harzhoù-labour dre heg ha bac'het pennoù ar Republik Soviedel.

## Gwelit ivez

*Dispac'h Alamagn
*Republik Soviedel
*Elzas
Republik Soviedel

An termen **Republik Soviedel** a ra dave da n'eus forzh pesuert republik ma ren warni ur C'huzul Soviedel, da lâret eo Kuzul al Labourerion. Lieseurt a-walc'h eo bet seurt Republikoù Soviedel a-hed ar wech, da skouer:

*Holl Republikoù an Unaniezh Soviedel.
*Rusia Bolchevikour ha RSKS Rusia goude Dispac'h Rusia 1917 hag a-hed Brezel Diabarzh Rusia.
*Meur a Republik Soviedel berrbad bet savet e hanterenn gentañ an  dindan levezon Dispac'h Rusia:
**Republik Soviedel Naissaar, war un enezenn er Mor Baltel (1917-1918)
**Republik Sokialour Labourerion Finland (Miz Genver 1918-Miz Ebrel 1918) e Su Finland.
**Kuzulioù ar Soudarded hag al Labourerion (*Arbeiter- und Soldatenräte*) savet en Alamagn a-bezh, o kregiñ gant hini Kiel, da geñver Dispac'h Alamagn e Miz Du 1918, en o zouez Republik Soviedel Elzas (an 8-22 a viz Du 1918).
**Republik Soviedel Slovakia (1918-1919)
**Republik Soviedel Hungaria (1919)
**Soviedad Luimneach (April 15-27 1919)
**Republik Soviedel Munich (1919)
**Republik Soviedel Sokialour Galitsia (an 9 a viz Mezheven 1920 - an 21 a viz Gwengolo 1920.
**Republik Soviedel Sokialour Persia, Miz Gouere 1920 - Miz Gwengolo 1921)
**Republik Poblel Mongolia (1924-1992
**Soviedad Hunan (war-dro 1927)
**Republik Soviedel Sina (1931-1934)
* Doare gouarmanat URSS hag ar Republikoù Soviedel all.
Strollad Komunour Breizh

**Strollad Komunour Breizh** (SKB) a voe ur strollad politikel e Breizh etre 1971 ha 1974. Embann a rae ar gazetenn *Bretagne révolutionnaire*. Pennoù ar strollad a oa Yann-Morvan Gefflot ha Jean-Pierre Vigier. Un hanter-kant bennak a stourmerien a voe er strollad-se.

## Daveoù

* *Bretagne révolutionnaire*, *Breizh ha dispac’h, mensuel, Comité révolutionnaire breton* : n° 9 (03/1971, Congrès constitutif du Parti communiste breton).
* Tudi Kernalegenn, *Drapeaux rouges et gwenn-ha-du. L'extrême-gauche et la Bretagne dans les années 1970*, éditions Apogée (Rennes), 2005.
Albi (Okitania)

**Albi** a zo ur gumun hag ur gêr ag Okitania, pennlec'h departamant an Tarn, er Stad C'hall.

## Douaroniezh
## Anv

### Stummoù skrivet

* **Civitas Albigensium** (*Not. Gall.*, XII, 3)
* **Albiga** (Paulinus a Nola; Gregor Teurgn, *HF*, II, 13; emglev 587 etre Childeberzh ha Gontran, *HF*, IX, 20)
* **Urbs**, pe **Civitas Albigensis** (Gregor Teurgn)
* **Alvia** (Sened Iliz Paris 614)
* **Civitatula Albige** (lizher Konstius eus Albi)
* **Albiense Oppidum**

## Ardamezioù
## Istor
## Tud

* Henri de Toulouse-Lautrec (Albi, 1864 - Sant Andrieu deu Bòi, 1901), livour ha tresour

## Darempredoù etrebroadel
### Gevelliñ

### Keveleriñ

## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

* Françoise Prevot ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. VI. Province ecclésiastique de Bourges (Aquitania Prima)*. De Boccard. 1979

## Daveoù ha Notennoù

*  Lec'hienn ofisiel kêr
Utah

**Utah** (distagadur IPA: [ˈjutɑː]), a zo unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. 

## Kêrioù Utah

Tost da 80 % eus ar boblañs a zo o chom en-dro da veurgêr Salt Lake City ha dre-se eo peuzdidud ar peurrest eus ar stad, brudet abalamour da binvidigezh ha braventez he finvidigezhioù naturel, ha da bouez ar Vormoned e buhez ar vro.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Vermont

**Vermont** (distagadur IPA: ) a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e Bro-Saoz Nevez, e biz ar vro, a-stok ouzh Kebek. New Hampshire zo er reter dezhi, Massachusetts er su, ha Stad New York er c'hornaoueg. Montpelier eo ar gêr-benn.

## E Bro-Saoz Nevez
Ar stad nemeti eo, e Bro-Saoz Nevez, ha n'he deus tamm aod ebet. Ouzhpenn-se n'eo ket ken stank ar boblañs, ha glasoc'h eo ivez, hervez hec'h anv (eus ar galleg “vert”+“mont”, menez glas), eget ar stadoù amezek. Nebeutoc'h a "vinorelezhioù gwelus" zo eno ivez. 

## Kêrioù Vermont

## Liammoù diavae
*   www.vermont.gov


Restr:Burlington, Vermont.jpg
Restr:Springtime in Vermont.jpg
Restr:FirstCongChurchTownshend.JPG
Virginia

**Virginia** (distagadur IPA: [vɜːˈdʒɪnjə]), ent-ofisiel: **Kenglad Virginia** (*Commonwealth of Virginia*), a zo unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e reter ar vro. Unan eus an 13 Stad orin e oa.

Richmond eo ar gêr-benn.

## An anv
Dont a ra an anv eus ar rouanez saoz Elizabeth Iañ a oa lesanvet “the Virgin Queen” war zigarez ne oa ket dimezet. Gant ar *Virginia Company* eus Londrez e vez krouet trevadenn Virginia e 1607. Mont a reas a-du gant stadoù ar c'hreisteiz da vare ar Brezel Diabarzh.

## Kêrioù Virginia

## Liammoù diavaez
*  www.virginia.gov
Bremerhaven

Kêr e gwalarn Bro-Alamagn lec'hiet war vord ar mor e stad Bremen. En-dro da 100 000 annezad a zo e kêr ha 170 000 en tolpad-kêrioù.