Roazhon

**Roazhon** (distaget ['rwa:zõn] peurliesañ) eo eil brasañ kêr Breizh goude Naoned, e kember ar Gwilen hag an Il e reter ar vro, e Breizh-Uhel. Ur rol melestradurel hag armerzhel pouezus he deus. Kêr-benn ha sez prefeti rannvro velestradurel Breizh eo, pennlec'h ha sez prefeti departamant Il-ha-Gwilen, sez ar Rannvro vilourel Kôrnog, Akademiezh Roazhon ha lez-varn galv Roazhon lec'hiet e savadur Breujoù Breizh. Lakaet eo da vezañ unan eus div gêr-benn Breizh gant Naoned. 216 815 annezad en deus ar gêr e 2017, 335 092 en tolpad kêrel, 447 429 en tolpad-kêr ha 727 357 en tolead kêr (e 2016).

Ur rol a-bouez en deus c'hoariet Roazhon e Istor Breizh. En he iliz-veur e veze kurunet Duged Breizh. Sez Breujoù Breizh e teuas da vezañ goude ma voe staget Breizh ouzh Bro-C'hall. Aze e tarzhas Emsavadeg ar paper timbr e 1675 ha an Dispac'h gall e 1789. Un tan-gwall bras a zistrujas ul lodenn eus ar gêr kozh e 1720, adsavet er giz klasel.

E Roazhon emañ sez mediaoù rannvroel evel Ouest-France ha France 3 Ouest, embregerezhioù er greanterezh (labouradeg PSA La Janais, an TNKK) hag er genad tredeel. Ur pol imbourc'h eo ivez.

## Douaroniezh
Diazez Kêr Roazhon en em gav ouzh kember ar stêrioù Ill ha Gwilen.
### Kumunioù amezek

## Anv
;Stummoù skrivet
*Anne-Marie Rouanet-Liesenfelt ː *Condate* (''It. Ant.'') ; *Redonas* (''Not. Dig.'') ; *Civitas Redonum* (''Not. Gall''.) ; *Condate* (''Tab. Peut.'') ; *Rhedonicam, Redonicam* (Gregor Teurgn) ; *Civitas Riedonum* (CIL), *C R* (war mein-bonn ː **''C**ivitas **Ri**edonum*).
*Erwan Vallerie ː *Civitas Redonum*, IV<sup>vet</sup> ; *Redonas*, IX<sup>vet</sup> ; *Reygnes*, 1291 ; *Reynes*, 1295, 1313 ; *Rengnes*, 1337 ; *Resne*, 1340 ; *Raynes*, 1352.
;Gerdarzh
* *condate* = kember
* *Redonum, Roazhon* = eus anv ar [[meuriad]] galian [[Redones]] a oa staliet el lodenn-se eus [[Arvorig]] en [[eil kantved]] kent J.-K.
A-raok amzer an doare-skrivañ [[peurunvan]] e veze kavet meur a stumm skrivet : *Roazon* e Leon, Kerne ha Treger, dre vras, ha *Roahon*, *Roéhon*, *Roaon* e Gwened.

*Roazhoniz* a vez lavaret eus tud Roazhon.

E galleg e skriver *Rennes*, distaget , hag e gallaoueg e skriver *Resnn* pe *Renn*.

== Ardamezioù ==

== Istor ==
======
* Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh 59 den eus Roazhon goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]].
======
* Kerzu 1720 : [[Tan-gwall bras Roazhon]].
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Roazon da benn [[distrig Roazhon]].
======
* [[1857]] : tizhet eo Roazhon gant an [[hent-houarn]].
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Fuzuilhet e voe pevar soudard bet ganet er gumun gant al lu [[gall]].
* Ur soudard bet ganet e [[Kesoue]] a voe fuzuilhet gant al lu [[gall]] e Roazhon d'an 21 a viz Eost 1916.
* 1 841 den a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,32% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil brezel-bed]] ====
* Etre 2 000 ha 4 000 a dud a varvas pa voe bombezet trenioù war La Plaine de Baud gant al [[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]] ([[aerlu]] [[alaman]]) d'ar [[17 Mezheven|17 a viz Even]] [[1940]], unan ag an trenioù a oa leun gant danvez-tarzh ha tennoù. Siviled ha soudarded breizhveuriat ha [[Bro-C'hall|gall]] e trenioù all a voe lazhet ivez. Diaes e voe anavezout ar c'horfoù.
* D'an [[18 a viz Mezheven|18 a viz Even]] [[1940]] e tegouezhas al lu [[Wehrmacht|alaman]] e Roazhon.
* Bombezadegoù ar Re Gevredet e 1943:
** bombezet e voe Roazhon gant ar [[Royal Air Force]] d'an 18 ha d'ar 26 a viz C'hwevrer (skiberioù ar morlu alaman) ha d'an 29 a viz Mae ha d'an 8 a viz Meurzh gant an [[USAAF]];
** d'an [[8 a viz Eost]] e kouezhas ur c'harr-nij *Boston IIIA* marilhet BZ 335 ha kodet OM-U eus ar *107th Squadron* eus ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) er straed Amiral-Courbet e Roazhon goude bout stoket ouzh gwezennoù pupli; lazhet e voe e holl nijourion, beziet e voe pemp korf hag ur vrec'h e Bered ar Reter e Roazhon; ar *107th Squadron* a oa o tagañ skiberioù ar morlu alaman war hent an Oriant.
* D'ar [[6 a viz Here]] [[1943]] e kouezhas un nijerez *Junkers Ju 88 D-1* eus an [[aerlu]] [[alaman]] ([[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]) gant pevar nijour en en he bourzh e "La Plaine de Baud" e Roazhon; lazhet e voe daou nijour, douaret e voent e Bered ar Reter e Roazhon a-raok bout beziet e [[Huisnes-sur-Mer|Mont-de-Huisnes]].
* 32 ezel eus ar [[Rezistañs]] (nav Spagnol en o mesk) a voe fuzuilhet e kazarn ar C'houldri gant an Alamaned d'an [[8 a viz Even]] [[1944]].
* Dieubet e voe Roazhon da 9 eur beure d'ar [[4 a viz Eost]] [[1944]] gant [[US Army|tirlu SUA]], ar "Combat Command A" o tont eus [[Baen-Veur|Baen]] dre hentoù [[Kastell-Briant]] ha [[Naoned]] hag an 8 Rannlu Hobregonet o tont eus an norzh hag ar reter.
== Mojenn Maximus ha Konan Meriadeg ==
Istorourien Breizh hag all o deus kemeret Roazhon evit *Redonum*, anv ur gêr eus Galia roet gant [[Jafrez Menoe]], kêr bet tapet gant Maximus ([[Magnus Clemens Maximus]]) ha [[Konan Meriadeg]], goude o dilestradeg hag o trec'h war *Himbaldus* war an aodoù, d'an nevez-amzer 383. Ar *Redonum* se e vije bet tapet war un taol, d'an abardez.

Un dra diaez da grediñ ma vez laret hag o devoa dilestret e [[Plougerne]], pe dost da [[Sant-Maloù]], pe c'hoazh e [[Naoned]], hag abalamour da se kaset da vojenn.

Ur gammgemeradenn e oa, dre ma vez mesket ha luziet *Aremorica* an amzer se ha Breizh a-vremañ.

Diskoulmet eo bet ar gudenn se pa'z eo bet kavet, dre ur skeudenn arkeologiezh dre nij, hag ar *villa Himbaldus* e oa e [[le-Vieux-Rouen-sur-Bresle]], ha Château-Hubault e [[Saint-Germain-sur-Bresle]], e-kichen, en tu all d'ar stêr [[Bresle]], an div gumun-se o vezhañ en *Aremorica* kenkoulz ha Roazhon. Ar ger *Vieux-Rouan* e dalv kement hag hen-roudour, pe *vicus* ar roudour. Ur wrizienn **rit-* a zo e-gevred etre Roazhon ha le Vieux-Rouan-sur-Bresle.

War un hent roman, aet da hent ar pesked war-lerc'h, etre [[Saint-Valery-sur-Somme]] (*Leuconos*), [[le Tréport]], ha [[Pariz]], emañ le Vieux-Rouen-sur-Bresle. An emgann etre Maximus ha Grasian e zegouezhas e-kichen Pariz. Grasian a voe lakaet war dec'h.

== Monumantoù ha traoù heverk ==


* [[Breujoù Breizh]]
* [[Chapel sant Erwan (Roazhon)|Chapel sant Erwan]]
* [[Iliz-Veur sant Pêr]]
* Iliz Santez-Anna
* [[Iliz Sant-Jermen]]
* [[Koc'hu al Lisoù]]
* [[Lise Émile Zola]]
* [[Liorzhoù-kêr an Thabor]]
* Opera
* Palez ar C'henwerzh
* [[Palez sant Jord]]
* [[Poull-neuial sant Jord]]
Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] da Roazhon.
=== Monumantoù-brezel ===
* [[Brezel 1870-1871]], 1896.
=== Bezioù ar C’hommonwealth e bered ar gumun: *Rennes Eastern Communal Cemetery* ===

<div style="clear:both;">
== Armerzh ==

* Greanterezh
** Saverezh kirri e [[Karnod]] e [[mervent]] Roazhon, e-lec'h m'eo staliet [[PSA]] eus ar strollad [[Peugeot]]-[[Citroën]]. Eno e vez savet otoioù ar gamm uhel (C5, C6, 407...) abaoe 1960.
**pellgehenterezh hag [[urzhiataerezh]] : Roazhon a zo e penn pol kevezuster "Skeudenn ha Rouedad" Breizh ha [[Broioù-al-Liger]], dre ziorroadur an [[teknopol]] [[Roazhon Atalant]]. 
**[[Kenstagouriezh]]: sez an embregerezh Legris.
* Mediaoù
**Sez ar gazetenn bemdeziek *Ouest-France*
**Sez aozadur [[skinwel]] [[Frañs 3 Kornôg]] (sellet ouzh [[Skinwel brezhonek]] ivez)
*Melestradurezh
**Sez ar velestradurezh-Stad, -departamant ha -rannvro
**Sez ar [[Kuzul Rannvro Breizh|C'huzul-Rannvro]]
**Sez [[Kuzul-departamant Il-ha-Gwilun|Kuzul-departamant Il-ha-Gwilen]]
**Sez ar Rannvro vilourel Kornôg

== Treuzdougen ==
Roazhon a zo ur skoulm hentoù-houarn a-bouezh. Emañ he [[Porzh-houarn Roazhon|forzh-houarn]] war al [[Tren tizh bras|Linenn Tizh Bras]] etre [[Brest]] ha [[Pariz]]-Montparnasse, ha war al linenn [[THR]] [[Sant-Maloù]]-[[Redon]]. N'eus linenn ebet etre Roazhon ha [[Naoned]].

Div linenn [[metro]] a zo. Ur rouedad busoù a zo e [[Roazhon Meurgêr]], meret gant ar [[Servij treuzdougen boutin tolpad-kêr Roazhon|STAR]].

== Poblañs ==
* Da 220 488 a dud e save [[poblañs]] ar gumun e [[2019]].
=== Emdroadur ar boblañs ===

==== Adalek dibenn ar  betek dibenn an  ====
* dibenn ar  : 12 000
* dibenn ar  : 24 000-27 000
* dibenn ar  : 27 000-30 000
* dibenn an  : 35 000-36 000
.

==== Abaoe 1793 ====
<div style="text-align:center;">
<timeline>
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize  = width:800 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:240000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1800
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856 text:1856
  bar:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881 text:1881
  bar:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901 
  bar:1906 text:1906 
  bar:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1946 
  bar:1954 
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982
  bar:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 
  bar:2007
  bar:2011 
  bar:2013 
  bar:2023 text:2023
PlotData=
 color:barra width:10 align:left 
 bar:1793 from:0 till: 30160
 bar:1800 from:0 till: 25904
 bar:1806 from:0 till: 29225
 bar:1821 from:0 till: 29589
 bar:1831 from:0 till: 27340
 bar:1836 from:0 till: 35552
 bar:1841 from:0 till: 37895
 bar:1846 from:0 till: 39218
 bar:1851 from:0 till: 39505
 bar:1856 from:0 till: 45664
 bar:1861 from:0 till: 45483
 bar:1866 from:0 till: 48283
 bar:1872 from:0 till: 52044
 bar:1876 from:0 till: 57177
 bar:1881 from:0 till: 60974
 bar:1886 from:0 till: 66139
 bar:1891 from:0 till: 69232
 bar:1896 from:0 till: 69937
 bar:1901 from:0 till: 74676
 bar:1906 from:0 till: 75640
 bar:1911 from:0 till: 79372
 bar:1921 from:0 till: 82241
 bar:1926 from:0 till: 83418
 bar:1931 from:0 till: 88569
 bar:1936 from:0 till: 98538
 bar:1946 from:0 till:113781
 bar:1954 from:0 till:124122
 bar:1962 from:0 till:151948
 bar:1968 from:0 till:180943 
 bar:1975 from:0 till:198305 
 bar:1982 from:0 till:194656 
 bar:1990 from:0 till:197536
 bar:1999 from:0 till:206229 
 bar:2006 from:0 till:209613
 bar:2007 from:0 till:207922
 bar:2011 from:0 till:208033
 bar:2013 from:0 till:211373
 bar:2023 from:0 till:230890
TextData=
  fontsize:S pos:(30,20)
  text:"mammennoù : Cassini hag EBSSA"
</timeline>





</div>

== Melestradurezh==















== Kêraozerezh ==
Abaoe meur a vloaz e vez distrujet tier ha tachennoù glas evit sevel savadurioù uhel da lojañ muioc'h a dud, evel e straed an Alma pe e straed Sant-Brieg. Implijet e vez an tachennoù labouradegoù ha kazarnioù kozh, evit dastum annezidi nevez ha kreskiñ ar boblañs. Gant-se e kresk ar c'hudennoù stag ouzh an dezougen.
==Karterioù==
*[[Keryann]].
*Kreiz-kêr.
*Italie.
*Landrel.
*Maurepas.
*Bourg-L'évêque
*Le Blosne
*Brétigny
*Thabor
*Su-gar
== Deskadurezh ==
=== Skolioù-meur ===
Div [[skol-veur]] zo e kêr : [[Skol-Veur Roazhon I]] ha [[Skol-veur Breizh-Uhel|Skol-Veur Roazhon II]].
== Brezhoneg ==

* D'ar 24 a viz Genver [[2008]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. Roet e oa bet d'an deiz-se ivez al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 1. Al live 2 oa bet roet d'ar gumun.
* Sinet e oa bet d'ar 4 a viz C'hwevrer [[2014]] gant [[Nathalie Appéré]], maerez Roazhon, live 2 ar garta, gant ar pal tizhout al label live 2 e [[2017]].
* Abaoe deroù an  ha savidigezh ar gador geltiek e [[skol-veur Roazhon]] ez eus diorroet ur vuhez vrezhonek virvidik e Roazhon. Meur a zen brudet eus an [[Emsav]] zo bet o vevañ er gêr-se, evel [[Frañsez Jaffrennou|Taldir Jafrennoù]] en deus tremenet eno an dezenn gentañ e brezhoneg, [[Pêr-Jakez Heliaz|Per Jakez Elias]], [[Per Denez]], bet e penn ar gevrenn geltiek e-pad-pell, [[Roparz Hemon]], pe [[Lena Louarn]], e-touez ur bern re all. Talvezet he deus ar skol-veur da vodañ en-dro dezhi studierien yaouank kar-o-yezh ha kar-o-bro.
* Meur a intrudu talvoudus-kaer evit hor yezh zo bet loc'het eus Roazhon evel ar gevredigezh [[Skol an Emsav]] e [[1969]], ar gelaouenn [[Yod-Kerc'h]] e [[1972]], pe ar gazetenn vrezhonek [[Bremañ (kazetenn)|Bremañ]] e 1980. Bet eo Roazhon sez meur a gevredigezh ha kalzik a gevredigezhioù breizhek o deus burevioù eno, evel [[Skol-Uhel ar Vro]] gwechall, [[Kuzul Sevenadurel Breizh]], [[Dastum]] pe [[Ofis Publik ar Brezhoneg]].
*Krouidigezh [[Skol an Emsav]] e 1969.
*Krouidigezh *Yod-Kerc'h* e 1972.
*Krouidigezh ar gazetenn vrezhonek *Bremañ* e 1980. 
*Krouidigezh [[UGB]] e 1982.
=== Deskadurezh ===
* Ur skol [[Diwan]] a zo eno abaoe [[1978]]. 
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 846 skoliad (4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
== Tud ==
===Tud bet ganet eno===
*[[980]] : [[Jafrez Iañ (dug Breizh)|Jafrez I]], [[Dug Breizh]].
*[[1665]] : [[Toussaint Rallier du Baty]], maer.
*[[1698]] : [[Germain-François Poullain de Saint-Foix]], soudard ha skrivagner.
*[[1701]] : [[Loeiz ar Chalotez]], den a lezenn ha prokulor, an emsaver kentañ.
*[[1737]] : [[Michel Gérard]], kouer [[breizhat]] ha kannad an Trede-Stad e [[1789]].
*[[1748]] : [[Pierre-Louis Ginguené]], barzh.
*[[1754]] ː François-Charles-Joseph Frey, mestr diwezhañ ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1786. Marvet e 1800. 
*[[1763]] ː Charles Malenfant, koronal en karg an urzh e [[Santo Domingo|Santo-Domingo]].
*[[1816]] : [[Paol Feval]], skrivagner.
*[[1817]] : [[Paul de Geslin]], beleg ha skrivagner gallek.
*[[1846]] : [[Loeiz Kerzilin]], barzh.
*[[1887]] : [[Ernest Guérin]], livour.
*[[1888]] : [[Louis Garin]], livour ha skeudennaouer.
*[[1889]] : [[Maurice Noguès]], nijour.
*[[1903]] : [[Frañsez Debauvais]], emsaver.
*[[1903]] : [[René Guillou]], sonaozour.
*[[1921]] : [[Pêr Denez]], emsaver, yezhour ha skrivagner.
*[[1927]] : [[Françoise Le Roux]], skrivagnerez ha gouiziegez.
*[[1952]] : [[Patrick Jeffroy]], keginer.
*[[1992]] : [[Clarisse Agbégnénou|Clarisse Agbegnenou]], judoka

=== Soudarded vreizhat bet ganet er gumun fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]] ===
* Pierre Le Mével, d'ar 26 a viz Genver 1888, [[zouav]] en [[2 Rujumant Kerzhet Afrika]], dic'haloñset ha fuzuilhet e Zeitenlik [[Salonik]] ([[Gres]]) d'an 11 a viz Gouhere 1916, abalamour ma «nac'has mont d'an ti-gar da gemer an tren da vont d'an talbenn».
* Alexis Oho, ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1893, marc'heger er [[14vet Rejimant Husarded (lu gall)|14vet Rejimant Husarded]], fuzuilhet d'an 30 a viz Genver 1915 e [[Courtisols]] (Bro-C'hall), abalamour m'en dije «klasket laerezh gant armoù, ha klasket lazhañ tud».
* Louis Pérenin, d'ar 17 a viz Gouhere 1886, hemolc'her en [[3 Batailhon Kerzhet Skañv Afrika]], fuzuilhet d'an 19 a viz Here 1917 e [[Cramant]] (Bro-C'hall), evit «dezerterezh».
* Pierre Rocher, d'an 28 a viz Eost 1892, soudard en [[70vet Rejimant Troadegiezh (lu gall)|70vet Rejimant Troadegiezh]], fuzuilhet d'an 11 a viz Gouhere 1915 e [[Duisans]] (Bro-C'hall) evit «nac'h sentiñ» ha «dilez e bost dirak an enebour».

=== Tud marvet eno ===
*[[1034]] : [[Hawiz Normandi|Hawiz]], gwreg [[Jafrez Iañ (dug Breizh)|Jafrez Iañ]], dug Breizh.
*[[1578]] : [[Gilles de Kerampuil]], beleg ha troour.
*[[1591]] : [[Noël du Fail]], gwiraour, reizhaouer ha skrivagner.
*[[1916]]: Pierre Marie François Mathurin Lagrée, ganet e [[Kesoue]] d'an 20 a viz Du 1896 hag o chom er [[Stadoù-Unanet]], soudard e 1añ rujumant war-droad an trevadennoù, fuzuilhet d'an 21 a viz Eost 1916 e Roazhon gant al lu [[gall]].
*[[1925]] : [[Ivonig Picard]], skrivagner brezhonek.
*[[1926]] ː Jeanne Malivel, arzourez, liammet ouzh ar Seizh Breur
*[[1951]] : [[Gwilherm Berthou-Kerverzhiou|Kerverzhioù]], skrivagner brezhonek.
*[[1984]] : [[Per Roy]], emsaver ha skrivagner brezhonek.
*[[2009]] : [[Joseph Martray]], kelaouenner hag emsaver.
*[[2015]] : [[Henri Lécuyer]], emsaver breton, ezel eus [[Urzh an Erminig]].

=== Tud liammet ouzh kêr ===
* [[Bertrand d'Argentré]] (1519-1590), istorour, beziet e Roazhon.
* [[Adolphe Billault]] (1805 e [[Gwened]] - 1863 e [[Goueled-Goulen]]), alvokad, ministr ha kannad [[Liger-Izelañ]], tremenet e vachelouriezh ha graet e studioù war ar gwir e Roazhon.
* [[Laurent Pokou]] (1947-2016), melldroader [[Stade Rennais Football Club]] etre 1973 ha 1979.

=== Ardamezeg ar familhoù ===


==Sport==
===Mell-droad===
*[[Stade Rennais Football Club|Stad Roazhon]]
*[[Breizh Fobal Klub]]

===Darvoudoù-sport a bep seurt===

* [[26 a viz Gouere]] [[1905]] : 9 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1905|Tro Bro-C'hall]] etre [[ar Roc'hell]] ([[Charente-Maritime]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Louis Trousselier]].
* [[28 a viz Gouere]] [[1905]] : loc'hañ a ra 10 hag 2 diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1905|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du [[Caen]] ([[Calvados]]).
* [[21 a viz Gouere]] [[1933]] : 21 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1933|Tro Bro-C'hall]] etre [[ar Roc'hell]] ([[Charente-Maritime]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Jean Aerts]] ([[Belgia]]).
* [[22 a viz Gouere]] [[1933]] : loc'hañ a ra 22 hag 2 diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1933|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du [[Caen]] ([[Calvados]]).
* [[23 a viz Gouere]] [[1937]] : 18 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1937|Tro Bro-C'hall]] etre [[La Roche-sur-Yon]] ([[Vande]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Paul Chocque]].
* [[24 a viz Gouere]] [[1937]] : loc'hañ a ra 19 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1937|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du [[Vire]] ([[Calvados]]).
* [[11 a viz Gouere]] [[1939]] : 2 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre [[Vire]] ([[Calvados]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Eloi Tassin]].
* [[12 a viz Gouere]] [[1939]] : 3 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre Roazhon ha [[Brest]] ; trec'h eo ar [[Breizh]]ad [[Pierre Cloarec|Pêr Gloareg]].
* [[9 a viz Gouere]] [[1951]] : 6 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1951|Tro Bro-C'hall]] etre [[Caen]] ([[Calvados]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Édouard Muller]].
* [[25 a viz Mezheven]] [[1952]] : 1 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1952|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] ha Roazhon ; trec'h eo [[Rik Van Steenbergen]] ([[Belgia]]).
* [[26 a viz Mezheven]] [[1952]] : loc'hañ a ra 2 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1952|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du [[ar Mañs]] ([[Sarthe]]).
* [[29 a viz Mezheven]] [[1959]] : 5 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1959|Tro Bro-C'hall]] etre [[Rouan]] ([[Seine-Maritime]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Jean Graczyk]].
* [[27 a viz Mezheven]] [[1963]] : 5 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1963|Tro Bro-C'hall]] etre [[Rouan]] ([[Seine-Maritime]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Antonio Bailetti]] ([[Italia]]).
* [[28 a viz Mezheven]] [[1963]] : loc'hañ a ra 6 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1963|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du [[Añje]] ([[Maine-et-Loire]]).
* [[22 a viz Mezheven]] [[1964]] : loc'hañ a ra 1 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1964|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du [[Lisieux]] ([[Calvados]]).
* [[29 a viz Mezheven]] [[1970]] : 3 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1970|Tro Bro-C'hall]] etre [[Añje]] ([[Maine-et-Loire]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Marino Basso]] ([[Italia]]).
* [[29 a viz Mezheven]] [[1970]] : loc'hañ a ra 4<sup>e</sup> tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1970|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du [[Lisieux]] ([[Calvados]]).
* [[10 a viz Gouere]] [[1977]] : 9 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1977|Tro Bro-C'hall]] etre [[an Oriant]] ha Roazhon ; trec'h eo [[Klaus-Peter Thaler]] ([[Alamagn|Republik Kevreadel Alamagn]]).
* [[6 a viz Gouere]] [[1989]] : 5 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1989|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinarzh]] ha Roazhon (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Greg LeMond]] ([[Stadoù Unanet]]).
* [[7 a viz Gouere]] [[1989]] : loc'hañ a ra 6 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1989|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du park tematek [[Futuroscope]] ([[Vienne (departamant)|Vienne]]).
* [[14 a viz Gouere]] [[1991]] : 9 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1991|Tro Bro-C'hall]] etre [[Alençon]] ([[Orne (departamant)|Orne]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Mauro Ribeiro]] ([[Brazil]]).
* [[15 a viz Gouere]] [[1991]] : 10 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1991|Tro Bro-C'hall]] etre Roazhon ha [[Kemper]] ; trec'h eo [[Phil Anderson]] ([[Aostralia]]).
* [[8 a viz Gouere]] [[1994]] : 6 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1994|Tro Bro-C'hall]] etre [[Cherbourg]] ([[Manche]]) ha Roazhon ; trec'h eo [[Gianluca Bortolami]] ([[Italia]]).
* [[9 a viz Gouere]] [[1994]] : loc'hañ a ra 7 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1994|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du park tematek [[Futuroscope]] ([[Vienne (departamant)|Vienne]]).
* [[8 a viz Gouere]] [[2006]] : 7 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2006|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Gregor]] ha Roazhon (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Serhiy Honchar]] ([[Ukraina]]).
* [[11 a viz Gouere]] [[2015]] : loc'hañ a ra 8 tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2015|Tro Bro-C'hall]] eus Roazhon war-du [[Mur]].
== Liammoù etrebroadel ==
=== Gevelliñ ===
Gevellet eo gant 13 kêr :

=== Koñsuldioù ===
Div goñsuliezh hollek a zo e Roazhon : [[Maroko]] staliet boulouard Sevigneg hag ar [[Stadoù-Unanet]] kae Chateaubriand. Un [[Ensavadur gall-ha-stadunanat Roazhon|Ensavadur gall-ha-stadunanat]] a zo ivez abaoe fin an Eil Brezel-bed.
== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20080331052001/http://www.lesechos.fr/info/loisirs/4633960.htm *Pennad Les Echos* Une balade qui en dit long sur la manière dont les rois de France imposèrent leur pouvoir]
* INA 
**[http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00201/rennes-apres-le-bombardement L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon goude bezañ bet bombezennet 1943]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00203/les-allies-a-rennes L'Ouest en mémoire (Ina) - An aliañs e Roazhon 1944]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00343/ouverture-de-la-maison-de-la-culture-de-rennes L'Ouest en mémoire (Ina) - Digoradur ti ar c'hultur 1965]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00378/rennes-de-l-an-2000 L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon 2000 1967]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00385/le-colombier-nouveau-centre-ville-de-rennes L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar C'holombier : kreizkêr nevez 1972]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00386/l-industrialisation-rennaise L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon oc'h en em industrializañ 1974]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00215/declaration-d-henri-freville L'Ouest en mémoire (Ina) - Henry Fréville 1976]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00217/edmond-herve-maire-de-rennes L'Ouest en mémoire (Ina) - Edmond hervé: aotrou maer Roazhon 1977]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00389/le-quartier-de-cleunay-a-rennes L'Ouest en mémoire (Ina) - Cleunay e Roazhon 1981]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00394/billet-d-humeur-sur-l-evolution-du-commerce L'Ouest en mémoire (Ina) - Emdradur ar stalioù e Roazhon : Alma]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00395/le-quartier-du-blosne-a-rennes L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar Blosne e Roazhon 1994]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00234/l-architecture-rennaise-de-georges-maillols L'Ouest en mémoire (Ina) - Arkitekturiezh Georges Maillols e Roazhon 1998]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00463/la-telecom-valley L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon : An telecom valley 2000]
** [http://www.ina.fr/fresques/ouest-en-memoire/video/Region00402/a-rennes-ouverture-du-val-au-public L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar metro nevez e Roazhon 2002]
*ALBB : penaos e vez distaget Roazhon ? http://sbahuaud.free.fr/ALBB/Kartenn-544.jpg

== Levrlennadur ==
*  Michel Froger ha Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
*  Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
*  Laurence Mathey-Maille : *Geoffroy de Monmouth. Histoire des rois de Bretagne*. Les Belles Lettres. Paris 1992
*  Anne-Marie Rouanet-Liesenfelt ː *La Civilisation des Riedones*. 2è supplément à Archéologie en Bretagne. Brest. 1980
*  Lewis Thorpe : *Geoffrey of Monmouth. The history of the kings of Britain*. Penguin Books Ltf. Harmondsworth. 1966 -1973
*  Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù