open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Durand

**Durand** zo un anv-bihan gallek kozh deuet da vezañ un anv-tiegezh a gaver stank er broioù gallek. **Durant** zo ur stumm all a gaver er broioù gallek ha saoznek.

## Stummoù all
* Durandeau, Durandet, Duranteau, Duranton, etc.,
* Durante, Duranti en italianeg hag he rannyezhoù (korseg, *niçard*...)
* Durandt ha du Rand a gaver e Suafrika

## Gedarzh
Dont a ra eus al latin *durare*.

## Tud
### 
* Angèle Durand (1925-2001), kanerez hag aktourez
### 
* Émile Durand (1830-1903), sonaozour
* Alain Durand (1808-1852), barzh brezhonek
* Philippe Durand (1932-2007), filmaozer, senarioer ha filmvarner 
* Michel Durand (g. e 1957), Durandur e anv-pluenn, aozer bannoù-treset

###### 
* Jacky Durand (g. e 1967), marc'hhouarner

###### 
* Kevin Durand (g. e 1974), aktour 

## Anv-lec'h
*Le Mesnil-Durand, kumun gozh e Calvados, e Normandi
*Lésignac-Durand, kumun e departamant Charente
*Mont Durand, pe *Arbenhorn*, zo ur menez e kanton Valais, e Suis

## Pennadoù kar
* Duran
Harpell

An **harpell** a zo un elfenn eus re pennañ a ra ur c'hatedral gotek. An harpelloù a veze savet da ziarbenniñ boutadennoù graet gant pouez ar bolz eus an nev, ar c'heur hag an tro-geur.

Gant ar wareg divbantennek hag ar groazigell-volz eo an harpell unan eus an tri elfenn a ra an dibarded gant ar stil gotek. O implijiñ an teknik-mañ e oa tu da skañvaat ar mogerioù tev eus ar stil roman ha neuze brasaat ar prenestroù da zegemer muioc'h a c'houlou e-barzh an ilizioù.
Klann

Ur **c'hlann** (liester: **klannoù**; gouezeleg Skos: *clann*; saozneg: *clan*) a zo un aozadur kevredigezhel hengounel eus Bro-Skos diazezet war ar gerentiezh, ma tiskenner eus un gourdad boutin. Ar c'hlannoù a heulia ur reizhiad enpriedadel hag o izili a c'hall dimeziñ kenetreze. Ar reizhiad-se a vez kavet en holl istoerioù kozh ar c'hevredigezhioù. An izili a c'hall bezañ anavezet gant o ardamezioù o-unan, pe gant arouezioù all a ziskouez int eus ur c'hlann resis. Un hendad boutin a c'hall bezañ azeulet da viriñ unvaniezh ar c'hlann. Pa vez un hendad arouezel pe mojennel e c'hall bezañ skeudennet gant un totem, a skeudenn ul loen peurliesañ.

## Gerdarzh
Dont a ra ar ger *klann* eus ar ger gouezelek *clann* (ger benel gant ur ster hollek) hag a dalvez "bugale ur familh, diskennidi", diwar an henouezeleg *cland*, a zeu diwar ar predeneg *plant*, a zeu e-unan eus al latin *plant* (plant); e kembraeg e talvez ar ger *plant* kement ha "bugale".

## Klannoù evel unvezioù politikel
Hervez ar sevenadurioù e c'hall bezañ gwelet en un doare dishañval, evel meuriadoù ha strolladoù. Alies e vez graet un diforc'h diouzh ar vent. Ur c'hlann a c'hall bezañ perzh en ur strollad brasoc'h evel ar meuriad, ar genel, pe ar stad. An den a zo e penn ur c'hlann a c'hall bout an hani koshañ, an uhelvamm pe an uheldad.

Da skouer ez eus klannoù e-touesk Iwerzhoniz, Skosiz, Sinaiz, pe Japaniz, a dolpa meur a gerentiezh e diabarzh o broad. Klannoù kozh eus an norzh (ætter), a vez troet evel "tiegezh" pe "linenn". Meuriadoù Israel eus ar Bibl a oa kalz a glannoù enno, evel ar meuriadoù arab pe amerindian.

Ouzhpenn an hengounioù a gerentiezh a bep seurt, ar ger a c'hall bezañ implijet da daolenniñ aozadurioù disheñval. E broioù an Unvaniezh soviedel da skouer e oad kustum da envel "klann" rouedadoù hag a oa e-barzh tachennoù politikel pe kenwerzh. Implijet e vez ar ger-se ivez pa vez kreñv ha don an darempredoù etre an izili. Gallout a reer adkavout ar ger da daolenniñ strolladoù torfedourien. Ur bern klannoù tost an eil d'egile zo en iskevandir Indez, dreistholl e su ar vro.

## Klannoù hervez ar broioù
* Klann Skos (Skos)
* Haudenosaunee (Stadoù Unanet)
* Lakhota (Stadoù Unanet)
* Klann Hata (Japan)

## Notennoù
Freya

**Freya**, **Freia** pe **Freyja** ("an itron" e norseg) eo anv doueez vanir ar vuhez hag an eured er wengelouriezh lec'hlennat. An eil doueez eo er panteon goude Frigg ; alies e vez droukvesket an div hiziv an deiz. Damheñvel eo-hi ouzh Venus, doueez ar romaned, hag Afrodite eus an Olympos.

## An anv
Gant ar skalded (barzhed Lec'hlenn) e veze taolennet an doueez gant meur a gKenningar (lesanvioù). En o zouesk: *Mardöll*, *Menglada*, *Hörn*, *Gefn*, *Sýr* ha *Vanadís*. He moranv *Gefn* a laka war wel ul liamm gant an doueez *Gefjon*. Hogen disheñvel eo-hi diouzh an doueez Frija (henalamaneg *Friia*, *Frea*) a zo an aes *Frigg*.

Freya zo unan eus ar Vanir, unan eus an div ouenn doueed er wengelouriezh lec'hlennat. He breur eo Frey, he zad Njörd, doue ar mor, he mamm Skadi, plac'h Thiazi ar ramz. He gwaz eo Óðr ha gantañ he devoe div verc'h, Hnoss ha Gersimi (anvioù hag a dalvez o-daou kement ha "teñzor"). Freya a vez taolennet evel "an hini brudetañ e-touesk ar doueezed" (Gylfaginning, Chab. 23).
Dictionnaire des gloses en vieux breton

***Dictionnaire des gloses en vieux breton*** zo ur geriadur henvrezhoneg gant Léon Fleuriot e 1964.
## Liammoù diavaez
* Ar geriadur da bellgargañ stumm pdf
## Notennoù ha daveennoù
Heimdall

**Heimdall** (norseg : *Heimdallr*, *Heimdalr* pe *Heimdali*) zo unan eus an aesed a ziwall dor Asgard e wengelouriezh lec'hlennat.

## Gerdarzh
Gerdarzh e anv n'eo ket sklaer. An darn kentañ eus ar ger a zeu eus *heimr* ("bed", "oaled"), hogen displann e chom dibenn ar ger. Marteze e klot gant *dalr* ("traoñienn", "bolz", "kamm") pe gant *dala* ("holl", "klok") ivez. Ma vez sellet doc'h yezhoù germanek all evel an hensaozneg *deal* ("skedus") hag ar goteg *dulþs* ("festival") e c'haller lavaret e talv an anv *Heimdall* kement hag "An hani a skeda an oaled / ar bed" (martezeadenn gant Rudolf Simek).

## Evit gouzout hiroc'h
*  Arnulf Krause. *Die Edda des Snorri Sturluson.* Stuttgart : Reclam, 1997 
*  Arnulf Krause. *Die Götterlieder der Älteren Edda.* Stuttgart : Reclam, 2006 

## Lennegezh
*  Sebastian Cöllen. *Heimdallr – der rätselhafte Gott. Eine philologische und religionsgeschichtliche Untersuchung*. Berlin/Boston : de Gruyter, 2015 
*  Arnulf Krause. *Reclams Lexikon der germanischen Mythologie und Heldensage*. Stuttgart : Reclam, 2010 
*  Johannes Hoops , Heinrich Beck , Dieter Geuenich , Heiko Steuer , Rosemarie Müller. *Reallexikon der Germanischen Altertumskunde*. Berlin : De Gruyter, 1999  (en-linenn)
*  William Sayers. *Irish Perspectives on Heimdallr*. In : *Alvíssmál 2.* 1993, pp. 3–30 (PDF).
*  Rudolf Simek. *Lexikon der germanischen Mythologie*, pp. 176-77. Stuttgart : Alfred Kröner, 2006
Siegfried an Aerouantlazher

**Siegfried** (pe **Sigurd**) zo un dudenn a vez kavet e saga an Nibelungen. E-touesk e berzhioù emañ e greñvded, e galon hag e gadarnded. Ar galloudoù-se a c'hall bezañ abeg e drec'h ouzh Fafner an aerouant hag an teñzor en doa tennet digantañ. Gounit a ra da neuze al lesanv *Drachentöter* "aerouantlazher". Buhezskrid ar gouron a gemm hervez an doareoù skrivet, e-keñver e orin pe e guroù.

## Siegfried en ''Nibelungenlied''

Siegfried a za war wel e penn-kentañ an *[[Nibelungenlied]]* hag e ya d'an anaon e-kreiz an istor. Chom a ra bev e penn e wreg Kriemhild betek he marv e fin an oberenn. He gweledigezhioù a laka splann he bolontez da zialiñ marv he gwaz. Siegfried n'eo ket taolennet el lodenn kentañ eus an oberenn gant ur savboent neptu, mes diouzh gwel e wreg Kriemhild hag e enebour Hagen von Tronje. Siegfried a c'hall bezañ gwelet gant e glezeñv Balmung e-kichen Dietrich von Bern en un depegn livet e 1390 e kastell Runkelstein war-dro Bozen.

## Lennegezh
* Volker Gallé (Hrsg.) : *Siegfried. Schmied und Drachentöter* (= *Nibelungenedition* 1), Nibelungenmuseums Worms. Worms 2005 
* Mario Bauch : *Wer waren die Nibelungen wirklich? Die historischen Hintergründe der germanischen Heldensagen*. Rhombos, Berlin 2006 
* Edgar Haimerl : *Sigurd – ein Held des Mittelalters: Eine textimmanente Interpretation der Jungsigurddichtung.* In : *Alvíssmál* 2 (1993) : 81–104 (PDF 372&nbsp;kB)
* Klaus Mai : *Siegfrieds Wappen und Heldentaten im Nibelungenlied. Legende oder geschichtliche Wirklichkeit?* Insingen, 2010 
* Olav Gullvåg : *Sigerhuva.* Olaf Norlis Forlag, Oslo, 1945.
* Olav Gullvaag : *Die Sigurd Saga.* Übersetzt von Werner Kerbs. Herbig Verlagsbuchhandlung, Berlin, 1960.
Melusine

**Melusine** zo ur stumm all eus anv Melusina, ar voudig vrudet. Un anv-bihan eo ivez.

## Tud
* Melusine von der Schulenburg (1667-1743), kontez alaman

## Folklor
* Melusina, boudig, tudenn lennegel eus ar Grennamzer
* Mélusine de Hierges, un dudenn faltazi eus lennegezh moliarc'h ar Grennamzer,
* *[[Mélusine (kelaouenn)|Mélusine]]*, ur gelaouenn diwar-benn ar folklor, krouet gant Henri Gaidoz hag Eugène Rolland e 1878 hag embannet betek 1912.
* Mélusine, ur strollad sonerezh folk gall savet e 1973

## Sevenadur
* Trio Mélusine : un trio klasel krouet e 2012 gant Laetitia Allinei (flut), Abraham Quivooij (alto) ha Véronique Chenuet (telenn).
* Mélusine : pempad jazz gant Christophe Girard (akordeoñs, sonaozañ), Anthony Caillet (euphonium), William Rollin (gitar elektrek), Simon Tailleu (kontrebas) ha Stan Delannoy (batiri, binvioù tos).
* Mélusine, tudenn bennañ un heuliad bannoù-treset gant Clarke ha Gilson.
* *[[Mélusine (film)|Mélusine]]*, film alaman gant Hans Steinhoff (1944).

## A bep seurt
* (373) Mélusine, un asteroidenn dizoloet e 1893
* Tour Mélusine, tour-meur kastell Vouvant e Vendée
* Mélusine, bier produet e Chambretaud e Vendée
* Mélusine, anv ur reaktor nukleel enklask lec'hiet e Grenoble

## Notennoù ha daveoù
Ekologiezh don

An **ekologiezh don** (saozneg *deep ecology*) a zo ur brederouriezh speredelezhel hag "holladouriezhel" a-ziwar an natur ma klask an dud bevañ en ur zoujañ outi. Ar mennozh zo unvaniñ ar soñjoù, ar fromoù, ar speredelezh hag an oberennoù.

An ekologiezh don a ya pelloc'h e brederennoù eget ar c'hudennoù lakaet war ar wel gant ar pep brasañ eus al luskadoù ekologel all (an diorren padus, merañ an endro h.a.), lakaet e vez ar pouez war plas mab-den e-touesk an natur hag ar spesiadoù all. Eus savboent ar skiant e ta an ekologiezh don eus martezeadenn Gaia.

## Diazezet gant Arne Næss
Ar prederour norvegiat Arne Næss (1912–2009) en doa degaset ar ger *deep ecology* e 1972 en e bennad "Shallow and the Deep" er gazetenn *Inquiry* (rummad "lennegezh predereriezhel").
Oberkommando des Heeres

An **Oberkommando des Heeres** (**OKH**) eo an anv roet da renerezh an droadegiezh, krouet e 1935 e-barzh ar Wehrmacht. Gwelet evel uhelañ gourc'hemenn eus an Heer e oa an OKH kevatal ouzh an OKM evit ar morlu (Kriegsmarine) hag ouzh an OKL evit an aerlu (Luftwaffe). Rannet e oa an OKH e div gevrenn: ar *Generalstab des Heeres* ("penn koskor an arme ") hag an *Heerespersonalamt* (burev koskor an Arme). Ennoñ e laboure Walter Scherff a skrive istor ar Wehrmacht deiz-ha-deiz. An OKH a oa skoazellet gant ar *Chef der Heeresrüstung und Befehlshaber des Ersatzheeres* ("penn an armadur ha komander an arme erlec'hiañ"). Ar *Führungsnachrichtenregimenter* (regimantoù ar c'hehentiñ) a oa e karg eus ar c'hehentiñ etre an OKH hag an *Heeresgruppenkommandos* ("Komañdo bagadoù an Arme").

## Oberbefehlshaber des Heeres (OBdH)
* Generaloberst Werner von Fritsch, eus ar 1añ a viz Genver 1934 betek ar 4 a viz C'hwevrer 1938
* Generalfeldmarschall Walther von Brauchitsch, eus ar 4 a viz C'hwevrer 1938 betek an 19 a viz Kerzu 1941
* Adolf Hitler, eus an 19 a viz Kerzu 1941 betek an 30 a viz Ebrel 1945
* Generalfeldmarschall Ferdinand Schörner, eus an 30 a viz Ebrel betek an 8 a viz Mae 1945
Écr.l'inf.

« ***Écr.l'inf.*** », berradur an droienn c'hallek « *Écrasons l'infâme* », skrivet ivez  *Ecrelinf*, zo ur ger-stur hag ul lugan a veze skrivet gant ar skrivagner gall Voltaire e traoñ e lizheroù en , da aroueziañ e stourm ouzh an deñvalded relijiel enepskiantel.

Adkemeret e voe gant Friedrich Nietzsche a-enep dalc'hidi mennozhioù Jean-Jacques Rousseau.
Freyr

**Freyr**, (henalamaneg uhel: frô, goude *frôjo, frouwo*, goteg: *frauja*, hensaozneg *frēa*), a za eus ur wrizenn proto-germaneg *Fraujaz pe *Frauwaz "Aotrou", hag e gevatal benel *Frawjō "Itron". Sur a-walc'h e oa implijet ar ger-mañ evit diwall diouzh lavaret anv gwir an doue (un droukpedenn e vije), evel e vez gwelet er bibl gant anv *[[YHWH]]* a zo anvet *Adonai* hag a dalva "Aotrou". Eñ a ren ar glaveier ha skedoù an heol.

## Freyr en Ynglingasaga
Marteze eo hañval Freyr ouzh *Yngvi* pe *Yngvi-Freyr*, a za war wel en Ynglingasaga evel ozhac'h ar rouaned svedat ha tad Fjölnirs.

An anv *Yngvi* a za eus ar meuriad Ingaevonen. Ar ger kevrennek *Yngvi-Freyr* a dalva neuze *Ingwia-fraujaz* "Aotrou an ingaevoned". Un delwenn a skeudenna Freyr a zo e Rällinge (Sveden).
Frigg

**Frigg** pe **Frigga** (henalamaneg uhel: *Frī(j)a*, lombardeg: *Frea*) zo un doueez eus ar wengelouriezh lec'hlennat, gwreg Odin hag unan eus an Aesed. Soñjal a reer eo *Saga* un anv all dezhi. Hi eo Doueez diwallerez an eured, ar vuhez hag ar vammelezh, rouanez an Oabl hag an Aesed. Gwarediñ a ra tan an oaled.

Kalz a hevelepterioù zo etre hi ha Freya, doueez ar garantez hag an druzoni, hag un droukveskad e veze graet a-hed an amzer. He servijerien eo Gefjon, Gna, Fulla, Sygn, Vara, Eira, Hlín, Lofn, ha Vjofn.

## Gwengel
Frigga a c'hanas gant Odin an doueed Balder, Hödur, Hermodr, Bragi hag ar Valkiriezed. En Asgard emañ he zi anvet *Fensal*, "sal ar geunioù". Lavaret e vez e vez gwriet ar c'houmoul ganti.

Kavout a reer anv an doueez el levr *Origo Gentis Langobardorum* skivet er 7vet kanved hag e 790 en *[[Istor al Lombarded|Historia Langobardorum]]* gant Paulus Diaconus, anvet *Frea*.
Lazhadeg Dunblane

**Lazhadeg Dunblane** zo ul lazhadeg en ur skol e Bro-Skos e 1996. D'an 13 a viz Meurzh 1996, pa oa bet Thomas Hamilton o lazhañ 16 bugel hag ur c'helenner, ha gloazet 15 all, a-raok emlazhañ. Chomet eo abaoe ar gwashañ lazhadeg-skol en istor ar Rouantelezh-Unanet.
Njörðr

Er wengelouriezh lec'hlennat eo **Njörðr** ur vanir. Gant e c'hoar, dianav he anv, e c'hanas Freyr ha Freya, mes dimezet e oa gant Skaði, hag e oa o chom e Nóatún. Liammet eo-eñ ouzh ar mor, an avel, ar peskerezh, ar binvidigezh ha struj an edegi.

En *[[Edda e gwerzennoù]]* emañ Njörð, ha kavet e vez en *[[Edda e komz-plaen]]* skrivet gant Snorri Sturluson, hag en *Heimskringla,* enkorfet evel Roue kentañ Sveden, hag en anvioù lec'hioù eus Skandinavia ivez. Azeulet e veze Njörðr betek an  gant lidoù hengounel norvegiat, trugarekaet e veze evit struj ar mor.

Njörðr zo liammet e anv ouzh Nerthus, un doueez kozh a oa azeulet gant ar C'hermaned en henamzer. Marteze gant ar gouron Hadingus. Brudetoc'h e oa-eñ pa oa boutin ar relijion norzhek e broioù germanek a-bezh ha pa weler niver al lec'hioù a zo e anv ennañ. *Njörðr* a c'hall bezañ skrivet **Njord**, **Njoerd**, or **Njorth** hiriv an deiz.
Émile Richebourg

**Émile Richebourg**, ganet d'ar 25 Mae 1833 e Meuvy (Haute-Marne) ha marvet d'ar 26 Genver 1898 e Bougival (Yvelines), a oa ur romanter gall.

## Troidigezh vrezhonek
* *Lilien ar vourc'h*, troet gant André Hellard diwar *Le Lis du village*, *[[Le Courrier du Finistère]]*, 1889 ha 1890.
Chiloé

**Chiloé**  zo un anv hag a denn da veur a lec'h e Chile:

*Proviñs Chiloé
*Enezeg Chiloé
*Enez Chiloé, pe  *Isla Grande de Chiloé*, 
*Chiloé Continental, anv kozh proviñs Palena
Proviñs Chiloé

**Proviñs Chiloé ** zo ur broviñs e Chile.
Enni emañ Enezeg Chiloé, hag Enez Chiloé

## Kumunioù
Dek kumun zo enni.
* Ancud
* Castro
* Chonchi
* Curaco de Vélez
* Dalcahue
* Puqueldón
* Queilén
* Quellón
* Quemchi
* Quinchao


File:Palafitos de Castro.jpg|E Castro.
File:08. Achao, Isla de Quinchao (34).JPG|Iliz Santa María de Loreto , en Achao, en Enez Quinchao.
File:Naturaleza en Chiloé.jpg|Maezioù Chiloé.
File:Dalcahue-monumento a los pescadores.jpg|Monumant da beskedourien Dalcahue.
File:Quellon's_Coastline_with_Volcano_Corcovado_in_the_distance.JPG| An aod e Quellón, dirak ar menez-tan Corcovado hag an Andoù.
Maupertuis

**Maupertuis** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh, hini ur skiantour breizhat brudet dreist-holl.

## Tud
### 
* René Moreau de Maupertuis, (1664-1746), paramantour ha kabiten kourser malaouat, hag e vab :
* Pierre Louis Moreau de Maupertuis (1698-1759), matematikour, steredoniour, naturour ha prederour
### 
* Marie-Antoinette Maupertuis, prezidantez Bodadenn ar vro

## Skiant
* pennaenn Maupertuis zo un degouezh dibarek eus Pennreolenn an aktadur bihanañ,
* Ensavadur Maupertuis, kreizenn teknikel arbennik war ar produktik hag ar mekatronik e diazad Roazhon.

## Bannoù-treset
* Armand Raynal de Maupertuis, unan eus tudennoù pennañ ar vandenn-dreset *[[De cape et de crocs]]*.

## Anvioù-lec'h
### 
* Bae Maupertuis, ur bae en Enez Kangaroo en Aostralia ar Su, nepell diouzh ar C'hab du Couedic.
### 
*Maupertuis zo anv un douar nobl e Sant-Gwênoù etre Dol ha Sant-Maloù, un douar hag e vaner prenet gant René Moreau e fin an ,
*Ur gêriadennig Maupertuis zo e kumun Gwipri.
### 
* Maupertuis, kumun e Manche
* Nouaillé-Maupertuis, lec'h Emgann Poitiers e 1356 
### [[Loar]]
* Krater Maupertuis, diwar anv ar skiantour Pierre Louis Moreau de Maupertuis
Triosphere

**Triosphere** a zo ur strollad heavy metal eus Trondheim, Norwe, krouet e 2004 gant ar vasisterez Ida Haukland, hag ar gitarour Marius Silver Bergesen. Anavezet int gant o zonioù hag o c'hanadegoù dam-power metal, en ur implijiñ elfennoù progressiv. Bergesen a zo kenaozour ar perzh binviaouek, gant Haukland a skriva hag a genaoza ar c'homzoù.

Ar strollad a oa bet savet evel un trio gant Haukland, Silver, hag an tabouliner Ørjan Aare Jørgensen, o deus embannet o EP kentañ: *Deadly Decadence* e 2005. Goude bezañ enrollet o album kentañ *Onwards* deuet er-maez e 2006 o deus brasaet war-zu ur quartet en ur oc'hpenniñ un eil gitarour, Tor Ole Byberg, hag o deus graet un dro gant meur a strollad all: W.A.S.P., Kamelot, Arch Enemy, ha Sonata Arctica. E-keit-se o deus peurachuet an album *The Road Less Travelled* e 2010 ha *The Heart of the Matter* e 2014, a zo bet degemeret mat o daou gant ar burutellerezh. Jørgensen a zo aet kuit ag ar strollad e miz Meurzh 2014 goude enrolladenn an album *The Heart of the Matter*, hag e voe-eñ erlec'hiet gant Kenneth Tårneby e miz Du.

## Pladennoù

### Albumoù
* *Onwards* (2006)
* *The Road Less Travelled* (2010)
* *The Heart of the Matter* (2014)

### Demo
* *Deadly Decadence* (2005)

### Singles
* "Trinity"
* "Human Condition"

### Klipoù
* "Trinity"
* "Onwards Part 2"
* "Marionette"

## Izili

; Izili a-vremañ
* Ida Haukland - penn kan, bass (2004–present)
* Marius Silver Bergesen - gitar, kan-ambroug (2004–present)
* Tor Ole Byberg - gitar, kan-ambroug (2006–present)
* Kenneth Tårneby - toumperezh (2014–present)

; Izili bet gwechall
* Ørjan Aare Jørgensen - toumperezh (2004–2014)
Ken Akamatsu

**Ken Akamatsu**  (赤松 健, Akamatsu Ken, ganet d'ar 5 a viz Gouere 1968 e Higashikurume, Tokyo) zo un treser manga japanat. Er bloavezhioù 1990 e oa bet savet gantañ *[[A.I. Love You]]* ha *[[Love Hina]]*.

## Oberennoù
### Manga
* *[[Hito Natsu no Kids Game]]* (1993)
* *[[A.I. Love You]]* (1994-97)
* *[[Itsudatte My Santa!]]* (1997)
* *[[Love Hina]]* (1998-2001)
* *[[Negima! Magister Negi Magi]]* (2003-2012)
* *[[Ground Defense Force! Mao-chan]]* (2003-2004)
* *[[UQ Holder!]]* (2013 – bremañ)
## [[Anime]]
* *Love Hina*, 2000 (istor ; e vouezh-eñ e daou bennad)
* *Ground Defense Force! Mao-chan*, 2002 (istor, tres an tudennoù)
* *Negima! Magister Negi Magi*, 2005 (istor)
* *Uta Kata*,2004 (treser diwezhañ, pennad 11)
* *Itsudatte My Santa!*, 2005 (istor)
* *Hayate the Combat Butler! Heaven Is a Place on Earth*, 2011 (trugarekadennoù)
* *UQ Holder!*, 2017 (istor)
Serious Black

**Serious Black** zo ur strollad Power-Metal savet e miz Genver 2014. Holl e izili a gemer perzh e strolladoù ha raktresoù all..

## Istor

Hervezo o devoa komzet Roland Grapow ha Mario Lochert diwar-benn ar sonerezh d'an 23 a viz Eost 2013 pa dremene ar "Ripollet Rock Festival". Lochert en devoa soñjet sevel ur strollad a c'hwec'h hag en devoa gouniet Grapow (a sone gant Masterplan d'ar c'houlz-se) heuliiñ e vennozh. Goude e zistro da vMünchen e pellgomzas Lochert d'e vignon Thomen Stauch, hag en devoa kejet gant Jan Vacik ha Dominik Sebastian da gregiñ da vat e miz Genver 2014 e *Dreamsound Studios* e München. War-lerc'h bezañ achuet ar c'henaozadur o devoa kavet ar c'haner svedat Urban Breed a zo o chom er Stadoù-Unanet.

Un deiz a-raok deroù an Dro eus Bremen en devoa kemennet ne vo ket Roland Grapow ha Thomen Stauch o soniñ ganto. Roland Grapow (rak akoufennoù) a vo erlec'hiet gant Bob Katsionis (Firewind), ha Thomen Stauch (rak droug ar skoaz) gant Ramy Ali (Freedom Call). Sonadeg kentañ ar strollad a voe d'ar 16 a viz Genver 2015 e Bremer Aladin.

E kreiz Genver 2015 e teuas er-maez an album kentañ *As Daylight Breaks*, embannet gant AFM Records. Ar pezhioù *Sealing My Fate* und *I Seek No Other Life* a oa bet embannet gant lañs war YouTube. An album a dizhas an 61vet renk war an *Deutschen Albumcharts*. Un hanter bloavezh diwezhatoc'h e Gwengolo 2016 e teuas er-maez an eil album anvet "Mirrorworld". Evit an droiad-se e teuas Alex Holzwarth da soniñ toumperezh. An album "Magic" a heulias en Eost 2017. O labourat e oa Bob Katsionis war un album nevez gant Firewind, neuze e voe erlerc'hiet eñ gant Christian Münzner e-pad an droiad-se. E fin ar bloavezh 2017 e oa peurachu un album akoustik ganto anvet "First Light".

E miz Mae 2018 e kemennjont eo degemeret ganto Ramy Ali a zo tabouliner nevez ar strollad a vo ganto goude en doa mennet Alex Holzwarth mont kuit.

## Pladennoù
* 2015: *As Daylight Breaks*
* 2016: *Mirrorworld*
* 2017: *Magic*
* 2017: *First Light* (Acoustic)
* 2020: *Suite 226*
* 2022: Vengeance is Mine
* 2024: Rise of Akenathon

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* https://www.setlist.fm/setlists/serious-black-5bd81f74.html?page=2
* https://www.facebook.com/seriousblackofficial/posts/1565510727026926
* https://www.blabbermouth.net/news/serious-black-featuring-former-helloween-blind-guardian-members-tilburg-concert-footage/
* https://www.serious-black.com/#!media/ch28
Niel (Flandrez)

**Niel** zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.


Niel Antwerp Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Niel Belgium.svg|Banniel
Niel wapen2.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 5,35 km²
* Poblañs (2022) : 10 595 a dud
* Stankter : 1 980 den/km²
Shangchuan

Enez **Shangchuan** (en sinaeg, 上 川岛; pinyin, Shàngchuāndǎo), skrivet ivez *Sanchón* (e spagnoleg), *Schangschwan, Sancian, Sanchão* (e portugaleg), *Chang-Chuang*, hag anavezet ivez evel *San Juan*, zo un enezenn e Mor Su Sina, a-dal da aod kreisteiz Sina, e proviñs Guangdong. Dont a ra an anv eus an anv portugalek São João, da lavarout eo *Sant Yann*. Emañ ur 14 km eus an douar-bras ; 16 320 a dud zo o chom enni.

Brasañ enezenn ar broviñs eo bremañ, abaoe 1988, rak er bloaz-se e voe tennet enez Hainan, a oa brasoc'h egeti, digant proviñs Guangdong evit ober ur broviñs anezhi.  

Brudet eo an anv dre ma'z eo eno e varvas ar beleg katolik Francisco Javier.
Sanchón

**Sanchón** zo un anv-lec'h spagnolek.

* Sanchón de la Ribera, e proviñs Salamanca
* Sanchón de la Sagrada, e proviñs Salamanca
* Sanchonuño, e proviñs Segovia

* *Enez Sanchón*, pe Shangchuan, e proviñs Guangdong
Marko Hietala

**Marko Tapani "Marco" Hietala** (ganet d'ar 14 a viz Genver 1966) a zo ur c'haner, soner gitar-boud ha kanskriver Heavy metal eus bro Finland. Anavezet mat eo-eñ er bed a-bezh evel kaner gourel, soner gitar-boud hag eil skenaozer gant Tuomas Holopainen evit ar strollad metal sinfonek Nightwish Penn strollad Tarot e oa ivez..

Ouzhpenn-se e oa un ezel eus ar gourstrollad Northern Kings. Abaoe ar 12 a viz Genver 2021 en deus paouezet e oberezh foran gant e zaou strollad.

## Pladennrolladur
**Solo**
Mustan Sydämen Rovio – 2019 (adembannet e saozneg e 2020 evel *Pyre of the Black Heart*)

**[[Nightwish]]**
*Century Child – 2002
*Once – 2004
*Dark Passion Play – 2007
*Imaginaerum – 2011
*Endless Forms Most Beautiful – 2015
*Human. :II: Nature. – 2020

**Tarot**
*Spell of Iron (1986)
*Follow Me Into Madness (1988)
*To Live Forever (1993)
*Stigmata (1995)
*For the Glory of Nothing (1998)
*Suffer Our Pleasures (2003)
*Crows Fly Black (2006)
*Gravity of Light (2010)
*The Spell of Iron MMXI (2011)

**Northern Kings**
*Reborn – 2007
*Rethroned – 2008
*Sapattivuosi
*Ihmisen merkki – 2009

**Sinergy**
*To Hell and Back – 2000
*Suicide by My Side – 2002

**Raskasta joulua**
*Raskasta Joulua – 2004
*Raskaampaa joulua – 2006
*Raskasta Joulua – 2013[26]
*Ragnarok Juletide – 2014
*Raskasta Joulua 2 – 2014

**Conquest**
*Worlds Apart – 1999
*Slave to the Power: The Iron Maiden Tribute – 2000 (on the song "The Evil That Men Do")

## Mammennoù
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Nightwish 
* Pajenn Marco war Nightwish.com
* Pajenn Marco war lec'hienn Tarot

## Notennoù
Tuomas Holopainen

**Tuomas Lauri Johannes Holopainen** (ganet d'ar 25 a-viz Kerzu 1976) zo ur saver-kanaouennoù, soner hag enroller-pladennoù anavezet mat evit bezañ diazezer, klavierer, ha skrivagner-kan ar strollad metal sinfonek Nightwish. Studiet en devoa ar jazz  hag ar stil klasel, newazh e kav-eñ gwelloc'h bezañ levezonet gant sonerezh-filmoù.

A-raok sevel Nightwish en devoa sonet gant ar strollad Darkwoods My Betrothed. Diwezhatoc'h en deus enrollet un albom ganto e 2020. Kemeret en deus perzh er strollad metal gotek For My Pain... hag ar strollad Timo Rautiainen.

Holopainen en deus skrivet meur a ganaouenn a zo bet lakaet e bandennoù-sonerezh-film, ha kenlabouret en deus gant e gomper eus Nignhtwish Marko Hietala evit ar ganaouenn "While Your Lips Are Still Red", son ar film finlandat *Lieksa!* e 2007. Skrivet en deus sonerezh film Nightwish anvet *Imaginaerum*, embannet e miz Du 2012.

*Music Inspired by the Life and Times of Scrooge* eo an albom savet gantañ e-unan e 2014.

Holopainen zo bet levezonet gant Disney, Tolkien ha Dragonlance. E 2006 en devoa lavaret Thuomas n'eo ket un den a religion "i'm not religious, but an open-minded, thinking individual".

## Pladennrolladur

### Gant Nightwish

### E-unan

### Gant Darkwoods My Betrothed
* *Heirs of the Northstar* (1995)
* *Autumn Roars Thunder* (1996)
* *Witch-Hunts* (1998)
* *Angel of Carnage Unleashed* (2021)

### Gant Nattvindens Gråt
* *Där Svanar Flyger* (1995)
* *A Bard's Tale* (1995)
* *Chaos Without Theory* (1997)

### Gant Auri
* *Auri* (2018)
* *II – Those We Don't Speak Of* (2021)

### Levrlennadur
* 
* 

## Notennoù
Be’Lakor

**Be’Lakor** a zo ur strollad Melodic-Death metal eus Melbourne, Aostralia. Anv ar strollad a zeu eus un dudenn a zo e Warhammer.

## Istor
Be’Lakor zo bet savet e 2004 e Melbourne, hogen skrivet e oa bet o c'hanaouennoù kentañ e 2005. E 2007 o devoa embannet o album kentañ *The Frail Tide*, a zo bet kenaozet, enrollet ha kempennet er gêr. An album zo bet degemeret mat gant ar sonvarnerien. E Mezheven 2009 e sinas Be’Lakor ur gevrat gant Prime Cuts Music hag e teuas er-maez an eil album *Stone’s Reach*. An album-mañ en devoa graet berzh bras hag e oa bet roet dezhañ ar plas kentañ e-touesk an albumoù gwellañ er bloavezh 2009 gant Metal-Storm.net. E Du 2009 e cheñchjont o label da labourat gant Kolony Records da neuze. Sonet o devoa evel strollad a ziviz kentañ e-pad Tro Aostralia ar strollad Viking-Metal a vro-Finland Turisas.

En Eost 2010 e teuas Be’Lakor war wel evit ar wezh kentan er Summer-Breeze-Festival e Dinkelsbühl. E giz-se e krogas ar strollad da vout anavezet gant kalzig a selaouerien. An trede album anvet *Of Breath and Bone* a voe embannet e 2012. Evel an eil album e voe degemeret mat hennezh (notenn 9/10 gant Metal.de). Un nebeut amzer goude e sonas ar strollad en-dro e festival Summer Breeze hag e festival Brutal-Assault e Josefov (Tchekia).

Er fin ar bloaz 2015 e yeas kuit an taboulinour Jimmy Vanden Broeck eus ar strollad, da labourat gant raktresoù all. Elliott Sansom a erlecrc'hias anezhañ, un den eus Melbourne hag en devoa sonet gant meur a strollad lec'hel evel Future Corpse, Okera pe The Seaford Monster. E C'hwevrer 2016 e sinjont ur gevrat nevez gant Napalm Records d'aozañ hag embann an album nevez anvet *Vessels* e miz Mezheven.

## Stil
Be’Lakors zo luziet ha munudek o sonerezh. O c'henaozadurioù n'int ket aozet en ur mod plaen "Poz-Diskan-Poz". Klevet e vez perzhioù fonnus gwintet gant perzhioù sioul ha hesonek, gant benvegoù klevedoniel. Ar c'hanaouennoù a c'hall bezañ dishañval-mik o heson hag o zempo eus an eil d'egile, ouzhpenn-se e c'hall padout pep roudenn etre 7 hag 8 munutenn peurliesañ; *Withering Strands* eus an album *Vessels* eo an hini hirañ hag a bada 11 munutenn. Ar vouezh a vez graet gant ar gorzailhenn (Kan gutural) evel ma vez graet gant ar ganerien Death-Metal, ha ne vez ket graet kanoù sklaer gant Be’Lakor tamm ebet.

Kalz a ganaouennoù zo teñval ha melkoniel o aergelc'h, setu perak e vez keñveriet ar strollad-se ouzh strolladoù all evel Insomnium pe Omnium Gatherum.

## Pladennrolladur
**Albomoù**
* 2007: *The Frail Tide*
* 2009: *Stone’s Reach*
* 2012: *Of Breath and Bone*
* 2016: *Vessels*

## Lec'hiennoù
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Helloween

**Helloween** a zo ur strollad heavy metal savet e1984 e Hamburg (Alamagn ar c'hornog) gant izili a zeue eus ar strolladoù *Iron Fist*, *Gentry* ha *Second Hell*. Er strollad e oa da gentañ-penn ar gitarour Kai Hansen, ar gitarour-boud Markus Grosskopf, ar gitarour Michael Weikath, hag an tabouliner Ingo Schwichtenberg. Pa oa aet Hansen kuit eus Helloween e 1989 e tegemerjont Michael Kiske evel penn-kanour. Schwichtenberg ha Kiske o devoa kuitaet ar strollad e 1993 ha c'hoarvezet e oa meur a cheñchamant betek ma ne chome nemet Grosskopf ha Weikath evel izili eus ar strollad orin. Hiziv ez eus 4 eus ar pemp ezel eus mare an albom "*Keeper of the Seven Keys"* (nemed Schwichtenberg), gant tri ezel ouzhpenn, ar c'haner Andi Deris (en devoa erlec'hiet Kiske e 1994), ar gitarour Sascha Gerstner hag an tabouliner Daniel Löble.

Abaoe an deroù, Helloween en deus embannet 16 albom, tri albom live, tri EP, ha 29 single, ha garedonet e oant bet 20 gwech (14 priz aour, 6 platinium) ha gwerzhet o deus dek milion a bladennoù er bed a-bezh Helloween zo gwelet evel "tadoù power metal", hag unan eus ar "big four" (pevar bras) e-touez ar strolladoù metal alaman gant Grave Digger, Rage ha Running Wild.

## Pladennrolladur
* *Walls of Jericho* (1985)
* *Keeper of the Seven Keys: Part I* (1987)
* *Keeper of the Seven Keys: Part II* (1988)
* *Pink Bubbles Go Ape* (1991)
* *Chameleon* (1993)
* *Master of the Rings* (1994)
* *The Time of the Oath* (1996)
* *Better Than Raw* (1998)
* *The Dark Ride* (2000)
* *Rabbit Don't Come Easy* (2003)
* *Keeper of the Seven Keys: The Legacy* (2005)
* *Gambling with the Devil* (2007)
* *7 Sinners* (2010)
* *Straight Out of Hell* (2013)
* *My God-Given Right* (2015)
* *Helloween* (2021)

## Levrlennadur
* *Hellbook* (2015)
* *Seven Keys United Memorial - Complete Collection of Helloween* (2021)
* *Helloween: The Full History* (2021)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Battle Beast

**Battle Beast** zo ur strollad Heavy-Power-Metal krouet e 2008 e Helsinki, e Finland. O stil sonerezh a gemer elfennoù Hardrock eus ar bloavezhioù 1980. Ar albom kentañ *Steel* a oa bet embannet e 2011 e bro-Finland hepken, gant al label *Hype Records*. E 2011 e oa bet sinet gant Nuclear Blast ur gevrat a roas dezho tu d'embann an albom-se er bed a-bezh adal ar 27 Genver 2012.

Gouneiet eus bet meur a briz gant ar strollad. En o zouesk emañ ar priz Newcomer of the Year 2011 er festival Wacken Open Air. E 2012 o devoa sonet e lodenn gentañ sonadegoù troiad "Imaginaerium" Nightwish (en Europa ha Rusia).

## Levezonoù
Levezonet eo sonerezh ar strollad gant W.A.S.P., Manowar, Judas Priest, U.D.O. hag Iron Maiden.

Alies e vez kavet kalz a ganaouennoù evel "Eclipse", "The Black Swordsman" pe "Band of the Hawk" a gonta istorioù tennet eus ar manga mil-vrudet Berserk ma kaver Guts, ar "Black Swordsman", a glask dialiñ e gomperion a zo bet aberzhet e-kerzh un Eklips gant arc'houered. Eñ hag e gamaladed a oa izili eus Bagad ar Falc'hun, "the Band of the Hawk" e saozneg.

## Istor ar strollad
Juuso, Pyry ha Anton a sone asambles pa oant krennarded. E penn-kentañ 2009 e teuas Nitte Valo e-barzh ar strollad ha setu ma krogjont da enrolliñ kanaouennoù. Goude meur a gemm evit ar gitar-boud hag ar c'hlavier e voe degemeret Eero Sipilä ha Janne Björkroth er strollad.
War-lec'h ma oa bet tizhet an trec'h ganto da-geñver ar Wacken Metal Battle, gallet o deus sinañ ur gevrat da-vat gant al label Hype Records e dilost-hañv 2010.

E miz Eost 2012 e yeas kuit ar ganerez Nitte Valo eus ar strollad da baseal muioc'h a amzer gant he familh. Erlec'hiet e oa bet gant Noora Louhimo a sine evel penn-kanerez ar strollad.


Restr:Battle Beast Rockharz 2018 30.jpg|Kanerez Noora Louhimo
Restr:Battle Beast Rockharz 2018 40.jpg|Gitarour-boud Eero Sipilä
Restr:Battle Beast Rockharz 2018 02.jpg|Tabouliner Pyry Vikki
Restr:Battle Beast Rockharz 2018 21.jpg|Gitarour Joona Björkroth
Restr:Battle Beast Rockharz 2018 22.jpg|Klavier Janne Björkroth
Restr:Battle Beast Rockharz 2018 08.jpg|Gitarour Juuso Soinio (rechts)


## Pladennrolladur

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn diavaez
* Chartquellen: FI – DE – AT – CH
Michael Kiske

**Michael Kiske** (ganet d'ar 24 a viz Genver 1968) zo penn-kaner ar strollad power metal alaman Helloween. Kiske en deus enrollet 4 albom solo hag en deus kemeret perzh e meur a raktres gant strolladoù metal all evel Avantasia, Place Vendome ha Kiske/Somerville, tra ma oa bet pedet gant kalz a strolladoù all evel kanour-ostiz.

## Pladennrolladur

### E-unan
* *Instant Clarity* (1996)
** *Always (EP)* (1996)
** *The Calling* (1996)
* *Readiness to Sacrifice* (1999)
* *Kiske* (2006)
* *Past in Different Ways* (2008)

### Gant Helloween
* *Keeper of the Seven Keys: Part I* (1987)
* *Keeper of the Seven Keys: Part II* (1988)
* *Live in the UK* (1989; Live Album)
* *Pink Bubbles Go Ape* (1991)
* *Chameleon* (1993)
* *Pumpkins United* - Single (2017)
* *United Alive in Madrid* (2019; Live Album)
* *Helloween* (2021)

### Gant Avantasia
* *Avantasia* (Single) (2001)
* *The Metal Opera* (2001)
* *The Metal Opera Part II* (2002)
* *Lost in Space Part II* (EP) (2007)
* *Lost in Space Part I &amp;amp; II* (2008)
* *The Scarecrow* (2008)
* *The Wicked Symphony* & *Angel of Babylon* (2010)
* *The Mystery of Time* (2013)
* *Ghostlights* (2016)
* *Moonglow* (2019)

### Gant SupaRed
* *SupaRed* (2003)

### Gant Place Vendome
* *Place Vendome* (2005)
* *Streets of Fire* (2009)
* *Thunder in the Distance* (2013)
* *Close to the Sun* (2017)

### Gant Kiske/Somerville
* *Kiske/Somerville* (2010)
* *City of Heroes* (2015)

### Gant Unisonic
* *Ignition* (2012, EP)
* *Unisonic* (2012)
* *For the Kingdom* (2014, EP)
* *Light of Dawn* (2014)
* *Live in Wacken* (2017; Live Album)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Michael Kiske exclusive interview
Månegarm

**Månegarm** a zo ur strollad sonerezh Viking-Metal a zeu eus Norrtälje e Sveden. A-c'houde 2015 int gouestlet gant al label Napalm Records.

An anv Månegarm a zo stumm svedek ar ger *[[Managarm]]*, ur bleiz eus ar vitologiezh norzhek.

## Pladennrolladur
* 1996: *Vargaresa* (Demo, MC; Eigenvertrieb)
* 1997: *Ur nattvindar* (Demo, MC; Eigenvertrieb)
* 1998: *Nordstjärnans tidsålder* (Album, CD/CDR/LP/MC; Displeased Records)
* 2000: *Havets vargar* (Album, CD/LP; Displeased Records)
* 2003: *Dödsfärd* (Album, CD/LP/MC; Displeased Records)
* 2004: *Vargaresa – The Beginning* (Kompilation, CD/LP; Displeased Records)
* 2005: *Vredens tid* (Album, CD/LP; Displeased Records)
* 2006: *Urminnes hävd – The Forest Sessions* (EP, CD/LP; Displeased Records)
* 2007: *Genom världar nio* (Single, CD; Black Lodge Records)
* 2007: *Vargstenen* (Album, CD/LP; Black Lodge Records)
* 2009: *Nattväsen* (Album, CD; Regain Records)
* 2013: *Legions of the North* (Album, CD/AAC; Napalm Records)
* 2015: *Månegarm* (Album, CD; Napalm Records)
* 2019: *Fornaldarsagor* (Album, CD/2xCD/12"; Napalm Records)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Marc'heien an Daol Grenn

**Marc'heien an Daol Grenn** zo, e kelc'h lennegel Danvez Breizh, un urzh marc'heien mejennel karget gant ar Roue Arzhur da glask ar Graal ha da zifenn e rouantelezh. En em vodañ a reont ouzh an Daol Grenn evit aroueziañ an ingalded etrezo. Tudennoù pennañ ar c'helc'h arzhuriek zo anezho. E 1155 e kaver ar meneg skrivet kentañ anezho er *[[Romant de Brut]]* skrivet gant ar barzh norman Wace. Skignet eo bet ar vojenn arzhuriek en Europa a-bezh adalek fin an , dre oberenoù Chrestien de Troyes dreist-holl. 

Kalz marc'heien disheñvel zo bet meneget gant an oberennoù o deus kontet o istor. Gallout a reont bezañ kerent da Arzhur, enebourien gozh bet adunvanet gantañ, tud eus Enez Vreizh pe eus broioù all. Ar re vrudetañ eo Lanselod, Peredur (El lennegezh kembraek) / Perceval (?), Yvain (?), Gaovan, Kae, Tristan, Galaad hag an treitour Mordred.

E-barzh istorioù fin ar c'helc'h arzhuriek er , en o zouez an oberenn bennañ *[[Le Morte d'Arthur]]*, eo torret an urzh e kavailhadoù hag a ra brezel an eil re d'ar re all pa'z eo dizoloet an avoultradenn etre Lanselod hag ar rouanez Gwenivar, gwreg Arzhur.

## Roll ar varc'heien vrudetañ
Metal sinfonek

**Symphonic metal** zo un doare eus ar sonerezh metal. Implijet e vez da daolenniñ strolladoù metal a laka elfennoù sinfonek pe orkestrel en o sonerezh. An doare-se a genaoza tosoù ha gitar pounner gant elfennoù liessort eus ar sonerezh klasel, oc'h implijiñ benvegoù sinfonek, kanadegoù pe un orkestr a-bezh a-wezhioù, pe un orkestradur dre glavier.

Kanerien varrek gant ur vouezh galloudus a vez kavet e strolladoù metal sinfonek ha mard eo kreñv ar c'han e c'hall bezañ anvet **opera metal** a-wezhioù. Marteze, ar strolladoù pouezusañ hag e-touesk ar re gentañ eo ar strollad svedat Therion, an hini finat Nightwish, an italian Rhapsody of Fire hag ar re izelvroat Within Temptation hag Epica. Plijout a ra d'ar pemp strollad-se kemer elfennoù eus sonerezh filmoù ouzhpenn ar perzhioù klasel a vez kavet.

## Perzhioù sonerezhel
An isrummadoù metal a ra gant teknikoù sinfonek an aliesañ eo ar metal gotek, power metal, black metal, death metal ha tad an doareoù-se: an heavy metal. Evel ma vez gwelet gant kalz strolladoù metal, e vez kavet ganto elfennoù a za eus meur a isrummad metal.

## Gwelet ivez
* Power metal
* Progressive metal
* Black metal

## Liammoù diavaez
Epica

**Epica** zo ur strollad sonerezh metal sinfonek izelvroat, krouet gant ar gitarour ha kaner Mark Jansen goude ma oa aet kuit eus ar strollad After Forever.

Da gentañ e oa ur strollad metal sinfonek gant levezonoù gotek ennañ hogen lakaat a reas elfennoù death metal en e sonerezh diwezhatoc'h. Ul liv metal progresif a vez klevet adal an trede albom. Hag ouzhpenn-se e vez implijet riffoù thrash metal ha groove metal, prantadoù black metal a c'hall bezañ klevet gant an toumperezh, prantadoù power metal ivez ha levezon ar sonerezh arab a-wezhioù. Kalzig a ganaouennoù zo ganto elfennoù elektronek, djent ha folk (arab, sinaat ha keltiek) Epica zo anavezet ivez dre he doare labourat gant ar mouezhioù hag a zo flour, hesonek ha fromus, e-keñver bed ar metal e-lec'h ma vez pounner a-walc'h an aergelc'h.. Implij mouezhioù mezzo-soprano ha mouezhioù rust war un dro (graet gant Simone Simons ha Mark Jansen) zo pouezus e son ar strollad. Ar pozioù a bled gant temoù prederouriezhel, bredoniezhel, speredel, skiantel, endroel pe hiniennel. Epica a sona kalz gant orkestroù ha kanadegoù.

E 2003 e oa embannet o albom kentañ *The Phantom Agony* gant al label Transmission Records. *Consign to Oblivion* a heulia e 2005 hag a oa arruet er blasenn 12 en Dutch charts. Buan e cheñchjont o label hag o devoa sinet gant Nuclear Blast a-raok achuiñ o zrede albom e 2007 anvet *The Divine Conspiracy*, hag a zegouezhas er blasenn 9 en Izelvroioù. *Design Your Universe* e 2009 a oa bet degemeret gwelloc'h c'hoazh hag e oa bet gwerzhet en Europa a-bezh. Pempvet albom Epica, *Requiem for the Indifferent,* a oa embannet e 2012 gant burutelladennoù brav.

E 2014 e teuas ar c'hwec'hvet albom, *The Quantum Enigma,* a oa bet ur pikol taol-kaer, erruet er pevarvet renk en Izelvroioù. An daou albom diwezhañ, *The Holographic Principle* ha *Omega*, a oa bet degemeret ken mat hag an hani kent.

## Izili
; Izili a-vremañ
* Mark Jansen – gitar-lusk, kan rust, co-lead vocals (2002–bremañ)
* Coen Janssen –  klavier, piano (2002–bremañ)
* Simone Simons – penngan (2002–bremañ)
* Ariën van Weesenbeek – toumperezh (2007–bremañ)
* Isaac Delahaye – pennc'hitar, dibenngan (2009–bremañ)
* Rob van der Loo – gitar-boud (2012–bremañ)

; Izili bet
* Yves Huts – gitar-boud (2002–2012; pedet e 2013)
* Ad Sluijter – pennc'hitar (2002–2008; pedet e 2013)
* Jeroen Simons – toumperezh (2002–2006; pedet e 2013)
* Helena Iren Michaelsen – penngan (2002)

## Pladennrolladur
* *The Phantom Agony* (2003)
* *Consign to Oblivion* (2005)
* *The Divine Conspiracy* (2007)
* *Design Your Universe* (2009)
* *Requiem for the Indifferent* (2012)
* *The Quantum Enigma* (2014)
* *The Holographic Principle* (2016)
* *Omega* (2021)

### Levrlennadur
* 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Ashby-de-la-Zouch

**Ashby-de-la-Zouch** zo ur gêr eus Bro-Saoz, e Leicestershire,  ha 19 689 a dud enni o chom e 2011.

Ur c'hastell krennamzerel zo e kêr;

## Lennegezh
Meneget eo anv kêr er romant Ivanhoe gant Walter Scott.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Manowar

**Manowar** zo ur strollad heavy metal stadunanat eus New York.
E 1980 e voe krouet, hag anavezet mat eo abalamour d'e gomzoù tro-dro d'ar *fantasy* (ar *sword & sorcery* pergen) hag ar wengelouriezh (re Skandinavia ha Gres dreist-holl), ha d'o c'hanaouennoù a azeul ar sevenadur *[[heavy metal]]*. Anavezet eo ivez en abeg d'e son pounner ha kreñv.
En un atersadenn gant MTV e miz C'hwevrer 2007, ar soner gitar-boud Joey DeMaio en devoa klemmet : «&nbsp;hiziv an deiz e vank kalz a donioù metal galloudus ha meur gant gitaroù a gas da vat ha gant kanadegoù hag orkestroù, neuze eo mat ez eus un nebeud strolladoù eveldomp a ra ar perzh a vanka.&nbsp;»

E 1984 e voe enskrivet Manowar e-barzh ar *Guinness Book of World Records* peogwir en doa graet ar sonadeg trouzusañ a voe biskoazh, ha aet eo uheloc'h div wezh c'hoazh a-c'houde. Ur rekord all zo ganto : ar sonadeg hirañ er bed pand o deus sonet e-pad pemp eur hag ur vunutenn e Bulgaria (Kavarna Rock Fest) e 2008.

Brudet eo o lugan *Death to false metal!* ("Ar marv d'ar metal faos !"). Daoust ma n'int ket daet da vout mil-vrudet e SUA e vez heuliet ar strollad gant ur bern tud eus ar sevenadur-se.
E 2019 e oa bet gwerzhet ouzhpenn 20 milion ag albomoù gant Manowar er bed a-bezh.

## Izili

## Pladennrolladur

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Death metal

**Death metal** zo un doare eus ar sonerezh heavy metal. Implijiñ a ra torgammadoù kreñv ha gitaroù kendoniet en ur mod boud ha sonet gant teknikoù evel ar "palm muting" (mudañ gant ar palv) hag an "tremolo picking"; mouezhioù kraouennek ha don, un toumperezh tagus ha kreñv, gant implij dalc'hoù-doubl ha tempoioù fonnus, alc'hwezioù minor pe an didonegezh, hag ur songeitad kromatikel pazennek. Temoù komzoù death metal a c'hall bezañ tennet eus filmoù slasher, stourmoù politikel, relijionoù, an natur, ar brederouriezh, filmoù "true crime" hag ar skiant-faltaziek.[4]

Savet e oa diwar framoù sonerezhel ar thrash metal ha bloavezhioù kentañ ar black metal, an death metal a zifluskas e-kreiz ar bloavezhioù 80. Strolladoù evel Venom, Celtic Frost, Slayer, ha Kreator o devoa levezonet al luskad.[7][8][9] Possessed, Death, Necrophagia, Obituary, Autopsy, ha Morbid Angel a zo gwelet evel difraosterien an doare death metal. E fin ar bloavezhioù 1980 deroù 1990 e teuas war wel dirak an tud ha dont a ra da vout un doare poblek. Labeloù arbennikaet evel Combat, Earache, ha Roadrunner a groga disachiñ strolladoù da sinañ kevradoù ganto.

A-c'houde ar c'houlz-se en em rannas an death metal e meur ag is-doare. An death metal melodek a genaoz elfenoù death gant ar re eus an New Wave of British Heavy Metal. Ar death metal teknek zo un doare luziet, gant tempoioù hag hesonoù divoutin. An death-doom a genaoz ar c'han kraouennek hag an dalc'hoù doubl gant tempo goustad hag aergelc'h melkonek an doom metal. An deathcore a ra gant elfennoù ar metalcore. An death 'n' roll a dolpa ar mouezhioù kraouennek ha gitaroù distreset gant elfennoù hard rock hag heavy metal ar bloavezhioù 70.

## Levrlennadur
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notennoù
Gitar solo

**Ar gitar solo** (***lead guitar*** e saozneg), zo ur perzh sonerezh evit ar gitar e lec'h ma vez sonet hesonioù melodek, *[[Fill|filloù]]* (prantadoù sonerezh berr gant un ton ispisial evit derc'hel evezh ar selaouerien), soloioù gitar, ha riffoù e-touesk framm ur ganaouenn. Ar solo zo ur gitar eus an dibab, a sona en ur mod sklaer, notenn ha notenn, pe gant *double-stop* ("kordenn-doubl").
E sonerezh rock, heavy metal, blues, jazz, punk, fusion hag all e vez skoazellet kevrollenn ar gitar solo gant un eil gitarour a ra gitar-lusk, hag a ambrouga ar c'han gant kendonioù ha riffoù.
## Notennoù ha daveennoù
Les Horizons

**Les Horizons** zo ur skraber-oabl annez e karter Bourg-l'Évesque (*Bourk-an-Eskob*) e Roazhon. Savet e oa gant Georges Maillols e 1970. Graet eo gant daou dour kempeget an eil ouzh egile, *Horizon I*, 96 m a uhelder, hag *Horizon II*, 95 m a uhelder. Savadur uhelañ Roazhon eo, dirak Tour ar Gentrell muioc'h er su e karter Colombier.

Kreñv e oa ar goulenn annez er bloavezhioù 1960, ha rezet e voe karter Bourg-l'Évesque hag a oa deuet da vezañ diyac'hus goude an Eil Brezel-bed evit sevel tiez modern. Savet e voe an tourioù a-herr, un estaj bep sizhun, an eil tour war-lerc'h egile. Echuet e voent tri bloaz a-raok an Tour Montparnasse e Pariz.

Ur parklec'h danzouaret 440 plas zo e-harz an tourioù.

La tour horizon vue de la place des lices - panoramio.jpg|An tour gwelet eus Plasenn al Lisoù

## Er sevenadur
*Milan Kundera en devoa bevet en estaj diwezhañ etre 1975 ha 1979. Kelenn a rae ar c'heverata lizheregel e Skol-veur Roazhon 2 goude bezañ tec'het eus Tchekoslovakia gomunour.
*Riad Sattouf en devoa troet meur a arroud e film *[[Les Beaux Gosses]]* en tour-se.
*An enseller McCash, tudenn bennañ un heuliad romantoù polis gant Caryl Férey, a zo o chom eno.
*Adkavout a reer ar savadur brudet e romant polis *Vilaines Blessures* gant Frank Darcel.

## Liammoù diavaez
*  ''Wiki Rennes Métropole''
Kulturkampf

An termen alamanek ***Kulturkampf*** a daolenna ar bec'h etre Prusia, frammet gant an Impalaeriezh alaman dindan galloud ar *Reichskanzler* Otto von Bismarck, a-enep an iliz katolik dindan ar pab Pi IX en . Ar stourm a greñvaas a-c'houde 1871 ha kenderc'hel betek 1878 ; a-benn ar fin ez echuas e 1887 gant un diskoulm diplomatek.

An dalc'h d'ar mare-se e oa disparti ar stad hag an iliz katolik en ensavadurioù politikel. Bec'h a savas etre ar Brusianed hag ar gevredigezh vroadel katolik polonat hag en dije gallet degas un disrann. 

Protestantiezh a oa bet en afer mes ne oa ket an dalc'h pennañ. Ar brotestaned a oa kentoc'h e tu ar Brusianed daoust ma oant kristenien peogwir e oa atav bec'h etre an daou luskad. Otto von Bismarck en devoa kemeret diarbennoù kriz a-enep ar c'hloer katolik ha a feukas ar brotestaned hag ar liberaled.

Dre vras e oa gwaskoù kendalvoudek er broioù europat all a-hed an XIXvet kantved evit adaoziñ an darempredoù etre ar stad hag an iliz. Ar *C'hulturkampf* a daolenne ur stourm etre daou ved kevezer: ar virourien hag ar liberaled. Ar stad a c'houlenne ur politikerezh liberal o c'hoantaat un disrann splann etre ar stad hag an iliz ha desezañ ar briedelezh keodedel. Ar nerzhioù relijiel, katolik ar peurvrasañ anezho, a oa a-enep, kinnig a rae kentoc'h levezon an Iliz e-barzh ar vuhez foran ha pennpouez an Iliz hag ar relijion war ar stad hag ar skiant.
Eva Griñán

**Eva Griñán** pe **Eva de la Caridad Griñán González** (Santiago de Cuba 1946-2013) a oa ur ganerez kuban.

Ganet e oa e karter Los Hoyos, e Santiago de Cuba. Studiañ a reas ar c'han en Escuela Nacional de Arte gant Ana Romanian Talmaciano (bet kanerez e C'hoarigandi Bucaresti), ha goude er Centro de Superación para el Arte y la Cultura. 
Entre 1967 hz 1983 e kanas el laz Orfeón Santiago, renet gant Electo Silva, ha gounit a reas meur a briz, enrollañ albomoù, ha kanañ en holl lec'hioù meur en enez Kuba. Eva a gane gant ar pevarad "Proposicion" a gleved e  "Casa de la Trova" hag a genlabouras gant Omara Portuondo hag Elena Burke.

Mont a reas ivez da ganañ d'an Unvaniezh Soviedel, da Hungaria, Polonia, Bulgaria, ha da inizi Barbados, Granada ha Curaçao.

Nebeud a-raok mervel e kemeras perzh gant 75 arzour kuban en enrolladenn ar ganaouenn "Guantanamera", gant ar strollad *Playing for Change*.

## Liammoù diavaez
* YouTube - In memory of Eva Griñan