open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kate Roberts

**Kate Roberts** (13 C'hwevrer 1891 – 4 Ebrel 1985) a oa ur skrivagnerez kembraek brudet. Ganet e voe e kêriadenn Rhosgadfan, e Sir Gaernarfon da neuze (kontelezh Gwynedd bremañ) ha mervel a reas e Dinbych. Sellet a reer outi el lennegezh kembraek evel "rouanez an danevelloù".

## Buhez

Kate Roberts e oa bugel kentañ Owen ha Catrin Roberts. Mengleuzier e oa he zad, en ur vengleuz mein-glas. Div lezc'hoar ha daou lezvreur he doa ha tri breur yaouankoc'h. Ganet e voe e Cae'r Gors, e Rhosgadfan, e-harz Moel Tryfan. Ar vuhez e Cae'r Gors hag er gêriadenn a gaver taolennet en he skridoù kentañ hag en he levr eñvorennoù *Y Lôn Wen*. Profañ a reas Kate Roberts he zi, Cae'r Gors, d'ar vro e 1965, met n'eo nemet e 2005 e voe kempennet ha diwar bremañ ez eo ur mirdi gouestlet d'ar skrivagnerez, e dalc'h Cadw.

Mont a reas da skol Rhosgadfan da gentañ (1895–1904) ha da Ysgol Sir Caernarfon goude (1904–10). Studiañ a reas kembraeg e skol-veur Bangor etre 1910 ha 1913, gant ar gelennerien John Morris-Jones hag Ifor Williams. Mestrez-skol e voe e skol Dolbadarn (1913–14), en Ystalyfera (1915–17), hag en Aberdâr (1917–28).

Dimeziñ a reas da Morris T. Williams, ur mouller, e 1928. O-daou a renas ti-moullañ Gwasg Gee e Dinbych. Mervel a reas he gwaz e 1946, ha kenderc'hel a reas d'ober war-dro Gwasg Gee he-unan e-pad 10 vloaz. 

## He oberenn
Goude marv unan eus he breudeur er Brezel-bed Kentañ en em lakaas da skrivañ. En darn vrasañ eus he romantoù hag he danevelloù e skriv diwar-benn ar baourentez hag ar vuhez kalet e mengleuzioù hanternoz Kembre. Diwezhatoc'h, pa oa dimezet hag o vevañ e Dinbych, en em lakaas da sevel skridoù troet muioc'h gant ene an tudennoù, tud o-unan alies. Meulet eo bet pinvidigezh he yezh ha soutilded he zaolennadurioù. En he skridoù ez eus anv kalz eus plas ar merc'hed er gevredigezh hag eus karantez. Troet eo bet he skridoù e meur a yezh (saozneg, brezhoneg...). 

Embannet e voe he dastumad danevelloù kentañ, *O gors y bryniau*, e 1925. He dastumad danevelloù anavezetañ moarvat eo *Te yn y grug* (1959), hag he romant brudetañ eo *Traed mewn cyffion* (1936).

## Skridoù
### E kembraeg
**O Gors y Bryniau* (1925), danevelloù.
**Deian a Loli* (1927), romant berr.
**Rhigolau Bywyd* (1929), danevelloù.
**Laura Jones* (1930), romant berr.
**Traed Mewn Cyffion* (1936), romant.
**Ffair Gaeaf* (1937), danevelloù.
**Stryd y Glep* (1949), romant berr.
**Y Byw sy'n Cysgu* (1956), romant.
**Te yn y Grug* (1959), danevelloù.
**Y Lôn Wen* (1960), eñvorennoù yaouankiz.
**Tywyll Heno]]* (1962), romant.
**Hyn o Fyd* (1964), kontadennoù.
**Tegwch y Bore* (1967)
**Prynu Dol* (1969), danevelloù.
**Dau Lenor o Ochr Moeltryfan* (1970)
**Gobaith a Storïau Eraill* (1972), danevelloù.
**Yr Wylan Deg* (1976), danevelloù.
**Haul a Drycin* (1981), danevelloù.

### E brezhoneg
**Treid daouhualet*, troet gant Jozef Abasq diwar "Traed mewn cyffion", embannet e stumm ul levr gant Emgleo Breiz, 1988.
**Nedeleg*, danevell troet gant Ronan Huon, embannet e niv. 11 Al Liamm, 1948
**Un devezh hañv*, danevell troet gant Klerg Llydaw, embannet e niv. 22 Al Liamm, 1950

## Liamm diavaez
* Canolfan Dreftadaeth Kate Roberts
Wetwang

**Wetwang** zo ur gêriadenn eus Reter Yorkshire. Emañ er gornaoueg da gêr Driffield.

## Istor
E Wetwang marteze e oa ar gêr roman Delgovicia.

## Anv
En Domesday Book (1086) e kaver meneg eus ar gêr, anvet *Wetuuangha*. Talvezout a rafe kement ha "park ar varn" (hennorseg *vaétt-vangr*). Hervez un displegadenn all e vefe ar "park gleb", enebet ouzh ar "park sec'h" e-kichen, e Driffield.

## Notennoù
Delgovicia

**Delgovicia** pe **Delgovitia** a oa ur gêr e proviñs roman Britannia. Meneget eo en Itinerarium Antonini evel ur gêr er reter da Eboracum (York en amzer ar Romaned). Meneget eo ivez gant Dizanv Ravenna evel *Devovicia* pe *Devovitia*. Ne ouzer ket ervat pelec'h edo. Hervez ar skolveuridi e c'hallfe bezañ :
*Market Weighton, hervez William Smith.
*Londesborough, hervez Benjamin Pitts Capper.
*Wetwang, hervez A.L.F. Rivet ha C. Smith.
*tud all c'hoazh o deus meneget Millington.

|
|Kartenn eus diazezadurioù ar Romaned e Britannia

## Anv
Div zisplegadenn zo bet roet d'an anv : 
* dont a rafe eus ar ger keltiek **delgos* (**dhelg-*, broud, draen) ha talvezout a rafe kement ha "bod spern"; 
* talvezout a rafe kement hag "emgannerien gant goafoù"

## Notennoù
Kylian Mbappé

Ganet eo **Kylian Mbappé** d'an 20 a viz Kerzu 1998 e Pariz. Ur c'hoarier mell-droad etrevroadel ha gall a-vicher eo. C'hoari a ra evel tager e skipailh ar Real Madrid.

Er bloavezh 2016-2017, e c'hounez gant skipailh an AS Monako ar c'hampionad Frañs Kevre 1. C'hoari a ra ivez Kib ar Gampioned gante. Dont a ra neuze da vezañ unan eus ar c'hoarierien gant ar muiañ a varregezh da ziorren e bed ar vell-droad. 

E miz Meurzh 2017, pa oa 18 vloaz gantañ, e c'hoarias e vatch gentañ gant skipailh bro-C'hall.

An 31 a viz Eost 2017, devezh diwezhañ ar merkato, ez eo prestet gant an AS Monako d'ar  Pariz Sant-German. Lakaat a ra ar memes nozvezh e bal gentañ e skipailh bro-C’hallRenket eo 7vet evit ar vell Aour hag anvet neuze evel unan eus ar c’hoarier gwellañ eus ar bed, gantañ 19 vloaz nemetken.

E 2024 e kuitas ar PSG hag ez eas da c’hoari er Real Madrid.

## Buhezskrid

### Yaouankiz ha stummadur
Ganet d'an 20 a viz Kerzu 1998 e 19 vet ranngêr Pariz, emañ o tont Kylian Mbappé Lottin eus ur familh sportourien. E dad, Wilfrid Mbappé Lottin, o tont eus bro-Kameroun, a oa ur c'hoarier mell-droad gant ul live rannvroel. Deuet eo da vezañ goude-se gourdoner evit ar re dindan 15 vloaz e skipailh an AS Bondy. E vamm Fayza Lamari, aljerianez, a oa c'hoarierez mell-dorn D1 e klub an AS Bondy ivez, betek 2001. E vreur bras, Jirès Kembo, a zo ur c'hoarier mell-droad a-vicher abaoe 2006 goude bezañ heuliet ur stummadur e skipailh Roazhon, hag e vreur bihan a zo en soñj tapout ar memes hent evit e vreudeur.

Krog e oa Kylian Mbappé gant ar vell-droad e skipailh an AS Bondy, e lec'h ma tremenas c'hoarierien a-vicher all evel Sébastien Corchia, Steven Joseph-Monrose ha Jonathan Ikoné.

En 2011, ez eo dibabet evit ar remziad 1998 en INF Clairefontaine. Skoliatet eo neuze e skolaj Catherine-de-Vivonne e Rambouillet. E-pad e stummadur e Clairefontaine, en 2013, ez eo gwelet gant un nebeud kluboù gall (evel ar Stad Malherbe de Caen) hag en estrenvro (ar Real Madrid, Chelsea, hag all). Mont a ra a-benn ar fin e kreizenn stummañ an AS Monako, pa distro ar skipailh gentañ e Lig1. Kenderc'hel a ra Mbappé e hentad : e miz Gwengolo 2014, ez eo choazet div wech evit c'hoari e skipailh bro-C'hall ar re dindan 17 vloaz. Kregiñ a ra ar c'houlzad 2015-2016 en ur lakaat tri doubl eus renk gant skipailh dindan 19 bloaz an AS Monako. C'hoari a ra un nebeud war-lerc’h er skipailh miret a-gostez, e CFA, lakaet gantañ e balioù gentañ e miz Du 2015. E miz Gwengolo 2016, e teu a-benn da gaout ur vachelouriezh STMG (skiantoù ha teknologiezhioù ar management hag ar mererezh).

### Kabiten skipailh Bro-C’hall

E miz Meurzh 2023 e teu Mbappé da gabiten skipailh mell-droad Bro-C’hall war lerc’h Hugo Lloris, aet war e leve goude kib ar bed 2022.

## Doare c'hoari
Un tager prim-tre eo, gantañ teknikoù evit dribllañ, evit sprintañ da skouer. Un tager eo hag a sikour kalz evit difenn hag adtapout ar vell eo ivez. Alies-mat ez eo keñveriet gant Thierry Henry. 

## Daveoù
Cyanoloxia glaucocaerulea

***Cyanoloxia glaucocaerulea*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cardinalidae.Ar spesad nemetañ eo er genad *Cyanoloxia*.

Anvet e voe *Pyrrhula glaucocaerulea* (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e reter Paraguay, biz Arc'hantina ha kreisteiz Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Cyanoloxia glaucocaerulea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cyanoloxia glaucocaerulea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Jung Woong-In

**Jung Woong-in** (hangul: 정웅인), ganet d'an 20 a viz Genver 1971, zo un aktour sukorean.
## Filmoù
### Filmoù
* *[[Control (film 2017)|Control]]* (2017)
* *[[The Prison (film 2017)|The Prison]]* (2017)
* *[[Time Renegade]]* (2016)
* *[[Veteran (film 2015)|Veteran]]* (2015)
* *[[Fists of Legend]]* (2013)
* *Marrying the Mafia 4: Unstoppable Family* (2011) 
* *[[Meet the In-Laws (2011 film)|Meet the In-Laws]]* (2010) (cameo)
* *[[City of Damnation]]* (2009)
* *Santamaria* (2008) 
* *Are You Crazy?* (2007)
* *[[Flushed Away]]* (animated, 2006) (Korean dubbing)
* *Mr. Wacky* (2006) (cameo)
* *The Magicians* (2006) 
* *[[My Boss, My Teacher]]* (2006) 
* *[[Don't Tell Papa]]* (2004)
* *The Circle* (2003) 
* *2424* (2002) 
* *[[My Boss, My Hero]]* (2001)
* *[[The Foul King]]* (2000)
* *A Great Chinese Restaurant* (1999)
* *[[The Quiet Family]]* (1998)
* *Seven Rascals* (1996)
* *Boss* (1996)
* *Rehearsal* (1995)

### Stiradoù skinwel
* ** (2018)
* *[[Prison Playbook]]* (tvN, 2017)
* ''My Sassy Girl'' (SBS, 2017)
* ''Monster'' (MBC, 2016)
* *[[Sweet, Savage Family]]* (MBC, 2015)
* *[[Yong-pal]]* (SBS, 2015)
* *[[Splendid Politics]]* (MBC, 2015)
* *[[Pinocchio (2014 TV series)|Pinocchio]]* (SBS, 2014)
* *Love in Memory 2 - Dad's Notes* (Daum Storyball mobile drama, 2014)
* *[[Potato Star 2013QR3]]* (tvN, 2014) (cameo, ep 15)
* *[[Empress Ki (TV series)|Empress Ki]]* (MBC, 2013)
* *[[Drama City|Drama Special]]* "Happy! Rose Day" (KBS2, 2013)
* *[[I Can Hear Your Voice]]* (SBS, 2013)
* *SOS - Save Our School* (Drama Special Series - KBS2, 2012)
* *Amore Mio* (Drama Special Series - KB2, 2012) 
* *[[Ojakgyo Family]]* (KBS2, 2011-2012)
* *[[The King of Legend]]* (KBS1, 2010-2011)
* *[[Coffee House (TV series)|Coffee House]]* (SBS, 2010) 
* *[[High Kick Through the Roof]]* (MBC, 2009-2010) (cameo, ep 103) 
* *Three Men* (tvN, 2009)
* *[[Queen Seondeok (TV series)|Queen Seondeok]]* (MBC, 2009) 
* *[[The Last Scandal of My Life]]* (MBC, 2008) 
* *Moon Hee* (MBC, 2007)
* *Rude Women* (MBC, 2006)
* *Hong Guk-young* (MBC, 2001)
* *Because of You* (MBC, 2000)
* *Three Friends* (MBC, 2000)
* *Kuk-hee* (MBC, 1999)
* *Wave* (SBS, 1999)
* *Eun-shil* (SBS, 1998)
* *[[White Nights 3.98]]* (SBS, 1998)
* *Soonpoong Clinic* (SBS, 1998)
* *Yesterday* (MBC, 1997)
* 천일야화 (SBS, 1996)

## Liammoù diavaez
* Woong-in Jeong war IMDb
## Notennoù ha daveennoù
Mirdi Breizh

**Mirdi Breizh** zo ur mirdi glad ha kevredigezh e Roazhon (Il-ha-Gwilen).

## Dastumadoù

Diskouezet ez eus ennañ dastumadoù diwar-benn istor Breizh abaoe ar ragistor. Ouzhpenn  a draezoù ha teulioù zo e dastumadeg ar mirdi.

Abaoe miz Gwengolo 2017 e c'haller gwelet skeudennoù eus ouzhpenn  anezho gant aotreoù Creative Commons war internet.

## Istor ar mirdi
Dispartiet e oa bet Mirdi Breizh diouz Mirdi an arzoù-kaer e 1975.

Krouet e voe ekomirdi Bro-Roazhon e 1987 gant Yann-Cheun Veillard, mirour Mirdi Breizh betek 2000. Dastumadoù an daou virdi zo boutin.

Diazezet eo Mirdi Breizh er Maezioù Frank abaoe 2006.

E 2022 e voe aozet un diskouezadeg *Keltiek* ? Lakaet e oa bet Alan Stivell da baeron an diskouezadeg, hogen o welout penaos e oa kinniget en doa lavaret lemel e baeroniezh. 

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn Mirdi Breizh.

## Notennoù
-5

749 *Ab Urbe Condita* = 5 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus)
* Koñsuled : Imp. Caesar Divi Augustus XII & Lucius Cornelius Sulla. *Suffectus* : Lucius Vinicius; Quintus Haterius; Caius Sumpicius (*filius* Galba); 

### Afrika

### Reter-nesañ
* Israel : Herodez Veur

### Azia

## Arzoù, Skridoù, Teknikoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -5

## Marvioù -5
Kevre Kampioned an UEFA

**Kevre Kampioned UEFA** (*[[UEFA Champions League]]*), bet krouet e 1955 hag anvet *Kib ar c'hleuboù kampion european* betek 1992, zo ur gevezadeg mell-droad hag a vez dalc'het bep bloaz gant an UEFA *(Union of European Football Associations)*.

Enni emañ ar c'hleuboù gwellañ Europa (ha reoù Israel ha Kazakstan ivez). Ar gevezadeg mell-droad etrekleuboù brudetañ en Europa eo, dirak Lig Europa.

Ar skipailh a c'hounez ar gevezadeg zo perzheget diouzhtu evit ar bloaz war-lerc'h. Kemer a ra perzh ivez e Kib ar bed kluboù ar FIFA hag e Dreistkib an UEFA (ur c'hrogad a-enep trec'herien Kevre ar Gampioned ha re Kevre Europa).

Skipailh ar Real Madrid eo ar c'hleub gantañ ar muiañ a ditloù (15 kip), ha Christiano Ronaldo he faler gwellañ.
Zoic Studios

**Zoic Studios** zo un embregerezh efedoù ispisial stadunanat krouet e 2002. Lec'hiet eo e Culver City, e Kalifornia. Labourat a ra dreist-holl evit ar filmoù, stiradoù skinwel, bruderezhioù, c'hoarioù video ha nebeutoc'h evit kleweled ar web.
## Labourioù
#### Stiradoù skinwel
* Firefly
* Battlestar Galactica
* Game of Thrones
#### C'hoarioù video
* The Order: 1886
Day of Infamy

**Day of Infamy** zo ur c'hoari video tenn FPS liesc'hoarier sevenet gant New World Interactive. Mare ar c'hoari a zo an Eil Brezel-bed war Talbenn ar C'hornôg. Ar c'hoari a zo bet savet a-ziwar ar mod *Day of Infamy* embannet evit o c'hoari video Insurgency. Day of Infamy a implij keflusker Valve ar Source engine. Ar c'hoari a zo bet embannet war ar savennoù Microsoft Windows, OS X, ha Linux d'an 23 a viz Meurzh 2017.

## Burutelladenn
Day of Infamy a zo bet notennet 76% war Metacritic.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn New World Interactive
The Minister's Black Veil

***The Minister's Black Veil*** zo un danevell saoznek savet gant ar skrivagner stadunanat Nathaniel Hawthorne hag embannet e 1832 e *[[The Token and Atlantic Souvenir]]*. Goude-se, e 1836, e voe adembannet e *The Token and Atlantic Souvenir*, embannet gant Samuel Goodrich. E 1837 e voe adembannet en dastumad *[[Twice-Told Tales]]*, gant Hawthorne.
Félix Gaffiot

**Félix Gaffiot** (1870-1937) zo ur c'helenner ha geriadurour gall. Brudet eo e c'heriadur latin-galleg, ar Gaffiot, embannet e 1934&nbsp;

## Notennoù
Ron (stêr)

Ar **Ron** (*Rhône* e galleg, *Ròse* en okitaneg, *Rôno* en arpitaneg, *Rhone* en alamaneg, *Rotten* en alamaneg Suis, *Rottu* en alemaneg, *Rodano* en italianeg) a zo unan eus stêrioù brasañ Europa. 

E Suis emañ e vammenn, e menezioù Furkapass (2.108 m) en Alpoù suis. E Suis ivez en em daol e zourioù e lenn Geneva a-raok erruout e Bro-C'hall. E kêr Lyon emañ e gember gant ar Saona. Goude e tiskenn un draonienn hir war-zu ar c'hreisteiz, etre an Alpoù hag ar Menezioù Kreiz, tremen a ra dre gêr Avinhon, ha pa zegouezh e plaenenn Camarga e tro e naoz en un delta a-raok en em deurel er Mor Kreizdouar, etre kêrioù Marselha er reter ha Montpelhièr er c'hornôg. Redek a ra a-hed 812 kilometr en holl (231&nbsp;km e Suis ha 581&nbsp;km e Frañs). 

 

Dre ma tegouezh enni stêrioù eus menezioù an Alpoù hag eus ar Menezioù Kreiz e sav buan an dour enni. E Beucaire e tremen 1.650 m³/s. Dinaoz a vez adalek 5.000 m³/s. Dinaozioù bras a zo bet e 1840, 1856 ha 2003 gant 13.000 m³/s.

## Kêrioù treuzet gant ar Ron

## Adstêrioù
* Saona pe *Saône*
* Ardèche
* Cèze
* Isère
* Drôme
* Aigues
* Ouvèze
* Durance 

## Istor
En Henamzer e oa diazezet al Ligured er reter d'ar Ron, hag ar C'halianed er c'hornôg.

## Gwelet ivez
* Ron (departamant)
Une passion (Maupassant)

***Une passion *** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1882.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *Une passion * a oa e *[[Gil Blas]]* an 22 a viz Eost 1882, sinet Maufrigneuse. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif ''Le Père Milon'' en 1899.

## An danevell

## Embannadur gallek

## Notennoù
Tadeusz Kościuszko

**Tadeusz Kościuszko** pe **Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko** (1746-1817) zo un ofiser polonat eus ar , haroz broadel e Pologn, Belarus, Lituania, ha SUA. Stourm a reas ouzh armeoù Rusia ha Prusia. Perzh a gemeras e Brezel Amerika.
Persepolis FC

**Persepolis FC** (Persepolis Futbol Club, Perseg: باشگاه فوتبال پرسپولیس) berraet e **"Persepolis"** hag er yezh pemdez e "Persepolis Tehran", a zo ur c'hleub mell-droad iraniat, diazezet e Tehran.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Passerellidae

**Passerellidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ ar breaned pe ar junkoed.

Diouzh Doare 8.1 an *IOC World Bird List* ez a eizh genad golvaneged warn-ugen d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Calamospiza]]* - Bonaparte, 1838 (1 spesad)
* *[[Passerella]]* - Swainson, 1837 (4 spesad),
* *[[Melospiza]]* - Baird, 1858 (3 spesad),
* *[[Zonotrichia]]* - Swainson, 1832 (5 spesad),
* *[[Junco]]* - Wagler, 1831 (5 spesad),
* *[[Passerculus sandwichensis|Passerculus]]* - Bonaparte, 1838 (1 spesad)
* *[[Ammodramus]]* - Swainson, 1827 (9 spesad),
* *[[Xenospiza]]* - Bangs, 1931 (1 spesad)
* *[[Spizelloides]]* - Slager & Klicka, 2014 (1 spesad)
* *[[Spizella]]* - Bonaparte, 1832 (6 spesad),
* *[[Pooecetes]]* - Baird, 1858 (1 spesad)
* *[[Chondestes grammacus|Chondestes]]* - Swainson, 1827 (1 spesad)
* *[[Amphispiza]]* - Coues, 1874 (2 spesad),
* *[[Artemisiospiza]]* - Klicka & Banks, 2011 (2 spesad),
* *[[Rhynchospiza]]* - Ridgway, 1898 (2 spesad),
* *[[Peucaea]]* - Audubon, 1839 (8 spesad),
* *[[Aimophila]]* - Swainson, 1837 (3 spesad),
* *[[Torreornis]]* - Barbour & Peters, 1927 (1 spesad)
* *[[Oriturus]]* - Bonaparte, 1850 (1 spesad)
* *[[Pipilo]]* - Vieillot, 1816 (4 spesad hag 1 aet da get),
* *[[Melozone]]* - Reichenbach, 1850 (8 spesad),
* *[[Arremonops]]* - Ridgway, 1896 (4 spesad),
* *[[Arremon]]* - Vieillot, 1816 (19 spesad),
* *[[Pezopetes capitalis|Pezopetes]]* - Cabanis, 1861 (1 spesad),
* *[[Atlapetes]]* - Wagler, 1831 (31 spesad),
* *[[Pselliophorus]]* - Ridgway, 1898 (2 spesad),
* *[[Oreothraupis arremonops|Oreothraupis]]* - P.L.Sclater, 1856 (1 spesad)
* *[[Chlorospingus]]* - Cabanis, 1851 (8 spesad).


Betek 2017 e veze renket an holl c'henadoù-mañ er c'herentiad Emberizidae a voe rannet evit krouiñ ar c'herentiad nevez **Passerellidae** ; bremañ ne chom nemet ar genad *[[Emberiza]]* en Emberizidae.

## Notennoù ha daveennoù
Landelin

**Landelin** pe **Landelinus** (war-dro 613-686) a oa ul laer eus kostezioù Bapaume (hiriv e hanternoz Bro-C'hall, e Pas-de-Calais), aet da benedour ha da sant, hag a savas abatioù Lobbes, Aulne, Wallers-en-Fagne, ha Crespin.

## Istor
Franked a renk uhel e oa e dud. Badezet e voe da zek vloaz, hag Aubert Cambrai, ha ne oa ket eskob c'hoazh, e oa e baeron; savet e voe er relijion gristen betek e grennoad. Daoust da se ez eas da breizhata e-pad meur a vloaz, hag anvet e veze *Maurosus* neuze. 

Distreiñ a reas d'ar feiz kristen avat, ha mont da heul e baeron. Kaset e voe gant Sant Aubert da lez roue ar Franked.

## Menegoù
:« Landelin est moins un pèlerin ordinaire qu'un chargé de mission envoyé par Aubert et la cour franque, voyant dans l'organisation monastique un puissant moyen d'ordre social. Il est probable que le Saint-Siège lui donna des directives visant à créer dans notre région un certain nombre de monastères (…). L'œuvre de Landelin sera prolongée par des membres de l'aristocratie, ainsi sainte Waudru et sainte Aldegonde et d'autres couvents seront créés, Maubeuge, Hautmont, Maroilles. L'implantation des abbayes n'était pas le fait du hasard. Même au VIIe siècle, on ne fondait pas une abbaye n'importe où ; il fallait l'assentiment du spirituel et du temporel, assentiment pour le choix du lieu s'entend puisque les fondations étaient souhaitées par les seigneurs. 

## Heñvelanvet
Arabat kemmeskañ e anv ha hini Landelinus van Ettenheimmünster, ur manac'h iwerzhonat, eus ar  ivez, ac'h eas da Elzas, a dreuzas ar Roen hag a vevas evel penedour e tolead Freiburg im Breisgau ma voe anvet da sant. Enoret eo hiriv en abati Ettenheim.

## Bier
Ur bier *Saint Landelin* zo aozet e Douai er Brasserie de Gayant.

## Notennoù
Aubert Cambrai

**Aubert Cambrai** (ganet e Haucourt war-dro ar bloaz 600 - Cambrai, war-dro 669).

**Aubert** (e galleg), pe **Aubertus, Autbertus** a oa ur manac'h frank. Kar e oa e doare pe zoare d'ar roue frank Dagobert Iañ.

Aet e oa da vanac'h hag o chom edo en abati Luxeuil. Ober a reas war-dro sevel abati Saint-Vaast. 
En 633 e voe anvet da eskob Arras, stag ouzh Arc'heskopti Cambrai.

Meur a abati a savas e kontelezh Flandrez hag e Kontelezh Hainaut.

Lakaet eo bet da sant paeron ar varaerien, ha lidet e vez d'ar 15 a viz Kerzu.

## Diskibien
: Landelin
: Vindicianus Arras
: Ghislain Mons

## Lennadur
*M. Le Glay, *Cameracum christianum ou Histoire ecclésiastique du Diocèse de Cambrai*, 1849, Imprimerie L.Lefort, e Lille, pajenn xii, archive de l'Université de Gand, niverelaet gant Google Books.

## Liammoù diavaez

*  Saint Aubert de Cambrai - nominis.cef.fr

## Notennoù
Terminator Salvation

**Terminator Salvation** zo ur film skiant-faltazi niñvek stadunanat embannet e 2009. Produet eo bet gant McG ha skrivet ar senario gant John Brancato ha Michael Ferris. An aktourien a zo Christian Bale (John Connor) ha Sam Worthington (Marcus Wright). Anton Yelchin (Kyle Reese), Moon Bloodgood, Bryce Dallas Howard (Kate Connor), Common, Michael Ironside hag Helena Bonham Carter a c'hoari e-barzh ivez. Pevare film ar frañchiz Terminator eo. 

Ar film-se a glask bezañ disheñvel diouzh an daou re gentañ ma tremene an istor e 1984 ha 2004 oc'h implijout ar beajiñ en amzer evel diaz d'an istorioù. *Salvation* a zo kentoc'h ur film goude apokalips o tremen e 2018, ur wech bet an Judgment Day. Pevarzek bloavezh a zo tremenet abaoe Terminator 3: Rise of the Machines. Diazezet eo an obererezhioù war ar brezel etre Skynet hag e robotoù ha dreistbeverien an denelezh. Ar rezistañs a-enep ar robotoù a zo peurrest nerzhioù milourel ar bed. E-keñver lodennoù ar filmoù all hag a daolenne an darvoudoù kalz amzer goude an apokalips nukleel, er film-mañ eo dafaret gwelloc'h an denelezh gant kirri-nij, biñsaskellioù pe listri-spluj, rak nebeut amzer a zo bet abaoe an tagadenn ar robotoù. 

Bale a c'hoari John Connor, ur stourmer eus ar rezistañs gant arwarzh. An dudenn pennañ eo er film. Yelchin a c'hoari Kyle Reese pa oa yaouank, an dudenn a oa bet taolennet evit ar wech kentañ er film ''The Terminator''. E Terminator Salvation e vez gwelet diorroadur ar robotoù ha penaos e voe krouet an Terminator T-800 (doarel 101). Goude ur savidigezh a-raok filmañ hir ha trubuilhet, gant The Halcyon Company o prenañ ar gwirioù digant Andrew G. Vajna ha Mario Kassar, ha meur a senarier o labourat war an destenn, ar filmañ a oa kroget da vat e miz Mae 2008 en New Mexico, ha padet e oa 77 devezh.
Vindicianus

**Vindicianus** (*Vindicien* e pikardeg ha galleg) (war-dro 632 – 712) a oa ur penedour frank e-kichen Arras e dibenn ar . Lidet e vez d'an 11 a viz Meurzh. Diskibl e vije bet da Sant Eligius, pe Sant Eler.

Kontet eo da vezañ ganet e Bullecourt, e-tal Bapaume, met n'eus dihell kempred ebet a gement-se.

Anvet e voe da eskob war-lerc'h Aubert Cambrai, war-dro 668, hag enebiñ a reas ouzh ar roue Teodorig III en devoa roet urzh da lazhañ sant Léger en 678.

En 691 e santelaas abati Saint Pierre de Hasnon a oa bet savet en 670 gant Jean hag Eulalie, daou vugel kont Ostrevant. En 695 e varvas e-kerzh ur veaj e Brosella.

N'ouzer ket hiroc'h goude 686. 
Beziet e voe e Mont-St-Eloi. En IXvet kantvet e teuas an Normaned da breizhata, ha meur a wech e voe en arvar relegoù ar sant, betek 1030 pa voe roet urzh gant an eskob Gerard Iañ Cambrai da gas e gorf da g-Cambrai. Goude bet e Douai hag Arras, e voent kaset da Mont-St-Eloi en 1453. Goude kas-degas anezho meur a wech, e 1598 ha 1601, e voe lakaet ar relegoù en iliz-veur Arras.
War e lerc'h, war-dro 695, e voe eskobet Abelbert (a vez kemmesket e anv a-wechoù gant hini Emebert, breur d'ar Sentezezed Gudula ha Reinelda.
Saint-Léger

**Saint-Léger** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh
Diwar anv ar sant anvet *Léger* pe **Léger d'Autun** e galleg, pe Leodegar, eskob Autun er VIIvet kantved.

## Kumunioù
###### 
* Saint-Léger, e kumun Estaimpuis, e Proviñs Hainaut (Rannvro Wallonnia) ; 
* Saint-Léger, kumun e proviñs Luksembourg (Rannvro Wallonnia).

###### 
* *Saint-Léger-des-Prés*, pe Sant-Lezer-ar-Prad en Ille-et-Vilaine ;
*...les
:Saint-Léger-les-Vignes, e Loire-Atlantique.

###### 
* Saint-Léger, en Alpes-Maritimes ;
* Saint-Léger, e Charente ;
* Saint-Léger, e Charente-Maritime ;
* Saint-Léger, e Côte-d'Or, hiriv e Saint-Léger-Triey ;
* Saint-Léger, e Haute-Loire, hiriv e Sembadel ;
* Saint-Léger, e Lot-et-Garonne ;
* Saint-Léger, e Lot-et-Garonne, hiriv e Penne-d'Agenais ;
* Saint-Léger, e Mayenne ;
* Saint-Léger, e Pas-de-Calais ;
* Saint-Léger, e Haut-Rhin, hiriv e Manspach ;
* Saint-Léger, e-tal Hirtzbach (Haut-Rhin) ;
* Saint-Léger, e Savoie ;
* Saint-Léger, e Seine-et-Marne ;
* Saint-Léger, e Manche, hiriv e Saint-Jean-des-Champs ;
* Saint-Léger-en-Laye, en Yvelines, hiriv e Saint-Germain-en-Laye ;

#### Anvioù kevrennek kumunioù
*...à
:Saint-Léger-aux-Bois, en Oise ;
:Saint-Léger-aux-Bois, e Seine-Maritime ;
:Saint-Léger-Bridereix, e Creuse.
*...de
:Saint-Léger-de-Balson, e Gironde ;
:Saint-Léger-de-Fougeret, e Nièvre ;
:Saint-Léger-de-la-Martinière, en Deux-Sèvres ;
:Saint-Léger-de-Montbrillais, e Vienne ;
:Saint-Léger-de-Montbrun, en Deux-Sèvres ;
:Saint-Léger-de-Peyre, e Lozère ;
:Saint-Léger-de-Rôtes, en Eure.
*...des
:Saint-Léger-des-Aubées, en Eure-et-Loir ;
:Saint-Léger-des-Bois, e Maine-et-Loire ;
:Saint-Léger-des-Vignes, e Nièvre ;
:Saint-Léger-du-Bois, e Saône-et-Loire.
*...du
:Saint-Léger-Dubosq, e Calvados ;
:Saint-Léger-du-Bourg-Denis, e Seine-Maritime ;
:Saint-Léger-du-Gennetey, en Eure ;
:Saint-Léger-du-Malzieu, e Lozère ;
:Saint-Léger-du-Ventoux, e Vaucluse.
*...en
:Saint-Léger-en-Bray, en Oise ;
: Saint-Léger-en-Gaume
:Saint-Léger-en-Yvelines, en Yvelines.
*...la
:Saint-Léger-la-Montagne, e Haute-Vienne.
*...le
:Saint-Léger-le-Guérétois, e Creuse ;
:Saint-Léger-le-Petit, e Cher.
*...lès, lez ou près
:Saint-Léger-lès-Authie, e Somme ;
:Saint-Léger-lès-Domart, e Somme ;
:Saint-Léger-les-Mélèzes, en Hautes-Alpes ;
:Saint-Léger-lès-Paray, e Saône-et-Loire ;
:Saint-Léger-près-Troyes, en Aube.
*...sous
:Saint-Léger-sous-Beuvray, e Saône-et-Loire ;
:Saint-Léger-sous-Brienne, en Aube ;
:Saint-Léger-sous-Cholet, e Maine-et-Loire ;
:Saint-Léger-sous-la-Bussière, e Saône-et-Loire ;
:Saint-Léger-sous-Margerie, en Aube.
*...sur
:Saint-Léger-sur-Bresle, e Somme ;
:Saint-Léger-sur-Dheune, e Saône-et-Loire ;
:Saint-Léger-sur-Roanne, e Loire ;
:Saint-Léger-sur-Sarthe, en Orne ;
:Saint-Léger-sur-Vouzance, en Allier.
*...
:Saint-Léger-Foucheret, ma oa ganet Vauban, deuet da vout Saint-Léger-Vauban hiriv .
:Saint-Léger-Magnazeix, e Haute-Vienne ;
:Saint-Léger-Triey, e Côte-d'Or ;
:Saint-Léger-Vauban, e Yonne.
----
:Boissy-Saint-Léger, 
:La Lande-Saint-Léger, 
:Mont-Saint-Léger.
:Sus-Saint-Léger, 
:Trith-Saint-Léger,

###### 
* *Iliz Sant-Léger* en Aymavilles (Aosta).

###### 
* Saint-Légier-La Chiésaz.
Leodegar

**Leodegar**, pe **Leodegarius** e latin (pe *Léger*, pe *Léger d'Autun* e galleg) diwar an anv germanek **Leudgari**, diwar « leud » (« tud », « pobl ») ha « gari » (« goaf ») – a oa un eskob frank ha merzher er VIIvet kantved, hag a voe bras e bouez politikel.

Da gentañ e oa stag e anv ouzh hini kêr Poitiers, ma voe skoliet ha m'emañ e relegoù, ha goudeouzh Autun ma voe eskob, hag ivez ouzh Fécamp ha Doullens en Pikardi ma varvas war-dro 677/678. Anvet e voe da sant en ur sened-iliz en 681 ha lidet e vez d'an 2 a viz Here gant an Iliz katolik.

### Un den uhel el lez frank

Ganet e oa en un tiegezh uhel, war lez ar Roen, en Austrazia, war-dro 615. Mab e oa da Bodilon von Thurgau ha da Sigarde Neustria, (merc'h da Ansoud Neustria) hag a voe anvet da santez. Nizez Léger, Bérhésinde pe Berswinde, a zimezas d'an dug Etichon-Adalric Elzas (hag o merc'h e oa santez Odile) hag he breur a voe eskob Poitiers. Breur Léger, Warein/Guérin Poitiers, un aotrou galloudus en Bourgogn, a vo merzheriet war un dro gantañ.

Dek vloaz e oa Leodegar pa varvas e dad. Kaset e voe neuze da b-Poitiers, da studiañ da-gichen an eskob Didon, breur d'e vamm. Da ugent vloaz e oa diagon, ha goude arc'hdiagon en eskopti Poitiers. En 650 ez eas da vanac'h da abati Saint-Maixent hag eno e voe anvet da abad, en 653 moarvat.

En 656 e voe galvet da lez ar roue frank gant intañvez Klovis II da vezañ kelenner bugale ar roue, a voe rouaned diwezhatoc'h : Klotar III, Childerig II ha Teodorig III (Théodoric). Karget e voe gant ar rejantez d'ober war-dro ar velestradurezh : lakaat a reas berz war ar sklavelezh az oa stad ar C'halianed dindan ar Franked.

### Eskob Autun
En 659 ( pe 663) e voe anvet da eskob Autun ma adsavas mogerioù kêr. Labourat a reas da sevel emglev politikel etre Burgondia hag Aostrazia, ma savas bec'h gant pennoù bras Neustria. Kuzulier e voe gant ar roue yaouank Klotar III a varvas da 20 vloaz en 673.

Neuze e voe bec'h etre ar vreudeur all Teodorig ha Childerig : ha Leodegar da vont a-du gant Childerig a-enep Teodorig a oa kuzuliet gant Ebroin. Trec'h e voe Childerig ha kaset e vreur d'ur gouent, tre evel e harper Ebroin.

## Notennoù
Crespin

**Crespin** zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
###### 
* Crespin, en Aveyron ;
* Crespin, e Norzh departamant ;
* Crespin, e Tarn.

## Gwelet ivez
* Crépin ha Crépinien, merzherien gristen
Gubernatrix cristata

***Gubernatrix cristata*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Coccothraustes cristata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831)Ar spesad nemetañ er genad *Gubernatrix* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun, had hag artropoded bihan ivez moravat.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en Uruguay, hanternoz, reter Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Gubernatrix cristata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Gubernatrix cristata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Capelle

**Capelle** zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
###### 
*Cappel, Moselle

*Capelle
:Capelle-Fermont, Pas-de-Calais
:Capelle-en-Artois, deuet da vout Capelle-lès-Hesdin
:Capelle-les-Grands, Eure
:Capelle-lès-Hesdin, Pas-de-Calais

:La Capelle, Aisne
:*La Capelle*, en Aveyron, hiriv e Goutrens hag Escandolières
:*La Capelle*, e Lozère, hiriv e La Canourgue
:La Capelle-Balaguier, Aveyron
:La Capelle-Bleys, Aveyron
:La Capelle-Bonance, Aveyron
:La Capelle-Chaniez, en Aveyron, hiriv e Cantoin
:La Capelle-Saint-Martin, en Aveyron, hiriv e Luc-la-Primaube
:La Capelle-et-Masmolène, Gard
:La Capelle-lès-Boulogne, Pas-de-Calais

:Lacapelle-en-Vézie, anv kozh Lafeuillade-en-Vézie (Cantal)

:Diane-Capelle, Moselle
:Florentin-la-Capelle, Aveyron
:Frévin-Capelle, Pas-de-Calais 
:Saint-Omer-Capelle, Pas-de-Calais
:Tilly-Capelle, Pas-de-Calais

## Tud
Écaillon

**Écaillon** zo anv ur gumun e Bro-C'hall hag ivez un anv-stêr hag a gaver e meur a anv-lec'h.

## Stêrioù
*Écaillon, stêr en Norzh hag adstêr d'an Escaut.
*Escaillon, gwazh hag a dremen dre Écaillon, hag adstêr d'ar Scarpe.

## Lec'hioù
* Écaillon, ar gumun en Norzh ma tremen an Escaillon.

## Kumunioù
Meur a gumun zo treuzet gant an Écaillon.
*Vendegies-sur-Écaillon
*Monchaux-sur-Écaillon
*Saint-Martin-sur-Écaillon
Caullery

**Caullery** zo un anv-lec'h gallek hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
*Caullery (Norzh), kumun c'hall.

## Tud
*Maurice Caullery (1868-1958), loenoniour gall.
Écaillon (Escaut)

**Arabat droukveskañ gant ar stêr [[Escaillon (Scarpe)]]*.

An **Écaillon** zo ur stêr, adstêr d'an Escaut.

## Kumunioù
* Locquignol
* Louvignies-Quesnoy
* Bermerain
* Saint-Martin-sur-Écaillon
* Vendegies-sur-Écaillon
* Verchin-Maugré
* Monchaux-sur-Écaillon
* Thiant
Escaillon (Scarpe)

**Arabat droukveskañ gant ar stêr [[Écaillon (Escaut)]]*.

An **Escaillon** zo ur stêr e hanternoz Bro-C'hall. Adstêr eo d'ar Scarpe.
Landelinus von Ettenheimmünster

**Landelinus von Ettenheimmünster** a oa ur manac'h iwerzhonat, eus ar , ac'h eas da Elzas, a dreuzas ar Roen hag a vevas evel penedour e tolead Freiburg im Breisgau ma voe anvet da sant. Enoret eo hiriv en abati Ettenheim.

## Notennoù
Ebroin

**Ebroin** zo bet anv daou zen a-bouez en istor ar Franked:

* Ebroin (maer ar palez) (marvet en 681), maer ar palez e Neustria;
* Ebroin  (eskob Poitiers) (marvet en 854), eskob Poitiers.
Ebroin (eskob Poitiers)

**Ebroin** (marv d'an 18 a viz Ebrel 854) a oa eskob Poitiers adal 839 betek 854, hag arc'hchapalan Karl Voal, Impalaer ar C'hornôg e 875 ha roue Bro-C'hall.

## Lennadur
*Michel Dillange, *Les comtes de Poitou, ducs d'Aquitaine* : 778-1204, Mougon, Geste éd., coll. « Histoire », 1995, 303 p., ill., couv. ill. en coul. ; 24 cm (ISSN 1269-9454, notice BnF no FRBNF35804152)
**Onomastique et Parenté dans l'Occident médiéval*, Oxford, Linacre College, Unit for Prosopographical Research, coll. « Prosopographica et Genealogica / 3 », 2000, 310 p.
*Christian Settipani, « Les origines des comtes de Nevers », p. 85-112
*Édouard de Saint-Phalle, « Comtes de Troyes et de Poitiers au ixe siècle : histoire d’un double échec », p. 154-170
*Christian Settipani, *La Noblesse du Midi Carolingien*, Oxford, Linacre College, Unit for Prosopographical Research, coll. « Occasional Publications / 5 », 2004, 388 p.
Hlodwig II

**Chlodwig II**, pe **Klovis II** (635-657) a oa roue Neustria ha Burgondia. Mervel a reas da 22 vloaz. 

Mab e oa d'ar roue Dagobert Iañ ha da Nantilde.

## Dimeziñ ha bugale
Gant e bried Bathilde en doe tri mab:
*Klotar III
*Childerig II
*Thierry III
-6

748 *Ab Urbe Condita* = 6 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus)
* Koñsuled : Decimus Laelius Balbus ha Gaius Antistius Vetus

### Afrika

### Reter-nesañ

#### Israel
* Herodez Veur

### Azia

## Arzoù, Skridoù, ha Teknikoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -6

## Marvioù -6
Phaenicophilidae

**Phaenicophilidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1886 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

Diouzh Doare 8.1 an *IOC World Bird List* ez a tri genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Phaenicophilus]]* - Strickland, 1851 (2 spesad),
* *[[Microligea palustris|Microligea]]* - Cory, 1884 (1 spesad),
* *[[Xenoligea montana|Xenoligea]]* - Bond, 1967 (1 spesad).

Kent e veze renket an hini kentañ er c'herentiad Thraupidae hag an daou all e Parulidae.

## Notennoù ha daveennoù
Oisy

**Oisy** zo anv gallek meur a lec'h.

## Kumunioù gall
* Oisy, en Aisne, 
* Oisy, en Nièvre, 
* Oisy, en Nord,
* Oisy-le-Verger, e Pas-de-Calais,
*Billy-sur-Oisy, kumun en Nièvre, war ar stêr Oisy. 

## Stêr
* An Oisy stêr en Nièvre, adstêr d'an Yonne.
Scarpe

Ar **Scarpe** zo un adstêr d'an Escaut.

Eieniñ a ra e Berles-Monchel, e-kichen Aubigny-en-Artois. A-hed 102 km en em astenn he naoz, kanoliet evit an div drederenn anezhi, adalek Arras. Goude bezañ tremenet a-dreuz 14 kumun e kember gant an Escaut e Mortagne-du-Nord.

## Liverezh

Charles Desavary - La Scarpe.jpg|Ar Scarpe en Arras hervez Charles Desavary (1883).
Constant Dutilleux - bord de Scarpe.jpg|Lez ar Scarpe diouzh ar beure, hervez Constant Dutilleux (1860), Mirdi an Arzoù-kaer (Arras).

Charles Desavary ha Constant Dutilleux, livourien eus skol Arras, o deus livet ar Scarpe.
Ar Varn ziwezhañ (Terminator)

**Judgment Day** (brezhoneg: ar Varn ziwezhañ), berraet e **J-Day**, zo un termenadur implijet e bed ar frañchiz Terminator evit ober anv eus an devezh ma'z eo deuet Skynet (un urzhiataer) da vezañ emren hag a voe kroget gantañ da lazhadegañ Mab-den en ur bannañ misiloù nukleel war Amerika, Rusia hag ar bed dre vras. Tri miliard a dud a voe lazhet war an taol ha muioc'h ouzhpenn e-kerzh ar goañv nukleel.

Sarah Connor eo ar vaouez kentañ he dije bet klevet komz eus an darvoud-se e 1984 dre Kyle Reese, ur soudard deuet eus an amzer da zont evit difenn anezhi rak ur robot lazher Terminator.
## Deiziad
An deiziadoù a gemm hervez obererezhioù ar Rezistañs denel o veajiñ en amzer evit klask paouez gant ar Varn ziwezhañ a-raok ma vefe anezhañ. Ne ra forzh obererezhioù ar Rezistañs denel ar brezel nukleel a vez ha Skynet a grog ur brezel garv a-enep an holl denelezh.

* 1997 (Terminator 2: Judgment Day): Ar wech kentañ ma vez embannet un deiziad resis d'an Deiz roet eo gant Sarah Connor hag an Terminator T-800 eo an 29 a viz Eost 1997. Ar rouedad difennerezh stadunanat Skynet a zo deuet da vezañ emren da 2:14 goude merenn, enaouet e oa bet d'ar 4 a viz Eost 1997. Kroget e vez gant ar rouedad difenn da bannañ misiloù nukleel war Rusia hag a seblant bezañ bet graet ar memes-tra o kregiñ ur brezel nukleel.

* 2003: Hervez Terminator 3: Rise of the Machines hag ar romant "Terminator Salvation: Cold War" ez eo d'ar 25 a viz Gouhere 2003.

* 2004: Dre ma z'eo bet distrujet lec'h pennañ Cyberdyne gant Sarah Сonnor, John Connor harpet gant an T-800 er film Terminator 2: Judgment Day, deiziad an Judgment Day a zo fiñvet d'ar 25 a viz Gouhere 2004, 6:18 goude merenn. an T-850 er film a embann ez eo dibosubl e vefe paouezet gant Devezh ar Varnadenn ne ra forzh petra a vefe klasket gant Mab-Den.

* 2011: Er stirad skinwel , Deiz ar Varn a zo d'an 21 a viz Ebrel 2011. Skynet a zo sañset bezañ enaouet d'an 19 a viz Ebrel 2011.
## Pennadoù kar
* Holokaost nukleel
Malton (Yorkshire)

**Malton** zo ur gêr hag ur barrez keodedel eus hanternoz Bro-Saoz, e kontelezh North Yorkshire. Gwechall e oa e North Riding of Yorkshire ha bremañ emañ e Distrig Ryedale. War-dro  a dud zo o chom e Malton.

Emañ ar gêr en hanternoz d'ar stêr Derwent. Er c'hreisteiz d'ar stêr emañ Norton-on-Derwent. Gwechall e verke ar stêr Derwent ar vevenn etre an North Riding hag an East Riding e Yorkshire.

## Istor
D'ar mare ma oa ar Romaned en Enez Vreizh o doa savet eno ur c'hreñvlec'h anvet Derventio Brigantum pe Derventio hepmuiken, war lez ar stêr Derwent.

Restr:Malton. Cb.jpg|
|Kartenn eus ar c'hêrioù roman en Enez Vreizh

## An anv
Sed amañ ar stummoù kozh a gaver eus an anv, ennañ moarvat an elfenn *-ton* : **Maltune**, DB; **Maaltun**, c 1150 SD; **Mealton, Vetus Mealton**, 1190 P. eus saozneg koz *Middeltun*.

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*Malton on Ryedale.co.uk
Calyptophilidae

**Calyptophilidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned.

Diouzh Doare 8.1 an *IOC World Bird List* n'eus nemet ur genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :
* *[[Calyptophilus]]* - Cory, 1884 (2 spesad).

Renket e veze er c'herentiad Thraupidae kent.

## Notennoù ha daveennoù
Argonautica

**Argonautica** (henc'hresianeg : Ἀργοναυτικά *Argonautiká*) zo ur meurgan henc'hresianek savet gant Apollonios Rodos en IIIe kantved kent JK.
Kontañ a ra beaj an Argonaoted, renet gant an haroz  Iason, da vont da glask ar Maoutken aour.
Calcarius

***Calcarius*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1802 gant al loenoniour alaman Johann Matthäus Bechstein (1757-1822).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Brean an toundra (*Calcarius lapponicus*)
** *C. l. alascensis*, *coloratus*, *kamtschaticus*, ***lapponicus*** ha *subcalcaratus*,
* *[[Calcarius ornatus]]*,
* *[[Calcarius pictus]]*.
Pemp (5) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Arles de Tec

**Arles de Tec** zo ur gumun eus Katalonia an Norzh, e komark Vallespir, war lez an Tec. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ.

## Ar vaered

## Poblañs

## Notennoù ha daveennoù
Kim Yo-jong

**Kim Yo-jong** (koreaneg: 김여정), ganet d'ar 26 a viz Gwengolo 1987, zo c'hoar an diktatour norzhkorean Kim Jong-un. Merc'h yaouankañ an diktatour Kim Jong-il eo. Ezel eo eus ar Politburo ha renerez skourr ar Propaganda hag ar birvilh e Strollad Labourerien Korea.
Altdorf (Uri)

**Altdorf** zo ur gumun suis, pennlec'h kanton Uri.

## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

Altdorf-Fremdenspital.jpg|Fremdenspital.
Beinhauskapelle St. Anna.jpg|Beinhauskapelle St. Anna.
Telldenkmal Altdorf 02 11.jpg|Monumant Wilhelm Tell.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:back value:rgb(1,1,1)
  id:bars value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
 
ImageSize  = width:600 height:400
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
 
Period     = from:0 till:9500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:back
 
BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2008 text:2008
  bar:2016 text:2016
 
PlotData=
  color:bars width:25 align:left
 
  bar:1850 from:0 till:2112
  bar:1860 from:0 till:2426
  bar:1870 from:0 till:2665
  bar:1880 from:0 till:2906
  bar:1890 from:0 till:2542
  bar:1900 from:0 till:3117
  bar:1910 from:0 till:3854
  bar:1920 from:0 till:4163
  bar:1930 from:0 till:4240
  bar:1940 from:0 till:5692
  bar:1950 from:0 till:6576
  bar:1960 from:0 till:7477
  bar:1970 from:0 till:8647
  bar:1980 from:0 till:8230
  bar:1990 from:0 till:8282
  bar:2000 from:0 till:8541
  bar:2008 from:0 till:8595
  bar:2016 from:0 till:9211
 
PlotData=
  bar:1850 at:2112 fontsize:S text:2112 shift:(-12,5)
  bar:1860 at:2426 fontsize:S text:2426 shift:(-12,5)
  bar:1870 at:2665 fontsize:S text:2665 shift:(-12,5)
  bar:1880 at:2906 fontsize:S text:2906 shift:(-12,5)
  bar:1890 at:2542 fontsize:S text:2542 shift:(-12,5)
  bar:1900 at:3117 fontsize:S text:3117 shift:(-12,5)
  bar:1910 at:3854 fontsize:S text:3854 shift:(-12,5)
  bar:1920 at:4163 fontsize:S text:4163 shift:(-12,5)
  bar:1930 at:4240 fontsize:S text:4240 shift:(-12,5)
  bar:1940 at:5692 fontsize:S text:5692 shift:(-12,5)
  bar:1950 at:6576 fontsize:S text:6576 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:7477 fontsize:S text:7477 shift:(-12,5)
  bar:1970 at:8647 fontsize:S text:8647 shift:(-12,5)
  bar:1980 at:8230 fontsize:S text:8230 shift:(-12,5)
  bar:1990 at:8282 fontsize:S text:8282 shift:(-12,5)
  bar:2000 at:8541 fontsize:S text:8541 shift:(-12,5)
  bar:2008 at:8595 fontsize:S text:8595 shift:(-12,5)
  bar:2016 at:9211 fontsize:S text:9211 shift:(-12,5)
 
TextData=
  fontsize:S pos:(19,32)
  text:Emdroadur poblañs Altdorf abaoe 1850

Dave: OFS
## Melestradurezh
## Tud dibar

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar gumun

## Notennoù ha daveoù
Sarnen

**Sarnen** zo ur gumun suis, pennlec'h kanton Obwalden.

## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

Sarnen-Pfarrkirche-1.jpg|Iliz St. Peter.
Landenberg im Herbst.jpg|Kastell Lendenberg.
Sarnen-Hexenturm-und-Archivturm.jpg|Hexenturm.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:back value:rgb(1,1,1)
  id:bars value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
 
ImageSize  = width:600 height:400
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
 
Period     = from:0 till:10600
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:back
 
BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2008 text:2008
  bar:2016 text:2016
 
PlotData=
  color:bars width:25 align:left
 
  bar:1850 from:0 till:3402
  bar:1860 from:0 till:3301
  bar:1870 from:0 till:3723
  bar:1880 from:0 till:4029
  bar:1890 from:0 till:3906
  bar:1900 from:0 till:3949
  bar:1910 from:0 till:4661
  bar:1920 from:0 till:4980
  bar:1930 from:0 till:5282
  bar:1940 from:0 till:5591
  bar:1950 from:0 till:6199
  bar:1960 from:0 till:6554
  bar:1970 from:0 till:6952
  bar:1980 from:0 till:7372
  bar:1990 from:0 till:8398
  bar:2000 from:0 till:9145
  bar:2008 from:0 till:9582
  bar:2016 from:0 till:10233 
 
PlotData=
  bar:1850 at:3402 fontsize:S text:3402 shift:(-12,5)
  bar:1860 at:3301 fontsize:S text:3301 shift:(-12,5)
  bar:1870 at:3723 fontsize:S text:3723 shift:(-12,5)
  bar:1880 at:4029 fontsize:S text:4029 shift:(-12,5)
  bar:1890 at:3906 fontsize:S text:3906 shift:(-12,5)
  bar:1900 at:3949 fontsize:S text:3949 shift:(-12,5)
  bar:1910 at:4661 fontsize:S text:4661 shift:(-12,5)
  bar:1920 at:4980 fontsize:S text:4980 shift:(-12,5)
  bar:1930 at:5282 fontsize:S text:5282 shift:(-12,5)
  bar:1940 at:5591 fontsize:S text:5591 shift:(-12,5)
  bar:1950 at:6199 fontsize:S text:6199 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:6554 fontsize:S text:6554 shift:(-12,5)
  bar:1970 at:6952 fontsize:S text:6952 shift:(-12,5)
  bar:1980 at:7372 fontsize:S text:7372 shift:(-12,5)
  bar:1990 at:8398 fontsize:S text:8398 shift:(-12,5)
  bar:2000 at:9145 fontsize:S text:9145 shift:(-12,5)
  bar:2008 at:9582 fontsize:S text:9582 shift:(-12,5)
  bar:2016 at:10233 fontsize:S text:10233 shift:(-12,5)
 
TextData=
  fontsize:S pos:(19,32)
  text:Emdroadur ponblañs Altdorf abaoe 1850

Dave: OFS
## Melestradurezh
## Tud dibar

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar gumun

## Notennoù ha daveoù
Stans

**Stans** zo ur gumun suis, pennlec'h kanton Nidwalden.

## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

Kirche St. Peter und Paul in Stans.jpg|Iliz Kirche St. Peter und Paul.
Stans-Kapuzinerkloster.jpg|Kapuzinerkloster.
Stans-Winkelriedhaus-ps.jpg|Ti Winkelried.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:back value:rgb(1,1,1)
  id:bars value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
 
ImageSize  = width:600 height:400
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
 
Period     = from:0 till:9000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:back
 
BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2010 text:2010
  bar:2016 text:2016
 
PlotData=
  color:bars width:25 align:left
 
  bar:1850 from:0 till:1877
  bar:1860 from:0 till:2028
  bar:1870 from:0 till:2084
  bar:1880 from:0 till:2208
  bar:1890 from:0 till:2458
  bar:1900 from:0 till:2798
  bar:1910 from:0 till:2944
  bar:1920 from:0 till:2980
  bar:1930 from:0 till:2916
  bar:1940 from:0 till:3449
  bar:1950 from:0 till:3992
  bar:1960 from:0 till:4337
  bar:1970 from:0 till:5180
  bar:1980 from:0 till:5681
  bar:1990 from:0 till:6217
  bar:2000 from:0 till:6983
  bar:2010 from:0 till:7961
  bar:2016 from:0 till:8333
 
PlotData=
  bar:1850 at:1877 fontsize:S text:1877 shift:(-12,5)
  bar:1860 at:2028 fontsize:S text:2028 shift:(-12,5)
  bar:1870 at:2084 fontsize:S text:2084 shift:(-12,5)
  bar:1880 at:2208 fontsize:S text:2208 shift:(-12,5)
  bar:1890 at:2458 fontsize:S text:2458 shift:(-12,5)
  bar:1900 at:2798 fontsize:S text:2798 shift:(-12,5)
  bar:1910 at:2944 fontsize:S text:2944 shift:(-12,5)
  bar:1920 at:2980 fontsize:S text:2980 shift:(-12,5)
  bar:1930 at:2916 fontsize:S text:2916 shift:(-12,5)
  bar:1940 at:3449 fontsize:S text:3449 shift:(-12,5)
  bar:1950 at:3992 fontsize:S text:3992 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:4337 fontsize:S text:4337 shift:(-12,5)
  bar:1970 at:5180 fontsize:S text:5180 shift:(-12,5)
  bar:1980 at:5681 fontsize:S text:5681 shift:(-12,5)
  bar:1990 at:6217 fontsize:S text:6217 shift:(-12,5)
  bar:2000 at:6983 fontsize:S text:6983 shift:(-12,5)
  bar:2010 at:7961 fontsize:S text:7961 shift:(-12,5)
  bar:2016 at:8333 fontsize:S text:8333 shift:(-12,5)
 
TextData=
  fontsize:S pos:(19,32)
  text:Emdroadur poblañs Stans abaoe 1850

Dave: OFS
## Melestradurezh
## Tud dibar

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar gumun

## Notennoù ha daveoù
Glarus

**Glarus** zo ur gumun suis, pennlec'h kanton Glarus.

## Istor
Kresket eo bet d'ar 1 a viz Genver 2011 goude bezañ bodet gant Ennenda, Netstal ha Riedern.

## Monumantoù ha traoù heverk

Stadtkirche Glarus 2.JPG|Stadtkirche.
Netstal ref Kirche.jpg|Iliz Netstal.
Glarus-Bahnhof.jpg|An ti-gar.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud dibar

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar gumun

## Notennoù ha daveoù