Watchmen

***Watchmen*** a zo un heuliad albomoù bannoù-treset amerikan (comic). Er Stadoù-Unanet e vez gwelet evel ur romant grafek (*graphic novel*). Savet eo bet gant Alan Moore (senario), Dave Gibbons (tresañ) ha John Higgins (livioù).
E penn-kentañ ar bloavezhioù 1980 e voe prenet gant tud DC Comics gwirioù meur a dudenn pec'hennet gant Charlton Comics, ha kinniget e voe da Alan Moore aozañ un heuliad berr diwarno. Ar gourharozed a voe kemmet un tammig, ha dont a rejont da vezañ *Watchmen*. Lakaet eo bet da film gant Zack Snyder e 2009.

## Senario
E 1985 e c'hoarvez an darvoudoù kontet e-barzh Watchmen. Ar gourharozed o deus dilezet o micher, hag e seblantont mont diwar wel an eil war-lerc'h egile. Un trede brezel bed, etre ar Stadoù-Unanet hag bloc'had ar reter a zo war-nez kregiñ.
E 1959 eo deuet war wel Doctor Manhattan, ur gourharoz ken galloudus ken ez eo tamm pe damm par da zoue, hag abalamour d'an darvoud-se eo bet kemmet red an Istor : gant ar Stadoù-Unanet eo bet gounezet brezel Viet-Nam, n'eus ket bet eus gwallskouer ar Watergate, ne vez ket mui implijet tireoul, hag emañ bepred Richard Nixon e penn ar vro.
A-hed an albomoù e kaver ivez dielloù skrivet a denn da ved Watchmen : pennadoù kazetennoù ha pennadoù deizlevr unan eus an tudennoù. Ma n'eo ket liammet kement-se ar pennadoù-se ouzh red an istor e pinvidikaont anezhañ memes tra.

## Dielfennañ

Un istor gourharozed gwirheñvel eo : war-bouez Doctor Manhattan n'o deus ar re all tamm galloud dreistordinal ebet. Koshaat a reont, ha paket e vezont gant diwaskadennoù, douetañs, follentez hag ar breinadur. Kregiñ a ra an istor gant muntr ur gourharoz. Diazezet eo Watchmen war arouez ar *smiley* hag a gaver stank en istor, hag a zo arouezius eus ster ar vuhez hag eus disurzh an hollved.

Diazezet eo titl an oberenn war ar ger saoznek *watch* hag a dalvez sellout ouzh, evezhiañ, hag a dalvez eurier ivez. E 12 pennad eo rannet an oberenn, hag e pep hini anezho e kroger gant skeudenn un horolaj o tiskouez emeur o tostaat ouzh hanternoz. Skeudenn an amzer o treiñ hag o kas an dud war-du fin ar bed a gaver ivez, dindan stumm un tarch gwad stumm ur biz dezhañ. Ar skeudenn-se a gaver war *smiley* golo al levr.

Anv a zo ivez eus an dro-lavar latin « *Quis custodiet ipsos custodes?* » (« Piv a ziwall diouzh ar warded ? »), tennet eus un destenn gant Juvenal. An droidigezh saoznek (« *Who watches the watchmen ?* ») a gaver en albom, treset ouzh mogerioù, rak disfiz o deus an dud rak an doare ma tegas Watchmen ar justis.

A-fet tresañ ez eo gwall binvidik an oberenn, ha meur a elfenn anezhi a gaver en-dro el lagadennoù hag en istor dre vras.

## An tudennoù
* **The Comedian** (Eddie Blake)
* **Doctor Manhattan** (Jon Osterman)
* **Nite Owl II** (Dan Dreiberg)
* **Ozymandias** (Adrian Veidt)
* **Rorschach** (Walter Joseph Kovacs)
* **Silk Spectre II** (Laurie Juspeczyk)

## Prizioù
Embannet eo bet Watchmen gant DC Comics azalek 1986. Plijet-bras e voe ar vurutellerien, ha roet e voe priz Hugo da Watchmen. Ar wech kentañ e oa e vefe roet ar priz d'un albom bannoù-treset. Priz an albom estren gwellañ a voe tapet ivez gant Watchmen da-geñver saloñs bannoù-treset Angoulême e 1989. Lakaet eo bet e-touez ar 100 romant saoznek gwellañ embannet abaoe 1923 gant skipailh ar gazetenn amerikan *[[Time]]*.

## An albomoù embannet er C'hwec'hkorn

* Zenda : levrenn1 betek 6 ; adembannet dindan stumm 2 levrenn (1992).
* Delcourt : embannadenn glok (1998).
* Panini : embannadenn glok ha troidigezh nevez (2007). Adembannet miz C'hwevrer 2009.

## Gwelout ivez
* Watchmen (film)

### Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel e galleg
* Aktourien film Zack Snyder
* Pennad-koaz gant  Paul Greengrass 
* Pennad-kaoz gant Zack Snyder 
* Fiche IMDB
* Atersadenn Alan Moore : *[http://twomorrows.com/comicbookartist/articles/09moore.html Toasting absent heroes, Alan Moore discusses the Charlton-Watchmen Connection.]*

## Notennoù