open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Franche-Comté (proviñs)

**Franche-Comté**, pe **Frank-Kontelezh** (*Fraintche-Comtè* e rannyezh ar vro ; *Franche-Comtât* en arpitaneg) pe **Kontelezh frank Bourgogn** evel ma veze anvet gwechall, dre ma oa distag diouzh Dugelezh Bourgogn, zo ur broviñs c'hall kozh, staget ouzh ar Rouantelezh c'hall e 1678, a zo deuet da vout ur rannvro c'hall, anvet Franche-Comté ivez. Klotañ a ra bevennoù ar rannvro a zo bremañ gant re ar broviñs kozh, war-bouez an Territoire de Belfort hag a oa en Elzas a-raok stagidigezh ar vro-se ouzh Alamagn e 1871, hag a zo bet lakaet e rannvro Franche-Comté. Dre m'eo chomet stabil bevennoù ar broviñs e-pad pell ez eus chomet un identelezh kreñv a-walc'h gant an dud eno.

Stok eo Franche-Comté ouzh Suis, er reter, hag ouzh Elzas en hanternoz.

## Istor
A-raok tremen dindan ren ar Romaned e oa annezet ar vro gant pobl c'halian ar Sequani. Goude diskar an Impalaeriezh roman e voe aloubet gant ar Vurgonded da gentañ, ha gant ar Franked e 534.

Goude marv Karl Veur e tremenas a-bep-eil, hag a-hed ar c'hantvedoù, eus an Impalaeriezh Santel Roman da Rouantelezh Bro-C'hall pe da Zugelezh Bourgogn. 
Er  e voe aloubet gant ar C'hallaoued e-pad ar Brezel Tregont Vloaz (1618-1648). War-dro an div drederenn eus annezidi Franche-Comté a voe lazhet e-pad ar brezel-se. 
Dre feur-emglev Nijmegen e 1678 e voe staget Franche-Comté da vat ouzh Rouantelezh Bro-C'hall.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*  ''Franche-Comté'', Dictionnaire historique de la Suisse
Franche-Comté

Pa gomzer eus **Franche-Comté** e komzer :
*pe eus ar broviñs c'hall, Franche-Comté (proviñs)

*pe eus ar rannvro, Franche-Comté (rannvro)
Vadillo Castril

**Vadillo de la Sierra** zo ur gêriadenn, e kumun Cazorla, e biz komark Sierra de Cazorla e proviñs Jaén, en Andalouzia. En-dro dezhi emañ kêriadennoù Burunchel hag Arroyo Frío.
Castril

**Castril** (gwechall **Castril de la Peña**) zo ur gumun eus proviñs Granada, en Andalouzia, e mervent komark Huéscar. 

## Kumunioù amezek
En-dro dezhi emañ 
* e proviñs Granada, kumunioù Huéscar, Castilléjar ha Cortes de Baza, 
* e proviñs Jaén, kumunioù Peal de Becerro, Cazorla ha Santiago-Pontones.
Vadillo de la Guareña

**Vadillo de la Guareña** zo ur gumun eus Spagn, en komark La Guareña, e proviñs Zamora, e Castilla y León, war lez ar stêr Guareña.
Gutta cavat lapidem

***Gutta cavat lapidem***, "Kleuziañ ar maen a ra an dakenn", zo ur werzenn latin hag a lenner en Epistulae ex Ponto ar barzh Ovidius (-43-17).
Er Grennamzer e voe astennet ar c'hrennlavar : ***Gutta cavat lapidem – non vi, sed sæpe cadendo***, "Kleuziañ ar maen a ra an dakenn – n'eo ket dre nerzh, met dre gouezhañ alies", kement-se evit kelenn e c'haller ober traoù a seblant dic'hallus – pa vezer mennet start.

## Istor
Ur c'hrennlavar e oa en Henamzer, meneget gant meur a varzh.
*Gant Ovidius e lenner ivez, en e *[[Ars amatoria]]* : *Dura tamen molli saxa cavantur aqua*.
*Lucretius (-98--54) a skrivas *Stilicidi casus lapidem cavat* en e *[[De Rerum Natura]]* (I, 313) ha pelloc'h en hevelep oberenn e skrivas ivez *Nonne vides etiam guttas in saxa cadentis umoris longo in spatio pertundere saxa?*.
*En *[[Elegiae]]* Albius Tibullus (-54-19) e kaver : *Longa dies molli saxa peredit aqua*.

### Krennamzer
Meneget eo ivez er gomedienn *[[Candelaio]]* gant Giordano Bruno (1548-1600), e seizhvet rann an trede arvest, ha troet en italianeg: 
: *Gutta cavat lapidem non bis sed saepe cadendo:*
:*sic homo fit sapiens bis non, sed saepe legendo*
:*La goccia scava la pietra cadendo non due volte, ma continuamente;
:*così l'uomo diventa saggio, leggendo non due volte ma spesso.

### E yezhoù all
En italianeg e kaver : *A goccia a goccia si scava la pietra*. Hag a glot a-walc'h gant *Tamm-ha-tamm e vez graet e vragoù da Yann*.

## Pennad kar
*Listennad lavaredoù latin

## Notennoù
Albius Tibullus

**Albius Tibullus** (*c.* -54 – -19) a oa ur barzh latin brudet dre e *Elegiae*, linennoù skrivet gant Horatius, hag ur buhezskrid dizanv.

Ganet e oa war-dro 54 kent JK en un tiegezh marc'hegeien binvidik diwar ar maez, nemet aet o stal da stalig pa voe adlodennet an douaroù etre ar soudarded kozh e 41 kent JK, a c'hoarvezas ivez diwar-goust Vergilius, Horatius ha Properce.
## Liammoù diavaez
*  ''Tibulli Aliorumque Carminum Libri Tres''
Guareña (stêr)

Ar stêr **Guareña** zo ur stêr e Spagn. Eieniñ a ra e La Orbada, e proviñs Salamanca, mont e proviñs Zamora en kumun Vallesa de la Guareña, treuziñ kumun Torrecilla de la Orden (proviñs Valladolid) mont adarre e proviñs Zamora dre Castrillo de la Guareña, goude tremen dre Vadillo de la Guareña, La Bóveda de Toro ha Villabuena del Puente a-raok kemberiñ en Toro en Duero.

Div adstêr he deus ar stêrioù Mazores ha Poveda, en Olmo de la Guareña.
South Foreland

**South Foreland** zo anv ur beg-douar, war aod Kent, e gevred Bro-Saoz. Un tornaod kleiz uhel zo, 5&nbsp;km er biz da borzh Dover, war aod Strizh-mor Dover. Eno emañ al lec'h eus Breizh-Veur an tostañ da zouar-bras Europa, a zo war-hed 33,2&nbsp;km.
 
Arabat e gemmeskañ gant North Foreland, a zo en hanternoz dezhañ, war aod reter Kent, hag a zo beg reterañ enezenn gozh Thanet.

## Istor
Gant ar Romaned e veze anvet **Cantium Promontarium** e latin.
* Diodorus Siculus, V, 21 : **Promontorium ... Cantium**
* Ptol. II, 3, 3 : **Cantium Promontorium**

## Notennoù
Easter Happrew

Kreñvlec'h roman CARBANTORITUM, hirie e Bro-Skos, Peeblesshire, e-kichen kember ar stêrioù Lyne Water ha Tweed

## Douaroniezh

## Anv
* Ptol. II, 3, 6 : **CARBANTORIGUM / CARBANTORIDUM**, ur gêr ar Selgovae.
* Ravenna, 10733 : **CARBANTIUM**
Talvoudegezh : *roudour ar c'hirri*

## Daveoù

## Levrioù talvoudus
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
Guareña

**Guareña** zo anv ur stêr, Guareña (stêr), hag a adkaver el lec'hanvadurezh:

; e proviñs Zamora, e kumuniezh Kastilha-ha-León
*Castrillo de la Guareña 
*Vadillo de la Guareña 
*Vallesa de la Guareña 
* Olmo de la Guareña

; e proviñs Salamanca, e kumuniezh Kastilha-ha-León
*San Pelayo de Guareña 
*Tarazona de Guareña 
*Villaverde de Guareña

; e proviñs Badajoz, en Estremadura
* Guareña (Badajoz)

## Gwelout ivez
* Guarenas
Carnonacae

Ar g-**Carnonacae** a oa ur bobl keltiek eus gwalarn Enez Vreizh. Ne gaver meneg anezho nemet gant an douaroniour Klaudios Ptolemaios, war-dro ar bloavezh 150. Diouzh ar pezh a lenner dindan e bluenn e oant o chom e gwalarn Bro-Skos bremañ, war aod ar Minch, e Siorrachd Rois (Ross-shire). En-dro dezho e oa Creones ha Caereni.

## O anv
* Ptol. levrenn II, 3, 8 : **Carnonacae** / **Carnones**

## Notennoù
Par un soir de printemps

***Par un soir de printemps*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1881.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *Par un soir de printemps* a oa e *[[Le Gaulois]]* ar 7 a viz Mae 1881. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif ''Le Père Milon'' en 1899. 

## An danevell
Emañ Jeanne o vont da eurediñ he c'henderv Jacques. Aozet eo an eured gant o mammoù, a zo div c'hoar. A-viskoazh emañ an daou vugel o chom er memes ti, savet int bet a-gevret.

En ti ez eus ur c'hoar all o chom, Tintin Lison, kozh plac'h yaouank, didrouz, peuzdianav, a chom a-hed an deiz en he c'hambr.
Le Gâteau

***Le Gâteau*** (*Ar Gouign*) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1882.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *Rouerie* a oa e *[[Gil Blas]]* an 19 a viz Genver 1882, sinet Maufrigneuse. Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif ''Le Père Milon'' en 1899.

## An danevell
An itron Anserre a zalc'h ur saloñs, politikel ha lennegel, ma tegemer arzourien ar mare e Pariz.

## Embannadur gallek
* *Le Gâteau*, e-barzh Maupassant, *Contes et Nouvelles*, texte établi et annoté par Louis Forestier, éditions Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1974.

## Notennoù
Lodenn an aelez

***Lodenn an aelez*** a zo un film faltazi bet savet gant Ken Loach diwar-benn ur strollad mignoned hag a gav un hent diouzh o buhezoù aet a-dreuz en ur zizoloiñ bed ar wiski.

## Synopsis
Robbie a zo ur paotr eus Bro-Skos hag a zo tost da vont d'an toull-bac'h. Ganet ez eus bet ur mab dezhañ ivez. Red eo dezhañ cheñch hent e vuhez. Dre zegouezh e tizolo bed ar wiski ha mont a ra gant e strollad tri mignon da glask o hent diouzh o buhezoù aet dispi.

## Rolloù
* Paul Brannigan : Robbie
* John Henshaw : Harry
* Gary Mailland : Albert
* William Ruane : Rhino
* Jasmin Riggins : Mo
* Roger Allam : Thaddeus
* Siobhan Reilly : Leonie
* Charlie MacLean : Rory Mc Alister
* skipailh klok war lec'henniad imbd (liamm e vouest titouroù a-zehou)

## Fichenn deknikel
* Titl : Lodenn an aelez
* Sevenour : Ken Loach
* Senario : Paul Laverty
* Embregerezh produiñ : Rebecca O'Brien
* Boujedenn : 
* Sonerezh : George Fenton
* Bro : Rouantelezh Unanet
* Furmad : gwenn ha du
* Danvez : film faltazi
* Padelezh : 1e37' dre vras
* Deuet er-maez : 2012

Troet e brezhoneg gant Dizale
| deiziad troidigadur  = 2015

## Liammoù diavaez

* http://www.imdb.com/title/tt1924394/?ref_=nv_sr_1
* https://web.archive.org/web/20200814005014/http://www.dizale.bzh/portfolio_page/lodenn-an-aelez/

## Daveoù
Liam O'Flynn

**Liam O'Flynn** (**Liam Ó Floinn**, pe **Liam Óg Ó Floinn**), ganet d'ar 15 a viz Ebrel 1945, marvet d'ar 14 a viz Meurzh 2018, a oa ur soner hengounel eus Iwerzhon, soner pib-ilin (uilleann pipe).
Felix Salten

**Felix Salten** (**Siegmund Salzmann** e anv gwir ; ganet e Pest, Hungaria, d'ar 6 a viz Gwengolo 1869 - marvet e Zürich d'an 8 a viz Here 1945) a oa ur skrivagner aostrian. E oberenn anavezetañ eo *Bambi: Eine Lebensgeschichte aus dem Walde* ("Bambi, istor ur vuhez er c'hoadoù"), embannet e 1923. Troet eo bet al levr-se en ouzhpenn 30 yezh. Un eil levr zo bet savet gant Felix Salten, *Bambis Kinder, eine Familie im Walde* ("Bugale Bambi, ur familh er c'hoadoù"), e 1939.
Deuet eo istor Bambi da vezañ un oberenn glasel el lennegezh evit ar vugale. Graet ez eus un dresadenn-vev diwarnañ gant studioioù Walt Disney, e 1942.

Ganet e voe **Siegmund Salzmann** e Pest, en Hungaria, en ur familh yuzevien hag a yeas da vevañ da Vienna diouzhtu goude e c'hanedigezh. Da 16 vloaz e paouezas ar paotr yaouank gant e studioù hag en em lakaat da labourat evit ur stal asurañsoù. Stagañ a reas da skrivañ barzhonegoù ha pennadoù skridvarnerezh hag a voe embannet e kelaouennoù lennegel. Buan a-walc'h e tapas kaout labour leun-amzer evit se gant er gazetenn *Wiener Allgemeine Zeitung*. E 1900 e embannas e zastumad danevelloù kentañ ha dizale e voe embannet levrioù all gantañ, unan bep bloaz well-wazh, pezhioù-c'hoari, danevelloù, romantoù, arnodskridoù... ouzhpenn e bennadoù evit meur a gazetenn eus Vienna.

E 1906 e stagas da labourat evel penngazetenner evit kazetennoù alaman, ar *Berliner Zeitung am Mittag* hag ar *Berliner Morgenpost*, met distreiñ a reas da Vienna dizale. 

Er bloavezhioù 1930 e teuas an traoù da vezañ arvarus evit Yuzevien Aostria. Berzet e voe levrioù Salten gant an Nazied e 1936. Pa voe staget Aostria ouzh Alamagn, e 1938, ez eas kuit eus Aostria, da vevañ da Zürich, e Suis. Eno e varvas e 1945 ha beziet e voe e bered yuzev Zürich.
Carvetii

**Carvetii** a oa ur bobl geltiek a veve er pezh a zo bremañ Cumbria, e gwalarn Bro-Saoz. E proviñs Britannia e oant ur geoded en-dro da g-Carlisle (*Luguvalium*).

N'eus ket anv anezho e Douaroniezh Klaudios Ptolemaios nag e testennoù latin all. N'eo anavezet o anv nemet gant enskrivadurioù latin kavet e Cumbria, e Penrith hag e Temple Sowerby. Marteze e oant kevredet gant pobl ar Vriganted.

## Anv
Enskrivadurioù :
* ur maen bonn eus amzer Postumus, c 258-68 : **C(IVITATE) CAR(VETIORUM)**
* *RIB* 933 : ur maen bez (Old Penrith) : **SEN(ATORI) IN C(IVITATE) CARVETIOR(UM)**
Talvoudegezh : deveret e vije o anv diwar "karv", da lavaret eo : *Pobl ar C'harv*

## Notennoù
Takekazu Asaka

* *An anv-tiegezh eo *Takekazu*, an anv-bihan eo *Asaka* *.

**Takekazu Asaka** (浅香武和 e japaneg), bet ganet e Tōkyō e 1952, zo ur yezhoniour hag ur c'helenner japanat war al lizheregouriezh romanek e Skol-veur Tsudajuku e Tōkyō.
Troet en deus e japaneg oberennoù galizek gant Rosalía de Castro, Ramón Cabanillas hag Uxío Novoneyra, ha savet en deus ar c'hentañ levr yezhadur galizek evit Japaniz.
Embann a ra bezañ « kannad sevenadur Galiza e Japan »

Da geñver *O Día das Letras Galegas*, "Devezh al Lizhiri Galizek" ez aoz Takekaku Asaka kelc'hiadoù sonerezh ha barzhoniezh c'halizat e Tōkyō hag e kêrioù all.
E miz Mezheven 2017 e voe anvet da genskriver er *[[Real Academia Galega]]* (Akademiezh Roueel Galiza) en anavezadur e labour.

## Treuz
E 1989 e voe Takekazu Asaka e Galiza evit ar wech kentañ, da-geñver  Kendalc'h Etrebroadel ar Yezhoniezh hag al Lizheregouriezh Romanek ; da neuze e reas anaoudegezh gant yezh ha sevenadur Galiza, ha buan e troas d'o difenner meur.
E Tōkyō e kelenn ar yezhadur spagnolek, ar galizeg ha sevenadur Galiza.

E 2002 e troas e japaneg *[[Cantares gallegos]]*, un dastumad barzhonegoù embannet e 1863 gant Rosalía de Castro. E 2014 e troas *[[Contos da miña terra]]* Rosalía de Castro (1864), gant lennadenn ar skrid war ur CD.
E 2017 e savas Takekazu Asaka un embannadur divyezhek eus *Os Eidos* Uxío Novoneyra (1955).

## Oberennoù
* *Gramática do galego moderno (divezhek japaneg-galizeg)*, Tōkyō, Daigakusyorin, 1993 
* *Guía de conversación en galego* (1994)
* *Vocabulario básico da lingua galega*, Tōkyō, Daigakusyorin, 1996 
* *Cantares gallegos* (troet e japaneg e 2002)
* *Cantata a Ramón Cabanillas* (2013)
* *[[Contos da miña terra]]* (troet e japaneg e 2014)
* *Xograr Martín Codax* (2015)
* *Nova gramática do galego* (2017)
* *Os Eidos* (divyezhek galizeg-japaneg, 2017)

## Notennoù
Chelmsford

**Chelmsford** zo anv meur a lec'h :

* Chelmsford (Essex), e Bro-Saoz
* Chelmsford (Massachusetts), e Stadoù Unanet Amerika
* Chelmsford (Ontario), e Kanada
Stephen Hawking

**Stephen Hawking** (8 a viz Genver 1942 en Oxford - 14 a viz Meurzh 2018 e Cambridge) a oa ur fizikour hag ur steredoniour saoz.

Diplomet e voe e Skol-veur Oxford hag aet e oa da c'houde da labourat en NASA.

Labouret en deus kalz Stephen Hawking diwar-benn ar gosmologiezh hag ar c'herc'hellder pementadel.

E 1970 e skrivas delakadenn an dibarderioù kerc'hellek hag a servij da c'houzout gant peseurt arventennoù e vez krouet an toulloù du.

E 1963 e kavas e vez krouet gant an toulloù du skinoù korfoù e pep lec'h en egor. Lavarout a reas ivez ez eus bet kaset toulloùigoù du, ment ur proton pe ur menez ganto, gant ar *[[Big Bang]]*.
Kinniget en deus ivez e vefe "toulloù preñved" hag a servijfe da vont eus ul lec'h d'egile kalz buanoc'h dre implijout seurtoù tunelioù en hollved, met n'eo ket bet gwiriet gant ar skiantourienn : kalzik media a skignas ar mennozh nevez-se.

E 2014 Stephen Hawking e lavaras d'ar gelaouenn *Nature* n'eo ket posupl e vefe toulloù du rak ne glotont ket gant ar fizik pementadel.

## Biografiezh

### Bugaleaj ha studioù

### Kleñved

### Buhez prevez

### Marv

## Daveoù

## Liammoù diavez
* www.hawking.org.uk Blog internet ma kinniger e holl labourioù ha traouigoù all
Cours élémentaire de breton

**Cours élémentaire de breton** zo ul levr da zeskiñ brezhoneg, savet gant Roparz Hemon, hag a zo bet embannet e 1930. Meur a embannadur zo bet eus al levr en . Implijet e veze gant kentelioù dre lizher Skol Ober betek er bloavezhioù 1990.

## Embannadurioù
### Gant Gwalarn
*E 1930, ul levr anvet *Cours élémentaire de breton, premier livret*, 56 pajenn ennañ.

### Gant Al Liamm
*4vet embannadur, e 1960
*5vet embannadur, e 1975, gant ur golo ruz.

## Notennoù
Nadau

**Nadau** (*Nedeleg*) pe **Los de Nadau** (*re an Nedeleg*) zo ul laz-seniñ bearnat savet en 1973 hag a gan en okitaneg dreist-holl. Brudet eo en o bro ar c'hanaouennoù *[[De cap tà l'immortèla]]* ha *L'encantada*.

Ouzhpenn 800 sonadeg o deus graet, ha peder gwech o deus kanet e sal an Olympia e Pariz (2000, 2005, 2010 ha 2014), 9 albom,(pevar en CD), c'hwec'h video, ha gwerzhet 60 000 pladenn.

## Pladennoù

* 1975 : *[[Monsur lo regent]]*
* 1976 : *[[La venta a las enchèras]]*
* 1978 : *[[De cap tà l'immortèla|L'immortèla]]*
* 1982 : *[[T'on vas]]*
* 1986 : *[[Qu'èm ço qui èm]]*
* 1991 : *[[De cuu au vent]]* 
* 1994 : *[[Pengabelòt]]*
* 1995 : *[[S'avi sabut]]* 
* 1996 : *[[Nadau en companhia]]* (live)
* 1999 : *[[Plumalhon]]*
* 2003 : *[[Saumon (album)|Saumon]]*
* 2005 : *[[Nadau à l'Olympia]]* (live)
* 2006 : *[[Carnet de chansons]]*
* 2007 : *[[Maria (album, Nadau)|Maria]]*
* 2010 : *[[Olympia 2010 (Nadau)|Olympia 2010]]* (live)
* 2013: *L'Encantada*
* 2017: Zenith de Pau 2017 (live)

## Liammoù diavaez
* O kanañ ''L'encantada''
* O kanañ e galleg gant Peiraguda ha Francis Cabrel.

## Notennoù
Dedi

Un **dedi** zo ul lizher, pa vez hir, pe ur skridig div pe deir linenn, savet gant oberour ul levr, pe un oberenn all, d'e ginnig d'un den all.
Incourt

**Incourt** zo anv meur a lec'h :

*Incourt (Pas-de-Calais), ur gumun en departamant Pas-de-Calais
*Incourt (Belgia), ur gumun e proviñs Brabant Wallonia
Longvilliers

**Longvilliers** zo anv meur a lec'h :

*Longvilliers (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
*Longvilliers (Yvelines), kumun en departamant Yvelines 

## Gwelet ivez
*Longvillers
Longueville

**Longueville** zo anv meur a lec'h ha meur a zen.

## Lec'hioù
*Longueville (Calvados), kumun en departamant Calvados)
*Longueville (Manche), kumun en departamant Manche
*Longueville (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
*Longueville (Seine-et-Marne), kumun en departamant Seine-et-Marne
* Longueville-sur-Aube, kumun en departamant Aube
* Longueville-sur-Scie, kumun en departamant Seine-Maritime
* La Chapelle-Longueville, kumun en departamant Eure
*Kontelezh Longueville, aet da zugelezh diwezhatoc'h

*Longueville (New South Wales), en Aostralia

## Tud
* Charles Longueville (1829-goude 1882), livour hag ofiser a vor gall
* Michel Longueville, (1946-), c'hoarier basket-ball gall
Méricourt

**Méricourt** zo un anv-lec'h hag un anv-den.

## Lec'hioù
*Méricourt (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
*Méricourt (Yvelines), kumun en departamant Yvelines
*Méricourt-en-Vimeu, kumun en departamant Somme
*Méricourt-l'Abbé, kumun en departamant Somme
*Méricourt-sur-Somme, kumun en departamant Somme

## Tud
* Anne-Josèphe Théroigne de Méricourt (1762-1817)
Morval

**Morval** zo anv meur a lec'h :

*Morval (Jura), kumun gwechall en departamant Jura
*Morval (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
Orville

**Orville** zo un anv-lec'h hag un anv-den :

## Lec'hioù
*Orville (Côte-d'Or), kumun en departamant Côte-d'Or
*Orville (Indre), kumun en departamant Aisne
*Orville (Loiret), kumun en departamant Loiret
*Orville (Orne), kumun en departamant Orne
*Orville (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais

*Aod Orville, un tennad aod en Antarktika

## Tud
*Orville Elias Babcock (1835-1884), ofiser stadunanat
*Orville Moody (1933-2008), golfer
*Orville Hickman Browning (1806–1881), politiker stadunanat
*Orville Freeman (1918-2003), politiker stadunanat
*Orville Gibson (1856-1918), oberour binvioù sonerezh
*Orville Wright, unan eus an daou vreur Wright

## Traoù all
* Orville by Gibson, ur merk gitar, gant ar gompagnuezh Gibson
* The Orville, ur stirad skinwel stadunanat
Moyenneville (Somme)

**Moyenneville** zo ur gumun eus departamant Somme, e hanternoz Bro-C'hall. Emañ war an hent a gas eus Abbeville da Gamaches.

## Orin an anv
E 1301 e kaver ar stumm *Mediavilla*, deuet, war a seblant, eus *Mediana villa*, "perc'hentiezh e-kreiz ar blaenenn pe an uhelgompezenn, pe war ar gribenn etre div draonienn"..
Cassi

**Cassi** a oa anv ur bobl geltiek eus gevred Enez Vreizh. N'int anavezet nemet gant ur meneg berr e skridoù Julius Caesar.

## An anv
Deveret e vefe o anv eus ur ger keltiek **cad-ti* (= tud dreist). Gwelout ivez *Cassius, Cassinus, Cassivellaunus, Bodiocasses, Cassignates, Tricasses*.

## Notennoù
La Couture

## Tud
* La Couture, aktor gall eus ar 

## Lec'hioù
* La Couture (Eure), kumun gwechall en departamant Eure, hiziv e La Couture-Boussey
* La Couture (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
* La Couture (Vendée), kumun en departamant Vendée

## Gwelet ivez
* Lacouture
* Couture
Richebourg

**Richebourg** zo un anv-lec'h hag un anv-den.

## Lec'hioù
*Richebourg (Haute-Marne), kumun en departamant Haute-Marne
*Richebourg (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
*Richebourg (Yvelines), kumun en departamant Yvelines

## Tud
*Émile Richebourg (1833-1898), skrivagner gall
*Pierre-Ambroise Richebourg (1810-1875), luc'hskeudenner gall

## Traoù all
* Richebourg (AOC), ur seurt gwin eus kumun Vosne-Romanée, e Bourgogn
Paul F. Tompkins

**Paul Francis Tompkins**, anavezetoc'h evel **Paul F. Tompkins**, bet ganet e Mount Airy (Pennsylvania, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 12 a viz Gwengolo 1968, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
## Liammoù diavaez
* Lechienn ofisiel
* Paul F. Tompkins war IMDb
Rocquigny

**Rocquigny** zo anv meur a lec'h :

* Rocquigny (Aisne), kumun en departamant Aisne
* Rocquigny (Ardennes), kumun en departamant Ardennes
* Rocquigny (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
Rumilly

**Rumilly** zo un anv-lec'h hag un anv-den.

## Lec'hioù
*Rumilly (Haute-Savoie), kumun en departamant Haute-Savoie
*Rumilly (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
*Rumilly-en-Cambrésis, kumun en departamant Nord
*Rumilly-lès-Vaudes, kumun en departamant Aube

## Tud
*France Rumilly (1939-), aktorez c'hall
*Robert Rumilly (1897-1983), istorour kebekat
*Victorine-Angélique-Amélie Rumilly (1789-1849), livourez c'hall

## Gwelet ivez
*Remilly
*Romilly
Récourt

**Récourt** zo un anv-lec'h gallek.

*Récourt, kumun c'hall gwechall en departamant Haute-Marne, bremañ e kumun Val-de-Meuse
*Récourt (Pas-de-Calais), kumun c'hall en departamant Pas-de-Calais 
*Récourt-le-Creux, kumun c'hall en departamant Meuse

*ar Récourt (stêr), stêr e reter Bro-C'hall, adstêr d'ar Meuse

## Pennadoù kar
* Ricourt 
* Rocourt
Rouvres

**Rouvres** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh

## Lec'hioù
* Rouvres, kumun c'hall e Calvados
* Rouvres, en Eure-et-Loir
* Rouvres, e Seine-et-Marne
* Rouvres-en-Multien, en Oise
* Rouvres-en-Plaine, e Côte-d'Or
* Rouvres-en-Woëvre, e Meuse
* Rouvres-en-Xaintois, e Vosges
* Rouvres-la-Chétive, e Vosges
* Rouvres-les-Bois, en Indre
* Rouvres-les-Vignes, en Aube
* Rouvres-Saint-Jean, e Loiret
* Rouvres-sous-Meilly, e Côte-d'Or
* Rouvres-sur-Aube, e Haute-Marne
* Rouvre, en Deux-Sèvres, hiriv e Germond-Rouvre.

## Pennadoù kar
*Rouveroy
*Rouvray
*Rouvroy
*Rouvron
Adriano Correia de Oliveira

**Adriano Correia de Oliveira** (1942-1982) a oa ur soner ha kaner portugalat.

## Liamm diavaez
*O kanañ ''Canção da Beira Baixa''
Rui Veloso

**Rui Veloso**, ganet e 1957 e Lisboa, zo ur c'haner ha gitarour portugalat. Kontet eo da vout tad ar rock portugalat.
Ryô Saeba

**Ryô Saeba** (冴羽 獠, Saeba Ryō), adanvet **Nicky Larson** er stumm galleg eus ar stirad tresadennoù-bev, zo un dudenn ijinet gant ar Japanad Tsukasa Hōjō e 1985. Er mangaioù City Hunter hag Angel Heart ez eo an haroz.
## City Hunter
Brudet eo dre e lesanv « City Hunter » (シティハンター, Shiti Hantā). Ober a ra eus e labour "naetaer" : difenn an dud (maouezed koant dreist-holl) rak tudennoù vil (yakuza, goprsoudarded). E enebour pennañ eo Umibôzu, un den ramzel hanter-dall. Sot eo gant ar merc'hed, ne baouez ket da verc'hetañ.

## Armoù
Arbennikaet eo Ryô Saeba war armoù a-bep seurt, eus ar gontell stourm betek an danvezioù-tarzh pe ar banneroù-roketennoù. A-raok bezañ ar City Hunter eo bet ur bugel soudard en Amerika ar Su ; dre-se ez eo bet rediet da zeskiñ penaos implijout armoù a bep seurt evit dreistbevañ. Ryô en deus un arsanailh ramzel en e di : pistolennoù, fuzuilhoù-arsailh, fuzuilhoù-resisted, mindrailherezioù, greunadennoù, banneroù-roketennoù. Evit gourdoniñ e kaver ur stand tennañ dindan ar skraper-oabl.

Arm pennañ ar City Hunter a zo ur revolver Colt Python e .357 Magnum, kemmet gant Ken'ishiro Mashiba, ur saver armoù brudet eus Japan. En dougen a ra en un holster skoaz. Ne vez ket gwelet biken an haroz hep an arm-se.

Pythons2.jpg|Daou revolver Colt Python e .357 Magnum
UZI Submachine Gun (7414624230).jpg|Ur bistolenn-vindrailher Uzi
M1 carbine kahr.jpg|M1 Carbine
Bazookasmithsonian.jpg|Bazooka M2
RPG-7 IMG 1444.JPG|Banneroù-roketennoù RPG-7


## Gwelet ivez
* Listenn lodennoù City Hunter
Castra Exploratorum

**Castra Exploratorum** a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia. *Netherby Hall*, ur maner e parrez Arthuret, zo bremañ el lec'h ma oa ar c'hreñvlec'h roman-se.

## Douaroniezh

|
|

## Anv
* IA 4671 (Iter II) : **CASTRA EXPLORATORUM**
Talvoudegezh : *Kastell, pe Kamp an diaraogerien, ar wastadourien*

## Levrioù
* Ordnance Survey : *Map of Roman Britain*. Southampton. 1956
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
Marco Paulo

*Arabat eo droukveskañ gant* Marco Polo. 
**Marco Paulo** eo anv-micher ar c'haner portugalat **João Simão da Silva**, bet ganet e Mourão d'an 21 a viz Genver 1945.

## Pladennoù
### Albomoù
* Concerto Ligeiro (Colectânea, VC, 1979)
* O Disco de Ouro (colectânea, 1982) - 4xOuro
* Os Grandes Êxitos I (colectânea, VC, 1984)
* Os Grandes Êxitos II (colectânea, VC, 1984)
* Romance (LP, VC, 1984) - Platina
* Sedução (LP, EMI, 1986)
* Exitos (Colectânea, EMI, 1987)
* Exitos 2 (Colectânea, EMI, 1988)
* Marco Paulo (LP, EMI, 1988)
* De Todo o Coração (LP, EMI, 1990)
* Maravilhoso Coração (colectânea, EMI, 1991)
* Amor Total (CD, EMI, 1993)
* Beijinhos Doces (CD, EMI, 1995)
* Eu Tenho Dois Amores - Colecção Caravela (colectânea, EMI, 1996)
* Reencontro (CD, EMI, 1997)
* Alma Gémea (CD, EMI, 1999)
* 35 Anos da Nossa Música (CD, Zona Música, 2001)
* As Nossas Canções (CD, Zona Música, 2003)
* Ouro e Platina (colectânea, EMI, 2004)
* Amor Sem Limite (CD, Zona Música, 2004)
* 40 Anos de Amor Eterno (CD, Zona Música, 2005)
* Marco Paulo 2007 (CD, Zona Música, 2007)
* O Melhor de Mim (Colectânea, iPlay, 2008)
* De corpo e Alma (CD, Espacial, 2009)
* Perfil (Colectânea, iPlay, 2010)
* Vida (CD, Espacial, 2010
Arras (disheñvelout)

**[[Arras]]** zo ur gêr vras en departamant Pas-de-Calais, e hanternoz Bro-C'hall.

Gallout a ra bezañ traoù all ivez :

## Lec'hioù
*Arras (Albania), ur gêr en Albania
*Arras-en-Lavedan, pe Arràs en okitaneg, kumun c'hall en departamant Hautes-Pyrénées
*Arras-sur-Rhône, pe Airàs en okitaneg, kumun c'hall en departamant Ardèche

## Tud
*Wim Arras (ganet e 1964), marc'hhouarner belgiat
*Gautier d'Arras (marv c. 1185), barzh gall
*Jean d'Arras (fl. 1392-94), skrivagner gall
*Moniot d'Arras (fl. ca. 1225), sonaozour gall
Sainte-Austreberthe

**Sainte-Austreberthe** zo anv gallek meur a lec'h .

## Gerdarzh
Diwar anv ar santez frank Austreberta (pe *Austrebertha, Austreberthe, Austreberthe*) (630 -704). 

## Lec'hioù
*Sainte-Austreberthe (Pas-de-Calais), kumun c'hall en departamant Pas-de-Calais
*Sainte-Austreberthe (Seine-Maritime), kumun c'hall en departamant Seine-Maritime
Thièvres

**Thièvres** zo anv meur a lec'h :

*Thièvres (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
*Thièvres (Somme), kumun en departamant Somme
Vaulx

**Vaulx** zo un anv-lec'h gallek.

#### 
* Vaulx (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
* Vaulx (Haute-Savoie), kumun en departamant Haute-Savoie
*Vaulx-en-Velin, kumun en departamant Rhône
*Vaulx-Milieu, kumun en departamant Isère
*Vaulx-Vraucourt, kumun en departamant Pas-de-Calais

#### 
* Vaulx (Tournai), e kumun Tournai, e proviñs Hainaut
* Vaulx (Chimay), e kumun Chimay, e proviñs Hainaut
Angerville

**Angerville** zo anv gallek meur a lec'h e Bro-C'hall.

## Lec'hioù
Kumunioù e Bro-C'hall:
; e Normandi
*Angerville (Calvados), en departamant Calvados
*Angerville-Bailleul, en departamant Seine-Maritime 
*Angerville-la-Campagne, en departamant Eure
*Angerville-la-Martel, en departamant Seine-Maritime
*Angerville-l'Orcher, en departamant Seine-Maritime;
; e lec'h all
*Angerville (Essonne), en departamant Essonne.
Beira Baixa

**Beira Baixa** a oa ur broviñs eus Portugal. Dispredet eo an anv abaoe 1976. 

Trizek kumun a oa enni : Belmonte, Castelo Branco (ar gêr-benn), Covilhã, Fundão, Idanha-a-Nova, Mação, Oleiros, Pampilhosa da Serra, Penamacor, Proença-a-Nova, Sertã, Vila de Rei ha Vila Velha de Rodão.
Tereza

**Tereza** zo un anv-bihan brezhonek ha portugalek.

## Yezhoù all
**Tareixa* e galizeg,
*Teresa, e spagnoleg,
*Thérèse, e galleg,
*Theresia, e latin,
*Theresa, e saozneg.

## Tud
*Mamm Tereza, leanez katolik,
*Tereza Desbordes, embannerez vrezhonek,
*Tereza Salgueiro, kanerez portugalat.
*Tereza Kesovija, ganet e 1938, kanerez kroat.
Teresa Cristina

**Teresa Cristina** zo anv meur a vaouez er broioù portugalek.

#### 
* Teresa Cristina (1822 – 1889), impalaerez Brazil, pried an impalaer Pedro II Brazil.
* Teresa Cristina, aktourez 
* Tereza Cristina Corrêa da Costa Dias - politikourez  

#### 
* Teresa Cristina de Saxe-Coburgo-Gota e Bragança (1902-1990), priñsez portugalat
* Teresa Cristina, kanerez portugalat.
Monsanto (disheñvelout)

**Monsanto** zo anv meur a dra, met da gentañ-penn hini ul lec'h.

## Lec'hioù
; e Portugal 
* Monsanto (Alcanena)
* Monsanto (Idanha-a-Nova)

## Embregerezh
*Monsanto, brudet evel krouerez kontammoù evel ar glifozat.
Beira (proviñs)

Ar **Beira** a oa unan eus c'hwec'h rann Portugal- da gentañ komarkoù, ha goude proviñsoù - betek an .
Jean-Pierre Chevènement

**Jean-Pierre Chevènement** (Belfort, 9 a viz Meurzh e 1939) zo ur politiker gall, brudet e enebiezh ouzh an digreizennañ hag ouzh ar yezhoù bihan.

## E vuhez
Ganet eo bet d'an 9 a viz Meurzh 1939 e Belfort (Territoire de Belfort).
Meur a wech eo bet ministr er bloavezhioù 1980 ha 1990. Maer Belfort eo bet, kannad, senedour.
E-pad pell eo bet ezel eus ar Parti Socialiste gall. Kuitaet en doa ar strollad-se e 1993 ha savet ar *Mouvement des Citoyens* (MDC), da gentañ, hag ar *Mouvement Républicain et Citoyen* (MRC) da c'houde. War ar renk e oa bet evit bezañ dilennet da brezidant ar republik e 2002, ha dastumet en doa 5,33 % eus ar mouezhioù.
*Ministr an Enklask hag an Deknologiezh, eus miz Mae 1981 betek miz Meurzh 1983, p'en doa roet e zilez eus e bost en ur lavaret *Un ministre, ça ferme sa gueule ; si ça veut l'ouvrir, ça démissionne*. 
*Ministr an Deskadurezh, eus miz Gouere 1984 betek miz Meurzh 1986. 
*Ministr an Difenn, eus miz Mae 1988 betek miz Genver 1991, p'en doa roet e zilez c'hoazh da sevel a-enep emell an arme c'hall en Irak.
*Ministr an Diabarzh, eus miz Mezheven 1997 betek miz Eost 2000, p'en doa roet e zilez adarre da sevel a-enep politikerezh Lionel Jospin e-keñver Korsika.

### XXIañ kantved
*E 2016 ez eus bet anv eus priz bihan feurm e ranndi e Pariz.
*E 2018 e oa bet pedet da veajiñ da Gorsika gant ar prezidant Emmanuel Macron, ha kontet en doa e vefe Korsika dizalc'h etre daouarn torfedourien ar *[[mafia]]*.
*E miz here 2022 e oa bet medalennet gant Emmanuel Macron 

## Liammoù diavaez
* Blog Jean-Pierre Chevènement

## Notennoù
PlanetSide 2

**PlanetSide 2** zo ur c'hoari doare free-to-play ha massively multiplayer online first-person shooter sevenet hag embannet gant Daybreak Game Company. Embannet eo bet e miz Du 2012. An heuliad eo d'ar c'hoari PlanetSide, hag a oa bet embannet e 2003. PlanetSide 2 a implij al lusker c'hoari video Forgelight Engine, a ro an tu da welet milieroù a c'hoarierien o stourm war ar memes gartenn. Evel ar c'hoari PlanetSide, PlanetSide 2 a gont istor tri luskad o stourm evit bezañ mestr war un tiriad, ar blanedenn Auraxis. PlanetSide 2 a zo bet embannet war PlayStation 4 e miz Even 2015. PlanetSide 2 en deus tapet rekord ar muiañ a c'hoarierien evit ur first-person shooter er memes emgann, 1158 c'hoarier war ar memes-tro e-pad ar memes emgann.
## Kostezennoù
Teir c'hostezenn a zo engouestlet er brezel war ar blanedenn Auraxis.

#### Republik Terran
Skourr ar gouarnamant douarel. Reut, feuls, klask a ra derc'hel dorn an Douar war tud Auraxis. Pal ar c'hostezenn-se a zo unvaniñ dreistbeverien Auraxis evit klask adliammañ ar blanedenn gant an Douar. Al livioù implijet a zo an du hag ar ruz.

Ar Republik Terran a zo sot gant an urzh hag al lezennoù. Ar brezel graet dezho gant an div gostezenn all a zo gwelet evel mammenn un dizurzh a rank bezañ gwasket garv ne ra forzh al live feulster implijet. Nerzhioù an TR a implij armoù gant tennoù bliv, bolodoù e-leizh, tankoù kreiz bliv ha nijerezhioù brezel prim.
#### Riegezh Vanu
Ar Riegezh Vanu a zo ur strollad relijiel strizhkredour don na wel spi evit an Denelezh nemet dre implij ha mestroni an hen deknologiezh estrengor kavet war ar blanedenn Auraxis. Evit al luskad-se ez eo ur pazenn a vez ret d'ober gant Mab-Den. Implij a reont teknologiezhoù a live uhel, bez o deus armoù nevez a vez mestroneit ganto nemetken war an dachenn emgann. 

Kefridi pennañ al luskad a zo adkavout ar muiañ niver a objedoù bet laosket gant an dud estrengor war ar blanedenn Auraxis, gwelet a reont ar brezel evel unan santel a ro an tu dezho da furchal tiriadoù a c'hellfe kuzhañ teknologiezhoù.
Dyfnwal Frych

**Dyfnwal Frych** (**Domnall Brecc** e gouezeleg), marvet e 642, a oa roue Dál Riata (e kornôg Skos hiriv).

Mab e oa da Eochaid Buide. E vab Domangart mac Domnaill a renas e Dál Riata war e lerc'h.
Juan Martín del Potro

**Juan Martín del Potro**, ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1988 e Tandil, zo ur c'hoarier tennis arc'hantinat. C'hoarier a-vicher eo abaoe ar bloavezh 2005. Lesanvet e vez **Delpo**.
Dhogs

***Dhogs*** zo ur film dizalc'h galizat e galizeg sevenet gant Andrés Goteira, deuet er-maez e 2017.
Film kentañ ar rener e voe, gant an aktourien Carlos Blanco Vila, Antonio Durán "Morris", Miguel de Lira, Melania Cruz, Iván Marcos ha María Costas.

E Festival ar Sinema Dizalc'h (BAFICI) Buenos Aires e voe ar gentaenn d'an 19 a viz Ebrel 2017; eno e voe rakdibabet evit Priz ar Rakwardiezh.

*Dhogs* e voe ar film galizek kentañ hag a voe diskouezet e Festival Sitges (Katalonia) d'an 9 a viz Here 2017.
E Festival Etrebroadel ar Sinema Ourense (OUIFF), d'an 21 a viz Here 2017, e voe e gentaenn e Galiza.

## Neudenn
Kenweañ a ra ar film 6 istor a-stur an eil re gant ar re all : ur goantenn, ur gwaz e vuhez teñval, ur bleiner taksi hag un ez-soudard.

## Kenderc'hañ
Gant an *Axencia Galega das Industrias Culturais* (AGADIC) ha Kuzul Rannvro Lugo e voe kellidet ar film, war-bouez un darn hag a voe roet gant tremen 400 madoberour dre ar gensavenn Verkami.

E meur a lec'h e Galiza e voe troet *Dhogs* : Viveiro, As Pontes de García Rodríguez, Oleiros hag A Coruña ; tammoù anezhañ a voe troet e dezerzh Tabernas, e proviñs Almería, e Spagn.

## Prizioù ha rakdibaboù
;Prizioù Mestre Mateo 2017
Trizek priz a yeas gant *Dhogs*, en o zouez Gwellañ film, Gwellañ sevener, Gwellañ senario, Gwellañ aktourez, Gwellañ aktour, Gwellañ eilroll gourel ha Gwellañ eilroll benel ; biskoazh ne oa bet kement all evit ur film hepken en istor ar Prizioù.
Rakdibabet e voe evit 17 priz e 14 rummad.

## Liammoù diavaez
*  ''Dhogs'' war Internet Movie Database (IMDb)

## Notennoù
Jeff Bergman

**Jeffrey Allen Bergman**, pe "**Jeff Bergman**" (bet ganet e Philadelphia, e Stadoù-Unanet Amerika, d'an 10 a viz Gouere 1960) zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Ribatejo

**Ribatejo** zo ur broviñs kozh eus Portugal, e-kreiz ar vro. Savet e voe e 1936 ha freuzet e voe e 1976. Klotañ a rae gant distrig Santarém ha lodennoù eus hini Lisboa, hini Setúbal ha hini Portalegre. 

Enni e oa kumunioù Abrantes, Alcanena, Alcochete, Almeirim, Alpiarça, Azambuja, Benavente, Cartaxo, Chamusca, Constância, Coruche, Entroncamento, Ferreira do Zêzere, Golegã, Montijo, Ponte de Sor, Rio Maior, Salvaterra de Magos, Santarém, Sardoal, Tomar, Torres Novas, Vila Franca de Xira, Vila Nova da Barquinha.
Anna Campbell

**Anna Montgomery Campbell**, bet ganet e 1991 ha marvet d'ar 15 a viz Meurzh 2018, a oa ur soudardez saoz eus Lewes, East Sussex, a oa bet o stourm gant an YPG (*Yekîneyên Parastina Gel*, "Unvezioù Difenn ar Bobl") e Siria. **Hêlîn Qereçox** e oa he anv er brezel.

Plomerez e oa a-raok mont da Siria e miz Mae 2017, oadet a 26 vloaz. Stourmet he devoa da gentañ evit dieubiñ Deir ez-Zor diouzh ar Stad Islamek. Pa voe kroget an argadenn war Afrin gant Turkia he c'houlennas mont di. Cheñch a reas liv he blev rak gant he blev melen e oa re aes gwelet e oa-hi a orin estren.

Lazhet eo bet gant ur fuc'hell durk e-kerzh an Argadenn a-enep Afrin, e Siria. Bez' e voe ar c'hentañ maouez a orin saoz o vervel e-kerzh ur gad e-mesk ar Gurded.

An YPG a zisklêrias :

:*Our British comrade Hêlîn Qereçox (Anna Campbell) has become the symbol of all women after resisting against fascism in Afrin to create a free world. We promise to fulfill Şehîd Hêlîn’s struggle and honour her memory in our fight for freedom*
:"Hor c'hamaladez vreizhveurat Hêlîn Qereçox (Anna Campbell) zo aet da arouez an holl vaouezed goude endevout herzet ouzh ar faskouriezh en Afrin evit krouiñ ur bed  dieub. Prometiñ a reomp echuiñ stourm an itron Hêlîn hag enoriñ an eñvor anezhi en hor c'had evit ar frankiz."


## Notennoù
Kawa

**Kawa** pe **Kaveh** *ar gov* (کاوه آهنگر en perseg, "Kawa" en kurdeg) zo un haroz mojennel eus impalaeriezh kozh ar Veded hag ar Bersed hag a gasas un emsavadeg a-enep ur roue euzhus anvet Zahhak pe Dhaka, un istor kontet en ur varzhoneg eus an , ar Shâh Nâmeh, savet gant ar barzh Ferdowsî.
Harvey Weinstein

**Harvey Weinstein**, ganet d'an 19 a viz Meurzh 1952, zo ur produour filmoù stadunanat. Gant e vreur Bob Weinstein en doa krouet an embregerezh dudi Miramax, a broduas filmoù dieub gant berzh bras. E-touezh ar re se Sex, Lies, and Videotape (1989), The Crying Game (1992), Pulp Fiction (1994), Heavenly Creatures (1994), Flirting with Disaster (1996), ha Shakespeare in Love (1998).

Ar vreudeur o deus bet kuitaet Miramax evit sevel an embregerezh The Weinstein Company, ur studio filmoù. Bez eo bet Harvey rener gant e vreur etre 2005 betek 2017.

E miz Here 2017, goude ma vefe deuet war-wel rebechoù lies tagadennoù reizhel a-berzh Weinstein, e voe skarzhet eus e embregerezh kement hag eus an Academy of Motion Picture Arts and Sciences. D'an 31 a viz Here, ur 80 maouez bennak o devoa rebechet tagadennoù reizhel gant Weinstein. Goude ar c'hlemmoù-se e oa bet savet en hashtag "#MeToo" war ar rouedadoù sokial. Sikouret e voe ar maouezed o doa gouzañvet tagadennoù reizhel da embann o soñjoù pe testenioù dreist-holl a-enep paotred c'halloudus. Kaoz zo bet eus an "Efed Weinstein".
## An Afer Weinstein
* *Pennad spisoc'h: an [[Afer Harvey Weinstein]]*
#### Rebechoù
E miz Here 2017, The New York Times ha The New Yorker a embanne pennadoù a zisklêrie e oa un daouzek bennak a vaouezed a rebeche da Harvey Weinstein da vezañ taget reizhel, betek gwallet anezho. Un toullad maouezed all eus industrielezh ar filmoù stadunanat o doa bet kendalc'het gant an testenioù a-enep Weinstein. Hemañ en doa nac'het a-grenn ar rebechoù. Paeet en doa ez spierien eus ar Mossad evit klask piv a oa ar merc'hed a rae rebechoù dezhañ ha penaos o lakaat da devel.

#### An harzadenn ha tamalloù
D'ar 25 a viz Mae 2018, Weinstein a oa rebechet dezhañ gant an New York City Police Department "*rape, criminal sex act, sex abuse and sexual misconduct for incidents involving two separate women*". Memes devezh e oa harzet goude bezañ en em rentet d'ar polis.

Weinstein a voe dieubet nebeut amzer goude e varnadenn rebech en eskemm d'e paseporzh ha d'un tailh-kastiz ur milion dollar. E alvokad Benjamin Brafman, hag en devoa difennet DSK e-pad Afer ar Sofitel, en deus embannet e vefe disklêriet gant Weinstein e oa "nann kablus".

## Buhez prevez
Dimezet eo bet gant Eve Chilton etre 1987 ha 2004. Etre 2007 ha 2017 e oa dimezet gant Georgina Chapman, met kuitaet he deus anezhañ ur wech ma oa kroget an afer Wenstein.
## Stourm politikel
Wenstein a ro harp a-gozh d'ar Strollad Demokratel stadunanat. Sikouret en devoa da rastellañ arc'hant evit kampagn Barack Obama, hini Hillary Clinton ha John Kerry.
## Notennoù ha daveennoù
Lenn Turkana

Al **Lenn Turkana** zo ul lenn vras eus Afrika, e norzh Traoñienn ar Rift. En em astenn a ra war  km² ha 300 km eo he hed brasañ. Emañ ar braz anezhi e Kenya hag ar penn norshañ en Etiopia.

Anvet e oa bet *Lenn Rudolf* en enor d'ar priñs Rudolf Aostria-Hungaria gant an ergerzherien Sámuel Teleki ha Ludwig von Höhnel e 1888. E 1975 e oa bet adanvet *Lenn Turkana*.
Bella Thorne

**Annabella Avery Thorne**, ganet d'an 8 a viz Here 1997, zo un aktourez ha kanerez stadunanat. C'hoariet he deus Ruthy er stirad skinwel My Own Worst Enemy, Tancy Henrickson e-pad pevare koulzad Big Love, ha CeCe Jones evit stirad skinwel Disney Channel Shake It Up. C'hoariet he deus ivez Hilary/"Larry" er film Blended ha Celia er film Alexander and the Terrible, Horrible, No Good, Very Bad Day.

E 2015 e c'hoari Madison er film The DUFF, Amanda e Perfect High hag Hazel e Big Sky. Thorne a c'hoari Paige er stirad Famous in Love war ar chadenn Freeform.
## Buhez prevez
Bella Thorne he deus bevet gant ar raper Lil Peep. D'an 23 a viz Eost 2016, Thorne a embanne e oa dedennet kement gant ar baotred evel gant ar merc'hed war Twitter. Ur bloaz war-lerc'h e oa graet ar memestra gant Lil Peep.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Reunion

**Reunion** zo un anv saoznek, hini meur a lec'h ha meur a oberenn;

## Lec'hioù
*Enez ar Reünïon

## Oberennoù

### Lennegezh
* Reunion (1971), romant saoznek berr, gant Fred Uhlman

### Filmoù
* Reunion (1932), 
* Reunion (1936), 
* Reunion (1980),
* Reunion (1989),
Panteon Galiziz Illur

]
Emañ **Panteon Galiziz Illur** (galizeg : *Panteón de Galegos Ilustres*) en iliz kouent San Domingos de Bonaval, e kêr Santiago de Compostela, e Galiza. An iliz en he fezh a vez lakaet da banteon, petra bennak ma ne vez implijet nemet chapel Maria-lid *(Capela da Visitación, Capela de San Domingos en Suriano)* ha hini ar C'hrist Santel *(Capela do Santo Cristo)* e gwirionez.
Eno emañ bezioù tud veur a C'haliza, en o zouez an douaroniour Domingo Fontán (1788-1866), ar varzhez Rosalía de Castro (1837-1885), ar politiker rannvroelour Alfredo Brañas (1859-1900), ar barzh Ramón Cabanillas (1876-1959), ar politiker broadelour Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (1886-1950) hag ar c'hizeller Francisco Asorey (1889-1961).

Da C'haliziz divroet da Guba e teuas ar mennozh.

## Istor ha dezverkoù
El lec'h-se emañ oc'h ehanañ relegoù meur a zen meur a C'haliza. An den kentañ o vout treuzkaset e voe er varzhez Rosalía de Castro, d'ar 25 a viz Mae 1891, pemp bloaz goude he marv, eus bered Adina e parrez Iria Flavia, Padrón. Oberenn Jesús Landeira Iglesias eo he mozoleon.

An eil e voe Alfredo Brañas, e 1906 ; lakaet e voe e-tal Rosalía, e sell da gadarnaat raktres ur mozoleon gouestlet da dud veur Galiza. E 1961 e voe beziet ar c'hizeller Francisco Asorey, lesanvet *escultor da raza* ("kizeller ar ouenn"), war-eeun er *Panteón*, ha d'an 12 a viz Eost 1967 e voe tro Ramón Cabanillas hag a voe degaset eus bered Cambados.

D'an 28 a viz Mezheven 1984 e voe degemeret er panteon relegoù ar politiker, skrivagner ha treser Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, degaset eus Buenos Aires ma oa aet d'an Anaon e 1950. E chapel ar C'hrist Santel, koshañ hini an iliz, emañ e vozoleon.

En diwezh, e 1988, e voe treuzkaset ar c'hefredour ha douaroniour Domingo Fontán eus Bered Hollek Santiago. E leur ar chapel e voe beziet, evel R. Cabanillas

## Skeudennoù

Entrada ao Panteón de Galegos Ilustres.jpg|An nor da vont en iliz San Domingos de Bonaval
Convento de Santo Domingos de Bonaval - Panteón de galegos ilustres - 02 - Rosalía de Castro.jpg|Bez Rosalía de Castro
Alfredo Brañas Menéndez. Sepultura.jpg|Bez Alfredo Brañas
Sartego de Castelao. Convento de San Domingos de Bonaval.jpg|Laour-vaen Castelao.


## Levrlennadur
*  FERNÁNDEZ FERREIRO, Xosé : *O Panteón de Galegos Ilustres*, e ''La Voz de Galicia'' (29/06/1984).
*   ''Gran Enciclopedia Galega'', levrenn 34.
Gabriella Papadakis

**Gabriella Papadakis**, ganet d'an 10 a viz Mae 1995 e Clermont-Ferrand, zo ur ruzikerez-skorn gall. Ruzañ a ra gant Guillaume Cizeron. Bet int kampioned vedel div wech e 2015 ha 2016. Bet int peder gwech kampioned Europa e 2015, 2016, 2017 ha 2018 ha beskampioned olimpek e 2018.
Internet Movie Database

**Internet Movie Database (IMDb)** zo ul lec'hienn Internet dediet d'ar sinema. Ditouroù a-leizh a gaver diwar-benn tud ar sinema, aktourien hag all, diwar-benn ar programmoù skinwel, an DVD-où, ar c'hoarioù video, ar *[[streaming]]*, ar produiñ, istor an tudennoù ijinet pe gwirion. Unan eus al lodennoù pouezusañ eo hini ar burutelladennoù.

Gant filmgarourien e oa bet digoret IMDb d'an 17 a viz Here 1990 war Usenet a-raok mont d'an Internet e 1993 ; Amazon zo perc'henn warnañ bremañ dre an adstal IMDb.com, Inc..
Evel Wikipedia, digoust eo IMDb ha forzh piv a c'hall magañ an diaz titouroù, a vez gwiriet gant IMDb.com ; ret eo pourchas ur postel avat, ha gouzout skrivañ saozneg pa n'eus yezh all ebet d'al lec'hienn.

## Gwelet ivez
* AllMovie
* AllMusic&nbsp;– memes doare lec'hienn met war bed ar sonerezh.
* All Media Network&nbsp;– memes doare lec'hienn met kenwerzhel ha lañset gant the Rovi Corporation. Adkemeret e vez titouroù AllMovie hag AllMusic.
* Animator.ru
* Big Cartoon DataBase
* DBCult Film Institute
* Discogs
* Douban
* Filmweb
* FindAnyFilm
* Flickchart
* Goodreads
* Internet Adult Film Database
* Internet Movie Cars Database (IMCDb)
* Internet Movie Firearms Database (IMFDb)
* Internet Book Database (IBookDb)
* Internet Broadway Database (IBDb)
* Internet Off-Broadway Database (IOBDb)
* Internet Speculative Fiction Database (ISFDb)
* Internet Theatre Database (ITDb)
* Letterboxd

## Liammoù diavaez
* IMDb
Bénouville

**Bénouville**, pe **Benouville**, zo un anv-lec'h hag un anv-den.

## Lec'hioù
* Bénouville (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
** enni emañ Kastell Bénouville
* Bénouville (Seine-Maritime), kumun c'hall en departamant Seine-Maritime
* Saint-Pierre-Bénouville kumun c'hall en departamant Seine-Maritime

## Tud
* Pierre de Bénouville (1914-2001), jeneral ha politiker gall 
* Pierre Louis Bénouville, 1852-1889, tisavour gall
* Jean-Achille Benouville (1815–1891), livour gall       
* François-Léon Benouville (1821-1859), livour gall
* Léon Benouville, 1860-1903, tisavour gall
Bellengreville

**Bellengreville** zo anv meur a lec'h e Normandi. 

* Bellengreville (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
* Bellengreville (Seine-Maritime), kumun c'hall en departamant Seine-Maritime
Barbery

**Barbery** zo un anv-lec'h hag un anv-den.

## Lec'hioù
* Barbery (Calvados), kumun en departamant Calvados
* Barbery (Oise), kumun en departamant Oise

## Tud
* Muriel Barbery (ganet e 1969), skrivagnerez c'hall
Authie

**Authie** zo un anv-lec'h gallek.

*Authie (Calvados), kumun en departamant Calvados
*Authie (Somme), kumun en departamant Somme

*an Authie, ur stêr en em daol e Mor Breizh, goude treuziñ departamantoù Somme ha Pas-de-Calais.

Anv ar stêr-se a gaver en anv meur a gumun e hanternoz Bro-C'hall :
*Dompierre-sur-Authie, en departamant Somme
*Frohen-sur-Authie, en departamant Somme
*Raye-sur-Authie, en departamant Somme
*Saint-Léger-lès-Authie, en departamant Somme
*Vauchelles-lès-Authie, en departamant Somme
*Villers-sur-Authie, en departamant Somme
*Vitz-sur-Authie, en departamant Somme
Beuvillers

**Beuvillers** zo un anv-lec'h gallek.

* Beuvillers (Calvados), kumun en departamant Calvados
* Beuvillers (Meurthe-et-Moselle), kumun en departamant Meurthe-et-Moselle
1998 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:1997 e Breizh - **1998 e Breizh** - 1999 e Breizh

1998 e Breizh

## Darvoudoù
*20 a viz Meurzh : dilennet eo Josselin de Rohan da brezidant Kuzul Rannvro Breizh.
*Mezheven : digoradur C'hoariva Kerne e Kemper. 
*7-8 a viz Mezheven : distrujet eo iliz Sant-Tegoneg gant an tan e-pad an noz.

## Sport
*Krouet eo ar c'hleub Vannes Olympique Club diwar bodañ ar Véloce Vannetais (VVUS) ha Kleub Mell-droad Gwened (bet UCK).

## [[:Rummad:Marvioù 1998|Marvioù e 1998]]
*Andrev Latimier
*Vefa de Bellaing
*Loeiz Bihanig
*Herve Kerrain
*Erwan ar Menga
*Éric Tabarly

__NOTOC__
Theodore Kaczynski

**Theodore John Kaczynski**, lesanvet **Ted**, ganet d'an 22 a viz Mae 1942, a zo ur sponter stadunanat. Brudet e voe dre al lesanv roet dezhañ gant an FBI: **Unabomber**. Mailh war ar matematikoù, paouezet en devoa e labour er skol-veur e 1969 evit mont war-zu ur vuhez tost ouzh an natur. Etre 1978 betek 1995 en deus lazhet 3 a dud, ha gloazet 23 all. Lañset en devoa un heuliad tagadennoù gant bombezennoù dre ar vro a-bezh o choaz evel palioù an dud liammet ouzh an teknologiezhoù a-vremañ. Abegoù sponterezh Unabomber a oa reoù sokial a-enep ar greanterezh hag an teknologiezhoù modern, difenn a ra un doare anarkouriezh glas.

Harzet eo bet d'an 3 a viz Ebrel 1996. D'an 22 a viz Ebrel 1998 e voe kondaonet 8 gwech d'an toull-bac'h da viken.