Istor ar rock 'n' roll

## Ar sonerezh rock adalek ar bloavezhioù 1950 betek hiziv

### Ar bloavezhioù 1950
An dro-lavar "**Rock'n'Roll**" a voe implijet evit ar wech kentañ er radio, e-pad un abadenn anvet "*Moondog's Rock and Roll Party*". Gant donedigezh Bill Haley ha dreist-holl hini Elvis Presley e oa deuet da vezañ ar rock rockabilly, ur meskaj etre ar *[[rhythm and blues]]* savet gant an Afro-Amerikaned hag ar sonerezh country; ha deuet e oa da vezañ brudet er bed a-bezh.
Elvis a voe ganet e 1935 er Mississippi. En ur adkemer "That's Alright Mama", en doa feuket an Amerika puritan. Mervel a reas e 1977, gant un taol-gwad ha drammet gant louzeier. Ar rock en deus bet un tonkadur: an diskar goude ar gloar. Buddy Holly, Jerry Lee Lewis, Eddie Cochran ha Gene Vincent a oa brudet ivez. Hag arabat disoñjal Bill Haley, rak eñ en doa kanet **tub** kentañ ar rock: "*Rock Around the Clock*".
E fin ar bloavezhioù 1950, e krogas Alan Cochevelou (Alan Stivell) da soñjal en ur rock breizhek.

### Ar bloavezhioù 1960
E fin ar bloavezhioù 1950 hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960 o doa strolladoù rock'n'roll skrivet kanaouennoù siouloc'h ha tostoc'h ouzh ar sonerezh pop; The Everly Brothers: "*All I have to Do Is Dream*" (1958), ar rock'n'roll Beat gant **Weather Temptations**: "*Ouh! Ah! Temptations!*" (1959), **Johnny Burnette**: "*Johnny*" ha "*You're Sixteen*" (skrivet gant ar Vreudeur Shermann) (1960), **Del Shannon**: "*Runaway*" (1961), Brian Hyland: "Sealed With A Kiss" (1962), **Lee Dorsey**: "*Ya Ya*" (1962), h.a.
Kanaouennoù rock'n'roll a oa ral met klevet e vezent memestra. "*Oh! Pretty Woman!*" (1964) gant Roy Orbison ha "*Wooly Bully*" gant Sam the Sham and the Pharaohs.
Tamm-ha-tamm e voe ijinet ar gitar-boud tredan, kemeret plas ar gourrebed ha dispartiet eo al labour etre daou c'hitar: an hini kentañ a son al luskhag an eil ar c'horus. Ar "rock saoz" - evel ma vez graet eus se e Bro-C'hall - a oa pell eus ar strolladoù amerikan; ijinet o deus **o** stil, ha n'int ket ken levezonet (estreget ar Rolling Stones hag a zo bet levezonet gant an Ao. Elvis)
E Liverpool, The Beatles**, gant "''[[Please Please Me]]''" e [[1963]], ha dreist-holl "''Love Me Do''" o deus ijinet ur stil ken bras hag hini ar rock: ar sonerezh pop.

=== Ar bloavezhioù 1970 ===
Awenet gant Elvis, e teuas [[The Rolling Stones]] da vezañ unan eus marvailhoù ar rock. Strolladoù all, evel [[The Who]] pe [[The Kinks]] a zispakas ur sonerezh mod ha [[The Animals]] ha [[The Yarbirds]] o deus ijinet ur ''blues rock'' saoz. Pinvidigezh soner an eil hanter eus en 20vet kantved he deus en em forset er bed a-bezh gant nerzh an talant saoz.
Mard eo Elvis diazezer ar rock ha [[The Beatles]] diazezerien ar pop, eo chomet ar rock atav kanet e saozneg ([[The Stooges]], [[Pixies]], [[Nirvana]], [[Sonic Youth]]...)
Deuet eo [[Bob Dylan]] da vezañ kaner klemm ar rock. Ar bloaz war-lerc'h eo deuet ar rock da vezañ un doare da c'houlenn e frankiz.
Strolladoù o deus c'hoariet ur roll pouezus e-pas ar prantad "hippie" : [[Jimi Hendrix]], [[The Doors]], [[Led Zeppelin]].

Gant ** Pop-plinn ** [[Alan Stivell]] e [[1971]] eo ganet ar rock breizhek en ur stumm kemmesket gant ar sonerezh folk.
Met buan en eus bet c'hoant eñ lañs ur gwir Rock (hep levezon hengounel) gant **Brezhoneg 'raok** en e albom **Chemins de Terre** (1[[973]]) evit diskouez un hent posupl: ar rock e brezhoneg.

D'ar 4 a viz Even [[1979]] e [[Manchester]], avat, e voe ganet da vat ar rock. Reiña reas [[The Sex Pistols]] ur sonadeg dirak rummad kentañ ar rock, gant ''God Save the Queen''. [[New York Dolls]], [[Ramones]] ha [[The Clash]] o deus bet ivez o flas e-barzh an istor, en ur gemer plas e [[New York]], er [[CBGB]]. Buan eo deuet ar mellad rock da vezañ elbiker gant kanaouennoù evel "''Anarchy in the UK''" hag ar c'hentañ kemenn deuet er-maez eo : "N'eus ket ezhomm da c'houzout ober sonerezh evit bezañ punk".

=== Ar bloavezhioù 1980 ===
Ar strolladoù deuet war-lerc'h ar mellad-se eo [[Black Flag]], [[Bad Brains]], [[Dinosaur Jr]], [[Nirvana]], [[Sonic Youth]], [[Queen]] ... O c'hoari e oa ar rock gant ur stil baskarez.
Strolladoù dispar a oa o kanañ: [[Pixies]], [[The Smiths]], [[The Pogues]], [[REM]], [[The Fall]], ... [[U2]] en deus gounezet buan c'hoari er stadoù mell-droad.
Ar ''metal'' oa ijinet gant ar strollad **The Cure**, dilhad ha fard du.
Eus an tu all e oa ijinet an new wave gant ar strollad [[Duran Duran]].

=== Ar bloavezhioù 1990 ===
E-pad ar bloavezhioù 1990 e voe brudet [[Blur]] pe [[Oasis]] gant o sonerezh pop. [[Depeche Mode]], [[Human League]] hag [[Eurythmics]] o deus ijinet ur stil farlotet hag a-zoare.
Evit ar rock gall e chom dedennus [[Telephone]], [[Indochine]], [[Trust]], [[Noir Désir]].

=== Hiziv an deiz ===
Ar rock a-vremañ a brodu rock glam-nevez ([[Muse]], [[Scissor Sisters]], [[Arctic Monkeys]],[[Franz Ferdinand]] ...), new-nevez ha gotek-nevez ([[Interpol]], [[Placebo]] ...)
[[The Kills]] pe [[The Libertines]] ha [[Babyshambles]] o deus prouet n'eo ket marv c'hoazh ar rock'n'roll.

== Ar rock e Breizh ==
Ijinet eo bet ar rock breizhek, pe rock brezhoneg, pe rock keltiek gant [[Alan Stivell]]. A-hed e bladennoù, enrollet en deus meur a ganaouenn rock; da skouer **Ever**, kaset da benn gant [[John Cale]] en albom " **1 Douar**([[1998]]), pe  **They** en albom **Explore** (2006).
Ral eo ar strolladoù hag a son rock e Breizh. Ar strollad EV a gane e brezhoneg. Ur bern gitarourien a-zoare zo e Breizh evel Soig Siberil, Dan ar Braz ha Dom Duff. Met Breizh a chom ur vro hag a brodu muioc'h a sonerezh folk eget a sonerezh rock, ha se abaoe pell dija. Matmatah, Miossec, Yann Tiersen, Bernez Tangi, Storlok, Louis-Jacques Suignard, Pascal Lamour, Nolwenn Korbell zo Breizhiz. Klevet e vez rock er festoù-noz abaoe m'o doa kroget Sonerien Du d'en ober. Plantec, Ar Re Yaouank o deus ivez o flas er festoù-noz. Alies e vez kanet e brezhoneg gant ar strolladoù-se. Galleg pe gallaoueg a vez klevet a-wezhoù ivez, ha, raloc'h, saozneg.

## Trevad ar rock
Ar rock n'eo ket ken ul luskad sonerezh abaoe kreiz ar bloavezhioù 1950. Er film "*Graine de Violence*" e vez klevet  "*Rock Around the Clock*" gant Bill Haley, a ziskouez mat ar rebellion e-keñver an urzh diazezet, diaz sokial al lusk-se. Ar spered dispac'hel-se ganet gant ar rock zo chomet bev er bloavezhioù 1960 gant al luskad hippie ha c'hoazh e fin ar bloavezhioù 1970 gant al luskad punk. Ar roll-se a seblant bezañ bet adkemeret abaoe pemzek vloaz gant ar rap, met dre benn, ar rock n'en deus morse dizanavezet e wriziennoù. Ar sturienn anavezet-kenañ "Sex, Drugs and Rock'n'Roll" gant Ian Dury a zo un talig all eus an arouez dieub ha rebell eo ar rock (Born to be Wild).
Gwechall e veze kontet ar bragoù blue jean evel dilhad labour, demokratelaet e voe gant al luskad rock. Ar c'hiz, a-fet dilhad pe troc'h-blev da skouer, a zo bet levezonet splann gant ar rock, abaoe pemp dek-vloaz. Estreget ar c'hiz a vez levezonet gant ar rock, an darn vrasañ eus en arzoù : sinema, livadurioù, lennegezh hag all. Oberennoù Andy Warhol da skouer. Hiziv an deiz, rock en deus kemeret ul lañs nevez goude un troc'h.