open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petroica goodenovii

***Petroica goodenovii*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Petroicidae.

Anvet e voe *Muscicapa Goodenovii* (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an daou skiantour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859) hag iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840). Dougen a ra anv Samuel Goodenough (1743-1827), un den-a-iliz saoz hag a oa dastumer ha louzawour ivez.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag artropoded bihan all.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus diabarzh kreisteiz Aostralia da aodoù kornôg ha kreisteiz ar vro.

## Liammoù diavaez
*  ''Petroica goodenovii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Petroica goodenovii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Aleksandr Koltchak

**Aleksandr Koltchak** ( Александр Васильевич Колчак e ruseg), ganet d'ar 4 a viz Du 1874 e Sant-Petersbourg ha marvet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1920 en Irkoutsk, a oa ur jeneral rus hag a stourmas a-enep ar volcheviked. E 1918 e oa bet dilennet da Benngouarnour Rusia gant an armeoù enepbolchevik e-pad Brezel diabarzh Rusia.
## Er sevenadur
Savet ez eus bet savet ur film buhez war Koltchak, anvet Amiral (Адмиралъ), hag embannet e Rusia d'an 9 a viz Here 2008 goude ur gala arvestiñ gant arvesterien o vezañ pennoù uhel amiral Morlu Rusia. Ar film a gont buhez an Amiral (Konstantin Khabensky) e doare un haroz dramael brogarour daonet da Rusia. Elizaveta Boyarskaya a c'hoari e wreg kleiz, ar varzezh, Anna Timireva.
Ouchanka

Un **ouchanka** (ruseg : уша́нка, eus *ouchi*, « divskouarn ») zo un tog feur hag a vez douget e-pad ar goañv e Rusia. Un divskouarn zo outañ da zerc'hel tomm d'an divjod, hag a c'hall bezañ staget war-benn an tog. Alies e vez lavaret *[[chapka]]* ha netra ken, da dalvout kement ha « tog ».

## Istor

Joachim_von_Sandrart_-_November.jpg|Chaseer alaman hag un *ouchanka* war e benn. Taolenn gant Joachim von Sandrart, 1643. 
Kolchak decorating troops.jpg|Aleksandr Koltchak o vedalenniñ soudarded o tougen pep a *golchakovka*
Raattentie_T-26.jpg|Soudarded finlandat er goañv ha gante pep a dog *turkislakki*.
Ushanka_of_Soldier_of_Soviet_Army-1.jpg| Ouchanka
Petroica multicolor

***Petroica multicolor*** zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.

Anvet e voe *Muscicapa multicolor* (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid dreist-holl.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Enez Norfolk (er Meurvor Habask).

## Liammoù diavaez
*  ''Petroica multicolor'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Petroica multicolor'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Petroica phoenicea

***Petroica phoenicea*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Petroicidae

## Doareoù pennañ

## Boued
Evel an holl spesadoù eus ar genad *[[Petroica]]* e vev diwar amprevaned dreist-holl. 

## Annez

Kavout a reer ar spesad e gevred Aostralia, eus biz Sukembre-Nevez da Victoria ha Tasmania.

## Liammoù diavaez
*  ''Petroica phoenicea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Petroica phoenicea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Laurent-du-Maroni

**Saint-Laurent-du-Maroni** zo ur gumun e departamant tramor Gwiana, e Suamerika. Pennlec'h arondisamant Saint-Laurent-du-Maroni eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Saint-Laurentins* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Camp de la Transportation-10.jpg|Galeoù Saint-Laurent.
SaintLaurent-1552.jpg|An ospital.
Chutes Voltaire.jpg|Lammoù Voltaire.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
Claude Viallat

Ul livour eo **Claude Viallat**, bet ganet d'an 18 a viz Mae 1936 e Nimes, Bro-C'hall, e bro Okitania.

Adalek 1962 en doa desket Viallat e vicher e Skol an Arzoù-Kaer Pariz. Levezonet e oa bet gant livourien stadunanat (Robert Rauschenberg, Jackson Pollock) hag ivez Matisse pe Picasso.

E 1979 e voe rener Skol an Arzoù-Kaer Nimes. 

Tomm eo kalon Viallat ouzh bro-Provañs hag ar sevenadur okitanek. Emañ c'hoazh o vevañ e Nimes hiziv an deiz. 

## Liammoù diavaez

*Diskouezadeg Viallat e Mirdi an Arzoù-Kaer an Naoned
Saint-Georges-de-l'Oyapock

**Saint-Georges-de-l'Oyapock** zo ur gumun e departamant tramor Gwiana, e Suamerika. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Cayenne.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Saint-Laurentins* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Pont depuis l' Oyapock.jpg|Pont dreist an Oiapoque.
La mairie de SGO.jpeg|An ti-kêr.
Saut maripa 2011.jpg|Saut Maripa.

* Ar **pont dresit an Oiapoque** a oa bet savet e 2007 e sell da gevreañ Saint-Georges ha Oiapoque, e Brazil, dre an hent. N’eo ket lakaet c'hoazh da vont en-dro e miz Meurzh 2015 rak n’eo ket savet an hent war ribl brazilian ar stêr.

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez
Arondisamant Saint-Benoît

**Arondisamant Saint-Benoît** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant tramor ar Reünion.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Benoît e 9 c'hanton (betek ar miz Meurzh 2015) hag e 6 kumun :
* Bras-Panon,
* La Plaine-des-Palmistes,
* Saint-André,
* Saint-Benoît,
* Sainte-Rose,
* Salazie.
Arondisamant Saint-Pierre (ar Reünion)

**Arondisamant Saint-Pierre** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant tramor ar Reünion.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Pierre e 18 kanton (betek ar miz Meurzh 2015) hag e 10 kumun :
* Les Avirons,
* Cilaos,
* Entre-Deux,
* L'Étang-Salé,
* Petite-Île,
* Saint-Joseph,
* Saint-Louis,
* Saint-Philippe,
* Saint-Pierre,
* Le Tampon.
L'Homme aux quarante écus

***L'Homme aux quarante écus*** ("Den e zaou-ugent skoed") zo ur gontadenn c'hallek gant Voltaire, embannet e 1768, rannet e pemzek pennad berr. Dont a ra an daou-ugent skoed eus leve douar ar rouantelezh rannet etre niver ar sujidi. 

## Liamm diavaez
*Skrid orin - Wikiskource
Traité sur la tolérance

***Traité sur la tolérance*** zo un oberenn diwar zorn *François Marie Arouet*, anavezetoc'h evel Voltaire, savet e 1762 hag embannet er bloaz war-lerc'h. Ur skrid a-bouez eo diwar-benn ar frankiz da soñjal, hag an doujañs ouzh ar soñjoù disheñvel.

Savet e oa bet da zifenn brud ar protestant gall Jean Calas (1698-1762), tamallet e gaou, boureviet ha lakaet d'ar marv e Toloza war zigarez en dije bet drouklazhet e vab Marc-Antoine da virout outañ da gemer ar relijion gatolik. Stagañ a reas Voltaire da vrudañ an afer ha da ziskouez diboellegezh an arguzennerezh. En 1765 e voe advarnet an afer, kavet Calas digablus, ha roet 36 000 lur gall d'e diegezh.

## Menegoù
* ''Daou-ugent mil a dud zo o chom en Europa ha n'emaint ket en Iliz Roma; ha ret e ve lavaret da bep hini anezhe, Aotrou, dre ma'z oc'h daonet hep mar, ne zebrin na ne gomzin na n'em bo darempred ebet ganeoc'h ?'"

## Liamm diavaez
*  Skrid 1763
Ce qui plaît aux dames

***Ce qui plaît aux dames*** zo ur gontadenn filozofikel, e gwerzennoù deksilabennek, gant Voltaire e 1764. 

Kaoz zo enni eus ur marc'heg anvet Jean Robert, en amzer ar roue Dagobert, aet da birc'hirinañ da Roma. War hent an distro en em gav gant ar goantenn Marton. Gwallañ anezhi a ra, ha hi da sevel klemm dirak ar roue, ha goude dirak ar rouanez Berta. 

Kondaonet eo da respont d'ar goulenn petra a blij ar muiañ d'ar merc'hed. 

## Liamm diavaez
*Wikisource
Edward of Woodstock

**Edward of Woodstock ''ar Priñs Du***, *'Edward y Tywysog Du''' e kembraeg (1330 – 1376), a voe priñs Kembre, dug Kernev-Veur ha dug Akitania.

## Buhez
Mab henañ Edward III ha Philippe de Hainault e oa, ha breur henañ John of Gaunt.

## Dimeziñ ha bugale
E 1361 e timezas da Janed Kent ha daou vugel o doe : 
* Edward (1365-1372) 
* ha Richarzh (1367-1400), a voe Roue Bro-Saoz, evel Richarzh II.

## Notennoù
Phoenix (disheñvelout)

__NOTOC__

**Phoenix** a c'hall bezañ meur a dra:
*Skrivadur latin ha saoznek ar ger Feniks, un evn mojennel
*Phoenix, ur gêr er Stadoù-Unanet, kêr-benn ha kêr vrasañ Stad Arizona

## Anvioù-lec'h
###### 
**Phoenix Park*, anv saoznek Páirc an Fhionnuisce, ur gourliorzh bras e kêr Dulenn.

###### 
* Phoenix (Alberta)
* Phoenix (Kolombia Breizh-Veur)

###### 
*Anv saoznek inizi Pinikiti

###### 
*Phoenix, kêr-benn Arizona
* Phoenix (Illinois)
* Phoenix (Louisiana)
* Phoenix (Maryland)
* Phoenix (Michigan)
* Phoenix (New York)
* Phoenix (Oregon)

## Lennegezh
**The Phoenix and the Turtle*, ur pezh-c'hoari gant Shakespeare

## Naturoniezh
### Louzawouriezh
**[[Phoenix (palmez)|Phoenix]]* anv skiantel genad an datez

## Steredoniezh
*Anv skiantel Steredeg ar Feniks
Cosi-Sancta

***Cosi-Sancta*** pe ***Cosi-sancta un petit mal pour un grand bien nouvelle africaine*** zo ur gontadenn gant Voltaire e 1746 ma kont gwall avanturioù ur vaouez re vertuzius.

## Liammoù diavaez
* Cosi-Sancta
Arondisamant Saint-Pierre

**Arondisamant Saint-Pierre** a zo:
* Arondisamant Saint-Pierre (Martinik), un arondisamant e Martinik ;
* Arondisamant Saint-Pierre (ar Reünion), un arondisamant er Reünion.
Arondisamant Saint-Paul

**Arondisamant Saint-Paul** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant tramor ar Reünion.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Saint-Paul e 11 kanton (betek ar miz Meurzh 2015) hag e 5 kumun :
* Le Port,
* La Possession,
* Saint-Leu,
* Saint-Paul,
* Les Trois-Bassins.
Histoire d'un bon bramin

***Histoire d'un bon bramin*** zo ur gontadenn filozofikel gant Voltaire, embannet e 1761.

## Liamm diavaez
*Histoire d'un bon Bramin - Wikisource
Al Bundy

**Alphonse Hercules "Al" Bundy** (ganet d'ar 7 a viz Du 1948) zo un dudenn ijinet e bed ar stirad skinwel *[[Married… with Children]]*. C'hoariet ez eo gant Ed O'Neill.

Bet eo Al Bundy tudenn bennañ ar stirad skinwel *Married… with Children* ("Dimezet.. gant bugale"). Dimezet eo gant Peggy Bundy ha daou a vugale o deus bet, Kelly Bundy ha Bud Bundy.

## Tro-spered Al Bundy
Melkonius da vat ez eo gant e yaouankiz drastet dre e zimeziñ, pa oa mezv du dall, gant Peggy e wreg. E yaouankiz hag a oa o vont war hent ar vrud hag an arc'hant a voe riñset pa zimezas. Siwazh dezhañ, goude an dimeziñ ez eo echu gant e holl hunvreoù ha ne chom dezhañ nemet ur vuhez a dristidigezh : bac'het en ul labour euzhus dezhañ – gwerzher botoù, gant bugale a zisplij dezhañ darn an amzer, ur wreg lezirek ha dispignerezh vras.

Poan vras a zo gantañ da rastellañ un nebeud gwenneien dre e labour, ha pa zeu a-benn e vez dispignet pep tra gant e familh.

## Buhez Al Bundy

Buhez an dudenn a zo ur meskaj fent ha skrij. Bac'het ez eo Al Bundy gant ur sell melkonius war e yaouankiz, fin ar skol-veur, e zimeziñ gant Pegg Bundy ha torr ur garr a zrastas e hent war-zu dont da vezañ ur c'hoarier mell-droad Amerikan a vicher.

Bet eo bet o studiañ e skol-veur Polk High, lec'h ma c'hoarias mell-droad Amerikan gant an niverenn 33. Bet eo bet o verkañ 4 touchdown e-pad ur c'hrogad ar pezh a zo ral hag a ro dezhañ peadra da baboriñ.

Hiziv-an-deiz ez eo gwerzher botoù er stal "Boteier Garry: ouzhpennadurioù evit maouezed a-vremañ", ar stal a vez kavet en ur gourmarc'had, an New Market Mall.

Ar film a blij ar muiañ dezhañ a zo Hondo ur western gant John Wayne, ar stirad skinwel a blij ar muiañ dezhañ a zo Psycho Dad (Brezhoneg: Tadig sot da stagañ) ur stirad a vezo paouezhet e embann dre ar feulster enni hag an doare da zispriziañ ar maouezed.

Gwisket e vez atav gant memes doare dilhad: ur re vragoù griz, ur roched c'hlas, ur jiletenn griz sklaer.

Ar gelaouenn a vez alies o lenn a zo unan Hudur Big Guns (Brezhoneg: Brennig ramzel).

Oto Al Bundy a zo un oto kozh noe ha damm-zistrujet, un Dodge gant 1 milion a gilometradoù.

N'eus ket parr dezhañ da geñver ar gouiziegezh war ar sportoù. 

Amerikan da vat ez eo, broadelour, hiviziken o tifenn Amerika hag o tagañ an holl bolitikourien, kas en deus d'ar C'hallaoued.

Krouer ar strollad NO MA'AM ez eo:

* Yezh orin: National Organization of Men Against Amazonian Masterhood
* 
* Brezhoneg: Aozadur Broadel ar Piri enep Aotrouniezh an Amazonezed 
* 

## Liammoù diavaez
Al Bundy
Femmes, soyez soumises à vos maris

**Femmes, soyez soumises à vos maris** zo ur flemmskrid gant Voltaire. 

Ur beleg (*l’abbé de Châteauneuf*) en em gav gant ur vaouez a renk uhel (ar *maréchale de Grancey*), ha droug en honnezh abalamour d'ur frazenn he deus lennet e Lizhiri Paol diwar-benn ar merc'hed. Ne blij ket dezhi an oberour a gav diseven, emezi. Ne fell ket dezhi sentiñ ouzh ur gwaz, hag ouzh he fried n'he deus ket graet.

## Liamm diavaez
*Femmes, soyez soumises à vos maris - Wikisource
Poème sur le désastre de Lisbonne

***Poème sur le désastre de Lisbonne*** ("Barzhoneg diwar-bouez drouziwezh Lisboa") zo ur varzhoneg c'hallek savet gant Voltaire e miz Kerzu 1755 diwar-benn kren-douar Lisboa, hag a voe embannet e 1756.

Gwelet e vez ar pezh-mañ, 180 gwerzenn ennañ, evel un dagadenn c'halloudus ouzh ar gwellwelerezh hag ur rakskrid d'ar gontadenn *[[Candide]]* ma tisplegas Voltaire diwezhatoc'h e sell ouzh an Droug.

1755 Lisbon earthquake.jpg|Kouevrengravadur eus 1755 ma weler tangwall e Lisboa hag an tsunami er porzh


## Liamm diavaez
* ''Poème sur le désastre de Lisbonne'' - Wikisource
Le Crocheteur borgne

***Le Crocheteur borgne*** zo ur gontadenn c'hallek gant Voltaire. Savet e voe war-dro 1715 hag embannet e miz Meurzh 1774 er *[[Journal des Dames]]*.

## Liamm diavaez
*  Wikisource
Saint-Paul (ar Reünion)

**Saint-Paul** zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Pennlec'h arondisamant Saint-Paul eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Saint-Paulois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Hôtel-de-ville-de-Saint-Paul.JPG|An ti-kêr.
Marine Cemetery of Saint-Paul (Réunion Island).jpg|Ar vered vorel.
Maido.mafate.reunion.2012-34.JPG|Sirk Mafate.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
Saint-Joseph (ar Reünion)

**Saint-Joseph** zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Pierre.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Saint-Joséphois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Cratère Commerson (2954506934).jpg|Krater Commerson.
Manapany.jpg|Bae Manapany.
Riviere Langevin Trou Noir P1440224-35.jpg|Lamm-dour Trou Noir.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
Les fées

**Les fées** zo ur gontadenn c'hallek gant ar Gall Charles Perrault e-barzh al levr Les Contes de ma Mère l'Oye embannet en 1697. E renkadur Aarne-Thompson emañ gant an niverenn 480, hini ar plac'h vat hag an hini drouk, evel ar re-mañ all : *[[Shita-kiri Suzume]]*, *[[Frau Holle]]*, ... .

## Orin
Dont a ra an istor eus ar Pentamerone gant Giambattista Basile (IV-7). 


Image:Valentine,_Laura_-_Aunt_Louisa's_Nursery_Favourite_-_0007.jpg|Rose, ar yaouankañ, gant ar voudig
Image:Valentine, Laura - Aunt Louisa's Nursery Favourite - 0009.jpg|Rose hag he mamm : ar bennigañ.
Image:Valentine, Laura - Aunt Louisa's Nursery Favourite - 0011.jpg|Fanny, an henañ, gant ar voudig.
Image:Valentine,_Laura_-_Aunt_Louisa's_Nursery_Favourite_-_0012.jpg|Fanny hag he mamm : ar milligañ.
Image:Valentine,_Laura_-_Aunt_Louisa's_Nursery_Favourite_-_0014.jpg|Rose er c'hoad a zegouezh gant ar priñs.
Image:Valentine,_Laura_-_Aunt_Louisa's_Nursery_Favourite_-_0016.jpg|Fanny hec'h unan er c'hoad.
An aotrou Bimbochet e Breiz

**An aotrou Bimbochet e Breiz** zo ur romant brezhonek gant Roparz Hemon, embannet e miz Eost 1927 e Brest.

Kentañ romant Roparz Hemon ez eo ; kroget e oa bet an embannadur anezhañ er gelaouenn Gwalarn er bloavezh 1925, dindan stumm un heuliad.

## Ar rannbennadoù
Ma ne gonter ket ar C'hentskrid d'an eil mouladur ez eo rannet doare 1942 etre pevarzek rannbennad :
* An Aotrou BIMBOCHET e BREIZH,
* MARC'HEKADENN BIMBOCHOMAROS,
* Dihun Bimbochomaros,
* Adaqi,
* Leñverezed Koad an Noz,
* Ar Maen-Aberz,
* Merc'h Gerlabanos dianket,
* An tec'h war-du ar mor,
* Boueterien al Loar,
* Gweledigezh an teir Enezenn,
* Poblad ouez an Douristiked,
* Harzoù ar vro villiget,
* Kimiad,
* DOUE D'E BARDONO.

## Istor An aotrou Bimbochet e Breiz
Emaomp er bloavezh 2125, Breizh a zo ur vro dieub. Degemeret eo an aotrou Bimbochet, kelenner e Skol-veur Rouan (Bro-C'hall), gant ar vreizhadez Donalda Kerlaban hag he zad : dont a ra ar Gall da Vrest d'ober ur brezegenn, « Eun Damskeud eus Istor Bro-C'hall betek bloavezhioù kentañ an XXII-vet kantved. » an danvez anezhi. An den a zo bamet o welet penaos e c'haller bevañ hep ar spered gall.

## Levrlennadur
* An Aotrou Bimbochet e Breiz, Lodenn 4 Levraoueg Gwalarn, Roparz Hemon, Brest, embannadur Gwalarn Moulerez (102 pajenn), 11 a viz Eost 1927
* An Aotrou BIMBOCHET e BREIZH, Brest, Skridoù Breizh (128 pajenn), 1942
* An Aotrou Bimbochet e Breizh, Lesneven, adembannadur gant Hor Yezh, 1añ a viz Gouere 1990

## Liammoù diavaez
Google Books

## Notennoù ha daveennoù
Fernand-René

**Fernand-René**, bet ganet **Fernand René Abraham** d'ar 16 a viz Ebrel 1881 e Rouan (Seine-Izelañ d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Kerzu 1954 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

## E vuhez

## E bezhioù-c'hoari
 War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.

## E filmoù
#### [[1920]]-[[1929]] : ur film
* 1929 : *[[Mon prince chéri]]*, film berr sevenet gant Le Dunois.
#### [[1930]]-[[1939]] : trizek film (pevarzek en holl)
* 1931 :
** *[[Jour de noces (film, 1931)|Jour de noces]]*, film krenn sevenet gant Charles de Rochefort,
** *[[Monsieur le maréchal]]* gant Karel Lamač.
* 1932 :
** *[[Vive la classe]]*, film krenn gant Maurice Cammage,
** *[[Le domestique mécanique]]*, film berr gant Roger Capellani, 
** *[[Adhémar Lampiot]]* gant Christian-Jaque.
* 1933 :
** *[[Tire-au-flanc (film, 1933)|Tire-au-flanc]]* gant Henry Wulschleger,
** *[[Une petite femme en or]]*, film berr gant André Pellenc.
* 1934 :
** *[[Un drôle de numéro (film, 1934)|Un drôle de numéro]]*, film berr gant Jean Gourguet,
** *[[Trois balles dans la peau]]* gant Roger Lion.
* 1935 :
** *[[L'affaire Coquelet]]* gant Jean Gourguet (eil film a-gevret),
** *[[Un soir de bombe]]* gant Maurice Cammage (eil film a-gevret).
* 1936 : *[[Ma tante Eulalie]]*, film berr gant Max Lerel.
* 1937 : *[[Les maris de ma femme]]* gant Maurice Cammage (trede film a-gevret). 
#### [[1940]]-[[1949]] : unnek film (pemp warn-ugent en holl)
* 1944 : *[[Premier de cordée (film)|Premier de cordée]]*, sevenet gant Louis Daquin.
* 1945 : *[[La Fille aux yeux gris]]* gant Jean Faurez.
* 1946 :
** *[[Les Démons de l'aube]]* gant Yves Allégret,
** *[[Le Couple idéal]]* gant Bernard Roland ha Raymond Rouleau,
** *[[Patrie (film, 1946)|Patrie]]* gant Louis Daquin (eil film a-gevret).
* 1947 :
** *[[Voyage surprise]]* gant Pierre Prévert,
** *[[Quai des Orfèvres (film)|Quai des Orfèvres]]* gant H. G. Clouzot.
* 1948 :
** *[[Parade du rire]]* gant Roger Verdier,
** *[[Les amoureux sont seuls au monde (film)|Les amoureux sont seuls au monde]]* gant Henri Decoin.
* 1949 :
** *[[Vire-vent]]* gant Jean Faurez (eil film a-gevret),
** *[[Le Parfum de la dame en noir (film, 1949)|Le Parfum de la dame en noir]]* gant Louis Daquin (trede film a-gevret).
#### [[1950]]-[[1959]] : nav film (pevar ha tregont en holl)
* 1950 :
** *[[Amour et Compagnie]]*, sevenet gant Gilles Grangier,
** *[[Dieu a besoin des hommes]]* gant Jean Delannoy,
** *[[Le Trésor de Cantenac]]* gant Sacha Guitry.
* 1951 :
** *[[Juliette ou la Clé des songes (film)|Juliette ou la Clé des songes]]* gant Marcel Carné,
** *[[Pas de vacances pour Monsieur le Maire]]* gant Maurice Labro.
* 1952 :
** *[[Nous sommes tous des assassins]]* gant André Cayatte,
** *[[Ouvert contre X]]* gant Richard Pottier.
* 1954 :
** *[[Si Versailles m'était conté...]]* gant Sacha Guitry (eil film a-gevret),
** *[[Mam'zelle Nitouche (film, 1954)|Mam'zelle Nitouche]]* gant Yves Allégret (eil film a-gevret).

## Liamm diavaez
* '''Fernand-René''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
Amnesty International

**Amnesty International** (**AI**, "diskounadur" pe "amnistiezh etrebroadel") a zo un aozadur e-maez-gouarnamant etrebroadel savet evit difenn gwirioù mab-den. Stourm a ra dreist-holl evit ma vefe digarc'hariet ar re vac'het evit o soñjoù, evit terriñ kastiz ar marv ha paouez gant ar jahinerezh. Savet eo bet er bloaz 1961. Priz Nobel ar Peoc'h a oa bet tapet gant an aozadur e 1977.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel
Henriette Bro-C'hall (1609-1669)

**Henriette Marie de France** (Pariz, 25 Du 1609 - Colombes, 10 Gwengolo 1669) a oa ur briñsez c'hall, deuet da vout rouanez kenseurtez Bro-Saoz.

## Hec'h anv
Anvet e oa Henriette diwar anv he zad, roue Bro-C'hall. Hi an hini zo kaoz da vrud an anv Henrietta e Bro-Saoz.
Diwar hec'h anv Marie eo e voe anvet Maryland.

## He buhez
Merc'h e oa d'ar roue gall Herri IV (Bro-C'hall) ha d'e bried Maria de' Medici.
Dimezet e voe e 1625 d'ar roue Charles Iañ Bro-Saoz.

Pa c'hoarvezas Dispac'h Bro-Saoz ez eas da repuiñ da Vro-C'hall gant he bugale.

## Eured ha bugale
Henrietta

**Henrietta** zo un anv-bihan saoznek hag un anv-lec'h.

## Adstummoù
*Harriet, e saozneg

## Yezhoù all
*Henriette, e galleg

## Tud

*Henrietta Maria of France, anv saoznekaet ar briñsez c'hall Henriette Marie de France (1609-1669), dimezet d'ar roue Charles Iañ Bro-Saoz; hi an hini zo kaoz da vrud an anv ;
* he merc'h Henrietta Anne Stuart of England (1644-1670), priñsez saoz.

## Lennegezh
**Henrietta*, romant saoznek gant Charlotte Lennox e 1758;
**Henrietta*, levr svedek gant Stig Claesson.

## Film
**Henrietta*, ur film svedek e 1983, diwar levr Stig Claesson.

## Lec'hioù
### 
* Henrietta (Missouri)
* Henrietta (New York)
* Henrietta (Ohio)
* Henrietta (Texas)
* Henrietta (Wisconsin)
Harriet

**Harriet** zo un anv-bihan saoznek.

## Gerdarzh
Savet diwar Harry, stumm poblek Henry, war batrom an anv gallek Henriette.

## Yezhoù all
* Henrietta, e saozneg
* Henriette e galleg

## Tud
*Harriet Beecher Stowe
*Harriet Quimby (1875-1912), nijerez stadunanat

## Lennegezh
*Miss Harriet, anv un danevell, hag un dastumad danevelloù , diwar zorn ar skrivagner gallek Maupassant.
André Brink

**André Philippus Brink** (29 a viz Mae 1935 – 6 a viz C'hwevrer 2015) a oa ur skrivagner eus Suafrika. Skrivet en deus levrioù en afrikaneg hag e saozneg, ha kelenn a rae saozneg e skol-veur Kêr ar C'hab.

## E vuhez
Ober a reas e studioù e skol-veur Potchefstroom, e Suafrika, ma tapas diplomoù war ar saozneg hag an afrikaneg, ha mont a reas goude-se d'ar Sorbonne, e Pariz (1959-1961). Eno en em gavas gant studierien du, e-touez ar studierien all, ha dont a reas da gompren pegen fall e oa sistem an apartheid evit ar re zu e Suafrika. Distreiñ a reas d'e vro ha kelenn a reas al lennegezh afrikanek e skol-veur Grahamstown. E 1967 ha 1968 ez eas da Vro-C'hall en-dro.

E 1975 e voe anvet da zoktor en e skol-veur hag e 1985 e voe anvet da zoktor honoris causa e skol-veur Witwatersrand e Johannesburg. Adalek 1991 e voe kelenner lennegezh saoznek e skol-veur Kêr ar C'hab.
 
Mervel a reas d'ar 6 a viz C'hwevrer 2015, er c'harr-nij, pa oa o tistreiñ eus Belgia, ma oa bet anvet da zoktor honoris causa e skol-veur gatolik Louvain.

## E skridoù
Er bloavezhioù 1960 e voe e-touez ar re gentañ, asambles gant Ingrid Jonker ha Breyten Breytenbach, oc'h ober gant an afrikaneg da sevel a-enep an apartheid. Anavezet e oa o skol lennegel evel *Die Sestigers* ("re ar bloavezhioù tri-ugent"). Klask a raent ivez degas d'al lennegezh afrikanek levezon lennegezhioù all, e saozneg pe e galleg.

Berzet e voe e romant *Kennis van die aand* (1973). Ar wech kentañ e oa d'ul levr afrikanek bezañ berzet gant gouarnamant Suafrika Troet e voe *Kennis van die aand* e saozneg gant Brink e-unan hag embannet e voe en estrenvro, gant an titl *Looking on Darkness*. Goude-se en em lakaas André Brink da skrivañ e levrioù en div yezh, saozneg hag afrikaneg..

Goude diskar an apartheid e voe awenet skridoù Brink gant ar vuhez en ur Suafrika deuet da vezañ ur vro demokatel.

Meur a briz a dapas gant e skridoù : e 1965, 1978 ha 1982 e c'hounezas ar "Central News Agency Literary Award", ur priz lennegel a bouez e Suafrika ; e 1976 ha 1978 e voe anvet da eil evit ar Booker Prize, er bed saoznek ; e 1980 e c'hounezas ar priz "Médicis étranger" e Bro-C'hall, gant "Une saison blanche et sèche" ('n Droë wit Seisoen) hag ar priz "Martin Luther King Memorial Prize" er Stadoù Unanet, gant an droidigezh saoznek "A Dry White Season". Berzet e voe al levr-se e Suafrika.

## Notennoù
Henry Calvin

**Henry Calvin**, bet ganet **Wimberly Calvin Goodman** d'ar 25 a viz Mae 1918 e Dallas (Texas, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Here 1975 e memes kêr, a oa un aktour fent (sinema ha skinwel) stadunanat.

## E vuhez
Berzh bras a reas en abeg da roll "Serjant Demetrio López García" a zalc'has er stirad skinwel *[[Zorro (stirad skinwel, 1957)|Zorro]]* e dibenn ar bloavezhioù hanter-kant, a-gevret gant Gene Sheldon ("Bernardo") ha Guy Williams ("Don Diego de la Vega"/"Zorro"). Ar pezh a reas dezhañ kemer perzh en unan eus pennadoù ar stiradoù skinwel *[[The Man from U.N.C.L.E.]]* ha *[[The Girl from U.N.C.L.E.]]* e 1966.

## E filmoù er sinema
* 1956 :
** *[[Crime Against Joe]]*, sevenet gant Lee Sholem,
** *[[The Broken Star]]* gant Lesley Selander.
* 1960 : *[[Toby Tyler, or Ten Weeks with a Circus]]* gant Charles Barton. 
* 1961 : *[[Babes in Toyland (film, 1961)|Babes in Toyland]]* gant Jack Donohue.
* 1965 : *[[Ship of Fools]]* gant Stanley Kramer.

## Liamm diavaez
* '''Henry Calvin''' war Internet Movie Database
* '''Henry Calvin/Serjant García''' o kanañ ''¡Viva el vino!''

## Notennoù ha daveennoù
Le Tampon

**Le Tampon** zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Pierre.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Tamponnais* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Maison-Roussel.JPG|Ti Roussel.
Château-Bel-Air.JPG|Kastell Bel-Air.
Plaine des Cafres Piton des Neiges.jpg|Plaine des Cafres.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
Louvain-la-Neuve

**Louvain-la-Neuve** (berraet a-wechoù e LLN) zo ur gêr nevez-savet er bloavezhioù 1970 e Belgia, e kumun Ottignies-Louvain-la-Neuve, e proviñs Brabant Wallonia.

Ur gêr savet diwar netra eo Louvain-la-Neuve, savet da-heul an troc'h a voe e Skol-veur Gatolik Louvain (Leuven), etre ar studierien c'hallek hag an nederlandegerien. Manifestadegoù a voe graet eno, e dibenn ar bloavezhioù 1960, gant ar studierien flandrezat a c'houlenne ma vefe graet gant an nederlandeg hepken er skol-veur-se abalamour ma oa diazezet e Flandrez. Divizet e voe neuze rannañ ar skol-veur e div lodenn, ur skol-veur c'hallek hag ur skol-veur nederlandek, ha staliañ ar skol-veur c'hallek e Wallonia. Staliet e voe en ul lec'h a voe anvet "Louvain-la-Neuve", tra ma chome ar skol-veur nederlandek e Leuven ("Louvain" e galleg). En-dro d'ar skol-veur nevez e voe savet ur gêr nevez, da reiñ bod d'ar studierien ha d'o c'helennerien. E Louvain-la-Neuve eta emañ an Université Catholique de Louvain (UCL), a zo distag diouzh Katholieke Universiteit Leuven (KUL). Ouzhpenn ar skol-veur e kaver ivez, e Louvain-la-Neuve, un toullad embregerezhioù penn a-raok hag ur mirdi diwar-benn oberenn Hergé.

## Mirdioù
* Mirdi Hergé
Henriette Bro-Saoz

**Henriette Bro-Saoz** (1644 -1670), pe **Henrietta of England **, pe *Henriette d'Angleterre* e galleg, pe **Henrietta Anne Stuart of England**, pe **Henriette-Anne Stuart**, a oa ur briñsez saoz hag a zimezas da Philippe de France, dug Orleañs, breur d’ar roue gall Loeiz XIV.

Ganet e oa en Exeter en Devon d'ar 16 a viz Mezheven 1644. Merc'h e oa d'ar roue Charles Iañ Bro-Saoz, roue bro-Saoz ha bro-Skos, ha d'e bried Henriette Bro-C'hall (1609-1669). He mamm a oa merc'h d'ar roue gall Herri IV, ha c'hoar da Loeiz XIII; keniterv kompez e oa neuze da Loeiz XIV. Stuart e oa he zad, Bourbon he mamm.

Pa oa ganet e oa brezel diabarzh etre kostezenn he zad roue ha tud ar parlamant da gentañ, harperien Oliver Cromwell goude. He mamm he doa dilezet anezhi goude he genel da dec'hel da Vro-C'hall gant he serc'heg. Chomet e oa dindan evezh he gouarnerez, Lady Dalkeith, kontez Morton.

He zad a c'houlennas ma vije graet ur vadeziant anklikan dezhi. Goude kollet emgann Naseby, e kasas Charles I e vab Charles, titlet priñs Kembre, da-gaout e vamm da Vro-C'hall. Lady Morton a voe kaset dre heg gant Henriette da-gichen Londrez, met nac'h a reas reién ar bugel d'ar Parlamant gant aon na vije lazhet.

Tec'hel a reas an itron gant ar verc'hig un devezh hañv e 1646 da lez ar roue gall Loeiz XIV, gwisket en koueriadez hag ar verc'hig gwisket en paotrig. Degemeret fall e voe gant mamm ar briñsezig, ha kaset da gaolmoc'ha.

### Eured politikel

E 1661, da seitek vloaz, e timezas da Philippe I, dug Orléans ("Monsieur"), breur da Loeiz XIV, ha paotretaer touet.

## He bugale
Daoust d'e si brudet e teuas a-benn Fulup d'ober bugale d'e wreg: 
* Marie Louise d'Orléans (1662- 1689), a zeuas da vout Rouanez Spagn o timeziñ da Carlos II, roue Spagn.
* Philippe-Charles d'Orléans, dug Valois ( 1664 - 1666), marvet da zaou vloaz;
* ur verc'h marv ganet e Gouhere 1665, ;
* Anne Marie d'Orléans (1668 -1728), dimezet e 1684 da Vittorio Amadeo II Roue Sardigna.

## Goude he marv
Pa varvas Henriette e 1670 ec'h addimezas he fried Fulup d'ar briñsez alaman Liselotte von der Pfalz.
Elffin ap Gwyddno

**Elffin ap Gwyddno** (skrivet *Elphin* a-wechoù) a oa ur roue brezhon eus Kembre hervez ar wengelouriezh kembreat. Mab e oa da Gwyddno Garanhir, roue Ceredigion e mojennoù Cantre'r Gwaelod, ar vro beuzet e Bae Ceredigion.
Meneget eo e anv e Hanes Taliesin, ur skrid eus ar , rak keneiled e oa Taliesin Ben Beirdd ar vojenn hag Elffin.
Hervez lenneien zo e oa un haroz eus an Hanternoz kozh, a voe degaset ar mojennoù diwar e benn da Gembre.

## Ar vojenn
En eil rann *[[Hanes Taliesin]]* eo meneget anv Elffin.
Da zeiz Kala-Mae e oa bet kaset Elffin gant e dad Gwyddno da besketa da gCored Wyddno, nepell diouzh Aberdyfi. Eno, e-lec'h eoged, e kavas ur c'havell lêr hag ennañ ur bugel, hag a oa bet dilezet ha lakaet gant e vamm, an hudourez Ceridwen, da vont war ar mor. Dastum ar bugel a reas Elffin hag e gas gantañ d'ar gêr.

War an hent en e anvas Taliesin, ha goude e vout anvet evel-se, e krogas ar bugel da zibunañ barzhoniezh eus ar c'haerañ ha da ganañ *Dihuddiant Elffin*, a voe brudet er Grennamzer, hag a grog evel-hen :

:*Elffin teg, taw a'th wylo ;* 
:*Ni wna lles drwg obeithio ;*
:*Ni chad yng ngored Wyddno*
:*Erioed gystal â henno.*

Betek e drizek vloaz e chomas Taliesin e ti Elffin.

## Lez Maelgwn
Tabut a voe etre Elffin ha Maelgwn Gwynedd, roue Gwynedd, ha Taliesin a sikouras e leztad.
Goulennet en doa Maelgwn Gwynedd digant Elffin kanañ meuleudi dezhañ ha d'e lez, a oa e Degannwy. Nac'hañ a reas Elffin, o lavarout e oa Taliesin gwelloc'h barzh egetañ, ha fealoc'h maouez e wreg eget re lez Gwynedd. Taliesin a ouie penaos e oa kont eno peogwir e oa diouganer ha kontañ a reas da wreg Elffin. Neuze e teuas Rhun, mab Maelgwn, da di Elffin da lorbañ e wreg ha da brouiñ e oa gaou a lâre Elffin diwar-benn e bried. Ha Rhun da vezviñ gwreg Elffin. Rhun a glaskas tennañ he gwalenn-eured diganti da brouiñ he dislealded ; met ne deue ket ar walenn, ma rankas troc'hañ ar biz. Pa glaskas ar roue Maelgwn diskouez ar biz da Elffin e lavaras egile e troc'he e wreg hec'h ivinoù aliesoc'h eget perc'henn ar biz-se, he doa servijourezed da verat an toaz, ha biskoazh ne veze ket toaz dindan hec'h ivinoù, ha laosk e veze he gwalenn war he biz, e-skoaz honnezh a oa stardet.

Stag eo Elffin hag Addaon fab Taliesin er skrid krenngembraek *[[Breuddwyd Rhonabwy]]* :
 
:*"Idawc," heb y Ronabwy, "pwy y marchawc gynneu?"*
:*"Y gwas ieuanc kymhennaf a doethaf a wneir yn y teyrnas hon, Adaon uab Telessin."*
:*"Pwy oed y gwr a drewis y varch ynteu?"*
:*"Gwas traws fenedic, Elphin uab Gwydno."*


## Lennegezh
E 1829 e voe embannet ar romant saoznek *The Misfortunes of Elphin* gant Thomas Love Peacock (1785-1866), diazezet war vojenn Elffin ha Taliesin.

## Levrlennadur
* Oberour dizanv, *Les Quatre Branches du Mabinogi*, troet e galleg gant Pierre-Yves Lambert, Éditions Gallimard, coll. « L’aube des peuples », Paris, 1993, .

## Pennadoù kar
* Mabinogi

## Notennoù
Orthorhyncus cristatus

***Orthorhyncus cristatus*** zo ur spesad evned-kelien e-touez kerentiad an *[[Trochilidae]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Bevañ a ra al labous en Antilhez Bihanañ hag en un darnig eus Puerto Rico.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
*''Orthorhyncus cristatus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Henriette Vogel

**Adolfine Vogel** (1773, pe 1780 hervez ar maen-bez - ), lesanvet **Henriette Vogel** gant Heinrich von Kleist, a oa muzenn ar barzh-se. Kouezhet e oa ar c'hrign-bev warni hag en em lazhañ a reas gant Heinrich von Kleist d'an 21 Du 1811, war lez lenn Wannsee, e-tal Potsdam.
Tiobraid Árann

**Tiobraid Árann** (*Tipperary* e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, e kreisteiz an enezenn. Roet he deus hec'h anv d'ur gontelezh, Kontelezh Tiobraid Árann. E 2006 e oa poblet gant tost da  a dud.

Emañ Tiobraid Árann war ribl ar stêr Ára. Ar Vikinged a oa en em staliet war un enezennig er stêr-se. En  e oa bet savet ur c'hastell eno gant ar roue saoz Yann Iañ, met ne chom roud ebet eus ar c'hastell-se bremañ.

Ur c'hreñvlec'h saoz e oa Tiobrad Árann en  hag e deroù an . Betek  soudard a oa eno e-pad ar Brezel-bed Kentañ, o vezañ gourdonet a-raok mont d'an talbenn e Bro-C'hall.

## Kêrioù gevellet
* 

## Gwelet ivez
* *[[It's a Long Way to Tipperary]]*, ur ganaouenn eus mare ar Brezel-bed Kentañ.

## Notennoù
Ptilinopus regina

***Ptilinopus regina*** a zo ur spesad evned e-touez kerentiad ar c'h*[[Columbidae]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e bevennoù norzh ha reter Aostralia, en enez Timor hag inizi tost ivez.

## Liamm diavaez
* ''Ptilinopus regina'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Contradusta walkeri

***Contradusta walkeri*** a zo unan eus an tri spesad a vez renket er genad *[[Contradusta]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin boutin a-walc'h betek ral a-walc'h a vev eus ar Meurvor Indez da Norzh Aostralia, betek Reter Meurvor Habask, an aliesañ etre 5 ha 25 m donder war hag etre korail bev ha dindan mein, pe tostoc'h eus an aod bev e lec'hioù fankeg diouzh an isspesadoù.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Sowerby e 1832 dindan an anv genad *[[Cypraea]]*.

Roet eo bet an anv spesad en enor d'an Ao.Walker, dastumer perc'henn ar grogenn diskrivet.

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Contradusta walkeri* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea walkeri* Sowerby, 1832 hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea hag anv an diskrivadenn.
* *Erronea walkeri* Sowerby, 1832 anv aet da get.

## Isspesadoù
Tri isspesad a zo bet diskrivet :

* *Contradusta walkeri walkeri * Sowerby, 1832 isspesad divoutin a vev eus ar Meurvor Indez betk Norzh Aostralia.
* *Contradusta walkeri surabajensis* Schilder, 1937 isspesad da vezañ kadarnaet,boutin a-walc'h a vev en Asia ar gevred.
* *Contradusta walkeri continens* (Iredale, 1935) isspesad da vezañ kadarnaet, ral a-walc'h a vev en Aostralia hag er Melanezia.

## Bevoniezh
Kregin brav ha boutin a-walc'h betek ral a-walc'h a vez kavet an aliesañ etre 5 ha 25 m donder war hag etre koural bev ha dindan mein, pe tostoc'h eus an aod bev dindan mein e lec'hioù fankeg diouzh an isspesadoù an hini eo.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 19&nbsp;mm ha 32&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 12&nbsp;mm pe ramz, betek 39&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
*[[Contradusta bregeriana]]*, *[[Contradusta lapillus]]*, daou spesad gant livioù damheñvel.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo eus ar Meurvor Indez da Norzh Aostralia, betek Reter Meurvor Habask.

## Skeudennoù

Cypraeidae - Cypraea walkeri - Philippines-1.JPG|Ur grogenn *Contradusta walkeri* eus Filipinez, kein
Cypraea walkeri - Philippines-3.JPG|Ur grogenn *Contradusta walkeri* eus Filipinez, kostez
Cypraeidae - Cypraea walkeri - Philippines-4.JPG|Ur grogenn *Contradusta walkeri* eus Filipinez, diaz ha kostez
Cypraea_walkeri_-_Philippines-4.JPG|Ur grogenn *Contradusta walkeri* eus Filipinez, kostez ha beg


## Notennoù ha daveennoù
Addaon fab Taliesin

Mab Taliesin e oa **Addaon fab Taliesin** (skrivet ivez ** Afaon fab Taliesin**) hervez Trioedd Ynys Prydein hag ar vojenn Breuddwyd Rhonabwy.

Hervez Breuddwyd Rhonabwy en deus kemeret perzh en Emgann Badon, gant ar Roue Arzhur. Iddog ap Mynio a lavare anezhañ e oa "furañ den ar rouantelezh".
Kleñved an Togn

***Kleñved an Togn*** zo titl ur pezh-c'hoari fentus gant Jarl Priel bet embannet en niverenn 30 (Genver - C'hwevrer 1952) eus ar gelaouenn *[[Al Liamm|Al Liamm - Tir na n-og]]*.

Dindan stumm ul levrig ur bajenn ha tregont dezhañ e voe moulet an oberenn, e 1952 ivez, e Ti ar Skrev er Baol evit *Al Liamm - Tir na n-og*. Ma fizier er pezh a oa bet skrivet gant an oberour e-unan e oa bet peurechuet e bezh-c'hoari gantañ d'ar 25 a viz Meurzh 1951 (*Sul ar Beuz 1951*) e Priel (Aodoù-an-Hanternoz).

## An tudennoù
* **Gwilh Krec'hiou** : ur pesketaer diouzh e vicher hag a vez graet **an Togn** anezhañ,
* **Marc'harid** : gwreg Gwilh Krec'hiou,
* **Fañchig** : mab ar c'houblad ; ur c'hrennard "en oad d' ober e bask kentañ" eo,
* **Koneri gozh** : ur martolod kozh a zaouzek vloaz ha tri-ugent,
* **An Intañvez** : ur "vaouez a beadra", oadet a bemp bloaz ha tregont,
* **An itron Leskoualc'h** : medisinez eo diouzh he micher,
* **Mari-Von ar Moal** : stammerez eo diouzh he micher ; "e tu-hont da hanter kant vloaz" eo.

## Ar pezh-c'hoari
E-ti Gwilh ha Marc'harid Krec'hiou, war-dro dek eur diouzh ar beure, e-pad an hañv. N'emañ ket an ozhac'h en e vleud, na pell ac'hano : ken klañv eo ma n'eo ket bet o pesketa. Ha den ne oar, na kerent nag amezeien, eus pelec'h e teu an droug evit gwir. Padal, Merc'h ar Moal a oar-hi ar pezh a zo krog en Togn ha dont a raio a-benn da yac'haat e gleñved.
Ros Cré

**Ros Cré** (*Roscrea* e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, e norzh kontelezh Tiobraid Árann. Ur gêrig kozh eo, dezhi  a annezidi e 2011.

Unan eus kêrioù koshañ Iwerzhon eo, savet en-dro da vanati sant Crónán er  Abalamour d'an dismantroù puilh a chom eus he amzer dremenet eo bet lakaet Ros Cré war roll "Kêrioù glad Iwerzhon". E-touez an dismantroù-se emañ nor-dal iliz romanek Sant Crónán, un tour ront hag ur groaz uhel hag a chom eus ar manati kozh, rivinoù ur manati frañsiskaned eus ar , dismantroù ur c'hastell eus an ... E manati Ros Cré e voe savet unan eus dornskridoù kozh brudetañ Iwerzhon, *[[Levr Dimma]]*, hag a zo bremañ e levraoueg Trinity College, e Dulenn.

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*RoscreaOnline.com
Fallaenn (astronomiezh)

**Fallaenn** a reer er steredoniezh eus an anadenn a c'hoarvez pa steuz d'ar gwel, penn-da-benn pe evit un darn, ur c'horf-egor pa zeu ur c'horf all etre eñ hag un arvester.

## Gwelet eus an Douar
***Fallaenn heol** pe **fallaenn war an heol**, pa dremen al Loar etre an Heol hag an Douar.
***Fallaenn loar** pe **fallaenn war al loar**, pa dremen an Douar etre an Heol hag al Loar.

Ur fallaenn war an heol a c'hoarvezas d'an 10 a viz Mezheven 2021, a voe gwelet en hantervoul norzh eus Kanada betek Rusia.
NO MA'AM

Ar strollad **NO MA'AM** a zo un aozadur ijinet e bed ar stirad skinwel Married… with Children abalamour da stourm a-enep galloud ar maouezed.

## Istor ar strollad NO MA'AM
Ar strollad **NO MA'AM** a zo bet krouet gant Al Bundy. Meur a abeg a zo, aet e oa skuizh da vat gant doare bevañ e wreg Peggy Bundy. Ouzhpenn da-se, ha dreist-holl, e vezo ur wech ma vo bet difennet an nozvezh gouestlet d'ar baotred nemetken er sal Bowling gant ur strollad feministed. En tamm 9 eus al lodenn 8 er stirad ez eo krouet ar strollad.

## Aozadur an No MA'AM

* Yezh orin: National Organization of Men Against Amazonian Masterhood
* Brezhoneg: Aozadur Broadel ar Piri enep Aotrouniezh an Amazonezed

Al Bundy a zo penn rener an aozadur.

Lec'h pennañ an aozadur a vez e ti Al Bundy, pe er c'harr-di pe el liorzh pe c'hoazh war toenn al lojeiz. Eil lec'h pennañ an aozadur a zo an Nudie Bar, un davarn gant dañserezed hanter noaz.

## Palioù an No MA'AM
Pal pennañ ofisiel an aozadur a vez stourm a-enep aotrouniezh ar maouezed er gevredigezh ha dreist-holl war ho gwazed.
Dre vras ar pal gwirion er stirad skinwel a vezo evañ bier ha flemmañ ar merc'hed ha mont d'an davarn Nudie Bar.

## 10 gourc'hemenn an No MA'AM

# « Gwir a zo da lavarout "brennig" eus ar bronnoù, ha "boestoù laezh" a-wechoù zoken .»
# « N'omp ket rediet da walc'hiñ hor divgazel. ("Fall ez eo bezañ Gall" a vez implijet a-wechoù)»
# « Gwir hon eus da zrailhañ an dud kasaus.»
# « Alvokaded, gwelet an 3de gourc'hemenn.»
# « Gwir a zo da vleniañ un oto pabor, ma ro harp d'ar merc'heta.»
# « An holl a gemer ar bus, nemedon.»
# « Adroomp plas d'ar ger "serc'h" (kompren orgedenn).»
# « An neuial kenamzeriet n'eo ket ur sport.»
# « Neuial da hanternoz a zo ur sport (*[[catch]] * er vouilhenn a vez implijet a-wechoù)»
# « O.K., ne vez nemet 9 anezho, n'eus ket den ebet o vezañ direbech ...»

## Enebourien an No MA'AM

Enebourien daonet an aozadur a zo ar F.A.N.G:

* Yezh orin: Feminists Against Neanderthal Guys
* Brezhoneg- Feministed a-enep ar piri Neanderthalian

E-penn ar strollad 'se e vezo kavet Marcy D'Arcy.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn an No MA'AM bro C'hall
* 
* An No MA'AM war bundyology.com
Contradusta lapillus

***Contradusta lapillus*** a zo unan eus an tri spesad a vez renket er genad *[[Contradusta]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin ral ha dizoloet nevez 'zo a vev en donder er Meurvor Habask e-kichen inizi Filipinez draget an aliesañ etre 100 ha 250 m donder.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Poppe, Tagero & Groh nevez 'zo e 2013 dindan an anv genad *[[Contradusta]]*.

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Contradusta lapillus* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea lapillus*  Poppe, Tagero & Groh, 2013 hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Isspesadoù
N'eus isspesad ebet a zo bet diskrivet evit poent:

## Bevoniezh
Kregin brav ha ral a vez kavet an aliesañ draget gant bagoù etre 100 ha 250 m donder.
 
## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 20&nbsp;mm ha 29&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig pe ramz.

## Gwelout ivez
*[[Contradusta bregeriana]]*, *[[Contradusta walkeri]]*, daou spesad all ar genad.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er Meurvor Habask e-kichen inizi Filipinez.

## Notennoù ha daveennoù
Cribrarula catholicorum

***Cribrarula catholicorum*** a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad *[[Cribrarula]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin divoutin a vev er Melanezia er Meurvor Habask an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Schilder & Schilder e 1938 dindan an anv genad *[[Cribraria]]*.

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Cribrarula catholicorum* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cribraria catholicorum* Schilder & Schilder, 1938 anv an driskrivadenn hag anv aet da get.
* *Cypraea catholicorum* (Schilder & Schilder, 1938) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Isspesadoù
N'eus isspesad ebet a zo bet diskrivet evit poent.

## Bevoniezh
Kregin divoutin a vez kavet an aliesañ war an aod bev dindan bloc'hadoù koural war ar c'harreg bev an hini eo.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 12&nbsp;mm ha 18&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 10&nbsp;mm pe ramz betek 23&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad *[[Cribrarula]]* gant livioù damheñvel ha dreist-holl *[[Cribrarula cribraria]]* ha *[[Cribrarula gaskoinii]]*

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e Melanezia er Meurvor Habask .

## Notennoù ha daveennoù
Pelias

**Pelias** (Πελιάς / *Peliás* e henc'hresianeg) a oa mab da b-Poseidon ha Tyro, ha mab advabet Kretheüs, roue Iolkos, e Thessalia. Hanrervreur e oa da Iason, an haros ac'h eas da gerc'hat ar maoutken aour.
The Needle and the Damage Done

***The Needle and the Damage Done*** (*An Nadoz hag an Droug war he lerc'h* e brezhoneg) zo ur ganaouenn saoznek savet an ton hag ar gerioù anezhi gant ar c'haner-sonaozer kanadian Neil Young.

* Deiziad enrollañ : 30 a viz Genver 1971,
* Lec'h enrollañ : war al leurenn, e savadur Royce Hall University of California, Los Angeles (Stadoù-Unanet Amerika),
* Ti-embann-pladennoù : Reprise Records ().

## Dodenn ar ganaouenn
E dibenn ar bloavezhioù 1960 hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1970 e oa aet da Anaon un nebeud arzourien, brudet e-metoù ar sonerezh rock, daoust dezhe bezañ e barr o brud : dramm ha/pe alkool a oa ar pennkaozioù anezhe.
* Brian Jones (The Rolling Stones), kavet marv en e boull-neuial d'an 3 a viz Gouere 1969,
* Alan Wilson (Canned Heat), kavet marv en e sac'h-kousket e Topanga (Kalifornia) d'an 3 a viz Gwengolo 1970,
* Jimi Hendrix, kavet marv er Samarkand Hotel (Londrez, Bro-Saoz) d'an 18 a viz Gwengolo 1970,
* Janis Joplin, kavet marv el Landmark Motor Hotel (Hollywood) d'ar 4 a viz Here 1970,
* Jim Morrison (The Doors), kavet marv en e gibell e Pariz d'an 3 a viz Gouere 1971.
*[[Sex & Drugs & Rock & Roll (kanaouenn)|Sex & Drugs & Rock & Roll]]* evel ma oa bet kanet gant ar Saoz Ian Dury e 1977 diwar-benn boazioù ar mare-se...

Ouzhpenn mantret gant marvioù tud hag a anaveze mat-tre e savas Neil Young ***The Needle and the Damage Done*** evit ma tiwallje e vignoned rak dañjer an dramm. Enrollet e voe war al leurenn e penn-kentañ 1971 p'he c'hanas Young en un doare fromus, eiltoniet ma oa-eñ gant e c'hitar klev hepken.

Ar gerioù "I sing this song because I love the man I know that some of you don't understand" o devoa dassonet evel ur raganaoudegezh eus an darvoudoù kriz a oa da c'hoarvezout en-dro dezhañ.
D'an 18 a viz Du 1972 e oa marvet Danny Whitten, gitarour Crazy Horse (ur strollad sonerezh rock ma sone Young ennañ, a-gevret gant Ralph Molina ha Billy Talbot), diwar re a Valium hag alkool : edo o paouez bezañ kaset kuit gant Young eus ar bleustradeg en devoa aozet en e di e San Francisco.
Un nebeud mizvezhioù war-lerc'h ez eas Bruce Berry da Anaon d'ar 4 a viz Mezheven 1973, hag eñ ivez diskaret goude bezañ kemeret re a zramm. Teknikour e oa er skipailh a rae war-dro sonadegoù Crosby, Stills & Nash ha graet en devoa anaoudegezh gant ar *poezon* abalamour da... Whitten. Evitañ eo e savas Neil Young ar ganaouenn *[[Tonight's the Night (kanaouenn)|Tonight's the Night]]* diwezhatoc'hik.

## Ar sonerien
* Neil Young e-unan-penn : gitar.

## Ar gerioù
* el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Kanerien all
Kanet eo bet ***The Needle and the Damage Done*** gant arzourien all : Tori Amos, Jake Bugg, Pete Doherty, Jewel, Laura Marling, Mike Massé, Dave Matthews, Nirvana, Our Lady Peace, Pearl Jam, Red Hot Chili Peppers, Seether, Simple Minds, The Allman Brothers Band, The Bronx, The Pretenders, Eddie Vedder en o zouez.

## Liamm diavaez
*'''''The Needle and the Damage Done''''', kanet gant Neil Young

## Notennoù ha daveennoù
The Raelettes

**The Raelettes** a oa ul laz kanerezed stadunanat a veze o kanañ gant Ray Charles er bloavezhioù 1950.