Delarivier Manley

**Delarivier** (skrivet ivez *Delariviere, Delarivière* pe *de la Rivière*) **Manley** (1663 pe war-dro 1670 – 1724) a oa ur skrivagnerez saoz ha flemmskrivagnerez politikel. (Diwezhatoc'h e voe skrivet e oa anvet Mary, met sklaer eo hiriv e oa ur fazi; anv ur c'hoar dezhi e oa; ha hi a lavare Delarivier pe Delia anezhi hec'h-unan.) Skrivañ a reas romantoù karantez ha flemmskridoù. 
Gant Aphra Behn ha Eliza Haywood e vez kontet e-touez "The fair triumvirate of wit", un anvadur deuet war-lerc'h o amzer.

## He buhez
An darn vrasañ eus pezh a ouzer anezhi a gaver e *Delia's story* en he levr *New Atalantis* (1709) hag en *Adventures of Rivella* a voe embannet ganti evel buhezskrid oberour an *Atalantis*, e ti Edmund Curll en 1714. Curll a lakaas munudoù ouzhpenn en 1725 en adembannadur dalif kentañ hanter faltaziet ha damarvarus.

Ganet e oa, a greder, e Jerzenez. C'hwec'h bugel o doa he zud, hi e oa an trede. He zad, Sir Roger Manley, a oa un ofiser, eus kostezenn ar roueelourien, hag un istorour. He mamm a oa genidik eus an Izelvroioù spagnol, a varvas pa oa yaouankik Delarivier. War a seblant ez ae gant he c'hoar Cornelia da-heul o zad, pa veze anvet tu pe du. Eñ ne rae ket war o zro nemeur.

Pa varvas o zad en 1687 o devoe ar merc'hed pep a 200 £ hag un darn eus pezh a chome eus an douaroù, aet da fall gant ar brezel diabarzh. Lakaet e voent dindan mererezh o c'henderv, John Manley (1654–1713), kannad Tory Bossiney en Kerne-veur etre 1701 ha 1708 hag etre 1710 ha 1713.

John Manley a zimezas da Delarivier, pa oa dimezet dija d'ur benhêrez kerneveurat, hag a oa bev bepred, ha pa ouie-eñ e oa ur falseured. Ur mab o devoe en 1691, anvet John evel e dad. En miz Genver 1694 e kuitaas he gwaz da vont da chom da di Barbara Palmer, 1añ dugez Cleveland, a oa bet serc'h d'ar roue Charlez II Bro-Saoz.ne chomas eno nemet c'hwec'h miz, rak kaset e voe kuit gant an dugez war-zigarez he devoa graet un tamm lez d'he mab.

Etre 1694–1696 e veajas Manley dre Vro-Saoz, er mervent dreist-holl. Krediñ a c'haller e oa gwellaet an darempredoù etre he fried ha hi. En 1696 ec'h embannas un dastumad lizhiri, *Letters written by Mrs Manley*, hag e skrivas daou bezh-c'hoari : ur gomedienn anvet *The Lost Lover, or, The Jealous Husband*, skrivet en ur ober eizhtez ha c'hoariet e  C'hoariva Drury Lane, met ne reas ket berzh. An eil a oa un drajedienn anvet *The Royal Mischief*, c'hoariet e  Lisle's Tennis Court gant  Betterton, hag a voe degemeret madik.

## Oberennoù

* *Letters written by Mrs Manley* (1696)
* *The Lost Lover or The Jealous Husband* (1696), komedienn
* *The Royal Mischief* (1696), trajedienn
* *Almyna, or the Arabian Vow* (1707), trajedienn
* *The New Atalantis|Secret Memoirs and Manners of Several Persons of Quality of Both Sexes, from the new Atlantis, an island in the Mediterranean* (1709), flemmskrid
* *Memoirs of Europe towards the Close of the Eighth Century. Written by Eginardus* (1710)
* *The Adventures of Rivella, or the History of the Author of The New Atalantis* (1714)
* *Lucius, the First Christian King of Britain* (1717)
* Delarivier Manley revising William Painter: *The Power of Love in Seven Novels* (London: J. Barber/ J. Morphew, 1720).

## Levrlennadur
* Paul Bunyan Anderson, "Delariviere Manley's Prose Fiction", *Philological Quarterley*, 13 (1934), p.&nbsp;168-88.
* Paul Bunyan Anderson, "Mistress Delarivière Manley's Biography", *Modern Philology*, 33 (1936), p.&nbsp;261-78.
* Gwendolyn Needham, "Mary de la Rivière Manley, Tory Defender", *Huntington Library Quarterley*, 12 (1948/49), p.&nbsp;255-89.
* Gwendolyn Needham, "Mrs Manley. An Eighteenth-Century Wife of Bath", *Huntington Library Quarterley*, 14 (1950/51), p.&nbsp;259-85.
* Patricia Köster, "Delariviere Manley and the DNB. A Cautionary Tale about Following Black Sheep with a Challenge to Cataloguers", *Eighteenth-Century Live*, 3 (1977), p.&nbsp;106-11.
* Fidelis Morgan, *A Woman of No Character. An Autobiography of Mrs. Manley* (London, 1986).
* Rachel Carnell, *A Political Biography of Delarivier Manley* (London: Pickering & Chatto, 2008).
* Ruth Herman, *The Business of a Woman: The Political Writings of Delarivier Manley* (London: AUP, 2003).
* Rachel Carnell and Ruth Herman, *The Selected Works of Delarivier Manley* (London: Pickering and Chatto, 2005).
* Dale Spender in *Mothers of the Novel* (1986).
* Janet Todd, "Life after Sex: The Fictional Autobiography of Delarivier Manley", *Women's Studies: An Interdisciplinary Journal*, 15 (1988), p.&nbsp;43-55.
* Janet Todd (ed.), "Manley, Delarivier." *British Women Writers: A Critical Reference Guide*. London: Routledge, 1989. 436-440.
* Rosalind Ballaster, "Introduction" to: Manley, Delariviere, New Atalantis, ed. R. Ballaster (London, 1992), p.v-xxi.
* Ros Ballaster, 'Delarivier Manley (c. 1663-1724)' at www.chawton.org
* Catharine Gallagher, "Political Crimes and Fictional Alibis. The Case of Delarivier Manley", *Eighteenth Century Studies*, 23 (1990), p.&nbsp;502-21.
* Olaf Simons, *Marteaus Europa oder Der Roman, bevor er Literatur wurde* (Amsterdam/ Atlanta: Rodopi, 2001), p.&nbsp;173-179, 218-246.
* J. Alan Downie, "What if Delarivier Manley Did Not Write The Secret History of Queen Zarah?", *The Library* (2004) 5(3):247-264 http://library.oxfordjournals.org/cgi/content/short/5/3/247.
* Ros Ballaster, ‘Manley, Delarivier (c.1670–1724)’, *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004.

## Notennoù ha daveennoù