open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Branwalader

**Branwalader**, pe **Brevalaer** (*Branuvelladurus* e latin), a oa ur sant brezhon er , anvet ivez *Breward, Branwallder,  Brelade, Broladre, Brelodre, Brélade*. Mab e vije bet d'ur roue eus Kernev-Veur, Kenen. Diskibl e oa da Sant Samzun, a voe eskob Dol, ha marteze e oa bet gantañ e Kernev-Veur ha Jerzenez a-raok dont gantañ da Vreizh.

Hervez ar vojenn (met diaes e vez digemmeskañ fedoù ha mojenn diwar-benn ar sent vrezhon) e vije bet eskob Jerzenez), a oa en eskopti Dol koulskoude en amzer-hont.

## Lec'hanvioù
E anv a gaver el lec'hanvadurezh.
*E Breizh:
**Loprevaler, e Bro-Leon, e kanton Plabenneg,
**Sant-Yann-Brevele, pe *Sant-Yann-Brewalaer*, e Bro-Gwened,
**Sant-Brewalaer, e Bae Menez-Mikael, e Bro-Zol.
*E Jerzenez: 
**Saint Brélade.
*E Kerne-Veur:
**St Breward 

## Lid
E Jerzenez e vez lidet d'ar 6 a viz Mezheven. 
E Kernev-Veur ivez, ha d'an 9 a viz C'hwevrer.
Er Grennamzer e veze lidet e Winchester, Exeter, hag e Kernev-Veur.

## Ilizoù

### Jerzenez
*Iliz Santt Brelade, a vefe bet savet en Xvet pe XIvet kantved. 

## Pennad kar
*Cadwaladr

## Levrlennadur
**"St. Breward Marks the Millennium"*, gant Pamela Bousfield, e-barzh *the Cornish Coracle*.

## Liammoù diavaez
*Article on St Breward
*Article on Branwaladr in Early British Kingdoms
*St Brelade's Church Website
La P'tite Tchilliette

**La P'tite Tchilliette** eo anv jerzenezek unan eus 6 *[[vîngtaine|tchilliette]]* e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet *La Petite Cueillette* e galleg ha saozneg.
Bae Menez-Mikael

**Bae Menez-Mikael** pe **Bae Menez-Mikael-ar-Mor** zo ur bae e Mor Breizh etre Breizh ha Normandi. Kontet eo da vezañ unan eus kaerañ baeoù ar bed, ha lakaet eo e anv e Levr Glad an Denelezh gant an UNESCO. 
Pa vez tre e vez dizolo an darn vrasañ eus ar bae.
Div enezennig zo: Tombelaine ha Menez-Mikael.

## Parrezioù an arvor
Eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz :
* E Normandi : Carolles, Champeaux, Saint-Jean-le-Thomas, Dragey-Ronthon, Genêts, Vains, Marcey-les-Grèves, Avranches, Le Val-Saint-Père, Céaux, Courtils, Huisnes-sur-Mer, Pontorson, Menez-Mikael-ar-Mor, Beauvoir.
* E Breizh : Roz-an-Arvor, Sant-Brewalaer, Kerruer, Menez-Dol, Gwiver, Hirel, Lanwezoù, Sant-Meleg ha Kankaven.
La Vîngtaine des Mathais

**La Vîngtaine des Mathais** eo anv jerzenezek unan eus peder *[[vîngtaine]]* e parrez Grouville e Jerzenez, anvet *Vingtaine des Marais* e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine d'la Ville

**La Vîngtaine d'la Ville** eo anv jerzenezek unan eus 6 *[[vîngtaine]]* e parrez Saint Hélyi e Jerzenez, anvet *Vingtaine de la Ville* e galleg ha saozneg.

Isrannet e vez d'he zro e daou ganton:

*Lé Canton dé Bas d'la Vîngtaine d'la Ville
*Lé Canton dé Haut d'la Vîngtaine d'la Ville
La Vîngtaine du Nord (Sainte Mathie)

**La Vîngtaine du Nord** eo anv jerzenezek unan eus 2 *[[vîngtaine]]* e parrez Sainte Mathie e Jerzenez, anvet *Vingtaine du Nord* e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine du Nord

**La Vîngtaine du Nord** eo anv div *[[vîntaine]]* e Jerzenez:

* La Vîngtaine du Nord e parrez Sainte Mathie;
* La Vîngtaine du Nord e parrez Saint Jean
La Vîngtaine dé Hérupe

**La Vîngtaine dé Hérupe** eo anv jerzenezek unan eus an 3 *[[vîngtaine]]* zo e parrez Saint Jean e Jerzenez, anvet *Vingtaine de Hérupe* e galleg ha saozneg.
Hamburger

Un **hamburger** a zo ur sandwich ennañ kig drailhet (kig bevin peurliesañ) poazh, krizaj ha lipig. Eus ar ger alamanek *Hamburger*, da lavaret eo annezad Hamburg e teu an anv — en Alamagn e vez anvet ar meuzioù diwar anv o lec'h orin.

War a seblant e voe impljiet kig moc'h rostet er penn-kentañ : brudet eo annezidi Hamburg da vezañ debrerien kig moc'h ; tamm-ha-tamm e voe implijet kig bevin. E-kerzh an  e voe treuzkaset ar rekipe d'ar Stadoù-Unanet, pa voe treuzet ar meurvor Atlantel gant martoloded alaman an *Hamburg-Amerika line*. War bourzh ar vag just a-walc'h e vije roet ur meuz heverk eus Hamburg, ennañ kig drailhet, formaj hag ognon mesket.
Hiziv an deiz e talvez ar ger *hamburger* da aroueziñ ar sandwich e-unan hag an tamm kig a zo ennañ. Dav eo gouzout n'eus liamm ebet etre ar ger *hamburger* hag ar ger saoznek *ham*, "morzhed-hoc'h".
Leun a galoriennoù zo en un hamburger, hag e lod broioù ez eus bet aozet prosezoù gant tud o doa debret kalz anezho hag a oa deuet da vezañ kofek.

## Er bed a-bezh
Un hamburger a c'haller debriñ er bed a-bezh hiziv an deiz. Fardet e vez gant embregerezhioù boued fonnus etrebroadel, an hini brudetañ o vezañ McDonald's. Daoust da se e seblant meuzioù all, evel ar *[[pizza]]* pe ar *[[kebab|c'hebab]]* bezañ ken brudet all, ma n'int ket brudetoc'h.
Ar re na vezont ket laouen gant ar bedeladur a lavar ez eo an hamburger unan eus arouezioù an impalaerouriezh amerikan er bed.

En Alamagn c'hoazh e kaver ur sandwich anvet *Bremer*, a-orin eus Bremen : un hamburger eo, ennañ un tamm pesk e-lec'h an tamm kig.
Cheeseburger

Un **Cheeseburger** a zo un hamburger ennañ un tamm formaj. 
Cheeseburger a zo ur ger diazezet war daou c'her :
* *Cheese* : formaj e saozneg
* *Burger*, diwar hamburger

An cheeseburger kentañ a zo bet fardet etre 1924 ha 1926 gant ur c'heginer yaouank anvet Lionel Sternberger, e Pasadena (California). An anv a zo bet marilhet 1935 ha roet da Louis Ballast, hag a laboure e Humpty Dumpty Drive-In Denver (Colorado).
Un *Juicy Lucy* a zo ur seurt cheeseburger krouet ha brudet e Minneapolis (Minnesota) : an tamm formaj a vez lakaet en tamm kig kriz, ha tommet e vez betek ma vefe teuzet ar formaj.
Currywurst

**Currywurst** (silzigenn gant curry) a zo ur meuz fonnus arouezus eus Alamagn, ha dreist-holl eus Berlin. Daou seurt silzig a c'haller lakaat ennañ : Brühwurst pe Bratwurst. Servijet e vez gant ketchup, curry, fritez hag un tamm bara bihan, anvet *Brötchen* en alamaneg. An dud a zebr anezhañ da greisteiz pe da noz, war o sav peurliesañ.

War a ouezer eo bet krouet goude an Eil Brezel Bed gant Herta Heuwer (30 a viz Even 1913 e Königsberg - 3 a viz Gouere 1999 e Berlin) : e-keit ma oa o c'hortoz pratikoù en he stal silzig e Charlottenburg, d'ar 4 a viz Gwengolo 1949, e krogas da veskañ a bep seurt traoù, betek ma kroufe ar c'hurrywurst.
Hervez lod all e vefe bet krouet dre zegouezh gant perc'henn ur stal silzig en Essen, pa laoskas curry da gouezhañ en ur podad ketchup.
En e romant anvet *Die Entdeckung der Currywurst* (Dizoloadenn ar c'hurrywurst) e lavar ar skrivagner Uwe Timm e vefe bet ijinet e 1947 e Hamburg gant un dudenn krouet gantañ hag anvet Lena Brücker.

Hervez ur bern tud e kaver currywurst gwellañ Berlin e stal Konnopke’s Imbiss e Schönhauser Allee, hag alies e ranker gortoz pell a-raok bezañ servijet.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn Mirdi ar c'hurrywurst e Berlin
La Vîngtaine d'la Vallée

**La Vîngtaine d'la Vallée** eo anv jerzenezek unan eus 5 *[[vîngtaine]]* e parrez Saint Louothains e Jerzenez, anvet *Vingtaine de la Vallée* e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine du Rotchi

**La Vîngtaine du Rotchi** eo anv jerzenezek unan eus teir *[[vîngtaine]]* e parrez Saint Cliément e Jerzenez, anvet *Vingtaine du Rocquier* e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine dé Nièrmont

**La Vîngtaine dé Nièrmont** eo anv jerzenezek unan eus peder *[[vîngtaine]]* e parrez Saint Brélade e Jerzenez, anvet *Vingtaine de Noirmont* e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine dé Rôzé (Trinneté)

**La Vîngtaine dé Rôzé** eo anv jerzenezek unan eus pemp *[[vîngtaine]]* e parrez Trinneté e Jerzenez, anvet *La Vingtaine de Rozel* e galleg ha saozneg.
La Vîngtaine du Dou

**La Vîngtaine du Dou** eo anv div *[[vîntaine]]* e Jerzenez:

* La Vîngtaine du Dou e parrez Saint Jean;
* La Vîngtaine du Dou e parrez Saint Pièrre
La Vîngtaine dé Maûfant

**La Vîngtaine dé Maûfant** eo anv jerzenezek unan eus c'hwec'h *[[vîngtaine]]* e parrez Saint Saûveux e Jerzenez, anvet *La Vingtaine de Maufant* e galleg ha saozneg.
Hot dog

**Hot dog** (*ki tomm* e brezhoneg) a zo anv saoznek ur sandwich, ijinet e SUA, ennañ ur silzigenn, poazh pe griz. Warni e vez lakaet lipig a bep seurt, evel sezv, ketchup, relish, maionez, pe ognon. Ur silzigenn a lakaer e-barzh, pe graet gant kig bevin, pe kig moc'h, kig yar, kig yar-Indez pe legumaj zoken.

E spagnoleg e vez lâret *perro caliente*, *ki tomm*, eus an dra-se. E Chili ez eus ur sandwich tomm brudet hag a zo evel un hot-dog bihan, ennañ tomatez drailhet, yod avoukez ha maionez, ha « *completo* » a vez graet anezhañ.
Nikolaikirche

**Nikolaikirche** a zo savadur koshañ Berlin : savet eo bet e 1230. E-kreiz karter Nikolaiviertel emañ. Savet eo bet da enoriñ Sant Nikolaz, sant-paeron ar goñversanted, rak kalz koñversanted a oa e-touez annezidi gentañ Berlin. Meur a wech eo bet kemmet ar savadur : e 1380 e voe ouzhpennet ar chantele, hag an nevioù e 1480.
Ar c'hlordi doubl a voe savet e 1876. Distruj a voe e-kerzh an Eil Brezel Bed, kempennet voe an iliz adalek 1977. Adalek 1987 e voe staget ouzh Märkisches Museum.
Hackesche Höfe

**Hackesche Höfe** a zo un hollad eizh porzh diabarzh e Berlin.
Pep porzh en deus ur perzh disheñvel : enno e kaver burevioù koulz ha ranndioù, stalioù dilhad, ur stal levrioù, pretiez, un sinema, meur a ziskouezva.
A-fet savouriezh ez eo ur savadur doare Jugendstil, ar steñv a zo bet treset gant August Endel. Er porzh kentañ e weler un talbenn warnañ karrezioù gwerniset liesliv. Ar sevel a grogas e 1906, diazezet e voe war un disparti resis etre tiez-annez, artizanelezh, kenwerzh ha sevenadur, ar pezh a laka ar savadur da vezañ disheñvel diouzh porzioù an XIXvet kantved.
Hackesche Höfe a zo bet dreset etre 1994 ha 1996. Abaoe 2002 int stag ouzh Rosenhöfe.


Skeudenn:HackescheHöfe 4.png|Steñv
Skeudenn:Hackesche Höfe 1a.jpg|Mont e-barzh
Skeudenn:Hackesche Höfe 2a.jpg|Porzh kentañ, tu ar reter
Skeudenn:Hackesche Höfe 3a.jpg|Porzh kentañ, tu ar c'hornôg


## Liamm diavaez
Lec'hienn ofisiel
Kanton Ouderwijk

**Kanton Ouderwijk** a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
## Kumunioù
**Kanton Ouderwijk** a yae 13 kumun d'ober anezhañ.

## Emdroadur ar boblañs
Kanton Arques

**Kanton Arques** a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet e 1985 ha diskarget e 2015, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
## Kumunioù
**Kanton Arques** a ya 5 kumun d'ober anezhañ.
Lé Canton dé Bas d'la Vîngtaine d'la Ville

**Lé Canton dé Bas d'la Vîngtaine d'la Ville** eo anv jerzenezek unan eus 6 *[[vîngtaine]]* La Vîngtaine d'la Ville e parrez Saint Hélyi e Jerzenez, anvet *Le Canton de Bas de la Vingtaine de la Ville* e galleg ha saozneg.
Sant-Pêr

**Sant-Pêr** zo un anv-lec'h brezhonek, diwar anv Sant Pêr. Diwar levezon ar galleg ez eus bet dibabet skrivañ an anv gant ur varrennig-stagañ.

## Anvioù-lec'h
###### 
A-wechoù e klot gant an anv * [[Saint-Pierre]] * e galleg, ha kement-se zo gwir evit ar re-mañ :
* Sant-Pêr-Kiberen, e Ledenez Kiberen 
* Sant-Pêr-Plewenn er c'hreisteiz da Sant-Maloù
* Sant-Pêr-Kilbignon, bet ur gumun, staget ouzh Brest e 1945.
**Sant-Pêr*, porzh bihan e Penmarc'h

A-wechoù ne ra ket, ha kement-se zo gwir evit :
**Sant-Pêr-Pou-Aled*, pe Sant-Pêr-Poualed, e Bro-Sant-Maloù
*Sant-Pêr-Raez, e Bro-Naoned

###### 
* parrez Sant-Pêr, pennlec'h an enezeg 

###### 
* plasenn Sant-Pêr

## Ilizoù ha chapelioù
Meur a iliz hag a chapel zo anvet "Sant-Pêr". Meur a chapel zo anvet "Chapel Pêr" ivez.
* Penniliz Sant-Pêr e Roma
* Iliz-veur Sant-Pêr Roazhon 
* Iliz Sant-Pêr Plougastell
* Iliz Sant-Pêr Gwiglann
* Iliz Sant-Pêr Irvilhag
* Iliz Sant-Pêr Pluzunet

Meur a iliz ha chapel zo anvet "Sant-Pêr ha Sant-Paol". Meur a chapel zo anvet "Chapel Pêr-ha-Paol" ivez.
* Iliz-veur Sant-Pêr ha Sant-Paol Naoned
* Iliz Sant Pêr ha Sant Paol Argol
*Chapel Pêr-ha-Paol, etre Pleuzal ha Peurid

## A bep seurt
* meur a skol gatolik (pe bet katolik) a zo anvet Sant Pêr e Breizh: 
***Skolaj Sant-Pêr*, e Sant-Brieg
* straed Sant-Pêr, anv meur a straed, da skouer e Naoned, nepell eus an Iliz-veur
* Tour-tan Sant-Pêr, e Penmarc'h

## Tud
* Vefa Sant-Pêr (1872-1967), skrivagnerez

## Loened
* alc'hweder sant Pêr, ul labous

## Pennadoù kar
*San Pedro
*São Pedro
*Saint Peter
*Saint-Pierre
* Kerbêr
Kerbêr (Brest)

:*Evit sterioù all ar ger *'Kerbêr**, gwelet [[Kerbêr (disheñvelout)]]''
<HR noShade>
**Kerbêr-Kilbignon** (hag ivez **Sant-Pêr-Kilbignon** dre skrid a-wechoù) a oa ur gumun eus [[Breizh]] e departamant [[Penn-ar-Bed]]. Ur c'harter eus [[Brest]] eo hiziv. 
== Brezhoneg ==
=== Ar Brezoneg er Skol ===
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
== Istor ==
* **Kerbêr-Kilbignon''' a oa ur barrez kozh e Bro-Leon. Gwechall-gozh e oa Rekourañs e Kerbêr, met staget e voe ouzh Brest er .
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790. 
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Guillaume Scouarnec e anv, hag ur c'hure, Gabriel Laneur.
### 
* Staget e voe kumun Kerbêr ouzh kumun Brest e 1945.
## Monumantoù ha traoù heverk
* En anv sant Pêr emañ an iliz-parrez.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn.

## Douaroniezh
* Er c'huzh-heol da Vrest, etre Plouzane hag ar stêr Penfell, emañ Sant-Pêr. 
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Liammoù diavaez
 *Mémoires de Saint-Pierre
## Notennoù ha daveennoù
Cantal (departamant)

**Cantal** (e galleg hag ent-ofisiel, distaget ; *Cantal* ivez en okitaneg, hag ivez *Chantal*, *Cantau*, distaget ) pe *Chantau* ), zo un departamant, e-kreiz Bro-C'hall, er rannvro Arvern Ron-Alpoù. Orlhac eo ar penn-kêr anezhañ. Dont a ra an anv eus ar menezioù anvet Cantal.

## Arondisamantoù Cantal
* Mauriac
* Orlhac
* Sant-Flor

## Keuz
Meur a geuz a vez aozet er c'hornad, ha sed ar re vrudetañ:
* Cantal
* Bleu d'Auvergne

## Liammoù divaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ er C'hantal      

## Notennoù ha daveennoù
Creuse (departamant)

**Creuse** (galleg, distaget ; *Cruesa* en okitaneg, distaget /kruezo/, pe /krozo/ er vro) zo un departamant e-kreiz Bro-C'hall, er rannvro Akitania-Nevez, anezhañ unan eus an departamantoù a zo en Okitania. Anvet eo bet diwar anv ar stêr Creuse, a zo *Cruesa* en okitaneg. 

Garait (*Guéret* e galleg) eo ar penn-kêr anezhañ.

## Un departamant war zidudañ
Brudet eo da vezañ unan eus ar c'hornioù-bro ma eo bet an didudañ ha divroañ en o gwashañ. Pa oa Michel Debré ministr en devoa klasket kas di bugale tennet digant o zud er Réunion.

## Arondisamantoù
* Garait
* Lo Buçon

## Levrlennadur
* *La déportation des Réunionnais de la Creuse*, Elise Lemai, Embannadurioù L'Harmattan, 2004 (e galleg) ;
* *Enfants en exil, transfert de pupilles réunionnais en métropole (1963-1982)*, Ivan Jablonka, Embannadurioù Seuil, Pariz, septembre 2007 (e galleg).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
*Touristañ er C'hreuse.

## Notennoù ha Daveennoù
Kanton Étaples

**Kanton Étaples** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.
## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton e 1801.
* Digresket e oa bet da 15 kumun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015
Kanton Étaples a yae 19 kumun d'ober anezhañ.

### Abaoe 2015
Kanton Étaples a ya bremañ 15 kumun d'ober anezhañ:
* Bréxent-Énocq,
* Camiers,
* Cormont,
* Cucq,
* **[[Étaples]]**,
* Frencq,
* Lefaux,
* Longvilliers,
* Maresville,
* Merlimont,
* Saint-Aubin,
* Saint-Josse,
* Le Touquet-Paris-Plage,
* Tubersent,
* Widehem.

## Emdroadur ar boblañs

 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Kanton Fruges

**Kanton Fruges** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton e 1801.
* Brasaet e oa bet da 55 kumun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015
Kanton Fruges a yae 25 kumun d'ober anezhañ.

### Abaoe 2015
Kanton Fruges a ya bremañ 55 kumun d'ober anezhañ:
* Ambricourt,
* Audincthun,
* Avondance,
* Avroult,
* Beaumetz-lès-Aire,
* Bomy,
* Canlers,
* Clarques,
* Coupelle-Neuve,
* Coupelle-Vieille,
* Coyecques,
* Crépy,
* Créquy,
* Delettes,
* Dennebrœucq,
* Ecques,
* Embry,
* Enguinegatte,
* Enquin-les-Mines,
* Erny-Saint-Julien,
* Fauquembergues,
* Febvin-Palfart,
* Fléchin,
* Fressin,
* **[[Fruges]]**,
* Herbelles,
* Heuringhem,
* Hézecques,
* Inghem,
* Laires,
* Lebiez,
* Lugy,
* Mametz,
* Matringhem,
* Mencas,
* Merck-Saint-Liévin,
* Planques,
* Quiestède,
* Racquinghem,
* Radinghem,
* Rebecques,
* Reclinghem,
* Renty,
* Rimboval,
* Royon,
* Ruisseauville,
* Sains-lès-Fressin,
* Saint-Martin-d'Hardinghem,
* Senlis,
* Thérouanne,
* Thiembronne,
* Torcy,
* Verchin,
* Vincly,
* Wardrecques.

## Emdroadur ar boblañs

 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Dordogne (departamant)

**Dordogne** (e galleg hag ent-ofisiel, distaget ; **Dordonha** en okitaneg, stumm hag a vez implijet ivez gant ar c'huzul-departamant) a zo un departamant, dezhañ an niverenn 24, e kreiz-kornaoueg Bro-C'hall, e rannvro Akitania-Nevez, anvet diwar ar stêr Dordogne. Périgueux eo ar penn-kêr anezhañ.

## Istor
Evel an darn vrasañ eus an departamantoù e oa bet savet d'ar 4 a viz Meurzh 1790. Diwar ar Périgord eo savet. Emañ an departamant koulz lavaret penn-da-benn en Okitania, war-bouez 1 gumun hanter: Parcoul eus ar Saintonge, staget ouzh an departamant e 1794, ha La Ròcha Chalés hag a zo hanter c'hallek.

## Arondisamantoù an Dordogne
* Nontron
* Brageirac
* Periguers
* Sarlat-la-Canéda

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar c'huzul departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ en Dordogne

## Notennoù ha daveennoù
Santez-Anna

**Santez-Anna** zo anv meur a lec'h e Breizh, diwar Santez Anna mamm Mari, mamm Jezuz (anv Ana pe Anna).

## Kumunioù
*Santez-Anna-ar-Gwilen, kumun eus Kanton Felgerieg-Veur,
*Santez-Anna-ar-Brived, kumun e kanton Pontkastell-Keren.
 
## Lec'hioù all
*Santez-Anna-Wened, lec'h-pirc'hirinañ, anvet ivez Keranna, e-kichen an Alre,
*Santez-Anna-ar-Palud, lec'h-pirc'hirinañ,
**chaoser Santez-Anna*, savet war c'houlenn Anna Breizh, war ribl Bae Menez-Mikael,
*Enez Santez-Anna, e Naoned,
* *tosenn Santez-Anna* (*"butte Sainte-Anne"*), anv ur c'harter e Naoned, hag eno Iliz Santez-Anna, delwenn Santez Anna, mirdi Jules-Verne, mirdioù, monumantoù ha kounlec'hioù all,
*leurgêr Santez-Anna, e-kreiz-kêr Roazhon.

## Chapelioù Santez Anna
Kalz chapelioù zo bet savet da Santez Anna e Breizh. Sellit ouzh ar bajenn disheñvelout lec'hanvioù : Chapel Santez Anna.

## Pennadoù kar
*Sainte-Anne (Pajenn disheñvelout lec'hanvioù)
*Santa Anna
*Santa Ana
*Santana
Sant-Jili

**Sant-Jili** zo anv meur a gumun e Breizh:

* Sant-Jili-ar-C'hoad, e Treger 
* Sant-Jili-ar-C'hozhvarc'had, e Kerne 
* Sant-Jili-ar-Menez, e kanton Koedlinez 
* Sant-Jili-Plijo, e Kerne 
* Sant-Jili-Roazhon, tost da Roazhon

## Pennadoù kar
* Jili
* Saint-Gilles
Antilhez

An **Antilhez** eo an anv a roer da inizi ar Mor Karib. Meur a stroll zo anezho.
## Hervez an douaroniezh
* an Antilhez Brasañ
* an Antilhez Bihanañ
## Hervez ar politikerezh
* an Antilhez gall
* an Antilhez Nederlandat
## Pobloù
Kalzik sevenadurioù disheñvel zo bet en Antilhez a-raok donedigezh Kristoc'h Koulm e 1492. 
*Gwelout ar pennadoù Arawak, Karib, Ciboney ha Tainos.
## Stadoù an Antilhez
Kanton Montigny-en-Gohelle

**Kanton Montigny-en-Gohelle** a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
## Kumunioù
**Kanton Montigny-en-Gohelle** a yae 2 gumun d'ober anezhañ.
Kanton Wingles

**Kanton Wingles** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz Kerzu 1984.
* Brasaet e oa bet da 9 c'humun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Etre 1984 ha 2015
Kanton Wingles a yae 5 kumun d'ober anezhañ.

### Abaoe 2015
Kanton Wingles a ya bremañ 9 c'humun d'ober anezhañ:
* Bénifontaine,
* Estevelles,
* Grenay,
* Hulluch,
* Loos-en-Gohelle,
* Meurchin,
* Pont-à-Vendin,
* Vendin-le-Vieil,
* **[[Wingles]]**.

 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Kanton Berck

**Kanton Berck** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred an 27 a viz C'hwevrer 1991.
* Brasaet e oa bet da 31 kumun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Etre 1991 ha 2015
**Kanton Berck** a yae 10 kumun d'ober anezhañ.

### Abaoe 2015
Kanton Berck a ya bremañ 31 kumun d'ober anezhañ:
* Airon-Notre-Dame,
* Airon-Saint-Vaast,
* Attin,
* Beaumerie-Saint-Martin,
* **[[Berck (Pas-de-Calais)|Berck]]**,
* Bernieulles,
* Beutin,
* La Calotterie,
* Campigneulles-les-Grandes,
* Campigneulles-les-Petites,
* Colline-Beaumont,
* Conchil-le-Temple,
* Écuires,
* Estrée,
* Estréelles,
* Groffliers,
* Hubersent,
* Inxent,
* Lépine,
* La Madelaine-sous-Montreuil,
* Montcavrel,
* Montreuil,
* Nempont-Saint-Firmin,
* Neuville-sous-Montreuil,
* Rang-du-Fliers,
* Recques-sur-Course,
* Sorrus,
* Tigny-Noyelle,
* Verton,
* Waben,
* Wailly-Beaucamp.

## Emdroadur ar boblañs

## Daveoù
Anguissola

An tiegezh **Anguissola** a oa un tiegezh italian eus Cremona, e Lombardia da vare an Azginivelezh italian.

## An tad
An tad, Amilcare Anguissola, a oa un den eus noblañs Genoa, hag en doa c'hwec'h merc'h, Sofonisba Anguissola, Elena, Europa, Lucia, Anna Maria ha Minerva, hag a roas ton dezho pa welas e oant troet gant an arzoù.

## Ar vugale
*Sofonisba Anguissola (Cremona, 1532 - Palermo, 1625), a oa livourez;
*Lucia Anguissola (Cremona, 1536 pe 1538 - war-dro 1565, a-raok 1568), a oa livourez ivez, a varvas e bleuñv he yaouankiz;
*Minerva Anguissola (Cremona - 1564), livourez;
*Elena Anguissola;
*Europa Anguissola;
*Anna Maria Anguissola;
*E vab, Asdrubale, a oa sonour.
Kanton Avion

**Kanton Avion** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 16 a viz Eost 1973
* Digresket e oa bet da 1 kumun hag ul lodenn gant dekred ar 24 a viz Kerzu 1984
* D'ar 1añ a viz Genver 2007, kanton Avion a zo bet lakaet en arondisamant Lens ha tennet digant arondisamant Arras.
* Brasaet e oa bet da 4 c'humun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Etre 1973 ha 1984
Kanton Avion a ya 4 c'humun d'ober anezhañ er mare-se:
* **[[Avion]]**,
* Drocourt,
* Méricourt,
* Rouvroy.

### Etre 1984 ha 2015
Kanton Avion a yae 1 kumun hag ul lodenn d'ober anezhañ.

### Abaoe 2015
Kanton Avion a ya bremañ 4 c'humun d'ober anezhañ:
* Acheville,
* **[[Avion]]**,
* Méricourt,
* Sallaumines.

## Daveoù
Kanton Bully-les-Mines

**Kanton Bully-les-Mines** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred an 29 a viz Gwengolo 1975
* Brasaet e oa bet da 2 gumun gant dekred ar 27 a viz C'hwevrer 1991.
* Brasaet e oa bet da 12 kumun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Etre 1975 ha 1991
* Bully-les-Mines.

### Etre 1991 ha 2015
**Kanton Bully-les-Mines** a yae 2 gumun d'ober anezhañ.

### Abaoe 2015
Kanton Bully-les-Mines a ya bremañ 12 kumun d'ober anezhañ:
* Ablain-Saint-Nazaire,
* Aix-Noulette,
* Angres,
* Bouvigny-Boyeffles,
* **[[Bully-les-Mines]]**,
* Carency,
* Gouy-Servins,
* Mazingarbe,
* Sains-en-Gohelle,
* Servins,
* Souchez,
* Villers-au-Bois.
Kanton Carvin

**Kanton Carvin** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant gant lezenn an 23 a viz Eost 1790.
* Digresket e oa bet da 4 c'humun gant dekred an 10 a viz Genver 1962.
* Digresket e oa bet da 2 gumun gant dekred ar 15 a viz Genver 1982.
* Brasaet e oa bet da 3 c'humun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Etre 1962 ha 1982
Kanton Carvin a yae 4 c'humun d'ober anezhañ:
* **[[Carvin]]**,
* Courrières,
* Libercourt,
* Oignies.

### Etre 1982 ha 2015
Kanton Carvin a yae 2 gumun d'ober anezhañ.

### Abaoe 2015
Kanton Carvin a ya bremañ 3 c'humun d'ober anezhañ:
* **[[Carvin]]**,
* Courrières,
* Libercourt.

## Daveoù
Sant-Sinforian

**Sant-Sinforian** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Hazhoù e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor
### Istor melestradurel
* Krouet e voe ar gumun e 1790 e-pad an Dispac'h Gall; lakaet e voe e Bann Roazhon hag e Kanton Hazhoù; lakaet e voe en Arondisamant Roazhon bet krouet e 1800. 
* Etre 1973 ha 2008 e oa unanet gant Hazhoù ha Bazeleg-Hazhoù.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 25 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,24% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Symphorien35 église.jpg|An iliz katolik.
Saint-Symphorien35 mairie.JPG|An ti-kêr kozh.

* Iliz katolik *Sant Sinforian*.
* An ti-kêr kozh.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Sant-Sinforian war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Gers (departamant)

**Gers** (galleg, distaget [ʒɛʁs] pe [ʒɛːʁ]; hag okitaneg) a zo un departamant gall, eus Okitania, e mervent Bro-C'hall, er rannvro Okitania, treuzet gant ar stêr Gers, adstêr d'ar Garona, ha dezhañ an niverenn 32 hervez urzh an departamantoù gall. Auch eo ar pennlec'h anezhañ. 

## Istor

Krouet e voe an departamant e-pad an Dispac'h gall, d'ar 4 a viz Meurzh 1790, hag anvet e voe neuze "Armagnac" e koun ur broviñs kozh eus Gwaskogn. 

E 1808 e voe adanvet "Gers", diwar anv unan eus adstêrioù ar Garona, hervez ar boaz gall da envel an departamantoù hervez ar stêrioù.

## Arondisamantoù ar Gers
Tri arondisamant zo en departamant: 
* Aush
* Condom
* Miranda

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Kuzul departamant ar Gers
* Lec'hienn ar stad c'hall er Gers
* Lec'hienn Kengor-departamant an touristerezh hag an dudi er Gers

## Daveoù ha notennoù
Listennad pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall

*Amañ e kavor ul *'listennad eus pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall*'.*

War-bouez er Val-d'Oise e kaver er pennlec'hioù-departamantoù 
*ar prefeti,
*Ti Kuzul an Departamant, ma vez bodet ar C'huzul-Departamant,
*Ti an Departamant, ma labour kargidi an Departamant.

## Listennad

Er Val-d'Oise e oa bet lakaet ar pennlec'h e Pontoise pa voe krouet an departamant; abaoe eo bet lakaet burevioù melestradurezhel ar prefed hag ar C'huzul-Departamant e kumun Cergy. Met chom a ra kumun Pontoise pennlec'h ofisiel an departamant, n'eus enni nemet un isprefeti. Biskoazh ne c'hoarvezas kemend-all e lec'h all.

## Kemmoù
### Kemm lec'h ar prefeti
Cheñchamant pennlec'h a zo bet c'hoarvezet tro-pe-dro:

### Departamantoù kozh
An departamantoù amañ dindan a zo bet krouet un amzer zo bet, ha neuze aet da get.

## Pennadoù kar
* Departamant gall

## Notennoù ha daveennoù
Aldernezeg

An **aldernezeg** (***Auregnais***, ***Aoeur'gnaeux*** pe ***Aurignais***) a zo ur yezh normanek aet da get, bet komzet gwezhall e komzet en Aldernez. 

Komzet e veze ivez ar yezh e-pad un nebeud bloavezhioù e Les Casquets gant tud eus Aldernez aet d'en em staliañ eno.

Kar e oa d'ar gwernenezeg, ar Jerzenezeg hag ar sarkeg hag ivez d'an normaneg komzet e Normandi.

Aet eo ar yezh da get evit meur a abeg: da gentañ abalamour d'an niver vras a envroidi eus Bro-Saoz bet kaset da labourat eno gant ar Gouarnamant dreist-holl, d'holl heul war-lerc'h e teuas d'en em staliñ en enezenn meur a saoz all ivez o klask hom hep paeañ o zailhoù e Breizh-Veur; da eil, eo aet tec'het diouzh an enezenn hogozik an holl Aldernezed da geñver alboubadeg an enezenn gant an Alamagn e-kerz an Eil Brezel Bed; da drede, ne oa bet triv ofisiel ebet evit kas ar yezh war-raok, hag e 1880 ec'h ae holl vugale an enezenn kenetreze e saozneg nemetken. 

Liammet eo ivez istor ar yezh ouzh hini ar galleg, kar d'an aldernezeg mt dishñvel dioutañ, en Aldernez, kenofisiel ennañ betek 1966, staliet da c'houde en enezenn ar saozneg evel yezh ofisiel nemeti.

Daoust ha na vez ket implijet ken ar yezh na dre gomz na dre skrid e van meur a roud anezhi el lec'hanvadurezh an enezenn, da skouer Ortac (Or'tac) ha Burhou.

## Skouerioù

Ne van nemeur a roudoù eus ar yezh dre skrid. Tennet eo ar skouerioù-mañ da heul diwar ar ar pennad diwar-benn ar yezh war ar Wikipedia e normaneg:

:*L' Aoeur'gnaeux (âorgnais) 'tait la vieule laoungue Nourmaounde d'Aoeur'gny. Ch'té laoungue n'eüst pu. Les draïns craîgnouns à prêchyi en Aoeur'gnaeux, ch'tait d'vaount la prémyire dgeurre, et oupreû la draïne dgeurre, persounne tchi sount arvénuns en Aoeur'gny n'prêchaeiunt daouns leus viar laoungadge.*

## Liammoù diavaez

*L'Aur'gnais

## Daveoù
* Le Maistre, F., *The Language of Auregny* (1982)
Daniel Arasse

**Daniel Arasse** (ganet e Oran e 1944 ha marvet e Pariz d'ar 14 a viz Kerzu 2003) a oa istorour war an arz ha sot gant an arz italian.

## Embannoù
**L'Universel inachevé. Les dessins de Léonard de Vinci*, Screpel, 1978, 
**L'Homme en perspective. Les primitifs d'Italie*, Famot, 1978, 
**L'Homme en jeu. Génies de la Renaissance italienne*, Famot, 1980, 
**La Guillotine et l'Imaginaire de la terreur*, Flammarion, 1987, 
**Le Détail. Pour une histoire rapprochée de la peinture*, Flammarion, 1992, 1998, 
**L'Ambition de Vermeer*, Adam Biro, 1993, 
**Le Sujet dans le tableau. Essais d'iconographie analytique*, Flammarion, 1997, 
**Léonard de Vinci. Le rythme du monde*, Hazan, 1997, Priz André-Malraux, 
**La Renaissance maniériste*, Gallimard, « Univers des formes », gant Andreas Tönnesman, 1997, 
**L'Art italien du  à la Renaissance*, Citadelle-Mazenod, gant Philippe Morel ha Marco D'Onofrio, 1997, 
**L'Annonciation italienne. Une histoire de perspective*, Hazan, 1999, 
**On n'y voit rien. Descriptions*, Denoël, 2000, 2002, adembann. Folio-poche,  
**[[Anselm Kiefer]]*, Éditions du Regard, 2001, 
* *L'apparition à Marie-Madeleine*, gant Marianne Alphant hag an doueoniour Guy Lafon, Desclée de Brouwer, 2001, 
**Histoires de Peintures*, Denoël, 2004, Ademb. Folio-poche 2006 , - diskrivadenn an heuliadenn abadennoù skignet war France Culture en hañv 2003, Levr ha CD-Rom e mp3.

## Notennoù


## Liammoù diabarzh
* E-barzh listenn istorourien war an arz ha teorisianed an arz, ar re o deus skrivet diwar-benn Italia :
* Bernard Berenson
* Marcel Brion
* Enzo Carli
* Roberto Longhi
* John Pope-Hennessy
* Federico Zeri

## Liammoù diavaez
*Vidéo : kuzuliadeg an *Université de tous les savoirs*.
*Testenn ha prezegenn d'ar 15/12/2003 a-berzh ministr ar sevenadur goude e varv.
*Dielfennadur ha diverradenn e levr ''On n'y voit rien''
Kanton Hénin-Beaumont

**Kanton Hénin-Beaumont** a oa ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet e 1985, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
## Kumunioù
**Kanton Hénin-Beaumont** a yae 2 gumun d'ober anezhañ.
Kanton Rouvroy

**Kanton Rouvroy** a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.
## Kumunioù
**Kanton Rouvroy** a yae 3 c'humun d'ober anezhañ.

## Istor
D'ar 1añ a viz Genver 2007 , **Kanton Rouvroy** a zo bet lakaet en Arondisamant Lens ha tennet digant Arondisamant Arras.
Corrèze (departamant)

**Corrèze** (galleg), **Corresa** (okitaneg, distaget *Courézo* pe *Courèjo*), zo anv un departamant, e kreiz-traoñ ar Frañs, abaoe 1790, er rannvro Akitania-Nevez. Dont a ra an anv anezhañ, hervez giz ar braz eus an departamantoù gall, eus anv ar stêr vrasañ a ya a-dreuz dezhañ, ar stêr Corrèze. An 19 eo an niverenn a zo roet dezhañ. Tula (*Tulle* e galleg) eo ar pennlec'h anezhañ. Emañ an departamant penn-da-benn en Okitania. 

## Arondisamantoù Corrèze
* Briva
* Tula
* Ussèl

## Istor
Brudet e oa an departamant abalamour ma oa bet Jacques Chirac kannad eus an departamant pa oa e wreg Bernadette kuzulierez kanton, hag ur c'hastell dezho e Bity. François Hollande, deuet da vezañ prezidant ar republik ivez, a oa prezidant kuzul-departamant betek 2012.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ er C'horrèze    

## Notennoù ha daveennoù
Simplon

**Simplon** zo un anv-lec'h gallek e Suis, hag anv meur a dra:
* anv ur gumun e kanton Valais, **[[Simplon (Valais)]]**, 
* anv un departamant gall kozh, Simplon (departamant), a glot gant kanton Valais
* anv un ode en Alpoù suis, ode Simplon, 
* anv ur riboul, riboul Simplon, a dremen dindan an ode. 

A-hend-all eo ivez anv ur vag war al lenn Leman hag un arsav-metro e Pariz.
Valais

**Kanton Valais** (pe **Wallis**, hervez an alamaneg) zo ur c'hanton gallek hag alamanek e Suis, ha Sion eo ar pennlec'h anezhañ.
Sion

**Sion** zo anv meur a lec'h dre ar bed.

## E yezhoù all
**Seion* e kembraeg, evel el lec'hanv Capel Seion.
*Zion, e saozneg

## Lec'hanv ha relijion
*Menez Sion, ur menez er c'hreisteiz da Jeruzalem gozh. 
**Er Bibl e vez graet Sion eus kêr Jeruzalem, ha diwar-se eus kement tra benniget gant Doue. 
***Er Bibl hebreek e vez laret *merc'h Sion* eus Jeruzalem hag eus kêriz, hag eus ar bobl yuzev da-heul. D'ar gatoliked e talv « merc'h Sion » da gompren Mari, mamm Jezuz. 

## Lec'hanvioù
###### 
**Sion-les-Mines*, anv gallek Hezin-ar-Mengleuzioù e Bro-Naoned

#### 
*Sion-sur-l'Océan, karter e kêr Saint-Hilaire-de-Riez, e Vendée

#### 
*Sion, ur c'harter e Mumbai

#### 
*Sion Mills, ur gêriadenn

#### 
*Sion, e Rijswijk 

## 
* Sion, ur gêriadenn e parrez Saint Jean

## 
*Saxon-Sion, kumun er Meurthe-et-Moselle, 
** enni emañ *tuchenn Sion*, he deus awenet Maurice Barrès en e romant *La colline inspirée*.

## 
*Sion, ur gumun er Gers

## 
*Sion, ur gumun gozh en Haute-Savoie, hiziv e-barzh Val-de-Fier

#### 
*Sion, kêr-benn kanton Valais.

#### 
*Sion, ur c'hastell, e-kichen Kutná Hora

## Sionouriezh
Diwar anv ar Menez Sion eo e teu ar ger sionouriezh.

Serc'hed Sion (חובבי ציון, Hovevei Tsion) a zo ur gevredigezh yuzev eus dibenn an  kantved a embanne e oa poent distreiñ da zouar Israel gozh kent amzer krouidigezh wirion ar sionouriezh. 

## Gwelout ivez
*Scion
*Zion
*Sioni
*Siôn, doare kembraek an anv Yann
Torbay

**Torbay** zo ur bae e mervent Bro-Saoz, etre Exeter ha Plymouth hag abaoe 1968 anv ur borough meret evel un Aotrouniezh unvan.

## Kontelezh
Abaoe ar 1añ a viz Ebrel 1998 eo deuet da vezañ un Aotrouniezh unvan disrannet diouzh kontelezh velestradurel Devon, daoust dezhi chom en he c'hontelezh lidel. Torquay eo ar pennlec'h anezhi. E-maez an takad dibarrez ez eus en Distrig ur barrez keodedel: Brixham.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Distrig Torbay
Dorset

Ur gontelezh e Mervent Bro-Saoz, dezhi da bennlec'h Dorchester, eo **Dorset**. Er rannvro Mervent eo enframmet.

Amparet eo ar gontelezh amaezhel gant 6 distrig :

# Weymouth ha Portland
# Kornôg Dorset
# Norzh Dorset
# Purbeck
# Reter Dorset
# Christchurch
# Bournemouth (Amaezherezh unvan)
# Poole (Amaezherezh unvan)

Abaoe ar 1añ Ebrel 1997 ez eo disrannet diouzh ar gontelezh amaezhel Bournemouth (7) ha Poole (8), a chom e kontelezh lidel **Dorset** avat.


Dorset-18-Landschaft-2004-gje.jpg|Dorset
Sherborne Abbey-04-2004-gje.jpg|Sherborne Abbey
Sherborne Abbey-16-Mittelschiff-2004-gje.jpg|Sherborne Abbey
Sherborne Castle-08-2004-gje.jpg|Sherborne Castle
Kingston Lacey-06-Haus-2004-gje.jpg|Kingston Lacey
Athelhampton-04-Haus-2004-gje.jpg|Athelhampton
Athelhampton-12-Park-2004-gje.jpg|Athelhampton
Forde Abbey-04-2004-gje.jpg|Forde Abbey


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Kuzul Kontelezh Dorset
Gweltaz Adeux

**Gweltaz Adeux** zo ur gitarour naonedat bet o seniñ pell amzer gant ar stollad EV e-touez ar re gentañ oc’h ober rock e brezhoneg, seniñ ar ra ivez klavier 'barzh e bladenn nevez. Ur c’haner a Vreizh eo, ganet e bloavezhioù’50 e hanternoz Afrika.

Labouret en deus ivez gant Alan Stivell, Tri Yann, The Silencers, Elmer Food Beat, Johnny Clegg ha reoù all. 

E-unan e kan bremañ.

## Buhez

A-hed d'e yaouankiz en deus beajet Gweltaz Adeux dre ar vro gant e dud. Ur bern traoù en deus graet e-kerzh e yaouankiz hag ur bern broioù en deus gwelet.
E-pad 30 vloaz eo bet boazet G.Adeux d’ober tro ar vro, met bremañ ez eo diaes un tamm evitañ gant an nebeud a amzer en deus. Evit poent e c’hortoz lakaat e gwerzh e bladenn nevez Ehan zo war ar stern, e miz Du 2010 e vo echu. Chomet eo da vevañ e Breizh,e Normandi hag e hanternoz Bro C'hall dre-vras. Emañ o chom bremañ gant e vugale e Naoned.

Tad eo da Valo Adeux, unan eus diazezerion ar gelaouenn lennegel Nidiad.

## Sonerezh

Sonet en deus G.Adeux gant meur a strollad.
*EV
*Malt Gang
*...

### EV
Krouet e voe strollad EV e deroù ar bloavezhioù ’80 en Naoned. Sonet e voe an abadenn gentañ ar 27 a viz C'hwevrer 1981.
D'ar mare-se e oa daou Finnad, breudeur anezho, Jari ha Harri (aet d'an anaon e 1997) ha daou Vreizhad, Sylvain ha Gweltaz.
Etre 1981 ha 2007 eo bet kaner ar strollad EV.

### E Vuhez Soner
Kroget e oa da ganañ en ur strollad e anv Malt Gang e dibenn ar bloavezhioù '70, gant ar gitarour Lucas Szabojnik.
Adalek 1981 betek 2007, e oa G. Adeux o kanañ gant ar strollad EV. Labouret en deus gant Alan Stivell, Tri Yann, The Silencers, Elmer Food Beat, Johnny Clegg ha re all.

Labouret en deus en un triad savet gantañ: Nico Guérin ouzh ar gitar-bout hag Anabelle Calvez, sonerez taboulinoù ha batiri er strollad, evit embann ar bladenn *Ehan*.

War-lerc’h en deus labouret gant Kolaz Guerin hag Anthony Fresneau evit ar bladenn *Eyjafjallajökull*.

## Brezhoneg
Krog eo Gweltaz Adeux da gomz brezhoneg n’eo ket er skol met war varlenn e vamm, e dud a oa eus Bro-C’halloù. Re gozh e oa hervezañ evit deskiñ brezhoneg er skol. Krog eo da beurzeskiñ brezhoneg dre lizher da gentañ, ha da eil, e Naoned gant Roland Mogn e-kerzh ar c'hentelioù noz.
Kelenner war ar brezhoneg eo bet e-barzh ar gevredigezh Kentelioù an Noz, e Naoned.

## Pladennoù
### Pladennoù EV
*Mont da welet roll pladennoù EV

### Pladennoù goude marevezh EV
*Ehan (pladenn), 2010
***Kelc’hioù du ha kelc’hioù glas*
***Plantañ  gwez*
***Deiz pe zeiz, gwezh pe wezh*
***Deizioù hañv*
***N’out ket mat, emezi*
***Gerioù hud*
***A-us d’ar reier lemm*
***Birvilh an dour*
***Kleier o tintal*
***N’eo ket aes bepred*
***Ar steredoniezh*
***REDADEG  (bonuz)*
* Eyjafjallajökull, 2017
***Bepred War Vor*
***Dindan ar Bilig C’hlas*
***Mil Den*
***Pezhioù Aour*
***Tri Aval Warn-Ugent*
***Eyjafjallajökull (Tan ha ludu)*
***Kemmet ar Vuhez*
***Helsingissä*
***An Dud Hag Ar Bleizi*
***Riklañ War Ar Poull*
***Avelioù Foll*
***War An Enez Sklas*

## Liamm diavaez
*http://gweltaz-adeux.com/
Kerbêr (disheñvelout)

**Kerbêr** zo un anv-lec'h brezhonek, savet diwar *Kêr* ha Pêr.

Anaout a reer: 
*Kerbêr, kumun e kanton Sant-Nikolaz-ar-Pelem,
*Kerbêr (Brest), kumun gozh, bremañ karter e Brest.

## Pennad kar
*Sant-Pêr
Wiltshire

**Wiltshire** a zo ur gontelezh eus Mervent Bro-Saoz, ha Trowbridge eo ar pennlec'h anezhi. E rannbarzh Mervent Bro-Saoz eo enframmet.

Abaoe ar 1 a viz Ebrel 1997 eo deuet Swindon (2) da vezañ un aotrouniezh unvan disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel (1), daoust ma chom e kontelezh lidel Wiltshire. Betek 2009 e oa ar gontelezh velestradurel-se rannet e 4 distrig. Abaoe ar 1 a viz Ebrel 2009 ez eo un aotrouniezh unvan.

## Liammoù diavaez
* ofisiel Kuzul Wiltshire
Swindon

**Swindon** zo ur gêr eus Bro-Saoz, deuet da vezañ abaoe ar 1añ a viz Ebrel 1997 un velestradurezh unvan disrannet diouzh kontelezh velestradurel Wiltshire, daoust dezhi chom en he c'hontelezh lidel.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Kêr Swindon
Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz

**Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz** a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.
## Kumunioù
**Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz** a yae 4 c'humun hag ul lodenn d'ober anezhañ.

## Daveoù
*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
Kanton Desvres

**Kanton Desvres** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant lezenn an 23 a viz Eost 1790.
* Brasaet e oa bet da 52 gumun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015
Kanton Desvres a yae 23 c'humun d'ober anezhañ.

### Abaoe 2015
Kanton Desvres a ya bremañ 52 gumun d'ober anezhañ:
Alincthun,
* Ambleteuse,
* Audembert,
* Audinghen,
* Audresselles,
* Bazinghen,
* Bellebrune,
* Belle-et-Houllefort,
* Beuvrequen,
* Bournonville,
* Brunembert,
* Carly,
* Colembert,
* Courset,
* Crémarest,
* Desvres,
* Doudeauville,
* Ferques,
* Halinghen,
* Henneveux,
* Hervelinghen,
* Lacres,
* Landrethun-le-Nord,
* Leubringhen,
* Leulinghen-Bernes,
* Longfossé,
* Longueville,
* Lottinghen,
* Maninghen-Henne,
* Marquise,
* Menneville,
* Nabringhen,
* Offrethun,
* Quesques,
* Questrecques,
* Rety,
* Rinxent,
* Saint-Inglevert,
* Saint-Martin-Choquel,
* Samer,
* Selles,
* Senlecques,
* Tardinghen,
* Tingry,
* Verlincthun,
* Vieil-Moutier,
* Wacquinghen,
* Le Wast,
* Wierre-au-Bois,
* Wierre-Effroy,
* Wirwignes,
* Wissant.

## Daveoù

*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
Paternò

**Paternò** (*Patennò* e sikilianeg) zo ur gumun gant 49 250 a dud (hervez niveradeg Mae 2007), e proviñs Catania e Sikilia.
Bristol

Ur *City* hag ur *County* (abaoe 1373) e mervent Bro-Saoz eo *'Bristol*. An District a-bezh zo an 10 brasañ e Bro-Saoz, ha 472 400 a dud a oa vevañ e kêr e 2021.

Abaoe ar  ez eo Bristol war un dro un Velestradurezh unvan hag ur gontelezh lidel.


2017-02_Louise_J._Rayner_-_Broad_Street,_Bristol.jpg|*Bristol, Broad street*, gant Louise J. Rayner (1832-1924)
Bristol (UK), Bristol Cathedral -- 2013 -- 1570.jpg|Iliz-veur Bristol


## Anv
**Brycgstow*, 1063 ASC ; *Bristou* DB ; *Bricstou*, 1196 ; *Bristoll*, 1200 ː "Lec'h ar pont"

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel Kêr Vristol
## Notennoù
Sion (Valais)

**Sion** (*Sitten* en alamaneg, *Sedunum* en latin) eo pennlec'h kanton Valais e Suis.

## Douaroniezh
E-kichen kember ar stêr Sionne gant ar Rhon emañ Sion., 80&nbsp;km ouzh Bern

## Anv

#### Stummoù skrivet

#### Hen impalaeriezh roman

* **(Civ)itas Sedunorum** (*CIL* XII, 136, da vare Aogust)

#### Impalaeriezh roman izel ha krennamzer uhel

* **(...)s Sedunensis** (*CIL* XII, 139)
* **Civitas Vallensium Ortodorus Sedunis** (*Not. Gall.*)
* **Civitas Vallensium Oct(odorus) id est Sed(unis)** (*Not. Gall.*)
* **Civitas Vallensium id est Sidonis seu Oct(odorus)** (*Not. Gall.*)
* *(Missus) Heliodori episcopi a* **Sedunis**, 585 (*Conc. Gall*. II)
* *Ex* **Civitate Sedonis** *Dracoaldus,* 614 (*Conc. Gall*. II)

### Gerdarzh

* ***Sedun-*** = diwar anv ar bobl gelt ***Seduni***
* Savet o devije ur gêr greñv anvet *Drousomagos*, anv meneget gant Klaudios Ptolemaios (*Geogr.* II, 12, 3)

## Ardamezioù
*rannet; ouzh I en argant e div steredenn en gul peuliek; ouzh 2, en gul*

## Istor
Kêrbenn ar *Seduni* da vare Aogust.

Er bloaz 377, ar gouarnour (*praeses*) Pontius Asclepiodotus a lak da adsevel savadurioù ar stad (*augustae aedes*) (enskrivadur gant unarouez ar C'hrist, heuliet gant un *alpha* ha gant un *omega* *CIL* XII, 138)

Sion a zo bet aloubet gant ar Vrañsizien er bloaz 1798, ha savet da bennlec'h departamant Simplon da vare an impalaeriezh Iñ.

## Monumantoù ha traoù heverk

Restr:Sion (Valais) 19e siècle.jpg|XIXt kantved
Restr:The cathedral of Sion, Valais, Switzerland-LCCN2001703277.jpg|Iliz-veur
Restr:Tour des sorciers Sion.jpg|Tour ar sorserien


## Tud

* Eskob **Eliodorus** (sened-iliz Mâcon 585)
* Eskob **Leudemundus**, enebour da Kloter II, war dro 613/614

## Liammoù diavez

## Levrlennadur

* Charles Bonnet & Catherine Santschi ː *Topographie Chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XV. Valais (Civitas Vellensium)*. De Boccard. 2007
* M.-N. Bouillet ː *Dictionnaire universel d'histoire et de géographie*. L. Hachette & Cie. Paris. 1863

## Daveoù ha notennoù
Poole

**Poole** ([puːl]) zo ur gêr vras hag ur porzh e kreisteiz Bro-Saoz, e kontelezh Dorset. Un Amaezerezh unvan eo abaoe ar 1añ Ebrel 1997, daoust da se e chom e kontelezh lidel Dorset.

34 km zo ac'hano da gêr Zorchester, ha Bournemouth zo er reter dezhi. 

Listri a vez da gas marc'hadourezh ha tud ac'hano da Jerzenez, Wernenez ha Sant-Maloù. 

## Gevelliñ
Gevellet eo Poole gant Cherbourg, e Normandi.

## Liammoù diavaez
* Load kefridiel Kêr Boole

## Tud vrudet
J. R. R. Tolkien en deus bevet e Poole pevar bloaz pa oa war e leve. 

Ganet e Poole :
* John le Carré, skrivagner.

## Daveoù
Su Gloucestershire

Amaezherezh unvan eus Rannbarzh Mervent Bro-Saoz bet krouet e 1996, e kontelezh lidel Gloucestershire. Thornbury eo e bennlec'h. Disrannet eo diouzh he c'hontelezh lidel abaoe krouidigezh ar gontelezh-se e 1996.

Load kefridiel Su Gloucestershire
Norzh Somerset

Amaezherezh unvan eus Rannbarzh Mervent Bro-Saoz, dezhi da bennlec'h Weston-super-Mare. Lodennek eus kontelezh lidel Somerset eo, daoust dezhi bezañ disrannet diouzh he kontelezh amaezel abaoe ar 1añ Ebrel 1996.

Load kefridiel Norzh Somerset
Bath ha Biz Somerset

**Bath and North East Somerset** zo un unvez velestradurel ("unitary authority" e saozneg) eus rannbarzh Mervent Bro-Saoz, ha Bath eo he fennlec'h. Deuet eo da vezañ ul lodenn eus kontelezh Somerset, abaoe ar 1añ a viz Ebrel 1996, pa oa bet rannet kontelezh Avon ha staget ul lodenn anezhi ouzh kontelezh nevez Somerset.

## Liammoù diavaez
*Bath ha Biz Somerset
Dithouïl'yes

**Les Dithouïl'yes** eo anv jerzenezek ur renked reier e biz Jerzenez anvet **Les Dirouilles** e galleg ha saozneg.

Meur a anv o deus ar reier, lesanvet alies a-walc'h "*Les Pièrres*" hepmuiken.

## Liammoù diavez
*Rolloù anvioù ar reier
Crevichon

**Crevichon** a zo un enezennig tost da Haerme, en norzh da Jéthou, tostik da Gwernenez., ha nebeutoc'hik eget 6 devezh-arat (3 ha) dindani. Ac'hanoi e teu ar greunvaen a yeas da sevel Kastell Cornet.
Les Houmets

**Les Houmets** a zo anv ur renkad enezoùigoù er reter da Wernenez, en o zouez Houmet Benest/Houmet Benêt, Houmet Paradis hag Houmet Hommetol (Omptolle).

Dont a ra o anv diwar stumm-bihanaat ar ger normanek *hou*, a dalv "enez".

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Houmet Paradis
FestiManif BZH +

Ar **Festimanif BZH +** a zo bet ur vanifestadeg e Naoned. C'hoarvezet eo d'an 20 a viz Gwengolo 2008. 
Bodet e oa bet etre 5 000 (hervez an archerien) ha 10 000 den (hervez an aozerien hag ar mediaoù).

Lies e oa palioù ar vanifestadeg-se:

- Ur statud lezennel evit ar yezhoù minorel, hag o dazont.
- Gwirioù evit ar sonerien a-youl vat, ar bagadoù, an dañserien... (evit gwareziñ pinvidigezh sevenadurel Breizh)
- Treuzkas d'ar rannvro peadra da sikour deskadurezh ar yezhoù, ar mediaoù, ar sevenadur ar vuhez foran.
- Unvaniezh velestradurel Breizh

Tud a bouez e Breizh a oa eno, pe politikourien evel Jean-Yves an Drian, prezidant Rannvro Breizh, ar c'hannad François de Rugy, Patrick Mareschal, prezidant Kuzul departamant Liger-Atlantel hag all. Leun a ganerien, bagadoù pe sonerien a oa deuet da ganañ ha da gemer perzh er vanifestadeg (Nolwenn Korbell, Gilles Servat, Alan Stivell, Dan Ar Braz...)

## Liammoù diavaez

Lec'hien ofisiel ar vanifestadeg: https://web.archive.org/web/20080723170837/http://www.bzhplus.com/
Mîntchièrs

**Les Mîntchièrs** a zo anv ur renkad enezennoùigoù ha reier er su da Jerzenez, ez-melestradurel e parrez Grouville, anvet **Les Minquiers** e galleg ha *Minquiers* e saozneg (ha *Menkies* alies dre gomz er vro). Dont a raje an anv, hervez lod, diwar ar brezhoneg *[[minic'hi]]* .

N'eus den ebet o chom war an inizi a-hed an amzer, nemet bezhinaerion o tont da bleustriñ o micher.

## Roll anvioù ar reier hag an inizi

*La Maitrêsse Île / La Maîtr' Île (an hini nemeti e-maez dour pa vez reverzhi)
** Lé Faro 
** La Pile des Plianques 
* La Bâsse Nord et Sud des Cancalais 
* La Bâsse Nord-Êt des Caux 
* La Cârrée 
* La Cheunm'née 
* La Dérée Angliaîche 
* La Dérée Française
* La Fosse du Fou 
* La Grande Vass'lîn 
* La Greune à Cro 
* La Greune dé Norman 
* La Greune dé Turbot 
* La Greune des D'cos 
* La Greune du Braye 
* La Greune du Nord-Vouêt 
* La Greune Gauvîn 
* La Greune Mathie 
* La Greune Tas 
* La Haute Greune 
* La J'tée dé Bas 
* La J'tée des Fontaines
* La Pipette
* La Pliate à Sablion 
* La Ronde 
* La Rouoge Froutchie 
* Lé Caux des Mîntchièrs 
* Lé Faucheux / Les Faucheurs 
* Lé Fidgi 
* Lé Fièrcot 
* Lé Fou 
* Lé Grand Gouoillot 
* Lé Niêsant du Nord
* Lé Pâssage du Turbot 
* Lé P'tit Gouoillot 
* Lé P'tit Tas 
* Lé P'tit Vass'lîn 
* Les Brisants du Nord 
* Les Brisants du Sud 
* Les Brisants du Vouêt 
* Les D'cos 
* Les D'mies 
* Les Huppées 
* Les Maîsons 
* Les Trais Greunes