open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oakland (Kalifornia)

**Oakland** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 440.646 a annezidi e 2020. Penn-lec'h kontelezh Alameda eo ivez.


Closeup aerial view of Downtown Oakland and Lakeside Park.jpg
Chabot SSC entrance.jpg|
Alameda county courthouse oakland.jpg|
Lake Merritt Oakland California.jpg|
OaklandZooTiger.jpg|


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Long Beach

**Long Beach**, da lavarout eo *Traezh Hir* e brezhoneg, zo un anv-lec'h saoznek e meur a vro.

## 
*Long Beach (British Columbia), 
*Long Beach, Kawartha Lakes, Ontario
*Long Beach, Niagara Region, Ontario

## 
*Long Beach (Kalifornia), kêr a 500 000 a dud
*Long Beach, Indiana
*Long Beach, Minnesota
*Long Beach, Mississippi
*Long Beach, New York
*Long Beach, North Carolina
*Long Beach, Washington
*Long Beach Island, New Jersey
*Long Beach Peninsula, Washington
*Long Beach Township, New Jersey
*Long Beach, Connecticut, 

## 
* Long Beach, New Zealand, e Dunedin, en Otago
* Longbeach, New Zealand, e Canterbury
Vauville (Calvados)

**Vauville** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Quesnay.
* Manerioù La Haulle ha Foyer, - kantved.
* Chapel Quesnay.
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, ul lodenn anezhi eus ar Grennamzer.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Bakersfield (Kalifornia)

**Bakersfield** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 354 480 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Kern eo ivez. 


DowntownBakersfield.jpg
Bakersfield Amtrak Station.jpg


2009-0726-CA-Bakersfield-Californian.jpg
2009-0726-CA-Bakersfield-FoxTheater.jpg
Walter Stiern Library, CSUB.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Bakersfield

**Bakersfield** zo un anv-lec'h saoznek e meur a vro.

## 
*Bakersfield, Nottingham

## 
* Bakersfield (Kalifornia), 
* Bakersfield (Missouri), 
* Bakersfield (Texas), 
* Bakersfield (Vermont).
Long Beach (Kalifornia)

**Long Beach** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 462 257 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Los Angeles eo ivez. Amañ e vez redet bep bloaz Priz Bras Long Beach a gont evit kevezadeg IndyCar.

## Skeudennoù

Image:Long Beach 07.jpg|
Image:E9198-Long-Beach-lighthouse.jpg|
Image:Jennie A. Reeve House.jpg|
Image:Cherry Avenue Lifeguard Station.jpg|


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Maria Antonia Aostria

**Maria Antonia Aostria**, pe **Maria Antonia von Österreich**, zo anv div briñsez.

* Maria Antonia Aostria (1669-1692), merc'h henañ an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh santel ha Marc'harid Tereza Aostria (1651–1673), arc'hdugez Aostria.

* Maria Antonia Aostria (1755-1793), anavezetoc'h evel Marie-Antoinette (1755-1793), priñsez aostrian, deuet da vout rouanez Bro-C'hall, dibennet e-pad an Dispac'h gall. 

## Pennad kar
*Maria Antonia
*Maria von Österreich
Oakland

**Arabat droukveskañ gant [[Auckland]], brasañ kêr Zeland-Nevez.*

**Oakland** ( *Bro an derv*) zo un anv-lec'h saoznek e meur a vro.

## 
* Brant, Ontario, 
* Oakland, Essex County, Ontario
* Oakland, Manitoba
* Oakland, Nova Scotia

## 

* Oakland, Alabama, anv meur a lec'h en Alabama
**Oakland, Chambers County, Alabama
**Oakland, Lauderdale County, Alabama
**Oakland, Limestone County, Alabama, 
**Oakland (near Madison), Limestone County, Alabama
* Oakland, Alameda County, California
* Oakland, Yuba County, California, ur gêr gwechall
* Oakland, Florida
* Oakland Park, Florida
* Oakland (Atlanta), karter en Atlanta, Georgia
* Oakland City (Atlanta), en Atlanta, Georgia 
* Oakland, Illinois, 
* Oakland, Chicago, Illinois; 
* Oakland Township, Schuyler County, Illinois
* Oakland City, Indiana
** Oakland City University
* Oakland, Iowa
* Oakland Acres, Iowa
* Oakland Township, Clay County, Kansas
* Oakland Township, Cloud County, Kansas
* Oakland, Kentucky
* Oakland, Maine
** Oakland (CDP), Maine
* Oakland, Maryland
* Oakland Mills, Columbia, Maryland, ur gêriadenn e Columbia, Maryland
* Oakland, Massachusetts
* Oakland, Minnesota, e Freeborn County
* Oakland Charter Township, Michigan
* Oakland County, Michigan
** Oakland University
* Oakland Township, Freeborn County, Minnesota
* Oakland Township, Mahnomen County, Minnesota
* Oakland, Missouri
* Oakland Park, Missouri
* Oakland, Nebraska
* Oakland Township, Burt County, Nebraska
* Oakland, New Jersey
* Oakland Gardens, Queens, New York
* Oakland & Northwood Avenue Area, Columbus, Ohio
* Oakland, Oklahoma
* Oakland, Oregon
* Oakland (Pittsburgh)
* Oakland, Lawrence County, Pennsylvania
* Oakland, Susquehanna County, Pennsylvania
* Oakland Township, Butler County, Pennsylvania
* Oakland Township, Susquehanna County, Pennsylvania
* Oakland Township, Venango County, Pennsylvania
* Oakland, Rhode Island
* Oakland Beach, Rhode Island
* Oakland, Tennessee
* Oakland, Brazoria County, Texas
* Oakland, Cherokee County, Texas
* Oakland, Colorado County, Texas
* Oakland, Hopkins County, Texas
* Oakland, Houston County, Texas
* Oakland, Van Zandt County, Texas
* Oakland Park, Virginia
* Oakland, Wisconsin
** Oakland, Burnett County, Wisconsin, 
*** Oakland , Burnett County, Wisconsin
** Oakland, Douglas County, Wisconsin
** Oakland, Jefferson County, Wisconsin
*** Oakland , Jefferson County, Wisconsin
Feniks

: *Evit sterioù ar ger *'Phoenix**, gwelit ar pennad [[Phoenix (disheñvelout)]].''
----

Un [[evn]] mojennel eo ar **feniks** ([[henc'hresianeg]] : Φοῖνιξ, ''phoínix''), anvet ivez **fenis''' e brezhoneg. Meneget eo e skridoù henc'hresianek Hesiodos ha Herodotos, hag e skridoù latin diwezhatoc'h.

Un evn peurbadus liammet ouzh an Heol eo ar fenis. Betek 1400 vloaz eo padelezh e vuhez ; mervel a ra dre zeviñ, ha diwar e ludu e vez azganet ur fenis nevez.
Arouez an adnevezadur en natur dre vras eo, evel an Heol o sevel bemdez, en Istor evel an impalaerezhioù o vont da get hag o sevel en-dro, er relijion evel azginivelezh an eneoù (ar metempsikoz). Evit ar gristenien ec'h eo ar fenis arouez dasorc'hidigezh ar C'hrist ha buhez an dud a vez er baradoz goude o marv.

## Pennadoù kar
*Evn-tan
*Feniks (steredeg)

## Notennoù
Ferdinand III an Impalaeriezh Santel

**Ferdinand III** (1608 in Graz - 1657 e Vienna) a oa impalaer santel.

## Dimezioù ha bugale
Teir gwech e timezas:
*e 1631 e Vienna da María Ana Spagn (1606-1646), merc'h da Felipe III, roue Spagn, ha bugale o doe:
** Ferdinand IV Franz (1633–1654), Roue ar Romaned, Roue Bohemia ha Hungaria,
** Maria Anna; dimezet e 1649 da Felipe IV (1605–1665), Roue Spagn
* *Philipp August (1637–1639)
** Maximilian Thomas (1638–1639)
** Leopold Ignatius Joseph Balthasar Felician (1640–1705), Impalaer Santel; dimezet meur a wech 
*** e 1666 d'e geniterv Margarita Theresa Spagn (1651–1673)
*** e 1673 da Claudia Felizitas von Österreich-Tirol (1653–1676)
*** e 1676 da Eleonore Magdalene von der Pfalz (1655–1720)
* Maria (*/† 1646)

*e 1648 e Linz da Maria Leopoldine von Österreich-Tirol, hag ur mab o doe:
* Karl Joseph (1649–1664), Hochmeister des Deutschen Ordens und Bischof von Olmütz, Passau und Breslau

*e 1651 e Vienna da Eleonora Maddalena Gonzaga-Nevers(1630–1686), ha pevar bugel o doe: 
* Therese Maria Josepha (1652–1653)
* Eleonore Maria Josepha (1653–1697)
# ∞ 1670 Mikael I Wiśniowiecki (1640–1673), roue Polonia 
# ∞ 1678 Karl&nbsp;V (1643–1690), dug Loren 
* Maria Anna Josepha (1654–1689) ∞ 1678 Johann Wilhelm (1658–1716), priñs Pfalz, dug Pfalz-Neuburg
* Ferdinand Joseph Alois (1657–1658)
Iliz Ortodoks

**Iliz ortodoks ar Reter** (ent-ofisiel: **Iliz katolik ortodoks**), pe **Iliz ortodoks** ent-berr, pe **Iliz reizhkredenn**, eo an eil brasañ Iliz kristen er bed, war-lerc'h an hini gatolik, gant un 300 milion bennak a feizidi, ha diazezet dreist-holl en Europa ar Reter hag en Europa ar Gevred.
Savet e voe diwar ar c'humuniezhioù kristen kentañ savet gant ebestel Jezuz e proviñsoù reter an Impalaeriezh roman. 

Ortodoksed all a zo ha n'int ket liammet ouzh ar re-mañ, graet e vez ortodoksiezh ar Sav-Heol eus an hollad-se, diazezet er Reter Nesañ dreist-holl.

Fedorovskaya.jpg|Un ikon ortodoks

## Notennoù
Kristeniezh ar Reter

Graet e vez **kristeniezh ar Reter** eus ar gristeniezh a zo savet e proviñsoù ar reter eus Impalaeriezh roman (Anatolia, Egipt, Reter-Nesañ, Gres...) ha bet strewet war-du Europa ar Reter, Reter-Kreiz, Etiopia, Indez, Armenia... Perzhioù heverk he deus: n'eo ket kreizennet, bras eo perzh an henc'hresianeg enni. Abaoe Chism meur ar C'hornôg 1054 e vez enebet ouzh kristeniezh ar C'hornôg a oa ar gatoligiezh da gentañ penn, savet en-dro d'ur pab, hag ivez bremañ an ilizoù savet diwarni (protestantiezh, anglikanegezh).

E-touez ilizoù kristeniezh ar Reter emañ:
*Iliz ortodoks ar Reter
*Ilizoù ortodoks ar Sav-Heol
*Ilizoù nestorian
*Ilizoù katolik ar Reter

Koulskoude n'eo ket unvan tamm ebet an holl ilizoù-se. Ilizoù katolik ar Reter, da skouer, a zegemer aotrouniezh pab katolik, met heuliañ a reont alies teologiezh ha lidoù an ortodoksed.
Petaluma (Kalifornia)

**Petaluma** zo ur gêr e kontelezh Sonoma e Kalifornia, e Stadoù-Unanet Amerika. 61 917 annezad a oa e 2018.

## Skeudennoù

Petaluma CA St. Vincent.jpg | Iliz *St. Vincent*
Petaluma Historic Commercial District, Petaluma Blvd. at Western Ave., Petaluma, CA 5-31-2010 7-09-52 PM.JPG | Kreiz-kêr istorel


LynchCreek3144.jpg | *Lynch Creek*
Old Petaluma Opera House, 147-149 Kentucky St., Petaluma, CA 5-31-2010 6-45-34 PM.JPG | An opera


## Petaluma er [[sinema]]
Graet e oa bet un nebeud filmoù e Petaluma.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Kreiz-kêr Petaluma
*  Kartenn hollek Petaluma 2004/05
Joliet (Illinois)

**Joliet** zo ur gêr lec'hiet e biz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 147 433 a annezidi e 2010. 


U of St Fran Joliet.JPG|
Joliet Municipal Airport.JPG|
Jacob Henry Hs Joliet 2.JPG|
Jolly Upper Bluff HD 9.JPG|
Hiram Scutt Hs Joliet.JPG|


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Rockford

**Rockford** zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.

#### 
* Rockford (Hampshire), e New Forest e Hampshire

#### 
* Rockford (Alabama)
* Rockford (Illinois)
* Rockford, Wells County, Indiana
* Rockford, Jackson County, Indiana
* Rockford (Iowa)
* Rockford (Michigan)
* Rockford (Minnesota)
* Rockford (North Carolina)
* Rockford (Ohio)
* Rockford (Tennessee)
Joliet

**Joliet** zo un anv-tiegezh gallek, deuet da vout un anv-lec'h.

## Tud
*Louis Jolliet, ergerzhour gall er XVIIvet kantved e Norzhamerika
*"Joliet" Jake Blues (John Belushi), kaner gant The Blues Brothers

## Lec'hioù
###### 
*Joliet (Illinois), anvet diwar Louis Jolliet
*Joliet (Montana), 
*Joliet Township, Platte County, Nebraska

## Pennadoù kar
* Joliette
* Juliet
* Juliette
Naperville (Illinois)

**Naperville** zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 141 853 a annezidi e 2010. 


City of Naperville City Hall main entrance.jpg|
U of St Fran Joliet.JPG|


Moser Tower and Millennium Carillon.jpg|
Last Fling Parade - Benet Academy Band.jpg|


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Peoria (Illinois)

**Peoria** zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 115 007 a annezidi e 2010.


Peoria City Hall.JPG|
Peoria Civic Center.JPG|
Madison Theatre.JPG|
Dingeldine Music Center, Bradley University.jpg|
Pere Marquette Hotel.JPG|


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Rockford (Illinois)

**Rockford** zo ur gêr lec'hiet e norzh-kreiz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 152,871 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Winnebago eo ivez. 

## Skeudennoù

Image:Downtown Rockford1.jpg|
Image:Chicago Rockford International Airport.jpg|
Image:Rockford City Hall.jpg|
|


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Aurora (Illinois)

**Aurora** zo ur gêr lec'hiet e biz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 197 899 a annezidi e 2010. 


File Aurora sunken gardens.jpg
Leland Tower from Galena.JPG
Paramount-LeLand.JPG
WestfieldFoxValley-02.JPG


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Peoria

**Peoria** (/piˈɔːriə/) zo anv meur a lec'h e SUA.

## Orin
Dont a ra eus anv ur bobl henvroat, ar bobl Peoria.

## Lec'hioù
###### 
* Peoria (Arizona), ar gêr vrasañ en anv-se
* Peoria, Colorado
* Peoria (Illinois)
** Peoria County, Illinois
* Peoria, Franklin County, Indiana
* Peoria, Miami County, Indiana
* Peoria (Ohio)
* Peoria (Oklahoma)
Elgin (Illinois)

**Elgin** zo ur gêr lec'hiet e biz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 108 188 a annezidi e 2010. 


Elgin Spring Douglass HD.JPG|
Historisches Museum Elgin.jpg|
Elgin Academy Old Main.JPG|


Teeple Barn.jpg|
Elgin Davidson Park.JPG|


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Elgin

**Elgin** a c'hall bezañ meur a dra :

## Lec'hioù
###### 
* *Elgin*, an anv orin, anv saoznek Eilginn, ur Royal Burgh e Moray.

### 
* Elgin, e Rideau Lakes, Ontario
* Elgin County, Ontario
* Elgin, Manitoba
* Elgin, Nova Scotia
* Port Elgin, New Brunswick
* Elgin, New Brunswick
* Elgin (Kebek)
* Elgin Street (Ottawa)

### Hong Kong
* Elgin Street, Hong Kong, straed e Central, Hong Kong
* Elgin Street, anv kozh Haiphong Road en Tsim Sha Tsui, Kowloon

###### 
*Elgin, Western Cape

### 
* Elgin, Alabama
* Elgin, Arizona
* Elgin, California
* Elgin (Illinois)
* Elgin, Iowa
* Elgin, Kansas
* Elgin, Minnesota
* Elgin (Natchez, Mississippi), 
* Elgin, Nebraska
* Elgin, Nevada
* Elgin (Warrenton, North Carolina), 
* Elgin, North Dakota
* Elgin, Ohio
* Elgin, Oklahoma
* Elgin, Oregon
* Elgin, Pennsylvania
* Elgin, Kershaw County, South Carolina
* Elgin, Lancaster County, South Carolina
* Elgin, Utah
* Elgin, Texas
* Elgin Township, anv meur a lec'h

## Tud
* Earl of Elgin pe Lord Elgin, titl meur a zen
** Thomas Bruce, 7th Earl of Elgin (1766–1841), diplomat saoz
** James Bruce, 8th Earl of Elgin (1811–1863), gouarnour kanadian
* Suzette Haden Elgin (1936)
* Duane Elgin

## Sonerezh
* The Elgins, laz eus ar gompagnunezh Motown er bloavezhioù 1962–1967
* "The Elgins", anv kozh The Temptations

## Wiski
* Glen Elgin, single malt eus Speyside
Springfield (Illinois)

**Springfield** eo kêr-benn stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 470 956 a annezidi e 2010. Penn-lec'h kontelezh Sangamon eo ivez.


Downtown Springfield.JPG
Lincoln's Tomb.JPG
Lincoln Museum.jpg
Carillon, Washington Park.JPG


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Loeiz Bro-C'hall (1682-1712)

**Loeiz Bro-C'hall** (1682-1712) ( pe *Louis de France* e galleg) a oa dug Bourgogn ha Daofin Bro-C'hall. 

Mab e oa da Loeiz Bro-C'hall (1661-1711) ha da Maria Anna Victoria Bavaria. E dad a oa Daofin Bro-C'hall, ha mab da Loeiz XIV ha da Maria Tereza Spagn.

## Dimeziñ
Dimeziñ a reas en 1697 d'e geniterv Maria Adelaide Savoia (1685-1712). Tri bugel o doe:
* *Loeiz Bro-C'hall* (1704-1705), dug Breizh,
* Louis de France (1707 -1712), dug Breizh, daofin Bro-C'hall,
* Loeiz XV (1710-1774), dug Anjev, roue Bro-C'hall ;
Arpitania

**Arpitania** eo ar vro ma vez komzet arpitaneg. Emañ ar vro-se a-ramp war Suis, Frañs (gant Savoia a-bezh e-barzh) hag Italia (emañ Traoñienn Aosta e-barzh). Un darnig eus Arpitania en Italia (e Puglia) a zo distag-krenn diouzh an tamm all. Un anv savet er  kantved eo war skouer an anv Okitania. N'eus nemet er Piemont ez eus ur statud ofisiel gant ar yezh.

## Liammoù diavaez
* Porched Arpitania
Seán Ó Riada

**Seán Ó Riada**, ganet e Corcaigh d’an 1 a viz Eost 1931 ha marvet e Londrez d'an 3 a viz Here 1971, a oa ur sonaozour ha mestr laz-seniñ iwerzhonat ha marteze a-walc'h an den pouezusañ en azginivelezh sonerezh hengounel e vro er bloavezhioù 1960.

## Oberennoù
**Mise Éire*
Moruroa

**Moruroa** (anvet *Mururoa* peurvuiañ e galleg) pe **Aopuni** (anv istorel), a zo un atoll en inizi Tuamotu, e Polinezia. Eno, evel e Fangataufa, e oa bet graet meur a daol-arnod nukleel gant arme ar Republik C'hall etre 1966 ha 1996. Kontañ a reer 138 tarzhadenn atomek ent-ofisiel.

## Gwelet ivez
*Rainbow Warrior
*Bikini
Rookie

Graet e vez ur **rookie** (*un den nevez*) e saozneg eus un den a zo e-barzh e vloavezh kentañ, er sportoù norzhamerikan dreist-holl. Implijet e vez ar ger-se evit an holl dud a grog gant ur c'hevread nevez evit ar bloavezh kentañ. Setu graet e vefe ur *rookie* eus un den kozh awalc'h a grog gant ur sport nevez.

Dre astenn-ster e vez graet *rookie* eus an holl dud a grog gant un dra nevez, el labour, er c'hoarioù video pe traoù-all.

E-barzh meur a sport e Norzhamerika e vez dilennet bep bloaz *rookie* ar bloavezh (anvet *Rookie of the Year*), da skouer en Indianapolis 500.
Chip Ganassi Racing

**Chip Ganassi Racing** a zo ur skipailh redadegoù kirri amerikan a red en Indy Car hag e NASCAR.

## Istoradur
### CART
Redet en deus ar skipailh er gevezadeg CART betek 2002 o c'hounit peder wech etre 1996 ha 1999 gant Jimmy Vasser, Alessandro Zanardi (div wech) ha Juan Pablo Montoya.

### IndyCar
Goude un nebeud redadegoù etre 2000 ha 2002, gant un trec'h en Indianapolis 500 gant Juan Pablo Montoya e ya ar skipailh en IndyCar e 2002. Gounezet en deus un nebeud titl. Redek a ra bremañ gant peder wech kampion Dario Franchitti, Scott Dixon, Graham Rahal ha Charlie Kimball.

### NASCAR
#### Sprint Cup Series
Redek a ra ar skipailh gant Jamie McMurray ha Juan Pablo Montoya.

### Sports Car Series
Redek a ra ar Chip Ganassi Racing gant Memo Rojas ha Scott Pruett.
Toyota Motorsport

**Toyota Gazoo Racing Europe GmbH** (**TGR-E**) a zo un izembregerezh ar saver kirri japanat Toyota a rede e redadegoù kirri evel kevezadeg bed ar rallioù, 24 eurvezh ar Mañs hag ar Formulenn 1. Krouet e oa bet gant Ove Andersson.

## Istoradur
Ar Toyota ket-ofisiel kentañ a rede e redadegoù kirri a oa ur c'hCrown e Round Australia Rallye e 1957. Echu a oa ar redadeg gantañ daoust 17 000 km a hentoù en Aostralia. 
### Canadian-American Challenge Cup (Can-Am)
Pa zo diorret ar Toyota 2000 GT gant skipailh Jiro Kawano e 1967 eo dibabet gant Toyota redek e kevezadegoù Andur e Norzh-Amerika e Can-Am, gant ar Toyota 7.

### Ar Rallioù

Ar Toyota ofisiel kentañ a rede e rallioù a zo bet toullet e 1972, gant Ove Andersson evit bleniañ. Ur Toyota Celica 1600 GT a oa. Echu eo ar redadeg gantañ 9 e ralli Bro-Saoz, o c'hounit e rummad. Krouet eo bet Toyota Team Europe e 1975 e Brussel, evit fardañ ar Toyotaioù Celica ha Corolla evit ar rallioù. Gounezet eo bet Ralli ar 1000 lenn e 1977 bleniet gant Hannu Mikkola war ur Corolla Levin 1600 TE27.

E 1979 a ya an TTE da Gologn ha gounit a ra ralli Zeland-Nevez e 1982. Kregiñ a ra ar Rummad B e rallioù e 1983, ha redet e vez bet gant an TTE Celicaioù Twin-Cam Turbo gant 290 marc'h. Gounit a ra Toyota c'hoazh ha c'hoazh betel 1986. 370 marc'h a zo e-barzh ar Celica er mare-se, met barnet a zo ar Rummad B re zañjerus, ar pezh a lakaat ar galloudegezh sportel da arabat ar Rummad-se.

E 1987 a ya er-maez ar Supra MKIII Turbo evit fardañ ar c'heflusker 3 litrad (7M-GTE) gant 490 marc'h. Gounit a ra ar Ralli Hong Kong-Beijing. Met e miz Gwengolo 1987, e-pad 19 Ralli Aod an Olifant, Supra Björn Waldegard a zo en eil blas pa blad karr-nij an TTE, o lazhañ rener ar redadeg Henri Liddon hag e skoazeller Nigel Harris. Bet e oa Liddon kenvlenier Andersson etre 1977 ha 1980. Pep Toyota ofisiel a ya kuit eus ar redadeg.

### An Andur
### Ar Formulenn 1

#### Ganedigezh ar skipailh
#### Ur c'hrog diaes
#### Ur bloavezh mat
#### Amzerioù diaesoc'h
#### Traoù gwelloc'h a-raok mont kuit
#### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

## Da welout
* Toyota

### Lammoù diavaez

*   Lec'hien ofisiel
*   Dielloù lec'hienn ofisiel an Toyota F1 Team
Mariana an Norzh

**Inizi Mariana an Norzh** (*Northern Mariana Islands* pe *Northern Marianas* e saozneg; *Notte Mariånas* e chamorro), zo un enezeg er Meurvor Habask, dalc'het gant Stadoù-Unanet Amerika. Pevarzek enezenn zo anezho, en ur wareg en norzh da enez Guam. Inizi Mariana a lavarer eus ar pemzek enezenn (Guam ha Mariana an Norzh). 

E saozneg int anvet ent-ofisiel *the Commonwealth of the Northern Mariana Islands (CNMI)*, hag heñvel eo o statud *Commonwealth* stadunanat ouzh hini Puerto Rico. 

Hanter hent emaint etre Hawaii hag ar Filipinez hag etre Japan ha Ginea-Nevez. 463,63 km² zo anezho holl hag e 2010 e oa 53 883 a dud o chom enne. 90% avat zo o chom e Saipan. Eus ar pevarzek all n'eus nemet teir — Tinian, Rota hag Alamagan — a zo poblet.

## An Inizi

463,63 km² eo gorread hollek an inizi. N'eus nemet peder anezho a-gement a zo poblet hervez niveradeg ar bloaz 2000.

## Notennoù ha daveennoù
Rota

**Rota** a c'hall bezañ un anv-lec'h hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù

* Enez Rota, en Inizi Mariana an Hanternoz ;

### 
* Rota d'Imagna, kumun e proviñs Bergamo ;
* Rota Greca, kumun e proviñs Cosenza .

### 
* Menez Rota, menez-tan e Nicaragua 

### 
* Rota, kêr en Andalouzia, e Proviñs Cádiz.

## Tud
* Nino Rota (1911-1979), sonaozour italian, kenlabourer gant Federico Fellini.
* Rota, tiegezh eus Venezia.
Guam

**Guam** (e saozneg) pe **Guåhån** (e chamorro) zo un enezenn e kornôg ar Meurvor Habask, er su da Inizi Mariana an Hanternoz, dalc'het gant Stadoù-Unanet Amerika abaoe 1898. Hagåtña (a oa *Agaña* en amzer an drevadennerien spagnol) eo ar gêr-benn. Ar vrasañ eus Inizi Mariana eo Guam. 

Ar bobl chamorro eo pobl orin Guam, degouezhet eno war-dro 4 000 bloaz zo. Dizoloet e voe er  kantved gant Fernão de Magalhães oc'h ober tro ar bed d'ar 6 a viz Meurzh 1521. E 1668 e voe savet an drevadenn gentañ gant Spagnoled hag en o zouez ar misioner katolik Padre San Vitores. E-pad ouzhpenn daou c'hant vloaz e voe un ehanlec'h e Guam evit Galionoù spagnol Manila a-raok dezho treuziñ ar Meurvor Habask bep bloaz. Betek 1898 e chomas etre daouarn ar Spagnoled, ha kemeret e voe gant ar Stadoù-Unanet e-kerzh ar Brezel 1898, etre Spagn ha SUA. Gant feur-emglev Pariz e voe roet da vat da SUA.
Beg Lokmazhe

**Beg Lokmazhe** zo ur beg-douar en aod kornôk Bro-Leon, e kumun Plougonvelen. Dirak Beg Lokmazhe e tremen ar bigi a zeu eus Brest hag a ya war-zu an hanternoz.

E Beg Lokmazhe e kaver rivinoù abati Lokmazhe, un tour-tan, un arouezva, un nebeud tiez hag ur monumant e koun ar vartoloded "marvet evit Bro-C'hall" e-pad ar brezelioù.

Restr:Pointe Saint Mathieu - Phare.jpg|alt=
Restr:Pointe Saint-Mathieu - Sémaphore.jpg|alt=
Restr:Pointe Saint-Mathieu - Vue Nord.jpg
Restr:Pointe Saint-Mathieu - Vue Ouest.jpg
Cabo da Roca

**Cabo da Roca** (*Beg ar Roc'h* e brezhoneg) zo ur beg-douar e Portugal hag ar beg-douar pellañ er c’hornôg e lodenn gevandirel Europa hag el Ledenez iberek ivez evel-just. Gant Romaned an Henamzer e veze anvet *Promontorium Magnum* (beg-douar meur) hag er Grennamzer e oa anavezet evel *la Roca de Lisboa*. 

Emañ e distrig Lisbon, 40 km diouzh ar gêr-benn, en ur park natur anvet « Parque Natural de Sintra-Cascais ». Sevel a ra ar beg-douar ur 140 metr bennak a-us live ar mor. Warnañ ez eus un tour-tan hag ur stal evit an douristed a zeu di a-leizh.

## Gwelet ivez
* Cabo Fisterra
* Cabo Touriñán
Honda

**Honda Motor Company, Limited** (本田技研工業株式会社, *Honda Giken Kōgyō kabushiki kaisha*, *Honda Technology Research Institute Company, Limited*), pe simploc'h, **Honda**, a zo ur saver kirri, kamionoù, motoioù, hag ivez kirri-nij japanat. Sevel a ra ivez ganerioù tredan, kefluskerioù bigi hag aveadur evit jardinat. 

Krouet e oa bet gant Soichiro Honda ha Takeo Fujisawa e 1948; e Tokyo emañ sez an embregerezh.

Redet en deus Honda e redadegoù kirri, e Formulenn 1 da skouer gant e skipailh, pe o sevel kefluskerioù. Redek a ra en IndyCar bremañ o sevel kefluskerioù evit meur a skipailh.
Inizi Mariana

An **Inizi Mariana ** (*Islas Mariånas* e chamorro ; *Mariana Islands* pe *Marianas* e saozneg ; betek deroù an , anvet ivez *Islas de los Ladrones*, da lavarout eo "Inizi al Laeron" e spagnoleg) zo un enezeg e stumm ur wareg treset gant pemzek menez volkanek e gwalarn ar Meurvor Habask. Emaint er su da Japan, hag en norzh da C'hinea-Nevez. 

Dont a ra o anv eus ar rouanez Mariana Aostria, Rouanez Spagn ha rejantez er  kantved, pa oa krog Spagn da drevadenniñ an enezeg. Brezel a voe e 1898 etre Spagn ha Stadoù-Unanet Amerika. Kemeret e voe Guam gant SUA, ha gwerzhet Inizi Mariana an Hanternoz gant Spagn da Alamagn. 

Hiziv int dalc'het holl gant SUA, hogen chomet eo rannet an daou diriad :
* Inizi Mariana an Hanternoz en norzh
* Guam er su.
San José (Costa Rica)

**San José** eo kêr-benn Costa Rica. Kêr vrasañ ar vro eo ha tost d'un drederenn eus tud ar vro a zo o chom enni pe tro-war-dro.

Emañ San José e-kreiz ar vro, er menezioù, war-dro 1 160 metr a-us live ar mor, ar pezh a ra d'an hin bezañ klouar a-walc'h e-skoaz lodennoù all eus ar vro.

Hervez niveradeg ar bloavezh 2000 e oa 309 672 a annezidi e kumun San José. En tolead-kêrioù e oa ouzhpenn 2,5 vilion a dud.
Enez Rota

**Enez Rota** (*Luta* e chamorro) eo anv ar c'hreisteisañ enez eus Inizi Mariana an Hanternoz, ur 80 km en hanternoz da enez Guam. Songsong ha Sinapalo (Sinapalu) eo an div gêriadenn vrasañ.
Canapville (Calvados)

**Canapville** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner eskibien Lisieux,  kantved .

* Maner Prétôt, - kantved .
* Iliz katolik *Saint Sulpice*, - kantved.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Josèphe

**Josèphe** zo un anv-bihan gallek roet d'ar merc'hed, diwar an anv-bihan Joseph, roet d'ar baotred.

## Brud
Un anv ral eo. Paotoc'h eo 
*en anv-kevrennek Marie-Josèphe 
*er stumm deveret Joséphine,

## Adstummoù
*Joséphine
*Josépha
 
## Anv-bihan kevrennek
Evel eil anv-bihan dreist-holl eo anavezet an anv.
*Marie-Josèphe; 
*Marie-José, pe *Marie-Josée*.

## Yezhoù all
*Josefa, e portugaleg ha spagnoleg
*Josepha en alamaneg

## Tud
**Gwelout [[Marie-Josèphe]].* 
* Noël Josèphe (1920-2006) politikour gall.
Maria Josepha

**Maria Josepha** zo un anv-bihan alamanek kevrennek, diwar Maria ha Josepha.

## Tud
* Maria Josepha von Österreich, anv div briñsez
* Maria Josepha von Sachsen

### XVIIIvet kantved
*Maria Josepha von Österreich (1699–1757), Dilennerez Sachsen ha Rouanez Pologn
* Maria Josefa von Harrach (1727–1788), Priñsez eus Liechtenstein.
* Maria Anna Josepha Augusta von Bayern (1734-1776), pe Maria Anna von Bayern (1734–1776), pried da Ludwig Georg Simpers von Baden-Baden, 
* Maria Josepha von Bayern (1739–1767), merc'h da Karl VII an Impalaeriezh Santel, eil pried Joseph II an Impalaeriezh Santel.

### XIXvet kantved
* Maria Josepha von Portugal, anv alamanek Maria José de Bragança (1847–1941), merc'h da Miguel Iañ, Roue Portugal, dimezet d'an dug Carl Theodor in Bayern. 

## Poltredoù

File:Maria Josepha von Sachsen-Litauen-Polen-Österreich.jpg|Maria Josepha von Österreich, Priñsez-Dilennerez Sachsen
File:Maria_Josepha_von_Bayern.jpg|Maria Josepha von Bayern, pried da Joseph II.
Image:Herzoeginmariejose.jpg|Maria Josepha von Portugal
Maria Josepha Aostria

**Maria Josepha von Österreich** zo anv meur a briñsez aostrian.

* Maria Josepha Aostria (1699–1757), arc'hdugez Aostria, Priñsez-Dilennerez Sachsen ha Rouanez Pologn 
* Maria Josepha Aostria (1751–1767), merc'h d'an impalaerez Maria Theresia ha d'an impalaer Franz Stephan


File:Maria Josepha von Sachsen-Litauen-Polen-Österreich.jpg| Maria Josepha Aostria (1699–1757) 
File:Maria Josepha of Austria, miniature - Hofburg.jpg| Maria Josepha Aostria (1751–1767)


## Pennadoù kar
*Maria Josepha
*Maria Aostria
Maria Spagn

**Maria Spagn** zo anv meur a briñsez:

*Maria Aostria (1528-1603), infantez spagnol, merc'h da Carlos Iañ, roue Spagn, anavezet ivez evel Karl V. Dimezet e voe d'he c'henderv aostrian, an impalaer Masimilian II, hag impalaerez santel da-heul he dimeziñ.

*María Ana Spagn (1606-1646), infantez spagnol, merc'h da Felipe III, Roue Spagn, dimezet da Leopold II, Impalaer santel .

*Maria Tereza Spagn (1638–1683), infantez spagnol, merc'h e oa da Felipe IV, roue Spagn. Dimezet e voe d'ar roue gall Loeiz XIV.

*María Luisa Spagn (1745-1792), infantez spagnol, merc'h da Carlos III, Roue Spagn; dimezet da Ferdinand III, Impalaer santel .

*María Isabel Spagn (1789-1848), infantez spagnol deuet da vout rouanez an Div Sikilia. 

## Pennadoù kar
*Maria Aostria
*Maria Hungaria
*Maria Portugal
Springfield

**Springfield** zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro. Un anv-tiegezh eo ivez.

## Lec'hioù
### 
* Springfield (Suaostralia Nevez)
* Springfield (Queensland)
* Springfield (Suaostralia)
* Springfield (Tasmania)
* Springfield (Victoria)
* Springfield (Victoria, Macedon Ranges)
* Springfield (Aostralia ar C'hornôg)

### 
* Springfield (Birmingham)
* Springfield (Milton Keynes)
* Springfield (Sandwell) 
* Springfield, e Sutton Farm, karter eus Shrewsbury, 
* Springfield (Wigan) 
* Springfield (Wolverhampton)

### 
* Springfield (Brunswick-Nevez)
* Springfield (Douar-Nevez)
* Springfield (Skos-Nevez)
* Springfield (Ontario)
* Springfield (Enez ar Priñs Edouarzh)

### 
* Springfield (Offaly)
* Springfield (kontelezh Westmeath)

### 
* Springfield (Gauteng)

### 
* Spingfield

### 

* Springfield (Alabama) 
* Springfield (Arkansas)
* Springfield (Kalifornia)
* Springfield (Colorado)
* Springfield (Florida)
* Springfield (Jacksonville, Florida)
* Springfield (Georgia)
* Springfield (Idaho)
* Springfield (Illinois)
* Springfield (Indiana)
* Springfield (Kentucky)
* Springfield (Louiziana)
* Springfield (Maine)
* Springfield (Massachusetts), kentañ Springfield en istor Amerika
* Springfield (Michigan)
* Springfield (Minnesota)
* Springfield (Missouri)
* Springfield (Nebraska)
* Springfield (Hampshire Nevez)
* Springfield (Jerzenez Nevez)
* Springfield/Belmont (Newark, Jerzenez Nevez)
* Springfield (New York)
* Springfield (Ohio)
* Springfield (Oregon)
* Springfield (Pennsylvania)
* Springfield (Sukarolina)
* Springfield (Sudakota)
* Springfield (Tennessee)
* Springfield (Teksas), kontelzh Jim Wells
* Springfield (knotelezh Limestone, Teksas)
* Springfield (Vermont)
* Springfield (Virginia)
* Springfield (Virginia ar C'hornôg)
* Springfield (kontelezh Dane, Wisconsin)
* Springfield (kontelezh Jackson, Wisconsin)
* Springfield (kontelezh Marquette, Wisconsin)
* Springfield (kontelezh St. Croix, Wisconsin)
* Springfield (kontelezh Walworth, Wisconsin)

### Lec'h faltazi
* Springfield, kêr lec'h m'emañ o chom ar Simpsons.

## Anv-tiegezh
* Tom Springfield, anv-micher *Dion O'Brien*, ganet e 1934, soner, breur da Dusty Springfield;
* Dusty Springfield (1939–1999), anv-micher *Mary O'Brien*, kanerez saoz 
* Rick Springfield (ganet e 1949), kaner saoz

## Istor milourel an SUA
* Arsanailh Springfield, un arsanailh e Springfield e Massachusetts e-lec'h ma voe produet kalz armoù-tan evit arme ar Stadoù-Unanet.
* Emgann Springfield, un emgann e New Jersey e-kerzh Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet, e 1780.
Rubén González (pianoour)

**Rubén González** (1919-2003) a oa ur pianoour kuban.

## E vuhez
Ganet e oa e Santa Clara (Kuba) d'ar 26 a viz Mae 1919.

Evitañ da vezañ troet gant ar medisinerezh e oa bet ret dezhañ paouez gant e studioù dre ma oa berr an arc'hant gantañ. Ur pianoour hep e bar e oa, bet tapet e ziplom gantañ e Skol-Sonerezh Cienfuegos (Kuba).

E miz Meurzh 1996 en doa kemeret perzh en enrolladur an albom *[[Buena Vista Social Club]]* gant sonerien ha kanerien gozh all eus Kuba evel Ibrahim Ferrer, Orlando "Cachaito" López, Eliades Ochoa, Omara Portuondo, Compay Segundo, Barbarito Torres hag all. Un teulfilm a oa bet savet diwar-benn an darvoud-mañ gant ar filmaozer alaman Wim Wenders.

Aet e oa da Anaon en e di e La Habana d'an 8 a viz Kerzu 2003.

Sed amañ roll ar pladennoù bet enrollet gantañ evel unsoner :
* 1997 *Introducing...Rubén González*
* 1998 *Indestructible*
* 1999 *Estrellas de Areito*
* 2000
** *Sentimiento*
** *Rubén González & Friends*
** *Chanchullo*
Josefina

**Josefina** zo un anv-bihan galizek, portugalek, spagnolek.

## Yezhoù all
*Josepha, ha Josephine, en alamaneg
*Giuseppina en italianeg

## Tud
(Renket hervez urzh ar bloavezh ganedigezh)

*Josefína Dušková, kanerez tchek, anavezet ivez dre hec'h anv alamanek Josepha Duschek, pe Josepha Duschkova(1754-1824), mignonez da Wolfgang Amadeus Mozart
*Josefina Deland (1814 – 1890) , skrivagnerez svedat
*Josefina Pla (1903-199), skrivagnerez paragwaiat
*Josefina Manresa (1916 – 1987) pried ar barzh spagnol Miguel Hernández.
*Josefina Rodríguez de Aldecoa, skrivagnerez spagnol
* Josefina Moscardó Montalvá - merzherez katolik spagnol e-kerzh Brezel Diabarzh Spagn.
**Josefina* pe Fina Casalderrey, skrivagnerez c'halizek
*Josefina Benedetti (1953 -), sonaozourez venezuelat .

## Lec'hioù
*Josefina, Zamboanga del Sur, er Filipinez
Maria Luise

**Maria Luise** zo un anv-bihan alamanek savet diwar Maria ha Luise.
* Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg (1729−1818) anvet ivez Priñsez George
* Maria Luise von Hohenzollern-Sigmaringen (1845−1912), Prinzessin von Hohenzollern-Sigmaringen
* Maria-Luise von Hannover-Cumberland (1879-1948)

## Pennad kar
*Marie-Louise
*Maria Luisa
Pénélope Bagieu

**Pénélope Bagieu**, bet ganet d'an  e Pariz, zo ur skeudennnaouerez hag un dreserez bannoù-treset c'hall. Goude bezañ bet anavezet dre he *blog* *Ma vie est tout à fait fascinante* ("Boemus penn-da-benn eo ma buhez") he deus graet un nebeud bannoù-treset he-unan pe gant ur senarier.

## He bandennoù-treset
* Gant Jean-Claude Gawsewitch :
** 2008 : *Ma vie est tout à fait fascinante*, 94 p ; Adembannadur 2009, LGF, rummad « Le Livre de poche / Bulles en poche »
** Heuliad *Joséphine* :
*** 2008 : Levrenn 1 : *Joséphine*, 48 p. ; Adembannadur 2010, LGF, rummad « Le Livre de poche » (n° 31508) / « Bulles en poche » 
*** 2009 : Levrenn 2 : *Même pas mal*, 64 f. ; Adembannadur 2011, LGF, rummad « Le Livre de poche »
*** 2010 : Levrenn 3 : *Joséphine change de camp*, 64 f.
* 2010 : *Cadavre exquis*, Gallimard, rummad « Bayou », 124 f.
* 2012 : *La page blanche*, senario gant Boulet, Delcourt, rummad « Mirages » 

## Liammoù diavaez
* He *blog* *Ma vie est tout à fait fascinante* :
** penelope-jolicoeur war Blogspot betek miz Here 2007
** penelope-jolicoeur.com adalek miz C'hwevrer 2007
Saipan

**Saipan** zo unan eus Inizi Mariana an Hanternoz. An enez vrasañ eo, hag an hini bobletañ a-bell, hag eno emañ ar gêr-benn (el lec'h anvet "Capitol Hill"), met dre ma'z eo Saipan ur gumun ivez, e vez lakaet Saipan da vezañ ar gêr-benn.

## Enezenn ''Saipan'' e-pad an Eil Brezel-bed

Ul lec'h stourm e-pad Brezel ar Meurvor Habask e vezo an enezenn anvet dindan an anv Emgann Saipan adal ar 15 a viz Even 1944 betek an 9 a viz Gouere.
Giuseppina

**Giuseppina** zo un anv-bihan italianek roet d'ar merc'hed, savet diwar Giuseppe, anv roet d'ar baotred

## Adstummoù
Stummoù all zo:
* *Giuseppa, Geppa, Geppina, Beppa, Beppina, Peppa, Peppina, Pina, Pinella, Pinetta, Pinuccia, Giusy*

### Yezhoù all
*alamaneg: Josephine
*galleg: Joséphine.
*poloneg : *Józefina*
*portugaleg : Josefina.
*saozneg : Josephine, *Jusie, Jusy*
*spagnoleg : Josefina
*kroateg : Josipa.
*poloneg : Józefina.

## Lid
Lidet e vez an anv
*d'an 8 a viz C'hwevrer en koun ar santez Giuseppina Bakhita
*d'an 19 a viz Meurzh en koun sant Jozeb

## Tud
]

### XVIIIvet kantved
*Maria Giuseppina di Savoia, anavezet e galleg evel Marie-Joséphine de Savoie (1753–1810), merc'h da Vittorio Amedeo III di Savoia ha da Maria Antonietta di Borbone-Spagna, pried d'ar roue gall Loeiz XVIII
*Giuseppina Grassini (1773–1850), contralto italian

### XIXvet kantved
*Giuseppina Strepponi (1815–1897), soprano italian, eil pried Giuseppe Verdi
*Giuseppina Turrisi Colonna (1822–1848), barzhez italian
*Giuseppina Raimondi (1841–1918), markizez, eil pried Giuseppe Garibaldi
*Giuseppina Bakhita (1869-1949), sklavez soudanat ha leanez katolik

### XXvet kantved
*Giuseppina Tuissi (19.. – 1945), partizanez italian, anavet evel "*la staffetta Gianna*"
*Giuseppina Biggiogero Masotti, matematikourez italian
*Giuseppina Castiello, politikourez italian
*Giuseppina Fasciani, politikourez italian
*Giuseppina Pasqua, kanerez italian
*Giuseppina Paterniti
*Giuseppina Pizzigoni

### Giuseppa
*Giuseppa Finocchiaro, melldroaderez italian
*Giuseppa Salvo, torfedourez italian

### Giusy
*Giusy Devinu, soprano italian
*Giusy Ferreri, kanerez italian

### Giusi
*Giusi Cataldo, aktourez italian
*Giusi Malato
*Giusi Quarenghi, skrivagnerez evit ar vugale

### Pina
**Gwelout [[Pina]]*

### Doareoù all
*Geppi Cucciari, fentigellerez italian
*Giuni Russo, kanerez italian

### Poltredaoueg

Image:Giuseppina Grassini by Louise Élisabeth Vigée Le Brun.jpg|Giuseppina Grassini
Image:Giuseppina Strepponi.jpg|Giuseppina Strepponi


#### 
**La [[Peppa]]* a zo war un dro lesanv an Damez Pikez hag anv ar c'hoari en italianeg
*Pina

## Notennoù
Joséphine

**Joséphine** zo un anv-bihan gallek, **Josephine** en alamaneg ha saozneg.

## Yezhoù all
*Josefina
*Giuseppina, en italianeg

## Tud

### Rouanezed ha priñsezed
* Joséphine de Belgique, anv meur a briñsez
* Marie-Joséphine de Savoie (1753 – 1810), merc'h da Vittorio Amedeo III di Savoia ha da Maria Antonietta di Borbone-Spagna, pried d'ar roue gall Loeiz XVIII 
* Joséphine de Beauharnais, impalaerez c'hall
* he merc'h-vihan, *Joséphine Maximilienne Eugénie Napoléone de Beauharnais* (e galleg), pe Josefina av Leuchtenberg (e svedeg) (1807 – 1876) rouanez Sveden
* Josephine von Baden (1813-1900)
* Joséphine-Charlotte de Belgique (1927-2005)

### Tud all

#### XIXvet kantved
* Josephine Brunsvik (1779 - 1821), kontez hungarian, karantez Beethoven 
* Josephine Butler (1828-1906) stourmerez evit gwirioù ar merc'hed
* Josephine Haas, madoberourez alaman
* Josephine Caroline Lang, (1815 -1880) kanerez romantel alaman
* Josefine Schalk (1850 -1919), livourez alaman
* Josephine Wessely (1860-1887), aktourez aostrian

#### XXvet kantved
* Joséphine Baker, kanerez gall ha stadunanat
* Josefine Preuß (1986- ), aktourez alaman.
* *Marie Joséphine Innocente Trintignant*, anavezet evel Marie Trintignant, aktourez c'hall lazhet gant he serc'heg.

## Kanaouennoù
**Hello Josephine*, gant Fats Domino.
**Osez Joséphine*, album gant Alain Bashung.

## Bannoù-treset
*An heuliad *Joséphine*, gant Pénélope Bagieu.

## Frouezh

***Josephine von Mecheln** pe *Joséphine de Malines*, ur ouenn per.
Ciudad de Panamá

**Ciudad de Panamá** (“Kêr Banamá”) eo kêr-benn Panamá. War-dro 881 000 a dud a oa o chom enni e 2010.
Cottbus

**Cottbus** (*Chóśebuz* pe *Choćebuz* e sorabeg) zo ur gêr e stad Brandenburg, e reter Alamagn. Emañ war lez ar stêr Spree. Enni ez eus ouzhpenn 100 000 annezad (102 091 e dibenn 2010). Ur skol-veur zo e Cottbus. 

Annezet eo al lec'h abaoe an , abaoe ar mare ma voe savet ur c'hastell gant Sorabed war un enezennig e-kreiz ar stêr Spree. En XIIIvet kantved e erruas alamanegerien en tolead d'ober o annez. E 1462 e voe staget ouzh Margraviezh Brandenburg hag e 1701 ouzh Rouantelezh Prusia. Ar vro tro-dro, a oa e Rouantelezh Saks betek neuze, a voe lezet gant Prusia ivez e 1815. 

Unan eus kêrioù-penn ar Sorabed eo Cottbus, gant Bautzen. Ur skol eil derez e sorabeg zo hag e-leizh a banelloù sorabek a weler e kêr, daoust ma ne glever ket kalz tud o komz ar yezh.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel (en alamaneg, saozneg, poloneg ha sorabeg)
Chrétien de Troyes

**Chrestien de Troyes**, pe **Chrétien de Troyes** (~1130 - ~1185) zo ur skrivagner gallek eus dibenn an  hag en deus skrivet diwar-benn mojennoù An Daol Grenn ; gantañ e vije bet krouet an haroz Lanselod, hervez ar vrud, met roud eus ar marc'heg-se a gaver koulskoude e skridoù koshoc'h. Bez' ez eo unan eus ar c'hentañ skrivagnerien c'hallek anavezet hag eus oberourien romantoù marc'hegerion.

Kloareg e oa e lez Champagn, en amzer Herri Iañ Champagn hag e bried Mari Bro-C'hall (1145–1198), merc'h henañ ar roue gall Loeiz VII hag e bried kentañ Eleanora Akitania. Dont a c'hallfe e anv eus e relijion, rak brudet e oa Rachi de Troyes, ur rabin yuzev.

## Oberennoù
### Troidigezhioù diwar [[Ovidius]]
* *Les Commandemanz Ovide* (kollet), diwar *Remèdes à l'amour*
* *L'Art d'amors* (kollet), diwar *[[An Arz da garout]]*
* *Le mors de l'épaule* (kollet), diwar istor skoaz Pelops debret gant Demeter, e levrenn VI ar *[[Metamorfozoù]]*
* *La Muance de la hupe, de l'aronde et del rossignol*, anavezet ivez evel *Philomena*, diwar metamorfozenn Térée, Philomèle et Procné, e levrenn VI ar *[[Metamorfozoù]]*
### Romant eus danvez Breizh
* Ur romant *del roi Marc et d'Ysalt la blonde* (diwar-benn mojenn Tristan hag Izold, (kollet)
### Romantoù arzhuriek
* *[[Érec et Énide]]*, war-dro 1170
* *[[Cligès|Cligès ou la Fausse morte]]*, war-dro 1176
* *[[Lancelot ou le Chevalier de la charrette]]*, romant diwar-benn Lanselod, war-dro 1175-1181 (echuet gant Godefroiz de Leigni)
* *[[Yvain ou le Chevalier au lion]]*, roman diwar-benn Yvain, war-dro 1175-1181
* *[[Perceval ou le Conte du Graal]]* pe *roman de [[Perceval]]*, war-dro 1182-1185 (diechu)

## Liammoù diavaez
* Skrid ar pemp romant arzhuriek
Marie-Josèphe

**Marie-Josèphe** zo un anv-bihan kevrennek gallek.

## Gerdarzh
Diwar Marie, ha Josèphe.

## Yezhoù all
*Maria Josefa

## Berrstummoù
**Marie-José*
**Marie-Jo, Marijo*

## Tud
###### 
**Marie-Josèphe Bothorel*, mamm da Fañch Abgrall.
* Marie-Josèphe Bertrand (1886-1970), kanerez vrezhonek.

###### 
* Marie-Joséphine de Savoie, pried Loeiz XVIII; ne oa ket rouanez peogwire varvas a-raok ma voe anvet he fried da roue.
* *Marie-Josèphe de Saxe*, anv gallek Maria Josepha von Sachsen (1731-1767), daofinez Bro-C'hall.
**Marie Josèphe Rose de Tascher de la Pagerie*, anavezetoc'h evel Joséphine de Beauharnais (1763–1814), pried kentañ Napoleone Buonaparte, impalaerez c'hall, rouanez Italia. 
**Marie-Josèphe Balladur*, pried ar politikour gall Edouard Balladur.

## Traoù all
**La Marie-Josèphe* titl ur ganaouenn c'hallek gant Les Frères Jacques.
Clarbec

**Clarbec** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 

## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

* Bezioù gevell er vered.

* Feunteun *Sant Laorañs*.
* Iliz katolik *Sant Andrev*,  kantved.
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Clarbec Churchyard''

Levier e oa er Royal Air Force. Mervel a reas d'an 8 a viz Eost 1944 e-pad Aloubadeg Normandi e-pad an Eil brezel-bed.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
* Veitshöchheim, Alamagn.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Motown

**Motown** (pe **Motown Records**) a zo un ti-embann pladennoù stadunanat. Ur rann eus Universal Music Group eo. Krouet eo bet gant Berry Gordy e Detroit (Michigan) e miz Genver 1959. Enrollet e voe gant an anv **Motown Record Corporation** d'ar 14 a viz Ebrel 1960. Dont a ra ar ger Motown eus *Motor Town* («kêr ar c'heflusker»), diwar lesanv Detroit, ma veze savet kalz kirri enni d'ar mare-se. E-toueze kanerien vrudetañ Motown emañMichael Jackson & The Jackson Five, Diana Ross et The Supremes, The Four Tops, Martha and the Vandellas, Smokey Robinson, Gladys Knight, Marvin Gaye, Stevie Wonder, The Pointer Sisters, Edwin Starr ha The Temptations.

Evit a sell ouzh aozerien ha krouerien kanaouenn emañ Berry Gordy, Smokey Robinson, Holland, Dozier & Holland, Norman Whitfield et Barrett Strong, Nickolas Ashford ha Valerie Simpson.

## Istor
Gant krouiñ Motown e felle da Berry Gordy tizhjout selaouerien wenn koulz ha re zu gant tonioù soul ha rhythm and blues aesoc'h evit ar pezh a veze kinniget gant tiez-embann all evel Stax. Aozet e voe Motown evel ul labouradeg ma vefe savet tonioù a rafe berzh : da sevel tonioù brudet : klask a reas war-lerc'h ar sonaozerien wellañ, kanerien varrek ha lakaet e voe kalz pouez war ar mod da broduiñ an tonioù. Lesanvet e voe Detroit *Hitsville USA*, diwar berzh Motown.

Dont a reas Berry Gordy a-benn da zastum argant a-walc'h da sevel e di-embann pladennoù gant an argant a c'hounezas gant kanaouennoù savet ha produet gantañ. Tri anv a voe : Gordy, goude-se Tamla, ha Motown. E 1959 e teuas er-maez *Money (That's What I Want)* gant Barrett Strong, embannet gant Tamla. Kanaouenn gentañ Motown a reas berzh e voe.

Etre 1959 ha 1972 e voe implijet ar strollad sonerien The Funk Brothers da seniñ war lod brasañ pladennoù Motown, ha perzh e voent e krouiñ «son Motown» : sonerezh soul mesket gant sonerezh pop, kan ha stlakadennoù daouarn diwar skouer ar gospel.

E 1971 e voe kaset Motown da Los Angeles. Arzourien evel Stevie Wonder pe Marvin Gaye a zibabas labourat en ur mod dizalc'h, skignet e veze o fladennoù gant Motown memestra. Er memes koulz e voe degemeret The Jackson Five ha Michael Jackson hag ivez Lionel Richie ha The Commodores.

Lod brasañ arzourien Motown a fellas dezho, mare pe vare, kuitaat an ti-embann abalamour d'ar c'hevratoù dister kinniget dezho. Ne c'hounezent ket kalz war ar pezh a raent, ha reolennoù strizh a oa a-fet implijout anvioù : anvioù evel "The Supremes" pe "Jackson 5" a oa perc'hennet gant Motown. Goude kuitaat an ti-embann e ranke an arzourien kavout anvioù nevez neuze. 
E 1983 e voe aozet ur sonadeg da lidañ 25vet deiz-ha-bloaz an ti-embann. Kendrec'het e voe arzourien o doa kuitaet Motown evel Michael Jackson and The Jackson Five, Diana Ross, pe Marvin Gaye da gemer perzh enni.

## Roll rannoù Motown
Dre seurtoù sonerezh :

### Film
* *Standing in the shadows of Motown*, diellfilm gant Paul Justman, SUA, 2003, 105'

### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Motown Records
* Motown Legends
Stephanie von Hohenzollern

**Stephanie** Josepha Friederike Wilhelmine Antonia **von Hohenzollern** (1837 en Krauchenwies - 1859 en Lisboa) a oa ur briñsez eus Hohenzollern-Sigmaringen deuet da vout Rouanez Portugal.

Merc'h e oa da Charles Antoine de Hohenzollern-Sigmaringen ha da Josephine von Baden, ha roet e voe dezhi anv he mamm-gozh, Stéphanie de Beauharnais.

Dimezet e voe e 1858 da Pedro V, roue Portugal. Mervel a reas er bloaz goude, da 22 vloaz, ha divugel. Ar roue intañv a varvas daou vloaz goude.
Stephanie

**Stephanie** zo un anv-bihan alamanek.

## Yezhoù all
* *Estefânia* e portugaleg
* *[[Stefania]]* en italianeg
* Stéphane, Stéphanie e galleg
* *Štěpánka* e tchekeg.

## Tud

* Stéphanie de Beauharnais (1789–1860), Dugez-veur Baden
* Stephanie von Hohenzollern (1837-1859) pe *Estefânia de Hohenzollern-Sigmaringen*, priñsez alaman, rouanez Portugal
* Stephanie St. Clair (1886-1969), torfedourez
* *Stefani Joanne Angelina Germanotta* (g. e 1986), gwir anv Lady Gaga, kanerez stadunanat
* Stephenie Meyer (g. e 1973), ganet Morgan, skrivagnerez stadunanat

## Pennad kar
Stephan zo un anv-bihan alamanek roet d'ar baotred par da Stephanie.
Penngwenn

**Pengwenn** pe **Penngwenn** zo un anv brezhonek:
**Penguen*, e Sant-Kast, anv un draezhenn, ur park golf, hag al leti bras e-kichen
*Penn Gwenn, ur bier gwenn aozet er Vro-Vigoudenn.

## Lennegezh
Er werz *Abad Plonevez*, e Soniou Breiz Izel, e vez graet anv eus *ur c'had penn-gwenn*: war a seblant e oa ul lesanv roet d'ar mesaerezed, gant o c'hoefoù, hag a veze "chaseet" gant tudjentil.

## Notennoù
Bernie Ecclestone

**Bernard Charles Ecclestone** pe **Bernie Ecclestone** (bet ganet d'an  e Ipswich e Bro-Saoz) a zo un den afer breizhveuriat a oa perc'henn ha rener Brabham etre 1971 ha 1987. Deuet eo da vezañ penn ar Formulenn 1 dre ar FOM e-pad ar bloavezhioù 1990.
David Lodge

**David Lodge** zo ur romantour saoznek.

## Romantoù
### Fiction
* *[[The Picturegoers]]* &mdash; 1960
* *[[Ginger You're Barmy]]* &mdash; 1962
* *[[The British Museum Is Falling Down]]* &mdash; 1965
* *[[Out of the Shelter]]* &mdash; 1970
* *[[Changing Places|Changing Places: A Tale of Two Campuses]]* &mdash; 1975
* *[[How Far Can You Go?]]* (US edition: *Souls and Bodies*) &mdash; 1980
* *[[Small World: An Academic Romance]]* &mdash; 1984
* *[[Nice Work]]* &mdash; 1988
* *[[Paradise News]]* &mdash; 1991
* *A David Lodge Trilogy* &mdash; 1993 - single volume comprising *Changing Places*, *Small World* and *Nice Work*
* *[[Therapy (Lodge novel)|Therapy]]* &mdash; 1995
* *[[The Man Who Wouldn't Get Up: And Other Stories]]* &mdash; 1998
* *[[Home Truths (novella)|Home Truths]]* &mdash; 1999 (novella - written from original play)
* *[[Thinks ...]]* &mdash; 2001
* *[[Author, Author (novel)|Author, Author]]* &mdash; 2004
* *[[Deaf Sentence (novel)|Deaf Sentence]]* &mdash; 2008
* *A Man of Parts (H. G. Wells)* &mdash; 2011
A.J. Foyt

**Anthony Joseph Foyt** pe **A.J. Foyt** (bet ganet d'ar  e Houston, Stadoù-Unanet) a zo ur blenier kirri a rede e kirri un-plas hag e rummadoù-all. Kemeret en deus perzh e 35 abadenn Indianapolis 500 ha gounezet en deus ar redadeg-se peder gwech. Gounezet en deus ivez 24 eurvezh ar Mañs, 24 eurvezh Daytona, 12 eurvezh Sebring, hag an Daytona 500. Krouet en deus e skipailh dezhañ, an A.J. Foyt Enterprises.