open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Colt Single Action Army

Ar **Colt Single Action Army**, anvet ivez **SAA**, **Model P**, **M1873** pe **Peacemaker** *(Peoc'haer)* zo ur revolver un-ober savet e 1872 evit gouarnamant Stadoù-Unanet Amerika gant ar Colt's Patent Firearms Manufacturing Company (anvet bremañ Colt's Manufacturing Company). Arm-dorn standard an U.S. Army e voe eus 1873 betek 1892.

Poblek e voe ar Colt SAA e dibenn an  e SUA e-mesk ar boliserien, an dorfedourien hag ar c'howboyed. Un arouez eo eus astenn ar vro war-zu ar c'hornôg. Meur a adstumm anezhañ a zo bet kinniget, e 30 kalibr disheñvel hag hirderioù kanol a bep seurt. Ur pezh dastumadeg eo deuet da vezañ ha gwerzhet e vez skouerennoù nevez gant an embregerezh Colt c'hoazh.

E 2011 e voe dibabet ar Colt SAA evel arm ofisiel Arizona goude ur votadeg gant Sened ar Stad.

## Implijerien vrudet
Meur a zen brudet en deus implijet ar Colt SAA en istor, en o zouez :

* George Armstrong Custer (1839 - 1876), komandant amerikan lazhet en emgann Little Bighorn a-enep da indianed Lakota ha Cheyen ;
* an torfedour amerikan Robert LeRoy Parker (1866 - war-dro 1908), anavezetoc'h dindan e anv Butch Cassidy;
* ar jeneral amerikan George S. Patton (1885 - 1945), a gustume dougen ur revolver Single Action Army dezhañ ul lamm olifant engravet.
* an aktour stadunanat John Wayne (1907 - 1979) a implije kalz ar revolver en e filmoù western.

## Daveennoù
Revolver d'ordonnance modèle 1892

Ar **revolver d'ordonnance modèle 1892** a oa arm-dorn standart an arme c'hall betek ma voe kemeret e blas gant ar pistolennoù damaotomatek MAS 1935 ha MAC 50. Produet e veze gant ar Manufacture d'Armes de Saint-Étienne.

## Istor ha teknik
Ijinet e voe ar revolver-mañ diwar c'houlenn ar arme c'hall adalek 1885 evit kemer plas ar Modèle 1873 hag e stummoù deveret. Ur revolver un-ober ha daou-ober eo, kambret e 8 × 27 mm. Gwintet e vez e daboulin a-zehou diwar c'houlenn ar varc'hegerezh a implije anezhañ gant an dorn kleiz. Karrezennet eo ar plakennoù-lamm. Peder rizenn a-gleiz zo d'ar c'hanol. Difiñv eo ar viz hag ar vizerez. Implijout a ra ar sistem Abadie evit distegnañ ar c'hi hep tennañ.

## Implij
Gant ar Modèle 1892 e voe pourveziet holl rannoù an arme c'hall, ar polis, an FFI, an harkied hag an ONF betek 1962 evit servijoù zo. Implijet e voe e brezelioù trevadenniñ Frañs, en daou vrezel-bed, e brezel Indez-Sina hag e brezel Aljeria.

## Daveennoù
Sant-Sir Raez

**Sant-Sir Raez** (*Saint-Cyr-en-Retz* e galleg) zo ur gêriadenn e kumun Kernevez-Raez (kumun gozh Bourc'hnevez-Raez).
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
* An Iliz Saint-Cyr-Sainte-Julitte:

Skeudenn:44 Saint-Cyr-en-Retz Eglise 3.JPG|
Skeudenn:44 Saint-Cyr-en-Retz Eglise 2 (Loire-Atlantique).JPG|
Skeudenn:44-Saint-Cyr-en-Retz-Vitraux-1-retouches-lumieres+couleurs.jpg|

## Daveoù ha notennoù
Daouzek-deizioù

An **Daouzek-deizioù**, pe ar *pevare-amzer* pe c'hoazh ar *c'hotueroù*, zo, e-barzh deiziadur al liderezh katolik, un amzer yun e deroù bep rannvloaz.

## Deskrivadur
Ar pevare-amzer eo :

* ar sizhun goude Sul kentañ ar C'horaiz ;
* an hini ar Pantekost ;
* an hini goude gouel ar Groaz Santel (14 Gwengolo) ;
* an hini goude trede Sul an Azvent.

## Arroudenn
 "Daouzek deizioù Pask ha Nedeleg,
 Re Ouel Mikael, ha re an Drinded,
 Biskoazh hini anezhe na'm eus graet !..."

## Gwelet ivez
* Gourdeizioù

## Notennoù
Bae Bourc'hnevez

**Bae Bourc'hnevez** (*baie de Bourgneuf* e galleg) zo ur bae war aod ar Meurvor Atlantel, hag a zo er mervent d'al Liger-Atlantel hag er gwalarn d'ar Vande. **Bae Breizh** (*baie de Bretagne* e galleg) a veze graet dioutañ er Grennamzer.

Bevennet eo gant Beg Gweltaz en hanternoz, hag Enez Nervouster er mervent.

## Geografiezh
E Bae Bourc'hnevez en em daol ar Falleron ha Kanol Haute Perche.

## Porzhioù pennañ
* E Beg Gweltaz
* E Pornizh:
** *Port de la Noëveillard*
** *Le Vieux-port* (ar porzh kozh)
* E Mousteroù-Raez:
** *[[Port du Collet]]*
* E Bonn:
** *Port des Brochets*
** *Port de la Louippe*
** *Port des Champs*
** *Port du Bec*
* E La Barre-de-Monts:
** Fromentine
* E Nervouster:
** *Vieux port* (ar porzh kozh)
** *L'Herbaudière*

## Pennadoù kar
* Aod ar Vein Jed
* Bro-Raez
* Geunioù Brezhon
* Hent-houarn Bourc'hnevez-Raez - Les Sables-d'Olonne
* Treizh ar Gois
Kren-douar 1799 er Geunioù Brezhon

**Kren-douar 1799 er Geunioù Brezhon**, pe **kren-douar [[Bonn (Vande)|Bonn]]** (galleg: *séisme de 1799 dans le Marais breton-vendéen*, pe *séisme de Bouin*), zo ur c'hren-douar 6,4 a greñvder c'hoarvezet e geunioù Breizh d'ar 25 a viz Genver 1799 (6 a viz ar Glav er bloavezh VII en deiziadur republikan). Bez' e oa e epikreizenn 24 km dindan Bae Bourc'hnevez e-tro Enez Bonn. Krenet en doa an douar e pep lec'h e kornôg Frañs ken e voe santet stroñsadennoù VII-VIII a greñvder.
Koad Kergarter

**Koad Kergarter** zo ur c'hoad e biz Breizh hag en em astenn war 1 096 hektar e kumunioù Bazeleg-ar-Veineg, Treant-ar-C'hoad, Ar Fantanig hag Henwiel.

## Istor

Gwezhall e oa koad Kergarter ur goadeg roueel. Bevañ ha labourat a rae artizaned a bep seurt eno evel glaouerien, saboterien, fagoderien ha heskennerien.

## Daveoù ha notennoù
Timbroù Obock

E fin an  e oa prederiet ar Gouarnamant gall gant an doare aloubadeg kaset da benn gant ar Saozon e reter Afrika. Skoulmet e voe neuze un emglev e Pariz, d’an 2 a viz Meurzh 1862, gant ar sultaned afar evit bezañ aotreet da ziazezañ un tachad-kenwerzh e Obock, prenañ douaroù eno (e 55 000 lur-aour) ha gwarantiñ gwirioù da Vro-C’hall war aodoù Ghoubbet-el-Kharab. Strategel e oa hervezañ, ha gant gwirabeg, bezañ staliet war vord ar Mor Ruz, er c’hroashent etre Europa, Norzhafrika hag Azia ar Mervent.

Dister e voe bezañs ar C’hallaoued er vro betek 1883 avat. E miz Eost 1884 e voe anvet Léonce Lagarde da c’houarnour.

Diblaset e voe melestradurezh an drevadenn eus Obock da Djibouti e 1894, hag adanvet an tiriad *Aod c'hall ar Somalianed*. Diwezhatoc’h (1967) e voe adanvet *Territoire Français des Afars et des Issas*. Dizalc’h ez-ofisiel e voe Republik Djibouti e 1977.

Betek 1892 e veze implijet e Obock timbroù gall ar rummad Alphée Dubois hep an disterañ dibarelezh, hag int savet e 1881 evit bezañ gwerzhet e pep lec’h en Impalaeriezh trevadennel Frañs.  

Er bloaz-se e voe moullet OBOCK warno, pe dindan ur stumm kromm ha lizherennoù tev, pe dindan ur stumm a-blaen. Diwezhatoc’h, soulgarget e voe c’hoazh ul lodenn anezho evit cheñch o zalvoud-gwerzh (1 santim betek 5 lur).

Ar rummad Navigation et Commerce, engravet gant Louis Eugene Mouchon a voe embannet war-lerc’h gant ul leadell en ur skoedenn wenn.

Dibar e voe an timbroù moullet e 1893 ha 1894 : n’eo ket kranellet an timbroù met treset ez eus linennoù gant rodelennoù fin etrezo a ra ur skeudenn dent evit gwir.

Souezhusañ tra en amzer-se, stumm un tric’horn keitkostezel eo an timbroù en tu all da 2 lur o zalvoud-gwerzh, a ginnig deomp skeudenn ur marc’heg dremedal (*Mehari*).

Serret e voe burev-post Obock e 1894, ha treuzkaset ar stok timbroù da Djibouti. Gant an diouer a dimbroù a dalvoudegezh izel e voe troc’het e daou damm ul lodenn eus an timbroù-se, ha gwerzhet hanter o friz.

Gant ma voe teuzet tiriadoù Obock gant hini Djibouti e voe implijet timbroù *Aod gall ar Somalianed* da c'houde.

## Pennadoù kar
* Timbroù Aod gall ar Somalianed
* Timbroù Djibouti
Corn Du

**Corn Du** zo ur menez e Bannau Brycheiniog, e Kembre, hag eil menez uhelañ kreisteiz ar vro, goude Pen y Fan, gant 871,5 m a uhelder.

## Gwelet ivez
*Bannau Brycheiniog

## Notennoù
Paskal Hervio

**Paskal Hervio**, ganet e 1962 e Brest, zo skrivagner ha troer brezhonek.

## Oberennoù
*2024 : *va Zammig seiZenn ruZ*, Al Liamm
*2022 : *Moichin*, Keit Vimp Bev
*2021 : *Inosant*, Al Liamm
*2019 : *Texüe, tasmant kastell Brest*, Keit Vimp Bev
*2017 : *Pennogio*, Keit Vimp Bev
*2014 : *Haroz an deiz*, Keit Vimp Bev
*2013 : *Ur vaot en oabl*, Keit Vimp Bev
*2012 : *Bro gozh Mamadou*, Keit Vimp Bev
*2011 : *Tamasheq !*, Keit Vimp Bev
*2017 : *C'hoarzh ar skeud*, Keit Vimp Bev
*2025 : *Skubañ ar mor*, Al Liamm

## Troidigezhioù
*2016 : Raymond Queneau, *Poelladennoù war ar stil*, Al Liamm niv. 418
*2010 : Youenn Cóic, *Ar blouked pe Emsavadeg ar bagaudoù*, Mouladurioù Hor Yezh

## Liammoù
*https://www.labaiedeslivres.com/wp-content/uploads/2023/05/Paskal-Hervio-biblio-1.pdf
Ofiserien-Veur Dugelezh Breizh

Amañ e kavor anvioù **Ofiserien-Veur Dugelezh Breizh**, da lavarout eo Marichaled, Amiraled, Besamiraled, Mistri-Veur ar Ganolierezh, Mistri-Veur an Ostel, Kambrelaned-Veur, Flec'h-Veur, Falc'hunerien-Veur, Gwenaerien-Veur, Mistri-Veur an Imbourc'hioù hag Adreizherien Dourioù ha Koadoù, Senesaled Breizh, Kañsellerien-Breizh, Beskañsellerien, Mirourien Sielloù, Kadoridi Breujoù an Dug, barnerien-hollek Breizh, gant o anv, o ardamezioù ha menegoù diwar-benn o familhoù.

## Marichaled

## Amiraled

## Besamiraled

## Mistri-Veur ar Ganolierezh

## Mistri-Veur an Ostel

## Kambrelaned-Veur

## Flec'h-Veur

## Falc'hunerien-Veur

## Gwenaerien-Veur

## Mistri-Veur an Imbourc'hioù ha Adreizherien Dourioù ha Koadoù

## Senesaled Breizh

## Kañsellerien Breizh

## Beskañsellerien

## Mirourien Sielloù

## Kadoridi Breujoù an Dug, barnerien hollek Breizh

## Gouarnourien (eus 1492 da 1736)

## Melestrourien (eus 1689 da 1788)

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
Timbroù boutin

Graet e vez gant an termen *timbroù boutin* evit resisaat ez eus kaoz eus timbroù a vent vihan (alies), heñvel an eil ouzh egile (war-bouez al liv a verk an talvoud-gwerzh), embannet forzh pegement e-pad ur prantad-amzer, evit frankizañ an darn vrasañ eus al lizhiri. Un arouezenn pe un alegorienn a vez kavet war seurt timbroù : Marianne e Bro-C’hall, penn ar Rouanez pe hini ar Roue er Rouantelezh Unanet, e Spagn, e Belgia, ar banniel steredennek er Stadoù-Unanet… Dianav int e broioù zo avat  (Rusia da skwer, war-bouez ur rummad e 1950 hag e deroù ar republik). 

O vezañ m'eo an timbroù boutin skoroù stlenn marc’hadmat en ur gevredigezh, diktatourien an XXvet kantved (Hitler, Francisco Franco…) o deus tennet o vad eus ur media seurt-se.

N’int ket heñvel eta ouzh an timbroù-lid a ginnig deomp un dudenn, un degouezh, ul lec’h isipisial, hag a zo liesseurt o ment alies ivez, gwerzhet e-pad un toullad mizioù hepken.

Moullet e oant bet war follennoù bras e kreiz an XIXvet kantved, aes da didroc’hañ un tamm pe meur a hini evit gwerzhañ anezho d’ar pratikoù.
Kavet e vezont e stumm karnedoù 10 skwerenn e broioù Europa abaoe 1895. Abaoe ar bloavezhioù 90 e vez graet timbroù-pegsun gant Postoù Frañs, Belgia…
Koad Menezalban

**Koad Menezalban** zo ur goadeg e norzh kumun Menezalban en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Sant-Maloù. En em astenn a ra war 580 hektar ha meret eo gant Ofis Broadel ar C'hoadeier.

## Istor
Deuet eo da vezañ ur goadeg-domani e 1923.

## Monumantoù ha traoù heverk
Emañ Kastell Menezalban, bet savet en , er su d'ar c'hoad.

## Daveoù ha notennoù
Kaijin Reijoh

**Kaijin Reijoh** (japaneg: 怪人麗嬢) zo ur manga doare shōnen, seinen skrivet gant Testuya Tashiro (treser Red Eyes Sword - Akame ga Kill !). Bet e oa ragembannet da gentañ er gazetenn Gangan Joker abaoe 2018. Goude-se eo bet embannet e stumm levrioù manga gant an embanner Square Enix. E Breizh eo embannet gant Kurokawa abaoe 2020. 
## Istor
Asuma Sudô zo ul lisead yaouank gant ur vuhez sioul. Sot eo gant ar merc'hed betek bezañ hudur ha spiañ anezho ha se abaoe m'eo yaouank. Un deiz e wel ur plac'h yaouank o tont eus ul lise merc'hed. Un deiz e vez kaset dezhañ un doser evit bezañ degemeret el lise-se ha pa vefe ur paotr. Asuma zo laouen ha drant da gentañ met buan a-walc'h emañ o vont da gompren ez eus un dra bennak iskis gant aozadur ar skol.
Koad La Corbière

**Koad La Corbière** zo ur goadeg etre Roazhon ha Gwitreg e kumunioù Beuzid-ar-C'hoadoù, Kastell-Bourc'h, Marbereg ha Sant-Yann-ar-Gwilen e Bro-Roazhon hag en Il-ha-Gwilen. En em astenn a ra war 630 hektar hag ober a ra darn reterel koad Chevré.

## Gwarez
Perc'hennet eo ar c'hoad gant kuzul departamant an Il-ha-Gwilen. Meret eo gant Ofis Broadel ar C'hoadoù ha digor eo d'an holl. Stank La Corbière zo bet renablet evel un TNLELP e 1997.

## Liesseurted ar vuhez
Renablet ez eus bet 215 spesad plant, 64 spesad labous, 8 spesad divelfenneg ha 32 spesad bronneg eno.

## Liammoù diavaez
*  ''La forêt de Corbière'' war lec'hienn kumun Kastell-Bourc'h.
*  *[https://www.bretagne-vitre.com/pratique/idees-rando-velo/foret-de-la-corbiere/ Forêt de la Corbière]* war lec'hienn kumun Gwitreg.

## Daveoù ha notennoù
Koad Pouez

**Koad Pouez** zo ur goadeg hag en em astenn war 313 hektar er su da Roazhon, e kumunioù Kantlou, Kreven, Lalieg hag An Heizeg en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Roazhon.

## Geografiezh
Div wazh a dreuz ar c'hoad e-kichen Kreven: gwazh an Oiselière ha gwazh an Hodeillé.

Treuzet eo gant un hent-bale 10,3 km a hirder ivez.
## Skeudennoù
Tennet eo bet ar skeudennoù-se diouzh ur c'harr-nij e deroù ar bloavezhioù 1980.
Restr:Près de Crevin le bois de Pouez.jpg|Koad Pouez nepell diouzh Kreven.
Restr:L'étangs près du hameau de Pouez.jpg|Stank e-kichen pennkêr Pouez ha *Les Messiers*.
Restr:Le hameau de Pouez vue d'avion.jpg|Pennkêr Pouez.
Restr:Du bois de Pouez avec Rennes en arrière plan.jpg|Koad Pouez ha kêr Roazhon en drekleur.
Restr:Maison de Pouez.jpg|Parkoù.
Restr:Le hameau de Pouez vue d'avion au début des années 1980.jpg|Parkoù.
Restr:Le bois de Pouez et son hameau du même nom.jpg|Parkoù.
Restr:Le bois de Pouez vue d'avion.jpg|Parkoù hag ar c'hoad.


## Daveoù ha notennoù
Koad Mesnil

**Koad Mesnil** zo ur goadeg e biz Breizh, e kumun nevez Mesnil-Roc'h hag Ar Granneg en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Zol. En em astenn a ra war 702 hektar ha meret eo gant Ofis Broadel ar C'hoadeier.

## Geografiezh
Emañ koad Mesnil er gevred da aber ar Renk ha nepell diouzh koad Koetken er mervent.

Treuzet eo ar c'hoad a norzh da su gant an hent-departamant 73 a stag Komborn ouzh Sant-Maloù, hag a reter da gornôg gant an hent-departamant 9 a stag Ar Granneg ouzh Trese.

## Istor
Perc'henn e oa Robert Surcouf war ar c'hoad ha chaseal a rae eno. Prenet e oa bet gant ar stad c'hall e 1933 ha deuet eo da vezañ ur goadeg-domani meret gant Ofis Broadel ar C'hoadeier.

## Monumantoù ha traoù heverk

### Ti ar boudiged
E kornôg ar c'hoad, nepell diouzh kêr Dres, emañ an daol-vaen "*la [[maison des fées]]*" (ti ar boudiged), un alez toet bet rummet monumant istorel abaoe 1886. Furchadegoù zo bet graet hag adkempennet eo bet e 1931.

## Daveoù ha notennoù
Koad Merzhelieg

**Koad Merzhelieg**, pe **Koad la Bretesche**, zo ur goadeg e Breizh hag en em astenn war 755 hektar e kumun Merzhelieg dreist-holl el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned.

## Daveoù ha notennoù
Frederik X Danmark

**Frederik X** (anv leun danek : *Frederik André Henrik Christian*; Kopenhagen, 26 Mae 1968), kont Montpesat, zo roue Danmark abaoe ar 14 a viz Genver 2024. Mab eo d'ar rouanez Marc'harid II ha d'he gwaz, ar priñs Henri de Montpesat.

## Notennoù
Koad Liverieg

**Koadeg-domani Liverieg**, pe **Koad Liverieg** e stumm berr, zo ur goadeg er biz da Roazhon e kumun Liverieg dreist-holl hag en Il-ha-Gwilen. En em astenn a ra war 1009 hektar ha meret eo gant Ofis Broadel ar C'hoadoù.

## Liammoù diavaez

*  La forêt - lec'hienn kumun Liverieg

## Daveoù ha notennoù
Koad Sant-Albin-an-Hiliber

**Koad Sant-Albin-an-Hiliber**, pe **Koad Haute-Sève**, zo ur goadeg hag en em astenn war 933 hektar er biz da Roazhon, e kumunioù Sant-Albin-an-Hiliber, Magoerioù-ar-C'houenon ha Gwaharzh dreist-holl, en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Roazhon. Meret e vez gant Ofis Broadel ar C'hoadeier.

## Istor ha traoù heverk
Ur bern peulvanoù zo e darn su ar goadeg ha pemp anezhe zo enskrivet monumant istorel. Aspadennoù ur steudad meurvein a gaver eno moarvat.

E-tro an  e veve er c'hoad koadourien, glaouerien, saboterien ha govien.

## Daveoù ha notennoù
Olwen Fouéré

**Olwen Fouéré** zo un aktourez c'hoariva, filmoù ha stiradoù, ur skrivagnerez hag ul leurennerez iwerzhonat. Ganet e voe d'an 2 a viz Meurzh 1954 e Gaillimh hag he zud Yann Fouéré ha Marie-Magdeleine Mauger a oa Bretoned. E 2020 e oa lakaet da 22 war listenn an *[[The Irish Times]]* eus an 50 aktour sinema iwerzhonat brasañ.

## C'hoariva
Labourat a ra Olwen Fouéré evel un arzourez dizalc'h e saozneg koulz hag e galleg, ha gwelet eo bet meur a wech en Abbey Theatre, er Gate Theatre en Iwerzhon, er Royal National Theatre e Bro-Saoz, er "Bouffes du Nord" e Pariz, er Brooklyn Academy of Music e New York, er Sydney Theatre Company en Aostralia, hag er Shakespeare Theatre Company er Stadoù Unanet.

## Filmoù
### Sinema

### Skinwel

## Arzoù gwelet
E-barzh labour an arzour James Coleman e weler Olwen Fouéré, ha kenderc'hel a ra da vezañ diskouezet war an dachenn etrebroadel. Kenlabouret o doa evit ar wech kentañ gant *So Different and Yet...* krouet e 1980. Labouret he deus gant an arzour Andrew Duggan e "unravel_róis" en Inis Oirr, Dublin Bilennial ha Skol-veur Lyon. Kenlabouret he deus gant an arzourez Jesse Presley Jones o vezañ kannaded Iwerzhon e 57 Gouel Daouvloaziek Venezia e 2017 gant o staliadur sinema 'Tremble Tremble'.

## Enorioù
Roet e voe da Olwen Fouéré un doktorelezh-enor (Doktorez Prederouriezh - Honoris Causa) gant Skol-veur Kêr Dulenn e miz Ebrel 2016.

Enorioù all :
* An "Irish Times Theatre Awards" Special Tribute 2013 evit he berzh ha bezañ kemeret perzh er c'hoariva en Iwerzhon. 
* An "Herald Archangel Award" 2014 evit "riverrun" ha bezañ kemeret perzh e gouelioù Dinedin. 
* 'Aktourez wellañ' er "Irish Times/ESB theatre awards" 2011 evit *"Sodome, My Love"* gant Laurent Gaudé produet gant Rough Magic ha TheEmergencyRoom
* 'Samuel Beckett Award' e Festival C'hoariva Dulenn evit roll Hester Swane en taol kentañ er bed eus *"By the Bog of Cats"* gant Marina Carr en Abbey Theatre 1998.
* 'Aktourez wellañ' e Festival C'hoariva Dulenn 1982.

## Embannadurioù
Kemeret he deus perzh en embannadurioù c'hoariva a-vremañ, en o zouez :
* *The Dreaming Body*, embannet gant Melissa Sihra ha Paul Murphy;
* *Women in Irish Drama*, embannet gant Melissa Sihra 
* *Actors Voices: the people behind the performances*, embannet gant Patrcik O'Kane 
* *The Theatre of Marina Carr*, embannet gant Cathy Leeney hag Anna McMullan 
* *Theatre Talk*, embannet gant Lilian Chambers, Ger Fitzgibbon ha Eamonn Jordan 
* *Operating Theatre 1980–2008* 

## Teulfilm
Produet e voe gant RTÉ un teulfilm diwar-benn ur bloavezh eus he buhez, *"Theatre in the Flesh"* savet gant Dara McCluskey e 2005.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Olwen Fouéré.

## Daveoù
Fouéré

**Fouéré** zo un anv-tiegezh breizhat. Dont a rafe eus un anv-lec'h bennak.

## Tud
* Adolphe Julien Fouéré (1839–1910), lesanvet an tad Fouré, beleg ha kizeller,
* Yann Fouéré (1910–2011), politikour,
**Erwan Fouéré (g. e 1946), e vab, diplomat iwerzhonat,
**Olwen Fouéré (g. e  1954), e verc'h, aktourez iwerzhonat.
Reichskommissariat Ukraine

***Reichskommissariat Ukraine*** (RKU, "Komiseriezh stadel Ukraina") a oa bet savet gant an nazied e 1941 e-kerzh an Eil Brezel-bed. Un doare dalc'herezh trevour e oa war darn eus an tiriad ukrainat aloubet gant an Trede Reich (gant lodennoù e tiriad Eil republik Polonia hag e Belarus a-vremañ).

Meret e oa gant Ministrerezh ar Reich evit an tiriadoù aloubet er Reter dindan urzh ar penn-uhel Alfred Rosenberg, an ideologour nazi brudet. Adalek miz Gwengolo 1941 betek miz Eost 1944, ar *Reichskommissariat* a oa meret en gwirionez gant Erich Koch, un nazi strizhkredour evel *Reichskommissar* hag a heulie rik urzhioù Adolf Hitler end-eeun.

E-touez kefridioù ar velestradurezh e oa peoc'haat ar rannvro ha gounit douaroù, evit brasañ mad an Alamaned : ar madoù diazez kement hag an dud gwelet evel sklaved.  D'ar 17 a viz Gouhere 1941, Adolf Hitler en doa embannet ur dekred *Führer* a roe palioù resis d'ar velestradurezh en tiriad nevez-aloubet ha nevez-savet.


ReichskommissariatUkraineMap (deutsch).png

A-raok an aloubadeg alaman, Ukraina a oa ul lodenn eus Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel. Annezet e oa gant Ukrainiz, Rusianed, Yuzevien, Belarused, Roumaned, Poloniz ha Romed (tsiganed). An amkan pennañ e oa an tiriadoù-se evit emled an Trede Reich ha politikerezh gouennelour an nazied. Ar pal e oa alamanekaat an douaroù-se hag ouzhpennañ anezho en Großgermanisches Reich. Eus mennad al Lebensraum ("douaroù bevañ") embannet gant Hitler en e levr Mein Kampf eo ez eus kaoz amañ. Politikerezh lazhadegañ an nazied lakaet e pleustr en Ukraina, harpet gant kenlabourerien ukrainat, a oa bet unan ramzel gant milionoù a drevourien lazhet e-kerzh an dalc'herezh gant lazhadegoù etre 900 000 hag 1,6 milion a yuzevien hag ouzhpenn-se etre 3 ha 4 milion a Ukrainiz na oant ket yuzevien. Hervez mammennoù all e istimer e voe lazhet 5,2 milion a drevourien ukrainat (an holl strolladoù gouennel kemmesket) lazhet dre torfedoù a-enep Mab-Den, kleñvedoù, ha naonegezh. Ar pezh a dalvez e vije bet lazhet un tammig ouzhpenn 12% eus poblañs Ukraina ar mare-se.
Gwarezva natur ar Jentilez

**Gwarezva natur broadel ar Jentilez** zo ur gwarezva natur broadel en-dro d'ar Jentilez, e norzh Breizh, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor. Krouet eo bet an takad-gwarez 320 hektar anezhañ e 1976 ha brasaet eo bet da 19 700 hektar e 2023. Gwareziñ a ra trevadennoù bras laboused-mor evel ar morskoul boutin, ar poc'han boutin, an tort boutin hag ar godez beg plat.

## Geografiezh

En em astenn a ra ar gwarezva war enezeg ar Jentilez e-tal Perroz-Gireg e norzh Breizh. E 2023 eo bet lakaet Enez Taveeg hag an Treoger e-barzh ar mirva. 71 hektar a c'horread en deus e-keñver an douar ha 19 629 ha pa vez kontet an takad mor.

Setu listenn inizi ar gwarezva:

* Bonno
* Enez Plat
* Enez Jantilez
* Enez Melbann
* Riouzig
* Ar Serr
* Kostann
* Taveeg
* Treoger

## Daveoù ha notennoù
Timbroù a denn da Vreizh embannet gant Postoù Spagn

E 1990 e voe embannet gant Postoù Spagn un timbr evit enoriñ 500 deiz-ha-bloaz embannadur kentañ ar romant *Libre del valeros e strenu caualler Tirant lo Blanch*, anevezetoc'h dindan an titl *[[Tirant lo Blanc]]*, istor ur marc'heg breton eus Naoned bet embannet e 1490 e València.
Park ar Briver

**Park ar Briver** pe **Park natur rannvroel ar Briver** zo unan eus parkoù natur rannvroel Bro-C'hall. Krouet e oa bet d'ar 16 a viz Here 1970 hag en em astenn a ra war 548 km² e Bro-Gwenrann hag er Briver, e kornôg Bro-Naoned hag al Liger-Atlantel, e Breizh.

## Geografiezh
Geunioù ar Briver a ya d'ober an darn vrasañ eus ar park. 54 800 hektar a c'horread zo dezhañ, unan eus parkoù rannvroel bihanañ a Frañs neuze.

21 gumun zo ezel eus ar park:

* Ar Baol-Skoubleg
* Azereg
* Chapel-ar-Geunioù
* Donez
* Erbigneg
* Gwennenid
* Gwerrann
* Kroazieg
* Merzhelieg
* Mesker
* Mouster-al-Loc'h
* Pontkastell-Keren
* Prevenkel
* Santez-Rouanez-Breizh
* Sant-Andrev-an-Doureier
* Sant-Lefer
* Sant-Maloù-Gwersac'h
* Sant-Molf
* Sant-Nazer
* Sant-Yoasin
* Trinieg


## Daveoù ha notennoù
Lisa Guez

**Lisa Guez**, bet ganet d'ar 7 a viz Gouhere 1988 e Bro-C'hall, zo ul leurennerez, un dramaourez hag ur gelennerez-enklaskerez c'hoariva.
## Yaouankiz
En ur heuliañ kentelioù c'hoariva e Skol-veur Paris-Nanterre, Lisa Guez he devoa savet ur strollad c'hoariva anvet *Juste avant la Compagnie* pa oa-hi oadet a 20 vloaz. Kendalc'het he devoa gant he studi en École normale supérieure (Ulm), ha diplomet e oa bet e 2014.
## Bloavezhioù 2020
Ouzhpenn leurenniñ c'hoariva, Lisa Guez a ro ivez kentelioù e Skol-veur Lille 3 ha labourat a ra war un dezenn anvet *Mises en scène contemporaines de la Terreur révolutionnaire* renet gant Martial Poirson. Sikour a ra ivez tud yaouank e kreizennoù bredvezegel.

Kemmesket eo an obererezhioù-se, reoù ar skol-veur ha reoù al leurenniñ.
## Oberennoù
### Levrioù
* 2020 – Juste avant la compagnie : *Les Femmes de Barbe-Bleue*, embannet gant L’Œil du Prince 
* 2022 – Lisa Guez : *Celui qui s'en alla*, embannet gant L’Œil du Prince {{ISBN|978-2-35105-184-9|978-2-35105-207-5]])
* 2023 – Lisa Guez & al. : *Désobéir suivi de La tendresse*, embannet gant L’Œil du Prince 
* 2024 – Lisa Guez : *Loin dans la mer*, embannet gant L’Œil du Prince 
### Aktourez filmoù
* 2000 – *[[Drôle de Félix]]* ; roll : ar plac'h vihan
## Liammoù diavaez
* Ronan Au Théâtre atersadenn Lisa Guez (2020)
* Lisa Guez war lec'hienn Festival Avignon
## Notennoù ha daveennoù
Enez Moquart

**Enez Moquart** (galleg: *Île Moquart* pe *Île Mocquart*) zo un enezenn e-kreiz al Liger, e reter al Liger-Atlantel hag e kumun Gwared. 2,2 km hed ha 330 m led zo dezhi, ha 49 hektar a c'horread.

N'eus pont ebet da vont di.

## Daveoù
Open the border

***Open the border*** zo un teulfilm gant Mikael Baudu hag Arno Vanier, filmet etre 2014 ha 2016, hag embannet e 2017 gant Gwengolo Filmoù. Talvezout a ra an titl "Digorit an harz". 

Kontañ a reer istor Saif, Said ha Tarek, tri repuad o deus c'hoant da vont betek Alamagn. Dont a reont eus Kurdistan Irak. Ranket o doa kuitaat o lec'h-bevañ abalamour ma veze lazhadeget tud o reljion, ar Yezidied, gant spontourien Daech.
[
Diskouez a ra ar film penaos e vev ar repuidi er c'hampoù e Gres, da c'hortoz tremen an harz. Nebeut a dud a c'hall tremen bemdez, neuze eo diaes ar vuhez evit an divroidi a rank gortoz pell er c'hampoù.
## Liammoù diavaez
* An teulfilm war YouTube
Roperzh Aodig

**Roperzh Aodig** (*Robert Louis René Audic* er marilhoù-kêr), ganet e Pondi d'ar 27 a viz Eost 1899 ha marvet e Douarnenez d'an 22 a viz Ebrel 1962, a voe ur c'helenner war ar brezhoneg, ur c'helaouenner hag un embanner levrioù ha kelaouennoù. Emsaver breizhat e voe dreist-holl, koulz evel kendiazezer ar c'hevarzhe Ar Brezoneg er Skol (ABES), hag evel pennadurezh e-touez Breizhiz o chom e Pariz hag, ur wezh deuet da Vreizh en-dro, kenlabourer ur gazetenn bemdeziek breizhat hag un ti-embann brezhonek. Daou sinadur a voe implijet gantañ : *Roparz Aodig* ha *Roperzh Aodig*.

## Buhez ha obererezhioù
Ur breur a voe dezhañ, Marsel Aodig, a zalc'has un apotikerezh e Pariz, tost da Vali Orleañs.

Da Bariz ez eas a-raok 1934 hag e kemeras penn Kelc'h keltiek Pariz.Asantiñ a reas bezañ merour ''Keltia'', kelaouenn Unvaniez ar Seiz Breur, ha degemeret e voe ganto e C'hwevrer 1935, asambles gant Youenn Drezen, Jakez Riou hag Abeozen.

Deuet e oa d'ar vodadeg a voe dalc'het e ti-kêr Gwened, d'ar 16 a viz Eost 1936, evit staliañ un emglev da beurunvaniñ reizhskrivadur ar brezhoneg. E 1936 e krouas asambles gant Yann Fouere Ar Brezoneg er Skol hag ez eas da sekretour ar c'hevarzhe. Aozañ a reas en anv ABES, an eil emvod dalc'het en Oriant war ar reizhskrivadur, d'an 28 a viz Kerzu 1936.

Kadoriañ a reas Strollad ar Vrezonegerien (SAV) ur pennadig amzer hag e voe oberiant er greizenn sevenadurel Kêr Vreiz adal he digoradur e 1938.

E 1941 e tilojas da Vrest evit skoazellañ Yann Fouere aet da ren ar pemdezieg *[[La Bretagne (kazetenn)|La Bretagne]]* hag e sammas war e chouk labour melestradurel Skridoù Breizh ouzhpenn. E 1943 ez eas da gelenn brezhoneg e skolaj Aogust Brizeug en Oriant. Goude ar brezel e kavas ur post pennevezhier e lise Douarnenez.

## Embannadennoù
* *La mer dans la littérature du Moyen-Âge*. E-barzh *Ar Falz*, niv. 1, Genver-C'hwevrer 1956.
## Levrlennadur
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek*, Al Liamm, 1992. Pennad Audic, Robert Louis René
* Lionel Henry, *Dictionnaire biographique du Mouvement breton*, Yoran Embanner, 2013. Pennad Audic Robert
* Georges Cadiou, *Emsav, dictionnaire critique, historique et biographique*, Coop Breizh, 2013. Pennad Audic Robert.
* A-stroll, *E koun Youenn Drezen*, Al Lanv, 2022.

## Notennoù ha daveennoù
Skol Niverenn 20 Kyiv

**Skol Niverenn 20 Kyiv** (ukraineg: СПЕЦІАЛІЗОВАНА ШКОЛА № 20 МІСТА КИЄВА) zo ur skol e Kyiv, kêr-benn Ukraina. En holl ez eus e-tro 840 skoliad, skolajiad ha lisead gant 490 anezho en hentenn divyezhek ukraineg-galleg.

## Istor
Digoret e oa bet ar skol e 1979, gant un hentenn divyezhek ukraineg-galleg e 2000. Gallout a reer tremen an DELF Junior hag an diplomoù ukrainian ofisiel. Abaoe ar brezel gant Rusia eo bet rediet ar skol da sevel goudorioù enep-bombez.

## Lec'hiadur
Emañ ar skol e Kyiv, en 32-b, bali Obolonsky, .

## Liammoù gant Bro-C'hall
Liammet-tre eo ar Skol Niverenn 20 Kyiv ouzh Bro-C'hall, kalz eskemmoù a zo. 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn internet ar skol
* Facebook ar skol
* YouTube
## Notennoù ha daveennoù
Pornografiezh deepfake

**Pornografiezh deepfake** (saozneg: *Deepfake pornography*), pe **pornografiezh faos**, a vez graet eus un doare pornografiezh sintetek krouet a-ziwar pornografiezh gwirion met kemmet an dremmoù dre implij teknologiezh deepfake. Implij ar bornografiezh deepfake a zo orin kudennoù ha gwallreuzioù lies rak krouet hag eskemmet e vez dafar pornografek a seblant gwirion met gant tud n'o deus ket roet o asant. Alies an dud tizhet a zo maouezed brudet. A-wechoù e vez implijet ar bornografiezh deepfake evel pornografiezh digoll. Strivoù a vez graet evit stourm a-enep an implij graet eus an teknologiezhoù-se gant diskoulmoù etik.
Frennieg

**Frennieg** (*Freigné* e galleg) a oa ur gumun e kornôg departamant ar Maine-et-Loire ha stag ouzh kumun nevez Saonioù-an-Erzh el Liger-Atlantel abaoe ar 1añ a viz Genver 2018.

## Douaroniezh

### Kumunioù amezek

## Daveoù ha notennoù
Hokuto no Ken

**Hokuto no Ken** (japaneg : 北斗の拳, romanekadur Hepburn: Hokuto no Ken, "Meilh-dorn ar C'harr Kamm Bras") zo ur manga shōnen treset gant Testuo Hara ha skrivet gant Buronson. Embannet e voe adalek 1983 betek 1988 er gelaouenn Weekly Shōnen Jump gant an ti-embann Shūeisha. Embannet e oa bet e stumm tankōbon goude bezañ bet embannet a-dammoù er gelaouenn *Weekly Shōnen Jump* perc'hennet gant Shueisha. Ragembannet e oa bet e 245 niverenn eus ar gelaouenn etre 1983 ha 1988 ha goude-se e stumm 27 tankōbon. 
An istor a dremen en ur bed goude an apokalips, goude ur brezel nukleel. Kenshiro, an dudenn bennañ, a zo hêr un arz emgannañ marvus anvet Hokuto Shinken, a ro an tu da lazhañ an dud dre skeiñ rik e lodennoù eus ar c'horf. An dud a vez tizhet a vez alies o tarzhañ gant o c'horf diroget. Kenshiro a glask talañ ouzh gangoù feuls-diroll, torfedourien, mistri brezel a vez o tennañ gounid eus an darvoudoù evit seveniñ obererezhioù fall. Raloc'h e vez o stourm a-enep tud mistri war arzoù emgannañ. Ar manga a zo bet gwerzhet ouzhpenn 100 milion a skouerennoù anezhañ, ar pezh a ra eus an heuliad an hini gwerzhetañ a-viskoazh. Ar manga-se zo gwelet evel unan eus ar re gant ar muiañ a levezon a-viskoazh ivez.
Ar Serr

**Ar Serr** a zo unan eus enezennoù ar Jentilez e-tal aodoù Bro-Dreger hag Aodoù-an-Arvor. Er mervent da Enez ar Breur emañ.

Emañ an enezenn e gwarezva natur ar Jentilez.

## Daveoù ha notennoù
Kanoù kouerel, poblek ha brezelek Breizh dieub

**Kanoù kouerel, poblek ha brezelek Breizh** zo anv un dastumad kanaouennoù brogar bet embannet gant Ar Gouloù Gwenn e 2019. Dek kanaouenn ha tri-ugent a gaver da lenn er c'harned-se. Un darn anezho a voe embannet e-barzh ar gazetenn heñvelanvet *Ar Gouloù Gwenn*.
Katalogoù timbroù

Arbennikaet eo tiez-embann zo war an embann katalogoù evit an dimbrawourien abaoe an . Gant seurt levrioù-roll e c'heller gwelet skeudenn kement timbr a zo bet moullet gant pep melestradur er bed, eus ar re goshañ betek ar re nevesañ, ha dreist-holl anavezout talvoudegezh pep skwerenn, ha ma vefe kachedet pe nevez-flamm. Evit sentiñ ouzh fluktuadurioù an nevid e vezont adembannet ingal.

Tra ma c'hellemp arvestiñ gant ul levrenn hepkenn skeudenn ha feuriadur pep timbr bet embannet er bed a-raok an Eil Brezel-bed, e ranker prenañ 18 tamm gant Yvert & Tellier bremañ.

N'eus ket katalogoù e brezhoneg evit poent.

### Ti-embann Ceres

Savet e 1947 gant Roger Lœuillet, awenet an anv gant an timbr kentañ embannet e Bro-C'hall. Embannet e vez gant Ceres teir levrenn feuriadur : hini Bro-C'hall, an trevadennoù gall, ar strollegezhioù tramor. 

Ur CD-ROM a zo gwerzhet gant katalog Frañs. 

Er bloaz 2007-2008 eo bet prenet ar stal gant an embregerezh etrebroadel *Collectible Network*, e penn an ti-embann Dallay. Kendeuzet e voe an ti-embann-se gant Ceres hevlene.

### Ti-embann Edifil

Edifil eo anv ar c'hatalog timbrawouriezh arbennikaet war timbroù-post Bro-Spagn. Savet gant Ángel Laiz er bloavezhioù 1960, diskouez a ra ur skeudenn eus an darn vrasañ eus an timbroù, un deskrivadur berr, an talvoud-gwerzh. 

### Ti-embann Michel
Ar c'hatalog Michel (en alamaneg : *MICHEL-Briefmarken-Katalog*) zo ul levr dave evit anavezout ha renkañ an timbroù-post a orin eus Alamagn. Embannet e voe evit ar wech kentañ e 1910, deuet eo da vezañ ul levr pouezusañ en Alamagn evit a sell an dimbrawouriezh.

Krouet eo bet ar c'hatalog-mañ gant Hugo Michel eus Apolda, e Thüringen (Alamagn). E 1920 e oa div levrenn ennañ ; hiziv an deiz ez eus un daouzek katalog a ya d'ober ar bed a-bezh, ouzhpenn pevar-ugent levrenn arbennikaet all.

### Ti-embann Stanley Gibbons

Krouet e voe an embregerezh gant Edward Stanley Gibbons e 1856 pa zigoras ur stal gwerzhañ timbroù, hag eñ implijet c'hoazh evel deskad en apotikerezh e dad e Plymouth. E 1863 en devoe ar chañs bras da brenañ digant daou vartolod ur sac'h leun a dimbroù tric'hornek ral eus ar Kab ar Spi Mat. Krog eo gant an embann katalogoù e 1865, deuet da vezañ ar referañs e Bro-Saoz. Gantañ e vez embannet ar gazetenn *Gibbons Stamp Monthly*.

### Ti-embann Scott
Embannet e vez katalog timbroù-post Scott gant Scott Publishing Co., un is-embregerezh eus Amos Press, ha nevesaet e vez bep bloaz gant holl zimbroù ar bed. Embannet dindan stumm c'hwec'h levrenn (betek 2008 da nebeutañ) ha kavet e vez war CD ha DVD ivez. Ar reizhiad niveriñ implijet gant Scott evit anavezout an timbroù-post a zo an hini anavezetañ er [Stadoù-Unanet, e Kanada hag e Mec'hiko.

=== Ti-embann Thiaude ===

=== Ti-embann Yvert & Tellier ===
Unan eus ar re bouezusañ hag anavezetañ eo an ti-embann Yvert et Tellier. Savet e voe e [Amiens e hanternoz Bro-C'hall e 1895. E penn kentañ (1831) e oa un ti-mouller, met mibien vihan krouer an embregerezh, Louis Yvert ha Théodule Tellier, a gemer ur gammdro davet an dimbrawouriezh e 1895.

## Liammoù diavaez
*Edifil
*Scott]
*Yvert & Tellier
Kostaerez

**Kostaerez** zo un enezenn e kumun Tregastell, e-tal aodoù Bro-Dreger hag Aodoù-an-Arvor, e Breizh.

Emañ e-tal traezhenn Sant-Gireg, e Bae Santez-Anna, etre Enez Rennod ha beg Tour-tan Ploumanac'h, war Aod ar Vein Ruz.

Eno emañ Kastell Kostaerez.

Gwarezet eo an enezig e-barzh an takad Natura 2000 anvet *Aod ar Vein Ruz-Jentilez*.

Costaeres.JPG|Enez Kostaerez a-bell d'an dazre


## Daveoù ha notennoù
Terminator: The Sarah Connor Chronicles

**Terminator: The Sarah Connor Chronicles** (raloc'h berraet en **Terminator: TSCC** pe simploc'h **TSCC**) zo ur stirad skinwel skiant-faltazi ha drama stadunanat. Skignet eo bet gant ar Fox Broadcasting Company eus an 13 a viz Genver 2008 betek an 10 a viz Ebrel 2009. 31 lodenn a zo bet rannet e daou goulzad. Ur stirad skinwel spin-off eo eus ar frañchiz Terminator, hep kemer e kont darvoudoù Terminator 3: Rise of the Machines hag o kregiñ dres goude ar film Terminator 2: ar Varn ziwezhañ. Ar stirad a ro tro da heuliañ buhez Sarah Connor (c'hoariet gant Lena Headey) hag he mab John (Thomas Dekker), a glask talañ ouzh krouidigezh Skynet, un urzhiataer naouegezh artifisiel a vo kiriek da zeoù ur brezel nukleel a-enep Mab-Den anvet Ar Varn ziwezhañ. 

The Sarah Connor Chronicles zo bet krouet ha skrivet gant ar produer Josh Friedman, ar pezh a oa bet ar wech kentañ dezhañ labourat evit ar skinwel. Meur a embregerezh produiñ zo bet evel ar Warner Bros. Television. Goude-se e oa bet C2 Pictures, erlec'hiet goude-se gant The Halcyon Company evit ar c'houlzad 2. Produet e oa bet ar stirad skinwel gant krouerien C2, Mario Kassar hag Andrew G. Vajna, a oa bet ivez o produiñ ar film Terminator 3. Ouzhpenn e oa bet produerien all evel James Middleton hag ar rener skinwel David Nutter, dreist-holl evit ar c'hentañ lodenn. Sonerezh ar stirad a oa bet savet gant Bear McCreary (brudet evit sonerezh adsevel Battlestar Galactica).

The Sarah Connor Chronicles a oa bet aotreet da vezañ filmet e 2007 gant ur pal 13 lodenn en ur c'houlzad, a oa bet krennet e 9 lodenn dre ma oa bet harz-labour gant ar Writers Guild of America. 

Skignet e oa bet an hanter eus ar c'hentañ koulzad a oa bet degemeret mat gant ar burutelladennoù, met gwelet e oa bet an niver a arvesterien o tiskenn hag ar burutelladennoù o vont war fallaat dre ma oa an eil koulzad o tremen er skinwel. The Sarah Connor Chronicles a oa bet nullet a-benn ar fin d'an 18 a viz Mae 2009, en desped d'ur c'hampagn gant an dud sot gant ar stirad evit ma vije kendalc'het ar produiñ gant ar Fox.
*
Servijoù Bevennoù Ukraina

**Servij Broadel Gwarded Harzoù Ukraina** (ukraineg: Державна Прикордонна Служба України, romanekadur: Derzhavna Prykordonna Sluzhba Ukrainy; berradur ДПСУ, DPSU) eo servij bevennoù Ukraina. Un ajañs nerzhioù lezennel dieub eo, aozet hervez Bonreizh Ukraina e stumm un aozadur vilourel. Penn uhel an aozadur eo prezidant Ukraina.

Ar servij a zo bet krouet d'an 31 a viz Gouhere 2003, goude un adaozadur eus ar Poellgor evit Difenn Harzoù ar Stad. E-kerzh ar brezel, unvezioù ar Servij difenn an harzoù a zo suj da benn nerzhioù lu Ukraina. Servij Broadel Gwarded Harzoù Ukraina a zo savet gant Gwarded-vor Ukraina, a zo gwarded-aod ar vro. Ouzhpenn-se ar servij a ra war-dro kreizennoù-tolpañ da c'hortoz, lec'h ma vez dalc'het an harluidi.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Llobregat

Ar stêr **Llobregat** (distaget  e katalaneg) eo an eil stêr vrasañ e kumuniezh emren Katalonia. Emañ an eien anezhi e Castellar de n'Hug (komark Berguedà) e 1.259 metr uhelder, er Serra del Cadí, hag en em deurel a ra er Mor Kreizdouar e kumun El Prat de Llobregat, e-kichen Barcelona. En em astenn a ra a-hed 170 kilometr.

E Martorell eo treuzet gant un hent roman kozh, ar Via Augusta, dre ur pont kozh anvet Pont del Diable.*

## Notennoù
Alexander Stubb

**Cai-Göran Alexander Stubb** (ganet d'ar 1añ a viz Ebrel 1968) zo ur politiker finlandat hag a zo Prezidant Finland abaoe ar 1añ a viz Meurzh 2024. Bet eo Kentañ Ministr Finland eus ar 24 a viz Mezheven 2014 betek an 29 a viz Mae 2015. Kemeret en doa perzh e dilennadeg prezidant ar republik e deroù 2024 ha trec'h e oa bet en eil tro d'an 11 a viz C'hwevrer. 

## Notennoù

## Liammoù diavaez

* Alexander Stubb on Twitter
Kastell Pornizh

**Kastell Pornizh** zo ur c'hastell e Pornizh, 50 km er c'hornôg da Naoned, e Bro-Raez, el Liger-Atlantel hag e su Breizh. Arouez pennañ kêr Pornizh eo bet ar c'hastell-se abaoe pell zo. Savet e oa bet en  kantved hag adkempennet meur a wezh da-c'houde. Er Grennamzer e servije da zifenn ha da gontrollañ porzh Pornizh ha Bae Bourc'hnevez.

## Istor
Levr skeudennet

Ul **levr skeudennet** a zo ul levr, dezhañ ur ment bras d'an aliesañ, kalz a skeudennoù ennañ. Pa vez renablet gant al levrdierien pe al levraouegourien e vez lakaet a-wezhioù dindan an anvadur *levr kaer* gant m'eo splann palioù arzel ar skeudennadurezh evit ober an diforc'h diouzh al levrioù skeudennaouet evit abegoù kalvezel.

A bep seurt araezadoù a c'hell ober skeudennadurioù ul levr, o vezañ m'emañ an darn vuiañ e liv : eiladurioù luc'hskeudennoù, eiladurioù oberennoù arz.

Pa vez bras pe stank an eiladurioù e kaver resisoc'h komz eus ul *levr arz*.

Pa vez anv eus skeudennadurioù orin pe graet e nebeud skouerennoù e komzer eus ul *levr arzovoeeur*.

## Istor
### Levrioù skeudennet gant an dorn
A-raok ma voe ijinet ar noullañ e oa bet klasket silañ skeudennadurioù el levrioù savet gant an dorn gant skriverien o skrivañ war follennoù parch pe baper ; dornskridoù enlivet a veze graet eus seurt levrioù. Fardet e voe an darn vuiañ eus al levrioù-se en abatioù europat ar Grennamzer. Bez e oa menec'h skeudennerien arbennikaet ha ne oant ket skriverien. Levrioù arzour e voe pa ne veze ket liesaet*(N'eo ket sklaer)*.

### Levrioù skeudennet ha moullet

En Europa e oa bet kroget gant daou araezad moullañ e-kreiz ar , al lizherennerezh (moullañ dre strobañ lizherennoù) hag ar prennengraverezh (moullañ dre bajennoù engravet war goad). Fardet e voe levrioùigoù gant skeudennoù sant pe re c'hartoù evit c'hoari en dekvloaziadoù kentañ, met ar prennengravadur a zeuas da vezañ ar moaien da grouiñ levrioù moullet o zestennoù ha gant koadengravadurioù pe livadurioù. E 1457 e voe moullet *[[Levr-salmoù Mainz]]* (anvet ivez *Psalmorum Codex*) gant lizherennoù livet, koadengravadurioù e-kreiz pajennoù zo ha pajennoù unskeudennet.

## Seurtoù al levrioù skeudennet

## Levrlennadur
* Reun Kreston, *Le livre illustré et l'art graphique moderne en Bretagne*. E-barzh Kornog, niv. 4, 1929, p. p. 10-13.
* David Bland, *A History of Book Illustration*, 2l embannadur, 1969

## Pennadoù nes
* Dornskrid enlivet
* Moullañ
* Prennengravadur

## Notennoù ha daveennoù
Eil Republik Polonia

**Eil Republik Polonia**, anvet *Republik Polonia* en amzer-se, a oa ur Stad e Kreizeuropa ha Reter Europa hag a oa bet anezhi eus ar 7 a viz Here 1918 betek ar 6 a viz Here 1939.

E dibenn ar Brezel-bed kentañ e oa bet savet ar Stad-se, a yeas da get e 1939 goude bezañ bet aloubet gant an Trede Reich, an Unvaniezh Soviedel ha Republik Slovakia. An darvoud-se a voe mammenn an Eil Brezel-bed war dalbenn ar C'hornôg.

Ar gouarnamant polonat a oa tec'het d'an estrenvro, da Bariz da gentañ, ha da Londrez goude aloubadenn Bro-C'hall e 1940.
Thompson (pistolennoù-mindrailher)

An **Thompson** zo ur rummad pistolennoù-mindrailher bet ijinet gant ar Stadunanad John T. Thompson ha produet e meur a stumm etre 1921 ha 1945. Brudet int evit bezañ bet implijet gant gangsterien er bloavezhioù 1920 ha 1930 da gentañ, ha gant an arme stadunanat ha lod eus he c'hevredidi adalek kreiz an Eil Brezel-bed, dindan ar stummoù M1928A, M1, hag M1A1.

## Istor
Er bloavezhioù 1920 e oa bet produet un nebeud miliadoù a bistolennoù-mindrailher Thompson M1921. Daoust d'o implij gant an IRA en Iwerzhon ha d'o skeudenn vrudet abalamour d'ar gangsters a rae gante, n'o doa ket graet berzh, ha 4.750 skouerenn diwar ar 15.000 produet ne oant ket bet gwerzhet e 1939.

D'ar poent-se e tarzhas an Eil Brezel-bed en Europa. An M1921 e oa ar bistolenn-vindrailher aes da gavout nemeti evit pourveziañ buan armeoù Frañs hag ar Rouantelezh-Unanet. Simplaet e voe anezhi gant an embregerezh Savage a dennas da skouer ar bannoù-yenaat a oa war he c'hanol hag a lakaas ur c'harger eeun e plas ar c'harger ront. Dibabet e voe an arm nevez gant an US Army adalek 1942 hag ouzhpenn 1,5 milion a skouerennoù anezhañ a voe produet etre 1942 ha 1945. Servijout a reas en arme stadunanat betek Brezel Viêt Nam.

## Er sevenadur

* An Thompson M1 a gaver war arouez an Nerzhioù Commando eus Breizh-Veur abaoe 1942
* Lesanvet e voe an arm *Tommy Gun* e-pad an Eil Brezel-bed

## Daveennoù
Aod ar Vein Ruz

Graet e vez **Aod ar Vein Ruz** eus an aod etre Trebeurden ha Perroz-Gireg, e norzh Bro-Dreger ha gwalarn Aodoù-an-Arvor, e Breizh. An anv touristel-se a zeu deus liv gell-roz ar c'herreg greunit a gaver eno.

## Skeudennoù

Flusspferd (Hippopotamus amphibius) - panoramio.jpg|An dourvarc'h
PSIMG 4128.JPG|alt=Palette du peintre.
Delphin - Wal - baleine - panoramio.jpg|Penn-balum
Abstracte Kunst - panoramio.jpg|alt=Bidets de la Vierge.
Le tas de crèpes Trégastel.JPG|Ar berniad krampouezh
Le Roi Gradlon Trégastel.JPG|Kurun ar Roue Gradlon
Trébeurden4222.JPG|Tad Trebeurden
La bouteille, the bottle, die Flasche - panoramio.jpg|alt=La bouteille renversée.
Bretagne_Cote_granit_rose_05.jpg|Kastell Kostaerez
PSIMG 4112.JPG|Orator Sant C'hireg
Phare de Ploumanac'h 001.jpg|Tour-tan Ploumanac'h
Cote-granit-rose-Ploumanach 102005.jpg|Mein-c'hreun hag ar Jentilez
Ploumanach granit rose.jpg|Aod Ploumanac'h d'ar gourlen 
Cote granit de granit rose 102005.jpg|alt=Côte de granit rose après la pluie (détail).
Tregastel Brittany France Curious Stone.jpg|Boull Tregastell
La côte de granit rose à Trégastel - 035.JPG|alt=Érosion sculptant la roche.
France-Perros-Guirec-sentier littoral.JPG|alt=Côte de granit rose.

## Daveoù ha notennoù
Ruger 10/22

Ar **Ruger 10/22** zo ur rummad karabinennoù damaotomatek produet dizehan gant an embregerezh stadunanat Sturm, Ruger & Co. abaoe 1964. Unan eus ar c’harabinennoù .22 Long Rifle gwerzhet ar muiañ eo er Stadoù-Unanet c'hoazh hiziv-an-deiz, ma vefe nevez pe eildorn. Implijet e vez evit ar sportoù tennañ, ar plinking, ha chaseal loened bihan e Norzhamerika dreist-holl.

## Perzhioù nesañ ha stummoù
Ar stumm orin a zo kambret e .22 LR. Pourveziet e vez gant ur c’harger-tro dek kartouchenn ennañ. E-touez ar stummoù all kinniget gant ar merk e kaver :

* **10/22 Magnum** (1998 – 2006), kambret e .22 WMR
* **10/17** (2004-2006), kambret e .17 HMR
* **10/22 International Model**, dezhi ul lamm hag ur fust doare Mannlicher.
* **10/22 Carbine**, kanol 18.5"
* **10/22 Target**, kanol ponner 20 meutad, evit ar sportoù tennañ
* **10/22 Target lite**, heñvel ouzh ar stumm Target met dezhi ul lamm toullet evit ar biz-meud.
* **10/22 Compact**, dezhi ur c’hanol 16.12"
* **10/22 Sporter**, kanolioù 18.5", 20" pe 22"
* **10/22 Tactical** : kanol 16.12" gant ur c'huzh-tan e beg he c'hanol
* **10/22 Competition**
* **10/22 Takedown**
* **10/22 Charger Pistol**

Niverus eo an embregerezhioù a brodu pezhioù evit an 10/22 ha priziet eo gant an dennerien a blij dezhe ober *customing* evit personelaat o arm.

## Implij gant armeoù
Implijet e vez ur stumm kemmet eus an 10/22 gant Tsahal, dezhañ ur reduer-son, er brezel etre Palestina hag Israel. Hervez an israelianiz eo mat an arm evit kontroliñ manifestadegoù feuls abalamour d’e galibr izel : "nebeut-marvel" e vefe herveze. Tabut a sav war ar c’hoñsept-mañ ha berzet e voe implij an 10/22 a-enep an engroez e 2001, a-raok bezañ adaotreet e 2009. An arm zo kaoz eus kalz gloazadennoù pe marvioù e-touez ar Balestinianiz yaouank.

## Gwelet ivez
* Ruger Mini-14

## Daveennoù
Kastell Boutavent

**Kastell Boutavent** a vez graet eus dismantroù ur c'hastell e kumun Ilfentig, e Bro-Sant-Maloù hag en Il-ha-Gwilen, er biz da Goad Pempont hag er c'hornôg da Roazhon.

## Skeudennoù

File:Roche.jpeg|alt=Pierre qui a servi pour la construction
File:Etang de Boutavent.jpeg|Stank a-dreñv ar c'hastell
File:Reste de fondation.jpeg|alt=Reste de fondation
File:Meurtrière.jpeg|Un darzhell
File:Basse cours Boutavent.jpeg|Ar porzh kozh. 


## Pennad kar

* Listenn kestell Breizh
Bagenaod

Reier **Bagenaod** zo un enezenn 2,5 km er-maez da aod Pornizhan, e Bro-Naoned hag el Liger-Atlantel. En em gavout a ra ar sabrenn-se dindan ar mor pa vez reverzhi vras.

Stag e oa ouzh ar Poulgwenn gwezhall.

## Pennadoù kar
* Enez ar Maen Toull
* Enez Wenn
* Tour-tan ar C'halvez Meur

## Daveoù ha notennoù
Enez an Even

**Enez an Even** (*les Évens* e galleg) zo un enezennig dirak bae ar Poulgwenn, e Bro-Naoned, 3 km er gevred da veg Penc'hastell er Poulgwenn, ha 4 km er su da benn pellañ traezheg ar Baol.

Reier hag un draezhenn vihan, ur stumm tric'hornek dezhi, a ya d'ober an enezig. N'eo ket gwall uhel pa vez lanv.

## Notennoù ha daveoù
Maesteg

**Maesteg** zo ur gêr hag ur gumuniezh e bwrdeistref Pen-y-bont ar Ogwr, e Kembre.  Abertawe eo ar gêr vras tostañ, war-hed 21,2&nbsp;km er gornaoueg. E 2011 e oa poblet gant 17 580 a dud. Kresket eo Maesteg abalamour d'an houarnouriezh, pouezus eno gwechall, evel e Porthcawl, Llynfi ha Llwydarth.
Run La Bretèche

**Run La Bretèche** (*Colline de la Bretèche* e galleg) zo ur dorgenn e kumun Ferreg, el Liger-Atlantel hag e Bro-Roazhon, e Breizh. Lein naturel uhelañ al Liger-Atlantel eo, daou vetr bihanoc'h eo evit terril ar vengleuz staen kozh en Abarrez.

## Liammoù diavaez
* "Douaroniezh fizikel ha torosennadur", geobreizh.bzh
Metro-Goldwyn-Mayer

**Metro-Goldwyn-Mayer Studios, Inc.** (anvet ivez **Metro-Goldwyn-Mayer Pictures**, berraet aliesoc'h en **MGM**) zo un embregerezh mediaioù stadunanat arbennikaet war ar produioù filmoù ha produiñ hag embann filmoù skinwel. Savet e oa bet d'ar 17 a viz Ebrel 1924, diazezet e Beverly Hills, e Kalifornia. Perc'hennet eo gant Amazon MGM Studios, ur skourr da Amazon. MGM a oa bet savet gant Marcus Loew o kendeuziñ Metro Pictures, Goldwyn Pictures ha Louis B. Mayer Pictures e stumm un embregerezh nemetken.
Bro Gwenrann

**Bro Gwenrann**, pe **Bro Gwerrann** (*Pays de Guérande* e galleg), zo ur vro hengounel e kornôg Bro-Naoned, etre aber an Gwilen hag hini al Liger, e Breizh. Emañ al lod vrasañ deus ar vro el Liger-Atlantel met teir c'humun zo er Mor-Bihan: Pennestin, Kamoel ha Ferel.  

## Banniel

Restr:Pays de Guérande Flag.svg|Banniel Bro Gwerrann.
Restr:Pays Guérandais traditional district flag.svg|Banniel all kinniget gant Mikael Bodlore-Penlaez.

## Pennad kar
* Brezhoneg Bourc'h-Baz
## Daveoù ha notennoù