open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
As I Was Going to St Ives

**As I Was Going to St Ives** zo ur rimadell saoznek hag un divinadell war un dro. Er Roud Folk Song Index eo niverennet 19772.

Koshañ doare anavezet eo hini un dornskrid eus 1730 (met meneg zo eus "nine" (nav) gwreg ha n'eo ket eus "seven" (seizh). Eus 1825 eo an doare nevez.

Meur a lec'h zo anvet St Ives, marteze eo eus hini Kernev-Veur ez eus kaoz amañ : Porth Ia eo an anv kerneveurek.

## Komzoù
: As I was going to St. Ives,
: I met a man with seven wives,
: Each wife had seven sacks,
: Each sack had seven cats,
: Each cat had seven kits:
: Kits, cats, sacks, and wives,
: How many were there going to St. Ives?

## Lennegezh
* Roald Dahl a skriv en e levr Rhyme Stew (1989): 
:As I was going to St Ives
:I met a man with seven wives.
:Said he, "I think it's much more fun
:Than getting stuck with only one." 
*Lakaet e brezhoneg: 
:*Pa oan o vont da Blouared 
:*oan degouezhet gant un den en devoa seizh pried
:*Kalz plijusoc'h, emezañ, 
:*evit chom gant unan hepken da vevañ.

## Notennoù
St Ives

**St Ives** zo anv saoznek meur a lec'h.

## Lec'hioù

#### 
*St Ives (New South Wales), karter e Sydney
*St Ives Gold Mine, mengleuz aour e-kichen Kambalda, e Western Australia.

#### 
*St Ives (Cambridgeshire), gwechall en Huntingdonshire.
*St Ives (Dorset)

#### 
**St Ives* anv saoznek Porth Ia.

## Pennadoù kar
**[[As I Was Going to St Ives]]*, rimadell
*Ives, anv-den
**St Ive*, pe Sen Iv, e Kernev-Veur
*Erwan Helouri, *Ivo of Kermartin*, e saozneg
**St. Ives of Chartres* pe Ivo Chartres
*Ia pe Ives, santez kerneveurat,
*Ivo of Ramsey pe Ives.
Rhyme Stew

**Rhyme Stew** zo ul levrad barzhonegoù saoznek gant Roald Dahl e 1989, skeudennet gant Quentin Blake. E eil levrig barzhonegoù eo, goude Revolting Rhymes.

Savet int diwar 
*pe kontadennoù brudet (Dick Whittington and His Cat, The Tortoise and the Hare, The Emperor's New Clothes, Ali Baba, Hansel and Gretel, Aladdin) 
*pe diwar rimadelloù (As I was going to St Ives, Hey Diddle Diddle, Mary, Mary Quite Contrary), 
met un darnig ivez (evel The Dentist and the Crocodile) zo difluket eus e benn. 

Dre ma'z eus damvenegoù reizhel ez eus kemenn d'al lenner n'eo ket graet al levr evit ar re vihan. 

## Danvez al levr
*Dick Whittington and His Cat
*St. Ives
*A Hand in the Bird
*The Tortoise and the Hare
*The Price of Debauchery
*Physical Training
*The Emperor's New Clothes
*A Little Nut Tree
*The Dentist and the Crocodile
*Hot and Cold
*Ali Baba and the Forty Thieves
*Hey Diddle Diddle
*Mary, Mary
*Hansel and Gretel
*Aladdin and the Magic Lamp
Bingo

**Bingo** zo anv meur a dra.

## Anvioù-tud
**Bingo Little*, e romantoù saoznek P. G. Wodehouse

## Lec'hioù
* **[[proviñs Bingo]]** zo bet gwechall unan eus proviñsoù Japan.
* Bingo, kumun e departamant Bingo e Burkina Faso.
* Bingo, kumun e departamant Zoaga e Burkina Faso.

## Traoù all
*bingo (c'hoari)
*Bingo (kanaouenn), ur ganaouenn saoznek evit ar vugale
Steve Zahn

**Steven James** "**Steve**" **Zahn**, ganet d'an 13 a viz Du 1967 e Marshall, Minnesota, zo kaner, muzikour hag aktour amerikan.

## Daveoù


## Liammoù diavaez
Larry David

**Lawrence Gene** "**Larry**" **David**, ganet d'an 2 a viz Gouere 1947 e Brooklyn, New York, zo kaner, muzikour hag aktour amerikan.

## Daveoù


## Liammoù diavaez
Luis Cernuda

**Luis Cernuda** Bidou (pe Bidón) (Sevilla, 21 a viz Gwengolo 1902 – Mec'hiko, 5 a viz Du 1963) oa ur skrivagner spagnol, barzh, dramaour ha plaengomzer.
## Barzhonegoù
* *Perfil del aire* (1927),
* *Donde habite el olvido* (1965),
* *El joven marino* (1936),
* *La realidad y el deseo* (1936),
* *Invocaciones a las Gracias del Mundo* (1940),
* *Las nubes* (1943),
* *Como quien espera el alba* (1943),
* *Poemas para un cuerpo* (1957).
## Levrlennadur
* en italianeg : Dario Puccini, *Romancero de la Resistenza Spagnola (1936-1965)*, Laterza, 1974 (bet embannet e galleg ivez: *Le Romancero de la résistance espagnole – anthologie poétique bilingue*, Embannadurioù François Maspero, Pariz, Bro-C'hall, 1976).

## Daveoù ha notennoù
Roud Folk Song Index

**Roud Folk Song Index** zo un diazva 200,000 menegenn evit 25,000 kan-pobl saoznek a veur a vro, savet gant Steve Roud, a oa levraoueger er London Borough of Croydon. Savet eo diazva Roud diwar ar Broadside Index (skridoù embannet a-raok 1900) hag enrolladurioù dastumet gantañ a bep tu. Enlinenn eo bet lakaet gant an English Folk Dance and Song Society.

Ur roll anezho a gaver er Roll kanaouennoù-pobl saoznek Roud Folk Song Index.
Don Ameche

**Don Ameche** (Kenosha, Wisconsin, 31 a viz Mae 1908 – Scottsdale, Arizona, 6 a viz Kerzu 1993) a oa un aktour stadunanat.
Alec Baldwin

**Alexander Rae** "**Alec**" **Baldwin** (ganet d'an 3 a viz Ebrel 1958) zo un aktour stadunanat. Brudet eo evit rolloù penn pe eil rolloù e filmoù gant doareoù lies, eus filmoù fent betek reoù drama, hag enoret eo bet alies gant tri Primetime Emmy Awards ha tri Golden Globe Awards ha meur a wech eo bet lakaet e anv eveit un Academy Award, ur BAFTA Award, ha Tony Award.
Mary, Mary, Quite Contrary

**Mary, Mary Quite Contrary** zo ur rimadell saoznek.
Krediñ a reer ez eus kaoz a relijion enni, met n'eus ket emglev diwar an orin istorel. Er Roud Folk Song Index eo niverennet 19626.

## Komzoù
Hemañ eo ar stumm a vremañ.


Mary, Mary, quite contrary,
How does your garden grow?
With silver bells, and cockle shells,
And pretty maids all in a row.



Ar stumm koshañ, embannet el levr *[[Tommy Thumb's Pretty Song Book]]*, war-dro 1744, eo hemañ.


Mistress Mary, Quite contrary,
How does your garden grow?
With Silver Bells, And Cockle Shells,
And so my garden grows.



E meur a zoare eus an XVIIIvet kantved e lenner :


Mistress Mary, Quite contrary,
How does your garden grow?
With Silver Bells, And Cockle Shells,
Sing cuckolds all in a row.



Meur a stumm zo d'al linenn diwezhañ : *[[Primula veris|Cowslip]]s all in arow* [sic] ha *With lady bells all in a row.*

## Notennoù
Bingo (kanaouenn)

**Bingo**, pe **Bingo Was His Name-O**, pe **There Was a Farmer Who Had a Dog**, zo ur ganaouenn saoznek evit ar vugale, amsklaer an orin anezhi.

En doareoù a-vremañ e kaner lizherennoù anv ar c'hi. Tamm ha tamm e vez tennet ul lizherenn eus an anv, ken na chom hini ebet ken, tra ma stlaker an daouarn e-lec'h pep lizherenn lamet.

Er Roud Folk Song Index he deus bet an niverenn 589.

## Komzoù
Setu penaos e vez kanet bremañ:


There was a farmer, had a dog,
and Bingo was his name-o.
B-I-N-G-O
B-I-N-G-O
B-I-N-G-O
And Bingo was his name-o.

There was a farmer had a dog,
and Bingo was his name-o.
(clap)-I-N-G-O
(clap)-I-N-G-O
(clap)-I-N-G-O
And Bingo was his name-o.

There was a farmer had a dog,
and Bingo was his name-o.
(clap)-(clap)-N-G-O
(clap)-(clap)-N-G-O
(clap)-(clap)-N-G-O
And Bingo was his name-o.

There was a farmer had a dog,
and Bingo was his name-o.
(clap)-(clap)-(clap)-G-O
(clap)-(clap)-(clap)-G-O
(clap)-(clap)-(clap)-G-O
And Bingo was his name-o.

There was a farmer had a dog,
and Bingo was his name-o.
(clap)-(clap)-(clap)-(clap)-O
(clap)-(clap)-(clap)-(clap)-O
(clap)-(clap)-(clap)-(clap)-O
And Bingo was his name-o.

There was a farmer had a dog,
and Bingo was his name-o.
(clap)-(clap)-(clap)-(clap)-(clap)
(clap)-(clap)-(clap)-(clap)-(clap)
(clap)-(clap)-(clap)-(clap)-(clap)
And Bingo was his name-o.
And Bingo was his name-o.


## Istor
* Doareoù kozh zo d'ar ganaouenn. Kentañ roud anezhi zo e titl ur pezh sonerezh embannet e 1780, ma oa skrivet e oa bet savet gant William Swords, aktor en Haymarket Theatre e Londrez.
* Doareoù zo a oa anvet "The Farmer's Dog Leapt o'er the Stile", "A Franklyn's Dogge", pe "Little Bingo".
* En ul levr kanaouennoù, eus 1785, anvet "The Humming Bird", e oa kinniget ar ganaouenn, hep titl, evel-hen: *This is how most people know the traditional children's song* (setu penaos eo anavet ar ganaouenn-vugale gant an dud):


The farmer's dog leapt over the stile,
his name was little Bingo,
the farmer's dog leapt over the stile,
his name was little Bingo.
B with an I — I with an N,
N with a G — G with an O;
his name was little Bingo:
B—I—N—G—O!
His name was little Bingo.

The farmer loved a cup of good ale,
he called it rare good stingo,
the farmer loved a cup of good ale,
he called it rare good stingo.
S—T with an I — I with an N,
N with a G — G with an O;
He called it rare good stingo:
S—T—I—N—G—O!
He called it rare good stingo

And is this not a sweet little song?
I think it is —— by jingo.
And is this not a sweet little song?
I think it is —— by jingo.
J with an I — I with an N,
N with a G — G with an O;
I think it is —— by jingo:
J—I—N—G—O!
I think it is —— by jingo.


## Doare brezhonek
Un doare brezhonek zo bet savet evit kanañ gant bugale:
:An aotrou maer en deus ur c'hi 
:Ha Bingo eo e anv. 
:B-I-N-G-O
:B-I-N-G-O
:B-I-N-G-O
:Ha Bingo eo e anv.

:An aotrou maer en deus ur c'hi 
:Ha Bingo eo e anv. 
:*-I-N-G-O
:*-I-N-G-O
:*-I-N-G-O
:Ha Bingo eo e anv.

:An aotrou maer en deus ur c'hi 
:Ha Bingo eo e anv. 
:**-N-G-O
:**-N-G-O
:**-N-G-O
:Ha Bingo eo e anv.

:An aotrou maer en deus ur c'hi 
:Ha Bingo eo e anv. 
:***-G-O
:***-G-O
:***-G-O
:Ha Bingo eo e anv.

## Notennoù
Ta pedia tou Pirea

***Ta pedia tou Pirea*** (*Τα Παιδιά του Πειραιά* e gresianeg) a zo ur ganaouenn c'hresianek bet savet e 1960 gant ar sonaozer gresian Mános Hadjidákis evit ar film *[[Poté tin Kyriakí]]* gant Jules Dassin (, 1911-2008).

Kanet e voe gant ar ganourez c'hresian Melina Mercouri (1920-1994) evit ar wech kentañ, hag hi o telc'her perzh ar c'hast *Ilya* er film gant Dassin.

## E yezhoù all
* e galleg : *Les Enfants du Pirée* bet kanet gant Dalida, Dario Moreno, dominique A, Georges Guétary, Géraldine, Ginette Ravel, Gloria Lasso, In-Grid, Luis Mariano, Marie Myriam, Mikado, Pascale Borel, Patrice et Mario, Patricia Kam, ...
* e gresianeg gant Angelikí Ionátou, Nana Mouskouri, Pink Martini, ...
* en italianeg : *I Ragazzi del Pireo* bet kanet gant Dalida, ...
* e saozneg : *Never on Sunday* bet kanet gant Petula Clark, The Chordettes, ...
* e spagnoleg : *Los Niños Del Pireo* bet kanet gant Dalida, Gloria Lasso, Jose Guardiola, José Vélez.

## Liammoù diavaez
* '''''Ta pedia tou Pirea''''' kanet gant Melina Mercouri er film ''Poté tin Kyriakí''.
* '''''Never on Sunday''''' kanet gant The Chordettes.

## Notennoù ha daveennoù
Revolting Rhymes

***Revolting Rhymes***, "Gwerzennoù argarzhus", zo ul levrad barzhonegoù saoznek gant Roald Dahl e 1982, skeudennet gant Quentin Blake, hag awenet gant marvailhoù brudet evit ar vugale, nemet kontet en un doare fentus ha dezho un dibenn disheñvel-bras. 

Ur film bevaat a zo bet embannet diwar al levr : Marvailhoù a-bempoù. 

## C'hwec'h barzhoneg
C'hwec'h barzhoneg zo el levr, savet diwar gontadennoù kozh klasel.
#E *Cinderella* (Luduennig) e krog ar priñs da zibennañ div hanterc'hoar an harozez, ma kav gwell dimeziñ d'un den dereatoc'h, a zo aozer kaotigell.
#E *Jack and the Beanstalk*, e tiviz Jack en em walc'hiñ bemdez, pa veze c'hwezh fall gantañ a-raok.
#E *Snow White and the Seven Dwarfs* ez a Gwenn Erc'h da aozañ boued da seizh reder war varc'h a c'hoari arc'hant er redadegoù hag a goll bep tro, ma rank-hi o sikour da vout pinvidik. Kentel : "Gambling is not a sin / Providing that you always win", &nbsp;C'hoari arc'hant n'eo ket pec'hed / Keit ha ma ne vez ket kollet&nbsp;.
#*Goldilocks And The Three Bears*
#*Little Red Riding Hood*
#*The Three Little Pigs*

## E yezhoù all
* Un anv troet brav zo d'an droidigezh italianek : *Versi perversi*.
**Un conte peut en cacher un autre* eo e galleg, embannet gant Gallimard Jeunesse, e 2014 (ISBN 978-2-07-065958-6).

## Dastumad all
Un dastumad all a skrivas Dahl goude, **[[Rhyme Stew]]**, embannet e 1989, awenet gant rimadelloù.

## Levrlennadur
* Roald Dahl, *Revolting Rhymes*, Puffin Books, 2009, ISBN 978-0-14-241482-8.
 
## Notennoù
Montserrat Caballé

**Montserrat Caballé** — hec'h anv klok **Maria de Montserrat Viviana Concepción Caballé i Folc** — a zo ur ganerez (soprano) katalanat. Ganet eo bet d'an 12 Ebrel 1933 e Barcelona.

Lezanvet eo bet « La Superba » abalamour d'he barregezhioù. Brudet eo evit he ferzhioù en oberennoù gant Rossini, Bellini ha Gaetano Donizetti peurgetket.
Mae 2015 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2014 e Breizh - **2015 e Breizh** - 2016 e Breizh

2015 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*23-24-25 a viz Mae : adsavet Gouel Broadel ar Brezhoneg, gant tud yaouank ar strollad Ai 'ta, a lide e zek vloaz e Tremargad.

__NOTOC__
Mojenn Kêr-Is er bannoù-treset

E-touez ar bannoù-treset awenet gant **mojenn [[Kêr-Is]]** e kaver :

#### Bran Ruz
Gant Alain Deschamps ha Claude Auclair ; dastumad "les romans (A Suivre)" e ti Casterman ; 1981. A-zivout Kêr Is, Gralon, Gwennole, Kaourintin kenstok ar c'hredennoù kozh hag ar gristeniezh...

#### E-barzh "Les huits jours du Diable "

Gant Didier Convard (Le Lombard, 1983) an istorioù-mañ : 3. Le jour du Diable (Kêr-Is) ; 4. Le jour de la Pentecôte ; 5. Le jour des Korrigans ; dastumad Histoires et Légendes.

#### Rummad "Ys, la légende"

* Levrenn 1 Trahison, istor gant Jean-Luc Istin, tresañ gant Dejan Nadanov, embannet gant Solel en dastumad Celtic, 2011.
* Levrenn 2 Vengeance, istor gant Jean-Luc Istin, tresañ gant Dejan Nadanov, embannet gant Solel en dastumad Celtic, rann Légendes Arthuriennes, 2012.
* Levrenn 3 Déluge, istor gant Jean-Luc Istin, tresañ gant Dejan Nadanov, embannet gant Solel en dastumad Celtic, rann Légendes Arthuriennes, 2014.
Jeff Garlin

**Jeffrey Todd** "**Jeff**" **Garlin**, ganet d'an 5 Mezheven 1962 e Chicago, Illinois, zo kaner, muzikour hag aktour amerikan.

## Daveoù


## Liammoù diavaez
Taifa Almería

** Taifa Almería** zo ur rouantelezh vuzulman dizalc'h savet en al-Ándalus en 1012, pan eas da get kalifiezh Córdoba a oa o kouezhañ en he foull abaoe 1008. Peurziskaret e voe en 1091 pa voe kemeret gant an almoravided. Bez' ez eo un taifa eus marevezh ar c'hentañ taifaoù.
Taifa Mallorca

**Taifa Mallorca** pe **Taifa ar Balearez **, eo anv ar rouantelezh vuzulman, pe taifa, a voe savet er Grennamzer, en XIvet kantved, e kêr Palma de Mallorca (Madina Mayurqa) hag a astennas he galloud en enez Mallorca ha war an Inizi Balearez.

En XIvet kantved e voe savet taifaoù en Ledenez Iberia pan eas e tammoù Kalifiezh Córdoba. Taifa Mallorca ne voe ket savet e marevezh kentañ rannadur ar Galifiezh. En amzer-se edo an enezeg dindan beli Taifa Denia, ha graet e veze outañ Taifa Denia-Baleares zoken.

War-dro 1076 e voe kemeret Denia gant Taifa Zaragoza

## Kentañ Taifa Mallorca
### Emired Mallorca
* Ibn Aglab al-Murtad (1076-1093).
* Mubassir (1093-1114).
* Abu-l-Rabi Sulayman "El Burabé" (1114-1116)

## Eil Taifa Mallorca (1147-1203)
### Emired Mallorca
* Muhammad I (1126-1155). (rey desde 1147)
* Ishaq (1155-1183).
* Muhammad II (1183-1184) (1ªvez).
* Ali (1184-1185)
* Muhammad II (1185-1187) (2ªvez).
* Tasufin (1187).
* 'Abd Allah (1187-1203).

## Pennad kar
*Rouantelezh Mallorca
George Vancouver

**George Vancouver** (22 a viz Mezheven 1757 - 10 a viz Mae 1798) a oa ur moraer saoz en doa ergerzhet aodoù reter Norzhamerika.

Da 13 vloaz e stagas George Vancouver da vageal. Kemer a reas perzh en eil hag e trede beaj James Cook ha dont a reas da vezañ kabiten. E 1790 e voe fiziet ennañ ar garg da ergerzhet ar Meurvor Habask, e bourzh an *Discovery*. 

E-pad ar bloavezh kentañ (1791) e verdas en-dro da Aostralia, Zeland-Nevez, ha mont a reas betek Tahiti ha Sina, en ur zastum plant ha kartennaouiñ an aodoù. Goude-se ez eas war-zu aodoù kornôg Norzhamerika. Heuliañ a reas aod ar pezh a zo deuet da vezañ stadoù Oregon ha Washington. Tremen a reas hañvezh 1792 o verdeiñ en-dro d'an enezenn vras a voe anvet diwarnañ diwezhatoc'h, Enez Vancouver, en norzh da strizh-mor Juan de Fuca. Reiñ a reas anvioù lod eus an dud a oa gantañ da lec'hioù ergerzhet ganto, evel da skouer ar Puget Sound, ur vrec'h-vor a zo e stad Washington hiziv. 

En em gavout a reas gant ar moraer spagnol Juan Francisco de la Bodega y Quadra, e Nootka Sound, war aod reter enez Vancouver, ul lec'h ma oa diazezet Spagnoliz, ur pennad zo dija. Dre ziouer a urzhioù sklaer a-berzh o gouarnamantoù ne voe tizhet emglev ebet etre an daou zen, evit resisaat mennadoù an div stad, Spagn ha Breizh-Veur, war perc'henniezh an douaroù-se. 

E miz Ebrel 1792 en em gavas gant ar Stadunanad Robert Gray, a venegas dezhañ ur stêr vras a oa bet badezet *[[Columbia (stêr)|Columbia]]* gantañ. N'eo nemet diwezhatoc'h, en diskar-amzer, e roas urzh d'unan eus e letananted, William Robert Broughton, da sevel gant ar stêr-se. 

Goude bezañ tremenet ar goañv war aod Kalifornia, ez eas Vancouver norshoc'h e 1793 ha tizhout a reas inizi hag a zo bremañ war aod kreisteiz Alaska.

Distreiñ a reas da Vro-Saoz, en ur ober tro Suamerika dre ar C'hab Horn, e 1795. Mervel a reas d'an 10 a viz Mae 1798 e Petersham.
27vet rejimant panzer

Ar **27<sup>vet</sup> rejimant panzer** (alamaneg: Panzer-Regimenter 27) a oa ur rejimant kirri-hobregonet krouet d'ar 1añ a viz Here 1940 ha renket en 19vet rann panzer d'an 10 a viz Here 1940 

## Tro-dro d'ar 27vet rejimant panzer
* Sven Hassel, skrivagner romantoù istorel danek a vije bet ezel er rejimant lerc'h ma stourmas e-pad an Eil Brezel-bed.

## Notennoù ha daveennoù
Jemaine Clement

**Jemaine Atea Mahana Clement**, ganet d'an 10 a viz Genver 1974 e Masterton, e rannvro Wellington, e Zeland Nevez, zo kaner, muzikour hag aktour amerikan.

## Daveoù


## Liammoù diavaez
Taifa Calatayud

**Emiriezh Calatayud** a oa ur stad taifa muzulman savet en-dro da gêr Calatayud, e Ledenez Iberia, entre 1046 ha 1055.

Da gentañ ne oa nemet un tolead eus Taifa Zaragoza (1019), met rannet e voent en 1046 dindan Muhammad ben Suleiman, mab da Al-Musta'in Iañ ha breur da Al-Muqtadir.

Goveliet e voe moneiz hervez c'hoant Muhammad ben Suleiman. Hennezh a reas brezel ouzh e vreur, aloubet e voe Calatayud gant taifa Zaragoza, betek 1120, pa voe aloubet gant Alfonso Iañ, Roue Aragon

## Levrlennadur
* María Jesús Viguera, *Los reinos de Taifas*. 2007. RBA Coleccionables. ISBN 84-473-4815-6.
Taifa Lorca

**Taifa Lorca**, pe **Lurqa** en arabeg, a voe savet e 1042, pa en em zistagas diouzh Taifa Valencia. 

Ar gouarnour Ma'n Ibn Sumadih a grouas ur stad hag en em astenne eus Lorca betek Jaén ha Baza.

## Istor
Goude ma oa gouarnet an taifa gant Ma'n Ibn Sumadih, eo gant an tiegezh Banu Lubbun edo ar galloud.
Llanhuadain

**Llanhuadain** (*Llawhaden* e saozneg) zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e gevred Sir Benfro. Emañ hanter-hent etre Hwlffordd, er c'hornôg, ha Hendy-gwyn, er reter.

Aspadennoù eus ur c'hastell norman a weler eno, Kastell Llanhuadain, war an uhel. Pennlec'h ur c'hombod e oa Llanhuadain er Grennamzer, kombod Llanhuadain, unan eus an daou gombod hag a oa e kantrev Daugleddau.

Kemeret e voe ar c'hastell norman gant Rhys ap Gruffudd, ar priñs eus Deheubarth, e deroù ar bloavezhioù 1190.

E 2011 e oa 688 a dud o chom e Llanhuadain ha 150 anezho a oa kembraegerien (22,4%).

## Notennoù
Rouantelezh Algeciras ha Ronda

**Rouantelezh Algeciras ha Ronda**, pe **Rouantelezh meriní Algeciras**, zo ur rouantelezh savet en 1275 pa voe roet Algeciras gant emir Granada, Muhammad II, d'ar roue meriní Abu Yusuf Yacub a ziazezas e gêr-benn europeat en kêr Al-Yazirat Al-Hadra hag a astennas an taifa betek kêr Ronda (ur gêr a zo hiriv e biz proviñs Málaga.

E 1278 e teuas Alfonso X Kastilha da lakaat seziz warni, hag e 1309 e voe Fernando IV Kastilha. A-benn ar fin e kouezhas en 1344, goude seziz hir Alfonso XI Kastilha. Neuze e voe staget ouzh Kurunenn Kastilha, ma teuas roue Kastilha da vezañ roue Algeciras ouzhpenn. 

## Pennadoù kar
*Rouantelezh Algeciras
*taifa
Emirelezh Granada

**[[Emirelezh]] Granada** pe Sultanelezh Granada, pe *Reino nazarí de Granada* e spagnoleg, a oa ur rouantelezh vuzulman e Granada er Grennamzer, adalek 1238 betek 1492. Savet e voe en 1238 gant ar priñs nazarí Mohamed-Ben-Nazar, hogen da gentaén e oa diazezet en Jaén. 
thumb|Emirelezh Granada
 

Koll douar a rae dirak lanv Kurunenn Kastilha, ha goude Brezel Granada, a c'hoarvezas entre 1482 ha 1492, e voe kaset da get. Rouantelezh nazarí Granada a voe an diwezhañ stad muzulman el ledenez bet hini al-Ándalus. Muhammad XII, anvet ivez *[[Boabdil]] el Chico*, a voe ar roue diwezhañ, a zaskoras Granada d'an 2 a viz Genver 1492. Neuze e teuas da vezañ Rouantelezh Granada ha lakaet dindan Kurunenn Kastilha.

### Tri marevezh
### An taifa
**Gwelout [[Taifa Granada]] *
Goude kouezhet Kalifiezh Cordoba, e voe savet un taifa e tolead Granada gant ar Zirided .
* Zawi ibn Ziri 1012 - 1019
* Habus ben Maksan 1019 - 1038
* Badis ben Habus 1038 - 1073
* Abdallah ben Bologhin 1073 - 1090

Aloubet e voe Taifa Málaga gant Zirided Granada e 1056.
Llanisan-yn-Rhos

**Llanisan-yn-Rhos** (*St. Ishmael's* e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Benfro. Emañ er c'hornôg da gêr Aberdaugleddau.

Eus an  eo an iliz-parrez, gouestlet da sant Ishmael pe Ismael. A-gozh e oa Llanisan kreizenn relijiel kantrev Rhos. Ur peulvan eus Oadvezh an arem zo, e Langstone Field.

E 2011 e oa 478 a dud o chom e Llanisan ha 36 anezho a oa kembraegerien (7,8%).

## Notennoù
Morayma

**Morayma** (Loja, 1467- Láujar de Andarax, 1493), a oa rouanez Granada ha pried Boabdil an diwezhañ roue, e dibenn ar XVvet kantved.

Merc'h e oa da Aliatar, aotrou Xagra, gouarnour Loja, kentañ mevel-meur an Alhambra hag alguacil meur Emirelezh Granada. Kontet e oa da vezañ kaer ha deol.

Dimezet e voe e 1482. Bachet e voe an daou bried gant he zad-kaer, ha dieubet gant soudarded Kastilha e 1483, met dalc'het e voe o bugale evel ostajed. Ne welas ket he bugale nemet goude kouezhet kêr Granada en 1492.

Mont a reas Morayma da-heul he gwaz d'an harlu, da Laujar de Andarax, ha mervel a reas a-raok dezho tec'hout da Fes e 1493.

## Lennegezh
Gant Morayma eo bet awenet Francisco Martínez de la Rosa da sevel un drajedienn .

## Notennoù
Lara's Theme

***Lara's Theme*** (*Kan Lara* e brezhoneg) zo un ton savet gant ar sonaozer gall Maurice Jarre (1924-2009) e 1965.

A-ratozh-kaer e oa bet krouet evit ar film saoznek *[[Doctor Zhivago (film)|Doctor Zhivago]]* gant ar filmaozer breizhveuriat David Lean (1908-1991) ha deuet da vezañ an hini pennañ anezhañ. Un nebeud mizvezhioù diwezhatoc'h e voe ouzhpennet gerioù outañ gant ar saver komzoù stadunanat Paul Francis Webster (1907-1984) d'ober ar ganaouenn *Somewhere, my love*, anavezet-mat er bed a-bezh. Enrollet gant Connie Francis (1938-) etre mizioù Mae ha Mezheven 1966 e voe embannet er miz diwezhañ-mañ.

## Er yezhoù all
Daoust ma voe kanet, e 1967, an doare gallek — *La Chanson de Lara* — gant Tereza Kesovija da gentañ-penn ez eo gant ar strollad *[[Les Compagnons de la chanson]]* e teuas brud vras dezhi e Bro-C'hall e gwirionez.

Kanet e voe gant Fernand Gignac, Gloria Lasso, Luis Mariano, Zaliha ivez.

## Liammoù diavaez
*Ton orin '''''Lara's Theme'''''.
* '''''Somewhere, my love''''' kanet gant Connie Francis.
Lora

**Lora** zo un anv-lec'h spagnolek. Ouzhpenn-se eo anv-bihan spagnolek.

## Lec'hioù

### 
* **[[Lora (Chile)]]**, kumun 
### 
* **[[Lora de Estepa]]**, kumun en Andalouzia, en proviñs Sevilla
* **[[Lora del Río]]**, kumun en Andalouzia, en proviñs Sevilla
* **[[Sargentes de la Lora]]**, kumun en Kastilha ha León, e proviñs Burgos.

### 
* Obispo Ramos de Lora, kumun.

## Anv-tud
### Anv-bihan
*En alamaneg eo un adstumm d'ar berranv Lore, berrstumm d'an anvioù-bihan Eleonore ha Hannelore. 
*En italianeg e vez implijet evel berrstumm d'an anvioù Eleonora ha Loredana.
*E roumaneg ha spagnoleg eo un adstumm d'an anv-bihan all Laura.
*Lora (kanerez), anv-micher ar ganerez rouman Laura Petrescu (ganet e 1982)

### Anv-tiegezh
*Ñico Lora, pe *Francisco Antonio Lora Cabrera* (* 1880 - 1971), sonaozour dominikan, tad ar merengué.

## Istor
*Al lorca (gwin) a oa ur gwin fall a veze roet d'ar sklaved en Henamzer.

,
Garnisonskirken

**Garnisonskirken** a zo un iliz a zo Sankt Annæ Plads e kêr Kopenhagen e bro Danmark. 
## Istor Garnisonskirken
Kroget eo bet al labourioù e 1703. Iliz Garnisonskirken a zo bet echuet d'ar 24 a viz Meurzh 1706, ar pal a oa da gaout un iliz evit al lu e gwarnizon e Kopenhagen. Ar roue Frederik IV a oa an tisavour. Adkavet e vez e simboloù a-us d'an dor degemer, d'ar stern-aoter ha war an tourioù.

Adal ar penn-kentañ e vezo adkavet annezidi ar c'harter nevez a Frederiksstaden hag a zo nepell o tont evit pediñ. 

E 1804 e teu an iliz da vezañ uann sivil.

## Tro-dro da Garnisonskirken
* En iliz Garnisonskirken ez eo dimezet ar skrivagner Sven Hassel gant Laura Jensen e 1951.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Garnisonskirken
Catherine Leprince

**Catherine** Irène **Leprince**, bet ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1956 e Pariz, a zo bet un aktourez (sinema ha skinwel) c'hall.

Degouezhet e metoù ar *skeudennoù o fiñval* a-drugarez da vommoù bruderezh e rannas ar goantenn he daoulagad c'hlas he micher etre ar sinema hag ar skinwel. He dilezel a reas, e dibenn ar bloavezhioù 1990, d'ober hec'h annez e Montflanquin (Lot-et-Garonne) evit skrivañ romantoù : *Je porte plainte* (2008), *Nue dans les orties* (2009), *Emparez-vous d'ailes* (2012).

## He dek film er sinema
* 1977 : *[[Bilitis (film)|Bilitis]]*, sevenet gant David Hamilton.
* 1979 : *[[Le Cavaleur]]* gant Philippe de Broca, *[[Le Piège à cons]]* gant Jean-Pierre Mocky.
* 1982 : *[[Le Choc]]* gant Robin Davis hag Alain Delon.
* 1984 : *[[Vive les femmes !]]* gant Claude Confortès.
* 1985 : *[[Escalier C (film)|Escalier C]]* gant Jean-Charles Tacchella.
* 1986 : *[[Paulette, la pauvre petite milliardaire]]* gant Claude Confortès (eil film a-gevret).
* 1988 : *[[Baby Blues (film, 1988)|Baby Blues]]* gant Daniel Moosmann.
* 1989 : *[[Sans défense]]* gant Michel Nerval.
* 1992 : *[[Quidam (film, 1992)|Quidam]]*, film berr gant Sophie Deflandre.

## He filmoù ha stiradoù skinwel
* 1980 : *[[Médecins de nuit]]* (ur pennad), *[[Kick, Raoul, la moto, les jeunes et les autres]]*.
* 1981 : *[[Noires sont les galaxies]]*.
* 1982 : *Le Sud*, *[[Les Maupas]]*, *[[De bien étranges affaires]]* (ur pennad).
* 1983 : *[[Secret diplomatique]]* (ur pennad), *[[Cinéma 16]]* (ur pennad), *[[Les Cinq Dernières Minutes]]* (ur pennad).
* 1984 : *[[Disparitions]]* (pemp pennad).
* 1986 : *[[Pepe Carvalho]]* (ur pennad).
* 1989 : *[[Le Triplé gagnant]]* (ur pennad).
* 1990 : *[[Série rose]]* (ur pennad), *[[L'Or et le Papier]]*.
* 1991 : *[[L'Ordinateur amoureux]]*.
* 1994 : *[[Le JAP, juge d'application des peines]]* (ur pennad).
* 1995 : *[[Un Enfant de trop]]*.
* 2000 : *[[Les Monos]]* (ur pennad).

## Liammoù diavaez
*'''Catherine Leprince''' war Internet Movie Database.
*Poltred '''Catherine Leprince''' war Les GENS du CINEMA.

## Notennoù ha daveennoù
Laura de Noves

**Laura de Noves** (dre fazi?), anavezet ivez evel *Laura de Sade* (1310 – 1348), a oa ur Brovañsadez a ouenn uhel, hag a voe karet gant ar barzh italianek Francesco Petrarca.

## Piv e oa?

Ganet e oa e 1310 en Avinhon. C'hwec'h vloaz yaouankoc'h eget Petrarca e oa. Merc'h e oa da Ermessenda de Réal ha d'ar marc'heg Audibert de Noves. Un diskennad dezhi eo Markiz Sade. Un tiegezh bras he doa, maouez vertuzius e oa. 
Dimeziñ a reas da 15 pe 16 vloaz, e Genver 1325, d'ar markiz Hugo de Sade.
Petrarca he gwelas en iliz Santa Chiara e-pad e chomadenn en Avignon en Ebrel 1327, da zeiz Gwener ar Groaz. 
Anezhi n'ouzer nemet pezh zo bet skrivet gant Petrarca, a skrivas dezhi, en e oberenn Canzoniere, 366 pezh enni da *Madonna Laura*, 
*263 en *vita di Madonna Laura;
*103 en *morte di Madonna Laura.

E 1337 e tistroas Petrarca da Avignon ma prenas un tamm domani e Vaucluse da vezañ tostik da Laura. Eno, e-pad tri bloaz, e savas meur a sonedenn dezhi. Canzoniere Petrarca

Mervel a reas Laura gant ar vosenn e 1348.

## Arz

Meur a livadur zo bet graet dezhi. Un delwenn zoken zo e Pariz.
Choi Eun-hee

**Choi Eun-hee** (1926-2018) zo un aktourez korean. E 1947 e reas he film kentañ. Buan e voe brudet bras. Ren a reas ar Shin Film company gant he fried, ar rener-filmoù Shin Sang-ok.

E 1978 e tibriedas Choi ha Shin. O-daou e voent skrapet gant diktatour Norzhkorea, Kim Jong-il. Hennezh a felle dezhañ lakaat Shin da labourat evitañ, da ober filmoù da vrudañ e c'halloud, ha da lakaat Choi c'hoari er filmoù.

Ur pennadig goude plegañ d'an diktatour e voent addimezet. E 1986 e rejont ur veaj ofisiel da Vienna, hag e tec'hjont da gannati SUA ma c'houlennjont repu politikel.

Choi a reas 81 film. Evit ar film Sogum e voe anvet da aktourez wellañ e 14vet Festival Etrevroadel Filmoù Moskou en 1985.
Gant Shin e kenskrivas o eñvorennoù eus o bloavezhioù e Pyongyang. Shin a skrivas ivez e emvuhezskrid ur pennadig a-raok e varv.

E 2015 e voe embannet *A Kim Jong-Il Production: The Extraordinary True Story of a Kidnapped Filmmaker*, hec'h emvuhezskrid e saozneg. 
## Liammoù diavaez
* Eun-hie Choi war IMDb
Rafael Dieste

**Rafael Francisco Antonio Olegario Dieste Gonçalves** (29 a viz Genver 1899 e Rianxo, Proviñs A Coruña-15 a viz Here 1981, Santiago de Compostela (Proviñs A Coruña) 
a oa ur skrivagner galizat, brudet abalamour d'e varzhoniezh.

## Oberennoù
### e [[galizeg]]
* *O drama do cabalo de xadrez* (1925)
* *[[Dos arquivos do trasno]]* (1926)
* *[[A fiestra valdeira]]* (1927)
* *A vontade de estilo na fala popular* (1975)
* *Viaxe e fin de don Frontán* (publicado póstumamente en 1982)

### e [[spagnoleg]]
* *Juan de Luz* (1929)
* *Rojo farol amante* (1933)
* *Quebranto de doña Luparia y otras farsas* (1934)
* *La vieja piel del mundo* (1936)
* *Promesa del viejo y la doncella* (1938)
* *De cómo vino al mundo Félix Muriel* (1942)
* *Historias e invenciones de Félix Muriel* (1943)
* *Viaje, duelo y perdición* (1945)
* *Luchas con el desconfiado* (1948)
* *Nuevo tratado del paralelismo* (1955)
* *Pequeña clave ortográfica* (1956)
* *Diálogo de Manuel y David* (1965)
* *¿Qué es un axioma?* (1967)
* *Testamento geométrico* (1975)
* *Viaje, duelo y perdición: tragedia, humorada y comedia* (1979)
* *El alma y el espejo* (1981)
* *Camino de Santiago y otros relatos* (1981)
## Levrlennadur
* en italianeg : Dario Puccini, *Romancero de la Resistenza Spagnola (1936-1965)*, Laterza, 1974 (bet embannet e galleg ivez: *Le Romancero de la résistance espagnole – anthologie poétique bilingue*, Embannadurioù François Maspero, Pariz, Bro-C'hall, 1976).

## Daveoù ha notennoù
Liu Gang

**Liu Gang**, bet ganet d'ar 30 Genver 1961 e Jilin (Sina), a oa ur matematikour, ur fizikour hag ur politikour sinaat.
Tudennoù romantoù Sven Hassel

**Tudennoù romantoù Sven Hassel**

## Tudennoù pennañ
* Sven Hassel
* Joseph Porta (Obergefreiter ha goude-se Stabsgefreiter)
* Lejioner (Gefreiter Alfred Kalb)
* Breur Bihan (Obergefreiter Wolfgang Creutzfeld)
* Julius Heide (Unteroffizier Julius Marius Heide)
* Beier "an hini kozh" "Alte" en alamaneg (Feldwebel Willie Beier)
* Barcelona (Feldwebel Peter Blom)
* Pluto pe Pluton (Obergefreiter ha Stabsgefreiter Gustav Eicken)
* Hugo Stege
* Gregor Martin (Unteroffizier)
* Manfried Hinka (Oberst)
* Erich Von Barring (Oberstleutnant)

## Tudennoù a eil-renk
* Albert Mumbuto (Stabsgefreiter)
* Bernt Viktor Ohlsen (Letanant)
* Rudolph Kleber
* Paul Bielert (Kriminalrat und SS)
* Anton Steyer (Obergefreiter)
* Hans Breuer (Gefreiter)
* Bernhard Fleischmann (Unteroffizier)
* Asmus Braun (Gefreiter)
* Eva Schadows, studierezh war ar gwir
* Ursula Schade, Doktor medisinerezh
* Barbara Von Harburg, infirmiourezh

## Enebourien
* Meier pe Meyer " ar pemoc'h" (Hauptmann)
* Wolf

## Anevaled
* Ar c'hazh Josef Vissarionovitch Stalin (Obergefreiter)
* An Arzh Raspoutin
Francesco an Div Sikilia

**Francesco an Div Sikilia** zo anv daou eus rouaned an Div Sikilia:

*Francesco Iañ an Div Sikilia (1777 – 1830),
*Francesco II an Div Sikilia (1836 – 1894), diwezhañ roue ar vro.

## Pennadoù kar
* Francesco 
* Div Sikilia
Fritz Todt

**Fritz Todt**, bet ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1891 e Pforzheim (Impalaeriezh alaman d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'an 8 a viz C'hwevrer 1942 en ur gwallzarvoud karr-nij e-kichen Rastenburg (Prusia ar Reter d'ar mare-se), a oa un ijinour alaman war al labourioù foran.

## Berr-ha-berr
Evel holl wazed e vloavezhiad e kemeras perzh er Brezel-bed kentañ ; goude bezañ bet gloazet en emgann e tapas an *Eisernes Kreuz* (Kroaz houarn). Gant ar peoc'h o tistreiñ en Europa e teuas a-benn eus e studi en devoa boulc'het en Technische Universität München (Skol-veur Deknikel München).

Kerkent hag ar 5 a viz Genver 1922 en devoa lakaet e anv e Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman a-raok mont da ofiser (*Oberführer*) er Sturmabteilung (Kevrenn Arsailh) e 1931. Gantañ an hini eo e voe savet an Aozadur Todt e 1938 a voe fiziet ijinerezh-kaer (milourel ha trevourel) an Trede Reich ennañ, bet kaset da benn Moger an Atlantel. gantañ peurgetket. Anvet e penn ar Reichsministerium für Bewaffnung und Munition (Ministrerezh ar Reich evit an Armerezh hag an Tennoù) d'ar 17 a viz Meurzh 1940 e teuas da vezañ unan e-touez pennoù-bras ar renad nazi.

Koll e vuhez a reas pa darzhas e garr-nij en oabl goude bezañ kuitaet penngarter Adolf Hitler. Lakaet e voe Albert Speer en e lec'h.

## Notennoù ha daveennoù
Fontaine-Notre-Dame

**Fontaine-Notre-Dame** zo anv div gumun c'hall:

* Fontaine-Notre-Dame, en Aisne
* Fontaine-Notre-Dame, en Nord.
Chris Hardwick

**Christopher Ryan Hardwick**, anavezetoc'h evel **Chris Hardwick** (ganet d'an 23 a viz Du 1971 e Louisville, Kentucky), zo kaner, muzikour hag aktour amerikan.

## Liammoù diavaez
Fontaine

**Fontaine** (*[[feunteun]]* e brezhoneg) zo ur ger gallek, stank el lec'hanvadurezh c'hallek.

## Yezhoù all
*Fountain, e saozneg
*Font, en okitaneg

## Lec'hioù
### Feunteunioù
**[[Fontaine de Vaucluse]]*, anv gallek Feunteun Vauclusa

### Kumunioù gall
*Fontaine-au-Bois 
*Fontaine-au-Pire
*Fontaine-de-Vaucluse

*Fontainebleau

*Fontaine-Étoupefour
*Fontaine-Henry

*Fontaine-l'Étalon
*Fontaine-l'Évêque

*Fontaine-le-Pin

*Fontaine-lès-Boulans
*Fontaine-lès-Croisilles
*Fontaine-lès-Hermans
*Fontaine-Notre-Dame, anv div gumun c'hall

*Lez-Fontaine
*Limont-Fontaine

## Anv-tud
*Jean de La Fontaine, skrivagner gallek
*Brigitte Fontaine, kanerez vreizhat gallek
*Just Fontaine, melldroader gall

## Oberennoù
* Fontaine (Duchamp)

## Pennadoù kar
*Fontenay
*Fontenoy
*Chaudefontaine
*Froidefontaine
Font

**Font** eo ar ger katalanek hag okitanek evit feunteun.

## Gerdarzh
Eus ar ger latin *fons (fontis)*, feunteun e brezhoneg.

## Lec'hioù
###### 
*La Font de la Figuera, kumun 
*Font-Romeu, Odelló i Vià, kumun e Cerdanya ;

###### 
**Font-de-Gaume*, e kumun Eyzies-de-Tayac en Dordogne, lec'h ur vougev brudet, enni 200 livadur ragistorel.

###### 
*Font (Suis), kumun e Suis;

## Stêr
*Ar River Font, en Northumberland, e Bro-Saoz.

## Tud
*Héctor Font, melldroader spagnol.

## Pennadoù kar
*Lafon 
*Lafond
*Lafont
*Fonfría
*Fontfrède
*Fonseca
Rouantelezh Algeciras

**Rouantelezh Algeciras** eo an anv a roer da deir rouantelezh e Spagn, e komark Campo de Gibraltar, war-lerc'h amzervezh kora Algeciras, dindan Kalifiezh Córdoba. Al-Yazirat Al-Hadra eo a voe kêr-benn an teir anezho.

* **[[Taifa Algeciras]]**, taifa dizalc'h etre 1013 ha 1055.
* **[[Rouantelezh Algeciras ha Ronda]]**, etre 1275 ha 1344.
* **[[Rouantelezh Algeciras (Kurunenn Kastilha)|Rouantelezh kastilhan Algeciras]]**, lakaet dindan Kurunenn Kastilha adal 1344.
Leandro Torres

**Leandro Torres** zo anv meur a zen.

*Leandro Torres, kaner kolombian gant * el Trío Serenata *
*Leandro Torres, melldroader arc'hantinat.

## Pennadoù kar
*Leandro
*Torres
Leandro

**Leandro** zo un anv-bihan spagnolek ha portugalek.

## Gerdarzh
Diwar an anv-den gresianek Leandros.

## Tud
*Leandro N. Alem, polítikour arc'hantin.
*José Leandro Andrade (1901-1957 ), melldroader urugwaiat
*Leandro Díaz, sonaozour kolombian.
*Leandro Fernández de Moratín, barzh spagnol.
*Leandro Torres, anv meur a zen
*Leandro Valle, politikour mec'hikan.
Uranus (doue)

**Uranus** e oa anv latin an doue gresian **[[Ouranos]]**, doue an oabl. A-raok an amprest-se eo Cœlus (eus ar ger latin *cælus*, « oabl ») a veze graet anezhañ.

Mab e oa Uranus da Aether ha d'an Deiz. Embarañ a reas d'an doueez Tellus Mater (an Douar), hag engehentiñ Ops, Okeanos ha Titaned all, en o zouez Saturnus.

Uranus a gase e vugale en-dro da gof o mamm, ha hi, kounnaret, a roas ur falz lemm da unan anezho, Saturnus, da spazhañ e dad.

Met tizhet e voe Gaia (Tellus Mater) gant flistradennoù gwad Uranus, ma c'hanas bugale all, Merc'hed ar Gounnar, nimfezed an onn, hag ar Ramzed. Kalc'h Uranus a voe taolet er mor, hag anezhañ e voe ganet Venus.

E anv zo bet roet d'ar blanedenn Ouran.
Aion

**Aion** (Αἰών / Aiốn e henc'hresianeg, latinekaet en *Aeon*) a oa un doue gresian, degaset da Roma gant ar Fenikianed. Doue an amzer beurbad e oa, hep deroù na diwezh. Alies e vez diskouezet e-kichen Gaia, doueez an douar, pe Tellus e Roma.

## Pennad kar
* Tellus
Torres

**Torres** zo un anv-lec'h spagnolek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Gerdarzh
Diwar liester *torre*, "tour".

## Lec'hioù
### Parrezioù ha kumunioù
========
*Miguel Torres, e Proviñs Santa Fe
*Torres, e Proviñs Buenos Aires
========
*Torres, e Río Grande do Sul
========
*Torres del Paine, e proviñs Última Esperanza
========
*Torres de Elorz, e kumun Noáin, e Navarra
*Torres del Río, e Navarra
========
*Souto de Torres, e kumun Castroverde, e proviñs Lugo
*Torres, e kumun Cesuras, e proviñs A Coruña
*Torres, e kumun Vilarmaior e proviñs A Coruña
*Torres de Cillobre, e kumun A Laracha, e proviñs A Coruña
========
*Porto Torres, e proviñs Sassari.
========
*Sabana de Torres, e departamant Santander
========
*Zacoalco de Torres, e stad Jalisco
========
*Distrig Torres Causana, e proviñs Maynas
========
*Cabanas de Torres, *[[freguesia]]* (parrez) e kumun Alenquer, e distrig Lisboa
*Torres, *freguesia* e kumun Trancoso, e distrig Guarda
*Torres Novas, kumun e distrig Santarém
*Torres Vedras, kumun e distrig Lisboa
*Torres do Mondego, e kumun Coímbra
========
;Kumunioù

;Ranngumunioù

========
*Torres, e stad Lara

### Lec'hioù all
*Cabo de Torres, beg-douar en Asturiez
*Inizi Strizh-mor Torres, enezeg etre Aostralia ha Ginea-Nevez
*Inizi Torres, en Uruguay
*Inizi Torres, e Vanuatu
*Strizh-mor Torres, etre Aostralia ha Ginea-Nevez

## Tud

### Arzourien
*Julio Romero de Torres

## Pennadoù kar
*Torre, 
*La Torre
*Las Torres
*Los Torres
Maria de Montpelhièr

**Maria de Montpelhièr** (1182/83 - Roma, 18 a viz Ebrel 1213) a oa ur vaouez uhel, merc'h da Guilhèm VIII Montpelhièr hag Eudòxia Comnena, eus Constantinòble.

Dimeziñ a reas da Pedro II, roue Aragon.

Mamm e oa da Jaume Iañ Aragon.
Alfonso d'Aragona (1481-1500)

**Alfonso Aragon**, pe **Alfonso d'Aragona** en italianeg, ganet e 1481 e Napoli ha marvet e Roma d'an 18 a viz Eost 1500, a oa priñs Salerno ha dug Bisceglie. Mab bastard da Alfonso II Naplez‎ ha d'e serc'h Trogia Gazzela e oa.

E dad, roue Naplez, a oa kenderv da Fernando II Aragon, a zilezas ar gurunenn d'he reiñ d'e vab Fernando II Naplez.

## E vuhez

Edo ar pab Alesant VI o klask addimeziñ e verc'h, Lucrezia Borgia, a oa intañvez yaouank ; Alfonso d'Aragona a oa ur gwaz a-zoare hag a roe tro d'ar pab da glask dimeziñ e vab Cesare Borgia da Charlotte d'Aragon-Naples, ha da lakaat un troad e rouantelezh Naplez.
E c'hoar, Sancha de Aragón y Gazela, a zimezas da Gioffre Borjia, dug Squillace.

D'an 21 a viz Gouhere 1498, da 17 vloaz, e timezas Alfonso da Lucrezia Borgia. Ur mab o doe, Rodrigo d'Aragona. 

E 1500 e voe lazhet Alfonso Aragon gant Michelotto Corella war urzh e vreur-kaer Cesare Borgia, er Vatikan.

## Goude e varv
Addimeziñ a reas Lucrezia gant Alfonso Iañ d'Este ; van a reas-hi da vout gwerc'hez. Ret e voe dezhi dilezel o mab nemetañ, Rodrigo d'Aragona, a varvas e Bari pa oa 12 vloaz.

## Levrlennadur
*Corrado Augias, I segreti di Roma, Milano, Mondadori, 2007, ISBN 978-88-04-56641-0.
*Maria Bellonci, Lucrezia Borgia, Milano, Mondadori, 1979. ISBN non esistente
*Sarah Bradford, Lucrezia Borgia. La storia vera, Milano, Mondadori, 2006, ISBN 88-04-55627-7.
*Geneviève Chastenet, Lucrezia Borgia. La perfida innocente, Milano, Mondadori, 1996, ISBN 978-88-04-42107-8.
*Ivan Cloulas, I Borgia, Roma, Salerno Editrice, 1989, ISBN 88-8402-009-3.
*Ferdinand Gregorovius, Lucrezia Borgia. La leggenda e la storia, Milano, Messaggerie Pontremolesi, 1990, ISBN 88-7116-814-3.
*Mariangela Melotti, Lucrezia Borgia, Torino, Liberamente Editore, 2008, ISBN 978-88-6311-044-9.

## Notennoù
Alfonso Aragon

**Alfonso Aragon** zo anv meur a zen.

## Rouaned Aragon
*Alfonso Iañ Aragon (v1073-1134), roue Aragon ha Navarra
*Alfonso II Aragon (1157-1196), roue Aragon ha Valencia
*Alfonso III Aragon (1265-1291), roue Aragon ha Valencia
*Alfonso IV Aragon (1299-1336), roue Aragon ha Valencia
*Alfonso V Aragon (v1394-1458), roue Naplez evel Alfonso Iañ Naplez
**Alfonso II d'Aragona* (1448-1495) - roue Naplez

## Priñsed all
*Alfonso II Provañs (1180 – 1209) - priñs Aragon ha kont Provañs, mab da Alfonso II Aragon,
**Alfonso Aragon* (1222-1260) - infant Aragon, mab da Jaume Iañ Aragon,
*Alfonso de Aragon y de Escobar (es) (1417 † 1495), 1añ dug Villahermosa, kont Ribagorza ha Cortes, bastard da Juan II Aragon ha da Leonor d'Escobar
*Alfonso de Aragon (1455-1513), arc'heskob Tarragona, bastard da Alfonso d'Aragon, dug Villahermosa (usveneget).
**Alfonso d'Aragona* (1460 – 1510) - mab da Ferdinando Iañ Naplez, priñs Galilea, eskob Chieti,
*Alfonso d'Aragon (1470-1520), arc'heskob Zaragoza, besroue Aragon
**Alfonso Aragon* pe Alfonso d'Aragona (1481-1500), bastard d'ar roue Alfonso II Naplez‎, eil pried Lucrezia Borgia, lazhet gant e vreur-kaer Cesare Borgia.
**Alfonso d'Aragona* (1489-1563)- mab da Enrico d'Aragona (1445-1522), dug Segorbe
**Alfonso d'Aragona* - marvet en bugelig, ganet goude 1492, mab da Federico Iañ Naplez ha d'e eil pried.
Mezheven 2015 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2014 e Breizh - **2015 e Breizh** - 2016 e Breizh

2015 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*7 a viz Mezheven ha 14 a viz Mezheven : votadeg en eizh kumun eus pemp departamant Breizh, aozet gant ar gevredigezh *[[Dibab-Décidez la Bretagne]]*, da c'houlenn ouzh an dud ha fellout a ra dezho e vefe unanet ar pemp departamant en ur rannvro hepken ha daoust ha fellout a ra dezho e vefe savet ur vodadenn hepken evit Breizh he femp departamant e-lec'h ar c'huzul-rannvro hag ar c'huzulioù-departamant a zo bremañ.
*Lun 15 a viz Mezheven : marv ar politiker breizhat Jean-Yves Cozan (76 vloaz).

__NOTOC__
Sancha Aragon (1478-1506)

**Sancha d'Aragona** (1478 – 1506) a oa merc'h vastard da Alfonso II Naplez. 

Dimezet e voe da Goffredo Borgia, mab d'ar pab Alesant VI, ha dre-se e oa c'hoar-gaer da Cesare Borgia ha Lucrezia Borgia .
Al-Yazira al-Jadra

**Al-Yazira al-Jadra** (arabeg : **الجزيرة الخضراء** *al-ŷazīratu l-ḫaḍrāʔ* "an Enez C'hlas") a oa ur gêr en al-Ándalus, e-kichen al lec'h m'emañ kêr Algeciras hiriv.
E 711 e voe diazezet kêr Al-Yazira, ha distrujet e 1379. Diwar neuze ne chomas nemet dismantroù, nebeudik a dud o chom enne, betek 1704.
Eus an annezidi e veze graet *al-yazirí* ("tud an Enez") pe *al-jadrawí* ("tud an Hini C'hlas"), anvioù a veze graet anezhe gant arzourien ar mare.
Llanstadwel

**Llanstadwel** (skrivet *Llanstadwell* e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e su Sir Benfro. Emañ war an aod, etre Neyland hag Aberdaugleddau.

Ouzhpenn Llanstadwel he-unan, emañ ivez kêriadenn Waterston er gumuniezh. Ur burerezh tireoul, d'ar gompagnunezh Gulf, a oa e-kichen Waterston, met serret e voe e 1997.

E 2011 e oa 905 a dud o chom e kumuniezh Llanstadwel ha 98 anezho a oa kembraegerien (11%).

## Notennoù
Llanychaer

**Llanychaer** (*Llannerch-aur* eo ar stumm orin, *Llanychâr* ar stumm komzet lec'hel) zo ur gêriadenn eus Kembre, e Sir Benfro, nepell diouzh Abergwaun. Emañ war ribl ar stêr Gwaun.

## Liamm diavaez
*Llanychaer, e lec'hienn Genuki
Hermione (1804)

**Hermione** a oa ul lestr-brezel gall hag a verdeas etre 1804 ha 1808. Ur fourgadenn a oa anezhañ, ha 40 kanol war he bourzh. Urzhiet e oa bet gant Republik Italia da vezañ profet da Vro-C'hall. Anvet e voe Hermione d'ar 26 a viz Kerzu 1803. Ha moret en Kerzu 1804.
Dindan ar c'habiten Jean-Michel Mahé e kemeras perzh en emgann Cabo Fisterra e 1805, en emgann Trafalgar, ha merdeadenn Lamellerie. Peñse a reas e miz Eost 1808. Adkavet e voe en 1972.

## Levrlennadur
*Jean-Michel Roche, Dictionnaire des bâtiments de la flotte de guerre française de Colbert à nos jours, 1671 - 1870, Toulon, Groupe Retozel-Maury Millau,‎ 2005, 131 p. (ISBN 978-2-9525917-0-6, OCLC 165892922)
Vaucelles (Calvados)

**Vaucelles** zo ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Drôme emañ Vaucelles.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944 : dieubet e voe Vaucelles e miz Even ; lazhet e voe un den nann-soudard eno gant ur vinenn d'an 9 a viz Even e-kerzh Aloubadeg Normandi.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieVaucellesEgliseMascaron.jpg|Maskl-bolzouzh an iliz katolik.
Vaucelles_château.JPG|Ar c'hastell.
Vaucelles_colombier.JPG|An ti-feurm hag e gouldri.

* Iliz katolik *Saint Cyr et Sainte Julitte*, , luc'hskeudennoù.
* Kastell, . 
* Ti-feurm ha kouldri, .
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Notennoù ha daveoù
Kanton Bretteville-l'Orgueilleuse

**Kanton Bretteville-l'Orgueilleuse** a zo ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.
## Istor
## Kumunioù
Kanton Bretteville-l'Orgueilleuse a ya 40 kumun d'ober anezhañ:
* **[[Bretteville-l'Orgueilleuse]]**
* Amblie
* Audrieu
* Bény-sur-Mer
* Brouay
* Bucéels
* Cairon
* Carcagny
* Cheux
* Colombiers-sur-Seulles
* Coulombs
* Creully
* Cristot
* Cully
* Ducy-Sainte-Marguerite
* Fontaine-Henry
* Fontenay-le-Pesnel
* Le Fresne-Camilly
* Juvigny-sur-Seulles
* Lantheuil
* Lasson
* Loucelles
* Martragny
* Le Mesnil-Patry
* Putot-en-Bessin
* Reviers
* Rosel
* Rots
* Rucqueville
* Saint-Gabriel-Brécy
* Saint-Manvieu-Norrey
* Saint-Vaast-sur-Seulles
* Sainte-Croix-Grand-Tonne
* Secqueville-en-Bessin
* Tessel
* Thaon
* Tierceville
* Tilly-sur-Seulles
* Vendes
* Villiers-le-Sec

## Dave ha notennoù
Hermione (lestr)

**Hermione** zo anv ul lestr-brezel gall a oa war vor etre 1779 ha 1793. Ur fourgadenn 34 c'hanol 12 lur e oa, savet e porzh gall Rochefort.

Brudet eo dre ma'z eo ganti ez eas Gilbert du Motier de La Fayette eus Rochefort da gêr Boston (Stadoù-Unanet Amerika), e 1780, da gemer perzh en emsavadeg a gasas da zic'halc'hted SUA.

Ul lestr all a oa bet en anv-se a-raok er verdeadurezh c'hall. 
Unan all c'hoazh a voe graet en Oriant e 1804, dindan an impalaer Napoleon Iañ.

Ur pimpatrom eus *Hermione* zo bet savet e Rochefort ; e 1997 e voe boulc'het ar chanter, ha d'ar 7 a viz Gwengolo 2014 e voe lakaet war vor. E miz Mezheven 2015 e treuzas ar Meurvor Atlantel evit bezañ e Boston a-benn lidañ dizalc'hiezh SUA d'ar 4 a viz Gouere.

## Notennoù

## Pennad kar
*Hermione (1804)
Pedro Aragon

**Pedro Aragon** pe **Pêr Aragon** (**Pedro de Aragón** e spagnoleg), zo anv pevar roue eus Aragon.

## [[Rouaned Aragon]]
*Pedro Iañ Aragon (1094–1104);
*Pedro II Aragon (1196–1213);
*Pedro III Aragon (1276–1285), 
*Pedro IV Aragon (1336–1387);

## Priñsed Aragon
*Pêr Aragon, kont Alburquerque (1405–?), infant Aragón, mab da Fernando Iañ Trastámara;
*Pêr Avis hag Aragon (1429-1466), konestabl Portugal.

## Pennadoù kar
* Pedro 
* Aragon
Neverland Ranch

**Neverland Ranch** (distaget : ) a zo ul lec'h prevez e Los Olivos (Kalifornia) (Kontelezh Santa Barbara, Stadoù-Unanet Amerika).

Perc'henn e voe an arzour stadunanat Michael Jackson warnañ, prenet gantañ e 1988.

## Notennoù ha daveennoù
Emgann Cabo Fisterra

**Emgann Cabo Fisterra** zo anv meur a emgann war vor dirak Cabo Fisterra e Galiza.
* Emgann Cabo Fisterra (1509), trec'h Portugal war Bro-C'hall.
* Emgann Cabo Fisterra (Mae 1747), trec'h ar Rouantelezh-Unanet, dindan an Amiral George Anson, war ar C'hallaoued e-kerzh Brezel Hêrezh Aostria.
* Emgann Cabo Fisterra (Here 1747), trec'h ar Rouantelezh-Unanet, dindan an Amiral Edward Hawke, war ar C'hallaoued e-kerzh Brezel Hêrezh Aostria.
* Emgann Cabo Fisterra (1761), etre ar Rouantelezh-Unanet ha Bro-C'hall e miz Eost 1761.
* Emgann Cabo Fisterra (1805), trec'h ar Rouantelezh-Unanet, dindan Calder, war ar C'hallaoued hag ar Spagnoled, dindan Silvestre de Villeneuve, e-kerzh brezel an Trede Kenunaniezh.
Trede Kenunaniezh

An **Trede Kenunaniezh** a oa un emglev en 1805 a-enep Napoleon Iañ etre an Impalaeriezh rus, Impalaeriezh Aostria, ha Sveden, gant skoazell ar Rouantelezh-Unanet, dindan William Pitt, a arc'hante o brezel, evit stourm ouzh krog Bro-C'hall war Italia (staget he devoa Republik Genova ha dugelezh Parma) hag Alamagn.