open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pornizhan

**Pornizhan** zo ur gumun e Liger-Atlantel, e gevred Breizh, war aod ar Meurvor Atlantel, er gwalarn da aber al Liger, etre ar Baol ha Sant-Nazer.
## Lec'hiadur

Location Pornichet.svg|

## Douaroniezh
* Inizi zo dirak Pornizhan : Enez ar Maen Toull hag Enez Wenn, didud.
## Dezougen

Gare de Pornichet (1) par Cramos.JPG
GARE DE PORNICHET (26836283120).jpg

* Ar porzh-houarn, war un astenn d'al linenn hent-houarn Teurgn Sant-Nazer.
## Istor
### 
#### Krouet ar gumun
* Krouet e voe ar gumun e 1900 diwar ul lodenn eus tiriad Sant-Nazer hag ul lodenn eus tiriad Ar Baol-Skoubleg.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 56 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel,da lavaret eo 3,28 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas daou vilour ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
* Brezel Aljeria:  mervel a reas c’hwec’h milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
### Darvoudoù-sport a bep seurt
* 4 a viz Gouere 1972 : loc'hañ a reas 3 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Pornizhan war-du Saint-Jean-de-Monts (Vañde).
* 3 a viz Gouere 1988 : dalc'het eo redadeg Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1988 etre Pornizhan hag ar Baol-Skoubleg (a-benn d'an eur dre skipailh) ; aet ar maout gant Weinmann-La Suisse (Suis).

### Gouelioù
*Fest Anna Vreizh (*Festival Anne de Bretagne* e galleg) e miz Even : abadennoù seniñ ha kanañ, prezegennoù, gwelladennoù, ha festoù-noz.

## Brezhoneg

* 36,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

CPA_église_Saint-Sébastien_de_Pornichet.jpg

* Iliz katolik *Sant Sebastian*.

Chapelle Ste Anne Pornichet.jpg

* Chapel *Santez Anna*.

Cimetière allemand de Pornichet 01.jpg
Cimetière allemand de Pornichet 03.jpg
Cimetière allemand de Pornichet 05.jpg

* Ar vered alaman eus an Eil brezel-bed.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù  ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv en iliz katolik.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet marvet eno
* Jean Becquerel, fizikour gall, 4 a viz Gouere 1953.
## Gevelliñ
*Bexbach (Alamagn)
*San Vicente de la Barquera (Spagn)
### Pennadoù kar
* Sant-Nazer
* Ar Baol-Skoubleg
## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ar gumun
* Pornizhan war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Merc'hed ar Gounnar

**Merc'hed ar Go(u)nnar**, pe **Kounnarverc'hed**, a vez graet a-wechoù eus an teir c'hoar a zo doueezed ar gonnar, pe ar *Furiae*, e Roma gozh. Klotañ a reont gant an Erinied e relijion Hellaz kozh.

## Notennoù ha daveennoù
Hapi

:*Arabat droukveskañ gant [[Hapi (doue an Nil)|Hapi, doue an Nil.]]*

**Hapi** a zo unan eus « pevar bugel Horus » a ra war-dro flugez ar re varv miret el listri kanopat. Diskouezet e vez Hapi gant penn ur babouz. Doue an norzh eo. Setu eo e vez lakaet da genlabourat gant un doueez liammet ouzh an norzh ivez evit gwareziñ skevent an hini marv : an doueez Neftis. Ar skevent a vez lakaet en ul lestr kanopat e norzh ar valzamegenn.
Amset, Douamoutef, ha Kebec'hsenouf eo anv e vreudeur.
Douamoutef

Unan eus « pevar bugel Horus » a ra war-dro flugez ar re varv miret el listri kanopat eo **Douamoutef**. Diskouezet e vez gant penn un aourgi.
Amset, Hapi, ha Kebec'hsenouf eo anv e vreudeur. Eveshaat a ra stomog an hini marv gant skoazell an doueez Neith.
## Notennoù
Kebec'hsenouf

E mitologiezh Henegipt, **Kebec'hsenouf** (*Kebec'hsenef* a-wechoù) zo unan eus bugale Horus a veze karget da zifenn flugez balzamet ar re varv. Gwareziñ a rae ar bouzelloù. Talvezout a ra e anv un dra bennak e-giz: *"Evad-kinnig ma breur"*.

Adalek diwezh an  tierniezh e vez roet da stoufoù al listri kanopat, neuz o doue gwarezer. Diskouezet e vez Kebec'hsenouf gant penn ur falc'hun.

Evit bezañ gouest da gas e gefridi da benn e ranke an doue bezañ skoazellet gant an doueez Serket hag e oa ret lakaat e lestr kanopat e kornôg ar bez.

Setu a lavar Kebec'hsenouf e *[[Levr an Anaon]]* :

:*[Qebhsennuf a lavar :] "Me zo da vab, O Osiris Ani, trec'hour. Deuet on da wareziñ ac'hanout. Serret em eus da eskern, ha bodet em eus da izili en-dro. Kaset em eus da galon ganin ha lakaet em eus anezhañ war e dron e-barzh da gorf. A-drugarez din en deus graet berzh da diegezh war da lerc'h, O te a vev da viken."*

## Notennoù
Amset

Diskouezet e vez Amset gant penn un den. Unan eus « pevar bugel Horus eo ». An doue-se a rae war-dro avu ar re varv miret en ul lestr kanopat. Gwarezet e veze al lestr-se d'e dro gant an doueez Isis. 

Liammet eo an doue-se gant ar su.

Hapi, Douamoutef,ha Kebec'hsenouf eo anv e vreudeur.
Serket

E mitologiezh Henegipt, **Serket** (a c'heller kavout gant an doareoù skrivañ **Selchis**, **Selket**, **Selkis**, **Selkhit**, **Selkit**, **Selqet**, **Serkhet**, **Serket-hetyt**, **Serqet** ha **Serqueta**) a oa an doueez vadelezhus hag a wareze diouzh binim an naeron, ar c'hruged ha loened dañjerus all.
Bugale Horus

Hapi, Douamoutef, Amset, ha Kebec'hsenouf eo anv pevar mab an doue henegiptat Horus. Meneget e vezent en urzh-se e enskrivadurioù ar piramidennoù. Ne ouzer ket piv e oa o mamm.

En deroù, hervez, E. A. Wallis Budge, e tougent ar pevar c'horn eus oabl Horus. Pep hini a oa sañset bezañ rieged war ur c'hard eus ar bed hag en diwezh e teujont da vezañ doueed ar pevar avel : Hapi a oa hini an norzh, Douamoutef a oa hini ar reter, Amset a oa hini ar su, ha Kebec'hsenouf a oa hini ar c'hornôg.

Difenn a raent flugez balzamet ar re varv. Karget e oa Bugale Horus da wareziñ pep a organ disheñvel lakaet gant ar balzamer e pep a lestr kanopat disheñvel.

Pa veze sellet ouzh ar galon evel ouzh al lec'h ma veze an ene o chom, e veze lezet anezhi e-barzh ar c'horf balzamet. Soñjal a rae an Egiptiz ivez ne dalveze ket an empenn 'met da broduiñ gludenn. Lakaet e veze da vont da liñvenn gant aozadennoù a-ratozh ha tennet e veze diouzh ar glopenn. Chom a rae eta ar stomog (hag ar vouzellenn voan), ar skevent, ar bouzelloù hag an avu a veze miret pep hini en ul lestr disheñvel.

Lakaet e veze pep lestr kanopat er bez e tu an hini eus ar pevar avel a oa liammet ouzh doue gwarezer al lestr kanopat-se. Al lestr gwarezet gant Hapi, da skouer, a veze lakaet en norzh abalamour ma oa Hapi doue an norzh.

Pep hini eus al listri kanopat a veze gwarezet d'e dro gant un douez evel ma veze gwarezet ar pezh a oa e-barzh gant unan eus bugale Horus.

Setu amañ da-heul roll al listri gant an organ a veze miret enno, anv an doue hag an doueez gwarezer, hag an tu eus ar bez ma veze lakaet :

* Ar skevent :
** An doue Hapi dezhañ penn ur babouz ;
** An doueez Neftis ;
** An norzh.
* Ar stomog :
** An doue Douamoutef dezhañ penn un aourgi ;
** An doueez Neith ;
** Ar reter.
* An avu :
** An doue Amset dezhañ penn un den 
** An doueez Isis ;
** Ar c’hreisteiz.
* Ar bouzelloù :
** An doue Kebec'hsenouf dezhañ penn ur falc’hun pe ur sparfell ;
** An doueez Serket ;
** Ar c’hornôg.

A-wezhioù e vez graet o zad eus an Faraoned marv e enskrivadurioù ar piramidennoù abalamour ma oa adenkorfadur Horus war an Douar. Ambroug a reont an hini marv er bed all, daou anezhe a bep tu dezhañ hag e tiskouezont an hent dezhañ. Pellaat a reont ar sec'hed hag an naon dioutañ hag e warezont anezhañ pa vez ezhomm.

Graet e veze ivez ar Re Skedus, gwarezerien korf Osiris, eus pevar mab Horus, a-gevret gant Maa-atef-f, C'heri-bek-f, hag Horus-C'henti-maa.
Av

An **Av** (*Aff* e galleg) zo ur stêr, deuet e-maez an douar e koad Pempont, e Gwern-Porc'hoed, a red etre Bro-Sant-Maloù gozh ha Bro-Roazhon kent mont war-du Bro-Wened, a dremen dre C'hazilieg, hag a zo un adstêr d'an Oud e Glenneg.

Er bloavezhioù 1980 e oa bet kaoz da sevel ur stankenn er c'hreisteiz da Bempont, ha da veuziñ un draoñienn evit pourchas dour da Roazhoniz, met enebiñ a reas tud ar vro, ha dilezet e voe ar raktres.

## Pennadoù kar
*Roll stêrioù pennañ Breizh
*Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
Ledennad dour

Ul ledennad dour (liester : ledennadoù dour) a zo un egor naturel goloet gant an dour war gorre pluskenn an douar (pe war gorre planedennoù zo ma vo kavet dour warno). Ar re vrasañ a zo ar meurvorioù hag ar morioù, met kavet e vez ledennadoù a bep seurt hag a bep ment. Bez ez eus ledennadoù dour sall (meurvorioù ha morioù) ha ledennadoù dour dous ha lennoù gant dour karget gant holenoù all deuet eus an obererezh tanveneziek. 

## Seurtoù ledennadoù dour
* Bae
* Fjord
* Lenn
* Meurvor
* Mor
* Morlenn (lenn-vor)
* Pleg-mor
* Strizh-mor

Sell ivez ouzh
Alkathoe

**Alkathoe** (henc'hresianeg : Ἀλκαθόη), pe **Alkithoe**, a oa ur verc’h da v-Minyas, roue Orc’homenos. Gant he c’hoarezed Leukippe hag Arsippe he doa nac’het mont da-heul lidambroug kevrin Dionysos. Hi a voe troet e logodenn-dall, he div c’hoar a voe skoet gant ar follentez. Leukippe a zebras he mab, a-raok tec’hel er menezioù gant Arsippe rak kounnar an doueed. Gant Hermes e voe troet an eil e toud, hag eben e kaouenn.

## Gwelet ivez
*Minyaded, an anv a vez graet eus an teir c'hoar a-gevret ;
*ar c'housperell Alkathoe (*Myotis alcathoe*), ul logodenn-dall anvet diwar he lerc'h ;
*Alcithoe, anv skiantel ur genad loened krogennek a gaver er mor, izili eus ar c'herentiad Volutidae.
Leukippe

**Leukippe** (henc'hresianeg: Λευκίππη; "marc'h gwenn") a zo anv meuz a zen e mojennoù Hellaz kozh:

*unan eus ar Miniadezed, a voe lakaet da drelatiñ gant Dionysus ken na lazhas he mab Hippasus 
*pe un okeanidenn, pe merc'h Minias ha c'hoar Alkitoe, a oa gant Persefone pa voe skrapet gant Hades , gwelout Leukippe merc'h Minias
*ur velegez da Apollon, merc'h da Thestor ha Megara, c'hoar da Theano 
*gwreg Ilus ha mamm Laomedon 
*gwreg Thestius ha mamm Iphicles, Prothous, ha Cometes 
gwreg Laomedon ha mamm e vugale, ha Priam en o zouez 
*gwreg Euenora ha mamm Cleito.
Karpos

**Karpos** (Καρπός /*Karpós*, « frouezhenn » e henc'hresianeg), a oa ur paotr yaouank koant eus ar re goantañ.

Mab e oa da Zefyros (an avel gornôk) ha d'an nimfenn C'hloris (plac'h an nevezamzer hag ar bleunioù). 

An tri anezho a ra ur vetaforenn naturel: gant an avel gornôk e teu an nevezamzer, a zegas bleuñv ha frouezh. 

## Karantez
En oberenn Nonnos Panopolis eo kontet e garantez ouzh e vignon Kalamos. Daou amourouz int, beuziñ a ra Karpos un deiz ma oant o kouronkañ er stêr Maiandros. Gant ar glac'har e varvas Kalamos ma voe troet e raosklenn.

## Skrid
* Nonno Panopolis, *Dyonisaka* (XI).
Kalamos

**Kalamos** a zo anv
* ur paotr yaouank e gwengelouriezh Hellaz, **[[Kalamos (mitologiezh)|Kalamos]]** karedig Karpos.
* un enezenn e Mor Ionia, **[[Kálamos (enez)|Enez Kalamos]]**.

Eus an anv-mañ, dre ar ger latin *calamus* hag ar ger gallek *chalumeau* e teu ar ger brezhonek chalami, .
Kalamos (mitologiezh)

**Kalamos** (Κάλαμος / Kálamos, « raosklenn» e henc'hresianeg) a oa mab d'an doue-stêr Maiandros.

## Mojenn

Kontet eo an istor gant Nonnos en e levr *Dionysiaka*.
Kalamos a oa karedig Karpos, ur paotr yaouank brudet e goantiz. Un deiz e oant o kouronkañ er stêr Maiandros hag e veuzas Karpos.

Gant ar glac'har e tizerias Kalamos, ken e teuas da vout ur raosklenn, ar blantenn anvet diwar e lerc'h.
Maiandros

**Maiandros** zo anv un doue-stêr, tad da g-Kalamos.

Roet en deus 
*e anv d'ar stêr Büyük Menderes, e Turkia
*ar ger saozneg "meander", alamaneg "Mäander", galleg "méandre", ha gerioù kar e meur a yezh all, a dalv kement ha "kammdro" (en ur stêr).
Bugale Okeanos

Niverus e oa bugale Okeanos hag e wreg Doris:
* 3 000 merc'h, a veze graet an Okeanidezed anezho, plac'hed ar c'houmoul hag ar glav
* 3 000 mab, a veze graet ar Potamoi (stêrioù) anezho: doueed ha stêrioù e oant war un dro. 

Ouzhpennañ a reer ivez Metis Metis, en devoa bet digant Gaia.
Laos

**Laos**, pe **Bro-Laos**, zo ur Stad en Azia etre Viêt Nam, Sina, Birmania, Tailand ha Kambodia. Vientiane eo ar gêr-benn.
Potamoi

Ar ***potamoi*** (*stêrioù*, eus ar ger henc'hresianek ποταμός / *potamós* "stêr" ; *fluminae* e latin) a oa doueed ar stêrioù e mojennoù Henc'hres. 

Mibien da Okeanos ha Tethys e oant, ha breudeur d'an Okeanidezed, doueezed ar feunteunioù, ar gwazhioù, ar c'houmoul hag ar glav. 

## An niver anezho
Kontañ a raed e oa 3 000 "potamos". Ur c'hant bennak a zo anavezet, en o zouez : 
# Ac'heloios
# Alfeios
# Asopos
# Brychon
# Inac'hos
# Kebren
# Kefissos
# Ladon
# Neilos
# Peneios
Apollodoros

**Apollodoros** a zo un anv henc'hresianeg, Ἀπολλόδωρος, a dalvez kement ha « prof (δῶρον) digant Apollon» . 

Diwezhatoc'h e vo roet anvioù evel Teodoros , Teodora ha Dorotea, « prof digant Doue», diwar Mazhev, en hebreeg . 

## Tud

Meur a zen brudet zo bet anvet evel-se:
* Apollodoros Aten, ganet e 180 kent JK a oa yezhadurour, istorour ha dastumer mojennoù ;
* **[[Pseudo-Apollodoros]]**, oberour ar *[[Biblioteka]]* (dastumad danevelloù mojennel) a oa bet lakaet war gont Apollodoros Aten ;
* Apollodoros al livour, livour en Aten e diwezh ar Vvet kantved kent JK, a zegasas gwellaennoù bras en doare da dresañ ;
*Apollodoros Ac'harnai, en deus bevet er IVre kantved kent JK, banker Pasion e oa hag anv zo anezhañ e kalz eus prezegennoù Demosthenes.
* Apollodoros Artemita, un istorour
* Apollodoros Karystos ur skrivagner komediennoù mod nevez en Hellaz kozh, etre 300 kent JK ha 260 kent JK ;
* Apollodoros Gela, ur skrivagner komediennoù mod nevez en Hellaz kozh ;
* Apollodoros Pergamum, unan eus pennañ kelennerien helavarouriezh ar Iañ kantved kent JK ;
* Apollodoros Damas, un tisavour en deus bevet en Impalaeriezh Roman e diwezh ar Iañ kantved hag e deroù an IIl kantved ;
* Apollodoros an Epikurad, oberour *Buhez Epikur*, kollet eo e oberenn.
* Apollodoros Faleron, an daneveller en diviz sokratek deskrivet gant Platon e-barzh ar *[[Banvez]]*.
*Apollodoros Amfipolis, jeneral makedonian, 
*Apollodoros ar Sikiliad, kompagnun Kleopatra 
*Apollodoros , ur reder brudet
Aquilo

**Aquilo** eo anv avel an Hanternoz, yen ha kriz, e mojennoù Roma. Klotañ a ra gant Boreas e mojennoù Hellaz. Diskouezet e vez evel ur c'hozhiad, dezhañ blev gwenn a-fuilh.

Bez ez eo unan eus ar «Ventus Venti» (ar Pevar Avel), mab da Eolius (Aiolos e henc'hresianeg) hag Aurora (pe Eos), evel Favonius, Vulturnus hag Auster. 

Meneget e vez gant *Circius* hag *Aparctias* en *Istorioù Naturel* Plinius. 

### Septentrio
A-wechoù e vez graet Septentrio anezhañ, ur ger a deu eus *septem triones* ("seizh ejen") hag a ra dave da seizh steredenn vrasañ a zo e steredeg Ursa Major. Di war anv Septentrio eo bet fardet an anv-gwan, a gaver en holl yezhoù latin, *[[septentrional]]*, heñvelster-rik gant *boreal* hag a dalv "hanternozel ".

## Lennegezh
Brudet eo ar werzenn-mañ, gant Jean de La Fontaine :

*Tout vous semble Aquilon, tout me semble Zéphyr* .

Troidigezh dieub: 
*Pep banne avel deoc'h zo kriz 'vel avel viz,* 
*Din-me avat eo par d'un avelig klouar.*

## Pennad kar dre ar ster
*Boreas
Aurora

**Diwar-benn an doueez roman eo ar pennad-mañ. Ur pennad [[Aurora (anv-bihan)‎]] zo ivez. Evit sterioù all ar ger, gwelit [[Aurora (disheñvelout)]].*

**Aurora** eo doueez *tarzh-an-deiz* gant ar Romaned. Klotañ a ra gant Eos mojennoù Hellaz, hag Ushas gant an Hindoued. 

Bemdez e tifluk da nijal dre an oabl, da gemenn ar beure nevez. C'hoar eo da Sol, an heol, ha da Luna, al loar. Un toullad mat a briedoù he deus, ha pevar mab, ar Pevar Avel, a zo kar da Anemoi Hellaz, evit pevar c'horn an oabl. 

* Aquilo, pe **Septentrio**, avel an hanternoz, a zo Boreas e henc'hresianeg;
* **Auster**, avel ar c’hreisteiz, a zo Notos e henc'hresianeg;
* **Favonius**, avel ar c’huzh-heol, a zo Zefiros;
* **Volturnus**, avel ar sav-heol, a zo Euros.

Ur serc'heg dezhi e oa Titonus, ha goulenn a reas Aurora digant Zeus reiñ dezhañ bezañ divarvel, met ankouaat a reas goulenn ar yaouankiz peurbadel war un dro. Hag ar paourkaezh Titonus a zalc'h da goshaat, ha da goshaat.

## Lennegezh
Meneget eo an doueez e meur a oberenn:

### E galleg
*Gant Pierre de Ronsard: 
** e-barzh *Les Amours de Cassandre* (1552)
:Et si voudrais que cette nuit encore
:Fut éternelle, et que jamais l’Aurore
:Pour m’éveiller ne rallumât le jour.
**er sonedenn a grog gant *De ses cheveux la roussoyante Aurore...*

### E saozneg
* gant Shakespeare e Romeo and Juliet (i.i), ma lavar Montague eus e vab Romeo :
:*But all so soon as the all-cheering sun*
:*Should in the furthest east begin to draw*
:*The shady curtains from Aurora's bed,*
:*Away from the light steals home my heavy son...*
 
* gant Alfred Tennyson en e varzhoneg "Tithonus".

## Liamm diavaez
* Aurora en ''Encyclopædia Mythica''
Pseudo-Apollodoros

Ar **pseudo-Apollodoros** eo an anv a roer da oberour ar Biblioteka, un dastumad mojennoù a voe kredet e-pad pell e oant diwar zorn Apollodoros Aten. 

## Ar [[Biblioteka]]
Ar ***Bibliotheca*** (pe **Levraoueg**), un oberenn e teir levrenn, a zo un diverradur a-bouez eus mojennoù Hellaz, adalek krouidigezh ar bed betek brezel Troia. An oberenn nemeti a-seurt-se eo eus mare an Henamzer.

Peder levrenn a oa da gentañ, met kollet eo bet ar bedervet hag un tamm eus an deirvet. Chomet ez eus un *[[epitome]]* eus an hollad avat, eus an tamm kollet ivez eta, ma c'hallomp kaout un diverrañ eus an danvez kollet. 

## Levrlennadur
* Diller Aubrey, 1983. *Studies in Greek Manuscript Tradition*, (Amsterdam) pp. 199-216. Arroud. Embannet da gentañ dindan an titl "The Text History of the Bibliotheca of Pseudo-Apollodorus", e-barzh *Transactions of the American Philological Association* **66** (1935), pp. 296-313.

## Liammoù diavaez
* En linenn : ''Apollodorus The Library'' troet e saozneg gant J. G. Frazer, notennoù fonnus
* En linenn : ''Apollodorus The Library'' troet e saozneg gant J. G. Frazer, diverradur (4 fajennad)
* Buhez Apollodoros
* Ar Biblioteka troet e galleg, hag an epitome da-heul: http://ugo.bratelli.free.fr/Apollodore/DetailsLivres.htm
Apollodoros Aten

**Apollodoros Aten** (Ἀπολλόδωρος / *Apollódôros* e henc'hresianeg), ganet war-dro 180 kent JK, ha marvet war-lerc'h 120 kt JK en Aten, a oa ur yezhadurour hellazat en . *Apollodoros Aleksandria* a vez graet anezhañ a-wechoù, dre ma oa staliet eno. Asklepiades e oa anv e dad.

Diskibl e oa da Diogenes Babilon, Panaitios ar Stoikour, ha da Aristarc'hos Samothrake en Aleksandria. E 146 kent JK e kuitaas ar gêr-se, pe e tec'has anezhi, moarvat da vont da b-Pergamon, hag alese da Aten. Eno neuze e tremenas an darn vrasañ eus e vuhez, hag e savas skridoù a zeskadurezh.

## E oberennoù
****Kronika*** (*Χρονικά*), un istor Hellaz e gwerzennoù iambek a yae eus dibenn brezel Troia () betek ar bloavezh 144 kent JK, savet diwar labourioù koshoc'h Eratosthenes Kyrene. Ar bloavezhioù a ouzer abalamour d'an daveoù da arc'honed Aten. Ur bloavezh hepken e chome un arc'hon e karg, ha gant-se o deus gallet an istorourien resisaat eus peseurt bloavezh e veze graet anv gant Apollodoros. Dediet eo an oberenn da Attalos II Filadelfos.

* ***Diwar-benn an Doueed*** (*Περι θεων*), un istor eus relijion Hellaz, a voe kemeret harp warnañ gant oberourien evel Philodemos.

## ''Bibliotheke''
Ken brudet e oa e zeskadurezh ma voe drevezet e oberenn, ha faziet a-wechoù diwar-benn ar skridoù savet gantañ. An dastumad mojennoù lakaet war e gont, hag anvet *[[Bibliotheke]]*, a vije bet skrivet kalz diwezhatoc'h : anv zo en oberenn eus ur skrivagner roman, *Castor ar bloazdanevellour* (Kastor Rodos), a veve en amzer Cicero, er , pa oa marvet Cicero er bloaz 43 kent JK.

Pseudo-Apollodoros eo a vez graet eus oberour ar *[[Bibliotheke]]*.

## Mammennoù all
* Troidigezhioù eus kronikoù gresianek
Danae hag ar glav alaouret

***[[Danae]] hag ar glav alaouret*** zo un daolenn gant Tizian (e-tro 1490-1576), war-ziskouez e mirdi ar Prado e Madrid.

*Poesías* eo an anv a roe Tizian d'an daou livadur *[[Venus hag Adonis]]* ha *Danae hag ar glav alaouret* a oa bet goulennet digantañ gant roue Spagn. 

Gwelout a reer Danae o vont da vezañ kemeret gant Zeus, rak an doue eo ar glav aour zo o tont warni, o c'hortoz anezhañ en he gourvez emañ-hi, a-zehou dezhi ur c'hi bihan. Ur vatezh a zastum an takennoù aour en he zavañjer. N'ouzer ket pe er-maez pe e-barzh un ti emañ an dud; stignoù a weler, ha koumoul, glav enno. Levezon al livour Giorgione a zo anat e doare-livañ ar c'horf noazh .

Kustum e oa Tizian da adlivañ ar mojennoù a blije d'ar brenerien.

Un doare all d'al livadur-mañ a zo e mirdi Naplez.

## Gwelout ivez
Ar pennadoù
* Danae.
* Danae (Artemisia Gentileschi)

## Skrid
* Monreal, L., *Grandes Museos,* vol. 1, Editorial Planeta, 1975. ISBN 84-320-0460-X (colección completa)
Io (mitologiezh)

**Io** (Ίώ / Iố e henc'hresianeg) a oa unan eus serc'hed Zeus e gwengelouriezh Hellaz. Gantañ e voe troet da annoar. Merc'h e oa d’an doue-stêr Inac'hos, nemet *merc'h Piren* a vez graet anezhi gant Hesiodos. Ur c'hoar he doa, Mykene hec’h anv. 

## Mojennoù
Belegez e oa e templ Hera en Argos, ha Zeus a daolas evezh outi ha ne voe ket pell o vont da greskiñ bagad e serc’hed niverus. Alies ez ae an doue d’he gwelout, gantañ tres ur goumoulenn. Ken ec’h erruas an deiz ma voe darbet dezho bezañ tapet a-greiz o c’hoarioù gant Hera, e wreg. Ha Zeus da dreiñ Io en annoar, unan wenn vrav, evit mirout ouzh ar chabouz. Tapet Hera ha ne welas mann, met diskred a oa ganti memes tra, ken e c’houlennas al loen evel prof. Gouzout a ouie troioù he gwaz abaoe an amzer. Pa voe aet an annoar goant gant Hera e talc’has Zeus da vont da welout anezhi e kuzh, troet en un tarv. Hera neuze a roas al loen da ziwall da Argos Panoptes (« an hini a wel pep tra ») ramz e gant lagad, evit he diwall diouzh Zeus. 

Goulenn a reas Zeus ouzh e vab Hermes mont da lazhañ Argos. Mont a reas ar mab sentus da gontañ istorioù ken borodus, ouzh son an delenn, ken e vanas kousket ramz e gant lagad. Ha Hermes ha dibennañ ar paourkaezh den. Evit enoriñ he servijer feal, petra a reas Hera, nemet tapout e gant lagad d'o lakaat war lost he labous muiañ karet, ar paun. 

Evit kas an dorzh d'ar gêr e reas d'ur vouienn mont da flemmañ Io dizehan. Neuze, gant ar boan hag ar gounnar, e tec'has-hi hag e redas broioù e-leizh. E-pad he zec'hadenn en em gavas gant Prometheüs a oa chadennet ouzh Menez Kaokaz, hag a lavaras dezhi e teuje da vaouez en-dro un deiz bennaket hag e vije gourvamm un haroz meur, Herakles, hag a deuje diwezhatoc'h d'e zichadennañ eus ar menez.

Hec'h anv he deus roet da Vor Ioania ha da strizh-douar ar Bosfor (*Roudour ar vuoc'h*). A-benn ar fin setu-hi degouezhet en Egipt, ha Zeus a droas anezhi e maouez en-dro, hag eno e c'hanas o mab Epafos. Hi an hini a skignas en he bro nevez kehelerezh Demeter, anvet «Isis» ganti. Se zo kaoz e vez hevelebekaet ouzh Isis pe Hathor, hag he mab Epafos ouzh Apis.

## Levrlennadur
* ''Robert Graves, Les Mythes grecs, Librairie Générale Française, La Pochothèque, 2002, ISBN : 2253130303
Priz Lenin ar Peoc'h

**Priz etrebroadel Stalin** pe **Priz etreboadel Stalin « Evit kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù »**, bet adanvet **Priz etrebroadel Lenin « Evit kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù »** (rusianeg: Международная Ленинская премия «За укрепление мира между народами ») e 1956 da heul distalinikadur an Unvaniezh Soviedel, a oa ur priz soviedel kevatal d'ar Priz Nobel.

Krouet e oa bet ar priz d'ar 21 a viz Kerzu 1949 gant an anv kentañ "Priz etreboadel Stalin « Evit kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù »" en enor 70 deiz-ha-bloaz Jozef Stalin.

Anvet e veze ur c'huzul gant gouarnamant an Unaniezh Soviedel gantañ da gefridi divizout da biv e oa da vezañ roet ar priz a-drugarez d'o strivoù evit "kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù".

Disheñvel e oa ar priz diouzh ar Priz Nobel dre ma veze roet peurliesañ da veur a hini bep bloaz kentoc'h evit d'un den nemetken.

Goude ma savas groñs Nikita Khrushchev a-enep Stalin ha d'ar politikerezh bet kaset en-dro gantañ da geñver 20ved Emvod-Meur Strollad Komunour an Unaniezh Soviedel bet dalc'het e 1956, e oa bet divizet kemmañ anv ar priz-se, adanvet neuze *Priz etrebroadel Lenin evit kreñvaat ar peoc'h etre ar pobloù* ha goulennet e oa bet ouzh an holl dud bet roet ar priz kent dezhe e resteurel evit ma c'hellfe bezañ roet dezhe ar priz gantañ an anv nevez-se.

D'an 11 a viz Kerzu 1989 e oa bet divizet anenvel ar priz adarre, dezhañ an titl nevez "Priz etrebroadel Lenin ar Peoc'h" (ruseg: международная Ленинская премия мира), ha chom a rejod a-sav da reiñ ar priz-se daou vloaz war-lerc'h e 1991.

## Roll an dud bet roet ar priz dezhe
### [[Bloavezhioù 1950]]

### [[Bloavezhioù 1960]]

### [[Bloavezhioù 1970]]

### [[Bloavezhioù 1980]]

## Liammoù diavaez
* Disklêriadur Paul Robeson pa'c'h eas ar Priz gantañ
* Disklêriadur Howard Fast pa'c'h eas ar Priz gantañ
* Disklêriadur Nelson Mandela pa'c'h eas ar Priz gantañ 
* Medalennoù ha prizioù soviedel
*  Pennad e Pravda embannet da geñver krouidigezh ar Priz (pdf)

## Gwelit ivez
* Priz Stalin (adanvet da c'houde *Priz Stad URSS*)

## Notennoù
Marblev

Ar **marblev**, pe blev-foll, zo blev tanav-tanav ha disliv, a vez war gorf ar vugale, pe an dud yaouank dreist-holl, ha war hini ar merc'hed ivez a-wechoù.

Taolet e vez pled ouzh marblev an divjod, ouzh re ar vuzell grec'h, pe an divrec'h dreist-holl.

Treiñ a ra ar marblev da vlev gant ar baotred yaouank peurvuiañ, gant ar maouezed ivez pa'z eont war goshaat.


VellushaarTerminalhaar-translation Br.svg|
Nicolas Sarkozy

**Nicolas Sarkozy** (*Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa* e anv gwirion) zo ur politikour gall, ganet d'an 28 a viz Genver 1955 e Pariz. “Sarko” a vez graet anezhañ ivez gant ar C'hallaoued.

## Politikerezh
Bet eo e penn Ministrerezh an Diabarzh hag an Arc'hanterezh, bet maer Neuilly-sur-Seine, pinvidikañ parrez zo a-stok ouzh Pariz, war-lerc'h Charles Pasqua, bet prezidant departamant Hauts-de-Seine ha bet e penn an UMP, ur strollad politikel eus an tu dehou. 

Dilennet eo bet da brezidant ar republik e Bro-C'hall d'ar 6 a viz Mae 2007. Aet ez eus 53,06% eus ar mouezhioù war e anv e Bro-C'hall. E Breizh (5 departamant) en deus bet 47,32% eus ar mouezhioù.

Goude ur respet pemp bloaz e klaskas bezañ addilennet met koll a reas en eil tro a-enep François Hollande.

## Justis

### Afer Bygmalion

E-kerzh kabalerezh Sarkozy evit dilennadegoù 2012 e vije bet graet an embregerezh Bygmalion fakturennoù faos da guzhat dispignoù re uhel an UMP. Barnet eo bet Sarkozy ha kondaonet da vezañ toullbac’het e-pad ur bloaz. D’ar  e voe kondaonet gant ul lez-varn engalv da vezañ toullbac’het e-pad ur bloaz gant ur goursez a c’hwec’h miz. Barnet e vo an afer adarre gant ul lez-varn torridigezh.

### Afer Azibert

Tamallet eo bet Sarkozy da vezañ selaouet, a-enep al lezenn, kaozeadennoù gant pellgomzoù hezoug; ober a rae Sarkozy gant al lesanv Paul Bismuth. E-kerzh an afer-mañ o deus Sarkozy hag e alvokad, Thierry Herzog, goubrenet ar reizhaouer Gilbert Azibert evit kaout titouroù a-zivout an afer Woerth-Bettancourt. Kondaonet e voe Sarkozy da vezañ toullbac’het evit tri bloaz, unan anezho harzet. Kadarnaet e voe ar barnidigezh gant ul lez-varn engalv hag ul lez-varn torridigezh. A-benn ar fin e rankas Sarkozy gwiskañ ur c’helc’h-brec’h elektronek e-pad tri miz.

### Afer Qaddafi
Resevet en dije bet Sarkozy moneiz roet gant Mu'ammar al-Qaddafi, prezidant Libia, evit arc’hantaouiñ e gaballerezh 2007 a-enep al lezenn. Kondaonet eo bet e miz Gwengolo 2025 da vezañ toullbac’het e-pad pemp bloaz. Toullbac’het e voe d’ar , ar wech kentañ ma oa kaset un den bet prezidant ar pempvet Republik d’un toull-bac’h. Mont a reas er-maez d’an  dindan evezh barnerezhel.

## Diwar-benn ar Vretoned
Komzoù Sarkozy meneget gant ar skrivagnerez c'hallek Yasmina Reza, en he levr *L'Aube, le soir ou la nuit*: "*Je me fous des Bretons. Je vais être au milieu de dix connards en train de regarder une carte."*

## Daveoù
Claude Allègre

Claude Allègre ( - ), a oa ur politikour gall, ezel eus ar Strollad Sokialour Gall (PS) betek 2008, ha war lerc’h gant an tu dehoù.

Bet eo ministr an deskadurezh e gouarnamant Lionel Jospin. Brudet e oa en e amzer peogwir e felle dezhañ nevesaat an deskadurezh en e vro hag e rae "dilartaat ar mammout" eus an ober politikel-se.

E 2006 en deus gounezet brud-fall evel skiantour o kontañ, en e levr * L'imposture climatique*, ne oa ket skiantel lavarout e oa an dud a oa kaoz ma oa ar blanedenn o tommañ.

Abaoe 2008 e oa troet ouzh an tu-dehou ha bet eo o klask labour gant Nicolas Sarkozy.

## Daveoù
Lionel Jospin

**Lionel Jospin**, ganet e Meudon d'an 12 a viz Gouhere 1937 ha marvet d'an 22 a viz Meurzh 2026, zo ur politikour gall hag a zo bet e penn ar Strollad Sokialour Gall goude bezañ bet en OCI trotskour betek 1971, a-raok bout kentañ ministr dindan ar prezidant Jacques Chirac (etre 1997 ha 2002). Klasket en doa bezañ prezidant ar Republik div wech : e 1995 da gentañ, m'en doa kollet a-enep Jacques Chirac en eil tro, hag e 2002, met n'en doa ket tizhet an eil tro neuze.

Kannad e voe er Vodadenn Vroadel etre 1981 ha 1997, ha Ministr an Deskadurezh-Stad etre 1988 ha 1992. 

## Daveennoù
Jacques Chirac

**Jacques Chirac** (Pariz, 29 Du 1932 — *idem*, 26 Gwengolo 2019) a oa ur politikour gall hag a zo bet ministr meur a wech, penn ar strollad politikel RPR, maer Pariz ha kentañ ministr (1986-1988) a-raok bezañ dilennet da brezidant ar Republik c'hall (1995-2007).

E 2002 e teuas a-benn da vezañ addilennet gant 82 % eus ar mouezhioù, enep Jean-Marie Le Pen.
## Gwalldaol ar 14 a viz Gouhere 2002
D'ar 14 a viz Gouhere 2002, Maxime Brunerie en doa klasket tennañ war ar prezidant Jacques Chirac e-kerzh dibunadeg gouel broadel Bro-C'hall war ar Champs-Élysées.
Aourgi alaouret

An **aourgi alaouret** (*Canis aureus*), anvet ivez **aourgi boutin** pe **aourgi Azia**, a zo un aourgi bihan a gaver e su Azia, gevred Europa ha kreiz ha norzh Afrika. Etre 7 ha 9 bloavezh e c'hell bevañ en natur ha betek 16 bloavezh er gwarezva.

## Doareoù pennañ
Ruz-melen gant un tarch war o gouzoug eo krev aourgon. O liv a c'hell kemmañ hervez an amzer hag ar vro avat. Muzuliañ a reont etre 70 ha 85 cm ha pouezañ etre 8 ha 10 kg. Brasoc'h eo ar pared eget ar parezed.

## Annez
Aourgon boutin a gaver eus ar Balkanoù betek Thailand ha Sri-Lanka hag e norzh Afrika betek hanternoz Tanzania. Plijout a ra dezho ar rannvroioù sec'h gant nebeut a struzh.

## Emzalc'h
E bagadoù-familh bihan e vev an aourgon alaouret. Ar re vihan a chom gant o zud ur bloaz goude m'eo tizhet o oad-gour ganto d'o harpañ da zesevel ar re yaouankoc'h. Debriñ a reont menned, anevaled bihan ha frouezh. Ar c'houbladoù a chom asambles a-hed o buhez hag asambles e tifennont o zachennad.

## Gouennadur
Goude dougen 9 sizhunvezh e c'han ar parezed etre 6 ha 9 c'holen etre 200 ha 250 g pep hini enno.

## Liammoù diavaez

An aourgon boutin war Animal diversity web
Pellann

**Pellann** a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Wened hag e kanton Rostrenenn e departamant Aodoù-an-Arvor. Emañ e broig Kost' ar C'hoad.
## Douaroniezh
## Anv
### Stummoù skrivet
* Bernard Tanguy (1995) : "**Par. de Plelauff**, 1283; **Ploelanu** ( = Ploelann), 1289; **Ploelan**, 1311; **Plelan**, 1315, 1316; **Ploilan**,        1316; **Plelann**, 1333; **Ploelauf**, 1448; **Ploelauff**, 1464, 1481; **Ploelan, Plelauff**, 1477; breton **Pellan**".
* Erwan Valerie (1995) : "**Plelauff**, 1283; **Ploelanv**, 1289; **Plelanuc**        ?, 1304; **Ploelan**, 1310; **Ploelan**, 1311; **Plelan**, 1315; **Ploilau**,        1316; **Plelan**, 1316; **Ploilau**, 1387; **Plouelauff**, 1516"
### Gerdarzh
Soñjet eo bet e-pad pell hag an anv se e dalveze kement hag ː *ar barrez pellañ* eus an eskopti (Gwened).
Ur stumm all da soñjal eo ː Ple-Lann  " *parrez ar peniti"* 
## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 80 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,01 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; d’an 22 a viz Eost 1914 e voe lazhet unan anezhe e Rossignol e Belgia, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa; d’an 22 a viz Ebrel 1915 e voe lazhet e Boezinge e Flandrez Belgia ur soudard eus ar 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

Chapelle Notre-Dame de la Croix de Plélauff 02.JPG|Jube ar chapel.

* Chapel *Itron-Varia ar Groaz*.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Joseph Marie Noël (1883-1958), beleg ha skrivagner brezhonek.
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Pellann war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Pleuloc'h

**Pleuloc'h** a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, e Bro-Oueloù. Penn kanton eo abaoe 2015.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Ploilou**, **Plelou**, **Ploellou**, 1202;  **Pleilou**, 1206; **de Plelo**, 1211; **Plelou**, 1212, 1215, 1233, 1269; **Ploelou**, 1271; **Plelou**, 1420; 1437; **Plelo**, 1516; **Plebia**, 1630; **Pleloc'h,** 1697. 
## Ardamezioù
*En gul e leonparzh en argant ; e gonk kleiz ouzh kab en aour, karget gant ur gebrenn en gul*.
*Al leonparzh evit an tiegezh Brehand (), ar gebrenn evit an tiegezh La Tremoille ().
*Kuzul ar Gumun ː 15 Ebrel 1988.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 146 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,68 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe d’an 22 a viz Eost 1914 e Falisolle e Belgia, soudard e oa en 71vet Rujumant Troadegiezh; d’an 22 a viz Ebrel 1915 ez eas diwar wel e Boezinge e Flandrez Belgia ur soudard eus ar 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel ha lazhet e voe ur c’horporal hag ur soudard eus an hevelep rujumant.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Kemeret e voe 5 000 Lur en ti-post, gant daou ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’ an 2 a viz Even 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
* Mervel a reas 28 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: tri soudard a varvas.
* Brezel Aljeria: daou vilour a varvas.
## Brezhoneg
* 15,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise Saint-Pierre-et-Saint-Paul Plélo.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Pêr-ha-Paol*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) er maerdi, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Gwerennoù-livet ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant ar Rezistanted bet lazhet gant an Alamaned d’ar 26 a viz Gouhere 1944 en Halegoed, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv e 1944 e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Pleuloc'h war lec'hienn Geobreizh
* pajenn Pleuloc'h war bajenn Touristañ e Bro Kastellaodren
## Notennoù ha daveoù
Plezeved (kumun gozh)

**Plezeved** (*Plémet* e galleg) a oa ur gumun eus kreiz Breizh, e kanton Loudieg hag e departamant Aodoù-an-Arvor. Bodet e voe gant Kerhouarn d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Ar Milinoù.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 163 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,69 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Emgann etre ar Rezistañs hag an Alamaned e miz Eost 1944.
* Mervel a reas 40 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard e 1956.
## Brezhoneg
32,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Plémet Eglise Saint-Pierre et Saint-Paul.tif|Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.
Chapelle Saint-Lubin à Plémet 01.JPG
Chapelle Saint-Lubin à Plémet 02.JPG|Chapel *Sant Lubin*.
Croix de chemin de La Pierre Longue à Plémet.JPG|Kroez *La Pierre Longue*.
Croix de chemin à Plément (La Fourchette) 02.JPG|Kroez *La Fourchette*.
Croix du 18ème siècle à Plémet.JPG|Kroez eus an 18 kantved.

* Mirdi ar pegerezh *Artcolle*.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1912 : Klerg, beleg katolik, emsaver ha skrivagner brezhonek.
* 1926 : Roland Guillaumel, kizeller (eil Priz bras Roma 1950).
## Liammoù diavaez

*  Plezeved war lec'hienn Geobreizh
* Mirdi Artcolle
## Pennadoù kar
* Ar Milinoù,
* Kerhouarn, 
* Plezeved.
## Notennoù ha daveoù
Plevig

**Plevig** a zo ur gumun eus kanton Pleneventer e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. 
## Douaroniezh
## Anv

* Bernard Tanguy  : **Par. de Plemic**,1132; **Plemic**, 1225, 1233, 1274, 1306-1308; v. 1330; **Pleimyct, Pleimyt**, 1420; **Plemic**,           1478; **Plemy**, 1690; gallo : ***Pièmi***.

Eus Hen-vrezhong *ploe*, hag anv den *Meoc* pe *Mic*

## Ardamezioù

* N'ez eus ket

## Istor
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 123 gwaz hervez monumant ar re varv er gumun hag hervez monumant Santez-Anna-Wened ivez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,16% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; 120 hepken e oant hervez plakennoù ar re varv en iliz katolik; lazhet e voe tri anezhe e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: d’an 21 e Fosses-la-Ville, ur soudard eus an 70vet Rujumant Troadegiezh ha d’an 22 e Falisolle daou soudard eus ar  47vet Rujumant Troadegiezh; d’an 22 a viz Ebrel 1915 ez eas diwar wel e Boezinge e Flandrez Belgia ur soudard eus ar 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel ha lazhet e voe ur c’horporal en hevelep rujumant.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas triwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Lazhet e voe un nijour Suaat pa gouezhas e garr-nij er gumun d'an 8 a viz Meurzh 1943.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou soudard.
## Brezhoneg
* 12,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir du Drény 01.jpg|Ar peulvan.
Chapelle Saint Laurent de Plémy - Vue extérieure.JPG|Ar chapel.
Fontaine Saint Laurent Plemy.jpg|Ar feunteun.
Église Saint-Pierre-et-Saint-Paul de Plémy 01.jpg|An iliz katolik ha monumant ar re varv.

* Peulvan "Le Drény".
* Chapel ha feunteun *Sant Laorañs*.
* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn gant ur blakenn e koun an nijour Suaat marvet er gumun, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Melestradurezh
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

*  Plevig war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Plened-Yugon

**Plened-Yugon** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]].
== Douaroniezh ==
== Dezougen ==
<gallery>
Gare de Plénée-Jugon - acces.jpg|An ti-gar.
</gallery>
* War al [[Hent-houarn Brest Roazhon|linenn hent-houarn Brest Roazhon]] emañ Plened-Yugon. 
== Anv ==
* Ogée (1780) : **Pléné-Jugon**.
* Marteville & Varin (1843) : **Plénée-Jugon**.
* Régis de Saint-Jouan (1990) :  P**leneet***, 1231;'' '''Plenest***, 1252;* *'Plénée-Jugon**, 27.10.1801; 
* Jean-Yves Le Moing (1990) : Pleunevet  ?, **Pleneet**, 1231; **Plenest**, 1267; Plebs Nemet ?
* ̆Bernard Tanguy (1992) : "**Pleneet***, 1231, 1233, 1269;'' '''Plenehet***, 1253;* *'par. de Plenodio***, 1256;'' '''Plenest***, 1289;* *'Plenest  Jugon***, 1468, 1477;'' '''Plenest***, 104;*
* Erwan Vallerie (1995) : *'Pleneet**, 1231; **Plenehet**, 1253; **Plenet**, 1264; **Plenest**, 1267; **Pleneet**, 1269; **Plenez** ?, 1292; **Pleneest**,           1296; **Pleunest**, 1516; **Plenez Jugon**, 1554; **Plener**, 1636; **Pléné-Jugon*', 1779
== Ardamezioù ==
N'ez eus ket evit ar poent.
== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 198 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,58 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas pemp anezhe e [[Belgia]] e miz [[Eost]] [[1914]], e penn- kentañ  ar brezel: d’an [[21 a viz Eost|21]] en [[Arsimont]] ez eas ur soudard eus an [[71vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|71vet Rujumant Troadegiezh]] diwar wel , ar re all d’an [[22 a viz Eost|22]]: ur soudard eus an [[71vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|71vet Rujumant Troadegiezh]] a voe lazhet e [[Falisolle]], ur soudard eus ar [[1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel]] a voe lazhet e [[Rossignol]] ha daou soudard eus an [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]] a yeas diwar wel, unan e [[Sambreville]]  hag egile en [[Ham-sur-Sambre]]. 
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas pemzek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Bac'het e voe familhoù kantreidi gant [[Renad Vichy]] e Kernevez Santez-Odil e miz Here 1940 a-raok bout kaset da c'hamp-bac'h "La Pierre" e [[Coudrecieux]] er [[Sarthe (departamant)|Sarthe]] e [[Bro-C'hall]].
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas pemp soudard.
== Brezhoneg ==
* 19,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
* Alez-toet Maen ar Boudiged.
<gallery>
Château de la Moussaye (Plénée-Jugon).jpg|Ar c'hastell.
Abbaye de Boquen 01.JPG|Iliz an abati.
Plénée-Jugon - Église - AD22 - 16FI3291.jpg|An iliz katolik.
Monument aux morts de Plénée-Jugon.jpg|Ar monumant.
</gallery>
* Kastell "La Moussaye".
* [[Abati Boken]].
* Iliz katolik *Sant Pêr''.
* Monumant ar re varv stok ouzh an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Monumant ar c'hamp-bac'h kantreidi.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Liammoù diavaez
* Plened-Yugon war Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Plerin

**Plerin** zo ur gumun e Breizh, e Bro-Oueloù, e departamant Aodoù-an-Arvor, er c'hornôg da Sant-Brieg, stok outi.
## Douaroniezh
* Ar stêr Goued en em daol e Mor Breizh etre Plerin ha Sant-Brieg.
## Anv
* Stummoù kozh ː *Plerin*, 1215, 1254, 1371 ; *Plerym*, *Pleryn*, *Ploerin*, 1371 ; *Plerin*, 1430, 1516 ; *Ploerin*, 1636.
Evit abegoù touristel en deus divizet kuzul-kêr Plerin ober gant an anvadur *Plérin-sur-Mer*. N'eo ket istorel an anvadur-se ha n'eo ket anavezet ent-melestradurel gant an INSEE. E brezhoneg ne reer ket gant an ouzhpennadenn douristel-se ha "Plerin" a reer eus anv ar gumun traken. 
### Gerdarzh
Un anv brezhonek-rik eo Plerin. Savet eo diwar an elfenn "Plou" (parrez) emdroet e *Ple* hag an anv den "Rin" a adkaver en anv div gumun all eus Treger ha Leon: Plourin-Montroulez ha Plourin-Gwitalmeze. "Plourin" ha "Plerin" zo rik-ha-rik an hevelep anv.
## Ardamezioù

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 188 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,22 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe d’an 22 a viz Eost 1914 e Rossignol e Belgia, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa.

#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 48 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 20 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas un nijerez (*[[de Havilland DH.98 Mosquito|Mosquito]] FBIV* marilhet DZ466 ha kodet DH-?) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (*[[Royal Air Force]]*) en un draezhenn e Plerin.
* D'ar 6 a viz Gwenholon 1944 e kouezhas un nijerez *[[P-38 Lightning]]* (marilhet 43-28484 ha kodet E6-Y) eus aerlu SUA (*[[United States Army Air Forces]]*) e Plerin ; he nijour a voe adkavet gant e genvroidi.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur fuzuilher-mor eus ar gumun d’an 23 a viz Even 1947  e Dong Dham er Viêtnam.

## Brezhoneg
* 8,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.
* D’an 18 a viz Kerzu 2017 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 87 skoliad (7,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Tud marvet eno
* An Tad Medar, manac'h ha skrivagner brezhonek, 3 a viz Mae 1988.
### Ardamezeg ar familhoù

## Darempredoù etrebroadel
;Gevelliñ
* : Herzogenrath (1987)
* : An Chorr Chríochach (1995)
* : Wronki (2005)
;Keveleriñ
* : Avrig (1990)
## Liammoù diavaez

* Ti-kêr
* Plerin war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Testeni arianelezh

**Testeni arianelezh** a veze graet er Stad C'hall etre 1940 ha 1944, dre verraat pe dre c'hoap, eus ar skrid ma asure an dud n'o doa ket a *wad [[yuzev]]*, ret e oa kaout ar skrid-testeni-se, pe da virout ul labour er velestradurezh c'hall, pe evit ober micherioù zo, er c'henwerzh, er c'hoariva (gwelout ar film Le Dernier métro), pe er medisinerezh.

Goulennet e veze ar skrid-se abalamour d'ar politikerezh arianelaat a veze kaset en-dro gant gouarnamant ar Stad C'hall, anv ofisiel gouarnamant ar marichal Pétain, evit mont da-heul ar pezh a veze graet gant an Nazied en Alamagn d'ar poent-se, war-lerc'h o lezennoù diwar statud ar Yuzevien.

Gouzout a reer evel-se e voe ret da veur a intelektual brudet, Simone de Beauvoir ha Jean-Paul Sartre e-touez re all, diskouez seurt skridoù-testeni, evit gallout labourat en deskadurezh e-pad ar bloavezhioù brezel-hont. 

## Arroudenn
"… ret e voe da bep kelenner testeniekaat ha touiñ ne oa na yuzev na frañmason. Georges [de Beauvoir]… a roas e c'hourc'hemennoù d'e verc'h zoken peogwir he doa sinet an testeni… "Sinet em boa peogwir n'hallen ket ober a-hend-all ..." . Tennet eus *Simone de Beauvoir*, gant *Deirdre Bair* (Arthème Fayard), pajenn 279. 

## Liammoù diavaez
*https://web.archive.org/web/20061116191523/http://lesrapports.ladocumentationfrancaise.fr/BRP/004000897/0000.pdf
Perc'henniezh

P'emañ traoù pe traezennoù e kerz un den pe ur strollad tud bennak e c'hell bezañ ul liamm difetis etrezo kadarnaet gant anaoudegezh an endro kevredigezhel pe etrebroadel e vez anvet al liamm ar **berc'henniezh**. Unan eus perzhioù pennañ ar Gwir eo.
Bez e c'hell ar berc'henniezh bezañ strollel, da lavaret eo e kerz ur strollegezh pe bezañ prevez, da lavaret eo e kerz un den pe un aozadur prevez. E sistemoù gounid'zo ez eus douaroù dindan ar berc'henniezh a-stroll, met muioc'h ez oant bel lakaet dindan renad ar berc'henniezh prevez. da skouar, a-raok an Dispac'h gall e oa e Breizh ha e Bro-C'hall douaroù boutin, pradoù pe goadoù ha ne vezent ket lakaet dindan perc'henniezh un den pe un aoazadur bennak. Lodennet int bet e doug an kantved. 
Er maez eus ar berc'henniezh fizikel, da lavret eo perc'hennizh war draoù fetis (douaroù, tiriadoù, savdurioù, traezennoù...), e kaver ar berc'henniezh kefredel, da lavaret eo ar gwir korvoiñ krouidigezhioù arz pe kavadennoù, ur berc'henniezh war draoù difetis eo.

Gwir ar berc'henniezh a ro d'an tud pe aozadurioù a zo lakaet war wel da berc'henned ha e vez asantet dezho ar varregezh implij pe korvoiñ o c'herz hervez o volontez hep ma teufe arvaroù evit an dud pe evit ar gerz perc'hennet gant tud all. 

*Da vezañ kendalc'het*