Afrodite Knidos

**Afrodite Knidos** (Κνίδια Αφροδίτη Πραξιτέλη e henc'hresianeg) a oa unan eus brudetañ delwennoù ar c'hizeller attek Praksiteles er , hag a vije poltred an hetaira Fryne. *[[Venus Pudica]]* (Gwener eleveziek) a vez graet eus an delwenn hag eus an eildelwennoù diwarni, abalamour m'emañ o kuzhat he gaol gant he dorn dehou. 

Doareoù all zo eus ur *Venus Pudica* zo c'hoazh, ma vez gwelet o kuzhat he brennid, ha bez' ez int:
*Venus de' Medici 
*Venus Capitolina.

## Delwenn orin
Brudet e oa kened an delwenn, savet da vezañ gwelet pep korn anezhi a bep tu, ha kontet da vezañ kentañ skeudenn un doueez en he noazh. Gwelout a raed Afrodite oc'h en em brientiñ d'ober ur gibelladenn a roje he gwerc'hded dezhi en-dro, he dilhad en he dorn kleiz, he dorn dehoù dirak he moudenn. 

Hervez Plinius an Henañ e oa bet urzhiet un delwenn da Afrodite gant tud Kos digant Praksiteles. Div zelwenn a voe graet gant ar c'hizeller, unan gwisket, hag unan noazh. Feuket e voe tud Kos gant an doueez en he noazh ha prenañ a rejont an hini gwisket. N'ouzer ket penaos e oa an hini gwisket, pa'z eo aet da get, n'eus ket bet kaoz anezhi er skridoù bepred.

Prenet e voe delwenn an doueez noazh gant keodedourien eus Knidos ha lakaet en un templ dindan an oabl, ma c'halled he gwelout a bep tu. Buan e voe unan eus brudetañ oberennoù Praksiteles en abeg d'an doare dibalamour ma oa kizellet, en he lorc'h hag en he noazh. 

Hervez ar vrud e oa bet graet e zelwenn gant Praksiteles diwar batrom an hetaira Fryne, pezh a lakae ar gwalldeodoù da vont en-dro. Ken anavezet e teuas an delwenn da vezañ ma voe graet re all e-leizh hervezi, ken e veze kontet istor an doueez Afrodite erruet e Knidos da welout an delwenn, hag o c'houlenn ..."Pelec'h en deus Praksiteles ma gwelet em noazh?".
 
Sachañ tud a rae an delwenn, goude ma oa ur skeudenn relijiel da gentañ-penn, ha diwallerez Knidos.

Kinnig a eure ar roue Nikomedes I Bithynia paeañ dle bras kêr Knidos ma vije roet an delwenn dezhañ, met nac'het e voe e ginnig gant tud kêr. Hervez ar vojenn, kadarnaet gant ur merk e marmor ur vorzhed en tu a-dreñv, e oa ken buhezheñvel an delwenn ma kuzhas ur gwaz un noz hag e klaskas c'hoari daou gant delwenn Afrodite. Meneget eo an darvoud (a c'haller tostaat ouzh mojenn Pygmalion) en diviz Erotes (rann 15) lakaet war gont Lukian Samosata. 

## Eildelwennoù
Kollet eo **Afrodite Knidos**, siwazh. Soñjal a c'haller e voe kaset da **Gonstantinopolis** (İstanbul) ha kollet e-kerzh an tan-gwall a voe da goulz emsavadeg Nikaia. Eildelwennoù a-leizh a voe graet diwarni en Henamzer, ma c'haller kaout un damsoñj eus penaos e oa, etre an deskrivadurioù skrivagnerien hag an eildelwennoù arzourien a zo deuet betek ennomp. 

E-pad ur pennad, e 1969, e kredas an hendraourez Iris Love bezañ kavet an tammoù nemeto eus an delwenn orin, a zo dalc'het hiriv er British Museum. Hiriv e kav d'an arbennigourien e oa an tammoù-se diwar un delwenn all. 

*An hini heñvelañ e rank Venus Colonna bezañ. Honnezh a zo miret er Vatikan, er Museo Pio-Clementino, 
*Er Villa Adriana damdost da d-Tivoli en Italia, ez eus un adkrouidigezh, graet en , eus templ Knidos, gant un Afrodite (a vank tammoù anezhi) e kreiz, hag a glot gant delwenn orin hervez an deskrivadurioù kozh 
* 

Diwar Afrodite Knidos ez eus bet savet delwennoù damheñvel, ha dreist-holl: 
*Venus Capitolina (Musei Capitolini, Roma)
*Venus Barberini
*Venus Borghese
*Venus Arle (Louvre, Pariz)
*Afrodite Melos (anvet ivez Gwener Milo, Louvre, Pariz)
*Venus de' Medici (Uffizi, Firenze)
*Gwener an Eskilin (Musei Capitolini, Roma)
**ur Venus all, e doare hini an Esquiline, a zo el Louvre, e Pariz, n'emañ ket war ziskouez, met he gwelout a c'haller amañ: http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not_frame&idNotice=897
*Venus en he c'hluch, anv div zelwenn, an eil el Louvre e Pariz hag eben er British Museum, e Londrez)
*ar Venus Kallipygos, e Mirdi Broadel Hendraouriezh Naplez
*Venus Victrix, a zo e Mirdi an Ofisoù, Firenze)
* Gwener Mazarin, a oa bet d'ar C'hardinal Mazarin (bremañ er John Paul Getty Museum) e Los Angeles, Kalifornia, SUA, a c'haller gwelout amañ: http://www.theoi.com/Gallery/S10.13.html, 
*Venus Felix, a zo e mirdi ar Vatikan, gwelout http://www.theoi.com/Gallery/S10.8.html
*Ur skouer all, gant Pan hag Eros, e Mirdi Broadel Hendraouriezh Aten (http://www.theoi.com/Gallery/S10.4.html).

## Notennoù




## Liammoù diavaez

* Evit lenn hiroc'h a-zivout Afrodite Knidos, gwelout un daolenn gant Salvador Dali, hag alese liammoù all a bep seurt.
* Mirdioù ar Vatikan.
* Pajenn gant ul luc'hskeudenn o tiskouez templ Afrodite Knidos er Villa Adriana e Tivoli
**Luc'hskeudenn: poltred Afrodite Knidos

## Levrlennadur
*Theodor Kraus. *Die Aphrodite von Knidos.* Walter Dorn Verlag, Bremen/Hannover, 1957.
*Leonard Closuit. *L'Aphrodite de Cnide: Étude typologique des principales répliques antiques de l'Aphrodite de Cnide de Praxitèle.* Imprimerie Pillet - Martigney, 1978.
*Francis Haskell and Nicholas Penny. *Taste and the Antique: The Lure of Classical Sculpture, 1500-1900.* Yale University Press, New Haven/London, 1981.
*Christine Mitchell Havelock. *The Aphrodite of Knidos and Her Successors: A Historical Review of the Female Nude in Greek Art.* University of Michigan Press, 1995.