Sistr Breizh

Ar **sistr**, pe **chistr**, zo un un evaj boas hag hengounel e Breizh. Produet e vez gant avaloù sistr gounezet un tamm e pep lec'h e Breizh, nemet e Gwinieg Naoned a zo bro ar gwin. Ul LOG, un AOK hal ul Label ruz zo bet krouet. Ar broduerien a vez kavet stank, e Bro-Gerne hag e Traoñ ar Renk da skouer, disheñvel sistr pep hini avat.

E-touez an avaloù-sistr brudetañ emañ ar Marie-Ménard, avaloù-sistr sukret hag a zeu eus bro Matignon, er reter da vro-Sant-Brieg, hag an avaloù Kermerrien, e Bro-Gerne.

Sistr-per a vez graet ivez, da skouer hini Klegereg graet gant pêr Boreign 

## Istor ar sistr e Breizh

Testeniekaet e oa produet evajoù goet gant avaloù en Arvorig en .

Sistr-aval a oa an evaj boas e tost Breizh a-bezh en XIXvet hag en XXvet kantved, koulz er maezioù hag er c'hêrioù. 

## Sistr Bro-Gerne
Roet e oa bet un Anvadur Orin Kontrollet (AOK) da sistr Kerne e 1996.

## Sistr Bro-Dreger

Sistr Bro-Dreger 

## Sistr Traoñ ar Renk
Stank eo ar produiñ e Traoñ ar Renk.

## Sistr Bro-Gwened
Ar sistroù Royal Guillevic zo ul label ruz ganto abaoe 2000, evit ar broduerien hag an dreuzfurmerien hag a heul pizh kaier ar c'hargoù.

## Ar sistr industriel
Aozet e vez sistr gant kalz produerien vihan, met gant embregerezhioù bras ivez. Brudet eo ar merk Loïc Raison, Kerisac eus ar strollad Agrial, Le Brun.

## Al lec'h orin gwarezet (LOG)

Krouet e voe ul Lec'h Orin Gwarezet (LOG) *"cidre de Bretagne"*' pe *"cidre breton"* e 2000. An takad a zo kaoz ne glot ket tre gant tiriad Breizh avat. Kontañ a ra Sarthe, Mayenne hag ul lodenn eus Maine-ha-Liger e-barzh ; er c'hontrol, Bro-Raez ha Gwinieg Naoned n'emaint ket e-barzh.

## Ar beveziñ
En e vog e voe an evañ sistr etre eil lodenn an  ha dibenn an Eil Brezel-bed. Ar sistr produet er gêr a veze evet er gêr : un evaj pemdeziek e oa koulz war ar maez hag e kêr, pa oa ral kavout dour mat da evañ.

Tizhout a reas an evañ sistr e bar e Breizh etre eil lodenn an  ha dibenn an Eil Brezel-bed. Aozet e veze er gêr dreist-holl : evaj pemdeziek ar menajoù hag er c'hêrioù, en diaouer a zour mat da evañ. Bevezet e veze 491 litr dre annezad e Roazhon e 1852, war-lerc'h 400 litr dre annezad e Felger e 1905. E Redon eo brasjedet e veze evet ul litr dre zen bep pred, met evet e veze ivez er-maez an daol : etre pemp ha dek litr evit un arer eus Kastellbriant o labourat er parkoù.

En  e kemeras ar gwin plas ar sistr evel boeson pemdeziek. E 2023 ne veze evet nemet 1,23 litr dre zen gour bep bloaz.


{
  "version": 2,
  "width": 400,
  "height": 300,
  "padding": {"top": 10,"left": 100,"bottom": 40,"right": 100},
  "data": [
    {
      "name": "table",
      "values": [
        {
          "dpt": "Aodoù-an-Arvor",
          "dec": "50s",
          "b": "cidre",
          "hl": 419
        },
        {
          "dpt": "Aodoù-an-Arvor",
          "dec": "60s",
          "b": "cidre",
          "hl": 166
        },
        {
          "dpt": "Aodoù-an-Arvor",
          "dec": "50s",
          "b": "vin",
          "hl": 205
        },
        {
          "dpt": "Aodoù-an-Arvor",
          "dec": "60s",
          "b": "vin",
          "hl": 469
        },
        {
          "dpt": "Il-ha-Gwilen",
          "dec": "50s",
          "b": "cidre",
          "hl": 480
        },
        {
          "dpt": "Il-ha-Gwilen",
          "dec": "60s",
          "b": "cidre",
          "hl": 196
        },
        {
          "dpt": "Il-ha-Gwilen",
          "dec": "50s",
          "b": "vin",
          "hl": 193
        },
        {
          "dpt": "Il-ha-Gwilen",
          "dec": "60s",
          "b": "vin",
          "hl": 454
        },
        {
          "dpt": "Liger-Atlantel",
          "dec": "50s",
          "b": "cidre",
          "hl": 141
        },
        {
          "dpt": "Liger-Atlantel",
          "dec": "60s",
          "b": "cidre",
          "hl": 39
        },
        {
          "dpt": "Liger-Atlantel",
          "dec": "50s",
          "b": "vin",
          "hl": 686
        },
        {
          "dpt": "Liger-Atlantel",
          "dec": "60s",
          "b": "vin",
          "hl": 913
        },
        {
          "dpt": "Penn-ar-Bed",
          "dec": "50s",
          "b": "cidre",
          "hl": 155
        },
        {
          "dpt": "Penn-ar-Bed",
          "dec": "60s",
          "b": "cidre",
          "hl": 39
        },
        {
          "dpt": "Penn-ar-Bed",
          "dec": "50s",
          "b": "vin",
          "hl": 654
        },
        {
          "dpt": "Penn-ar-Bed",
          "dec": "60s",
          "b": "vin",
          "hl": 894
        },
        {
          "dpt": "Mor-Bihan",
          "dec": "50s",
          "b": "cidre",
          "hl": 408
        },
        {
          "dpt": "Mor-Bihan",
          "dec": "60s",
          "b": "cidre",
          "hl": 219
        },
        {
          "dpt": "Mor-Bihan",
          "dec": "50s",
          "b": "vin",
          "hl": 115
        },
        {
          "dpt": "Mor-Bihan",
          "dec": "60s",
          "b": "vin",
          "hl": 401
        }
      ]
    }
  ],
  "scales": [
    {
      "name": "dec",
      "type": "ordinal",
      "range": "height",
      "padding": 0.15,
      "domain": {"data": "table","field": "dec"}
    },
    {
      "name": "conso",
      "type": "linear",
      "range": "width",
      "nice": true,
      "domain": [0,1000]
    },
    {
      "name": "b",
      "type": "ordinal",
      "range": "category10",
      "domain": {"data": "table","field": "b"}
    }
  ],
  "axes": [{"type": "x","scale": "conso", "title": "Beveziñ e miliadoù a hektolitroù"}],
  "legends": [
    {"fill": "b", "title": "Boisson"}
  ],
  "marks": [
    {
      "name": "decs",
      "type": "group",
      "from": {
        "data": "table",
        "transform": [{"type": "facet","groupby": ["dec"]}]
      },
      "scales": [
        {
          "name": "y",
          "type": "ordinal",
          "range": "height",
          "points": true,
          "padding": 1.2,
          "domain": {"data": "table","field": "dpt"}
        }
      ],
      "axes": [
        {
          "type": "y",
          "scale": "y",
          "tickSize": 0,
          "properties": {"axis": {"stroke": {"value": "transparent"}}}
        }
      ],
      "properties": {
        "enter": {
          "x": {"value": 0.5},
          "y": {"scale": "dec","field": "key"},
          "height": {"scale": "dec","band": true},
          "width": {"field": {"group": "width"}},
          "stroke": {"value": "#ccc"}
        }
      },
      "marks": [
        {
          "type": "symbol",
          "properties": {
            "enter": {
              "x": {"scale": "conso","field": "hl"},
              "y": {"scale": "y","field": "dpt"},
              "size": {"value": 50},
              "stroke": {"scale": "b","field": "b"},
              "strokeWidth": {"value": 2},
              "fill": {"value": "transparent"}
            }
          }
        }
      ]
    },
    {
      "type": "text",
      "from": {"mark": "dec"},
      "properties": {
        "enter": {
          "x": {"field": {"group": "width"}, "mult": 0.5},
          "y": {"field": "y", "offset": -2},
          "fontWeight": {"value": "bold"},
          "text": {"field": "datum.dec"},
          "align": {"value": "center"},
          "baseline": {"value": "bottom"},
          "fill": {"value": "#000"}
        }
      }
    }
  ]
}


## Implijoù all
Gant chistr Breizh e vez strilhet lambig. An avaleg a zo un died alkoolek all, graet gant lambig ha chistr mesket. An daou anezho a zo diedoù alkoolek kreñvoc'h.

An alkol avaloù en deus servijet ivez en industriezh ur mare zo bet : implijet e veze da sec'hiñ ar poultr du. Reiñ a rae fred da industriezh ar sistr e Breizh, betek an Eil Brezel-bed.

## Er sevenadur
Son ar chistr zo ur ganaouenn brudet-kenañ savet e Gwiskri e 1929. Berzh bras he deus graet kement hag he deus graet tro ar bed, azasaet ha troet e meur a yezh.

Embannet e voe un dastumad kontoù gant Marc Gléonec dindan an titl "*Contes et histoires du pays du cidre*", ar Forest-Fouenant, embanner Macgleo, 2012 (BNF:42791495).

## Sistr en Élysée
E 1993 e krogas ar sistrer Éric Baron da aozañ ur sistr bio e Domani Kervegen, e Gwimaeg (Bro-Dreger). E 1997 e voe dibabet ar pelestrad « Carpe Diem Prestige » evit pourveziñ palez an Élysée, ti prezidant ar Republik C'hall.

## Levlennadur
* Yann-Ber Kemener, Avaloù ha sistr Breizh, Skol Vreizh, 2005, 84 p. (ISBN 2-915623-12-0, ISSN 0755-8848).
* Les Mordus de la pomme, Le cidre et ses pommes en Bretagne, Kever, Les Mordus de la pomme, Ekomirdi bro-Roazhon, Mirdi an Aval hag ar Sistr, 2000, 31 p. (BNF 37676015)

## Liammoù diavaez
* Comité Cidricole de Développement et de Recherche Fouesnantais et Finistérien
* Kevredigezh ar broduerien Royal-Guillevic

## Daveoù