Paol ar Flemm

Ganet eo bet ar sonaozour breton **Paol ar Flemm** (*Paul Le Flem* hervez ar skrivadur ofisiel) e Radon (Orne) d’an 18 a viz Meurzh 1881, met lavarout a rae e oa genidik eus Lezardrev (Treger).
Marvet eo e Landreger d’an 31 a viz Gouere 1984.
## Buhezskrid
Hag eñ emzivad d’an oad a zaouzek vloaz e voe koulskoude Paol ar Flemm ur skoliad eus ar re wellañ e lise Brest hag e teskas e-unan pennoù kentañ ar sonerezh.
A-drugarez da Joseph Farigoul, rener Musique des Équipages de la Flotte, a oa bet o selaou e oberennoù bihan kentañ (danvez enno e oa bet kavet gantañ), en em enskrivas e Skol sonerezh e Pariz adal 1899.

Tapout a reas ivez un aotreegezh war ar brederouriezh (filosofiezh) er Sorbonne ma heulias kentelioù Henri Bergson. E 1902 ez eas da Moskov evel tigelenner hag e teskas rusianeg du-hont.
Triwec’h miz diwezhatoc’h, en em enskrivañ a reas d’ar Schola Cantorum ma studias dindan renerezh d’Indy ha Roussel. 
E 1923, o tont war-lerc’h Roussel, e teuas da vezañ kelenner a gendonouriezh betek 1939. Erik Satie hag André Jolivet a voe e skolidi.

Adalek 1905 betek 1913 e vo savet gantañ e oberennoù pennañ hag e krogas evitañ ur maread krouiñ eus ar fonnusañ a voe torret a-daol-trumm abalamour d’an engalvadeg d’ar Brezel meur.

Adalek 1921 betek 1937 e teuas da vezañ sonerezhvarnour er gelaouenn bemdeziek Comoedia. Gantañ eo e voe anavezet donezonoù Igor Stravinsky ha Darius Milhaud.

Dre ma oa speredek-kenañ hag a spered digor e oa prest da zifenn an holl oberennoù a dalvoudegezh d’e veno, daoust ma oant pell diouzh e zoare.
Bepred e toujas d’e wirizennoù breizhat dre gemer perzh, da skouer, en emsav arzel breizhat er bloavezhioù tregont, Strollad ar Seiz Breur.

Hep termal, ha daoust d’an tabutoù a veze etre ar skolioù, ar broioù hag ar rummadoù, e alias d’e skoliad André Jolivet mont da labourat gant Edgard Varèse, disprizet penn-da-benn d’ar mare-se.
E-keit-se e voe kelenner war ar sonerezh ha penn-kor. Adkregiñ a reas da sonaozañ e 1936 hag e paouezas gant ar vicher-mañ pa teuas da vezañ dal e 1975.

## Oberenn

Levezon sonerezh ar , ar sonerezh hengounel breizhat ha dreist-holl hini Debussy a vez klevet e oberennoù ar Flemm.

En e oberennoù yaouankiz e sonaozas evit ar benvegoù dreist-holl, ur "Sonadenn evit ar violin hag ar piano" peurgetket, ur "Pempad-kerdin" ha pevar fezh bras evit ar piano : "*Dre al* *lanneier*", "*Dre an aodoù*", "*Kalvarioù kozh*" hag "*Ebrel*".

Evit ar c’hlaviaz e sonaozas ur "*Sinfonienn*", ur "*Faltazienn gant piano solo*", "*Mouezhioù an donvor*", hag, awenet gant ur c’hantik breizhek, "*Evit ar re* *varv*"(1913).
Ouzhpenn un nebeud kerzennoù ha koroù e skrivas "*Aucassin ha Nicolette*" (1909), eiladur savet evit un abadenn skeudoù sinaat da vezañ leurennet. (1924).

Gant oberennoù an oad gour e voe echu gant ur maread difrouezh a badas un ugent vloaz bennak. Arz lourennek a voe dreist-holl.
E c’hoarigan kentañ, "*Eostig Sant-Maloù*", a sonaozas e 1938, hag e voe krouet e 1942 en Opéra-comique.

Morse ne voe sonet "*Frankizenn ar voudig*" e eil c’hoarigan skrivet e 1944. Diwar "*Strobinellerezh ar mor*" (1954), a voe ur c’hwitadenn, e tennas daou "*Etrec’hoarioù*", ar pajennoù nemeto krouet d’ar c’houlz-se, gant an "*Eil sinfonienn*" (1956). 
    
E-pad e gozhni e sonaozas Paol ar Flemm, sonerezh-mouezh ("*Morvenn ar Gouezelad*" hag "*Enor* *da Rameau*"), un oberenn andonek, ar "*Concerstück evit violon ha laz-seniñ*" (1964), un "*Trede Sinfonienn*" (1971), ur "*Pevare Sinfonienn*" (1975), "*An hini Miliget*", ur c’hoarigan ha ne voe morse sonet hag e "*Rakkerzoù evit laz-seniñ*" (diechu, 1976).

### Oberoù pennañ
#### Oberoù sonerezh siñfoniek hag operaoù
*Seizh pezh bugelel 
*Siñfonienn bugulgan *1897*
*Orfe hag Euridis, barzhoneg siñfoniek *1899* 
*Siñfonienn niv. 1 *1906-1908* 
*Mouezhioù an donvor *1910-11* 
*Faltazienn evit piano ha laz-seniñ *1911* 
*Dañsoù *1912* 
*Evit ar re varv *1920* 
*Kerkado, gourc'horoll en un arvest *1933* 
*Follentez Lady Macbeth *1935* 
*Liorzhour bras ar Frañs *1942* 
*Adagio ha dañs-ront ar boudiged *1943* 
*Ar gêriadenn, barzhoneg siñfoniek *1943* 
*Majisianez ar mor *1952* 
*En eñvor ar vreudeur Lumière *1955* 
*Primaozad *1956* 
*Siñfonienn niv. 2 *1957* 
*C'hoari gouelaniged *1957* 
*Concertstück, evit bioloñs ha klaviaz *1964* 
*Siñfonienn niv. 3 *1967* 
*Siñfonienn niv. 4 *1971-1974* 
*Rakkerzioù *1975*

#### Oberoù sonerezh kambr
*Concertstück, evit violoñs ha piano 
*Pavanenn an Dimezell, doare Loeiz XIV, evit 2 violoñs, arvoud, gaolvioloñs ha gourvioloñs *1899* 
*Eurvezh pouez, pevarad-kerdin *1902* 
*Pezh e la bihanañ evit pevarad-kerdin *1903* 
*Kuzhioù-heol evit usvoud ha piano *1904* 
*Sonatenn evit piano ha violoñs *1905* 
*Pempad e mi leiañ, evit 2 violoñs, arvoud, gaolvioloñs ha piano *1909* 
*Koroll blaz ar c'hozh warnañ evit violoñs, arvoud, gaolvioloñs ha telenn *1909* 
*Pezh gorrek evit orglez *1909* 
*Dañs blaz ar c'hozh warnañ evit telenn *1909* 
*Heol loar dindan ar c'hoad evit telenn *1909* 
*Heol loar dindan ar c'hoad, doare evit fleüt, violoñs, arvoud, gaolvioloñs ha telenn *1952*

#### Oberoù piano ha kanaouennoù
*Evit ar re varv evit daouad-piano (pevar dorn) 
*Ar re seizet 
*Ar gorriganed, valsenn vreizhek evit ar piano *1896* 
*Hirnez *1896-99* 
*Eponine ha Sabinius *1898-99* 
*Pezh evit piano *1903* 
*Dre an aodoù & dre al lanneier *1907* 
*Kalvar kozh *1910* 
*Kanaouenn ar balan *1910* 
*Miz Ebrel *1910* 
*Seizh pezh bugelel *1911* 
*Dañsoù evit daouad-piano (pevar dorn) *1912* 
*Maezadoù ar mor *1917* 
*Maezadoù ar maezioù *1917* 
*Siñfonienn gentañ evit daouad-piano (pevar dorn) *1928* 
*Esmaeadenn *1938* 
*Evit an dorn kleiz *1961*

#### Oberoù mouezh ha relejiel
*Div sonenn a Vreizh 
*Heol loar evit kan ha laz-seniñ 
*Skrilh an oaled evit kan ha laz-seniñ 
*Dishiliad evit kan ha laz-seniñ 
*Mouezh war ribl ar mor 
*Kuzhioù-heol evit kan ha laz-seniñ 
*Mandolinenn evit kan ha laz-seniñ 
*Requiem *1896* 
*Orfe en ifern *1896-99* 
*Kain, kanadenn *1902* 
*Endymion ha Séléné *1902-03* 
*Aucassin ha Nicolette *1908* 
*Tu es Petrus *1909* 
*Aodoù skrijus *1911* 
*Peuznoz an Arvor *1914* 
*Peuznoz an Arvor *1914* 
*Peuznoz an Arvor *1914* 
*Peuznoz an Arvor *1914* 
*Aspedenn evit kan ha laz-seniñ *1919* 
*Meulgan ar gwin *1925* 
*Ar Vatezh vihan *1935* 
*Pourbaez vihan *1935* 
*Gouel an nevezamzer *1936-37* 
*Eostig Sant-Maloù *1938-42* 
*Frankizenn ar boudiged *1943* 
*Majisianez ar mor *1947* 
*Dionysos *1948* 
*Dek kanaouenn-pobl eus Bro-Skos *1952* 
*Nav c'hanaouenn eus Breizh *1954* 
*Triwec'h kanaouenn-bobl eus Breizh *1955* 
*Morvenn ar Gouezel *1963* 
*An hini villiget, gwerz skrijus, evit soloerien, kor ha laz-seniñ *1966-68*

## Liammoù
* Paol ar Flemm war Compositeursbretons.com
* Michel Lemeu : ''Paul Le Flem,les musiques de la mer'' (1993)

## Notennoù ha daveoù