open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phil Anselmo

**Philip Hansen "Phil" Anselmo** (ganet d'an ) a zo ur soner Amerikan, anavezet dreist holl evit bezañ bet kaner ar strollad Pantera. Soner eo bet ivez er strolladoù Superjoint Ritual ha Necrophagia ha bremañ eo kaner er strollad Down ha gitarour er strollad Arson Anthem.

## Strolladoù
Amañ da-heul, listenn ar strolladoù hag o fladennoù lec'h m'en deus Phil Anselmo kemeret perzh:

### Arson Anthem
* *Arson Anthem* (EP) (2008)
* *Insecurity Notoriety* (2010)
### Christ Inversion

* *Obey the will of hell* (Demo) (1994)
* *13th Century Luciferian Rites* (Demo) (1995)
* *To Lord Lucifer my first born* (2004)

### Down

* *[[NOLA (pladenn)|NOLA]]* (1995)
* *[[Down II: A Bustle in Your Hedgerow]]* (2002)
* *[[Down III: Over the Under]]* (2007)
* *[[Diary of a Mad Band: Europe in the Year of VI]]* (live) (2010)

### Necrophagia

* *Holocausto De La Morte* (1998)
* *Black Blood Vomitorium* (1999)
* *Cannibal Holocaust* (2001)
* *A Legacy Of Horror Gore and Sickness* (2003)

### Pantera

**[[Power Metal (pladenn)|Power Metal]]* (1988)
**[[Cowboys from Hell]]* (1990)
**[[Vulgar Display of Power]]* (1992)
**[[Far Beyond Driven]]* (1994)
**[[The Great Southern Trendkill]]* (1996)
**[[Reinventing the Steel]]* (2000)

### Southern Isolation

* *Southern Isolation* (2001)

### Superjoint Ritual

* *Use once and destroy* (2002)
* *A Lethal Dose of American Hatred* (2003)

### Viking Crown

* *Unorthodox Steps of Ritual* (1994)
* *Innocence From Hell* (2000)
* *Banished Rhythmic Hate* (Viking Crown) (2001)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Phil Anselmo
* Phil Anselmo's official MySpace page
Diary of a Mad Band: Europe in the Year of VI

***Diary of a Mad Band*** a zo ur bladenn live CD/DVD eus ar strollad heavy metal Amerikan Down.

## Roll ar c'hanaouennoù
### Pladenn 1

### Pladenn 2

## Sonerien
* Phil Anselmo - kan
* Pepper Keenan - gitar
* Kirk Windstein - gitar
* Jimmy Bower - taboulinoù
* Rex Brown - gitar-boud
Cosimo II de' Medici

* *Ur pennad [[Cosimo de' Medici]] zo ivez.* 

**Cosimo II de' Medici** (1590-1621) a voe dug-meur Toskana

Dimeziñ a reas da Maria Magdalena Aostria (1589-1631) en 1608 . 

## Bugale

* Maria Cristina (1609 - 1632), ganet nammet, badezet e Miz Du 1610. Lakaet e voe en ur gouent, hep bout leanez. Mervel a reas er Villa medicea di Poggio Imperiale.
* Ferdinando (1610 - 1670) a zimezas da Vittoria della Rovere (1622 - 1694), merc'h da Francesco Ubaldo della Rovere, dug Urbino.
* Giovan Carlo ( 1611 - 1663), anvet da gardinal e 1644.
* Margherita ( 1612 - 1679) dimezet e 1628 da Odoardo Iañ Farnese, dug Parma (1612-1646).
* Mattias ( 1613 - 1667), gooarnour kêr Siena.
* Francesco ( 1614 - 1634) a oa da vezañ den a vrezel; 
* Anna ( 1616 - 1676) a zimezas e 1646 da Ferdinand Karl, Arc'hdug Aostria-Tirol (1628-1672).
* Leopoldo ( 1617 - 1675) anvet da gardinal e 1667.
Cosimo III de' Medici

* *Ur pennad [[Cosimo de' Medici]] zo ivez.* 

**Cosimo III de' Medici** (1642-1723) a voe dug-meur Toskana eus 1670 da 1723. 
Mab e oa da Ferdinando II de' Medici ha da Vittoria della Rovere.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa d'ur briñsez c'hall, Marguerite-Louise d'Orléans, a roas dezhañ tri bugel :
* Ferdinando a zimezas da Violante Beatrice di Baviera e 1689; naplezek ha divugel;
* Anna Maria Luisa de' Medici (1667-1743), dimezet e 1690, divugel;
* Gian Gastone de' Medici (1671-1737), paotretaer, dimezet da Anna Maria Franziska von Sachsen-Lauenburg, divugel.

Dizemglev a oa etre ar priedoù, ken e voent dispartiet en 1675. Distreiñ a reas Marguerite-Louise d'Orléans da Bariz neuze. 

Evit mirout an dugelezh en tiegezh e klaskas rediañ e vreur kardinal Francesco Maria de' Medici da zimeziñ d'ur briñsez yaouank Eleonora Luisa Gonzaga evit kaout un hêr, met mervel a reas Francesco Maria e 1710.
Lorenzo II de' Medici

**Lorenzo II de Medici**, pe **Lorenzo di Piero de' Medici**, ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1493 e Firenze, marvet e 1519 er Villa Medicea di Careggi, a renas e Firenze adalek 1513 betek e varv gant kleñved Naplez e 1519. Anvet e voe da zug Urbino e 1516 gant e eontr, ar pab Leon X. Dezhañ e oa dediet Il Principe, levr Niccolò Machiavelli.

## E vuhez
Mab e oa da Piero il Fatuo (1472-1503), mestr Firenze, ha d'e bried Alfonsina Orsini. Mab-bihan e oa da Lorenzo il Magnifico ha Clarice Orsini, a-berzh e dad, ha da Roberto Orsini, Kont Tagliacozzo ha Catarina San Severino a-berzh e vamm. Kaset e oa bet e diegezh kuit eus Firenze en 1494, pa zigoras e dad perzhier kêr d'ar C'hallaoued, ha bevañ a reas e yaouankiz e Roma.
En 1512 e c'hallas distreiñ da Firenze a drugarez da skoazell ar pab Jul II ha d'ar C'hevre Santel : un armead spagnol, kaset gant Raymond de Cardona, a aloubas Mugello ha gwastet e voe Prato ha Campi Bisenzio, freuz ha lazh enne.
O welout kement-se e plegas Republik Firenze, hag e voe laosket an tiegezh Medici da zistreiñ. E-touez ar re a c'houzañvas dial an tiegezh e kaver Niccolò Machiavelli, a rankas chom en e di e San Casciano in Val di Pesa, ha Piero Soderini, a oa bet gongaloniero, hag a rankas kemer hent an harlu.

24 bloaz e oa e 1516, pa voe anvet da zug Urbino gant e eontr, ar pab Leon X, goude kemeret an dugelezh digant an Tiegezh Della Rovere da-heul un hir a vrezel rivinus. Kemeret e oa bet an dugelezh en-dro gant Francesco Maria Iañ della Rovere ur pennad, ha lakaet e voe Lorenzo e penn un armead 10,000 den da adkemer anezhi, met gloazet e voe, ha distreiñ a reas da Doskana, goude leuskel an arme gant ar c'hardinal Bernardo Dovizi da Bibbiena, un den lenneg hogen brezelour dizampart, hag a rankas en em dennañ ivez. Gounit a reas Lorenzo an dugelezh en-dro dre ur feur-emglev. Goude e varv e 1519 e kouezhas dugelezh Urbino etre daouarn an Tiegezh Della Rovere adarre.

**Gwelout ar pennad [[Brezel Urbino]]*.

## Dimeziñ ha bugale
E 1518 e timezas da Madeleine de la Tour d'Auvergne (1495-1519), keniterv d'ar roue gall Frañsez Iañ, abalamour da unaniñ an daou diegezh a-enep an Impalaeriezh santel roman german, hervez c'hoant ar pab Klemez VII.
Ur verc'h o doe ar priedoù:
*Caterina de' Medici (1519-1589), a zimezas d'ar roue gall Herri II hag a voe mamm da dri roue gall
Ur mab bastard en doa bet a-raok:
*Alessandro de' Medici, a renas war e lerc'h.

## E varv
Mervel a reas gant kleñved Naplez 21 deiz goude ganedigezh e verc'h. Neuze e tistroas dugelezh Urbino etre daouarn an tiegezh Della Rovere.

## Arz
### Poltred
Poltredet e voe gant Raffaello a-raok e eured. Gwelout a reer an dug (dug Urbino) en e zilhad kaerañ, voulouz, feur.

### E vez
Beziet e voe en iliz San Lorenzo, e Firenze, e-kichen bez e dad-kozh Lorenzo de' Medici, ha kizellet e voe ar bez gant Michelangelo Buonarroti.

## Notennoù
Alfonsina Orsini

**Alfonsina Orsini** (1472 – 7 a viz C'hwevrer 1520) a oa ur briñsez italian, merc'h da Roberto Orsini, kont Pacentro ha Tagliacozzo, ha da Caterina Sanseverino.

## He buhez
Ganet e oa Alfonsina Orsini e 1472, ha savet e voe e lez ar roue Ferdinando Iañ Naplez.
En 1486 e voe aozet he dimeziñ da Piero di Lorenzo de' Medici gant he eontr Bernardo Rucellai.
En C'hwevrer 1488 e voe graet an eured en Roma dirak ar roue Ferdinando hag e bried Janed Aragon. 12000 dugad a zegase en argouroù. Erruout a reas e Firenze e Mae 1488. Itron Firenze e voe adal 1492, e-pad daou vloaz, a-rok rankout mont da Roma.

## Pried ha bugale
Dimeziñ a reas da Piero di Lorenzo de' Medici, lesanvet *Piero il Fatuo*, rener Firenze, e 1498. Pevar bugel o doe:
*Lorenzo (9 a viz Gwengolo 1492 - marvet en bugelig); 
*Lorenzo (4 a viz Gwengolo 1493-1519), Dug Urbino, a renas war-lerc'h e dad; 
** tad e oa da g-Caterina de' Medici; e vab Alessandro de' Medici (1510-1537), a renas war e lerc'h. 
** [[Clarice de' Medici|Clarice]]* (1493-1528), dimezet da Filippo Strozzi; 
**Cosimo*, marvet en bugelig.

## Istor
Gouarn a reas Republik Firenze eus 1515 da 1519. Harluet e voe pa voe kemeret kêr gant arme c'hall Charlez VIII. 

## Levrlennadur
*  TOMAS Natalie R. : *The Medici Women: Gender and Power in Renaissance Florence (Women and Gender in the Early Modern World)*, Routledge, 2003
Der Struwwelpeter

***Der Struwwelpeter*** zo ul levr alamanek evit bugale, embannet e 1845, skrivet gant ur bredvezeg alaman, Heinrich Hoffmann (1809-1894), eus Frankfurt.

## Danvez
Al levr zo anezhañ dek kontadenn e stumm fablennoù gant klotennoù (n'haller ket komz eus barzhoniezh) evit bugale, ha skeudennoù e liv war bep pajenn. Ur gentel zo e pep kontadenn, da ziskouez e c'hoarvez droug atav d'ar vugale fall ha disent war un ton sarmon damfentus.
Dont a ra titl al levr eus ar gontadennig kentañ, **Struwwel-Peter**, a c'hallfe bezañ Pêr Diskramailh ma vefe lakaet e brezhoneg.

## An istorioù

#*"Struwwelpeter"* zo ur paotr re hir e vlev hag e ivinoù.
#*"Die Geschichte vom bösen Friederich"* (Istor Friederich), a gont istor ur paotr drouk hag a sko gant al loened. Dantet eo gant ur c'hi hag a zebr e silzigenn, ha ret dezhañ chom en e wele. 
#*"Die gar traurige Geschichte mit dem Feuerzeug"* (Istor spontus an alumetez), ur plac'h a c'hoari gant alumetez ha mervel a ra en tan . 
#*"Die Geschichte von den schwarzen Buben"* (Istor ar Baotred du), "Nikolas" a dap tri faotr o wallgas ur bugel du. Da zeskiñ drezho e soub anezho en ur podad liv du.
#*"Die Geschichte von dem wilden Jäger"* (Istor ar chaseour gouez). Ur c'had a laer fuzuilh ar chaseour, hag a glask tennañ warnañ. Ar chaseour a gouezh en ur puñs. 
#*"Die Geschichte vom Daumenlutscher"* (Istor ar paotr a chute e viz). Ur vamm a lavar d'he mab paouez a chutal e viz. Koulskoude, kenkent ha kuit ar vamm e kêr ec'h adkrog ar bugel da chutal e veud. Pa zegouezh ur c'hemener gant e sizailh e troc'h e veudoù.

#*"Die Geschichte vom Suppen-Kaspar"* (Istor Kaspar hag e soubenn). Augustus, paotr yac'h ha kreñv a lavar ne zebro ket e soubenn ken. Ken e varv. 
#*"Die Geschichte von Hans Guck-in-die-Luft"* (istor Yann savet e fri) zo diwar-benn ur paotr ha ne sell ket pelec'h e kerzh. 
#*"Die Geschichte vom fliegenden Robert"* (Istor Robert), Robert zo er-maez dindan ar barramzer. Kaset eo gant azn avel, krog en e zisglavier.

## Troidigezhioù
Troet eo bet e meur a yezh. 
* E galleg eo bet lakaet gant François Cavanna, embannet gant L'école des loisirs. 
* Ur pennad eus al levr e brezhoneg : https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=1662898353661618344#editor/target=post;postID=5420155873753925274;onPublishedMenu=publishedposts;onClosedMenu=publishedposts;postNum=0;src=postname

## Mirdi
Ur mirdi zo bet savet d'ar Struwwelpeter e Frankfurt.

## C'hoariva
C'hoariet ez eus bet meur a arvest tennet eus al levrig, ha filmoù zo bet ivez.

## Skeudennoù

Image:H Hoffmann Struwwel 01.jpg|Golo orin al levr 
Image:H Hoffmann Struwwel 02.jpg|Rakskrid
Image:H Hoffmann Struwwel 03.jpg|Der Struwwelpeter



File:Warmhalteteller Suppenkaspar Berlin SlgKiJu.jpg|*Struwwelpeter* 
Image:DPAG 2009 Heinrich Hoffmann.jpg| Timbr da lidañ 200 vloaz ganedigezh Hoffmann


## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Struwwelpeter (Wikisource alamanek)
*The Project Gutenberg EBook of Struwwelpeter (Troidigezh e saozneg)
Orsini (tiegezh)

An **Tiegezh Orsini** (*Ursinis* en latin, *des Ursins* en galleg) a oa unan eus tiegezhioù priñsed a bouez bras en Italia ar Grennamzer hag an Azginivelezh. Kalz a zouaroù a oa dezhañ, betek en Hungaria. Meur a bab hag a g-condottiero a deuas eus an Tiegezh Orsini.

Meur a skourr a oa : hini Monteredondo, ha hini Bracciano a oa daou eus ar re vrudetañ. 

## Tud
### Pibien
* Selestin III (1191-1198) 
* Nikolaz III (1277-1280) 
* Benead XIII (1724-1730) 

### Gwazed
* Napoleone Orsini (war-dro 1420 - 1480), mab da Orso Orsini,
* Paolo Giordano Iañ Orsini (1541 – 1585), kentañ dug Bracciano,
** e vab, Virginio Orsini, eil dug Bracciano,
* Troilo Orsini

### Maouezed
* Alfonsina Orsini 
* Clarice Orsini

## Pennadoù kar
* Descrizione del modo tenuto dal Duca Valentino nello ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, il Signor Pagolo e il duca di Gravina Orsini
Napoleone Orsini

**Napoleone Orsini** (war-dro 1420 - 1480) a oa ur c'h-condottiero italian, eus an Tiegezh Orsini. 
Mab e oa da Orso Orsini eus Bracciano. Brezeliñ a reas evit ar pab Ujan IV a-enep Francesco Sforza e 1443. Er bloavezhioù 1450 e roas e skoazell d'ar roue Ferdinando Iañ Naplez er brezel etre Rouantelezh Naplez ha Dugelezh Milano. 
Brezeliñ a reas ivez a-enep an Tiegezhioù Colonna hag Anguillara e Lazio.

E 1461 edo e penn armeoù ar pab en amzer Pi II ha faezhañ a reas Sigismondo Malatesta, a oa o klask aloubiñ Rouantelezh Naplez dre Mondolfo, en Abruzzo. Bloaz goude, bepred gant arme ar pab, e reas brezel da Roberto Malatesta, aotrou Rimini, ha gloazet e voe.

Goude-se ne gemeras perzh ebet e troioù-brezel a-bouez.
## Levrlennadur
*Litta, Pietro (1834). *Famiglie celebri italiane*. Milano.
*Sansovino, F. (1565). *Historia di Casa Orsini*. Venezia.

## Liamm diavaez
* Page at condottieridiventura.it
Maritza Valdes

**Maritza Valdes** a zo bet ganet d'ar 4 a viz Du 1966.

C'hoarierez echedoù portugalat a orin eus Kuba.

Mestr (Maouezi) (FIDE) eo.

2 155 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.

## Liammoù diavaez
* Div bartienn e Chessgames

## Notennoù ha daveoù
Tânia Saraiva

**Tânia Saraiva** a zo bet ganet e 1976 e Portugal.

C'hoarierez echedoù portugalat.

2 042 a voe e renk Elo uhelañ.

2 025 edo he renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.

## Liammoù diavaez
* Ur bartienn e Chessgames

## Notennoù ha daveoù
Paulo Dias

**Paulo Dias** a zo bet ganet d'ar 5 a viz Genver 1979 e Portugal.

C'hoarier echedoù portugalat.

Mestr Etrebroadel (FIDE) abaoe 2011 eo.

E renk Elo uhelañ a voe 2 446.

2 434 edo e renk Elo d'ar 1 a viz Mae 2011
.

## Liammoù diavaez
* E bartiennoù e Chessgames
## Notennoù ha daveoù
Jef ar Penven

**Jef ar Penven** (*Jef Le Penven* e galleg) a oa ur sonaozour breizhat ganet e Pondivi (Mor-Bihan, Breizh) d'an 3 a viz Du 1919 ha marvet d'an 30 a viz Ebrel 1967 e Douarnenez (Penn-ar-Bed, Breizh).

En 1940 e teuas da vout rener Laz-seniñ Breizh.

Eñ an hini a savas an ton da ganañ ar varzhoneg *[[Me zo ganet e-kreiz ar mor]]* skrivet gant Yann-Bêr Kalloc'h ha kanet gant meur a hini evel Yann-Fañch Kemener, Gilles Servat pe Alan Stivell. Met an hini he deus kanet anezhi evit ar wech kentañ eo ar ganerez Mona Kerys e 1959.

## Oberennoù
* *Tir Na Nog, La Marche des Bretons*
* *Les Celtes*
* Kanadenn Penn ar Bed (*Cantate du Bout du Monde*)
* *Symphonie du Morbihan*
* *Messe en l'honneur de Ste Anne*
* ''"Messe de Noël" (1960. Source : pochette du LP "Messe de Noël", édition Mouez Breiz numéro 3323)

## Pennadoù kar
*Listennad sonaozerien vreizhat

## Notennoù
Catherine, Priñsez Kembre

**Catherine Elizabeth "Kate" Middleton**, Priñsez Kembre, pried William, Priñs Kembre, zo bet ganet d'an  e Reading (Berkshire) da Vichael Middleton ha Carole Goldsmith.

C'hoar eo da Philippa Charlotte, lesanvet *Pippa*, bet ganet e 1983, ha da James, bet ganet e 1987.

Studiañ a reas Istor an arzoù e Bro-Skos.

Mamm eo da George, Charlotte ha Louis.
Oktopus Kafé

**Oktopus Kafé** a zo ur strollad breizhat, ur c'haner ha tri soner ennañ. Reiñ a reont ton da ganaouennoù ha barzhonegoù brezhonek ha gallek, skrivet gant Pêr-Jakez Heliaz ha Max Jacob da skouer.

## Prizioù
2011: Priz ar gwellañ pladenn Frañs 3 gant *Ar vro didu*

## Sonerien
* Ifig Flatrès: kan, abaoe 2006
* Jean Floc'h: akordeoñs
* Alain Léon: gitar
* Pierrick Tardivel: gourviolin

## Pladennoù
* 2010 : *Ar vro didu*, Poch an Toer

## Liammoù diavaez
* myspace Oktopus Kafé
* M'hoc'h eus c'hoant da selaou Oktopus Kafé
Marie-France Pisier

**Marie-France Pisier**, ganet d'an 10 a viz Mae 1944 e Đà Lạt (Viet-Nam) ha marvet d'ar 24 a viz Ebrel 2011 e Saint-Cyr-sur-Mer (Var, Bro-C'hall) a oa un aktourez, ur senarioourez, ur sevenerez hag ur skrivagnerez c'hall.

## Prizioù
* César 1977: Gwellañ eil roll e *[[Barocco]]*
* César 1976: Gwellañ eil roll e *[[Cousin, cousine]]* ha *[[Souvenirs d'en France]]*

## Filmoù
Broderezh

**Broderezh** a reer eus obererezh *brodañ*, da lavarout eo kaeraat dilhad pe lien dre wriat neud liesliv warno gant un nadoz pe ur c'hroched en ur heuliañ patrom un dresadenn. Mekanikoù-da-vrodañ a vez fardet hiziv.

Ouzhpenn d'an neudennoù, ha drezho, e vez lakaet a-wechoù traezoù evel mein prizius, pailhour, perlez, sekinoù, hag all.

Unan eus labourioù broderezh koshañ eo pallenn-moger Bayeux, a voe brodet en .


Split_stitch.gif|Unan eus krefen ar broderezh
Gu embroidery.jpg|O vrodañ
Abécédaire.jpg|Kraf kroaziet
Detail van sierdoek met hardanger borduurwerk.jpg|Broderezh *[[Hardanger]]* a orin skandinaviat


Photo - Festival de Cornouaille 2011 - Nolwenn Leroy en concert le 22 juillet - 003.jpg|Sae Nolwenn Leroy(Ti Jaouen,2011)
FIL 2012 - Cercle a Giz' Kalon de Quimperlé - face.JPG|"Giz Fouen" (Kerne)


Ախալցխայի տարազ մանրամասն.jpg|Armenia
Cabinet with personifications of the Five Senses MET DP153004 (background cropped).jpg|Bro-Saoz
Ivan Enchev-Vidyu Bulgarian Folk Crosses 129.jpg|Bulgaria
Embroidery from murals of houses in Zagori.jpg|Gres
BajnaFotoThalerTamas7.jpg|Hungaria
Blue mural embroidery, Udaipur, Rajasthan, India.jpg|India
Khalili Collections A Composite Imaginary View of Japan.jpg|Japan
MET DP109338.jpg|Korea
“Tenango de colores con motivos de fauna”.jpg|Mec'hiko
Silke Saugene - Moss 1830 - av Hanna Chrystie - Norsk Folkemuseum - NF.1977-0075 - bilde 1.jpg|Norvegia
Bordado de Castelo Branco LusitaniaTradition.com 03.jpg|Portugal
Female festive dress 01.jpg|Rusia
Chinese wedding jacket, early 20th century, East-West Center.JPG|Sina
Palazzo colonna, sala dei ricami all'indiana, parati in seta di manifattura iberica (attr. a diego casale), 1650-75 ca. 03 uccello.JPG|Spagn
Broderie 6.JPG|Tunizia
EthnoCarpathians 22082017DolynaUA-259.jpg|Ukraina
Hoa van tren cai chan.jpg|Viêt Nam



## Levrlennadur
### Diwar-benn ar broderezh e Breizh
* 2000 : *[[ArMen]]*, Here 2000, niv. 115, *Pascal Jaouen, brodeur*
* 2005 : *Le Brodeur bleu*, Pascal Jaouen, Danièle Le Pape, Florence Grall, 111 p, Le Télégramme 
* 2007 : *Broderies en Bretagne*, Hélène Cario/Viviane Hélias, Coop Breizh
* 2011 : *Costumes de Bretagne*, Yann Guesdon, Palantines 
### Patromoù evit brodañ
#### Gant Céline Le Belz
* *Broderies traditionnelles*, Ti-embann Didier Carpentier, 2009, 94 p. 
#### Gant Odile Le Goïc-Le Guyader
* *Cahier de broderie Tome 1 - Le neudé*, Odile Le Goïc-Le Guyader, Ti-embann War 'l Leur, 80 p., 2012  
#### Gant [[Pascal Jaouen|Skol Pascal Jaouen]]
* *[[Bro C'hlazig|Glazig]], Tome 1, Motifs à broder*, Ti-embann École de Broderie d'Art Pascal Jaouen, 2012, 48 p. 
* *[[Bro C'hlazig|Glazig]], Tome 2, Motifs à broder*, Ti-embann École de Broderie d'Art Pascal Jaouen, 2013, 
* *[[Bro C'hlazig|Glazig]], Tome 3, Motifs à broder*, Ti-embann École de Broderie d'Art Pascal Jaouen, 2014 

## Liammoù diavaez
* "Brodeline", Broderezh-Arz
* Pascal Jaouen, broder ha stilour
* Skol Vroderezh-Arz Pascal Jaouen
Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici

**Ur pennad [[Lorenzo de' Medici]] zo ivez.* 

**Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici** , lesanvet **Lorenzo il Popolano**, a oa ur priñs italian eus skourr yaouañ an Tiegezh Medici. 

## E vuhez
Mab e oa da Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici. E dad-kozh a-berzh tad e oa Lorenzo il Vecchio, breur yaouañ Cosimo de' Medici ha diazezer skourr yaouañ an Tiegezh Medici. Ur breur en doa, Giovanni il Popolano.
Goude marv o zad e 1476 e voe savet an daou vugel gant o c'hendirvi Giuliano ha Lorenzo de' Medici. 
Kelennet e voent gant lenneien evel Marsilio Ficino hag Angelo Poliziano ha savet e-kreiz tud a zeskadurezh hag a sevenadur evel a veze e lez *il Magnifico*. Troet da-vat e oant gant ar studioù klasel hag al levrioù, ka krouet e voe ganto ul levraoueg da zastum dornskridoù. 
A-benn ur pennad e trenkas ar soubenn etrezo ha Lorenzo il Magnifico, en abeg d'an arc'hant dreist-holl, rak Lorenzo il Magnifico a vire hêrezh an daou vreur e-lec'h merañ anezho e-pad o yaouankiz hepmui. Mont a reas an afer betek al lez-varn.  
Goude marv Lorenzo il Magnifico e savjont a-enep o c'henderv Piero (il Fatuo), ma voent harluet gantañ e miz Ebrel 1494.
A-benn miz Du avat e oa distro an daou vreur Lorenzo ha Giovanni da Firenze, da-heul arme c'hall Charlez VIII, a oa oc'h aloubiñ Italia, dre ma oa bet distroadet Piero gant un Dispac'h republikan. Mont a rejont a-du gant Girolamo Savonarola ha roet e voe dezho al lesanv *Popolano* ("Poblel") kement ha diskouez e oant e-tu ar bobl, e-skoaz skourr Piero de' Medici, ha ne oa nemet un tirant anezhañ. Anvet e voe Giovanni da gannad ar republik nevez, ar Repubblica fiorentina. 

## E vugale
Dimeziñ a reas da Semiramide Appiano, ha 5 bugel o doe: 
*Pierfrancesco (1485 - 1525), 
*Averardo (1488 - 1495), 
*Laudomia, 
*Ginevra 
*Vincenzo.
Robert Pattinson

**Robert Pattinson**, ganet e Londrez d'an 13 a viz Mae 1986 a zo un aktor, ur model, ur soner hag ur sevener eus Breizh-Veur.

## Filmoù
* 2012 : *[[The Twilight Saga: Breaking Dawn]]*: Edward Cullen
* 2012 : *[[Cosmopolis]]*: Eric Packer
* 2011 : *[[Unbound Captives]]*: Phineas
* 2011 : *[[The Twilight Saga: Breaking Dawn]]*: Edward Cullen
* 2011 : *[[De l'eau pour les éléphants (film)|De l'eau pour les éléphants]]*: Jacob Jankowski
* 2011 : *[[Bel-Ami]]*: Georges Duroy
* 2010 : *[[The Twilight Saga: Eclipse]]*: Edward Cullen
* 2010 : *[[Remember Me]]*: Tyler Hawkins
* 2010 : *[[Love & Distrust]]*: Richard
* 2009 : *[[The Twilight Saga: New Moon]]*: Edward Cullen
* 2009 : *[[Twilight]]*: Edward Cullen
* 2009 : *[[Little Ashes]]*: *[[Salvador Dalí]]* 
* 2008 : *[[How to Be]]*: Arthur 
* 2007 : *[[The Bad Mother's Handbook]]
* [[2007]] : *Harry Potter and the Order of Phoenix*: [[Cedric Diggory]]
* [[2006]] : *The Haunted Airman*
* [[2005]] : *Vanity fair*: Rawdy Crawley
* [[2005]] : *Harry Potter and the Goblet of Fire*: [[Cedric Diggory]]
* [[2004]] : *Ring of the Nibelungs'': Giselher
Nick Hornby

Ur skrivagner saoz eo **Nick Hornby**, ganet e 1957. Anavezet eo e romantoù *“High Fidelity”* hag *“About a Boy”* hag e emvuhezskrid *“Fever Pitch”*, ma kont e garantez ouzh ar vell-droad. Alies mat e vez tud sorc'hennet pe dibal en e levrioù. 

## E vuhez

Ganet e oa e Redhill, Surrey, Bro-Saoz d’ar 17 a viz Ebrel 1957. Pa oa 11 vloaz e oa dizimezet e dud. 
Dimezet eo bet div wech. Ur mab (ganet e 1992) hag a zo taget gant an “aotism” en deus bet gant e wreg kentañ, ha daou vab (ganet e 2003 ha 2005) gant ar broduerez Amanda Posey, e eil gwreg.

E 1992 en deus embannet e emvuhezadur anvet “Fever Pitch” ma tispleg e zarempred trelatet gant ar skipailh mell-droad “Arsenal Football Club”. Bet en doa ar priz William Hill Sports Book Of The Year (“Levr-sport Ar Bloaz“) gant al levr-se.
Goude-se en deus kroget Hornby da skrivañ pennadoù e-barzh kazetennoù Sunday Times, Time Out ha Times Literary Supplement. Skrivet en deus ivez barnadennoù sonerezh e-barzh New Yorker.
E 1995 en deus embannet e romant kentañ, High Fidelity, hag a zo brudet-tre. Ur film a oa bet graet diwar-benn al levr-se e 2000 gant Stephen Frears gant John Cusack e roll ar pennc’hoarier.
Bet en deus Nick Hornby ur bern prizioù evit e romantoù hag evit e oberennoù all.

## Sonerezh
Pouezus-bras eo ar sonerezh e buhez Nick Hornby. Ul lod bras eus e levrioù zo liammet ouzh ar sonerezh en ur mod. Penndanvez e romant kentañ (High Fidelity) hag hini diwezhañ betek bremañ (Juliet, Naked) eo ar sonerezh ha tud dedennet-bras (pe kentoc’h re vras) gantañ.
Darempredoù gant bed ar sonerezh en deus Nick Hornby e-unan ivez. Kenlabourat a ra gant strollad rock “Marah”. Graet en deus tro ar bed gant ar strollad-se o lenn e skridoù diwar-benn ar sonerezh e-pad ar sonadegoù.

## Oberennoù
### Romantoù
*(1995) High Fidelity
*(1998) About a Boy
*(2001) How to Be Good
*(2005) A Long Way Down
*(2007) Slam
*(2009) Juliet, Naked
Danevelloù
*(1998) Faith
*(2000) Not a Star
*(2005) Otherwise Pandemonium
Oberennoù
*(1992) Contemporary American Fiction ISBN 0312042132
*(1992) Fever Pitch ISBN 0-14-029344-2
*(2003) 31 Songs ISBN 0-14-101340-0 (Embannet ivez dindan an anv Songbook e Stadoù Unanet, ISBN 1-57-322356-5)
*(2004) The Polysyllabic Spree ISBN 1-932416-24-2
*(2006) Housekeeping vs. the Dirt ISBN 1-932416-59-5
*(2008) Shakespeare Wrote for Money ISBN 1-934781-29-0
 

### Dastumadennoù
*(1993) My Favourite Year: A Collection of Football Writing ISBN 0-7538-1441-2
*(1996) The Picador Book of Sportswriting ISBN 0-330-33133-7
*(2000) Speaking with the Angel ISBN 0-14-029678-6
*(2005) Otherwise Pandemonium ISBN 0-14-102251-5
Filmoù savet diwar-benn e levrioù
*1997 Fever Pitch — sevenet gant David Evans; senario gant Nick Hornby
*2000 High Fidelity — sevenet gant Stephen Frears
*2002 About a Boy — sevenet gant Chris and Paul Weitz
*2005 Fever Pitch — sevenet gant Bobby and Peter Farrelly
*2009 An Education — sevenet gant Lone Scherfig, senario gant Nick Hornby
Dugez Cambridge

**Dugez Cambridge** (*Duchess of [[Cambridge]]* e saozneg) zo un titl bet douget gant teir maouez e Bro-Saoz :
* Caroline von Brandenburg-Ansbach, pried ar roue George II ;
* Auguste von Hessen-Kassel (1797-1889), pried d'ur mab da George III ;
* Catherine, dugez Cambridge, pried d'ur mab-bihan da Elesbed II.
Auguste von Hessen-Kassel

**Auguste von Hessen-Kassel**, pe **Auguste Wilhelmine Louise von Hessen-Kassel**, pe * Augusta of Hesse-Kassel* e saozneg (1797-1889), a oa ur briñsez alaman, pried Adolphus, dug Cambridge, ur mab d'ar roue saoz George III. Ouzhpenn bezañ Dugez Cambridge e oa besrouanez Hannover.

## Dimeziñ
Lidet e voe an eured d'ar 7 a viz Mae e Kassel, hag adarre d'an 1 a viz Mezheven 1818 e Palez Buckingham. 21 e oa Auguste, 43 e oa he fried. He fried Adolphus, Duke of Cambridge, a oa dekvet bugel, ha seizhvet mab, George III ha Charlotte von Mecklenburg-Strelitz. 

Tri bugel o doe. 

Mamm-gozh e oa da Mary of Teck, pried ar roue George V .
Adolf

**Adolf**, pe **Adolph** a-wechoù, zo un anv-bihan alamanek, brezhonek, katalanek, islandek, finnek, hungarek, nederlandek ha norvegek. E kalz broioù eus ar C'hornôg, ral-tre e deuet da vezañ abaoe fin an eil Brezel Bed abalamour da Adolf Hitler.

Dont a ra eus an anv Athalwolf (pe Hadulf), savet gant ar gêrioù kent-germanek athal pe adal (« nobl ») ha wolf (« bleiz »), o talvezhout « bleiz nobl » eta. An anv angl-ha-saoz Æthelwulf (ivez Eadulf pe Eadwulf) zo un anv par dezhañ.

Ar stummoù gwregel Adolphine hag Adolpha zo dibaot.

## Yezhoù all
**[[Adolfo]]*, en italianeg ha spagnoleg
**[[Adolphe]]* e galleg
**Adolphus* e latin ha saozneg
**Ādolfs* e latveg
**Adolfas* e lituaneg

## Tud
### Impalaerien ha rouaned
*Adolf von Nassau, impalaer santel german roman (war-dro 1255 † 1298),
*Adolf Fredrik (1710-1771), roue Sveden en 

### Adolf
*Adolf Fredrik Munck (1749-1831), denjentil svedat, kelenner d'ar roue Gustav III
*Adolf Anderssen (1818-1879), echedour alaman
*Adolf Bernhard Meyer (1840-1911), antropologour ha naturour alaman
*Adolf Wölfli (1864-1930), arzour suis
*Adolf Loos (1870-1933), tisavour aostrian
*Adolf Hitler (1889-1945), politikour ha diktatour alaman a orin aostrian
*"Adi" Dassler (1900-1978), den a afer alaman, diazezer embregerezh Adidas 
*Adolf Eichmann (1906-1962), kargiad nazi alaman hag aostrian, torfedour a vrezel
*Adolf Galland (1912-1966), as eus al Luftwaffe
*Adolf Lu Hitler Marak (g. e 1948), politikour indian
*Adolf Hitler Uunona (g. tro 1956, 1965 pe 1966), politikour namibian

### Adolph
*Karl Adolph Gjellerup (1857-1919), skrivagner danek
*Adolph Marx (1888–1961), gwir anv Harpo Marx

### Adolphus
*Ar priñs Adolphus, Dug Cambridge, mab da George III (1774–1850) 
*Ernest Augustus William Adolphus George Frederick, priñs Hannover (1845–1923) 
*Adolphus Cambridge, 1añ Markiz Cambridge

## Pennadoù kar
*Adolf Nassau, anv meur a zen
*Gustav Adolf, anv-bihan meur a zen

## Notennoù
Adolfo

**Adolfo** zo un anv-bihan italianek ha spagnolek, deuet diwar an anv *[[Adolphus]]*, doare latin an anv-bihan alamanek Adolf. 

## Gerdarzh
Dont a ra eus *Adalulf* pe *Athalwolf*, degaset gant ar Vizigoted; e latin *Athavulfus* pe *Adolfus*, diwar *adal*, "uhel, nobl", ha *wulf*, "bleiz", da lavarout eo "bleiz nobl", pe "brezelour uhel", Ataúlfo a voe roue ar Visigoted adal 410 betek 415.

## Eilstummoù
**Adolfa, Adolfina,* evit ar merc'hed.

## Yezhoù all
*Adolf, en alamaneg
*Adolphe e galleg
**Adolphus* e latin ha saozneg.

## Tud

### Sent
* Sant Adolfo, merzher en Córdoba er bloaz 852, lidet d'ar 27 a viz Gwengolo.
* Sant Adolfo Galiza, eskob Compostela en IXvet kantved.

### Tud all
* Adolfo Alsina
* Adolfo Domínguez
* Adolfo García
* Adolfo González
* Adolfo Pérez
* Adolfo Suárez

#### 
*Adolfo Bioy Casares, skrivagner.
*Adolfo Pérez Esquivel, peoc'helour arc'hantinat, Priz Nobel ar Peoc'h e 1980.
*Adolfo Rodríguez Saá, politikour ha prezidant ar vro e 2001.

#### 
* Adolfo Ballivián Coll (1831–1874), ofiser, politikour, prezidant ar vro 

#### 
*Adolfo Zaldívar, politikour.

#### 
*Adolfo de Abel Vilela, politikour hag arzistorour, 
*Adolfo Rey Ruibal, skrivagner

### 
*Adolfo Albertazzi (1865 – 1924), skrivagner 
*Adolfo Apolloni (1855 – 1923), kizeller 
*Adolfo Avena, tisavour
*Adolfo Balduini, livour ha kizeller.
*Adolfo Bartoli (1833 – 1894), lenneg
*Adolfo Bassi (1775 – 1855), sonaozour
*Adolfo Battaglia, politikour 
*Adolfo Betti, sonerezhour
*Adolfo Borgognoni (1840 – 1893), barzh
*Adolfo Cartisano, luc'hskeudenner
*Adolfo Celi, aktour.
*Adolfo De Bosis, barzh
*Adolfo De Carolis pe De Karolis (1874 – 1928), livour
*Adolfo De Foresta (1825 – 1886), politikour 
*Adolfo Farsari (1841 – 1898), luc'hskeudenner
*Adolfo Lucarini, livour
*Adolfo Serafino, soudard ha partizan italian. 
*Adolfo Tunesi, korfembreger
*Adolfo Urso, politikour
*Adolfo Venturi, arzistorour
*Adolfo Wildt, kizeller
*Adolfo Zamboni, soudard, emsaver ha partizan enepfaskour.

#### 

#### 
*Adolfo de la Huerta , politikour, prezidant ar vro e 1920.
*Adolfo López Mateos, politikour, prezidant ar vro eus 1958 da 1964.
*Adolfo Ruiz Cortines, politikour, prezidant ar vro eus 1952 betek 1958.
*Adolfo de la Parra, tabouliner gant al laz Canned Heat.

#### 
*Adolfo Suárez González, politikour, kentañ ministr eus 1976 da 1981.
*Gustavo Adolfo Bécquer, barzh
Intañvez Indian

***Indian Widow***, pe ***Intañvez Indian***, zo ul livadur gant Joseph Wright of Derby, echuet war-dro dibenn 1783 pe deroù 1784 ha diskouezet e 1785 e Londrez. Hiziv emañ en Derby Museum and Art Gallery, e Derby, e Bro-Saoz.

## An anv
*Indian Widow* eo an anv a lavare al livour e-unan eus e labour, met un anv hiroc'h zo ivez: ***The Widow of an Indian Chief Watching the Arms of Her Deceased Husband***, da lavarout eo *Intañvez ur pennbrezelour indian o sellout ouzh armoù he fried marvet*. 

## Notennoù
Joseph Wright of Derby

**Joseph Wright of Derby**, ganet e 1734 e Derby ha marvet eno ivez e 1797, zo ul livour saoz. 

## E vuhez
Mab e oa d'un alvokad eus Derby. Studiañ a reas e Londrez gant Thomas Hudson, a gelennas ivez Joshua Reynolds. Goudee studi e tizroas da gêr Derby hag eno e chomas goude-se.

Poltredoù ha gwelvaoù a livas. Peurvuiañ e rae gant teknik ar sklêrijenn deñval.

## E oberennoù

* *[[A Philosopher Lecturing on the Orrery]]* (Un philosophe fait une leçon sur le planétarium de table), (1764-1766), 147,3 x 203,2 cm, Derby, Museum and Art Gallery
* *[[An Experiment on a Bird in the Air Pump]]* (An Arnod gant an evn er pomp dre aer), (1768), Londrez, Tate Gallery
* *The Blacksmiths shop*, 1771, (Yale, Center for British Art)
* *[[An Alkimiour o tizoleiñ ar Fosfor]]* (1771), Derby, Museum and Art Gallery
* *Cave at evening*, 1774 (Smith College Museum of Art, Northampton)
* *Matlock Tor by Moonlight*, 1777-80, (Yale Center for British Art)
* *Self-portrait*, 1780, (Yale Center for British Art)
* *Cottage on Fire at Night*, 1785-93, (Yale Center for British Art)
* *Academy by Lamplight*, 1768-71, (Yale Center for British Art)
* *[[Indian Widow]]* 1783-1784, Derby, Museum and Art Gallery
* *Vesuvius from Posillipo*, 1788, (Yale Center for British Art)

## Pennadoù kar
* Georges de La Tour
* Derby Museum and Art Gallery
Sklêrijenn deñval

Ar **sklêrijenn deñval** pe **sklaer-ha-teñval**, a zo *chiaroscuro* en italianeg, zo un doare da livañ ma vez lakaet takadoù sklaer e-kichenik takadoù teñval, hep takad damsklaer pe damdeñval etreze, evit krouiñ un efed kriz. Ijinet e voe an doare-ober-se gant al livour italian Polidoro da Caravaggio (?-1543), met brudet e voe gant Michelangelo Merisi (1571-1610), lesanvet "il Caravaggio" hag e warlerc'hidi, ha goude gant tud eus an hanternoz, evel Rembrandt.

E kalz a vroioù e reer ivez gant an anv orin italianek, *chiaroscuro* (IPA: [kjarosˈkuːro], ur meskaj etre *chiaro* (sklaer) hag *oscuro* (teñval).

## Pennadoù kar
* Il Caravaggio
* Polidoro da Caravaggio
* Georges de La Tour
* Rembrandt
* Toros Roslin
* Skol Caravaggio Utrecht
* Joseph Wright of Derby
An Alkimiour o tizoleiñ ar Fosfor

***An alkimiour o tizoleiñ ar fosfor*** (saozneg : *The Alchemist Discovering Phosphorus*) zo un daolenn gant Joseph Wright of Derby echuet e 1771 hag adc'hraet e 1795.
Derby Museum and Art Gallery

An ***Derby Museum and Art Gallery*** eo mirdi kêr Derby en Bro-Saoz. Diazezet e voe en 1858, ha pellamzer e voe er savadur ma emañ Levraoueg Kêr Derby bremañ. Hiziv emañ tostik alese. Eno e c'haller gwelout un toullad mat a livadurioù eus an XVIIIvet ha XIXvet kantved ha dreist-holl oberoù al livour Joseph Wright of Derby a oa o chom e Derby end-eeun.

## Arzourien
Ouzhpenn un darn eus livadurioù Wright e c'haller gwelout oberennoù gant an arzourien-mañ: William Frederick Austin, E.E. Clark, Harold Gresley, Alfred John Keene, George Bailey, David Payne, George Turner, Ernest Townsend, George Francis Yarnell, Samuel ha Louise Rayner.
George Turner

Anv meur a zen eo **George Turner** :

*George Turner (barner) (1750–1843), ofiser ha barner stadunanat
* George Turner (antropologour) (1817–1891), misioner saoz
*George Turner (livour) (1841-1910)
*George Turner (politikour stadunanat) (1850&ndash;1932), 
*George Turner (politikour aostralian) (1851&ndash;1916), 
*George Grey Turner (1877&ndash;1951), surjian saoz
* George Turner (senedour) (1897–1903), politiker stadunanat
*George B. Turner (1899&ndash;1963), soudard stadunanat
*George Turner (skrivagner) (1916&ndash;1997), skrivagner aostralian
* George Turner (politikour alaman) (* 1935), 
*George Turner (politikour saoz) (1940-), politikour alaman
*George Turner (1877-1947), aktour stadunanat er film *Henry Steps Out* e 1940.
George Turner (livour)

* *Marteze emaoc'h o klask al livour [[Joseph Mallord William Turner]]?*
* *Ur pennad diwar-benn ananv-tiegezh [[Turner]] zo ivez.* 

**George Turner** (1841-1910) a oa ul livour saoz, ganet e Cromford, Derbyshire e Bro-Saoz. Mont a reas e dud da chom da gêr Derby. Dornet e oa da seniñ ha da livañ. Dont a reas da vout livour ha kelenner war an arz. 

Un toullad mat eus e oberennoù zo war ziskouez en Derby Museum and Art Gallery.
Turner

**Turner** zo un anv-tiegezh saoznek. Talvout a ra kement ha turgner Bez ez eo an 28vet anv boutinañ er Rouantelezh-Unanet. Erruet e oa e Breizh-veur gant aloubadeg Dug Nomandi e 1066, dont a ra an anv eus Normandi eta.

## Tud
### 
* William Turner (1515-1568), louzawour 
* William Turner (1775-1851), livour 
* Dawson Turner (1775-1858), louzawour 
* George Turner (livour) (1841-1910)
* John Turner (1865-1934), anarkour 
* Eva Turner (1892 – 1990), c'hoariganerez saoz
* Victor Turner (1920-1983), antropologour
* Alex Turner (1986-), soner ha kaner gant an Arctic Monkeys .

### 
* Iain Turner (1986-), melldroader.

### 
* John Herbert Turner (1834-1923), politikour kanadian eus Kolombia Vreizhveuriat
* John Napier Turner (1929-), kentañ ministr Kanada

### 
* Paul Turner, filmaozer

### 
* Nat Turner (1800-1831), sklav 
* Henri Turner (1892-1979), mezeg, roet e anv da sindrom Turner ;
* Charles Turner Joy (1895-1956), amiral;
* Joe Turner (1907-1990), pianoour ;
* Big Joe Turner (1911-1985), kaner blues ;
* Lana Turner (1921-1995), aktourez ;
* Ike Turner (1931-2007), soner blues ;
* Tina Turner (1938-), kanerez ;
* Ted Turner (1938-), penn-embregerezh, diazezer CNN ;
* Charles Edward Turner (1945-1997), louzawour;
* Michael S. Turner (1949-), kosmologour ;
* Kathleen Turner (1954-), aktourez ;
* Guinevere Turner (1968-), aktourez ;
* Michael Turner (1971-), tresour ;
* Aiden Turner (1977-), aktour ;

### Anvioù-tud
 
*Alex Turner
*Andrew Turner
*Ann Turner
*Anna Turner
*Anne Turner
*Brad Turner
*Brian Turner
*Charles Turner
*Dan Turner
*Daniel Turner
*David Turner
*Fred Turner
*George Turner
*Jack Turner
*James Turner
*Jim Turner
*Joe Turner
*Joel Turner
*John Turner
*Michael Turner 
*William Turner

## Lec'hanvadurezh
###### 
*Turner

###### 
*Turner, e Maine ;
*Turner, e Michigan ;
*Turner, en Oregon.
*Turner, e Kansas
*kontelezh Turner

###### 
*Turner, enezenn e Pleg-mor California.

## Arz
*Ar Priz Turner, ur priz arzoù ar gweled e Bro-Saoz.

## Lennegezh
**The Turner Diaries*, romant stadunanat gant William Pierce embannet en 1978, sinet en anv « Andrew Macdonald », berz warnañ er stad c'hall betek 2002.

## Pennadoù kar a bell pe a dost
*Thurner
## Notennoù ha daveoù
Roz-aer

Ar **roz-aer**, pe **[[roz-ki]]** pe **kopiar** zo plant geotennek gouez, *Papaver rhoeas* o anv skiantel.
Arouez an tachennoù-emgann hag an dud marv er brezel eo ar roz-ki, da nebeutañ abaoe Emgann Waterloo (1815).

## An anv
*E galleg : *coquelicoq* (1545) a ra dave da gan ur c'hilhog ha da liv e gribenn.
*E saozneg : *poppy*, diwar an anv latin *papaver*.

## Er sonerezh
* *[http://fr.wikisource.org/wiki/Gentil_Coquelicot J'ai descendu dans mon jardin (Gentil coquelicot)]* a zo ur ganaouenn c'hallek evit ar vugale,
* *[[Comme un p'tit coquelicot]]*, ur ganaouenn c'hallek savet e 1951 gant Raymond Asso hag e wreg Claude Valéry.

## Traoù all
*An emsav *[[Nous voulons des coquelicots]]* e Bro-C'hall hag e Breizh.

## Gwelout ivez
* *[http://en.wikipedia.org/wiki/Remembrance_Day Poppy Day]*
* *[http://en.wikipedia.org/wiki/White_poppy_(symbol) White Poppy]*

## Livadurioù

Claude Monet 037.jpg|*[[Les Coquelicots]]*Claude Monet (1873)
Claude_Monet_-_L'été_-_Champ_de_coquelicots.JPG|*L'été – Champ de coquelicots*Claude Monet (1875)
Odilon Redon - Der rote Mohn - nach 1895.jpeg|*Le coquelicot rouge*Odilon Redon(goude 1895)


## Skeudennoù

Nsr-slika-064.png|Stadoù ar plant
Mohnblume 1.jpg|Broñsenn
Mohnblume 2.jpg|Broñsenn
Blooming_of_flower.jpg|Broñsenn
Oldpoppies.jpg|Roz-ki


Poppy2004.JPG|Parkad roz-ki
Coquelicot(1).JPG|Bleunienn dispak.
Thomas Bresson - Pavot (by).JPG|Daredoù 
Papaver March 2010-4.jpg|Bolc'henn roz-ki.
Graines de coquelicots.JPG|Bolc'henn ha greun roz-ki.


## Liammoù diavaez

* Plantkelt er wikipedia
* plantkelt.net

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog kazugel

Ar **skilgog kazugel** a zo ur spesad evned, *Dendragapus fuliginosus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Canace obscura fuliginosa* (kentanv) da gentañ-penn (e 1873) gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

Evnoniour 'zo a sell outañ c'hoazh evel un isspesad d'ar skilgog teñval (*Dendragapus obscurus*).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Norzhamerika :
**Dendragapus fuliginosus fuliginosus*, eus Yukon (Kanada) da walarn Kalifornia (Stadoù-Unanet Amerika (SUA)),
**D.f. howardii*, e kreiz Kalifornia,
**D. f. sierrae*, eus Washington da hanternoz-kreiz Kalifornia ha Nevada (SUA),
**D.f. sitkensis*, e gevred Alaska (SUA).

## Liammoù diavaez
*  ''Dendragapus fuliginosus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dendragapus fuliginosus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Sorser

Ur **sorser**, pe **hudour**, zo un den gouiziek war ar sorserezh, pe ar boazioù hud, a zo en e c'halloud treiñ an dud hag an traoù e pezh a gar, dre lavarout orezonoù pe reiñ drammoù da skouer.

## En Istor

* Sorserezed Tessali
* Janed Ark, kondaonet evit sorserezh, devet ez-vev e 1431 ha didamallet e 1456
* Mithizhien Margherita Aldobrandini, dugez Parma, kondaonet d'ar marv e 1611
* Sorserezed Salem, un 20 den bennak kondaonet d'ar marv war-dro 1692 e Bro-Saoz Nevez

## Lennegezh
### Barzhoniezh
* **, Johann Wolfgang von Goethe, 1797
### C'hoariva
* *[[Makbez]]*, William Shakespeare, 1606
* *[[The Crucible (c'hoariva)|The Crucible]]*, Arthur Miller, 1952
### Kontadennoù
* *Kinder- und Hausmärchen*, ar Vreudeur Grimm, Berlin, 1812
### Romantoù
* *[[Al laer dienn]]*, Yeun ar Gow, Gwalarn, niv 98, 1937 - (Mont a ra Yeun ar Gwilhou da di ar sorser evit gouzout gant piv ez a e zienn.)
* *[[Eñvorennoù ur brezhonegour]]*, Frañsez Vallée, 1944 - (Ur sorser e oa eontr an daneveller.)
* *[[Harry Potter]]*, J. K. Rowling, 1997-2007
* *[https://web.archive.org/web/20220120210958/https://br.wikipedia.org/wiki/Ar_C%27hrasho%C3%B9 Ar C'hrashoù]*, Yann Gerven, skrivet evit Priz ar Yaouankiz 2008
## Bannoù-treset
* *[[Sorserezed Breselien]]*, Bruno Bertin

## Sinema
* *Häxan*, Benjamin Christensen, 1922
* *[[Fantasia (film)|Fantasia]]*, Walt Disney Productions, 1940
* *Les Sorcières de Salem*, Raymond Rouleau, 1956
* *[[The Sword in the Stone (film)|The Sword in the Stone]]*, Walt Disney Productions, 1963
* *The coming, Burned at the stake*, Bert I. Gordon, 1981
* *The Witches of Eastwick*, George Miller, 1987
* *Hocus Pocus*, Kenny Ortega, 1993
* *The Crucible*, Nicholas Hytner, 1996
* *[[Harry Potter (film)|Harry Potter]]*, Warner Bros. Pictures, 2001-2011
* *The Sorcerer's Apprentice*, Walt Disney Productions, 2010

## Skinwel
* *[[Bewitched (stirad)|Bewitched]]*, 1964-1972
* *[[Charmed (stirad)|Charmed]]*, 1998-2006

## Sonerezh
* ''Janedig ar sorserez''
* *[[L'Apprenti sorcier]]*, Paul Dukas, 1897
* *La nuit est une sorcière*, Sidney Bechet, 1953

## Lavaroù
**Ar sorserez ne lâr ket gaou / Ha pa vez glav e vez poulloù/ Ha pa vez skorn e vez kalet / Ha pa vez erc'h e vez gwenn ar bed*. Dihunamb 1934, p. 76.

## Gwelout ivez
* Mallozh
* Merzhin

## Skeudennoù

Johann Heinrich Füssli 019.jpg|
The Lancashire Witches 10.jpg|
Francisco_de_Goya_y_Lucientes_-_Witches'_Sabbath_-_WGA10007.jpg|
Paganavebury.jpg|


## Liammoù diavez
*  ''Marie-Jeanne, la sorcière de Pleuven''
*  ''Sorserezed ar Grennnamzer laerezed kalc'hoù''
A Philosopher Lecturing on the Orrery

***A Philosopher Lecturing on the Orrery*** zo ul livadur gant al livour saoz Joseph Wright of Derby, war ziskouez en Derby Museum and Art Gallery e kêr Derby.
Suner-gwad

Ur **suner-gwad** a zo un den marv-bev hag en em vag diwar gwad an dud vev. Kousket a ra e teñvalijenn e vez adal gouloù-deiz betek serr-noz peogwir e vefe lazhet gant sklerijenn an deiz. Spontet e vez pe gant un ivin-kignen pe ur skourrig roz-ki pe ur skourrig spern-gwenn pe ur groaz pe ur melezour.

Kalz istorioù sunerien-wad zo bet ijinet en oberennoù faltazi, Dracula o vezañ an dudenn vrudetañ an holl anezho.

## El lennegezh
### E brezhoneg
* *Burtul, ar suner-gwad*, danevell e-barzh Al Liamm, Niv. 177; p.243, gant Jef Philippe.
* *Ur banne e kêr*, danevell e-barzh *Ur voutailh war an traezh*, p.22, gant Mark Kerrain.

### Romantoù
* *The Vampyre* gant John Polidori, 1819
* *La Vampire* gant Paol Feval, 1856
* *Dracula* gant Bram Stoker, 1897

### Bannoù treset
* *Angel: After the Fall*, *Angel: Aftermath*, 2007-

## Er sinema
* *Nosferatu, eine Symphonie des Grauens*, Friedrich-Wilhelm Murnau, 1922
* *The Rocky Horror Picture Show*, Jim Sharman, 1975
* *Nosferatu: Phantom der Nacht*, Werner Herzog, 1979
* *Nosferatu a Venezia*, Luigi Cozzi ha Mario Caiano, 1988
* *[[Bram Stoker's Dracula (film, 1992)|Bram Stoker's Dracula]]* gant Francis Ford Coppola, 1992
* *Interview with the Vampire* gant Neil Jordan, 1994
* *The Twilight Saga*, Summit Entertainment, 2008-2012
* *[[Hotel Transylvania]]*, flm bevaat e 2012
## Er skinwel
* *[[Buffy the Vampire Slayer]]*, 1997-2003
* *Angel*, 1999-2004
* *[[True Blood]]*, 2008-2014
* *[[Vampire Diaries (stirad skinwel)|Vampire Diaries]]*, 2009-2017
## Skeudennoù

Les vampires.jpg|Engravadenn levr Collin de Plancy *Histoire des vampires et des spectres malfaisants avec un examen du vampirisme* (Pariz, Masson, 1820).
Varneythevampire.jpg|*Varney the vampire*, 1847
Moraine le vampire.jpg|Maendresadenn evit *La Vampire*, romant Paol Feval, gant R. de Moraine, 1864
Carmilla.jpg|*[[Carmilla]]* gant Sheridan Le Fanu, skeudennaouet gant D. H. Friston, 1872.
Burne-Jones-le-Vampire.jpg|*The Vampire* gant Philip Burne-Jones, 1897
Dracula1st.jpeg|Dracula gant Bram Stoker, embannadur 1931
Tate Modern

An **Tate Modern** a zo ur mirdi arzoù a-vremañ e Londrez (Bro-Saoz), e karter Southwark. Digor eo abaoe ar bloaz 2000.
L'Apprenti sorcier

**L'Apprenti sorcier** a zo ur *scherzo* sonaozet e 1897 gant Paul Dukas diwar ar barzhoneg alamanek *[[Der Zauberlehrling]]* gant Goethe.
Tem eo d'ar film berr "The Sorcerer's Apprentice" e-barzh Fantasia. 

## Liammoù diavaez
* M'hoc'h eus c'hoant da selaou ''L'Apprenti sorcier''
Adolf Nassau

**Adolf Nassau** (**Adolf van Nassau** en izelvroeg) a c'hall bezañ :
* Adolf von Nassau (impalaer santel) (war-dro 1255 † 1298), Impalaer santel roman german eus 1292 betek e varv e 1298.
* Adolf II Nassau (1386-1426), kont Nassau-Idstein ha Nassau-Wiesbaden eus 1393 betek e varv e 1426.
* Adolf II Nassau (1422-1475), arc'heskob Mainz eus 1461 betek e varv e 1475.
* Adolf Nassau (1540-1568), kont Nassau, breur da Gwilherm Iañ van Orange-Nassau.
* Adolphe de Nassau (1817 - 1905), dug-meur Luksembourg adal 1890 betek e varv e 1905

## Pennadoù kar
*Adolf
*Nassau
Adolf Nassau (impalaer santel)

**Adolf von Nassau** (war-dro 1255 - 1298), a voe Impalaer santel roman german eus 1292 betek e varv e 1298.
Maggie Smith

**Maggie Smith** (*Dame Margaret Natalie Smith*, CH, DBE), bet ganet d'an 28 a viz Kerzu 1934 en Ilford, Essex, e-kichen Londrez, ha marvet d'an 27 a viz Gwengolo 2024 e Londrez, a oa un aktourez saoz.

## Un nebeud filmoù
C'hoariet he deus en ouzhpenn 60 film er sinema hag er skinwel.
* 1956 : *Child in the House*
* 1965 : *Othello* (asambles gant Laurence Olivier)
* 1969 : *The Prime of Miss Jean Brodie*, a dalvezas un ''Oskar'' dezhi
* 1978 : *California Suite* (asambles gant Michael Caine ha Jane Fonda), un eil *Oskar*
* 1985 : *A Room with a View*
* 1995 : *Richard III* (asambles gant Ian McKellen ha Jim Broadbent)
* 1999 : *Tea with Mussolini* (asambles gant Judi Dench, Joan Plowright ha Cher)
* 2001 : *Gosford Park* (asambles gant Kristin Scott Thomas ha Clive Owen)
* 2001-2011 : *[[Harry Potter]]*, ma c'hoarie roll Minerva McGonagall
* 2010-2015 : *[[Downton Abbey]]*

Maggie Smith handprints in Leicester Square WC2 - geograph.org.uk - 1352179.jpg|Roudoù daouarn Maggie Smith e Leicester Square, Londrez

## Notennoù ha daveoù
Gourizad Kuiper

**Gourizad Kuiper** a zo un dachenn eus Koskoriad an Heol, en tu-hont da gelc'htro Neizhan, etre 30 ha 50 unanenn astronomek. An dachenn-se, e stumm ur walenn, a ya moarvat ouzh hec'h ober 35&nbsp;000 traezenn bennak hag o deus 100 km a dreuzkiz da vihanañ, ar braz anezho war plan an ekliptik. Mas hollek an traezoù-se a zo neuze kalz en tu-hont (meur a gant gwech) da hini ar gouriziad asteroidennoù a zo etre Meurzh ha Yaou.

Moarvat eo dilerc'hioù diwezhañ an nivlennad Heol a zo bet e pennorin ar sistem heol. An darnoù doues, e diabarzh an disk, a zo deuet da vezañ planedennoù. An erien diavaez, dizouesoc'h, en deus roet ur bern korfoù bihan.

## Pennadoù kar
* Neizhan
* Traezenn dreuzneizhanat

## Liammoù diavaez
Léopold Sédar Senghor

**Léopold Sédar Senghor** a zo ur barzh, skrivagner ha politikour ganet en ur familh binvidik e 1906 e Senegal. 

Graet en doa e studioù e Pariz goude bezañ tapet e vachelouriezh e Dakar ha bet e oa bet ministr e Bro-C'hall. E 1933 en doa bet ur vroadelezh c'hall. En e varzhonegoù en em save evit ma vefe dizalc’h Bro Senegal. Ur bloaz war lerc’h e krou gant daou zen all gweladeg “ar studier du” e-lec’h ma lavar e gentañ prederioù war ar morianerezh. Da c’houde eo deuet da vezañ kelenner. E 1939 ez eas d’ober ar brezel hag e 1940 voe toullbac’het. E 1945 e teuas da vezañ kannad e Bro Senegal. E 1960 e teuas da vezañ kentañ prezidant ar stad-se, chom a raio prezidant Bro Senegal betek 1980. Abalamour d'e skridoù, savet e galleg, e oa bet dilennet da ezel eus an Akademiezh C'hall e 1983. Mervel a reas e 2001 e Bro-C’hall.
Dourvarc'h Allenton

**Dourvarc'h Allenton** zo ur c'horf-eskern a oa hini un dourvarc'h (*Hippopotamus amphibius*) hag a zo bet kavet en Allenton (Bro-Saoz) er bloaz 1895. E welout a c'haller en Derby Museum and Art Gallery. 3 m hed zo dezhañ.
Rok

**Rok** zo :
*un anv-gwan, *rok* (lorc'hus), ha diwarnañ ar ger rogoni (lorc'h)
*un doare brezhonek testeniekaet da skrivañ rock'n roll
**ul levr gant ar soner Frank Darcel diwar-benn istor ar rock'n roll e Breizh
*Rok, un anv-bihan
**anv Sant Rok, ur sant okitan, enoret e Breizh ivez
***Sant Rok*, anv meur a lec'h ma vez, pe ma veze, enoret ar sant.

## Pennadoù kar
*Rocco
*Roque
* Rock