Stêranvadurezh Breizh

Studiet eo bet lec'hanvadurezh Breizh hag e skourr **stêranvadurezh Breizh** dre glask penngefioù galianek pe vrezhonek. Koulskoude ne c'heller ket bezañ sur ne vije ket penngefioù en ur yezh indezeuropek pe nann-indezeuropek koshoc'h eget ar galianeg ha marteze eo c'hoarvezet d'ar brezhoneg degemer ha treuzwiskañ elfennoù ar yezh keltiek kevandirel (predeneg? galianeg?) ken tost e oa dezhi.

## Mareadur an anvioù
Hervez Herve ar Bihan e c'heller renkañ stêranvioù Breizh e tri maread :
*Mare an henindezeuropeg etre 2000 ha 1000 kent Jezuz-Krist
*Mare ar stêranvioù keltiek adalek 1000 kent Jezuz-Krist
*Mare ar stêranvioù brezhonek

Ret eo ouzhpennañ mare an anvioù gallek.

## An anvioù stêrioù koshañ
*Blavezh : hervez Léon Fleuriot e teufe eus ur ger rakkeltiek *blau-* = glas hag e talvezfe kement ha geuniek rak e Dornskrid Leiden e weler an henvrezhoneg *blavati* spisc'heriet evet latin paludati.
*Ele : ar wrizienn rakkeltiek **al*, **el*, **ol* = flodiñ (kavet *Elái*, *Lai* hag *Eli* e Bro-Gembre
*Leger ha Liger : un anv a seblant kozh-tre evit ar stêrioù a dreuz Lannuon (Leger) hag Naoned (Liger). Merket eo bet an anv Liger gant Kaezar (c. 48 kent Jezuz-Krist). 
*Oud ha Don : eus *ult (kartennaoueg abati Redon) (cf. Lot, stêr e-kreiz Bro-C'hall anavezet gwechall dindan ar stummoù *Ulta*, *Oltis*, *Oltus*.
Evit an Don e kaver ar stumm latin *Ultone* e kartennaoueg abati Redon. Marteze e endalc'h anvioù kozh Oud ha Don (Breizh ha Rusia) ar wrizienn **ol*- = flodiñ ivez
*Renk : war Taolenn Peutinger e weler *Reginea* pe *Reginca*. Hervez Herve ar Bihan e teufe eus ur wrizienn rakkeltiek kavet e saozneg (*rink*), e kembraeg (*rhinc*), e latin (*ringi*) dezhi ar ster *krozal*.

## An anvioù stêrioù keltiek
*Aon, Av hag Aven : eus ar ger keltiek **aban* hag **abn*. E Bro-Gembre emañ ar stêr *Avan* hag e Bro-Saoz ar stêr Avon. Dont a ra eus ar wrizienn indezeuropek **abon* (predeneg **abona*, galianeg *ambe*, gouezeleg *abhainn*, kembraeg *afon*, latin *amnis*, sañskriteg ambu). Talvezout a ra kement ha *stêr* war a seblant.
*Argenon : gwelet eo bet ar ger genou a gavfemp ivez en anv kêr Geneva. Hervez Léon Fleuriot e vije "*tost d'ar genou*". Indezeuropek e c'hell bezañ ar wrizienn. 
*Ik : tost e vefe d'ar ger latin *acqua* hag anv kozh ar stêr Yonne, *Icauna*.
Met re zisheñvel eo ar stumm heniwerzhonek *esc* evit bezañ rakkeltiek.
*Intel : Hervez Léon Fleuriot, ar spisc'her *euripi* (dave d'ur wazhenn-vor c'hresian) evit en henvrezhoneg *ectolli* a vije evit stumm ur strizh-mor a zo gant ar stêr.
*Goued ha Gouedig : E *Vita Sancti Brioci* e weler anv ar Goued troet gant al latin *sanguis*. (brezhoneg gwad, kembraeg *gwaed*, gwenedeg *goed*, predeneg **waito*).
*Leñv : Eus ar wrizienn a gaver e kerneveureg *lef*, e kembraeg *llef* hag e brezhoneg *leñvañ*. Pa eztaoler ur c'hlemm e c'heller ober un trouzig, trouz an dour o hiboudiñ.

## Penngefioù
***[[Aber]]** : ur ganol-vor hir ha strizh a-walc'h e diwezh traonienn ur stêr. Roet eo bet an anv-mañ d'ur stêr e Kraozon a ya d'ober un aber (stêr an Aber). E Bro-Leon e kaver an Aber-Ac'h, an Aber-Benead (pe Benniget) hag an Aber-Ildud. Aberioù a zo e-leizh e Breizh, met n'eo ket chomet bev ar ger en eñvor ar bobl. Setu perak, dindan levezon an douaroniezh c'hallek e vez komzet eus *les [[:fr:ria|rias]] bretonnes* evit an Aon, ar Belon, ar Blavezh, ar Gwilen, an Oded, ar Renk (dourredenn) hag all. Kavet e vez ar memes ger e Bro-Gembre.
***Ben-** : Kavet eo e-barzh anvioù kêrioù ha kêriadennoù lec'hiet war genou ur stêr :
**Banastêr : genou ar stêr (e Sarzhav)
**Ban-Gavr : e-kichen Gavr (Bro-Wened - Mor-Bihan)
**Banintel : ur maner aet da get en Intel e genou ar stêr Intel
**Benoded : ur gêr e genou an Oded
**Binig : ur gêr e genou an Ik
***Kember** : troet e *Kemper* evit lec'hioù ma ya div dourredenn da gejañ : Kemper (Bro-Gerne - Penn-ar-Bed), Kemper-Gwezhenneg (Bro-Dreger - Aodoù-an-Arvor)
***Ladrun**
Hervez Jean-Yves Plourin ha Pierre Hellocou, ar stêr a ya eus feuteun Toullaeron betek an Ele (etre Ar Faoued ha Lannejenn) a zo Stêr-Laeron e gwir anv (ha n'eo ket an Inam, ur fazi graet er XIXvet kantved).
Dont a rafe eus *lad-* = flodiñ ha *gronn* = lagenn. Ur seurt geun eo gant dour o tont er-maez dioutañ. Ha n'en deus netra da welout gant al laeron o defe laeret ar stêr gwechall.