The Stooges

**The Stooges** (pe **Iggy and the Stooges**) a zo ur strollad sonerezh rock ha rakpunk amerikan savet e Ann Arbor (Michigan) e 1967. N'eus ket graet kalz berzh a-fet gwerzhañ pladennoù, daoust ma teuas da vezañ brudet a-drugarez da emzalc'h ar c'haner, Iggy Pop e anv, war al leurenn. Hiziv an deiz ez eo gwelet evel unan eus levezonoù pouezusañ luskadoù evel ar sonerezh metal, ar sonerezh punk hag ar sonerezh dazeilat. Divodet e voe ar strollad e 1974, ha bodet en-dro e 2003.

## Istor
The Stooges a voe savet e 1967 e Ann Arbor gant Iggy Pop (hg a oa tabouliner). Gantañ e teuas ar vreudeur Ron Asheton (gitar) ha Scott Asheton (taboulinoù). Nepell goude e voe degemeret ar soner gitar boud anvet Dave Alexander. Sonadegoù a roas ar strollad etre Ann Arbor ha Detroit, asambles gant ar strollad anvet MC5. Ur gevrat a dapjont kaout gant an ti-embann pladennoù anvet Elektra Records. An ti-embann-se a lakaas embann div bladenn : *[[The Stooges (albom)|The Stooges]]* e 1969, ha *[[Fun House]]* e 1970, savet asambles gant an treser ha soner saksofon anvet Steve Mackay. Ken diaes e oa merañ ar strollad ken e voe skarzhet diouzh Elektra e 1971.

Nepell goude e voent sikouret gant David Bowie, unan eus an dud nemeto (gant ar buruteller anvet Lester Bangs) a gave e oa talvoudus ar strollad. D'ar mare-se e oa James Williamson a sone gitar, ha Ron Asheton a sone gitar boud, dre ma oa bet skarzhet Dave Alexander peogwir e lonke re a alkol. Ur bladenn nevez, *[[Raw Power]]* he zitl, a voe enrollet e Londrez. Ar sonveskañ a voe graet gant David Bowie, ar pezh a zisplijas kalz d'ar re entanet gant ar strollad. D'an 9 a viz C'hwevrer 1974 e chomas ar strollad a-sav e Detroit : enervet e oa an dud er sal hag e krogas Iggy Pop da gunujenniñ anezho. Kregiñ a reas neuze an arvesterien da teurel a bep seurt traoù war al leurenn. Kenderc'hel a reas ar sonadeg memes tra, hag e c'haller he c'hlevout war ar bladenn live anvet *[[Metallic K.O.]]*, bet embannet e 1976. An deiz war-lerc'h e tivizas Iggy Pop divodañ ar strollad.

Ur wech divodet The Stooges e kendalc'has Iggy Pop diouzh e du. Ar vreudeur Asheton ivez, met ne rejont ket kement a verzh. James Williamson a gendalc'has da sevel tonioù gant Iggy Pop (*[[Kill City]]*, 1977), hag e produas e bevare pladenn (*[[New Values]]*, 1979). Tamm-ha-tamm e tilezas bed ar sonerezh, hag ez eas da labourat er Silicon Valley.

Azalek 1996 e fellas da Iggy Pop advodañ The Stooges, ha dont a reas a-benn d'en ober e 2003, pa grogas da labourat gant ar vreudeur Asheton hag ar soner gitar boud anvet Mike Watt a-benn aozañ peder c'hanaouenn a gaver war e bladenn anvet *[[Skull Ring]]*. Ganto e teuas ar soner saksofon anvet Steve Mackay, hag e krogjont da reiñ sonadegoù en-dro. Seniñ a rejont er bed a-bezh, padal ne oant ket deuet a-benn da guitaat ar Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1970 (war-bouez ur sonadeg e Londrez e 1972). Ur bladenn nevez, *[[The Weirdness]]* he zitl, a zeuas er-maez d'an 19 a viz Meurzh 2007.

D'ar 6 a viz Genver 2009 e voe kavet korf Ron Asheton en e di e Ann Harbor. 60 vloaz e oa. Kemenn a reas a Iggy Pop war e lec'hienn internet e oa Asheton « ur mignon bras, ur breur,  ur soner. Unan ne c'heller ket erlec'hiañ. Mankout a ray deomp. »

## Anv
Meur a anv en deus bet ar strollad. **The Psychedelic Stooges** a oa unan eus ar re gentañ, met dilezet e voe kerkent ha sinet ar gevrat gant Elektra. O div bladenn vras gentañ a voe embannet dindan anv « The Stooges », an hini implijet ar muiañ. Pa voe advodet ar strollad evit ar wech kentañ e 1972 e teuas da vezañ **Iggy and The Stooges**, hag an anv-se a vez implijet c'hoazh hiziv an deiz pa son ar strollad war al leurenn. Daoust da se eo bet embannet pladenn ziwezhañ ar strollad (*The Weirdness* he zitl) dindan anv « The Stooges ». Un dave d'ar strollad farserien amerikan anvet The Three Stooges eo.

## Doare sonerezh
Etre ar sonerezh punk hag ar sonerezh garage emañ sonerezh The Stooges. Koulskoude ez eo ur seurt sonerezh dibar : son ar gitar a zo tagus ha gwisket gant gwaradur, ha lod brasañ o c'hanaouennoù a zo diazezet war donioù eeun, diazezet peurliesañ war un nebeud notennoù. Ar vouezh a vez entanet ha tagus peurliesañ, hag al lusk a c'hall bezañ buan-tre (*1969*) pe gorrek-tre (*Little Doll*), met digemm e chom e-pad ar c'hanaouennoù.
Levezonoù ar sonerezh jazz, free jazz h sonerezh blues a glever e tonioù ar strollad. E bed ar rock e c'ahller menegiñ levezon pladennoù kentañ The Doors pe *[[White Light/White Heat]]* (The Velvet Underground).
Bras-tre eo bet levezon The Stooges war ar sonerezh rock. Peurliesañ e vez lavaret ez eo The Stooges krouerien ar sonerezh punk (Ramones ha Sex Pistols o deus anzavet e oant bet levezonet ganto) hag ar sonerezh glam rock (The New York Dolls da skouer). Meur a strollad evel Sonic Youth, Rage Against The Machine, Red Hot Chili Peppers ha zoken Guns N' Roses o deus sonet tonioù bet krouet gant The Stooges.

E-touez ar strolladoù nevesoc'h bet levezonet gant The Stooges e c'haller menegiñ The Nomads (Sveden), Reptiles at dawn (Zeland-Nevez), Radio Birdman (Aostralia), The Hellacopters (Sveden), Monster Magnet (Stadoù-Unanet), ha New Race, ur strollad ennañ Ron Asheton, Dennis Thompson (MC5) ha tri ezel eus Radio Birdman.

## Izili

### Izili e 2008
* Iggy Pop : kan (1967-1974, abaoe 2003)
* Scott Asheton : taboulinoù (1967-1974, abaoe 2003)
* Steve Mackay : saksofon (1970, abaoe 2003)
* Mike Watt : guitare boud (abaoe 2003)

### Izili bet er strollad
* Dave Alexander : gitar boud (1967-1970, marv)
* Bill Cheatham : gitar (1970-1971)
* Jimmy Recca : gitar boud (1970)
* Bob Sheff : kenaozer (1973)
* Scott Thurston : kenaozer, gitar (1973-1974)
* James Williamson : gitar (1971, 1972-1974)
* Zeke Zetner : gitar boud (1970-1971, marv)
* Ron Asheton : gitar boud, gitar (1967-1974, 2003-2009, marv)

## Pladennaoueg

### Pladennoù bras, enrollet e studio
* *[[The Stooges (albom)|The Stooges]]* (1969) 
* *[[Fun House]]* (1970) 
* *[[Raw Power]]* (1973)
* *[[The Weirdness]]* (2007)

### Pladennoù enrollet war al leurenn (live)
* *[[Metallic K.O]]* (1976) (enrollet etre 1973 ha 1974)
* *[[Live at the Whiskey A Gogo]]* (1988)
* *[[Live 1971]]* (1988)
* *[[Telluric Chaos]]* (2005) (enrollet e miz Meurzh 2004 e Japan)

### Pladennoù all
* *[[Rubber Legs]]* (1987)
* *[[Death Trip]]* (1988)
* *[[Open Up and Bleed]]* (1988)
* *[[Raw Mixes]]* (1, 2 ha 3 – sonveskañ disheñvel) (1989)
* *[[My girl Hates My Heroine]]* (1991)
* *[[Till the End of the Night]]* (1991)
* *[[1970: The Complete Fun House Sessions]]* (1999) (holl enrolladennoù *Fun House*)
* *[[Heavy Liquid]]* (2005) (koufrig 6 CD, kanaouennoù rouez)