open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Didone

***La Didone*** a zo un opera italianek gant Francesco Cavalli (1602-1676), komzoù gant ar barzh Giovanni Francesco Busenello (1598-1659), c'hoariet e Venezia evit ar wech kentañ e 1641.

Savet eo diwar-benn ar rouanez Didon, c'hoar d'ar roue Pumayyaton‎‎, eus Fenikia, ha diwar meurgan Aeneis ar barzh roman Publius Vergilius Maro. 

## Pennadoù kar
*Dido
**[[Didone ed Enea]]*

## Notennoù ha daveennoù
Cyphorhinus

***Cyphorhinus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cyphorhinus arada]]*
** *C. a. *'arada***, ''griseolateralis'', ''interpositus'', ''modulator'', ''salvini'' ha ''transfluvialis'',
* ''[[Cyphorhinus dichrous]]'',
* ''[[Cyphorhinus phaeocephalus]]''
** ''C. p. chocoanus'', ''infuscatus'', ''lawrencii'', '' '''phaeocephalus***, *propinquus* ha *richardsoni*,
* *[[Cyphorhinus thoracicus]]*.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Hylorchilus

***Hylorchilus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1897 gant an naturour ha tudoniour stadunanat Edward William Nelson (1855-1934).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hylorchilus navai]]*,
* *[[Hylorchilus sumichrasti]]*.
O c'havout a reer e su-kreiz Mec'hiko.

## Notennoù ha daveennoù
Milena Miconi

**Milena Miconi** zo un aktourez italian, ganet d'ar 15 Kerzu 1971 e Roma (Lazio);.

## He filmoù anavezetañ

* *Finalmente soli*, renet gant Umberto Marino (1997)
* *Fuochi d'artificio*, renet gant Leonardo Pieraccioni (1997)
* *Il sottile fascino del peccato*, renet gant Franco Salvia (2010)
* *Divino*, renet gant Ioannes Bufalini (2011)
* *La strada di Paolo*, renet gant Salvatore Nocita (2011)
* *Miss Wolf and the Lamb*, renet gant Roberto Leoni (2011)
* *100 metri dal paradiso*, renet gant Raffaele Verzillo (2012)
* *Il disordine del cuore*, renet gant Edoardo Margheriti (2013)
* *Babbo Natale non viene da Nord*, renet gant Maurizio Casagrande (2015)

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Milena Miconi IMDB (ita/ing)
Didone

**Didone** eo doare italianek an anv Didon, rouanez vojennel Kartada, c'hoar da b-Pumayyaton‎‎, roue Tir, e Fenikia. 

Un toullad oberennoù a zoug an anv.

## Liverezh
* *[[Didone (Mantegna)]]*, un daolenn gant Andrea Mantegna.

## Sonerezh
**[[Didone (opera)|La Didone]]*, c'hoarigan gant Francesco Cavalli 
**[[Didone abbandonata]]*, anv un toullad mat c'hoariganoù italianek.

## Pennadoù kar
*Dido
Cistothorus

***Cistothorus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cistothorus apolinari]]*
** *C. a. *'apolinari*** ha ''hernandezi'',
* ''[[Cistothorus meridae]]'',
* [[laouenan ar wern]] (''Cistothorus palustris'')
** ''C. p. aestuarinus'', ''browningi'', ''clarkae'', ''deserticola'', ''dissaeptus'', ''griseus'', ''iliacus'', ''laingi'', ''marianae'', ''paludicola'', ***palustris***, ''plesius'', ''pulverius'', ''tolucensis'' ha ''waynei'',
* ''[[Cistothorus platensis]]''
** ''C. p. aequatorialis'', ''alticola'', ''elegans'', ''falklandicus'', ''graberi'', ''graminicola'', ''hornensis'', ''jalapensis'', ''lucidus'', ''minimus'', ***platensis**', *polyglottus*, *potosinus*, *russelli*, *tinnulus*, *tucumanus* ha *warneri*,
* *[[Cistothorus stellaris]]*.
O c'havout a reer en Amerika, pevar isspesad ha tregont (34) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Didone abbandonata

***Didone abbandonata*** (*Didon dilezet*) zo anv meur a c'hoarigan italianek, awenet gant mojenn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pumayyaton‎, roue Tir.

**[[Didone abbandonata (Albinoni)]]*
**[[Didone abbandonata (Metastasio)]]*
**[[Didone abbandonata (Mercadante)]]*
**[[Didone abbandonata (Sarti)]]*
**[[Didone abbandonata (Sarro)]]*
**[[Didone abbandonata (Scarlatti)]]*

## Pennadoù kar
*Didone
*Didon
*Dido
Cinnycerthia

***Cinnycerthia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cinnycerthia fulva]]*
** *C. f. fitzpatricki*, ***fulva*** ha *gravesi*,
* *[[Cinnycerthia olivascens]]*
** *C. o. bogotensis* hag ***olivascens***,
* *[[Cinnycerthia peruana]]*,
* *[[Cinnycerthia unirufa]]*
** *C. u. chakei*, *unibrunnea* hag ***unirufa***.

O c'havout a reer e Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Thryophilus

***Thryophilus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1864 gant ar skiantour stadunanat Spencer Fullerton Baird (1823-1887).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Thryophilus nicefori]]*,
* *[[Thryophilus pleurostictus]]*
** *T. p. acaciarum*, *lateralis*, *nisorius*, *oaxacae*, *oblitus*, ***pleurostictus*** ha *ravus*,
* *[[Thryophilus rufalbus]]*
** *T. r. castanonotus*, *cumanensis*, *minlosi*, ***rufalbus*** ha *sylvus*,
* *[[Thryophilus sernai]]*,
* *[[Thryophilus sinaloa]]*
** *T. s. cinereus*, *russeus* ha ***sinaloa***.
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pemzek (15) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Dido

**Dido** eo stumm latin an anv Didon, rouanez Kartada, c'hoar Pumayyaton, roue Tir, hag hec'h anv e saozneg ivez.

## Yezhoù all
*Didon, e brezhoneg ha galleg
*Didone, en italianeg

## Tud
* Dido Elizabeth Belle (1761-1804), Saozez ha merc'h ur sklavez
* Dido Florian Cloud de Bounevialle O'Malley Armstrong, kanerez saoz

## Oberennoù
### C'hoariva
* *[[Dido, Queen of Carthage (c'hoariva)|Dido, Queen of Carthage]]*, gant Christopher Marlowe

### C'hoariganoù
* Dido and Aeneas, c'hoarigan saoznek gant Henry Purcell
* ''Dido, Queen of Carthage'', c'hoarigan gant Stephen Storace
Dido and Aeneas

***Dido and Aeneas*** zo ur c'hoarigan saoznek savet gant Henry Purcell, libretto gant Nahum Tate (1652-1715). Awenet eo gant karantez ar rouanez Didon, c'hoar Pygmalion, roue Tir, ouzh an Troian Aeneas.
Microcerculus

***Microcerculus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1861 gant an naturour saoz Osbert Salvin (1835-1898).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Microcerculus bambla]]*
** *M. b. albigularis*, ***bambla*** ha *caurensis*,
* *[[Microcerculus marginatus]]*
** *M. m. corrasus*, *luscinia*, ***marginatus***, *occidentalis*, *squamulatus* ha *taeniatus*,
* *[[Microcerculus philomela]]*,
* *[[Microcerculus ustulatus]]*
** *M. u. duidae*, *lunatipectus*, *obscurus* hag ***ustulatus***.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Dido Elizabeth Belle

**Dido Elizabeth Belle** (1761-1804) a oa ur sklavez saoz.
He mamm, Maria Belle (pe Bell), a oa ur sklavez afrikan er British West Indies hag he zad a oa Sir John Lindsay, un ofiser er morlu saoz, komandant ar fourgadenn HMS Trent en Antilhez, a gemeras perzh e kemeridigezh La Habana en 1762 hag a voe anvet goude da amiral.

Gant Belle ez eas Lindsay da Vro-Saoz e 1765, ha desavet e voe eno gant hec'h eontr William Murray, Kont Mansfield hag e bried Elizabeth Murray, Kontez Mansfield. Desavet ha skoliet e voe Belle evel ur vaouez en he frankiz, e Kenwood House, gant o nizez, Lady Elizabeth Murray, a oa marvet he mamm. 
E-pad tregont vloaz e chomas Belle eno. He zad, Lord Mansfield, a reas e destamant e 1793, a gadarnaas e oa-hi dieub, hag a laoskas un tamm mat a arc'hant ganti.
Henicorhina

***Henicorhina*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1868 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Henicorhina anachoreta]]*,
* *[[Henicorhina leucophrys]]*
** *H. l. bangsi*, *boliviana*, *brunneiceps*, *capitalis*, *castanea*, *collina*, *composita*, *festiva*, *hilaris*, ***leucophrys***, *manastarae*, *meridana*, *mexicana*, *minuscula*, *sanluisensis*, *tamae* ha *venezuelensis*,
* *[[Henicorhina leucoptera]]*,
* *[[Henicorhina leucosticta]]*
** *H. l. albilateralis*, *alexandri*, *costaricensis*, *darienensis*, *decolorata*, *eucharis*, *hauxwelli*, *inornata*, ***leucosticta***, *pittieri*, *prostheleuca*, *smithei* ha *tropaea*,
* *[[Henicorhina negreti]]*.
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, tregont (30) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Im Westen nichts Neues

***Im Westen nichts Neues*** (*Netra nevez er gornaoueg*) a zo un oberenn lennegel alamanek gant ar skrivagner Erich Maria Remarque hag a voe embannet, da gentañ-penn, er *[[Vossische Zeitung]]* adalek miz Du 1928 evel romant-kazetenn. E 1929 e voe embannet al levr.
Didone (Mantegna)

***Didone*** zo un daolenn gant al livour italian Andrea Mantegna (1495-1506), anezhi poltred Didon, rouanez vojennel Kartada, c'hoar da b-Pumayyaton‎‎‎‎, roue Tir, e Fenikia.

Miret eo er Montreal Museum of Fine Arts, e Kanada.

## Istor
Mantegna, a oa deuet da vout livour e lez an tiegezh Gonzaga, e Mantova, ma livas taolennoù awenet gant an Henamzer evit studiolo Isabella d'Este.

## Lennadur
* Mauro Lucco (a cura di), *Mantegna a Mantova 1460-1506*, katalog an diskouezadeg, Skira Milano, 2006
Didone abbandonata (Metastasio)

***Didone abbandonata*** zo ul libretto c'hoarigan italianek, savet en 1724 gant ar barzh Pietro Metastasio (1698-1782), evit ar sonaozour Domenico Sarro, diwar-benn mojenn Didon (Didone en italianeg), rouanez Kartada ha c'hoar Pumayyaton, roue Tir.

Kentañ ma voe c'hoariet a oa en Teatro San Bartolomeo, e Napoli, d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1724.
Marianna Benti Bulgarelli (1684-1734), lesanvet La Romanina, a gane perzh Didone.

C'hoariet e voe doare Giuseppe Scolari en Teatre de la Santa Creu (Barcelona) ivez d'an 30 a viz Mae 1752.

## Ar c'hoarigan

E Kartada, emañ an haroz Aineias o vont da gimiadiñ diouzh ar rouanez Didon.

## Planedenn an oberenn
E-pad kant vloaz e voe implijet e skrid da sevel c'hoariganoù all gant sonaozourien a bep seurt, en o zouez Nicola Porpora (1725), Leonardo Vinci (1726), Baldassare Galuppi (1740), Johann Adolph Hasse (1742), Niccolò Jommelli (1747), Tommaso Traetta (1757), Giuseppe Sarti (1762), Niccolò Piccinni (1770), Saverio Mercadante (1823).

## Pennad kar
*Didone

## Notennoù ha daveennoù
Didone abbandonata (Albinoni)

***Didone abbandonata*** zo ur c'hoarigan italianek, e tri arvest, gant Tomaso Albinoni (1671-1751), al libretto gant ar barzh Metastasio, diwar-benn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pygmalion‎, roue Tir. Kentañ ma voe c'hoariet a oa en Teatro San Cassiano e Venezia, d'ar 26 a viz Kerzu 1724.
Didone abbandonata (Sarti)

***Didone abbandonata*** zo ur c'hoarigan italianek, gant Giuseppe Sarti (1729-1802), diwar-benn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pygmalion, roue Tir .
Ragusa

**Ragusa** zo ur gumun eus Sikilia , ha kêr-benn proviñs Ragusa. Div rann zo e kêr : ar gêr gozh, *Ragusa Ibla*, en traoñ, hag an hini nevez, *Ragusa Nuova*, war an uhel.
René Kerambrun

**René Kerambrun** (Bear, 1813-1852) a oa ur barzh hag a genlabouras gant Jean-Marie de Penguern ha Théodore Hersart de La Villemarqué.

## Liamm diavaez
*  Wikisource : ''Menec’h an Enez-Glas / Les Moines de l'Ile-Verte''
Jelly Roll Morton

**Ferdinand Joseph Lamothe**, lesanvet **Jelly Roll Morton**, zo ur soner piano stadunanat ganet e 1890 en Orleañs Nevez ha marvet e 1941 e Los Angeles.
Chlorophanes spiza

***Chlorophanes spiza*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Motacilla Spiza* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).Ar spesad nemetañ er genad *Chlorophanes* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar artropoded ha frouezh.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika :
* *Chlorophanes spiza argutus*, eus reter Honduras da walarn Kolombia,
* *C. s. axillaris*, e reter ha gevred Brazil,
* *C. s. caerulescens*, eus kreisteiz-kreiz Kolombia, dre reter Ecuador ha reter Perou da greiz Bolivia ha kornôg Brazil,
* *C. s. exsul*, e mervent Kolombia ha kornôg Ecuador,
* *C. s. guatemalensis*, eus kreisteiz Mec'hiko da Honduras,		
* *C. s. spiza*, en Enez Trinidad, reter Kolombia, Venezuela (nemet kornôg-pellañ), Gwianaoù ha hanternoz Brazil,
* *C. s. subtropicalis*, e hanternoz ha kreiz Kolombia, kornôg Venezuela.

## Liammoù diavaez
*  ''Chlorophanes spiza'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Chlorophanes spiza'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Chlorornis riefferii

***Chlorornis riefferii*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Tanagra Riefferii* (kentanv) da gentañ-penn (e 1840) gant an evnoniour ha naturour gall Auguste Boissonneau (1802-1883) da zougen bri d'an dastumer Gabriel Rieffer.Ar spesad nemetañ er genad *Chlorornis* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Chlorornis riefferii bolivianus*, e kornôg Bolivia,		
* *C. r. celatus*, e kreisteiz Perou,		
* *C. r. dilutus*, e hanternoz Perou,		
* *C. r. elegans*, e kreiz Perou,		
* *C. r. riefferii*, e Kolombia hag Ecuador.

## Liammoù diavaez
*  ''Chlorornis riefferii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Chlorornis riefferii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pipraeidea melanonota

***Pipraeidea melanonota*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Tanagra melanonota* (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).Ar spesad nemetañ er genad *Pipraeidea* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Pipraeidea melanonota melanonota*, e kreisteiz Brazil, Paraguay, biz Arc'hantina hag Uruguay,		
* *P. m. venezuelensis*, eus Venezuela da vBolivia ha gwalarn Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Pipraeidea melanonota'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pipraeidea melanonota'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Troglodytes

***Troglodytes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1809 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Ar genad skouer eo e-keñver ar c'herentiad Troglodytidae.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Triwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Troglodytes aedon]]*
** *T. a. *'aedon***, ''brunneicollis'', ''cahooni'' ha ''parkmanii'',
* ''[[Troglodytes beani]]'',
* ''[[Troglodytes cobbi]]'',
* ''[[Troglodytes grenadensis]]'',
* ''[[Troglodytes hiemalis]]''
** ''T. h. '''hiemalis*** ha *pullus*,
* *[[Troglodytes martinicensis]]*
** *T. m. guadeloupensis*, ***martinicensis*** (†) ha *rufescens*,
* *[[Troglodytes mesoleucus]]*,
* *[[Troglodytes monticola]]*,
* *[[Troglodytes musculus]]*,
* *T. m. albicans*, *atacamensis*, *atopus*, *audax*, *bonariae*, *carabayae*, *carychrous*, *chilensis*, *clarus*, *columbae*, *effutitus*, *inquietus*, *intermedius*, ***musculus***, *pallidipes*, *peninsularis*, *puna*, *rex*, *striatulus*, *tecellatus* ha *tobagensis*,
* *[[Troglodytes musicus]]*,
* *[[Troglodytes ochraceus]]*
** *T. o. festinus* hag ***ochraceus***,
* *[[Troglodytes pacificus]]*
** *T. p. alascensis*, *helleri*, *kiskensis*, *meligerus*, *muiri*, *obscurior*, *ochroleucus*, ***pacificus***, *petrophilus*, *salebrosus*, *seguamensis*, *semidiensis*, *stevensoni* ha *tanagensis*,
* *[[Troglodytes rufociliatus]]*
** *T. r. chiapensis*, *nannoides*, *rehni* ha ***rufociliatus***,
* *[[Troglodytes rufulus]]*
** *T. r. duidae*, *fulvigularis*, *marahuacae*, ***rufulus***, *wetmorei* ha *yavii*,
* *[[Troglodytes sissonii]]*,
* *[[Troglodytes solstitialis]]*
** *T. s. auricularis*, *frater*, *macrourus*, *solitarius* ha ***solstitialis***,
* *[[Troglodytes tanneri]]*,
* al laouenan troc'hanik‎ (*Troglodytes troglodytes*)
** *T. t. borealis*, *cypriotes*, *dauricus*, *fridariensis*, *fumigatus*, *hebridensis*, *hirtensis*, *hyrcanus*, *idius*, *indigenus*, *islandicus*, *juniperi*, *kabylorum*, *koenigi*, *kurilensis*, *magrathi*, *mosukei*, *neglectus*, *nipalensis*, *ogawae*, *pallescens*, *subpallidus*, *szetschuanus*, *taivanus*, *talifuensis*, *tianschanicus*, ***troglodytes*** ha *zetlandicus*.
Eizh isspesad (bev c'hoazh) ha pevar-ugent (88) dezhe en holl

## Notennoù ha daveennoù
Rosebud (film)

**Rosebud** zo ur film stadunanat embannet d'ar 24 a viz Meurzh 1975 . Sevenet e oa bet gant Otto Preminger, evel aktourien e oa Peter O'Toole, Richard Attenborough, ha Peter Lawford. Ar senario a oa bet savet gant mab ar filmaozer, Erik Lee Preminger, diazezet war ur romant gant Joan Hemingway ha Paul Bonnecarrère. 

Da gentañ e oa bet choazet Robert Mitchum, met emañ a oa terc'het goude dizemglevioù gant Preminger. Kim Cattrall a groge gant ar film-se he buhez aktourez evel krennardez. Barbara Emerson, hag a oa bet choazet evit c'hoari unan eus ar merc'hed a voe erlec'hiet e-pad ar broduiñ.
## Istor
Larry Martin (O'Toole) zo ur c'hazetenner, o labourat dindan guzh evit ar CIA. Beajiñ a ra dre ar bed-holl, sikour a ra ivez ar Mossad (spierezh Israel) amañ evit dieubiñ 5 krennardezed skrapet gant sponterien Arme Dieubidigezh Palestinia. Ar mac'hiaded a zo dalc'het war ur yacht anvet Rosebud. Sloat (Attenborough), penn ar strollad Gwengolo Du, zo liammet ouzh ar skrapadenn, hag a vez redet war e-lec'h goude ma vefe bet dizoloet e steuñv evit sevel un aozadur sponterezh etrevroadel kreizennet.

## Liammoù diavaez
* Rosebud war IMDB
* Rosebud war Rotten tomatoes
Naturalis historia

***Naturalis historia*** ("Istor naturel"), zo un oberenn gant ar skrivagner henroman Plinius an Henañ (23-79), 37 levrenn enni. 

Embannet e voe er bloaz 77 e-kerzh ren an impalaer roman Vespasianus, ha dediet d'e *gamarad kamp* Titus.


Histoire Naturelle Pline l Ancien mid 12th century Abbaye de Saint Vincent Le Mans France.jpg|Dornskrid, 
Pliny the Elder, Natural History, Florence, Plut. 82.4.jpg|Dornskrid,
Pheugopedius

***Pheugopedius*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pheugopedius atrogularis]]*,
* *[[Pheugopedius coraya]]*,
** *P. c. albiventris*, *amazonicus*, *barrowcloughianus*, *cantator*, *caurensis*, ***coraya***, *griseipectus*, *herberti*, *obscurus* ha *ridgwayi*,
* *[[Pheugopedius eisenmanni]]*,
* *[[Pheugopedius euophrys]]*,
** *P. e. atriceps*, ***euophrys*** ha *longipes*,
* *[[Pheugopedius fasciatoventris]]*,
** *P. f. albigularis*, ***fasciatoventris*** ha *melanogaster*,
* *[[Pheugopedius felix]]*,
** *P. f. *'felix***, ''grandis'', ''lawrencii'', ''pallidus'' ha ''sonorae'',
* ''[[Pheugopedius genibarbis]]'',
** ''P. g. bolivianus'', ***genibarbis***, ''intercedens'' ha ''juruanus'',
* ''[[Pheugopedius maculipectus]]'',
** ''P. m. canobrunneus'', ***maculipectus***, ''microstictus'', ''petersi'' hag ''umbrinus'',
* ''[[Pheugopedius mystacalis]]''
** ''P. m. amaurogaster'', ''consobrinus'', ''macrurus'', ***mystacalis***, ''ruficaudatus'', ''saltuensis'', ''tachirensis'' ha ''yananchae'',
* ''[[Pheugopedius rutilus]]''
** ''P. r. hyperythrus'', ''hypospodius'', ''interior'', ''intensus'', ''laetus'', ***rutilus*** ha ''tobagensis'',
* ''[[Pheugopedius schulenbergi]]''
* ''[[Pheugopedius sclateri]]'',
** ''P. s. columbianus'', ''paucimaculatus'' ha ***sclateri**',
* *[[Pheugopedius spadix]]*.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, eizh ha daou-ugent (48) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Volatinia jacarina

***Volatinia jacarina*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Tanagra Jacarina* (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).Ar spesad nemetañ er genad *Volatinia* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha had dreist-holl ha kemer amprevaned ha hugennoù ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika :
* *Volatinia jacarina jacarina*, eus gevred Perou da reter Brazil ha hanternoz Arc'hantina,		
* *V. j. peruviensis*, e kornôg Ecuador, kornôg Perou ha gwalarn Chile,
* *V. j. splendens*, eus Mec'hiko da gKolombia ha, dre Venezuela ha Gwianaoù da diazad an Amazon. Trinidad ha Tobago, Grenada.

## Liammoù diavaez
*  ''Volatinia jacarina'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Volatinia jacarina'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Saltatricula multicolor

***Saltatricula multicolor*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Saltator multicolor* (kentanv) da gentañ-penn (e 1860) gant al loenoniour arc'hantinat Hermann Burmeister (1807-1892).Ar spesad nemetañ er genad *Saltatricula* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
N'ouzer ket kalz tra war an danvez : seblantout a ra bevañ diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus reter Bolivia ha kornôg Paraguay da greiz Arc'hantina ha kornôg Uruguay.

## Liammoù diavaez
*  ''Saltator multicolor'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Saltator multicolor'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Hermann Burmeister

Carl **Hermann** Conrad **Burmeister**, bet ganet d'ar 15 a viz Genver 1807 e Stralsund (en Impalaeriezh C'hall Kentañ d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 2 a viz Mae 1892 e Buenos Aires (Arc'hantina) a oa un naturour arc'hantinat a orin prusian, barrek war an evnoniezh peurgetket.

Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — *[[Chunga burmeisteri]]*, *[[Microstilbon burmeisteri]]*, *[[Phyllomyias burmeisteri]]* — da zougen bri dezhañ.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **N** : *[[Nothocrax]]*,
* **S** : *[[Saltatricula multicolor|Saltatricula]]*.

### [[Spesad]]où
* **L** : *[[Lophospingus pusillus]]*,
* **M**
: *[[Muscisaxicola capistratus]]*, frontalis*,
* *'S**
: ''[[Saltatricula multicolor]]'', ''[[Suiriri affinis]]'',
* **T** : ''[[Tyrannus albogularis]]'',
* **X*'
: *Xenopsaris albinucha*, *Xolmis rubetra.

## Notennoù ha daveennoù
Campylorhynchus

***Campylorhynchus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1824 gant an evnoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Campylorhynchus albobrunneus]]*
** *C. a. *'albobrunneus*** ha ''harterti'',
* ''[[Campylorhynchus brunneicapillus]]''
** ''C. b. affinis'', ***brunneicapillus***, ''bryanti'', ''couesi'', ''guttatus'', ''sandiegensis'' ha ''seri'',
* ''[[Campylorhynchus capistratus]]''
** ''C. c. '''capistratus***, *castaneus*, *nicaraguae*, *nicoyae*, *nigricaudatus* ha *xerophilus*,
* *[[Campylorhynchus chiapensis]]*,
* *[[Campylorhynchus fasciatus]]*
** *C. f. *'fasciatus*** ha ''pallescens'',
* ''[[Campylorhynchus griseus]]''
** ''C. g. albicilius'', ''bicolor'', ***griseus***, ''minor'', ''pallidus'' ha ''zimmeri'',
* ''[[Campylorhynchus gularis]]'',
* ''[[Campylorhynchus humilis]]'',
* ''[[Campylorhynchus jocosus]]'',
* ''[[Campylorhynchus megalopterus]]''
** ''C. m. '''megalopterus*** ha *nelsoni*,
* *[[Campylorhynchus nuchalis]]*
** *C. n. brevipennis*, ***nuchalis*** ha *pardus*,
* *[[Campylorhynchus rufinucha]]*,
* *[[Campylorhynchus turdinus]]*
** *C. t. hypostictus*, ***turdinus*** hag *unicolor*,
* *[[Campylorhynchus yucatanicus]]*,
* *[[Campylorhynchus zonatus]]*
** *C. z. brevirostris*, *costaricensis*, *curvirostris*, *imparilis*, *restrictus*, *vulcanius* ha ***zonatus***.
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, eizh isspesad ha tregont (38) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Dugelezh Brabant

**Dugelezh Brabant** a oa un dugelezh eus an Impalaeriezh Santel Roman, lec’hiet etre priñselezh Liège, kontelezh Namur, kontelezh Flandrez ha kontelezh Hainaut. En em astenn a rae en-dro da gêrioù Brusel, Antwerpen, Mechelen, Leuven, 's-Hertogenbosch ha Breda.

## Istor
War-dro 1085 e voe unanet kontelezh Leuven ha kontelezh Brusel dindan ren Herri III Leuven, da vont d’ober landgraviezh pe kontelezh Brabant. Gant an impalaer santel Friedrich I, lesanvet *“Barbarossa”* (barv ruz), e voe krouet an titl a zug Brabant e 1183. Hag Herri Iañ Brabant e voe an dug kentañ. Tamm-ha-tamm e kreskas domani an dugelezh, bihan en deroù, etre ar stêrioù Zenne ha Dender.

Goude Emgann Worrigen, e 1288, e voe unanet dugelezh Limburg ha dugelezh Brabant, hag e-pad pemp kantved war-lerc’h e voe duged Brabant o ren war an div zugelezh war un dro. Evel-se e teuas dugelezh Brabant da vezañ pinvidik, ken pinvidik ha dugelezh Flandrez e-kichen. E 1354 e voe roet ur garta frankizoù d’e sujidi gant an dug Yann III Brabant. E 1430 en em gavas dugelezh Brabant, evel dugelezh Limburg, e domani Fulup III Bourgogn. Diwar neuze e voe an dugelezh e-touez ar Seitek Proviñs.

Ar Seitek Proviñs-se, pe an Izelvroioù, a voe daouhanteret diwezhatoc’h : re ar c’hreisteiz a yeas d’ober an Izelvroioù spagnol, tra ma’z eas re an hanternoz d’ober Republik ar Seizh Izelvro Unanet. Evel-se e voe rannet Brabant ivez : goude Unaniezh Utrecht, e 1579, e voe emgannoù etre ar brotestanted ha galloud katolik Spagn. Goude Feur-emglev Westfalen (1648) e voe staget an hanternoz eus an dugelezh ouzh ar Proviñsoù-Unanet, tra ma chome ar peurrest en Izelvroioù ar c’hreisteiz (Izelvroioù aostrian). 

E 1795 e voe aloubet an Izelvroioù aostrian gant armeoù an Dispac'h gall ha savet e voe departamantoù enno gant ar C’hallaoued : mont a reas kreisteiz Brabant d’ober an departamantoù Dyle ha Deux-Nèthes. Diwezhatoc'h, pa voe aloubet an Izelvroioù gant arme Napoleon, ez eas an hanternoz d'ober an departamant Bouches-du-Rhin. Goude Kendalc'h Vienna ha Feur-emglev Pariz e 1814 e teuas an hanternoz da vezañ proviñs Noord-Brabant e Rouantelezh Unanet an Izelvroioù. Abaoe 1830 eo bet ar c’hreisteiz e Belgia : al lodenn greiz a yeas d'ober proviñs Antwerpen hag al lodenn greisteiz a voe anvet proviñs Brabant. Rannet e voe proviñs Brabant Belgia e 1995 da reiñ Brabant Flandrez ha Brabant Wallonia, gant Brusel e-kreiz o tont da vezañ ur rannvro diouti he-unan, Rannvro Brusel-Kêrbenn. 

## Gwelet ivez
*Brabant
Phyllomyias

***Phyllomyias*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1859 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevarzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Phyllomyias burmeisteri]]*,
* *[[Phyllomyias cinereiceps]]*,
* *[[Phyllomyias fasciatus]]*
** *P. f. brevirostris*, *cearae* ha ***fasciatus***,
* *[[Phyllomyias griseiceps]]*,
* *[[Phyllomyias griseocapilla]]*,
* *[[Phyllomyias nigrocapillus]]*
** *P. n. aureus*, *flavimentum* ha ***nigrocapillus***,
* *[[Phyllomyias plumbeiceps]]*,
* *[[Phyllomyias reiseri]]*,
* *[[Phyllomyias sclateri]]*
** *P. s. *'sclateri*** ha ''subtropicalis'',
* ''[[Phyllomyias urichi]]'',
* ''[[Phyllomyias uropygialis]]'',
* ''[[Phyllomyias virescens]]'',
* ''[[Phyllomyias weedeni]]'',
* ''[[Phyllomyias zeledoni]]''
** ''P.z. bunites'', ''leucogonys'', ''viridiceps'', ''wetmorei'' ha ***zeledoni**'.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Scream queen

Ur **Scream Queen** (ur c'hoari ger gant screen queen) zo un termenadur evit ober eus un aktourez liammet ouzh ar filmoù spont. Dre vras ez eo ur vaouez a vez muntret pe a vez klasket muntrañ er film. An doare maouez diazez a oa "an itron en arvar" (*damsel in distress*). Jamie Lee Curtis da skouer a zo bet lakaet war-raok dre he huchadennoù skiltrus er filmoù doare slasher eus an heuliad filmoù spont Halloween. Nebeut bloavezhioù 'zo ez eus bet krouet un termenadur evit ar baotred **scream king**.

E-pad pell ar Scream Quenn a oa ur plac'h yaounk, koant, gwisket lijer ha diot. Gant an amzer o redek ez eo kemmet an traù ar scream queen a zo deuet da vezañ speredekoc'h ha kalonek. Neve Campbell en heuliad filmoù spont Scream n'eo ket nemet ar plac'h a vez heskinet met klask a ra en em zifenn. Div doare scream queens a zo bremañ: an harozez pe an hini a zreistvevo e fin ar film.
Eus an tu all un eil roll (pe meur) hag a vezo lazhadeget dre ret gant enebour ar film.

An termenadur a zo bet brudet mat er bloavezhioù 1980 gant aktourezed brudet-mat evel Jamie Lee Curtis, met ivez Linnea Quigley, graet anezhi "rouanez ar scream queens". Kalzig aktourezed filmoù spont pe filmoù-B eus ar mare-se a glasko implij an doare roll-se veit bezañ brudet evel Brinke Stevens, Michelle Bauer, Debbie Rochon.
## Scream queens brudet
* Fay Wray e King Kong (1933)
* Janet Leigh e Psycho (1960)
## Poltriji

King Kong Fay Wray 1933.jpg|Fay Wray er film King Kong
Janet Leigh Psycho Promotional Still.jpg|Janet Leigh eus ar film Psycho e 1960 
Marilyn Burns 2012 cropped.jpg|Marilyn Burns eus an Texas Chainsaw Massacre
Jamie Lee Curtis (cropped).JPG|Jamie Lee Curtis
Caroline Munro 1974.2jpg.jpg|Caroline Munro
Michelle Bauer adjusted.jpg|Michelle Bauer, scream queen ar bloavezhioù 1980-1990
Eliza Dushku 2, 2012.jpg|Elisa Dushku, harozez ar film Wrong Turn
Juan Orlando Hernández

**Juan Orlando Hernández Alvarado** (ganet d'an 28 a viz Here 1968 e Gracias, departamant Lempira) zo un alvokad hag ur politikour eus Honduras. 

Prezidant Republik Honduras eo abaoe ar 27 a viz Genver 2014 ha betek ar 27 a viz Genver 2018. Kannad eo bet evit departamant Lempira etre 1998 ha 2002 ha prezidant ar C'hendalc'h broadel etre 2010 ha 2013.
Devezh Etrebroadel ar Pobloù Henvroat

**Devezh Etrebroadel ar Pobloù Henvroat** a vez lidet bep bloaz d'an 9 a viz Eost evit brudañ ha difenn gwirioù ar pobloù henvroat dre ar bed. 

Lidet e vez abaoe 1994, pa oa bet divizet gant Bodadenn veur ar Broadoù Unanet lakaat un devezh evit se. Dibabet e oa bet an 9 a viz Eost e koun an emvod kentañ a oa bet d'an deiz-se e 1982, gant ur bodad labour war gwirioù ar pobloù henvroat e ensavadurioù ar Broadoù Unanet.

Daoust ma talvez evit pobloù eus ar bed a-bezh e vez lidet dreist-holl e broioù Latinamerika.

## Liamm diavaez
*Broadoù Unanet
Neothraupis fasciata

***Neothraupis fasciata*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Tanagra fasciata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).Ar spesad nemetañ er genad *Neothraupis* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag artropoded all dreist-holl ha kemer frouezh bihan ivez.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus biz Bolivia ha biz Paraguay da reter Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Neothraupis fasciata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Neothraupis fasciata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Iridophanes pulcherrimus

***Iridophanes pulcherrimus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Dacnis pulcherrima* (kentanv) da gentañ-penn (e 1853) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).Ar spesad nemetañ er genad *Iridophanes* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar hugennoù ha sun-bleuñv, ha kemer amprevaned ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Iridophanes pulcherrimus aureinucha*, eus kornôg Kolombia da walarn Ecuador,
* *I. p. pulcherrimus*, eus kreiz Kolombia, dre reter Ecuador, da greisteiz-kreiz Perou.

## Liammoù diavaez
*  ''Iridophanes pulcherrimus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Iridophanes pulcherrimus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Absolver

**Absolver** zo ur c'hoari video arz brezel hag RPG da vezañ embannet gant Devolver Digital d'an 29 a viz Eost 2017. Sevenet eo gant Sloclap, ur studio bihan sevenerien c'hoarioù video diazezet e Pariz. Darn eus izili ar studio bihan a zo bet implijidi eus Ubisoft Paris.

## Liammoù diavaez
* Filmig tañva 
* Lec'hienn ofisiel Absolver
* Twitter ar c'hoari
* Forom Absolver

## Notennoù ha daveennoù
Llíria

**Llíria** zo ur gumun eus komark Camp de Túria, e proviñs Valencia, er País Valencià, e Spagn.

En-dro dezhi kumunioù Casinos, Benaguasil, Benissanó, La Pobla de Vallbona, Olocau, Marines, les Alcubles, Andilla, el Villar, Bugarra ha Pedralba, holl e proviñs València, hag Altura en proviñs Castelló.

## Monumantoù
### Henamzer

### Ilizoù kristen
Teir iliz:
Kointos Smyrnaeos

**Kointos Smyrnaeos** (Κόϊντος Σμυρναῖος), anvet ivez *Quintus Smyrnaeus* e latin, a oa ur barzh gresianek eus an Henamzer hag a gontas pezh a c'hoarvezas goude brezel Troia. 

## Liamm diavaez
* https://www.mediterranees.net/mythes/troie/posthomerica/index.html
Acanthidops bairdi

***Acanthidops bairdi*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Ar spesad nemetañ er genad *Acanthidops* an hini eo.

Dougen a ra anv an naturour stadunanat Spencer Fullerton Baird (1823-1887).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar artropoded dreist-holl, amprevaned koulz ha kevnid.

## Annez hag isspesadoù
Brosezat eo ar spesad e Costa Rica, Panamá (Kreizamerika).

## Liammoù diavaez
*  ''Acanthidops bairdi'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Acanthidops bairdi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Deukalion (mab Minos)

**Deukalion** a oa mab da v-Minos, roue Kreta, ha d'e bried Pasifae. Roue Kreta e voe ivez, war-lerc'h e vreur henañ Katreüs, hag a oa tad da Idomeneüs.
Phèdre

**Phèdre** pe **Phèdre et Hippolyte** zo ur pezh-c'hoari gallek skrivet e 1677 gant ar skrivagner gall Jean Racine diwar mojenn Faidra.

## Degemer
Krouet e voe d'ar Gwener 1añ a viz Genver 1677, anvet * Phèdre et Hippolyte*, war leurenn an *Hôtel de Bourgogne*. Daou zeiz goude e voe krouet ur pezh all, anvet * Phèdre et Hippolyte* ivez, savet gant Nicolas Pradon war leurenn an *Hôtel Guénégaud*. Da gentañ e seblantas pezh Pradon ober muioc'h a verzh, met a-benn ar fin eo hini Racine a blijas muioc'h, ken e voe ankouaet pezh Pradon a-benn un toullad mizioù.

Goude ar pezh-se e paouezas ar skrivagner da skrivañ c'hoariva evit bezañ istorour ar roue gall Loeiz XIV. Ne skrivo nemet daou bezh ken e fin e vuhez, hag an daou a vo awenet gant ar Bibl: Esther (1689) hag Athalie (1691).

## Orin
Awenet e oa Racine gant ar pezh latin Phaedra savet gant Seneca ar Yaouankañ.

Meur a wech a-raok e oa bet skrivet e galleg diwar-benn istor Faidra. 
* gant Robert Garnier, a skrivas ur pezh anvet * Hippolyte* er XVIvet kantved;
* gant Gabriel Gilbert, en devoa skrivet * Hypolite ou le garçon insensible* en 1647.

## An oberenn
Skrivet eo an oberenn e gwerzennoù daouzeksilabennek, hervez giz ar c'hoariva klasel gall, hag e pemp arvest.

## Ar pezh
Karantez a vag Phèdre ouzh he lezvab, Hippolyte, mab Thésée, hag Antiope, rouanez an Amazonezed. Hippolyte avat a gar Aricie. Mervel a ra Thésée.

## Lennadur
### Troidigezhioù diwar ''Phèdre''
* En alamaneg: Friedrich von Schiller (1805), Ernst August Wilhelm Gräfenhan (1825), Wilhelm Willige (1956), Rudolf Alexander Schröder (1958), Wolf Steinsieck (1995)
* En katalaneg : Joaquim Ruyra (1946), Bonaventura Vallespinosa (1967), Modest Prats (1999)
* En daneg : J. H. Schønheyer (1790), C. E. Falbe Hansen (1945), Erik Rosekamp (2007)
* En italianeg: Giuseppe Ungaretti (1950)
* En nederlandeg : H. van Bracht (1715), Hans Bakx (1982)
* En norgeeg : div droidigezh : Halldis Moren Vesaas (1960), Jon Fosse (2005)
* En ruseg : M. A. Donskoï (1970).
* En saozneg : Robert Lowell (1961), Wallace Fowlie (1962), J. Cairncross (1982), Ted Hughes (e gwerzennoù dieub 1998), Charles Sisson (2001), Timberlake Wertenbaker (2009)
* En spagnoleg : Pablo Olavide (1786), Carlos Pujol (1982), Rosa Cachel (1983), Dolores Fernández Lladó (1985), Nydia Lamarque, Paloma Ortiz García (2003).
* En svedeg : Gudmund Jöran Adlerbeth (1797), Karl August Hagberg (1906), Thomas Kinding (1964) [an teir en gwerzennoù daouzeksilanbennek], Göran O. Eriksson (1996), Anders Bodegård (2006)

## Sonerezh
* Jean-Philippe Rameau, *[[Hippolyte et Aricie (Rameau)|Hippolyte et Aricie]]* (1733), trajedienn war gan;
* Benjamin Britten, *[[Phaedra (Britten)|Phaedra]]* (1975) , kanadenn

## Pennadoù kar
* Fedra
* Phaedra
* Hippolyte

## Notennoù
Pika Édition

**Pika Édition** zo un ti embann mangaioù gall diazezet e 2000.
## Istor
E penn an embannadurioù Pika Édition emañ Alain Kahn abaoe o c'hrouidigezh e 2000, goude freuzstal an ti embann Média Système Édition. Pierre Valls zo bet penn rener an embann betek Kerzu 2011. Betek an hañv 2015 e oa bet erlec'hiet gant Kim Bedenne. Abaoe Du 2015 ez eo Mehdi Benrabah a gaver er post-se. Sez an ti embann a zo e Vanves.

Abaoe penn kentañ ar bloavezh 2007, Pika a oa bet prenet gant Hachette Livre.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Pika Edition
Melanospiza richardsoni

***Melanospiza richardsoni*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Loxigilla richardsoni* (kentanv) da gentañ-penn (e 1886) gant an evnoniour stadunanat Charles Barney Cory (1857-1921) da zougen bri d'an dastumer William B. Richardson.Ar spesad nemetañ er genad *Melanospiza* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
N'ouzer ket kalz tra war an danvez : soñjal a ra d'ar skiantourien e vev diwar artropoded, frouezh, greun ha had.

## Annez
Brosezat eo ar spesad e Santez-Lusia (Inizi an Avel).

## Liammoù diavaez
*  ''Melanospiza richardsoni'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Melanospiza richardsoni'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Cnemoscopus rubrirostris

***Cnemoscopus rubrirostris*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Arremon rubrirostris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1840) gant an evnoniour gall Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).Ar spesad nemetañ er genad *Cnemoscopus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Cnemoscopus rubrirostris chrysogaster*, eus hanternoz Perou da gornôg Bolivia,		
* *C. r. rubrirostris*, eus kornôg Venezuela ha hanternoz-kreiz Kolombia da Ecuador.

## Liammoù diavaez
*  ''Cnemoscopus rubrirostris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cnemoscopus rubrirostris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Fedra

**Fedra** zo un anv-bihan spagnolek, italianek ha katalanek.

## Gerdarzh
Diwar Faidra (pe Fedra) (skrivet Φαίδρα e henc'hresianeg), e mojennoù Hellaz kozh.

## Yezhoù all
* *Phaidra* en alamaneg 
* Phaedra, e saozneg
* Phèdre, e galleg

## Tud
* Fedra López
* Fedra Lorente

## Lennegezh
* Fedra (Unamuno), pezh-c'hoari spagnolek gant Miguel de Unamuno, savet en 1910 ha c'hoariet en 1918, diwar Phèdre, gant Jean Racine.​
* Salvador Espriu : *Una altra Fedra, si us plau*. Barcelona, Edicions 62. 2002
* Fedra (d'Annunzio), e 1909 
* Fedra, c'hoarigan gant Ildebrando Pizzetti, diwar skrid d'Annunzio, e 1915.
* Fedra, gant Ghiannis Ritsos e 1972.

## C'hoarigan
* Fedra (Pizzetti)

## Film
* Fedra (film), fil spagnolek e 1956
Myiobius

***Myiobius*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1839 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myiobius atricaudus]]*
** *M. a. adjacens*, *atricaudus*, *connectens*, *modestus*, *portovelae*, *ridgwayi* ha *snethlagei*,
* *[[Myiobius barbatus]]*
** *M. b. amazonicus*, *barbatus*, *insignis*, *mastacalis* ha *semiflavus*,
* *[[Myiobius sulphureipygius]]*
** *M. s. aureatus* ha *sulphureipygius*,
* *[[Myiobius villosus]]*
** *M. v. clarus*, *peruvianus*, *schaeferi* ha *villosus*.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, triwec'h (18) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Phaedra

**Phaedra** zo un anv-bihan saoznek.

## C'hoariva
* Phaedra's Love, perzh-c'hoari gant Sarah Kane 

## C'hoarigan
*Phaedra (Henze), c'hoarigan alamanek gant Hans Werner Henze

## Film
* Phaedra (film), film saoznek gant Jules Dassin e 1962

## Pennadoù kar
*Phèdre
*Fedra
Aiaia

**Aiaia** (e henc'hresianeg : Αἰαία / *Aiaía*) eo anv enezenn an hudourez Kirke, c'hoar da Aietes hervez mojennoù Hellaz kozh.
Brezelioù Mithridates

**Brezelioù Mithridates** zo tri brezel zo bet etre Rouantelezh Pontos, renet gant ar roue Mithridates VI Pontos, pe Mithridates Eupator, pe Mithridates Veur (war-dro 120–63 kent JK), ha Republik Roma.
Yoshinori Futara

Ar c'hont **Yoshinori Futara** (二荒 芳徳 Futara Yoshinori), ganet d'ar 26 a viz Here 1886 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Ebrel 1967, a oa un ezel eus ar vinistrerezh impalaeriel japanat (Kunai-chō) ha kengrouer an aozadur Ichiharu Mishima, ur skourr eus ar Bōi Sukauto Nippon Renmei (skouted Japan). Krouet e oa bet an aozadur-se e miz Ebrel 1922, gant sikour Michiharu Mishima ; Shinpei Gotō a voe lakaet en e benn.
Graet e oa bet kont d'an 22 a viz Du 1909. 

Goude marv Shinpei Gotō, ar skouted e Japan a oa, hervez Yoshinori Futara, o vont diwar hent o c'hrouer, un hent panaziatek ha brezelour. Pa oa bet en Alamagn e oa bet bamet Futura o welet an Hitlerjugend ha klask a reas adkemer o doareoù d'ober evit yaouankiz Japan.

Goude ar brezel ne voe ket rebechet netra dezhañ en desped ma oa bet o reiñ harp d'al liammoù etre Impalaeriezh Japan hag Alamagn an Trede Reich.
Argos (kêr)

**Argos** (Ἄργος e henc'hresianeg hag e gresianeg a-vremañ) zo ur gêr en Argolida e Peloponnesos e Gres.
Charitospiza eucosma

***Charitospiza eucosma*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Ar spesad nemetañ er genad *Charitospiza* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had moarvat.

## Annez hag isspesadoù
Kavout a reer ar spesad e Suamerika : kreiz ha reter Brazil, biz Bolivia ha hanternoz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez
*  ''Charitospiza eucosma'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Charitospiza eucosma'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
The Blue World

***The Blue World*** ("Ar Bed Glas") zo ur romant skiant-faltazi ha moliac'h stadunanat skrivet gant Jack Vance hag embannet e 1966. Diazezet eo ar romant war un danevell gant Vance, anvet "The Kragen", hag a oa bet embannet e miz Gouhere 1964 er gazetenn Fantastic Stories of Imagination.

## An istor
Sklar Hast, an haroz, a zo deuet a-benn da dizhout an diplom evit bezañ “Hoodwink”, evezhier un tour-tan war ar blanedenn the Blue World. Ar blanedenn-se a zo isipisial dre ma n'eus tamm douar ebet nemet ar mor. Goude ma voe aet d'ar strad ul lestr-egor toullbac'h war ar blanedenn ez eo bet anneziet al lec'h. 12 remziad goude an darvoud-se ez eus bet savet ur sevenadurezh dibarr eno. Annezidi ar blanedenn a vev war plantennoù ramzel al lec'hioù goudor nemetañ hag a vez tu vevañ evit Mab-Den. Rediet int da ziwall rak ar kragen, morgazhenned ramzel mestr war ar mor. Unan anezho lessanvet, King Kragen, a vez bouetaet ganto a-benn bezañ sioul. King Kragen a zo ken galloudus ma laka an euzhviled all da derc'hout. Evit bouetañ anezho e oa bet krouet un urzh dammrelijiel hag a vez sentet gant an holl war ar blanedenn. 

Pa erru an haroz war ar blanedenn, King Kragen, a zo deuet da vezañ bras meurbet ha diaes eo bouetañ anezhañ gant ma c'houlenn muioc'h-mui a voued. An haroz Sklar Hast o klask gouzout muioc'h a-ziwar an afer-se a lak war-raok e vefe gwelloc'h lazhañ an euzhvil. Penaos en ober hep arm (danvez diazez ebet war ar blanedenn), ha penaos kendrec'hiñ ar bobl reiñ lamm d'an aozadur sevenadurel an hini nemetañ o deus bet anavezet?
Jack Vance

**John Holbrook "Jack" Vance**, ganet d'an 28 a viz Eost 1916 hag aet da Anaon d'ar 26 a viz Mae 2013 a oa ur skrivagner skiant-faltazi ha moliac'h stadunanat. Daoust ma oa bet sinet darn eus e oberennoù gant an anv Jack Vance, en doa skrivet ivez 9 romant kevrinus dindan e anv gwirion John Holbrook Vance. Tri a voe embannet gant al lesanv Ellery Queen, ha pep a unan gant al lesanvioù Alan Wade, Peter Held, John van See, ha Jay Kavanse.

Ul lodenn eus e oberennoù embannet a ro 1920 evel e zeiziad ganedigezh. E 2009, en The New York Times Magazine, e oa bet deskrivet Vance evel "*one of American literature's most distinctive and undervalued voices*". Marvet eo en e di en Oakland (Kalifornia) oadet a 96 vloaz.
Rhodospingus cruentus

***Rhodospingus cruentus*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Tiaris cruentus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1844) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).Ar spesad nemetañ er genad *Rhodospingus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha had, hag artropoded bihan ivez moarvat.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en Ecuador ha Perou.

## Liammoù diavaez
*  ''Rhodospingus cruentus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Rhodospingus cruentus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pinaroloxias inornata

***Pinaroloxias inornata*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Cactornis inornatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).Ar spesad nemetañ er genad *Pinaroloxias* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar artropoded, greun, had, hugennoù ha sun-bleuñv.

## Annez
Brosezat eo ar spesad en Isla del Coco (Costa Rica) er Meurvor Habask.

## Liammoù diavaez
*  ''Pinaroloxias inornata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pinaroloxias inornata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Tityra

***Tityra*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Tityra cayana]]*
** *T. c. braziliensis* ha ***cayana***,
* *[[Tityra inquisitor]]*
** *T. i. albitorques*, *buckleyi*, *erythrogenys*, *fraserii*, ***inquisitor*** ha *pelzelni*,
* *[[Tityra semifasciata]]*
** *T. s. columbiana*, *costaricensis*, *deses*, *fortis*, *griseiceps*, *hannumi*, *nigriceps*, *personata* ha ***semifasciata***.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, seitek (17) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Laniocera

***Laniocera*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Laniocera hypopyrra]]*,
* *[[Laniocera rufescens]]*
** *L. r. griseigula*, *rufescens* ha *tertia*.

O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Parkerthraustes humeralis

***Parkerthraustes humeralis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.

Anvet e voe *Pitylus humeralis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1867) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895).Ar spesad nemetañ er genad *Parkerthraustes* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e kornôg Amazonia.

## Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Cardinalidae kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Parkerthraustes humeralis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Parkerthraustes humeralis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Catamblyrhynchus diadema

***Catamblyrhynchus diadema*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Ar spesad nemetañ er genad *Catamblyrhynchus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bihan dreist-holl hag artropoded all war a seblant.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Catamblyrhynchus diadema citrinifrons*, e Perou, Bolivia ha gwalarn Arc'hantina,		
* *C. d. diadema*, eus hanternoz Kolombia ha gwalarn Venezuela da greisteiz Ecuador,		
* *C. d. federalis*, e hanternoz Venezuela.

## Liammoù diavaez
*  ''Catamblyrhynchus diadema'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Catamblyrhynchus diadema'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù