Antistenes

**Antistenes** (gresianeg : Ἀντισθένης *"Antisthénês"*) a oa ur prederour gresian a vevas er 4e kantved kent hon amzer.

Goude bezañ desket ar retorik (e henc'hresianeg *rhètorikè*), pe *dareulerezh* , digant Gorgias (* –485, † –380) e voe un diskibl da Sokrates. Da heul kelennadurezh Sokrates e tibabas bevañ evel un askezour vertuzus.

Hervez lod gouizieien ec'h eo Antistenes ar mestr a ziazezas, war-dro ar bloavezh –390, ar skol brederouriezh a anver κυνισμός *kynismos*, Kinegezh, met lod all a lavar ez eo bet levezonet ar ginegezh gant Antistenes hep n'en dije kemeret perzh el luskad.

## Buhez
En Aten, war-dro ar bloavezh –445, e voe ganet Antistenes. Trakian e oa e vamm, ar pezh a viras ouzh ar bugel a vezañ ur c'heodedour leunwir en Aten daoust d'e dad bezañ unan : un νόθος *nothos*, ur bastard, e chomas a-hed e vuhez.

E –426, hag eñ 19 vloaz, e kemeras perzh en emgann Tanagra ma voe trec'h Aten war Danagra ha Thebai.

Pelloc'h e heulias kentelioù dareulezezh ar prederour Gorgias kent mont da gelenn ar sofegezh. Diwezhatoc'h e voe unan eus diskibled Sokrates. An dilontegezh eo ar perzh pennañ a chomas gant Antistenes a-douez pennsturiennoù e vestr.
 
D'an oad a 46 vloaz ez arvestas Antistenes ouzh e vestr Sokrates, 71 vloaz, o vezañ rediet da evañ pistri ; hervez Diogenes Laertios e voe unan eus an dud a lakaas kastizañ heskinerien ar prederour meur.

Goude-se e chomas Antistenes da gelenn en ur jiminasva a zegemere an hantergeodedourien. Κυνόσαργες *"Kynósarges"* e oa anv al lec'h-se, alese an anv Κυνικοί *"Kynikoí"*, kineien, a voe roet d'e zeskarded.

Meur a skrid a veneg Diogenes Sinopeûs (* –413, † –327) evel diskibl Antistenes, daoust d'ar mestr nac'hañ kaout diskibled ; hervez ar vojenn, pa savas Antistenes e vazh da argas Diogenes e lavaras hennezh :
&laquo; *Sko ! Biken ne vo kalet a-walc'h da vazh evit ma c'has kuit keit ha ma vi o komz !* &raquo;.

Hervez Eudokia Augusta e varvas Antistenes d'an oad a 70 vloaz, er bloavezh –375 neuze, met Ploutarc'hos a skrivas e voe Antistenes, oadet 74 vloaz, en Emgann Leuktra d'ar , ma voe trec'h Thebai war Sparta ; hervez Ploutarc'hos c'hoazh e lavaras Antistenes e oa an trec'h-se « *ur bagad skolidi o vazhata o c'helenner* ».

Diodoros Sikilia (* *c.* –90, † *c.* –30) a ra meneg eus Antistenes o vezañ bev c'hoazh er bloavezh –366, oadet 79 bloaz.
&#160;En Aten e varvas Antistenes, d'an oad a 80 vloaz pe dost.

## Labour
Da lavar Diogenes Laertios e voe dek levr digant Antistenes, met tammoù hepken eus al labour-se zo deuet betek ennomp.

Diouzh an tammoù-se e c'heller krediñ e laboure Antistenes dre gendivizoù.

Pa ra meuleudi da Girus II Persia en eil lodenn eus e labour anvet *Kuros* e tag Alkibiades en un doare taer ; ken taer all eo e zoare da dagañ koulz e vestr kozh Gorgias ha Platon.

Glan ha mistr e oa stil Antistenes, a verzer pa lenner ar pezh a chom eus e labour.

Hervez an istorour gresian Theopompos (* *c.* –380, † *c.* –315) ec'h amprestas Plato un niver bras eus mennozhioù Antistenes.

Ar prederour roman Kikero (* –106, † –43) a zisklêrias :
&laquo; *Ken plijet on bet gant levrennoù 4 (δ') ha 5 (ε') *Kuros* hag gant ar re all bet aozet gant Antistenes, un den speredek eo kentoc'h eget ur gouizieg* &raquo;.
Anat eo e oa Antistenes un den speredek, ha barrek war an droukc'hoap ; plijout a rae dezhañ c'hoari gant ar gerioù, evel pa lavaras e kavje gwell kouezhañ e-touez brini *(korakes)* eget lubanerien *(kolakes)* rak ar re varv a vez debret gant an eil re hag ar re vev gant ar re all.

## Prederouriezh

Diogenes Laertios a skrivas :
*Klask a rae prouiñ e c'hell ar vertuz bezañ kelennet, ha n'eus noblañs ebet estreget er vertuz. Ha lakaat a rae ar vertuz da vezañ trawalc'h da zegas hevoud rak trawalc'h eo dezhi bezañ ken kreñv ha Sokrates. Ha kadarn e oa war ar soñj ma'z eo ar vertuz un afer a oberoù, n'eo ket a c'herioù hag a gelennadurezh, ma c'hell an den fur bastañ d'e ezhommoù e-unan peogwir eo dezhañ holl madoù an dud all ; un dra mat eo ar vrud fall, par d'ar boan eo ; gant lezenn ar vertuz e vez sturiet an den fur en e oberoù foran, n'eo ket gant lezennoù ar gevredigezh ; dimeziñ a raio gant ar sell da gaout bugale gant ar merc'hed bravañ ; ne raio ket fae war ar garantez, rak ar furien hepken a oar piv zo dellezek da vezañ karet.*
Pa laka Antistenes lezenn an hinienn dreist lezenn ar gevredigezh e c'heller lavaret e tiskleir unan eus pennaennoù an anveliouriezh.
### Divezelezh
Digant Sokrates e teskas Antistenes ur pennaenn eus an divezelezh : ar vertuz eo pal ar vuhez, ar blijadur n'eo ket.
&#160;Da lavar Antistenes, diouzh ar vertuz c'hlan eo oberoù ar furien hag un droug eo ar blijadur ouzhpenn dezhi bezañ diezhomm.

Hervez an impalaer roman Juluan II (*Flavius Caius Julianus*, * 331, † 363) e oa ar boan ur bennozh evit Antistenes.

« *Gwell eo din bezañ diskiant eget kaout plijadur* » eme ar prederour gresian, met da grediñ zo ne gomze nemet eus plijadurioù dibad ar pemp skiant, pa gaver e skridoù Diogenes Laertios un deskrivadur eus Antistenes o kanañ meuleudi d'ar vignoniezh dibabet gant evezh tra ma ra an istorour gresian Zenofon (* *c.* –430, † –354) meneg eus ar prederour ha plijadurioù an ene.

Da soñj Antistenes ec'h eo an oberiantiz vertuzus an dra gwellañ er vuhez, peogwir e vir ouzh an den fur a faziañ ; tost-tre d'ar boelloniezh eo er c'heñver-se, met ne c'heller ket he lakaat e pleustr hep harp "nerzh Sokrates".
### Prederouriezh naturel
E labour Antistenes e kaver e soñj diwar-benn natur an doueed : hervez ar prederour e kred ar bobl e kalz doueed met n'eus nemet unan a gement a zo naturel.

A-hend-all, n'eus netra par d'an doue-se war an Douar, neuze ne c'heller ket meizañ e natur dre skeudenn pe skeudenn.
### Poelloniezh
Dre ma oa un nominalour anezhañ, lakaet diaes e veze Antistenes gant ar meizadoù hollek : pe gwir bepred pe diwir bepred e vez an termenadurioù hag al lakadennoù-diazez, emezañ, peogwir ne c'heller nemet deskrivañ ar pezh a weler hag e geñveriañ gant traoù all a anavezer ; dre-se e chome a-enep reizhiad *Kealioù* Platon : « *Ur marc'h a c'hellan gwelet,* » eme Antistenes, « *hogen ar "varc'helezh" ne c'hellan ket.* ».

## Kinegezh
Boas e vezer da lakaat Antistenes da ziazezour luskad prederouriezhel ar gineien, met den ne c'hall kadarnaat e vije bet degemeret an anv-se gant ar prederour.

Ἀντισθένειοι *Antisthéneioi* "Antistenesidi" a ra Aristoteles anezho, hep menegiñ ar Gineien. Diogenes Sinopeûs, ur C'hineg eus ar re galetañ, zo bet meneget amañ a-us evel diskibl Antistenes a-c'houde skrid Diogenes Laertios met den ne oar ha ganet e oa al luskad kinek pa oa Antistenes bev c'hoazh.

Mui-ouzh-mui a ouizieien a lavar ec'h eo bet deveret ar ginegezh diouzh skouer buhez askezek ar prederour, ha diouzh e vennozhioù, hogen ijinet e vije bet ar gejadenn etre Antistenes ha Diogenes Sinopeüs gant ar stoikourien evit liammañ Sokrates ouzh Zenon Kitium (* *c.* –334, † *c.* –262) dre Antistenes, Diogenes ha Krates.

## Notennoù