Enki Bilal

**Enki Bilal** (7 a viz Here 1951, Belgrad) a zo ur filmaozour, tresour ha senarioer bannoù-treset gall. Bosniak e oa e dad, ha tchek e vamm. E 1960 he deus dilojet e familh da Bariz. Goude bezañ studiet e skol an arzoù-kaer e lakaas embann e istor kentañ, *Le Bol maudit* e ditl, er gelaouenn *[[Pilote (kazetenn)|Pilote]]*.

## E oberenn

E 1975 e teuas er-maez e albom bannoù-treset kentañ, *La Croisière des oubliés*e ditl, senario gant Pierre Christin. E 1979 e teuas er-maez *[[Les Phalanges de l'Ordre noir]]*, un istor diwar-benn brezel diabarzh Spagn, bepred diwar ur senario gant Pierre Christin. E 1980 e stagas gant un heuliad savet gantañ penn-da-benn (tresadennoù ha senario), hag al lodenn gentañ anezhañ, anvet *La Foire aux immortels* a voe embannet er gelaouenn *[[Pilote (kazetenn)|Pilote]]*. An eil lodenn, *La Femme piège* he zitl, a voe embannet e albom e 1986. Ouzhpenn al labour hiniennel-se e kendalc'has da genlabourat gant Pierre Christin. 
Sevel a rejont meur a albom, enno skeudennoù ha poltredoù livet warno (*Los Angeles*, *L'Étoile oubliée de Laurie Bloom* ; *Cœurs sanglants*). An albomoù-se a voe embannet gant Dargaud hag embannadurioù Autrement.
E 1982 e tresas Bilal war gwer ul lodenn eus klinkadurioù *La Vie est un roman*, ur film aozet gant Alain Resnais. Daou vloaz a-raok en doa treset skritell ur film all savet gant Resnais, *[[Mon oncle d'Amérique]]* e ditl.
E miz Genver 1987 e resevas Bilal Priz Meur saloñs Angouleme (*Grand Prix du 14<sup>e</sup> Festival d'Angoulême*).

E 1989 ec'h echuas Enki Bilal e film kentañ, *Bunker Palace Hôtel* e ditl, ennañ aktourien evel Jean-Louis Trintignant ha Carole Bouquet. Er memes bloavezh e voe embannet *[[Exterminateur 17]]* gant Les Humanoides Associés. Ragembannet e oa bet er gelaouenn *[[Métal hurlant (kelaouenn)|Métal hurlant]]* e 1978.
E 1990 e voe adembannet gant Les Humanoïdes Associés ar pezh a oa bet embannet gant Dargaud : *Mémoires d'outre-espace*, *La Croisière des oubliés*, *Le Vaisseau de pierre*, *Les Phalanges de l'Ordre noir*, *Partie de chasse*, ha *Cœurs sanglants et autres faits divers*.
E 1990 e tresas Bilal kinkladurioù ha dilhad ar pezh-c'hoari *Romeo ha Julieta*, korolladeg gant Angelin Preljocaj.
E miz Du 1991 e voe aozet *Opéra bulle*, un diskouezadeg daou viz anezhi aozet er Villette, e Pariz.

E 1990 e tresas kinkladurioù ha dilhad *'O.P.A. Mia*, un opera gant Denis Levaillant, krouet e-pad gouel-c'hoariva Avignon.
E miz Gwengolo 1993 e teuas er-maez lodenn ziwezhañ *La trilogie Nikopol*, *Froid Équateur* he zitl. Lakaet e voe da levr gwellañ ar bloavezh gant skipailh ar gazetenn *Lire*.
E 1994 e teuas er-maez *Bleu sang*, ennañ holl dudennoù teir-oberenn Nikopol, embannet gant *Christian Desbois Editions*. E miz Gwengolo 1996 e teuas er-maez *Mémoires d'autres temps*, adembannadur kresket ar *Bol maudit* ha *Crux Universalis*. E miz C'hwevrer 1997 e teuas er-maez eil film Bilal, *Tykho Moon*e ditl.
D'an 22 a viz Gwengolo 1998 e voe embannet *Le Sommeil du monstre*, lodenn gentañ Peder-oberenn an Euzhvil (*Tétralogie du Monstre*).

E 2003 e voe embannet *32 décembre*, eil lodenn Peder-Oberenn an Euzhvil (*Tétralogie du Monstre*).
D'an 21 a viz Meurzh 2004 e teuas er-maez trede film Bilal, *Immortel, ad vitam* e ditl, diazezet war *La trilogie Nikopol*, hag ennañ ur meskaj skeudennoù aozet gant urzhiataer hag aktourien wir evel Linda Hardy pe Charlotte Rampling ha Yann Collette.
D'an 3 a viz Mae 2006 e voe embannet *Rendez-vous à Paris*, trede lodenn Peder-oberenn an Euzhvil (*Tétralogie du Monstre*).
D'an 23 a viz Meurzh 2007 e teuas er-maez *Quatre ?*, lodenn ziwezhañ Peder-oberenn an Euzhvil (*Tétralogie du Monstre*).
D'an 19 a viz Du 2007 e teuas er-maez *Tétralogie du Monstre | L'intégrale du Monstre*, dindan stumm un albom, ha dindan stumm un teir-oberenn ivez (an div lodenn ziwezhañ a voe kenteuzet, diwar c'houlenn Bilal).

## Oberenn Enki Bilal
### Bannoù-treset
* *L'Appel des étoiles*, Minoustchine, 1975
* *Légendes d'aujourd'hui*, gant Pierre Christin, Dargaud :
***La Croisière des oubliés*, 1975
***Le Vaisseau de pierre*, 1976
***La Ville qui n'existait pas*, 1977
***Les Phalanges de l'Ordre noir*, 1979
** *Partie de chasse*, 1983
* *Mémoires d'outre-espace* 1978
* *Exterminateur 17*, gant Jean-Pierre Dionnet (senario), Les Humanoïdes Associés, 1979
* *La Trilogie Nikopol*, embannet gant Les Humanoïdes Associés :
# *La Foire aux immortels*, 1980
# *La Femme piège*, 1986
# *Froid Équateur*, 1992
**Le Bol maudit*, Futuropolis, 1982
**Crux Universalis*, Les Humanoïdes Associés, 1982
* *Los Angeles - L'Étoile oubliée de Laurie Bloom*, gant Pierre Christin (senario), embanandurioù Autrement, 1984
* *L'État des stocks* :
***L'État des stocks*, Futuropolis, 1986
***Milleneufcentquatrevingtdixneuf*, Les Humanoïdes Associés, 1999
***Nouvel état des stocks*, Casterman, 2006
* *Cœurs sanglants et autres faits divers*, gant Pierre Christin (senario), Dargaud, 1988
* *Mémoires d'autres temps : Histoires courtes 1971-1981*, Les Humanoïdes Associés, 1996
* *Bleu Sang*, Embannadurioù Christian Desbois, 1994
* *La Tétralogie du Monstre* :
# *Le Sommeil du Monstre*, Les Humanoïdes Associés, 1998
# *32 Décembre*, Les Humanoïdes Associés, 2003
# *Rendez-vous à Paris*, Casterman, 2006
# *Quatre ?*, Casterman, 2007

### Filmoù
* 1989 : *Bunker Palace Hôtel*
* 1996 : *Tykho Moon*
* 2004 : *Immortel, ad vitam*

### Skeudennadurioù
* Goloioù evit an dastumadeg « 1000 soleils » (embannadurioù Gallimard) : (*La Guerre des mondes*, *[[Fahrenheit 451]]*,...)
* Golo ha skeudennoù embannadur Folio junior *La journée d'un journaliste américain en 2889* gant Jules Verne
* Golo ar bladenn *Rainy day*, gant Gwendal
* Goloioù levrioù *Aventures de Boro, reporter photographe*, skrivet gant Dan Franck ha Jean Vautrin, (embannadurioù Fayard)
* *Images pour un film*, Dargaud, 1983. Kinkladurioù ar film *La Vie est un roman*, filmaozet gant Alain Resnais
* *Hors-jeu*, gant Patrick Cauvin (testennoù), Autrement, 1987
* *Un Siècle d'amour* (illustration), gant Dan Franck (testennoù), embannadurioù Fayard, 1999
* *Les Correspondances de Christin - Le Sarcophage*, gant Pierre Christin (testennoù), Dargaud, 2002
## Levrlennadur
* *Les Cahiers de la bande dessinée* niv 53, miz Gouere 1983
* *Sapristi* niv 29, (Association normande de bande), miz Here 1994
* Jean-Marc Thévenet, *Bilal*, embannadurioù Seghers, dastumadeg « Les Auteurs par la bande », 1987

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Enki Bilal 
*  Atersadenn, luc'hskeudennoù ha tammoù filmoù tennet eus ar rummad teulfilmoù CONTACT, holloueziadur ar c'hrouiñ (miz Gwengolo 2007)