Adverb

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **adverb** (saoz: ''adverb'') evit komz eus ur rummad gerioù yezhadurel hag a dalvez da gemmañ pe da resisaat ster gerioù eus n'eus forzh peseurt rummad yezhadurel all estreget an anvioù ma vez implijet doareerien hag anvioù-gwan, da lâret eo da skouer dreist-holl verboù, anvioù-gwan (en o zouez an niverennoù), pe c'hoazh frazennoù a-bezh.

Respont a ra an adverboù peurliesañ d'ar goulennoù "penaos?" ha "pegoulz?". Graet e vez an arc'hwel adverbel eus an dra-mañ ha gallout a ra bezañ kaset da benn gant adverboù pe c'hoazh gant rannfrazennoù adverb.

E brezhoneg, daoust ha ma c'heller sevel adverboù a-wezhioù dre stagañ ar rakger ***ez-*** pe ***er-*** ouzh deroù un anv-gwan, ne vez ket graet dre ret atav un diforc'h ken splann all etre stumm morfologel an anvioù-gwan hag hini ar rakverboù ha ma reer e yezhoù all evel ar galleg da skouer, keñveriit:

: Anv-gwan
:: Brezhoneg
::: *Un dra *'vat**''
:: Galleg
::: ''Une **bonne** chose''
:: Saozneg
::: ''A **good** thing''

: <u>Adverb</u>
:: Brezhoneg
::: '' graet **mat** eo bet''
:: Galleg
::: ''Il a été **bien** fait''
:: Saozneg
::: ''It was **well*' done*

Dont a ra an termen adverb diwar an termenoù implijet ez-hengounel evit deskrivañ yezhadur al latin hag implijet war-lerc'h evit deskrivañ fedoù yezhadurel yezhoù all. Meur a arc'hwel disheñvel diouzh re al latin a c'hell kaout an adverboù a yezh da yezh avat hag ur rummad yezhadurel ledan-tre an hini eo e gwirionez. N'heller ket implijout an holl adverboù evit ober dave d'ur frazenn a-bezh ("adverboù frazennek") da skouer. 

E meur a yezh evel ar brezhoneg dre vras, n'eus stumm morfologel arbennik ebet evit merkañ an adverboù hag o diforc'hañ diouzh rummadoù yezhadurel all, evel da skouer an alamaneg *gut* ("mat") = adverb/anv-gwan. Kemmañ a ra kalz ivez a yezh da yezh an doare da sevel adverboù, da skouer: 

* E saozneg e implijer alies al lostger "-ly" ouzh un anv-gwan evit sevel ur rakverb diwarnañ, da skouer *happy* ("laouen") > *happily* ("en un doare laouen");
* Er yezhoù romanek e implijer alies al lostger *-mente* na rank ket bezañ adimplijet e heuliadoù adbverboù renk-ouzh-renk dre ret e yezhoù evel ar spagnoleg, da skouer *pobre y triste* ("paour ha trist") > "pobre y tristemente" = "pobremente y tristemente" ("en un doare paour ha trist");
* E japaneg e c'heller sevel adverboù dre kemmañ silabenndiwezhañ un anv-gwan い > く pe dre gemmañ ar rannig な > に. N'heller ket sevel adverboù diwar an holl anvioù-gwan atav avat.
* En iwerzhoneg e stager ar verb "mont" (hag a dalvez "betek") ouzh deroù un anv-gwan;
* E gresianeg a-vremañ e saver adverboù peurliesañ dre stagañ al lostgerioù -α pe -ως ouzh gwrizienn un anv-gwan. A-wezhioù e c'hell bezañ disheñvel ster adverb pe adverb hervez al lostger resis implijet evit e sevel, da skouer καλός ("mat" pe "reizh") > καλά ("en un daore mat") ha καλώς ("en un doare reizh");
* E latveg e saver adverboù diwar anvioù-gwan dre lakaat al lostger -i e lec'h an dibennoù gourel ha benel -s hag -a, da skouer *labs* ("good") > *labi* ("ervat"; "en un doare mat").

## Termenadurezh
Arveret eo bet an termen *rakverb* gant ar ster «adverb» ivez. Koulskoude ez eo aet kozh an implij-se ha dilezet eo er geriadurioù hag ar yezhadurioù a-vremañ. E 1947, Frañsez Kervella, hag a venege «rakverb» c'hoazh, a rae gant an termen *adverb* dija.

Ur ster all en deus kemeret ar ger *rakverb* bremañ. Evit ar ster nevez-se, sellet ouzh ar pennad: rakverb.

## Adverboù brezhonek
Sed amañ un toullad adverboù ha troiennoù adverbel :

### Adverboù-amzeriañ
*Gant an amzer-vremañ: *bremañ, hiriv... kammed, morse, *
*Gant an amzer-da-zont: *arc'hoazh, a-benn neuze, da-vloaz ..., biken ... *
*Gant an amzer-dremenet: *dec'h, dilun, gwechall, kentaou ... biskoazh...*
*A verk ar boaz (hag a c'hall bezañ implijet gant ne vern pe amzer-verb) : *alies, atav, a-wechoù, bemdez, bemnoz, bepred, dalc'hmat, peurliesañ ...*

### Adverboù-doareañ
Darn eus an adverboù-se zo anvioù-gwan ivez: 
**abred, buan, fall, mat,...*
Anvioù-gwan a gaver e troiennoù adverbel zo:
* *a galon vat, a vouezh uhel, a wir galon*

Kalz adverboù ha troiennoù adverbel zo savet diwar araogennoù: 
*a : *a-benn ar fin*, a-daol-trumm, a-greiz-holl,...
*dre: *dre chañs*, ... 
*e : *emberr, e gwirionez*, ...
*evel : *evel-hen*,
*hep: *hepdale, hep mar*
*ouzh: *ouzhpenn, skoaz-ouzh-skoaz,*
*rak : *rag-eeun, raktal*
*war : *war-blaen, war-raok*

### Adverboù-eren
An adverboù-eren, pe ereadurezh, pe kenereerien, zo adverboù ha ne gemmont ket ster ur verb met hini ul lavarenn a-bezh, pe hini ur frazenn zoken. Evel stagelloù int.
**A-benn ar fin, a dra sur, evel-se, gant-se, goude-se, koulskoude, neuze, ouzh-penn-se, setu perak*, etc.
**Avat, eta, ivez,* zo, ouzhpenn-se, adverboù diabarzh dre ma n'hallont ket bezañ implijet e deroù ar frazenn evel an adverboù ordinal.

### Adverboù-kementad
An *adverboù-kementad* a gemm ster un adverb all, un anv-gwan, pe un anv-kadarn: 
*Un adverb: *alies, re alies, alies a-walc'h*
*Un anv-gwan : *mat-tre, gwall vat*
*Un anv-kadarn : *re a dud, tud e-leizh, trawalc'h a dud*.

Sed ur roll eus an adverboù kementad pouezusañ :
**a-leizh* (pe *e-leizh*), *a-walc'h, gwall, hanter, hepken, kenañ, meurbet, nemeur, re, tre, *

### Adverboù-lec'hiañ
**Amañ, aze, ahont, eno... tost, pell ... *
Darn eus an adverboù zo ivez araogennoù : 
**a-dreñv, da-heul, dirak, e-barzh, e-kichen, er-maez, war-lerc'h, war-raok*

*Adverboù orin : *ac'hann, alese, aleshont...*
*Troiennoù adverbel : *er pelloù, war vor*

## Notennoù


## Levrlennadur
* Favereau, F. (1997), *[[Geriadur Favereau|Geriadur ar brezhoneg a-vremañ]]*, 4vet embannadur, Montroulez: Skol Vreizh.
* Gregor Rostren (1732), *Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton, [[Roazhon]].
* [[Gregor Rostren]] (1738), *Grammaire françoise-celtique ou françoise-bretonne*, [[Roazhon]].
* [[Roparz Hemon|Hemon, R.]] & [[Guy Étienne|Étienne, G.]] (1992), *Lavar 08*, [[Kintin]]: [[Preder]].
* [[Frañsez Kervella|Kervella, F.]] (1947), *Yezhadur bras ar brezhoneg*, [[Skridoù Breizh]].
* [[Martial Ménard|Ménard, M.]] (2012), *Dictionnaire français-breton'', Vicenza (Italia): Palantines.

## Gwelit ivez
* Raganv
* Verb
* Rakverb