Pondi

**Pondivi** zo ur gumun hag ur gêr e departamant ar Mor-Bihan e Breizh.
## Douaroniezh

Blavet canalisé Pontivy.JPG|Treuzet eo Pondi gant ar stêr Blavezh.

### Kumunioù amezek

## [[Ardamezouriezh]]

## Istor
### 
Hervez ar richenn e oa bet krouet Pondivi gant ar manac'h sant Ivi er .
### 
;Emsavadeg ar Bonedoù ruz e 1675:
Trubuilhoù a voe e kêr d'an 21 ha d'an 22 a viz Gouere 1675; taget e voe ti ur bourc'hiz hag evet ar gwin a oa eno. Aloubet e oa bet kêr Bondivi d'an 21 « gant 2000 peizant a lonk pe skuilh 400 muid eus feurm an deverioù » ; dieubet eo bet gant « e vourc'hizien » d'an 21 a viz Even.
Digolloù a voe paeet gant parrezioù Noal-Pondivi (8 000 lur), Malgeneg (1 500 lur), Stival (500 lur) ha Bizhui-an-Dour (400 lur) d'an aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg.
### [[Dispac'h Gall]]
Krouet e voe ar gumun e 1790 e departamant ar Mor-Bihan. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Pondivi da bennlec'h ur c'hanton, hini Pondivi, gant kumun Pondivi ennañ hepken, ha da benn un distrig, seizh kanton ennañ : Baod, ar Gemene, Klegereg, Logunec'h, Noal-Pondivi, Pluniav hag hini Pondivi. E 1795 e voe dilamet distrig Pondivi. E 1800 e voe lakaet Pondivi da bennlec'h arondisamant Pondivi bet krouet gant al lezenn eus ar 17 a viz C'hwevrer 1800. Brasaet e voe kanton Pondivi dindan anv Kanton Pondivi ivez gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*.
### ''Napoléonville''
Adalek an 9 a viz Du 1804 betek ar 14 a viz Ebrel 1814 e oa anvet Pondivi "*Napoléonville*" war urzh an diktatour ha danvez-impalaer Napoleone Buonaparte. Evel La Roche-sur-Yon, *Napoléonville* e Vendée, e oa bet soñjet gant Napoleon e vefe ur gêr pouezus evit derc'hel kornôg Frañs ha Breizh. C'hoant en devoa da sevel adal ar gêr 3 000 annezad enni « er peoc'h, ur greizenn-genwerzh veur, hag er brezel, ur greizenn vilourel bouezus ».
Napoleon a soñje gantañ e oa Pondivi ur gêr a c'hellje bezañ pouezus-tre ma vije kleuzet kanolioù evit al listri-brezel a c'hellfe treuziñ Breizh pell diouzh re ar Saozon a oa mistri war ar mor : kanol ar Blavezh ha kanol Naoned-Brest.Krouet e oa bet diouzhtu ur c'harter nevez gant ur blasenn-armoù, un isprefeti, ur c'hazarn hag ul lise.
### 
* D'an 29 a viz Genver 1806 e voe staget kumun Stival ouzh kumun Pondivi.
* 1864: tizhet e voe Pondivi gant an hent-houarn.
* Krouet e voe kumun Ar Sorn d'ar 1 a viz Meurzh 1869 diwar lodennoù eus tiriadoù kumunioù Bizhui, Gwern, Malgeneg, Pondivi ha Stival.
* Brezel 1870-1871 : pevar gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 316 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,35 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil Brezel-bed]]

* Tremen 3 000 repuad deuet eus hanternoz Bro-C'hall a oa e Pondivi e miz Even 1940.
* D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Pondivi.
* E miz Here 1940 e voe harzet ar gantreidi er Mor-Bihan; bac'het e voent e kamp Toulboubou e Pondivi, 18 tiegezh hag eizh den o-unan, da lavaret eo 32 waz, 28 maouez ha 56 bugel; war urzh an Alamaned e voent kaset gant un tren betek kamp-bac'h Maezon-ar-Stêr e miz Du 1940.
* E miz Gouere 1944 e voe kemeret 150 000 lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
* D'ar 4 a viz Eost 1944 e voe dieubet Pondivi.
* D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant ; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman.
* Mervel a reas 96 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadennañ
* Mervel a reas 16 milour e Brezel Indez-Sina ha pemp arall en Aljeria.
## Brezhoneg
### Ya d'ar brezhoneg
*D'ar 4 a viz Eost 2004 e oa bet votet ar garta « Ya d'ar brezhoneg » gant kuzul-kêr ar gumun.
*D'an 21 a viz Kerzu 2007 e oa bet roet d'ar gumun al label « Ya d'ar brezhoneg » live 2.
### Deskadurezh
*Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1984. 
*E distro-skol 2024 e oa 91 skoliad enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek (9,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
### Redadeg 2010
E Pondi ez echuas ar Redadeg e 2010.

## Monumantoù ha traoù heverk

France Bretagne 56 Pontivy 01.jpg|Kastell ar Roc'haned.
Rohan pontivy.jpg|Ar Gwenn-ha-Dudirak ar c'hastell.

*Kastell ar Gêr nevez.
*Iliz katolik *Intron Varia ar Joa*, .
*Iliz katolik *Sant Meriadeg*, e kêriadenn Stival, .
*Chapel ar Gelenneg.
*Chapel *Santez Trefin*.
*Karterioù kozh gant tiez XVvet-XVIvet-XVIIvet kantvedoù.
*Porzh.
## Tud vrudet
### Tud bet ganet eno
*Ferdinand Le Drogo, marc'hhouarnour breizhat, kampion Bro-C'hall e 1927 ha 1928, 10 a viz Here 1903
*Paul Ihuel (2 a viz Du 1903-22 a viz Here 1974 e Pariz, Bro-C'hall), maer Berne, kuzulier Kanton ar Faoued (1945-1974), kannad ar Mor-Bihan e 1936-1940 hag e 1945-1974, kadoriad kuzul-departamant ar Mor-Bihan, Is-sekretour-stad ha Sekretour-stad al Labour-Douar
*Jef Le Penven, sonaozour breizhat, 3 a viz Du 1919.
* 1969 : Yannig Audran, skolaer, soner ha skrivagner brezhonek.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1793

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:700 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:14700
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 
  bar:1793 text:1793
  bar:1800
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831
  bar:1836 text:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856
  bar:1861 text:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886 text:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901
  bar:1906
  bar:1911 text:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 
  bar:2012 text:2012
  bar:2022 text:2022
PlotData=
  color:barra width:14 align:left
  bar:1793 from:0 till: 3808
  bar:1800 from:0 till: 3793
  bar:1806 from:0 till: 4929
  bar:1821 from:0 till: 4980
  bar:1831 from:0 till: 5956
  bar:1836 from:0 till: 6378
  bar:1841 from:0 till: 7018
  bar:1846 from:0 till: 7929
  bar:1851 from:0 till: 7792
  bar:1856 from:0 till: 8049
  bar:1861 from:0 till: 7602
  bar:1866 from:0 till: 8146
  bar:1872 from:0 till: 7886
  bar:1876 from:0 till: 8252
  bar:1881 from:0 till: 8164
  bar:1886 from:0 till: 9466
  bar:1891 from:0 till: 9175
  bar:1896 from:0 till: 9292
  bar:1901 from:0 till: 9359
  bar:1906 from:0 till: 9506
  bar:1911 from:0 till: 9424
  bar:1921 from:0 till: 9442
  bar:1926 from:0 till: 9440
  bar:1931 from:0 till: 8117
  bar:1936 from:0 till: 9300
  bar:1946 from:0 till: 10878
  bar:1954 from:0 till: 10516
  bar:1962 from:0 till: 10410
  bar:1968 from:0 till: 11412
  bar:1975 from:0 till: 12578
  bar:1982 from:0 till: 12675
  bar:1990 from:0 till: 13140
  bar:1999 from:0 till: 13508
  bar:2006 from:0 till: 13518
  bar:2012 from:0 till: 13973
  bar:2022 from:0 till: 14547
  
*Mammennoù : Cassini hag EBSSA.
## Melestradurezh
## Gevelliñ
*Tavistock (Devon), 
*Wesseling (Nordrhein-Westfalen), 
*Napoleonville (Louisiana), 
*Ouelessebougou, 
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel Ti-Kêr Pondivi
* Pontivy Cité Internationale
* Geobreizh
* 27 kevarzhe e Pondi
## Daveoù ha notennoù