Valentinian Iañ

**Valentinian Iañ**, **Flavius Valentinianus** e latin, (320/321 - 17 a viz Du 375), a voe kenimpalaer Roma etre 364 ha 375, war un dro gant e vreur Flavius Julius Valens, impalaer eus 364 betek e varv 378.

## Buhez
War a seblant e oa bet ganet e miz Gouere 320, pe 321, e *Cibalae* e Pannonia ar Su, en ur familh a renk izel.

E dad Gratianus Major a oa ur c'homandant anvet da *[[comes|gomes]] [[Afrika|Africae]]* er bloaz 327 gant Konstantin I<sup>añ</sup>, ha goude se da *gomes* Enez Vreizh gant Flavius Julius Constans. N'ouzer netra diwar-benn e vamm.

Dimezet e voe Valentinian da gentañ gant Marina Severa, a c'hanas Flavius Gratianus er bloaz 359. Goude torret o eured ec'h addimezas gant Justina, merc'h ur gouarnour eus Italia. Ganti en devoe ur mab, Valentinian II, ha teir merc'h : Justa, Grata ha Galla.

Dre e dalvoudegezh hag e galonegezh e voe staget ouzh gward an impalaer Juluan II. E 357 e voe savet da dribun. Argaset eo bet abalamour d'ur fallstamall. En em dennañ a reas neuze d'e vro c'henidik, Pannonia. Adlaket e voe en e garg gant Juluan II, met argaset un eil gwech abalamour d'ar relijion.

Adc'halvet e voe gant Jovianus, ha kaset da C'halia da-gaout an arme bet lezet eno gant Juluan.

Goude marv an impalaer Jovianus, e voe anvet Valentinian da impalaer gant an arme, d'ar 26 C'hwevrer 364 e Nikea. War c'houlenn-start an arme e kemeras da genimpalaer e vreur Flavius Julius Valens, e Kergustentin d'an 28 Meurzh 364.

Valentinian a gemeras Impalaeriezh ar C'hornôg en e garg, tra ma voe lakaet Impalaeriezh roman ar Reter dindan veli Valens. En em guitaat a rejont e dibenn miz Eost 364 ha biken n'en em adweljont war-lerc'h.

En em staliañ a reas Valentinian Iañ e Milano e miz Du 364. Eno e savas lezennoù a-enep pinvidien ar vro, a oa gwaskerien ar re vunut hag ar re baour. Siwazh, galloudus e oa ar re-hont, hag en o zouez meur a senedour, ken e savas dizemglev etre Valentinian ha sened Roma.

Valentinian e oa kristen, mes war ar gorre nemetken. Ne ouie ket kalz a dra war ar relijion, ha didu e chomas war an aferioù se. Koulskoude, a-du e oa gant ar gristenien evit lakaat Ambrosius, gouarnour ar rannvro, e penn eskopti Milano, er bloaz 373.

E miz Here 365 e kuitaas Milano evit mont da Lutetia Parisiorum ha da Rementium, abalamour d'ar C'hermaned o devoa taget Galia ur wech ouzhpenn. A-drugarez da Jovinus, *magister equitum* e trec'has teir gwech warno.

E-kerzh an hañv 367 en em stalias e Samarobriva abalamour ma oa reuz gant ar Bikted e Breizh-Veur. Degouezhet klañv eno e savas e vab Gratianus da *Aogust*, kenimpalaer, d'ar 24 Eost 367.
E miz Here 367 e kasas ar *c'homes* Flavius Theodosius, ur spagnol, gant un arme da lakaat peoc'h en enezenn. Mont a reas da Drier abalamour d'ar C'hermaned, ur wech ouzhpenn.

Er bloaz 368 e voe taget Mogontiacum gant Germaned, ha tapet ul lodenn eus an annezidi. En respont, Valentinian a enepstourmas garv etrezek broioù german en tu all d'ar Roen hag e trec'has war zu an Neckar uhel. Goude-se e savas ul linenn-difenn a-hed ar Roen gant tourioù, kastelloù ha kampoù.

Er bloaz 372 e voe tro Maouritania da gaout freuz ha reuz. Firmus, ur priñs maour kevredet, en em savas da impalaer. Trec'h e voe war rannarmeoù roman ar vro, hag aloubiñ a reas *Mauritania Caesariensis* ha bro Setif. Gervel a reas Valentinian ar *c'homes* Theodosius eus Breizh-Veur hag en e gasas da Vaouritania. Eno, Theodosius a veuzas ar vro er gwad. Firmus en em distrujas e 374 pe 375.

Er bloaz 374 e voe tro d'ar Waded ha Sarmated da dreuziñ an Danav, ha lakaat tan ha gwad e Pannonia. Tost e oant da lakaat o c'hrabanoù war merc'h Konstañs II, aet eus Kergustentin da Drier evit dimeziñ gant Gratian, mab Valentinian.
E-kerzh an diskaramzer 374 en em glevas Valentinian gant e enebour Macrianus, roue ar C'hermaned, evit kaout peoc'h war ar Roen.

E-giz se, e-kerzh nevezamzer 375 e kasas un enepstourm a-dreuz an Danav. Pilet en un doare didruez, ar Waded a c'houlennas truez digant Valentinian, en Aquincum. Hemañ avat, goude un taol kounnar a-enep kannaded ar Waded, a voe tapet e-unan gant un taol-gwad hag a dremenas d'ar 17 a viz Du 375.

## War e lerc'h
Daou vab a renas war e lerc'h ː
* Flavius Gratianus, 16 vloaz, mab Marina Severa, *aogust* abaoe ar 24 Eost 367, 
* ha Valentinian II, 4 bloaz, mab Justina, savet da *aogust* d'an 22 Du 375, pemp deiz goude marv e dad.
Evel-just, Valentinian II a oa re yaouank evit ober gant aferioù ar Stad, ha dre-se e voe Gratianus e gwirionez e penn ar C'hornôg, Valens bepred e penn ar Reter, betek e varv e 378.

## Levrlennadur
* François Zosso & Christian Zingg : *Les empereurs romains 24 av J.-C. - 476 ap. J.-C.* Embannadurioù Errance. 1994

## Daveoù ha notennoù