open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sant Mechell

**Sant Mechell**, pe **Fechell Sant** e kembraeg, a oa ur manac'h brezhon eus ar VIvet kantved hag a savas manati Llanfechell en Enez Mon, e gwalarn Kembre, e-lec'h ma vefe beziet. Lavaret e vez e oa Breizhad a orin. 

Adalek ar  e voe droukvesk etrezañ ha Sant Machudd, ur C'hembread a vije bet eskob Caerwent a veze droukvesket gant Sant Maloù. Lidet e vez d'ar 15 a viz Du, evel Sant Maloù.

En un dornskrid eus ar  (Llanstephan MS. 125) ez eus meneg eus ur varzhoneg kembraek anvet "Cywydd i Fechell Sant" ma lenner diwar-benn Mechell e oa mab da Echwys ab Gwyn Gohoew, hag en doa graet burzhudoù: reiñ buhez en-dro d'ur ramz marv, d'ober dezhañ dont da gristen, treiñ laeron e peulvanoù, dallañ rener al laeron ha paraeañ anezhañ goude. Abalamour da se e voe roet douar dezhañ da sevel e vanati.
Conrad Vernon

**Conrad Vernon IV**, bet ganet e Lubbock (Texas) (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 11 a viz Gouere 1968, a zo un aktour, ur mouezhier, ur filmaozer ha saver senario stadunanat.

Anavezet eo en abeg m'en deus kemeret perzh en un nebeud filmoù bevaat produet gant DreamWorks Animation, reoù ar rummad *[[Shrek]]*, *[[Monsters vs. Aliens]]* ha *[[Madagascar 3: Europe's Most Wanted]]* en o zouez da skouer.

Bet e oa bet **Vernon** war ar studi e California Institute of the Arts e Valencia, Kalifornia kent mont da labourat evel treser *storyboard* evit ar filmaozer stadunanat Ralph Bakshi (*[[Cool World]]* (1992), *[[2 Stupid Dogs]]*, *[[Rocko's Modern Life]]* (1993), *[[Nightmare Ned]]* (1997) ha *[[Morto the Magician]]* (2001)).

E 1996 ez eas da labourat evit DreamWorks Animation d'ober war-dro ar film bevaat *[[Antz]]*. Goude-se e voe lakaet da labourat war ar film bevaat *Shrek*.

## Liamm diavaez
* '''Conrad Vernon IV''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
Turzhunell vistr

An **durzhunell vistr** (*Phaps elegans*) zo un evn brosezat en Aostralia.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous tost aodoù su ha reter Aostralia ha Tasmania.

## Dave
Galápagos (Guadalajara)

**Galápagos** zo ur gumun eus Spagn en proviñs Guadalajara, en komark Campiña.  a dud a oa enni e 2013.
Henri Dyèvre

**Henri Dyèvre** a oa un ofisour uhel eus Morlu Frañs, ijinour hidrografour jeneral a gentañ klas (eilamiral), dastumer lec'hanvioù brezhonek.

## E vuhez
Ganet eo bet d'an 21 a viz Kerzu 1893 e Gwened. Aet eo da Anaon d'an 28 a viz Mae 1982 e 16vet arondisamant Pariz. Beziet eo bet e Poullaouen d'an 2 a viz Mezheven 1982. 

Mab oa da Jean-Baptiste Dyèvre, genidik eus Landevenneg ha da Henriette Marchais, genidik eus Daoulaz.

Studiañ a reas e skolaj Sant-Frañsez-Zavier e Gwened ha goude e Skol ar Mor evit dont da vezañ ofisour er Morlu. Dont a reas e-maez eus ar Skol e 1912, kentañ eus e rummad. 

Prantadoù en deus bet war listri brezel, prantadoù all o kelenn e Skol ar Mor pe o labourat e servijoù ar Morlu. 

Bet eo bet war vourzh ar morreder *Descartes* e miz Genver 1914. Diwezhatoc'h e 1914 edo war ar vag-kanoliañ *La Zélée* e Tahiti. Betek 1917 e do war ar *Montcalm* er Mor Ruz hag e Mor an Antilhez. 

E 1918 e voe kaset da Greizenn-vor Savannah (Stadoù-Unanet). 

E 1928-1929 e voe kabiten ar bagoù-kanoliañ *La Vaillante * ha *L'Engageante* evit ren labourioù hidrografiezh war aodoù Norzh Bro-C'hall.

E Tunizia edo etre 1940 ha 1942. 

Anvet eo bet penn-ijinour hidrografour e 1941, ijinour hidrografour jeneral a eil klas d'an 8 a viz Gouere 1942, ijinour hidrografour jeneral a gentañ klas d'an 23 a viz Mezheven 1948.

E penn Servij Hidrografiezh ar Morlu eo bet betek fin e amzer labour (adalek 1946 hervez *Akademiezh Skiantoù Tramor*, adalek 1953 pe war-dro evit *EspaceTraditions/École Navale*)

## Labour evit ar brezhoneg
Gloazet e voe e Tahiti e-kerzh emgann Papeete d'an 22 a viz Gwengolo 1914. Eno e teskas brezhoneg war e wele ospital.

E 1921-1924 e roas skoaz da Ber Mokaer dre skrivañ pennadoù gallek evit *[[Buhez Breiz]]*. 

Ren a reas ur skipailh karget da studiañ anvioù-lec'h a-hed an aod tro-war-dro da Drebeurden e 1950. Reiñ a reas lusk d'al labour dastum an anvioù-lec'h a-hed aodoù Breizh.

## Enorioù

Komañdour Lejion a enor Frañs (1949)

Ofisour an Deskadurezh Publik.

Roet dezhañ medalenn a eil klas servijoù soudardel a-youl-vat e 1936. 

Dilennet ezel eus rann kentañ Akademiezh ar Skiantoù Tramor d'an 21 a viz Kerzu [1951]).

Komañdour an Dellezegeh a vor ([1953).

## Mammennoù
**Geriadur ar Skrivagnerien ha Yezhourien* gant Lukian Raoul, Al Liamm,1992, 432 b, skeudennoù.ISBN 2-7368-0034-6
*Lec'hienn *Espace Traditions/École Navale*
*Lec'hienn Akademiezh Skiantoù Tramor (*Académie des Sciences d'Outre-mer*)
Gallicolumba luzonica

***Gallicolumba luzonica*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

Anvet e voe *Columba Luzonica* (kentanv) da gentañ-penn (e 1786) gant an naturour aostrian Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788).

## Doareoù pennañ
Dougen a ra un tarch ruz-gwad e liv ouzh e grubuilh evel pa vije bet gloazet al labous gant un taol kontell.

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged a bep seurt, frouezh, greun ha hugennoù.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Gallicolumba luzonica griseolateralis*, e hanternoz Luzon (hanternoz Filipinez),
* *Gallicolumba luzonica luzonica*, e hanternoz Filipinez (kreiz ha kreisteiz Luzon ha Polillo),
* *Gallicolumba luzonica rubiventris*, e biz Filipinez.

## Liammoù diavaez
*  ''Gallicolumba luzonica'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Gallicolumba luzonica'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gallicolumba

***Gallicolumba*** zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1849 gant an alaman Johann Georg Heck (1795-1857), ennañ seizh spesad kar d'ar goulm.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Seizh spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Gallicolumba crinigera]]*
** *G. c. bartletti*, *G. c. crinigera* ha *G. c. leytensis*,
* *[[Gallicolumba keayi]]*,
* *[[Gallicolumba luzonica]]*
** *G. l. griseolateralis*, *G. l. luzonica* ha *G. l. rubiventris*,
* *[[Gallicolumba menagei]]*,
* *[[Gallicolumba platenae]]*,
* *[[Gallicolumba rufigula]]*
** *G. r. alaris*, *G. r. helviventris*, *G. r. orientalis*, *G. r. rufigula* ha *G. r. septentrionalis*,
* *[[Gallicolumba tristigmata]]*
** *G. t. auripectus*, *G. t. bimaculata* ha *G. t. tristigmata*.

## Rummatadur
Ar spesadoù *[[Alopecoenas beccarii|beccarii]]*, *[[Alopecoenas canifrons|canifrons]]*, *[[Alopecoenas erythropterus|erythroptera]]*, *[[Alopecoenas ferrugineus|ferruginea]]*, *[[Alopecoenas hoedtii|hoedtii]]*, *[[Alopecoenas jobiensis|jobiensis]]*, *[[Alopecoenas kubaryi|kubaryi]]*, *[[Alopecoenas rubescens|rubescens]]*, *[[Alopecoenas salamonis|salamonis]]*, *[[Alopecoenas sanctaecrucis|sanctaecrucis]]*, *[[Alopecoenas stairi|stairi]]* ha *[[Alopecoenas xanthonurus|xanthonura]]* a oa lod eus ar genad *Gallicolumba* kent : diblaset e oant bet er genad *[[Alopecoenas]]*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Arondisamant Diá

**Arondisamant Diá** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Drôme hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Diá e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 104 c'humun :
* kanton Bourdeaux ;
* kanton La Chapelle-en-Vercors ;
* kanton Châtillon-en-Diois ;
* kanton Crest-Norzh ;
* kanton Crest-Su ;
* kanton Diá ;
* kanton Luc-en-Diois ;
* kanton La Motte-Chalancon ;
* kanton Saillans.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Drôme d'ar 1 a viz Genver 2017. 113 kumun zo en arondisamant Diá bremañ.

## Daveoù
Haplophaedia lugens

***Haplophaedia lugens*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.

Anvet e voe *Eriopus lugens* (kentanv) da gentañ-penn (e 1852) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

Dont a ra da vezañ rouez dre ma'z a e endro naturel war strishaat.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus mervent Kolombia da walarn Ecuador.

## Liammoù diavaez
*  ''Haplophaedia lugens'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Haplophaedia lugens'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Phaps chalcoptera

***Phaps chalcoptera*** zo anv skiantel ur spesad evned e-touez kerentiad ar *c'h[[Columbidae]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha plant all. Dre ma vez ret dezhañ evañ alies ne bella ket diouzh un takad dour bennak.

## Annez
Bevañ a ra al labous en Aostralia (Tasmania enni).

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Phaps chalcoptera'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Four Lions

***Four Lions*** ("Pevar leon ") zo ur film renet gant Chris Morris e 2010.
Kontañ a ra etre fent ha siriusted istor islamourien saoz o kemer an armoù hag o teskiñ c'hoari gant danvez-tarzh. 

## Liammoù diavaez
*''L'Obs & Rue89''
Socrates (disheñvelout)

**Socrates** a c'hall bezañ:
*Sokrates (wd. -469 – -399), ur prederour hellazat

*Sócrates, ur melldroader brazilian
*José Sócrates, ur politikour portugalat, bet kentañ ministr en e vro
Diá

**Diá** (en okitaneg, rak **Die** eo an anv ofisiel gallek) zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Drôme, er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes. Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Diois* anezho e galleg.

Brudet eo ar gêr-mañ gant ar gwin produet en he c'hichen : ar c'h-*Clairette de Die*.

## Monumantoù ha traoù heverk

Cathedraal Die Markt.jpg|An iliz-veur.
Temple protestant de Die.JPG|An templ protestant.
Clairette de die.jpg|Gwerennad *Clairette de Die*.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Gast !

***Gast !*** zo ur film berr gallek (2'37") sevenet e 2014 gant Pauline Goasmat ha Gaël Bernard.

## Liammoù diavaez
* 
*
Anne Haney

**Anne Haney**, bet ganet **Anne Ryan Thomas** (4 a viz Meurzh 1934 – 26 a viz Mae 2001) a oa un aktourez stadunanat hag a c'hoarie war leurennoù hag e filmoù.
Brudet eo evit he ferzhioù evel hini Mrs. Sellner er film *[[Mrs. Doubtfire]]* (1993) ha hini Greta er film *[[Liar Liar (film, 1997)|Liar Liar]]* (1997).

## Remzad
Anne Haney a c'hoarias tudenn Rishon Uxbridge ha hini Bajoran er stirad skinwel stadunanat *[[Star Trek]]*.
En un doare reoliek e c'hoarias an dudenn Alberta Meechum er stirad *[[Mama's Family]]* (1984-1985). Er stirad *[[Our House]]* (1986-1988) e c'hoarias tudenn Virginia Taft. Tudenn ar varnerez Marilyn Travelini a c'hoarias ivez er stirad *[[L.A. Law]]* (1986-1994).
E meur a stirad all e voe pedet da c'hoari. En *[[Ally McBeal]]* e c'hoarias da ziwezhañ, en un abadenn hag a voe skignet d'an 8 a viz Genver 2001.

## Buhez
E Memphis (Tennessee) e voe ganet Anne Ryan Thomas. Dimeziñ a reas da John Haney, ur sterner e skinwel stadel, hag a gavas e skol-veur North Carolina ma oa-hi o studiañ c'hoariva, skingomz ha skinwel. Pa varvas he fried e 1980 ez eas da Su Kalifornia da vevañ gant he merc'h. Eno e krogas gant he remzad aktourez.
E Los Angeles, e *Studio City*, e varvas diwar un taol-kalon d'an oad a 67 vloaz.

## Filmoù pennañ

## Liammoù diavaez
* ''Internet Movie Database'' 
* ''Turner Classic Movies'' 
* ''Memory Alpha''  
* ''Find A Grave''
Bourdel (disheñvelout)

**[[Bourdel]]** zo anv brezhonek ur gêr eus Bro-C'hall, hag ivez un anv a gaver 

*en anv Pariz-Bourdel-Pariz, ur redadeg war varc'h-houarn 
*en anv *Fantic Bourdel*, ur son dastumet gant Fañch an Uhel

## Tud
Un anv-den eo ivez :
*Constant Bourdel (1861-1951), genidik eus Bro-Naoned, eskob e Kanada
*Pierre Bourdel (1939- ), melldroader gall

## Traoù all
*Lenn Bourdel, ul lenn e Kebek

## Pennadoù kar
*Bourdelle
*Bourdelles

## Notennoù
Arondisamant Niom

**Arondisamant Niom** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Drôme hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Niom e 11 kanton (betek 2014) hag e 142 gumun :
* kanton Buis-les-Baronnies ;
* kanton Dieulefit ;
* kanton Grignan ;
* kanton Marsanne ;
* kanton Montelaimar-1 ;
* kanton Montelaimar-2 ;
* kanton Niom ;
* kanton Pierrelatte ;
* kanton Rémuzat ;
* kanton Saint-Paul-Trois-Châteaux ;
* kanton Séderon.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Drôme d'ar 1 a viz Genver 2017. 149 c'humun zo en arondisamant Niom bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Valença

**Arondisamant Valença** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Drôme hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Valença e 16 kanton (betek 2014) hag e 123 c'humun :
* kanton Bourg-de-Péage ;
* kanton Bourg-lès-Valence ;
* kanton Chabeuil ;
* kanton Le Grand-Serre ;
* kanton Loriol-sur-Drôme ;
* kanton Portes-lès-Valence ;
* kanton Romans-sur-Isère-1 ;
* kanton Romans-sur-Isère-2 ;
* kanton Saint-Donat-sur-l'Herbasse ;
* kanton Saint-Jean-en-Royans ;
* kanton Saint-Vallier ;
* kanton Tain-l'Hermitage ;
* kanton Valença-1 ;
* kanton Valença-2 ;
* kanton Valença-3 ;
* kanton Valença-4.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Drôme d'ar 1 a viz Genver 2017. 105 kumun zo en arondisamant Valença bremañ.

## Daveoù
Marv Richarzh Kalon-Leon

**Marv Richarzh Kalon-Leon** e Châlus, e Limousin, zo danvez lennegel meur a oberenn, ha meur a film.

## Donedigezh da Châlus

## Lec'h e varv

Château Chinon.JPG|Kêr Chinon 
Nontron 02.JPG|Kêr Nontron 
Vue du château de Hautefort.JPG |Kastell Hautefort
La tour de Piegut.jpg|Tour Piégut
Charlie

**Charlie** zo un anv, pe berranv, saoznek, deuet diwar an anv-bihan saoznek Charles.

## Tud
*Bonnie Prince Charlie, ul lesanv roet da Charles Edward Stuart, priñs saoz a orin skosat,
*Charlie Chaplin (1889-1977), aktour saoz
* Charlie Grall (1955-2026), emsaver ha kazetenner breizhat 
*Charlie Parker (1920-1955), soner stadunanat
*Charlie Mingus (1922-1979), soner stadunanat
*Charlie McCoy, (1941–), soner stadunanat
*Charlie Watts, tabouliner saoz
*Charlie Brown (tud), anv meur a zen

## Oberennoù
**Charlie*, ar paotrig a zo penntudenn ar romant saoznek Charlie and the Chocolate Factory, gant Roald Dahl ;
**Charlie*, anv gallek ar romant saoznek Firestarter gant Stephen King.
*Charlie Brown, ur bugel a zo penntudenn istorioù treset an treser stadunanat Charles M. Schulz;
*Charlie Brown (kanaouennoù), anv meur a ganaouenn
*Charlie Hebdo
*Charlie's Country, ur film aostralian

## Pennadoù kar
*Charles
*Charley 
*Charly 
*Chuck
José Feliciano

**José Montserrate Feliciano García** (pell anavezetoc'h evel **José Feliciano**), bet ganet d'an 10 a viz Gwengolo 1945 e Lares, Puerto Rico, a zo ur gitarour hag ur c'haner-sonaozer dall stadunanat.

Pakañ brud a reas o kanañ en e zoare pennoberennoù savet gant arzourien all, evel *[[California Dreamin' (kanaouenn)|California Dreamin']]* gant The Mamas & the Papas, *[[Light My Fire]]* gant The Doors pe *[[Susie Q (kanaouenn)|Susie Q]]* gant Dale Hawkins da skouer.

## Liamm diavaez
* '''José Feliciano''' o kanañ ''Light My Fire'' (1969)
Arondisamant Les Andelys

**Arondisamant Les Andelys** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure hag e rannvro Normandi.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Les Andelys e 12 kanton (betek 2014) hag e 175 kumun :
* kanton Les Andelys ;
* kanton Écos ;
* kanton Étrépagny ;
* kanton Fleury-sur-Andelle ;
* kanton Gaillon ;
* kanton Gaillon-Maez ;
* kanton Gisors ;
* kanton Louviers-Norzh ;
* kanton Louviers-Su ;
* kanton Lyons-la-Forêt ;
* kanton Pont-de-l'Arche ;
* kanton Val-de-Reuil.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Eure d'ar 1 a viz Genver 2017. 187 kumun zo en arondisamant Les Andelys bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Bernay

**Arondisamant Bernay** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure hag e rannvro Normandi.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Bernay e 16 kanton (betek 2014) hag e 263 c'humun :
* kanton Amfreville-la-Campagne ;
* kanton Beaumesnil ;
* kanton Beaumont-le-Roger ;
* kanton Bernay-Reter ;
* kanton Bernay-Kornôg ;
* kanton Beuzeville ;
* kanton Bourgtheroulde-Infreville ;
* kanton Brionne ;
* kanton Broglie ;
* kanton Cormeilles ;
* kanton Montfort-sur-Risle ;
* kanton Pont-Audemer ;
* kanton Quillebeuf-sur-Seine ;
* kanton Routot ;
* kanton Saint-Georges-du-Vièvre ;
* kanton Thiberville.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Eure d'ar 1 a viz Genver 2017. 306 kumun zo en arondisamant Bernay bremañ.

## Daveoù
Madeg

**Madeg** zo un anv-bihan brezhonek, stank evel anv-tiegezh. 

## Yezhoù all
*Madog, e kembraeg

## Tud
*Sant Vadeg, sant breizhat er .

## Anv tiegezh
* Reun Madeg, moraer breizhat
* Frañsez Mari Madeg, beleg ha skrivagner brezhoneg
* Eozen-Vari Madeg, beleg ha skrivagner brezhoneg
* Mikael Madeg, skrivagner brezhonek ha gallek

## Levrlennadur
* *Goueler ar Sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
* *Tous les prénoms bretons*, Alain Stéphan, Jean-Paul Gisserot, 1996
Bernay

**Bernay** zo ul lec'hanv gallek.

* Bernay, en Eure ;
* bernay, e Charente-Maritime, hiriv en Bernay-Saint-Martin ;
* Bernay, en Orne, e Batilly ;
* Bernay-en-Champagne, e Sarthe ;
* Bernay-en-Ponthieu, e Somme ;
* Bernay-Saint-Martin, e Charente-Maritime ;
* Bernay-Vilbert, e Seine-et-Marne ;
Bernay (Eure)

**Bernay** zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Eure, er rannvro Normandi. Er bloavezh  e oa  a annezidi.

## Monumantoù ha traoù heverk

Abbaye Notre-Dame de Bernay.jpg|An abbati kozh, hiziv an ti-kêr.
Bernay Hôtel de la gabelle.jpg|*Hôtel de la Gablle*
Bernay théâtre Edith Piaf.jpg|Ar c'hoariva Édith Piaf.


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Les Andelys

**Les Andelys** zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Eure, er rannvro Normandi. Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Andelysiens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chateau gaillard citadelle.jpg|Château-Gaillard.
Les Andelys - Beffroy de la Madeleine XVIIe (ISMH).JPG|Ar befrez.
La Collégiale de la ville..jpg|Iliz Itron Varia


## Kêrioù gevellet
* 

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Arondisamant Chartrez

**Arondisamant Chartrez** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure-et-Loir hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Chartrez e 11 kanton hag e 161 kumun :
* kanton Auneau ;
* kanton Chartrez-Biz ;
* kanton Chartrez-Gevred ;
* kanton Chartrez-Mervent ;
* kanton Courville-sur-Eure ;
* kanton Illiers-Combray ;
* kanton Janville ;
* kanton Lucé ;
* kanton Maintenon ;
* kanton Mainvilliers ;
* kanton Voves.
L'Humanité

**L'Humanité** zo ur gazetenn c'hall pemdeziek savet e 1904, gant Jean Jaurès. Da gentañ e oa tost ouzh ar sokialouriezh, evel kazetenn an SFIO, strollad e c'hrouer. Ar gazetenn a zo troet d'ar gomunouriezh goude Kendalc'h Teurgn e 1920. Deuet e oa da vezañ kazetenn ar Parti communiste français ha chomet betek 1994. Abaoe eo chomet tost ouzh ar strollad, memes ma vez digor an embann d'al luskadoù all eus an tu kleiz.

Abaoe 1930 e aoz ar Fête de l'Humanité.

Ar gazetenn a zo embannet gant ar *Société nouvelle du journal l'Humanité*, renet gant Fabien Gay. Evel un toullad kazetennoù eus Bro-C'hall eo arc'hantaouet gant ar Stad.

## Istor ar gazetenn
### Ganedigezh ar gazetenn sokialour ''L'Humanité'' (1904)

Diwar atiz Lucien Herr hat Léon Blum, Aristide Briand, René Viviani hat Francis de Pressensé, Jean Jaurès en doa klasket adprenañ *[[La Petite République]]*, lec'h ma oa paouezet da skrivañ e miz Kerzu 1903. Un taol bazh en dour e oa bet ha nac'het da vat e miz Genver 1904 gant ar rener Alfred Léon Gérault-Richard, ha setu penaos e oa ganet ar mennozh krouiñ ur gazetenn nevez. Choazet e oa bet an anv *L'Humanité* diwar ur mennozh gant Lucien Herr, kamalad bet normalian gant Jaurès, ur sokialour anezhañ ha skrivagner ar pajennoù etrebroadel.
### Gwerzhioù

E 2024, *L'Humanité* a oa an  kazetenn bemdeziek a-fed niveroù gwerzhet e Bro-C'hall.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Arondisamant Évreux

**Arondisamant Évreux** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure hag e rannvro Normandi.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Évreux e 15 kanton (betek 2014) hag e 237 kumun :
* kanton Breteuil ;
* kanton Conches-en-Ouche ;
* kanton Damville ;
* kanton Évreux-Reter ;
* kanton Évreux-Norzh ;
* kanton Évreux-Kornôg ;
* kanton Évreux-Su ;
* kanton Le Neubourg ;
* kanton Nonancourt ;
* kanton Pacy-sur-Eure ;
* kanton Rugles ;
* kanton Saint-André-de-l'Eure ;
* kanton Verneuil-sur-Avre ;
* kanton Vernon-Norzh ;
* kanton Vernon-Su.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Eure d'ar 1 a viz Genver 2017. 103 c'humun zo en arondisamant Évreux bremañ.

## Daveoù
DLC

**DLC** pe **DownLoadable Content** a vez graet eus ouzhpennadurioù a c'haller pellgargañ hervez lezenn en ur meziant diaz. Koustus pe digoust e c'hellont bezañ.

Darn eus an *DLC* a gaver e bed ar c'hoarioù video. Dre an Internet e vezont pellgarget. Evit o frenañ e c'heller implij ur gartenn bank, ur gont Paypal, pe dre eskemmañ poentoù bet gounezet dre prenañ dafar c'hoari pe c'hoazh dre hanterenn arc'hant elektronek evel ar Funds evit ar c'hoari enlinenn Battlefield play4free.

An *DLC* a c'heller kavout war urzhiataer, letrinoù c'hoarioù video, pellgomzerioù hezoug.

## DLC ar c'hoarioù video
An *DLC* a servij da rastellañ arc'hant ouzhpenn d'ur c'hoari video hep ma goustfe ker d'ur studio c'hoarioù video. Embannet e vez ur c'hoari e stad echu ha gwerzhet, goude-se e vez lakaet ouzhpennadurioù e gwerzh a-benn lakaat ar c'hoarierien da zonaat o implij eus ar c'hoari diaz.
C'hoarioù video digoust da c'hoari war an Internet a c'hell bezañ ur vammenn arc'hant dre ma vez lakaet lod *DLC* e gwerzh dre bellgargañ.

A-wechoù e vez an *DLC* un doare da zigareziñ a-berzh ur studio c'hoarioù pa vez bet embannet ur c'hoari gant re a fazioù ennañ : da skouer, profet gant Ubisoft eo bet an *DLC* evit *Dead Kings*.

## Droug ar c'hoarierien war an DLC
Lod *DLC* a vez kelaouet o embannadur a-raok ma vefe lakaet ar c'hoari diaz e gwerzh, ar pezh a dalvez ez eo an *DLC*-se ul lodenn eus ar c'hoari diaz bet tennet a-raok e embannadur.

Evit ar c'hoarioù digoust war an Internet e kaver lod *DLC* da brenañ evit mont buanoc'h a-dreuz liveoù ar c'hoari dre brenañ armoù gwelloc'h, karbedoù hag all. Evel-se e vezer rediet muioc'h-mui da brenañ lod *DLC* evit bezañ efedus er c'hoari, an hent digoust o vezañ touellus un tamm. Ar c'hoari Battlefield play4free a zo ur skouer anat d'ar strategiezh kenwerzhel-se da geñver un diaz c'hoari enlinenn digoust.

Ar c'hoari video Star Wars : Battlefront II (doare 2017), o vezañ un adkemer eus an heulienn c'hoarioù Star Wars: Battlefront gant ar studio EA Games a laka bed ar c'hoarierien da fuloriñ. A-raok ma vefe embannet ar c'hoari e vez dija kaoz eus embann lod *DLC*, 5 anezho. Produour ar c'hoari Jesper Nielsen a zo bet rediet da embann un destenn ofisiel evit talañ ouzh an dagadennoù tra ma vije bet danvez an *DLC*-se ul lod eus ar c'hoari diaz tennet.

## An DLC a-enep ar pellgargañ dilezenn
Evit stourm a-enep ar pellgargañ c'hoarioù dilezenn e vez roet muioc'h-mui a godoù d'ar c'hoarierien pa brenont pe rakprenont ur c'hoari nevez. Evel-se e vez broudet ar c'hoarierien da brenañ c'hoarioù evit kaout dafar ouzhpenn na c'heller ket kaout dre ur bellgargardenn dilezenn.

## Skouerioù ''DLC''
E Battlefield: Bad Company 2 e c'heller prenañ ar Battlefield Bad Company 2: SPECACT Kit Upgrade pe an hini dre klasoù soudard evit kaout armoù ha dilhad disheñvel diouzh re ar c'hoarierien all. Gallout a reer ivez prenañ un *DLC* evit kaout liveoù c'hoari disheñvel, evel ar mod *Onslaught* ("Argad")

## Liammoù diavaez
*''Geekodrome''
*DLC da bellgargañ

## Notennoù ha daveennoù
Arondisamant Nogent-le-Rotrou

**Arondisamant Nogent-le-Rotrou** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure-et-Loir hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Nogent-le-Rotrou e 4 c'hanton hag e 52 gumun :
* kanton Authon-du-Perche ;
* kanton La Loupe ;
* kanton Nogent-le-Rotrou ;
* kanton Thiron-Gardais.
Anne Quéméré

**Anne Quéméré**, bet ganet e Kemper e 1966, a zo ur voraerez hag ur sportourez vreizhat.

## Liammoù diavaez
*anne-quemere.com
*bretagne-info-nautisme.fr/ fichenn Anne Quéméré
Politiker

Ur **politiker**, pe **politikour**, zo un den en deus ur garg politikel, hag a ra war-dro ar politikerezh. Ar bolitikerien a vez laret *tud a bolitikerezh* anezho ivez. tud a stad a vez lavaret anezho pa zegouezhont e penn ar stadoù.

Ar pep brasañ anezho zo tud dilennet gant ar bobl en dilennadegoù, er broioù demokratel. 

**Poltikacher** a vez lavaret ivez pa venner ober fae eus un den eus ar vicher.
Charlie Brown

**Charlie Brown** zo ur bugel ha penntudenn ar bannoù-treset anvet *[[Peanuts]]* krouet e 1947 gant an treser stadunanat Charles M. Schulz. D'an  e voe embannet *comic strip* kentañ *Charlie Brown*, ha d'an  an hini diwezhañ.
Ouzhpenn Charlie Brown emañ e gi Snoopy ha bugale all : e c'hoar Sally Brown, e vignonez tagnous Lucy van Pelt hag he breur Linus, ar soner Schroeder, ha Peppermint Patty, Marcie, Pig-Pen hag all. 

*Ur film zo bet, anvet *A Boy Named Charlie Brown*, sevenet gant Bill Melendez e 1969.
*Charlie Brown en deus awenet titl ar gazetenn Charlie Hebdo : ur vandenn-dreset *Peanuts* a oa en niverenn gentañ.

## Notennoù
Arondisamant Châteaudun

**Arondisamant Châteaudun** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure-et-Loir hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Châteaudun e 5 kanton hag e 80 kumun :
* kanton Bonneval ;
* kanton Brou ;
* kanton Châteaudun ;
* kanton Cloyes-sur-le-Loir ;
* kanton Orgères-en-Beauce.
Arondisamant Dreux

**Arondisamant Dreux** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Eure-et-Loir hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Dreux e 9 c'hanton hag e 109 c'humun :
* kanton Anet ;
* kanton Brezolles ;
* kanton Châteauneuf-en-Thymerais ;
* kanton Dreux-Reter ;
* kanton Dreux-Kornôg ;
* kanton Dreux-Su ;
* kanton La Ferté-Vidame ;
* kanton Nogent-le-Roi ;
* kanton Senonches.
Ger-malizenn

Ur **ger-malizenn** zo ur ger goveliet dre gejañ daou c'her all evit krouiñ ur ger nevez, ha reiñ ur ster nevez dezhañ.
Un arliv fentus a vez gant lod gerioù-malizennoù, met n'eo ket ur reolenn.

## Skouerioù
;Alamaneg
* *Demokratura* = *Demokratie* + *Diktatur*
* *Denglisch* = *Deutsch* + *English*; *Denglisch* a reer eus ur frazenn stummet hervez yezhadur an alamaneg ha gerioù saoznek enni : *Der Flug wurde ge<u>cancel</u>t* ("nullet e voe an nijadenn").
;Brezhoneg
* Kleweled = kleved + gweled
* Poellgomz = poell + pellgomz = *smartphone*.
* Postel = post (lizheroù) + elektronek.
;Galleg
* *Courriel* = *courrier* + *électronique*.
* *Franglais* = *français* + *anglais*.
* *Ligre* = *lion* + *tigre*
* *Modem* = *modulateur* + *démodulateur*
* *Tigron* = *tigre* + *lion*
;Saozneg
**[[Bollywood]]* = *[[Bombay]]* + *[[Hollywood]]*.
* *Brunch* = *breakfast* + *lunch*
* *Chunnel* = *(The) Channel* ("Mor Breizh") + "*tunnel* = an tunel dindan Mor Breizh.
* *Germish* = *German* + *English* (= *Denglisch* en alamaneg).
* *Infomercial* = *information* + *commercial*.
* *Motel* = *motor* + *hotel*.
* *Oxbridge* = *Oxford (University)* + *Cambridge(University)*.
* *Reaganomics* = *[[ronald Reagan|Reagan]] + *economics*.
* *Slithy* = *slimy* ("gludek") + *lithe* ("ouesk").
; Anvioù ofisiel
* [[Eurazia]] = [[Europa]] + [[Azia]].
* [[Tanzania]] = [[Tanganyika]] + [[Zanzibar]].
* [[Wuhan]] ([[Sina]]) zo ur gêr nevez savet dre vodañ Wuchang, Hankou ha Hanyang.
;Anvioù all
* [[Pokémon]], ger japaneg savet diwar ar saozneg *pocket* + *monster''.

## Notennoù
Roger

**Roger** a zo un anv-bihan gallek, saoznek, katalanek hag alamanek. Un anv-familh eo ivez. Degaset e voe da Vro-Saoz gant aloubadeg Gwilherm II (dug Normandi).

## Yezhoù all
* Roje e brezhoneg
* *Hróðgeir*, en islandeg
**Rogier*, en izelvroeg
**[[Ruggero]]* en italianeg

## Tud
* Roger Abjean, beleg ha sonaozour breizhat 
* Roger Blin (1907-1984), aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) ha leurenner gall.
* Roger Casement, brogarour iwerzhonat
* Roger Daltrey, kaner ar strollad The Who
* Roger Federer, c'hoarier tennis suis
* Roje Gargadenneg, rezistañt
* Roger Gicquel, lusker skinwel breizhat
* Roger Glover (1945-), produour pladennoù, sonaozer ha soner saoz ha kembreat
* Roger Hassenforder, marc'hhouarner elzasat
* Roger Legris (1898-1981), aktour (c'hoariva ha sinema) gall
* Roje an Tailhanter, komiser polis breizhat
* Roger Miller, kaner-sonaozer stadunanat
* Roger Moore (1927-2017), aktour saoz 
* Roger Vercel, skrivagner gall

## Traoù
*Jolly Roger

## Pennadoù kar
* Rogers
Châteaudun

**Châteaudun** zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Eure-et-Loir, er rannvro Centre. Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Dunois* anezho e galleg.

## Douaroniezh
War ar stêr Loir hag un adstêr dizouret, le Val Saint-Aignan, emañ Châteaudun.

## Anv
* **Duno** (Conc. Gall. II; Gregor Teurgn, *HF*, IX, 20)
* **Castrum Dunense** (Conc. Gall. II; Gregor Teurgn, *HF*, VII, 17)
* "***...parroechiam Dunensis pagi ...***"

Château, eus al latin *castellum*, ha dun, ur ger keltiek hag a dalv kement ha kreñvlec'h.

## Istor

* Posupl eo hag Adventius, eskop Chartrez eus deroù VIt kantved, e vije aet da lojañ e Châteaudun.
* Didan Sigeberzh, bro Châteaudun e oa distaget diouzh hini Chartrez, hag e savas Châteaudun da eskopti. Met adstaget eo bet ouzh hini Chartrez goude muntr Sigeberzh.
* E 585, gouzout a reer hag e oa e Châteaudun un c'hont, barrek da sevel tri c'hant den.
* Meneget eo sant Lubin / Leobinus ar wech kentañ er bloaz 1071.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Sant Lubin (*Leobinus*)

Restr:Chateaudun - Chateau 01.jpg|Ar c'hastell.
Restr:Chateaudun - Champde 01.jpg|Chapel Itron-Varia Champdé.
Restr:Chateaudun-Hotel-de-ville-dpt-Eure-et-Loir-DSC 0041.jpg|An ti-kêr.


## Kêrioù gevellet
* 
*  
* 
* 
* 

## Levroniezh

* Delaplace Christine ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. VIII. Province ecclésiastique de Sens (Lugdunuensis Senonia)*. De Boccard. Paris. 1992.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Moran

**Moran** a zo anv ur sant breizhat, bet ganet war-dro 650 ha lidet e miz Here pe e miz Mae.
Eskob Roazhon e voe e 703, a-raok mont da vanati Berceto en Italia e-lec'h ma varvas e 730.

## Stummoù all
* Merc'hed: *Morana, Moranenn, Moranez, Moranig, Morna*, ha *Morane* e galleg.

## Tud
* Moran Dipode

## Lec'hioù
*Sant-Voran, porzh e Kombrid.

## Levrlennadur
* *Goueler ar Sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
* *Tous les prénoms bretons*, Alain Stéphan, Jean-Paul Gisserot, 1996
Arondisamant Alès

**Arondisamant Alès** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gard hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Alès e 12 kanton (betek 2014) hag e 101 kumun :
* kanton Alès-Biz ;
* kanton Alès-Kornôg ;
* kanton Alès-Gevred ;
* kanton Anduze ;
* kanton Barjac ;
* kanton Bessèges ;
* kanton Génolhac ;
* kanton La Grand-Combe ;
* kanton Lédignan ;
* kanton Saint-Ambroix ;
* kanton Saint-Jean-du-Gard ;
* kanton Vézénobres.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gard d'ar 1 a viz Genver 2017. 97 kumun zo en arondisamant Alès bremañ.

## Daveoù
Lo Vigan

**Lo Vigan** (en okitaneg) pe **Le Vigan** (e galleg ofisiel) zo ur gêr eus Okitania, er menezioù Cevenas, e Lengadok, ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Gard, er rannvro Languedoc-Roussillon. Er bloavezh  e oa  a annezidi.

## Monumantoù ha traoù heverk

159 Le Vigan L'hôtel de ville.JPG|An ti-kêr.
Château d'Assas.jpg|Kastell Assas.
Vieux pont du Vigan.jpg|Ar pont kozh.


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Eurig

**Eurig** (*Aiwareiks* e goteg ; c. 420-484) a voe roue ar Vizigoted adal 466 betek 484 goude drouklazhañ e vreur Teodorig II.
Arondisamant Nimes

**Arondisamant Nimes** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gard hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Nimes e 24 c'hanton (betek 2014) hag e 177 kumun :
* kanton Aigues-Mortes ;
* kanton Aramon ;
* kanton Bagnols-sur-Cèze ;
* kanton Beaucaire ;
* kanton Lussan ;
* kanton Margarida ;
* kanton Nimes-1 ;
* kanton Nimes-2 ;
* kanton Nimes-3 ;
* kanton Nimes-4 ;
* kanton Nimes-5 ;
* kanton Nimes-6 ;
* kanton Pont-Saint-Esprit ;
* kanton Remoulins ;
* kanton Rhôny-Vidourle ;
* kanton Roquemaure ;
* kanton Saint-Chaptes ;
* kanton Saint-Gilles ;
* kanton Saint-Mamert-du-Gard ;
* kanton Sommières ;
* kanton Usès ;
* kanton Vauvert ;
* kanton Villeneuve-lès-Avignon ;
* kanton La Vistrenque.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gard d'ar 1 a viz Genver 2017. 180 kumun zo en arondisamant Nimes bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Lo Vigan

**Arondisamant Lo Vigan** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gard hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Lo Vigan e 10 kanton (betek 2014) hag e 75 kumun :
* kanton Alzon ;
* kanton Lasalle ;
* kanton Quissac ;
* kanton Saint-André-de-Valborgne ;
* kanton Saint-Hippolyte-du-Fort ;
* kanton Sauve ;
* kanton Sumène ;
* kanton Trèves ;
* kanton Valleraugue ;
* kanton Lo Vigan.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Gard d'ar 1 a viz Genver 2017. 76 kumun zo en arondisamant Lo Vigan bremañ.

## Daveoù
Elianora de Arbarèe

**Elianora de Arbarèe** (e sardeg), pe **Eleonora d'Arborea** (en italianeg), a oa ur briñsez eus Sardigna (1340-) ha harozez vroadel eus ar .

Ganet e oa e Molins de Rei, e Katalonia, e 1340, ha mervel a reas e 1404 en Oristano, en Sardigna. Merc'h e oa da Mariano IV Cappai de Bas, barner eus judicat d'Arborée, ha da Timbora de Rocabertí.

Arbarèe (pe Arborea) a oa ur stad dizalc'h en enez. Elianora a oa merc'h d'ar barner Mariano IV Arborea. He yaouankiz a dremenas en Oristano, gant he breur Ugone hag he c'hoar Beatrice. Dimeziñ a reas da Brancaleone Doria, ur jeneral eus kêr Genova, ha gantañ ec'h eas da chom da Castelgenovese war-dro 1367. 

## He ren
Mervel a res ar barner Mariano IV gant ar vosenn en 1376, hag e vab Ugone III a renas war e lerc'h. En-dro dezhañ e vodas ar re na oant ket e-tu Aragon. En 1383, e voe un emsavadeg ha lazhet e voe he breur Ugone III hag he merc'h Benedetta gant soudarded Aragon. Elianora a deuas da vout barnerez en e lec'h. Bac'het e voe he fried Brancaleone, ha kaset da Varcelona. He mab Federigo Doria, hag eñ bihanik, a voe anvet da varner Arbarèe dindan e vamm.

## Perzhioù
Brudet e oa da vout kenedek, desket, ha mamm vat. Troet e oa gant an evned hag ar chase gant falc'huned, hag embann a reas ul lezenn da ziwall ar ouenn anvet en enod dezhi, *falc'huned ar rouanez*, *falco eleonorae*. 

Mervel a eure gant ar vosenn e Mezheven 1403 ha krediñ a reer eo beziet en iliz c'hotek San Gavino Monreale.

 

## Levrlennadur
*  Caravale, Mario (ed). *Dizionario Biografico degli Italiani LXII Dugoni – Enza*. Rome, 1993.
* Manno, Giuseppe. *[https://web.archive.org/web/20070926220504/http://www.classicistranieri.com/cs-storiadisardegna.pdf Storia di Sardegna.]* 2005.
*  Mearns, Barbara and Richard. *Biographies for Birdwatchers*. ISBN 0-12-487422-3
Islam sunnit

An **islam sunnit** eo ar rann bennañ eus an islam, ar relijion vuzulman. Etre 87% ha 90% eus ar vuzulmaned a zo sunnited anezho. Laret e vez eus ar froud krediñ-se ez eo ur reizh kredenn eus an Islam.

An diforc'h pennañ a zo etre ar froudoù krediñ islamek a zo an doare da gompren ar relijion islamek met en ur implij ar memes mammennoù evit skrivañ ha lakaat da dalvezout ar gwir muzulman. 

Graet e vez en arabeg eus kredourien ar red Sunnit gant *ahl as-sunnah wa l-jamāʻah* (arabeg: **أهل السنة والجماعة**) "Pobl hengoun Mohammed hag emglev an oumah", a-wechoù berraet en *ahl as-sunnah* (arabeg:**أهل السنة**).

Graet e vez Islam sunnit eus ar gredenn, sunnited pe muzulmaned sunnit eus ar gredourien. An islam sunnit a zo an eil ensavadur relijiel er bed goude ar gristeniezh hag ar red krediñ gant ar brasañ niver a gredourien dre ar bed a-bez.

Ar ger "sunni" a teufe eus ar ger Sunnah (arabeg: سنة) o tont eus komzoù hag oebrioù ar profed islamek Mohammed evel testenniet en hadith (arabeg: حديث‎).

## Orin
**Sunnī** (arabeg klasel: **سُنِّي** /ˈsunniː/) anvet a-boaz Sunnīism a teufe eus ar ger sunnah (سُنَّة /ˈsunna/, liester سُنَن sunan /ˈsunan/) o talvezout "boaz", "pleustr boaz", "kustum", "hengoun".

Ar vuzulmaned a implij ar ger-se evit ober menneg eus komzoù ha boazioù-bevañ ar profed Mahommed. Gant un doare klok ar skourr-se eus an Islam a vez anvet "*Ahl al-Sunnah wal Jamaah*" ("Pobl ar Sunnah hag ar gumuniezh").
## Gouelioù dibar sunni
Daoù lid pe gouel relijiel dibar d'ar re sunni nemetken a zo:
* Aïd al-Ad'ha: Gouel an aberzh, e-pad devezhioù an Hadj (piric'hinaj e Meka hag e menez Arafat). Lidañ a ra ivez buhez hag aberzh Ibrahim (Abraham). Lidet ez eo d'an 10 miz Dhou al-hijja (miz diwezhañ an deiziataer muzulman).
* Aïd al-Fitr: Lid fin ar c'hoareiz islamek, gouel fin ar ramadan. Lidet ez eo kentañ devezh loar miz chawwal hervez hini ar ramadan.

Lidoù all a zo evel re:
* Ganedigezh Mohammed (Mawlid)
* Ar bloavezh nevez islamek

Ar re-se a zegas tabut bras er gumuniezh sunni dre ma n'int ket liammet ouzh mammennoù diaz an islam. Ouzhpenn da-se e vez lakaet war-raok tra ma vijen digarezhioù d'ar fest ha n'eo ket mui d'ul lid relijiel.
Madog

**Madog** zo un anv-den kembraek, hag a glot gant an anv brezhonek Madeg. En istor Kembre e anavezer meur a zen anvet **Madog** :

*Madog ab Owain Gwynedd, a vije aet betek Amerika en , hervez a gonter
*Madog ap Gruffudd Maelor (marvet e 1236), priñs e hanternoz Rouantelezh Powys (anvet ivez Powys Fadog)
*Madog ap Gwallter (), barzh
*Madog ap Llywelyn, penn un emsavadeg kembreat enep-saoz e 1294–1295 
*Madog ap Maredudd (marvet e 1160), roue diwezhañ Rouantelezh Powys 
*Madog ap Selyf (), skrivagner kembreat e latin
*Madog Benfras (), barzh ha mignon da Dafydd ap Gwilym
*Madog Dwygraig (), barzh, unan eus an diwezhañ Gogynfeirdd
Candomblé

**Candomblé** zo ur relijion eus Brazil, deuet diwar relijionoù afrikan ha mesket enni elfennoù eus ar relijion gatolik. Tri milion a feizidi zo er bezd a-bezh, e Brazil dreist-holl, met temploù zo ivez e broioù all, evel Uruguay, Arc'hantina, Venezuela, Colombia, Panamá, México, Alamagn, Italia, Portugal ha Spagn. 

## Yezh
Dont a ra ar ger "candomblé" eus ur ger quimbundo, *[[candombe]]* (dañs gant atabaques), hag ar ger yorubá *ilé* pe *ilê*, ti): talvezout a ra neuze, "ti an dañs gant atabaques".

## Doueed
*Yemanja, doueez ar mor
*Chango
*Oxóssi, doue ar chase
*Elegua

## Pobloù
Dont a rae sklaved Brazil eus ar pobloù yoruba, ewe, fon, ha bantou. sed amañ un tamm roll anezho: 

* **[[Nagô]]** pe**[[Yoruba]]**
* **[[Ketu]]** pe **Queto**, e (stad Bahia hag holl stadoù Brazil)
* **Efan** (Bahia, e stad Rio de Janeiro ha stad São Paulo)
* **Ijexá** (e Bahia)
* **Nagô Egbá pe Xangô do Nordeste** (Pernambuco, Paraíba, Alagoas, Rio de Janeiro et São Paulo)
* **Mina-nagô pe Tambor-de-Mina** (Maranhão)
* **Xambá** (Alagoas ha Pernambuco) - aet da get
* **[[Bantou]]** (Angola, Kongo, Bahia, Pernambuco, Rio de Janeiro, Minas Gerais, São Paulo, Goiás, Rio Grande do Sul)
* **Candomblé de Caboclo** (Amerindianed)
* **Jeje** : eus ar ger yoruba "*adjeje*" , da lavarout eo "estren.
* **Babaçuê** (Pará)
Eugène Riguidel

**Eugène Riguidel** a zo ur moraer breizhat, sportour ha stourmer politikel. Ganet eo bet en Aradon d'an 14 a viz C'hwevrer 1940. Gounezet en deus ar Redadeg Treuzatlantel Bagoù dre lien a-zaou e 1979. 

## War dachenn ar sport

1971 : kentañ er redadeg bagoù-dre-lien Cape Town-Rio de Janeiro

1974 : kentañ e redadeg an *Aurore*

Marzhus eo bet e drec'h er redadeg treuzatlantel a-zaou e 1979 : erruet eo gant Gilles Gahinet war *VSD* gant 5 munutenn ha 42 eilenn lañs war *Paul Ricard* leviet gant Éric Tabarly ha Marc Pajot.

1981 : kentañ e trede tennad ar *Whitbread*, brudetañ redadeg bagoù-dre-lien, war *Mor Bihan* a oa ur vag bet ijinet ha savet gant tri den yaouank goude mizvezhioù labour. Seizhvet e voe *Mor Bihan* e fin ar redadeg, tremen 50 000 km dezhi, eilvet e rummad ar bagoù dindan 40 troadad, Trizekvet oc'h erruout (amzer "kriz") diwar 20 pa oa bet 29 ferzhiad.

1983 : eilvet e redageg treuzatlantel a-zaou an Oriant-Bermuda-an Oriant war *William Saurin*, un trimaran 27,10 gant Jean-François Le Menec.

## E sell war ar gevredigezh

Paouez a reas e 1985 da gemer perzh e kevezadegoù. Ne felle ket dezhañ plegañ da redioù ar sport a live uhel na da c'hoari ar *[[media]]*. Gwelloc'h dezhañ bevañ paour met dieub. Skrivet en deus « Ne c'houlenner ket ar frankiz. Bez '  ez eus anezhi, ret eo he c'hemer hag he bevañ. » e danevell e veaj d'ar Chiapas, embannet e 1997.

Kemer a reas perzh e redadegoù bagoù-dre-lien evel amatour ("jangadas" Brest, redadeg Enizenac'h).

War dachenn ar politikerezh emañ etre an anarkouriezh hag ar stourm ekologel (besprezidant kevredigezh "Ar Peulvanoù dieub" *(Les menhirs libres)* eo. Harzet eo bet e 2006 evit bezañ kemeret perzh e manifestadegoù enepnukleel. 

E miz Eost 2014 e roas e skoazell d'ar gevredigezh *Sea Shepherd* a zifenn ar morhoc'hed penn-ront en Inizi Faero.

Skoazellañ a ra ingal rouedad skolioù Diwan.

Resevet en deus Kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.

## Levrioù
* *Deux pour vaincre* gant Gilles Gahinet, embannet e 1979.
Yemanja

**Yemanja** pe *Yemanjá, Iemanjá, Yemaya, Janaína, Rainha do Mar* ("Rouanez ar mor"), *Aiucá, Dona Janaína, Inaê* pe *Maria princesa do Aioká*, zo un *[[orixá]]*, pe doueez afrikan eus candomblé Brazil, deuet eus relijion yoruba Nigeria, ha degaset da Amerika gant ar sklaved afrikan. He c'hevatal er panteon kuban eo **Yemajá**. 

Dont a ra hec'h anv eus un droienn er yezh yoruba : *Yéyé omo ejá* ("Mamm eo pesked eo he bugale").

D'an 2 a viz C'hwevrer e vez enoret en holl vroioù Amerika ar c'hreisteiz eus an aod atlantel, er relijionoù a orin afrikan,  Candomblé,  Umbanda, Quimbanda, ha bagadoù a brofoù a vez roet d'an doueez en deiz-se.
Die Gedanken sind frei

***Die Gedanken sind frei*** (*Ar soñjoù a zo dizalc'h*), zo ur ganaouenn alamanek eus an  ha n'ouzer ket gant piv eo bet savet. 

Adalek 1780 e voe skignet dre vrudfollennoù, a-raok ma voe moulet an ton hag ar pozioù anezhi en antologiezh *[[Lieder der Brienzer Mädchen]]* ("Kanaouennoù merc'hed Brienz"), embannet e Bern, e Suis, etre 1810 ha 1820.

*Aus Neukirch bei Schönau*, &nbsp;Eus Neukirch da Schönau&nbsp;, eo an doare anavezetañ, dianav ivez an oberour anezhañ, embannet gant Hoffmann von Fallersleben en e zastumad *[[Schlesische Volkslieder mit Melodien]]* ("Kanaouennoù folklorel Silezia gant an tonioù") er bloaz 1842.

Kanet eo bet gant Pete Seeger, Leonard Cohen ha Freddy Quinn.

## Komzoù
Pevar foz hepken a oa war follennoù-nij 1780 ; unan nevez a voe ouzhpennet diwezhatoc'h. 
Hiriv e kemm an urzh anezho, hervez ar ganerien. Unan eus an doareoù, *Lied des Verfolgten im Thurm. Nach Schweizerliedern* ("Kan an den heskinet en tour. Hervez kanaouennoù suis"), zo un diviz etre ur prizoniad hag e zousig ; emañ e trede levrenn dastumad Achim von Arnim ha Clemens Brentano, *[[Des Knaben Wunderhorn]]* ("Korn marzhus ar baotredigoù"), bet embannet war-dro 1805. 

E 1898 e voe kempennet an ton gant Gustav Mahler evit seniñ ha kanañ *Des Knaben Wunderhorn*.

### An doareoù istorel

## Istor
Ur ganaouenn enebiñ eo bet buan *Die Gedanken sind frei* abaoe amzer Klemens Wenzel von Metternich (1773-1859), ha dreist-holl e-touez izili ar *Burschenschaften*, ar c'hevredigezhioù studierien alaman. Berzet e voe ar ganaouenn goude dispac'h 1848 en Alamagn.

E 1935 e voe gourc'hemennet gant gwarded kamp-bac'h Lichtenburg ouzh ar brizonidi bolitikel aozañ un abadenn da lidañ 46vet deiz-ha-bloaz Adolf Hitler ; an alvokad yuzev Hans Litten a zistagas komzoù ar ganaouenn *Die Gedanken sind frei*. 

E 1942 e veze sonet gant fleüt Sophie Scholl, plac'h yaouank ar Rozenn Wenn, dirak mogerioù toull-bac'h kêr Ulm ma oa bet lakaet he zad Robert goude m'en devoa lavaret e oa Adolf Hitler "skourjez Doue". 

## Liammoù diavaez
*Kanet en alamaneg 
**Gant Judith von Hillel
**Gant Freddy Quinn
**Gant Heike Makatsch
**Gant ''Die Fische Chör'
**Gant Hannes Wader
*Kanet e saozneg gant Pete Seeger
*Kanet en alamaneg ha saozneg
*Kanet en alamaneg ha galleg ha yezhoù all, en ur sonadeg ''Je suis Charlie'' e Strasbourg e miz C'hwevrer 2015
Elouan

**Elouan** a zo anv ur manac'h iwerzhonat er  pe , lidet d'an 28 a viz Eost.

## Stummoù all
* Breizh: *Elouen*, anvioù-berr: *Louan* ha *Louen*.

## Lec'hioù
* Chapel Sant-Elouan e Sant-Wenn.

## Levrlennadur
* *Goueler ar Sent*, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
* *Tous les prénoms bretons*, Alain Stéphan, Jean-Paul Gisserot, 1996
Candombe

**Candombe** zo ur sonerezh hag un dañs eus Uruguay, ha gwrizioù afrikan dezho, degaset gant ar skaved du. Kavet e vez ar c'hemend-all er broioù amezek, Arc'hantina ha Brazil. En Arc'hantina e vez klevet e Buenos Aires, Santa Fe, Paraná, ha Corrientes. E Brazil eo bev mat evel relijion e Minas Gerais.

Ar sonerezh en Uruguay zo diazezet war tri seurt taboulinoù: chico, repique ha piano. Sonet e vez e Malarjez Montevideo, hag en abadennoù anvet "llamadas" hag en "Desfile Innaugural del Carnaval".

## Istor

## Pennadoù kar
Reun Madeg

**Reun Madeg**, bet ganet e Kemper d'ar 27 a viz C'hwevrer 1736 hag aet d'an Anaon er memes kêr d'an 28 a viz Even 1784, a oa ur merdead breizhat. Nabab ha koronal e voe ivez.

## Levrlennadur
* Max Vigne, *Histoire du nabab René Madec*, Terre de Brume (30 a viz eost 1995)
* René Madec, gant Albert Le Bail, ''Revue de l'Histoire des colonies françaises'' (1931)
* Jean Coué, *René Madec, le Nabab du grand Moghol*, Létavia Jeunesse (Faouet 1997)
* Koun Reunan Madeg hag e wreg e Kemper a zo meneget gant Yeun ar Gow e *[[E Skeud Tour Bras Sant Jermen]]* (Al Liamm, 1978, p. 41)

## Notennoù ha daveennoù
Emgann Papeete

Emgann Papeete e Tahiti a grogas pa dostaas daou lestr alaman d'an 22 a viz Gwengolo 1914 war-dro 7 eur beure. Dont a reas an daou vorreder hobregonet ''Scharnhorst'' ha ''Gneisenau'' e porzh Papeete. Kas a rejont d'ar strad ar vag-kanoliañ gozh *La Zélée*, distruj a rejont un darn eus difennoù ha savadurioù ar gêr. Pezh a voe fall evit hec'h ekonomiezh. Kaset e voe al lestr-karg *Walkure* en antre ar porzh evit mirout ouzh al listri alaman da zont ennañ. Devet e voe ar mirlec'had glaou a c'helle dedennañ an Alamaned. Pezh a warezas ar gêr diouzh un dagadenn dre zouar marteze. Respont a reas strolladoù-kanolioù an aod met ne rejont droug ebet d'an daou lestr a guitaas dic'hloaz dre aon rak ur pej a c'heller krediñ.

45 soudard gall a oa e Papeete d'ar c'houlz-se dindan urzhioù ar c'habiten Maxime Destremau. Ne oa arm difenn pounner ebet en diavaez eus ar strolladoù-kanolioù kozh,ne oa post skingomz ebet zoken. Pa oa bet kelaouet edo listri alaman er-maez an Inizi Samoa en doa klasket kreñvaat an difennoù o tivontañ dek kanol *La Zélée* (daou a 100, pevar a 65 ha pevar a 37) evit staliañ anezho war aodoù. 

Disoc'h pouezusañ an emgann-se a zo bet diskouez da Vorlu Breizh-veur pelec'h oa al listri alaman ha degas emgann war vor Coronel ma voe trec'het ur strollad-listri breizhveuriat gant strollad-listri ar Reter-pellañ. Ar *Scharnhorst* hag *Gneisenau* a voe kaset d'ar strad e miz Kerzu 1914 e-kerzh emgann an Inizi Maloù (Falklands).

Daou levr bannoù-treset a gont un istor a dremen e Papeete da vare an darvoud : div levrenn Papeete 1914 (Rouge Tahiti, embannet e 2011 ha Bleu Horizon, embannet e 2012) gant Didier Quellat-Guyot (istor) ha Sébastien Morice (tresañ), *Emmanuel Proust éditions* embanner.
Pierre Bertin

**Pierre Bertin**, bet ganet d'ar 24 a viz Here 1891 e Lille (Norzh, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 13 a viz Mae 1984 e Pariz (Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), ul leurenner ha leurennaozer gall.

Euredet e voe d'ar bianoourez c'hall Marcelle Meyer (1897-1958). O mab, Roland Bertin (1930-), a zo ur c'homedian ivez.

## E filmoù er sinema
* 1916 : *[[L'Instinct (film, 1916)|L'Instinct]]* sevenet gant Henri Pouctal,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1978 : *[[Le beaujolais nouveau est arrivé]]* gant Jean-Luc Voulfow.

## Liamm diavaez
* '''Pierre Bertin''' war Internet Movie Database