open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iliz ar bara kresket (Tabgha)

**Iliz ar bara kresket** zo un iliz katolik e Tabgha, war ribl lenn Tiberiad, 3 km er su da gKafarnaom, en Douar Santel, al lec'h ma konter e reas Jezuz burzhud ar bara kresket ; ar birc'hirinez Eteria, genidik moarvat a c'hGaliza eo a roas testeni a gement-se er bloavezh 393.

## Istor
An iliz kentañ a voe savet war-dro 352 gant ar c'hont Jozef eus Tiberiad. E-giz aoter he doa ar roc'h he dije servijet da Jezuz da lakaat ar bara. E 419 e voe distrujet gant ur c'hren-douar.

Un iliz vizantat a voe savet neuze, brasoc'h ha troet war-zu ar sav-heol ; he leurenn a oa graet gant marelloùigoù kaer. Met e 614 e voe diskaret gant ar Bersed hag e chomas en he foull betek 1932. An iliz a weler hiziv an deiz a zo bet graet ar muiañ ar gwellañ hervez patrom an iliz-se. 

## An iliz
Iliz ar bara kresket, adsavet e 1980-1982, zo miret gant Beneadiz alaman.

### Ar marelligoù

Ar marelloùigoù a weler war al leurenn eo ar re gaerañ a c'hellfed gwelet er Palestin. 
Garlantez ha bleunioù, loaioù-dour ha lotuz, a servij e-giz neizh pe c'hoazh da gludañ evit laboused al lenn : pauned, houidi, kerc'heized (marc'harid gouzoug hir), c'hwiboned, yer-dour, pennduiged, ur vorvran... Div dour vihan a weler ivez : servij a raent da vuzuliañ uhelder an dour. 

Met an hini a sach ar muiañ an evezh eo hini ar baner gant peder baraenn ront merket gant ur groaz, ha daou besk, unan a bep tu d'ar baner : pesked sant-Per.

## Pennad kar
* Iliz ar Premidi Sant Pêr

## Skeudennoù

image:Church of the Multiplication in Tabgha by David Shankbone.jpg|An nor da antrealen iliz ar bara kresket.
image:Brotvermehrungskirche BW 12.JPG|E-barzh an iliz.
image:Church of the Multiplication 20091026 altar.jpg|An aoter, savetwar roc'h ar burzhud.
image:Church of the Multiplication P1020582.JPG|Marellig (munud).


## Notennoù
Saint-Gilles (Manche)

**Saint-Gilles** a zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Gerdarzh
* Diwar Sant Egidius (Sant Jili), gwiriekaet abaoe 1056.
## Douaroniezh

FranceNormandieSaintEbremondDeBonfSaintGillesLaJoigne.jpg|Saint-Ébremond-de-Bonfossé en tu kleiz, Saint-Gilles en tu dehou.

* Ar stêr Joigne a ra ar vevenn etre kumunioù Saint-Ébremond-de-Bonfossé ha Saint-Gilles.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 21 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,18% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pevar soudard eus ar gumun a voe lazhet e Belgia e miz Eost 1914 e penn- kentañ ar brezel, d'an 22 1914, daou eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh e Charleroi hag unan eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh en Aiseau-Presles ha, d'an 23, unan eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh en Oret.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Tri frizoniad-brezel ha daou rezistant a varvas en Alamagn.
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas tri den nann-soudard e miz Gouhere: unan a voe lazhet en ur vombezadeg, unan all a voe lakaet d'ar marv gant an Alamaned.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe un dragon eus ar gumun d'ar 4 a viz Gouhere 1958 e Guenzet.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Gilles.jpg|Ar vourc'h hag an iliz katolik.
Église Saint-Gilles de Saint-Gilles - Statue de Saint Gilles.jpg|Delwenn Sant Jili en iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Jili*, an tour eus an en , ar peurrest eus an .
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kafr Kana

**Kafr Kana** (anvet ivez **Kefar Kenna**) zo ur gêr arabek a 18 000 a dud (e 2006), 7 kilometrad diouzh Nazaret, e Galilea (Israel). 

Ar gêr-se a vefe Kêr Gana en Aviel sant Yann (2, 1-11) : e Kana eo e kemeras perzh Jezuz en un eured gant e vamm hag e ziskibien, hag e reas e vurzhud kentañ o cheñch an dour e gwin. Div iliz a zalc'h ar soñj eus ar burzhud-se, un iliz c'hresian ortodoks hag iliz ar Frañsezidi. 

## Iliz ar Frañsezidi
An iliz a oa bet adsavet e 1881 e plas hini vras ar Groazidi. Er skalieroù a gas d'ar chapel-dindan-douar e c'heller lenn hiziv c'hoazh en hebreeg "amañ e oa laouerioù dour", skrivet en  pe . Met kement-mañ n'eo ket ur brouenn, na kennebeut an anforenn a weler e moger ar chapel-dindan-douar, rak gouzout a reer e oa bet eno ur sinagog. 

## Iliz sant Jord
Iliz an ortodoksed, gant he bolz wenn, he deus ivez anforennoù ken kozh all sanket er voger.

## Chapel sant Bertele
En hanternoz, pa guitaer kêr, e weler ur chapelig gouestlet da sant Bertele, anvet c'hoazh Natanael, savet e-kichen an ti lec'h ma oa bet ganet. Genidik e oa *"eus Kana e Bro-C'halilea"* a lavar aviel sant Yann (21, 2) hag eñ eo a zisklêrias da Filip : *"Daoust hag eus Nazared e c'hell dont un dra bennak a vat ?"* (Yn 1,45-51).

## Notennoù
Gran Turismo (heuliad c'hoarioù video)

**Gran Turismo** (**グランツーリスモ** **Guran Tsūrisumo**, berraet e **GT**) zo un heuliad c'hoarioù video redadeg otoioù brudet mat ha sevenet gant Polyphony Digital. Sevenet evit al letrinoù Playstation nemetken, ar c'hoarioù Gran Turismo a glask reiñ an tu d'ar c'hoarierien da implij un toullad otioù redadeg gant ar pal ma vefent an tostañ da geñver gwirionez an neuz hag an doare d'o vleniañ. Abaoe penn-kentañ ar Frañchiz e miz Kerzu 1997, tro 76 milion skouerenn a voe gwerzhet dre ar bed war al letrinoù PlayStation 1, PlayStation 2, PlayStation 3, ha PlayStation Portable, o lakaat an heuliad da vezañ an hini gwerzhet ar muiañ ha perc'hennet gant ar merk PlayStation.

Evit adkavout ganedigezh an heuliad Gran Turismo e vez ret distreiñ bloavezh 1992, pa oa bet karget Kazunori Yamauchi gant ur skipailh seizh den all da seveniñ ar c'hentañ c'hoari Gran Turismo, 5 bloaz a voe ezhomm dezho evit e echuiñ. E miz Kerzu 2015, ouzhpenn 76,5 milion skouerenn eus ar c'hoarioù Gran Turismo a oa bet gwerzhet.

An heuliad c'hoarioù video Gran Turismo a oa bet sevenet gant Polyphony Digital ha produet gant Kazunori Yamauchi.
Ar pezh a zedenn ar c'hoarierien en heuliad Gran Turismo eo ar grafikoù uhel, un niver uhel a girri-tan a vez tu bleniañ, an adsevel spis d'ar c'hirri-tan, an doare bleniañ tost ouzh unan gwirion,hag an tu a vez roet d'ar c'hoarierien da zegas kemmoù d'an otoioù evit gwellaat pe personelaat hervez ar c'hoantoù.
Klison Sevr ha Mewan Tolpad

**Klison Sevr ha Mewan Tolpad** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Liger-Atlantel]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[kumuniezh-kumunioù Sevr, Mewan ha Goulen]] ha [[kumuniezh kumunioù traoñienn Klison]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 16 kumun d'ober kumuniezh tolpad-kêrioù Klison, roet an anv ''Klison Sevr ha Mewan Tolpad'' dezhi:
<div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2">
# [[Beuzid-Klison]]
# [[Gored (kumun)|Gored]]
# [[Gorre-Goulen]]
# [[An Hae-Foazer]]
# [[Henwinieg]]
# [[Kastell-Tepaod]]
# [[Kelenneg-ar-Mewan]]
# **Klison''' (sez)
# Maezon-ar-Gwini
# Meliner
# Ar Plank
# Ruvelieg
# Sant-Eler-Neved
# Sant-Fieg-ar-Mewan
# Sant-Leven-Klison
# Yestinieg


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Pornizh Tolpad Bro-Raez

**Pornizh Tolpad Bro-Raez** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Liger-Atlantel]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[kumuniezh-kumunioù Pornizh]] ha [[kumuniezh kumunioù kalon Bro-Raez]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 14 kumun d'ober kumuniezh tolpad-kêrioù Pornizh, roet an anv ''Pornizh Tolpad Bro-Raez'' dezhi.

Abaoe Genver 2020, a zo 15 kumun er gumuniezh tolpad-kêrioù:
<div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2">
#[[Gwagenez]]
#[[Kalaved-Raez]]
#[[Kalveg]]
#[[Keiz-Raez]]
# [[Kernevez-Raez]]
#[[Kerverner-Raez]]
#[[Mousteroù-Raez]]
#[[Plaen-Raez]]
#**Pornizh''' (sez)
#Porzh-Pêr
#Pradvael
#Rodent
#Sant-Eler-Kaleon
#Santez-Pezhenn
#Sant-Mikael-Keveger


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Treuzfurmadur Jezuz

**Treuzfurmadur Jezuz** pe **treuzneuziadur** zo un darvoud kontet en Aviel, war ur menez uhel, ma welas an ebestel Pêr, Jakez ha Yann, Jezuz en e c'hloar hag Eliaz ha Moizez o komz gant Jezuz.

*Gouel an Tabor* pe *gouel Jezuz treuzfurmet* eo anv ar gouel ma reer eñvor eus an darvoud-se. Lidet e vez d’ar 6 a viz Eost, en deiziadur ar bloavezh kristen hag el levr-oferenn.

## Testenn an aviel
Treuzfurmadur Jezuz zo kontet gant Mazhev 17,1-9, Mark 9,1-10, Lukaz 9,28-36, ha gant Pêr en e eil lizher.

## Lec'h treuzneuziadur
An hengoun kristen a ra eus Menez Tabor, e Bro-C'halilea, lec'h treuzfurmadur Jezuz. An aviel ne ro ket anv ar menez lec'h ma voe treuzfurmet Jezuz, met er 4e kantvet sant Siril a Jeruzalem, sant Jerom hag Orijen a roio un testeni sklaer war ar poent-se.

Un nebeud biblourien a laka an darvoud-mañ e Menez Hermon, abalamour ma c'hoarvez an darvoudoù kontet a-raok ha war-lec'h, en Aviel, er c'horn-bro-se.

## Oberennoù
### Livadur e-pad an Azginivelezh
* Giovanni Bellini : *Trasfigurazione di Cristo* (1480-1485), mirdi Capodimonte, Napoli
* Lorenzo Lotto : *La Trasfigurazione* (1510-1512), Pinacoteca Comunale, Recanati
* Le Titien : *La trasfigurazione* (1560), chiesa di San Salvador, Venezia 
* Gérard David : *La Trasfigurazione di Cristo* (1520), O. L. Vrouwekerk, Brugge
* Raphaël : *La Trasfigurazione* (1520), Mirdioù ar Vatikan

### Gwerennoù-livet
* Iliz Plogoneg, *Ar dreuzfurmadur*, gwerenn-livet, 16vet kantvet, e tu dehou keur an iliz
* Iliz Brasparzh, *Treuzfurmadur*, er werenn-livet e tu su d’ar c'heur
* Iliz Gwineventer, *Treuzfurmadur*, a-us d’an aoter ar Werc’hez Vari, 1931

## Pennad kar
* Menez Tabor

## Notennoù
Canisy

**Canisy** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Canisy hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800. .
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,16% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou soudard eus ar gumun a voe lazhet e Belgia d'an 22 a viz Eost  1914, e penn-kentañ  ar brezel ,unan e Châtelet, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa , an hini all e Rossignol, er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas unnek den nann-soudard e Canisy ha pevar den nann-soudard e Saint-Ébremond .
### 
* 2015 : pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
* 2017: bodet e voe kumunioù Canisy ha Saint-Ébremond-de-Bonfossé d'ober ar gumun nevez anvet Canisy.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieCanisyEglise2.jpg|Iliz katolik *Sant Pêr* e Canisy.
Église Saint-Ébremond de Saint-Ébremond-de-Bonfossé (6).JPG|Iliz katolik *Sant Ébremond* e Saint-Ébremond-de-Bonfossé.

* Ar c'hastell.
* Iliz katolik *Sant Pêr* e Canisy.
* Iliz katolik *Sant Ébremond* e Saint-Ébremond-de-Bonfossé.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennad kar
* Saint-Ébremond-de-Bonfossé.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kumuniezh kumunioù Kastell-Briant - Derwal

**Kumuniezh kumunioù Kastell-Briant - Derwal** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Liger-Atlantel]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[kumuniezh kumunioù Kastell-Briant]] ha [[kumuniezh kumunioù Bro Derwal]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 26 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3">
#[[Arwerneg-Veur]]
#[[Arwerneg-Vihan]]
#[[Chapel-Glenn]]
#[[Derwal]]
#[[Ervoreg]]
#[[Ferreg]]
#[[Hentieg]]
#[[Hezin-ar-Mengleuzioù]]
#[[Izeg]]
#**Kastell-Briant''' (sez)
#Kerbod
#Lanvoe
#Lufer
#Luzevieg
#Maezon-ar-Stêr
#Marzheg
#Melereg-Breizh
#Noal-ar-Bruz
#Ruzieg
#Ruzinieg
#Sant-Albin-ar-C'hestell
#Sant-Juluan-Gouwent
#Sant-Visant-al-Lann
#Saoudan
#Soulvac'h
#Yaoueneg-ar-Mousterioù


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Carantilly

**Carantilly** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Dezougen

Gare de Carantilly Marigny.jpg|An ti-gar.

* War al linenn hent-houarn Lison  Lambal emañ Carantilly. 
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
* Mervel a reas 31 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,82% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri soudard eus ar gumun a varvas e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, unan a yeas diwar wel e Châtelet, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa, unan all a yeas diwar wel e Charleroi, er 25vet Rujumant Troadegiezhe oa , unan  all a voe lazhet e Rossignol, er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun.
* Mervel a reas eizh den nann-soudard.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieCarantillyChâteau.jpg|Ar c'hastell.
Château de Carantilly - Charretterie.JPG|Karrdi.
Château de Carantilly - Pressoir.JPG|Gwaskell.
FranceNormandieCarantillyEglise.jpg|An iliz katolik.

* Ar c'hastell.
* Iliz katolik *Sant Loeiz*.
* Monumant ar re varv er vered, dirak an iliz katolik, luc'hskeudennoùMemorial Genweb.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù

**Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Kallag-Argoad]], [[Gwengamp Kumuniezh]], [[Pontrev Kumuniezh]], [[Kumuniezh kumunioù Bro Bear]], [[Kumuniezh kumunioù Bro Benac'h]], [[Kumuniezh kumunioù Pempoull Goueloù]] ha [[Kumuniezh kumunioù Bro Boulvriag]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 57 kumun d'ober kumuniezh tolpad-kêrioù Gwengamp, roet an anv ''Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù'' dezhi:
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3">
# [[Bear]]
# [[Benac'h]]
# [[Boulvriag]]
# [[Brelidi]]
# [[Bulad-Pestivien]]
# [[ar Chapel-Nevez (Aodoù-an-Arvor)|ar Chapel-Nevez]]
# [[Duaod]]
# [[Eviaz]]
# [[Gras-Gwengamp]]
# [[Gurunuhel]]
# **Gwengamp''' (sez)
# Kalanel
# Kallag
# Karnoed
# Kemper-Gwezhenneg
# Kerbêr
# Kerfod
# Kerien-Boulvriag
# Kervoroc'h
# Koadoud
# Landebaeron
# Lanleñv
# Lohueg
# Lokenvel
# Louergad
# Mael-Pestivien
# Magor
# Mousteruz
# Pabu
# Pederneg
# Pempoull
# Plaeraneg
# Plehedel
# Pleuzal
# Plijidi
# Ploueg-ar-Mor
# Ploueg-Pontrev
# Plougonveur
# Plouizi
# Plourac'h
# Plourivoù
# Plouvagor
# Pluskelleg
# Pont-Melvez
# Pontrev
# Runan
# Sant-Eganton
# Sant-Kleve
# Sant-Laorañs
# Sant-Loup
# Sant-Nigouden
# Sant-Rien
# Sant-Servez-Kallag
# Senven-Lehard
# Skiñvieg
# Treglañviz
# Tregonev


## Prezidanted
* Abaoe 2017 : Vincent Le Meaux (PS), maer Ploueg-Pontrev

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 594 skoliad (10,3 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù ha daveennoù
John Hawkwood

**Sir John Hawkwood**, **Jean Haccoude** e galleg ha **Giovanni Acuto** en italianeg ha **Ioannes Acutus** e latin, ganet e 1323 hag aet da Anaon e 1394 a oa ur soudard, ur goprsoudard ha lakaet war-raok evel ar c'hentañ condottiero. A orin saoz e oa-eñ. E anv a vez laret a oa diaes da vezañ distaget gant tud e amzer ha ne oant ket a orin saoz met ne gaver prouenn ebet eus ar fed-se. Doareoù lies a oa bet da skrivañ e anv en testenioù kozh. Dre-se e adkaver alies an anv "Haukevvod" implijet gantañ ivez, lod all a implije "Giovanni Acuto". Diaes eo gouzout petra a zo gwir pe mojennel en e vuhez kement e Bro-Saoz evit en Italia.

Brudet e voe evel penn d'ar Bagad bras Compagnia Bianca pe White Company. 
## Levrelennadur
* The White Company, Arthur Conan Doyle e 1891
## Notennoù ha daveennoù
Lambert Cadoc

**Lambert Cadoc** (?-1231) a oa ur gwareger kembreat, e penn ur gompagnunezh veur e servij ar roue gall Philippe Auguste (1165-1223). Anvet e voe da aotrou Gaillon.

E-pad ugent vloaz e kemeras perzh en darn vrasañ eus brezelioù roue Bro-C'hall. Tapet en doa brud e-pad aloubadeg Normandi, dre vezañ unan eus an dud pennañ e-pad sez Château Gaillard e 1204.

Ar roue en enoras gant dalc'hoù (hini Gaillon da skouer) hag el lakaas da veli Pont-Audemer.

E 1220 e voe lakaet a-gostez gant ar roue a oa bet displijet gantañ. Koll a reas e ditloù hag ar c'hargoù liammet betek bezañ toullbac'het. E 1227 e voe dieubet gant Blanche de Castille.

## Anv an den
Meur a zoare a oa bet adkavet eus anv Lambert Cadoc hervez an testennoù:
* Aotrou Gaillon
* Cadulcus castellanus de Gaillon
* Calculc
* Cadoulc

## Orinoù
Orinoù familh Cadoc a zo dianav. Gouzout a reer e oa un archer a zoare a orin eus Bro-Gembre. Gopret e oa bet gant ar roue saoz Richarzh evit brezeliañ a-enep Roue Bro-C'hall. Cheñch a reas tu e-pad ar brezel.
Lawrence O'Bryan Branch

**Lawrence O'Bryan Branch** ganet d'an 28 a viz Du 1820 hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Gwengolo 1862 a oa ur c'hannad eus North Carolina en U.S. Congress hag un ofisour e Lu Stadoù Kengevreet Amerika gant ar rank a vrigadier jeneral e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Mervel a reas e-pad Emgann Antietam.
Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù

**Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù** (** e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh tolpad-kêrioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh.

## Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar vod Sant-Brieg Tolpad-kêrioù, Kumuniezh kumunioù Kreiz Aodoù-an-Arvor Galloud 4, Kintin Kumuniezh, Kumuniezh kumunioù Su Goueloù hag ur gumun eus Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.

## Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 32 gumun d'ober kumuniezh tolpad-kêrioù Sant-Brieg, roet an anv *Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù* dezhi:

#Binig-Staol
#Bodeoù
#Bourc'h-Kintin
#ar Fouilh
#Hilion
#Ilfinieg
#Kintin
#Lanfeun
#Langaeg
#Lanhervoed
#Lannidig
#Lanvealgon
#al Leslae
#Pledran
#Plenaod
#Pleneventer
#Plerin
#Ploheg-Peniti
#Ploufragan
#Plourc'han
#Porzhig
#Sant-Bic'hi
#Sant-Brieg (sez)
#Sant-Donan
#Sant-Juluan-Pentevr
#Sant-Kareg
#Sant-Ke-Porzh-Olued
#Sant-Vedan
#Sant-Weltaz
#Tregaeg
#Tremuzon
#Treveneg


## Prezidanted
* Genver 2017 - Gouere 2017: Bruno Joncour (MoDem), maer Sant-Brieg
* Gouere 2017 - Gouere 2020: Marie-Claire Diouron (MoDem), maerez Sant-Brieg
* Abaoe Gouere 2020: Ronan Kerdraon (PS), maer Plerin

## Brezhoneg
E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 393 skoliad (2,9 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù diavaez
* 

## Notennoù ha daveennoù
Torfedouriezh

An dorfedouriezh eo studi skiantel an torfedoù, o abegoù, an doareoù anezho, hag an dorfedourien er gevredigezh.
Kumuniezh kumunioù an Aber hag an Erv

**Kumuniezh kumunioù an Aber hag an Erv** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Liger-Atlantel]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[kumuniezh kumunioù Kalon an Aber]] ha [[kumuniezh kumunioù al Liger hag an Erv]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 11 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:
<div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2">
# [[Bozeg]]
# [[Chapel-ar-Wern]]
# [[Gwal-Liger]]
# [[Kambon]]
# [[Kerwall]]
# [[Killig]]
# [[Kordevez]]
# [[Prevenkel]]
# [[Sant-Stefan-Brengoloù]]
# **Savenneg''' (sez)
# Templ-Breizh


## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 0 skoliad (0 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù diavaez
*

## Notennoù ha daveennoù
Dangy

**Dangy** a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Soulles emañ ar gumun.

## Istor
## [[Dispac'h Gall]]

Pont-Brocard.JPG|Pont-Brocard.

* E 1790 e voe bodet parrezioù Dangy ha Pont-Brocard d'ober kumun "Dangy-Pont-Brocard". Implijet e veze an anv klok betek kreiz an . Lakaet e voe ar gumun e Kanton Canisy hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 36 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,53% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou soudard eus ar gumun e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel , unan eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh e Châtelet, an hini all, eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den abalamour d'ar brezel, pevar anezhe a oa tud nann-soudard.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur marichal-lojeiz eus ar gumun d'an 13 a viz Du 1950 en ospital e Cholon e  Saigon e Kochinsina er Viêtnam.
### 
* 2015: pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Martin de Dangy.JPG|Iliz katolik Dangy.
Église Saint-Jean-Baptiste de Pont-Brocard.JPG|Iliz katolik Pont-Brocard.

* Iliz katolik *Saint Martin* e Dangy.
* Iliz katolik *Saint Jean Baptiste* e Pont-Brocard.
* Ar c'hastell.
* Dangy : monumant ar re varv dirak an iliz katolik, er vered, luc’hskeudennoù.
* Pont-Brocard : monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, er vered, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1919) en iliz katolik e Dangy, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik e Pont-Brocard, luc'hskeudenn.
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Jean-Jacques-Régis de Cambacérès

**Jean-Jacques Régis de Cambacérès**, dug Parma, Eil koñsul, ha goude-se kañseler eus an Impalaeriezh, a oa ur gwiraour ha politikour gall. Ganet e voe d'an 18 a viz Here 1753 e Montpellier ha mervel a reas d'an 8 a viz Meurzh 1824 e Pariz.

## Mojenn heñvelreizh
A-wechoù e vez kaoz hiziv-an-deiz c'hoazh eus Jean-Jacques-Régis de Cambacérès evel un den a oa heñvelreizh diazezet war flemm komzoù. Evel-se ez eus deuet betek ennomp un istorig: Cambacérès en devoa dale hag a zisklerias d'an impalaer Bonparte e oa chomet stanket gant maouezed. Napoleon en dije bet respontet dezhañ : « Quand on a rendez-vous avec l'Empereur, on dit à ces dames de prendre leurs cannes et leurs chapeaux et de foutre le camp ». Lakaet e vez ivez war-raok an istorig gant Talleyrand, o welet an tri c'hoñsul o tremen, Bonaparte, Cambacérès ha Lebrun, en defe anvet anezho *hic, haec, hoc* (e latin : hemañ, hounnezh, se), o lakaat war-raok heñvelreizhded Cambacérès ha pouez dister Lebrun. 

En ur pezh-c'hoari flemmus embannet e 1815, Cambacérès ne zeu ket a-benn da anavezout ur paotr yaouank. « Allons, dit Napoléon à ce dernier, retournez-vous, que son altesse sérénissime vous reconnaisse. » Hervez Frédéric Martel, e vije bet lesanvet Cambacérès *Tante Turlurette*. Evit skrivagnerien buhez Cambacérès evel Laurence Chatel de Brancion, ar brud-se a vije bet awenet gant e enebourien bolitikel stank hag o doa bet kavet un tu aes evit tagañ anezhañ dre implij ar fed e oa dizimez anezhañ.

## Levrlennadur
* Laurence Chatel de Brancion, *Cambacérès maître d'oeuvre de Napoléon*, embannadur Perrin, Pariz, 2001
* Laurence Chatel de Brancion, *Le sacre de Napoléon le rêve de changer le monde*, embannadur Perrin, Pariz, 2004
Leñv Arvor Kumuniezh

**Leñv Arvor Kumuniezh** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Lannolon-Plouha]] hag [[Al Leñv Kumuniezh]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 28 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù.

Abaoe 2019, 27 kumun a zo enni:
<div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2">
#[[Boskazoù]]
#[[Brengoloù]]
#[[ar Faved]]
#[[Gouanac'h]]
#[[Goudelin]]
#[[Kaouennieg]]
# [[Kastellaodren-Plagad]]
#[[Lannebeur]]
#**Lannolon''' (sez)
#Lanrodeg
#ar Merzher
#Pañvrid-ar-Beskont
#Plerneg
#Pleuloc'h
#Plian
#Plouha
#Plouvara
#Plua
#Sant-Fieg
#Sant-Jili-ar-C'hoad
#Sant-Pever
#Sant-Yann-Gerdaniel
#Tregedel
#Tregonveur
#Tremeven-Goueloù
#Tresigne
#Trevereg


## Prezidanted
* 2017-2020 : Philippe Le Goux (PS), maer Plian
* Abaoe 2020: Jean-Michel Geffroy (tu-gleiz), maer Lannebeur

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 140 skoliad (5 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* 

## Notennoù ha daveennoù
Laurence Chatel de Brancion

**Laurence Chatel de Brancion** zo un doktor war an Istor, arbennikaet war ar marevezh 1750-1850. Bet e oa bet e penn un embregerezh teknologiezhioù uhel, krouet he deus ur mirdi arzoù a-vremañ. Un *[[Daughters of the American Revolution|Daughter of the American Revolution]]* eo, ar pezh a dalvez he deus un hendad en doa kemeret perzh er stourm evit krouidigezh Stadoù-Unanet Amerika.

Brudet eo he labourioù war an <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XVIII</span><small><sup>vet</sup></small> hag an , hag he levrioù diwar-benn buhez Jean-Jacques-Régis de Cambacérès dreist-holl.

## Oberennoù
* *Cambacérès maître d'oeuvre de Napoléon*, embannadur Perrin, Pariz, 2001
* *Le sacre de Napoléon le rêve de changer le monde*, embannadur Perrin, Pariz, 2004
* *Benjamin Franklin, A la recherche d'un monde meilleur*, embannadur Economica, Pariz 2007
* *La Fayette : rêver la gloire*, Laurence Chatel de Brancion ha Patrick Villiers, embannadur Saint-Rémy-en-l'Eau, Mae 2013 (ISBN 978-2-903824-84-6)
* *La naissance des États-Unis d'Amérique a-t-elle tué l'Europe des Lumières ?*, asambles gant Ellen Hampton, SPM, 2008

## Liammoù diavez
*{BnF Data
Charles-François Lebrun

**Charles-François Lebrun** Duc de Plaisance, ganet e La Bouchelière, ur gêriadennig vihan nepell diouzh Saint-Sauveur-Lendelin en eskopti Coutances (Manche), d'an 19 a viz Meurzh 1739 hag aet da Anaon Sainte-Mesme (Yvelines), d'ar 14 a viz Even 1824, beziet e bered Père-Lachaise (5vet divizion), zo bet trede koñsul ha priñz arc'hteñzorer ar C'hentañ impalaeriezh gall.

## Lebrun hervez tud e vare
Un istorig gant Talleyrand a zo deuet betek ennomp, o welet an tri c'hoñsul o tremen Bonaparte, Cambacérès ha Lebrun, en defe anvet anezho *hic, haec, hoc* (e latin : hemañ, hounnezh, se), o lakaat war-raok heñvelreizhded Cambacérès ha pouez dister Lebrun. 
## Tro-dro
* Aet e oa da Anaon er memes bloavezh hag an eil koñsul Jean-Jacques-Régis de Cambacérès.
Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh

**Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh Etrekumunel evit Diorren Bro ha Tolpadoù-kêrioù Loudieg]] ha [[Kumuniezh kumunioù Koad Alan hag ar Menez]], ha div gumun-all.

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 42 gumun d'ober ar gumuniezh kumunioù.

Abaoe 2019, 41 gumun a zo enni:
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3">
#[[Alineg]]
#[[ar C'hembod]]
#[[ar C'hillioù]]
#[[Gouvene]]
#[[ar Gozh-Korle]]
#[[Gras-Uzel]]
#[[Gwalc'hion]]
#[[Gwerledan]]
#[[Henvoustoer]]
#[[Ilifav]]
#[[Kaorel]]
#[[Kez]]
#[[Koedlogon]]
#[[Korle]]
#[[Lanreunan]]
# [[Loskoed-ar-Mozon]]
#**Loudieg''' (sez)
#Medrigneg
#ar Menez
#Merelieg
#Merleag
#ar Milinoù
#Perenezeg
# Plougonwaz-Lanwal
#Plusulian
#Pluvaeg
#Sant-Barnev
#Sant-Herve
#Sant-Jili-ar-C'hozhvarc'had
#Sant-Karadeg
#Sant-Laoueneg
#Sant-Maodan
#Sant-Stefan-ar-Roudouz
#Sant-Teliav
#Sant-Vaeg
#Sant-Varzhin-Korle
#Sant-Vran
#Tremorae
#Treve
#Uzel
#ar Voudenn


## Prezidanted
* 2017-2020 : Georges Le Franc (Tu-kleiz diseurt), maer Plian
* Abaoe 2020: Xavier Hamon (Tu-kleiz diseurt), maer ar C'hillioù

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 67 skoliad (1,5 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù diavaez
* Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor

## Notennoù ha daveennoù
The Adventures of Ichabod and Mr. Toad

***The Adventures of Ichabod and Mr. Toad*** a zo ur film saoznek, sevenet gant an tri filmaozer stadunanat James Algar (1912-1998), Clyde Geronimi (1901-1989) ha Jack Kinney (1909-1992). Unnekvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[Melody Time]]* (e miz Mae 1948) hag a-raok *[[Cinderella (film, 1950)|Cinderella]]* (e miz C'hwevrer 1950).

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : 
* Senario : 
* Kevredadoù produiñ : Walt Disney Pictures ha Walt Disney Productions,
* Produour : Walt Disney,
* Sonerezh : 
* Kevredad dasparzhañ : RKO Radio Pictures,
* Frammer : 
* Deiziad dont e-maez : 
* Pad : 68'.
Kemeridigezh ar Bastille

**Kemeridigezh ar Bastille** (galleg: *prise de la Bastille*), hag a oa bet d'ar 14 a viz Gouhere 1789 e Pariz, a oa bet unan eus darvoudoù pennañ an Dispac'h gall.

E-pad an devezh-se e voe taget toull-bac'h ar Bastille gant emsaverien, evit an hengoun istorel e voe ar c'hentañ wech ma oa bet pobl Pariz o kemer perzh da vat er reveulzi ha neuze er vuhez politikel gall.

Ar sez hag ar godianidigezh eus al lec'h-kreñv roueel a oa bet e-kerzh ur mare amsklaer e-keñver ar galloud gouarnamantel, gant ur grizenn ekonomikel drastus ha dre an dipit a oa bet gant Emvod ar Stadoù meur. Kannaded an Trede-Urzh a oa bet talet outo hag o c'houlennoù kemmadurioù hag a oa en em vodet evel Bodadeg Bonreizhañ. Ar bobl e Pariz a zo kounaret dre dilez Necker (embannet d'an 12 a viz Gouhere gant ar c'hazetenner Camille Desmoulins) ha dre ma oa bet bodet bagadoù goprsoudarded a orin estren e-kichen kêr Pariz.

Ar c'hreñvlec'h na oa difennet gant ur c'hant soudard nemetken (a orin eus Suis hag alaman) ar re-se o devoa lazhet ur c'hant bennak a argadourien. Evit an difennerien ne voe c'hwec'h marvet nemetken, an hini brudetañ ar Gouarnour Bernard-René Jourdan de Launay. Brud politikel an darvoud a voe kalz ledanoc'h evit na oa voe pouezh an darvoud ennañ e-unan dreist-holl war an dachenn milourel. Ar brud a voe graet dre ma oa an toull-bac'h hini ar roue Loeiz XVI, eno e c'helle bezañ kaset tud dre c'hoant ar roue nemetken. Ur simbol e oa da galloud hollveliek ar ren. Kodianidigezh ar Bastille a saozanas pe a entanas e Bro-C'hall, en Europa ha betek Impalaeriezh Rusia.

## Ar prizonidi dieubet
Seizh prizoniad a oa en toull-bac'h :
* Auguste-Claude Tavernier en doa klasket lazhañ ar roue Loeiz XV e-pad ur chase e koad Sénart prizoniet e oa bet abaoe ar 4 a viz Eost 1759, 30 vloaz kentoc'h ;
* ar c'hont Jacques-François Xavier de Whyte de Malleville, troet da sot ha prizoniet dre c'houlenn ar familh ;
* ar c'hont de Solages, prizoniet abaoe 1784 dre goulenn an tad evit an abeg a "obererezhioù fallakr" (gwadorged) ;
* pevar saver arc'hant diaotre : Jean Lacorrège, Jean Béchade, Jean-Antoine Pujade, Bernard Larroche.
Ar pevar saver arc'hant a zo skampet kuit buan ur wech aloubet an toull-bac'h. An tri all a oa bet douget gant an emsavidi dre ar straedoù evel harozed. An daou prizoniad kentañ a voe adprizoniet an deiz-war-lerc'h en Herbercʼhti Charenton. Ar c'hont de Solages a tistroas da Albi lec'h ma varvas e 1825.

## Kenarroud

Lies e voe ar mammennoù a zegasas kemeridigezh ar Bastille.
Y Waun

**Y Waun** (*Chirk* e saozneg) zo ur gêr hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ war hazoù Bro-Saoz ha brudet eo Kastell Y Waun.

Etre 1282 hag ar bloavezhioù 1540, e oa pennlec'h un aotrouniezh anvet *Swydd y Waun* e kembraeg ha *Chirkland* e saozneg, enni kombodoù kozh Cynllaith, Mochnant Is Rhaeadr ha Nanheudwy. Er bloavezhioù 1540 e teuas Y Waun da vezañ ur rann eus kontelezh Dinbych ha chom a reas er gontelezh-se betek 1974. E Kontelezh Clwyd e oa etre 1974 ha 1996, hag abaoe emañ e distrig Wrecsam.

E 2011 e oa poblet gant  a dud, ha 461 anezho (10,7%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Trede-urzh

**Trede-urzh** pe **Trede-stad** (galleg: *Tiers état*) a oa an anv roet e-pad ar Renad kozh e Bro-C'hall da gannaded ar c'hêrioù, bourc'hizien anezho, en emvodoù ar Stadoù Meur. Stadoù ar proviñsoù pe ar Stadoù hollek a oa bodadegoù liammet ouzh an tailhoù nemetken, goulennet e veze ganto votiñ an tailhoù ha choaz e pelec'h e vefent dasparzhet hervez an didroc'hioù melestradurel. Tri doare kannaded a oa hervez o orinoù en didroc'hioù tailhoù suj d'un domani a c'helle bezañ eus unan eus an teir urzh : kloer, lik pe trede (all), a dalveze d'ar c'hêrioù a oa aotreet d'ober gant ar justis uhel o unan.

E darn eus ar c'hêrioù-se evel Tolosa da skouer, an aotrouniezh kontelezh a oa perc'hennet gant ar gêr, ar garg a aotrou maer a oa neuze unan evit an noblañs pe o tegas noblañs.

Kontrol d'ar pezh a voe skrivet en istor an istor adal 1789, gant embann ar flemmskrid brudet *[[Qu'est-ce que le Tiers État ?]]* gant Emmanuel-Joseph Sieyès, ar gannaded ne oant ket kannaded o urzh dre ret: re an noblañs evit an noblañs, re ar gloer evit an dud a iliz, ha re an Trede-urzh evit ar bobl. E-liamm e oa o garg hervez an didroc'hañ melestradurel.

Ur wech divizet sammad an tailhoù e oa ret dasparzhañ anezho war an holl proviñsoù, généralités, goude-se war ar parrezioù, hag evit echuiñ war pep tan (ti lojañ). Ne oa ket eus un dasparz an tailhoù etre an urzhioù, dre an dreist-gwirioù re an noblañs hag ar gloer ne baeent ket tailhoù lakaet e oa war-raok ne oant ket labourerien e bedoù a c'houneze arc'hant.

## Istor
Mammenn an Trede-Stad zo da glask e-kostez an didroc'hañ eus ar gevredigezh a lakae anezho da vezañ « ar re a labour » (laboratores), ar pezh a oa bet lakaet war-raok gant labourioù Georges Dumézil war didroc'hañ e tri urzh ar gevredigezh indezeuropat. Georges Duby a gadarnas se dre e labourioù war an tri urzh. Aozadur gladdalc'hel kevredigezh ar Grennamzer e teir urzh a oa ganet gant Adalbéron de Laon.
Gourfaleur

**Gourfaleur** a zo ur gumun a-wezhall e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
FranceNormandieSaintLoGourfaleurPont.jpg|Pont dreist d'ar Vire e Gourfaleur.
* War lez ar stêr Vire emañ ar gumun.
## Dezougen
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Canisy hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas seitek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,40% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### 
* 2015: pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
* 2016: kumunioù Gourfaleur, La Mancellière-sur-Vire, Saint-Romphaire ha Saint-Samson-de-Bonfossé a ya d'ober ur gumun nevez anvet Bourgvallées.
## Monumantoù ha traoù heverk
FranceNormandieGourfaleurEglise.jpg|An iliz katolik.
* Iliz katolik *Intron Varia*, .
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
* Fernand Le Rachinel, bet ganet eno e 1942.
## Pennadoù kar
* Bourgvallées, 
* La Mancellière-sur-Vire, 
* Saint-Romphaire,
* Saint-Samson-de-Bonfossé.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Bered Père-Lachaise

**Bered Père-Lachaise**, anvet ivez **bered ar reter** gant ar velestradurezh, eo ar brasañ bered e Pariz hag unan eus ar re vrudetañ er bed. Lec'hiet eo en 20vet arondisamant eus ar gêr, niverus eo an dud brudet beziet eno. Bep bloaz e vez ouzhpenn 3,5 milion a dud o weladenniñ al lec'h, pezh a lak anezhañ da vezañ ar bered gweladennet ar muiañ er bed.
## Istor
Unan eus torgennoù Pariz, anvet Champ-l'Évêque dre ma oa perc'hennet gant Eskob Pariz er Grennamzer, a oa bet kemmet e anv en  evit hini Mont-aux-Vignes, abalamour d'ar pezh a veze gounezet eno en amzer-se.

Digoret e oa bet d'an 21 a viz Mae 1804 pa voe beziet ur plac'hig 5 bloaz, Adélaïde Paillard de Villeneuve, merc'h un douger kleier eus ar faubourg Saint-Antoine.

## Un nebeud tud vrudet douaret eno
### Alamaned
* Max Ernst, livour, kizeller
### Bretoned
* Mozoleon Pêr Abalard hag Héloïse D'Argenteuil
* Félicité de Lamennais, beleg, teologour, prederour
* Charles Monselet (1825-1888), skrivagner, kazetenner war ar geginerezh, "roue an hevlezourien"
* Fulgence Bienvenüe (1852-1936), ijinour, "tad ar metro"

### Dominikiz
* Rafael Trujillo, diktatour
### Gallaoued
* Jean de La Fontaine, skrivagner
* Molière, c'hoarivaour
* Jean-Baptiste Say, armerzhour
* Emmanuel-Joseph Sieyès, dispac'hour
* Jean-François Champollion, egiptologour
* Auguste Comte, prederour ha matematikour
* Eugène Delacroix, livour
* Honoré de Balzac, skrivagner
* Georges Bizet, sonaozour
* Adolphe Thiers, prezidant ar Republik
* Camille Pissarro, livour
* Sarah Bernhardt, komedianez
* Marcel Proust, skrivagner
* Colette, skrivagnerez
* Jean Moulin, rezistant
* Édith Piaf, kanerez
* Georges Perec, skrivagner

### Gresianed
* Maria Callas, kanerez c'hoarigan (n'eo nemet ur bolz-eñvor)
### Italianed
* Amedeo Modigliani, livour
### Iwerzhoniz
* Oscar Wilde, skrivagner
### Poloniz
* Fryderyk Chopin, sonaozour romantel
* Monumant en enor d'an arme polonat e Bro-C'hall
### Stadunaniz
* Richard Wright, skrivagner
* Jim Morrison, kaner

## Liammoù diavez
* Lec'hienn internet ofisiel

## Daveoù
Gwerledan

**Gwerledan** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, pa oa bet bodet kumunioù Mur ha Sant-Wenn.
## Brezhoneg
* 83,6 % eus anvioù-lecʼh Sant-Wenn a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Guen (22) Chapelle Saint-Pabu 01.JPG|Chapel *Sant Pabu* e Sant-Wenn.
Mûr-de-Bretagne - église01.JPG|Iliz katolik *Sant Pêr* e Mur.


## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa 56 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (17,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Froncysyllte

**Froncysyllte** zo ur gêriadenn vihan e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. E traonienn Llangollen emañ. Gwechall e oa e Sir Ddinbych, goude e kontelezh Clwyd ha bremañ emañ e distrig Wrecsam.

Brudet eo laz-kanañ ar vro, Côr Meibion Froncysyllte, koulz ha Dourbont Pontcysyllte a zo e-kichen.
Cinderella

**Cinderella** eo anv Luduennig e saozneg. Anv meur a dra eo ivez.

## Adstummoù
*Cindy

## Filmoù
* Cinderella (film, 1922), ur film tresadennoù-bev eus 1922 gant Walt Disney
* Cinderella (film, 1950), ur film tresadennoù-bev eus 1950 gant Walt Disney
* Cinderella (film, 2015), ur film eus 2016, gant Kenneth Branagh 

## Traoù all
* Cinderella (laz-seniñ), ul laz-seniñ metal eus ar Stadoù Unanet
* M/S Cinderella, ul lestr eus ar gompagnunezh Viking Line, etre Finland ha Sveden
Camille Desmoulins

**Camille Desmoulins**, lesanvet "Prokulor meur al letern" hervezañ e-unan, ganet d'an 2 a viz Meurzh 1760 e Guise hag aet da Anaon dre dibennadeg d'ar 5 a viz Ebrel 1794 (16 germinal bloaz II) e Pariz, a oa un alvokad, ur c'hazetenner hag ur reveulzier gall. Gant Maximilien de Robespierre, Jean-Paul Marat ha Georges Danton, e oa bet unan eus pennoù meur an Dispac'h gall. Bez e oa kamalad bugaleaj Maximilien Robespierre ha kamalad kement hag harper politikel Georges Danton. Desmoulins a oa bet barnet ha lakaet d'ar marv gant Danton gant ar re Montagnards.
## Yaouankiz
Lucie-Simplice-Camille-Benoît Desmoulins a zo mab henañ Jean-Benoît-Nicolas Desmoulins, aotrou Bucquoy ha Sémery, letanant jeneral evit beli Guise, e Pikardi ha da Marie-Madeleine Godart. Bez en doa seizh breur ha c'hoar.
Ganet d'an 2 a viz Meurzh 1760, Camille Desmoulins a oa bet badezet d'an 3 a viz Meurzh en iliz Saint-Pierre-Saint-Paul e Guise.

## Oberennoù
* Discours de la Lanterne aux Parisiens
Lambal Douar ha Mor

**Lambal Douar ha Mor** (**' e galleg) a zo anezhi un [[etrekumuniezh]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh kumunioù diwar bodañ [[Lambal Kumuniezh]], [[Kumuniezh kumunioù Aod Pentevr]], [[Kumuniezh kumunioù Argenon-Koad Lanveur]], 6 kumun a oa e [[kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin]], 5 kumun a oa e [[Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour]] ha 2 gumun a oa e [[kumuniezh kumunioù Bro Matignon]].

Treuzfurmet e oa bet ar [[Kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] da [[Kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] d'ar 1 a viz Genver 2019.

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 40 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù.

Abaoe 2019, 38 kumun a zo enni:
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3">
#[[Andel]]
#[[Brehant-Monkontour]]
#[[Erge-ar-Mor]]
#[[Erieg]]
#[[Henant-Bihan]]
#[[Henant-Sal]]
#[[Henon]]
#[[Kesoue]]
#[[Kistenid]]
#[[Koedmaeg]]
#**Lambal-Arvor''' (sez)
#Landehen
#Lanrelaz
#Lanvelor
#Lanyugon
#Monkontour
#Noual
#Pengilli
#Peuñvrid
#Pledeliav
#Plened-Yugon
#Pleneg-Nantraezh
#Plestan
#Plevig
#Plurien
#Rioleg
#Sant-Alvan
#Sant-Denwal
#Sant-Glenn
#Sant-Rieg
#Sant-Rivoued
#Sevinieg
#Trebrid
#Trediarn
#Tremaen
#Treveur
#Trezeniel
#ar Vezvid


## Prezidanted
* 2017-2020: Loïc Cauret (PS), maer Lambal
* Abaoe 2020: Thierry Andrieux (PS), maer Henon

## Pennad kar
*Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor

## Brezhoneg

* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 43 skoliad (0,7% eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* 

## Notennoù ha daveennoù
Marianne (kelaouenn)

**Marianne** zo ur sizhunieg gallek, diazezet e Pariz, savet gant Jean-François Kahn ha Maurice Szafran en 1997. En deroù e oa gwelet evel ur media eus an tu kleiz, hogen abaoe 2018 ez eas e  linenn stur da riegour, ha gwelet eo evel ur media eus an tu dehoù pellañ.

Meur a bennad zo bet a-enep yezhoù bihan ar stad c'hall.

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel

## Daveoù
Grizilhonoù

Ar **grizilhonoù**, pe **kefioù-dorn**, zo gwalennoù metal, e daou benn ur chadennig, hag a vez lakaet en-dro da arzornioù ar brizonidi d'o stagañ, da virout na skofent gant o gwarded pe na c'hallfent redek kuit. Gant ar boliserien e vezont implijet dreist-holl ha digoret e vezont ganto war-bouez un alc'hwez.
Tud zo a implij grizilhonoù ivez en o c'hoarioù reizhel.
Discours de la Lanterne aux Parisiens

**Discours de la Lanterne aux Parisiens** a oa bet ul levrig skrivet gant Camille Desmoulins hag embannet d'ar 15 a viz Gwengolo 1789.
La France libre hag e flemmskridoù all o devoa degaset brud da Camille Desmoulins betek tizhout pennoù an Dispac'h gall a zegemeras anezhañ. C'hoantaet en devoa muioc'h c'hoazh, bezañ degemeret ha brudet gant ar bobl. Setu perak e voe boulc'het al labour war "ar brezegenn d'al letern d'ar barizianiz"
.
Ar flemmskrid-se a oa bet e-touez kentañ skridoù Camille Desmoulins. A-raok ar skrid brudet-se Desmoulins hag ar re all niverus a voe, e oa ur c'hazetenner dianav.
## Menneg
Ar flemmskrid a oa gant ar pal da zisplegañ obererezhioù reveulzier an hañv 1789. Klasket e voe gant an aozour reizhabegiñ an darvoudoù feuls, dreist-holl lazhadegoù tud an noblañs gant ar bobl. Hervez an aozour e oa un dra vat gwelet krougañ enebourien ar Reveulzi ouzh al leternioù gant ar bobl. Camille Desmoulins en em lesanve e-unan « prokulor meur al letern »
American Broadcasting Company

An **American Broadcasting Company**, berraet en **ABC**, a zo ur chadenn skinwel genwerzhel stadunanat kement hag ur rouedad skinwel perc'hennet gant an Disney–ABC Television Group, ul lodenn eus an Disney Media Networks suj d'ar Walt Disney Company. Lec'h pennañ ar rouedad a vez kavet e Columbus Avenue ha kornôg ar 66th Street e Manhattan, New York. Kavet e vez burevioù meur all pe lec'hioù produiñ e kêr New York City, met ivez e Los Angeles pe Burbank, e Kalifornia.

Abaoe 2007, ha gwerzh an ABC Radio (anavezet ivez evel *Cumulus Media Networks*) da Citadel Broadcasting, ABC en deus bet diskennet a galz e holl oberiadurioù er-maez eus bed ar skinwel. O vezañ ar pemvet rouedad skignañ koshañ er bed met an hini yaouankañ eus an tri rouedad skinwel pennañ er Stadoù Unanet (Big Three television networks), ABC a vez lesanvet alies **The Alphabet Network**, dre ma vez ar berradur oc'h adimplij teir lizherenn gentañ al lizherenneg en urzh.
Cwmgwili

**Cwmgwili** zo ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, er gornaoueg da gêr Rhydaman. Emañ e-barzh kumuniezh Llandybïe.
Gwyddgrug

**Gwyddgrug** zo ur gêriadenn vihan e Sir Gaerfyrddin, e Kembre, hanter-hent etre Caerfyrddin ha Llanbedr Pont Steffan. Emañ e-barzh kumuniezh Llanfihangel-ar-Arth.
Rhydyfelin (Rhondda Cynon Taf)

Ur gêriadenn eus Rhondda Cynon Taf eo **Rhydyfelin**, pe **Rhydfelen**, er c'hreisteiz da gêr Pontypridd, war lez reter an Afon Taf. Emañ an hent A470 hag al Llwybr Taf o tremen drezi.

## Deskadurezh
E Rhydyfelin edo Ysgol Gyfun Rhydfelen, eil lise kembraek Kembre, digoret e 1962. En 2006 e voe kaset ar skol d'ur gêriadenn all nepell, Pentre'r Eglwys, ma teuas neuze da vout Ysgol Gyfun Gartholwg.

## Tud vrudet Rhydyfelin
*al laz-seniñ Lostprophets.
*Lorna Morgan, dougerez-dilhad
Saint-Ébremond-de-Bonfossé

**Saint-Ébremond-de-Bonfossé** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh

FranceNormandieSaintEbremondDeBonfSaintGillesLaJoigne.jpg|Ar Joigne.

* Ar stêr Joigne a ra ar vevenn etre Saint-Ébremond-de-Bonfossé ha kumun Saint-Gilles.
* War lez ar stêr Vire emañ ar gumun.

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,52% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou soudard eus ar gumun e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: unan e Châtelet, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa, hag unan eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh e Falisolle.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, eizh anezhe a oa tud nann-soudard.
### 
* 2015: pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
* 2017: bodet kumunioù Canisy ha Saint-Ébremond-de-Bonfossé d'ober ar gumun nevez anvet Canisy.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Ébremond de Saint-Ébremond-de-Bonfossé (6).JPG|Diavaez.
FranceNormandieSaintEbremondDeBonfosseEgliseFontsBaptismaux.jpg|Maen-font en iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Ébremond*, porched eus an , keur eus ar .
* Maner Cotanville, 1538.
* Presbital savet gant maen-sklent, .
* Kastell La Motte,. 

Saint-Ébremond-de-Bonfossé - Monument aux Morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennad kar
* Canisy.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
The Sword in the Stone (film)

***The Sword in the Stone*** a zo ur film saoznek, sevenet gant an filmaozer stadunanat Wolfgang Reitherman (1909-1985). Triwec'hvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *[[One Hundred and One Dalmatians]]* (e miz Genver 1961) hag a-raok *[[The Jungle Book (film, 1967)|The Jungle Book]]* (e miz Here 1967).

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : 
* Senario : 
* Kevredadoù produiñ : Walt Disney Productions,
* Produour : Walt Disney,
* Sonerezh : 
* Kevredad dasparzhañ : Buena Vista Film Distribution Company, Inc.,
* Frammer : 
* Deiziad dont e-maez : 
* Pad : 79'.