open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pieter Coecke van Aelst

**Pieter Coecke van Aelst** (14 a viz Eost 1502 en Aalst - 6 a viz Kerzu 1550 e Brusel) a oa ul livour hag ur savour-leurennier flamank, brudet evit e embannadur eus oberennoù Vitruvius e nederlandeg. Skignañ a reas ivez arz italian an Azginivelezh en Izelvroioù ar c'hreisteiz. E oberennoù a renker e skol romantel Antwerpen, rak enno e kaver ur meskaj eus arz Flandrez hag eus arz Leonardo da Vinci (gwelout Ar goan diwezhañ, 1531).

## E vuhez
E Brusel e teskas ar vicher, gant Bernard van Orley. Soñjal a reer ez eas da Italia etre 1521 ha 1525, hag eno ec'h arvestas ouzh oberenn an Henamzer. E 1527 en em stalias en Antwerpen, ma tigoras e stal-labour ma veze savet a bep seurt oberennoù : engravadurioù, delwennoù, leurenniñ, gwer livet, tresadennoù pallennoù-moger ha bravigerezh. Hans Vredeman de Vries ha re all a genlabouras gantañ. Coecke van Aelst a zeskas ivez ar vicher d'e vab-kaer, Pieter Brueghel gozh.

E-pad ur veaj da Gergustentin e 1533-1534 ec'h engravas ur rummad seizh koadengravadur anvet *Mœurs et fachons de faire des Turcz*. 

E 1539 e stagas gant treiñ l*'Architettura* gant Sebastiano Serlio e nederlandeg. Karl V a lakaas anezhañ da livour a lez ur pennadig a-raok e varv.
Daoust ma voe e penn ur stal-labour oberiant hag a rae berzh, ne chom tost oberenn ebet diwar e zorn, rak ul lodenn anezho a voe distrujet gant an dorrerien-skeudennoù kalvinian.


Jan Cornelisz. Vermeyen - The Holy Trinity.jpg|*An Drinded santel*
Skoulerer-hañv

Ar **skoulerer-hañv** a zo un evn-preizh, *Circaetus gallicus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e kornôg ekorannved palearktikel, Azia ar C'hreiz, Indez hag Inizi bihan ar Sounda.

## Daveennoù
Erer korr

An **erered korr**, a zo ur spesad evned-preizh, *Hieraaetus pennatus* (pe *Aquila pennata*) an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Gouennañ a ra ar spesad en  Afrika an Norzh, Azia hag Europa ar Su, kement hag e Namibia ha kornôg Suafrika ivez.

## Notennoù ha daveennoù
Plomer bougennek

Ar **Plomer bougennek** (liester: **Plomered bougennek**) a zo un evn dour, *Podiceps auritus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en hantervoul norzh.

## Isspesadoù
Daou isspesad a zo dezhañ:
* *Podiceps auritus auritus* a gaver en Eurazia,
* *Podiceps auritus cornutus* a gaver e Kanada ha norzh Stadoù-Unanet Amerika.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez

* ''Podiceps auritus'' war al lec'hienn ''Avibase''

## Notennoù ha daveennoù
Morvran-guchenn

Ar **vorvran-guchenn** pe **morvaout-kuch**, a zo un evn-mor, *Gulosus aristotelis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Pesked hepken.

## Annez
Bevañ a ra al labous war aodoù Europa.

## Anvioù
Anvioù disheñvel a vez graet d'ar *Gulosus aristotelis* hervez ar rannyezhoù :
*Morvran-guchenn,
*Morvaout-kuch,
*Drenenn e Douarnenez.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vorvran-guchenn en urzhiad *Ciconiiformes* pe *Pelecaniformes*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Morvran vras

Ar **vorvran vras** pe **morvaout bras**, a zo un evn-mor, *Phalacrocorax carbo* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Silioù ha pesked all tapet ganti dre splujañ.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vorvran vras en urzhiad *Ciconiiformes* pe *Pelecaniformes*.
Stêrwennel jodoù gwenn

Ar **Stêrwennel jodoù gwenn** (liester: **Stêrwenneled jodoù gwenn**) a zo un evn dour, *Chlidonias hybrida* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Eurazia.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Stêrwennel jodoù gwenn er c'herentiad *[[Laridae]]* (bremañ, hervez IOC 5.2. (2015)) pe e *[[Sternidae]]*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Pint

Meur a ster zo d'ar ger **pint**.
*Un evn : ar pint, pintig, pinterig.
*Ur picher, ur piched, ur werenn vras, a ya ur pintad enne, war-dro un hanter litrad.
Herlegon bras

An **herlegon bras** (liester : **herlegoned bras**) a zo un evn hirc'harek, *Ardea alba* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Ardea alba* da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev ar pevar isspesad anezhañ :
* *Ardea alba alba*, eus Europa ar C'hreiz da Azia ar C'hreiz,
* *Ardea alba egretta*, eus kreisteiz Kanada da enezeg Douar an Tan,
* *Ardea alba melanorhynchos*, en Afrika,
* *[[Ardea alba modesta]]*, eus Azia ar Reter hag ar Su da Aostralia, Indonezia ha Zeland-Nevez.
:An isspesad brasañ eo *Ardea alba modesta* ; da spesad end-eeun e vez lakaet gant evnoniourien 'zo.

## Rummatadur
Renket e voe er genad *[[Egretta]]* gant an naturour saoz Forster (1789-1860) e 1817, a-raok ma voe krouet ar genad *[[Casmerodius]]* evitañ gant al loenoniour alaman Gloger (1803-1863) e 1842.

## Liammoù diavaez
*  ''Ardea alba'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Ardea alba'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
*  Kan ''Ardea alba''
## Notennoù ha daveennoù
Ludwig von Siegen

**Ludwig von Siegen**, a-wechoù **Ludwig von Sechten** (e-tro Meurzh 1609 en Köln – e-tro 1680 e Wolfenbüttel) a oa un engraver amatour alaman. Roet e e vez dezhañ kavadenn an doare du, anvet *mezzo-tinto* ivez. 

Letanant-koronal ha gward priñs Rupert, kont palatinat ha niz d'ar roue Charlez Iañ Bro-Saoz e oa Ludwig von Siegen. E 1642 e kasas ur poltred eus Amelie Elisabeth von Hessen, landgrafez ha lezrouanez Hessen-Kassel da Wilhelm VI Hessen, asambles gant ul lizher ma tisplege en doa ijinet un doare nevez da engraviñ ma c'helle an dud diskouez an hanter-livioù, anvet *mezzo-tinto* en italianeg, etre gwenn ha du.

E 1657 e kejas ar priñs Rupert ouzh e genderv Wilhelm VI. Da-heul ar gejadenn e stagjont gant un eskemm dre lizher, ma komzjont eus an teknik nevez-se. Al livour hag engraver flamank Wallerant Vaillant a stagas gant peurlipat an teknik, ha meur a engravadur a savas. E 1660 ez eas ar priñs Rupert da Vro-Saoz da ziskouez kavadenn L. von Siegen d'ar skrivagner John Evelyn. Gant Evelyn e voe embannet al levr kentañ ma weler ur skeudenn doare *mezzo-tinto* e 1662. Daoust ma ne voe ket displeget an teknik dre ar munud e voe skignet ar *mezzo-tinto* e-touez holl engraverien ar rouantelezh ha brudet-tre e teuas da vezañ en  dindan an anv « engraviñ en doare saoz ».

N'anavezer ket kalz engravadurioù diwar dorn Ludwig von Siegen. En o zouez ez eus ur poltred eus Willem II van Orange hag unan eus Elizabeth Stuart. Goude ma vije aet kuit ar priñs Rupert da Vro-Saoz e labouras evit priñs-dilenner Mainz, ha goude-se evit dug Wolfenbüttel.

## Daveoù
*Hubert Von Herkomer (1892), *Etching and Mezzotint Engraving : Lectures delivered at Oxford*, Andesite Press, 2017 
*Alfred Whitman (1902), *The Print-Collector’s Handbook*, Wentworth Press, 2019 

## Liammoù diavaez
*Kavadenn ar ''mezzo-tinto''
*Teknik ar ''mezzo-tinto''
*Poltred eus Ludwig von Siegen, Rijksmuseum, Amsterdam
Wallerant Vaillant

**Wallerant Vaillant** (1623 e Lille - 1677 en Amsterdam) a oa ul livour hag un engraver flamank. 

Brudet e teuas da vezañ en Izelvroioù, dre ma oa barrek-tre pa implije teknik ar *mezzo-tinto* (pe doare du), en doa desket gant ar priñs Rupert. En Antwerpen hag en Amsterdam edo o chom, ha pevar bloaz a gasas e Bro-C'hall.

Poltredoù Vaillant a zo un testeni a-bouez eus buhez an dud da vare ar c'hantved aour en Izelvroioù : bourc'hvistri, paramantourien, lezrouaned, gwerzherien, mezeien, gwerzherien levrioù, pastored, livourezed hag izili ar c'huzul-kêr a c'houlennas gantañ sevel o foltred. 

Pevar breur en doe, an holl anezho a zeskas ar vicher digantañ. 

## Liamm diavaez

* Wallerant Vaillant en Artcyclopedia
Bugerc'heiz

Ar **vugerc'heiz** (liester : **bugerc'heized**) a zo ur spesad evned hirc'harek, *Bubulcus ibis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Notennoù ha daveennoù
Splujer bras

Ar **splujer bras** a zo un evn dour, *Gavia immer* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar **splujer bras** en urzhiad *Gaviiformes* pe *Ciconiiformes*.

## A bep seurt
Ar **splujer bras** eo evn arouez proviñs Ontario, e Kanada.

## Liammoù diavaez
Satanig bras

**Ur pennad [[satanig]] zo ivez*.

Ar **satanig bras** (liester : **sataniged bras**) a zo ur spesad evned-mor, *Oceanodroma leucorhoa* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Rummatadur

## Notennoù ha daveennoù
Skrav beg tev

Ar **Skrav beg tev** (liester: **Skraved beg tev**) a zo un evn-mor, *Gelochelidon nilotica* an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad *Gelochelidon*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Strewet eo a-dreuz ar bed.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav beg tev er c'herentiad *[[Laridae]]* (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e *[[Sternidae]]*.

Anvet gwechall *Sterna nilotica*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Dreolan kabell flamm

An **dreolan kabell flamm** (pe **dreolan teirroudenn**) a zo un evn amprevanetaer, *Regulus ignicapillus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Rummatadur

## Skeudennoù

Regulus ignicapillus.01.jpg


## Liammoù diavaez
Goapaer-Orfeüs

Ar **goapaer-Orfeüs** a zo ur spesad golvaneged bihan, *Hippolais polyglotta* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Sylvia polyglotta* (kentanv) da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha diwar hugennoù ivez.

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad e gwalarn Afrika ha mervent Europa ha goañviñ e savanennoù trovanel Afrika ar C'hornaoueg.

## Liammoù diavaez
*  ''Hippolais polyglotta'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hippolais polyglotta'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Puig-Bonelli

Ar **puig-Bonelli** a zo un evn amprevanetaer, *Phylloscopus bonelli* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket c'hoazh ar puig-Bonelli er c'herentiad *[[Sylviidae]]*.
Devedig-lann

An **devedig-lann** (pe **devedig bruched ruz**) a zo un evn bihan, *Sylvia undata* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra pergen el ledenez Iberia.

## Rummatadur

## Notennoù ha daveennoù
Struskañval

Ar **struskañval** a zo un evn bras, dic'houest da nijal, *Struthio camelus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

An evn brasañ er bed eo hiriv an deiz : etre 1,80 m ha 2,50 m a uhelder eo e vent ha war-dro 140 kg eo e bouez. 

Hir eo e c'houzoug hag e bavioù, bihan e benn ha berr e zivaskell. An evn nemetañ eo gant daou viz ouzh pep troad.

Daoust d'e bouez eo gouest da redek buan a-walc'h (45 km/eur). 

Disheñvel eo ar pared diouzh ar parezed : ar pared zo du o fluñv ha gwenn pennoù o divaskell hag o lost p'eo gris-gell re ar parezed hag an evned yaouank.

## Boued
Debriñ a ra plant ha loened bihan. Lonkañ a ra mein bihan a-benn aesaat ar c'hoazhadur.

## Darempredoù

## Annez hag isspesadoù

War vihanaat eo aet tiriad ar struskañval gant an amzer. Ma veve gwechall en Afrika a-bezh hag e kornôg Azia ne vev bremañ nemet e Afrika ar Reter hag Afrika ar Su.

Tri isspesad zo dezhañ hiziv an deiz :
* *Struthio camelus australis* : Afrika ar Su,
* *Struthio camelus camelus* : Sahel Afrika an Norzh ha Soudan,
* *Struthio camelus massaicus* : kornôg Kenya ha Tanzania,
* † *Struthio camelus syriacus* : gwechall e gouelec'hioù Arabia ha Syria ; aet da get war-dro 1966.

## Liamm diavaez
*  ''Struthio camelus'' war al lec'hienn ''Avibase''.
Kiwi (evn)

Ar **c'hiwied** a zo evned dic'houest da nijal, a orin eus Zeland-Nevez. Termenet e voe ar c'herentiad Apterygidae, e 1840, gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

Diouzh Doare 6.2 an *IOC World Bird List* ez a pemp spesad d'ober ar c'herentiad Apterygidae (hag ar genad *Apteryx* war un dro) :
* kiwi ar Su (*Apteryx australis*)
** *A. a. australis* hag *A. a. lawryi*,
* ar c'hiwi meur marellek (*Apteryx haastii*)
* ar c'hiwi Mantell (*Apteryx mantelli*)
* ar c'hiwi Owen (*Apteryx owenii*)
* ar c'hiwi Okarito (*Apteryx rowi*).

## Notennoù ha daveennoù
Speg (evn)

Ar **speged** a zo evned o chom er c'hoadoù evit an darn vrasañ anezho.

## Genadoù
* *[[Melanerpes]]*
* *[[Sphyrapicus]]* (skouer : speg marellek)
* *[[Xiphidiopicus]]* (1 spesad)
* *[[Dendropicos]]*
* *[[Thripias]]*
* *[[Mesopicos]]*
* *[[Dendrocopos]]* (skouer : speg brizh bras, speg krenn, speg siriat, speg kein gwenn) 
* *[[Picoides]]* (skouer : speg brizh bihan, speg tri biz)
* *[[Veniliornis]]*
* *[[Campethera]]*
* *[[Geocolaptes]]* (1 spesad)
* *[[Dinopium]]*
* *[[Meiglyptes]]*
* *[[Hemicircus]]*
* *[[Micropternus]]* (1 spesad)
* *[[Picus]]* (skouer : speg louet, kazeg-koad) 
* *[[Mulleripicus]]*
* *[[Dryocopus]]* (skouer : speg du)
* *[[Celeus]]*
* *[[Piculus]]*
* *[[Colaptes]]*
* *[[Campephilus]]*
* *[[Chrysocolaptes]]*
* *[[Reinwardtipicus]]* (1 spesad)
* *[[Blythipicus]]*
* *[[Gecinulus]]*
* *[[Sapheopipo]]* (1 spesad)

## Notennoù
Jegig-broen

Ar **jegig-broen** a zo un golvan amprevanetaer bihan, *Cisticola juncidis* (pe *Sylvia Juncidis*) an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Liammoù diavaez
* ''Cisticola juncidis'' war al lec'hienn ''Avibase''.
Gourmenig-Cetti

Ar **gourmenig-Cetti** (liester : **gourmeniged-Cetti**) a zo ur spesad golvaneged, *Cettia cetti* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Sylvia cetti* (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : dougen a ra anv ar jezuist italian Francesco Cetti (1726-1778) a oa loenoniour ha matematikour.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha larvenned dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Cettia cetti albiventris*, eus Iran da gKazakstan, Afghanistan, Pakistan ha kornôg Xinjiang,
* *C. c. *'cetti**', eus kreisteiz Europa da Anatolia ha Norzhafrika,
* *C. c. orientalis*, eus Turkia da gKrimea, hanternoz Iran (menezioù Zagros) ha hanternoz Afghanistan,
ma plij al lec'hioù gleb (geunioù, lennoù, poulloù, stêrioù) dezhañ.

## Liammoù diavaez
*  ''Cettia cetti'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cettia cetti'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Picidae

**Picidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ ar speged hag ar penngammed, termenet e 1820 gant ar skiantour saoz William Elford Leach (1791-1836).

Anavezet-mat eo al laboused-mañ en abeg d'o boaz (evit an darn vrasañ anezhe) da doullañ kef ar gwez, war-bouez o figos, evit sevel un neizh pe debriñ an amprevaned oc'h arvevañ ouzh ar c'hoad.

Diouzh Doare 6.2 an *IOC World Bird List* ez a pemp genad ha tregont d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Jynx]]* - Linnaeus, 1758 (2 spesad),
* *[[Picumnus (genad)|Picumnus]]* - Temminck, 1825 (27 spesad),
* *[[Sasia]]* - Hodgson, 1837 (3 spesad),
* *[[Nesoctites micromegas|Nesoctites]]* - Hargitt, 1890 (1 spesad),
* *[[Hemicircus]]* - Swainson, 1837 (2 spesad),
* *[[Melanerpes]]* - Swainson, 1832 (24 spesad),
* *[[Sphyrapicus]]* - Baird, 1858 (4 spesad),
* *[[Xiphidiopicus percussus|Xiphidiopicus]]* - Bonaparte, 1854 (1 spesad),
* *[[Campethera]]* - G.R.Gray, 1841 (12 spesad),
* *[[Geocolaptes olivaceus|Geocolaptes]]* - Swainson, 1832 (1 spesad),
* *[[Yungipicus]]* - Bonaparte, 1854 (7 spesad),
* *[[Picoides]]* - Lacépède, 1799 (3 spesad),
* *[[Dendrocoptes]]* - Cabanis & Heine, 1863 (3 spesad),
* *[[Leiopicus mahrattensis|Leiopicus]]* - Bonaparte, 1854 (1 spesad),
* *[[Chloropicus]]* - Malherbe, 1845 (3 spesad),
* *[[Dendropicos]]* - Malherbe, 1849 (12 spesad),
* *[[Dryobates]]* - Boie, 1826 (5 spesad),
* *[[Veniliornis]]* - Bonaparte, 1854 (14 spesad),
* *[[Leuconotopicus]]* - Malherbe, 1845 (6 spesad),
* *[[Dendrocopos]]* - Koch, 1816 (12 spesad),
* *[[Piculus]]* - Spix, 1824 (7 spesad),
* *[[Colaptes]]* - Vigors, 1825 (13 spesad),
* *[[Celeus]]* - Boie, 1831 (13 spesad),
* *[[Dryocopus]]* - Boie, 1826 (6 spesad),
* *[[Campephilus]]* - G.R.Gray, 1840 (11 spesad),
* *[[Chrysophlegma]]* - Gould, 1850 (3 spesad),
* *[[Picus]]* - Linnaeus, 1758 (13 spesad),
* *[[Dinopium]]* - Rafinesque, 1814 (6 spesad),
* *[[Chrysocolaptes]]* - Blyth, 1843 (8 spesad),
* *[[Gecinulus]]* - Blyth, 1845 (2 spesad),
* *[[Blythipicus]]* - Bonaparte, 1854 (2 spesad),
* *[[Reinwardtipicus validus|Reinwardtipicus]]* - Bonaparte, 1854 (1 spesad),
* *[[Micropternus brachyurus|Micropternus]]* - Blyth, 1845 (1 spesad),
* *[[Meiglyptes]]* - Swainson, 1837 (3 spesad),
* *[[Mulleripicus]]* - Bonaparte, 1854 (3 spesad).


Daou c'hant pemp spesad ha tregont (235) en holl ; n'eus spesad ebet aet da get (†) en o zouez.
C'hwec'h kant pemp (605) isspesad bev c'hoazh hiziv an deiz.

## Notennoù ha daveennoù
Kaouenn gorr

Ar **c'haouenned korr** eo an evned-preizh bihan a ya d'ober ar genad *Glaucidium*, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tregont spesad kaouenned-korr a ya d'ober ar genad :
* *[[Glaucidium albertinum]]*,
* *Glaucidium bolivianum* (kaouenn gorr ar Yunga),
* *[[Glaucidium brasilianum]]*
** *G. b. *'brasilianum***, ''cactorum'', ''duidae'', ''intermedium'', ''margaritae'', ''medianum'', ''olivaceum'', ''pallens'', ''phaloenoides'', ''ridgwayi'', ''stranecki'', ''tucumanum'' hag ''ucayalae'',
* ''[[Glaucidium brodiei]]''
** ''G. b. borneense'', ***brodiei***, ''pardalotum'' ha ''sylvaticum'',
* ''Glaucidium capense'' ([[kaouenn gorr ar C'hab]])
** ''G. c. '''capense***, *castaneum*, *etchecopari*, *ngamiense* ha *scheffleri*,
* *[[Glaucidium californicum]]*
** *G. c. *'californicum***, ''grinnelli'', ''pinicola'' ha ''swarthi'',
* ''[[Glaucidium castanotum]]'',
* ''[[Glaucidium castanopterum]]'',
* ''[[Glaucidium cobanense]]'',
* ''[[Glaucidium costaricanum]]'',
* ''[[Glaucidium cuculoides]]''
** ''G. c. austerum'', ''bruegeli'', ***cuculoides***, ''deignani'', ''delacouri'', ''persimile'', ''rufescens'' ha ''whiteleyi'',
* ''[[Glaucidium gnoma]]'',
* ''[[Glaucidium griseiceps]]'',
* ''[[Glaucidium hardyi]]'',
* ''[[Glaucidium hoskinsii]]'',
* ''[[Glaucidium jardinii]]'',
* ''[[Glaucidium minutissimum]]'',
* ''[[Glaucidium mooreorum]]'',
* ''[[Glaucidium nana]]'',
* ''[[Glaucidium nubicola]]'',
* ''[[Glaucidium palmarum]]'',
* ''[[Glaucidium parkeri]]'',
* ''Glaucidium passerinum'' ([[kaouenn gorr Eurazia]])
** ''G. p. orientale'' ha ***passerinum***,
* ''[[Glaucidium perlatum]]''
** ''G. p. licua'' ha ***perlatum***,
* ''[[Glaucidium peruanum]]'',
* ''[[Glaucidium radiatum]]''
** ''G. r. malabaricum'' ha ***radiatum***,
* ''[[Glaucidium sanchezi]]'',
* ''[[Glaucidium siju]]''
** ''G. s. '''siju***, *turquinense* ha *vittatum*,
* *[[Glaucidium sjostedti]]*,
* *[[Glaucidium tephronotum]]*
** *G. t. medje*, *pycrafti* ha ***tephronotum***.

C'hwec'h isspesad ha daou-ugent (46) en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Kaouenn-dTengmalm

Ar **gaouenn-dTengmalm** a zo un evn-preizh bihan, *Aegolius funereus* an anv skiantel anezhañ.Anvet eo diwar an naturoniour svedat Peter Gustaf Tengmalm .

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Kaouenn-Oural

Ar **Gaouenn-Oural** a zo un evn-preizh, *Strix uralensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Bevañ a ra al labous en Eurazia, e Skandinavia hag e kreiz ha norzh Europa.

## Liamm diavaez
*''Strix uralensis'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Gwaz beg berr

Ar **waz beg berr** (liester : **gwazi beg berr**) a zo ur spesad evned palvezek, *Anser brachyrhynchus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Kleine rietgans in de sneeuw-4961710.webm|Anser brachyrhynchus
KurzschnabelgansRL.jpg|*Anser brachyrhynchus*
Anser brachyrhynchus MHNT.ZOO.2010.11.13.3.jpg|Uioù *Anser brachyrhynchus*


## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Greunland, Island ha Svalbard.

## Liammoù diavaez
*  ''Anser brachyrhynchus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Anser brachyrhynchus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gwaz-eostoù

Ar **waz-eostoù** (liester : **gwazi-eostoù**) a zo un evn palvezek, *Anser fabalis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Neizhiañ a ra al labous en Eurazia.

Tri isspesad zo dezhañ :
* *Anser fabalis fabalis* a gaver en taiga eus Skandinavia da Oural,
* *Anser fabalis johanseni* a gaver en toundra koadek eus Oural da lenn Baikal,
* *Anser fabalis middendorffii* a gaver e reter Siberia (er reter da lenn Baikal).

## Rummatadur

## Liamm diavaez
*Fichenn eus Birdlife

## Notennoù ha daveennoù
Gwaz-erc'hegi

Ar **waz-erc'hegi** (liester : **gwazi-erc'hegi**) a zo ur spesad evned palvezek, *Anser caerulescens* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Anas caerulescens* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e hanternoz Norzhamerika :
* *Anser caerulescens atlanticus*, e biz Kanada, gwalarn Greunland,
* *A. c. caerulescens*, e biz Siberia, hanternoz Alaska (Stadoù-Unanet Amerika), gwalarn Kanada.

## Liammoù diavaez
*  ''Anser caerulescens'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Anser caerulescens'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gwaz vailh vihan

Ar **waz vailh vihan** (liester : **gwazi bailh bihan**) a zo un evn palvezek, *Anser erythropus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e taiga ha toudra hanternoz Eurazia ha nijal a ra da Europa ar Su, India pe Sina da c'hoañviñ.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
*  Fichenn eus Birdlife

## Notennoù ha daveennoù
Morvran gorr

Ar **vorvran gorr** (liester : **morvrini korr**), pe **morvaout korr**, a zo ur spesad evned-mor, *Microcarbo pygmeus* an anv skiantel anezhañ anezhañ.

Anvet e voe *Pelecanus pygmeus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1773) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e gevred Europa.

## Liammoù diavaez
*  ''Microcarbo pygmaeus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Microcarbo pygmaeus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pilikant

Ar **Pilikanted** a zo evned bras peskdebrer. Heverk eo o figos dre m'en deus ur c'hodell a c'hell astenn. Holl emaint rummet er c'herentiad *Pelecanidae*, hag er genad *Pelecanus*.

## Annez
E-touez ar spesadoù pilikanted ez eus daou anezho hag a vez gwelet en Europa : ar Pilikant gwenn hag ar Pilikant penn fuilh.

## Spesadoù
8 spesad pilikanted a zo, holl er genad *Pelecanus* :
* Pilikant gwenn (*Pelecanus onocrotalus*)
* Pilikant bihan (*Pelecanus rufescens*)
* Pilikant beg brizh (*Pelecanus philippensis*)
* Pilikant penn fuilh (*Pelecanus crispus*)
* Pilikant Aostralia (*Pelecanus conspicillatus*)
* Pilikant gwenn Amerika (*Pelecanus erythrorhynchos*)
* Pilikant gell (*Pelecanus occidentalis*)
* Pilikant Perou (*Pelecanus thagus*).
Kaouenn lapon

Ar **Gaouenn lapon** a zo un evn-preizh noz bras, *Strix nebulosa* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e koadegi hanternozel Eurazia ha Norzhamerika.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Kaouenn an taiga

**Kaouenn an taiga**, pe **Kaouenn sparfell**, a zo un evn-preizh, *Surnia ulula* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Liamm diavaez
* ''Surnia ulula'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Pilikant gwenn

Ar **pilikant gwenn** a zo ur spesad evned peskdebrer bras, *Pelecanus onocrotalus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad, a-dachadoù, e kreisteiz-kreiz Eurazia, kreisteiz Azia hag Afrika.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Pilikant penn fuilh

Ar **pilikant penn fuilh** a zo un evn bras peskdebrer. *Pelecanus crispus* eo e anv skiantel.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Azia ar C'hreiz.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar pilikant penn fuilh en urzhiad *Ciconiiformes* pe *Pelecaniformes*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Garreli-Kanada

Ar **garreli Kanada** a zo un evn palvezek. *Branta canadensis* eo e anv skiantel.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Norzhamerika; degaset e voe e gwalarn Europa.

## Daveennoù
Garreli dremm wenn

Ar **garreli dremm wenn** (liester : **garrelied dremm wenn**) a zo ur spesad evned palvezek, *Branta leucopsis* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Anas leucopsis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1803) gant al loenoniour alaman Johann Matthäus Bechstein (1757-1822).

## Doareoù pennañ

## Boued
Debrer-glasvez eo ar spesad dreist-holl.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un tiriad hag a ya eus Greunland da walarn Rusia.

## Liammoù diavaez
*  ''Branta leucopsis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Branta leucopsis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Garreli gouzoug ruz

Ar **garreli gouzoug ruz** (liester : **garrelied gouzoug ruz**) a zo ur spesad evned palvezek, *Branta ruficollis* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Anser ruficollis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1769) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).

## Doareoù pennañ

## Boued
Debrer-glasvez eo ar spesad dreist-holl.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e toundra gwalarn Siberia.

## Liammoù diavaez
*  ''Branta ruficollis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Branta ruficollis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gup gell

Ar **gup gell** (liester : **guped gell**) a zo ur spesad evned-preizh, *Gyps fulvus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Vultur fulvus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant al louzawour alaman Carl Ludwig Hablitz (1752-1821).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hagnoù dreist-holl. 

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Gyps fulvus fulvescens*, Hume, 1869, eus Afghanistan da hanternoz India,
* *G. f. fulvus*, eus kreiz Europa ha hanternoz Afrika da greiz Azia.

## E [[Breizh]]
Gwech ha gwech all e vez adkavet reoù e Breizh.

## Liammoù diavaez
*  ''Gyps fulvus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Gyps fulvus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gup du

Ar **gup du** (*Aegypius monachus*) a zo un evn-preizh deiz. Ar spesad nemetañ eo er genad *Aegypius*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Azia ar C'hreiz.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gup du en urzhiad *Accipitriformes*, *Ciconiiformes* pe *Falconiformes*.

## Liammoù diavaez

## Dave
Gup gwenn

Ar **gup gwenn** (*Neophron percnopterus*) a zo un evn-preizh deiz. Ar spesad nemetañ eo er genad *Neophron*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Tri isspesad guped gwenn zo.
* *Neophron percnopterus percnopterus* en Afrika, kreisteiz Europa da walarn India, Kab Glas.
* *Neophron percnopterus ginginianus* e Nepal hag India (nemet gwalarn).
* *Neophron percnopterus majorensis* e Fuerteventura, (inizi Kanariez).

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gup gwenn en urzhiad *Accipitriformes*, *Ciconiiformes* pe *Falconiformes*.

## Liammoù diavaez

## Daveennoù
Gup ar C'hab

**Gup ar C'hab** a zo un evn-preizh deiz, *Gyps coprotheres* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo al labous en Afrika ar Su: Botswana, Lesotho, Suafrika, Mozambik, Zimbabwe ha tachennoù 'zo e norzh Namibia, pe Angola.

## Liammoù diavaez
*''Gyps coprotheres'' war al lec'hienn ''Avibase''

## Notennoù ha daveennoù
Yezh ar Sinoù Flandrezek

**Yezh ar Sinoù Flandrezek** (Flandrezeg: **Vlaamse GebarenTaal**, *VGT*) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant kumuniezh ar re vouzar e Flandrez (Belgia) (610 120) hag e meur a stad all.

## Notennoù
Gup

*Ar pennad-mañ a denn d'an evnoniezh. Evit ar sterioù all, sellit : [[Gup (disheñvelout)]].*

Ar **guped** a zo bultured eus ar Bed Kozh. Debriñ a reont gagnoù (korfoù marv) dreist-holl. Er yezh voutin en deus ar ger « gup » ur ster hollekoc'h ivez, pan eo heñvelster d'ar ger « bultur ».

## Spesadoù
Rummet e vez ar guped er genadoù:
**Gypohierax* (1 spesad hepken)
**Gup palmez
**Gypaetus* (1 spesad hepken)
** Guperer (*Gypaetus barbatus*)
**Neophron* (1 spesad hepken)
**Gup gwenn (*Neophron percnopterus*)
**Necrosyrtes* (1 spesad hepken)
**Gup kabellek
**[[Gyps]]*
**Gup kein gwenn (*Gyps africanus*)
**Gup Bengal (*Gyps bengalensis*)
**Gup India (*Gyps indicus*)
**Gup beg moan (*Gyps tenuirostris*)
**Gup Rüppell (*Gyps rueppellii*)
**Gup Himalaya (*Gyps himalayensis*)
**Gup gell (*Gyps fulvus*)
**Gup ar C'hab (*Gyps coprotheres*)
**Sarcogyps* (1 spesad hepken)
**Gup penn ruz (*Sarcogyps calvus*)
**Trigonoceps* (1 spesad hepken)
**Gup penn gwenn (*Trigonoceps occipitalis]*)
**Aegypius* (1 spesad hepken)
** Gup du (*Aegypius monachus*)
**Torgos* (1 spesad hepken)
**Gup skouarnek (*Torgos tracheliotos*)

## Gwelet ivez
*Bultured
*Kondored
Bultur

Ar **bultured** a zo evned-preizh deiz hag a vev dreist-holl diwar gagnoù (korfoù marv). Kavout a raer spesadoù anezho war hogos holl ar c'hevandirioù. Er yezh voutin e vez graet ivez gant ar ger « gup », daoust d'an termen-se kaout, e bed an evnoniezh, ur ster strishoc'h hag a vo kavet er pennad-mañ.

## Rummatadur
Renket e vez ar bultured e daou gerentiad eus an urzhad Accipitriformes :
* ar guped (bultured eus ar Bed Kozh) er c'herentiad Accipitridae,
* bultured Amerika (bultured eus ar Bed Nevez) er c'herentiad Cathartidae.

## Anvadur
Implijet e vez an termen «bultur» evit envel ar spesad bultur roueel.
Plourin

**Plourin** a zo 
*anv div gumun, e Breizh-Izel:
**Plourin-Gwitalmeze, e Leon.
**Plourin-Montroulez, e Treger.

*un anv-tiegezh
**anv Jean-Yves Plourin, bet kelenner brezhoneg e Skol-veur Breizh-Izel e Brest.

## Pennad kar
*Plerin
Gerfalc'hun

Ar **gerfalc'hun** (liester : **gerfalc'huned**) a zo ur spesad evned-preizh, *Falco rusticolus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
 

## Boued
Bevañ a ra diwar ar preizhoù a gav el lec'h m'emañ o chom : bronneged bihan, brugyer, evned-mor en o zouez.

## Annez
Kavout a reer ar spesad er menezioù hag en toundra en hanternoz d'an ekorannved palearktikel hag e hanternoz Norzhamerika.

## Liammoù diavaez
*  ''Falco rusticolus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Falco rusticolus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Falc'hun pavioù ruz

Ar **Falc'hun pavioù ruz** a zo un evn-preizh, *Falco vespertinus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
 
Bevañ a ra al labous e kreiz Eurazia ha goañviñ e su Afrika.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Falco vespertinus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Falc'hun ruz

Ar **falc'hun ruz** a zo un evn-preizh. *Falco naumanni* eo e anv skiantel.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer al labous e diazad kreizdouarel hag Eurazia.

## Rummatadur

## Daveennoù
Falc'hun Eleonora

Ar **Falc'hun Eleonora** a zo un evn-preizh. *Falco eleonorae* eo e anv skiantel.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra en-dro d'ar Mor Kreizdouar ha betek Inizi Kanariez.

## Dave
Brugyar

Ar **brugyer** eo an evned a ya d'ober ar genad *Lagopus*.

3 spesad a zo:
* ar vrugyar-haleg (*Lagopus lagopus*)
** ar vrugyar ruz (*Lagopus lagopus scoticus*)
* ar vrugyar-erc'hegi (*Lagopus mutus*)
* ar vrugyar lost gwenn (*Lagopus leucurus*)

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar brugyer er c'herentiad *[[Phasianidae]]* pe *[[Tetraonidae]]*.
Brugyar-erc'hegi

Ar **vrugyar-erc'hegi** (liester : **brugyer-erc'hegi**)Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg. (pe **treid-pluek**) a zo ur spesad evned, *Lagopus muta* (pe *Lagopus mutus*) an anv skiantel anezhañ.
Alies e vez berraet an anv latin e L. mutus, hag a zo anv ar spesad. 

Savet e vez evit bezañ chaseet.
## Doareoù pennañ

## Boued
## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an tregont isspesad anezhañ :
* *Lagopus muta atkhensis*, *L. m. chamberlaini*, *L. m. dixoni*, *L. m. evermanni*, *L. m. gabrielsoni*, *L. m. helvetica*, *L. m. hyperborea*, *L. m. islandorum*, *L. m. japonica*, *L. m. kurilensis*, *L. m. macruros*, *L. m. millaisi*, *L. m. muta*, *L. m. nadezdae (macrorhyncha)*, *L. m. nadezdae (nadezdae)*, *L. m. nelsoni (kelloggae)*, *L. m. nelsoni (nelsoni)*, *L. m. pleskei (komensis)*, *L. m. pleskei (krascheninnikowi)*, *L. m. pleskei (pleskei)*, *L. m. pleskei (transbaicalicus)*, *L. m. pyrenaica*, *L. m. reinhardi*, *L. m. ridgwayi*, *L. m. rupestris*, *L. m. sanfordi*, *L. m. saturata*, *L. m. townsendi*, *L. m. welchi*, *L. m. yunaskensis* e Norzhamerika, en Azia, en Europa..

## Liammoù diavaez
*  ''Lagopus muta'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Brugyar lost gwenn

Ar **vrugyar lost gwenn** a zo un evn eus ar c'herentiad Phasianidae. *Lagopus leucura* eo e anv skiantel.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar bemp isspesad anezhañ :
* *Lagopus leucura peninsularis*, e kreiz ha su Alaska ha Yukon,
* *L. l. leucura*, e kornôg Kanada,
* *L. l. rainierensis*, e kreiz ha su Washington,
* *L. l. saxatilis*, enez Vancouver,
* *L. l. altipetens*, er Menezioù Roc'hellek eus Montana da New Mexico.

## Liammoù diavaez
*  ''Falcipennis canadensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Falcipennis canadensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Brugyar-haleg

Ar **vrugyar-haleg** (liester : **brugyer-haleg**) a zo ur spesad evned, *Lagopus lagopus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Tetrao lagopus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwezek isspesad anezhañ e hanternoz Eurazia ha Norzhamerika.

## Liammoù diavaez
*  ''Lagopus lagopus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Lagopus lagopus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Loch Éirne

**Loch Éirne** (*Lough Erne* e saozneg) a reer eus div lenn e Hanternoz Iwerzhon, *Loch Éirne Íochtair* (al lenn izelañ) ha *Loch Éirne Uachtair* (al lenn uhelañ). Emañ kêr Inis Ceithleann, kêr-benn kontelezh Fear Manach, etre an div lenn. E gwirionez n'eo an div lenn-se nemet lodennoù ledanoc'h eus ur stêr anvet Abhainn na hÉirne, pe *Éirne* ivez, hag en em daol er Mor Atlantel. 

Kalz brasoc'h eo al lenn izelañ, er gwalarn, eget al lenn uhelañ, er gevred. Enno o-div ez eus e-leizh a inizi bihan : 154 enezenn zo e *Loch Éirne Íochtair* (al lenn izelañ) ! Brudet eo ar c'hornad abalamour ma kaver roudoù stank eus an amzer wechall war an inizi-se : manatioù kristen eus ar Grennamzer Uhelañ war Daimhinis ha meur a hini all, delwennoù kozh war Inis Badhbha...

## Skeudennoù
 
File:Devenish Island-2002.jpg|Daimhinis
File:BoaIslandShore.jpg|Aod Inis Badhbha
File:JanusFigureBoaIsland.jpg|Delwenn an doueez Badhbha
Brugyar ruz

Ar **vrugyar ruz** a zo un evn, *Lagopus lagopus scotica* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
 

## Annez
Bevañ a ra al labous e Breizh-Veur hag en Iwerzhon.

## Rummatadur
Un isspesad eus ar vrugyar haleg eo.

## Liamm diavaez
 ''Lagopus lagopus scotica'' war al lec'hienn ''Avibase''.
Falc'hun-roc'h

Ar **Falc'hun roc'h** a zo un evn-preizh deiz, *Falco biarmicus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika ha mervent Eurazia.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez
* ''Falco biarmicus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Falc'hun sakr

Ar **falc'hun sakr** (liester : **falc'huned sakr**) a zo ur spesad evned-preizh bras, *Falco cherrug* an anv skiantel anezhañ.

Dont a ra e anv eus ar ger hindek "Chārg" a dalv da envel parez ar **falc'hun sakr**.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar grignerien ha laboused dreist-holl.

## Annez

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Falco cherrug cherrug*, eus kreiz Europa da greisteiz-kreiz Siberia ha hanternoz Kazakstan,
* *F. c. coatsi*, eus kreiz Azia da greisteiz Siberia ha hanternoz Sina,
* *F. c. hendersoni*, Hume, 1871, e kornôg ha kreisteiz Kazakstan, Ouzbekistan,
* *F. c. milvipes*, eus menezioù Himalaya da dTibet.

## Liammoù diavaez
*  ''Falco cherrug'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Falco cherrug'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog

Ar **skilgegi** a zo evned renket e meur a c'henad, an holl anezho en iskerentiad *Tetraoninae*.

E-touez ar skilgegi emañ ar genadoù da-heul :
**[[Centrocercus]]*
** Skilgog Gunnison (*Centrocercus minimus*),
** Skilgog-avron (*Centrocercus urophasianus*).
**[[Dendragapus]]*
**Skilgog kazugel (*Dendragapus fuliginosus*),
**Skilgog teñval (*Dendragapus obscurus*).
**[[Falcipennis]]*
** Skilgog-Kanada (*Falcipennis canadensis*),
** Skilgog-Sibiria (*Falcipennis falcipennis*).
**[[Lyrurus]]*
** Skilgog-Kaokaz (*Lyrurus mlokosiewiczi*),
** Skilgog du (*Lyrurus tetrix*).
**[[Tetrao]]*
** Skilgog beg du (*Tetrao urogalloides*),
** Skilgog meur (*Tetrao urogallus*).

## Rummatadur

## Notennoù
Skilgog-avron

Ar **skilgog-avron** (liester : **skilgegi-avron**) a zo un evn, *Centrocercus urophasianus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
Ul labous krenndev eo, heverk dre bluñvennoù begek lost ar gour.

## Boued

## Annez

Bevañ a ra ar spesad en un takad hag a ya eus kornôg Kanada da vervent Stadoù-Unanet Amerika.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar **skilgog-avron** er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog-Kanada

Ar **skilgog-Kanada** (liester : **skilgegi-Kanada**) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Phasianidae, *Canachites canadensis* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe Tetrao canadensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar sepsad a gaver ar c'hwech isspesad anezhañ :
* *Canachites canadensis atratus*, e kreisteiz Alaska,
* *C. c. canace*, e gevred Kanada ha biz SUA,
* *C. c. *'canadensis**', eus kreiz Alberta da Labrador ha Skos Nevez,
* *C. c. franklinii*, eus gevred Alaska da walarn Wyoming hag Idaho,
* *C. c. isleibi*, e gevred Alaska,
* *C. c. osgoodi*, en hanternoz Alaska.

## Liammoù diavaez
*  ''Falcipennis canadensis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Falcipennis canadensis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog-Sibiria

Ar **skilgog-Sibiria** (liester : **skilgegi-Sibiria**) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Phasianidae, *Falcipennis falcipennis* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe Tetrao falcipennis (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant an evnoniour alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra ar spesad e reter Sibiria hag en enezen Sac'halin.

## Liammoù diavaez
*  ''Falcipennis falcipennis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Falcipennis falcipennis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog teñval

Ar **skilgog teñval** (liester : **skilgegi teñval**) a zo un evn eus familh ar skilgegi, *Dendragapus obscurus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev ar pevar isspesad anezhañ — *Dendragapus obscurus obscurus*, *Dendragapus obscurus oreinus*, *Dendragapus obscurus pallidus* ha *Dendragapus obscurus richardsonii* — e kornôg Norzhamerika.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar **skilgog teñval** er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog du

Ar **Skilgog du** (liester : **Skilgegi du**) a zo un evn eus familh ar skilgegi, *Lyrurus tetrix* (*Tetrao tetrix* gwechall) an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Neizhañ a ra ar seizh isspesad anezhañ — *Lyrurus tetrix baikalensis*, *Lyrurus tetrix britannicus*, *Lyrurus tetrix mongolicus*, *Lyrurus tetrix tetrix*, *Lyrurus tetrix ussuriensis*, *Lyrurus tetrix viridanus* ha *Lyrurus tetrix viridanus (tschusii)* — e hanternoz Eurazia.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog meur

Ar **skilgog meur** (liester : **skilgegi meur**) pe **skilgog bras** a zo un evn eus familh ar skilgegi, *Tetrao urogallus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Al labous a vev an daouzek isspesad anezhañ en Azia hag Europa :
* *Tetrao urogallus aquitanicus* : er Pireneoù,
* *Tetrao urogallus cantabricus* : e Menezioù Kantabria,
* *Tetrao urogallus karelicus* : e Finland hag ul lodenn eus Karelia,
* *Tetrao urogallus lonnbergi* : e ledenez Kola,
* *Tetrao urogallus major* :,
* *Tetrao urogallus obsoletus* : e hanternoz Rusia ha Siberia,
* *Tetrao urogallus pleskei* : e Belarus, hanternoz Ukraina hag en darn vrasañ eus lodenn europat Rusia,
* *Tetrao urogallus rudolfi* : e Karpatoù ha Menezioù Rhodop (Bulgaria, Gres, Roumania hag Ukraina),
* *Tetrao urogallus taczanowskii* :,
* *Tetrao urogallus uralensis* : e kreisteiz Oural ha mervent Siberia,
* *Tetrao urogallus urogallus* : e Finland, Norge ha Sveden,
* *Tetrao urogallus volgensis* : kreiz ha gevred Rusia.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar **skilgog meur** er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.


file:Grand Tétras MHNT.jpg|Vioù *Tetrao urogallus*.
file:Grand Tétra MHNT.jpg|Korf-eskern an evn.


## Notennoù ha daveennoù
Garan louet

Ar **c'haran louet** (*Grus grus*) a zo un evn hirc'harek.

## Annez
Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia hag Anatolia.

## Notennoù ha daveennoù
Garan dek

Ar **c'haran dek** (*Grus virgo*) a zo un evn hirc'harek eus kerentiad ar Gruidae..

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Eurazia.

## Rummatadur
Betek 2010 e oa anvet *Anthropoides virgo*.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Otiz bras

An **otiz bras** a zo un evn hirc'harek. *Otis tarda* eo e anv skiantel hag ar spesad nemetañ eo er genad *Otis*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Eurazia.

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog-Kaokaz

Ar **Skilgog-Kaokaz** (liester : **skilgegi-Kaokaz**) a zo un evn eus familh ar skilgegi, *Lyrurus mlokosiewiczi* (*Tetrao mlokosiewiczi* gwechall) an anv skiantel anezhañ.

## An anv
An anvadur skiantel a ra dave d'an ergerzher ha naturour polonat Ludwik Młokosiewicz (1831-1909).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en un takad ha a ya eus menezioù Kaokaz da viz Turkia ha gwalarn Iran.

## Rummatadur

## Liamm diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Skilgog beg du

Ar **skilgog beg du** (liester : **skilgegi beg du**) a zo un evn eus familh ar skilgegi, *Tetrao urogalloides* an anv skiantel anezhañ.

E-pad pell amzer e voe dalc'het deskrivadur Charles Lucien Bonaparte (1803-1857) graet e 1856 (*Tetrao parvirostris*), hini Alexander Theodor von Middendorff (1815-1894) a oa diaraok avat.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an tri isspesad anezhañ :
* *Tetrao urogalloides kamtschaticus*, e ledenez Kamtchatka,
* *Tetrao urogalloides stegmanni*, e trowardroioù lenn Baikal, menezioù Sayan ha hanternoz Mongolia,
* *Tetrao urogalloides urogalloides*, eus reter Siberia da hanternoz Manchouria ha Sac'halin.

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar **skilgog beg du** er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.

## Liammoù diavaez
*  ''Tetrao urogalloides'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Tetrao urogalloides'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Teleg beg moan

An **teleg beg moan** a zo un evn, *Phalaropus lobatus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

Bevañ a ra al labous el lec'hioù gleb.

## Liammoù diavaez
Athlétic Club Arles-Avignon

An **Athlétic Club Arles-Avignon** a zo ur c'hlub mell-droad a Vro-C'hall bet krouet e 2009 ha staliet en Arles. C'hoari a reont o c'hrogadoù er Stad Coubertin e Avignon. C'hoariet o deus e kampionad mell-droad Frañs Ligue 1 evit ar bloavezh 2010-2011, goude bezañ bet bloaz hepken e kampionad Ligue 2 ha bloaz hepken ivez e kampionad National, met addiskennet ez int kerkent e L2.

## Roll loreidi

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar c'hlub

----
Korag-Europa

Ar **c'horag Europa** a zo un evn liesliv amprevanetaer. *Coracias garrulus* eo e anv skiantel.

## Doareoù pennañ
Glas eo darn vrasañ e gorf, ha gell e gein. War-dro 30 cm eo ar c'horag, hag ouzhpenn 50 cm e hed-eskell.
Troioù ouesk a vez graet gant ar par pa vez deuet koulz an embarañ: nijal a ra uhel en oabl hag ober van da zifaragoellañ.
4 pe 5 vi a vez goret gant ar barez e-pad nebeutoc'h eget teir sizhun en un neizh savet e toull ur wezenn.

## Boued
Dreist-holl amprevaned tapet diwar-nij. Debriñ a c'hell ivez glazarded bihan pe logod ha frouezh en diskaramzer.

## Annez

Bevañ a ra er c'hoadoù gant gwez rouez pe e-kichen ar stêrioù. E reter ha kreisteiz Europa e vez gwelet. Divroañ a ra da Afrika er goañv (adalek fin miz Eost, penn kentañ miz Gwengolo).

## Notennoù ha daveennoù
Goapaer melen

Ar **goapaer melen** a zo ur spesad golvaneged bihan, *Hippolais icterina* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Sylvia icterina* (kentanv) da gentañ-penn (e 1817) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha diwar hugennoù ivez.

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad eus Europa ar C'hreiz da gornôg Siberia ha hanternoz Iran ha nijal kuit da Afrika ar Su da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez
*  ''Hippolais icterina'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hippolais icterina'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Football Club Istres Ouest Provence

Ar **Football Club [[Istres]] Ouest Provence** a zo ur c'hlub mell-droad a Vro-C'hall krouet e 1920. An eilvet klub eo e Bro-C'hall o vezañ bet "er Yalc'h", an hini kentañ o vezañ an Olympique lyonnais.

## Roll loreidi

* Kampion National : 2009
* Kampion Division 4 Groupe H : 1984
* Kampion DH Méditerranée : 1982 ha 1990
* Kampion DHR Méditerranée : 1981 ha 1989
* Kampion PHA Provence : 1980 ha 1988
* Kampion PHB Provence : 1987
* Trec'h Coupe de Provence : 1933, 1982, 1987, 1989,1992 ha 1993

## Anvioù brudet

{|border="0" cellpadding="2"
|- valign="top"
|
* Jacques Rémy
* Xavier Gravelaine
* Patrick Leugueun
* Pierre Njanka 
* Harlington Shereni 
* Ibrahima Bakayoko 
* Mamadou Doumbia
* Moussa N'Diaye
* Pape Sarr
* Abdoulaye Diagne-Faye
* Nassim Akrour
* Samir Meriem 
* Rafik Saïfi
* Salah Bakour
* Brahim Thiam
* Cédric Kanté
* Olivier Labruna
* Johan Cavalli 
* David Hamed 
|
|
* Laurent Courtois 
* Julien Viale
* Florian Maurice
* Victor Hugo Montaño 
* Rudy Riou
* Gérald Cid
* Cyril Arbaud
* Cédric Fauré
* Sébastien Pérez 
* Ahmed Yahiaoui 
* Marc Libbra 
* David Hamed
* Laurent Mohellebi
* Patrice Maurel 
* Garra Dembélé
* Yohann Rivière
* Alain Ravera
* Filipe Teixeira Andrade
* Hocine Ragued 
|
|
* Franck Chaussidière 
* Laurent Quievreux
* Laurent Weber
* Franck Priou
* Mobulu M'Futi 
* Adel Chedli
* Alain Boghossian
* Frédéric Hantz
* Steven Pelé
* Christophe Pignol
* Bruno Savry
* Nicolas Goussé
* Stéphane Nguéma
* Martin Djetou
* Ibrahima Bangoura
* Amor Kehiha
* Philippe Delaye
|}

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar c'hlub

## Notennoù ha daveennoù


----
Splujer (evn)

Ar **Splujered** eo an evned dour eus ar genad *[[Gavia]]*, an hini nemetañ er c'herentiad *Gaviidae*, hag en urzhiad *Gaviiformes*.

## An anv
Dont a ra o anv eus o boaz da vont war-c'horre an dour ha splujañ a-daol-trumm evit pesketa.

## Spesadoù
5 spesad Splujered a zo:
* (*Gavia stellata*) Splujer gouzoug ruz
* (*Gavia arctica*) Splujer gouzoug du
* (*Gavia pacifica*) Splujer an Habask
* (*Gavia immer*) Splujer bras
* (*Gavia adamsii*) Splujer beg gwenn

## Rummatadur

## Liammoù diavaez

## Daveoù ha notennoù