open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Geoffroy de Pennart

**Geoffroy de Pennart** zo ur saver-levrioù gallek evit ar vugale, skrivagner ha skeudennaouer.
Ganet eo bet e 1951 e Neuilly-sur-Seine ; e 1974 e voe diplomet gant an *École Supérieure d'Arts Graphiques* (Skol-Uhel Arzoù an Tresañ) hag en em stalias evel labourer dizalc'h.

Kartennoù douaroniezh a reas e deroù e resped, kent labourat evit kazetennoù ha treiñ war-du al labourioù tresel evit embregerezhioù (bruderezh, stummadur hag all). E labour gopret pennañ eo c'hoazh, e-kichen al levrioù evit ar vugale.

## Oberennoù
* *Il faut délivrer Gaspard !*, Kaléidoscope - 2014, ISBN 978-2-87767-813-1
* *Au service de Sa Majesté*, L'École des Loisirs, 2014, ISBN 978-2-87767-831-5
* *Georges le dragon*, L'École des Loisirs, 2013, ISBN 978-2-211-21595-4
* *Georges et Jules*, L'École des Loisirs, 2013, ISBN 978-2-87767-792-9
* *Le retour de Chapeau rond rouge*, L'École des Loisirs, 2012, ISBN 978-2-211-20886-4
* *La galette à l'escampette*, L'École des Loisirs, 2012, ISBN 978-2-87767-757-8
* *La présidente*, L'École des Loisirs, 2010, ISBN 978-2-87767-685-4
* *La princesse, le dragon et le chevalier intrépide*, L'École des Loisirs, 2009, ISBN 978-2-211-09537-2
* *Maman ! – Une histoire de Balthazar*, L'École des Loisirs, 2009, ISBN 978-2-87767-597-0
* *Igor et les trois petits cochons*, Kaléidoscope, 2007, ISBN 978-2-211-09082-7
* *Le loup, la chèvre et les 7 chevreaux*, L'École des Loisirs, 2006, ISBN 978-2-211-08638-7
* *Chapeau rond rouge*, L'École des Loisirs, 2005, ISBN 978-2-211-07922-8
*:E brezhoneg : *Togig Ruz*, Ti-Embann ar Skolioù (TES), 2009, ISBN 978-2-35573-023-8 (troidigezh gant Mark Kerrain)
* *Balthazar !*, L'École des Loisirs, 2005, ISBN 978-2-211-07882-5
* *Le loup est revenu !*, L'École des Loisirs, 2004, ISBN 978-2-211-20886-4
*:E brezhoneg : *Ar bleiz zo deuet en-dro*, Ti-Embann ar Skolioù (TES), 2014, ISBN 978-2-35573-127-3 (troidigezh gant Jean-Dominique Robin)
* *Vèzmô la sorcière*, L'École des Loisirs, 2002, ISBN 978-2-87767-376-1
* *Je suis revenu !*, L'École des Loisirs, 2001, ISBN 978-2-211-06511-5
* *Le Noël de Sophie*, L'École des Loisirs, 2000, ISBN 978-2-87767-306-8
* *Sophie la vache musicienne*, L'École des Loisirs, 2006, ISBN 978-2-211-08280-8
* *Le déjeuner des loups*, L'École des Loisirs, 1999, ISBN 978-2-211-05601-4
* *Le Loup sentimental*, L'École des Loisirs, 1999, ISBN 978-2-211-05299-3
*:E brezhoneg : *Ar bleiz tener e galon*, Ti-Embann ar Skolioù (TES), 2002, ISBN 978-2-87767-831-5 (troidigezh gant Jean-Dominique Robin)
* *Boniface et Philibert*, L'École des Loisirs, 1997, ISBN 978-2-87767-203-0
* *Jean Toutou et Marie Pompon*, L'École des Loisirs, 1996, ISBN 978-2-87767-187-3

### Oberennoù tud all, skeudennaouet gantañ
* *La reine des abeilles*, Breudeur Grimm. Kaléidoscope, 1992, ISBN 978-2-87767-075-3.
* *L'autre*, gant Zaza Pinson. Kaléidoscope, 2007, ISBN 978-2-211-08987-6

## Liammoù diavaez
* Pennad db e vuhez
* Fichenn an embanner "Kaléidoscope" diwar-benn an aozer 
* An aozer e ''Salon du livre jeunesse'', Montauban, miz Mae 2010
Blaenafon

**Blaenafon** (skrivet *Blaenavon* e saozneg) zo ur gêr e gevred Kembre, e kontelezh Torfaen, 33,2&nbsp;km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 5823 a dud, ha 581 anezho (%10) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Fabienne Juhel

**Fabienne Juhel** zo ur gelennerez lennegezh ha romantourez c'hallek vreizhat, ganet e 1965 e Sant-Brieg.

## Romantoù
**La Verticale de la lune*, Zulma, 2005.
**Les bois dormants*, Éditions du Rouergue, 2007.
**À l’angle du renard*, Éditions du Rouergue (2009) Priz Ouest France / Étonnants Voyageurs.
**Damned – Les enquêtes de Léo Tanguy*, Spezet, Coop-Breizh, 2010.
**Les hommes sirènes* Éditions du Rouergue (2011).
**Les oubliés de la lande*, Éditions du Rouergue (2013). Priz Karaez 2014.
**Julius aux alouettes*, Éditions du Rouergue, 2014.
**La Chaise numéro 14*, Actes Sud, 2017.
**Ceux qui vont mourir*, Sixto, 2017.
**La Femme murée*, Éditions du Rouergue, 2018.
**La mâle-mort entre les dents*, Bruno Doucey, 2020.
Sepúlveda

**Sepúlveda** zo un anv-lec'h spagnolek, deuet da vout anv-tiegezh, evel a c'hoarvez alies. 

## Lec'hioù
* Sepúlveda, kumun eus Spagn, e proviñs Segovia, e Kastilha ha León.
* *Sepulveda*, anv spagnolek ur c'harter, saoznekaet e anv, e Los Angeles, SUA.
*Valleruela de Sepúlveda, kumun

## Tud
* Juan Ginés de Sepúlveda, doueoniour spagnol eus  kantved.
* Lorenzo de Sepúlveda, skrivagner spagnol eus ar  kantved.
* Jorge Sepúlveda, anv-micher ar c'haner spagnol Luis Sancho Monleón (1917-1983), eus Kumuniezh València
* Luis Sepúlveda (1949–2020), skrivagner chileat.
Isla Cristina

**Isla Cristina**, gwechall *Real Isla de la Higuerita*, zo ur gumun e Spagn, en arvor proviñs Huelva, en Andalouzia, 7 km eus Portugal. E deroù 2012 e oa war-dro 22.000 a dud.

## Istor
Dont a ra an anv Isla Cristina eus hini ar rouanez Maria Cristina‎, en XIXvet kantved.
La Brière

***La Brière*** (*Ar [[Briwer]]* e brezhoneg) zo ur film mut gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Léon Poirier e 1924.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Senario : Léon Poirier, azasaet diwar ar romant *[[La Brière (romant)|La Brière]]* (1923) gant Alphonse de Châteaubriant,
* Produour : Compagnie Universelle Cinématographique (Pariz),
* Renerien ar skeudenniñ : Lucien Bellavoine ha Georges Specht,
* Aozer ar sonerezh orin : Paul Ladmirault,
* Kinklour : Robert-Jules Garnier,
* Prantad filmañ : adalek miz Meurzh betek miz Mezheven 1924,
* Lec'hioù filmañ : Sant-Yoasin (Liger-Atlantel),
* Deiziad dont er-maez : 23 a viz Ebrel 1926,
* Padelezh : 106'.

## An danvez
Ur vro a c'heunioù eo ar Briwer, e-lec'h ma vev ha ma labour gwazed ha merc'hed kalet ouzh o foan. Tabutoù garv a sav pa'z eus kaoz da zisec'hañ ar gwernioù a-benn oberiañ brik. Kemer a ra Aoustin penn ar re a dal ouzh ar raktres. Ha nac'h a ra ar c'hozhiad reiñ dorn e verc'h Théotiste d'ar c'houer yaouank Jannin war zigarez n'emañ ket hemañ ali gantañ.

## Roll ar gomedianed pennañ
* José Davert : Aoustin,
* Laurence Myrga : Théotiste,
* Jeanne Marie-Laurent : Aoustine,
* Armand Tallier : Jannin,
* Eugénie Nau : Florence,
* Madame Lenoir : Julie,
* Renée Wilde : Marie,
* Romain Mouton : an aotrou maer.

## Liammoù diavaez
* '''''La Brière''''' war Internet Movie Database
* '''''La Brière''''' war Cinémathèque de Bretagne
Elim

**Elim** zo un anv-lec'h meneget er Bibl, hag a gaver e meur a vro. 

## Lec'hioù
* Elim (Bibl)

;Aostralia
* Elim Aboriginal Mission, Queensland

; Namibia
* Elim (Namibia), kêriadenn e biz ar vro

;Izelvroioù
* Elim (Drenthe) 

;Suafrica
* Elim, Western Cape

;Kembre
* Elim (Enez Mon)

;SUA
* Elim (Alaska)
Elim (Bibl)

**Elim** (אֵילִם, *’êlim* en hebraeg) a oa unan eus kamplec'hioù an Hebreed goude an Ermaeziadeg eus Henegipt. Meneget eo en Ermaeziadeg 15.27, hag e Levr an Niveroù 33.9, evel ul lec'h ma oa daouzek puñs ha dek palmezenn ha tri-ugent," hag eno "e kampjont tost d'an dour".
Ermaeziadeg

An **Ermaeziadeg** (*Chemot* (שְׁמוֹת) en hebreeg), a vez graet eus eil levr ar Bibl hag an Testamant Kozh, hag a zo anvet Exodus e latin. Ennañ eo kontet istor an Hebreed o vont kuit eus Egipt, o treuziñ ar Mor Ruz, renet gant Moizez, o vont dre Gouelec'h ar Sinai, ma resevas Moizez an Dek Gourc'hemenn war ar Menez Sinai, war o hent da vetek an Douar Prometet.

## Troidigezhioù brezhonek
**[https://br.wikisource.org/wiki/Bibl/Ann_Ekzod Ann Eksod]*, e Bibl Yann-Frañsez ar Gonideg, embannet e 1866 e Sant-Brieg.
**Levr an Ermaeziadeg*, e Bibl.bzh e 2025.

## Liamm diavaez
* Ar Bibl katolik e brezhoneg (Levr an Ermaeziadeg)
Léon Poirier

**Louis Marie Léon Alfred Poirier**, bet ganet e Pariz d'ar 25 a viz Eost 1884 hag aet da Anaon en Urval (Dordogne) d'ar 27 a viz Mezheven 1968, a oa ur filmaozour gall.

## E filmoù
* 1913 : *[[Cadette]]*,
* 1914 : *[[Le Trèfle d'argent]]*,
* 1914 : *[[Le Nid]]*,
* 1914 : *[[Ces demoiselles Perrotin]]*,
* 1914 : *[[L'amour passe]]*,
* 1919 : *[[Âmes d'Orient]]*,
* 1920 : *[[Narayana]]*,
* 1920 : *[[Le Penseur]]*,
* 1921 : *[[L'Ombre déchirée]]*,
* 1921 : *[[Le Coffret de jade]]*,
* 1922 : *[[Jocelyn]]*,
* 1923 : *[[Geneviève]]*,
* 1923 : *[[L'Affaire du courrier de Lyon]]*,
* 1924 : *[[La Brière]]*,
* 1926 : *[[La Croisière noire]]*,
* 1928 : *[[Verdun, visions d'histoire]]*,
* 1930 : *[[Caïn, aventures des mers exotiques]]*, kenaozet gant Emil-Edwin Reinert,
* 1933 : *[[La Voie sans disque]]*,
* 1934 : *[[La Croisière jaune]]*, kenaozet gant André Sauvage,
* 1936 : *[[L'Appel du silence]]*,
* 1937 : *[[Sœurs d'armes]]*,
* 1940 : *[[Brazza ou l'épopée du Congo]]*,
* 1943 : *[[Jeannou]]*,
* 1949 : *[[La Route inconnue]]*.
Bécassine (film)

***Bécassine*** zo ur film gallek, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Pierre Caron e 1939.

Pa zeuas e-maez e penn-kentañ miz Gwengolo 1940 e lakaas brouez ruz e Breizh a-bezh en abeg d'an doare dismegañsus ma veze taolennet Breizhiz ennañ.

Adsavet e oa bet ar film gant Archives françaises du film ha bannet en-dro e Palez Tokyo (Pariz XVI) e 1993 tre dirak an aktourez Paulette Dubost he devoa dalc'het roll "Bécassine" en oberenn orin.

## Fichenn deknikel
* Doare : Komedienn,
* Senario : Jean Nohain, azasaet diwar ar rummad bannoù-treset *[[Bécassine]]* gant Caumery (lesanv Maurice Languereau) hag Émile-Joseph Porphyre Pinchon,
* Divizoù : René Pujol,
* Produourien : Pierre Caron ha Charles Tenneson,
* Rener produiñ : Guy Lacourt,
* Kevredad dasparzhañ : Distribution Parisienne de Films,
* Renerien ar skeudenniñ : Willy Faktorovitch, François Franchi ha Marcel Villet,
* Ijinour ar son : Robert Teisseire,
* Aozer ar sonerezh orin : Raoul Moretti,
* Kinklourien : Jean Douarino ha Jacques Gut,
* Gwiskamantoù : ,
* Frammerien : Madeleine Cathelin hag André Gug,
* Prantad filmañ : bet kroget en nevezamzer 1939,
* Lec'hioù filmañ : Lannuon, Perroz-Gireg, Ploumanac'h ha Tregastell (Aodoù-an-Arvor),
* Deiziadoù dont e-maez : 3 a viz Gwengolo 1940 (), 5 a viz Genver 1945 (),
* Padelezh : 93'.

## An danvez
Distro eo Bécassine, peizantez vreizhat dister anezhi, eus ur veaj dre ar bed. Keginerez eo e ti an itron a c'hGrand-Air a herberc'h izili an tiegezh Tampico ivez, dezhe da baeañ o chomadenn. C'hwiblaerien int e gwirionez, dedennet-kaer gant madoù ar re c'hGrand-Air kentoc'h. Klask a ra José, mab ar familh Tampico, lorbiñ Annie a c'hGrand-Air a gav gwelloc'h daremprediñ an doktor Chancerelle. Kuzhat a ra ar re Dampico o bizeier e kambr Bécassine da reiñ da grediñ int bet laeret digante. Tamallet eo al laeroñsi da Chancerelle, o lakaat Annie en dizesper. Dre chañs e tiskoach Bécassine ar voualc'h war he neizh ha gallout a ra an daou amourouz dimeziñ a-barzh fin ar gont.

## Roll ar gomedianed pennañ
* Paulette Dubost : Annaig Labornez pe *Bécassine*,
* Alice Tissot : an itron markizez a c'hGrand-Air,
* Annie France : Annie a c'hGrand-Air,
* Max Dearly : an aotrou Adhémar de Proey-Minans,
* Daniel Clérice : José Tampico,
* Marguerite Deval : an itron Tampico,
* José Sergy : Chancerelle,
* Nita Raya : Arlette,
* Marcel Vallée : an eontr Coretin
* Roger Legris, René Navarre, Émile Ronet, Maurice Salabert, André Siméon.

## Liammoù diavaez
* '''''Bécassine''''' war Internet Movie Database
* '''''Bécassine''''' war Cinémathèque de Bretagne
* Bécassine bannet e Douarnenez . E-touez an dud goulennataet e weler Per Denez).
Yann Vallerie

**Yann Vallerie** zo ur broadelour breizhat eus an tu-dehou pellañ, bet ganet e 1983 e Dinan.

Desavet eo bet en ur familh a vroadelourien vreizhat.

Yann Vallerie zo bet ezel eus Emgann hag eus Adsav, kent krouiñ Breizh Yaouank, ur strollad rannvroelour eus an tu-dehou pellañ, deuet eus ar Bloc Identitaire gall. Er penn anezhañ emañ abaoe 2008. Graet en deus ur brezegenn en anv Unvaniezh Koad Kev da zeiz Lun Fask. 
E 2012 e oa aet war ar renk evel danvez-kannad e pastell-vro Montroulez : 0,58% eus ar mouezhioù en doa bet.

Plediñ a ra gant al lec'hienn Breizh Info abaoe 2013 pa z'eo aet da get e strolladig Jeune Bretagne. Skrivañ a ra traoù ivez e lec'hiennoù gall eus an tu-dehoù pellañ evel *[[Riposte Laïque]]* ha *[[Boulevard Voltaire]]*

Liammet-tre ez eo hent stourm Yann Vallerie gant hini Phillipe Milliau abaoe krouidigezh Breizh Yaouank betek fin ar strolladig etrezek krouidigezh al lec'hienn kelaouiñ tuet Breizh-info hag ar skinwel enlinenn Tv-Libertés.
.

Adkavet e vez alies an daou zen asambles Yann Vallerie ha Phillipe Milliau evel amañ aterset gant ar radio broadelour gall Méridien Zéro.

## Notennoù
Fabrice Coupechoux

**Fabrice Coupechoux** zo ur c’helenner hag un troer, bet ganet e 1984, e Gwengamp. 

Goude bout graet *hypokhâgne* ha *khâgne* el lise Sant-Frañsez-Zavier e Gwened e reas studioù war ar brederouriezh e Skol-veur Roazhon, lec'h m'en deus bet e vaster e 2007, gant ar c'hounskrid *La concupiscence chez saint Augustin* ("An droukc'hoantegezh e oberenn sant Eosten").

Skolaer divyezhek e voe, etre 2011 ha 2013, ha bremañ e kelenn brezhoneg ha saozneg e Kemper ha tro-war-dro. Troet en deus un nebeud testennoù e brezhoneg diwar ar galleg hag ar saozneg.

## Labourioù
Sinañ a ra gant stumm brezhonekaet e gentanv, Fabrig Coupechoux.

### Troidigezhioù
#### Levrioù
*Athanase Vantchev de Thracy, "Ar groazstagadur hervez Velasquez" ha "CLXX", *Divine dignité du Verbe*, embannadur Institut Culturel De Solenzara, 2013 
*Hervé Catta, *C'hoant a 'm eus da vervel en un doare din*, diwar ar galleg, Association pour la Culture Citoyenne, Genver 2014 
*Guy Lehideux, *Santez Tereza vihan*, diwar ar galleg, gant ur rakger a-berzh an aotrou 'n eskob Raymond Centène, Imbourc'h, Gouere 2015 
**War roudoù labourerien ar mengleuzioù e Kreiz-Breizh*, un albom hag a ginnig istor mengleuzioù Lokmaria-Berrien hag Uhelgoad, Skolaj Beg-Avel Karaez, Mae 2021 

#### E Nidiad
*Saint-Loup, *Jean Benvoar* (arroud eus ar romant *Les Nostalgiques*), diwar ar galleg, niverenn 18 Nidiad, Ebrel 2014
*Kurt Vonnegut, *Harrison Bergeron*, diwar ar saozneg, niverenn 19 Nidiad, Gouere 2014

### Barzhonegoù
* Barzhonegoù e galleg chomet diembann, skrivet etre 1999 ha 2007 ;
*"*Pevar barzhoneg*", Nidiad, Niverenn 40, Genver 2020.

## Notennoù
Ar Gedour Mag

**Ar Gedour Mag** zo ul lec'hienn vrezhon gristen divyezhek, e galleg hag e brezhoneg, e-lec'h e kav an nen pennadoù diwar-benn ar feiz katolik, ar pedennoù hag an nevezenti eus an Iliz katolik e Breizh. Krouet eo bet e 2011. Meret e vez gant Eflamm Kaouissin hag al lec'hienn-mañ zo an hini ofisiel eus al laz-kanañ Gedourion ar Vintin.

Kinnig a ra un heklev hag ul liamm eus obererezh meur a gevredigezh kristen brezhonek : Emglev An Tiegezhioù, Tiegezh Santez Anna, izili zo anezho a gemer perzh enni war-eeun, evel Youenn Caouissin pe Fabrice Coupechoux...

Bremañ ez eo anvet "Ar Gedour" hepken.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn Ar Gedour Mag
Kristina Stigsdotter Hvide

**Kristina Stigsdotter Hvide**, pe *Christine Stigsdatter* e daneg, ganet war-dro 1145 ha marvet war-dro 1200, a oa rouanez Sveden etre 1164 ha 1167 evel pried ar roue Karl Sverkersson.
Hermon

**Hermon** zo un anv-lec'h meneget er bibl, ha skignet dre ar bed.

*Menez Hermon, ur menez war harzoù Liban ha Siria

###### 
*Hermon (Armenia)

###### 
* Hermon (Enez Mon)
* Hermon (Sir Gaerfyrddin)
* Hermon (Sir Benfro)

###### 
*Hermon (Maine), ur gêr
Katarina Stenbock

**Katarina Gustavsdotter** Stenbock (1535-1621) a oa rouanez Sveden etre 1552 ha 1560 evel trede pried Gustav Vasa (1496-1560), roue Sveden. 

## He buhez
Merc'h e oa da Gustaf Olofsson Stenbock ha Brita Eriksdotter Leijonhufvud. C'hoar-gaer d'ar roue e oa he mamm, pa oa c'hoar d'e eil pried, Margareta Leijonhufvud. C'hoar e oa Katarina da Ebba Stenbock.

Prometet e oa dorn Katarina, 17 vloaz, pa daolas ar roue e c'hoant warni. Ret e oa terriñ ar promesa. Kuit e redas ar grennardenn da guzhat pa erruas ar roue emaner he zud. Hervez a voe kontet e komze alies eus he danvez-pried yaouank a-greiz he c'housk. Enebiñ ouzh an eured a reas an Iliz dre ma oa nizez da eil pried ar roue. Ar roue a respontas ne dalve reolennoù an Testamant Kozh nemet evit ar yuzevien. 

Euredet e voent e miz Eost 1552. 17 vloaz e oa ar plac'h nevez, 56 vloaz an ozhac'h kozh, 39 bloaz koshoc'h egeti eta.

Eizh vloaz e padas o friedelezh, ha ne voe ket evurus. Intañvez e oa Katarina da 25 bloaz, ha ne addimezas ket.
Margareta Leijonhufvud

**Margareta Eriksdotter**, pe **Margareta Leijonhufvud** (1añ a viz Genver 1516- 26 a viz Eost 1551), a oa rouanez Sveden evel eil pried Gustav Vasa (1496-1560), roue Sveden, ugent vloaz koshoc'h egeti. 

## He buhez
Goude marv e bried kentañ, Katharina von Sachsen-Lauenburg (1513–1535), ec'h addimezas ar roue Gustav da Margareta.

## He bugale
Ugent vloaz e oa Margareta Leijonhufvud e 1536 pa zimezas d'ar roue, a oa daou-ugent vloaz. Dek bugel o doe:
# Johan III (1537–1592), Roue Sveden 1568–1592, Roue Norge ha Danmark
# Katarina (1539–1610), dimezet d'ar c'hont Edzard II av Ostfriesland
# Cecilia (1540–1627), dimezet d'ar margrav Kristoffer II av Baden-Rodemachern 
# Magnus (1542–1595), dug Östergötland
# Karl Gustavsson (ganet ha marvet e 1544)
# Anna (1545–1610), dimezet d'ar c'hont Georg Johan Iañ Pfalz-Veldenz
# Sten Gustavsson (1546–1547)
# Sofia (1547–1611), dimezet d'an dug Magnus II av Sachsen-Lauenburg
# Elisabet (1549–1597), dimezet d'an dug Kristofer av Mecklenburg
# Karl IX (1550–1611), rejant 1599–1604 ha roue Sveden 1604–1611
Diada de Sant Jordi

**Diada de Sant Jordi**, pe **Sant Jordi** hepmuiken, eo Gouel broadel Katalonia, d'an 23 a viz Ebrel.

Ar c'hiz eo kinnig ur rozenn en deiz-se, ha bremañ ivez, ul levr katalanek. Abaoe 1995, gant an UNESCO, eo deuet da vout *Devezh al levrioù ha gwirioù an oberourien er bed*

En 1926, ar skrivagner hag embanner spagnol Vicent Clavel i Andrés, eus Valencia hogen o chom e Barcelona, rener an *Editorial Cervantes*, a ginnigas da berc'henned ar stalioù-levrioù aozañ ur gouel evit skignañ levrioù. . Da gentañ e voe kinniget ar 7 a viz Here, goude an 23 a viz Ebrel, da enoriñ ar skrivagner brudetañ e Spagn, Miguel de Cervantes, beziet d'an 23 a viz Ebrel 1616. 

## Notennoù

## Pennad kar
*Jordi
*Gouel Jord

## Liamm diavaez
*Catalan Day
Jan Matejko

thumb|Emboltred gant Jan Matejko
**Jan Alojzy Matejko** (Kraków , 24 a viz Mezheven 1838 – 1añ a viz Du 1893) a oa ul livour polonat. Brudet eo abalamour m’en deus livet e-leizh a daolennoù awenet gant istor e vro.

## E vuhez hag e oberenn
Ganet e vo Jan Matejko en un tiegezh unnek a vugale. Mervel a reas e vamm pa oa yaouankik c’hoazh ha desavet e voe gant e voereb. Buan e voe merzet pegen donezonet e oa ar paotr evit al livañ ha mont a reas d’an oad a 14 vloaz da skol arzoù-kaer Kraków. Goude-se e kendalc’has gant e studioù e München hag e Vienna, a-raok distreiñ da Graków. Anvet e voe da rener skol arzoù-kaer Kraków e 1873.
En e yaouankiz en doa anavezet Matejko darvoudoù a bouez : emsavadeg Kraków e 1846, aloubadeg ar gêr gant an Aostrianed e 1848, pa voe lazhet unan eus e vreudeur. E 1863 e savas a-du gant Emsavadeg Genver. Daoust ma ne gemeras ket perzh e-unan en emgannoù e roas arc’hant d’an emsaverien ha kas a reas armoù d’an emsavidi. Bras e voe levezon an darvoudoù-se warnañ ha ganto e voe awenet en e labour livour.
Gant e daolennoù eus stourmoù hag emsavadegoù Poloniz en deus tapet brud en e vro, evel da skouer gant e eoullivadur bras-bras eus Emgann Grunwald, savet e 1878. Ur sell brogarour a daole war an darvoudoù eus istor Polonia ha gant e daolennoù eo bet kreñvaet an emskiant vroadel e-touez tud e vro. Gouzout a rae Matejko ne oa ket feal e labour atav ouzh ar wirionez istorel, met evitañ e oa pouezus o c’hefridi evit taolenniñ an istor, pouezusoc’h zoken eget gwirionez an amzer dremenet.
Ouzhpenn al livadurioù bras-se ez eus bet graet labourioù all gant Matejko : skeudennaouet en deus un toullad levrioù ha livet en deus poltredoù ivez.

## Skeudennaoueg

Skeudenn:Jan Matejko-Auto portrait.jpg|Emboltred (1892)
Skeudenn:Matejko-Gamrat i Stańczyk.jpg|Piotr Gamrat ha Stańczyk (1873–1878)
Skeudenn:Matejko-chrobry at Kiev (Kijow).jpg|Bolesław Chrobry oc'h erruout e Kyiv (1883)
Skeudenn:Wernyhora.jpg|Ar c'hozak Wernyhora (1883)
Skeudenn:Jan Matejko-Astronomer Copernicus-Conversation with God.jpg|Copernicus o komz gant Doue (1872)
Skeudenn:Stanczyk Matejko.JPG| Stańczyk (1862)
Skeudenn:Rok 1863 Polonia.JPG|"Polonia" (1863)
Skeudenn:Alchemik Sedziwoj Matejko.JPG|An alkimiour Sendivogius (1867)
Skeudenn:Matejko-Bebek.jpg|Gwel eus Bebek, e-kichen Kergustentin (1872)


## Liammoù diavaez
* Buhez ha labour Matejko
Llansadwrn

**Llansadwrn** zo un anv-lec'h kembraek ha hini meur a lec'h e Kembre.

## Gerdarzh
Savet eo diwar ar gerioù llan (lann) ha *Sadwrn* (sadorn). 

## Lec'hioù
*Llansadwrn (Enez Mon)
*Llansadwrn (Sir Gaerfyrddin)
Le Choc

***Le Choc*** (*Ar Stokadenn* e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour gall Robin Davis e 1982.

## Fichenn deknikel
* Doare : Film-polis,
* Skoazellerien-sevener : Tony Aboyantz, Sophie Delmas ha Michel Thibaud,
* Senario : Robin Davis, Alain Delon, Dominique Robelet ha Claude Veillot diwar ar romant-polis *[[La Position du tireur couché]]* (1981) gant Jean-Patrick Manchette,
* Divizoù : Robin Davis, Alain Delon, Dominique Robelet ha Claude Veillot,
* Produourien : Sara Films (Pariz) ha T. Films (Pariz),
* Rener ar skeudenniñ : Pierre-William Glenn,
* Ijinourien ar son : Michel Desrois hag Harald Maury,
* Aozer ar sonerezh orin : Philippe Sarde,
* Kinklour : Serge Douy,
* Gwiskamantoù : ,
* Frammer : Thierry Derocles,
* Prantad filmañ : ,
* Lec'hioù filmañ : Beg Meilh (Fouenant), Pariz
* Deiziad dont er-maez : 28 a viz Ebrel 1982,
* Padelezh : 100'.

## An danvez
Lazher gopret anezhañ e tiviz Martin Terrier dilezel ar vicher-se, en desped da alioù e vignon Michel. Fellout a ra da gCox, hemañ e penn ur strollad torfedourien, lazhañ Terrier en deus klasket repu e Breizh, e-barzh ar verouri emañ Jeanne Faulques perc'henn warni. Dalc'het e vez ar stal labour-douar gant Claire, gwreg ar merour : buan a-walc'h e c'han liammoù karantez etre Claire ha Martin. Dre m'eo bet adkavet e roudoù gant Cox e tec'h Terrier, a-gevret gant Claire, da Bariz...hep gouzout e oa bet gwerzhet gant Michel.

## Roll ar gomedianed pennañ
* Alain Delon : Martin Terrier,
* Catherine Deneuve : Claire,
* Philippe Léotard : Félix,
* Stéphane Audran : Jeanne Faulques,
* Étienne Chicot : Michel,
* Féodor Atkine : Borévitch,
* Franck-Olivier Bonnet : Silvio,
* Catherine Leprince : Mathilde,
* François Perrot : Cox,
* Jean-Louis Richard : an enseller Maubert.
Sadwrn

**Sadwrn** pe **Sadwrn Farchog**, pe **[[Sadorn]]** e brezhoneg, pe *Saturnus* pe * Saturninus* e latin, ganet war-dro 480, a oa, hervez ar vojenn, ur sant brezhon hag a roas e anv d'an daou lec'h anvet Llansadwrn : an eil e Sir Gaerfyrddin, egile en Enez Mon. 

## Mojenn
Breur e oa da Ildud ha mab da Bican. Hervez e anv e c'haller krediñ e oa bet soudard en arme roman. Dimezet e vije bet da Canna, ur mab o dije bet, sant Crallo.

## Istor
E 1742 e voe kavet ur maen-bez en iliz Llansadwrn, Môn, lakaet abaoe e moger an iliz. Hervez V. E. Nash-Williams, e lenner kement-mañ:

: HIC BEATUS (-) SATURNINUS SE(PULTUS) (I)ACIT ET SUA SA[NCTA] CONIU(N)X PA(X) (VOBISCUM SIT)

A c'haller treiñ evel-hen:
:*Amañ eo beziet ar gwenvidig Saturninus hag e wreg santel. Peoc'h Doue ganeoc'h.*

Lidet e vez d'an 29 a viz Du, moarvat abalamour ma'z eo bet droukvesket e anv ha hini Sant Saturninus Toulouse, en Okitania. Ur skeudenn gizellet anezhañ a weler en iliz Biwmares m'en gweler evel marc'heg barvek. 

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*''St. Sadwrn Farchog of Llansadwrn'' - Early British Kingdoms
Meurig

**Meurig** zo un anv-bihan kembraek, hag a deufe diwar an anv latin e *[[Mauritius]]*.

*Meurig ap Idnerth, roue brezhon Buellt, 
*Meurig ap Dyfnwal,
*Meurig ap Tewdrig, mab da Sant Tewdrig, roue Gwent ha Glywysing,
*Meurig (eskob) (marvet e 1161), eskob Bangor etre 1139 ha 1161.

## Lec'h
*Ystrad Meurig e Ceredigion.
Crallo

Ur sant brezhon eus ar  e oa **Crallo**.

Mab e oa da Sant Sadwrn ha da Santez Canna, hervez ar vojenn. Deuet e vije eus Breizh da studiañ da Llanilltud Fawr.

Gantañ e vije bet savet iliz Llangrallo. Feunteun Grallo zo e-kichen an iliz.

## Notennoù
Llangrallo

Ur gêriadennig eus kreisteiz Kembre eo **Llangrallo**, etre Pencoed ha Pen-y-bont ar Ogwr, e kontelezh Pen-y-bont ar Ogwr; *Coychurch* eo an anv saoznek.

Hervez an hengoun e vije bet savet iliz Llangrallo gant Sant Crallo, er VIvet kantved. Kroazioù kozh a weler en iliz.
Tewdwr Mawr

**Tewdwr Mawr** a oa roue Breizh, ha tad santez Canna, hervez ur vojenn eus Kembre, bet ganet marteze e spered Iolo Morgannwg. Droukvesk zo marteze gant Tewdwr Mawr ap Cadell (997-1089), bet ganet tri c'hant vloaz diwezhatoc'h.

## Notennoù
Agustín Fernando Muñoz y Sánchez

**Agustín Fernando Muñoz y Sánchez** (Tarancón, 4 a viz Mae 1808 - An Havr-Nevez, 11 a viz Gwengolo 1873) a oa un ofiser spagnol, kentañ Dug Riánsares ha kentañ Markiz San Agustín, a oa eil pried Maria Cristina an Div Sikilia (1806-1878), Rouanez Spagn ha rejantez Spagn.

## Buhez
Skoaz-ouzh-skoaz gant e bried María Cristina e savas embregerezhioù da aozañ linennoù-houarn en Asturiez ha Bro València hag arc'hant bras a rejont.

Ne oa ket troet gant ar politikerezh ha nac'h a reas kurunenn Ecuador pa deuas pennadurezhioù ar vro-se d'he c'hinnig dezhañ. Gant e vreudeur e reas aferioù gant an tiegezh Rothschild, ar bank Laffitte ha kentañ markiz Salamanca.

Eizh bugel o doe, titlet gant o hanterc'hoar rouanez, Isabel II, etre 1847 ha 1849 :
* María de los Desamparados Muñoz y de Borbón, kentañ Kontez Vista Alegre (1834 - 1864)
* María de los Milagros Muñoz y de Borbón, kentañ Markizez Castillejo (1835 - 1903)
* Agustín Muñoz y Borbón, Dug Tarancón, kentañ Beskont Rostrollano ha Priñs Ecuador (1837 - 1855)
* Fernando Muñoz y de Borbón, kentañ Beskont Alborada ha kentañ Kont Casa Muñoz; eil Dug Riánsares, eil Dug Tarancón hag eil Beskont Rostrollano (1838 - 1910)
* María Cristina Muñoz y de Borbón, Markizez Isabela ha Beskontez Dehesilla (1840 - 1921)
* Juan Muñoz y de Borbón, kentañ Kont ar Recuerdo, kentañ Beskont Villarrubio hag eil Dug Montmorot e Bro-C'hall (1844 - 1863)
* Antonio de Padua Muñoz y Borbón (1842 - 1847)
* José María Muñoz y de Borbón, kentañ Kont Gracia ha kentañ Beskont an Arboleda (1846 - 1863)

Mervel a reas en harlu en Havr-Nevez.
Vos gueules, les mouettes !

***Vos gueules, les mouettes !*** zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour gall Robert Dhéry e 1974.

Ne reas ket berzh tamm ebet ar film-mañ a vode an darn vuiañ eus ar strollad fentigellourien droch Les Branquignols...evit ar wech diwezhañ e gwirionez dre na savas Robert Dhéry tra ebet evit ar sinema ken.

## Fichenn deknikel
* Doare : Komedienn,
* Skoazeller-sevener : Bernard Mongourdin,
* Senario : Colette Brosset, Gérard Calvi, Françoise Dorin hag Albert Jurgenson, diwar mennozh orin Robert Dhéry,
* Divizoù : Robert Dhéry,
* Kevredadoù produiñ : Les Artistes Associés ha Télécip (Pariz),
* Rener ar skeudenniñ : Jean Tournier,
* Ijinour ar son : William-Robert Sivel,
* Aozer ar sonerezh orin : Gérard Calvi ha Françoise Dorin,
* Kinklour : André Jary,
* Frammer : Albert Jurgenson,
* Luc'hskeudenner leurenn : Jean-Louis Castelli,
* Prantad filmañ : bet kroget d'an 29 a viz Ebrel 1974,
* Lec'hioù filmañ : Benodet, Kombrid Sant-Voran ha Beg an Dorchenn e Ploveur (Penn-ar-Bed),
* Deiziad dont er-maez : 30 a viz Here 1974,
* Padelezh : 80'.

## An danvez
Emañ an tiegezh Kenaveg o chom e Saint-On, ur porzh bihan e Breizh. Loc'het eo ur genstrivadeg filmoù *Super 8* gant ar skinwel gall, ur priz a bemp mil lur d'an hini ez ay ar maout gantañ. Ma ra o soñj ar Genaveged da filmañ o c'horn-bro, oc'h ober d'ar boblañs lec'hel kemer perzh er raktres. 

## Roll ar gomedianed
* Robert Dhéry : Benoît Kenavec,
* Colette Brosset : Annick Kenavec,
* Pierre Mondy : Bibi Kenavec,
* Pierre Olaf : Pierrot,
* Christian Duvaleix : Mammig Kenavec, ur martolod, ar c'hlasker-bara,
* Robert Rollis : ar parlocher,
* Jacques Legras : an aotrou Le Marlec, an aotrou person, ar soner trompilh,
* Micheline Dax : an itron Le Marlec,
* Isabelle Duby : Anne, gwreg Antoine,
* Pierre Tornade : ar c'habiten, ar soner,
* Robert Castel : Antoine, ostiz "La Crêpe d'Alger",
* Jacques Duby : diwaller an tour-tan,
* Jacques Rouland : ar c'hinniger skinwel,
* Jacques Marin : an douger banniel.

## Liammoù diavaez
* '''''Vos gueules, les mouettes !''''' war Internet Movie Database
* '''''Vos gueules, les mouettes !''''' war Cinémathèque de Bretagne
Inis Cathaigh

**Inis Cathaigh** pe **Enez Cathaigh** (**Scattery Island** e saozneg) zo un enezenn en aber ar stêr Sionainn en Iwerzhon. Emañ dirak aod Cill Rois, e kontelezh An Clár. Didud eo an enezennig-se bremañ met un tour-tan zo ha dismantroù ur manati, un tour hag ur savadur ma oa pezhioù-kanol.

Saoznekaet eo bet anv iwerzhonek an enezenn (Inis Cathaigh) en *Iniscathy* da gentañ, *Iniscattery* da eil, hag a-benn ar fin eo aet da *Scattery (Island)*.

Brudet e oa Inis Cathaigh gwechall, abalamour ma voe savet ur manati enni gant sant Senan, unan eus daouzek abostol Iwerzhon, ha ma voe perc’hirindedoù kristen enni adalek ar . Aspadennoù a chom eus peniti ar sant hag eus ar savadurioù a voe savet da-heul, koulz hag eus un tour 36,5 metr uhelder, unan eus uhelañ tourioù kozh Iwerzhon.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Inhabitants of Scattery Island, Shannon Estuary, Co. Clare by Senan Scanlan
Celina González

**Celina González Zamora **, ganet e 1929 e Nueva Luisa, e proviñs Matanzas, e Kuba, zo ur ganerez. Er bloavezhioù 1950 e kane en daouad **Celina y Reutilio**. 

Kouerien e oa he zud. Pa oa bugel e kane gante hag he breur hag he c'hoar e beilhadegoù (*saraos*) an dibenn-sizhun. Ángela a sone an tres hag a gane ha Jesús a sone laúd. Celina a gane tonioù en doare * guajiro*. Digant he mamm e teskas enoriñ an doueed afrikan : Ochún, Babalú Ayé, Changó y Yemayá.

**Reutilio Domínguez Terrero** (*Guantánamo, 1921 - †1971) a oa gitarour. 

## He buhez
Pa oa bugel ez eas da chom gant he zud da Santiago de Cuba. E 1943 e reas anaoudegezh gant karantez he buhez, Reutilio Domínguez .

## Kanaouennoù
**Que viva Changó!*, en enor d'an doue Changó. Deut da vout *Que viva Fidel!* (un doue all).
**Tumba la caña*, da zougen bri d'an droc'herien korz-sukr

## Liamm diavaez
*Que viva Changó!
*Pedacito de mi vida 
*Tumba la caña
Margareta Eriksdotter (rouanez Norge)

**Margareta Eriksdotter** pe **Margareta Eriksdatter** (war-dro 1155 – 1209) a oa ur briñsez svedat deuet da vout rouanez Norge. 

Merc'h e oa da Erik IX, Roue Sveden, ha d'e bried Christina Björnsdotter. 

E 1189 e timezas da Sverre Sigurdsson, roue Norge.
Gyula Horn

**Gyula Horn** (ganet d'ar 5 a viz Gouhere 1932 e Budapest ha marvet d'an 19 a viz Even 2013 e Budapest), a oa ur politikour hungarat. Kentañ Ministr Hungaria e voe etre ar 15 a viz Gouhere 1994 hag ar 6 a viz Gouhere 1998.
Alberto

**Alberto** zo un anv-bihan italianek, spagnolek ha portugalek. 

## Yezhoù all
*Albert, en alamaneg, galleg, katalaneg, saozneg...
*Adalbert, hag Albrecht, en alamaneg
*Alberzh, e brezhoneg. 

### Merc'hed
*Alberta, en alamaneg, saozneg
*Alberte, Albertine, e galleg
*Albertina, e spagnoleg

## Tud
========
*Alberto Barros, akordeoñser

========
* Alberto V d'Este (1347-1393), markiz Ferrara ha Modena
* Alberto Ascari (1918-1955), blenier kirri
* Alberto di Morra, anv gwir ar pab Gregor VIII;
* Alberto Tomba, skier
* Alberto Moravia, romantour
* Alberto Pasini (1826-1899), livour 
* Alberto Sordi, aktour

========
* Alberto Contador, marc'hhouarner
* Alberto Vázquez-Figueroa, romantour

#### 
* Alberto Suppici (1898-1981), melldroader
Sverre Sigurdsson

**Sverre Sigurdsson** (*Sverrir Sigurðarson* e norseg), ganet war-dro 1145/1151 ha marvet e 1202, a oa Roue Norge adal 1184 betek 1202. 

Dimezet e oa da Margareta Eriksdotter, merc'h da Erik IX, Roue Sveden. Ur verc'h o doe, Kristina Sverresdotter.
María Cristina me quiere gobernar

***María Cristina me quiere gobernar*** zo ur ganaouenn spagnolek fentus hag ur *[[guaracha]]* savet gant ar c'haner kuban Ñico Saquito (1901-1982), eus Santiago de Cuba.

## Istor
Hervez ur vojenn e vije ur ganaouenn-bobl c'hoapaus savet diwar-benn ar rouanez spagnol María Cristina (1806-1878), pevare pried ar roue Fernando VII, a oa intañvezet en yaouank hag addimezet da Agustín Fernando Muñoz y Sánchez a vije penn-peul ar ganaouenn.

N'eus prouenn ebet a gement-se avat, hag ur ganaouenn fentus didro eo, difoupet eus spered Ñico Saquito evel un toulladig re all, ha ne oa ket nec'het paotr Kuba gant rouanezed spagnol ar c'hantved a-raok.

## Liammoù diavaez
*Kanet gant Ñico Saquito e-unan, er Bodeguita Del Medio, un davarn eus La Habana. 
*Kanet gant Trío La Rosa‎.
*Kanet ha sonet gant Eliades Ochoa.
*Kanet gant ul laz-kanañ eus Perou.
Roll ar c'humunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XIXvet kantved

Setu amañ **Roll ar c'humunioù bet krouet er [[Mor-Bihan]] e-pad an  kantved** gant bloaz krouidigezh:
* An Drinded-Karnag, 1864,
* An Intel, 1850,
* Ar Chapel-Nevez, 1867,
* Ar Chapel-Wagelin, 1874,
* Ar Govelioù, 1883,
* Ar Sorn, 1869,
* Bartelame, 1867,
* Brandevi, 1862,
* Damgan, 1824,
* Edig, 1891,
* Enez Houad, 1891,
* Gavr, 1867,
* Gweltaz, 1839,
* Kerforn, 1839,
* Kelenneg, 1863,
* Kolpoù, 1864,
* Langroez, 1870,
* Lokoal-Mendon, 1806,
* Lokeltaz, 1864,
* Lokfiliberzh, 1892,
* Lokmaria-Gregam, 1889,
* Porzh-Karozh, 1859,
* Sant-Armael, 1858,
* Sant-Jelan, 1839,
* Sant-Maloù-an-Teir-Feunteun, 1858,
* Sant-Pêr-Kiberen, 1856,
* Sant-Turiav, 1839,
* Sant-Yann-ar-Wern, 1850,
* Tredion, 1833,
* Tro-Park, 1864.
## Notennoù ha daveoù
Roll ar c'humunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XXvet kantved

Setu amañ **Roll ar c'humunioù bet krouet er [[Mor-Bihan]] e-pad an  kantved** gant bloaz krouidigezh:
* An Arvor, 1925,
* An Arvor-Baden, 1924,
* Ar Bonoù, 1947,
* Ar C'hour, 1932,
* Ar C'hroesti, 1903, 
* Keriadoù, 1901,
* Kernaskledenn, 1955,
* Lannarstêr, 1909,
* Lokmikaelig, 1919,
* Santez-Anna-Wened, 1950.
## Notennoù ha daveoù
Katelin Siena

**Caterina Benincasa**, anavezetoc'h evel **Caterina da Siena** (**Katelin Siena** ha **Santez Katell** e brezhoneg), bet ganet e kêr Siena e Toskana en Italia d'ar 25 a viz Meurzh 1347 ha marvet e Roma d'an 29 a viz Ebrel 1380, a oa ul leanez italian anvet da santez e 1461, doktor an Iliz.

Ezel e oa eus trede urzh Sant Dominig. Difennourez ar babelezh eo bet a-hed he buhez da vare Skism Meur ar C'hornôg (1378-1417).
Levezon he deus bet war ar bibien Gregor XI hag Urban VI. Meur a wech eo bet kannadez evit kêr Firenze pe evit ar pab.
Savet he deus oberennoù a zoueoniezh ha skridoù kevrinek hag o deus bet ul levezon vras war an danvez-se. Gwelet int evel pennoberennoù eus lennegezh italianek ar mare.

Maeronez ar gazetennerien ha tud ar media eo. Lidet e vez d'an 29 a viz Ebrel.
Anvet eo bet da vaeronez kêr Roma e 1866 gant Pi IX, ha da vaeronez Italia e 1939 gant Pi XII.
Laket eo bet da "zoktorez an Iliz" e 1970 gant Paol VI, war un dro gant Tereza a Avila.
Anvet eo bet da vaeronez Europa gant Yann-Baol II e 1999.

## Oberennoù
Dre gomz e save hec'h oberennoù rak ne ouie ket skrivañ. Miret ez eus bet 381 lizher, d'ar pab peurgetket, 26 pedenn hag hec'h oberenn veur : *Libro della divina dottrina*, anavezet evel *Dialogo della Provvidenza* ("Levr Kelennadurezh Doue" pe "Diviz ar Ragevezh", 1378).
Les Enfants du naufrageur

***Les Enfants du naufrageur*** (*Bugale ar peñseer* e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour gall Jérôme Foulon e 1991.

## Fichenn deknikel
* Doare : Troioù-kaer,
* Skoazellerien-sevener : Philippe Bourdais ha Christophe Findji,
* Senario ha divizoù : Jérôme Foulon, François Celier ha Laurent Dussaux,
* Produourien : Canal +, Expand Drama, Gaumont, Gaumont Production, Investimage 3, K'Ien Productions (Pariz), Kuzul-departamant Aodoù-an-Arvor, Procirep ha Société Générale de Gestion Cinématographique,
* Rener ar skeudenniñ : William Lubtchansky,
* Ijinour ar son : Ricardo Castro,
* Aozer ar sonerezh orin : François Staal,
* Kinklour : Christian Siret,
* Gwiskamantoù : ,
* Frammerez : Elisabeth Guido,
* Prantad filmañ : bet kroget e miz Mae 1991,
* Lec'hioù filmañ : Enez Vriad (Aodoù-an-Arvor),
* Deiziad dont er-maez : 19 a viz C'hwevrer 1992,
* Padelezh : 99'.

## An danvez
Alies, da noz, ez a bugale Enez Vriad da selaou istorioù Martha gozh. Hag atav e kont-hi hini he c'harantezig gant Marc-Antoine, aet da get e-pad ar brezel. Un noz ec'h adkaver Martha marv avat. Enklask a ra ar vugale ha kavout ez eo Marc-Antoine ermit ar gêriadenn e gwirionez ; drastet e neuz gant ar brezel ne grede ket tostaat ouzh e vuiañ-karet ken. Diskoachet eo muntrer Martha gant ar vugale a-barzh fin ar gont : droch ar pardon an hini eo. E ti ar vaouez kozh d'an noz-se, aon en devoa bet rak an ermit, deuet da welet Martha, ha gant ar pennfoll e reas dezhi kouezhañ er viñs.

## Roll ar gomedianed
* Brigitte Fossey : Hélène,
* Jacques Dufilho : Petit Louis,
* Michel Robin : Paul,
* Jean Marais : Marc-Antoine,
* Jenny Clève : Martha,
* Jean Hamon : Marcel,
* Élie Berder : Merliot,
* Michel Berto : an aotrou person,
* Maxime Boidron : Benoît,
* Yves Branellec : tad Kabiten,
* Benjamin Brault : Pinocchio,
* Amandine Dewasmes : Marion,
* Dominique Dieterle : mamm Merliot,
* Michel Dussarat : Toinou,
* Frédéric Fresson : Yann,
* Bernard Freyd : an aotrou maer,
* Jean-Pierre Germain : Jean-Pierre,
* Pierre-Alexis Hollenbeck : Kabiten,
* Jérôme Kircher : Laurent,
* Christiane Laborde : mamm Kabiten,
* Gary Ledoux : Bisson,
* Roger Mollien : Lucien,
* Florence Pernel : Lidevine,
* Simon Poligne : Lamazou,
* Jacques Sargniard : Maurice,
* Véronique Silver : Lucienne,
* Angelo Spadaro : Pierrot,
* François Vigner : Pérec.
Brigitte Fossey

**Brigitte Fossey**, bet ganet e Tourcoing (Norzh, Bro-C'hall) d'ar 15 a viz Mezheven 1946, a zo un gomedianez c'hall koulz er c'hoariva, er sinema hag er skinwel.

Brudet-mat eo abalamour m'he devoa dalc'het roll *Paulette* er film *[[Jeux interdits]]* gant René Clément tra ma ne oa-hi nemet pemp bloaz d'ar mare-se.

## He filmoù er sinema
Ana Gabriel

**María Guadalupe Araujo Yong**, anavezetoc'h evel **Ana Gabriel**, zo ur ganerez ha sonaozourez vec'hikan, ganet e Guamúchil, e Sinaloa, d'an 10 a viz Kerzu 1955. Brudet eo evel ur ganerez tonioù en doare "ranchera".

Kanañ a ra Ana Gabriel abaoe he 6 vloaz. Krog e oa da sevel sonioù, levezonet gant kanaouennoù karantez Agustín Lara ha María Greever.

## He fladennoù
*1985 Un estilo (Sony Music). He c'hentañ albom.
*1986 Sagitario (Sony Music).
*1987 Pecado original (Sony Music).
*1988 Tierra de nadie (Sony Music).
*1989 Quién como tú (Sony Music).
*1989 Ana Gabriel mix cassette (Sony Music).
*1990 En vivo (Sony Music).
*1991 Mi México (Sony Music).
*1992 Amores.
*1992 Personalidad/The best (Sony Music).
*1992 Silueta (Sony Music).
*1993 Luna (Sony Music).
*1994 Ayer y hoy (Sony Music).
*1995 Joyas de dos siglos (Sony Music).
*1996 Vivencias (Sony Music).
*1997 Con un mismo corazón (Sony Music).
*1998 En la Plaza de Toros México (Sony Music).
*1999 Soy como soy (Sony Music).
*2000 Eternamente (Sony Music).
*2001 Una voz para tu corazón 30 grandes éxitos (Sony Music).
*2002 Huelo a soledad (Sony Music).
*2003 Dulce y salado (Sony Music).
*2004 Tradicional (Sony Music).
*2005 Historia de una reina (Sony Music).
*2006 Dos amores un amante (EMI music).
*2006 La Reina canta a México (BMG music) embannet e EUA.
*2006 Canciones de Amor (Sony Music).
*2007 Arpeggios de amor (EMI music).
*2007 Brillantes (Sony Music).
*2008 Los Gabriel Simplemente amigos/Los Gabriel Cantan a México (Sony Music).
*2008 Juntos Ana Gabriel y Pepe Aguilar (EMI televisa music), embannet e SUA.
*2009 Renacer... Homenaje A Lucha Villa (AG Records & ARDC Music Division).
*2011 Celebrando la Historia de México (Sony Latín)
*2012 Celebrando la Historia de México Volumen 2 (Sony BMG)
*2013 Ana Gabriel Altos de Chavón (Sony Music)

**Dastumadoù **
*1992 The Best
*1995 Ayer Y Hoy (Sony)
*1998 The Best: The Latin Stars Series (Sony International)
*1999 20th Anniversary Sony International
*1999 3 CD Box Sony International
*2001 Una Voz Para tu Corazón - 30 Grandes Éxitos
*2002 Colección de Oro
*2002 Personalidad: 20 Éxitos
*2005 Historia de Una Reina
*2006 Canciones de Amor
*2006 La Reina Canta a México
*2006 Best of Ana Gabriel
*2006 Con Sentimiento
*2007 Los Gabriel… Simplemente Amigos
*2008 Los Gabriel: Cantan a México
*2009 Lo esencial de Ana Gabriel (Sony Music México)

## Liammoù diavaez
* Un eurvezh a ganaouennoù gant Ana Gabriel
* O kanañ *Historia de un amor* : https://www.youtube.com/watch?v=S8l5U6duIOA.
José Vélez

**José Velázquez Jiménez** (1951 en Telde, Gran Canaria), anavezetoc'h evel **José Vélez**, zo ur c'haner ha sonaozour spagnol. 

Brudet bras e voe da gentañ gant e ganaouenn *Vino griego* (gwin Gres), e 1975. Adkemeret eo bet an ton gant harperien ar c'hleub sport Aviron Bayonnais, en Euskal Herria, ha kanet e vez ganto da enoriñ o skipailh, e galleg hag en euskareg. 

## Liamm diavaez
*José Vélez o kanañ ''Vino griego'' - Youtube
Kopek

Ur ***c'hopek*** zo 1/100 eus ar roubl rus (RUB), hag abaoe an 2 a viz Meurzh 1992, 1/100 ivez eus ar hryvnya ukrainat.

Pezhioù moneiz metalek int, met c'hoarvezet ez eus bet embann bilhedoù paper eus 1 c'hopek, pe 2, 3, 5, 10, 15, 20, 25 ha 50 kopek.

## Gerdarzh
Eus ar ruseg копье *kop'e* "goaf", a zo kar d'ar gresianeg *kopis* "troc'hell", peogwir ec'h eo bet diskouezet an *[[tsar]]* gant ur goaf en e zorn war lod pezhioù-moneiz.

## E Rusia
Kant *kopek* (копе́йка /*kopeïka* e ruseg) a ya d'ober ur *[[roubl]]* pe ur *[[hryvnya]]*.
Rannet eo ar *c'hopek* e pevar *[[polouchka|folouchka]]*.
Un *[[denga]]* zo kement ha daou *bolouchka*, un hanter *gopek* eta.

### Kopekoù rus
* 1 roubl = 100 kopek = 0.01109 € d'ar 4 a viz Mae 2021.

Kopek Ivan IV.jpg|Kopek Ivan IV,
Kopejka.gif|Kopek, 1728
RUS3kopiejki1903.1895.jpg|3 *c'hopek* - 1895, 1903


1 kopeyka.PNG|1 *c'hopek* - 1997
Russia-1997-Coin-0.05.jpg|5 *kopek* - 1997
Russia-1999-Coin-0.10.jpg|10 *kopek* - 1999


## En Ukraina
Ar *[[hryvnya]]*, гривня en ukraineg hag aroueziet *UAH*, eo moneiz ofisiel Ukraina abaoe an 2 a viz Gwengolo 1996 ; rannet eo e 100 *kopek*, копійка en ukraineg.

### Kopekoù ukrainat
* 1 hryvnya = 100 kopek = 0.02993 € d'ar 4 a viz Mae 2021.

Kopek, 1992, Ukraine.jpg|1 *c'hopek*
2-kopiyki-Ukraine.JPG| 2 *gopek*
5-kopiyok-Ukraine.jpg| 5 *kopek*


25-kopiyok-Ukraine.JPG|25 *kopek* 
50-kopiyok-Ukraine.JPG| 50 *kopek* 


## Broioù all
E 1992 ha betek miz Mezheven 1993 e veze kopekoù ivez e Belarus.

Belarus-1992-Bill-0.5-Obverse.jpg


## Notennoù
Polouchka

Ur **polouchka** (полушка e ruseg) a oa ur pezh rus hag a dalveze kement hag ur 1/4 kopek (100 kopek a zo en ur roubl).

Kroget e voe da vintañ polouchkaoù en 1700 en amzer Pêr Gentañ, hogen e-pad 150 vloaz a-raok e veze graet un doare pezhioù all diwar orjal. Paouezet ez eus bet d'ober anezho e 1916, a-raok diskar an Tiegezh Romanov en 1917.

En XVIIIvet kantved e veze skrivet *polouchka* war ar pezhioù-se, hogen goude eo 1/4 kopek a veze lennet goude.
José Antonio Primo de Rivera

**José Antonio Primo de Rivera** *y Sáenz de Heredia*, trede markiz Estella (Madrid, 24 a viz Ebrel 1903 – Alicante, 20 a viz Du 1936), a oa un alvokad ha politikour spagnol, mab d'an diktatour Miguel Primo de Rivera ha saver ar Falange Española.
Kondaonet e voe d'ar marv dre an abeg a irienn a-enep an Eil Republik Spagnol e deroù Brezel Spagn.
Eil Republik spagnol

An **Eil Republik spagnol** a voe savet e 1931 pa voe diskaret ar roue Alfonso XIII.
Padout a reas eus 1931 da 1939. Disklêriet d'ar 14 a viz Ebrel 1931, diskaret e voe pa voe trec'h un darn eus an arme emsavet, renet gant Francisco Franco hag harpet gant gouarnamantoù Hitler ha Mussolini e fin Brezel diabarzh Spagn (1936-1939). Lammet eo d'ar 1añ a viz Ebrel 1939.
7seizh

**7Seizh** a oa ur gazetenn enlinenn bet krouet e miz Genver 2012 ha paouezet e 2018 evit kelaouiñ an dud diwar-benn an darvoudoù e Breizh hag er broadoù hep Stad. Savet e oa bet gant ur strollad tud hag o doa kuitaet an ABP. 

D'an 30 a viz Kerzu 2014 e voe kondaonet Fabien Lécuyer, unan eus krouerien al lec'hienn, gant lez-varn Kemper da-heul ur c'hlemm gant Éliane Kerjoant a oa o labourat e Kelenn, kreizenn stummañ kelennerien Diwan.

## Yezhoù
Ober a rae 7seizh gant ar galleg. Er penn-kentañ e oa implijet meur a yezh : brezhoneg, galleg dreist-holl hag ul lodenn e gallaoueg.

## Mont en-dro 7seizh
An doare mont en-dro lakaet war wel gant 7seizh a zo unan a-stroll : kazetennerien deus un tu, kenlabourerien lec'hel deus an tu all. Digor eo ar skrivañ da dud ar gevredigezh vreton a savfe c'hoant enno kemer perzh.

## Skipailh ha kenlabourerien bet 7seizh
* Fabien Lécuyer, kazetenner 
* Melize Danet, Melize Erre, anvioù-pluenn ar berc'hennez war an domani Internet
* Sandrig ar Gall, kenlabourer
* Romain Bily, kazetenner
* Aurélien Lelièvre, kazetenner
* Philippe Parisse, kazetenner ha luc'hskeudenner
* Joel Sinel, kazetenner
* Tarek, kenlabourer
* Gael Cloarec, luc'hskeudenner
* Gael Le Ny, luc'hskeudenner

## Daveennoù
Changó

**Ur pennad [[pobl Chango]] zo ivez.*

**Ṣàngó** e yoruba, **Changó** e spagnoleg, **Xangô** e portugaleg zo un Orixá, eleze un doue eus ar relijion yoruba. En santería Kuba ez eo bet hevelekaet ouzh sant Mark (*San Marcos*) ha santez Bárbara.

Hervez ur vojenn e oa Changó roue e keoded Oyo.
Christophe Caron

**Christophe Caron**, bet ganet e 1959 ha marvet e 2005, a oa un talabarder breizhat. Kelenner war ar sonerezh e oa bet e skolioù sonerezh Gwenrann, Gwened ha Naoned.

Ur priz, roet bep bloaz d'ar gwellañ soner e-kerzh an *Assemblée du Bourg* e Bourc'h-Baz, a zoug e anv.

## Pladennoù
* *Prestige de la Bombarde, Pladenn 1*, gant Louis Yhuel, 1981, Arfolk
* *Prestige de la Bombarde, Pladenn 2*, gant Louis Yhuel, 1985 Escalibur
* *Les thèmes du Barzaz Breiz*, gant Bernard Benoît, 1996
* *Bombarde et Orgue à Guérande*, gant Hervé Rivière, 1997
* *Bombarde et Orgue, Musique Sacrée, Cantiques Bretons Vannetais*, gant Louis Yhuel, 1998, Coop Breizh
* *Gwenrann - Bombarde et Piano*, gant Christian Metayer, 2000, Coop Breizh

## Liammoù diavaez
* Selaou Christophe Caron war musicMe
* Selaou Christophe Caron war Deezer
Club Social y Deportivo Colo-Colo

An **Club Social y Deportivo Colo-Colo**, pe **CSD Colo-Colo**, a zo ur c'hlub mell-droad krouet e 1925 e Santiago de Chile gant ar melldroadour etrebroadel chilean David Alfonso Arellano Moraga (1902-1927).

## Titloù
### Tournamantoù broadel
* Primera División de Chile **(29)** = 1937, 1939, 1941, 1944, 1947, 1953, 1956, 1960, 1963, 1970, 1972, 1979, 1981, 1983, 1986, 1989, 1990, 1991, 1993, 1996, Clausura 1997, 1998, Clausura 2002, Apertura 2006, Clausura 2006, Apertura 2007, Clausura 2007, Clausura 2008, Clausura 2009
* Copa Chile **(10)** = 1958, 1974, 1981, 1982, 1985, 1988, 1989, 1990, 1994, 1996
### Tournamentoù kevandirel
* **[[Copa Libertadores]] (1)** = 1991
* Recopa Sudamericana **(1)** = 1992
* Copa Interamericana **(1)** = 1992

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub (spagnoleg)
* Colo Colo — Fifa.com (spagnoleg)