open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saint-Brice

**Saint-Brice** zo anv meur a gumun c'hall pe vreizhat, diwar an anv-bihan gallek Brice. 

###### 
* *Saint-Brice-en-Coglès* pe Sant-Brizh-Gougleiz, kumun gozh en Il-ha-Gwilen, bremañ e-barzh kumun nevez Maen-Roc'h.

###### 
* Saint-Brice, e Charente
* Saint-Brice, e Gironde
* Saint-Brice, kumun gozh e Lot-et-Garonne, hiziv e Bourran
* Saint-Brice, e Mayenne
* Saint-Brice, e Seine-et-Marne
* Saint-Brice, kumun gozh en Oise, hiziv e Chaumont-en-Vexin
* Saint-Brice-Courcelles, e Marne
* Saint-Brice-sous-Forêt, e Val-d'Oise
* Saint-Brice-sur-Vienne, e Haute-Vienne

* Saint-Brice, e Manche
* Saint-Brice, en Orne
* Saint-Brice-de-Landelles, e Manche
* Saint-Brice-sous-Rânes, en Orne

## Pennadoù kar
* Saint-Bris, Saint-Bris-le-Vineux, Saint-Bris-des-Bois, Gonzague Saint Bris.
Seizh (disheñvelout)

**Seizh** a zo:
*seizh a zo ur niver hag ur sifr (skrivet 7)
*Seizh, ur gumun en Il-ha-Gwilen

Elfenn a gaver e-barzh meur a droienn:
## Breizh
* Seizh Sant, en o zouez Seizh sant diazezer Breizh
*ar Seizh Breur
## Henamzer
*Seizh Marzh an Henved
*Seizh torgenn Roma
## Relijion
*Seizh pec'hed kapital
## Steredoniezh
*Seizh Ejen Arat
## Istor
*Brezel Seizh Vloaz
*Republik ar Seizh Enez
## Kontadennoù
*Gwenn-erc'h hag ar seizh Korrig

## Gwelet ivez
*7, bloavezh
*-7, bloavezh
Seizh (niver)

Gant ar ger **seizh** (niver) e tegouezher amañ, evit ar sterioù all, gwelit ar pennad Seizh (disheñvelout).*<hr>


*'Seizh** zo un niver [[ampar]] hag [[anterin]], etre [[c'hwec'h]] hag [[eizh]], hag a skriver gant ar sifr **7** ([[sifroù arabek]]) pe **VII''' (sifroù roman).

War douar-bras Europa hag en Amerika Latin e tornskriver dre-vras ar sifr 7 gant ur varrenn e-kreiz, kement-se evit disheñvelout gwelloc'h diouzh ar sifr 1 (unan).
E lod broioù, evel e Rusia, e redier ar skolidi da skrivañ evel-se.
Servon (Manche)

**Servon** zo ur gumun c'hall e Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche. 
## Douaroniezh
## Dezougen

Gare de Servon - Tanis 2017.jpg|An ti-gar, serret.

* War al linenn hent-houarn Lison Lambal emañ Servon.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,75% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; ur c'horporal eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh a voe lazhet d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel, e Châtelet e Belgia.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun e Belgia e 1940.
* Emgann Normandi, 1944: d'ar 1 a viz Eost e voe dieubet ar gumun gant an tirlu stadunanat.
## Monumantoù ha traoù heverk

Servon (50) Église.jpg|An iliz katolik.
Servon (50) Croix de cimetière.jpg|Ar groaz.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*; ar stern-aoter (), ur werenn-livet () hag al lambrusk () a zo rummet. 
* Kalvar ar vered.
* Kastell "Le Bois Chicot", .
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, er vered, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010
PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 382
  bar:1968 from:0 till: 371
  bar:1975 from:0 till: 299
  bar:1982 from:0 till: 242
  bar:1990 from:0 till: 202
  bar:1999 from:0 till: 251
  bar:2006 from:0 till: 273
  bar:2010 from:0 till: 255
PlotData=

  bar:1962 at: 382 fontsize:S text: 382 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 371 fontsize:S text: 371 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 299 fontsize:S text: 299 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 242 fontsize:S text: 242 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 202 fontsize:S text: 202 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 251 fontsize:S text: 251 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 273 fontsize:S text: 273 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 255 fontsize:S text: 255 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Amfreville

**Amfreville** zo un anv-lec'h gallek eus Normandi.

## Gerdarzh
Dont a ra eus an anv-den *Ásfríðr* »,anv norsek, hag a gaver ivez en anvioù *Anfry, Anfray, Lanfry*.

## Kumunioù
* Amfreville, e Calvados
* Amfreville, e Manche
* Amfreville-la-Campagne, en Eure
* Amfreville-la-Mi-Voie, en Seine-Maritime
* Amfreville-les-Champs, anv div gumun
** Amfreville-les-Champs, en Seine-Maritime
** Amfreville-les-Champs, en Eure
* Amfreville-les-Champs, en Seine-Maritime
* Amfreville-sous-les-Monts, en Eure
* Amfreville-sur-Iton, en Eure

## Pennad kar
*Ville
Vimont

**Vimont** zo un anv-lec'h gallek.

### 
* **[[Vimont (Calvados)]]**, e Calvados ;
* **[[Vimont (Seine-Maritime)]]**, bet kumun e Seine-Maritime, hiziv e Morgny-la-Pommeraye ;
* Ar **[[Vimont (gwazh)|Vimont]]**, gwazh e mervent Bro-C'hall hag a ya da gemberiñ gant ar Vézère.
Corbon

** Corbon** zo un anv-lec'h gallek eus Normandi.

* Corbon, e Calvados
* Corbon, en Orne
* Méry-Corbon, e Calvados.
Emili Teixidor

**Emili Teixidor i Viladecàs** (Roda de Ter, 1932 – Barcelona, 2012) zo ur c'hazetenner ha skrivagner katalanek hag en deus skrivet kalz evit ar yaouankiz. Brudet eo e romant istorel *L'ocell de foc* (An Evn-tan), deuet da vout un arouez uhel eus al lennegezh katalanek evit ar yaouankiz, ha *Pa negre* (Bara du) a zo deuet da vezañ ur film.

## Prizioù
Meur a briz zo bet roet d'an oberour. 
E 1997 en deus bet Priz Broadel al Lennegezh evit ar Vugale hag ar Yaouankiz, roet e Spagn gant ministrerezh ar Sevenadur, gant e levr *L'amiga més amiga de la formiga Piga*, e katalaneg.

## Oberennoù

### Evit bugale
*1969: *[[Dídac, Berta, i la màquina de lligar boira]]*
*1977: *Sempre em dic Pere*
*1986: *En Ranquet i el tresor*
*1986: *Cada tigre té una jungla*
*1987: *En Ranquet i els seus amics*
*1988: *El crim de la Hipotenusa*
*1994: *Les ales de la nit*
*1996: *L'amiga més amiga de la formiga Piga*
*1998: *La formiga Piga es deslloriga*
*2000: *Contes d'intriga de la formiga Piga*
*2001: *La volta al món de la formiga Piga*
*2003: *La rosa, la roca i el llop*
*2003: *En Ring 1-2-3 i el món nou*
*2003: *Els secrets de la vida de la formiga Piga*
*2004: *La formiga Piga lliga*
*2005: *Quina gana que tinc!*
*2006: *La botiga de la formiga Piga*
*2010: *La formiga Piga s'enfonsa en la història*
*2012: *La formiga Piga va a la biblioteca*

### Evit krennarded
*1967: *El soldat plantat*
*1967: *Les rates malaltes*
*1969: *Quinze són quinze*
*1972: *[[L'ocell de foc (Emili Teixidor)|L'ocell de foc]]*
*1980: *El príncep Alí*
*1983: *Frederic, Frederic, Frederic*
*1994: *Cor de roure*
*2001: *Amics de mort*

### Romantoù
*1979: *Sic trànsit Glòria Swanson*
*1988: *Retrat d'un assassí d'ocells* (Poltred un drouklazher evned)
*1992: *El primer amor* (gant skrivagnerien all)
*2000: *El llibre de les mosques*
*2003: *[[Pa negre]]* (deuet da vout ur film)
*2006: *Laura Sants*
*2010: *Els convidats*

### Arnodskridoù
*1996: *Les contraportades d'El Matí de Catalunya Ràdio*
*1996: *En veu alta*
*2007: *La lectura i la vida*
*2010: *Vida de colònia*

## Notennoù


* blog devoted to Emili Teixidor, Catalan writer
Servon

**Servon** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Kastell-Geron]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Jean-Yves Le Moing (1990) : **Servum**, XI<sup>vet</sup>, **de Servone*',          XI<sup>vet</sup> 

Gerdarzh ː hervez Dauzat & Rostaing (1963-1978); "anv den lat.  *Servus*  ha lostger *-onem*"

== Ardamezioù ==
== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* 57 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.l.e. 4,53% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 en [[Emgann Rossignol]] e [[Belgia]], er [[1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel]] e oant o-daou  .

==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

== Brezhoneg ==
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Château du Gué à Servon-sur-Vilaine.jpg|Ar c'hastell.
Servon-église.jpg|An iliz katolik.
Servon-sur-Vilaine-35-mémorial-03.JPG|Plakenn ar re varv.
Servon-sur-Vilaine-35-mémorial-02.JPG|Monumant ar re varv.
</gallery>
* Kastell Le Gué.
* Iliz katolik *Sant Varzhin'', 1880-1885, tres gant an ti-savour Aristide Folie.
* Plakenn ha monumant ar re varv.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

## Tud
* Louis Simonneaux, ganet e Servon e 1916, a zo bet eskob katolik Versailhez (Bro-C'hall) etre 1967 ha 1988 ; marvet e Versailhez e 2009.

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Sport
* Ar c'hleub basket
* Lec'hienn ofisiel ar c'hleub mell-droad
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun
* Glad Servon
* Servon war Geobreizh.com
## Notennoù ha daveoù
Acqueville

**Acqueville** zo anv gallek div gumun c'hall e Normandi:

* Acqueville (Calvados), e Calvados 
* Acqueville (Manche), e Manche
Paol Kalvez

**Paol Kalvez** a oa ur skrivagner bet ganet er bloavezh 1924 ha marvet d'an 29 a viz Gouhere 2021 . Un emsaver e oa ha skrivet en deus meur a bennad.

## Buhez
Ganet e voe e Lokournan e 1924, e vamm a oa o terc’hel meur a stal er vourc’h hag e dad a oa mañsoner eus e vicher. Desavet eo bet e brezhoneg betek an oad a 13 vloaz.

Mont a reas da studiañ al latin, al lennegezh, an douenoniezh hag ar brederouriezh e skolioù kristen, e Bro-Okitania hag e Bro-Dunizia. Fellout a rae dezhañ mont da visioner. Soudardet eo bet e 1943 betek 1945. Daoust dezhañ klask bout misioner ha beleg, e voe nac'het dezhañ hag e tistroas el Lu e-men e teuas da vout kontaouer hag is-ofisour. En em staliañ a reas e Roazhon.

Tad eo da zaou vugel en deus desavet e brezhoneg.

## Labour emsaver
Bet eo bet unan eus renerien bouezusañ KEAV e-pad ur mare, a-gevret gant Ronan Huon ha Vefa de Bellaing hag e kengrouas SADED gant Guy Étienne ha Youenn Olier. Sevel a reas darempredoù etre KEAV ha SADED eus 1963 da 1967. War-lerc'h e kuitas embregerezhioù Guy Étienne evit labourat e savadurioù katolik gant Youenn Olier. Klasket en doa skoulmañ darempredoù etre KEAV ha Skol An Emsav (SAE) er bloavezh-skol 1970-71, pa oa SAE ur gevredigezh kristen. Paouez a reas da labourat evit KEAV e 1978.

Ur paot-mat a bennadoù en deus skrivet evit ar gelaouenn Imbourc'h ha kavout a reer lod eus e brederiadennoù, merket don gant ar feiz kristen, war load Emglev An Tiegezhioù. Kenderc'hel a reas al labour kroget gant Marsel Klerg evit sevel ha skridaozañ ur breviel e brezhoneg e 12 levrenn (*Lennadurioù kristen*).

E 2007, Paol Kalvez en deus skrivet ul levr, *Kambr ar stered*, embannet gant an ti-embann Mouladurioù Hor Yezh. Ennañ e kaver un c'hendiviz gant Malo Bouessel du Bourg a-zivout red e vuhez en tu all da bevar-ugent vloaz hag e gejadennoù gant tud zo evel Lanza del Vasto da skouer.

E 2015 ez eo embannet e droidigezh eus ar c'helc'hlizher "Lumen Fidei" skrivet gant ar pab Frañsez, troet "Sklêrijenn ar Feiz kristen" gantañ.

## Notennoù
Servon (disheñvelout)

**Servon** zo un anv-lec'h brezhonek ha gallek.

###### 
*Servon (*Servon-sur-Vilaine* ent-ofisiel e galleg)

###### 
* Servon, e Manche
* Servon, bet kumun, hiziv e Servon-Melzicourt, e Marne
* Servon, e Seine-et-Marne
* Servon-Melzicourt, e Marne
Tepot Gwilhmod

**Tepot Gwilhmod** pe **Tepod Gwilhmod**, anvet Thibault Guillemot ent-ofisiel, zo un emsaver mirour hag un embanner katolik breizhat, bet ganet e Kemper e 1961.

## Buhez

Desket brezhoneg gantañ pa oa krennard, en deus skrivet adalek e driwec'h vloaz evit ar sizhunieg roazhonat An Amzer ha dreist-holl evit ar gelaouenn Imbourc'h.

Kemeret en doa perzh en Unvaniezh Koad Kev, e MRB hag e Tudjentil Breizh, met oberiant eo bet dreist-holl gant Kristenion Breizh, Tiegezh Santez Anna, Oaled Sant Erwan hag Emglev An Tiegezhioù. En Emsav e tifenn ur savboent kristen, mirourel.

Diskibl eo da Youenn Olier ha da Paol Kalvez, Yann Mikael ha Youenn Troal e kenlabour ganto hag e skriv er gelaouenn Kannadig Imbourc'h, kelaouenn Emglev An Tiegezhioù ma 'z eo ar prezidant anezhi abaoe 2001. Merañ a ra ti-embann Imbourc'h.

## Oberenn
### Levr
**Goueler ar Sent. A-hed ar bloaz bevañ gant ar sent.*, Imbourc'h, 1994, 270 p. 

### Pennadoù en ''Imbourc'h'' hag e ''Kannadig Imbourc'h''
**An Tiegezh da gentañ*, niverenn 75
**Ar C'hristengaserezh*, niverenn 81, 2013
**Ar pezh-C'hoari Yerma*, niverenn 73
**Brevial Roma e brezhoneg*, niverenn 59
**C'hoant Kaout Lidoù*, niverenn 45
**Da Heul Disentez ur Politikerezh Yezhel evit Breizh*, niverenn 40, 2005.
**Danevell Nedeleg*, niverenn 43
**Gerioù-stur : Roll gerioù-stur Tudjentil Breizh brezhonek o stumm orin*, niverenn 52
**Envorennoù bugaleaj : Seiz pe eizh vloaz e oan (Plugüen)*, niverenn 69
**Iliav ha Moger, pe Feiz ha Breizh*, niverenn 29
**Jakez Ar C'hann : ur stourmer eus Logonna Daoulaz evit ar brezhoneg*, niverenn 51
**Tren an Emrenerion ?*, niverenn 65
**Tri-ugentvet Deiz-ha-Bloaz Emglev an Tiegezhioù*, niverenn 52
**Youenn Olier « Enez Ar Vertuz »*, niverenn 43 (...)

## Notennoù
War Raok !

**War Raok !** zo ur gelaouenn vroadelour vreizhat divyezhek (galleg - brezhoneg), krouet gant Padrig Montauzier e 2000, evel kelaouenn ar strollad politikel Adsav. Embannet e vez teir pe beder gwezh ar bloaz, en un doare dizingal. Brudet eo ar gelaouenn-se evit bout skrivet gant skrivagnerion eus an tu-dehoù katolik pe nevez-pagan.

An istitl anezhi zo "Mouezh Breizh".

Ouzhpenn da Padrig Montauzier e skriv Yann Mikael, Youenn Caouissin pe Fulup Pirc'hirin ingal e-barzh.

## Ere diavaez

*Load War Raok !
Padrig Montauzier

**Padrig Montauzier** (**Patrick Montauzier**) a oa ur politikour ha sponter gall.

## Buhezskrid

### Bugale ha stummerezh
zo ur broadelour breizhat bet ganet e 1950, e Roazhon.

### Red-micher
Goude bezañ stourmet er Strollad komunour breizhat ez eas da Strollad ar Vro.

Toullbac'het e voe e 1978 evit bout lakaet bombezennoù da darzhañ e kastell Versailhez. Dieubet e voe gant ar prezidant gall François Mitterrand e 1981.

Ezel eus ar strollad POBL e oa er bloavezhioù 1980-1990 a-raok krouiñ ur strollad politikel eus an tu-dehoù pellañ : Adsav. Rener ar gelaouenn *[[War Raok !]]* eo abaoe ar bloaz 2000, ivez. Aet eo da gabaliñ evit dilennadegoù kanton ar bloaz 2008 e Dol, war anv Adsav!, ha 4% eus ar mouezhioù en doa bet.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn War-Raok
## Notennoù ha daveennoù
Dean Edwards

**Dean Edwards**, d'an 30 a viz Gouere 1970 e New York, a zo ur fentour, ur c'haner hag ur muzikour amerikan.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn
Leigh Francis

**Leigh Francis**, ganet **Leigh Zsaak Francis** d'an 30 a viz Ebrel 1973 e West Yorkshire, a zo ur c'haner, un aktour hag ur sevener saoz.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn
Gilberto Gil

**Gilberto Gil** (*Gilberto Passos Gil Moreira* diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 26 a viz Mezheven 1942 e Salvador da Bahia, zo ur soner gitar koulz hag ur c'haner-sonaozer brazilian.

Anvet e oa bet da Vinistr ar Sevenadur er gouarnamant bet savet gant Lula, kement-mañ eus an 2 a viz Genver 2003 d'an 30 a viz Gouere 2008.

## liammoù diavaez
*http://letras.com/gilberto-gil/46207/#radio:gilberto-gil
Châteaubourg

**Châteaubourg** zo un anv-lec'h gallek.

#### 
* *Châteaubourg*, a zo Kastell-Bourc'h e brezhoneg, en Il-ha-Gwilun

#### 
* Châteaubourg, kumun en Ardèche.
Essa Moça Tá Diferente

***Essa Moça Tá Diferente*** (*Ar Plac'h-mañ Zo Disheñvel* e brezhoneg) zo titl ur ganaouenn gant Chico Buarque. 2:45 he fadelezh ez eo kentañ kanaouenn an albom *[[Chico Buarque de Hollanda - N° 4]]*, a-raok *[[Nào fala de Maria]]*.

Ul lañs nevez ha dic'hortoz a voe roet e 1988 da **Essa Moça Tá Diferente** pa oa bet dibabet ar ganaouenn da sonerezh ur bomm bruderezh evit unan eus diedoù ar gompagnunezh Schweppes. Koantennoù o tañsal ar samba war un draezhenn eus Brazil : peadra d'an dud voutin da glask gouzout muioc'h diwar-benn ar sonenn kement hag oberennoù all gant Chico Buarque.

Daouzek kanaouenn warnañ e oa deuet er-maez an albom d'an 30 a viz Du 1969.

## Ar gerioù
Essa moça tá diferente *Ar plac'h-mañ zo disheñvel*Já não me conhece mais *Na'm anavez ken*Está pra lá de pra frenteEstá me passando pra trás

Essa moça tá decidida *Mennet eo ar plac'h-mañ*A se supermodernizar *Da vezañ pell arnevesoc'h*Ela só samba escondida *Ne zañs ket ar samba nemet dre guzh*Que é pra ninguém reparar *Ha kement-se evit na vo gwelet gant den ebet*

Eu cultivo rosas e rimas *Gounit a ran roz ha klotenoù*Achando que é muito bom *me soñj din eo un dra mat-tre*Ela me olha de cima *Hi sell ouzhin diwar an uhel*E vai desiventar o som *'mañ vont da zizijinañ ar son*

Faço-lhe um concerto de flautaE não lhe desperto emoçãoEla quer ver o astronautaDescer na televisão

Mas o tempo vai *Hag an amzer o redek kuit*Mas o tempo vem *Hag an amzer o tistreiñ*Ela me desfaz *Diskar a ra ac'hanon*Mas o que é que tem *Ingal eo avat*Que ela só me guarda despeitoQue ela só me guarda desdém

Mas o tempo vaiMas o tempo vemEla me desfazMas o que é que temSe do lado esquerdo do peitoNo fundo, ela ainda me quer bem

Essa moça tá diferenteJá não me conhece maisEstá pra lá de pra frenteEstá me passando pra trás

Essa moça é a tal da janelaQue eu me cansei de cantarE agora está só na delaBotando só pra quebrar

Mas o tempo vaiMas o tempo vemEla me desfazMas o que é que temQue ela só me guarda despeitoQue ela só me guarda desdém

Mas o tempo vaiMas o tempo vemEla me desfazMas o que é que temSe do lado esquerdo do peitoNo fundo, ela ainda me quer bem

Essa moça...

## Liamm diavaez
* Kanet gant Chico Buarque e-unan
Youenn Kraff

**Youenn Kraff** (**Yvon Craff** eus e anv kefridiel), ganet d'an 29 a viz Here 1923 ha marvet d'ar 6 a viz Kerzu 2012 e Kemperle, a oa un emsaver katolik breizhat.

Bet eo bet ezel eus ar PNB (Strollad Broadel Breizh). Eus rummad Youenn Olier e oa. Asambles gantañ ha gant Marsel Blanchard en doa graet e goñje e Sant-Brieg e 1945. Chom a rejont mignoned vras a-hed ar bloavezhioù a stourm en eil hanterenn an ugentvet kantved.

Labourat e reas a-hed e vuhez evit eñvor an Aotrou Perrot e Unvaniezh Koad Kev, a voe krouet gantañ e 1951, hag e Mignoned Feiz ha Breizh. E luskad «Iliz ha Breizh» er bloavezhioù 1970 e voe oberiant ivez evit an oferennoù brezhonek kentañ e korn-bro Kemperle.

Brudet eo evit e bennad *An doare kontañ dre zek* e-barzh *[[Al Liamm]]* e 1957, ma kinnig ober gant ar gerioù *pergont*, *pemgont*, *segont*, *egont* ha *nawgont*.

## Daveennoù
Ar berenn he fer aour hag ar c'horf hep ene

**Ar berenn he fer aour hag ar c'horf hep ene** zo ur gontadenn dastumet gant Fañch an Uhel digant ur c'hemener eus ar C'houerc'had (Treger), hag an hini gentañ a lenner e levrenn gentañ Kontadennoù ar Bobl, embannet gant Al Liamm. 

Tennañ a ra danvez al lodenn gentañ da hini ar marvailh rus *[[An evn-tan]]*, dastumet gant Aleksandr Afanasyev.
Orange (embregerezh)

**Orange S.A.**, eus e anv leun of **France Télécom S.A.**, zo un embregerezh pellgomz gall. Ganet e oa diwar rannañ ar gompagnunezh PTT kozh etre meur a skourr, en o zouez La Poste. 256 milion pratik a zo gant an embregerezh dre ar bed. E 2015 en doa ar strollad rastellet 40 miliard a euroioù.
Saint-Laurent-de-Terregatte

**Saint-Laurent-de-Terregatte** zo ur gumun e departamant gall Manche e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

FranceNormandieVezinsStLaurentDeTerregatteLac.jpg|Lenn ar vardell.
FranceNormandieDuceySaintLaurentDeTerregatteSelune.jpg|Ar stêr.

* Bardell Vezins war ar stêr Sélune. Ar stêrioù Sélune ha Lair a gember e Saint-Laurent.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Ducey hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 hag e Kanton Saint-James e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,28% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914 e penn- kentañ ar brezel, d’an 22, ur c’horporal eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh e Falisolle hag ur c’horporal eus ar 130vet Rujumant Troadegiezh e Virton ha, d’ar 25, ur soudard eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh e Falisolle ; lazhet e voe ur soudard eus ar gumun e Boezinge e Flandrez Belgia e miz Ebrel 1915.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri soudard eus ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Laurent de Saint-Laurent-de-Terregatte.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Laorañs*, , luc'hskeudennoù.
* Lec'hienn *La Roche-qui-Boit*.
* Monumant ar re varv e Leurgêr ar C’halvar, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:750
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 735
  bar:1968 from:0 till: 664
  bar:1975 from:0 till: 551
  bar:1982 from:0 till: 538
  bar:1990 from:0 till: 547
  bar:1999 from:0 till: 572
  bar:2006 from:0 till: 564
  bar:2010 from:0 till: 566

PlotData=

  bar:1962 at: 735 fontsize:S text: 735 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 664 fontsize:S text: 664 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 551 fontsize:S text: 551 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 538 fontsize:S text: 538 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 572 fontsize:S text: 572 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 564 fontsize:S text: 564 shift:(-10,5) 
  bar:2010 at: 566 fontsize:S text: 566 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh

 

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Saint-Laurent

**Saint-Laurent** zo un anv-lec'h gallek dreist-holl, hag un anv-tud .

#### 
* Sant-Laorañs-Graeneg pe *Saint-Laurent-sur-Oust* e Bro-Gwened
* Sant-Laorañs pe *Saint-Laurent* e Treger

#### 

### Tud
* Yves Saint Laurent (1936-2008), stilour

## 
* Sint-Laureins pe *Saint-Laurent* e galleg, ur gumun nepell eus harzoù an Izelvroioù

## Gwiana c'hall
* Saint-Laurent-du-Maroni, eil kumun vrasañ ar vro 

## 
* Saint Louothains (*Saint-Laurent* e galleg ha *Saint-Lawrence* e saozneg), unan eus 12 parrez en enezenn

## 
*ar stêr *Saint Laurent*, pe stêr Sant-Laorañs e brezhoneg
### Tud
* Louis St-Laurent (1882-1973), kentañ ministr

## 
* Sant Llorenç de Cerdans pe *Saint-Laurent-de-Cerdans* e galleg, e Pyrénées-Orientales
* Sant Llorenç de la Salanca pe *Saint-Laurent-de-la-Salanque* e galleg, e Pyrénées-Orientales

## 
* Saint-Laurent, e Haute-Savoie

## Pennadoù kar
*Sant Laorañs (disheñvelout)
*Laorañs

## Notennoù
Tanis

**Tanis** zo anv meur a lec'h

*Tanis (Manche), kumun c'hall eus Normandi
**Tanis*, pe Djanet, pe Djâni, en Egipt 

## Anv-bihan
**Tanis*, adstumm d'an anv Tanith.
Laurent

**Laurent** zo un anv-bihan gallek evit ar baotred. Un anv-tiegezh breizhat eo ivez, gwelout Laorañs.

## Yezhoù all
*Laorañs e brezhoneg
*Lorenzo en italianeg
* Laurențiu e roumaneg
* Lourenço e portugaleg
* Lawrence e saozneg

## Tud

### 
*Laurent Gbagbo, prezidant Aod-an-Olifant
*Laurent Pokou (1947-2016), melldroader 

### 
* Laurent Hervé (g. e 1976), c'hoarier mell-droad
* Laurent Lefeuvre (g. e 1977), tresour
### 
*Laurent Joubert (1529-1583), medisin
*Laurent de La Hire (1606-1656), livour 
*Laurent Fabius (1946-), politikour
*Laurent Fignon (1960-2010), marc'hhouarner, div wech trec'h e Tro Bro-C'hall
*Laurent Gerra (1960-), fentigeller
*Laurent Jalabert (1968-), marc'hhouarner
*Laurent Ruquier (1963-), buhezour skinwel ha skingomz
*Laurent Voulzy (1948-), kaner
*Laurent Terzieff, aktour

### 
*Laurent-Désiré Kabila (1939–2001), prezidant Republik Demokratel Kongo

### Anv-tiegezh
* Donatien Laurent pe Donasian Laorañs (1935-2020), etnologour, yezhoniour ha sonaozour breizhat

## Anv-lec'h
*Saint-Laurent, anv meur a lec'h
* ur gêr zo anvet Laurent e SUA, e Sudakota

## Gwelet ivez
* Laurence
Villiers-le-Pré

**Villiers-le-Pré** a oa ur gumun eus departamant gall Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas nav gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,31% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur c’hanolier ag ar gumun d’ar 5 a viz Ebrel 1945 p'edo prizoniad-brezel e Westenbodefeld en Alamagn.
### 
* Bodet e voe gant c'hwec'h kumun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Saint-James.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Pêr*,  kantved, enni ur C'hrist ouzh ar groaz hag ur werenn livet.
* Monumant ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:300
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 270
  bar:1968 from:0 till: 256
  bar:1975 from:0 till: 246
  bar:1982 from:0 till: 285
  bar:1990 from:0 till: 203
  bar:1999 from:0 till: 198
  bar:2006 from:0 till: 196
  bar:2010 from:0 till: 192

PlotData=

  bar:1962 at: 270 fontsize:S text: 270 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 256 fontsize:S text: 256 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 246 fontsize:S text: 246 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 203 fontsize:S text: 203 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 198 fontsize:S text: 198 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 196 fontsize:S text: 196 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 187 fontsize:S text: 187 shift:(-10,5) 
  bar:2010 at: 192 fontsize:S text: 192 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh

 

## Tud
## Pennadoù kar
* Argouges,
* Carnet, 
* La Croix-Avranchin, 
* Montanel,
* Saint-James,
* Vergoncey.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Evn-tan

**An evn-tan** (eus ar ruseg : жар-птица, jar-ptitsa, da lavarout eo « evn gwrez », eus жар, gwrez) zo ul labous eus mojennoù ar broioù slavek (Rusia, Polonia, Ukraina...). Brudet eo bet dre ar bed gant embannadur ar c'hontadennoù dastumet gant Aleksandr Afanasyev da gentañ, ha goude gant barrez Serge Diaghilev hag Igor Stravinski.

Ul labous bras gant pluñv lugernus ha burzhudus eo. Tennañ a ra d'ar Feniks. 

Un anv benel eo ar ger rusek птица (ptitsa), ha gwelet eo evel un evnez gant ar Rused, ken e c'hallfed lavarout « Evnez-tan » kenkoulz all.

## Kontadennoù
Sede ar c'hontadennoù e levr Afanassiev ma weler anv eus an Evn-tan:
**An Evn-Tan hag Ivan-tsarevitch* (Сказка об Иване-царевиче, жар-птице и о сером волке), niverennoù 102 / 168 ;
**Vasilisa hag an Evn-Tan* (Жар-птица и Василиса-царевна), niverennoù 103a / 169 et 103b / 170.
**Laezh loen-gouez* (Звериное молоко, niverenn 118a / 202).
Coimbra (disheñvelout)

**Coimbra** a zo un anv portugalek.

## Lec'hioù
#### 
*Coimbra, ur gêr e Portugal

#### 
*Coimbra, ur *município* e stad Minas Gerais

## Tud
*Leonardo Coimbra (1883-1936), prederour portugalat
*Zico, eus e anv gwir *Arthur Antunes Coimbra*, melldroader ha gourdoner brazilian

## Traoù all
*Coimbra Group pe "Stroll Coimbra" a zo un aozadur hag a vod skolioù-meur Europa
Listeria

***Listeria*** zo ur c'herentiad bakteri Gram-Ya, dek spesad pe isspesad ennañ :
**Listeria monocytogenes*,
**Listeria ivanovii* isspes. *ivanovii*,
**Listeria ivanovii* isspes. *londoniensis*,
**Listeria innocua*,
**Listeria seeligeri*,
**Listeria wellshimeri*,
**Listeria grayi* isspes. *grayi*,
**Listeria grayi* isspes. *murrayi*,
**Listeria rocourtiae*,
**Listeria marthii*.
Dont a ra an anv ***Listeria*** eus hini ar surjian breizhveuriat Joseph Lister en devoa labouret kalz war an enepbreinañ e-kerzh an oberatadennoù.

E-touez ar spesadoù-se n'eus nemet *[[Listeria monocytogenes]]* hag a zo kleñvedus ouzh an den kement hag ouzh al loened. Ur spesad all, *[[Listeria ivanovii]]*, a zo kleñvedus ivez, ouzh al loened hepken avat.

Kavout a reer ar bazhilli hollvezant-se en douar, en dour hag er plant. Gallout a reont bezañ douget gant loened 'zo evel al loened-saout, an deñved hag ar givri kenkoulz hag al loened par oute. Lazhañ anezhe a c'haller ober o poazhañ ar bouedoù en tu-hont da 65°C. Oc'h ober kontrol d'un toullad mat a vakteri all e vezont barrek da baota en endroioù sall (holengar int) pe yen (1-45°C, gant un temperadur muiañ etre 30 ha 37°C). Aerobioteg-anaerobioteg diret ez eo gwelloc'h gante kaout ur pH etre 6 ha 9.
Coimbra

**Coimbra** a zo ur gêr e Portugal, e-kreiz ar vro, brudet he skol-veur a zo an hini goshañ er vro. 143 396 a annezidi a oa e 2011.

## Liammoù diavaez

* lec'hienn ofisiel kêr
Aach

**Aach** zo un anv-lec'h alamanek.

## 
*Aach, kêr e Baden-Württemberg
*Aach, kêr e Rheinland-Pfalz
*Linzer Aach, stêr e tolead Linzgau e Baden-Württemberg
*Memminger Aach, stêr e Bavaria
*Radolfzeller Aach, stêr e kreisteiz Baden-Württemberg
*Zwiefalter Aach, stêr e Baden-Württemberg

## 
*Aach, stêr en Arbon
Tanith

**Tanith** zo un anv-bihan saoznek.

## Orin
Dont a ra eus an anv Tanit, un doueez e Kartada gozh. 

## Tud

* Tanith Lee (ganet e 1947), skrivagnerez SF saoz
* Tanith Carey (ganet e 1967), skrivagnerez ha kazetennerez saoz
Patrick Warburton

**Patrick Warburton**, ganet **Patrick John Warburton** d'an 14 a viz Du 1964, a zo un aktour amerikan.

## Liammoù diavaez
Arequipa

**Arequipa** (*Ariqipa* e ketchwaeg) zo ur gêr vras eus Perou, an eil kêr vrasañ goude ar gêr-benn, Lima. Pennlec’h rannvro Arequipa eo. Poblet eo gant 852 807 a annezidi (e 2013).

Emañ Arequipa 2325 metr a-us live ar mor. Er reter hag en norzh dezhi emañ an Andoù, gant menezioù-tan evel ar menez Misti, an hini brudetañ anezho, 5821 metr a uhelder dezhañ. 

Krouet e voe Arequipa gant ar gonkistadored spagnol d’ar 15 a viz Eost 1540, hag anvet e voe ar gêr nevez “*Villa Hermosa de Nuestra Señora de la Asunción*”. E 1541 e voe roet an anv *Arequipa* dezhi, war urzh roue Spagn Carlos Iañ.

En amzer Impalaeriezh trevadennel Spagn e oa ur gêr a bouez e Suamerika. Abalamour d’an istor-se ha d’ar savadurioù eus ar mare-hont eo bet lakaet war roll lec’hiennoù ar Glad bedel gant UNESCO, abaoe ar bloavezh 2000. Kalz a douristed a zeu di, da weladennniñ ar gêr gozh hag ar vro tro-dro. E kreiz-kêr emañ manati Santa Catalina, brasañ manati ar bed. 

## Tud vrudet
* José Luis Bustamante y Rivero (1894–1989), prezidant Perou etre 1945 ha 1948
*Mario Vargas Llosa, skrivagner, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh e 2010

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Kumun Arequipa
*   Pajenn diwar-benn kreiz-kêr Arequipa e lec'hienn UNESCO
Mindanao

**Mindanao** eo an eil enezenn vrasañ e Filipinez, gant ur gorread a 97 530 km² (an 19 enezenn vrasañ er bed), poblet gant 21 968 174 a annezidi (e 2010). Davao eo ar gêr vrasañ. 

Dave a ra ivez an anv Mindanao d’un enezeg, enni an enezenn anvet evel-se asambles gant inizi all, bihanoc’h, evel Tawi-Tawi pe Jolo. Menez Apo eo menez uhelañ Mindanao, gant 2 954 metr a uhelder, er su da gêr Davao.

Bras eo pouez al labour-douar e Mindanao ha dont a ra 80% eus produoù an douar e Filipinez eus an enezenn-se. Met daoust da se eo paour a-walc’h an dud enni.

Meur a boblad a vev e Mindanao. An enezenn nemeti eo e Filipinez ma’z eus kalzik a vuzulmaned. Hogen relijionoù all zo ivez : animisted ha kristenien a gaver e norzh an enezenn. 

Strolladoù muzulman zo bet, a bell zo, o stourm evit dizalc’hiezh Mindanao, evit en em zispartiañ diouzh ar peurrest eus enezeg Filipinez ma kaver kalz a gristenien. Hag a-hed an  hag an  kantved n’eo ket deuet a-benn nerzhioù Spagn, ar Stadoù Unanet, Japan pe Filipinez da gaout an dizober eus ar strolladoù-se. An Talbenn Dieubidigezh Vroadel Moro hag an Talbenn Dieubidigezh Moro Islamour eo ar re anavezetañ eus ar strolladoù-se bremañ. Da-heul an emgannoù etre an talbennoù dieubidigezh, pe strolladoù armet all, hag arme ar Stad ez eus aet ouzhpenn 100 000 den kuit eus Mindanao.
Rouantelezh Galiza

**Rouantelezh Galiza** ( e galizeg *Reino de Galicia*, pe *Galiza*) zo ur rouantelezh a voe krouet e kornôg Ledenez Iberia hag a badas eus ar Vvet kantved betek 1833. 
## Sueved
C'hoarvezout a rae eus rouantelezh ar Sueved, krouet e 409 gant ar roue Hermerig e proviñs roman Gallaecia, ha Braga e oa ar gêr-benn; honnezh eo ar c'hentañ rouantelezh katolik ofisiel, ha mintañ a rae he moneiz adal 449.

## Vizigoted
Ar Vizigoted a renas enni etre 585 ha 711. Gwelet eo evel kalon ar rouantelezhioù kristen savet en hanternoz Ledenez Iberia bep ma'z ae war-raok ar Reconquista. Betek an XIIIvet kantved e oa ar rouantelezh-mañ e-kreiz ar rouantelezhioù kristen. Da-gentañ e voe hec'h-unan, goude e-barzh an hollad Galiza ha León. 

En XIIvet kantved e voe gwanaet Rouantelezh Galiza pa voe rannet gant savidigezh ur rouantelezh nevez, rouantelezh Portugal. Kreñvaat a rae Rouantelezh Kastilha, pa ne oa da gentañ nemet ur gontelezh eus Rouantelezh Galiza, ha kreskiñ diwar gounit douaroù tennet digant Al-Andalus, ken na voe enteuzet Galiza e-barzh kurunenn Kastilha. Gant ar Rouaned katolik hag unvaniezh Kastilha hag Aragon e teuas fin an dizalc'hted hogen anv a veze atav eus Rouantelezh Galiza, betek 1833, pan eas da get dindan rejantelezh María Cristina de Borbón, Rouanez Spagn.
Tomás Luis de Victoria

**Tomás Luis de Victoria**, a-wechoù *Tommaso Ludovico da Vittoria* evel en doare italianek, bet ganet e Sanchidrián (en Impalaeriezh trevadennel Spagn d'ar mare-se) war-dro 1548 hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Eost 1611 e Madrid (en Impalaeriezh trevadennel Spagn), a oa ur beleg katolik deuet da vezañ brudetañ sonaozour ar  e Spagn. 

## E vuhez
War-dro seizh pe eizh vloaz e oa kolist e laz-kanañ iliz-veur kêr Ávila.
Dnister

An **Dnister** (ukrainaneg: Дністе́р; **Nistru** e roumanianeg; Днестр, *Dnestr*, e rusianeg) a zo ur stêr eus Europa ar Reter. Eieniñ a ra er C'harpatoù. Redek a ra da gentañ dre Ukraina ar c'hornaoueg, ha goude-se dre Voldova (ma ra an harzoù gant an tiriad irrendentour Treuznistria) a-raok redek adarre dre Ukraina, hag en em deuler er Mor Du. 1 362 km eo e hed.
Ross Sisters

Ar **Ross Sisters** a oa teir c'hoar eus Texas, SUA, kanerezed ha dañserezed, **Aggie Ross, Elmira Ross, ha Maggie Ross**, e gwirionez Veda Victoria (1927–2002), Dixie Jewel (1929–1963) ha Betsy Ann Ross (1926–1996),) hag a wee o c'horfoù en ur ganañ. Gwelet e voent er film *Broadway Rhythm* hag adarre en Entertainment! III e 1994.

Ganet e oant e Texas e ti Charles Adolphus ha Veda Cordelia Ross. Goude ober ar film "Broadway Rhythm," ez ejont da Europa ha gwelet e vezent e Londrez war al leurenn en abadenn "Piccadilly Hayride," etre 1946 ha 1948. Enrollet e voe ar ganaouenn "Five Minutes More" gante," adkanet diwezhatoc'h gant Frank Sinatra.

Betsy Ann Ross (Aggie) a oa ganet e 1926, en Colorado City, Texas. Dimeziñ a reas da Robert "Bunny" Hightower, un dañser, e miz Genver 1947, hogen hennezh a oa lonker ha skizofrenour, ha dornañ anezhi a reas ma voe hogos dezhi bout lazhet. Ur mab o doe, Dana, ha meur a wech e voent gwelet e *[[The Ed Sullivan Show]]*.
Robert Hightower a oa bet dimezet a-raok d'ar gorollerez Vera-Ellen, ur c'hoar da Rosemary Clooney er film *[[White Christmas (film)|White Christmas]]*.

Veda Victoria (Vickie) Ross (Maggie) a oa ganet e 1927, e Roscoe, Texas. E 1950 e timezas en Paris da Robert Lamouret (1912-1959), un teurvouezhier gall a eas goude da SUA. Goude e varv ec'h addimezas da Bob Hender.

## Notennoù
Rouanezed Spagn

Amañ dindan e weler roll ar rouanezed a voe kenseurtezed rouaned Spagn ; ur roue kenseurt avat a gaver er roll ivez, Francisco de Asís de Borbón, pried da Isabel II.

## [[Tiegezh Aostria]]

## Tiegezh [[Bourbon-Spagn|Borbón]]

## [[Tiegezh Buonaparte]]

## Tiegezh Borbón (kentañ adsavidigezh)

## [[Tiegezh Savoia]]

## Tiegezh Borbón (eil adsavidigezh)

## Tiegezh Borbón (trede adsavidigezh)

## Dinobl

## Pennad kar
* Rouaned Spagn
João Gilberto

**João Gilberto** (João Gilberto Prado Pereira de Oliveira diouzh e anv gwir), bet ganet d'an 10 a viz Mezheven 1931 e Juazeiro (Bahia) ha marvet d'ar 6 a viz Gouere 2019 e Rio de Janeiro, a oa ur c'haner hag ur gitarour brazilian.

Tremen a ra da bennañ krouer ar Bossa Nova. Tad eo d'ar ganerez Bebel Gilberto.
Caetano Veloso

**Caetano Veloso** (Caetano Emanuel Viana Teles Veloso diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 7 a viz Eost 1942 e Santo Amaro da Purificação, zo ur c'haner-sonaozer hag ur gitarour eus Brazil.

Breur eo d'ar ganerez Maria Bethânia ha meur a ganaouenn en deus bet skrivet eviti.
Ngũgĩ wa Thiong'o

**Ngũgĩ wa Thiong'o** (distaget [ŋɡoɣe wa ðiɔŋɔ]) a oa ur skrivagner eus Kenya, ganet d'ar 5 a viz Genver 1938 ha marvet d'an 28 a viz Mae 2025. Ouzhpenn romantoù ha pezhioù-c'hoari en doa embannet skridoù diwar-benn an trevadennerezh ha diwar-benn ar yezhoù en e vro.

Ganet e oa bet *James Thiong'o Ngugi* e kreiz Kenya. Skrivet en doa e romant kentañ e saozneg, *Weep Not, Child*, pa oa studier e skol-veur Leeds e Bro-Saoz. Embannet e voe e 1964.

Kenlabourat a reas gant Ngugi Wa Mirii evit sevel ar pezh-c'hoari *Ngaahika Ndeenda* (*I Will Marry When I Want*), diwar-benn an direizhderioù e kevredigezh Kenya. Harzet e voe Ngũgĩ e 1977 abalamour d'ar pezh-c'hoari-se ha toullbac'het e voe hep prosez. Pa oa er vac'h e tivizas skrivañ en e yezh vamm, ar gikouyoueg, kentoc'h eget e saozneg. Neuze e skrivas e romant kentañ er yezh-se, *Caitani Mutharabaini*, war baper privezioù. Degemeret e voe da brizoniad politikel gant Amnesty International ha lezet e voe da vont, da-heul, e miz Kerzu 1978.

Abaoe an amzer-se e klaske Ngũgĩ lakaat ar skrivagnerien all eus Afrika da skrivañ en o yezh vamm ha n'eo ket e yezhoù estren evel ar saozneg pe ar galleg.

## Daveennoù


## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel
Sac'ha

**Republik Sac'ha** (e yakouteg: Саха Өрөспүүбүлүкэтэ, *Sac'ha Öröspübülükete*; e rusianeg: Республика Саха, *Respoublika Sac'ha*), anavezet ivez gant an anv **Yakoutia** (rusianeg: Якутия, *Yakoutiya*) a zo unan eus Republikoù Kevread Rusia. E biz Sibiria emañ lec'hiet. Yakoutsk eo ar gêr-benn. Gant 3 083 523 km² ez eus anezhi an unvez velestradurel vrasañ eus ar bed hag an eizhvet tiriad brasañ eus ar bed (brasoc'h eget Arc'hantina da skouer). Daoust da se n'eus nemet en tu-mañ da 1 milion a dud o vevañ enni, abalamour d'ar garv m'eo an hin dre eno. An hanter eus ar boblañs (49,9%) a zo Yakouted, ur bobl durkek, 37,5% a zo Rusianed (hervez niveradeg 2010).

## Liammoù diavaez

*    Lec'hienn ofisiel ar gouarnamant
Subaé

Ar stêr Subaé (*Rio Subaé* e portugaleg) zo ur stêr eus e stad Bahia e Brazil. 

Eieniñ a ra e Feira de Santana, ma ro hec'h anv da veur a lec'h, evel ar bairro Subaé , tremen a ra dre São Gonçalo dos Campos ha Santo Amaro da Purificação, ur fabourzh da Salvador da Bahia, a-raok aberiñ e Baía de Todos os Santos. Meur a adstêr he deus, Serjimirim en o zouez.

Brudet eo ivez da vezañ unan eus ar gwashañ stêrioù kontammet gant plom er bed. A-hervez emaer ouzh he digontammiñ.
Desafinado

***Desafinado*** zo ur ganaouenn en doare Bossa Nova bet savet e 1959 gant an daou soner brazilian Antônio Carlos Jobim, evit an ton anezhi, ha Newton Mendonça evit ar gerioù anezhi.

Ur respont splann e oa d'ar re a rebeche d'ar ganerien Bossa Nova kanañ *desafinado*, da lâret eo a-dreuz.

Enrollet e oa bet evit ar wech kentañ gant João Gilberto er memes bloavezh.

Er bladenn *[[Ladies & Gentlemen: The Best of George Michael]]* gant George Michael a oa deuet er-maez e miz Kerzu 1998 e kaver un doare dic'hortoz anezhi, kanet a-gevret gant Astrud Gilberto.

## Ar gerioù
Se você disser que eu desafino amor *Ma lavarit e kanan fall, ma muiañ karet*Saiba que isto em mim provoca imensa dor *Gouezit e ra poan vras din*Só privilegiados têm o ouvido igual ao seu *Dibaot ar re o devez divskouarn koulz hag ho re*Eu possuo apenas o que Deus me deu *Me 'm eus nemet ar re a zo bet roet din gant an Aotrou Doue.*

Se você insiste em classificarMeu comportamento de anti-musicalEu mesmo mentindo devo argumentarQue isto é Bossa Nova, isto é muito natural

O que você não sabe nem sequer pressente *Ar pezh na fell deoc'h na c'houzout nag anavezout*É que os desafinados também têm um coraçãoFotografei você na minha Rolley-Flex *Luc'hskeudennet 'm eus ac'hanoc'h gant ma Rolley-Flex*Revelou-se a sua enorme ingratidão

Só não poderá falar assim do meu amor *Neuze n'hallfet komz ken eus ma c'harantez evel-se*Este é o maior que você pode encontrar *An hini brasañ eo a c'hallfet en em gavout gantañ*Você com a sua música esqueceu o principal *C'hwi, gant ho sonerezh, ho peus ankouaet ar pep pennañ*Que no peito dos desafinados *E kreizon an desafinados*No fundo do peito bate caladoQue no peito dos desafinados também bate um coração

## Liamm diavaez
*  Kanet gant João Gilberto e-unan
*  Kanet gant George Michael hag Astrud Gilberto
Toquinho

**Toquinho** (**Antonio Pecci Filho** diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 6 a viz Gouere 1946 e São Paulo, a zo ur c'haner-sonaozer ha gitarour brazilian.

Dre ma oa bihan-bihan pa oa yaouank, e vamm a rae *meu toquinho de gente* (ma zamm a zen) anezhañ hag alese e teuje e anv arzour sañset.

Anavezet-mat eo e metoù ar sonerezh evit bezañ bet kenlabouret gant ar barzh brazilian Vinícius de Moraes e-pad ul lodenn vras eus e vuhez.
María Victoria dal Pozzo

**Maria Vittoria dal Pozzo della Cisterna**, pe **Maria Vittoria Carlotta Enrichetta Giovanna*, e spagnoleg  *María Victoria dal Pozzo'', ganet e Pariz d'an 9 a viz Eost 1846 ha marvet e Sanremo d'an 8 a viz Du 1876, a oa ur briñsez italian hag a voe rouanez Spagn adal ar 16 a viz Du 1870 betek an 11 a viz C'hwevrer 1873 evel pried ar roue Amadeo Iañ Spagn.

## Pennad kar
*Rouanezed Spagn
Luzon

**Luzon** eo an enezenn vrasañ e Filipinez, gant ur gorread a 104&nbsp;688&nbsp;km² (ar 17 enezenn vrasañ er bed), poblet gant 39&nbsp;500&nbsp;000 a annezidi (e 2009). Manila eo ar gêr-benn ha Quezon ar gêr vrasañ. 

Dave a ra ivez an anv Luzon d’un enezeg, enni an enezenn anvet evel-se asambles gant inizi all, bihanoc’h, evel Mindoro, Marinduque, Masbate, enezeg Batanes... 

Er c’hornôg da enez Luzon emañ Mor Su Sina, er reter emañ Mor Filipinez hag en norzh emañ strizh-mor Luzon. En enezenn ez eus meur a venez-tan oberiant, hag en o zouez ar menez Pinatubo, er c’hornôg, war-hed ur c’hant kilometr bennak diouzh Manila.

Gwechall e oa rannet Luzon e meur a rouantelezh vihan, lod anezho hindouat-boudaat, lod muzulmat ha lod all animist, hag a rae kenwerzh gant broioù pelloc’h evel Indez, Japan pe Sina. Neuze e voe trevadennet gant Spagnoliz adalek ar , ha gant ar re-se e voe savet Filipinez, gant ur gêr-benn staliet e Cebu da gentañ a-raok bezañ kaset da v-Manila goude 1570. Gant an ergerzherien gentañ, Portugaliz anezho, e oa bet roet an anv *Luçon* d’an enezenn. Dont a reas da vezañ anvet *Nueva Castilla* pe "Kastilha Nevez", gant an drevadennerien spagnol. 

Meur a yezh a vez komzet e Luzon, en o zouez an tagalog, an ilokano, ar c’hapampangan. Kalz tud a oar saozneg ; nebeutoc’h-nebeutañ a dud avat a oar spagnoleg bremañ.

## Liammoù diavaez
Saint-Germain-Laval

**Saint-Germain-Laval** zo un anv-tiegezh gallek hag un anv-lec'h.
* Saint-Germain-Laval (Loire)
* Saint-Germain-Laval (Seine-et-Marne)
UNICEF

**UNICEF** (gwreskanv evit *United Nations International Children's Emergency Fund* e saozneg, "Font etrebroadel difrae ar Broadoù Unanet evit ar vugale") a zo un ajañs eus ar Broadoù Unanet evit gwellaat stad ar vugale dre ar bed. Savet eo bet e 1946. Priz Nobel ar Peoc'h a zo aet gantañ e 1965.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
*  Unicef Frañs
Diamantoù Keroulaz

***Diamantoù Keroulaz*** zo ur romant-polis (anezhañ daou c'hant tri-ugent pajenn) skrivet e brezhoneg eeun gant Roparz Hemon bet embannet gant *[[Al Liamm]]* e penn-kentañ 1964.

## Adembannadurioù
Adembannet e oa bet al levr gant *[[Al Lanv]]* d'ar 15 a viz Du 2006.

## Al levr
Da c'houde ur gwallzarvoud marc'h eo bet kaset ar c'habiten Rojer Keroulaz d'an ospital. Gloazet-mat eo bet ha dre m'emañ-eñ war e wele diwezhañ e c'houlenn ma vo kerc'het e vignon, al letanant Herri Halegoed, da zont d'e gaout. Gant an den war e dremenvan ez eo fiziet ennañ un dro-c'houzoug aour c'hwec'h diamant ha tregont outi : aspediñ a ra anezhañ ma vo degaset ar bravig prizius-mañ en-dro d'e berc'hennez, e voereb ar varkizez Lesouarn, en devoa e laeret diganti e 1910.

N'en deus diskoulm all ebet Herri Helegoed nemet touiñ ez ay da Gastell Lesouarn, e-tal kichen Lanniliz, e-lec'h m'emañ o chom ar varkizez. Ar pezh a reas en hañv 1925, un nebeud sizhunvezhioù war-lerc'h marv ar c'habiten. Ne voe ket evit anzav ar wirionez vantrus dezhi ha kuitaat ar c'hastell a reas, an dro-c'houzoug gantañ c'hoazh. Hag ankouaet ar gefridi gantañ p'en devoa kuitaet Breizh da vont da labourat da Galedonia-Nevez e-pad daou vloaz.

Hag eñ distro ez eo pedet gant ar varkizez da zont da dremen un nebeud devezhioù en he c'hastell ma kemero perzh en ur pred gant kouvidi all. Un digarez mat da Helegoed da lakaat an traoù war o reizh da vat, da-geñver an devezh gouel-mañ, ha d'ober d'an dro-c'houzoug adkavout he ferc'hennez a-benn ar fin. Ne oar ket c'hoazh emañ o paouez lakaat e dreid en un afer luziet-meurbet hag a lakay anezhañ da vont eus an eil souezhadenn d'eben...

Savet e oa bet ar romant-mañ gant Roparz Hemon en un doare divoas dre ma n'a ket an istor anezhañ davet al lenner dre un daneveller neptu evel kustum. Seizh rann a ya d'ober al levr ma kont peder zudenn red an darvoudoù c'hoarvezet evel m'eo bet bevet gante :

#### KENTAN SKRID HERRI
# Ar c'habiten
# Un dro e Naoned
# Ar varkizez a Lesouarn
# Ar c'helenner
# Gouel ar varkizez
#### SKRID ANNA
# Un dorn en deñvalijenn
# Ar bilhed
# An horolaj-heol : mintin
# An horolaj-heol : abardaez
#### EIL SKRID HERRI
# An anzav
# An den fur
# An nozvezh arnev
# An armel-dir
# Gouel ar varkizez
#### SKRID KLARISA
# Eben
# An tour bras
# Ar voest plouz
#### TRIVET SKRID HERRI
# Ar vilin
# Unan a vank
#### SKRID HIRIBARREN
Ul lizher
#### PEVARVET SKRID HERRI
# Spont ar geginerez
# Ar chapel
# Kavadennoù
# Kuzhiadenn ar voullig wer
# Goude-skrid

## Levrlennadur
*  Sarah Chedifer, Diamantoù Keroulaz, Roparz Hemon (1964), blog *A ! Lenn...*, 16 a viz Kerzu 2008
Luís

**Luís** zo un anv-bihan portugalek, skrivet Luis e spagnoleg.

## Adstummoù
**Luiz*, alies e Brazil, zo ur stumm kozh. 
** adstummoù deveret : "Luisinho", "Lula", "Lucho"... 
* Luísa evit ar merc'hed ; *Luiza*, henstumm.

### Anvioù-bihan kevrennek
Ur bern a vez kavet : "André Luís", "José Luís", "Luís Carlos", "Luís Paulo", "Luís Inácio", "Luís Pedro", "Luís Fernando", "Luís Filipe", "Luís Antônio". 

## Tud
* Luís Iañ, roue Portugal
* Luiz Inácio da Silva, lesanvet Lula, politikour braziliat 

## Lec'hioù
*São Luís