Roll an impalaerien roman

Kinniget eo amañ roll an impalaerien roman betek fin Impalaeriezh roman ar C'hornôg, gant deiziadoù ren pep hini anezho.

Ret eo kaout soñj ne dalveze an termen latin *imperator*, a deuio ar ger "impalaer" anezhañ, nemet da ober anv eus ur garg vilourel a-douez an holl gargoù all dalc'het gant un den. Da envel an impalaer e rae ar Romaned gant an anv "Kaezar" *(Caesar)* kentoc'h, ha dreist-holl gant "Aogust" *([[Augustus]])*. 

Soñjal a rae an dud e oa kar an holl impalaerien da Gaezar mod pe vod, ha ma ne oa ket dre ar gwad e oa e-giz pa vijent bet advabet gantañ, hag ul liamm familh speredel a oa etrezo ha Kaezar ; gwir eo e oa an impalaerien gentañ eus familh Kaezar.

## Aogust
En desped d'ar pezh a c'halljed soñjal, n'emañ ket Caius Julius Caesar e-touez an impalaerien roman. August eo a seller outañ evel an impalaer kentañ, ha meur a abeg zo da se. 
* Eñ eo, ha neket Kaezar, a lakaas un termen d'ar prantad distabilded politikel en deus merket dibenn ar Republik roman ;
* Eñ eo, ha neket Kaezar, a zeuas a-benn da gavout ur c'hempouez etre ur galloud nevez kreñv a-walc'h evit chom en e sav hag an ensavadurioù republikan kozh a zo padet daoust da bep tra.
:A-benn ar fin eo bet drouklazhet Kaezar dre ma kave da lod ne zouje ket d'an ensavadurioù-se : dre heg e oa bet anvet da "ziktatour" *(dictator)* da viken e 45 kt JK, ha pourmen a rae e galite e Roma end-eeun gant e serc'h Kleopatra (*rouanez* Egipt). 
:Diwall mat a reas Aogust da zoujañ d'an ensavadurioù kozh, ar Sened peurgetket ha, kontrol da Gaezar, e ouias ren ur vuhez prevez eeun hep re a bompadoù (&nbsp;me n'on nemet *primus inter pares* – kentañ keodeour Roma&nbsp;,  emezañ). E-keit-se e kendalc'he da verniañ kargoù politikel, relijiel ha milourel war e anv.
* Gantañ e voe kaset da benn an adreizhadennoù a oa bet embannet gant Kaezar, hep o lakaat da dalvezout. Evel-se e roas d'an Impalaeriezh un tres armerzhel ha kevredigezhel disheñvel-mat diouzh ar pezh a oa bet re ar Republik.

## Impalaerien betek diskar an Impalaeriezh
### Impalaeriezh uhelañ

Kronologiezh impalaerien roman 1.svg|Kronologiezh eeunaet an Impalaerien : **Impalaeriezh uhelañ**


### Enkadenn an  hag an Impalaeriezh diwezhañ
Kronologiezh impalaerien roman 2.svg|Kronologiezh eeunaet an Impalaerien : **Marevezh etre hag Impalaeriezh diwezhañ**



Bet eo Teodosius I an Impalaer diwezhañ o ren da vat war an Impalaeriezh Roman a-bezh. E zaou vab a renas war e lerc'h :
* Arcadius en impalaeriezh Reter, hag 
* Honorius en hini ar C'hornôg.

**Eeunaet** eo an daolenn a-is :
* N'eo ket meneget enni an darn vrasañ eus ar skraperien, dreist-holl re marevezh an "30 tiran", lodenn zuañ an anarkiezh vilourel ha bet anvet evel-se abalamour d'an niver a skraperien c'halloud emanvet Impalaer (Tiran evit gwir);
* An Impalaerien merket *Kaezar* n'int ket bet *Aogust* gwech ebet;
* Pa'z eus bet meur a Impalaer o rannañ ar galloud etrezo eo merket Reter pe Kornôg hepken, hep mui a vunudoù; ouzhpenn n'eo ket padet an holl rannoù galloud atav hag Impalaerien zo, bet lakaet e penn ur ranndir bennak e penn-kentañ, zo en em gavet e penn an Impalaeriezh a-bezh da c'houde (da skouer : Kustentin I, bet an Impalaer nemetañ etre 324 ha 335 ).

### Tun memor
Un tun memor zo evit derc'hel soñj eus roll an 12 Impalaer roman kentañ (Kaezar e-barzh). N'eus ken sevel ur *frazenn* aes da zerc'hel soñj anezhi ma ya pep silabenn d'ober deroù anv un Impalaer :

"Kaezaotika, Klaonegalo, Vivestido" (Kaez | ao | ti | ka | klao | ne | gal | o | vi | ves | ti | do)

Kaez => Kaezar ; 
ao => Aogust ;
ti => Tiber ;
ka => Kaligula ;
Klao => Klaoda ;
ne => Neron ;
gal => Galba ;
o => Othon ;
Vi => Vitellius ;
ves => Vespazian ;
ti => Titus ;
do => Domitian

Gallout a reer astenn ar frazenn-mañ da Impalaerien all. Dont a ra da vezañ : "Kaezaotika, Klaonegalo, Vivestido, Netrajhadan, Marcosepca" (Kaez|ao|ti|ka|klao|ne|gal|o|vi|ves|ti|do|ne|traj|had|an|mar|co|sep|ca)

## Impalaerien ar C'hornôg war-lerc'h [[395]]

E 476 e oa aet da get Impalaeriezh roman ar C'hornôg pa voe torret Romulus Augustus, an Impalaer diwezhañ, eus e garg gant Odowakar. 

## Impalaerien ar Reter goude [[395]]
Gwelet Roll Impalaerien Bizantion

Aet eo da get e 1453 Impalaeriezh roman ar Reter, bet anvet ivez Impalaeriezh vizantion adal ar Grennamzer uhelañ, p'eo bet preizhet Kergustantin gant an Durked.

## Gwelet ivez
* Impalaerezed Roma
* Roll Impalaerien Bizantion
* Monarkiezh roman
* Henroma

## Liammoù diavaez
*  Impalaerien roman.net, lec'hienn klok-tre met da embreger gant evezh.
*  Ar rann gouestlet d'an Impalaerien roman war al Lec'hienn Web.Genealogie