open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sepik

Ar **Sepik** a zo ur stêr en Okeania, e Papoua Ginea-Nevez hag Indonezia, 1 126&nbsp;km hed dezhi.

Eieniñ a ra e-kichen Telefomin, en uhelgompezennoù Ginea-Nevez, hag en em deurel a ra e Mor Bismarck, 100&nbsp;km er reter da gêr Wewak.
Kaveri

Ar stêr **Kaveri** (*Cauvery* eo ar stumm saoznek) zo ur stêr 950&nbsp;km hed dezhi en India, e stadoù Karnataka ha Tamil Nadu.
*Khaberos* a rae Klaudios Ptolemaios anezhi en e Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις, *Geographike Hyphegesis* e latin, "Sturlevr evit tresañ an Douar".

Div vrec'h zo d'he c'henoù e Pleg-mor Bengal, ha daou anv : *Kaveri* bepred eo brec'h ar Su, tra m'eo *Kollidam* hini an Norzh.


Kaveri river near Gosai Ghat, Mysore, Karnataka, India.JPG|Ar C'haveri e Karnataka


## Notennoù
Proviñs Verbano-Cusio-Ossola

**Proviñs Verbano-Cusio-Ossola** zo unan eus proviñsoù rannvro Piemonte, en Italia, abaoe 1992, ha kêr Verbania eo ar pennlec'h anezhi. 

Savet e oa bet e 1992 diwar ul lodenn eus proviñs Novara. Savet eo anv ar broviñs diwar tri ger : *Verbano*, a zo un anv all evit Lago Maggiore, *Cusio*, a zo un anv all evit lenn Orta, hag *Ossola*, a zo un draoñienn, *Val d'Ossola*.
Sanaga

Ar **Sanaga** a zo ur stêr, 918&nbsp;km hed dezhi, e Kameroun.

Eienañ a ra er rannvro Adamaoua, e lec'h-kejañ ar stêrioù Djemer ha Lom. Aberiñ a ra er Mor Atlantel.
Kouban (stêr)

Ar c'h**Kouban** a zo ur stêr, 870 km hed dezhi, e Rusia. Eieniñ a ra e Menezioù Kaokaz hag en em deurel a ra er Mor Du.
Mezen (stêr)

Ar **Mezen** a zo ur stêr, 857 km hed dezhi, e gwalarn Rusia.

Eienañ a ra er Menezioù Timan, e Republik Komi, er c'hornôg d'an Oural, ha redek a ra trema ar gwalarn.

En em deurel a ra er Mor Gwenn.
Pyasina

Ar **Pyasina** a zo ur stêr, 817 km hed dezhi, e norzh Siberia e Rusia.

Eienañ a ra 255 km en norzh da gKelc'h Arktika er c'hornôg d'ar menezioù Poutorana. En em deurel a ra e Mor Kara.
Anabar

An **Anabar** a zo ur stêr, 939 km hed dezhi, e republik Sac'ha, e Siberia, e Rusia.

Aberiñ a ra er Mor Laptev.
Niemen

An **Niemen** a zo ur stêr en Europa, 937 km hed dezhi, hag a dremen dre vBielorusia, Lituania ha Rusia.

Eienañ a ra e Bielorusia, e Minsk. Aberiñ a ra e Mor Baltel.
Komoe (stêr)

Ar g**Komoe** a zo ur stêr en Afrika ar C'hornaoueg, 813&nbsp;km hed dezhi, hag a dremen dre vBurkina Faso ha Biz Aod an Olifant. Andoniet eo e Péni, ur gêriadenn lec'hiet etre Banfora ha Bobo-Dioulasso. En em deurel a ra e Pleg-mor Ginea, en un daou-ugent km bennak er Reter da Abidjan. Treuziñ a ra ur gweledva a savanenn.

## Notennoù ha daveoù
Atrato (stêr)

An **Atrato** a zo ur stêr, 750&nbsp;km hed dezhi, e Kolombia. En em deurel a ra er Mor Karib e pleg-mor Urabá.

An trede aesañ er vro da vont warni gant ur vag, war lerc'h ar stêrioù Magdalena ha Cauca.

Eieniñ a ra e Cerro del Plateado, en kumun El Carmen de Atrato, en Andoù. treuziñ a ra departamant ar Chocó, ober a ra an harz entre Chocó hag Antioquia.
Corantijn

Ar stêr **Corantijn** zo ur stêr e Surinam, e Suamerika, ha hirañ stêr ar vro gant 724&nbsp;km hed dezhi.

Eienañ a ra er menezioù Acarai, redek a ra trema an norzh dre ar Boven-Corantijn ("Corantijn Uhelañ") a-hed 724&nbsp;km etre Guyana ha Surinam, hag aberiñ er Meurvor Atlantel e-kichenik Corriverton, e Guyana ha Nieuw Nickerie, e Surinam ; ul lestr-treizh a gas eus an eil kêr d'eben.

Listri a c'hall mont war ar stêr, a-hed 120&nbsp;km, betek Apura, e Surinam .

## Lammoù-dour
Brudet eo al lammoù-dour Wonotobo, Frederik Willem IV (Anora), King George VI Falls, hag ivez Barrington Brown Falls, Drios Falls ha Maopityan Falls.
Saint-Jean (stêr)

Ar **Saint-Jean** (*Fleuve Saint-Jean* e galleg, *Saint John River* e saozneg) a zo ur stêr en Norzhamerika, 673 km hed dezhi, hag a dremen dre stad ar Maine er Stadoù Unanet ha proviñs Brunswick-Nevez e Kanada.
Potomac

Ar stêr **Potomac** a zo ur stêr e reter SUA, 665 km hed dezhi, hag a dremen dre Washington DC a-raok mont da aberiñ e Chesapeake Bay.
Nelson (stêr)

An **Nelson** a zo ur stêr, 660 km hed dezhi, e Kanada, e proviñs Manitoba. En em deurel a ra e Bae Hudson.
Terek (stêr)

An **Terek** a zo ur stêr en Europa, 623&nbsp;km hed dezhi, hag a dremen dre Jorjia ha Rusia.

Eieniñ a ra e Menezioù Kaokaz, e rannvro jorjiat Mtsc'hetha-Mthianethi, ha goude treuzet gantañ republikoù Norzhosetia-Alania, Kabardino-Balkaria, Tchetchenia ha Dagestan, en em daol e Mor Kaspia.
Tapti

An d**Tapti** a zo ur stêr, 724 km hed dezhi, en India. En em deurel a ra e Mor Arabia e-kichen Surat, e stad Gujarat.
Burdekin

Ar **Burdekin** (*Burdekin River* e saozneg) a zo ur stêr e Queensland, en Aostralia, 710 km hed dezhi. 

Anvet e voe *Burdkin* gant an ergerzhourien europeat diwar-lerc'h anv Mary ha Thomas Burdekin o devoa arc'hantet o ergerzhadeg.

Eieniñ a ra 1 200 m a-us da live ar mor, er menezioù Seaview Range, hag en em deurel er Meurvor Habask en Upstart Bay, 200 km pelloc'h er gevred d'e eien.
Pennar

Ar **Pennar** pe **Penner**, **Penna** pe **Penneru** a zo ur stêr, 597 km hed dezhi, en India. En em deurel a ra e Pleg-mor Bengal.
Orontes (stêr)

An **Orontes** (hervez ar gresianeg), pe an **Asi** (hervez an turkeg pe an arabeg]), anvet ivez **Drako**, **Typhon** pe **Axius**, a zo ur stêr er Reter-Nesañ, 571&nbsp;km hed dezhi, hag a dremen dre Liban, Siria ha Turkia.
Torne

An **Torne** (*Torne älv* e svedeg, *Tornionjoki* e finneg ; *älv* ha *joki* a dalv kement ha "stêr") zo ur stêr en Europa, 521&nbsp;km hed dezhi, hag a zisparti Finland diouzh Sveden.
Tumen (stêr)

An **Tumen**, pe **Tuman**, zo ur stêr e reter Azia, 521&nbsp;km hed dezhi, hag a verk ar vevenn etre Korea an Norzh ha Republik Pobl Sina ha Kevread Rusia. En em deurel a ra e Mor Japan.
Kavalli

Ar c'h**Kavalli**, pe *Kavalla* pe *Youbou* pe *Diougou*, a zo ur stêr en Afrika, 515&nbsp;km hed dezhi, hag a dremen dre c'hGinea, Liberia hag Aod an Olifant.

Eieniñ a ra e menezioù Nimba, e Ginea. Dispartiañ a ra Aod an Olifant diouzh Liberia a-raok en em deurel e Pleg-mor Ginea, 21&nbsp;km er reter da Harper (Liberia).
Nerzhioù ar C'hallaoued dieub

E-pad an Eil Brezel-bed, **Nerzhioù ar Frañs dieub** pe **Forces françaises libres** (*FFL*) a oa an anv roet d'an nerzhioù lu savet a-du gant ar France libre suj d'ar jeneral de Gaulle. Ardamezioù an nerzhioù-se a oa Kroaz Lorraine met ardamez an nerzhioù douar a oa ur c'hleze askellet.
## Istor
Meur a skourr a oa d'an Nerzhioù dieub c'hall:
* An nijlu (FAFL) 
* Ar morlu (FNFL)
* Nerzhioù douar (Forces terrestres de la France Libre) anvet FFL.

Flag of Free France (1940-1944).svg|Banniel Nerzhioù ar Frañs dieub
Naval Jack of Free France.svg|Banniel morlu ar Frañs dieub
B-26 Marauder Musee du Bourget P1010983.JPG|Skoed ardamez an nijlu war ur B-26 Marauder

Nerzhioù ar Frañs dieub a voe ganet d'ar 1añ a viz Gouhere 1940 gant krouidigezh « war baper », evit an nerzhioù douar, eus ur « c'hentañ brigadenn al lejion c'hall » gant 1 300 soudard bet ezel d'an nerzh kas e Norvegia ha trevourien emezellet er Frañs dieub. An nerzh hollek a oa 1 994 soudard gant 101 ofiser d'an 8 a viz Gouhere, 2 721 soudard gant 123 ofiser d'ar 15 a viz Eost.

An amiral Muselier a oa bet lakaet e-penn ar morlu gant un nerzh a 882 soudard ha 30 ofiser servij d'ar 15 a viz Gouhere. Lakaet e oa bet evel penn da c'hortoz d'an nijlu, tost da 200 nijer o devoa tizhet Bro-Saoz etre ar 15 hag an 30 a viz Even, 300 nijer a voe buan e Bro-Saoz ha ur c'hant bennak er reter-tostañ e fin 1940.

an taol bravañ gant an nerzhioù lu-se a oa bet marteze Emgann Bir Hakeim, etre ar 26 a viz Mae betek an 11 a viz Even 1942, e Libia.
Park Geun-hye

**Un anv eus [[Korea]] eo Park Geun-hye ; *Park* eo an anv-familh.*
----

**Park Geun-hye** (koreaneg **박근혜**), bet ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1952, zo ur bolitikourez eus Sukorea a zo bet 11vet Prezidant Sukorea adalek ar 25 a viz C'hwevrer 2013 betek an 10 a viz Meurzh 2017, ar c'hentañ maouez e oa bet da dizhout ar post-se. Merc'h eo-hi da Park Chung-hee, a oa bet prezidant Sukorea goude Taol-Stad ar 16 a viz Mae ha chomet er galloud etre 1963 ha 1979.

D'an 9 a viz Kerzu 2016 e oa bet digadoriet Park Geun-hye gant bodad broadel Sukorea a damalle dezhi bezañ bet harpet embregerezhioù bras da gaout kevratoù gant ar Stad. Barnet e voe an digadoriañ gant lez-varn vonreizhel ar vro ha d'an 10 a viz Meurzh 2017 e voe kadarnaet diviz ar vodadeg ha torret Park Geun-hye diouzh he c'harg da vat.
Plant bloaziek

Ar **plant bloaziek** zo plant ha ne badont ket pelloc'h eget bloaz, evel piz bihan pe c'hleizh *(Anagallis arvensis)*

## Pennadoù kar
*Plant daouvloaziek
*Plant liesvloaziek
Peredurus

**Peredurus** zo ur roue mojennel en Enez Vreizh hervez Historia Regum Britanniae, gant Jafrez Menoe a skriv e oa mab yaouankañ ar roue Morvidus ha breur Gorbonianus, Archgallo, Elidurus, hag Ingenius.
Hudson (stêr)

An **Hudson** a zo ur stêr e reter SUA, 507 km hed dezhi, o redek dreist-holl e Stad New York. Dispartiañ a ra ul lodenn eus Stad New York diouzh unan eus Stad New Jersey.

Eienañ a ra ent-ofisiel e menezioù Adirondacks hag e gwirionez en norzh da dTahawus. Aberiñ a ra er Meurvor Atlantel.

Anvet e voe war lerc'h an ergerzher saoz Henry Hudson (war dro 1565-1611) hag a veaje evit ar Proviñsoù-Unanet hag a ergerzhas ar stêr e 1609.
Cagayan (stêr)

Ar stêr **Cagayan** eo hirañ ha ledanañ stêr Filipinez, 505 km hed dezhi.

Eienañ a ra e Menezioù Caraballo e kreiz Enez Luzon. Tremen a ra dre broviñsoù Nueva Vizcaya, Quirino, Isabela ha Cagayan a-raok mont da aberiñ e-kichen kêr Aparri.
Pendjari

Ar **Pendjari** pe an **Oti** a zo ur stêr en Afrika, 500 km hed dezhi, hag a dremen dre vBurkina Faso, Benin, Togo ha Ghana.

Un adstêr d'ar Volta eo.
Júcar

Ar **Júcar** (hervez ar spagnoleg) pe **Xúquer** (hervez ar c'hatalaneg) zo ur stêr e reter Spagn, 498 km hed dezhi. Goude treuziñ proviñsoù Cuenca, Albacete ha Valencia en em daol er Mor Kreizdouar.
Santa Cruz (stêr)

Ar **Santa Cruz** a zo ur stêr e Patagonia Arc'hantina, 477 km hed dezhi, o redek e Proviñs Santa Cruz.

Proviñs Santa Cruz hag ar gêriadenn Puerto Santa Cruz a zo bet anvet war he lerc'h.

Eienañ a ra en Andoù. Aberiñ a ra er Meurvor Atlantel.
Mono (stêr)

Ar **Mono** a zo ur stêr en Afrika, 467 km hed dezhi, hag a dremen dre dTogo ha Benin.

Eienañ a ra e reter Togo, etre kêr Sokode hag an harz gant Benin. Redek a ra trema ar su a-raok aberiñ er Meurvor Atlantel, e Bae Benin.
Lule

Al **Lule** a zo unan eus brasañ stêrioù Sveden, 461&nbsp;km hed dezhi.

Eienañ a ra er menezioù er c'hornôg da c'hGällivare. Redek a ra trema ar gevred dre Laponia ha meur a lenn, Virihaure, Vastenjaure, Kutjaure, Stora Lule träsk, ha goude dre broviñs Norrbotten. Aberiñ a ra e Pleg-mor Botnia e Luleå.
Waikato

Ar **Waikato** eo stêr hirañ Zeland-Nevez, 425 km hed dezhi.

Eienañ a ra e tu reter ar menez Ruapehu. Aberiñ a ra e Mor Tasman er su da Auckland, e Porzh Waikato. 

Rannvro Waikato zo bet anvet war he lerc'h.
Sittaung

Ar **Sittaung** a zo ur stêr e Myanmar, 421 km hed dezhi.

Eienañ a ra er bladenn Shan, er gevred da vMandalay. Redek a ra trema ar su betek pleg-mor Martaban, etre an Irrawaddy (er c'hornôg) hag ar Salween (er reter). Ar stêr a dremen dre Naypyidaw, kêrbenn ar vro.
Onega (stêr)

An **Onega** (Онега e ruseg) a zo ur stêr e Rusia, 416 km hed dezhi.

Eienañ a ra el lenn Latcha. Tremen a ra dre gêrioù Kargopol hag Onega a-raok aberiñ e Bae Onega, er Mor Gwenn, er mervent da Arkhangelsk. 

Skornet e vez ar stêr adalek fin miz Here-deroù miz Kerzu betek hanter-Ebrel-deroù miz Mae.
Struma (stêr)

Ar **Struma** pe **Strymónas** (**Strouma** (Струма) e bulgareg, **Strimonas** (Στρυμόνας) e gresianeg modern ha **Karasu** e turkeg) a zo ur stêr en Europa, 415 km hed dezhi, hag a dremen dre vBulgaria ha Gres.

Eienañ a ra er menozioù Vitocha, e Bulgaria. Redek a ra a-hed war-dro 400 km a-raok aberiñ e Mor Egea.
Vardar

Ar **Vardar** pe **Axios** a zo ur stêr e gevred Europa, 388 km hed dezhi, hag a dremen dre Republik Makedonia ha Gres.
Segura (stêr)

Ar **Segura**, pe ** Río Segura**  e spagnoleg, a zo ur stêr e gevred Spagn, 325 km hed dezhi. Goude treuziñ proviñsoù Jaén, Albacete, ha Murcia e tremen dre broviñs Alacant d'en em deurel er Mor Kreizdouar,  e Guardamar del Segura.

## Adstêrioù
Sed adstêrioù pouezusañ ar  Segura, eus an eien d'an aber:
:War e lez dehoù:
* Río Zumeta
* Río Taibilla, 2,95 m³/s
* Río Alhárabe, 0,20 m³/s
** Río Benamor
* Río Argos, 0,50 m³/s
* Río Quípar, 0,79 m³/s
* Río Mula, 5,10 m³/s
** Río Pliego
* Rambla Salada
* Río Guadalentín, Sangonera o Reguerón, 1,35 m³/s
** Rambla del Bosch
** Rambla Nogalte
** Río Luchena
** Río Turrilla
** Rambla Torrealvilla
War e lez kleiz
* Río Madera
* Río Tus, 0,15 m³/s
* Río Mundo, 20,42 m³/s
** Río Bogarra o Madera
* Rambla del Judío
* Rambla del Moro
* Rambla del Tinajón
* Río Chícamo

## Skeudennoù

file:SeguraWK.jpg| Eien ar Segura e proviñs Jaén.
File:Riu Segura al seu pas per Oriola.JPG|Ar Segura en Orihuela.
File:Río Segura entrando a Orihuela.jpg|Ar Segura en Orihuela, aet da hesk. 
File:Vicaria acabado.jpg|Pont Vicaria.
File:Cañon almadenes fsalmeron.jpg|Ode ar Segura.
File:Riadadesantateresa.jpg| Er *riada de Santa Teresa* e tremen ar Segura.
File:Il Segura a Guardamar.jpg| Ar Segura a-raok aberiñ e Guardamar del Segura.
Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Euskadi

**Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Euskadi** (**' en euskareg, **' e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh tolpad-kêrioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant ar Pireneoù-Atlantel, e rannvro Akitania-Nevez.

## Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar vod 10 etrekumuniezh:
* agglomération Côte Basque-Adour,
* agglomération Sud Pays Basque,
* communauté de communes Errobi,
* communauté de communes d'Amikuze,
* communauté de communes du pays de Bidache,
* communauté de communes de Garazi-Baigorri,
* communauté de communes du pays d'Hasparren,
* communauté de communes d'Iholdi-Ostibarre,
* communauté de communes Nive-Adour,
* communauté de communes de Soule-Xiberoa.

## Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae an holl 158 kumun eus Iparralde d'ober kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Euskadi:

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Park Chung-hee

**Un anv eus [[Korea]] eo Park Chung-hee ; *Park* eo an anv-familh.
----


*'Park Chung-hee''', ganet d'ar 14 a viz Du 1917 hag aet da Anaon d'ar 26 a viz Here 1979, a oa ur prezidant sukorean hag ur jeneral hag a voe e penn ar vro evel diktatour adalek 1961 betek ma voe muntret e 1979. 

Park en devoa kemeret ar galloud dre un taol-stad milourel en devoa roet lamm da Eil Republik Korea ar Su e 1961. Ur wech er galloud, ar prezidant Park a renas evel un den kreñv, ur penn soudard e penn Kuzul meur evit an adsavidigezh vroadel betek bezañ dilennet da brezidant an Trede Republik Sukorean e 1963.

E 1972, Park a lakaas da dalvezout al lezenn brezelek hag adsevel a rae ar vonreizh gant ur stumm ren hollveliek ar pezh a voe Mammenn d'ar pevare Republik Su korean. 

Dreistbevet en devoa meur a wech da taolioù-fall o klask lazhañ anezhañ, daou anezho obererezhioù Norzhkorea. Park a voe lazhet d'ar 26 a viz Here 1979 gant Kim Jae-gyu, penn surentez ar prezidant.

Be'z e oa bet e penn Sukorea e-pad 18 vloaz. Kentañ merc'h Park, Park Geun-hye, a oa bet 11 penn Sukorea betek bezañ digadoriet.
Dead Rising (heuliad c'hoarioù video)

**Dead Rising** zo un heuliad c'hoarioù video doare dreistbevañ spont en ur bed digor krouet gant Keiji Inafune. Savet e oa bet da gentañ gant Capcom a-raok ma vefe adkemeret ar sevel gant Capcom Vancouver.
## Kenaroud
Ar c'hoarioù en heuliad a gemer plas e kêrioù ijinet, memes ma vez kaoz eus kêrioù gwirion. Ar c'hentañ c'hoari d'an heuliad a vez en ur stal bras e kêr Willamette, Colorado. An ouzhpennadur a-raok d'an eil c'hoari anvet "Case Zero" a vez e Still Creek, ur gêriadennig e-kichen Las Vegas. Ar c'hoari pennañ a gemer plas e kêr Fortune City, en ur greizenn kenwerzhel. An ouzhpennadur "Case West" a demen en uzin Phenotrans nepell diouzh Fortune City. An trede c'hoari a gemer plas e Los Perdidos, California. "Dead Rising 4" a roio tro d'ar c'hoarierien da zistreiñ da Willamette gant un aloubadeg zombied e "Willamette Memorial Mall" (ur greizenn kenwerzhel) a oa bet savet evit enoriñ gouzañverien an aloubadeg zombi er c'hoari kentañ.

"Phenotrans" zo un embregerezh pinvidik a milionoù saver louzoù. Krouet ez eus bet ganto ur re louzoù "Zombrex", ur pare a c'hell ma vez kemeret bemdez, difenn un den klañv da dreiñ d'ur zombi. An embregerezh a zo an enep d'an harozed e-pad an heuliad a-bezh. Bez ez eus ivez kevredigezhioù evel ar C.U.R.E. (Citizens for Undead Rights and Equality) a stourm evit gwirioù ar zombied.
Proviñs Taranto

**Proviñs Taranto** zo unan eus proviñsoù rannvro Puglia, en Italia, ha kêr Taranto eo ar pennlec'h anezhi. 29 c'humun zo enni.
Kim Jae-gyu

**Un anv eus [[Korea]] eo Kim Jae-gyu ; Kim eo anv ar familh.*
----
**Kim Jae-gyu** (Hangul : 김재규), ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1926 hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Mae 1980, a oa ul letanant jeneral eus Sukorea ha penn-rener an National Intelligence Service. Brudet eo evit bezañ bet muntrer ar prezidant diktatour sukorean Park Chung-hee a oa bet e gamalad brasañ d'ar 26 a viz Here 1979. Krouget e oa bet evit ar muntr-se d'ar 24 a viz Mae 1980.

Diemglev zo diwar e benn. Evit lod e oa ur brogarour a roas lamm da ren 18 vloaz an diktatour Park. Evit lod all ne oa nemet kañfard Park a lazhas an hini en devoa roet pep tra dezhañ evit abegoù personel. E-pad pell e oa ali kalz tud gant an eil doare-se da welet an traoù e Korea ar Su met er bloavezhioù 2000 e oa bet gouezet traoù nevez diwar-benn al liammoù etre Kim ha lod eus pennoù bras al luskad demokratel ha krog eur da welet Kim Jae-gyu en un doare all.
Cadfan ap Iago

**Cadfan ap Iago** (*c.* 580–625) (*Catamanus* e latin) a oa roue Gwynedd adal 615 betek e varv e 625.

## Istor
Mab e oa Cadfan da Iago ap Beli, roue Gwynedd, a varvas e 615, war-lerc'h Emgann Caer, ma voe trec'het armeoù Powys ha Gwynedd gant ar roue Aethelfrith eus rouantelezh Northumbria.

Ur roue fur ha reizh e voe Cadfan.
Ramona

**Ramona** zo un anv-bihan spagnolek roet d'ar merc'hed.

## Yezhoù all
*Raymonde, e galleg

## Tud
*Ramona Cheorleu, gwiskerez dilhad rouman
*Comandanta Ramona, (1959 – 2006)

## Oberennoù

### Romant
* *[[Ramona (romant)|Ramona]]* romant saoznek e 1884 gant ar skrivagnerez stadunanat Helen Hunt Jackson, a voe danvez pevar film.

### Filmoù
*

### Kanaouennoù
*Ramona (kanaouenn)
* *Ramona Say Yes*, gant Chuck Berry.

## Lec'hioù
Íñigo Oña

**Sant Íñigo**, zo ur sant katolik, a orin mozarab, ganet en Calatayud e deroù an XIvet kantved (war-dro ar bloaz 1000). 

En yaouank en em dennas e manati San Juan de la Peña. Pa voe beleget ez eas da guzhat d'ar menezioù, war-dro Tobed, ma vevas evel penitiour. Met brudet e voe e vurzhudoù hag e vertuzioù, ma'z eas roue Navarra, Sancho III, d'e gerc'hat da vont da abad Manati Oña, a renas betek e varv d'an 1 a viz Mezheven 1068.

Kuzulier ar roue Sancho III e voe e Pamplona, kofesour e vab, García Sánchez III, a voe nouet gantañ pa varvas goude Emgann Atapuerca.
Capcom

**Capcom Co., Ltd.** (japaneg : 株式会社カプコン ; Hepburn : *Kabushiki-gaisha Kapukon*) zo un embregerezh japanat sevel hag embann c'hoarioù video.

Brudet eo evit bezañ bet krouet frankizoù o devoa graet berzh bras evel Mega Man, Street Fighter, Resident Evil, Dead Rising, Devil May Cry, Ace Attorney ha Monster Hunter. Savet ez eus bet ivez gant Capcom c'hoarioù adal bedoù Walt Disney. Savet e 1979, deuet eo Capcom da vezañ un embregerezh treuzvroadel gant skourroù e Norzhamerika, Europa hag Azia ar Reter.

## C'hoarioù brudet

Steel battalion.jpg|Steel Battalion
Street Fighter old logo.png|Street Fighter
Resident evil series logo.png|Resident Evil
Devil-may-cry.png|Devil May Cry
Dai Gyakuten Saiban logo.png|Dai Gyakuten Saiban, pe Ace Attorney
E3 2011 - Dead Rising 2- Off the Record (Capcom) (5822673518).jpg|Dead Rising
Niño jugando al ghosts'n goblins.JPG|Ghosts 'n Goblins
Organization for Security and Co-operation in Europe

An ***Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE)*** pe **Aozadur evit ar surentez hag ar c'henober en Europa (ASKE)** eo brasañ aozadur surentez etregouarnamantel ar bed. Lies eo e gefridioù : kontrollañ an armoù, brudañ ha difenn Gwirioù Mab-Den, difenn frankiz ar c'helaouiñ ha diwall diouzh dilennadegoù direizh. Tost da 3500 a dud a labour en aozadur. Darn eus an implijidi zo oberiant war an dachenn. Ul lodenn all a labour er sekretourvaoù e Vienna, en Aostria.
E 1975, e-kerzh ar Brezel yen, e voe krouet an OSCE evel lec'h eskemm etre ar C'hornôg hag ar Reter, da-geñver ar c'hendiviz war ar surentez ha ar c'henober en Europa (Conference on Security and Co-operation in Europe, CSCE) hag a oa bet dalc'het e Helsinki, Finland.

Kefridiet eo an OSCE gant an diarbenniñ, diarbenniñ brezelioù pe stourmoù lec'hel, merañ reuziadoù, ha merañ penaos dont e-maez ar reuziadoù. Ar 57 Stad a gemer perzh zo lec'hiet en Europa, e norzh ha kreiz Azia ha Norzhamerika. Dre vras emañ oberiant war an hanterzouar norzh.

C'hwec'h yezh ofisiel a zo implijet en aozadur OSCE: alamaneg, galleg, italianeg, rusianeg, saozneg ha spagnoleg.
Feurioù-emglev Helsinki

**Feurioù-emglev Helsinki**, e saozneg *Helsinki Final Act*, pe *Helsinki Declaration* (disklêriadenn Helsinki) eo pazenn ziwezhañ ar c'hendiviz war ar surentez hag ar c'henober en Europa hag a voe dalc'het er Finlandia Talo en Helsinki, Finland.

Dalc'het e voe ar c'hendiviz etre an 3 a viz Gouhere 1973 hag ar 1añ a viz Eost 1975, devezh sinadur an emglev.
Pemp Stad ha tregont, en o zouez SUA, Kanada, an holl vroioù europat war-bouez Albania hag Andorra, o devoa sinet an disklêriadur boutin a glaske reiñ lañs d'an emglev etre ar Bloc'had Komunour ha Bloc'had ar C'hornôg.
Feurioù-emglev Helsinki ne oant ket ur redi, dre ma ne oa ket ur statud a skrid-emglev ganto.

Drezo e voe krouet an Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE).
Ramona (romant)

**Ramona ** zo ur romant istorel saoznek savet gant ar skrivagnerez stadunanat Helen Hunt Jackson, e 1884.

Kontañ a ra darvoudoù war-lerc'h ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet, c'hoarvezet etre 1846 ha 1848, hag un abadenn eus istor un emzivadez yaouank, hironez amerindian anezhi, e Kalifornia, hag a c'houzañv ar gwallziforc'hañ hag an dienez. Da gentañ e voe embannet a dammoù sizhuniek er gazetenn * Christian Union* ha brud a dapas. Goude e voe moulet en ul levr, hag un 300 embannadur zo bet. Pevar film zo bet ivez, hag ur ganaouenn brudet, poent zo bet.

Merket don eo bet sevenadur Kalifornia ar c'hreisteiz gant ar romant.

## Kanaouenn
Anavezet eo bet e Breizh ar ganaouenn c'hallek *Ramona*, kanet gant Tino Rossi, hep gouzout e teue eus ur film saoznek tennet eus ar romant-se.
Twymyn

An **Twymyn** zo ur stêr e Powys e kreiz Kembre. Ul lamm-dour a ra e-kichen Dylife. 

Tremen a ra dre Llanbryn-mair a-raok kenberiñ er stêr Dyfi.
Proviñs Foggia

**Proviñs Foggia** zo unan eus proviñsoù rannvro Puglia, en Italia, ha kêr Foggia eo ar pennlec'h anezhi. 61 gumun zo enni.
Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet

Ar **Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet** (e spagnoleg : * Intervención estadounidense en México, Guerra de Estados Unidos-México*; e saozneg : * Mexican War*), a c'hoarvezas etre 1846 ha 1848.

Dont a reas war-lerc'h aloubadeg Texas gant SUA e 1845, goude ma oa disrannet Texas e gwirionez e 1836.

Dizalc'h e oa Mec'hiko abaoe 1821, ha goude bout ur rouantelezh da gentañ e oa deuet da vout ur republik e 1824, hogen distabil ha gadal e oa ar gouarnamant ha ne oa ket prest d'ober brezel pa strakas an traoù e 1846.
Proviñs Barletta-Andria-Trani

**Proviñs Barletta-Andria-Trani** zo unan eus proviñsoù rannvro Puglia, en Italia, ha teir c'hêr : Barletta, Andria ha Trani  eo ar pennlec'hioù anezhi. Da 378 251 a dud e save ar boblañs d'an .

E 2004 e voe krouet ar broviñs, dek kumun enni : Andria, Barletta, Bisceglie, Canosa di Puglia, Margherita di Savoia, Minervino Murge, San Ferdinando di Puglia, Spinazzola, Trani, ha Trinitapoli.

## Notennoù
Multiplayer online battle arena

**Multiplayer online battle arena** (*MOBA*), pe **Action real-time strategy** (ARTS) zo un doare c'hoari video strategiezh diazezet evel isrann d'ar c'hoarioù strategiezh buan ha buan. en doare c'hoarioù video-se ar c'hoarier a zo mestr war un dudenn en unan eus an div skipailh. 

Pal pennañ ur c'hrogad Moba a zo distrujañ bazenn ar skipailh enebour gant sikour tudennoù renet gant an urzhiataer o heuliañ hentoù resis. Tudennoù ar c'hoarierien o deus galloudoù ispisial hag a zegas kadoniezhioù hervez hollad galloudoù ar skipailh. Ar c'hoarioù MOBA a zo kemmesk c'hoarioù gwezh avantur, role-playing games ha strategiezh buan ha buan. Dre vras ar c'hoarierien ne savont ket nag ar savadurioù nag an tudennoù.

An doare c'hoarioù video-se a oa bet kroget gant ar gartenn Aeon of Strife (AoS), ur gartenn eus ar c'hoari StarCraft a roe an tu da 4 c'hoarier gant pep hini anezho un dudenn galloudus nemetken dindan e urzhioù, ha sikouret gant tudennoù meret dre urzhiataer, da stourm a-enep un hollad tudennoù enebet renet gant an urzhiataer ha kreñvoc'h. Defense of the Ancients (DotA), ur gartenn savet a-ziwar Aeon of Strife evit Warcraft III: Reign of Chaos ha The Frozen Throne, a oa bet ar c'hentañ titloù brudet eus an doare c'hoarioù MOBA o kaout tournamantoù aozet. An termenadur **DotA** a oa deuet war-wel dre ar brud a oa bet gant ar c'hoarioù-se. Goude-se e oa bet daou c'hoari o kenderc'hel gant ar stumm c'hoarioù video-se League of Legends hag Heroes of Newerth. Un heuliad a oa bet anvet Dota 2, goude-se e oa lañset da vat an doare c'hoarioù video Moba.
Seurtad

**Seurtad** a c'hall bezañ meur a dra:
*gouenn pe seurtad, ur rummad etre an isspesad hag an isseurtad pe an isouenn e bevoniezh;
*seurtad yezhel, pe, ent krenn, seurtad, ur reizhiad a dalvez da gomz e yezhoniezh pe e kevredadyezhoniezh.
Marcellus

**Marcellus** zo un anv-den latin.

## Yezhoù arall
*Marsel e brezhoneg
*Marcel e okitaneg, galleg, alamaneg, katalaneg, nederlandeg ha roumaneg
*Marcelle e galleg
*Marcello ha Marcella en italianeg
*Marcellinus e latin
*Marcelo e portugaleg ha spagnoleg.

## Tud
### Henroma
*''cognomen'' roman ha hini an dud-mañ :
**Marcus Claudius Marcellus (konsul en -222), konsul roman en IIIde kantved kent JK, haroz en eil brezel punek : ;
**Marcellus, niz ha mab-kaer d'an impalaer Augustus, (marvet en 23 kent JK), a oa da gemer stur an impalaeriezh war-lerc'h e eontr; 
** Marcellus, c'hwec'hvet prefed Judea, e 36-37 ;
** meur a gonsul anvet Claudius Marcellus ;
** Marcellus Empiricus, *[[magister officiorum]]* dindan Théodose I hag Arcadius, saver ul levr medisinerezh ;
** Marcellus (marvet en 366), ofiser ha falsimpalaer.

## Pibien
* Marcellus Iañ, pab etre 308 ha 309; 
* Marcellus II, pab e 1555.

Ouzhpenn-se ez eus bet ur pab anvet Marcellinus.

### Tud all
* Un diskibl d'an ebestel Pêr ha Paol, hervez Oberoù Pseudo-Marcellus ;
* Marcellus, Leskob Uzès er  ;
* Marcellus, er  .

### Lec'h
* Marcellus (Lot-et-Garonne), kumun c'hall e Lot-et-Garonne :

Eus anv ar gumun e teu anvioù konted Marcellus : 
*Lodoïs de Martin du Tyrac 
*Marie-Louis Auguste de Martin du Tyrac de Marcellus
Marcela

**Marcela** zo un anv-bihan spagnolek.

## Yezhoù all
* Marcella, en italianeg

## Tud

* Marcela de San Félix (1605-1687), leanez spagnol
* *Esther Huneeus Salas de Claro*, anavezetoc'h evel Marcela Paz (Santiago, 1902-1985), skrivagnerez chileat.
* Marcela López Rey (ganet e 1941), aktourez urugwaiat-arc'hantinat.
* Marcela Morelo (Buenos Aires, 1969), kanerez arc'hntinat.
* Marcela Rodríguez, sonaozourez vec'hikan
* Marcela Carvajal Murcia ( (Bogotá, 1969) aktourez kolombian.
Brezel ar Boshin

**Brezel ar Boshin** (戊辰戦争 Boshin Sensō, "Brezel bloavezh an aerouant douar Yang"), lesanvet a-wechoù **Reveulzi Japan** a oa bet ur brezel diabarzh e Japan, a oa padet bloaz, e 1868 ha 1869, etre nerzhioù ar shogunelezh Tokugawa hag ar re a blede gant rentañ ar galloud d'al lez impalaeriel.

Ar brezel a oa bet awenet gant an dipit e-touez noblañsoù bras hag ar samouraied yaouank o welet ar shogunelezh o kouezhañ goustadik etre daouarn stadoù estren goude ma voe kroget gant digoradur Japan an dek vloaz a-raok. Gant ma oa nerzh ha galloud stadoù ar C'hornôg o kreskiñ e bed an ekonomiezh, ar pezh en devoa degaset ur gouezhadenn eus nerzh ar vro evel e broioù all en Azia.
Mount & Blade (heuliad c'hoarioù video)

**Mount & Blade** zo un heuliad c'hoarioù video doare gwezh RPG krennamzerel war Microsoft Windows, sevenet gant an embregerezh Turkek TaleWorlds, hag embannet gant an embregerezh svedat Paradox Interactive. Lakaet e oa bet e gwerzh d'ar 16 a viz Gwengolo 2008, en Norzhamerika, ha tri devezh war-lerc'h en Europa.

Degemeret eo bet ar c'hoari ur wech embannet. Lakaet e oa bet war-raok ar c'hoari evit nevezinti an emgannoù, al labour war diorroadur spis an dudenn c'hoariet hag ur gumuniezh bev birvidik evit ar modoù. Lakaet e oa bet war-raok eus un tu all e oa randonus: ar c'hefridioù, an eskemmoù etre tudennoù, al lec'hioù hag e oa izel al live grafikoù.
## Listenn ar c'hoarioù en heuliad
Oktoberklub

**Oktoberklub** a oa ul laz alaman en Alamagn ar Reter hag a gane en doare folk, hag ivez kanoù ofisiel ar gomunouriezh.

## Pladennoù
*1967 LP "Der Oktoberklub singt" (amiga 850 097)
*1968 LP "Unterm Arm die Gitarre" (amiga 850 153)
*1973 LP "aha - Der Oktoberklub" (amiga 855 325)
*1978 LP "Politkirmes" (amiga 845 136)
*1985 Dwójny-LP "Da sind wir aber immer noch - 20 Jahre OK" (amiga 845 297/298)
*1995 CD "Das Beste" (Barbarossa EdBa 01304)
*1996 CD "Oktoberklub Live!" (Nebelhorn 033)
*1996 CD "Hootenanny" (Barbarossa/Amiga)
*1999 CD "Subbotnik" (Barbarossa EdBa 01366)
Gau Mecklenburg

**Gau Mecklenburg**, anvet **Gau Mecklenburg-Lübeck** betek 1937, a oa ur rann velestradurel eus an Alamagn Nazi etre 1933 betek 1945 e stad dieub Mecklenburg-Strelitz ha stad dieub Mecklenburg-Schwerin. A-raok-se, etre 1926 betek 1933, e oa ur rann rannvroel evit ar Strollad Nazi el lec'hioù-se.
Hauptsturmführer

**Hauptsturmführer** (berradur **Hstuf.**) a oa ur renk soudard er strollad Nazi hag a oa implijet e meur a aozadur Nazi evel an SS, NSKK pe NSFK. Ar renk a Hauptsturmführer a oa ur renk etre ha kevatal e oa d'ar renk kabiten (Hauptmann) el lu alaman pe el luioù all.

## Ardamezioù

HH-SS-Hauptsturmfuhrer-Shoulder Strap.png|Ardamez skoaz
HH-SS-Hauptsturmfuhrer-Collar.png|Ardamez unwisk
Hptm Hstuf OF2 cam slv 1945.png|Touellguzh milourel
Sturmbannführer

**Sturmbannführer** a oa ur renk milourel er strollad Nazi kevatal da hini major. Implijet e oa ar renk-se e meur a aozadur Nazi evel en SA, SS, ha NSFK. Gallout a reer treiñ an anv-se gant "Penn unvez tagañ (pe korventenn)" (*Sturmbann* a oa kevatal, e mare an SA ha penn-kentañ an SS, gant ur batailhon), ar renk a oa bet awenet gant unvezioù stourm stok alaman eus ar C'hentañ Brezel-bed.

Kentañ gwech ma voe implijet en SA an titl a Sturmbannführer a oa bet er bloavezh 1921. E 1928, an titl a oa deuet da vezañ ur renk soudard. Bez e voe unan eus ar renkoù kentañ krouet evit an aozadur SS.
## Ardamezioù

Shoulder-wss-ill-sturmbannf.jpg|Ardamez skoaz
SS-Sturmbannfuehrer,collar.png|Ardamez unwisk
Maj Stubaf OF3 cam slv 1942-1945.png|Touellguzh milourel
Faun

**Faun** zo ul laz kanerien ha sonerien alaman eus Gräfelfing e-kichen München hag a son tonioù en un doare krennamzerel, anvet *pagan-folk* gante.
Schnellbomber

Ur **Schnellbomber** ( "bombezer prim") a vez graet eus ur c'harr-nij bombezer prim. Deuet e oa ar seurt kirri-nij war-wel er bloavezhioù 1930 en Alamagn pa oa bet soñjet e c'hallfe ur bombezer prim-kenañ mont buanoc'h eget nijerezioù an enebourien. Lamet e oa bet darn eus an armoù difenn evit gounit nerzh stlejañ (touribell ebet, kanol difenn ebet) ha pouez (arm ebet, bolod ebet, an nebeutañ a nijerien ar gwellañ) ha gallout mont buanoc'h.
Gloria

**Gloria** zo ur ger latin ( «gloar, klod» e brezhoneg), deuet da vout anv-bihan e meur a yezh.

## Tud
*Gloria Estefan, kanerez kuban
*Gloria Gaynor, kanerez stadunanat
*Gloria Lasso, kanerez c'hall
*Gloria Marin, aktourez vec'hikan

## Oberennoù
### Kanaouennoù
*Gloria (kanaouenn gant Them)

### Filmoù

## Lavaroù
Kavout a reer ar ger e meur a vomm latin 
*sic transit gloria mundi
Ramona (kanaouenn)

***Ramona*** zo ur ganaouenn saoznek savet e 1928, ar gerioù gant L. Wolfe Gilbert hag an ton valsenn gant Mabel Wayne.

Savet e oa bet evit ar film Ramona, e 1928, a oa diazezet war ar romant Ramona gant Helen Hunt Jackson. Enrollet e voe e 1928 gant Dolores del Río.

Adarre e voe implijet ar ganaouenn e 1936 evit ar film nevez heñvelanvet.

Doare Gene Austin a voe gwellañ gwerzh e-pad ur pennad.

## Yezhoù all
* E spagnoleg e 1928 gant Carlos Gardel, goude gant Alfredo Kraus, Gloria Lasso 
* E saozneg: gant Louis Armstrong, Paul Whiteman Orchestra, Jim Reeves.
* E galleg : Tino Rossi. 
* En alamaneg : The Blue Diamonds, un daouad izelvroat a vrudas ar ganaouenn.

## Notennoù ha daveennoù
Maen Rosetta

**Maen Rosetta** zo ur maen-sav, kavet e 1799 e Menfis en Egipt, gant ur skrid skrivet e div yezh ha teir skriter eus un dekred embannet gant Ptoleme V. Ar skrid a oa bet skrivet e 196 AJK. Penn uhelañ ha kreiz an destenn a oa skrivet gant hieroglifoù an Henegipt hag e demoteg, padal, ar penn izelañ d'ar skridoù a oa bet savet en henc'hresianeg. Gant ma oa an dekred ar memes hini (gant diforc'higoù memestra) en teir doare, Maen-sav Rosetta a voe diaz disifradur hieroglifoù Henegipt.

Ar maen, kizellet e granodiorit du, a vez soñjet bezañ bet diskouezet da gentañ en un templ, marteze en unan nepell e Sais. Fiñvet e vefe bet e-pad mare an hengristeniezh pe krennamzerel, hag implijet evel materi sevel e-pad savadur Fort Julien e-kichen kêriadenn Rashid (Rosetta) e Delta an Nil. 

Adkavet e oa bet e miz Gouhere 1799 gant ur soudard gall anvet Pierre-François Bouchard e-pad Kampagn Napoleon en Egipt. Bez e oa ar c'hentañ skrid adkavet eus Henegipt skrivet gant div yezh. Buan e oa deuet war-wel ar mean ha brudet dre ma c'hellfe degas un doare da zisifrañ yezh ar hieroglifoù chomet digomprenus betek-henn. Kopiennoù treset ha mouladurioù a voe graet hag a reas tro Europa er mirdioù hag er skolioù-meur. Pa voe trec'het an nerzhioù lu c'hall en Egipt e 1801, ar maen gwirion a voe kemeret gant ar Rouantelezh-Unanet ha kaset e Londrez. Diskouezet eo, tost dibaouez, d'an arvesterien er British Museum abaoe 1802. An objed gwelet ar muiañ eo er mirdi British Museum.
Oberkommando der Luftwaffe

An **Oberkommando der Luftwaffe** (*OKL*) a oa derez uhelañ al Luftwaffe, aerlu an Trede Reich.

## Urzhaz

## Bannieloù

|Reichsluftfahrtminister 1933–1935 (Dirak)
|Reichsluftfahrtminister 1933–1935 (penn a-dreñv)
|Reichsluftfahrtminister (dirak, ur banniel implijet raloc'h)
8-cm-Granatwerfer-34

An **8-cm-Granatwerfer-34**, anvet ivez **Granatwerfer 34** pe **8-cm-Gr.W.34**, a oa kanol-mortez diazez an droadegiezh alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Brudet e oa evit bezañ un arm spis gant un tizh uhel, met evit ma vije efedus da vat e oa ret kaout soudarded gourdonet mat. Un doare kanol-mortez skañvoc'h, anvet Kz-8-cm-Gr.W. 42, a voe savet ivez. *Kz* a sinifie *Kurz* (berr).
Restr:Bundesarchiv Bild 101I-577-1917-08, Monte Cassino, Fallschirmjäger mit Granatwerfer.jpg|Emgann Monte Cassino, unvez Fallschirmjäger gant ar c'hanol-mortez 8 sm Granatwerfer 34
Restr:Bundesarchiv Bild 183-J16853, Italien, Fallschirmjäger mit Granatwerfer.jpg|Harzlammerien an Italia faskour gant ar c'hanol-mortez
Restr:The British Army in Normandy 1944 B8539.jpg|An armoù alaman tapet gant soudarded ar Gevredidi a veze adimplijet ganto alies ; amañ ar c'hanol-mortez 80 mm|alt=An armoù alaman tapet gant soudarded ar Gevredidi a veze adimplijet ganto alies ; amañ ar mortez 80mm
File:Bundesarchiv Bild 101I-732-0129-29, Bei Belgorod, Infanteristen mit Granatwerfer.jpg|E-pad emgann Belgorod war Talbenn ar Reter
Proviñs Isernia

**Proviñs Isernia** zo unan eus proviñsoù rannvro Molise, en Italia, ha kêr Isernia eo ar pennlec'h anezhi. 79 626 a dud zo enni o chom, anezhi an nebeutañ tudet. Ar c'humunioù pouezusañ eo  Isernia, Venafro, Agnone ha Frosolone.
Dorothea Fairbridge

**Dorothea Ann Fairbridge** (Trevadenn ar C'hab, 1860 - Ar C'hab, 1931) zo ur skrivagnerez eus Suafrika.
## Skridoù
* *That Which Hath Been* (1910)
* *Piet of Italy* (1913)
* *The Torch Bearer* (1915)
* *History of South Africa* (1917)
* *Historic Houses of South Africa* (1922)
* *Lady Anne Barnard at the Cape of Good Hope: 1797–1802* (1924)
* *The Uninvited* (1926)
* *Along Cape Roads* (1928)
* *The Pilgrim’s Way in South Africa* (1928)
* *Historic Farms of South Africa* (1932)
Mount & Blade (c'hoari video)

* * Evit an heuliad c'hoarioù video gwelet: [[Mount & Blade (heuliad c'hoarioù video)]]*

**Mount & Blade** (Mount and Blade) zo c'hoari diazez an heuliad c'hoarioù video Mount & Blade doare gwezh RPG krennamzerel war Microsoft Windows, sevenet gant an embregerezh Turkek TaleWorlds, hag embannet gant an embregerezh svedat Paradox Interactive. Lakaet e oa bet e gwerzh d'ar 16 a viz Gwengolo 2008, en Norzhamerika, ha tri devezh war-lerc'h en Europa.

Degemeret eo bet ar c'hoari ur wech embannet. Lakaet e oa bet war-raok ar c'hoari evit nevezinti an emgannoù, al labour war diorroadur spis an dudenn c'hoariet hag ur gumuniezh bev birvidik evit ar modoù. Lakaet e oa bet war-raok eus un tu all e oa randonus: ar c'hefridioù, an eskemmoù etre tudennoù, al lec'hioù hag e oa izel al live grafikoù.
Classic Loire-Atlantique

**Classic Loire-Atlantique** a zo ur redadeg war varc'h-houarn aozet bep bloaz e miz Meurzh en An Hae-Foazer (Liger-Atlantel). 

## Loreadeg

## Liamm
* Lec'hienn ofisiel
La liberté guidant le peuple

***La liberté guidant le peuple*** ("Ar Frankiz o sturiañ ar bobl") zo un eoullivadur gant al livour gall Eugène Delacroix (1798-1863) e 1830. Graet e oa evit enoriñ Reveulzi Gouere, er bloaz-se end-eeun, pa voe skarzhet ar roue Charlez X eus Bro-C'hall.

Diskouezet e oa bet d'an arvesterien e 1861 da-geñver Saloñs Pariz gant an talbenn *Scènes de barricades* ("Arvestoù ar bardelloù"). Goude-se e voe diskouezet e Mirdi al Luxembourg adalek 1863, ha kaset goude da Mirdi al Louvre e 1874 ; unan eus an oberennoù gwelet ar muiañ e voe eno.

Alegorienn ar Frankiz eo, ha ganti eo desachet ar bobl etrezek ar bardelloù ha korfoù ar re varv, en ur zougen banniel an Dispac'h gall – ar banniel triliv, chomet banniel broadel Bro-C'hall abaoe – en eil dorn hag ur fuzuilh en egile. Ar skeudenn-se eus ar Frankiz zo chomet evel unan eus arouezioù Bro-C'hall hag ar Republik C'hall, lesanvet Marianne.

## An daolenn
Un daolenn vras eo, graet etre Here ha Kerzu 1830. E Pariz e c'hoarvez an emsavadeg a welomp, diouzh gwelout tourioù an iliz, a denn kenañ da iliz-veur ar gêr-benn c'hall.

## Istor
Savet eo bet an oberenn war-lerc'h tri devezh emsavadeg, e Pariz, a-enep ar roue Charlez X, d'ar 27, 28 ha 29 a viz Gouhere 1830, devezhioù anvet ivez * Trois Glorieuses*. D'ar 25 a viz Gouhere ec'h embannas Charlez X peder ordrenañs en sell da vougañ enebiezh al liberaled. E fin an tri devezh-se e tilezas Charlez X ar galloud, ha lakaet e voe Louis-Philippe en e lec'h.

## Levezon
Gant an daolenn ez eus bet awenet a bep seurt arzourien ha fentigellerien.

La bigouden guidant le peuple.png|*La bigouden guidant le peuple*Un drevezadur breizhat


## Notennoù
Catarina Segurana

**Catarina Segurana** zo un harozez eus kêr Nisa er  ; d'ar 15 a viz Eost 1543 e stourmas da zifenn kêr p'edo sezizet gant Bro-C'hall hag an Impalaeriezh ottoman. Krediñ a reer e oa ur « bugadiera » (kannerez), marteze merc'h d'ur pesketaer.
 
## Istor
Blood & Gold: Caribbean!

* * Evit an heuliad c'hoarioù video gwelet: [[Mount & Blade (heuliad c'hoarioù video)]]*

**Caribbean!** deuet da vezañ **Blood & Gold: Caribbean!** zo ur c'hoari video doare gwezh avantur hag RPG embannet d'an 10 a viz Kerzu 2015 o kemer plas e-bed ar vorlaerien er 17vet kantved er Mor Karib. Ar c'hoari a zo diazezet war lusker c'hoari video gwellaet Mount & Blade: Warband. Ma z'eo ur c'hoari e-unan doare Standalone sevenet gant ar studio rusian Snowbird Games ez eus tu gwelet anezhañ evel ul lodenn d'an heuliuad c'hoarioù video Mount & Blade.
## Istor
Evel en holl c'hoarioù Mount & Blade n'eus ket eus un istor diazez. Ar c'hoarier a zo dieub da vont dre ar bed kinniget dezhañ d'ober ar pezh a fell dezhañ. Amañ ar c'hoarier a c'hell klask dont da vezañ ur gouarnour, ur morlaer brudet, un dieuber sklaved pe ur c'henwerzher brudet...
## Emgannoù war-vor
Unan eus an nevezintioù anatañ degaset gant Blood & Gold: Caribbean! en heuliad Mount & Blade a zo an emgannoù gant bigi.
## Liammoù diavaez
* Filmig tañva: Blood & Gold: Caribbean!
Id Software

**id Software LLC** zo un embregerezh stadunanat sevel c'hoarioù video eus Dallas, Texas. An embregerezh a oa bet savet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1991, gant pevar ezel diazez o tont eus an embregerezh Softdisk, ar programmourien John Carmack ha John Romero, an tresser c'haorioù Tom Hall, hag an arzour Adrian Carmack. Ar patron Jay Wilbur a gemeras perzh ivez er sevel.

id Software en deus bet degaset araokadennoù teknikel meur e-bed ar sevel c'hoarioù viedo war urzhiataer (ar re MS-DOS pe Windows), dreist-holl dre o labour war an heuliadoù Wolfenstein, Doom, ha Quake. Labour id Software a zo bet hollbouezus dreist-holl da geñver ar grafikoù hag ar c'hefluskerioù 3-ment hag a zo bet adkemeret gant embregerzhioù c'hoarioù video all.

An embregerezh a oa bet unan diazez da geñver krouidigezh an doare c'hoarioù video first-person shooter (FPS). Wolfenstein 3D avez lakaet war-raok alies evel ar c'hentañ c'hoari FPS gwirion. Doom a oa bet ar c'hoari o reiñ brud d'an doare FPS ha Quake a oa bet kentañ FPS 3-ment id Software.

D'ar 24 a viz Even 2009, ZeniMax Media en deus adprenet an embregerezh. E 2015 o deus digoret un eil studio e Frankfurt, en Alamagn.
Fanny Mendelssohn

**Fanny Zippora Mendelssohn** pe **Fanny Cäcilie Mendelssohn Bartholdy** pe **Fanny Hensel** (Hensel e oa anv he gwaz), bet ganet d’ar 14 a viz Du 1805 e Hamburg hag aet d’an Anaon d’ar 14 a viz Mae 1847 e Berlin, a oa ur saverez tonioù alaman.
Josephine Caroline Lang

**Josephine Caroline Lang**, bet ganet d’ar 14 a viz Meurzh 1815 e München hag aet d’an Anaon d’an 2 a viz Kerzu 1880 e Tübingen, a oa ur saverez *[[lied|lieder]]* ha ur ganerez romantel alaman.
Luise Adolpha Le Beau

**Luise Adolpha Le Beau**, ganet d’ar 25 a viz Ebrel 1850 e Rastatt ha marvet d’an 17 a viz Gouere 1927 e Baden-Baden, a oa ur bianoourez ha saverez tonioù alaman.
Johann Christian Ludwig Abeille

**Johann Christian Ludwig Abeille **, bet ganet d’an 20 a viz C'hwevrer 1761 e Bayreuth hag aet d’an Anaon d’an 2 a viz Meurzh 1838 e Stuttgart, a oa ur pianoour ha saver tonioù alaman.

## Un nebeud oberennoù
**Amor und Psyche*, *[[Singspiel]]* e pevar arvest, levrig: Franz Karl Hiemer, kentañ abadenn: 18. Januar 1800, Stuttgart, Hoftheater
**Der Hausmeister*, *Singspiel* en daou arvest, kentañ abadenn: 1805, Stuttgart
**Peter und Aennchen*, *[[Singspiel]]* en daou arvest, levrig: Franz Karl Hiemer, diwar Charles Simon Favart *Annette et Lubin*, 29 a viz Gwengolo 1809, Ludwigsburg
* Fantaisie für Klavier op. 4
* Grand Trio für Klavier, Violine und Violoncello C-Dur op.20, 1798, Offenbach am Main 
* Klavierkonzert in B-Dur op.5, 1793, Offenbach 
* Konzert für Klavier zu 4 Händen und Orchester op.6, 1793, Offenbach 
* Sonate für Klavier zu vier Händen op. 22
* *Der Aschermittwoch* oder Cantate für Klavier op. 11, 1798, Augsburg 
* *Die entschlafene Liebe*, *Lied*
* *Lieder* diwar barzhonegoù gant Hübner, 1788 Stuttgart, 1791 Stuttgart
* Barzhoneg gant Florian, Heilbronn 1795
Carl Friedrich Abel

**Carl Friedrich Abel**, bet ganet d’an 22 a viz Kerzu 1723 e Köthen (Anhalt) hag aet d’an Anaon d’an 20 a viz Even 1787 e Londrez , a oa ur soner viol-c'haol ha saver tonioù alaman.
Brezel Afghanistan (1979-1989)

**Kentañ Brezel Afghanistan** pe ar **Brezel etre an Unvaniezh Soviedel hag Afghanistan** (*Soviet–Afghan War*) a oa bet ur brezel etre ar 24 a viz Kerzu 1979 hag ar 15 a viz C'hwevrer 1989. Emsavidi anvet *moujahidin* a oa bet o stourm a-enep an Arme Ruz ha nerzhioù Republik Demokratel Afghanistan. Etre 562 000 ha 2 milion a dud a voe lazhet, milionoù a dud eus ar vro a rankas mont d'an harlu, da Bakistan pe Iran dreist-holl. Ar brezel-se a zo gwelet evel ul lodenn eus ar Brezel Yen.

A-raok ma errufe an Arme Ruz en Afghanistan e oa bet kemeret ar galloud er vro gant Strollad pobl Demokratel Afghanistan e 1978 dre un taol-stad. Nur Mohammad Taraki a oa prezidant Republik Demokratel Afghanistan.

Ar strollad a oa kroget gant un heuliad nevezadurioù krenn evit modernaat ar vro. Dre-se e oa gwelet fall ar strollad dreist-holl e-touez ar c'hêriadennoù war ar maez a oa mirour hag a oa aozadurioù kreñv hengounel. Ar gouarnamant a stourmas garv a-enep e enebourien, harzet e voe milieroù a dud. Tro 27 000 prizoniad politikel a voe lakaet d'ar marv. Ar respont a voe evit enebourien ar gouarnamant da gregiñ gant ar stourm kuzh, e miz Ebrel 1979 lodennoù bras eus an tiriad a oa emsavet.

Ar gouarnamant e-unan a oa distabil dre stourmoù e-touez an izili, e miz Gwengolo 1979 ar prezidant a oa digadoriet gant harperien Hafizullah Amin, a teuas da vezañ ar prezidant nevez. Gant an emsavadegoù o c'hounnez pouez hag al liammoù o tistanañ gant URSS, ar gouarnamant soviedel, gant Leonid Brejnev e-penn, a grogas gant kas an 40vet arme en Afghanistan d'ar 24 a viz Kerzu 1979. Ur wech tizhet ganto Kaboul, e sevenont un taol-stad. Lazhet e voe ar prezidant Amin ha lakaet en e blas Babrak Karmal un harp a-grenn d'ar soviediz.

E miz Genver 1980, Maodierned an aferioù estren eus 34 bro eus ar c'hendiviz islamek a save ur mennad o c'houlenn "kiladeg prim, an nerzhioù soviedel" eus Afghanistan, pad ma oa Kendalc'h meur an ABU o embann un destenn a-nep aloubadeg Afghanistan gant ar Soviediz gant ur votadeg 104 mouez evit – 18 enep.
Franz Abt

**Franz Wilhelm Abt**, bet ganet d’an 22 a viz Kerzu 1819 en Eilenburg (Saks) hag aet d’an Anaon d’an 31 a viz Meurzh 1885 e Wiesbaden (Hessen), a oa ur saver tonioù alaman.

## Un nebeud oberennoù
Savet en deus ouzhpenn pemp kant ton, kanaouennoù brudet en o zouez.

### ''[[Lied|Lieder]]''
**Abend ist’s geworden, Dunkel hüllt uns ein* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**Alldeutschland*
**Auf zum Himmel steigt die Lerche* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**Bist du mir nah* (Pozioù: Thomas Moore)
**Das ist im Leben hässlich eingerichtet* (Pozioù: Joseph Victor von Scheffel)
**Den Kiel umbrausen wild die Wogen* (Pozioù: Carl Wilhelm Batz)
**Der Sommer ist vergangen* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**Du bist im Strahlenkleide* (Pozioù: Eduard Kauffer)
**Du weißt ja wo* (Pozioù: Peter Cornelius)
**Es blühet das Blümchen* (Pozioù: Wilhelm Floto)
**Fahr wohl, mein Vaterland* (Pozioù: Carl Wilhelm Batz)
**Gemäht sind die Felder, der Stoppelwind geht* (Pozioù: Victor Blüthgen)
**Hänschen möcht ein Reiter sein* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**Hinaus in das Lustgeschmetter* (Pozioù: Peter Cornelius)
**Ich kenne einen großen Garten* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**In den Augen liegt das Herz* (Pozioù: Franz von Kobell)
**Kühl und stille ist die Nacht* (Pozioù: Rudolf Bunge)
**Mein ewiges Lied bist du* (Pozioù: Karl Heinrich Preller)
**Mit Jubel steigt die Lerche* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**Nun ist der laute Tag verhallt* (Ave Maria op.533)
**O wär ich am Neckar, o wär ich am Rhein* (Pozioù: Otto Roquette)
**Schlafe wohl im Tal von Schatten* (Pozioù: Ida von Düringsfeld)
**Schon fängt es an zu dämmern* (Pozioù: Emanuel Geibel)
**Serenade* (Pozioù: Rudolf Bunge)
**Sonne de Sonnen ich grüße dich* (Pozioù: Karl Heinrich Preller)
**Tannengrün* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**Und willst du von mir scheiden* (Pozioù: Wilhelm Hertz)
**Veilchen unter dürren Zweigen* (Pozioù: Carl Preser)
**Vorbei vorbei die dunkle Nacht* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**Waldandacht* (Pozioù:Leberecht Blücher Drewes, 1816–1870)
**Was du mir bist* (Pozioù: B. Rudolph)
**Wenn ich ein Vöglein wär* (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
**Wie könnt’ ich dein vergessen* (Pozioù: August Heinrich Hoffmann von Fallersleben)
**St.-Albans-Messe C-Dur*, op. 66

### C'hoarigan
**Des Königs Scharfschütz*, levrig gant H. Lindau, 1873
**Reisebekanntschaften*, arvest 1, levrig gant Xaver Franz Seidl, 1875, Offenbach
**Die Hauptprobe*
**Die sieben Raben*, *Märchenspiel*, arvest 1, levrig gant Hermann Francke
**Rübezahl*, *Märchenspiel*, arvest 1, levrig gant Hermann Francke
40vet arme URSS

**40<sup>vet</sup> arme URSS** (*40-я армия* e rusianeg) a oa ur rann eus an Arme Ruz a oa bet o kemer perzh en eil Brezel-bed etre 1941 ha 1945 hag a voe adsavet evit Brezel Afghanistan eus 1979 da 1990. Al lu-se a oa diazez an nerzhioù engouestlet er brezel (OKSVA) en Afghanistan. An anv ofisiel evit an arme dalc'hidigezh-se a oa "Savadeg termenet an nerzhioù soviedel en Afghanistan".