open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alan Martel

**Alan Martel** a zo skrivagner ha troer brezhonek. Kelenner eo war ar brezhoneg. Desket en deus brezhoneg da Hervé Gouédard.

## Oberennoù
### Danevelloù
* "Ar paotr yaouank kozh", e *Kaoteriad*, Skrid, Mouladurioù Hor Yezh, 1987

### Troidigezhioù
* *Ar Meurvorioù*, dastumadenn *Planedenn Vev*, An Here, 2001
* *An Dezerzhioù*, dastumadenn *Planedenn Vev*, An Here, 2001
* *[[An Avel en Haleg]]*, An Alarc'h Embannadurioù, 2014.
* *Poltred Dorian Gray* (diwar Oscar Wilde), An Alarc'h Embannadurioù, 2015
* *[[Farenheit 451]]*, diwar Ray Bradbury,   , 2018.
* *Ar Vatezh ruz*, diwar Margaret Atwood,  ,2021.

### Studiadennoù
* "Ur gudenn dermenadurezh : diogelerezh ha ster ar galleg *assurance*", *[[Hor Yezh]]*, niv. 206, 1996, p 23-24.
* "Enklask war geriaoueg an diogelerezh", *Hor Yezh*, niv.214, 1998.
Maurice Cloche

**Maurice Barnabé Jean Cloche**, bet ganet e Commercy (Meuse, Bro-C'hall) d'ar 17 a viz Mezheven 1907 hag aet da Anaon e Bourdel (Gironde, Bro-C'hall) d'an 20 a viz Meurzh 1990, a oa ur filmaozer, produour ha saver senario gall.Anavezet eo evel luc'hskeudennour ivez.

## Liamm diavaez
* '''Maurice Cloche''' war Internet Movie Database
Hurricane (kanaouenn gant Bob Dylan)

***Hurricane*** (*Korventenn* e brezhoneg) zo ur ganaouenn saoznek savet an ton hag ar gerioù anezhi gant ar c'haner-sonaozer stadunanat Bob Dylan e 1975, a-gevret gant Jacques Levy.

* Prantad enrollañ : miz Gouere ha 24 a viz Here 1975,
* Lec'h enrollañ : studioioù Columbia e New York (Stadoù-Unanet Amerika),
* Padelezh : 8:34,
* Ti-embann-pladennoù : Columbia Records,
* Prantad dont e-maez ar bladennig : miz Du 1975,
* Kanaouenn war eil tu ar bladennig : *[[Hurricane (Part II)]]*,
* Produour : Don DeVito.

Kentañ kanaouenn *[[Desire]]* an hini eo, seitekvet albom studio Dylan deuet e-maez d'ar 5 a viz Genver 1976.

## Dodenn ar ganaouenn
En nozvezh ar 17 a viz Mezheven 1966, e-tro 02e30, ez eas daou zen tre e-barzh al *Lafayette Bar and Grill* e Paterson (New Jersey) (SUA) hag int-i ha lazhañ an ostiz Jim Oliver hag ar pratik Fred Nauyoks dre dennañ warne. Dre ma klote liv ar c'harr-tan a voe gwelet o tec'hout kuit gant testoù 'zo gant hini ar boksour Rubin Carter (1937-2014) e voe lakaet harz warnañ ha John Artis, an den a oa gantañ. Barnet e voent ha kondaonet d'an toull-bac'h o buhez-pad.

Ne baouezas ket Carter da lavaret e oa didamall ; embannet e voe e emvuhezskrid, *[[The Sixteenth Round: From Number 1 Contender to Number 45472]]* an titl anezhañ, e 1974 e-keit ha ma oa toullbac'het. Goude bezañ e lennet eo e reas Bob Dylan e vennozh sevel ar ganaouenn ***Hurricane***, anvet diwar al lesanv a zouge ar boksour a-vicher.

Ne voe dibac'het Rubin Carter, war e feiz, nemet e miz Du 1985...

## Ar sonerien
Dibabet e oant bet e-touez ar re o devoa kemeret en abadenn-red *[[Rolling Thunder Revue]]* a c'hoarvezas adalek an 30 a viz Here 1975 betek ar 25 a viz Mae 1976, en o zouez ar soner gitar-boud Rob Stoner, ar soner taboulin Howard Wyeth hag ar sonerez biolin Scarlet Rivera.

## Liammoù diavaez

* Pozioù ar ganaouenn war lec'hienn Bob Dylan
Saguinus nigricollis

***Saguinus nigricollis*** a zo ur spesad primated e-touez kerentiad ar *[[Cebidae]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Isspesadoù
Daou isspesad zo dezhañ : *Saguinus nigricollis hernandezi* ha *Saguinus nigricollis nigricollis*.

## Annez

Kavet e vez e Suamerika : e kornôg Brazil, e reter Ecuador hag e reter Perou.

## Liamm diavaez
* ''Saguinus nigricollis'' war al lec'hienn Mammal Species of the World.
Guillaume Radot

**Guillaume Simon Charles Radot**, bet ganet e Pariz VIII (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 13 a viz Eost 1911 hag aet da Anaon e Garches (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall) d'ar 5 a viz Du 1977, a oa ur filmaozer, produour ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Guillaume Radot''' war Internet Movie Database
Yann-Frañsez ar C'haer

**Yann-Frañsez ar C'haer**, pe *Jean-François Caër* hervez e anv ofisiel (Plabenneg, 16 a viz Ebrel 1861 - Lambezelleg, 26 a viz Du 1937) a oa ur beleg katolik eus Bro-Leon hag ur skrivagner brezhonek.

Beleget e oa bet d'an 10 a viz Eost 1886 a-raok mont da gure ha person e meur a barrez eus Eskopti Kemper ha Leon : 
* kure e Skaer adalek an 9 a viz Eost 1887,
* kure e Penmarc'h adalek ar 26 a viz Meurzh 1889,
* kure e Gwiglann adalek an 19 a viz Kerzu 1892,
* person en Enez-Tudi adalek ar 15 a viz Here 1906
* person e Gwinevez adalek an 22 a viz C'hwevrer 1910.
Klañv e chomas an aotrou Kaer war-lerc'h an tan-gwall a zistrujas iliz Gwinevez d'ar 15 a viz Mae 1935. Echuiñ a reas e vuhez e ti-retred ar veleien, e Keraodren, e Lambezelleg (douaret e voe e Plabenneg d'an 28 a viz Du 1937).

E 1924 e voe Yann-Frañsez ar C'haer e-touez ar veleien eus Bro-Leon a savas klemm dirak al lez-varn ouzh Yves Lefebvre abalamour d'e levr *"La Terre des Prêtres"* ; en aner avat.

Meur a levr a savas Yann-Frañsez ar C'haer, evel *[[Ar Pevar Aviel lakeat en unan]]*. Ha meur a bennad a embannas ivez e-barzh ar gelaouenn *[[Feiz ha Breiz]]*, adalek 1907 ha betek 1937.
Maurice de Canonge

**Maurice Camille Louis de Canonge**, bet ganet e Toulon (Var, Bro-C'hall) d'an 18 a viz Meurzh 1894 hag aet da Anaon e Ballancourt-sur-Essonne (Essonne, Bro-C'hall) d'an 29 a viz Kerzu 1978, a oa un aktour, ur filmaozour ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Maurice de Canonge''' war Internet Movie Database
Sainte-Marie (ar Reünion)

**Sainte-Marie** zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Denis.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Sainte-Mariens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

RUN - Vue du ciel - 06076.jpg|An aerborzh Roland-Garros.
Piton-Bé-Massoune-Col-Carozin.jpg|Piton Bé Massoune.
Hôtel-de-ville-de-Sainte-Marie.JPG|An ti-kêr.


## Kêrioù gevellet
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
Tonkelouriezh

An **donkelouriezh** (diwar ar verb *tonkañ*) pe fatalouriezh eo ar gredenn, pe ar gelennadurezh prederel, a embann emañ ar bed o vont gant e hent diharzus, hini an tonkadur, hep na c'hallfe an dud mestroniañ red an darvoudoù rak merket e vefe pep tra e levr an amzer gant ur galloud dreist d'an dud, pe Doue pe ar redi naturel, pe lezennoù an Istor.

## Gwelet ivez
* Prenndenn

## Notennoù
Hedemora

**Hedemora** a zo ur gêr eus kornôg Sveden, e kontelezh Dalarna, dezhi 7 273 a annezidi (e dibenn 2010).

## Daveoù
Jean Wall

**Jean Wall**, bet ganet **Jean Salomon Wallenstein** e Pariz XX (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 31 a viz Kerzu 1899 hag aet da Anaon e Pariz XVI d'ar 24 a viz Here 1959, a oa un aktour hag ur filmaozour gall.

## Liamm diavaez
* '''Jean Wall''' war Internet Movie Database
Gortoz pell, gortoz gwell

**Gortoz pell, gortoz gwell** zo ur c'hrennlavar brezhonek hag a gaver e bar e meur a yezh.

## Yezhoù all
**Good things come to those who wait*, pe *all (good) things come to those who wait*, a vez lavaret e saozneg ivez. Met wait an see, disheñvelik e ster a zo brudetoc'h e saozneg. 
* *Gut Ding will Weile haben*, en alamaneg, a dalv kement ha *Tra vat en deus ezhomm amzer*:
* *Las cosas buenas vienen a aquellos que esperan*, e spagnoleg
* *Tutto viene a chi sa aspettare*, en italianeg, "pep tra a deu da gement hini a c'hortoz"; 
* *Quem espera sempre alcança*, e portugaleg, "neb a c'hortoz a dizh bepred". 
* *Tout vient à point à qui sait attendre*, e galleg. Kavet e vez « Tout vient à poinct, qui peult attendre », el levr Pantagruel (Levr IV, pennad 48), gant François Rabelais.

## Liamm diavaez
*Kar da "tout vient à point à qui sait attendre" e galleg
Louis Daquin

**Louis Léon Auguste Daquin**, bet ganet e Calais (Pas-de-Calais, Bro-C'hall) d'an 30 a viz Mae 1908 hag aet da Anaon e Pariz (Bro-C'hall) d'an 2 a viz Here 1980, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Louis Daquin''' war Internet Movie Database
Velasquez

**Velasquez**, pe welloc'h **Velázquez**, evel a vez skrivet e spagnoleg, zo un anv-tiegezh spagnolek.

## Gerdarzh
Savet eo diwar an anv-bihan Velasco.

## Tud
* Diego Velázquez (1599-1660), livour spagnol, unan eus brudetañ livourien ar bed
* Pilar Velázquez, ganet e 1946, aktourez spagnol
* Regine Velasquez, ganet e 1970, kanerez filipinat

## Lec'hioù
* **[[Velázquez (Granadilla de Abona)|Velázquez]]** , karter e kumun Granadilla de Abona, en Enez Tenerife, en Enezeg Kanariez, a zo da Spagn.
* **[[Velázquez (Uruguay)|Velázquez]]**, e departamant Rocha, en Uruguay.
Bras-Panon

**Bras-Panon** zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Benoît hag e kanton Saint-André-3.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Panonnais* anezho e galleg.

## Istor
Krouet e oa bet ar gumun e 1882 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Saint-Benoît.

## Monumantoù ha traoù heverk

Rivière-Bras-Panon.JPG|Stêr Bras-Panon.
Cascade-Blanche.jpg|*Cascade Blanche*.
Vanilla fragrans 3.jpg|Plantadeg vanilha.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
Monterey (Kalifornia)

thumb|Porzh Monterey
**Monterey** zo ur gêr eus Kalifornia, war aod kornôg ar Stadoù Unanet. Emañ war ribl Monterey Bay, e-kreiz Kalifornia. Da vare niveradeg 2010 e oa  a dud o chom e Monterey.

Penngêr Alta California e oa Monterey d’ar mare ma oa al lodenn-se eus Norzhamerika e dalc’h an Impalaeriezh spagnol, ha goude-se ivez pa oa deuet Mec'hiko da vezañ dizalc'h. Goude ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù Unanet (1846-1848) e teuas Kalifornia e-barzh Stadoù Unanet Amerika. Ha paouez a reas Monterey da vezañ he c'hêr-benn e 1849.

Betek ar bloavezhioù 1950 e oa bras pouez ar pesketa e buhez kêr. Dedennañ a ra kalz touristed ha kalz arzourien ivez (skrivagnerien, livourien), abaoe dibenn an XIXvet kantved. E-touez an traoù a zesach gweladennerien da Vonterey bremañ e c’haller menegiñ Akwariom Bae Monterey, unan eus ar re vrasañ e Norzhamerika, hag ar "Monterey Jazz Festival" a vez aozet bep bloaz. 

### Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Guitiriz

**Guitiriz** zo ur gumun e reter Galiza, e proviñs Lugo, e komark Terra Chá.
Da 5 455 a dud e save ar boblañs e 2021.
Kanton Gwitreg

**Kanton Gwitreg** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

## Kumunioù kanton Gwitreg
* Gwitreg;
* Belezeg ;
* Breal-Gwitreg ;
* Ar Chapel-Ervoreg ;
* Ervored ;
* Kastellan-Gwennel ;
* Kampal ;
* Kornilieg ;
* Landavran ;
* Marbereg ;
* Menezaoter ;
* Mezieg ;
* Mondeverzh ;
* Mousterel-al-Lann ;
* Mousterel-ar-Veineg ;
* Nant-Izeg ;
* Pozieg ;
* Priskieg ;
* Sant-Albin-al-Lann ;
* Sant-Kristol-ar-C'hoad ;
* Sant-Merve ;
* Talieg.

## Daveoù
Giovanni Bellini

**Giovanni Bellini**, lesanvet ** Giambellino** (1425/1433-1516) a oa ul livour italian eus Venezia.

Mab e oa da Iacopo Bellini (1400-1470).
Cospeito

**Cospeito** zo ur gumun eus reter Galiza, e proviñs Lugo, e komark Terra Chá. 4.892 a dud a oa o chom eno e 2014. 

## Parrezioù
Sede parrezioù ar gumun:

## Poblañs

## Tud

## Liamm diavaez
Gwener he melezour

***Gwener he melezour*** (italianeg : ***Venere allo specchio*** ; saozneg : *Venus with a Mirror*) zo un daolenn graet gant Tizian war-dro 1555 hag a zo bremañ er National Gallery of Art e Washington, DC.

Meur a daolenn a reas an arzour diwar-benn Gwener, met honnezh eo an hini gentañ, a greder, hag an hini nemeti graet gantañ penn-da-benn, hep harp eiler ebet. En e di e chomas a-hed e vuhez, betek e varv e 1576.

## An daolenn
Emzalc'h Gwener amañ a denn kenañ da hini an delwennoù klasel, *[[Venus de' Medici]]* e Firenze pe *[[Gwener Capitolina|Venus Capitolina]]* e Roma, a c'hallje bezañ bet gwelet gant Tizian pa skrivas en doa "desket diwar ar vein kozh". Ur meulgan d'ar gened e vije an oberenn pe ur flemmgan d'ar fougaserezh.

Eiladennoù zo bet graet gant arzourien all e-leizh, evel Peter Paul Rubens hag Anthony van Dyck.

## Levezonoù

Venus de Medici.png|*Venus de' Medici*Uffizi, Firenze 
Capitoline Venus - Palazzo Nuovo - Musei Capitolini - Rome 2016.jpg|*Venus Capitolina*Musei Capitolini, Roma
Giovanni Bellini - Giovane donna nuda allo specchio.jpg|*[[Giovane donna nuda allo specchio]]*Giovanni Bellini, 1515Tizian a oa bet diskibl d'al livour Bellini.


## Arzourien levezonet
Gant an daolenn-mañ eo bet levezonet Peter Paul Rubens ha Diego Velázquez.

Peter Paul Rubens - Venus at her Toilet - WGA20278.jpg|*Venus at her Toilet* gant Pieter Pauwel Rubens, war-dro 1608Homañ a vefe un eillivadur diwar Tizian diouzh goulenn Felipe II, roue Spagn
Rubens Venus at a Mirror c1615.jpg|*Venus at a Mirror*Peter Paul Rubens (1615)Azasaet gant Rubens ouzh e zoare-eñ.
Diego Velázquez - Rokeby Venus.jpg|Ar *[[Rokeby Venus]]*Diego Velázquez, 1647-1651Gwelet en devije Velazquez taolenn Tizian a-raok ober e hini.
Simon Vouet - Toilet of Venus - WGA25371.jpg|*The Toilet of Venus*Simon Vouet, war-dro 1628Simon Vouet a vevas en Italia adal 1613 betek  1627, hag anaoudegezh en devoa sur eus labour Tizian. Gantañ e voe degaset doareoù al liverezh italian da Vro-C'hall.


## Levrlennadur
* Humfrey, Peter : *Titien – Tout l'oeuvre peint*, Ludion, 2007 
* Ilyin, Nikolaz & Semonova, Natalia : Проданные сокровища России *(Prodannye sokrovishcha Rossii)*, Trilisnik Publishers, Moskov, 2000 

## Notennoù
Willy Rozier

**Willy Rozier**, bet ganet **William Xavier Rozier** e Talence (Gironde, Bro-C'hall) d'ar 27 a viz Mezheven 1901 hag aet da Anaon e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall) d'ar 26 a viz Mae 1983, a oa un aktour, ur filmaozer, produour ha saver senario gall.Graet en devoa gant an anv **Xavier Vallier** da-geñver filmoù 'zo.

## Liamm diavaez
* '''Willy Rozier''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
Claude Heymann

**Claude Joseph Heymann**, bet ganet e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 13 a viz Du 1907 hag aet da Anaon e Saint-Denis (Seine-Saint-Denis, Bro-C'hall) d'an 13 a viz Ebrel 1994, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.Ur romant-polis — *[[Le Mystère des Petits Pois]]* (1942) — en devoa skrivet ivez, **Claude J. Alain** e anv-pluenn dezhañ.

## Liamm diavaez
* '''Claude Heymann''' war Internet Movie Database
Children's Laureate

**Children's Laureate** zo ur garg roet da skrivagnerien evit ar vugale hag ar yaouankiz, e Bro-Saoz, e-pad daou vloaz. Roet e vez d'ur "skrivagner pe skeudennaouer levrioù yaouankiz da enoriñ o oberenn (*to celebrate outstanding achievement in their field.*"). Krouet eo bet ar garg goude ur gaoz etre ar Ted Hughes, Barzh Ofisiel ar Rouantelezh, hag ar skrivagner yaouankiz Michael Morpurgo.

## Loreidi
 

## Broioù all
*En Iwerzhon ez eus ul Laureate na nÓg, abaoe 2010, aozet gant Arts Council of Ireland hag Arts Council of Northern Ireland. kentañ skrivagner anvet e voe ar skrivagnerez Siobhán Parkinson.

## Notennoù
Robert Dhéry

**Robert Dhéry**, bet ganet **Robert Léon Henri Fourrey** e La Plaine Saint-Denis (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'ar 27 a viz Ebrel 1921 hag aet da Anaon e Pariz XIX (Bro-C'hall) d'an 3 a viz Kerzu 2004, a oa un aktour (c'hoariva ha sinema) ha dramaour, ul leurenner, ur filmaozer ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Robert Dhéry''' war Internet Movie Database
Kanton Felger-1

**Kanton Felger-1** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

## Kumunioù kanton Felger-1
* **[[Felger]]** (lodenn) ;
* Bilieg ;
* Chapel-Sant-Alverzh ;
* Dompêr-an-Hent ;
* Eskuz ;
* Goneg ;
* Gwennel ;
* Kersalver-al-Lann ;
* Komorzhel ;
* Liverieg-Kenton ;
* Magoerioù-ar-C'houenon ;
* Parzieg ;
* Rovenieg ;
* Sant-Albin-an-Hiliber ;
* Sant-Jord-Kadeneg ;
* Sant-Kristol-Gwalen ;
* Sant-Marzh-ar-C'houenon ;
* Sant-Owen-an-Alloz ;
* Sant-Yann-ar-C'houenon ;
* Yaoueneg.

## Daveoù
Kanton Meled

**Kanton Meled** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

## Kumunioù kanton Meled
* **[[Meled]]** ;
* Gevrezeg ;
* Gwinieg ;
* Gwipedel ;
* Hazhoù-Bazeleg ;
* Kloued ;
* Langoed ;
* Magoer ;
* Mousterel-ar-Gwast ;
* Parzheneg ;
* Sant-Gondran ;
* Sant-Jermen-an-Il ;
* Sant-Jili-Roazhon ;
* Sant-Marzh-an-Il ;
* Sant-Sinforian.

## Daveoù
Kan bale Sant Albin

**Kan bale Sant Albin** a zo ur ganaouenn gant ar strollad breton Daonet, eus Naoned, embannet er bladenn Donemat e 2012.
Kaoz a zo eus emgann Sant-Albin-an-Hiliber, a c'hoarvezas d'an 28 a viz Gouere 1488 hag eus ar stourm er bloavezhioù 2000 gant Yann-Vleiz ar C'huff (Jean-Loup Le Cuff) evit talañ ouzh ur lastezva raktreset war dachenn an emgann istorel.

## Pennadoù kar
* Emgann Sant-Albin-an-Hiliber (1488)
* Kan bale Nevenoe

## Liammoù diavaez
* daonet.blogspot
* Daonet lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Kanton Felger-2

**Kanton Felger-2** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

## Kumunioù kanton Felger-2
* **[[Felger]]** (lodenn) ;
* Bazeleg-an-Dezerzh ;
* Belzeg ;
* Brennaod ;
* Ar Chapel-Flurinieg ;
* Ferred ;
* Gwilavez ;
* Kell-Loezherieg;
* Kernoanig ;
* Landean ;
* Lavreer-an-Dezerzh ;
* Loezherieg ;
* Louvigneg-an-Dezerzh ;
* Melleg ;
* Parinieg ;
* Polieg ;
* Sant-Jord-Restembaod.

## Daveoù
Siobhán Parkinson

**Siobhán Parkinson**, ganet e 1954, zo ur skrivagnerez iwerzhonat hag a skriv en iwerzhoneg hag e saozneg, evit tud vras hag evit bugale ivez. Anvet e oa bet da Laureate na nÓg en 2010.

## Levrioù bugale
* *Four Kids, Three Cats, Two Cows, One Witch (Maybe)* (Bisto Merit Award)
* *The Moon King* (Bisto Merit Award, Certificate of Honour for Writing by IBBY)
* *Sisters... No Way!* (Bisto Book of the Year Award 1996/97)
* *Breaking the Wishbone*
* *The Love Bean*
* *Kathleen: The Celtic Knot*
* *Second Fiddle*
* *Something Invisible*
* *Amelia*
* *No Peace for Amelia*
* *Animals Don't Have Ghosts*
* *Cows Are Vegetarians*
* *Blue Like Friday*
* *The Henny Penny Tree*
* *The Leprechaun Who Wished He Wasn't*
* *Dialann Sár-Rúnda Amy Ní Chonchúir*

### Levrioù all
Kanton Sant-Maloù-2

**Kanton Sant-Maloù-2** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

## Kumunioù kanton Sant-Maloù-2
* **[[Sant-Maloù]]** (lodenn) ;
* Dinarzh ;
* Kerricharzh-an-Arvor ;
* Minic'hi-Poudour ;
* Pleurestud ;
* Sant-Briag ;
* Sant-Luner ;
* Sant-Yowan-an-Havreg.

## Daveoù
Cricket

**Kriked** a vez graet eus ur sport bazh-hag-horell ma c'hoari daou skipailh unnek den an eil ouzh egile.
War-dro 100 a vroioù a zo emezelet e Kuzul Etrebroadel ar C'hriked (Saozneg : International Cricket Council)

## Istor ar C'hriked
### Orin ar sport hag e anv
Chomet eo damsklaer orin ar c'hoari hag orin e anv betek-henn. Ar priñs Edouarzh — a zeuio da vezañ ar roue Edouarzh II a vBro-Saoz — a c'hoarie "creag ha c'hoarioù all" e 1300. N'eus prouenn ebet e vefe ar "C'hreag"-se stumm kentañ ar c'hriked.

Hiziv-an-deiz e chom an anatañ e vefe deuet ar c'hriked diwar ur c'hoari bugale eus su Bro-Saoz, deuet da vezañ ur sport brudet-mat gant an amzer.

Meur a zisplegadenn all a zo lakaet war wel evit displegañ orin ar c'hoari hag an anv anezhañ.
Kanton Reuz

**Kanton Reuz** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Savet eo bet diwar ar c'hantonioù kozh-se: kanton Morzhell (5 kumun), kanton Moñforzh (2 gumun), kanton Plelann-Veur (1 kumun) ha kanton Roazhon-Mervent (1 kumun).

## Kumunioù kanton Reuz
* **[[Reuz]]** ;
* Breal-Moñforzh ;
* Bredual ;
* Gwerzher ;
* Gwezin ;
* Kavan ;
* Kentreg ;
* Morzhell ;
* Ar Peniti.

## Daveoù
Gheorghe Zamfir

**Gheorghe Zamfir**, bet ganet d'ar 6 a viz Ebrel 1941 e Găești (Roumania), a zo ur sonaozer ha soner roumanat.

Ur mailh eo war an nai, fleüt pan hengounel Roumania. A-drugarez d'ar benveg-mañ eo e teuas brud dezhañ pa voe dibabet da soner muzik orin ar filmoù *[[Le Grand Blond avec une chaussure noire]]* (Yves Robert, 1972) ha *[[Le Retour du grand blond]]* (Yves Robert, 1974) savet gant ar sonaozer roumanat Vladimir Cosma (1940-).

## Ar sinema
Adalek 1972 e kemeras perzh Zamfir en un nebeud filmoù evel aozer ar sonerezh orin anezhe :
* 1972 : *[[Pic et pic et colegram]]*, sevenet gant Rachel Weinberg.
* 1975 : *[[La Guerre du pétrole n'aura pas lieu]]* gant Souheil Ben Barka.
* 1980 :
** *[[Noces de sang (film, 1980)|Noces de sang]]* gant Souheil Ben Barka (eil film a-gevret),
** *[[Der Spiegel des großen Magus]]* gant Dieter Scharfenberg.
* 1981 :
** **' gant [[Mircea Mureșan]],
** ''[[Întoarcerea la dragostea dintâi]]'' gant Mircea Mureșan (eil film a-gevret).
* [[1984]] : ''[[Paradise (film, 1984)|Paradise]]'', film berr gant [[Ishu Patel]].
* [[1989]] : ''[[Margarit i Margarita]]'' gant [[Nikolai Volev]].
* [[1997]] : ''[[Preku ezeroto]]'' gant [[Antonio Mitriceski]].
* [[2010]] : ''[[Doina]]'', film berr gant [[Nikolas Grasso]].

==Liammoù diavaez==
*[http://www.imdb.com/name/nm0952621/?ref_=fn_al_nm_1  **Gheorghe Zamfir*' evel sonaozer evit ar sinema war Internet Movie Database.]
*[https://www.youtube.com/watch?v=pLXyVwaC5qU Selaou tem pennañ *Once Upon a Time in America'' (Sergio Leone, 1984).]
Gored

Ur **gored** zo ur seurt stankell, pe ur skluz-pesked, savet war an aod da dapout pesked. Evel en ur c'havell bras pe un antell, e stankont an hent d'ar pesked a vez trapet e-barzh. Lod anezho a zo bet savet da vare ar Ragistor. Anavezet eo ar ger e lec'hanvadurezh Breizh koulz hag hini Kembre, Bro-Skoz ha Bro-Iwerzhon.
 
## Breizh
Kavet e vez koredoù kozh e pep lec'h e Breizh. Stankoc'h int war vord ar mor, e-lec'h ma vez uhel an douar e keñver mor. Niverusoc'h int neuze en hanternoz, etre Lambaol-Blouarzhel ha Bae Menez Mikael e Normandi. Un neubeut deus outo a zo bet savet er stêrioù. Daoust ma vichent bet savet e mein-greun, kaset ha digaset int bet gant an houl a-dreuz an amzer. Dilec'hioù koredoù int toud. Ne ouezer ket re vad peseurt pesk a veze paket ganto, na pegement. Alies int bet savet harp ouzh ar reier. Unan hir a 120 metrad a zo e Landeda. War ar stêrioù, e stankont an hent d'ar zomoñ o tivroañ.

### Skouer Santeg
E Santeg ez eus bet kavet 34 anezho, darn eus ar Ragistor, re all eus ar Grennamzer. Anvioù 'zo a zo bet adkavet : *Gored Levran, Gored Kamm, ar Gored kozh, Gorbont Pekud, Gorbont Enez Rouz, Gorbont ar Staol*.

### Lec'hanvioù all
**ar Gored*, traezhenn e Plozeved
**Penn ar Gored*, e Porspoder
**Roc'h ar Gored*, e Briad, a vefe kentoc'h *Roc'h ar Gorred*
**ar C'horejou*, e Plougerne
**ar Gored*, e Ploueskad
**Penn ar Gored*, e Porspoder
**Porzh ar Gored*, e Perroz-Gireg
**Kerhored*, Poullaouen

## Kembre
Hervez mojenn Taliesin e oa bet lakaet war vor en ur c'havell gant e vamm, ha kavet en ur gored a oa da Gwyddno Garanhir war an aod etre ar stêr Dyfi hag Aberystwyth.

Goredoù a oa er Menai, evel en Ynys Gored Goch, pe hini Rhos Fynach ac'h eas en-dro betek ar brezel-bed kentañ.

### Lec'hanvioù kembraek
* Ynys Gored Goch
* Gored Beuno

## Bro-C'hall
Kavet e vez goredoù en inizi Oléron, Ré ha Noirmoutier. E hanternoz Bro-C'hall e veze savet koredoù e prenn hag ozilh.

## Skeudennoù

Mnjikaning Fish Weirs NHS.jpg| E Kanada, en Ontario, ur gored amerindian, eus ar bobl Mnjikaning
File:Ålegård.gif| E Danmark
File:Indian fish weir Smith River Henry County Virginia.JPG| E Virginia, SUA, gored amerindian savet gant mein.
Weervisserij Oosterschelde.jpg|En Izelvroioù, en Bergen op Zoom
File:Fish trap Menai Strait.jpg | E Kembre
File:Yana.jpg|E Japan, war ar stêr Mogami 
File:Fishing at the falls Dem Rep Congo.jpg| E Republik Kongo.
File:Ancient Fishing Weir - geograph.org.uk - 637068.jpg| E Bro-Saoz, e Countisbury Cove, e Somerset.
Baleines_01.JPG|E Bro-C'hall, en Enez Ré , e Saint-Clement-des-Baleines. 
Écluses a poissons île de Ré 01.jpg|En Enez Ré , e Sainte-Marie-de-Ré.
Corral-isla-quenu-chiloe-ch.jpg|En Chile, e Chiloé.


## Notennoù
Hans Danmark

**Hans Danmark** zo anv meur a roue pe briñs eus Danmark.

*Hans Iañ Danmark (1455-1513), roue Danmark (1481-1513)
*Hans (1479-1480) - mab ar Roue Hans
*Hans (1518-1532) - mab da Christian II (Danmark)
*Hans den Ældre (1521-1580) - mab da Frederik Iañ, dug Slesvig-Holsten-Haderslev
*Hans den Yngre (1545-1622) - mab da Christian III, dug Slesvig-Holsten-Sønderborg
*Prins Hans (1583-1602) - mab da Frederik II
Hans Iañ (Danmark)

**Hans Iañ** (1455-1513), a oa roue Danmark (1481-1513), roue Norge (1483-1513) ha roue Sveden (1497- 1501).

Mab e oa d'ar roue Christian Iañ ha d'e bried Dorothea von Brandenburg-Kulmbach.
Skol Dyffryn Teifi

**Skol Dyffryn Teifi** (Ysgol Dyffryn Teifi e kembraeg) zo ur skol e kembraeg hag e saozneg e kêr Llandysul, e Ceredigion. Kemeret he deus plas al **Llandysul Grammar School**.
Krouet e voe e 1984 goude ma oa bet adrenket an deskadurezh e Dyffryn Teifi. Ur skol yezhadur e oa.

570 skoliad a oa er skol e 2001, ; 527 e 2007, hiziv emañ c'hoazh o kreskiñ. 78% anezho a gomze kembraeg gant o familh e 2001, ; 83% e 2007.

## Tud anavezet tremenet dre skol Dyffryn Teifi :
*Dr Kay Swinburne MEP, kannadez eus ar Strollad Mirour e Parlamant Europa
*Paul Davies AM, kannad eus ar Strollad Mirour e Parlamant Kembre
*T. Llew Jones, skrivagner levrioù kembraek evit ar vugale
*Emyr Llewelyn, stourmer politikel
*Joshua Gerwyn Elias 
*Aled Gwyn Jones
*John Ceredig Evans
*Kristian James Davies
*John Bowen Jones
*Dr Llyr Jones
*Ian N Morgan
*Rhydian Evans mab Olive, kannad eus ar Strollad Mirour e Parlamant Kembre

## Notennoù

## Liammoù
*Lec'hienn ofisiel
*''Atgofion Ysgol Ramadeg Dyffryn Teifi'' - David Milwyn Evans, BBC Cymru
Armel-voger

Un **armel-voger** zo ur seurt armel graet en ur voger, a-wechoù a-us d'un nor pe dindan skalieroù. Un armel-voger a vo kavet en ur gambr alies, hag **[[armel-dilhad]]** a vez laret neuze ivez, pe en ur gegin, ha neuze e vez laret **armel-gegin** ivez, pe en antre evit renkañ ar mantilli, ar boteier, an skerboù hag all. Traoù a bep seurt (dilhad, lienaj-ti, boued, louzeier, boestoù, ar sunerez...) a vez lakaet enni hervez ar sal emañ enni.

N'hall ket bezañ fiñvet er c'hontrol d'an arrebeuri, en o zouez an armel, met ne gemer ket kement a blas en ti.

## En ur gambr
En ur gambr e vez aesoc'h klenkañ an dilhad en un armel-voger aozet mat.

## En ur gegin
Listri, boued ha lienaj-kegin a vez lakaet er armel-gegin.

## Pennadoù kar
* armel
* kanastell
An Chathair (Tiobraid Árann)

**An Chathair**, pe **Cathair Dhúin Iascaigh**, (*Cahir* pe *Caher* e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon e kreisteiz kontelezh Tiobraid Árann.

Emañ An Chathair war lez ar stêr Súir, 20 km diouzh Cluain Meala. E 2006 e oa  a dud o chom enni. Brudet eo kastell An Chathair, nepell diouzh kêr, unan eus koshañ kestell Iwerzhon. Er c'hastell-se e oa bet troet, e 1980, ar film *[[Excalibur (film)|Excalibur]]* gant John Boorman. Aspadennoù all eus an amzer dremenet zo e kêr : un iliz anglikan, rivinoù ur prioldi...

## Kêrioù gevellet
*

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*Visit Cahir
Frederik II (Danmark ha Norge)

**Frederik II** (1534–1588) a oa roue Danmark ha roue Norvegia eus 1559 betek 1588.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Sophie von Mecklenburg-Güstrow (1557–1631), ha seizh bugel o doe :
*Elisabeth (1573-1626), a zimezas da Heinrich Julius von Braunschweig-Wolfenbüttel
*Anna (1574–1619), a zimezas da James Iañ, roue Bro-Saoz ha Bro-Skos
*Christian IV (1577- 1648), roue Danmark ha Norvegia war-lerc'h e dad
*Ulrich (1578-1624), Eskob Schleswig eus 1602 betek1624 
*Augusta (1580-1639), dimezet da Johann Adolf von Schleswig-Holstein-Gottorf
*Hedwig (1581-1641), pried Christian II Sachsen
*Johann (9 a viz Gouere 1583 – 28 a viz Here 1602)
Christine McVie

**Christine Anne Perfect**, pe **Christine McVie**, ganet e 1943, e Bouth, el Lake District (neuze e Lancashire, hiriv e Cumbria), zo ur ganerez ha sonaozerez saoz. Brudet eo bet evel kanerez al laz saoz Fleetwood Mac, adal 1970 pa zimezas d'ar gitarour John McVie.

E-touez he c'hanaouennoù emañ an eizh a glever en albom Greatest Hits al laz, hag en o mesk "Don't Stop", "Little Lies", "Everywhere", "Over My Head", "You Make Loving Fun". Tri albom all he deus graet hec'h-unan.

Sonaozañ a ra c'hoazh en he zi e Wickhambreaux, en Kent. Adkrog eo da labourat ha da ganañ gant Fleetwood Mac.

## Liammoù diavaez
*E 2013 https://www.youtube.com/watch?v=kJPhM5oQepw
Henri Verneuil

**Henri Verneuil**, bet ganet **Achod Malakian** (en armenianeg : Աշոտ Մալաքյան) e Rodosto (Impalaeriezh otoman d'ar mare-se) d'ar 15 a viz Here 1920 hag aet da Anaon e Bagnolet (Seine-Saint-Denis, Bro-C'hall) d'an 11 a viz Genver 2002, a oa ur filmaozer, produour ha saver senario gall a orin armeniat.

## Liamm diavaez
* '''Henri Verneuil''' war Internet Movie Database
Léo Joannon

**Léon Gabriel Paul Joannon**, bet ganet en Ais de Provença (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall) d'an 21 a viz Eost 1904 hag aet da Anaon e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall) d'an 28 a viz Meurzh 1969, a oa un aktour, ur filmaozer, ur produour ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Léo Joannon''' war Internet Movie Database
Kobe

**Kobe** (神戸市 e japaneg, distaget [koːꜜbe]) zo ur gêr vras eus Japan. Emañ e su an enezenn bennañ, Honshū, er c'hornôg da Osaka. Ar c'hwec'hvet kêr vrasañ er vro eo Kobe. War-dro 1,5 milion a dud zo o chom enni. Asambles gant Kyoto hag Osaka ez a da ober un tolpad-kêrioù poblet-stank anvet Keihanshin.

Unan eus porzhioù brasañ Japan eo Kobe, war ribl Bae Osaka. E 1995 e oa bet distrujet ul lodenn vras eus kêr gant ur c'hren-douar hag ouzhpenn 6000 den a oa bet lazhet.

## Kêrioù gevellet
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
*  
*  
*  
* 

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kobe
Kanton Brest-1

**Kanton Brest-1** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Brest-1
* **[[Brest]]** (lodenn).

## Gwelet ivez
* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù
Mari-Galant

**Mari-Galant** (kreoleg, *Marie-Galante* e galleg) a zo un enezenn er Mor Karib, lec'hiet 30 km er gevred da Wadeloup, perc'hennet gant ar Frañs ha stag ouzh Gwadeloup ent-melestradurel.  a dud a oa o chom en enez e 2006, ha Gwanbou eo ar gêr vrasañ.

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
Gilles Grangier

**Gilles Grangier**, bet ganet **Gill Gaston Grangier** e Pariz III (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'ar 5 a viz Mae 1911 hag aet da Anaon e Suresnes (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall) d'ar 27 a viz Ebrel 1996, a oa un aktour sinema, ur filmaozer ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Gilles Grangier''' war Internet Movie Database
André Berthomieu

**André Émile Jean Berthomieu**, bet ganet e Rouan (Seine-Izelañ d'ar mare-se) d'ar 17 a viz C'hwevrer 1903 hag aet da Anaon e Vineuil-Saint-Firmin (Oise, Bro-C'hall) d'an 10 a viz Ebrel 1960, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''André Berthomieu''' war Internet Movie Database
Fleetwood Mac

**Fleetwood Mac** zo ur laz sonerien saoz savet e 1967 e Londrez gant Mick Fleetwood ha John McVie, o deus roet o anvioù d'al laz, hag ar ganerez stadunanat Stevie Nicks, hag he fried Lindsey Buckingham. Ur ganerez all zo bet el laz ivez : er bloavezhioù 1970 e oa Christine McVie, bet dimezet d'ar gitarour John McVie. Ouzhpenn 100 milion a bladinier o deus gwerzhet en holl, ma'z int unan eus al lazoù o deus gwerzhet ar muiañ.

Daou varevezh zo bet el laz : e dibenn ar bloavezhioù 1960 pa oant renet gant ar gitarour Peter Green, e-kreiz bloavezhioù ar blues saoz, hag an titl brudet "Albatross"; etre 1975 ha 1987, en o bloavezhioù "pop", gant Christine McVie, Lindsey Buckingham ha Stevie Nicks.
All You Need Is Love

***All You Need Is Love*** zo ur ganaouenn saoznek gant The Beatles savet e 1967 gant John Lennon, met lakaet war gont Lennon/McCartney evel ma oa ar c'henemglev etreze. 
## E yezhoù all
Un doare brezhonek eus ar ganaouenn zo. E romañcheg eo bet troet gant Mario Pacchioli ha Michael von der Heide.

## Pennadoù kar
* *[[All You Need Is Cash]]*, film saoz

## Liammoù diavaez
*Oberennoù The Beatles kanet e romañcheg.
Ernst Neubach

**Ernst Neubach**, bet ganet e Vienna (Aostria-Hungaria d'ar mare-se) d'an 3 a viz Genver 1900 hag aet da Anaon e München (Alamagn ar C'hornôg d'ar mare-se) d'ar 21 a viz Mae 1968, a oa ur filmaozer, produour, saver senario ha sonaozer aostrian-hungarat.
Labourat en devoa e Bro-C'hall dindan an anv **Ernest Neuville** er bloavezhioù 1930-40, goude bezañ tec'het diouzh an Nazied.

## Liamm diavaez
* '''Ernst Neubach''' war Internet Movie Database
Dislonkadenn ar Menez Tambora e 1815

**Dislonkadenn ar Menez [[Tambora]] e 1815**, en Indonezia, zo un dislonkadenn menez-tan hag unan eus ar re washañ anavezet en Istor, hag a c'hoarvezas d'an 10 a viz Ebrel 1815, pa voe lazhet war-dro 92 000 a dud. Klevet e voe an tarzhadennoù betek 1400&nbsp;km tro-dro hag an deñvalijenn a renas e-pad daou zevezh. Soufr ha ludu a gouezhe d'an douar. Pa davas ar glav-se ne veze ket gwelet an oabl ken. 

Ken gwazh hag hi marteze n'eus bet nemet re ar menez Taupo, e Zeland-Nevez, en 230, hag ar Santorini, en Gres, en 1610 kent JK.

## Lennegezh
En hañvezh 1816, e Jeneva, e Suis, ne dave ket ar glav, e Mezheven, Gouehere hag Eost, ha noz a veze a-hed an deiz, ma voe savet e varzhoneg *Darkness* gant Lord Byron.

## Liammoù diavaez
*Istor: efed e Waterloo
Dañsadeg Dukez Richmond

**Dañsadeg Dugez Richmond** a c'hoarvezas e Brusel d'ar 15 a viz Mezheven 1815, e derc'hent Emgann Quatre Bras, e ti Charlotte, Dugez Richmond. He fried, Charles Lennox, pevare Dug Richmond, a oa e penn ur rannarme e Brusel, karget da ziwall kêr diouzh arme Napoleone Buonaparte.
Elizabeth Longford a skrivas e oa "brudetañ dañsadeg an Istor" ; "un afer dispar e voe", ha "war-bouez tri jeneral, en em ziskouezas eno kement ofiser uhel a oa en arme Wellington", emezi.

## Levezon sevenadurel
Awenet e voe meur a skrivagner pe arzour gant an dañsadeg-se en .
Meneget e voe gant Walter Scott e *Paul's Letters to his Kinsfolk*.
Deskrivet e voe gant William Makepeace Thackeray e *[[Vanity Fair (romant)|Vanity Fair]]* ha gant Lord Byron e *[[Childe Harold's Pilgrimage]]*. Byron a daolas gouloù war sked an dañsadeg hag euzh an emgann, hag a roas brud d'ar c'himiadoù enkrezet :

*Ah! then and there was hurrying to and fro,*
*And gathering tears, and tremblings of distress,*
*And cheeks all pale, which but an hour ago*
*Blushed at the praise of their own loveliness;*
*And there were sudden partings, such as press*
*The life from out young hearts, and choking sighs*
*Which ne’er might be repeated; who could guess*
*If ever more should meet those mutual eyes,*
*Since upon night so sweet such awful morn could rise!*
— Lord Byron, *Childe Harold's Pilgrimage*

Thackeray a implijas an dañsadeg e *Vanity Fair* ma voe awenet, gant e bajennadoù, meur a film, evel hini 1935 gant RKO ha Becky Sharp (harozez e romant), kentañ film Technicolor ''The American WideScreen Museum'' ken e c'haller lavarout eo dañsadeg Dugez Richmond eo an darvoud istorel kentañ a weler en ur film liv.
Arzourien a voe awenet ivez, evel John Everett Millais, a livas *[[The Black Brunswicker]]* e 1860, Henry Nelson O'Neil a reas *Before Waterloo* e 1868, ha Robert Hillingford a livas *The Duchess of Richmond's Ball*.

Ur rann e voe an dañsadeg eus trede arvest ur reuzc'hoari anvet *In the Days of the Duke* skrivet gant Charles Haddon Chambers ha J. Comyns Carr.

## Notennoù
Kanton Molan

**Kanton Molan** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Molan
* **[[Molan]]** ;
* Banaleg ;
* Nevez ;
* Pont-Aven ;
* Rieg ;
* Skaer ;
* Tregon ;
* An Treoù-Kerne.

## Gwelet ivez
* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù
Kanton Ploneour-Lanwern

**Kanton Ploneour-Lanwern** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Ploneour-Lanwern
* **[[Ploneour-Lanwern]]** ;
* Enez-Tudi ;
* Gourlizon ;
* Gwiler-Kerne ;
* Kombrid ;
* Landudeg ;
* Plogastell-Sant-Jermen ;
* Ploveur ;
* Plozeved ;
* Pouldreuzig ;
* Purid ;
* Sant-Yann-Drolimon ;
* Tregeneg ;
* Tremeog ;
* Trêgad.

## Gwelet ivez
* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù
Kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h

**Kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h
* **[[Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h]]** ;
* Daoulaz ;
* Dirinonn ;
* Ar Faou ;
* Hañveg ;
* Irvilhag ;
* Lannurvan ;
* Logonna-Daoulaz ;
* Loperc'hed ;
* Ar Merzher-Salaun ;
* An Ospital ;
* Plouziri ;
* Rosloc'hen ;
* Sant-Alar ;
* Sant-Segal ;
* Trelevenez ;
* An Treoù-Leon.

## Gwelet ivez
* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù
Guy Lefranc (filmaozer)

**Guy André Lefranc**, bet ganet e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 21 a viz Here 1919 hag aet da Anaon e Saint-Germain-en-Laye (Yvelines, Bro-C'hall) d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1994, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Guy Lefranc''' war Internet Movie Database
Mario Pacchioli

**Mario Pacchioli** (ganet d'an 22 a viz Mae 1981 en Ilanz) zo ur c'haner, soner hag aktor suis. Kanañ a ra e romañcheg, italianeg, alamaneg, galleg ha saozneg.

## Pladennoù
Jack Pinoteau

**Jack Pinoteau** pe **Jacques Pinoteau**, bet ganet **Jack Albert Louis Charles Ningler** e Clairefontaine-en-Yvelines (Yvelines, Bro-C'hall) d'an 20 a viz Gwengolo 1923, ha marvet e 2017, a zo un aktour, ur filmaozer ha saver senario gall.

## E vuhez
Mab ar rener sinema Lucien Pinoteau (1887-1963) n'halle **Jack Pinoteau** nemet dispenn e roudoù er memes metoù.

Breur eo d'ar ganourez ha komedianez c'hall Arlette Merry (1918-) ha d'ar filmaozer ha saver senario gall Claude Pinoteau (1925-2012).

Berzh bras a reas gant *[[Le Triporteur (film, 1957)|Le Triporteur]]* e 1957, rannet gant Darry Cowl, pennañ aktour ar film. Estreget ar sinema a voe a-hed e vicher dre ma kemeras perzh en un nebeud stiriadoù skinwel evel sevener : *[[Poly]]*, *[[Les Globe-trotters]]* ha *[[L'Amateur ou S.O.S. Fernand]]*.

## E filmoù er sinema
### Evel aktour : ur film
* 1944 : *[[Le Carrefour des enfants perdus]]*, sevenet gant Léo Joannon.
### Evel skoazeller-sevener : eizh film
* 1948 : *[[Rapide de nuit]]*, sevenet gant Marcel Blistène.
* 1949 : *[[Cinq tulipes rouges]]* gant Jean Stelli.
* 1950 :
** *[[Minne, l'ingénue libertine]]* gant Jacqueline Audry,
** *[[On n'aime qu'une fois]]* gant Jean Stelli (eil film a-gevret),
** *[[Quai de Grenelle]]* gant E.E. Reinert.
* 1951 :
** *[[Les Maîtres nageurs]]* gant Henri Lepage,
** *[[L'Aiguille rouge]]* gant Émile-Edwin Reinert (eil film a-gevret).
* 1952 : *[[Plume au vent]]* gant Louis Cuny (ha Ramón Torrado evit an doare spagnolek).
### Evel filmaozer : nav film
* 1951 : *[[Ils étaient cinq]]*.
* 1954 : *[[Le Grand Pavois (film)|Le Grand Pavois]]*.
* 1957 :
** *[[L'Ami de la famille (film)|L'Ami de la famille]]*,
** *Le Triporteur*
* 1958 : *[[Chéri, fais-moi peur]]*.
* 1960 : *[[Robinson et le triporteur]]*.
* 1963 : *[[Les Veinards]]* (ar rann *Un gros lot*).
* 1964 : *[[Les Durs à cuire ou Comment supprimer son prochain sans perdre l'appétit]]*.
* 1965 : *[[Moi et les hommes de quarante ans]]*.
### Evel saver senario
* 1957 : *Le Triporteur* a-gevret gant Jean Aurel ha Jacques Vilfrid.
* 1958 :
** *Chéri, fais-moi peur* a-gevret gant Jean Aurel, Jean Girault ha Jacques Vilfrid,
** *[[Le Sicilien (film, 1958)|Le Sicilien]]* a-gevret gant Jean Girault.
* 1960 : *Robinson et le triporteur* a-gevret gant Jacques Vilfrid.
* 1963 : *Les Veinards* (ar rann *Un gros lot*) a-gevret gant Jacques Emmanuel.

## Liamm diavaez
* '''Jack Pinoteau''' war Internet Movie Database
Vanity Fair (romant)

**Vanity Fair** pe **Vanity Fair: A Novel without a Hero**, zo ur romant saoznek gant William Makepeace Thackeray, embannet a dammoù er mizieg Punch etre 1846 ha 1847 hag e stumm ul levr e 1848. Ennañ e heulier buhez div vaouez Becky Sharp hag Amelia Sedley, e-touez tud ha mignoned. Un oberenn glasel eo deuet da vout ma weler kevredigezh deroù an XXvet kantved hag an oberour o tispakañ e vennozhioù. 
E 2003 e oa meneget Vanity Fair er roll The Big Read aozet gant ar BBC.

Dont a ra an anv eus ur gontadenn gant John Bunyan, The Pilgrim's Progress, embannet en 1678 ha brudet c 'hoazh en amzer Thackeray. Ennañ, Vanity Fair (Foar ar Fougas) a zo dave d'un ehanlec'h war hent ar pirc'hirin : ur foar a zo en ur gêr anvet « Vanity », skeudenn ar pec'hed a ra an dud stag ouzh madoù ar bed-mañ.
Dézirad

**Dézirad** (kreoleg; *La Désirade* e galleg hag ent-ofisiel) a zo un enezenn eus an Antilhez, er Mor Karib, dindan 21,42 km², er reter da Wadeloup, ha stag eo ouzh homañ ent-melestradurel. Er bloaz 2012 e oa 1 532 a dud o chom enni. Gant iniziigoù Ti-Tè, didud, ez a d'ober ur gumun, hini Dézirad.

## Liammoù diavaez
Caerau

**Caerau** zo ul lec'hanv kembraek hag anv meur a lec'h :

*Caerau (Kerdiz), kêriadenn e-kichen Kerdiz
*Caerau (Enez Mon), kêriadenn en enez Mon
*Caerau (Pen-y-bont ar Ogwr), kêriadenn e-kichen Maesteg

*Caerau Gaer, kreñvlec'h
*Caerau, Coed-elái, kreñvlec'h
*Caerau, Rhiw Saeson, kreñvlec'h

## Gwelet ivez
* Caer
Danelaw

An **Danelaw** pe **Danelagh** (*Dena lagu* en hensaozneg, *Denelage* e krennsaozneg, *Danelagen* e daneg bremañ) a oa ul lodenn eus Enez Vreizh ma rene lezenn (*law*) an Daned (*Dane*), peogwir e oa bet aloubet gant Vikinged deuet eus Danmark, dreist-holl, hag eus Norvegia ivez, en . Er vro-se e voe lakaet lezenn an Daned da dalvezout e-lec'h lezennoù an Angled-ha-Saozon. 

En em astenn a rae an Danelaw e reter ha norzh Bro-Saoz, war douaroù bet kemeret digant Rouantelezh Northumbria, aloubet en 867, Rouantelezh East Anglia, aloubet en 869, ha Mercia, aloubet en 874. Sinet e voe feurioù-emglev etre ar roue saoz Alfred Veur hag ar roue danat Guthrum, goude emgann Ethandun 878, ma voe kannet an Daned ha ma voe lazhet Guthrum. Un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h, en 886, e voe lakaet sklaer ar vevenn etre an div rouantelezh ha klasket lakaat divizoù evit ma ve peoc'h etrezo.

Al lezenn danat a rene eta, el lodenn su eus Northumbria, en Anglia ar reter, hag e bro ar Pemp Kêr (Leicester, Nottingham, Derby, Stamford ha Lincoln).

Peoc'h ha finborte a rene en Danelaw, dreist-holl e rouantelezh Jórvik, en-dro da gêr York ha kement-se a roe c'hoant hag avi da alouberien viking all. Gwanaet e oa an Danelaw ivez gant ar brezelioù dibaouez a-enep Wessex ha Mercia hag a-benn ar fin e tibabas e renerien sujañ da c'halloud ar roue saoz Edouarzh an Henañ, evit bezañ gwarezet gantañ. En  e klaskas meur a roue eus Danmark na Norvegia adkemer ar galloud e bro York met c'hwitañ a rejont bep taol. Goude dibenn an  ne voe ket klasket aloubiñ Bro-Saoz gant an Daned ken.
André Hugon

**Jean Victor Félicien André Hugon**, bet ganet en Aljer (kêr-benn Aljeria a-vremañ) d'ar 17 a viz Kerzu 1886 hag aet da Anaon e Canas (Alpoù-an-Arvor, Bro-C'hall) d'an 22 a viz Eost 1960, a oa ur filmaozer, produour ha saver senario gall.

Anavezet eo evit bezañ sevenet, e 1929, *[[Les Trois Masques (film, 1929)|Les Trois Masques]]*, ar film a dremen da gentañ film komz gallek.

## Liamm diavaez
* '''André Hugon''' war Internet Movie Database
Memoria da noite

**Memoria da noite** zo ur ganaouenn e galizeg gant al laz Luar na Lubre savet gant Bieito Romero diwar-benn peñse al lestr Prestige. Da gentañ e oa bet kanet gant ar ganerez Rosa Cedrón, a guitaas al laz diwezhatoc'h, e 2005. 

## Kanerien all
Kanet eo bet ivez gant al laz spagnolek Mägo de Oz hepdo gouzout galizeg.

## Liammoù diavaez
*Komzoù: http://letras.mus.br/luar-na-lubre/769505/
*Komzoù ha kanet gant Mägo de Oz https://www.youtube.com/watch?v=w19OPo89n4c

## Notennoù
Bieito Romero

**Bieito Romero**, ganet en a Coruña en 1964, zo ur soner ha sonaozour galizat hag a savas al laz Luar na Lubre.
Ti-Tè

**Ti-Tè**, pe **Titè** (kreoleg ; *Îles de la Petite-Terre* e galleg), a zo un enezegig didud, enni div enezennig, stag ent-melestradurel ouzh kumun Dézirad en enezeg Gwadeloup. E dalc'h ar Frañs emañ, hag ur mirva naturel broadel eo abaoe 1998.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar Mirva
Dézirad (kumun)

**Dézirad** (kreoleg ; *La Désirade* e galleg hag ent-ofisiel) a zo ur gumun e departamant tramor Gwadeloup. Ouzh hec'h ober emañ enez Dézirad hag iniziigoù Ti-Tè.
Menez Tambora

**Menez Tambora** zo ur menez-tan e ledenez Sanggar en enez Sumbawa, en Indonezia.

## Istor
Brudet eo Dislonkadenn ar Menez Tambora d'an 10 a viz Ebrel 1815.
Historia de Mix, de Max y de Mex

***Historia de Mix, de Max y de Mex*** zo ul levr spagnolek gant ar skrivagner chileat Luis Sepúlveda, embannet da gentañ en italianeg e 2012.
Troet eo bet e meur a yezh.

## An istor
Istor ur c'hazh hag ul logodenn e kêr München, e Bavaria eo an danevell.

## E yezhoù all
*En alamaneg : *Wie der Kater und die Maus trotzdem Freunde wurden Gebundene Ausgabe*, troidigezh gant Willi Zurbrüggen, skeudennoù gant Sabine Wilharm.
*E galleg : *Histoire du chat et de la souris qui devinrent amis*, troet gant Bertille Hausberg ha skeudennaouet gant Joëlle Jolivet.
*En italianeg : *Storia di un gatto e del topo che diventò suo amico*, troet gant Ilide Carmignani, skeudennoù gant Simona Mulazzani.
*E portugaleg (Brazil) : *A História de Mix, Max e Mex*, troidigezh gant Eduardo Brandão, skeudennoù gant Noemí Villamuza.

## Notennoù
Maurice Régamey

**Samuel Maurice Régamey**, bet ganet e Borysław a-vremañ (Polonia d'ar mare-se) d'ar 7 a viz Genver 1924 hag aet da Anaon e Pariz (Bro-C'hall) d'an 23 a viz Eost 2009, a oa un aktour (c'hoariva ha sinema), ur filmaozer ha saver senario gall.

## E bezhioù-c'hoari
 War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.

## Liamm diavaez
* '''Maurice Régamey''' war Internet Movie Database
William Pitt ar Yaouañ

**William Pitt ar Yaouañ** pe **William Pitt Yaouank**, pe *William Pitt the Younger* e saozneg, (28 a viz Mae 1759 – 23 a viz Genver 1806) a oa ur politikour e Breizh-Veur e dibenn an  hag e deroù an . Yaouankañ Kentañ Ministr ar Rouantelezh Unanet e voe : pa’z as en e garg e 1783 ne oa nemet 24 bloaz. Kuitaat a reas e bost e 1801, met galvet e voe en-dro e 1804 ha chom a reas e penn ar gouarnamant betek e varv e 1806. Kañseller an Deñzorlez e voe ivez war un dro. Graet e vez William Pitt ar Yaouañ anezhañ dre ma oa heñvel e anv ouzh hini e dad, William Pitt an Henañ, hag a oa bet Kentañ Ministr araozañ.

E-pad respet William Pitt ar Yaouañ evel Kentañ Ministr, dindan ren ar roue George III, e c’hoarvezas traoù a bouez en Europa evel an Dispac'h Gall ha Brezelioù Napoleon. Anavezet eo William Pit evel an hini a renas Breizh-Veur er brezelioù a-enep Bro-C’hall. Met ur merour e oa da gentañ penn. Klask a rae an efedusted a-raok pep tra ha war e lerc’h e teuas ur rummad nevez a verourien varrek. Kreskiñ a reas an tailhoù evit dastum arc’hant d’ober brezel ouzh Bro-C’hall. Evit enebiñ ouzh ar riskl a oa da welet Iwerzhoniz o sevel a-du gant Bro-C’hall hag evit kas an unaniezh etre Breizh-Veur hag Iwerzhon war-raok, e voe savet gantañ Aktaoù Unaniñ 1800. Ul lañs nevez a roas d’an Tory Party hag a chomas er galloud e-pad meur a zekvloaz goude-se.

Daoust ma ne oa ket an den pouezusañ er vro, rak ar roue a oa ur galloud bras gantañ en amzer-se, e seller ouz William Pitt evel ur c’hentañ ministr meur. Kadarnaet e voe gantañ kefridi ar c’hentañ ministr evel an hini a ren labour an holl vinistrerezhioù. Gantañ e voe adlakaet ar vro en he flom goude Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet, pa oa erru en ur stad fall a-walc’h. Lakaat a reas war-sav ur reizhiad tailhoù efedus. 

Traoù zo avat ha ne zeuas ket a-benn da ober, evel lakaat fin da genwerzh ar sklaved, daoust ma voe votet ar « Slave Trade Act » d’ar 25 a viz Meurzh 1807, hag a lakaas un tamm harz d’ar sklaverezh. Gant an istorourien hag ar bolitikourien e vez sellet outañ memes tra evel unan eus ar re varrekañ e-touez Kentañ Ministred Breizh-Veur.

Ne oa ket gwall gozh pa varvas ; taget e oa gant an urloù, ha gwashaet e voe an traoù dre ma oa troet gant ar porto, aliet dezhañ gant ar vedisined ! Mervel a reas gant ur gouli er stomog pe er bouzelloù ha beziet e voe en Abati Westminster.

## Notennoù
Ralph Habib

**Ralph Habib**, bet ganet **Raphaël Habib** e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 29 a viz Mezheven 1912 hag aet da Anaon e Pariz VII d'an 19 a viz Mezheven 1969, a oa ur filmaozer gall a orin libanat.

## Liamm diavaez
* '''Ralph Habib''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù