open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Assimil

**Assimil** zo un ti-embann gall arbenikaet war ar c'helenn yezhoù. Savet e oa bet e 1929 gant ar Breizhad Alphonse Chérel. Berzh a reas e hentenn gentañ, *L'Anglais sans peine* ("Ar saozneg diboan"), embannet er memes bloaz. Diazezet eo an holl hentennoù *"Sans peine"* war selaou, lenn hag adlavaret frazennoù simpl bemdez. Abaoe 2010 en deus an embregerezh diorroet an *[[e-learning]]*. E 2025 e kinnige deskiñ 52 yezh adalek 13 yezh-vammenn. E Chennevières-sur-Marne (Val-de-Marne) emañ e sez.

Brudet eo ar frazenn saoznek *My tailor is rich* abalamour ma oa hini gentañ an hentenn embannet e 1929.

## Brezhoneg

* An hentenn Assimil brezhoneg gentañ a voe savet gant Fañch Morvannou. Ober a rae gant an doare-skrivañ etrerannyezhel. Gwerzhet e oa gant pladennoù vinil pe kasedigoù-klevet.
** *Le Breton sans peine* (1975, 671 p., ISBN 2-7005-0056-3), stumm en levrenn ;
** *Le Breton sans peine*, levrenn gentañ (1978, 349 p., ISBN 2-7005-0078-4) hag eil levrenn (1980, 322 p., ISBN 2-7005-0079-2) ;
** *Initiation au breton sans peine* (1979, 185 p., ISBN 978-2700500905, adembannet e 2000)

* An eil hentenn, anvet *Le breton* (592 p. ISBN 978-2700503289) a zo bet skrivet gant Divi Kervella hag embannet e 2005, gant CDoù. Adembannet e oa bet e 2016 e stumm ul levr e-unan. Skrivet eo e peurunvan.
* Ul levrig gant kaozeadennoù diazez (*Le breton* *de poche*, ISBN 978-2700503081) zo bet skrivet gant Divi Kervella ivez, hag adembannet meur a wech abaoe 2001.

## Daveennoù
Kampionad libanat an echedoù

**Kampionad libanat an echedoù** eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Liban. Kemmesk eo, gwazed ha maouezi a c’hoari en hevelep tournamant. Aozet e vez gant Kevre libanat an Echedoù abaoe 1953.  E 1943 e oa bet ur c’hampionad diofisiel. C’hoariet e vez bep bloaz pe dost ; e 1963 ne voe ket graet dre ma oa marvet ar c’hoarier-meur Edgard Chalabi ; e 1969, 1973, hag adalek 1975 betek 1991 ne voe ket graet abalamour d’ar brezelioù ha d’an trubuilhoù ; e 2006 ne voe ket aozet. E 1994 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi. E 2005, ar c'hoarierez Knarik Mouradian a voe trec'h en tournamant (+8, =1,5, -- 0), dont areas da vout "kampion". 
## Disoc’hoù

:

## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
8 mm Gasser

An **8 mm Gasser**, anvet ivez **8 mm Rast-Gasser** pe **8 × 27 mm R** (e anv metrek), zo ur gartouchenn armoù-dorn karget gant poultr divoged. Ur boled gwisket a oa dezhi. Ijinet e voe e 1898 e Aostria-Hungaria, hag implijet dreist-holl er revolver Rast & Gasser M1898 reoliek e arme an impalaeriezh. Un nebeud pistolennoù Mauser C96 a voe adkambret e 8 mm Gasser ivez.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Didier Super

**Olivier Haudegond**, brudet evel **Didier Super**, zo ur fentigellour, kaner ha soner gall ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1973  e Douai (Norzh).

Didier Super a zo kroget da vezañ brudet e 2004 gant ur bladenn fent flemmus. Goude bloavezhioù war al leurenn, e 2008 e tro da vat gant ar fent, gant ur one-man-show, luadenn eus ur gomedienn sonerezh ha gant ur vandenn-dreset o kontañ e vuhez.
## Abadennoù

Ouzhpenn ar sonadegoù, aet war zigresk abaoe 2008, Didier Super en deus bet savet teir abadenn fent, lec'h ma vez ar sonerezh a-dreñv ar fent :
* *Têtes de vainqueurs*, abaoe 2002
* *Concert sans musique*, abaoe  fin 2007
* *Et si Didier Super était la réincarnation du Christ* (komedienn sonerezh), abaoe fin 2010
* *Ta vie sera plus moche que la mienne*, abaoe 2013
* *Didier Super est bien plus marrant que tous ces comiques de merde*, abaoe 2019
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
## Notennoù ha daveennoù
Kampionad lituaniat an echedoù

**Kampionad lituaniat an echedoù** eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Lituania. Aozet e vez gant Kevre lituaniat Echedoù abaoe 1929. E 1930 e voe degemeret ar C'hevre er FIDE. Meur a gampionad diofisiel a oa bet aozet dija adalek 1921 betek 1928.  C'hoariet eo bet ar c'hampionad bep bloaz pe dost.

E 1938 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi. 

## Kampionad kemmesk
:

## Kampionad ar maouezi
:
## Kampioned echedoù dre lizher

# Anicetas Uogele (1960-1962)
# Anicetas Uogele (1963-1964)
# Anicetas Uogele (1964-1966)
# M. Yefimov (1966-1967)
# L. Chrenow (1968-1970)
# I. Bitautas (1970-1972)
# Gediminas Rastenis (1972-1974)
# E. Zajarov (1975-1976)
# Gintautas Petraitis (1977-1978)
# Vytautas Vaitonis (1979-1981)
# Arunas Ščiupokas (1980-1982)
# A. Rutkauskas (1983-1985)
# Algimantas Kaminskas (1986-1987)
# A. Katilevičius (1988-1989)
# Povilas Pakenas (1990-1992)
# Vytautas Vaitonis (1993-1994)
# Jonas Lukšas (1995-1997)
# Vytautas Andriulaitis (1996-1998)
# Vytautas Andriulaitis (1997-1999)
# Gintautas Petraitis (1999-2000)
# Kristijon Kamenets (2000-2001)
# Aigirdas Rauduvé (2000-2002)
# Rimantas Rupšys (2002-2004)
# Povilas Pakenas (2004-2005)
# Zilvinas Lapeginas (2005-2007)  
# Zilvinas Lapeginas (2007-2009)  
# Virginijus Braziulis (2009-2011)  
# Vytautas Sutkus (2010-2011)  
# Aleksandr Korabliov (2011-2012)  
# Dmitrijus Chocenka (2012-2013)  
# Saulius Voveris (2013-2014)  
# Gediminas Voveris (2014-2015)  
# Gediminas Voveris (2015-2016)  
# Juras Mickevicius, Raimundas Ivanauskas (2016-2017)  
# Saulius Voveris, Raimundas Ivanauskas (2017-2018)   
# Saulius Voveris (2018-2019)  
# Vytautas Boreika (2019-2020)  
# Gediminas Voveris (2020-2021)  
# Vytautas Boreika (2021-2022)  
# Juozas Viskontas (2022-2023)   

## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
*Lithuanian Chess Federation and Department of Physical education and Sport (1994) *Šachmatų taisyklės* (Vilnius)
*A. Uogelė (1993) *Mano šachmatai*
*Lietuvos čempionatai (most results and crosstables for 1943–2002)
*Lietuvos vyrų šachmatų čempionatai (1943 - 2007) 
*RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994
*RUSBASE (part IV) 1938-1960
*RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990
*RUSBASE (part II) 1970-1984
*
* (full names and brief biographical details for some players)
*FIDE player information (names and birth years for some currently active players)
*Details of the 2000 edition
*Details 2002-2007 editions
*Šarūnas Šulskis biography (in Polish)
Julian LeFay

**Julian LeFay** (ganet **Benni Jensen** d'an 30 a viz Here 1965 hag aet da Anaon d'an 22 a viz Gouhere 2025) a oa ur programer, saver c'hoarioù video ha soner danat. Brudet e oa bet evit e labour war *[[The Elder Scrolls: Arena]]*, *[[The Elder Scrolls II: Daggerfall]]*, hag *[[An Elder Scrolls Legend: Battlespire]]*. 
## C'hoarioù video
Kampionad malgach an echedoù

**Kampionad malgach an echedoù** eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Madagaskar. Aozet e vez gant Kevre malgach ar c'hoari Echedoù (e galleg: FMJE - Fédération Malagasy du Jeu d'Échecs), bet krouet e 1970 hag adlañset e 2008. E 1994 e voe c'hoariet ar c’hampionad kentañ. E 2009 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi. 
## Kampionad kemmesk
:

## Kampionad ar Maouezi
:

## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Renkad sokial

Ur renkad sokial a zo un dro-lavar evit termeniñ strolladoù tud en un hollad rummadoù sokial urzhasaet. Renkad ar vicherourien ha renkad ar c’hevalaourien eo ar re kavet ar stankañ e skridoù ar brederourien sokial/sokialour, Karl Marx an hini brudetañ anezho. Bezañ lakaet da ezel eus ur *renkad sokial* a c'hall dont diouzh an deskadurezh, ar binvidigezh, ar vicher, ar c'horvoderioù hag diouzh bezañ ezel ouzh un issevenadur pe eus ur rouedad sokial disheñvel. 

## Termeniñ
Un danvez dielfennañ eo ar renkad evit ar sokiologourien, ar bolitikourien, an denoniourien hag an istorourien sokial. Kalz a sterioù disheñvel a ya gant ar ger, gwezhioù zo, ha n'eus ket a genemglev a-vras war un dermenadur resis. Tud zo a embann n’eus ket eus an harzoù renkad abalamour d'ar fiñvusted sokial. Er yezh pemdez, ar *renkad sokial* a vez graet eus ar rummad sokioarmerzhel ivez peurliesañ termenet evel « tud gant ar memes statud sokial, armerzhel, sevenadurel, politikel pe desavadurel». Da skouer e komzer eus renkad ar vicherourien pe eus ur renkad a ya war wel evel ur renkad war eskoriñ ha kement zo.

Koulskoude e vez graet un diforc’h gant an enklaskerien etre ar *renkad sokial*, hag endro an dud stabil awalc’h staget outañ, hag ar statud sokioarmerzhel a ya gant ar saviad sokial hag armerzhel war ar red a c’hell bezañ fiñvus. 

Kavout penaos e vez lakaet war-wel ha diouzh petra e c’heller dielfennañ ar renkadoù sokial a zo bet abeg da dabutoù. Hervez Karl Marx e c’heller termeniñ ar renkadoù sokial diouzh perc’henniezh pe anperc’henniezh an araezioù produiñ ken e save, diouzh e veno, daou renkad kevenep a-grenn, hini ar broleteriezh ha ne vezont ket mistri war an araezioù produiñ, ha hini ar vourc’hizelezh a denn an arc’hant postet evit produiñ hag e beadra diwar an dreistad diboullet eus korvoadur ar vicherourien. Er c’hontrol e pouezas Max Weber war ar statud sokial pa glaske termeniñ ar renkadoù sokial.

## Pennadoù nes
* Stourm ar renkadoù
* Rummad sokioarmerzhel

## Notennoù ha daveoù
Schmeisser SP15

Ar **Schmeisser SP15** zo ur rummad karabinennoù kambret e .223 Remington ha .222 Remington. Produet eo ha gwerzhet gant an embregerezh alaman Schmeisser. He neuz a zo diazezet war an AR-15, met ur gulasenn dre vorailh he deus, ha savet eo evit an darn e metal. Ur reilh Picatinny Mil-Std 1913 21 mm a zo war gorre an arm, ar pezh a ro an tu da ouzhpennañ ul lunedenn hir dezhañ. Ar c'harger a zo dek tenn e endalc'h. Ul liv du pe aremennet a zo d'an SP-15.

Priziet eo evel ur garabinenn fiziapl ha resis. Savlec'hiet eo an arm e krec'h ar skalfed e-mesk an armoù-skoaz dre vorailh.

## Stummoù
Pevar stumm nes kambret e .223 Remington a zo d'an SP-15 :

* M4FL : kanol 14,5"
* M5FL : kanol 16,75"
* LMR : kanol 18"
* Ultramatch : kanol 20"

Stummoù e .222 Remington, dezhe kanolioù 18" hag 20", a zo bet savet ivez evit gwerzhañ an arm e broioù m'eo renket an .223 Remington en ur rummad reolennet, evel e Bro-C'hall (rummad B).

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel Schmeisser

## Daveennoù
Franchi SPAS-12

Ar **SPAS-12** (evit ***Special Purpose Automatic Shotgun*** da gentañ, ha ***Sporting Purpose Automatic Shotgun*** goude) zo ur fuzuilh flour he c'hanol damaotomatek produet etre 1979 ha 2000 gant an embregerezh italian Franchi. Diazezet e oa war ar Franchi 500. Kambret eo evit kartouchennoù 12/70. Mont a ra en-dro dre amprest gazoù, met ur sistem tennata dre bomp he deus ivez, evit gellet implijout munisionoù izeloc'h o galloud evel ar re nann-varvus dreist-holl. En he stumm kentañ he doa ul lamm teleskopek. Hervez ar stummoù e c'haller lakaat etre 5 hag 8 kartouchenn en he c'harger korzennek.

Savet e voe evit nerzhioù gouarnamantel Italia da gentañ. Ezporzhiet e voe d'ar Stadoù-Unanet adalek 1982. Talvoudegezh hec'h anv a voe cheñchet un nebeud bloavezhioù war-lerc'h, eus *Special Purpose* da *Sporting Purpose*, izelaet e voe endalc'h he c'harger, ha difiñv e teuas he lamm da vezañ, evit gellet talañ ouzh al lezennoù stadunanat a zeue da vezañ strishoc'h-strishañ war gwerzhañ an armoù arsailh. An *[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]* votet e 1994 a verzas enporzhiañ ar SPAS-12 er vro. Produiñ an arm a voe paouezet e 2000, ha kemeret e voe he flas gant ar SPAS-15 war gatalog ar merk. 

Implijet e voe ar SPAS-12 gant unvezioù enepsponterezh un nebeud broioù, en o zouez er Stadoù-Unanet (gant unvezioù 'zo eus ar SWAT), e Brazil, Indonezia, Malaysia, ha gant ar GIGN e Bro-C'hall. Etre 37.000 ha 50.000 skouerenn eus ar SPAS-12 pe eus e adstummoù a voe produet gant Franchi. 18.000 anezho a voe prenet gant gouarnamant Egipt. 

## Er sevenadur
Brudet eo ar SPAS-12 evit bezañ arm *[[The Terminator]]* etre daouarn Arnold Schwarzenegger (1984). Implijet eo bet e meur a film all : arm Alan Grant (Sam Neill) eo e *[[Jurassic Park (film)|Jurassic Park]]* (1993) da skouer. Graet e vez ganti a-wechoù gant O'Neill (Richard Dean Anderson) ha tudennoù all er stirad ''Stargate SG-1''. Gellet a ra bezañ implijet ar SPAS-12 e c'hoarioù video evel *[[Grand Theft Auto: San Andreas]]*, *[[Half-Life 2]]*, *[[Call of Duty: Modern Warfare 2]]* pe *[[World of Guns: Gun Disassembly]]**.* 

## Daveennoù
Taron Egerton

**Taron Egerton**, bet ganet d'an 10 a viz Du 1989 e Birkenhead (Bro-Saoz) zo un aktour kembreat. Brudet eo evit e rolloù e-barzh daou film eus an heuliad *[[Kingsman (frañchiz)|Kingsman]]*, hag evit bezañ c'hoariet Elton John e-barzh ar biopic *[[Rocketman (film, 2019)|Rocketman]]* (2019). Evit ar film-mañ en deus gounezet Golden Globe Award an aktour gwellañ e 2019.

## Buhez
Ganet e voe Taron Egerton e Birkenhead, e-tal Liverpool. Pa oa daou vloaz e tispartias e dud, ha mont a reas gant e vamm da vevañ war Ynys Môn (Kembre). Skoliataet e voe e Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, hag eno e teskas kembraeg. Dilojañ a reas da Aberyswyth pa oa daouzek vloaz, hag adalek e bemzek vloaz e krogas da vezañ aktour. Diplomet e voe er Royal Academy of Dramatic Art (Londrez) e 2012. Embann a ra en em santout kembreat penn-kil-ha-troad.

## Daveennoù
Kampionad maltat an echedoù

**Kampionad maltat an echedoù** eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Malta. E 1923 e voe krouet. Aozet e vez bep bloaz gant Kevre Echedoù Malta. 
## Kampionad broadel "Open"
:

## Kampionad fonnapl
Abaoe 2017 e vez aozet ar c'hampionad fonnapl gant Kevre Echedoù Malta.
:

## Kampionad luc'hedenn
Abaoe 2017 e vez aozet  ar c'hampionad luc'hedenn gant  Kevre  Echedoù Malta.
:

## Kampionad yaouaer
Krouet e voe e 1946 met n'eus ket a zielloù a-zivout ar c'hevezadegoù bet dalc'het a-raok 1987.
:

## Notennoù ha dave

## Liamm diavaez
* On the 18th victory of Harry Camilleri The Malta Independent
Star B

Ar **Star B** zo ur bistolenn damaotomatek un-ober produet etre 1924 ha 1983 gant an embregerezh euskarat STAR, Bonifacio Echeverría S.A.. Diaezet eo war ar Colt M1911 ijinet gant John Browning, met kambret eo e 9 mm Parabellum. Ur c'harger 8 tenn he deus.

## Stummoù
Stumm kentañ ar Star B a voe produet un nebeud skouerennoù anezhañ hepken adalek 1924, evit bezañ ezporzhiet dreist-holl. N'eus ket kalz merkoù stumm warnañ, met gellet a raer e anavezout a-drugarez d'an annell e traoñ e zornikell savet evit un implij gant nerzhioù polis pe milourel, ha d'e galibr. An **eil stumm** eo an hini a reas ar muiañ a verzh. Kemmoù war e framm hag e surded a voe degaset evit ma vije heñveloc'h c'hoazh ouzh ur Colt M1911. Produet e voe etre 1931 ha 1983. Stummoù all eus ar Star B eo :
* **B (.08)** : stumm produet etre 1942 ha 1944 evit ar polis alaman hag un nebeud unvezioù milourel eus an Trede Reich, reoù en adreñv kredapl. Ne voe ket merket dre ret gant ur groaz kamm evel ma veze graet gant an holl armoù produet d'ar mare-se evit an Alamaned, met ar re-se a c'houlennas memestra e vije engravet pep pezh eus an arm gant niveroù dezhe tri sifr, evel ma oant boaz d'ober evit an armoù savet en o bro.
** **Bs** : stummoù savet evit an Alamaned ha seziset gant an Arme Ruz e dibenn an Eil Brezel-bed. Peurliesañ int bet aremennet en ur mod disheñvel gant Soviediz ; abalamour int bet divontet evit en ober ne gord ket ar pezhioù ken etreze en diabarzh pep pistolenn, ha darvoudoù-tennañ a c'hell c'hoarvezout diwar-se.
* **BS** : stumm gant ur surded-karger, produet etre 1957 ha 1983.
* **BG** : kemmoù dister war ar c'hargerioù. War-dro 2.000 skouerenn produet e 1965 ha 1966.
* Stummoù berraet *compact* : **BM** (e dir), **BKS** ha **BKM** (e kendeuzadur). Ar BM hag ar BKM o dez ar memes muzulioù. Ar BKS he doa ur surded-karger evel ar BS.
Ur bistolenn damheñvel met kambret e 9 mm Largo, anvet Star A, a zo bet boulc'het he froduiñ er memes koulz evit ar Star B.

## Implij
Ouzhpenn ar marc'had sivil e voe implijet ar Star B gant nerzhioù armet spagnolat a bep seurt evel an arme, al Lejion Extranjera hag ar Guarda Civil. 25.000 skouerenn anezhi a voe prenet gant Alamagn e-pad ar brezel, ha 15.000 reoù all gwerzhet da vBulgaria er memes mare. An diktatour Franco a bourvezias ivez Afrika ar Su gant ar pistolennoù-mañ da vare an apartheid. Tsahal a implijas ar Star B ivez, met n'eo ket sklaer hag e oa skouerennoù prenet digant Suafrika pe digant an embregerezh Star war-eeun.

## Er sevenadur
Abalamour d'o neuzioù bezañ heñvel, ar Star B zo bet implijet alies e-lec'h ar Colt M1911 e oberennoù a bep seurt, evel e-barzh ar film *[[Vimp ket gwerzhet]]* (1987) pe ar stirad ''M*A*S*H''. Arm-dorn Jules (Samuel L. Jackson) eo e *[[Pulp Fiction]]* (1994).

## Levrlennadur
*  ANTARIS Leonardo M., *Star Firearms*, Firac Publications Co., 2002, 640 p., ISBN 978-0962076718

## Daveennoù
Preta Gil

**Preta Maria Gadelha Gil Moreira**, brudet evel **Preta Gil**, ganet d'an 8 a viz Eost 1974 hag aet da Anaon d'an 20 a viz Gouhere 2025, a oa ur ganerez, embregerez ha maouez a skinwel brazilian.
## Notennoù ha daveennoù
Kampionad moldovat an echedoù

[thumb|right|180 px|[Anatoly Lutikov, bet trec'h pemp gwezh er c'hampionad kemmesk.]]

**Kampionad moldovat an echedoù** eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Moldova. Aozet e vez bep bloaz abaoe 1944. Abaoe 1949 e vez c'hoariet Kampionad ar Maouezi. 
Kevre  Echedoù Republik Moldova (*Federația de Șah a Republicii Moldova*) a voe krouet e miz Du 1994.
## Kampionad kemmesk
:
## Kampionad ar Maouezi
:

## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Kampionad malaysian an echedoù

**Kampionad malaysian an echedoù** eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Malaysia. Aozet e vez bep bloaz abaoe 1974. Abaoe 1990 e vez c’hoariet Kampionad ar Maouezi. 
Kevre  Echedoù  Malaysia (*Persekutuan Catur Malaysia*) a voe krouet e 1975.
## Istor
A-raok krouidigezh Malaysia e veze aozet Kampionad Malayan an echedoù gant Kevre malayan an echedoù (*Malayan Chess Federation*), bet savet e 1949. E Singapore e veze lec'hiet ar c'hamionad peurliesañ, c’hoarierien eus diavaez  Federation of Malaya a c’helle kemer perzh ennañ.  Joop Fernhout, un Izelvroat eus Java, a c’hounezas an tournamant kentañ e 1949
### Kampionad malayan
:

### Kampionadoù Malaysian kent 1974
E miz Ebrel 1965, e voe aozet ar c'hentañ Kampionad Malaysian gant *Singapore Chess Federation* ha *Chess Association of Malaya*, c’hoariet e voe e Singapore. Digor e oa da annezidi an holl stadoù malaysian. Trec'h e voe Tan Lian Ann a Singapore.  Dizingal e voe dalc’het an tournamant er bloavezhioù àr-lec’h, Kampionad  1972–1973 e Kuala Lumpur a voe gounezet gant Chan Mun Fye.

## Kampionad kemmesk
:

## Kampionad ar Maouezi
:

## Notennoù ha dave

## Liamm diavaez
STAR, Bonifacio Echeverría S.A.

**STAR, Bonifacio Echeverría S.A.**, pe en ur mod simploc'h **Star**, a oa un embregerezh armoù-tan e Euskal Herria, arbennikaet war ar pistolennoù hag ar pistolennoù-mindrailher. Oberiant e oa en XX kantved, ha diazezet e oa e Eibar (Gipuzkoa).

## Istor
Jose Cruz Echeverría a oa unan eus an armeurerien niverus e korn-bro Eibar e dibenn an XIX kantved. E vab Bonifacio a vreouas ar merk *Automatic Pistol Star Patent* e 1908 evit e implijout a-benn gwerzhañ an armoù savet gant e vreur Julian. Kregiñ a rejont da broduiñ ur bistolenn tost heñvel ouzh ar Mannlicher M1900 ha kambret e 6,35 mm.

E 1912 e kuitaas Julian an embregerezh evit sevel an *Escuela de Armeria* (Skol Armerezh), an hini gentañ a seurt-se er rouantelezh spagnolat. E vreur a gendalc'has da ijinañ ha da broduiñ armoù, en o zouez ar Star 1914. E 1917 e voe dibabet ar bistolenn-mañ gant an arme c'hall, adkambret e 7,65 mm, evel unan eus ar pistolennoù evit pourveziañ he soudarded da-geñver ar brezel. Dizingal e oa kalite an armoù graet gant an embregerezhioù euskarat evit ar C'hallaoued, met reoù Star a dapas brud vat. Aes e oa o anavezout a-drugarez d'ar steredenn ha da anv an embregerezh engravet warne. Kreskiñ a reas kalz an embregerezh d'ar poent-se.

Goude ar Brezel-bed Kentañ e reas berzh Star en ur broduiñ armoù deveret eus ar Colt M1911, evel ar Star B. Ezporzhiet e vezent evit al lod brasañ. E deroù ar brezel diabarzh e 1936 e chomas Euskal Herria leal d'ar Republik, ha Star a bourvezias e armeoù. Pa gouezhas bro Eibar etre daouarn ar Frankisted e 1937 e voe pourveziet ar re-se gant produerezh an embregerezh euskarat. Ar pistolennoù-mindrailher Si-35 a zo e-touez an armoù brudetañ savet d'ar mare-se gant Star.

E dibenn ar brezel e 1939 e adkrogas an embregerezh da broduiñ pistolennoù, hag e ledanaas e dachenn en ur ober pistolennoù-mindrailher evel ar Z-45. An armoù-mañ a voe implijet kalz gant arme ha polisoù Spagn. Star a implije 411 labourer e 1975. Diaes e voe ar bloavezhioù 1990 evit industriezh an armerezh, ha daoust d'ar postadurioù ha da gaozeadennoù gant o c'hevezerien bet Astra evit labourat asambles, an daou embregerezh a yeas da get. Paouez a reas Star e oberoù d'ar 27 a viz Mae 1997.

## Levrlennadur

*  BASTIÉ Jean-Pierre, GUILLOU Luc, *Pistolets et revolvers basques* 1900-2000, Memorabilia, 2021, 206 p., ISBN 9782377830534
*  A-stroll, *Subfusiles Star El orgullo armero de Eibar*, Titaprint SL, 2023, 424 p. ISBN 9788409496907

## Liammoù diavaez
*  Reportajoù savet gant ar chadenn skinwel lec'hel KTB (Eibar) er sizhunioù a-raok ma vije serret an embregerezh.

## Daveennoù
SIDAM

Ar **SIDAM** (**Société d'Importation et de Distribution d'Armes et de Munitions**, e brezhoneg *Kevredigezh Enporzhiañ ha Dasparzhañ Armoù ha Munisionoù*) zo unan eus an embregerezhioù enporzhiañ armoù-tan ha dafar evit ar chaseal hag ar sportoù tennañ pouezusañ e Bro-C'hall. Diazezet eo e Vauvert (Gard).

Krouet e voe e 1980 gant Alain Manson, hag a laboure en un embregerezh enporzhiañ armoù all abaoe 1966. Enporzhiañ a ra ouzhpenn 50 merk, en o zouez Colt, CZ, Leupold, Savage, Smith & Wesson, Hatsan, Norinco pe Winchester, met an enporzhier nemetañ eo e Frañs evit produioù Sellier & Bellot, Hornady, Magtech ha CBC. Enlinenn eo e gatalog hepken hiziv-an-deiz, ha ne werzh produioù nemet d'an dud a-vicher (armeurerien brevez pe ensavadurioù publik). Abaoe un nebeud bloavezhioù en deus ar SIDAM ur rann «Surentez ha Difenn» hag a labour war-eeun gant an arme hag ar velestradurezh c'hall. Pourveziañ a ra Ministrerezh an Diabarzh ar vro gant kartouchennoù 5,56 mm.

Un iskevredad en deus an embregerezh abaoe 2014 e Dison (Belgia), anvet *SIDAM Belgique*. Enporzhiañ a ra armoù evit ar Beneluks, ha pourvezier nes (*Master Distributor*) ar merk Smith & Wesson eo evit an Izelvroioù, Spagn, Portugal, Luksembourg ha Bro-C'hall. Dre m'emañ an iskevredad-mañ nepell diouzh Liège, an holl armoù enporzhiet eus ar Stadoù-Unanet evit marc'had Europa a dremen dre eskemmez-amprouiñ ar gêr a-raok bezañ gwerzhet.

E 2022 e laboure un 30 den bennak evit ar SIDAM, ha 24 milion a euroioù e oa e gengreadur. Gwerzhañ a ra degadoù a viliadoù a armoù bep bloaz. 

## Daveennoù
Kampionad nepalat an echedoù

**Kampionad nepalat an echedoù** eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Nepal. Aozet e vez gant Kevre nepalat an Echedoù (NCF - Nepal Chess Federation, bet krouet e 1979) ha Nepal Sports Council abaoe 1979. C'hoariet e vez bep bloaz pe dost.
E 2008 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi hag e 2009 gant Kampionad ar C’hleuboù.
## Kampionad kemmesk
:

## Kampionad ar Maouezi
:
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Grupo Alacrán

Ar **Grupo Alacrán** (*Strollad Skorpion*) eo anv un unvez ispisial polis eus Archeriezh Vroadel Arc'hantina. Anvet e vez ivez en un doare ofisieloc'h **Equipo Antiterrorista de Gendarmería** (Unvez Archeriezh Enepsponterezh) pe **Agrupación de Fuerzas Especiales “Alacrán”** (Strollad Nerzhioù Ispisial “Alacrán”). 

## Aozadur
Pennlec'h an unvez a zo e Ciudad Evita. Kefridioù an unvez a zo reoù enepsponterezh dre Arc'hantina a-bezh, met dreist-holl en tiriadoù war ar maez.
Kefridiet int ivez evel unvez harpañ pe vez fiñvoù gant hiniennoù ar gouarnamant. Izili an unvez a zoug beredoù gwer gant skoedoù-ardamez an unvez.

## Dafar
Dafar standart pep ofiser Alacrán a zo ur fuzuilh-arsailh pe pistolenn-vindrailher hag ur bistolenn. Hervez an darvoudoù e vez tu d'an unvez Alacrán da vezañ dafaret gant fuzuilhoù flour o c'hanol pe fuzuilhoù-resisted.

An dafar da heul a zo an hini implijetañ gant an unvez Alacrán:

## Poltriji

Fuerzas Comando 15 150713-Z-AB123-155.jpg|
Fuerzas Comando 2018 Day Four 181907-A-WX507-048.jpg|
Esc. Alacrán 1.jpg|
Escuadrón Alacrán en Malvinas.jpg|


## Pennadoù kar

*Albatross Group
*Brigada Especial Operativa Halcón
*Grupo Especial de Operaciones Federales (Arc'hantina)
*Compañía de Tropas de Operaciones Especiales
*Policía Federal Argentina
Grupo Albatros

Ar **Grupo Albatros** (*Strollad Albatroz*) zo ur servij nerzhioù ispisial eus Prefeti morlu Arc'hantina. 

## Kefridioù
Lec'hiet e proviñs Buenos Aires, kefridiet eo gant oberiadurioù e stêrioù ha mor ha lennoù ha betek kement tachenn nepell diouzh ar mor. 

Ouzhpenn kefridioù enepsponterezh eo oberiant ar strollad evit saveteiñ tud ha talañ ouzh an torfederezh.
## Dafar
Ar Grupo Albatros a implij an armoù standart-se :
Mul

Ar **mul** hag ar **vulez** a zo hibridoù etre un azen hag ur gazeg. Ul loen doñv eo, ha gaonac'h e vez peurvuiañ.

Arabat droukveskañ gant an damezen, hag a zo un hibrid etre ur marc'h hag un azenez.

Kreñv eo ar muled evel ar c'hezeg ha postek ha rustek evel an ezen. Etre daou eo o ment. Brudet int evit bezañ harzus, sonn war o favioù, kalet, kalonus ha speredek.

63 c'hromozom o deus, ur sifr hag a zo etre ar c'hezeg hag an ezen.

Implijet int bet abaoe en Henamzer evit dougen traoù pounner, met ivez evit tennañ kirri pe arat.
Dentventer

An **dentventer** zo ur benveg implijet en dimbrawouriezh evit muzuliañ toulloù war bordoù an timbroù-post.

Ijinet eo bet gant ar timbrawour gall Jacques Amable Legrand (1820-1912) e 1866.

## Anv
*Odontomètre* eo an anv a roas d’ar benveg, diwar daou c'her henc'hresianek : ὀδούς (*odoús*, “dant”) ha 'μέτρον (*métron*, “muzul”).
;E yezhoù all
:

## Deskrivadur hag implij
Ur benveg bihan eo, graet gwechall gant houarn peurliesañ , kartoñs pe blastik bremañ. Reiñ a ra an tu da c'houzout an niver a zent en un timbr.  Gant an titouroù-se e c'haller diforc'hañ daou dimbr heñvel-poch ar skeudenn embannet gant toulloù a vent disheñvel koulskoude.

Moullet ez eus bet linennoù toulloù a ya eus 7 ha 7 1/2 da 16 ha 16 ½ war ur blakenn. Postañ a ra an timbrawour un timbr war ar benveg betek ma kavo a linenn a glot mat gant re an timbr. An dentventer a ro an niver a zent dre zaou gantimetr, ha n'eo ket an niver a zent a-hed hirder an timbr a-bezh.

Bez' ez eus ivez dentventerioù elektronek : n'int ket resisoc'h, hogen fiziusoc'h.

E katalogoù an dimbrawouriezh ez eo ar c'hiz skrivañ an niver a doulloù a-led da gentañ, a-serzh da c'houde ; da skouer : 12 × 13 toull a dalvez ez eus 12 dent a-led war 2 cm ha 13 dent a-serzh war 2 cm bepred.
Fuzuilh flour he c'hanol

Ur **fuzuilh flour he c'hanol** zo un arm-skoaz dezhañ unan pe meur a ganol flour, hep rizennoù, savet evit tennañ kartouchennoù-chase. Ar braz eus ar fuzuilhoù-mañ a zo fuzuilhoù-chase anezhe, met lod a vez implijet e bed ar polis pe an arme. Betek kreiz an XIX kantved e oa kanolioù flour da dost an holl armoù-tan hiniennel, ne vern o flatinenn (mechenn, rod, kailhastr...).

## Deskrivadur

### Doare
Ar fuzuilhoù flour o c'hanol a c'hall bezañ :

* un-tenn, gant ur c'hanol hepken. Ral eo deuet an doare-mañ da vezañ hiziv-an-deiz ;
* gant daou ganol un-tenn pep hini, kichen-ha-kichen pe dreistlakaet ;
* gant ur c'hanol hepken hag ur sistem tennata dre zorn dre bomp (fuzuilh-pomp) ;
* gant ur c'hanol hepken, gant ur sistem tennata damaotomatek, dre argil peurliesañ. E kalz broioù evel Bro-C'hall eo endalc'h an armoù-mañ teir c'hartouchenn hepken abalamour d'al lezenn.

### Kalibr ha munisionoù
Eztaolet e vez kalibr ar fuzuilhoù flour o c'hanol gant un niver etre 4 ha 36. Ar c'halibr implijetañ hiziv-an-deiz, e bed ar chase koulz hag an nerzhioù surentez, eo an 12. E bed ar chase, ar bannadelloù er c'hartouchennoù a c'hall bezañ plomoù, dezhe mentoù a bep seurt, pe reoù unpezh anvet *[[slug]]* (pe *brenneke* diwar wreskanvadur). E bed an nerzhioù surentez e c'hall bezañ kavet bannadelloù all : bouligoù kaoutchoug e-lec'h ar plomoù, boulenn gaoutchoug nemeti, bannadelloù lakrimojen, da verkañ, pe tarzh (poultr bouret evit lakaat elfennoù-stagañ an dorioù hep risk dazlamm)...

## Daveennoù
Timbroù Tete

Proviñs Tete a oa anv un drevadenn dindan dalc’h ar Portugal en Afrika, bevennet ar vro gant ar stêr Zambeze, trevadennoù Rodezia ha Nyasaland.
Dont a reas da vezañ ul lodenn eus ar Mozambik e 1920.

E 1913 hag e 1914 ec'h embannas melestradurezh ar Portugal un toullad timbroù-post a-ratozh evit annezidi proviñs Tete.

An tri rummad kentañ a voe savet gant timbroù trevadennoù all (Afrika Bortugalek, Makao ha Timor ar Reter) embannet e 1898 hag a voe dreistmoullet gant ar gerioù REPUBLICA **TÉTE**. Un dalvoud-gwerzh nevez a lenner war bep hini anezho (*centavos*). Teir gwech eizh timbr "Vasco de Gama" a voe lakaet e gwerzh e 1913.

16 timbr eus ar rummad Ceres a voe embannet e 1914 gant an alc’hwez TÉTE e traoñ an timbroù. An talvoudoù-gwerzh a save eus 1/4 centavo d'un escudo.

N’eo ket diaes kavout seurt timbroù e gwerzh bremañ, izel eo o friz.

Implijet e voe timbroù Mozambik da c’houde.

## Pennadoù kar
*Timbroù Mozambik
*Timbroù Afrika bortugalek
*Timbroù Postoù prevez Mozambik
Sydney Sweeney

**Sydney Bernice Sweeney**, ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1997 zo un aktourez ha produerez stadunanat. Bet eo bet brudet buan dre he rolloù en *[[Everything Sucks!]]*, *[[The Handmaid's Tale (stirad skinwel)|The Handmaid's Tale]]*, ha *[[Sharp Objects (ministirad)|Sharp Objects]]*. Degemeret eo bet mat-tre he roll er stirad skinwel *[[Euphoria (stirad skinwel, SUA)|Euphoria]]* (2019–bremañ) hag e kentañ koulzad ar stirad antologiezh *[[The White Lotus]]* (2021), hag evit pep a roll eo bet lakaet he anv evit ur Primetime Emmy Awards.

A-fed filmoù, Sweeney a zo bet gwelet en *[[Once Upon A Time in Hollywood]]* (2019) gant Quentin Tarantino ha goude-se he deus c'hoariet rolloù kentañ er film drama *[[Reality (film, 2023)|Reality]]* hag er gomedienn karantez *[[Anyone but You]]*. E 2024 eo bet gwelet er film dreistharozed *[[Madame Web (film)|Madame Web]]*, ha c'hoariet he deus kement ha produet ar film spont *[[Immaculate (film, 2024)|Immaculate]]*.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Sydney Sweeney war IMDb
Kampionad nicaraguaat an echedoù

Kampionad nicaraguaat an echedoù eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Nicaragua. Aozet e vez gant Kevre nicaraguaat an Echedoù (*Federación Nacional de Ajedrez de Nicaragua*). C’hoariet e vez bep bloaz pe dost abaoe 1956.
## Kampionad kemmesk
:

## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Master Micherioù ar C'helenn, an Deskadurezh hag ar Stummañ

Evit ma vo prientet an danvez-gelennerien, an danvez-bennguzulierien-skol hag an danvez-stummerien evit an dud deuet e Bro-Chall eo bet krouet e 2013 ar studioù dindan framm ar **Master Micherioù ar C'helenn, an Deskadurezh hag ar Stummañ (MKDS)**, anv an hentenn stummadur hag an diplom-Stad. E-barzh ensavadurioù lakaet da gevrennoù ar skolioù-meur ha staliet en o ardremez e vez kinniget ar stummadurioù. Gant lezenn ar 26 a viz Gouere 2019 eo aet o anvioù eus Skolioù Meur ar C’helenn hag an Deskiñ da Ensavadurioù Broadel Uhel ar C’helenn hag ar Stummadur**.

## Istor
Savet e oa bet framm kentañ ar stummadur-se evit kendeuziñ an hentennoù hengounel a veze disrannet etre derezioù an deskadurezh gall, pa voe skolioù normal evit mistri an derez kentañ ha stummadurioù skolveuriek hervez ar grazioù (sertifiet pe agregad). Evit klotaat gant deskadurezhioù Unaniezh Europa e voe hiraet stummadur ar gelennerien da live ar master. Un diforc’h bras a chom, pa zlee ar gelennerien, ar statud a gargidi ganto, mont da dapout ur gentrivadeg evit bezañ tutaet.

## Aozadur
Aozet e vez ar stummadurioù e-barzh Ensavadurioù Meur ar C’helenn hag ar Stummadur (EMKS) staget ouzh skolioù-meur pep korn-bro. Renet e vezont gant an Deskadurezh-Stad war-eeun, pe ez-prevez dindan evezhiadur an Deskadurezh-Stad.Evit stummañ kelennerien ha stummerien en deskadurezh e yezhoù Bro-C’hall eo bet krouet Ensavadur Meur Yezhoù ar Republik gall, ma ‘z eo staget outañ ensavadurioù meur evit a yezh a zo implijet er skolioù divyezhek. Hini Diwan a zo Kelenn e anv, ha staliet eo e Kemper. Evit kelennerien ha stummerien an Deskadurezh publik ez emañ EMKS Sant-Brieg, hag ar re a soñj dezho mont er skolioù katolik a vez roet ar stummadur gant Skol-veur katolik ar C’hornôg e Aradon dezho.

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù daoubennek

**Timbroù daoubennek** a vez graet eus ar c’houbladoù hag ar strolladoù timbroù-post pa ’z eus bet embannet un timbr gant ur skeudenn troet war an tu enep.

Ur fazi moullañ e vez alies hag a zo aet diwar evezh ar velestradurezh. Rouez-tre eo seurt degouezh, uhel-kenañ eo priz an darn vrasañ eus an timbroù daoubennek a vez gwerzhet er bed.

Skouerioù stank eus seurt fazioù a gaver er c’harnedoù-timbr rak moullet e veze an timbroù dre implij plakennoù bras a-raok ma vefe troc’het bandennoù gant tud a-vicher. Kenstaget e oant er c’harned gant ar riskl da vezañ penn-ouzh-penn skeudenn timbr ar golonenn ziwezhañ. E Suis e konter kalzik timbroù daoubennek eus ar rummad “Mab Wilhelm Tell” (1910).

Timbroù zo a voe embannet dindan stumm ur c’houblad (doare « melezour ») avat, e broioù Afrika pe en Unvaniezh Soviedel da skwer, dindan stumm un timbr tric’hornek. N’eus ket kaoz amañ eus ur fazi bennak.

## Yezhoù all
Graet e vez gant ar bomm galleg *tête-bêche* e yezhoù all alies.
Saiga

Ar saiga zo un doare antilopenn hag a vev e Kalmoukia, Kazakstan ha Mongolia. Gellet a ra ivez ober dave da :

## Tud

* Yūji Saiga (ganet e 1951), luc'hskeudennaouer japanat.

## Armoù
Anv al loen zo bet roet da rummadoù armoù-tan produet gant ar strollad Kalachnikov Kontsern (gwechall Ijmach) :
* ar Saiga-12, fuzuilhoù flour o c'hanol ;
* ar c'harabinennoù damaotomatek Saiga.
Sophia Hutchins

**Sophia Hutchins**, ganet d'ar 1añ a viz Ebrel 1996 e Bellevue (Washington, Stadoù-Unanet) hag aet da Anaon d'an 2 a viz Gouhere 2025 e Malibu (Kalifornia), a oa ur vaouez a skinwel, top model, hag ur vondianez stadunanat. Brudet he oa evit bezañ manager Caitlyn Jenner, penn renerez ar *Caitlyn Jenner Foundation*, ha krouerez ha renerez an embregerezh LUMASOL.
## Marv
Marvet eo-hi en ur gwallzarvoud oto, kouezhet eus un dorgenn.
Rast & Gasser M1898

Ar **Rast & Gasser M1898** zo ur revolver un-ober ha daou-ober bet ijinet e Aostria-Hungaria gant August Rast. Lakaet e voe e servij e arme ar vro adalek 1898 e plas ar revolver Gasser M1870. Unan eus an armoù-tan nemete kambret e 8 mm Gasser e oa. Un daboulin eizh tenn a oa dezhañ. Hemañ n'halle ket bezañ gwintet, met skarzhet e veze an douilhezioù dre un toull a-dreñv d'an daboulin.

War-dro 200.000 skouerenn eus an arm a voe produet gant an embregerezh Rast & Gasser. Roet e voe kalz anezhe da ofiserien arme Aostria-Hungaria e-pad ar Brezel-bed Kentañ, daoust da implij ar bistolenn Steyr M1912 ivez. Brudet e oa evit bezañ savet mat. Implijet e voe e armeoù pe strolladoù armet e kreiz Europa betek dibenn an Eil Brezel-bed.

## Levrlennadur
*  SCHUY Stefan, *Österreichische Revolver 1840-1918*, 664 p., ISBN 9783200053342

## Daveennoù
Hoke

**Hoke** zo un sport a-stroll etre daou skipailh hag a boulz ur bolotenn pe ur paled gant ur gammell evit lakaat anezhi pe anezhañ en ur pal. Kalz seurtoù hoke a zo, evit an hañv pe ar goañv. Lod anezho a vez c'hoariet war droad, lod all gant botoù-ruilh pe botoù-ruzikat. E-touez ar stummoù brudetañ emañ an hoke war leton, an hoke war skorn hag ar rink hockey (pe hoke war botoù-ruilh).


Field hockey (F) at the Beijing Olympics - Germany v. China (1).jpg|Hoke war leton.
Pittsburgh Penguins, Washington Capitals, Bryan Rust (33744033514).jpg|Hoke war skorn, deuet mat gant ar bobl e Kanada, Rusia, ar Stadoù-Unaznet hag Europa an Norzh hag ar Reter.
Österreichische Hallenhockeyliga D 2018 HC Wels vs AHTC-3676.jpg|Hoke diabarzh.


## Istor

Ne oarer ket deus pelec'h e teu ar ger saoznek "hockey". Meneget eo evit ar wech kentañ e 1773 en ul levr anvet *Juvenile Sports and Pastimes, to Which Are Prefixed, Memoirs of the Author: Including a New Mode of Infant Education* skrivet gant Richard Johnson.

C'hoarioù ha sportoù kevatal a c'haller kavout en istor. Diskouezet eo ur c'hoari gant bizhier kromm hag ur bolotenn gant delwennoù 4000 bloaz kozh eus Henejipt, ur c'hoari anvet *kerētízein* (ηερητίζειν) gant ur c'horn pe ur vazh e stumm ur c'horn (*keras*, κέρας) skeudennet e Henc'hres e 600 araok JK, pe c'hoazh an hurling en Iwerzhon en Grennamzer. C'hoariet eo ar *beikou* gant ar bobl Daor e Mongolia an Diabarzh abaoe tro 1000 bloaz, ur c'hoari par d'an hoke war leton..

Anavezout a reomp ar c'hoarioù stumm hoke eus ar Grennamzer dre al lezennoù a-zivout ar sportoù ha c'hoarioù. Embannet eo statud Gaillimh en Iwerzhon e 1527 evit difenn c'hoarioù polotennoù zo, en o zouez ar re a reont gant bizhier gant krogoù

## Ar seurtoù hoke
Ur bern stummoù hoke a zo er bed, an hoke war skorn hag an hoke war leton o vezañ ar re vrudetañ, hag a c'hall bezañ rannet e isrummadoù (da skouer ar bandy, ur seurt hoke war skorn c'hoariet e Rusia ha Sveden). Menegomp ivez an hoke war botoù-ruilh, an hoke diabarzh, ar "street hockey", an hurling eus Iwerzhon, ar c'h-camanachd eus Bro-Skos, an "air hockey", hag all. Un handisport a c'hall bezañ ivez.

EH DM09.jpg|Hoke gant unrodegoù.
Onderwaterhockey.jpg|Hoke dindan zour.
Mapuche Chueca-Alonso Ovalle.jpg|Mapouched o c'hoari "palín", e-barzh *Histórica Relación del Reino de Chile* gant Alonso de Ovalle, Roma, 1646.
Boxhockey1935.jpg|O c'hoari hoke en ur voest e Miami, Florida, 1935.


## Aveadur
### Polotennoù ha paledoù

HockyBallsPuck.JPG|Polotennoù hoke hag ur paled "roller hockey" (ur seurt hoke amezek d'ar ring hockey)
2022-11-25 Eisbären Berlin gegen Nürnberg Ice Tigers (Deutsche Eishockey-Liga 2022-23) by Sandro Halank–078.jpg|Paled hoke war skorn

### Kammelloù

CCM Hockey stick belonging to Taxime Talbot (21933222081).jpg|Kammell hoke war skorn
Roller-hockey-(Quad)-Stick.jpg|Kammell ring hockey
Indoor hockey stick2.jpg|Kammell hoke diabarzh

### Gwarez
* skoazgenoù
* gwarez an takadoù ganadel
* kammell
### Boteier-ruilh

Roller skates.jpg|Rollerioù a-steud hag ar botoù-ruilh hengounel
Roller-skate.jpg|Botoù-ruilh
Inline-skate-adjustable.jpg|Rollerioù a-steud hoke


## Daveoù
Harzell

Un **harzell** pe **rezistor** a vez graet eus ur pezh elektronek pe tredan hag a zegas un harzerezh tredanek en ur c'helc'hiad. Pa vez kaoz eus kelc'hiadoù elektronek, ar rezistorioù a zo implijet evit gwanaat ul lusk, kengeidañ liveoù un arouez, pe rannañ ar voltadoù, kemmañ stennadur pezhioù oberiant, hag echuiñ linennoù kehentiñ, e-mesk implijoù lies all.
Maud Marin

**Maud Marin**, ganet d'an 28 a viz Even 1945 e Rouen hag aet da Anaon d'an 21 a viz Even 2025 e Cahors, a oa un alvokadez ha maouez a lizhiri gall . Brud he devoa tapet en ur vezañ ar c'hentañ treuzvaouez alvokad.
## Buhez
Maud Marin a zo ganet paotr gant an anv **Jean Planchard** ha bet e oa bet yaouank o labourat er PTT. Ur wech embannet d'he zud he devoa ar c'hoant da gemm reizh e oa bet skarzhet eus an ti. Evit dreistbevañ e oa deuet da vezañ gast e Koad Boulogne, ha goude-se e Londrez.

Ur oberatadenn evit kaout ur gouhin a reas e 1974 e Belgia. Lakaat a reas he jener nevez da vezañ anavezet gant ar Stad, ha kenderc'hel a reas da vezañ gast.

## Alvokadez berzhet
E 1996 e embannas ul levr nevez anvet *Pitié pour les victimes*. Embann a ra eo ar justis e Bro-C'hall chaletoc'h gant tonkad an dorfedourien evit gant poan ar c'houzañverien. El levr-se e tistro war afer gwalldaol an RER e Sant-Mikael, hag embann a ra e oa bet fardet ar vombezenn e Seine-Saint-Denis, ha n'eo ket en Aljeria evel embannet gant ar polis. Al levr a oa bet gwelet evel dañjerus gant an Élysée, ha dre embann al levr-se e oa bet-hi skarzhet eus lezvarn Bobigny.

Dindan wask hag o klask sikour, Maud Marin, diwar kuzulioù e embanner, a oa tostaet ouzh Jean-Marie Le Pen. Deuet he oa da vezañ tost ouzh prezidant ar Front national (FN) hag a harp anezhi en un doare foran oc'h embann e oa bammet gant kement a galonegezh ganti. Sikouret e voe ivez gant Serge de Beketch, hag a bedas anezhi meur a wech en e abadenn war Radio Courtoisie hag evitañ e skriv *Le Libre journal de la France courtoise*. E metoù an tu dehoù pellañ e oa gwelet fall-spontus gant ar gatoliked strizhkrederien, met Serge de Beketch a respontas dezho : *"La charité chrétienne impose de venir en aide à une personne née avec un handicap"*. 

Bernard Antony, hag a oa penn skourr katolik hengounelour an FN, a roas harp dezhi ivez. Jean-Marie Le Pen, deuet da vezañ kamalad ganti, a glaskas reiñ sikour evit ma vije adkemeret evel alvokadez met alvokad ofisiel an FN, Wallerand de Saint-Just, hag a oa stag eus an "talvoudegezhioù familh" a nac'has sikour anezhi.

Maud Marin a zo chomet kamaladez gant Jean-Marie Le Pen goude-se.

## Oberennoù
* Maud Marin ha Marie-Thérèse Cuny, *Le Saut de l'ange*, Pariz, Fixot, 1987 (advoulañ. 1988 ; 1990), 285 p. (ISBN 978-2738203663, BNF 34967760)
* Maud Marin ha Marie-Thérèse Cuny, *Tristes plaisirs*, Pariz, Fixot, 1989 (advoulañ. 1990 ; 1991), 221 p. (ISBN 2-87645-048-8, BNF 36635058)
* Maud Marin ha Marie-Thérèse Cuny, *Le Quartier des maudites*, Pariz, Fixot, dastumadenn. « Document », 1991 (advoulañ. 1992 ; 1993), 279 p. (ISBN 978-2876450998)
* Maud Marin ha Philippe Delannoy, *Pitié pour les victimes : document*, Pariz, Fixot, 1996, 241 p. (ISBN 2-87645-278-2, BNF 36689794)
* Maud Marin, *Un procès en banlieue*, Sant-Brieg, Les Presses bretonnes, 1999, 71 p. (ISBN 2-85615-011-X, BNF 37083200)
* Maud Marin, *Que messieurs les assassins commencent !,* Pariz, Objectif France, 2001, 225 + 28 (ISBN 2-913744-08-7, BNF 37706099)
## Liammoù diavaez
*  Maud Marin (ha Gilbert Collard) en "Stars à la barre" (1989)
## Notennoù ha daveennoù
Mervent (stummadur)

**Mervent** a zo ur gevredigezh bet krouet e 1994 evit ma vefe kelennet ar brezhoneg d’an dud deuet ha d’ar skolidi e Bro Gerne Izel, e framm ar stummadur dibaouez, pe e klasoù-noz, pe c'hoazh evit o dudi. Arc’hantaet e vez gant Rannvro Breizh, ar Stad c'hall, ar c’humunioù a ginnig kentelioù tañva d’ar brezhoneg en o skolioù, hag an aozadurioù a bled gant ar stummadur dibaouez.

## Istor
Prezidantez eo bet Jocelyne Sicard-Cras e derou Mervent. E 2025 ez eus bet dilennet daou genbrezidant, Loïc Philippon ha Bernard Kere. Yannig Mainguy a zo rener. E 2023-2024,  eurvezh kelenn a voe ingalet etre  den, en o zouez  skoliad bodet e 725 klas.

## Obererezhioù
Hervez he statudoù e tle Mervent « diorren kelenn hag implij ar brezhoneg gant pep hentenn kevazas ma c’hell kavout ». Kentelioù diouzh c’hoant an dud a vez roet, war an deiz pe diouzh noz. Stummadurioù hir a vez kinniget war ar pemdez e-pad 6 miz, astennet da 9, mar plij d’an dud mont donoc’h. Kinniget e vez stajoù berr war ur sizhunvezh a-bezh ivez. Dre gevratoù sinet gant kumunioù Penn-ar-Bed zo e vez kinniget un tañva d'ar yezh d’ar skolidi gant skoazell yalc’hadoù Kuzul-departamant Penn-ar-Bed ha Rannvro Breizh deroet d’ar c’humunioù.

## Pennadoù nes
* Roudour (stummadur)
* Skol an Emsav
* Stumdi

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ar gevredigezh

## Notennoù ha daveennoù
Mervent (disheñvelout)

**Mervent** a c'hall ober dave da :

* mervent, ur roud-avel ;
* Mervent, ur gevredigezh hag a gelenn brezhoneg e Kerne ;
* Mervent, ur gumun e Vande.
John Franklin

**Sir John Franklin**, ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1786 e Spilsby (Lincolnshire, Rouantelezh Breizh-Veur) ha marvet sur a-walc'h d'an 11 a viz Even 1847 war King William Island (Nunavut, Kanada), a oa un ofisour eus ar Royal Navy hag ergerzhour saoz. Kemer a reas perzh er brezelioù a-enep Napoleon, a-raok kemer penn div ergerzhadenn war morioù Arktika : an ergerzhadenn Coppermine (1819-1822) hag ergerzhadenn ar stêr Mackenzie (1825-1827).

E 1845 e krogas gant un trede ergerzhadenn, hag a oa he fal kavout Tremen ar Gwalarn. An div vag HMS ''Erebus'' hag HMS ''Terror'' a voe paket er skorn ha dilezet gant o ekipajoù e miz Ebrel 1848, goude marv 24 martolod, John Franklin en o zouez. Hervez un notenn bet kavet diwezhatoc'h e oa marvet Franklin e miz Even 1847 ha douaret war King William Island, met n'eo ket bet adkavet e vez james. Kollet ha marvet eo holl izili all an ergerzhadenn-mañ.

## Levrlennadur

*  TRAIL Henry Duff, *The life of Sir John Franklin, R.N*, J. Murray, Londrez, 1896
Maëva Squiban

**Maëva Squiban**, bet ganet d'an 19 a viz Meurzh 2002 e Brest, zo ur varc'hhouarnerez vreton. Ur grimperez eo, arbennikaet war ar redadegoù a-benn d'an eur ivez. Tapout a reas e lisañs marc'hhouarnerezh kentañ e kleub Gouenoù. 

## Loreadeg
Dont a ra reas da vezañ kampionez Bro-C'hall war an hent e 2017, ha beskampionez Europa a-benn d'an eur e 2020. Er skipailh UAE Team ADQ emañ abaoe 2025. Er memes bloaz he deus gounezet daou dennad e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn.

Asambles gant skipailh Bro-C'hall he deus gounezet ar vedalenn arc'hant en amprouenn eilañ a-benn d'an eur kemmesk, e kampionad ar bed e Rwanda, e miz Gwengolo 2025.

## Daveennoù
Kurt

Kavout a reer an anv Kurt e meur a yezh.

**Kurt** pe **Curt** zo un anv-badez germanek, stumm berr an anv Konrad/Conrad. *Cord, Curd* ha *Kort* zo stummoù all. Gallout a ra Kurt bezañ un anv-tiegezh ivez. Curt a c'hall bezañ ur stumm berr eus an anv Curtis er Stadoù-Unanet.

**Kurt** zo un anv-tiegezh turkek hag a dalv "bleiz". A-wechoù e c'hall bezañ un anv-bihan er pobloù turkik.

**Kürt** zo un anv-tiegezh hungarek.

## Anv-badez
### Kurt
* Kurt Christoph von Königsmarck (1634-1673), letanant-jeneral izelvroat
* Kurt Schwitters (1887-1948), barzh ha livour dada alaman
* Kurt Daluege (1897-1946), jeneral SS alaman
* Kurt Eggers (1905-1943), skrivagner ha barzh alaman
* Kurt Vonnegut (1922-2007), romantour stadunanat
* Kurt Waldheim (1918-2007), diplomat ha den a stad aostrian
* Kurt Cobain (1967-1994), kaner ar strollad grunge Nirvana
* Kurt Demmler (1943-2009), saver pozioù ha torfedour reizhel alaman.

### Curt
* Curt von Bardeleben (1861-1924), mestrc'hoarier echedoù alaman
* Curt Siodmak (1902-2000), skrivagner euzh ha skiant-faltazi alaman

## Anv-tiegezh
* Sabahudin Kurt (1935-2018), kaner folk bosniat
Kampionad alaman an echedoù

**Kampionad alaman an echedoù** eo kampionad broadel an echedoù en Alamagn. 
C'hoariet e vez abaoe 1861. Betek 1880 e veze meur a gampionad, aozet gant kevredigezhioù disheñvel : ar *Westdeutscher Schachbund* (WDSB), an *Norddeutscher Schachbund* (NDSB) hag ar *Mitteldeutscher Schachbund* (MDSB). E 1880 e voe krouet ur c’hevre nevez, *Deutscher Schachbund*, gantañ e voe aozet ur c'hampionad hepken en Alamagn a-bezh.
## Kampioned 1861–1932

Maxlange.jpg|Max Lange
Anderssen, Adolf "-5" - DPLA - 9ca464339f18b3d8be87fccc68c3ee73 (cropped).jpg|Adolf Anderssen
LouisPaulsen.jpg|Louis Paulsen


### German Congresses, 1879–1932

:

## Kampionadoù 1933–1949

### Kampionad [[Republik Demokratel Alamagn]], 1950–1990
: 
 	

### Kampionad [[Republik Kevreadel Alamagn (1949-1990)|Republik Kevreadel Alamagn]], 1953–1989
:

::

## Abaoe 1991

::

## Maouezi
### Kendalc'h Kevre alaman an echedoù, 1927

### Kampionadoù Kevre meuralaman an echedoù, 1939–1943

### Kampionadoù Alamagn a-bezh, 1947–1953

### Kampionadoù Republik Kevreadel Alamagn, 1953–1989

### Kampionadoù ''Open'' ar Maouezi abaoe 1971

### Kampionadoù etrebroadel alaman ar Maouezi ''Open'' abaoe 1977

### Kampionad Takad ac'hub Soviedel, 1948–1949

### Kampionad Republik Demokratel Alaman, 1950–1990

### Kampionad ar Maouezi abaoe 1991
:
::

## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
*Kevre alaman an echedoù
*Alice, Storia scacchi
*Crowther Mark, d'ar 16 a viz Du 1998, THE WEEK IN CHESS 210,London Chess Center