open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
An Arvor-Baden

**An Arvor-Baden** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwened-2 e departamant ar Mor-Bihan.
## Ardamezioù

## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun d'ar 15 a viz Meurzh 1924 diwar ul lodenn eus kumun Baden.
#### Brezelioù
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 16 den.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur gward republikan eus ar gumun d’ar 24 a viz Gouhere 1948 en ospital Grall e Cholon e Saigon e Kochinsina er Viêtnam. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Cairn Gavrinis exterieur.jpg|Karn Gavriniz.
AntreKrugellGavrinizAnArvorBadenBroGwenedBreizh.JPG|An antre.
Bougon Gavrinis repl2.jpg|Engravadurioù er c'harn.

* Karn Gavriniz.

Larmor-Baden Eglise.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Douaroniezh

AnArvorBadenBroGwenedBreizh01.JPG|Ar porzh
Ile-Berder-passage-byRundvald.jpg|Enez Berder
AnArvorBadenBroGwenedBreizh02.JPG|Ar vag o kas tud da enez Gavriniz.
GavrinizAnArvorBadenBroGwenedBreizh.JPG|Gavriniz.
Marais de Pen an Toul.jpg|Gwernioù Penn an Toull

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* an Arvor-Baden war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù
Enizenac'h

**Enizenac'h** (skrivet **Inizenac'h** pe **Izenac'h**, pe c'hoazh **Enez-Venac'h** a-wezhioù) a zo ur gumun hag un enezenn eus Breizh e pleg-mor ar Mor-Bihan hag ur gumun eus kanton Gwened-2 e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
E-kreiz ar Mor Bihan emañ Enizenac'h.
### Kumunioù amezek

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Enizenac'h e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Aradon; e distrig Gwened e oa; dilamet e voe kanton Aradon ha lakaet e voe Enizenac'h e kanton Gwened-Kornôg gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Enizenac'h en arondisamant Gwened bet krouet e 1800. 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 36 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 3,22 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* 1944: harzet e voe ur Yuzev er gumun, drouklazhet e voe e gamp-diouennañ Auschwitz (Polonia).
* D'ar 14 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez (*[[de Havilland DH.98 Mosquito|Mosquito]] VI* marilhet HR139 ha kodet LA-?) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (*[[Royal Air Force]]*') en Enizenac'h; mervel a reas an daou nijour ha douaret e voent e bered ar gumun.
* Mervel a reas 21 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Fr Ile-aux-Moines Kergonan.jpg|Sern Kergonan, gwarezet evel monumant istorel abaoe an XIXvet kantved.

* Sern Kergonan, amreoliek a stumm, e gwareg-kelc'h digor, a zo merchet gant 34 maen en o-sav pe a-blad hag 6 maen arall bihan pe brasoc'h lakaet tro-dro.

Église Saint-Michel de l'Île-aux-Moines-41180.jpg
Église Saint-Michel de l'Île-aux-Moines-2167.jpg

* Iliz katolik *Sant Mikael*.

243 Île-aux-Moines.jpg|Ar velin.

* Melin "Rinville".

Manoir Sainte-Anne dit château du Guéric072022.jpg|Ar maner.

* Maner "Santez-Anna".

Ile-aux-Moines monument-aux-mort 0708NB.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù. Dioueliet e voe d’ar 4 a viz Du 1923.
* Plakennoù  ar re varv en iliz katolik, 1914-1918, luc'hskeudenn ha 1939-1945, luc’hskeudenn.
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Karrnijourion e oant o-daou. Marvet int d'ar 14 a viz Eost 1944, e-pad an Eil Brezel Bed.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1968

## Melestradurezh
## Tud
* Geneviève Asse, livourez hag engravourez bet ganet e Gwened e 1923, he doa un ti hag ul labourva eno,
* Gabriel Yared, sonaozer,
* Yann Guichard, merdeer.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Enizenac'h war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Pluskenn (planedenn)

Darn kalet war gorre ar planedennoù eo ar **bluskenn**, dreist-holl evit pluskenn an Douar (planedenn Douar). Dre keñveriañ gant pluskenn ar frouezh e teu an hevelebiezh, rak eo tanavoc'h ar roc'helloù teuzet a gaver dindani. pluskenn an Douar a vez graet eus ar roc'helloù krouet diwar an obererezh tanveneziek, da lavaret eo dislonkadennoù a zegas ar magma war ar gorre dre sanioù hir-tre a ya betek gorre al leur pe foñs ar mor. Gant ar roc'helloù solutaet e vez graet lodenn vrasañ ar menezioù. P'eo liñvel ar magma e flod pluskenn an Douar, houmann graet gant tammoù divent, ar plakennoù, juntet mat a-walc'h, met darn anezho o riklañ war riblenn reoù all.
Ar C'hour

**Ar C'hour** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 31 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel 
#### Krouidigezh
* Krouet e voe ar gumun d'ar 14 a viz Meurzh 1932 diwar ul lodenn eus kumun Moulleg.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den. 
## Brezhoneg
* 60,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Dolmen de la Forêt.jpg|An taol-vaen.

* Liac'hven ar C'hoad.

Le Cours (56) Église Notre-Dame.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*ar C'hour war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Berrig

**Berrig** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Berryc**, 1272; **Berric**, 1387; **Berry**, 1433; **Béric**, 1779
## Ardamezioù
*En erminoù, e deir dreustell en glazur; e c'hrenngonk en aour karget gant ur wezenn diframmet en geot*
Sturienn ː *Bepred pelloc'h*
Degemeret gant ar Gumun er bloaz 1989
Aozer ː Bernard Le Ny - Jegat
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Kistreberzh; e distrig ar Roc'h-Bernez e oa; miret ha brasaet e voe kanton Kistreberzh e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Berrig en arondisamant Gwened bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 54 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,71 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Brezel diabarzh Rusia]]
* Ur soudard eus ar gumun avarvas en Odesa e miz Kerzu 1918.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den.
## Brezhoneg
* 76,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Berrig war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Hollveliouriezh

Lakaet e vez perzh an **hollveliouriezh** (pe *totalouriezh*) war ar renadoù politikel m'eo deuet ar riez da lakaat ar gevedigezh keodedel da deuziñ gantañ ken ez a e ideologiezh da benngredenn embannet estreget reoù all.Kontrollet eo ar riez gant ur strollad politikel nemetañ ha diwarno eo kontrollet ar gevredigezh a-bezh, ar vuhez foran, ar sevenadur, an deskadurezh, ar skiantoù, ar vuhezegezh ken n'eo ket anavezet frankiz divoutin ebet d'an hiniennoù, na frankiz komz ebet, na frankiz koustiañs ebet.

An diforc'h e-keñver an diktatouriezh a c'heller gwelout e lec'h pe lec'h eo ez eus lakaet ur c'hontrol war oberioù an dud hag ivez war ar speredoù, hag a zeu eus ar striv renet gant ar riez hollveliour evit sachañ an dud da embann ez eont a-du gant an ideologiezh ofisiel. Ha kastizet pe gondaonet da vervel e vezont pa ne reont ket.

## Perzhioù ur riez hollveliour
Studiet eo bet pizh ar reizhiad hollveliour gant ar brederourez Hannah Arendt, da gentañ holl en he levr brudet "Orinoù an hollveliouriezh" (1951). Ennañ e tiskouez eo bet lakaet da vont en-dro an hollveliouriezh e div riez hepken : an Trede Reich alaman dindan ar renad nazi (1933-1945) hag Unaniezh ar Republikoù Skialour ha Soviedel (URSS), dindan Jozef Stalin (1924-1953) dreist-holl.
Skrivañ a ra Hannah Arendt ouzhpenn ez eus bet prantadoù hollveliour pe o deus diorroet techoù hollveliour e broioù all, evel e Bro-C'hall pa oa bet divizet lakaat e kampoù-bac'h repuidi Brezel Spagn pe er Stadoù-Unanet pa vleunie ar vaccartyouriezh e penn ar bloavezioù 1950.

En ur renad hollveliour ne c'hell bezañ nemet ur strollad o kontrollañ ar riez, hemañ a glask kontrollañ ar gevredigezh hag an holl hiniennoù dre vras.
Ne c'hell ket bezañ muioc'h eget ur strollad pa vez embannet gant ar riez hollveliour n'eus nemet ur vro ha dre-se ne dle ket an hinienn klask pellaat eus an Unvezh. Setu perak e vez kredet gant an hollveliourien ez eo tapet an hinienn digredus pe ar strollad disrann gant ur c'hleñved spered, ar skizofreniezh, pa seblant dezho e kred an disrannerien bezañ meur a hinienn disheñvel o spered pa vezont unan, sañset.
Hervez Hannah Arendt n'eo ket an hollveliouriezh ur renad politikel e-touez ar re all, met ul luskad emzistruj evit ma vo dispennet ar frammoù kevredigezhel.

## Skoueroù renadoù hollveliour
### en  kantved
* an Trede Reich
* an URSS
### hiziv hon deiz
* Republik Pobl Sina
* Republik Poblel ha Demokratel Korea
Lare

**Lare** a zo ur gumun e Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Kistreberzh; e distrig ar Roc'h-Bernez e oa; miret ha brasaet e voe kanton Kistreberzh e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Lare en arondisamant Gwened bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 45 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 6,34 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Fuzuilhet e voe daou waz yaouank er gumun gant an Alamaned d’ar 14 a viz Gouhere 1944. 
## Brezhoneg
* 72,9 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Larré - église (02).JPG|An iliz katolik.
Larré - croix de cimetière (1).JPG|Kroaz *Sant Kristol*.
Larré - croix Saint-Christophe.JPG|Kroaz ar vered.

* Iliz katolik *Sant Inan*.
* Kroazioù katolik.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn.
* Monumant an daou waz yaouank bet lazhet e miz Gouhere 1944,  luc'hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Lare war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Laozag

**Laozag** (distaget  er vro), skrivet ivez **Laozac'h**, zo ur gumun e Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Lausa**, 1330; 1387; **Laura**, 1453; **Lauza**, 1516; 1630; **Lauzac**, 1731; 1779;
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Muzilheg; e distrig ar Roc'h-Bernez e oa; lakaet e voe Laozag e kanton Kistreberzh bet miret ha brasaet e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Laozag en arondisamant Gwened bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 21 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel,eleze 4,30 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas tri milour er Viêtnam.

## Brezhoneg
* 73,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.
* D'an 23 a viz Ebrel 2009 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
*E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 31 skoliad (13,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* Skrivet eo *Ti-kêr* ouzh ar maerdi.

## Monumantoù ha traoù heverk

Lauzach_Eglise_3.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Santez Kristina*.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Indez-Sina) en iliz katolik.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Pierre Noury, beleg katolik ha skrivagner brezhonek, bet ganet e Laozag d'ar 15 a viz Mae 1743. 
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Laozag war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Moulleg

**Moulleg**, pe **Molag**, a zo ur gumun e Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Mullacum**, 820;  **Mulacum**, 849; **Mollach**, 1116; **Molac**, **Mollac**, 1128; **Molac**, 1160; **Moullac**, 1387; **Moulac**, 1460; **Moulac,** **Moullac**, 1516
## Ardamezioù
* "*En gul e seizh vailhenn en argant, 3, 3, 1*"
* Diouzh ardamezioù tiegez Molac, barradur Roc'han. 
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Kistreberzh; e distrig ar Roc'h-Bernez e oa; miret ha brasaet e voe kanton Kistreberzh e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Moulleg en arondisamant Gwened bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 76 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,01 % eus he foblañs e 1911. 
#### Ar C'hour
* Krouet e voe kumun ar C'hour d'ar 14 a viz Meurzh 1932 diwar ul lodenn eus kumun Moulleg.
#### [[Eil brezel-bed]]
* D'ar 16 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas ur c'harr-nij *[[B-17]]* eus aerlu SUA (*[[United States Army Air Forces]]*) e Moulleg; lazhet e voe eizh nijour hag a oa en e vourzh, an daou all a voe serret gant an Alamaned.
* D'ar 16 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv tri den eus ar gumun, izili eus ar Rezistañs, bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an 13 a viz Gouere 1944 gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr e Sant-Pêr-Kiberen.
## Brezhoneg
* 60,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Pierre Longue (Molac) face2.jpg|Ar peulvan.

* Peulvan "Pierre Longue".

684 Molac ( 56230 ).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Sir ha Santez Julitte*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Mathieu de Tregouet, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1608
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Moulleg war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Pleaol

**Pleaol** a zo ur gumun e Breizh e kanton Muzilheg e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh

Port de Foleux (01).JPG|Porzh "Foleux".

* War lez ar stêr Gwilen emañ Pleaol.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Pleaol e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Pleaol da benn ur c'hanton, hini Pleaol, gant peder gumun ennañ: Ar Gwernoù, Marzhan, Noal-Muzilheg ha Pleaol; e distrig ar Roc'h-Bernez e oa. Diskaret e voe kanton Pleaol e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*, ha lakaet Pleaol e kanton Kistreberzh. Lakaet e oa bet Pleaol en arondisamant Gwened bet krouet e 1800.
### 
#### Brezelioù
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 95 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,01 % eus he foblañs e 1911. 
##### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
##### Brezelioù didrevadenniñ
###### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour.
###### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas pevar milour. 
## Brezhoneg
* 71,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Péaule - église Saint-Gaudence (02).jpg|An iliz katolik.
Vieux Doyenné (façade de cour) - Péaule.jpg|An deandi.
Péaule - chapelle Saint-Michel (03).jpg

* Iliz katolik *Sant Gaudenzio*.
* An deandi kozh.
* Chapel *Sant Mikael*.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennMonumant ar re varv. Dioueliet e voe d’an 12 a viz Du 1922.
* Plakennoù  ar re varv (1914-1918) en iliz katolik (1914-1918), luc'hskeudennoù.

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa 34 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (8,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Pleaol war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Kaden

**Kaden** a zo ur gumun e Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Catin**, 835; **Cadent**, 990, 992; **Caden**, 1037, 1275; **Cadin**, 1370; **Caden**, 1387, 1516; **Cada-**, 1630; **Cadin**, 1654
## Ardamezioù
*En aour e groaz en gul, ur rodig-kentr en sabel ouzh pep konk*
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Kaden e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Roc'h-an-Argoed; e distrig Roc'h-an-Argoed e oa; miret ha brasaet e voe ar c'hanton dindan anv kanton Roc'h-an-Argoed ivez ha lakaet e voe Kaden en arondisamant Gwened e 1800. 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 105 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,37 % eus he foblañs e 1911 .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den abalamour d'ar brezel, daou anezhe e kamp-bac'h Dora (Alamagn).
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour.
## Brezhoneg
* 43,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Coiffe de Caden (2) - musée de Bretagne - 985.0079.1.jpg|Koef Kaden.
Le manoir de Caden.jpg|Maner Kaden.
Le manoir de Caden - La chapelle.jpg|Chapel maner Kaden.

* Giz Kaden.
* Ar maner hag e chapel.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d'an 10 a viz Eost 1924.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez
* Kaden war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Sant-Gravez

**Sant-Gravez** a zo ur gumun e Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
* Bevennet eo ar gumun gant ar stêrioù Aer hag Oud.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Paolieg; e distrig Roc'h-an-Argoed e oa; dilamet e voe kanton Paolieg ha lakaet Sant-Gravez e kanton Roc'h-an-Argoed bet brasaet e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Sant-Gravez en arondisamant Gwened bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 42 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,25 % eus he foblañs e 1911.
## Brezhoneg
* 15,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Dolmens in Morbihan (Saint-Gravé)-cd02.jpg|An daol-vaen.

* Taol-vaen "Les Follets".
* Kastell "Kankoed", , gant ur c'houldri.
* Kastell "Le Brossais", .

Saint-Gravé - église Saint-Denis (02).JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Denez*.
* Chapel "La Bogerais", .
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Sant-Gravez war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Sant-Kongar

**Sant-Kongar** a zo ur gumun e Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan, war lez Kanol Breizh.
## Douaroniezh

Saint-Congard - pont de Saint-Congard 01.jpg|Ar pont dreist d'ar ganol.

* War lez ar ganol eus Naoned da Vrest emañ Sant-Kongar.
## Istor
### 
* Amañ eo e vije bet savet e gastell-kreñv gant Nevenoe. 
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Plegadeg; e distrig Roc'h-an-Argoed e oa; dilamet e voe kanton Plegadeg e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Sant-Kongar en arondisamant Gwened bet krouet e 1800 hag e kanton Kistreberzh bet miret ha brasaet e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 51 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,32 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 23,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Congard - allée couverte du Mont-Hersé 01.jpg|An alez-toet.
Dolmen Bignac.jpg|An daol-vaen, bet distrujet e 1905.

* Un alez-toet hag un daol-vaen.

Saint-Congard - église Saint-Congard 01.jpg|An iliz katolik.
Retable Chapelle Quemper Saint Congard.jpg|Stern-aoter ar chapel.

* Iliz katolik *Sant Kongar*.
* Chapel *Intron-Varia* Kemper.
* Monumant ar re varv.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*Sant-Kongar war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Malañseg

**Malañseg** zo ur gumun e Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Dezougen

Gare-Malansac-voies-quais.jpg|An ti-gar.

* War al linenn hent-houarn Landerne Savenneg emañ Malañseg.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : krouet e voe kumun Malañseg e 1790. Gant lezenn an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Roc'h-an-Argoed; e distrig Roc'h-an-Argoed e oa; miret ha brasaet e voe ar c'hanton dindan anv kanton Roc'h-an-Argoed ivez ha lakaet e voe Malañseg en arondisamant Gwened e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 113 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,90 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadenniñ
### [[Maroko]]
* Mervel a reas ur pennadjudant e Fes e 1956.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un dragon d'ar 6 a viz Gouhere 1962.
## Brezhoneg
* 18,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

Panneau de Malansac.png|Panell mont-tre er vourc'h.


## Monumantoù ha traoù heverk

Malansac bourg église.JPG|An iliz katolik.
Calvaire (détail) - Malansac (Vendée).jpg|Ar c'halvar.
Chateau Eau Malansac 2.jpg|Ar c'hastell-dour.

* Iliz katolik *Intron-Varia* hag ar c'halvar e-tal dezhi.
* Monumant ar re varv er vered. E  miz Gouhere 1922 e voe echuet.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
*
## Levrlennadur
*  Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''
## Liammoù diavaez
* Malañseg war lec'hienn Geobreizh 
## Notennoù ha daveennoù
Pluhernin

**Pluhernin** a zo ur gumun e Breizh e kanton Kistreberzh e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun diwar ul lodenn parrez Pluhernin e 1790, graet e voe ur gumun all gant he zrev Roc'h-an-Argoed. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Roc'h-an-Argoed; e distrig Roc'h-an-Argoed e oa; miret ha brasaet e voe ar c'hanton dindan anv kanton Roc'h-an-Argoed ivez ha lakaet e voe Pluhernin en Arondisamant Gwened e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 64 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,32 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daouzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 34,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Pluherlin Pierre Longue.jpg|Ar peulvan.

* Peulvan "Pierre-Longue".

Pluherlin Château de Talhouet.jpg

* Kastell "Talhoued", .

Pluherlin (56) Église Saint-Gentien - Extérieur - 02.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Gentien*.

Pluherlin (56) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
*  Pluhernin war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Plegadeg

**Plegadeg** a zo ur gumun e Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Anv
### Stummoù bet skrivet
* Erwan Vallerie (1995) : **Plebs condita Cadoc**, 826;  **Pluiucatoch**, 848; **Ploicaduc**, XXè; **Plogadoc**, 1330;           **Ploigodec**, 1387; **Plouecadeuc**, 1516; **Pleucadeuc**, 1554; **Pleucalleuc**, 1558; **Plucadec**, 1630.
### Gerdarzh
* Eus *ple* (diwar ar ger latin *plebs*) ha *Kadeg* (diwar Cadeuc 
Le menhir des Hautes Landes - Pleucadeuc - Morbihan - Août 2018.jpg|Peulvan "Les Hautes Landes".
Menhir de Ranion.jpg|Peulvan "Ranion".

* Daou beulvan.

Château de la Morinais, Pleucadeuc.jpg|Ar c'hastell.

* Kastell "La Morinais", bet savet tro 1870.

Église Saint-Pierre de Pleucadeuc.jpg|An iliz katolik.
Chapelle st-marc.JPG|Chapel *Sant Mark*.
Calvaire_Saint-Marc_2.jpg|Kalvar chapel *Sant Mark*.
Chapelle gorays.jpg|Chapel *Sant Bartelame* hag he c'hroaz.

* Iliz katolik *Sant Pêr*, 1887.
* Chapel *Sant Mark*, , hag he c'halvar.
* Chapel *Sant Bartelame*, , hag he c'hroaz.
* Chapel *Sant Jozeb*, .
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Plegadeg war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Roc'h-an-Argoed

**Roc'h-an-Argoed** (*Rochefort-en-Terre* e galleg) a zo ur gumun e Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Roc'h-an-Argoed e oa betek 2015.
## Douaroniezh
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Roc'h-an-Argoed e 1790 diwar un drev eus parrez Pluhernin. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Roc'h-an-Argoed da benn ur c'hanton, hini Roc'h-an-Argoed (pemp kumun a oa ennañ: Kaden, Lizmerzher, Malañseg, Pluhernin ha Roc'h-an-Argoed) ha da benn un distrig, hini Roc'h-an-Argoed, c'hwec'h kanton ennañ: Gazilieg, Kistreberzh, Karantoer, Paolieg, Plegadeg ha Roc'h-an-Argoed. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton). Brasaet e voe kanton Roc'h-an-Argoed e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet en arondisamant Gwened krouet e 1800.
* Meurzh 1793: kemeret e voe ar Roc'h gant ur vandennad emsavidi, lazhet tri merour "brogarour" gante, Duquero, Denoual, ha Lucas Bourgeret, tud ar velestradurezh hag al lez-varn o doa ranket achap betek Malastred.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,35 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
* Dieubet e voe Roc'h-an-Argoed d'ar 5 a viz Eost 1944 gant "Combat Command A" ar *6th Armored Division* eus lu SUA.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Rochefort-en-TerreFlickr.jpg|Straed ar C'hastell.
Mairie Rochefort-en-Terre.jpg|An ti-kêr.

* Tiez kozh.
* Ar maerdi.
* Monumant foran ar re varv, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Monumant ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Roc'h-an-Argoed war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveennoù
Lokmikaelig

**Lokmikaelig** a zo ur gumun e Breizh e kanton Henbont e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh

* Daou borzh zo: porzh Penn Mane ha porzh Santez Katell.
### Kumunioù amezek

## Ardamezioù

## Istor
### kantved
* Brezel Seizh Vloaz, 1761: savet e voe un harz-difenn troet kentoc'h war-zu an douar evit difenn porzh An Oriant.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 136 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Krouet ar gumun
* Savet e voe kumun Lokmikaelig diwar ul lodenn eus Rianteg d'an 12 a viz Here 1919.
#### [[Eil brezel-bed]]

* D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korf marv un den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oa; fuzuilhet e oa bet gant al lu alaman.

## Brezhoneg
* D’ar 27 a viz C'hwevrer 2018 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. Al live 1 oa bet roet d'ar gumun.
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 47 skoliad (10,2 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Monumantoù ha traoù heverk

LokmikaeligKreñvlec'hallugall.jpg|Ar c'hreñvlec'h, 1761.
LokmikaeligKalvar.jpg|Ar c'halvar.

* Kreñvlec'h al lu gall.
* Ar c'halvar er vourc'h.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù. Dioueliet e voe d’ar 24 a viz Here 1924.
* Plakenn ar Rezistanted, luc'hskeudenn.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1921


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:700 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:4600
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 
  
 
  bar:1921 text:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990
  bar:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2012 
  bar:2022 text:2022
PlotData=
  color:barra width:14 align:left
 
  bar:1921 from:0 till: 3842
  bar:1926 from:0 till: 3585
  bar:1931 from:0 till: 3508
  bar:1936 from:0 till: 3517
  bar:1946 from:0 till: 3396
  bar:1954 from:0 till: 3917
  bar:1962 from:0 till: 4456
  bar:1968 from:0 till: 4542
  bar:1975 from:0 till: 4284
  bar:1982 from:0 till: 4002
  bar:1990 from:0 till: 4094
  bar:1999 from:0 till: 3945
  bar:2006 from:0 till: 4125
  bar:2012 from:0 till: 4164
  bar:2022 from:0 till: 4094
  

.

### ...abaoe 1962

## Melestradurezh

 
 
 
 
 
 
 
 

## Post

LokmikaeligTi-post.jpg|An ti-post.

* Savet e voe tro 1960 diwar tresoù Millot ha Caillard, tisavourion.

## Tud
* Jean-Yves Monnat, bevoniour, bet kadoriad Kevredad evit studiañ ha gwareziñ an natur e Breizh (SEPNB) ha dastumer kanaouennoù hengounel, bet ganet er gumun  e 1942.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Lokmikaelig war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù
Derc'henn (planedenn)

**Derc'henn** ur blanedenn eo al lodenn greiz anezhi, e stumm un damsferenn en he c'halon. Gant houarn kazi glan eo graet hini an Douar. Seblantout a ra bezañ un dolzenn fetis a-walc'h e-kreiz ur voul graet gant roc'helloù liñvel nemet an derc'henn.

N'eo ket aes diskoachañ gant petra eo graet derc'hennoù ar planedennoù. Lod anezho n'o deus hini ebet marteze p'eo solut-plaen o diabarzh evel m'eo hini al Loar, da skouer pe, er c'hontrol p'eo liñvel o diabarzh evel hini Yaou hag hemañ graet gant aezhennoù evit al lodenn vrasañ.
Koulskoude n'eus nemet evit an Douar hag al Loar eo posupl ober gant mentadurioù krendouarel hag bezañ asur a-walc'h.

Dre studiañ park magnetek an Douar e c'heller diskoachañ traoù a-bouez. Soñjal a reer e teu ar park magnetek eus redoù tredan e lodenn diavaez an derc'henn, hemañ graet gant metal teuzet p'eo an derc'henn diabarzh graet gant houarn solut ha fetis ken e vez krouet gant troiadur al lodenn liñvel un efed "dynamo" .
Er c'hontrol n'eus nemet ur park magnetek gwan war ar blanedenn Veurzh. Marteze eo solut derc'henn Meurzh hiziv p'eo bet liñvel gwechall. Ne c'heller ket displegañ n'eus ket a bark magnetek war Gwener, nemet gant martezeadennoù war un tizh re zister pe war un derc'henn liñvel holl.
Gwalarn (disheñvelout)

**Gwalarn** a c'hell daveiñ da :

* unan eus roudoù-avel an nadoz-vor. Sellet ouzh Gwalarn
* ur gelaouenn lennegel vrezhonek. Sellet ouzh Gwalarn (kelaouenn)
* Tremen ar Gwalarn, un hent mor e-kreiz enezeg Arktika e Kanada
* Tiriadoù ar Gwalarn, proviñs eus Kanada
* Gwalarn (Suafrika), proviñs e Suafrika
Menez

Ur **menez** zo ur stumm douarel a sav e dolzenn uheloc'h eget al leur en un takad bennak. Bez' ez eus menezioù war 24% eus gorread an Douar  : 52% eus hini Azia, 36% eus hini Norzhamerika, 22% eus hini Suamerika ha 17% eus hini eus Europa. Menezidi eo 10% eus n dud, da lavaret eo e vevont er menezioù.

Ar stêrioù pennañ a eien er menezioù peurvuiañ, ken e teu alese an hanter eus an dour a vez implijet gant an dud.

## Uhelder
Jedet e vez uhelder ar menezioù dre vuzuliañ an diforc'h etre live ar mor (0 metr dre genemgev) ha live o leinoù.

Menez Everest eo an hini uhelañ war an Douar,  metr dezhañ ; en aradennad-venezioù ledanañ er bed emañ.
; Digenvez ha baliregezh
Ral a wech e vez ur menez en e unan war un dachenn. Ouzhpenn d'e uheler neuze e vez muzuliet e zigenvezh hag e valiregezh.
**Digenvez* a reer eus an hed diwar-nij a zo etre ar menez M hag an uhelañ tachenn amezek, eleze skin ar c'helc'h m'eo barr M al lec'h uhelañ.
**Baliregezh* a reer eus an dilive a zo etre barr ur menez M hag an ode uhelañ a ro tro da dizhout ur menez uheloc'h.
Topographic isolation and prominence Br.jpg

## Menezioù dibar

* Ar menez pellañ eus kreiz an Douar eo ar Chimborazo en Ecuador, rak bolzennek eo an Douar a-hed ar C'heheder. Gant 6 272 metr avat n'eo ket al lein uhelañ en e aradennad-venezioù, an Andoù. Tostoc'h da greizenn an Douar emañ Menez Everest, pa 'z eus un diforc'h 2 150 m a zo etre eñ ha Chimborazo.
* Lein ar menez-tan Mauna Kea en Enez Hawai‘i eo an hini pellañ eus e ziaz, p'emañ 9 000 metr a-us strad ar Meurvor Habask.
* Mons Olympos war Meurzh eo ar menez uhelañ e koskoriad an Heol,  metr uhelder dezhañ.

## Gwelet ivez
* Torosennadur
* Torgenn
Benion

*Arabat droukveskañ gant parrezioù [[Begnen]] e Bro-Bondivi ha [[Bignon]] e Bro-Gwiniegi Naoned.*

**Benion** (***Beignon*** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Anv
## Ardamezioù
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Kempenieg; e distrig Ploermael e oa; dilamet e voe kanton Kempenieg e 1801 ha lakaet Benion e kanton Gwern-Porc'hoed gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Benion en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person-dean, Janvier e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 3,86 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Gwened.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den. 
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur serjant e Phuong Tuang en Tonkin er Viêtnam d'an 18 a viz Here 1951.
## Brezhoneg
* 26,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Beignon (56) Église Maîtresse-vitre 01.JPG|Gwerenn livet en iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

Beignon Église Saint-Pierre - et soldat.jpg|Delwenn ur soudard.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù ha kartennoù-post Dioueliet e voe d'an 8 a viz Mae 1921.
* Plakennoù  ar re varv en iliz katolik,(1914-1918), luc'hskeudenn ha 1939-1945 ha Brezel Indez-Sina, luc'hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Gabriel Deshayes (1767 e Benion-1841 e Sant-Laorañs-ar-Sevr), beleg, diazezer Seurezed an Deskadurezh Kristen Gweltaz-Lambrizig e Bro-Naoned.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Benion war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
## Daveoù ha notennoù
Gwern-Porc'hoed

**Gwern-Porc'hoed** a zo ur gumun e Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec’h kanton Gwern-Porc'hoed eo.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Wern**, 836; **Guer**, 1122; **Gern, Guern, Guer**, 1124; **Guer**, 1187; **Guerne**, 1709
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Gwern-Porc'hoed e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gwern-Porc'hoed da benn ur c'hanton, hini Gwern-Porc'hoed, gant div gumun: Gwern-Porc'hoed ha Monteneg; e distrig Ploermael. Miret ha brasaet e voe ar c'hanton dindan anv kanton Gwern-Porc'hoed ivez e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Gwern-Porc'hoed en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800. 
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Lebreton e anv, daou gure, Pihuit hag Henrio, ha pemp beleg, Denis, Reboux, Hervé, Gourier ha Gicquel.
### 
* Krouet e voe kumun Porzh-Karozh d'an 9 a viz Mae 1859 diwar lodennoù eus kumunioù Gwern-Porc'hoed, Algam ha Monteneg.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 230 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 6,49 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Gwened.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 33 den.
* Dieubet e voe Gwern-Porc'hoed d'an 3 a viz Eost 1944 gant ar "Combat Command B" eus ar 4 Rannlu Hobregonet eus tirlu SUA.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun er Viêtnam. 
## Brezhoneg
* 33,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Château de Coëtbo Facade.JPG|Ar maner.

* Maner Koedbo.

Église Saint-Raoul.jpg|An iliz katolik.
Saint Nicolas Guer.JPG|Chapel *Sant Nikolaz*.
Chapelle St Etienne.JPG|Chapel *Sant Stevan*.

* Iliz katolik *Sant Raoul*.
* Chapelioù *Sant Nikolaz* ha *Sant Stevan*.
* Monumant ar re varv er blasenn, luc'hskeudennoù ha kartennoù-post. Dioueliet e voe d'ar 17 a viz Eost 1924.
* Plakennoù  ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Indez-Sina) en iliz katolik, luc'hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoz 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet ganet eno
* Félix Trochu, beleg diazezer ar gelaouenn bemdeziek L’Ouest-Éclair, 25 a viz Mae 1868.
* Dan Ar Wern, skrivagner breizhat, 14 a viz Here 1952.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez
*  Gwern-Porc'hoed war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Porzh-Karozh

**Porzh-Karozh** a zo ur gumun e Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun d'an 9 a viz Mae 1859 diwar lodennoù eus kumunioù Gwern-Porc'hoed, Algam ha Monteneg. Lakaet e voeen arondisamant Ploermael.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 48 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,93 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Gwened.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel, unan anezhe e kamp-bac'h Neuengamme en Alamagn.
## Brezhoneg
* 20,9 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Porcaro - Église Notre-Dame 01.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.

## Gouel relijiel katolik
* Pardon Porzh-Karozh: en anv ar pab Benead XVI, da geñver pardon bras Gouel Maria Douget d'an Neñvoù an Hanter-Eost 2012, eskob Gwened an Aotrou Centène, en deus kurunennet delwenn *[[Itron-Varia Fatima]]* a vez kehelet e Porzh-Karozh dindan anvad *Itron-Varia ar Varc'htanerion*. Darempredet-kenañ eo ar pardon nevez a-walc'h-mañ gant dekmiliadoù a varc'htanerion.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* Porzh-Karozh war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Ruvenieg

**Ruvenieg** a zo ur gumun e Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan. 
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) : **Ruminiac**, 856;  **Ruminac**, 1654.
Diwar un anv den *Ruminius*, gant lostger *-ac* ː  domani Ruminius
## Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Ruvenieg e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Ruvenieg e kanton Karozh; e distrig Ploermael edo. Gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*, e voe diskaret kanton Karozh ha lakaet ar gumun e kanton Malastred. Lakaet e oa bet Ruvenieg en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800. 
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Chevillon e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel (seizh e 1914, nav e 1915, seizh e 1916, pevar e 1917 ha pemp e 1918), da lâret eo 4,62% eus he foblañs e 1911.
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Gwened.
## Brezhoneg
* 25,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir rue du menhir Reminiac.jpg|Ar peulvan.

* Ur peulvan er vourc'h.

Église Saint-Rémy Réminiac 1.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Remi*.

Monument aux morts Réminiac.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

 

 

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez
* Ruvenieg war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Talbont

**Talbont** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Anv
Eus "tal" ha "pont" (e-tal ar pont).
## Ardamezioù
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Talbont e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Talbont e kanton Louad; e distrig Ploermael edo. Dilamet e voe kanton Louad ha lakaet e voe Talbont e kanton Ploermael bet miret ha brasaet e 1801 gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e oa bet Talbont en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Hervé e anv, hag ur c'hure, Thomas.
### 
* Krouet e voe kumun Sant-Maloù-an-Teir-Feunteun d'an 23 a viz Meurzh 1858 diwar lodennoù eus kumunioù Mozhon ha Talbont.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 115 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,60 % eus he foblañs e 1911. 
#### Kemm arondisamant
* E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en arondisamant Gwened.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seitek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
* Daou baotr yaouank eus ar gumun, 18 vloaz o-daou, a voe fuzuilhet e 1944 d'an Alamaned goude bout bet boureviet e Ploermael.
#### Brezelioù didrevadenniñ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe  ur soudard eus ar gumun gant ur vinenn d’ar 4 a viz  C'hwevrer 1949 e Sen-Ho en Tonkin er Viêtnam.
## Brezhoneg
* 33,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chateau de Lambilly Carte postale 1910-1920.jpg|Ar c'hastell.

* Kastell "Lambilly".

Manoir Ville Goyat.jpg|Ar maner.

* Maner "La Ville Goyat".

IlizTalbont.jpg|Diavaez.
Portail de l'église Saint-Golven (Taupon, Morbihan, France).jpg|Porched an iliz. 
Armes du portail de l'église Saint-Golven (Taupon, Morbihan, France).jpg|Ardamezioù.
Calvaire de l'église Saint-Golven (Taupon, Morbihan, France).jpg|Ar c'halvar.

* Iliz katolik *Sant [[Goulven]]* hag e c'halvar.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’an 19 a viz Gwengolo 1922.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù1939-1945.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Ardamezeg

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Talbont war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveennoù
Karantoer

## Lec'hioù
*Karantoer (kumun gozh), kumun gozh er Mor-Bihan, bet krouet e 1790 ha bodet gant kumun Kelenneg d’ober kumun nevez Karantoer (kumun nevez) e 2017.
*Karantoer (kumun nevez), kumun nevez er Mor-Bihan, bet savet e 2017 diwar kumunioù Karantoer ha Kelenneg.
Ar Chapel-Wagelin

**Ar Chapel-Wagelin** a oa ur gumun eus Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan. Bodet e oa bet gant Gazilieg d'ar 1 a viz Genver 2017.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Uuaceline**, 1029; **La Chapelle Gasceline**, 1340
## Ardamezioù
*Palefarzhet ː ouzh 1 en erminoù; ouzh 2 geotet e wezenn-derv diframmet en aour; ouzh 3 en argant e iliz en aour digor ha didoullek en gul; ouzh 4, en argant zri peul en glazur; e-greiz holl en gul e groaz divouedet en argant naerek en aour.*
Aozer ː J.B. Thierry.
Degemeret d'an 22 Gwengolo 2010
## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun d'ar 17 a viz Genver 1874 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Karantoer.
### 
#### Brezelioù
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 43 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,17 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den. 
#### Trevadennoù
##### [[Tunizia]]
* Lazhet e voe ur martolod en ur gwall-zarvoud nijerez d'an 18 a viz Mae 1954.  
### kantved
* E 2017 e voe staget kumunioù Ar Chapel-Wagelin ha Glenneg ouzh kumun Gazilieg.
## Brezhoneg
* 20,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

La_Chapelle-Gaceline_-_église_(971.0008.247).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù
## Pennadoù kar
* Gazilieg,
* Glenneg.
## Gevelliñ
## Levrlennadur
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez
*ar Chapel-Wagelin war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Kornon

**Kornon** a zo ur gumun e Breizh e kanton Gwern-Porc'hoed e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Gazilieg; e distrig Roc'h-an-Argoed e oa; dilamet e voe kanton Gazilieg e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Kornon en arondisamant Gwened bet krouet e 1800 hag e kanton Karantoer bet miret ha brasaet e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 36 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,67 % eus he foblañs e 1911. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour d'an 23 a viz Gouhere 1957.
## Brezhoneg
* 27,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Le dolmen nommé « Les Tablettes de Cournon » près de la Gacilly - Morbihan - Août 2015.jpg|Al liaven.

* Liaven "Les Tablettes de Cournon".

56 Cournon Monument aux morts.jpg|An iliz katolik ha monumant ar re varv.

* Iliz katolik *ar Galon Sakr*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost
.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
*Kornon war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù