open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pseudocolopteryx

***Pseudocolopteryx*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1905 gant an naturour arc'hantinat Miguel Lillo (1862-1931).

## Spesadoù
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad : 
* *[[Pseudocolopteryx acutipennis]]*,
* *[[Pseudocolopteryx citreola]]*,
* *[[Pseudocolopteryx dinelliana]]*,
* *[[Pseudocolopteryx flaviventris]]*,
* *[[Pseudocolopteryx sclateri]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Sayornis

***Sayornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad : 
* *[[Sayornis nigricans]]*
** *S. n. amnicola*, *angustirostris*, *aquaticus*, *latirostris*, ***nigricans*** ha *semiater*,
* ar c'helienaer fibi (*Sayornis phoebe*),
* *[[Sayornis saya]]*
** *S. s. quiescens* ha ***saya***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Norzhamerika, Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
L'Inconnue (Maupassant)

***L'Inconnue*** (*Ar vaouez dianav*) zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1885.

## Istor
Da gentañ e voe embannet er gazetenn *[[Gil Blas]]*, d'ar 27 a viz Genver 1885. Adembannet e voe er bloaz-se en dastumad ''Monsieur Parent''.

## An danevell
Unan eus danevelloù "parizian" an oberour eo.
E Pariz, war bont ar c'h-Concorde, en em gav ar baron Roger des Annettes gant ur vaouez dianav.

## Liammoù diavaez
* [L'Inconnue (1885) e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil)/L’Inconnue)

## Notennoù ha daveennoù
La Confidence (Maupassant)

***La Confidence*** (*Kuzhut*) zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1885.

## Istor
Da gentañ e voe embannet er gazetenn *[[Gil Blas]]*, d'an 20 a viz Eost 1885. Adembannet e voe er bloaz-se en dastumad ''Monsieur Parent''.

## An danevell
Ur varkizez hag ur varonez o kaozeal. Hag an eil da gontañ he dial diwar-goust he fried.

## Liammoù diavaez
* [La Confidence (1885) e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil)/La_Confidence)

## Notennoù ha daveennoù
Hemitriccus

***Phylloscartes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
* *[[Hemitriccus cinnamomeipectus]]*,
* *[[Hemitriccus cohnhafti]]*,
* *[[Hemitriccus diops]]*,
* *[[Hemitriccus flammulatus]]*
** *H. f. *'flammulatus*** hag ''olivascens'',
* ''[[Hemitriccus furcatus]]'',
* ''[[Hemitriccus granadensis]]''
** ''H. g. andinus'', ''caesius'', ''federalis'', ***granadensis***, ''intensus'', ''lehmanni'' ha ''pyrrhops'',
* ''[[Hemitriccus griseipectus]]''
** ''H. g. '''griseipectus*** ha *naumburgae*,
* *[[Hemitriccus inornatus]]*,
* *[[Hemitriccus iohannis]]*,
* *[[Hemitriccus josephinae]]*,
* *[[Hemitriccus kaempferi]]*,
* *[[Hemitriccus margaritaceiventer]]*
** *H. m. auyantepui*, *breweri*, *chiribiquetensis*, *duidae*, *impiger*, ***margaritaceiventer***, *rufipes*, *septentrionalis* ha *wuchereri*,
* *[[Hemitriccus minimus]]*,
* *[[Hemitriccus minor]]*
** *H. m. *'minor***, ''pallens'' ha ''snethlageae'',
* ''[[Hemitriccus mirandae]]'',
* ''[[Hemitriccus nidipendulus]]''
** ''H. n. '''nidipendulus*** ha *paulistus*,
* *[[Hemitriccus obsoletus]]*
** *H. o. *'obsoletus*** ha ''zimmeri'',	
* ''[[Hemitriccus orbitatus]]'',
* ''[[Hemitriccus rufigularis]]'',
* ''[[Hemitriccus spodiops]]'',
* ''[[Hemitriccus striaticollis]]''
** ''H. s. griseiceps'' ha ***striaticollis***,
* ''[[Hemitriccus zosterops]]''
** ''H. z. flaviviridis'' ha ***zosterops**'.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, un isspesad ha tregon (31) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Un fou ?

* *Ur pennad [[Un fou (Maupassant, 1885)]] zo ivez*.

***Un fou ?*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1884.

## Istor
* Da gentañ e voe embannet er gazetenn *[[Le Figaro]]* d'ar 1añ a viz Gwengolo 1884.
* E 1909 en *Œuvres complètes de Guy de Maupassant* (p. 273-283), embannet gant Louis Conard. 
* E 1912 en dastumad dalif *[[Misti (dastumad)|Misti]]* gant an embanner Paul Ollendorff,

## An danevell

## Liammoù diavaez
* [Un fou ? e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Le_Horla_(recueil,_Conard_1909)/Un_fou_%3F)

## Notennoù
Lessonia (evned)

***Lessonia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855), da zougen bri d'ar skiantour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Lessonia oreas]]*,
* *[[Lessonia rufa]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
La Tombe

***La tombe*** zo ur gontadenn gant Guy de Maupassant e 1884.

## Istor
Embannet e oa bet e *[[Gil Blas]]* an 29 a viz Gouhere 1884, sinet Maufrigneuse.

Adembannet e oa bet 1912 en dastumad dalif *[[Misti (dastumad)|Misti]]* gant Paul Ollendorff.

E 1967 e oa bet adembannet gant *Le Livre de poche*.

## An danevell
E bered Béziers emañ ar gward Vincent o paouez tapout an alvokad Courbataille a-greiz ma oa o tizouarañ korf ur vaouez yaouank...

## Embannadurioù
* 1884 - *La Tombe*. 
* 1907 - *La Tombe*, en *Œuvres complètes de Guy de Maupassant*, Paris, Louis Conard.
* 1967 - *La Tombe*, e-barzh **Misti**, dastumad ugent danevell diwar zorn Maupassant, Éditions Albin Michel, Le Livre de poche n° 2156.
* 1974 - *La Tombe*, Maupassant, contes et nouvelles, texte établi et annoté par Louis Forestier, Bibliothèque de la Pléiade, Gallimard.
## Notennoù
Lucius Verus

**Lucius Verus** a oa impalaer Roma adalek ar 7 Meurzh 161 betek fin miz C'hwevrer 169, gant Marcus Aurelius.

**Lucius Ceionius Commodus** a oa ganet d'ar 15 a viz Kerzu 130. E familh, eus renk ar senedourien, a oa ginidik eus Etruria, eus kêr Faenza, war a seblant.

Pa voe advabet gant an impalaer Hadrian, e miz Kerzu 136, e voe adanvet **Lucius Aelius Caesar.**

A-raok mervel e c'houlennas Hadrian digant Antoninus Pius advabañ Lucius Aelius Caesar d'e dro.

Marcus Aurelius ha Lucius Aelius a zo bet anvet *august* (= impalaer) d'ar 7 Meurzh 161. Adalek an deiz-se, Lucius Aelius a gemeras evitañ an anv **Lucius Verus**. 

Marcus Aurelius a zimezas e verc'h Ania Lucilla da Lucius Verus er bloaz 164. 

Brezel a savas er bloaz 163 etre Roma hag ar Barted, diwar-benn Kappadokia hag Armenia. Aloubet e voe ul lodenn vras eus douar ar Barted (Mezopotamia, Media) gant Marcus Aurelius ha Lucius Verus. D'an 12 a viz Here 166 e voe lidet an trec'h e Roma.

Ur pennadig goude, e oa ret dezho mont da vrezeliñ e Pannonia a-enep Germaned. En em staliañ e reont en Aquileia.

Lucius Verus, kouezhet klañv, e varvas e *Altinum*, ouzh genou ar stêr Piave, e fin miz C'hwevrer 169

## Daveoù
Emgann Bacsil Ridge

**Emgann Bacsil Ridge** (filipineg: *Labanan sa Gulod ng Bacsil*) a oa bet stourmet d'an 19 a viz Meurzh 1945. Ul lodenn e oa eus emgannoù Kampagn Filipinez e-pad an Eil Brezel-bed war Talbenn ar Meurvor Habask. Ar stourm a oa bet etre soudarded filipinezat ar 121st Infantry Regiment, Philippine Commonwealth Army, USAFIP-NL, renet gant ar c'homandant Russell W. Volckmann, a-enep nerzhioù Lu Impalaeriezh Japan renet gant ar jeneral Tomoyuki Yamashita. An disoc'h a voe aloubadeg San Fernando, La Union d'an 23 a viz Meurzh 1945, gant Bacnotan, La Union goude daou viz stourm.

An emgann a oa bet unan doare guerilla.
## Notennoù ha daveennoù
Nesotriccus ridgwayi

***Nesotriccus ridgwayi*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.Ar spesad nemetañ er genad *Nesotriccus* an hini eo. Dougen a ra anv an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929), roet dezhañ gant ur skiantour stadunanat all : Charles Haskins Townsend (1859-1944).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar artropoded, ha frouezh gwech an amzer.

## Annez
Brosezat eo ar spesad en Isla del Coco, er Meurvor Habask.

## Liammoù diavaez
*  ''Nesotriccus ridgwayi'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Nesotriccus ridgwayi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Un fou (Maupassant, 1885)

* *Ur pennad [[Un fou ?]] zo ivez*.

***Un fou*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885. En embannadurioù zo e kaver an anv *Fou*, hep ar ger-mell.

## Istor
*Da gentañ e voe embannet er gazetenn *[[Le Gaulois]]* d'an 2 a viz Gwengolo 1885. 
*Adembannet e voe er bloaz goude en dastumad ''Monsieur Parent'' gant an embanner Paul Ollendorff.

Arabat droukveskañ gant an danevell all Un fou ?, embannet en 1884.

## An danevell
E burev ur barner brudet, setu kavet e zeizlevr gant un noter.

## Liammoù diavaez
* [Un fou (1886) e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil)/Un_fou)

## Notennoù
Imprudence (Maupassant)

***Imprudence*** (*Dievezh*) zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1885.

## Istor
Da gentañ e voe embannet er gazetenn *[[Gil Blas]]*, d'ar 15 a viz Gwengolo 1885. Adembannet e voe er bloaz-se en-eeun en dastumad ''Monsieur Parent'' gant an embanner Paul Ollendorff.

## An danevell

## Liammoù diavaez
* [Imprudence  (1885) e Wikisource](https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil)/Imprudence)

## Notennoù ha daveennoù
Charles Haskins Townsend

**Charles Haskins Townsend**, bet ganet d'an 29 a viz Gwengolo 1859 e Parnassus (Pennsylvania, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 28 a viz Genver 1944 e Miami (Florida, SUA), a oa ul loenoniour stadunanat.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **N** : *[[Nesotriccus ridgwayi|Nesotriccus]]*.
### [[Spesad]]où
* **N** : *[[Nesotriccus ridgwayi]]*,
* **O** : *[[Oceanodroma socorroensis]]*.
### [[Isspesad]]où
* **A** : *[[Artemisiospiza belli|Artemisiospiza belli cinerea]]*,
* **J** : *[[Junco hyemalis|Junco hyemalis oreganus]]* (junko glas-sklent),
* **M**
: *[[Melospiza melodia|Melospiza melodia graminea]]* (brean kaner), *[[Melozone fusca|Melozone fusca jamesi]],
* *'P*' : *Puffinus auricularis''.
Tomoyuki Yamashita

**Tomoyuki Yamashita** (*山下 奉文* Yamashita Tomoyuki), ganet d'an 8 a viz Du 1885 ha lazhet d'an 23 a viz C'hwevrer 1946, anvet ivez **Tomobumi Yamashita**, a oa ur jeneral e tirlu Lu Impalaeriezh Japan e-pad an Eil Brezel-bed. 

E penn aloubadeg Malaya ha Singapour, deuet e oa brav gantañ o aloubiñ an daou lec'h e-doug 70 devezh. Hervez ar c'hentañ ministr saoz Winston Churchill, e oa bet graet eus an aloubadennoù-se "worst disaster" hag "largest capitulation" en istor milourel ar Rouantelezh-Unanet. Abalamour d'e obererezhioù ampart, Yamashita a oa bet lesanvet "**the Tiger of Malaya**". Pelloc'h er brezel e oa bet fiziet ennañ difennerezh Filipinez diouzh an nerzhioù lu stadunanat ha filipinat. Daoust ma oa o koll douaroù, dont a reas a-benn memestra da zerc'hel ul lodenn eus Luzon betek kodianidigezh Japan e miz Meurzh 1945.

Goude ar brezel, Yamashita a oa bet barnet evit torfedoù brezel sevenet gant e nerzhioù lu e-pad prantad difennerezh Filipinez e 1944. Ar prosez a voe unan burutellet garv, Yamashita a voe lakaet kiriek da obererezhioù mantrus e nerzhioù lu hep ma ne vefe prouenn ebet e vefe bet kelaouet eus kement-se. Ouzhpenn-se darn eus an torfedoù brezel a oa bet sevenet gant nerzhioù lu na oant ket dindan e urzhioù. Un diaz nevez a oa bet savet a-fed Gwir: ar penn brezel a zo kablus eus torfedoù ar soudarded izeloc'h evit e renk dre ar fed ne vefe ket furchet gant ar penn brezel evit gouzout hiroc'h ha talet ouzh outo. Graet eo hiziv-an-deiz c'hoazh "the Yamashita standard" eus kement-mañ. Yamashita a voe kondaonet d'ar marv en desped da reuz gant ofiserien Kevredet a oa sabatuet gant ar barn. Krouget e voe e 1946.
## Ar prosez
Reizhegezh ar prosez graet buan-ha-buan a oa bet burutellet garv. Betek tud arbennikaet war ar Gwir evel Frank Murphy, en doa klemmet war meur a lodenn teknikel eus ar prosez: degemer prouennoù diasur-tre, ha dre vras ar vank a labour gwirion gant an ofiserien a rene al lez-varn. Da skouer, prouennoù anat ne oa ket Yamashita ar penn uhelañ war an holl bagadoù lu er Filipinez, a oa bet nac'het da vezañ diskouezet e-pad ar prosez.

 
Ar prokulor war an torfedoù brezel Allan A. Ryan en devoa embannet sklaer e oa dre urzh ar Jeneral MacArthur ha pemp jeneral all, gant lez-varn uhel Stadoù-Unanet Amerika, e oa bet lakaet Yamashita d'ar marv evit ar pezh a ao bet graet gant e soudarded hep urzh nag asant ha memes hep en gouzout. Hervez daou lez-varn uhel stadunanat disentez e oa bet graet eus ar varnadenn "a trial a miscarriage of justice, an exercise in vengeance, and a denial of human rights".
Le Chevalier au papegau

***Le Chevalier au papegau*** zo ur gontadenn c'hallek dizanv eus ar Grennamzer, war-dro dibenn ar , kaoz enni eus ar Roue Arzhur.

## Ar gontadenn
Emañ Arzhur, Arthur Pendragon er skrid gallek, gant e gleze Kaledvoulc'h, * Chastiefol* e galleg, o kantren dre ar vro, ha gantañ ur seurt peroked, anvet *papegau*, a gan meuleudi d'e vestr.

Dont a rafe tem ar peroked hanterour etre marc'heg hag itron eus * Las novas del papagay*, barzhoneg okitanek gant Arnaut de Carcassés.

Kentañ ma voe embannet *Le Chevalier au Papegau* a voe en 1896, e Halle en Alamagn, gant al lenneg Ferdinand Heuckenkamp.

## Levrioù
*"*Le Conte de papegaulx, qui contient les premières aventures qui avindrent au bon Roy Artus*", Bibliothèque nationale, Fonds français 2154. 
**Le Conte du papegau*, notennoù gant Hélène Charpentier ha Patricia Victorin, Paris, Édition Champion, Champion classiques, 2004
**Le Chevalier au papegau*, troet e galleg a vremañ gant Danielle Régnier-Bohler, e *La Légende arthurienne. Le Graal et la Table ronde*, Robert Laffont, Bouquins, Paris, 1989 
*Bossuat Robert, « *Chevalier au papegaut* », Dictionnaire des lettres françaises: le Moyen Âge, éditions Geneviève Hasenohr et Michel Zink, Paris, Fayard, 1992
*Girbea, Catalina, « *Du dragon au perroquet: les débuts de la royauté arthurienne entre la corne et la plume* », Cornes et plumes dans la littérature médiévale: attributs, signes et emblèmes, éd. Fabienne Pomel, Rennes, Presses universitaires de Rennes (Interférences), 2010,
Inezia

***Inezia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1909 gant an ergerzher ha naturour stadunanat George Kruck Cherrie (1865-1948).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Inezia caudata]]*
** *I. c. *'caudata*** hag ''intermedia'',
* ''[[Inezia inornata]]'',
* ''[[Inezia subflava]]''
** ''I. s. obscura'' ha ***subflava**',
* *[[Inezia tenuirostris]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
-65

689 *Ab Urbe Condita* = -65 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman
* Diktatour (*imperium extraordinarium)* : Gnaeus Pompeius Magnus
* Koñsuled : Lucius Aurelius Cotta & Lucius Manlius Torquatus
### Afrika
#### Ejipt
* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos ''Auletes''.
### Reter-Nesañ
#### Judea
* Aristobul II
#### Pontos
* Pompeius zo trec'h war Mithridates.
### Azia
## Arzoù, Skridoù, ha Skiantoù
## Relijionoù
## Ganedigezhioù -65
## Marvioù -65
## Daveoù
-64

690 *Ab Urbe Condita* = 64 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Republik roman
* Diktatour (*imperium extraordinarium*) : Gneus Pompeius
* Koñsuled : Lucius Iulius Caesar & Caius Martius Figulus

### Afrika
* Ejipt : Ptolemaios XII Neos Dionysios ''Auletes''

### Reter-nesañ

#### Judea
* Aristobul II

#### Pontus
* Goude trec'h Pompeius war Mithridates, ar vro a zo kenstaget ouzh ar Republik roman da heul Syria ha Cilicia. Kappadokia, Kolchida, ha Judea a zo adalek bremañ broioù *"klianted"* eus ar Republik roman.
*En em zistrujañ a ra Mithridates, gant sikour ur soudard galian.

### Azia

## Arzoù, Skridoù, ha Skiantoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -64

## Marvioù -64

## Levrioù talvoudus

## Daveoù
Olivier Lepick

**Olivier Lepick**, bet ganet e 1968 e Naoned, zo un istorour. E 2020 e voe dilennet da vaer Karnag (UDI). 

Goude tapet un diplom skiantoù politikel en deus graet un doktorelezh istor ha skiantoù politikel.

E 2008 e voe anvet da bennsekretour Sogeti (*SOciété pour la Gestion de l'Entreprise et Traitement de l'Information*), un iskevredad eus an embregerezh etrebroadel  Capgemini (350&000 a dud e tremen 50 Stad ha 18 milmilion € a gengreadur e 2021 )

## Oberennoù
**La Grande Guerre chimique 1914-1918*, Paris, PUF, 1998 
**Les armes chimiques*, Paris, PUF, 1999
**Les armes biologiques* (a-gevret gant Patrice Blinder), Paris, PUF, 2001 
**Le terrorisme non conventionnel, chimique, biologique et nucléaire*, Paris, PUF, 2003 

## Liammoù diavaez
* Pennad diwar e benn en Ouest-France 
## Notennoù
Pseudelaenia leucospodia

***Pseudelaenia leucospodia*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *Elaenia leucospodia* (kentanv) da gentañ-penn (e 1877) gant an evnoniour poloniat Władysław Taczanowski (1819-1890).Ar spesad nemetañ er genad *Pseudelaenia* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Suamerika, e mervent Ecuador, gwalarn Perou.

## Liammoù diavaez
*  ''Pseudelaenia leucospodia'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Pseudelaenia leucospodia'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Blanc et Bleu

***Blanc et Bleu*** zo ur gontadenn gant Guy de Maupassant e 1885.

## Istor
Kentañ ma voe embannet a oa e *[[Gil Blas]]* an 3 a viz C'hwevrer 1885, sinet Maufrigneuse.

Adembannet e oa bet e 1907 en *Œuvres complètes de Guy de Maupassant*, gant an Éditions Conard, hag adarre e 1912 en dastumad dalif Misti gant Paul Ollendorff.

## An danevell
En e vag emañ an daneveller gant e vignon Pol. Ha hennezh ha kontañ un istor erc'h.

## Embannadurioù
* 1885 - *Blanc et Bleu*. 
* 1912 - En dastumad dalif *[[Misti (dastumad)|Misti]]* gant Paul Ollendorff.
* 1907 - *Blanc et Bleu*, en *Œuvres complètes de Guy de Maupassant*, Paris, Louis Conard.
* 1967 - *Blanc et Bleu*, e-barzh **Misti**, dastumad ugent danevell diwar zorn Maupassant, Éditions Albin Michel, Le Livre de poche n° 2156.
* 1974 - *Blanc et Bleu*, Maupassant, contes et nouvelles, texte établi et annoté par Louis Forestier, Bibliothèque de la Pléiade, Gallimard.

## Notennoù
Pseudotriccus

***Pseudotriccus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1885 gant an evnoniourien bolonat Władysław Taczanowski (1819-1890) hag alaman Hans von Berlepsch (1850-1915).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pseudotriccus pelzelni]]*
** *P. p. annectens*, *berlepschi*, ***pelzelni*** ha *peruvianus*,
* *[[Pseudotriccus ruficeps]]*,
* *[[Pseudotriccus simplex]]*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Coco, coco, coco frais !

***Coco, coco, coco frais !*** zo ur gontadenn gant Guy de Maupassant e 1878.

## Istor
Kentañ ma voe embannet an danevell ***Coco, coco, coco frais !*** a voe er gelaouenn *La Mosaïque*, d'ar 14 a viz Gwengolo 1878, sinet Guy de Valmont. 
Adembannet e oa bet e 1912 en dastumad dalif *[[Misti (dastumad)|Misti]]* gant Paul Ollendorff.

E dibenn an XIXvet kantved e veze marc'hadourien bale-kêr o werzhañ un evaj anvet "coco", diwar valv.

## An danevell
Un niz yaouank a gont istor e eontr a gav ur marc'hadour koko war e hent.

## Embannadurioù
* 1885 - *Coco, coco, coco frais!*. 
* 1907 - *Coco, coco, coco frais!*, en *Œuvres complètes de Guy de Maupassant*, Paris, Louis Conard.
* 1967 - *Coco, coco, coco frais!*, e-barzh **Misti**, dastumad ugent danevell diwar zorn Maupassant, Éditions Albin Michel, Le Livre de poche n° 2156.
* 1974 - *Coco, coco, coco frais!*, Maupassant, contes et nouvelles, texte établi et annoté par Louis Forestier, Bibliothèque de la Pléiade, Gallimard.
Platyrinchus

***Platyrinchus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1805 gant al loenoniour gall Anselme Gaëtan Desmarest (1784-1838).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Platyrinchus cancrominus]]*,
* *[[Platyrinchus coronatus]]*
** *P. c. *'coronatus***, ''gumia'' ha ''superciliaris'',
* ''[[Platyrinchus flavigularis]]''
** ''P. f. '''flavigularis*** ha *vividus*,
* *[[Platyrinchus leucoryphus]]*,
* *[[Platyrinchus mystaceus]]*
** *P. m. albogularis*, *bifasciatus*, *cancromus*, *duidae*, *imatacae*, *insularis*, ***mystaceus***, *neglectus*, *niveigularis*, *partridgei*, *perijanus*, *ptaritepui*, *ventralis* ha *zamorae*,
* *[[Platyrinchus platyrhynchos]]*
** *P. p. amazonicus*, *nattereri*, ***platyrhynchos*** ha *senex*,
* *[[Platyrinchus saturatus]]*
** *P. s. pallidiventris* ha ***saturatus***.

O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, pemp isspesad warn-ugent (25) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Myiornis

***Myiornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1859 gant al loenoniour paraguayat Arnoldo de Winkelried Bertoni (1878-1973).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myiornis albiventris]]*,
* *[[Myiornis atricapillus]]*,
* *[[Myiornis auricularis]]*
** *M. a. *'auricularis*** ha ''cinereicollis'',
* ''[[Myiornis ecaudatus]]''
** ''M. e. '''ecaudatus*** ha *miserabilis*.

O c'havout a reer e Kreiz (*Myiornis atricapillus* hepken) ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Araragi (kelaouenn)

**Araragi** (アララギ) a oa ur gelaouenn lennegel japanat embannet etre 1908 betek 1997.
## Istor
Araragi a oa bet krouet gant Itō Sachio e 1908. Bez e oa ivez embanner ar gelaouenn betek e varv er bloavezh 1913. Shimagi Akahiko en devoa kemeret e blas evel embanner.

Embannet e vez dreist-holl barzhonegoù doare tanka (barzhonegoù berr). Ur strollad barzhed o devoa kemeret perzh er gelaouenn a zo bet brudet dre an anv **Skol Araragi**.

Goude an Eil Brezel-bed, Araragi a gendalc'has da vezañ embannet betek miz Kerzu 1997.
Ça ira (Maupassant)

***Ça ira*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.

## Istor
Kentañ ma voe embannet a voe e *[[Gil Blas]]* d'an 10 a viz Du 1885. 
Goude e voe adembannet en dastumad *[[Monsieur Parent (dastumad)|Monsieur Parent]]* en 1885 e ti an embanner Paul Ollendorff.
E 1979 e voe adembannet en eil levrenn *Contes et Nouvelles*, e *Bibliothèque de la Pléiade* an ti-embann Gallimard.
E 1988 e voe adembannet gant Folio classique, e ti Gallimard.

## An danevell
En ur gêr vihan, emañ an daneveller o klask ur stal-vutun. Pa gav unan ec'h anavez ar berc'hennez, *ça ira*, a veze gantañ o roeñvat e Chatou.

## Lenn ar skrid orin
* Skrid an danevell e pajenn gentañ *Gil Blas* e 1885.
* [Skrid an danevell](https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil,_Ollendorff_1886)/Ça_ira) e Wikisource, diwar embannadur Paul Ollendorff.

## Notennoù
Ça ira

***Ça ira*** zo un droienn c'hallek hag anv meur a dra.

## Kanaouennoù
* ***[[Ah ! ça ira]]***, savet gant Ladré en 1790.
* ***[[Ça ira (chanson)|Ça ira]]*** savet gant Fabien Nataf ha kanet gant Joyce Jonathan en 2013

## C'hoarigan
* ***[[Ça ira (c'hoarigan)]]*** gant Roger Waters, krouet en 2004.

## Lennegezh
* ***[[Ça ira (Maupassant)|Ça ira]]***, danevell gant Guy de Maupassant.

## Istor
* **Ça ira**, lestr gall en emgann Genova e 1785.
Polioxolmis rufipennis

***Polioxolmis rufipennis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *Muscisaxicola rufipennis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1874) gant an evnoniour poloniat Władysław Taczanowski (1819-1890).Ar spesad nemetañ er genad *Polioxolmis* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Polioxolmis rufipennis bolivianus*, eus kreiz Bolivia da hanternoz Chile ha gwalarn Arc'hantina,
* *P. r. *'rufipennis**', e Perou ha kornôg Bolivia.

## Liammoù diavaez
*  ''Polioxolmis rufipennis'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Polioxolmis rufipennis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Lathrotriccus

***Lathrotriccus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1986 gant an evnoniour stadunanat Wesley E. Lanyon (1926-2017) hag e vab Scott (1956-).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Lathrotriccus euleri]]*
** *L. e. argentinus*, *bolivianus*, ***euleri***, *flaviventris* ha *lawrencei*,
* *[[Lathrotriccus griseipectus]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Impalaeriezh Japan

**Impalaeriezh Japan** (大日本帝國 **Dai Nippon Teikoku**, "Impalaeriezh Veur Japan") a veze graet eus Bro Japan etre an Adsav Meiji e 1868 betek ma voe lakaet da dalvezout Bonreizh Japan 1947.

Bliv e oa bet lusk evit ar greanterezh ha war dacehnn ar vilouriezh e Japan gant al lugan *Fukoku Kyōhei* (富國強兵, "Pinvidikat ar vro, kreñvat an nerzhioù lu") ar pezh a oa bet estonus evit broioù ar C'hornôg. Gant an nezvezadur e oa deuet a-benn an Impalaeriezh da dizhout live ur galloud bedel, dreist-holl goude bezañ bet trec'het Impalaeriezh Rusia e-pad ar Brezel etre Japan ha Rusia ha dre ma oa krog Impalaeriezh Japan da gaout trevadennoù goude ar C'hentañ Brezel etre Sina ha Japan, Emsavadeg ar Vokserien hag ar C'hentañ Brezel-bed. 

Kudennoù politikel hag ekonomikel ar bloavezhioù 1920 a awenas ul luskad milourel ha trevadennel. Impalaeriezh Japan a gemeras perzh en Ahel Roma-Berlin-Tokyo hag en em ledas war un darn eus Azia ar Meurvor Habask e-pad an Eil Brezel-bed. 

Nerzhioù lu Impalaeriezh Japan a oa deuet a-benn da dizhout palioù an emled trevadennel e-pad an Eil Brezel etre Sina ha Japan (1937–1945) ha Brezel ar Meurvor Habask. En desped da-se goude meur a goll ha goude diskleriadur brezel an Unvaniezh soviedel hag aloubadeg Manchouria, gant Bombezadennoù atomek Hiroshima ha Nagasaki, an Impalaeriezh a godianas d'ar 15 a viz Eost 1945. E dalc'h Stadoù-Unanet Amerika, ur vonreizh nevez a voe savet gant sikour SUA. E 1947 e oa lakaet da dalvezout, ar pezh a zegasas fin da impalaeriezh Japan. Er bloavezhioù 1950 e oa c'hoazh dalc'het Japan, mare an adsavidigezh e vez graet eus ar mare-se. Pa oa kroget Brezel Korea e oa bet tennet an holl nerzhioù lu stadunanat eus ar vro hep kudenn. Graet e vez "Stad Japan" pe "Japan" eus ar vro abaoe.

An impalaerien abaoe ar marevezh Meiji ha Taishō, ha nebeutoc'h er marevezh Shōwa, a vez graet anezho hervez anv ar marevezh ur wech marvet: Impalaer Meiji (Mutsuhito), Impalaer Taishō (Yoshihito), hag Impalaer Shōwa (Hirohito).
Silvicultrix

***Silvicultrix*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1986 gant an evnoniour stadunanat Wesley E. Lanyon (1926-2017).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged, a ya d'ober ar genad :
* *[[Silvicultrix diadema]]*
** *S. d. *'diadema***, ''gratiosa'', ''jesupi'', ''rubellula'' ha ''tovarensis'',
* ''[[Silvicultrix frontalis]]''
** ''S. f. albidiadema'' ha ***frontalis***,
* ''[[Silvicultrix jelskii]]'',
* ''[[Silvicultrix pulchella]]''
** ''S. p. '''pulchella*** ha *similis*,
* *[[Silvicultrix spodionota]]*
** *S. s. boliviana* ha *spodionota*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, unnek (11) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e vezent er genad *[[Ochthoeca]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
L'Épingle

***L'Épingle*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.

## Istor
Kentañ ma voe embannet a voe e *[[Gil Blas]]* d'an 13 a viz Eost 1885.
Goude e voe adembannet en dastumad *[[Monsieur Parent (dastumad)|Monsieur Parent]]* en 1886 e ti an embanner Paul Ollendorff.
E 1979 e voe adembannet en eil levrenn *Contes et Nouvelles*, e *Bibliothèque de la Pléiade* an ti-embann Gallimard.
E 1988 e voe adembannet an dastumad *[[Monsieur Parent (dastumad)|Monsieur Parent]]* er rumm *Folio Classique*.

## An danevell
E ti ur Gall harluet, e wel an daneveller ur spilhenn-vlev stag ouzh ar voger. Ha d'an den douezhet e komz an ostiz eus e c'hlac'har a garantez.

## Liammoù diavaez
* Embannadur ''Gil Blas'', 1885
* [Embannadur Paul Ollendorff, 1886](https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil,_Ollendorff_1886)/L’Épingle).
Andrés Manuel López Obrador

**Andrés Manuel López Obrador**, ganet d'an 13 a viz Du 1953, berraet alies en **AMLO**, zo ur politikour mec'hikan ha prezidant ar vro. Dilennet eo bet goude dilennadegoù prezidant Mec'hiko 2018 ha kadoriet e vo d'ar 1añ a viz Kerzu 2018. Sellet a reer outañ evel ur politikour poblelour ha broadelour eus an tu kleiz. López Obrador a zo bet ur politikour penn en istor Mec'hiko abaoe 20 vloaz.

Diazez e brogram prezidant a zo stourm a-enep ar baourentez, ar mafia hag ar breinadur er vro.
## Stourm a-enep an torfederezh e Mec'hiko
Pa oa e penn ar gêr-benn, Andrés Manuel López Obrador en doa klasket talañ ouzh an torfedoù hag ar feulster ramzel. Setu grafikoù savet a-ziwar sifroù ar polis. E ruz ar bloavezhioù ma oa e penn ar gêr.

Extorsiones en el mandato de López Obrador en el DF.svg|Laeradennoù arc'hant
File:Robos a transeúnte en el mandato de López Obrador en el DF.svg|Laeradennoù
File:Homicidios dolosos en el mandato de López Obrador en el DF.svg|Muntroù
File:Robo de vehículos en el mandato de López Obrador en el D.F.svg|Laeradennoù otoioù
File:Secuestros en el mandato de López Obrador en el DF.svg|Dalc'hidigezh trevourien gant torfedourien
Henry Céard

**Henry Céard**, ganet e 1851 e Bercy ha marvet e Pariz e 1924, a oa ur romantour gall. Mignon e oa da Émile Zola betek an afer Dreyfus.

## Oberennoù
**[[Les Soirées de Médan]]*, gant Émile Zola, Guy de Maupassant, Joris-Karl Huysmans, **Henry Céard**, Léon Hennique ha Paul Alexis (1880)
**Une belle journée* (1881)
**Terrains à vendre au bord de la mer* (1906)
**Descente des Anglais dans la presqu'île de Quiberon en 1746, récit d'un témoin* (1906)
**Sonnets de guerre, 1914-1918* (1919)
;C'hoariva
**Tout pour l'honneur*, drame en 1 acte, en prose, tiré de la nouvelle d'Émile Zola « Le Capitaine Burle », Paris, Théâtre-Libre, 1887
**Les Résignés*, comédie en 3 actes, en prose, Paris, Théâtre-Libre, 1889
**Laurent*, comédie en 1 acte, en vers, avec J.-L. Croze, Paris, Théâtre de l'Odéon, 1909
**Le Mauvais Livre et quelques autres comédies* (1922)
;Rakskridoù
**Édition collective des œuvres d'[[Alphonse Daudet]]*, éditions Houssiaux, 1899
;oberennoù dalif
**Le Huysmans intime de Henry Céard et Jean de Caldain*, gant Pierre Cogny, Nizet, Paris, 1957
**Edmond de Goncourt et Henry Céard. Correspondance inédite, 1876-1896, suivie de Coups d'œil et clins d'yeux, journal inédit, 1874-1875, de Henry Céard*, Nizet, Paris, 1965
**Visages du naturalisme*, kinniget gant Colin Burns, Mestengo Press, London, Canada, 1989

### Levrlennadur
* Ronald Frazee, *Henri Céard : idéaliste détrompé*, Paris, Presses Universitaires de France, 1963.
* C. A. Burns, *Henry Céard et le naturalisme*, J. Goodman, 1982.
* Agnès Sandras, * Quand Céard collectionnait Zola*, Paris, Garnier Flammarion, 2012.
Phelpsia inornata

***Phelpsia inornata*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *Myiozetetes inornatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1869) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895).Ar spesad nemetañ er genad *Phelpsia* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned peurvuiañ ha kemer frouezh bihan gwech an amzer.

## Annez
Brosezat eo ar spesad e hanternoz Venezuela.

## Liammoù diavaez
*  ''Phelpsia inornata'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Phelpsia inornata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Isurium Brigantium

**Isurium Brigantium** a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia, el lec'h m'emañ bremañ kêriadenn Aldborough e North Yorkshire, e Bro-Saoz. Kêr-benn ar Vriganted eo bet ivez.

## Anv
Isurium Brigantum

* Ptol. II.3.10 : *Isurium*
* I.A 4653 (Iter I) : *Isurium*
* I.A 4683 (Iter II) : *Isuriam*
* I.A 4761 (Iter V) : *Iusubrigantum*
* Ravenna 10838 : *Coguveusuron*

Dianav eo talvoudegezh an anv-se. Marteze eo liammet ouzh anv ar stêr Ure (Yorkshire), pe marteze eo kar d'an anv Isara (stêrioù a gaver e Bavaria, e Bro-C'hall)

## Daveoù
En wagon

***En wagon*** zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.

## Istor
Kentañ ma voe embannet a voe e *[[Gil Blas]]* d'ar 24 a viz Meurzh 1884. 
Goude e voe adembannet en dastumad *[[Monsieur Parent (dastumad)|Monsieur Parent]]* en 1885 e ti an embanner Paul Ollendorff, dastumad adembannet gant Folio classique, e ti Gallimard e 1988.
E 1979 e voe adembannet en eil levrenn *Contes et Nouvelles*, e *Bibliothèque de la Pléiade* an ti-embann Gallimard.

## An danevell

## Lenn ar skrid orin
* Skrid an danevell https://fr.wikisource.org/wiki/Monsieur_Parent_(recueil,_Ollendorff_1886)/En_wagon e Wikisource, diwar embannadur Paul Ollendorff.

## Notennoù
-62

692 *Ab Urbe Condita* = 62 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Republik roman
* Diktatour : Gnaeus Pompeius Magnus
* Koñsuled : Didius Iunius Silanus & Lucius Licinus Murena
* Catilina ha 3000 irienner a zo lazhet e Pistoïa
* En dro diouzh ar Reter, un trec'hlid a zo roet da Bompeius e Roma.
* Difredet eo arme Pompeius, mes nac'hañ a ra ar Sened e vefe roet douarioù d'ar soudarded kozh er Reter.

### Afrika

#### Ejipt
* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos ''Auletes''.

### Reter-nesañ

#### Judea
* Hyrcan II

### Azia

## Arzoù, Skridoù, ha Skiantoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

## Daveoù
Philohydor lictor

***Philohydor lictor*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *L*[anius]. *Lictor* (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).Ar spesad nemetañ er genad *Philohydor* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
* *Philohydor lictor *'lictor**', eus reter Kolombia, dre ar Gwianaoù, da vBolivia ha reter ha kreiz Brazil,
* *P. l. panamensis*, e reter Panamá ha hanternoz Kolombia.

## Liammoù diavaez
*  ''Philohydor lictor'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Philohydor lictor'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Griseotyrannus aurantioatrocristatus

***Griseotyrannus aurantioatrocristatus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *T*[yrannus]. *aurantio-atro cristatus* [sic] (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).Ar spesad nemetañ er genad *Griseotyrannus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kemer frouezh ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Griseotyrannus aurantioatrocristatus *'aurantioatrocristatus**', eus Bolivia da bParaguay, hanternoz Arc'hantina, Uruguay ha kreisteiz Brazil,
* *G. a. pallidiventris*, e reter Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Griseotyrannus aurantioatrocristatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Griseotyrannus aurantioatrocristatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
La Dot

***La Dot*** zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.

## Istor
Kentañ ma voe embannet *La Dot* a voe er pemdezieg *[[Gil Blas]]* d'an 9 a viz Gwengolo 1884.
Adembannet e voe e 1886 en dastumad *[[Toine (dastumad)|Toine]]*.

## An danevell

## Embannadurioù

## Notennoù
Stigmatura

***Stigmatura*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1866 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Stigmatura budytoides]]*
** *S. b. *'budytoides***, ''flavocinerea'', ''gracilis'' hag ''inzonata'',
* ''[[Stigmatura napensis]]''
** ''S. n. bahiae'' ha ***napensis**'.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
La Moustache (Maupassant)

***La Moustache*** zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor
Da gentañ e voe embannet *La Moustache* e *[[Gil Blas]]* an 31 a viz Gouhere 1883, sinet *Maufrigneuse* evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad *[[Toine (dastumad)|Toine]]* e 1886.

## An danevell

## Embannadurioù

## Notennoù
Sublegatus

***Sublegatus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1868 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Sublegatus arenarum]]*
** *S. a. *'arenarum***, ''atrirostris'', ''glaber'', ''orinocensis'', ''pallens'' ha ''tortugensis'',
* ''[[Sublegatus modestus]]''
** ''S. m. brevirostris'' ha ***modestus**',
* *[[Sublegatus obscurior]]*.

O c'havout a reer e Kreiz (*Sublegatus arenarum* hepken) ha Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Neopipo cinnamomea

***Neopipo cinnamomea*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *Pipra* [sic] *cinnamomea* (kentanv) da gentañ-penn (e 1869) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895).Ar spesad nemetañ er genad *Neopipo* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar artropoded peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e takadoù 'zo eus Suamerika :
* *Neopipo cinnamomea *'cinnamomea**', eus reter Kolombia ha kreisteiz Venezuela da reter Ecuador, reter Perou ha kornôg ha kreiz al lodenn Amazonia eus Brazil,
* *N. c. helenae*, e Gwianaoù ha hanternoz Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Neopipo cinnamomea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Neopipo cinnamomea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Wayne Allwine

**Wayne Allwine** a oa un aktour stadunanat ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1947 e Glendale, e kontelezh Los Angeles e Kalifornia. Mervel a reas d'an 18 a viz Mae 2009 e Los Angeles gant an diabet.

Mouezh saoznek ofisiel Mickey Mouse e voe eus 1977 betek 2009. Dimezhet e oa da Russi Taylor, mouezh ofisiel Minnie Mouse abaoe 1986.
Clarence Nash

**Clarence Nash**, lesanvet "*Ducky Nash*", a oa un aktor stadunanat, ganet d'ar 7 a viz Kerzu 1904 e Watonga ha marvet d'an 20 a viz C'hwevrer 1985 e Glendale.

Gantañ e voe graet mouezh an dudenn Donald Duck e-pad ouzhpenn 50 vloaz. Ober a reas ivez mouezh Daisy Duck meur a wech, koulz ha mouezhioù o bugale Huey, Dewey ha Louie Duck.
Mickey Mouse Clubhouse

Ur stirad bevaat stadunanat eo.
## Mickey
* Donald Duck
* Daisy Duck
* Goofy
* Pluto (Disney)
* Minnie Mouse
* Mickey Mouse
Eugène Manet en Enez Wight

**Eugène Manet en Enez Wight** zo un eoullivadur gant Berthe Morisot e 1875. Emañ he fried Eugène Manet o sellout dre ur prenestr ouzh porzh Enez Wight. 

War ziskouez emañ an oberenn er mirdi Marmottan Monet, e Pariz.
Yann Kadioù

**Yann Kadioù**, *Jean Cadiou* en ti-kêr, a oa ur barzh breizhat en .

Ganet e voe e Gwerliskin d'ar 17 a viz C'hwevrer 1834, mad da Jozeb Kadioù ha da Vari Tousel.
E Kastell-Paol e reas e studioù kent mont da gloerdi Kemper, ma voe beleget d'an oad a 25 bloaz, d'an 9 a viz Ebrel 1859.
Goude bout bet rejant e Pontekroaz, kure e Plouvorn e 1861 hag e Kraozon e 1863 e voe lakaet da aluzener ar Verdeadurezh er bloaz 1867.

War-dro 1870 e troas a-du gant mennozhioù frankizour e vignon meur an tad Yasent (Charlez Loyson) ; e 1874, oadet 40 vloaz neuze, e tilezas ar soutanenn, e gredennoù hag e vro da vont da Geneva, ma varvas goude 1897.

Blaz an enebiezh ouzh an Iliz katolik roman zo war e oberennoù, bet savet e Suis.

## Oberennoù
* *En Breiz-Izel*, Chevalier, Montroulez, 1885, 148 p.
* *Ivona*, Chevalier, Montroulez, 1886, 187 p.

## Daveoù
* RAOUL, Lukian : *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien*, Al Liamm, 1992 

## Notennoù
Marie Bracquemond

**Marie Anne Caroline Quivoron**, anavezetoc'h evel **Marie Bracquemond**, ganet e 1840 e Landunvez (Bro-Leon) ha marvet e 1916 e Sèvres e Bro-C'hall, a oa ul livourez vreizhat.

Gant Berthe Morisot ha Mary Cassatt eo unan eus gwellañ livourezed an impresionouriezh. Poltredourez e oa, met livañ a rae ivez tud en tier. Dimezet e oa d'al livour Félix Bracquemond .

## Oberennoù

Marie Bracquemond by Marie Bracquemond.jpg|Marie Bracquemond: *Emboltred *.
Braquemond Afternoon Tea.jpg|Marie Bracquemond: *Der Tee am Nachmittag*, 1880.
Marie Bracquemond Trois femmes.jpg|Marie Bracquemond: *Teir maouez*, 1880.
Marie Bracquemond Woman with an Umbrella.gif|*Maouez gant he disglavier,* dastumad prevez, 1880.
Marie Bracquemond The Artist’s Son and Sister in the Garden at Sevres.jpg|*Mab ha c'hoar an arzourez el liorzh e Sèvres,* 1890.
Marie Bracquemond Under the Lamp.jpg|*Dindan al Lamp,* dastumad prevez, 1887.
Marie Bracquemond study2.jpg|Studienn, 1879
Marie Bracquemond study.jpg|Studienn, 1879
Lactodurum

**Lactodurum** a oa ur gêr roman e proviñs Britannia. Hiziv eo deuet da vezañ Towcester, e kontelezh saoz Northamptonshire.

## Douaroniezh

## Anv
A. LACTODURUM

* I.A. 4706 (Iter II) : **LACTODORO**
* I.A. 47511 (Iter VI) : **LACTODORO**
* Ravenna 19649 : **IACIO DULMA**
* Talvoudegezh : an anv a zo liammet ouzh *laezh*, mes n'ouzer ket perak.

## Liammoù diavaez
* 
## Daveoù
Kanaouennou Breiz-vihan

**[[Kanaouennou Breiz-vihan]] ''(mélodies d'Armorique)**'' zo un dastumad 35 kanaouenn serret gant Francis Gourvil, H. Laterre (Bodlann) hag Anatole Le Braz embannet e 1911 e Karaez.

## Pennad kar
Argenton

**Argenton** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh
Eus ar wrizienn c'halianek *arganto-*, "gwenn", "splann", "liv an arc'hant".

## Lec'hioù
###### 
* abati Argenton, e Lonzée, nepell diouzh Gembloux.

###### 
* *Argenton*, anv gallek porzh an Arc'hantell, e Landunvez, e Bro-Leon.
###### 
* Argenton e Lot-et-Garonne
* Argenton-les-Vallées e Deux-Sèvres
* Argenton-l'Église e Deux-Sèvres
* Argenton-Notre-Dame e Mayenne
* Argenton-sur-Creuse en Indre

Ur stêr:
*an Argenton, adstêr d'an Thouet hag adadstêr d'al Liger.

## Notennoù
Mesut Özil

**Mesut Özil** (en alamaneg [] ; e turkeg []), ganet d'ar 15 a viz Here 1988 e Gelsenkirchen, zo ur c'hoarier mell-droad etrebroadel alaman. Stummet e oa e Schalke 04. C'hoari a ra evel ur c'hreizer tagañ e skipailh Arsenal abaoe 2013.
Lagentium

**Lagentium**, pe **Legiolum**, a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia, el lec'h m'emañ bremañ kêr Castleford, e West Yorkshire

## Anv
A. Lagentium
* I.A. 4756 (Iter V) : **LEGEOLIO**
* I.A. 4787 (Iter VIII) : **LAGECIO / LAIECIO**
* Ravenna 1078 : **LAGENTIUM / LAGUENTIUM**

Talvoudegezh : disanvet betek-henn. Hervez Rivet & Smith, an anv n'en eus mann da welout gant anv ar stêr Aire.

Tu ez eus da zostaat ouzh anvioù sterioù all : *Lagina* / Leine, *Lagnis* / Laigne, *Lagina - Lagena* / Lein-ster ...

## Daveoù
Ar plac'h manket

***Ar plac'h manket*** zo ur ganaouenn gozh, dastumet e Kanaouennou Breiz-vihan e 1911.

## Ar ganaouenn
:Selaouit bremañ ma mouezh, ma c’hamaradezed
:C’hwi pere em yaouankiz am eus kalz karet
:Deus a doullig al ludu e ran deoc’h ma c’hlemmoù 
:Deuit holl asambles ganin da weskiñ ma daeloù
:Me am eus kollet bremañ ma reputasion
:Ha ma c’halon zo karget a zezolasion
:Betek bremañ me c’halle lârout a vouezh uhel
:E oan kaerañ fumelenn a oa e Breizh-Izel
:Ha bremañ me zo hudur e-touesk an holl verc’hed
:Pa eo ma c’haerañ boked siwazh ganin kollet
:Dre ma ‘z on deut da grediñ ma faos kamaradoù
:Me ‘meus kollet ar c’haerañ demeus ma bokejoù
:Dre ma ‘zon deut da grediñ kamaradoù treitour
:Me ‘meus laosket ma boked da vonet gant an dour
:Hennezh oa ‘r c’haerañ teñzor em moa barzh ar bed-mañ
:Ne gavin ket e neblec’h da brenañ seurt dezhañ
:Dre ma oan d’egziminañ boull ront eus ar bed
:Ha me wel zo warnezi siwazh kalz a verc’hed
:Me wel zo warnezi siwazh kalz a verc’hed
:Pere eo kollet gante, koulz ha me o boked
:Pere eo kollet gante, koulz ha me o rozenn
:Dre ma ‘z int deut da grediñ komzoù treitourien
:Ha ma c’herent zo ganin siwazh dizenoret
:Ma chañs zo dinatur, ma flanedenn kollet
:Ma c’halon zo hirvoud, koulz an noz ‘vel an deiz
:Ma c’houlan bremañ marv, ‘vit diskenn barzh em bez
:Goude ma frajilite e oan c’hoazh ankeniet
:O kompren barzh ar stad trist pehini ma oan rentet:
:Graet ‘meus skouarn bouzar o klevet annesañ
:Lavaret eo bet din-me gate sur alies...
:Lavaret eo bet din-me gate sur alies
:Gant an holl gompagnunezh mijen tristidigezh
:Ha pa teuio an erc’h, ar skorn,ha yen-bras an avel
:Keuneud 'mo ket d’ober tan da dommiñ ma bugel.
Theodosius II

**Theodosius II** ( *Flavius Theodosius Iunior Augustus*;  *Θεοδόσιος Βʹ* ; ganet d'an 10 Ebrel 401 e Kêrgustentin, marvet d'an 28 a viz Gouere 450), a vez graet **Theodosius Yaouank** anezhañ alies, a oa Impalaer roman etre 402 ha 408 , evel impalaer kevreet ouzh e dad Arcadius, hag evel impalaer nemetañ e lodenn betek e varv e 450. Mab d'an impalaer Arcadius hag d'an impalaerez Aelia Eudoxia e oa.

Brudet eo evit bezañ bet savet gantañ Kod Theodosius, un dastumad lezennoù, ha mogerioù Kêrgustentin. E-pad e ren ivez e savas an tabutoù kristen tro-dro d'an nestorianiezh.

Theodosius II a zo bet dimezet gant Athenaïs, ur baganez brav tre, merc'h d'ur c'helenner war ar retorik e kêr Aten. Badezet e voe, hag anvet Aelia Eudocia diwar neuze.

Marvet eo o tapet ul lamm diwar e varc'h, d'ar 28 Gouere 450.
Bowes (Durham)

**Bowes** zo ur gêriadenn e kontelezh Durham, e Bro-Saoz. Kresket eo en-dro da Gastell Bowes.

## Istor
Emañ Bowes er pezh a oa gwechall North Riding of Yorkshire, unan eus rannoù kontelezh Yorkshire, met abaoe 1974 emañ e kontelezh velestradurel Durham.

E Bowes emañ rivinoù ar c'hamp roman anvet Lavatris. Adimplijet e voe al lec'h evit sevel Kastell Bowes.

## Anv
An anv 'Bowes' a gaver meneget evit ar wech kentañ en ur skrid eus 1148, gant ar stumm *Bogas*. Bez' eo liester ar ger hensaoznek *boga* (>bow, "gwareg"). Moarvat e talveze kement ha "pont bolzek".

## Daveoù
Stad don

Ar **stad don** (*derin devlet* e turkeg) a vez graet eus ur mennad politikel ganet e Turkia er bloavezhioù 1990, e-liamm gant afer Susurluk.

Disheñvel eo ster an droienn met dre vras e servij evit ober anv eus ur strollad tud bodet en un aozadur nann ofisiel ha ganto e vez ar gwir galloud stad. Er-maez eus ar galloud lezennel aotreet int. Savet eo ar strolladoù tud-se gant pennoù bras ar c'hlasadoù sokial, pennoù bras ar velestradurezh. Al lodenn velestradurel a zo an hini galloudusañ ha kuzh eus an establishment.

Abaoe pell e oa bet graet gant ar mennad-se met gant gerioù disheñvel evel *État dans l'État* e galleg pe *"Les états dans l'Etat"* gant Charles Maurras. Implijet eo bet div wezh gant ar prezidant gall Emmanuel Macron.

Deuet eo war-wel kalz an droienn *deep state* e-pad dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika 2016 ha dreist-holl a-feur ma oa Donald Trump o vont war-zu ar galloud. Izili an alt-right, ha goude-se melestradurezh Trump a implij an droienn evit ober eus o enebourien (CIA, FBI...).

## Adkemer er sevenadur
Adkemeret eo bet ar mennad evit meur a oberenn.

## Gwelet ivez
* Oligarkiezh
* Demokratelezh difrankizek
Proviñs Latina

**Proviñs Latina** zo ur broviñs eus Italia, e mervent Lazio, war aod ar Mor Tirrenia. Kêr Latina eo ar pennlec'h anezhi.

## Galleria d'immagini

Image:Inaugurazione Littoria 001.jpg|**[[Latina]]**
Image:Tempio_Giove_Anxur.jpg|**[[Tempio di Giove Anxur]]** (Terracina)
Image:Gaeta (5068602194).jpg|**[[Gaeta]]**
Image:Formia_0011.jpg|**[[Formia]]**
Image:Itri 2012 by-RaBoe 06.jpg|**[[Castello di Itri]]** (Itri)
File:Veduta di Sperlonga dal paese 1.JPG|**[[Sperlonga]]** (Spiaggia)
Image:CastelloFondi.jpg|**[[Fondi]]**
Image:Ponza01.jpg|**[[Ponza]]**
Image:Spiaggia di Ventotene2.jpg|**[[Ventotene]]**