Rummatadur pobladoù kentidik Norzhamerika

Diazezet eo **rummatadur pobladoù kentidik Norzhamerika** — da lavaret eo Kanada (kod ISO 3166 : CA), Greunland (GL), rann hanternozel Mec'hiko (MX) ha Stadoù-Unanet Amerika (US) — war rannvroioù sevenadurel, war an douaroniezh hag ar yezhoniezh.
Denoniourion o deus termenet meur a rannvro sevenadurel o harzoù kemm-digemm ; kenemglev zo evit o degemer, gant un nebeud arlivioù.
Dre vras ez eo bet termenet ar rannvroioù-se hervez al lec'h ma veze an Amerindianed o vevañ da vare an darempredeoù kentañ gant Europiz hag Afrikiz er . Dre o annezioù orin e vez rummataet ar pobladoù a zo bet rediet da zivroañ gant Stadoù. Lod pobladoù a gaver e meur a rannvro sevenadurel.
Tudourion o deus rummataet pobladoù amerindian CA hag SUA dre 10 rannvro douaroniel a ziskouez perzhioù sevenadurel boutin, alese an anv "rannvroioù sevenadurel".

Lod gouizieion a vod ar Bladenn hag an Diazad Meur en ur rannvro a anvont *Intermontane West* ("Ar C'horn^g etre ar menezioù") e saozneg ; lod a rann ar C'hompezennoù etre *Prairie* ("Pradenn") ha *Great Plains* ("Kompezennoù Meur") ; lod arall a ziforc'h etre pobladoù Lennoù Meur Amerika (*Great Lakes*) ha re Koadegi ar Biz (*Northeastern Woodlands*).

----

----

----
*E saozneg ez eo chomet anvioù ar pobladoù er pennad-mañ pa n'eus bet kavet stumm brezhonek testeniekaet ebet ; lod anvioù zo bet lakaet e yezh ar boblad etre krommelloù pa'z eus bet tro da ober, da skouer : **Sioux** (*Očhéthi Šakówiŋ*) ; lod pobladoù o deus meur a anv, a zo meneget etre sonnelloù, da skouer : **Dakelh** [Carrier].
*Kalz pobladoù a yeas da get a-c'houde donedigezh Europiz : aloubet o bro, lazhet gant kleñvedoù estren, lazhadeget, harluet dre ar sklaverezh er  hag an .
*Kalz pobladoù a voe divroet dre an [naetaat kenelel] hag ar [gouennlazh anvet *Indian Removal Act* (IRA, ), "Lezenn a-zivout deportadeg an Indianed", adalek 1830 betek 1847 ; merket eo bet bro orin pep poblad pa'z eo bet gallus gober.

## Arktik
Er rannvro arktikel emañ Greunland. Lod pobladoù zo e Rusia (RU) ivez.


**♦ Heninuit**, sevenadurioù ragistorel (-4450 → 1500) : US-AK ; GL ; CA ; RU
*Sevenadur rUS-AK-Dorset (-4450 → -400) : Arktik ar Reter
*Hengoun arktikel ar binvioùigoù, sevenadur ragistorel (-2500) : Strizh-mor Bering
*Sevenadur Saqqaq (-2500 → -800) : GL
*Sevenadur *Independence I* (-2400 → -1800) ; GL ; CA (biz)
*Sevenadur Groswater (-800 → -200) : Labrador ; Nunavik
*Sevenadur *Independence II* (-800 → -1) : GL ; CA (biz)
*Sevenadur Dorset (-500 → 1500) : CA, US-AK
**♦ Aleout** (*Unangax̂*) : RU (Ledenez Kamtchatka) ; US-AK (Inizi an Aleouted)
**♦ Inuit** (*Inupiat*) : CA ; GL ; RU ; US-AK 
*Sevenadur Thule, ur sevenadur heninuit (-900 → 1500) : CA ; GL ; US-AK
**Sevenadur Birnirk, sevenadur heninuit (500 → 1100) : US-AK
*Inuit GL
**Kalaallit : kornôg
**Avanersuarmiut (*Inughuit*) : NU
**Tunumiit (*Iivit*) : reter
*Inuvialuit : rann gornôgel an Arktik kanadian
*Iñupiat : US-AK (norzh ha gwalarn)
**♦ Youpik** (*Youp'ik*) : RU ; US-AK
*Alutiiq (*Sugpiaq*) [Youpiked ar Meurvor Habask] : US-AK (su)
*Youpik Alaska : US-AK (kornôg-kreiz)
**Koup'ik : US-AK (kêrioù Hooper Bay ha Chevak)
**Koup'ig Nunivak : Nunivak Island
*Youpik Siberia : RU (reter-pellañ) ; US-AK (St. Lawrence Island)
**Chaplino : Siberia (kreiz)
**Naukan (Нывуӄаӷмит *Nyvukagmit*) : Rannvro Emren Chukotka
**Sirenik : Siberia


## Izarktik


**♦ Ahtnaed** ('‘Atnahwt’aene*) : US-AK (su)
*'♦ Anishinaabe** : Lennoù Meur Amerika e CA ha SUA
*Oji-Cree] (Anishinini, Severn Ojibwa) : CA-[[Manitoba|MB]], [[Ontario|ON]]
*Ojibwa (Chippewa, Ojibwe) : CA-MB, ON ; US-[[Minnesota|MN]]
**♦ Atikamekw** : CA-[[Québec|QC]]
**♦ Carcross/Tagish** : CA-YT
**♦ Chipewyan** : CA (kornôg) ; US-AK (diabarzh)
**♦ Cree** : CA (kreiz ha kornôg) ; US-[[North Dakota|ND]]
**♦ Dakelh** [Carrier] : CA-[[British Columbia|BC]]
*Babine : CA-BC
*Wet'suwet'en : CA-BC
**♦ Dane-zaa** [Beaver, Doig River] : CA-[[Alberta|AB]], BC
**♦ Deg Hit’an** (''Deg Xinag'', ''Degexit’an'', ''Kaiyuhkhotana'') : US-AK
**♦ Dena'ina [Tanaina] : US-AK
**♦ Gwich'in** [Kutchin, Loucheaux] : CA-YT ; US-AK
**♦ Holikachuk** : US-AK
**♦ Hän** : CA-YT ; US-AK
**♦ Innu** [Montagnais] : CA-QC ; Labrador
**♦ Kaska Dena** [Nahane] : CA-BC (norzh), YT (su)
**♦ Kolchan** (*Dichinanek' Hwt'ana*) [Upper Kuskokwim] ; US-AK (su)
**♦ Koyukon** : US-AK (aod kornôgel)
**♦ Naskapi** : CA-QC (norzh) ; Labrador
**♦ Sahtú** [North Slavey, Bearlake, Hare, Mountain] : CA-NT
**♦ Sekani** : CA-BC
**♦ Slavey** (*Awokanak*, *Deh Gah Got'ine*, *Deh Cho*) : CA-AB, BC
**♦ T'satsąot'ınę** [Yellowknives] : CA-NT
**♦ Tahltan** : CA-BC
**♦ Tanacross** : CA-YT
**♦ Tanana** : CA-YT
**♦ Tlicho** (*Tłı̨chǫ*) [Dogrib] : CA-NT
**♦ Tsetsaut** (*Jits'aawi*, *Wetaŀ*, *Wetaɬ*) : CA-BC ; US-AK
**♦ Tŝilhqot’in** [Chilcotin] : CA-BC
**♦ Tutchone** : CA-YT


## Aodoù ar Gwalarn


Chimakum woman.jpg|Maouez chimakum, kent 1902
Hoh woman named Minnie Cole poses outside near water, Hoh Indian Reservation, Washington, 1905.png|Maouez hoh, 1905
Jennie, a Rogue River Indian who crafted the dress worn in this iconic Peter Britt portrait.JPG|An it. Oscharwasha, maouez takelma, kent 1900
Edward S. Curtis Collection People 010.jpg|Paotrig twana, 1913


## California
**''Notenn :** ne glot ket rik rannvro sevenadurel California gant harzoù ar Stad a-vremañ ; meur boblad er reter war an harzoù gant NevadaNV a vez rummataet en Diazad Meur, ha lod en norzh war an harzoù gant Oregon a vez rummataet er Bladenn.*
----

<gallery mode="packed" heights="180px">
Cahto woman curtis.jpg|Maouez kato, 1924
Suscol Intertribal Council 2015 Pow-wow - Stierch 31.jpg|Maouez pomo, 2015
Tongva woman.jpg|Maouez tongva, 1905
Edward S. Curtis Collection People 080.jpg|Maouez wappo, e-tro 1900
Edward S. Curtis Collection People 069.jpg|Maouez yokuts chuckchansi, e-tro 1900
YukiTribe.jpg|Indianed Yuki, e-tro 1858
</gallery>

==Pladenn ar Gwalarn==
<gallery mode="packed" heights="373px">Salish-men-tipis-1903.jpg|*'Ur c'hamp salish e Montana, 1903*'</gallery>
----

<gallery mode="packed" heights="180px">
Flathead Indians.jpg|Flathead gant ur jubennour
Kalispel girl by Edward S. Curtis, ca. 1910.jpg|Plac'h kalispel, e-tro 1910
Klickitat Brave 1899-Benjamin Gifford.jpg|Kadour klikitat, 1899
Coeur d'Alene people and tipis, Desmet Reservation, c. 1907.jpg|Kamp skitswish, e-tro 1900
Wishram-bride-1910.jpg|Plac'h-nevez wasco-wishram, 1910
Yakamawarrior.jpg|Kadour yakama (1913)
</gallery>

==Diazad Meur==

<gallery mode="packed" heights="180px">
Bannock.jpg|Indianed bannock (bloaziad ebet)
Washakie (Shoots-the-Buffalo-Running), a Shoshoni chief, half-length, seated, holding pipe - NARA - 530875.jpg|Washakie , penn shoshoni (bloaziad ebet)
Kanosh (Pahvant).jpg|Kanosh, penn pahvant (e-tro 1870)
NIE 1905 Indians American - Shoshonean.jpg|Ouray, penn uncompahgre (1905)
A Washo Woman LACMA AC1997.271.36.jpg|Maouez washo (1924)
</gallery>

==Kompezennoù Meur==
Alies e vez diforc'het etre pobladoù Kompezennoù an Norzh ha re ar Su.

<gallery mode="packed" heights="180px">
William S. Soule - Pacer.jpg|Essa-queta, penn Plains Apache, 1869
Edward S. Curtis Collection People 013.jpg|Natyinehitha, Atsina, 1909
Crow Indians by David F Barry, 1878-1883.jpg|Crow, e-tro 1880
George Catlin - The White Cloud, Head Chief of the Iowas - Google Art Project.jpg|Maxúhga "White Cloud", penn iowa, 1845
In Summer, Kiowa.jpg|Tri faotr kiowa
</gallery>

==Biz==

<gallery mode="packed" heights="180px">
Joseph Brant 2.jpg|Thayendanegea, penn mohawk (1785)
Tadodaho Sid Hill United Nations.jpg|Todadaho Sid Hill, penn onondaga, en [[Aozadur ar Broadoù Unanet|ABU]] (2010)
ChiefOshkosh.jpg|Oshkosh, penn menominee (1858)
Mikmaq.jpg|Dañser mi'kmaq (2010)
Peskotomuhkati Canoe.png|Indianed passamaquoddy (2016)
George Catlin - Go-to-ków-páh-ah, Stands by Himself, a Distinguished Brave - 1985.66.248 - Smithsonian American Art Museum.jpg|Go-to-ków-páh-ah, wea (1830)
</gallery>

==Gevred==

<gallery mode="packed" heights="180px">
Kaw-u-tz (Cado) (5449311406).jpg|Maouez caddo (1906)
NC Museum of History, Raleigh, NC - panoramio (3).jpg|Delwenn d'ur vaouez cheraw (~1690)
Henry Inman - Sequoyah - Google Art Project.jpg|[[Sequoyah]] (ᏍᏏᏉᏯ), ar Cherokee a savas ar [[skritur tsalagiek]] (~1830)
Choctaw group.png|Indianed choctaw (~1908)
</gallery>
<gallery mode="packed" heights="220px">
Roberto Holy Card.jpg|Roberto, ur Yamasee bet lazhet e 1740
Face detail, 1837 Lithograph of Opothle Yoholo, from- Opothle Yaholo (cropped).jpg|Opothle Yahola, penn muscogee creek (1837)
Seminole mother and children- Brighton Reservation, Florida (8443707301).jpg|Ur vamm seminole gant he bugale (1949)
</gallery>

==Mervent==
*Er rannvro sevenadurel-mañ ez eus rannoù eus Arizona, Colorado ar su Southern, New Mexico, Texas ar c'hornôg hag Utah en SUA, koulz hag ar Stadoù Chihuahua| (MX-CHH) ha Sonora (MX-SON) er Stadoù Unanet Mec'hikan.*
----



<gallery mode="packed" heights="180px">
Geronimo (From L. D. Greene Album) - NARA - 533082restoredh.jpg|Goyaałé [Geronimo], penkadour apache ndendahe (~1883)
Hualapai elder.jpg|Ta'thamiche, gwaz hualapai  (1908)
Mosa, Mohave girl, by Edward S. Curtis, 1903.jpg|Mosa, plac'h vohave (1903)
Pima.jpg|Tud akimel o'odham
Hopi woman with a traditional pot and traditional clothing.png|Maouez hopi (~1900)
</gallery>

==Levrlennadur==
;Daveoù
* Anderson, Gary Clayton. *The Conquest of Texas – Ethnic Cleansing in the Promised Land, 1820–1875*. Norman : University of Oklahoma Press, 2005 
* Berger, Yves & Dubois, Daniel. *Les Indiens des plaines*. Paris : Dargaud, 1978 
* Curtis, Edward Sherriff (1907-1930). *The North American Indian*. Paris : Legare Street Press, 2022 
* D'Azevedo, Warren L.. *Handbook of North American Indians*, levrenn 11 : *Great Basin*. Washington, D.C. : Smithsonian Institution, 1986 {ISBN|0-16-004581-9}}
* Debo, Angie (1970). *A History of the Indians in the United States*. Norman : University of Oklahoma Press Press, 1984 
** *Histoire des indiens des États-Unis* (Troet gant Alain Deschamps). Paris : Albin Michel, 1994 
* Debo, Angie (1972). *And Still the Waters Run – The Betrayal of the Five Civilized Tribes*. Princeton : Princeton University Press, 2022 
* Ethridge, Robbie Franklin. *From Chicaza to Chickasaw – The European Invasion and the Transformation of the Mississippian World, 1540-1715*. Chapel Hill : The University of North Carolina Press, 2010 
* Gallay, Alan. *The Indian Slave Trade – The Rise of the English Empire in the American South, 1670-1717*. New Haven : Yale University Press, 2003 
* Hann, John H.. *Indians of Central and South Florida: 1513–1763*. Gainesville : University Press of Florida, 2003 
* Hahn, John H.. *The Native American World Beyond Apalachee*. Gainesville : University Press of Florida, 2006 
* Heizer, Robert F.. *Handbook of North American Indians*, levrenn 8 : *California*. Washington, D.C. : Smithsonian Institution, 1978 
* Johnson, Michael G. & Hook, Richard. *The Native Tribes of North America – A Concise Encyclopedia*. London : Windrow & Greene Ltd, 1993 
* Kniffer, Fred B. & Gregory, Hiram F. & Stokes, George A.. *The Historic Indian Tribes of Louisiana – From 1542 to the Present*. Baton Rouge : Louisiana State University Press, 2012 
* Milanich, Jerald T. *Florida Indians and the Invasion from Europe*. Gainesville : University Press of Florida, 1998 {{ISBN|0-8130-1636-3}
* Mooney, James (1894). *The Siouan Tribes of the East*. Paris : Legare Street Press, 2022 
* Murphee, Daniel S.. *Native America* (3 levrenn). Santa Barbara : Greenwood, 2012 
* Olexer, Barbara J.. *The Enslavement of the American Indian in Colonial Times*. Monterey Park : Joyous Publishing, 2005 
* Ortiz, Alfonso. *Handbook of North American Indians – Vulome 10:Southwest*. Monterey Park : Washington, D.C. : Smithsonian Books, 1983 
* Pritzker, Barry M. *A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples*. Oxford : Oxford University Press, 2000 
* Romans, Bernard. *A Concise Natural History of East and West Florida*. Paris : Legare Street Press, 2021 
* Sturtevant, William C. & Trigger, Bruce G.. *Handbook of North American Indians: Northeast*, levrenn 15 : *Washington*. Washington, D.C. : Smithsonian Institution, 1978 
* Sturtevant, William C. & Fogelson, Raymond D.. *Handbook of North American Indians: Southeast*, levrenn 14. Washington, DC : Smithsonian Institution, 2004 
* Swanton, John R. (1952). *The Indian Tribes of North America*. Baltimore : Genealogical Publishing Co., 2003 
* United States Government Publications Office. *Handbook of the North American Indians – Volume 13: Plains*. Washington, D.C. : Government Printing Office, 2001 
;Danevell
* Nerburn, Kent (1994). *Neither Wolf nor Dog: On Forgotten Roads with an Indian Elder*. Novato : New World Library, 2019 
** Pommel, Charles (treuzyezher). *Ni loup ni chien''. Paris : Les Éditions du Sonneur, 2023 

## Liammoù diavaez
;Daveoù
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
;Lec'hiennoù indian ofisiel

## Notennoù