Léon Toulemont

**Léon Jean Louis Toulemont** (Pont-'n-Abad), 11 a viz C'hwevrer 1896 – Pariz, 12 a viz Mezheven 1959 a oa ur c'hargad, ur resever ar Marilherezh, ur c'helaouenner hag un emsaver sevenadurel breizhat, dreist-holl war dachenn an deskadurezh vrezhonek. Prezidant Kêr-Vreizh hag Emgleo Breiz, da-c'houde, ha sekretour Unvaniez Difennourien ar Brezoneg e voe.  Sekretour kengor sevenadurel ar CELIB e voe ivez. Sinañ a rae a-wezhioù *Heb Ken* ar pennadoù skrivet war-dro 1920 ha *Hepken Toulemont* war-lerc'h.

## Buhez
Mab Kaourintin Toulemont, eus Ploneour-Lanwern ha da Varie Yvonne Guitot eus Kombrid e oa. Ostiz e oa an tad hervez an akta ganedigezh. Mont a reas Léon da studiañ da gloerdi bihan Pontekroaz ha kloerdi bras Kemper da-heul. Tremen a reas e vachelouriezh prederouriezh e 1915. Ampellet e voe e amzer-soudard en abeg d'e wanidigezh e 1915, met galvet e voe evit ober ar brezel e miz Eost 1916 hag anvet e voe  e rujumantoù kanolierezh. Ned eas ket da veleg, hag un nebeud pennadoù a skrivas evit *Le Progrès du Finistère*. E 1921 e teuas da vezañ resever ar Marilherezh, kroget al labour gantañ e Gwitalmeze.

D'an 21 a viz Here 1922, hag eñ resever e Ploueskad, e timezas gant Marie Jeanne Gouletquer, o chom e Pont-'n-Abad. Pemp bugel o devoe. Anvet e voe Leon en Anet (Eure-et-Loir), hag e Pariz en diwezh.

Hervez Olier Mordrel e vije bet Léon Toulemont kizidik e-keñver al lealded ouzh Bro-C'hall, a-raok « ma teuas ar panzerioù da beuriñ war hol letonoù » ha deuet ar c'hras warnañ, sañset. En un tu e oa bet Léon Toulemont ur soudard kozh a-raok mont da gargad, hag en un tu all en em sante  Breizhad, pa oa ezel eus ar c'hevarzhe « *Pennarbediz e Pariz* ».

Pa'z eas da brezidant Kêr-Vreizh e ledanaas e rouedad darempredoù betek ma voe goulennet digantañ harpañ al luskad sevenadurel breizhek, ken e kemeras perzh en daeloù gant ar gouarnamant evit ma vefe degemeret ar yezhoù minoraelet er skolioù. Diwar se e c'hellas kadoriañ Emgleo Breiz ha mont da stourm gant ar CELIB.

Mervel a reas e 1959, pa ne oa nemet 63 bloaz.

## Pennadurezh e metoù Breizhiz Pariz
Gouzout a rae skrivañ e brezhoneg, pa droas div ganaouenn, an eil savet gant Jacques Mareuil hag eben gant Guy Ker Avel. Skrivañ a rae pennadoù skridvarnerezh evit ar sizhunieg *[[La Bretagne à Paris]]*, ha diouzh-se e anaveze mat metoù ar skrivagnerien e Pariz. Mignon e voe gant Georges-Gustave Toudouze. Meuleudioù en devoe dre ma skrive mat-tre gant ur spered breizhek ha ledan ivez.

E 1946 e kenlabouras Léon Toulemont gant ar gomunourien evit ma vefe addigoret Kêr-Vreizh, ar greizenn sevenadurel vreizhek, hag eñ a voe lakaet en he fenn, asambles gant Frañsez Falc'hun.

Evel prezidant ar greizenn sevenadurel Kêr Vreizh e asantas e miz Mae 1947 ma vefe resevet Kefridiezh an Eisteddfod Vroadel eus Kembre a oa oc'h enklask war voustrerezh an Emsav goude an Dieubidigezh.

## Aesaer evit kas war-raok ar raktres-lezenn komunour ha hini ar sokialour Deixonne evit deskadurezh ar brezhoneg

## Prezidant Emgleo Breiz

## Oberennoù
Kalz a bennadoù skridvarnerezh zo bet skrivet gant Léon Toulement er sizhunieg *La Bretagne à Paris*. War div gevrollenn e kaver e anv :
* *Ma Bretagne - Va Breiz*, sonerezh gant Daniel J. White, pozioù gant Jacques Mareuil, troidigezh e brezhoneg gant Léon Toulemont, SEMI, 1970 ;
* *Les remparts de Saint-Malo*, sonerezh gant Jean Paquet, pozioù gant Guy Ker Avel, kanet gant Mona Kerys, SEMI, 1948.
An dastumad kevrollennoù *10 mélodies bretonnes*, SEMI, 1949, 21 bajenn, a endalc'h an div ganaouenn vrezhonek ha meneget eo Léon Toulemont evel troer.

An doareoù gallek zo bet enrollet war ur bladenn Pathé, 1948, 78 tro, 25 cm, *Ma Bretagne*, Mona Kerys o kanañ. 

## Levrlennadur
* Mortuaj moullet er gelaouenn Bleun-Brug, 1959.
* Mortuaj moullet er gelaouenn Al Liamm, 1959 : "Skoazellet en doa *[[Al Liamm]]* pa embannemp hon niverennoù kentañ".
* J. La Bénelais, *Galerie bretonne n° 2*, *La Bretagne réelle*.
* Armel Calvé, *Histoire des Bretons de Paris*, Coop Breizh, 1994. p. 161.
* Moliner, Olivier, *Frankreichs Regionalsprachen im Parlament*. [Beihefte zu Quo Vadis, Romania 36]. Wien : Praesens, 2010. p. 161.
* Olivier Moliner, ''Les communistes français et la promotion des langues régionales dans la période avant et après la Seconde Guerre mondiale''. 3vet lodenn. En *Arborescences*, niv. 1, 2011.

## Notennoù ha daveennoù