Oscar Wilde

**Oscar Wilde** (16 a viz Here 1854 e Dulenn - 30 a viz Du 1900 e Pariz) a oa ur c'hoarivaour, ur skrivagner hag ur barzh iwerzhonat hag a skrive e saozneg. Unan eus ar c'hoarivaourien vrudetañ e Londrez e Marevezh Victoria. Goude ur prosez dreistordinal e voe kondaonet evit "dizereadegezh" ha toullbac'het. Tri bloavezh goude e frankizadur e varvas, paour ha torret, e Pariz.

## Buhez

**1854** Ganedigezh Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde e Baile Átha Cliath, Iwerzhon
**1864** Studioù e Portora Royal School, Inis Ceithleann
**1871** Studioù klasel e Trinity College
**1874** Studioù klasel e Magdalen College, Oxford
**1878** Priz Newdigate evit e varzhoneg *Ravenna* ; *Bachelor of Arts* (Bachelouriezh + 3)
**1879** Staliet e London
**1881** Kentañ embannadur eus e varzhonegoù, *Poems*
**1882** Kelenner en SUA ha Kanada
**1883** *The Duchess of Padua*
**1884** Dimezet gant Constance Lloyd goude 6 mizvezh eured ; staliet e Chelsea (London)
**1885** Mab kentañ, Cyril ; Wilde a skriv evit ar *Pall Mall Gazette*
**1886** Eil mab, Vyvyan
**1887** Pennskridaozer *The Woman’s World* ; *The Canterville Ghost*, *The Sphinx Without a Secret*, *Lord Arthur Savile’s Crimes* ha *The Model Millionaire* a zeu er gouloù
**1888** Embannadur *The Happy Prince and Other Tales*
**1889** Embannadur *The Decay of Lying*, *Pen, Pencil and Poison*, *The Birthday of the Infanta* ha *The Portrait of Mr. W. H.* ; Wilde a zilez e garg er *Woman’s World*
**1890** Doare kentañ *The Picture of Dorian Gray* e Lippincott’s Monthly Magazine ; embannadur *The Critic as Artist*
**1891** Embannadur *The Soul of Man under Socialism*, *Intentions* hag *A House of Pomegranates*; Wilde a gej ouzh Lord Alfred Douglas (Bosie) ; skrivañ a ra *Salome* e Pariz
**1892** *Lady Windermere’s Fan* c'hoariet e St. James’s Theatre ; *Salome* zo nac'het an aotre da vezañ c'hoariet ; Wilde askriv *A Woman of No Importance*
**1893** *Salome* zo embannet egalleg ; *A Woman of No Importance* zo c'hoariet en Haymarket Theatre ; Wilde a skriv *An Ideal Husband* ; embannadur *Lady Windermere’s Fan*
**1894** *Salome* zo troet hag embannet e saozneg ; embannadur *The Sphinx* hag *A Woman of No Importance*
**1895** *An Ideal Husband* zo c'hoariet en Haymarket Theatre ; *The Importance of Being Earnest* zo c'hoariet e St. James’s Theatre ; Wilde a gav kartenn Markizez Queensberry en Albermarle Club, a c'hounez ma vefe arrestet ar varkizez diwar damall a wallvruderezh ; didamallet eo ar varkizez el lezvarn ; Wilde zo arrestet, tamallet a zarwantad revel, kondaonet da zaou vloavezh labourioù ret ha bac'het e Pentonville, treuzkaset da Wandsworth hag en diwezh da Reading Gaol. E miz Du e tisklêrias banktorradur e vadoù.
**1896** Marv Lady Wilde, e vamm ; *Salome* zo c'hoariet e Pariz
**1897** Aozadur *De Profundis* ; Wilde zo divac'het ; kemer a ra an anv Sebastian Melmoth hag e ya d'em em staliañ e Bro-C'hall, e Berneval (Seine-Maritime) ; diwezhatoc'h e ya da Napoli da-fgaout Lord Alfred Douglas
**1898** Staliadur e Pariz ; embannadur *The Ballad of Reading Gaol* ; marv e wreg Constance
**1899** Embannadur *The Importance of Being Earnest* hag *An Ideal Husband* ; Wilde a ya da lojañ en Hôtel d’Alsace e Pariz
**1900** Oberataet ez eus ur skouarn da Wilde en e gambr el leti ; badezet eo hervez lid an Iliz katolik roman ; d'an 30 a viz Du e varv diwar bilhonfo ;  beziet eo e bered Bagneux (Hauts-de-Seine)
**1906** Torret eo ar banktorradur warmadoù Oscar Wilde
**1909** Relegoù Wilde zo dilec'hiet eus Bagneux da vered arPère Lachaise e Pariz
**1912** Ur monumant gant Jacob Epstein (1880-1959) so savet war ar bez

## Oberennoù

### Barzhonegoù
* *Ravenna* (1878)
* *Poems* (dastumad 19 barzhoneg, 1881)
* *The Sphinx* (1894)
* *Poems in Prose* (dastumad 6 barzhoneg, 1894)
* *The Ballad of Reading Gaol* (1898)
### Pezhioù-c'hoari
* *Vera, or, The Nihilists* (1880-1882)
* *The Duchess of Padua* (1883)
* *Lady Windermere's Fan* (1892)
* *A Woman of No Importance* (1893)
* *An Ideal Husband* (1895)
* *The Importance of Being Earnest* (1895)
* *Salomé* (1896)
* *La Sainte Courtisane* (diechu)
* *A Florentine Tragedy* (diechu)
### Romant
* *The Picture of Dorian Gray* (1890-1891)
### Danevelloù berr
* *The Happy Prince and Other Tales* (1888), un dastumad kontadennoù :
** *The Happy Prince*
** *The Selfish Giant*
** *The Nightingale and the Rose*
** *The Devoted Friend*
** *The Remarkable Rocket*
* *A House of Pomegranates* (1891), un dastumad kontadennoù :
** *The Young King*
** *The Birthday of the Infanta*
** *The Fisherman and His Soul*
** *The Star-Child*
* *Lord Arthur Savile's Crime and Other Stories* (1891), un dastumad kontadennoù :
***Lord Arthur Savile's Crime*
***The Canterville Ghost*
***The Sphinx Without a Secret*
***The Model Millionaire*
** *The Portrait of Mr. W. H.*
### Arnodskridoù
* *The Philosophy of Dress* (1885)
* *The Decay of Lying* (1889), adembannet en *Intentions* (1891)
* *Pen, Pencil and Poison* (1889), adembannet en *Intentions* (1891)
* *The Soul of Man under Socialism* (1891), adembannet e *The Soul of Man* (1895) gant O.Wilde e-unan
* *Intentions* (1891), dastumad arnodskridoù : 
** *The Critic as Artist*
** *The Decay of Lying*
** *Pen, Pencil and Poison* 
** *The Truth of Masks*
* *Phrases and Philosophies for the Use of the Young* (1894)
* *A Few Maxims For The Instruction Of The Over-Educated* (1894, disin)
### E brezhoneg
* Wilde, Oscar. *Danevelloù – Troet diwar ar zaozneg gand [[Jean-Claude Miossec]] – Tresadennou gand G. Bideau*. Brest : Brud Nevez, 1994 
::Seizh kontadenn zo el levr : "Ar ramz fallagr" *(The Selfish Giant)*, "Tasmant Kanterville" *(The Canterville Ghost)*, "Ar mignon mad" *(The Devoted Friend)*, "Ar Priñs laouen" *(The Happy Prince)*, "Eur fuzeen ispisial" *(The Remarkable Rocket)*, "An eostig hag ar rozenn" *(The Nightingale and the Rose)* hag "Ar bugel steredenn" *(The Star-Child)*.

## Levrlennadur
*Holland, Merlin : *Oscar Wilde: A Life in Letters*, Fourth Estate, 2003 

## Liammoù diavaez

*''The Oscar Wilde Society''
*''OscarWildeOnline''
## Notennoù