open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carola Wasa

*Carola Wasa*, pe **Carola von Wasa-Holstein-Gottorp** pe *Caroline Fredrika Franciska Stephanie Amalia Cecilia av Wasa* (1833-1907), a oa ur briñsez svedat hag a voe diwezhañ rouanez rouantelezh Sachsen.

Merc'h e oa da Gustav von Swedenborg ha da Luise von Baden (1811–1854), ha merc'h-vihan da Gustav IV Adolf, roue Sveden diskaret en 1809.

Adalek deroù ar bloavezhioù 1850 e oa brudet da vezañ unan eus kaerañ priñsezed Europa. Klask a oa warni da zimeziñ, ha kaoz a voe d'he reiñ da Napoleon III, impalaer Bro-C'hall, kenderv a-bell dezhi. He zad avat a enebas, en abeg ma oa bet bec'h etre tiegezh Sveden ha hini Bonaparte da vare Bernadotte ha Napoleon. 

## Dimeziñ
En 1852, enep d'he zad, e troas Carola war-du ar gatoligiezh. 
D'an 18 a viz Mezheven 1853 e timezas e Dresden d'ar priñs pennhêr Albert von Sachsen. Bugel ebet n'o doe. 

## Rouanez
En 1873, pa varvas e dad, e voe anvet ar priñs Albert da roue evel Albert Iañ von Sachsen.

En 1884, dindan askell ar briñsez Viktoria von Baden, pried da briñs pennhêr Sveden, e voe graet ar peoc'h etre an Tiegezh Vasa, a oa bet diskaret gant he zad-kozh Gustav IV Adolf, hag an Tiegezh Bernadotte a rene e Sveden. Ur veaj a reas Carola hag Albert da Sveden. 

Intañveziñ a reas en 1902, ha mervel e 1907.

## Levrlennadur
* Schimpff, George von. *Aus dem Leben der Königin Carola von Sachsen: zur fünfundzwanzigjährigen Regierungs-Jubelfeier Seiner Majestät des Königs und Ihrer Majestät der Königin*. Leipzig: J.C. Hinrichs, 1898.
* Almanach de Gotha, Gotha 1887 und 1901
* Hultman, H.: Prinsen av Vasa, Stockholm 1974
* Louisa of Tuscany, Ex-Crown Princess of Saxony: My Own Story, London 1911
Nico Hülkenberg

Ur blenier alaman eo **Nico Hülkenberg** a red e Formulenn 1 e 2014 gant Force India-Mercedes e-kichen Sergio Pérez. Krog eo ar Formulenn 1 gantañ e 2010 gant Williams ha graet en deus ur plas pol d'ar mare-se a-raok bezañ erlec'hiet ouzh Pastor Maldonado dre gudennoù arc'hant ar skipailh. Redet en deus dija ur vloaz gant Force India e 2012 a-raok mont da Sauber e 2013. A-raok tizhout ar F1 eo bet Hülkenberg kampion 2009 ar GP2 Series evit e vloaz kentañ.

## E red-micher
### A-raok ar Formulenn 1
### Ar GP2
### Ar Formulenn 1
#### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1
* 2 vloavezh.
* 23 disparti.
* 1 plas pol.

* Krog eo gant ar Formulenn 1 : d'ar 14 a viz Meurzh 2010 e Priz Bras Bahrein war troiad Sakhir - 14
* Plas pol kentañ : d'ar 7 a viz Du 2010 e Priz Bras Brazil war troiad Interlagos.
Sean Connery

**Sir Thomas Sean Connery**, bet ganet d'ar 25 a viz Eost 1930 e Dinedin ha marvet d'an 31 a viz Here 2020 e Nassau (Inizi Bahamas), a oa un aktour skosat. 

Anavezet e oa abalamour da roll James Bond a zalc'has dre seizh gwech er sinema hag en abeg da filmoù brudet-tre evel *[[Highlander (film)|Highlander]]*, *[[Anv ar rozenn (film)|Anv ar rozenn]]*, *[[The Intouchables (film)|The Intouchables]]*, *[[The Hunt for Red October (film)|The Hunt for Red October]]* ha meur a hini all. 

Sevel a rae a-du gant dizalc'hiezh Bro-Skos.
Meryl Streep

**Mary Louise "Meryl" Streep** (bet ganet d'an 22 a viz Even 1949) a zo un aktorez amerikan hag he deus labouret er sinema, er c'hoariva hag er skinwel. Gwelet e vez gant lod evel an aktorez wellañ eus he remziad (*best actress of her generation*).

## Filmoù

## Notennoù
Priz Bras kirri Sina 2012

**[[Priz Bras kirri Sina]] [[2012]]** (*2012 Formula 1 UBS Chinese Grand Prix*), redet d'ar 15 a viz Ebrel 2012 war troiad etrebroadel Shanghai eo 861 redadeg kevezadeg bed Formulenn 1. An navet kevezadenn Priz Bras Sina o kontañ evit kevezadeg bed ar Formulenn 1 hag an trede redadeg kevezadeg 2012 eo.

## A-raok ar Priz Bras
Un tabut a zo bet etre ar skipailhoù evit gouzout hag-eñ e oa hervez lezenn sistem F-Duct Mercedes. Klemm a ra Lotus ouzh ar Fédération Internationale de l'Automobile evit ma vo berzet ar sistem. Ne vez ket heuliet ar c'hevredad Lotus gant ar FIA ha disklêriañ a ra eo ar sistem hervez lezenn.

## Esaeoù dieub
### Abadenn gentañ Gwener

### Eil abadenn Gwener

### Trede abadenn Sadorn

## Abadenn ditriñ
### Disoc'hoù an titriñ
### Kael zisparti

* Lewis Hamilton a gemer 5 plas kastiz abalamour d'ur cheñchamant boest an tizhoù. Disparti a ra 7.

 
 

## Redadeg
### Darvoudoù
### Renkadur ar redadeg

### Plas pol ha tro wellañ
* Pas pol :  Nico Rosberg (Mercedes Grand Prix) e **1 vun 35 e 121** (206.301 km/ez)
* Tro gwellañ :  Kamui Kobayashi (Sauber-Ferrari) e **1 vun 39 e 960** en dro 40

### Troioù er penn
*  Nico Rosberg : **48 tro** (1-13 / 17-34 / 40-56)
*  Sergio Pérez : **3 zro** (14-16)
*  Jenson Button : **5 tro** (35-39)

## Renkadur goude ar redadeg

## Stadegoù
Priz Bras Sina 2012 a zo :
* Pas pol kentañ Nico Rosberg.
* Trec'h kentañ Nico Rosberg 
* 10 trec'h Mercedes evel saver kirri, an hini kentañ abaoe 1955 
* 60 trec'h Mercedes evel saver keflusker 
* Tro wellañ kentañ Kamui Kobayashi 
* Poentoù kentañ Romain Grosjean e Formulenn 1

## Notennoù ha daveoù

## Da welout
Ronald Reagan

**Ronald Wilson Reagan**, bet ganet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1911 e Tampico (Illinois) ha marvet d'ar 5 a viz Mezheven 2004 e Los Angeles (Kalifornia), zo bet 40 Prezidant ar Stadoù-Unanet eus 1981 da 1989 (2 respet). Ezel e oa eus ar Strollad Republikan.

Adalek 1937, krog eo da vezañ aktour evit ar sinema hag ar skinwel. Mont a ra e politikerezh ha emezelañ a ra d'ar Strollad Republikan e 1962. Dilennet eo gouarnour Kalifornia e 1966 ha 1970. Trec'h eo war Jimmy Carter e dilennadegoù ar prezidant e 1980.

E 1994, diskuliañ a ra en deus tapet kleñved Alzheimer.

## Liammoù diavaez

*  Ronald Reagan e lec'hienn an Ti Gwenn
Astoria (Oregon)

**Astoria** zo ur gêr eus Stadoù Unanet Amerika, e stad Oregon. Emañ war ribl su aber ar stêr Columbia. Er bloavezh 2000 e oa poblet gant 9 970 a dud. Anvet eo bet diwar ar mondian John Jacob Astor a grouas *Fort Astoria* eno e 1811, d'ober kenwerzh ar c'hrec'hin loened.

### Liamm diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Eugene (Oregon)

**Eugene** zo ur gêr eus Stadoù Unanet Amerika, e stad Oregon.

Dont a ra hec'h anv eus hini an den a savas an ti kentañ eno e 1846, Eugene Skinner. 

Gant 154 620 a annezidi ez eo Eugene an eil kêr vrasañ e stad Oregon, war-lerc'h Portland. Eno emañ skol-veur Oregon.

## Skeudennoù

Image:Lane County Farmers Market, Eugene Oregon.jpg |
Image:Eugenestationclipdude.jpg |
Image:Mill Race 2 (Eugene, Oregon).jpg |


## Kêrioù gevellet
*
*
*
*

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel Eugene
Banniel Bro-Skos

Ur banniel kozh-tre eo **banniel Bro-Skos**, a vez lakaet gant lod da sevel d'an  kantved. Glas eo ar foñs gant ur groaz Sant Andrev wenn eo (sant Andrev eo sant-paeron Bro-Skos). Hervez gourc'hemenn Parlamant Bro-Skos eo Pantone 300C an arliv resis eus ar glaz-se.

Adkavout a reer tresadenn banniel Skos war Banniel ar Rouantelezh-Unanet.
Adrian Sutil

**Adrian Sutil** zo ur blenier kirri en deus redet e Formulenn 1 etre 2007 ha 2011, hag adarre abaoe 2013 gant ar skipailhoù Spyker F1 Team ha Force India. Redek a ra gant Sauber e 2014. 
Un afer a zo bet gantañ pa n'eo ket bet miret Force India e 2012 daoust d'ur bloavezh 2011 mat-tre en abeg d'un emgann en ur voest-noz gant Eric Lux e Sina. Goude bezañ bet barnet ha kondaonet e tibab Force India lakaat anezhañ da vleniañ evito adarre e 2013.

## E red-vicher
## Disoc'hoù e Kevezadeg bed ar Formulenn 1
* 6 vloaz e Formulenn 1
* 109 disparti Priz Bras.
* 124 foent.
* 1 disparti e linenn gentañ.
* 1 dro wellañ ar redadeg.
* 33 dilezel.

* Disoc'hoù e Priz Bras  e Priz Bras Aostralia 2007 - 17.
Rònaigh (disheñvelout)

**Rònaigh** a zo anv gouezelek div enezenn eus Bro-Skos:
**Rònaigh*, pe Rònaigh an Daimh (*North Rona* e saozneg), tre en hanternoz an Inizi Gall;
*Rònaigh (*South Rona* e saozneg), e-kichen An t-Eilean Sgitheanach.
Eugène

**Eugène ** zo un anv-bihan gallek hag afrikanek, a orin gresianek.

## Gerdarzh
Diwar *Εὐγένιος* (Eu̍génios), * mat-ganet*. 

## Adstummoù
**Gègène*, berranv, diwar adlavarout ar silabenn diwezhañ e doare ar galleg (*Bébert, Popol, Riri, Zézette, ...*)
*Eugénie, evit ar merc'hed
 
## Yezhoù all
*Ujan, Eujen e brezhoneg
*Eugene, e saozneg
*Eugenio, en italianeg ha spagnoleg (met disatagadurioù disheñvel)
*Owen, e kembraeg
*Eugen en alamaneg

## Tud
### 

* Eugène Le Moult (1882-1967), naturour arbennik war an amprevanoniezh 
* Eugène Chalm pe Eujen Chalm, skrivagner brezhonek
* Eugène Guillevic, barzh gallek
* Eugène Riguidel, moraer

### 

* Eugène-François Vidocq (1775-1857), felladenner ha poliser
* Eugène de Beauharnais (1781-1824), jeneral
* Eugène Delacroix, livour
* Eugène Deloncle (1890-1944), poitikour, unan eus pennoù bras ar C'henlabour Gall 
* Eugène Ionesco, skrivagner
* Eugène Labiche, skrivagner
* Eugène Pottier, *[[L'Internationale]]
* [[Gen Paul|Eugène Paul]] ([[1895]]-[[1975]]), arzour 
* [[Eugène Simon]] ([[1848]]-[[1924]]), [[araknidouriezh|araknidour]] hag [[evnoniour]] 
* [[Eugène Sue]], skrivagner 
* [[Eugène Yvernès]] ([[1906]]-[[1990]]), aktour sinema 
* [[Charles de Foucauld|Charles Eugène de Foucauld]], penitiour (1858-1916)

==Lennegezh==
* *L'Eugène*, pezh-c'hoari gallek gant [[Étienne Jodelle]] e 1533,
* Eugène de Rastignac, e romantoù *La Comédie humaine'' gant Honoré de Balzac,

## Pennadoù kar
*Saint-Eugène
Eugenia

**Eugenia** zo un anv-bihan spagnolek ha roumanek .

## Yezhoù all
**Eugênia* e portugaleg
**Evgenia* e ruseg ha gresianeg (Ευγενία)
**[[Eugénie]]* e galleg

## Tud

### XVIvet-XVIIvet kantved
* Isabel Clara Eugenia (1566 -1633), merc'h da Felipe II, roue Spagn, ha Gouarnourez an Izelvroioù (1621-1633). 

### XIXvet kantved

* Eugenia Sveden (*Eugenia* en-ofisiel, hogen *Eugénie* ivez a-wechoù )
* Eugenia de Montijo, priñsez spagnol, dimezet da Napoleon III, impalaerez Bro-C'hall;
**Elisabeth Amalia Eugenia in Bayern*, pe Elesbed Wittelsbach (1837-1898), impalaerez Aostria, anavezetoc'h evel Sissi;
* Eugênia Infante da Câmara (1837-1879), aktourez vrazilian. 

### XXvet kantved
* Eugenia Osterberger (1852-1932), sonaozourez ha pianoourez c'halizat
* Maria Eugenia Vaz Ferreira (1875-1924), barzhez uruguayat
* Eugênia Anna Santos (Salvador, 1869 - Salvador, 1938), belegez vrazilian er relijion candomblé
* Victoria Eugenia of Battenberg (1887-1969), dimezet da Alfonso XIII, roue Spagn.
* Eugenia Miulescu (1938, Fumureni, Vâlcea, 2005), skrivagnerez roumanek
* Eugenia Bulat (1956-), barzhez roumanek.
* Eugénia Bettencourt, aktourez portugalat.

## Traoù all
**Eugenia*, ur gompagnunezh savet gant Patrice de Maistre evit merañ arc'hant bras Liliane Bettancourt er bloavezhioù 2010.
Eugenio

**Eugenio** zo un anv-bihan italianek ha spagnolek.

## Adstummoù
*Eugenia, evit ar merc'hed.

## Yezhoù all
**Ujan, Eujen* e brezhoneg
*Eugène, e galleg
*Eugene, e saozneg

## Tud
* Eugenio de Ochoa (1815–1872), skrivagner spagnolek eus Euskal Herria
* Eugenio Pacelli (1876-1958), 260vet pab dindan an anv Pi XII
* Eugenio Montale (1896-1981), barzh italian
* Eugenio de Nora (1923-2018) a zo ur skrivagner spagnol,
* Eugenio De Signoribus (1947-), barzh italian
* Eugenio Lucas Velázquez, livour spagnol, hag e vab Eugenio Lucas Villaamil, livour spagnol.
Eugénie Buffet

**Eugénie Buffet**, ganet e 1866 e Tlemcen (Aljeria) ha marvet e 1934 e Pariz, a oa ur ganerez c'hall lesanvet *La Cigale nationale* ("ar Skrilh vroadel") ha *Caporal des poilus* ("Korporal soudarded ar Brezel-bed kentañ"). 

E-touez he c'hanaouennoù brudet e oa *[[La Paimpolaise (kan)|La Paimpolaise]]* savet gant Théodore Botrel. 

## Un nebeud kanaouennoù kanet ganti
* *À Saint-Lazare*
* *La Paimpolaise*
* *La Sérénade du pavé*
* *Les Housards de la Garde*
* *Ma chanson*
* *Rosalie*
* *Déclaration*
* *La Voix de Maman*
* *Les Mères d'à présent*

## Levrlennadur
*  *Ma vie, mes amours, mes aventures, confidences recueillies par Maurice Hamel*, E. Figuière, Paris, 1930
*  Françoise Giraudet, *Eugénie Buffet, des Ambassadeurs au Pavé*, Auto-édition, 129 p., 2011
Eugenia de Montijo

**María Eugenia Palafox Portocarrero y Kirkpatrick**, anavezet e galleg evel *Eugénie de Montijo* (Granada d'ar 5 a viz Mae 1826 – Madrid, 11 a viz Gouhere 1920) a oa ur briñsez spagnol, kontez Teba,a zeuas da vout impalaerez Bro-C'hall goude dimeziñ da Napoleon III (1808-1873).

E Granada (Andalouzia) e oa bet ganet en ti niverennet 12, *calle* ("straed") de Gracia. Merc'h yaouañ kont ha kontez Teba e oa. He zad e oa Cipriano de Palafox y Portocarrero (1784-1839), kont Teba, breur yaouañ kont Montijo – gantañ ez eas an titl diwezhatoc'h – aet a-du gant Bro-C'hall en amzer Napoleon Iañ. Ofiser e oa, perzh a gemeras en Emgann Pariz e 1814 ma rankas Napoleon Iañ dilezel ar galloud goude bezañ bet faezhet.

Ur mab he doe, Eugène Louis Napoléon Bonaparte, anavezet ivez evel Louis-Napoléon (Pariz, 16 a viz Meurzh 1856 – Ulundi, Natal, Suafrika, 1añ a viz Mezheven 1879).


Eugénie de Montijo, Empress consort of the French.jpg|E 1856
Eugénie imperatrice.jpg|E 1864
Eugene

**Eugene** zo un anv-bihan saoznek .

## Adstummoù
**Gene*, berranv evit paotred ha merc'hed e SUA,
*Eugenia, evit ar merc'hed

## Yezhoù all
*Eujen, Ujan e brezhoneg
*Eugène, e galleg
*Eugenio, en italianeg ha spagnoleg
* Yevgeni, e ruseg

## Tud
* *Eugene Allen Hackman*, anavezetoc'h evel Gene Hackman, aktour stadunanat, 
* Eugene McCarthy, politikour stadunanat
* Eugene O'Neill, skrivagner stadunanat

### Gene
*Gene Kelly, aktourez
*Gene Pitney
*Gene Tierney, aktourez stadunanat
*Gene Vincent, kaner stadunanat, e deroù istor ar rock 'n' roll.

## Lec'hanvioù
### 
*Eugene (Indiana), 
*Eugene (Missouri), 
*Eugene (Oregon), kêr

### 
*Mount Eugene, e Nunavut, en Enez Ellesmere.
Eugénie

**Eugénie** zo un anv-bihan gallek, diwar an anv henc'hresianek *Εὐγενία* (Eu̍genía). 

## Adstummoù
* *[[Eugène]]* evit ar baotred.

## Yezhoù all
**[[Eugenia]]* e spagnoleg
**Eugênia* e portugaleg
**Evgenia* e ruseg

## Tud

### XIXvet kantved
*Eugénie de Guérin (1805-1848), skrivagnerez c'hall, c'hoar d'ar barzh Maurice de Guérin, 
*Eugénie de Montijo, anv gallekaet ar briñsez spagnol Eugenia de Montijo, impalaerez c'hall;
*Eugénie Buffet (1866-1934), kanerez c'hall;
### XXvet ha XXIañ kantved
*Eugenie of York (1990-), priñsez saoz, merc'h da Andrew of York, merc'h-vihan da Elizabeth II.
*Eugénie Claëson, pianoourez svedat.
*Eugénie Le Sommer, melldroaderez vreizhat

## Oberennoù
### Lennegezh
* Eugénie, pezh-c'hoari gant Beaumarchais e 1767. 
*Eugénie Grandet, romant gant Honoré de Balzac. 
### Kanaouenn
* Eugénie, kan gant soudarded c'hall al lejion dirak an impalaerez c'hall Eugenia de Montijo, pa oant o vont da staliañ ar priñs Masimilian evel impalaer Mec'hiko.

## Lec'hanvioù
*Eugénie-les-Bains, pe *Las Aigas* en okitaneg (« an dourioù ») zo ur gumun c'hall en Akitania, el Landes, anvet diwar anv an impalaerez c'hall.
Elesbed Bro-C'hall (1545-1568)

**Elesbed Bro-C'hall**, pe *Élisabeth de France* (e galleg) pe **Isabel de Valois** (e spagnoleg), ganet e 1545 ha marvet e 1566 da 21 bloaz, a oa merc'h da Herri II, roue Bro-C'hall, ha d'e bried Caterina de' Medici.

## He buhez
Savet e voe e lez Bro-C'hall, e Pariz, gant ar briñsezig Mari Stuart a gouske en he c'hambr.
Goulennet e oa bet gant Roue Spagn, Fulup II (1527-1598), evit e vab nemetañ, Don Carlos Spagn (1545–1568), en oad ganti. 
Ar roue avat eo an hini a zimezas ganti, ha hi 14 vloaz, goude Feurioù-emglev Cateau-Cambrésis entre Spagn ha Bro-C'hall.

Dimezet e voe dre hanterouriezh e miz Mezheven 1559 e Pariz. E-pad ar fest e voe un tournamant ma voe lazhet he zad, ar roue Herri II .

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e voe en 1559 da Felipe II, roue Spagn, 28 koshoc'h egeti, evit kreñvaat an emglev etre an div rouantelezh katolik. Trede pried ar roue e oa. 
Div verc'h o doe:
*Isabel Clara Eugenia ( 1566 - 1633), gouarnerez an Izelvroioù
*Catalina Micaela ( 1567 - 1597), dugez Savoia.
*Ur bugel ganet-marv a voe en 1568

## He marv
Mervel a reas Elesbed er gwentloù e miz Here 1568, ha ne oa ket 23 bloaz. Glac'haret bras e voe he fried. 

## Arz
Kaoz vras zo anezhi en ur c'hoarigan italianek, *[[Don Carlo]]*, gant Giuseppe Verdi.

## Levrlennadur
* Augustín González de Amezúa y Mayo, *Isabel de Valois, reina de España (1546-1568)*, Madrid : Gráficas Ultra, 1949, 3 vol.
* Jean-Michel Ribera, *Diplomatie et espionnage : les ambassadeurs du roi de France auprès de Philippe II, du traité du Cateau-Cambrésis (1559) à la mort de Henri III (1589)*, Honoré Champion, 2007.
* Sylvène Édouard, *Le Corps d'une reine. Histoire singulière d'Élisabeth de Valois, 1546-1568*, Presses Universitaires de Rennes, 2009, 277 p.
Jack Brabham

Sir **John Arthur Brabham** pe **Jack Brabham** (bet ganet d'an 2 a viz Ebrel 1926 ha marvet d'an 19 a viz Mae 2014) a zo ur c'hampion kirri aostralian en doa gounezet teir gwech titl blenierien ar Formulenn 1 e 1959, 1960, hag e 1966 gant ur c'harr savet gantañ. Krouet en doa ivez ar skipailh Brabham en doa redet betek ar bloavezhioù 1980.
Rodrigez

Enez **Rodrigez**, pe **Rodrigues**, (*Rodrigues Island Region* e saozneg, *Île(s) Rodrigues* e galleg, *Zil Rodrigues* e kreoleg) a zo un enezenn damemren eus Republik Moris.

## An anv
Dont a ra anv an enez eus hini ar Portugalad Diogo Rodrigues a zizoloas anezhi e 1528. Hennezh a oa loman-rouder Afonso de Albuquerque pa oa o tistreiñ eus an Indez da Bortugal gant listri dindan urzhioù Pedro Mascarenhas. Anavet e oa enezeg ar Maskaregnez gant moraerien arab endeo avat.
War ar c'hartennoù e vez kavet ivez ar stumm "Diego Roiz".

## Douaroniezh
Ar vihanañ eus enezeg ar Maskaregnez eo, 650 km er reter da Enez-Voris. Port Mathurin eo ar gêr-benn. 108 km² eo gorread an enez. Un 38 000 bennak a dud a oa o vevañ enni e 2011, an darn vrasañ a orin afrikan, ha kreolegerien ha katoliged anezho. 

## Istor
Portugal n'he deus ket dalc'het an inizi Maskaregnez gwech ebet, met diskenn enne a-wechoù a rae he soudarded war hent an Indez. 
E 1691 e voe aloubet Rodrigues gant Izelvroiz. En XVIIIvet kantved e tegouezhas ar C'hallaoued, hag e 1810 e voent kemeret gant ar Saozon betek deiz dizalc'hded Enez Maoris e 1968.

## Liammoù diavaez
* Bodadeg rannvro Rodrigez
* Porched ofisiel Rodrigez
* Touristerezh Rodrigez (ofisiel)
Catalina Micaela Aostria

**Catalina Micaela Aostria**, pe **Catalina Micaela de Austria** (e spagnoleg), ganet e Madrid d'an 10 a viz Here 1567 ha marvet e Torino d'ar 6 a viz Du 1597, a oa infantez Spagn ha Dugez Savoia.

## He buhez
Merc'h e oa da Felipe II ha d'e drede pried, Isabel de Valois. Ur c'hoar henañ he devoa, Isabel Clara Eugenia, a gare kalz. Anvet e voe diwar anv he mamm-gozh, Caterina de' Medici, rouanez Bro-C'hall, ha hini an arc'hael Mikael abalamour ma oa gouestlet d'ar sant ar sizhun ma voe ganet. 

Mervel a reas he mamm pa oa ur bloaz. Savet e voe gant Anna Aostria (1549-1580)‎, pevare pried ar roue, he zad. Pa varvas he lezvamm e 1580, e reas Felipe II un tamm war-dro e verc'hed, a gare anezho kalz,. 

En 1585 e oa bet soñjet dimeziñ he c'hoar henañ Isabel da zug Savoia, Carlo Emanuele Iañ, met nac'h a reas Isabel, dre ma kave ne oa ket dereat da verc'h ur roue dimeziñ d'un dug. Catalina Micaela a rankas dimeziñ dezhañ neuze ha kuitaat lez Madrid. 
E Zaragoza e voe graet an eured d'an 11 a viz Meurzh 1585. Goude an ez eas Felipe da ambroug an dud nevez betek Barcelona da lestrañ da vont da Italia. Biskoazh n'he devoe Catalina tro da adwelout he zad nag he c'hoar.
 
## Dimeziñ ha bugale
Dek bugel he doe.
# Filippo Emanuele (1586-1605), marvet da 19 vloaz
# Vittorio Amedeo 8 Mae 1587 – 7 Here 1637), a voe dug Savoia
# Emanuele Filiberto (16 Ebrel 1588 - 4 Eost 1624), besroue Sikilia
# Margherita (28 Ebrel 1589 - 26 Mezheven 1655), dugez Mantova ha Monferrato, besrouanez Portugal
# Isabella (11 Meurzh1591 - 22 Eost 1626)
# Maurizio (10 Genver 1593 - 4 Here 1657), kardinal
# Maria Apollonia (8 C'hwevrer 1594 - 13 Gouere 1656), leanez
# Francesca Caterina (6 Here 1595 - 20 Here 1640), leanez ivez
# Tommaso Francesco (21 Kerzu 1596 - 22 Genver 1656), priñs Carignano
# Giovanna (6 Here 1597), marv-ganet.

## He marv
Mervel a eure er gwentloù da 30 vloaz. A-hervez e fallaas yec'hed he zad gant ar c'heloù, ma varvas diwar se.
Fulup II

Meur a zen zo bet anvet **Fulup II**:

*Fulup II Makedonia (382 kent JK - 336 kent JK), Roue Makedonia, tad Alesant Veur;
*Fulup II an Aogust (1165-1223), Roue Bro-C'hall;
*Fulup II Bourgogn (1342-1404), Dug Bourgogn;
*Fulup II Navarra (1392-1322), anavezetoc'h evel Fulup V Bro-C'hall;
*Fulup II Savoia (1438-1497), Dug Savoia;
*Fulup II Aragon (1578-1621), anavezetoc'h evel Fulup III Kastilha;
*Fulup II (Spagn) (1527 -1598) Roue Spagn ha Roue Portugal.
*Fulup II Portugal (1578-1621), pe Filipe II, Roue Portugal ha Roue Spagn evel Felipe III, 
*Fulup II Sikilia (1578-1621), anavezetoc'h evel Felipe III.
*Fulup II Orleañs (1674-1723), rejant Rouantelezh Bro-C'hall

## Pennadoù kar
*Fulup Iañ
*Fulup III
Rodríguez Peña

**Rodríguez Peña** zo anv meur a zen, ha, da-heul, hini meur a lec'h.

### Tud
* **[[Saturnino Rodríguez Peña]]** (1765-1819), politikour eus ar Provincias Unidas del Río de la Plata
* **[[Nicolás Rodríguez Peña]]**, ofiser ha politikour arc'hantinat (1775 - 1853)

***[[Xosé Henrique Rodríguez Peña]]**, politikour galizat (1942 - 2006)

### Lec'hioù
***[[Rodríguez Peña (Chubut)]]**, e Comodoro Rivadavia, e Chubut
***[[Rodríguez Peña (Mendoza)]]**, e departamento Junín, proviñs Mendoza

### Pennadoù kar
* Rodríguez 
* Peña
Maskaregnez

Ar **Maskaragnez** (galleg : *Les Mascareignes* ; saozneg : *Mascarene Islands*) zo un enezeg e Meurvor Indez, a-vaez da aod reterel Madagaskar.
Teir enezenn bennañ a ya d'ober an enezeg : ar Reünion, Moris ha Rodrigez. Dont a ra an anv diwar hini Pedro Mascarenhas, ur merdeer eus Portugal a veajas dre eno e penn kentañ ar .

## An inizi
*Ar Reünion, a zo un departamant tramor e dalc'h Frañs.
*Moris (*Mauritius*), a zo ur stad dizalc'h.
*Rodrigez (*Rodrigues*), a zo un enezenn digenvez 650 km er reter da Voris; un enezenn damemren stag ouzh Republik Moris eo.
*Cargados Carajos (*Kerreg Sant Brandon*), a zo meret gant Moris.
La Mer

**La Mer** zo anv gallek meur a dra.

## Lec'h
* La Mer, gwechall kumun c'hall en Haute-Saône, hiriv e Faucogney-et-la-Mer.

## Oberennoù
### Lennegezh
* *[[La Mer (Michelet)|La Mer]]*, arnodskrid gant Jules Michelet

### Sonerezh
* *[[La Mer (Debussy)|La Mer]]*, oberenn gant Claude Debussy.
* *[[La Mer (Trenet)|La Mer]]*, kanaouenn gant Charles Trenet.
* *[[La Mer (kanaouenn gant Tryo)|La Mer]]*, kanaouenn gant ar strollad Tryo.

## Pennad kar
* Mer
Nelson Piquet

Ur blenier kirri brazilian eo **Nelson Piquet Souto Maior**, pe, eeunoc'h, **Nelson Piquet**, en deus gounezet tri zitl e Formulenn 1 e 1981, 1983 ha 1987.
La Mer (Trenet)

***La Mer*** zo ur ganaouenn gant Charles Trenet (1913-2001), an hini vrudetañ e-touez oberennoù ar c'haner-sonaozer gall a-dra-sur. Savet e voe e 1943 hogen ne voe enrollet nemet d'an 19 a viz Meurzh 1946 evit Columbia Records, goude an Eil brezel-bed.

## Istor

Savet e voe ***La Mer*** en 1943, p'edo Trenet en tren, o sellout ouzh an aod hag ar mor, hag ouzh stank Thau, hag o vont eus Montpellier etrezek Perpinyà gant ar c'haner Roland Gerbeau, ar pianoour Léo Chauliac hag e sekretour. Savet e voe ar gerioù anezhi en ur ober ugent munut, war un ton savet gant Léo Chauliac diazezet war an heuliad klotadoù klasel anvet *Anatole* (DO - LAm - FA - SOL).

Koulskoude ne gave ket da Drenet e c'halle ober berzh, dre m'he c'have re veurdezus. Kinniget e oa bet gantañ neuze da Suzy Solidor, ha honnezh he devoa nac'het kanañ anezhi : « Kanaouennoù diwar-benn ar mor a vez kaset dek anezho din bemdez ! » emezi.
E dibenn 1945 e voe enrollet gant Roland Gerbeau ha Renée Lebas.

## Yezhoù all
Un doare saoznek zo, anvet *[[Beyond the Sea (kanaouenn)|Beyond the Sea]]*, komzoù skrivet gant ar sonaozer stadunanat Jack Lawrence (1912-2009). Disheñvel-bras eo ar c'homzoù avat diouzh re Trenet.
Sonenrollet eo bet gant kalzik tud, en o zouez Benny Goodman (1948), Mantovani, Roger Williams (1955) ha Gisele MacKenzie. Doare Bobby Darin avat e 1959, eo an hini a reas ar brasañ berzh.

Goude e voe kanet gant kalz a dud all evel George Benson, Miguel Bosé, Bobby Caldwell, Eric Comstock, Sacha Distel, Barry Manilow, Johnny Mathis, Gene Nery, Helen Shapiro, Rod Stewart, The Sandpipers, Carol Welsman, Robbie Williams. 

Doareoù spagnolek, italianek hag izelvroek zo ivez.

En holl ez eus ur pevar c'hant sonenrolladur anezhi.

E 1998 e voe kanet e galleg gant ar Spagnol  Miguel Bosé, en e albom *11 maneras de ponerse un sombrero*, hogen kentoc'h e doare *Beyond the Sea* ken brudet gant Bobby Darin.

## Filmoù
Klevet e vez en un ugent film bennak.
Ar wech kentañ a oa e 1948.
Ne vo meneget ouzhpenn nemet *[[Mr. Bean's Holiday]]*, e 2007, ha *[[Tinker Tailor Soldier Spy]]* e 2011 ma'z eo kanet gant Julio Iglesias.

## Liammoù diavaez
* '''La Mer''', kanet gant Charles Trenet d'an 29 a viz Mezheven 1971
*Diwar-benn '''La Mer''' war Le portail des amis de CHARLES TRENET
Felipe II

**Felipe II** (1527-1598), *Felipe Segundo* e spagnoleg, a voe roue Spagn ha roue Portugal.

## Buhez
Mab e oa da Carlos Iañ, anavezet ivez evel Karl V, roue Spagn, hag Impalaer santel. 

### Roue Portugal
E 1580, goude marv Henrique Iañ (1512-1580), roue Portugal, e teuas Felipe II da vout roue Portugal (1580-1598) evel Filipe Iañ.

## Dimezioù ha bugale
Peder gwech e timezas Fulup II.
* E 1543 d'e geniterv-kompez Maria Manuela Portugal (1527-1545). Nemet ur mab n'o doe: 
** Don Carlos Spagn (1545-1568), Priñs Asturiez, marvet da 23 bloaz.
* E 1554 d'e voereb Mari Iañ Bro-Saoz (1516-1558), en Winchester, d'ar 25 a viz Gouhere. Bugel ebet n'o doe. 
* E 1559 da Isabel de Valois (1545-1568), ha div verc'h o doe
** Isabel Clara Eugenia (1566–1633)
** Catalina Micaela Aostria (1567–1597), dimezet da Carlo Emanuele Iañ Savoia
* E 1570 da Anna Aostria (1549-1580), ur verc'h d'e genderv Masimilian II. Pevar mab hag ur verc'h o doe:
** Fernando (4 a viz Kerzu 1571 – 18 a viz Here 1578), Priñs Asturiez.
** Carlos Lorenzo (12 a viz Eost 1573 – 30 a viz Even 1575).
** Diego Félix (15 a viz Eost 1575 – 21 a viz Du 1582), Priñs Asturiez.
** Felipe (1578 – 1621), Priñs Asturiez, a renas e Spagn evel **Felipe III**.
** María ( 1580 – 1583), marvet da 3 bloaz.
Eur hañv

An **eur hañv** a zo ur sistem a vez graet gantañ gant kalzik a vroioù eus an hantervoul norzh hag eus an hantervoul su. Graet e vez dre vras gant broioù eus an takadoù kerreizh e-lec'h ma'z eus kemm etre padelezh an deiz en hañv ha padelezh an deiz er goañv. E broioù Unaniezh Europa e vez graet ar cheñchamant d'ar Sul diwezhañ eus miz Meurzh ma vez abredet an eurieroù eus un eur (ne vez nemet 23 eurvezh en devezh-se). D’ar Sul diwezhañ eus miz Here e vez graet ar c'hontrol hag e vez pellaet an eurieroù eus un eur (en devezh-se e vez 25 eurvezh). A bep seurt abegoù a vez roet evit an dra-se. Unan eus an abegoù kentañ a oa espern petrol dre sklêrijenniñ nebeutoc'h. Bremañ e lakaer kentoc'h en a-raok an amzer sklêrijenn d'abardaez-noz evit an amzer vak hag evit ober e vad eus ar vakañsoù.

## Unaniezh Europa
Abaoe 2002 e cheñch an holl vroioù e memes koulz.

## Liammoù diavaez
* https://web.archive.org/web/20120220164314/http://daylight-savings-time.info/fr/
Don Carlos

**Don Carlos** zo un anv spagnolek. 

## Yezhoù all
**Don Carlo** en italianeg.

## Tud

* Don Carlos Spagn (1545&ndash;1568), priñs Asturiez adalek 1560, bloavezh e 15 vloaz; mab da Felipe II, roue Spagn; re abred e varvas evit ren; diwar e benn eo bet savet c'hoarigan Giuseppe Verdi, *Don Carlo*;
***[[Carlos Aostria]]** (1607-1632), eil mab Felipe III, breur da Felipe IV, 
* Don Carlos (1788&ndash;1855), an Infant Carlos, Kont Molina, Carlos V d'ar garlourien, breur d'ar roue Fernando VII, priñs pennhêr ken na voe ganet ar briñsez Isabel en 1830;
* Don Carlos Buell (1818&ndash;1898), ofiser stadunanat en XIXvet kantved;
***[[Carlos María de los Dolores de Borbón y Austria-Este]]** (1848-1909): *Carlos VII* d'ar garlourien. Ren a reas an Trede Brezel Carlista a-enep Amadeo Savoia.

* Don Carlos Hugo (ganet e 1930), Carlos Hugo Bourbon, Dug Parma

## Pennadoù kar
*Don Carlos Spagn

## Oberennoù
**Don Carlos*, anv spagnolek **[[Don Carlos (c'hoarigan)|Don Carlos]]**, c'hoarigan gant Giuseppe Verdi.
Sergio Pérez

**Sergio Pérez** zo ur bleiner kirri mec'hikan, bet ganet d'ar  e Guadalajara, a red e Formulenn 1 abaoe 2011. Ur blenier Force India eo e 2014. Graet en doa e bodiom kentañ e 2012 e-pad Priz Bras Malaysia en ur c'hoari an trec'h gant Fernando Alonso. Bet eo bet blenier McLaren e 2013.

## E red-micher
### A-raok ar Formulenn 1
### Ar GP2
### Ar Formulenn 1
#### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1
Mark Webber

**Mark Alan Webber** (bet ganet d'ar 27 a viz Eost 1976 e Queanbeyan en Aostralia) zo ur blenier kirri a red e Formulenn 1 abaoe 2002. Goude bezañ bet gant Minardi, Jaguar ha Williams eo aet Webber, adalek 2007, da redek evit Red Bull.

## E red-micher
### A-raok ar Formulenn 1
### 24 eurvezh ar Mañs
### Ar Formulenn 1
#### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1
Goude Priz Bras kirri Aostralia 2013
* 201 disparti e Prizioù Bras.
* 9 zrec'h.
* 845,5 poent.
* 11 plas pol.
* 13 tro wellañ.
* 32 podiom.
* 50 dilezel.
* Krog eo e Formulenn 1 : d'an 3 a viz Meurzh 2002 e Priz Bras Aostralia, war troiad Melbourne – 5.

#### Trec'hioù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Stadegoù war statsf1.com
Jenson Button

**Jenson Alexander Lyons Button** (bet ganet e 1980 e Frome, Bro-Saoz) zo ur blenier saoz a red e Formulenn 1 e 2014. Redek a ra gant McLaren-Mercedes abaoe 2010. Gounezet en deus kevezadeg bed e 2009 gant Brawn-Mercedes. Krog e oa gant ar F1 gant Williams-BMW e 2000 hag anavezet eo evit e zoare bleniañ tanav a vir e vandennoù-rod.

## E red-micher
### A-raok ar Formulenn 1
Krog e oa Jenson Button gant ar c'harting pa oa eizh vloaz, kalonekaet gant e dad, John Button, a oa blenier rallycross. Gounit a ra Button meur a gevezadeg e Rouantelezh-Unanet ha redek a ra e kevezadeg bed-holl karting. Mont a ra e kirri un-plas gant ar Formulenn Ford hag ar Formulenn 3 e 1997

### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1
Goude Priz Bras Aostralia 2012
* 13 bloavezh e kevezadeg bed.
* 1 titl e 2009
* 211 disparti
* 13 trec'h
* 854 poentoù
* 7 plas pol
* 7 tro wellañ
* 45 Podiom
* 56 dilezel

* Krog eo gant ar Formulenn 1 : d'an 12 a viz Meurzh 2000 e Priz Bras Aostralia, e Melbourne – dilezel er 46 tro.
* Plas pol kentañ : d'ar 25 a viz Ebrel 2004 e Priz Bras San Marino, war troiad Dino hag Enzo Ferrari.
* Trec'h kentañ : d'ar 6 a viz Eost 2006 e Priz Bras Hungaria, war ar Hungaroring.

### Trec'hioù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

## Notennoù ha daveoù

## Stagadenn

### Liammoù diavaez
*  Lec'hien ofisiel
Fazi

Ur fazi zo un ober ha ne glot ket gant ar wirionez, hag a zo graet diwar ur soñj kamm.

Ma vez graet ar fazi a-youl-gaer e teu da vezañ ur gaou.
Nico Rosberg

**Nico Erik Rosberg** (bet ganet d'ar 27 a viz Even 1985 e Wiesbaden en Alamagn) zo ur blenier kirri alaman ha finlandat a red e Formulenn 1 abaoe 2006. Mab kampion 1982 Keke Rosberg eo. Kampion GP2 e 2005 e red Nico gant Williams F1 Team betek 2009, goude-se a ya Nico da Vercedes e lec'h e red c'hoazh e 2012.

## E red-micher
### A-raok ar Formulenn 1
### Ar GP2
### Ar Formulenn 1
#### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1
Goude Priz Bras de Chine 2012

* 7 bloavezh.
* 112 disparti.
* 341,5 poent.
* 1 plas pol.
* 2 disparti e linenn gentañ.
* 1 eil blas.
* 4 trede blas.
* 1 trec'h.
* 2 dro wellañ.
* 6 podiom.
* 21 dilezel.
* Krog eo gant Formulenn 1 : d'an 12 a viz Meurzh 2006 e Priz Bras Bahrein, war troiad Sakhir – 7.
* Plas pol kentañ : d'ar 14 a viz Ebrel 2012 e Priz Bras Sina, war troiad Shanghai.
* Trec'h kentañ : d'ar 15 a viz Ebrel 2012 e Priz Bras Sina, war troiad Shanghai.

#### Trec'hioù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel Nico Rosberg
Gwele-stel

Ur **gwele-stel** zo ur gwele gant ur stel a-us dezhañ, graet peurvuiañ da stignañ rideozioù outañ, ma lavarer **gwele-stign** ivez.
Gerald Ford

**Gerald Rudolph Ford, Jr.** (Omaha (Nebraska) 14 a viz Gouhere 1913 – Rancho Mirage, Kalifornia 26 a viz Kerzu 2006) a zo bet an 38 Prezidant eus Stadoù-Unanet Amerika etre miz Eost 1974 ha Genver 1977 war-lerc'h dilez Richard Nixon. Ar prezidant nemetañ en Istor ar Stadoù-Unanet eo a-gement ne oa ket bet dilennet evit bezañ prezidant, pa oa bet anvet da vesprizant war-lerc'h dilez Spiro Agnew, hag aet da brezidant war-lerc'h dilez ar prezidant Nixon, da heul Afer Watergate. Mont a reas war ar renk en anv ar Strollad Republikan met faezhet e voe gant an demokrat Jimmy Carter.
Victoria Eugenia de Battenberg

** Victoria Eugenie Julia Ena of Battenberg** hec'h anv saoznek, pe **Victoria Eugenia de Battenberg** e spagnoleg, ganet e 1887, e Balmoral, en Aberdeenshire, e Skos, ha marvet e 1969 e Lausanne, e Suis, a voe rouanez kenseurtez Spagn goude dimeziñ d'ar roue Alfonso XIII (1886-1941). 

## He buhez
Merc'h-vihan e oa d'ar Rouanez Victoria, ha mamm-gozh eo da Juan Carlos Iañ. 

Diskaret e voe he fried gant savidigezh Eil Republik Spagn.

## Bugale

Seizh bugel he doe: 

* Alfonso (*Alfonso Pío Cristino Eduardo*) (1907–1938), priñs Asturiez, ganet hemofil, a zilezas e wirioù pennhêr en 1933 da zimeziñ gant un itron guban, Edelmira Sampedro y Robato en Suis, hag a voe anvet diwar neuze Kont Covadonga. Pa dorras e zimeziñ ec'h addimezas en Cuba gant Marta Esther Rocafort y Altuzarra.
* Jaime (*Jaime Leopoldo Isabelino Enrique*) (1908–1975), infant Spagn, mut ha bouzar diwar ar mastoiditis da bevar bloaz, a zilezas e wirioù en 1933; anvet Dug Segovia. Dimezet div wech: 
** en Italia da Emanuela de Dampierre
** en Aostria da Charlotte Luise Auguste Tiedemann. Evel danvez pennhêr da gurunenn Bro-C'hall etre 1941 ha 1975 e oa anavezet evel dug Anjev.
* Beatriz (*Beatriz Isabel Federica Alfonsa Eugenia*) (1909–2002), Infantez Spagn dimezet en Italia da Vvet priñs Civitella Cesi, eus an Tiegezh Torlonia. 
* Fernando, ganet-marv en 1910.
* María Cristina (*María Cristina Teresa Alejandra*) (1911–1996), Infantez Spagn, dimezet en Italia da Iañ Kont Marone-Cinzano (intañv eus Noemí Rosa de Alcorta y García-Mansilla, goude bet tri bugel ganti).

* Juan (*Juan Carlos Teresa Silvestre Alfonso*) (1913–1993) infant Spagn, ha Kont Barcelona, danvez pennhêr d'ar gurunenn etre 1941 ha 1977. Dimezet en Italia d'e geniterv ar briñsez María de las Mercedes de Borbón-Dos Sicilias y Orleans. Dezhañ e tegouezhas ar gwirioù, a voe legadet d'e vab Juan Carlos Iañ, Roue Spagn.

* Gonzalo (*Gonzalo Manuel María Bernardo*) (1914–1934), infant Spagn, ganet hemofil; marvet da ugent vloaz.

Goude genel ar seizh bugel-se ez eas da fall an darempredoù etre ar roue hag ar rouanez, hag un toullad serc'hed en doe Alfonso XIII .
Eugénia Câmara

**Eugénia Infante da Câmara** (Lisboa,  — Rio de Janeiro, ) a oa un aktourez portugalat ha brazilian, ur varzhez, ur skrivagnerez pezhioù-c'hoari hag un droourez.

Ganet e oa e Lisboa e 1837. E 1859, da 22 vloaz, e tegouezhas e Rio de Janeiro gant ar gompagnunezh c'hoariva renet gant Furtado Coelho, he serc'heg . C'hoari a reas eno, er bloavezh-se en-eeun, er Ginásio Dramático.

E [1863] ez eas gant kompagnunezh Eugênia da [Recife, ha c'hoari a reas eno en Teatro Santa Isabel. E 1866 e teuas da vout serc'h Antônio Frederico de Castro Alves. E 1867 e veve gant ar barzh e Barro, hag e miz Mae ez ejont da Vahia.

E miz Genver 1868 e lestras Castro Alves hag Eugénia da vont da Rio de Janeiro. E dibenn ar bloaz-se e savas dizemglev etreze, ma tispartijont.

## Film
Er film *Vendaval Maravilhoso*, renet gant José Leitão de Barros e 1949, e oa c'hoariet Eugénia Câmara gant ar ganerez hag aktourez Amália Rodrigues.

## Levrlennadur
*Barzhoneg da Eugénia, gant Antônio Frederico de Castro Alves.

## Notennoù
Antônio Frederico de Castro Alves

**Antônio Frederico de Castro Alves**, ganet e Curralinho (adanvet "Castro Alves" e 1900), Cachoeira, Bahia, e 1847 ha marvet en Rio de Janeiro e 1871), zo ur barzh romantel ha republikan brazilian eus an  kantved, hag a skrivas a-enep ar sklaverezh.

## E vuhez
Mab e oa da Antônio José Alves, ur mezeg, ha da Clélia Brasília da Silva Castro, merc'h da José Antônio da Silva Castro (lesanvet "Periquitão"), a en em gannas e 1821-1823 da goulz Seziz Salvador. 

En 1853 e voe skoliet e-barzh ar c'h-Colégio Sebrão, renet gant Abílio César Borges, Baron Macaúbas. Eno e teuas da vout mignon da Ruy Barbosa.

En 1862 e krogas gant studioù war ar Gwir e Skol-veur Recife. D'ar mare-se eo e stagas da skrivañ e varzhonegoù kentañ, *Os Escravos* hag *A Cachoeira de Paulo Afonso*. 

E 1866 e varvas e dad. ur pennad goude e reas anaoudegezh gant an aktourez portugalat Eugénia Câmara a voe serc'h dezhañ

E 1867 e kuitaas Recife da zistreiñ da Bahía, ma skrivas *Gonzaga*. Alese ez eas da Rio de Janeiro, ma reas anaoudegezh gant José de Alencar, Francisco Otaviano ha Machado de Assis.

Diwezhatoc'h ez eas da chom da São Paulo ma en em vode politikourien ha skrivagnerien a bouez, evel Rui Barbosa, Joaquim Nabuco, Rodrigues Alves, Afonso Pena ha Bias Fortes. 

E deroù liz Du 1868 e oa aet da chaseal e trowardroioù kêr, pa voe gloazet e droad gant un tenn, ma voe ranket troc'hañ e droad kleiz outañ. 

## Oberennoù
;Barzhoniezh
*O Navio Negreiro, 1869 (adembannet el levr Os Escravos)
*, 1870
*A Cachoeira de Paulo Afonso, 1876
*Os Escravos, 1883
*Hinos do Equador, en e *Obras Completas* (1921)
* *Vozes D'África*.

* 1870 *Espumas Flutuantes*.

;C'hoariva
*Gonzaga ou a Revolução de Minas, 1875

;Barzhoniezh
* A Um Coração
* Amar e ser amado
* A Eugênia Câmara, skrivet d'e serc'h
* O povo ao poder
* Fé, esperança e caridade
* Deusa incruenta

## Liamm diavaez
*  "El navío negrero" barzhoneg gant Castro Alves
* Skridoù Castro Alves (Wikimammenn e portugaleg)
* Buhez Castro Alves
Richard Hughes Williams (Dic Tryfan)

**Richard Hughes Williams** (1878 &ndash; 26 a viz Gouere 1919), pe **Dic Tryfan** hervez e anv-pluenn, a oa ur skrivagner kembraek, ganet e Rhosgadfan, e Sir Gaernarfon, e gwalarn Kembre. Skrivet en deus danevelloù ma kont buhez tud ar mengleuzioù mein-glas el lodenn-se eus Kembre.

## Skridoù
**Tair Stori Fer* (Wrecsam, 1916)
**Straeon y Chwarel* (Caernarfon, war-dro 1918), troet e brezhoneg gant Abeozen hag embannet gant Hor Yezh e 1992 dindan an titl *Marvailhoù ar vengleuz*.
**Storïau Richard Hughes Williams*, gant ur raklavar gant E. Morgan Humphreys (Wrecsam, 1932)

## Liamm diavaez
*Welsh Biography Online
Teltenn

Un **deltenn** zo ur seurt ti graet gant danvez a c'haller kousket ennañ en disglav, en dizavel hag en disheol.

Stegnet e vez an danvez war ur stern, e koad pe metal, ha dalc'het gant liammoù, kordenn pe fiselenn, ouzh postoù bihan pe vras. 

## Teltennoù ar gantreidi

Ti ar gantreidi dre ar bed eo an deltenn peogwir eo aes pe aesoc'h da sevel ha disevel.

Brudet eo tipi an Amerindianed gant ar filmoù western. Gant krec'hin ha koad e vezent graet.

Ar yourtoù eo teltennoù bras ar gantreidi e Mongolia.

Teltennoù a vez implijet gant an Verbered er Sahara. Brudet eo chomet teltenn berber vras ar c'horonal Kadhafi savet gantañ e park Palez an Elysée e Pariz e 2007 pa oa bet pedet gant ar prezidant gall Nicolas Sarkozy.

## Teltennoù an arme
Teltennoù zo evit ar brezeliadennoù a-holl-viskoazh koulz lavaret.

## Teltennoù evit an dudiamant
Teltennoù a c'hall servijout da gampiñ en un dachenn-gampiñ pe en natur. Ar valeerien hag an alpaerien a implij anezhi pa z'int d'ober un dro-vale muioc'h eget un deiz. Seier-kousket a lakaont e-barzh evit an noz. An teltennoù-se a vez skañv, kalet ouzh an uz hag aes da blegañ pe da rollañ.

Teltennoù zo a-wechoù war an traezhennoù, lakaet eno gant ar gêr evit an dud evit cheñch dilhad pe chom en disheol. Ouzhpenn-se e ro ul liv cheuc'h d'ar gêr-gouronkañ. Teltennoù glaz o roudennoù traezhenn ar Skluz Dinarzh, ha teltennoù ruz o roudennoù Ar Baol zo e-touez ar re brudetañ.

Teltennoù bras a vez savet evit degemer un darvoud bennak, evel un eured, ur c'hendalc'h, ur brezegenn, ur c'hendiviz, etc. Alies e vezont gwenn. Un deltenn Barnum a vez graet anezho.

Ar sirkoù a reont o abadennoù en un deltenn vrasoc'h c'hoazh a vez graet pabell anezhi.

## Pennadoù kar
* kampiñ
Priz Bras kirri Aostralia

**Priz Bras kirri Aostralia** zo ur redadeg kirri krouet e 1928 a gont evit kevezadeg bed ar Formulenn 1 abaoe 1985. Redet e oa bet war troiad kêr Adelaide adalek 1985 betek 1995 e fin ar bloavezh met redet eo bet bremañ e troiad Albert Park e Melbourne e penn-kentañ ar bloavezh.

## Istor

## Rekordoù

* **Tro wellañ** :  Michael Schumacher e 1 vun 24 e 215 (2004, Ferrari).
* **Rekord ar plas pol** :  Sebastian Vettel e 1 vun 23 e 919 (2010, Red Bull).

## Roll al loreidi
### Abaoe 1985 (kevezadeg bed ar Formulenn 1)

### Renkadur ar vlenierien dre niver a drec'hoù (Formulenn 1)
(Goude Priz Bras Aostralia 2022)

## Liamm diavaez
*  Lec'hien ofisiel
Pennhêr

Ur **pennhêr**, pe **pennhêrez**, eo bugel henañ un tad (peurvuiañ) hag ur vamm (a-wechoù), hag a vo dezhañ, evel hêrezh, an darn vrasañ eus o madoù war-lerc'h o marv. Dre un testamant eo e vez legadet madoù d'un hêr pe d'ur **pennhêr**. 

A-wechoù e vez lavaret pennhêr eus ar bugel nemetañ hag en devo an holl vadoù. Klask a veze gwechall war ar **pennhêrezed** gant ar baotred yaouank. 

Ur pennhêr **dibennet** zo ur pennhêr a goll e renk hag ar madoù en devoa da-gaout dre ma'z eus bet anvet ur pennhêr all.
Emerson Fittipaldi

Ur blenier kirri brazilian eo **Emerson Fittipaldi** (bet ganet d'ar 12 a viz Kerzu 1946 e São Paulo). Redek a rae e kevezadeg bed ar Formulenn 1 hag e CART. Gounezet en deus an titl e F1 div wech (1972 ha 1974), ar 500 miles Indianapolis (1989 ha 1993), hag ouzhpenn-se kevezadeg CART (1989).
Sala

**Sala** zo un anv-lec'h a vez kavet e meur a vro.

## Lec'hioù
###### 
Meur a gumun zo:
*Sala Baganza e Proviñs Parma.
*Sala Biellese e Proviñs Biella.
*Sala Bolognese e Proviñs Bologna.
*Sala Comacina e Proviñs Como.
*Sala Consilina e Proviñs Salerno.
*Sala Monferrato e Proviñs Alessandria.

###### 
*Sala

###### 
*Šaľa e distrig Šaľa

###### 
*Sala e Västmanland

## Anv-tiegezh
*Nicola Sala (1713-1801), sonaozour italian
*Emiliano Sala (1990-2019), melldroader arc'hantinat.
Odoardo Farnese

**Odoardo Farnese** zo anv meur a zen eus an tiegezh Farnese: 
* **[[Odoardo Farnese (kardinal)|Odoardo Farnese]]** (1573-1626), kardinal, rejant dugelezh Parma adal 1622 betek 1626
* **[[Odoardo Iañ Farnese]]** (1612-1646), dug Parma ha Piacenza
* **[[Odoardo II Farnese]]** (1666-1693), mab da Ranuccio II Farnese

## Pennadoù kar
*Odoardo
*Farnese
Odoardo Iañ Farnese

**Odoardo Iañ Farnese** (1612-1646), a oa dug Parma ha Piacenza. 

Mab e oa da Ranuccio Iañ Farnese, ha da Margherita Aldobrandini. Mab nemetañ e dad e oa, hervez al lezenn. Ur mab bastard koshoc'h avat en doa Ranuccio, Ottavio Farnese e anv, a voe bac'het e pad bloavezhioù hir e Rocchetta. 

Odoardo a renas dindan rejantelezh an eontr, ar c'hardinal Odoardo Farnese, ha pa varvas an eontr, en 1626, dindan rejantelezh e vamm Margherita Aldobrandini.

## Dimeziñ
Dimezet e voe da Margherita de' Medici ha bugale dezho.

## E vugale
Eizh bugel en doe:
* Caterina Farnese
* Ranuccio II Farnese (1630), a voe Dug Parma ;
* Alessandro Farnese, Gouarnour an Izelvroioù  spagnol (1635), jeneral e selvij an Tiegezh Habsburg;
* Onorato Farnese (1636), jeneral an arme italian en Dalmazia;
* Caterina Farnese (1637), leanez;
* Maria Maddalena Farnese,
* Pietro (1639)
* Ottavio Farnese
Indianapolis 500

**500 miles Indianapolis** (pe **Indianapolis 500** pe **Indy 500**) a zo ur redadeg kirri amerikan e vez redet bep bloaz abaoe 1911 da zibenn sizhun Memorial Day war troiad Indianapolis Motor Speedway e stad Indiana.

## Istor

## Hengoun ha dibun ar redadeg

## Roll al loreidi
### Roll an drec'hourien

### Roll ar « ''polemen'' »

E 1911 ha 1912 a oa graet an gael zisparti gant urzh an enskrividi a-raok bezañ graet dre ar chañs betek 1914. E 1915 a oa bet graet an abadenn ditriñ gentañ.

Hiziv e vez graet an abadennoù titriñ war meur a zeiz, pep deiz a servij evit dibab un tamm eus ar gael. D'ar sadorn d'an dibenn sizhun kentañ an titriñ e vez graet ur *"pole day"* evit gouzout piv a vo e penn ar gael. War-lec'h e vez graet abadennoù-all betek an dibenn sizhun war-lec'h pa vez graet ar *"bump day"* evit a re a zo nebeutoc'h buan.

Dre ma zo roet ar plasoù war ar gael hervez deiz an abadenn ditriñ ne vez ket dre ret ar *"poleman"* an hini en deus graet an amzer gwellañ e-pad holl an abadennoù titriñ. Arie Luydendyk en doa graet e 1996 an geidenn wellañ e-pad eil zeiz an abadennoù titriñ, met n'en doa kroget gant ar redadeg nemet e 22 plas.

 E 1996, an den en doa graet ar plas pol, Scott Brayton, a oa bet lazhet un nebeud deizioù war-lec'h e-pad un abadenn esaeoù dieub. Tony Stewart eo hemañ en deus kemeret penn ar gael evit ar redadeg.

### Listenn ar « ''Rookie of the Year'' »
Abaoe 1952 e vez votet gant ar c'holaj tud desket goude ar redadeg titl an deraouad gwellañ ar bloavezh (ar *[[Rookie|Rookie of the Year]]*). An titl-se a zo d'ar blenier a ra al lorc'h gwellañ e-pad an esaeoù hag e-pad ar redadeg, ha ne vez ket roet dre ret d'ar blenier ra ar plas gwellañ e donedigezh ar redadeg. Ar skouer brudetañ a zo bet graet e 1966 : Graham Hill en doa gounezet evit e redadeg kentañ, met roet a oa bet an titl da Jackie Stewart a oa an den gwellañ a-raok rankout dilezel.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hien ofisiel
*  Lec'hien ofisiel an IndyCar
*  Neventi an Indycar e galleg
*  Stadegoù war an Indy 500
IndyCar Series 2012

Kevezadeg **IndyCar 2012** a grog d'ar 25 a viz Meurzh 2012 ha kontañ a ra 16 redadeg. Traoù nevez a zo, evel ur c'hastell-karr nevez, an Dallara DW12, saverien keflusker nevez evel Chevrolet pe Lotus ha blenierien nevez evel Sebastien Bourdais, 4 gwech kampion Champ Car ha Rubens Barrichello, 325 disparti e Formulenn 1. Aet eo ar maout gant Ryan Hunter-Reay dirak Will Power pa c'hounez Chevrolet titl ar pourchaser. Ar blenier gall Simon Pagenaud a zo *Rookie ar bloaz* hag ar c'hampion en titl Dario Franchitti a c'hounez an Indianapolis 500.

## Blenierien ha skipailhoù
Pep karr a vo bet graet gant kastell-karr Dallara hag e vo roet dezho bandennoù-rod Firestone.

## Redadegoù

## Cheñchamantoù

## Notennoù ha daveoù

## Da welout
* Indianapolis 500
Indy Racing League

**Indy Racing League** a zo aozadur redadegoù kirri norzh-amerikan a renk kevezadegoù IndyCar Series hag Indy Lights.
IndyCar Series

An **IZOD IndyCar Series** a zo abaoe 1996 ar gevezadeg pouezusañ ranket gant Indy Racing League. Abaoe 2008, gant teuzadur gant Champ Car, e teue an **IndyCar** da vezañ ar gevezadeg kirri un-plas nemetañ e Amerika an Norzh. Aet eo ar maout e 2011 gant Dario Franchitti. 2012 a grog gant ur c'harr nevez hag ur bern saverien keflusker nevez.

## Istor

## Kastell-karr

## Keflusker

## Reolennoù

## Sistem poentoù

## Roll al loreidi

## Notennoù ha daveoù


## Liammoù diavaez
*  IndyCar.com - Lec'hien ofisiel
*  US-Racing.com - Neventi an IndyCar e galleg
Daniel Ricciardo

**Daniel Ricciardo** (bet ganet d'an deiz kentañ a viz Gouere 1989 e Perth en Aostralia) a zo ur blenier kirri a red e Formulenn 1 abaoe 2011. Redet en deus etre 2011 ha 2013 evit ar skipailh Scuderia Toro Rosso, hag abaoe 2014 e red gant Red Bull-Renault.
McBride

**McBride** pe **MacBride** eo stummoù saoznek an anv gouezelek *Mac Giolla Bhríde* pe *Mac Giolla Bhrighde* (en iwerzhoneg) pe *Mac Gille Bríghde* (e gouezeleg Skos), da lavarout eo mab da vevel Brigid pe Santez Brigid. 

## Tud
*Martina McBride

## Lec'hioù
### 
* McBride (British Columbia)

### 
* McBride (Michigan)
* McBride (Mississippi)
* McBride (Oklahoma)

## Pennadoù kar
* MacBride
* McBryde
* MacBryde
Castro Alves

**Castro Alves** zo un anv-tiegezh portugalek. 

## Tud
*anv ar barzh Antônio Frederico de Castro Alves

## Lec'hanvioù
*anv ar gumun Castro Alves (Bahia), ur gumun e Bahia, e Brazil
*Teatro Castro Alves, c'hoariva e Salvador da Bahia.
*Cidade Castro Alves, karter e kêr São Paulo.
*Jardim Castro Alves, karter e kêr São Paulo.

## Levr
*ABC de Castro Alves, ul levr gant Jorge Amado.
MacBride

**McBride** pe **MacBride** eo stummoù saoznek an anv gouezelek **Mac Giolla Bhríde** pe **Mac Giolla Bhrighde**(en iwerzhoneg) pe **Mac Gille Bríghde** (e gouezeleg Skos), da lavarout eo mab da vevel Brigid pe Santez Brigid. E Skos e lakaer an tiegezh MacBride da sept d'ar c'hlan MacDonald .

## Tud
* Anthony MacBride
* James Francis Macbride (1892 - 1976), louzawour stadunanat,
* John MacBride (1865 – 1916), emsaver republikan
* Maud Gonne MacBride
* Roger MacBride
* Roger MacBride Allen (1957 -), oberour stadunanat a skiant-faltazi.
* Seán MacBride (1904 - 1988), mab da John MacBride ha Maud Gonne MacBride, alvokad ha politikour iwerzhonat. 
* Stuart MacBride, skivagner skosat, oberour meur a romant-polis.

## Pennadoù kar
* McBride
* McBryde
* MacBryde