open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Inizi Wollaston

An **Inizi Wollaston** zo un enezeg e su Chile en Tierra del Fuego, stag ouzh kumun Cabo de Hornos, e Proviñs Antarktika Chile, unan eus proviñsoù ar Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile. O c'havout a reer en norzh d'ar c'hab Horn, er paso de Drake, er mervent da Inizi Picton, Lennox ha Nueva. 

## An inizi

* an Enez Wollaston, ar vrasañ hag an uhelañ eus an enezeg hag en he c'hreiz : 
**er rann hanternoz ez eus un uhelenn a 580 m; 
**er mervent ez eus torgennoù etre 420 m ha 670 m, en o zouez ar Menez Hyde, 670 m.
* an Enez Freycinet, er gevred;
* an Enez Bayly, er biz;
* an Enez Grevy, pelloc'h c'hoazh er biz,
* enezoùigoù, evel "Doedalus, del Cabo, Surgidero, Nutria, Leones Marinos, Medio, etc.

## Lec'hiañ
Tost dezho, er su, emañ an Inizi Hermite, dreist kanol Franklin. Er c'hornôg emañ an Enez Navarino, en tu all da Bae Nassau.
Courson

**Courson** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
## Douaroniezh
* War ar vevenn ouzh ar Manche emañ Courson.
* Ar stêr Drôme a dreuz ar gumun.
## Istor
### 
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas pevar den nann soudard e Courson abalamour d'ar brezel; unan anezhe a varvas d'ar 21 a viz Even, daou d'an 3 a viz Eost hag unan all d'ar 4 a viz Eost, hemañ a voe lazhet d'an Alamaned.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieCoursonEglise.jpg|An iliz katolik.
Courson (14) Église Notre-Dame - Intérieur - 01.jpg|Nev an iliz.

* Iliz katolik *Intron-Varia*, , luc'hskeudennoù, rummet gant un delwenn eus ar Werc'hez Mari hag ar Mabig Jezuz hag un delwenn eus Sant Loeiz, un daolenn ha mein-bez enni.
* Un ivinenn lieskantvedek, ur c'halvar ha bezioù en-dro d'an iliz.
* Milinoù Quérité ha Courson. 
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur
## Notennoù ha dave
Richard Matheson

**Richard Matheson**, ganet en Allendale, New Jersey, d'an 20 a viz C'hwevrer 1926, ha marvet d'an 23 a viz Mezheven 2013, e Calabasas, Kalifornia, a zo ur skrivagner skiant-faltazi ha lennegezh anken amerikan. Skrivet en deus ivez senarioù evit ar sinema pe evit ar skinwel, evel "Duel" evit Steven Spielberg, ha meur a abadenn eus *[[The Twilight Zone]]*.

Bet e oa deuet da Sant-Maloù d'ar festival Étonnants Voyageurs.

## Oberennoù brudetañ
**I am Legend* (Ur vojenn a zo ac'hanon) 1954
**The Shrinking Man* (An den a goazhe) 1956
**Hell House*. 

### E brezhoneg
*"Ganet eus ur gwaz hag ur vaouez", danevell e-barzh Al Liamm niv.173 (1975), troet gant Mark Kerraen.
Mojenn an Ankou

**Mojenn an Ankou** zo un dastumad a bemzek danevell – kant pajenn ennañ – gant ar skrivagner tregeriat Anatol ar Braz, bet embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e 1986, diwar-benn mojenn an ankou.

Gant Pêr Denez e oa bet savet ar rakskrid anezhañ, ma kemenn d'al lennerien n'eus nemet an danevell gentañ – *Tro Mari-Job ar Gergeno*– a oa bet skrivet e brezhoneg gant ar Braz; gant Erwan ar Moal e oa bet troet ar pevarzek all.

## An danevelloù
* *Tro-Mari-Job ar Gergeno*, embannet evit ar wech kentañ er gelaouenn *[[Annales de Bretagne]]* e 1902.
* *An hini marv he danvez pried*, embannet evit ar wech kentañ er gelaouenn *[[Kroaz ar Vretoned]]*, Here-Kerzu 1911.
* *Bizoù ar c'habiten*
* *Kornedad butun Jozon Briant* – *Kroaz ar Vretoned*, Ebrel 1911
* *Seblant ar walenn eured* – *KaV*, Ebrel 1911
* *Seblant an oc'hen* – *KaV*, Mae 1911
* *Seblant ar roeñvoù* – *KaV*, Mae-Mezheven 1911
* *Ar vamm a ouele re d'he mab* – *KaV*, Gwengolo-Here 1911
* *Tro Gab Lukaz* – *KaV*, Mezheven 1911
* *An Ankou pedet d'ar friko* – *KaV*, Mezheven 1911
* *An hini a dremenas un nozvezh e-barzh ar garnel* – *KaV*, Gouere 1911
* *Plac'h al liñsel* – *KaV*, Eost 1911
* *Liñsel Mari-Jan* – *KaV*, Gwengolo 1911
* *Nedeleg ar Chouanted* – *KaV*, Kerzu 1912-C'hwevrer 1913
* *Istor Pask* – *KaV*, C'hwevrer-Meurzh 1913

## Levrlennadur
* Ar Braz, Anatol. *Mojenn an Ankoù*. Lesneven : Mouladurioù Hor Yezh, 1986
Saint-Aubin-des-Bois (Calvados)

**Saint-Aubin-des-Bois** a zo ur gêriadenn hag ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Sienne emañ Saint-Aubin.
## Dezougen
* Ti-gar war al linenn hent-houarn Argentan Granville. Serret eo.
## Istor
### 
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas pevar den nann soudard e Saint-Aubin abalamour d'ar brezel; daou anezhe a varvas e miz Even, unan all a voe lazhet gant ur vindrailhadeg d'ar 27 a viz Gouere, an hini all d'an 3 a viz Eost, hemañ a voe lazhet gant tennoù kanol.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSaintAubinDesBoisEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Albin*, -, gant ur werenneg ha mein-bez rummet enni. 
* Maner La Bigotière, . 
* Kalvarioù.
* Ur velin dour. 
* Tiez kozh.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur
## Notennoù ha dave
Morgad (Kraozon)

:*Evit al loen a vev er mor, gwelet [[Morgad]]*.


**Morgad** zo ur gêriadenn war vord an aod e kumun Kraozon, e Gourenez Kraozon. Ul lec'h touristel-kenañ eo.

## Anv
Hervez ur martezeadenn e teufe anv Morgad eus Ergat, un penn-braz bretoned a eñ defe krouet ar gêriadenn. An den se e vefe deuet Sant Ergad.

## Douaroniezh

#### Lec'hiadur
Ouf Morgat, e bae Douarnenez, zo etre Beg ar Gador ha Beg Rulianek.

Gwechall e oa ur porzh evit pesketa ar sardin ha neuze an ton.

Ur porzh-bageal eo dreist-holl bremañ.

#### Sterioù
Bez zo daou gwazhioù-dour bihan:

* al Loc'h, a-hed an iliz,
* Toul-an-traez, e-kichen Otel Ar Vor.

#### [[Douarouriezh]]

#### Mougevioù
Brudet-kenañ eo Morgat evit e mogevioù. E-touez ar re brudetañ:

* mogev an olifant, e Beg Rulianek
* mogev San Vorant (Sainte Marine) ha Siminal an Diaoul en Beg ar Gador
* mogev an Otel e Porzh-Aor.

Ar mougevioù zo testoù eus kemmoù an hin ha live ar mor. Diskouezet ez eus bet gant un teskad merkoù e oa al live mor keitat uheloc'h eget an hini a-vremañ en un amzer-dremenet tost: emañ bolzioù genaouioù ar mougevioù a-us d'al liveoù mor uhelañ a-vremañ, biliennoù kozh zo staget start gant fank okr ouzh lein pe brioù ur pemzek mougev bennak en-dro da Vorgad, ha kavout a reer ivez, keinet ouzh an tornaodoù, aspadennoù eus aodoù kozh a reer "traezhennoù dereziet" anezho (Porh Koubou). Klotañ a rafe al live mor uhel-se gant ar marevezh tommañ diwezhañ enrollet er Pevare hoalad, war-dro -127 000 bloaz, gant ur gwrezverk keitat hollek 4°C uheloc'h eget ar gwrezverk keitat a-vremañ.

Reiñ a ra ar mougevioù-se bod da spesadoù loened mor hag a gaver en donded peurvuiañ. Goloet eo brioù zo er mougevioù gant spoue enno kresteneged stank, morvuzhug ha morvronn. Tornaodoù krag Arvorig, en-dro d'ar mougevioù, zo lec'h bevañ falc'huned pirc'hirin, ur spesad arouezel e gourenez Kraozon. 

Reiñ a ra ar mougevioù-se bod da spesadoù loened mor hag a gaver en donded peurvuiañ. Goloet eo brioù zo er mougevioù gant spoue enno kresteneged stank, morvuzhug ha morvronn. Tornaodoù krag Arvorig, en-dro d'ar mougevioù, zo lec'h bevañ falc'huned pirc'hirin, ur spesad arouezel e gourenez Kraozon.

Ar braz eus ar mougevioù zo bet kleuziet e reuzeulennoù kouarzitoù krag Arvorig, e harz an tornaodoù, dindan lusk ar mareoù. Stummet e oant bet diwar nerzh an houl hag ar gwagennoù. O teurel traezh, grouan ha bili ouzh ar brioù o doa graet da vloc'hadoù kouezhañ ha kleuziet muioc'h ar c'havennoù.

Deskrivet int bet gant skrivagnerien evel Flaubert pe A Marteville.

## Istor
### [[Henamzer]]
Krouet e oa Morgat e-pad an Impalaeriezh Roma.

Kavet eo bet un nebeud moneiz romanez deus ar bloavezhioù 250 g. J.K. Diazezet e oant en ul lestr kuzet en ur beol garum.

### 
Emporzhiet e oa halen (50 tonenn e 1830) ha ezporzhiet sardin gwasket (130 tonenn e 1830.

Da virout ar c'hig hag ar pesked debret e-pad ar goañv e servije an halen.

### betek bremañ
Krouet eo bet an hañvlec'h Morgat e deroù an XXvet kantvet war atiz A Peugeot.

## Gwelet ivez

*Kraozon

## Liammoù diavaez

## Dave ha notennoù
Courson (disheñvelout)

**Courson** a c'hall bezañ:

## Anv-lec'h
###### 
*Courson, ur gumun en departamant Calvados
*Notre-Dame-de-Courson, ur gumun en departamant Calvados
*Courson-les-Carrières, ur gumun en departamant Yonne
*Courson-Monteloup, ur gumun en departamant Essonne

###### 
*Courson Island, un enezenn e Pennsylvania

## Anv-den
*Aurélien de Courson (1808-1889), helenneg breton
*Susan Pamela Courson (1946-1974), ur vignonez da Jim Morrison
* Charles de Courson, politikour gall
Stêr Sant-Laorañs

Ar **Stêr Sant-Laorañs** (galleg: *Fleuve Saint-Laurent*; saozneg: *Saint Lawrence River*) a zo ur stêr vras eus Amerika an Norzh hag a ya eus al Lennoù Meur (Lenn Ontario) betek ar Meurvor Atlantel. Redek a ra eus ar mervent d'ar biz, ha treuziñ div broviñs eus Kanada, Ontario ha Kebek. He red etre proviñs Ontario ha Stad New York a ra an harzoù etrebroadel etre Kanada hag ar Stadoù-Unanet. 1 197 km zo etre daou benn ar stêr a ya da aberiñ en ur pezh mell pleg-mor, Pleg-mor ar Sant-Laorañs.

## Istor
Roet eo bet e anv d'al lec'h gant Jakez Karter e-kerzh e eil beaj, da zeiz sant Laorañs (an 10 a viz Eost), met ne ouie ket d'an ampoent e oa ur stêr. Kavout a rae dezhañ e oa ur pleg-mor. N'eo ket diwezhatoc'h e savas gant ar stêr a rae anezhi "Stêr veur Hochelaga". Tamm-ha-tamm e voe tapet ar pleg d'ober gant "Sant-Laorañs" koulz evit ar stêr hag ar pleg-mor. Tud orin ar vro a rae "Kaniatarowanenneh", "hent dour bras", eus ar stêr e mohawkeg, *Kahnawáʼkye* e tuscarora.

## Liammoù diavaez
Ti Vatriona

***Ti Vatriona*** (e rusianeg : *Матрёнин двор*, "Matrionin dvor") zo un danevell hir, – naontek pajenn ha tri-ugent anezhi – gant Aleksandr Soljenitsyn, bet troet e brezhoneg gant ar skrivagner tregeriat Ernest ar Barzhig hag embannet gant Embannadurioù Al Liamm e miz Ebrel 1976.

Kenkent ha 1959 e oa bet savet an destenn orin gant ar skrivagner rusian hag embannet er gelaouenn lennegel *[[Novy Mir]]* (*Bed Nevez*) e 1963. Tri bloaz diwezhatoc'h, goude bezañ bet troet e galleg, e oa bet embannet gant an Editions Julliard.

## An danevell
Hañv 1953 : goude tremen un nebeud bloavezhioù e-barzh goulagoù URSS, en em gavout a ra Ignatitch, kelenner war ar jedoniezh, e Torfprodoukt, ur gêr nevez savet e trowardroioù Odesa. E kêriadenn Talnavo e kav-eñ bod e ti Vatriona, un intañvez kozh. Eno e teskont en em gompren daoust d'o buhez bezañ disheñvel-mik en eil diouzh eben. Un emgav he deus Matriona Vassilievna gant he zonkadur e 184 kilometrad al linenn hent-houarn...
Channel Islands (Alaska)

Ar **Channel Islands** zo ur strolladig inizi eus Alaska, e-touez an Inizi Adreanof, en Enezeg Aleout, tostik da Enez Adak hag Enez Green (Alaska).
Adak

**Adak** zo un anv-lec'h en Alaska hag a c'hall bezañ :

*Enez Adak, unan eus an Inizi Aleout
*Adak (Alaska), ur gêr en enez.
Enez Adak

**Enez Adak** (*Adaax* en aleouteg) zo unan eus an Inizi Aleout, e krornôg pellañ an Inizi Andreanof, en Alaska. Eno emañ kêr Adak, kreisteisañ kêr Alaska. 
711.18 km2 zo dindani, 54.5 km hed ha 35 km led (ar 25vet enez vrasañ e SUA). 

## Gerdarzh
Dont a ra an anv eus ar ger *adaq*, a zo tad en aleouteg. 

## Menez
Ar Menez Moffett, e gwalarn an enez a sav betek 1196 m, erc'h warnañ ar peurvuiañ eus ar bloaz.
Green Island

**Green Island** pe **Greenisland** zo anv saoznek meur a enezenn.

## Yezhoù all
* Enez C'hlas, e brezhoneg
* Île Verte, e galleg

## En Azia
* Green Island (Hongkong) ()

## En Europa
* Green Island (Dorset) e Poole Harbour en Dorset
* *Green Island*, anv saoznek Ynys Las, en Inizi Sillan
* *Green Island*, un anv saoznek evit La Motte e Jerzenez
* *Greenisland*, anv saoznek Inis Glas, e Kontelezh Aontroim, e Norzhiwerzhon

## En Amerika
###### 
* Green Island (Rideau River)
* Green Island (Douar-Nevez)
* Green Island (Severn Sound)
* Green Island (Ottawa River)

###### 
* Green Island (Hawaii), 
* Green Island (Iowa), 
* Green Island (Massachusetts)
* Green Island (New York), 
* Green Island Bridge
* Green Island (Conchas Lake), e Conchas Lake, New Mexico
* Green Island (Ohio), 
* Green Island (Alaska), en Inizi Aleout 
* Green Island (Georgia)
* Green Island (Michigan) e Green Bay, Michigan

### Er Mor Karib
* Green Island (Antigua ha Barbuda)
* Green Island (Jamaika)
* Green Island (Saba)

###### 
* Green Island (New South Wales)
* Green Island (South Coast, New South Wales)
* Green Island (Queensland)
* Green-Island-Nationalpark in Queensland
* Green Island Nature Reserve (Tasmania)
* Green Island Nature Reserve (Western Australia)
* Buller, Whittell And Green Islands Nature Reserve en Western Australia

### En Oseania
* Green Island (Otago), 
* Green Island (Southland), 
* Green Island (Waikato), 
* Green Island (Zeland-Nevez), 
* Nissan Island (Green Island), ar vrasañ eus Green Islands Papoua-Ginea-Nevez

### En Antarktika
* Green Island (Antarktika)

## Pennadoù kar
* Greene Island
* Green Islands
* Green Isle
Pont-Farcy

**Pont-Farcy** a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Treuzkaset e oa bet e departamant Manche gant dekred d'ar 26 a viz Kerzu 2017.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Sienne emañ Pont-Farcy.
## Istor
### 
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: dieubet e voe Pont-Farcy d'an 2 a viz Eost gant ar *35th US Infantry Division* (SUA); mervel a reas pemp den nann soudard e Pont-Farcy abalamour d'ar brezel, unan e miz Gouere, ar re all e miz Eost, unan ag ar re-mañ a voe lazhet gant ur vinenn.
#### Strollañ kumunioù
* E 1973 e voe kevredet kumun Pleines-Œuvres gant kumun Pont-Farcy.
### kantved
* Kendeuzet e voe ar gumun gant Tessy-Bocage ha lakaet e departamant Manche d'ar 1 a viz Genver 2018.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandiePontFarcyEglise.jpg|Iliz *Sant Yann-Vadezour*.

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*,  kantved, e bourc'h Pont-Farcy.
* Iliz katolik *Sant Pêr* e Pleines-Œuvres.
* Tiez kozh.
* Ar maerdi, . 
### [[Eil brezel-bed]]
* Ar Pont Bailey. 
* Peulvanig ar vilourion eus ar *35th US Infantry Divisione* marvet en emgannoù evit dieubiñ Pont-Farcy.

## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Melestradurezh

 

## Tud
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn kumun Pont-Farcy
## Notennoù ha dave
Jean-Claude Miossec

**Jean-Claude Miossec** (ganet d'an 29 a viz Mezheven 1936 e Brest) zo ur skrivagner brezhonek en deus savet danevelloù, troidigezhioù diwar ar saozneg, ha pennadoù a bep seurt diwar-benn ar yezh, embannet er gelaouenn Brud Nevez. Skoazell en deus roet da c'heriadurioù F. Favereau hag A. Merser ivez.

Goude bezañ deuet da vezañ turgner war ar metalioù e voe anvet da benn-labour e porzh brezel Brest. War-lerc'h e goñje e voe kaset da Vers el Kebir e Bro-Aljeria kent kemer perzh er skoazell bet roet gant Bro-Frañs d’ar vro-se. Kelenner e voe war ar jedoniezh en ul lise e Aljer (1964 - 1969) kent dont en-dro d’e vicher a-benn labourat e Brest. Anvet e voe e 1973 evit ober war-dro an uzinioù a rae war-dro ar verdeadurezh e Strasbourg. Eno eo e reas anaoudegezh gant rannyezh ar vro-se a lakeas da sevel ennañ ur c’hoant divuzul da zeskiñ brezhoneg.

Deuet en-dro da Vrest e stagas da skrivañ danevelloù ha paket e voe gantañ meur a briz lennegel bet embannet gant ar gazetenn Al Liamm. Skoazellet gant e wreg a oa brezhonegerez a-vihanik e voe anat dezhañ e oa un diforc'h eus ar re spontusañ, d'e veno, etre ar brezhoneg desket dre levrioù zo ha brezhoneg ar bobl. Dilezel a reas “Al Liamm” kent kenlabourat gant Brud Nevez. Goude bezañ graet anaoudegezh gant an Aotrou Fave, bet eskob e Kemper, e skoazellas anezhañ da sevel meur a labour a selle ouzh ar yezh a voe embannet gant “Brud Nevez”.

Desket ivez un tamm saozneg gantañ e stagas da sevel ur geriadur brezhoneg-saozneg ha saozneg-brezhoneg en ur gemer perzh er geriadurioù bet savet gant F. Favereau hag Andreo ar Merser. Gwech an amzer e roe da c'houzout e soñj diwar ar fazioù gwir pe faos bet graet gant skrivagner-mañ-skrivagner.

## Oberennoù
* *Enezenn ar razed* - Danevellou - 1978
* *Geriadur brezoneg - saozneg ha saozneg - brezoneg* (1985 —)
* *Studiadennou* - 1994
* *Eur micherour nevez* ha danevellou all - 2001
* *Ar brinzez a oa uhel an avel ganti* - Danavellou a beb seurt - 2001
* *D’an avañtur Doué dre heñchou dindan zouar Roh-Vur* ( Ernest ar Arzig bet lakeet e brezoneg) - 2002
;Troidigezhioù
* *Sevenedigez ar geiz* ( V.Favé - J.C Miossec) ( 1985 - 1995)
* *Danevellou* - (Lenora Timm) bet lakeet e brezoneg diwar ar saozneg - 1994
* Wilde, Oscar. *Danevelloù – Troet diwar ar zaozneg gand [[Jean-Claude Miossec]] – Tresadennou gand G. Bideau*. Brest : Brud Nevez, 1994 
:Seizh kontadenn zo el levr : "Ar ramz fallagr" *(The Selfish Giant)*, "Tasmant Kanterville" *(The Canterville Ghost)*, "Ar mignon mad" *(The Devoted Friend)*, "Ar Priñs laouen" *(The Happy Prince)*, "Eur fuzeen ispisial" *(The Remarkable Rocket)*, "An eostig hag ar rozenn" *(The Nightingale and the Rose)* hag "Ar bugel steredenn" *(The Star-Child)*.
* *Danevellou all* bet lakeet e brezoneg diwar ar saozneg ( O.Wilde - M.Twain) - 2000
* *Torfed ar chaseour* (Danavellou a beb seurt bro) - 2005
* Pennadou evid skoazella an deraouidi e Brud Nevez. 

## Liammoù diavaez
*
Bochum

**Bochum** (distaget [ˈboːxʊm] en alamaneg) zo ur gêr eus Nordrhein-Westfalen, e kornôg Alamagn. E rannvro ar Ruhr emañ, etre kêrioù Essen, Herne, Dortmund ha Witten. 

Betek kreiz an XIXvet kantved ne oa nemet ur gêrig vihan. D’ar mare-se e kreskas poblañs kêr abalamour da gresk greanterezh ar glaou e kornad ar Ruhr. E 1905 e voe tizhet 100&nbsp;000 annezad ha neuze e krogas Bochum da vezañ ur gêr vras. Ar 16vet kêr vrasañ eo en Alamagn bremañ, gant tost da 365&nbsp;000 a annezidi. 

Distrujet e voe ul lodenn vat eus kêr gant bombezadegoù dibenn an Eil Brezel-bed : da neuze e oa bet distrujet 38% eus Bochum ; diwar an 90&nbsp;000 ti a oa e kêr ne chome nemet 25&nbsp;000. Tri-ugent vloaz goude ar brezel e kaver bombezennoù c’hoazh e Bochum, pa vez graet labourioù da sevel savadurioù nevez. Goude enkadenn ar mengleuzioù glaou er bloavezhioù 1950 ha 1960, e emdroas ar greanterezh e Bochum ha savet e voe ul labouradeg vras gant ar gompagnunezh kirri Opel.

E Bochum ez eus 6 skol-veur pe skol uhel, evel Skol-veur ar Ruhr (Ruhr-Universität Bochum), unan eus brasañ skolioù-meur Alamagn, gant ouzhpenn 30&nbsp;000 a studierien. Savadurioù all zo brudet ivez : mirdi ar mengleuzioù alaman, mirdi an hentoù-houarn alaman pe c’hoariva Bochum.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Bochum gant ar c’hêrioù-mañ:
* , abaoe 1950
* , abaoe 1980
* , abaoe 1987
* , abaoe 1990
* , abaoe 1994
*
Jean Calvin

**Jean Calvin** pe **Jean Cauvin** (10 a viz Gouere 1509 – 27 a viz Mae 1564) a oa un doueoniour gall da vare an Disivoud protestant, er , ha diazezer ar pezh a voe anvet diwezhatoc’h kalvinouriezh. Disteurel a reas aotrouniezh ar pab ha sevel a reas un doare nevez da ren an ilizoù kristen. Brudet eo abalamour d’e skridoù doueoniezh. 

Ganet e oa bet e Noyon, e Pikardi, e 1509. Pa voe embannet e dezennoù gant Martin Luther, e oa 8 vloaz. E 1523 e voe kaset gant e dud da skol-veur Pariz da studiañ al lizhiri hag ar gwir. E 1532 e teuas da vout doktor war ar gwir e skol-veur Orleañs. 
 
Tamm-ha-tamm e troas a-du gant ar mennozhioù protestant, levezonet gant Luther. Divizout a reas mont da Vro-Suis hag en em staliañ a reas e Geneva e 1536. Skarzhet e voe eus ar gêr-se e 1538 ha mont a reas da bastor da Strasbourg. Dimeziñ a reas e 1539 da Idelette de Bure, un advadezourez. Distreiñ a reas da C’heneva e 1541 hag eno e chomas betek e varv, e 1564.

Sellet a reer ouzh Calvin evel unan eus pennoù bras an Disivoud protestant. Da 26 vloaz, e 1536, e embannas an *Institutio Christianae Religionis*, ur skrid latin a bouez war an doueoniezh kristen, hag e 1541 e voe embannet un droidigezh c’hallek anezhañ. Sevel a reas ivez meur a levr displegoù war levrennoù ar Bibl, hag a gendalc’her da lenn hiziv, e-touez ar brotestanted.

## Liammoù diavaez
* « Jean Calvin », gant Francis Higman, e-barzh *Dictionnaire historique de la Suisse* en-linenn (e galleg, alamaneg, italianeg)
Bages

**Bages** zo un anv-lec'h katalanek.

#### 
*** [[Bages (komark)]]**, komark e proviñs Barcelona, ennañ ar c'humunioù-mañ
**Castellnou de Bages ,
**Sant Fruitós de Bages,
**Sant Mateu de Bages,
***Bages**, anv gallek Bages de Rosselló, e Rousilhon

#### 
***Bages**, anv gallek Bajas, kumun c'hall en Aude.
Bages (komark)

**Bages** (*el Bages* e katalaneg) zo ur c'homark e proviñs Barcelona, e-kreiz Katalonia. Manresa eo ar pennlec'h.

## Kumunioù
35 kumun zo ennañ: 
* Aguilar de Segarra 
*Artés, 
*Avinyó, 
*Balsareny, 
*Calders, 
*Callús, 
*Cardona, 
*Castellbell i el Vilar, 
*Castellfollit del Boix, 
*Castellgalí, 
*Castellnou de Bages, 
*l'Estany, 
*Fonollosa, 
*Gaià, 
*Manresa, 
*Marganell (pe Santa Cecília de Montserrat), 
*Mura, 
*Navarcles, 
*Navars, 
*Rajadell, 
*Rocafort ha Pont de Vilomara, 
*Sallent, 
*Santa Maria d'Oló, 
*Sant Feliu Sasserra, 
*Sant Fruitós de Bages, 
*Sant Joan de Vilatorrada, 
*Sant Mateu de Bages, 
*Santpedor, 
*Sant Salvador de Guardiola, 
*Sant Vicenç de Castellet, 
*Súria, 
*Talamanca.
Anne Hathaway (Shakespeare)

**Anne Hathaway** (1555/56&nbsp;– 6 a viz Eost 1623) e oa gwreg William Shakespeare. Dimeziñ a rejont e 1582 ha chom a rejont priedoù betek marv Shakespeare e 1616. War a seblant e oa-hi genidik eus Stratford-upon-Avon, e-kreiz Bro-Saoz, evel Shakespeare e-unan, hag eizh vloaz koshoc’h e oa eget he gwaz. Kalz traoù zo bet skrivet gant istorourien ha kelennerien lennegezh diwar-benn he fersonelezh ha diwar-benn an darempred he dije bet gant Shakespeare pe al levezon he dije bet warnañ. E gwirionez ne ouzer ket kalz traoù diwar-benn Anne Hathaway.
Inizi Fox

**Inizi Fox**, *Fox Islands* e saozneg, zo anv meur a enezeg.

#### 
* Enez Fox, e Kebek
* Inizi Fox, e Kolombia Vreizhveuriat

## 
* Enez Fox

#### 
*Inizi Fox en Inizi Aleout, en Alaska
*Inizi North Haven ha Vinalhaven e Bae Penobscot, e Maine
*Inizi Fox e norzh Lenn Michigan
*Enez Fox, er stêr Detroit, e Michigan
*Enez Fox e Lenn Ontario (enezeg ar Mil Enez) 
*Enez Fox, e Bae Narragansett e Rhode Island
*Enez Fox, e stad Washington

## Pennadoù kar
* Fox
Fox Islands (Alaska)

An **Inizi Fox**, pe *Fox Islands* e saozneg, zo ur strollad inizi e reter an Inizi Aleout, en Alaska. Ar re dostañ int d'an douar-bras, er reter da Inizi ar Pevar Menez. 

Poblet e oa an inizi gant an Aleouted pa zegouezhas Europeiz e 1741. Ur moraer danat, Vitus Bering, a oa o klask douaroù nevez da grec'hina evit ar chaseourien rus. 

Ar re vrasañ eo, a gornôg da reter:
*Umnak, 
*Unalaska, 
*Amaknak, 
*Akutan, 
*Akun, 
*Unimak 
*Sanak.
Noal

**Noal** (ha **Noual**) a zo un anv-lec'h a gaver e Breizh :

### Noal
*Noal-ar-Bruz, kumun e Liger-Atlantel
*Noal-ar-Gwilen, kumun en Il-ha-Gwilen, e kanton Kastell-Geron
*Noal-Bazeleg, kumun en Il-ha-Gwilen, e kanton Entraven
*Noal-Kastellan, kumun en Il-ha-Gwilen, e kanton Bruz
*Noal-Muzilheg, kumun er Mor-Bihan, e kanton Muzilheg
*Noal-Pondi, kumun er Mor-Bihan, e kanton Pondi

### Noual
*Noual-Pentevr, kumun en Aodoù-an-Arvor

### Noaloù
*Noaloù, kumun er Mor-Bihan
*Porzh-Noaloù, porzh en Arzhon-Rewiz

## 
Noal zo ur c'harter eus kêr Santa Maria e Stad Rio Grande do Sul.
Reter-Pellañ

Graet e vez gant an droienn **Reter-Pellañ** evit ober anv eus al lodenn eus Azia a zo er pellañ war-zu ar reter. Un tammig cheñch-dicheñch e c'hall bezañ an tolead-se, met dre vras e lakaer e-barzh:
*Azia ar reter hag
*Azia ar gevred
*Reter-Pellañ Rusia
*a-wechoù Papoua Ginea-Nevez

Brudet e oa bet an termen gant ar Saozon pa oa evito an douaroù pelloc'h eget hini o Impalaeriezh trevadennel, da lavaret eo ar pezh a oa a-reter da Indez Breizh-Veur ha Birmania.

## Gwelet ivez
*Reter-Nesañ
*Reter-Kreiz
Reter-Pellañ Rusia

**Reter-Pellañ Rusia** (rusianeg: *Дальний Восток России, Dal’niy Vostok Rossii* [ˈdalʲnʲɪj vɐˈstok rɐˈsʲii]) eo al lodenn eus Rusia a zo er Reter-Pellañ, da lavaret eo an darn eus ar vro a zo a-reter d'ar stêr Lena betek ar Meurvor Habask, ar pezh a glot gant Sibiria ar reter.

## Liammoù diavaez
Le Gast

**Le Gast** a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
## Douaroniezh

FranceNormandieLeGastStSeverCalvEtang.jpg|Ar stank

* War lez ar stêr Sienne emañ Le Gast, ur vardell a zo bet savet warni.
## Istor
### 
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas daou zen nann soudard e Le Gast; ur plac'h yaouank a voe lazhet gant ur vindrailhadeg d'an 3 a viz Eost e-pad , lazhet e voe ur paotr yaouank pa darzhas ur c'hreunadenn d'an 19 a viz Gwengolo.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le Gast Pierre Coupée.JPG|La Pierre Coupée.
FranceNormandieLeGastEglise.jpg|An iliz katolik.

* Ur pikol maen, *La Pierre Coupée*, gant mein arall.
* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*, ; pavezet eo an dachenn razh gant goloennoù-bez eus ar .
* Kroaz ar vered.
## Armerzh
* Mengleuzioù greunvaen glas Vire a oa gwechall er gumun; troet eo an armerzh war ar sevel loened. 
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur
## Notennoù ha dave
Enez Terc'h (Plougerne)

:*Un enezenn all zo anvet *Enez Terc'h* e Plougouskant. Sellit ouzh [[Enez Terc'h (Plougouskant)]]***Enez Terc'h**, pe **Enez Derc'h**, zo un enezenn e kumun Plougerne, e mervent ar gumun, etre Landeda er c'hornôg, ha Plougerne er reter, e genoù stêr an Aber-Ac'h. Enez vrasañ an aber eo. 

## Istor

Lesanvet eo *"enez an Amerikaned"*, abalamour ma voe staliet ur c’hamp enni gant arme Stadoù Unanet Amerika e-pad ar Brezel-bed Kentañ. Ur c’hamp dournijerezioù e oa. Talvezout a rae an nijerezioù-se da wareziñ al listri a zegase soudarded hag armoù eus ar Stadoù Unanet da Europa e dibenn ar brezel, a-enep tagadennoù al listri-spluj alaman. E miz Genver 1918 e voe savet barakennoù da reiñ bod da 500 soudard ha 40 ofiser. Dour ha tredan a oa er c’hamp. Savet e voe ur c’hal da dennañ an dournijerezioù e-maez ar mor evit o c’has betek karrdioù bras hag unan all evit ma c’hallje ar bigi dilestrañ an dafar a oa ezhomm evit ar c’hamp. Daoust ma ne servijas ket an diazezlec’h-se e-pad pell amzer, eo chomet al lesanv « enez an Amerikaned » betek hiziv.

E-pad an Eil Brezel-bed e voe implijet an enezenn gant an arme alaman en em stalias eno evit eveshaat an aod ha genoù an Aber-Ac'h.

## Levrlennadur

* Goulc'han Kervella, *Enez an Amerikaned*, Embannadurioù Skol Vreizh, 2021

## Liamm diavaez
* Abers patrimoine
Pont-Bellanger

**Pont-Bellanger** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 

FranceNormandiePontBellangerBourg.jpg|Ar vourc'h gwelet a La Croix-Julien.

## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: distrujet e voe an iliz katolik
d'ar 4 a viz Eost.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar c'hastell, dibenn an  kantved-penn-kentañ ar  kantved; implijet e voe da ospital gant al lu alaman e 1944 ha preizhet e voe razh.
* Iliz katolik *Sant Mikael* bet distrujet gant an tan e 1840 ha d'ar 4 a viz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Douaroniezh
* War lez ar stêr Vire emañ Pont-Bellanger.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Maracatu

Ar **maracatu** zo un doare sonerezh eus Pernambuco, anvet ivez **Baque virado**, hag implijet gant ar Maracatu Nação.

Taboulinoù bras a vez, anvet alfaia gant binvioù all anvet Tarol, ganzá, gonguê a vez sonet kreñ ha prim, hervez giz ar c'h-congadas, lid kurunenniñ ar rouaned ha rouanezed eus ar "vroad" du. 

## Pennadoù kar
* Maracatu rural

## Liammoù diavaez
* Maracatu Nação
* Maracatu e Brazil
Münster (disheñvelout)

:*Ur pennad disheñvelout [[Munster]] (hep daouboent war an "u") a zo ivez.*

**Münster** zo ur ger alamanek (kar d'ar ger brezhonek "mouster") hag anv meur a lec'h ha meur a zen.

## 
* kêr Münster e Nordrhein-Westfalen
* distrig Münster e stad Nordrhein-Westfalen
* kêr Bad Münster am Stein-Ebernburg e distrig Bad Kreuznach e Nordrhein-Westfalen
* kumun Münster (bei Dieburg) e distrig Darmstadt-Dieburg e Hessen
* kumun Münster (Lech) e distrig Donau-Ries e Bavaria
* kêr-arondisamant Münster e Stuttgart
* Münster-Sarmsheim, kumun e Rheinland-Pfalz
* Münster, e Bavaria

## 
* kumun Aurolzmünster, anvet Münster gwechall
* kumun Münster e Tirol

## 
* Münster im Elsass, anv alamanek ar gumun anvet *Munster* e galleg, en departamant Haut-Rhin
* Luttenbach bei Münster, anv alamanek ar gumun anvet *Luttenbach-près-Munster*, en departamant Haut-Rhin

#### 
* Münster, anv alamanek ar gumun anvet *Munster* e galleg, en departamant Moselle

## 
* *Münster*, ul lodenn eus kumun Münster-Geschinen e kanton Valais
* *Münster*, anv alamanek ar gumun Moutier e Kanton Bern
* *Münster LU*, anv ofisiel kozh ar gumun anvet bremañ Beromünster, e Kanton Luzern
* *Münster*, anv ofisiel kozh ar gumun Müstair e Kanton Graubünden

## Tud
* Ernst Friedrich Herbert zu Münster (1766-1839), politikour ha ministr e servij an Tiegezh Hannover
* Georg zu Münster, paleontologour alaman
* Sebastian Münster (1488-1552), kartennour alaman
Nicolas Hulot

**Nicolas Hulot**, bet ganet d'an 30 a viz Ebrel 1955 e Lille, a zo ur c'hazetenner, skrivagner, animatour ha produer skinwel gall.
Brudet eo bet dre an abadenn skinwel Ushuaïa, goude-se eo bet gant hent ar stormm poliitikel ekologel. E 2012 en doa kemeret perzh e dilennadegoù prezidant Bro-C'hall hep bezañ dilennet.

Goude bezañ nac'het ministrerezh an ekologiezh pa oa bet kinniget dezhañ ar post gant Jacques Chirac, Nicolas Sarkozy ha François Hollande. A-benn ar fin d'ar 17 a viz Mae 2017 e teu da vezañ ministr Stad, ministr an tremen ekologel ha kengred evit ar gouarnamantoù Philippe I ha II, e-pad prezidantelezh Emmanuel Macron. D'an 28 a viz Eost 2018 e ro e zilez.
## Buhez
Tad-kozh (kostez an tad) Nicolas Hulot a oa tisavour, bevañ a rae en ur skraper oabl lec'h ma veve ivez Jacques Tati. A-hervez e vefe bet awenet an dudenn Monsieur Hulot er film Les Vacances de Monsieur Hulot (1953) gant an tad-kozh. An tad-kozh (kostez an tad) Monique Hulot, Georges Moulun, a oa ur greantelour pinvidik, gounezet en doa e arc'hant dre sevel stankellioù tredanek e Bro-C'hall. Rivinet e oa bet betek « kol er c'hoari betek e fuzuilh chase diwezhañ ».

Nicolas Jacques André Hulot a zo ganet e Lille eus Philippe Hulot, klasker aour ha krouer liorzhoù, ha Monique Moulun, penn tiez yec'hed. Bez en deus ur vreur, Gonzague, hag ur c'hoar, Béatrice. Philippe Hulot a zo marvet gant ur c'hrign-bev, ar familh a zo skoet don Nicolas a zo 15 vloaz. Pemp bloaz war-lec'h, Gonzague ar vreur a emlazh nozvezh, nedeleg. Nicolas eo en doa adkavet korf e vreur, met choaz a ra kuzhañ an darvoud d'e vamm betek ar mintin war lec'h.

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel Nicolas Hulot
Campo Grande

**Campo Grande** (distagadur portugalek: [ˈkɐ̃pu ˈɡɾɐ̃dʒi]), eo kêr-benn ha kêr vrasañ stad Mato Grosso do Sul e Brazil. Tost d'ur milion a dud a zo o vevañ e kêr hag en tolpad (2011).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr
Campo Grande (disheñvelout)

**Campo Grande** a zo un anv-lec'h portugalek ha spagnolek hag a dalvez kement ha “park bras”.

**[[Campo Grande]]** eo kêr-benn stad Mato Grosso do Sul e Brazil.

A-hend-all e c'hall talvezout evit:
* Campo Grande (Alagoas), ur gumun e stad Alagoas e Brazil
* Campo Grande (Rio Grande do Norte), ur gumun e stad Rio Grande do Norte
* Campo Grande (Rio de Janeiro), ur c'harter e kêr Rio de Janeiro, Brazil
* Campo Grande (Salvador), ur c'harter e Salvador, Brazil
* Campo Grande (Lisbon), ur barrez e Lisbon, Portugal
* Campo Grande (Misiones), ur gumun en Arc'hantina, e proviñs Misiones
* Campo Grande (Río Negro), ur gumun en Arc'hantina, e proviñs Río Negro

## Pennadoù kar
*Campo
*Campos
Campos

**Campos** zo un anv-lec'h portugalek.

###### 
Kumunioù:
* Campos Altos, e Minas Gerais
* Campos Belos de Goiás, e Goiás
* Campos Borges e Rio Grande do Sul
* Campos de Júlio e Mato Grosso
* Campos do Jordão e stad São Paulo
* Campos dos Goytacazes e stad Rio de Janeiro
* Campos Gerais, e Minas Gerais
* Campos Lindos e Tocantins
* Campos Novos Paulista e stad São Paulo
* Campos Novos e stad Santa Catarina
* Campos Sales (CE)
* Campos Verdes e Goiás
Rannvro:
*Campos Gerais do Paraná, e Paraná

#### 
*Campos (Póvoa de Lanhoso ranhoso)
*Campos (Vieira do Minho)
*Campos (Vila Nova de Cerveira)

#### 
E Spagn e kaver ar ger Campos en ur bern lec'hanvioù, stag ouzh ar rannvro Tierra de Campos : 

e Proviñs Cuenca

e proviñs Palencia

e proviñs Valladolid

;e proviñsoù all: 
* Campos (Balearez), en Inizi Balearez
* Campos del Río,‎ e Rannvro Murcia.
* Cerecinos de Campos, e proviñs Zamora

## Pennad kar
*Campo
Campo Verde

**Campo Verde** (*park glas* e brezhoneg) zo un anv portugalek ha spagnolek.

###### 
* **[[Campo Verde (Mato Grosso)|Campo Verde]]**, e Mato Grosso 

###### 
* **[[Campo Verde (Granada)|Campo Verde]]**, e Granada 
* **[[Urbanización Campoverde|Campo Verde]]**, e San Rafael, e proviñs Segovia 

###### 
* **[[Campo Verde (Texas)|Campo Verde]]**

## Pennadoù kar
*Campo
*Verde
Verde

**Verde** zo ur ger spagnolek hag a dalvez kement ha *[[glas]], gwer-glas*, hag a gaver el lec'hanvadurezh, hag en oberennoù zo.

## Lec'hanvadurezh
*Aguas Verdes
*Cabo Verde
*Campo Verde
*Castroverde
*La Verde
*Rio Verde
*Valverde

## Tud
*Verde Visconti, priñsez italian
*Cesário Verde (1855 —1886), barzh portugalek

## Oberennoù
**Don Gil de las calzas verdes*, pezh-c'hoari gant Tirso de Molina er XVIIvet kantved.
*Aquellos Ojos Verdes, kanaouenn spagnolek brudet

## Politikerezh
*Partido Verde, anv meur a strollad politikel er broioù spagnolek

## Gwin
*Ar *[[vinho verde]]*, gwin eus Portugal. 

## Pennadoù kar
*Glas
*Green
*Vert
Landelles-et-Coupigny

**Landelles-et-Coupigny** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieLandellesEtCoupignyLaCunes.jpg|Ar stêr Cunes e Landelles-et-Coupigny.

* War lez ar stêrioù Cunes ha Drôme emañ Landelles-et-Coupigny.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Bodet e voe Landelles ha Coupigny etre 1790 ha 1794 d'ober kumun Landelles-et-Coupigny.
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* 1944-1945: mervel a reas 21 den nann soudard e Landelles-et-Coupigny hag unan en Annebecq abalamour d'ar brezel, unan anezhe e dibenn miz Even 1944, unnek e miz Gouere 1944 hag eizh e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi; c'hwec'h anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg d'ar 27 a viz Gouere; c'hwec'h den all a voe lazhet d'an 3 a viz Eost, unan d'an Alamaned, unan gant gant ur vombezadeg ha pevar gant tennoù kanol; ur paotrig daouzek vloaz a varvas e miz Gouere 1945; ur paotrig ag Annebecq a varvas d'ar 1 a viz Here 1944.
#### Strollañ kumunioù
* E 1972 e voe kevredet kumun Annebecq ouzh kumun Landelles-et-Coupigny.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieLandellesEtCoupignyEgliseChapelle.jpg|An iliz hag ar chapel e Landelles.
FranceNormandieLandellesEtCoupignyAnnebecqEglise.jpg|Iliz Annebecq.

* Iliz katolik *Sant Pêr* e Landelles gant prenestri flamminus er c'heur ha goloadennoù-bez.
* Chapel *Saint Octaire* e-tal iliz Landelles gant bez ar sant enni.
* Iliz katolik *Sant Varzhin* en Annebecq, tost pavezet razh gant goloadennoù-bez.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur
## Notennoù ha dave
Marcel Pagnol

**Marcel Pagnol** a oa ur skrivagner hag ur filmaozour gall, bet ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1895 e Aubagne (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall), ha marvet d'an 18 a viz Ebrel 1974 e Pariz.
Le Mesnil-Robert

**Le Mesnil-Robert** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: mervel a reas un den nann soudard e Le Mesnil abalamour d'ar brezel, lazhet e voe gant tennoù kanol d'an 3 a viz Eost.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieLeMesnilRobertEglise.jpg|An iliz

* Iliz katolik *Sant Pêr*, - kantved, enni un delwenn eus ar Werc'hez Vari hag ar Mabig Jezuz eus ar  kantved, rummet, ur stern-aoter eus an  kantved ha goloennoù-bez.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Campo

***Campo*** zo ur ger portugalek, galizek ha spagnolek, hag a dalv kement ha park, maez, kamp, hervez an dro, hag a gaver stank el lec'hanvadurezh.

## Yezhoù all
Anvioù damheñvel a gaver el lec'hanvadurezh e yezhoù all
* *[[Maes]]*
* *[[Feld]]*
* *[[Field]]*
* *[[Champ]]*

## Lec'hioù
###### 

###### 
;Kumunioù
*Campo Lameiro e komark Pontevedra
;Parrezioù
*Campo, e kumun Arzúa, e komark Arzúa
*Campo, e kumun Covelo, e komark Paradanta
*Campo, e kumun O Irixo, e komark Carballiño
*Campo Redondo e kumun Ribadavia, e komark Ribeiro
*Campo e kumun Taboada, e komark Chantada
*Campo e kumun Trazo, e komark Ordes

###### 
*Río Campo

###### 
;Kumunioù

;*[[Frazione|Frazioni]]*
*Campo - e kumun Gallicano, e proviñs Lucca
*Campo - e kumun Brenzone, e proviñs Verona
;*Piazze* (leurgêrioù)
*Piazza del Campo - leurgêr vras e Siena
*Campo dell'Abate - anv istorel ar Piazza Aurelio Saffi e Forlì

###### 
*Campo, e Rannvro ar Su

### [[Broioù Katalan]]
**Campo de Murviedro*, anv spagnolek Camp de Morvedre e Bro València
**Campo de Turia*, anv spagnolek Camp de Túria e Bro València

###### 
*Skrivadur gallek Campu, ur gumun

###### 
*Campo, e kumun Barcelos
*Campo, e kumun Viseu
*Campo de Víboras, e kumun Vimioso
*Campo - Reguengos de Monsaraz
*Campo - Santo Tirso
*Campo - Valongo

###### 
**Gwelout [[Campos]] ivez*.
;Kumunioù

;Komarkoù
*Campo de Belchite (Aragón)
*Campo de Borcha (Aragón)
*Campo de Carinyena (Aragón)
*Campo de Daroca (Aragón)
*Campo de Gómara (proviñs Soria)
*Campo Romanos (Aragón)
;Menezioù
*Campo, menez er sierra de Ayllón, e Proviñs Guadalajara

###### 
*Campo (Kalifornia)
*Campo (Colorado)

###### 
*Campo (Blenio), e kanton Ticino
*Campo (Vallemaggia), e kanton Ticino.

## Pennadoù kar
*Camp

*Campo
**Campo Alegre
**Campo Grande
**Campo Novo
**Campillo

*Campos
**Campillos

*O Campo
*Os Campos
Jean-Louis Jossic

**Jean-Louis Jossic**, bet ganet d'ar 15 a viz Gouere 1947 e Naoned (Liger-Atlantel), a zo ur c'haner hag ur soner naonedat. Krouet en deus ar strollad Tri Yann, er bloavezh 1970 gant e vignoned Jean Chocun ha Jean-Paul Corbineau. 

Eil-maer e oa ivez e ti-kêr Naoned betek 2014, oc'h ober war-dro ar sevenadur.
Le Mesnil-Benoist

**Le Mesnil-Benoist** a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*, - kantved; merket eo 1789 ouzh ar c'hloc'hdi.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Oscar Iañ Sveden

**Joseph François Oscar Bernadotte**, pe **Oscar Iañ** (1799-1859) a oa roue Sveden ha roue Norge adalek 1844 betek e varv. 
Mab e oa da Jean-Baptiste Bernadotte (1763-1844), jeneral gall, a voe anvet da briñs pennhêr Sveden e 1810 ha da Désirée Clary. E vamm he doa ur c'hoar, Julie Clary, a oa dimezet da Joseph Bonaparte, breur d'an impalaer gall Napoleon, a oa paeron dezhañ. 

E miz Even 1811 e teuas gant e vamm da chom da Stockholm. Anvet e voe da Dug Södermanland ha deskiñ a reas svedeg. 

Pa varvas ar roue kozh Karl XIII e voe lakaet e dad da roue evel Karl XIV Johan.
Guest

**Guest** zo ur ger saoznek hag a dalvez kement ha *den kouviet*, hag a gaver evel anv-tiegezh hag el lec'hanvadurezh .

## Tud

*Thomas Douglas Guest (1781–1845), livour saoz. 
*Charlotte Guest, skrivagnerez kembreat

## Lec'hioù
### 
* Guest Island e Mor Ross, 
* Guest Peninsula, e Marie Byrd Land

### 
* Guest River, e Virginia

## Oberennoù
*Be My Guest, anv meur a oberenn
Roll an dastumadoù barzhoniezh e brezhoneg

Amañ e vo renablet an dastumadoù barzhoniezh e brezhoneg. Resisaet e vo ar re a zo divyezhek. 

Darn eus an dastumadoù zo bet embannet goude marv an oberour. 

## XIXvet kantved

### 1838
*Prosper Proux, *Kanaouennou eur C'Hernevad*

### 1839
*Kervarker, Barzaz Breiz. Divyezhek.

### 1865
*Fañch an Uhel. *Bepred Breizad*, Montroulez, Haslé. Divyezhek. 

### 1866
*Prosper Proux, *Bombard Kerné : Jabadao ha Kaniri*

### 1867
*Yann-Vari ar Skourr, *Telenn Remengol*.

### 1868
*Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel, an Oriant, levrenn gentañ. Divyezhek.

### 1874
*Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel, an Oriant, eil levrenn. Divyezhek.

### 1890
*Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel, Pariz, levrenn gentañ. Divyezhek.

### 1891
**Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel, Pariz, eil levrenn. Divyezhek.

## XXvet kantved

### 1940
*Maodez Glanndour, *[[Imram]]*, e-barzh Sterenn, n° 1, 1940. 

### 1943
*Fañch an Uhel, *Ma c'horn bro*, ar Gwaziou, 1943. Ar memes barzhonegoù evel e *Bepred Breizad* e 1865, hep ar galleg.
*Roparz Hemon, *Barzhonegoù*. Adembannet e 1967 gant Al Liamm. 
*Roperzh ar Mason, *Chal ha dichal*, Dihunamb, 1943.

### 1946
*Maodez Glanndour, *Milc'hwid ar serr-noz*. Kaieroù kristen.

### 1949
*Maodez Glanndour, *Komzoù bev*, Skridoù Breizh, 1949

### 1957
*Christmas Hymns In the Vannes dialect of Breton, kantikoù gwenedek embannet gant 
*Loeiz Herrieu, *Dasson ur galon*. Adembannet gant Brud Nevez, e 1983. 144 p.
*Roparz Hemon. *Barzhonegoù*. Al Liamm

### 1972
*Youenn Gwernig, *An toull en nor*. Divyezhek.

### 1973
*Anjela Duval. *Kan an Douar*. Al Liamm, Brest.

### 1978
*Maodez Glanndour, *Vijelezh an deiz diwezhañ*, Al Liamm

### 1982
*Anjela Duval. *Traoñ an Dour* (embannet goude he marv), Al Liamm

### 1983
*Maodez Glanndour, *Va levrig skeudennoù*. Al Liamm

### 1985
*Maodez Glanndour, *Telennganoù*, Al Liamm

### 1987
*Bernez Tangi, *Fulennoù an tantad* , Skrid.

*Per ar Bihan
*Yann-Bêr Kalloc'h. *Ar en deulin*.
*Kenan Kongar
*Zavier Langleiz
*Youenn Olier
*Pêr-Jakez Helias
*Yann-Bêr Piriou. *Ar mallozhioù ruz*.
*Naig Rozmor
*Youenn Gwernig

## XXIañ kantved
### 2001
*Yann-Bêr Piriou. *Kestell traezh evit kezeg ar mor*. Skol Vreizh, 2001.
*Bernez Tangi, *Rod an Avelioù*, Lesneven : Hor Yezh (2001)

### 2005
* Bernez Tangi, *Chien de feu*, Tarv Ruz, 2005. Barzhonegoù troet e galleg. Ul levr hag ur bladenn arc'hant a zo, an oberour o tibuniñ e varzhonegoù e brezhoneg.

### 2010
* Bernez Tangi, *Ar Saouzanenn*, barzhonegoù, 2010, Skrid. Priz Langleiz 2011.

### 2013
*Yann Bijer. *[[Kan ma bro]]*. Al Liamm, 2013.
Louis Blériot

**Louis Charles Joseph Blériot** (1añ a viz Gouhere 1872 e Cambrai - 2 a viz Eost 1936 e Pariz) a oa un ijinour hag unan eus kentañ nijourien Frañs. An den kentañ e voe o treuziñ Mor Breizh gant ur c'harr-nij, d'ar 25 a viz Gouhere 1909, gant e Vlériot XI.

## Liammoù diavaez
Lanas

**Lanas** zo un anv-lec'h okitanek hag anv meur a lec'h en Okitania.

**Lanas*, anv okitanek an departamant gall ''Landes'', en Gwaskogn, 
*Lanas (Landes), kumun c'hall en departamant-se; e galleg hag ent-ofisiel "Port-de-Lannes", 
*Lanas (Lot-et-Garonne), kumun c'hall en departamant Lot-et-Garonne; e galleg hag ent-ofisiel "Lannes",
**Lanas*, anv gallek hag ofisiel kumun Lanàs, en Ardèche.

## Pennadoù kar
*Llanas
*Lannes
*Landes
Raleigh

**Raleigh** zo un anv-tiegezh hag anv-lec'h saoznek.

## Tud
* Sir Walter Raleigh, moraer saoz

## Lennegezh
* Sir Walter Raleigh, un arnodskrid gant Henry David Thoreau

## Lec'hioù
###### 
*Raleigh (New South Wales)

###### 
*Raleigh (Douar-Nevez ha Labrador)

###### 
*Raleigh (Pilton), maner e Devon

###### 
* Raleigh (Florida)
* Raleigh (Illinois)
* Raleigh (Mississippi)
* Raleigh (North Carolina), kêr-benn North Carolina
** Raleigh Township (Wake County, North Carolina)
* Raleigh (North Dakota)
* Raleigh (Memphis), Tennessee
* Raleigh County (West Virginia)
* Raleigh Court (Roanoke, Virginia)

## Pennadoù kar
* Rayleigh
* Rally
Lanàs

**Lanàs** (skrivadur gallek ofisiel: *Lanas*) zo ur gumun eus Bro-C'hall en departamant Ardèche, war lez ar stêr Ardèche.
Bosnieg

Ar **bosnieg** pe **bosneg** (*bosanski jezik* / *босански језик*) zo ur yezh slavek a vez komzet e Bosnia ha Herzegovina dreist-holl. Unan eus teir yezh ofisiel ar stad-se eo, gant ar serbeg hag ar c'hroateg. War-dro 3&nbsp;500&nbsp;000 a dud ra gant ar bosnieg, enni hag er stadoù tro-dro, ha komzet e vez gant Bosniaked dreist-holl.

Kar a-dost eo ar bosnieg d'ar serbeg ha d'ar c'hroateg. Eus hollad ar yezhoù-se e vezed boas d'ober *[[serbeg-ha-kroateg]]*, a-raok diskar Yougoslavia gozh. Neuze e raed ur yezh eus ar serb-kroateg hag ur rannyezh eus ar bosnieg. Yezhoniourien zo, en estrenvro, a zalc'h da welet an traoù en doare-se, ken tost ma'z eo an doareoù yezh-se, evel m'eo saozneg Bro-Saoz ha saozneg ar Stadoù Unanet, da skouer. Hogen e skolioù hag e melestradurezh Bosnia ha Herzegovina int dispartiet.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
Lanas (Lot-et-Garonne)

**Lanas** (*Lannes* e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun e mervent an departamant Lot-et-Garonne. E 2011 e oa 401 den o chom enni.

## Liammoù diavaez
Lannes

**Lannes** zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
* Lannes, kumun c'hall e Lot-et-Garonne
* Lannes, kumun c'hall e Haute-Marne, hiriv stag ouzh kumun Rolampont
* Boulevard Lannes, boulouard e Pariz

## Tud
*Jean Lannes (1769-1809), jeneral gall, marichal an Impalaeriezh, dug Montebello, marvet goude emgann Essling.

## Pennadoù kar
*Lann
*Lanne
*Lanas
*Lalanne
Lanne

**Lanne** zo un anv-lec'h gallek, a orin okitanek.

## Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger okitanek *[[lana]]*, hag a deufe eus ur ger galianek *landa* 'bro'. Stankik eo an anv e Gwaskogn. 

## Kumunioù
Anaout a reer un toullad kumunioù gall: 
* Lanne (Hautes-Pyrénées), en Hautes-Pyrénées
* Lanne-en-Barétous, e Pyrénées-Atlantiques
* Lanne-Soubiran, e Gers
* Port-de-Lanne, e Landes
* Saint-Lanne, e Hautes-Pyrénées
* Lannemezan, e Hautes-Pyrénées

## Pennadoù kar
* Lannes
* Lalanne
* Lanas
Lalanne

**Lalanne** zo un anv-lec'h hag anv-tiegezh gallek, deuet eus an okitaneg.

## Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger okitanek *[[lana]]* hag a dalv kement ha lanneg.

## Lec'hioù
Meur a gumun c'hall zo 
* Lalanne, e Gers ;
* Lalanne, e Hautes-Pyrénées ;
* Lalanne-Arqué, e Gers ;
* Lalanne-Trie, e Hautes-Pyrénées .

## Tud
* Francis Lalanne, kaner gallek

## Pennadoù kar
* Lanne
* Lannes
Dalc'h soñj

***Dalc'h soñj, o Breizh-Izel !*** zo ur ganaouenn vrezhonek savet gant Taldir war don ur ganaouenn saoznek eus Iwerzhon, anvet *Let Erin Remember*. 

Embannet e oa bet e-barzh *Ugent kanaouen - 20 chansons populaires* gant Taldir en 1936.

## Liammoù
*Son ha Ton : http://sonhaton.net/dalc_h_sonj_o_breizh_izel.html
*Ar ganaouenn saoznek : https://www.youtube.com/watch?v=G4mvkJOA8gM