John Lennon

**John Winston Ono Lennon**, anavezet evel **John Lennon**, bet ganet d’an 9 a viz Here 1940 e Liverpool ha drouklazhet d’an 8 a viz Kerzu 1980 e New York, a oa saver kanaouennoù, sonaozour, gitarour ha kaner er strollad The Beatles, strollad hollvrudet er bloavezhioù 1960 hag er sevenadur pop-rock. 

Goude marevezh ar Beatles e labouras kalz John evit ar peoc’h gant e vaouez Yoko Ono hag ec'h enrollas meur a bladenn "solo" (e-unan), en o zouez ar bladenn vrudet * "Imagine" *. 

Drouklazhet eo bet gant ur foll, Mark David Chapman, d’an 8 a viz Kerzu 1980 e New York, e traoñ an *Dakota Building* ma oa o chom. Koll a reas ar bed unan eus kanerien pennañ istor an  kantved.
27 vloaz goude e varv, ez eo c’hoazh an enkorfadur eus emouestl kreñv ha pouezus an emsav peoc’hgarour *[[Peace and Love]]* eus ar bloavezhioù 70. Derc’hel a ra tud d’en em vodañ en enor dezhañ e New York, d’an 8 a viz Kerzu bep bloaz.

## Orin ar Beatles

Mont a ra John Lennon da skol arzoù Liverpool. Sevel a ra darempredoù mignoniezh eno gant arzourien donezonet evel Stuart Sutcliffe. Kregiñ a ra da seniñ ar skiffle er gouelioù parrez bihan. Pitilh gant ar rock hag e idoloù, Buddy Holly, Chuck Berry, hag Elvis Presley, e sav ur strollad, the Quarrymen gant Pete Shotton, Nigel Walley hag Iwan Vaughan. hemañ ziwezhañ an hini eo a lakaas anezhañ e darempred gant Paul McCartney d'ar 6 a viz Even 1957 : Setu emgav kentañ daou soner donezonet-dreist na baouezint ken hiviziken da grouiñ a-heligentañ. Ul liamm all zo etre an daou waz yaouank : emaint o paouez koll o mamm o-daou.

## Pladennrolladur
Evit gwelet pladennrolladur ar Beatles, sellet ouzh Pladennrolladur ar Beatles.

### Pladennoù studio
# 1968 : *[[Unfinished Music No.1: Two Virgins]]* (gant Yoko Ono) – US #124
# 1969 : *[[Unfinished Music No.2: Life with the Lions]]* (gant Yoko Ono) – US #174
# 1969 : *[[Wedding Album]]* (gant Yoko Ono) – US #178
# 1970 : *[[John Lennon/Plastic Ono Band (album)|John Lennon/Plastic Ono Band]]* – UK #8, US #6
# 1971 : *[[Imagine (album)|Imagine]]* – UK #1, US #1
# 1972 : *[[Some Time in New York City]]* (gant Yoko Ono) – UK #11, US #48
# 1973 : *[[Mind Games (album)|Mind Games]]* – UK #6, US #9
# 1974 : *[[Walls and Bridges]]* – UK #6, US #1
# 1975 : *[[Rock 'n' Roll (John Lennon)|Rock 'n' Roll]]* – UK #6, US #6
# 1980 : *[[Double Fantasy]]* (gant Yoko Ono) – UK #1, US #1
# 1984 (dalif) : *[[Milk And Honey (album)|Milk And Honey]]* (gant Yoko Ono) – UK #3, US #11

### Pladennoù live
* 1969 : *[[Toronto Peace Festival|Live Peace in Toronto 1969]]* – US #10
* 1972 : *[[Live in New York City (album eus John Lennon)|Live in New York City]]*

### Daspunerezhioù
* 1975 : *[[Shaved Fish]]* (daspunerezh best of ha singles) – UK #5, US #12
* 1982 : *[[The John Lennon Collection]]* (daspunerezh best of ha singles) – UK #1, US #33
* 1986 : *[[Menlove Ave.]]* (daspunerezh traoù dibaot eus enrolladenoù 1973-74) – US #127
* 1988 : **' – UK #64, US #31
* [[1990 e sonerezh|1990]] : ''[[Lennon (album)|Lennon]]'' (4 CD)
* [[1997 e sonerezh|1997]] : ''[[Lennon Legend|Lennon Legend: The Very Best of John Lennon]]'' – UK #3, US #65
* [[1998 e sonerezh|1998]] : ''[[John Lennon Anthology]]'' – UK #64, US #99
* 1998 : ''[[Wonsaponatime]]'' (dibaboù o ton deus an John Lennon Anthology) – UK #76
* [[2004 e sonerezh|2004]] : ''[[Acoustic (album John Lennon)|Acoustic]]'' – US #31
* [[2005 e sonerezh|2005]] : ''[[Peace, Love & Truth]]''
* 2005 : ''[[Working Class Hero: The Definitive Lennon]]'' – UK #11, US #135

=== Singles ===
* [[1969 e sonerezh|1969]] : ''[[Give Peace a Chance]]'' (gant The Plastic Ono Band) – UK #2, US #14
* 1969 : ''Cold Turkey'' (avec The Plastic Ono Band) – UK #12, US #30
* [[1970 e sonerezh|1970]] : ''[[Instant Karma!]]'' (gant The Plastic Ono Band) – UK #4, US #3
* 1970 : ''[[Mother (kanaouenn gant John Lennon)|Mother]]'' – US #43
* 1971 : ''Power to the People'' (gant The Plastic Ono Band) – UK #6, US #11
* 1971 : ''[[Imagine (kanaouenn)|Imagine]]'' – US #3
* 1971 : ''[[Happy Xmas (War Is Over)]]'' (gant Yoko Ono, The Plastic Ono Band ha The Harlem Community Choir) – US
* [[1972 e sonerezh|1972]] : ''Happy Xmas (War Is Over)'' (gant Yoko Ono, The Plastic Ono Band ha The Harlem Community Choir) – UK
* 1972 : ''Woman Is the Nigger of the World'' – US #57
* [[1973 e sonerezh|1973]] : ''Mind Games'' – UK #26, US #18
* [[1974 e sonerezh|1974]] : ''Whatever Gets You through the Night'' – UK #36, US #1
* [[1975 e sonerezh|1975]] : ''#9 Dream'' – UK #23, US #9
* 1975 : ''[[Stand by Me (kanaouenn)|Stand by Me]]'' – UK #30, US #20
* 1975 : ''Imagine'' – UK #6
* [[1980 e sonerezh|1980]] : ''(Just Like) Starting Over'' – UK #1, US #1
* 1980 : ''Happy Xmas (War Is Over)'' (gant Yoko Ono, The Plastic Ono Band ha The Harlem Community Choir) – UK #2 (distro)
* 1980 : ''Give Peace a Chance'' (gant The Plastic Ono Band) – UK #33 (distro)
* 1980 : ''Imagine'' – UK #1 (distro)
* [[1981 e sonerezh|1981]] : ''Woman'' – UK #1, US #2
* 1981 : ''Watching the Wheels'' – UK #30, US #10
* 1981 : ''Happy Xmas (War Is Over)'' (gant Yoko Ono, The Plastic Ono Band ha The Harlem Community Choir) – UK #28 (distro)
* [[1982 e sonerezh|1982]] : ''Love'' – UK #41
* [[1984 e sonerezh|1984]] : ''Nobody Told Me'' – UK #6, US #5
* 1984 : ''Borrowed Time'' – UK #32
* 1984 : ''I'm Stepping Out'' – US #55
* 1985 : ''[[Jealous Guy]]'' – UK #65
* [[1988 e sonerezh|1988]] : ''Imagine / Jealous Guy'' – UK #45
* 1988 : ''Jealous Guy'' – US #80
* [[1999 e sonerezh|1999]] : ''Imagine'' – UK #3 (adembannadur)
* [[2003 en musique|2003]] : ''Happy Xmas (War Is Over)'' (gant Yoko Ono, The Plastic Ono Band ha The Harlem Community Choir) – UK #32 (adembannadur)

=== Kenlabourioù ===
* John Lennon en deus skrivet evit ar bluesman [[Johnny Winter]] ar ganaouenn Rock & Roll People, a vez kavet war ar bladenn John Dawson Winter III eus 1974. 
* John Lennon en deus kenlabouret gant [[David Bowie]] er ganaouenn ''Fame''.

== Levrlennadur ==
* 1982 : ''Baleadenn John ha Yoko'' digant ''[[Rolling Stone]]'', éd. Denoël-RTL
* 1995 : ''Sometimes in New-York City'' ([[Genesis Publications]]) - skeudennoù eus Bob Gruen.

== Filmadurezh ==
* [[1964 er sinema|1964]] : ''[[A Hard Day's Night (film)|A Hard Day's Night]]'', eus [[Richard Lester]]
* [[1965 er sinema|1965]] : ''[[Help! (film)|Help!]]'', eus Richard Lester
* [[1967 er sinema|1967]] : ''[[How I Won the War (film)|How I Won the War]]'', eus Richard Lester
* 1967 : ''[[Magical Mystery Tour (film)|Magical Mystery Tour]]'', eus [[Bernard Knowles]]
* [[1968 er sinema|1968]] : ''[[The Rock and Roll Circus]]'' (abadenn skinwel aozet gant ar re [[Rolling Stones]])
* 1968 : ''[[Yellow Submarine (film)|Yellow Submarine]]'', eus [[George Dunning]] (tresadenn-vev)
* [[1970 er sinema|1970]] : ''[[Let It Be (film)|Let It Be]]'', eus [[Michael Lindsay-Hogg]]
* [[1988 er sinema|1988]] : **', eus Andrew Solt (teulfilm)
* 2006 : *[[The U.S. vs. John Lennon]]*, eus David Leaf ha John Scheinfeld II (teulfilm)

#### Graet gant Yoko Ono:
* 1969 : *[[Rape]]*
* 1970 : *[[Apotheosis]]*

### Liammoù diavaez
* Atersadenn kollet John Lennon (1971)
*  Lec'hienn ofisiel John Lennon
* John Lennon hag an argasadenn : eus Nixon da George W. Bush