John Steinbeck

Ur skrivagner amerikan e oa **John Ernst Steinbeck, Jr.**, bet ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1902 e Salinas ha marvet d'an 20 a viz Kerzu 1968 e New York. Peurliesañ e oa bet kavet gantañ danvez e romantoù e buhez tud e vro, Kalifornia.
Dezhañ e voe roet priz Nobel al lennegezh e 1962.

## Buhez

Ganet e oa bet e Salinas (Kalifornia). Teñzorer e oa e dad ha skolaerez e vamm. Teir c'hoar en doa : Elizabeth (1894-1992), Esther (1892-1986) ha Mary (1905-1965). Studiañ a reas e lise Salinas, hag e skol-veur Stanford da c'houde. Dilezel a reas e studioù e 1925 evit mont da gazetenner e New York. Labourat a reas ur prantad berr evit an *[[New York American]]* ha distreiñ a reas da Salinas e 1926.

Skrivañ a reas e romant kentañ e 1929 : *[[Ar gib alaouret]]* (*Cup of Gold: A Life of Sir Henry Morgan, Buccaneer, With Occasional Reference to History*), ul levr faltazi diazezet war vuhez Henry Morgan. Ne reas ket berzh al levr-se. E 1930 e timezas gant Carol Henning ha dilojañ a rejont da Bacific Grove. Aze e reas anoudegezh gant Edward Ricketts, bevoniour al labour-douar, deuet da vezañ mignon bras dezhañ.

Embann a reas *[[Peurvanoù an neñv]]* (*The Pastures of Heaven*) e 1932, un dastumad danevelloù zo lec'hiet o istor e kêr Monterey (Kalifornia). E 1933 e embannas *[[ar pone ruz]]* (*The Red Pony* ) ha *[[D'un Doue dianavez]]* (*To a God Unknown*). Derc'hel a reas d'ober war-dro e vamm, war he zalaroù, betek he marv e 1934. Aet e oa bet e dad d'an Anaon war he lerc'h, e 1935. Kregiñ a reas John Steinbeck da zastum titouroù war sindikadoù al labour-douar d'ar mare-se. Gant *[[Tortilla Flat]]* (skrivet e 1935) e tapas e briz lennegezh kentañ : medalenn aour ar gwellañ skrivagner kaliforniat, roet gant ar *[[Commonwealth Club of California]]*. Kalz a vrud a zigasas dezhañ an istor fentus-se. 

Gant *[[A-ziwar Logod ha Tud]]* (*Of Mice and Men*) ha *[[Dre un emgann arvarus]]* (*In Dubious Battle*), embannet e 1936, e teuas e oberennoù da vezañ siriusoc'h-siriusañ. E-barzh ul lizher kaset d'ur mignon dezhañ e skrivas, mantret : « Taolioù-dispac'h 'zo e Salinas ha muntroù e straedoù kêr karet ma ganedigezh. » 

Goude *[[An draonienn hir]]* (*The Long Valley*) e 1937 ha *[[Their Blood Is Strong]]*, ur reportaj war sujet al labourerien divroet e 1938, e embannas *[[Blokadoù ar gounnar]]* (*The Grapes of Wrath*) e 1939, a oa, hervezañ, e wellañ oberenn. Koulskoude, peogwir e kave dezhañ e oa re zispac'hel e levr evit ober berzh, e c'houlennas gant e embanner moulañ un nebeudig skouerennoù hepken ... Berzh a reas al levr daoust d'ar yezh implijet ennañ ha d'ar menozhioù displeget. Difennet e voe al levr e meur a gêr e Kalifornia. E 1940 e resevas ar film aozet diwar ar romant-se ar Priz Pulitzer.

E 1941 e aozas ur verdeadenn gant e vignon Ricketts ha gante o-daou e voe skrivet *Sea of Cortez* (*E [[Mor Cortés]]*). 

Embann a reas Steinbeck *"[[Loar du]]"* e 1942. Ar bloavezh-se e tizimezas, da addimeziñ gant Gwyndolyn Conger bloaz goude. Ar film *Lifeboat*, skrivet ar skript gantañ, a zeuas er-maez e 1944. Dilojañ a reas evit mont da Vonterey, lec'h ma ne voe ket degemeret mat. Kavout a reas bod neuze e New York, e lec'h ma voe ganet e vab kentañ : Thom.

Goude bezañ skrivet gantañ *[[Straed ar Sardinenn]]* (*[[Cannery Row]]*) e 1945, e tilojas da Bacific Grove e 1948. Kregiñ a reas d'ober enklaskoù evit skrivañ *[[East of Eden]]*. E 1946 e voe ganet e eil mab, John. Klask a reas prenañ ranch ar *Pone ruz*, hogen ne zeuas ket a-benn. Adkavout a rejod tudennoù *[[Straed ar Sardinenn]]* e-barzh ur romant all : *[[Yaouvezh dous]]* (*Sweet Thursday*).

E 1947 e embannas *"[[Ar berlezenn]]"* hag ez eas kuit da vro Rusia gant al luc'hskeudenner Robert Capa, evit an *[[New York Herald Tribune]]*. Skrivañ a reas diwar-benn e veaj e *[[Dornlevr Rusiat]]* (*Russian Journal*) e 1948. Mervel a reas Ricketts en ur gwallzarvoud. 

Dibriediñ a reas Steinbeck pa reas anoudegezh gant Elaine Anderson Scott e 1949. Eurediñ a rejont e 1950. E 1952, e kemeras perzh e film Elia Kazan, *[[Viva Zapata !]]* hag e embannas *[[E reter an Eden]]* (*East of Eden*).

E 1954 e embannas *[[Yaouvezh dous]]* (*[[Sweet Thursday]]*). Ur gomedienn war gan (*[[Pipe Dream]]*) a voe savet diwarnañ e 1955. Dilojañ a reas da Sag Harbor, e stad Stad New York. E 1957 e kinnigas tud kêr Salinas reiñ e anv d'ul lise. Nac'hañ a reas.

E 1958 e oa embannet *[[Once There Was a War]]*, dastumad e reportajoù brezel. Ul lamm galon a dapas e 1959, pezh a roas dezhañ c'hoant bras da veajiñ e Bro-Saoz, e Kembre, ha da foetañ bro en Amerika e 1960.

E 1962, e skrivas *[[The Winter of Our Discontent]]*, gant ar c'hoant da « zistreiñ pemzek vloaz a-raok ha da gregiñ en-dro ». Digalonekaet e oa d'ar mare-se ha soñjal a rae dezhañ e oa bet kaset pell diouzh an "traoù gwir" gant ar vrud. 

Tapout a reas priz Nobel al lennegezh en 1962 evit *[[E reter an Eden]]*. Goude ur veaj en Europa gant Edward Albee e 1963 e resevas Medalenn Frankiz ar Stadoù-Unanet e 1964.

Mervel a reas d'an 20 a viz Kerzu 1968 e New York.

## Oberennoù pennañ
* *Cup of Gold* (1929)
* *The Red Pony* (1933)
* *To a God Unknown* (1933)
* *[[Tortilla Flat]]* (1935)
* *In Dubious Battle* (1936)
* *Of Mice and Men* (1937), troet e brezhoneg gant Kristian ar Braz, *A-ziwar Logod ha Tud*, Mouladurioù Hor Yezh, 2013.
* *The Grapes of Wrath* (1938)
* *The Moon Is Down* (1942, e koun Macbeth, gant Shakespeare)
* *[[Cannery Row]]* (1945)
* *The Pearl* (1947), troet e brezhoneg gant Yveline Le Don, *Ar berlezenn*, Mouladurioù Hor Yezh, 2021.
* *The Wayward Bus* (1947)
* *East of Eden* (1952)
* *[[Sweet Thursday]]* (1954)
* *Travels with Charley* (1962)

## Liammoù en diavaez
*  National Steinbeck Center
*  Steinbeck war lec'hienn ar Prizioù Nobel