Dinan

**Dinan** (pe ***Dinam*** a-wezhioù) zo ur gêr e Bro Sant-Maloù, ur gumun e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh; pennlec'h Arondisamant Dinan eo ha hini kanton Dinan.

Kresket eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2018 goude bezañ bodet gant Lehon.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Renk emañ Dinan.
### Kumunioù amezek

## Anv
* Erwan Vallerie ː *Dignanno*, *c* 1120; *Dinam*, 1167, 1181; *Dignan*, 1198; * Dinam*, 1249; *Seint Mallou de Dinan*, 1256; *Dynam*, 1297; *Dynain*, 1306; *Dynam*, 1326, 1366; *Dinimium*, 1452; *Dinan*, ; *Dinant*, 1566.
;Gerdarzh
Galianeg *dunon* "kreñvlec'h" → henvrezhoneg *din* heñvelster + lostger bihanaer *-an*.
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* 1790: gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer e voe lakaet Dinan da benn un distrig.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Le Tulle, person, ha Le Sénéchal, vikel parrez Sant Maloù ha gant Carron, person, ha Buret, vikel parrez ar Salver, mui un abad, du Chastel, ur c'helenner doueoniezh, De Rouillac, hag eizh beleg arall, Puelle, Urot, Plesse de Saint-Mirel, Burel, Bertier, Manet, Le Coq ha Girard.
###### 

* 1879 : kas a reas an hent-houarn (linenn Lison-Lambal) betek Dinan.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 248 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,17 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas seizh anezhe e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: d’an 21, en Arsimont e voe lazhet ur c’horporal eus an 71vet Rujumant Troadegiezh, pemp milour all a varvas d’an 22, e Charleroi ez eas ur soudard eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh diwar wel, en Ethe e voe lazhet ur soudard eus ar 104vet Rujumant Troadegiezh diwar wel , e Falisolle e voe lazhet ur soudard eus ar 47vet Rujumant Troadegiezh, en Arsimont e voe lazhet ul letanant eus an 13vet Rujumant Husarded, e Le Roux e voe lazhet ur soudard eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh ha, d’an 23 en Onhaye ez eas  ur c’horporal eus an 310vet Rujumant Troadegiezh diwar wel; d’an 22 a viz Ebrel 1915 e voe lazhet ur c’habiten eus an 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel e Langemark e Flandrez Belgia.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Miz Eost 1944: bombezet ha kanoliataet e voe Dinan d'an 2 gant lu SUA. Lazhet e voe ur pomper. Dieubet e voe Dinan d'ar 6 gant ar *6th Armored Division* eus lu SUA.
* Mervel a reas 33 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas nav soudard ag ar gumun.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas eizh soudard ag ar gumun.
#### Film
* E Dinan, e kêr hag er c'hastell, e voe troet ar film *[[Du Guesclin]]* gant ar filmaozour gall Bernard de Latour, e-pad ur pemzektez e 1948.
## Brezhoneg
* 14,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh ha 5,0 % eus re Lehon a zo brezhonek.
* E-kerzh ar bloavezhioù 1930 e votas kuzul-kêr Dinan ur gouestl evit kelenn ar brezhoneg er skolioù, diwar atiz al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES).
* Ur skol Diwan zo eno abaoe 2000. 
* E distro-skol 2024 e oa 84 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek ha Diwan

## Sport
### Mell-droad
* E 1903 e voe krouet ar Stade Dinannais AC, an eil kleub mell-droad koshañ en departamant. E 2003 avat e voe unvanet gant hini kêr Lehon : e mod se e voe krouet Dinan-Léhon FC.
### Marc'hhouarnerezh (Tro Bro-C'hall)
* 23 a viz Mezheven 1927 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Dinan (a-benn d'an eur) ; trec'h eo ar Breizhad Ferdinand Le Drogo.
* 24 a viz Mezheven 1927 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo André Leducq.
* 19 a viz Mezheven 1928 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Dinan (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Gaston Rebry (Belgia).
* 20 a viz Mezheven 1928 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Pé Verhaegen (Belgia).
* 2 a viz Gouere 1929 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Dinan ; trec'h eo Omer Taverne (Belgia).
* 3 a viz Gouere 1929 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo Louis Delannoy (Belgia).
* 3 a viz Gouere 1930 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Dinan ; trec'h eo Learco Guerra (Italia).
* 4 a viz Gouere 1930 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo Charles Pélissier.
* 1 a viz Gouere 1931 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Dinan ; trec'h eo Max Bulla (Aostria).
* 2 a viz Gouere 1931 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo ar Breizhad Léon Le Calvez.
* 2 a viz Gouere 1995 : 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Lannuon ; trec'h eo Fabio Baldato (Italia).
* 7 a viz Gouere 2011 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Dinan war-du Lisieux (Calvados).
## Monumantoù ha traoù heverk
* Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

PanoDonjonDinanM.jpg|An tour meur.
Dinan-IMGP2156.JPG|Tour an Dug.

* Ar c'hastell.

Angle sud-est de l'église Saint-Malo, Dinan, France.jpg|Iliz katolik *Sant Maloù*
Dinan église Saint-Sauveur.jpg|Penniliz katolik *ar Salver*.

* Iliz katolik *Sant Maloù* ha penniliz katolik *ar Salver*.
* Monumant ar re varv er Blasenn Jeneral Leclerc, luc’hskeudennoù ha kartennoù-post. E miz Eost 1922 e voe dioueliet.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1793



Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize  = width:700 height:400
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:14000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 
  bar:1821 
  bar:1831 
  bar:1836 
  bar:1841 
  bar:1846 
  bar:1851 text:1851
  bar:1856
  bar:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901 text:1901
  bar:1906
  bar:1911
  bar:1921 
  bar:1926 
  bar:1931 
  bar:1936 
  bar:1946 
  bar:1954 text:1954
  bar:1962 
  bar:1968 
  bar:1975 
  bar:1982 
  bar:1990 text:1990
  bar:1999
  bar:2006
  bar:2012 
  bar:2013 text:2013
PlotData=
 color:barra width:15 align:left
 bar:1793 from:0 till: 6393
 bar:1800 from:0 till: 6406
 bar:1806 from:0 till: 7188
 bar:1821 from:0 till: 7175
 bar:1831 from:0 till: 8044
 bar:1836 from:0 till: 7356
 bar:1841 from:0 till: 7533
 bar:1846 from:0 till: 8159
 bar:1851 from:0 till: 7732
 bar:1856 from:0 till: 8238
 bar:1861 from:0 till: 8089
 bar:1866 from:0 till: 8510
 bar:1872 from:0 till: 7698
 bar:1876 from:0 till: 8180
 bar:1881 from:0 till: 9964
 bar:1886 from:0 till: 10105
 bar:1891 from:0 till: 10444
 bar:1896 from:0 till: 10620
 bar:1901 from:0 till: 10534
 bar:1906 from:0 till: 11078
 bar:1911 from:0 till: 11410
 bar:1921 from:0 till: 10161
 bar:1926 from:0 till: 10002
 bar:1931 from:0 till: 10633
 bar:1936 from:0 till: 11822
 bar:1946 from:0 till: 12737
 bar:1954 from:0 till: 13844
 bar:1962 from:0 till: 12847
 bar:1968 from:0 till: 13137
 bar:1975 from:0 till: 13429
 bar:1982 from:0 till: 12267
 bar:1990 from:0 till: 11591
 bar:1999 from:0 till: 10907
 bar:2006 from:0 till: 11235
 bar:2012 from:0 till: 10768
 bar:2013 from:0 till: 10240



## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1930 : Jean Rochefort, aktour
* 1947 : Bernard Merdrignac, istorour
* 1950 : Rémi Chauvet, Myrdhin e anv-leurenn, kaner ha telenner
* 1979 : Christophe Revel, melldroader
### Tud marvet eno
*1993 : Yvonne Jean-Haffen, arzourez

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ti-kêr Dinan
* Lec'hienn ar gouel les Barocks
## Levrlennadur
*  Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
*  Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Notennoù ha daveoù