open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sant-Servan

**Sant-Servan** a oa ur gumun dizalc'h, war lez dehoù aber ar stêr Renk, a-raok bezañ staget ouzh Sant-Maloù e 1967.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person-dean, Gautier e anv, Livier, kure, ha Perrotin, beleg.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Fuzuilhet e voe ur soudard bet ganet er gumun gant al lu gall d'an 21 a viz Here 1915, e Tuniz, evit *«muntr, ha klask muntrañ»*; lazhet e voe unan all divarn gant e uhelourien en Estrées-Deniécourt d'an 10 a viz Gwengolo 1916 e-kerzh ur *«rebellerezh»*.
* Mervel a reas 428 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,34% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
## Brezhoneg
* 4,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Kêr Alet, kêr-benn ar Goriosolited, he c'hreñvlec'h, bunkerioù alaman ha dismantroù iliz-veur Sant-Pêr.
* brudet eo an Tour Solidor.
* Monumant ar re varv 1914-1918 (e kreiz), bet kaset e 2017 dirak Iliz katolik *Intron-Varia*, luc’hskeudennoù.
* Park ha maner "La Briantais".

## Tud
### Tud bet ganet eno
* Louis Duchesne, istorour ha beleg, d'an 13 a viz Gwengolo 1853.
* Édouard Nowé, d'an 10 a viz C'hwevrer 1888, soudard er 5et batailhon kerzhet troadeien skañv, fuzuilhet d'an 21 a viz Here 1915 gant al lu gall, e Tuniz, evit *«muntr, ha klask muntrañ»*.
* Pierre Le Gruiec, d'ar 1añ a viz Meurzh 1890, soudard er 120vet rujumant war-droad, lazhet divarn gant e uhelourien en Estrées-Deniécourt d'an 10 a viz Gwengolo 1916 e-kerzh ur *«rebellerezh»*.
* Suzy Solidor ("Suzanne Louise Marie Marion" hec'h anv gwir), kanerez vreizhat ha gall, 18 a viz Kerzu 1900.
* Angèle Vannier, barzhez vreizhat, 12 a viz Eost 1917.
### Tud bet marvet eno
* Félix Trochu, beleg diazezer ar gelaouenn bemdeziek L’Ouest-Éclair, 26 a viz Gwengolo 1950.
### Tud all
* Jeanne Jugan (1792-1879), santez, he deus bevet eno.
## Pennadoù kar
* Parame
* Sant-Maloù

## Notennoù ha daveoù
Tour Solidor

An **Tour Solidor** zo un tour krennamzerel e porzh Sant-Servan, kumun gozh bet staget ouzh Sant-Maloù. Savet e voe etre 1369 ha 1382 gant Yann IV evit gwareziñ aber ar Renk.

Un toull-bac'h e teuas da vezañ e-pad an Dispac'h gall hag an Impalaeriezh c'hall kentañ. Emañ Mirdi etrebroadel ar gabhornerien ennañ hiziv hon deiz.

Livet e voe gant arzhourien vrudet evel Maximilien Luce, Charles Wislin pe c'hoazh Bernard Buffet.

## Pennad kar
*Suzy Solidor, kanerez
Meghalaya

**Meghalaya** zo unan eus stadoù India e biz ar vro, war harzoù Bangladesh. *"Kêr ar c’houmoul"* eo ster an anv "Meghalaya" e sañskriteg hag en hindieg. En-dro da stad Meghalaya emañ Bangladesh er c’hreisteiz hag Asam en hanternoz. Ur stad vihan eo, gant war-dro 300 km hed eus ar c’hornôg d’ar reter ha war-dro 100 km eus an hanternoz d’ar c’hreisteiz. E 2000 e oa poblet gant 2 175 000 a dud. Shillong eo ar gêr-benn, gant 260 000 a annezidi.

Ul lodenn eus Asam e oa Meghalaya betek miz Genver 1972. Neuze e voe unanet ar c’hornioù-bro eus Asam ma veze komzet kaseg da vont d’ober ar stad nevez. Garoeg a vez komzet gant tud zo ivez ha saozneg eo yezh ofisiel ar stad. Kristenien eo an darn vrasañ eus an annezidi (70% anezho).

E Meghalaya e vez kalz a c’hlav. Ar c’horn gleborekañ eo en India, gant 1200 cm a c’hlav bep bloaz well-wazh. 

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* Government of Meghalaya
Lili Marleen

**Lili Marleen** zo ur ganaouenn alamanek brudet e-pad an Eil brezel-bed. Kanet eo bet e meur a yezh all, e galleg ha saozneg ivez dreist-holl.
Savet eo ar ganaouenn diwar ur varzhoneg gant Hans Leip e 1915. Kentañ ma voe kanet a voe gant ar ganerez Lale Andersen en 1938.
Un doare brezhonek a voe savet gant Jakez Konan. 

## Ar varzhoneg
Hans Leip en doa skrivet *Lied eines jungen Wachpostens* (« Kan ur gedour yaouank ») e Berlin e-pad ar Brezel-bed kentañ, a-raok mont d'an talbenn rus e miz Ebrel 1915.

Sot-pitilh e oa Leip gant div blac'h yaouank. Lili, nizez e berc'hennez, ha Marleen, klañvdiourez, ha gant an div en deus graet unan. Er c'hazarn ma ranke chom, abalamour n'oa ket bet sentus, edo o valañ soñjoù du en ur vonedonea evel ur gedour. War e wele-kamp neuze en doa skrivet ar gwerzennoù kentañ.

Met un doare all zo d'an istor. Hervez doare e oa Hans Leip e karantez gant Lilly Freud (1888-1970), merc'h da Marie Freud, c'hoar da Sigmund Freud. Anzavet en deus Hans Leip en doa anavezet Lilly Freud a oa dimezet e 1917 d'an aktor ha leurenner Arnold Marlé. 

## Doare orin alamanek ha troidigezh vrezhonek [[Jakez Konan]]

## Levrlennadur
* Andersen, Lale (1981). *Leben mit einem Lied*. München ISBN 3-423-01003-7
* Leibovitz, Liel and Miller, Matthew (2008). *Lili Marlene: The Soldiers' Song of World War II*. New York, NY: Norton. ISBN 978-0-393-06584-8
* Rose, Rosa Sala (2008/2010). *Lili Marleen - Canción de amor y muerte/Geschichte eines Liedes von der Liebe und vom Tod* ISBN 978-3-423-24801-3 
* Schultze, Norbert (1995). *Mit dir, Lili Marleen*. ISBN 3-254-00206-7
* Wilson, Patrick Maitland (2002). *Where the Nazis Came*. ISBN 1-904244-23-

## Pennad kar
* Lili Marleen (film)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Lili Marleen
* Lili Marleen kanet gant Lale Andersen war Internet Archive
* Lili Marleen e brezhoneg
Susanne

**Susanne** zo un anv-bihan alamanek, danek ha norvegek, hag a glot gant Suzana e brezhoneg. 

## Orin
Dont a ra eus an anv hebreek meneget en Testamant Kozh hag en hini nevez.

## Berradur
*Susi eo ar berranv deveret.

## Yezhoù all
*Susan e saozneg
*Suzanne e galleg
*Suzana e brezhoneg.

## Tud

*Susanne Albrecht, emsaverez eus an RAF alaman,
*Susanne Antonetta, barzhez stadunanat,
*Susanne Betancor (1964-), aktourez alaman
*Susanne Berckhemer (1978-), aktourez alaman
*Susanne Bier, filmaozerez danat;
*Susanne Fengler (1971-), oberourez
*Susanne Fröhlich (1962-) kelaouennerez alaman.
*Susanne Heim (1955-), istorourez alaman
*Susanne Jaffke (1949-), politikourez alaman
*Susanne Klatten, plac'h pinvidik a vicher: e 2009 e oa ar pinvidikañ den en Alamagn hag ar 35vet er bed;
*Susanne Lothar (1960) aktourez
*Susanne Mischke (1960_), skrivagnerez.
*Susanne Osthoff, hendraourez alaman
*Sanne Salomonsen, kanerez danat
*Susanne Sundfør (1986-), kanerez norvegiat.
*Susanne Uhlen (1955-) aktourez alaman.
*Susanne Zenor, aktourez stadunanat.
Baionetez

**Baionetez**, pe **kleze-fuzuilh**, a reer eus un arm-entok a vez staget ouzh kanol ur fuzuilh pe ouzh un arm damheñvel evit kaout nerzh tagañ ouzhpenn da hini an arm-tan evit ar stourm a-dost. Implijet-bras e oa bet dreist-holl da vare ar fuzuilhoù untenn pe tenn-ha-tenn. Ral eo e implij hiziv an deiz. Ar vaionetez zo deuet da vezañ muioc'h-mui un doare kinkladur evit an dibunadegoù.

An anv *baionetez* evit an arm-se zo deuet diwar ar galleg *baïonnette* (1575) eus anv Baiona, ur gêr en Norzh-Euskadi ma voe fardet ar baionetezoù kentañ er .


Currier-Ives Third Petersburg.jpg|Baionetezoù e-kerzh Emgann Petersburg e 1865
RIAN archive 819 Stalingrad's defense.jpg|Soudarded al Lu Ruz eus morlu URSS e-kerzh Emgann Stalingrad



BaionetezalamanK98.JPG|Baionetez alaman evit ar garabinenn Mauser K98k, dindan he gouin
Sten Mk II IMG 4764 (Nemo5576).jpg|Ur bistolenn-vindrailher Sten (Breizh-Veur) gant he baionetez



## Un arm didalvoud ?
Krog e oa dija ar vaionetez da vezañ un arm tost didalvoud abaoe an , dreist-holl abaoe brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika (1861-1865). Brasjediñ a reer e oa bet ar vaionetez orin nebeutoc'h evit 1% eus ar c'holloù denel war tachennoù emgann ar brezel-se. Gwelet eo evel unan eus merkoù donedigezh ar brezel arnevez. 

Implij ar baionetezoù evit lakaat an enebourien da gilañ e-kerzh brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a c'hoarvezas aliezik met e-pad krogadoù bihan ha tostik-tost nemetken. Al lajad amzer efedusañ a oa pa veze an enebourien oc'h adkargañ o fuzuilhoù, ar pezh a gemere war-dro ur vunutenn memes evit soudarded gourdonet-mat. D'ar mare-se dija e weler e oa diamzeriet ar vaionetez dre ma oa nebeut a soudarded lazhet gant seurt armoù, pa veze gounezet krogadoù bihan pe tapet lec'hioù pouezus zoken. Un implij all d'ar mare-se a oa lakaat ar baionetezoù ouzh ar c'hanol evit lakaat ur barrad aon da sevel e-touez an enebourien pe evit kadarnaat ar soudarded digalonekaet. 

Daoust da se e oa bet implijet ar baionetezioù e argadoù zo en XX kantved. An argad diwezhañ a seurt-se a-berzh arme Frañs a c'hoarvezas e miz Mae 1995, pa gargas Tokarnioù Glas gall war bont Vrbanja e Sarajevo (Bosnia-ha-Herzegovina) evit dieubiñ soudarded all a oa dalc'het gant an arme serbian. 

## Notennoù ha daveennoù
Big Comic Original

**Big Comic Original** (japaneg : ビッグコミックオリジナル) a zo ur magazin manga seinen a vez embannet div wech ar miz (d'ar 5 ha d'an 20) e Japan gant Shōgakukan. Ur magazin evit paotred (krennarded kozh ha tud deuet) eo. Liammet eo ouzh *[[Big Comic]]*, a vez embannet er sizhunioù ma ne vez ket embannet Big Comic Original. E 2008 e veze skignet ouzhpenn 830 000 skouerenn.

## Mangakaed ha mangaoù embannet e-barzh Big Comic Original
* Mitsuru Adachi
***[[Bōken Shōnen]]*
** *[[Jinbē]]*
* George Akiyama
***[[Haguregumo]]*
* Mitsuo Hashimoto
** *[[Station manga|Station]]*
* Kenshi Hirokane
** *[[Human Crossing]]* (senario gant Masao Yajima)
** *[[Like Shooting Stars in the Twilight]]*
* Ichimaru
** *[[Okami-san]]*
* Shin'ichi Ishizuka
** **
* Hideo Iura
** *[[Bengoshi no Kuzu]]*
* Eiji Kazama
** *[[Kaze no Daichi]]* (senario gant Nobuhiro Sakata)
* Kenichi Kitami
** *[[Tsuri Baka Nisshi]]* (senario gant Jūzō Yamasaki)
* Kō Kojima
** *[[Hige to Boin]]* (a gendalc'h abaoe 1974)
* Nakayama Masaaki
** *[[PS Rashomon]]* (gant Masao Yajima)
* Shinji Mizushima
** *[[Abu-san]]* (a gendalc'h abaoe 1973)
* Yuji Nishi
** *[[Andonatsu]]* (senario gant Terry Yamamotō)
* Osamu Uoto
** *[[Genmai Sensei no Bentō boku]]* (senario gant Masaki Kitahara)
* Naoki Urasawa
** *[[Master Keaton]]* (gant Hokusei Katsushika)
** *[[Monster (manga)|Monster]]*
** *[[Pineapple Army]]* (senario gant Kazuya Kudo)
** *[[Pluto (manga)|Pluto]]*
* Takatoshi Yamada
** *[[Dr. Koto Shinryojo|Dr. Koto's Clinic]]* (deuet eus Young Sunday)

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Big Comic Original 
* Big Comic Original e lec'hienn Anime News Network
Big Comic Superior

**Big Comic Superior** (japaneg : ビッグコミックスペリオール) a zo ur magazin manga seinen a vez embannet div wech ar miz (eil Gwener ha pevare hini) e Japan gant Shōgakukan. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Even 1987. Savet eo bet evit lennerien etre re *[[Big Comic Original]]* ha re *[[Big Comic Spirits]]*.

Er penn-kentañ e oa *Superior* un nivernen ispisial eus *Big Comic Original*, met gwerzhet e veze ken mat hag tri magazin all (*[[Big Comic]]*, *Big Comic Original* ha *Big Comic Spirits*), neuze e voe divizet lakaat embann anezhañ distag bep eil sizhun.War-dro 250 000 skouerenn eus pep niverenn a vez skignet.

E Big Comic Superior ez eus bet embannet oberennoù meur a vangaka brudet evel Ryoichi Ikegami, Mochiru Hoshisato, Yū Koyama, Yūji Aoki, Fumi Saimon, Norifusa Mita, George Akiyama ha Buronson.

## Mangaoù
### Mangaoù embannet reoliek e-barzh Big Comic Superior
**[[Aibō]]* (相棒), gant Tamayo Koyasu
**[[Aji Ichimonme|Shin Aji Ichimonme]]*, gant Yoshimi Kurata, Yoshita Abe, ha Yukie Fukuda
**[[Ankō: Kaizuri Kaijō Sōsasen]]*senario gant Masaki Kitahara, tresañ gant Hideki Akiyama, assistance from Fishing Graph
**[[Azumi]]*, gant Yū Koyama
**[[Hannari!]]*, gant Fumi Saimon
**[[Higake Kin'yūden Komanezumi Shussemichi]]*senario gant Toichi Akizuki, tresañ gant Kōji Yoshimoto, renet gant Yūji Aoki
**[[Kiichi!!]]*, gant Hideki Arai
**[[Lord (manga)|Lord]]*, senario gant Buronson, tresañ gant Ryoichi Ikegami
***, senario gant Ryō Kurashina, tresañ gant Tomoya Ōishi
**[[Money no Ken]]*, gant Norifusa Mita
**[[Moonlight Mile (manga)|Moonlight Mile]]*, gant Yasuo Ōtagaki
**[[Ojuken no Hoshi]]*scenario gant Mayu Sugiura, tresañ gant Kenjū Imatani, krouet gant Nozomi Hashira
**[[Okuribito]]*, gant Akira Sasō
**[[Radio Jikan]]*, gant Radio Wada
**[[Rāmen Hakkenden]]*, senario gant Rokurō Kube, tresañ gant Tan Kawai
**[[Sekai no Chūshin de Kuda o Maku]]*, gant Inosuke Rodriguez
**[[Shakaijin Misaki Satoru]]*, gant Yasuyuki Kunitomo
**[[Team Medical Dragon]]*, senario gant Akira Nagai, tresañ gant Tarō Nogizaka
* *[[Gigant (manga)|Gigant]]*, senario ha tresadennoù gant Hiroya Oku

### Embannet direoliek
**[[Chūshun Komawari-kun]]*, gant Tatsuhiko Yamagami

### Bet embannet e-barzh Big Comic Superior
**[[Ayako (manga)|Ayako]]*, gant Osamu Tezuka

## Notennoù
Claude Monet

**Oscar-Claude Monet** ( 14 a viz Du 1840 - 5 a viz Kerzu 1926), anavezet evel **Claude Monet**, zo ul livour gall.
Unan eus mistri ar re "Impresionourien" eo Claude Monet.

## E vuhez
### Yaouankiz
Claude Monet zo ganet e Pariz d'ar 14 a viz Du 1840. Eil mab Adolphe ha Louise-Justine Aubrée e oa. Badezet e voe evel Oscar-Claude e Notre-Dame de Lorette, met Oscar eo a veze graet anezhañ gant e dud. Diwezhatoc'h e lavaro e oa ur gwir Barizian anezhañ dre ma oa ganet e holl dud-kozh e Pariz. Pemp bloaz e oa e 1845 pan eas an tiegezh d'an Havr, da Normandi. Er skol, Oscar a oa troet muioc'h gant an tresañ eget gant ar studi. Heuliañ a ra kentelioù Jacques-François Ochard, bet diskibl d'al livour David. Kentañ skeudennoù a dresas a oa ludresadennoù 

### Camille
En 1866, en em gavas gant Camille Doncieux 

File:Claude Monet - Camille.JPG|*[[La Femme en robe verte]]*, 1866 
File:Claude Monet 024.jpg|*[[Femmes au jardin]]*, 1866
File:Claude Monet La Grenouillére.jpg|*[[Bain à la Grenouillère]]*, 1869
File:Snow-effect-the-road-to-louveciennes.jpg|*La route de Versailles à Louveciennes, effet de neige*, 1870
File:The Harbour at Trouville Claude Monet.jpg|*Porzh [[Trouville]]*, 1870


## E livadurioù

Restr:Claude Monet, Impression, soleil levant.jpg|* Santad da sav-heol* (1874).
Restr:Claude Monet 047.jpg|*Regatoù en Argenteuil* (1874).
Restr:Claude Monet - Au Bord de la Seine, près de Vétheuil.jpg
Restr:Claude Monet 002.jpg
Restr:Claude Monet 003.jpg
Restr:Claude Monet 004.jpg
Restr:Claude Monet 005.jpg
Restr:Claude Monet 006.jpg
Restr:Claude Monet 007.jpg
Restr:Claude Monet 008.jpg
Restr:Claude Monet 009.jpg
Restr:Claude Monet 010.jpg
Restr:Claude Monet - Woman with a Parasol - Madame Monet and Her Son - Google Art Project.jpg
Restr:Claude Monet 013.jpg
Restr:Claude Monet 014.jpg
Restr:London, the Houses of Parliament, Sunlight Opening in Fog, by Claude Monet.jpg
Restr:Claude Monet 016.jpg
Restr:Claude Monet 017.jpg
Restr:Claude Monet 018.jpg
Restr:Monet w822.jpg
Restr:Claude Monet 020.jpg
Restr:Claude Monet 021.jpg
Restr:Claude Monet 036.jpg|*Madame Louis Joachim Gaudibert*
Restr:Claude Monet 037.jpg|*[[Roz-aer]]*
Restr:Claude Monet 041.jpg
Restr:Claude Monet 042.jpg
Restr:Claude Monet 043.jpg
Restr:Claude Monet 044.jpg
Restr:Claude Monet 045.jpg
Restr:Claude Monet 051.jpg
Restr:Claude Monet 052.jpg|*Torkad troioù-heol*
Restr:Claude Monet - Le Givre - 1880.jpg|Rogaden - 1880 - Musée d'Orsay


## Notennoù ha daveennoù
Ikki (magazin)

**Ikki** a zo ur magazin manga seinen miziek embannet e Japan gant Shōgakukan. Ennañ e kaver dreist-holl mangaoù arallour pe *underground*. Krouet eo bet e miz Ebrel 2003. Mangaoù' zo evel *[[Bokurano]]* ha *[[Ride Back]]* a zo bet lakaet da fiñvtresadennoù. 
E 2009 e voe krouet gant Viz Media ur stumm saoznek enlinenn anvet Sigikki. Ennañ e kaver mangaoù bet embannet e-barzh Ikki hag ar re a ra berzh a vez embannet war baper. 

## Mangakaed ha mangaoù Ikki
* Akitakou
** *I Love Biyori*
* Kazuo Hara
** *Noramimi*
* Q Hayashida
** *[[Dorohedoro]]* [degemeret gant Viz]
* Den Ishida
** *Real World* (senario gant Natsuo Kirio)
* Daisuke Igarashi
** *Witches*
** *[[Children of the Sea (manga) |Children of the Sea]]* [degemeret gant Viz]
* Hisae Iwaoka
** *Dosei Mansion* [degemeret gant Viz]
* Tetsu Kasabe
** *[[Flying Girl]]*
* Tetsuro Kasahara
** *[[Ride Back]]*
* Koichi Kiba
** *Fruits*
* Masahiko Kikuni
** *Ma Q Ken* (o tont eus Young Sunday)
* Mohiro Kitoh
** *[[Bokurano]]* [degemeret gant Viz]
* Naoe Kikuchi
** *[[Tetsuko no Tabi]]* (senario gant Hirohiko Yokomi)
* Iou Kuroda
** *[[Sexy Voice and Robo]]* [degemeret gant Viz]
* Hiroko Matsuda
** *Maho Tsukai Mimicchi*
* Jiro Matsumoto
** *[[Freesia (manga)|Freesia]]*
* Taiyo Matsumoto
** *[[No. 5]]*
* Hideyasu Moto
** *Wild Mountain*
* Daisuke Nishijima
** *[[Dien Bien Phu (manga)|Điện Biên Phủ]]*
* Natsume Ono
** *Saraiya Goyou* [degemeret gant Viz]
* Wisut Ponnimit
** *Buranko*
* Rokuro Shinofusa
** *Spinning Web*
* Seiki Tsuchida
** *Yamawari-sensei* (senario gant Osamu Mizutani)
* Seimu Yoshizaki
** *Kingyou ya Koshoten* [degemeret gant Viz]

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Ikki
* Lec'hienn ofisiel Sigikki

## Notennoù ha daveennoù
Monthly Big Comic Spirits

**Monthly Big Comic Spirits** a zo ur magazin manga seinen miziek embannet e Japan gant Shōgakukan. Krouet eo bet evit paotred 20–25 bloaz. An niverenn gentañ a voe embannet d'ar 27 a viz Eost 2009. Liammet eo ouzh *[[Big Comic Spirits]]*.

## Mangaoù embannet e-barzh Monthly Big Comic Spirits
**Hana to Okutan - Episode 0* gant Shin Takahashi
**Gyakushû no Ore x Yome* gant Taku Kitazaki 
**Kyô no Asuka Show* gant Taishi Mori
**Kodai Roma Kakutô* gant Hideo Shinanogawa
**Sonna Dakara Omaera ha* gant Riichi Kasai
**Kuro x Hitsuji - 12 Hito no Yasahii Koroshiya* gant Yosamu Kine 
**Aomi Yuku Yuki* gant Yumi Unita

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel Monthly Big Comic Spirits
Andreas Stihl

**Andreas Stihl** (10 a viz Du 1896 e Zürich – 14 a viz Genver 1973 e Rohrbronn) a oa un ijinour alaman. Gantañ e voe ijinet an dreujerez ha krouiñ a reas an embregrezh Stihl.

E 1926 e savas Stihl e embregerezh ma veze savet oaledoù rakdevadur kaoterioù dre aezhenn e Cannstatt, e-kichen Stuttgart. Er memes bloavezh e lakaas enrollañ ur breved treujerez tredan. E 1927 e savas an dreujerez kentañ a yae en-dro gant tireoul, anvet "mekanik da ziskar gwez".  Kreskiñ a reas e embregrezh hag e 1931 ez ezporzhias treujerezioù d'ar Stadoù-Unanet ha da Rusia. E 1950 e savas an dreujerez kentañ a c'halle bezañ implijet gant un den nemetken.  E 1959 e voe krouet treujerez vrudetañ Stihl, anvet *STIHL Contra*.
Lovis Corinth

**Franz Heinrich Louis Corinth**, anavezet evel **Lovis Corinth** (21 a viz Gouhere 1858–17 a viz Gouhere 1925), a oa ul livour alaman. Dimezet e oa d'al livourez Charlotte Berend-Corinth.
Pinturicchio

**Bernardino di Betto**, lesanvet **Pinturicchio** (Perugia war-dro 1454 - Siena 1513), a oa ul livour italian, bet o teskiñ ar vicher gant Perugino. Labourat a reas er Vatikan. 

## Taolennoù

Image:Pinturicchio - The Crucifixion with Sts Jerome and Christopher - WGA17829.jpg|*Ar Groazstagidigezh gant Sant Hieronimus ha Kristof*, 1471,eoullivadur war goad, 59 x 40 cm, Galleria Borghese, Roma
Image:Pintoricchio 002.jpg|Murlivadur en Iliz-veur Siena o tiskouez ar pab Pius II
File:Aracoeli8.jpg|Bernard Clairvaux etre Louis Toulouse hag Anthony Padua, Santa Maria in Aracoeli, Roma
File:Pinturicchio - Portrait of a Boy - Google Art Project.jpg|*Poltred ur Paotr * , war-dro 1500, Gemäldegalerie Alte Meister
Malvenn

Ar **valvenn**, pe **malvenn al lagad**, a zo un tamm kroc'hen a c'holo al lagad pa vez serret. 
Div valvenn zo en-dro da bep lagad e gwirionez.
Er valvenn draoñ emañ gwagrenn an daeroù.

*Malvenniñ* pe *brezilhat* a vez lavaret eus fiñval ar *malvennoù*, pe *malvinier*. 
 

Skeudenn:Staring eye.jpg|Malvenn digor
Skeudenn:Eyelashes.jpg|Malvenn serr

 
## Boazioù
* Kustum eo ar merc'hed da livañ o malvinier. 
* Tud zo a blij dezho pokat da malvennoù an hini a garont. 
* E broioù zo e vezer kustum da serriñ malvinier an dud varv ma ne reont ket o-unan.

## Kleñvedoù
A-wechoù e c'hall un hesked, pe ur gor, dont war ar valvenn.


Skeudenn:Stye02.jpg|Hesked-malvenn
Image:Chalazion.JPG|Chalazion.
Thomas Lotout

Ganet eo bet **Thomas Lotout**, lesanvet **TiTom**, d'an 10 a viz Gouere 1983 e Kreiz Breizh. D'an oad a 7 vloaz e krogas da seniñ gant e vreur bras Jozef. Kentelioù seniñ o deus bet digant o amezeg David Pasquet, hag eñ yaouank-flamm, ha goude se digant Gael Nicol, bet o-daou sonerien vrudet Ar Re Yaouank. Evezh a oa bet sachet warnañ d'an oad a 10 vloaz pa gemeras perzh en ur genstrivadeg e Pondi gant Laurent Bigot, a oa bet div wech kampion Breizh ar sonerien daou-ha-daou. Adalek neuze e voe desket dezhañ seniñ e-pad ur pevar bloaz bennak.

## Buhezskrid
Dont a reas ar vreudeur Lotout da vezañ brudet-kenañ pa c'hounezas Kerlenn Pondi Kampionad Breizh ar Bagadoù, kentañ rann e 2001.

Tomaz Lotout en deus kemeret perzh en ur bern strolladoù festoù-noz. Seniñ a reas gant Carré Manchot. Sonet en deus war bladennoù pe war al leurenn gant Stourm, Jean-Charles Guichen, Diaouled Ar Menez, Loened Fall, Youenn Bodros. Sonaozour Bagad Pañvrid eo bet ivez. C'hoari a ra ivez gant e strollad festoù-noz anvet Winaj'h.

E dibenn 2009, ez eo bet Tomaz Lotout oc'h enrollañ ur bladenn e-unan, e hini gentañ, gant an ti-embann pladennoù L’OZ Production. Anvet eo « Un Cri Dans L’Ebène ». Ur bern sonerien vat a zo da glevout war ar bladenn-se evel ar fleütour Yannig Alory eus Carré Manchot, ar soner gitar-boud Stéphane Devito eus ar strollad-bet Ar Re Yaouank, ar violoñsour Raphael Chevalier bet o seniñ gant Denez Prigent ha Da Silva, ar gitarour Pat O’ May, an tabouliner Mickael Bourdois bet e Ioda, ar c'haner Brendan Le Corre, Fabrice Beaumin ouzh ar bouzouki eus Trio Beaumin. Sonaozourien pladenn TiTom a zo Stéphane Devito ha Fabrice Beaumin, ur bladenn a zo 11 ton da glevout warni.

Bez' en deus TiTom un doare dezhañ e-unan da seniñ ar vombard hag a lak begon ha startijenn, o lakaat ar sonerezh da nijal hag o reiñ ul lusk hag un nerzh par da hini ar rock, pe heñvel outañ zoken.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel TiTom
* MusicMe, M'hoc'h eus c'hoant da selaou e bladenn da dTitom "huchadenn en ebena".
Benead XVI

**Benead XVI** (latin: *Benedictus XVI*, italianeg : *Benedetto XVI*, alamaneg : *Benedikt XVI*) eo an 265vet pab. Dilennet eo d'an 19 a viz Ebrel 2005 e-kerzh ur sened kardinaled, oferennet e liderezh gentañ d'ar 24 a viz Ebrel 2005, ha perc'hennet penniliz San Giovanni in Laterano d'ar 7 a viz Mae 2005. Pab eo betek an 28 a viz C'hwevrer 2013, pa ro e zilez.

Ganet e oa **Joseph Alois Ratzinger** e Bavaria d'ar 16 a viz Ebrel 1927 ha marvet d'an 31 a viz Kerzu 2022 er Vatikan. Dre ma oa pab e oa ivez eskob Roma ha dre-se, penn an Iliz Katolik ha penn Keoded ar Vatikan. Ar geodedourelezh alaman ha vatikan en doa. Yann-Baol II a oa ar pab araozañ.

## Red-buhez
Goude bezañ bet e-pad pell kelenner skol-veur, o kelenn an deologiezh e meur a skol-veur en Alamagn eo anvet da arc'heskob München ha Freising ha kardinal gant ar pab Paol VI e 1977. E 1981 ez eas da Roma e-lec'h ma teuas da vezañ prefed er genvreuriezh evit doktrin ar feiz, unan eus ensavadurioù pennañ ar guria roman.

## Paboni
Evel ar bibien all araozañ ez eo Benead XVI mirelour e-keñver an deologiezh hag e gelenn hag e skridoù sperius a zifenn un doktrin gatolik hengounel. E-kerzh e baboni en deus kuzuliet Benead XVI Europa da zont en-dro war-du pennaennoù kristen evit respont d'an digristennadur a zo o c'hoarvezout e meur a vro. Soñjal a ra dezhañ eo nac'h ar c'henverelouriezh e-keñver ar wirionez objektivel, ha nac'h ar wirionez divezel, ar gudenn vrasañ er XXIañ kantved. Kelenn a ra ar fed eo a-bouez evit an Iliz Katolik hag evit an denelezh arvestal karantez dasprener Doue.

## Ar Ratzinger Foundation
Benead XVI a zo saver ha penn ar Ratzinger Foundation, un aozadur aluzenus. Gounez a ra hemañ diwezhañ arc'hant gant ar skridoù embannet gant Benead XVI ha reiñ a ra yalc'hadoù gant an arc'hant-se da studierien ar bed a-bezh.

## Dilez
D'an 11 a viz C'hwevrer 2012 ec'h embannas ar pab Benead XVI e roe e zilez a-benn an 28 eus ar miz da 8e00 noz. Un darvoud seurt-se a c'hoarvez ral a wezh en istor an Iliz (er  evit ar wezh diwezhañ, gant Gregor XII). Adal neuze e oa deuet da vezañ "pab enorus" hag aet da vevañ e manati Mater Ecclesiae eus ar Vatikan, lec'h ma varvas d'an 31 a viz Kerzu 2022.

## Notennoù ha daveoù
Yann-Baol Iañ

**Yann-Baol I** (latin: *Ioannes Paulus PP. I*, italianeg: *Giovanni Paolo I*), ganet **Albino Luciani** d'ar 17 a viz Here 1912 e Canale d'Agordo, ha marvet d'an 28 a viz Gwengolo 1978 e Roma, a zo bet pab eus ar 26 a viz Eost 1978 betek e varv 33 deiz war-lerc'h. Ar mare ren berrañ en istor ar bibien eo. Yann-Baol I a oa ar pab kentañ bet ganet en  kantved.
Seinen

**Seinen** (japaneg : 青年漫画) a lavarer eus mangaoù bet savet evit paotred etre 18 ha 30 vloaz. Lennerien' zo a c'hall bezañ koshoc'h, betek 40 vloaz. E japaneg e talvez seinen "paotr yaouank" pe "paotred yaouank". Ar rummad manga heñvel evit ar maouezed a zo anvet josei. An droienn "seinen manga" a zo implijet evit ober eus ar pal lennerien da dizhañ evit ar c'helaouennoù manga evel Weekly Manga Times ha Weekly Manga Goraku: paotred, oadet etre 18 betek 40 vloaz. 

*[[20th Century Boys]]*, *[[Blame!]]*, *[[Ghost in the Shell]]*, *[[Akira (manga)|Akira]]*, *[[Golgo 13]]* pe c'hoazh *[[Hellsing]]* a zo mangaoù seinen. Alies e vezont embannet e magazinoù ma kaver ar ger "young" en o zitl (*[[Young Jump]]* da skouer). *[[Ultra Jump]]*, *[[Afternoon]]* pe c'hoazh *[[Big Comic]]* a zo magazinoù manga seinen brudet.
## Kelaouennoù
Listenn kelaouennoù japanat doare *seinen* hervez ar gwerzhoù war al lajad amzer etre ar 1añ a viz Here 2009 betek an 30 a viz Gwengolo 2010.

## Gwelout ivez
* Shōnen : evit ar baotred yaouank
* Shōjo : evit ar merc'hed
* Josei : evit ar maouezed
* Kodomo : evit ar vugale

## Liammoù diavaez
* seinen displeget e lec'hienn Anime News Network
* :ja:男性向けアニメ
* Kevredigezh Embannerien Magazinoù Japan
## Notennoù ha daveennoù
Susana

**Susana** zo un anv-bihan portugalek ha spagnolek, kar da Suzana e brezhoneg.

## Tud

*Susana Dosamantes, aktourez vec'hikan
*Susana Fontanarossa, mamm Kristof Kolomb;
*Susana Fortes (1959-), skrivagnerez spagnolek
*Susana Giménez, aktourez arc'hantinat
*Susana Rinaldi, kanerez tango arc'hantinat;
*Susana Seivane, biniaouerez c'halizat
*Susana Walton, perc'hennez pinvidik, liorzherez ha skrivagnerez saoznek a orin arc'hantinat

## Film
**Susana*, pe Susana, demonio y carne, gant Luis Buñuel e 1951. 

## Lec'hanvadurezh
### 
***[[Susana (Santa Fe)|Susana]]**, e Departamant Castellanos, e proviñs Santa Fe, 89 km eus kêr-benn ar broviñs;

### 
*Susana (Belo Horizonte)

### 
***[[Susana (Galiza)|Susana]]**

### 
*Santa Susana Mountains, e California

## Pennadoù kar
*Susan
*Suzanne
*Suzana
Susanna

**Susanna** zo un anv-bihan finnek, italianek, saoznek ha svedek.

## Yezhoù all
Kar eo 
*d'an anv brezhonek Suzana
*d'an anv alamanek Susanne.

## Tud
* Susanna Agnelli, politikourez italian
* Susanna Andersson, kanerez svedat
* Susanna Boylston Adams Hall, mamm John Adams, eil prezidant SUA
* Susanna Centlivre, skrivagnerez saoz eus an XVIIIvet kantved
* Susanna Hall, merc'h henañ William Shakespeare, er XVIvet kantved.
* Susanna Maiolo (ganet e 1984), maouez suis hag a glaskas sailhat war ar pab Benead XVI.
* Susanna Tamaro, skrivagnerez italianek.

## Oberennoù

*Susanna (Handel) , un oratorio savet gant George Frideric Handel. 
*Oh! Susanna, ur ganaouenn saoznek gant Stephen Foster e 1848
**Susanna*, taolenn gant gant al livour italian **[[Antonio Sicurezza]]**, e-tro 1975.

## Pennadoù kar
*Susana, Suzanna
*Susannah, Suzannah
Susannah

**Susannah** zo unan eus doareoù saoznek an anv-bihan Suzana, a orin hebreek.

## Tud
*Susannah Grant, filmskriverez stadunanat
*Susannah York, aktorez saoz

## Oberennoù
**Susannah*, c'hoarigan gant ar sonaozer stadunanat Carlisle Floyd e 1955
**Susannah's Still Alive*, ur ganaouenn gant The Kinks

## Pennadoù kar
*Susanah
*Suzanah
*Suzannah
*Susanna
Suzannah

**Suzannah** zo unan eus doareoù an anv-bihan saoznek Suzanah, kar d'an anv Suzana e brezhoneg. 

## Tud
*Suzannah Dunn , skrivagnerez saoz
*Suzannah Ibsen, pried ar skrivagner norvegek Henrik Ibsen

## Pennadoù kar
*Susannah
*Suzanah
*Susanah
*Suzana
*Susana
*Suzanna
*Susanna
Suzon de Terson

**Suzon de Terson** zo ur varzhez c'hallek hag okitanek eus ar XVIIvet kantved.

## Alberz eus he buhez
Ganet e oa *Suzon de Terson* en 1657 e Puylaurens e ti protestanted pinvidik. En-yaouank e oa troet gant ar barzhoniañ. Gant he barzhonegoù e sachas evezh Paul Pellisson hag Akademiezh Castres.
Dimeziñ a reas d'ar pastor Elie Rivals, ma teuas da vout « dame Rivals ». En 1685 e varvas goude un hir a gleñved a gaver an dasson anezhañ en hec'h oberenn.
Embannet e voe he skridoù e 1968, gant Christian Anable.

### Oberenn
**Poësies diverses de Demoizelle Suzon de Terson (1657-1685)*, embannet gant Christian Anable, Lo Libre Occitan, 1968.

## Levrlennadur
* Marie France Hilgar, « Suzon de Terson », in Katharina M. Wilson, *An Encyclopedia of continental women writers*, 1 vol. (A-K), Taylor & Francis, 1991, p. 312-313.

## Liamm diavaez
*http://occitanica.eu/omeka/items/show/676
Lunedoù-heol

Al **lunedoù-heol** zo lunedoù a zo graet evit servij da wareziñ an daoulagad diouzh an heol. 

Pa vez heol bras e vez poanius d'an daoulagad e micherioù zo. Tud zo ivez o devez daoulagad tener pa vez ur banne heol.

## Giz
E-lec'h lakaat al lunedoù war ar fri e plij da dud zo o lakaat war o fenn da zerc'hel o blev. Pa ne vez ket blev e vez gwisket evel ur ouel vihan pe un talgen. Ganet e vije ar c'hiz-se e-touez tud industriezh an arvestoù a implij seurt lunedoù evit chom hep bezañ anavezet. A-benn ar fin e oa deuet da vezañ merk ar metoù. Bremañ eo skignet ar c'hiz en holl vetoùioù.
Danmark ar Su

**Danemark ar Su** (daneg : **Syddanmark**) a zo unan eus 5 rannvro Danmark. 2 191,2 km² eo gorread ar rannvro, d'ar 1añ a viz Genver 2008 e oa 1 194 659 annezad enni (97,99 annezad/km²). E Vejle emañ melestradur ar rannvro. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2007, hag enni emañ amt Fyns, hini Ribe ha Sujutland hag ul lodenn eus amt Vejle. 

## Kumunioù Danmark ar Su
22 gumun a zo er rannvro (poblañs d'ar 1añ a viz Genver 2008) :
Sjælland (rannvro)

**Sjælland** a zo unan eus 5 rannvro Danmark. 7 273 km² eo gorread ar rannvro, e 2010 e oa 820 564 annezad enni (113 annezad/km²). Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2007, hag enni emañ amt Roskilde, hiniStorstrøm ha hini Sjælland ar c'hornôg. E Sorø emañ melstradur ar rannvro.

## Kumunioù Sjælland
17 kumun a zo er rannvro (niver a annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2008) :
Hovedstaden (rannvro)

**Hovedstaden** (daneg a dalvez *rannvro ar gêrbenn*) a zo unan eus 5 rannvro Danmark. 2 561 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2010 e oa 1 680 271 annezad enni (656,25 annezad/km²). E Hillerød emañ melestradur ar rannvro. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2007, hag enni emañ amt
Kopenhagen, hini Frederiksborg, kumun Kopenhagen ha kumun Frederiksberg hag ivez kumun rannvro Bornholm. 

## Kumunioù Hovedstaden
29 c'humun a zo er rannvro (niver a annezidi d'ar 1añ a viz Gouere 2009) :
Amter Danmark

Betek ar 1añ a viz Genver 2007 e oa rannet Danmark e 13 **amt** (**amter** el liester), ha 271 kumun (daneg : **kommun**, 98 anezho a zo hiziv an deiz). Hiziv an deiz ez eo rannet ar vro e rannvroioù.

## Statudoù dibar
Bez e oa teir c'humun gant ur statud dibar : 
* Kumun Kopenhagen ha hini Frederiksberg a oa lakaet da amter. En amt Kopenhagen e oa holl gumunioù meurgêr Kopenhagen, nemet Kopenhagen ha Frederiksberg. 
* E kumun rannvro Bornholm e oa pemp kumun eus enezenn Bornholm hag ivez amt an enezenn.

Greunland hag an inizi Faero a zo lodennoù eus Danmark ivez, met damemren int. 

## Roll amter Danmark
#Kumun Kopenhagen
#Kumun Frederiksberg
#Amt Kopenhagen
#Amt Frederiksborg
#Amt Roskilde
#Amt Sjælland ar c'hornôg 
#Amt Storstrøm
#Amt Fyns
#Amt Sujutland 
#Amt Ribe
#Amt Vejle
#Amt Ringkjøbing
#Amt Viborg
#Amt Norzhutland 
#Amt  Århus 
#Kumun rannvro Bornholm
Kornigell (disheñvelout)

**Kornigell** a c'hall bezañ:
*un evn, anvet ivez *kernigell*, gwelet kornigell
*ur pesk, gwelet kornigell (pesk)
*ur c'hoariell, gwelet kornigell (c'hoariell)
*un anv lec'h, ma emañ porzh-kenwerzh Kemper
Giovanni Antonio Boltraffio

**Giovanni Antonio Boltraffio ** pe **Beltraffio** (1466 pe 1467 - 1516) a oa ul livour italian eus mare an Azginivelezh a orin eus Lombardia, hag a labouras gant Leonardo da Vinci. Boltraffio ha Bernardino Luini e oa an arzourien wellañ -touez holl zeskarded Leonardo. Hervez Giorgio Vasari e oa un noblañs, hag a vije bet ganet e Milano.

*An Dasorc'hidigezh* eo e daolenn bennañ, livet er bloavezhioù 1490 (livet asambles gant Marco d'Oggiono hag a o ivez deskard gant da Vinci, war ziskouez hiziv an deiz e Gemäldegalerie Berlin). 
 
E Bologna edo e 1500-1502 hag eno e voe sikouret gant ar familh Casio. Poltredoù izili ar familh a livas, hag ivez *Pala Casio* (e Mirdi al Louvre hiziv an deiz); ma tiskouez an Itron Varia hag ar mabig Jezuz gant Yann-Vadezour ha Sant Vastian hag daou roour war o daoulin, Giacomo Marchione de' Pandolfi da Casio hag e vab, ar barzh Girolamo Casio, hag a venegas Boltraffio e sonedennoù skrivet gantañ. Poltred Girolamo Casio livet gant Boltraffio a zo war ziskouez e Pinacoteca di Brera, Milano.

## Oberennoù pennañ
* *Pala della Madonna*, e-tro 1505, National Gallery, Londrez
* *Pala della Madonna col Bambino, i santi e il poeta Girolamo Casio*, Mirdi al Louvre, Pariz
* *Pala di Lodi*, Mirdi an Arzoù-kaer, Budapest
* *Ritratto di una signora come [[santa Lucia]]* Mirdi Thyssen-Bornemisza, Madrid
* *Uomo di profilo*, National Gallery, Londrez
* *Madonna col Bambino*, Mirdi an Arzoù-kaer, Budapest
* *Madonna col Bambino*, Mirdi Poldi Pezzoli, Milano

## Oberennoù a vez roet dezhañ
**Madonna Litta*, Mirdi ar Peniti, Sankt Peterbourg, marteze livet gant Marco d´Oggiono
**Familh santel*, Diskouezva Broadel Praha, kopiet marteze a-walc'h, livadur orin dianavezet 
**Gwerc'hez gant he bugel*, Roma, Sant´Onofrio, Museo del Tasso, lakaet war-gont Cesare da Sesto a-wechoù 
*Fine Arts Museums  San Francisco : ''Poltred un den Man'', marteze gant Ambrogio de Predis

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*E vuhez e lec'hienn National Gallery of Art 
*Boltraffio e lec'hienn Artcyclopedia 
*''Pala Casio'' e Mirdi al Louvre 
*An Itron Varia hag ar mabig Jezuz Child''(1495) e lec'hienn Mirdi Poldi Pezzoli, Milano
*Itron Varia hag ar mabig Jezuz e lec'hienn Mirdi Arzoù-kaer Budapest 
*''Poltred Girolamo Casio'' (1500-1502) e Pinacoteca di Brera, Milan 
*(Timken Museum of Art, San Diego, CA) ''Den yaouank o terc'hel ur bir'' 
*Web Gallery of Art oberennoù Boltraffio
*Art Database: Luc'hskeudennoù eus oberennoù Boltraffio.
Kreizjutland

**Kreizjutland** (**Midtjylland** e daneg) a zo unan eus ar 5 rannvro a zo e Danmark.
13 142 km² eo gorread ar rannvro, 1 237 041 annezad (94 annezad/km²) a oa enni d'ar 1añ a viz Genver 2008. E Viborg emañ ar melestradur.
Krouet eo bet ar rannvro d'ar 1añ a viz Genver 2007, hag enni emañ amt Ringkjøbing, hini Aarhus hag ivez ul lodenn eus amt Viborg hag eus hini Vejle. 

## Roll ar c'humunioù
19 kumun a zo er rannvro (niver a annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2008) :
Norzhjutland

**Norzhjutland** (**Nordjylland** e daneg) a zo unan eus ar 5 rannvro a zo e Danmark. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2007, a-raok e veze rannet Danmark en amter.
7 910 km² eo gorread ar rannvro. En Aalborg emañ ar melestradur. D'ar 1añ a viz Genver 2008 e oa 578 839 annezad (73 annezad/km²).

## Roll kumunioù ar rannvro
Roll an 11 kumun a zo er rannvro, hag an niver a annezidi enno (1añ a viz Genver 2007) :
Sunday GX

***Monthly Sunday Gene-X*** (japaneg : 月刊サンデーGENE-X), peurliesañ berraet e ***Sunday GX*** (サンデーGX), a zo ur magazin manga seinen miziek embannet e Japan gant Shōgakukan. Ar mangaoù embannet ennañ a vez embannet ivez e levrioù, gant an anv ***Sunday GX Comics***. E 2009 e veze skignet 27 667 skouerenn.
Dibabet eo bet an titl a-benn desachañ lennerien ar remziad X. An niverenn gentañ a voe embannet d'an 19 a viz Gouere 2000. Embannet evez bep miz d'an 19, hag ar ger "Sunday" a gaver en titl n'en deus liamm ebet gant an deiziad embann. Ar ger-se agaver ivez e titloù magazinoù manga all evel Weekly Shōnen Sunday ha Weekly Young Sunday.
Estreget manga a gaver ennañ : manhwa a zo ivez.

## Mangaoù a vez embannet e-barzh Sunday GX

* *[[Black Lagoon]]* gant Rei Hiroe
* *[[Blade of the Phantom Mask]]*
* *[[Bowler Mask]]* gant Takeshi Wakasa
* *[[Code-E|CODE-EX]]*
* *[[Coy Cat]]*
* *[[Doctor And Daughter]]*
* *[[Ene Yaruji]]*
* *[[GAKARI]]*
* *[[Holy Ark of Moesu]]*
* *[[Jörmungandr (manga)]]* gant Keitaro Takahashi
* *[[Justice Police Monge]]* gant Miyashita Hiroki
* *[[JyaJya]]*
* *[[Poor Sisters' Story]]* gant Izumi Kazuto
* *[[Purizona 06]]*
* *[[RahXephon]]*
* *[[Rec (manga)|Rec]]*
* *[[Stardust Bangaichi]]*
* *[[Trafficker]]*
* *[[Tsuri Chichi Nagisa]]* gant Masaki Satou
* *[[Westwood Vibrato]]*
* *[[Wilderness (manga)|Wilderness]]* gant Akihiro Ito

## Notennoù ha daveennoù

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Beg Din

**Beg Din** zo ur beg-douar e kornôg gourenez Kraozon, etre Beg Penn Hir er c'hornôg dezhañ ha Beg Penn ar Roz er c'hreisteiz. Alese e weler ar Bernioù Piz (an Daoueoù) eus ar gwellañ.

Ur beg anezhañ a ra evel ur c'hreñvlec'h naturel, un tamm evel dismantroù ur c'hastell, gant ur wareg evel ur pont-gwint ha *Kastell Din* a vez graet anezhañ.
Beg Gweltaz

**Beg Gweltaz** zo ur beg-douar e mervent Breizh, er c'hreisteiz d'al Liger, e kumun Pradvael, e Bro-Raez.
Suzette

**Suzette** zo un anv gallek.

*ur berranv evit Suzanne

* **[[Suzette (Vaucluse)]]**, ur gumun c'hall en departamant Vaucluse.

* **[[Crêpe suzette]]**, ul lipouzerezh graet diwar grampouezh ijinet gant Suzanne Reichenberg.

* ***[[Semaine de Suzette]]***, ur gelaouenn yaouankiz evit ar merc'hed a embanne istorioù *[[Bécassine]]*.
Marilar Aleixandre

**María Pilar Jiménez Aleixandre**, ganet e Madrid (kêr-benn Spagn) en 1947, zo bevoniourez, skrivagnerez ha troourez c'halizek. Meur a briz lennegel he deus gounezet (Premio Merlín div wech). Ganti e oa bet oa troet levr kentañ Harry Potter e galizeg. 

## Oberennoù
**A formiga coxa*, Edicións Xerais, 1989 (Skeudennoù gant Fran Jaraba)
**O rescate do peneireiro*, Edicións Xerais, 1990 (Skeudennoù gant Fran Jaraba)
**Tránsito dos gramáticos*, Edicións Xerais, 1993
**A expedición do Pacífico*, Edicións Xerais, 1994, Premio Merlín.
**O trasno de Alqueidón*, Edicións Xerais, 1996 (Skeudennoù gant Miguelanxo Prado)
**Lobos nas illas, Edicións Xerais*, 1996
**A compañía clandestina de contrapublicidade*, Galaxia, 1998
**Catálogo de velenos*, Esquío, 1999 
**A banda sen futuro*, Edicións Xerais, 1999
**Teoría do caos*, Edicións Xerais, 2001
**Unha presa de terra*, Ir Indo Edicións, 2001 (Skeudennoù gant Miguelanxo Prado)
**El-Rei Artur e a abominable dama*, Ir Indo Edicións, 2001
**O monstro da chuvia*, SM, 2003 (Skeudennoù gant Pablo Amargo)
**Desmentindo a primavera*, Edicións Xerais, 2003
**A vaca de Fisterra e a trabe de alcatrán*, Tambre, 2005
**Mudanzas*, 2007
**A cabeza de Medusa*, Xerais, 2008
Rosa Aneiros

**Rosa Aneiros Díaz**, ganet en Valdoviño en 1976, zo ur skrivagnerez c'halizek.

## He buhez
Skrivet he deus *Eu de maior quero ser* (Sotelo Blanco, 1999), *Resistencia* (Xerais, 2002) ha *Veu visitarme o mar* (Xerais, 2004). Goude-se *O xardín da media lúa* (Galaxia, 2004), un dastumad kontadennoù arab. 

Labourat a ra e Consello da Cultura Galega.

## Romantoù
* *Eu de maior quero ser* (Edicións Sotelo Blanco, 1999)
* *Resistencia* (Edicións Xerais de Galicia, 2002)
* *Veu visitarme o mar* (Edicións Xerais de Galicia, 2004)
* *[[Ao pé do abismo]]* (Edicións Xerais de Galicia, 2007)
* *Sol de inverno* (Edicións Xerais de Galicia, 2009)
* *Ás de bolboreta* (Edición Xerais de Galicia, 2009)

## Liammoù diavaez
*  Fichenn war lec'hienn Xerais
Paol VI

**Paol VI** (e latin *Paulus VI*, e italianeg *Paolo VI*), bet ganet **Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini** d'ar , a zo bet Pab an Iliz katolik roman adalek 1963 betek e varv d'ar . Dilennet eo bet da bab goude marv Yann XXIII, pab araozañ hag en doa roet lañs da eil sened-iliz Vatikan. Gwellaet en deus an darempredoù etre ar gristenien, etre an Iliz katolik hag an ortodoksed, an anglikaned hag ar brotestanted ar pezh en deus roet emvodoù hag emglevioù istorel. Lakaet eo bet da wenvidig d'an 19 a viz Here 2014 ha da sant d'ar 14 a viz Here 2018.
Hillig

**Hilligañ**, pe **herlinkat**, zo lakaat unan bennak da c'hoarzhin dre stekiñ ouzh e gorf gant ar bizied.
Lodennoù hilligus zo er c'horf : sol an treid, divgazel, pennoù an daoulin.
N'hall ket an dud en em herlinkat o-unan. 
## Plijadur
Ar rouanez egiptat Hatchepsout a rae d'an dizoged herlinkat he zreid.

## Gwallgaserezh
Kaoz a vez a-wechoù eus boureviañ dre hilligañ, met kentoc'h el levrioù bannoù-treset.
Koulskoude e c'hall tud zo kemer plijadur o lakaat re all da c'houzañv dre re c'hoarzhin : sadegezh n'eo ken.
En Henroma, mare zo bet, e veze lakaet ur c'havr da lipat treid an dud kondaonet goude ma oa bet lakaet holen warne.
## Notennoù

## Pennad kar
* Herlinkerezed
Benead XV

**Benead XV** (Latin: *Benedictus PP. XV*, Italianeg: *Benedetto XV*), a zo bet ganet **Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa** d'an  e Pegli (Italia), ha marvet d'an . Pab eus an Iliz katolik roman eo bet etre 1914 ha 1922 e-pad ar brezel-bed kentañ (1914-1918).
Gregor XVI

**Gregor XVI** (-), eus e anv ganedigezh **Bartolomeo Alberto Cappellari**, a zo bet pab an Iliz katolik roman etre 1831 ha 1846.
Herlinkerezed

An **Herlinkerezed** zo maouezi eus Mayotte o deus roet bec'h, er bloavezhioù 1960 ha 70 da zistagañ o enezenn eus an Inizi Komorez evit he stagañ ouzh ar Republik c'hall.
Bagadoù anezho a yae d'ar bolitikourien gomorat, pa deuent da Vayotte, d'o herlinkat ken na droent a-du gante pe e rankent distreiñ d'ar gêr.
## Liammoù diavaez
*''Mayotte: "Nous voulons être comme la Lozère"'', Georges Michèle, *L'Express*, 21 a viz Eost 1997 
## Lennadur
**Zakia Madi: la chatouilleuse*, Alain-Kamal Martial, Éditions L'Harmattan, 2005 – .
Rannvro Loreto

**Loreto** eo anv rannvro vrasañ Perou, en hanternoz ar vro, n'eo ket poblet stank hag an darn vrasañ eus he zachenn a zo goloet gant ar goadeg amazoniat. Iquitos eo ar gêrbenn anezhi.
Sabino Brunello

**Sabino Brunello** a zo bet ganet d'ar 27 a viz Even 1989 e Brescia, pennlec'h 
Proviñs Brescia (Italia) .

He c'hoarezed Roberta ha Marina a zo c'hoarierezed echedoù brudet ivez.

Mestrc'hoarier echedoù italian.

Mestr Meur FIDE eo.

Trede c'hoarier italian e miz Du 2009 gant 2 507 poent a renk Elo.

## Oberennoù skrivet
* Sabino Brunello, *Attacking the Spanish*, Embannadurioù Quality Chess, Glasc'ho 2009.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e ChessBase
Saray

Ar ** Saray ** (pe سرای *sarāy* e perseg) zo ur rann eus ur palez pe ur c'henkiz en un tiegezh turk a renk uhel.

Implijet e vez ar ger dreist-holl pa reer anv eus palez ur sultan otoman.

Adalek an  kantved e tihunas faltazi e pennoù Europeiz 'zo diwar-benn sevenadur an Impalaeriezh otoman, evel gant Wolfgang Amadeus Mozart en e oberenn Skrapadenn er Saray.
Harem

Un **harem** zo un ti ma veze dalc'het gwragez ar sultan dindan evezh un tizog.

## Livadurioù

The Terrace of the Seraglio, Jean-Léon Gérôme.jpg| Jean-Léon Gérôme, 1824–1904, 
Swoboda-shopping in harem mid19th.jpg|Rudolf Swoboda, 1859-1914. 
Quintana Blas Olleras-Harem Scene.jpg|Blas Olleras y Quintana, 1851-1919
Jean-Léon Gérôme - Pool in a Harem.jpg|Poull en Harem, Jean-Léon Gérôme , 1824–1904
John frederick lewis-reception1873.jpg|John Frederick Lewis, 1805-1875
Frederick arthur bridgeman-harem fountain.jpg|Frederick Bridgeman, 1847-1928
Jean-Paul_Flandrin_-_Odalisque_with_Slave_-_Walters_37887.jpg|Ingres
Jean Auguste Dominique Ingres, La Grande Odalisque, 1814.jpg|Jean-Auguste-Dominique Ingres
Odalisque by Jules Lefebvre (1874).jpg|Lefebvre, Odaliskenn
Carl Spitzweg - Im Harem.jpg|Spitzweg, En Harem
Trouillebert-servante du harem.jpg|Paul Trouillebert, 1829-1900
Jean-Léon Gérôme - Le Marché d'esclaves.jpg|(c. 1884) Jean-Léon Gérôme
Manuscript of the Zanan-nameh by Fazil-Yildiz in the University of Istanbul.jpg|
Restr:Belle of Nelson (LOC pga.03041).jpg|Harem e Turkia, liketenn ur voutaih whiskey *Belle of Nelson*, Kentucky


## Pennad kar
* Odaliskenn
Klemañs XIII

**Klemañs XIII** (latin: *Clemens XIII*, italianeg: *Clemente XIII*), eus e anv ganedigezh **Carlo della Torre di Rezzonico**, a zo bet ganet d'ar  e Venezia ha marvet d'an  e Roma. Dilennet eo bet da bab eus an Iliz katolik roman d'ar .
Klemañs XIV

**Klemañs XIV** (latin : *Clemens XIV*, italianeg:Clemente XIV), eus e anv ganedigezh **Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli**, a zo bet ganet d'an  ha marvet d'an . Dilennet eo bet da bab eus an Iliz katolik roman d'an .
Anna Roparzh

**Anna Roparzh** pe **Anna-Vari Roparzh**, ganet d'an 9 a viz Du 1839 e Bolazeg ha marvet d'an 29 a viz Ebrel 1913 e Karnoed, oa ur varzhez vreizhat.

## He buhez
Merc'h da maer Bolazeg, François Ropars, e oa, anvet eo bet da varzhez e 1910. Mamm eo da Frañsez Jaffrennou.

## Oberennoù
**[[En envor euz Anna Ropars (An Itron Jaffrennou), barzez a enor euz Gorsedd Breiz, 1839-1913, eun dibab euz he gwerziou]]*, moulerez ar Bobl, 1913

## Liammoù
Guyonvarc'h

* Christian Guyonvarc'h a zo ur politikour breizhat, ezel eo eus Unvaniezh Demokratel Breizh, e Kuzul Rannvroel Breizh emañ;
* Christian-Joseph Guyonvarc'h a oa un arbennigour war ar sevenadur keltiek kozh.
Nodi

Graet e vez **Nodied** pe **Morwenneled** eus an evned eus ar genadoù *[[Anous]]* ha *[[Procelsterna]]*.

## Daveoù ha notennoù
Rannvroioù ar Republik Tchek

Abaoe ar 1añ a viz Genver 2000 (lezenn niv. 129/2000 : *Lezenn ar Rannvroioù*, a gemeras lec'h rannbennad 1/1993 ar Vonreizh Tchek diwar-benn *Vyšší územně správních celcích*, da lavaret eo *unvezhioù melestradur an tiriad a live uhel*) ez eo rannet ar Republik Tchek e 13 rannvro (*[[kraj]]e*) hag ur gêrbenn (*hlavní město*) ur statud rannvro dezhi. Bez ez eus c'hoazh 73 distrig (tchekeg : *okresy*, unander : *okres*) ma kaver sezoù meur a velestradur. Diazezet eo ivez ar sistem-barn warno.



## Skoedoù ardamez rannvroioù ar Republik Tchek

Image:Coat of arms of Prague.svg|Hlavní město Praha
Image:Central Bohemian Region CoA CZ.svg| Středočeský kraj
Image:South Bohemian Region CoA CZ.svg| Jihočeský kraj
Image:Plzen Region CoA CZ.svg| Plzeňský kraj
Image:Karlovy Vary Region CoA CZ.svg| Karlovarský kraj
Image:Usti nad Labem Region CoA CZ.svg| Ústecký kraj
Image:Liberec Region CoA CZ.svg| Liberecký kraj
Image:Hradec Kralove Region CoA CZ.svg| Královéhradecký kraj
Image:Pardubice Region CoA CZ.svg| Pardubický kraj
Image:CZE Kraj Wysoczyzna COA.svg| kraj Vysočina
Image:South Moravian Region CoA CZ.svg| Jihomoravský kraj
Image:Olomouc Region CoA CZ.svg| Olomoucký kraj
Image:Zlin Region CoA CZ.svg| Zlínský kraj
Image:Moravian-Silesian Region CoA CZ.svg| Moravskoslezský kraj


## Notennoù
Landsdel

Rannet e vez Norvegia alies e 5 ***landsdel*** (liester : ***landsdeler*** e bokmål, ha ***landsdelar*** e nynorsk), da lavaret eo 5 rannvro. N'int ket rannadurioù melestradurel, met rannadurioù douaroniel. Kement *landsdel* a zo a zo rannet e *[[fylke]]r*, anezho ar rannadurioù melestradurel pennañ.
Stêr an Intel

**Stêr an Intel** pe **gwazh an Intel** (*rivière d'Étel* e galleg) zo un aber eus Bro-Wened (Breizh).

LostenkAnAod.jpg|Lostenk ha Stêr an Intel gwelet eus Santez-Elen
Santez-ElenBagistrerezh.jpg|Ur vag istrerezh o tremen e-bioù d'ur park istr e Santez-Elen
Santez-ElenStêranInteleil.jpg |Santez-Elen, Stêr an Intel


Ile de Saint-Cado.jpg|Enez Sant-Kado e Belz
BelzSant-Kado.jpg|Enez Sant-Kado gwelet eus Santez-Elen


Pont-lorois.JPG|Pont-Lorois dreist da Stêr an Intel, etre Belz (a-zehou) ha Pleheneg (a-gleiz).
Barre Etel.jpg|*Toull an Intel*.

## Kumunioù douret
* Langedig (andon),
* Lostenk,
* Santez-Elen,
* Lokoal-Mendon,
* Belz,
* An Intel ha Pleheneg (genoù).

## Gwelet ivez
* An Intel
Götaland

**Götaland** zo unan eus teir rannvro istorel Sveden. N'he deus tamm perzh melestradurel ebet. Dek proviñs a ya d'ober Götaland.
Norrland

**Norrland** a zo unan eus 3 rannvro istorel Sveden. N'he deus tamm perzh melestradurel ebet. 9 froviñs istorel (*landskap*) a ya d'ober ar rannvro : Gästrikland, Medelpad, Ångermanland, Hälsingland, Jämtland, Härjedalen, Västerbotten, Norrbotten ha Lappland, da lavaret eo war-dro 59% eus gorread Sveden.