open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
DZ Mafia

An **DZ Mafia** (evit *Djazair*, "Aljeria") zo ur c'hartell drammoù krouet e karterioù norzh Marselha er bloavezhioù 2010 gant daou vreur a-orin aljerian, Mehdi ha Lamine Laribi. Tamallet e vez e izili d'ober muntroù, drouklazhadennoù urzhiet, trafikerezh drammoù ha skrapadennoù. Abaoe 2024 e vije kroget da rañsonañ koñversanted pe tud vrudet evel rapourien pe levezonerien. Klask a rafe an aozadur tapout krog war marc'had an drammoù e kêrioù all eus ar Stad C'hall. E Breizh e vefe o klask tapout tachenn e Roazhon a-drugarez da zoareoù feuls.

Enebet eo ouzh strolladoù trafikerien all, en o zouez Yoda. E 2023, da skouer, e voe lazhet 35 den en ur brezel etre an daou aozadur.

## Daveennoù
Traoñ-Argenon

**Traoñ-Argenon** (*Val-d'Arguenon* e galleg) zo ur gumun nevez krouet d'ar 1añ a viz Genver 2025 e Bro-Sant-Maloù hag en Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh. Savet e oa bet diwar kumunioù Pludunoù ha Pleven.

## Notennoù ha daveoù
Roll ar broioù dre o gorread

Amañ e vo kavet roll ar stadoù dizalc'h meneget er standard ISO ISO 3166-1 renket dre o gorread. Tiriadoù evel Unaniezh Europa ha Breizh a zo meneget ivez.

## Kartennoù

Countries by area.svg|Kartenn broioù ar bed hervez o gorread (e km²).
"Political_World"_CIA_World_Factbook_map_2005.svg|Broioù ar bed hag o anvioù  hervez harzoù 2005.


## Broioù ha tiriadoù renket hervez o gorread hollek
Kavet eo bet ar braz eus an titouroù e-barzh teulioù embannet gant Rann stadegoù Aozadur ar Broadoù Unanet, hag e-barzh *The World Factbook* embannet gant ar CIA.

## Daveennoù
Kampionad poloniat an echedoù

**Kampionad poloniat an echedoù** (*mistrzostwa Polski w szachach*) eo kampionad broadel an echedoù e Polonia. Aozet e vez gant Kevre poloniat an echedoù (*Polski Związek Szachowy, PZSzach*), bet krouet e 1926. E 1927 e voe graet ar c’hentañ kampionad. Graet e vez bep bloaz abaoe 1948. Kampionad ar maouezi a grogas e 1935. Graet e vez bep bloaz abaoe 1949.
## Kampionad kemmesk

## Kampionadoù echedoù dre lizher

# Aleksander Zakrzewski (1948-1950)
# Eugeniusz Golemo (1959-1960)
# Jerzy Martyniak (1962-1963)
# Eugeniusz Golemo (1963-1964)
# Roman Sokolowski (1963-1964)
# Marian Braczko (1964-1965)
# Krzystof Pytel (1964-1965)
# Stefan Brzozka (1965-1966)
# Jerzy Krzyszton (1966-1967)
# Gerard Szewczyk (1967-1968)
# Jan Gorski (1968-1969)
# Jerzy Sokolow (1969-1970)
# Jan Widera (1969-1971)
# Zygmunt Pioch (1970-1972)
# Zygmunt Pioch (1972-1974)
# Ryszard Filutowski (1973-1975)
# Tadeusz Franczak (1974-1976)
# Zbigniew Leszczynski (1975-1977)
# Karol Pinkas (1976-1978)
# Jozef Babiac (1977-1979)
# Damian Konca (1978-1980)
# Marek Pogorzelski (1979-1981)
# Ryszard Galicki (1980-1982)
# Ryszard Skrobek (1981-1983)
# Tadeusz Karpik (1983-1985)
# Henrik Lew (1983-1985)
# August Warta (1984-1986)
# Zbigniew Blak (1985-1987)
# Ryszard Kwiecinski (1986-1988)
# Ryszard Dors (1987-1989)
# Zdzislaw Marciniak (1988-1990)
# Jan Zajaczkowski (1990-1991)
# Dariusz Studzinski (1991-1992)
# Tadeusz Chruszcz (1991-1993)
# Tadeusz Chruszcz (1992-1994)
# Robert Tustanowski (1993-1995)
# Piotr Tkaczyk (1994-1997)
# Rafael Pierzak (1995-1997)
# Rafal Ogiewka (1996-1998)
# Dariusz Growkowski (1998-1999)
# Maciej Jedrzejowski (1998-1999)
# Jan Tolloczko (1998-1999)
# Robert Tustanowski (2000-2001)
# Tadeusz Szafraniec (2001-2004)
# Antoni Krzyzanowski (2002-2003)
# Waldemar Kozlowski (2003-2004)
# Tadeusz Baranowski (2004-2006)
# Miroslav Nowakowski (2005-2007)
# Antoni Schön (2006-2008)
# Antoni Schön (2007-2009)
# Tomasz Sławinski (2008-2009)
# Zbigniew Szczepanski (2009-2011)
# Adam Dzwikowski (2010-2013)
# Jerzy Staniszewski  (2011-2012)
# Waldemar Kozlowski  (2012-2013) 
# Wojciech Krzyzanowski (2013-2014)
# Jan Nogal (2014-2015)
# Dariuz Fraczek - Tomasz Slawinski (2015-2016) 
# Ryszard Kowalczyk (2016-2017) 
# Wojciech Krzyzanowski (2017-2018)
# Lukasz Gorzkiewicz (2018-2019)
# Ryszard Probola - Lukasz Gorkiewicz (2019-2020)
# Jerzy Duszynski (2020-2021)
# Janusz Pietrzak - Miroslaw Jasinski - Ryszard Probola (2021-2022)
# Tomasz Sławinski (2022-2023)
# Piotr Falatowicz (2023-2024)

## Levrlennadurezh s
*  Władysław Litmanowicz ha Jerzy *GiżyckiSzachy od A do Z*, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa, 1986, isbn 83-217-2481-7 (1. A-M), (2. N-Z).
## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn  Kevre poloniat an echedoù
Istor ar Vretoned (levr)

***Istor ar Vretoned*** eo titl al levr e teir levrenn skrivet gant Visant Roue. Al levrenn gentañ zo bet embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e 2025. Un darvoud divoas eo sevel seurt  studiadenn istorel hir e brezhoneg.

## Dibarded an oberenn
Pa glasker studiadennoù istorel brezhonek, ne c'heller menegiñ nemet *[[Histor a Vreiz]]* gant Anna Mezmeur (1855), ''Notennou diwar-benn ar Gelted goz…'' gant Meven Mordiern (1944), *Istoér Breih o hanes er Vretoned*, savet gant tud Dihunamb, hag *Istor Breizh* gant Louis Élégoët (1998).

N'eo ket meneget e-barzh al levrenn gentañ daoust hag ur steuñv resis a vo na peseurt barregezhioù war an Istor a zo gant an oberour, ha roll an dud a zo roet trugarekadennoù dezho n'o deus ket degasadennoù termenet, nemet Mikael Bodlore-Penlaez en deus savet ar golo hag ar c'hartennoù, ar re-se dispaket o c'haliteoù bras e diwezh an oberenn. Meur a luc'hskeudenn, e liv, peurvuiañ, a zo strewet a-hed ar pajennoù.

## Pal ha steuñv ar studiadenn
M'eo titl klok al levrenn gentañ, *Istor ar Vretoned, Levrenn 1, Ar Vretoned hag ar [[Henroma|Romaned]], -55 betek +410* e c'heller gouzout termen ar studiadenn, hag e vo 1155 pa lenner war ar golo pevar : "*Istor ar Vretoned* a venn diskouez al liamm don ha padus etre an daou ribl eus Mor Breizh ha heuliañ o istor adalek -55 betek 1115."*<br>*
Diwar notennoù adkas d'al levrennoù da-heul e komprener steuñv ar studiadenn :
* *Levrenn 1, Ar Vretoned hag ar Romaned, -55 betek +410*
* *Levrenn 2, Ar Vretoned hag ar [[Saksoned]]*
* *Levrenn 3, Ar Vretoned hag ar [[Franked]]*

## Anvadur an tudennoù
Heuliet eo bet ar boazioù a gaver evit treuzskrivañ anvioù-tud latin ha henc'hresian : Kezar, Mark Anton, Aogust, Plin, Sueton (met Suetonius evit ar jeneral), Boudika, Kunobelin, Diokletian, met anv zo eus Dio Cassius, Theodosius ha Carausius.

## Deskrivadur levraouegel
* Visant Roue, *Istor ar Vretoned, Levrenn 1, Ar Vretoned hag ar Romaned, -55 betek +410*, Lannuon, Mouladurioù Hor Yezh, 2025, 239 p. kartennoù. 

## Pennad nes
* Levrioù Istor Breizh

## Notennoù ha daveennoù
Beardmore-Farquhar

Ar **Beardmore-Farquhar** zo ur fuzuilh-vindrailher breizhveurat. Ijinet e voe adalek 1919 gant Moubray G. Farquhar diwar ar fuzuilh damaotomatek Farquhar-Hill, dibabet gant arme Breizh-Veur e 1918 met paouezet he froduiñ abalamour da zibenn ar Brezel-bed Kentañ. Produet e voe ar Beardmore-Farquhar e uzin William Beardmore & Co. e Birmingham.

Kambret e oa he stumm kentañ e .303 British. Mont a rae en-dro gant ur sistem tennata dre amprest gazoù, dre biston. Pourveziet e oa gant ur c'harger fiñv ront 77 kartouchenn. Daou vod tennañ (damaotomatek hag aotomatek) he doa. Amprouet e voe gant ar Royal Air Force, met ne voe ket choazet evit ar servij, kement-mañ abalamour d'ar stokoù fuzuilhoù-mindrailher Lewis a oa dija kentoc'h evit abegoù teknikel pe kalite. Ar British Small Arms Committee hag armeoù all en Europa a amprouas anezhi ivez, met ne voe dibabet gant hini ebet. Ar programmoù-amprouiñ boulc'het adalek 1922 gant ar British Army evit kaout ur fuzuilh-vindrailher standart nevez a zibabas ar Bren a-benn ar fin.

An embregerezh William Beardmore a glaskas gwerzhañ adalek 1936 ur stumm ponneroc'h (13 kg) kambret e .5 Vickers (12,7 × 81 mm SR). Kinniget e veze evel un arm eneptankoù, enepnijerez hag a-enep kefluskerioù ar bagoù. Ne reas ket muioc'h a verzh evit ar stumm orin.

## Liammoù diavaez
*  Mod-implij ar Beardmore-Farquhar diwar al lec'hienn Forgotten Weapons (pellgarget d'an 10/08/2025)
*  Mont en-dro an arm diskouezet gant M. G. Farquhar (British Pathé, 1934)

## Daveennoù
Clown in a Cornfield (film)

***Clown in a Cornfield*** zo ur film doare slasher stadunanat filmaozet gant Eli Craig (Tucker & Dale vs. Evil) ha skrivet gant Craig ha Carter Blanchard. Un azasadenn eo eus ar romant gant ar memes anv embannet e 2020 gant Adam Cesare. An aktourien eo Katie Douglas, Aaron Abrams, Carson MacCormac, Kevin Durand, ha Will Sasso. *Clown in a Cornfield* a zo bet embannet evit ar wech kentañ e South by Southwest d'an 10 a viz Meurzh 2025, a-raok bezañ skignet er sinema e Stadoù-Unanet Amerika d'an 9 a viz Mae 2025. Burutellet mat a-walc'h eo bet ar film.

## Liammoù diavaez
* Clown in a Cornfield war IMDb
Mon

**Mon** a zo ur anv boutin brezhonek hag a c'hall bezañ :
* ur ger all evit kaoc'h,
* mon ur moneiz, hag a c'hall bezañ ret pe frank.

**Mon**  a zo un anv divoutin hag a c'hall ober dave da veur a dra :
## Anvioù-lec'h
* Enez Mon, e Bro-Gembre,
* Stad Mon, e Bro-Vyanmar,
* Mon, ur gêr e distrig Mon, e Stad Nagaland en India,
* Mon, ur gêriadenn e Kanton Graubünden, e Suis
* enez Møn e Danmark,
* stêr Monongahela e stadoù Pennsylvania ha Virginia ar C'hornaoueg, e SUA, lesanvet *"the Mon"* gant tud ar vro.

## Pobloù ha yezhoù
* ar bobl Mon, ur minolorezh etnikel e Myanmar ha Thailand, hag o yezh ar moneg,
* mon, ar mongoleg hervez an norm ISO 639.

## Traoù all
* Mon, ur nor-dal en temploù boudaat ha santualoù shinto,
* ar mon, ur moneiz implijet e Japan etre 1336 ha 1870.
Pezh

**Pezh** zo ur ger brezhonek hag a c'hall ober dave da galz traoù.

Gallout a ra bezañ un elfenn eus ur stroll bennak, da skouer :
* ur pezh dilhad
* ur pezh arrebeuri
* ur pezh moneiz
* ur pezh-c'hoari

Ur pezh a c'hall bezañ ivez :
* pezh un ti, da lavaret eo ur sal
* ur pezh e c'hoarioù evel an echedoù
Film gangsterien

Ur **film gangsterien** a vez graet eus ur film hag a daolenn obererezhioù ur gang pe un aozadur torfederezh. Un is-rann eo eus ar filmoù torfederezh,  ma 'z eo ledanoc'h an aozadurioù taolennet, pe strolladigoù bihan savet evit un nebeud keferidioù resis. Ar rummad a zo disheñvel diouzh ar rummad filmoù Western pe doareoù gangoù evel-se.

E 2008, an American Film Institute en doa embannet e oa an doare filmoù-se reoù "kreizennet war torfederezh aozet pe torfedourien o-unan en XX kantved". An aozadur en doa embannet e oa an doare filmoù-se e-touez an 10 "doare klasel" filmoù en e listenn 10 Top 10, embannet e 2008. Al listenn a embann e oa bet tri film evel-se etre 1931 ha 1932, *[[Scarface (film, 1932)|Scarface]]*, *[[The Public Enemy]]* ha *[[Little Caesar (film)|Little Caesar]]*. N'eus nemet ur film eus al listenn hag a oa bet filmaozet etre 1933 ha 1966, an hini embannet e 1949 hag anvet *[[White Heat]]*. An disoc'h-se a zo bet dre bevennadurioù an doare degaset gant an Hays Code, hag a voe dizimplijet goude-se gant ar Motion Picture Association of America film rating system e 1968.
## Notennoù ha daveennoù
The War of the Worlds (stirad skinwel, Breizh-Veur)

***The War of the Worlds*** zo ur stirad skinwel Breizhveuriat skiant-faltazi ha drama, produet gant Mammoth Screen evit ar BBC ha kenbroduet gant *Creasun Media* ha *Red Square*. Ar stirad a dremen er marevezh Edouarzhian hag a zo un azasadur eus ar romant skiant-faltazi gant ar memes anv gant H.G. Wells hag embannet e 1898. Kontañ a ra un aloubadeg marsian, hag ar c'hentañ azasadur eus ar romant eo evit ar skinwel hag eus Bro-Saoz. *The War of the Worlds* a zo bet embannet e broioù all a-raok bezañ skignet er Rouantelezh-Unanet war ar BBC etre ar 17 a viz Du betek ar 1añ a viz Kerzu 2019.
## Aktourien
### Aktourien pennañ
* Eleanor Tomlinson evit Amy
* Rafe Spall evit George
* Robert Carlyle evit Ogilvy
* Rupert Graves evit Frederick
* Nicholas Le Prevost evit Chamberlain
* Harry Melling evit Kanolier
* Jonathan Aris evit Ar beleg

### Aktourien a-eil ha pedet
* Susan Wooldridge evit Itron Elphinstone
* Charlie De'Ath evit Greaves
* Joey Batey evit Henderson
* Freya Allan evit Mary
* Daniel Cerqueira evit Stent
* Aisling Jarrett-Gavin evit Lucy
* Woody Norman evit George Junior
* Reid Anderson evit Stall Holder
## Liammoù diavaez
*  War of the Worlds war IMDb
*  War of the Worlds war BBC online
Maël Graignic

**Maël Graignic** (Maël Granig er marilh) , ganet e 1994, zo ur romanter gallek ha brezhonek ha stummer e Roudour  Breur Nikolaz Graignic eo .
## Buhez
Kroget eo ar skrivañ gant al levr *Vents et Poussières d’Elti*, kentañ romant an heuliad romantoù Récit de la Ligue Nusofi
## Politikerezh
Bet eo bet danvez kandidat evit Strollad Breizh.

## Oberennoù
### Brezhoneg
* 2025 : *[[Mab Rozkelenn]]*, Al Liamm
### Galleg
* *Récit de la Ligue Nusofi* :
# 2016 : Levrenn 1, *Vents et Poussières d’Elti*, Lulu
# 2015 : Levrenn 2, *Les héritiers de Nusofi*, Lulu
# 2020 : Levrenn 3, *L'Appel d'Itsiv*, Lulu

## Notennoù ha daveennoù
The War of the Worlds

***The War of the Worlds*** zo ur romant skiant-faltazi gant ar skrivagner saoz H. G. Wells hag a gont istor un aloubadeg eus ar blanedenn Zouar gant boudoù maez egorel o tont eus ar blanedenn Meurzh. Ar re-se a zo kalz modernoc'h dreist-holl a-fed armamant evit ma z'eo an denelezh. Ar Marsianed a glask riñsañ an denelezh evit kemer ar blanedenn rak o hini a zo koshoc'h, bihanoc'h hag e "pazenn ziwezhañ ar bevusted". Skrivet eo bet ar romant etre 1895 ha 1897, hag embannet a dammoù er gelaouenn  *[[Pearson's Magazine]]* er Rouantelezh-Unanet ha er gelaouenn *[[Cosmopolitan (kelaouenn)|Cosmopolitan]]* er stadoù-Unanet e 1897. Ur stumm romant da vat a zo bet embannet evit ar wech kentañ e 1898 gant William Heinemann. *The War of the Worlds* a zo unan eus ar c'hentañ istorioù o kontañ dre ar munut stourm an denelezh e-tal ur ouenn maez egorel. Kontet eo istor ar romant dre sell an haroz hag a zo dianav o vevañ e Surrey gant e vreur yaouankañ. An daou anezho a glask terc'hout betek Tillingham en Essex dre ma 'z eo bet aloubet dija kêr Londrez ha Su Bro-Saoz gant ar varsianed didruez. Dreistbrudet eo chomet ar romant ha meur a azasadur radio, film pe stirad skinwel a zo bet savet.
## Notennoù ha daveennoù
Kampionad roumanian an echedoù

**Kampionad roumanian an echedoù** eo kampionad broadel ofisiel an echedoù e Roumania. Aozet e vez abaoe 1926. E 1936 e voe krouet Kampionad ar Maouezi. 
Kevre  Roumanian Echedoù  (*Federația Română de Șah*) a voe krouet e 1925.
Abaoe 1946 e vez graet ar c'hampionadoù bep bloaz. En tournamant Open (kemmesk, met e gwirionez gant gwazed hepken) e vez 20 c'hoarier o kemer perzh, e tournamant ar Maouezi e vez c'hwezek c'hoarierez.

## Kampionad kemmesk

:

## Kampioned an echedoù dre lizher

# Aurel Anton (1962-1963)
# Sorin Firu (1963-1964)
# Gheorghe Rotariu (1964-1965)
# Mihai Suta (1965-1966)
# Volodea Vaisman (1966-1967)
# Valer Demian (1967-1968)
# Volodea Vaisman (1968-1969)
# Mihail Breazu (1969-1970)
# Vasile Georgescu (1970-1971)
# Mihail Breazu (1971-1972)
# Vasile Georgescu (1972-1973)
# Vasile Georgescu (1973-1974)
# Carol Prohaska (1975-1976)
# Nicolae Ene (1976-1977)
# Nicolae Ene (1977-1978)
# Elemer Hosszu (1978-1980)
# Pamfil Nichitelea (1980-1982)
# Calin Constantinescu (1981-1982)
# Adrian Olteanu (1982-1984)
# Zamfir Leca (1983-1985)
# Pamfil Ionescu (1985-1986)
# Eugen Popescu Savoiu (1987-1988)
# Dan Ivanciu (1988-1990)
# Corneliu Miron (1989-1991)
# Corneliu Miron (1991-1993)
# Constantin Cusmir (1992-1994)
# Severian Berbece (1993-1995)
# Florea Hrituc (1994-1996)
# Luliu Follert (1995-1997)
# Dan Grosu (1996-1998)
# Octavian Moise (1997-1999)
# Aurelian Curin (1998-2000)
# Constantin Dumitrascu (1999-2000)
# Cristian Mayer (1999-2001)
# Cosntantin Vasile (2000-2001)
# Virgil Florescu (2001-2002)
# Viorel Craciuneanu (2002-2003)
# Constantin Enescu (2003-2005)
# Constantin Enescu (2004-2006)  
# Marius Zarnescu (2005-2007)  
# Marius Zarnescu (2007-2009) 
# Tiberiu Aninis (2008-2010)  
# Cristian-Ion Epure (2009-2011)  
# Viorel Calugaru, Cristian Campian (2005-2007) 
# Ioan Calin Chiru (2006-2008)  
# Ioan Calin Chiru (2008-2010)  
# Liviu Neagu (2008-2010) 
# Cristian-Ion Epure (2009-2011)  
# Liviu Neagu (2010-2012)  
# Cristian-Ion Epure (2011-2013)  
# Adrian Pantazi (2012-2014)  
# Florin Becsenescu (2013-2015)  
# Liviu Neagu (2014-2016) 
# Adrian Pantazi (2015-2017) 
# Iulian Taras (2016-2018) 
# Constantin Enescu, Dorin Bobarnac  (2018-2020) 
# Partenie Mihai (2019-2021) 
# Cristian-Ion Epure (2020-2022)  
# Cristian Campian (2021-2023) 
# Cristian Campian (2021-2023)
# Cornel Matei (2022-2023)
# Liviu Neagu (2023-2024)

## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
*  Federația Română de Șah Lec'hienn ofisiel  Kevre  Roumanian an Echedoù 
*  https://web.archive.org/web/20180317041642/ 
*  Roll ar gampioned betek 2009 Lec'hienn ofisiel Kevre  Roumanian an Echedoù
The Godfather

***The Godfather*** zo ur film stadunanat torfederezh epek, gangster ha drama embannet e 1972, filmaozet gant Francis Ford Coppola, kenskrivet gantañ ar senario ivez gant Mario Puzo ha diazezet war romant Puzo gant ar memes anv hag embannet e 1969.

Aktourien ar film eo Marlon Brando, Al Pacino, James Caan, Richard Castellano, Robert Duvall, Sterling Hayden, John Marley, Richard Conte ha Diane Keaton. Ar c'hentañ film eo eus an trilogiezh ''The Godfather'', hag a gont istor ar Familh Corleone renet gant Vito Corleone (Brando) ha kemm e vab yaouankañ, Michael Corleone (Pacino), eus un hinienn er-maez eus bed ar mafia betek treiñ d'ur penn eus ar mafia didruez.

Paramount Pictures en doa prenet gwirioù ar romant evit 80 000 $, a-raok ma vije brudet. Pennoù ar studio o devoa bet kudennoù evit kavout ur filmaozer ; ar c'hentañ a oa bet nebeut ha dic'hoanaget betek ma vije Coppola o sinañ evit sevel ar film met tabut a oa bet evit kavout aktourien hervez an tudennoù, evit Vito (Brando) ha Michael (Pacino) dreist-holl. Ar filmañ a oa bet graet dreist-holl tro-dro da New York City hag e Sikilia, hag echuet e oa bet a-raok an amzer raksoñjet. Ar sonerezh a zo bet savet dreist-holl gant Nino Rota, gant tammoù ouzhpenn gant Carmine Coppola.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*   war IMDb
Bram Stoker's Dracula (film, 1992)

***Bram Stoker's Dracula*** zo ur film stadunanat spont gotek eus 1992 produet ha filmaozet gant Francis Ford Coppola ha skrivet gant James V. Hart. Un azasadur eo eus ar romant gant ar memes anv *[[Dracula]]* gant Bram Stoker hag embannet e 1897. Aktourien ar film eo Gary Oldman, Winona Ryder, Anthony Hopkins, ha Keanu Reeves. An istor a dremen en XIXvet kantved e Bro-Saoz ha Roumania, heuliet e vez ar C'hont Dracula (Oldman), ur suner-gwad e karantez gant Mina Murray (Ryder), gant danvez pried Jonathan Harker (Reeves). Dracula a grog da spontañ kamalad Mina', ar c'helenner Abraham Van Helsing (Hopkins), un arbennigour war ar sunerien-gwad, hag a zo bet goulennet sikour dezhañ evit herzel ren spont ar suner-gwad. Kanaouenn fin ar film anvet "Love Song for a Vampire" a zo bet skrivet ha c'hoariet gant Annie Lennox.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Dracula war IMDb
Mab Rozkelenn

**Mab Rozkelenn** zo ur romant gant Maël Graignic embannet gant Al Liamm d'an 11 a viz Ebrel 2025 . 172 pajenn a ya d'ober an oberenn.
## An istor
E 1832 en ur vro par da Vreizh. Ar vro a zo renet gant nebeut familhoù galloudus. Pa varv an Duk Pennarzh e krog ur brezel diabarzh skrijus. A-benn ar fin eo ar familh Ererdu hag a zo trec’h war ar familh Bennarzh.
Dek vloaz goude fin ar brezel emañ Aran, mab Rozkelenn, war glask muntrerien e dad ha dreist-holl e-touez izili e familh o dije treitouret anezho, e genderv Iwan en o zouez, a vez graet ar gourig anezhañ.
## Tro-dro d'an oberenn
Blaz gwenedek a zo war ar yezh.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Maël Graignic aterset war Radio BOA
*  Mab Rozkelenn war Brezhoneg.org
MO 120 RT

An **MO 120 RT F1**, pe hervez e anv ofisiel ***Mortier rayé tracté de 120 mm Mle F1***, zo ur c'hanol-mortez ponner kalibr 120 mm implijet en arme c'hall abaoe deroù ar bloavezhioù 1960. Ijinet e voe gant an embregerezh Thomson-Brandt, ha produet e vez bremañ gant Thales. Unan eus an daou ganol-mortez implijet gant Bro-C'hall hiziv an deiz eo, gant an MO 81 LLR.

## Deskrivadur
Servijet eo an MO 120 RT gant ur skipailh 6 soudard. Gellet a ra bezañ stlejet, slingennet dindan ur viñsaskell pe harzlammet eus ur c'harr-nij ma vez dasparzhet e teir fardellad. Betek 20 obuz a c'hall tennañ bep munutenn ma vez ezhomm.

### Bannadelloù
* **PR14** : bannadell rizennet tarzh, efedus betek 8.200 m.
* **PRPA** : bannadell rizennet tarzh gant ur poulzañ ouzhpenn, efedus betek 13.000 m. An hini implijetañ en arme eo.
* **PRAB** : a-enep ar c'harbedoù hobregonet skañv.
* **PRFUM** : mogedus.
* **PRÉCLAIR** : sklêrijennus.
* **PRÉCLAIR IR** : sklêrijennus gant isruz, a c'hall bezañ gwelet gant binvioù optikel IR hepken.
* **PLPN** : bannadelloù pleustriñ enne poultr du.
## Implij
Betek deroù ar bloavezhioù 2000 e oa pourveziet pep rejimant troadegiezh gall gant MO 120 RT stlejet gant karbedoù VAB, met divizet e voe kas anezhe d'ar rejimantoù kanolierezh. E kreiz 2021 e chome 131 kanol-mortez a seurt-se en tirlu, ha 50% anezhe a c'halle bezañ implijet hepken. E 2024, da geñver ur steuñv evit kreskiñ ment an arme c'hall, kemennet e voe e vije krouet 21 gevrenn pourveziet gant kanolioù-mortez 120 mm en tirlu evit kreñvaat an harp-tan en droadegiezh.

### Implijerien all
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  : skouerennoù bet pourveziet gant Bro-C'hall, Italia, an Izelvroioù ha Belgia evit sikour ar vro goude aloubadeg 2022.
* 

## Daveennoù
Keanu Reeves

**Keanu Charles Reeves**   ganet d'an 2 a viz Gwengolo 1964 zo un aktour ha soner kanadian. Enoret eo bet alies evit e labour evel aktour abaoe 40 vloaz. Brudet eo dreist-holl evel aktour filmoù birvidik, gant ur skeudenn den hegarat gant an dud, hag e strivoù a-fed obererezhioù a vat. E 2020, *[[The New York Times]]* a lakae anezhañ da dalvezout evel ar pevare gwellañ aktour eus an XXIvet kantved. E 2022 an *[[Time Magazine|Time]]* en doa lakaet e anv e-touez ar 100 den gant ar muiañ a levezon dre ar bed.

Ganet e Beirout ha desavet e Toronto, Reeves a zo kroget da vezañ aktour er stirad skinwel kanadian *[[Hangin' In]]* (1984), a-raok c'hoari er film *[[Youngblood (film, 1986)|Youngblood]]* (1986). Ar brud a zo deuet dre rolloù er film komedienn ha skiant-faltazi *[[Bill & Ted's Excellent Adventure]]* (1989) ha *[[Bill & Ted's Bogus Journey]]* (1991). Merzhet eo bet evel aktour dre c'hoari roll un arnaker er film drama dieub *[[My Own Private Idaho]]* (1991) ha goude-se eo troet d'un ikon filmoù brividik evit e roll e *[[Point Break]]* (1991) ha *[[Speed (film, 1994)|Speed]]* (1994). Goude meur a wallreuz er box-office, Reeves a oa distro dre e roll er film spont *[[The Devil's Advocate (film, 1997)|The Devil's Advocate]]* (1997) ma oa bet burutellet mat-tre e c'hoari. Ar roll a vo pouezus-tre evitañ a oa bet hini Neo en *[[The Matrix]]* (1999) ; Reeves a oa deuet da vezañ unan eus aktourien paeet an uhelañ. Adkemeret en doa ar roll en heuliadoù *[[The Matrix Reloaded|Reloaded]]* (2003) ha *[[The Matrix Revolutions|Revolutions]]*. C'hoariet en deus ivez John Constantine e *[[Constantine (film)|Constantine]]* (2005).
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Keanu Reeves war IMDb
Thales

**Thales** a c'hall ober dave da :
* Thales Miletos, prederour gresian ganet er VI kantved a-raok J.K. e Ionia, en dije ijinet teorem Thales ;
* Théodore Thalès (1857-1935), mimer hag aktour gall ;
* (6001) Thales, un asteroidenn ;
* Thales, ur strollad elektronik gall arbennikaet war an difenn, ar surded hag an treuzdougen war zouar ;
* Thalles, pe Taresu, un dudenn er manga *[[Dragon Ball]]*.
Dienn (korf)

**Dienn** pe **koaven** (pe koavon) a zo un angevezh apotikel ha gwezeladel evit bezañ lakaet war ar c'hroc'hen peurliesañ. 
Ouzhpenn ar c'hroc'hen ez eus diennoù evit bezañ laket war an divweuz, er fri, el lagad (dienn oftalmek), er skouarn (dienn skouarnel), er glaourgennoù (forzh, fraezh...). An diennoù evit ar c'hroc'hen a vez implijet evit prederiañ ouzh ur groc'hennad (anvet "dermatoz" ivez), evit naetaat ar c'hroc'hen, pe evit gwareziñ ar c'hroc'hen ouzh an heol (an dienn heol), ar yenijenn hag all.

Dienn zo ul livrizenn damsolut gant dour hag eoul.  An div aozenn bennañ all eo livrizhuzenn ha danvez-tevaat. An diennoù a c'hall bezañ lipofilek (*"water-in-oil"* pe W/O) pe hidrofilek (*"oil-in-water"* pe O/W).

An dienn a zo unan eus ar stummoù louzoù topek a vez implijet er vezegiezh. Ar rel all a zo :
* traet
* gel
* toaz
* kataflamm (*cataplasm*)
* poultr
* lienad louzaouiñ (*medicated plaster*)

## Gwelet ivez
* golc'had
* louzoù topek

## Daveoù
Eli Roth

**Eli Raphael Roth**, ganet d'an 18 a viz Ebrel 1972, zo ur filmaozer, senarioour, produer hag aktour stadunanat. Evel filmaozer ha produer eo tost e anv ouzh ar rummad filmoù spont, dreist-holl ar re filmoù gwadus, o vezañ bet savet ar filmoù *[[Cabin Fever (2002 film)|Cabin Fever]]* (2002) hag *[[Hostel (2005 film)|Hostel]]* (2005).

Roth en doa kendalc'het da labourat war filmoù spont, o filmaozañ ** (2007), *[[The Green Inferno (film)|The Green Inferno]]* (2013) ha *[[Thanksgiving (film, 2023)|Thanksgiving]]* (2023). Goude-se e oa bet o klask ledanaat an doareoù film a rae en ur filmaozañ ar film thriller erotek *[[Knock Knock (film, 2015)|Knock Knock]]* (2015), ar film birvidik remake *[[Death Wish (film, 2018)|Death Wish]]* (2018), hag ar film fantasy *[[The House with a Clock in Its Walls (film)|The House with a Clock in Its Walls]]* (2018), hag ar film birvidik-komedienn *[[Borderlands (film)|Borderlands]]* (2024).  Evel aktour Roth en deus c'hoariet roll Donny "The Bear Jew" Donowitz er film brezel gant Quentin Tarantino *[[Inglourious Basterds]]* (2009), hag enoret eo bet evit ar roll-se gant ur Critic's Choice Movie Award hag ur Screen Actors Guild Award evit hollad an aktourien pennañ.

Kalz kazetennerien o deus lakaet e anv er strollad filmaozerien lesnavet ar Splat Pack evit e filmoù gant ur feulster diskouezet mat ha gwadus. E 2013, Roth a zo bet enoret gant ur *Visionary Award* evit hollad e labour evit ar filmoù spont er Stanley Film Festival.
## Notennoù ha daveennoù
Dettwiller

**Dettwiller** zo ur gumun e norzh Elzas, e departamant ar Bas-Rhin. 2.569 annezad a oa enni e 2002.

## Istor
Lesanvet e voe annezidi ar gumun *Bachknippe* diwar anv un ostilh kereon, pa veze produet botoù lêr eno gwechall.

### Eil Brezel-bed
Dieubet e voe ar gumun d'an 22 a viz Du 1944 gant soudarded an Eil Rannarme Hobregonet gall. Ar jeneral Leclerc a dremenas neuze an nozvezh e Dettwiller gant e ofiserien evit prientiñ an argadenn war Strasburg an deiz war-lerc'h.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Daveennoù
Kelaouennoù war an dimbrouriezh

### ''Timbres Magazine''
Er bloaz 2000 e voe kendeuzet ar c’helaouennoù gall *Le Monde des Philatélistes* (eus ar strollad Le Monde), *Timbroscopie* ha *Timbroloisirs* ha savet diwarne ***Timbres Magazine***.

Embannet e oa gant Timbropresse ha renet gant Gauthier Toulemonde adalek 1995. Unan eus perc’henned kenlodennoù pennañ e oa an embregerezh Le Monde. Abaoe ar bloaz 1946 e veze embannet er pemdezieg pennadoù a denne d’an timbroù ha savet ‘’Le Monde des Philatélistes’’ e 1951.

Klasket o deus ar renerien ober ur gelaouenn a blijfe d’an dastumerien dedennet gant studiadennoù pizh diwar-benn timbroù zo, istor an dimbrawouriezh… Hep disoñjal ez eus kaoz memestra eus un diduamant evit an darn vrasañ, ar re yaouank dreist-holl, a grog gant un dastumadenn.

E 2020 avat e voe prenet Timbropress gant Yvert et Tellier, a embann katalogoù timbrawouriezh abaoe fin an .

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn Timbres Magazine
MO 81 LLR

An **MO 81 LLR F1**, evit ***Mortier de 81 mm Long Léger Renforcé***, zo ur c'hanol-mortez kalibr 81 mm implijet en arme c'hall abaoe 1997. Produet e veze da gentañ gant an embregerezh TDA Armements, teuzet bremañ e-barzh Thales. Unan eus an daou ganol-mortez implijet gant Bro-C'hall hiziv an deiz eo, gant an MO 120 RT. Daou bezh MO 81 LLR zo e pep kompagnunezh troadegiezh c'hall.

## Deskrivadur
Servijet eo an MO 81 LLR gant ur skipailh 5 soudard (penn ar pezh, poenter, tenner-karger, pourvezier ha poultrer). Gellet a ra tennañ an holl obuzioù mortez kalibr 81 mm stumm 1944 (3100 metr hed-tenn d'ar muiañ), pe obuzioù ispisial OEF1, OECL ha 77A (hed-tenn 5600 metr d'ar muiañ). Betek 20 obuz e c'hell tennañ bep munutenn.

## Daveennoù
Drama (film ha skinwel)

Ur film pe abadenn skinwel, **drama** a zo ur rummad pe doare da gontañ un istor gwir pe faltaziek (pe dammwir) gant palioù siriusoc'h evit n'eo ar re fentus da skouer. An drama diazez a c'hell bezañ spisaet e zoare en ur ouzhpennañ gerioù ouzhpenn evel soap opera, drama torfederezh polis, drama politikel, drama lezennel, drama istorel, drama familh, drama krennard, ha drama fentus. Ar fed ouzhpennañ gerioù evel-se a servij da ziskouez an doare ma vo kontet an istor hag an aergelc'h diazez. 
## Notennoù ha daveennoù
Kampionad rusian an echedoù

**Kampionad rusian an echedoù** eo kampionad broadel an echedoù e Rusia. An hini kentañ a voe graet e 1874. E 1936 e voe krouet Kampionad ar Maouezi. 
## Kampioned (Gwazed)
### [[Impalaeriezh rusian]]

E 1874, Emanuel Schiffers a voe trec'h war Andrey Chardin en ur c’hevezadeg e Sant-Petersbourg (+5, -4). Sellet e voe ouzh Schiffers evel kentañ kampion Rusian betek ma voe trec’het e 1879 gant e ziskibl Mic'hail Tchigorin, (+7, =2, -4).

E 1899 e voe kemmet mont-en-dro ar c'hampionad, dont a reas da vout un "holl rondoù" Robin, Tournamant Mestroù Holl-Rusian:
:
### [[Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia]]

Kampionad Rusia a zalc’has da vout kampionad broadel goude krouidigezh an Unaniezh Soviedel. An daou gampion kentañ eus an Unaniezh e 1920 ha 1923 a zo anzavet evel kampioned Rusia ivez.   Dre ma veze graet kampionadoù e kêrioù Moskov ha Leningrad, o c'hoarierien ne c'hellent ket kemer perzh e kampionadoù Rusia, nemet gant ar statud "perzhidi eus an diavaez". E kampionad 1960, Mark Taimanov, eus Leningrad, a voe rampo gant Tarasov ; Tarasov a voe ar c’hampion nemetañ.

Rashid Nezhmetdinov  a voe kampion pemp gwezh gant ar brasañ  niver a drec’hoù, e 1950, 1951, 1953, 1957 ha 1958.

:

### [[Kevread Rusia]]
Goude diskar Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel e talc’has kampionad Rusia da vont en-dro. Aotreet e voe c'hoarierien Leningrad ha Moskov da gemer perzh ennañ.
:

## Kampionad ar Maouezi

:

## Levrlennadurezh
* Anatoly Karpov, ‘’Шахматы: Энциклопедический словарь’’, 1990 Embanner  Советская энциклопедия, Moskov, isbn=978-5-85270-005-6 oclc=23533106 lccn=97214322 .

## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez

*  RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994
*  RUSBASE (part IV) 1938-1960
*  RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990
*  RUSBASE (part II) 1970-1984
*  Russian Chess History by Bill Wall.
* Details on the 2007 edition
Gone with the Wind (film)

***Gone with the Wind*** zo ur film epek, drama, istorel ha karantez stadunanat embannet e 1939. Un azasadur eo eus ar romant eus 1936 gant Margaret Mitchell. Ar film a zo bet produet gant David O. Selznick eus Selznick International Pictures ha filmaozet gant Victor Fleming. Tremen a ra an istor e Su Stadoù-Unanet Amerika e fin Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika hag e-kerzh marevezh an adsevel. Heuliet e vez buhez Scarlett O'Hara (Vivien Leigh), merc'h kalonek penn ur blantadeg eus Georgia, e karantez gant Ashley Wilkes (Leslie Howard), hag a zo danvez pried he c'henitervez Melanie Hamilton (Olivia de Havilland), ha goude-se penaos he timez gant  Rhett Butler (Clark Gable).

Produerezh ar film a zo bet luziet. Da gentañ eo bet bout ar filmaozañ e-pad daou vloaz betek 1939 dre ma felle da Selznick bezañ sur e vije Gable evit roll Rhett. Echuet e oa bet ar filmañ e miz Gouhere. Evit roll Scarlett e oa bet diaes kavout un aktourez, tro 1400 maouez dianav a oa bet evit ar c'hasting. Meur a wech e oa bet kemmet senario orin Sidney Howard ha gant meur a skrivagner evit tennañ lodennoù dre ma vije bet kalz re hir ar film. Ar filmaozer a orin, George Cukor, a voe skarzhet nebeut amzer goude ma vije bet kroget ar filmaozañ hag erlec'hiet gant Fleming, hag eñ ivez a oa bet erlec'hiet nebeut amzer gant Sam Wood dre ma skuizh da vat. Ar post-produerezh a oa bet echuet e miz Du 1939, ur miz a-raok ar c'hentañ skignadurioù da vezañ.

Dre vras eo bet degemeret mat ar film pa voe embannet d'ar 15 a viz Kerzu 1939. An aktourien a oa bet burutellet mat-tre, padal e oa bet kavet abeg da padelezh re hir ar film. E-kerzh an 12vet Academy Awards, *Gone with the Wind* a oa bet enoret gant dek Academy Awards (eizh dre genstrivañ, daou a enor) ha lakaet trizek gwech e anv, gant ar maout evit ar gwellañ skeudenn, gwellañ filmaozer (Fleming), gwellañ azasadur eus ur senario (enor dre dalif evit Sidney Howard), gwellañ aktourez (Leigh), ha gwellañ aktourez a-eil (Hattie McDaniel, ar wech kentañ evit un afroamerikanez gounit un Academy Award). D'ar mare-se e oa bet ar rekord evit hollad ar prizioù gounezet gant ur film ha kement evit ar fed bezañ bet lakaet e anv war ar renk.
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Panzerschrek

Ar **Raketenpanzerbüchse 54** (*"[[Fuzuilh eneptank]] gant roketennoù 54"*), berraet e **RPzB 54**, ha lesanvet alies **Panzerschrek** (*"Spont an tankoù"*) zo ur banner-roketennoù eneptank implijet gant armeoù an Trede Reich hag e gevredidi e dibenn an Eil Brezel-bed. 

## Istor
E deroù an Eil Brezel-bed e oa pourveziet an unvezioù alaman gant armoù eneptank diamzeriet : ar fuzuilhoù evel ar Panzerbüsche 39 ne oant ket efedus a-walc'h evit toullañ an hobregonoù a oa tevoc'h-tevañ, ha re bonner e oa ar c'hanolioù evel ar 5-cm-Pak 38 pe 3,7-cm-Pak 36 evit bezañ diblaset hag implijet buan. 

E miz Du 1942, an Alamaned a sezisas ur banner-roketennoù M1 stadunanat goude emgannoù e Tunizia, ha divizet e voe sevel un arm adimplijus heñvel evit dafariñ ar Wehrmacht. Un nebeud kemmoù a voe degaset, ha brasaet e voe e galibr betek 88 mm evit gellet implijout ennañ bannadelloù an 8.8 cm Raketenwerfer 43. Ober a rae ar Panzerschreck gant ar memes sistem entanañ dre-dan hag ar Bazooka stadunanat. 

Ne oa skoed ebet war ar skouerennoù kentañ produet adalek miz Gwengolo 1943, anvet **RPzB 43**, ha rankout a rae an dennerien bezañ gwarezet gant dilhad ispisial hag ur maskl evit chom hep bezañ devet gant ar gazoù produet goude an tenn, war-hed an daou pe dri metr kentañ red ar roketenn. Ur skoed a voe ouzphennet neuze evit aesaat implij an arm, a voe anvet **RPzB 54**. 150 metr e oa e hed-tenn efedus. Un adstumm berroc'h anvet **RPzB 54/1** a voe produet e dibenn ar brezel, dezhañ un hed-tenn gwellaet (180 metr). 

War-dro 310.000 Panzerschrek ha 2,2 milion a roketennoù evite a voe produet betek dibenn ar brezel e miz Mae 1945. Efedus e oa an arm a-enep ar braz eus karbedoù hobregonet ar Gevredidi, pa c'halle toullañ betek 20 cm hobregon. 


Restr:Bundesarchiv Bild 101I-264-1623-26, Frankreich, Vorführung Raketenpanzerbüchse.jpg|Ur soudard alaman oc'h amprouiñ stumm kentañ ar Panzerschrek gant dilhad hag ur maskl ispisial evit en em wareziñ diouzh gazoù an darzhadenn.
Restr:Bundesarchiv Bild 101I-710-0371-25, Ukraine, Ausbildung an Panzerabwehrwaffe.jpg|Soudard alaman o terc'hel ur roketenn eneptank RPzB. Gr. 4322 implijet er Panzerschreck (Ukraina, miz Meurzh 1944).
Restr:Bundesarchiv Bild 183-J27051, Russland, Füsiliere mit "Panzerschreck".jpg|Soudarded ar rannarme Großdeutschland o prientiñ un tenn (Rusia, 1944).


## Implijerien
* 
*  (Gouarnamant an Unaniezh Vroadel)
*  (Republik Sokial Italia)
* 
*  (Rouantelezh Roumania)

## Daveoù
Clark Gable

**William Clark Gable**, ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1901 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Du 1960, a oa un aktour stadunanat hag a vez graet anezhañ "Roue Hollywood". C'hoariet en doa en ouzhpenn 60 Film hag e doareoù filmoù lies a-hed 37 vloaz labour. E-kerzh 30 vloaz eo bet an aktour penn e filmoù niverus. E 1999, an American Film Institute en doa lakaet Gable evel unan eus ar seizh aktour paotr brudetañ eus sinema klasel Hollywood.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Clark Gable war IMDb
Louis Adrian

Ar jeneral divizion **Auguste Louis Adrian**, ganet d'an 29 a viz Eost 1859 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Eost 1933, a oa un ofiser en tirlu gall. Bet e oa o labourat da gentañ evel ijinour en ur sevel savadurioù evit an arme e Bro-C'hall ha Madagaskar. E 1898 e voe lakaet da gelenner evit ar pourveziñ milourel, hag e 1907 e voe lakaet da rener ar pourveziñ gant ur gefridi diazez hag a oa talañ ouzh ar goubrenerezh. Aet e oa skuizh gant ar post-se ha mont a reas war e leve e 1913.

Adrian a oa distroet el lu pa oa tarzhet ar C'hentañ Brezel-bed ha sikouret en devoa da aozañ an taksioù implijet evit kas soudarded e-kerzh Kentañ emgann ar Marne. Goude-se e voe karget da vezañ penn pourvezadur an unwiskoù, an dilhad milourel hag hobregonoù. Goulennet e oa bet groñs outañ gwellaat ar pourveziñ anezho e-kerzh ar goañv. En ur labourat war an hobregonoù en doa ijinet un doare hobregon da lakaat dindan ar c'hepi. Adrian en doa ijinet goude-se an tok-houarn Adrian milbrudet, hag en doa bet ur perzh bras evit zigreskiñ an niver a soudarded gloazet ha marvet diwar gloazadennoù en o fenn e-kerzh brezel an trancheoù. E fin ar brezel e oa bet karget gant brasjediñ na pelec'h e oa kuzhet kanolioù Pariz implijet gant an Alamanted evit kanoliañ ar gêr-benn. Aet e oa war e leve er bloavezh 1920.
Radovan Karadžić

**Radovan Karadžić**, ganet d'an 19 a viz Even 1945 e Petnjica (Montenegro a-vremañ), zo un den-a-Stad yougoslaviat hag un torfedour brezel. E 1992 e teuas da vezañ prezidant kentañ Republik serb Bosnia. Tamallet e voe dezhañ bezañ urzhiet torfedoù e-pad brezel Bosnia-ha-Herzegovina, en o zouez lazhadeg Srebrenica e miz Gouere 1995. Goude bloavezhioù o tec'hout e voe harzet e Beograd e 2008, ha kondaonet er prosez galv dirak al Lez-varn Kastizel Etrebroadel evit Yougoslavia bet d'an toull-bac'h da viken.

## Daveennoù
12,7 × 108 mm

An **12,7 × 108 mm** zo ur munision armoù-tan galloudus krouet er bloavezhioù 1930 en URSS. Savet e voe da gentañ evit bezañ implijet er vindrailherez ponner DChK, a-enep an nijerezioù pe evit toullañ karbedoù hobregonet skañv, pa oa kresket implij armoù a seurt-se war an tachennoù-emgann abaoe ar Brezel-bed Kentañ. Broioù all a oa krog da implijout kalibroù tost er c'houlz-se (.50 BMG er Stadoù-Unanet pe 13,2 mm Mauser en Alamagn). 

Berzh en deus graet ar munision-mañ e broioù URSS ha Pakt Varsovia abalamour da liesseurted ar bannadelloù a c'hell bezañ savet warnañ, toullus, entanañ, roudenner, tarzh hag all. Stummoù eus an 12,7 × 108 mm zo bet produet e Hungaria, Tchekoslovakia, Sina pe Egipt da skouer. Kalz fuzuilhoù enepdafar pe mindrailherezioù ponner modern a ra gantañ c'hoazh, e Rusia ha Sina peurgetket. 

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP
*  Skouerioù kartouchennoù 12,7 × 108 mm war al lec'hienn Firearms Russia (diell)

## Daveennoù
Feuillants (strollad politikel)

**Kevredigezh Kamaladed ar Vonreizh** (galleg : *Société des Amis de la Constitution*), brudetoc'h evel **Klub ar Feuillants** (galleg : *Club des Feuillants*), a oa ul luskad politikel ganet e-kerzh an Dispac'h Gall. Krouet e oa bet d'ar 16 a viz Gouhere 1791. Ar Vodadeg Vroadel o vezañ troc'het etre ar re Feuillants eus an tu dehoù, hag a glaske gwareziñ plas ar roue hag a harpe ar steuñv kinniget gant ar Vodadenn vonreizhañ vroadel evit sevel ur vonarkiezh vonreizhel ; hag ar Jakobined eus an tu kleiz, a oa entanet gant skarzhañ Loeiz XVI. Al luskad diwezhañ e oa bet gant nerzh eus ar vonarkisted klouar da sioulaat hent an Dispac'h.
## Notennoù ha daveennoù
Doare film

**Doare ur film** a vez graet eus ur rummatadur hervez ar stil pe an tem evit ur Film ha diazezet war heñvelderioù pe e lodennoù eus an danevelliñ, pe gant ar sell estetek implijet, pe ar from a vez degaset d'an arvesterien eus ar film.

## Skouerioù doareoù pe isrannoù

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* An doare filmoù war IMDb
Adriano Celentano

**Adriano Celentano**, bet ganet e Milano (Italia) d'ar 6 a viz Genver 1938, zo ur c'haner, un aktour, un dañsour hag ur produer italian. Unan eus arzourien anavezetañ ha poblekañ Italia eo. Abaoe 1956 en deus embannet 49 fladenn ha gwerzhet kantadoù a vilionoù anezhe.

## Sonerezh
Kregiñ a reas Adriano Celentano da ganañ roc'k 'n' roll e kreiz ar bloavezhioù 1956 a-raok ledanaat e zoareoù sonerezh. E-touez e ganaouennoù brudetañ emañ *[[Il ragazzo della via Gluck]]* (1966) ma kont e vugaleaj, hag a voe troet e 18 yezh. E 1973 e savas *[[Prisencolinensinainciusol]]*, skrivet ha kanet en ur seurt brizh saozneg. E 1976 e lakaas er gouloù *[[Svalutation]]* ("istalvoudekaat") ma rae anv eus ar stroñsoù tireoul hag eus ar cheñchamantoù gouarnamantoù dizehan en e vro. Berzh a reas er bed a-bezh.

## Sinema
C'hoariet en deus Celentano e meur a film, ken abred hag e 1960 e *[[La dolce vita]]* gant Federico Fellini.

## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Daveennoù
Brezel-aer

**Brezel-aer**, pe brezel en oabl, zo implij nijerezioù brezel pe karbedoù-nij all evit ar brezel. Ar brezel-aer a zo liesstumm gant implij bombezerioù evit kas da benn tagadennoù war savadurioù enebour pe strolladoù soudarded pe palioù strategel; nijerezioù emgann o stourm evit kaout ar mestroni war an oabl; nijerezioù tagañ o tegas un harp-tan aer tost a-enep palioù war an douar; an nijlu vor o nijal a-us d'ar morioù pe nepell diouzh palioù war an douar; plaverezioù, biñsaskelloù hag an holl garbedoù-nij implijet evit kas  nerzhioù harzlammet evel soudarded harzlammerien; kirri-nij eoul-maen evit reiñ an tu da gas oberiadurioù pelloc'h; hag an nijerezioù milourel dezougen evit kas pourvezioù pe tud.

## Levrlennadur
* Biddle, tami Davis : *Air Power and Warfare*. Washington, D.C. : U.S. Army War College Press, 2019 
* Mason, Francis K. : *War in the Air : A Pictorial History of Air Warfare from World War I to the Present Day*.  Crescent, 1985 
* Olsen, John Andreas : *A History of Air Warfare*. Lincoln : Potomac Books, University of Nebraska Press, 2010  – ur sell hollek war ar brezel-aer abaoe 1900.
## Notennoù ha daveennoù

## Pennadoù kar
* Brezel war zouar
* Brezel war vor
Film avantur

Ur **film avantur** a zo un doare film ledan a-walc'h. E studiadennoù kentañ an doare filmoù-se e oa bet embannet ne oa tamm diforc'h ebet etre int hag ar filmoù Western pe e oa ar filmoù avantur un doare ledan a c'helle bezañ implijet evit an holl zoareoù filmoù Hollywood. Kavet e oa bet gant an istorourien Brian Taves hag Ian Cameron un dielfennadur hag a oa resisoc'h: en doare filmoù-se e ranker kaout ul lec'h pe ur mare eus an danevelliñ hag a zo disheñvel pe pell diouzh hini an arvesterien hag e ranker kaout un haroz war an tu mat hag a glask difenn ar mad er bed taolennet. Evit lod burutellerien evel Taves e rank an doare film-se kaout un endro naturel evit an istor, padal Yvonne Tasker a gav dezhi e vefe strishaet re evel-se ha ne vefe ket filmoù evel *[[Raiders of the Lost Ark]]* (1981) er rummad-se neuze. Tasker a gav dezhi ez eo darn eus ar filmoù-se reoù gant un danevelliñ en ur bed faltaziek pe eksotek, hag e vez an harozed o klask teñzorioù kuzh pe kollet pe kefridioù liammet ouzh mojennoù denel kozh. Alies e vez lakaet an doare film avantur tost ouzh hini ar filmoù oberiant, birvidik, hag alies e vez umplijet an eil anv pe egile evit ar memes seurt filmoù.
Harzlammer milourel

Ur **soudard harzlammer** pe **harzlammer milourel** a vez graet eus ur soudard gourdonet evit oberiadurioù milourel dre harzlammañ diouzhtu war an dachenn-emgann, alies evel lodenn eus un unvez pe un nerzh harzlammet ledanoc'h. Hervez an hengoun, ar soudarded harzlammet a zo reoù eus an droadegiezh skañv armet gant armoù skañv. Kavet e vez memestra soudarded harzlammet o vezañ kanolierien pe troadeien mekanikaet hag a implij kanolioù kampagn, karbedoù stourm troadegiezh ha tankoù skañv hag a zo implijet alies en un dagadenn souezh a-dreñv al linennoù talbenn evit aloubiñ un dachenn kirri-nij, ur pont pe un hent pouezus.
## Notennoù ha daveennoù
Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel

**Kampionad  echedoù  Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel** a voe c’hoariet adalek 1920 betek 1991. Aozet e veze gant Kevre  Echedoù  Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel, bet krouet e 1924, e Moskov edo e sez. An daou gampion kentañ eus an Unaniezh e 1920 ha 1923 a zo anzavet evel kampioned Rusia ivez.
Krenvañ kampionad "broadel" (liesbroadel e gwirionez) ag ar bed e oa : e-mesk e gampioned e kaver eizh kampion bedel ha pevar gourfennad ag ar c’hampionad bedel. 
Un "holl rondoù" Robin e oa, met er 35 kampionad (1967) hag en 58 kampionad (1991) e voe graet hervez  giz Suis.

## Lieskampioned
* C'hwec'h gwezh: Mic'hail Botvinnik (1931 - 1952), Mic'hail Tal (1957 - 1978).
* Peder gwezh: Tigran Petrosian, Viktor Korchnoi, Aleksandr Belyavskiy
* Teir gwezh: Paul Keres, Leonid Stein, Anatoliy Karpov

Mikhail Botvinnik 1962.jpg|Mic'hail Botvinnik.
Mikhail Tal 1962.jpg|Mic'hail Tal. 

## Kampioned
:

## Dregantadoù gwellañ bet tizhet
Setu an dregantadoù gwellañ tizhet gant ar c'hoarierien hag o-doa kemeret perzh e tri zournamant da nebeutañ. Kontet eo bet ar partiennoù  dirampoiñ hag ar re bet gounezet diwar vankadenn ivez.
:

## Levrlennadurezh
* Mark Taimanov ha Bernard Cafferty, *Soviet Championships*, London, Everyman Chess, 1998 ().
* Andrew Soltis *Soviet Chess 1917-1991*, 1999, Embanner McFarland & Company isbn=0-7864-0676-3 .
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
*The Soviet Chess Championship 1920-1991.
*  RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994
* RUSBASE (part IV) 1938-1960
* RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990
* RUSBASE (part II) 1970-1984
Ranndi

Ur **ranndi** zo un unvez annez hag a zo ul lodenn eus ur c'hendi, peurviañ e kêr. Reiñ a ra lojeiz d'an dud an aliesañ, met un obererezh micherel a c'hall bezañ aotreet e degouezhioù zo. Ranndioù a bep seurt ment zo, adalek ar studio gant ur pezh hepken betek ranndioù bras gant meur a sal ha ranndioù war daou estaj zoken.

An dud hag a zo o chom en ur ranndi a c'hall bezañ perc'henn warnañ, pe feurmerien o paeañ ur sammad arc'hant (ar feurm) d'ar perc'henn evit chom ennañ. En degouezh-se e vez resisaet er gevrat feurmiñ daoust ha meurblet eo pe get, petra zo an aozioù kerzañ, ar feurm. Ur selier, ur c'hav hag ur c'harrdi a c'hall bezañ asambles gant ar ranndi.

## Gwelet ivez
* ti
* kenberc'henniezh
M1 (kanol-mortez)

Ar **81 mm M1 Mortar** (hervez e anv ofisiel en arme stadunanat) zo ur c'hanol-mortez dezhañ ur c'halibr 81 mm lakaet e servij e arme ar Stadoù-Unanet e 1935. Diazezet eo war ar c'hanol-mortez gall Brandt Mle 27/31, hag implijet e voe gant an droadegiezh stadunanat e-pad an Eil Brezel-bed betek brezel Korea.

Tost 62 kg e oa e bouez hollek. Ur skipailh 8 soudard a oa ezhomm da implijout anezhañ. En ur mod boas e c'halle tennañ un triwec'h obuz bennak bep munutenn war-hed 3000 metr. Ar c'hanol-mortez M29 a gemeras e blas en arme stadunanat adalek 1952.

Implijet e voe gant kalz broioù eus bloc'had ar c'hornôg e eil hanterenn an XX kantved, en o zouez Bro-C'hall, Gres, Japan, Turkia ha Sukorea.

## Gwelet ivez
* Kanol-mortez M2 60 mm

## Daveennoù
Samuel

**Samuel** a zo un anv-bihan roet d'ar baotred. Dont a ra eus Samuel, ur profed eus an Testamant Kozh, hag eus anv meur a sant kristen.

An anv a zeu eus ar hebraek *Shemuel* hag a dalv kement ha « Doue (*el*) eo e anv (*shmô*) ». Ober a ra dave da istor Hanna e Levrioù Samuel.

Roet e vez e-touez ar Brotestanted hag ar Yuzevien dreist-holl. Un anv-tiegezh eo ivez.

## Stummoù liesseurt an anv Samuel
Kavout a reer ar stummoù da heul er yezhoù-se :

Samuela, Samantha, Samuelle, Samuella ha Samanta a zo stummoù gwregel.

## Tud vrudet
*[[Samuel Arnold]], anv meur a zen.*
### 
* Samuel Gottlieb Gmelin (1744-1774), ergerzher ha naturour
### 
* Samuel Schwartzbard (1886-1938), anarkour
* Samuel Le Bihan (g. e 1965), aktour
### 
* Samuel Bellamy (?- 1717), flibister
* Samuel Johnson (1709-1784), skrivagner
* Samuel Taylor Coleridge (1772-1834), barzh romantel 
* Samuel Tickell (1811-1875), evnoniour
### 
* Samuel Beckett (1906-1989), skrivagner saoznek
### 
* Samuel Doe (1951-1990), soudard ha prezidant ar vro
### 
* Samuel Morse (1791-1872), kavadenner
* Samuel Colt (1814-1862), krouer armoù-tan
* Samuel Hamilton Walker (1817-1847), ofiser
* Samuel Reshevsky (1911-1992), mestrc'hoarier echedoù