open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Villa medicea di Castello

Ar **Villa Medicea di Castello** zo ur *[[villa medicea]]*, da lavarout eo ur genkiz savet gant an Tiegezh Medici e Toskana. Homañ zo war un dorgenn e Castello, e Firenze, tostik d'ar villa medicea della Petraia. Brudet eo he liorzhoù, tostik kement ha re Boboli. 

Meur a anv a vez graet anezhi: *Villa Reale, L'Olmo, Il Vivaio*. Hiriv n'haller ket gweladenniñ an ti, nemet ral-ral a wech, pendeogwir eo sez an Accademia della Crusca hag hini an Istituto Opera del Vocabolario Italiano, hag al liorzhoù zo dindan ar *Soprintendenza per il Polo Museale di Firenze*.
Don Giovanni de' Medici

**Don Giovanni de' Medici** (Firenze, 1567 – Murano, 1621) a oa diplomat, condottiero ha tisavour italian.

Mab bastard e oa da g-Cosimo Iañ de' Medici, Dug-meur Toskana ha d'e serc'h Eleonora degli Albizi, hag anavezet e oa bet gant e dad.

Ganet e oa pemp bloaz goude marv e vreur Giovanni, ha roet e voe dezhañ e anv. Mont a reas da vevañ da Spagn hag eno e krogas da zeskiñ micher an armoù.

E 1598 e oa kannad Toskana e Madrid. E 1600 e oa *Master of the Field* en arme an Impalaer. E 1616–1617 e oa pennjeneral arme Republik Venezia.

Dimezet e oa da Livia del Vernazza, ha daou vab o doe:
*Gianfrancesco Maria (1619–1689) 
*unan dalif, a varvas yaouankik.
Livour ha tisavour e oa Giovanni ivez, ha kenlabourat a reas gant Matteo Nigetti da sevel chapel an tiegezh Medici en iliz San Lorenzo e Firenze.

## Paeron an arzoù

Don Giovanni a oa un tisavour anezhañ hag a zaremprede an arzourien. Eñ an hini a dresas Chapel ar Briñsed (*Cappella dei Principi*) en Iliz San Lorenzo, e Firenze. Daremrediñ a rae ivez tud commedia dell'arte, kenskrivañ a reas, etre 1612 ha 1621, gant ar gompagnunezh Confidenti, dreist-holl gant ar gomediañcherien Flaminio Scala ha Nicolò Barbieri, Beltrame e anv-micher.,

## Notennoù

## Levrlennadur
*
Luiz Felipe Scolari

**Luiz Felipe Scolari** (lesanvet *Felipão*), bet ganet d'an 9 a viz Du 1948 e Passo Fundo (Rio Grande do Sul, Brazil), a zo bet ur melldroader brazilian a orin italian.

Difenner kreiz e bost dezhañ war an dachenn n'en deus c'hoariet nemet e kleuboù eus Brazil hep bezañ aet da c'hoarier etrebroadel biskoazh.

Brud en deus tapet kentoc'h evel gourdoner skipailh broadel Brazil (2001-2002), skipailh broadel Portugal (2002-2008), Chelsea F.C. (Londrez, Bro-Saoz) (2008-2009) ha skipailh broadel Brazil adarre adalek 2012 betek 2014.

## [[Kib vell-droad ar bed]] (evel gourdoner)
Kemeret en devoa perzh e tri dalc'h :
* 2002 bet aozet e Japan ha Republik Korea : aet ar maout gantañ ha Brazil,
* 2006 bet aozet en Alamagn : bet tapet ar pedervet renk gantañ ha Portugal,
* 2014 bet aozet e Brazil : kaset en deus e skipailh betek an hanterc'hourfennoù m'eo bet louzet 1-7 gant skipailh Alamagn e Belo Horizonte. N'en deus kemeret nemet ar pevarvet plas, trec'het ma'z eo bet 0-3 gant skipailh Izelvroioù e Brasília. Degemeret eo bet dilez **Scolari** gant José Maria Marin, prezidant Confederação Brasileira de Futebol (CBF), d'ar 15 a viz Gouere, da-heul an div c'hwitadenn-se. Erlec'hiet eo bet gant Dunga.
Diego Velázquez de Cuéllar

**Diego Velázquez de Cuéllar**, bet ganet e Cuéllar (Proviñs Segovia, Kurunenn Kastilha d'ar mare-se) e 1465, a oa ur c'honkistador spagnol.

Ambroug a reas Kristol Goulm da-geñver an eil beaj a reas an ergerzher spagnol e 1493.

Gouarner Kuba e voe adalek 1511 betek e varv e Santiago de Cuba, d'an 11 pe d'an 12 a viz Mezheven 1524. Gantañ e vo savet ar seizh kentañ kêr eus Kuba, Baracoa (lesanvet *Ciudad Primada*) an hini gentañ en o zouez.
Adorazione dei Magi (Gentileschi)

An **Adorazione dei Magi** (*[[Azeuladeg an Tri Roue]]*) zo un daolenn gant al livourez italian Artemisia Gentileschi, graet war-dro 1636-37, hag a zo hiriv er Museo Nazionale di San Martino, e Naplez. 

Graet e voe ganti p'edo o chom hag o labourat e Naplez, a-raok dezhi mont da Vro-Saoz e 1638. 

Ne chomo an oberenn er Museo di San Martino nemet e-pad hanter-kant vloaz: goude e vo adlakaet en iliz-veur Pozzuoli pa vo addigoret.
Adorazione dei Magi (Sandro Botticelli, 1475)

An **Adorazione dei Magi ** (Azeuladeg an Tri Roue) zo un daolenn gant Sandro Botticelli, un tempera war goad, graet e 1475 hag a weler hiriv en Uffizi e Firenze. 

Meur a daolenn en deus graet Sandro Botticelli diwar-benn an azeuladeg, ha pa varvas e 1510 e laoskas unan diechu.
MC Solaar

**MC Solaar** (**Claude M'Barali** diouzh e anv-gwir), bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1969 e Dakar a zo ur *[[rap|raper]]* gall a orin senegalat-tchadian. Brudet eo dre ma voe unan eus ar c'hentañ kanerien rap gallek ha dre ma sav pozioù difeulz a-walc'h ha brav. MC Solaar an hini eo en deus gwerzhet ar muiañ a bladennoù rap gallek.

E 1998 e tapas Medalenn veur ar *chanson française* digant an *[[Académie Française]]*.

## Un nebeud pladennoù
* 1991 : *Qui sème le vent récolte le tempo*
* 1994 : *Prose Combat*
* 1997 : *Paradisiaque*
* 1998 : *[[MC Solaar (album)|MC Solaar]]*
* 1998 : *Le Tour de la question* (en Olympia)
* 2001 : *Cinquième As*
* 2003 : *Mach 6*
* 2007 : *Chapitre 7*

## Liammoù diavaez
Selaou MC Solaar war zDeezer
Linton Kwesi Johnson

**Linton Kwesi Johnson** pe **LKJ**, bet ganet d'ar 24 a viz Eost 1952 e Chapelton (Jamaika), a zo ur barzh dub saoz ha soner reggae. *Kwesi*, an anv-bihan Ashanti roet d'ar baotred bet ganet d'ar Sul, a zo al lesanv a gemeras pa grogas gant e vicher a varzh. Skrivañ a ra e patwa.

## Un nebeud levrioù
* *Voices of the Living and the Dead*, 1974
* *Dread Beat an' Blood*, 1975
* *Inglan Is a Bitch*, 1975
* *Tings an' Times*, 1991
* *Mi Revalueshanary Fren*, 2002
 
## Un nebeud pladennoù
* 1978 : *Dread Beat An' Blood*, Island
* 1979 : *Forces of Victory*, Island
* 1980 : *Bass Culture*, Island
* 1981 : *LKJ in Dub*, Island
* 1983 : *Making History*, Island
* 1985 : *LKJ Live in Concert with the Dub Band*, LKJ Records
* 1991 : *Tings An' Times*, LKJ Records
* 1992 : *LKJ in Dub: Volume 2*, LKJ Records
* 1996 : *LKJ Presents*, LKJ Records
* 1996 : *LKJ A Cappella Live*, LKJ Records
* 1998 : *More Time*, LKJ Records
* 1998 : *Independant Intavenshan *, Island
* 2002 : *LKJ in Dub: Volume 3*, LKJ Records
* 2003 : *LKJ Live in Paris, with the Dennis Bowell Dub Band*, LKJ Records
## Kemeret perzh
* 1999 : *Emmaüs Mouvement*, Virgin records, pladenn bet enrollet evit 50 vloaz Emmaüs

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Selaou LKJ e ''Want Fi Goh Rave 1979''
An Naer Produksion

**An Naer Produksion** pe **An Naer** a zo un ti-embann pladennoù bet savet e 1996 e Lezardrev.

## Renerezh
Merourien: Gwenael Henry ha Henri Prigent

## Un nebeud arzourien
* BD Swing Orchestra
* Bernez Tangi
* Bugel Koar
* Daouad Veillon-Riou
* Darhaou
* Dibenn
* Hastañ
* Kej
* Kornog
* Le Noan - Michel
* Loened Fall
* Michel Aumont
* Spontus

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Adoration of the Magi (Bosch, New York)

An daolenn ***The Adoration of the Magi*** zo un eoullivadur war goad graet gant an arzour izelvroat Hieronymus Bosch war-dro 1499. E welout a c'haller er Metropolitan Museum, e New York.

## Notennoù


## Pennadoù kar
*The Epiphany, Bosch
*Adoration of the Magi (Bosch, Philadelphia)

## Liammoù diavaez
Simone Le Moigne

**Simone Le Moigne**, bet ganet e Magor (Groñvel) d'an 3 a viz Even 1911 hag aet d'an Anaon e Sant-Ervlan d'an 10 a viz Ebrel 2001 (douaret eo bet e bered an Orvasserie er memes kêr), a oa ul livourez vreizhat eus al luskad simpl.

## Un nebeud oberennoù
* 1973 : "Traoñienn ar Goued (*La vallée du Gouët*)
* 1986 : "An eured a-wechall" (*Les noces d'antan*)
* 1988 : "Kampostal" (*Campostal*)

## Arroudennoù
*Bretagne si je vous peins avec tant de joie*

*C’est que je vous aime comme autrefois*

*Malgré les changements que vous avez subis*

*Vos collines rient encore vers là-haut aujourd’hui*

(tennet eus ur barzhoneg)

## Levrlennadur
* *Jeux et Bonheurs de mon enfance - C'hoari ha levenez pa oan-me bugel *, Simone Le Moigne, ti-embann ABC, 1992
* *Simone Le Moigne entrée en peinture. La Mémoire Naïve.* Saint-Herblain, miz Genver 1993, N°30
* *Questions sur l'art naïf à travers les itinéraires de deux peintres régionaux : Simone Le Moigne et [[Maurice Loirand]]*, 2 levr, Stéphanie Haumon, Université de Nantes, 2002

## Lien externe
* Lec'hienn diwar-benn Simone Le Moigne
Aoter Monforte

**Aoter Monforte** zo un eoullivadur war goad (147 x 242 cm) graet gant al livour izelvroat Hugo van der Goes war-dro ar bloaz 1470 hag a weler hiziv er Gemäldegalerie e Berlin. Unan eus ar brudetañ taolennoù a ziskouez Azeuladeg an Tri Roue eo.

## Anv
Dont a ra an anv eus kêr Monforte de Lemos e Galiza, e proviñs Lugo. Krediñ a reer e oa bet degaset di eus Flandrez e deroù ar . E 1910, p'edo c'hoazh e Galiza, e oa bet lakaet e gwerzh e Londrez ha prenet e oa bet e 1914 gant Wilhelm von Bode ha Max Jakob Friedländer, eus ar Gemäldegalerie, goude bet Friedländer eno o welout an daolenn, hag aotreet e voe ar werzh gant gouarnamant Spagn.

## Levezon
Gant oberenn Hugo van der Goes eo bet levezonet splann Azeuladeg an Tri Roue Jan Gossaert (1510–15), a zo e National Gallery Londrez.
Simone

**Simone** a zo :
* un anv-bihan gallek, stumm an anv Simon roet d'ar merc'hed ha bet diouzh ar c'hiz er bloavezhioù 1920-1930
* un anv-bihan italianek roet d'ar baotred

## Gerdarzh
Gwelout Simon.

## Stummoù all
Merc'hed: Simona, Simonne, Seimone.

## Yezhoù all
*Simona, en italianeg, ha Simonetta, stumm bihanaat.

## Tud

###### 
* Simone Gbagbo (bet ganet e 1949), politikourez
###### 
* Simone Bittencourt de Oliveira, kanerez
###### 
* Simone de Bollardière, stourmerez evit ar peoc'h,
* Simone Le Moigne (1911-2001) livourez
* Simone Morand (1914-2001), keginerez, sonerez, dastumerez kanaouennoù ha skrivagnerez

###### 
* Simone de Beauvoir (1908-1986), prederourez ha skrivagnerez
* Simone Mayer (1920-2006), medisinez hag enklaskerez
* Simone Signoret (1921-1985), aktourez
* Simone Simon (1910-2005), aktourez
* Simone Valère (1921-2010), aktourez
* Simone Veil (1927-2017), politikourez
* Simone Weil (1909-1943), prederourez, kevrinerez
* Madame Simone (1877-1985), komedianez ha lennegourez

###### 
* Simone Peterzano (1540-1596), livour
* Simone Tomassini, kaner, anavezet evel *Simone* hepmuiken

###### 
* Simone Simons (bet ganet e 1985), kanerez

## Anv-familh
Un anv-familh eo ivez:
* Nina Simone (1933-2003), kanerez stadunanat

## Pennadoù kar
*Simon
Johan Cruijff

**Hendrik Johannes Cruijff** (anavezetoc'h evel **Johan Cruyff**), bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1947 en Amsterdam (Izelvroioù) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Meurzh 2016 e Barcelona (Spagn), a oa ur melldroader etrebroadel izelvroat, aet da c'hourdoner war-lerc'h e amzer c'hoarier.

## [[Kib vell-droad ar bed]]
Kreizer pe argader e bost dezhañ war an dachenn, n'en devoa kemeret perzh nemet en un dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1974 bet aozet en Alamagn : kas a reas an *[[Oranje]]* betek gourfenn ar genstrivadeg ha koll ar c'hrogad diwezhañ-mañ ouzh Franz Beckenbauer ha skipailh broadel Alamagn.

## Notennoù ha daveennoù
Franz Beckenbauer

**Franz Anton Beckenbauer**, bet ganet d'an 11 a viz Gwengolo 1945 e München (Trede Reich dindan renerezh Kevredidi an Eil Brezel-bed d'ar mare-se), a zo bet ur melldroader etrebroadel alaman, aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.

## [[Kib vell-droad ar bed]] (evel c'hoarier)
Libero e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh e tri dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1966 bet aozet e Bro-Saoz,
* Kib vell-droad ar bed 1970 bet aozet e Mec'hiko,
* Kib vell-droad ar bed 1974 bet aozet en Alamagn : aet ar maout gantañ, hag eñ kabiten *[[Die Mannschaft]]* ha trec'h war skipailh broadel an Izelvroioù renet gant Johan Cruijff.

## Kib vell-droad ar bed (evel gourdoner)
E miz Gouere 1984 e voa anvet da zibaber skipailh broadel Alamagn oc'h erlec'hiañ Jupp Derwall. Kemeret en devoa perzh e daou zalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1986 bet aozet e Mec'hiko evit an eil gwech : trec'het e skipailh gant hini Arc'hantina, Diego Maradona o c'hoari ennañ,
* Kib vell-droad ar bed 1990 bet aozet en Italia : ar wech-mañ e voe trec'h war skipailh... Arc'hantina, Maradona e-barzh adarre.

Chom a ra Franz Beckenbauer, a-gevret gant ar Brazilian Mário Zagallo, evel an den nemetañ aet Kib vell-droad ar bed gantañ evel melldroader ha gourdoner.

## Notennoù ha daveennoù
Georgette Piccon

**Georgette Piccon**, bet ganet e Sospel (Alpes-Maritimes) d'an 2 a viz Eost 1920 hag aet d'an Anaon e 2004 e Villefranche-sur-Mer (er memes departamant), a oa ul livourez c'hall skeudennus. 

Dimezet e oa da Marcel Bodénez, ur Breizhad, hag a voe anvet da di-saver kêr Roazhon e 1950. Eno e chomas an tiegezh e-pad un ugent vloaz bennak.

## Un nebeud oberennoù
* "Plasenn an ti-kêr" (*Place de l’Hôtel de Ville*), 1945
* "Sant-Malo" (*Saint-Malo*), 1959
* "Balizennoù er Gerveur" (*Balises à Belle-Île*), 1961

## Levrlennadur
* Rakskrid katalog an diskouezadeg G. Piccon-Bodénez, Galerie Beaux-Arts, plasenn an Ti-Kêr, Roazhon, 14-29 a viz Meurzh 1947, Henri Verne
* *Georgette Piccon en Bretagne*, e *Les Lettres françaises*, André Mussat, 21 a viz C'hwevrer 1957
* *Dictionnaire des peintres à Montmartre, peintres, sculpteurs, graveurs, dessinateurs, illustrateurs, plasticiens aux XIXe et XXe*, André Roussard, ti-embann André Roussard, 1999, 640 p
* *Artiste Rennais: Etienne Daho, Georgette Piccon, Guy Parigot, Xavier de Langlais, Mathurin Meheut, Isidore Odorico, Niagara, Monsieur Roux*, Livres Groupe, Books LLC, 2010, ISBN 978-1159387044 
 
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Georgette

**Georgette** zo un anv-bihan gallek, savet diwar an anv-bihan **[[Georges]]**.

## Yezhoù all
*Georgine, en alamaneg
*Georgina, e saozneg
*Giorgina, Giorgia, en italianeg
*Jiřina, e tchekeg

## Tud
*Georgette Heyer, skrivagnerez saoz
*Georgette Lemaire, kanerez c'hall
*Georgette Piccon, livourez c'hall
*Georgette Plana, kanerez c'hall
Lescaut

**Lescaut** zo un anv-tud gallek.

**[[Manon Lescaut]]*, romant gallek gant Antoine François Prévost, embannet en 1753
***[[Manon Lescaut (Puccini)|Manon Lescaut]]*, c'hoarigan Giacomo Puccini, diwar ar romant 
***[[Manon Lescaut (barrez)|Manon Lescaut]]*, barrez gant Jean-Pierre Aumer, diwar ar romant
**[[Julie Lescaut]]*, heuliad fimoù skinwel gall, 101 abadenn skignet etre Genver 1992 ha Genver 2014.

## Pennad kar
*Escaut
Henri Guiriec

**Henri Guiriec**, bet ganet d'ar 27 a viz Kerzu 1884 e Rosporden (Penn-ar-Bed) ha marvet d'an 11 a viz Mae 1960 e Langoned (Morbihan), a oa ur beleg katolik, un istorour hag ur skrivagner breizhat.

Beleget e voe e 1910 hag anvet e voe da gentañ e Gabon. Dre ma oa fall e yec'hed e tistroas da Europa, da Italia. Klañvdiour e voe e-pad ar Brezel-bed Kentañ. E 1922 e voe kaset da Haiti, d'ober skol e Port-au-Prince, met rankout a reas distreiñ da Europa adarre. Tremen a reas ar peurrest eus e vuhez e Langoned. Eno e reas enklaskoù diwar-benn istor ar vro hag embann a reas meur a levr.

## Oberennoù skrivet
* *Le Haut-Ellé, l'abbaye de Langonnet* (istor bro Langoned, ar Faoued, Gourin), 1939
* *La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé*, e ti an aozer
* *La Terre Sainte de Cornouaille de la Pointe du Raz au Menez Hom* 
* *Histoire de la Paroisse de Rosporden*
* *La Cornouaille bigoudenne (Au pays de Pont-l'Abbé)*
* *Au berceau de notre Cornouaille (De Crozon à Landerneau par Châteaulin)*
* *La Cornouaille heureuse - Concarneau, Pont-Aven, Rosporden, Fouesnant*, 1950
* *Histoire de Bretagne*, 1946.
## Liamm diavaez
* BNF
Stanislas Baudry

**Stanislas Baudry**, bet ganet e Henwinieg d'an 3 a viz Kerzu 1777 hag aet d'an Anaon e Pariz d'an 13 a viz Meurzh 1830, a oa ur medisin, ur c'horonal an Impalaeriezh C'hall Kentañ hag ur penn-embregerezh breizhat. Kirri-boutin sachet gant kezeg a lakaas e plas e Naoned ha diwezhatoc'h e Pariz.

Roet eo bet e anv d'ur straed e Naoned, hag e Henwinieg ivez.

## Pennadoù kar
Omnes
Tina Weymouth

**Martina Michèle "Tina" Weymouth**, bet ganet d'an 22 a viz Du 1950, a zo ur sonerez gitar-boud stadunanat. Merc'h-kuñv eo da Anatol ar Braz.

## Strolladoù
* Talking Heads
* Tom Tom Club
Katé-Mé

**Katé-Mé**, hag a sinifi "ganin" e gallaoueg, a zo ur strollad sonerien breizhat, awenet gant ar c'han hengounel a Vreizh Uhel lakaet war donioù rock, funk, jazz ha ragga. 

Savet e voe Katé-Mé e 1995 gant Patrice Paichereau (lesanvet Pepech), gitarour, Job Défernez, soner gitar-boud ha binioù kozh, ha Philippe Janvier, biniaouer ha talabarder, dindan an anv "Strakal +". E 1996 e krogent da seniñ gant Hervé Naizin ( taboulinoù) ha diwezhatoc'h gant Mathieu Hamon (kan), ha Josick Allot (binioù, piston ha bombard).

E 1999, Sylvain Girault, aet ar maout gantañ er Bogue d'or, a gemeras plas Mathieu Hamon evel kaner. E 2001, Erwan Hamon a gemeras plas Josick Allot evel biniaouer ha talabarder (Philippe a sone gant ar biniou pa'z edo Erwan ouzh ar vombard). 

N'eo ket bet klevet ar strollad abaoe 2010.

## Sonerien
* Job Defernez, gitar-boud ha gitar-boud fretless abaoe 1995 
* Sylvain Girault, kan Breizh Uhel abaoe 1998 
* Erwan Hamon, bombard abaoe 2001 
* Philippe Janvier, binioù, bombard abaoe 1995 
* Hervé  Naizin, taboulinoù abaoe 1997 
* Patrice Paichereau, gitar klev, gitar tredan, gitar folk
### bet er Strollad
* Josick Allot, binioù ha bombard
* Mathieu Hamon, kan

## Un nebeud pladennoù
* 2000 : *Katé-Mé*, Sony Music
* 2003 : *Entrance*, embroduet, *Grand prix du disque Produit en Bretagne*
* 2006 : *La République des papillons*, Coop Breizh Trad Mark
* 2008 : *Live*, Coop Breizh
* 2010 : *Le meilleur de Katé-Mé* (1 CD + 1 DVD), Solidor Harmonia Mundi

## Un nebeud sonadegoù
* 2003 : Casino de Paris e kentañ lodenn sonadeg Tri Yann
* 2004 : Francofolies de La Rochelle.

## Levrlennadur
* *Katé-Mé, l'esthétique de l'hymen aux terres*, Jean-Jacques Boidron, Trad Magazine, Nr. 109, Gwengolo-Here 2006

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Sylvain GirO
* Selaou Katé-mé e ''La ronde des mendiants''
Frédéric Pillot

**Frédéric Pillot**, ganet e 1967, en Hayange, en departamant Moselle, zo un tresour gall hag a labour evit tier-embann levrioù-bugale dreist-holl. Hiriv emañ o chom e Strasbourg. 

Krog e oa da dresañ albomoù istorel. Treset en deus ur c'hoari miltamm ivez.

## Oberennoù
-e ti Glénat
*"Tambow", 
*"Simplissicimus", 1994. Istor gant Roger Seiter.
-e ti Milan 
*"Carnets Nature", en dastumad «copain».
Adorazione dei Magi (Gerard David)

An **Adorazione dei Magi** (*Azeuladeg an Tri Roue*) zo ul livadur tempera war lien (95x80 cm) gant al livour izelvroat Gerard David, war-dro 1495 ha dalc'het e Mirdi an Ofisoù e Firenze.

Gwelout a reer ar Werc'hez Vari o kinnig he mabig Jezuz da azeuliñ d'an Tri Roue, renket e doare ur biramidenn. En tu dehou emañ Jozeb, e kreiz an ejen hag an azen, hag en dorn kleiz emañ koskor ar rouaned.
Gerard David

**Gerard David** (Oudewater, e-kichen Gouda, war-dro 1455 - Brugge, 1523) zo ul livour izelvroat eus dibenn ar . Gwelet eo evel unan eus diwezhañ livourien skol Brugge gant Jan van Eyck, Petrus Christus ha Hans Memling.
Hilaire Rama

**Hilaire Rama**, bet ganet war Aod an Avel (Martinik) d'an 19 a viz Gouere 1948, a zo ur soner gitar-boud breizhat a orin martinikat hag a zo o chom e Bro Pourlet, er Gemene, abaoe pell. Tad eo da Elodie, kanerez, ha da Stéphane, soner gitar-boud ivez.

## Un nebeud pladennoù
;Skeduz 
* 1997 : *Rag ar plinn* (Keltia Musique) 
* 1999 : *Liviou*

; Hudel 
* 2002 : *Musique bretonne et d'ailleurs*

;Gilles Servat 
* 1998 : *[[Touche pas à la blanche hermine]]* (BYG production / Sony music)
* 2000 : *[[Comme je voudrai !]]* (Columbia)
* 2005 : *[[Sous le ciel de cuivre et d'eau]]* (Coop Breizh)
* 2006 : *[[Je vous emporte dans mon cœur (35 ans - 35 titres)]]* (Coop Breizh)
* 2011 : *[[Ailes et îles]]* (Coop Breizh)

;Pat O'May
* 2007 : *Pat O'May Oméga* (Milan Records/ULM/Universal)
* 2010 : *In live we trust* (Guit-ar-men prod / Keltia Musique) 
* 2012 : *Celtic Wings* (Keltia Musique) 

; Sylbàt
* 2008 : *Mara* (Keltia Musique)

; Kemeret perzh
* 1991 : Hubert-Félix Thiéfaine - *Bluesymental Tour* (VHS* 2003 : Land's End (Jean-Claude Normant) - *Pensées vagabondes* 
* 2006 : *La Bretagne fête la Saint-Patrick* (Keltia Musique) Gilles Servat, Pat O'May hag arzourien all e Paris-Bercy e 2005
* 2010 : Marie Bontemps
* 2012 : *Esyllt* - Children In Paradise
* 2012 : *Keit ha ma pado* - Ampouailh

## Levrlennadur
* *Hudel : La « magie » en centre Bretagne...*, Jacqueline Marbot, Trad Magazine, Nr 91, Gwengolo-Here 2003, page=60-61

## Liammoù diavaez
* Myspace Hilaire Rama
Cypraea tigris

*Cypraea tigris* a zo unan eus an daou spesad er genad *Cypraea* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez **Word Register of Marine species WORMS** pe ur spesad e-touesk an holl re hervez ar skiantourien a ra gant ar genad *Cypraea* nemetken. Ur spesad kregin boutin an hini eo hag a zo deuet da vezañ raloc'h e lec'hioù-zo abalamour d'an dreistdastum pe d'ar saotradur. Bevañ a ra e meurvorioù Indez hag Habask

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Linnaeus e 1758 .

## Bevoniezh
Kregin eus ar re anavezet ar muiañ eo ar *Cypraea tigris*. Kavet e vezont etre nebeut metroù donder betek un 30 m donder bennak an aliesañ.

Al loen a seblant bezañ kigdebrer liesseurt o peuriñ gant e radula war a bep seurt loened bev pe marv zoken.

## Isspesadoù ha stummoù
Un isspesad a zo bet diskrivet e inizi Hawaii :

* *Cypraea tigris schilderiana* Cate, 1961

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvorioù Indez hag Habask eus aod Afrika ar reter betek inizi Hawaii

## Skeudennoù


File:Cypraea tigris.jpg| *Cypraea tigris* bev gwelet eus ar penn a-drenv hnterc'holoet gant e vantell.
File:Sea snail and an Emperor shrimp.jpg| *Cypraea tigris* gant e vantell.
File:Cypraea tigris 1.jpg| *Cypraea tigris* bev.
File:Cypraea-tigris-004.jpg| *Cypraea tigris* gwelet a-dost.
File:Cypraea-tigris-001.jpg| Tresadenn eus kostez dehou *Cypraea tigris* e *Index Testarum Conchyliorum* (1742) gant Niccolò Gualtieri.
File:Cypraea-tigris-002.jpg| Tresadenn eus diaz *Cypraea tigris* e * Index Testarum Conchyliorum* (1742) gant Niccolò Gualtieri.
File:Cypraea tigris 001.png|Tresadenn eus al loen bev *Cypraea tigris*; a) krogenn b) mantell c) troad d) sifon e) proboscis f) brec'helloù


## Notennoù ha daveennoù
Mickaël Huiliers

**Mickaël Huiliers**, eus Pontkastell-Keren, a zo ur skeudennaouer ha treser emzesket dreist-holl, entanet gant an istor hag ar wengelouriezh. Studiet en deus e-pad ur pennadig e Skol Arzoù Neuziañ Sant-Nazer.

## Un nebeud oberennoù
* 2014 : Deiziadur Diwan
Brucero

**Brucero** (ul lesanv), bet ganet en Oriant e 1970, a zo ul livour-skeudennaouer breizhat, emzesket dreist-holl. Studiet en deus e-pad daou vloaz e Skolioù an Arzoù Kaer an Oriant ha Roazhon. Awenet eo bet gant Alan Lee, Brian Froud, Paul Bonner, Scott Gustafson, Norman Rockwell pe John William Waterhouse, Arthur Rackham, Edmund Dulac, John Duncan, Gustave Doré, an holl rakrafaelourien ha kalz arzourien a-vremañ. Ken tomm eo e galon ouzh ar bed keltiek ma tres boudiged, korriganed, e vro hag an natur diehan.

## Un nebeud oberennoù
* 2007 : *Le Livre Secret de Merlin*, Glénat Vent des savanes
* 2009 : Deiziadur Diwan
* 2010 : *A la recherche de la Mandragore*, bet skrivet gant Pascal Lamour diwar-benn an drouizelezh hag al louzeier, Drugstore
* Un deiziadur bep bloaz

## Liammoù diavaez
* Blog
Cypraea pantherina

***Cypraea pantherina*** a zo unan eus an daou spesad er genad *Cypraea* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez **Word Register of Marine species WORMS** pe ur spesad e-touesk an holl re hervez ar skiantourien a ra gant ar genad *Cypraea* nemetken. Ur spesad kregin deuet da vezañ divoutin an hini eo abalamour d'an dreistdastum pe d'ar saotradur. Bevañ a ra er Mor ruz.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Solander e levr Lightfoot e 1758 .

## Bevoniezh
Kregin kavet etre live al lañv izel betek ur 15 m donder bennak an aliesañ, dindan reier.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er Mor ruz hag e Pleg-mor Aden.

## Skeudennoù


File:Cypraea pantherina (6477943385).jpg| Liesseurt e c'hell bezañ livioù *Cypraea pantherina*.
File: Cypraea-pantherina-001.jpg|Tresadenn eus kostez *Cypraea pantherina* e *Index Testarum Conchyliorum* (1742) gant Niccolò Gualtieri.


## Notennoù ha daveennoù
Tortilla

**Tortilla** a vez laret eus an alumenn-vioù graet e Spagn pe er broioù spagnolek, pe en doare spagnol. Peurvuiañ e vez kaoz eus un an tortilla de patatas, an alumenn-vioù dre batatez, met re all zo, evel an hini gant pebrennoù. 

## Totilla Mec'hiko

## Lennegezh
**Tortilla Flat*, romant saoznek gant John Steinbeck.
Jérôme Cahuzac

**Jérôme Cahuzac** zo ur politikour gall. Ezel e oa eus ar Grand Orient de France, hogen lakaet eo bet e-maez an Urzh. Bet eo Ministr dileuriet d'ar budjed, ha kavet ez eus bet e kuzhe arc'hant e Suis evit chom hep paeañ tailhoù evel ar geodedourien all. 

## Liammoù diavaez
*Gopr Jérôme Cahuzac embannet gant ar gazetenn Le Point

## Notennoù
Perisserosa guttata

*Perisserosa guttata* a zo ar spesad nemetañ eus genad *Perisserosa* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez **Word Register of Marines species WORMS**. Ur spesad kregin ral a-walc'h pe ral an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Gmelin e 1791 dindan an anv genad Cypraea.

An heñvelanv * Perisserosa brocktoni* diskrivet gant Iredale e 1930 a zo bet nulet gant abeg an diskrivadur a-raok.

Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Perisserosa guttata* o vezañ implijet un tamm muioc'h eget an daou all :

* *Cypraea guttata* hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* *Erosaria guttata* hervez Felix Lorenz.
## Bevoniezh
Kregin eus ar re vravañ eo ar *Perisserosa guttata*. Kavet e vezont etre nebeut metroù donder betek ken don ha 300 m.

## Isspesadoù ha stummoù
Daou isspesad a zo bet diskrivet diouzh ma vevont e kornog pe reter Gourenez Thailand/ Malesia :

* *Perisserosa guttata guttata* (Gmelin, 1791) er reter a zo kregin ral a-walc'h etre 54 ha 70&nbsp;mm an aliesañ a c'hell bezañ etre 32 (kregin korr=Dwarf) ha 87&nbsp;mm (kegin ramz=giant) ral zoken. Kavet e vint etre 25 ha 100 m donder.
**Perisserosa guttata surinensis* (Raybaudi, 1978) er c'hornog a zo kregin ral etre 42 ha 52&nbsp;mm an aliesañ a c'hell bezañ etre 32 (kregin korr=Dwarf) ha 58&nbsp;mm (kregin ramz=giant) ral zoken. Kavet e vint nemet er morioù don etre 100 ha 300 m donder.

hag ur stumm 
** *Perisserosa guttata guttata* f. *azumai* bet diskrivet gant Schilder e 1960 ha gwelet evel un isspesad-all gant nebeut skiantourien.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er meurvorioù Indez hag Habask eus Inizi Maldivez hag India betek mor China, Su Japan hag Aostralia.

## Skeudennoù
Sell ouzh keinoù, kostezoù ha diazoù an daou isspesad hag ar stumm.


File:Perisserosa_guttata_guttata_600x600.JPG|Kein ha kostez an isspesad *Perisserosa guttata guttata*
File:Perisserosa_guttata_guttata_2_600x600.JPG|Diaz *Perisserosa guttata guttata*
File:Perisserosa_guttata_surinensis_600x600.JPG| Kein ha kostez an isspesad *Perisserosa guttata surinensis*
File:Perisserosa_guttata_surinensis_2_600x600.JPG| Diaz *Perisserosa guttata surinensis*
File:Perisserosa guttata guttata forma azumai 600x600.JPG| Kein ha kostez *Perisserosa guttata guttata* f. *azumai*
File:Perisserosa guttata guttata forma azumai 2 600x600.JPG| Diaz *Perisserosa guttata guttata* f. *azumai*



## Notennoù ha daveennoù
Talparia

**Talparia** a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marine species WORMS** ).

## Taksonomiezh
Ar genad *Talparia* a zo bet diskrivet gant Troschel e 1863.

## Spesadoù
Daou spesad a zo bet renket er genad-mañ :

* Spesad *[[Talparia talpa]]* (Linneaus, 1758) a vez kavet er meurvor Habask ha Meurvor Indez
* Spesad *[[Talparia exusta]]* (Sowerby, 1832) a vez kavet er mor Ruz hag e Pleg-mor Aden hag er meurvor Indez e-kichen

Renket eo bet un trede spesad er genad-se hag a zo bet diblaset e 1930 en ur genad nevez *[[Arestorides argus]]*.

## Skeudennoù


File:Cypraea talpa (alive).jpg|*[[Talparia talpa]]* bev goloet gant e vantell du ha pikoù bihan gwenn.


## Notennoù ha daveennoù
Sint-Gillis

**Sint-Gillis** zo un anv-lec'h izelvroek.

## Gerdarzh
Diwar ar gerioù *sint* (sant) ha *Gillis*, a zo Jili e brezhoneg. 

## Lec'hioù
* Sint-Gillis (Brusel), kumun e Rannvro Brusel-Kêrbenn;
* Sint-Gillis-Waas, en Oost-Vlaanderen
* Sint-Gillis-bij-Dendermonde, e Dendermonde
* Sint-Gillis (Brugge), e Brugge

## Pennadoù kar
* Sant'Egidio 
* Saint-Gilles
* Sant-Jili
Rioni Roma

Ur **rione** (liester : *rioni*) zo ur c'harter e kêr Roma, kêr-benn Italia. 
22 rione zo e Roma.

## 22 logo an 22 rione

Image:Rome rione I monti (logo).svg|I Monti
Image:Rome_rione_II_trevi_(logo).svg|II Trevi
Image:Rome_rione_III_colonna_(logo).svg|III Colonna
Image:Rome_rione_IV_campus_martius_(logo).svg|IV Campo Marzio
Image:Rome_rione_V_ponte_(logo).svg|V Ponte
Image:Rome_rione_VI_parione_(logo).svg|VI Parione
Image:Rome_rione_VII_regola_(logo).svg|VII Regola
Image:Rome_rione_VIII_sant_eustachio_(logo).svg|VIII Sant'Eustachio
Image:Rome_rione_IX_pigna_(logo).svg|IX Pigna
Image:Rome_rione_X_campitelli_(logo).svg|X Campitelli
Image:Rome_rione_XI_sant_angelo_(logo).svg|XI Sant'Angelo
Image:Rome_rione_XII_ripa_(logo).svg|XII Ripa
Image:Rome_rione_XIII_trastevere_(logo).svg|XIII Trastevere
Image:Rome_rione_XIV_borgo_(logo).svg|XIV Borgo
Image:Rome_rione_XV_esquilino_(logo).svg|XV Esquilino
Image:Rome_rione_XVI_ludovisi_(logo).svg|XVI Ludovisi
Image:Rome_rione_XVII_sallustiano_(logo).svg|XVII Sallustiano
Image:Rome_rione_XVIII_castro_pretorio_(logo).svg|XVIII Castro Pretorio
Image:Rome_rione_XIX_celio_(logo).svg|XIX Celio
Image:Rome_rione_XX_testaccio_(logo).svg|XX Testaccio
Image:Rome_rione_XXI_san_saba_(logo).svg|XXI San Saba
Image:Rome_rione_XXII_prati_(logo).svg|XXII Prati
Celia Sánchez Manduley

*Celia Esther de los Desamparados Sánchez Manduley*, anavezetoc'h evel **Celia Sánchez Manduley** (Media Luna, 1920 – La Habana, 1980), a gemeras perzh e Dispac'h Kuba hag a oa mignonez da Fidel Castro. 

Merc'h e oa d'ur medisin. A vihanik e oa levezonet gant skridoù ar barzh emsaver José Martí hag abred e kemeras perzh e stourm ar bobl. 

## Levrlennadur
**[[Ernesto Guevara]] de la Serna*. Pasajes de la guerra revolucionaria. Cuba 1956 – 1959. Gant notennoù. Editorial Política. La Habana. 2004. Trede embannadur. Pempet advouladur. ISBN-959-01-0400-2
*Documentos del Fondo Celia Sánchez, de la Oficina de Asuntos Históricos del Consejo de Estado, así como los que se hallan en el Depósito de Testimonios de esa institución.
*Álvarez Tabío, Pedro. Celia, ensayo de una biografía.
*Portuondo, Yolanda. La clandestinidad tuvo un nombre: David.
*Multimedia Celia, mariposa de la Sierra, de la autora Eloisa Esther Pascual Sarmiento. 
*Los documentos que aparecen en el Fondo Celia Sánchez, de la Oficina de Asuntos Históricos (OAH) del Consejo de Estado, así como los que se hallan en el Depósito de Testimonios de esa institución.
*Álvarez Tabío, Pedro. *Celia, ensayo de una biografía*.
*Portuondo,Yolanda. *La clandestinidad tuvo un nombre: David*.
*Testimonios de Silvia, Flavia y Griselda Sánchez Manduley (1990), Berta Llópiz (1990), Manuel Echevarría (1990 y 2005), María Antonia Figueroa (1990 y 2000) y Micaela Riera (1990).

## Liammoù diavaez
* Celia Sánchez en ECURED
Palmer en Bretagne

**Palmer en Bretagne** a zo un albom bannoù-treset gant René Pétillon, embannet e 2013. Lakaet eo bet e brezhoneg gant Hervé Lossec (*[[Palmer e Breizh]]*) hag e gallaoueg gant Dominique Deffain.

## Levrlennadur
2013, Dargaud
* *Palmer e Breizh*, ISBN 9782205073379
* *Palmer en Bertègn*, ISBN 9782205073386
* *Palmer en Bretagne*, ISBN 9782205070576

## Pennad kar
**[[Palmer e Breizh]]*

## Liammoù diavaez
René Pétillon aterset gant Télérama
Marie-Madeleine Guimard

**Marie-Madeleine Guimard** (Pariz, 27 Kerzu 1743 – Pariz, 4 Mae 1816) a oa ur gorollerez barrezioù en amzer ar roue Loeiz XVI. E-pad 25 bloaz e voe steredenn C'hoarigan Pariz.

Brudet e oa he c'harantezioù, hag he darempred hir gant priñs Soubise. Hervez Edmond de Goncourt e oa bet goulet ouzh d'Alembert perak e veze ken pinvidik korollerezed evel « *La Guimard* », kontrol d'ar c'hanerezed, ma respontas hennezh : "Un efed naturel eus lezenn ar fiñvoù".
An Istorioù

*[[An Istorioù]]*, pe **An Enklask** ( Ἱστορίαι, Historíai, e henc'hresianeg) eo an oberenn nemeti a anavezomp diwar zorn Herodotos. 

Talvezout a ra Ἱστορίαι, Historíai kement hag « enklaskoù, ergerzhadennoù », eus ἵστωρ, « an hini a oar, a anavez, pe an hini en-deus gwelet, an test (eus PIE *wid- *gwelout* (*widtor > histor) // οἶδα: da gentañ "gwelet em-eus", da c'houde "me a oar") ». Unan eus oberennoù hirañ an Henamzer ez eo, hag an hini koshañ eus ar re zo chomet en o hed. Eno e lenner penaos e oa kresket Impalaeriezh Pers ha kontañ a ra ar Brezelioù medek, etre tud Hellaz ha Pers.
C'hoarigandi Roazhon

**C'hoarigandi Roazhon**, pe **Opera Roazhon**, zo ur c'hoarigandi  e-kreiz kêr Roazhon, e Breizh. A-dal d'an ti-kêr emañ. Savet e oa e 1836 gant Charles Millardet. 


Statue de Calliope sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Kalliope
Statue de Polymnie sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Polymnia
Statue de Terpsichore sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Terpsic'hora
Statue de Thalie sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Thaleia
Statue de Clio sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Kleio
Statue d'Apollon sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Apollon
Statue d'Euterpe sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Euterpe
Statue de Melpomène sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Melpomene
Statue d'Érato sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Erato
Statue d'Uranie sur la façade de l'opéra, Rennes, France.jpg|Ourania


## Daveoù
Celia

**Celia** zo un anv-bihan italianek roet d'ar merc'hed, hag a gaver e portugaleg ha spagnoleg ivez. 

## Adstumm
* Celina

## Anv-tud
* *Cristina Ioana Socolan* (ganet e 1984), anavezet evel **Celia**, kanerez rouman.
* Celia Alcántara (1921-2007), dramaourez spahnol.
* Celia Amorós (n. 1944), prederourez spagnol
* Celia von Bismarck
* Celia Blanco (n. 1977), aktourez spagnol
* Celia Cruz (1925-2003), kanerez kuban.
* Celia Gámez (1905-1922), aktourez spagnol-arc'hantinat.
* Celia Geraldy, aktourez arc'hantinat.
* Celia Johnson (1908-1982), aktourez saoz.
* Celia Langa (ganet e 1933), aktourez spagnol.
* Celia Sánchez Manduley (1920-1980), dispac'herez kuban.
* Celia Villalobos Talero (ganet e 1949), politikourez spagnol.
* Celia Viñas Olivella (1915-1954), barzhez spagnol.

## Lennegezh
**Celia* er pezh-c'hoari As You Like It, gant Shakespeare. 

## Film
*An telenovela *Celia*, diwar-benn buhez Celia Cruz.

## Lec'hanv
***[[La Celia]]** - kumun e Colombia.
Celio

**Celio** zo un anv-bihan italianek roet d'ar baotred, hag a gaver e portugaleg ha spagnoleg ivez. Un anv-lec'h eo ivez.

## Adstumm
*Celia, ha Celina, roet d'ar merc'hed.

## Anv-tud
### Anv-bihan

**Celio Vibenna*, pe Cælius Vibenna, brezelour etrusk er VIvet kantved kent JK;
**Marco Celio Rufo*, pe Marcus Caelius Rufus (-82 - -48) 
**Celio Aconio Probiano*, pe Caelius Aconius Probianus, politikour roman, konsul er Vvet kantved; 
*Celio Antipatro, retor, hag istorour roman
*Celio Aureliano, mezeg roman
*Celio Calcagnini, diplomat ha skiantour italian
*Celio Secondo Curione, umanista italiano
*Celio Magno, barzh italian
*Celio Malespini, letterato italian
*Celio Piccolomini, kardinal italian

### Anv-tiegezh
*Gaspare Celio (1571-1640), livour italian
*Enrico Celio (1889-1980), politikour suis 
*Nello Celio (1914-1995), politikour suis

## Lec'hioù
* **[[Celio (torgenn)]]**, anv italianek ar menez Cælius, unan eus Seizh torgenn Roma.
* Celio, unan eus Rioni Roma.

## Stal
**Celio*, anv ur gompagnunezh-dilhad c'hall.
Vierzon

**Vierzon** zo ur gumun en departamant Cher, e-kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Vierzon eo.

Emañ war lez ar stêr Cher, er gwalarn da bennlec'h an departamant, Bourges.

## Tud vrudet
### <small>Tud bet marvet eno</small>
* Madeleine Sologne, aktourez c'hall (31 a viz Meurzh 1995).

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn an ti-kêr
Sologne

**Sologne** zo ur rannvro naturel e-kreiz Bro-C'hall, etre ar stêrioù Liger ha Cher. Emañ war harzoù tri departamant, Cher, Loiret ha Loir-et-Cher hag en em astenn a ra war tost da 5 000 km². 

Paour eo an douaroù ha n'eus ket kalz a labour-douar er vro. Stank eo al lennoù ha koadoù zo ivez, abaoe an , pa voe roet urzh gant Napoleon III da blantañ gwez evit disaniañ an douaroù geuniek ha diyac'h. Brudet eo ar c'hornad evel ur vro chaseal ha pesketa. 
 
Un diferad eus 1941 a renabl an holl gumunioù, 127 anezho, a zo e Sologne.

## Tud vrudet
*Maurice Genevoix
*Alain-Fournier

## Liamm diavaez
Séraphine

**Séraphine** a zo un anv-bihan gallek rouez, stumm gwregel an anv Séraphin, ken rouez all.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar ger hebreek *saraph*, hag a dalv kement ha "deviñ".

## Yezhoù all
* Seraphine pe Sarafina e saozneg,
* Serafina pe Seraphina e saozneg hag italianeg

## Tud
###### 
* Séraphine Louis (Séraphine de Senlis, 1864–1942), livourez

## Lennegezh
* *Séraphine*, pezh-c'hoari gant Victorien Sardou

## Sinema
* Séraphine, film gall-belgiat diwar-benn Séraphine Louis, embannet e 2008
Santez Jenovefa

**Jenovefa** a oa ur plac'h a veve e Breizh etre dibenn an  ha penn-kentañ an . 

D’an 3 a viz Genver e vez goueliet, evel ar santez eus Pariz.

## E vuhez
N'ouzomp ket kalz a dra diwar-benn santez Jenovefa. C'hoar Sant Edern e oa.

Ganti e oa bet savet ur manati e Lokeored, e-kichen Lannedern e Penn ar bed.

## Liammoù diavaez
*  Kantik Santez Jenovefa

## Gwelet ivez
* Iliz Santez Jenovefa e Lokeored
* Sant Edern
Renate

**Renate** zo 
* un anv-bihan alamanek : Renate (anv-bihan)
* ur gumun italian : Renate (Lombardia)

## Pennadoù kar
*Renata
*Renato
Pèire Bèc

**Pèire Bèc** (11 a viz Kerzu 1921 - 30 a viz Mezheven 2014) zo ur yezhoniour hag ur skrivagner okitanek. Tremen a reas e vugaleaj e Comenge, bro e dud-kozh, hag eno e teskas okitaneg. Unan eus saverien an Institut d'Estudis Occitans e voe ha prezidant an ensavadur-se e voe adalek 1962 betek 1980.

## E vuhez
Hag eñ ganet e Pariz e tremenas e yaouankiz e Casèras (Haute-Garonne). Prizoniad e voe en Alamagn etre 1943 ha 1945. Goude an Eil Brezel-bed e reas studioù e Pariz, war an italianeg hag an alamaneg. Goude se e teuas da vezañ arbennigour war ar yezhoù romanek, dreist-holl war an okitaneg, kozh ha modern. Div dezenn a dremenas e 1959. Goude-se e voe anvet da gelenner e skol-veur Poitiers ha chom a reas da gelenn enni betek 1989 pa'z eas war e leve.

## E labour
Kalz labourioù diwar-benn ar yezhoniezh hag al lennegezh okitanek a savas. Menegiñ a c'haller *Le Siècle d'or de la poésie gasconne (1550-1650)*, *Manuel pratique d'occitan moderne*, *Manuel pratique de philologie romane* ha *La langue occitane* (dastumad Que sais-je ?, embannadur kentañ e 1963).

Skrivagner eo bet ivez hag embannet en deus barzhonegoù, danevelloù (evel *Lo Hiu Tibat*, ma kont e eñvorennoù prizoniad) hag ur romant, *Sebastian*.

E 1982 en doa kemeret perzh el labour da sevel un doare-skrivañ evit okitaneg Traoñienn Aran, un doare-skrivañ hag a voe degemeret ez-ofisiel gant pennadurezhioù Aran ha gant gouarnamant Katalonia. 

## Liammoù diavaez
*Pèire Bèc - Gran Enciclopèdia Catalana 
*''Mor l'occitanista Pèire Bèc'', *Generalitat de Catalunya* 
*Pèire Bèc nos a quitat, *Jornalet*
Gurvan

**Gurvan**, pe **Gurwant**, a zo un anv-bihan brezhonek roet d'ar baotred e Breizh dreist-holl. Diouzh ar c'hiz eo bet er bloavezhioù 2000.

## Gerdarzh
Dont a ra eus an henvrezhoneg, diwar *uuor* (da lâret eo "tre") ha *chuant*/c'hoant.

## Stummoù all
### Paotred
* Breizh : *Gourgant, Gourvan, Gurchuant, Gurguand, Guruuant, Gurvand, Gurvanig* 
* Kembre : *Gwrgant, Gwrvan*

### Merc'hed
*Gurvana

## Tud
###### 
* Gurwant (?? - 876/877), kentañ kont Roazhon, muntrer e eontr Salaun. 
* Gurvan Le Guellec, kazetenner evit Le Nouvel Observateur
* Gurvan Mevel, soner 
* Gurvan Moal, maer Gwipavaz 
* Gurvan Molac, kaner gallaouek, biniaouer ha talabarder
* Gurvan Musset, kazetenner brezhonek ha gallek
* Gurvan Tymen, skrivagner

## Lec'hioù
* *Gurvan Saikhan Uul*, un dolzennad menezioù e Mongolia

## Lennegezh
* *Gurvan, L'intégrale* (skiant-faltazi), Paul-Jean Hérault, Critic Editions, 2012, ISBN 9782953499896
Sancerre

**Sancerre** zo ur gumun en departamant Cher. Ur gêr gozh eo, e krec'h un dorgenn, e-kichen ar stêr Liger. Brudet eo gwin ar c'horn-bro.

## Liamm diavaez
Gurvan Molac

**Gurvan Molac**, eus Ploermael, zo kaner gallaouek, biniaouer ha talabarder. Mab eo da Baol Molac.

## Strolladoù
* Beat Bouet Trio : kan a Vreizh Uhel 
* IMG : bombard ha kan abaoe 2002 
* L'île aux pyj'à ma : bombard abaoe 2005 
* Shebeen : kan abaoe 2009 
* Trio Matelin An Dall : binioù, bombard abaoe 2014

* Breizh ar Dant : binioù, bombard (1998-2004)

## Un nebeud pladennoù
### Beat Bouet Trio
* 2014 : *Bal Hip Hopulaire*
### IMG
* 2003 : *100% gallo* 
* 2008 : *Pou mner l'dro* 
* 2011 : *Interdit de Cracher Gallo*
* 2013 : *Avec la langue*

## Liammoù diavaez
* Ur bajenn diwar e benn war tamm-kreiz.com
Geneviève

**Geneviève** zo un anv-bihan gallek. 

## Yezhoù all
* Genevieve e saozneg.
* *Genoveva*, en izelvroeg, portugaleg ha spagnoleg. 
* *Genowefa*, e poloneg.
* *[[Jenovefa]]*, en brezhoneg. 

E spagnoleg e vez droukvesket alies gant Ginebra, hag en italianeg gant Ginevra, anv deuet eus mojenn ar Roue Arzhur.

## Adstummoù
**Ginette* e galleg.
* *Beba* e spagnoleg

## Tud
* Anne-Geneviève de Bourbon-Condé, priñsez c'hall er  kantved
* Geneviève Page, aktourez c'hall, en  kantved
* Geneviève Asse (1923-2021), livourez hag engravourez vreizhat
* Geneviève Bujold, aktourez kebekat
* Genevieve Nnaji, aktourez nijerian
Genoveva

**Genoveva** zo un anv-bihan alamanek, izelvroek, portugalek ha spagnolek. 

## Yezhoù all
*Jenovefa, e brezhoneg
* Ginevra, en italianeg

## Tud
*Genovefa Weber (1764–1798), c'hoariganerez alaman, mamm d'ar sonaozour Carl Maria von Weber.

## Sonerezh
**Genoveva*, c'hoarigan gant Robert Schumann.
Friedrich Karl

**Friedrich Karl** zo un anv-bihan kevrennek alamanek.

## Tud
* Friedrich Karl (Württemberg-Winnental) (1677–1698), Dug
* Friedrich Karl August (Lippe) (1706–1781), Kont Lippe-Biesterfeld, Sternberg ha Schwalenberg
* Friedrich Karl (Schleswig-Holstein-Sonderburg-Plön) (1722–1761), Dug
* Friedrich Karl (Wied-Neuwied) (1741–1809), priñs (Fürst)
* Friedrich Karl August (Waldeck-Pyrmont) (1743–1812), priñs (Fürst)
* Friedrich Karl Ludwig (Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck) (1757–1816), dug
* Friedrich Karl (Schwarzburg-Rudolstadt) (1790–1793), priñs (Fürst)
* Friedrich Karl von Preußen, anv meur a zen.
Ginevra d'Este

**Ginevra d'Este** (1419- 1440) zo ur briñsez italian eus an Azginivelezh, eus an Tiegezh d'Este.

Merc'h e oa da Niccolò III d'Este, markiz Ferrara, ha d'e eil pried Parisina Malatesta. Ur c'hoar c'hevell he doa, Lucia, marvet e 1437.

Tamallet e voe he mamm Parisina da zoganiñ he fried gant he breur-kaer Ugo d'Este, fratellastro di Ginevra. Kondaoenet e voe an daou bichon d'ar marv gant an dogan, pa ne oa Ginevra nemet seizh vloaz c'hoazh. Addimeziñ a eure Niccolò pemp bloaz goude da Ricciarda di Saluzzo. Eus an dimeziñ-se e voe ganet daou baotr, breudeurt da Ginevra : Ercole ha Sigismondo.

E 1434 e timezas d'ar brezelour Sigismondo Malatesta. E Rimini e voe an eured. Hennezh a oa aotrou kêr Rimini, ha div wech c'hoazh e timezas.

E 1440 e varvas Ginevra. Daou vloaz goude ec'h addimezas he fried da Polissena Sforza, merc'h d'an danvez-dug Milano, Francesco Sforza. Ginevra, ha diwezhatoc'h ivez Polissena, a voe beziet e mozoleon Tempio Malatestiano.

E 1461 e voe tamallet Sigismondo Pandolfo gant ar pab, Pi II Piccolomini, da vezañ lazhet e briedoù Ginevra ha Polissena hag eskumunuget e voe.

## Poltred
*[[Poltred ur briñsez (Pisanello)|Poltred ur briñsez]]* gant Pisanello zo war ziskouez e Mirdi al Louvre. Gallout a rafe bezañ poltred Ginevra d'Este.

## Notennoù
Ginevra de' Medici

**Ginevra de' Medici** a oa ur briñsez eus an Tiegezh Medici, e Firenze, da vare an Azginivelezh italian.

Merc'h e oa da Lorenzo il Popolano de' Medici.

Dimeziñ a eure da Giovanni degli Albizzi (1479 - 1527), a oa eus un tiegezh enebet ouzh ar Medici.

## He bugale
Pevar mab o doe:
* Luca degli Albizi (1511-1555), dimezet da Laudomia Pitti
* Lorenzo degli Albizi (1512 - war-dro 1560)
* Benedetto degli Albizi (war-dro 1514 - 1546), barzh
*Francesco degli Albizi (1516-1588), chaloni en iliz-veur Firenze adal 1541 (dean e 1576), kardinal merour e voe gant ar Pab Paol III.

E 1527 e varvas he gwaz gant ar vosenn.
Friedrich Karl von Preußen

**Friedrich Karl von Preußen** zo anv meur a briñs eus Prusia.

* Friedrich Karl von Preußen (1828-1885), Priñs ha brezelour
* Friedrich Karl von Preußen (1893-1917), Reiter
* Friedrich Karl von Preußen (1919-2006), Adliger
Ginevra

**Ginevra** zo un anv-bihan italianek hag un anv-lec'h.

## Gerdarzh
*Dont a rafe eus an anv-bihan gallek Guenièvre. Meskaj zo deuet etre Guenièvre ha Geneviève a zo Ginevra o-daou en italianeg.
 
## Yezhoù all
*Ginebra, e spagnoleg,
*Ginewra, e poloneg,
*Guinevere, Jennifer, Juniper, e saozneg,
*Gwenivar, e brezhoneg.

## Tud

* Ginevra d'Este (1419-1440), itron Rimini, pried da Sigismondo Malatesta,
* Ginevra Sforza (1440-1507), merc'h da Alessandro Sforza, pried da Sante Bentivoglio, aotrou Bologna .
* Ginevra de' Benci (ganet e 1457), itron eus Firenze, poltredet gant Leonardo da Vinci,
* Ginevra de' Medici (ganet war-dro 1480-??), merc'h da Lorenzo il Popolano, pried da Giovanni degli Albizzi,
* Ginevra Cantofoli (Bologna, 1618 – 1672) livourez italian.

## C'hoarigan
* *Ginevra di Scozia*, c'hoarigan italianek e 1801, gant Simon Mayr ha Gaetano Rossi, diwar *Ginevra, principessa di Scozia*, gant Antonio Salvi. 

## Lec'hanv
**Ginevra*, anv italianek kêr Jeneva, en Suis.

## Pennad kar
*Ginepro
Arrietty, le petit monde des chapardeurs

**Arrietty, le petit monde des chapardeurs** (e japaneg 借りぐらしのアリエッティ Karigurashi no Arietti) a zo anv gallek ur film bevaat japanat bet produet gant ar Studio Ghibli ha deut er maez e Japan e 2010.

Ar sonerezh orin a zo bet savet gant an arzourez vreizhat Cécile Corbel, telennourez ha kanerez.
Ginevra Sforza

**Ginevra Sforza** (Ancona 1440-1507) a oa ur briñsez italian eus ar , eus an Tiegezh Sforza.

Merc'h bastard e oa da Alessandro Sforza, aotrou Pesaro.

Dimeziñ a reas e 1454, en iliz San Giacomo Maggiore da Sante Bentivoglio, un den war an oad, hag a oa aotrou kêr Bologna, ha kenderv da Giovanni II Bentivoglio.

Daou vugel o doe:
**Costanza* (1458-1491), a zimezas da Antonmaria Pico da Mirandola;
*Ercole Bentivoglio (1459-1507), condottiero, a zimezas da Barbara Torelli.

E 1463 e chomas intañvez, ha bloaz goude ec'h addimezas da Giovanni II, hag e teuas da vezañ he c'huzulierez. Moarvat e oant krog d'en em zaremprediñ abaoe ur pennad.

Ginevra he doe c'hwezek bugel all gant Giovanni, ha pemp anezho a varvas en-bugel :
*Annibale (1469-1540) a zimezas da Lucrezia d'Este, merc'h da Ercole Iañ d'Este, hag a voe aotrou Bologna etre 1511 ha 1512;
*Ermes (-1513)
*Alessandro (1474-1532), a zimezas da Ippolita Sforza (1481-1520);
*Camilla, leanez e kouent Corpus Domini
*Isotta, leanez e kouent Corpus Domini
*Francesca, dimezet da Galeotto Manfredi che uccise;
*Antongaleazzo, beleg
*Eleonora
*Laura, dimezet da Giovanni Gonzaga
*Violante, dimezet da Pandolfo IV Malatesta
*Bianca.

.

Mignonez e oa da Gentile Budrioli, pried d'an noter Alessandro Cimieri, studierez e skol-veur Bologna, tamallet dezhi bout sorserez, devet en he bev en 1498.

En 1466 e voe anavezet gant ar pab Paol II aotrouniezh Giovanni II, ha roet e voe dezhañ vikeliezh Bologna.

Kazeg a reas irienn an tiegezh Malvezzi en 1488, met en 1501 e voe un irienn all a-enep an tiegezh Bentivoglio, steuet gant an tiegezh Marescotti. Diwar ali Ginevra e voe lazhet un toullad mat a dud eus an tiegezh-se, kement ha reiñ ur gentel vat dezho.

En 1505 ez eas an iriennerien chomet bev da glemm da Roma dirak ar pab Jul II, ha hennezh a c'hourc'hemennas da Giovanni II ha d'e diegezh kuitaat Bologna. Ginevra, a oa tec'het da gêr Parma, da-gichen ar markiz Pallavicino, a voe ezkumunuget rak ne oa ket aet pell a-walc'h diouzh kêr Bologna. Pediñ hag aspediñ ar pab a reas Ginevra evit bezañ resevet e kastell Ponte Poledrano (hiziv Castello di Bentivoglio) ma oa aet ar pab da chom.

E Bologna e voe preizhataet madoù an tiegezh Bentivoglio, ha distrujet ar Palez Bentivoglio zoken.

Mervel a eure Ginevra Sforza d'ar 16 a viz Mae 1507 ha beziet en ur foz kumun e-kichen Busseto. Bloaz goude e varvas he fried Giovanni II.

## Notennoù


## Levrlennadur