open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bourvarred

**Bourvarred** zo ur gumun e Breizh e Kanton Bruz, e Bro-Roazhon (departamant Il-ha-Gwilen).
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː *Burgobariato*, .

## Istor
* Bet eo Gabriel Iañ Montgomery o chom eno. Dibennet e voe e Pariz e 1574.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 41 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,22% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914: unan en Emgann Charleroi ha daou all en Emgann Rossignol.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Bourgbarré-35-église-04.JPG|Iliz an Drinded-Santel
Bourgbarré-35-monument aux morts-01.JPG|Monumant ar re varv
Bourgbarré-35-croix-01.JPG|Ar groaz.

* Iliz katolik *an Drinded Santel*, , kloc'hdi bet savet en .
*  Monumant ar re varv, 1920.
* Kroaz ar vered, , rummet.

## Emdroadur ar boblañs

## Ekonomiezh
* E Bourvarred emañ sez Bridel, isembregerezh ar stroll Lactalis.

## Melestradurezh
### Gevelliñ
* 
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
*  Bourvarred war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Humpy Koneru

**Humpy Koneru** a zo bet ganet d'an 31 a viz Meurzh 1987 e Gudivada, Stad Andhra Pradesh (India).

Mestrc'hoarierez echedoù indiat.
São Luís

Meur a lec'h a zo **São Luís**, pe *São Luíz*, er bed portugalek, diwar anv ur sant Loeiz bennak .

## E [[Brazil]]
### Kêrioù ha kumunioù
* São Luís do Maranhão, kêrbenn stad Maranhão.
* São Luiz - kumun e stad Roraima.
* São Luís do Paraitinga - kumun e stad São Paulo.
* São Luiz Gonzaga - kumun e stad Rio Grande do Sul.

### Karterioù
* São Luíz - karter e Cariacica e stad Espírito Santo.
* São Luís, karter e Belo Horizonte.
* São Luís, karter e Barra Mansa, e stad Rio de Janeiro.
* São Luiz, karter e Volta Redonda, e stad Rio de Janeiro.

### Distrig
* Jardim São Luís - distrig e kêr São Paulo.

### Stêr
* Stêr São Luís - stêr e stad Acre.

## E [[Portugal]]
* São Luís - parrez eus kuzul Odemira .

## Pennadoù kar
* San Luis
* Saint-Louis
Stadoù Brazil

Setu amañ anvioù ar stadoù a ya d'ober Republik Kevreel Brazil. 26 a zo anezho, mui un distrig kevreadel.

* **[[Rannvro Centro-Oeste (Brazil)|Rannvro Centro-Oeste]]**
** Distrito Federal (DF)
** Goiás (GO)
** Mato Grosso (MT)
** Mato Grosso do Sul (MS)

* **[[Rannvro Nordeste (Brazil)|Rannvro Nordeste]]**
** Alagoas (AL)
** Bahia (BA)
** Ceará (CE)
** Maranhão (MA)
** Paraíba (PB)
** Pernambuco (PE)
** Piauí (PI)
** Rio Grande do Norte (RN)
** Sergipe (SE)

* **[[Rannvro Norte (Brazil)|Rannvro Norte]]**
** Acre (AC)
** Amapá (AP)
** Amazonas (AM)
** Pará (PA)
** Rondônia (RO)
** Roraima (RR)
** Tocantins (TO)

* **[[Rannvro Sudeste (Brazil)|Rannvro Sudeste]]**
** Espírito Santo (ES)
** Minas Gerais (MG)
** Rio de Janeiro (RJ)
** São Paulo (SP)

* **[[Rannvro Sul (Brazil)|Rannvro Sul]]**
** Paraná (PR)
** Rio Grande do Sul (RS)
** Santa Catarina (SC)
Acre (stad)

**Acre** (distagadur portugalek: [ˈakɾi]) zo unan eus ar 26 stad a ya d'ober Bro-Vrazil. War harzoù Perou ha Bolivia emañ, e penn kornaoueg ar vro. Er rannvro Norte emañ. Anvet eo diwar-lerc'h anv ar stêr Acre. 152 581,4 km² zo dezhi, hag un tamm bihanoc'h eget Tunizia eo. Rio Branco eo ar gêr-benn. 

## Kêrioù
Sed ar c'hêrioù tudet ar muiañ:
* Rio Branco, kêr-benn ar stad, 314.127 a dud enni, 8.831 km² dezhi
* Cruzeiro do Sul: 86.725 a dud enni, 8.816 km² dezhi
* Feijó: 39.365 a dud enni, 27.964 km² dezhi
* Sena Madureira: 33.614 a dud enni, 23.732 km² dezhi
* Tarauacá: 30.711 a dud enni, 20.199 km² dezhi
* Senador Guiomard: 21.000 a dud enni, 2.321 km² dezhi.

## Istor
E 1903 e voe kemeret douaroù Acre gant Brazil digant Bolivia.

## Tud vrudet
* Chico Mendes, seringueiro, lazhet gant ar berc'henned vras.

## Gwelet ivez
*Listenn kumunioù Acre

## Liammoù diavaez

*  Gouarnamant stad Acre
Acre

**Acre** a c'hall bezañ

* Acre, stad eus Brazil Acre (stad)
* Acre, stêr eus Perou ha Brazil Acre (stêr)

hag ivez
***Akr**, anv kozh kêr Akko, en Israel, diwar an anv gallek *Acre*.
Senador Guiomard

**Senador Guiomard** zo ur gumun e gevred stad Acre e Brazil. En hanternoz dezhi emañ stad Amazonas, er c'hreisteiz hag er c'huzh-heol kumun Rio Branco, er sav-heol Plácido de Castro, er biz kumun Acrelândia. 

### Istor
Dont a ra anv ar gumun eus hini José Guiomard dos Santos, ar senedour a savas al lezenn nº 4.070, eus ar 15 a viz Mezheven 1962, hag a reas eus douaroù Acre ur stad. 
Hervez ar skritur e c'hallfe an anv Guiomard bezañ stumm gwenedek an anv brezhonek Gwiomarc'h, a vez skrivet *Guyomard* ivez. Krediñ a c'haller eo un anv breizhek eta.
Koulskoude e c'hallfe dont eus an anv portugalek Guiomar, a vez skrivet hep "d", hag a zo un anv-plac'h. 

## Douaroniezh
20.505 annezad zo en ur gorread a 2.047 km² (10,01 den/km²).

## Mell-droad
Ur c'hleub mell-droad zo, anvet *Associação Desportiva Senador Guiomard*.

## Liammoù diavaez
* Pajenn ar prefeti 

* 
* Ar senedour ha krouidigezh ar stad
* Wikimapia - Senador Guiomard
Amapá

**Amapá** (distagadur portugalek LFE: [ɐmɐˈpa]) zo unan eus 26 stad Brazil, e norzh-biz ar vro, sko ouzh ar Meurvor Atlantel, stok eo ivez ouzh Gwiana c'hall, a zo un departamant tramor eus Bro-C'hall, hag un tamm bihan ivez ouzh Surinam. Macapá eo ar gêr-benn. Er rannvro Norte emañ.

Dont a ra an anv eus ar ger *amapaba*, e yezh nheengatu, a dalvez kement ha "douar a echu".

## Istor

Gweladennet e voe aod Amapá gant ar moraer spagnol Vicente Yañez Pinzón. Gant peder c'haravelenn e tegouezhas Pinzón d'ar 26 a viz Genver 1500 dirak aod Brazil, ha moarvat e oa Beg-douar Santo Agostinho, e Pernambuco. 

### Portugal
Skarzhet e voe ar Saozon hag Izelvroiz gant Portugaliz. Bro-C'hall a lavaras bezañ perc'henn d'an douaroù, reizhet e voe an afer gant feur-emglev Utrecht e 1713, a spisae an harzoù etre Gwiana ha Brazil. Hervez tud Brazil ne voe ket doujet d'ar feur-emglev gant ar C'hallaoued.

## Gwelet ivez
*Listenn kumunioù Amapá

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel
Gwiomarc'h

**Gwiomarc'h**, pe **Gwiovarc'h**, zo un anv-bihan brezhonek deuet da vezañ anv-tiegezh. Talvezout a ra "dellezek a gaout marc'h", eus ar brezhoneg kozh "gwiv", dellezek, ha "march". 

## Stummoù all
Gant ar c'hemmadur:
*Gwioñvarc'h (disheñvelout)
*Gwivarc'h, anv ur beleg, kelenner da sant Suliav.

Hep ar c'hemmadur:
*Guyomard, pe Guiomard
*Guimard

## Lec'hanvioù
*Sant-Gwioñvarc'h, e kanton Malastreg.
*Senador Guiomard, e Brazil.

## Pennadoù kar
*Guiomar
Noal-Kastellan

** Noal-Kastellan ** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Bruz]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
* Ar [[Sec'h]] a dreuz ar gumun.

== Anv ==
Erwan Vallerie ː **Nulliaco**, 1050; **Noial**, 1174; **Nual*', 1184

== Ardamezioù ==
*En gul e zaou tarv skoelf penn ouzh penn en sabel, kernielek ha krabanek en aour, o skorañ ur gammell ivez en sabel, erreek o gouzoug ganti gant ur chadenn en aour*

== Istor ==
===  ===
* Krouet e oa ar gumun e 1993, goude ar c'hendeuzadur etre [[Kastellan-ar-Sec'h]] ha [[Noal-ar-Sec'h]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Noyal-Châtillon-sur-Seiche - calvaire.jpg|Kroaz bered Noal.
Noyal-Châtillon-sur-Seiche église Saint-Léonard.JPG|Iliz katolik Gastellan (Saint-Léonard).
Noyal-Châtillon-sur-Seiche église Saint-Martin.JPG|Iliz katolik Noal (Saint-Martin).
</gallery>
== Emdroadur ar boblañs 1962-2012 ==


== Melestradurezh ==








== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===


== Gevelliñ ==
Gevellet eo ar gumun gant:
* 

== Liammoù diavaez ==

* [http://www.ville-noyal-chatillon.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
* [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35206 Noal-Kastellan war Geobreizh]
== Levrlennadur ==
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
An Heizeg

**An Heizeg** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Bruz]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].

== Douaroniezh ==

== Anv ==

* Erwan Vallerie ː **Orgiariae*', 1148

== Ardamezioù ==
N'ez eus ket evit ar poent

== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 49 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,69% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas dek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar [[8 a viz  Gouhere]] [[1951]] e [[Cantho]]
e [[Kochinsina]] er [[Viêtnam]].
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’an [[20 a viz Gwengolo]] [[1958]] e [[Tizi N’Sebt]] e [[Thiers (Aljeria)|Thiers]] (departamant [[Kabilia|Kabilia Veur]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Orgeres35-eglise1.jpg
Orgères bourg.jpg
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù .
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
== Emdroadur ar boblañs ==


== Melestradurezh ==
<gallery>
Orgères mairie.jpg|An ti-kêr.
</gallery>






== Brezhoneg ==
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 52 skoliad (8,2 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

== Tud ==
=== Ardamezeg ar familhoù ===


== Liammoù diavaez ==

* [https://web.archive.org/web/20200320031453/https://www.orgeres.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
*  [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35208 An Heizeg war Geobreizh]

<br />
== Levrlennadur ==

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Pont-Pagan

**Pont-Pagan** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Bruz e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
* Ar Sec'h a dreuz ar gumun.
## Istor
### 
#### [[Repuidi Brezel Spagn e Breizh]]
* Degemeret e voe meur a diegezh repuidi e Pont-Pagan. 
#### Krouidigezh
* Krouet e voe kumun **Pont-Pagan** e 1985 diwar ul lodenn eus kumun Sant-Ervlon-an-Dezerzh.
## Monumantoù ha traoù heverk

Pont-Péan église.JPG|An iliz katolik
Mine de Pont-Péan - 1.JPG|Burevioù ar min kozh.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
Gevellet e vez Pont-Pagan gant:
* .
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
* Pont-Pagan war Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Sant-Ervlon-an-Dezerzh

**Sant-Ervlon-an-Dezerzh** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gentieg e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh
Ar Sec'h a dreuz ar gumun.
## Anv
### Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie ː *Sancti Armellandi*, 1211 ; *Sancti Hermelandi de Eremo*, 1455
* *S. Erbellon* 
* *Sant-Hermelen-Roazhon* e Geriadur Roparz Hemon, da heul labourioù Teofil Jeused. E brezhoneg ar vro e vefe *Sant-Erblon* (diwar ar galleg *Saint-Erblon*).
### Gerdarzh

Dont a rafe an anv eus ur sant Erblon pe Herblon. Gallout a rafe bezañ pe ar sant Herbod anavezet e Kerne-Uhel (evel e Plonevez-ar-Faou) pe hini Hermelandus eskopti Naoned.

## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 68 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,19% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas e Virton e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, er 124vet Rujumant Troadegiezh e oa .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 9 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij *[[de Havilland DH.98 Mosquito|Mosquito]] FB IV* marilhet DZ353 ha kodet AZ-B eus ar *627th Squadron [[Royal Air Force]] Volunteer Reserve* eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet e "Porzh Heizeg" e Sant-Ervlon-an-Dezerzh gant daou nijour, ur Saoz hag un Aostralian, en e vourzh; lazhet e voent o-daou, douaret int e bered ar gumun.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard eus an 12vet Rujumant Kanolierezh d'ar 24 a viz Here 1958 e Tiaret. 
#### Disparti
* Krouet e voe kumun Pont-Pagan e 1985 diwar ul lodenn eus kumun Sant-Ervlon-an-Dezerzh.
## Brezhoneg
* 4,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Erblon (Ille-et-Vilaine) église.JPG|An iliz katolik
Sommet de la croix de cimetière (Saint-Erblon, Ille-et-Vilaine, France).jpg|Kroaz ar vered ().
Saint-Erblon (Ille-et-Vilaine) puits.JPG|Ar puñs.

* Iliz katolik *Sant Hermeland*, 1863-1866 ha 1908-1912. 
* Ur Monumant istorel eo kroaz ar vered; e 1946 e oa bet enskrivet.
* Ur puñs e kreiz ar vourc'h.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù, e 1920 e voe prenet an dachenn d'e sevel.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn nijourion ar Royal Air Force, luc’hskeudenn
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun
* : 1
* : 1
Karrnijourion e oa an daou zen-se. Marvet int d'an 9 a viz Mezheven 1944 pa gouezhas o c'harr-nij (*Mosquito DZ 353*, marilhet *AZ-B*) e *La Cour Orgères*, e kumun Sant-Ervlon-an-Dezerzh, e-pad an Eil Brezel Bedluc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
* Noël du Fail, skrivagner ha gwiraour (ganet war-dro 1520 e domani e diegezh e Château Létard e Sant-Ervlon-an-Dezerzh).

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

* Sant-Ervlon-an-Dezerzh war Geobreizh
*  Lec'hienn ofisiel ar gumun

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Listenn ar pennwiskoù

Kavet e vo amañ ul listennad anvioù a denn d'ar pennwiskoù, togoù, erienoù hag all. 

Pedet eo an holl d'he hiraat.

## A

* akubra : tog aostralian.

## B

* baretina : boned gloan ruz ar Gatalaned

* ar bonedoù : a bep seurt bonedoù zo
** bonedoù skosat, en ho zouez:
*** **[[boned Balmoral]] **
** ar boned plat :

* Borsalino, tog aozet gant an italian Borsalino.

## C
* chapka : boned feur rus, a c'holo betek an divskouarn; ar ger rusek *chapka* a dalv *boned*; berranv: *chapotchka* ; eus ar C'habellig Ruz e vez graet *Красная Шапочка, krasnaïa chapotchka*, *chapka bihan ruz*).
* chech : doare tulban.
* chechia : doare boned 
* czapaka : pe *shapska*, *schapska*. Tog soudarded en amzer Napoleon douget gant ar c'hoaferien, kemeret diwar Poloniz.

## D
* deerstalker : anv reizh tog Sherlock Holmes, a oa da gentañ un tog da chaseal demmed (*deer* e saozneg).

## F

* fedora : anv saoznek ar borsalino.

## G
* Gouel: ar ouel a veze douget gant ar merc'hed en Europa ivez. Hiziv e anavezer dreist-holl ar gouelioù douget er broioù muzulmat.

## H
* helm: helmoù a bep seurt zo, darn anezho a zo tokarnoù
* hijab
## I
## J
## K
* kabell : gwechall unan eus anvioù boned ar vugale.
* kakochnik (pe *kokochnik*, *kokochniki* el liester): koef eured merc'hed Rusia: chomet eo an anv war tog an ilizoù. 
* kasketenn
* keffieh (pe *keffie*, eus an arabeg: كوفية, kūfīyä) , pennwisk henvoazel kouerien Palestina 
 
* kepi : anv kasketenn ar soudarded ha poliseirien c'hall en XXvet kantved.
* kippa : togig yuzev
*kurunenn: gwisket gant ar roueed hag impalaered

## L

* laong kinibang : tog bras e bambou 

## M
* mantilhenn

## N
* némès : gwisk-penn ar faraoned
* nón lá: tog eus Viet Nam

## P

* panama : togoù graet en Ecuador
* pakoul pe pakol : tog afgan e gloan, brudet gant ar jeneral Massoud.
* papakha : boned kaokazian, e maoutken.

## S
* ar salakot
* ar schako pe shako pe mirliton : tog soudarded
* ar shifazzo : koef eus Sikilia.
* ar shokker : koef eus Holland.
* ar shrimper
* ar Shtraimel : tog yuzev 

* ar sombrero, da lavarout eo *disheolier*, graet evit degas disheol ("sombra" e spagnoleg).
* ar stetson : tog ar baotred-saout stadunanat, graet gant an aotrou Stetson.

## T

* an tchador
* an tokarn, douget en arme dreist-holl, pe gant pomperien.
* an tulban
* an tutulus

### [[Tog]]où
A bep seurt togoù zo:

* an tog kembreat, douget gant ar merc'hed e Kembre gwechall
* an tog kloc'h, a veze douget gant merc'hed diouzh ar c'hiz er bloavezhioù 1920.
* an *tog safari*, pe salakot,
* an tog tirolian
* an tog tric'hornek

## U
.
* ushanka : tog rus
* uskuf

## Z
* zucchetto
Borsalino (tog)

Ar **borsalino** zo un tog feltr aozet gant an italian Giuseppe Borsalino en Alessandria e Piemonte.

Gant blev lapined pe gedon eo graet ar feltr.

## Istor
An tog kentañ a voe graet d'ar 4 a viz Ebrel 1857. 
Loreet e voe gant ar Priz Meur e Diskouezadeg Pariz e 1900, en hini Bruxelles en 1910, e Torino en 1911, e Pariz adarre en 1931.

Tog-skouer gangsterien ar bloavezhioù 1930 eo. Diwarnañ e teu anv ar film, gant Alain Delon.

Tog Indiana Jones eo ivez.

## Togoù

Meur a dog a zo anvet *borsalino*, diwar anv an oberer.
Ar fedora zo unan anezho
Euklides

**Euklides** (henc'hresianeg - *Εὐκλείδης*, Eukleides), anvet ivez **Euklides Aleksandria**, a oa ur matematikour gresian eus ar marevezh hellenadek hag a veve en Aleksandria, moarvat dindan ren Ptolemaios Iañ (323 kent J.-K. - 283 kent J.-K.). Graet e vez “Tad ar Ventoniezh” anezhañ alies. E levr *Στοιχεῖα* (*Stoikheía*, *Elfennoù*) eo an dornlevr brudetañ en istor ar matematik moarvat.

## Gwelet ivez
* Aksiom Euklides

## Liammoù diavaez

''Στοιχεῖα''
Fedora

**Fedora** a c'hell bezañ
* Fedora (anv-bihan), un anv-bihan italianek roet d'ar plac'hed, deuet da vout anv meur a oberenn;
* Fedora, un tog graet gant ar gompagnunezh Borsalino;
* Fedora, un dasparzh Linux.

## Oberennoù
* *[[Fedora (c'hoariva)|Fedora]]* , un drama skrivet gant Victorien Sardou, krouet gant Sarah Bernhardt e 1882;
* *[[Fedora (c'hoarigan)|Fedora]]*, ur c'hoarigan savet gant Umberto Giordano e 1898 diwar ar pezh;
* *[[Fedora (film)|Fedora]]*, ur film stadunanat savet gant Billy Wilder e 1978, ha Marthe Keller ha William Holden o c'hoari ennañ.
Listenn kumunioù Acre

Sed amañ listenn kumunioù stad Acre, e Brazil.

# Acrelândia
# Assis Brasil
# Brasiléia
# Bujari
# Capixaba
# Cruzeiro do Sul
# Epitaciolândia
# Feijó
# Jordão
# Mâncio Lima
# Manoel Urbano
# Marechal Thaumaturgo
# Plácido de Castro
# Porto Acre
# Porto Walter
# Rio Branco
# Rodrigues Alves
# Santa Rosa do Purus
# Sena Madureira
# Senador Guiomard
# Tarauacá
# Xapuri
Listenn kumunioù Brazil renket hervez ar Stadoù

Diwar-benn kumunioù Brazil eo ar pennad. Ur republik kevredadel eo Brazil, rannet e 27 unanenn gevredadel (26 stad hag un Distrig kevredadel ouzhpenn). 

Pep stad zo rannet e *[[município (Brazil)|municípios]]*, pe "kumunioù". 5 564 c'humun zo en holl. 

## A
* Listenn kumunioù Acre
* Listenn kumunioù Alagoas
* Listenn kumunioù Amapá (AP)
* Listenn kumunioù Amazonas (AM), Brazil

## B
* Listenn kumunioù Bahia (BA),

## C
* Listenn kumunioù Ceará

## D
* Listenn kumunioù an distrig kevredadel (DF)

## E
* Listenn kumunioù Espírito Santo (ES)

## G
* Listenn kumunioù Goias (GO)

## M
* Listenn kumunioù Maranhão (MA), Brazil
* Kumunioù Mato Grosso (MT)
* Listenn kumunioù Mato Grosso do Sul (MS), Brazil
* Kumunioù Minas Gerais (MG)

## P
* Kumunioù Pará (PA)
* Kumunioù Paraíba (PB)
* Kumunioù Paraná (PR)
* Listenn kumunioù Pernambuco
* Listenn kumunioù Piauí

## R
* Kumunioù Rio de Janeiro (RJ)
* Kumunioù Rio Grande do Norte (RN)
* Listenn kumunioù Rio Grande do Sul (RS), Brazil
* Kumunioù Rondônia (RO)
* Kumunioù Roraima (RR)

## S
* Listenn kumunioù Santa Catarina (SC)
* Listenn kumunioù São Paulo (SP)
* Listenn kumunioù Sergipe (SE)

## T
* Listenn kumunioù Tocantins (TO)

## Notennoù
*  Ensavadur Brazil an Douaroniezh hag ar Stadegoù
Listenn kumunioù Alagoas

Setu listenn kumunioù stad Alagoas e Brazil.

# Água Branca 
# Anadia 
# Arapiraca 
# Atalaia 
# Barra de Santo Antônio 
# Barra de São Miguel 
# Batalha 
# Belém 
# Belo Monte 
# Boca da Mata 
# Branquinha 
# Cacimbinhas 
# Cajueiro 
# Campestre 
# Campo Alegre 
# Campo Grande 
# Canapi 
# Capela 
# Carneiros 
# Chã Preta 
# Coité do Nóia 
# Colônia Leopoldina 
# Coqueiro Seco 
# Coruripe 
# Craíbas 
# Delmiro Gouveia 
# Dois Riachos 
# Estrela de Alagoas 
# Feira Grande 
# Feliz Deserto 
# Flexeiras 
# Girau do Ponciano 
# Ibateguara 
# Igaci 
# Igreja Nova 
# Inhapi 
# Jacaré dos Homens 
# Jacuípe 
# Japaratinga 
# Jaramataia
# Jequiá da Praia 
# Joaquim Gomes 
# Jundiá 
# Junqueiro 
# Lagoa da Canoa 
# Limoeiro de Anadia 
# Maceió
# Major Isidoro 
# Mar Vermelho 
# Maragogi 
# Maravilha 
# Marechal Deodoro 
# Maribondo 
# Mata Grande 
# Matriz de Camaragibe 
# Messias 
# Minador do Negrão 
# Monteirópolis 
# Murici 
# Novo Lino 
# Olho d'Água das Flores 
# Olho d'Água do Casado 
# Olho d'Água Grande 
# Olivença 
# Ouro Branco 
# Palestina 
# Palmeira dos Índios 
# Pão de Açúcar 
# Pariconha
# Paripueira 
# Passo de Camaragibe 
# Paulo Jacinto
# Penedo 
# Piaçabuçu 
# Pilar 
# Pindoba 
# Piranhas 
# Poço das Trincheiras 
# Porto Calvo 
# Porto de Pedras 
# Porto Real do Colégio 
# Quebrangulo 
# Rio Largo 
# Roteiro 
# Santa Luzia do Norte 
# Santana do Ipanema 
# Santana do Mundaú 
# São Brás 
# São José da Laje 
# São José da Tapera 
# São Luís do Quitunde 
# São Miguel dos Campos 
# São Miguel dos Milagres 
# São Sebastião 
# Satuba 
# Senador Rui Palmeira 
# Tanque d'Arca 
# Taquarana 
# Teotônio Vilela 
# Traipu 
# União dos Palmares 
# Viçosa
Amazonas

Amazonas zo anv meur a dachenn douar, anvet diwar-lerc'h ar stêr Amazon, e meur a vro eus Kreisteizamerika. 

## 

* Amazonas (Brazil), unan eus ar 27 stad a ya d'ober Brazil, en hanternoz ar vro

## 
* an departamant Amazonas (departamant)
* ar rannvro Amazonas (rannvro e Colombia)

## 
* ar rannvro Amazonas (rannvro e Perou), gwechall un departamant 

## 
* Amazonas (Venezuela), unan eus stadoù Venezuela.
Amazonas (Brazil)

**Amazonas** zo unan eus stadoù Brazil, e gwalarn ar vro, er rannvro Norte. Manaus eo ar gêr-benn, treuzet evel ar stad, gant ar stêr veur Amazon. Ar stad vrasañ eus Brazil a-bezh eo, hag an navet rannadur-bro er bed dre ar vent. En norzh e sko ouzh Venezuela ha Kolombia, er reter ouzh stadoù Roraima ha Pará, er su ouzh stadoù Mato Grosso ha Rondônia, er gevred ouzh stad Acre, hag er c'hornaoueg ouzh Bro-Berou. Dindan goadeg Amazonia emañ ar stad, koulz lavaret penn-da-benn, daoust ma'z eo drastus an digoadañ.

## Gwelet ivez
* Listenn kumunioù Amazonas

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel gouarnamant Amazonas
Brielloù

**Brielloù** (*Brielles* e galleg) a zo ur gumun eus reter Breizh, e Kanton Argantred-ar-Genkiz e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh

* War lez ar Sec'h emañ ar gumun.

## Anv

### Stummoù skrivet

* "**Brieles**, 1080" (Jean-Yves Le Moing; Erwan Vallerie)

### Gerdarzh

* Dauzat & Rostaing ː "sur-awalc'h diouzh hen-galleg brai*, boue*".
* Embannadurioù Flohic : "marteze diouzh anv an arc'hael Gabriel. (????????????)
* Brielloù en em gav en un draonienn, gant stankoù ha milinoù
* J-Y Le Moing, geriadurig gallaoueg ha romaneg : BRIE : marais tourbeux.

## Ardamezioù

* *en glazur, e werc'hez gant ur bugel en aour*
* Hervez Froger & Pressensé ː ket ar Werc'hez, mes santez Anastasia, ur relegenn anezhi pedet eno abaoe 1508.

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,31% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Brielles - L'église.jpg|An iliz katolik.
Brielles - Chasse de Sainte Anastasie.jpg|Ar relegouer.

* Iliz katolik *an Drinded Santel* (1859-1862).
* Arc'h-relegoù santez Anastasia.

Brielles - Monuments aux morts (2).jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Brielloù war Geobreizh

## Levrlennadur

* Embannadurioù Flohic ː *Le patrimoine des communes d'Ille-et-Vilaine*. 2000
* Michel Froger & Michel Pressensé ː *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Jean-Yves Le Moing ː *Les noms de lieux de Haute-Bretagne*. Coop Breizh. 1990

## Notennoù ha daveoù
131

884 ''Ab Urbe Condita'' = 0131 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriez roman
* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Marcus Servius Octavius Laenas Pontianus & Marcus Antonius Ruffinus
### Afrika
### Reter nesañ
### Afrika
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
* Athen : savet eo ur volz-enor en anv Hadrian
## Relijionoù
* Pab : Sant Telesphorus (131 / c. 136)
## Ganedigezhioù 131
 Pergamon : Claudius Galianus
## Marvioù 131
132

885 *Ab Urbe Condita* = 132 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Caius Iunius Serius Augurinus & Trebius Sergianus
### Afrika
### Reter-nesañ
#### Judea
* Emsavadeg ar Judevien, kaset gant Shimon bar Kokba, abalamour eo bet savet un templ da Jupiter war an templ koz Jeruzalem. 

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
### Sina
* Aozet eo ar sismograf "Houfeng Didong Yu" gant Needham Zhang Heng
## Relijionoù
* Pab : Sant Telesphorus (131 / c. 136)
## Ganedigezhioù 132
## Marvioù 132
133

886 *Ab Urbe Condita* = 133 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Marcus Antonius Hiberus & Publius Mummius Sisenna

### Afrika
### Reter-nesañ

#### Judea
Eil bloavezh brezel

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha teknikoù
## Relijionoù

* Pab : Sant Telesphorus (131 / c. 136)

## Ganedigezhioù 133

* Milano (?) : 29 Genver : Marcus Didius Julianus (impalaer da zont)

## Marvioù 133
134

887 *Ab Urbe Condita* = 134 goude J.-K.
## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrien (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.123 / 10.07.138)
* Koñsuled : Lucius Iulius Ursus Servianus III & Titus Vibius Varus
### Afrika
### Reter-nesañ
* Kappadokia : an Alaned (mêsaerien kantreerien eus gevred Rusia) a zo kaset war dreñv gant Arrianus, gouarnour roman.

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha teknikoù
## Relijionoù
* Sant Telesphorus (131 / c. 136)
## Ganedigezhioù 134
## Marvioù 134
## Levrioù talvoudus
135

888 *Ab Urbe Condita* = 135 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrien (Publius Aelius Hadrianus) 
* Koñsuled : Lucius Tutilius Lupercus Pontianus & Publius Calpurnius Atilianus
* Aelius Verus a zo kemeret evit advab gant Hadrian
### Afrika
### Reter-nesañ
Judea
* Friket eo emsavadeg Bar Kochba gant Hadrian. Adsavet eo Jeruzalem gant anv nevez *Aelia Capitolina* (Aelia, diwar anv bihan Hadrian)
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : Sant Telesphorus 
## Ganedigezhioù 135
## Marvioù 135
136

889 *Ab Urbe Condita* = 136 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Lucius Ceionius Commodus & Sextus Vet(t)ulenus Civica Pompeianus
* Lucius Ceionius Commodus Verus a zo anvet eilvab gant Hadrian
### Afrika
### Reter-nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pabed : Sant Telesphorus (125 / 136 pe 138). Sant Hyginus (136-138 ? / 140-142 ?)
## Ganedigezhioù 136
## Marvioù 136
* Sabina, gwreg impalaer Hadrian. Hep bugel.
137

890 *Ab Urbe Condita* = 137 goude J.-K.
## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrien (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138) 
* Koñsuled : Lucius Aelius Caesar II & Publius Coelius Balbinus Vibullus Pius
#### Gres
* Goude marv Tiberius Claudius Atticus Herodes, ul leve ur "*vina*" (= 100 *drachma*) evit pep bloaz a zo aotred da bep Athenad dre destamant. 
### Afrika
### Reter-nesañ
#### Judea
* Mesiaz eo anvet Bar Kochba gant Rabi Akiba
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Sant Hyginus (138 / 142 ?)
## Ganedigezhioù 137
## Marvioù 137
* Tiberius Claudius Atticus Herodes, tad Herodez (Athen)
* Penn diwezhañ ar bloaz pe penn kentañ bloaz war-lerc'h : marv  Verus-Aelius, advab Hadrian
138

891 *Ab Urbe Condita*= 138 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) adalek an 10.08.117. 
* 25 C'hwevrer : Hadrian a sav *Caesar* e niz dre nested Titus Aurelius Fulvius Antoninus Boionius Arrius. Mervel a ra Hadrian e Baïes an 10 Gouere 138, oajet a 62 bloaz.
* Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus) a zeu war e lec'h adalek an 11 Gouere 138 (> 07.03.161).
* Koñsuled : Canus Iunius Niger & Caius Pomponius Camerinus
### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Sant Hyginus (138 / 142 ?)
## Ganedigezhioù 138
## Marvioù 138
* 10.07.138 : an impalaer Hadrian
139

892 *Ab Urbe Condita* = 139 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionis Arrius Antoninus) (11.07.138 / 07.03.161).
* Koñsuled : Imp. Caeasar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius II & Caius Bruttius Praesens Lucius Fulvius Rusticus II.
### Afrika
### Reter-nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Pab : Sant Hyginus (138 - 142 ?)
## Ganedigezhioù 139
## Marvioù 139
Listenn kumunioù Amapá

N'eus nemet 16 kumun (*[[município (Brazil)|município]]* e portugaleg) e stad Amapá e Brazil.

## Ar 16 kumun
* Amapá
* Calçoene
* Cutias
* Ferreira Gomes
* Itaubal
* Laranjal do Jari
* Macapá
* Mazagão
* Oiapoque
* Pedra Branca do Amapari
* Porto Grande
* Pracuúba
* Santana
* Serra do Navio
* Tartarugalzinho
* Vitória do Jari

## Liammoù diavaez
* https://web.archive.org/web/20070824153702/http://www.transportes.gov.br/bit/estados/port/ap.htm
* http://www.ibge.gov.br/cidadesat/default2.php
* http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2006/POP_2006_DOU.pdf
Oiapoque

**Oiapoque** a zo un anv "amerindian" a c'hall bezañ

*hini Oiapoque (kêr) - ur gêr hag ur gumun eus Brazil, e stad Amapá, war an harzoù gant Bro-C'hall
*hini ar stêr Oiapoque, ar stêr a ra an harzoù gant Bro-C'hall es tad Amapá

Kar d'an anv-se eo hini 
*Saint-Georges-de-l'Oyapock - ar gumun c'hall a-dal d'ar gumun vrazilian war lez kleiz ar stêr.
Oiapoque (stêr)

An **Oiapoque** (*Oyapock*, e galleg) eo anv ar stêr a ra an harzoù etre Brazil er reter ha Gwiana (Bro-C'hall) en hanternoz, e Suamerika. 

E stad Amapá, e Brazil, emañ eien ar stêr.

Diwallet eo an harzoù gant an archerien hag al lejion c'hall. 

Abaoe 1713 ha feur-emglev Utrecht eo an Oiapoque a ra an harzoù, ar pezh a zo bet kadarnaet e 1900 gant un dredeodegezh kaset da benn gant Bro-Suis, ar pezh a oa dinac'het gant Bro-C'hall. 

## Liamm diavaez
* http://www.slate.fr/story/104896/france-reclamait-amazonie
Nova Iorque

**Nova Iorque** zo ur gêr vihan e Brazil, e stad Maranhão, e Nordeste. Dont a ra an anv eus anv portugalek kêr New York, e SUA. 

Ur gorread 976,629 km² zo d'ar gumun.
E 2004 e oa 4342 a dud enni.
4,4 a dud zo diouzh ar c'hilometrad karrezek.
Oiapoque (kêr)

**Oiapoque** zo anv ur gumun (*município*) hag ur gêr e stad Amapá e Brazil, war lez dehou ar stêr Oiapoque, a ra an harzoù gant Gwiana.

Brudet eo kêr gant an divroerien evel unan eus dorioù Frañs hag Europa. 


Amapa Municip Oiapoque.svg|Tachenn kumun Oyapoque
Oiapoque1.jpg|Ur gwel eus Oiapoque
Stredell

**Stredell** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Gwerc'h-Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
<gallery>
Étrelles - Rue Julien Caillel - 20111029 (1a).jpg|Ar vourc'h.
</gallery>
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Dauzat & Rostaing (1978) : a gas da Estrée, eus al latin ''strata'' = straed. 

* Jean-Yves Le Moing (1990), heuliet gant Erwan Vallerie (1995) : **Staellae**, XIvt; **Estraeilles*', XIIvt

== Ardamezioù ==
"*en gul, e zaou alc'hwez lamellet en aour, ur c'hleze peuliet en argant, dornellek en aour, beg ouzh kab, balirant; e gab en erminoù*"

== Istor ==
===  ===
<gallery>
Étrelles (35) Église Vitrail 29.JPG|Gwerenn-livet en iliz katolik: lazhadeg 1589. 
</gallery>
* E [[1589]] e voe c'hwezhet an tan er vourc'h gant 2 500 hugunod renet gant La Courtdavon, gouarnour [[Gwitreg]]. Mervel a reas 101 annezad hag ar person katolik.
===  ===
<gallery>
Étrelles (35) Église Vitrail 21.JPG|An iliz katolik a-gent.
Plaque etrelles.jpg|Plakenn.
</gallery>
* Distrujet e voe an iliz katolik gant an tan e 1891.
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 68 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,77% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; pemp anezhe varvas e [[Belgia]] d’an 22 a viz Eost 1914:
* unan en [[Ethe]], husard e oa er [[14vet Rujumant Husarded (lu gall)|14vet Rujumant Husarded]],
* ar re all e [[Virton]], unan a oa er [[1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel]], daou a oa er [[124vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|124vet Rujumant Troadegiezh]]  hag unan eus ar [[130vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|130vet Rujumant Troadegiezh]] .
==== [[Reter-Nesañ]] ====  
* Ur soudard eus an [[18vet RT]] a varvas p’edo prizoniad e miz Mae 1920 en [[Ourfa]] e [[Kilikia]].
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas c’hwec’h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel. 
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Daou vilour eus ar gumun a varvas, unan e miz Genver 1958, e Carnot, egile e miz Mae 1958 e Bahaia e Ponteba e departamant [[Orléansville]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol'', 1892-1901, treset gant an ti-savour Arthur Regnault.
* Monumant ar re varv er chapel drek d'ar maerdi, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv   en iliz katolik, luc’hskeudennoù
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

* Arthur de La Borderie (1827-1901), istorour.

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
## Notennoù ha daveoù
Gen (kumun)

**Gen** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Argantred-ar-Genkiz e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
* War lez ar Sec'h emañ ar gumun.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 57 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,98% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; unan anezhe a varvas en Emgann Rossignol e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel e oa.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Gennes-sur-Seiche_(35)_Église_1.jpg|An iliz katolik.
Gennes-La_Motte.jpeg|Ar c'hastell.

* Iliz katolik *Sant Sulpicius*, -, adkempennet en  gant Arthur Regnault. 
* Kastell *La Motte*, --.
* Monumant ar re varv e-kreiz ar vered, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù  ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Ar Perzh

**Ar Perzh** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwerc'h e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
Eieniñ a ra ar Sec'h er Perzh.

## Anv

* Erwan Vallerie ː **Pertum**, XIvet; **Pertrum**, XIIvet

**Gerdarzh**

## Ardamezioù

* Froger & Pressensé ː *En argant e groaz patriarkel en glazur, melionek, argazeliek.* Ardamezioù ar prioldi, eus abati St-Jouin de Marnes (XIvet) 
* diforc'h ez eus gant hini roet amañ ː *en argant e groaz patriarkel pe kroaz Loren en glazur*

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 69 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,97 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, tri anezhe a oa tud nann-soudard.
* D'an 8 a viz Gouere 1944 e kouezhas ur c'harr-nij *[[Douglas A-20 Havoc|Boston III]]* marilhet BZ262 ha kodet RH-O eus ar *88th Squadron [[Royal Air Force]] Volunteer Reserve* eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet e "La Foucaudière" er Perzh gant pevar nijour en e vourzh; lazhet e voent holl, douaret int e bered ar gumun.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: ur milour a varvas e miz Even 1959.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le Pertre (35) Église Saint-Martin-de-Vertou - Extérieur - 01.jpg|An iliz katolik.
Le Pertre (35) Monument aux morts.jpg|Monumant ar re varv.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Tour-iliz ar Perzh eo an hini uhelañ e Breizh (etre 83 ha 86 m).
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost. E 1923 e voe savet.
* Plakennoù  ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Aljeria) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn nijourion ar C'hommonwealth, luc’hskeudennoù.
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Karrnijourion e oant holl. Marvet int d'an 8 a viz Gouere 1944 pa gouezhas o c'harr-nij (*[[Douglas A-20 Havoc|Boston III BZ262]]*, marilhet *RH-O*) e *La Foucaudière*, e kumun ar Perzh, e-pad an Eil Brezel Bed.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1911

### Gwechall
* E 1761 e oa war-dro 3 000 a dud o chom er barrez.
## Melestradurezh
## Tud
* Jacques François, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1728
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn web ar gumun
*  ar Perzh war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Sant-Jermen-ar-Bineg

**Sant-Jermen-ar-Bineg** (**) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Argantred-ar-Genkiz e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 37 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,71% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Lazhet e voe ur prizoniad brezel gant ur vombezadeg e Dortmund (Alamagn) d'ar 17 a viz Mae 1943.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou soudard er Vietnam.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Germain-du-Pinel (35) Église 02.JPG|Diavaez an iliz katolik.
Saint-Germain-du-Pinel (35) Église 03.JPG|Diabarzh.

* Iliz katolik *Sant Jermen*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha Brezel Indez-Sina) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  Sant-Jermen-ar-Bineg war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Tourc'heg

1900_Torce.tif|Ar vourc'h tro 1900.
 
**Tourc'heg** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Argantred-ar-Genkiz]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie heuliañ Jean-Yves Le Moing ː **Torceio*', 1093;

== Ardamezioù ==

* *Palefarzhet etre sabel hag argant, e leon kudennek an eil en egile*

Ar palefarzhet a zo familh Sévigné; al leon a zo familh Nétumières

Aozerː M. Masclet.

Kuzul ar Gumun ː 25 Meurzh 1994

== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 32 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,01% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pevar anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 e [[Belgia]]: 
** ur soudard eus ar [[1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel]] en [[Emgann Rossignol]],
** e [[Virton]], daou soudard eus ar [[124vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|124vet Rujumant Troadegiezh]] ha Célestin Jamier eus ar [[130vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|130vet Rujumant Troadegiezh]], e vreur Jean a varvas e 1915 hag e vreur François e 1916.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, unan anezhe a oa un den nann-soudard, mervel a reas e [[1944]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Château des Tesnières.jpg
1815 manoir des Tesnieres.jpg
1875 Tesnieres.jpg
1903 Tesnieres.jpg
</gallery>
* Kastell Les Tesnières.
<gallery>
Torcé (35) Église 01.jpg
Torcé (35) Église 02.JPG
Torcé (35) Église 03.JPG|
Torcé (35) Église 04.JPG|
Torcé (35) Église 05.JPG|
Torcé (35) Église 06.JPG|
Torcé (35) église St Médard 3.jpg|
Torcé (35) église St Médard 6.jpg|
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Marzh*.
<gallery>
Torcé (35) Chapelle Saint-Roch 02.jpg|Ar chapel.
</gallery>
* Chapel *Sant Rok*.
<gallery>
Torcé (35) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.
</gallery>
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù. E [[1932]] e voe savet.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.

== Emdroadur ar boblañs ==
 	 	 	 	

== Melestradurezh ==
== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===


== Gevelliñ ==
== Liammoù diavaez ==

* [http://www.mairie-torce.fr/ Lec'hienn web ar gumun]

== Levrlennadur ==

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Gwerial

**Gwerial** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Argantred-ar-Genkiz e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 35 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,47% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas e Virton e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, er 130vet Rujumant Troadegiezh e oa. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Tri den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Vergéal (35) Église 02.JPG|An iliz katolik.
Vergéal (35) Monument aux morts.JPG|Ar monumant.

* Iliz katolik *Intron-Varia ar Weledigezh*, -.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Domalan

**Domalan** (e galleg: **) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Argantred-ar-Genkiz e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
* War lez ar Sec'h emañ ar gumun.
## Anv
## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 108 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,67% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Veulen*.

Guerre 14 copie.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù
* Plakenn  ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

Monument Leclerc Domalain.jpg|Monumant Leclerc.

* Tremen a reas ar Jeneral Leclerc e Domalan d'ar 7 a viz Eost 1944.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh

## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Levrennadur
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun

## Notennoù ha daveoù
Begerel

**Begerel** (*Bécherel* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Begerel eo.
## Douaroniezh
## Anv
## Ardamezioù
"*En gul, e groaz eoriek en argant, karget gant pemp brizhenn erminig en sabel*"

Ardamezioù kozh familh a Zinan; Jaffrez a Vegerel e gemeras perzh ouzh aloubadeg Bro-Saoz gant Gwilherm a Normandi, ha goude se ouzh kroazadegoù e 1096.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: nac'het e voe al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person.

### kantved
#### [[Brezel-bed kentañ]]
*  Mervel a reas 25 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,15% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ur soudard ag ar gumun abalamour d'ar brezel e Rozières-sur-Crise en Aisne (Bro-C'hall) d'an 8 a viz Even 1940. 
* Dieubet e voe Begerel d'an 2 a viz Eost 1944 gant "Combat Command A" ar *6th Armored Division* eus lu SUA.

#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: daou vilour a varvas er Vietnam. 

## Monumantoù ha traoù heverk

Bécherel donjon.jpg|An tour-meur kozh.
Bécherel église.jpg|An iliz katolik.
35190 Bécherel, France - panoramio.jpg|Ti ar gouarnour.
Bécherel Hostellerie de l'Écu de Laval.jpg|An ostaliri .

* An tour-meur kozh.
* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Ti ar gouarnour.
* Ostaliri Skoed Laval.
*  Monumant ar re varv.
## Dezougen

Le_Marchand_69_-_BECHEREL_-_La_Gare_du_Tramway.JPG

* Ar porzh tramgar.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

* Eugène Marquis (1879-1963), mezeg arbennik war ar c'hrign-bev, ganet e Begerel ; gantañ eo bet krouet e 1923 ar greizenn krign-bev en ospital Pontchaillou e Roazhon..
* Jaffrez a Vegerel.

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Kerdreg

**Kerdreg ** a zo ur gumun eus Breizh e departamant an Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Cardroc**, XIIIvet; **Cardreuc**, XVIvet;
## Ardamezioù
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Eveillard e anv, hag an holl veleion.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 39 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.l.e. 5,35% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 en Emgann Virton e Belgia, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 7,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Cardroc_(35)_Église_01.jpg
Cardroc (35) Église Intérieur 26.jpg
Cardroc (35) Église Intérieur 04.jpg

* Iliz katolik *An Teir Mari* (*Sentezed Maria ar Mor*), -, bet kempennet gant an ti-savour Arthur Regnault e 1892.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik.
* Plakenn en iliz katolik (1914-1918).

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Levrlennadur

* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Chapel-ar-Galc'hed

**Chapel-ar-Galc'hed** (**' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Menezalban]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː **Capella de Calceia**, 1202; **Capella Calciata*', 1220 1442

== Ardamezioù ==
== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Le Pelletier e anv.
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 54 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,22% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Lazhet e voe ur  milour eus ar gumun d’an [[11 a viz Meurzh]]  [[1962]] en [[Orléansville]] (departamant [[Orléansville]]).

== Brezhoneg ==
* 3,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
La Chapelle-Chaussée château.jpg|Kastell Chapel-ar-Galc'hed.
</gallery>
* Ar c'hastell, monumant istorel, enskrivet e 1966. Er [[XVIvet kantved]] e oa bet savet.
<gallery>
La Chapelle-Chaussée église.jpg
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv e-tal ar maerdi, luc’hskeudennoù.

== Emdroadur ar boblañs ==


== Melestradurezh ==






== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===

== Liammoù diavaez ==

* [https://web.archive.org/web/20200319212544/https://www.lachapellechaussee.com/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
*  [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35058 Chapel-ar-Galc'hed e Geobreizh]
== Levrlennadur ==

* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù