Jacques Tardi

**Jacques Tardi** (30 a viz Eost 1946, Valence) a zo un tresour hag un aozer bannoù-treset gall. Dimezet eo gant ar ganerez Dominique Grange. Priz meur gouel bannoù-treset Angoulême en deus bet e 1985. Ma’z eo brudet e bed ar bannoù-treset e vez lennet e oberennoù gant tud ha desket dreist-holl.

## E vuhez
Goude bezañ bet ganet e Valence, en deus bevet gant e dad e Kassel goude an eil brezel-bed. E dad a roas e zilez eus an arme peogwir ne felle ket dezhañ mont da vrezeliñ e Indosina. Degemeret eo bet Tardi e skol arzoù-kaer Lyon da 16 vloaz, ha goude-se e skol vroadel uhel an arzoù-kinklañ e Pariz. E vannoù-treset kentaña zo bet embannet er gelaouenn Pilote e 1969. E albom kentañ, *Rumeur sur le Rouergue* e ditl (senario gant Pierre Christin) , a zo bet ragembannet er memes kelaouenn e 1971. 
Sed aze perzhioù pennañ bed Tardi : fabourzioù Pariz, bed an anarkourien, un nebeud euzhviled, ar soudarder hag ar brezel, hag ar vizer : displeg da vat eo ar pezh a grou.
Anavezet eo evit al labour en deus kaset da benn diwar-benn ar brezel-bed kentañ (*C'était la guerre des tranchées*), ha dreist-holl diwar-benn ar soudarded a voe fuzuilhet. Dav eo gouzout ivez voe gazet e dad-kozh e-pad ar brezel-se. Labouret en deus war destennoù skrivet gant skrivagnerien liesseurt evel Louis-Ferdinand Céline, Daniel Pennac, Jean Vautrin pe c’hoazh Léo Malet.
Evit a sell ouzh e zoare da dresañ e c’hall bezañ tost ouzh al linenn sklaer (Hergé) met ral eo kavout harozed en e oberennoù. Nann-harozed a vez kavet kentoc’h : an tudennoù ijinet gantañ a c’houzañv red an darvoudoù, ha peurliesañ ne deunt ket a-benn da dapout ket krog warno.

## E oberenn
## Bannoù-treset
* *Adieu Brindavoine* ha *La fleur au fusil* (Casterman, 1974)
* *Le Démon des glaces* (Casterman, 1974)
* *La Véritable Histoire du soldat inconnu* (Futuropolis, 1974) Klokaet : *La véritable histoire du soldat inconnu/La bascule à Charlot* (Futuropolis, 2005)
* *Mouh Mouh* (Peperland, 1979)
* *Déprime* (Futuropolis, 1981)
* *Le Trou d'obus* (Imagerie Pellerin, 1984)
* *Mine de plomb, Chiures de gommes* (Futuropolis, 1985)
* *Tardi en banlieue* (Casterman, 1990)
* *Jeux pour mourir* (diwar romant Géo-Charles Véran) (Casterman, 1992)
* *C'était la guerre des tranchées* (Casterman, 1993)
* *Les Aventures extraordinaires d'Adèle Blanc-Sec* (Casterman, 1976-1998)
*# *Adèle et la Bête* (1976)
*# *Le Démon de la tour Eiffel* (1976)
*# *Le Savant fou* (1977)
*# *Momies en folies* (1978)
*# *Le Secret de la salamandre* (1981)
*# *Le Noyé à deux têtes* (1985)
*# *Tous des monstres !* (1994)
*# *Le Mystère des profondeurs* (1998)
*# *Le labyrinthe infernal* (da gentañ er gelaouenn *L'Étrangleur* adalek miz Gwengolo 2007)
* *[[Nestor Burma]]*, diwar romantoù Léo Malet (Casterman, 1982-2000)
*# *Brouillard au pont de Tolbiac* (Casterman, 1982)
*# *120, rue de la Gare* (Casterman, 1988)
*# *Une gueule de bois en plomb* (Casterman, 1990)
*# *Casse-pipe à la Nation* (Casterman, 1996)
*# *M'as-tu vu en cadavre ?* (Casterman, 2000)
*# *La nuit de Saint-Germain des près* (tresadennoù Moynot, Casterman, 2006)
*# *Le soleil nait derrière le Louvre* (tresadennoù Moynot, Casterman, 2007)
* *Carnet* (L'Association, 2001)
* *Le Cri du peuple*, diwar romant Jean Vautrin (Casterman, 2001-2004)
*# *Les Canons du 18 mars* (2001)
*# *L'Espoir assassiné* (2002)
*# *Les Heures sanglantes* (2003)
*# *Le Testament des ruines* (2004)
* *Le petit bleu de la côte Ouest* diwar romant Jean-Patrick Manchette (Casterman, 2005)
* *[[Le secret de l'étrangleur]]* diwar romant Pierre Siniac (Casterman, 2006)

#### Tresadennoù
* *Rumeur sur le Rouergue* (senario Pierre Christin) (Gallimard, 1976) 
* *Polonius* (senario Picaret) (Futuropolis, 1977)
* *Griffu* (senario Jean-Patrick Manchette) (Square, Dargaud, Casterman, 1978)
* *[[Ici Même]]* (senario Jean-Claude Forest) (Casterman, 1979)
* *Tueur de cafards* (senario Benjamin Legrand) (Casterman, 1984)
* *Grange bleue* (senario Dominique Grange) (Futuropolis, 1985)
* *le Sens de la houppelande* (senario Daniel Pennac) (Futuropolis, 1991)
* *Un strapontin pour deux* (senario Michel Boujut) (Casterman, 1995)
* *Presque tout Tardi* (senario Olivier Maltret) (Sapristi, 1996)
* *Tardi par la fenêtre* (senario Michel Boujut) (Christian Desbois, 1996)
* *L'Évasion du cheval gris* (senario Verrien) (Sapristi, 1996)
* *Sodome et Virginie* (senario Daniel Prévost) (Denoël, 1996)
* *Le Der des Ders* (senario Didier Daeninckx) (Casterman, 1997)
* *Varlot soldat* (senario Didier Daeninckx) (L'Association, 1999)
* *Kosovo, traces de guerre, lignes de paix*, niverenn ispisial bachi-bouzouk, Even-Gouere 1999, p.&nbsp;43 (tresadenn gant Tardi)
* *[[La Débauche]]* (senario Daniel Pennac) (Futuropolis, 2000)

#### Senario
* *Le Voyage d'Alphonse* (tresadennoù Antoine Leconte) (Duculot, 2003)

### Skeudennaouiñ
**Skeudennoù romantoù :**
* Orson Welles, *La toison d'or*, Futuropolis, 1984
* Céline, *[[Voyage au bout de la nuit]]*, Futuropolis, 1988; 2006
* Céline, *[[Casse-pipe]]*, Futuropolis, 1989; 2007
* Céline, *[[Mort à crédit]]*, Futuropolis, 1991
* Jules Verne, *Un Prêtre en 1839*, Le Cherche-Midi, 1992
* Jules Verne, *San Carlos*, Le Cherche-Midi, 1993

**Katalogoù :**
* L. Albaret, J. Tardi, *Guerre et poste. L'extraordinaire quotidien des Français en temps de guerre*, katalog diskouezadeg mirdi ar Post, Casterman, 2007

### Romantoù
* *Rue des Rebuts*, Alain Beaulet, 1990
* *Au bonheur des ogres*, Daniel Pennac, 1985

## Liammoù diavaez
* Tardi war lec'hienn Casterman 
* Adeleblancsec.org Ul lec'hienn gouestlet da Adele Blanc-Sec (e saozneg)