Lezenn Ohm

Al **lezenn Ohm** a zo ul lezenn fizik diwar benn an tredan.

## Sell makroskopek

### E [[tredan eeun]]

E bonnoù ur c'huzumer rezistañs **R**(e ohm), an difoc'h a botañsieloù pe ar voltadur **U** (e volt) a zo kenfeurel d'ar fonnder **I** (e amper) o treuziñ anezhañ.

:U = R.I \,

Eus alese e c'heller skrivañ:

*  I= \frac U R 

*  R= \frac U I 

Roet e vez ar rezistañs e ohm (arouez : Ω).

Dougen a ra al lezenn-mañ anv Georg Ohm. Labouret en doa eñ war emzalc'h ar c'honduktaerien metalek. Mont a ra mat al lezenn en-dro gant ar c'honduktaerioù metalek termostatet, da lavaret eo miret d'an hevelep temperadur. Pa gemm an temperadur e kemm talvoud ar rezistañs en un doare diaes pe ziaesoc'h : degas a ra ezhomm termoù evit reizhañ an disoc'h. Dre emglev e talc'heer al lezenn, degaset a vez an termoù reizhañ e talvoud rezistañs ar c'honduktaer (kemmet e vez talvoud ar rezistañs). 
 
### E [[tredan alternus]]

Holleket eo al lezenn a-us pa vez tredanoù sinuzoidel dre implij notadurioù kompleksel (gant an niver i, i² o vezañ kevatal da -1).

Skrivet e vez neuze:

:\underline{U}=\underline{Z}.\underline{I}

\underline{Z}.\, a zo *impedañs*kompleksel an dipol, galloud a ra bezañ savet diwar dipoloù a-eeun (rezistañs, kondensader hag induktañs).

## Sell lec'hel (mesoskopek)

### Lavariad lezenn Ohm lec'hel

Eus ur sell lec'hel, lezenn Ohm a lavar ez eo distag fiñvisted an dougerien kargoù eus ||\vec{E}||.

Ma notenner μ fiñvusted an dougerien kargoù, tu 'zo neuze da notenniñ \vec{v}=\pm \mu\vec{E} (durc'hadur ar fiñv o vezañ termenet gant sin an dougerien). An douester tredan staget dezhañ \vec{j} stag ouzh un douester dougerien n a dalv :

\vec{j}=qn\vec{v}=qn\mu\vec{E}, q o vezañ karg an douger (talvoud absolut |q|).
Notennet e vez σ = qnμ, konduktivelezh tredanel ar materi (evit ur rummad dougerien hepken)
Skrivet e vez neuze lezenn lec'hel Ohm evit un doare dougerien hepken:

\vec{j}=\sigma \vec{E}.

Ma vez meur a zoare dougerien, an elektronoù hag an toulloù er semikonductor da skouer, e teu an douester tredan da vezañ

\vec{j}= \sum_k n_k q_k \vec{v}_k,

gant \vec{v}_k=\mu_k \vec{E},

neuze \vec{j}= \left [\sum_k n_k q_k \mu_k \right ] \vec{E}.

Par eo neuze ar gonduktivelezh hollek da: 

\sigma = \sum_k n_k q_k \mu_k.

*gwelet ivez [[Lezenn Nernst-Einstein]].*

### Liamm gant al lezenn Ohm makroskopek, termenadur ar rezistañs

Kemeromp ur tamm konduktaer eus ur poent A d'ur poent B, hag a skej S. An difoc'h a botañsiel a dalv neuze:

V_A-V_B = \int_{A}^{B} \vec{E}.d\vec{l}

Hag ar fonnder:

i=\int \int_S \vec{j}.d\vec{S} = \int \int_S \sigma \vec{E}.d\vec{S} = \sigma \int \int_S \vec{E}.d\vec{S}

Liesaomp an difoc'h potañsiel dre un digemm V_A-V_B an doareoù er bevennoù a chom digemm kement hag al linennoù park de \vec{E}, ar gevatalenn \int \int_S \vec{E}.d\vec{S} a zo liesaet dre ar memes digemm, an disoc'h a zo:

\frac{V_A-V_B}{i} a zo dizlac'h eus an digemm-mañ, un "digemm" eo (stag eo memestra ouzh un nebeud parametroù, 'vel an temperadur) anvet **[[rezistañs tredanel]]** notennet R.

R=\frac{V_A-V_B}{i}=\frac{\int_{A}^{B} \vec{E}.d\vec{l}}{\sigma \int \int_S \vec{E}.d\vec{S}}

Gallout a raer jediñ rezistañs geometriezhioù disheñvel danvezioù.

## Liammoù diavaez
*  Poelladennoù war lezenn d'Ohm