Rubidiom

Un elfenn gimiek eo ar **rubidiom** ; **Rb** eo e arouez kimiek, **37** e niver atomek ha **85,468** e dolz atomek. Ur metal alkaliek eo ar rubidiom, evel holl elfennoù ar strollad 1 war-bouez an hidrogen (a zo un nann-metal). 

Ur metal blot liv an arc'hant hag a deuz pa vez tommoc'h eget 39.3 ° C eo ar rubidiom.
Puilhoc'h eget ar c'houevr pe ar plom eo ar rubidiom en douar, hogen nebeut-tre a vez kenderc'het peogwir ne vez mui implijet er greanterezh; gant ar c'heziom, e amezeg er strollad 1, eo bet erlerc'hiet, petra bennak ma kaver 30 gwezh muioc'h a rubidiom eget a geziom. Etre 2 ha 4 zonennad rubidiom a vez kenderc'het bep bloaz er bed a-bezh, e Kanada, Namibia ha Zambia ; ne vez mui kenderc'het e Stadoù-Unanet Amerika.
## Istor
E 1861 e voe kavet ar rubidiom gant daou Alaman, ar c'himiour Robert Bunsen hag ar fizikour Gustav Kirchhof, a-drugarez d'ar skalfadseller o devoe ijinet er bloaz kent. Peogwir e weljont linennoù ruz-flamm er skalfad bet taolet gant an elfenn nevez en o anvjont *rubidiom*, diwar al latin *rubidus*, "ruz teñval".
## Perzhioù
Ur metal blot-tre eo ar rubidiom, pa deuz e 39,3 °C hepken ; *orjalennus* eo pa vez yenoc'h (bez' e c'haller e astenn hep na dorrfe).
### Kimiek
* Deviñ a ra ar rubidiom pa vez lakaet en aer, ha lakaat a ra an dour da darzhañ en ur entanañ an hidrogen a vez dieubet.
* Taer ivez eo e zazgwered ouzh an oksiderioù hag an halogenoù. Dre-se e vez kemeret diarbennoù strizh a-fed pakañ rubidiom evit e dreuzdougen : 100 g a rank bezañ klozet en ur voest dir siellet.
* Un trelusker eo ar rubidiom.
### Izotopoù
Daou izotop a gaver en natur, **<sup>85</sup>Rb** (72,2 %) ha **<sup>87</sup>Rb** (27,8 %). Skinoberiek eo **<sup>87</sup>Rb** un disterig, gant un hanter-vuhez a 48,8 a viliardoù a vloavezhioù — etre 30 ha 110 devezh zo rekis evit ma c'hallfe louc'henniñ ur blakenn-luc'hskeudenniñ.
Izotopoù eus ar rubidiom zo bet aozet gant mab-den, 24 anezho, gant un hanter-vuhez a zo berroc'h eget 3 miz ; didalvez eo an darn vrasañ eus izotopoù danzeek ar rubidiom, abalamour ma 'z int re skinoberiek.

## Arver
Ken heñvel eo ar rubidiom ouzh ar c'heziom ma vezont arveret kevret pe an eil e-lec'h egile. Kesiom zo aesoc'h da dapout, met lod kefridioù ne c'hallont bezañ sevenet nemet gant rubidiom, evel gwer arbennik (neudennoù luc'hek ha binvioù da welet en deñvalijenn).
* Peogwir ez eo ar rubidiom gouest da ezteuler gouloù e vez implijet evit fardañ kelligoù luc'hdredanel, en ardivinkoù da zinoiñ ar skinoù.
* Meur a zoare zo da arverañ ar rubidiom er vezegiezh :
: • luc'hskeudenniñ dre skinoù ;
: • disrannañ ar viruzoù diouzh an TDN hag an TRN
: • termeniñ red ar gwad en ur c'horf 
: • fardañ louzoù sioulaus ha louzoù kouskus.

## Notennoù


## Daveennoù
* ''American Chemical Society''  Liamm oberiant 25 DU 12
* AN NOALLEG Yann-Baol, *Geriadur ar Gimiezh*, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
* AN NOALLEG Yann-Baol, *Geriadur ar Fizik*, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
* *Annales de chimie et de physique*, Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''  Liamm oberiant 26 HER 12
* *Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)* ''Pure an Applied Chemistry''  Liamm oberiant 26 HER 12
* *Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements* ''National Institute of Standards and Technology''  Liamm oberiant 18 HER 12
* ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''  Liamm oberiant 26 HER 12
* CONSIDINE Glenn D., *Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry*, Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 
* DEPOVERE Paul, *La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers*, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 
* EMSLEY John, *Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements*, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 
* *Geriadur brezhoneg* An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
* ÉTIENNE Guy, *Geriadur ar Stlenneg*, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
* HOLDEN Norman, *History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers*, New York, 2001 ''Brookhaven National Laboratory''  Liamm oberiant 26 HER 12
* ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''  Liamm oberiant 26 HER 12
* ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''  Liamm oberiant 25 DU 2012
* LIDE David R., *CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition*, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 
* ''National Nuclear Data Center''  Liamm oberiant 09 KZU 12
* ''Royal Society of Chemistry''  Liamm oberiant 03 KZU 2012
* STWERTKA Albert, *A Guide to the Elements*, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 
* ''Webelements''  Liamm oberiant 26 HER 2012