open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joe Brown’s pike

**Joe Brown’s pike** (brezhoneg: *Goaf John Brown*) a veze graet eus ur goaf evel ar re implijet e-pad an Henamzer, met a zo bet implijet gant soudarded lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Ar mennozh a oa bet kavet gant ar gouarnour John Brown eus Georgia, alese anv an arm-se.

## Istor
E 1862, gouarnour Georgia, Joe Brown en devoa goulennet ouzh goved e stad sevel war-dro 10 000 goaf evit armañ e soudarded. Pal pennañ ar gouarnour a oa dont a-benn da reiñ ur goaf da bep paotr eus e Stad, dre ma vanke fuzuilhoù.

## Implij
An implij raksoñjet gant ar gouarnour Joe Brown ne oa ket ur vogeriad goafoù douget gant e soudarded evel e mare an Henamzer. Ar soñj a oa un implij evel arm-dorn a-dost dre ma rofe muioc'h a bellder d'an implij evit na oa gant ar baionetezoù. Hervez e selloù en devoa komprenet ne c'hellfe ket ar Stadoù Kengevreet trec'hiñ gant doareoù reizh ar brezel. Soñj ar gouarnour a oa lakaat padout ar brezel ar pellañ ar gwellañ evit ma vefe rediet an Unaniezh da baouez gant ar brezel ha da reiñ e zieubidigezh d'ar Su. Ur wech deuet an Union Army e tiriadoù ar Su e vefe taget gant an holl dud a c'helle stourm ha neuze dre heug ha kolloù ramzel e c'houlennfe un arsav-brezel daoust dezho bezañ niverusoc'h ha kalz galloudusoc'h e-keñver armoù.

## Un taol kleze en dour
E-pad ar c'hentañ brezel greantel gant armoù a c'helle tizhout an dud betek meur a gilometr e seblante iskis da vat gwelet tud armet gant armoù eus an Henamzer. 7099 eus ar goafoù-se a voe savet e-pad ar brezel met hini ebet ne voe implijet war un dachenn emgann.

Ur brouenn eo hiziv-an-deiz eus ar spered derc'hel betek penn a oa gant tud ar Su er brezel diabarzh.

## Liammoù diavez
*  Goaferien ar c'hengevread
## Notennoù ha daveennoù
Fable III

**Fable III** zo ur c'hoari video doare RPG en ur bed digor, savet gant ar studio Lionhead Studios hag embannet gant Microsoft Game Studios war Xbox 360 ha Microsoft Windows. Fable III
a zo trede lodenn an heuliad c'hoarioù video Fable. An istor a ro tro d'ar c'hoarier da vezañ an dudenn bennañ o stourm evit pilañ Roue Albion (breur an haroz) o sevel ur c'hengevread evit kaout harp er reveulzi. Goude un emsavadeg trec'hus, an haroz a vez lakaet da roue ha fiziet e vez dezhañ difennerezh rouantelezh Albion a-enep un euzhvil.

Er c'hoari e vez adkavet mouezhioù aktourien brudet evel Ben Kingsley (Sabine), Stephen Fry (Reaver), Simon Pegg (Ben Finn), Naomie Harris (Page), Michael Fassbender (Logan), Zoë Wanamaker (Theresa), Bernard Hill (Sir Walter Beck), Nicholas Hoult (Elliot), John Cleese (Jasper), Kellie Bright (Harozez Brightwall), ha Louis Tamone (Harroz Brightwall).

Embannet e oa bet ar c'hoari d'an 29 a viz Here 2010 war Xbox 360 ha d'an 20 aviz Mae 2011 war urzhiataer dre ar savennoù Games for Windows ha Steam. En doare sevenet evit an urzhiataer e adkaver ur stumm diaester ouzhpenn (Hardcore mode) ha nevezintioù 3-ment na voe ket embannet war an doare Xbox 360.
Xbox 360

An **Xbox 360** zo ul letrin c'hoari evit an ti savet gant Microsoft. Bez eo warlerc'hiad an Xbox diazez, an eil letrin eo d'an heuliad Xbox. An Xbox 360 a oa bet o keveziñ gant hini Sony ar PlayStation 3 hag hini Nintendo ar Wii da geñver letrinoù seizhvet remziad. An Xbox 360 a voe diskouezhet dre un doare ofisiel war ar chadenn skinwel MTV d'an 12 a viz Mae 2005. Diwezatoc'h e voe roet munudoù teknikel, ha keloù war an embann evit ar c'hoarierien e-pad an Electronic Entertainment Expo (E3).
Fable (heuliad c'hoarioù video)

**Fable** zo anv un heuliad c'hoarioù video doare RPG embannet war Xbox, Microsoft Windows, OS X, Xbox 360 hag Xbox One. An heuliad a oa bet sevenet gant Lionhead Studios betek ma vefe serret ar studio e 2016, an embannadur d'an heuliad a oa gant Microsoft Studios.
## Listenn ar c'hoarioù en heuliad
Pentre Bychan

**Pentre Bychan** zo ur gêriadenn e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ etre Rhostyllen ha Johnstown.

Ur maner bras a oa eno gwechall hag a oa d'an tiegezh Tegin, ha d'an tiegezh Meredidd goude, etre 1620 ha 1802. Unan nevez a voe savet e 1823, hag a voe diskaret e 1963. En e lec'h e voe savet krematoriom Wrecsam. Ul lodenn eus Kleuz Offa zo en e gichen.
Ponciau

**Ponciau** zo ur gêriadenn e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. E kumuniezh Rhosllannerchrugog emañ.

Kresket eo ar gêriadenn abalamour da labour ar mengleuzioù glaou er c'hornad, ha da labour an houarn ivez. Ur skol kentañ derez zo ha meur a chapel, savet gant brikennoù Rhiwabon.

Ul lodenn eus Kleuz Offa zo e-kichen ar gêriadenn. Bevennet eo en hanternoz gant ar stêr Clywedog.
Napothera

***Napothera*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1842 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Napothera albostriata]]*,
* *[[Napothera danjoui]]*
** *N. d. *'danjoui*** ha ''parvirostris'',
* ''[[Napothera epilepidota]]'',
** ''N. e. amyae'', ''bakeri'', ''clara'', ''davisoni'', ''delacouri'', ''diluta'', ***epilepidota**', *exsul*, *granti*, *guttaticollis*, *hainana*, *laotiana*, *lucilleae* ha *roberti*,
* *[[Napothera malacoptila]]*,
* *[[Napothera naungmungensis]]*,
* *[[Napothera pasquieri]]*.
C'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Dilec'hiet eo bet ar spesadoù kozh *N. brevicaudata*, *crassa*, *crispifrons* ha *rufipectus* er genad *[[Gypsophila (genad)|Gypsophila]]*.Renket e veze ar spesadoù *N. danjoui*, *naungmungensis* er genad *[[Jabouilleia]]* ha *N. albostriata*, *malacoptila*, *pasquieri* er genad *[[Rimator]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Brynrefail (Mon)

**Brynrefail** zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Moelfre, e biz kontelezh Enez Mon, e Kembre. Emañ hanter-hent etre Amlwch ha Benllech.

Emañ ar gêriadenn e-kichen Traeth Dulas ha Traeth Llugwy, ha kalz a douristed a vez er c'hornad, ha kalz tachennoù karavanennoù. Eus an  eo an iliz.
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv en Aodoù-an-Arvor

Setu amañ un daolenn hag a ziskouez **niver an dud marvet abalamour d'ar [[Brezel-bed kentañ]] hervez [[monumant ar re varv|monumantoù ar re varv]] en [[Aodoù-an-Arvor]]** (Breizh).

## Notennoù ha daveennoù
Marion Eames

**Marion Eames** (*Gwladys Marion Griffith Eames*, ganet d'ar 5 a viz C'hwevrer 1921 ha marvet d'an 3 a viz Ebrel 2007) a oa ur skrivagnerez kembraek.

## He buhez
Ganet e voe Marion Eames e Birkenhead, e Cheshire, en ur familh Kembreiz, ha desavet e voe e Dolgellau, e Meirionnydd. Un eil yezh e voe ar c'hembraeg eviti neuze. 

Kavout a reas labour e levraoueg Dolgellau ha goude-se e hini Skol-veur Aberystwyth. Dre he labour en em lakaas da lenn levrioù kembraek ha da wellaat he c'hembraeg. En em lakaat a reas da skrivañ pennadoù kembraek ha saoznek evit kelaouennoù Plaid Cymru e Dolgellau. Prizioù a dapas evel kanerez ha telennourez en eisteddfodoù Caerffili (1950), Aberystwyth (1952) ha Llangefni (1957). Mont a reas da Londrez da studiañ sonerezh, evit dont da vezañ kelennerez sonerezh. E Londrez e timezas gant ur c'hazetenner ha dont a rejont en-dro da Gembre da vevañ. En em lakaat a reas neuze da labourat evit abadennoù radio ar BBC e Kerdiz. E-pad ur pennad e voe unan eus ar re a skrive istorioù *[[Pobol Y Cwm]]* evit ar skinwel.

E-keit-se e kendalc'he da skrivañ war he amzer vak. Embannet e voe he levr kentañ, *Y Stafell Ddirgel*, e 1969, ha degemeret mat e voe gant al lennerien hag ar skridvarnerien. Diwezhatoc'h e voe graet ur film gantañ. Meur a romant all a savas evit an oadourien koulz ha levrioù evit ar vugale.

## Oberennoù
#### Romantoù oadourien
**Y Stafell Ddirgel* (1969)
**Y Rhandir Mwyn* (1972) 
**[[I Hela Cnau]]* (1978) 
**Y Gaeaf sydd Unig* (1982) 
**Seren Gaeth* (1985)
**Y Ferch Dawel* (1992)

#### Levrioù bugale
**Sionyn a Siarli* (Christopher Davies, Abertawe, 1977)
**Sionyn a Siarli a'r Bws Hud*
**Duwies y Llyn* (2000)
**Baner Beca* (2004)

#### Traoù all
**A Private Language?* (1997) (diwar-benn al lennegezh kembraek)

## Liammoù diavaez
*BBC Cymru Newyddion  
*Y Bywgraffiadur Cymreig
Pentrefelin (Mon)

**Meur a lec'h anvet [[Pentrefelin]] zo e Kembre*.

**Pentrefelin** zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Kembre, e kreisteiz kontelezh Enez Mon, e-kichen Amlwch. 

Er gevred da Bentrefelin emañ Llyn Llaethdy. Pelloc'h er c'hreisteiz emañ Mynydd Parys, un dorgenn ma oa ur vengleuz kouevr, serret abaoe deroù an .
Horchata

**Horchata** ([orˈtʃata]), pe **orxata** e Katalonia, zo un evaj eus Spagn, graet gant dour diwar greun alamandez, kraoñ-kelvez, riz, heiz, sukrin, pe chufa (Cyperus esculentus) gant sukr. 

Komzet e vez alies eus orxata de xufa e Bro València.
Ptilocichla

***Ptilocichla*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1877 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1810-1873).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Ptilocichla falcata]]*,
* *[[Ptilocichla leucogrammica]]*,
* *[[Ptilocichla mindanensis]]*
** *P. m. basilanica*, *fortichi*, ***mindanensis*** ha *minuta*.
O c'havout a reer en inizi Borneo ha Filipinez, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Timaliidae kent.

## Notennoù ha daveennoù
Rock City Guards

Ar **Rock City Guards** a oa ur batailhon bezen savet e Nashville, Tennessee e 1860 a-raok ma voe kroget Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. 327 den a oa emezelet a youl vat en aozadur; en o zouez e oa George Maney, hag a voe kabiten. Bez e oa ivez an alvokad Thomas H. Malone, a voe letanant; Charles Todd Quintard, evel aluzener.

## Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
E Mae 1861 an unvez, savet gant teir gompagnunezh, a oa bet lakaet e servij Lu Stadoù Kengevreet Amerika. Ul lodenn e oa deuet da vezañ ar 1st Tennessee Infantry Regiment hag ul lodenn all an 27th Tennessee Infantry. George Maney a oa bet lakaet da goronal. Ar rejimant en devoe servijet a-hed ar brezel diabarzh stadunanat.
Unan eus ar bannieloù brezel implijet gant ar vezen Rock City Guards a gaver hiziv-an-deiz en Tennessee State Museum.

## Gwelet ivez
*1st Tennessee Infantry Regiment
## Liammoù diavez
*  Istor ar Rock City Guards
Jabouilleia

***Jabouilleia*** a oa ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1927 gant an evnoniour gall-stadunanat Jean Théodore Delacour (1890-1985).Dont a ra e anv eus hini Pierre Jabouille (1875-1947), un evnoniour gall hag en devoa kenlabouret gant Delacour en Indez-Sina.

N'eus ken anezhañ dre m'oa bet lakaet, e 2020, e zaou spesad golvaneged en ur genad all :
* *J. danjoui* ha *naungmungensis* er genad *[[Napothera]]*.
Tournamant ar 6 broad 2017

**Tournamant ar 6 broad 2017**, ez-ofisiel *RBS 6 Nations 2017*, zo un gevezadeg rugbi aozet e miz C'hwevrer ha miz Meurzh 2017. Evit ar wech kentañ ez eus degaset poentoù bonus: evit gounit unan eo ret plantañ pevar esae (*bonus tagañ*) pe koll gant seizh poent diforc'h d'ar muiañ war ar gont (*bonus difenn*).

## Ar skipailhoù

## Ar renkadur

## Ar c'hrogadoù

D1 *  **27 - 22** 
D1 *  **19 - 16** 
D1 *  **7 - 33** 
D2 *  **10 - 63** 
D2 *  **16 - 21** 
D2 *  **22 - 16** 
D3 *  **29** - **13** 
D3 *  **19** - **9** 
D3 *  **36** - **15** 
D4 *  **22** - **9** }
D4 *  **18** - **40** 
D4 *  **61** - **21** 
D5 *  **29** - **0** 
D5 *  **20** - **18** 
D5 *  **13** - **9** 

## Brezhoneg
* Ar c'hrogad Bro-C'hall - Kembre a oa bet skingaset ha prezegennet war-eeun e brezhoneg, d'ar Sadorn 18 a viz Meurzh, gant ar gevredigezh Kentelioù an Noz.

## Liamm
*  Lec'hienn ofisiel
Dwyran (Mon)

**Ur pennad [[Dwyran]] zo ivez*.

**Dwyran** zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Kembre, e mervent kontelezh Enez Mon. Emañ etre Brynsiencyn ha Niwbwrch, war lez an Afon Braint. E kumuniezh Rhosyr emañ.
Glyn Garth

**Glyn Garth** zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Kembre, e kontelezh Enez Mon. Emañ etre Porthaethwy ha Biwmares e kreisteiz an enezenn. 

Er Grennamzer e oa eno palez Eskob Bangor, hag ur vag-treizh a veze da dreuziñ ar Menai, etre Bangor ha Glyn Garth. Bremañ ez eus ur savadur bras e-lec'h palez an eskob.
Graminicola

***Graminicola*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1863 gant an evnoniour breizhveuriat Thomas Caverhill Jerdon (1811-1872).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Graminicola bengalensis]]*,
* *[[Graminicola striatus]]*
** *G. s. sinicus* ha ***striatus***.
Daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Timaliidae kent.

## Notennoù ha daveennoù
Malacopteron

***Malacopteron*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1839 gant an naturour saoz Thomas Campbell Eyton (1809-1880).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Malacopteron affine]]*,
** *M. a. *'affine*** ha ''phoeniceum'',
* ''[[Malacopteron albogulare]]''
** ''M. a. '''albogulare*** ha *moultoni*,
* *[[Malacopteron cinereum]]*
** *M. c. *'cinereum***, ''indochinense'', ''niasense'' ha ''rufifrons'',
* ''[[Malacopteron magnirostre]]''
** ''M. m. cinereocapilla'' ha ***magnirostre***,
* ''[[Malacopteron magnum]]''
** ''M. m. '''magnum*** ha *saba*,
* *[[Malacopteron palawanense]]*.
O c'havout a reer en Azia ar Gevred, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Timaliidae kent.

## Notennoù ha daveennoù
+ (Ed Sheeran)

**+** (distaget "**Plus**" a dalvez "mui") zo ur bladenn gant ar c'haner ha sonaozer saoz Ed Sheeran, deuet er bloavezh 2011. Albom studio kentañ ar c'harner eo.

## Kanaouennoù
# *[[The A Team]]*	
# *Drunk*	
# *U.N.I.* 
# *Grade 8*
# *Wake Me Up
# *Small Bump*
# *This*	
# *The City*	
# *Lego House*
# *You Need Me, I Don't Need You*
# *Kiss Me*	
# *Give Me Love''

## Gwerzhioù
Tremen 106 000 skouerenn eus ar bladenn a voe gwerzhet e Rouantelezh-Unanet er c'hentañ sizhunvezh ma voe war ar marc'had. E 2011, 791 000 skouerenn a voe gwerzhet er vro ha 4 milion anezhe zo bet gwerzhet er bed a-bezh abaoe ma voe embannet ar bladenn.

## Renkadurioù

## Testeniekadurioù

## Notennoù ha daveennoù
Kenopia striata

***Kenopia striata*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pellorneidae.
Ar spesad nemetañ er genad *Kenopia* an hini eo.

Anvet e voe *T*[imalia]. *striata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1842) gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Borneo, Malezia ha Sumatera.

## Rummatadur
Renket e veze er c'herentiad Timaliidae kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Kenopia striata'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Kenopia striata'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Bretonne

***Bretonne*** zo un albom gant ar ganerez vreizhat Nolwenn Leroy, embannet d'ar 6 a viz Kerzu 2010.

## Kanaouennoù

## Skouerennoù
Tremen 23 054 skouerenn eus ar bladenn a voe gwerzhet e Bro-C'hall er c'hentañ sizhunvezh (niv. 8). En holl, 1 300 000 skouerenn a voe gwerzhet er bed.

## Renkadurioù ha testeniekadurioù

## Notennoù ha daveennoù
Kim Jong-nam

* *Gant un den eus [[Korea]] e pled ar pennad-mañ ; *'Kim** eo anv ar familh neuze.<hr>

**Kim Jong-nam** ([[Hangeul]] : **김정남**, [[Hanja]] : **金正男'''), bet ganet d'an 10 a viz Even 1970 ha marvet d'an 13 a viz C'hwevrer 2017, a oa mab henañ Kim Jong-il (1941-2011), an diktatour komunour a renas war Korea an Norzh adalek 1994 betek 2011. Eus 1994 betek 2001 e oa bet lakaet Kim Jong-nam da bennhêr a renje goude marv e dad. 

Goude bezañ c'hwitet da vont da Japan gant falspaperioù evit gweladenniñ Disneyland Tokyo e miz Mae 2001 e voe soñjet e oa bet argaset gant Kim Jong-il ; e hantervreur Kim Jong-un (1984 —) eo evit gwir a resevas ar galloud a-c'houde marv o zad.
E 2003 pe war-dro e tivroas Kim Jong-nam eus Korea an Norzh, ha kregiñ da gavout abeg e renad e familh ha da c'houlenn cheñchamant en e vro c'henidik.

Edo Kim Jong-nam e Malaysia e miz C'hwevrer 2017 pa voe muntret e degouezhioù amsklaer : pistriet e vije bet gant div vaouez en aerborzh Kuala Lumpur.
Correlates of War

An aozadur **Correlates of War** a zo ur steuñv skolveuriek evit studiañ an istor milourel. Ur skourr enklask eus an University of Michigan eo Correlates of War ; savet e oa bet e 1963 gant ar skiantour politikel J. David Singer. Pal ar steuñv eo da zastum titouroù war istor ar brezelioù ha bec'hioù e-touez ar stadoù. dre an obererezh-se ez eus bet savet studiadennoù talvoudus war mammennoù ar brezel. Ar steuñv *Correlates of War project* a glask ivez ahrpañ an dastum, ar rannañ, hag an implij titouroù a zoare dre embanandurioù etrevroadel. Diazezoù ar steuñv a zo derc'hel gant spisverkoù an enklask skiantel, kavout mammennoù asus, diellaouiñ, burutellañ ha bezañ honest war an doare ma vez dastumet titouroù.
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Hywel Teifi Edwards

**Hywel Teifi Edwards** (15 Here 1934 – 4 Genver 2010) a oa ur skolveuriad, istorour ha skridvarnour kembreat. Arbennigour e oa war istor an Eisteddfod Vroadel.

Ganet ha desavet e voe en Aberarth, e Ceredigion, ha studier e voe e Skol-veur Aberystwyth. Kelenner kembraeg e voe en ur skol eil derez, a-raok mont da labourat da skol-veur Abertawe, e rann ar c'helenn evit an oadourien, ma oa kelenner lennegezh kembraek. Mont a reas da vezañ penn rann ar c'hembraeg er skol-veur-se, a-raok mont war e leve. E dachenn studi e oa istor an  e Kembre, ha dreist-holl istor an Eisteddfod Vroadel. Kenlabourat a rae ingal gant ar skingomz hag ar skinwel kembraek, evit abadennoù war an danvez-se.

Broadelour e oa ha mont a reas war ar renk en anv Plaid Cymru evit dilennadegoù kannaded 1983, e Llanelli, ha 1987, e Caerfyrddin. Kuzulier e voe en anv Plaid Cymru en e barrez, Llangennech, e-pad 30 vloaz, hag e kuzul kontelezh Dyfed e-pad 12 vloaz. Mervel a reas d'ar 4 a viz Genver 2010 e Llanelli.

## Oberennoù
* *Yr Eisteddfod 1176-1976* Gomer (1976)
* *Gŵyl Gwalia: Yr Eisteddfod yn Oes Aur Victoria 1858-1868* Gomer (1980)
* *Codi'r hen wlad yn ei hol, 1850-1914*, Gomer (1989)
* *Eisteddfod Ffair y Byd, Chicago, 1893*, Gomer (1990)
* *Arwr glew erwau'r glo, 1850-1950*, Gomer (1994)
* *Codi'r Llen* Gomer (1998)
* *O'r pentre gwyn i Gwmderi*, Gomer Press (2004)
* *Hanes Eglwys Bryn Seion, Llangennech* (2007)
* *The National Pageant of Wales*, Gomer (2009)

## Notennoù
The Hobbit: The desolation of Smaug

***The Hobbit: The desolation of Smaug*** zo ur film zelandneveziat ha stadunanat gant ar filmaozer Peter Jackson deuet er-maez e 2013. Eil film an driologiezh An Hobbit eo, tennet eus ar romant An Hobbit gant J. R. R. Tolkien. Ambroug a ra Bilbo Sac'heg trizek korr ha Gandalf en o ergerzhadenn da Erebor, rouantelezh ar gorred distrujet gant an aerouant Smaug. 

Savet eo bet sonerezh ar film-mañ gant Howard Shore

## An aktourien
* Martin Freeman : Bilbo Sac'heg
* Ian McKellen : Gandalf
* Richard Armitage : Thorin
* Ken Stott : Balin
* Graham McTavish : Dwalin
* Peter Hambleton : Gloin
* Orlando Bloom : Legolas
* Evangeline Lilly : Tauriel
* Cate Blanchett : Galadriel
X (Ed Sheeran)

***×*** (distaget "**Multiply**" a dalvez "liesaat") zo ur bladenn gant ar c'haner-sonaozer saoz Ed Sheeran deuet er-maez e kreiz ar bloavezh 2014.

## Kanaouennoù
# *One*
# *I'm A Mess*
# *Sing*
# *Don't*
# *Nina*
# *Photograph*
# *Bloodstream*
# *Tenerife Sea*
# *Runaway*	
# *The Man*	
# *Thinking Out Loud*
# *Afire Love*

## Renkadur

## Testeniekadurioù

## Notennoù ha daveennoù
÷ (Ed Sheeran)

***÷*** (distaget "**Divide**" a dalvez rannañ) zo ur bladenn gant ar c'haner ha sonaozer saoz Ed Sheeran deuet e-maez d'an 3 a viz Meurzh 2017.

## Kanaouennoù
#*Eraser*
#*[[Castle On The Hill]]*
#*Dive*
#*[[Shape Of You]]*
#*Perfect*	
#*[[Galway Girl]]*
#*Happier*	
#*New Man*	
#*Hearts Don't Break Around Here*	
#*What Do I Know?*	
#*How Would You Feel (Paean)*	
#*Supermarket Flowers*

## Gwerzhioù
Tremen 21 300 skouerenn (27 600 gant *streaming*) eus ar bladenn a voe gwerzhet en Iwerzhon er c'hentañ sizhunvezh ma voe war ar marc'had.

## Renkadurioù

## Testeniekadurioù

## Notennoù ha daveennoù
Aberffraw (kantrev)

Unan eus tri c'hantrev Ynys Môn, e Kembre ar Grennamzer, e oa **Aberffraw**. E Rouantelezh Gwynedd e oa an enez en he fezh. An hini pouezusañ eus an tri c'hantrev e oa Aberffraw, gant lez pennañ priñsed Gwynedd e kêr Aberffraw.

Rannet e oa etre daou gombod: Llifon en hanternoz, ha Malltraeth er c'hreisteiz. Stok e oa ouzh Cemais er biz hag ouzh kantrev Rhosyr er mervent, gant ar mor er gornaoueg.

## Pennad kar
*Kantrevoù ha kombodoù Kembre
A Goofy Movie

***A Goofy Movie*** a zo ur film saoznek, sevenet gant an filmaozer stadunanat Kevin Lima (1962-). 

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : 
* Senario : 
* Kevredadoù produiñ : Walt Disney Pictures, DisneyToon Studios ha Walt Disney Television Animation,
* Produour : 
* Sonerezh : 
* Kevredad dasparzhañ : Buena Vista Pictures Distribution,
* Frammer : 
* Deiziad dont e-maez : 7 a viz Ebrel 1995 e Stadoù-Unanet Amerika
* Pad : 78'.

## Liamm diavaez

## Notennoù ha daveennoù
The A Team

***The A Team*** a zo ur bladennig un titl warni (*single*) enrollet gant ar c'haner-sonaozer saoz Ed Sheeran ha deuet e-maez d'an 12 a viz Mezheven 2011.

## Gwerzhioù
Gwerzhet en devoa Ed Sheeran 800 000 skouerenn eus e bladennig e Rouantelezh-Unanet e 2011.

## Renkadur

## Testeniekadurioù

## Notennoù ha daveennoù
Madagascar (film, 2005)

***Madagascar*** a zo ur film saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Eric Darnell (1961-) ha Tom McGrath (1964-).

## Fichenn deknikel
* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener : 
* Senario : 
* Kevredadoù produiñ : DreamWorks Animation ha Pacific Data Images,
* Produour : 
* Sonerezh : 
* Kevredad dasparzhañ : DreamWorks Pictures,
* Frammer : 
* Deiziad dont e-maez : 25 a viz Mae 2005 e Filipinez
* Pad : 86'.

## Liamm diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Phineas and Ferb

***Phineas and Ferb*** a zo ur abadenn skinwel tresadennoù-bev stadunanat.

## Liamm diavaez
*  '''''Phineas and Ferb''''' war Internet Movie Database.
Gravity Falls

***Gravity Falls*** a zo un abadenn skinwel tresadennoù-bev stadunanat produet gant Disney Television Animation, skignet etre 2012 ha 2016. 

## Liamm diavaez
*  '''''Gravity Falls''''' war Internet Movie Database.
Philippeau

**Philippeau** pe **Philippeaux** zo un anv-tiegezh gallek.

## Stummoù kar
*Philippot

## Tud
*Pierre Philippeau, roueelour gall
*Pierre Philippeaux, alvokad
Sleeping Dogs (c'hoari video)

**Sleeping Dogs** zo ur c'hoari video birvidik-avantur en ur bed digor embannet e 2012 gant United Front Games ha Square Enix war ar savennoù PlayStation 3, Windows, hag Xbox 360. An istor a dremen d'an deiz-ha-hiziv e kêr Hong Kong. Al lodenn c'hoarier e-unan a laka ar c'hoarier da heuliañ troioù kaer Wei Shen, ur poliser stadunanat kuzhet e-touez an aozadur triadoù *Sun On Yee Triad*.

An doare c'hoari a zo unan gant emgannoù dorn, tennañ gant armoù ha redek pe lammat. Adkavet e vez ivez bitrakoù teknikel a c'heller implij ur wech mestroniet gant ar c'hoarier pe e-pad an emgannoù pe pa vez ar c'hoarier o vont dre ar bed digor. Ar c'hoarierien a-rank dont a-benn da c'hounez kefridioù evit distankañ objedoù ha kenderc'hel gant an istor diazez, met ouzhpenn-se ret eo d'ar c'hoarierien mont dre ar bed digor ha seveniñ obererezhioù reizh pe 'maez lezenn. Hervez an obererezhioù e vezo degaset sell polis Hong-kong war ar c'hoarier, hervez grevusted an obererezhioù e vez muioc'h-mui a nerzhioù polis kaset da bakañ pe lazhañ ar c'hoarier. Evel er c'hoari Saints Row obererezhioù ar c'hoarier evel emgannañ, bleniañ pe kemer perzh e redadegoù diaotreet a lak statistikoù ar c'hoarier da vont war-gresk.
Marv war an dachenn

Plake burton aite maissin.jpg|Plakenn koun e brezhoneg e Maissin (Belgia) gant Jos-Pêr ar Braz.
Normandy American Cemetery and Memorial (6032765142).jpg|American Cemetery Colleville
Saipan 2011 317.jpg|Plakenn koun d'ar soudarded japanat marvet e-pad Emgann Saipan

**Marv war an dachenn** (e saozneg *Killed in action*, berraet e KIA) pe **marvet er brezel** zo un dro-lavar implijet en armeoù evit ober anv eus ar soudarded bet lazhet er stourm gant an enebourien. Hervez ar broioù e c'hell bezañ disheñvel implij an dro-lavar-se. An United States Department of Defense, da skouer, a ziskleir ez eo marv war an dachenn, pe "KIA", ar soudarded o devoa tennet gant o armoù hag a oa bet lazhet gant o enebourien. Ar soudarded marvet e gwallzarvoudoù karbedoù pe dre abegoù all (kleñvedoù, emlazh...) pe lazhet gant sponterien n'int ket marvet war an dachenn eta. 

An droienn-se a c'hell bezañ implijet evit soudarded an talbenn kement hag evit re ar morlu, an droadegiezh pe re ar servijoù harpañ ha dafariñ. 

Un dro-lavar saoznek eo KIA, met deuet eo da vezañ etrebroadel hiziv an deiz. Gant gerioù all e reer ivez e yezhoù all :
* Galleg: *Mort au combat*
* Spagnoleg: *Muerto en combate*
* Japaneg: *戦死*
Philippot

**Philippot** zo un anv-tiegezh gallek.

## Stummoù kar
*Philippeau

## Tud
*Florian Philippot (* 1981), politikour gall (FN)
*Jean Philippot, maer Naoned
Pierre Philippeau

**Pierre Philippeau** (1928-2006) a oa ur roueelour gall hag a stourmas evit un Aljeria c'hall gant ar strollad Restauration nationale (RN).
Pierre Philippeaux

**Pierre Philippeaux** a oa un alvokad gall.
**Pierre Philippeaux**, ganet e Ferrières (Oise), e 1754, dibennet e Pariz, e 1794, a oa un alvokad gall, kannad an departamant Sarthe e Convention nationale e-pad an dispac'h gall.
Tro Breizh 2017

**Tro Breizh 2017** (pe **Tour de Bretagne** ez-ofisiel) war varc'h-houarn, an 51vet hini, a vo aozet eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2017.
## Tennadoù

## Skipailhoù pedet
## Liamm
*  Lec'hienn ofisiel
Laize-Clinchamps

**Laize-Clinchamps** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2017.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Clinchamps-sur-Orne ha Laize-la-Ville.

## Monumantoù ha traoù heverk

Clinchamps église 02.JPG|Iliz Itron-Varia Clinchamps.
PAY05D11 presbytère et église de Laize-la-Ville.jpg|Presbital Laize.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Vineuil (Loir-et-Cher)

* *Ur pennad [[Vineuil]] zo ivez*.

**Vineuil** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
22,34 km2 eo gorread ar gumun.

## Poblañs
War-dro 7 638 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2014 e voe dilennet François Fromet da vaer.

## Tud

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Vineuil

**Vineuil** zo anv meur a gumun c'hall: 

* Vineuil (Indre), en Indre, en Centre-Val de Loire.
* Vineuil (Loir-et-Cher), en Loir-et-Cher, en Centre-Val de Loire.
* Vineuil-Saint-Firmin, en Oise, en Pikardi.
Wheel of Fortune

***Wheel of Fortune*** a zo ur ganaouenn saoznek savet gant an daou ganer-sonaozer stadunanat Bennie Benjamin (1907-1989) ha George David Weiss (1921-2010).

Enrollet e voe evit ar wech kentañ gant ar c'haner jazz stadunanat Johnny Hartman (1923-1983) hag embannet e 1951 gant RCA Victor.

Adkanet eo bet gant un toullad mat a arzourien all, Kay Starr (1922-2016) en o zouez : he doare an hini eo a glever en *[[L.A. Confidential (film)|L.A. Confidential]]*, ar film sevenet e 1997 gant Curtis Hanson (1945-2016).

## Ar gerioù...
*  ...war al lec'hienn International Lyrics Playground.

## Liammoù diavaez
* Johnny Hartman, o kanañ ''Wheel of Fortune''.
* Kay Starr, o kanañ ''Wheel of Fortune''.
*  ''Wheel of Fortune'', en ''L.A. Confidential''.

## Notennoù ha daveennoù
M134 Minigun

An **M134 "Minigun"** hervez hec'h anv en arme stadunanat zo ur vindrailherez c'hwec'h kanol hedro kambret e 7,62 × 51 mm NATO, savet gant an embregerezh stadunanat General Electric e 1960 ha gwellaet gant Dillon Aero er bloavezhioù 1990. Ar Minigun a zo implijet e meur a skourr eus nerzhioù lu ar Stadoù-Unanet. Ar stummoù a zo anvet *M134* hag *XM196* gant an United States Army, hag ar *GAU-2/A* ha *GAU-17/A* gant an nijlu stadunanat hag ar morlu stadunanat.

## Istor ha deskrivadur
Ur stumm kemmet eus an M61 Vulcan savet gant General Electric eo. Gellout a ra tennañ prim etre 2000 ha 6000 boled bep munutenn, hag e c'hall en ober e-pad pell. Implijout a ra 6 kanol hedro doare Gatling kaset gant ur motor tredan. Savet e oa bet evit gellet tennañ war enebourien kuzhet er janglenn. Servijout a reas kalz e brezel Vietnam. Implijet e vez c'hoazh hiziv-an-deiz.

Ar ger *Mini*, en hec'h anv, a zeu eus he c'halibr bihan e-keñver ar mindrailherezioù doare Gatling all, da skouer ar munisionoù 20 mm implijet en M61 Vulcan. Ar ger *gun* zo deuet diwar implij kartouchennoù e-lec'h an obuzennoù bihan implijet gant ar c'hanolioù emgefreek.

## Daveennoù
69th Infantry Regiment (New York)

An **69th Infantry Regiment** a oa ur rejimant troadegiezh eus an Union Army krouet e 1849 hag a zo atav anezhañ en United States Army. Krouet e oa bet e New York City, ul lodenn eus an New York Army National Guard e oa. Brudet e voe gant an anv "Fighting Sixty-Ninth", un anv a vefe bet roet d'ar rejimant gant ar jeneral Robert E. Lee e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. An unvez a oa unan a orin iwerzhonat dreist-holl evel ma voe skrivet gant ar barzh Joyce Kilmer er barzhoneg *When the 69th Comes Home*. An unvez-se a oa bet lesanvet ivez ar "Fighting Irish". Etre 1917 ha 1992 e oa bet graet **165th Infantry Regiment** anezhañ. Lec'h pennañ an 69th Regiment a zo e Manhattan.
## Reveulzierien Iwerzhon
Mammenn an *69th Infantry Regiment* a zo da glask e-kostez reveulzierien broadelour Iwerzhon.
Emil Oskar Nobel

**Emil Oskar Nobel** (skrivet raloc'h **Emil Oscar Nobel**), ganet d'an 29 a viz Here 1843 e Sant-Petersbourg hag aet da Anaon d'an 3 a viz Gwengolo 1864, a oa un ezel eus ar familh Nobel. Mab yaouankañ Immanuel Nobel, bet gant e wreg Caroline Andrietta Ahlsell. Bez' e oa breur da Robert Nobel, Ludvig Nobel ha breur yaouankañ Alfred Nobel.

Emil Nobel a voe lazhet d'an 3 a viz Gwengolo 1864 gant ur pikol tarzhadenn pa oa oc'h arnodiñ nitroglikerin e labouradeg e dad e Heleneborg, Stockholm. Goude ar gwallzarvoud marvus e reas e vreur Alfred e seizh gwellañ evit stabilaat an dinamit gant kieselguhr. N'edo ket Alfred el labouradeg pa varvas e vreur Emil.

## Notennoù ha daveennoù
Elanus scriptus

***Elanus scriptus*** a zo ur spesad evned-preizh noz bihan eus ar c'herentiad Accipitridae.

## Doareoù pennañ

Tennañ a ra kalz d'ar spesad *[[Elanus axillaris]]* panevet ar merk du e stumm al lizherenn M (pe V) a weler splann ouzh tuioù diabarh e bluñv askell pa vez o nijal. Savet e oa bet e anv diwar ar ger latin "scriptus" a dalv kement ha "merket", "skrivet". 

## Boued
Bevañ a ra, dreist-holl, diwar ur spesad razhed, *[[Rattus villosissimus]]* an anv skiantel anezhañ.

## Annez
Brosezat eo ar spesad e kreiz Aostralia.

## Liammoù diavaez
*  ''Elanus scriptus'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Elanus scriptus'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
María Elena (kanaouenn)

**María Elena** zo ur ganaouenn spagnolek savet gant ar sonaozer mec'hikan Lorenzo Barcelata e 1932 da bried prezidant Republik Kevredadel Mec'hiko.

Klevet e vez e meur a film : da gentañ er film saoznek *[[Bordertown (film)|Bordertown]]* e 1935, ma weler Paul Muni ha Bette Davis ; bloaz goude, er film mec'hikan *[[María Elena (film)|María Elena]]* e 1936.

Komzoù saoznek zo bet savet gant Bob Russell, hag enrollet e voe ar ganaouenn e 1941 gant laz-seniñ Jimmy Dorsey ma kane Bob Eberly.

Brudet e voe dre ar bed-holl gant un enrolladur, sonet hepken, gant Los Indios Tabajaras e 1963.

## Notennoù
Cluck Old Hen

***Cluck Old Hen*** ("Kloch, yar gozh") zo un ton sonerezh *bluegrass*stadunanat eus an Appalachoù sonet gant ar violin hag ar banjo.

Ken abred ha 1886 e voe dastumet.
Kentañ enrolladur anavezet avat eo hini Fiddlin' John Carson e 1923.

## Son ha ton

## Liammoù diavaez
*Sonet gant Alison Krauss hag Union Station : YouTube
## Notennoù
Dolly Parton

**Dolly Rebecca Parton**, bet ganet e 1946 zo ur ganerez stadunanat hag unan eus brudetañ kanerezed country ar vro. Da gentañ e save kanaouennoù evit kanerien all, hag e 1967 ec'h embannas hec'h albom kentañ *Hello, I'm Dolly*. Brudet e he c'hanaouenn *[[Jolene (kanaouenn)|Jolene]]* (1973).
Rosa (kanaouenn)

**Rosa** a zo ur ganaouenn c'hallek bet kanet gant Jacques Brel. 

Savet eo bet gantañ e 1962 hag enrollet war ar bladenn *Les Bourgeois* (albom).
Lynn

**Lynn** zo un anv-tiegezh, anv-bihan, hag un anv-lec'h.

## Tud

### Anv-tiegezh
*Amber Lynn, aktourez stadunanat
*Loretta Lynn, kanerez stadunanat
*Vera Lynn, kanerez saoz

### Anv-bihan
* Lynn Anderson, kanerez stadunanat
* Lynn Collins, aktourez stadunanat
* Lynn Redgrave, aktourez saoz
* Jamie Lynn Spears, aktourez ha kanerez stadunanat

## Lec'hioù

###### 
* Lynn Lake, Manitoba
* Lynn, Nova Scotia
* Lynn River (Ontario)
* Lynn Valley, British Columbia

###### 
* Lynn (Alabama)
* Lynn (Arkansas)
* Lynn (Indiana)
* Lynn (Massachusetts)
* Lynn Haven, e Florida
Hendiadys

Un **hendiadys** (diwar an droienn c'hresianek *ἓν διὰ δυοῖν*, [hen dia duoin], « unan dre zaou») zo ur bomm diazezet war daou c'her, implijet evit pouezañ. Ennañ ez eus daou c'her liammet gant ur stagell, evel "ha", e-lec'h daou c'her gant an eil o resisaat pe o toareañ egile.

## E latin
*et nunc et semper

## E brezhoneg
* "kig hag eskern", "c'hoazh hag adarre", "hep bramm na klemmadenn";
* "hir ha padus", 
* er c'hrennlavaroù e vez kavet koubladoù a denn d'an hendiadys : 
** "ar merc'hed hag ar gwin", er c'hrennlavar "Karout ar merc’hed hag ar gwin A denn peurvuiañ da wall fin"
** "pasianted hag amzer" : Gant pasianted hag amzer e veüra ar mesper
*Alies e vez savet an hendiadys war son ar gerioù : "freuz ha reuz", etre keuz ha reuz, "na kar na par", "hep si na fazi",
* un doare hendiadys ivez eo an troiennoù war ar patrom *a di da di, a zorn da zorn*...

## En alamaneg
*Feuer und Flamme (tan ha flamm)
*frank und frei (dishual ha digabestr)
*Nacht und Nebel (noz ha brumenn)

## E korseg
*pace e salute

## E saozneg
*"sound and fury" ( Macbeth, V, 5) 
*"Dieu et mon droit",

## Pennad kar
* Hendiatris ‎

## Levrlennadur
*Pierre Fontanier, Les Figures du discours, Paris, Flammarion, 1977 (ISBN 2-0808-1015-4, lire en ligne [archive]).
*Patrick Bacry, Les Figures de style et autres procédés stylistiques, Paris, Belin, coll. « Collection Sujets », 1992, 335 p. (ISBN 2-7011-1393-8).
*Bernard Dupriez, Gradus, les procédés littéraires, Paris, 10/18, coll. « Domaine français », 2003, 540 p. (ISBN 2-2640-3709-1).
*Catherine Fromilhague, Les Figures de style, Paris, Armand Colin, coll. « 128 Lettres », 2010 (1re éd. nathan, 1995), 128 p. (ISBN 978-2-2003-5236-3).
Hendiatris

Un ***hendiatris*** (diwar ἓν διὰ τρεῖς, hen dia treis, "unan dre dri") zo ur bomm diazezet war tri ger tostaet da greñvaat ur mennozh, evel *[[Veni, vidi, vici]]*, pe tostoc'h dimp *[[citius, altius, fortius]]*, e latin.

## E brezhoneg
Ral an doare bomm-se e brezhoneg;
*"penn, kil ha troad"

## E galleg
*Liberté, Égalité, Fraternité

## E saozneg
**sex, drugs and rock'n'roll*, 
**sea, sex and sun*

### En oberennoù Shakespeare
* "Cry God for *Harry, England and St. George*" (*[[Henry V (play)|Henry V]]*)
* "*[[Friends, Romans, countrymen, lend me your ears|Friends, Romans, countrymen]],* lend me your ears" (*[[Julius Caesar (play)|Julius Caesar]]*)
* "Be *bloody, bold, and resolute*" (*[[Macbeth]]*)
* "Love all, trust a few. Do wrong to none." (*[[All's well that ends well]]*)
* "Serve God, love me, and mend." (*[[Much Ado About Nothing]]*)

## Pennad kar
* Hendiadys ‎
Wine, women and song

**Wine, women and song** zo ul lavar saoznek, anv meur a ganaouenn, diwar un dodenn a gaver e meur a sevenadur pe lennegezh, diwar-benn ar vuhez laouen gant gwin, merc'hed, ha kan. Ur bomm heverk eus an hedonouriezh e vefe, un tamm evel carpe diem.

## Hendiatris
Un *[[hendiatris]]* (diwar ἓν διὰ τρεῖς, hen dia treis, "unan dre dri") zo ur bomm klasel, diazezet war tri ger (war daou c'her hepken eo diazezet an hendiadys) tostaet da greñvaat ur mennozh, evel *[[Veni, vidi, vici]]*, Liberté, Égalité, Fraternité, pe tostoc'h dimp *[[citius, altius, fortius]]*, *sex, drugs and rock'n'roll*, *sea, sex and sun*.

## Yezhoù all
Bommoù laouen e tri ger evel hemañ a gaver e yezhoù all:
*en alamaneg – "Wein, Weib und Gesang" (gwin, merc'hed ha kan)
*e bengaleg (ha Hindi/Sanskriteg) – "Sur, Sura, Sundari" (sonerezh, gwin, maouez)
*e brezhoneg - "Ar wreg, an arc’hant hag ar gwin O deus o mad hag o binim". Krennlavar ha ne ra meneg ebet eus ar c'han.
*e bulgareg – "Пиене, ядене и някоя сгодна женица" (evaj, boued, ha maouez vat)
*e daneg – "Vin, kvinder og sang" (gwin, merc'hed ha kan)
*en esteg – "Sigarettid ja viinad ja kirglised naised" (sigaretennoù, vodka ha maouezed tomm)
*e finneg – "Viini, laulu ja naiset" (gwin, kan ha merc'hed)
*en italianeg – "Bacco, tabacco e Venere" (Bacchus, butun ha Gwener (doueez) )
*e norgeeg – "Piker, vin og sang" (merc'hed, gwin ha kan)
*e poleg – "Wino, kobiety i śpiew" (gwin, merc'hed ha kan)
*e spagnoleg – ur c'hrennlavar kentelius, heñvel ouzh an hini brezhonek : "Naipes, Mujeres y Vino, Mal Camino" (kartoù, maouezed ha gwin, hent fall)
** e spagnoleg Colombia – "Mujeres, música y trago" (merc'hed, sonerezh hag evaj)
*e svedeg – "Vin, kvinnor och sång" (gwin, merc'hed ha kan)
*e tchekeg – "Víno, ženy a zpěv" (gwin, merc'hed ha kan)

A-wechoù e kaver ur ster a zañjer :
*e gresianeg – "Πύρ, γυνή και θάλαττα" ("tan, merc'hed ha mor")
*e turkeg - At, Avrat, Silah ("marc'h maouez, arm") .

## Kanaouennoù
*Wine Women and Song, kanet gant Al Dexter
*Wine, Women and Song, kanet gant Loretta Lynn
*Wine and Women, gant Bee Gees

### En alamaneg
Brudet eo ar vals *Wein, Weib und Gesang*, gant Johann Strauss.

## An dodenn
E kan broadel Alamgn, an Deutschlandlied e 1841, e kaver 
: *Deutsche Frauen, deutsche Treue,*
: *Deutscher Wein und deutscher Sang*
: *Sollen in der Welt behalten*
: *Ihren alten schönen Klang,*
: *Uns zu edler Tat begeistern*
: *Unser ganzes Leben lang.*
Graziadio Isaia Ascoli

**Graziadio Isaia Ascoli** (Gorizia, 16 a viz Gouere 1829 – Milano, 21 a viz Genver 1907) a oa ur yezhoniour italian.

## Buhez
Ganet e voe Ascoli e 1829 en ur familh yuzevien italianegerien, e Gorizia, ur gêr hag a oa neuze en Impalaeriezh Aostria. En e vugaleaj e teskas meur a yezh hag a veze komzet eno, alamaneg, friouleg, veneteg, ouzhpenn an italianeg hag a oa e yezh kentañ. Studiañ a reas hebraeg kozh gant ur rabin pa oa krennard. Ne reas ket studioù hir, rak goude marv e dad e rankas kemer e lec'h e penn ul labouradeg gwiadoù hag ul labouradeg paper. 

Studiañ a reas ar yezhoniezh e-unan eta met tapout a reas kement a varregezh ha skolveuridi e amzer, pe muioc'h egeto zoken. Ar studiadenn gentañ a zegasas brud dezhañ a voe unan diwar-benn ar friouleg, *Sull'idioma friulano e sulla sua affinità con la lingua valaca* (1846). Dibaouez e kendalc'has da studiañ yezhoù : ar rromani, an etruskeg, ar yezhoù indezeuropek dre vras, ha dreist-holl ar yezhoù romanek hag ar yezhoù keltiek. Anvet e voe da gelenner en Akademiezh Milano. Unan eus ar re gentañ e voe o studiañ ar rannyezhoù, war dachenn ar romaneg dreist-holl. 

En eil lodenn eus e vuhez e savas ar gelaouenn *Archivio Glottologico Italiano* (e 1873), ha renet e voe ar gelaouenn-se gantañ betek 1901. En e studiadennoù war ar rannyezhoù romanek e tiskouezas pegen bras e oa levezon substrat ar c'heltieg.

Gantañ e voe lakaet war wel dibarded ar rannyezhoù frankoprovañsek ha savet an anv "frankoprovañseg" evito, da ziskouez e oant hanter-hent etre ar galleg hag ar provañseg. 

Ur brogarour italian e oa. Gantañ e voe savet an anv *Venezia Giulia* evit ober anv eus ar pezh a veze anvet en e amzer *Arvor aostrian* ("Österreichisches Küstenland") hag a adkaver hiziv en anv ar rannvro Friuli-Venezia Giulia. Rannañ a reas biz Italia e teir rannvro istorel ha sevenadurel : 
* *Venezia Euganea*, a oa enni Veneto ha Frioul ;
* *Venezia Tridentina*, pe bro Trento, al lodenn greisteiz eus kontelezh Tirol (Trentino bremañ)
* *Venezia Giulia*, a oa "Arvor aostrian" da neuze (ledenez Istria ha tro-dro).

## Oberennoù pennañ
* *Zigeunerisches* (1865) (diwar-benn ar rromani)
* *Lezioni di fonologia comparata del sanscrito, del greco e del latino* (1870) 
* *Saggi ladini* (1873)
* *Schizzi franco-provenzali* (1877)
The Fairly OddParents

***The Fairly OddParents*** a zo ur abadenn skinwel tresadennoù-bev stadunanat krouet gant Butch Hartman evit Nickelodeon.

## Liamm diavaez
*  '''''The Fairly OddParents''''' war Internet Movie Database.
Steven Universe

***Steven Universe*** a zo ur abadenn skinwel tresadennoù-bev stadunanat krouet gant Rebecca Sugar evit Cartoon Network.

## Liamm diavaez
*  ''Steven Universe'' war Internet Movie Database.
The Orange Room (Ed Sheeran)

***The Orange Room*** zo un albom gant ar c'haner ha sonaozer saoz Ed Sheeran deuet er-maez e-kreiz ar bloavezh 2005.
No.5 Collaborations Project (Ed Sheeran)

***No.5 Collaborations Project*** zo un albom gant ar c'haner ha sonaozer saoz Ed Sheeran, deuet er-maez e-kreiz ar bloavezh 2011.

## Gwerzhioù
7 000 skouerenn zo bet gwerzhet er Rouantelezh-Unanet.

## Notennoù ha daveennoù
Chelictinia riocourii

***Chelictinia riocourii*** a zo ur spesad evned-preizh bihan eus ar c'herentiad Accipitridae.
Ar spesad nemetañ er genad *Chelictinia* an hini eo.

Anvet e voe *Elanoides riocourii* (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) da zougen bri d'an dastumer ha naturour gall Antoine Nicolas François du Boys de Riocour.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar saorianed a bep seurt dreist-holl ha kemer artropoded, krignerien ha stlejviled ivez.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika, en un takad hag a ya eus Gambia ha Senegal da Somalia ha biz Kenya.

## Liammoù diavaez
*  ''Chelictinia riocourii'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Chelictinia riocourii'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Star Wars: Rebellion

* *Arabat kemmeskañ gant [[Star Wars rebellion (c'hoari-taol)]]*

**Star Wars: Rebellion** (pe **Star Wars Supremacy** er Rouantelezh-Unanet pe en Iwerzhon) zo ur c'hoari video strategiezh doare 4X embannet d'an 28 a viz C'hwevrer 1998 gant LucasArts.
Ur c'hoari strategiezh tro-ha-tro eo met dre niver uhel an tiriadoù a c'heller trevadenniñ ez eo muioc'h ur c'hoari doare 4X evel Master of Orion. Lodennoù eus ar c'hoari a zo reoù c'hoari-taol, evit ul lod all eo doare RPG.

Ar c'hoarier a ra war-dro an uzinoù, ar sevel soudarded ha listri-egor brezel. Ret eo ivez d'ar c'hoarier ober war-dro ar rastellañ danvezioù diazez, kas ar flodadoù brezel pe dezougen ha kefridioù an unvezioù soudard, spiañ pe re an tudennoù. 60 tudenn a zo en holl: 6 bennañ, 54 izeloc'h, 30 d'ar muiañ e-pad pep c'hoariadenn. Tro daou c'hant planedenn a c'heller trevadenniñ ha mestroniañ a-benn bezañ trec'h war an enebour.

Eus un tu e c'heller c'hoari an Impaleriezh Galaktek, eus un tu all e c'heller c'hoari an Emglev rebell.
## Istor
Dres goude Emgann Yavin, an Impalaeriezh Galaktek a chom mestr war ar galaksienn en desped d'ar c'holloù meur e-pad an emgann. Eus an tu all an Emglev Rebell laouen gant an taol brav bet sevenet a rank klask kreskiñ e nerzh evit dreistbevañ ouzh tagadennoù an Impalaeriezh Galaktek. Ar brezel diabarzh a blant tan dre ar galaksienn en he fezh.

## Notennoù ha daveennoù
Thue-et-Mue

**Thue-et-Mue** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2017.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Bretteville-l'Orgueilleuse, Brouay, Cheux, Le Mesnil-Patry, Putot-en-Bessin ha Sainte-Croix-Grand-Tonne.

## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieBrettevilleLOrgueilleuseEglise.jpg|Iliz Sant-Jermen e Bretteville.
Lavoir Brouay.JPG|Poull-kannañ e Brouay.
Eglise Saint-Vigor de Cheux - Vue du vieux cimetière .jpg|Iliz Sant-Vigor e Cheux.
Monument commémoratif au Mesnil-Patry.jpg|Monumant ar re-varv e Le Mesnil-Patry.
FranceNormandiePutotEnBessinCroixCimetiere.jpg|Kroaz ar vered Putot-en-Bessin.
Sainte-Croix-Grand-Tonne manoir.JPG|Maner e Sainte-Croix-Grand-Tonne.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Mer

**Mer** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
26,47 km2 eo gorread ar gumun.

## Poblañs
War-dro 6 200 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2016 e voe dilennet Raymond Gervy da vaer.

## Tud

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Lego House

***Lego House*** zo ur single gant ar c'haner ha sonaozer Ed Sheeran deuet er-maez e kreiz ar bloavezh 2011. 

## Renkadur
Conway Twitty

**Conway Twitty** eo anv-leurenn **Harold Lloyd Jenkins** (1933 – 1993) a oa ur c'haner sonerezh country stadunanat. Etre 1971 ha 1976 e kanas alies gant Loretta Lynn.
Saint-Gervais

**Saint-Gervais** zo un anv-lec'h gallek, diwar an anv-bihan Gervais, anv meur a sant.

## Tud

### 
* Saint-Gervais, e Gard
* Saint-Gervais, e Gironde
* Saint-Gervais, en Isère
* Saint-Gervais, e Vendée
* Saint-Gervais, e Val-d'Oise
* Saint-Gervais-d'Auvergne, e Puy-de-Dôme
* Saint-Gervais-des-Sablons, e Orne
* Saint-Gervais-de-Vic, e Sarthe
* Saint-Gervais-du-Perron, e Orne
* Saint-Gervais-en-Belin, e Sarthe
* Saint-Gervais-en-Vallière, e Saône-et-Loire
* Saint-Gervais-la-Forêt, e Loir-et-Cher
* Saint-Gervais-les-Bains, e Haute-Savoie
* Saint-Gervais-les-Trois-Clochers, e Vienne
* Saint-Gervais-sous-Meymont, e Puy-de-Dôme
* Saint-Gervais-sur-Couches, e Saône-et-Loire
* Saint-Gervais-sur-Mare, en Hérault
* Saint-Gervais-sur-Roubion, e Drôme
* Saint-Jean-Saint-Gervais, e Puy-de-Dôme hag Auvergne
* Le Pré-Saint-Gervais, e Seine-Saint-Denis

## Pennad kar
*San Gervasio
Shogun: Total War

**Evit an heuliad c'hoarioù video gwelet [[Total War (heuliad c'hoarioù video)]]*.

**Shogun: Total War** zo ur c'hoari video strategiezh doare tro-ha-tro sevenet gant The Creative Assembly hag embannet gant Electronic Arts war ar savenn Microsoft Windows. Embannet e miz Even 2000, ar c'hoari a oa bet an hini kentañ eus an heuliad c'hoarioù video Total War savet gant The Creative Assembly. 

Ar c'hoari a dremen e Japan e-pad marevezh ar Sengoku jidai (mare ar rouantelezhioù o stourm) etre ar XVvet kantved hag ar XVIIvet kantved. Ar c'hoarier a choaz e penn peseurt klan samouraied e vo hag a glask dont da vezañ ar Shogun (penn ar vro) da zont.
Gervais

**Gervais** zo un anv-bihan gallek.

## Yezhoù all
**Gervasius* e latin
**Gervasio* e spagnoleg.

## Tud
### Sent

### Tud all
* 

## Gwelet ivez
*Saint-Gervais, anv meur a lec'h
Pont Kerlosker

**Pont Kerlosker** zo ur pont dreist an Treñv, etre Plouvagor ha Koadoud, savet gant Louis Harel de la Noë evit ar Rouedad Aodoù an Hanternoz, war al linenn etre Gwengamp ha Sant-Nikolaz-ar-Pelem.
Cellettes

**Cellettes** zo anv div gumun e Bro-C'hall:

* Cellettes (Charente), e departamant Charente
* Cellettes (Loir-et-Cher), e departamant Loir-et-Cher
Nagoya

**Nagoya** (名古屋 e japaneg) a zo unan eus kêrioù bras Japan, e rannvro Chūbu, e prefeti Aichi.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
326,43 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs
War-dro 2 283 289 a dud a zo o chom eno e 2015.

## Tud
Fukuoka

**Fukuoka** (福岡市 e japaneg) a zo unan eus kêrioù bras Japan, e rannvro Kyushu, e prefeti Fukuoka.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
340,03 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs
War-dro 1 502 354 a dud a zo o chom eno e 2013.

## Tud
Seren y Dwyrain

***Seren y Dwyrain*** a oa ur gazetenn gembraek a veze embannet e Kaero, etre miz Here 1943 ha dibenn an Eil Brezel-bed.

Danvez a bep seurt a veze kavet enni hag un doare liamm e oa etre an holl gembraegerien a oa en armeoù Breizh-Veur er Reter Nesañ, pa roe danvez-lenn dezho ha pa zalc'he bev ar vrogarantez en o zouez. Bep miz e teue er-maez ha betek 1500 skouerenn a voe embannet anezhi. Lennerien he doa n'eo ket hepken er Reter Nesañ met ivez e Kembre hag e lec'hioù a bep seurt, evel Freetown e Sierra Leone, Baghdad pe Roma.

## Notennoù
Gwalc'heris

Ur **gwalc'heris** zo ur seurt kibellig en ur sal-gibellañ, lakaet ouzh ur voger, hag a c'haller leuniañ gant dour, dre un duellenn a-us dezhañ, ha goullonderiñ, dre un duellenn all dindanañ. A-wechoù e vez stag ar gwalc'heris ouzh ar voger, a-wechoù all, dre ma'z eo ponner a-walc'h, e vez lakaet war un troad, harp ouzh ar voger. A-wechoù e vez kuzhet ar spas dindanañ en ur glozigell  hag a c'haller digeriñ pa vez ezhomm.
Sakai

**Sakai** (堺市 e japaneg) a zo unan eus kêrioù bras Japan, e rannvro Kansai, e prefeti Osaka.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
149,99 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs
War-dro 839 310 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Tud