open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Barrett MRAD

Ar **Barrett MRAD** (evit ***Multi-Role Adaptive Design***) zo ur fuzuilh-resisted produet gant an embregerezh stadunanat Barrett abaoe 2010. Dibabet eo bet gant un nebeud unvezioù amerikan evel fuzuilh sniper.

## Deskrivadur
E 2009 en doa embannet ar SOCOM stadunanat ur c'haier-kargoù evit kaout ur fuzuilh-resisted nevez. Betek-neuze e rae an Nerzhioù Ispisial amerikan gant fuzuilhoù Barrett M82, kambret e .50 BMG nemetken. An embregerezh Barrett a ginnigas un arm nevez skañvoc'h (6,7 kg gant e zafar), gouest da dennañ resis betek 1.500 metr, dezhañ kanolioù a c'hallec'h cheñch buan evit azasaat an arm ouzh doareoù-implij disheñvel en emgannoù. Gellet a ra bezañ implijet gant meur a galibr, en o zouez an .338 Lapua Magnum hag ar 6,5 mm Creedmoor a zo tamm-ha-tamm o kemer plas ar 7,62 × 51 mm e standart an AFNA evit ar fuzuilhoù-resisted.

E 2019 ez eus bet sinet ur gevrat 50 milion a zolaroù gant ar SOCOM evit pourvezañ e soudarded gant fuzuilhoù MRAD. AN US Army hag an US Marines a zo dedennet evit ober kemend-all.

## Daveennoù
Abrial A-12 Bagoas

An **A-12** a oa ur plaver divoaz hep lost savet gant Georges Abrial e penn kentañ ar bloavezhioù 1930. Ne oa ket bet un taol brav ha dilezet e oa bet e 1932.

## Anv
Abrial en doa anvet ar plaver A-12 Bagoas, awenet gant ar vizir persian hag ampoezoner. Ar c'hentañ nijoù a oa bet graet gant an nijerez a oa bet e kentañ sizhun Gouhere 1932. Kement a gudennoù teknikel a oa deuet war-wel ma oa bet dilezet diorroadur ar plaver ar memes bloavezh.
Jeune Garde antifasciste

Ar **Jeune Garde antifasciste** (pe **Jeune Garde** ent-berr) zo anv un aozadur enepfaskour gall eus an tu kleiz pellañ, krouet e 2018. Alies e vez rebechet d'an aozadur bezañ feuls ha tost d'al luskadoù a-du gant ar stourm palestinian met enepyuzev.
## Istor
Ar Gward Yaouank enepfaskour a oa bet krouet e miz Genver 2018 e Lyon. Ouzhpenn Lyon e oa bet krouet ur skourr e Strasbourg e 2019, hag e 2020 ur skourr all e Pariz. E 2021, skourroù lec'hel a zo e Lille ha Montpellier. Simbol pennañ ar strollad a zo teir bir war-zu an traoñ a-gleiz, evit ober dave da Kevrenn Frañs Etrebroadel ar vicherourien. Pennoù ar strollad eo Raphaël Arnault ha Safak Sagdic.

## Ideologiezh
Un aozadur eus an tu kleiz pellañ eo ar Gward Yaouank Enepfaskour, hag a embann bezañ anarkour ha frankizour kement hag enepfaskour. Embann a ra bezañ a-enep ar ouennelouriezh, an diforc'hidigezh enep LGBT hag evit difenn gwirioù ar minorelezhioù.

Tost eo Raphaël Arnault (Raphaël Archenault e anv gwir), penn ha degemenner kozh an aozadur, ouzh Jean-Luc Mélenchon hag ar re LFI/Insoumis betek bezañ pedet ganto er Vodadenn Vroadel c'hall evit komz a-zivout ar sponterezh eus an tu dehoù pellañ.

## Dilennadeg kannaded Bro-C'hall 2024
Raphaël Arnault a zo war ar renk evit dilennadeg kannaded Bro-C'hall 2024, n'eo ket e Lyon met er Vaucluse en anv an Talbenn ar Bobl Nevez ha gant harp LFI, ar pezh en doa hegaset ar sokialourien lec'hel. Ar re-se o devoa kinniget ur c'handidad, Philippe Pascal, a zo bet trec'het hag en deus galvet da votiñ evit Raphaël Arnault a-benn ar fin oc'h embann e oa-eñ "ur c'handidad a galite" En eil tro e voe enebet neuze ouzh Catherine Jaouen eus ar Rassemblement National

## Rebechoù
Rebechoù lies a vez graet d'an aozadur evel bezañ feuls ha broudañ d'ar feulster, kaout izili enep LGBT ha betek gouennelour. Teir fichenn S a zo war Raphaël Archenault evit feulster ha broudañ d'ar feulster.

## Aferioù
Hervez Le Canard enchaîné, eizh ezel eus an aozadur a zo bet harzet e penn kentañ miz Gouhere 2024, evit un dagadenn enepyuzev war ur paotr 15 vloaz pa soñjent e oa-eñ ezel eus un aozadur feuls yuzev, al Ligue de défense juive. Laosket int bet da vont gant un evezh lezennel war o chouk da c'hortoz e vefe barnet an afer. Ar strollad evit en em zifenn a embann "n'eus ket bet oberioù enep-yuzev gwech ebet gant an izili".

## Notennoù ha daveennoù
Massoud Pezeshkian

**Massoud Pezeshkian**, bet ganet d'an  e Mahabad, e proviñs Azerbaidjan ar C'hornôg, zo ur surjian hag ur politikour iranat . Dilennet eo bet da brezidant Republik Islamek Iran d'an , goude marv Ebrahim Raisi en un darvoud biñsaskell.

## Tuadur politikel
A-du eo Pezeshkian gant Gwarded an Dispac'h Islamek, met burutellat a ra ar gouarnamant ivez. Savet eo a-enep an doare ma vez gwasket ar vanifesterien. A-du eo gant implij ar yezhoù hag al lennegezh etnikel er mediaoù hag er c'helenn.

## Daveoù
Embann ar Menezioù Du

**Embann ar Menezioù Du** eo anv brezhonek an ti-embann *Les Éditions des Montagnes Noires* staliet e Gourin (Mor-Bihan) hag a embann levrioù war glad ar Vro, levrioù war an istor lec'hel d'an aliesañ hag a bep seurt levrioù all e galleg. Gant Claude Boissière int bet savet e 1998. Ken niverus eo bet al levrioù diwar-benn Breizh m'eo deuet da vezañ unan eus an embannerien-rannvro.

## Istor
Krouet e oa bet an ti-embann *Les Éditions des Montagnes Noires* e 1998 e-lec'h m'emañ e chomlec'h hiziv gant Claude Boissière. Diskleriet eo evel un embregerezh hiniennel. E 1985 e oa bet krouet an ti-moullañ (renket evel ti-moullerezh an trevelloù) *Keltia Graphic* e Speied gantañ hag eñ merer anezhañ betek 2013. Embann a rae levrioù-rannvro dija.

## Politikerezh embann
Hervez ar pezh a vez dispaket e pajenn degemer o lec'hienn Web e produ *Embann ar Menezioù Du* oberennoù war glad Breizh hag an istor lec'hel, ha romantoù, danevelloù istorel, arnodskridoù ha buhezskridoù ivez. Ne vez ket embannet levrioù brezhonek, met un darn anezho a denn d'ar brezhoneg pe e-sigur an tem, al lennegezh hag ar skrivagnerien vrezhonek, pe dre ma taolenn tud a veve en ur gevredigezh vrezhonek er Menezioù Du ha tro-dro dezho gwezhall.

Posupl eo arselliñ an holl broduerezh pa seller ouzh roll al levrioù peurwerzhet (165 e 2024) hag al levrioù e gwerzh. Gwerzhañ a reont ivez ar stok levrioù a zo chomet goude klozadur Keltia Graphic.

## Lec'hienn Web
* edmontagnesnoires.weebly.com, lec'hienn ofisiel an ti-embann
Pep rubrikenn pe rummad levrioù a zo un anv gallek ha brezhonek ganti.

## Pennadoù nes
* Ti-embann
* Istor lec'hel

## Notennoù ha daveennoù
Mitanni

**Mitanni** a oa ur Stad er Reter-Nesañ en Henamzer diwar-dro 1550 kent J.-K. betek e-tro 1260 kent J.-K.. Anvet e oa **Ḫabigalbat** abretoc'h en testennoù e babilonieg kozh, war-dro 1600 kent J.-K. hag **Hanigalbat** pe **Hani-Rabbat** e testennoù Asiria pe *[[Naharin]]a* en testennoù henegiptek. Edo e norzh Siria hag e gevred Anatolia (Turkia hiziv) e lec'h ma veze komzet hourriteg gant levezonoù indezarianek war ar yezh hag ar politikerezh. Dre ma n'eus bet kavet c'hoazh skrid istor ebet, na bloazdanevelloù roueel na kronikenn ebet er furchadegoù ez eo dister hon anaoudegezh diwar-benn Mitanni e-keñver ar pezh a ouzomp diwar-benn ar galloudoù all er c'hornad, ha dav eo dimp en em harpañ war ar pezh a skrive o amezeien da c'houzout hiroc'h diwar o fenn.  N'ouzer ket c'hoazh d'ar just e pelec'h e oa o c'hêrioù-penn, Washshukanni ha Taidu.

Edo an Hourrited o chom er c'hornad-se abaoe diwezh an trede milved kent J.-K.. Kavet e voe ur roue eus Urkesh dezhañ un anv hourritek, Tupkish, meneget war siell un dablezenn bri eus war-dro 2300 kent J.-K. e Tell Mozan. Ar c'hoshañ testenn en o yezh dizoloet ganeomp a oa bet savet da vare Tish-atal, roue Urkesh  (war-dro an XXI kantved kent J.-K.). Diwezhatoc'h ez eas an Hourrited d'ober an darn vrasañ eus poblañs Mitanni, anavezet da gentañ evel  *Ḫabigalbat*, e Babilonia, e div destennn eus diwezh ar prantad babilonian kozh, dindan ren Ammi-Saduqa, (war-dro 1638–1618 kent J.-K.).

Impalaeriezh Mitanni a oa ur galloud lec'hel kreñv gant an Hitited en norzh, Henegiptiz er c'hornôg, ar Gassited er su, ha diwezhatoc'h gant an Asirianed er reter. Pa oa en he brasañ e tape Impalaeriezh Mitanni ken pell er c'hornôg ha Kizzuwatna e-kichen ar menezioù Taorus, Tunip er su, Arraphe er reter, hag en norzh da Lenn Van. Gwelout a reer betek pelec'h ez ae o levezon a-drugarez d'an anvioù-lec'h, d'an anvioù-tud hag a-drugarez d'ur seurt priaj a gaver e Siria : priaj Nuzi. Kevezañ a reas e-pad ur prantad gant brasañ galloudoù ar Reter-nesañ er mare-se, Egiptiz hag Hitited, a-raok bezañ diskaret abalamour d'ar brezelioù a-enep ar re-mañ-diwezhañ hag a-enep an Asirianed. 

## Etimologiezh
### Mitanni

Kentañ testeni eus anv ar Stad-se eo *Maitanni* a gaver e testennoù egiptek adalek an XVIIIvet tierniezh. Savet eo marteze diwar ur lost-ger Hourritek (-nni) staget da-heul ar wrizienn indezarianek  *maita*, a dalvez "unaniñ" hag a c'haller keñveriañ gant ar verb sañskritek *mith* (मिथ् ; unaniñ, pair, kouplad, degouezhout (gant unan bennak)). Talvezout a rafe eta an anv *Maitanni* kement ha "rouantelezh unanet" moarvat. Hervez un displegadenn all e teufe eus un anv den. 

## Notennoù
9 × 18 mm Makarov

An **9 × 18 mm Makarov** (pe **9 mm Makarov** hervez ar CIP) zo ur munision soviedel evit ar pistolennoù savet e 1946 gant Boris V. Semin hag implijet adalek 1951 gant armeoù broioù Pakt Varsovia.

Al labour evit sevel ar gartouchenn a grogas un tammig a-raok an Eil Brezel-bed, met ar brezel a lakaas harz war an enklaskoù, a adkrogas e 1945 hepken. Izeloc'hik eo galloud an 9 mm Makarov evit hini an 9 mm Parabellum implijet e kalz broioù all, met an doktrin soviedat goude 1945 ne leze ket kalz plas d'ar pistolennoù-mindrailher, ha diezhomm e oa ur gartouchenn c'halloudus neuze, pa c'houlenn gwikefre an armoù-mañ muioc'h a energiezh. Boledoù standart an 9 mm Makarov a zo gwisket, met reoù emledus a voe pourveziet d'ar c'hKGB da vare C'hoarioù Olimpek Moskov e 1980. Savet e oant evit bezañ implijet war-vourzh kirri-nij.

E-touez an nebeud armoù kambret e 9 mm Makarov e kaver pistolennoù evel ar Makarov, an FB P-64, an FB P-83, ar CZ 82 pe ar Stechkin, ha pistolennoù-mindrailher evel an FB PM-63 pe ar Škorpion vz. 61. Produet e vez c'hoazh evit arme Rusia, hag implijet e vez c'hoazh e kalz broioù bet en URSS gwechall.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Marine Tondelier

**Marine Tondelier**, ganet d'an 23 a viz Eost 1986 e Bois-Bernard (Pas-de-Calais), zo ur bolitikourez c'hall. Sekretourez vroadel Europe Écologie Les Verts (EELV, deuet da vezañ An Ekologourien e miz Here 2023) abaoe an 10 a viz Gwengolo 2022, kuzulierez eo en tu-enep e kuzul-kêr Hénin-Beaumont, a zo renet gant ar Front national (deuet da vezañ Rassemblement National e 2018) abaoe Meurzh 2014. Skrivet he deus ul levr e 2017, *Nouvelles du Front*, ul levr da flatrañ doare merañ kêr skipailh Steeve Briois. Kuzulierez rannvroel Hauts-de-France eo abaoe 2021.
Bouge (Belgia)

**Bouge** (walloneg:*Boudje*) a oa ur gumun eus Proviñs Namur e Belgia. Gant Lezenn 1977 e voe lakaet e kumun Namur. 
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Lazhet e voe triwec’h den nann-soudard ha distrujet 48 ti gant al lu alaman d’an 23 a viz Eost 1914.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Notennoù
Tikka T3

An **Tikka T3** zo ur garabinenn-vorailh produet gant an embregerezh finlandat SAKO dindan anv e is-merk Tikka etre 2003 ha 2016. Kambret eo evit a bep seurt munisionoù skoet en o c'hreiz. Ur stumm nevez anvet T3x a vez produet abaoe 2016, dezhañ meur a adstumm. Implijet e vez gant chaseourien ha gant tennerien-resisted un nebeud broioù. Ar rummad karabinennoù evit munisionoù skoet war o zro Tikka T1/T1x zo deveret anezhi.

## Implijerien

Implijet e vez evel fuzuilh-resisted gant polisoù pe armeoù un nebeud broioù er bed :

*  : Police Nationale (500 skouerenn) hag Archeriezh Vroadel (1.200 skouerenn, evit unvezioù evel ar *PSIG* pe ar *Garde Républicaine*);
*  : nerzhioù ispisial ar Morlu Indian (177 skouerenn);
*  : *Rangers*, anvet C19, gwerzhet war ar marc'had sivil dindan an anv Arctic.

## Daveennoù
Cédric Choplin

**Cédric Choplin**, ganet e 1972 er Mañs, zo kelenner skol-veur war ar brezhoneg. Labourat a ra war lennegezh hag istor Breizh kempred ha war gelennouriezh ar brezhoneg. Darn eus e embannadennoù zo bet savet e brezhoneg.

## Red-micher
Kelenner eil-derez war an Istor-Douaroniezh ha war ar brezhoneg eo bet. E 2009 en doa soutenet un dezenn anvet *La représentation des peuples exotiques et des missions dans Feiz ha Breiz (1865-1864)*  dindan renerezh Gwendal Denez.

## Embannadennoù
### Levrioù
*  *Le chouan et le sauvage*, Roazhon, TIR, 2011, 639 p. Tezenn doktorelezh azasaet evit an embann.
*  *La Littérature en langue bretonne des origines à nos jours*, Gourin, Éditions des Montagnes noires, 2024, gant Tristan Loarer, Myriam Guillevic ha Pascal Rannou, (ISBN 978-2-49469-31-11)

### Aktaoù kendael
*  [Feiz ha Breiz ou la genèse d’une langue journalistique », ''La Bretagne Linguistique'' n° 16, Brest, CRBC-UBO, 2011, p. p. 19-36](https://journals.openedition.org/lbl/211 «).
*  « Que nous apprennent les résultats du Diplôme de Compétence en Langue sur les nouveaux locuteurs du breton. Une première approche qualitative ». E-barzh Sobra N., *Transmettre les langues : pourquoi et comment ? : Questions politiques, familiales et migratoires*, EME éditions, p. p. 243-260.
*  « Pobl Vreizh, le petit frère bretonnant du Peuple breton ». E-barzh Tudi Kernalegenn & Romain Pasquier (renerezh), *L'Union Démocratique Bretonne – Un parti autonomiste dans un État unitaire*, Roazhon, PUR, 2013, p. 171-186.
*  « Les taolennoù, une pédagogie de la mission en Basse-Bretagne du XVIIe au XXe siècles ».E-barzh Pirotte J. Sappia C. et Servais O. (renerezh), *Images et diffusion du christianisme – Expressions graphiques en contexte missionnaire XVIe – XXe siècles*, Pariz, Karthala, 2012, p. p. 91-106
*  « Les nouveaux aspects de la littérature en langue bretonne ». E-barzh Landrecies J. (renerezh), *Bien dire et bien aprandre. Présence des littératures contemporaines en langues régionales de France*, Lille, Centre d'études médiévales et dialectales de Lille 3, 2012, p. p. 43-54.
*  « Feiz ha Breiz et l’alter-ego protestant ». E-barzh Eyezo'o S. & Zorn J-F (renerezh), *Concurrences en mission. Propagandes, conflits, coexistences (XVIe-XXIe siècle)*, Pariz, Karthala, 2011, p. 125-138.
*  « Le message de l’Easter Week : L’Irlande comme modèle d’émancipation politique et sociale dans l’entre-deux guerres ». E-barzh Bévant Y., Gwendal Denis, Herve Bihan (renerezh), *Cultures, langues et imaginaires de l’Arc Atlantique*, Roazhon, TIR, 2010, p. 105-126
14,5 × 114 mm

Ar **14,5 × 114 mm** zo ur munision armoù-tan galloudus krouet e 1939 en URSS evit ar fuzuilhoù enep-dafar PTRS ha PTRD. Adalek 1942 e voe divizet sevel mindrailherezioù kambret evit ar gartouchenn-mañ ivez, a-enep ar c'hirri-nij o nijal izel. Degas a reas ar vindrailherez ponner KPV. Servijet en deus ar munision e armeoù broioù Pakt Varsovia, ha graet e vez gantañ e armeoù Rusia hag Ukraina hiziv-an-deiz c'hoazh.

## Daveennoù
Lee-Enfield

Al **Lee-Enfield** zo ur fuzuilh-vorailh tennata dre zorn, implijet evel arm-skoaz standart gant ar British Army ha kalz broioù eus ar Commonwealth etre 1895 hag ar bloavezhioù 1960. Kambret e oa da gentañ e .303 British. Meur a adstumm anezhi a zo bet krouet e hanterenn gentañ an XX kantved. Unan eus armoù hiniennel brudetañ ar Brezel-bed Kentañ hag an Eil Brezel-bed eo. Ouzhpenn 17 milion a skouerennoù anezhi zo bet produet betek hiziv.

Pa oa bet choazet e 1895 e oa e-touez ar fuzuilhoù dezhe an endalc'h brasañ hag an hed-tenn hirañ e-keñver fuzuilhoù all ar mare.

## Stummoù

## Daveennoù
Raphaël Glucksmann

**Raphaël Glucksmann**, ganet d'ar 15 a viz Here 1979 e Boulogne-Billancourt (Hauts-de-Seine), zo un esaeer ha politikour gall.

Diellfilmaozer e oa bet er bloavezhioù 2000 ; goude eo bet kuzulier arbennik Mikhail Saakashvili, prezidant nevezfrankizour  Jorjia, etre 2009 ha 2012. Goude-se eo bet esaeer, kroniker e France Inter ha rener ar gelaouenn Le Nouveau Magazine littéraire e 2017.

Tremenet eo en tu dehoù, en Alternative libérale, e 2007 gant ur sell atlantour, hag aet goustadik war-zu kleiz ar c'hreiz gant selloù ekonomikel frankizour ha sokial-demokratel. Er bloavezh 2018 e oa bet unan eus krouerien al luskad politikel Place publique (PP).

E penn ul listenn hag a vod Place publique, ar Strollad sokialour ha Nouvelle Donne e oa bet dilennet da gannad e dilennadegoù Europa e 2019. E-pad e respetad europat, gant ur sell kevreadelour europat, eo savet a-enep gouennlazh sevenadurel an Ouighoured, difennet en deus Pakt Glas Europa, harpet en deus donedigezh Ukraina en Unaniezh Europa ha goulennet en deus kemmoù da Reolenn Dulenn III. E-kerzh e respet e oa o labourat e bodad an aferioù estren ha bodad ar c'henwerzh etrebroadel. Bet eo ivez besprezidant an is-bodad evit Gwirioù mab-den.

E penn al listenn PS-Place publique eo bet c'hoazh en Dilennadegoù evit parlamant Europa e 2024, ha tizhet en doa 13,8 % eus ar votoù.
SVD (fuzuilh)

An **SVD** (e rusianeg **СВД** : **Снайперская Винтовка Драгунова**, *Snayperskaya Vintovka Dragounova*, "fuzuilh sniper Dragounov"), anvet boaz **Dragounov**, zo ur fuzuilh-resisted savet e deroù ar bloavezhioù 1960 en URSS evit an dennerien-resisted hag ar sniperien, evit kemer plas ar fuzuilhoù Mosin-Nagant 91/30 PU. Produet e vez abaoe 1963 gant an embregerezh rusian IJMACH (Kalachnikov hiziv an deiz).

## Deskrivadur
Un arm damaotomatek eo an Dragounov, dezhañ ur sistem tennata dre amprest gazoù. Kambret eo e 7,62 × 54 mm. Pourveziet eo gant ur c'harger fiñv 10 kartouchenn. Savet eo bet evit tennañ en ur mod efedus etre 500 metr ha 1.000 metr, met abalamour da greskadur e lunedenn orin (×4) eo diaes tizhout sibloù en tu all da 600 metr. Resis eo e 2 MOA sanset. He gwikefre zo bet diazezet war hini an AK-47, met kalz uheloc'h e oa kalite pezhioù an SVD.

## Implij
Implijet eo bet gant broioù Pakt Varsovia ha gant kalz armeoù pe emsavioù skoazellet gant an URSS da vare ar Brezel Yen, evel ar fuzuilhoù-arsailh AK-47 pe AK-74. Hiziv-an-deiz e vez produet hag implijet c'hoazh, gant arme Rusia da skouer. E Sina e vez graet kopiennoù eus an SVD dindan an anvioù Type 79 ha Type 85, he stumm modernizaet.

Ur stumm evit ar siviled, anvet Tiger, zo anezhañ.

## Levrlennadur

*  McNAB Chris, *The SVD Dragunov Rifle*, Osprey Publishing, 2023, 80 p., ISBN 978-1472855961

## Daveennoù
Barrett M82

Ar **Barrett M82** zo ur fuzuilh enepdafar damaotomatek  savet e 1980 gant Ronnie Barrett. Implijet e vez gant arme Stadoù-Unanet Amerika ha meur a vro all abaoe fin ar bloavezhioù 1980. Savet eo bet tro-dro d'ar gartouchenn c'halloudus .50 BMG, a c'hall toullañ aes ur c'heflusker pe pezhioù kirri-nij da skouer. Implijet e vez ivez evel fuzuilh-resisted evit tizhout enebourien da ouzhpenn 2.000 metr. Un daoubez zo dezhi abalamour d'he fouez uhel (war-dro 14 kg hervez an adstummoù). Ur starderez c'halloudus a gaver ouzh beg he c'hanol evit kempouezañ hec'h argil uhel.

## Er sevenadur

* ur Barrett M82A1 a vez implijet gant ar sniper Bob Lee Swagger er film ''Shooter'' (2007)
* er film Rambo IV e vez gwelet alies ur sniper oc'h implijout ur Barrett M82

## Gwelet ivez
* Ur bleustradeg gant fuzuilhoù Barrett M82 war-vourzh ur vag eus an US Navy e 2013

## Daveennoù
Il pleut sur Santiago

***Il pleut sur Santiago*** ("glav a ra war Santiago") zo ur film gall-bulgarat sevenet gant Helvio Soto, hag embannet e 1975. Ar film diwezhañ eo da vezañ bet produet gant *Les films Marquise*, ti embann Jacques Charrier ha Jean-Claude Brialy, he doa graet freuzstal goude ma vije bet un taol fall a-fed kenwerzh gant ar film.

## Istor
Ar film a daolenn taol-stad an 11 a viz Gwengolo 1973 e Chile, a oa bet kroget gant ar c'hemennad kodet « glav a ra war Santiago », skignet war ar radio diwar atiz an emsavidi, evit ar soudarded.

## Aktourien
* John Abbey : an ajant CIA stadunanat
* Bibi Andersson : Monique Calvé
* Nicole Calfan : merc'h Allende
* Riccardo Cucciolla : Augusto Olivares 
* André Dussollier : Hugo
* Bernard Fresson : Pedro Vuskovic (ur ministr)
* Maurice Garrel : Jorge González
* Annie Girardot : Mireya Latorre (gwreg Augusto Olivares)
* Patricia Guzmán : ar studierez
* Serge Marquand : ar jeneral Lee
* Olivier Mathot : ar politikour
* Henri Poirier : Augusto Pinochet
* Laurent Terzieff : Calvé
* Jean-Louis Trintignant : ar senedour
* Dimitar Buynozov : penn ar gward
* Naicho Petrov : Salvador Allende
* Vera Dikova : gwreg Jorge
* Dimiter Guerasimof : ar c'haner

## Degemer
Degemeret fall e oa bet ar film ha betek bezañ kaoz da freuzstal an ti-embann filmoù *Les film Marquises*. Ma 'z eo gwir-tre a-fed fedoù istorel an adsevel daou vloaz war-lerc'h an taol-stad, an doare da gontañ an istor zo bet kavet abeg ennañ ha kavet re zramaek ha re eeunek.

## Liammoù diavaez
* "Il pleut sur Santiago" war IMDb
*  Burutelladenn ar film war LeMondediplomatique

## Notennoù ha daveennoù
Halyna Hutchins

**Halyna Hutchins** (ukraineg : *Галина Хатчінс* (Halyna C'hatchyns)) a oa ur renerez al luc'hskeudennerezh stadunanat a orin ukrainat, ganet **Androsovitch** (ukraineg : Андросович) e 1979 en Horodets en Ukraina soviedat hag aet da Anaon en ur gwallzarvoud tenna164 en Albuquerque (Mec'hiko Nevez) d'an 21 a viz Here 2021.

## Marv
D'an 21 a viz Here 2021, Hutchins a oa o labourat evel renerez al luc'hskeudennerezh war leurenn filmañ ar film western Rust, nepell diouzh La Cienega, e Mec'hiko Nevez. Pa oa oO prientiñ ul lodenn da vezañ filmet, an aktour Alec Baldwin en doa tennet gant ur Revolver Pietta .45 Colt implijet evel dafar er film. Gloazet-bras e oa bet ha gloazet e oa bet ivez ar sevener Joel Souza. Marvet e oa Halyna diwezhatoc'h en deiz-se oadet a 42 vloaz pa oad o kas anezhi da Ospital Skol-veur Mec'hiko Nevez en Albuquerque. Baldwin en doa embannet ur gemennadenn an deiz war-lerc'h da embann e oa sabatuet ha trist. Embannet en doa ivez e oa prest da genlabourat gant ar polis ha da harpañ familh Halyna Hutchins.

## Filmlennadur
* *World's Tallest Man* (2006)
* *Snowbound* (2017)
* *A Luv Tale: The Series* (2018–2021)
* *[[Darlin' (film, 2019)|Darlin'<nowiki/>]]* (2019)
* *[[Archenemy (film)|Archenemy]]* (2020)
* *Blindfire* (2020)
* *To the New Girl* (2020)
* *The Mad Hatter* (2021)
* *[[Time Cut]]* (2024)
* *[[Rust (film)|Rust]]* (Da vezañ embannet)
## Notennoù ha daveennoù
Film Western

Ur **Western** a reer eus un doare film termenet gant an American Film Institute evel filmoù hag "a dremen e Kornôg Norzhamerika (ar Far West) hag a laka advevañ spered, stourm ha steuziadur an harz nevez." Ul lodenn vat eus ar filmoù-se a dremen o istor war an harzoù stadunanat adalek ar Fardadeg war an aour e Kalifornia e 1849 betek klozadur an harzoù e 1890. En doare filmoù-se e kaver ivez istorioù er-maez eus harzoù ar Stadoù-Unanet – evel e norzh Mec'hiko, e Alaska, hag e kornôg Kanada - ha gant nebeutoc'h a istorioù o tremen a-raok 1849 pe goude 1890. 

Ar ger Western a lakaer ivez da zoareañ oberennoù lennegel, sonerezh, abadennoù skinwel, hag oberennoù arzel all.

## Gwelet ivez

* Trec'h war ar C'hornôg
Bibi Andersson

**Berit Elisabet Andersson**, ganet d'an 11 a viz Du 1935 hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Ebrel 2019, anavezetoc'h evel **Bibi Andersson** (svedeg: [ˈbɪ̂bːɪ ˈânːdɛˌʂɔn]), a oa un aktourez svedat brudet dre m'eo bet alies o labourat gant ar filmaozer Ingmar Bergman.
## Buhez personel
C'hoar yaouankañ an aktourez svedat Gerd Andersson e oa-hi.
## Filmlennadur
* Miss Julie (1951) evel Korollerez (dizanv)
* U-Boat 39 (1952) evel Plac'h en tren (dizanv)
* Sommarnattens leende (1955) gant Ingmar Bergman
* Det sjunde inseglet (1956) gant Ingmar Bergman
## Liammoù diavaez
* Bibi Andersson war IMDb
Williams

**Williams** zo un anv-den saoznek hag un anv-lec'h.

## Tud
* D. J. Williams, skrivagner kembraek
* Evan Williams, anv meur a zen
* Glanmor Williams, istorour kembreat
* Hank Williams, kaner ha soner stadunanat
* Ifor Williams, skolveuriad kembreat
* Iñaki Williams, melldroader spagnol
* Jac L. Williams, skolveuriad kembreat
* Kyffin Williams, livour kembreat
* Rita Morgan Williams, skolveuriadez kembreat
* Robbie Williams, kaner saoz
* Robin Williams, aktor stadunanat
* Shane Williams, rugbier kembreat
* Tennessee Williams, skrivagner stadunanat
* Waldo Williams, barzh kembraek
* Zelda Williams, aktorez stadunanat
* T. H. Parry-Williams, skolveuriad ha barzh kembreat

## Lec'hioù
*Puerto Williams, kêr e Chile
* Williams (Arizona), kêr er Stadoù Unanet
* Williams (Iowa), kêr er Stadoù Unanet
* Williams (Kalifornia), kêr er Stadoù Unanet

## Traoù all
*Williams Gun, arm-tan
*Williams F1 Team, skipailh bleinerien Formulenn 1
Gerd Andersson

**Gerd Gunvor Andersson**, ganet d'an 11 a viz Even 1932 e Stockholm, zo un aktourez filmoù svedat. C'hoar henañ Bibi Anderssoneo ha mamm Lars Bethke.

Andersson a oa bet o studiañ e Skol roueel barrez Sveden. Bet e oa fiziet enni roll ar gorollerez pennañ e 1958. Dañset he deus o c'hoari meur a roll pennañ evel Giselle ha krouet he deus ar roll pennañ en *Ekon av trumpeter* gant Antony Tudor.

## Liammoù diavaez
* Gerd Andersson war IMDb
SOHR

Ar **Syrian Observatory for Human Rights** berraet en **SOHR** (arabeg: المرصد السوري لحقوق الإنسان, brezhoneg: Arsellva sirian gwirioù mab-den), krouet e Mae 2006, zo ur strollad diazezet er Rouantelezh-Unanet a glask dielfennañ an torfedoù a-enep gwirioù Mab-den e Siria. Abaoe ar bloavezh 2011 eo bet dreist-holl o labourat war Brezel diabarzh Siria. Alies eo bet meneget evel mammenn gant ar mediaioù bras abaoe deroù ar brezel diabarzh. Klask a ra kaout ur gont eus an niver a dud lazhet bemdez er brezel e kement tu a zo er stourm. Derc'hel a ra, ar spisañ posubl, ar gont eus an niver a drevourien lazhet, evel ar re lazhetet gant ar bombezadegoù pe implij armoù difennet. An SOHR zo bet kavet abeg ennañ gant lod, evel un aozadur "tuet gant an enebadur" hag a-enep Assad, met en desped d'an dra-se e tiskuilh ingal an torfedoù brezel graet gant an holl gostezennoù er brezel.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
FN SCAR

An **FN SCAR** (evit **''S**pecial Operation Forces **C**ombat **A**ssault **R**ifle*) zo ur [[fuzuilh-arsailh]] produet abaoe 2004 gant an embregerezh belgiat [[FN Herstal]], evit respont da c'halv ar [[SOCOM]] stadunanat a glaske fuzuilhoù aotomatek nevez kambret e [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] (stumm *'SCAR-L**, evit ''Light'') hag e [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] (stumm **SCAR-H**, evit ''Heavy'').

Ur stumm all, anvet **SCAR 20-S** er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] pe **SCAR-H PR''' e Frañs, zo ur fuzuilh-resisted damaotomatek kambret e 7,62 × 51 mm. 2.620 skouerenn eus ar SCAR-H PR zo bet urzhiet gant arme Bro-C'hall e 2019 evit kemer plas ar fuzuilhoù-resisted standart FR-F2. Ul lunedenn Schmidt & Bender PM2 zo savet war ar SCAR-H PR. He lamm zo teleskopek.

## Daveennoù
Roll tud bet drouklazhet

### Henamzer

### Krennamzer

### XVI kantved

### XVII kantved

### XVIII kantved

### XIX kantved

### XX kantved

### XXI kantved

## Daveennoù
Marcello Mastroianni

**Marcello Vincenzo Domenico Mastroianni**, ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1924 hag aet da Anaon d'an 19 a viz Kerzu 1996, a oa un aktour filmoù italian hag unan eus paotred brudetañ ar vro en . C'hoariet en deus rolloù evit darn eus filmaozerien brudetañ Italia d'ar mare-se, o c'hoari e 147 film etre 1939 ha 1996. 

## Garedonoù
Enoret eo bet alies gant prizioù etrebroadel evel daou BAFTA Awards, daou Best Actor awards e festivalioù sinema Venezia ha Cannes, daou Golden Globes, ha lakaet e oa bet e anv war ar renk evit tri Academy Award.
En Italia en deus bet medalenn Cavaliere di Gran Croce OMRI.

## Liammoù diavaez
* Marcello Mastroianni war IMDb
Fuzuilh-resisted

**Fuzuilh-resisted** a vez graet eus ur fuzuilh pe ur garabinenn savet pe kemmet evit gellet tennañ pelloc'h evit armoù-skoaz standart. Ar fuzuilhoù-resisted modern a vez savet lunedennoù warne. Kambret int e kalibroù galloudus a bep seurt hervez o implij.

## Doareoù disheñvel

### Fuzuilhoù-arsailh kemmet
Gant tennerien-resisted an armeoù e vez implijet fuzuilhoù-arsailh kemmet a-benn gellet tennañ resis betek 600 metr. Peurliesañ e vez ouzhpennet dezhe ul lunedenn, un daoubez ha/pe ur c'hanol ponneroc'h. A-wechoù e vez reoliet an draen evit ma vefe skañvoc'h e bouez-loc'hañ. E armeoù an AFNA e chom kambret fuzuilhoù a seurt-se e 5,56 × 45 mm peurliesañ.

### Fuzuilhoù-resisted dezhe ur c'halibr etre
Implijet e vezont gant sniperien ha kambret e vezont gant kalibroù uheloc'h (7,62 × 51 mm, .338 Lapua Magnum pe 6,5 mm Creedmoor da skouer). Gellet a reont bezañ stummoù deveret eus fuzuilhoù-arsailh (FN SCAR-H), eus fuzuilhoù (FR-F1 deveret eus ar MAS 36), eus karabinennoù-chase (M24 hag M40 diazezet war ar Remington 700) pe savet a ratozh-kaer (SVD Dragunov).

### Fuzuilhoù-resisted dezhe ur c'halibr uhel
Kambret e vezont peurliesañ e .50 BMG e broioù an AFNA (pe 14,5 × 114 mm er broioù bet soviedel). Implijet e vezont evit distruj dafar pe karbedoù a-bell, pe evit neptuiñ enebourien war-hed ouzphenn 2 gilometr. Fuzuilhoù enep-dafar a vez graet anezho a-wechoù. Ar Barrett M82 pe ar McMillan Tac-50 a zo skouerioù eus armoù ar rummad-mañ.
Huguette Bello

**Huguette Bello**, bet ganet d’ar  e Saint-Pierre (ar Reünion), zo ur bolitikourez c’hall.

## Red-micher
Kannadez eo bet etre 1997 ha 2022, prezidantez rannvro ar Reünion ha maerez Saint-Paul eo bet ivez.

## Tuadur politikel
En tu kleiz emañ. Ezel e oa bet eus strollad ar Gomunourien er Vodadenn Vroadel, ha paeroniet he devoa Jean-Luc Mélenchon evit dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022.

## Stourm evit kreoleg ar Reünion
E 2022 he deus sinet ar garta "strollegezh divyezhek", a embann e vo implijet ar c’hreoleg er servijoù foran, en abadennoù sevenadurel, er mediaoù hag en deskadurezh.

E 2024 he deus lennet testenn greolek ur skrivadenn divyezhek.

## Daveoù
Browning M1906

Ar **Browning M1906**, anvet a-wechoù **FN M1906** pe **FN M1905** er Stadoù-Unanet abalamour da vloavezh he breved, zo ur bistolenn damaotomatek ijinet e 1905 gant John Browning ha produet etre 1906 ha 1959 gant an embregerezh beljiat FN Herstal. Evel armoù-dorn bihan all kambret e 6,35 mm eo bet poblek-tre e hanterenn gentañ an  e Frañs hag er broioù industrializet evel arm emzifenn bihan, aes da lakaat en ur sac'h-dorn pe ur chupenn, ha dre ma c'halle forzh piv prenañ un arm-dorn dezhañ ur c'halibr izeloc'h evit ar 7,65 mm (gant aotre an archerien pe ar polis) e Bro-C'hall a-raok lezennoù 1939.

## Deskrivadur
Un arm bihan eo an M1906, 114 mm e hirder hollek. Kambret eo evit ar munision .25 ACP ijinet eviti. Izel eo endalc'h e garger (6 kartouchenn). Un nevezinti e-keñver an armoù-dorn produet betek-neuze e oa he sistem surentez tripl a-raok gellet tennañ : ul loc'henn surentez, ur bouton da vontañ ouzh kein an dornikez, hag an tennañ dibosubl hep karger ebet. Ar Colt M1908 Vest Pocket zo kopienn an M1906 evit ar marc'had stadunanat. Ar Baby Browning produet gant an FN Herstal adalek 1931 zo awenet a galz gant an M1906.

## En Istor
D'ar 16 a viz Meurzh 1914 e voe implijet un M1906 gant Henriette Caillaux evit lazhañ Gaston Calmette, rener *[[Le Figaro]]*. Abalamour d'he ment eo bet implijet kalz gant ar boliserien a felle dezhe implijout dafar diskred ha skañv, pe gant emsavadegoù rezistañs da vare an Eil Brezel-bed.

## Daveennoù
Shannen Doherty

**Shannen Doherty** zo un aktourez, sevenourez ha produktourez filmoù stadunanat ganet d'an 12 a viz Ebrel 1971 e Memphis (Tennessee) ha marvet d'an 13 a viz Gouere 2024. Brudet eo evit he rolloù er stiradoù skinwel evel Beverly Hills 90210 (1990-1994), e-lec'h ma c'hoarie tudenn Brenda Walsh, hag en heuliad Charmed (1988-2001). Marvet eo e miz Gouere 2024 diwar ur c'hrign-bev.

## Daveennoù
Carlos Alcaraz

**Carlos Alcaraz**, ganet d’an  en El Palmar (rannvro Murcia, Spagn), zo ur c’hoarier tennis spagnol a-vicher abaoe 2018.

## Red-micher
Meur a dournamant eus ar re bouezusañ en deus gouzenet.
* an US Open e 2022
* Roland Garros e 2024
* Wimbledon e 2023 ha 2024

## Daveoù
MAB F

Ar **MAB Modèle F** zo ur bistolenn damaotomatek .22 Long Rifle produet gant an embregerezh euskarat Manufacture d'Armes de Bayonne etre 1950 ha 1963. War-dro 30.000 skouerenn anezhi a zo bet graet. Ur stumm anezhi a voe gwerzhet e Stadoù-Unanet Amerika dindan an anv *Le Chasseur* (ar chaseour).

## Deskrivadur
Ar **MAB F** zo awenet gant ar Colt Woodsman hag ar Star Modelo F, ur bistolenn ganet en Euskal Herria ivez. Un arm savet evit ar sportoù tennañ eo. Ul loc'henn a gaver war he c'hulasenn evit stankañ anezhi ha lakaat ar bistolenn da vezañ un-tenn. Ur c'harger 10 kartouchenn war ur golonenn a c'haller lakaat en he dornikell. Un draen eeun zo dezhañ, war-dro 0,95 kg he fouez-loc'hañ. Brudet eo he gwikefre evit bezañ fiziapl.

Daou zoare eus an arm a gaver : an *Type 1* (1950-1954) hag an *Type 2* (1954-1963). War an eil doare e kaver ul loc'henn evit stankañ ar gulasenn war an adreñv.

## Liamm diavaez
*  BUFFALOE Ed, *[https://unblinkingeye.com/Guns/MABF/mabf.html The MAB Model F Pistol]*

## Daveennoù
MAB PA-15

Ar **MAB PA-15** (evit **Pistolet Automatique**, *Pistolenn Aotomatek*) zo ur bistolenn damaotomatek un-ober produet gant ar Manufacture d'Armes de Bayonne etre 1966 ha 1982.

## Istor
Deveret eo ar **PA-15** eus ar **PA-8** produet etre 1966 ha 1965 : damheñvel eo, met brasoc'h eo endalc'h he c'harger (15 kartouchenn e-lec'h 8). Savet e oa bet ar PA-15 evit kemer plas ar MAC 50 implijet abaoe 1950 evel arm-dorn standart en arme c'hall, met ne zeuas ket a-benn an embregerezh da c'hounit ar marc'had. Implijet e voe gant soudarded zo eus an arme adalek ar bloavezhioù 1970 betek 1990, evel gant reoù ar 1añ RIPMa (diazezet e Baiona) pe an 13 RDP. Implijet e veze gant *Service Action* ar SDECE gall.

### Stummoù
Daou stumm nesañ eus ar PA-15 a voe savet da gentañ : unan anvet **M1** evit an arme hag unan all anvet **S** (*Standard*). An embregerezh MAB a savas ivez ur stumm anvet F1 evit tennerien-sport an arme. Hiroc'h e oa he c'hanol (150 mm e-lec'h 115 mm) ha reoliek e oa he c'houch hag he draen. Ur stumm e .45 ACP a veze studiet pa serras an embregerezh e 1982. Pezhioù an arm a vez produet c'hoazh gant an embregerezh MAM e Baiona.

## Daveennoù
Browning M1910

Ar **Browning M1910**, anvet ivez **FN Model 1910**, zo ur bistolenn un-ober ijinet gant John Browning ha produet gant an embregerezh belgiat FN Herstal adalek 1910. Disheñvel e oa diouzh ar pistolennoù Browning savet betek-neuze abalamour da winterell he gwikefre-argil bezañ lakaet tro-dro d'he c'hanol. Skañvoc'h e oa neuze. Kambret e oa e .32 ACP hag e .380 ACP. Un arm fiziapl e oa, ha berzh a reas e-touez kalz ofiserien en Europa. Ur stumm all anezhi anvet **M1922** pe **M1910/22** a voe produet. Hiroc'h ha ponneroc'h e oa, hag uheloc'h e oa hec'h endalc'h.

## En Istor

Ur Browning M1910 a voe implijet gant Gavrilo Princip d'an 28 a viz Even 1914 evit lazhañ Franz Ferdinand Aostria-Este. Ur skouerenn all eus an arm a servijas da zrouklazhañ ar prezidant gall Paul Doumer e 1932. Implijet e voe gant kalz broioù european e-pad an Eil Brezel-bed, ha gant rezistanted evel an Izelvroadez Hannie Schaft.

## Daveennoù
Type 99 (fuzuilh-vindrailher)

An **Type 99** a zo ur fuzuilh-vindrailher japanat implijet etre 1939 ha 1945 gant arme ha morlu an Impalaeriezh.

## Istor
An Type 99 zo ur stumm gwellaet eus an Type 96. Ijinet eo bet evit kambriñ ar munision nevez 7,7 × 58 mm krouet e 1939, a oa azasaet e galibr ouzh bannadelloù ispisial (entanus, tarzh...). Ouzhpenn d'he daoubez e oa bet ouzhpennet un troad dezhi dindan he lamm. He c'hanol a c'halle bezañ divontet buan. Daoust d'an arm bezañ gwelet gant ar soudarded japanat evel gwellañ fuzuilh-vindrailher o bro, ne zeuas ket a-benn industrielezh Japan da broduiñ a-walc'h anezhe evit pourvezañ ezhommoù hec'h arme. Tro 45.000 skouerenn a voe produet el labouradegoù da heul :

* arsanailh Kokura (1942-1943), 7.000 skouerenn ;
* arsanailh Nagoya (1941-1945), 15.000 skouerenn ;
* Hitachi Heiki K.K. (1941-1945), 22.000 skouerenn ;
* Chuo Kogyo K.K. (1941), 1.000 skouerenn.

## Daveennoù
La Rochelle-Normande

**La Rochelle-Normande** a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sartilly hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 hag e Kanton La-Haye-Pesnel e 1801.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pemzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,72% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Kemmoù Arondisamant
### [[Dispac'h Gall]]
* Lakaet e voe en Arondisamant Coutances e 1926 hag en Arondisamant Avranches e 1952.
### kantved
* Bodet e voe gant peder c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Sartilly-Baie-Bocage.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieLaRochelleNormandeEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Santez Mari*, -- kantvedoù. 
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Arisaka 99

An **Arisaka 99** a zo ur fuzuilh-vorailh japanat ijinet e 1939 gant Kijirō Nambu, diwar ur fuzuilh savet gant Nariakira Arisaka. Savet e oa bet evit kemer plas ar fuzuilh Type 38 e morlu hag arme Japan. Kambret e oa evit ar munision 7,7 × 58 mm Arisaka a oa nevez d'ar poent-se. Implijet e voe betek dibenn brezel ar Meurvor Habask e miz Eost 1945. 

## Deskrivadur
Daou stumm nesañ a gaver : ar stumm orin, 1.258 mm e hirder, ha ne voe ket produet e-pad pell abalamour dezhañ bezañ re hir evit un implij efedus war an dachenn, hag ar stumm *karabinenn*, 1.118 mm e hirder, a voe an hini nesañ produet betek 1945. Un argil bras en deus an Type 99 abalamour d'he munision galloudus bezañ bet ijinet evit ar mindrailherezioù da gentañ. 

He c'houch a zo reoliek etre 100 ha 1.500 metr. Ur golo a gaver war he c'hulasenn evit gwareziñ ar wikefre diouzh al loustoni. Un adstumm dezhañ ur c'hanol a c'haller divontañ zo bet produet evit an harzlammerien. Kalite ar skouerennoù produet a oa uhel-tre betek 1942, met aet e oa war washaat goude abalamour da ziaesterioù an industrielezh japanat e fin ar brezel. 

Skouerennoù zo eus an Arisaka 99 a zo bet adkambret goude ar brezel evit o arme gant Sina, Thailand pe Korea ar Su. Lod a zo bet implijet e brezel Korea. 

## Daveennoù
Laurence Tubiana

**Laurence Tubiana**, ganet d’ar  en Oran (Aljeria), zo ur gargiadez uhel c’hall.

Kelennerez eo en Institut d'études politiques de Paris. Kuzulierez ar c’hentañ ministr Lionel Jospin war an diorren padus eo bet, diazezet he deus an *Institut du développement durable et des relations internationales* (Iddri). Kannaderez eo bet evit Protokol Kyoto e 1997, Kuzuliadeg Kopenhagen e 2009, Kuzuliadeg Pariz e 2015, ma labouras evit kas emglevioù Pariz da benn vat.

E 2019 ha 2020 e oa kenbrezidantez ar *Convention citoyenne pour le climat*, aozet gant gouarnament Édouard Philippe, a vodas 150  keodedour tennet d’ar sort.

## Enorioù
* Ofiserez al Lejion a enor (2008) (Marc’hegez e 2000).

## Daveoù
Mauser C96

Ar **Mauser C96** zo ur bistolenn damaotomatek alaman ijinet gant ar vreudeur Feederle, a laboure evit an embregerezh Mauser. Produet e voe etre 1896 ha 1937. Kambret e oa da gentañ evit ar munisionoù 7,63 × 25 mm Mauser.

## Deskrivadur
Kinniget e voe kentpatrom kentañ ar C96 e miz Meurzh 1895. Gant sikour Wilhelm II e voe lañset ar produiñ. Plijet e oa ar *Kaiser* gant al lamm a c'halled stagañ ouzh dornikell ar bistolenn evit implijout anezhi evel ur garabinenn ha tennañ resisoc'h, pa oa diaes dezhañ implijout e vrec'h kleiz. Daoust d'he fouez uhel e oa fiziapl ha resis, ha dont a reas da vezañ poblek e-touez ofiserien kalz armeoù european a-raok 1914. Pourvezet e oa gant ul laonenn-gargañ 6 pe 10 kartouchenn. Servijout a reas kalz ar C96 etre daouarn an ofiserien alaman da vare ar Brezel-bed Kentañ. Goude 1919 ha Feur-emglev Versailhez e voe produet stummoù berroc'h o c'hanol anvet *Bolo*. Roet e voent d'ar polis alaman dreist-holl.

Ar braz eus skouerennoù ar C96 a voe ezporzhiet da Sina, e-lec'h ma oa difennet da gas fuzuilhoù abalamour da stad distabil ar vro e deroù an XX kantved : a-drugarez d'he lamm a c'halled ouzhpennañ ha d'he galloud par da hini ur garabinenn e roas ar C96 an tu da vont dreist embargo kalz broioù european. Kalz kopiennoù a voe produet en Euskal Herria, gant Astra pe Beistegui da skouer.

An M712 zo ur stumm aotomatek eus ar C96, produet gant Mauser adalek 1931.

## En Istor
* Winston Churchill a implije ur Mauser C96 da vare e emgannoù en Afrika etre 1898 ha 1900. Lesanvet e oa an arm *Broomhandle pistol* (« troad skubelenn ») gant ar Saozon abalamour d'e stumm.
* Pistolennoù Mauser C96 a voe implijet da lazhañ Nikolaz II Rusia (1918), ar c'hentañ ministr spagnolat Eduardo Dato (1921) hag ar roue Aleksandr I Yougoslavia (1934).
* An dudenn Thomas Shelby a implij ur C96 er stirad *[[Peaky Blinders (stirad)|Peaky Blinders]]* (2013-2022).
* Dre ma chomas ar C96 an arm-dorn galloudusañ betek 1935 ha donedigezh an .357 Magnum e voe priziet evel arouez galloud gant kalz ofiserien rusian, turk, breizhveurat, emired pe pennoù brezel sinaat.

## Daveennoù
Jeneral-Amiral (morreder hobregonet)

Ar **Jeneral-Amiral** (rusianeg: *Генерал-Адмирал*) e oa bet ar c'hentañ morreder hobregonet eus ur rummad bigi brezel savet evit Morlu Impalaeriel Rusia e penn kentañ ar bloavezhioù 1870. Hiziv-an-deiz ez eo gwelet evel ar c'hentañ morreder hobregonet gwirion en istor Mab-den.
Breuriezh (disheñvelout)

**Breuriezh** zo ur ger deveret eus breur, hemañ o tennañ&nbsp;d'ul liamm etre&nbsp;daou&nbsp;zen&nbsp;en&nbsp;ur&nbsp;familh (tiegezh), met ar meizad&nbsp;deveret&nbsp;a&nbsp;zo larkoc'h.
Breurelezh eo ar santadoù hag al liammoù etre breudeur kenwad.
Abaoe adaoz reizhskrivadur ar brezhoneg e 1941 eo bet ouzhpennet *h* da *breuriez* a voe implijet evit meur a aozadur. Hiziv e kaver gwelloc'h ober gant kevre, kevredad, kevredigezh, kevarzhe...

## Talvoudegezh diouzh ar relijion
Implijet e vez ar ger a-gozh evit aozadurioù broudet gant relijiuzed ha tud lik evit aozañ prosesionoù, lidoù, oberioù kengred, obidoù. Sellit ouzh breuriezh (relijion)

* Breuriez ar Maro Mat, krouet e Bourdel ha degaset an aozadur da Vreizh
* Lizhiri Breuriez ar Feiz, kelaouennig krouet gant an Aotrou 'n Eskob Graveran e 1844 
* Breuriez ar Mammou kristen
* Breuriez ar brezoneg, krouet e 1907 gant Yann-Vari Perrot evit broudañ studi ar brezhoneg gant ar veleien hag ar c'hloer
* Breuriez ar Brezoneg er Skoliou, aozadur evit broudañ ar brezhoneg dre gentelioù ha kenstrivadegoù er skolioù kristen krouet war-dro 1930

## Breuriezh e [[Plougastell-Daoulaz]]
Un doare framm sokial ha relijiel zo chomet bev e Plougastell. Rannet e oa ar barrez e 23 breuriezh, ur vuhez dezho gant lidoù a-ziforc'h. Sellit ouzh Breuriezh (Plougastell)

## Aozadurioù evit broudañ soñjennoù er vuhez sokial
An dud dezho an hevelep micher a ra kenvreudeur anezho o-unan hag ar gevredigezh vicherel a savont etrezo a c'hell bezañ anvet *breuriezh* pe *kenvreuriezh*. Aozadurioù kengred a c'hell bezañ gwelet evel breuriezhoù ivez. Skouer : Frañmasonerezh

* Breuriez Breiz, kevarzhe laosk krouet tro-dro da dTeodor Kervarker er bloavezhioù 1840.
* Breuriez Veur ar Brezoneg, kevarzhe krouet e 1922 diwar atiz Frañsez Vallée hag Emil Ernod evit lakaat e pleustr Emgleo ar skrivagnerien e 1907

## Kenvreuriezh
* Kenvreuriez ar Viniaouerien, savet e 1932 e Pariz
* Kenvreuriez sonerion Pariz, ti-embann teskad *Kanaouennoù-pobl*, aozet gant Alfred Bourgeois e 1959

## Notennoù ha daveennoù
Smith & Wesson Model 28

Ar **Smith & Wesson Model 28**, lesanvet **Highway Patrolman**, zo ur revolver un-ober/daou-ober produet etre 1954 ha 1986 gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson. 

## Deskrivadur
Ur stumm deveret eus ar Smith & Wesson Model 27 eo, savet diwar c'houlenn unvezioù polis er Stadoù-Unanet hag a felle dezhe kaout un arm marc'hadmatoc'h hag aesoc'h da gempenn evitañ. Divizet e voe produiñ ur stumm dilufr ha dezhañ ur pontig marc'hadmatoc'h. Diazezet eo war framm N ar merk. Brudet eo evit bezañ solut, fiziapl ha resis.

Implijet e voe gant kalz servijoù polis er Stadoù-Unanet evel reoù kêr San Francisco pe stadoù Washington, Idaho, Maine pe Georgia.

## Daveennoù
Mary Arm

**Mary Arm** zo un embregerezh munisionoù chase ha ball-trap diazezet e Brageirac (Dordogne, Bro-C'hall). Krouet eo bet e 1955 gant Jacques Mary, un apotiker hag a blije dezhañ chaseal hag ober e gartouchennoù dezhañ e-unan en e amzer-vak. War-dro 40 milion a gartouchennoù a vez produet gant Mary Arm bep bloaz. 13 den a laboure evit an embregerezh e 2023.

## Gwelet ivez

*  *[https://www.youtube.com/watch?v=CFsS9GU-oYQ Profession encartoucheur, Mary Arm]*, kinnig an embregerezh war ar chadenn *Sauvage*, 17'33 (15/07/2024)

## Daveennoù
2S22 Bohdana

An **2S22 Bohdana** zo un obuzer emluskek gant rodoù hag a implij ur c'halibr 155 mm AFNA diazez, savet en Ukraina. Ar pimpatrom a zo dafaret gant un diazez kamion ukrainian c'hwech rod KrAZ-6322. Al logell hag ar mirlec'h evit an obuzennoù (20 anezho) a zo hobregonet. An howitzer a c'hell tennañ d'an tostañ da 780 metr, ha d'ar pellañ da 42 km, pe 50 km gant roketennoù damsturiet. Gallout a ra tennañ obuzennoù M982 Excalibur ha gant 5 tenn dre vunutenn.

## Produerezh
Dek Bohdana a vez produet bep miz ha sañset eo an niver-se da greskiñ e miz Mae 2024.

D'an 10 a viz Gouere 2024, Danmark en doa sinet un emglev gant Ukraina evit arc'hantaouiñ produerezh 18 2S22 Bohdana en Ukraina er mizioù da zont. 

## Daveennoù
Ligugé

**Ligugé** (distaget ) zo ur gumun e departamant gall Vienne, er rannvro Nouvelle-Aquitaine. 

## Kêrioù gevellet
*
Listenn dafar Nerzhioù lu Ukraina

Setu amañ ul listenn eus dafar Nerzhioù lu Ukraina rannet hervez armoù an droadegiezh, karbedoù, karbedoù-nij, karbedoù-dour hag unwiskoù. Dibosubl eo gouzout resis ar c'hementad a zafar er mare-mañ dre m'emañ ar brezel o ren etre Ukraina ha Rusia.

## 1991-2022
A-raok aloubadenn ar vro gant Rusia e 2022 e veze implijet dreist-holl dafar eus mare an URSS gant nerzhioù lu Ukraina. E 2014 e oad krog da welet dafar kornôgel oc'h en em gavout gant an unvezioù stourm.

## Armoù troadegiezh
### Pistolennoù ha pistolennoù-mindrailher

### Fuzuilhoù flour o c'hanol

### Fuzuilhoù

### Mindrailherezioù ha fuzuilhoù-mindrailher

## Notennoù ha daveennoù
FP-45 Liberator

An **FP-45 Liberator** a zo ur bistolenn un-tenn kambret e .45 ACP. Savet e oa bet e 1942 er Stadoù-Unanet evit bezañ harzlammet d'ar rouedadoù rezistañs en Europa.

## Istor

E 1942 e urzhias an OSS, servijoù kuzh ar Stadoù-Unanet, un arm-dorn marc'hadmat ha simpl da broduiñ evit pourvezañ rezistanted Europa hag ar boblañs dre-vras gant un niver uhel-kenañ a armoù-dorn. Pal Stadunaniz e oa c'hoari war spered ar soudarded alaman o lakaat anezho da grediñ e c'halle bezañ armet pep hini eus annezidi ar broioù aloubet. Anvet e voe pimpatromoù ar bistolenn **FP**, da lavaret eo *Flare projector* pe *Flare pistol*, da lavaret eo "Bannerez fuzeennoù-gouloù", evit kuzhat palioù gwir ar raktres. Savet e voe un arm un-tenn, bihan, kambret er c'halibr .45 ACP, a oa memestra galloudus a-walc'h evit lazhañ un den ha klask tapout e arm digantañ war-lerc'h da skouer. Ur wech tennet ar boled e ranke an douilhez bezañ skarzhet a-drugarez d'ur vazhig-koad. Pemp kartouchenn a c'halle bezañ renket en dornikell.War-dro 10 segondenn a ranked kaout da adkargañ anezhi.

An **FP-45** a veze harzlammet en ur voestadig kartoñs, enni ar bistolenn, ar vazhig-koad da skarzhañ an douilhez, munisionoù hag ur follenn warni tresadennoù da zisplegañ pazennoù implij an arm. Daoust d'an niver uhel produet (ouzhpenn ur milion etre miz Even ha miz Eost 1942), ne voe ket harzlammet kalz skouerennoù anezhi da rezistanted Europa. Eisenhower a zivizas paouez gant ar produiñ peogwir e implije danvez a oa ezhomm anezhañ evit sevel kirri-nij. Ar braz anezhe a voe distrujet e fin an Eil Brezel-bed.

## Er sevenadur
An FP-45 a c'haller implijout er c'hoari video *[[World of Guns: Gun Disassembly]]*.

## Daveennoù