Lo cunto de li cunti

***Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille*** (« Marvailh ar marvailhoù pe Diverrañs ar Vugaligoù »), lesanvet ivez **Il Pentamerone**, zo un dastumad kontadennoù diwar zorn Giambattista Basile (war-dro 1570-1632), embannet etre 1634 ha 1636 e Napoli ha skrivet e napolitaneg, ha n'eo ket en italianeg. Abalamour da se moarvat eo chomet dianav e broioù hanternoz Europa.

50 kontadenn zo. Dastumet e vijent bet e Kreta pe Venezia. Embannet eo bet an oberenn daou vloaz goude marv ar skrivagner. Adalek 1674 e voe lesanvet *Pentamerone* abalamour d' *[[Il Decameron]]* gant Boccaccio (1349-1353).

Tennañ a ra framm al levr da hini *[[Il Decameron]]*, met disheñvel eo an danvez. Evit bugale eo skrivet an oberenn-mañ. Un toullad zo bodet e-pad pemp devezh (alese e teu an anv *Pentamerone*) da gontañ marvailhoù.

## Yezh
Troet eo bet an oberenn en italianeg gant Benedetto Croce e 1925.

## Ar pemp devezh
Sede ar c'hontadennoù kontet a-hed ar pemp devezh :

### '' Devezh kentañ '' (''Giornata prima'')
* 1. *Lo cunto de l'uerco* - *Kontadenn ar roñfl* – AT&nbsp;563 : cfr. *Tischchen deck dich, Goldesel und Knüppel aus dem Sack* (e Kontadennoù Grimm KHM&nbsp;36) ;
* 2. *La mortella* (*Ar bod [[meurta]]* ) – AT&nbsp;652 (doareoù all) : cf. *Die Nelke* (*Ar jenoflenn*) (Grimm, KHM&nbsp;76)
* 3. *[[Peruonto]]* (id.) – AT&nbsp;675 : doare Le piacevoli notti gant Giovanni Francesco Straparola, *[[Pierre le Fou]]* (III-1) ; cfr. *Le Dauphin* (Marie-Catherine d'Aulnoy, diwar Straparola) ; *[[Jean le Bête]]* (Grimm, KHM&nbsp;54a)
* 4. *Vardiello* (id.)
* 5. *Lo polene* (Ar c'hwenenn) – AT&nbsp;513 : cfr. KHM 71: *Sechse kommen durch die ganze Welt* ha KHM 134: *Die sechs Diener* (Ar C'hwec'h servijer) gant Grimm.&nbsp;– AT&nbsp;621 : cfr. *Die Laus* (Grimm, n°&nbsp;212 ha n'emañ ket e KHM)
* 6. *La gatta cenerentola* (Kazhez al ludu) – AT&nbsp;510A : cfr. *[[Luduennig]]* (gant Charles Perrault ; gant Grimm, KHM&nbsp;21)
* 7. *Lo mercante* - (Ar marc'hadour) – AT&nbsp;303 : cfr. * Die zwei Brüder* (An Daou Vreur) ha *Goldkinder* (Ar bugel aour) (Grimm, KHM&nbsp;60 ha KHM&nbsp;85)
* 8. *[[La facce de crapa]]* (*Dremm gavr*) – AT&nbsp;710 : cfr. * *Marienkind* (Bugel Mari) (Grimm, KHM&nbsp;3)
* 9. *La cerva fatata* (An heizez sordet) – AT&nbsp;303 : cfr. * Die zwei Brüder* (An Daou Vreur)* ha *Goldkinder* (Ar bugel aour) (Grimm, KHM&nbsp;60 ha KHM&nbsp;85)
* 10. *La vecchia scorticata* (An hini gozh kignet). 
* Bugulgan : *La Coppella*

### '' Eil Devezh '' (''Giornata seconda'')
* 1. *Petrosinella* (*Persilhennig*) – AT&nbsp;310 : cfr. *[[Rapunzel]]* (Grimm, KHM&nbsp;12)
* 2. *Le Souterrain de cristal* (*Verde Prato*) – AT&nbsp;432
* 3. *Viola* - *Melionenn*
* 4. *[[Gagliuso|Cagliuso]]* pe *Gagliuso* (*Cagliuso*)– AT&nbsp;545 : doare Giovanni Francesco Straparola, *[[Costantino Fortunato]]* (XI-1) ; cfr. *[[Le Chat botté]]* gant Charles Perrault.
* 5. *An naer* (*Lo serpe*) AT&nbsp;432.&nbsp;– AT&nbsp;433 : doare all gant Straparola, *[[Il Re Porco]]* (II-1) ; cfr. *Le Prince Marcassin* (gant d'Aulnoy, diwar Straparola)
* 6. *An arzhez* (*L'orza*) – AT&nbsp;510B : doare Straparola, *[[Thibaud et Doralice]]* (I-4) ; cfr. *[[Kroc'hen Azen]]* (Perrault ; Grimm, KHM&nbsp;65)
* 7. *La palomma* - *Ar goulm* – AT&nbsp;310 (elfennoù) : cfr. blev lakaet d'ober ur skeul e *[[Rapunzel]]* (Grimm, KHM&nbsp;12) ; *Blanc-Neige-Rouge-Feu* (kontadenn italianek, kontet gant Thomas Frederick Crane)
* 8. *La schiavottella* - *Ar sklavezig* – AT&nbsp;410 : cfr. *[[Ar Goantenn e Koad ar C'housk]]* (Perrault ; Grimm, KHM&nbsp;50).&nbsp;– AT&nbsp;709 : cfr. *[[Gwennerc'h]]* (Grimm, KHM&nbsp;53)
* 9. *Lo catenaccio* (*Ar Morailh*) – AT&nbsp;425 : version d*'Amour et Psyché* ; cfr. *La Fauvette-qui-saute-et-qui-chante* ha  *Le Fourneau* (Grimm, KHM&nbsp;88 et KHM&nbsp;127)
* 10. *Lo compare* (*Ar C'homper*)
* Bugulgan : *La Teinture*

### '' Trede Devezh '' (''Giornata terza'')
* 1. *[[Cannetella]]*
* 2. *La Penta mano-mozza* (*Penta Mognez *)– AT&nbsp;706 : doare all gant Straparola, *[[Blanchebelle et le Serpent]]* (III-3) ; cfr. *[[Ar plac'h yaouank dizorn]]* (Grimm, KHM&nbsp;31)
* 3. *Lo viso* (* An Dremm *)
* 4. *Sapia Leccarda* ( *Leccarda fur * )
* 5. * Lo scarafone, lo sorece e lo grillo* (*Ar C'hwil, ar Razh, hag ar Skrilh* ) – AT&nbsp;559
* 6. *La serva d'aglie* (*Koad ar c'hignon*)
* 7. *Corvetto* (id.) – AT&nbsp;328 : cfr. *[[Jack and the Beanstalk]]*
* 8. *Lo 'ngnorante*  (*An den diouiziek*) – AT&nbsp;513 : cfr. *[[Six à qui rien ne résiste]]* hag *[[Ar C'hwec'h Servijer]]* (Grimm, KHM&nbsp;71 et KHM&nbsp;134)
* 9. *Rosella* (id.)
* 10. *Le tre fate* (*An Teir Boudig*) – AT&nbsp;403 : cfr. *[[Les Trois Petits Hommes de la forêt]]* ha *[[La Noire et la Blanche Épousée]]* (Grimm, KHM&nbsp;13 et KHM&nbsp;135).&nbsp;– AT&nbsp;480 : cfr. *[[Frau Holle]]* (Grimm, KHM&nbsp;24)
* Bugulgan : *L'Étuve*

### '' Pevare Devezh'' (''Giornata quarta'')
* 1. *La preta de lo gallo* (Maen ar c'hilhog) – AT&nbsp;560 : cfr. * Die klugen Leute * (Al loened feal)  (Kontadennoù Grimm, KHM&nbsp;104a) 
* 2. *Li dui fratielle* (An daou vreur)  – AT&nbsp;613 (elfennoù) : cfr. * Die beiden Wanderer* (An daou veajour)  (Grimm, KHM&nbsp;107) 
* 3. *Li tre ri animale* (*An tri loen roue*) – AT&nbsp;552 : cfr. *[[Les Trois Sœurs (conte)|Les Trois Sœurs]]* (Grimm, KHM&nbsp;82a)
* 4. *Les Sept Petites Couennes* (*Le sette catenelle*) – AT&nbsp;501 : cfr. *[[Die drei Spinnerinnen]] (An Teir Nezerez)* (Kontadennoù Grimm, KHM&nbsp;14)
* 5. *Lo dragone* - *An aerouant*
* 6. *Le tre corone*  (*An teir c'hurunenn*)
* 7. *Le doie pizzelle*  (*An div grampouezhennig*) – AT&nbsp;403 : cfr. *[[Die drei Männlein im Walde]]* (An Tri Denig er C'hoad), * ha *La Noire et la Blanche Épousée* (Grimm, KHM&nbsp;13 ha KHM&nbsp;135).&nbsp;– AT&nbsp;480 : cfr *Les Fées* (Perrault) ; * Frau Holle * (Grimm, KHM&nbsp;24)
* 8. *Li sette palommielle* -*Ar seizh koulm* – AT&nbsp;451 : cfr. *Les Douze Frères* ha *Les Six Frères Cygnes* (Grimm, KHM&nbsp;9 ha KHM&nbsp;49).&nbsp;– AT&nbsp;461 : cfr. *Les Trois Cheveux d'or du Diable* (Grimm, KHM&nbsp;29)
* 9. *Lo cuorvo* (* Ar vran *) – AT&nbsp;516 : cfr. *Der treue Johannes* (Yann Feal) (Grimm, KHM&nbsp;6)
* 10. *La soperbia casticata* (* Lorc'hentez kastizet * )
* Bugulgan : *Le Grappin*

=== * Pempet Devezh* (*Giornata quinta*) ===
* 1. *La papara* - * Ar waz* – AT&nbsp;571C : doare [[Straparola]], V-2
* 2. *Li mise* - * Ar mizioù * – AT&nbsp;564
* 3. *Pinto Smalto* – AT&nbsp;425  ; cfr. *( Ar Rouzegan a Lamm hag a Gan)* hag *Ar Fornigell* ([[Kontadennoù Grimm]], KHM&nbsp;88 ha KHM&nbsp;127)
* 4. *Lo turzo d'oro* (* Ar wezenn aour *) AT&nbsp;425, gwelout uheloc'h
* 5. *Sole, Luna e Talia* (* Heol, Loar ha Talia*) – AT&nbsp;410 : cfr. * Ar Goantenn e Koad ar C'housk * (Perrault ; Grimm, KHM&nbsp;50)
* 6. *La Sapia* - * Ar furez*
* 7. *Li cinco figlie* - *Ar pemp mab* – AT&nbsp;653 : doare all gant [[Straparola]] VII-5 ; cfr. * * KHM 129: *Die vier kunstreichen Brüder* (Ar Pevar Breur Ampart) * (Grimm, KHM&nbsp;129)
* 8. *Nennillo e Nennella * – (Nennillo ha Nennella) * AT&nbsp;450 : cfr. *[[Brüderchen und Schwesterchen]]* (Breur ha C'hoar)  (Kontadennoù Grimm, KHM&nbsp;11) ; cfr.  *[[Le Petit Poucet]]* (Perrault) ha *[[Hänsel und Gretel]]* (Grimm, KHM&nbsp;15)
* 9. *Le tre cetra* – AT&nbsp;408 : cfr. *L'amore delle tre melarance*, gant Carlo Gozzi (1761).
* Klozadur

## Troidigezhioù
*En alamaneg gant Felix Liebrecht en 1846.
*E saozneg gant John Edward Taylor en 1848. 
*E *Les Contes de ma mère l'Oye avant Perrault* gant Charles Deulin, embannet en 1878, e kaver troidigezhioù gallek c'hwec'h kontadenn eus ar  *Pentamerone*. 
*Troidigezh saoznek all gant Richard Francis Burton e 1893, 
*Troidigezh italianek gant Benedetto Croce en 1925.

## Notennoù


## Levrlennadur
*  Benedetto Croce, « The Fantastic Accomplishment of Giambattista Basile and His '"Tale of Tales" », e Jack Zipes (dir.), *The Great Fairy Tale Tradition : From Straparola and Basile to the Brothers Grimm*, W.&nbsp;W. Norton, New York, 2000 , 1008 p.&nbsp;– Édition annotée.
*
*  Charles Deulin, *"Les Contes de ma mère l'Oye" a-raok Perrault*, E. Dentu, Paris, 1878.&nbsp;– 6 kontadenn.
*  Steven Swann Jones, *The Fairy Tale : The Magic Mirror of Imagination*, Twayne Publishers, New York, 1995 .

## Liammoù diavaez
*Skrid *Lo cunto de li cunti* https://web.archive.org/web/20101204015447/http://www.letteraturaitaliana.net/pdf/Volume_6/t133.pdf

## Pennadoù kar
*Kontadennoù Grimm