open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paker Prod

**Paker Prod** a zo un ti-embann sonerezh breizhat, bet savet e 2008 evit embann eil albom ar strollad sonerien Startijenn. Renet eo gant ar C'honkernevad Yann Pelliet.

Embann a ra pladennoù meur a soner breizhat bremañ, Fred Guichen, Le Bour-Bodros Quintet, Pevarlamm, Thomas Felder ha Stevan Vincendeau en o zouez.

Ezel eo eus ar gevredigezh *Musiques de Bretagne* (Embannerien sonerezh e Breizh).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Gino Bartali

**Gino Bartali** (Ponte a Ema, 1914 – Firenze, 2000) a oa ur marc'hhouarner italian.
Redek a reas etre 1934 ha 1954, gounez a reas ar Giro d'Italia teir gwech (1936, 1937, 1946) hag an Tour de France div wech (1938, 1948). E 2013 e oa bet disklêriet *[[Ar Re Reizh a-douez ar broadoù|Giusto tra le nazioni]]*.

## Liammoù diavaez
*  Gino Bartali a nac'has saludiñ Mussolini
*  Gino Bartali, salver yuzevien

## Notennoù
George Balanchine

**Gueorgui Melitonovitch Balanchivadze**, anavezet evel **George Balanchine**, ganet d'an 22 a viz Genver 1904 e Sant-Petersbourg hag aet d'an Anaon d'an 30 a viz Ebrel 1983 e New York a oa ur c'horoller hag ur saver barrezioù stadunanat (bet broadet e 1939) a orin rusian.
La nuit je mens

***La nuit je mens*** ("Da noz e lâran gaou" e brezhoneg) a zo ur ganaouenn c'hallek savet gant Jean Fauque hag Alain Bashung. 

Embannet eo bet gant Alain Bashung e 1998 war ar bladenn *Fantaisie militaire*.

Enni ez eus kaoz eus ar Rezistañs hag ar c'henlabour.

Ar c'hlip video, sevenet gant Jacques Audiard, a dapas ar c'hentañ priz e *Victoires de la musique 1999* e Bro-C'hall.

Berzh a reas ar ganouenn ivez, kanet gant Arthur H. pe Sophie-Tith en abadenn Nouvelle Star da skouer.

## Liammoù diavaez
* Klip ar ganaouenn war vimeo
*  Jean Fauque o komz eus ar ganaouenn (daily motion)
Ludmila Tcherina

**Monique Tchemerzine**, anavezet evel **Ludmila Tcherina**, ganet d'an 10 a viz Here 1924 hag aet d'an Anaon d'an 21 a viz Meurzh 2004 e Pariz, a oa ur gorollerez, un drajediennez, ur skrivagnerez, ul livourez hag ur gizellerez c'hall a orin rusian.
Zizi Jeanmaire

**Renée Marcelle Jeanmaire**, anavezet evel **Zizi Jeanmaire**, ganet d'an 29 a viz Ebrel 1924 e Pariz-2020, a zo ur gorollerez varrez ha gabared, hag un aktourez c'hall.

Pried eo oa d'ar saver-barrezioù Roland Petit.
Kan-bale ar Marines

**Kan-bale ar Marines** (e saozneg : ***Marines' Hymn***) a vez graet eus kan ofisiel an United States Marine Corps. Roet e oa bet da glevet evit ar wech kentañ gant kentañ penn laz-seniñ an USMC, Francesco Maria Scala. 

Bez eo ar ganaouenn ofisiel goshañ eus nerzhioù lu ar Stadoù-Unanet. Kan-bale ar Marines a glever evit al lidoù ofisiel, an trede poz a c'hell bezañ kanet pe implijet e-pad lidoù doare deiz-ha-bloaz pe balioù-dañs.
## Istor ar c'han

Pozioù ar c'han a adkaver evit ar wech kentañ el levr *The book Rhymes of the Rookies* (brezhoneg : levr kanaouennoù an deskarded) embannet er bloavezh 1917. Aozour ar barezhonegoù-se e oa W.E. Christian.

Al levr a c'haller kavout gant stummoù enlinenn. Savet eo gant un heuliad barzhonegoù er bed milourel a-raok ar C'hentañ Brezel-bed.

## Pozioù

From the Halls of Montezuma
To the shores of Tripoli;
We fight our country's battles
In the air, on land, and sea;
First to fight for right and freedom
And to keep our honor clean;
We are proud to claim the title
Of United States Marine.

Our flag's unfurled to every breeze
From dawn to setting sun;
We have fought in every clime and place
Where we could take a gun;
In the snow of far-off Northern lands
And in sunny tropic scenes,
You will find us always on the job
The United States Marine.

Here's health to you and to our Corps
Which we are proud to serve;
In many a strife we've fought for life
And never lost our nerve.
If the Army and the Navy
Ever look on Heaven's scenes,
They will find the streets are guarded
By United States Marine.
Tchelyabinsk

**Tchelyabinsk** (rusianeg: Челя́бинск) a zo ur gêr eus Rusia, er reter d'an Oural, war ar vevenn etre Europa hag Azia. 1 130 132 a dud a oa o vevañ enni e 2010.
Alwin Nikolais

**Alwin Nikolais**, bet ganet d'ar 25 a viz Du 1910 e Southington e stad Connecticut en SUA hag aet d'an Anaon d'an 8 a viz Mae 1993 e New York, a oa ur c'horoller, ur saver-barrezioù hag ur c'helenner stadunanat a orin rusian hag alaman.
Isadora Duncan

**Isadora Duncan**, bet ganet d'ar 26 pe d'ar 27 a viz Mae 1877 e San Francisco (SUA) hag aet d'an Anaon d'ar 14 a viz Gwengolo 1927 e Nisa, a oa ur gorollerez stadunanat.
Krasnoyarsk

**Krasnoyarsk** (rusianeg: Красноя́рск) a zo ur gêr eus Rusia, e kornaoueg Siberia, war ar stêr Yenisey eo lec'hiet ha 1 035 528 a oa o vevañ enni e 2010.
Tolyatti

**Tolyatti** (rusianeg: *Толья́тти*) a zo ur gêr e su-mervent Rusia, war lez ar Volga. 719 632 a dud a oa o vevañ enni e 2010. Anvet eo evel-se abaoe 1964 diwar-lerc'h ar rener komunour italian Palmiro Togliatti; a-raok e oa anvet "Stavropol-na-Volge" (Stavropol war ar Volga).

## Liammoù diavaez
Oulyanovsk

**Oulyanovsk** (rusianeg: *Ульяновск*) a zo ur gêr eus Rusia war ar stêr Volga. 613 786 a dud a oa o vevañ enni e 2010. Betek 1924 e oa anvet **Simbirsk** a-raok na voe lakaet anv-tiegezh kefridiel Lenin (Oulyanov) dezhi da vare marv hemañ dre ma oa ganet eno.

## Gevelliñ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tud vrudet ganet e Oulianovsk
* Nikolay Karamzin, barzh hag istorour ganet eno e 1766.
* Vladimir Ilitch Oulianov pe Lenin (1870-1924), dispac'hour soviedel

## Liammoù diavaez

*    lec'hienn ofisiel
Ij

**Ij** (oudmourteg: *Иж*, Ij, pe *Ижкар*, Ijkar; Ижевск, *Ijevsk* e rusianeg) eo kêr-benn Republik Oudmourtia e Kevread Rusia. E 2010 e oa 627 734 a dud o vevañ enni.

## Liammoù diavaez

*   Lec'hienn ofisiel
Boeing

**Boeing** (anv leun: *The Boeing Company*) a zo un embregerezh bras amerikan arbennikaet war dachenn an aeregor. Sevel a ra nijerezioù, fuzeennoù ha loarelloù.

## Liammoù diavaez
Loarell

:*Arabat droukveskañ gant [[loarenn]].*
----
Ul **loarell**, pe **satellit**, zo un ijinenn savet gant mab-den, bannet en egor ha lakaet da gelc'htreiñ en-dro d'ur blanedenn, d'un adplanedenn pe d'ur c'horf-egor all, diwar nerzh ar graviterezh.

Spoutnik 1 (skeudenn) a voe al loarell gentañ bannet en egor, e 1957 gant URSS.

## Gwelet ivez
*Egorlestr
Langon

**Langon** zo anv gallek meur a lec'h.

## 
* *Langon*, pe Landegon.

## 
* *Langon*, anv gallek Lengon, e Gironde ;
* Langon, e Loir-et-Cher ;
* Le Langon, e Vendée.
Saratov

**Saratov** (rusianeg: *Сара́тов*) a zo ur gêr eus Rusia, lec'hiet war ar Volga, e Oblast Saratov. Un lec'h industriel eo, ha sez meur a ensavadur sevenadurel ha pedagogel.

Er bloaz 2010 e oa 837 900 a dud o vevañ enni, hag e 2016 e oa 843 460 annezad, 16vet kêr ar vro eo eta. Gant kêrioù all evel Engels e ra Saratov un tolpad-kêrioù bras gant 1.19 milion a annezidi e 2005.

## Gevelliñ
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 

## Tud vrudet
*Rachel Bluwstein (1890-1931), barzhez, ganet eno,
* Marina Raskova, nijourez soviedel, marvet e-kichen Saratov e 1943,
* Evgeni Tomachevsky (g. e 1987), mestrc'hoarier echedoù, ganet eno.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Saratov
* Saratov.ru
* Ar sevenadur e Saratov
* Sellout ouzh Saratov gant Google Earth
Eurofighter Typhoon

:*Arabat droukveskañ gant [[Hawker Typhoon]]*.


An **Eurofighter Typhoon** a zo un nijerez-vrezel tagañ daoureaktor liesperzh savet gant Alamagn, Italia, ar Rouantelezh-Unanet ha Spagn e framm ar c'hevuniad Eurofighter GmbH, implijet da vat abaoe 2003.

## Implijerien
* Luftwaffe, abaoe 2003
* Ejército del aire (Spagn), abaoe 2003
* Aeronautica Militare (Italia), abaoe 2004
* Royal Air Force (Rouantelezh-Unanet)
* aerlu Aostria, abaoe 2007
* aerlu Arabia Saoudat, abaoe 2009
* aerlu Oman, adalek 2017
* aerlu Koweit
Koweit he deus gourc'hemennet 28 karr-nij e miz Gwengolo 2015. Choazet eo bet an Typhoon e-serr an F-18 Super-Hornet ha chalet bras ar gouarnamant amerikan hag an embregerezh Boeing.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
*  Pajenn aerlu Aostria war an Eurofighter
*  Eurofighter al Luftwaffe
*  Eurofighter ar Royal Air Force
* Lec'hienn diofisiel diwar-benn Eurofighter Breizh-Veur

## Notennoù ha daveennoù
Rootkit

Ur **rootkit**, berraet a-wechoù e **kit** a vez graet eus un hollad teknikoù implijet gant ur programm pe meur a hini evit dont a-benn da gaout un hent padus etrezek un urzhiatar. Dre-vras ez eo un hent kuzh hag hep aotre.

Ar pal n'eo ket dre ret distrujañ ar programmoù pe an urzhiataer met gellet tennañ gounid eus an hent kuzh evit furchal, laerezh titouroù.

An termenadur rootkit a servij da anav pe an teknik evit dont a-benn d'en em guzhañ en un urzhiataer pe an hollad teknikoù (programmoù...) evit dont a-benn da dizhout ar pal-se. 

Evit enaouer ar rootkit ar pal a zo pe da gavout an tu da implij nerzh un urzhiataer pe meur a hini taget (ar c'hennaskoù rouedad, nerzh ar prosesor...). A-wechoù e vez implijet ar gouzañver evit mont da dagañ reoù all. A-wechoù c'hoazh ar pal a zo spiañ, mont etrezek an titouroù war an urzhiataer pe o tremen dre an urzhiataer taget. 

## Anterinded un urzhiataer

Evit stourm a-enep an tagadennoù doare rootkit ez eus bet krouet programmoù arbenikaet war ar munudañ holl restroù un urzhiataer a-benn kavout roudoù un dagadenn ha stoufañ an hentoù-argad.
## Pennadoù kar
* Trojan
* Packet sniffer
Banniel Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel

**Banniel Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel** e oa banniel ofisiel Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel. Diazezet e oa war arouezelezh ar gomunouriezh :
*al liv ruz, arouez ar gwad skuilhet gant difennerien Dispac'h Rusia 1917 ;
*ar falz hag ar morzhol, arouezioù al labourerien-douar hag ar greanterezh ;
*ar steredenn ruz, arouez ar gomunouriezh, hag ivez ar strollad komunour karget da ren ar reveulzi gomunour.

Pep Republik eus an Unaniezh Soviedel he devoe he banniel, diazezet pep hini war hini an URSS.

## Istor ha bannieloù all
Tresadennoù disheñvel a zo bet a-hed ar bloavezhioù. Adalek 1980 e voe flammoc'h al liv ruz

Flag of the Soviet Union (1923).svg|1922-1923
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg|1923-1955
Flag of the Soviet Union (1955-1980).svg|1955-1980
Flag of the Soviet Union.svg|1980-1991
Red Army flag (Fictitious).svg|Banniel an Arme Ruz
Naval Ensign of the Soviet Union.svg|Banniel ar Morlu Soviedel


## Liammoù diavaez
Michel Onfray

Un doktor war ar brederouriezh, kelenner ha skrivagner eo **Michel Onfray**. Ganet eo d'ar 1añ a viz Genver 1959 e Argentan.

## Buhez prevez
Bet eo o vevañ e-pad 37 vloaz gant Marie-Claude Ruel, kejet o devoa e levraoueg Argentan. E miz Eost 2013 e oa aet honnezh da Anaon en Argentan goude ur stourm a 13 bloavezh a-enep d'ur c'hrign-bev.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Michel Onfray gant e vuhezskrid

## Daveoù
Mont Venturi

**Mont Venturi**, pe **Venturi**, pe **Santa Venturi** (en okitaneg; *Montagne Sainte-Victoire* e galleg) a zo un torosad maen-raz e Provañs (Okitania), nepell diouzh kêr Ais. Pic de Moscas (*Pic des Mouches* e galleg) eo al lec'h uhelañ, gant 1 011 m. Er c'hornaoueg d'an torosad ez eus savet war ur beg ur groaz uhel (18,25 m) hag a weler a-bell-bras; "Kroaz Provañs" (*Crotz de Provença* en okitaneg) a vez graet anezhi.

Brud en deus tapet ar menez dre ma'z eo bet taolennet un tri-ugent gwech gant al livour Paul Cézanne.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Emgann Jerzenez

**Emgann [[Jerzenez]]** a c'hoarvezas d'ar 6 a viz Genver 1781 e-pad Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. Klask a reas soudarded Rouantelezh Bro-C'hall aloubiñ Jerzenez, abalamour ma oa diazezet en enezenn-se listri a dage al listri gall a yae da sikour emsavidi ar Stadoù Unanet.
Yann-Vari ar Brizh

**Jean Marie Le Bris** (hervez marilh an ti-kêr), *Jean* pe *John* evit e vignoned, **Yann-Vari ar Brizh** e brezhoneg, ganet e Konk-Kerne d'ar 25 a viz Meurzh 1817 ha marvet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1872 e Douarnenez, a voe un difraoster war dachenn an nijerezh. Graet en dije un nijadenn blavet e Plonevez-Porzhe etre 1858 ha 1861, hep na vefe peurbrouet. Taolioù-esa all a reas e Bae Douarnenez. Mar bije gwir e vefe an den kentañ a nijas e-bourzh un ijin pounneroc'h eget an aer.

## Lennadurezh
* Chanute, Octave *Progress in Flying Machines*. The American Engineer and Railroad Journal. 47 Streat Cedar, New York, 1894, 1899
* De La Landelle, Gabriel. *Les grandes amours*. Dentu, Pariz, 1878
* Decoop, Gaston. *Un grand précurseur breton 1817/1872 : Jean-Marie Le Bris*. Icare, 1968
* Gibbs-Smith, C.H. *Aviation: An Historical Survey*. London, NMSI, 2008. 
* Opdycke, Leonard E. *French Aeroplanes Before the Great War* Atglen, PA: Schiffer, 1999. 
* Peslin, Charles-Yves. *Jean Marie Le Bris. Marin breton précurseur de l'aviation*. Journal Les Ailes, Société d'éditions aéronautiques. Pariz, 1944
* Lacan, Guy et. al. *Jean-Marie Le Bris: précurseur de l'aéronautique*. Icare No. 192. Roissy-en-France, 2005.

## Liammoù diavaez

* Bretagne Aviation
* kounlid war Daily Motion

## Daveoù ha notennoù
San Serapio (Zurbarán)

**San Serapio** zo un daolenn graet gant Francisco de Zurbarán e 1628, evit kouent Itron Varia an Drugarez, e Sevilla, m'emañ Mirdi an arzoù-kaer hiziv. Warni e weler merzherinti ar misioner Sant Serapion, eus Urzh an Drugarez, hag a oa bet fiziet ennañ ar gefridi da adprenañ ar sklaved kristen er broioù muzulman. A-benn ar fin e voe lakaet d'ar marv en un doare euzhus e kêr Aljer.

## Sujed
Sujed an daolenn a zo bet tennet eus brudidigezh Sant Serapion (1179-14 a viz Du 1240). Sant Serapion a oa bet soudard e lu Richarzh Iañ Kalon Leon kemer a reas perzh en Trede groaziadeg (1189-1192), goude-se e yeas da gemer perzh er Reconquista hag a vo trec'h d'ar vuzulmaned e 1212.

E 1222 e yeas da vanac'h.

## Doareoù all
Merzherinti Sant Serapion a vez kavet ivez dindan stumm un daolenn all gant Juan de Roelas anvet Martirio de San Serapio

## Pennadoù kar
* Martirio de San Serapio

## Notennoù ha daveennoù
Ribadeo

**Ribadeo** a zo ur gêr e Galiza, e proviñs Lugo, war lez aber ar stêr Eo. Poblet eo gant 10 010 a dud (e 2014).

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Ribadeo gant :
* 

## Skeudennoù

Ribadeo, Pazo de Ibáñez, Casa do Concello.JPG
PortodeportivoRibadeo.JPG
Illapanchapeq.JPG


## Gwelout ivez
* Roll kêrioù Galiza gevellet gant ur gêr a Vreizh
Sarria (Lugo)

**Sarria** a zo ur gêr e Galiza, e proviñs Lugo. Poblet eo gant 13 504 a dud (e 2014).

Gevellet eo Sarria gant Mur e Breizh.


081006 Sarria.JPG
Torre batallon.JPG


## Gwelout ivez
* Roll kêrioù Galiza gevellet gant ur gêr a Vreizh
* Roll kumunioù gevellet Breizh
Proviñs Imperia

**Proviñs Imperia** zo unan eus proviñsoù rannvro Liguria en Italia. Emañ etre Bro-C'hall er gwalarn, ar Mor Kreizdouar er c'hreisteiz ha proviñs Savona er reter. Imperia eo ar gêr-benn.

## Kumunioù pobletañ
*Poblañsoù d'an [[31 a viz Kerzu]] [[2020]]* .
* Sanremo : 53 451
* Imperia : 41 941
* Ventimiglia : 23 131
* Taggia : 13 869
* Bordighera : 10 160

## Notennoù
Krist war ar Groaz (Zurbarán)

**Krist war ar Groaz** (*Cristo en la Cruz* e spagnoleg) zo ul livadur gant Francisco de Zurbarán e 1627.
En *[[Art Institute of Chicago|Art Institute]]* Chicago e SUA emañ war ziskouez.

Alies e vez tostaet ouzh an daolenn *Cristo crucificado*, gant Diego Velázquez (1599-1660) : en div daolenn e weler daoudroad Jezuz an eil e-kichen egile : peurliesañ e vezont diskouezet tachet an eil war-benn egile.
Johann Reinhold Forster

**Johann Reinhold Forster**, bet ganet d'an 22 a viz Here 1729 e Dirschau (Tczew hiziv an deiz, Polonia) hag aet da Anaon d'an 9 a viz Kerzu 1798 e Halle (Saks-Anhalt, Alamagn a-vremañ), a oa ur pastor kalvinat hag un naturour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Callaeas]]*.
### [[Spesad]]où
* **A**
: adren-Amerika (*Chordeiles minor*), alc'hweder du (*Melanocorypha yeltoniensis*).
* **B** : brean kabell brizh (*Zonotrichia leucophrys*).
* **M** : mank Magalhães (*Spheniscus magellanicus*).
* **P** : *[[Phoebetria palpebrata]]*, *[[Psittinus cyanurus]]*, *[[Pygoscelis papua]]*.
* **T** : *[[Tachyeres pteneres]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Jean-Baptiste Bourguignon d'Anville

**Jean-Baptiste Bourguignon d'Anville** (11 a viz Gouere 1697 - 28 a viz Genver 1782) a oa un douaroniour ha kartennour gall. Breur e oa da Hubert-François Gravelot.
Hubert-François Gravelot

**Hubert-François Bourguignon d'Anville**, brudetoc'h evel **Gravelot** (26 a viz Meurzh 1699 - 19 a viz Ebrel 1773) a oa ul livour, arzour, skeudenner hag engraver gall. Breur e oa da Jean-Baptiste Bourguignon d'Anville. Brudet e voe e Bro-Saoz, e kêr Londrez, e deroù an XVIIIvet kantved.
Émile Oustalet

Jean-Frédéric **Émile Oustalet**, bet ganet d'ar 24 a viz Eost 1844 e Montbéliard (Doubs, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Here 1905 e Sant-Kast-ar-Gwildoù (Aodoù-an-Hanternoz, Breizh), a oa ul loenoniour gall.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **A** : *[[Aepypodius]]*,
* **C** : *[[Chenorhamphus]]*, *[[Cleptornis]]*,
* **F** : *[[Fulvetta]]*,
* **M** : *[[Moupinia poecilotis|Moupinia]]*,
* **S** : *[[Spelaeornis]]*.

### [[Spesad]]où
* **A**
: *Anthracoceros marchei* (kalao Palawan) ha *montani* (kalao Sulu),
* **C**
: *Calonectris edwardsii* (tort ar C'hab Glas), *[[Cleptornis marchei]]*, *[[Compsospiza baeri]]*, *[[Coracornis sanghirensis]]*,
* **D** : *Dicrurus fuscipennis* (drongo Komorez),
* **H** : *[[Humblotia flavirostris]]*,
* **L**
: *[[Lamprotornis iris]]*, *Lophura edwardsi* (fazan Edwards),
* **M**
: *Merops revoilii* (gwespetaer Somalia), *[[Myiagra freycineti]]* (†), *[[Myrmecocichla tholloni]]*,
* **P**
: *[[Phedina brazzae]]*, *[[Picus rabieri]]*, *[[Pseudocolopteryx sclateri]]*, *[[Psittaculirostris salvadorii]]*, *[[Ptilinopus marchei]]*,
* **S** : *[[Sicalis lebruni]]*,
* **T**
: *Thaumatibis gigantea* (ibiz meur), *[[Tinamotis ingoufi]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Philipp Ludwig Statius Müller

**Philipp Ludwig Statius Müller**, bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1725 en Esens (Saks-Izel, Alamagn a-vremañ) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Genver 1776 en Erlangen (Bavaria, Alamagn a-vremañ), a oa ul loenoniour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Spesad]]où
* **A**
: *[[Acanthis cabaret]]*, *[[Amazona arausiaca]]*, *[[Amazona ventralis|ventralis]]*, *[[Amazona versicolor|versicolor]]*, *Aramides cajaneus* (rakig gouzoug gris), *[[Aratinga maculata]]*,
* **B** : *[[Brotogeris jugularis]]*, *[[Brotogeris sanctithomae|sanctithomae]]*, *[[Brotogeris versicolurus|versicolorus]]*,
* **C**
: *Cacatua alba* (kaketou gwenn), *haematuropygia* (kaketou Filipinez), *[[Capito niger]]*, *[[Celeus elegans]]*, *[[Celeus flavus|flavus]]*, *[[Corvus albus]]*, *[[Cotinga maculata]]*, *[[Crithagra mozambica]]*,
* **D** : *[[Dendropicos goertae]]*,
* **E**
: *[[Eclectus roratus]]*, *[[Enicognathus ferrugineus]]*, *[[Eos histrio]]*, *[[Eubucco versicolor]]*, *[[Eurystomus glaucurus]]*,
* **G** : *Grus japonensis* (garan Japan),
* **H**
: *[[Haemorhous mexicanus]]*, *Halcyon leucocephala* (diredig penn gris), *Himantopus mexicanus* (skaseg gouzoug du), *[[Hydrornis guajanus]]*,
* **J** : *[[Jacamerops aureus]]*,
* **L**
: *[[Laterallus viridis]]*, *[[Loriculus philippensis]]*,
* **M**
: *[[Melanerpes striatus]]*, *[[Myiarchus tyrannulus]]*, *[[Myiodynastes maculatus]]*, *[[Myiophobus fasciatus]]*, *[[Myrmoderus ferrugineus]]*,
* **O** : *[[Onychorhynchus coronatus]]*,
* **P**
: *[[Passer melanurus]]*, *[[Penelope marail]]*, *[[Perissocephalus tricolor]]*, *[[Philepitta castanea]]*, *[[Pionus fuscus]]*, *[[Pitta moluccensis]]*, *[[Pitta sordida|sordida]]*, *[[Ploceus cucullatus]]*, *Pluvialis dominica* (morlivid Amerika), *[[Psilopogon haemacephalus]]*, *[[Psittacara leucophthalmus]]*, *[[Pternistis afer]]*, *[[Pyrrhura picta]]*,
* **Q** : *[[Querula purpurata]]*,
* **R** : *Ramphastos toco* (toukan Toco),
* **T**
: *[[Terpsiphone bourbonnensis]]*, viridis*,
* *'V** : ''[[Vini peruviana]]'',
* **Z*' : *Zonotrichia capensis''.

## Notennoù ha daveennoù
George Shaw

**George** Kearsley **Shaw**, bet ganet d'an 10 a viz Kerzu 1751 e Bierton (Buckinghamshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 22 a viz Gouere 1813 e Londrez (Bro-Saoz), a oa ul louzawour ha loenoniour saoz.

## Listenn ar [[spesad]]où en devoa studiet
### [[Bronneged]]
#### [[Spesad]]où
* **T** : *Tachyglossus aculeatus* (ekidne pigos berr),
* **V** : *Vulpes bengalensis* (louarn Bengal).
### [[Divelfenneg]]ed
#### Spesadoù
* **L** : *Lithobates catesbeianus* (ran-darv Amerika).
### [[Labous]]ed
#### [[Genad]]où
* **A** : *[[Apteryx]]*.
#### Spesadoù
* **A**
: *[[Aegotheles cristatus]]*, *Amazona dufresniana* (amazon Dufresne), *[[Anthochaera carunculata]]* ha *[[Anthochaera phrygia|phrygia]]*, *Anthracoceros albirostris* (kalao brizh ar reter), *Apteryx australis* (kiwi ar Su),
* **B** : *[[Barnardius zonarius]]*,
* **C**
: *[[Callipepla californica]]*, *[[Chlorostilbon lucidus]]*, *Coracopsis vasa* (peroked vasa),
* **G**
: *Gallus varius* (kilhog Java), *[[Glossopsitta concinna]]*,
* **H**
: *[[Haematoderus militaris]]*, *[[Heliomaster furcifer]]*, *[[Hylocharis chrysura]]*,
* **I** : *[[Ilicura militaris]]*,
* **L**
: *[[Lathamus discolor]]*, *[[Lopholaimus antarcticus]]*, *Lophura ignita* (fazan kuch), *[[Lybius bidentatus]]*,
* **M** : *[[Melopsittacus undulatus]]*,
* **N** : *[[Neophema pulchella]]*,
* **P**
: *[[Parvipsitta pusilla]]*, *[[Platycercus eximius]]*, *[[Pyroderus scutatus]]*,
* **S**
: *[[Sappho sparganurus]]*, *[[Strepera graculina]]*, *[[Streptoprocne zonaris]]*,
* **Z** : *Zanda funerea* (kaketou boc'h velen).

### [[Stlejvil]]ed
#### Spesadoù
* **D** : *Daboia russelii* (naer-wiber Russell).

## Notennoù ha daveennoù
Spencer Fullerton Baird

**Spencer Fullerton Baird**, bet ganet d'an 3 a viz C'hwevrer 1823 e Reading (Pennsylvania) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Eost 1887 e Woods Hole (Massachusetts, SUA), a oa un naturour stadunanat.

## Roll al [[loened]] en devoa studiet
### [[Bronneged]]
#### [[Spesad]]où
* **S** : *Sylvilagus audubonii* (konikl Audubon),
* **U** : *Urocyon littoralis* (louarn an Inizi).
### [[Labous]]ed
#### [[Kerentiad]]où
* **P** : Polioptilidae, Ptiliogonatidae.
#### [[Genad]]où
* **A** : *[[Auriparus]]*,
* **B** : *[[Bucephala]]*,
* **C** : *[[Catherpes]]*,
* **H** : *[[Heteroscelus]]*, *[[Hylocichla mustelina|Hylocichla]]*,
* **M** : *[[Melospiza]]*, *[[Myioborus]]*,
* **N** : *[[Notiochelidon]]*,
* **O** : *[[Oporornis agilis|Oporornis]]*, *[[Oreortyx]]*,
* **P** : *[[Phainopepla nitens|Phainopepla]]*, *[[Pooecetes]]*,
* **R** : *[[Rhynchophanes]]*,
* **S** : *[[Sphyrapicus]]*, *[[Stelgidopteryx]]*,
* **T** : *[[Thryophilus]]*.

#### Spesadoù
* **H** : *[[Haemorhous cassinii]]*,
* **M** : *[[Melanerpes uropygialis]]*,
* **O** : *Onychoprion aleuticus* (skravig aleout),
* **P**
: *[[Picoides dorsalis]]*, *[[Progne cryptoleuca]]* hag *[[Progne elegans|elegans]]*,
* **S** : *Sphyrapicus nuchalis* (speg kilpenn ruz).
### [[Stlejviled]]
#### Spesadoù
* **D** : *Dipsosaurus dorsalis* (igwan an dezerzh).

## Notennoù ha daveennoù
La Repubblica

***La Repubblica*** (*ar Republik* en italianeg) zo unan eus brudetañ kazetennoù pemdeziek Italia. Embannet e vez gant ar stroll *[[Gruppo editoriale L’Espresso]]*. Bez' eo an eil kazetenn gwerzhet ar muiañ en Italia, goude *[[Corriere della Sera]]*.

Savet e oa bet e 1976 e Roma ha deuet e oa an niverenn gentañ er-maez d'ar 14 a viz Genver 1976. Ur gazetenn eus an tu-kreiz-kleiz eo. Skignet e veze  skouerenn bemdez, well-wazh, e 2005. Meur a embannadur rannvroel zo, e Roma, Milano, Torino, Bologna, Genova, Firenze, Naplez, Palermo, Parma ha Bari.
Visto che del pd
Kenlabourat a ra *La Repubblica* gant kazetennoù pemdeziek eus broioù all en Europa en aozadur Leading European Newspaper Alliance (LENA), ennañ *[[Die Welt]]* eus Alamagn, *[[El País]]* eus Spagn, *[[Le Figaro]]* eus Bro-C'hall, *[[Le Soir]]* eus Belgia, *[[Tages-Anzeiger]]* ha *[[Tribune de Genève]]* eus Suis.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn La Repubblica
Salomon Müller

**Salomon Müller**, bet ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1804 e Heidelberg (Baden-Württemberg, en Alamagn a-vremañ) hag aet da Anaon d'an 29 a viz Kerzu 1864 e Freiburg im Breisgau (Baden-Württemberg), a oa un naturour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Cacomantis]]*,
* **G** : *[[Geokichla]]*,
* **H** : *[[Hierococcyx]]*,
* **M** : *[[Macrocephalon maleo|Macrocephalon]]*,
* **P** : *[[Psilopogon]]*.
### [[Spesad]]où
* **A**
: *[[Accipiter hiogaster]]*, *[[Anas gibberifrons]]*, *[[Anthipes solitaris]]*,
* **C**
: *[[Caliechthrus leucolophus]]*, *[[Cyornis concretus]]*,
* **D** : *[[Dicaeum pectorale]]*,
* **E**
: *[[Erythropitta celebensis]]* ha  *[[Erythropitta venusta|venusta]]*,
* **H** : *[[Hydrornis baudii]]*,
* **M** : *Macrocephalon maleo* (maleo),
* **P**
: *[[Psilopogon oorti]]* ha *[[Psilopogon pyrolophus|pyrolophus]]*, *[[Pycnonotus tympanistrigus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Adolf Bernhard Meyer

**Adolf Bernhard Meyer**, bet ganet d'an 11 a viz Here 1840 e Hamburg (Alamagn a-vremañ) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz C'hwevrer 1911 e Berlin (Alamagn), a oa un antropologour ha naturour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Chaetorhynchus]]*,
* **M** : *[[Myza]]*,
* **R** : *[[Rhabdotorrhinus]]*.

### [[Spesad]]où
* **A**
: *[[Alopecoenas jobiensis]]*, *[[Arses insularis]]*,
* **C**
: *Chaetorhynchus papuensis* (drongo korr), *[[Charmosyna wilhelminae]]*,
* **E** : *[[Eutrichomyias rowleyi]]*,
* **G** : *[[Geoffroyus simplex]]*,
* **M**
: *[[Macropygia timorlaoensis]]*, *[[Melidectes leucostephes]]* hag *[[Melidectes ochromelas|ochromelas]]*, *[[Melipotes fumigatus]]*, *[[Microptilotis orientalis]]*, *[[Monarcha rubiensis]]*, *[[Myiagra atra]]*, *[[Myza celebensis]]* ha *[[Myza sarasinorum|sarasinorum]]*, *[[Myzomela cruentata]]* ha *[[Myzomela rubrobrunnea|rubrobrunnea]]*,
* **O** : *[[Oreopsittacus arfaki]]*,
* **P**
: *[[Philemon kisserensis]]*, *[[Porphyrio hochstetteri]]*, *[[Psittacella madaraszi]]*, *[[Ptilinopus subgularis]]*,
* **R** : *[[Rhipidura rufidorsa]]*,
* **Z**
: *[[Zosterops anomalus]]*, *[[Zosterops consobrinorum|consobrinorum]]*, *[[Zosterops minor|minor]]*, *[[Zosterops mysorensis|mysorensis]]* ha *[[Zosterops salvadorii|salvadorii]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Breichinn

**Breichinn** (*Brechin* e saozneg) a zo ur *[[burgh]]* e takad kuzul Aonghais e Bro Skos. 

Poblet eo gant 7 481 a dud (e 2011).

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Breichinn gant :
* 

## Skeudennoù

Brechin, Cathedral and Round Tower.jpg|*An [[iliz-veur]] hag an tour ront*


## Gwelout ivez
* Roll kêrioù Skos gevellet gant ur gêr a Vreizh
Noël Vandernotte

**Noël Vandernotte**, bet ganet d'ar 25 a viz Kerzu 1923 en Angelu (Pireneoù-Atlantel, Bro-C'hall), a zo bet ur roeñver gall. Marvet eo d'an 19 a vie Even 2020 e Beaucaire (Gard).

Da-geñver C'hoarioù olimpek hañv 1936, bet dalc'het e Berlin (Trede Reich d'an ampoent), e voe tapet div vedalenn arem gantañ, hag eñ sturier yaouank div vag disheñvel :
* d'ar 14 a viz Eost, a-gevret gant ar roeñverien Marcel Chauvigné (1911-1972), Jean Cosmat (1910-2010) hag e zaou eontr Fernand (1902-1990) ha Marcel Vandernotte (1909-1993),
* d'an hevelep deiziad, a-gevret gant Marceau Fourcade (1905-) ha Georges Tapie (1910-1964).

Ne oa nemet daouzek vloaz ha, dre-se, ez eo chomet betek-hen yaouankañ sportour bet biskoazh medalennet er C'hoarioù olimpek hañv a-vremañ, war-lerc'h Dimítrios Loúndras. Ken dister pouez ar c'hrennard (42 kg d'ar muiañ) ma voe ret dezhañ gwiskañ ur seurt gouriz pounneraet war-bouez eizh kg traezh...

Pa darzhas an Eil Brezel-bed un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h e kemeras perzh Noël Vandernotte ennañ evel harzher ha den enrollet a-youl vat.

E 2008 e voe roet dezhañ ar rez a ofiser en urzh broadel an dellezegezh a-raok ma voe tapet kroaz marc'heg al Lejion a enor gantañ diwezhatoc'hik. Mervel a reas e Beaucaire (Gard) e 2020.

## Liamm diavaez
*  Poltred Noël Vandernotte war al lec'hienn jo.sport24.com.

## Notennoù ha daveennoù
John Richardson (naturour)

Sir **John Richardson**, bet ganet d'ar 5 a viz Du 1787 e Dùn Phrìs (Dùn Phrìs is Gall-Ghaidhealaibh, Bro-Skos) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Mezheven 1865 e Grasmere (Cumbria, Bro-Saoz), a oa un ergerzhour, naturour hag ur mezeg-mor skosat.

## Listenn al laboused studiet gantañ
* **B**
: *[[Branta hutchinsii]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Brian Houghton Hodgson

**Brian Houghton Hodgson**, bet ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1800 pe 1801 e Prestbury (Cheshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Mae 1894 e Londrez, a oa un etnologour ha naturour breizhveuriat.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **A** : *[[Aceros]]*, *[[Arborophila]]*,
* **B** : *[[Butastur]]*,
* **C** : *[[Cochoa]]*, *[[Conostoma aemodium|Conostoma]]*, *[[Crossoptilon]]*, *[[Cutia]]*,
* **D** : *[[Ducula]]*,
* **E** : *[[Erpornis]]*,
* **G** : *[[Grandala coelicolor|Grandala]]*,
* **H** : *[[Hemipus]]*, *[[Hirundapus]]*, *[[Horornis]]*
* **L** : *[[Larvivora]]*, *[[Lerwa]]*,
* **M** : *[[Minla]]*,
* **N** : *[[Niltava]]*, *[[Ninox]]*, *[[Nisaetus]]*,
* **P** : *[[Perdicula]]*, *[[Pseudibis]]*, *[[Pyrrhoplectes epauletta|Pyrrhoplectes]]*,
* **S** : *[[Sasia]]*, *[[Stachyris]]*, *[[Suthora]]*,
* **T** : *[[Tarsiger]]*, *[[Tesia]]*
* **Y** : *[[Yuhina]]*.

### [[Spesad]]où
* **A**
: *[[Aceros nipalensis]]*, *[[Actinodura cyanouroptera]]*, *[[Actinodura nipalensis|nipalensis]]* ha *[[Actinodura strigula|strigula]]*, *[[Alcippe castaneceps]]* ha *[[Alcippe nipalensis|nipalensis]]*, *[[Anthus sylvanus]]*, *[[Apus nipalensis]]*, *Aquila nipalensis* (erer-stepennoù),
* **B**
: *[[Blythipicus pyrrhotis]]*, *[[Bubo nipalensis]]*,
* **C**
: *[[Carpodacus sipahi]]* ha *[[Carpodacus subhimachalus|subhimachalus]]*, *[[Cholornis unicolor]]*, *[[Cochoa purpurea]]* ha *[[Cochoa viridis|viridis]]*, *[[Conostoma aemodium]]*, *Crossoptilon crossoptilon* (fazan skouarnek gwenn), *[[Cutia nipalensis]]*,
* **F**
: *[[Ficedula tricolor]]*, *[[Fulvetta vinipectus]]*,
* **G**
: *[[Garrulax monileger]]*, *[[Grandala coelicolor]]*,
* **H**
: *[[Heterophasia picaoides]]*, *[[Hydrornis nipalensis]]*,
* **K** : *[[Ketupa flavipes]]*,
* **L**
: *[[Lalage melaschistos]]*, *Larvivora brunnea* (eostig India), *[[Leiothrix argentauris]]*, *[[Lerwa lerwa]]*, *[[Leucosticte brandti]]* ha *[[Leucosticte nemoricola|nemoricola]]*,
* **M**
: *[[Minla ignotincta]]*, *[[Mycerobas carnipes]]* ha *[[Mycerobas melanozanthos|melanozanthos]]*,
* **N** : *[[Nisaetus nipalensis]]*,
* **O**
: *[[Otus lettia]]* ha *[[Otus sunia|sunia]]*,
* **P**
: *[[Perdix hodgsoniae]]*, *[[Pomatorhinus ruficollis]]* ha *[[Pomatorhinus schisticeps|schisticeps]]*, *[[Prinia crinigera]]*, *[[Procarduelis nipalensis]]*, *Prunella immaculata* (gwrac'hig Nepal), *[[Pterorhinus caerulatus]]*, *[[Pyrrhoplectes epauletta]]*, *[[Pyrrhula nipalensis]]*,
* **S**
: *[[Sasia ochracea]]*, *[[Seicercus castaniceps]]*, *[[Suthora fulvifrons]]* ha *[[Suthora nipalensis|nipalensis]]*,
* **T** : *[[Turdoides nipalensis]]*,
* **Y**
: *[[Yuhina flavicollis]]*, *[[Yuhina gularis|gularis]]* hag *[[Yuhina occipitalis|occipitalis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Andrew Smith (loenoniour)

Sir **Andrew Smith**, bet ganet d'an 3 a viz Kerzu 1797 e Hamhaig (Siorrachd Rosbroig, Bro-Skos) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Eost 1872 e Londrez (Bro-Saoz), a oa un ergerzhour hag etnologour, ul loenoniour hag ur mezeg-arme skosat.

## Listenn ar [[spesad]]où en devoa studiet
### [[Labous]]ed
#### [[Genad]]où
* **B** : *[[Bubalornis]]*,
* **C** : *[[Corythaixoides concolor|Corythaixoides]]*,
* **E** : *[[Eurocephalus]]*,
* **P** : *[[Philetairus]]*, *[[Plocepasser]]*, *[[Polyboroides]]*.

#### [[Spesad]]où
* **A** : *[[Accipiter francesiae]]*, *[[Accipiter melanoleucus|melanoleucus]]*, *[[Accipiter rufiventris|rufiventris]]*, *[[Afrotis afraoides]]*, *Asio capensis* (toud ar C'hab), *madagascariensis* (toud Madagaskar), *Aviceda madagascariensis* (baza Madagaskar),
* **B** : *[[Bubalornis niger]]*, *Bubo capensis* (toud bras ar C'hab),
* **C** : *[[Campethera abingoni]]*, *[[Campethera bennettii|bennettii]]*, *Circaetus pectoralis* (skoulerer jave du), *[[Corythaixoides concolor]]*,
* **D** : *[[Dendroperdix sephaena]]*,
* **E** : *[[Euplectes axillaris]]*, *[[Eupodotis vigorsii]]*, *[[Eurocephalus anguitimens]]*,
* **F** : *Falco cuvierii* (falc'hun Afrika), *[[Falco rupicoloides|rupicoloides]]*,
* **G** : *Glaucidium capense* (kaouenn gorr ar C'hab),
* **H** : *Halcyon senegaloides* (diredig ar mangrovennoù),
* **L** : *[[Lophotis ruficrista]]*,
* **M** : *Microparra capensis* (jakana korr),
* **P** : *[[Passer diffusus]]*, *[[Passer motitensis|motitensis]]*, *[[Peliperdix coqui]]*, *[[Plocepasser mahali]]*, *[[Ploceus ocularis]]*, *[[Ploceus subaureus|subaureus]]*, *[[Polihierax semitorquatus]]*,*[[Polyboroides typus]]*, *[[Pternistis natalensis]]*, *swainsonii* (frankolin Swainson),
* **S** : *[[Sarothrura affinis]]*, *[[Sarothrura elegans|elegans]]*, *[[Sporopipes squamifrons]]*, *[[Strix woodfordii]]*,
* **T** : *[[Turdus litsitsirupa]]*, *[[Turdus libonyana|libonyana]]*, *[[Tyto capensis]]*.

### [[Stlejvil]]ed
#### Spesadoù
* **B** : *Bradypodion taeniabronchum* (kameleon korr Smith).

## Notennoù ha daveennoù
Carl Jacob Sundevall

**Carl Jacob Sundevall**, bet ganet d'an 22 a viz Kerzu 1801 e Högestad (Skania, Sveden) hag aet da Anaon d'an 2 a viz C'hwevrer 1875 e Stockholm, a oa ul loenoniour svedat.

E studioù a reas e skol-veur Lund ma voe doktoret e 1826. En 1827-1828 e veajas da C'hevredazia. E 1830 e voe anvet da vedisin.

E 1838 e kemeras perzh en un ergerzhadeg c'hall da Spitsbergen, renet gant Joseph Paul Gaimard (1796-1858). 

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Kerentiad]]où
* **A** : Acanthisittidae,
* **C** : Callaeidae, Ciconiidae, Cinclidae, Cisticolidae,
* **P** : Platysteiridae, Ploceidae,
* **R** : Rhipiduridae,
* **T** : Thinocoridae.

### [[Genad]]où
* **A** : *[[Amblyospiza]]*,
* **C** : *[[Camaroptera]]*, *[[Colorhamphus parvirostris|Colorhamphus]]*, *[[Corythopis]]*, *[[Rhynchocyclus|Cyclorhynchus]]*,
* **E** : *[[Elaenia]]*, *[[Eremomela]]*,
* **H** : *[[Lichenops|Hymenops]]*,
* **L** : *[[Leptodon]]*,
* **M** : *[[Melitograis gilolensis|Melitograis]]*,
* **O** : *[[Ortygospiza]]*,
* **P** : *[[Pinarochroa sordida|Pinarochroa]]*, *[[Prodotiscus]]*,
* **R** : *[[Ramphotrigon|Rhamphotrygon]]*,
* **S** : *[[Spilopelia]]*, *[[Spiloptila]]*, *[[Spizocorys]]*.

### [[Spesad]]où
* **A**
: *Anthoscopus punctifrons* (remiz Soudan), *[[Anthus brachyurus]]*, *[[Anthus caffer|caffer]]* ha *[[Anthus lineiventris|lineiventris]]*,
* **B**
: *[[Bradypterus sylvaticus]]*, *[[Butastur rufipennis]]*, *[[Buteogallus schistaceus]]*,
* **C**
: *[[Catriscus brevirostris]]*, *[[Cecropis semirufa]]*,
* **E**
: *[[Eremomela scotops]]* hag *[[Eremomela usticollis|usticollis]]*,
* **H**
: *[[Hieraaetus wahlbergi]]*, *[[Hirundo atrocaerulea]]* ha *[[Hirundo dimidiata|dimidiata]]*,
* **N**
: *[[Nesoctites micromegas]]*,
* **P**
: *[[Paragallinula angulata]]*, *[[Petrochelidon spilodera]]*, *Phylloscopus trochiloides* (puig-Rusia), *[[Picumnus nebulosus]]* ha *[[Picumnus spilogaster|spilogaster]]*, *[[Pogoniulus bilineatus]]*, *[[Prodotiscus regulus]]*, *[[Pseudhirundo griseopyga]]*,
* **S**
: *Spheniscus mendiculus* (mank Galápagos), *[[Spizocorys conirostris]]* ha *[[Spizocorys fringillaris|fringillaris]]*, *[[Stactolaema leucotis]]*, *[[Streptopelia capicola]]* ha *roseogrisea* (turzhunell doñv).
Theodor von Heuglin

**Theodor von Heuglin**, bet ganet d'an 20 a viz Meurzh 1824 e Hirschlanden (Württemberg, Alamagn) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Du 1876 e Stuttgart (Baden-Württemberg, Alamagn), a oa un ergerzher hag evnoniour alaman.

## Listenn al laboused studiet gantañ
* **K**
: kogenneg-Afrika (*Galerida modesta*),
* **M**
: *[[Melierax metabates]]*,
* **R**
: remiz melen (*Anthoscopus parvulus*),
* **T**
: timadell deirroudenn (*Rhinoptilus cinctus*), *[[Tricholaema diademata]]*.
Nikolay Severtsov

**Nikolay** Alekseyevitch **Severtsov** (rusianeg : Николай Алексеевич Северцов), bet ganet d'ar 5 a viz Du 1827 ha marvet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1885, a oa un ergerzhour ha naturour rusian.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **L** : *[[Leptopoecile]]*.
### [[Genad]]où
* **D** : dreolan glas (*Leptopoecile sophiae*),
* **R** : *[[Remiz coronatus]]*,
* **S** : sparfell treid berr (*Accipiter brevipes*).
George Robert Waterhouse

&nbsp;*Arabat eo droukveskañ gant al livour [[John William Waterhouse]]*.

**George Robert Waterhouse**, bet ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1810 e Londrez hag aet da Anaon d'an 21 a viz Genver 1888 er memes kêr, a oa un naturour breizhveuriat.

## Listenn al [[loen]]ed en devoa studiet
### [[bronneg|Bronneged]]
#### [[Spesad]]où
* **C** : chinchilla lost berr (*Chinchilla brevicaudata*),
* **G** : gwiñver-nij Java (*Lomys horsfieldii*),
* **K**
: kazh-banal roueel (*Genetta poensis*), kolobouz du (*Colobus satanas*), kolobouz ruz (*Piliocolobus pennantii*), konikl Bachman (*Sylvilagus bachmani*), konikl Mec'hiko (*Sylvilagus cunicularius*),
* **M**
: merienaer godellek (*Myrmecobius fasciatus*), mouna Campbell (*Cercopithecus campbelli*),
* **P** : plaver-sukr (*Petaurus breviceps*).
### [[Labous]]ed
#### [[Genad]]où
* **L** : *[[Lanioturdus]]*.

#### Spesadoù
* **A** : *[[Andigena nigrirostris]]*,
* **F** : frankolin beg ruz (*Pternistis adspersus*),
* **L** : *[[Lanioturdus torquatus]]*,
* **V** : *[[Veniliornis callonotus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Aizawl

**Aizawl** (bengaleg: আইজল; hindeg: आइजोल) a zo ur gêr e stad Mizoram en India. Poblet eo gant 292&nbsp;000 a dud (e 2011).
Deadard

**Deadard** (*Jedburgh* e saozneg, *Jethart* pe *Jeddart* e skoteg) a zo ur gêr e gevred Bro Skos, kêrbenn kontelezh Siorrachd Rosbroig a-wechall, bremañ en Na Crìochan.

Poblet eo gant 4 030 a dud (e 2011).

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Deadard gant :
* .

## Skeudennoù

Jedburgh2.jpg|*Ar [[kreiz-kêr|c'hreiz-kêr]]*
Jedabbey21 (1).jpg|*An [[abati]]*
Jedburgh Castle 1.JPG|*Ar [[kastell|c'hastell]]*


## Gwelout ivez
* Roll kêrioù Skos gevellet gant ur gêr a Vreizh
Am Magh Fada

**Am Magh Fada** (*Moffat* e saozneg) a zo ur gêr e Dùn Phrìs is Gall-Ghaidhealaibh e Bro-Skos. War ribl ar stêr Anann emañ.

Poblet eo gant 2 582 a dud (e 2011).

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Am Magh Fada gant :
* 

## Gwelout ivez
* Roll kêrioù Skos gevellet gant ur gêr a Vreizh
Adolphe Julien Fouéré

**Adolphe Julien Fouéré**, lesanvet an **tad Fouré**, ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1839 e Sant-Tual hag aet d'an Anaon d'an 10 a viz C'hwevrer 1910 e Rosteneg (Sant-Maloù), a oa ur beleg breizhat ha kizeller an arz garv. 

Brudet eo dreist-holl abalamour d'e gerreg kizellet (ouzhpenn 300 e Rosteneg) ha d'e zelwennoù koad.


Rotheneuf.jpg|
Rochers-Rotheneuf.jpg|
Rotheneuf1.JPG|
Rothéneuf02-rochers sculptés.jpg|
Rotheneuf2.JPG|
Rotheneuf3.JPG|
Rotheneuf4.JPG|
Thomas Campbell Eyton

**Thomas Campbell Eyton**, bet ganet d'an 10 a viz Gwengolo 1809 nepell diouzh Wellington (Shropshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon er memes kêz d'ar 25 a viz Here 1880, a oa un naturour saoz.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Chloephaga]]*, *[[Chroicocephalus]]*,
* **D** : *[[Dendrexetastes]]*, *[[Drymornis]]*,
* **M** : *[[Malacopteron]]*,
* **P** : *[[Philentoma]]*, *[[Polysticta]]*,
* **S** : *[[Sarkidiornis]]*
* **T** : *[[Thalassornis]]*.
### [[Spesad]]où
* **A**
: *[[Anas castanea]]* ha *[[Anas sparsa|sparsa]]*, *[[Asthenes modesta]]*, *Aythya affinis* (morilhon bihan), *americana* (morilhon Amerika) hag *australis* (morilhon Aostralia),
* **C** : *[[Chloephaga melanoptera]]*,
* **D**
: *[[Dendrocygna eytoni]]*, *[[Drymornis bridgesii]]*,
* **M**
: *[[Malacopteron cinereum]]* ha *[[Malacopteron magnunm|magnum]]*,
* **O**
: *[[Oxyura ferruginea]]* ha *maccoa* (piklost Maccoa),
* **P**
: *[[Pellorneum nigrocapitatum]]* ha *[[Pycnonotus melanoleucos]]*,
* **S** : *[[Spatula hottentota]]*,
* **T**
: *[[Terpsiphone atrocaudata]]*, *Thalassornis leuconotus* (houad kein gwenn), *[[Thripadectes flammulatus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Johan August Wahlberg

**Johan August Wahlberg**, bet ganet d'an 9 a viz Here 1810 e Lagklarebäck (Sveden) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Meurzh 1856 nepell eus Lenn Ngami (Botswana), a oa un ergerzher ha naturour svedat.
Breur e oa d'ar skiantour svedat Peter Fredrik Wahlberg (1800-1877).

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Spesad]]où
* **A** : alc'hweder Gray (*Ammomanopsis grayi*),
* **O** : otiz Rüppell (*Eupodotis rueppellii*),
* **L** : *[[Lamprotornis mevesii]]*.
### [[Isspesad]]où
* **A** : *[[alc'hweder Gray|Ammomanopsis grayi grayi]]*.
Orion (disheñvelout)

**Orion** a c'hall bezañ:
*Orion, ur ramz e mitologiezh Henc'hres
*Orion (steredeg), ur steredeg en oabl an hantervoul norzh

**Orion** a c'hall bezañ ivez:
*nivlennad Orion, un nivlennad e steredeg Orion
*Orion (Bearn), ur gumun eus ar Bearn, en Okitania (e departamant ar Pireneoù-Atlantel, er stad c'hall)
*Lockheed P-3 Orion, un nijerez evezhiañ amerikan
*Orion (egorlestr), ur raktres egorlestr kaset war-raok gant an NASA
Scafell Pike

**Scafell Pike** eo menez uhelañ Bro-Saoz, 978 m dezhañ a-us da live ar mor. E Cumbria emañ, e gwalarn ar vro, en tolead anvet Lake District. Unan eus ar Southern Fells eo.

## Liammoù diavaez
Pierre Gourdel

**Pierre Gourdel**, ganet d'an 10 a viz Meurzh 1824 e Kastell-Geron hag aet d'an Anaon d'ar 26 a viz Ebrel 1892, a oa ur c'hizeller breizhat. Awenet eo bet gant ar Vreizhiz.

Kenderv e oa da Julien Gourdel, kizeller ivez.

E tour-meur kastell Kastell-Geron emañ mirdi Julien ha Pierre Gourdel.

## Un nebeud oberennoù

* *[[Hanterskeudenn]] [[Merzhin]]*
* *Hanterskeudenn an [[alvokad]] [[Pierre Jean Baptiste Gerbier|Jean-Baptiste Gerbier]]*
* *Hanterskeudenn ar [[barzh]] [[Aogust Brizeug]]*
* *Hanterskeudenn e genderv [[Julien Gourdel]]* (mirdi Kastell Gwitreg)
* *Hanterskeudenn-veur [[Jean Philippe René de La Bléterie|La Bletterie]]* (Mirdi an Arzoù-kaer Roazhon)
* *Hanterskeudenn [[Théophile-Malo de La Tour d'Auvergne-Corret|La Tour d'Auvergne]] (1743-1800)* (Airdi an Arzoù-kaer Roazhon)

## Levrlennadur
*  Bénézit, Emmanuel. *Dictionnaire des peintres, sculpteurs, dessinateurs et graveurs*. Paris : Librairie Gründ, 1939 – Lenn en-linenn • Pevare embannadur gant Gründ, 2014 (14 levrenn, 13 440 pajenn) 

## Liammoù diavaez
*   Diaz roadennoù ''Joconde''
Jean Philippe René de La Bléterie

**Jean Philippe René de La Bléterie**, anavezet evel **La Bletterie** pe **la Bléterie** pe **la Blétrie**, ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1696 e Roazhon hag aet d'an Anaon d'ar 1añ a viz Even 1772 e Pariz, a oa un abad, un istorour hag un troer gallek breizhat.

## Un nebeud oberennoù
### Skrivagner
* 1732-1733 : *Lettres de M*** à un ami, au sujet de la Relation du quiétisme*
* 1735: *Vie de l'empereur Julien*
* 1748 : *Histoire de l'empereur Jovien et traductions de quelques ouvrages de l'empereur Julien*
* 1765 : *Lettres d'un célèbre canoniste d'Italie sur la bulle Apostolicum*
### Troer
* Tacitus
Arak (Iran)

**Arak** (perseg: اراک) a zo ur gêr e proviñs Varsaki en Iran. Poblet eo gant 537&nbsp;000 a dud (e 2011).
Babol

**Babol** (perseg: بابل‎) a zo ur gêr e proviñs Vazandaran en Iran. Poblet eo gant 219&nbsp;000 a dud (e 2011).
Borujerd

**Borujerd** (perseg: بروجرد‎) a zo ur gêr e proviñs Lorestan en Iran. Poblet eo gant 230&nbsp;000 a dud (e 2009).
Ardabil

**Ardbil** (perseg: اردبیل‎) a zo ur gêr e proviñs ar memes anv en Iran. Poblet eo gant 421&nbsp;000 a dud (e 2006).
Khorramabad

**Khorramabad** (perseg: خرم‌آباد) eo kêr-benn proviñs Lorestan en Iran. Poblet eo gant 348&nbsp;000 a dud (e 2006).
Natal (Suafrika)

**Natal** a zo unan eus proviñsoù kozh Suafrika. Pietermaritzburg e oa ar gêr-benn anezhi. Etre 1838 ha 1843 e oa ur republik *[[boer]]* (gant an anv Natalia), a-raok dont da vezañ ur proviñs e dalc'h Breizh-Veur betek 1910, hag ur proviñs eus Suafrika betek 1994. Adkavout a reer an anv e hini KwaZulu-Natal, savet e 1994.
Kantik Itron Varia an Danoued

**Kantik Itron Varia an Danoued** zo ur c'hantik brezhonek bet skrivet gant Bertrand Loyer (1882-1948), bet person Boulvriag e 1924.

Kanet e vez bep bloaz d'ar 15 a viz Eost e-kerzh an oferenn e brezhoneg e Chapel Itron Varia an Danoued da vare ar Pardon.

;1
:*Itron Varia 'n Danoued*
:*O Mamm leun a druez*
:*Ni ho ped, selaouet*
:*Klemmoù ho pugale*
;2
:*Dindan ar gwez uhel*
:*Er zaoñenn, hon Tadoù*
:*A savas ur chapel
:*Gwir vammen ar c'hrasoù*
;3
:*Neb a bed ar Vamm vat*
:*Daoulinet ha doujus*
:*A c'honez e vennad*
:*War he c'halon karus*
;4
:*Goude barn hon Salver*
:*C'hwi 'vo ouzh hon gortoz*
:*Evit hon digemer*
:*Toull dor ar Baradoz*
;5
:*'Vel bremañ ni 'gano*
:*Meulodi d'ar Werc'hez*
:*Mil bennoz d'he anv*
:*Enor d'hon Fatronez*.

== Selaou ==
* *Cantiques du Trégor, de Haute-Cornouaille et du Goëlo*, [[Anne Auffret]], [[Daniel Le Féon]], [[Loïk le Griguer]], CD 1, [[Coop Breizh]], 2007.
* *Les plus beaux cantiques de Bretagne'', Anne Auffret, Daniel Le Féon, Loïk le Griguer, 3 CD, Coop Breizh, 2013.
Maragheh

**Maragheh** (azerbaidjaneg: مراغا; perseg: مراغه) a zo ur gêr e proviñs Azerbaidjan ar Reter en Iran. Poblet eo gant 179&nbsp;000 a dud (e 2006).
Mashhad

**Mashhad** (perseg: مشهد) eo kêr-benn proviñs C'horasan Razavi en Iran. Poblet e oa gant  a dud e 2016.

## Istor
E fin miz Kerzu 2017 e oa bet harzet 52 zen e-pad dibunadegoù a-enep da gresk ar prizioù ha da bolitikerezh Hassan Rohani.

## Daveoù
Julien Gourdel

**Julien Jean Gourdel** bet ganet e 1804 e Gwennevl (Kastell-Geron a-vremañ) hag aet d'an Anaon e 1846 e Pariz, a oa ur c'hizeller breizhat. Awenet eo bet gant ar relijion.

Kenderv e oa da Bierre Gpurdel, a oa ur c'hizeller ivez.

E tour-meur kastell Kastell-Geron emañ mirdi Julien ha Pierre Gourdel.

## Un nebeud oberennoù
* Mari Madalen
* Poltred Hippolyte Lucas

## Liammoù diavaez
* Oberennoù Julien Gourdel en diaz roadennoù ''Joconde''
* Oberennoù Julien Gourdel e diaz roadennoù Ministrerezh ar Sevenadur (Bro-C'hall)
Shiraz

**Shiraz** (perseg: شیراز) eo kêr-benn proviñs Fars en Iran. Poblet eo gant 1&nbsp;256&nbsp;000 a dud (e 2005).
Zanjan

**Zanjan** (azerbaidjaneg: زنگان; perseg: زنجان) eo kêr-benn proviñs ar memes anv en Iran. Poblet eo gant 377&nbsp;000 a dud (e 2006).
Lake District

**Lake District**, anvet ivez **The Lakes** pe **Lakeland**, zo un tolead meneziek e gwalarn Bro-Saoz, e Cumbria, brudet evit e gaerded ha touristel-kenañ. Ur Park Broadel (*Lake District National Park*) zo eno.

En tolead-se emañ holl venezioù Bro-Saoz a zo uheloc'h eget 900 metr. En o zouez emañ uhelañ menez Bro-Saoz, ar Scafell Pike (978 m). El Lake District ez eus 16 lenn : ar Windermere (14,7 km²) eo an hini anavezetañ anezho.


Keswick Panorama - Oct 2009.jpg|Ur sell war Lake District
Foz Mariana

**Foz Mariana** zo ur foz danvorel, anezhi al lec'h donañ eus an Douar, e deun ar Meurvor Habask, er reter da Inizi Mariana, nepell diouzh Enez-Guam ; 10,984 ± 25 metres eo al lec'h donañ-holl a zo bet muzuliet.
Avilés

**Avilés** a zo ur gêr hag ur porzh a-bouez e Priñselezh Asturiez. Savet eo bet e 1085.

Poblet eo gant 81 659 a dud (e 2014).

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Avilés gant :
* 
* 
* 
* 

## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar gêr istorel
* Kreizenn sevenadurel etrebroadel Oscar Niemeyer

## Gouelioù
Ur festival etrekeltiek a vez eno bep bloaz abaoe 1996.

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn an ti-kêr
An tSionna

**An tSionna** a zo ur gêr nevez (1982) e Kontelezh An Clár e Republik Iwerzhon.

Poblet eo gant 9 673 a dud (e 2011).

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo An tSionna gant :
* 

## Gwelout ivez
* Roll kêrioù Iwerzhon gevellet gant ur gêr a Vreizh
Westland Whirlwind (nijerez)

Ar **Westland Whirling** a oa un nijerez-hemolc'h pounner daougefluskerek breizhveuriat implijet gant ar Royal Air Force e-kerzh an Eil Brezel-bed.
Arak

**Arak** a c'hell bezañ:
* Arak, ur gêr en Iran
* Arak, un evaj eus ar Reter Nesañ
* Arak (comis), bannoù-treset embannet gant DC Comics

## Gwelet ivez
*Arrack
Yazd

**Yazd** (perseg : **یزد‎**) eo kêr-benn proviñs Yazd, en Iran. 

Poblet e oa gant 505&nbsp;000 a dud e 2006.
Pierre Jean Baptiste Gerbier

**Jean-Baptiste Gerbier de la Massillaye** pe **Pierre Jean Baptiste Gerbier** pe **Jean-Baptiste Gerbier**, ganet d'an 29 a viz Even 1725 e Roazhon hag aet d'an Anaon d'ar 26 a viz Meurzh 1788 e Pariz, a oa un alvokad (*Parlement de Paris*) hag un oratour gallek breizhat brudet.

## Levrlennadur
*  *Bibliothéque (ou journal) du barreau et des écoles de droit*, Levr 2, Niv. 1, 1809

## Liammoù diavaez
* } Pierre Jean Baptiste Gerbier e diaz roadennoù BnF
*  Pennad diwar e benn e ''La France Pittoresque''