Yan' Dargent

**Jean-Édouard Dargent**, ganet e Sant-Servez-Landivizio d'an 15 a viz Here 1824 ha marvet e Pariz d'an 19 a viz Du 1899), a voe ul livour hag ur skeudennaouer breizhat hag en deus livet e vro c’henidik. Gant an an arallanv, *Yan’ Dargent* e reas e remzad arzel.

## Buhez

Mab e oa da d'ur c'hivijer lorenat, Claude Dargent, a oa dimezet gant Marguerite Perrine Clémentine Robée, merc'h an ostiz ha moraer kozh, Pierre Robée, a zalc’he un ostaleri e Sant-Servez-Landivizio hag a voe maer ar gumun. 

Daou vloaz hepken e oa Jean-Édouard pa varvas e vamm ha pan eas e dad da labourat war e vicher e Landerne. Addimeziñ a reas an tad e Kastell-Paol, hag en e dud-kozh e voe fiziet ar bugel. Gant e dad-kozh Pierre Robée e voe kaset da Blouared ma voe skoliataet gant un eontr-kozh a oa mestr-skol eno. Unan eus e genskolidi e voe ar barzh Fañch an Uhel, a chomas e vignon a-hed e vuhez. Mignon e voe ivez gant Prosper Proux ma reas e boltred dezhañ.

D'a skolaj Landerne ez eas da c'houde, kent mont e 1836 da skolaj Kastell-Paol. Goude-se e tistroas da Landerne da vevañ gant e dad en-dro. Fellout a rae da bPierre Robée ober ur moraer diouzh e vab-bihan, hogen hennezh a gave gwelloc'h an tresañ hag ar jedoniezh.

Da 16 vloaz, e 1840, e voe *Jean-Édouard Dargent* treser er gompagnunezh labourioù foran Deniel e Brest kent mont e melestradur ar Pontoù hag an Hentoù ; diwezhatoc'h e voe gopret gant Kompagnunezh ar C'hornôg *(Compagnie de l’Ouest)* evit ober savleoù glennadurel a-benn sevel un darn eus al linenn-houarn Brest-Roazhon etre Montroulez ha Brest.

E 1846, hag eñ 22 vloaz, e oa enseller al labourioù evit an hent-houarn e Montereau, e-kichen Orléans. Eno e kejas ouzh Jules-Nicolas Schiltz, a oa kelenner war an tresañ e likez Troyes, broudet gantañ da labourat war an arzoù. Un emzeskad e voe Jean-Édouard Dargent adal neuze, ha biskozah n'eo bet ezel eus skol pe skol, ar pezh a lakaas un harz d'e resped hep mar.

E 1849 en devoe ur mab, Ernest, gant e serc’h Aimée Louise Eulalie Crignou, met ne anzavas anezhañ nemet pa varvas Aimée e 1861.

E 1850, pa voe goulennet digantañ mont da Spagn da labourat war chanter ul linenn-houarn, e kavas gwelloc'h treiñ war-du al livañ, diwar levezon Charles-Paul Furne, mab d'an embanner parizian Charles Furne (1764-1859). Reiñ e zilez a reas, hag ez eas da chom e Pariz. Da neuze e tibabas Jean-Édouard Dargent sinañ an anv **Yan' Dargent**.

Dek bloavezh-pad e livas taolennoù a voe war ziskouez e Saloñs Paris bep bloaz, hep ober berzh bras, nemet e voe prenet pemp taolenn gant Ministrerezh an Deskadurezh foran.

E 1861 e kinnigas peder zaolenn : *Les Lavandières de la nuit*, *Souvenir de collège*, * Les pilleurs de mer à Guissény* ha *Pâtres des plaines de Kerlouan*. Gounezet brud gantañ a-benn an diwezh, hep gallout bevañ diwarni avat.

Dre skeudenniñ levrioù, un daou c'hant bennak anezho, e kavas Yan' Dargent an tu da c'hounez arc'hant en un doare reoliek. Skeudennoù a-vil-vern evit kazetennoù evel *La France illustrée*, *La vie à la campagne*, *Magasin pittoresque*, *Musée des Familles* a reas ivez. Lakaat sevel ti a reas e Krec'h-an-Drev nes da Gastell-Paol.

D'an 3 a viz Gouhere 1867, d'an oad a 43 bloaz, e timezas gant Eugénie Antoinette Stéphanie Mathieu, ur sonerez a oa merc'h d'al livour Eugène Mathieu, rener ar gelaouenn « La France illustrée".

Adalek 1868 betek 1878 e voe karget da ginklañ ilizoù Sant-Servez-Landivizio, Landerne, Montroulez, Gwitalmeze ha chapelioù ouestlet iliz-veur Kemper, a roas labour dezhañ seizh bloavezh-pad.

E 1885, pa varvas e wreg Eugénie Mathieu, en em stalias da vat e Kastell-Paol.

E 1898, pa voe krouet Kevredigezh Vroadel Breizh e Montroulez, ez asantas bezañ e penn rann an Arzoù-kaer.

Pa voe skoet gant ar baourentez, e dibenn e vuhez, e voe degemeret gant e vab. E Paris e varvas d'an 19 a viz Du 1899, hag e Sant-Servez-Landivizio e voe beziet.

## Hêrezh
Kent e varv en devoa Yan' Dargent goulennet bezañ beziet e Sant-Servez-Landivizio ; goulennet en devoa ivez ma vije e glopenn lakaet e karnel ar barrez, a oa bet kinklet gantañ, e-kichen relegoù e vamm ha re e dud-kozh. D'an 8 a viz Here 1907 e voe graet, gant aotre an Iliz. Prosez a voe graet d’ar person ha da vab Yan' Dargent gant kerentiad e gwreg en abeg ma vije bet forzhet ar bez ; gounezet e voe ar prosez gant Ernest Dargent, a varvas pevar devezh diwezhatoc'h. Er garnel emañ klopenn al livour c'hoazh.

*Holl oberennoù Yan' Dargent en iliz-veur Kemper a voe nevesaet e deroù ar bloavezhioù 2000.

## Oberennoù meur
### Livadurioù

* ***Portrait de Prosper Proux***
:"Poltred Prosper Proux"
:(eoul war goad • 20,5 x 16,5 cm • 1850-70)
****Saint-Houardon***
:"Sant Houarzhon"
:(eoul war lien • 253 x 487 cm • 1859)
****Les lavandières de la nuit***
:"Kannerezed an noz"
:(eoul war lie • 75 x 151,2 cm • *circa* 1861)
****Mort du dernier barde***
:"Marv ar barzh diwezhañ"
:(glaouenn ha kleiz gwenn war baper • 56,5 x 117,5 cm • *circa* 1865
****Le soir aux grèves de Roscoff***
:"Da serr-noz war aodoù Rosko"
:(eoul war lien • 49 x 80,5 cm • *circa* 1865-1870)
****L'intempérance***
:"Al lontegezh"
:(eoul war lien • 125,3 x 251,3 cm • *circa* 1870)
****Le Travail***
:"Al labour"
:(eoul war lien • 126 x 251 cm • 1875)
****La Légende de saint Kadock***
:"Mojenn sant Kadog"
:(pri-poazh • 14,5 x 28,5 cm • *circa* 1880)
****L'Escadre du Nord à l'horizon de Goulven***
:"Skouadrenn an Norzh e dremmwel Goulc'hen"
:(eoul war lien • 124 x 80 cm • 1888
****Les Grottes de Toinguet'''
:"Mougevioù [[Beg ar Garreg Hir]]"
(glaouenn war baper • 36,5 x 25,8 cm • [[1888]]
****Ancien calvaire de Killinen, près Quimper***
:"[[Kalvar]] kozh Kilinenn, e-kichen [[Kemper]]"
:(eoul war lien • 100,2 x 60,4 cm • [[1893]])
****Les Vapeurs de la Nuit***
:"Aezhennoù an noz (An Anaon)"
:(eoul war lien • 100 x 210 cm • [[1896]])
****Paysage à Goulven en Plounéventer***
:"Gweledva e Goulven e Gwineventer"
:(eoul war lien • 88 x 120 cm • [[1899]])

****Brizeux et Marie***
:"Brizeug ha Mari"
****Dahut enlevée par une lame***
:"Ahes sammet gant un doenn-vor"
:(eoul war lien • 202 x 160 cm • Dastumad prevez)
****La Falaise de Pen-Hir, Camaret***
:"Tevenn Penn-Hir, Kameled"
:(glaouenn, 96 x 57 cm)
****Légende du Folgoët***
:"Mojenn [[ar Folgoad]]"
****Sauvetage à Guisseny***
:"Saveteadenn e [[Gwiseni]]"
****Un soir sur la lande***
:"Da serr-noz war al lann"
****Vue de la Roche-Maurice***
:"Ur gwel war [[Ar Roc'h-Morvan]]"
****Le menhir**'
:"Ar peulvan"

### Levrioù skeudennaouet
* *Contes*, ar vreudeur Grimm, Éditions Garnier, 1921
* *Nouveaux contes*, Hans Christian Andersen, Éditions Garnier, 1875
* *Le Nouveau Robinson suisse*, Éditions Hetzel, 1866
* *Histoire fantastique du célèbre Pierrot*, Alfred Assolant, Éditions Furne & Boivin

## Enorioù
*Ur mirdi, Mirdi Ÿan’ Dargent, a zo gouestlet dezhañ e Sant-Servez-Landivizio.
* Marc’heg Lejion a enor (1877)
* Straedoù m’eo bet roet e anv dezho : 
** Yan’ Dargent (anv rik) :  Sant-Servez, en e gumun c'henidik
** Yan D’Argent pe Yan Dargent (skrivet fall) :  Brest, Douarnenez, Gwiseni, Kastell-Paol, Landerne, Landivizio, Montroulez, Ploeneg, Plougastell, Plouvien, Roazhon, Rosko

## Liammoù diavaez

*Mirdi Yan' Dargent e Sant-Servez
*Lec’hienn prevez Pont-Christ-Brezal Pajenn al livour. Brassellet d’an 8 a viz Kerzu 2024.

## Notennoù