Departamant an Difenn (Stadoù-Unanet)

**Departamant** **an Difenn ar Stadoù-Unanet** (saozneg: *United States Department of Defense*, berraet *DoD*) anvet ivez en un doare nann-ofisiel **Departamant ar Brezel** (saozneg: *Department of War*, berraet *DoW*) eo departamant ar gouarnamant stadunanat karget da bourchas an nerzhioù milourel ret evit difenn ar Stadoù-Unanet, en amzerioù brezel ha peoc'h. 

Graet e vez sekretour an Difenn eus e rener, hag ul lodenn eus ar c'habined prezidantel eo. Emañ e sez er Pentagon en Arlington, Virginia, e-kichen Washington, D.C.. Ar sekretour a-vremañ eo Pete Hegseth. 

Savet eo bet an departamant-se dre gendeuziñ departamant ar Morlu ha departamant kozh ar Brezel e 1947 dindan prezidantelezh Harry Truman. Abaoe ar 5 a viz Gwengolo 2025 e vez aotreet gant un dekred gant ar prezidant Donald Trump implij an termen "Departamant ar Brezel", hini Departamant an Difenn a chom an hini ofisiel nemetañ . 

Departamant an Difenn a ren departamantoù ar Morlu (US Navy ha Marine Corps), an arme (US Army) hag an aerluioù (US Air Force hag US Space Force). 

Budjed Departamant Difenn ar Stadoù-Unanet a zo a-bell-pell an hini uhelañ er bed, gant ouzhpenn 35% eus an dispignoù bedel hollek evit an Difenn etre 2015 ha 2018 . Budjed hollek an departamant e 2025 a oa 850 miliard a zollaroù, kevatal da 740 miliard a euroioù, da lavaret eo war-dro PDK hollek Republik Iwerzhon pe an Izelvroioù . 

## Istor
A-raok an Eil Brezel-bed e nac'has atav ar gouarnamant stadunadat sevel un arme padus ha micherel. Emañ ar vro o reiñ bec'h ha disoudarded neuze pa vez o vrezeliañ pe e stad a reuziad. A-hend-all eo rannet ar velestradurezh hag ar gourc'hemenn etre departamantoù ar Brezel hag ar Morlu, krouet o-daou e 1798. 
E-kerzh ar Kentañ ha dreist-holl an Eil Brezel-bed, pennoù-bras ar Stadoù-Unanet o deus sevenet pegen bras eo al lec'haveiñ hag ar melestradur ret d'un arme a oa da stourm war meur a gevandir disheñvel er memes koulz, gant milionoù a soudarded ha kement a aveadur ret. 

Gant Akta Surentez Vroadel 1947 e oa bet krouet an Diazezadur milourel broadel, bodet an tri arme ha departamant ar Brezel dindan aotrouniezh bevennet ar sekretour evit an Difenn. E 1949 e oa bet krouet ent ofisiel departamant an Difenn, kreñvaet galloudoù ar sekretour evit an Difenn ha krennet roll ar sekretourien evit ar Brezel hag ar Morlu. Karget eo prezidant ar pennoù-bras etre arme da greizennañ an obererezhioù, met chom a ra e roll betek 1953. Departamant an Difenn eo an trede post budjed kevreadel er Stadoù-Unanet. 

Goude gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001 ez a dregantad ar wazourien kevrat prevez a labour evit ar Pentagon eus 26 % da 39 %. E 2009 e embann Robert Gates e fell dezhañ digreskiñ an niver-se, o erlec’hiañ ar wazourien kevratet gant kargidi, ar pezh a sko war embregerezhioù evel CACI, SAIC, Lockheed Martin ha General Dynamics. E 2001 e oa bet krouet dre guzh gant an departamant Burev al levezon strategel (OIS) evit skignañ keleier faos e-pad ar brezel en Afghanistan, a-raok bezañ divodet goude bezañ diskuliet. E-pad enkadenn ar subprimes e oa bet nullet gant Gates programmoù koustus evel an Future Combat Systems, an TSAT, ar Boeing C-17, ar VH-71 hag an F-22 Raptor. 

## Notennoù ha daveennoù