Loeiz Dujardin

**Loeiz Dujardin** (*Louis Marie Dujardin* e marilhoù an ti-kêr), ganet e (Lokournan, 17 a viz Mae 1885 ha marvet er gêr-se d'an 21 a viz Ebrel 1969) a oa mezeg eus e vicher hag ur skrivagner brezhonek ha gallek war an istor hag al lennegezh vrezhonek war e amzer vak. Engouestlet e voe gant ar Bleun-Brug dre ma oa ur c'hatolik gredus hag en doe kenlabouret kalz gant Yann-Vari Perrot. Degemeret e voe e Goursez Breizhh e 1911 hag e kemeras anv-drouiz *Loeiz Lokournan* pe *Loeiz Lok* a implije evit e skridoù brezhonek. Prezidant ar Bleun-Brug hag Emgleo Breiz e voe.
Meur a anv-pluenn en deus bet : *Lok*, *Lokorn*, *Lodu*, *Ar Medisin*, *Ar furcher brezhonek*, *Falco*, *Mab Koad an Ed*.

## Buhez
Genidik e oa eus Lokournan e Bro-Leon. Desavet e voe gant ur voereb kozh, rak mervel a reas e vamm, Mari Troadeg, pa c’hanas he bugel, e-pad ma voe aet e dad, Dezire Dujardin, da vrezeliñ en Tonkin. Pa voe hennez deuet d'ar gêr en-dro e c'hellas gounid kalz arc'hant diwar e vicher plaser war ar marc'hadoù e Lokournan ha Lesneven hag diwar e varregezhioù evel kizeller. Goude ar skol e Lokournan hag e Lesneven ez eas e vab yaouankañ da studiañ ar vezegiezh, da Roazhon da gentañ ha da v-Montpelhièr da c’houde, e-lec'h e reas anaoudegezh gant izili ar Felibrige. E Naoned e voe prezidant *Breuriezh ar Studierien Vreton*. Tapout a reas, da 27 vloaz, e zoktorelezh war ar vezegiezh gant un dezenn anvet *« Basse-Bretagne et Bas-Bretons : étude d’hygiène »* ("Breizh-Izel ha Breizhizeliz : studiadenn war ar yec’hedouriezh"). Distreiñ a reas da Lokournan hag eno e tremenas e vuhez evel mezeg familh.

E-pad ar Brezel-bed Kentañ ez eas d’an arme ha mezeg-surjian e voe war an talbenn adalek an 20 a viz Here 1914. Chom a reas d’ober war-dro ar soudarded c’hloazet, darn e amzer e Verdun, betek an 12 a viz Meurzh 1919, war-bouez ur pennad e 1917 ma voe adkaset en a-dreñv dre ma oa klañv. Anvet e voe da varc’heg en urzh al Lejion a enor, evit ar perzh a gemeras er brezel-bed kentañ. E 1939 e voe galvet d’an arme adarre, met chom a reas e Breizh, evel rener ospital-soudarded Landreger da gentañ hag e Trebeurden da c’houde.
Lakaat a reas da embann meur a bennad e-barzh kazetennoù al luskad broadelour e-pad an Eil Brezel-bed, met ne voe ket rebechet an dra-se dezhañ e mare an Dieubidigezh. Adkemer a reas e skridoù relijiel pe istorel evit ar Bleun-Brud adsavet hag evit ar rannvroelourien bodet tro-dro da Emgleo Breiz.

## Ar gouizieg
E-kichen e vicher mezeg e pledas a-zevri, a-hed e vuhez, gant studiadennoù war istor Breizh, ar brezhoneg hag e lennegezh. Degemeret e voe evel oviz e Gorsedd Breizh, dalc'het e Karnoed  e 1911, gant an anv barzh *Loeiz Locronan* pe *Loeiz Lok* .D'ar mare-se ivez e oa ezel eus Kevredigezh Vroadel Breizh (U.R.B.), met kuitaat a reas ar strollad-se e miz Gwengolo 1911, e-pad kendalc'h Lokournan.. Prezidant ar Bleun-Brug e voe eus 1920 da 1927. Etre 1922 ha 1925 e reas war-dro *Emgleo Sant Iltud*, ur gevelouri katolik savet evit embann ha skignañ levrioù brezhonek kristen. Sevel a reas pennadoù en ur bern kelaouennoù, brezhonek ha gallek : *[[Feiz ha Breiz]]* (pennadoù war ar yec’hed, dreist-holl, etre 1912 ha 1928), *[[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]*, *[[SAV (kelaouenn)|Sav]]*, *[[Arvor (kazetenn)|Arvor]]* (pennadoù sinet *Loeiz Lok* diwar-benn ar skrivagnerien vrezhonek), *[[Kaierou Kristen]]*, *[[Kroaz Breiz]]*, Bleun-Brug, *Mouez Sant Ronan* (kannadig Lokournan), *Al Liamm*, *[[Brud]]*, *[[Les Cahiers de l'Iroise]]*. Kenlabourañ a reas gant Emgleo Breiz hag ez eas da verour e kelaouenn lennegel, *Brud*, pa voe krouet e 1957. Mont a reas da eil prezidant Emgleo Breiz da c'houde.
Ezel ar Société archéologique du Finistère hag ar Société d'Histoire et d'Archéologie de Bretagne e voe.

## Oberennoù
;brezhoneg
* *Kan bale pôtred Loukournan*. E-barzh *Kroaz ar Vretoned*, niv. 352, 1912.
* Ronan'', Brest, Imprimerie de la Presse libérale, 1935. Brassellet d'an 8 a viz Kerzu 2023.
, 95 p.* *Lanber, eur barrezig a Vro-Leon*, Moullerezh Kreiz, Roazhon, 1942
* *[[Gwerz Lazadeg Skolidigou Itron Varia Montroulez]]*, Moulerez ar C’hastell, Brest, 1943
* *Eun dournskrid koz : danvez evit levrlennadurez ar c'hoariva brezonek* (asamblez gant Gwilherm Berthou-Kerverzhiou). E-barzh *Gwalarn*, niv. 131.
* *An Aotrou Yann-Vari Perrot*. E-barzh *Feiz ha Breiz*, 1944.
* *Charles de Gaulle, brezhoneger ha brogarour*. E-barzh *Al Liamm*, niv. 14,, 1949.
* *[[Hor Skrivagnerien]]* (dastumad eus pennadoù Dujardin embannet er gelaouenn Arvor), levrenn 1 (1992) ha levrenn 2 (1995), Mouladurioù Hor Yezh

;galleg
* *Saint Ronan. Notes sur sa vie et sur son culte*, Brest, Imprimerie de la Presse libérale, 1935 ; eil embannadur adwelet ha kresket e 1935 (brassellet d'an 1añ a viz Kerzu 2023). 
* *La Vie et les Œuvres de [[Yann-Frañsez ar Gonideg|Jean-François-Marie-Maurice-Agathe Le Gonidec]] : Grammairien et Lexicographe breton, 1775-1838*, rakskrid gant Pêr ar Rouz, Brest, Imprimerie Commerciale & Administrative, 1949.
* *Matériaux pour servir à l’histoire de la langue bretonne : les œuvres en langue bretonne du R.P. [[Juluan Maner|Julien Maunoir]], 1606-1683*, embannet gant an oberour, 1958.
* *Toponymie de la côte bretonne entre le Conquet et Argenton*, enquête de Louis Dujardin, Paris, Imprimerie nationale, 1953.
* *Toponymie nautique de l'[[Enez-Vaz|île de Batz]] et de ses abords*, enquêtes de Louis Dujardin-Troadec et Alain Le Berre, Paris, Imprimerie nationale, 1965
* *Calendriers iconographiques anglais de 1525 et 1396, inspirateurs probables des cartographes bretons du Conquet (XVIe siècle)*, Louis Dujardin-Troadec, Paris, 1965
* *Les cartographes Bretons du Conquet, la navigation en images, 1534-1650*, rakskrid gant Henri Dyèvre, pennad-digeriñ gant Michel Mollat, Brest, Imprimerie Commerciale & Administrative, 1966

## Enorioù
* Marc'heg el Lejion a enor, evit e gundu e-pad ar Brezel-bed kentañ (1937).

## Levrlennadur
* Yann Bouëssel du Bourg, "Un érudit breton Louis-Marie Dujardin (1885-1969)". E-barzh *[[Dalc'homp Soñj]]*, niv. 17, 1986. 
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien*, [Embannadurioù[Al Liamm]], 1992.  
* Lionel Henry, *Dictionnaire biographique du mouvement breton*, Yoran Embanner, 2013. . Pennad : Dujardin, Louis-Marie.
* Georges Cadiou, *Emsav : dictionnaire critique, historique et biographique*, 2013. . Pennad : Dujardin, Louis.
**[[ArMen]]*, niv. 198, janvier-février 2014, *Louis Marie Dujardin, médecin photographe*, gant Audrey Civran
* Noëlle Irvoas-Chapel, *Un érudit breton Louis-Marie Dujardin (1885-1969)*,  Emembann, 2024. Karnedoù Loeiz Dujardin eilet hag addispleget gant e verc'h-vihan.
* François Labbé, "Un érudit breton Louis-Marie Dujardin (1885-1969) par Noëlle Irvoas-Chapel, 2024. Enlinenn war Agence Bretagne Presse, 22 Eost 2024. Berradur buhez Loeiz Dujardin.

## Liammoù divaez
*Dalc’had luc’hskeudennoù L. Dujardin e Dielldi-departamant Penn-ar-Bed
* Loeiz Dujardin, aterset gant ar skinwel e Plouarzhel - INA

## Notennoù ha daveennoù