open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ploueg-Pontrev

**Ploueg-Pontrev** (*Ploueg-an-Trev* evit an ti-kêr e brezhoneg) a zo ur gumun eus Breizh e Treger, e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
* War lez kleiz an Trev emañ Ploueg.
* Kumunioù amezek : Pleuzal; Sant-Kleve; Skinvieg; Landebaeron; Brelidi; Runan
## Anv
 Régis de Saint-Jouan (1990) : *<nowiki/>'<nowiki/>***Ploec***, ... adalek 1266;* **Plouec***, digor 1790;* **Plouëc***, 31 Here 1877;* **Plouëc-du-Trieux***, 10 Mae 1962".*
 Hervé Abalain (2000) : "*paroisse de* Hu(z)uc *ou* Hézec*; hervez Bernard Tanguy*". 
## Ardamezioù
*Palefarzhet; ouzh 1 & 4, en gul, e c'hwec'h fempdiliaouen en aour, renket 3, 2, 1; ouzh 2 ha 3, en argant e lammell en gul, heuliet gant peder c'hanochenn ivez en gul"*
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 88 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,36% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a yeas diwar wel e Falisolle e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, soudard en 48vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Kemeret e voe 11 135 Lur en ti-post, gant c’hwec’h pe seizh ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’an 28 a viz Mae 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: daou soudard a varvas.
* Brezel Aljeria: ur soudard a varvas.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Peulvan Kamarel, lez-anavezet *Roc'h-Bagoù (?)*.
* Hent gallo-roman eus Runan da Vanati.
| 
* Iliz katolik *Itron Varia* (gwechall *Sant Pêr*).
Plouëc. Eglise 1.jpg|
Plouëc. Eglise 2.jpg|
* Chapel ha feunteun *an Drinded*, anvet "an Iliz Kaer", dediet da *Sant [[Joran]]*.
Plouëc. Belle-Eglise 1.jpg|
Plouëc. Belle-Eglise 3.jpg|
* Chapel *Itron Varia an Nec'h*, e Keramprovost.
* Ar presbital. 
Plouëc. Presbytère. 2010-07-01a.jpg|Ar presbital, evel ma oa d'an 2010-07-01
* Maner Keralbin.
* Maner Kergabin.
* Maner ha kroaz Kerprovost.
* Ti-gar hent-houarn.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant ar Rezistañs.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud bet ganet eno
* Pêr ar Rouz, yezhoniour ha kelenner brezhoneg e Skol-veur Roazhon, d’ar 27 a viz C'hwevrer 1874, savet an ALBB *([[Atlas linguistique de la Basse-Bretagne]])* gantañ etre 1911 ha 1920.
## Liammoù diavaez

* Ploueg-Pontrev war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Plouhern

**Plouhern** (*Plouër-sur-Rance* e galleg ) zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh

Rance River estuary from Plouer.jpg|Genoù ar Renk e Plouhern.

* War lez ar Renk emañ Plouhern.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: nac'het e voe al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 110 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,46% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas daou anezhe e Belgia, d’an 22 a viz Eost 1914, unan en Ethe, soudard e oa er 101vet Rujumant Troadegiezh hag unan e  Falisolle, soudard e oa er 47vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 38 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mont a reas ur soudard eus al Lejion diwar wel e Muong Khana el Laos d’an 31 a viz  Genver 1954.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour d'an 30 a viz Mae 1957 e Boufarik (departamant Aljer).
## Brezhoneg
* 5,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Plouër-sur-Rance - Allée couverte de Bel Evan 08.jpg|An alez-toet.

* Alez-toet "Le Bel Evan".

Château des Vaux Carheil, Plouër-sur-Rance, Côtes d'Armor DSC09301.jpg|Ar c'hastell.
Chapelle Saint-Lunaire, Les Vaux Careil, Plouër sur Rance, Côtes d'Armor DSC09305.jpg|Chapel ar c'hastell..

* Kastell "Les Vaux Carheil" hag e chapel.

Plouër-sur-Rance - Moulins - AD22 - 16FI4197.jpg|Ar milinoù.

* Milinoù.

Plouër-sur-Rance - Église Saint-Pierre-et-Saint-Paul 01.jpg|An iliz katolik.
Chapelle Notre-Dame de la Souhaitier.jpg|Ar chapel.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.
* Chapel *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Roger Gicquel, kazetenner.
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun
## Notennoù ha daveoù
Strollad Sokialour (Belgia)

Ar **Strollad Sokialour** (e galleg:*Parti Socialiste*/**(PS)**, en alamaneg:*Sozialistische Partei*/(SP) a zo ur strollad politikel eus lodennoù gallek hag alamanek Belgia.
Sant-Nikolaz-an-Hent

**Sant-Nikolaz-an-Hent** a zo ur gumun a Vreizh, bet pennlec'h Kanton Sant-Nikolaz-an-Hent, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh

### Kumunioù amezek

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Nikolaz e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Sant-Nikolaz hag e Bann Blaen. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 109 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,50 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daouzek den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun  hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Pontkastell-Keren pa voe diskaret Kanton Sant-Nikolaz-an-Hent e 2014.
## Brezhoneg
* 10,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *[[Nikolaz Mira|Sant Nikolaz]]*, 1849.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.

## Poblañs

### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Sant-Nikolaz-an-Hent war lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Kalveg

**Kalveg** (*Chauvé* e galleg) a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh
## Anv
Stummoù kozh ː **Cauuae**, XIvet; **Chialvahe**, 1100; **Calvae**, 1104; **Calvac**, 1104; **Chauvay**, 1287

## Ardamezioù
*Palefarzhet ː*

*- ouzh 1, en gul e greskenn en argant karget gant teir erminig, e gab en aour;*
*- ouzh 2, en argant e galon gant e groaz en gul;*
*- ouzh 3, en aour e berchenn geotet sourinet;*
*- ouzh 4, en glazur e iliz e dour faoutet en aour;*
*a-greiz-holl, ur groaz ouzh kab ha tanavet e sabel karget ouzh kondon gant ul lammell en argant*

Sturienn ː TOUS UNIS

Aozerien ː Ao. Pressensé ha Vallée. Bet degemeret gant ar Gumun d'an 29 Mezheven 1989.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Kalveg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Arzhon-Raez hag e Bann Pembo. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pembo. Lakaet e voe e Kanton Sant-Pêr-Raez e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 51 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel,da lavaret eo 2,87% eus he foblañs e 1911.
#### Kemm [[Arondisamant]]
* 1926: lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Sant-Nazer pa voe diskaret Arondisamant Pembo.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
* War talbenn Sankenn Sant-Nazer edo Kalveg.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Sant-Brewenn pa voe diskaret Kanton Sant-Pêr-Raez e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

Chauvé (France) - Menhir de la Pierre Lematz.jpg|Peulvan *La Pierre Lematz*.
Les platennes partie Ouest vue Sud.JPG|Peulvan *Les Platennes*.

* Meur a beulvan.
* Manerioù ha tiez-nobl.
* Kastell *Terre-Neuve*, 1798-1870.
* An iliz katolik,  kantved.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

Chauvé (France) - Hôtel de ville.jpg|Ar maerdi.

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevellerezh

## Liammoù diavaez
* Kalveg war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur
*Jean-Pierre Vallée, *Chauvé et ses environs : épicentre de la contre-révolution à l'ouest du pays de Retz, 1789-1833*, La Mothe-Achard, Éditions Hérault, 2002, 390 p. 
*Jean-Pierre Vallée, *Chauvé au Moyen Âge : l'implantation des moines bretons dans la partie centrale du pays de Retz*, Nantes, Éditions du pays de Retz, coll. « Bulletin de la Société d'études et de recherches historiques du pays de Retz », 1997.
## Daveoù ha notennoù
Sant-Widel-Skovrid

**Sant-Widel-Skovrid** (*Saint-Viaud* e galleg) a zo ur gumun a Vreizh, e Kanton Sant-Brewenn, e Liger-Atlantel, e Bro-Raez, er c'hreisteiz d'al Liger.
## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie (1995) ː **Scobrit**, 839; **Sanctum Vitalem**, 1287; **Saint Vial**, 1709; 

## Ardamezioù
*En aour e groaz en sabel karget gant ur gordennig Sant-Vital en argant.*

Aozer ː Ao. Ferrand. 1946.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Widel-Skovrid e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Frozieg hag e Bann Pembo. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pembo. Lakaet e voe e Kanton Sant-Pêr-Raez e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 73 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,87% eus he foblañs e 1911. Daouzek gwaz ouzhpenn a zo bet kavet gant Bodad-labour Istor ha Glad.
#### Kemm [[Arondisamant]]
* 1926: lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Sant-Nazer pa voe diskaret Arondisamant Pembo.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
* Lazhet e voe seizh gwaz (c’hwec’h ezel eus ar Rezistañs hag un den nann-soudard) pa darzhas ur mirlec’h dafar alaman er gumun.
* D'an 21 a viz Kerzu 1941 e kouezhas ur c'harr-nij (Hudson V marilhet AM837 ha kodet VX-N) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (*[[Royal Air Force]]*) e *La Bretesche* e Sant-Widel-Skovrid; mervel a reas e bevar nijour, douaret e voent e bered "Pont du Cens" en Naoned.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Sant-Brewenn pa voe diskaret Kanton Sant-Pêr-Raez e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

St-viaud tuterie 03.jpg

* Peulvan La Tuterie.

Saint-Viaud - Château du Plessis-Mareil 02.jpg

* Kastell Le Plessis-Mareil.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv e-tal ar maerdi, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud

* Pierre Moisan de la Corbinaye, sealouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1694
* Pierre Moisan de la Corbinaye, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1736

### '''Ardamezeg ar familhoù'''

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Sant-Widel-Skovrid war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Sant-Marzh-an-Olivenn

**Sant-Marzh-an-Olivenn** a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Pennlec'h kanton e oa betek 2014.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Erzh emañ Sant-Marzh.
## An anv
* Dont a ra an anv Sant-Marzh eus an anv gallek Saint-Mars, a zo un adstumm da Saint-Médard.
* Bet brezhonekaet e *Sant-Meurzh-Galia* diwar labourioù Teofil Jeusset.
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Marzh-an-Olivenn e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwerid hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe da benn Kanton Sant-Marzh e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 75 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,12 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemmoù [[Arondisamant]]
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Ankiniz pa voe diskaret Kanton Sant-Marzh-an-Olivenn e 2014.
* D'ar 1 a viz Genver 2018 e voe kendeuzet gant pemp kumun all d'ober ur gumun nevez, Saonioù-an-Erzh.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar 27 a viz Gouhere 1924.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918)  en iliz katolik, luc’hskeudenn. 
* Iliz katolik *Sant Marrzh*, 1840.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Banvre, 
* Freigné,
* Gwerid, 
* Malvegon, 
* Sant-Suleg-al-Lanneier,
* Saonioù-an-Erzh.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Sant-Marzh-an-Olivenn war al lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Ar Bineg

**Ar Bineg** a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Ankiniz, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Brezhoneg
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Ar Bineg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwerid hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe e Kanton Sant-Marzh e 1801.
### 
* 1831: staget e voe kumun Rochementru ouzh kumun ar Bineg.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 63 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,20 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas tri milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv. 
#### Arondisamant
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Ankiniz pa voe diskaret Kanton Sant-Marzh-an-Olivenn e 2014.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le Pin (Loire-Atlantique) - église.JPG

* Iliz katolik *Sant Lambert*, er Bineg, penn-kentañ an , luc’hskeudennoù.

Le Pin - ancienne église de Rochementru.JPG

* Iliz katolik kozh Rochementru XII-XIII-XV-XVII- kantved..
* Prioldi Rochementru, .
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn. 
## Douaroniezh

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Claude Champaud (1929-2019), skolveuriad ha politikour ganet er Bineg.
## Pennad kar
* Rochementru.
## Liammoù diavaez
Ar bineg war Geobreizh.
## Dave ha notennoù
Ceuta

**Ceuta** (spagnoleg, distaget [θeuta]), pe **Sabtah** (en arabeg: **سبتة**, distaget [sabta] en arabeg klasel ha [sebta] er vro) zo ur gêr dalc’het gant Spagn en Afrika an Norzh, damenklozet e Maroko, war vord ar Mor Kreizdouar. Evit Maroko ez eo ul lodenn eus e diriad, trevadennet gant Spagn. Ur gêr emren eo Ceuta, enni war-dro 75 000 a annezidi. Komzet e vez arabeg, berbereg, spagnoleg hag un tammig galleg e kêr.

Ul lec’h a bouez eo Ceuta hag a-gozh eo annezet. E dalc’h ar Fenikianed, ar Romaned, ar Wizigoted eo bet (Kont Juluan). E-pad meur a gantved eo bet ur porzh eus an Impalaeriezh vizantat, a-raok bezañ aloubet gant ar Bortugaliz e 1415, ha tremen dindan yev Spagn e 1580. Abaoe eo chomet dindan veli Spagn. E 1995 e oa bet roet da Ceuta, evel d’he c’hoar Melilla, ur statud a gêr emren. 

## Gwelet ivez
Plaza de soberanía
Joan-Lluís Lluís

**Joan-Lluís Lluís**, ganet e Perpinyà e 1963, zo ur skrivagner katalan eus Katalonia an Hanternoz, hag unan eus ar re wellañ eno. Stourm evit ar yezh a ra ivez ha diskuliet en deus ar gwaskerezh hag ar yezhlazh kaset da benn gant ar Stad c'hall en e vro.

Kazetenner eo bet gant El Punt hag abaoe 2005 emañ e penn ar *Servei de Difusió de la Llengua Catalana* er c'h-*Casa de la Generalitat* e Perpinyà. 

Gant e geneil ar soner Pascal Comelade et Aleix Renyé en deus skrivet ur *Manifest revulsista nord-català*. E romant *El dia de l'ós* (Deiz an Arzh, an istor a c'hoarv e Prats de Molló) deuet er-maez e 2004 en deus gounezet ar Priz a-lorc'h Joan Creixells, hag e romant *Jo soc aquell que va matar Franco* (Me eo an hini hag a lazhas Franco) a zo bet roet dezhañ ar Priz Sant Jordi hag ar Priz Maria Àngels Anglada.

## Oberennoù
**Els ulls de sorra* (ed. de la Magrana, Barcelona, 1993, ISBN 84-7410-692-3)
**Vagons robats* (ed. de la Magrana, Barcelona, 1995, ISBN 84-7410-860-8)
**Cirera* (ed. de la Magrana, Barcelona, 1996)
**El crim de l'escriptor cansat* (ed. de la Magrana, Barcelona, 1999)
**Conversa amb el meu gos sobre França i els francesos* (ed. de la Magrana, Barcelona, 2002, ISBN 84-8264-412-2). Priz Joan Coromines.
**El dia de l'ós* (ed. de la Magrana, Barcelona, 2004, ISBN 84-7871-199-6). Priz Joan Crexells.
**Pascal Comelade i Arsène Lupin, les proves irrefutables d'una enginyosa mistificació* (ed. Mare Nostrum, Perpiñán, 2005).
**Diccionari dels llocs imaginaris dels Països Catalans* (ed. de la Magrana, Barcelona, 2006, ISBN 9788478714308)
**Aiguafang* (ed. de la Magrana, Barcelona, 2008, ISBN 978-84-9867-255-8). Priz skridvarn Serra d'Or.
**Xocolata desfeta, exercicis d'espill *(ed. de la Magrana, Barcelona, 2010, )
**Les cròniques del déu coix* (ed. Proa, Barcelona, 2013). Priz Lletra d'Or.
**El navegant* (ed. Proa, Barcelona, 2016).
* *Jo soc aquell que va matar Franco*, ed. Proa, Barcelona, 2018  — Priz Sant Jordi ar romant
**Els invisibles, Autoretrat amb llengües i treballs*, (ed. L'Avenç, Barcelona, 2020, )
* *Salives* (Cafè Central / Eumo, col·lecció Els Jardins de Samarcanda, Vic, 2021, )
* *Junil a les terres dels bàrbars* (ed. Club Editor, Barcelona, 2021, ) — Priz Omnium

## Liammoù diavaez
*Joan-Lluís Lluís a Lletra, l'espai virtual de literatura catalana (UOC)
*Biografia a l'institut Ramon Llull
*Pregó per Sant Jordi de 2005

## Notennoù ha daveoù
Malvegon

**Malvegon** (*[[Maumusson]]* e galleg ofisiel, *Maumuczon* e gallaoueg) a oa ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred Breizh hag e reter an departamant..

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Grav emañ Malvegon.

## Anv

### Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie (1995) ː **Malus Mutius**, 1135; **de Malo Muçone**, 1144; **de Malo Mulcone**, 1276; **Maumocon**, 1276.

### Gerdarzh
Dont a ra an anv orin gallek *[[Maumusson]]* eus ar gerioù gallek kozh *mau*, diwar ar ger latin « malus » "fall", ha « musson » "ode".

## Ardamezioù
* *Froger ha Pressensé (1996) ː "Tredeet ha kembaret war e eneb ː ouzh 1 en erminoù; ouzh 2, en geot e c'harv o tremen en aour; ouzh beg en gul e alc'hwez sourinet en aour, karget gant ur c'hleze gwifrellet en argant, krogennek en aour"*

(an dresadenn roet amañ a zo fazius diwar benn an alc'hwez hag ar c'hleze, laket war o enep)

## Kumunioù amezek
Edo Maumusson er biz da gêr Ankiniz.

En-dro dezhi edo 
*Banvre (*Bonnœuvre*), Panezeg (*Pannecé*), Pouillé-les-Côteaux, La Roche-Blanche, Loireauxence en Bro-Naoned, 
*Freigné en Bro-C'hall, en Maine-et-Loire.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Malvegon e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Kerrouz hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe e Kanton Sant-Marzh e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 53 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,72 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemmoù [[Arondisamant]]
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’ar 5 a viz Ebrel 1954 e Ðiện Biên Phủ en Tonkin uhel er Vietnam hervez monumant ar re varv.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun e 1956 hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Ankiniz pa voe diskaret Kanton Sant-Marzh-an-Olivenn e 2014.
* D'ar 1 a viz Genver 2018 e voe kendeuzet gant pemp kumun all d'ober ur gumun nevez, Saonioù-an-Erzh.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell La Motte, 1840. 
* Kastell Les Chapellières, -.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn

Maumusson - église.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*, 1614-. 
* Chapel ar vered. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
## Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Daveoù ha notennoù

## Liammoù diavaez
Sant-Suleg-al-Lann

:*Arabat droukveskañ gant [[Sant-Suleg-al-Lanneier]] e departamant al Liger-Atlantel.*


**Sant-Suleg-al-Lann** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Felgerieg-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 49 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,20 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; tri anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 e Belgia:
** unan e Maissin, soudard e oa er 62vet Rujumant Troadegiezh,
** unan all e Virton, er 124vet Rujumant Troadegiezh e oa,
** an hini all en Emgann Rossignol, er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel e oa. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel. 
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur brigadier e Sant-Suleg d’ar 14 a viz Mae 1956.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Sulpice-des-Landes35_-_église.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Suleg*, 1886-1888, tres gant an ti-savour Arthur Regnault.

Saint-Sulpice-des-Landes (35) Croix de cimetière - 02.jpg|Ar groaz.

* Kroaz ar vered.
* Kastell La Roche-Giffart, .
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Rannfrazenn anv

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **rannfrazenn anv** pe **sintagm-anv** (saoz: *noun phrase*, diverraet ***NP***) evit komz eus ur sintagm ganti da benn un anv-kadarn pe ur raganv pe o-unan pe implijet a-gevret gant renadennoù.

Bez' e c'hell ur rannfrazenn anv talvezout da arguzenn ur verb, da skouer rener, renadenn pe doareenn.

Setu ar renadennoù a c'heller implijout a-gevret gant un anv-kadarn evit sevel ur rannfrazenn anv :

*Doareerion :
** gerioù-mell strizh (*an* ~ *al* ~ *ar*) pe amstrizh (*un* ~ *ul* ~ *ur*) ;
** gerioù-diskouezañ (*-mañ*, *-se*, *-hont*)
** niveroù (*daou*, *tri*, *pevar*...)
** raganvioù-perc'hennañ (*ma*, *da*, *e*...)
** gerioù-kementiñ (*kalz a*, *nebeut a*...)
*Anvioù-gwan, d.s. (*the *'red** ball'');
*Renadennou all: [[Rannfrazenn araogennek|rannfrazennoù araogennek]], d.a. ''An den **gantañ ur valizenn en e dorn*** hag [[Islavarenn|islavarennoù]], da skouer, ''Al levrioù '''am boa lennet dec'h***

A-wezhoù e c'hell en em derc'hel rannfrazennoù anv evel anvioù-kadarn, da skouer e brezhoneg al lostgerioù diskouezañ a vez staget ouzh ur sintagm-anv en he fezh kentoc'h evit ouzh an anv-kadarn spisaet gant ar ger diskouezañ war-eeun, da skouer, hep derc'hel kont eus ar ger-mell strizh ret e seurt degouezhioù e brezhoneg:

:Stag ouzh ar rannfrazenn anv
:: "*An taolioù* bras**-se**"
:: {[*frazenn-anv*.anv-gwan].**lostger diskouezañ**}

:Stag ouzh an anv war-eeun
:: *"*An taolioù***-se** bras"
:: {[*anv-kadarn*.**lostger diskouezañ**].anv-gwan}

## Gwelet ivez
* Anv-kadarn
* Rannfrazenn verb
* Rannfrazenn
* Frazenn
Sant-Juluan-Gouwent

**Sant-Juluan-Gouwent** (*Saint-Julien-de-Vouvantes * e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Don emañ Sant-Juluan.
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Juluan-Gouwent e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe Sant-Juluan da benn Kanton Sant-Juluan-Gouwent hag e Bann Kastell-Briant. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Kastell-Briant.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 68 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,99% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour ag ar gumun d’ar 14 a viz Du 1959 hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Kastell-Briant pa voe diskaret Kanton Sant-Juluan-Gouwent e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
*Iliz katolik *Sant Juluan*, 1889"

Saint-Julien-de-Vouvantes - église.JPG|Talbenn.
Saint-Julien-de-Vouvantes (44) Église 02.JPG|Diabarzh.

* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 28 a viz Mae 1922.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Dave ha notennoù
Arwerneg-Vihan

**Arwerneg-Vihan** (ez-ofisiel e galleg *Petit-Auverné*) a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh

Le Don (Petit-Auverné).JPG

* War lez ar stêr Don emañ Arwerneg-Vihan.

## Anv

* Erwan Vallerie ː **Alverniacum**, 1135

#### Gerdarzh

* *vernos* = gwern

## Ardamezioù

* "*en gul e gebrenn en erminoù*" (diwar ardamezioù familh **la Rivière** de la Pilousière ha de la Provosté)

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumunioù Arwerneg-Vihan hag Arwerneg-Veur e 1793 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Arwerneg. Lakaet e voe Arwerneg-Vihan e Kanton Sant-Juluan-Gouwent hag e Bann Kastell-Briant. E 1800 e voe lakaet Arwerneg-Vihan en Arondisamant Kastell-Briant.
### 
##### [[Aljeria]]
* Mervel a reas ur gwaz e 1871 hervez marilhoù ar gumun.  
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas dek gwaz hervez marilhoù ar gumun.  
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 30 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,44 % eus he foblañs e 1911.
* An tri breur Beaudoin, Jean, Joseph ha Pierre, a varvas e 1914 abalamour d'ar brezel. 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
* Tri ostaj (Jules Auffret, Marc Bourhis ha Guy Môquet) diwar ar 27 gouestlad bet fuzuilhet gant an Alamaned e Kastell-Briant d'an 22 a viz Here 1941 a voe douaret e bered ar gumun e-pad ur prantadig.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Kastell-Briant pa voe diskaret Kanton Sant-Juluan-Gouwent e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

Petit-Auverné chapeneille.jpg|Chapeneille.
Petit-auverné moulin-violette 03.jpg|Moulin-Violette.
Petit-auverné moulin-violette 04.jpg|Moulin-Violette.
Petit-auverné moulin-violette 01.jpg|Moulin-Violette.

* Peulvanoù.

Petit-Auverné - manoir de la Renaudière.JPG|La Renaudière.

* Maner La Renaudière.
* Maner La Salmonaie.
* Maner La Rivière, XIXvet kantved,luc’hskeudenn.
* Maner La Heurtebise.

Petit-Auverné - église.jpg

* Iliz katolik *Sant Sulpicius*, 1845-1850, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv, dirak an iliz katolik, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re fuzuilhet e Kastell-Briant, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Maner La Renaudière a voe perc'henniezh ar re Louvigneg ha goude ar re Trébuchet. Jean-François Trébuchet a voe ganet en ti-annez-mañ e 1731 hag e verc'h Sophie Trébuchet, mamm Victor Hugo, a voe o chom eno ingal a-raok dimezhiñ e 1797. Ar maner a zeuio da vezañ ur presbital e 1831.

### Ardamezeg ar familhoù

## Pennadoù kar
* Arwerneg.
* Arwerneg-Veur.

## Lervlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Chapel-Glenn

**Chapel-Glenn** (* La Chapelle-Glain* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
## Brezhoneg
## Anv

* Erwan Vallerie ː **Capella Glen**, &287

## Ardamezioù
*Palefarzhetː ouzh 1 en glazur e dañvouezenn ed en aour; ouzh 2 en gul e vilin-avel en aour;  ouzh 3 en gul e rod dentek en aour ouzh 4, en glazur e gebrenn koñchek en aour; e-greiz-holl en geot e zaouarn start en argant.*
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Chapel-Glenn e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sant-Juluan-Gouwent hag e Bann Kastell-Briant. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Kastell-Briant.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 52 waz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,84 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun hervez ar blakenn er maerdi.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Kastell-Briant pa voe diskaret Kanton Sant-Juluan-Gouwent e 2014.
## Monumantoù ha traoù heverk

La chapelle et le Château de la Motte-Glain (La Chapelle-Glain).JPG
Le Château de la Motte-Glain (La Chapelle-Glain).JPG
La Chapelle-Glain - cour de la Motte-Glain.JPG

* Kastell *La Motte-Glain*, gant ul lodenn anezhañ bet savet er  kantved, luc’hskeudennoù

La Chapelle-Glain - église.JPG

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*, 1870, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn .
* Plakenn ar re varv er maerdi, luc'hskeudenn .
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevellerezh
## Liammoù diavaez
* Chapel-Glenn war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur

* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Ervoreg

**Arabat droukveskañ gant [[Ervored]]*.

**Ervoreg** (*Erbray* e galleg), a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
* En Ervoreg emañ andon ar C'honn.
## Anv

* Erwan Vallerie (1995) ː **Arbriacum**, 1123; **de Arbreo**, 1160

## Ardamezioù
"*En glazur e ziv dreustell en aour, ha daou feul en sabel balirant*"

Bet savet ar 7 Mae 1700 evit ar barrez, hag adkemeret gant ar Gumun ar 26 Mae 1989. 

## Brezhoneg
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Ervoreg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sant-Juluan-Gouwent hag e Bann Kastell-Briant. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Kastell-Briant.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 112 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,43 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
* Gouestlidi Kastell-Briant: tri anezhe a voe douaret e bered ar gumun e-pad ur prantadig.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv d’an 3 a viz Here 1958 e Medea, soudard e oa er 117vet Rujumant Troadegiezh.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Kastell-Briant pa voe diskaret Kanton Sant-Juluan-Gouwent e 2014.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant kumunel ar re varv a-dreñv  d’an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’an  6 a viz Mae 1923.
* Eil monumant kumunel ar re varv, er vered.
* Maen-koun gouestlidi Kastell-Briant.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
### Kastelloù ha manerioù
* Lojeiz La Ferrière.
* Kastell La Haie-Besnou, luc’hskeudenn.
* Maner La Morivière , XVIvet kantved, bet kempennet er XVIIvet kantved hag en XVIIIvet kantved, luc’hskeudenn .
### Savadurioù relijiel katolik

Erbray - église (02).JPG|An iliz katolik.
Erbray - église (05).JPG

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, luc'hskeudennoù.

Chapelle des Landelles (Erbray).JPG

* Chapel *Intron-Varia a Lid*, 1896, e Les Landelles, luc'hskeudennoù.
* Meur a chapel.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
* Fernand du Breil de Pontbriand (1848-1916), maer ar gumun
* Michel de Pontbriand (1911-2000), rezistant, bet maer etre 1945 ha 1983,
*Raymond Lebossé (1923-2014), penn embregerezh, politikour, bet maer etre 1983 ha 1995, aet Kolier an Erminig gantañ.
### Tud bet o chom eno
* Jeanne Cherhal (1978), kanerez, hag he c'hoar Liz Cherhal (1982).
## Gevellerezh
## Levrlennadur
## Daveoù ha notennoù
Yaoueneg-ar-Mousterioù

**Yaoueneg-ar-Mousterioù** (*Juigné-des-Moutiers* ez-ofisiel) zo ur gumun e Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Brezhoneg
* Hervez Léon Fleuriot ez eus bet komzet brezhoneg e Yaoueneg-ar-Mousterioù betek an .
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Yaoueneg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sant-Juluan-Gouwent hag e Bann Kastell-Briant. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Kastell-Briant.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 40 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,36 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Fuzuilhet e voe nav ostaj eus kamp Kastell-Briant er gumun d’an 22 a viz Here 1941. 
* Fuzuilhet e voe c’hwec’h ezel ag ar Rezistañs d’an 21 a viz Gouhere 1944.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Kastell-Briant pa voe diskaret Kanton Sant-Juluan-Gouwent e 2014.
## Monumantoù ha traoù heverk

Primaudière Drouard.jpg
Prieuré de la Primaudière (Juigné-des-Moutiers).JPG
Primaudière nef ouest.jpg
Primaudière choeur.jpg

* Prioldi kozh La Primaudière.

Juigné-des-Moutiers - église.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*, 1878.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù.
* Maen-koun ar re varv en iliz katolik, luc'hskeudenn. 
* Monumant gouestlidi Kastell-Briant, luc'hskeudenn.
* Monumant d’an c’hwec’h ezel ag ar Rezistañs bet fuzuilhet d’an 21 a viz Gouhere 1944. 
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez
Kerc'hevrel

**Kerc'hevrel** (*la Chevrolière* e galleg) a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Sant-Filberzh-Deaz, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
## Anv
**Caprioleria**, XIVet kantved

Gerdarzh ː diwar latin *capra / capri* = garv / givri;

> lec'h e vez savet givri

## Ardamezioù
*En aour, e yourc'h tremenant en sabel war ur savenn geotet; e gab en glazur karget gant ur begeg en argant heuliet gant div vleunienn loa-zour ivez en argant deliaouet en aour.*

Sturienn ː AQUA ET TERRA NOBIS SUNT PROPITIAE

Aozerez ː It. A. Baudry-Souriau

Degemeret gant Kuzul ar Gumun an 12 Ebrel 1972

Enrollet an 19 Gouere 1972

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Kerc'hevrel e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sant-Filberzh-Deaz hag e Bann Machikoul. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 75 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 3,60% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* D'ar 16 a viz Gwenholon 1943 e voe taolet ur c'harr-nij Focke Wulf Fw 190 eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) d'an diaz e Kerc'hevrel e doug un emgann-aer.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv.
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud

* René Laurens de la Noë-Passay, jeneral war an Arc'hant ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1633

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes de Loire-Atlantique.* 1996
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

## Liammoù diavaez
Kerlouevig

**Kerlouevig** (*La Limouzinière* e galleg) a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Sant-Filberzh-Deaz, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## An anv
*La Limouzinière* eo an anv gallek ofisiel, diwar al latin *L'Alemosineria*, "an aluzenerezh".
*Lemovicina* e 1059 ha *Limozineria* 1119 eo an anvioù kozh testeniekaet.
*La Limózinèrr* eo an anv gallaouek.
Krouet eo bet an anv brezhonek *Kerlouevig* gant Servij ar Brezhoneg Skol-Uhel ar Vro.
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Kerlouevig e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Kerlouevig hag e Bann Machikoul. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned. Lakaet e voe e Kanton Sant-Filberzh-Deaz e 1801 pa voe dilamet Kanton Kerlouevig.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 84 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, d.l.e. 5,53% eus he foblañs e 1911.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv.
* Iliz katolik *Intron-Varia*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Kerlouevig war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Ploufragan

**Ploufragan** a zo ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor. Pennlec'h kanton Ploufragan eo. 
## Douaroniezh
## Anv
*Plofragan*, 1167; *Ploufragan*, 1230; *Ploefragan*, 1368; *Plefragan*, 1369; *par. de Ploefragan*, 1371; *Plouffragan*, 1427; *Ploffragan*, 1575; *Ploufragan*, 1622

Talvoudegezh = *ploe* (parrez diazez) - *Fragan* (anv den)

## Ardamezioù

## Istor
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 148 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,44 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seitek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Fuzuilhet e voe triwec’h rezistant er gumun gant an Alamaned d'ar 6  a viz Mae 1944.
* D'ar 7 a viz Even 1944 e kouezhas un nijerez *[[North American P-51 Mustang|P-51]]* (marilhet 42-106652 ha kodet C5-?) eus aerlu ar Stadoù-Unanet e Ploufragan; he nijour a voe lazhet, douaret e voe er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin e departamant Manche e Bro-C'hall.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou soudard er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d'ar 15 a viz Gwengolo 1956 en Aljer.
## Brezhoneg
* 7,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Ploufragan - Sabot de Margot - AD22 - 16FI4239.jpg|Ar peulvan.

* Peulvan "Sabot de Margot".
* Alez toet ar C'hoed.

Ploufragan - Église - AD22 - 16FI4235.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Monumant an triwec’h rezistant bet fuzuilhet er gumun gant an Alamaned hag ar rezistant marvet e kamp-bac'h Neuengamme, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù etrebroadel
### Kevelouri

## Liammoù diavaez

* Ploufragan war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Plougraz

**Plougraz** (distaget ) a zo ur gumun eus Breizh e Treger, e kanton Plistin, e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
* War lez reter gwazh Sant Emilion amañ Plougraz.
* Kumunioù amezek : Bodsorc'hel; Gwerliskin; Plounerin; Logivi-Plougraz; Lohueg; Bolazeg
## Anv
Régis de Saint-Jouan : **Eglise de Plebe Crucis, c.** 1330 (Longnon, *Pouillé*, p 340); **Ploegrois,** 1425 (Yann V ...); .
Bernard Tanguy : **Plebs Crucis**, 1288; **eccl. de Plebe Crucis**, vers 1330; **Plougraz, Plougrax**, 1415; **Ploegrois**, 1425; **Plugroez**, 1437; **Ploecroiz**, 1442; **Ploegroix**, 1461; **Plougras**, 1600;
## Ardamez
Plougras. Blason.jpg|Ardamez
En argant, e groaz pavek en gul (ardamez marc'heien an Temlpl)
## Istor
* Ar *plou- (plebis)* diazez e oa Logivi ha Lohueg e-barzh.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 57 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,87% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Maissin d’an 22 a viz Eost 1914, soudard e oa en 19vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Plougras - Porche et clocher - AD22 - 16FI4244.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

Plougras. Porche. Fronton.jpg|Porched. Talbenn diabarzh.
Chapelle Saint-Gonéry de Plougras 02.JPG|Ar chapel.

* Chapel *Sant Koneri*.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Levroniezh
## Liammoù diavaez

* Plougraz war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Rannfrazenn verb

E yezhoniezh e vez implijet an termen **rannfrazenn verb** pe **sintagm-verb** (saoz: ''verb phrase'', diverraet ***VP***) evit komz eus ur rannfrazenn ganti da benn ur verb e-unan pe a-gevret gant verboù skoazell ha/pe renadennoù.

Er rannfrazenn verb e kaver an elfennoù ma vez savet diwarne ar prezegad, ha talvezout a ra da reiñ titour diwar-benn rener ar frazenn.

A-wezhioù e vez termenet ar rannfrazennoù verb en un doare strishoc'h, da skouer hervez ar yezhadur europat hengounel, enne nemet verboù pennañ, verboù skoazell ha savadennoù verbel all oc'h implijout anvioù-verb ha gerioù-etre.

## Gwelit ivez
* Verb
* Rannfrazenn anv
* Rannfrazenn
* Frazenn
Sant-Koulman

**Sant-Koulman** a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Sant-Filberzh-Deaz, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
* Ar stêr Bolon a dreuz Sant-Koulman.
## Anv

* Sanctum Columbanum, 1287 

## Ardamezioù

* *Palefarzhet etre geot hag argant. Ouzh 1, un eilenn kommek en argant, pep c'houdreustell karget gant ur roued kommek en glazur; ouzh 2 bennzelwenn sant Koulman e zog-eskob en gwirion, e gammell  en aour ouzh kleiz; ouzh 3 e galon kroaziganet en gul; ouzh 4 e blokad greunwin balirant war teir dañvouezenn gwifrellet, an holl en aour* 

## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Koulman e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Kerlouevig hag e Bann Machikoul. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned. Lakaet e voe e Kanton Sant-Filberzh-Deaz e 1801 pa voe dilamet Kanton Kerlouevig.
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 108 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,18% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
* Mervel a reas daou nijour eus aerlu SUA (*[[United States Army Air Forces]]*) e miz Gouhere 1943.
#### Trevadennoù
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud vrudet

* Jean Baudry de la Bertinière, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1779

### Tud bet ganet eno

### Tud bet marvet eno

### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Liammoù diavez
## Daveoù ha notennoù

## Liammoù diavaez
Sant-Leven-ar-C'hoad

**Sant-Leven-ar-C'hoad** zo ur gumun e Breizh e Bro-Raez, e Bro-Naoned, e Kanton Sant-Filberzh-Deaz, e Liger-Atlantel, e kreisteiz ar vro.
## Douaroniezh
* Ar stêr Mewan a dreuz ar gumun.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Leven-ar-C'hoad e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Sant-Filberzh-Deaz hag e Bann Machikoul. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,53 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun  d’an 22 a viz Du 1955 hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. Savet e voe e  1921.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

Saint-Lumine-de-Coutais - Eglise Saint-Léobin (1).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Leven*.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Liammoù diavaez

* Sant-Leven-ar-C'hoad war al lec'hienn Geobreizh
## Dave ha notennoù
Panezeg

**Panezeg** a zo ur gumun a Vreizh, e Kanton Enorzh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
## Anv

* **Paneceacum** e 1110 

## Ardamezioù

* N'ez eus ket

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Panezeg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Rialeg hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 67 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,78% eus he foblañs e 1911.
#### Kemmoù Arondisamant
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Enorzh pa voe diskaret Kanton Rialeg e 2014.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

W1304-Pannece StMartin XV°XVI° 43351.JPG

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, - kantved.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’an  9 a viz Gouhere 1922.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud

* Charles-Joseph Béritault de la Contrie, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1771

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Daveoù ha notennoù

## Liammoù diavaez
Treant-an-Erzh

**Treant-an-Erzh** (*Trans-sur-Erdre* e galleg) a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Enorzh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Erzh.
## Brezhoneg
## Anv
Erwan Vallerie ː **Trent**, 1235; **Trant**, XIVt

## Ardamezioù
*En glazur e bont a deir volz loc'hant ouzh lezioù; e c'hrenngonk en argant karget gant teir brizhenn erminig laket 2, 1.*

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Treant-an-Erzh e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Rialeg hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 31 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,03 % eus he foblañs e 1911.
#### Arondisamant
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Enorzh pa voe diskaret Kanton Rialeg e 2014.
## Monumantoù ha traoù heverk
*  Pont Le Theil,  XIIvet kantved ha  XIIIvet kantved.
* Ar presbital kozh, XVIIvet kantved.
* Iliz katolik *Sant Pêr en Ereoù ha Sant Maodez*,  bet savet e 1875 e plas an iliz a-gent, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv e bered ar gumun, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 2 a viz Gwengolo 1923. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavez
## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Anc'hiale

**Anc'hiale** (henc'hresianeg : Ἀνχχιάλη) a oa un Ditanez, ganet moarvat eus Ouranos (an Oabl) ha Gaia (an Douar) evel an Ditaned arall, pe eus an Titan Iapetos pe eus Foroneüs.

Doueez gwrez an tan eo-hi. Dimeziñ a eure d'an Titan Hekateros, ha diwar o dimeziñ e voe ganet an Daktyloi. O chom e oa an doueed warmaeziat-se war lez Menez Ida hag aroueziañ a reont ampartiz ar bizied hag an daouarn da c'hwezhañ an tan ha da ober gantañ.

Prometheüs, breur Anc'hiale en-eeun, an hini a laeras an tan digant an doueed d'e ginnig d'an holl dud war an douar.

## Skridoù orin

* Apollonios Rodos, *Argonaotika* (I, 1120).
* *[[Katalog ar Maouezed]]*
* Stefanos Byzantios, *Ethnika* (*Anchiale*).
* Strabon *Geografika* (X, 3, 19-22).
Plaen-Raez

**Plaen-Raez** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pornizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
* War lez ar Meurvor Atlantel emañ Plaen-Raez.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Plaen-Raez e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pornizh hag e Bann Pembo. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pembo.
### 
#### Kemmoù melestradurel
* Pradvael: krouet e voe kumun Pradvael e 1908 diwar ul lodenn eus tiriad Plaen-Raez.
* 1926: lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Sant-Nazer pa voe diskaret Arondisamant Pembo.
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 43 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,70 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

Mnh Ennerie.JPG

* Peulvan L'Ennerie.

44 La Plaine-sur-Mer église.jpg

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’an 23 a viz Ebrel 1922.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù. 
* Un draezheg noazhourien zo e Plaen-Raez.
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Tost tregont soudard a zo douaret e bered Plaen-Raez. Diwar an 21 anavezet o anv ez eus unan na ouier ket pelec'h emañ e vez er vered. 16 anezhe a varvas d'ar 17 a viz Even 1940 pa voe kaset ar mordreizher eus ar Rouantelezh-Unanet *RMS Lancastria* d'ar strad e donvor Sant-Nazer. Korfoù daou garrnijour eus SUA a voe douaret er vered-mañ da gentañ, met gouarnamant SUA o lakaas en ur vered SUAat e 1949.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevellerezh
## Pennad kar
* Pradvael.
## Dave ha notennoù