Liutprand Cremona

**Liutprand Cremona** (pe *Liudprand*, pe *Luitprand*) a oa ganet war-dro 920-922 e Pavia, ha marvet e 972, a oa un istorour lombard hag eskob Cremona, en Italia.

## E vuhez
Ganet e oa en un tiegezh Lombarded a ouenn uhel. E 931 ez eas da floc'h da Bavia, da lez ar roue frank Huon Arle, a oa roue Italia hag a oa dimezet da v-Marozia, ur gontez c'halloudus eus Roma.
Savet e voe el lez, ha dont a reas da vout kloareg en iliz-veur Pavia.  
Pa varvas Huon e 947, laosket gantañ e vab Lotar evel roue Italia, ez eas Liutprand da sekretour gant gwir rener ar vro, Berengar II, markiz Ivrea, ha da jubennour, dre ma ouie gresianeg. Evel se eo e teuas da vout kansellour hag e 949 e voe kaset da gannad da Vizantion da lez Koustantin VII Porfirogenitus.

Dre ma oa bet kaset tad ha leztad Liutprand di en e raok, ha dre ma ouie ar yezh en doa desket a-raok mont di (un dra ral e Kornogeuropa en Xvet kantved) ne oa ket tu da gavout gwell egetañ evit ar gefridi. 

Koulskoude, abalamour ma oa un den rust, gros, ha diseven, dizanaoudek dezhañ an doareoù a sevended hag a naetadurezh, e voe ur pevar miz poanius dezhañ. Kement-se zo kontet gantañ en e *Antapodosis*, un danevell enepgresian, ma tispak an holl vojennoù a c'halled da gontañ diwar-benn Romaned ha Hellaziz, a lavare e oant dinerzh, gaouiat, divrezelgar, evel merc'hed, ha traoù all a ziskouez en doa ur sell "barbar " ouzh ar sevenadur. 

Diwar-benn an Impalaeriezh roman ha Romaned Hellaz e skrivas:
**Gant an istor e teskomp e oa ganet en avoultriezh Romulus, muntrer e vreur, en deus roet e anv d'ar Romaned; e savas un ti-repu evitañ hag e temgemeras ennañ dleourien, sklaved dindan dec'h, muntrerien, hag a ree a verite ar marv evit o oberoù. Hag e c'halvas da zont betek ennañ un toullad mat eus an dud -se hag e reas Romanaed anezho. Eus an noblañs-se eo diskennet ar re-mañ a rit bedrenerien pe impalaerien anezho; a reomp kement a fae warne, ni [[Lombarded]], Saozon, [[Franked]], Lotaringiz, Bavarianed, Swabed, [[Burgonded]],  ma ne c'hallomp ober gwashoc'h anv eget *Roman* eus hon enebourien, o lakaat en anv-se, en anv a Romaned, kement tamm dismegañs, abafded, pizhoni, orgederezh, gevierezh: e-berr kement tamm fallagriezh*. Met peogwir e fell deoc'h derc'hel da lavarout n'omp ket brezelius nag ampart war ar marc'hegañ, ma verit pec'hedoù ar Gristenien e chomjec'h gant ho kalonoù kalet, e vo diskouezet en emgann kentañ a vo petra oc'h ha pegen brezelius omp-ni*. 

Pa zistroas e vroc'has ouzh Berengar, ha kuitaat a reas e lez war-dro [[955]]. Neuze e troas ouzh e enebour, an impalaer [[Otto Iañ]], hag en devoa aloubet un darn eus Italia ([[Roma]] ha [[Ravenna]]), hag a zeuas da vout roue Italia pa varvas [[Lotar]] e 950.

Distreiñ a reas gant Otto da Italia e 961, hag anvet e voe da eskob [[Pavia]] er bloavezh-se, ha da eskob [[Cremona]] e 962. 
E 963 e voe kaset da Roma da gannad d'ar pab [[Yann XII]] e penn-kentañ an [[tabut]] etre ar [[pab]] hag an [[impalaer santel]]. 
Perzh a gemeras e Kuzul-eskibien Roma e [[963]], ma voe distroadet Yann XII. Gantañ e voe skrivet danevell nemeti an darvoudoù.

E lez Otton ec'h en em gavas gant Recemund, kannad eus [[Córdoba]], a lavaras dezhañ e ranke skrivañ istor e amzer (skrivet en *Antapodosis* diwezhañ, dediet da Recemund). 

Alies e veze kaset da gaout ar pab, hag e 968 e voe kaset da Gergustentin adarre, da c'houlenn evit mab an impalaer (an danvez [[Otto II]]) dorn Teophano, merc'h an impalaer [[Romanus II]].

E [[968]] e tistroas Liutprand evel kannad da Gergustentin da c'houlenn dorn [[Porphyrogénète]], merc'h [[Nicéphore II Phocas]], evit Otton II, mab [[Otto Iañ (impalaer santel)|Otton Iañ]]. Ur gabestr en doe, siwazh da Otton Iañ, a c'hoantae tizhout ar peoc'h gant an impalaeriezh vizantat dre an eured-se ha bezañ anavezet ganti a-benn ar fin: digant Liutprand e tesker e veze graet « Rex » eus Otton e lez Bizantion, ha neket « [[Basileus]] » 
N'ouzer ket hag ober a reas Liutprand e drede kannadiezh da Gergustentin e [[971]], da aozañ dimeziñ [[Otto II (impalaer santel)|Otton II]] hag ar briñsez [[Teofano]], merc'h an impalaer bizantat, a voe kurunet impalaerez santel roman war un dro gant he gwaz.

Mervel a reas war-dro [[972]], rak un eskob nevez a voe anvet e Cremona e 973.

==E skridoù ==
*An *'Antapodosis*, skrivet etre [[956]] ha [[958]] war c'houlenn [[Recemundus]] (eskob [[Elvira]] ha kannad [[Kalifiezh Córdoba]], en emgavet gant Liutprand e lez [[Otto Iañ (impalaer santel)|Otton Iañ]] . Lenn a reer aze istor an Impalaeriezh e c'hwec'h levrenn, eus [[886]] betek [[952]], maget gant droukrañs Liutprand ouzh [[Berengar II]], roue [[Lombardia]], hag e wreg [[Willa]] .
**Liber de rebus gestis Ottonis magni imperatoris* ([[960]]-[[964]]), danevell istorel diwar-benn Otton.
*E ziv gannadiezh kentañ da Constantinopolis, *Legatio* pe *De Legatione Constantinopolitana'',

## Liammoù diavaez
* Diwar-benn div veaj kentañ Liutprand evel kannadour: https://web.archive.org/web/20060209122021/http://lutecium.org/stp/cochonfucius/Liutprandus.html.