open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guadalajara

**Guadalajara** zo un anv-lec'h spagnolek , a orin arabek (**واد الحجرة** pe **وادي الحجرة**, *wād al-ḥajara*; "stêr ar vein") hag anv div gêr er bed. 

#### 
* ur gêr e Spagn, Guadalajara (Spagn), e Kastilha, diwar anv ar stêr «wād al-ḥajarah» (واد الحجرة pe وادي الحجرة), hiziv ar stêr Henares. 
*Proviñs Guadalajara, e Spagn

#### 
* ur gêr e Mec'hiko, Guadalajara (Mec'hiko), kêr-benn stad Jalisco.
Feiz

Ar **feiz** eo kredenn an dud en un doue bennak, en ur relijion, pe en ur gelennadurezh. Komz a reer eus *feiz kristen*, ha mervel a rae ar verzherien gristen evit o feiz. 

## Vertuz
Ar feiz zo ivez unan eus an teir vertuz kristen, gant an Esperañs hag ar Garitez.

## Troioù lavar
* *A feiz vat*, a zo bona fide e latin

## E yezhoù all
* Faith e saozneg
* Fede en italianeg
* Fe e spagnoleg, Fé e portugaleg
* Vera er yezhoù slavek.

## Tud
* Fede Galizia

## Lec'hanvadurezh
En un nebeud yezhoù e kaver anvioù-lec'hioù savet diwar anv ur santez roman, a zo Fides e latin:
* Sainte Foy, e galleg
* Santa Fe, e spagnoleg
Prenestr

Ur prenestr (*prenestroù* ha *prenester* el liester) zo un digor e moger pe toenn un ti, pe un nor, gant ur werenn pe get, evit kaout sklerijenn naturel pe aveliñ ur sal. Prenestroù a vez ivez er c'harbedoù.

Stalaf a vez graet eus al lodenn fiñvus hag a ra ur c'horn gant ar voger a-sonn. E koad, mein mañsonet, brikennoù (adalek an ) pe veton (e kreiz an ) e vez toul ar prenestr. E koad, aluminiom pe PVK e vez ar stern. En nec'h e kaver ar gourin graet e koad pe vaen. Ur gael a c'hall bezañ lakaet e toul ar prenestr, pe ur stign-fubu. Stalafioù ouzhpenn a c'hall bezañ ivez evit en em wareziñ ouzh an heol, an avel pe ar selloù eus an diavaez.
Wikiarroud

Wikiarroud a zo dezhi da bal krouiñ ur geriadur arroudoù en linenn. Ur raktres wikimedia eo, hag a ziwar-se dieub a wirioù. Ar menoz a zo bet savet gant Daniel Aslton ha lakaet e pleustr gant Brion Vibber. Ur raktres a zo e brezhoneg d'ar chomlec'h-mañ : http://br.wikiquote.org/wiki/Degemer.

## Istor
* 27 a viz Even 2003: Ijinet eo ar raktres wikiquote.
* 10 a viz Gouere 2003: Ar raktres a dap e anv domani.
* 28 a viz Gwengolo 2007: Krouet eo ar wikiarroud brezhonek gant Benoni war gorerez wikimedia.
* 24 a viz Du 2007: Digoret eo bet ez ofisiel ar wikiarroud brezhonek.
* 89 wikiarroud ofisiel a zo hiziv an deiz.

## Liammoù diavez
* '''Wikiarroud brezhonek'''
* Lec'hienn ofisiel wikiquote
Benazir Bhutto

**Benazir [[Bhutto]]** (ourdoueg: بینظیر بھٹو, LFE: [bɛnɜziɽ botɔ]; sindeg:بینظیر ڀُٽو ) a oa ur bolitikourez bet ganet e Karachi e Pakistan d'an 21 a viz Mezheven 1953. Drouklazhet eo bet d'an 27 a viz Kerzu 2007. Merc'h e oa da Zulfikar Alî Bhutto. 

## He buhez

He raganv a dalv "hep he far".

Studioù he doa graet en Oxford a-raok distreiñ da Bakistan e 1977, un nebeudig a-raok ma vefe roet lamm d'he zad gant ar jeneral Zia ul-Haq. En harlu e oa bet a-raok distreiñ en-dro e 1986. 

D'ar 17 a viz Eost 1988 ez eas Zia ul-Haq d'an anaon hag e miz Du ez eas ar maout gant ar strollad sokialour, bet krouet gant tad B.Bhutto. D'ar 1añ a viz Kerzu 1988 e voe ar vaouez kentañ e penn ur vro vuzulman. 

Gant ar prezidant Ghulam Ishaq Khan e voe tennet ar galloud diganti e miz Eost 1990 evit bezañ bogodet arc'hant. 

E 1993 e voe anvet e penn ar vro adarre avat, met e miz Du 1996 e kollas an dilennadegoù.

Mont a reas en harlu adarre e 1998 e Dubai evit sevel eus ar justis. Mont a reas en dro da Bakistan d'an 18 a viz Here 2007 goude distaoler dezhi graet gant prezidant Pervez Musharraf hag emglev etrezo diwar-benn ingaliñ ar galloud war-lerc'h dilennadegoù e Genver 2008.

### Drouklazh

Drouklazhet eo bet d'an 27 a viz Kerzu 2007 e-pad un droiad eus ar Strollad Pobl Pakistan e Rawalpindi evit an dilennadegoù. War he lerc'h e voe lakaet he mab, Bilawal Bhutto-Zardari e penn ar strollad.

## Liamm diavaez

* He lec'hienn ofisiel: http://www.benazirbhutto.net/
Kig-oan

Ar **c'hig-[[oan]]** zo kig tener. An tenerañ eo an oan-laezh, pa ne vez ket bet dizonet c'hoazh. 

Un toullad mat a veuzioù a vez graet gant kig-oan : soubenn, kostezennoù, keusteur... Brudet eo an avu oan, kement a houarn ennañ evel an avu bevin. 

## Boued diwar an ein
*ar flugez : avu, stripoù.
*ar "c'harrez", ur pezh tamm a vez ennañ an holl gostezennoù dizolo, kentañ hag eil.
*ar c'hostezennoù.
*ar skoaz.
ar c'hig-morzhed
*ar jaritell, a zo un tamm morzhed
 
## Keginañ
### Er c'hiz vreizhek
Brudet eo an ein a beur war ar pradoù goloet gant ar mor. Re Eusa, pe re bae Menez Mikael ar Mor (Breizh ha Normandi).

### Er c'hiz c'hall
Debret e vez rost oan gant pruneoz pe fav-munut. Lod a erbed evañ gwin Cahors gantañ.

### Er c'hiz euskarat
*pintxo a vez graet gant kig oan.

### Er c'hiz saoz
Kig oan bervet a vez servijet gant lipig diwar delioù bent friket.

## Relijion
En teir relijion (yuzev, kristen, islamek) eo arouez ar glanded : 
*Kacher eo hervez ar yuzevien ;
*Halal hervez ar vuzulmaned ;
*ur c'hiz kristen eo debriñ kig oan da Bask, met n'eo ket gourc'hemenn hervez an Iliz.
Santez Fides

Santez **Fides** (*Sancta Fides* e latin, *Sainte Foy* e galleg) zo anv ur santez c'halian, eus kêr Agen, e Galia, war-dro dibenn an IIIde kantved. Enoret eo bet e Breizh ivez.

## Merzherinti
"Gwerc'hez ha merzherez" eo hervez an Iliz. Nac'h a reas dianzav he feiz kristen dirak lez-varn ar prokonsul roman, *Dakian*, er bloavezh 303, en amzer an impalaer Maksimian, ur marevezh heskinerezh relijiel.

Poazhet e voe war ur gwele arem ha dibennet, p'edo en he zrizek vloaz. Ganti e varvas he c'hoar Alberta, sant Caprasius, ha tud all eus kêr.

## Brud
Ne oa ket gwall anavezet e-maez an tolead betek an deiz ma teuas ar manac'h Avariscius, eus Conques, e Rouergue, da laerezh relegoù Santez Fides, evit o c'has d'e abati, da sachañ pirc'hirined di. Dek vloaz e vije bet o chom e kêr Agen, hag o c'hortoz ken na gavje an tu da ober e laeroñsi.

Brudet eo ar santez er broioù spagnolek evel Santa Fe.

## Gwirionded
Hervez istorourien zo ne vije ket bet anezhi, ha treuzkomprenet eo bet ar gerioù latin.

## Anv-lec'h
**Gwelout [[Sainte-Foy]]*.

## Yezhoù all
*Feiz, e brezhoneg, meneget e Buhez ar Sent Glaoda Marigo (admbannadur 1837);
*Faith e saozneg, anv-bihan 
*Fe e spagnoleg, Fé e portugaleg
*Fede en italianeg.

## Lennegezh
*Gant Bernard d'Angers eo bet skrivet *Liber miraculorum Sancte Fidis*, ma konter forzh burzhudoù.
**[[Cançó de Santa Fe]]*, zo ur varzhoneg e katalaneg pe okitaneg (kaoz vraz zo c'hoazh da c'houzout e pe yezh eo) zo ur meulgan d'ar santez en 593 gwerzenn eizhsilabennek, anezhi unan eus ar c'hentañ oberennoù skrivet en ur yezh romanek. Skrivet e voe en amzer ar c'hont Ramon Berenguer Iañ Barcelona, entre 1054 ha 1076. Savet eo diwar ar skrid latin, kollet hiriv, ar *Passio sanctorum Fidis et Caprisii* .

## Skeudennoù

St-Faith-Arms.png|
Saint-Pierre de Varen024.JPG|Delwenn e Saint-Pierre de Varen
Conques, Aveyron.jpg|Abati Sainte-Foy-de-Conques
Abbatiale Conques Nef.JPG|En abati Sainte-Foy
St-Lothain11.JPG|
Ways of St. James in Europe.png|Hentoù pirc'hirined Sant Jakez


## Notennoù
Sainte-Foy

Krediñ a reer e teu an anv-lec'h gallek **Sainte-Foy** eus anv ar santez c'halian Sainte Foy, merzheriet en Agen en IIIde kantved, ha n'eo ket eus anv ur santez roman, anvet Foi ivez e galleg, ha merzheriet en IIvet kantved e Roma. 

Klotañ a ra an anv-lec'h gant hini Santa Fe, ken stank er broioù spagnolek. 

## Lec'hanvioù
### 
*Foy, kêriadenn e kumun Bastogne en Belgia, ma c'hoarvezas emgannoù e 1945, meneget er berrfilmoù *Band of Brothers* (*Frères d'armes* e galleg) 

###### 
E Roazhon: 
*ur c'harter zo anvet Sainte-Foix.
*ur straed zo anvet *Rue Poullain de Sainte-Foix*.

###### 
* Sainte-Foy, kumun en departamant gall al Landes
* Sainte-Foy, kumun gozh en departamant al Loire, a zo Sainte-Foy-Saint-Sulpice hiziv
* Sainte-Foy, kumun e departamant ar Saône-et-Loire
* Sainte-Foy, kumun e departamant ar Seine-Maritime
* Sainte-Foy, kumun e departamant ar Vendée
* Sainte-Foy-d'Aigrefeuille, kumun e departamant an Haute-Garonne
* Sainte-Foy-de-Belvès, kumun e departamant an Dordogne
* Sainte-Foy-de-Longas, kumun e departamant an Dordogne
* Sainte-Foy-de-Montgommery, kumun e departamant ar C'halvados
* Sainte-Foy-de-Peyrolières, kumun e departamant an Haute-Garonne
* Sainte-Foy-la-Grande, kumun e departamant ar Gironde
* Sainte-Foy-la-Longue, kumun e departamant ar Gironde
* Sainte-Foy-l'Argentière, kumun e departamant ar Rhône
* Sainte-Foy-lès-Lyon, kumun e departamant ar Rhône
* Sainte-Foy-Saint-Sulpice, kumun e departamant al Loire
* Sainte-Foy-Tarentaise, kumun e departamant ar Savoie

### 
* Sainte-Foy-Sillery, arrondisamant e kêr Kebek

## Ilizoù
**[[Sainte-Foy de Sélestat]]*, en Elzas
* Iliz Sainte-Foy, kroget d'he sevel en 1080 e kumun Morlaàs e departamant gall ar Pyrénées-Atlantiques.
* Abati Sainte-Foy, kroget d'he sevel e 1041, iliz abatiel e kumun Conques, en departamant gall Aveyron, e Rouergue.

## Anv-tud
*Germain-François Poullain de Saint-Foix, soudard ha skrivagner breizhat.

## Pennadoù kar
*Sainte Foy, ar santez c'halian
*Santa Fe, listenn al lec'hanvioù spagnolek
Georges

**Georges** zo un anv-bihan gallek. **[[Georgette]]** eo furm wregel an anv. Dont a ra eus al latin *Georgius*, tennet eñ eus ar gresianeg *Georgios*.

## Yezhoù all
*Gwelout ar pennadoù [[Jord]] (brezhoneg), [[Jorge]] (spagnoleg, portugaleg), [[George]] (saozneg).*

## Tud anvet Georges
###### 
* Georges Simenon, skrivagner, tad ar c'homiser Maigret
* Georges Remi pe Hergé, aozer bannoù-treset, tad Tintin

###### 

* Georges de Villebois-Mareuil (1847-1900), koronal
* Georges Arnoux, sonaozer ha skrivagner
* Georges Bellec, kaner « Les Frères Jacques »
* Georges Dottin, yezhour
* Georges Jouin, kaner rock e brezhoneg
* Georges Talbourdet, marc'hhouarner
* Georges Delahaie, kizeller
* Job Larigou (1928-2009), anv-leurenn Georges Combot, fentigellour

###### 
#### Skrivagnerien
* Georges Bernanos
* Georges Courteline
* Georges Perec

#### Politikerien
* Georges Jacques Danton, breutaer ha politikour 
* Georges Clemenceau, politikour
* Georges Frêche, politikour
* Georges Mandel politikour
* Georges Marchais (1920-1997), pennsekretour ar Strollad Komunour Gall
* Georges Pompidou, eil prezidant ar V Republik c'hall

#### Tud all
* Georges Bizet sonaozer
* Georges Braque, livour
* Georges Brassens kaner
* Henri-Georges Clouzot filmaozer
* Georges Cuvier, korfadurour
* Georges Dumézil (1898-1986), lizheregour, istorour ar relijionoù ha denoniour
* Georges Guynemer, karrnijer
* Georges Lacombe (1902-1990), filmaozer
* Georges Méliès (1861-1938) filmaozer
* Georges Moustaki (1934-2013), kaner
* Georges Wolinski, treser

### 
* Georges de La Tour, livour

## Anv-tiegezh
*Guy Georges (ganet en 1962), muntrer a-frapadoù

## Lec'hanvioù
*Gwelout [[Saint-Georges]]*
Tchak!

**Tchak!** a zo ur gelaouenn bannoù-treset embannet gant Mon Journal.

Eus miz Gouhereñv 1968 betek miz C'hwevrer 1970 eo deuet er-maez trizek niverenn, e liv ha fentus, 17 x 25 cm he ment.

Trimiziek betek an niverenn 4 ha miziek a-c'houde betek an niverenn diwezhañ.

Deuet eo ivez er-maez 4 dastumad gant teir niverenn peb unan enno.

E-pad he buhez berr e kinnigas ar gelaouenn-se daou rummad perzh mat enno : Tom Patapom ha Marc'heg Fieremine.

### Roll-niverennoù

* 1 - Le naufragé de la Térébenthine
* 2 - La diabolique invention
* 3 - La vallée des hippies
* 4 - Dans les griffes de Croc d'acier
* 5 - L'île mystèrieuse
* 6 - Fleur de Tibia
* 7 - La déveine des déveines
* 8 - Le pince-nez d'Orteil Enflée
* 9 - Plutôt mourir
* 10 - Le sous-marin terrestre
* 11 - Le pirate des abîmes
* 12 - Bizarre autant qu'étrange
* 13 - Un grand boum dans le ciel
Jafrez V

**Jafrez V**,  lesanvet *le Bel* pe * Plantagenêt* (1113–1151 Château-du-Loir),  a oa kont Anjev,  Maine ha Touraine (1129-1151), dug Normandi (1144-1151). Tad  e oa da Herri II, roue Bro-Saoz. Lesanvet e voe *Plantagenêt* abalamour ma ouie lakaat un tamm banal ouzh e dog.

Ganet  e oa er Mañs.  Mab e oa da Foulk V († 1143),  a oa kont Anjev  ha roue Jeruzalem, eus un tiegezh frank, an Ingelgeridi, ha da Erembourge du Maine († 1126), pennhêrez Maine. 

Gant ur seziz tri miz e teuas a-benn da gemer kastell Fauguernon e Normandi e 1147. 

Dimezet e oa da Matilda Bro-Saoz e Mezheven 1128, er Mañs,  ha tri mab o doe :
# Herri (1133-1189), a vo kont Anjev, Maine ha Poitev, dug Normandi ha Akitania, roue Bro-Saoz ;
# Jafrez (1134-1158), a vo kont Anjev, Maine ha Naoned ;
# Guillaume (1136-1164), beskont Dieppe.
Herri II (Bro-Saoz)

**Herri II**, ganet er Mans e 1133, ha marvet e 1189, a oa roue Bro-Saoz, kont Anjev, Maine ha Touraine, dug Normandi. a oa mab da Jafrez V, kont Anjev.

E dad e oa Jafrez Plantagenet, kont Anjev ha Maine, a oa mab da Foulk Jeruzalem. E vamm e oa an Impalaerez Matilda, a c'houlenne kurunenn Bro-Saoz evel merc'h da Herri Iañ (Bro-Saoz) (ren a reas etre 1100 ha 1135), mab da Gwilherm an Alouber, dug Normandi . 

Dimeziñ a reas da Eleanora Akitania.

## E vibien
Pevar mab o doe Herri hag Eleanor.
* Ur mab marvet en e gavell. 
* Herri ar Roue Yaouank (1155 – 1183), kenroue gant e dad
* Jafrez II (1158-1186), dug Breizh, tad an dug Arzhur Iañ,
* Richarzh Iañ, roue Bro-Saoz,
* Yann Dizouar, roue Bro-Saoz war-lerc'h e vreur Richarzh, a vac'has e nizez Eleonora Breizh (1185-1241) hag a lazhas e niz Arzhur Iañ.
Liorzhour

**Ur pennad [[Al Liorzhour]] zo ivez.*

Labour al **liorzhour** eo ober war dro al liorzhoù, met gellout a ra bezañ un dudi ivez.

Ur vicher gozh eo, a zo bev c’hoazh en .

Abaoe an  ez eus skolioù da stummañ ar re yaouank (pe get): anvet int *skolioù liorzhouriezh*, hag un toullad zo e Breizh.

Gwechall e veze komzet e galleg eus "liorzhourien 5 skourr" (*jardiniers cinq branches*), dre ma ouezent ober war-dro al legumaj, ar splusegoù, ar gwez, ar bleunioù hag al liorzhoù.

E fin an  o doa kroget ar skolioù da rannañ ar stummadur e pemp strollad, hervez ar pemp rummad kozh-se.

Meur a vicher zo :

Al liorzhour a zo an oberour.

Al livour maezadoù a zo un arzour, krouiñ a ra maezioù.

Ar savour maezadoù a zo un den gouest da sevel raktresoù, un diplom en deus (master pe bachelour).

Ar micherioù tro-dro da-se a zo strollet en UNEP

## Liorzhourien brudet
En  :
*André Le Nôtre : liorzhour ar roue Loeiz XIV, e labour a oa kavout aozadur al liorzh, krouiñ anezhañ ar bravañ ar gwellañ,
*Lancelot "Capability" Brown, liorzhour ha gweledvaour saoz en un doare "naturelour".
En  : 
* Auguste François Marie Glaziou (1828-1906), liorzhawour breizhat

## Pennadoù all

Liorzherezh
Mell

**Mell** zo ur ger brezhonek implijet da envel meur a dra :
# er gorfadurezh e tenn d'an doare ma 'z eo kenstaget eskern pe izili ar c'horf, sellout ouzh mell (korf), hag a bep seurt melloù: da skouer mell-kein a c’haller ober eus al livenn-gein; ar mellkeineged eo al loened mellkeinek
# ur mellad-lezenn zo un darn eus ul lezenn
# ur bolotenn vras eo ar vell, ha ganti e vez c'hoariet meur a dra : mell-droad, rugby, basketball...; ur vellad pe ur velladenn zo ur c’hoariadenn gant ar vell
# mellañ pe melladañ zo c’hoari ar vellad; melldroadañ zo c’hoari melldroad, hag ur melldroader un den a c’hoari 
# ur seurt mailh pe morzhol, ha **mellata** zo skeiñ gant ur mell
# ur seurt ed, sellout ouzh mell (ed), hag ur **vellenn** zo ur **penn-mell**, ur velleg ur parkad mell
# ur strollad malanoù pe herdin, 
# ar pezh a vez graet d'ar c'hartoù pa vezont mesket: mellañ ar c'hartoù pe ober ur mell dezho;
# implijet e vez ivez evel an anvioù-kadarn pezh, pikol, dirak un anv-kadarn all: *ur mell [[ti]], melloù tier*, pe ur *mellad den, melladoù tud*, met ur mell pezh pikol den a vez lavaret ivez. 

Ouzhpenn-se :
***mell-divell** zo buan-ha-buan, pe mesk-ha-mesk

## Gwelet ivez
* mellad (disheñvelout)
* mel (disheñvelout)
Troazhadouriezh

An **droazhadouriezh** eo ar rann eus ar vezekniezh a bled gant organoù an troazhañ (lounezhi, c'hwezhigell) hag ivez gant an andrologiezh (organoù engehentiñ ar baotred : raksavenn, divgell ha kalc'h). 
Ur gelaouenn vezegel c'hall a bled gant an droazhadouriezh, *Progrès en Urologie* hec'h anv. A-hend-all, ar vezeion a lenn ingal ar gelaouenn europat *European Urology*, ar gelaouenn vreizhveurat *British Journal of Urology*, pe an hini amerikan *Journal of Urology*. 
## Orin
Ar ger **urologiezh** hag a vez implijet e darn eus ar yezhoù. Dont a ra eus ar ger henc'hresianek  *ouron* "troazh" ha  ** "studiadenn eus". Ar skiant mezegel-se a zo kroget er bed gresian-roman eus an Henamzer.
Aveyron (departamant)

An **Aveyron** (e galleg hag ent-ofisiel), an **Avairon** (en okitaneg) zo un departamant abaoe 1790, e kreisteiz Bro-C'hall, savet diwar broig Rouergue, en Okitania. Rodés eo ar penn-kêr anezhañ. Bro ar formaj Roquefort eo. Diwar ar stêr Avairon eo bet anvet an departamant.

## Arondisamantoù an Avairon
* Arondisamant Millau
* Arondisamant Rodez
* Vilafranca de Roergue

## Daveoù ha notennoù
Lola Flores

**María Dolores Flores Ruiz** (21 Genver 1923, Jerez de la Frontera - 16 Mae 1995, Alcobendas), a oa anavezet evel **Lola Flores**, kanerez, dañserez, hag aktourez spagnol lesanvet ivez *La Faraona*.

## He buhez
Ganet e oa Lola Flores e karter San Miguel, en Jerez de la Frontera, e proviñs Cádiz, en niverenn 45 ar *calle Sol*. Pa oa bihanik e tañse hag e kane e tavarn he zad, Pedro Flores, a veze graet *el Comino* anezhañ, hag a-raok dezhi tapout he daouzek vloaz e oa brudet evel korollerez e Jerez. Kanañ a rae sonioù Concha Piquer ha dreist-holl Estrellita Castro, ar ganerez a blije muiañ da Lola.

En 1939, en he 16 vloaz, e reas hec'h ebatoù kentañ e Teatro Villamarta Jerez en abadenn “Luces de España” o kanañ *Bautizá con manzanilla*.

En 1958 e timezas d'ar gitarour Antonio González Batista, El Pescaílla, ha tri bugel o devo : Dolores, anavezetoc'h evel Lolita, Antonio ha Rosario. An tri zo pe zo bet kanerien. Daremprediñ a reas ivez Gustavo Biosca, melldroader en F.C. Barcelona.

## Gwelout ivez
* El Pescaílla
* Lolita Flores
* Antonio Flores
* Rosario Flores

## Liammoù diavaez
* Lola Flores en IMBD
* Lola Flores en Allmusic

## Daveoù
Eintracht Frankfurt

Ur c’hlub mell-droad bet krouet e 1899 eo **Eintracht Frankfurt**. Mathias Beck eo e brezidant ha Albert Riera e c’hourdoner.

C'hoariet o deus er sportva *[[Deutsche Bank Park]]* (59 500 plas) betek 1925.

## Titloù
;Bundesliga (1) :
*Kampion : 1959.
*Beskampion : 1932.
;Kib Alamagn (5) :
*Ar maout ganto e : 1974, 1975, 1981, 1988 ha 2018.
*Bet er gourfenn : 1964, 2006, 2017 ha 2023.
;Kib UEFA (2) :
*Ar maout ganto e : 1980 ha 2022.
;Kib ar c'hleuboù kampion european / Kevre Kampioned an UEFA
*Beskampion : 1960.

## C'hoarierien (2025–26)

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar c'hlub
*  Lec'hienn diofisiel
Guarapari

**Guarapari** zo ur gêr en arvor stad Espírito Santo e Brazil.
Kontañ a raed 98 120 a dud enni en 2006. Ar gumun zo un dachenn a 592 km² dindani.
Espírito Santo (stad)

: *Evit sterioù all an anv *'Espírito Santo**, gwelit ar pennad [[Espírito Santo|amañ]].''
<hr noShade />


Stad **Espírito Santo*' (*Estado do Espírito Santo'' e portugaleg) zo unan eus ar 27 unanenn gevreet a zo e Brazil. Er gevred emañ, en arvor ar Meurvor Atlantel. Vitória eo ar gêr-benn. Krouet e voe e 1889.

## Douaroniezh
Espiríto Santo zo en-dro dezhi stad Bahia er biz pellañ, hini Minas Gerais en norzh hag er c'hornôg, ha stad Rio de Janeiro er su. Ar c'hêrioù bras a zo anvet: Cachoeiro de Itapemirim, Colatina, Guarapari, Linhares, Muniz Freire ha Vila Velha.

## Gwelet ivez
* Listenn kumunioù Espírito Santo

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel gouarnamant stad Espírito Santo
Melanotaenia affinis

Ur pesk eus kerentiad ar *[[Melanotaeniidae]]* eo ***Melanotaenia affinis***. Kavet e vez e norzh Ginea-Nevez. Evel evit an darn vrasañ eus ar *[[Melanotaenia]]* e kemm e liv hervez ar rannvroioù.

## Liammoù diavaez
* Melanotaenia affinis
Roll ar Pennoù Stad e 223

## Afrika

***[[Koush]]** - Aryesbokhe, Roue Koush (215-225)

## Asia
***[[Armenia]]** - Chosroes I, Roue Armenia (197-238)
***[[Tierniezh Chera|Chera]]** - Yanaikat-sey Mantaran Cheral, Roue Chera (201-241)
***[[Iberia Kaokazian|Iberia]]** - Vache, Roue Iberia (216-234)
***[[Shu Han]]** - 
*#Liu Bei, Impalaer Shu Han (221-223)
*#Liu Shan, Impalaer of Shu Han (223-263)
**Zhuge Liang, Ministr kentañ of Shu Han (223-234

***[[Korea]]** (Prantad an teir rouantelezh)
****[[Baekje]]** - Gusu, Roue Baekje (214-234)
****[[Gaya Confederacy]]** - Geodeung, Roue Gaya (199-259)
****[[Goguryeo]]** - Sansang, Roue Goguryeo (197–227)
****[[Silla]]** - Naehae, Roue Silla (196–230)

***[[Impalaeriezh Kushan]]** - Vasudeva I, Roue Kushan (c.191-225)
***[[Parthia]]** - 
**Vologases VI, Roue Parthia (c.208-228)
**Artabanus IV, Roue Parthia (c.216-224)
***[[Tuoba]]** - Tuoba Liwei, Pentiern ar c'hlan Tuoba (219-277)
***[[Rouantelezh Wei|Wei]]** - Cao Pi, Impalaer Wei (220-226)
***[[Rouantelezh Wu|Wu]]** - Sun Quan (d.252)

## Europa

***[[Impalaeriezh roman]]** - Alexander Severus, Impalaer roman (222-235)
Roll ar Pennoù Stad e 545

## Asia
* Sina - Tiernezhioù ar Su hag an Norzh
** **[[Tiernezh Liang]]** - Wu Liang, Impalaer Liang (502-549)
** **[[Tiernezh Wei ar Reter]]** - Xiaojing Wei ar Reter, Impalaer Wei ar Reter (534-550)
** **[[Tiernezh Wei ar C'hornôg]]** - Wen Wei ar C'hornôg, Impalaer Wei ar C'hornôg (535-551)
* **[[Japan]]** (Marevezh Asuka) - Impalaer Kimmei, Impalaer Japan (539-571)

***[[Korea]]** (Prantad an teir rouantelezh)
****[[Baekje]]** - Gusu, Roue Baekje (523-554)
****[[Goguryeo]]** 
**# Anwon, Roue Goguryeo (531-545)
**# Yangwon, King of Goguryeo (545-559)
****[[Silla]]** - Naehae, Roue Silla (540-576)

## Europa

*Impaeleriezh Bizañs Justinian I, Impalaer Bizañs, 527-565.
*'''Rouantelezh an Ostrogoted''' - Totila, Roue an Ostrogoted, (541-552)
*'''Rouantelezh ar Vizigoted''' - Theudis, Roue ar Vizigoted, (531-548)
Wreocensæte

Ar **Wreocensæte** a oa ur rouantelezh angl-ha-saoz meneget en Tribal Hidage. N'eo ket sklaer e pelec'h edo met a vent e oa gant Essex pe Sussex gant 7000 *hid*.  War a seblant edo etre Kembre ha Mercia, war-du norzh rouantelezh ar Magonsæte. Da Vercia e oa sujet. En em astenn a rae war dachenn ar geoded gozh Viroconium Cornoviorum (Wroxeter hiziv) ha goloiñ a rae un darn vras eus ar Cheshire hag ar Shropshire a hiziv.

Evel ar rouantelezhioù sujet arall e voe staget a-nebeudoù ouzh Mercia e-pad ar .

## Unpennoù ar Wreocensæte

N'anevezer nemet ur roue eus ar Wreocensæte : Eowa a voe lazhet e Emgann Winvaed e 642 pa oa o stourm evit Penda Mercia

## Liammoù diavaez

* Brooks, Nicholas, "The formation of the Mercian kingdom" in S. Bassett (ed.), *The Origins of the Anglo-Saxon Kingdoms.* Leicester: Leicester University Press, 1989. ISBN 0-7185-1317-7
* Gelling, Margaret, "The early history of western Mercia" in S. Bassett (ed.), *The Origins of the Anglo-Saxon Kingdoms.* Leicester: Leicester University Press, 1989. ISBN 0-7185-1317-7
Haestingas

An **Haestingas** a oa ur bobl pe ur rouantelezh angl-ha-saoz vihan lec'hiet e rannvro Hastings. Abred-tre e oa bet kollet o frankiz ganto ha teuziet e oant bet gant Sussex. Ur bersonelezh dezho o-unan o doa miret, war a seblant, betek 711 pa voe aloubet ar vro gant Offa Mercia.
Magonsæte

Ar **Magonsæte** a oa ur bobl pe ur rouantelezh angl-ha-saoz lec'hiet etre Mercia ha Kembre. Gallout a rafen klokañ gant ar Westerna meneget en Tribal Hidage. Tri eus he renerien hepken a anavezomp :

*Merewalh 650 - 685
*Mildfrith 685 - 700
*Merchelm 700 - ?

Da Vercia e oa sujet ar rouantelezh ha ganti e voe teuziet e deroù an
Westerna

Ar **Westerna** a oa ur meuriad pe ur rouantelezh angl-ha-saozon sujet da Vercia Meneget eo en Tribal Hidage ha 7000 hid en-defe kontrolet. Posupl eo e oa an evelep riez hag hini ar Magonsæte.
Cristina Fernández de Kirchner

**Cristina Elisabet Fernández de Kirchner** a oa bet ganet d'an 19 C'hwevrer 1953 e La Plata, en Arc'hantina.

Alvokadez eo, dilennet e oa bet da senedourez Buenos Aires d'an 23 Here 2005.

Dilennet e oa bet da brezidantez gant 44,70 % eus ar mouezhioù d'an 28 Here 2007. D'an 10 a viz Kerzu 2007 e oa aet e penn ar vro, da heul he gwaz, Néstor Kirchner.

E dibenn 2011 e oa bet addilennet ha prezidantez eo bet bet dibenn 2015. 

## Studioù
Cristina Fernández zo bet e skol-veur La Plata hag aet un diplom a alvokadez ganti e 1979. D'an 9 Meurzh 1975 e timezas gant ur studier, Néstor Kirchner e anv, anezhañ ur stourmer er Partido Justicialista evelti. Annez a rejont e proviñs Santa Cruz, ma labourjent war o c'hont. 2 vugel o deus : Máximo ha Florencia.

## Remziad politikel

Er bloavezhioù 70 e krogas Cristina Fernández da stourm e *Tendencia Revolucionaria*, ul lodenn eus ar *Partido Justicialista*. Da zilennadez proviñs Santa Cruz ez eas e 1989 hag e 1993.

E 1995 e voe dilennet evel kannadez hag e 2001 evel senedourez.

Pa n'ez eas ket he gwaz war ar renk evel prezidant e klaskas bezañ dilennet en e lec'h. D'an dro gentañ e voe dilennet e penn ar vro. 

## Liammoù diavaez
*  : Lec'hienn ofisiel Cristina Fernández
Timbroù an Inizi Åland

Un enezeg eo inizi Åland (skrivet Aaland a-wechoù), enni ur 6 500 enezenn bennak e genoù pleg-mor Botnia etre Finland ha Sveden ha poblet gant svedegerien.

Statud ur proviñs emren zo gant inizi Åland e Finland.

An timbroù kentañ zo bet embannet e 1984 gant melestradurezh Finland evit an enezeg.

E 1993 eo nevesaet statud an enezeg ha roet hec’h emrenerezh da vat da Bostoù Åland.

Danvez an timbroù zo stag ouzh buhez ar vro vihan alies : savadurioù (tour-tan, ilizoù, milinoù), ar sportoù, an natur…

War-dro 273 timbr-post zo bet embannet etre 1984 ha 2006.

## Liammoù diavaez
* ''Posten Åland''
Tenpyō

**Tenpyō** (天平) a zo un oadvezh ren e Japan goude an Oadvezh ''Jinki'' hag a-raok an oadvezh ''Tenpyō-kanpō''. Padout a ra eus 729 beteg 749. An impalaer e-pad ar mare-se e oa Shōmu (聖武天皇).

## Notennoù
Afrika ar Su

:*Arabat droukveskañ gant ar vro anvet [[Suafrika]]*


**Afrika ar Su** a zo un isrannved eus Afrika, cheñch-dicheñch e dachenn hervez an aozadurioù pe an aozerien.

Hervez Aozadur ar Broadoù Unanet emañ e-barzh:
* 
* 
* 
* 
* 

Alies e vez lakaet e-barzh ivez broioù hag a vez lakaet a-wechoù an Afrika ar C'hreiz, pe en Afrika ar Reter:
* 
* 
* 
* 
* 
Hag inizi Meurvor Indez:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
Hag un nebeud enezennoùigoù all dalc'het gant ar Frañs.
301

## Darvoudoù

### Europa
* 3 a viz Gwengolo: hervez an hengoun eo krouet Republik San Marino, unan eus ar Stadoù bihanañ ha koshañ a zo er bed, gant Sant Marinus.

### Azia

* Armenia a zeu da vezañ ar vro gristen gentañ er bed

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
Guadalajara (Spagn)

**Guadalajara** zo ur gêr eus Spagn, e Kastilha-La Mancha, ha kêrbenn proviñs Guadalajara.

En amzer an Arabed e oa «madīnat al-Faray», hervez ur skrid eus an Xvet kantved, gant Ahmad al-Razi, hogen n'eo ket sklaer ar ster, martreze «kêr Faray», rak diazezet e vefe bet kêr gant Faray, mab da Salim, diazezer Medinaceli (madīnat al-Sālim), diskennad eus Masmuda; lavaret ez eus bet ivez e oa ret kompren «faray» evel «mirador» pe «farallón», reier uhel ma weler da bell. 


Restr:Concatedral Santa María.jpg|**[[Iliz-veur Santa María]]** e Guadalajara
Restr:Palacio del Infantado.pav.jpg|Palez an Infantado
Restr:RuinasAlcazarGuadalajara2006.jpg|Dismantroù **[[Alcázar Guadalajara]]**
Listenn kumunioù Espírito Santo

Setu amañ listenn kumunioù stad **[[Espírito Santo (stad)|Espírito Santo]]**, e Brazil. 78 kumun (*[[município (Brazil)|município]]* en portugaleg) a zo e-barzh ar stad.

## Kumunioù
### A/I

* Afonso Cláudio
* Águia Branca
* Água Doce do Norte
* Alegre
* Alfredo Chaves
* Alto Rio Novo
* Anchieta
* Apiacá
* Aracruz
* Atilio Vivacqua

* Baixo Guandu
* Barra de São Francisco
* Boa Esperança
* Bom Jesus do Norte
* Brejetuba

* Cachoeiro de Itapemirim
* Cariacica
* Castelo
* Colatina
* Conceição da Barra
* Conceição do Castelo

* Divino de São Lourenço
* Domingos Martins
* Dores do Rio Preto

* Ecoporanga

* Fundão

* Governador Lindenberg
* Guaçuí
* Guarapari

* Ibatiba
* Ibiraçu
* Ibitirama
* Iconha
* Irupi
* Itaguaçu
* Itapemirim
* Itarana
* Iúna

### J/V

* Jaguaré
* Jerônimo Monteiro
* João Neiva

* Laranja da Terra
* Linhares

* Mantenópolis
* Marataízes
* Marechal Floriano
* Marilândia
* Mimoso do Sul
* Montanha
* Mucurici
* Muniz Freire
* Muqui

* Nova Venécia

* Pancas
* Pedro Canário
* Pinheiros
* Piúma
* Ponto Belo
* Presidente Kennedy

* Rio Bananal
* Rio Novo do Sul

* Santa Leopoldina
* Santa Maria de Jetibá
* Santa Teresa
* São Domingos do Norte
* São Gabriel da Palha
* São José do Calçado
* São Mateus
* São Roque do Canaã
* Serra
* Sooretama

* Vargem Alta
* Venda Nova do Imigrante
* Viana
* Vila Pavão
* Vila Valério
* Vila Velha
* Vitória

## Liammoù

* https://web.archive.org/web/20071104230604/http://www.transportes.gov.br/bit/estados/port/es.htm
* http://www.ibge.gov.br/cidadesat/default2.php
* http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2006/POP_2006_DOU.pdf
308

## Darvoudoù

### Europa

* 11 a viz du : Divizout a ra emglev Carnuntum e vo Maxentius ha Licinius *augusti* tra ma renfe Constantinus I Gallia ha Preden gant titl Caesar.
* Ar romaned bleniet gant Constantinus I a faezh ar c'hermaned.

### Azia
* Savet eo rouantelezh ar Xiongnu
### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
310

## Darvoudoù

### Europa

* Tra m'edo Kustentin o vrezeliñ ouzh ar Bucteri en em embannas Maksimilian da Impalaer e Arles. Distreiñ a ra buan lu Kustentin ha rediañ a ra Maksimilian da dec'hout kuit.

### Azia

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
440

__NOTOC__

*1193 *[[ab urbe condita]]*
*Bloavezh bizeost o kregiñ gant ul Lun hag oc'h echuiñ gant ur Meurzh

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius II 
* Impalaer ar C'hornôg ː Valentinianus III (Placidius Valentianus)
* Koñsuled ː Valentinianus III Aug. V (Kornôg) & Flavius Anatolius (Reter)

#### Enez Vreizh
* Vortigern ?

#### Bro-Skos
* Eujen II

#### Galia
* Franked salian ː C'hlodio ar Bleveg
* Wizigoted Akitania ː Teodorig Iañ

#### Hispania

#### Sikilia
* Aloubet eo Sikilia gant ar Vandaled eus Afrika, kaset gant Geiserig. Dasprenet eo ar Gatoliked kent d'ar Vandaled mont da Afrika en-dro.

### Afrika

### Reter nesañ

### Azia

#### Sina
* Unvanet eo norzh Sina gant Wei an Norzh

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Relijionoù
*Sul-Fask ː 07 Ebrel

*Sikstus III. Leon Iañ *ar Meur*

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 440|Ganedigezhioù 440]]

## [[:Rummad:Marvioù 440|Marvioù 440]]

## Daveoù
Timbroù Zanzibar - Burevioù gall

Ar burevioù-post gall zo bet digor e Zanzibar etre 1894 ha 1904.

Timbroù gall boutin dreistmoullet gant moneiz ar vro zo bet embannet da gentañ. E 1902 avat e kaver timbroù gall c’hoazh nemet ar meneg Zanzibar a gemer plas an anv Frañs. Dreistmoullet  int gant prizioù e moneiz Zanzibar.

Rouez ha prizius-tre eo an timbroù-se bremañ.
Ezañs India

**Ezañs India** pe **ezañs indian** anvet अगरबत्ती (*agarbattī*) e hindeg (hag e yezhoù indezek all) a ro dave da veur a doare ezañs produet en India abaoe meur a gantved. Disheñvel eo meur a doare ezañs produet en India diouzh doreoù all produet dre ar bed.

## Renkadur
Renket e c'hell bezañ ezañs India e daou rummad pennañ: ezañs garet gant glaou-koad, ennañ danvezioù dourennek; ha *masala*, graet gant danvezioù peursec'h nemetken. Meur a doare ezañs masala ez eus ivez:

### Masalaoù

Talvezout a ra ar ger hindek मसाला (*masālā*), implijet e yezhoù indezek all ivez, kement ha "meskaj spisoù" hag implijet e vez alies evit komz eus ar meskajoù spisoù implijet evit keginañ.

Graet e vez seurt ezañs dre meskañ frondoù solut ha sec'h pe damsec'h betek tizhout un doare toaz ha neuze o ruilhañ war ur vazhig voan graet gant bambou. Peurliesañ ne vez implijet nebeut-tre pe tamm danvez dourennek ebet ha neuze e padont pelloc'h dre ma n'a ket kuit ar c'hwezh dre an aer ken buan all.

***Dourbaroù**

Graet gant danvezioù dianav er C'hornôg alies a-walc'h, gante ur frond dous ha spisek. Teviñ a reont goustadikoc'h evit doareoù all dre vras. Ouzhpennet e vez da danvezioù sec'h an doare ezañs-mañ un tamm danvez dourennek ha danvezioù all evit ma ne sec'fent ket ha gwak eo an tammig ar bizhier ezañs pa doucher anezhe.

***Champaoù**

Un isdoare dourbar eo ar champaoù gant gant un danvez naturel kavet en India anvet "halmaddi", ur rousin gris damdourennek produet gant ar gwez ''Ailanthus Malabarica'', gantañ ur frond dous heñvel ouzh hini bleuñv ar gwez frangipani hag abalamour da se e vez graet "champa" (hindeg: चम्पा) ouzh an doare ezañs-mañ dre m'eo hennezh anv ar frangipani en India. Hidroskopek eo ar rousin halmaddi, da lâret eo e euvret gantañ dour digant an aer ha neuze e c'hell bezañ damc'hleb seurt ezañs pa doucher anezhañ. Brudet-meur eo an ezañs Nag Champa.

***Dhoupoù**

Un isdoare masala all eo an dhoupoù (hindeg: धूप), graet gant toaz ezañs hepmuiken hep tamm bazh bamboo ebet. Kreñv-kenañ e c'hell bezañ frond meur a ezañs doare dhoup ha kalz a voged a deu diwarne. Brudet-tre eo ar *Chandan Dhoop*, ennañ kalz a goas santal.

### Ezañs glaou-koad

Soubet e vez bizhier graet glaou-koad ha danvezioù all evit gallout o stummañ e meskajoù enne c'hwezh-vat ha/pe eouloù frondus naturel. Du eo an darn vrasañ eus an ezañs produet evel-hen.

## Produerion
Meur a labouradeg ezañs ez eus en India, lec'hiet an darn vrasañ anezhe e Bengalourou e Karnataka. Setu ur roll eus ar broduerion bennañ ma vez kavet an ezañsoù produet gante er-maez eus India: 

*Nandita Fragrances
*Parimal Mandir
*Amber Aromatics
*B.V Aswathiah & Bros./Nandi
*Hem
*NK Bharatharaj Setty & Sons/Kala Perfumery Works
*Padmini
*Puspa Perfumery
*Sarathi International/Tulasi
*Shrinivas Sugandhalaya
*Shroff Channabasappa & Sons
*Vinason
Ab urbe condita

***Ab urbe condita*** zo ur frazenn latin a dalvez "Adalek diazezidigezh kêr".
Implijet e veze gant un nebeud istorourion roman evit kontañ ar bloavezhioù. Kalz aliesoc'h eget ar Romaned en-eeun e ra an istorourien ganti. An doare ordinal da ziskouez ar bloavezhioù e veze reiñ anv an daou gonsul e karg. Hervez an hengoun e oa bet diazezet kêr Roma e 753 kent J-K.

Brudet eo al levrioù diwar-benn Istor Roma, anvet Ab Urbe condita libri, bet savet gant an istorour Titus Livius.

Evit treiñ ur bloaz eus an deiziadur gregorian (hon hini) en ur bloaz eus an deiziadur roman e ranker ouzhpennañ an niver 753. Da skouer emgann Ballon a c'hoarverzas er bloaz 845 hervez an deiziadur gregorian hag er bloaz (845 + 753 =) 1598 hervez an deiziadur roman.
Osmund Sussex

**Osmund Sussex** a voe roue Sussex etre 760 ha 772. War a seblant e renas asambles gant Oswald, Ælfwald, hag Oslac.

Hervez ar C'hronik Angl-ha-Saoz e renas war Sussex dija pa varvas Arc'heskob Cuðberht. Dindan anv *Osmundus* a reas ur garta e 765 https://web.archive.org/web/20221105121919/http://www.anglo-saxons.net/hwaet/?do=seek&query=S+48. En unan arall, graet e 770 e kemeras titl *Osmundus Rex*. Gwelet eo e anv en ur garta graet gant Offa Mercia e 772 met ne zoug nemet an titl *Dux*, ar pezh a c'hellfe talvezout e oa bet rediet da zilezel e blas goude ma oa bet aloubet ar vro gant Mercia.
Roparzh

**Roparzh** pe **Roperzh**, zo un anv-tiegezh brezhonek, deuet eus un anv-bihan a orin germanek (*Hrodbertht* = klod lufrus), a zo aet da Robert en alamaneg, galleg pe c'hoazh saozneg. 

## Stummoù ofisiel gallek
Kavet e vez ar stummoù ofisiel (gallek) *Ropars, Ropartz* ha *Ropers, Roperh, Ropert*. 
Ar furm brezhonek *Roparz*, an hini implijet a-raok emglev ar brezhoneg peurunvan a vez kavet ivez.
Ne gaver ket Rovarzh na Roverzh, daoust da stummoù evel Aoverzh.

## Er yezhoù all
* e galleg, saozneg, izelvroeg, poloneg, svedeg : Robert.
* e saozneg e ya Robert da : *Rob, Robby, Robbie* (pe *Rabbie* en Skos), Bob, Bobbers, Bobby pe Bobert.
* e spagnoleg, esperanteg, italianeg : Roberto.
* e tahitieg : Ropati.
* e hungareg : Róbert.
* e gouezeleg : Rabairt.

## Anv-bihan

### Rouaned, duged ha konted
*tri roue skos
**Roparzh I , anavezet evel "Robert the Bruce" 
**Roparzh II ,
**Roparzh III ,
* Roperzh Teurgn, pe Roperzh ar C'hreñv, hendad dinastiezh ar Gapesianed , 
*daou roue gall
**Roperzh I, 
**Roperzh II, 
*tri dug e Normandi
** Rollon (war-dro 846 – marvet etre 927 ha 933), pe Roperzh hervez e anv pa voe badezet, kentañ Dug Normandi
**Roparzh I, lesanvet ''an Diaoul'', tad Gwilherm an Alouber
**Roparzh II, lesanvet ''Berr-e-heuz'', mab henañ Gwilherm an Alouber
*Roparzh Anjev, anv meur a gont Anjev
*meur a gont Artez
*Roparzh Gwiskard, dug Puglia ha Kalabria (1015-1085)

### Tud a Iliz
 
*sant Robert de Molesme (war-dro 1029–1111) manac'h gall, saver urzh ar Sistersianed.
*ar gwenvidig Roparzh a Ervrezhell (1045-1116), manac'h breizhat, savet gantañ abati Fontevraud

### Tud Breizh
* Roparzh Surcouf (1773-1827), kourser
* Roparzh Broudig (1920-1991), skrivagner brezhonek
* Roparz Hemon (1900-1978), skrivagner brezhonek
* Roperzh ar Mason (1900-1952), skrivagner eus Bro-Wened en deus gwenedekaet e anv-bihan
* Roparz Omnes (1930-2010), maer Ploveilh

### Tud Iwerzhon
* Roparzh Emmet (1778-1803), anv brezhonek Robert Emmet, broadelour

## Anv-tiegezh

*Eozen Roparz (1656-1735), beleg ha troour
*Gi Ropartz (1864-1955), sonaozour breizhat
*Anna Roparzh (1839-1913), barzhez, mamm Frañsez Jaffrennou
*Joseph Ropars, komandant ar mordreizher France
* Yvan Ropars (1932-2014), livour

*an tiegezh Roparz :
** Loeiz Roparz (1921-2007), mestr war ar c'han ha diskan hag an dañs-tro
** e vab, Erwan Roparz (1950-2015), pennsoner Bagad Kemper
** e c'hoar, Eugénie Ropars, savet ganti kelc'h keltiek Poullaouen
** e vreur, Marcel Ropars (1926-2023), pennsoner ar Gevrenn Brest Sant Mark er bloavezhioù 1950
** merc'h da Varcel ha nizez da Loeiz ha Eugénie, Gwenola Roparz, mestrez-skol, ensellerez, telennerez.

## Anv-lec'h
* Marc'helleg-Roperzh, kumun e-kichen Gwerc'h-Breizh
Timbroù Kreta - Burevioù gall

left|200px|thumb|Rummad Blanc (1902)

Un enezenn e reter ar Mor Kreizdouar eo Kreta.

Burevioù ar postoù gall e Kreta zo unan eus ar melestradurezhioù diazezet gant Stadoù zo en Europa evit aesaat an darempredoù etre an enezenn hag ar c’hevandir etre 1900, pa guitaas-hi impalaeriezh an dTurked ha 1913, pa voe unvanet gant Hellaz.

Gant postoù Frañs e voe moullet daou rummad timbroù e 1902 hag e 1903. Ar pemzek timbr kentañ, savet diwar skouer timbroù gall 1900 nemet gant an alc'hwez **CRETE** warno. An talvoud-gwerzh a save eus 1 santim da 5 lur an tamm. Direizh e oa an diskoulm o vezañ ne oa ket a lur gall moneiz ar vro hogen ar piastr e oa. E 1903 eta e teuas er-maez c'hoazh pemp timbr eus ar rummad kentañ, ar re uhelañ o friz. Dreistmoullet e oa pep hini gant un talvoud-gwerzh etre 1 hag 20 piastr.

Emañ Kreta ur rann eus Bro-C'hres abaoe 1913 ha timbroù gresian a vez implijet bremañ war an enezenn neuze.

## Pennadoù kar

*Timbroù Kreta - Burevioù aostrian
*Timbroù Kreta - Burevioù saoz
*Timbroù Kreta - Burevioù rusian
*Timbroù Kreta – Burevioù italian
*Timbroù Gres
Donald Tusk

**Donald Franciszek Tusk** (distaget  e poloneg) a oa bet ganet d'an 22 a viz Ebrel 1957 e Gdańsk, e Polonia.

Kentañ Ministr e vro eo bet etre miz Du 2007 ha miz Gwengolo 2014.

E dud zo eus Gdańsk. Kachoubed int, da lavaret eo e komzont ur yezh sklavek eus Pomerania.

Unan eus krouerien ar strollad frankizour Platforma Obywatelska eo.

D'an 21 a viz Here 2007 e oa bet 44 % eus ar mouezhioù gant e strollad.

D'an 30 a viz Eost 2014 e voe anvet da Brezidant ar C'huzul europat.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn internet ar strollad Platforma
* Donald Tusk war lec'hienn ofisiel parlamant Polonia
Timbroù Sandjak Alexandretta

Ar ger *Sandjak* a dalv « banniel » e turkeg. An anv-se a veze roet d’ur rann velestradurel en impalaeriezh otoman gwechall. 

E dibenn ar Brezel-bed kentañ eo dismantret an impalaeriezh otoman hag eo fiziet Siria d’ar Frañs gant Kevredigezh ar Broadoù, dezhi statud ur vro warezet. Sandjak Alexandretta, ur rann eus Siria poblet gant turkegerien, arabegerien hag armeniegerien a vo roet an emrenerezh dezhi e 1920.

E 1938 e tiviz Bro-C'hall gant asant ar Rouantelezh Unanet reiñ e frankiz d’ar vro dindan an anv a Republik an Hatay. An dTurked o deus tapet ar muiañ-niver hag aet ar galloud politikel ganto er Stad nevez. Votiñ ar ra ar Parlamant ur mennad a c’houlenn ma vo staget Hatay ouzh Turkia, pezh zo gwir d’an 29 a viz Even 1939.

E 1938 eo dreistmoulet timbroù Siria eus 1930-32 gant ar gerioù “Sandjak d’Alexandrette” pe “SANDJAK D’ALEXANDRETTE”, mui ur rummad a bemp timbr en enor d' ar Prezidant Atatürk.

Etre ar 6 a viz Gwengolo 1938 hag an 29 a viz Even 1939 ez eus bet embannet un 52 timbr bennak gant "Republik an Hatay", gant ar meneg "Hatay Devleti" ("Hatay State") oute.

Emañ Alexandretta hag an trodroioù e Turkia gant an anv İskenderun diwar vremañ, en desped da c’houlenn groñs Siria evit ma vefe restaolet dezhi.

## Liammoù diavaez
* Timbroù Alexandretta
* Timbroù Alexandretta

## Pennad kar
*Timbroù Tiriad an Alawited
Bourc'h

Ar **vourc'h**, pe ar ** vorc'h**, pe ar **bourk**, a zo un tolpad tiez ha ne reer ket ur gêr anezhañ daoust dezhañ kaout un nebeud servijoù evel ur marc'had pe ur foar. En Istor e vez anvet bourc'hioù ar gêrioù bihan a voe bet roet dezhañ an aotre, ar frankizioù a reer anezhi, da gaout ur velestradurezh dezho e mare ar Gladdalc'helezh er Grennamzer. Bourc'hizien a veze graet eus an dud o doa tapet an droed da zilenn o fennoù.

## Ar vourc'h e Breizh
E Breizh hag e rannvroioù nes e vez implijet bourc'h evit an tolpad tiez a zo ur greizenn evit ar c'hêriadennoù a zo tro-war-dro war diriad ar gumun.
Gwechall e veze merk ar vourc'h ezvezañs iliz ar barrez. Ha pa veze boas da gêriadenniz mont d'an oferenn bep Sul e oa tamm-ha-tamm ar vourc'h al lec'h ma veze staliet enni muioc'h-muiañ a stalioù-kenwerzh : ostalerioù, stalioù-boued, artizaned. Ha pa greske pinvidigezh ar barrez e veze savet tiez ouzhpenn ha gwellaet ha brasaet an iliz-parrez.
Bourc'hioù gant ilizoù-parrez a zo aet da gêriadennoù bihan : Lotei kozh e-barzh Lotei, Plonivel e-barzh Loktudi, Ploumenez e-barzh Plouneour-Menez.

## [[Lec'hanvadurezh]]
An anv **bourc'h** a ya d'ober un nebeud anvioù kumun e Breizh :
* ar Vourc'h-Wenn
* Boulvriag (diwar "bourc'h" + "Briag")
* Bourc'h-Baz
* Bourc'h-Kintin
* Bourc'hnevez-Raez
* Kastell-Bourc'h

Diwar gwik, eus al latin *vicus*, e oa deuet anvioù all, koshoc'h.

## Anvioù all
Diwar ar ger **bourc'h** e teu ar ger bourc'hiz, hag an anvioù-tiegezh *Vourc'h* ha *Le Vourc'h*.

## Notennoù
314

## Darvoudoù

### Europa

### Azia

### Afrika

## Relijionoù

* Silvestr, dilennet an 31 Genver.

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

* 11 Genver ː Ar pab sant Miltiad.

__NOTOC__
Timbroù Tiriad an Alawited

Ur rannvro eus Siria eo Tiriad an Alawited, bevennet gant Hatay (e su Turkia) ha Liban. 

Melestradurezh gall ar postoù he doa digoret ur burev eno e 1852. E dibenn ar Brezel-bed kentañ eo dismantret an Impalaeriezh otoman hag eo fiziet an tiriad d’ar Frañs gant Kevredigezh ar Broadoù, evel ar peurrest eus Siria.

E 1925 e teu er-maez timbroù gall Dreistmoullet gant an anv ALAOUITES e galleg hag en arabeg, gant prizioù e piastr. Nebeut war-lerc’h e vez implijet timbroù Siria 1925 gant an hevelep dreistmoulladur divyezhek. 17 timbr zo embannet evit ar potst-dre nij, soulgarget gant tresadenn ur c’harr-nij.

Dont a ra Tiriad an Alawited da vezañ ur republik emren e 1930 dindan anv Latakia, porzh brasañ ar rannvro. Timbroù sirian dreistmoullet LATTAQUIE e lizherennoù latin hag en arabeg zo moullet adalek miz Gouere 1931.

D’an 28 a viz C’hwevrer 1937 eo staget an tiriad ouzh Siria ha timbroù ar Stad-se a vez implijet bremañ hep an disterrañ meneg ispisial.

## Gwelet ivez
*Alawited
*Timbroù Enez Rouad
*Timbroù Siria
*Timbroù an Impalaeriezh otoman – Burevioù gall
Timbroù Aunus

Aunus eo anv finnek ur gêr e Karelia ar Reter, anavezet gant ar Rusianed dre anv Olonets (Олонец).

E-pad ar brezel diabarzh a darzh e Rusia goude ar Brezel bed kentañ e kav da c’houarnamant Finland eo erru ar poent stagañ Karelia ar Reter, bro poblet gant finnegerien anezhi, ouzh Stad Finland. Kement-se a vefe respont da c’houlenn ar boblañs hervezañ. Ur bagad 1000 soudard a youl vat, en o fenn Gunnar von Herzen, zo kaset di d’ar 21 a viz Ebrel 1919 gant ar soñj embregañ ar Gareliz er stourmadeg hag aloubiñ ar vro. Ar pal eo bezañ mestr e kerioù Lotinanpelto ha Petrozavodsk, ha derc'hel hent-houarn Mourmansk dindan evezh.

Buan e teu anat n’eus ket a-walc’h a stourmerien e-tal Bolcheviked an Arme Ruz degaset timat war an dachenn hag ez eo klouar tud Karelia evit reiñ skoaz d’o “zieubourien”. 
Re ziwezhat e oa evit tuta emouestlidi nevez, ha dre forzh kilañ dirak ar Rusianed e tiviz Finlandiz tec’hout kuit d’o bro.

Ur rummad 8 timbr zo bet embannet gant ar velestradurezh rannvroel e-pad ur prantad amzer, a-benn dastum arc’hant evit ar soudarded. Timbroù Finland eus 1917 eo (al leon gant ar c’hleze) nemet dreistmoullet int gant anv "Aunus".

Rouez bras int hiriv ha priziet mat neuze.

## Pennad kar
* Timbroù Karelia
Álvaro Colom

**Álvaro Colom Caballeros** a zo bet ganet d'ar 15 a viz Mezheven 1951 e kêr Guatemala.

Prezidant Guatemala eo abaoe 2008. Mont a ra e resped betek 2012. 

War anv ar strollad UNE (Unidad Nacional de la Esperanza, strollad sokial-demokrat) e oa bet war ar renk e 2003 met trec'het e oa bet en eil tro gant Óscar Berger.

Un embregour eo.

Mab eo da Antonio Colom Argueta ha Yolanda Caballeros Ferraté. Hag un niz-bihan eo da Manuel Colom Argueta, bet maer Guatemala ha lazhet gant soudarded e 1979 kerkent ha krouet e strollad gantañ. 
Tad eo ivez da Antonio Colom Szarata, soner gitar-boud eus ar strollad pop Viento en Contra. 
Sandra Torres eo e drede gwreg.

## Liammoù diavaez
*Unidad Nacional de la Esperanza Website
*Centrist claims win in Guatemala, BBC, 5 November 2007
Gérard Jaffrès

**Gérard Jaffrès**, ganet d'ar 15 a viz Kerzu 1956 e Kastell-Paol, un aozer-sonaozer-kaner ha soner gall eo, genidik eus Breizh. 

## Buhezskrid

### Bugale ha stummerezh
Ganet e oa Gérard Jaffrès e 1956 e Kastell-Paol. 

### Red-micher
Kanañ a ra diwar-benn ar mor ha Bro-Leon dreist-holl. Hervez a gan e oa e Lise Kerichen, e Brest, er bloavezhioù 1970. C'hoari a ra sonerezh pep hañv e Breizh ha pep goañv e Beljia. Kanañ berr kanaouennoù e brezhoneg (*Deusta Buan, Etre ar glao hag an avel, Bugel kollet, Pen ar c'hoaz, Feunteun ar c'horriganed…*). 

## Pladennoù
* 1991 - *Capitaine de galère* 
* 1993 - *Les soldats de pierre* 
* 1995 - *Kerichen 72* 
* 1997 - *Les années baluches* 
* 1999 - *Au creux de ma terre* 
* 2001 - *Le fou de Bassan* 
* 2003 - *Viens dans ma maison* 
* 2005 - *Le beau voyage* 
* 2007 - *Mon pays t'attend*
* 2008 - *Nos premières années*
* 2010 - *Gérard Jaffrès en public* *(DVD+CD)*
* 2012 - *Mystérieuses landes*
* 2016 - *Je sais d'où je viens*
* 2020 - *2020*
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù

*  Lec'hienn Ofisiel
*  Lec'hienn Internet
Ulbha

**Ulbha** (distaget: [ˈulˠ̪u.ə] ; *Ulva* e saozneg) zo un enezenn e-kichenik Muile, en Inizi Gall, Bro-Skos (Earra-Ghaidheal agus Bòd).

C'hwezek a dud a oa o chom enni e 2001, c'hwec'h e 2018. Perc'henn an enezenn en doa c'hoant d'he gwerzhañ evit he foblañ en-dro, adprenet eo bet gant an annezidi all harpet gant maodierned Bro-Skos.

## Notennoù ha daveeennoù
Du 2007 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2006 e Breizh - **2007 e Breizh** - 2008 e Breizh

2007 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Miz Du

## Gwener [[2 Du|2]] ha Sadorn [[3 Du|3 a viz Du]]
*Kendiviz diwar-benn "ar soubidigezh yezhel" aozet gant Diwan e Landerne.

__NOTOC__
Asmara

**Asmara** (amhareg: አስመራ hag arabeg: أسمرا *Asmarā*; diwar ar geuzeg: አሥመራ *Asmera*, orin an anv kozh *Asmera*) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Eritrea, en Afrika. War-dro 600 000 den zo o chom enni. Ur geriadenn e oa Asmara gwechall, a-raok bezañ lakaet da gêr-benn Eritrea, e 1900, gant an Italianed a oa o paouez aloubiñ ar vro. En hanterenn gentañ an  e voe savet enni e-leizh a savadurioù gant an Italianed, ken e voe lesanvet "Piccola Roma" (Roma vihan).