open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sayago

**Sayago** zo un anv-lec'h spagnolek, hag anv meur a dra.

**Sayago*, komark e proviñs Zamora 
***Kreizenn nukleel Sayago*, ur greizenn nukleel n'eo ket bet lakaet da vont en-dro

; kumunioù
* Alfaraz de Sayago
* Roelos de Sayago

**Sayago*, karter e Montevideo.
Kabell-touseg

**Kabell-touseg** pe **tok-touseg** a reer er yezh-pobl eus « frouezh » berrbad ha gwelus ar foue, p' eo ar miseliom ar « gwrizioù » anezho. Korf ar frouezh-se zo graet alies gant un troad hag un tog, met kalz stummoù all a zo ivez. Kreskiñ a reont war an douar, a-wechoù dindanañ evel an truf da skouer, pe war ul lec'h all ma kavont o boued (koad hag all). Foueenn zo ur ger all a implijer er vevoniezh.

Al lodenn vrasañ eus ar c'hebell-touseg n'int ket dañjerus na "dedennus" da zebriñ, met lod anezho zo pistrius, marvus zoken, ha lod all o deus efedoù bredoberiant. Lod all c'hoazh zo mat da zebriñ ha klasket e vezont gant ar valeerien er c'hoadoù pe war ar maezioù evit bezañ keginet. Deuet omp a-benn da c'hounit un nebeud anezho : ar rozig hag ar shiitake da skouer.

Ar c'hebell-touseg n'int ket plant na loened. Al lavnennigoù a gaver dindan o zog a ra spor mikroskopek hag a sikour anezho d'en em strewiñ tro-dro dezho. Miliadoù a stummoù a gaver, a bep seurt mentoù ha livioù a zo e rouantelezh ar c'hebell-touseg, hag int kevrinus zoken evit kalzig a sevenadurioù kozh dre ar bed. 


Champignons des bois.jpg|Kebell-touseg er c'hoadoù.
Les champions blancs à la Forêt Sacrée de Kpassè.jpg|Kebell-touseg gwenn e Benin.
Truffle 4.jpg|Truf.
Tremella mesenterica 32807.jpg|*Tremella mesenterica*.
Fairy ring on a suburban lawn 100 1851.jpg|Tokoù-touseg e kelc'h.


## Ar c'hebell-touseg en asiedoù

Klask zo war seurtoù kebell-trouseg zo evit bezañ debret : rozigoù ar pradoù, an truf, ar bonedogoù, ar c'hilogoù melen, trompilhoù an Ankoù, ar morukl, pe c'hoazh ar shiitake, ur tok-touseg eus ar Reter-pellañ.

Meuzioù brudet zo gant kebell-touseg : an tougoù-touseg giz Gres, ar soubenn gebell-touseg, ar feilhetez kebell-touseg, pe kig-bevin gant togoù-touseg end-eeun.

Ar c'hebell-touseg a zegas vitaminoù B, fosfor, zink ha potasiom d'o debrerien.

## Ar c'hebell-touseg er sevenadur

Alies er folklor e weler ar c'hebell-touseg gant korred. Gwechall en Europa, ne vezent ket gwelet er memes mod gant an holl bobloù : er sevenadurioù slav ha latin e vezent dastumet ha debret, met paz er sevenadurioù keltiek ha germanek.

En e romant *[[Voyage au centre de la Terre]]* e taolenn Jules Verne ur goadeg tokoù-touseg ramzel. Er vandenn-dreset *[[Ar sterenn gevrinus]]* e tle Tintin talañ ouzh tokoù-touseg ramzel ivez. E-barzh kebell-touseg bihan emañ ar Schtroumpfed o chom, e donder ar goadeg.

## Notennoù ha daveoù
Moral de Sayago

**Moral de Sayago** zo ur gumun e proviñs Zamora, treuzet gant an Duero.


file:Cañones_del_Duero_en_Moral_de_Sayago_07.jpg | Cañones del Duero, e Moral de Sayago
Calzadilla

**Calzadilla** zo un anv-lec'h spagnolek.

## Lec'hioù
;kumunioù : 
*Calzadilla (Cáceres), e proviñs Cáceres, en Extremadura
*Calzadilla de Tera, e proviñs Zamora, e Kastilha ha León
*Calzadilla de los Barros, e  proviñs Badajoz

;ranngumunioù: 
**Calzadilla de los Hermanillos*, en El Burgo Ranero, e proviñs León
**Calzadilla de la Cueza*, e Cervatos de la Cueza, e proviñs Palencia
**Calzadilla de la Valmuza*,  e Carrascal de Barregas, e proviñs Salamanca
**Baños de Calzadilla del Campo*, e Gejuelo del Barro, e proviñs Salamanca
**Calzadilla del Campo*, e Gejuelo del Barro, e proviñs Salamanca
**Arroyo Tormantos y Calzadilla*, en El Viso de San Juan, e proviñs Toledo

## Tud
* Juan Calzadilla, barzh ha livour eus Venezuela
Denise Richards

**Denise Lee Richards**, ganet d'ar 17 a viz C'hwevrer 1971, zo un aktourez sinema ha skinwel stadunanat. He rolloù brudetañ eo bet re Carmen Ibanez en *[[Starship Troopers (film)|Starship Troopers]]* (1997), Kelly Van Ryan en *[[Wild Things (film)|Wild Things]]* (1998) hag ar Bond girl Christmas Jones en *[[The World Is Not Enough]]* (1999). Gwelet eo bet ivez er filmoù *[[Drop Dead Gorgeous (film)|Drop Dead Gorgeous]]* (1999), *[[Valentine (film)|Valentine]]* (2001), *[[Undercover Brother]]* (2002), *[[Scary Movie 3]]* (2003), *[[Love Actually]]* (2003), and *[[Madea's Witness Protection]]* (2012).
## Top model hag implij he skeudenn
Richards zo deuet da vezañ krouerezh OnlyFans e miz Even 2022, da gentañ evel harp d'he verc'h Sam, a oa o vezañ taget drouk goude bezañ krouet ur gont war ar savenn. Embannet he deus Richards "*the creators of [OnlyFans] really took the best of every platform of social media and put it into one sit*e," peogwir eo ar grouerien mestr war, "*you own your content. The other sites,he they can sell your content.*" Richards a c'hounez arc'hant dre ar savenn. He gamaladez a gozh, Tori Spelling, he deus embannet diwezatoc'h he devoa krouet ur gont gant un anv kuzh ha profet 400 dollar e doug daou zevezh evit harpañ Richards.

## Buhez prevez
Dimezet eo hi gant Aaron Phypers, un aktour munut ha penn ur glinikenn e Malibu. 
## Notennoù ha daveennoù
Navamorcuende

**Navamorcuende** zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Toledo.  595 a dud a oa eno  o chom e  2022.

Gwelet ez eus bet "ur c'hont meur" en anv, hag ur "marc'h gwenn"  keltiek zoken, hep prouenn ebet avat.
Tembleque (Toledo)

**Tembleque ** zo ur gumun eus Spagn, en Kastilha-La Mancha,  e proviñs Toledo.  1949 a dud a oa enni o chom e 2022.
Salinas

**Salinas ** zo un anv-lec'h er broioù spagnolek, hag a ra dave pe d'ar paludoù holen, pe d'ar mengleuzioù holen.

*Arcos de las Salinas, e proviñs Teruel, en Aragon, 
*Monteagudo de las Salinas , e proviñs Teruel
*San Miguel de Salinas e proviñs Alacant,  e kumuniezh València
*Salinas del Manzano, e proviñs Cuenca, 
*Jaitz (stumm ofisiel euskarek **Salinas de Oro** hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) e Nafarroa en Euskal Herria. 

*Salinas (SUA)
La dama de armiño

**La dama de armiño**, pe **Itron an erminig**, zo un daolenn gant Alonso Sánchez Coello, bloaziet etre 1577 ha 1579, lakaet war gont meur a livour all. Miret eo e Bro-Skos, er Pollok House, e Glasgow.

## Pennadoù kar
*Itron an Erminig
Villamartín

**Villamartín** zo un anv-lec'h spagnolek, hini meur a gumun ha meur a lec'h.

;Kumunioù
* Villamartín, e Proviñs Cádiz
* Villamartín de Campos, e Proviñs Palencia
* Villamartín de Don Sancho, e Proviñs León
*Villamartín de Valdeorras, e Proviñs Ourense.

;Ranngumunioù 
*Villamartín de Sotoscueva, e Merindad de Sotoscueva, e Proviñs Burgos.
*Villamartín de Villadiego, e Humada, e Proviñs Burgos.
*Villamartín del Sil, e Páramo del Sil, en León.
Xinzo de Limia

**Xinzo de Limia** zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense. 

## Parrezioù

## Poblañs

## Liamm diavaez
Angostura de Tormes

**Angostura  de Tormes** zo ur gêriadenn e Spagn, e kumun Zapardiel de la Ribera, en proviñs Ávila, e kumuniezh emren Castilla y León. Er Sierra de Gredos emañ,  war lez dehoù ar stêr Tormes. 53 a dud a oa eno o chom e 2012.
El Hornillo

**El Hornillo** (*Ar Fornig* e brezhoneg) zo ur gumun e Spagn, en proviñs Ávila, e kumuniezh emren Castilla y León.
Kantigou brezoneg

**Kantigou brezoneg**, pe **Kantikou brezonek**, zo anv meur a levrad kantikoù brezhonek.

*Kantigou brezonek eskopti Sant-Brieg ha Landreger, e 1934.
*Kantikou brezoneg a-viskoaz hag a-vremañ, e 2002.
Burgo de Osma-Ciudad de Osma

**Burgo de Osma-Ciudad de Osma** zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Villamanrique

**Villamanrique** zo un anv-lec'h spagnolek e meur a broviñs eus Spagn. Savet eo diwar Villa hag an anv-tiegezh Manrique.  

#### 
* Villamanrique (Ciudad Real)
* Villamanrique de la Condesa
* Villamanrique de Tajo
Herrero

**Herrero** eo an anv a vez graet eus ur **[[gov]]** e spagnoleg, hag un anv-tiegezh eo ivez, deuet da vezañ anv-lec'h. 

## Tud
*Luis Herrero, skrivagner spagnol
*Míchel Herrero, melldroader spagnol
*David Herrero, marc'hhouarner spagnol

## Lec'hioù
###### 
;Kumunioù
* Herreros de Suso 
* Martiherrero

;Kêriadennoù

## Pennad kar
* Herrera
Herreros

**Herreros** (*goved* e brezhoneg) zo anv spagnolek meur a lec'h.

* Herreros (Soria), kêriadenn e Cidones, e proviñs Soria, e Castilla y León
* Herreros de Suso
* Barbadillo de Herreros e proviñs Burgos
* Otero de Herreros e proviñs Segovia
* Villasur de Herreros e proviñs Burgos

## Pennadoù kar
* Herrero
* Herrera
Condesa

**Condesa** (*kontez* e spagnoleg) zo un anv-lec'h spagnolek.

## Lec'hioù

* Villamanrique de la Condesa, kumun e proviñs Sevilla
* Villanueva de la Condesa, kumun e proviñs Valladolid

*Colonia Condesa, pe *La Condesa*, karter e kêr Mec'hiko.

## Pennadoù kar
*Conde
*kont ha kontez
Arroyos

**Arroyos** (*gwazhioù*) zo ur ger a gaver en anvioù-lec'h spagnolek e meur a vro.

;En 
*San Nicolás de los Arroyos, e proviñs Buenos Aires

;E 
* Castilblanco de los Arroyos e proviñs Sevilla, en Andalouzia
*Palomar de Arroyos e proviñs Teruel, en Aragon
*Valverde de los Arroyos e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha

## Pennad kar
* Arroyo
Gil García

**Gil García** zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León. Tre er c'hreisteiz dezhi emañ ar Sierra de Gredos.
Dios

An anv **Dios** (*[[Doue]]* e spagnoleg) zo un anv hag a gaver en un toullad anvioù-lec'hioù er broioù spagnolek.

## Lec'hioù
*La Hija de Dios
*Madre de Dios

*Enezeg Madre de Dios
*Departamant Gracias a Dios

## Tud
*Vaya Con Dios, laz sonerien velgiat
*Édgar García de Dios, melldroader mec'hikan
Maiara Walsh

**Maiara Walsh** (ganet d'an 18 a viz C'hwevrer 1988) zo un aktourez stadunanat-brazilian. C'hoariet he deus Ana Solis e c'hwec'hvet koulzad ar stirad skinwel *[[Desperate Housewives]]* war ABC, Meena Paroom en *[[Cory in the House]]* war Disney Channel ha Simone Sinclair war ar chadenn Freeform er stirad skinwel *[[Switched at Birth (stirad skinwel)|Switched at Birth]]*. 

C'hoariet he deus ivez Vicky Patterson er film *Identity Theft* pe an Cheerleader en Lifetime ha Mandi Weatherly er film *[[Mean Girls 2]]* war Freeform.
## Notennoù ha daveennoù
Arapiles

**Arapiles** zo un anv-lec'h spagnolek.

*Arapiles (Salamanca), kumun e proviñs Salamanca, e Kastilha ha León, e Spagn.
**Arapiles*, karter  e distrig Chamberí e kêr Madrid.

*Emgann an  Arapiles e 1812.

*Mount Arapiles, pe Menez Arapiles, en Aostralia
Emgann an Arapiles

**Emgann an Arapiles** a c'hoarvezas  e 1812 e Spagn, e-kichen kêr Arapiles, hiriv e proviñs Salamanca, e-kerzh Brezel Dizalc'hted Spagn.

Trec'h e voe Arthur Wellesley, dug Wellington, war arme c'hall ar jeneral Marmont.
Perales de Tajuña

**Perales de Tajuña** zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.

## Pennadoù kar
* Peral
Emgann Leuthen

**Emgann Leuthen** a oa c'hoarvezet d'ar 5 a viz Kerzu 1757 etre Arme Prusia Frederig II oc'h implij kadoniezhoù brezel hag an dachenn emgann evit riñsañ un nerzh aostrian kalz galloudusoc'h, hag a oa renet gant ar priñs Karl Alexander von Lothringen hag ar c'hont Leopold Joseph von Daun. Dre an trec'h klok-se, Prusia a zalc'he Silezia e-kerzh an Trede Brezel Silezian, a oa ul lodenn eus Brezel ar Seizh vloaz.
Torrefeta i Florejacs

**Torrefeta i Florejacs** zo ur gumun eus Katalonia, e Spagn, e proviñs Lleida, e komark Segarra.
621 a dud a oa enni o chom e 2022. 

E 1972 e voe kendeuzet kumunioù Torrefeta ha Florejacs ha kemeret an anv  Torrefló, troet e Torreflor e 1983. E 1994 e voe kemeret an anv  a zo chomet abaoe.
Emgann Great Swamp

**Emgann Great Swamp**, pe **Lazhadeg Great Swamp,** a voe un emgann drastus e-kerzh brezel ar roue Philip etre bezennoù trevadennerien Bro-Saoz Nevez hag ar meuriad Narragansett, e miz Kerzu 1675. Nepell diouzh kêriadennoù Kingston ha West Kingston e oa bet stourmet, e trevadenn Rhode Island ha plantadegoù Providence. Ur bagad kengevreet eus Bro-Saoz Nevez a oa savet, en he bourzh 1000 trevadenner hag ur 150 Pekot, ha deuet e oant a-benn da zrastañ ar meuriad Narragansett. Kantadoù a Amerindianed a oa bet lazhet, gant un niver uhel a vaouezed hag a vugale. Istorourien o deus deskrivet an emgann-se evel "unan eus ar re feulsañ ha digevatalañ e istor Bro-Saoz Nevez". Abaoe ar bloavezhioù 1930 e ra ar pobloù Narragansett ha Wampanoag ul lid eñvor evit al lazhadeg ; gant ar briñsez Red Wing int awenet.

## Daveennoù
Mashle

zo ur manga japanat skrivet ha treset gant Hajime Kōmoto. Embannet eo bet er gazetenn *[[Weekly Shōnen Jump]]* gant  Shueisha etre Genver 2020 ha Gouhere 2023, hag an holl chabistroù lakaet en 18 *[[tankōbon]]*. An tresadenn-vev skinwel a zo bet produet gant A-1 Pictures hag a zo bet skignet etre Ebrel ha Gouhere 2023. Un eil koulzad a vo da vezañ skignet e miz Genver 2024.

## Istor
Krouet eo bet Mashle o veskañ ar manga One Punch Man ha bed Harry Potter. Ur paotr en deus un nerzh bras kenañ hag a zo en ur bed hudouriezh. Stourm a ra a-enep un niver bras a enebourien c'halloudus.

## Tudennoù
* MASH : Ur paotr yaouank bet ganet hep hudouriezh, met a gempoueze gant e varregezhioù korf. Eñ a zo sot gant ar puf dienn. Diaes hag eeun e oa, met jentil ha droch e oa gant e vignoned.
* LANCE : Enebour Mash. Gwareziñ a ra e c'hoar a zo en arvar da goll he hudouriezh abalamour d'ur c'hleñved ha touet en deus dont da vezañ un Dilennad. Implijout a ra hudouriezh ar graviter.
* DOOM : Doom eo mab henañ Inosant Zero, un den nobl dreistordinal dezhañ. Ne fell ket dezho en em gannañ ha ne fell ket dezho en em gannañ gant an enebourien gwanoc'h, met heuliañ a ra pep urzh eus Inosant Zero, ha pa ve Brudañ a ra ur c’hleze tolzennek anvet Caladbolg hag ur mestr implijer eus Cane eo a implij e c’halloud hud evit kreskiñ e nerzh.
* DOMINA : Domina Blowelive, pe Domina Burōraibu, a zo skoliadez wellañ Walkis, a zo ezel eus ar 5vet mab a zo anvet ar penn-bras. Sioul ha seder e seblant bezañ, met un talbenn eo evit kuzhat e fulor divent, e gastiz hag e garg, ha klask a ra tapout asant e dad. Goude ma oa bet trec'het gant Mash galloudus, Innocent Zero eo ar mab.
* LEMON :Lemon Irvine (レモン・アーヴィン) Dont a ra Lemon eus ur familh paour ha deuet eo d'an Easton Magic Academy evit sikour anezho. A-drugarez dezhañ e oa bet skoazellet en un arnodenn ha ne oa ket bet komprenet mat e gomzoù peoc'hus diwar-benn ur c'hinnig. Lemon zo ur plac'h he mouezh dous ha foll un tammig. Hec'h hudouriezh personel o toullañ outañ.
* Dot Barrett (Dotto Barrett): a zo un eneber emstriver eus Mash. Dot zo un den tomm-gor hag aes da dretiñ gant ur greizenn dreistgwir, met e gwirionez ez eo un den mat en ene. Ur groaz en deus war an talbenn hag a laka e c’halloud hud da greskiñ. Gant e hudouriezh personel e c'hall produiñ tarzhoù.
* Delisaster (デリザスタ, Derizasuta) zo pevare mab Inosant Zero. Diskuizhet-kaer e oa, roz-kenañ e oa, ha morse ne gemere netra da vezañ sirius abalamour d’e c’halloud ha d’e varregezh. Ur fest bras eo ivez. Gantañ e c'halle krouiñ ha kontrollañ ardamezioù hast guandao.
Camaces

Ar stêr **Camaces** zo ur stêr e Spagn, hag a zo adstêr d'an  Huebra e kumun  Hinojosa de Duero, en proviñs Salamanca, e Kastilha ha León.
Alfoz

**Alfoz** zo anv meur a lec'h e Spagn.

* Alfoz (Lugo)
*Alfoz de Lloredo, e Kantabria 
*Alfoz de Tozo komark e proviñs Zamora
*Alfoz de Plasencia, Extremadura
*Alfoz de Palenzuela, proviñs Palencia

;E proviñs Burgos :
* Alfoz de Bricia
*Alfoz de Quintanadueñas
*Alfoz de Santa Gadea
Almaraz

**Almaraz** zo un anv-lec'h spagnolek.

* Almaraz, e proviñs Cáceres,
* Almaraz de Duero, e proviñs Zamora.

## Pennadoù kar
*Almarza
*Alaraz
*Alfaraz
Almarza

**Almarza** zo un anv-lec'h spagnolek.

*Almarza e Proviñs Soria.
*Almarza de Cameros, e La Rioja (Spagn).
Yernes y Tameza

**Yernes y Tameza** (e spagnoleg) zo ur gumun en Asturiez, en Spagn. E Tameza emañ an ti-kêr

128 a dud a oa enno o chom e 2021, ma oa an nebeutañ poblet en Asturiez.
Thanksgiving

**Thanksgiving** zo ur gouel broadel lidet e Kanada hag er Stadoù-Unanet Amerika.

## Kanada
Lidet e vez Thanksgiving e Kanada abaoe an . Abaoe 1957 e vez lidet d’an eil lun a viz Here.

## SUA
Lidet e vez Thanksgiving en SUA abaoe an Tadoù Diazezourien, da veur a zeiziad. D’an  e tivizas Franklin Delano Roosevelt lidañ Thanksgiving d'an eil yaou diwezhañ a viz Du.

D'an deiz-se e vez debret yar Indez, avaloù-douar, maiz, fav-glas, lus-gwern ha tartez sitrouilhez.

## Daveoù
Rebollosa de Jadraque

**Rebollosa de Jadraque** zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Guadalajara ; ... a dud a oa enni o chom e 2022.
Valfermoso de Tajuña

**Valfermoso de Tajuña** zo ur gumun  e proviñs Guadalajara, en Kastilha-La Mancha, ha treuzet gant ar stêr Tajuña.
Valhermoso (Guadalajara)

**Valhermoso** zo ur gumun  e proviñs Guadalajara, en Kastilha-La Mancha. 26 a dud a oa o chom enni e 2022.
Warren Zaïre-Emery

**Warren Zaïre-Emery**, ganet d’an  e Montreuil (Seine-Saint-Denis), zo ur melldroader gall.

## Red-micher

D’an  en deus c’hoariet evit skipailh Bro-C’hall a-enep hini Jibraltar, yaouankañ c’hoarier da c’hoari evit ar skipailh-se, ha da  verkañ ur pal, abaoe 1914. N’eo chomet nemet 15 munutenn war an dachenn avat, rak gloazet eo bet.

## Daveoù
Dug Bellune

**Dug Bellune** a oa un titl gall krouet e miz Gwengolo 1808 gant an impalaer Napoleon Iañ evit ar marichal Victor, diwar anv kêr Belluno (gallekaet e *Bellune*), e Veneto.

# 1808-1841 : Claude-Victor Perrin, lesanvet Victor (1764-1841)
# 1841-1853 : Napoléon Victor François Perrin, dug Bellune (1796-1853), mab d'ar marichal
# 1853-1907 : Victor François Marie Perrin, dug Bellune (1828-1907), mab-bihan d'ar marichal
# 1907-1917 : Jules Perrin, dug Bellune (1870-1917), gourvab d'ar marichal. Hogen, dre ma oa chaloni Saint-Gatien de Tours, ha den a Iliz, ne zougas ket an  titl .
Pedro Sánchez

**Pedro Sánchez Pérez-Castejón**, ganet d'an 29 a viz C'hwevrer 1972, zo ur politikour spagnol ha Kentañ ministr ar vro abaoe 2018. Bez eo ivez sekretour-meur ar Partido Socialista Obrero Español (PSOE) abaoe Even 2017. A-raok e oa bet dija er memes post eus 2014 betek 2016, ha dilennet e oa bet da brezidant an Etrevroadel Sokialour e miz Du 2022.
Prado

**Prado** (*prad* e brezhoneg) zo un anv-lec'h hag un anv-den spagnolek. 

*Prado (Zamora)
*Prado del Rey
*Prados Redondos
Sigüenza

**Sigüenza** zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara. Drezi e tremen ar stêr Henares.

## Kêriadennoù
28 *pedanía*, pe kêriadenn,  zo er gumun: *Alboreca, Alcuneza, El Atance, Barbatona, La Barbolla, Bujalcayado, Bujarrabal, La Cabrera, Carabias, Cercadillo, Cubillas del Pinar, Guijosa, Horna, Imón, Matas, Mojares, Moratilla de Henares, Olmedillas, Querencia, [[Palazuelos (Sigüenza)|Palazuelos]], Pelegrina, Pozancos, Riba de Santiuste, Riosalido, Torrevaldealmendras, Ures, Valdealmendras, Villacorza*.
Monasterio

**Monasterio** (*[[manati]]* e brezhoneg) zo anv spagnolek  meur a lec'h. 

* Monasterio (Guadalajara)
* Monasterio de la Sierra
* Monasterio de Rodilla 

## Pennad kar
*Monastero, en italianeg
Monasterolo

**Monasterolo** (*[[manati]] bihan* e brezhoneg) zo anv italianek  meur a lec'h hag a gumun. 

;Kumun e Rannvro Lombardia, e Proviñs Bergamo
* Monasterolo del Castello

;Kumunioù e Rannvro Piemonte, e Proviñs Cuneo
* Monasterolo Casotto
* Monasterolo di Savigliano

## Pennadoù kar
*Monastero
*Monasterio, e spagnoleg
Monastero

**Monastero** (*[[manati]]* e brezhoneg) zo anv italianek meur a lec'h. 

;Kumunioù e Rannvro Piemonte : 
* Monastero Bormida, e Proviñs Asti
* Monastero di Lanzo, e Meurgêr Torino
* Monastero di Vasco, e Proviñs Cuneo

## Pennadoù kar
*Monasterolo
*Monasterio, e spagnoleg
Claude-Victor Perrin

**Claude-Victor Perrin**, dug Bellune (1808), ganet d'ar 7 a viz Kerzu 1764 e Lamarche (hiriv e Vosges) ha marvet e Pariz d'an 1 a viz Meurzh 1841, zo ur jeneral gall en amzer an Dispac'h Gall, ha marichal en amzer an Impalaeriezh c'hall kentañ. Tabouliner e voe en artilherezh en 1781,  greunader er Garde nationale, ha buan e savas skeul an arme : jeneral brigadenn e voe da 29 bloaz, brezel Italia a reas gant Napoleone Buonaparte. Goude e voe anvet da jeneral rannarme ha pennjeneral arme ar Republik Batav en amzer ar Gonsuliezh. Kannadour gall e voe e Danmark etre 1804 ha 1806.

Galvet e voe d'an arme war e giz, ha bras e voe e berzh en Emgann Friedland, e 1807, ma voe anvet da marichal an Impalaerezh war-lerc'h. Neuze e voe kaset en tu all d'ar Pireneoù da stourm ouzh emsavidi Brezel Dizalc'hiezh Spagn e penn ur c'horf-arme, ha trec'h e voe eno en  emgannoù Espinosa, Uclès, Medellín —  hogen faezhet e voe ivez, evel en emgannoù Talavera, Chiclana hag Cádiz. E 1812 e voe galvet gant Napoleon adarre da vont da Rusia gant ur c'horfarme.

## E vuhez

### E dud
Bourc'hizien e oa e tud Victor , eus bro Langres. E dad,  Charles Perrin, en devoa ur garg a-bouez evel merour domanioù ar roue,  a oa mab da  Charles Perrin, urcher ar roue e Lamarche, ha da Gabrielle Guérin); e vamm a oa Marie-Anne Floriot, merc'h d'ur merour domanioù ar roue ivez. D'ar 16 a viz Here 1781, da 17 vloaz, ez eas da dabouliner e rejimant artilherezh Grenoble. Dek vloaz goude, d'ar 1añ a viz Meurzh 1791 ec'h adprenas e zisoudardañ hervez ar priz merket gant al lezenn. Da Valence ez eas da chom, ha da zimeziñ, ha fred a gavas en ti-kêr ma laboure e dad-kaer.
Hinojosa

**Hinojosa** zo un anv-lec'h hag un anv-den spagnolek.

## Kumunioù
; en Andalouzia
*Hinojosa del Duque, e proviñs Córdoba

; en Extremadura
*Hinojosa del Valle, e proviñs Badajoz, en Extremadura.

; e Kastilha ha Leon
*Hinojosa de Duero, e proviñs Salamanca, 
*Hinojosa del Campo, e proviñs Soria

; e Kastilha-La Mancha
*Hinojosa de San Vicente, e proviñs Toledo, 
*La Hinojosa, e proviñs Cuenca

## Tud
Encinas

**Encinas** zo un anv-lec'h hag un anv-den spagnolek.

## Lec'hioù
* Encinas de Abajo, e proviñs Salamanca
* Encinas de Arriba, e proviñs Salamanca
* Encinas de Esgueva, e proviñs Valladolid
* Encinas Reales, e proviñs Córdoba.

## Tud
*Alejandro Encinas Rodríguez, politiker mec'hikan
*Ramón Encinas, melldroader spagnol

## Gwelet ivez
*Encina
Alessandro dal Borro

**Alessandro dal Borro** (1600–56), a oa un den a vrezel ha condottiero toskan, a vrezelas gant Mattias de' Medici  e servij an impalaer santel hag a-enep ar pab Urban VII. Brudet e oa da vezañ bras ha kofek ha mennout a reas bezañ poltredet, kof, adc'hroñj hag all.

## E vuhez
Mab e oa da Girolamo del Borro, kabiten a vrezel en Arezzo, eus un tiegezh a orin eus Milano. Matematik a studias e Firenze, evit mont da vrzelour. Perzh a gemeras er Brezel Tregont Vloaz e kompagnunezh Ottavio Piccolomini, condottiero eus Siena, a oa bet pedet gant an dug-meur Cosimo II de' Medici da zont da Alamagn da skoazellañ arme e vreur-kaer, an impalaer  Ferdinand II, dindan ar jeneral Albrecht von Wallenstein. 

Meur a wech e voe trec'h Dal Borro, ma voe roet douaroù dezhañ ha baron e voe e Bohemia. 

Unan eus brasañ kabitened ar  e voe Alessandro del Borro, ha lesanvet e voe  «Terrore dei Turchi» (Spontailh an Durked) . Evit Spagn ha Venezia e vrezelias ivez.

E vab Niccolò del Borro (1644-1690) a voe ofiser en arme ivez, ha mervel a reas en emgann.

## Poltred

## Levrlennadur
* * Alessandro dal Borro detto "Il Terrore dei Turchi" 
* [Alessandro Dal Borro - Dizionario Biografico degli Italiani - Volume 36 (1988)](https://www.treccani.it/enciclopedia/alessandro-del-borro_(Dizionario-Biografico)/) 
* Antonio Schmidt-Brentano: *Alessandro Marchese Del Borro (Borri), Freiherr von Münichhoff* In: ''Die kaiserlichen Generale. 1618–1655. Ein biographisches Lexikon.'' Wien 2022, S. 66ff. 
* Borri, Alessandro Freiherr (Graf) von, Der Dreißigjährige Krieg in Selbstzeugnissen, Chroniken und Berichten
Adc'hroñj

Un **adc'hroñj** a deu d'an den pa en em zastum an druzoni dindan e c'hroñj, ken e ra divilhonoù ha roufennoù  hag a c'hall bezañ displijus.  Peurliesañ e c'hoarvez d'an dud kozh ha kofek.
Gemäldegalerie (Berlin)

**Gemäldegalerie**  Berlin zo ur Mirdi Arzoù-kaer e Berlin, ma weler un toullad brav a daolennoù eus an arz europat. Ennañ e weler pennoberennoù arzourien veur evel Giotto, Sandro Botticelli, Albrecht Dürer, Lucas Cranach, Raffaello Sanzio, Giambattista Pittoni, Tizian, Caravaggio, Peter Paul Rubens, Rembrandt ou Vermeer. Ouzhpenn 3000 taolenn zo war ziskouez eno e 53 sal.
Gemäldegalerie

**Gemäldegalerie** (garidell taolennoù) zo un anv roet da veur a virdi er broioù alamanek.

 
* Gemäldegalerie Berlin 
* ar Gemäldegalerie Alte Meister, e Dresden

 
* kentañ solieradur Kunsthistorisches Museum  Vienna, en Aostria
* garidell taolennoù Akademiezh Arzoù-kaer Vienna
Seongwoo Kang

**Seongwoo Kang**, ganet e 1998, zo ur barzh gallek hag ur c’helenner war ar brezhoneg e Skol Veur Brest.

## Oberennoù
* 2022 : *Poésie du barde Canard - Barzhonïezh ar Barzh Houad* (troidigezh vrezhonek gant Frank Bodenes) ; RAZ Éditions, Santeg 

## Liammoù diavaez
* Atersadenn er gelaouenn sevenadurel c'hallek ''Culture Coréenne''
* Pennad kaoz gant Brezhoweb, Arte radio

## Notennoù
Mirdi Pergamon

**Mirdi Pergamon** zo ur mirdi e Berlin gant an holl bezhioù a zo bet kavet en Akropolis keoded Pergamon, e Turkia hiziv. Ennañ e weler Aoter Pergamon, pe an aoter d'an doue Zeus,   ur monumant relijiel savet dindan renad ar Roue Eumenes II (197-159 kent JK).
Montemagno

**Montemagno** zo un anv-lec'h italianek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hioù
### Kumun
* Montemagno Monferrato, e proviñs Asti

### Ranngumunioù
* Montemagno, e Quarrata, e proviñs Pistoia
* Montemagno, e Calci, e proviñs Pisa
* Montemagno, e Camaiore, e proviñs Lucca

## Tud
* Ignazio Montemagno, eskob italian
Javier Milei

**Javier Milei**, ganet d’an  e Buenos Aires, zo ur politikour arc'hantinat. Diskrivet e vez evel eus an  tu dehoù pellañ, frankizour eus an tu dehoù, harper un ekonomiezh doare laissez-faire. Embannet en deus bezañ a-enep aotren ar sioc'hanidigezh hag an deskadurezh reizhel, souten ar gwir da implijout armoù-tan ha drammoù, ha nac’hañ tommadur ar blanedenn. A-fed politikerezh estren, difenn a ra liammoù donoc'h gant Stadoù-Unanet Amerika, sikour Ukraina goude an aloubadeg gant Rusia. Klask a ra ivez distanañ al liammoù etre Arc'hantina ha Sina.

## Red-micher
D’an  e voe dilennet da brezidant Arc’hantina.

## Daveoù
Ottavio Piccolomini

**Ottavio Piccolomini d'Aragona** (Firenze 1599–1656 Vienna) a oa ur jeneral italian, ha dug Amalfi. E-pad Brezel an Tregont Vloaz e voe unan eus jeneraled  ar pennbrezelour Albrecht von Wallenstein (1583-1634),  ha komandant e warded personel.
Kevin Mayer

**Kevin Mayer**, ganet d'an 10 a viz C'hwevrer 1992 e Argenteuil, zo un atletour gall, arbennigour war an dekatlon hag an heptatlon. Ar vicher-se a felle dezhañ ober pa oa bihan. C'hoariet en deus rugbi, handball, cross-country, tennis ha ski ivez.
Quentin Fillon Maillet

**Quentin Fillon Maillet**, ganet d'ar 16 a viz Eost 1992 e Champagnole er Jura, zo ur biatletour gall. Ganet eo bet en ur familh skierien, hag an atletour kentañ eo en e vro o c'hounit pemp medalenn er memes C'hoarioù Olimpek goañv, e Beijing e 2022. Kregiñ a reas gant e vicher yaouank e klub ski Saint-Laurent-en-Grandvaux, e Franche-Comté. E 2012 e reas e redadegoù kentañ ma tizhas buan disoc'hoù mat, ar pezh a roas tro dezhañ da vezañ dibabet e skipailh Frañs evit ar c'houlzad. Quentin Fillon Maillet en deus 31 bloaz bremañ.
Boruto

**Boruto** zo ur manga deveret diwar ar manga Naruto, gant Ukyō Kodachi ha treset gant Mikio ikemoto, dindan evezh Masashi Kishimoto, aozer ar manga Naruto.

Dezrevell bihan : Abaoe m'eo deuet e dad da vezañ Hokage ha m'emañ er garg uhelañ e kêr Konoha emañ Boruto Uzumaki, mab da Naruto Uzumaki ha Hin, o vevañ e skeud e dad. Bepred e klask sachañ evezh hemañ diwezhañ ha graet en deue e soñj da dremen dreistañ. Met lusket eo buhez an Ninjaed gant kefridioù luziet ha gourdonadegoù strizh. Merket eo Boruto gant kama Momoshiki ototsiki hag un distrujer eus ar bed. Boruto a gej gant un embregerezh drouk hag a zo dalc'het gant un ototsuki all. Dont a ra da vezañ mignon gant prizoniad an embregerezh-se a zo tec'het kuit. Eñ ivez en doa ur c'hama. An anv eo Kawaki.
## Tudennoù pennañ
* Boruto Uzumaki : Penndudenn ar manga eo ha mab eo da Naruto ha da Hinata. 
* Sarada Uchiwa : Kamaladez Boruto, merc'h da Sasuke ha da Sakura, he deus ar sharingan. Ar c'hlann Uchiwa a zo ur c'hlann Ninja er manga hag en anime Naruto. An Uchiwa a vez sellet oute evel unan eus ar c'hlannoù galloudusañ eus Konoha, ha n'eus nemet bourien ar C'hlann Senjû eus ar Forest. Ar c'hlann Uchiwa a oa bet dibennet en un nozvezh gant Itachi Uchiwa hag Obito Uchiwa.
* Mitsuki Miyawaki : Mab Orochimaru eo.
* Kawaki uzumaki : An hini a zeu da vezañ mignon gant Boruto, a zo merket gant ar c'hama. Kollet en deus e gerent ; neuze ez a da di Naruto.
* Naruto Uzumaki : Naruto uzumaki, ar seizhvet Hokage e kêr Konoha, hag an Ninja brudet. Tad Boruto eo .
* Sasuke Uchiwa : Tad Sadara Uchiwa eo. Kevezer Naruto eo.

## Klannoù
* Ar c'hlann Uzumaki : a oa ar c'hlann pennañ e Kêriadenn guzh ar Remouzed. Liammet pell e oa ar c’hlann-se ouzh ar c’hlann Senju. A-viskoazh o deus bet darempredoù mat gantañ. Marvet e oant e-pad ar Brezelioù Bras Ninjaed war un dro gant Bro an Tourbelloù.
* Ar c'hlann Uchiwa: a zo ur c'hlann ninjaed er manga hag en anime Naruto. An Uchiwa a vez sellet oute evel unan eus ar c'hlannoù galloudusañ eus Konoha, ha n'eus nemet bourien ar C'hlann Senjû eus ar Forest. Ar c'hlann Uchiwa a oa bet dibennet en un nozvezh gant Itachi Uchiwa hag Obito Uchiwa .
Emgann Ravenna

**Emgann Ravenna** zo anv meur a emgann en Istor .

*Emgann Ravenna (475), a c'hoarvezas en 475 etre Flavius Orestes ha  Julius Nepos
*Emgann Ravenna, a c'hoarvezas en 476, e-pad Kouezhadenn Impalaeriezh Roma, etre an Heruled hag arme Roma
* Emgann Ravenna (729), etre arme an impalaer Leon III hag arme roman ar pab Gregor II 
* Emgann Ravenna (1512), en 1512, e-pad Brezel Kevre Cambrai, etre Bro-C'hall hag ar C'hevre katolik
Pelayo (merzher)

**Pelayo**, anavezet evel **Sant Pelayo**, pe *Pelagio*, pe *Paion*, pe **Pelagius**  (911-925), a oa ur merzher kristen spagnol, bugel a 13 vloaz, hag a voe merzheriet e Córdoba, en Andalouzia en . Troc'het e vije bet e izili, a-raok bezañ dibennet.

## Istor
Teir danevell istorel zo diwar-benn Pelagius, hervez e anv latin. Da gentañ *Merzherinti Sant Pelagius*, savet gant ur beleg eus Córdoba anvet Raguel. Da eil un danevell e gwerzennoù gant  Hrotsvitha, eus Gandersheim; ha da drede ur skrid eus 967, pa voe kavet e gorf ha kaset da gêr Toledo, ha kaset diwezhatoc'h da iliz-veur Oviedo.
Rubielos

**Rubielos** zo un anv-lec'h spagnolek e Spagn.

## Kumunioù
;E Proviñs Teruel: 
* Rubielos de la Cérida
* Rubielos de Mora
* Mora de Rubielos 

## Ranngumunioù
;E Proviñs Cuenca: 
*Rubielos Altos, e Pozorrubielos de la Mancha
*Rubielos Bajos, e Pozorrubielos de la Mancha
Mora

**Mora** zo un anv frouezh(*mouarenn*)  e spagnoleg, hag a gaver e meur a anv-lec'h, deuet da vout anv-tud.

## Tud
*Mora (kaner), anv-micher *Gabriel Armando Mora Quintero*, kaner eus Puerto Rico.

## Lec'hioù

*Kanton Mora

* Mora (Kameroun)

* Fernando de la Mora (Paraguay)

* Mora (Portugal), kumun en Alentejo

* Cepeda la Mora, e proviñs Ávila
* Mora (Toledo), e proviñs Toledo

; e proviñs Tarragona
* *Mora de Ebro* pe Móra d'Ebre 
* *Mora la Nueva* pe Móra la Nova

;e proviñs Teruel
* Mora de Rubielos 
* Linares de Mora
* Rubielos de Mora

* Mora (Minnesota), e stad Minnesota
* Mora (New Mexico), e stad New Mexico
* Kontelezh Mora

* Mora (Sveden), kêr ha kumun e proviñs Dalarna

## Traaoù all
* *[[Mora moro]]*, ur pesk eus ar c'herentiad Moridae
* Mora (bag), bag Gwilherm an Alouber
* Mein Mora, ma veze kurunet rouaned Sveden er Grennamzer
Matilla de los Caños del Río

**Matilla de los Caños del Río** zo ur gumun e Spagn e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Matilla

**Matilla** zo un anv-lec'h spagnolek hag un anv-den.

## Lec'hioù
### 
* Matilla (Chile), oasis e kumun Pica

###### 
#### Kumunioù
* Matilla de los Caños del Río, e proviñs Salamanca
* La Matilla (Segovia), e proviñs Segovia
* Matilla de los Caños, e proviñs Valladolid
* Matilla de Arzón, e proviñs Zamora
* Matilla la Seca, e proviñs Zamora

#### Ranngumunioù
* Matilla de la Vega, e San Cristóbal de la Polantera,  e proviñs León;
* La Matilla (Puerto del Rosario), e Puerto del Rosario, e proviñs Las Palmas
* La Matilla (Beleña), e Beleña, e proviñs Salamanca;

## Tud
* Elisa Matilla (1966-), aktorez spagnol
* Javier Magro Matilla (1988-), melldroader spagnol
Uno tranquillo

"Uno tranquillo" ("Un den sioul") zo ur ganaouenn italianek gant ar c'haner  Riccardo Del Turco, e 1967. E saozneg e teuas da vout "Suddenly You Love Me" pa voe kanet gant the Tremeloes,  hag e galleg e oa  "Siffler sur la colline"gant Joe Dassin e 1968.

## Yezhoù all
* E brezhoneg: komzoù gant Yann Derrien
* E gresianeg : *Xafnika m' agapas*, kanet gant The Idols (pennkaner Demis Roussos)
Corneja

Ar stêr **Corneja** zo ur stêr e Spagn e mervent proviñs Ávila, en Kastilha ha León hag a red a-hed 40 km er saonenn anvet Valle del Corneja. Adstêr  eo d'ar stêr Tormes, a gember gant an Duero.


CURSO_ALTO_DEL_CORNEJA.JPG| E saonenn uhel ar stêr Corneja.
MOLINO_DE_LA_RATA.jpg| Milin war ar stêr.


## Kumunioù treuzet

* Villafranca de la Sierra.
* Navacepedilla de Corneja.
* San Miguel de Corneja.
* Bonilla de la Sierra.
* Mesegar de Corneja.
* Piedrahíta.
* Malpartida de Corneja.
* San Bartolomé de Corneja.
* Santa María del Berrocal.
* Hoyorredondo.
* Villar de Corneja.
* La Horcajada.
* Navamorales.
Navamorales

**Navamorales** zo ur gumun e Spagn, e proviñs Salamanca.  E 2017 e oa 64 den o chom er gumun.

## Stêrioù
Treuzet eo ar gumun gant ar stêrioù  Corneja ha Tormes.
San Agustín

**San Agustín** zo un anv-lec'h spagnolek, diwar anv un eskob afrikan anvet Sant Aogustin. 

* San Agustín (Córdoba)
* Villa San Agustín, e proviñs San Juan

* San Agustin (Isabela)
* San Agustín (Surigao del Sur)

* San Agustín Acasaguastlán

* San Agustín (Honduras)

* San Agustín (Huila)

* San Agustín Metzquititlán

*San Agustín (Teruel)
*San Agustín del Guadalix, e kumuniezh Madrid
*San Agustín del Pozo, e proviñs Zamora
*San Agustín de Llusanés pe Sant Agustí de Lluçanès, e proviñs Barcelona
Lazhadenn John F. Kennedy

**Lazhadenn John F. Kennedy** a oa c'hoarvezet d'an 22 a viz Du 1963. John F. Kennedy, 35vet prezidant Stadoù-Unanet Amerika, a oa en ur charreadenn o tiskenn Dealey Plaza en Dallas, e Texas. Kennedy a oa en un oto gant e wreg Jacqueline, gouarnour Texas John Connally, hag e wreg Nellie, pa oa bet tennet warnañ adal ar savadur Texas School Book Depository gant an U.S. Marine Lee Harvey Oswald a-drugarez d'ur fuzuilh Carcano M91/38. Ar charreadenn kirri a oa bet trumm betek Parkland Memorial Hospital, lec'h ma voe disklêriet e oa marv ar prezidant Kennedy 30 munutenn goude an tennoù. Connally a oa bet gloazet ivez en dagadenn met dreistbevet en devoa. Ar besprezidant Lyndon B. Johnson a oa bet er galloud a-benn neuze.

Goude lazhadenn Kennedy, Oswald a oa distroet d'ar gêr evit pakañ ur bistolenn ; tennet en doa war ur poliser eus Dallas J. D. Tippit nebeut amzer goude bezañ paket an arm. E-tro 70 munutenn goude bezañ tennet war Kennedy ha Connally, Oswald a voe harzet gant an Dallas Police Department ha rebechet dezhañ hervez lezenn Stad Texas evit muntroù Kennedy ha Tippit. Da 11:21 d'ar 4 a viz Du 1963, skipailhoù skinwel a filme Oswald o vezañ fiñvet dre pennlec'h polis Dallas, tennet e oa bet warnañ marvus gant perc'hen ur voest-noz eus Dallas Jack Ruby. Evel Kennedy, Oswald a oa bet kaset da Barkland Memorial Hospital, ha amrvet e oa buan eno. Ruby a oa bet rebechet dezhañ muntr  Oswald, memes ma oa bet didamallet goude ur galv justis. Ruby a oa marvet en toull-bac'h e 1967 pa oa ur c'hortoz ur prosez nevez.

Muntr Kennedy a chom mammenn meur a senario posubl betek teoriennoù an irienn. Hervez ar sontadegoù, darn ar stadunaniz a soñj dezho ez eus bet un irienn evit lazhañ ar prezidant. Al lazhadenn-se a zo chomet ur gleizenn en istor ar vro. Bet e oa bet al lazhadenn gentañ eus un hollad pevar er bloavezhioù 1960 en SUA, daou vloaz a-raok lazhadenn Malcolm X e 1965, ha pemp bloaz a-raok lazhadennoù Martin Luther King Jr. ha breur Kennedy Robert e 1968. Kennedy a oa bet ar pevare prezidant stadunanat lazhet.
Navalmoral

**Navalmoral** zo anv meur a gumun e Spagn.

* *Navalmoral* pe Navalmoral de la Sierra, e proviñs Ávila.
* Navalmoral de Béjar‎, e proviñs Salamanca
* Navalmoral de la Mata, e proviñs Cáceres

## Pennadoù kar
*Navalmoralejo 
*Navamorales
*Navamoral
Béjar

**Bejar ** zo ur gumun e Spagn, e  gevred proviñs Salamanca, e-harz ar Sierra de Béjar. 

E lein kêr emañ Palez Duged Béjar. 


File:Término_municipal_de_Béjar.svg|Ar gumun e proviñs Salamanca.
File:Plaza_de_toros_de_Béjar_02_edited.jpg|Ar Plaza de Toros, e Béjar.
San Morales

**San Morales** zo ur gumun e Spagn e proviñs Salamanca.

## Gerdarzh
Eus un anv kozh *salmoral* (a zo ivez anv ur gumun all er broviñs), a veze roet d'un douar holenek.
Emgann Brest (1944)

**Emgann Brest** zo un emgann hag a oa c'hoarvezet e-kerzh an Oberiadur brezel Cobra, an toullañ gant ar Gevredidi en Normandi hag a oa kroget d'ar 25 a viz Gouhere 1944, e-kerzh Emgann Normandi. Padet e oa an emgann betek an 19 a viz Gwengolo 1944.

Steuñv aloubiñ Europa gant ar Gevredidi a oa, evit ul lodenn, diazezet war krabanata buan porzhioù didorr evit kas pourvezioù d'ar soudarded niverus a gemere perzh en oberiadur. En holl e oa e-tro 37 divizion gevredet war kevandir Europa e miz Gengolo 1944. Soñjet e oa e oa ezhomm 26 000 tonenn pourvez bemdez. Ar porzh a oa bet lakaet da bal pennañ e oa hini Brest e Breizh.

12Fi715 - LIBERATION DE BREST.jpg|Bombezadeg Beg ar Spagnoled
2Fi05178 Liberation of Brest.jpg|Ar gêr a oa bet un dachenn emgann taer
2Fi05181 Un groupe d'officiers allemands après la reddition du 18 septembre 1944.jpg|18 a viz Gwengolo 1944, ofiserien alaman prizoniet.
2Fi02421 Le fond du port.jpg|E fin an emgann, an distrujoù a oa ramzel.

## Disoc'h
Ur wech aloubet Brest goude un emgann taer, pennoù bras ar Gevredidi o devoa roet an urzh da gelc'hiañ ar porzhioù gall all dalc'het gant an Alamanted. Ar porzhioù a oa tu da dapout buan ha buan a oa aotreet met ar re difennet mat gant soudarded mennet a ranke bezañ troc'het diouzh ar peurrest eus ar vro. N'eus nemet An Havr-Nevez, hag a oa bet aloubet gant an Eil lu saoz e fin miz Eost 1944 hag a oa bet aotreet, ar pezh a oa bet graet gant ur 80% eus kêr distrujet. Lod peus porzhioù Breizh a oa chomet dalc'het gant an Alamanted betek an 9 a viz Mae 1945, an devezh war-lerc'h kodianañ Alamagn an Trede Reich.

Disheñvel mat e oa bet endroadur an Oberiadur brezel Overlord diouzh ar pezh a oa bet rakwelet. Pelloc'h ha kaletoc'h e oa bet stourmet en Normandi, toullañ Avranches hag ar fiñvadenn bliv gant an trede arme stadunanat renet gant Patton a oa bet o tieubiñ Pariz abretoc'h evit rakwelet. Siwazh eviti, e miz Gwengolo 1944, e oa re verr ar pourvezioù evit kenderc'hel gant al lañs. Ar porzh nemetañ a oa bet adsavet hag implijet e oa hini Cherbourg. Ne oa tu da ziskargañ nemet 2 000 tonenn bemdez e kreiz miz Gouhere 1944, ret e oa bet gortoz miz Eost evit tizhout 12 000 tonenn.
SMS Gneisenau (1906)

An **SMS Gneisenau** a oa ur morreder brezel hobregonet eus Morlu Impalaeriezh Alamagn, unan eus an div vag a oa bet er c'hlasad bigi Scharnhorst. Anvet a-ziwar an SMS Gneisenau (1896), ar vag a oa bet moret e miz Even 1904 en arsanailh AG Weser e Bremen, lañset e miz Even 1906, ha lakaet e servij e miz Meurzh 1908. Armet e oa gant ur strollad-kanolioù eizh kanol 21 cm, ar pezh a oa ur welladenn e-keñver ar morrederien hobregonet alaman en a-raok.
Palez Duged Béjar

**Palez Duged Béjar** (*Palacio ducal de Béjar* e spagnoleg) zo ur c'hastell, e kumun Béjar, e Spagn, e proviñs Salamanca, e-harz ar Sierra de Béjar, hag a oa e dalc'h duged Béjar.
Alkpote

**Akapote** eo e anv leurenn **Atef Kahlaoui**. Ganet eo d’an  en 10 ranngêr Pariz, en ur familh eus Tunizia. 

Savet eo diwar ur c’hoari-ger, ur c’halembour, ur meskaj kendeuzet gant Al Capone ha *capote*. Ijinet e voe gantañ pa oa 15 vloaz, hag e stagas e obererezh gant Unité 2 Feu e 1998. Ar pladennoù *Haine*, ha *Misère Et Crasse* a voe sevenet ganto. E 2007 e krouas ar bladenn *Sucez-moi avant l'album*.

## Buhez
Dont ra Atef Kahlaoui eus ur familh tunizian met e Pariz e oa ganet. Diaes e oa dezhañ er skol, heñchet e voe da 15 vloaz war-zu un hentad micherel plomerezh, ‘vel e dad, hogen ne oa ket dedennet da vout micherour. E 1995 e krogas gant e garierenn, goude dezhañ ober e annez e karter ar Pyramides en Evry. Evitañ eo Al K-Pote un eil dudenn anezhañ, difluket just diouzh e benn. Kemend-all evit Gaisbarre, a gustume implij un toullad amzer zo. 
Gant gwerzennoù peurlipet mat, ur froudenn hedro ha liesstumm gant pozioù awenet gant pezh a dremen war straedoù bannlevioù ar Pyramidennoù, gant ur yaouankiz en dekalach, e troellennoù un dreistwirvoud e voe karget e follennoù, skrabouillet.

## Red-micher
E 2007 eta e voe ar bladenn *Sucez-moi avant l'album*.
Gant ar ganaouenn *Bande de putains*, e voe graet reuz etre ar re a savas a-du gant ar c'homzoù hag ar re a-enep ; evit darn anezho e oa un eztaoladenn eus gwashañ raksoñjoù ha klichedoù bed ar rap. 

2012 : pladenn *L'Empereur contre-attaque*.
Gant Seth Gueko en doe kenlabouret, a weler en ur c'hlip. 
Alies en doe lavaret e oa erru poent dezhañ lakaat un ehan d'e garierenn, pezh n'en deus ket graet morse. Derc'hel a ra bepred da embann e safar, bitrakoù, fentigelloù lu, tudennoù ijinet en e glopenn pastek. Mestr an atahin eo, gant un neuz peuzsirius warnañ. 

2014 : pladennn *Orgasmixtape*,

2016 : pladennoù *Ténébreuse Musique* ha *Sadisme et Perversion*

2017 : pladenn *Les Marches de l'empereur*, gant Dj Weedim, a gemeras perzh er bladenn-se, met en tu-hont da se en doa pedet :  Vald, Biffty, Iron Sy, la MZ, Black-D du XV Barbar, 13 Block, Leto du PSO Thug, Niska & La B, Brigistone, Jones Cruipy, Jarod, Tino, et Cinnamon.

2018 : pladenn *Inferno*
D’an 10 a viz Here 2019 ec’h embannas e glip *Monarchie Absolue*, un daouad gant Bilal Hassani. Ar chuchuenn arab a oa aet d’an Eurovizion e 2019.
7,62 × 51 mm NATO

An **.308 Winchester** (anv sivil) pe **7,62 × 51 mm OTAN** (anv milourel, hervez e anv ofisiel AFNA « **7.62 NATO** ») a zo ur munision evit an armoù-skoaz rizennet o c'hanolioù, savet e deroù ar bloavezhioù 1950 gant an embregerezh Winchester ha choazet da standard gant broioù AFNA evit an armoù bihan o c'halibr.

## Istor
Savet e oa bet goude an Eil Brezel-bed da gemer plas ar munision standart .30-06 Springfield en arme Stadoù-Unanet Amerika. Hemañ a veze implijet abaoe 1906 met diamzeriet e oa deuet da vezañ abalamour dezhañ da vezañ re bonner, re vras ha re a argil gantañ da vezañ implijet en emgannoù. Ar 7,62 × 51 mm zo bihanoc'h ha skañvoc'h evit an .30-06, met ken kapabl evitañ pa denner etre 300 ha 600 metr. Diorroet e voe ar munision arnodel dindan an anv T-65 da gentañ.

Gwerzhet e voe evel munision sivil gant Winchester adalek 1952 ha lakaet da bourvezañ ar fuzuilh M14 e 1954 gant arme Stadoù-Unanet Amerika. Implijet e voe ivez en armoù arouezius deus ar Brezel Yen evel er fuzuilh-emgann FN FAL pe ar mindrailherezioù M60 hag FN MAG. Armoù modernoc'h evel ar fuzuilh-arsailh FN SCAR-H a ra gantañ ivez. Unan deus ar munisionoù implijetañ eo gant ar chaseourien er bed a-bezh, pe e vefe da chaseal bronneged bras (yourc'hed, kirvi, moc'h-gouez, kirvi-dour) pe da dennañ pell.

Ar 5,56 × 45 mm NATO en deus hiziv an deiz kemeret e blas evel munision diazez soudarded AFNA, ha eñ skañvoc'h hag aesoc'h da vestroniañ pa denner er mod aotomatek. Implijet e vez c'hoazh evit tennoù resis e-kichen munisionoù all evel ar 6,5 Creedmoor pe an .338 Lapua Magnum, a zo o kemer e blas tamm-ha-tamm abalamour dezhe da vezañ resisoc'h ha galloudusoc'h pa denner pell.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Cornucopia

Ar **c'hornad-frouezh** , pe **cornucopia** en latin, a oa arouez ar binvidigezh, ar frouzhusted, ar founnusted, hag ar chañs, e mojennoù kozh Hellaz ha Roma. Hervez mojennoù Hellaz e oa dalc'het gant Pluton, doue ar marv. Hervez ur vojenn roman e oa etre daouarn Abundantia.


File:Élisabeth Vigée Le Brun. La paix ramenant l'abondance.jpg|*Ar peoc'h o tegas ar founnusted en-dro*, gant Élisabeth Vigée Le Brun, 1780.
File:Grand Necker ta sage prudence (...).jpg|Dour-kreñv dizanv ma weler  Jacques Necker gant ur c'hornad-frouezh, 1781.
File:Coat of Arms of Joseph I Bonaparte as King of Naples.svg|Skoed Giuseppe Buonaparte (1768-1844),  evel roue Naplez.
File:SaarP3-1Mark-1947 b.jpg|Ur mark eus Saar e 1947.
File:1 lira Italia 1957 (Rovescio).jpg| Pezh ul lira italian e 1957.
.222 Remington

An **.222 Remington** zo ur munision skoet en e greiz evit an armoù-skoaz, savet gant M. H. Walker er Remington Arms Co. e 1950, evit ar garabinenn-vorailh M722. N'eo ket deveret deus ur munision all, met heñvel a-walc'h eo ouzh unan .30-06 bihanoc'h. Pouez ar bannadelloù a zo alies etre 3,24 ha 3,56 g (50 da 55 greunenn), da chaseal jiboez munut pe evit ar sportoù tennañ da skouer, met a-wechoù e kaver lod a ra betek 5,83 g (90 greunenn). Resis-kenañ eo ar munision-mañ betek 200 metr hag implijet kenañ e vez da chaseal loened gwelet evel noazus (lern, avanked-Spagn) pe c'hoazh yourc'hed chaseet en ur dostaat.

Anvet eo .222 Remington, koulskoude ne ra ket ar vannadell .222" (5,56 mm) rik, .224" (5,70 mm) kentoc'h. An .223 Remington, hag he stumm milourel 5,56 × 45 mm NATO a gaver el lod brasañ eus ar fuzuilhoù-arsailh implijet gant broioù AFNA (M4 hag M16, FAMAS), a zo deveret deus an .222 Remington. Ral eo armoù-tan an arme kambret e .222 Remington.

Ne vez ket implijet kalz ar c'halibr-mañ en Amerika ken : eno e raer muioc'h gant an .223 Remington, a zo marc'hadmatoc'h abalamour da stokoù dreist an arme. Poblek-kenañ eo an .222 Remington en Europa, ha dreist-holl e Frañs : er vro-se eo renket er rummad C (munision chaseal) pa vez renket an .223 Remington er rummad B (munision a ranker resev aotre ur prefed da implijout pe da brenañ anezhañ). 

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Beaj Lenin en un tren plomet

Vladimir Ilitch Lenin a yeas deus bro Suis betek Rusia deus ar 27 a viz Meurzh d’an 3 a viz Ebrel 1917 pa oa Europa e-kreiz ar brezel-bed kentañ. Ambrouget e voe gant 31 den deuet ha 2 vugel. Beajiñ a rejont en “un tren plomet”, pezh a oa disoc’h un emglev etre ar reveulziourien rusian hag ar servijoù-kuzh alaman. An tren a ranke treuzin ar vro hep arsav hag hep kontroll ebet. 

An Alamaned o doa c'hoant da zistabilaat o enebourien rusian war talbenn ar reter. Gant an dreuziadenn-se e oa posupl da Lenin kemer penn an emsavadeg ha kas da benn e reveulzi soviedel.

An termen “tren plomet” a dalv e gwirionez gant un imunelezh diplomatek, a warezfe surentez Lenin hag e skipailh e-pad o beaj en un tren dezougen normal. Treujiñ a rejont Alamagn deus ar su d'an norzh, treizhañ ar mor Baltel e-barzh ur ferry, evit erruout e Sveden, hag en em gavout e bro Finland, a oa da neuze dindan dalc’h an impalaeriezh rusian. 

D’an 3 a viz Ebrel ec’h erruas Lenin e ti-gâr Finland e Petrograd, ma voe degemeret gant ur strollad aduerien.

Dre hanterouriezh sokialourien Suis e vefe bet ar Volcheviked e darempred gant ar servijoù kuzh alaman. Zinoviev a oa evit ober an emglev en anv Lenin.
Ar redienn a oa bet diazezet gant Lenin a oa : e rankfe ar vagon ha dezougen ar reveulziourien rus kaout ur statud a eztiriadelezh, a-benn dizarbenn nep tamall a genlabour gant Alamagn. An emglev kavet gant ar pennadurezhioù alaman, marc’hataet e Bern gant an alaman Gisbert von Romberg, e oa meneget sklaer e rankfe ar veajourien chom hep daremprediñ na komz ouzh Alaman ebet e-kerzh ar veaj. Diwar urzh Lenin e ranke ar veajourien paeañ o ziked tren, ouzhpenn en doa gourc’hemennet digant ar servijoù alaman na vefe graet kontroll indentelezh ebet war ar veajourien, hag e kasfent o boued dezho o-unan en tren.

Graet e voe eus ar veaj-se en tren "ar vagon plomet", un termen bet ijinet gant ar propaganda bolchevik evit klask mirout ouzh an dud da soñjal o doa kenlabouret gant an Impalaeriezh alaman. En tu hont da se e oa un tren treuzdougen beajourien normal.  

Darn o deus rebechet da c'houde ouzh Lenin da vezañ bet prenet gant ar gouarnamant alaman, ha gwashoc’h c'hoazh da vezañ un treitour da Rusia. Ent-gwirion o deus tennet splet an Alamaned ha Lenin an eil re deus ar re all, evit o interestoù dezho: an Impalaeriezh alaman a oa laouen-tre o welet Lenin hag e reveulziourien bolitikel o plantañ muioc’h a reuz e Rusia.
Sierra de Gredos

Ar **Sierra de Gredos** zo un aradennad menezioù e-kreiz Spagn, hag ul lod eus an Aradennad-kreiz  (ar  ''Sistema Central), entre proviñs  Ávila,  ha proviñsoù Cáceres, Madrid ha Salamanca. 

Ar gern uhelañ eus ar sierra eo ar Pico Almanzor, gant 2592 m a uhelder.