Tregastell

**Tregastell** zo ur gumun e norzh Breizh e Bro-Dreger, e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh

War aod Mor Breizh, etre Pleuveur-Bodoù ha Perroz-Gireg emañ Tregastell, war vord Aod ar Vein Ruz emañ ivez.
### Kumunioù amezek

## Anv
B. Tanguy : *Tregastel*, 1225 ; *eccl. de Trecastell*, dibenn an  ; *Tregastell*, 1426 ; *Tregastel*, 1461.
* Ar c'hastell (eus al latin *castellum*) a vefe ken kozh hag ar mare galian-ha-roman, pe savet er Grennamzer.
## Ardamezioù
*En glazur e deir zreustell gommek en aour ; e grennbalefarzh en gul karget gant un tour en argant mogeriet en sabel.*
*Ger-ardamez : *Krog e-barzh*.
*Bet degemeret gant Kuzul ar Gumun : 6 C'hwevrer 1987.
## Istor
Lodenn disrannet diouzh Pleuveur-Bodoù, kent 1225.
Kumun adalek ar 24 a viz C'hwevrer 1790.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 45 gwaz a gollas d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,50 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a yeas diwar wel e Bozinge e Flandrez Belgia d'an 22 a viz Ebrel 1915, soudard e oa er 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 31 den abalamour d'ar brezel, unan anezhe e miz Here 1945 p'edo al lu gall o terc'hel Alamagn.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou vilour er Viêtnam.
#### [[Maroko]]
* Mervel a reas ur milour d'an 12 a viz Here 1953.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou vilour.
## Monumantoù ha traoù heverk
### Mein veur
*alez-toet Kerguntuilh.
*alez-toet Enez-Rennod ("Ti al Lia").
*Taol-vaen Kerguntuilh.
*Peulvan Tremarc'h.
*Peulvan Keredol.
*Peulvan Krec'h Ijen.
*Maen-sav eus Oadvezh an houarn (bremañ e Ti an Douristed).
*Karreg dre natur *Ar Roue Grallon*.

Le Roi Gradlon Trégastel.JPG|Ar roc'h a vez graet anezhi “ar Roue Grallon”

### Savadurioù relijiel
*Iliz katolik *Santez Anna*, gant e garnel.
*Chapel *Santez Anna ar Roc'hoù*.
*Chapel *Sant Golgon,*
### Savadurioù all
* Ar C'hastell (galian ha roman)
* Kastell Kostaerez.
* Maner Kerlavoz
* ar vilin-vor.
* Ti-feurm Krec'h-Leo (XVII-XVIIIvet)
* Ti-feurm Ker-Feunteun, gwechall Koumanant Ti-Meur (XVvet)
* Monumant ar re varv dirak ar vered, bet savet e 1947, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Ya d'ar brezhoneg
* D'an 31 a viz Meurzh 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'an 19 a viz Mae 2006 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2.
### Deskadurezh
* Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1989. 
* E distro-skol 2024 e oa 36 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (32,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1793

Colors=
    id:lightgrey value:gray(0.9)
    id:darkgrey value:gray(0.7)
    id:sfondo value:rgb(1,1,1)
    id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize  = width:1000 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey   increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey   increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
    bar:1793 text:93
    bar:1800 text:1800
    bar:1806 text:06
    bar:1821 text:21
    bar:1831 text:31
    bar:1836 text:36
    bar:1841 text:41
    bar:1846 text:46
    bar:1851 text:51
    bar:1856 text:56
    bar:1861 text:61
    bar:1866 text:66
    bar:1872 text:72
    bar:1876 text:76
    bar:1881 text:81
    bar:1886 text:86
    bar:1891 text:91
    bar:1896 text:96
    bar:1901 text:1901 
    bar:1906 text:06 
    bar:1911 text:11
    bar:1921 text:21
    bar:1926 text:26
    bar:1931 text:31
    bar:1936 text:36
    bar:1946 text:46
    bar:1954 text:54
    bar:1962 text:62
    bar:1968 text:68
    bar:1975 text:75
    bar:1982 text:82
    bar:1990 text:90
    bar:1999 text:99
    bar:2007 text:2007
    bar:2012 text:12
    bar:2013 text:13
    bar:2020 text:20
PlotData=
 color:barra width:22 align:left
 bar:1793 from:0 till: 867
 bar:1800 from:0 till: 659
 bar:1806 from:0 till: 709
 bar:1821 from:0 till: 862
 bar:1831 from:0 till: 944
 bar:1836 from:0 till: 1011
 bar:1841 from:0 till: 985
 bar:1846 from:0 till: 1031
 bar:1851 from:0 till: 1113
 bar:1856 from:0 till: 1036
 bar:1861 from:0 till: 1078
 bar:1866 from:0 till: 1080
 bar:1872 from:0 till: 1086
 bar:1876 from:0 till: 1078
 bar:1881 from:0 till: 1096
 bar:1886 from:0 till: 1141
 bar:1891 from:0 till: 1108
 bar:1896 from:0 till: 1224
 bar:1901 from:0 till: 1250
 bar:1906 from:0 till: 1361
 bar:1911 from:0 till: 1286
 bar:1921 from:0 till: 1320
 bar:1926 from:0 till: 1467
 bar:1931 from:0 till: 1398
 bar:1936 from:0 till: 1449
 bar:1946 from:0 till: 1521
 bar:1954 from:0 till: 1687
 bar:1962 from:0 till: 1670
 bar:1968 from:0 till: 1742
 bar:1975 from:0 till: 2013
 bar:1982 from:0 till: 2063
 bar:1990 from:0 till: 2201
 bar:1999 from:0 till: 2234
 bar:2007 from:0 till: 2397
 bar:2012 from:0 till: 2451
 bar:2013 from:0 till: 2425
 bar:2020 from:0 till: 2549
PlotData=
 bar:1793 at: 867 fontsize:S text: 867   shift:(-10,5)
 bar:1800 at: 659 fontsize:S text: 659   shift:(-10,5)
 bar:1806 at: 709 fontsize:S text: 709   shift:(-10,5)
 bar:1821 at: 862 fontsize:S text: 862   shift:(-10,5)
 bar:1831 at: 944 fontsize:S text: 944   shift:(-10,5)
 bar:1836 at: 1011 fontsize:S text: 1011   shift:(-10,5)
 bar:1841 at: 985 fontsize:S text: 985   shift:(-10,5)
 bar:1846 at: 1031 fontsize:S text: 1031   shift:(-10,5)
 bar:1851 at: 1113 fontsize:S text: 1113   shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 1036 fontsize:S text: 1036   shift:(-10,5)
 bar:1861 at: 1078 fontsize:S text: 1078   shift:(-10,5)
 bar:1866 at: 1080 fontsize:S text: 1080   shift:(-10,5)
 bar:1872 at: 1086 fontsize:S text: 1086   shift:(-10,5)
 bar:1876 at: 1078 fontsize:S text: 1078   shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1096 fontsize:S text: 1096   shift:(-10,5)
 bar:1886 at: 1141 fontsize:S text: 1141   shift:(-10,5)
 bar:1891 at: 1108 fontsize:S text: 1108   shift:(-10,5)
 bar:1896 at: 1224 fontsize:S text: 1224   shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1250 fontsize:S text: 1250   shift:(-10,5)
 bar:1906 at: 1361 fontsize:S text: 1361   shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1286 fontsize:S text: 1286   shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1320 fontsize:S text: 1320   shift:(-10,5)
 bar:1926 at: 1467 fontsize:S text: 1467   shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1398 fontsize:S text: 1398   shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1449 fontsize:S text: 1449   shift:(-10,5)
 bar:1946 at: 1521 fontsize:S text: 1521   shift:(-10,5)
 bar:1954 at: 1687 fontsize:S text: 1687   shift:(-10,5)
 bar:1962 at: 1670 fontsize:S text: 1670   shift:(-10,5)
 bar:1968 at: 1742 fontsize:S text: 1742   shift:(-10,5)
 bar:1975 at: 2013 fontsize:S text: 2013   shift:(-10,5)
 bar:1982 at: 2063 fontsize:S text: 2063   shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 2201 fontsize:S text: 2201   shift:(-10,5)
 bar:1999 at: 2234 fontsize:S text: 2234   shift:(-10,5)
 bar:2007 at: 2397 fontsize:S text: 2397   shift:(-10,5)
 bar:2012 at: 2451 fontsize:S text: 2451   shift:(-10,5)
 bar:2013 at: 2425 fontsize:S text: 2425   shift:(-10,5)
 bar:2020 at: 2549 fontsize:S text: 2549   shift:(-10,5)


## Gevelliñ
* : Foz (2003)
### Keveleriñ
* : Koussané (2003)
## Levrlennadur
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification*. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus*. An Here. 1995
* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
## Liammoù diavaez

* Lec’hienn kumun Tregastell ha Ti an Douristed

## Dave ha notennoù

## Pennadoù kar
*Enez Rennod