open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Roche

***La Roche*** zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Gerdarzh
Eus an anv latin diwezhat *rocca*, rakkeltek a orin, hag a dalvez roc'h, ha, dre astenn-ster, kastell war ur roc'h.

## Lec'hioù

### 
* La Roche, e Court-Saint-Étienne, e proviñs Brabant Wallonia.
* La Roche-en-Ardenne, e proviñs Luksembourg.
* La Roche Percée, e Martelange, e proviñs Luksembourg.

### 
* *La Roche-Bernard* a zo Ar Roc'h-Bernez, e Bro-Gwened
* *La Roche-Blanche* a zo Ar Roc'h-Wenn, e Bro-Naoned
* *La Roche-Derrien* a zo Ar Roc'h-Derrien, e Treger
* *La Roche-Maurice* a zo Ar Roc'h-Morvan, e Leon

### 
* La Roche, kanton e rannvro ar Bas-Saint-Laurent, e proviñs Kebek.

### 

### 
* La Roche, e kanton Fribourg.

## Tud
* Adémar de La Roche (war-dro 952–war-dro 1037), savet gantañ :
** an Tiegezh La Rochefoucauld
* an Tiegezh La Roche-Aymon
* an Tiegezh *de La Roche* hag he deus roet meur a zDug a Aten :
** Othon de La Roche (dug Aten (-1234)
** Guy Iañ de La Roche (dug Aten) (marvet en 1263)
** Jean Iañ de La Roche (dug Aten) (marvet en 1280)
** Guillaume Iañ de La Roche (dug Aten) (marvet en 1287)
** Guy II de la Roche (1280-1308) 
* Alain de La Roche (war-dro 1428–1475), lean dominikan breizhat. 
* Amaury de La Roche, priol meur ha goude mestr ar *Maison du Temple* e Pariz
* marquis de La Roche (1536-1606), gouarnour ar Frañs-Nevez
* Anne de La Roche-Guilhem (1644–1710), skrivagner gall
* Charles-François Tiphaigne de La Roche (1722–1774), skrivagner gall
* Estienne de La Roche (1470–1530), matematikour gall
* François-Étienne de La Roche (1743–1812), medisin suis
* Fritz Hoffmann-La Roche (1868–1920), mestr-labouradeg suis 
* Hugues de la Roche (war-dro 1335–1398), marichal e lez ar pab, rektor Comtat Venaissin
* Louis Charrier de la Roche (1738–1827), eskob gall
* Mazo de la Roche (1879–1961), skrivagnerez kanadian
* René La Roche (1795–1872), medisin stadunanat
* Sophie La Roche (1730–1807), skrivagnerez alaman

## Lennegezh
* Berthe de La Roche, tudenn eus mojennoù gallek

## Notennoù

## Pennadoù kar
* Roche
* Laroche
* Delaroche
* Ar Roc'h
* La Roque
Mas que Nada

***Mas que Nada*** zo ur ganaouenn bortugalek gant ar c'haner brazilian Jorge Ben. Enrollet e oa bet hag embannet e 1963 en e albom kentañ — *[[Samba Esquema Novo]]* — ur bladenn samba mesket gant doareoù seniñ ar rock'n roll. Brud vras a dapas ganti, ha bez' ez eo unan eus ar c'hanaouennoù brazilian anavezetañ er bed. 

Gant ar gelaouenn *[[Rolling Stone]]* (Brazil) eo bet lakaet da bempet a-douez ar 100 gwellañ kanaouenn eus Brazil. 

## Kanerien all
### Gant Sérgio Mendes
Peder gwech eo bet enrollet gant ar pianoour brazilian Sérgio Mendes hag embannet :
*e 1966 en albom *Herb Alpert Apresenta Sergio Mendes & Brasil '66*,
*e 1989 en albom *Arara*,
*e 2006, a-gevret gant ar strollad *raperien* stadunanat The Black Eyed Peas en albom *Timeless*,
*e 2010 en albom *Bom Tempo Brasil (Remixed)*.

E 1970 e voe savet hag embannet un doare gallek — *A Quoi Tu Joues* — gant Marcel Zanini (1923-) ; n'eo ket chomet garanet don e speredoù selaouerien ar c'houlz...

## Gerioù ar ganaouenn...
*  ...el lec'hienn Letras de músicas - LETRAS.MUS.BR.

## Liammoù diavaez
* Kanet gant Jorge Ben : https://www.youtube.com/watch?v=oCM_VWzSiMo.
*  Sonet gant Sérgio Mendes ha kanet gant merc'hed an daouad Brasil '66. 
*  Kanet gant The Black Eyed Peas ha Sérgio Mendes.

## Notennoù
Lophophorus lhuysii

***Lophophorus sclateri*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Phasianidae.

Anvet e voe *Lophophorus Lhuysii* da gentañ-penn (e 1866) gant al loenoniour gall Albert Geoffroy Saint-Hilaire (1835-1919) : dougen a ran anv ar politikour gall Édouard Drouyn de Lhuys (1805-1881).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e menezioù mervent Sina (kreisteiz Gansu, gwalarn Sichuan ha Yunnan).

## Liammoù diavaez
*  ''Lophophorus lhuysii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Lophophorus lhuysii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Alectroenas sganzini

***Alectroenas sganzini*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

Anvet e voe *Funingus sganzini* da gentañ-penn (e 1854) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Alectroenas sganzini minor*, e koadegi gleb Aldabra,
* *Alectroenas sganzini sganzini*, en inizi Komorez (Anjouan, Mayotte ha Ngazidja).

## Liammoù diavaez
*  ''Alectroenas sganzini'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Alectroenas sganzini'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Skolaj ar C'hleuz

**Skolaj ar C'hleuz Sant-Jozeb** a zo ur skolaj katolik e kêr Redon, en akademiezh Roazhon emañ, er zonenn-skol B. 

Lec'hiet eo en 22 straed Sant Mikael.
## Savadur ar Galon sakr
Digoret eo bet ar skolaj e 1833. Savadur pennañ ar skolaj a oa bet savet e 1922, an anv a zo savadur ar Galon Sakr. 1320 m2 leur a zo, adsavet e oa bet diabarzh ar savadur etre 2010 ha 2013.

## Rouedad La Mennais

Ar skol a zo ul lod eus ar rouedad La Mennais, ur rouedad skolioù bet savet gant Jean-Marie de Lamennais pe savet adal patrom e selloù.

## Eskemmoù-skol

Eskemmoù-skol a vez bep 2 vloaz gant skolaj ar C'hleuz ha skolajoù en estren-vro. 
Broioù liammet:
* Un eskemm a zo gant bro Finland e Lathy. Skolajidi pevare ha trede a vez kaset eno bep daou vloaz. Pa ne vez ket skolajidi breton o vont eno e vez degemeret skolajidi finlandat.
* Ur veaj c'hwec'hvet a zo e Jerzenez.
* Un eskemm a zo get ar 3de e Alamagn. Unan all e Madrid.

## Beajoù-skol
Abaoe ar C'hovid ez eus nebeutoc'h beajoù skol.

## Brezhoneg
Un hentenn divyezhek a zo er skolaj, bet ez eus bet un opsion Brezhoneg diret Un opsion Brezhoneg hag a roe an tu da dañvañ un eur brezhoneg bep sizhun, hag a oa bet digoret d'ar re 6vet en distro-skol 2018.

Meur a film a zo bet savet gant ar skolajidi brezhonegerien anezho ha diwar atiz Yann-Fañch Lugue evel an dañserien noz, pe c'hoazh an heuliad filmoù Met piv eo Belfegor ? gant ar c'hentañ film anvet "Met piv eo Belfegor?" embannet d'an 10 a viz Even 2017 gant sikour al liseidi bet skolajidi er C'hleuz.

E miz Even 2018 ez eus bet troet un eil film d'an heuliad, da vezañ embannet eo e miz Gwnegolo 2018. Bihan eo an niver a skolajidi o teskiñ brezhoneg, tro 16.

## Opsion LCE
Un opsion LCE (yezh saozneg ha sevenadur europat) a zo. An tu 'zo da gregiñ e pempvet klas, kenderc'hel e pevare ha betek an trede klas. 

Pa veer degemeret en opsion ez eus div eurvezh bep sizhun ouzhpenn d'ar c'hentelioù all:
* 1 eur evit deskiñ muioc’h ar saozneg. (OBI)
* 1 eur evit deskiñ ar sevenadurezh europat. (3CE)

*OBI*
Desket e vez saoz
* Saozneg evit tizhout al live A2 (eus ar CECRL).
*3CE*
Ar pal a zo donaat mestroniñ ar saozneg en ur zeskiñ sevenadur, istor ha politikerezh an Unvaniezh Europat.

## Listenn ar renerien
* Joseph Fauchoux 2006-2016
* Guillaume Le Chêne 2017-2022
* Henri Segond 2022-2023 
* Franck Bureau 2023-bremañ

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn internet ar skolaj
*  Levrig kinnig ar Skolaj bloavezh 2015
### Filmoù e Brezhoneg
* Met piv eo Belfegor? (film berr)

## Notennoù ha daveennoù
Passer simplex

***Passer simplex*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Passeridae.

Anvet e voe *Fringilla simplex* da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika an Norzh :
* *Passer simplex saharae*, er Sahara eus gevred Maroko da Aljeria, kreisteiz Tunizia ha kreiz Libia,
* *Passer simplex simplex*, e kreisteiz Sahara eus Mali da hanternoz Niger (menezioù Aïr), hanternoz Tchad ha kreisteiz Soudan.

## Liammoù diavaez
*  ''Passer simplex'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Passer simplex'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Passer luteus

***Passer luteus*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Passeridae.

Anvet e voe *Fringilla luteus* da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha greun.

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Maouritania da Senegal, Burkina Faso, Soudan ha hanternoz Etiopia.

## Liammoù diavaez
*  ''Passer luteus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Passer luteus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
País Tropical

**País Tropical** zo ur ganaouenn bortugalek gant ar c'haner ha sonaozer brazilian Jorge Ben. Enrollet e voe da gentañ gant Wilson Simonal, e Gouhere 1969 ha berzh bras a reas. E Kerzu e voe tro hini Gal Costa. Met gant tremen an amzer eo doare Jorge Ben e-unan zo deuet da vezañ an hini brudetañ. Adkanet eo bet ivez gant Daniela Mercury, Maurício Manieri, Ivete Sangalo, Shakira ha Claudia Leitte. Lakaet eo bet da 25vet e-touez ar c'hant gwellañ kanaouenn eus Brazil gant ar gelaouenn Rolling Stone Brazil.

## Doare Wilson Simonal
E Gouhere 1969 e oa aet Jorge Ben gant e vignon Wilson Simonal da welout un abadenn gant ar ganerez Gal Costa. Gal a ganas "País Tropical" ha Wilson Simonal a droas sot gant an ton kenkent hag a glevas e oa prometet d'ar ganerez da lakaat en he c'hentañ pladenn.

## Notennoù
Maumusson

**Maumusson** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh
Dont a rafe an anv **Maumusson** eus ar gerioù gallek *mau*, diwar ar ger latin « malus », a zo « fall », hag eus ur ger *musson*, marteze kar d'ar ger *museau*, muzell, min, amañ gant ar ster ode, evel, da skouer, en anv *Pertuis de Maumusson* ("toull an ode fall"), an tremen dañjerus etre ragenez Arvert hag Enez Oléron.

#### 
* *Maumusson*, lakaet Malvegon e brezhoneg, e Bro-Naoned.

#### 
* Maumusson, kumun gwechall, hiriv e Baliracq-Maumusson,
* Maumusson, e Tarn-et-Garonne.
Hag ivez:
* Maumusson-Laguian, e Gers,
* Baliracq-Maumusson, e Pyrénées-Atlantiques,
* Pertuis de Maumusson, strizh-mor entre Enez Oléron hag an douar-bras (gourenez Arvert).
An Tairbeart

**An Tairbeart** pe **Tairbeart na Hearadh** (gouezeleg; *Tarbert* e saozneg) eo porzh ha pennlec'h Enez Na Hearadh en Inizi Gall e Bro-Skos.

## Notennoù ha daveoù
Malherbe-sur-Ajon

**Malherbe-sur-Ajon** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Banneville-sur-Ajon ha Saint-Agnan-le-Malherbe.

## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSaintAgnanLeMalherbeEglise.jpg|Iliz Saint-Agnan-le-Malherbe.
FranceNormandieBannevilleSurAjonEgliseClocher.jpg|Iliz Banneville-sur-Ajon.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Passer zarudnyi

***Passer zarudnyi*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar Passeridae.

Anvet e voe *Passer simplex Zarudnyi* da gentañ-penn (e 1896) gant ar skiantour rusian a orin alaman Theodor Pleske (1858-1932) : dougen a ra anv an ergerzher hag evnoniour rusian Nikolai Zarudny (1859-1919).

Disheñvelet e oa bet diouzh *[[Passer simplex]]* da-heul disoc'h un nebeud labourioù. 

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e gouelec'hioù kreisteiz Azia ar C'hreiz (Ouzbekistan ha Turkmenistan).

## Liammoù diavaez
*  ''Passer zarudnyi'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Passer zarudnyi'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Frered an deskadurezh kristen

**Frered an deskadurezh kristen** a c'hall bezañ evit :
* Frered an deskadurezh kristen a Bloermael (FIC e galleg), un urzh krouet gant Jean-Marie de Lamennais
* Frered an deskadurezh kristen a Sant Gabriel, un urzh krouet gant Louis-Marie Grignion de Montfort
* Frered ar skolioù kristen (FEC e galleg), krouet gant Jean-Baptiste de La Salle
Frered an deskadurezh kristen a Bloermael

**Frered an deskadurezh kristen a Bloermael** (latin : *Institutum Fratrum instructionis christianae de Ploërmel*, e berr FICP) a zo ur genvreuriezh laik gourel hag a wir pabel, dezho ar gefridi da gelenn d'ar yaouankiz. "Frered Ploermael" pe "Frered ar skolioù kristen" a reer anezho ivez e brezhoneg.

Krouet e voe e 1819 gant an aotrou Jean-Marie de Lamennais (1780-1860) hag an aotrou Gabriel Deshayes, a oa neuze person en Alre (1767-1841). Ar c'hoant a oa ganto da sevel remziadoù mistri-skol kristen ha da zigeriñ skolioù. Ar genvreuriezh-se a zo bet savet e Ploermael, er Morbihan. Aotreet eo bet ent-ofisiel e 1822.

## Astenn
Ur miliad bennak int hiziv o verañ skolioù e pep korn eus ar bed pe dost. Padal, e Breizh, evel just e vezont kavet ar stankañ : 2 zousennad skolioù, un 30 skolaj bennak, 15 lise, en o-zouez ul lise labour-douar e pep departamant. Sellit, da skouer, ouzh Skolaj ar C'hleuz.

## Frered anavezet
* Visant Seite (1908-1993), skolaer, saver levrioù evit deskiñ ar brezhoneg, sekretour hollek ar Bleun-Brug
* Jean-Baptiste Legeay (1897-1943), eus e anv relijiel breur Clair-Marie, ganet e Banaleg-ar-Gevred (Bro-Naoned), rezistant, dibennet gant ur vouc'hal e Köln

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Alectroenas nitidissimus

***Alectroenas nitidissimus*** a oa ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

Anvet e voe *Columba nitidissima* da gentañ-penn (e 1786) gant an naturour aostrian Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Edo brosezat ar spesad e Moris.

## Liammoù diavaez
*  ''Alectroenas nitidissimus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Alectroenas nitidissimus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Ullapul

**Ullapul** (gouezeleg, distaget: ; *Ullapool* e saozneg) a zo ur gêr vihan en Uheldirioù Bro-Skos. War aod gwalarn ar vro emañ, e penn Loch Bhraoin. Ur gêr douristel eo hag aleno e loc'h listri-treizh da vont da Enez Leòdhas. 1 541 a dud a oa o chom en Ullapul hervez niveradeg 2011.

## Liammoù diavaez

## Daveoù ha notennoù
Poicephalus

***Poicephalus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855), ennañ perokeded.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Dek spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Poicephalus crassus]]*,
* *[[Poicephalus cryptoxanthus]]*
** *P. c. cryptoxanthus* ha *P. c. tanganyikae*,
* *[[Poicephalus flavifrons]]*,
* *[[Poicephalus fuscicollis]]*
** *P. f. fuscicollis* ha *P. f. suahelicus*,
* *[[Poicephalus gulielmi]]*
** *P. g. fantiensis*, *P. g. gulielmi* ha *P. g. massaicus*,
* ar peroked Meyer (*Poicephalus meyeri*)
** *P. m. damarensis*, *P. m. matschiei*, *P. m. meyeri*, *P. m. reichenowi*, *P. m. saturatus* ha *P. m. transvaalensis*,
* *[[Poicephalus robustus]]*,
* ar peroked Rüppell (*Poicephalus rueppellii*),
* ar peroked kof ruz (*Poicephalus rufiventris*)
** *P. r. pallidus* ha *P. r. rufiventris*,
* ar peroked Senegal (*Poicephalus senegalus*)
** *P. s. senegalus* ha *P. s. versteri*.

O c'havout a reer holl en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Aigasjuntas

**Aigasjuntas** (en okitaneg; *Aigues-Juntes* e galleg) a zo ur gumun eus Lengadok en Okitania, hag e departamant an Arieja er rannvro Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées.

## An anv
Talvezout a ra an anv kement ha "dourioù juntet", kember.

## Liammoù diavaez
Ayguemorte-les-Graves

**Ayguemorte-les-Graves** (hervez ar galleg), pe **Aiga Mòrta de las Gravas** (hervez an okitaneg), zo ur gumun c'hall e Gironde, war lez ar stêr Saucats.
Val-d'Arry

**Val-d'Arry**zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2016 dindan anv *Noyers-Missy*, o vodañ kumunioù Noyers-Bocage ha Missy.
Brasaet e oa bet d'ar 1 a viz Genver 2017 o vodañ kumunioù Le Locheur ha Tournay-sur-Odon. Cheñchet e vez he anv da *Val-d'Arry* d'ar mare-se.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le Locheur 02.jpg|Iliz Le Locheur.
Église Saint-Jean-Baptiste de Missy (2).JPG|Iliz Saint-Jean-Baptiste, e Missy.
Noyers-Bocage - Mairie.jpg|Ti-kêr Noyers-Bocage.
FranceNormandieTournaySurOdonRagnyManoir.jpg|Kastell Ragny e Tournay-sur-Odon.

## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Entraigues

**Entraigues** zo un anv-lec'h gallek, ha ne gaver nemet e Bro-C'hall, hag a dalv kement hag *etre an dourioù*.

## Kumunioù gall
* Entraigues, en Isère
* Entraigues, en Puy-de-Dôme

## Kumunioù all
* Antraigues-sur-Volane, en Ardèche , hiriv e Vallées-d'Antraigues-Asperjoc ;

* Entraigues-sur-la-Sorgue, en Vaucluse

Hag ivez : 
* Egliseneuve-d'Entraigues, en Puy-de-Dôme
* Fontenille-Saint-Martin-d'Entraigues
* *Entraigues*, e kumun  Langé,  en Indre.

## Tud

* Maria Entraigues-Abramson, kanerez arc'hantinat

## Pennadoù kar
* Aigues
* Entracque
* Entraygues
Phyllopteryx taeniolatus

***Phyllopteryx taeniolatus*** a zo ur spesad pesked-mor, kar d'ar c'hezeg-mor. 

## Annez

Kavet e vez en doureier er-maez da aodoù kreisteiz Aostralia.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Phoenicurus

***Phoenicurus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1817 gant an naturour saoz Thomas Ignatius Maria Forster (1789-1860).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevarzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Phoenicurus alaschanicus]]*,
* *[[Phoenicurus auroreus]]*
** *P. a. *'auroreus*** ha ''leucopterus'',
* ''[[Phoenicurus bicolor]]'',
* ''[[Phoenicurus coeruleocephala]]'',
* ''Phoenicurus erythrogastrus'' ([[rulosteg-Güldenstädt]])
** ''P. e. '''erythrogastrus*** ha *grandis*,
* *[[Phoenicurus erythronotus]]*,
* *[[Phoenicurus frontalis]]*,
* *[[Phoenicurus fuliginosus]]*
** *P. f. affinis* ha ***fuliginosus***,
* *[[Phoenicurus hodgsoni]]*,
* *[[Phoenicurus leucocephalus]]*,
* *Phoenicurus moussieri* (rulosteg-Moussier),
* *Phoenicurus ochruros* (rulosteg du)
** *P. o. gibraltariensis*, ***ochruros***, *phoenicuroides*, *rufiventris* ha *semirufus*,
* *Phoenicurus phoenicurus* (rulosteg bailh)
** *P. p. *'phoenicurus**' ha *samamisicus*,
* *[[Phoenicurus schisticeps]]*.

Trizek (13) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Bagadoù Stourm

Ar **Bagadoù Stourm** e oa strollad emzifenn Strollad Broadel Breizh, Yann Goulet er penn anezhañ. 

## Istor
### Eil Brezel-bed
Hervez Ronan Caouissin, ar Bagadou stourm a oa bet adanvet e-pad ur pennadig *Strolladoù Stourm* e 1941 evit ma vefe adkavet an tallizherennoù SS, evit ma plijfe da Célestin Lainé
### Evit Europa nevez
Lod anezho evel Ange Péresse a guitaas anezhañ da heuliañ Célestin Lainé ha Marsel Guieysse war-du ar strollad stourm Bezen Perrot, ur strollad tud armet hag emezelet e servij an Trede Reich.

### Evit ar Rezistañs
Lod all avat a yeas war-du ar Rezistañs C'hall (strollad Liberté eus Sant-Nazer).

## Izili brudet
* Denise Guieysse
## Notennoù
Ocyphaps lophotes

***Ocyphaps lophotes*** a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.

Anvet e voe *Columba lophotes* da gentañ-penn (e 1822) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : ar spesad nemetañ er genad *Ocyphaps* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Ocyphaps lophotes lophotes*, e kreiz ha reter Aostralia,
* *Ocyphaps lophotes whitlocki*, e koadegi ha kompezennoù krin kornôg Aostralia.

## Liammoù diavaez
*  ''Ocyphaps lophotes'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Ocyphaps lophotes'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Mary Wollstonecraft

**Mary Wollstonecraft** ( ; Londrez, 27 a viz Ebrel 1759 – *idem*, 10 a viz Gwengolo 1797) a oa ur skrivagnerez saoz, ur brederourez hag ur stourmerez evit gwirioù ar merc'hed.

E-pad he buhez verr e skrivas romantoù, eñvorennoù beajoù, istor an Dispac'h Gall, istorioù evit ar vugale. Anavezet eo dreist-holl abalamour m’he deus skrivet *A Vindication of the Rights of Woman* e 1792, ul levr ma tispleg n’eo ket izeloc’h ar merc’hed eget ar baotred ha mard en em ziskouezont evel-se ez eo abalamour ma n’o deus ket deskadurezh a-walc’h. Displegañ a ra ivez e ranker ober ouzh ar baotred hag ar merc’hed evel ouzh tud a skiant ha sevel ur gevredigezh diazezet war ar poell.

Brudet eo Mary Wollstonecraft gant he buhez diroll a-walc'h, muioc'hik eget gant he skridoù. Bevañ a reas gant al livour suis Henry Fuseli (1741-1825) ha gant ar skrivagner stadunanat Gilbert Imlay (1754-1828) a-raok dimeziñ d’ar prederour saoz William Godwin (1756-1836), un den dizoue hag anarkour. Ur verc'h o devoe, Mary Shelley (1797-1851) hag a voe brudet diwezhatoc'h gant he romant *Frankenstein; or, The Modern Prometheus* (1818).

Mervel a reas Mary Wollstonecraft da 38 vloaz, diwar wilioud, ha meur a zornskrid diembann a chomas war he lerc'h.

Hiziv e seller outi evel unan eus diazezourezed ar stourmoù evit gwirioù ar merc'hed hag ar wregelouriezh.
Chastèlnòu de Randon

**Chastèlnòu de Randon** (okitaneg; *Châteauneuf-de-Randon* e galleg) a zo ur gumun eus Lengadok en Okitania, hag e departamant al Lozera, e rannvro Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées.

## Tud
### Tud marvet eno
*1380 : Beltram Gwesklin

## Liammoù diavaez
Xolmis velatus

***Xolmis velatus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *M*[uscicapa]. *velata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued
N'ouzer ket kalz tra nemet e kemer amprevaned.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus kreiz Brazil da vBolivia ha hanternoz Paraguay.

## Liammoù diavaez
*  ''Xolmis velatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Xolmis velatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Heteroxolmis dominicana

***Heteroxolmis dominicana*** (pe *Xolmis dominicanus*) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *T*[yrannus]. *dominicanus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).Ar spesad nemetañ er genad *Heteroxolmis* an hini eo.

Dont a ra e anv eus hini an dominikaned dre m'eo gwenn ha du pluñv laboused ar spesad evel hini leaned Urzh ar vreudeur prezegerien gwechoù 'zo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e kreisteiz Brazil, biz Arc'hantina hag Uruguay.

## Liammoù diavaez
*  ''Xolmis dominicanus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Xolmis dominicanus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Xolmis

***Xolmis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Xolmis cinereus]]*
** *X. c. *'cinereus*** ha ''pepoaza'',
* ''[[Xolmis coronatus]]'',
* ''[[Xolmis irupero]]''
** ''X. i. '''irupero*** ha *niveus*,
* *[[Xolmis pyrope]]*
** *X. p. fortis* ha ***pyrope***,
* *[[Xolmis rubetra]]*,
* *[[Xolmis salinarum]]*,
* *[[Xolmis velatus]]*.

O c'havout a reer e Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Blockula

**Blockula**, pe **Blåkulla** e svedeg a-vremañ, zo ur prad mojennel ma talc'he an Diaoul e lez e-kerzh ar Sabad. N'halled monet di nemet war-nij.

## Pennadoù kar
* Walpurgisnacht

## Levrlennadur
* Eduard Jacobs : *Der Brocken in Geschichte und Sage* (= *Historische Kommission der Provinz Sachsen. Neujahrsblätter.* Bd. 3, ). Pfeffer, Halle 1879.
* Thomas P. Becker: "Mythos Walpurgisnacht, Anmerkungen aus historischer Sicht." In: ezw-materialdienst 4/07.
Tony Miles

**Anthony John Miles** (23 a viz Ebrel 1955, Birmingham, Bro-Saoz) – 12 a viz Du 2001, Harborne, Birmingham) a oa ur mestrc'hoarier echedoù saoz.
La Vespière-Friardel

**La Vespière-Friardel** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù La Vespière ha Friardel.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieFriardelEglise.jpg|Iliz Sant-Varzhin, e Friardel.
FranceNormandieLaVespiereEglise.jpg|Iliz Sant-Owen, e La Vespière.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Souleuvre-en-Bocage

**Souleuvre-en-Bocage** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2016 gant un anv nevez-flamm. Dont a ra hec'h anv eus ar stêr Souleuvre a dreuz ar gumun.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, dre strollañ kumunioù Beaulieu, Le Bény-Bocage, Bures-les-Monts, Campeaux, Carville, Étouvy, La Ferrière-Harang, La Graverie, Malloué, Montamy, Mont-Bertrand, Montchauvet, Le Reculey, Saint-Denis-Maisoncelles, Sainte-Marie-Laumont, Saint-Martin-des-Besaces, Saint-Martin-Don, Saint-Ouen-des-Besaces, Saint-Pierre-Tarentaine ha Le Tourneur.
## Monumantoù ha traoù heverk

Beaulieu - Eglise Notre-Dame (2).JPG|Iliz Itron-Varia, e Beaulieu.
FranceNormandieLeBenyBocageEglise.jpg|Iliz Le Bény-Bocage.
Château médiéval Bures-les-Monts.JPG|Kastell Bures-les-Monts.
Campeaux 14 - Église Saint-Martin 01.JPG|Iliz Sant-Varzhin, e Campeaux.
FranceNormandieCarvilleEglise.jpg|Iliz Carville.
FranceNormandieEtouvyEglise.jpg|Iliz Étouvy.
Eglise Saint-Pierre Ferrière-Harang.JPG|Iliz Sant-Pêr, e La Ferrière-Harang.
FranceNormandieLaGraverieEglise.jpg|Iliz Itron-Varia, e La Graverie.
Malloué - Eglise Notre-Dame (1).JPG|Iliz Itron-Varia, e Malloué.
Eglise Saint-Martin Mont-Bertrand.JPG|Iliz Sant-Varzhin, e Mont-Bertrand.
FranceNormandieMontamyEglise.jpg|Iliz Montamy.
Plumaudière.JPG|Peulvanoù Plumaudière, e Montchauvet.
FranceNormandieLeReculeyChapNDDuBocage.jpg|Chapel Itron-Varia, e Le Reculey.
Eglise Saint-Denis-Maisoncelles (3).JPG|Iliz Saint-Denis-Maisoncelles.
FranceNormandieStMartinDesBesacesHalle.jpg|Koc'hu Saint-Martin-des-Besaces.
EgliseSaintMartinDonNormandieFrance.JPG|Iliz Saint-Martin-Don.
Saint-Ouen-des-Besaces - Eglise Saint-Ouen (1).JPG|Iliz Saint-Ouen-des-Besaces.
FranceNormandieSaintPierreTarentaineManoirCrennes.jpg|Maner Crennes, e Saint-Pierre-Tarentaine.
FranceNormandieSteMarieLaumontEglise.jpg|Iliz Sainte-Marie-Laumont.
FranceNormandieLeTourneurSouleuvre.jpg|Stêr Souleuvre e Le Tourneur.

## Emdroadur ar boblañs 2014-2021

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Alan Rickman

**Alan Sidney Patrick Rickman** pe **Alan Rickman**, bet ganet d'an 21 a viz C'hwevrer 1946 en Acton, Londrez hag aet d'an Anaon d'ar 14 a viz Genver 2016 e Londrez, a oa un aktour ha sevener Breizhveuriat a orin iwerzhonat ha kembreat.

## Un nebeud filmoù

## Liammoù diavaez
* AlanRickman.com
* Alan Rickman war Facebook.com
* Alan Rickman war IMDb
Afrotis afraoides

***Afrotis afraoides*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Otididae.

Anvet e voe *Otis Afraoïdes* (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar blant ha loened a bep seurt (merien-gwenn dreist-holl).

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika ar Su :
* *Afrotis afraoides afraoides*, eus gevred Botswana da viz Suafrika ha Lesotho,
* *A. a. damarensis*, e Namibia ha kreiz Botswana,
* *A. a. etoschae*, e gwalarn Namibia ha hanternoz Botswana.

## Liammoù diavaez
*  ''Afrotis afraoides'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Afrotis afraoides'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Grigoriy Raspoutin

**Grigoriy Efimovitch Raspoutin**, ha diwezhatoc'h **Raspoutin-Novyiy** (rusianeg: Григорий Ефимович Распутин-Новый), ganet moarvat d'an 21 a viz Genver 1869 e Pokrovskoye (Oblast Tyoumen), ha marvet drouklazhet d'an 30 a viz Kerzu 1916 e Petrograd, a oa ur peizant eus Rusia, pirc'hirin ha pareour mistik. Tost-kenañ e oa ouzh tiegezh ar tsar Nikolaz II, ha levezon vras en doe warnañ koulz ha war e bried Aleksandra Fyodorovna.

## Tabutoù
Ur wech tizhet gant Raspoutin ar familh impalaeriel rusian e oa deuet da vezañ ur den a tabut. E-kreizh ar c'hoari politikel en em gavas etre ar re a-du gant an impalaeriezh, ar re a-enep, ar reveulzierien kement a nerzhioù an arc'hant ha luskoù emgar. Buan a-walc'h e voe rebechet dezhañ gant tud uhel bezañ un torfedour lies o kaout ur vuhez reizhel sot (betek bezañ rebechet dezhañ bezañ palforzhet ul leanez) ha klask bezañ e-penn ar galloud e Rusia. 
## Liammoù diavaez
Alethe

***Alethe*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1859 gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Alethe castanea]]*
** *A. c. *'castanea**' ha *woosnami*,
* *[[Alethe diademata]]*.

O c'havout a reer en Afrika, daou (2) isspesad dezhe en holl. 

## Notennoù ha daveennoù
Anthipes

***Anthipes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Anthipes monileger]]*
** *A. m. gularis*, *leucops* ha *monileger*,
* *[[Anthipes solitaris]]*
** *A. s. malayana*, *solitaris* ha *submoniliger*.

C'hwec'h (6) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Azia.

## Notennoù ha daveennoù
Brachypteryx

***Brachypteryx*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Brachypteryx hyperythra]]*,
* *[[Brachypteryx leucophris]]*
** *B. l. carolinae*, *B. l. langbianensis*, *B. l. leucophris*, *B. l. nipalensis* ha *B. l. wrayi*,
* *[[Brachypteryx montana]]*
** *B. m. andersoni*, *B. m. brunneiceps*, *B. m. cruralis*, *B. m. erythrogyna*, *B. m. floris*, *B. m. goodfellowi*, *B. m. malindangensis*, *B. m. mindanensis*, *B. m. mindorensis*, *B. m. montana*, *B. m. poliogyna*, *B. m. saturata*, *B. m. sillimani* ha *B. m. sinensis*.

O c'havout a reer holl en Azia ar gevred.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Désert

**Désert** (*[[dezerzh]]* e brezhoneg) zo un anv-lec'h gallek.

#### 
**La Bazouge-du-Désert*, a zo Bazeleg-an-Dezerzh e brezhoneg
**Louvigné-du-Désert*, a zo Louvigneg-an-Dezerzh e brezhoneg

###### 
;E Normandi: 
* **[[Le Désert]]**, e Calvados.
* **[[Le Dézert]]**, e Manche

E lec'h all:
* **[[Saint-Désert]]**, e Saône-et-Loire.
* **[[Les Déserts]]**, e Savoie.
* **[[Le Désert et le Granier|Le Désert d'Entremont]]**, kêriadenn Savoie.

## Lennegezh c'hallek
**Désert*, romant gallek e 1980 gant J. M. G. Le Clézio
Louvigny

**Louvigny** zo un anv-lec'h gallek.

* Louvigny (Calvados)
* Louvigny (Moselle)
* Louvigny (Pyrénées-Atlantiques)
* Louvigny (Sarthe)

Hag ivez:
*Louvignies-Quesnoy

## Pennad kar
* Louvigné
Louvigneg

**Louvigneg** zo un anv-lec'h brezhonek, diwar an anv gallek Louvigné.

## Kumunioù
Div gumun zo e Bro-Roazhon: 
*Louvigneg-Baez
*Louvigneg-an-Dezerzh

## Kanton
*Kanton Louvigneg-an-Dezerzh
Louvigné

**Louvigné** (Louvigneg e brezhoneg) zo un anv-lec'h gallek.

#### 
E Bro-Roazhon: 
* *Louvigné-de-Bais*, anv gallek Louvigneg-Baez
* *Louvigné-du-Désert*, anv gallek Louvigneg-an-Dezerzh

#### 
* Louvigné, e Mezven

## Lennegezh c'hallek
* *Louvigné du Dézert*, ur barzh ijinet gant Fernand Fleuret.

## Pennadoù kar
*Louvigneg
*Louvignies
*Louvigny
Cercotrichas

***Cercotrichas*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cercotrichas barbata]]*,
* *[[Cercotrichas coryphoeus]]*
** *C. c. abbotti*, *C. c. cinerea* ha *C. c. coryphoeus*,
* an takeostig rous (*Cercotrichas galactotes*)
** *C. g. familiaris*, *C. g. galactotes*, *C. g. hamertoni*, *C. g. minor* ha *C. g. syriaca*,
* *[[Cercotrichas hartlaubi]]*,
* *[[Cercotrichas leucophrys]]*
** *C. l. brunneiceps*, *C. l. eluta*, *C. l. leucophrys*, *C. l. leucoptera*, *C. l. munda*, *C. l. ovamboensis*, *C. l. sclateri*, *C. l. vulpina* ha *C. l. zambesiana*,
* *[[Cercotrichas leucosticta]]*
** *C. l. collsi*, *C. l. colstoni*, *C. l. leucosticta* ha *C. l. reichenowi*,
* *[[Cercotrichas paena]]*
** *C. p. benguellensis*, *C. p. oriens* ha *C. p. paena*,
* an takeostig podobe (*Cercotrichas podobe*)
** *C. p. melanoptera* ha *C. p. podobe*,
* *[[Cercotrichas quadrivirgata]]*
** *C. q. greenwayi* ha *C. q. quadrivirgata*,
* *[[Cercotrichas signata]]*
** *C. s. signata* ha *C. s. tongensis*.

Tregont (30) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Sarkidiornis melanotos

***Sarkidiornis melanotos*** a zo ur spesad houidi eus kerentiad an Anatidae.

Anvet e voe *Anser melanotos* da gentañ-penn (e 1769) gant an naturour breizhveuriat Thomas Pennant (1726-1798).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad en Afrika drovanel ha Madagaskar ha goañviñ en un takad hag a ya eus India da greisteiz Sina.

## Liammoù diavaez
* ''Sarkidiornis melanotos'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Sarkidiornis melanotos'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Mynydd Llandygái

**Mynydd Llandygái** (skrivet ivez "Mynydd Llandegai") zo ur gêriadenn eus Kembre e kontelezh Gwynedd. Emañ war harzoù Park Broadel Eryri, etre Moelyci hag ar Glyderau.

Savet e voe ar gêriadenn a-hed daou hent kenstur, Tan y Bwlch ha Llwybr Main. Gwelet a reer a-hed pep hent heuliadoù tiez, bet savet evit mengleuzierien mein-glas en .

En-dro da v-Mynydd Llandygái emañ kêriadennoù Tregarth (er biz) ha Dinorwig (er c'hornôg). Ur skol kentañ derez, *Ysgol Bodfeurig*, zo etre Mynydd Llandygái ha Tregarth.
Phoenicurus hodgsoni

***Phoenicurus hodgsoni*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.

Anvet e voe *Ruticilla Hodgsoni* da gentañ-penn (e 1854) gant an amprevanoniour saoz Frederic Moore (1830-1907) : dougen a ra anv an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad e menezioù Himalaya kornôg-kreiz Sina ha nijal kuit da India ha Myanmar da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez
*  ''Phoenicurus hodgsoni'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Phoenicurus hodgsoni'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Chastel Guion

**Chastel Guion** pe **Chastel Gulhon** (en okitaneg), pe **Châtel-Guyon** (e galleg)), zo ur gumun eus Bro-Arvern en Okitania, e departamant ar Puèi de Domat, er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes. Ur gêr-zour eo.

## An anv
E latin: *Castrum Guidonis* ha *Castel Guidonis*. Savet gant ar ger *Chastel* (kastell) hag an anv-den "Guion" (Gwion), a oa Guion II, kont Arvern (1194-1222) a savas ur c'hastell eno e 1185.

## Kêriadennoù
Kêriadennoù Chastel Guion, Lo Bornet, Sant Ipolit, Ròchapradièra ha Los Groslièrs a ya d'ober ar gumun.

## Kêr gevellet
* 

## Sportoù
*Football club Châtel-Guyon.

## Lennegezh
Meneget eo an anv « Châtel-Guyon » e meur a zanevell c'hallek gant ar skrivagner Guy de Maupassant, goude e chomadenn eno e 1885. Ganti e voe awenet da sevel e romant *[[Mont-Oriol]]* e 1886.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel kêr

## Notennoù ha daveoù
Copsychus

***Copsychus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Copsychus albiventris]]*,
* *[[Copsychus albospecularis]]*
** *C. a. albospecularis*, *C. a. inexspectatus* ha *C. a. pica*,
* *[[Copsychus cebuensis]]*,
* *[[Copsychus fulicatus]]*
** *C. f. cambaiensis*, *C. f. erythrurus*, *C. f. fulicatus*, *C. f. intermedius* ha *C. f. leucopterus*,
* *[[Copsychus luzoniensis]]*
** *C. l. luzoniensis*, *C. l. parvimaculatus*, *C. l. shemleyi* ha *C. l. superciliaris*,
* *[[Copsychus malabaricus]]*
** *C. m. leggei*, *C. m. macrourus*, *C. m. malabaricus*, *C. m. melanurus*, *C. m. mirabilis*, *C. m. nigricauda*, *C. m. suavis* ha *C. m. tricolor*,
* *[[Copsychus mindanensis]]*,
* *[[Copsychus niger]]*,
* *[[Copsychus pyrropygus]]*,
* *[[Copsychus saularis]]*
** *C. s. adamsi*, *C. s. amoenus*, *C. s. andamanensis*, *C. s. ceylonensis*, *C. s. musicus*, *C. s. pluto* ha *C. s. saularis*,
* *[[Copsychus sechellarum]]*,
* *[[Copsychus stricklandii]]*
** *C. s. barbouri* ha *C. s. stricklandii*.

Nav isspesad warn-ugent (29) en holl ; o c'havout a reer en Afrika hag Azia.

## Notennoù ha daveennoù
Cournon

**Cournon** zo un anv-lec'h gallek.

* Cournon e Breizh, Kornon e brezhoneg
* Cournon-d'Auvergne e Bro-C'hall
Thomas Pennant

**Thomas Pennant**, bet ganet d'ar 14 a viz Mezheven 1726 e Chwitffordd (Sir y Fflint, Kembre) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Kerzu 1798, a oa un naturour hag ur skrivagner kembreat hag a blije dezhañ beajiñ ha studiañ an Henamzer.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **O** : *[[Otus]]*.
### [[Spesad]]où
* **C** : *[[Chrysophlegma miniaceum]]*,
* **H** : *Harpactes fasciatus* (trogon Malaba),
* **M** : *Mycteria leucocephala* (tantal Indez),
* **R**
: *[[Rhinoplax vigil]]*, *[[Rhyticeros plicatus]]*,
* **S** : *[[Sarkidiornis melanotos]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Fraseria

***Fraseria*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1854 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Fraseria cinerascens]]*
** *F. c. cinerascens* ha *F. c. ruthae*,
* *[[Fraseria ocreata]]*
** *F. o. kelsalli*, *F. o. ocreata* ha *F. o. prosphora*.

Pemp (5) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Chatel

**Chatel**, pe **Châtel**, pe **Chastel**, zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh ivez.

## Lec'hioù

### 
* Châtel (Ain), e kumun Culoz en Ain
* Châtel, e Haute-Savoie
* Châtel-Censoir, en Yonne
* Chatel-Chéhéry, en Ardennes
* Châtel-de-Joux, en Jura
* Châtel-de-Neuvre, en Allier
* Châtel-Gérard, en Yonne
* Châtel-Guyon, en Puy-de-Dôme
* Châtel-Montagne, en Allier
* Châtel-Moron, en Saône-et-Loire
* Châtel-Saint-Germain, en Moselle
* Châtel-sur-Moselle, en Vosges
* Le Châtel, en Savoie

;hag ivez
* Autry-le-Châtel, en Loiret
* Bâgé-le-Châtel, en Ain
* Beire-le-Châtel, en Côte-d'Or
* Berzé-le-Châtel, en Saône-et-Loire
* Boissey-le-Châtel, en Eure
* Boissy-le-Châtel, en Seine-et-Marne
* Braux-le-Châtel, en Haute-Marne
* Bruyères-le-Châtel, en Essonne
* Chauvirey-le-Châtel, en Haute-Saône
* Chauvirey-le-Châtel-et-Chauvirey-le-Vieil, kumun gwechall en Haute-Saône
* Chenay-le-Châtel, en Saône-et-Loire
* Cruzy-le-Châtel, en Yonne
* Cussy-le-Châtel, en Côte-d'Or 
* Ervy-le-Châtel, en Aube
* Fesches-le-Châtel, en Doubs
* Gometz-le-Châtel, en Essonne
* Gurcy-le-Châtel, en Seine-et-Marne
* Jouy-le-Châtel, en Seine-et-Marne
* Ligny-le-Châtel, en Yonne
* Marcilly-le-Châtel, en Loire
* Marigny-le-Châtel, en Aube
* Mouchy-le-Châtel, en Oise
* Pierre-Châtel, en Isère
* Saint-Haon-le-Châtel, en Loire 
* Saint-Hilaire-le-Châtel, en Orne
* Saint-Julien-le-Châtel, en Creuse
* Saint-Martin-le-Châtel, en Ain 
* Saint-Parize-le-Châtel, en Nièvre 
* Sigy-le-Châtel, en Saône-et-Loire
* Til-Châtel, en Côte-d'Or
* Vanault-le-Châtel, en Marne
* Vannes-le-Châtel, en Meurthe-et-Moselle
* Velle-le-Châtel, en Haute-Saône
* Yèvre-le-Châtel, kumun gwechall en Loiret
* Pointe du Châtel, menez 2202 m, er massif des Arves

###### 
* Châtel-Saint-Denis, e kanton Fribourg
* Châtel-sur-Montsalvens, e kanton Fribourg

;hag ivez
* Oron-le-Châtel, e kanton kanton Vaud

## Tud
* Philippe Chatel (né en 1948), kaner gall

## Pennadoù kar
* Chastel
Guyon

**Guyon** zo un anv-den gallek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Tud

## Lec'hioù
* Châtel-Guyon, en Puy-de-Dôme
* Fontaine-la-Guyon, en Eure-et-Loir 
* La Roche-Guyon en Val-d'Oise
* Le Ménil-Guyon
* Mareil-le-Guyon
Y Fron

:
**Y Fron** (anvet a-wechoù **Llandwrog Uchaf** pe **Cesarea**, diwar anv ur chapel) zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ e-kichen kêriadennoù Rhosgadfan ha Carmel, ouzh tor Moel Tryfan, e lodenn uhelañ Dyffryn Nantlle. 

Kresket kalz e oa ar gêriadenn e-kreiz an , gant obererezh ar mengleuzioù mein-glas e Chwarel Pen yr Orsedd ha Chwarel y Fron. 

Dont a ra forzhik kerzherien d'ar gêriadenn, tud hag a loc'h alese da bignat betek krec'h Mynydd Mawr ha menezioù all Eryri.
 
## Liamm diavaez
*Y Fron, e lec'hienn Dyffryn Nantlle
Sarkidiornis

***Sarkidiornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1838 gant an naturour saoz Thomas Campbell Eyton (1809-1880).

## Spesadoù
Daou spesad houidi a ya d'ober ar genad :
* *[[Sarkidiornis melanotos]]*,
* *[[Sarkidiornis sylvicola]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Cyanoptila

***Cyanoptila*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cyanoptila cumatilis]]*,
* *[[Cyanoptila cyanomelana]]*
** *C. c. cyanomelana* hag *intermedia*.

Daou (2) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Golan (Gwynedd)

**Golan** zo ur gêriadenn vihan e Kembre, e kontelezh Gwynedd. Emañ e-kichen Dolbenmaen, war an hent da vont da Llanfihangel-y-pennant, er biz da Borthmadog. 

Dont a ra anv ar gêriadenn eus hini ur chapel, anvet diwar kêr Golan, meneget en Testamant Kozh.
Niver an dud marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ hervez monumantoù ar re varv e Liger-Atlantel

__NOTOC__
Setu amañ un daolenn hag a ziskouez **niver an dud marvet abalamour d'ar [[Brezel-bed kentañ]] hervez [[monumant ar re varv|monumantoù ar re varv]] e [[Liger-Atlantel]]** (Breizh).

* Sifroù 1911 eo re ar poblañsoù hag an dregantadoù.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## R

## S

## T

## Y

## Mammenn
*  Les soldats de Loire Inférieure.

## Notennoù ha daveennoù
Calliope (genad)

***Calliope*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
* eostig an taiga (*Calliope calliope*)
** *C. c. beicki*, *C. c. calliope* ha *C. c. camtschatkensis*,
* an eostig jave du (*Calliope obscura*),
* an eostig David (*Calliope pectardens*),
* an eostig lost gwenn (*Calliope pectoralis*)
** *C. p. ballioni*, *C. p. confusa*, *C. p. pectoralis* ha *C. p. tschebaiewi*.

Seizh (7) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Azia.

## Rummatadur
Renket e vezent er genad *[[Luscinia]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
En mer (Maupassant)

***En mer*** zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1883.

## Istor
*En mer* a oa bet embannet e *[[Gil Blas]]* an 12 a viz C'hwevrer 1883, ha sinet Maufrigneuse. 
Goude-se e voe adembannet er memes bloaz en dastumad *[[Contes de la bécasse]]*, ha lakaet da zekvet, war-lerc'h an danevell *[[La Rempailleuse]]*.

## An danevell
Ur vag-pesketa zo aet da goll gant he martoloded.

## Liamm diavaez
*An danevell e Wikisource
Cichladusa

***Cichladusa*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1863 gant an ergerzhour hag evnoniour alaman Wilhelm Peters (1815-1883).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Cichladusa arquata]]*,
* *[[Cichladusa guttata]]*
** *C. g. guttata*, *C. g. intercalans* ha *C. g. rufipennis*,
* *[[Cichladusa ruficauda]]*.

O c'havout a reer en Afrika drovanel.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Myioparus

***Myioparus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1922 gant an evnoniour suafrikan Austin Roberts (1883-1948).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myioparus griseigularis]]*
** *M. g. griseigularis* ha *M. g. parelii*,
* *[[Myioparus plumbeus]]*
** *M. p. catoleucus*, *M. p. orientalis* ha *M. p. plumbeus*.

Pemp (5) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Amazona arausiaca

***Amazona arausiaca*** a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae.

Anvet e voe *Psittacus arausiacus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Emañ brosezat ar spesad e koadegi menezioù Dominika.

## Liammoù diavaez
*  ''Amazona arausiaca'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Amazona arausiaca'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Melaenornis

***Melaenornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Melaenornis ardesiacus]]*,
* *[[Melaenornis annamarulae]]*,
* *[[Melaenornis brunneus]]*
** *M. b. bailunduensis* ha *M. b. brunneus*,
* *[[Melaenornis chocolatinus]]*
** *M. c. chocolatinus* ha *M. c. reichenowi*,
* *[[Melaenornis edolioides]]*
** *M. e. edolioides*, *M. e. lugubris* ha *M. e. schistaceus*,
* *[[Melaenornis fischeri]]*
** *M. f. fischeri*, *M. f. nyikensis*, *M. f. semicinctus* ha *M. f. toruensis*,
* *[[Melaenornis infuscatus]]*
** *M. i. benguellensis*, *M. i. infuscatus*, *M. i. namaquensis*, *M. i. placidus* ha *M. i. seimundi*,
* *[[Melaenornis mariquensis]]*
** *M. m. acaciae*, *M. m. mariquensis* ha *M. m. territinctus*,
* *[[Melaenornis microrhynchus]]*
** *M. m. burae*, *M. m. microrhynchus*, *M. m. neumanni*, *M. m. pumilus* ha *M. m. taruensis*,
* *[[Melaenornis pallidus]]*
** *M. p. bafirawari*, *M. p. bowdleri*, *M. p. divisus*, *M. p. duyerali*, *M. p. erlangeri*, *M. p. griseus*, *M. p. modestus*, *M. p. murinus*, *M. p. pallidus*, *M. p. parvus*, *M. p. sibilans* ha *M. p. subalaris*,
* *[[Melaenornis pammelaina]]*
** *M. p. diabolicus* ha *M. p. pammelaina*,
* *[[Melaenornis silens]]*
** *M. s. lawsoni* ha *M. s. silens*.

Daou-ugent (40) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Thamnolaea

***Thamnolaea*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Thamnolaea cinnamomeiventris]]*
** *T. c. albiscapulata*, *autochthones*, ***cinnamomeiventris***, *kordofanensis*, *odica* ha *subrufipennis*,
* *[[Thamnolaea coronata]]*
** *T. c. bambarae*, *cavernicola* ha ***coronata***.

O c'havout a reer en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù
Mélusine (breserezh)

**Mélusine** a zo ur vreserezh bier kaoud abaoe 2000 e Chambretaud (Vande).

## Bieroù
* *Barbe bleue*, 7°, bier brun, graet diwar malt du, aniz-dous ha troad-leon-voulouz ;
* *Blanche Écume*, 4.2°, bier gwenn, graet gant koriandrez hag orañjez c'hwerv ;
* *Cervoise*, 6.5°, bier rous, graet gant meurta ha mel ar garzhaoueg Vande ;
* *Déchênée*, 8.5°, bier melen, kozhet e fustoù derv ;
* *Mandragore*, 4.8°, bière melen, houpezet gant talbod ;
* *Mélusine*, 6.5°, bier melen, graet gant mel ha talbod ;
* *Puy d’Enfer*, 8.5°, bier melen, tripl, houpezet gant talbod.

### Bieroù biologel
* *À l’Aven*, 5°, bier diwar ganab ;
* *Bière de Noël*, 5.6°, frondet gant brug, houpezet, gant diuz maltoù dibar ;
* *Dame blanche*, 4°, bier gwenn ;
* *Félibrée*, 5°, bier melen ;
* *C'horlène*, 5.6°, bier goularz ;
* *Love & Flowers*, 4.2°, bier gwenn, frondet gant petalennoù ;
* *Nonnette*, 5.6°, bier du gant maltoù heiz ha yell, malzennoù ed-du.

## Liammoù diavaez
* Al lec'hienn ofisiel
Chicago (strollad)

**Chicago** a zo ur strollad sonerien stadunanat, krouet e 1967 e Chicago (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika) gant
ar gitarour Terry Kath (1946-1978),
ar c'haner Robert Lamm (1944-),
an trompilher Lee Loughnane (1946-),
an tromboner James Pankow (1947-),
ar saksofoner Walter Parazaider (1945-)
hag an tabouliner Danny Seraphine (1948-).

Embannet e voe e albom kentañ — *[[Chicago Transit Authority (albom)|Chicago Transit Authority]]* an titl anezhañ — e miz Ebrel 1969, ennañ kanaouennoù hag a reas berzh bras, *[[Questions 67 and 68]]* hag *[[I'm a Man]]* en o zouez. 

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel '''Chicago'''.
*  Listenn pladennoù '''Chicago''' war al lec'hienn Discogs. 

## Notennoù ha daveennoù