open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blaricum

**Blaricum** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/385_Blaricum.ogg)a zo ur gumun hag ur gêriadenn e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 15,58 km² eo gorread Blaricum (douar : 11,13 km² , dour : 4,45 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 8 998 annezad enni. Daou distrig a ya d'ober ar gumun : Dorp ha Bijvanck.
Enni e kaver kalz tiez-feurm bras-tre ha karterioù annez cheuc'h. Meur a zarvoud a vez aozet e-pad ar bloaz. Kalz Izelvroiz vrudet a zo o chom enni evel Marco Borsato, Anita Meijer, Paul de Leeuw, Gordon, Jerney Kaagman, John de Mol, Anita Witzier, Nick van Heesewijk ha Rene Froger.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Blaricum ez eus 13 dileuriad :
*Hart voor Blaricum 4 dileuriad
*VVD 3 dileuriad
*PvdA 2 zileuriad
*CDA 2 zileuriad
*Nieuwe Blaricumse Partij 1 dileuriad
*Blaricums Belang 1 dileuriad

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Blaricum
Beverwijk

**Beverwijk** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/30/384_Beverwijk.ogg)a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Er Randstad emañ, tost ouzh Mor an Hanternoz. 20,38 km² eo gorread Beverwijk (douar : 18,58 km², dour : 1,8 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 38 421 annezad enni. Beverwijk ha Wijk aan Zee a ya d'ober ar gumun.
E-tro 1640 e voe krouet ur gêr anvet Beverwyck en Izelvroioù Nevez. Hiziv an deiz eo deuet da vezañ Albany e New York.

## Istor
Dont a ra an anv Beverwijk eus *Bedevaartswijk*, a dalvez "trowardroioù ar birc'hirinded". Savet e voe ar gêr el lec'h ma oa iliz Santez Agata er Grennamzer. Gwelet e vije bet Santez Agata eno en  kantved gant ur werc'hez eus Velsen, hag a oa o tec'hout rak kont Kennemerland.

E 1276 e voe roet gwirioù-marc'had da vBeverwijk gant ar c'hont Floris V, ha gwirioù-kêr e 1298 gant Jan I. 
Marc'hadourien binvidik eus Amsterdam a savas o domani eno er  kantved e
*Huize Akerendam, Huize Westerhout* hag e *Huize Scheijbeeck*.
Goude Emgann Castricum (1799) e voe savet ul linenn-difenn e 1800.
E 1944, e-pad an Eil Brezel-Bed, e voe paket 500 den e Beverwijk hag e Velsen-Noord gant soudarded an arme nazi, peogwir e oa bet lazhet tri den a genlaboure gant an nazied. Diwar ar 500 den e voe lazhet 63 anezho.

E-tro 1977 e voe savet ar stalioù-arrebeuri kentañ en ur straed e Beverwijk. Tamm-ha-tamm e teuas da vezañ *bali arrebeuri* kentañ an Izelvroioù hag e 1981 e oa dek stal evel-se.

D'an 23 a viz Meurzh 1997 e voe un emgann e Beverwijk etre ur strollad harperien AFC Ajax hag unan eus harperien skipailh Feyenoord. Anavezet eo an darvoud gant an anv "Emgann Beverwijk". Unan eus harperien Ajax a varvas. 

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Beverwijk ez eus 25 dileuriad :
* PvdA - 10 dileuriad
* CDA - 5 dileuriad
* VVD - 4 dileuriad
* GroenLinks - 3 dileuriad
* Democraten Beverwijk - 2 zileuriad
* Gemeentebelangen - 1 dileuriad

## Bet ganet e Beverwijk
* Jan Cornelisz Vermeyen (1500-1559), livour
* Thomas Wijck (1616-1677), livour
* Ab Geldermans (1935), marc'hhouarner bet gounezet gantañ Luik-Bastenaken-Luik e 1960. Ha kampion an Izelvroioù e 1962
* Ilse Huizinga (1966), kanerez

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel Beverwijk
*Kartenn Beverwijk
*Kartenn Wijk aan Zee
Weesp

**Weesp** (distagañ :http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/427_Weesp.ogg) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 21,88 km² eo gorread Weesp (douar : 20,55 km², dour : 1,33 km² ). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 17 564 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Weesp : De Horn, Uitermeer, Weesp. Weesp a zo en ur rannvro anvet Vechtstreek, tost eo ouzh ar stêr Vecht hag ar stêr Smal Weesp hag ouzh kanol Amsterdam-Roen. 

## Istor
Un daouarc'heg didud e oa betek penn-kentañ ar Grennamzer. Roet e voe gwirioù-kêr da Weesp e 1355. Eus dibenn ar Grennamzer betek an Eil Brezel-Bed e voe ar stêr Vecht ul linenn-difenn evit kontelezh Holland. Mogerioù-kreñv a oa e Weesp. El linenn-difenn e oa takadoù heveuz, a veze beuzet pa veze brezel. A-dreñv an takadoù-se e oa kêrioù kreñvaet, kazarnioù ha savadurioù arme all. Ul lodenn eus Stelling van Amsterdam e oa.
Goude an Eil Brezel-Bed e voe savet tiez-annez nevez e kornôg Weesp, un takad greanterezh hag ur porzh war ar ganol Amsterdam-Roen. Ouzhpennet e voe ur bannlev er su er bloavezhioù 1970, ha n'eo ket kresket Weesp abaoe.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Weesp ez eus 17 dileuriad:
* WSP - 5 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* CDA - 3 dileuriad
* VVD - 2 zileuriad
* GroenLinks - 2 zileuriad
* AOV - 1 dileuriad
* DEP - 1 dileuriad

## Touristelezh
Brudet eo Weesp peogwir eo eno ma savet labouradeg chokolad Van Houten. E Weesp e kaver ivez meilhoù. Miret eo bet kreiz Weesp evel ma oa gwechall, ha brudet eo ivez porselen Weesp hag ar wastell anvet Weesper Mop. 

## Transportoù
Un ti-gar a zo e Weesp hag e c'haller ivez tapout ar bus da vont da Amsterdam.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Weesp 
* Lec'hienn Radio Weesp 
* WeesperNieuws 
* Meilhoù Weesp
Hlotar

**Klotar** pe **Clotar**, pe *Chlotar*, marteze distaget *C'hlotar*, pe **Chlotarius** e latin, skrivet Hlotar ivez, zo un anv germanek ha frankek, roet da bevar roue frank. Troet eo da Lotar goude.
Savet eo diwar "*hlut*" = *kreñv * ha "*heri*" = *arme*.

## Rouaned frank
*Klotar Iañ (°497 – +561).
*Klotar II (°584 – +629), roue Neustria (584-613), roue ar Franked (613-629).
*Klotar III (652 – 673), roue Neustria ha Bourgogn (657-673).
*Klotar IV(+ 719), roue Aostrazia (717-719).

## Tud all
*Klotar, priñs frank, mab da Theudebert II (*Thibert* pe *Théodebert* e galleg), muntret e 612.

### Sant
* *Klotar* (+ war-dro 800), pe *Clotarius*, manac'h ha thaumaturge e Vitry-en-Perthois e Kontelezh Champagn ; lidet d'ar 7 a viz Ebrel.

## Notennoù
Hlotar Iañ

**Hlotar Iañ**, pe **Klotar Iañ** (e-tro 498 – 561), pempvet mab d'ar roue Hlodwig I (anavezet evel *Clovis* e galleg) ha pevarvet mab d'e bried Hlotilde, a oa roue ar Franked. 

## Buhez
Goude marv Hlodwig, d'ar 27 a viz Du 511, e voe rannet e rouantelezh etre e bevar mab : Klodomir, Thierry I, Childebert I ha Hlotar.


Map Gaul divisions 511-fr.svg|Rannoù Galia er bloaz 511


Roue Soissons e teuas Hlotar da vezañ e 511 (oadet e-tro 13 vloaz), roue Orléans e 524, roue ar Vurgonded e 534, roue Franked ar Reter e 555 ha roue Pariz e 558 . Etre 558 ha 561 edo e-unan e penn rouantelezh adunanet ar Franked, evel en amzer e dad Hlodwig I. 

## Notennoù ha daveennoù
Heiloo

**Heiloo** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/98/402_Heiloo.ogg) a zo ur gumun hag ur gêr e rannvro istorel Friz ar C'hornôg, e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 18,99&nbsp;km² eo gorread Heiloo (douar : 18,76&nbsp;km², dour : 0,23&nbsp;km² ). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 22 248 annezad enni. Ar c'hêriadennoù da-heul a ya d'ober kumun Heiloo : Bollendorp, Kaandorp, Kapel hag Oosterzij.

## Istor
Dont a ra an anv Heiloo eus an nederlandeg *heilige loo* ("koad sakr"). A-hervez en dije Sant Willibrord kaset ur burzhud da benn eno war-dro 690. Ur chapel eus an  kantved a zo, anvet *Onze Lieve Vrouwe ter Nood*, hag un ti-kêr bet savet e 1926. Er bloavezhioù 1950 ha 1960 e kreskas buan poblañs Heiloo, peogwir e teuas ur bern tud eus Amsterdam. Ul lodenn vras eus tud Heiloo a ya da labourat pe da studiañ en Alkmaar.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Heiloo ez eus 19 dileuriad :
* Heiloo 2000 - 5 dileuriad
* VVD - 5 dileuriad
* CDA - 3 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* GroenLinks - 2 zileuriad
* NCPN - 1 dileuriad

## Transportoù
En Heiloo ez eus un ti-gar ma c'haller tapout an tren da vont da Alkmaar, Hoorn, Uitgeest, Zaandam, Amsterdam, Utrecht, 's-Hertogenbosch, Eindhoven, Den Haag, Weert, Roermond, Maastricht hag Heerlen.

Un arsav-tren all a zo war an hent etre Heiloo ha Limmen. Implijet e vez ur wech ar miz da gas pirc'hirined da chapel 'Onze lieve vrouwe ter nood' (anv an arsav-tren eo ivez), padal e oa anvet *Runxputte* betek 1914. Unan eus ar pladennoù a voe distrujet e 1997 abalamour da abegoù surentez.

## Ganet e Heiloo
* Jos Brink (1942-2007), den brudet er skinwel
* Maarten van Roozendaal (3 a viz Mae 1962), kaner
* Thijs Cramer

## Notenn

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Heiloo
* Kartenn kumun Heiloo
* Liammoù diwar-benn Heiloo
Beemster

**Beemster** (distagañ : http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/55/381_Beemster.ogg) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 72,08 km² eo gorread Beemster (douar : 70,61 km², dour : 1,47 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 8 596 annezad enni. Beemster a zo ivez anv ar polder kentañ a voe savet en Izelvroioù. Meilhoù a voe implijet da zizourañ al lenn, hag an dizourañ a badas eus 1609 da 1612. Dalc'het eo bet an endro (parkeier, hentoù, kanolioù, fardelloù) evel pa voe aozet da vare an Azginivelezh. Bez emañ polder Beemster war listenn glad bedel UNESCO abaoe 1999. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d 'ober kumun Beemster : Middenbeemster, Noordbeemster, Westbeemster, Zuidoostbeemster.

## Istor

War-dro ar bloavezh 800 e oa un daouarc'heg al lec'h m'emañ Beemster bremañ. Dont a ra an anv "Beemster" eus "Bamestra" (gwelout Groenedijk, 2000), hag a zo anv ur stêr vihan eus ar rannvro. Etre 1150 ha 1250 e voe toullet an douar da gaout taouarc'h, ha korventennoù a voe ivez : mont a reas ar stêr vihan da vor diabarzh, liammet ouzh ar Zuiderzee. War-dro 1605 e krogas an dud da zizourañ al lenn. Echu e voe tamm pe damm e 1610, met leugniet e voe al lenn en-dro pa darzhas unan eus fardelloù ar Zuiderzee. Divizet e voe neuze uhelaat bord ar fardell eus ur metrad. E 1612 e voe dizouret ar polder penn-da-benn, ha rannet an douaroù etre an dud o doa kemeret perzh er chanter. Er penn-kentañ e c'houneze al labourerien-douar peadra da voueta martoloded bagoù VOC a yae da Indez. Berzh bras a reas ar polder, peogwir e oa pinvidik-tre eo an douar ennañ, padal eo paour-tre e hini Heerhugowaard. 
E Beemster e vez fardet fourmaj Beemster gant an embregerezh CONO Kaasmakers, bet savet e 1901. 

## Kuzul-kêr

Trizek dileuriad zo e kuzul-kêr Beemster :
* Beemster Polder Partij - 5 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* VVD - 3 dileuriad
* CDA - 2 zileuriad

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Beemster
* Lec'hienn fourmaj Beemster
* Polder Beemster war lec'hienn UNESCO
* Pourmenadenn e Beemster
Elzas-Loren

**Elzas-Loren** (*Alsace-Lorraine* e galleg, *Elsaß-Lothringen* en alamaneg) a oa ur rannvro bet staget ouzh Alamagn goude ar Brezel etre Bro-C'hall ha Prusia e 1870-1871. Enni e oa Elzas en he fezh pe dost (war-bouez kêr Belfort) hag un tamm eus Loren en hanternoz ar broviñs-se. Tri departamant gall a gaver hiziv en tolead-se : Bas-Rhin, Haut-Rhin ha Moselle. Strasbourg e oa pennlec'h melestradurel ar vro. 

Bet e oa an douaroù-se e Frankia ar Reter, gwechall, da vare ren ar roue Loeiz ar German. Kalz diwezhatoc'h e teujont, tamm-ha-tamm, da vezañ staget ouzh Bro-C'hall, etre 1552 (Metz) ha 1798 (Mulhouse). Goude ar Brezel etre Bro-C'hall ha Prusia e voent staget ouzh an Impalaeriezh alaman nevez-savet, dre Emglev Frankfurt. Ne voe goulennet tra ebet ouzh an annezidi pa dremenas an douaroù-se eus dalc'h Bro-C'hall da hini Alamagn e 1871, na kennebeut pa voe roet da Vro-C'hall en-dro e 1918-1919. Dindan ar renad alaman, etre 1871 ha 1918, e voe amsklaer statud ar vro : ur *Reichsland* e oa, perc'henniezh voutin an holl stadoù alaman all eus an Impalaeriezh. E 1911 e voe roet ur statud a-gostez da Elzas-Loren gant an Impalaeriezh, gant ur vonreizh.

E 1918 e voe aloubet Elzas-Loren gant an arme c'hall e dibenn ar Brezel-bed kentañ. Ha staget e voe ouzh Bro-C'hall en-dro, dre Feur-emglev Versailhez. Gant ar C'hallaoued e voe klasket gallekaat ar vro, tra ma veze komzet rannyezhoù alamanek gant ar braz eus an dud. Kement-se a lakaas un emsav emrenour d'ober un tamm berzh er bloavezhioù 1920 ha 1930. E-pad an Eil Brezel-bed e voe staget Elzas-Loren ouzh Alamagn adarre, ha rediet e voe ar baotred yaouank da vont d'an arme alaman. Ouzhpenn 40 000 anezho a varvas, war dalbenn Rusia dreist-holl. Staget e voe an tolead ouzh Bro-C'hall en-dro goude ar brezel. Abaoe eo digresket kalz an implij eus ar rannyezhoù alamanek.

## Yezhoù

## Gwelet ivez
* Elzas
* Loren
* Republik Soviedel Elzas

## Liammoù diavaez
Dicaeidae

**Dicaeidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1853 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

Diouzh Doare 12.1 an *IOC World Bird List* ez a daou c'henad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Prionochilus]]* - Strickland, 1841 (6 spesad)
* *[[Dicaeum]]* - Cuvier, 1816 (44 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Rhabdornithidae

**Rhabdornithidae** a oa ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù hag a vev e Filipinez.

*[[Rhabdornis]]* a oa ar genad nemetañ a yae d'ober anezhañ.

## Spesadoù
* *[[Rhabdornis grandis]]*
* *[[Rhabdornis inornatus]]*
* *[[Rhabdornis mystacalis]]*

## Notennoù ha daveennoù
Rhabdornis

***Rhabdornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Rhabdornis grandis]]*,
* *[[Rhabdornis inornatus]]*
** *R. i. alaris*, ***inornatus*** ha *leytensis*,
* *[[Rhabdornis mystacalis]]*
** *R. m. minor* ha ***mystacalis***,
* *[[Rhabdornis rabori]]*.

Brosezat int e Filipinez, pemp (5) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Nectariniidae

**Nectariniidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

Diouzh Doare 15.1 an *IOC World Bird List* ez a seitek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Chalcoparia]]* - Cabanis, 1851 (1 spesad),
* *[[Deleornis]]* - Wolters, 1977 (2 spesad),
* *[[Anthreptes]]* - Swainson, 1832 (15 spesad),
* *[[Hedydipna]]* - Cabanis, 1851 (4 spesad),
* *[[Hypogramma]]* - Reichenbach, 1853 (1 spesad),
* *[[Anabathmis]]* - Reichenow, 1905 (3 spesad),
* *[[Dreptes]]* - Reichenow, 1914 (1 spesad),
* *[[Anthobaphes]]* - Cabanis, 1850 (1 spesad),
* *[[Cyanomitra]]* - Reichenbach, 1853 (7 spesad),
* *[[Chalcomitra]]* - Reichenbach, 1853 (7 spesad),
* *[[Leptocoma]]* - Cabanis, 1851 (6 spesad),
* *[[Nectarinia]]* - Illiger, 1811 (6 spesad),
* *[[Drepanorhynchus]]* - Fischer & Reichenow, 1884 (1 spesad),
* *[[Cinnyris]]* - Cuvier, 1816 (63 spesad),
* *[[Aethopyga]]* - Cabanis, 1851 (21 spesad),
* *[[Kurochkinegramma]]* - Kashain, 1978 (1 spesad),
* *[[Arachnothera]]* - Temminck, 1826 (13 spesad).


## Notennoù ha daveennoù
Claudie Gallay

**Claudie Gallay** zo ur skrivagnerez c'hallek bet ganet e Bourgoin-Jallieu (Isère) e 1961.

E 2001 e voe embannet he levr kentañ. Meur a briz lennegel gall zo aet ganti ha brud zo deuet dezhi dreist-holl diwar berzh he romant *[[Les Déferlantes]]* (2008).

Bevañ a ra er Vaucluse ma kendalc'h gant he micher skolaerez darnamzer.

## Oberennoù
* *[[L'office des vivants]]*, Éditions du Rouergue, 2001
* *[[Mon amour, ma vie]]*, Éditions du Rouergue, 2002
* *[[Seule Venise]]*, Éditions du Rouergue, 2004
* *[[Les années cerises]]*, Éditions du Rouergue, 2004 (evit ar grennarded)
* *[[Dans l'or du temps]]*, Éditions du Rouergue, 2006
* *[[Les déferlantes]]*, Éditions du Rouergue, 2008
* *[[L'amour est une île]]*, 2010

## Liammoù diavaez
Atersadenn e Ouest-France e 2008
Penllyn

:*Arabat droukveskañ *'Penllyn**, ur bastell-vro a zo e Gwynedd, ha [[Pen-llin]], ur gêriadenn e [[Bro Morgannwg]].''

**Penllyn*' eo anv ar bastell-vro, e [[Kembre]], en-dro da [[Llyn Tegid]] hag [[Y Bala]] e [[Meirionnydd]] (e gevred [[Gwynedd]]). Enni emañ ploueoù [[Llandderfel]], [[Llanfor]], [[Llangywair]], [[Llanycil]] ha [[Llanuwchllyn]]. Brudet eo Penllyn dre ma'z eo pinvidik sevenadur [[kembraek]] ar vro, al lennegezh. Korn "[[Y Pethe]]", an hini eo, ar vojenn skrivet gant [[Llwyd o'r Bryn]].

==Kantrev Penllyn==
Er Grennamzer eo ur [[kantrev|c'hantrev]] e oa [[Penllyn]]. 
E [[Caer Gai]], e-kichen [[Llyn Tegid]], edo al lez, met kaset e voe da [[Y Bala]] goude. Etre [[rouantelezh Gwynedd]] ha [[Rouantelezh Powys]] edo ar c'hantrev. Un domani dizalc'h e oa moarvat a orin. Liammet eo an haroz mojennel [[Gronw Pebyr]] eus Penllyn ouzh [[Math fab Mathonwy]] e pevare skourr ar [[Mabinogi]].
 
Ur c'hornad a bouez e oa da rouaned Gwynedd dre ma oa etre [[Ardudwy]] ha [[Meirionnydd]] er c'hornôg, ha [[Glyndyfrdwy]] er reter. Klask a raent bout mistri war ar vro evit diwall diouzh arsailhoù rouaned Powys er reter.
 
Adalek [[1284]] e voe staget ouzh [[Meirionnydd]] hag [[Ardudwy]] d'ober [[Sir Feirionnydd]].

==Kombodoù==

Daou [[kombod|gombod]] a oa: 
*[[Is Tryweryn]]
*[[Uwch Tryweryn]]

==Tud vrudet Penllyn==
*[[Bedo Aeddren]], [[barzh]] eus ar Grennamzer
*[[R. J. Derfel]],
*[[Owen M. Edwards]],
*[[Tom Ellis]],
*[[Peredur Lynch]] barzh,
*[[Huw Cae Llwyd]], [[barzh]] eus ar Grennamzer
*[[Ieuan ap Tudur Penllyn]], [[barzh]] eus ar Grennamzer
*[[Michael D. Jones]], a eas da ziazezañ [[y Wladfa]], en [[Arc'hantina]]; 
*[[Siôn Dafydd Las]],
*[[Tudur Penllyn]], unañ eus brasañ barzhed marevezh [[Beirdd yr Uchelwyr]]

== Levrlennadur ==
*Geraint Bowen, *Penllyn* (1967)
*Elwyn Edwards, *Blodeugerdd Penllyn'' (1983)
Malaconotidae

**Malaconotidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1824 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855), *[[Malaconotus]]* ar genad skouer anezhañ.

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* ez a eizh genad golvaneged d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* ***[[Malaconotus]]*** - Swainson, 1824 (6 spesad),
* *[[Chlorophoneus]]* - Cabanis, 1851 (6 spesad),
* *[[Telophorus]]* - Swainson, 1832 (4 spesad),
* *[[Bocagia]]* - Shelley, 1894 (1 spesad),
* *[[Tchagra]]* - Lesson, 1831 (4 spesad),
* *[[Dryoscopus]]* - Boie, 1826 (6 spesad),
* *[[Laniarius]]* - Vieillot, 1816 (22 spesad),
* *[[Nilaus]]* - Swainson, 1827 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Le Syndrome du Titanic (film)

***Le Syndrome du Titanic*** a zo un teulfilm sevenet e 2008 gant Nicolas Hulot ha Jean-Albert Lièvre, deuet eo er-maez d'ar .

Diazezet eo ar film war ul levr gant ar memes anv *Le Syndrome du Titanic* e lec'h ma tispleg Nicolas Hulot traoù liammet ouzh emdroadur an endro ha diskar ar bevliesseurted.

## Fichenn teknikel
* Titl orin : *Le Syndrome du Titanic*
* Sevenidigezh : Jean-Albert Lièvre, Nicolas Hulot
* Senario : Nicolas Hulot, Mathilde Jounot, Antoine Le Bos, Jean-Albert Lièvre, adapté du livre *[[Le Syndrome du Titanic]]* de Nicolas Hulot
* Rener ar skeudenniñ : Lionel Jan Kerguistel, Nedjma Berder
* Frammañ : Vincent Delorme, Cécile Husson
* Produadur
** Patricia Colombat (directeur de production)
** Eric Altmeyer, Nicolas Altmeyer, Jean-Albert Lièvre, Olivier Wargny (producteurs)
* Embrgerezhioù produiñ : Studio 37, Mandarin Cinéma, Mars films, WLP, TF1 Films Production
* Bro orin : 
* Embregerezhioù skignañ : Roissy Films, Mars Distribution
* Deiziad dont er maez
**  /  : 
* Liv : Liv
* Doare : Ekologiezh
* Padelezh : 93 minutenn

## Gant...
* Nicolas Hulot : Mouezh off

## Notennoù ha daveoù


## Gwelet ivez

### Liammoù diavaez
* 
*  Lec'hienn ofisiel
Kristian ar Bihan

**Kristian ar Bihan** (Christian Le Bihan) a oa un emsaver Breizhat bet lazhet gant e vombezenn e-unan d'an 3 a viz Even 1985 e Gwengamp. Bet e oa bet ezel eus al luskad Strollad ar Vro.
Home (film, 2009)

***Home*** a zo un teulfilm deuet er-maez e 2009, skrivet ha sevenet gant Yann Arthus-Bertrand hag ar produiñ gant Luc Besson.

Ar film-mañ a bad 90 minutenn en e stumm berr (TV, DVD hag internet) ha 120 minutenn en e stumm hir (sinema). Ar sujed pennañ a zo al liamm a vez etre an denelezh hag an Douar. 

Ar film-mañ a zo tu gwelet digoust (e galleg, e saozneg, e kastilhaneg hag en alamaneg) war internet abaoe ar 5 a viz Even da hanternoz evit Devez bedel an endro war ur bajenn ispisial Youtube.

Sevenidigezh *Home* en deus bet ur budjed a 12 milion a euroioù, 10 anezho paet gant ar strollad Pinault Printemps Redoute.

## Tem ar film
*Home*, un teulfilm war stad an Douar gwelet war eus an oabl, en ur diskouez ar gwask a lak an Den war an endro hag an efedoù a vez war cheñchamant an hin. Lavaret e vez gant Yann Arthus-Bertrand n'eo ket ar film-mañ ur film gwallreuz, met un doare spi dre ma lavar e chom 10 bloaz evit ober.

## Liammoù diavaez
*  Site officiel du film ''Home''
* 
* 
*  Ur gelaouadenn klevet gant Renaud Lambert war an endro (arc'hantel, politikel, produiñ, ...) ar film-mann.
*  Levr : Le Climat otage de la finance

## Notennoù ha daveoù
408

1161 *Ab Urbe Condita* = 408 goude J.-K.

Bloavezh bizeost o kregiñ gant ur Meurzh hag hoc'h echuiñ gant ur Yaou. 

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar C'hornôg : Honorius 
* Impalaer ar Reter : Flavius Pius Felix Arcadius 
* Theodosius II, anvet d'an 10 Genver 402, a zeu war-lerc'h Arcadius, d'ar 1añ Mae 408.
* Koñsuled : Anicius Auchenius Bassus (Kornôg) & Flavius Philippus (Reter)
* Roue ar Wizigoted : Alarig Iañ.
* Flavius Stilicho a zo tapet, e Ravenna, d'an 22 Eost 408, ha dibennet. E vab Eucher zo lazhet nebeut goude. E verc'h, an impalaerez Pulcheria, zo argaset gant Honorius. E wreg, Serena, tamallet dezhi bezañ a zu gant Alarik, zo lakaet d'ar marv e miz Du.

### Britannia romana, Galia, Germania romana, Hispania
* Constantinus III ha Constant, staliet en Arle
* Prefet ar pretordi Galia : Apollinaris
* Diazezet eo ar *C'honcilium* (bodadeg veur) ar seizh rannvro Galia ar c'hreisteiz gant Petron

### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Sul-Fask : 29 Meurzh
*Pab : Inosant Iañ 
## [[:Rummad:Ganedigezhioù 408|Ganedigezhioù 408]]

## [[:Rummad:Marvioù 408|Marvioù 408]]
* Arcadius
* Flavius Stilicho, e Ravenna
* Serena, gwreg Stilicho
## Daveoù
__NOTOC__
Stenella

***Stenella*** a zo ur genad e rummatadur ar morviled, ennañ delfined.

## Spesadoù
* an delfin brizh, *Stenella attenuata*
* an delfin klymene, *[[Stenella clymene]]*
* an delfin roudennek, *Stenella coeruleoalba*
* an delfin marellet, *Stenella frontalis*
* an delfin beg hir, *Stenella longirostris*
407

1160 *Ab Urbe Condita* = 407 goude J.-K.

Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Meurzh

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar C'hornog : Flavius Honorius 
* Impalaer ar Reter : Arcadius 
* Koñsuled : Honorius Aug. VII (Kornôg) & Theodosius II Aug. III (Reter)
* Aloubet ha devet eo Trier gant ar Vurgonded.

#### Britannia romana
* Gratianus lazhet war-dro miz Mae.
* Constantinus III zo lakaet en e blas. Kemer a ra ar galloud war aodoù hanternoz Galia (*Aremorica*). Er peurrest eus Galia hag en Hispania e sav al lejionoù roman a-du gantañ. Lakaat a ra e vab Constant da g-*caesar* (= eil impalaer). En em staliañ a reont en Arle
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Sul-Fask : 14 Ebrel
*Pab : Inosant Iañ
## [[:Rummad:Ganedigezhioù 407|Ganedigezhioù 407]]

## [[:Rummad:Marvioù 407|Marvioù 407]]

## Daveoù
__NOTOC__
406

1159 *Ab Urbe Condita* = 406 goude J.-K.

Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ul Lun 

## Darvoudoù
#### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar C'hornôg : Flavius Honorius 
* Impalaer ar Reter : Arcadius 
* Koñsuled : Arcadius Aug. II (Reter) & Flavius Anicius Petronius Probus (Kornôg)
*23 Eost ː Emgann Fiesole, e-kichen Firenze. Trec'h eo Flavius Stilicho war ur bagad Ostrogoted, kaset gant Radagasius.
#### Britannia romania
* Ar pezh a chom eus an arme roman en Enez Vreizh a sav a-enep an impalaer. Marcus, ha Gratianus war e lerc'h, zo anvet da impalaerien. 
#### Galia
* 31 Kerzu : penn-kentañ aloubadeg vras Galia gant an Alaned, ar Sueved hag ar Vandaled, goude ma treuzjont ar stêr Roen skornet.

### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Sul-Fask ː 22 Ebrel.
*Pab : Inosant Iañ
*Sant Jerom a sav ur flemmskrid a-enep Yann Chrysostom
## [[:Rummad:Ganedigezhioù 406|Ganedigezhioù 406]]
## [[:Rummad:Marvioù 406|Marvioù 406]]

## Daveoù
__NOTOC__
405

1158 *Ab Urbe Condita* = 405 goude J.-K.

Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sul

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar C'hornôg : Honorius
* Impalaer ar Reter : Flavius Pius Felix Arcadius
* Koñsuled : Flavius Stilicho II (Kornôg) & Anthemius (Reter)
* Roue ar Wizigoted : Alarig Iañ.
* Taget eo Italia gant an Ostrogoted
* Skrapet eo Sant Padrig, oajet a 16 vloaz, gant Skoted, ha gwerzhet evel sklav d'an drouiz Miliuc.

### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha Skiantoù
## Relijionoù
* Sul-Fask : 02 Ebrel
*Pab : Inosant Iañ
## [[:Rummad:Ganedigezhioù 405|Ganedigezhioù 405]]
## [[:Rummad:Marvioù 405|Marvioù 405]]

## Daveoù
__NOTOC__
404

1157 *Ab Urbe Condita* = 404 goude J.-K.

Bloavezh bizeost, o kregiñ gant ur Gwener hag hoc'h echuiñ gant ur Sadorn

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar C'hornôg : Honorius
* Impalaer ar Reter : Flavius Pius Felix Arcadius
* Koñsuled : Honorius Aug. VI (Kornôg) & Aristaenetus (Reter)
* Roue ar Wizigoted : Alarig Iañ.
* d'ar 1añ Genver e Roma ː Trec'hlid Honorius ha Stilicho goude an trec'h war Alarig Iañ , roue ar C'hoted.

### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Sul Fask : 17 Ebrel 
*Pab : Inosant Iañ
*20 Mezheven : Yann Chrysostom, patriark Kergustentin, zo diskarget gant patriark Aleksandria

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 404|Ganedigezhioù 404]]
## [[:Rummad:Marvioù 404|Marvioù 404]]
* 06 Here ː Aelia Eudoxia, gwreg an impalaer Arcadius
*Paola, mignonez sant Yerom, e Bethleem
* Claudianus, barzh
## Daveoù
__NOTOC__
Wismar

**Wismar** zo ur gêr hag ur porzh-mor e hanternoz Alamagn. Emañ e land Mecklenburg-Vorpommern ha 45 182 den a oa o chom enni e 2000.

Unan eus kêrioù Kevre an Hansa e oa Wismar hag adkavout a reer enni doare tisavouriezh ar Grennamzer er c'hêrioù-se. Roet e voe dezhi ar statud a gêr gant ar priñs Heinrich Borwin, aotrou Mecklenburg e 1226.

Aloubet e voe Wismar gant Sveden e 1631, ha chom a reas e dalc'h Sveden betek 1803. Neuze e voe gwerzhet da arc'hdugelezh Mecklenburg-Schwerin, hogen n'eo nemet e 1903 e peurzilezas Sveden he gwirioù warni. E 1945 en em gavas a-gevret soudarded eus Stadoù Unanet Amerika, Breizh-Veur hag an Unvaniezh Soviedel eno. Dont a reas Wismar da vezañ ul lodenn eus Republik Demokratel Alamagn. E 2002 e voe lakaet Wismar war roll Glad ar Bed gant an UNESCO.
Jean-Pierre Mocky

**Jean-Pierre Mocky** (***Jean-Paul Adam Mokiejewski*** diouzh e anv gwir) zo ur filmaozour gall bet ganet d'ar 6 a viz Gouere 1933 e Nisa hag aet da Anaon d'ar 8 a viz Eost 2019 e Pariz. Aktour e oa da gentañ-holl met ken abred ha 1959 e krogas da aozañ filmoù.

## E filmoù
* *Les dragueurs* (1959)
* *Un drôle de paroissien* (1963)
* *Les vierges* (1963)
* *Les compagnons de la marguerite* (1967)
* *La grande lessive (!)* (1968)
* *Solo* (1970)
* *L'Albatros* (1971)
* *Un linceul n'a pas de poches* (1974)
* *L'ombre d'une chance* (1974)
* *Le Témoin* (1978)
* *Litan* (1982)
* *La machine a découdre* (1986)
* *Le miraculé* 1987)
* *Agent trouble* (1987)
* *Une nuit à l'Assemblée Nationale* (1988)
* *Il gèle en enfer* (1990)
* *Mocky story* (1991)
* *Le mari de Léon* (1993)
* *Bonsoir* (1994)
* *Tout est calme* (2000)
* *Le glandeur* (2000)
* *Le deal* (2007)
* *Dossier Toroto* (2011)
* *Le cabanon rose* (2016)

## Liamm diavaez

* '''Jean-Pierre Mocky''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
Strollad evit Adnevezadur ar Vammvro

**Strollad evit Adnevezadur ar Vammvro** (spagnoleg *Partido Renovación Patriótica*]] a oa ur strollad politikel krouet e Honduras e 1990 pa vodas un nebeud aozadurioù eus an tu-kleiz pellañ evel ar Fuerzas Populares Revolucionarias Lorenzo Zelaya ha tud eus Strollad Komunour Honduras. E 1992 en em veuzas e-barzh Strollad an Unvaniezh Demokratel.

https://it.wikipedia.org/wiki/Partito_di_Rinnovamento_Patriottico
Vangidae

**Vangidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1831 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855), *[[Vanga]]* ar genad skouer anezhañ.

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* ez a ur genad golvaneged warn-ugent d'ober ar c'herentiad : 

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>

* *[[Calicalicus]]* - Bonaparte, 1854 (2 spesad),
* ***[[Vanga]]*** - Vieillot, 1816 (1 spesad),
* *[[Oriolia]]* - Geoffroy Saint-Hilaire, 1838 (1 spesad),
* *[[Xenopirostris]]* - Bonaparte, 1850 (3 spesad),
* *[[Falculea]]* - Geoffroy Saint-Hilaire, 1836 (1 spesad),
* *[[Artamella]]* - W.L.Sclater, 1924 (1 spesad),
* *[[Leptopterus]]* - Bonaparte, 1854 (1 spesad),
* *[[Cyanolanius]]* - Bonaparte, 1854 (2 spesad),
* *[[Schetba]]* - Lesson, 1831 (1 spesad),
* *[[Euryceros]]* - Lesson, 1831 (1 spesad),
* *[[Tylas]]* - Hartlaub, 1862 (1 spesad),
* *[[Hypositta]]* - Newton, 1881 (1 spesad),
* *[[Newtonia (evned)|Newtonia]]* - Schlegel, 1867 (4 spesad),
* *[[Pseudobias]]* - Sharpe, 1870 (1 spesad),
* *[[Mystacornis]]* - Sharpe, 1870 (1 spesad),
* *[[Prionops]]* - Vieillot, 1816 (8 spesad),
* *[[Hemipus]]* - Hodgson, 1844 (2 spesad),
* *[[Tephrodornis]]* - Swainson, 1832 (4 spesad),
* *[[Philentoma]]* - Eyton, 1845 (2 spesad),
* *[[Megabyas]]* - Verreaux & Verreaux, 1855 (1 spesad)
* *[[Bias (genad)|Bias]]* - Lesson, 1831 (1 spesad).


O c'havout a reer e Madagaskar evit an darn vrasañ anezhe ; n'eus spesad ebet aet da get (†) en o zouez.

## Notennoù ha daveennoù
Artamidae

**Artamidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* ez a c'hwec'h genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Artamus]]* - Vieillot, 1816 (11 spesad),
* *[[Peltops]]* - Wagler, 1829 (2 spesad),
* *[[Melloria]]* - Mathews, 1912 (1 spesad),
* *[[Gymnorhina]]* - G.R.Gray, 1840 (1 spesad),
* *[[Cracticus]]* - Vieillot, 1816 (6 spesad),
* *[[Strepera]]* - Lesson, 1831 (3 spesad).

O c'havout a reer holl en Aostralazia.

## Notennoù ha daveennoù
Trondheim

**Trondheim** (distaget [] pe [] e norvegeg) zo ur gêr vras eus Norvegia, an trede kêr vrasañ eus ar vro, e kontelezh Sør-Trøndelag. Annezet eo gant 158 613 a dud er gêr hec'h-unan (niveradeg Eost 2006) ha 246 751 a dud en trowardroioù. Emañ war ribl ar stêr Nidelva, el lec'h m'en em daol en Trondheimsfjord. E-touez ar savadurioù pennañ e Trondheim, emañ iliz-veur Nidaros, un iliz-veur eus ar Grennamzer hag an hini vrasañ e Skandinavia.

## Kêrioù gevellet
402

1155 *Ab Urbe Condita* = 402 goude J.-K. 

Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Merc'her 

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar C'hornog : Honorius.
* Impalaer ar Reter : Flavius Pius Felix Arcadius. Savet eo Theodosius II da *caesar* hag *aogust* gant e dad, d'an 10 Genver 402, oadet a 6 miz.
* Roue ar Wizigoted : Alarig Iañ.

* Trec'het eo Alarig gant Flavius Stilicho e *Polentia* (Polenza, en Etruria). Stilicho a lak e grabanoù war gwreg ha merc'h Alarig.

### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù ha skiantoù
## Relijionoù

*Sul-Fask ː 06 Ebrel
*Pibien : Inosant Iañ
## [[:Rummad:Ganedigezhioù 402|Ganedigezhioù 402]]

## [[:Rummad:Marvioù 402|Marvioù 402]]

__NOTOC__
401

1154 *Ab Urbe Condita* = 401 goude J.-K.

Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Murzh

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer ar C'hornôg : Honorius (e Milano) )
* Impalaer ar Reter : Flavius Pius Felix Arcadius (e Kergustentin)
* Koñsuled : Flavius Vincentius (Kornôg) & Flavius Fravitta (Reter)
* Roue ar Wizigoted : Alarig Iañ.
* Taged eo Raetia gant ar Vandaled.
* Ar Wizigoted, renet gant Alarig Iañ a dreuz an Alpoù hag a aloub hanternoz Italia. Taget eo Aquileia ganto.
* Mogerioù Roma zo adsavet.
* Galvet eo lejionoù an harzoù gant Flavius Stilicho evit difenn Italia, en o zouez re *Limes* ar Roen ha Legio VI Victrix, eus Moger Hadrian. 

#### Britannia romana
* Ne chom lejion roman ebet war harzoù an hanternoz (Moger Hadrian). Ne chom nemet Legio II Augusta e *Rutupis* (Richborough)

### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
* Sul-Fask ː 14 Ebrel
*Sant Yerom : *A-enep Rufinus*

## Relijionoù
* Pab : Anastasius Iañ hag Inosant Iañ zo dilennet war e lerc'h

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 401|Ganedigezhioù 401]]
* Flavius Theodosius II, mab Arcadius hag Aelia Eudocia
*Leon I, impalaer ar Reter

## [[:Rummad:Marvioù 401|Marvioù 401]]
*ar pab Anastaz Iañ

## Daveoù
__NOTOC__
400

__NOTOC__
*1153 *[[ab urbe condita]]*
*Bloavezh bizeost o kregiñ gant ur Sul hag oc'h echuiñ gant ul Lun

## Darvoudoù
### [[Europa]]
#### [[Impalaeriezh roman]]
* Impalaer ar C'hornôg : Honorius (e Milano).
* Impalaer ar Reter : Flavius Pius Felix Arcadius (e Kergustentin) 
* Koñsuled : Flavius Stilicho I (Kornôg) & Aurelianus (Reter)
* Roue ar Wizigoted : Alarig Iañ.
* An Huned zo war ar ster Elbe.
### [[Afrika]]
### [[Reter-Nesañ]]
### [[Reter-Pellañ]]
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Sul-Fask ː 01 Ebrel 
* Pab : Anastaz Iañ 
## [[:Rummad:Ganedigezhioù 400|Ganedigezhioù 400]]
## [[:Rummad:Marvioù 400|Marvioù 400]]
399

1152 *Ab Urbe Condita* = 399 goude J.-K.

Bloavezh boutin, o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sadorn

## Darvoudoù
#### Impalaeriez roman
* Impalaer ar C'hornôg : Honorius (e Milano) 
* Impalaer ar Reter : Flavius Pius Felix Arcadius (e Kergustentin) 
* Koñsuled : Eutropius (Reter) & Flavius Mallius Theodorus (Kornôg)
* Roue ar Wizigoted : Alarig Iañ.

* Eost 399 : Eutropius, kambrelan veur Kergustentin, zo kaset d'an harlu da enez Kiprenez, war urzh an impalaerez {{Aelia Eudoxia]], ha dibennet.
* En em staliañ a ra Gainas, gant 30000 Got (gwragez ha bugale da heul), e Kergustentin.

### Afrika
### Reter nesañ
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù
* Sul-Fask ː 10 Ebrel
*Pab : Siricius, Anastaz Iañ
## [[:Rummad:Ganedigezhioù 399|Ganedigezhioù 399]]

## [[:Rummad:Marvioù 399|Marvioù 399]]
* Flavius Eutropius, bet dibennet e Kiprenez
* ar Pab Siricius
__NOTOC__
Rajaton

**Rajaton** a zo ul laz-kanañ finnek *a cappella* krouet e Helsinki e 1997. Ar gêr finnek *rajaton* a dalvez kement ha didermen, da laret eo evel ar roll kanaouennoù kanet ganto hag a c'hell bezañ klasel pe pop.

Ar strollad a gan dreist-holl e Finland met tro o deus bet d'ober abadennoù en Europa hag er bed a-bezh. Ne ganont ket kement-se en Hanternoz Amerika, met tu 'zo da welout anezho gwech ha gwechoù e Kanada er Festival 500 e St. John's, en Douar-Nevez ivez hag er MusicFest Vancouver e Vancouver, British Columbia, ha pedet e oant bet evel *guest artist* er c'h-Kaleid Choral Festival e Woodstock, Ontario e 2005 ha 2006.

E 2005, ar bladenn *[[Kevät]]* a oa bet gwerzhet 100000 gwech er bed, ur bladenn aour o deus tapet neuze.

Kavout a reer e-barzh roll kanaouennoù Rajaton oberennoù bet krouet evito: hep kemer e kont labourioù ar sonaozerien Mia Makaroff, Laura Sippola ha Anna-Mari Kähärä, ul lodenn eus kanaouennoù ar strollad a zo bet skrivet ha kempennet gant izili al laz-kanañ. Ul lodenn vat eus ar pozioù a zo bet skrivet diwar ar c'h-*[[Kanteletar]]*.

Soila Sariola a zo alto er strollad. Kanerez liesmouezhiek, gallout a ra kanañ he-unan hag enrollañ sonioù hag a c'hellfed krediñ ez int trompilhoù, gitarioù ha gitarioù tredan. Kempennet he deus ul lodenn eus kanaouennoù Rajaton.

Sariola a zo ganet en ur familh 'lec'h ma veze desket c'hoari sonerezh. Kemeret he deus kentelioù biolin en East Helsinki Music School, seniñ a rae saxophone pa oa krennardez. C'hoariet he deus ivez kantele, benveg sonerezh Finland, hag harmonium. Goude bezañ bet kanet en Tapiola Choir ha meur a laz-kanañ all, e oa en em gavet gant Rajaton e 1999.

## Izili
C'hwec'h ezel a zo:
*Soprano: Essi Wuorela
*Soprano: Virpi Moskari
*Alto: Soila Sariola
*Tenor: Hannu Lepola
*Baritone: Ahti Paunu
*Boud: Jussi Chydenius

## Pladennoù
**Rajaton sings Queen with Lahti Symphony Orchestra* (2008)
**Maa*' (October 2007)
**Rajaton sings Abba with Lahti Symphony Orchestra* (2006)
**Out of Bounds* (2006)
**Kevät* (2005)
**Joulu* (2003)
**Sanat* (2002)
**Boundless* (2001)
**Nova* (2000)

## DVD
**Joulu DVD* (2004)

## Dave

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Rajaton
* Pladennoù
* Rajaton Fan Club
Stered

* Stered a zo strollder steredenn,
**Ur stumm geometrek
**Ur voulenn plasma
* ar stered-mor a zo ul loen
* Stered a zo anv un embregerezh dilhad eus Breizh

## Pennadoù liammet
*Steredenn David
*Steredenn Teegarden
*Steredenn Luyten
*Steredenn Kapteyn
*Steredenn Van Maanen
*Toull du steredenn
Stered (embregerezh)

**Stered** a zo un embregerezh dilhad breizhat, krouet d'ar 25 a viz Mae 2009 gant daou zen yaouank. C'hoant o doa da vrudañ ar brezhoneg ha da grouiñ ur merk dilhad modern, nevez. Lugan ar merk a zo :"Stered, Awenet gant Breizh".

Gwerzhet e vez o dilhad dre internet hag e 5 departamant Breizh. Bet int oc'h ober tro ar festoù bras en hañv 2009.

D'an 30 a viz Mae 2009 o doa resevet eil Priz Dazont ar Brezhoneg. Ha d'an 19 a viz Genver 2010 ez eus bet resevet live 1 ar garta "Ya d'ar brezhoneg" gant an embregerezh, an hini gentañ eo en Il-ha-Gwilun

## Daveoù


## Liammoù diavaez
*Lec'hienn internet Stered
*Blog Stered
Antilopenn

An **antilopenned** (pe **antiloped**) a zo bronneged daskirierien hag a ya d'ober ul lodenn eus kerentiad an ejeneged.

An darn vrasañ anezho a vev en Afrika.

## Spesadoù
* Iskerentiad *[[Antilopinae]]* :
** dibatag
** springbok
** antilopenn India
** gazelenned
** gazelenn-jirafenn
** saiga
** beira
** dikdiked
** antilopenned ar genad *[[Neotragus]]*
** *[[Oreotragus oreotragus]]*
** oribi
** stenbok
** grisbok ar C'hab
** grisbok Sharpe
** tchirou
* Spesadoù 'zo en iskerentiad *[[Bovinae]]* :
** antilopenn pevarc'hornek
** nilgo
** saola
** spesadoù ar genad *[[Tragelaphus]]* (bongo, koudou bras...)
** antilopenn-eland
** antilopenn-eland veur
* Iskerentiad *[[Cephalophinae]]* 
* Iskerentiad *[[Hippotraginae]]* :
** antilopenn rouan
** antilopenn c'hlas, aet da get
** antilopenn zu
** oriks beisa
** oriks-semterenn
** jemsbok
** oriks Arabia
** adaks
* Iskerentiad *[[Reduncinae]]* (puku, kob...)
* Iskerentiad *Aepycerotinae* :
** impala
* Iskerentiad *[[Peleinae]]*
* Iskerentiad *[[Alcelaphinae]]* (hirola, gnoued, bontebok...)
* Iskerentiad *[[Pantholopinae]]* :
** antilopenn Tibet

Daoust d'hec'h anv ne vez ket renket antilopenn Amerika e-touez an antilopenned.
Merthyr

**[[Merthyr]]** zo ur ger kembraek heñvel ouzh merzher, hag a gaver el lec'hanvadurezh Kembre.

## Lec'hanvadurezh kembraek
*Merthyr (Sir Gaerfyrddin)
*Merthyr Cynog
*Merthyr Dyfan
*Merthyr Mawr
*Merthyr Tewdrig
*Merthyr Tudful

## Pennadoù kar
**Deugain Merthyr Cymru a Lloegr*, an Daou-ugent merzher eus Kembre ha Bro-Saoz. 
*Merzher (lec'hanvadurezh)
Castell y Barri

**Castell y Barri**, pe **Kastell Barri** a-wechoù e brezhoneg, zo ur c'hastell norman en Y Barri e Bro Morgannwg .
Pen-llin

**Pen-llin** (skrivet *Penllyn* e saozneg) zo ur gêriadenn e-kreiz Bro Morgannwg, un hanterlev er gwalarn da gêr Y Bont-faen.

## Pennad kar
*Penllyn
Psittaciformes

**Psittaciformes** a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ ar perokidi, ar c'hrakperokidi hag ar c'haketoued.

## Kerentiadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* Strigopidae,
* Cacatuidae,
* Psittacidae,
* Psittaculidae.

## Levrlennadur
* Leo Joseph, Alicia Toon, Erin E. Schirtzinger, Timothy F. Wright & Richard Schodde, ''A revised nomenclature and classification for family-group taxa of parrots (Psittaciformes)'', 2012, Zootaxa, 3205: 26–40.
Strollad ar Vro

**Strollad ar Vro** (SAV) a oa ul luskad politikel breizhat bet savet e 1972 gant Jean Le Calvez hag aet da get e 1977.

## Tud bet oberiant e SAV
*Yann Fouéré
*Lucien Raoul
*Kristian ar Bihan
Marken

**Marken** zo ur geriadenn e kumun Waterland, en Izelvroioù. Un enezenn e oa Marken gwechall, ha bremañ eo deuet da vezañ ul ledenez stag ouzh an douar-bras war-bouez ur chaoser, war ribl ar Markermeer. 

Darempredet-stank e vez Marken gant an douristed a zeu da welet an tiez koad a oa re ar besketaerien gwechall. Ur gumun e oa betek 1991. Neuze e voe bodet gant meur a gumun all da sevel kumun nevez Waterland. 


Skeudenn:Marken village.JPG|Keriadenn Marken
Skeudenn:Marken Island2.jpg|Merc'hed Marken gant koefoù gwechall (war-dro 1900)


## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Kartenn eus kumun Waterland
*Kartenn eus kumun Marken e 1868
Dulsimer

An **dulsimer** zo un anv a roer da zaou venveg kerdin disheñvel-mat an eil diouzh egile : an **[[dulsimer morzholet]]** (hag a vez sonet gant morzholioùigoù a ya da skeiñ ouzh ar c'herdin) ha neuze "**dulsimer ar menezeier**" pe "**dulsimer an Appalach**" pe "**dulsimer**" hepken a vez sonet gant ur mediator pe gant an ivinoù hag a zo kar d'an épinette des Vosges. Goude bezañ peuz-ankouaet e oa bet advrudet **dulsimer ar menezeier** er bloavezhioù 70 gant al luskad folk, gant tud evel Gabriel Yacoub da skouer.

## An '''dulsimer-menez''' e Breizh
Daoust ma n'eo ket an **dulsimer-menez** ur benveg sonerezh eus ar vro, ez eo bet implijet gant meur a strollad brudet, en o zouez Tri Yann hag Alan Stivell (Gwelet a reer Alan Stivell o c'hoari gant un **dulsimer-menez** war golo e bladenn "un dewezh ba'r gêr"). Evel ar banjo ne seblant ket an **dulsimer** bezañ ur benveg diouzh ar c'hiz ken. Ur ral eo e welet er strolladoù breizhek (folk pe hengounel) hiziv an deiz.
Hilversum

**Hilversum** (distagañ :http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6b/403_Hilversum.ogg) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 84 320 annezad enni. 46,24&nbsp;km² eo gorread Hilversum (douar : 45,57&nbsp;km², dour : 0,67&nbsp;km²). Brudet eo ti-kêr Hilversum, bet savet diwar ur steuñv gant Willem Marinus Dudok etre 1928 ha 1932. Enni emañ ivez sez lod brasañ chadennoù skingomz ha skinwel an Izelvroioù.

## Istor
War dorgennoù traezhek Gooi emañ Hilversum. Abaoe ar ragistor eo bet annezet al lec'h, gant tud a save deñved. Dre forzh sevel deñved e voe debret ar c'hoadeier a oa tro-dro. Er Grennamzer e kreskas brug ha parkeier gwinizh-du e-lec'h ma oa ar c'hoadeier. Sed displegadenn armadez Hilversum.
Er c'hantvedoù tremenet ez eus bet plantet gwez en-dro, da gemer plas ar brug.
Gant ar sevel deñved e krogas an dud da zastum gloan, hag evel-se e voe krouet embregerezhioù er  kantved. Distrujet e voe Hilversum en  kantved abalamour da zaou dan-gwall. An hent-houarn Hilverusm-Amsterdam a voe savet e 1874. Gant an hent-houarn e teuas tud pinvidik eus Amsterdam d'ober annez e Hilversum hag e Bussum. Kemmoù a c'hoarvezas neuze er vro ha kenkizoù gant liorzhoù bras a voe savet d'ar mare-se. Familhoù katolik pinvidik (ar familh Brenninkmeijer en o zouez, ha hi perc'henn war ar stalioù C&A) a lakaas sevel iliz Sant Vitus e 1892.
E 1918 e voe krouet N.S.F. (Nederlandse Seintoestellen Fabriek), ul labouradeg skingomzerioù, e Hilversum. Dont a rafe goude-se da vezañ Philips. Kregiñ a reas tud NSF da skingas traoù, hag a-drugarez dezho e teuas Hilversum da vezañ ur gêr a-bouez war dachenn ar media. Er bloavezhioù 1930 e oa pemp relijion disheñvel e Hilversum, pep hini he chadenn skingomz. 
E-pad an Eil Brezel-bed e voe aozet penngarter ar Wehrmacht e Hilversum, hag ar boblañs yuzev a voe lazhadeget eno (eus 600 da 40 familh). 
Goude ar brezel e teuas Hilversum da vezañ kêr ar chadennoù skinwel. E tu norzh Hilversum e voe savet studioioù ha savadurioù all gouestlet d'ar skinwel (*het Mediapark*). En o zouez e voe savet mirdi ar media. E Hilversum e vo lazhet ar politikour Pim Fortuyn d'ar 6 a viz Mae 2002.

## Arkitektouriezh
Ouzhpenn an ti-kêr e kaver meur a savadur modern e Hilversum. Er bloavezhioù 1920-1930 eo Willem Marinus Dudok a oa arkitektour-kêr. 
E su Hilversum e kaver ivez savaduriù sanatoriom Zonnestraal bet digoret e 1928. Savet e voe diwar ur steuñv gant Jan Duiker, hag ur skouer eus al luskad izelvroat anvet *[[Het Nieuwe Bouwen]]* eo.

## Transportoù
Tri zi-gar a zo : Hilversum, Hilversum Noord ha Hilversum Sportpark.

## Kuzul-kêr
E kuzul-kêr Hilversum ez eus 37 dileuriad (sifroù dilennadeg miz Meurzh 2006) : 
* PvdA - 9 dileuriad 
* VVD - 7 dileuriad 
* Leefbaar Hilversum - 5 dileuriad 
* CDA - 4 dileuriad 
* SP - 4 dileuriad 
* GroenLinks - 3 dileuriad 
* D66 - 3 dileuriad 
* ChristenUnie/SGP - 1 dileuriad 
* DLPH - 1 dileuriad

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Hilversum
* Lec'hienn ofisiel Mediapark Hilversum
Barrwg

**Barrwg** (skrivet *Baruc* e saozneg) zo ur sant brezhon eus ar  e kreisteiz Kembre. Diwar e anv e teufe an anv Y Barri. 

Diskibl e oa da sant Kadog. War a greder e oant diazezet en Ynys Echni, er Mor Havren. Un deiz en doa ankounac'haet kemer peadra da lenn d'e vestr a oa o veajiñ en douar-bras, ha kaset e voe en-dro d'an enez da gerc'hat ul levr santel bennak. Ha beuzet Barrwg. Beziet e voe en Ynys y Barri, a oa marteze *Ynys Barrwg* hec'h anv orin. Ur chapel a voe savet en enor dezhañ hag an dismantroù anezhi a weler c'hoazh e Friars Road, en Ynys y Barry. 

Lidet e vez d'ar 27 a viz Gwengolo.

Ur skol gembraek zo anvet Ysgol Gymraeg Sant Baruc en Y Barry, hag ur bastell-votiñ zo anvet Baruc Ward.
Ynys Echni

**Ynys Echni** ( pe *Flat Holm* hervez ar saozneg) zo un enezenn e Mor Havren, un hanterlev bennak eus Llarnog, e Bro Morgannwg, tost ouzh Steep Holm (Ynys Ronech), a zo e Bro-Saoz. 

E-keñver melestradurezh emañ Ynys Echni e Kembre, ha hi eo neuze ar poent pellañ eus ar vro-se er c'hreisteiz, p'emañ Steep Holm e Bro-Saoz.

## Istor
Un doare manati ( clas e kembraeg) zo bet en Ynys Echni en Amzer ar Sent (Oes y Seintiau).

## Liammoù diavaez

* Project Ynys Echni, kuzul kêr Kerdiz (kembraeg)
* Abadenn gant ar BBC diwar-benn Ynys Echni (saozneg)
* Ynys Echni - Flat Holm Island (kembraeg ha saozneg)
Lundy

**Lundy** pe *Lundy Island* (e saozneg), pe **Ynys Wair** (e kembraeg), eo brasañ enezenn Mor Havren, etre douar Kembre en hanternoz, ha kontelezh Devon, hag emañ an enezenn stag outañ, a zo 19 km er c'hreisteiz. 4,5 km hed zo dezhi hag 1 km led.

Un tour-tan kozh zo warni. 18 a dud a oa o chom eno e 2006, hag an darn vrasañ er gêriadennig zo er c’hreisteiz.
## Istor
### Familh Marisco

E 1235, William de Marisco en doa kemeret perzh e muntr Henry Clement, ur c'hannad eus ar roue Herri III. Tri bloaz war-lerc'h e oa bet klasket lazhañ ar roue Herri III gant un den en doa kofesaet bezañ un ajant eus ar familh Marisco. William de Marisco a oa bet o kuzhat war Lundy, hag eno e oa bet o vevañ evel ur roue. Lakaet en doa sevel ur c'hreñvlec'h lesanvet hiziv Bulls' Paradise gant mogerioù kreñv.

E 1242, Herri III en doa kaset bagadoù soudarded war an enezenn. Pignet e oant dre an tornadoù ha deuet e oant a-benn da brizoniañ William de Marisco ha 16 eus e "sujidi". Herri III en doa lakaet da sevel ur c'hastell (lesanvet a-wechoù Kastell Marisco) evit klask lakaat da dalvezout e lezenn war an enezenn hag an trowardroioù mor. E 1275, an enezenn a voe enrollet evel perzh eus aotrouniezh ar roue Edward I<sup>añ</sup>, met e 1322 e oa renet gant Thomas, eil kont Lancaster, hag e oa e-touez an inizi niverus aloubet gant Edward II goude lazhadenn Lancaster evit bezañ emsavet a-enep ar roue . Mare pe vare en , menec'h an urzh sistersian eus abati Cleeve a oa mistri war an enezenn.

## Liammoù diavaez
*  Lundy
*  Lundy
## Daveennoù
Steep Holm

**Steep Holm** (pe *Ynys Ronech* hervez ar c'hembraeg) zo un enezenn e Mor Havren, e Bro-Saoz, hogen tost ouzh Ynys Echni, a zo e Kembre, e Bro Morgannwg, hag un hanterlev bennak eus Llarnog. Stag ouzh kontelezh Somerset eo enez Steep Holm.
Denny Island

**Gwelout ivez [[Denny Island (Canada)]].*
 

**Denny Island** zo un enezennig e Sir Fynwy, e Mor Havren.

## Notennoù
Merzher (disheñvelout)

Ar ger merzher a gaver e lec'hanvadurezh Breizh:

*Ar Merzher, e Treger, nepell diouzh Gwengamp;
*Ar Merzher-Salaun, e Leon, nepell diouzh Landerne;
*Merzhereg, e Bro-Naoned;
*Lizmerzher, e Bro-Wened.

## Pennad kar
*Merthyr, el lec'hanvadurezh kembraek.
Merthyr Cynog

**Merthyr Cynog** zo ur bloue, pe parrez, eus Sir Frycheiniog kozh, e kreisteiz kontelezh Powys.

## An anv
Dont a ra an anv eus ur merzher, sant Cynog, unan eus mibien ar roue Brychan hervez ar vojenn, a vije bet lazhet ha beziet eno, ha savet un iliz war e vez.
Aberogwr

**Aberogwr** (*Ogmore-by-Sea* hervez ar saozneg) zo ur gêriadenn en arvor Bro Morgannwg, e kreisteiz Kembre, ur 5 km bennak er c'hreisteiz da gêr Pen-y-bont ar Ogwr, tost da aber ar stêr Ogwr, war aod Mor Havren. 

Roc'hellek eo an aod ha dont a ra kraperien da embreger a-wechoù. Fosiloù a gaver er reier a-hervez. 

Eus an aod e weler Craig y Sger hag aod Devon ha Somerset en tu all da Vor Havren, pa vez amzer vrav. En tu all d'an aber e weler erinoù Merthyr Mawr. 

## Pennad kar
*Ogwr