open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Myrmoborus

***Myrmoborus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* *[[Myrmoborus leucophrys]]*
** *M. l. angustirostris*, *erythrophrys*, *koenigorum* ha ***leucophrys***,
* *[[Myrmoborus lophotes]]*,
* *[[Myrmoborus lugubris]]*
** *M. l. berlepschi*, *femininus*, ***lugubris*** ha *stictopterus*,
* *[[Myrmoborus melanurus]]*,
* *[[Myrmoborus myotherinus]]*
** *M. m. ardesiacus*, *elegans*, *incanus*, ***myotherinus***, *ochrolaemus*, *proximus* ha *sororius*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika (Amazonia), pemzek (15) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Betek 2013 e veze renket ar spesad *lophotes* er genad *[[Percnostola]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Springald

Ur **springald**, eus an alamaneg *springen* "lammat", a oa ur mekanik brezel evit ar sezizoù. Evel un arbalastr bras e oa, staliet war ur gwele pe war rodoù, da vannañ biroù, mein pe tan gresian.

Kentañ gwech ma voe skeudennet e voe en  en un dornskrid bizantat ; en Europa ar C'hornaoueg e voe ret gortoz fin an  ha penn-kentañ an  evit gwelet an arm-se war an tachennoù brezel.

Treset e voe an arm-se diwar skouer ar vangounell a veze implijet gant ar Romaned. Lod skouerioù studiadennoù zo bet treset gant Leonardo da Vinci, d'ar mare ma oa o tresañ kanolioù dre boultr.
Tan gresian

An **Tan gresian** a oa un arm-tan implijet gant Impalaeriezh roman ar Reter. Savet e oa bet e-tro 672. Implijet e veze dreist-holl e-pad an emgannoù war vor gant efedusted. Ur wech implijet e c'helle chom da zeviñ war an dour. Ken efedus e oa ma c'haller lavaret ez eo diazez en un toullad trec'hioù milourel gant Impalaeriezh Bizantion.

Div wech d'an nebeutañ e oa bet savetaet Kergustentin, kêr-benn an impalaeriezh, eus daou sez gant an Arabed dre implij an Tan gresian.
Terenura

***Terenura*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* *[[Terenura maculata]]*,
* *[[Terenura sicki]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.

## Rummatadur
Betek 2012 e oa ar spesadoù *[[Euchrepomis callinota|callinota]]*, *[[Euchrepomis humeralis|humeralis]]*, *[[Euchrepomis sharpei|sharpei]]* ha *[[Euchrepomis spodioptila|spodiopitla]]* lod eus ar genad ivez : diblaset e oant bet er genad *[[Euchrepomis]]* da-heul labourioù an evnoniour stadunanat Gustavo A. Bravo hag e genseurted.

## Notennoù ha daveennoù
Adriaen van de Velde

**Adriaen van de Velde** (1636-1672), ganet ha marvet en Amsterdam, a oa ul livour izelvroat.

Mab e oa da Willem van de Velde an henañ ha breur da Willem Van de Velde ar yaouankañ. E vreur a oa ganet e Leyden, eñ a oa ganet en Amsterdam.

Gant e dad e studias da gentañ met ne oa ket troet kaer da livañ listri eveltañ. Hag eñ da Haarlem da zeskiñ livañ ar maezioù gant Jan Wijnants. E daolennoù kentañ a reas e 1653. Da Amsterdam ez eas da chom war-dro 1657.
Percnostola

***Percnostola*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* *[[Percnostola arenarum]]*,
* *[[Percnostola rufifrons]]*
** *P. r. jensoni*, *minor*, ***rufifrons*** ha *subcristata*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Ur spesad all — *[[Myrmoborus lophotes|lophotes]]* — a oa perzh eus ***Percnostola*** : diblaset e voe er genad *[[Myrmoborus]]* adalek 2013.

## Notennoù ha daveennoù
Clytoctantes

***Clytoctantes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1870 gant al loenoniour stadunanat Daniel Giraud Elliot (1835-1915). 

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Clytoctantes alixii]]*,
* *[[Clytoctantes atrogularis]]*.

O c'havout a reer en takadoù 'zo eus Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Gwirionez

Ar **wirionez** eo ar pezh a zo gwir, hag a ranker asantiñ evel gwerc'hel ; neuze ez eo kontrol d'ar falsentez. Hogen meur a deorienn a zo diwar he fenn, hervez ma komzer eus prederouriezh, arz, relijion, bredoniezh, pe wir. 

## Arz

BLW Truth and Falsehood.jpg|*Gwirionez ha Falsentez*Alfred Stevens, 1847-75
What is truth.jpg|*Petra eo ar wirionez ?*Ar C'hrist dirak PilatusNikolai Ge, 1890
Jean Léon Gerome 1896 La Vérité sortant du puits.JPG|*Ar wirionez o tont e-maez ar puñs*Jean-Léon Gérôme, 1896


## Lennegezh
*  De Gourmont, Rémy : *Le Puits de la vérité*, Paris, Albert Messein, 1922 • ''Wikisource''
Thamnomanes

***Thamnomanes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Thamnomanes ardesiacus]]*
** *T. a. *'ardesiacus*** hag ''obidensis'',
* ''[[Thamnomanes caesius]]''
** ''T. c. '''caesius***, *glaucus*, *hoffmannsi*, *persimilis* ha *simillimus*,
* *[[Thamnomanes saturninus]]*
** *T. s. huallagae* ha ***saturninus***,
* *[[Thamnomanes schistogynus]]*
** *T. s. intermedius* ha ***schistogynus***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, unnek (11) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Ada Colau

**Ada Colau Ballano** (Katalaneg : [ˈaðə kuˈɫaw]; Kastilhaneg: [ˈaða koˈlau]; ganet d'an 3 a viz Meurzh 1974) zo ur bolitikerez katalan bet dilennet da vaerez Barcelona d'an 13 a viz Even 2015, ar vaouez kentañ e penn ar gêr.
Herpsilochmus

***Herpsilochmus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Seitek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Herpsilochmus atricapillus]]*,
* *[[Herpsilochmus axillaris]]*
** *H. a. aequatorialis*, ***axillaris***, *puncticeps* ha *senex*,
* *[[Herpsilochmus dorsimaculatus]]*,
* *[[Herpsilochmus dugandi]]*,
* *[[Herpsilochmus gentryi]]*,
* *[[Herpsilochmus longirostris]]*,
* *[[Herpsilochmus motacilloides]]*,
* *[[Herpsilochmus parkeri]]*,
* *[[Herpsilochmus pectoralis]]*,
* *[[Herpsilochmus pileatus]]*,
* *[[Herpsilochmus praedictus]]*,
* *[[Herpsilochmus roraimae]]*
** *H. r. kathleenae* ha ***roraimae***,
* *[[Herpsilochmus rufimarginatus]]*
** *H. r. exiguus*, *frater*, ***rufimarginatus*** ha *scapularis*,
* *[[Herpsilochmus sellowi]]*,
* *[[Herpsilochmus stictocephalus]]*,
* *[[Herpsilochmus sticturus]]*,
* *[[Herpsilochmus stotzi]]*.

O c'havout a reer e Kreiz (*rufimarginatus* hepken) hag e Suamerika, dek (10) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Misti (Maupassant)

***Misti*** zo ur gontadenn gant Guy de Maupassant e 1884.

## Istor
Embannet e oa bet e *[[Gil Blas]]* an 22 a viz Genver 1884, sinet Maufrigneuse.

Adembannet e oa bet 1912 en dastumad dalif Misti gant Paul Ollendorff. 

E 1967 e oa bet adembannet gant Le Livre de poche.

## An danevell
Kontañ a ra an daneveller ne blij dezhañ nemet ar maouezed dimezet, ha muioc'h c'hoazh pa blij dezhañ o gwazed ivez. Hag eñ da gomz eus an hini diwezhañ he deus ur c'hazh anvet Misti.

## Embannadurioù
* *Misti*, e-barzh **Misti**, dastumad ugent danevell diwar zorn Maupassant, Éditions Albin Michel, Le Livre de poche n° 2156, e 1967.
* *Misti*, Maupassant, contes et nouvelles, texte établi et annoté par Louis Forestier, Bibliothèque de la Pléiade, Gallimard, e 1974.
Misti

**Misti** zo anv meur a dra hag a zen.
* Misti (Perou), ur menez-tan e Perou ;
* *[[Misti (Maupassant)|Misti]]*, un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant ;
* *[[Misti (dastumad)|Misti]]*, un dastumad danevelloù gant Guy de Maupassant e 1912;
* Misti, anv arzour Ferdinand Mifliez (1865-1922).
-20

734 *Ab Urbe Condita* = 20 kent J.-K

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus)
* Koñsuled : Marcus Appuleius ha Publius Silius Nerva 

### Afrika

### Reter-nesañ

#### Judea
* Herodez Veur

### Azia

## Arzoù, skridoù ha teknikoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -20

## Marvioù -20
Dysithamnus

***Dysithamnus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Dysithamnus leucostictus]]*
** *D. l. *'leucostictus*** ha ''tucuyensis'',
* ''[[Dysithamnus mentalis]]''
** ''D. m. aequatorialis'', ''affinis'', ''andrei'', ''cumbreanus'', ''emiliae'', ''extremus'', ***mentalis***, ''napensis'', ''oberi'', ''olivaceus'', ''ptaritepui'', ''semicinereus'', ''septentrionalis'', ''spodionotus'', ''suffusus'', ''tambillanus'', ''tavarae'' ha ''viridis'',
* ''[[Dysithamnus occidentalis]]''
** ''D. o. '''occidentalis*** ha *punctitectus*,
* *[[Dysithamnus plumbeus]]*,
* *[[Dysithamnus puncticeps]]*,
* *[[Dysithamnus stictothorax]]*,
* *[[Dysithamnus striaticeps]]*,
* *[[Dysithamnus xanthopterus]]*.

O c'havout a reer e Kreiz (*mentalis*, *puncticeps* ha *striaticeps* hepken) hag e Suamerika, daou isspesad warn-ugent (22) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Hypocnemis

***Hypocnemis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hypocnemis cantator]]*,
* *[[Hypocnemis flavescens]]*
** *H. f. *'flavescens*** ha ''perflava'',
* ''[[Hypocnemis hypoxantha]]''
** ''H. h. '''hypoxantha*** hag *ochraceiventris*,
* *[[Hypocnemis ochrogyna]]*,
* *[[Hypocnemis peruviana]]*
** *H. p. *'peruviana*** ha ''saturata'',
* ''[[Hypocnemis rondoni]]'',
* ''[[Hypocnemis striata]]''
** ''H. s. affinis'', ''implicata'' ha ***striata***,
* ''[[Hypocnemis subflava]]''
** ''H. s. collinsi'' ha ***subflava**'.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, unnek (11) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Hafferia

***Hafferia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2013 gant an evnoniour stadunanat Morton L. Isler hag e genseurted da zougen bri d'ar skiantour alaman Jürgen Haffer (1932-2010).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hafferia fortis]]*,
** *H. f. *'fortis*** hag ''incanescens'',
* ''[[Hafferia immaculata]]'',
** ''H. i. concepcion'' hag ***immaculata***,
* ''[[Hafferia zeledoni]]''
** ''H. z. macrorhyncha'' ha ***zeledoni**'.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika (*H. fortis* hepken), c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad *[[Myrmeciza]]* betek 2013.

## Notennoù ha daveennoù
Konrad Kyeser

**Konrad Kyeser**, ganet d'ar 26 a viz Eost 1366 ha marvet goude 1405, a oa un ijinour ha skrivagner alaman. Brudet eo dre m'en doa skrivet al levr Bellifortis e-tro 1405. Al levr brudet-se a bled gant an teknologiezhoù brezel implijet er . Da gentañ penn e oa bet savet evit ar roue Wenceslaus IV eus Bohemia, Kyeser, ur wech echuet e levr, a embanne e oa bet savet evit Roparzh Iañ, roue Alamagn.

Kyeser, genidik a Eichstätt, a oa bet stummet evel mezeg ha bevet en devoa e lez Padova a-raok mont d'ar groaziadeg a-enep an Durked a echuas fall spontus evit ar groazidi gant emgann Nicopolis e 1396. Kyeser a oa chomet e menezioù Bohemia e-pad ren Sigismund etre 1402 betek 1403.

Sellet a reer outañ evel ar c'hentañ ijinour eus an Azginivelezh, o vezañ bet savet oberennoù ha studiadennoù teknikel sklaer hag adimplijet gant reoù all. Bras e voe berzh al levr Bellifortis a voe embannet hag adembannet meur a wech. Un diazez eo chomet an oberenn-se evit skiant ar mekanikoù seziz brezel e-pad ur c'hantved d'an nebeutañ hag adskrivet e voe e-pad ar .
Heinrich Kuhl

**Heinrich Kuhl**, bet ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1797 e Hanau (Hessen, en Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) ha marvet d'ar 14 a viz Gwengolo 1821 e Buitenzorg (Java, Indonezia), a oa ul loenoniour hag un naturour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Psittacara|Conurus]]*,
* **P** : *[[Probosciger]]*, *[[Ptilonorhynchus violaceus|Ptilonorhynchus]]*,
* **T** : *[[Formicarius (genad)|Tetema]]*.

### [[Spesad]]où
* **A**
: *[[Agapornis swindernianus]]*, *[[Amazona vinacea]]*, *[[Aratinga auricapillus]]*,
* **C**
: *Cacatua tenuirostris* (kaketou friek), *[[Cyanoramphus auriceps]]*,
* **E** : *[[Eupsittula cactorum]]*,
* **G** : *[[Graydidascalus brachyurus]]*,
* **O** : *Oceanites oceanicus* (satanig Wilson),
* **N** : *[[Neophema chrysostoma]]*,
* **P**
: *[[Pachyptila turtur]]*, *[[Pionites leucogaster]]*, *[[Pionus maximiliani]]*, *[[Platycercus icterotis]]*, *[[Platycercus venustus|venustus]]*, *[[Poicephalus fuscicollis]]*, *[[Pterodroma hasitata]]*, *[[Purpureicephalus spurius]]*, *[[Pyrilia barrabandi]]*, *[[Pyrilia vulturina|vulturina]]*, *[[Pyrrhura leucotis]]*,
* **T**
: *[[Touit surdus]]*, *[[Trichoglossus chlorolepidotus]]*,
* **V** : *[[Vini ultramarina]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Melle (Deux-Sèvres)

**Melle** zo ur gumun c'hall en departamant Deux-Sèvres, e Poatev ha bremañ er rannvro Nouvelle-Aquitaine.

## Istor
Er Grennamzer e veze kognet moneiz e Melle, dre ma oa mengleuzioù arc'hant en-dro d'ar gêr. Tennet e veze anezho plom mesket gant arc'hant. Implijet e voe an eil metal hag egile en amzer ar rouaned frank. Da vare ar roue Dagobert Iañ e veze kaset eizh mil lur plom da Bariz bep bloaz. Gant ar plom-se e voe toet penniliz Saint-Denis. Kognet e voe pezhioù moneiz arc'hant eus 768 betek 1189. 

Hiziv an deiz e c'haller mont da welet ar mengleuzioù-se, e-touez ar re goshañ a zo en Europa. 

En 848 e voe taget ha preizhet Melle gant an Normaned. Neuze e voe kaset labouradegoù ar c'hognañ moneiz da Niort, da Saint-Jean-d'Angély ha da b-Poitiers. Diwar neuze e voe dilezet mengleuzioù Melle, abalamour ma oa an arc'hant anezho o vont da hesk marteze.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel
Misti (dastumad)

***Misti*** zo un dastumad danevelloù gallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant (1850-1893). Evel danevelloù e holl levrioù e oa bet embannet ar re-mañ e kelaouennoù da gentañ.

## Istor
*Embannet e voe al levr goude marv an oberour gant Paul Ollendorff e 1912.
* Adembannet e voe an dastumad en 1967, gant Le Livre de poche (n° 2156).

## Danevelloù al levr
Ugent danevell zo en dastumad: 
*Misti (Gil Blas, 1884),
*Humble drame (Gil Blas, 1883),
*M. Jocaste (Gil Blas, 1883),
*Madame Hermet (Gil Blas, 1887),
*Blanc et bleu (Gil Blas, 1885), 
*L'endormeuse (l'Echo de Paris, 1889)
*Le Mariage du lieutenant Laré (La Mosaïque, 1878),
*Une page d'histoire inédite (Le Gaulois, 1880),
*La Main d'écorché (L'Almanach lorrain de Pont-à-Mousson, 1875),
*Coco, coco, coco frais! (La Mosaïque, 1878),
*Ma femme (Gil Blas, 1882), 
*Alexandre (L'Écho de Paris, 1889).
*Le Père Judas (Le Gaulois, 1883),
*Un million (Gil Blas, 1882),
*Le voyage du Horla (Le Figaro, 1887),
*La Peur (Le Figaro, 1884),
*Les Caresses (Gil Blas, 1883),
*Un fou ? (Le Figaro, 1884),
*La tombe (Gil Blas, 1884),
*Le Donneur d'eau bénite (La Mosaïque, 1877).

## Notennoù
Le Donneur d'eau bénite

**Le Donneur d'eau bénite** (*Paotr an dour benniget*) zo un danevell gant Guy de Maupassant e 1877 er gelaouenn *La Mosaïque*.

## Istor
Embannet e *La Mosaïque* d'an 10 a viz Du 1877, ha sinet Guy de Valmont. 
Adembannet e voe e 1912, en dastumad Misti. 
Adembannet e voe an dastumad e 1967 gant Le Livre de poche.
Adembannet e voe ar gontadenn e 1974 en embannadur klok La Pléïade.

## An danevell

## Embannadurioù
* *Le Donneur d'eau bénite*, e-barzh **Misti**, dastumad ugent danevell diwar zorn Maupassant, Éditions Albin Michel, Le Livre de poche n° 2156, 1967.
* *Le Donneur d'eau bénite*, Maupassant, contes et nouvelles, texte établi et annoté par Louis Forestier, Bibliothèque de la Pléiade, Gallimard, 1974.
Akletos

***Akletos*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1948 gant an evnoniour polonat Andrzej Dunajewski (1908-1944).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Akletos goeldii]]*,
* *[[Akletos melanoceps]]*.

O c'havout a reer e Suamerika (kornôg ha mervent Amazonia).

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad *[[Myrmeciza]]* betek 2013.

## Notennoù ha daveennoù
Assemblea Nacional Catalana

An **Assemblea Nacional Catalana** (e katalaneg, *Bodadeg Vroadel Katalan*) pe **ANC** a zo ur gevredigezh savet evit broudañ dizalc'hidigezh Katalonia eus Spagn. Klask a ra ivez broudañ unvanidigezh ar Broioù Katalan. Jordi Sànchez eo e brezidant hag hervez sifroù an ANC e vije 80 000 ezel, 40 132 anezho o vezañ paeet o skodenn ha 39 946 anezho o vezañ tud a youl vat er gevredigezh.

Kemeret he deus perzh ar gevredigezh e manifestadegoù divent bet aozet bep bloaz evit goulenn an dizalc'hidigezh, pe da nebeutañ ur votadeg (etre 1 milion ha 2 vilion a dud bewezh) ha kemeret he deus perzh en aozadur ar referendom bet aozet e 2017. Abalamour d'ar perzh en doa kemeret er referendomp-se e oa bet kaset he frezidant d'an toull-bac'h.
Publius Flavius Vegetius Renatus

**Publius Flavius Vegetius Renatus**, brudet evel **Vegetius**, a oa ur skrivagner eus fin an Impalaeriezh Roman (fin ar ). Ne ouier netra diwar-benn e vuhez er-maez eus an daou levr a zo erruet betek ennomp: *Epitoma rei militaris* (anvet ivez *De re militari*), hag al levr *Digesta Artis Mulomedicinae*, ul levr-deskiñ medisinerezh al loened.

Ar fed ne ouifed netra war e vuhez hag e chomfe evel-se a zo o cheñch dre labourioù nevez gant istorourien.
## Notennoù ha daveennoù
Sipia

***Sipia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1924 gant an evnoniour aostrian Carl Eduard Hellmayr (1878-1944).

## Spesadoù
Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Sipia berlepschi]]*,
* *[[Sipia laemosticta]]*,
* *[[Sipia nigricauda]]*,
* *[[Sipia palliata]]*.

O c'havout a reer e Kreiz (*S. laemosticta* hepken) ha Suamerika.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad *[[Myrmeciza]]* betek 2013.

## Notennoù ha daveennoù
Charles Chubb (evnoniour)

**Charles Chubb**, bet ganet d'an 31 a viz Kerzu 1851 e Steeple Langford (Wiltshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Mezheven 1924 e Londrez (Bro-Saoz), a oa un evnoniour breizhveuriat.

E 1892 e voe roet e anv d'ur spesad golvaneged eus ar genad *[[Cisticola]]* — *[[Cisticola chubbi]]* — gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **C** : *[[Crypturellus]]*,
* **F** : *[[Frederickena]]*,
* **M** : *[[Mackenziaena]]*,
* **S** : *[[Sakesphorus]]*.
### [[Spesad]]où
* **T** : *[[Troglodytes cobbi]]*.

## Notennoù ha daveennoù
-21

733 *Ab Urbe Condita* / -21 kent J.-K

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus)
* Koñsuled : Marcus Lollius ha Quintus Aemilius Lepidus

### Afrika

### Reter nesañ

#### Judea
* Herodez Veur

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha teknikoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -21

## Marvioù -21
Sakesphorus

***Sakesphorus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an evnoniour breizhveuriat Charles Chubb (1851-1924).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Sakesphorus canadensis]]*
***S. c. *'canadensis**', *fumosus*, *intermedius*, *loretoyacuensis*, *pulchellus* ha *trinitatis*,
* *[[Sakesphorus cristatus]]*,
* *[[Sakesphorus luctuosus]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Tri spesad all — *[[Thamnophilus bernardi|bernardi]]*, *[[Thamnophilus melanonotus|melanonotus]]* ha *[[Thamnophilus melanothorax|melanothorax]]* — a oa bet diblaset er genad *[[Thamnophilus]]* adalek 2007.

## Notennoù ha daveennoù
Ghjuvanteramu Rocchi

**Ghjuvanteramu Rocchi**, pe **Ghjuvan'Teramu Rocchi**, (1940 - 3 a viz Meurzh 2018) a oa kelenner ha skrivagner korsek.

Goude labourat evel mestr-skol e voe enseller evit ar c'horseg er skolioù. A-hed e vuhez en deus labouret evit yezh e vro : kelenn a rae anezhi, sevel barzhonegoù ha kanaouennoù a rae, savet en deus levrioù da zeskiñ ar yezh... Gantañ e voe digoret ar greizenn gentañ evit deskiñ korseg e Loretu di Casinca. Gantañ, e-pad bloavezhioù, e voe skrivet kanaouennoù evit ur bern kanerien : Canta u Populu Corsu, I Muvrini, I Chjami Aghjalesi, A Filetta, Felì...

## Liammoù diavaez
*Corse Matin, 06/03/2018
*Corse Net Infos 04/03/2018
M29 Weasel

An **M29 Weasel** a oa ur c'harbed dezougen stadunanat implijet e-pad an Eil Brezel-bed. Savet e oa bet gant Studebaker, evit bezañ implijet war an tachennoù gant erc'h.
## Skeudennoù

M-29 " Weasel" St Lo special.jpg|Ur Weasel e Saint-Lô
M29-Weasel-belgium-1944.jpg|Ur Weasel e Belgia e 1944
M29 Weasel with camera in Antarctica c1947.jpg|Ar c'harbed en Antarktika e 1947
The Royal Navy during the Second World War A26268.jpg|Karbedoù Weasel prest da zouarañ, implijet gant lu Bro-Saoz
Machinato inlet.jpg|Tri M29 Weasel distrujet e-pad Emgann Okinawa.
Cecilie von Mecklenburg-Schwerin

**Cecilie von Mecklenburg-Schwerin** (1886-1954) a oa ur briñsez alaman hag a zimezas da Friedrich Wilhelm Victor August Ernst von Preußen (1882–1951), mab henañ an Impalaer Wilhelm II.

## O bugale
C'hwec'h bugel o doe:
* Wilhelm
** dimezet en 1933, da Dorothée von Salviati (1907-1972); 
* Louis-Ferdinand (1907-1994), 
** dimezet en 1938, da Kira Kirillovna de Russie (1909-1967), merc'h d'an dug-meur Cyrille Vladimirovitch Rusia ha da Victoria Mélita von Sachsen-Coburg-Gotha, ha bugale dezho. 
* Hubert (1909-1950), 
** dimezet en 1941, d'ar varonez Marie-Anne von Humboldt-Dachrœden (1916-2003)
**goude dizimeziñ en 1943, ec'h addimezas da Madeleine Reuss (1920-2009), ha bugale dezho. 
* Friedrich (1911-1966), 
** dimezet en 1945, da Lady Brigitte Guiness (1920-1995), ha bugale dezho.
* Alexandrine (1915-1980), tapet gant an drizomiezh 23.
* Cecilie (1917-1975).
Mackenziaena

***Mackenziaena*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an evnoniour breizhveuriat Charles Chubb (1851-1924)Dont a ra e anv eus hini Helen Mackenzie McConnell, gwreg an dastumer saoz Frederick Vavasour McConnell a oa Chubb ur mignon bras dezhañ ha d'e diegezh.

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Mackenziaena leachii]]*,
* *[[Mackenziaena severa]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Gymnopithys

***Gymnopithys*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1857 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Gymnopithys bicolor]]*
** *G. b. aequatorialis*, ***bicolor***, *daguae*, *olivascens* ha *ruficeps*,
* *[[Gymnopithys leucaspis]]*
** *G. l. castaneus*, *lateralis*, ***leucaspis*** ha *peruanus*,
* *[[Gymnopithys rufigula]]*
** *G. r. pallidigula*, *pallidus* ha ***rufigula***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreiz (*G. bicolor* hepken) ha Suamerika, daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
E 2014 e voe diblaset an daou spesad *[[Oneillornis lunulatus|lunulatus]]* ha *[[Oneillornis salvini|salvini]]* da vont d'ober ar genad nevez *[[Oneillornis]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Fécamp

**Fécamp** zo ur gumun c'hall en departamant Seine-Maritime e Normandi.

War aod ar Pays de Caux emañ, un 40 km bennak diouzh an Havr-Nevez. Ur porzh morueta eo bet e-pad pell.

## Notennoù
Oneillornis

***Oneillornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2014 gant an evnoniour stadunanat Morton L. Isler hag e genseurted.

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Oneillornis lunulatus]]*,
* *[[Oneillornis salvini]]*.

O c'havout a reer e Suamerika (kornôg ha mervent Amazonia).

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad *[[Gymnopithys]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Hylophylax

***Hylophylax*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1909 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Hylophylax naevioides]]*
** *H. n. capnitis* ha ***naevioides***,
* *[[Hylophylax naevius]]*
** *H. n. inexpectatus*, ***naevius***, *ochraceus*, *peruvianus* ha *theresae*, 
* *[[Hylophylax punctulatus]]*.

O c'havout a reer e Kreiz (*H. naevioides* hepken) ha Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Bez' e oa ar spesad *[[Willisornis poecilinotus|poecilinotus]]* er genad ivez kent : diblaset e oa bet en hini nevez *[[Willisornis]]* e 2007.

## Notennoù ha daveennoù
Limes

Ar ger latin **līmes** (liester *līmitēs*) zo ur ger roet gant an istorourien d'an difennoù savet a-hed bevennoù an Impalaeriezh roman. Meur a ster a c'hall bezañ gant ar ger : 
*harz, bevenn, e stumm ur voger, evel ma oa Moger Vras Sina
*hent, n'eus forzh pehini e vefe, da lavaret eo an hent etrezek broioù nevez-aloubet (pe da aloubiñ), evel al *Limes germanicus*, a-hed ar stêr Lippe.

Evit an dachenn vilourel e oa bet kroget da implij ar ger adal an  goude Jezuz-Krist evit ober anv eus un distrig milourel renet gant un dux limitis.

*Limes* hiziv-an-deiz a vez implijet evit ober anv eus harzoù-kreñv Henroma ha bevennoù proviñsoù an Impalaeriezh roman. En gwirionez biken ne voe implijet ar ger *Limes* gant ar Romaned gant ar ster-se evit komz eus an harzoù, pe e vijent reoù kreñvaet pe get.

Evit lod eus an istorourien arbennikaet, al limes a oa anvet *Munimentum Traiani* en gwirionez, mogerioù difenn Trajan, hervez un arroudenn gant Ammianus Marcellinus a embanne e oa bet adimplijet ar mogerioù-kreñv-se e-pad ren an impalaer Juluan II e 360 GJK.

## Notennoù
Cäcilie

**Cäcilie** zo un anv-bihan alamanek roet d'ar merc'hed.

## Adstummoù
* Cäcilia
* Cecilie
* Zäzilie

## Yezhoù all
* Caecilia, e latin 
* Cécile, e galleg
* Cecilia, en alamaneg, finneg, galleg, italianeg, spagnoleg, svedeg, 
* Cecilie, en alamaneg, daneg ha norgeeg, 
* Cecílie, e tchekeg, 
* Cecilija, e kroateg ha sloveneg, 
* Cecily, e saozneg
* Cecylia, e poloneg
* Sesilya, e turkeg 
* Selja pe Silja e finneg
* Sheila, pe Shelagh, pe Sheelagh, en saozneg, diwar an iwerzhoneg,
* Síle, en iwerzhoneg

## Tud
* Cäcilie Arand (1838–1908), skrivagnerez alaman
Willisornis

***Willisornis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2007 gant an daou evnoniour brazilian Carlos Eduardo Quevedo Agne ha José Fernando Pacheco, o tougen bri d'an evnoniour stadunanat Edwin O'Neill Willis (1935-2015) en devoa studiet laboused Kreiz ha Suamerika.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Willisornis poecilinotus]]*
** *W. p. duidae*, *griseiventris*, *gutturalis*, *lepidonota* ha ***poecilinotus***,
* *[[Willisornis vidua]]*
** *W. v. nigrigula* ha ***vidua***.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù er genad *[[Hylophylax]]* betek 2007.

## Notennoù ha daveennoù
Rochester (Kent)

**Rochester** (distaget [] e saozneg) zo ur gêr e distrig Medway, e kontelezh Kent, e kreisteiz Bro-Saoz. Emañ war lez ar stêr Medway, war-dro 30&nbsp;km diouzh Londrez.

## Istor
Kreñvlec'h roman DUROBRIVAE, war ar stêr Medway



## Anv
Rivet & Smith*(Petra eo ?)*, p.&nbsp;346, 347, 348
* I.A 4723 (Iter II) : **DUROBROVIS / DUROPROVIS**; 4733 (Iter III) : **DUBOBRIUS**; 4738 (Iter IV) : **DUROBRIVIS**
* Ravenna 10637 : **DUROBRABIS**; 10639 : **BRINAVIS**
* T.P. : **RORIBIS**

Talvoudegezh : *"bridge(s)-fort"* = pont mogeriet / kreñvlec'h war un pont
Eilert Ekwall : **Hrofaescaestre** c 730 Beda; **Hrofesceaster** c 700 Laws, 839 ASC; **Hrofescester** 811 BCS 339; **Rovecestre**, DB. "*Kreñvlec'h* *roman de Hrofi*". ***Hrofi 'ciuitas Hrofic*** c 730 Beda, ***civitas Hrobi*** 842 BCS 439), ur stumm tennet diwar brittoneg (*Durobrivis* (dat. plur.) 4 I.A; *(in)* **Dorubreui** c 730; Beda; **Dorobrevi** 844 BCS 445), hag e dalv kement ha "*pontoù ar c'hreñvlech*" (bret. *duro-* = kreñvlec'h + *briva* = pont).

## Ardamezioù

## Istor
*Durobriva* (Rochester) a oa war an hent bras eus *Durovernum* (Canterbury) da *Londinium* (Londrez), e-lech an hent a dreuz ar stêr Medway.

RIB 1276 Rochester.png|Enskrivadur roman
Rochester Castle walls.jpg|Kastell Rochester


## Levrlennadur
* Eilert Ekwall : *The concise Oxford Dictionary of English Place-Names*. 4 Edition. Clarendon Press. 1936-1980.
* Frank W. Jessup : *A History of Kent*. Phillimore.1973
Cecilia Sveden

**Cecilia Sveden** a c'hall bezañ :
* Cecilia Johansdotter (1167–1190), pried Knut Iañ Sveden
* Cecilia Sveden (1540-1627)
* Cecilia Sveden (1807-1844)
Stourpaine

**Stourpaine** (distaget [] e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel eus kreisteiz Bro-Saoz, e kontelezh Dorset.

## Istor
E-kichen Stourpaine emañ Hod Hill, ma voe ur c'hreñvlec'h gant an Durotriges da vare Oadvezh an Houarn. Kemeret e voe ar c'hreñvlec'h-se gant ar Romaned, renet gant Vespasianus, er bloavezh 43. Savet e voe savet ur c'hamp roman 200 m² eno.


Northern side of the hillfort on Hod Hill - geograph.org.uk - 242753.jpg|Difennoù Hod Hill


Meneget eo ar c'hreñvlec'h-se e *Douaroniezh* Klaudios Ptolemaios II, 3, 13 : Dunium.
Talvezout a ra *dunum*, *dunium* kement ha kreñvlec'h", "kêr(-benn)", da lavaret eo kêr-benn an Durotriges.

## Notennoù
Cunetio

**Cunetio** a oa ur c'hreñvlec'h hag ur gêr roman, war lez ar stêr Kennet, e Wiltshire, e Bro-Saoz, el lec'h m'emañ bremañ kêriadenn Mildenhall. Annezet e voe gant Romaned adalek an  betek dibenn aloubidigezh roman Enez Vreizh, pa voe dilezet war a seblant.


|
|Kartenn eus ar c'hêrioù roman e kreisteiz Proviñs Britannia


## Anv
Meneget eo an anv "Cunetio" e skridoù latin :
* Itinerarium Antonini. 4865 (Iter XIV) : *Cunentione*
* Dizanv Ravenna 10621 : *Cunetzone*

Dianav eo talvoudegezh an anv-se.

## Teñzor Cunetio
Sellet ouzh :fr:Trésor de Cunetio

## Liammoù diavaez
*Cunetio www.roman-britain.org
*YouTube Time Team episode on Cunetio

## Notennoù
Myrmoderus

***Myrmoderus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1909 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myrmoderus eowilsoni]]*,
* *[[Myrmoderus ferrugineus]]*
** *M. f. elutus* ha ***ferrugineus***,
* *[[Myrmoderus loricatus]]*,
* *[[Myrmoderus ruficauda]]*
** *M. r. *'ruficauda**' ha *soror*, 
* *[[Myrmoderus squamosus]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù *ferrugineus* (*ferruginea)*, *loricatus* (*loricata*), *ruficauda* ha *squamosus* (*squamosa*) er genad *[[Myrmeciza]]* betek 2013.

## Notennoù ha daveennoù
Cécile

**Cécile** zo un anv-bihan gallek, a vez anv plac'h, met a c'hall bout kavet da anv paotr.

## Gerdarzh
Aziliz a vez lakaet da stumm brezhonek an anv-se daoust dezhañ bout liammetoc'h moarvat gant Adélaïde (stumm gouiziek Alice) (sellit ouzh ar stumm okitanek Azalaís) a-fed gerdarzh.

## Yezhoù all
* Aziliz e brezhoneg
* Cäcilie, pe Cäcilia**,** Cecilie, Cilly pe Zäzilie en alamaneg
* Caecilia, e latin (Caecilius evit ur paotr) 
* Cecilia, en finneg, italianeg, spagnoleg, svedeg
* Cecília en hungareg, portugaleg, okitaneg
* Cecilie, en alamaneg, daneg ha norgeeg
* Cecílie, e tchekeg hag e tchetcheneg
* Cecilija, e kroateg ha sloveneg
* Cecily, pe Cicely e saozneg (Cecil da anv paotr)
* Cecylia, e poloneg
* Celia
* Ciglia, e retoromaneg
* Cili adstumm en hungareg
* Cille, Sille, Silje, Zille adstummoù e norvegeg ha daneg
* Sesilya, e turkeg 
* Selja pe Silja e finneg
* Sheila, pe Sheelagh, en saozneg, diwar an iwerzhoneg
* Shelagh, pe Síle en iwerzhoneg
* Xexili, en euskareg
* سيليا en arabeg (a vez treuzskrivet Silya, Silia, pe Celya)
* ⵙⵉⵍⵢⴰ e berbereg (Silya)

## Tud
### Tud uhel
* Cécile de Normandie (c. 1056 – 1126)
* *Marie-Cécile Prusia* (1942) merc'h da Louis Ferdinand Prussia, ha da Kira Kirillovna Rusia.

### Tud all
* Cécile Aubry, skrivagnerez c'hall
* Cécile Duflot (1975), politikourez c'hall
* Cécile de France, aktourez velgiat
* Cécile Corbel, telennourez ha kanerez vreizhat

## Lennegezh
* *Cécile*, roman gant Benjamin Constant, en 1811
* *Cécile ou la robe de noces*, romant gant Alexandre Dumas en 1844
* *Cécile est morte*, romant gant Georges Simenon en 1942
* *Cécile*, romant alamanek gant Theodor Fontane
### Tudennoù
* *Cécile de Volanges*, er romant Les Liaisons dangereuses gant Choderlos de Laclos.

## Kanaouennoù
**Cécile, ma fille*, gant Claude Nougaro.

## Gwelet ivez
* Cecil
-23

731 *Ab Urbe Condita* = 23 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus)
* Koñsuled : Gaius Octavius Thurinus XI hag Aulus Terentius Varro Murena ; suffectus : Lucius Sestius & Cneus Calpurnius

### Afrika

### Reter-nesañ

#### Judea
* Herodez Veur

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha teknikoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -23

## Marvioù -23
Myrmelastes

***Myrmelastes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1858 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Myrmelastes brunneiceps]]*,
* *[[Myrmelastes caurensis]]*
** *M. c. australis* ha ***caurensis***,
* *[[Myrmelastes humaythae]]*,
* *[[Myrmelastes hyperythrus]]*,
* *[[Myrmelastes leucostigma]]*
** *M. l. infuscatus*, *intensus*, ***leucostigma*** ha *subplumbeus*,
* *[[Myrmelastes rufifacies]]*,
* *[[Myrmelastes saturatus]]*
** *M. s. obscurus* ha ***saturatus***, 
* *[[Myrmelastes schistaceus]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar spesad *hyperythrus* (*hyperythra)* er genad *[[Myrmeciza]]* hag ar re *brunneiceps*, *caurensis*, *humaythae*, *leucostigma*, *rufifacies*, *saturatus* ha *schistaceus* er genad kozh *Schistocichla* betek 2013.

## Notennoù ha daveennoù
Oryol (fourgadenn)

An **Oryol** (Rusianeg: Орёл, Erer; raloc'h Orel) a oa ur fourgadenn brezel savet gant Morlu Impalaeriezh Rusia. Lakaet e oa bet e servij e-pad ren an tsar Alexis Iañ evit difenn bigi kenwerzh an impaleriezh e Mor Kaspia. 

Kentañ bag brezel Rusia e oa. Savet e oa bet etre 1667 ha 1669 pa oa bet savet arsanailh Dedinovo war ar stêr Oka. Memes ma voe paket ha devet ar vag e 1670, e oa bet ur bazenn kement hag ur simbol hollbouezus evit diazezadur ur gwir morlu rusian. An Oryol a seller outañ evel kentañ bag doare european Rusia. Araozañ e oa bet ar vag *Frederick* (pe *Friedrich*), savet e 1636 en Nizhny Novgorod. Ar *Frederick* a oa e servij duged Holstein-Gottorp, ha n'eo ket hini Rusia. Savet e oa bet oc'h implij labourerien ha materi rusian, met gant Holstein e oa bet paeet hag ar saverien-bigi a oa o tont eus ar vro-se.
Oryol (disheñvelout)

**Oryol** zo ur ger rusianek a dalvez kement hag "erer" hag a c'hall bezañ anv meur a dra :

*Oryol, ur gêr eus Rusia
*Oryol (fourgadenn), kentañ lestr brezel Morlu Impalaeriezh Rusia
*Oryol (lestr-hobregonet), Bag brezel Morlu Impalaeriezh Rusia adimplijet gant Morlu Impalaeriezh Japan
*Vladimir Oryol, ur yezhoniour rusian
Marta Rovira

**Marta Rovira i Vergés** (bet ganet d'ar 25 a viz Genver 1977 e Vic) a zo un alvokadez hag ur bolitikourez katalan, sekretourez hollek ERC abaoe 2011. Abalamour d'he ferzh e referendom war dizalc'hiezh ar vro e 2017 he doa divizet mont d'an harlu e Suis e 2018.
Formicivora

***Formicivora*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1824 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Eizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Formicivora erythronotos]]*,
* *[[Formicivora grantsaui]]*,
* *[[Formicivora grisea]]*
** *F. g. *'grisea*** ha ''rufiventris'',
* ''[[Formicivora iheringi]]'',
* ''[[Formicivora intermedia]]''
** ''F. i. alticincta'', ''fumosa'', ''hondae'', ***intermedia***, ''orenocensis'' ha ''tobagensis'',
* ''[[Formicivora melanogaster]]''
** ''F. m. bahiae'' ha ***melanogaster***,
* ''[[Formicivora rufa]]''
** ''F. r. chapmani'', ***rufa*** hag ''urubambae'', 
* ''[[Formicivora serrana]]''
** ''F. s. interposita'', ''littoralis'' ha ***serrana**'.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, c'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Boudika (film)

**Boudika** (*Boudica* e saozneg) a zo ur film-skinwel saoz skignet e 2003 ha sevenet gant Bill Anderson. Gouestlet eo da vuhez Boudika, rouanez pobl vrezhon an Ikened a veve en Enez Vreizh er  goude JK hag a emsavas ouzh aloubadenn al lejionoù roman. N'eo ket bet troet ar film e brezhoneg ha padal e pled gant un darvoud pouezus hag istorel eus buhez ar Vrezhoned.

Gwelout a reer an emgannoù brasañ a reas ar rouanez Boudika gant e strolladoù Brezhoned, da heul marv he fried, ouzh ar c'hampoù hag ar c'hêrioù roman. Doare ar film a zo eeun a-walc'h, n'eus ket kalz a aktourien vrudet, n'eus ket kalz a sonerezh nag a efedoù ispisial hag abalamour da gement-se n'en deus ket graet berzh bras marteze. Hogen chomet eo tost a-walc'h ouzh ar wirionez istorel (hervez an darvoudoù anavezet ganeomp hiziv an deiz), ha feal ouzh boazioù, hengounioù ha buhez ar Vrezhoned kozh en Enez Vreizh e-pad ar c'hentañ kantved war-lerc'h JK.
Sciaphylax

***Sciaphylax*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2013 gant an evnoniour stadunanat Morton L. Isler hag e genseurted.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Sciaphylax castanea]]*
** *S. c. *'castanea*** ha ''centunculorum'',
* ''[[Sciaphylax hemimelaena]]''
** ''S. h. '''hemimelaena*** ha *pallens*.

O c'havout a reer e Suamerika (kornôg ha kreisteiz Amazonia), pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad *[[Myrmeciza]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Drymophila

***Drymophila*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1824 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Drymophila caudata]]*,
* *[[Drymophila devillei]]*
** *D. d. *'devillei*** ha ''subochracea'',
* ''[[Drymophila ferruginea]]'',
* ''[[Drymophila genei]]'',
* ''[[Drymophila hellmayri]]'',
* ''[[Drymophila klagesi]]'',
* ''[[Drymophila malura]]'',
* ''[[Drymophila ochropyga]]'',
* ''[[Drymophila rubricollis]]'', 
* ''[[Drymophila squamata]]''
** ''D. s. '''squamata*** ha *stictocorypha*,
* *[[Drymophila striaticeps]]*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Hypocnemoides

***Hypocnemoides*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an daou evnoniour stadunanat Outram Bangs (1863-1932) ha Thomas Edward Penard (1878-1936).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Hypocnemoides maculicauda]]*,
* *[[Hypocnemoides melanopogon]]*
** *H. m. *'melanopogon**', *minor* hag *occidentalis*.

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Outram Bangs

**Outram Bangs**, bet ganet d'an 12 a viz Genver 1863 e Watertown (Massachusetts) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 22 a viz Gwengolo 1932 e Wareham (Massachusetts) (SUA), a oa ul loenoniour stadunanat.

E 1919 e voe roet e anv d'ur genad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae — *[[Bangsia]]* — gant an evnoniour stadunanat Thomas Edward Penard (1878-1936).

## Roll al [[loened]] en devoa studiet
### [[Labous]]ed
#### Genadoù
* **C** : *[[Cnemoscopus rubrirostris|Cnemoscopus]]*,
* **H** : *[[Helicolestes hamatus|Helicolestes]]*, *[[Hypocnemoides]]*,
* **V** : *[[Veles binotatus|Veles]]*,
* **X** : *[[Xenospiza baileyi|Xenospiza]]*.
#### [[Spesad]]où
* **A**
: *[[Arremon basilicus]]*, *[[Arremon costaricensis|costaricensis]]*, *[[Atlapetes crassus]]*, *[[Automolus rufipectus]]*,
* **C**
: *[[Cantorchilus elutus]]*, *[[Cranioleuca hellmayri]]*,
* **H** : *[[Henicorhina anachoreta]]*,
* **L** : *[[Lophotriccus vitiosus]]*,
* **M** : *[[Myiotheretes pernix]]*,
* **P** : *[[Pheugopedius spadix]]*,
* **S** : *[[Scytalopus latebricola]]*,
* **T**
: *[[Thryorchilus browni]]*, *[[Troglodytes monticola]]*,
* **X** : *[[Xenospiza baileyi]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Afanasy Ordin-Nashchokin

**Afanasy Lavrentievich Ordin-Nashchokin** (ruseg : Афанасий Лаврентьевич Ордин-Нащокин) (1605–1680) a oa unan eus pennoù meur Impalaeriezh Rusia er .

Buhez vicherel Afanasy Ordin-Nashchokin a oa bet unan dreistordinal en impaleriezh rusian. En desped ma oa un nobl izel e oa deuet a-benn da dizhout ar renk a voyar ha titloù uhel. Deuet e oa a-benn da dizhout ar plasoù-se hep implij liammoù familh evel ma oa ar boaz d'ar mare-se met dre e labour hag e dalvoudegezh.
Carme Forcadell

**Maria Carme Forcadell i Lluís** (bet ganet d'an 29 a viz Mae 1955 e Xerta, Spagn) a zo ur bolitikourez katalan. Prezidantez Parlamant Katalonia eo bet etre 2015 ha 2017. Kelennerez war ar c'hatalaneg eo bet ivez.

A-du emañ gant dizalc'hiezh Katalonia ha krouet he doa ar gevredigezh Assemblea Nacional Catalana evit difenn ar mennozh-se.

Evel Prezidantez Parlamant Katalonia he doa renet an deiz ma oa bet votet an dizalc'hiezh d'an 27 a viz Here 2017 da heul ar referendom war an dizalc'hiezh. Abalamour d'an dra-se e oa bet lakaet en toull-bac'h gant Spagn da c'hortoz ur prosez.
Waleed Al-Husseini

**Waleed Al-Husseini** pe **Walid Husayn al-Husayni** (en arabeg : وليد حساين الحسيني ), ganet d'ar 25 a viz Mezheven 1989 e Qalqilya, zo ur skrivagner palestinat dizoue.

Brudet e oa deuet da vezañ e 2010 pa oa bet harzet ha toullbac'het abalamour d'ar pennadoù en doa skrivet diwar-benn an islam.

Emañ bremañ o vevañ e Bro-C'hall, en harlu. Er vro-se en deus savet ur strollad anvet "Conseil des ex-musulmans de France", diwar skouer strolladoù heñvel e Bro-Saoz pe er Stadoù Unanet, savet gant tud o deus dilezet an islam.

Skrivet en deus meur a levr, embannet e galleg, koulz ha pennadoù e-barzh ar c'hazetennoù *[[Le Monde]]* pe *[[Libération]]*.

## Levrioù
**Blasphémateur ! : les prisons d'Allah*, 2015, Grasset (troet e saozneg ivez)
**Une trahison française : Les collaborationnistes de l'islam radical devoilés* ("A French Treason: The Collaborators of Radical Islam Unveiled"), 2017, Éditions Ring

## Liammoù diavaez
*waleed alhusseini

## Notennoù
Ian Kershaw

**Sir Ian Kershaw**, FBA (ganet d'an 29 a viz Ebrel 1943) zo un istorour saoz. Arbennigour eo war istor sokial Alamagn hag an Trede Reich. Skrivet en deus diwar-benn an naziegezh, buhez Adolf Hitler hag e hollveliegezh.

## Oberennoù ha labourioù
** Bolton Priory Rentals and Ministers; Accounts, 1473–1539*, (Leeds, 1969)
**Bolton Priory. The Economy of a Northern Monastery*, (Oxford, 1973).
*"The Persecution of the Jews and German Popular Opinion in the Third Reich" pajennoù 261–289 eus *Yearbook of the [[Leo Baeck Institute]]*, lodenn 26, 1981.
**Popular Opinion and Political Dissent in the Third Reich. Bavaria, 1933–45*, (Oxford, 1983, rev. 2002), 
**The Nazi Dictatorship. Problems and Perspectives of Interpretation*, (Londrez, 1985, 4re embannadur, 2000) 
**The 'Hitler Myth'. Image and Reality in the Third Reich* (Oxford, 1987, adskrivet e 2001). 
**Weimar. Why did German Democracy Fail?*, (ed.) (Londrez, 1990) 
**Hitler: A Profile in Power*, (Londrez, 1991, rev. 2001)
*"'Improvised genocide?' The Emergence of the 'Final Solution' in the 'Wargenthau" pajennoù 51–78 eusm *[[Transactions of the Royal Historical Society]]*, Lodenn 2, December 1992.
*"Working Towards the Führer: Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" pajennoù 103–118 eus *[[Contemporary European History]]*, lodenn 2, Issue #2, 1993; admoulet ar pajennoù 231–252 evit *The Third Reich* embannet gant Christian Leitz, London: Blackwell, 1999, .
**Stalinism and Nazism: Dictatorships in Comparison*, (ed. with Moshe Lewin) (Cambridge, 1997) 
**Hitler 1889–1936: Hubris*, (Londrez, 1998) 
**Hitler 1936–1945: Nemesis*, (Londrez, 2000) 
**The Bolton Priory Compotus 1286–1325* (ed. gant David M. Smith) (Londrez, 2001)
**Making Friends with Hitler: Lord Londonderry and the British Road to War*, (Londrez, 2004) 
*"Europe's Second Thirty Years War" pejannoù 10–17 evit *[[History Today]]*, lodenn 55, Issue # 9, September 2005
**Death in the Bunker* (Penguin Books, 2005) 
**Fateful Choices: Ten Decisions That Changed the World, 1940–1941* (Londrez, 2007) 
**Hitler, the Germans and the Final Solution* (Yale, 2008) 
**Hitler* (ul levrenn adal *Hitler 1889–1936* ha *Hitler 1936–1945*; Londrez, 2008) 
**Luck of the Devil The Story of Operation Valkyrie*, (Londrez: Penguin Books, 2009), 
**[[The End: Hitler's Germany 1944–45]]*, (Allen Lane, 2011), 
**To Hell and Back: Europe, 1914-1949*, (Allen Lane, 2015),
Moon Jae-in

**Moon Jae-in**, ganet d'ar 24 a viz Genver 1953, eo 12vet prezidant Sukorea. Dilennet eo bet goude ma vefe bet skarzhet Park Geun-hye eus he fost er bloavezh 2017.

Studier ha stourmer, difenner gwirioù Mab-Den, penn ministred ar prezidant Roh Moo-hyun, Moon a zo bet e penn ar strollad Minjoo (2015–2016). Bet eo ivez ezel eus an 19vet bodadeg vroadel (2012–2016). Bez e voe ivez kannad ar strollad Minju dang evit dilennadeg prezidant Sukorea e 2012. Kollet en devoa e-tal Park Geun-hye.
Dolors Bassa

**Dolors Bassa i Coll** (bet ganet e 1959 e Torroella de Montgrí) a zo ur gelennerez, bredoniourez evit ar vugale, ha politikerez katalan. Kuzulierez war al Labour, an Aferioù sokial hag ar Familhoù e gouarnamant Generalitat Katalonia.

Anavezet eo evit he labour e sindikad spagnol Unión General de Trabajadores hag evit bezañ a-du gant dizalc'hidigezh Katalonia. Evit e ferzh da vare ar referendom war an dizalc'hidigezh bet dalc'het e 2017 eo bet lakaet en toull-bac'h gant Lez-varn Spagn da c'hortoz ur prosez.
Emgann Watling Street

**Emgann Watling Street** a c'hoarvezas er bloaz 60, pe 61, en Enez Vreizh, etre Brezhoned emsavet ha renet gant Boudika, rouanez pobl vrezhon an Ikened, hag an armeoù roman renet gant Gaius Suetonius Paulinus. N'ouzer ket pelec'h e c'hoarvezas, met hervez an istorourien e tleje bezañ bet war an hent roman etre *Londinium* (Londrez hiziv) ha *Viroconium*, (Wroxeter e Shropshire). En amzer ar Saksoned eo e voe anvet an hent-se Watling Street.
Kalz niverusoc'h e oa ar Vrezhoned, met gwelloc'h en em gannas ar Romaned.

## Goude an emgann
Goude trec'het Boudica e chomas ar Romaned mistri e kreisteiz an enez, ha chom a rejont eno betek o disparti e 410. Ac'hano e kerzhjont war-du an hanternoz, betek ar vro a zo hiriv e kreisteiz Bro-Skos.

Emsavadegoù all a voe avat, ha dreist-holl hini 69, kaseet gant Venutius, eus pobl ar Brigantes.

## Levrlennadur

*  ANDREWS, Ian : *Boudicca's Revolt*, Cambridge University Press, 1973 
*  WEBSTER, Graham : *Boudica: The British Revolt Against Rome AD 60 (Roman Conquest of Britain)*, Routledge, 1999 

## Notennoù
-25

729 *Ab Urbe Condita* = 25 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus)
* Koñsuled : Caesar Augustus IX ha Marcus Junius Silanus

### Afrika

### Reter-Nesañ

#### Judea
* Herodez Veur

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha teknikoù

## Relijionoù

## Ganedigezhioù -25

## Marvioù -25
Pygiptila stellaris

***Pygiptila stellaris*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.

Anvet e voe *Thamnophilus stellaris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1825) gant an evnoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826).Ar spesad nemetañ er genad *Pygiptila* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Amazonia (Suamerika) :
* *Pygiptila stellaris maculipennis*, eus gevred Kolombia da viz Perou,
* *P. s. occipitalis*, eus kreisteiz Kolombia da hanternoz Brazil ha Gwianaoù,
* *P. s. purusiana*, e kornôg Brazil, gevred Perou, hanternoz Bolivia,
* *P. s. *'stellaris**', e kreisteiz Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Pygiptila stellaris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pygiptila stellaris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Cymbilaimus

***Cymbilaimus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Cymbilaimus lineatus]]*
** *C. l. fasciatus*, *intermedius* ha ***lineatus***,
* *[[Cymbilaimus sanctaemariae]]*.

O c'havout a reer e Kreiz (*C. lineatus* hepken) ha Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù