Pádraig Pearse

**Patrick Henry Pearse** zo anvet **Pádraig Pearse** en emsav iwerzhonat (*Pádraig Anraí Mac Piarais* en iwerzhoneg). Ganet e oa bet e Dulenn d'an 10 a viz Du 1879 ha tremenet e oa d'an 3 a viz Mae 1916. Kelenner, alvokad, barzh, skrivagner, emsaver ha broadelour, bet e oa unan eus pennoù Emsavadeg Pask e 1916. Anvet e oa neuze "Prezidant eus ar gouarnamant da c'hortoz" eus Republik Iwerzhon en unan eus ar c'hemennadennoù savet gant pennoù an emsavadeg. Da-heul c'hwitadenn an emsavadeg ha kondaonidigezh d'ar marv roet da Bearse ha war un dro d'e vreur Liam Mac Piarais (Willie Pearse) ha da bevarzek penn all, e voe sellet ouzh Pearse evel enkorfadur an emsavadeg gant kalz tud.

## Buhez
Mab e oa d'ur embreger mañsoner saoz, Séamas Mac Piarais (James Pearse), ha da Margaret Brady, e eil wreg. Deuet e oa Séamas Mac Piarais eus Birmingham da Zulenn evit kemer perzh e lañs ar sevel ilizoù e oa en Iwerzhon e diwezh an . En em goñvertisañ a reas d'ar relijion katolik e 1870 hag ez eas da vezañ a-du gant emrenerezh Iwerzhon. E vamm a oa iwerzhonegerez koulz hag e moereb-kozh ha diwar o levezon e vagas Padraig Pearse ur garantez greñv evit an iwerzhoneg. E 1896 ec'h emezelas gant *[[Conradh na Gaeilge]]* (Kevre an iwerzhoneg) hag e 1903 ez eas da benn ar gelaouenn *[[An Claidheamh Soluis]]* (Ar C'hleze lufrus).

## Skol Sant Enda
Desket en *Irish Christian Brothers*, evel e vreur Willie, e soñj Pearse eo ar yezh staget kreñv ouzh hevelepted ur broad. Ar reizhiad deskadurel iwerzhonat eus ar mare-mañ a zisave an iwerzhoniz evit ma teufont da vezañ soazon a sevenadur, e-se e veze dismeget an iwerzhoneg. Adtiñvañ an iwerzhoneg a oa ur pal a-bouez evitañ. Evit tizhout ar pal e vefe dav sav ur reizhiad deskadurel nevez ha hoalus. Hag evit mont war-raok e savas ur skol evit ar baotred,  Scoil Éanna (St. Enda's School) e Cullenswood House, e Ranelagh, ur c'harter eus Dulenn, e 1908. Ar skolidi a veze disavet en iwerzhoneg kement hag e saozneg. Bremañ eo Cullenswood House deuet da vezañ ar skol iwerzhonek, Lios na nÓg. Gant harp Thomas MacDonagh, e vreur Willie Pearse, o mamm ha Margaret ha Mary Brigid Pearse, e-touez tud gouiziek all, e reas berzh abred a-walc'h an embregadenn.

## Oberennoù troet e brezhoneg
* Gwalarn, niv 25-26 Here-Du 1934, teir c'hontadenn troet gant Loeiz Andouard :
** *Isagan* ;
** *Barbra* ;
** *Yannig an evned*
* Al Liamm, niv. 120, *Ar vamm* (*An mháthair*), brezhoneg gant Jord Kler
* Al Liamm, niv. 199, *Ar c’hwil-derv* (*An dearg daol*), brezhoneg gant Loeiz Andouard
* Barr-Heol, niv. 47-48-49, *Ar vamm* (*An mháthair*), brezhoneg gant Loeiz Andouard
* Imbourc'h, 1979, *Isagan* (*Iosagán*), peder c'hontadenn troet gant Loeiz Andouard

## Mammennoù
* Tim Pat Coogan, *Michael Collins*, Hutchinson, 1990.
* Ruth Dudley Edwards, *Patrick Pearse: the Triumph of Failure* Londrez: Gollancz, 1977.
* F.S.L. Lyons, *Ireland Since the Famine*, Collins/Fontana, 1973. 
* Dorothy Macardle, *The Irish Republic*, Corgi, 1968. 
* Arthur Mitchell & Pádraig Ó Snodaigh, *Irish Political Documents 1916-1949*, Irish Academic Press 1985.
* Mary Pearse, *The Home Life of Pádraig Pearse*. Cork, Mercies 1971.

## Liammoù diavaez
*  Oberennoù Pádraig Pearse
* Video evit ar ganaouenn "Pádraig Pearse" gant ar strollad iwerzhonat The Wolfe Tones
* ''The Patrick Pearse letters: Trouble at St Enda’s College'', The Irish Times, 5 Meurzh 2016