James Blish

**James Benjamin Blish** (East Orange, New Jersey, 23 Mae 1921 – Henley-on-Thames Oxfordshire, 30 Gouere 1975) a oa ur skrivagner stadunanat war dachenn ar skiant-faltazi. Brudet eo e heuliad romantoù *Cities in Flight* hag an istorioù deveret eus *[[Star Trek]]*, a skrivas gant e eil pried. Ar Priz Hugo (*Hugo Award for Best Novel*) a voe deroet dezhañ e 1959 evit e romant *A Case of Conscience*.

A-fed steredoniezh ez eo bet lakaet war anv ar skrivagner an termen saoznek *gas giant* ("ramz gazek") evit envel planedennoù bras-divent graet diwar hidrogen ha heliom evel Sadorn ha Yaou ; an anv-se a skrivas en e istor berr *Solar Plexus* e 1952.

Ouzhpenn da skrivañ istorioù e-unan e voe J. Blish ur skridvarnour oberennoù S-F all, dindan an anv-pluenn "William Atheling Jr.". Tri anv-pluenn all a impljas : "Donald Laverty", "John MacDougal" hag "Arthur Lloyd Merlyn".

## Buhez
D'an 23 a viz Mae 1921 e voe ganet James Benjamin Blish en East Orange, e New Jersey.

P'edo er skol eil derez ec'h embannas c'hwec'h niverenn eus ur gazetennig anvet *The Planeteer*. Evel Isaac Asimov, Damon Knight ha Frederik Pohl, a-douez skrivagnerien all, e voe ezel ouzh ar gevredigezh *Futurian Science Fiction Society* (FSFS), a vode karourien ar skiant-faltazi e New York (1937-1945).

Sudiañ ar vikrobevoniezh e eure e Rutgers University (State University of New Jersey he anv ofisiel), ma voe diplomet e 1942. Goude-se e voe galvet d'an US Army, ma servijas evel kalvezour en ul labourva e-pad ur prantad berr kent bezañ skarzhet e 1944 en abeg ma nac'has naetaat ur veol-zidruzañ. Ur wech disoudardet en em enskrivas e Columbia University (Columbia University in the State of New York he anv ofisiel) e sell kaout ur master el loenoniezh ; diglok e voe e studi avat, rak divizout a eure mont da skrivagner hepken.

E 1947, oadet a 26 vloaz, e timezas gant Virginia Kidd (1921-2003), a oa ivez ezel ouzh an FSFS hag a laboure evel gwazerez skrivagnerien S-F. Goude torridigezh an dimez e 1963 ec'h addimezas James Blish e 1964, ar wech-se gant an arzourez ha skrivagnerez Judith Ann Lawrence (*1934) ; er bloaz-se e tivroas ar c'houblad da Vro-Saoz.

Adalek 1962 betek 1968 e labouras J. Blish evel skridaozer ha skrivarnour evit an Tobacco Institute, hep ma vefe lakaet e anv da heul an darn vuiañ eus e skridoù.

D'an 30 a viz Gouere 1975 e varvas ar skrivagner e Henley-on-Thames, en Oxfordshire, d'an oad a 54 bloaz diwar gankr ar skevent. Beziet e voe en Holywell Cemetery en Oxford. Er Bodleian Library en Oxford e voe fiziet e zielloù

## Skrivagner
A-hed ar bloavezhioù 1940 ec'h embannas James Blish an darn vuiañ eus e istorioù en nebeud kelaouennoù marc'had-mat (*pulps*) a veze e gwerzh c'hoazh. Da Frederik Pohl e werzhas e istor kentañ, *Emergency Refueling*, evit *Super Science Stories* e 1940. Istorioù all a voe embannet a vare da vare hogen hep tizhout un niver bras a lennerien dre ma vezent skignet en un dachenn strizh.  An istor *Chaos, Co-Ordinated*, a skrivas a-gevret gant Robert A. W. Lowndes (1916-1998), a voe gwerzhet da *Astounding Science Fiction* ; pa voe embannet e niverenn miz Here 1946 e voe skignet en SUA a-bezh, ar wech kentañ evit un istor sinet gant J. Blish.
### « ''Pantropy'' » (1942–1956)

*Pantropy*, diwar an henc'hresianeg παν- *pan*-, "holl" ha τροπή *tropḗ*, "treiñ", "treuzfurmiñ", zo ur ger hag a zo bet ijinet gant James Blish e 1952 evit deskrivañ doareoù da azasaat tud, dre gemmadennoù genetek pe sturoniel, ouzh meteier ma ne c'hellfent ket bevañ, evel e strad ar mor, en egor pe war ur blanedenn all.

Alies ec'h adlenne James Blish e skridoù, e tegase kemmoù dezho hag en o hirae. Ur skouer eo *Sunken Universe* (*Super Science Stories*, 1942), a voe adembannet e *Galaxy Science Fiction* e 1952 dindan an titl *Surface Tension*. En istor-se ec'h implijas ar skrivagner e anaoudegezh er vikrobevoniezh evit leurenniñ tud mikroskopek o ment hag a zo bet kemmet evit gallout bevañ war ur blanedenn a zo goloet gant poulloù dour bas. Erziwezh e voe an istor-se unan a reas ar brasañ berzh a-touez oberennoù J. Blish, ken e voe lakaet en dastumad *The Science Fiction Hall of Fame*  embannet gant Robert Silverberg ; en un dastumad all e voe lakaet e 2016

Troioù-kaer tud vikroskopek a gendalc'has e 1954 e *The Thing in the Attic* hag e 1955 e *Watershed*. Ur pevare istor, *A Time to Survive*, a voe embannet e *The Magazine of Fantasy & Science Fiction* e 1957 ; er bloaz-se end-eeun e  voe bodet ar peder rann en dastumad *The Seedling Stars*.
### ''Cities in Flight'' (1950–1958)

*Cities in Flight* zo un dastumad dre beder levrenn enno romantoù hag istorioù berr skiant-faltazi bet embannet etre 1950 ha 1962. « *The Okie novels* » eo lesanv an istorioù-se, dre ma 'z int awenet gant divroadeg tud Oklahoma a-c'houde an *Dust Bowl*, eleze un heuliad korventennoù traezh hag a zrastas pradeier SUA ha Kanada er bloavezhioù 1930. James Blish a gont enno buhez an *Okies*, a zo tud o veajiñ dizehan en egor evit kavout labour ; dre o c'hantreadennoù e tamziskoueze ar skrivagner e vennozhioù politikel a-zivout stad sevenadur ar C'hornôg, levezonet ma oa gant *Der Untergang des Abendlandes* ("Diskar ar C'hornôg") Oswald Spengler (levrenn 1 : 1918 ; levrenn 2 : 1922).
### ''After Such Knowledge'' (1958–1971)
Goude *Cities in Flight* e kendalc'has James Blish da labourat war istorioù koshoc'h. E 1958 e voe embannet un eil kentel eus *A Case of Conscience*, a oa bet embannet er gelaouenn *If*  e miz Gwengolo 1953. En istor-se e kontas ar skrivagner a-zivout ar relijionoù hag o emplegadurioù : e-kerzh un ergerzhadeg war ar blanedenn Lithia e kav an dud ur spesad stlejviled daoudroadek ; unan eus izili ar skipailh, ur jezuist, zo skodeget pa verz e vev ar spesad-se hervez ur vuhezegezh disi padal ez eo dizoue a-grenn. Tri romant a voe da-heul : *Doctor Mirabilis* (1964), *Black Easter* (1968) ha *The Day After Judgment* (1971). E 1991 e voe bodet ar pevar romant en dastumad anvet *After Such Knowledge*.

D'ar romant *A Case of Conscience* e voe deroet ar Priz Hugo (*Hugo Award for Best Novel*) e 1959, ha diuzet e voe evit an dastumad *American Science Fiction: Five Classic Novels 1956-1958* embannet gant Library of America e 2012
### ''Star Trek'' (1967–1977)
An embanner Bantam Books e New York a c'houlennas digant James Blish azasaat rannoù eus ar stirad skinwel *[[Star Trek]]* e stumm istorioù berr a voe dastumet dre zaouzek levrenn embannet adalek 1967 betek 1977. Dre ma fallaas yec'hed ar skrivagner a-hed an dekvloaziad-se e voe skrivet meur a istor gant e wreg Judith Ann Lawrence ; ne voe ket meneget he anv kent al levrenn diwezhañ avat.

## Skridvarnour
Unan eus ar skridvarnourien gentañ war dachenn ar skiant-faltazi e voe James Blish, a varne bepred hervez dezverkoù al lennegezh "sirius". Dindan an anv-pluenn "William Atheling Jr." e 
tiskoueze sioù evel ar fazioù yezhadur hag ar meizadoù skiantel treuzkomprenet, hag e tage ar c'helaouennoù a embanne skridoù hep en devout o reizhet a-raok.

Bodet e voe e skridvarnoù en dastumadoù *The Issue at Hand* e 1964 ha *More Issues at Hand* e 1970.

Ker plijet e veze J. Blish gant oberennoù ar skrivagner stadunanat moliac'h James Branch Cabell (1879-1958) ma skridaozas e-pad ur mare *Kalki*, a oa kazetenn *The Cabell Society*.

## Hêrezh
Meur a skrivagner zo bet levezonet gant mennozhioù ha termenoù bet skrivet gant James Blish en e istorioù skiant-faltazi, evel "buanoc'h eget ar gouloù" hag an "*Dirac communicator*" .

Gantañ ivez e voe goveliet an anv *gas giant* en istor *Solar Plexus* ; ur gentel all eus an istor a oa bet embannet e 1941 hep an termen-se avat.

## Enorioù
* 1959 : *Hugo Award* ar gwellañ romant evit *A Case of Conscience*.*
* 1965 : diuzet gant *Nebula Award* ar gwellañ istor hir evit *The Shipwrecked Hote*, a-gevret gant Norman L. Knight — Gant [[Roger Zelazny]] ec'h eas ar Priz.
* 1968 : diuzet gant *Nebula Award* ar gwellañ romant evit *Black Easter* — Gant [[Alexei Panshin]] ec'h eas ar Priz.
* 1970 : diuzet gant *Hugo Award* ar gwellañ romant berr evit *We All Die Naked* — Gant [[Fritz Leiber]] ec'h eas ar Priz. • Diuzet gant *Nebulas Award* ar gwellañ romant berr evit *A Style in Treason* — Gant Fritz Leiber ec'h eas ar Priz.
;Dalif
*1977 : *James Blish Award*, ur Priz krouet gant *The British Science Fiction Foundation* er [[Rouantelezh-Unanet]] evit ar skridvarnouriezh war dachenn an S-F.
* 2001 : diuzet gant *1951 Retro-Hugo Award* ar gwellañ istor hir evit *Okie*.
* 2004 : *1954 Retro-Hugo Award* ar gwellañ romant berr evit *A Case of Conscience* • *1954 Retro-Hugo Award* ar gwellañ istor hir evit *Earthman, Come Home*

== Oberennoù ==
Koulz en SUA hag en R-U e voe embannet oberennoù James Blish, gant meur a di-embann, alies gant disheñvelderioù eus an eil embannadur d'egile ha dindan meur a ditl. Ar skrivagner e-unan a oa boas da hiraat ha da adembann e skridoù. Hiziv an deiz c'hoazh ez eus embannadennoù nevez.
===Istorioù berr, hir ha romantoù berr===
Hervez o maread ez eo renket ar c'helaouennoù.
;*The Planeteer*
**Neptunian Refuge* (11/1935)
**Mad Vision* (12/1935)
**Pursuit into Nowhere* (01/1936)
**Threat from Copernicus* (02/1936)
**Trail of the Comet* (03/1936)
**Bat-Shadow Shroud* (04/1936)
;*Super Science Stories*
**Emergency Refueling* (03/1940)
**Bequest of the Angel* (05/1940)
**Sunken Universe* (05/1942), adskrivet dindan an titl *Surface Tension* (1952)
;*Stirring Science Stories*
**Citadel of Thought* (02/1941)
**Callistan Cabal* (04/1941)
;*Science Fiction Quarterly*
**Weapon Out of Time* (04/1941)
**When Anteros Came* (12/1941)
;*Cosmic Stories*
**Phoenix Planet* (istor hir, 05/1941)
**The Real Thrill* (07/1941)
;*Future*
**The Topaz Gate* (istor hir, 08/1941)
**The Solar Comedy* (06/1942)
**The Air Whale* (08/1942)
**Struggle in the Womb* (05/1950)
**The Secret People* (istor hir, 11/1950)
**Elixir* (09/1951)
**Testament of Andros* (istor hir, 01/1953)
;*Astonishing Stories*
**Solar Plexus* (09/1941)
; *Super Science and Fantastic Stories*
**The Bounding Crown* (istor hir, 12/1944)
;*Science*Fiction*
**Knell*, (sinet Arthur Lloyd Merlyn, 01/1946)
;*Astounding Science Fiction*
**Chaos, Co-Ordinated* (istor hir sinet John MacDougal, skrivet a-gevret gant Robert A. W. Lowndes, 10/1946)
**Tiger Ride* (a-gevret gant Damon Knight, 10/1948)
**Okie* (istor hir, 04/1950)
**Bindlestiff* (istor hir, 12/1950)
**Bridge* (istor hir, 02/1952)
**Earthman, Come Home* (istor hir, 11/1953)
**At Death's End* (istor hir, 05/1954)
**One-Shot* (08/1955)
**Tomb Tapper* (istor hir, 07/1956)
**Get Out of My Sky* (romant berr, 01/1957)
;*Startling Stories*
**Mistake Inside* (04/1948)
;*Planet Stories*
**Against the Stone Beasts* (istor hir, 08/1948)
**Blackout in Cygni* (07/1951)
;*Thrilling Wonder Stories*
**No Winter, No Summer* (sinet Donald Laverty, skrivet a-gevret gant Damon Knight, 10/1948)
**The Weakness of RVOG* (istor hir, 02/1949), hiraet hag adembannet dindan an titl *VOR* (1958)
**The Box* (04/1949)
**The Homesteader* (06/1949)
**Let the Finder Beware* (istor hir, 12/1949)
**There Shall Be No Darkness* (istor hir, 04/1950)
;*Jungle Stories*
**Serpent's Fetish* (12/1948)
;*Fantastic Story Quarterly*
**The Bore* (07/1950)
;*Imagination*
**The Void Is My Coffin* (06/1951)
;*Two Complete Science-Adventure Books* (1951)
**The Warriors of Day* (romant, 08/1951)
**Sargasso of Lost Cities* (romant berr, 04/1953)
;*Other Worlds Science Stores*
**Nightride and Sunrise* (istor hir, skrivet a-gevret gant Jerome Bixby, 06/1952)

;*Galaxy Science Fiction*
**Surface Tension* (istor hir, 08/1952)
**Beep* (istor hir, 02/1954), hiraet hag adembannet dindan an titl *The Quincunx of Time* (1973)
**The Writing of the Rat* (07/1956)
**The Genius Heap* (08/1956)
**On the Wall of the Lodge* (istor hir, skrivet a-gevret gant Virginia Kidd, 06/1962)
**The Shipwrecked Hotel* (istor hir, skrivet a-gevret gant Norman L. Knight, 08/1965), hiraet hag adembannet dindan an titl *A Torrent of Faces* (1967)
**The Piper of Dis* (istor hir, skrivet a-gevret gant Norman L. Knight, 08/1966), hiraet hag adembannet dindan an titl *A Torrent of Faces* (1967)
**Our Binary Brothers* (02/1969)
**The City That Was the World* (istor hir, 07/1969)
**A Style in Treason* (istor hir, 05/1970)
**The Day After Judgment* (romant, 09/1970)
**Darkside Crossing* (istor hir, 12/1970)
**The Glitch* (06/1974)
**The Art of the Sneeze* (11/1982)
;*Dynamic Science Fiction*
**Turn of a Century* (03/1953)
**The Duplicated Man* (romant, skrivet a-gevret gant Robert A. W. Lowndes, 08/1953)

;*Worlds of If*
**A Case of Conscience* (romant berr, 09/1953), hiraet hag adembannet e 1958
**The Thing in the Attic* (07/1954)
**Watershed* (05/1955)
**To Pay the Piper* (02/1956)
**Welcome to Mars* (romant, 07/1966)
**Black Easter* (romant, 08/1967)
**Now That Man Is Gone* (11/1968)
;*Star Science Fiction Stories*
**F.Y.I.* (12/1953)
;*The Magazine of Science Fiction and Fantasy*
**First Strike* (06/1953)
**The Book of Your Life* (03/1955)
**With Malice to Come (3 vignettes)* (05/1955)
**A Time to Survive* (istor hir, 02/1956)
**This Earth of Hours* (istor hir, 06/1959)
**The Masks* (11/1959)
**The Oath]* (10/1960)
**Who's in Charge Here?* (05/1962)
**No Jokes on Mars* (10/1965)
**Midsummer Century* (romant berr, 11/1982)
;*Fantastic Universe*
**Translation* (03/1955)
;*Infinity Science Fiction*
**King of the Hill* (11/1955)
**Sponge Dive* (06/1956)
**Detour to the Stars* (12/1956)
**Nor Iron Bars* (istor hir, 11/1957), hiraet hag adembannet dindan an titl *Galactic Cluster* (1959)
;*Science Fiction Stories*
**A Work of Art* (07/1956)
;*Science Fiction Adventures*
**Two Worlds in Peril* (romant berr, 02/1957)


;*Amazing Stories*
**… And All the Stars a Stage* (romant, 06/1960)
**And Some Were Savages* (11/1960)
**A Dusk of Idols* (istor hir, 03/1961)
;*Impulse*
**A Hero's Life* (istor hir, 03/1966)
;*Analog*
**To Love Another* (04/1967), hiraet hag adembannet dindan an titl *A Torrent of Faces* (1967)
**Skysign* (istor hir, skrivet a-gevret gant Norman L. Knight, 05/1968)
;*Penthouse*
**A Light to Fight by* (06/1972)
;*Fantasy Book*
**The White Empire* (09/1986)
===istorioù berr e dastumadoù hepken===
*1952 : *Beanstalk* & *Future Tense* (istor hir, hiraet hag adembannet dindan an titl *Titan's Daughter*, 1961)
*1953 : *Common Time* & *Shadows of Tomorrow*
*1956 : *A Matter of Energy*
*1959 : *Nor Iron Bars* (istor hir) & *Galactic Cluster*
*1961 : *The Abattoir Effect* & *So Close to Home*
*1966 : *How Beautiful With Banners* & *Orbit 1*
*1969 : *We All Die Naked* & *Three for Tomorrow*
*1970 : *None So Blind* & *Anywhen* • *More Light* & *Alchemy and Academe* • *Statistician's Day* & *Science Against Man*
*1972 : *Getting Along* & *Again, Dangerous Visions* (istor hir)
*1973 : *A True Bill: A Chancel Drama in One Act* & *Ten Tomorrows* (istor hir
*1974 : *The Price of a Drink* & *The Berserkers*
;Dalif
*2008 : *Making Waves* & *Works of Art*
===Romantoù===
*1952 : *Jack of Eagles*, embannet ivez dindan an titl *ESPer*
*1957 : *The Frozen Year* embannet ivez dindan an titl *Fallen Star*
*1958 : *VOR*
*1959 : *The Duplicated Man*
*1961 : *The Star Dwellers* • *Titan's Daughter*
*1962 : *The Night Shapes*
*1965 : *Mission to the Heart Stars*
*1966 : *Welcome to Mars*
*1967 : *A Torrent of Faces* (skrivet a-gevret gant Norman L. Knight) • *The Warriors of Day*
*1968 : *The Vanished Jet*
*1971 : *… And All the Stars a Stage*
*1972 : *Midsummer Century*
*1973 : *The Quincunx of Time*
;Heuliad *Cities in Flight*
#*Earthman, Come Home* (1955)
#*They Shall Have Stars* (1956), embannet ivez dindan an titl *Year 2018!* (1957)
#*The Triumph of Time*, embannet ivez dindan an titl *A Clash of Cymbals* (1959)
#*A Life for the Stars* (1962)
;Heuliad *After Such Knowledge*
#*A Case of Conscience* (1958)
#*Doctor Mirabilis* (1964)
#*The Devil's Day* : * Black Easter* (1968) & *The Day After Judgment *(1971)
===Dastumadoù===
*1957 : *The Seedling Stars*
*1959 : *The Seedling Stars*
*1965 : *Best Science Fiction Stories of James Blish*, embannet ivez dindan an titl *The Testament of Andros*
*1974 : *Midsummer Century*
;Dalif
*1979 : *The Best of James Blish*
*1980 : *Get Out of My Sky*
*1993 : *A Work of Art and Other Stories*
*1995 : *With All Love: Selected Poems*
*1996 : *A Dusk of Idols and Other Stories*
*2003 : *In This World, or Another*
*2008 : *Works of Art*
*2009 : *Flights of Eagles*
===Teskadoù===
*1959 : *Galactic Cluster*
*1961 : *So Close to Home*
*1966 : *New Dreams This Morning*
*1970 : *Anywhen* • *Nebula Award Stories 5*
===*Star Trek*===
*1967 : *Star Trek*
*1968 : *Star Trek 2*
*1969 : *Star Trek 3*
*1970 : *Spock Must Die!*
*1971 : *Star Trek 4*
*1972 : *Star Trek 5* • *Star Trek 6* • *Star Trek 7* • *Star Trek 8*
*1973 : *Star Trek 9*
*1974 : *Star Trek 10*
*1975 : *Star Trek 11*, embannet ivez dindan an titl *The Day of the Dove* (1985)
;Dalif
*1977 : *Star Trek 12* (11/1977, a-gevret gant Judith Ann Lawrence)
===Nann-faltazi===
*1964 : *The Issue at Hand* (sinet William Atheling Jr.)
*1970 : *More Issues at Hand* ((sinet William Atheling Jr.)
;Dalif
*1987 : 'The Tale That Wags the God*

## Levrlennadur
* Stephensen-Payne, Phil. *James Blish: Author Mirabilis*. Leeds, West Yorkshire : Galactic Central Publications, 1996 

## Liammoù diavaez

* 
* 

## Notennoù