Deirdre

**Deirdre** ([ˈdʲɛɾʲdʲɾʲə] en iwerzhoneg ha Derdriu [ˈdʲerʲðrʲĭŭ] en heniwerzhoneg) eo gouronez reuzeudik pennañ  Gwengelouriezh Iwerzhon. Anavet eo ivez dindan he lesanv *Deirdre an Bhróin* ("Deirdre ar c'hlac'har"). 
He buhez a zo danevellet e Kelc'hiad Bro-Ulad, istor anavetañ Iwerzhon a-raok donedigezh ar gristeniezh.

## An danevell
Merc'h Fedlimid mac Daill e oa Deirdre. Diouganet e oa bet gant Cathbad, drouiz e lez Conchobar mac Nessa, tiern Ulaid, e teufe merc'h Fedlimid da vout fulenn vravañ ar vro, e savfe reuz etre an dierned hag an aotrouion abalamour dezhi, e vefe skuilhet gwad e-leizh eviti, hag e vefe forbannet an tri c'hadour gwellañ eus Ulad en abeg dezhi.

Goude an diougan-se e voe aliet Fedlimid da lazhañ ar bugelig kerkent ha ganet. Ar roue Conchobar avat, lorbet gant taolennadur ar goantenn, a vennas miriñ ar verc'hig evitañ e-unan. Kas a reas anezhi pell diouzh he ziegezh hag en he bac'has gant Leabharcham, hudourez ha barzhez anezhi, evit gallout dimeziñ gant Deirdre pa vijee erru en oad. Pa oa o vevañ en digenvez er c'hoadoù e lavaras Deirdre da Leabharcham e karfe ur gwaz a vefe gantañ livioù evel ar re he devoa gwelet pa oa pradet ur vran gant he freizh war an erc'h : liv ar vran e vo e vlev, liv an erc'h e vo e groc'hen, ha liv ar gwad e vo e zivvoc'h.

Leabharcham a eilgerias e oa Deirdre o taolenniñ Naoise, ur c'hadour yaouank, hemolc'her ha kaner anezhoñ, hag a oa o chom e lez Conchobar. Deirdre a zeuas a-benn da gejiñ gant Naoise gant skoazell Leabharcham hag e kouezhjont e karantez an eil gant egile. Ambrouget gant e vreudeur Ardan hag Ainnle (daou vab arall Uisneach), Naoise ha Deirdre a dec'has diouzh Iwerzhon da vont da vevañ da Vro-Skos. Bevañ a rejont ur vuhez vrav o hemolc'hiñ hag o pesketa e lec'hioù bamus. Unan ag al lec'hioù-se e oa Loch Eite. E stummoù zo eus an istor e lavarer o deus bet bugale : ur mab, Gaiar, hag ur verc'h, Aebgreine, hag a voe advabet gant Manannan Mac Lir. 

Conchobar, mezhekaet ha brouezet, a gasas Fergus mac Róich davete gant ur bedadenn da zistreiñ d'al lez ha promesa Fergus e-unan da wareziñ anezhe pa'z afent kuit. Asantiñ a rejont mes war an hent da Emain Macha e c'hoarias Conchobar un dro-gamm da Fergus hag e voe rediet hemañ da asantiñ chom war an hent da gemer perzh en ur fest abalamour d'ur geis. 

Fergus a lezas Deirdre ha tri mab Uisneach da genderc'hel o hent etrezek Emain Macha dindan gwarez e zaou vab. Pa voent degouezhet e c'houlennas Conchobar gant Leabharcham mont da  spiañ ouzh Deirdre, da welet ha kollet e oa bet he c'hened ganti. Evit savetaat Deirdre e lavaras Leabharcham d'an tiern e oa deuet da vout hakr ha kozh. Conchobar a gasas ur spier arall anvet Gelbann, hag a glaskas teurel ur sell ouzh Deirdre mes gwelet e voe gant Naoise a stlapas ur pezh echedoù outañ hag a doullas e lagad. 

Distroiñ a reas da lavaret da Gonchobar e oa biskoazh koantoc'h avat. Conchobar a c'hourc'hemennas neuze d'e vrezelourion argadiñ ti *Cróeb Ruad* ("ar Skourr Ruz") el lec'h ma oa Deirdre ha mibion Uisneach. Naoise hag e vreudeur a stourmas start, harpet gant un nebeud kadourion eus *Cróeb Ruad* a-raok ma vefe graet anv eus o le fealded gant Conchobar ha ma vefe stlejet Deirdre kuit gante. D'ar poent-se e taolas Éogan mac Durthacht ur goaf hag a lazhas Naoise, hag e vreudeur a voe lazhet nebeut amzer goude.

Fergus a zegouezhas war an aerva e diwezh an emgann. Fuloret e voe d'an taol trubarderezh graet outañ hag en harlu ez eas da gChonnacht. Diwezhatoc'h e stourmas ouzh Ulad evit Ailill ha Medb e brezel *[[Táin Bó Cúailnge]]* ("Skrapadeg saout Koualnge") a vez sellet outañ a-wezhioù evel "an Ilias iwerzhonat".

Goude marv Naoise e kemeras Conchobar Deirdre da wreg. Goude bloaz, fuloret gant he yender en he c'heñver e c'houlennas Conchobar ganti piv a gasae ar muiañ er bed estregetoñ.  Eilgeriañ a reas : "Éogan mac Durthacht", muntreer Naoise. Conchobar a vennas he roiñ da Éogan a-neuze. Pa oa war an hent etrezek ti Éogan, hag hi er c'harr, etre ar roue hag Éogan, e voe godiset gant Conchobar a lavaras e oa-hi heñvel ouzh un dañvadez etre daou vaout. D'ar c'houlz-se e lammas Deirdre diouzh ar c'harr hag e flastras he fenn ouzh ur roc'h.

## Daveoù sevenadurel
* Reun ar C'halan, *Lorc'h ar rouaned*, 2000. 
* *Deirdre* gant George William Russell  (1902)
* *Deirdre* gant William Butler Yeats  (1907)
* *Deirdre of the Sorrows* gant J. M. Synge (1910). Ar pezh c'hoari-mañ a voe un taol kaer d'ar c'houlz-se hag a voe azasaet e pezh sonerezh gant meur a sevener, evel Fritz Hart, Cecil Gray, Havergal Brian, Healey Wlllan ha Karl Rankl.
* *A Cry from Heaven* gant Vincent Woods (2005).
* *Deirdre of the Sorrows* gant John Coulter (Ur marvailh kontet gant John Coulter evit Music gant Healey Willian) (1944), operetta
* *Deirdre en de zonen van Usnach* gant Adriaan Roland Holst  (1916)
* *[[Fire Emblem: Genealogy of the Holy War]]*: un dudenn anvet Deirdre a zo un istor damheñvel ouzh an hini gwengelel (1996)

En danavelloù evel *Deirdre* (1923) gant James Stephens, *The Celts* (1988) gant Elona Malterre, *On Raven's Wing* (1990) gant Morgan Llywelyn ha *The Swan Maiden* gant Jules Watson, e adkaver Deirdre.

## Da welet ivez
* Gráinne
* Elena Troia
* Tristan hag Izold

## Daveoù

## Testennoù
* University of Cork, Ireland : CELT (Corpus of Electronic Texts) : Longes mac nUislenn
* University of Cork, Ireland : CELT (Corpus of Electronic Texts) : Longes mac nUislenn (translation by Douglas Hyde)
* A Scoto-Irish Romance of the first century A.D., compiled from various sources by William Graham, 1908
* The Exile of the Sons of Usnech
* ''Deirdre of the Sorrows'' by J. M. Synge
* The Lament of Deirdre
* John Coulter Finding Aid McMaster University Libraries
* "Deirdrê"