open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reno

**Reno** zo un anv-lec'h a orin italianek a gaver e SUA dreist-holl. 

## Gerdarzh
*Reno* eo anv ar stêr Roen en italianeg, hag a vije keltiek a orin.

## Lec'hioù
###### 
*Ar Stêr Reno, en Toskana hag Emilia-Romagna,
*Ar Reno di Lei, stêr e Lombardia,
*Reno (departamant) , departamant gall en Italia.

###### 
*Reno No. 51, Saskatchewan, kumun

###### 
*Reno, Indiana
*Reno (Nevada), kêr vras e Nevada, brudet evel un eil Las Vegas. 
*Reno, Ohio
*Reno, Pennsylvania
*Reno, Lamar County, Texas
*Reno, Parker County, Texas
*Reno County, Kansas
*Reno Township, Michigan
*Reno Township, Minnesota

## Tud
*Don Reno, soner
*Ginette Reno, skrivagnerez c'hallek kebekat
*Janet Reno, politikourez stadunanat
*Jean Reno, aktour gall
*Jesse L. Reno, jeneral stadunanat
*Jesse W. Reno, ijinour stadunanat
*Marcus Reno, ofiser stadunanat en Emgann Little Big Horn

## Pennad kar
*Renon
Reno (departamant)

**Reno** a oa un departamant e hanternoz Rouantelezh Italia, krouet gant Napoleon Iañ, impalaer ar C'hallaoued, e 1804, ha Roue Italia e 1805. Anvet e oa diwar-lerc'h ar Stêr Reno.
Bologna e oa ar pennlec'h.
Triton

**Triton** a c'hall bezañ meur a dra:

*Triton (doue), unan eus doueed ar mor e mojennoù Hellaz kozh, mab d'an doueed Poseidon hag Amfitrit. 
** An Dritoned e oa mibien Triton
*Triton (loarenn), loar vrasañ ar blanedenn Neizhan.
*triton (fizik) , kalonenn an tritiom

## Lennegezh
**Le Triton*, anv gallek ar romantig rusek Из дачных прогулок Кузьмы Пруткова и его друга gant Dostoievski.

## Istor
**An Triton*, unan eus div nev Jakez Karter da vare e eil beaj en 1534,
**An Triton*, anv ul lestr saoz tapet gant ar moraer Robert Surcouf.

## Lec'hioù
*Al Lenn Triton, pe Tritonis, ul lenn en Afrika en Henamzer, hervez Herodotos ha Diodoros Sikilia.

###### 
* Triton Knoll, en aod da Lincolnshire

###### 
* Ar Stêr Triton, a red betek al Lenn Copais

###### 
* Pleg-mor Triton, e Kaimana

###### 
* Triton, e Douar-Nevez ha Labrador
Gigi ar Merdy

Ul livourez vreizhat eo **Gigi Ar Merdy**, ganet er bloavezhioù 40 e Pondivi a-raok mont da vevañ da C'hourin. E Bro-Naoned emañ o chom hag o livañ.

*Ginette Quesne* eo hec'h anv gwir. Skolaerez eo bet e kêr Santez-Lusenn e Kanton Kerc'hfaou e Liger-Atlantel.
E Skol an Arzoù-Kaer Naoned he deus desket tresañ ha livañ. Kemer perzh a ra Gigi ar Merdy er gevredigezh anvet Spered Kelt a-gevret gant arzourien all (livourien, kizellerien, skrivagnerien, h.a.). Skrivet he deus ul levr ivez, *Croisez l'Ankou, restez Zen*, embannet gant embannadurioù Opéra.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn Gigi Ar Merdy

## Notennoù
Estelada

An **Estelada** (eus *estel*, steredenn e katalaneg) eo banniel dizalc'hourien Katalonia hag ar Broioù Katalan. Savet eo gant Banniel Katalonia (anvet *Senyera*) mui un tric'horn ouzh gwint, gant ur steredenn pempbarrek ennañ. Dre vras eo glas an tric'horn ha gwenn ar steredenn, met gallout a reer gwelet ivez un tric'horn melen gant ur steredenn ruz (doare implijet gant tud muioc'h a-gleiz). Diazezet eo an dresadenn war Bonreizh Republik Katalonia (1928) a lavare e oa banniel ar vro melen gant peder bandenn ruz mui un tric'horn glas gant ur steredenn wenn. Diazezet e oa an dresadenn-se war banniel hengounel Katalonia, mui banniel Kuba.


Restr:Flag of Catalonia.svg|Banniel Katalonia
Restr:Estelada blava.svg|"Estelada blava" (glas)
Restr:Estelada roja.svg|"Estelada vermella" (ruz) pe "groca" (melen)
Restr:Flag of Cuba.svg|Banniel Kuba


## Pennad kar
*Banniel Katalonia
Banniel Katalonia

**Banniel [[Katalonia]]** a zo melen gant peder bandenn ruz a-led. Graet e vez *Senyera* (ger a dalvez "banniel", "astandard"...) anezhañ. Unan eus ar c'hoshañ bannieloù anavezetañ en istor Europa eo (). Diazezet eo war skoed konted Barcelona. Un orin mojennel en deus. Hervez ar vojenn e oa melen skoed ar c'hont Guifré ha roudoù e vizied gwadek en doa merket warnañ. Ofisiel eo e Kumuniezh Emren Katalonia, hag implijet ivez gant ti-kêr L'Alguer, ur gêr gatalanek e Sardinia. Kavet e vez ar banniel-se da ziazez bannieloù meur a vro gatalan all, hag ivez pelloc'h (evel Provañs).

## Bannieloù deveret

Flag_of_Aragon.svg|Banniel Aragón
Flag of the Balearic Islands.svg|Banniel Inizi Balearez
Flag of the Valencian Community (2x3).svg|Banniel Kumuniezh València
Flag of Provence.svg|Banniel Provañs
Flag_of_Languedoc-Roussillon.svg|Banniel rannvro Languedoc-Roussillon (betek 2004)


## Pennadoù kar
*Estelada

## Liammoù diavaez
Antonio Canova

**Antonio Canova**, ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1757 ha marvet d'an 13 a viz Here 1822 , a oa ur c'hizeller italian, eus Venezia, e deroù an . Brudet eo e zelwennoù marmor hag ar c'horfoù noazh diwar e zorn ha klaselezh o stummoù. Ganet e oa bet e Possagno, e Republik Venezia. Goude bezañ studiet e vicher e Venezia e savas ur studio e Roma. E 1800 e oa Canova al livour brudetañ en Europa hag e resevas meur a gefridi pouezus.
Henderson

**Henderson** zo un anv-tiegezh a orin eus Bro-Skos, deuet da vout anv-lec'h.

## Tud
*klan Henderson, klan skosat
*Hamish Henderson, barzh skosat
*Shirley Henderson, aktourez skosat
*Zenna Henderson, skrivagnerez SF stadunanat.

## Lec'hioù
###### 
*Henderson (Western Australia)

###### 
*Henderson (Buenos Aires), pennlec'h ar partido Hipolito Yrigoyen

###### 
*Enez Henderson, unan eus an inizi

###### 
*Henderson (Kalifornia)
**Henderson, Humboldt County, California
**Henderson, San Mateo County, California
**Henderson, Tulare County, California
*Henderson, Colorado
*Henderson, Illinois
*Henderson, Iowa
*Henderson, Kentucky
*Henderson, Louisiana
*Henderson, Maryland
*Henderson, Michigan
*Henderson, Minnesota
*Henderson, Nebraska
*Henderson (Nevada)
*Henderson, New York
*Henderson, North Carolina
*Henderson, Tennessee
*Henderson, Texas
*Henderson, West Virginia

###### 
*Henderson (Zeland Nevez)

## Pennadoù kar
*Hendersonville
*Anderson
Maez-Notarioù

**Maez-Notarioù** zo ul lec'hienn gentistorel en enez Eusa.

E beg uhelañ an enezenn (65 m) emañ an aspadennoù-se eus ur gêriadenn vras, furchet abaoe 1988. Annezet e voe da vare Oadvezh an arem hag Oadvezh an houarn ha diskouezet eo bet e veze gounezet edeier, graet gwiadoù ha podoù ha produet arem. Meur a gantad a annezidi a oa o chom e tier o frammoù koad ha pri, renket ent-reoliek.
Lenn Triton

**Lenn Triton**, pe **Tritonis**, *Tritonis Lacus* pe *Tritonis palis* e latin, a oa ul lenn en Afrika en Henamzer, hervez skridoù Herodotos ha Diodoros Sikilia. Lakaet e oa ganto en Henlibia, hag a glot a-walc'h, a greder, gant ar Chott el-Jerid e kreisteiz Tunizia a hiziv. Hervez Herodotos e tgouezhe eno doureier ar stêr Triton. 
Meneget eo a lenn ivez gant *[[Argonautika (Apollonios Rodos)|Argonautika]]* ar barzh Apollonios Rodos.

Hervez mojennoù zo eo war lez al lenn-hont e vije ganet an doueez Athena, sede perak e vez graet *Tritonis* pe *Tritogeneia* anezhi a-wechoù.
Enrique Simonet

**Enrique Simonet Lombardo** (València, 1866 - Madrid, 1927) a oa ul livour spagnol.
. Hervez a lavare e c'hoantaas mont da veleg pa oa bihan, met buan e troas ouzh al livañ. Studiañ a reas an arz en* Escuela de Bellas Artes de San Carlos* en e gêr c'henidik, met mont a reas da chom da gêr Málaga ma teskas ar vicher gant al livour, valensat eveltañ, Bernardo Ferrándiz, ma'z eus anezho patromoù an * escuela malagueña* a liverezh.

## Pennadoù kar
*Barn Paris (Simonet) 

## Taolennoù

Decapitación de San Pablo - Simonet - 1887.jpg|*Decapitación de San Pablo * (*Sant Paol dibennet*, 1887 (Malaga).
Enrique Simonet - La autopsia 1890.jpg|*La autopsia *, eoullivadur war lien, 1890 (mirdi Malaga).
Enrique Simonet - Flevit super illam 1892.jpg|*Flevit super illam* (Gouelañ dezhi a reas), eoullivadur, (Mirdi ar Prado).
Enrique Simonet - El Juicio de Paris - 1904.jpg|Afrodite dirak Paris, hag Atena (en tu kleiz pellañ) ha Hera en o c'hichen. ''Barn Paris'' gant Enrique Simonet, war-dro 1904 (mirdi Malaga).
Bến Tre

**Ben Tre** zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren proviñs Ben Tre. Gorread: 67 km2, poblañs : 143639 annezad e 2006. Kêr Ho-Chi-Minh a zo 85 km e norzh Ca Mau. My Tho a zo 18 km e norzh Ben Tre.
Aerborzh Tan Son Nhat a zo 90 km e norzh Ben Tre.
Bouches-de-l'Èbre-Montserrat

**Bouches-de-l'Èbre-Montserrat** zo un departamantoù krouet gant Napoleone Buonaparte e Katalonia e 1813, diwar gendeuziñ an daou zepartamant Bouches-de-l'Èbre ha Montserrat. Barcelona e oa ar pennlec'h.

Goude aloubadeg Katalonia ar c'hreisteiz gant ar Spagnoled e voe diskaret an departamant-se d'an 10 a viz Meurzh 1814.
Inizi Paracel

An **Inizi Paracel**, pe inizi Xisha (西沙群岛 e sinaeg, Hoàng Sa e vietnameg), zo inizi e Mor Su Sina, ha tabut diwar-benn piv zo perc'henn dezhe etre Republik Pobl Sina Taiwan ha Vietnam.
Newark (New Jersey)

**Newark** eo kêr vrasañ stad New Jersey e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 277 140 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Newark en ur mod ofisiel e 1625.

## Skeudennoù

Newark, New Jersey-02.jpg |
Bnai Jeshurun High St jeh.jpg |
Newark cherry blossoms.jpg |
High Court Sts castle jeh.jpg |


## Kêrioù gevellet

## Tud vrudet
* Philip Roth, skrivagner.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Jersey City

**Jersey City** zo ur gêr lec'hiet e biz stad New Jersey, unan eus stadoù SUA. Bez' e oa 247 597 a annezidi e 2010. 


Jersey City.JPG
2.28.12JerseyCityHallByLuigiNovi1.jpg
5 Corners JC Library jeh.jpg
Bear-Gordon Park-Jersey City Heights-Western Slope-Kennedy Boulevard.jpg
Ellis Island Entrance.JPG


## Kêrioù gevellet
* Oviedo, 
* Sant'Arsenio,

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Lenn (ober)

**Lenn** zo un ober graet gant an daoulagad pa glasker kompren traoù skrivet, war baper peurliesañ, pa vez kaoz eus ul levr pe kazetenn, war ur skramm mui-oc'h-mui. 

## Skol
Lenn zo unan eus an traoù kentañ a vez desket er skolioù. 


Image:Fragonard, The Reader.jpg|*La Lectrice*, gant Fragonard, 1772.
Image:Antoine Wiertz La liseuse de romans.jpg|*La Liseuse de romans* gant Antoine Wiertz, 1853.
Image:Jan van Eyck 059.jpg|Jan van Eyck, 1436.
Image:Gerard_Dou_-_Portret_van_een_lezende_oude_vrouw.jpg|Rembrandt, war-dro 1630.
Image:Samuel Johnson by Joshua Reynolds 2.jpg|Samuel Johnson o lenn, livet gant Joshua Reynolds.


## Gwelet ivez
*Levr
*Skrivañ
Enez Triton

**Enez Triton** (e sinaeg: 中建岛; pinyin: Zhōngjiàn Dǎo; e vietnameg: Đảo Tri Tôn) zo unan eus an Inizi Paracel e Mor Su Sina, e mervent an enezeg.
Meret eo gant Republik Pobl Sina met embann a ra Viêt Nam ha Republik Sina (Taiwan) ez eo dezho an enezeg.
Paterson (New Jersey)

**Paterson** zo ur gêr e biz stad New Jersey, unan eus stadoù SUA. 159 732 a annezidi he doa e 2020. 

## Istor
Krouet eo bet anv Paterson en ur mod ofisiel e 1791. Etre 1836 ha 1842 e voe diazezet er gêr an embregerezh Patent Arms Company, hini kentañ Samuel Colt. Eno e voe produet ar Colt Paterson, a zo gwelet evel ar revolver modern kentañ.

## Skeudennoù

Paterson Great Falls.jpg|Flokadoù meur *(Great Falls)*
Paterson SUM middle mill race jeh.jpg|*Middle Mill Race*
Eastside Highschool1.jpg|*Eastside Highschool* (lise)
Cathedral of St. John the Baptist - Paterson, New Jersey 04.jpg|Iliz-veur *St. John the Baptist*


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Elizabeth (New Jersey)

**Elizabeth** zo ur gêr lec'hiet e biz stad New Jersey, unan eus stadoù SUA. Bez' e oa 124 969 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Elizabeth en ur mod ofisiel e 1665.

## Skeudennoù

Restr:Thomas Jefferson Arts Academy, Elizabeth, NJ.jpg|
Restr:Elizabeth St. Patricks Church.jpg|
Restr:Elizabeth soldier monument jeh.JPG|
Restr:File-UnionCoCourtHouse.JPG|


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Paterson

**Paterson** zo un anv-tiegezh saoznek, deuet da vout anv-lec'h.

## Gerdarzh
Savet eo diwar an anv Patrick ha son, *mab*.

## Tud
### Anv-tiegezh
*Katherine Paterson, skrivagnerez stadunanat

### Anv-bihan
Kavet e vez ivez evel anv-bihan.

## Lec'hioù

###### 
*Paterson (New South Wales), 
*ar stêr Paterson,

###### 
*Paterson Island

###### 
* Paterson, anv kozh Cherokee, Nevada County, California
*Paterson (New Jersey)
*Paterson (Washington)

###### 
*Paterson, Eastern Cape

###### 
*Paterson Inlet

## Traoù all
*Paterson (barzhoneg), barzhoneg saoznek gant William Carlos Williams
*Paterson (stalioù), e Rusia
*Paterson (karr)
*Ar Colt Paterson, gwelet evel ar revolver modern kentañ, produet e Paterson (New-Jersey, SUA)

## Pennad kar
* Patterson
Newark

**Newark** zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.

###### 
*Newark-on-Trent, e Nottinghamshire, koshañ Newark zo er bed 
** Newark and Sherwood, distrig 
* Newark, Peterborough e Cambridgeshire
* Newark Park, domani e Gloucestershire

###### 
* Port Glasgow, anvet Newark betek 1667
** Kastell Newark (Port Glasgow)
*Kastell Newark (Selkirkshire)
*Kastell Newark (Fife)

###### 
* *Newark*, anv kozh Niagara-on-the-Lake, Ontario

###### 
* Newark (Arkansas)
* Newark (Kalifornia)
* Newark (Delaware)
* Newark (Illinois)
* Newark (Indiana)
* Newark (Maryland)
* Newark (Missouri)
* Newark (New Jersey), brasañ kêr New Jersey
* Newark (New York)
* Newark Valley (town), New York
* Newark Valley (village), New York
* Newark (Ohio)
* Newark (South Dakota)
* Newark (Texas)
* Newark (Vermont)
* Newark (West Virginia)
* Newark (Wisconsin)
Eglwysbach

**Eglwysbach**, pe **Eglwys-bach** pe **Eglwysfach**, zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Conwy en hanternoz Kembre.

E 2011 e oa poblet gant 935 a dud, ha 448 anezho (49%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

## Pennad kar
*Eglwys
Eglwys

**Eglwys** zo ur ger kembraek, *iliz* e brezhoneg, hag a gaver e lec'hanvadurezh ar vro.

## Lec'hioù
*Eglwysbach
*Eglwys Fach
*Eglwys Ilan
*Eglwys Newydd
*Eglwys Wen

## Pennad kar
*Betws
*Capel
Yr Eglwys Wen

**Yr Eglwys Wen** zo anv kembraek daou lec'h e Bro-Saoz:

*Whitchurch (Shropshire)
*Whitchurch (Hampshire)

## Pennad kar
*Whitchurch
*Eglwyswen
Whitchurch

**Whitchurch** zo un anv-lec'h saoznek.

## Lec'hioù

###### 
**Whitchurch*, anv all Little Stanmore e Middlesex.
*Whitchurch (Bristo
*Whitchurch (Buckinghamshire)
*Whitchurch (Devon)
*Whitchurch (Hampshire), Yr Eglwys Wen e kembraeg,
*Whitchurch (Herefordshire), 
*Whitchurch (Shropshire), Yr Eglwys Wen e kembraeg,
*Whitchurch (Somerset)
*Whitchurch (Warwickshire)

hag ivez
*Whitchurch Canonicorum, e Dorset
*Whitchurch-on-Thames, en Oxfordshire

###### 
*Whitchurch, Ontario, since 1971 part of Whitchurch–Stouffville, Ontario 

###### 
*Whitchurch* zo anv saoznek meur a lec'h e Kembre:
**Whitchurch*, pe Yr Eglwys Newydd e kembraeg, kêr stok ouzh Kerdiz, 
**Whitchurch*, pe Tregroes e kembraeg, e-kichen Ty-Ddewi, e Sir Benfro ;
**Whitchurch-by-Cardigan*, pe Eglwyswen e kembraeg, e Sir Benfro .

## Tud
*Harry Frederick Whitchurch (1866-1907), soudard saoz
*Philip Whitchurch (b.1951), aktour saoz

## Pennadoù kar
*Whitechurch
*Church
*Yr Eglwys Wen
Yr Eglwys Newydd

**Yr Eglwys Newydd** (*Whitchurch* e saozneg), zo ur gêr vihan, stok ouzh Kerdiz, e Kembre.

## Pennadoù kar
*Whitchurch
Yr Eglwys Newydd ar y Cefn

Ur gêriadenn vihan eus kreisteiz Sir Fynwy eo **Eglwys Newydd ar y Cefn** (*Newchurch* e saozneg), hanter hent etre Brynbuga er gwalarn ha Cas-gwent er gevred.
Tregroes (Sir Benfro)

**Tregroes** (* Whitchurch* e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur barrez e Kembre, e Sir Benfro. E kumuniezh Solfa emañ, ur 5 km er reter da gêr Tyddewi.
Tri Martolod Yaouank

***Tri Martolod Yaouank*** (pe ***Tri Martolod*** ent-berr) a zo ur ganaouenn hengounel vrezhonek martoloded eus ar Vro Vigoudenn hag arvor traoñ Kernev hag a zo deuet da vezañ brudet bras adal penn kentañ ar bloavezhioù 1970 pa oa bet kanet gant Alan Stivell. 

## Ar ganaouenn
Kontañ a ra istor martoloded eus ar Vro Vigoudenn o vont d'an Douar-Nevez, ha goude un istorig karantez. Er stummoù koshañ anavezet e veze kaoz eus "tri-ugent martolod".

## Ar ganerien
*Zaig, *An tri-ugent martolod*
*Alan Stivell, en deus degaset brud vras d'ar ganaouenn e 1972; tri doare en deus sonenrollet:
**er bladenn À l'Olympia, diwar al leurenn ; 
** doare studio (er memes bloavezh); 
** ur remake war ar bladenn *Again* (1993)
** DVD *Parcours* ha *40th Anniversary Olympia 2012*
*Tri Yann (albom *Tri Yann an Naoned*, 1972)
*Yann-Fañch Kemener (gant Didier Squiban)
*Nolwenn Leroy (albom *Bretonne*, 2010)
*Dao Dezi, e doare world music
*Shannon, ur strollad polonat
*Poeta Magica ur strollad alaman (doare world music fusion folk)
*Gérard Jaffrès (albom *Viens dans ma maison*, 2003)
*Claire Pelletier (eus Bro-Gebek), *Tri Martelod* (sic)
*Les Marins d'Iroise *Tri Martolod Yaouank*
*Korioù an Arme Ruz (eus Rusia)
* Faitissa (albom *Terra aviatica*, 2014)

## Kanaouennoù all
Kanaouennoù all zo bet savet diwar an ton-se:
*unan e galleg gant Manau, diwar-benn brezelour ur meuriad kelt : Tribu de Dana, 
*unan e ruseg: НАЧАЛО ВЕКА feat. Хелависа - Тебя Ждала (''gortoz a raen ac'hanout''); plijus a-walc'h da glevout nemet hervez ar rusegerien n'eo ket gwall vrav ar c'homzoù.
*unan en hindi, kanet gant Olli and the Bollywood Orchestra : *Teen Aazaad Naavik* (2013)

## A bep seurt
Tri Martolod a zo ivez anv ur bier eus Breizh.

## Liammoù diavaez

* Pozioù, ton, lec'hienn Per Kentel
* Alan Stivell, doare kentañ (1972)
* Alan Stivell en Olympia (2012)
* Nolwenn Leroy hag Alan Stivell war You Tube
* "Tri Martolod" kanet gant Korioù an Arme Ruz (You Tube).
* Nachalo Veka feat. Hellawes - Tebya Jdala (more info / download)

## Notennoù ha daveennoù
Tri Martolod

**Tri Martolod** zo ur vreserezh e Breizh.

## Pennad kar
* Tri Martolod Yaouank 

## Liammoù diavaez
*  ''Le Monde'', 28 GOU 2016
Kor an Arme Ruz

**Kor an [[Arme Ruz]]** (pe **Korioù an Arme Ruz**), pe c'hoazh **Laz Aleksandrov** eo an anv a vez graet dre vras eus kor ofisiel Nerzhioù armet Rusia. Unan eus an traoù o deus dreistpadet war-lerc'h URSS eo. Brudet eo ar c'horioù-se dre ar bed a-bezh.

## Liamm diavaez
*Tri Martolod, kanet gant Kor an Arme Ruz
Adda (departamant)

**Adda** zo anv daou zepartamant gall en Italia.
*Departamant an Adda (1797), etre  1797 ha  1798 er  Republik sizalpin, Crema ha Lodi e oa an daou bennlec'h anezhañ;
*Departamant an Adda (1805), etre  1805 ha  1815 e  Rouantelezh Italia, Sondrio e oa ar pennlec'h anezhañ;
Adda

**Adda** zo un anv-lec'h italianek ha hini tud ivez.

## Lec'hioù

###### 
* Adda Berga, ur woreda e rannvro Oromia 

###### 
* Adda, kumun en Enez Anjouan

###### 
* Ar Stêr Adda en hanternoz ar vro,
* Adda, anv daou zepartamant gall en Italia.
* Adda-et-Oglio, departamant gall en Italia.

## Tud
* Agnès Adda barzhez c'hallek
* Rachid Adda politikour gall 

### Anvioù bihan
* Adda Bernikia, roue Bernikia etre 560 ha 568.
* Adda Bentounes, mestr speredel muzulman (1898-1952)
**Adda* [aða], doare kembraek an anv Adam.
Rouantelezh Italia (1805-1814)

**Rouantelezh Italia** (*Regno d'Italia* pe *Regno Italico* en italianeg ) a vez lavaret eus ar renad etre 1805 ha 1814 en hanternoz Italia, krouet gant Napoleone Buonaparte evitañ. 

## Istor
Napoleone Buonaparte, goude bout anvet da *Impalaer ar C'hallaoued* ha kurunennet gant ar pab e Pariz e 1804, a droas Republik Italia en Rouantelezh Italia, hag a gemeras an anv a Roue Italia e 1805. Milano e oa ar gêrbenn.

Eugène de Beauharnais, mab da Joséphine de Beauharnais, pried Napoleone anezhi, a voe anvet da vesroue Italia. D'ar 17 a viz Meurzh 1805 e voe krouet Rouantelezh Italia. D'ar 26 a viz Mae e voe kurunennet Napoleon e Milano, en « Duomo » .

E lezvab Eugène de Beauharnais, mab d'e wreg Joséphine de Beauharnais, dre m'en doa Napoleon fiziañs ennañ, a voe anvet da vesroue Italia d'ar 7 a viz Gouhere 1805.

Er c'hreisteiz, e voe roet broioù Massa, Carrara ha Garfagnana da priñselezh Lucca ha Piombino, ha lakaet ar priñs Felice Baciocchi en he fenn, dre ma oa dimezet da Elisa Buonaparte, c'hoar an impalaer. 

## Rouantelezh Italia (1807)

Pennañ kefridi rouantelezh Italia e oa degas soudarded d'an Arme napoleonian, ha dreist-holl e-pad troiad-vrezel Rusia e 1812 ma oa Eugène de Beauharnais e penn ar soudarded italian. 

## Departamantoù

Savet e voe 24 a zepartamantoù er rouantelezh nevez evel en Impalaeriezh c'hall. 

E 1806 e voe rannet ar rouantelezh nevez e c'hwec'h rann-arme diazezet e kêrioù a Milano, Brescia, Mantova, Ancona, Venezia ha Bologna.

C'hoarvezout a reas ar rouantelezh-mañ eus diskar ar Republik Sizalpin (*Repubblica cisalpina*, a c'hoarveze eus kendeuz div republik: Republik Sispadania (*Repubblica cispadana*) gant Republik Transpadania ) hag ar Republik Italianberrbad, pa ne badas nemet eus 1802 betek 1805. Kemmet e voe harzoù ar rouantelezh meur a wech, ken e tegouezhent betek Cattaro (e Montenegro) a-benn 1810.

A-benn 1812 e oa 24 departamant.
*Adda, pennlec'h : Sondrio
*Adige, pennlec'h : Verona
*Adriatique (*Adriatica*), pennlec'h : Venezia
*Agogna, pennlec'h : Novara
*Haut-Adige (*Alto Adige*), pennlec'h : Trento
*Haut-Pô (*Alto Po*), pennlec'h : Cremona
*Bacchiglione, pennlec'h : Vicenza 
*Bas-Pô (*Basso Po*), pennlec'h : Ferrara
*Brenta, pennlec'h : Padova 
*Crostolo, pennlec'h : Reggio Emilia 
*Istria, pennlec'h : Trieste
*Lario, pennlec'h : Como
*Mella, pennlec'h : Brescia
*Métaure (*Metauro*), pennlec'h : Ancona
*Mincio, pennlec'h : Mantova
*Musone, pennlec'h : Macerata
*Olona, pennlec'h : Milano
*Panaro, pennlec'h : Modena
*Passariano, pennlec'h : Udine
*Piave, pennlec'h : Belluno
*Reno, pennlec'h : Bologna
*Rubicon (*Rubicone*), pennlec'h : Forlì
*Serio, pennlec'h : Bergamo
*Tagliamento, pennlec'h : Treviso
*Tronto, pennlec'h : Fermo

## Notennoù
Janed Bourgogn

**Janed Bourgogn** zo anv meur a briñsez eus Bourgogn.

* **[[Janed Iañ Bourgogn]]**, kontez Bourgogn etre 1200 ha 1205.

* **[[Janed II Bourgogn]]** (war-dro 1291-1330), pried da Fulup V (Bro-C'hall), Rouanez Bro-C'hall ha Navarra (1316-1322)

* **[[Janed Bourgogn (war-dro 1293-1349)| Janed Bourgogn]]** (war-dro 1293-1348), pried da Fulup VI (Bro-C'hall), Rouanez Bro-C'hall (1328-1348).

* **[[Janed III Bourgogn]]** (1308-1347), kontez ha dugez Bourgogn.

## Pennadoù kar
*Janed
*Bourgogn
Blanche Bourgogn

**Blanche Bourgogn**, pe *Blanche de Bourgogne* e galleg, zo anv meur a briñsez eus tiegezhioù konted pe duged Bourgogn. 

## Tud
*Blanche Bourgogn (1288-1348) - merc'h da dug Bourgogn Robert II ha da Agnès de France - Dimezet e voe da Edouarzh I ''le Libéral'', kont Savoia. 

*Blanche Bourgogn (war-dro 1296-1326) - merc'h da gont palatin Bourgogn Otto IV ha da gontez Artez Matilda, pe ''Mahaut'' - Dimezet da Charlez IV ''le Bel'', roue Navarra evel Carlos Iañ Navarra. 

## Pennad kar
*Blanche
*dugelezh Bourgogn
Blanca Garcés Navarra

**Blanca Garcés Navarra** pe *Blanca de Garcés Navarra* e spagnoleg (Laguardia, 1137-1156), a oa infantez Navarra ha rouanez Kastilha. Merc'h e oa da Garcia Ramirez Navarra ha Marc'harid de Laigle. 

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Sancho III **El Deseado**, roue Kastilha, mab da Alfonso VII el Emperador, roue Kastilha ha León, 
Daou vab he doe: 

* Alfonso VIII Kastilha (1155-1214), roue Kastilha war-lerc'h e dad ; a-hed e ren e vrezelas ouzh e genderv Alfonso IX León (mab da Fernando II León) hag ouzh an Almohaded, ha trec'h e voe war ar re-se en emgann Navas de Tolosa, en 1212, skoaz-ouzh-skoaz gant ar rouaned Pedro II el Católico, roue Aragon, ha Sancho VII el Fuerte, roue Navarra; beziet e voe en Manati las Huelgas de Burgos, bet diazezet gantañ.

* García de Castilla (1156-1156). Beziet en Manati San Pedro de Soria.

## He marv
Mervel a reas er gwentloù, o c'henel hec'h eil mab.
Sancho III

**Sancho III** zo anv daou roue:
* **[[Sancho Garcés III Navarra]]** (992 - 1035), lesanvet *el Mayor* pe *el Grande*, a oa Roue Navarra, en amzer rouantelezh Nájera-Pamplona entre ar bloavezhioù 1000-1035, roue Sobrarbe ha Ribagorza (1018-1035) ha Roue Kastilha (1029-1035);
* **[[Sancho III Kastilha]]**, lesanvet *el Deseado* (1134 - 1158), Roue Kastilha adalek an 21 a viz Eost 1157 betek e varv.

## Pennadoù kar
*Sancho II
*Sancho IV
*Sancho
Pik

Ur **pik** zo
*un draen
*un arouez-skritur 
**a vez lakaet e fin ur frazenn
**a vez lakaet war lizherennoù zo, evel i. Lavaret e vez, dre fent: *i ... gant ur [[pik]] war e fri.*
**daoubik
**tri fik

Arabat droukveskañ gant pig.
Georgia O’Keeffe

Ul livourez stadunanat eo **Georgia O'Keeffe**, bet ganet d'ar 15 a viz Here 1887 e Sun Prairie (Wisconsin) ha marvet d'ar 6 a viz Meurzh 1986 e Santa Fe (New Mexico), e Stadoù-Unanet Amerika.
Unan eus livourezed meur an  eo Georgia O'Keeffe.

## Buhez

War ar maez e voe desavet Georgia O'Keeffe, e ti-feurm he zud e-kichen Sun Prairie, e Wisconsin, gant he seizh breur ha c'hoar. Adalek he daouzekvet bloavezh e soñjas ar plac'h yaouank bezañ arzourez, kement e plije dezhi kentelioù tresañ ha livañ.
Da c'houde e tilojas ar familh da Williamsburg (Virginia ). Pa oa 17 vloaz ez eas Georgia da Chicago da studiañ en *Art Institute*. Da heul ez eas da New York, d'an *Art Students League*, a oa ur skol arzoù eus ar re vrudetañ d'ar mare-se.
Gant arz ha mennozhioù Vassily Kandinsky e voe levezonet-bras. Kelennerez e voe O'Keeffe e-pad ur pennad, e Canyon (Texas).
E 1916, evit ar wech kentañ, e voe diskouezet tresadennoù Georgia gant Alfred Stieglitz(1864-1946), un arzour ha luc'hskeudenner a oa o chom e New-York. 
E 1924 e timezas Georgia O'Keeffe hag Alfred Stieglitz. Tremen 350 poltred eus e wreg a reas A. Stieglitz. A-drugarez dezhañ e kejas Georgia ouzh un toullad arzourien, livourien, skrivagnerien, ha luc'hskeudennerien dreist-holl evel Paul Strand.
E-pad bloavezhioù e voe O'Keeffe ha Stieglitz o labourat asambles, levezonet an eil gant egile.
Diskouezagoù all a voe aozet gant Stieglitz evit taolennoù Georgia. Tamm-ha-tamm e teuas O'Keeffe da vezañ unan eus an arzourezed brudetañ er bloavezhioù 1920 e New York.
Adalek ar bloavezhoù 1930 e tremenas al livourez pep hañvezh e New Mexico. Un ti a oa bet prenet ganti en Abiquiu. E 1949 ez eas di da chom da vat.

## Oberennoù
War-dro 900 taolenn a voe livet gant Georgia O'Keeffe : pikoloù bleunioù, pe kornioù-bro eus ar Stadoù-Unanet, dreist-holl ar menezioù a zo war-dro Santa Fe. Awenet-brav e veze al liverez gant an natur.

E meur a virdi stadunanat emañ taolennoù Georgia O'Keeffe war ziskouez, en o zouez :
* *Art Institute of Chicago*, Chicago
* *Brooklyn Museum*, New York City
* *Museum of Modern Art (MOMA)*, New York City
* *San Francisco Museum of Modern Art*, San Francisco (Kalifornia)
* *Cleveland Museum of Art*, Cleveland (Ohio)


Brooklyn Museum - Blue 1 - Georgia O'Keeffe.jpg|*Blue #1*War-dro 1916Dourlivadur war baper
Brooklyn Museum - Blue 2 - Georgia O'Keeffe.jpg|*Blue #2*War-dro 1916Dourlivadur war baper
Brooklyn Museum - Blue 3 - Georgia O'Keeffe.jpg|*Blue #3*War-dro 1916Dourlivadur war baper
Brooklyn Museum - Blue 4 - Georgia O'Keeffe.jpg|*Blue #4*War-dro 1916Dourlivadur war baper
Georgia O'Keeffe, Series 1, No. 8.jpg|*Series 1, #8*1919
Blue and Green Music by Georgia O'Keeffe, 1921.jpg|*Blue and Green Music*1921


## Levrioù
* BENKE Britta, *O'Keeffe*, Taschen, 2011, 96 p., ISBN 978-3-8365-3191-7

## Hêrezh
E 1997 e voe digoret ur mirdi en he zi e Santa Fe.

## Liammoù diavaez
*Georgia O'Keeffe en Artcyclopedia
Agnès de France

**Agnès de France** zo un anv a zo bet da veur a briñsez c'hall en tiegezh Capet.
* Agnès de France (1171-1240) (pe *Anne de France*), merc'h da Loeiz VII (Bro-C'hall) ha da Adèle Champagn
** impalaerourez Bizantion goude dimeziñ da Alexios II Komnenos
** addimeziñ a reas da Andronikos Iañ Komnenos ha Theodoros Branas
* Agnes Bro-C'hall (1260-1325), merc'h da Loeiz IX ha d'e bried Marc'harid Provañs
** pried da Roperzh II, dug Bourgogn

## Pennad kar
*Agnès
*France
Agnès de France (1171-1240)

**Agnès de France** (1171- war-dro 1240) (pe *Anne de France*) a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Loeiz VII (Bro-C'hall) ha d'e drede pried Adèle Champagn. Impalaerourez Bizantion e teuas da vezañ goude dimeziñ da Alexios II Komnenos.

## Bugaleaj
Hanterc'hoar e oa 
*da Marie de Champagne, merc'h da Eleanor Akitania
*da Alix de France, 
*da Marguerite de France 
*da Alix, comtesse du Vexin 
ha c'hoar da Philippe II de France.

## Dimezioù
Teir gwech e timezas:
* en 1180, da 9 bloaz, da Alexios II Komnenos (1169- 1183), Impalaer Bizantion (1180), muntret tri bloaz goude ; adalek neuze e voe graet Anna anezhi;
* pa intañvezas en 1183 ec'h addimezas, en desped dezhi, da Andronikos Iañ Komnenos (ganet war-dro 1118), muntrer he fried kentañ; lazhet e voe gant an engroez e Gwengolo 1185; 
* ha goude, en 1193 moarvat, serc'h da Theodoros Branas, ganet en 1169, aotrou Andrinople, ha pried dezhañ adalek 1204.
Lincoln

**Lincoln** zo un anv-lec'h saoznek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hioù

###### 
* Port Lincoln (South Australia)

###### 
* Lincoln (Proviñs Buenos Aires)], 
* Partido Lincoln, partido e Proviñs Buenos Aires

###### 
* Lincoln (Bro-Saoz), pennlec'h Lincolnshire
* Lincolnshire
* Lincoln Green

###### 
* Lincoln, Alabama
* Lincoln, Arkansas
* Lincoln, California, in Placer County
* Lincoln, Madera County, California
* Lincoln, Delaware
* Lincoln, Illinois
* Lincoln, Indiana
* Lincoln, Iowa
* Lincoln, Kansas
* Lincoln Parish, Louisiana
* Lincoln, Maine
* Lincoln Plantation, Maine
* Lincoln, Massachusetts
* Lincoln, Michigan
* Lincoln, Missouri
* Lincoln, Montana
*Lincoln (Nebraska), kêr-benn stad Nebraska 
* Lincoln, New Hampshire
* Lincoln, New Mexico
* Lincoln, New York
* Lincoln, North Dakota
* Lincoln, Pennsylvania
* Lincoln, Rhode Island
* Lincoln, Texas
* Lincoln, Vermont
* Lincoln, Virginia
* Lincoln, Washington

###### 

* Lincoln, New Zealand

## Tud
*Abraham Lincoln, 16vet prezidant SUA
*Andrew Lincoln, bet prezidant Diwan

## Lennegezh
* An *Enez Lincoln* e-barzh L'Île mystérieuse (1874-1875), romant gant Jules Verne
* ''Lincoln'', romant gant Gore Vidal e 1984

## Karr
* Lincoln (karr-tan), graet gant ar Ford Motor Company

## Pennadoù kar
* Lincoln City
* Camp Lincoln
* Mount Lincoln
Pan

**Pan** zo un anv roet da veur a dra.

## Orin
*Dont a ra eus deuet eus an henc'hresianeg **pan**, hag a dalv kement ha holl.

## Anvioù
*Pan (doue)
*Fleüt Pan, seurt fleüt 
*Pan (loarenn), unan eus loarioù ar blanedenn Sadorn
*Pan (romant) , romant gant Knut Hamsun
*Peter Pan, romant saoznek.
Magenta (liv)

Ar **magenta** a zo ur seurt liv ruz-roz mouk, da dostaat da liv ar fuchsia. Graet e vez gant ar magenta er moullañ er patrom livioù CMYK, da heul ar cyan, ar melen hag an du, evit moullañ al livioù, m'eo unan eus 3 liv diazez (da heul an du diouzh ret).
Marie de France (1145-1198)

**Marie de France** (1145-1198), pe **Mari Bro-C'hall**, a oa merc'h henañ ar roue gall Loeiz VII (Bro-C'hall) hag e bried kentañ Eleanora Akitania; dimeziñ a reas da Herri Iañ Champagn.

Dispartiañ a reas he zud e 1152.
E n 1160 ec'h addimezas he zad Loeiz VII da Adèle Champagn ha prometiñ a reas e ziv verc'h da vreudeur e bried nevez.

## Eured ha bugale
E 1164 eta e timezas da Herri  ''le Libéral'' (1127 - 1182), kont Champagn ha Brie, ha bugale o doe :
* Henri II (1166 - 1197), kont palatin Champagn, ha goude roue Jeruzalem
* Marie (1174 - 1204), dimezet en 1186 da Baudouin IX Flandrez, kont Flandrez ha kont Hainaut, ha goude Impalaer latin Constantinople († 1206)
* Tepot III (1179 † 1201), kont Champagn,
* Scholastique († 1219) dimezet da Guillaume IV, kont Mâcon († 1226)

## E Champagn
Perzh he devoa kemeret e lez desket Eleanora Akitania e Poitiers (1170-1173), hag ul lez a dud desket ivez a zalc'has e Champagn, hag en-dro dezhi tud evel Chrétien de Troyes, Gace Brulé, Gautier d'Arras, Guyot de Provins, Huon d'Oisy, Geoffroi de Villehardouin.

Teir gwech e voe rejantez kontelezh Champagn, en anv he fried, e-pad en eil kroaziadeg, hag en anv he mab henañ goude, en e vinorelezh, betek e 1187, hag adalek 1190 pan eas he mab da vrezelekaat d'an Douar Santel, ha pa zimezas da rouanez Jeruzalem ma teuas da vout roue Jeruzalem. 

Pa varvas he mab henañ Herri II en 1197, e laoskas ar galloud gant hec'h eil mab Tepot III hag ez eas dar gouent. mervel a reas bloaz goude. Beziet e voe en iliz-veur Meaux, ha distrujet e voe ar bez er  e-pad ar brezelioù relijion.

## Liammoù diavaez
* Sceau de Marie de France
Longos

**Longos** (*Λόγγος*), *Longus* e latin, a oa oberour ur romant gresianek Dafnis ha Chloe en . Diwar e benn n'ouzer ket nemeur a dra, nemet e vije bet genidik a enez Lesbos, en amzer an impalaer Hadrianus. Gwechall e kreded e veve er IVvet pe Vvet kantved. 

## Diwar-benn e anv
Krediñ a reer, diwar e anv, e oa bet sklav en un tiegezh roman.

Skrivet ez eus bet e teufe e anv diwar un treuzkompren eus frazenn diwezhañ e oberenn : ΛΟΓΓΟΥ ΠΟΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΩΝ ΠΕΡΙ ΔΑΦΝΙΝ ΚΑΙ ΧΛΟΗΝ ΛΕΣΒΙΑΚΩΝ ΛΟΓΟΙ Δ. Da lârout eo : « 4 levrenn bugulganoù gant Longos diwar-benn Dafnis ha Chloe eus Lesbos ». Dornskridoù zo a ginnig *Logou* e-lec'h *Loggou*, a dalvezfe neuze : « Levr ar bugulganoù diwar-benn Dafnis ha Chloe eus Lesbos, 4 levrenn », hep meneg ebet eus anv an oberour.

## Troidigezhioù
Daou droour gallek brudet zo bet d'e oberenn:
* Jacques Amyot, en 1559 ; 
* Paul-Louis Courier, a adwelas hag a glokaas troidigezh Amyot, gant un hir a bennad ha ne gaved e dornskrid ebet a-raok 1809 pa gavas un dornskrid nevez e kêr Firenze.

## Lenn
* Longus, *Les amours pastorales de Daphnis et Chloé*, troet gant Jacques Amyot, Coustelier, Paris, 1731.
* Longus, *Daphnis et Chloé*, troet gant Paul-Louis Courier, Paris, Librairie de la Bibliothèque nationale, 1879.
* Longus, *Pastorales (Daphnis et Chloé)*, troet gant J. R. Vieillefond, Collection des Universités de France, Paris, Belles Lettres, 1987.
* *Romans grecs et latins*, troet gant Pierre Grimal, Bibliothèque de la Pléiade, 1958.
*  Maria Fernanda Ferrini, *Bibliografia di Longo : Dafni e Cloe. Edizioni e traduzioni* (« Pubbl. della Facoltà di Lettere e Filosofia », 57), Università di Macerata, 1991, 286 p.
Dafnis

**Dafnis** zo un anv henc'hresianeg diwar anv ur barzh ha soner lakaet da zoue, hag a gaver e meur a oberenn.

## Gerdarzh
Dont a ra eus Δάφνις e henc'hresianeg, eus δάφνη - dafne, "lore".

*Dafnis (barzh)
*Daphnis (loarenn)
*Dafnis ha Chloe, anv meur a oberenn
Atlantic City (New Jersey)

** Atlantic City ** zo ur gêr lec'hiet e gevred stad New Jersey, unan eus stadoù SUA. Bez' e oa 39 558 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Atlantic City en ur mod ofisiel e 1854.


Atlantic City, aerial view.jpg
Atlantic City Boardwalk view north from Caesars Atlantic City by Silveira Neto June 24 2012.jpg
Ocean Club AC NJ.jpg
Atlantic City NJ night.jpg
Trump Plaza.jpg


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Dafnis ha Chloe

**Dafnis ha Chloe** zo anv meur a oberenn.

****[[Dafnis ha Chloe (Longos)]]***, romant gresianek (Δάφνιs καὶ Χλόη) gant Longos en Eil kantved kent JK, mammenn an holl oberennoù all; en Eil kantved kent JK, mammenn an holl oberennoù all;

* *Daphnis et Chloé*, pezhig barzhoniezh c'hallek gant Jean-Jacques Rousseau 

* ***[[Daphnis et Chloé (Boismortier)]]***, c'hoarigan gant Joseph Bodin de Boismortier (1747).
* ***[[Daphnis et Chloé (Offenbach)]]*** fentc'hoarigan gant Jacques Offenbach, diwar al levrig gant Clairville ha Jules Cordier.
* ***[[Daphnis et Chloé (barrez)]]***, pezh sonerezh evit ur varrez gant Maurice Ravel evit ar Barrezioù Rus.
* ***[[Daphnis é Chloé]]***, barrez gant Jean-Claude Gallotta (1982 ha 2011) ;

## Film
* ***[[Daphnis et Chloé (film)]]*** film gresianek gant Oréstis Láskos (1931).

## Pennadoù kar
*Dafnis
Jorge de Montemayor

**Jorge de Montemayor** pe **Jorge de Montemor** (Montemor-o-Velho, Portugal, h. 1520 - Piemonte ?, Italia, h. 1561) a oa ur skrivagner portugalat a skrivas e kastilhaneg.

## Oberennoù
## Embannadurioù
* **Los siete libros de la Diana**, Edición, prólogo y notas de Francisco López Estrada, Madrid, Espasa-Calpe, 1954.
* **Los siete libros de la Diana**, Edición de Enrique Moreno Báez, Madrid, Editora Nacional, 1976.
* **La Diana**. Edición, prólogo y notas de Juan Montero. Barcelona, Crítica, 1996
* **Los siete libros de la Diana**, Edición, introducción y notas de Miguel Teijeiro Fuentes, Barcelona, PPU, 1991

## Levrlennadur
* Gullón, Ricardo (ed.): *Diccionario de literatura española e hispanoamericana*. Madrid, Alianza Editorial, 1993. ISBN 84-206-5292-X.
* Alborg, Juan Luis: *Historia de la literatura española. Tomo I: Edad Media y Renacimiento*. Madrid, Gredos, 1970 (segunda edición, ampliada). ISBN 84-249-3126-2. 
*Mazorriaga, Luis Gregorio, *Síntesis de literatura española*, Barcelona: Editorial Amaltea S. A., 1949, pp. 220-223.

## Liammoù diavaez

* Montemayor, Jorge de (1520-1561), obras digitalizadas en la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.
Dafnis ha Chloe (Longos)

**Daphnis ha Chloe** (Δάφνιs καὶ Χλόη, *Daphnis kai Chloē*) zo ur romant gresianek gant Longos en Eil kantved, hag e oberenn anavezet nemeti. Honnezh eo mammenn an holl oberennoù all eus an hevelep danvez.

## An oberenn
Kaoz zo en oberenn eus karantez daou vugel, ar mesaer Dafnis hag ar plac'hig Chloe. 

## Oberennoù lennegel awenet gant Longos

*Dafnis ha Chloe* a zo bet kemeret da batrom gant meur a oberour da sevel skridoù all, bugulganoù dreist-holl, evel ar re-mañ.
* e 1604, *La Sireine*, oberenn c'hallek gant Honoré d'Urfé, 
* *Diana enamorada*, oberenn spagnolek gant Jorge de Montemayor, 
* *Aminta*, oberenn italianek gant Torquato Tasso,
* *The Gentle Shepherd*, oberenn saoznek gant Allan Ramsay. 
* *[[Paul et Virginie]]*, romant gallek gant Bernardin de Saint-Pierre (1784).

## Sonerezh

## Pennadoù kar
*Dafnis
*Chloe
Magenta

**Magenta** zo un anv-lec'h a orin italianek a gaver e meur a vro.

## Lec'hioù
***[[Magenta (Italia)|Magenta]]** kêr en Italia, e Lombardia, nepell diouzh Milano; 
****[[Emgann Magenta]]**, emgann etre an armeoù gall hag italian en un tu hag aostrian en tu all, e 1859. 

### 
Da-heul an emgann-se, ha trec'h an arme c'hall, ez eo bet roet an anv da meur a lec'h
* Magenta, kumun e Marne.
* *Magenta* e kumun Carvin, e Pas-de-Calais.
* bali Magenta, e Roazhon hag e Pariz. 
* Magenta, karter e Nouméa (Kanaky) .

### 
* Magenta, New South Wales

## Liv
*Magenta (liv), ul liv kavet goude an emgann meneget uheloc'h
Chloe

**Chloe** zo un anv-bihan saoznek, *Chloé* e galleg.

## Gerdarzh

**Chloe*, deuet diwar an anv henc'hresianek χλοε (*C'hloe*), hag a dalv kement ha *glazur nevez*, a oa un anv roet d'an doueez Demeter, pe d'he c'hevatal roman Keres. 

## Adstummoù
Ouzhpenn **Chloe** : *Chloë, Cloe, Chlöe, Chloé, Clowy, Kloe, Khloe, Khloë, Khloé, Kloé , Kloë*. 

## Yezhoù all
Kavet e vez: * Chloé, Chloë, Cloé, Chloe, Chloée, Kloé* e galleg

## Diwar-benn an anv
*Meneget eo an anv er Bibl: e lizhiri Paol Tars da Gorintiz. Gwelet eo Chloe Korint evel ur santez gant ilizoù ar Reter. 
*En iliz katolik e vez lidet an anv d'ar 5 a viz Here, da zeiz Fleur d'Issendolus
*Brudet mat e oa e Bro-Saoz e 2003, bloavezh ma voe roet ar muiañ d'ar merc'hedigoù. 
*Lakaet eo bet diouzh ar c'hiz e galleg goude 1965, gant romant Boris Vian, l'Écume des jours, ha dreist-holl goude 1980.

## Tud

* Chloé Clerc, kanerez c'hall
* Chloé Delaume, romantourez c'hall
* Chloé Dumas, aktourez c'hall
* Chloé Flipo, aktourez c'hall
* Chloë Grace Moretz, aktourez stadunanat
* Chloe Jones (1975-2005), aktourez stadunanat
* Chloë des Lysses,aktourez ha kazetennerez c'hall
* Chloe Marshall, dougerez dilhad saoz
* Chloé Mons, aktourez c'hall
* Chloé Mortaud, miss France 2009 ;
* Chloé Réjon, aktourez c'hall;
* Chloé Sainte-Marie, aktourez kanadian
* Chloë Sevigny, aktourez stadunanat

## Arzoù
* *Chloe* e *[[Dafnis ha Chloé (Longas)|Dafnis ha Chloe]]*', 
* *Chloe* (Thressa), en Odes (I.23, III.7 ha III.26), gant ar barzh latin Horatio, a oa serc'h dezhañ;
* *Chloe* en Uncle Tom's Cabin, romant gant Harriet Beecher-Stowe en 1852.
* *[[Chloé (Lefebvre)]] *, taolenn gant Jules Joseph Lefebvre, e 1875.
* *Chloe*, e *[[L'Écume des jours (romant)|L'Écume des jours]]*, romant gant Boris Vian e 1947.

## Oabl
* un asteroidenn(402) Chloé

## Notennoù
Sébastien Roch

**Sébastien Roch** zo anv meur a zen :

## Tud
*Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort (1740-1794), skrivagner gall
*Sébastien Roch (aktour), un aktor gall

## Traoù all
*Sébastien Roch (romant), ur romant gallek gant Octave Mirbeau
Abercastell

**Abercastell** zo ur gêriadenn vihan e Kembre, e Sir Benfro war lez bae Cwm Badau, hanter hent etre Tyddewi hag Abergwaun.
Rauf Aliyev

**Rauf Aliyev**, ganet d’ar 12 a viz C'hwevrer 1989 e Fizuli en RSS Azerbaidjan, URSS, a zo ur melldroader. C’hoari a ra e skipailh FC Karabac'h Agdam.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn FC Karabac'h Agdam 
* Lec'hienn Soccerway.com 
* Lec'hienn Uefa.com 
* Lec'hienn National-football-teams.com
Tourell ar Wrac'h Vihan

**Tourell ar Wrac'h Vihan** zo un dourell, e-kichen tour-tan ar Wrac'h Vras, dirak Beg ar Raz, e Breizh.

## Istor
Divizet e voe gant bodad gall an tourioù-tan, e miz Mezheven 1886, e oa ret sevel un tourig gant un tan peurbad e-kichen tour-tan ar Wrac'h Vras hag a oa war sevel en amzer-se.

Kroget e voe gant al labourioù e 1887 ; hogen buan a-walc’h e voe paouezet, rak ar vag a oa ezhomm evit kas an dafar d’ar chanter, anvet *La Confiance*, a veze implijet e lec’h all.

Adstaget e voe gant al labour e 1893 hag echuet e voe e 1896. Eizhkornek eo an tourig, diazezet war ur sichenn gelc’hiek, e betoñs houarnet o-daou. Sevel a ra betek 9,5 metr a-us live ar mor pa vez en e uhelañ. 

D’ar 4 a viz Kerzu 1896, un nebeud mizioù hepken goude fin al labourioù, e voe diskaret ar Wrac’h Vihan gant ur gwall varr-amzer. Er bloavezh war-lerc’h e voe kroget d’he adsevel met ne voe echuet al labourioù-se nemet 1909. Graet e voe an taolioù-arnod kentañ e 1910. Hag e 1911, d’an 31 a viz Eost, e voe staliet, e lein an tourig, un tan peurbad, bouetaet gant gaz eoul.

## Hiziv
Bremañ e talvez an dourell da verk kardinal kornôg da ziskouez d’ar bigi e rankont lezel ar merk-se er reter : 9 sked gwer a vez lerc’h-ouzh-lerc’h.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Fichenn IA00006268 en diaz ''Mérimée'' 
*Skeudenn el lec’hienn ''"Audierne.info"'' 
*Skeudennoù
Andrea

**Andrea** zo un anv-bihan italianek roet d'ar baotred, hag un anv-bihan roet d'ar merc'hed e meur a yezh.

## Yezhoù all
**András*, e hungareg
**[[Andreas]]*, en alamaneg 
**[[André]]*, e galleg
**Andrés* e spagnoleg
**[[Andrev]]*, e brezhoneg
**[[Andrew]]*, e saozneg

## Tud
###### 
*Andrea ar Gouilh, kanerez vrezhonek
*Andréa Bescond, korollerez ha komedianez c'hallek
###### 
*Andrea Mantegna (1431-1506), livour
*Andrea Doria (1466-1560), amiral ha politikour italian e Republik Genova
*Andrea Montermini (g. e 1964), blenier redadegoù kirri 
*Andrea Belotti (g. e 1983), melldroader

*Andrea Camilleri, skrivagner romantoù polis
*Andrea del Sarto, livour
*Andrea Bocelli, kaner
Edgar Maxence

Ul livour e oa **Edgar Maxence**, pe Edgard Maxence, bet ganet e Naoned d'an 17 a viz Gwengolo 1871 ha marvet e Kerverner-Raez d'an 31 a viz Gouere 1954. Unan eus an arouezelerien diwezhañ e voe.

Roet eo bet e anv d'ur straed e Kerverner-Raez.

## Buhez
E Skol an Arzoù-Kaer Paris e studias E. Maxence ; al livour klasel Jules-Élie Delaunay (1828-1891) hag an arouezelour Gustave Moreau (1826-1898) a voe e gelennerien.
Gant Gustave Moreau e labouras betek 1896. Gant arouezelerien all e voe levezonet ivez, gant ar C'hembread Edward Burne-Jones (1833-1898) hag ar Saoz Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) dreist-holl.
Ober a rae e vel diwar mojennoù breizhek, keltiek, ha diwar ar Grennamzer. Meur a boltred en doa livet ivez.

## Oberennoù
* *Ene ar C'hoad* (1898) a vez gwelet e Mirdi an Arzoù-Kaer Naoned.

Er bloavezh 2010 e voe dalc'het e Naoned un diskouezadeg vras diwar-benn Edgar Maxence : hanter-kant livadur ha tresadenn a oa bet diskouezet.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* ''Artcyclopedia'' 
* ''La Tribune de l'Art''
Quiroga

**Quiroga** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh galizek a zo stank e Suamerika. 

## Lec'hioù
###### 
* Quiroga (Buenos Aires), e proviñs Buenos Aires
* Los Quiroga, e proviñs Santiago del Estero
### 
* Quiroga (Galiza), e proviñs Lugo, lec'h orin an anv
###### 
* Quiroga (Bogotá)''', karter e Rafael Uribe Uribe
###### 
* Quiroga (Michoacán), e Stad Michoacán

## Tud
* Arantza Quiroga, politikourez euskarat
* Camila Quiroga, aktourez arc'hantinat
* Facundo Quiroga, ofiser ha politiker arc'hantinat
* Fernando Quiroga Palacios, eskob
* Horacio Quiroga, skrivagner uruguayat
* Manuel López-Quiroga, sonaozour spagnol
* Manuel Quiroga Losada, biolinour ha sonaozour spagnol
* Nélida Quiroga, he merc'h, aktourez arc'hantinat
* Rodrigo de Quiroga, konkistador spagnol
* Romualdo Quiroga, aktour arc'hantinat
* Rosita Quiroga, kanerez arc'hantinat
* Santiago Casares Quiroga, politiker, prezidant Republik Spagn e 1936
* Vasco de Quiroga, eskob Michoacán
Loyre

**Loyre** zo anv div stêr e Bro-C'hall, e departamant Corrèze.

* al Loyre (Corrèze), pe *Loire*, adstêr d'ar stêr Corrèze
* al Loyre (Vézère), adstêr d'ar stêr Vézère. 

## Pennad kar
*Loire
Blanche Bourgogn (war-dro 1296-1326)

**Blanche Bourgogn** (war-dro 1296-1326) a voe Rouanez Bro-C'hall ha Navarra e-pad un nebeud mizioù en 1322 dre he dimeziñ d'ar roue Charlez IV.

## He buhez
Merc'h e oa da gont palatin Bourgogn Otto IV ha da gontez Artez Matilda, pe ''Mahaut''. E 1302 e varvas he zad, hag he breur yaouank Roperzh a voe anvet da gont.. 
He c'hoar henañ, Janed II Bourgogn a oa da zimeziñ da Loeiz, roue Navarra, mab henañ Fulup IV (Bro-C'hall), met ur soñj all a reas ar roue, hag ober a reas dezhi dimeziñ d'e eil mab, Fulup, kont Poitiers, e 1307. Er bloaz-se en-eeun e timezas Loeiz da Marc'harid Bourgogn .

Kontez Artez, mamm Janed, a oa stad enni gant an eured he merc'h Janed, ha kenkent e stagas da itrikañ eurediñ Blanche, he merc'h yaouankañ, da drede mab ar roue gall, ar c'hont Charlez de la Marche, hag o kinnig un argouroù bras meurbet.

E 1308, e voe dimezet Blanche da Charlez, roue Navarra evel Carlos Iañ Navarra, ur mab da Fulup IV ''le Bel'', roue Bro-C'hall, ha d'e bried Janed Iañ Navarra.

E deroù 1314 e voe harzet gant he zad-kaer roue, war an dro gant he c'hoar-gaer Marc'harid Bourgogn hag he c'hoar Janed Bourgogn, ha bac'het e voent o-zeir e kastell Château Gaillard, dre m'o dije avoultret gant ar marc'heg norman Gauthier d'Aunay.

## Rouanez
Eizh vloaz goude, e 1322 e teuas he fried da vout ar roue Charlez IV a Vro-C'hall, ha Blanche a oa bac'het bepred. Nac'h a reas ar roue he dieubiñ. E miz Mae 1323 e voe torret o eured gant ar pab Yann XXII. Dre ma ne oa ket abeg a-walc'h gant an avoultriezh da derriñ an eured e voe embannet e oa mamm Blanche, Mahaut d'Artois, maeronez da Charlez, ha kement-se a oa difennet gant gwir an Iliz.

## He marv
En abati Maubuisson, e-kichen Pontoise, e varvas Blanche Bourgogn er bloavezh 1326. War-dro 30 vloaz e oa eta. Meneget e voe an darvoud da geñver trede eured he fried e miz Ebrel 1326.

## Notennoù
Janed II Bourgogn

**Pennadoù [[Janed II]] ha [[Janed Bourgogn]] zo ivez.* 

**Janed II Bourgogn** pe **Janed Iañ Artez** (war-dro 1291-1330 e Roye), a oa kontez Bourgogn hag Artez ha rouanez Bro-C'hall etre 1316 ha 1322 evel pried Fulup V "Le Long".

C'hoar e oa da Blanche Bourgogn (war-dro 1296-1326)‎

## Bugale

Pemp bugel he doe:
* Jeanne (1308-1347), kontez Bourgogne (Jeanne III) hag Artois (Jeanne II), dimezet en 1318 da Eudes IV (v. 1295-1349), duc de Bourgogne;
* Marguerite (1309-9 mai 1382), kontez Bourgogne hag Artois (1361-1382), fimezet en 1320 avec Louis  de Flandre (v. 1304-1346), dit Louis de Dampierre ou Louis de Flandre, comte de Nevers, puis comte de Flandre et de Rethel;
* Isabelle (1312-1348), dimezet div wech:
** en 1323 da Guigues VIII du Viennois, 
** war-dro 1339 da aotrou Faucogney, Jean III, bugel anavezet ebet dezho.
* Blanche (1311-1358), leanez en Abati Longchamp;
* Philippe ( 1316- 1317)

-->
Aerborzh etrebroadel Phu Quoc

**Aerborzh etrebroadel Phu Quoc** (Vietnameg: *Sân bay quốc tế Phú Quốc*) eo aerborzh pennañ Phu Quoc. E-kichen Proviñs Kien Giang emañ, Phu Quoc, Mekong Delta, Vietnam, 7 km e Norzh Dương Đông. Ennañ e erru darn vrasañ eus an nijadennoù da Phu Quoc. Mont eus ar greizenn d'an aerborzh a gemer war-dro 15 munud.
Youenn Guillanton

**Youenn Guillanton** zo skolaer brezhonek ha kaner. E Roazhon emañ o chom.

## Pladennoù
* *Ploërmel – Châtelet-les-Halles*, pladenn, 2012.
Janed II

**Janed II** zo un anv roet da veu arouanez pe dugez, pe gontez.

* Janed II Albret (marvet en 1444), pried da Arzhur Breizh, danvez dug Breizh;
* Janed II kontez Aovergn (1378-1424), Kontez Aovergn
* Janed II Bourgogn (marvet en 1330), pried da Fulup V (Bro-C'hall)
* Janed II Dreux (1309-1355), Kontez Dreux
* Janed II Naplez (1373-1435), Rouanez Sikilia
* Janed II Navarra (1311-1349), rouanez Navarra

## Pennadoù kar
*Janed III
*Janed