AK-47

An **AK-47**, e rusianeg *Автомат Калашникова, *'A**vtomat **K**alachnikova'' ''[stumm]'' 19**47**, anavezet muioc'h dre an anv **Kalachnikov**, a zo ur [[Fuzuilh|fuzuilh-arsailh]] savet gant [[Mic'hail Kalachnikov]] e [[1947]]. A-raok donedigezh an [[AK-74]] er bloavezhioù 1970 e veze graet ***AK**' nemetken anezhi en anvadurezh soviedel.

Kambret eo er c'halibr [[7,62 × 39 mm M43|7,62 × 39 mm]]. E 1949 e oa bet lakaet da arm ofisiel al [[Nerzhioù lu Rusia|lu rusian]] ha da heul gant broioù [[Pakt Varsovia]]. Abalamour da levezon [[URSS]] eo bet implijet gant kalz a strolladoù dispac'hour, sponterien hag armeoù Stadoù er bed a-bezh. An [[arm-tan]] gwerzhet ar muiañ en Istor eo an AK-47 : etre 75 ha 100 milion a zo bet produet hervez ar mammennoù, met diaes eo gouzout an niver abalamour d'an niver uhel a skouerennoù savet dre guzh. Marc'had-mat eo, aes da implijout, padus, ha ral eo e chomfe bout. Savet eo bet evit bezañ implijet e endroioù lous pe start. An AK-47 hag he c'hopiennoù zo e-kreiz an [[trafikerezh armoù]] o tont eus broioù ar [[Balkanioù]]. Produet e vez c'hoazh hiziv an deiz.

== Istor ==
E-kerzh an [[Eil Brezel-bed]] e voe amprouet gant an [[Alamagn|Alamaned]] pimpatromoù [[Stg-44|Sturmgewehr 44]], un arm aotomatek nevez kambret en ur munision berroc'h evit ar re a veze implijet betek-neuze. Bamet e voe renerien an [[URSS]] o welet un arm ken modern o tont war-wel. D'ar 15 a viz Gouere 1943, [[Komiserdi poblel an armañ]] a roas urzh da sevel un arm soviedel evit talañ d'al lañs a oa gant an Alamaned. Ur skipailh en e benn an ijinour N.M. Elizarov (Н.М. Елизаров) a voe karget d'ober war-dro ha da gavout un arm ken efedus ar buanañ ar gwellañ. Diorroet e voe ar c'hartouchennoù [[7,62 × 39 mm M43|7,62 × 39 mm]] evit an arm da zont. E 1944 e voe roet lañs d'ur genstrivadeg da grouiñ an arm-mañ.

[[Mic'hail Kalachnikov]], ur bleiner kirri-houarnet soviedel, a oa krog da sevel armoù en e wele ospital goude bezañ bet gloazet da vare [[emgann Bryansk]]. E 1944 e kemeras perzh er genstrivadeg evit sevel an arm aotomatek nevez. Kinnig a reas e raktres fuzuilh met koll a reas a-enep [[Sergei Simonov]] hag e [[SKS|SKS-45]].

Merzhet e voe memestra barregezhioù Kalachnikov hag anvet e voe da ijinour, e penn ur skipailh enklask war an armoù aotomatek. E fin ar bloavezh 1946 e oa savet pimpatromoù kentañ an AK-1. Un ezel eus ar skipailh, Aleksandr Zaitsev, a deuas a-benn da gendrec'hiñ Kalachnikov da simplaat e arm. 

Pimpatromoù all (AK-2 hag AK-3) a voe savet ha peurechuet e miz Du 1947. E 1948 e krogas produerezh an AK-47 en embregerezh [[IJMACH]], en uzin 524. E 1949 e voe lakaet da arm ofisiel al [[Arme Ruz|lu soviedel]].

An AK-74 a gemeras he flas en arme soviedel adalek ar bloavezhioù 1970. War-dro 75 milion a skouerennoù eus an AK-47 zo bet produet betek hiziv en ur mod ofisiel.

== Perzhioù teknikel ==
An AK-47 zo dezhi ur sistem [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|tennata]] dre amprest gazoù dre biston. Boest he [[Kulasenn (armoù-tan)|c'hulasenn]] zo e dir koaget : mestroniañ an doare-produiñ-mañ a oa nevez er bloavezhioù 1940. Ur golo fiñv zo war he c'hulasenn evit mirout anezhi da zegemer loustoni. Perzhioù all eus ar fuzuilhoù-arsailh modern en deus an arm, evel ur [[Karger (armoù-tan)|c'harger]] uhel e endalc'h (30 tenn) hag ur c'hanol berr a-walc'h (415 mm).

==== Liamm gant ar Sturmgewehr 44 ====
An Alaman [[Hugo Schmeisser]], saver an [[Maschinenpistole 40|MP 40]] hag ar [[Sturmgewehr 44]], a oa bet rediet da labourat evit Soviediz etre 1945 ha 1952. Kaset e oa bet da uzin Izhevsk, ha kenlabouret en doa gant Mic'hail Kalachnikov. Daoust d'ar pezh a lenner pe a glever a-wechoù, n'eo ket an AK-47 ur gopienn eus an Stg 44, daoust d'o stumm a c'hell seblant damheñvel ha d'an implij a reont eus kartouchennoù berr. Disheñvelderioù bras a gaver etre an daou arm :

* o sistem morailhañ ar [[Kulasenn (armoù-tan)|gulasenn]] (o treiñ war an arm soviedel, dre ur c'hrog war an Stg 44) ;
* ar winterell a lak ar gulasenn da vont war an a-raok adarre a zo e-barzh [[Lamm (arm-tan)|lamm]] an Stg 44. Er voestad kulasenn emañ en AK-47.
* gwikefre an [[Draen (armoù)|draen]] zo simploc'h war an arm soviedel ;
* stummoù kentañ an AK-47, a-raok ar stumm AKM, a oa savet o boestad-kulasenn e dir ijinennet. An Stg 44 a oa savet gant dir darsanket dreist-holl.



== Er sevenadur ==

*Alies e vez keñveriet an AK-47 gant an [[M16 (fuzuilh)|M-16]], arm enebourien stadunanat an [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|URSS]] da vare ar [[Brezel Yen]]. E-kerzh [[brezel Viêt Nam]] dreist-holl ez eo bet an daou arm o talañ an eil ouzh egile.
* Arouez brezelioù dieubidigezh kalz pobloù er bed eo deuet an AK-47 da vezañ, en [[Afrika]] hag er broioù arab dreist-holl, etre ar bloavezhioù 1950 ha 1980. Adalek ar bloavezhioù 1990 eo cheñchet skeudenn an arm er mediaoù european ha norzhamerikan evit dont da vezañ arouez ar [[sponterezh]] islamour. E Frañs eo stag ivez abaoe ar bloavezhioù 2010 an AK-47 ouzh ar muntroù stag d'an trafikerezh drammoù e karterioù [[Marselha]] pe bannlevioù [[Pariz]].
* Un AK-47 a gaver war bannieloù aozadurioù zo evel an [[Hezbollah]]. An arm a gaver ivez war banniel ar [[Mozambik]].
* Er film *Lord Of War* embannet e [[2005]], a gont istor damwir un trafiker armoù, e weler kalz fuzuilhoù-arsailh AK-47. E digoradur ar film ec'h heulier savidigezh ur boled AK-47 eus an uzin betek an dachenn-emgann. Ken marc'had-mat eo an AK-47 ma voe emsavoc'h da broduerien *Lord Of War* prenañ  arm gwirion eget prenañ reoù faos.
* Gellet a raed implijout an AK-47 e meur a c'hoari video, en o zouez er c'hoari digoust enlinenn [[Battlefield_play4free|Battlefield Play4free]] pa vezed gant ur renk soudard pe medisin.

== Liammoù diavaez==
*  [http://www.youtube.com/watch?v=tlker_gEQ48 Ur video war marv Mic'hail Kalachnikov, krouer an AK-47]
*  [https://www.youtube.com/watch?v=CVfB3uxtB4w An AK-47 war Military Channel]
*  [https://www.youtube.com/watch?v=lv9k2czwToM Keñveriadenn an AK-47 gant an M-16]

== Levrlennadur ==

*  Duncan Long, *AK47: The Complete Kalashnikov Family of Assault Rifles*, Paladin, 1988, 192 p., ISBN 978-0873644778
*  Gordon L. Rottman, *The AK-47: Kalashnikov-series assault rifles*, Osprey Publishing, 2011, 80 p., ISBN 9781849084611
*  Joe Poyer, *The AK-47 and AK74 Kalashnikov Rifles and Their Variations*, North Cape Publications, 2013, 200 p., ISBN 978-1882391417
*  Frank Iannamico, *AK-47: The Grim Reaper'', Chipotle Publishing, 2016, 1086 p., ISBN 978-0982391853

## Daveennoù