open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanton Alençon-3

**Kanton Alençon-3** a oa ur c'hanton en arondisamant Alençon, e Normandi, e Bro-C'hall; Alençon a oa e bennlec'h.
## Istor
### 
* E 1982 e voe krouet ar c'hanton.
### 
* E 2015 e voe dilamet ar c'hanton; kumunioù Forges, Larré, Radon, Semallé ha Vingt-Hanaps a voe staget ouzh kanton Radon, kumun Valframbert a voe staget ouzh kanton Damigny, kumun Cerisy hag al lodenn eus Alençon a voe lakaet e kanton Alençon-1. 
## Kumunioù ar c'hanton e 2014

MapCanton2012-6138-Alençon3.jpg|Kartenn kumunioù ar c'hanton.

* Alençon (lodenn),
* Cerisé,
* Forges,
* Larré,
* Radon,
* Semallé,
* Valframbert,
* Vingt-Hanaps.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Strollad komunour Italia

**Strollad komunour Italia** (italianeg: *Partito Comunista Italiano*, **PCI**) a oa ur strollad politikel italian eus an tu-kleiz hag ar brasañ strollad komunour e Europa ar C'hornaoueg. Savet e oa bet e Livorno gant an anv **Strollad komunour eus Italia** (italianeg: *Partito Comunista d'Italia*, **PCd'I**) d'an 21 a viz Genver 1921, pa oa bet ur rann e diabarzh ar Strollad sokialour italian (PSI). Ar strollad nevez-savet a voe renet gant Amadeo Bordiga, Antonio Gramsci ha Nicola Bombacci. Berzhet da vare Italia Faskour, ar strollad en doa kendalc'het da vezañ oberiant dre guzh hag ul lec'h bras en doa bet el luskad Rezistañs italian. Ar strollad en devoa ur sell peoc'hgarour ha brogarour evit degas ar sokialouriezh er vro, klask a rae lakaat da dalvezout ar steuñv komunour gant doareoù demokratel, enebet e oa ouzh implij ar feulster ha doujañ a rae Bonreizh Italia dre ar vro a-bezh. Ar strategiezh-se a oa bet kroget gant Palmiro Togliatti, met evit lod e oa dija obererezh Gramsci. Kement-se a oa deuet da vezañ evel ur banniel e-kerzh istor ar strollad.
## Notennoù ha daveennoù
9 × 25 mm Mauser

An **9 × 25 mm Mauser**, anvet a-wechoù **9 mm Mauser**, pe **9 mm Mauser Export** er broioù saoznek, a zo ur munision armoù-dorn ijinet war-dro 1906 pe 1908 gant an embregerezhioù alaman Mauser ha DWM. O fal e oa kinnig ur gartouchenn uheloc'h he c'halibr ha galloudusoc'h evit ar pistolennoù Mauser C96, a rae da gentañ gant munisionoù 7,63 × 25 mm. Evit en ober e voe miret hirder douilhez ar gartouchenn orin met brasaet he zreuzkiz. Dre se e teuas da vezañ ar gartouchenn 9 mm galloudusañ a-viskoazh.

## Implij
Ur 150 skouerenn bennak eus ar Mauser C96 kambret e 9 mm Mauser a voe produet hepken, met implijet e voe ar gartouchenn en un nebeud armoù all etre an daou vrezel-bed evel ar pistolennoù-mindrailher Steyr MP34 aostrian pe ar SIG Kiraly suis. Ne reas ket berzh ar munision a-hend-all.
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Tanfoglio T95

An **Tanfoglio T95** zo ur bistolenn damaotomatek un-ober ha daou-ober savet gant an embregerezh italian Tanfoglio abaoe 1997. Deveret eo eus ar CZ 75 tchek, gant un nebeud kemmoù teknikel war he skoer da skouer. Liesoc'h eo ar c'halibroù kinniget gant an Tanfoglio ivez. Priziet eo an arm e bed ar sportoù tennañ. 

## Daveennoù
Kanton Bazoches-sur-Hoëne

**Kanton Bazoches-sur-Hoëne** a oa ur c'hanton en arondisamant Mortagne-au-Perche, e departamant Orne e Normandi, e Bro-C'hall ; Bazoches-sur-Hoëne a oa e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe kanton Bazoches e 1801. Lakaet e voe e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Mortagne.
### 
* E 1926 e voe lakaet en arondisamant Alençon pa voe dilamet  arondisamant Mortagne.
* E 1942 e voe lakaet en arondisamant Mortagne-au-Perche  pa voe adsavet.
### 
* E 2015 e voe dilamet ar c'hanton, kumun Buré a voe lakaet e kanton Radon, ar c'humunioù all a voe staget ouzh kanton Mortagne-au-Perche.
## Kumunioù betek 2014

MapCanton2012-6105-BazochesSurHoëne.jpg|Kumunioù ar c'hanton.

**Kanton Bazoches-sur-Hoëne** a yae unnek kumun d'ober anezhañ:
* Bazoches-sur-Hoëne, pennlec'h,
* Boëcé, 
* Buré, 
* Champeaux-sur-Sarthe, 
* Courgeoût, 
* La Mesnière, 
* Saint-Aubin-de-Courteraie, 
* Sainte-Céronne-lès-Mortagne, 
* Saint-Germain-de-Martigny, 
* Saint-Ouen-de-Sécherouvre, 
* Soligny-la-Trappe.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Meunier A6

Ar **Meunier A6**, pe **STA n°8,** e voe ar fuzuilh damaotomatek kentañ o vezañ choazet hag amprouet e emgannoù gant arme Frañs, da vare ar Brezel-bed Kentañ.

## Istor
Goude ijinadenn ar poultr divoged gant ar Gall Paul Vieille e 1886 e savas ar soñj e-touez ijinourien ha soudarded e vije posubl sevel armoù-tan tennata, da lavaret eo gouest da adarmiñ o-unan goude pep tenn. Armeurerien brevez ha servijoù teknikel a bep seurt en arme c'hall a ginnigas un ugent kentpatrom arm a seurt-se bennak etre 1888 ha 1913. En o zouez e voe breouet unan gant Étienne Meunier, un ofiser hag a laboure en APX (Atelier de Construction de Puteaux, renet gant an arme).

Ur fuzuilh dezhi ur sistem tennata dre argil ar c'hanol e oa ar c'hentpatrom diwezhañ kinniget gantañ. Kambret e oa evit ur gartouchenn nevez, ar 7 × 59 mm Meunier, modernoc'h evit an 8 mm Lebel standart abalamour d'he stumm ha d'he c'hreuzenn. He c'harger diabarzh 5 tenn a oa pourveziet gant laonennoù-kargañ 5 kartouchenn. Ur vaionetez a c'halle bezañ savet outi. He c'houch, warni teir fastilhezenn vordanus evit tennañ diouzh noz, a c'halled reoliañ etre 200 ha 2300 metr.

Kinniget e voe d'an arme e 1910, a zivizas neuze lakaat produiñ anezhi a-benn 1913. Met etretant e save trouz ar brezel tamm-ha-tamm en Europa, ha divizet e voe nullañ ar raktres ha produiñ dafar a oa standart hag implijet kalz en armeoù dija. E 1915 e fellas d'an arme kaout armoù damaotomatek adarre ; da c'hortoz ar fuzuilhoù nevez RSC M1917 e 8 mm Lebel a oa o vezañ savet e voe divizet adlañsañ produiñ ar Meunier A6, kambret e 7 × 57 mm Meunier, ur munision un tammig izeloc'h e c'halloud evit hini ar pimpatrom kinniget e 1910.

Betek miz Eost 1917 e voe savet 1.013 skouerenn eus an arm hepken gant ar Manufacture d'Armes de Tulle. 843 anezhe a voe kaset war an talbenn da vat. Kudennoù pourveziañ a savas gant ar Meunier A6 abalamour d'he c'halibr disheñvel diouzh ar re implijet dre voaz en arme. Kizidik e oa an arm ivez ouzh koñdisionoù-emgann lous an trañcheoù. Dilezet e voe gant donedigezh an RSC M1917, ha kalz skouerennoù eus ar Meunier A6 a voe troc'het o c'hanol evit sevel karabinennoù hag a voe roet d'an ekipajoù kirri-nij, gant kargerioù 15 tenn e-lec'h 5. Ne servijas ket ar fuzuilh ken goude 1918. Ur pezh ral eo deuet da vezañ hiziv an deiz.

## Levrlennadur
*  HUON Jean, *Proud Promise: French Autoloading Rifles, 1898-1979*, Collector Grade Publications, 1995, 199 p., ISBN 978-0889351868

## Liamm diavaez
*  Deskrivadur an arm war *Arme et Passion*

## Daveennoù
6,5 × 52 mm Carcano

Ar **6,5 × 52 mm Carcano** zo ur munision ijinet en Italia etre 1889 ha 1891 gant ar c'hont Luigi Scotti, evit armoù-skoaz ar sistem Carcano. Ur gartouchenn stumm ur voutailh eo, dezhi ur greuzenn, hag he deus miret ur vannadell ront he beg betek kreiz ar bloavezhioù 1940, pa baouezas da vezañ implijet gant arme ar vro, pa rae ar braz eus ar munisionoù armoù-skoaz d'ar poent-se gant boledoù begek dija.

Ne voe ket krouet armoù nevez kambret e 6,5 mm Carcano goude an Eil Brezel-bed, met produet e vez c'hoazh ar munision gant un dornad embregerezhioù evel Prvi Partizan. Ar munision 7,35 × 51 mm Carcano zo bet deveret anezhi e 1938.

## Implij

Meur a arm italian eus ar bloavezhioù 1890 hag eus hanterenn gentañ an XX kantved a voe kambret e 6,5 mm Carcano, en o zouez :

* Fuzuilhoù Vetterli-Vitali M1870-86 (stummoù adkambret e 1915/1916) ;
* Fuzuilhoù Carcano M91 ha stummoù deveret ;
* Fuzuilhoù-mindrailher Breda M24 ha Breda M30 ;
* Mindrailherezioù Fiat-Revelli M1914 ha Fiat M1928.

Ar 6,5 mm Carcano a voe implijet gant Lee Harvey Oswald evit lazhañ ar prezidant stadunanat John F. Kennedy e miz Du 1963.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Kanton Alençon-1

**Kanton Alençon-1** a zo ur c'hanton en arondisamant Alençon, e Normandi, e Bro-C'hall; Alençon eo e bennlec'h.
## Istor
### 
* E 1982 e voe krouet ar c'hanton.
### 
* E 2015 e voe adaozet ar c'hanton; ul lodenn eus Alençon a chomas e kanton Alençon-1, ul lodenn all  eus  Alençon ha kumun Saint-Germain-du-Corbéis a voe staget ouzh kanton Alençon-2, ar c'humunioù all a voe staget ouzh kanton Damigny.
## Kumunioù ar c'hanton e 2014

Map canton code 61 02.svg|Kartenn kumunioù ar c'hanton.

* Alençon (lodenn),
* Colombiers,
* Condé-sur-Sarthe,
* Cuissai,
* Damigny,
* La Ferrière-Bochard,
* Gandelain,
* Héloup,
* Lalacelle,
* Lonrai,
* Mieuxcé,
* Pacé,
* La Roche-Mabile,
* Saint-Céneri-le-Gérei,
* Saint-Denis-sur-Sarthon,
* Saint-Germain-du-Corbéis,
* Saint-Nicolas-des-Bois.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
.32 S&W

An **.32 Smith & Wesson**, anvet a-wechoù **.32 S&W Short** ("*berr*") evit disheñvelaat anezhi diouzh an .32 S&W deveret anezhi, zo ur gartouchenn armoù-dorn, dezhi ur bourled, ijinet gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson e 1878, evit e rummad revolverioù godell Smith & Wesson Safety Hammerless. Berzh a reas ar munision abalamour da vent vihan an armoù kambret evitañ da gentañ, ha d'e c'halloud un tammig uheloc'h evit hini an .32 ACP war-lerc'h. 

Munisionoù .32 S&W enne poultr du, er stumm orin, a voe produet betek ar bloavezhioù 1940. Kalz revolverioù disheñvel kambret e .32 S&W a voe ijinet, en o zouez reoù gant Harrington & Richardson, Iver Johnson ha Webley & Scott. E atalieroù Liège pe Euskadi e voe produet armoù bihan kambret evit ar c'halibr-mañ ivez, izeloc'h o c'halite peurliesañ. An .32 S&W a gaver c'hoazh e katalogoù embregerezhioù evel Fiocchi pe Sellier & Bellot, gant poultr divoged bremañ. 

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Kanton L'Aigle-Kornôg

**Kanton L'Aigle-Kornôg** a oa ur c'hanton en arondisamant Mortagne-au-Perche, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; L'Aigle a oa e bennlec'h.
## Istor
### 
* Krouet e voe kantonioù L'Aigle-Kornôg ha L'Aigle-Reter e 1982 pa voe rannet kanton L'Aigle. En arondisamant Mortagne-au-Perche hag e departamant Orne edont. 
### 
* E 2015 e voe dilamet kanton L'Aigle-Kornôg, al lodenn eus L'Aigle a voe lakaet e kanton L'Aigle, ar c'humunioù all a voe staget ouzh kanton Rai.
## Kumunioù betek 2014

MapCanton2012-6137-LAigleOuest.jpg|Kumunioù ar c'hanton.

**Kanton L'Aigle-Kornôg** a yae ul lodenn eus L'Aigle ha pemp kumun d'ober anezhañ:
* L'Aigle ; (lodenn), pennlec'h,
* Aube ;
* Beaufai ;
* Écorcei ;
* Rai ;
* Saint-Symphorien-des-Bruyères.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
NASCAR

An **National Association for Stock Car Auto Racing** (**NASCAR**) zo un embregerezh aprouiñ ha merañ redadegoù kirri stadunanat. Brudet eo dreist-holl evit ar redadegoù stock car. Renket eo evel unan eus ar pouezusañ aozadurioù redadegoù kirri dre ar bed hag an aozadur sport gant ar muiañ a arvesterien en Amerika. An embregerezh prevez a oa bet krouet gant Bill France Sr. e 1948, harpet gant e vab, Jim France, hag a zo pennrener abaoe miz Eost 2018. Pennlec'h an embregerezh a zo e Daytona Beach, e Florida. Bep bloaz, NASCAR a aprou e-tro 1500 redadeg war 100 leurenn redek e 48 stad E SUA, hag ivez e Kanada, Mec'hiko, Brazil hag Europa.
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Timbroù Su Kasai

D’an 30 a viz Even 1960 e voe embannet ez-ofisiel Republik Kongo ha ne voe mui anv eus Kongo Velgia goude ur politikerezh trevadenniñ hir ha kriz bet kroget e 1885.

D'an 9 a viz Eost 1960 avat e voe embannet emrenerezh proviñs Kasai dindan anv *Stad emren Kasai ar Su*, ha lakaet Bakwanga (Mbuji-Mayi bremañ) da gêr-benn.

Goude ur c'houlzad milourel a badas pevar miz ha ma voe lazhet miliadoù a annezidi, e voe adtapet kontroll ar rannvro gant gouarnamant Kinshasa hag e voe harzet prezidant Kasaï Albert Kalonji d'an 30 a viz Du 1961. Gant-se e voe echu an disrann. Adframmet e voe proviñs Kasai e daou damm : Kasai ar Reter ha Kasai ar C’hornaoueg.

E-pad ar prantad berr ma klaskas Kasai bezañ emren e voe embannet un toullad timbroù. An darn vrasañ diouto a oa timbroù Kongo Velgia ar bloaz 1952 dreistmoullet gant ETAT AUTONOME DU SUD-KASAÏ.

Ouzhpennet e voe tresadenn un olifant pe penn un tigr (mui un talvoud-gwerzh nevez) war timbroù un eil rummad.

5 timbr gant an alc’hwez  ETAT AUTONOME SUD KASAÏ a voe moullet e-pad ar mizioù diwezhañ, o kinnig tres ul loupard o rugañ.

## Pennadoù kar
* Timbroù Kongo Velgia
* Timbroù Republik Demokratel Kongo
* Timbroù Katanga
Kanton Bretoncelles

**Kanton Bretoncelles** a zo ur c'hanton en arondisamant Mortagne-au-Perche, e Normandi, e Bro-C'hall; Bretoncelles eo e bennlec'h.
## Istor
### 
* E 2014 e voe krouet ar c'hanton;  daouzek kumun eus kanton Rémalard ha daouzek kumun eus kanton Nocé a yeas  d'ober anezhañ.
* E 2016 e voe krouet kumunioù nevez Cour-Maugis sur Huisne, Perche en Nocé, Rémalard en Perche ha Sablons sur Huisne: daouzek kumun a ya d'ober ar c'hanton bremañ.
## Kumunioù ar c'hanton abaoe 2016
* Berd'huis,
* Cour-Maugis sur Huisne,
* Bretoncelles, pennlec'h,
* La Madeleine-Bouvet,
* Moutiers-au-Perche,
* Perche en Nocé,
* Rémalard en Perche,
* Sablons sur Huisne,
* Saint-Cyr-la-Rosière,
* Saint-Germain-des-Grois.
* Saint-Pierre-la-Bruyère,
* Verrières.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Antonio Gramsci

**Antonio Francesco Gramsci**, ganet d'an 22 a viz Genver 1891 hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Ebrel 1937, a oa ur prederour marksour, yezhoniour, kazetenner, skrivagner, ha politikour italian. Savet en deus skridoù prederouriezh, prederouriezh politikel, sokiologiezh, istor ha yezhoniezh. Unan eus krouerien Strollad komunour Italia e oa bet hag unan eus e bennoù. Dre ma oa enebet ouzh Benito Mussolini hag ar faskouriezh e voe toullbac'het e 1926, ha chomet e oa en toull betek nebeut amzer a-raok e varv e 1937.

Pa oa toullbac'het, Gramsci en doa skrivet ouzhpenn 30 karnedad ha 3000 pajennad a studiadennoù istorel ha prederiadennoù. Ar pezh a voe anvet *[[Notennoù prizon]]* a vez gwelet hiziv evel unan eus studiadennoù politikel dibar an . Gramsci n'en doa ket implijet mammennoù ha danvez marksour nemetken met trnnet en doa implij eus labourioù prederourien evel Niccolò Machiavelli, Vilfredo Pareto, Georges Sorel ha Benedetto Croce. E "notennoù toull-bac'h" a ro-tro d'an aozour da brederiañ war sujedoù lies, evel istor Italia pe broadelouriezh Italia, an Dispac'h Gall, ar faskouriezh, an Taylorelezh ha Fordelezh, ar gevredigezh keodedel, ar Stad, an danvezouriezh istorel, ar folklor, ar relijion, ha war ar sevenadur uhel hag ar sevenadur pobl.

Gramsci a zo brudet dreist-holl e brederioù war an hegemoniezh sevenadurel, hag a glask displegañ penaos e vez ar Stad hag ar renkad kapitalour — ar vourc'hizien— oc'h implijout an holl aozadurioù kevredigezhel evit chom pinvidik ha galloudus er c'hevredigezhioù kapitalour. Hervez Gramsci, ar vourc'hizien o deus krouet un hegemoniezh sevenadurel oc'h implij an [ideologiezh]] kentoc'h eget ar feulster, ar moustrañ ekonomikel pe ar rediañ dre an nerzh. Klasket en devoa troc'hañ gant  devouderezh ekonomikel preder ar varksourien reizhkredennek ; abalamour d'an dra-se e vez graet anezhañ a-wechoù un nevezvarksour. Ur spered humanegour en doa en e zoare da blediñ gant ar varksouriezh, evitañ e oa un doare prederouriezh gant praksis hag un  Istorelouriezh hag a oa uheloc'h evit na oa an danvezelouriezh hag an Idealouriezh hengounel.
## Notennoù ha daveennoù
Strizh-mor Cabot

Etre Kab Ray, e enez an Douar-Nevez, ha Kab North, e enez ar C'hab Breton (Skos-Nevez), emañ **strizh-mor Cabot**, e reter Kanada. Ar strizh-mor, dezhañ war-dro 110 kilometr ledander, eo an hini ledanañ eus an tri hent etre pleg-mor Sant-Laorañs hag ar Meurvor Atlantel, ar re all o vezañ strizh-mor Belle Isle ha strizh-mor Canso. Anvet eo diwar anv an ergerzher italian Giovanni Caboto pe John Cabot e saozneg.

Un hent-mor strategel eo bet ar strizh-mor a-hed istor Kanada hag an Douar-Nevez, hag un hent-mor etrebroadel a bouez eo c'hoazh hiziv dre ma'z eo an hent pennañ a liamm an Atlantel ouzh porzhioù diabarzh al Lennoù Bras hag Hent-mor ar Sant-Laorañs. Treuzet e vez bemdez gant ar "Marine Atlantic Ferry Service", a liamm Channel-Port aux Basques e su an Douar-Nevez ouzh North Sydney, e Skos-Nevez. Treuzet e vez ar strizh-mor gant bigi abaoe 1898, hag ur fun telegrafek dindanvor a voe staliet e 1856 e-barzh raktres ar fun telegrafek treuzatlantel.

E miz Here 1942, an U-boot alaman U-69 a dagas hag a gasas d'ar strad ar vag SS Caribou eus an Douar-Nevez, o lazhañ 137 den. Ha d'ar 25 a viz Du 1944 e voe taget ha kaset d'ar strad an HMCS Shawinigan hag an holl dud warni (91 den) gant al lestr-spluj alaman U-1228.

E 1998, an traker kiprian MV Flare a voe rannet e daou e strizh-mor Cabot pa oa o vont eus Rotterdam da Gebek, ha 21 den a voe beuzet.

Enez Sant-Paol, lec'hiet er strizh-mor hag a lakaas listri diniver da beñsea, en amzer ar merdeiñ-dre-lien, a zo lesanvet bered ar Pleg-mor (Sant-Laorañs).

## Notennoù ha daveoù
Kanton Flers-1

**Kanton Flers-1** a zo ur c'hanton en arondisamant Argentan, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; Flers eo e bennlec'h.
## Istor
### 
* E 2015 e voe krouet kanton Flers-1, ul lodenn eus Flers ha daouzek kumun a voe lakaet ennañ.
## Kumunioù
**Kanton Flers-1** a ya ul lodenn eus Flers ha daouzek kumun d'ober anezhañ:
* Caligny,
* Cerisy-Belle-Étoile,
* Flers (lodenn), pennlec'h,
* La Bazoque,
* La Chapelle-au-Moine,
* La Chapelle-Biche,
* La Lande-Patry,
* Landisacq,
* Le Châtellier,
* Moncy,
* Saint-Clair-de-Halouze,
* Saint-Paul,
* Saint-Pierre-d'Entremont.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Kanton Écouves

**Kanton Écouves**  (**kanton Radon** betek 2020) a zo ur c'hanton en arondisamantoù Alençon Mortagne-au-Perche, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; kumun nevez Écouves eo e bennlec'h, e Radon emañ ar burev-kreiz, 
## Istor
### 
* E 2015 e voe krouet ar c'hanton ; 14 kumun eus kanton Le Mêle-sur-Sarthe, 4 c'humun eus kanton Pervenchères, 14 kumun eus kanton Courtomer, 1 gumun eus kanton Bazoches-sur-Hoëne ha 5 kumun eus kanton Alençon-3 a voe lakaet  ennañ.
* E 2016 e voe krouet kumun nevez Écouves gant Radon enni.
* Kanton Radon a voe adanvet « kanton Écouves » e 2020.

## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Rebellion

Ur **rebellion** zo un emsavadeg evit talañ ouzh ur gouarnamant hag e nerzhioù surentez. Ur **rebell** a vez graet eus un den ezel eus ur rebellion. Ur **strollad rebelled** a vez graet eus ur strollad tud aozet da glask gounit ar galloud politikel war ur Stad pe ul lodenn anezhi. Ur rebellion a vez awenet alies gant abegoù politikel, relijiel, pe ur c'hoant sokial dre ma vez disparti pe diforc'hidigezh war ul lodenn eus ar bobl. *Rebellion* a zeu diwar al latin *re* ha *bellum*. Damheñvel eo ur rebellion ouzh un emsavadeg, an diforc'h a zo muioc'h da gavout en talvoudegezh gwirel.

Ur rebellion a kement hag enebiñ pe disentiñ ouzh ul lezenn, un urzh pe un aotrouniezh gant un obererezh eeun, ma vez prientet pe aozet eo ur rebellion.. Gellout a ra bezañ obererezh un den pe ur strollad tud aozet pe get pa grog ur rebellion. Evit ma vije ur rebellion eo ret e vije d'ur mare obererezh strolladoù aozet.

Un emsavadeg a vo ur rebellion met gant ar pal distroadañ ur gouarnamant. Ma ne vez ket gwelet ar rebelled evel soudarded, neuze e vezont lakaet da dalvezout evel emsavidi. En ur stourmadenn ledanoc'h, ar rebelled a c'hell bezañ degemeret evel un nerzh soudardel ha politikel met hep ma vije degemeret gant gouarnamant ar vro. A-wechoù e vez eus ur gouarnamant gant ar rebelled ha treiñ a ra ar rebellion d'ur brezel diabarzh..
## Notennoù ha daveennoù
Kanton Magny-le-Désert

**Kanton Magny-le-Désert** a zo ur c'hanton en arondisamantoù Alençon hag Argentan, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; Magny-le-Désert eo e bennlec'h.
### 
* E 2015 e voe krouet ar c'hanton ; teir c'humun eus kanton La Ferté-Macé, teir c'humun eus kanton Briouze, 22 gumun eus kanton Carrouges ha trizek kumun eus kanton Écouché a voe lakaet ennañ.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Christopher

**Christopher** zo un anv-bihan saoznek roet d'ar baotred, savet diwar an anv gresianek Χριστόφορος (Christophoros pe Christoforos ), savet eñ diwar ar gerioù Χριστός (Christós), "Krist", ha φέρειν (phérein), "dougen", alese "douger ar C'hrist". Un anv-tiegezh saoznek eo ivez.

Evel anv-bihan e vez implijet 'Christopher' abaoe an X kantved. E saozneg e c'haller berraat Christopher evel "**Chris**", "Topher", ha "Kit" a-wechoù. E-touez an anvioù-bihan brudetañ evit ar baotred eo bet e Bro-Saoz ha Kembre eus ar bloavezhioù 1940 betek 1995, daoust ma'z eo aet er-maez eus ar 100 gwellañ abaoe. E-barzh ar Rouantelezh-Unanet e vez kavet an anv-se ar muiañ e Bro-Saoz ha n'eo ket ken stank-se e Kembre, Bro-Skos pe Norzhiwerzhon hiziv hon deiz.

## Stummoù all
### Berrstummoù
Chris, Topher, Kit
### E yezhoù all
* Kristof e brezhoneg, flandrezeg ha turkeg
* Christoph en alamaneg
* Christophe e galleg
* Cristóbal e spagnoleg
* Kristobal en euskareg
* Krzysztof e poloneg

## Tud vrudet

### Evel anv-bihan
#### 
* Sir Christopher Clark (g. e 1960), istorour ha kelenner
* Chris Hemsworth (g. e 1983), aktour
#### 
* Chris Marques (g. e 1978), koroller ha korollorour gall-portugalat
#### 
* Christopher Nolan (1966-2009), skrivagner saoznek
#### 
* Christopher Plummer (1929-2021), aktour
#### 
* Sir Christopher Lee (1922-2015), aktor
* Chris Martin (g. e 1977), kaner ar strollad Coldplay
* Chris Froome (g. e 1985), reder marc'h-houarn
#### 
* Christopher Gadsden (1724-1805), politikour ha jeneral
* Christopher Paolini (g. e 1983), skrivagner
* Chris Pine (g. e 1980), aktor
* Chris Hardwick (g. e 1971), fentigellour ha buhezour skinwel
* Chris Pratt (g. e 1979), aktour
* Chris Kyle (1974-2013), tenner ar gwellañ

### Evel anv-tiegezh
* Warren Christopher (1925–2011), 63 sekretour a stad SUA

## Notennoù ha daveoù
Jean Tiberi

**Jean Tiberi**, bet ganet d'an 30 a viz Genver 1935 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet eno d'ar 27 a viz Mae 2025, a oa ur politiker gall, bet ezel ouzh an UDR, an RPR hag an UMP.

Maer Pariz e voe adalek 1995 betek 2001, ha kannad er Vodadenn Vroadel meur a wech etre 1968 ha 2012.

Kondaonet e voe e 2013 evit bezañ ijinet dilennerien faos adalek 1989, pa oa maer 5 arondisamant Pariz.
Kanton L'Aigle-Reter

**Kanton L'Aigle-Reter** a oa ur c'hanton en arondisamant Mortagne-au-Perche, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; L'Aigle a oa e bennlec'h.
## Istor
### 
* Krouet e voe kantonioù L'Aigle- Reter ha L'Aigle-Kornôg e 1982 pa voe rannet kanton L'Aigle. En arondisamant Mortagne-au-Perche hag e departamant Orne edont. 
### 
* E 2015 e voe dilamet kanton L'Aigle-Reter, al lodenn eus L'Aigle ha kumunioù Chandai, Saint-Martin-d'Écublei, Saint-Michel-Tubœuf, Saint-Ouen-sur-Iton, Saint-Sulpice-sur-Risle ha Vitrai-sous-Laigle a voe lakaet e kanton L'Aigle, kumunioù Crulai hag Irai a voe staget ouzh kanton Tourouvre au Perche.
## Kumunioù betek 2014

MapCanton2012-6118-LAigleEst.jpg|Kumunioù ar c'hanton.

**Kanton L'Aigle-Kornôg** a yae ul lodenn eus L'Aigle hag eizh kumun d'ober anezhañ:
* L'Aigle (lodenn), pennlec'h,
* Chandai,
* Crulai,
* Irai,
* Saint-Martin-d'Écublei,
* Saint-Michel-Tubœuf,
* Saint-Ouen-sur-Iton,
* Saint-Sulpice-sur-Risle,
* Vitrai-sous-Laigle.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Kanton Flers-2

**Kanton Flers-2** a zo ur c'hanton en arondisamant Argentan, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; Flers eo e bennlec'h.
## Istor
### 
* E 2015 e voe krouet ar c'hanton , kumunioù Aubusson, Montilly-sur-Noireau, Saint-Georges-des-Groseillers, Landigou, La Selle-la-Forge ha Saint-Pierre-du-Regard a voe staget outañ.
## Kumunioù
**Kanton Flers-2** a ya ul lodenn eus Flers ha c'hwec'h kumun d'ober anezhañ:
* Aubusson,
* Landigou,
* Flers (lodenn), pennlec'h,
* Montilly-sur-Noireau,
* Saint-Georges-des-Groseillers,
* La Selle-la-Forge,
* Saint-Pierre-du-Regard.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Kanton Bagnoles de l'Orne Normandie

**Kanton Bagnoles de l'Orne Normandie** a zo ur c'hanton en arondisamant Alençon, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; kumun nevez Bagnoles de l'Orne Normandie eo e bennlec'h.
### 
* E 2015 e voe krouet ar c'hanton ; trizek kumun eus kanton Juvigny-sous-Andaine, ur gumun eus kanton Domfront, ur gumun eus kanton La Ferté-Macé hag  eizh kumun eus kanton Passais a voe lakaet ennañ.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Kanton Rai

**Kanton Rai** a zo ur c'hanton en arondisamant Mortagne-au-Perche, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; Rai eo e bennlec'h.
### 
* E 2015 e voe krouet ar c'hanton ; 35 kumun a yae  d'ober anezhañ.
* E 2016 e voe krouet kumun nevez La Ferté-en-Ouche, 26 kumun a ya d'ober ar c'hanton bremañ.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Distrig Henbont

**Distrig Henbont** a oa ur rann velestradurel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Al lez-varn a zistrig a voe staliet en Oriant koulskoude, pezh a oa dibaot. Start e oa bet an tabutoù etre an div gumun. Setu amañ roll nav c'hanton distrig Henbont: 
* an Oriant,
* Bubri,
* Gwidel,
* Henbont,
* Kervignag,
* Langedig,
* Ploue,
* Pont-Skorf,
* Porzh-Loeiz.
## Lez-varn an distrig
* Dilennet e voe pemp barner ha tri advarner e miz Here 1790 en ur heuliañ al Lezenn eus ar 16 hag ar 24 a viz Eost 1790. Evit kaout gwir da votiñ e ranke ar geodedourien bout pinvidik mat: graet e veze *dilennourien an eil derez* anezhe, 70 e oant en distrig. En Oriant e voe votet dre ma oa bet staliet al lez-varn eno, ha n'eo ket en Henbont.
## Dilamet an distrig
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
## Dave ha notennoù
Distrig Josilin

**Distrig Josilin** a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790. Setu amañ roll e eizh kanton: 
* an Drinded-Porc'hoed,
* Begnen,
* Brehant-Loudieg,
* Josilin,
* Gwegon,
* Lannoez,
* Pluveleg,
* Regini.
## Lez-varn an distrig
* Dilennet e voe pemp barner ha tri advarner e miz Here 1790 en ur heuliañ al Lezenn eus ar 16 hag ar 24 a viz Eost 1790. Evit kaout gwir da votiñ e ranke ar geodedourien bout pinvidik mat: graet e veze *dilennourien an eil derez* anezhe, un nebeud degadoù e oant en distrig.
## Dilamet an distrigoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
## Tud
* Julien Le Blaye, pe Le Blaye, noter ha prokulor e Gwegon, merour e Distrig Josilin e 1790, bet dilennet da Lez-Varn an distrig e 1792, *brogarour mat ha gredus* hervez Prieur de la Marne; dilezel a reas e garg a varnour evit mont da verour an distrig d'ar *14 nivôse an II* (3 a viz Genver1794). Da c'houde e voe maer e Josilin ha klask a reas mont da varnour a beoc'h e 1807.
## Dave ha notennoù
Distrig an Alre

**Distrig [[an Alre]]** a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet e voe gant lezenn an 23 a viz Eost 1790.
Setu amañ roll e nav c'hanton: 
* an Alre,
* Porzh-Lae, anvet Kanton an Inizi a-wezhoù,
* Kiberen,
* Landevant,
* Lokmaria-Kaer,
* Mendon,
* Pleñver,
* Pleuwigner,
* Plunered.
## Lez-varn ar bann
* 1790: dilennet e voe pemp barner ha tri advarner d'ar 4 a viz Here 1790 (pe un tammig diwezhatoc'h) en ur heuliañ al Lezenn eus ar 16 hag ar 24 a viz Eost 1790. Evit kaout gwir da votiñ e ranke ar geodedourien bout pinvidik mat: graet e veze *dilennourien an eil derez* anezhe, un nebeud degadoù e oant en distrig.
* Roll ar varnerien bet dilennet e 1790: 
** kadoriad (barner kentañ): Louis Marie Toussaint Kergrohen,
** eil barner: Ange Samuel Humphry (tad),
** trede barner: Louis César Coudé, 
** pevare barner: Corentin Thomas le Corgne de Rosambo,
** pempvet barner: Jean François Barré Manéguen da gentañ, Charles François Dufeigna da c'houde,
** kentañ advarner: Christophe Glain,
** eil advarner: Hyacinthe Marie Frogerays de Saint Maudé,
** trede advarner: Jacques Joseph le Febvrier,
** pevare advarner: Charles François Dufeigna, bet lakaet da bempvet barner.
## Dilamet an distrigoù
Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton).
## Notennoù ha dave
Timbroù Jaipour

Ul lodenn eus Stad Rajasthan en India eo Jaipour hiviziken. Ur Stad-priñselezh e oa an tiriad pa oa eus ar Raj breizhveuriat etre 1858 ha 1947, bloaz dizalc’hidigezh India.
Embannet e voe timbroù gant an alc’hwez JAIPUR STATE etre 1904 ha 1950.

Gouestlet e voe ar rummadoù kentañ d’an Doue-Heol, Surya e relijion an Hindouegezh : e-barzh frammoù disheñvel e weler tres Karr Surya sachet gant kezeg. Divyezhek e oa an timbroù : saozneg ha hindieg.

Kurunidigezh ur Maharaja nevez e 1931 (anvet *Man Singh II*) zo bet pennabeg embann ur rummad 12 timbr, liesseurt an temoù anezho, a glaske brudañ ar vro vihan : mirdi, palez ar roue, dismantroù palez Amber, poltred ar Raja nevez… E 1947 e voe moullet ur rummad ken puilh, dindan ur ? all avat, evit enoriñ 25vet bloaz renad ar Maharaja.

Tra ma voe ebarzhet Jaipour e Stad India e 1947 e voe lakaet e gwerzh ur rummad diwezhañ e 1950, re embannet e 1931-1932 e gwirionez, dreistmoullet gant राजस्थान RAJASTHAN.

Timbroù India a vez graet gante abaoe 1950.

## Pennad kar :
* Timbroù Indez Breizh-Veur
Roll pennlec'hioù distrigoù Breizh

Setu **Roll pennlec'hioù distrigoù Breizh** bet krouet gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 ha lamet gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795).
* An Alre • Ankiniz • Ar Faoued • Ar Roc'h-Bernez
* Baen-Veur • Blaen • Brest • Bronn
* Dinan • Dol
* Felger
* Gwened • Gwengamp • Gwenrann • Gwerc'h-Breizh • Gwitreg
* Henbont
* Josilin
* Karaez-Plougêr • Kastell-Briant • Kemper • Kemperle • Klison
* Lambal • Landerne • Lannuon • Lesneven • Loudieg
* Machikoul • Montroulez • Moñforzh
* Naoned
* Pembo • Ploermael • Pondi • Pontekroaz
* Redon • Roazhon • Roc'h-an-Argoed • Rostrenenn
* Sant-Brieg • Sant-Maloù • Savenneg
## Notennoù ha daveoù
Turgnig-breolimañ

Un **turgnig-breolimañ** zo ur benveg hag a laka ur rod reñvier pe ziv da dreiñ. Servijout a ra da vreolimañ pe da lufrañ pezhioù metal.
Gouel Canas

**Gouel Canas** (galleg: *Festival de Cannes*) zo ur gouel sinema etrebroadel aozet e-pad daouzek devezh, e eil hanterenn miz Mae, e Canas (Alpes-Maritimes, Bro-C'hall). An abadenn gentañ a voe d'ar 1 a viz Gwengolo 1939, diwar atiz Philippe Erlanger hag ar vinistred c'hall Jean Zay hag Albert Sarrault. Unan eus ar gouelioù sinema pouezusañ er bed eo, gant Mostra Venezia, ar Berlinale hag an Oscars. Palmez eo ar prizioù a vez roet da sevenerien, aktourien pe teknikourien da vare ar gouel-mañ.
Bertrand Belin

**Bertrand Belin** zo ur c'hompozer, kaner, soner, skrivagner hag aktour breton. Ganet eo d'ar 7 a viz Kerzu 1970 en Alre (Morbihan).

## Buhez
Bertrand Belin zo ganet d'ar 7 a viz Kerzu 1970 en Alre ha desavet e Kiberen. Ganet eo en ur familh gant pevar breur ha c'hoar, ar vamm a oa er gêr hag an tad a oa pesketaer.
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
## Notennoù ha daveennoù
Ju Wenjun

**Ju Wenjun** (sinaeg : 居文君 ; pinyin : *Jū Wénjūn* ; *Jū* eo anv ar familh, *Wénjūn* an anv-bihan), ganet d'an 31 a viz Genver 1991 e Shanghai, e Republik Pobl Sina zo ur c'hoarierez echedoù sinaat. Mestrez-veur (WGM) abaoe 2009, Mestr-meur (GM) abaoe 2014. Pemp gwech eo bet kampionez vedel, Kampionez ar bed echedoù blitz, ha div wech Kampionez ar bed an echedoù prim evit ar merc'hed. E miz Meurzh 2017 e teuas da vezañ ar 5 maouez o tizhout ur renk Elo a 2 600. 2 563 edo he renk Elo e 2024 Gounezet he doa titl Kampionez ar Bed echedoù evit ar merc'hed evit ar wech kentañ e Mae 2018. Goude-se he doa difennet he zitl e kampionad bedel ar maouezi e miz Gwengolo 2018, e 2020, e 2023 hag e 2025.
## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He fartiennoù e 365 Chess
* He fartiennoù e Chess Games
* He fartiennoù en Olimp Base

## Notennoù ha daveoù
Tan Zhongyi

**Tan Zhongyi** (sinaeg : **谭中怡** ; anv ar familh eo *Tan*, an anv-bihan eo *Zhongyi*), ganet d'an 29 a viz Mae 1991 e Chongqing, zo ur c'hoarierez echedoù sinaat en echedoù. Mestr-meur eo abaoe 2017, Mestrez-veur etrebroadel an echedoù e oa dija.

Bet eo kampionez vedel e 2017 en Iran, ma trec'has Anna Muzychuk er gourfenn. Tan Zhongyi zo bet ivez kampionez ar bed an echedoù prim.

Bet e oa Kampionez Sina ar maouezi e 2015, 2020, 2021 ha 2022.
## Red-c'hoari
E 1997 e krogas da zeskiñ c'hoari an echedoù. Div wech he doa gounezet Kampionad bedel echedoù ar merc'hed yaouankoc'h eget 10 vloaz, e 2000 hag e 2001 en Oropesa del Mar (Spagn). E 2002 he doa gounezet Kampionad bedel evit ar merc'hed yaouankoc'h eget 12 vloaz en Heraklion.

## Notennoù ha daveoù
Partizan

Ur **partizan** a vez graet eus un ezel eus un nerzh direoliek armet hag a stourm war an dachenn ouzh un nerzh estren pe un dalc'herezh gant ul lu, dre obererezhioù emsaverezh.

An droienn a c'hell bezañ implijet evit al luskadoù rezistañs. An implij boas zo evit ober anv eus stourmerien enep dalc'herezh e-kerzh an Eil Brezel-bed, dreist-holl partizaned Yougoslavia renet gant Josip Broz Tito, pe stourmerien ar Rezistañs e reter Europa.

## Pennadoù kar
* gouvrezel
* rezistañs
Enez Sant-Paol (Skos-Nevez)

**Enez Sant-Paol** (*St. Paul Island* e saozneg) zo un enezenn e Skos-Nevez, e reter Kanada. Emañ e strizh-mor Cabot etre an Douar-Nevez hag Enez ar C'hab Breton.

## Liammoù diavaez
* http://www.stpaulisland.net
Kenkiz

Ur **genkiz** zo un ti pe un eilti da hañviñ, alies bras ha brav. War an aod pe en ur gêr-zour emañ alies. Lod anezho a c'hall bezañ feurmet evit ar vakañsoù. Ar re savet e deroù an XX kantved zo bet rummet alies "glad ar savouriezh", "glad istorel" pe "glad dibar".

Skouerioù kenkizoù brudet : 
* Kenkiz Sesini e kêr Aljer
* Kenkiz Tugendhat, e Brno, oberenn ar savour brudet Ludwig Mies van der Rohe (glad ar bed an UNESCO)

Kenkizoù brudet e Breizh :
*Villa Magdalen pe Ker Magdalen, lesanvet "ar Minared", e Benoded
*Villa Eugénie e Dinarzh
* ar c'henkizoù "Belle Époque" er Baol ha Pornizhan (villa Sigurd, villa Ker Souveraine, villa L'Orientale, Villa Ker Louisic...)

## Skeudennaoueg

Italianate Mansion Auckland.jpg|Kenkiz e Auckland.
Hardelot villas.jpg|Kenkizoù e Hardelot-Plage e Pas-de-Calais.
Villa à Paris dans le XVIIIe arrondissement (octobre 1977).JPG|Kenkiz e 18vet arondismanant Pariz, luc'hskeudennet e 1977 ha distrujet bremañ.
Ludovisi - v Marche villino Folchi 1280028.JPG|Ar Villa Folchi e Roma.
Villa Paradiso Nice (3).jpg|Ar Villa Paradiso, e Nisa.
Luger

## Tud
* Dan Luger (ganet e 1975), c'hoarier rugby saoz ;
* Georg Johann Luger (1849-1923), ijinour armoù-tan aostrian ;
* Karolin Luger (ganet e 1963), bevgimiourez ha bevfizikourez aostrian ha stadunanat ;
* Lex Luger (ganet e 1958), katchour a-vicher hag aktour stadunanat ;
* Lex Luger (ganet e 1991), produktour sonerezh stadunanat.

## Armerezh
Armoù-tan pe munisionoù eus deroù an XX kantved zo bet anvet diwar anv an ijinour Georg Luger :
* ar bistolenn Luger 1900 hag he stummoù deveret e 1906 ha 1929, implijet da skouer en arme suis ;
* al Luger 1902, ur garabinenn deveret eus ar bistolenn Luger 1900 ;
* al Luger P04, pistolenn implijet er morlu impalaerel alaman e deroù an XX kantved ;
* al Luger Selbstlader 1906, ur c'hentpatrom fuzuilh damaotomatek ;
* ar bistolenn Luger P08, bet implijet gant an tirlu impalaerel alaman, e-pad ar Brezel-bed Kentañ da skouer ;
* an .30 Luger, anv implijet er Stadoù-Unanet evit envel ar c'hartouchennoù 7,65 mm Parabellum.

## A bep seurt
* ''Luger'', ur film izelvroat sevenet e 1992 gant Theo van Gogh.
Hereford

**Hereford** (distaget [] e saozneg) zo ur gêr hag ur barrez keodedel eus Bro-Saoz, e kontelezh Herefordshire. Emañ nepell diouzh harzoù reter Kembre hag er mervent da gêr Worcester.  

Gant 61 900 a annezidi e 2024 ez eo kêr vrasañ ar gontelezh hag ar pennlec'h anezhi.
Freddie Oversteegen

**Freddie** **Dekker-Oversteegen**, ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1925 e Schoten (Izelvroioù) ha marvet d'ar 5 a viz Gwengolo 2018 e Driehuis, er memes bro, a oa ur rezistantez izelvroat komunour e-pad an Eil Brezel-bed. Asambles gant he c'hoar Truus ha gant Hannie Schaft, stourm a reas eus 1940 betek 1945 en ur guzhat pe sikour Yuzevien, heñvelreviaded pe enebourien d'ar renad nazi. Brud a dapas an teir flac'h en ur lazhañ meur a soudard alaman. Lod anezho a veze paotretaet gante, kaset d'ar c'hoadoù a-raok bezañ lazhet.

Goude ar brezel e savas Freddie hag he c'hoar Truus an Nationale Hannie Schaft Stichting, un diazezadur evit enoriñ Hannie Schaft, drouklazhet e miz Ebrel 1945 gant Alamaned.

## Daveennoù
Distrigoù Liger-Izelañ

**Distrigoù [[Liger-Izelañ|Liger-Atlantel]]** a voe krouet gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790. Setu roll ar bannoù bet krouet gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 ha lamet gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795): Ankiniz, Blaen, Gwenrann, Kastell-Briant, Klison, Machikoul, Naoned, Pembo ha Savenneg.

## Notennoù ha daveoù
Lana Del Rey

**Lana Del Rey**, ganet d'an 21 a viz Mezheven 1985 e New York, a zo ur skrivagnerez-sonerez-kanerez stadunanat.

## Buhezskrid

### Bugale ha stummerezh
Elizabeth Woolridge Grant a oa bet ganet d'an 21 a viz Mezheven 1985 e New York ha kresket e oa e Lake Placid.

### Red-micher
Enrollet he doa un albom klevedek kentañ, Sirens, dindan an anv May Jailer, met ar bladenn-mañ n'eo ket bet dasparzhet.
## Notennoù ha daveennoù
Dreyse M1907

An **Dreyse Modell 1907** zo ur bistolenn damaotomatek ijinet gant Louis Schmeisser ha produet etre 1907 ha 1918 gant an embregerezh alaman Rheinische Metallwaren- und Maschinenfabrik Aktiengesellschaft (Rheinmetall hiziv an deiz). Anvet e voe an arm en enor da Johann Nikolaus von Dreyse.

## Deskrivadur
An Dreyse M1907 zo dezhi ur sistem-tennata dre argil. He c'harger fiñv a c'hall degemer 7 kartouchenn 7,65 mm Browning. A-dreñv d'he c'hulasenn e kinnig an Dreyse M1907 un ibil hag a ziskouez hag eo armet ar skoer pe get.

Esaeoù a voe graet e 1910 ha 1911 evit kinnig ur stumm e 9 mm Parabellum abalamour da interest servijoù polis pe maltouterezh 'zo evit ar c'halibr-mañ, met dilezet e voe ar raktres abalamour da gudennoù stag ouzh gwinterell re galet an arm.

## Implij
War-dro 250.000 skouerenn eus an Dreyse M1907 a voe produet etre 1907 ha 1918. Implijet e voe an arm gant arme Aostria-Hungaria da vare ar Brezel-bed Kentañ, ha gant servijoù polis a bep seurt en Alamagn, evel archeriezh Saks pe polis-kêr Berlin. Chom a reas e servij e unvezioù eus ar polis alaman berek ar bloavezhioù 1930, ha roet e voe d'ar milisoù Volkssturm ha Volksgrenadier e dibenn an Eil Brezel-bed. Kalz skouerennoù a voe degaset d'ar gêr evel trofeoù gant soudarded stadunanat, goude dibenn ar brezel.

## Daveennoù
Ronan al Louarn

**Ronan al Louarn** (**Ronan Le Louarn** er marilh), ganet e Sant-Brieg hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Mae 2025, a oa ur stourmer politikel breton. Desket en doa brezhoneg gant Skol an Emsav. Labouret en doa e penn servij politikerezh yezh ar rannvro dindan urzhioù Lena Louarn. Teñzorer ha besprezidant Amitiés kurdes de Bretagne e oa ivez. 
## Yaouankiz
Studier e oa bet e Roazhon. Stourmer er sindikad Dazont, en UDB, Skoazell Vreizh ha Mignoned ar Brezhoneg  e oa bet ivez.
## Marv
Aet eo da Anaon d'ar 15 a viz Mae 2025, goude ur c'hrign-bev trumm . Al lid koun a oa bet d'an 22 a viz Mae e Roazhon, ha beziet e oa bet d'ar 24 a viz Mae 2025 en Enez Eusa.
## Notennoù ha daveennoù
USS Sagamore (1861)

An **USS ''Sagamore*** a oa ur [[bag-kanoliañ]] [[Bag-kanoliañ klasad Unadilla|klasad Unadilla]] savet evit an [[Union Navy|Morlu ar Stadoù Unanet]] hag a oa bet o servij e-kerzh [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]. Dafaret e oa bet al lestr-brezel evel ur bag-kanoliañ ha lakaet da gemer perzh e [[Blokuz an Unvaniezh]] evit mougañ [[Stadoù Kengevreet Amerika]]. *Sagamore* a oa bet oberiant-kenañ a-hed ar brezel diabarzh, servijet en doa an [[Unvaniezh (Brezel diabarzh stadunanat)|Unvaniezh]] evit gedredoù met ivez evit bombeziñ.

==E servij Morlu ar Stadoù Unanet==

===1861 en arsanailh Boston===
Ar c'hentañ lestr eus Morlu ar Stadoù Unanet o vezañ anvet  *'USS Sagamore*' — savet gant the A. & G. T. Sampson hag Atlantic Works [[Boston]], [[Massachusetts]] — a oa bet moret d'ar 1añ a viz Gwengolo 1861 ha degemeret er servij d'ar 7 a viz Kerzu 1861 en [[arsanailh Boston]].
===Brezel diabarzh===

====Blokuz pleg-morg ar Reter====
D'ar 26 a viz Du 1861, al lestr *Sagamore*, dindan urzhioù [[William McKean]], ea oa bet kaset da gemer pezh e [[skouadrenn blokuz pleg-mor ar reter]] hag a oa oc'h evezhiañ morioù arvorioù [[Florida]], [[Alabama]], ha [[Mississippi]].

Ar c'hentañ kejadenn etre ar *Sagamore* hag enebourien a oa bet en [[Apalachicola (Florida)]]. D'an 3 a viz Ebrel 1862, martoloded armet eus ar *Sagamore* hag an [[USS Mercedita (1861)|USS Mercedita]] o devoa aloubet kêr hep ma vefe stourmet outo.


D'an 30 a viz Even 1862, ar *Sagamore* [[Emgann Tampa|a oa bet o tagañ Tampa e Florida]] ; rediet e oa bet al lestr da vont kuit goude un eskemm tennoù gant ur [[kanolierezh arvorel|c'hanol arvorel]] kevredet.

D'an 11 a viz Gwengolo, un dilestradeg gant soudarded eus ar *Sagamore* a oa deuet a-benn da zistrujañ ur [[palud-holen]], hag a c'helle produiñ betek 200 [[poezell|poezellad]] bemdez, e [[St. Andrews Bay (Florida)|St. Andrews Bay]], e Florida.

Ar *Sagamore* a oa deuet a-benn da herzel al lestr enep blokuz saoz, ar [[schooner]] *By George* nepell diouzh [[Stêr Indian (Florida)|ar stêr Indian]], e Florida d'ar 1añ a viz Kerzu. Al lestr a oa karget gant [[kafe]] ha [[sukr]].

E miz Genver 1863, ar *Sagamore* a oa bet oc'h herzel an *Avenger*, ar *Julia*, ha distrujet ar [[skloup]] *Elizabeth*. Goude-se e oa deuet a-benn da herzel ar skloup *Enterprise* d'an 8 a viz Meurzh 1863, hag ar skloup *New York'' d'ar 26 a viz Ebrel.
Mirdi an Eil Brezel-bed

**Mirdi an Eil Brezel-bed** (poloneg: *Muzeum II Wojny Światowej*) zo un ensavadur sevenadurel stad hag ur mirdi krouet e 2008 e Gdańsk, e Polonia, diwar-benn an Eil Brezel-bed. Diskouezadegoù zo eno abaoe 2017. Ar mirdi a zo meret gant Ministrerezh ar sevenadur hag an eñvor broadel.

E 2009, an NV Tempora S.A. a oa bet trec'h er genstrivadeg evit dizain ar mirdi hag a voe fiziet e 2015 en embregerezh Qumak S.A. E 2010, ar skipailh tisaverien *Kwadrat* a oa bet trec'h evit sevel mirdi an Eil Brezel-bed ha kroget e oa al labourioù e 2012.
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
## Notennoù ha daveennoù
Lanchester (pistolenn-vindrailher)

Al **Lanchester** zo ur bistolenn-vindrailher saoz produet etre 1941 ha 1945, gant ar Sterling Armaments Company dreist-holl. Deveret e voe eus an MP28 alaman gant an ijinour George Lanchester e 1940. D’ar poent-se, goude emgann Dukark, mankout a rae armoù hiniennel d’ar Royal Navy ha d’ar Royal Air Force breizhveurat, a glaskas lakaat sevel ar buanañ ar gwellañ pistolennoù-mindrailher evit gwareziñ o bonoù betegoût e vije aloubet ar vro gant nerzhioù an Trede Reich.

## Deskrivadur
Ur bistolenn-vindrailher kambret e 9 mm Parabellum eo al Lanchester, pourveziet gant kargerioù fiñv 32 pe 50 kartouchenn a ranker ensoc’hañ war gostez an arm, evel war ar bistolenn-vindrailher STEN. Ober a ra gant ur sistem tennata dre argil. Ur c'huzh-kanol didoullet zo tro d’he c’hanol evit yenaat anezhañ, hag he lamm e koad zo heñvel ouzh hini ar fuzuilhoù Lee-Enfield a oa e servij e arme Breizh-Veur er memes koulz.

Un arm fiziapl-kenañ e oa al Lanchester abalamour da galite e bezhioù, met ker a-walc’h da broduiñ, pa gouste 14£ d'ar mare-se, da lavaret eo pemp gwech koust produiñ ur STEN. Muioc’h a laton hag a zir a ranked kaout d'e ober, ha muioc’h a eurvezhioù labour gant micherourien varrek ivez, ar pezh a oa kudennek da vare ur brezel. George Lanchester a ginnigas tri fimpatrom skañvoc'h nevez e 1942, met rediet e voe da zilezel e labourioù gant ar gouarnamant, ha n'en doa ket c'hoant da bostañ arc'hant pe danvez ouzhpenn er programm.

### Stummoù
* **Mark 1** (pe **Mk. 1**) : stumm kentañ, dezhañ modoù tennañ damaotomatek pe aotomatek hag ur c’houch a c’haller reoliañ evit tennoù etre 100 ha 600 yard (war-dro 550 metr) ;
* **Mark 1*** (pe **Mk. 1***) : stumm simplaet dezhañ ur mod tennañ aotomatek hepken hag ur c’houch evit tennañ etre 100 ha 200 yard.

## Produerien
79 790 skouerenn eus an arm a voe produet en holl etre 1941 ha 1943 (pe 1945 hervez an daveoù) gant :
* Sterling Armament Company (merket SA) : 58 900 skouerenn e uzinoù Dagenham (merket S 109) ha Northampton (merket M 619) ;
* W. W. Greener : 16 990 skouerenn, merket M 94 ;
* Boss & Co. : 3 900 skouerenn merket S 156.

## Implij
Servijout a reas al Lanchester er Royal Navy hag e morluioù all eus broioù ar C’hommonwealth, e-pad an Eil Brezel-bed da gentañ, ha betek ar bloavezhioù 1970 e armeoù ‘zo en ur mod ofisiel. Kalz skouerennoù a voe kollet gant ar Royal Navy pa voe aloubet e vagajennoù e Singapour e 1942. Implijet e voe an arm gant unvezioù eus ar Royal Marines e-pad dilestradegoù ar 6 a viz Even 1944 en Normandi. Goude ar brezel e voe roet da unvezioù breizhveurat karget da gontrolliñ an trevadennoù. Etre 1952 ha 1960 e voent implijet evit talañ ouzh emsavadeg ar Mau Mau e Kenya. E 1972 e oa aet an arm diwar implij er Royal Navy, hag e 1979 e voe disklêriet diamzeriet gant Ministrerezh an Difenn da vat.

## Gwelet ivez
* STEN
* Sterling

## Levrlennadur
*  HOWROYD David, LAIDLER Peter, *Guns of Dagenham: Lanchester,Patchett,Sterling*, Collector Grade Publications, 1996, 336 p., ISBN 978-0889352049

## Daveennoù
Sterling Armaments Company

Ar **Sterling Armaments Company** a oa un embregerezh saoz diazezet e Dagenham (East London). Adalek 1940 e ijinas pe e produas armoù-tan hiniennel, en o zouez ar pistolennoù-mindrailher Lanchester ha Sterling, ar garabinenn De Lisle, pe ar fuzuilhoù-arsailh Sterling SAR-87 hag ArmaLite AR-18. E 1989 e voe prenet gant British Aerospace ha serret.
## Levrlennadur
*  EDMISTON James, LAIDLER Peter, *A History of the Small Arms made by the Sterling Armament Company: Excellence in Adversity*, Pen and Sword Military, 2020, 336 p., ISBN 978-1526773302
Breastaurant

Ur **breastaurant** (brezhoneg: ti debriñ bronnek) a vez graet eus un ti debriñ a redi ar servijerezed da vezañ gwisket skañv. An droienn a oa bet krouet e penn kentañ ar bloavezhioù 1990 goude ma vije bet digoret ar chadennad pretioù prim (fast food) Hooters er Stadoù-Unanet. An doare ober-se a zo bet adkemeret gant tiez-debriñ all, evel Tilted Kilt Pub & Eatery, Twin Peaks, Ojos Locos, Bikinis Sports Bar & Grill, The WingHouse Bar & Grill, Redneck Heaven, ha *Bombshells Bar & Grill*.

An doare preti-se a implij c'hoarioù gerioù en o anv hag a implij ivez ar reizh evel tem. En tiez debriñ-se e c'heller kavout spletoù evit ar pratikoù, evel diedoù alkoolek ha servijerezed o flirtiñ.

## Gwallreuz
Alies ez eus bet rebechet d'an doare pretioù-se da vezañ lec'hioù sekseladur ar maouezed.
## Pennadoù kar
*Betel nut beauty
*Servijerezed bikini
*Butler café
*Café con piernas
*Pretioù Cosplay
*Hooters Air
*Host and hostess clubs
*Maid café
*Playboy Club
*Sip 'n Dip Lounge
*Kevezadeg Rochedoù gleb
*No-pan kissa
## Notennoù ha daveennoù