Saks-Izel

**Niedersachsen**, pe **Saks-Izel** e brezhoneg, a zo unan eus länder gwalarn Alamagn. Savet eo bet e 1946, ha klotañ a ra gant lodenn gornôk Saks istorel. Hannover eo ar gêrbenn.

## Tiriad
47 438 km² eo gorread al land, gant-se ez eo an eil brasañ goude Bavaria. En hanternoz dezhañ emañ Mor an Hanternoz ha Schleswig-Holstein, Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg ha Saks-Anhalt er reter, Hessen ha Thüringen er su, ha Nordrhein-Westfalen hag an Izelvroioù er c'hornôg.

Kêrioù pennañ :
* Hannover (kêr-benn): 596 000 annezad (31/12/2006)
* Braunschweig: 245 872 annezad
* Osnabrück : 164 489 annezad
* Oldenburg: 158 394 annezad
* Göttingen : 122 187 annezad
* Wolfsburg : 122 148 annezad
* Salzgitter : 108 763 annezad
* Hildesheim : 102 937 annezad
* Wilhelmshaven : 84 118 annezad
* Delmenhorst : 76 094 annezad
* Celle : 71 536 annezad
* Lüneburg : 71 306 annezad

Div enezennad a zo ivez : Land Bremen eo. 

## Istor
A-viskoazh eo bet aloubet an tiriad gant pobloù german. Bro orin ar Saksoned eo ivez, sed orin anv al Land. 
E Kalkriese e vije c'hoarvezet emgann Teutoburg ma paouezas emastenn ar Romaned war-du an hanternoz. Eno eo o dije armeoù Arminius flastret lejionoù roman Varus er bloavezh 9. Hervez tud all e vije lec'h emgann *Pontes longi* (er bloavezh 15).

Pa voe kendalc'h Vienna e voe divizet leuskel peder stad dizalc'h gant Saks-Izel : rouantelezh Hannover, dugelezh Oldenburg, dugelezh Braunschweig-Lüneburg ha priñselezh Schaumburg-Lippe.

Goude ar brezel etre Prusia hag Aostria e 1866 e voe aloubet ha staget rouantelezh Hannover ouzh Prusia, hag ur broviñs e teuas da vezañ. E 1922 e voe staget kontelezh Pyrmont, hag a oa perc'hennet gant priñselezh Waldeck betek-henn. E 1937 e voe eskemmet un nebeud proviñsoù etre Hamburg ha proviñs Hannover : Cuxhaven a voe lakaet e proviñs Hannover, ha roet e voe kêr Harburg da Hamburg. E 1941 e voe kememt an harzoù etre Braunschweig ha Hannover. 
Pa voe aloubet Alamagn goude an Eil Brezel-Bed e voe cheñchet an traoù c'hoazh : kêrioù eus ar reter ha kanton Neuhaus a chomas e diavaez an tiriad meret gant ar Vreizhveuriz. Kêrioù ar reter a voe lakaet er Saks-Anhalt, ha kanton Neuhaus a voe staget ouzh Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg. Arondisamant kontelezh Schaumburg, hag a oa ul lodenn eus proviñs Hessen-Nassau, a voe staget ouzh proviñs Hannover. 

E 1946 e voe staget proviñs Hannover ouzh Länder Braunschweig, Oldenburg ha Schaumburg-Lippe gant ar Saozon, ha savet e voe Saks-Izel evel-se. 

D'an 13 a viz Ebrel 1951 e voe embannet bonreizh da c'hortoz Saks-Izel ha d'ar 1añ a viz Mae 1951 e voe lakaet da dalvezout. 

E 1974 e voe aozet un hollvouezhiadeg ma voe goulennet ma vefe dizalc'h en-dro Land Oldenburg ha Schaumburg-Lippe. D'an 9 a viz Genver 1976 e voe votet ul lezenn gevreadel a embanne e vefent stag da viken ouzh Saks-Izel. 

E miz Meurzh 1993 e voe ur feur-emglev ha kanton Neuhaus a voe adroet da Saks-Izel d'an 30 a viz Mezheven 1993. Betek-henn e oa ul lodenn eus Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg.

Goude adunvanidigezh Alamagn e voe aozet bonreizh Saks-Izel gant al Landtag : embannet e voe d'an 19 a viz Mae 1993, ha lakaet da dalvezout d'ar 1añ a viz Even 1993. 

## Poblañs

7,5 million a dud a zo e Saks-Izel.
93 % anezho a gomz alamaneg. Ur rannyezh anvet Plattdeutsch a vez komzet war ar maezioù e norzh Saks-Izel. Daou vil den a gomz ivez frizeg ar reter (seeltersk). En arondisamant Cloppenburg (e gwalarn Saks-Izel) emaint o chom, nepell diouzh harzoù an Izelvroioù. 

## Melestradur an tiriad
El Land e kaver :

* rannvro Hannover (**'), enni 21 gumun (''Gemeinden'') 
* 8 kêr-arondisamant (''kreisfreie Städte'') 
* 37 arondisamant (''Landkreise'') enno 994 kumun, 2 zistrig nann aozet (''gemeindefreie Bezirke'') ha 23 ziriad nann aozet (''gemeindefreie Gebiete}}'').

736 kumun a zo strollet e 140 kanton (''Samtgemeinden'') ma vez aozet ar melestradur. Er 287 kumun all ez eus ur melestradur kumun. (''Einheitsgemeinden'').

D'ar [[1añ a viz Genver]] [[2005]] e voe divodet pevar distrig : hini Braunschweig, hini Hannover, hini Lüneburg ha hini Weser-Ems.

=== Arondisamantoù (''Landkreise'') ha kêrioù-arondisamantoù (''kreisfreie Städte'') ===


**Rannvro Hannover (statud ispisial):**
# [[Rannvro Hannover]]

** 37 arondisamant (*Landkreise*) Saks-Izel:**


**8 kêr-arrondisamant (*kreisfreie Städte*) Saks-Izel:'''

## Liammoù diavaez
* Portal Land  Saks-Izel
* Lec'hienn ofisiel degemer an douristed e Saks-Izel