Plougastell-Daoulaz

**Plougastell-Daoulaz** a zo ur gumun eus departamant Penn-ar-Bed, war ribl Morlenn Brest. E Bro-Gerne emañ. War riblenn Su aber an Elorn emañ a-dal da Wipavaz. Plougastelliz eo anv an annezidi, met lavaret e vez ivez *ur Plougastell* evit ur paotr a orin eus ar barrez, hag *ur Blougastellenn* evit ur plac'h. Brudet eo Plougastell evit ar sivi a c'hounezer eno hag evit an dilhad hengounel liesliv brav a veze gwisket eno. Brudet eo ivez evit he c'halvar.
## Douaroniezh
War lez aber an Elorn emañ Plougastell.

## Anv
Stummoù kozh eus an anv ː **Ploecastel**, 1172; **Plou Gastel**, 1173; **Ploecastell, Plebe Castelli Ciscoet** ?, 1196; **Plebe Casteli**, 1218; **Plogassel**, 1262; **Plou Castelli, Guic Castelle**, 1330; **Ploecastel**, 1363; **Ploegastel**, 1373; **Guicastell**, 1405; **Ploegastel Doulas**, 1516; **Ploegastell Doulas**, 1536; **Ploecastell**, 1546

## Ardamezioù
*Palefarzhet ha lammellet ː ouzh 1 ha 4, en glazur e gregilhenn en gwirion; ouzh 2 ha 3 en geot e sivienn en gwirion; e lammell en argant balirant karget ouzh kondon gant un tour ivez en argant dreist karget gant ur vrizhenn erminig en sabel.*

## Istor

Unan eus parrezioù kentañ Breizh eo Plougastell bet savet er . N'eus kastell ebet er barrez avat hag an anv a c'hellfe dont diouzh un oppidum e Roc'h Nivelen met diaes eo gouzout. Marteze ivez e teufe an anv diouzh ar reier bras a sav diouzh tu hanternoz ar gumun e stumm ur seur moger naturel. Meneget eo anv ar barrez dre skrid evit ar wech kentañ en . Abati Landevenneg en doa douaroù er C'hourenez d'ar poent-se. E 1173 emañ ar pep brasañ eus douaroù ar barrez e dalc'h Abati Daoulaz a savas prioldi Roz ar Venec'h er Feunteun Wenn. Gwechall ez ae tiriad Plougastell betek Landerne ha Daoulaz war zouaroù Loperc'hed, Dirinonn, Lannurvan, Sant Tomaz Landerne hag hanternoz Daoulaz.

Brudet eo Plougastell evit he sivi. Ar re gentañ a voe degaset diouzh Bro-Chile er  gant Améde-François Frézier. Buan e reas berz war douaroù stujus ha klouar ar c'hourenez. Kreskiñ a raent mat-tre war an tachennoù durc'haet d'ar c'hreisteiz ha gwarezet diouzh an avel. Ur c'henwerzh frouezhus a voe aozet gant Plougastelliz. Ezporzhiet e veze war-zu Pariz pe Bro-Saoz. E 1937 ez ae ur c'hard eus douaroù ar gumun d'ober sivi. 2 000 tonenn sivi a vez produet c'hoazh bep bloaz d'an deiz hiziv memes ma'z eo troet muioc'h an atantoù bremañ war-zu an tomatez pe ar bleunioù a vez labouret e tier-gwer bras gant peizanted bodet alies e kooperativoù bras. 

E-pad pell e oa chomet gwarezet ar c'hourenez diouzh levezon Brest hag Eskopti Leon gant ar stêr Elorn. A-raok na vije savet ar Pont Albert-Louppe (Pont Plougastell) e 1930 e oa ur vag oc'h ober an treizh war-zu Kerhuon. An Treizh eo anvet atav al lec'h-se a-bep tu d'ar stêr. A-drugarez da se he deus dalc'het ar barrez lod eus he gizioù kozh hag he ferzhioù dezhi, pe anvioù familh stank e-touez ar boblañs evel ar Gall pe Kervella.

### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Cornily e anv, hag ur c'hure, Nicolas Joffrey; ur beleg anvet Claude Le Gleau a reas al le.

###### 
*Eil brezel-bed: 
** d'an 31 a viz Genver 1942 e kouezhas un nijerez Hampden I marilhet AT149 ha kodet PL-? eus ar *144th Squadron* eus ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) en Enez-Hir; lazhet e voe he fevar nijour, beziet int e Bered Kerfaotraz e Brest. D'an 13 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Lancaster I marilhet ME757 ha kodet WS-O eus ar *9th Squadron* eus ar Royal Air Force e Plougastell, lazhet e voe he seizh nijour, c'hwec'h anezhe a zo douaret e bered ar gumun hag an hini all e *[[Hottot-les-Bagues]] War Cemetery* (Bro-C'hall);
** dieubet e voe Plougastell-Daoulaz d'an 28 a viz Eost 1944 gant lu ar Stadoù-Unanet.
* E 1994 e oa savet Pont an Hirwazh a zeue da aesaat d'ar c'hirri-tan an hent war-zu Brest a oa gwall ziaes abred diouzh ar mintin pe war dro 6 eur abardaez. Da heul digoradur ar pont nevez eo kresket buan ar boblañs hag emañ bremañ Plougastell e-barzh Brest Meurgêr.

## [[Brezhoneg]]

### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Ya d'ar brezhoneg
* D’an 28 a viz Here 2005 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'an 21 a viz Ebrel 2006 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
* D'ar 14 a viz Genver 2011 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2. 
* Al live 3 oa bet roet d'ar gumun.
### Deskadurezh
* Klasoù divyezhek zo eno abaoe 1995. 
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 394 skoliad er c'hlasoù divyezhek (26,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

### Bugaligoù
* Ar Vagouri *La Bambinerie* hag an Diwallerezh *Mini-Mômes* a zo gant un tañva d'ar yezh.
## Monumantoù ha traoù heverk
*Kalvar gant 180 den kizellet outañ ()
*Iliz Sant Pêr (Plougastell) Adsavet goude an Eil Brezel-Bed)
*Karnel () deuet eus ar C'hloastr-Pleiben hag adsavet nes d'an iliz-parrez Sant-Pêr
*Pont an Hirwazh savet e 1990-1994
*Pont Albert-Louppe (“Pont Plougastell”) savet e 1927-1930
*Roc'h Koad Pehen pe Roc'h an Impalaerez
*Koad Kererod
*Chapel Itron Varia ar Feunteun Wenn ()
*Chapel Sant-C'hlaoda ( ha )
*Chapel Sant-Treveur ( ha )
*Chapel Sant-Wenole (Sant-Nolo) ()
*Chapel Sant-Dren ()
*Chapel Langristin ()
*Chapel Sant-Langiz ()
*Chapel Sant-Yann ( ha )
*Mirdi ar Sivi hag ar Glad
*Maner Kererod


Restr:Calvaire Plougastel face ouest.jpg|Kalvar Plougastell
Restr:Strawberry gariguette DSC03063.JPG|Sivi Plougastell Gariguette
Restr:Roc'h Koad Pehen.JPG|Roc'h Koad Pec'hen, pe Roc'h an Impalaerez
Restr:Plougastel-Daoulas Le passage côté Plougastel et à l'arrière-plan côté relecq.jpg|An Treizh eus tu Plougastell. A-dal emañ aod Kerc'horr. 


### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Izili un ekipaj nijerez e oant holl. Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed d'an 13 a viz Eost 1944 pa gouezhas o c'harr-nij (*[[Avro Lancaster|Lancaster]] I* marilhet *ME757* ha kodet *WS-O*) e Plougastell-Daoulaz.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1793


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:700 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:13500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 
  bar:1793 text:1793
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831
  bar:1836 text:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856
  bar:1861 text:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886 text:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901
  bar:1906
  bar:1911 text:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990
  bar:1999
  bar:2007
  bar:2012 
  bar:2013 text:2013
PlotData=
  color:barra width:14 align:left
  bar:1793 from:0 till: 4059
  bar:1806 from:0 till: 4660
  bar:1821 from:0 till: 5111
  bar:1831 from:0 till: 5515
  bar:1836 from:0 till: 5863
  bar:1841 from:0 till: 5731
  bar:1846 from:0 till: 5999
  bar:1851 from:0 till: 6065
  bar:1856 from:0 till: 5970
  bar:1861 from:0 till: 6090
  bar:1866 from:0 till: 6282
  bar:1872 from:0 till: 6315
  bar:1876 from:0 till: 6506
  bar:1881 from:0 till: 6857
  bar:1886 from:0 till: 7009
  bar:1891 from:0 till: 7162
  bar:1896 from:0 till: 7655
  bar:1901 from:0 till: 7677
  bar:1906 from:0 till: 7733
  bar:1911 from:0 till: 7874
  bar:1921 from:0 till: 7065
  bar:1926 from:0 till: 6965
  bar:1931 from:0 till: 6914
  bar:1936 from:0 till: 6726
  bar:1946 from:0 till: 6894
  bar:1954 from:0 till: 6945
  bar:1962 from:0 till: 6726
  bar:1968 from:0 till: 7075
  bar:1975 from:0 till: 8138
  bar:1982 from:0 till: 9581
  bar:1990 from:0 till: 11139
  bar:1999 from:0 till: 12248
  bar:2007 from:0 till: 13440
  bar:2012 from:0 till: 13080
  bar:2013 from:0 till: 13101
  


## Gevelliñ
Gevellet eo Plougastell gant:

## Tud
* Klaoda ar Prad, skrivagner brezhoneg, en deus tremenet e vugaleaj eno.
### Tud ganet eno
* 1869: Félix Le Dantec, bevoniour.
* 1913: Goulven Jacq, skrivagner brezhoneg.
* 1946: Yann Gerven, skrivagner brezhoneg.
### Tud marvet eno
*1928: Charles Filiger, livour.
*2013: Kristian Brisson, skrivagner brezhoneg.

### Ardamezeg ar familhoù

## Sivi
Brudet eo sivi Plougastell. Diwar o fouez eo bet savet stumm brezhonek ar ganaouenn saoznek Strawberry Fields Forever.

## Levrlennadur
* Jacq, Goulven, *Pinvidigezh ar Paour*, Al Liamm, 1977 (eñvorennoù eus e vugaleaj e Plougastell).
* Marie Joseph Quintin - Kervella, Hervé Quintin, *Plougastel de ma jeunesse*, Éditions Le Télégramme 2005.
* Lan Rozmoal, *Plougastell, torret e ziouaskell !*, Emgleo Breiz, 1995 (notennoù yezh).

## Liammoù diavaez

* Plougastell-Daoulaz war Geobreizh
* L'Ouest en mémoire (Ina) - Kroaz vras Plougastell-Daoulaz
*L'Ouest en mémoire (Ina) - Sivi kentañ Plougastell-Daoulaz 1964 (mut)

## Daveoù ha notennoù