open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Walt Disney Company

**The Walt Disney Company** zo ur c'hevredad amerikan krouet e 1923 gant Walt Disney. Unan eus strollioù dudi brasañ er bed eo bremañ. E greanterezh ar mediaoù emañ (kazetennoù, radioioù, skinweloù, internet), er sinema (klasel pe bevaat gant ar produioù deveret), e greanterezh an douristelezh hag an dudi dre e arvestoù, e dachennoù ar c'hoarioù, e letioù hag e vorrederioù.

Disklêriet eo ar c'hevredad e Delaware evel kalz kevredadoù amerikan. E Kalifornia e Burbank emañ e sez.

## Kevranneien Disney

Piaouet eo ar Walt Disney Company evit al lod brasañ gant :
* ensavadurioù (dregantadoù d'an 31 Meurzh 2007)
** FMR Corporation (FIDELITY MANAGEMENT & RESEARCH) (4,26%)
** State Street Corporation (3,49%)
** Barclays Global Investors UK Holdings Ltd	(3,16%)
** Vanguard Group (2,78%)
** Legg Mason Inc (2,60%)
** Southeastern Asset Management Inc. (2,53%)
** State Farm Mutual Automobile Insurance Co (2,13%)
** Jennison Associates Llc (1,79%)
** Wellington Management Company (1,73%)
** AXA (1,71 %)

* fontoù leve amerikan
** California Public Employees’ Retirement System (CalPERS)
** New York State Common Retirement Fund
** American Federation of State, County and Municipal Employees Pension Funds (AFSCME)
** Illinois State Board of Investment
* fontoù postañ ; en o zouez :
** Waddell & Reed, Inc (6%)
** Wells Fargo Advantage Funds (6%)

Gallet a reomp merkañ en deus Steve Jobs (diazezer ha prezidant pennrener Apple Inc.) 3,7 miliard dollar e kevrannoù (ouzhpenn 2 %) adalek Genver 2006, gant pren e gevredad all, Pixar. Deuet eo da vezañ eta piaouer kevrannoù privez kentañ. An eil zo Michael Eisner a piaouiñ a ra 14 million kevrann (1,7%).

Ar Kingdom Holding Company, kevredad merañ (holding) ar Priñs Alwaleed en deus 50 million $ abaoe 2000.

## Levrlennadur
* "Cult of the Mouse, " Harry M. Curoselli.
* *The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney*, Richard Schickel, 1968, revised 1997, 
* "Disney: The Mouse Betrayed.
* *The Disneyization of Society, * Alan Bryan
* *Walt Disney: An American Original*, Bob Thomas, 1976, revised 1994, 
* *Storming the Magic Kingdom: Wall Street, the raiders, and the battle for Disney*, John Taylor, 1987, , 
* *Building a Company: Roy O. Disney and the Creation of an Entertainment Empire*, Bob Thomas, 1998, 
* *How to Read Donald Duck, * Ariel Darton
* *The Keys to the Kingdom: How Michael Eisner Lost His Grip*, Kim Masters, 2000, 
* *Disneyization of Society*: Alan Bryman, 2004, 
* *DisneyWar*, James B. Stewart, 2005, , 
* *Married to the Mouse, * Richard E. Foglesorg, Yale University Press.
* *Mouse Tracks: The Story of Walt Disney Records*, Tim Hollis and Greg Ehrbar, 2006, 
* *Mouse Tales: A Behind-the-Ears Look at Disneyland*, David Koenig, 1994, revised 2005, 
* *Inside the Dream: The Personal Story of Walt Disney*, Katherine Greene & Richard Greene, 2001, 

## Liammoù diabarzh
* Walt Disney
* Mickey Mouse

## Liammoù diavez
* The Disneyland Report - Kazetenn Disney

## Daveoù
Gladstone Gander

**Gladstone Gander** (*Gontran Bonheur* e anv gallek) zo un dudenn krouet e 1948 gant Carl Barks evit an Walt Disney Company. Kenderv Donald Duck eo, hag e gevezer war-dro Daisy.

Ker chañsus ha ma'z eo droukchañsus Donald eo Gladstone Gander. Ne labour morse eta. Ma en defe ezhomm arc'hant e kavfe ur yalc'had arc'had kerkent e korn ar straed.

Heñvel ouzh un houad eo Gladstone, nemet ur garz eo evit gwir.

## Liammoù diavaez
* ''Who's who in Duckburg''

## Daveoù
Ozon

An **ozon** a zo stumm triatomek an oksigen ; O3 eo arouez an ozon. Kavet e vez dindan ur gwrezverk hag ur wask reizh dindan stumm ur gaz graet gant molekulennoù triatomek. Ar perzh-mañ (d.l.e. kaout daou stumm nes) a zo da elfennoù kimiek zo a zo anv an allotropiezh.

Diskuliet eo bet e 1840 gant Christian Friedrich Schönbein hag hemañ en deus roet an anv gresianek evit ar c'hwezh (verb *ozein*) diwar ar c'hwezh a glever pa 'z eus arnevioù.

M'eo galloud pennañ an oksigen oksidañ metaloù zo, kalz brasoc'h eo hini an ozon evit e ober. Setu perak n'eo ket mat d'an dud e analañ. Ouzhpenn-se en deus an ozon ur c'hwezh fall awalc'h, tost ouzh hini ar c'hlor (hag hemañ a zo dañjerusoc'h e analañ c'hoazh).

## Produadur an ozon
Produet e vez an ozon diwar an oksigen dindan gwered an diskargoù tredan, an darnvuiañ dre ma eus kalz anezho en aergelc'h pa vez arnevioù. Pep fulenn a c'hell treuzfermiñ an oksigen d'an ozon ha setu perak eo deuet kefluskerioù tredan koulz dre darzh da vezañ abeg an ozon a glever e aergelc'h ar c'hêrioù a-wechoù. Met treuzfurmadur an nitrogen (NO2) produet gant trelosk an esañs er c'hefluskerioù dre darzh a zo ar vammenn all ken a ya uhel awalc'h kementadoù an ozon er straedoù strizh. Kredet eo abeg klañvedoù analañ evit meur a zen, ar re gozh dreist-holl.

## Ar [[gwiskad ozon]]
Un dalvoudegezh bras en deus an ozon pa ya darn anezhañ da vont uhel-tre en aergelc'h ken ez eus ur gwiskad tev tro-dro d'an Douar. Gwareziñ a ra ar gwiskad-se an holl vevien ouzh dañjer bras bezañ devet gant ar skinoù uslimestra a zeu a-gementadoù divent diouzh an Heol. Abaoe 1987 eo bet merzet ez eus toulloù bras e-barzh ar gwiskad, dreist-holl a-us d'ar Pol Su ha tro-war-dro (Antarktika, Suafrika, Aostralia hag inizi an takad). Evit gwir n'eo ket toulloù a zo bet mentet, met rouesadurioù (digresk an douester).
Krediñ a ra ar skiantourien e teu an dra eus produadur ar gazoù graet gant ar c'hlor fluokarbon (KFK) hag ar re-e a zo bet implijet kalz er yenerezed hag evit aozañ ar polistiren.

## Implijoù an ozon
Kate Bush

**Catherine Bush**, anavezetoc'h hec'h anv-micher **Kate Bush**, zo ur ganerez saoz ganet e 1958 e Bexleyheath (Kent, Bro-Saoz). Brudet eo he fladennoù labouret pervezh hag he mouezh dibar.

En em lañset eo e bed ar sonerezh gant sikour David Gilmour, soner er strollad Pink Floyd, ha labouret he deus gant Peter Gabriel, Prince, Eric Clapton, met ivez Alan Stivell (albom The Sensual World).

He c'hanaouenn gentañ hag anavezetañ e Bro-C'hall, "Wuthering Heights" (albom The Kick Inside) a oa bet awenet gant oberenn Emily Brontë. Diouzhtu he doa diskwelet Kate Bush e felle dezhi kinnig sonerezh disheñvel: e-kreiz prantad ar punk eo e teue da ganañ ar ganaouenn-mañ en ur ober dañsoù droch (stummet e oa war an dañs klasel) gant gwiskamantoù souezhus.

Hec'h albom diwezhañ Aerial (2005) a zo seder ha sioul, ha resevet en deus un degemer a-feson eus perzh ar gazetennerien, a zo boaz da reiñ dezhi al lesanv "Sorserez ar son".

## Pladennoù
* *[[The Kick Inside]]* (1978)
* *[[Lionheart (albom)|Lionheart]]* (1978)
* *[[On Stage (Kate Bush)|On Stage]]* (1979, EP 4 zitl enrollet war al leurenn)
* *[[Never For Ever]]* (1980)
* *[[The Dreaming]]* (1982)
* *[[Hounds of Love]]* (1985), (an eil tu anezhi — *[[The Ninth Wave]]* — a zo un albom *concept*)
* *[[The Whole Story]]* (1986, dastumadeg)
* *[[The Sensual World]]* (1989)
* *[[Rocket Man]]* (1990, (pladenn vihan)
* *[[This Woman's Work]]* (1990, boestadig 8 CD gant ar 6 albom kentañ ha 2 CD gant tuioù B ha doareoù hir eus kanaouennoù…)
* *[[The Red Shoes (albom)|The Red Shoes]]* (1993)
* *[[Live At The Hammersmith Odeon]]* (1994, ur sonadeg eus 1981)
* *[[Aerial]]* (2005, albom doubl : *A Sea of Honey* & *A Sky of Honey*)
* *[[Director's Cut (album)|Director's Cut]]* (2011, kanaouennoù adc'hraet diwar an albomoù *The Sensual World* ha *The Red Shoes*)
* *[[50 Words for Snow]]* (2011)

## Videoioù
* 1981 Live at the Hammersmith Odeon
* 1983 The Single File
* 1986 Hair of the Hound
* 1986 The Whole Story
* 1989 The Sensual World: The Videos
* 1993 The Line, the Cross and the Curve

## Daveennoù


## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Anacletus

**Anacletus**, pe **Cletus**, pe **Anencletus** pe c'hoazh **Anaklet**, e oa an trede pab, eus 76 betek 88, hervez an Iliz Katolik Trede presbit (prezidant) Iliz Roma eo hervez an Iliz Reizhkredennek. Dont a rae war-lerc'h Linus, war-dro 80, ha mervel a reas war-dro 91.

## E vuhez
Arvar zo war anv ar pab-se rak n'ouzer ket pe Cletus, pe Anacletus pe Anencletus e oa e anv.
Gouzout a ouzer ez eus bet un den anvet *Anacletus*, berraet alies e *Cletus*, hag a voe merzheriet e-kerzh heskinerezh Domitianus, hep mar etre 88 ha 96.

Diiouzh an eil tu, Eusebius Caesarea, Irenaeus Lugdunensis hag Eosten Hippo a skrivas n'eus nemet un den eus Anacletus ha Cletus. Diouzh an tu all, daou zen zo anezho hervez ar skridoù anvet *[[Catalogus Liberianus]]* (354) hag a zo ur roll eus eskibien Roma ha *Liber pontificalis* hag a zo ur roll eus ar bibien. Un doubladur fazius eo, da lavar Jean-Marie Salamito.

El *Liber pontificalis* e lenner e voe beleget 25 den gant Anacletus, ar pezh a zo kammamzeriet : an darvoud nemetanñ eo a c'hall bout lakaet war e gont.

Dre reimplij e voe lakaet Anacletus da verzher el *Liber pontificalis*, met lakaet e vez da sant gant an Iliz katolik roman koulz ha gant an Iliz Ortodoks. D'ar 26 a viz Ebrel e vez enoret.

E Breizh e vez enoret e parrez / kumun Sant Kleve e-kichen Pontrev, en eskopti Landreger.

## Notennoù

## Levrlennadur

*  SALAMITO, Jean-Marie & LEVILLAIN, Philippe (rener) : *Dictionnaire historique de la papauté*, Paris, Fayard, 2003
Arondisamant Mechelen

**Arondisaman Mechelen** a zo unan eus an tri arondisamant eus Proviñs Antwerpen e Flandrez Belgia.

## Istor
**Arondisamant Mechelen** a oa ul lodenn eus departamant gall (tri arondisamant ennañ) an Deux-Nèthes (*Twee Nethen* e nederlandeg) eus Belgia, bet savet e 1800.

## Kumunioù ha rannoù kumunioù Arondisamant Mechelen
* **Kumunioù** 


* **Rannoù**
Talking Heads

**Talking Heads** 'oa ur strollad new wave stadunanat, brudet da vare ar CBGB en New York betek penn-kentañ ar bloavezhioù 1990. Ennañ e oa David Byrne (kaner), Chris Frantz, Tina Weymouth ha Jerry Harrison. Pep hini anezhe a zo anavezet evit bezan kemeret perzh e strolladoù all (Tom Tom club da skouer) pe o deus labouret dindan o anv. Tro o deus bet ivez da genlabourat gant Brian Eno, ur produer anavezet.

### Pladennaoueg

## Pladennoù bras enrollet er studio

* 1977 - Talking Heads '77 
* 1978 - More Songs About Building And Food 
* 1979 - Fear of Music 
* 1980 - Remain in Light 
* 1982 - The Name of This Band is Talking Heads 
* 1983 - Speaking in Tongues 
* 1984 - Stop Making Sense 
* 1985 - Little Creatures 
* 1986 - True Stories 
* 1988 - Naked 

## Pladennoù enrollet war al leurenn (''live'')
* *The Name of This Band Is Talking Heads* (24 a viz Meurzh 1982)
* *Stop Making Sense* (15 a viz Here 1984)

## Dastumadoù
* *Sand in the Vaseline: Popular Favorites* (13 a viz Here 1992)
* *Once in a Lifetime* (18 a viz Du 2003)
* *The Best of Talking Heads* (17 a viz Eost 2004)
* *Talking Heads* (4 a viz Here 2005)
* *Bonus Rarities and Outtakes* (8 a viz C'hwevrer 2006)

E 1996 o deus adkroget ar sonerien da c'hoari asambles, met hep David Byrne. "The Heads" eo anv stumm nevez ar strollad.
Kavell (pesketa)

Kavell eo an anv a vez graet eus ur seurt paner lakaet er mor eurvezhioù-pad gant ar besketaerien evit tapout kresteneged (grilhed, kevnid-mor, legistri). 

Aozet eo ar c'hevell e doare ma ne c'hell ket mui al loened-mor mont er-maez anezho pa vezont aet e-barzh. 

Graet e vez kevell e meur a zanvez : aozilh, plastik, lavnennoù koad hag all.
Graet e vez kavell ivez eus ur baner hep dourgen evit lakaat bara da skouer.
Jelvestr Iañ

**Jelvestr Iañ**, pe **Silvestr Iañ**, pe **Sant Silvestr** e Buhez ar Sent*Pehini?*, pe **Sant Jelvestr**, a voe pab eus 314 betek 335.

Lakaet eo bet da sant, evel kalz a bibien eus mareoù kentañ an Iliz Katolik.

## Lid
Hennezh eo a vez lidet d'an 31 a viz Kerzu.

## Pennadoù kar
* an anv-bihan Jelvestr
Mark

**Mark** zo un anv-bihan brezhonek ha saoznek hag a gaver ivez e yezhoù all (nederlandeg, svedeg) . Dont a ra eus an anv latin Marcus, ha kavout a reer e bar en holl yezhoù Europa.

Brudet eo an anv abalamour d'ar sant avielour, stag e anv ouzh kêr Venezia.

## Mitologiezh predenek
*Mark, anv saoznek ar roue Marc'h

## Daou sant
Daou sant Mark zo:
* « sant Mark an avielour », gwelout Mark (avielour)
* « sant Mark ar pab », gwelout Mark (pab)

## E yezhoù all

## Anvioù all
Kar eo an anv d'an anvioù latin Marcellus ha Marcellinus, o deus roet anvioù all er yezhoù a orin latin.

## Tud

*Mark Kerrain, kelenner, skrivagner brezhoneg ha troer
*Mark ar Brizh, anv meur a zenPiv?

*Mark Twain, anv-pluenn *Samuel Clemens*, met ur c'hoari war ar gerioù eo e anv ha n'eo ket eus an anv-bihan e teu e gwirionez
*Mark Chapman, muntrer John Lennon
*Mark Knopfler, gitarour brudet, gant Dire Straits
* Mark Zuckerberg, krouer Facebook
*Mark Sheppard, aktour saoz-stadunanat
* Mark Wahlberg, aktour

; Broioù all
* Mark Rutte, kentañ ministr an Izelvroioù
* Mark Webber (g. e 1976), blenier kirri aostralian
* Mark Cavendish, marc'hhouarner manavat ha saoz
* Mark Carney (g. e 1965), kentañ ministr Kanada

## Anv-tiegezh
**Mark** zo un anv-tiegezh en Estonia :
*Heinrich Mark (1911–2004), politikour
*Julius Mark (1890–1959), yezhour
*Ülar Mark (1968), tisavour

## Anv-lec'h
### 
*Kontelezh Mark‎, ur stad istorel en Alamagn
*Märkischer Kreis

### 
*Sant-Mark, parrez kozh ha karter, e Brest
*Sant-Mark e-kichen Sant-Nazer, al lec'h ma oa bet filmet *[[Les Vacances de Monsieur Hulot]]* ha ma weler delwenn an dudenn o valirañ a-us d'an draezhenn.

### 
* Mark, e Somerset

### 
Div stêr zo:
* ar stêr Mark, adstêr d'an Dender
* ar stêr Mark, a red ivez en Izelvroioù, anvet ivez Dintel

### 
* Mark, en Illinois

## Hag ivez
*ar mark, anv meur a voneiz :
** an Deutschmark, moneiz kozh Alamagn
** mark Finland, moneiz Finland adal 1860 betek 2001

**kelien Sant-Mark*, kelien melen lous, anvet evel-se marteze peogwir o gweler adalek deiz Sant Mark, lidet d'ar 25 a viz Ebrel.
*Trademark, ger saoznek a vez implijet a-wechoù d'ober anv eus ur varc'hadourezh pe ur marc'hadour

## Pennadoù kar
* Marks
* Marque
* Marker
* Mac
* Mach
* Mack
* Mak
* Marc
Arondisamant Leuven

**Arondisamant Leuven** a zo unan eus an daou arondisamant a zo e proviñs Brabant Flandrez e Belgia. E kreisteiz Flandrez emañ. 

## Istor
**Arondisamant Leuven** a oa bet krouet e 1800. Ul lodenn e oa eus departamant gall an Dyle (*departement van de Dijle*
e nederlandeg) a oa bet savet e Belgia e 1795, ha tri arondisamant ennañ.

## Kumunioù ha rannoù kumunioù Arondisamant Leuven
* **Kumunioù** 



* **Rannoù**
Arondisamant Halle-Vilvoorde

**Arondisamant Halle-Vilvoorde** a zo unan eus an daou arondisamant eus Proviñs Brabant Flandrez e Belgia. E Kreisteiz Flandrez emañ. Damgelc'hiet eo kêr Brusel gantañ.
## Istor
**Arondisamant Halle-Vilvoorde** a voe savet e 1963 pa voe krouet ar vevenn yezhel ha lodennet Arondisamant Brusel e tri arondisamant.

## Kantonioù  Arondisamant Halle-Vilvoorde
En Arondisamant Halle-Vilvoorde e kaver 6 kanton:
*Asse
*Halle
*Lennik
*Meise
*Vilvoorde
*Zaventem

## Kumunioù ha rannoù kumunioù Arondisamant Halle-Vilvoorde

* **Kumunioù** 
**Affligem
**Asse
**Beersel
**Bever 
**Dilbeek
**Drogenbos 
**Galmaarden
**Gooik
**Grimbergen
**Halle
**Herne
**Hoeilaart
**Kampenhout
**Kapelle-op-den-Bos
**Kraainem 
**Lennik
**Liedekerke
**Linkebeek 
**Londerzeel
**Machelen
**Meise
**Merchtem
**Opwijk
**Overijse
**Pepingen
**Roosdaal
**Sint-Genesius-Rode 
**Sint-Pieters-Leeuw
**Steenokkerzeel
**Ternat
**Vilvoorde
**Wemmel 
**Wezembeek-Oppem 
**Zaventem
**Zemst


* **Rannoù**

**Alsemberg
**Asse
**Beersel
**Beert
**Beigem
**Bekkerzeel
**Bellingen
**Berg
**Bever
**Bogaarden
**Borchtlombeek
**Buizingen
**Buken
**Brussegem
**Diegem
**Dilbeek
**Drogenbos
**Dworp
**Elewijt
**Elingen
**Eppegem
**Essene
**Gaasbeek
**Galmaarden
**Gooik
**Grimbergen
**Groot-Bijgaarden
**Halle
**Hamme
**Heikruis
**Hekelgem
**Herfelingen
**Herne
**Hoeilaart
**Hofstade
**Huizingen
**Humbeek
**Itterbeek
**Kampenhout
**Kapelle-op-den-Bos
**Kester
**Kobbegem
**Kraainem
**Leerbeek
**Lembeek
**Liedekerke
**Linkebeek
**Londerzeel
**Lot
**Machelen
**Malderen
**Mazenzele
**Meise
**Melsbroek
**Merchtem
**Mollem
**Nederokkerzeel
**Nieuwenrode
**Nossegem
**Oetingen
**Onze-Lieve-Vrouw-Lombeek
**Opwijk
**Oudenaken
**Overijse
**Pamel
**Pepingen
**Perk
**Peutie
**Ramsdonk
**Relegem
**Ruisbroek
**Schepdaal
**Sint-Genesius-Rode
**Sint-Katherina-Lombeek
**Sint-Kwintens-Lennik
**Sint-Laureins-Berchem
**Sint-Martens-Bodegem
**Sint-Martens-Lennik
**Sint-Pieters-Kapelle
**Sint-Pieters-Leeuw
**Sint-Stevens-Woluwe
**Sint-Ulriks-Kapelle
**Steenhuffel
**Steenokkerzeel
**Sterrebeek
**Strijtem
**Strombeek-Bever
**Teralfene
**Ternat
**Tollembeek
**Vilvoorde
**Vlezenbeek
**Vollezele
**Wambeek
**Weerde
**Wemmel
**Wezembeek-Oppem
**Wolvertem
**Zaventem
**Zellik
**Zemst
Euskaltzaindia

**Euskaltzaindia** eo anv ofisiel *Akademiezh an euskareg*, an aozadur ofisiel a labour evit an euskareg en Euskal Herria.

## Liamm
*     Lec'hienn  Euskaltzaindia
Timbroù Kab ar Spi Mat

left|140px|thumb|Alegoria

Un drevadenn eus ar Rouantelezh Unanet e oa trevadenn Kab ar Spi Mat, e saozneg « Cape of Good Hope ».
Etre 1853 ha 1904 ez eus bet embannet timbroù-post eno. Goude 1904 e vo implijet timbroù Suafrika.

Da vare ar brezel etre armeoù Bro-Saoz hag an annezidi Boer ez eus bet lakaet e gwerzh timbroù soulgarget :
*Z.A.R. war timbroù Kab ar Spi Mat e 1899. 
*Mafeking Siege pe Mafeking Besieged e 1900.
*Field Post-Office - British Army Africa, Army Post-Office - Natal Field Force o soulgargañ timbroù Bro-Saoz e 1899-1900 
*Vryburg, VR special post e 1899-1900

## Liammoù diavaez
*Cape of Good Hope stamps
Diskennred (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **diskennred** pe **diskennred tonennel** (saoz.: ''downdrift'') war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma c'hell mont live an tonennoù war izelaat pe war diskenn tamm-ha-tamm an eil ar-lerc'h eben hervez reolennoù resis e yezhoù enni tonennoù.

## Gwelit ivez:
* Tonenn
* Pignenn
* Diskennenn
* Skeuliadur tonennel
241

994 *Ab Urbe Condita* = **241** goude J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer  ː Gordian III (23-29?.07.238 / 25.02, pe 03.244)
* koñsuled ː Imp. Gordianus II & (Clodius ?) Pompeianus

Timesitheus prefed ar Pretordi

Taged eo rannvroiù roman ar Reter (betek Antakya) gant Shapur Iñ, roue ar Bersed.

### Afrika

### Reter krenn

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Relijionoù

* Pab ː sant Fabianus (236 / 250)

## Ganedigezhioù 241

## Marvioù 241

## Daveoù
__NOTOC__
244

997 *Ab Urbe Condita* = **244** goude J.K.
## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaerien  ː Gordian III (23-29?.07.238 / 25.02, pe 03.244). Fulup an Arab (Marcus Julius Philippus) (25.02, pe 03/244 / fin miz Eost 249)
* koñsuled ː Tiberius Pollenius Armenius Peregrinus & Fulvius Aemilianus

---

* Marv Gordian III, e-kerzh Nevez-Amzer, e-kichen Zaïtha, ouzh kember ar stêrioù Chaboras hag Euphrates, etre Circesiu ha Dura. (lazhet war urzh Fulup an Arab, pe mav goude bet gloazet e-kerzh emgann Misiche ?)

### Afrika

### Reter nesañ

### Azia

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Relijionoù

* Pab ː sant Fabianus (236 / 250)

## Ganedigezhioù 244

## Marvioù 244

* Gordian III

## Daveoù

__NOTOC__
245

## Darvoudoù

### Europa
 Roma : Fulub In, anavezet *an Arab*, impalaer adalek ar 25 C'hwevrer 244 / fin Eost 249. 

### Azia

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù
* Diocles, eus Dalmatia (impalaer da zont *Caius Valerius Aurelius Diocletianus*)

## Marvioù

__NOTOC__
Arondisamant Aalst

**Arondisamant Aalst** a zo unan eus an c'hwec'h arondisamant eus proviñs Reter Flandrez e Belgia.
## Istor

E 1818 e oa bet sabet savet Arondisamant Aalst en ur vodañ kantonioù eus arondisamant Oudenaarde hag eus arondisamant Dendermonde. 
## Kumunioù ha rannoù kumunioù Arondisamant Aalst
* **Kumunioù** 
** Aalst
** Denderleeuw
** Erpe-Mere
** Geraardsbergen
** Haaltert
** Herzele
** Lede
** Ninove
** Sint-Lievens-Houtem
** Zottegem

* **Rannoù**
Gwern (kumun)

**Evit ar sterioù all, gwelit [[Gwern]]*.
----

**Gwern** zo ur gumun e Breizh e kanton Pondi e departamant ar Mor-Bihan.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Sar emañ Gwern.
## Anv
* Erwan Vallerie ː *Wern*, 836 ; *Guer*, 1122 ; *Gern*, *Guern*, *Guer*, 1124 ; *Guer*, 1187 ; *Guerne*, 1709.
## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Mêlrant; e distrig Pondi e oa; dilamet e voe kanton Mêlrant e 1801 gant al lezenn eus an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*; lakaet e voe Gwern en arondisamant Pondi bet krouet e 1800 hag e kanton Pondi bet miret ha brasaet e 1801.
### 
* Krouet e voe kumun Ar Sorn d'ar 1 a viz Meurzh 1869 diwar lodennoù eus kumunioù Bizhui, Gwern, Malgeneg ha Pondi.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 139 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 5,12 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemzek den abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d'an 31 a viz Mae 1961.
## Monumantoù ha traoù heverk
### E kêriadenn Kelwenn

ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened03.JPG|Ar benniliz.
ChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened01.JPG|Ar *Scala Sancta*, . 
FeunteunChapelItronVariaGelwennGwernBroGwened.JPG|Ar feunteun.

* E kêriadenn Kelwenn e kaver ar benniliz Intron-Varia bet savet tro 1476, ur feunteun eus ar  hag ur *Scala Sancta* bet savet er .
### Chapelioù
* Chapel *Sant Yann*, 1585.

Chapelle Locmeltro Guern.JPG
127 Locmeltro.jpg

* Chapel, kalvar ha feunteun Lokmeltroù, .
* Chapel Boderel, .

Guern - La chapelle Saint-Gilles au lieu-dit Guermeur.jpg

* Chapel *Sant Jili*, .
* Chapel *Sant Salaun*.
* Chapel ar Gerveur.

Guern (56) Église 01.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.

Guern (56) Croix de cimetière 01.JPG
Guern (56) Croix de cimetière 02.JPG

* Kroaz ar vered.
### Traoù all

Ménorval 004.jpg|Ar maner.
Ménorval.JPG

* Maner Menorval.
* Ar vourc'h hag he zier kozh.
* Traonienn ar Sar.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d'an 8 a viz Ebrel 1923.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes du Morbihan*. 1999
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Daveoù ha notennoù
Lusaka

**Lusaka** eo kêr-benn Zambia. Er bloavezh 2000 e oa 1 640 000 a annezidi o chom enni.

Savet e voe Lusaka e 1905 gant trevadennerien deuet eus Europa el lec’h ma oa ur geriadenn anvet *Lusaaka*. E 1935, abalamour ma oa muioc’h e-kreiz ar vro, e voe lakaet Lusaka da gêr-benn er pezh a oa anvet neuze gant an drevadennerien Rodezia an Norzh, e-lec'h kêr Livingstone. E 1964 e teuas Lusaka da vezañ kêr-benn Zambia dizalc’h.
Denheñvelegezh

**Denheñvelegezh** a vez graet eus an arvez denel pe an emzalc'h denel a vez roet da loened, da Zoueoù, da draoù divuhez, da c'hoarvoudoù naturel, pe c'hoazh da voudoù eus ur bed all.

Un digarez eo alies an denheñvelegezh evit komz diwar-benn Mab-Den. E-giz-se e taolenn Ezop ha Jean de La Fontaine sioù o c'henseurted dre tudennoù o fablennoù. E gwirionez e vez implijet an denheñvelerezh gant Mab-den abaoe pell pell, en e vojennoù pe gant ur pal arzel :

Apollo1.JPG|Apollon, doue Hellaz ha Roma, diskouezet en heol en ur mod denheñvel
The North Wind and the Sun - Sun - Project Gutenberg etext 19994.jpg|En unan eus fablenoù Ezop e kendrec'h an heol ar beajour da dennañ e gap.
Syrischer Maler von 1354 001.jpg|En ur fablenn eus ar Pañchatantra, touellet eo an olifant gant ar c'honikl hag a ziskouez dezhañ skeudenn al Loar en dour.


El lennegezh, er c'hoarioù-video, er savouriezh hag en teknologiezhoù nevez e vez implijet an denheñvelegezh ivez.

## An denheñvelegezh en oberennoù
Gallout a reer mennegiñ oberennoù Walt Disney. Mickey Mouse zo ul logodenn denheñvel peogwir e kerzh evel un den, hag e emzalc'h a zo hini un den (komz, santimantoù...). Goofy a zo un c'hi denheñvel met Pluto en em zalc'h evel un c'hi ordinal mui pe vui.
Mennegomp ivez :
* *[[Fritz the Cat]]* gant Robert Crumb
* Maus gant Art Spiegelman
* Troioù-kaer Alis e Bro ar Marzhoù gant Lewis Carroll
* Fablennoù Ezop, La Fontaine...

Er skiant-faltazi eo bet ijinet kalz boudoù ezdouarat denheñvel, da skouer e bed Star Wars : Chewbacca, Jabba an Hutt...

Er mojennoù ivez e kaver boudoù denheñvel :
* ar Yeti
* ar sunerien-wad
* an tasmantoù
* ar gorriganed...

## Skeudennaoueg

Tram in Almada pic-007.jpg|Un tramgarr o vousc'hoarzin.
Jabba the Hutt.jpg|Jabba an Hutt, un dudenn denheñvel eus bed Star Wars.
Sonic Boom 2011 - Sonic Team 03 (cropped).jpg|*[[Sonic the Hedgehog]]* zo un heureuchin denheñvel.
HONDA ASIMO.jpg|ASIMO, ur robot denheñvel krouet gant Honda.


## Gwelout ivez
* denoniezh
* animegezh
* den-bleiz

## Liammoù diavaez
* Salomon Reinach, Phénomènes généraux du totémisme animal, *Revue scientifique* (1900).
* Salomon Reinach, Les Théoxénies et le vol des dioscures, *Revue archéologique* (1901).
*Anthropomorphism at The Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflight
Daisy

**Daisy** zo un anv-bihan saoznek hag a dalv kement ha boked Marc'harid, tommheolig e brezhoneg.

## Tud

* Daisy d'Ora, aktourez alaman, miss Alamagn e 1931
* Daisy Fuentes, aktourez stadunanat, ganet e Cuba.

*Daisy Tourné Valdez (Montevideo, 1951), polítikourez urugwaiat.
* Daisy de Lawayss, merc'h kuzh Maria Sofia Bavaria, rouanez an Div Sikilia.
*Daisy Marie, aktourez stadunanat berrwisket

## Tud a faltazi
*Daisy Miller, romant gant ar skrivagner stadunanat Henry James,
*Daisy Duck, un dudenn eus bed Walt Disney.

## Lec'hioù
* Daisy (Alabama)
* Daisy (Arkansas)
* Daisy (Georgia)
* Daisy (Kentucky)
* Daisy (Maryland)
* Daisy (Missouri)
* Daisy (New York)
* Daisy (Oklahoma)
* Daisy (Karolina ar Su)
* Daisy (Tennessee)
* Daisy (Virginia)
* Daisy (Washington)
* Daisy (Virginia ar C'hornôg)
* Daisey City (Alabama)
* Daisy Hill (Indiana)
* Daisy Lake (Florida)
* Daisytown (Pennsylvania)
* Geiser Daisy, e Park broadel Yellowstone

## Pennadoù kar
* Marc'harid
* Marguerite
Scrooge McDuck

**Scrooge McDuck** (*Balthazar Picsou* e galleg) zo un dudenn krouet gant ar Walt Disney Company. « Houad pinvidikañ ar bed », krouet eo bet e bannoù-treset gant Carl Barks e 1947. Anavezet eo evit e bizhoni hag e du redek-bro. 

Un houad denheñvel eo, unan e-touez ar brudetañ e tiegezh klan McDuck gant e niz Donald Duck. Ganet eo bet e 1867 e Glasc'ho (Bro-Skos).

### Anv
E anv a zeu eus tudenn Charles Dickens e *A Christmas Carol*.

Ar "Mac" a lak soñj eus e orin skosat.

Kalz anvioù disheñvel en deus hervez ar broioù :
* E alamaneg : *Dagobert Duck/Onkel Dagobert*
* E saozneg : *Scrooge McDuck/Uncle Scrooge*
* E arabeg : *Amm Dahab* (العم دهب)
* E Belgia : *Oncle Jérémie* (e-barzh *Mickey Magazine*)
* E daneg : *Joakim von And/Onkel Joakim*
* E spagnoleg : *Gil Pato/Tío Gilito*
* E esperanteg : *Skruĝo MakAnaso/Onkolo Skruĝo*
* E finneg : *Roope Ankka/Roope-Setä*
* E galleg : *Balthazar Picsou/Oncle Picsou*
* E italianeg : *Paperon de' Paperoni/Zio Paperone*
* E nederlandeg : *Dagobert Duck/Oom Dagobert*
* E norvegeg : *Skrue McDuck/Onkel Skrue*
* E poloneg : *Sknerus McKwacz/Wujek Sknerus*
* E portugaleg : *Patinhas Mc Pato/Patinhas Mc Patinhas/Tio Patinhas*
* E svedeg : *Joakim von Anka/Farbror Joakim*
* E turkeg : *Varyemez Amca*

### Liammoù diavaez
*  Picsou war an NDUCKS
*  Les 50 ans de l'oncle Picsou: les principaux dessinateurs de Picsou
*  Lec'hienn alaman
Tracy Chapman

**Tracy Chapman**, ganet d'an 30 a viz Meurzh 1964 e Cleveland (Ohio, Stadoù-Unanet), 'zo ur ganerez amerikan. Emañ o chom e San Francisco, disrannañ a ra mat he buhez personel ha micherel avat. Skrivañ a ra kanaouennoù stourm (*Talkin' 'Bout a Revolution*, an hini anavezetañ anezhe) pe hiniennel-tre, o vont gant he gitar a-dreuz doareoù muzik disheñvel : folk, rock, reggae. E-touez he c'hanaouennoù all emañ *Fast Car*, *Baby Can I Hold You*, *Give Me One Reason* ha *Telling Stories* a zo brudet ivez.

Gwerzhet he deus 40 milion a bladennoù dre ar bed.

## Albomoù
* 1988: *Tracy Chapman*
* 1989: *Crossroads*
* 1992: *Matters of the Heart*
* 1995: *New Beginning*
* 2000: *Telling Stories*
* 2001: *Collection*, (best of)
* 2002: *Let It Rain*
* 2005: *Where You Live*
* 2008: *Our bright future*

## Liammoù

* Lec'hienn ofisiel
* Lec'hienn diofisiel bennañ
* Lec'hienn tud tik gant Tracy Chapman
* Tracy Chapman war lec'hienn Atlantic Records
* war Youtube
Gwern (bag)

Ar **wern** eo ar post, er bigi ha listri, a vez staget outañ ar gouelioù. Meur a wern disheñvel zo : 
**ar wern vras, an hini vrasañ
ar wern-gorn, ar wern-veg
**ar wern gastell, rann uhelañ ar wern
**ar wern valouin, pe gwern-veg
**ar wern vizan, 
**ar wern volosk
**ar wern a-dreñv, pe wern-gornek
*** Un teirgwern zo ul lestr dezhañ gouelioù stag ouzh teir gwern, evel en anv ar romant An Teirgwern Pembroke.

## Anvioù-tud
Hervez ur vojenn e vije bet gallekaet an anv *Le Guern* ha *Le Mat* (kompren *"le mât"*) gant ar velestradurezh c'hall, ha *troet* adarre e *Le Bon* a-wechoù. Met n'eus prouenn anavezet ebet a gement-se.

### Gerioù-kar
*Gwerniañ, diwerniañ

## Pennad kar
*Gwern
Gwern (gwez)

Ar **gwern** a zo gwez eus ar genad *"alnus"*, hag eus kerentiad ar bezv, hag a gresk e glebiennoù hantersferenn an hanternoz hag en Andoù. Bleuniañ a reont en nevezamzer. Un nebeud anezho a gresk betek bout uhel da vat.

Enderc'hel a ra ar genad war-dro 30 spesad gwez pe brousgwez.
Timbroù an Inizi Faero

Enezeier e hanternoz Skos, dindan beli an Danmark. Timbroù ar Stad-se zo bet implijet etre 1851 ha 1975.

Ur velestradurezh emren a embann timbroù gant an anv « Føroyar » abaoe 1975.

## Timbroù dibadus

E miz Genver 1919 e kresk priz kasadenn ul lizher eus 5 øre da 7 øre, met dale zo war ar vag a zegas an timbroù nevez. Aotreet eo neuze ti-post Tórshavn da soulgargañ timbroù 5 øre, warno poltred ar Roue Kristian X, gant ar sifr 2 øre a-benn digreskiñ an talvoudegezh. Etre an 12 a viz Genver hag ar 24 a viz Genver 1919 e veze peget kichen-ha-kichen timbroù 5 øre ha 2 øre a liv du.

Ugent vloaz warlerc’h, o vezañ m’eo aloubet an Danmark gant arme an Alamagn naziek e tilestr ar Saozon er Faero. Gant penn-bras ar postoù e Tórshavn ez eo divizet uhelaat priz an timbroù ha soulgargañ anezho ( sifroù 20, 50 pe 60). 35 000 pezh zo bet soulgarget e 1940 hag e 1941 gant an ti-moulañ H. N. Jacobsen e Tórshavn.

## Emrenerezh ar Post e 1975

Ur statud a emrenerezh zo bet roet d’an Inizi Faero goude an eil Brezel-Bed, met ar gwir da embann timbroù-post e 1975 hepken (d’an 10 a viz Genver). Gouestlet eo ar seizh timbr kentañ da arouezioù ha buhez an inizi : kartenn ar vro, ar mor hag ar menezioù, tiez hengounel ar vro. Pinvidikaet e vo timat gant skeudennoù sevenadur ar Faero (ar bigi, mojennoù an hanternoz), an natur hag ar relijion gristen.

Gant ar Postverk Føroya (Post ar Faero) e vez embannet tro 20 timbr bep bloaz, an holl anezho o tennañ da vuhez ha sevenadur ar vro.

## Pennad kar
* Timbroù a-zivout an echedoù

## Liammoù
*http://www.stamps.fo 
*http://www.faroestamps.fo
*https://web.archive.org/web/20070103070752/http://www.faroeartstamps.fo/
*http://www.tjatsi.fo
Arondisamant Oudenaarde

**Arondisamant Oudenaarde** a zo unan eus an c'hwec'h arondisamant eus proviñs Reter Flandrez e Belgia.
## Istor
**Arondisamant Oudenaarde** a oa bet krouet e 1800. Ul lodenn e oa eus departamant gall (tri arondisamant ennañ) an Escaut (*departement van de Schelde* e nederlandeg) eus Belgia, bet savet e 1795.

## Kumunioù ha rannoù Arondisamant Oudenaarde
**Kumunioù** 



{|align="left"
|-
| 

**Rannoù**
Trasimeno

Al lenn **Trasimeno** zo ul lenn en Italia, anvet ivez lenn Perugia, e Proviñs Perugia, en Umbria, dezhañ 128 km² a c'horread, un tammig bihanoc'h evit lenn Como.
Gwern (lec'hanvadurezh)

Ur **wern**, pe ur c'heun, a zo douar gleb en un izelenn, dour sac'h pe chag enni a-wechoù.

## Anvioù lec'hioù ha tud e Breizh
Kavet e vo ar ger *gwern* en ur bern anvioù-lec'hioù, ha da-heul, en un toullad anvioù-tud.

### Anvioù-lec'h
E Breizh Izel e teu an anvioù-lec'h *Gwern* eus ar brezhoneg peurvuiañ, hag eus ar brezhoneg pe eus ar galianeg e reter Breizh, hervez ar c'hornioù. Eus ar galianeg e teuont e broioù all Europa. 

Ur bern anvioù-lec'h zo, eus ar rannvro betek ar gêriadennig. Bezañ 'zo "Gwernioù Breizh", anvet aliesoc'h Geunioù Breizh, anv ur vroig gwernioù e su Breizh, war harzoù Vande. Kazi an holl gumunioù brasañ a zo e Su Breizh, eus Bro-Naoned betek Bro-Gerne : 
* e Bro-Naoned:
** Chapel-ar-Wern
** Arwerneg-Veur hag Arwerneg-Vihan e Bro-Vez
* e Bro-Wened :
** Sant-Yann-ar-Wern e Bro-Redon
** ar Gwernoù, e kanton Muzilheg
** Gwern e korn-bro Pondi
* e Kerne :
** Meilh-ar-Wern, war lez ar Stêr Aon, e Bro-Rouzig
** Ploneour-Lanwern er Vro-Vigoudenn
*e Bro-Roazhon
** Gwern-ar-Sec'h
* Bro-Sant-Maloù
** Gwern-Porc'hoed

Stêrioù emañ ar ger *gwern* en o anv :
* gwazh Gwern-Adran, adstêr d'ar Skorf

## Anvioù tud
*Kervern
*ar Wern

En un niver bras a anvioù lec'hel-tre emañ ivez ar ger *gwern* pe e stummoù peuzheñvel, e Breizh a-bezh.
**Lâret vez eo *gwernin* an dour neuze. 
**al lus-gwern: ur seurt brousgwez bihan, anvet *cranberry* e saozneg

### E galleg
Anvioù gallek damheñvel zo ivez, evel *Vern*, *Verne*, *Vernes*, *Verny, Vernay, Vernon*. 
Gwelit :

* Jules Verne, skrivagner gallek, ganet e Naoned
* Henri Vernes, skrivagner gallek eus Belgia, tad Bob Morane

## Gwelet ivez
*Gwern (pennad disheñvelout)
* Geun
* Palud-holen
Teirgwern

Un **teirgwern** zo ul lestr dre lien, teir gwern warnañ, hervez ar boaz a-raok marevezh al listri dre vurezh. E brezhoneg e roer an anv-se d'al listri diwar skouer ar galleg : e saozneg da skouer ne vez ket anvet al listri hervez niver o gwernioù.

## Anvioù an teir gwern
Eus ar staon betek ar penn a-dreñv
*ar wern vizan
*ar wern vras
*ar wern volosk

Ouzhpenn-se e veze ur wern-veg, pe gwern-valouin, a-wechoù. Da neuze e oant listri pedergwern kentoc'h.

### Meur a seurt teirgwernioù
Hervez ar gouelioù e oa:
*an teirgwern gouelioù karrezek
*an teirgwern gouelioù skouarnek, 
** a-wechoù ouzh ar wern volosk hepken 
** a-wechoù ouzh ar wern-volosk hag ar wern-vras, evel war al lestr Belem
** a-wechoù ouzh an teir gwern 

## Geriadurouriezh
*N'emañ ket ar ger **teirgwern** e lodenn vrezhonek geriadur divyezhek Roparz Hemon, embannet gant Al Liamm, embanner An Teirgwern Pembroke (ur romant gant Jarl Priel), pa gaver ar ger teirroeñveg, ul lestr un tamm mat koshoc'h eget an teirgwern, ha diaesoc'h da welout hiriv. El lodenn c'hallek avat e vo kavet. 

*E-barzh Geriadur brezhoneg An Here emañ koulz hag e-barzh levrioù Jules Gros.

## Teirgwernioù

Image:04 Norwgian square rigger Pde of Sail 4 July 76.jpg|Teirgwern gouelioù karrezek, eus Norge.
Image:Gorchfock-untersegeln-kielerfoerde2006.jpg|Ar *Gorch Fock*
Image:ORP ISKRA II.jpg|An *Isra*
Image:Regina Maris.JPG|Ar *Regina Maris*
File:Tonnerres_de_Brest_2012_-_Rara_Avis_-_003.jpg|Ar Rara-Avis.
Timbroù Stellaland

Ur republik Boer e oa ar Stellaland etre 1882 ha 1885, lec’hiet etre ar Bechuanaland ha Suafrika.

Pemp timbr-post a oa bet embannet gant ar Stellaland e miz C’hwevrer 1884, gant an anv *Republiek Stellaland*. N’eo ket brav-brav an doare-moullañ. 

Pa voe aloubet ar vro gant ar Saozon ha teuzet ar republik bihan gant trevadenn ar Bechuanaland (30 a viz Gwengolo 1885) e voe implijet timbroù anezhañ a-neuze. Ken berr eo bet buhez ar Stellaland n’eus ket bet implijet kalz timbroù gant an dud e gwirionez.

E 1885, *Twee* (*daou* en afrikaneg) a oa bet moulet war un nebeud timbroù 4 penny evit rannañ e daou o friz. Rouez-tre int ha ker-ruz ez eo o zalvoudegezh hiviziken.

E penn kentañ an XXvet kantved e oa bet embannet timbroù gant Vryburg, kerbenn ar Stellaland, dindan an anv « VR special post » (VR evit Vryburg).
Te (disheñvelout)

**Te** a c'hall bezañ:
* ar raganv gour te , evel e-barzh *Te ha me*;
** pennrann ar verb **[[teal]]**, verb savet diwar ar raganv, hogen nebeud implijet;
* plant hag an evaj diwarno, te.
Teal

**Teal** 
*a zo un anv-verb brezhonek, savet diwar ar raganv **te**: *teal* un den a reer pa en anavezer, e *c'hwial* pa n'en anavezer ket; gwelout Teal ha c'hwial
*plant, gwelout teal (plant).
Kaol

**Kaol** zo un anv a vez graet eus meur a ouennad plant eus ar spesad *Brassica oleracea*, anezho legumaj roet d'an dud pe d'al loened (chatal, lapined). 

## Anvioù
*Kaol-beotez
*Kaol-bihan pe kaol-Brusel
*Kaol-bleuñv, brikoli pe kaol-fleur 
*Kaol-bouedek
*Kaol-brignennek
*Kaol-broust
*Kaol-dantek
*Kaol-du
*Kaol-frezennek
*Kaol-garv
*Kaol-irvin
*Kaol Kergelenn, pe *Pringlea antiscorbutica*, kar a-bell d'ar c'haol,
*Kaol-kutuilh, kaol-saout pe kaol-stlej
*Kaol-malv
*Kaol-moc'h, pe kaol-teal, gwelout teal. 
*Kaol-palmez
*Kaol-podek
*Kaol-pom, pe kaol pomet,

## Meuzioù
*kaol-go
*saladenn gaol
Post-scriptum

**Post-Scriptum** pe "post scriptum" , pe PS, a zo un droienn latin a vez lakaet e dibenn ul lizher, pa c'hoantaer lakaat ul linennoù bennak ouzhpenn.

Peurvuiañ e vez skrivet **PS** nemetken, hag a vez lennet **Pa Soñjan** gant ar vrezhonegerien a venn brezhonekaat o yezh. 
Brezhonegerien zo a ra gant div lizherenn all, GS (goude-skrid), e-lec'h *PS*.

## Er broioù all
Gant yezhoù romanek Spagn, d.l.e spagnoleg, galizeg ha c'hatalaneg, e reer gant un droienn latin all "pos(t)data" (skrivet neuze PD), diwar al latin "post datum" pe "post data".
Sandhi tonennel

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **sandhi tonennel** pe **diskennred tonennel** (saoz.: ''tone sandhi'') war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus un doare sandhi resis ma vez levezonet ganti tonennoù ur yezh bennak hervez reolennoù resis. Da lâret eo e tenn da reolennoù mont-en-dro ar c'hemmoù gouzañvet gant tonennoù resis p'en gav an eil war-lerc'h eben tonennoù resis.

Kavet e vez sandhi tonennel en holl yezhoù gante tonennoù daoust ha ma'z eo pouezusoc'h e yezhoù 'zo evit e yezhoù all.

E sinaeg mandarinek, da skouer, ez eus peder zonenn bennañ: an donenn "blaen-uhel" (pe "kentañ tonenn", sinaeg: 陰平/阴平 *yīnpíng*); an donenn "war gresk" (pe "eil tonenn", sinaeg: 陽平/阳平 *yángpíng*); an donenn "digresk-kresk" (pe "trede tonenn", sinaeg: 上聲/上声 *shǎngshēng* pe *shàngshēng*); hag an donenn "war digresk" (pe "pevare donenn", sinaeg: 去聲/去声 *qùshēn*). Hervez reolenn sandhi tonennel kavet an aliesañ pa degouezh div trede tonenn renk-ouzh-renk (˨˩˦) e teu tonen ar silabenn gentañ da vezañ un eil tonenn (˧˥) keit ha ma teu an eil silabenn da vezañ un hanter trede tonenn (˨˩), d.s.:

: 老鼠 (pinyin: *lǎoshǔ*) [ lao˨˩˦ + ʂu˨˩˦ ] > [ lao˧˥ʂu˨˩ ] (pinyin *láoshǔ*)

Keit ha m'eo sklaer hag eeun a-walc'h eo reolennoù ar sandhi tonennel e yezhoù 'zo evel ar mandarineg, e yezhoù all avat, evel da skouer ar hakaeg hag ar woueg, e c'hellont bezañ kalz luzietoc'h.

Diouzh an tu all, dres evel ma ranker ober an diforc'h etre ar sandhi diouzh un tu hag ar c'hemmadurioù evel ar re a gaver e brezhoneg, eo ret ober an diforc'h atav etre ar sandhi tonennel lakaet e pleustr bewezh m'en em gav tonennoù resis gant tonennoù ersis all ha kemmoù tonennel all o tennañ da gemmoù morfologel, d.s. e kantoneg ppa vez distaget ar sinalun 糖 "tong4" e talvez kement ha 'sukr' keit ha ma talvez 'madig' pa vez distaget "tong2". E mineg ar su e c'heller kenstagañ ar morfem *kiaⁿ* ('aonig') ouzh ar morfem *lâng* ('den') evit krouiñ ar ger kevrennek *kiaⁿ-lâng* hag a gemm e ster hervez ar c'hemmoù tonennel, d.l.e. "kiaⁿ7-lâng" 'kaout aon rak an dud' kv. "kiaⁿ1-lâng" 'spontus'.

Kavet e vez sandhi tonennel e yezhoù all ivez ha n'eo ket nemet er yezhoù sinaek, da skouer e tcherokeeg hag er yezhoù otek-mangeek komzet e Mec'hiko.

## Gwelit ivez:
* Tonenn
* Sandhi
* Skeuliadur tonennel
* Diskennred
Kaol-go

**Kaol-go** zo ur meuz eus Alamagn hag Elzas, anezhañ kaol gwenn miñset munut ha lakaet da c'hoiñ en hili. Mat eo evit ar yec'hed, ha leun a vitaminoù C. Ur meuz goañv eus ar c'hentañ eo. 

Servijet e vez gant kilhevardon, a bep seurt silzig ha kig-sall, hervez pegen bras eo naon an dud. 

Tud zo a ev bier gant kaol-go, re all a gav gwelloc'h gwin gwenn. Da neuze e c'haller evañ riesling, pe sylvaner a zo gwelloc'h marc'had. Bretoned zo ne zisplij ket dezho muskadig ivez.
Kaol-bleuñv

**Kaol-bleuñv**, pe **kaol-fleur**, pe **kaol-bouedek**, pe **kaol-brignennek**, pe **brikoli**, zo ur seurt kaol (*Brassica oleracea* var. *botrytis* L.) a vez gounezet evit he meristem (un organ rakvleuniek) bouedek – gwenn alies – hag a vez debret evel legumaj.

## E Breizh
E Breizh e vez gounezet ar c'haol-fleur a-hed arvor hanternoz ar vro, en takadoù klouar er goañv, dreist-holl kornioù-bro Kastell-Paol, Pempoull ha Sant-Maloù.
Irvin

An **irvin** zo plant a vez gounezet ha debret gant an dud, *Brassica napus* eo o anv spesad. Tev eo ar gwrizioù anezho, gwenn pe roz, pe ruz o liv, hervez ar ouenn.

## Gouennoù
*Irvin-ruz
*Irvin-saoz
*kaol-irvin
Arondisamant Eeklo

**Arondisamant Eeklo** a zo unan eus an c'hwec'h arondisamant eus proviñs Reter Flandrez e Belgia.
## Istor
**Arondisamant Eeklo** a oa bet krouet e 1803 pa oa bet lodennet Arondisamant Antwerpen. E 1923, un nebeud kumunioù eus Arondisamant Antwerpen a voe staget ouzh **Arondisamant Eeklo** evit aesaat kresk porzh Antwerpen.

## Kumunioù ha rannoù kumunioù Arondisamant Eeklo
* **Kumunioù** 
** Assenede
** Eeklo 
** Kaprijke
** Maldegem
** Sint-Laureins
** Zelzate
* **Rannoù**
Garz

Ar **girzi** (*ur garz*) a zo evned bras, pared ar gwazi. 

## Gars
Implijet e vez ar ger evel anv-gwan, skrivet gars, d'ober anv eus un den nebeud a spered dezhañ, evel ar girzi. Lavaret e vez *gars evel ur penton*.

## Yezh
**Garzenniñ* a zo ober e zen gars, gouez, feuls ha sot, en ur ober trouz.

## Girzi brudet
* Gladstone Gander, kenderv Donald an houad.
251

## Darvoudoù

### Europa
* 1añ a viz Gouhere Emgann Abrittus: Ar C'hoted a drec'h ul lu roman renet gant an impalaer Decius hag e vab Herennius Etruscus, war douaroù geun en Dobruja (Moesia).

### Azia

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
252

## Darvoudoù

### Europa
* Valerian a adsav Legio III Augusta evit stourm ouzh ar Verbered.

### Azia

* Sun Liang a ya da roue Wu ar Reter

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
256

## Darvoudoù

### Europa

* Ar c'hoted a aloub Anatolia. Kollet eo Dakia evit an Impalaeriezh Roman
* Heskin a ra Valerian ar gristenien
* Chapour I, roue Persia a aloub Mezopotamia ha Syria

### Azia

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù

__NOTOC__
260

## Darvoudoù

### [[Impalaeriezh roman]]
* Gallienus a teu da vezañ impalaer.

### Azia
* Ar roue persat Shapur Iañ a zistruj Caesarea Mazaca e Azia Vihan.
* Cao Huan a teu da vezañ roue nevez Rouantelezh Wei.
* Syria, Egypt ha Palestina a gemer o zizalc'hded eus an Impalaeriezh roman evir furmiñ an Impalaeriezh palmyrat, sikouret gant ar bersed.

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù
* Cao Mao, roue Wei.
* Sun Liang, impalaer Rouantelezh Wu.

__NOTOC__
Yezekael, roue Domnonea

**Yezekael**, **Yudikael**, bet ganet war-dro 590 ha marvet war-dro 658, a voe roue Domnonea, ur rouantelezh vras e hanternoz Breizh er . Mont a reas da vanac'h, ha lakaet e voe da sant.

## Anv
*Henvrezhoneg : *Iudichael*, eus *iud* "brezelour" + *-ic* + *hael* "nobl", "brokus".
Paot eo an anv Yudikael e Breizh. Deuet eo da vezañ Yezek(a)el ha « Jézéquel » e Breizh-Izel, Jikel ha « Gicquel » e Breizh-Uhel.

## Buhez
Dindan an anv *Iudichael* ez eo meneget gant Gregor Teurgn en e *Historia Francorum*.

Mab e oa da Judual pe *Judhaël*, roue Domnonea, ha d'ar rouanez Pritelle, merc'h henañ Ausoche, kont Leon. Ur c'hoar en devoa, Onenn, ha pemzek breur yaouankoc'h, en o zouez ar sent Judog, Winog, ha Haelog.

Hag eñ pennhêr e voe rediet da lezel ar galloud gant e vreur Haelog. Mont a reas da vanac'h e Gwazel betek marv Haelog. Galvet e voe en-dro diwezhatoc'h da gemer krog e stur ar rouantelezh ha neuze e tapas ur vrud a furnez.

Marteze e voe trec'h war ar roue frank Dagobert Iañ. E 635, Dagobert a roas urzh da Yezekael da zont betek e balez e Clichy, e-kichen Pariz, evit adanzav e fealded d'ar roue, anez e vije aloubet Breizh. Asantiñ a reas ar roue brezhon, a erruas gant profoù, met nac'h a reas debriñ gant ar roue, ar pezh a voe gwelet evel ur gunujenn outañ.

E mare Yudikael eo e teuas sant Maloù da Vreizh da ziazezañ eskopti Sant-Maloù. Harpañ a reas savidigezh meur a vanati, hini Pempont savet diwar emziskouez ar Werc'hez a oa bet eno, a-hervez.

## Marv
War-dro 640 e tilezas e garg a roue da vont adarre da vanac'h e Gwazel, nepell diouzh manati Pempont, a oa bet diazezet gantañ, a-raok mervel eno. Goude e dremenvan e voe beziet e-kichen an abad Meven, hag anvet da sant. Lidet e vez d'ar 16 a viz Kerzu.

Hommage de saint Judicaël à Dagobert Ier.jpg|Judikael dirak Dagobert Iañ
Paimpont (35) Abbatiale Notre-Dame - Intérieur - Statue de Saint-Judicaël - 01.jpg|Sant Yezekael en iliz abati Pempont
Delwenn da Yezekael Domnonea.JPG|Delwenn da Yezekael e Pempont


## Levrlennadur
*  Joseph Chardonnet : *Le livre d'or des saints de Bretagne*, Coop Breizh, 2011 
*  Julia M. H. Smith : *Province and Empire: Brittany and the Carolingians*, Cambridge University Press, 2008 

## Pennad kar
* An anv-bihan Yezekael

## Liammoù

*Saint Judicaël, Roi de Bretagne
*La vie de Saint Judicaël ou Gicquel
Korneli

**Korneli**, pe *[[Cornelius]]* e latin, a voe pab e Roma, hag a varvas en harlu e Civittavecchia (Italia) e 253.

Enoret eo e Karnag hag er c'hornad evel sant ar chatal. Troet en dije e enebourien e peulvanoù hag a weler c'hoazh.
Sergius Iañ

**Sergius Iañ ** a voe pab eus 687 da 701. 
Ganet e oa e kêr Antakia, e Siria, hag aet e oa e dud da chom da Balermo goude. 

D'ar 15 a viz Kerzu 687 e voe anvet da bab.

D'an 10 a viz Ebrel 689 e vadezas ar roue saoz Caedwalla, roue Wessex, a varvas dek devezh war-lerc'h. 

Evel an darn vrasañ eus ar bibien gentañ e voe anvet da sant, *Sant Sergius*.

## Pennadoù kar
* Sergius
* Sant Sergius
Cornelius

Un anv latin eo **Cornelius**. Kavet e vez en Alamagn hag en Izelvroioù ivez.
Cornelia eo ar stumm gwregel. Diwarnañ eo deuet an anv gallek *Corneille*, hag an anv nederlandek Cornelis.

## Anv-tiegezh
**Cornelius* a oa anv an dud er *gens Cornelia* e Roma.
*Peter von Cornelius (1783–1867), livour alaman
*Peter Cornelius(1824–1874),, sonaozour alaman, oberour ar c'hoarigan *Der Barbier von Bagdad*
* Karl Sebastian Cornelius (1819–1896), fizikour alaman
* Karl Adolf Cornelius (1819–1903), istorour alaman
* Hans Cornelius (1863–1947), prederour alaman

### Anv-bihan
*Kaoz zo, en Oberoù an Ebestel, eus un ofisour roman Cornelius, kentañ den nannyuzev deuet da vout kristen.
*Cornelius a oa gwir anv Korneli, pab adalek 251 betek 253
*Cornelius Nepos, istorour galian ha skrivagner latin
*Cornelius Jansen, diazezour ar jansenouriezh 
*Cornelius Vanderbilt, penn embregerezh amerikan 
*Cornelius Jakhelln, soner norvegat
*Cornelius Castoriadis, steredoniour ha prederour hellazat
* Cornelius Nyungura, anavezet evel Corneille, kaner kebekat a orin alaman 
* Cornelius zo ur soner japanat oberour *Fantasma* (1997), *Point* (2001) ha "Sensuous" (2007)

Kalz Izelvroiz, livourien hag all, a oa o anv *Cornelis* (evel Cornelis Kick ) a zo bet gallekaet o anv-bihan (en *Corneille*) pe latinekaet e en *Cornelius*.

## Er yezhoù all
*Alamaneg: Cornelius, Kornelius
*Nederlandeg: Cornelis, Kornelis, Corneel, Korneel, Cor, Nelis, Neel.
*Italianeg: Cornelio
*Portugaleg: Cornélio
*Spagnoleg: Cornelio
*Saozneg: Cornelius, Correl
*Hungareg: Kornél

## Lennegezh
* an *Doktor Cornélius* zo ur skiantour e romantoù ar skrivagner gallek Gustave Lerouge
* Cornelius, ur marmouz skiantour el levr La Planète des Singes gant ar skrivagner gall Pierre Boulle (marteze en enor da romantoù Gustave Lerouge). 
* Jerry Cornelius, un dudenn krouet gant ar skrivagner saoz Michael Moorcock
* Cornelius Fudge, un den e romantoù Harry Potter

## Anv-lec'h
* Cornelius, North Carolina, SUA
* Cornelius, Oregon, sua

## Hag ivez
**Cornelius Rooster*, anv ar c'hilhog ( *rooster* e saozneg SUA) war ar boestadoù edaj gwerzhet gant ar gompagnunezh Kellogg.
Arondisamant Gent

**Arondisamant Gent** a zo unan eus an c'hwec'h arondisamant eus proviñs Reter Flandrez e Belgia.
## Istor
**Arondisamant Gent** a oa ul lodenn eus departamant gall (tri arondisamant ennañ) an Escaut (*departement van de Schelde* e nederlandeg) eus Belgia, bet savet e 1800.
## Kumunioù ha rannoù kumunioù Arondisamant Gent
* **Kumunioù** 



* **Rannoù**