Alarig Iañ

**Alarig Iañ**, pe *Alareiks* e goteg, a voe roue ar Vizigoted eus 395 betek 410. Ganet e voe war Enez Peuce (e Roumania a-vremañ) war-dro ar bloavezh 370, hag e Cosenza (Italia a-vremañ) e varvas e 410. Bez' e voe **Alarig Iañ** unan eus komandanted ar C'hoted a oa e servij an impalaer roman Teodosius Iañ ; pa varvas hennezh e tivizas **Alarig** aloubiñ ur rann eus an Impalaeriezh, ma wastas Trakia ha Makedonia (395) kent lakaat truaj war Aten.

## E vuhez
Mab e oa, a greder da Alaviv, eus klan ar Valted. Ganet e oa e kamp roman *Platei Pegiae*, e delta an Danav. En amzer-se e oa deuet ar C'hoted, abaoe ur feur-emglev sinet gant an impalaer Constantinus Iañ, da vezañ *fœderati*, e Dakia, dilezet gant Roma.

Pa oa bugel ez eas da heul e bobl, renet gant Fritigern hag Alaviv, d'ober ergerzhadeg vras ar Vizigoted war-du ar c'hornôg. E 376 e treuzjont harzoù an Impalaeriezh roman p'edont o tec'hel a-zirak an Huned. Goude emgann Adrianoùpolis, e 378, e varvas an impalaer Valens, ha Thodosius an hini a gemeras e lec'h. Ur feur-emglev nevez a voe sinet etre an impalaer hag ar Vizigoted, e 382, ha staliet e voent e Mesia.

### E servij an impalaer
Er IVvet kantved e veze implijet foederati gant an impalaerien roman: ar re-se a oa soudarded vareadek dindan urzhioù ofiserien roman, met aozet hervez boazioù o meuriadoù. Evit espern arc'hant ha chom hep gwaskañ re war an dud da sachañ re a dailhoù diganto e oant kroget da c'hoprañ Germaned, hag ar C'hoted a oa ar re niverusañ anezho. E 382 e oant bet aotreet da zont da chom war douaroù an impalaeriezh en ur virout o emrenerezh. 

E 394 e teuas Alarig da vout pennjeneral ar *foedari* vizigot dindan Teodosius Iañ, ha brezeliañ a reas a-enep Eugenius. En emgann ar Frigidus, e dibenn an droiad-vrezel-se, e welas Alarig pegen gwan e oa difennoù naturel Italia er reter.

Mervel a eure an impalaer Theodosius Iañ e 395, ha rannet e voe an impalaeriezh etre e zaou vab, Arcadius ha Honorius, an eil o kemer ar reter hag egile ar c'hornôg. Arcadius ne oa ket troet gant ar gouarnamant, setu ma laoskas e brefed Rufinus da c'houarn. Honorius a oa minor, re yaouank da ren; se zo kaoz en doa soñjet Theodosius goprañ Stilicho d'ober war e dro. Stilicho a embanne bout diwaller Arcadius ivez, ma veze bec'h etre an div lez.

Hervez Edward Gibbon en *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire*, en devoa spi Alarig da vezañ anvet da jeneral, e-lec'h chom da letanant. Ne voe ket uhelaet ha se zo kaoz en em savas.

Pa voe anvet da c'houarnour Illiria gant an impalaer roman Flavius Arcadius, a oa o klask e sioulaat, e tagas Impalaeriezh roman ar C'hornôg ma lakaas truaj war an impalaer Honorius kent aloubiñ Norzh Italia (402).

Pa voe trec'het e Verona gant ar jeneral Flavius Stilicho e 403 e tistroas da Illiria.

War-dro 408 pe 409 edo Alaric en Toskana ma savas ur c'hamp hirbad, hag aozañ a reas e arme da vont da gemer Roma. Er bloavezh 410, pa nac'has Honorius paeañ an truaj, ez eas da beuraloubiñ Italia, betek lakaat an arigrap war gêr Roma. Eno e skrapas Aelia Galla Placidia, merc'h d'an impalaer Théodosius Iañ (379-395), ha hanterc'hoar d'an impalaer Honorius. 

E dibenn 410, goude arigrap Roma (e miz Eost 410) en em gavas ar Vizigoted e kreisteiz ledenez Italia ; Alarig en devoa c'hoant da vont da Africa (ar proviñs roman) o tremen dre Sikilia, hag e preizhas Italia ar Su, ma varvas e 410 d'an oad a daou-ugent vloaz pe war-dro. Beziet e voe e-tal Cosenza. Hag ar C'hoted neuze da zibab ur roue nevez, hag Ataulf a voe dilennet . 

## War e lerc'h
Alarig, a-raok mervel, en divije fiziet ennañ Aelia Galla Placidia, merc'h an impalaer Theodosius Iañ (379-395), hanterc'hoar d'an impalaer Honorius, prizoniet gant ar Vizigoted abaoe arigrap Roma. Ha setu hi etre daouarn Ataulf.

Alies e vez lavaret eus Alarig e oa kentañ roue ar Vizigoted, met ur brezelour e oa kentoc'h, ha kregiñ a ra al lignez gant e genderv ha mab-kaer Ataulf, a zimezas gant Gala Placidia en 414, hag a voe lazhet en Barcino en 415. 

Daoust da se, n'eo nemet goude faezhadenn ar Vizigoted en emgann Vouillé hag ar marevezh anvet *interregnum visigot* (507–549), e vo ganet Rouantelezh vizigot Toledo.

## Notennoù ha daveennoù

## Pennad kar
*Rouaned ar Vizigoted