Plougerne

**Plougerne** (distaget ) zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Douaroniezh
War lez dehoù an Aber-Ac'h emañ Plougerne.
**Porzh Perroz*
**Menez Perroz*
**[[Lilia]]*

## Anv

### Stummoù skrivet
Erwan Vallerie ː **Ploe Kerneu**, c 1330; **Ploueguerneau**, 1388; **Guikerne**, 1498; **Ploekerneau**, 1516; **Plou-Kerneaw**, 1636; **Guiquerno**, 1715

### Gerdarzh
Dont a ra an anv Plougerne eus an henvrezhoneg *ploe* (parrez) ha *kernev* (Kerne-Veur).

*Plouiz-Kerne* a reer eus tud Plougerne, pe *Plougerneviz* pe *Plougerneiz*.

## Ardamezioù
*En aour e dreustell en gul, e sourin geotet karget gant teir bezantenn en argant balirant, e gab en erminoù*

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Tud eus ar gumun a gemeras perzh en Emgann Kergidu d'ar 24 a viz Meurzh 1793 e-kichen Plougouloum; un dell-gastiz a 11 000 lur a voe paeet gant ar gumun edan 24 euriad.
###### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 212 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,64% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 55 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 18 a viz Even 1940 e rankas un nijerez Ju 88 A-1 eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) gant pevar milour en he bourzh douarañ buan ha rekis e "Leur Lann ar Floc'h" er gumun goude bout bet bombezet bigi e Brest ha bout bet tizhet gant tennoù gall; tapet e voe an nijourion da brizonidi gant ar C'hallaoued ha dieubet gant o c'henvroidi un nebeud deizioù war-lerc'h; daou waz eus ar gumun a voe tamallet dezhe bout gwallgaset he faread; d'ar 27 a viz Even e voe barnet ha kondaonet Jean-Marie Keranvel d'ar marv gant lez-varn al lu alaman e Brest, ha fuzuilhet e voe d'an 28; egile, Jean Balson, a voe kondaonet da eizh vloaz labour-ret, ha kaset e voe d'ur c'hamp-bac'h en Alamagn, distreiñ a reas d'ar 15 a viz Mae 1945.
* Nijerezioù eus ar ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) aet d'ar strad: d'ar 27 a viz Meurzh 1941 e kouezhas un nijerez Blenheim IV marilhet V5865 ha kodet PZ-P eus *53th Squadron* en donvor da Enez-Werc'h e Plougerne; lazhet e voe he zri nijour, ne voe ket kavet o c'horfoù; d'an 18 a viz Kerzu 1941 e kouezhas div nijerez Stirling I, unan, marilhet N3665 ha kodet LS-S eus ar *15th Squadron*, er mor nepell eus Plougerne, lazhet e voe he eizh nijour, ne voe kavet korf ebet, hag an eil hini, marilhet W7436 ha kodet MG-D eus ar *7th Squadron* e Plougerne; daou nijour a voe lazhet, douaret int e bered ar gumun, ar pemp nijour all a voe tapet gant an Alamaned; d'an 2 a viz C'hwevrer 1942 e kouezhas un nijerez Beaufort marilhet AW253 ha kodet AW-A eus ar *86th Squadron* eus ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) nepell eus Plougerne; mervel a reas he fevar nijour, tri anezhe a zo douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest, an hini all e Sibirill.
#### [[Brezel Korea]]
* Lazhet e voe ur penngorporal eus ar gumun e Chorwon d’an 18 a viz Gouhere 1952.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas nav milour eus ar gumun.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d’an 3 a viz Here 1956 en El Raicha .
## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
### Ya d'ar brezhoneg
* D'ar 17 a viz Kerzu 2010 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'ar 5 a viz Mae 2015 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2.
### Deskadurezh
* Klasoù divyezhek zo eno abaoe 1996. 
* Ur skol Diwan zo, abaoe Gwengolo 2018.
* E distro-skol 2024 e oa 132 skoliad enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek publik (22,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* Ar vagouri-kêr he deus sinet Live 2 karta Divskouarn.
## Lec'hanvadurezh
Aodoù:
* An Aod Wenn, 
* ar Vougo, 
* ar C'horejou 
* Sant-Kava, e kornad Lilia.
* Kervenni

Côte plougernéene.JPG|Aod Plougerne.
Lilia plage.JPG| Kervenni (Lilia).
402 Plouguerneau Grève Blanche.JPG|an Aod Wenn.
400 Plouguerneau Grève Blanche Beg ar Spins.JPG|an Aod Wenn ha Beg ar Spins.
401 Plouguerneau Porz Gwenn.JPG|Porzh Gwenn.
Plouguerneau Plage de Saint Cava à marée basse,.jpg|Lilia : Sant-Kava d'an izelvor.


## Monumantoù ha traoù heverk

*Tour-tan Enez-Werc'h
*Iliz kozh Tremenac'h
*Pont Krac'h
*Peulvan Lilia
* Maner Koad Kenan
* Maner Enez Kadeg, pe Kozh Maner

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Re an Tirlu, troadeion o-daou, a varvas e miz Here 1918, e-pad ar Brezel-bed Kentañ. Re an Aerlu a varvas e-pad an Eil Brezel Bed:
* daou anezhe d'an 18 a viz Kerzu 1941 pa gouezhas o c'harr-nij (*[[Stirling I]]* marilhet *W7436* ha kodet *MG-D*) e Plougerne;
* unan anezhe d'ar 7 a viz Ebrel 1943 pa gouezhas e garr-nij (*[[Catalina I]]b* marilhet *FP 138*) er mor, nepell diouzh an aod e Normandi;
* unan anezhe d'an 16 a viz Ebrel 1943 pa gouezhas e garr-nij (*[[Supermarine Spitfire|Spitfire VI]]* marilhet *BS245* ha kodet *YQ-C*) e bourc'h Plougerne;
* pemp anezhe d'ar 5 a viz Gouere 1943 pa gouezhas o c'harr-nij (*[[Armstrong Whitworth Whitley|Whitley]]* marilhet *BD 359* ha kodet *JL-X*) er mor e Plougerne.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
**Roll ar vaered**

## Tud
### Tud ganet eno
* 1577 : Mikael an Noblez.
* 1848 : Alan an Habask, beleg ha skrivagner brezhonek.
* 1849 : Yann-Vari Nikolaz, beleg ha skrivagner brezhonek.
* 1906 : Yves Floc'h, livour.
* 1937 : René Abjean, sonaozour ha rener lazoù-kanañ.
* 1951 : Goulc'han Kervella, komedian, saver pezhioù ha levrioù. 
* 1956 : Jean-Luc Roudaut, kaner.
### Ardamezeg ar familhoù

## Kêrioù gevellet

## Mojenn Tolente
Kontañ a reer e oa ur gêr anvet *Tolente* gwechall hag a vije bet beuzet gant ar mor. Gant meur a istorour eo bet lec'hiet ar gêr-se dirak aod Plougerne. N'eo, evit poent, nemet martezeadennoù chomet difrouezh Met hervez ur vartezeadenn all e vije bet ar gêr-se e-kichen *Pont de la Talence*, e Abbeville, tost da c'henoù ar stêr Somme.

## Liammoù diavaez

* Plougerne war lec'hienn Geobreizh
* P.N.E (Plouguerneau Nature Environnement) (Ekologiezh e Plougerne) 
* Strollad ar Vro Bagan (C'hoariva e brezhoneg)
* Ti an Douristed
* Plouguerneau d'hier et d'aujourd'hui

## Levrlennadur

## Daveoù ha notennoù