Koukoug Roazhon

Ar yar **goukoug Roazhon** a zo ur ouenn yer genidik eus Bro-Roazhon. 

## Istor
### Menegoù kentañ koukoug Roazhon
Meneget e voe koukoug Roazhon evit ar wech gentañ gant Paul Letrône en ur c'hraflevr embannet war gont an aozer e 1858. A-raok e oa kaoz e Breizh-Uhel eus ar *Vergelée*, ar pezh a c'hallfe klotañ gant ar yar goukoug Roazhon hervez ar folklorour Paul Sébillot evel ma skrivas e dibenn an XIX kantved. 

Lakaet e voe ar ouenn war wel gant an Association bretonne, ur gevredigezh ouiziek krouet e Gwened e 1843. E 1888 e voe roet d'ar c'hont Robert Marie Édouard Le Vassor de la Touche ur vedalenn arem evit e yer koukoug Roazhon, yer Houdan ha Dorking.

### Diorren hag anavezout ar ouenn er bed a-bezh
Anavezet e voe koukoug Roazhon er-maez eus Breizh e deroù an XX kantved a-drugarez da Edmond Ramé, ur mezeg deuet eus ur familh pinvidik a berc'henned douar ha marc'hadourien eus Roazhon. Entanet gant ar yer abaoe e vugaleaj e tivizas desevel anezho. Skrivañ a reas e 1887 da Ernest Lemoine, unan eus arbennigourien Bro-C'hall, hag a alias dezhañ plediñ gant gouenn ar vro.

Adalek ar bloavezhioù 1880 en em ouestlas Edmond Ramé, perc'henn meur a venaj e Bro-Roazhon, d'an diuzouennañ ha da vrudañ ar ouenn. Dont a reas da vezañ ur saver anavezet e bed ar sevel yer, hag e 1894 e teuas da vezañ mesen en ur reiñ prizioù evit kalonekaat ar saverien. Kemer a reas perzh e meur a ziskouezadeg, en o zouez Diskouezadeg hollvedel Pariz e 1900. E 1903, da-geñver Kentsrivadeg hollek al labour-douar, e voe disklêriet e oa ar Goukoug ar "ouenn c'hall wellañ".

E 1914 e voe krouet standard ar ouenn ent-ofisiel.

### Saveteiñ ar ouenn
Gant Ekomirdi ar Bintinaiseo bet saveteet ar ouenn. Kazi aet da get e oa er bloavezhioù 1950 met adkroget e voe d'he sevel adalek 1987 a-drugarez d'an ekomirdi hag a adkavas ar sujedoù diwezhañ goude ur bloavezh enklask, e Maine-et-Loire, e ti André Rouesné. André Rouesné a oa ul legumajer roazhonat aet d'en em staliañ en Anjev goude bezañ bet diberc'hennet. Gwelet a reas galv an ekomirdi er gazetenn lec'hel. Neuze e roas André Rouesné un dek yar ha kilhog bennak d'an ekomirdi. Yer all a voe adkavet, ha ledanaet evel-se diazez ar sevel. Neuze e voe kroget gant ar gefridi da saveteiñ ar ouenn.

A-benn 1996 e istimer e oa saveteet gouenn koukoug Roazhon. Anavezet eo ar ouenn gant ar publik hag ar bretiourien. Sachet eo evezh kambr al labour-douar en Il-ha-Gwilen hag a gemer perzh en he diorren.

E 1997 e voe krouet Kevredigezh produourien yer koukoug Roazhon hag a vod un daouzek den bennak tro-dro d'ur raktres da grouiñ un anvadur orin kontrollet.

## Neuz

Dont a ra an anv eus ar pluñv roudennek, heñvel ouzh re ar goukoug-Eurazia.

* pouez skouer : kilhog : 3,5 kg ; yar : 3 kg
* kribenn : simpl
* liv an daoulagad : ruz orañjez
* liv ar c'hroc'hen : gwenn
* liv an tarsoù : sklaer
* pluñv : louet teñval gant roudennoù gwenn lous
* vioù : 60 g da nebeutañ

### Genetik
Ul live bras a heterozigotiezh he deus ar ouenn, ar pezh a brou n'eo ket stabilet mat war an dachenn c'henetek.

## Implij
Savet e vez evit ar c'hig dreist-holl.

## Ar sevel
E 2006 o doa ar saverien etre 500 ha 600 penn-yar eus ar ouenn-se. En arvar eo da vont da get.

## Notennoù ha daveoù

## Levrlennadur
* François de Beaulieu (rakskrid Jean-Luc Maillard, skeud. Alain Amet hag Hervé Ronné), *La poule coucou de Rennes : Patrimoine vivant de la Bretagne*, Roazhon, Gwask skol-veur Roazhon, 2015, 127 p. , BNF 44276445.
* François de Beaulieu (rakskrid Jean-Luc Maillard), *Les races bretonnes : Une histoire bien vivante*, Roazhon, Embannadurioù Apogée hag ekomirdi ar Bintinais, miz Du 2022, 191 p. , OCLC 1368023950.
* Jean-Luc Maillard, « Coucou de Rennes », *Dictionnaire du patrimoine rennais*, Embannadurioù Apogée,‎ 2004, p. 142 , OCLC 57243624, BNF 39960846.
* *La poule coucou de Rennes: Le sauvetage réussi d'une race rustique* gant Stéphanie Stoll, ArMen, nv 120, 2001, , lenn enlinenn
* Jean-Yves Veillard, Jean-Luc Maillard, Alison Clarke, Philippe Bardel ha Camille Robillard (rakskrid Jean-Luc Maillard), *L'Écomusée du pays de Rennes*, Roazhon, Mirdi Breizh, 2014, 111 p. , OCLC 906266888, BNF 44259004, p. 98.