Zirkoniom

Un elfenn gimiek eo ar **zirkoniom** ; **Zr** eo e arouez kimiek, **40** e niver atomek ha **91,224** e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo ar zirkoniom.

Ur metal lufrus liv an arc'hant eo ar zirkoniom, a gaver e kailhoù evel ar *zirkon* ma vez kevret gant an hafniom 72Hf, e amezeg er strollad 4. Da arvelen e tro pa vez lakaet en aer.
War-dro 1 410 tonennad a zirkoniom a voe kenderc'het er bed e 2011, 720 anezho gant Aostralia ha 380 anezho e Suafrika ; da heul e voe Sina (100 t), Indonezia (50 t), Mozambik (40 t), India (38 t), Ukraina (35 t), Brazil (18 t) ha gant ar broioù all e voe kenderc'het an 32 donennad all.
## Istor
Er Bibl ez eus meneg eus ar *zirkon*, hogen kuzh e chomas an elfenn "zikoniom" betek 1789 pa voe kavet gant ar c'himiour alaman Martin Heinrich Klaproth en ur roc'hell a zeue eus Enez Sri Lanka. *Zirkonerde* e voe anv an elfenn nevez.
E 1808 e klaskas ar c'himiour kerneveurat Humphrey Davy hiniennekaat an elfenn, en aner avat.
E 1824 e voe kavet ar metal *zirkoniom* gant ar c'himiour svedat Jöns Jacob Berzelius.
E 1794 e voe anvet *zirkoniom* diwar ar c'hailh *zirkon*, eus an alamaneg *Zirkon* "louzaouenn-ar-goukoug", 
Adalek 1925 e voe kenderc'het zirkoniom en un doare greantel.
## Perzhioù
Ur metal *orjalennus* eo ar zirkoniom, da lavaret eo e c'haller e astenn hep na dorrfe ; *govelius* eo ivez, pa c'haller e bladañ a-daolioù mailh. Da galet ha bruzunek e tro pa vez dampur.
### Kimiek
Aes e peg an tan er zirkoniom poultrennek. Ne c'hall ket ar zirkoniom bezañ oksidet gant dour sall, trenkennoù pe vazennoù. Gallout a reer e zileizhañ en drenkenn gloridrek HCl hag en drenkenn sulfurek H2SO4, dreist-holl gant harp ar fluor 9F.
E 1 855&nbsp;°C e teuz ar zirkoniom, hag e 4 409&nbsp;°C e verv.
Pa vez kendeuzet gant zink (ZrZn2) ha lakaet yenoc'h eget - 238,15 ° C (35 ° K) e teu ar zirkoniom da vezañ gwarellek ha dreistreüs war un dro — ar pezh ne c'hoarvez nemet gant UGe2 ivez betek-gouzout.
 
### Izotopoù
**<sup>90</sup>Zr** a gaver an aliesañ (51,45 %) a-douez pemp izotop naturel ha stabil ar zirkoniom, ar re all o vezañ **<sup>91</sup>Zr**, **<sup>92</sup>Zr**, **<sup>94</sup>Zr** ha **<sup>96</sup>Zr**, a zo an hini dibaotañ (2,80 %).
Eus **<sup>78</sup>Zr** betek **<sup>110</sup>Zr** eo skalfad an izotopoù a zo bet kevanaozet.
## Arver
Er prierezh hag en teuzerezh ez implijer zirkoniom, da fardañ danvezioù-toupekaat ha danvezioù tanspirus.
Zirkoniom zo e danvezioù-raskennañ, e kendeuzadoù metalek, e kenderc'hadoù kimiek ha war bizhier-soudañ.
Ar greanterezh nukleel ha hini ar gimiezh eo a ra ar muiañ gant zirkoniom. 
## Notennoù


## Daveennoù
* ''American Chemical Society''  Liamm oberiant 25 DU 12
* AN NOALLEG Yann-Baol, *Geriadur ar Gimiezh*, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
* AN NOALLEG Yann-Baol, *Geriadur ar Fizik*, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
* *Annales de chimie et de physique*, Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''  Liamm oberiant 26 HER 12
* *Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)* ''Pure an Applied Chemistry''  Liamm oberiant 26 HER 12
* *Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements* ''National Institute of Standards and Technology''  Liamm oberiant 18 HER 12
* ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''  Liamm oberiant 26 HER 12
* CONSIDINE Glenn D., *Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry*, Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 
* DEPOVERE Paul, *La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers*, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 
* EMSLEY John, *Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements*, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 
* *Geriadur brezhoneg* An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
* ÉTIENNE Guy, *Geriadur ar Stlenneg*, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
* HOLDEN Norman, *History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers*, New York, 2001 ''Brookhaven National Laboratory''  Liamm oberiant 26 HER 12
* ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''  Liamm oberiant 26 HER 12
* ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''  Liamm oberiant 25 DU 2012
* LIDE David R., *CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition*, CRC Press, 2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 
* ''National Nuclear Data Center''  Liamm oberiant 09 KZU 12
* ''Royal Society of Chemistry''  Liamm oberiant 03 KZU 2012
* STWERTKA Albert, *A Guide to the Elements*, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 
* ''Webelements''  Liamm oberiant 26 HER 2012