open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leicester

**Leicester** (distaget: ; *Caerlŷr* e kembraeg, bet brezhonekaet e *Kerlir*) a zo ur gêr e kreiz Bro-Saoz el Leicestershire er rannvro Reter Midlands. E 2011 e oa 329 600 a dud o vevañ enni ha 836 484 en tolead kêr.

## Tud liammet ouzh kêr
*Richazh III, roue Bro-Saoz, interet en iliz-veur.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn kêr
Leicester (disheñvelout)

**[[Leicester]]** a zo ur gêr e Bro-Saoz.

Diwar an anv-se emañ ivez, er Stadoù-Unanet:
*Leicester (Massachusetts)
*Leicester (North Carolina
*Leicester (Vermont)

### Sport
*Leicester City Fooball Club, ur c'hlub mell-droad
*Leicester Tigers, ur c'hlub rugbi

### Traoù all
*Kodeks Leicester a zo un dastumad skridoù gant Leonardo da Vinci
*Red Leicester a zo ur fourmaj

## Ger deveret
*Leicestershire
Daugleddau

**Daugleddau**, **Deugleddau**, zo un anv-lec'h e Kembre.

## Gerdarzh
Talvezout a ra an anv Daugleddau kement ha "daou Gleddau”, rak div stêr Cleddau zo.

Dont a ra an anv Cleddau eus ar ger *kleddyf*, a zo *klezeñv*, "kleze".

## Stêrioù ha lec'hioù
* Ar stêr Afon Daugleddau, ganet eus an div stêr Cleddau Wen er c'hornôg ha Cleddau Ddu er reter.
* Kêr Aberdaugleddau, e kember an div stêr.
* Kantrev Daugleddau, kantrev krennamzerel e rouantelezh Dyfed.
Colchester (disheñvelout)

**[[Colchester]]** zo ur gêr eus Bro-Saoz, en Essex. 

Hogen **Colchester** zo anv meur a lec'h all. 

#### 
* Colchester (Connecticut)
* Colchester (Illinois)
* Colchester (New York)
* Colchester (Vermont)
* Colchester (Virginia)
 
#### 
* Colchester County (Nova Scotia)
* Colchester (Ontario)

#### 
* Colchester (Eastern Cape)
Afon Daugleddau

Ur stêr e kreisteiz Sir Benfro eo ar stêr **Cleddau** pe **Daugleddau**. Div stêr Cleddau zo e gwirionez: 
* Cleddau Wen er c'hornôg 
* ha Cleddau Ddu er reter. 
En em unaniñ a reont d'ober an aber Daugleddau, a ro hec'h anv da borzh Aberdaugleddau, ma komzer a-wechoù eus ar stêr **Daugleddau**.

## Cleddau Wen
Div lodenn zo d'an **Afon Cleddau Wen** (pe *Cleddy Wen*). 
*Hini ar reter a eien e Llygad Cleddau, e Llanfair Nant y Gôf, 4 km er gevred da gêr Abergwaun. Tremen a ra dre Scleddau. 
*Hini ar c'hornôg a eien e Penysgwarne e Llanreithan, hag a ya da gemberañ gant eben.
Tremen a ra neuze dre Cas-blaidd hag alese ez a da Hwlffordd.

## Cleddau Ddu
Eieniñ a ra an **Afon Cleddau Ddu** (*Cleddy Ddu*) e Mynydd Preselau e Blaencleddau e parrez Mynachlog-ddu
Solesmes

**Solesmes** zo un anv-lec'h gallek:

* Solesmes, kumun c'hall en Nord
* Solesmes, e Sarthe
** abati Saint-Pierre de Solesmes, e Sarthe
Johann Matthäus Bechstein

**Johann Matthäus Bechstein**, bet ganet d'an 11 a viz Gouere 1757 e Waltershausen (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'an 23 a viz C'hwevrer 1822 e Meiningen (Rouantelezh Bavaria d'ar mare-se), a oa ul loenoniour hag un naturour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **A** : *[[Anthus]]*,
* **C** : *[[Calcarius]]*, *[[Crex]]*, *[[Curruca]]*,
* **L** : *[[Linaria (genad)|Linaria]]*,
* **S** : *[[Saxicola]]*,
* **T** : *[[Tringa|Totanus]]*.
### [[Spesad]]où
* **A**
: *Acrocephalus palustris* (rouzegan-geun), *Ara ambiguus* (ara Buffon) ha *[[Ara tricolor|tricolor]]*,
* **B**
: *Bartramia longicauda* (strelleg-Bartram), *Branta leucopsis* (garreli dremm wenn),
* **C** : *[[Coragyps atratus]]*,
* **D**
: *Dendrocopos leucotos* (speg kein gwenn), *[[Dicrurus adsimilis]]*,
* **F** : *Ficedula parva* (flouperig jave ruz),
* **G** : *[[Geoffroyus geoffroyi]]*,
* **N** : *Numenius americanus* (kefeleg beg hir),
* **P**
: *[[Phylidonyris niger]]*, *Phylloscopus sibilatrix* (puig sut),
* **S**
: *[[Sialia currucoides]]*, *[[Spizella passerina]]*, *Sylvia nisoria* (devedig lagad aour),
* **T** : *Tringa stagnatilis* (strelleg-stank),
* **U** : *[[Upupa africana]]*.
Bez Arzhur

**Bez Arzhur** a vez lavaret eus meur a lec'h, e Breizh, e Kembre, hag e Bro-Saoz.

#### 
*En Enez Aval, etre an Enez-Veur ha Pleuveur-Bodoù.

#### 
En abati Glastonbury, e 1191, e vefe bet kavet e vez gant ar venec'h.

#### 

*E menezioù Y Preseli, al lec'h anvet Bedd Arthur.
Urubu

An **urubued** a zo bultured eus Amerika.

## Rummatadur
E-barzh ar c'herentiad Cathartidae e vez renket an urubued.

Eus daou c'henad int :
* *[[Coragyps]]*,
* *[[Cathartes]]*.

Hag i eo ar spesadoù nemete eus ar genadoù-se.

## Spesadoù
Bezañ zo pevar spesad urubued.

Unan hepken a ya d'ober ar genad *Coragyps* :
* *[[Coragyps atratus]]* (Bechstein, 1793).

Hag an tri all ar genad *Cathartes* :
* *[[Cathartes aura]]* (Linnaeus, 1758),
* *[[Cathartes burrovianus]]* (bet deskrivet gant John Cassin e 1845),
* an urubu meur – *Cathartes melambrotus* (bet deskrivet gant Alexander Wetmore e 1964).

## Notennoù ha daveennoù
Pontoppidan

**Pontoppidan** zo un anv-tiegezh eus Danmark.

*Erik Pontoppidan, doueoniour ha loenoniour
*Henrik Pontoppidan, skrivagner, Priz Nobel al Lennegezh
Michael Douglas

**Michael Kirk Douglas**, *Michael Kirk Demsky* eus e anv gwir, ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1944 e New Brunswick (New Jersey), a zo un aktour hag ur produour sinema amerikan. Mab henañ Kirk Douglas eo.

## Liammoù diavaez

* Michael Douglas war lec'hienn IMDb
Douger-nijerezioù

Un **douger-nijerezioù** zo ul lestr-brezel aozet hag aveet evit ma c'hallfe nijerezioù pradañ warnañ ha dibradañ diwarnañ. Bag pennañ ur flodad bigi-brezel eo an douger-nijerezioù dre ma ro an tu da gas nijerezioù-brezel dre ar bed a-bezh hep bezañ rediet da implijout an aerborzhioù milourel.

## Liammoù diavaez
Tony Hale

**Anthony Russell** "**Tony**" **Hale**, ganet d'an 30 a viz Gwengolo 1970, a zo un aktour amerikan.

## Daveoù

## Liammoù diavaez
Kondor

Ar **c'hondored** a zo bultured eus Amerika eus ar c'herentiad *[[Cathartidae]]*.

## Anv
Eus ar c'hechuaeg *kúntur* eo deuet an anv spagnolek *cóndor*, deuet da vout etrebroadel.

## Rummatadur
Daou c'henad zo er c'herentiad *Cathartidae* : *[[Gymnogyps]]* ha *[[Vultur]]*. Hag i eo ar spesadoù nemete eus ar genadoù-se.

Daou spesad kondored zo, unan hepken e pep genad :
*kondor Kalifornia – *Gymnogyps californianus* (Shaw, 1797).
*kondor an Andoù – *Vultur gryphus* (Linnaeus, 1758).

## Kanaouennoù
**[[El cóndor pasa]]*

## Notennoù
Madeleine Riffaud

**Madeleine Riffaud**, bet ganet d'an 23 a viz Eost 1924 en Arvillers (Somme, Bro-C'hall) - 6 Du 2024, a zo bet ur gazetennerez, ur varzhez hag un harzerez c'hall da goulz an Eil Brezel-bed.

Ne oa nemet triwec'h vloaz pa reas he mennozh mont da stourm ouzh an Ac'huberien nazi, *Rainer* hec'h anv en harzerezh. Kemer a reas perzh en un nebeud tagadennoù a-enep al lu alaman : anavezet-mat eo-hi dre m'he devoa tapet, a-gevret gant un dornad harzerien all, un treniad soudarded hag a glaske tremen dre riboul Les Buttes Chaumonts da vare emgannoù Dieubidigezh Pariz (22 ha 23 a viz Eost 1944).

## Liammoù diavaez
* He foltred war al lec'hienn "Ar maouezed en Harzerezh".
Alcester

**Alcester** zo un anv-lec'h saoznek. 

#### 
*Alcester (Warwickshire), diwar anv ar stêr Alne, pe Alauna e latin.
*Alcester (Dorset)

#### 
*Alcester (South Dakota)

## Pennad kar
*Cester
Leri

250px|thumb|Afon Leri, e-kichen Y Borth.
[250px|thumb|Aber Leri, [Ynys Tachwedd,an Dyfi hag Aberdyfi er pelloù.]]

Ar stêr **Leri** (*Afon Leri* e kembraeg) zo ur stêr eus Kembre, e Ceredigion. 

Eieniñ a ra e Llyn Craig-y-Pistyll. E Talybont eo kresket gant an Afon Ceulan. Tremen a ra e-kichen Y Borth ha degouezhout en aber an Dyfi en Ynyslas.
Wroxeter

**Wroxeter** zo un anv-lec'h saoznek. 

#### 
*Wroxeter (Bro-Saoz)

#### 
*Wroxeter (British Columbia)
*Wroxeter (Ontario)
Dorchester

**Dorchester** zo un anv-lec'h saoznek.

## Lec'hioù

###### 
*Dorchester (Dorset), 
*Dorchester on Thames, Oxfordshire,

###### 
*Dorchester (New Brunswick), 
*Dorchester (Ontari.

###### 
*Dorchester, Illinois
*Dorchester, Iowa
*Dorchester, Boston, Massachusetts
*Dorchester, Nebraska 
*Dorchester, New Hampshire
*Dorchester, South Carolina
*Dorchester, Texas
*Dorchester, Wise County, Virginia
*Dorchester, Wisconsin
*Dorchester County, Maryland
*Dorchester County, South Carolina
Lancaster

**Lancaster** zo un anv-lec'h saoznek, deuet da vout anv-tud ha traoù.

## Lec'hioù

###### 
*Lancaster, Victoria

###### 
*Lancaster, New Brunswick
*Lancaster, Ontario
*Lancaster Sound, e Nunavut

### 
*Lancaster (Lancashire)

### SUA
*Lancaster, California, the largest "Lancaster" in the world by population 
*Lancaster, Illinois
*Lancaster, Huntington County, Indiana
*Lancaster, Jefferson County, Indiana
**Patricksburg, Indiana, a community also called Lancaster
*Lancaster, Kansas
*Lancaster, Kentucky
*Lancaster, Massachusetts
*Lancaster, Minnesota
*Lancaster, Missouri
*Lincoln, Nebraska (once known as Lancaster)
*Lancaster, New Hampshire
*Lancaster (town), New York
**Lancaster (village), New York, within the Town of Lancaster
*Lancaster, Ohio
*Lancaster, Oregon
*Lancaster, Pennsylvania
*Lancaster, South Carolina
*Lancaster, Texas
*Lancaster, Virginia
*Lancaster, Wisconsin, a city
*Lancaster Junction, Wisconsin, an unincorporated community
*Lancaster County, Nebraska
*Lancaster County, Pennsylvania
**Lancaster Valley AVA, Pennsylvanian wine region
*Lancaster County, South Carolina
*Lancaster County, Virginia
*Lancaster Township, Pennsylvania (disambiguation), multiple locations

## Tud
### Titloù
*The County Palatine of Lancaster, a synonym for Lancashire
*Duchy of Lancaster, one of only two British royal duchies
*Duke of Lancaster
*Earl of Lancaster
*House of Lancaster, a British royal dynasty

### Anv-tiegezh
*Lancaster (surname), people with the surname Lancaster

## Karr-nij
*Avro Lancaster, karr-nij

## Pennad kar
*Lanchester
Raibeart Ruadh MacGriogair

**Raibeart Ruadh MacGriogair**, ha **Raib(eart) Ruadh** pe **Rob Ruadh** ent-berr, saoznekaet e **Robert Roy MacGregor**, ha **Rob Roy** ent-berr, badezet d'ar 7 a viz Meurzh 1671 e Gleann-Gaoil, war lez Loch Ceiteirein, ha marvet d'an 28 a viz Kerzu 1734 e Both Chuidir, a zo un haroz skosat, ur seurt Robin Hood, eus penn-kentañ an . Meur a oberenn a zo bet savet diwar e benn, levrioù (evel hini Walter Scott) ha filmoù (evel "Rob Roy" gant Liam Neeson).

**Raib Ruadh** a dalvez kement ha "Roparzh Ruz (e vlev)".

## Liammoù diavaez
Chesterton

**Chesterton** zo un anv-lec'h saoznek.

## Gerdarzh
Diwar *[[chester]]*, adstumm d'ar ger latin *castra*, ha *ton*, adstumm d'ar ger saoznek town.

## Lec'hioù
### Bro-Saoz
*Chesterton (Cambridge)
*Chesterton (Gloucestershire
*Chesterton (Huntingdonshire)
*Chesterton (Oxfordshire)
*Chesterton (Shropshire)
*Chesterton (Staffordshire)
*Chesterton (Warwickshire)

### SUA
*Chesterton (Indiana)
*Chestertown (Maryland)
*Chestertown (New York)

## Tud
*G. K. Chesterton
*A. K. Chesterton
Chestertown

**Chestertown** zo anv meur a lec'h e SUA. 

## Gerdarzh
Diwar an anvioù chester ha town. Chesterton eo ar stumm a gaver e Bro-Saoz.

#### 
*Chestertown, Maryland, 
*Chestertown, New York, 

## Pennad kar
*Chesterton
Alcester (Warwickshire)

**Alcester** (distaget /ˈɒlstər/ pe /ˈɔːlstər/) zo ur gêrig eus Bro-Saoz, e Warwickshire, e kember ar stêrioù Alne hag Arrow.

13&nbsp;km zo alese da Stratford-upon-Avon, er reter, ha kemend-all da Redditch en hanternoz. Hervez niveradeg 2001 e oa 6,214 annezad enni.

## Orin
Dont a ra an anv eus hini ar stêr Alne, gant al lostger cester, a orin roman.

Ravenna 10639 : ALAUNA

En amzer proviñs Britannia, dindan an impalaeriezh roman, e oa Alauna ur c'hreñvlec'h roman war lez un hent roman.

## Notennoù
Acaster Malbis

**Acaster Malbis** zo ur gêriadenn e biz Bro-Saoz, e-kichenik kêr York, 8&nbsp;km er c'hreisteiz dezhi, war lez ar stêr Ouse. 

## Orin
Dont a ra anv anv eus an anv latin *Val-Caester*, eus vallum, moger, ha castra kreñvlec'h. Goude aet kuit ar Romaned e teuas ar Saksoned, hag unan anezho, anvet Aca, a roas e anv da Acaster. Malbis eo anv ar berc'henned norman a deuas diwezhatoc'h.
Cape Canaveral

**Cape Canaveral** (etre 1963 ha 1973 e oa anvet "Cape Kennedy" e koun eus John F. Kennedy, ar prezidant drouklazhet) a zo ur c'hab war aod reter Florida er Stadoù-Unanet. Brudet eo dre m'emañ eno al lec'h pennañ ma vez bannet dioutañ fuzeennoù ar Stadoù-Unanet, gant Cape Canaveral Air Force Station (CCAFS) ha John F. Kennedy Space Center (KSC).

## An anv
Dont a ra an anv eus ar spagnoleg *Cabo Cañaveral* (kab ar c'horz).

## Liammoù diavaez
Uttoxeter

**Uttoxeter** zo un tamm bourk e Staffordshire, e Bro-Saoz, nepell diouzh kêrioù Stoke-on-Trent, Derby ha Lichfield.
Casterton

**Casterton** zo un anv-lec'h saoznek.

## Gerdarzh
Diwar *caster*, adstumm d'ar ger latin *castra*, ha *ton*, adstumm d'ar ger saoznek town.

#### 
*Casterton (Victoria)

#### 
*Casterton (Cumbria)
*Great Casterton, Rutland
*Little Casterton, Rutland
Danvez-pried

An **danvez-pried** a larer eus paotr pe plac'h a zo da zimeziñ, hag a vo priedoù. Evit se ez eus bet graet ur goulenn-dimeziñ gant an danvez-ozhac'h.

## Skeudennoù


William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Proposal (1872).jpg|William Adolphe Bouguereau
File:%D0%92._%D0%9F%D1%83%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B2._%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B5_%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5.jpg| *Dimeziñ torret*, Mirdi Azerbaidjan.
Coragyps atratus

***Coragyps atratus*** a zo ur spesad urubued gagnaouaer e-touez kerentiad ar *c'h[[Cathartidae]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued
Dre ma vev ***Coragyps atratus***, dreist-holl, diwar c'hagnoù e talc'h ur perzh pouezus er chadenn ekologel o *naetaat* an endro buan a-walc'h diouzh korfoù-marv loened all. Degouezhout a ra dezhañ lazhañ preizhoù bev ha ne ra ket begoù ouzh vioù ivez. Mat eo dezhañ debriñ frouezh darev pe vreinet ivez.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev an tri isspesad anezhañ en Amerika :
* *Coragyps atratus (atratus)* a gaver e kreisteiz-pellañ Stadoù-Unanet Amerika hag hanternoz Mec'hiko,
* *Coragyps atratus (brasiliensis)* a gaver eus Kreizamerika da hanternoz ha reter Suamerika,
* *Coragyps atratus (foetens)* a gaver e kornôg Suamerika.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* '''''Coragyps atratus''''' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Marvailhou an Oaled (Marvailhou Grimm)

***Marvailhou an Oaled (Marvailhou Grimm)*** zo titl ul levrig hag a yae d'ober an niverenn 61 eus ar gelaouenn *[[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]*, bet embannet e miz Kerzu 1933.

War ar golo anezhañ e lenner ar meneg "Lodenn Genta".

Ennañ e kaver nav eus kontadennoù Grimm, anezho kontadennoù alamanek dastumet gant ar vreudeur Jacob ha Wilhelm Grimm, en , hag embannet e Berlin adalek 1812. *[[Kinder- und Hausmärchen]]* e oa an titl orin.

Gant Roparz Hemon int bet troet e brezhoneg.

## Kontadennoù al levr
# *Labous-ar-C'hoad*
# *Ar stered arc'hant* (*[[Die Sterntaler]]*), diwar [eil embannadur an dastumad alamanek](https://de.wikisource.org/wiki/Die_Sternthaler_(1819)), e 1819
# *An hailhevoded*
# *Ar pevar soner* (*[[Die Bremer Stadtmusikanten]]*, diwar [embannadur 1819](https://de.wikisource.org/wiki/Die_Bremer_Stadtmusikanten_(1819))
# *An arz hag al laouenanig* ([''Der Zaunkönig und der Bär''](https://de.wikisource.org/wiki/Der_Zaunk%C3%B6nig_und_der_B%C3%A4r_(1819)))
# *Ar c'houerig hag an diaoul* (*[https://de.wikisource.org/wiki/Der_Bauer_und_der_Teufel Der Bauer und der Teufel]*), diwar pempet embannadur an dastumad alamanek, e 1843
# *Ar beorien hag ar binvidien*
# *Rozenn-Wenn ha Rozenn-Ruz* ([''Schneeweißchen und Rosenrot''](https://de.wikisource.org/wiki/Schneewei%C3%9Fchen_und_Rosenroth_(1843)))
# *Rozenn-Spern*
Die Sterntaler

**Die Sterntaler** (*arc'hant ar stered* e brezhoneg) zo ur marvailh alamanek hag unan eus kontadennoù Grimm. Kentañ ma voe embannet a oa en eil embannadur al levr Kinder- und Hausmärchen, dastumad alamanek ar vreudeur Jacob ha Wilhelm Grimm, e 1819.

## Ar marvailh
Ur plac'hig, emzivadez, a zo paour, hep ti nag aoz. N'he deus tra nemet he dilhad hag un dorzh vara zo bet roet dezhi gant un den a galon vat. Kalon vat he deus ivez, ha mont a ra d'ober un dro war ar maez. D'un den naonek e ro he bara. Da dri bugel anouedek e ro he c'habell, he forpant hag he sae. En ur c'hoad e wel ur bugel noazh o c'houlenn un hivizh hag e ro hec'h hivizh. N'he deus netra ken hag a-greiz-holl e kouezh ar stered war an douar, ha pep hini anezho a deu da vezañ un taler, ur pezh arc'hant. A-benn ar fin e teu da vout pinvidik.

## E brezhoneg
Embannet eo bet evel *Ar stered arc'hant* el levr Marvailhou an Oaled (Marvailhou Grimm), e niverenn 61 eus ar gelaouenn Gwalarn, e miz Kerzu 1933. Gant Roparz Hemon e oa bet lakaet e brezhoneg.

## Timbroù


DBP 1959 322 Wohlfahrt Sterntaler.jpg|Das Mädchen gibt dem armen Mann das Brot
DBP 1959 323 Wohlfahrt Sterntaler.jpg|Das Mädchen gibt dem Kind sein Röcklein
DBP 1959 324 Wohlfahrt Sterntaler.jpg|Das Mädchen sammelt die Taler ein
Taler

Un **taler**, pe **talir**, pe **thaler** zo ur pezh arc'hant eus kreiz ar  hag ac'h eas en-dro dre Europa e-pad tost da bevar c'hant vloaz. Dont a rae an arc'hant eus mengleuzioù e broioù an Impalaeriezh santel roman german. Ur moneiz a bouez e teuas da vout en amzer Karl V, ha muioc'h c'hoazh er  ha . Lavaret e vez eo orin an dollar stadunanat.
Les Cinq Gentlemen maudits (film, 1920)

***Les Cinq Gentlemen maudits*** (*Ar Pemp Denjentil milliget* e brezhoneg) zo ur film gall mut, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozerien c'hall Luitz-Morat ha Pierre Régnier e 1920.

Un doare all a voe sevenet e 1931 gant Julien Duvivier a savas doare alamanek — *[[Die fünf verfluchten Gentlemen]]* (1932) — ar film ivez.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Senario : azasaet diwar ar romant *[[Les Cinq Gentlemen maudits]]* (1913) gant André Reuze,
* Kevredad produiñ : Films Luitz-Morat,
* Kevredad dasparzhañ : Pathé Frères,
* Rener ar skeudenniñ : Frank Daniau-Johnston,
* Kinklour : Francis Jourdain,
* Prantad filmañ : ,
* Lec'hioù filmañ : ,
* Deiziadoù dont e-maez : 3 a viz Gwengolo 1920 (), 10 a viz Genver 1922 (*Os Cinco Gentlemen Malditos* ),
* Padelezh : '.

## An danvez
En em gavout a ra pemp den — Le Guérantec, Kaladjian, Lawson, Middlock ha Madolini — e Tuniz. Tra m'emaint o pourmen e kêr e lam unan anezhe he gouel diouzh dremm ur werzherez tilsamoù, evit farsal. Aet en egar e troukvallozh he zad anezhe o tiouganañ dezhe dre betore urzh ez afont da Anaon...
Nebeut amzer war-lerc'h e veuz Middlock da-geñver ur vageadenn war vor. Mervel a ra Lawson a-boan distroet da Naplez. Adkavet eo Madolini marv-mik, ur goustilh arab gantañ sanket etre e ziv skoaz.
A-benn ar fin ez eo diskoachet ar voualc'h war he neizh gant Le Guérantec pa ginnig da gKaladjian paeañ an dle en deus berniet o c'hoari : ne oa nemet ur c'hwiberezh bet savet da dennañ arc'hant digantañ. 

## Roll ar gomedianed
* André Luguet : Yves Le Guérantec,
* Luitz-Morat : Kaladjian,
* Pierre Régnier : an aotrou Lawson,
* Yvonne Desvignes : Jacqueline Delviaz,
* Aïcha Mabrouka : ar werzherez tilsamoù,
* Ahmed Ben Abdallah : tad ar werzherez,
* Ledrument : Henri,
* Jean de Merly, Germaine Dermoz, Guyon fils, Berthe Jalabert, Lucy Mareil.

## Liamm diavaez
* '''''Les Cinq Gentlemen maudits''''' (1920) war Internet Movie Database
Charlez III Navarra

**Meur a [[Charlez III]] zo bet. Meur a [[Carlos III|Garlos III]] zo bet ivez*.

**Charlez III**, pe **Carlos III** (1361 - 1425), a oa roue Navarra.

Mab e oa da Charlez II Navarra (anavezet evel *Charlez an Drouk*, pe *Charles le Mauvais* gant istorourien Bro-C'hall) ha da Janed Bro-C'hall (1343-1373)

Gantañ e voe krouet an titl a Briñs Viana(1423) evit  hêred rouantelezh Navarra.

dindanañ e voe peurechuet iliz-veur Pamplona, ma voe beziet gant e bried, ha savet  palezioù Tafalla hag  Olite, ma varvas en 1425.

## Eured ha bugale
Carlos III

**Carlos III** zo anv meur a roue.

## Rouaned
*Carlos III Aragon
*Carlos III Navarra
*Carlos III Spagn

## Pennadoù kar
*Carlos II
*Carlos IV
*Charlez III
*Karl III
Carlos II

**Carlos II** a oa anv meur a roue

## Rouaned
* Carlos II Navarra "el Malo" (1332-1387), roue Navarra;
* Carlos II Spagn "el Hechizado" (1661-1700), roue Spagn adal 1665 betek e varv.

## Pennadoù kar
*Carlos Iañ
*Carlos III
*Charlez II
*Karl II
Karl II

**Karl II** zo anv meur a zen.

## IXvet kantved
**Karl II*, pe Karl Voal (*Karl der Kahle*) (823–877), Impalaer ar C'hornôg e 875 ha roue Bro-C'hall (Francia occidentalis).

## XVvet kantved
*Karl II (Lothringen), 1390–1431, Dug Lothringen

## XVIvet kantved
*Karl II Aostria (1540 - 1590), Arc'hdug Aostria 
*Karl II. (Baden-Durlach) 1553–1577, Markgraf Baden, *Karle mit der Tasch*
*Karl II. (Hohenzollern-Sigmaringen) (1576–1606) Kont Hohenzollern-Sigmaringen

## XVIIvet kantved
* 1680–1685 Karl II. (Pfalz), Kurfürst Pfalzgraf bei Rhein

## XVIIIvet kantved
**Karl II Pfalz-Zweibrücken*, anavezetoc'h evel Karl XII (1682-1718), roue Sveden
*Karl II Bohemia, anavezetoc'h evel Karl VI an Impalaeriezh Santel (1685–1740)
*Karl II Bavaria (1724-1799), Priñs-Dilenner Pfalz (evel Karl IV) ha Bavaria (evel Karl II).
*Karl II, Dug Mecklenburg-Strelitz (1741–1816), Dug Mecklenburg-Strelitz
*Karl II August (1775–1795), Dug Pfalz-Zweibrücken

## XIXvet kantved
* 1815–1831 Karl II (Braunschweig), Dug Braunschweig
* 1849–1868 Karl II (Hessen-Philippsthal), Landgraf Hessen-Philippsthal

## Pennadoù kar
*Karl
*Karl Iañ
*Karl III
*Carlos II
*Charlez II
Billy Mitchell

**William Lendrum Mitchell**, bet ganet d'an 29 a viz Kerzu 1879 e Nisa (Alpoù-an-Arvor, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 19 a viz C'hwevrer 1936 e New York (New York (Stad), Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur brigadier-jeneral stadunanat.
Diaraoger en nijerezh-arme e vez sellet outañ evel tad an United States Air Force (USAF), evitañ da vezañ bet braoz gant e urzhaz.

Da-heul gwallreuz an aerlestr-stur *[[USS Shenandoah (ZR-1)]]* (2 a viz Gwengolo 1925) ec'h embannas war ar groaz e oa divarrek pennoù-bras an arme-douar hag ar morlu, hag int-i kiriek penn-da-benn d'ar gwallzarvoud ma kollas pevarzek den o buhez ennañ. Kaset e voe dirak ul lez-arme diwar goulenn ar Prezidant Calvin Coolidge (1872-1933) ha kondaonet evit disujidigezh : digarget e-pad pemp bloaz e roas e zilez d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1926.
Gant ar filmaozer aostrian-stadunanat Otto Preminger (1905-1986) e voe savet ar film *[[The Court-Martial of Billy Mitchell]]* e 1955, Gary Cooper o telc'her perzh ar c'horonal **Mitchell**.

Chom a reas evel an hini en devoa kaset da benn an danevell a ziougane e vije taget Hawaii gant al lu japanat, kement-mañ e 1924, da lâret eo seitek vloaz a-raok na c'hoarvezje an arsailh war Pearl Harbor d'ar 7 a viz Kerzu 1941...

## Notennoù ha daveeennoù
Starship Troopers

**Starship troopers** a zo ur frañchiz liesvedia:
#### Levrioù
* Starship Troopers, ul levr gant Robert A. Heinlein skrivet e 1959
#### Filmoù
* Starship Troopers, ur film gant Paul Verhoeven
#### Skinwel
* Starship Troopers tresadenn-bev japanat (Ova: Original Animation Video)
*  tresadenn-bev dre urzhiataer evit ar skinwel, memes bed evit al levr

#### C'hoarioù
* Starship Troopers (C'hoari video urzhiataer), 2005
* Starship Troopers (C'hoari taol)
* Starship Troopers (c'hoari rol)
* Starship Troopers: The Miniatures Game (C'hoari taol)

**Starship Trooper** a c'hell bezañ evit:
* "I Lost My Heart to a Starship Trooper", ur ganaouenn disco egor gant Sarah Brightman hag Hot Gossip
* "Starship Trooper", ur ganaouenn rock gant ar strollad Yes er bladenn Yes
Asinus asinum fricat

**Asinus asinum fricat** zo un droienn latin hag a dalv kement hag *[[Azen]] a frot azen*. A vez lavaret eus daou zen o reiñ meuleudi an eil d'egile. 

## Lennegezh
*E-barzh *An Ti Satanazet*, gant Jakez Riou, e lenner: *"Asinus asinum fricat" a zo daou azen o'n em lipat*.
Titus Maccius Plautus

**Plaute** eus e anv gwirion **Titus Maccius Plautus** zo ur skrivagner komediennoù latin. Ganet e oa e 254 a-raok Jezuz Krist hag aet da anaon e 184 a-raok Jezuz Krist, e Roma.

## Oberennoù
#### Oberennoù glok
* Amphitruo
* Asinaria
* Aulularia
* Bacchides
* Captivi
* Casina
* Cistellaria
* Curculio
* Epidicus
* Menaechmi
* Mercator
* Miles gloriosus
* Mostellaria
* Persa
* Poenulus
* Pseudolus
* Rudens
* Stichus
* Trinummus
* Truculentus
#### Oberennoù dammglok
* Addictus
* Ambroicus pe Agroicus
* Artamon
* Baccharia
* Bis Compressa 
* Caecus
* Calceolus 
* Carbonaria
* Clitellaria pe Astraba 
* Colax 
* Commorientes 
* Condalium
* Cornicularia
* Dyscolus
* Foeneratrix
* Fretum
* Frivolaria 
* Fugitivi 
* Gastrion pe Gastron
* Hortulus 
* Kakistus 
* Lenones Gemini 
* Medicus
* Nervolaria
* Parasitus Piger pe Lipargus
* Phagon 
* Plociona
* Saturio
* Scytha Liturgus
* Trigemini 
* Vidularia
Lenn Balqach

**Lenn Balqach** (e kazakeg : *Балқаш Көлі*, *Balqaş Köli* ; e rusianeg : *Озеро Балхаш*, *Ozero Balc'hach*) zo ul lenn e reter Kazakstan.

## Anv
Dont a ra an anv eus *balkas*, ur ger eus ar yezhoù tatareg, kazakeg hag altaieg hag a dalvez "geunioù dindan moudennoù".

## Perzhioù dibar
Sall eo doureier al lenn er reter ha dous er c'hornôg.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Starship Troopers (levr)

**Ur bajenn disheñvelout [[Starship Troopers]] zo ivez*.

**Starship Troopers** a zo ur romant skiant-faltazi milourel gant Robert A. Heinlein, embannet e miz Kerzu 1959. An oberenn a zo bet embannet da zigentañ en ur stumm berraet hag e daou damm er gelaouenn The Magazine of Fantasy & Science Fiction, hag anvet **Starship Soldier**.

Skrivet ez eo an oberenn evel un istor gwelet dre daoulagad ur soudard yaouank, Juan "Johnnie" Rico e anv. Taolennet eo d'al lenner taolioù-dreist ar soudard en traodegiezh fiñv, un aozadur en dazont gant soudarded en egor gwisket gant harnezioù galloudus. 

Gallet e vo heuliañ an dudenn bennañ Rico gant e hent betek tizhout ar renk a ofisour, a-dreñv d'an istor-se ez eus ur brezel etrestered drastus etre Mab-den hag ur stumm bevañ arachnoid lesanvet "the Bugs" (Brezhoneg: Amprevaned). 

Rico hag an dudennoù all el levr a vez alies oc'h eskemm gant ur sell prederouriezh pe moral war aozadur ar gevredigezh, ar mouezhiadegoù, kudenn feulster ar re yaouank, ar binijennoù korf, ar c'hastiz a varv hag ar brezel.

Starship Troopers en doa gounezet un enor, ar priz Hugo er bloavezh 1960.

## Tabutoù
#### Plas al lu er gevredigezh
Robert A. Heinlein a oa sot gant ar bed milourel, betek rakwelet brezelioù dibaouez ha drastus en egor ur wech ma vezo tizhet hag anneziet gant mab-den. El levr Starship Troopers ec'h adkemer doare selloù Sparta an henamzer. Evit bezañ keodedour gant gwirioù leun e vez ret da vont etrezek al lu n'eus ket hent all ebet.

#### Plas an armoù distruj ramzel
El levr Starship Troopers e vez implijet e-leiz an armoù distruj ramzel evit rishañ an enebourien. Anat ez eo d'an aozour n'eus ket da vezañ chalet gant implij an armoù-se na pa vezer taget gant enebourien daonet.
Gaëtan Courtet

**Gaëtan Courtet** zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 22 a viz C'hwevrer 1989 en Oriant. Dibabet eo bet e 2013 gant skipailh Breizh. Tager eo e Stad Brest 29. 

## Kluboù
* 2008-2010. 
* 2010-2015. 
* 2015. 

## Skipailh Breizh
Aurélien Montaroup

**Aurélien Montaroup** zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 19 a viz Kerzu 1985 e Roazhon.

## Kluboù
* 2005-2006. US Orléans
* 2006. US Créteil-Lusitanos
* 2007-2008. La Vitréenne
* 2008-2011. FC Dinamo Minsk
* 2012-2014. 
* 2014-2016. US Créteil-Lusitanos
* 2016-2017. Stade rennais B

## Skipailh Breizh
Santa Lucia (kan)

***Santa Lucia*** zo ur ganaouenn napolitanek savet gant Teodoro Cottrau ha kinniget evel ur bageergan e Naplez en 1849. Honnezh eo ar c'hentañ kanaouenn napolitanek a voe lakaet en italianeg e-pad ar Risorgimento, graet gant Cottrau e-unan.
Kaoz zo enni eus pegen kaer eo ar gwel war ar mor adal ar Borgo Santa Lucia, unan eus karterioù kêr Naplez, ha pedet eo ar selaouer gant ur bageer da vont gantañ en e skaf da briziout freskter ar serr-noz. Deuet da vout unan eus ar brudetañ kanaouennoù italianek.

## Yezhoù all
Lakaet eo bet e meur a yezh.
*Brudet bras eo e broioù Lec'hlenn ma vez lidet ar santez e dibenn ar bloaz. E svedeg eo *Luciasången* pe *Sankta Lucia, ljusklara hägring*.
* E Bohemia ha Slovakia eo brudet evel *Krásná je Neapol*, savet gant Waldemar Matuška.
* E brezhoneg eo bet lakaet gant Roparz Hemon. N'eo ket bet sonenrollet en hon yezh gwech ebet avat.

## Liammoù diavaez
Kanet 
*gant Enrico Caruso ''Santa Lucia'' 
*gant Giuseppe Di Stefano e 1944 : https://www.youtube.com/watch?v=ha4MhYd57es
*gant Mario Lanza : https://www.youtube.com/watch?v=iU8cPuj-UHY
Santa Lucia

**Santa Lucia** zo un anv lec'h.

## Lec'hioù

### 
* *Santa Lucia* torgenn e Santiago (Chile)

### 
* **[[Santa Lúcia (Paraná)|Santa Lúcia]]** e 
* **[[Santa Lúcia (São Paulo)|Santa Lúcia]]** e 

### 
* **[[Santa Lucia Range]]**, menezioù e Kalifornia.

### 
* **[[Santa-Lucia-di-Mercurio]]**, 
* **[[Santa-Lucia-di-Moriani]]**,

### 
* **[[Borgo Santa Lucia]]**, karter e Naplez;
* *Santa Lucia*, iliz e Venezia

#### Kumunioù
* **[[Colle Santa Lucia]]**, e proviñs Belluno ;
* **[[Motta Santa Lucia]]**, e proviñs Catanzaro ;
* **[[Santa Lucia del Mela]]**, e proviñs Messina ;
* **[[Santa Lucia di Piave]]**, e proviñs Treviso ;
* **[[Santa Lucia di Serino]]**, e proviñs Avellino ;
* **[[Villa Santa Lucia]]**, e proviñs Frosinone ;
* **[[Villa Santa Lucia degli Abruzzi]]**, e proviñs L'Aquila ;

### 
* **[[Santa Lucia (Filipinez)|Santa Lucia]]**, e proviñs Ilocos Sur.

### 
* **[[Santa Lucía (Uruguay)|Santa Lucía]]**, e departamant Canelones.

### 
* Santa Lucía : parrez e kumun Barinas e Stad Barinas ;
* Santa Lucía parrez e Paz Castillo e Stad Miranda ;
* Santa Lucía parrez e Maracaibo e stad Zulia ;
* Santa Lucía, e parrez Solano e kumun Río Negro, e Stad Amazonas (Venezuela).

## Kan
* Santa Lucia (kan)
Sara Montiel

**Sara Montiel** eo anv-micher **María Antonia Alejandra Vicenta Elpidia Isidora Abad Fernández** (Campo de Criptana, 1928 – Madrid, 2013), a oa un aktourez ha kanerez spagnol. Hi oa ar c'hentañ Spagnoladez da labourat en Hollywood. 

## Liammoù diavaez
*Sara Montiel - Quizas,Quiza,Quizas
Yann Kermorgant

**Yann Kermorgant** zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 8 a viz Du 1981 e Gwened. E Bro-Saoz e c'hoari evel tager, gant skipailh Bournemouth, en eil rummad. Tro en deus bet ivez da c'hoari gant skipailh Breizh e 2013: a-drugarez d'ar pal plantet gantañ ez eas ar maout gant an *Diaouled Du*. 

## Kluboù
* 2002-2004. 
* 2004-2005. SO Châtellerault
* 2005-2007. 
* 2007-2009. 
* 2009-2010. Leicester City FC
* 2010-2011. 
* 2011-2014. Charlton Athletic FC
* 2014-2015. AFC Bournemouth
* 2015-2018. Reading FC
* 2018-2019. 

## Skipailh Breizh
Stêr Casamance

Ar **Stêr Casamance** zo ur stêr eus Casamance, e kreisteiz Bro-Senegal. Eieniñ a ra e gevred ar vro, nepell diouzh ar Fouta-Djalon, hag aberiñ er Meurvor Atlantel. 

E-touez an adstêrioù emañ ar Soungrougrou.
Jeanie with the Light Brown Hair

***Jeanie with the Light Brown Hair*** zo ur ganaouenn saoznek gant ar sonaozour stadunanat Stephen C. Foster e 1854, awenet gant e bried Jane McDowell.

## E yezhoù all
**Jani*, lakaet e brezhoneg gant Roparz Hemon (n'eo ket bet sonenrollet).

## Fent
Dizehan e veze klevet ar ganaouenn e skingomz SUA er bloavezhioù 1940 ma voe savet gant Spike Jones ar ganaouenn *I Dream of Brownie with the Light Blue Jeans*. Er ganaouenn, Brownie zo ur c'hi *terrier*.

## Liammoù diavaez
* Kanet gant Marilyn Horne : https://www.youtube.com/watch?v=bO-fotb50eQ
* Kanaouenn Spike Jones,*«I Dream of Brownie with the Light Blue Jeans»* : https://www.youtube.com/watch?v=9u07gqBqHc4

## Notennoù
Kanton Reudied-1

**Kanton Reudied-1** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Krouet e oa bet gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Reudied-1 a ya 5 kumun hag ur rann eus ur gumun all d'ober anezhañ :
***[[Reudied]]** (lodenn) ;
*Bouez ;
*Brenn ;
*Kervegon ;
*Sant-Enion-al-Lenn-Veur ;
*Sant-Lezer-ar-Gwiniegi.

## Istor

## Daveoù

*  INSEE, poblañs lezennel kantonioù al Liger-Atlantel, 2007

## Gwelet ivez
Roll kantonioù Liger-Atlantel | Kumunioù Liger-Atlantel
Kanton Sant-Sebastian-an-Enk

**Kanton Sant-Sebastian-an-Enk** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). 
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe Kanton Sant-Sebastian-an-Enk e 1790 e-pad an Dispac'h Gall. Lakaet e voe e Bann Naoned. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned. Diskaret e voe gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*. Lakaet e voe kumun Sant-Sebastian e Kanton Naoned-4 ha kumunioù Gorre-Goulen ha Goueled-Goulen e Kanton Gwerzhav.
#### Kumunioù (1790-1801)
Kanton Sant-Sebastian a yae teir c'humun d'ober anezhañ :
* Sant-Sebastian, penn ar c'hanton,
* Gorre-Goulen,
* Goueled-Goulen.

### 
* Krouet e oa bet en-dro gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.
#### Kumunioù
Kanton Sant-Sebastian-an-Enk a ya 3 c'humun d'ober anezhañ :
***[[Sant-Sebastian-an-Enk]]** ;
*Gorre-Goulen ;
*Goueled-Goulen.

## Dilennidi

## Notennoù ha daveoù

## Gwelet ivez
Roll kantonioù Liger-Atlantel | Roll kumunioù Liger-Atlantel
Roparzh Broudig

**Roparzh Broudig**, *Robert Broudic* er marilhoù--kêr, ganet d'ar 24 a viz Mae 1920 e Montroulez, eus tu Treger, ha marvet d'ar 15 a viz Genver 1991 e Trebeurden, a oa ur moraer ha pesketaer breton, ur barzh ha skrivagner brezhonek hag un emsaver.

## Buhez
Desavet eo bet e Martinik, met distreiñ a reas da Vreizh war-lerc'h marv e dad pa ne oa nemet 6 vloaz c'hoazh. Studiañ a reas e skolioù-mor ha kregiñ da verdeiñ. Gant an Eil brezel-bed e rank chom er vro hag eno e teskas brezhoneg gant an devezhierien war ar maez. Er bloavezhioù 1950 ez eas evel mestrouer da Vro-Senegal hag Aod-an-Olifant da besketa. Goude e tistroas da Vreizh evit mont da vezañ pesketaer war aodoù Treger. Diazezet eo oa e besketaerezh e Trebeurden. Mont a reas da brezidant ar Crédit maritime. A-drugarez dezhañ e voe roet ger-ardamez kêr Drebeurden : Ar mor eo ma flijadur.

Bet eo bet ezel eus ar Mouvement pour l'Organisation de la Bretagne et de l'Unvaniezh Demokratel Breizh.

## Oberennoù
### Levrioù
**St Paul enez villiget*, romant diembann (tapet gantañ eil priz lennegel Breizh e 1942)
**Gant red an dour*, Emgleo Breiz, 1957. Barzhonegoù.
**En ur ruilhañ bili*, Mouladurioù Hor Yezh, 1986
**Gwrez an trovanoù*, Hor Yezh, 1991. Danevell-veaj.

### Skridoù
Kenlabourat a reas gant *[[Arvor (kazetenn)|Arvor]]*, *[[Barr-Heol]]*, *[[Al Liamm]]*, *[[Al Lanv]]*…

## Levrlennadur
*Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien vrezhonek*, Embannadurioù Al Liamm, 1992. Pennad : Broudic, Robert..
**[[Le Trégor]]*, 10.01.2013, p.10.

## Liammoù diavaez
*Pajennoù gouestlet da Roparzh Broudig ha d'e vagoù war lec'hienn dielloù Aodoù-an-Arvor

## Notennoù ha daveennoù
GeoGuessr

**GeoGuessr** ("Divinour(ez) an Douar" a c'hellfe bout e brezhoneg) zo ur c'hoari douaroniel digor war an Internet, savet gant Anton Wallén d'an 9 a viz Mae 2013.

Lec'hiet e vez ar c'hoarier(ez) war un dachenn hag a vez dibabet gant Google Street View ; ret eo d'an den neuze divinout da be lec'h ec'h eo bet kaset dre implijout an arverkoù a wel war skramm.
Aes e vez a-wechoù evit tud 'zo, pa welont Tour-tan Sant-Pêr o tifoupañ. Diaesoc'h avat eo p'en em gaver dirak petroglifoù hag a zo e Wadi Roum ; fiñval, furchal, sellout pizh ha goulenn alioù tud arall eo an diskoulm neuze.

## Liammoù diavaez
*  ''GeoGuessr''
La mia nonna è vecchierella

***La mia nonna è vecchierella*** ("Ur vaouez kozh eo ma mamm-gozh") zo ur ganaouenn italianek evit bugale.

E ladineg dindan an titl *La me nòna l'è vecchierèlla* e oa bet embannet gant Roberto Leydi e 1973. Meur a stumm italianek zo, hervez ar rannvroioù hag ar rannyezhoù.

Unan eus mammennoù ar ganaouenn-stourm *[[Bella ciao]]* eo *La mia nonna è vecchierella*, e-keñver ar son ha framm ar pozioù : adlavaret e vez *ciao*, "demat", en div ganaouenn.

## Pozioù


**Ladineg**
La me nòna l'è vecchierèlla
la me fa ciau
la me diś ciau
la me fa ciau ciau ciau
la me manda la funtanèla
a tor l'acqua per deśinar

Fontanèla mi no ghe vago
la me fa ciau
la me diś ciau
la me fa ciau ciau ciau
fontanèla mi no ghe vago
perché l'acqua la me pol bagnar

Ti darò cicento scudi
la me fa ciau
la me diś ciau
la me fa ciau ciau ciau
ti darò cicento scudi
perché l'acqua te pol bagnar

Cinque scudi l'è assai denaro
la me fa ciau
la me diś ciau
la me fa ciau ciau ciau
cinque scudi l'è assai denaro
perché l'acqua la me pol bagnar

Alor corro a la fontanèlla
la me fa ciau
la me diś ciau
la me fa ciau ciau ciau
alor corro a la fontanèlla
a tor l'acqua per deśinar


**Italianeg**
La mia nonna è vecchierella
lei mi fa ciao,
lei mi dice ciao
lei mi fa ciao, ciao, ciao
Lei mi manda alla fontanella
a prendere l'acqua per mangiare.

Alla fontanella io non ci vado
lei mi fa ciao,
lei mi dice ciao,
lei mi fa ciao, ciao, ciao
alla fontanella io non ci vado
perchè l'acqua mi può bagnare.

Ti darò cento scudi,
lei mi fa ciao,
lei mi dice ciao,
lei mi fa ciao, ciao, ciao
ti daro cento scudi
perchè l'acqua ti può bagnare.

Cinque scudi è tanto denaro,
lei mi fa ciao,
mi dice ciao,
lei mi fa ciao, ciao, ciao
cinque scudi è tanto denaro
perchè l'acqua mi può bagnare.

Allora io corro alla fontanella
lei mi fa ciao,
lei mi dice ciao,
lei mi fa ciao, ciao, ciao
allora io corro alla fontanella
a prendere l'acqua mangiare. 



## Levrlennadur
* Leydi, Roberto. *I canti popolari italiani*. Segrate : Arnoldo Mondadori Editore, 1973.

## Liammoù diavaez
*  ''Wikisource''
*  ''Parole in gioco''

## Notennoù
Ludovico Gonzaga-Nevers

**Ludovico Gonzaga-Nevers**, pe Loeiz IV Nevers (1539-1595), a oa ur priñs italian, eus an Tiegezh Gonzaga, eus Mantova deuet da vout Dug Nevers .

Mab e oa da Federico II Gonzaga. Kaset e oa bet kaset gant e dud da lez Bro-C'hall da vezañ savet gant bugale ar roue gall. Dimezet e voe da Henriette de Clèves (1542 – 1601), merc'h pennhêrez François Iañ de Nevers, dug Nevers ha Rethel, hag evel-se e teuas Ludovico da vout dug Nevers, ha dug Rethel war-lerc'h e dad-kaer.
Loeiz X

**Loeiz X**, pe **Louis X** hervez ar galleg pe ar saozneg, zo anv meur a zen.
 
*Loeiz X (Bro-C'hall) (1289–1316)
*Loeiz X (Bavaria) (1495–1545)
*Loeiz X (Hessen) (1753–1830)
* *Louis Farrakhan* (bet anvet Loeiz X),e penn an Nation of Islam. 

## Rummad
*Loeiz 
*Loeiz IX
*Loeiz XI
Cristóbal de Castillejo

**Cristóbal de Castillejo** (Ciudad Rodrigo, 1494 - Vienna, 1576) a oa ur skrivager spagnolek. Sekretour e oa gant breur an impalaer Karl V en Aostria.

## Oberennoù
* *Contra los que dexan los metros castellanos y siguen los italianos*
* *Obras de amores, Obras de conversación y pasatiempo y Obras morales y de devoción*
* *Diálogo entre la memoria y el olvido, Diálogo entre la verdad y la lisonja y el Diálogo y discurso de la vida en corte*
Cristóbal

**Cristóbal** zo un anv-bihan spagnolek, par d'an anv brezhonek Kristol.

## Yezhoù all
* Christophe e galleg
* Christopher e saozneg

## Tud
**Cristóbal Colón*, anv spagnolek Kristol Koulm.
* Cristóbal de Olid (1488-1524), konkistador.
* Cristóbal de Castillejo‎ (1494-1576), skrivager spagnolek. 
* Cristobal de Morales (~1500-1553), sonaozour spagnol.

## Lec'hioù
* Cristóbal de la Sierra, e proviñs Salamanca.
* San Cristóbal, anv meur a lec'h
Bernarda

**Bernarda** zo un anv-bihan spagnolek, kroatek ha slovenek.

E spagnoleg eo stumm benel an anv-bihan gourel Bernardo.

## Tud
*Bernarda Bobro, kanerez soprano sloven 
*Bernarda de Utrera ( 1927 – 2009), kanerez flamenco.
*Bernarda Fink, kanerez arc'hantinat

## Lennegezh
* *La casa de Bernarda Alba*, gant Federico García Lorca, en 1936.
Petit Ange et son pantin

***Petit Ange et son pantin*** (*Ael Bihan hag e verc'hodenn* e brezhoneg) zo ur film gall mut, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozer gall Luitz-Morat e 1923.

## Fichenn deknikel
* Doare : Komedienn,
* Senario : Luitz-Morat hag Alfred Vercourt,
* Kevredad produiñ : Films Luitz-Morat,
* Kevredad dasparzhañ : Pathé Consortium Cinéma,
* Rener ar skeudenniñ : Frank Daniau-Johnston,
* Prantad filmañ : ,
* Lec'hioù filmañ : ,
* Deiziadoù dont e-maez : 28 a viz Kerzu 1923 (), 25 a viz Meurzh 1925 (*Palavra de Honra* ),
* Padelezh : '.

## An danvez
Berrskriverez-bizskriverez eo Gisèle Aubry diouzh he micher, hag hi mamm da Régine, ur verc'hig a c'hwec'h vloaz. Plijout a ra kalz Gisèle da gKaan a gas anezhi d'ur gêr all da labourat evit ma vo aesoc'h dezhañ he lubaniñ. E kombod an tren m'emañ an div blac'h o paouez mont tre ennañ e tegouezh Kaan... ha Félix Morand hag a ya da eurediñ e memes kêr. Ar plac'hig a vez graet *Petit Ange* anezhi a ro d'ar bankour da grediñ ez eo Félix he zad. Diwar neuze e teu ar paotr yaouank da vezañ merc'hodenn Régine, kement ha ken bihan ma timezo-eñ gant Giséle da vat a-barzh fin ar gont.

## Roll ar gomedianed
* Régine Dumien : Régine (*Petit Ange* he lesanv),
* Gabriel de Gravone : Félix Morand,
* Emila Virgo-Nauty : Gisèle Aubry, mamm Régine,
* Henri Collen : ar bankour Kaan,
* Pâquerette : mamm Gisèle,
* Octave Berthier, Paul Franceschi, Guyon fils, Berthe Jalabert, Colette Jove, Lucy Mareil, Armand Morins.

## Liamm diavaez
*'''''Petit Ange et son pantin''''' war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù
J'élève mon enfant en breton

« **J'élève mon enfant en breton »** zo ul levr gallek gant Mikael Madeg diwar-benn an desevel bugale e brezhoneg, embannet gant Emgleo Breiz e 2011.

## Levrlennadur
* *J'élève mon enfant en breton*, Embannadurioù Emgleo Breiz, 16 a viz Gwengolo 2011.
Loeiz IV

**Loeiz IV** a c'hall bezañ meur a zen :

*Loeiz IV, roue ar Franked
*Loeiz IV Nevers (1539-1595)

## Pennadoù kar
*Loeiz 
*Loeiz III
*Loeiz V
Quatrevingt-treize

Romant diwezhañ Victor Hugo eo ***Quatrevingt-treize***, embannet d'an 19 a viz C'hwevrer 1874 gant an ti embann Michel Lévy e Pariz.
Istor ar romant a dremen er bloaz 1793 e-kerzh an Dispac'h Gall, da vare ar Spont Bras.

Skrivet eo bet e Gwernenez adal miz Kerzu 1872 betek miz Even 1873. Mennozh ar romant a oa savet e Victor Hugo er bloaz 1862 just goude embannadur *[[Les Misérables]]*.
Chomet eo ar romant e stad ur mennozh e-pad 10 vloaz, dre ma oa an aozour o skrivañ levrioù all, *[[Les Travailleurs de la mer]]* (1866) ha *[[L'Homme qui rit]]* (1869).

## Istor
*Quatrevingt-treize* a laka da advevañ mare an enep-reveulzi, dreist-holl Brezel ar Vendée, koulz hag an enep-reveulzierien Vrezhon. An aozour a glask gant sell e vare hag e soñjoù republikan gall da ziskouez gwirvoud an enebiezh d'an Dispac'h Gall, ar perag hag an torfedoù sevenet gant an holl duioù (rouelourien, reveulzierien, forbanned).

## Skeudenn Breizh
Spontus ha gouez eo skeudenn Breizh evel m'eo degaset gant V. Hugo.

## Skeudenn ar Vretoned

Hervez Victor Hugo ar Vretoned a oa enep-reveulzierien diamzeriet, keñveriet gant loened gouez.
* *Le paysan breton « parlant une langue morte, ce qui est faire habiter une tombe à sa pensée*
* *L’insurgé breton avait presque la figure de l’insurgé grec, veste courte, fusil en bandoulière, jambières, larges braies pareilles à la fustanelle ; le gars ressemblait au [[klephte]].*
* *Vendéens et Anglais, c’est Bretagne avec Bretagne. Les hurons du Finistère parlent la même langue que les topinambous du Cornouailles.*

## Skeudenn ar c'hoadoù
Ar c'hoadoù zo taolennet e doare ar Romaned, evel lec'hioù dañjerus, spouronus, ha n'int ket evit an dud desket ha sklêrijennet.
* *Ces halliers hypocrites, pleins de combattants tapis dans une sorte de labyrinthe sous-jacent, étaient comme d'énormes éponges obscures d'où, sous la pression de ce pied gigantesque, la révolution, jaillissait la guerre civile.*

## Victor Hugo bamet

Bamet ez eo an aozour gant an Dispac'h gall, republikan eo.
Bamet ez eo ivez gant Breizh, ar Vretoned. A-dreñv ar gerioù drouk taolet warno e kaver un doare souezhadenn garantezus evit an nerzhioù kalon ha spered.
* *[...] Montrant à quel point la volonté peut être l’impuissance ; chevaleresque et sauvage ; l’absurdité en rut, bâtissant contre la lumière un garde-fou de ténèbres ; l’ignorance faisant à la vérité, à la justice, au droit, à la raison, à la délivrance, une longue résistance bête et superbe.*
* *C’étaient des clans, comme en Écosse. Chaque paroisse avait son capitaine. Cette guerre, mon père l’a faite, et j’en puis parler.*

## Liammoù diavaez
* ''Quatrevingt-treize'' e ''Wikisource''
* ''Quatrevingt-treize'' lennet enlinenn

## Notennoù ha daveennoù
Masataka Taketsuru

*竹鶴 政孝 *Taketsuru Masataka* eo an anv japanek, "Taketsuru" o vezañ anv an tiegezh, met dalc'het e vezo da stumm kornôgel urzhiadur an anvioù tud amañ.
----
**Masataka Taketsuru** (Takeraha, prefediezh Hiroshima, 20 Mezheven 1894 – Bunkyō, prefediezh Tokyo, 29 Eost 1979) zo tad ar whisky e Japan.

E familh a oa perc'henn war ur strilherezh sake ha produerien an evaj abaoe 1733.

E miz Gouere 1918 ec'h eas Masataka Taketsuru da studiañ ar c'himiezh vevel e Skol-veur Glasgow e Bro-Skos. Thomas Stewart Paterson (1872-1949), rener ar gevrenn, a voe e gelenner.

Dre ma labouras M. Taketsuru e meur a strilherezh e reas anaoudegezh gant ar vro, gant ar whisky ha gant Jessie Roberta "Rita" Cowan (1896-1961), a orin eus Middlecroft, Kirkintilloch.

D'an 8 a viz Genver 1920 e timezas an daou e Glasgow, daoust ma oa o familhoù a-enep an dimeziñ-se. Bevet o deus ur pennadig e Campbeltown, ma laboure ar Japanad er strilherezh Hazelburn. Diwezhatoc'h er bloaz-se e tilojjont da Japan en ur dremen dre New York ha Seattle.

E 1923 gant sikour Shinjirō Torii, en doa savet ar strilherezh whisky gentañ e Japan, Suntory Yamazaki en Osaka, e stalias M. Taketsuru ur strilherezh whisky e-kichen Kyoto. E 1934 e tigoras e strilherezh dezhañ, Dai Nippon Kaju K.K., e Yoichi e prefediezh Hokkaido, pa gave dezhañ e oa eno ar vro a denne ar muiañ da Vro-Skos. Diwezhatoc'h e kemmas anv e embregerezh e «&nbsp;Nikka&nbsp;» ; e 1940 e voe gwerzhet ar boutailhadoù kentañ.

D'ar 17 a viz Genver 1961 e varvas Rita da 64 bloaz. An intañv, 66 vloaz, a dremenas ar strilherezh d'o mab Takeshi. 

D'an 29 a viz Eost 1979 e varvas "tad ar whisky japanat" d'e dro, da 85 bloaz ; beziet eo bet e Yoichi e-kichen e wreg.

## Liammoù diavaez
* ''Japanese Whisky History (1854-1918) - The Jurassic Period'' 
* Lec'hienn ofisiel Nikka 

## Notennoù ha daveennoù
Okavango

An **Okavango** (pe **Okawango**), **Cubango** (pe **Kubango**) hervez ar broioù hag ar yezhoù, zo ur stêr 1 700 km hed hag a red en Afrika ar Mervent. Eieniñ a ra e-kichen kêr Huambo, e kreiz Angola, ma'z eo **Cubango** hec'h anv. Treuziñ a ra Namibia ha degouezhout e Botswana. Echuiñ a ra eno en un delta, tost d'ar *[[Moremi Game Reserve]]* e Botswana, e dezerzh Kalahari. Endoreek eo diazad an Okavango.

Enskrivet eo bet an delta e glad bedel mab-den gant an Unesco.

 

## Liammoù diavaez
Lakshadweep

Inizi **Lakshadweep** a zo unan eus tiriadoù India, er-maez da aodoù mervent India. Ouzh o ober emañ Inizi Laccadive, Inizi Aminidivi ha Maliku (*Minicoy*). Kement ha "100 000 enezenn" e talv an anv. 64 473 a dud a oa o chom enno hervez niveradeg 2011. Kavaratti eo ar gêr-benn, hag ar malayalameg hag ar saozneg eo ar yezhoù ofisiel.
Kanton Sant-Brieg-1

**Kanton Sant-Brieg-1** a zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor hag e rannvro Breizh (Frañs). Krouet e oa bet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton Sant-Brieg-1 a ya ur rann eus ur gumun d'ober anezhañ :
***[[Sant-Brieg]]** (lodenn).

## Istor

## Daveoù


## Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor