Deiktelezh heverk

Implijet e vez an termen yezhoniel **deiktelezh heverk** (saoz.: *switch reference*) evit komz eus un doare deiktelezh prezegennel implijet gant morfologiezh verbel yezhoù zo evit merkañ natur al liammoù anaforel etre lavarennoù, da lâret eo hag-eñ eo kevatal rener ur verb da hini ul lavarenn gent.

Gant seurt yezhadurioù e vez merket, da skouer, an diforc'h etre:

: "Yann a skoas Pêr hag mont a reas kuit"

hag a c'hall talvezout ken "mont a reas kuit Pêr" ha "mont a reas kuit Yann" e brezhoneg

E berr gomzoù, merket e vez gant ar yezhoù gante ur sistem deiktelezh heverk hag-eñ eo disheñvel ("RD": "rener disheñvel"; saoz. *SS*: *same subject*) pe heñvel ("RH": "rener heñvel"; saoz. *DS*: *different subject*) rener lavarennoù kenstag an eil ouzh eben rener (*SS*). En degouezh-mañ e vez termenet rener ar frazenn hervez doareoù ar yezhoù gante ur sistem Nominativel-akuzativel, zoken evit ar yezhoù gante ur sistem ergativel, da lâret eo: ur rener a zo anezhañ arguzenn nemeti ul lavarenn nann-tranzitivel pe c'hoazh graer ul lavarenn dranzitivel.

Implijet e vez ur sistem deiktelezh heverk gant ar wachoeg: diverk e chom RH met merket e vez RD gant an dibenn *-š* (skouerioù tennet diwar Mithun 1999: 269), da skouer

Bez' e c'hell talvezout an diforc'h etre RD ha RH da verkañ liammoù all ivez ouzhpenn hini ur rener nominativel deskrivet a-us.

Ouzhpenn diskwel hag-eñ eo heñvel pe disheñvel renerion lavarennoù an eil war-lerc'h eben anvet "*merkadur kemalennek*" (saoz. *sequential marking*), gant yezhoù zo e talvez ar sistem deiktelezh heverk da verkañ ar verboù en ul lavarenn greizennus (saoz. *focus clause*) en ur frazenn, peurliesañ an hini diwezhañ, hep derc'hel kont eus ar fed ma teu al lavarenn-se a-raok pe goude al lavarenn verket. Bez' e c'hell bezañ merket neuze gant merkoù RD verboù kemalennek gante ur rener disheñvel diouzh hini al lavarenn kengreizennus. Graet e vez *"merkadur kengreizennel*" eus deiklelezh heverk a seurt-se, sañset implijet gant ar c'hachayeg.

A-wezhoù e vez implijet an difoc'h RD-RH gant "*renerion tu-gin*" (saozneg: *opposite subject*), da lâret eo, da skouer, ma'c'h eo disheñvel rener al lavarenn da heul diouzh hini al lavarenn gent met p'emañ strizh-tre al liamm etre an oberoù deskrivet gant an div lavarenn-se e c'hell bezañ implijet ar merk RH e lec'h ar merk RD. Pe, er c'hontrol, e e c'hell bezañ implijet ar merkoù RD p'eo kevatal rener an div lavarenn met deskrivet degouezhioù diliamm enne. En degouezhioù a seurt-se neuze e ne vez implijet ar merkoù RD ha RH evit diskwel hag-eñ eo heñvel pe disheñvel rener div lavarenn nemetken met ivez evit diskwel hag-eñ ec'h eo arheuilh pe get an oberoù pe an degouezhioù deskrivet gant al lavarennoù enne ar merkoù-se.

O vont un tamm pelloc'h c'hoazh e vez implijet seurt sistemoù deiktel heverk evit resisaat pishoc'h al liamm etre lavarennoù. E kateg (*kâte*) komzet e Ginea-Nevez, da skouer, e vez implijet betek pevar merk disheñvel evit merkañ koulz an diforc'h etre RD ha RH diouzh un tu hag ivez hag-eñ eo c'hoarvez an degouezhioù deskrivet gante an eil war-lerc'h egile renk-ouzh-renk pe war un dro.

Ar yezhoù gante ur sistem deiktel heverk a ra nebeut-tre gant paoelloù kevreadurezhel (saoz.: *syntactic pivot*) ha gwelloc'h e komz eus paoelloù pragmatek pe semantikel evit paoelloù yezhadurel pe morfologel. 

Alies a-walc'h e vank d'ar yezhoù implijet gante sistemoù deiktelezh heverk an tu gouzañv hag an tu amc'houzañv pe c'hoazh ma'z eu eus ar tuioù e vezont implijet evit degas elfennoù semantikel, rak ar sistem heverjk an hini eo hag a zo e karg eus seurt tuioù.