open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mafalda Portugal

**Mafalda Portugal** zo anv meur a infantez portugalat eus an tiegezh Borgonha

* Mafalda de Saboia, pried Afonso Henriques
* Mafalda de Portugal, merc'h da Afonso Henriques, prometet da Alfonso II Aragon, nemet mervel a reas;
* Mafalda Portugal (gwevidigez), merc'h da Sancho I Portugal, rouanez Kastilha goude dimeziñ da Enrique Iañ Kastilha.

Hag ivez
* Mafalda de Bragança (1898-1918), merc'h da Miguel II Bragança,Dug Bragança.

## Pennad kar
* Mafalda (anv-bihan)
Mafalda Arnauth

**Mafalda Arnauth**, ganet d'ar 4 a viz Here 1974, zo ur ganerez fado portugalat.

### Pladennoù
* *Mafalda Arnauth* (1999)
* *Esta voz que me atravessa* (2001)
* *Encantamento* (2003)
* *[[Talvez se Chame Saudade]]* – Best Of (2005)
* *Diário* (2005)
* *Flor de Fado* (2008)
* *Fadas* (2010)
* *Terra de Luz* (2013)

## Liamm diavaez
* O kanañ [ https://www.youtube.com/watch?v=OOFe4Krv048 *O Mar Fala de Ti* ]
Mittelbau-Dora

**Mittelbau-Dora** pe **Dora-Mittelbau** a oa ur c'hamp-bac'h krouet e miz Eost 1943 en Alamagn e-pad an Eil Brezel-bed.
Mariza

**Mariza** eo anv-micher **Marisa dos Reis Nunes Com**, kanerez fado portugalek ganet e Lourenço Marques e 1973. Klevet eo bet war leurennoù New York, Los Angeles, Pariz, Sydney pe Londrez. Lakaet eo par da Amalia Rodrigues.

Ganet eo e Lourenço Marques (hiriv Maputo), e Mozambik, ha merc'h eo da José Brandão Nunes, ur Portugalad, ha da Isabel Nunes, Mozambikanez. Pa oa ganet goude seizh miz dougen e soñjed ne vije ket chomet bev.

## He fladennoù
**[[Fado em Mim]]* (2001)
**[[Fado Curvo]]* (2003)
**[[Transparente (CD)|Transparente]]* (2005)
**[[Concerto em Lisboa]]* CD (2006)
**[[Terra (CD)|Terra]]* (2008)
**[[Fado Tradicional]]* (2010)
* *[[Best Of (Mariza)]]* (2014)
* *Mundo* (2015)

## Pennad kar
* Mariza and the Story of Fado, film diwar he fenn

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel  
* ''Beijo de Saudade'', kanet gant Mariza ha Tito Paris
Bezerra da Silva

**José Bezerra da Silva** (1927-2005) zo ur c'haner brazilian hag a gane samba 

## Liamm diavaez
*Film diwar e benn
Ivette Cepeda

**Ivette Cepeda** zo ur ganerez kuban. 

## Liammoù diavaez
*O kanañ ''Contigo'' 
*O kanañ gant Aymée Nuviola
*Ivette Cepeda, en ur filmig "Una Cubana en Paris" 
*https://www.youtube.com/watch?v=JHxTEM-bZUM
Cuiabá

**Cuiabá** eo kêr-benn stad Mato Grosso e Brazil, war lez ar stêr Cuiabá a zo adstêr d'ar stêr Paraguay. 533 800 a dud a oa enni en 2005. Stok eo ouzh Várzea Grande, war-dro 330 000 den enni (en holl 860 000 eta).
La Chapelle-en-Juger

**La Chapelle-en-Juger** a zo ur gumun a-wezhall eus departamant gall Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 35 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas pevar soudard eus ar gumun e Belgia e miz Eost 1914, e penn-kentañ  ar brezel, unan eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh e Châtelet, an tri all a oa er 25vet Rujumant Troadegiezh, unan a varvas e Châtelet ivez, unan en Aiseau hag unan en Oret.

#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: tost razh e voe distrujet ar geriadenn e dibenn miz Gouhere 1944 gant bombezadegoù an Oberadenn Cobra.
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, pemp anezhe a oa tud nann-soudard.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'an 10 a viz Meurzh 1958 en Djebel Chelil .
### kantved
* E 2016 e voe kevredet kumunioù La Chapelle-en-Juger hag Hébécrevon d'ober kumun nevez Thèreval.
## Monumantoù ha traoù heverk

La Chapelle-en-Juger - Église (2).jpg|An iliz katolik.
La Chapelle-en-Juger - Église (Monument aux morts).jpg|Monumant ar re varv.

* Iliz katolik *sant Pêr*.
* Monumant (plakennoù) ar re varv ouzh moger an iliz katolik.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Hébécrevon,
* Thèreval.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Hôtel des Menus-Plaisirs

**Hôtel des Menus Plaisirs** zo ur savadur lec'hiet 22 Bali Pariz e Versailhez (Yvelines).

Brudet eo bet evit bezañ bet ar savadur o tegemer Emvod Stadoù-Meur 1789, an hini diwezhañ a voe bodet e-pad ar Renad Kozh.

Ar savadur a oa bet lakaet war listenn ar savadurioù istorel d'an 21 a viz Mae 1927. Talbennoù ar savadur a voe lakaet da dalvezout evel monumant istorel d'ar 16 a viz Gwengolo 1929.

An ostel a oa bet savet gant Loeiz XV tro-dro 1745, evit bezañ ur mirva hag ur stal-labour evit ar c'hinklaj evit ar c'hoarioù aozet gant ar roue evit e lez, ar pezh a oa lesanvet « Menus-Plaisirs ». 

Eno e voe miret neuze rikoù sport (dreist-holl re ar c'hoari paume), kinkladurioù c'hoariva, binviji sonerezh…). Kavet e veze eno ivez stalioù labour evit ar maketennoù, treuzwiskoù, pentur ha delwennoù. E 1759, ar savadur a voe implijet ivez evel kambr-studi fizik gant an abad Jean Antoine Nollet evit deskadurezh bugale an aozadur enfants de France, en o zouez e oa Loeiz XVI.
Avebury

**Avebury** (distaget  e saozneg) zo ur savadur meurvein eus an Neolitik, e kontelezh Wiltshire, e kreisteiz Bro-Saoz. 

Mont a ra ar meurvein-se d'ober ur c'hrommlec'h bras en-dro d'ar gêriadenn anvet Avebury, daou grommlec'h bihanoc'h ha steudadoù peulvanoù all c'hoazh. Nepell ez eus monumantoù all ivez evel Silbury Hill, brasañ krugell Europa, pe West Kennet Long Barrow, brasañ bez toet Bro-Saoz.

Brasañ krommlec'h Europa eo an hini a gaver en Avebury. Ouzhpenn 5000 bloaz eo (war-dro 2600 a-raok J.K.). Koshoc'h eo eget Stonehenge, a zo un daou-ugent kilometr bennak diouzh Avebury, er c'hreisteiz.

Asambles gant Stonehenge ha lec'hiennoù all e oa bet lakaet Avebury war roll lec'hiennoù ar glad bedel, gant UNESCO, e 1986, gant an anv *Stonehenge, Avebury and Associated Sites*.

## Liammoù diavaez

*National Trust 
*''Stonehenge, Avebury and Associated Sites'' - UNESCO
Le Lorey

**Le Lorey** a zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Cerisy hag e Distrig Coutances. Lakaet e voe en Arondisamant  Coutances e 1800 hag e Kanton Saint-Sauveur-Lendelin e 1801.
### [[Dispac'h Gall]]
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 39 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,35% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a voe lazhet d'an 22 a viz Eost 1914 e Belgia e penn- kentañ ar brezel, en Aiseau-Presles ur soudard er 25vet Rujumant Troadegiezh hag e Rossignol ur soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den.
* Emgann Normandi, 1944: lazhet e voe ur plac'h yaouank gant ur vindrailhadeg d'ar 7 a viz Even hag ur paotrig d'ar 24 a viz Gouhere abalamour da tennoù-kanol.
## Monumantoù ha traoù heverk
 
FranceNormandieLeLoreyEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, .
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Lozon

**Lozon** a zo ur gumun a-wechall e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Sauveur hag e Distrig Coutances. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Marigny e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 27 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,94% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar milour ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### 
* 2016: kenstaget e voe kumunioù Marigny ha Lozon d'ober ur gumun nevez, Marigny-Le-Lozon.
## Monumantoù ha traoù heverk

Manoir d'Hubertant.jpg|Ar maner.
FranceNormandieLozonEglise.jpg|An iliz katolik.

* Maner Hubertant, dibenn ar  pe penn-kentañ ar .
* Iliz katolik *Sant Louet*, .
* Monumant ar re varv er vered e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Marigny,
* Marigny-Le-Lozon.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Boued organek

Ar **boued organek** pe **naturel,** pe **boued bio**, eo ar boued deuet diwar al labour-douar organek pe naturel, da lavarout eo hep implij ar gimiezh.
Islavarenn

Er yezhoniezh e vez lavaret **islavarenn** (e saozneg : ''dependent clause'' pe *subordinate clause*) eus ul lavarenn hag a zo bet staget ouzh ul lavarenn all a zo dizalc'h, rak n'hall ket talvezout drezi hec'h-unan evel ur frazenn beurglok na reizh hervez reolennoù ar yezhadur.

Neuze e teu al lavarenn dizalc'h da vezañ pennlavarenn, hag al lavarenn stag outi da vezañ un **islavarenn** (eus *is*, *izel*) dre m'eo renet gant ar bennlavarenn. A-wechoù e vo stag an islavarenn ouzh un anv-kadarn pe ur raganv er bennlavarenn (ha neuze e vez anvet islavarenn-stag), a-wechoù ouzh ar prezegad, ha neuze e vo evel ur renadenn, ha meur a seurt zo eus ar re-se.

## Elfennoù an islavarenn
Peurliesañ e krog un islavarenn gant ur ger (pe meur a hini) karget da liammañ, pe da isurzhiañ, lakaet dirak ur rannfrazenn. A bep seurt gerioù isurzhiañ zo, hervez an islavarennoù, hag a-wechoù hervez pe er stumm-kadarnaat pe er stumm-nac'h emañ ar verb enne.

## Ar seurtoù islavarennoù
Setu ar seurtoù islavarennoù :
*an islavarenn-stag, stag ouzh un anv-kadarn pe ouzh ur raganv a zo er bennlavarenn, a c'haller gwelout evel un anv-gwan;
;*An den *a welez ahont* zo ur poliser kuzh.*
*an islavarenn-diskuliañ, stag ouzh verb ar bennlavarenn, a zo evel ne vern pe renadenn eeun;
;*Ar poliser a grede *e oan ur muntrer*.*
*an islavarenn-doareañ, stag ouzh verb ar bennlavarenn, a zo evel ne vern pe renadenn-doareañ (pe adverb-doareañ). Meur a stumm lavarenn-doareañ zo, hervez ma verkont an amzer, al lec'h, an abeg ... 
;*Deskiñ a ra un dra nevez e kement lec'h ma'c'h a*, a zo un islavarenn-lec'h;

E meur a yezh e talvez ar gerioù stagañ da stagañ un islavarenn ouzh ul lavarenn dizalc'h, gantañ an hevelep arc'hwel hag un anv-gwan hervez framm kevreadurezhel ar frazenn, da skouer e saozneg :

: *The man *'who** I saw''
: « An den **a** welis »

E [[brezhoneg]] e vez implijet ar [[rannig-verb|rannoùigoù-verb]] ''a'', ''e'' ha ''ma'' e seurt degouezhioù :

: ''An den **a** garan''
: ''An hini **e** oan o soñjal ennañ''
: ''An hini **ma** oan o soñjal ennañ''

E degouezhioù all e c'hell en em derc'hel un islavarenn stag evel un [[Anv-kadarn|anv]], da skouer evel [[renadenn eeun]] ar verb er bennlavarenn :

: ''Piv a gompren perak **ne** lâras netra?''
: ''N'ouzon ket **hag-eñ*' e teuio*

## Gwelit ivez:
* Lavarenn
* Lavarenn dizalc'h
* Frazenn
* Rannfrazenn
* Frazenn gevrennek
* Frazenn liesrann
Virgulino Ferreira da Silva

[250px|thumb|Gant ar skritell-mañ ec'h embanne Gouarnour [Bahia kinnig arc'hant evit tapout Lampião (1930)]]

**Virgulino Ferreira da Silva**, lesanvet **Lampião**, ganet d'ar 4 a viz Mezheven 1898 en Serra Talhada, e Pernambuco, ha marvet d'an 28 a viz Gouhere 1938 en Poço Redondo, e Sergipe, a oa cangaceiro er sertão, e Nordeste Brazil. E penn ur vandennad laeron e oa, ha bevañ a raent er gouelec'h. Degemer a reas ur vaouez en e vandenn, Maria Gomes de Oliveira, lesanvet Maria Bonita (1911-1938). Lazhet e voent gant ar boliserien.
Dinan Tolpad-kêrioù

**Dinan Tolpad-kêrioù** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar vod [[Dinan Kumuniezh]], [[kumuniezh-kumunioù Plangoed-Plelann-Vihan]], [[kumuniezh kumunioù Bro Kaon]], 7 kumun a oa e [[kumuniezh kumunioù Bro Matignon]], 3 c'humun a oa e [[kumuniezh kumunioù Bro Gwesklin]] ha 3 c'humun a oa e [[kumuniezh kumunioù ar Renk hag ar Froudveur]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 65 kumun d'ober kumuniezh tolpad-kêrioù Dinan, roet an anv ''Dinan Tolpad-kêrioù'' dezhi.

Abaoe 2023, 65 kumun zo enni:
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3">
#[[Bosez-Poudour]]
#[[Boursaout]]
#[[Bowidel]]
#[[Bronn (kumun)|Bronn]]
#[[Bruzivili]]
#[[ar Chapel-Wenn]]
#[[ar C'haeoù]]
#**Dinan''' (sez)
#Evrann
#Frehel
#Gwenroc'h
#Gwitei
#Gwilde-Gwengalon
#an Hengleuz
#Ivinieg
#Kaon
#Kerorgen
#Kersaout
#Kerveskont
#Kever
#Krehen
#Landebiav
#Langadiarn
#Langenan
#Langorlae
#Lannandeg
#Lanvalae
#Maez-Geraod
#Matignon
#Megrid
#Oskaleg
#Plangoed
#Pleboull
#Plelann-Vihan
#Pleudehen
#Plelin-Tregavoù
#Pleven
#Plevenon
#Ploareg
#Plouan
#Plouhern
#Pludunoù
#Pluvaelgad
#Pluvaodan
#Ruskad
#Sant-Andrev-an-Dour
#Sant-Haelen
#Sant-Karneg
#Sant-Kast-ar-Gwildoù
#Sant-Loheñvel
#Sant-Maden
#Sant-Maodez
#Sant-Melar
#Sant-Mikael-Plelann
#Sant-Postan
#Sant-Samzun
#Sant-Yagu-an-Enez
#Sant-Yowan-an-Enez
#Sant-Yuvad
#Sant-Yuzeg
#Taden
#Trebêran
#Trefermael
#Trelivan
#Treveron


## Prezidanted
* Abaoe 2017 : Arnaud Lécuyer (PS), maer Sant-Postan

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 103 skoliad (1,2 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Grandes compagnies

**Grandes compagnies** (*bandennoù bras*, *bagadoù bras* e brezhoneg) pe **routiers** a veze graet eus bagadoù goprsoudarded er Grennamzer, etre an  kantved hag ar  kantved, hag a veze dilabour e-pad ar mareadoù a beoc'h, hag a veve neuze war choug ar bobl. Ar c'hoprsoudarded-se a zeue neuze da vezañ « routiers » dre ma oant izili eus ur « route » (« bagad » e galleg an amzer-se).

Kentañ gwech ma voe niverus ar bagadoù-se en doare «routiers » a voe en  hag en  kantved. Ar c'hoprsoudarded a oa bet anezho abaoe penn-kentañ an  kantved. Kemeret o doa perzh e brezel diabarzh Bro-Saoz (ma oa enebet ar roue Etienne ouzh Mathilde, mamm Herri II etre 1137 ha 1153)

Ral e oa gwelet bagadoù meur hag o c'habiten bezañ leal d'un roue pe d'un noblañs bras met lod anezho, en ur vezañ paeet, a chome leal d'un tu pe d'un den.

## Kabitened brudet
* *Yvon de la Roche*, lesanvet Duant eus Breizh: setu penaos en em ginnigas da zug Anjev e 1369 : 
 *La monstre Yvon de la Rouche, dit Duant, escuier breton, et de trente et neuf autres escuiers de sa compaignie soubz le gouvernement de Mons. le duc d'Anjou ou pays de Grascoigne, receue a Pierraguers, le Ve jour de nouvembre l'an mil CCCLXIX.*
* John Hawkwood eus Bro-Saoz
* Lambert Cadoc eus Bro Gembre

## Emgann an Tregont
E-pad Emgann an Tregont e oa lod eus ar varc'heien hag a oa kabitened ur bagad meur:
* Hugh Calverley
* *Crokart* pe *Croquart*
* Leuan Wyn pe Jehan de Vuin, lesanvet *le poursuivant d’amours*

## Emgann an Alre

E-pad Emgann an Alre, d'an 29 a viz Gwengolo 1364, e oa meur a vagad meur bep tu.

## Liammoù diavez
* Lec'hienn la grant compaigne 

## Notennoù ha daveennoù
Levr ar Janglenn

***Levr ar Janglenn*** (***The Jungle Book*** hervez an titl saoznek orin) zo ul levr savet gant Rudyard Kipling e dibenn an XIXvet kantved. 

Embannet e oa bet evit ar wech kentañ e 1894. E meur a yezh ez eo bet troet abaoe, ha graet ez eus bet un dresadenn-vev, *[[The Jungle Book (film, 1967)|The Jungle Book]]*, gant Walt Disney e 1967.

Lakaet eo bet al levr e brezhoneg gant Mari-Elen Maze hag embannet gant embannadurioù Aber e 2016.

*Seizh istor a ya d'ober al levr, ha pep istor zo heuliet gant ur ganaouenn (titloù brezhonek gant M.-E. Maze).
# *Mowgli's Brothers* ("Breudeur Mowgli") — *Hunting-Song of the Seeonee Pack* ("Kan Hemolc'h Bagad Seeonee")
# *Kaa's Hunting* ("Hemolc'hadenn Kaa") — *Road-Song of the Bandar-log* ("Kan-bale ar Bandar-log")
# *Tiger! Tiger!* ("An Tigr ! An Tigr !") — *Mowgli's Song* ("Kan Mowgli")
# *The White Seal* ("Ar Reunig Gwenn") — *Lukannon* ("Lukannon")
# *"Rikki-Tikki-Tavi"* ("Rikki-tikki-tavi") — *Darzee's Chaunt* ("Kan Darzee")
# *Toomai of the Elephants* ("Toomai an Olifanted") — *Shiv and the Grasshopper* ("Shiva hag ar C'harv-raden")
# *Her Majesty's Servants* ("E Gourc'hemenn He Meurdez") — *Parade-Song of the Camp Animals* ("Kan-dibunadeg Loened ar C'hamp")

## Liammoù diavaez
* [''The Jungle Book'', 1894, embannadur stadunanat, e Wikisource](https://en.wikisource.org/wiki/The_Jungle_Book_(Century_edition))
## Notennoù
Samba Meu

**Samba Meu** zo ur bladenn bortugalek gant ar ganerez vrazilian Maria Rita e 2007, an trede dezhi d'ober, hag an hini gentañ gant samba. Gant homañ e tapas ul *Latin Grammy Award* e 2008, er rumm *Best Samba/Pagode album*. Ur bladenn blatin e voe en Brazil 

## Titloù
#"Samba Meu" (Rodrigo Bittencourt) – 2:09
#"O Homem Falou" (Gonzaguinha) – 3:54
#"Maltratar, Não é Direito" (Arlindo Cruz, Franco) – 3:44
#"Num Corpo Só" (Arlindo Cruz, Picolé) – 3:58
#"Cria" (Serginho Meriti, Cesar Belieny) – 3:33
#"Tá Perdoado" (Franco, Arlindo Cruz) – 3:46
#"Pra Declarar Minha Saudade" (Jr. Dom, Arlindo Cruz) – 1:40
#"O Que é o Amor" (Arlindo Cruz, Maurição, Fred Camacho) – 3:39
#"Trajetória" (Arlindo Cruz, Serginho Meriti, Franco) – 4:15
#"Mente ao Meu Coração" (F. Malfitano) – 3:48
#"Novo Amor" (Edu Krieger) – 2:55
#"Maria do Socorro" (Edu Krieger) – 3:11
#"Corpitcho" (Ronaldo Barcellos, Picolé) – 3:05
#"Casa de Noca" (Serginho Meriti, Nei Jota Carlos, Elson Do Pagode) – 3:10

## Liamm diavaez
* O kanañ titloù ar bladenn war al leurenn : https://www.youtube.com/watch?v=mvBbqiuNOk8.
Lezenn ar re disfiz warno

**Lezenn ar re disfiz warno**, **''La Loi des suspects**,* a oa ul lezenn votet d'ar [[17 a viz Gwengolo]] [[1793]] da vare ar [[Spont bras]], ul lodenn eus an [[Dispac'h gall]]. Dre al lezenn-se e oa bet kroget gant gwelet ar reveulzi c'hall o vont war hent al lazhadegoù bras. Ar frankizoù hag ar gwirioù hiniennel a oa taget evit reiñ un digarez da dalañ ouzh an enep-reveulzierien.

Arabat eo kemmeskañ gant al *Loi de sûreté générale*, a voe lesanvet *Loi des suspects'' ivez, hag a oa bet lakaet e pleustr gant Napoleon III e 1858; honnezh a roe an tu da vac'hañ an enebourien d'ar galloud. Drezi e c'helled herzel ha harluiñ tud (hep barnadenn) kondaonet evit un torfed politikel bet graet abaoe 1848.
## Istor
"Lezenn ar redisfiz warno" n'e oa ket ul lezenn e gwirionez : un dekred e oa, a oa bet votet gant ar Goñvañsion vroadel diwar kinnigoù Philippe-Antoine Merlin de Douai ha Jean-Jacques-Régis de Cambacérès.

A-raok an dekred-se, dekred ar 17 a viz Du 1791 a lakae da vezañ disfiziet ar veleien chomet didou. Ar re-se kement ha kerent an divroidi a oa klasket war o lerc'h, toullbac'het ha betek lazhadeget gant ar re sans-culottes adalek an 10 a viz Eost 1792, hag a voe penn-kentañ freuz ar galloud roueel da vat goude ma voe bet arsavet ar roue Loeiz XVI gant ar bodad lezennel.

## Ar menneg
Dre an dekred-se war an dud disfiz warno e oa lakaet da zisfizius ar re "o dije dre o emzalc'h, pe dre o liammoù, pe dre o c'homzoù pe skridoù, en em lakaet war-raok evel harperien d'an tiranelezh pe d'ar gevredadelezh hag enebourien d'ar frankiz, ar re na c'hellfent ket testenniñ, dre an doare menneget e dekred an 21 a viz Meurzh diwezhañ, eus o mammennoù bevañ hag eus o gwirioù keodedour, ar re a vefe bet nac'het dezho o testenniñ kedodedourel."
Sans-culottes

Ar **Sans-culottes** a oa un doare disprizius d'ober anv, e penn kentañ an Dispac'h gall e 1789, eus an dibunerien vunut hag a oa gwisket gant brageier roudennet ha n'eo ket gant lavregoù evel re noblañs ar Renad kozh.

## Istor
Ar **sans-culottes** a oa reveulzierien o tont eus pobl ar c'hêrioù ha difennerien mennad ur Republik a ingalded. Gwelet int evel tud dreist-muzul gant ar reveulzierien all dre ma tifennont un demokratelezh ('eeun' hiziv-an-deiz). Evito ne oa ket ezhomm eus ar gannaded (ar re-se a oa da vare ar reveulzi tud a-enep an demokratelezh dre ma zegasfe an trubuilh). 

Ar Sans-culottes a oa disheñvel dre o doareoù gwiskañ. O zoare gwiskañ a oa gant ur re vragoù roudennet e glas ha gwenn, e-plas al lavregoù berr hag al loeroù uhel, douget gant tud an noblañs pe ar vourc'hizien. Bez o devoa ivez implijet alies ar boned frijian ruz. an doare gwiskañ-se a oa ivez un doare da emsevel, da gentañ gant an alvokaded, kenwerzhourien, implijidi, artizaned, bourc'hizien, ha goude-se gant an holl dud hag en em zisklêrie evel brogagrourien.

Implijet e oant bet gant ar Jakobined evit lakaat o enebourien da devel er vodadeg vroadel, paneveken evit lazhañ anezho. Jean-Paul Marat a oa unan eus pennoù gwir al luskad gant Jacques-René Hébert.

## Mennozhioù
Lies eo bet mennozhioù al luskad Sans-culottes ha gant darvoudoù ar reveulzi o redek e voe kemmet lod anezho. Ar re bennañ a chome difenn ar bobl vunut a-enep ar rouantelezh, bed an arc'hant, difenn ar Frankiz (ar gwirioù nevez gounezet ha klask gounez reoù all).

Chomet eo brudet ar Sans-culottes evit o feulster hag an aon a raent d'an dud.


Richard Earlom, The plundering of the King's cellar, Paris, 10th August, 1793 (i.e., 1792).jpg|10 a viz Eost 1792 : ar Sans-culottes e-pad ur vodadeg *[[A la lanterne!|À la Lanterne !]]*
H P Perrault Prise de la Bastille (painted 1928).jpg|Kemeridigezh ar Bastille gant ar Sans-culottes
Muller - Lanjuinais à la tribune de la Convention.jpg|Ar Sans-culottes o tagañ ar c'hannad breton roueelour Jean-Denis Lanjuinais er vodadeg vroadel
A la lanterne!

**A la lanterne!** a oa ur youc'h gallek implijet e Pariz hag e Bro-c'hall e-pad an Dispac'h gall pa veze lazhadegoù direizh ha krouget tud ouzh peulioù al letern-straed er c'hêrioù. Adkavet e vez an droienn er ganaouenn reveulzi Ah ! ça ira (« les aristocrates à la lanterne ! »). Ar c'hazetenner Camille Desmoulins, a blije en em ginnig evel « prokulor meur al letern ». Skrivet en doa ur flemmskrid pe Discours de la Lanterne aux Parisiens evit lakaat anezho da sevel a-du gant lazhadegañ amreizh tud an noblañs.

Dre ma tremene ar reveulzi e voe paouezet gant al lazhadegoù amreizh ouzh al leternioù hag implijet ar guillotine hervez lezenn.
.
Evit lod istourourien e oa krog mare ar Spont bras gant bodadegoù "A la lanterne!".
## Adkemer er sevenadur
Setu ul lodenn eus ar ganaouenn Ah ça ira

*Ah ! ça ira, ça ira, ça ira!<br />
*'Les aristocrates à la lanterne**,<br />
Ah ! ça ira, ça ira, ça ira!<br />
**Les aristocrates, on les pendra!*'<br />
Et quand on les aura tous pendus,<br />
On leur fich'ra la pelle au cul.*

## Pennadoù kar
* Discours de la Lanterne aux Parisiens
Marigny-le-Lozon

**Marigny-le-Lozon** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. Krouet eo bet e 2016 gant kumunioù kozh Lozon ha Marigny.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: lazhet e voe ur plac'h yaouank gant ur vindrailhadeg d'ar 7 a viz Even hag ur paotrig d'ar 24 a viz Gouhere abalamour da tennoù-kanol.
### 
* E 2016 e voe bodet kumunioù Marigny ha Lozon d'ober kumun nevez Marigny-le-Lozon.
## Monumantoù ha traoù heverk

Manoir d'Hubertant.jpg|Ar maner.
FranceNormandieLozonEglise.jpg|Iliz katolik Lozon.

* Maner Hubertant, dibenn ar  pe penn-kentañ ar .
* Iliz katolik *Sant Louet*, e Lozon, .
* Iliz katolik *Sant Pêr*, e Marigny, nev-gotek.
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
* . Dougen a ra ur blasenn eus ar vourk anv ar gêr stadunanat hag he deus kemeret perzh en he adsevel goude an Eil Brezel-bed
* .

## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Tribalistas (albom)

**Tribalistas** zo un albom portugalek e 2002, gant an trikon brazilian Tribalistas, anezho Arnaldo Antunes, Carlinhos Brown, ha Marisa Monte. 

## Roll an titloù  en albom ''Tribalistas''
An holl ditloù zo savet gant Arnaldo Antunes, Carlinhos Brown, ha Marisa Monte, nemet merket e vefe ar c'hontrol.

# Carnavália 4:16
#Um a Um 2:41
#Velha Infância 4:10 (savet gant Antunes, Brown, Monte, Davi Moraes, Pedro Baby)
#Passe em Casa 3:54 (savet gant Antunes, Brown, Monte, Margareth Menezes)
#O Amor É Feio 3:11
#É Você 2:51
#Carnalismo 2:36 (Antunes, Brown, Monte, Cezar Mendes)
#Mary Cristo 3:00
#Anjo da Guarda 2:47
# Lá de Longe 2:17
#Pecado É Lhe Deixar de Molho 2:58
#Já Sei Namorar 3:16
#Tribalistas 3:23
En holl : 41:20
Glíma

Ar **glíma** (ger islandek) zo un doare gouren eus Island, anavezet a-gozh.

Pevar zra zo pouezus evit ar glíma :
*en o sav e vez ar c'hourenerien dalc'hmat
*treiñ a reont an eil en-dro d'egile
*tapout a ra an eil krog en egile dre an dargreiz 
*klask a ra an eil lakaat egile da gouezhañ, war-bouez e zivesker, e dreid hag e zivlez

Gant ar c’hourenerien e vez gwisket dilhad hag un doare gouriz a dalvez dezho da dapout krog an eil en egile. An hini kentañ eus an daou emganner a zeu a-benn da ziskar an hini all eo a c’hounez.

Anavezet eo ar glíma abaoe an  d’an nebeutañ. Menegoù zo, er sagaoù islandek kozh, a laka da soñjal eo koshoc’h c’hoazh. 

Ur sport broadel eo en Island, met bremañ e vez pleustret en un nebeud broioù all ivez (Sveden, Alamagn…), 

## Liammoù diavaez

*The Gripping History of Glima 
*Glímusamband Íslands
Le Mesnil-Amey

Le Mesnil-Amey - Entrée du bourg.jpg|Mont-tre er vourc'h.

**Le Mesnil-Amey** a zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 9,40% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan  anezhe a yeas diwar wel d'an 23 a viz Eost 1914 e Bouge e Belgia e penn- kentañ ar brezel, soudard e oa er 45vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas un den nann-soudard d'ar 17 a viz Gouhere abalamour d'ar brezel; lazhet e voe gant un ijinenn danvez-tarzh.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe un archer (gward republikan) eus ar gumun d'an 10 a viz Du 1950 e Kamtrang Thons e Kambodja.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le Mesnil-Amey - Château.jpg|Ar c'hastell.
Le Mesnil-Amey - Église (3).jpg|An iliz katolik.

* Ar c'hastell, gant an nor-guzh eus ar .
* Iliz katolik *Intron-Varia*, adsavet en .
* Plakenn ar re varv ouzh moger an iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Le Mesnil-Eury

**Le Mesnil-Eury** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Lozon emañ Le Mesnil-Eury.

FranceNormandieRemillySurLozonLeMesnilEuryLozon.jpg|Al Lozon a ra ar vevenn etre Remilly-sur-Lozon en tu kleiz ha Le Mesnil-Eury en tu dehou.
Le Mesnil-Eury - D900.jpg|An hent D 900 a dreuz ar vourc'h.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevarzk gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 7,37% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan  anezhe a voe lazhet d'an 22 a viz Eost 1914 e Falisolle e Belgia e penn-kentañ ar brezel, soudard e oa er 136 Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ur vaouez d'ar 14 a viz Gouhere abalamour d'ar brezel, lazhet e voe gant tennoù-kanol ; unan all a varvas d'an 11 a viz Gwengolo pa darzhas un ijinenn danvez-tarzh; lazhet e voe ur c'houblad nann-soudard eus ar gumun hag o flac'hig e Remilly-sur-Lozon d'ar 17 a viz Gouhere 1944 gant tennoù-kanol.
## Monumantoù ha traoù heverk
Le Mesnil-Eury - Église Saint-Pierre.jpg|Iliz katolik *Saint-Pierre*, .
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Le Mesnil-Vigot

**Le Mesnil-Vigot** a zo ur gumun a-wezhall e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Montmartin-sur-Mer e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,05% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri soudard eus ar gumun e Belgia d’an 22 1914 , e penn- kentañ  ar brezel, unan e Rossignol, er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa, an daou all e Châtelet, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oant.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas eizh den nann-soudard (unan d'an 18 a viz Gouhere, ar re all d'an 20 a viz Gouhere), an darn vrasañ anezhe abalamour da tennoù-kanol.
### 
* E 2017 e voe kenstaget kumunioù Remilly-sur-Lozon, Le Mesnil-Vigot ha Les Champs-de-Losque d'ober kumun nevez Remilly-les-Marais.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Moudenn-gastell *Butte Saint-Clair*, rummet.

Le Mesnil-Vigot - Église.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Jermen*, romanek, adkempennet en .
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Les Champs-de-Losque,
* Remilly-sur-Lozon,
* Remilly-les-Marais.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Islavarenn-stag

An **islavarenn-stag**, er yezhadur, zo un islavarenn hag a zo stag ouzh un anv-kadarn pe ouzh ur raganv eus ar bennlavarenn. An anv liammet ouzh an islavarenn stag a vez graet ger-diaraok anezhañ.

Bez e c'hall bezañ gwelet evel ur seurt anv-gwan dre ma kemer lec'h un anv-gwan : 
**An den * **a livez e glas** *zo ur furlukin*.
**An den * **glas** * zo ur furlukin*.

## Stumm diogel
Degaset eo an islavarenn-stag gant ar rannig-verb ***a*** (+ verb displeget) :

**An den *'a welez ahont** zo ur poliser kuzh''.
*Amañ 'z eus bugale **a ra trouz**.

Met n'en deus rannig-verb ebet dirak stummoù ar verb ''kaout'' :

* ''An hini **en deus arc'hant** a baeo evit ar re all''.

N'eus rannig-verb ivez dirak ur raganv renadenn-dra:

* ''Ar re **ho lenno** a vo souezhet-bras''

=== Stummoù gant ''ha(g)'' ===
Evit lakaat ar pouezh war al liamm izurzhiañ, e vez implijet ''ha(g)'' dirak ar rannig-verb:

* ''An iliz **hag a welit ahont** zo bras.''

''Ha(g)'' zo implijet atav :

* pa ar ger-diaraok zo un raganv gour eeun: ''Hi **hag a zlee bezañ amañ abaoe ur c'hardeur** ...''
* pa ar ger-diaraok zo un anv divoutin: ''Ronan, **hag a oa klañv**, a chomas er gêr ivez.''
* pa ar ger-diaraok zo un anv amresisaat: 
** ''Ul lizher, **hag a zo skrivet brav**.''
** ''Anavezout a ran un den **hag a zeufe gant plijadur da gomz dirazoc'h**''

=== Pa ar ger-diaraok zo ur renadenn-dra eeun ===
Implijet e vez ar stumm ober er islavarenn-stag, hep ar rannig-verb ''a'' :

* ''An nor **emaoc'h o livan** zo kozh-tre''.

=== Pa ar ger-diaraok zo ur renadenn dieeun pe ur renadenn doarenn ===
Lakaet e vez ur araogenn displeget e fin an islavarenn-stag:

* ''Ar vro, **e oa Yann o chom enni,** a oa brav''
* ''An dud, **a blij din bezañ ganto**, a zo tud diardoù''

== Stumm nac'h ==
Implijet e vez ar rannig-verb **na** war-lerc'h un anv strizh:
:* ''an evn **na** gant ket ken, ...''

Implijet e vez ha ne war-lerc'h un anv amstrizh
* Kavet em eus ur c'haier kozh **ha ne** oa ket implijet an holl bajennoù anezhañ**

## Islavarenn-stag gant ''ma''
Pa vez ur ster lec'hiañ d'ar ger-diaraok, amzer pe doare, e vez implijet ar rannig-stagañ *ma*:
:* *Er stad *'ma emaomp*' ...*
Un islavarenn-lec'hiañ eo eta.
Montreuil-sur-Lozon

**Montreuil-sur-Lozon** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Lozon emañ Montreuil.
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 7,34% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, unan a yeas diwar wel e Châtelet, soudard e oa er 25vet Rujumant Troadegiezh, daou eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel a voe lazhet en Rossignol, ur soudard  hag ur serjant.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, unan anezhe a oa ur vaouez yaouank, lazhet e voe d'an 12 a viz Even 1944 e-kerzh Emgann Normandi.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur c'hanolier eus ar gumun d'an 9 a viz Gouhere 1946 e Nha Trang en Annam er Viêtnam.
## Monumantoù ha traoù heverk

Montreuil-sur-Lozon - Église.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Plakenn foran ar re varv, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Alex Thomson

**Alex Thomson**, bet ganet d'an 18 a viz Ebrel 1974 e Bangor, a zo ur merdeer kembreat.

## Loreadeg
* 2017
** 2 er redadeg Vendée Globe
Luís Cília

**Luís Cília**, pe **Luís Fernando Cília**, ganet e Nova Lisboa, en Angola, e 1943, zo ur c'haner portugalat, bet o chom e Bro-C'hall. E Portugal eo bet brudet e gan evit Strollad Komunour Portugal. E Bro-C'hall en deus un tammig brud gant an div ganaouenn savet gant Georges Brassens en deus troet e portugaleg.

Degouezhout a reas e Portugal e 1959, da 16 vloaz, d'ober studioù. E 1962 e reas anaoudegezh gant ar barzh Daniel Filipe. En Ebrel 1964 ez eas da Paris,ma chomas betek 1974. Eno e studias ar seniñ gitar klasel gant António Membrado hag ar sevel-sonioù gant Michel Puig. Entre 1964 ha 1974 e reas tro Europa da ganañ.

Distro da Bortugal e reas pladennoù. Triwec'h a reas, gouestlet da varzhed evel Eugénio de Andrade ("O peso da sombra"), Jorge de Sena ("Sinais de Sena"), pe David Mourão Ferreira ("Penumbra").

## E bladennoù
* 1964: *Portugal-Angola: Chants de Lutte* (Le Chant Du Monde)
* 1965: *Portugal Resiste* (Ep, Cercle du Disque Socialiste)
* 1967: *La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 1* (Moshé Naim)
* 1967: *O Salto* (Single, UAF)
* 1969: *La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 2*(Moshé Naim)
* 1971: *La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 3*(Moshé Naim)
* 1973: *Contra a ideia da violência a violência da ideia* (Le Chant Du Monde)
* 1974: *O guerrilheiro* (Orfeu)
* 1974: *O povo unido jamais será vencido/Uma Palavra antiga* (Single, Orfeu)
* 1975: *Resposta* (LP, EMI)
* 1975: *Canção Em Coro/Resposta* (Single, EMI)
* 1976: *Novembro/A Festa Nunca Acaba* (Single, Guilda da Música)
* 1976: *Memória* (LP, Diapasão)
* 1978: *Transparências* (LP, Guilda da Música)
* 1980: *O peso da sombra - A poesia de Eugénio de Andrade* (LP, Diapasão)
* 1981: *Marginal* (LP, Diapasão)
* 1983: *Contradições* (LP, Diapasão)
* 1985: *Sinais de Sena - A poesia de Jorge de Sena* (LP, Diapasão)
* 1987: *Penumbra - A poesia de David Mourão Ferreira*(LP, Tejo/Transmédia)
* 1988: *A Regra do Fogo - Música para bailados* (CD, Tejo/Transmédia)
* 1995: *Bailados - Música para bailados* (CD, Strauss)

; Adembannadurioù
* 1973: *Meu País* (reedição ampliada de *Portugal, Angola - Chants de Lutte*).
* 1982: *Cancioneiro* (reedição de*O guerrilheiro*)(Diapasão/Sassetti)
* 1996: *La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours* (compilação lançada na França dos LP's de 1967, 1969 e 1971).
Remilly-sur-Lozon

**Remilly-sur-Lozon** a zo ur gumun a-wezhall e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Marigny hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 47 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,18% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri soudard eus ar gumun e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: unan e Neufchâteau d’an 22, er 23vet Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa, unan e Charleroi d’an 23, er 25vet Rujumant Troadegiezh e oa hag unan e Rossignol d’an 29, er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa; e miz Ebrel 1915 e Flandrez Belgia e varvas daou soudard eus ar gumun, er 80vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel e oant o-daou,.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ur plac'h yaouank d'an 12 a viz Even.
* Mervel a reas pevar gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Mervel a reas c'hwezek den nann-soudard ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e 1948.
### 
* E 2017 e voe kenstaget kumunioù Remilly-sur-Lozon, Le Mesnil-Vigot ha Les Champs-de-Losque d'ober kumun nevez Remilly-les-Marais.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieRemillySurLozonChateauDeMontfort.jpg|Rivinoù Kastell Montfort.

* Kastell Montfort.

Remilly-sur-Lozon - Église (8).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn an an dud nann-soudard marvet abalamour d'ar brezel (1944-1945).
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Le Mesnil-Vigot,
* Les Champs-de-Losque,
* Remilly-les-Marais.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Pierre Brice

**Pierre Brice**, ganet e Brest e 1929, a oa un aktour breizhat hag en devoa kemmet e wir anv, **Pierre Louis Le Bris**, hag a oa brudet en Alamagn dre ma c'hoarias an indian Winnetou e meur a film. 

Da 19 vloaz ez eas da vrezeliñ en arme c'hall e brezel Indez-Sina, ha goude e brezel Aljeria. Etre 1962 ha 1968 en doa c'hoariet e-barzh unnek film alaman savet diwar levrioù ar skrivagner Karl May, hag enno e c'hoarie Winnetou.

## Liamm diavaez
*''Pierre Brice. L’acteur breton qui fit chavirer l’Allemagne'', Le Télégramme, 07/12/2016
Winnetou

**Winnetou** zo un Ameridian e romantoù gallek Émile de Wogan (1817-1888) ha goude e romantoù alamanek Karl May (1842-1912). Breur a wad eo da Old Shatterhand.

E filmoù alamanek hag a voe graet goude an eil brezel-bed e oa c'hoariet Winnetou gant an aktour breizhat Pierre Le Bris, anavezetoc'h evel Pierre Brice.
Aline Calixto

**Aline Calixto**, ganet e 1980 e kêr Rio de Janeiro, zo ur ganerez samba vrazilian.

## Pladennoù arc'hant
* Aline Calixto, 2009
* Flor Morena, 2011
* Meu Ziriguidum, 2015

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* O kanañ ''Flor Morena'' - YouTube
* O kanañ ''Tudo que Sou'' - YouTube
Morgunblaðið

***Morgunblaðið*** (« Kazetenn ar Mintin » e brezhoneg) zo ur gazetenn bemdeziek eus Island.

Embannet e oa bet an niverenn gentañ eus *Morgunblaðið* d'an 2 a viz Du 1913. Gwechall e oa tost ar pemdezieg-se da vennozhioù Sjálfstæðisflokkurinn (Strollad ar Frankiz), betek ar bloavezhioù 1980. Abaoe en em ziskouez evel ur gazetenn virour, met dizalc'h diouzh ar gostezenn-se. Savet eo a-enep ar soñj ez afe Island e-barzh Unvaniezh Europa.

Kazetenn bennañ Island e oa betek 2003 pa voe savet ar pemdezieg digoust *[[Fréttablaðið]]*. Mont a ra an embannoù bruderezh da ober etre 30% ha 40% eus pajennoù ar gazetenn. Embannet e vez etre  ha  skouerenn anezhi bemdez, well-wazh. Lennet e vez e mervent ar vro dreist-holl, evel e Reykjavík.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel ''Morgunblaðið''
* ''Morgunblaðið'' el lec'hienn VESTNORD - dielloù 1913-1993.
Clint Walker

**Clint Walker**, bet ganet **Norman Eugene Walker** e Hartford (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 30 a viz Mae 1927, a zo bet un aktour hag ur c'haner stadunanat.

Anavezet eo **Walker** en abeg da berzh Cheyenne Bodie a voe dalc'het gantañ e kant eizh pennad ar stirad skinwel stadunanat *Cheyenne*, skignet adalek 1955 betek 1962 gant an American Broadcasting Company (ABC). Perzh ar ramz Samson Posey a c'hoarias ivez e-barzh *[[The Dirty Dozen (film)|The Dirty Dozen]]*, ar film brezel deuet e-maez e miz Mezheven 1967.

## E filmoù er sinema
#### [[1950]]-[[1959]] : pemp film
* 1954 : *[[Jungle Gents]]*, sevenet gant Edward Bernds.
* 1956 : *[[The Ten Commandments (film, 1956)|The Ten Commandments]]* gant Cecil B. de Mille.
* 1957 : *[[The Travellers]]* gant Richard L. Bare.
* 1958 : *[[Fort Dobbs (film)|Fort Dobbs]]* gant Gordon Douglas.
* 1959 : *[[Yellowstone Kelly (film)|Yellowstone Kelly]]* gant Gordon Douglas (eil film a-gevret).
#### [[1960]]-[[1969]] : dek film (pemzek en holl)
* 1960 : *[[Requiem to Massacre]]*, sevenet gant George Waggner.
* 1961 : *[[Gold of the Seven Saints]]* gant Gordon Douglas (3 film a-gevret).
* 1964 : *[[Send Me No Flowers]]* gant Norman Jewison.
* 1965 : *[[None but the Brave]]* gant Frank Sinatra.
* 1966 :
** *[[The Night of the Grizzly]]* gant Joseph Pevney,
** *[[Maya (film)|Maya]]* gant John Berry.
* 1967 : *The Dirty Dozen* gant Robert Aldrich.
* 1969 :
** *[[More Dead Than Alive]]* gant Robert Sparr,
** *[[Sam Whiskey]]* gant Arnold Laven,
** *[[The Great Bank Robbery]]* gant Hy Averback.
#### [[1970]]-[[1979]] : pemp film (ugent en holl)
* 1970 : *[[The Phynx]]*, sevenet gant Lee H. Katzin.
* 1972 : *[[Pancho Villa (film)|Pancho Villa]]* gant Eugenio Martín.
* 1976 : *[[Baker's Hawk]]* gant Lyman D. Dayton.
* 1977 :
** *[[The White Buffalo]]* gant J. Lee Thompson,
** *[[Deadly Harvest]]* gant Timothy Bond.
#### [[1980]]-[[1989]] : daou film (daou warn- ugent en holl)
* 1983 : *[[Hysterical]]*, sevenet gant Chris Bearde.
* 1985 : *[[The Serpent Warriors]]* gant John Howard & Niels Rasmussen.

#### [[1990]]-[[1999]] : ur film (tri warn- ugent en holl)
* 1998 : *[[Small Soldiers]]* (mouezh an dudenn Nick Nitro), sevenet gant Joe Dante.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel '''Clint Walker'''.
*  '''Clint Walker''' war Internet Movie Database.
*  '''Clint Walker''' o telc'her perzh Tarzan e ''Jungle Gents''.
Tabgha

**Tabgha** zo ul lec'h war ribl lenn Jenezared e Israel. Seizh eienenn a zour eus traoñ menez an Eurustedoù hag a ya d’en em deurel el lenn. Alese eo e teu ar ger *Heptapegon* en deus roet *Tabgha*.

Hervez an hengoun kristen, Tabgha zo ul lec'h ma reas Jezuz burzud ar bara kresket, hag al lec'h ma tisklerias sant Pêr e feiz da Jezuz savet da vev. Ar birc'hirinez Eteria, genidik moarvat a vro-C'halisia eo a ro testeni a gement-se er bloavezh 393, en ur lavaret ouzhpenn eo eno ivez emañ menez an Eürustedoù.

Bez ez eus div iliz katolik : Iliz ar Premidi Sant Pêr, hag a zo perc'hennet gant ar Frañsiskaned, hag tostik-tost, iliz ar bara kresket, miret gant ar Veneadiz Alamaned.

## Santual ar bara kresket
**Pennad-pennañ : [[Iliz ar bara kresket (Tabgha)|Iliz ar bara kresket]]*
An iliz kentañ a voe savet er 4e kantvet. E 419 e oe distrujet gant ur c'hren-douar.

Un iliz vizantat a voe savet neuze, brasoc'h ; he leurenn a oa graet gant marelligoù kaer. Met e 614 e voe diskaret gant ar Bersed hag e chomas en he foull betek 1932. An iliz a weler hiziv a zo bet graet ar muiañ posubl hervez patrom an iliz-se.
Ar marelligoù a weler war al leurenn a zo ar re gaerrañ a c'hellfed gwelet er Palestin.


Restr:Primatskapelle BW 6.jpg|Iliz ar Premidi Sant Pêr
Restr:Primatskapelle BW 3.JPG|delwenn Jezuz ha Pêr
Restr:Courtyard of the Church of the Multiplication in Tabgha by David Shankbone.jpg|Kloastr Tabgha
Restr:Brotvermehrungskirche BW 3.JPG|marellig ar bara kresket


## Pennad kar
* Iliz ar Premidi Sant Pêr

## Notennoù
Iliz ar Premidi (Tabgha)

**Iliz ar Premidi Sant Pêr** zo un iliz katolik e Tabgha, war ribl lenn Tiberiad, 3 km er su da Gafarnaom, en Douar Santel. Savet e voe el lec'h-se evit derc'hel soñj eus an deiz ma tisklerias Pêr e feiz da Jezuz savet da vev.

## Testamant Nevez
Hervez a lenner en Testamant Nevez, goude ar beskerezh vurzhudus a 153 pesked, Jezuz a lavaras teir gwech da Simon-Pêr : « *Simon, mab da Yann, ha karout a rez ac'hanon ?* ». Goude an trede gwech, Jezuz a lavaras da Bêr : « *Bez pastor va deñved* » (Yann 21,1-17)

## An iliz

Savet war ur roc'h emañ iliz ar Premidi Sant Pêr, e-kichen santual ar bara kresket. E-kreiz iliz ar Premidi, ez eus ur roc'h anvet *"Mensa Christi"*. Hervez an hengoun kristen, Jezuz a roas warni bara ha pesked da zebriñ d'e ziskibien goude e adsav da vev (Yann 21, 9-13).

Pemp gwech eo bet adsavet an iliz-se etre ar 4e kantvet hag amzer ar Groazidi. Diskaret gant ar sultan Baïbars e 1263, n'eo bet savet en-dro nemet e 1943. Ar Pab Paol VI a oa deuet di e pelerinach e miz Genver 1964.

## Notennoù
Menez an Eürustedoù

**Menez an Eürustedoù** pe **Menez ar Gwenvidigezhioù** zo un dorgenn e Galilea, etre Kafarnaom ha kêriadenn Jenezared, m’en defe embannet Jezuz e « Sarmon war ar Menez » pe « Embann ar Rouantelezh » (Mz 5,1-12 ; Lk 6,17.20-26).

## Istor
E Tabgha, e tu an hanternoz, en tu all d'an hent a gas d'an eien, e oa gwechall santual kentañ an Eürustedoù, bet savet moarvat er IVe kantved ha distrujet gant kren-douar 419. Adsavet e voe nebeut war-lerc'h, ha diskaret en-dro goude an Xvet kantved.

Adalek mare ar Groazidi e voe kemeret ar pleg da lidañ embannadur an Eürustedoù uheloc'h war ar menez, 1 200 m pelloc'h, el lec'h ma weler bremañ un iliz ront bet anvet Iliz an Eürustedoù ha kensakret e 1938.


File:Berg der Seligpreisungen BW 6.jpg|Iliz an Eürustedoù,
File :Berg der Seligpreisungen BW 8.jpg|En iliz 
File :Mount of Beatitudes View Sea of Galilee II 200704.JPG|Al lenn gwelet eus an dorgenn
File:ISRAEL, Mount of Beatitudes; Roman Catholic chapel (13).JPG|Aoter an iliz 
Image:Mosaic in mount of beatitudes in israel.jpg|Marelladur


## Notennoù
PlayStation 1

**Ur bajenn disheñvelout [[PlayStation (disheñvelout)|PlayStation]] zo ivez*.
Ar **PlayStation 1**, embannet d'an 3 a viz Kerzu 1994, a oa bet an hini gentañ d'an heuliad letrinoù PlayStation savet ha perc'hennet gant Sony Interactive Entertainment. Stummoù disheñvel a vezo ouzhpenn d'an hini diaz: an Net Yaroze, ur stumm PlayStation du gant peadra evit sevel programmoù pe c'hoarioù, ar "PSone" ur stumm bihanaet d'an hini orin, ar PocketStation ur stumm letrin hezoug a servije da druchañ er c'hoarioù hag evel memor ouzhpenn. Ul lodenn e oa ar PlayStation d'ar 5vet remziad letrinoù c'hoarioù video o vezañ war ar renk a-enep ar Sega Saturn hag an Nintendo 64. E miz Kerzu 2003, ar PlayStation hag ar PSone a oa bet gwerzhet 102.49 milion skouerenn anezho, deuet e oa da vezañ ar c'hentañ letrin c'hoarioù video o tizhout 120 milion skouerenn gwerzhet.
Iliz an Eürustedoù

**Iliz an Eürustedoù** zo un iliz katolik war ribl lenn Tiberiad, e-kichen Menez an Eürustedoù. Hervez an hengoun kristen, eo ul lec'h m’en defe Jezuz embannet e « Sarmon war ar Menez » pe embann ar Rouantelezh (Mz 5,1-12 ; Lk 6,17.20-26).

Ar Pab Paol VI a oa deuet di e pelerinach e miz Genver 1964, hag ar Pab Yann-Baol II e Meurzh 2000.

## Notennoù

## Pennad kar
*Menez an Eürustedoù
Kumuniezh kumunioù bro-Dol ha Bae Menez-Mikael

**Kumuniezh-kumunioù bro-Dol ha Bae Menez-Mikael** (** e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Il-ha-Gwilen, e Breizh.

## Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ kumuniezh kumunioù Bae Menez-Mikael ha kumuniezh kumunioù Dol ha Bae Menez-Mikael.

## Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 19 kumun d'ober ar gumuniezh-kumunioù:

# Bagar-Bihan
# Bagar-Morvan
# Broualan
# Dol
# Gwiver
# Henwiel
# Kerruer
# Labouseg
# Menez-Dol
# Planfili
# Roz-an-Arvor
# Roz-Lanrieg
# Sant-Brewalaer
# Sant-Jord-Grehan
# Sant-Marc'han
# Sent
# Sperneg
# Sulial
# Treant-ar-C'hoad


## Liammoù diavaez
*

## Notennoù ha daveennoù
Israel B. Richardson

**Israel Bush Richardson**, ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1815 hag aet da Anaon d'an 3 a viz Du 1862, a oa un ofiser en United States Army e-pad ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet ha Major jeneral e lu an Unaniezh e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Lesanvet "Fighting Dick" evit e obererezhioù kalonek war an tachennoù emgann, gloazet marvus e voe e-pad Emgann Antietam nepell diouzh Sharpsburg er Maryland.