open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Montejaque

**Montejaque** zo ur gumun eus Spagn, e kornôg proviñs Málaga en Andalouzia. 938 a dud a oa enni o chom e 2022.

Er Parque natural de la Sierra de Grazalema emañ Montejaque, 138 km zo ac'hano da gêr Málaga.
Gerioù-bir

Ur c’hoari gerioù par d’ar gerioù-kroaz eo ar **gerioù-bir**, ma vez lakaet an termenadurioù e karrezennoù du ar gael.

## Istor
E Sveden eo bet krouet ar gerioù-bir, ha degaset da vro-C’hall e 1969 gant Jacques Capelovici (mestr Capelo).

## E Breizh
An aozer gerioù-kroaz ha gerioù-bir Jujubier (Julien Poirier) en deus savet ur gael gerioù-bir e stumm ur gartenn Breizh.

## Gwelout ivez
* Gerioù-kroaz

## Daveoù
Gobernador

**Gobernador** (*gouarnour* e brezhoneg) zo anv meur a lec'h e broioù spagnolek zo, dreist-holl en Arc'hantina. 
## Lec'hioù
; en Arc'hantina
* Gobernador Costa, kumun e  proviñs Chubut.
* Gobernador Dupuy, departamant e proviñs San Luis.
* Gobernador Duval, kumun e  proviñs La Pampa.
* Gobernador Garmendia, kumun e proviñs Tucumán.
* Gobernador Gregores, kumun e  proviñs Santa Cruz.
* Gobernador López, kumun e proviñs Misiones.
* Gobernador Mansilla, kumun en Entre Ríos.
* Gobernador Piedrabuena, kumun e  proviñs Tucumán.
* Gobernador Roca, kumun e proviñs Misiones.
* Gobernador Virasoro, kumun e proviñs Corrientes.
* Villa Gobernador Gálvez, kumun e  proviñs Santa Fe.

; e Spagn
* Gobernador (Granada), kumun e  proviñs Granada.

; e Puerto Rico
* Gobernador Piñero,karter e San Juan.
Sir Nigel

***Sir Nigel*** zo ur romant istorel gant Arthur Conan Doyle e 1906 diwar-benn ar Brezel Kant Vloaz (1337-1453) etre ar bloavezhioù 1350 ha 1356. Un darnig a c'hoarvez e Breizh, war-dro Ploermael.

An haroz eo  Nigel Loring, ur marc'heg e servij ar roue Edward III ; diazezet war ar marc'heg istorel Neil Loring (~1320-1386) eo an dudenn.

## Liammoù diavaez
*  ''Wikisource''
Annaig Kervella

**Anna Gwenola Kervella** (Annaig) zo bet implijadez ar c'hleweled publik e Breizh a-raok mont war he leve. Ezelez eo eus Kuzul sevenadurel Rannvro Breizh abaoe 2021, ha perzhiadez e  kuzul-ren Al Liamm, asambles gant he fried, Herve Latimier.

## Buhez
Merc'h eo da Ivetig an Dred-Kervella ha da Frañsez Kervella, hag he zud, koulz hag he daou vreur, Erwan ha Divi, hag he c'hoar Riwanon ivez o deus kemeret perzh en Emsav sevenadurel. Dimezet eo gant Herve Latimier pevar bugel o deus Ninnog, Koupaia, Milio ha Gwenvred.  Tri anezho, Ninnog, Milio,ha Gwenvred o deus dispennet roudoù o zud hag o zud-kozh.

## Remzad micherel
Labouret he  deus evit Radio Frañs Bleu Breizh Izel ha Frañs 3 evit sevel ha produiñ abadennoù brezhonek. Kazetennerez, eilrenererez ha kenurzhierez e voe evit an abadennoù brezhonek Frañs Tri Roazhon, dindan Fañch Broudig ha Bernez Rouz.

## Obererezhioù sevenadurel evit ar brezhoneg
Savet he deus haikoù brezhonek ha kemeret perzh e kenstrivadegoù. Skridaozañ a ra notennoù evit ar gelaouenn Al Liamm. Eil prezidantez Ofis publik ar Brezhoneg e oa bet e 2005, pa voe chañchet e statud.

## Levrlennadur
* ''Littérature, un duo accueilli mardi''. E-barzh ''Le Télégramme'', 17 C'hwevrer 2018.

## Notennoù ha daveennoù
Istolatios

**Istolatios**,  pe **Istolatius**, a oa tiern  Turdetaned kreiz Ledenez Iberia, en IIIde kantved kent JK. Sevel a reas un armead vras, gant Turdetaned, Ibered ha Keltibered, da enebiñ ouzh arme Kartada, kaset gant Hamilcar Barca. 

Hervez Diodoros Sikilia e oa Istolatios gant e vreur evel harper. Hennezh a oa Indortes, a renas war-lerc'h Istolatios, nemet diouzh lenn Diodoros ne oa ket ar memes den  Indortes hag e vreur.

Pa voe aloubet saonenn  ar Guadalquivir gant Hamilcar hag e soudarded , e 220 kent JK, ez eas Istolatios en arbenn dezhañ  gant un armead Turdetaned hag Iberi eus ar vro. Met ne oant ket evit doareoù-brezeliñ soudarded Kartada, a vrezelie gant olifanted, ha trec'het e voent. Prizoniet e voe Istolatios hag e vreur, jahinet o-daou ha staget ouzh ur groaz.  
Goude se e kemeras tri mil a Durdeteani prizoniet en e arme.  

Meneget eo e anv en Notennou diwar-benn ar Gelted koz hag  er Sketla Segobrani. E vreur  Indortes, a renas war e lerc'h.
Carpetani

Ar bobl  **Carpetani** a oa ur bobl geltiek o chom e Ledenez Iberia a-raok ma voe aloubet gant ar Romaned.

O chom edont etre  an *Tagus* (Tajo) hag  an *Anas* Guadiana, en-dro da gêr Toledo, e kreisteiz ar Meseta. Bevañ a raent diwar al labour-douar, hag ar Geltibered a oa amezeien dezho.
Cubillo

**Cubillo**  zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a lec'h.

; kumunioù
* Cubillo (Segovia), e proviñs Segovia
* El Cubillo de Uceda, e proviñs Guadalajara
* Cubillo del Campo, e proviñs Burgos
* Santa María del Cubillo, e proviñs Ávila

; ranngumunioù
*Cubillo de Castrejón, e Castrejón de la Peña en proviñs  Palencia
*Cubillo de Ebro, e Valderredible, en Cantabria
*Cubillo de Ojeda, e Cervera del Pisuerga, e proviñs  Palencia
*Cubillo del César, e proviñs Burgos

## Pennadoù kar
*Cubillos
*Cubilla
Kulasenn (armoù-tan)

Ur **gulasenn** zo ur pezh en un arm-tan a servij da serriñ kambr ar munision a-dreñv d'ar c'hanol. Ur pezh luziet eo peogwir e rank bezañ fiñv-difiñv ha war un dro solut a-walc'h da chom hep terriñ abalamour da wask ar gazoù produet gant poultr ar munisionoù o tarzhañ.

## Doareoù kulasennoù
Ur gulasenn a c'hall bezañ **serr** pe **digor**, **blodet** pe **frank**. Un arm-tan a ya en-dro gant ur gulasenn digor a c'hall bezañ blodet e gulasenn (pistolenn-vindrailher Thompson) pe frank (PM wz. 63). Armoù zo a cheñch o mont en-dro hervez o mod-tennañ : ar Fallschirmjägergewehr 42 a denn e « kulasenn digor » pa vez e mod aotomatek ha « kulasenn serr » pa vez e mod damaotomatek.

### Kulasennoù serr pe digor

#### Kulasenn serr
Gant ar sistem-mañ eo serr ar gulasenn dija da vare an tennañ. Resisoc'h eo an tennoù peogwir e fiñv nebeutoc'h pezhioù an arm, met hiroc'h eo an arm da yenaat goude pep tenn ha gwallzarvoudoù a c'hell en em gavout : ma chom tomm-berv ar gambr e c'hall bezañ uhel a-walc'h an temperadur enni da lakaat an emors da darzhañ e-unan hep bezañ skoet. *[[Cook off]]* a vez graet eus an darvoud-se. E-touez an armoù dezhe ur sistem « kulasenn serr » e kaver dreist-holl :

* ar c'harabinennoù morailh
* ar c'harabinennoù dezhe ul loc'henn-grogenn
* ar fuzuilhoù-pomp
* ar braz eus ar pistolennoù
* ar braz eus ar fuzuilhoù-arsailh (M16, AK-47...)

#### Kulasenn digor
Gant ar sistem-mañ e chom ar gulasenn en a-dreñv betek ma vo pouezet war an draen ha dieubet gantañ. Bontet eo ar gulasenn neuze gant ar winterell-daspunerez, degas a ra ganti ur gartouchenn er gambr hag e sko warni. Dre se e vez yenaet gwelloc'h an arm, setu perak e vez implijet kalz war armoù uhel o lusk-tennañ evel ar pistolennoù-mindrailher. Diresisoc'h eo an tennoù dre ma fiñv ar gulasenn da vare an tenn. Ar sistem-mañ a gaver war armoù evel :

* MP40
* Thompson M1
* MAT 49
* Uzi

### Kulasennoù frank pe blodet

#### Kulasenn frank
Frank eo ar gulasenn war armoù aotomatek pe damaotomatek a ra gant munisionoù izel o galloud. A-walc'h eo nerzh ar winterell neuze evit mirout ouzh ar gulasenn da gilat ha da zigeriñ da vare an tenn betek ma vefe aet ar boled e-maez eus ar c'hanol. Setu un nebeud armoù a ya en-dro dre ar sistem-se :

* Walther PP
* Makarov PM
* MAT 49
* STEN

#### Kulasenn vlodet
Blodet e rank bezañ ar gulasenn war armoù a implij munisionoù galloudusoc'h. Ma vefe frank ar gulasenn e c'hallfe digeriñ dindan wask ur munision galloudus a-raok ma vefe aet ar boled er-maez eus ar c'hanol penn-da-benn, ar pezh a vefe dañjerus abalamour d'ar gwask gazoù uhel a zo enni d'ar poent-se. Un nebeud armoù a ra gant ar sistem-mañ :

* ar Browning HP, hag ar bras eus ar pistolennoù uhel o c'halibr
* ar re dezhe ur wikefre gant ul loc'henn (FAMAS da skouer)
* ar re dezhe ur wikefre gant rollerioù (HK G3, HK MP5)

## Liammoù diavaez
*  Filmoù berr da zisplegañ an diforc'hioù etre kulasennoù serr ha digor pe frank ha blodet war chadenn *Maître Luger* (gwelet d'an 09/10/2024)
Eresma

An **Eresma** zo ur stêr eus kreiz Ledenez Iberia, adstêr d'an Duero.

## Adstêrioù

Setu adstêrioù an Eresma: 
* Río Cambrones
* Ciguiñuela
* Milanillos
* Río Moros
* Voltoya

## El lec'hanvadurezh
*Palazuelos de Eresma
*Yanguas de Eresma
*Hontanares de Eresma
*Hornillos de Eresma
Cook off

Ar ***cook off***, ***cooking off*** pe **tarzhadenn degaset gant an tommder** a c'hoarvez a-wechoù en armoù-tan dezhe ur sistem gant ur gulasenn serr.

## Deskrivadur

### War an armoù-tan hiniennel
An armoù-tan dezhe ur sistem kulasenn serr a zo resisoc'h evit ar re all, met chom a ra serr o c'hulasenn da vare an tenn. Tomm-kenañ e chom kambr ar munision, hag e degouezhioù zo e c'hall an tommder-se lakaat emors ar gartouchenn da darzhañ hep ma vefe skoet, en ur gas ar vannadell war-raok er c'hanol. Dañjerus eo peogwir e c'hall an arm tennañ e-unan pa vez buket war-zu un den, pe pa vez digoret ar gulasenn just a-raok an darzhadenn abalamour d'ar gazoù produet a c'hell gloazañ an dud tost.

E-touez an armoù serr o c'hulasenn emañ :

* ar c'harabinennoù morailh ;
* ar c'harabinennoù loc'henn-grogenn ;
* ar fuzuilhoù-pomp ;
* ar braz eus ar pistolennoù ;
* ar braz eus ar rummadoù fuzuilhoù-arsailh kentañ.

### E-barzh ar c'hirri-houarnet
E-barzh ar c'hirri-houarnet e c'hall an tommder degaset gant implij ar c'hanol pe tarzhadenn ur vannadell a-enep-tankoù lakaat ar munisionoù e-bourzh da darzhañ. Distrujet e vez ar c'harr-houarnet penn-da-benn pa c'hoarvez, peurliesañ.

## Diskoulmoù
War an armoù-tan hiniennel eo bet ijinet ar sistem kulasenn digor evit yenaat ar wikefre ha tremen hebioù ar *cook off*. E-barzh kirri-houarnet zo, evel an tankoù stadunanat M1 Abrams da skouer, ez eus bet ouzhpennet ur sistem evit yenaat al lec'h m'eo renket ar munisionoù dre skarzhañ an aer domm er-maez.

## Liammoù diavaez
* Ur vindrailherez MG3 oc'h ober ur ''cook off'' goude bezañ implijet en dezerzh. An dañjer evit an implijer a gomprener diouzhtu amañ (gwelet d'ar 26/12/2023)
The Lego Group

**The LEGO Group** zo ur gompagnunezh  diazezet e Billund e Danmark hag a brodu c'hoarielloù dindan ar merk Lego. Ganti e vez graet c'hoarielloù plastik a c'hoarvez eus brikennoù bihan a c'haller strollañ kenetrezo.


File:Lego bricks.jpg|Brikennoùigoù Lego


## Notennoù
.38 Special

An **.38 Special**, anvet ivez **.38 S&W Special**, **.38 Spl** pe **.38 Spc** (anv metrek **9 × 29 mm R**), zo ur munision savet gant an embregerezh Smith & Wesson. Deveret eo eus an .38 Long Colt. Gwerzhet e oa bet evit ar wech kentañ e 1902 evit ar revolver Smith & Wesson .38 Hand Ejector. Ar munision evit ar revolverioù gwerzhet ar muiañ er bed eo abaoe fin an Eil Brezel-bed.

## Deskrivadur
An **.38 Special** zo ur munision kalibr 9 mm (.357 da .358 meutad), dezhañ ur boled stumm *[[Geriaoueg an armoù-tan#Wadcutter|wadcutter]]*.

Tost an holl verkoù revolverioù a ginnig revolverioù kambret gant ar munision-mañ, a zo gwelet evel resis ha liezimplij : da skouer ar Smith &amp; Wesson M&P (Model 10) graet etre 1905 ha 2005, an S&amp;W Chiefs Special (Model 36), ar Colt Detective Special, ar Colt Police Positive Special, ar Colt Official Police pe ar Ruger SP101.

Gellet a raer tennañ munisionoù .38 Special en armoù kambret e .357 Magnum, a zo ur stumm deveret anezhañ.

## Implijerien a bep seurt
Implijet eo bet kalz an .38 Special gant arme Stadoù-Unanet Amerika e-pad an Eil Brezel-bed ha gant polisoù ar vro-se goude. Er sportoù tennañ e vez implijet kalz en amprouennoù "Pistolenn Sport". 19 milion a armoù kambret er c'halibr-mañ a zo bet gwerzhet abaoe 1902.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
1, 2, 3… Rimadelloù a ri !

**1, 2, 3… Rimadelloù a ri !** zo un dastumad rimadelloù embannet gant TES e 2012, adembannet e 2021.

## Liamm diavaez
* TES
.357 Magnum

An **.357 Magnum** zo ur munision deveret eus ar c'halibr .38 Special. Krouet e oa bet e 1934 gant Elmer Keith hag an embregerezh armoù-tan stadunanat Smith & Wesson. E anv metrek zo **9 × 33 mm R.** Implijet e vez er revolverioù dreist-holl, er c'harabinennoù a-wechoù met ral-tre eo er pistolennoù abalamour d'ar bourled war e zouilhez a laka anezhañ da vezañ diaes da gambriñ en armoù damaotomatek.

Soñjet eo bet evel ur munision liezimplij, evit ar brezelioù, ar polis, ar chase koulz hag ar sportoù tennañ. Ar revolverioù kambret e .357 Magnum a c'hall ivez tennañ munisionoù .38 Special ; an diforc'h etre an daou eo hirder o douilhez, a zo hiroc'h war an .357.

Kevezerezh a zo etre an .357 Magnum hag ar c'halibr .38 Super e bed ar sportoù tennañ.

## Un nebeud armoù kambret e .357 Magnum

### Pistolennoù
* IMI Desert Eagle
* Coonan .357 Magnum
* Contender

### Revolverioù
* Colt Single Action Army
* Colt Python
* Manurhin MR 73
* Manurhin F1/X1 Spécial Police
* Ruger Blackhawk, Ruger GP100
* Smith &amp; Wesson Model 27 ha Model 28
* Smith & Wesson Model 686
* Taurus 65 / Taurus 66
* Taurus Tracker 627

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
7,62 × 39 mm

Ar  **7,62 × 39 mm M43** (evit ar bloavezh 1943) zo ur munision soviedel savet da gentañ evit ar garabinenn SKS adalek 1943. Implijet kalz eo er bed a-bezh abaoe ar bloavezhioù 1950 abalamour dezhañ bezañ tennet gant ar fuzuilhoù-arsailh AK-47. Unan eus ar c'hartouchennoù implijet ar muiañ er bed milourel eo c'hoazh hiziv an deiz.

## Istor
E dibenn 1943 e c'houlennas an Arme Ruz e vije savet ur munision nevez, dezhañ ur galloud etre hini ar 7,62 mm Tokarev, implijet neuze er bistolenn Tokarev TT 33 hag er bistolenn-vindrailher PPCh-41, hag hini ar 7,62 × 54 mm implijet er fuzuilh Mosin-Nagant. Ar meizad munision etre a oa deuet da soñj ijinourien an arme goude bezañ studiet ar Maschinenkarabiner 42(H) alaman (a voe deveret ar Sturmgewehr 44 anezhe) hag ar garabinenn M1 stadunanat, a rae o-div gant bannadelloù bras o c'halibr ensoc'het en un douilhez verroc'h.

Stummoù kentañ ar munision kinniget e 1944 a oa dezhe un douilhez 41 mm. E 1947 e voe berraet da 39 mm hag hiraet he bannadell. D'ar poent-se e voe dibabet en ur mod ofisiel gant an armeoù soviedel. Ar 5,45 × 39 mm implijet en AK-74 a oa sañset kemer e blas adalek 1974, met chom a ra kalz armoù kambret e 7,62 mm M43 e servij e arme pe polis Rusia. 

Uheloc'h eo e c'halloud-toullañ evit hini ar munisionoù 5,56 x 45 mm broioù AFNA pe ar c'hartouchennoù soviedel 5,45 × 39 mm M74 abalamour d'e voled gwisket gant dir. An danvez-se a oa bet dibabet evit abegoù ekonomikel da gentañ. 

Daoust d'ar 7,62 mm M43 bezañ savet evit an arme, gellet a ra bezañ implijet evit ar chase abalamour d'e berzhioù bannouriezh dereat betek 600 metr ha d'e argil izel. Karabinennoù-morailh evel ar CZ 600 zo gwerzhet er c'halibr-mañ. E Bro-C'hall n'haller ket en ober peogwir eo renket ar 7,62 mm M43 er rummad B (munisionoù evit an dennerien sport hepken). Boledoù emledus a zo bet savet evit ar chaseourien. 

### Armoù kambret e 7,62 mm M43

* **Karabinennoù :** SKS, vz. 52/57, Rashid, Karabiner S. ;
* **Fuzuilhoù-arsailh :** AK-47/AKM-59 hag o c'hopiennoù ; Sa Vz. 58, RK 62, M4-WAC-47, Type 68
* **Fuzuilhoù-mindrailher / Mindrailherezioù :** Kalachnikov RPK, RPD hag o c'hopiennoù.

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Mikiel Anton Vassalli

**Mikiel Anton Vassalli** (Żebbuġ, 5 Meurzh 1764 – Pietà, 12 Genver 1829) a oa ur skrivagner ha yezhour eus Malta, hag a embannas un toullad levrioù maltek, en o zouez ur geriadur malteg-italianeg, ur yezhadur pe c'hoazh an Aviel e malteg.

## Buhez
Ganet e voe Mikiel Anton Vassalli e Żebbuġ en ur familh peizanted ha koll a reas e dad pa ne oa nemet daou vloaz. E 1785 ez eas da Roma, da studiañ yezhoù ar reter e skol-veur Sapienza.

Er bloavezhioù 1790 e embannas levrioù hag a roas lañs da vat da studi skiantel ar malteg :
* *L-Alfabett Malti* (1790), Lill-Malti li qiegħed jaqra* (al lizherenneg valtek)
* *Ktieb il-Kliem Malti* (1796) (ur geriadur malteg-latin-italianeg)
* *il-Mylsen* (1791) (ur yezhadur maltek e latin)

En e zigoradur d'ar geriadur e embanne splann e felle dezhañ ober eus ar malteg yezh an deskadurezh hag ar vuhez e Malta.

Tapout a reas ur post e skol-veur Malta da gelenn malteg, hag embann a reas levrioù all :
* ur yezhadur nevez eus ar malteg, en italianeg (1827)
* un torkad krennlavarioù maltek (1828)
* ar pevar [[Aviel]], troet e malteg (1829)

Harluet e voe eus Malta meur a wech e-pad e vuhez, abalamour d'e gredennoù politikel. Levezonet e oa bet gant soñjoù [[Kantved ar Sklêrijenn]] e-pad e studioù e Roma, ha gant an [[Dispac'h gall]].

Ur studi skiantel a reas eus ar malteg, e darempred gant ar [[yezhoù semitek]] all. Kinnig a rae ober eus ar malteg ur benveg evit deskadurezh ar bobl, e-lec'h an italianeg pe ar yezhoù estren all implijet e Malta betek neuze. Abalamour d'an dra-se e voe lesanvet *Missier il-Lingwa Maltija'' (tad ar malteg).
Arvest (rann abadenn c'hoariva)

Rann bennañ (pe rann nemeti) ur pezh-c'hoari eo an **arvest**, e testennoù pe abadennoù c'hoariva pe c'hoarigan. Ul lodenn eus an abadenn c'hoariva eo, hag aozet evit bezañ kenstag ha diforc'het diouzh an arvest da heul gant un dazc'hoari pe un prantad ma n'eus tra ebet kinniget war al leurenn.
.303 British

An **.303 British** zo ur munision eus Breizh-Veur krouet e fin an XIX kantved evit an arme. Abaoe ar bloavezhioù 1960 e vez implijet evel munision sportoù tennañ nemetken.

Pa oa bet ijinet e 1888 e oa karget douilhez ar munision gant poultr du gwasket. Adalek 1892 e voe kemeret e blas gant ar c'hordit, un danvez ha ne brodue ket kement a voged. Ar c'hordit a zo aes da anavezout er munisionoù, stumm ar *spaghetti* zo gantañ. En .303 British e oa 40 tamm kordit, 40 mm hirder pep hini anezhe.

Treuzkiz ar vannadell zo e gwirionez 0,311 meutad, ha n'eo ket 0,303 meutad : an anv **.303** a zeu deus ledander diabarzh ar c'hanol pa vez muzuliet e nec'h e rizennoù. Dibabet e oa bet ar c'halibr-mañ peogwir e oa an hini bihanañ gouest da ehanañ prim ul loen-kezeg o kargañ.

## Implijerien
Kartouchenn reoliek ar British Army e voe an .303 British e-pad ouzhpenn 60 vloaz, betek 1960. Implijet e voe neuze gant kalz broioù eus ar Commonwealth ha gant broioù tost ouzh galloud Londrez. Kalz chaseourien a rae ganti e trevadennoù Bro-Saoz ivez. Adalek 1957 eo bet kemeret he flas gant ar 7,62 mm NATO e arme Breizh-Veur.

Diwar ar c'hartouchennoù-mañ e voe amprouet ar boledoù emledus kentañ, produet goude e arsanailh Dum Dum e-kichen Kolkata (India).

## Armoù an arme kambret e .303 British

### Fuzuilhoù
* Lee-Enfield Mark III
* Lee-Enfield n<sup>o</sup>4
* Pattern 1914 Enfield
* Ross
* Lee-Enfield n°5 «Jungle Carbine»

### Fuzuilhoù-mindrailher ha mindrailherezioù
* fuzuilh-vindrailher BREN
* fuzuilh-vindrailher Lewis Mark I
* fuzuilh-vindrailher Madsen
* mindrailherez Vickers

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
.30-30 Winchester

Ar munision **.30-30 Winchester**, anvet a-wechoù **.30 Winchester Center Fire** pe **.30 WCF** zo ur gartouchenn skoet en he c'hreiz ijinet gant John Moses Browning evit Winchester, ha gwerzhet adalek 1895. Dont a ra hec'h anv eus he c'halibr (0,30 meutad) ha deus he c'hargad poultr (30 greunenn, da lavaret eo 1,95 g). Ar gartouchenn chase kentañ enni poultr hep moged e oa. Produet e vez c'hoazh hiziv an deiz evit chaseourien ha tennerien sport e Norzhamerika hag en Europa.

Implijet e voe a-wechoù en armeoù : gant ar marc'hegerezh gall er fuzuilh Winchester 1894, gant ar British Navy er Brezel-bed Kentañ pe gant strolladoù all evel gwarded-aod Stadoù-Unanet Amerika.

## Bannadell
Boled an **.30-30** zo ront e benn. Ijinet e oa bet evit ar fuzuilh Winchester 1894, a zo ul loc'henn-grogenn ganti : gant ar stumm ront zo nebeutoc'h a riskloù e lakfe ar boled emors ar gartouchenn a zo dirazañ e karger korzennek an arm da darzhañ.

Boledoù ar c'halibr-mañ zo gwisket ha/pe emledus, dre m'int bet soñjet evit ar chase.

## Un nebeud armoù kambret e .30-30
* Winchester Model 1894
* Marlin 336
* Savage 340
* Thompson/Center Contender
* Mossberg 464
* Rossi Rio Grande

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
.22 Hornet

An **.22 Hornet**, pe **5,6 × 36 mm R Hornet**, zo ur munision skoet en e greiz ijinet e dibenn ar bloavezhioù 1920 e arsanailh Springfield (Stadoù-Unanet) ha produet da gentañ gant an embregerezh Winchester e 1930. Ar fuzuilhoù kentañ kambret evitañ e voe ar Savage Model 23-D e 1932 hag ar Winchester Model 54 e 1933. Deveret eo eus an .22 WCF. Dont a ra e anv eus ar saozneg *Hornet* a dalvez ''Pennmarc'henn''.

## Implij
An armoù kentañ kambret evit an .22 Hornet e voe ar Savage Model 23D e 1932 hag ar Winchester Model 54 e 1933.

### Chase
Ar gartouchenn gentañ soñjet evit chaseal loened bihan noazus gant ur boled prim-tre evit ar mare (ouzhpenn 800 m/s) e voe. Galloudus-tre e chom betek 130 pe 150 m. Unan eus munisionoù galloudusañ familh an .22 eo abalamour d'e gargad poultr uhel.

### Arme
Goude an Eil Brezel-bed e voe implijet an .22 Hornet en armoù dreistbevañ a oa roet da ekipajoù kirri-nij an U.S. Air Force, evel an M4, betek-gouzout e vijent diskaret en ul lec'h gouez. Kement-mañ a oa graet evit ma c'halljent chaseal ha debriñ. D'ar poent-se e oa boledoù emledus war ar munisionoù .22 Hornet. O vezañ ma oa difennet ar boledoù-se er brezel hervez emglev Den Haag war an armoù (1899) abalamour d'ar gloazadennoù spontus a raent war Mab-den e voe berzet d'ar soudarded implijout ar c'hartouchennoù-mañ a-enep da enebourien. Ouzhpenn an M4 eo kambret an M6 Aircrew Survival Weapon hag an AR-5/MA-1 e .22 Hornet ivez. 

E Aostralia pe Zeland-Nevez voe implijet ar munision-mañ evit lakaet ar soudarded nevez da bleustriñ gant armoù izel a-walc'h o galloud. 

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Jérôme Legavre

**Jérôme Legavre**, bet ganet e 1972 e Roazhon, zo ur politiker gall hag unan eus renerien ar POI. E 2022 e voe dilennet da gannad e Seine-Saint-Denis. An trotskiour ofisiel nemetañ eo e Kambr Kannaded Bro-C'hall.

## Notennoù
Berzosa

**Berzosa** zo un anv spagnolek ha hini meur a lec'h : 

;Kumunioù
* Berzosa de Bureba, e proviñs Burgos,
* Berzosa del Lozoya, e kumuniezh Madrid.

;Ranngumunioù
* Berzosa, e  Burgo de Osma-Ciudad de Osma, en proviñs Soria, 
* Berzosa de los Hidalgos, e Micieces de Ojeda, en proviñs Palencia.

## Pennad kar
* Berzosilla
.408 CheyTac

Ar **.408 CheyTac**, **.408 Cheyenne Tactical** pe **10,36 x 77 mm** (anv metrek) a zo ur munision armoù-tan hiniennel produet gant an embregerezh stadunanat CheyTac USA LLC. abaoe 2001. Implijet e vez er fuzuilhoù-resisted ha resis e chom betek 2.000 metr hervez ar produer. Ur munision galloudus-tre eo, produet gant un dornadig embregerezhioù, ha ne vez ket implijet gant kalz tennerien abalamour d'e briz uhel (war-dro 100 gwech keroc'h evit ar munisionoù .22 LR da skouer). 

D'an 29 a viz Here 2016 e voe savet ur rekord tennañ a-bell gant Benjamin Gineste, ur soudard gall, a dennas teir gwech en ur sibl war-hed 4.150 metr gant ur fuzuilh *custom* kambret e .408 Chey Tac. 

## Fuzuilhoù kambret e .408 CheyTac
* Beretta - Victrix Armaments "Tormentum"
* BCM Europearms S.a.s.
* rummadoù fuzuilhoù CheyTac Intervention - CheyTac LLC.
* E.D.M. Arms XM04
* PGWDTI Timberwolf
* Lobaev Sniper Rifle
* G.A.C precision rifles
* RND Manufacturing, Inc.
* Tactilite T1 (single-shot) AR-15 .408 Chey Tac upper
* THOR XM408
* Vigilance Rifles VR1
* Desert Tech HTI
* Cadex Defence CDX-40 Shadow
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP
## Daveennoù
Meurlarjez al Loened

***Meurlarjez al Loened*** (*Le Carnaval des animaux* hervez an titl orin e galleg) zo un heuliad pezhioù sonet ennañ 14 luskad, gant ar sonaozour gall Camille Saint-Saëns (1835-1921) e 1886. Padout a ra etre 22 ha 30 munutenn.

## Sonerezh
Tammoù  enrollet war-dro 1980 (pianoioù : Neil ha Nancy O'Doan ; laz-seniñ : Seattle Youth Symphony, renet gant Vilem Sokol):

### Aquarium
 

### Yer ha kilhog
Sonet gant ar pianoioù hag ar c'herdin, o tegas da soñj eus yer o pikañ greun. Ar glarinetenn a son ur solo bihan ; ar piano a son un tem buan-tre, diazezet war kan ur c'hilhog.

## Notennoù ha daveennoù
Manurhin MR 73

Ar **Manurhin MR 73** zo ur revolver un-ober ha daou-ober produet adalek 1973, da gentañ gant an embregerezh gall Manurhin e Mìlhüsa. Savet e oa bet gant Gilbert Maillard, ijinour e Manurhin, evit respont da c'houlenn polis hag Archeriezh vroadel Frañs evit o nerzhioù ispisial (BRI ha GIGN da gentañ). Produet e vez gant an embregerezh Chapuis Armes abaoe 1998 .

Tost-tre eo gwikefre ha stumm an arm-mañ ouzh reoù ar Smith & Wesson Model 19. Brudet eo an MR 73 evit bezañ solut, resis ha fiziapl. Hervez dielloù an Archeriezh vroadel e voe tennet ouzhpenn 150.000 kartouchenn e skouerennoù zo eus revolverioù MR 73 ar GIGN : ar pezh nemetañ a voe ret cheñch e voe biñs an dornikell. Implijet e veze kartouchennoù .38 Special enne e plas ar re .357 Magnum evit esperniañ arc'hant hag evit izelaat ar riskl gwallzarvoudoù : abalamour ma oa kreñvoc'h galloud-toullañ an .357 Magnum e oa bet gloazet pe lazhet tud gant boledoù o doa treuzet an dud vizet da gentañ gant ar polis.

## Implij
Implijet eo bet an MR 73 gant servijoù gall evel ar polis broadel, an Archeriezh Vroadel hag an ONCFS (bremañ *Office Français de la Biodiversité*). Kemeret eo bet e blas gant ar pistolennoù Beretta 92G (PAMAS) pe Glock 17 kambret e 9 × 19 mm Parabellum. Implijet e vez c'hoazh gant an Nerzhioù Ispisial peogwir ne skoilh ket hag e c'hall tennañ munisionoù galloudus en ur mod resis. Roet ez eus bet skouerennoù eus an MR 73 d'ar polis-kêr e lec'hioù 'zo adalek 2014.

## Adstummoù
* **Défense** : kanol 2,5 da 5,25 meutad, kouch difiñv
* **Sport** : kanol 3 da 10,75 meutad, bizerez a c'haller reoliñ
* **Gendarmerie** : adstumm an hini Sport gant ur vizerez war-zinaou
* **MR 32 Match**, adstumm evit ar c'henstrivadegoù sportoù tennañ kambret e .32 S&W Long, dezhañ ur c'hanol 5¼, ur vizerez hiroc'h hag un daboulin verroc'h. Un-ober hepken eo e blatinenn. Savet eo bet adalek 1973 a-drugarez da genlabour Manurhin gant un nebeud kampioned tennañ gall. Adstummoù **MR38 Match** (e .38 Special) hag **MR 22 Match** (e .22 Long Rifle, kinniget e 1985, war-dro 500 skouerenn produet hepken) a gaver ivez.

## Levrlennadur
*  BASTIÉ Jean-Pierre, CASANOVA Daniel, *Les pistolets Manurhin : pistolets automatiques, revolvers et fusils d'assaut*, Crépin-Leblond, 2015, 168 p., ISBN 9782703004035
*  CARANTA R., *Pistolets & Revolvers d'aujourd'hui*, 5 levrenn, Crépin-Leblond, 1998-2009
*  COURTOIS Jean-Louis, *Le MR 73 à l'épreuve des réceptions administratives*, Cibles, no 610,‎ miz Ebrel 2021, pp. 56-61 (ISSN 0009-6679)
*  DOUGHERTY Martin J., *Armes à feu*, Elcy Éditions, 304 p., ISBN 9782753205215

## Liammoù diavaez
*  Pajenn ofisiel ar Manurhin war lec'hienn Chapuis Armes
*  Pajenn ar Manurhin MR-73 war lec'hienn nann-ofisiel gign.org

## Daveennoù
Arc'houest

An **arc'houest** zo ul lid prevez sevenet a-raok an obidoù (anvadurioù all : *arvest* hag *arkuz*) pa vez tud ar familh hag endro sokial an den marv o tont tro-ha-tro hag eurioù-pad dirak an c'helan pe tal an arched betek ma vo kaset ar c'horf d'al lec'h ma vo dalc'het ul lid publik ennañ. Liesseurt eo ar boazioù hervez ar sevenadurioù lec'hel ha dalc'het e vez ar veilhadeg pe e ti an den aet da Anaon pe en un ti-kañv pe en ur greizenn gumuniezh pe en ul lec'h all. Pal pennañ al lid a zo kinnig ur prantad amzer evit ma vo eztaolet soñjoù ha santadoù da geñver an den marvet, a vouezh uhel pe ez-prevez. Diwar ar vodadeg en enor d'an den kollet e tiskler e gumuniezh e tegas ur souten d'ar familh. Un aergelc'h pozitiveloc'h eget hini an obidoù a santer a-wezhoù e-pad ar veilhadeg, pa 'z eus anv eus ar vuhez renet gant an den da gentañ holl, a-raok bezañ dispeg dioutañ. 

## Gerdarzh ha furmoù liammet
Beilhadeg-noz ar re varv eo ster spesadek ar ger *arc'houest* ha kenstag eo ouzh ar ger arc'heust a gaver e geriadur Loeiz ar Pelleter. Ar rakger *ar-* a ro da  soñjal e c'hellfe bezañ heuliet gant an anv-kadarn *gouest*. Koulskoude o vezañ ma kaver ar ger *arvest* gant ar ster spesadek e lec'hioù zo evit al lid pa vez kavet arvest, ur ster boutinañ gantañ, *[[arvest]] = spectacle* e geriadur Gregor Rostrenenn evit un dra pe un darvoud a sach an evezh. Sellout a-bann ouzh un degouezh ha sellout pizh ouzh un c'horf marv a lak da intent petra eo un arc'houest.
Troioù-lavar all a c'hell bezañ implijet : *noz-veilh*, *beilhadeg an Anaon*.
Beg an Arc'houest eo anv ar beg-douar brudet evit e annezidi illur kozh e Plaeraneg.

## Breizh

## Iwerzhon

## Kembre

## Levrlennadur
* Anatol ar Braz, *La légende de la Mort chez les Bretons armoricains*, 1902.
* Henri Pérennès, ''La mort en basse Bretagne'', Eskopti Kemper ha Leon, 1924, 24 p.. Brassellet d'an 29 a viz Kerzu 2023.

## Pennadoù nes
* Chapel wenn
* Kañvambroug
* Obidoù
* Oferenn deiz-ha-bloaz
* Oferenn drantell
* Sav-korf

## Gwelet ivez
* *[[Lyke-Wake Dirge]]*

## Notennoù ha daveennoù
Rouantelezh Galizia ha Lodomeria

**Rouantelezh Galizia ha Lodomeria** (alamaneg : *Königreich Galizien und Lodomerien* ; poloneg : *królestwo Galicji i Lodomerii* ; ukraineg : Королівство Галичини і Лодомерії *korolivstvo Halychyny i Lodomeriyi*) a oa ur stad istorel en Europa  adalek 1772 betek 1918, dindan gwarez an tiegezh Habsbourg-Loren.

Savet e oa bet e dibenn an  pa voe rannet Polonia. 

Lviv (en ukraineg ; *Lemberg* en alamaneg)  e oa ar gêr-benn.
The Merry Men and Other Tales and Fables

**The Merry Men and Other Tales and Fables** zo un dastumad kontadennoù saoznek gant Robert Louis Stevenson e 1887. An holl anezho a oa bet embannet e kelaouennoù er bloavezhioù kent. 

*The Merry Men, 1881
*Will O' the Mill, 1877
*Markheim, 1884
*Thrawn Janet, 1881
*Olalla, 1884
*he Treasure of Franchard, 1882

## Ar skrid orin
* ''The Merry Men and Other Tales and Fables'' e wikisource.
Guild Wars (heuliad c'hoarioù video)

**Guild Wars** zo anv un heuliad c'hoarioù video doare RPG ha liesc'hoarier sevenet gant ArenaNet hag embannet gant NCSOFT. Ar c'hoarioù a zo bet burutellet mat hag enoret gant meur a briz evel hini ar gwellañ Massively Multiplayer Online Role-Playing Game (MMORPG). Guild Wars a zo bet gwelet evel "ar c'hentañ MMO bras diazezet gant un doare arc'hantaouiñ ha n'eo ket hini ar c'houmanantoù miziek", enoret eo ivez a-fed grafikoù met o vezañ c'hoariet gant urzhiataerezhioù izel.

E miz Ebrel 2009, NCSoft en doa embannet e oa bet gwerzhet 6 milion a gopiennoù eus ar c'hoarioù eus an heuliad Guild Wars. An heuliadenn gant pevar DLC bras, Guild Wars 2, a oa bet kelaouet e miz Meurzh 2007 hag embannet d'an 28 a viz Eost 2012. Gwellaet eo bet ar grafikoù, kemmet an doare c'hoari, ha kenderc'hel a ra gant hengoun ar c'hoari diazez Guild Wars o vezañ hep koumanant. Ar frañchiz Guild Wars en doa tizhet 11,5 milion a gopiennoù gwerzhet e miz Eost 2015.

## Oberennoù ar frañchiz

### Labourioù liammet
Ar c'hoari bedoù kemesket gant NCSoft anvet *[[Master X Master]]* ; kavet e vez Rytlock eus *Guild Wars 2* evel tudenn a c'haller c'hoari ganti.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
## Notennoù ha daveennoù
Massively multiplayer online game

Ur **C'hoari video enlinenn bras-niver** (eus ar saozneg:  **massively multiplayer online game**, berraet en *MMOG* pe *MMO*) a vez graet eus ur c'hoari video a vez c'hoariet enlinenn gant e-leizh a c'hoarierien war ar memes servijer. Dre vras ar c'hoarioù MMO a vez savet gant ur bed digor ha padus. An tu a zo da c'hoari ar c'hoarioù-se war meur a savenn hervez ar c'hoari gant ar redi bezañ liammet gant internet: urzhiataer personel, letrinoù c'hoari, pe poellgomzoù.

Ar c'hoarioù video doare MMO a ro an tu d'ar c'hoarierien da labourat kengred pe da vezañ kevezerien etrezo ha war ur skeul ramzel. Hervez ar c'hoari eo posubl kaout eskemmoù gant tud eus ar bed a-bezh. Lies eo ar c'hoarioù ivez hervez an doare ha kavet e vez eus an holl rummadoù c'hoarioù video disheñvel (FPS, MMORPG, strategiezh...).
## Liammoù diavaez
*  Listenn Steam c'hoarioù doare enlinenn bras-niver
Jean-Jacques Henner

**Jean-Jacques Henner** (Barnwiller, Roen-Uhel,  – Pariz,  zo ul livour gall a orin elzasat. 

Kalz oberennoù en deus laosket war e lerc'h, skignet e meur a virdi. Brudet e oa evel poltredour en e amzer, hag evel livour maouezed gwenn o c'horfoù ha rous o fennadoù blev.

E 1889 e voe dilennet en Akademiezh an Arzoù-kaer.


Jean Jacques Henner - Nus féminins.jpg|*Div vaouez en o noazh*, Pariz, Mirdi Orsay
Jean Jacques Henner - The Chaste Susannah.jpg|*La Chaste Suzanne*, Pariz, Mirdi Orsay
Jean Jacques Henner - La liseuse.jpg|*Al Lennerez*, Pariz, Mirdi Orsay
1865 Jean-Jacques Henner - Woman on a black divan.jpg|*[[La Femme au divan noir]]*, Mülhausen, Mirdi an Arzoù-kaer
Jean Jacques Henner - Jesus at the Tomb.jpg|*Jezuz en e vez*, Pariz, Mirdi Orsay
Jean Jacques Henner - Jules Janssen Orsay.jpg|*[[Jules Janssen]]*, Pariz, Mirdi Orsay
Jean Jacques Henner Portrait D-Homme.jpg|*Portrait d'homme*, Pariz, Mirdi Orsay
Jean Jacques Henner - Alsatian Girl.jpg|*Elzasadezig*, Washington DC, National Gallery of Art
Jean Jacques Henner - A Red haired Beauty.jpg|*Poltred ur vaouez* pe *Une rousse beauté*, Mülhausen, Mirdi an Arzoù-kaer
Jean Jacques Henner le reveil de l enfant.jpg|*Dihun ar bugel*, Dijon, Mirdi an Arzoù-kaer
Jean Jacques Henner - Idylle.jpg|*Idylle*, Pariz, Mirdi Orsay
Jean Jacques Henner - La vérité (1896) avec repentir (1898).JPG|*[[Ar Wirionez (Henner)|Ar Wirionez]]*, Pariz, Mirdi broadel Jean-Jacques-Henner
Jean-Jacques Henner - Bara - PPP182 - Musée des Beaux-Arts de la ville de Paris.jpg|*[[Bara (Henner)|Bara]]* (vers 1882), Pariz, Petit Palais
Kastell an Alre

**Kastell an Alre** a oa ur c'hastell-kreñv en Alre e departamant Mor-Bihan e Breizh. Hiriv ne chom nemet dismantroù ur voger anezhañ.

## Istor
Morvezegiezh

**Morvezegiezh** pe **talasoterapiezh** (eus gresianeg *thalassa therapeia* : *kur mor*) a zo implij dour mor da louzaouiñ ar c'horf. N'eus ket a brouenn skiantel a-fet efedusted.
Barnwiller

**Barnwiller** (hervez an elzaseg ; **Bernweiler** en alamaneg, *Bernwiller* e galleg) zo ur gumun en Elzas e Haut-Rhin.
Peñaranda

**Peñaranda** zo un anv-lec'h spagnolek hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
* Peñaranda de Bracamonte, kumun e proviñ Salamanca, e Spagn
* Peñaranda de Duero, kumun e proviñ Burgos, e Spagn
* Peñaranda (Nueva Ecija), kumun e Filipinez

## Tud
* Adalberto Peñaranda, melldroader eu Venezuela
Pizarra

**Pizarra** (*maen-glas* e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek. 

* Pizarra (Cáceres)
* Pizarra (Málaga)

## Pennadoù kar
* Pizarral
* Pizarro
CCI (munisionoù)

**CCI** (evit **Cascade Cartridge Inc.**), diazezet e Lewiston (Idaho, Stadoù-Unanet Amerika), a zo un embregerezh hag a brodu munisionoù armoù-tan hiniennel hag emorsoù evit adkargañ anezhe.

## Istor
Krouet e oa bet e 1951 gant Dick Speer, diwar an embregerezh produiñ boledoù Speer Bullets bet savet gant e vreur Vernon. Abalamour da efedoù an Eil Brezel-bed e oa diaes c'hoazh kavout elfennoù munisionoù war ar marc'had sivil er Stadoù-Unanet, ha kregiñ a reas an daou vreur da broduiñ douilhezioù hag emorsoù.

E 1963 e savjont o munision kentañ e kalibr .22, ar *Mini-mag*, hag e 1975 ar *Stinger*, ur gartouchenn .22 Long Rifle prim-tre e-touez ar re c'halloudusañ er c'halibr-se. Diwar neuze hag a-drugarez da broduioù all evel ar *Blazer* eo deuet CCI da vezañ unan eus ar merkoù brudetañ er bed e-touez ar broduerien kartouchennoù skoet war o zro. Anavezet mat eo ar merk e bed ar sportoù tennañ, hag implijet e vez e vunisionoù gant meur a gleub tennañ.

Perzh eo bremañ eus ar bodad merkoù *The Kinetic Group*, a oa renet betek 2024 gant ar strollad Vista Outdoor, a oa perc'henn war ar merkoù munisionoù Federal ha Remington ivez.

## Liamm diavaez

*  Lec'hienn an embregerezh
## Daveennoù
Pizarro

**Pizarro** zo un anv-tiegezh spagnolek.

## Tud
* Francisco Pizarro González (1478-1541), konkistador spagnol
* e verc'h, Francisca Pizarro Yupanqui (1534-1598)
* Hernando Pizarro (1502-1578), konkistador spagnol
* Gonzalo Pizarro (1506-1548), konkistador spagnol
* Pedro Pizarro (c. 1515- c. 1602), konkistador spagnol e Perou
* Diego Pizarro del Pozo y Clavijo Gálvez (1586-1655), konkistador spagnol e Chile
* Cecilio Pizarro (1825-1886), livour spagnol

* Andrés Pizarro (1937), skrivagner chileat
* Carlos Pizarro Leongómez (1951-1990), politikour ha guerrillero kolombian
Mari Lwyd

**Mari Lwyd** pe **Y Fari Lwyd** (a dalv « ar Werc'hez Santel » pe « ar Gazeg Louet » hervez ar c'hredennoù) zo un hengoun eus Bro-Gembre evit lidañ ar bloavezh nevez, daoust ma c'hall bezañ lidet e-pad ur prantad hir hag a ya eus an Nedeleg betek ar 5 a viz Genver (12 devezh goude an Nedeleg).

An dud a ya a-gevret gant un den a-youl vat treuzwisket en ur gazeg, a di da di hag eus an eil tavarn d'eben, da ganañ evit reiñ chañs d'ar berc'henned gant ar spi da vezañ degemeret ouzh o zaol evit rannañ boued hag evaj.

## Mammennoù
Ciruelos

**Ciruelos**  (*prun*, e brezhoneg) zo un anv spagnolek ha hini meur a lec'h.

* Ciruelos (Chile), kêriadenn e kumun Pichilemu, e proviñs Cardenal Caro, e Rannvro O'Higgins.

    
;Kumunioù         
* Ciruelos de Cervera, e proviñs Burgos
* Ciruelos del Pinar, e proviñs Guadalajara
* Ciruelos (Toledo), e  proviñs Toledo
;Ranngumunioù e proviñs Segovia
* Ciruelos de Coca, e Coca (Segovia)
* Ciruelos (Segovia), e Carabias
;Stêr
* Río Ciruelos, adstêr d'an Arlanza, e proviñs Burgos
Kerloc'h

***Kerloc'h** zo un lec'hanv hag un anv-tiegezh e Breizh, a orin eus Bro ar C'hab. 

## Tud
*Jean-Marie Kerloc'h, maer Plogo
*Amélie Kerloc'h, maerez Plogo
*Pêr-Vari Kerloc'h, drouiz-meur Goursez Breizh
*Gurvan Kerloc'h, mab da Bêr-Vari Kerloc'h, maer Gwaien
* Jean Kerloc'h (1910-2004), skolaer, saver tonioù, rezistant
* Jean-Pierre Kerloc'h, skrivagner gall.

## Lec'hioù
Meur a lec'h zo ''Kerloc'h'' e anv e Breizh. Kredapl eo *Kêr al [[loc'h]]* an dalvoudegezh. 
En o zouez e c'haller menegiñ :
* Loc'h Kerloc'h, e Kraozon
RWS

**RWS GmbH (Rheinisch-Westfälischen Sprengstofffabriken)** zo un embregerezh alaman munisionoù chase, biatlon ha sportoù tennañ diazezet e Fürth (Bavaria).

## Istor
E 1855 e krogas Heinrich Utendoerffer da sevel emorsoù en e labourva e Nürnberg. E 1889 e voe adprenet e stal gant an embregerezh **Rheinisch Westfälische Sprengstoff-Actien-Gesellschaft** ha savet un uzin e Fürth, nepell alese. Da vare ar Brezel-bed Kentañ e teuas RWS da vezañ ur produer emorsoù a bouez.

E 1931 e voe adprenet gant Dynamit Nobel AG. Daou galibr kartouchennoù chase evit ar fuzuilhoù Gewehr 98 a voe ijinet gant August Schüler ha produet gant RWS adalek ar bloavezhioù 1930 : ar 6,65 × 68 RWS hag an 8 × 68 S. Bombezet e voe an uzinoù en Eil Brezel-bed abalamour ma produe RWS kartouchennoù evit an arme alaman. Nebeud a zistruj a voe avat hag e kendalc'has ar produiñ betek 1945.

Abaoe fin ar brezel e vez produet kartouchennoù chase ha tennañ gant RWS. Perzh eo bremañ eus ar strollad Beretta Holding. Ar strollad RWS GmbH a brodu munisionoù dindan anvioù merkoù all (Geco, Rottweil) pe reduered-son evit an armoù dindan ar merk Hausken.

## Uzin Fürth-Stadel
War-dro 1500 den a labour bremañ evit an embregerezh e Fürth. 100 devezh-arat eo gorread al lec'h-produiñ-se. 35 stand tennañ a gaver war al lec'h da esaeañ ar munisionoù produet.

## Produioù

### Kartouchennoù skoet war o zro

* Kartouchennoù e .22 Long Rifle (al liveoù-resisted zo roet hervez roadennoù ar merk) :
** Kartouchennoù sportoù tennañ uhel-tre o resisted : *R100, R50, Special Match*
** Kartouchennoù sportoù tennañ uhel o resisted : *Rifle Match S, Rifle Match, Pistol Match, Pistol Match SR*
** Kartouchennoù sportoù tennañ o resisted etre : *Target Rifle, Target Pistol*
** Kartouchennoù sportoù tennañ izeloc'h o resisted : *Club, Auto*
** Kartouchennoù chase : *Z Lang, Subsonic HP, High Velocity, High Velocity HP*

* Kartouchennoù chase e .22 WMR : *22 Magnum SP, 22 Magnum FMJ*

### Kartouchennoù skoet en o c'hreiz

## Sponsoring
Gant ar merk e vez pourvezet ha sponsorizet sportourien pe skipailhoù tennañ, en o zouez :

* skipailh broadel tennañ Frañs
* skipailh broadel tennañ Hungaria
* skipailh broadel pistolenn Breizh-Veur
* skipailh broadel biatlon Suis
* kevredad broadel tennañ Suis
* kevredad broadel tennañ Alamagn

## Daveeennoù
Jean-Marie Kerloc'h

**Jean-Marie Kerloc'h** a oa maer Plogo d'ar mare ma klaskas ar stad c'hall sevel ur greizenn nukleel e Plogo, a-raok 1981. 

## Notennoù
.22 WMR

An **.22 WMR** , **.22 Winchester Magnum Rimfire** ,**.22 Magnum** pe **.22 Mag** zo ur munision armoù-tan hiniennel ijinet e 1959 gant an embregerezh stadunanat Winchester. Galloudusoc'h eo evit an .22 Long Rifle. E voled a c'hall bezañ gwisket pe lakaet drajez plom ennañ. Ar munision nemetañ eo en deus graet berzh e-touez ar re skoet war o zro savet en XX kantved. An arm kentañ kambret e .22 WMR e oa ar Winchester Model 61 (1960). Evel an holl gartouchennoù skoet war o zro eo difennet e Frañs evit chaseal al loened karnek (kirvi, yourc'hed, moc'h-gouez da skouer) abalamour d'he nerzh re izel.

## Un nebeud armoù kambret e .22 WMR

### Fuzuilhoù ha karabinennoù
En o zouez ez eus fuzuilhoù daouhanter a ginnig ur c'hanol all kambret e kalibr 12.

* Marlin Model 57M Levermatic 
* Savage Model 24 
* Winchester Model 61, 275 ha 255 
* CZ 457 
* Chiappa Double Badger 
* Springfield Armory M6 Scout
* Chiappa M6 Survival Gun
* Ruger 10/22
* Remington Model 597 
* Savage arms A22 Magnum

### Revolverioù
Ar merkoù-mañ o deus produet revolverioù kambret e .22 WMR :
* Smith & Wesson
* Colt
* Taurus
* North American Arms
* Heritage Arms
* Sturm, Ruger & Co.

### Pistolennoù damaotomatek
* Kel-Tec, Grendel hag AMT o deus produet pistolennoù e .22 WMR.

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Ferragosto

**Ferragosto** zo ur gouel a vez lidet en Italia hag a zegouezh  d'ar 15 a viz Eost. Koshoc'h eo eget ar gouel katolik a zegouezh en deiz-se ivez, Gouel Maria Hanter-Eost.
Cazalegas

**Cazalegas** zo ur gumun e Spagn, e proviñs Toledo e Castilla-La Mancha,  e komark  Sierra de San Vicente. E 2023 e oa 1973 a dud o chom enni.
The White Company

***The White Company*** zo ur romant istorel gant Arthur Conan Doyle e 1891 hag e dremen e-pad Brezel ar C'hant vloaz.

An darvoudoù zo ledet war Bro-Saoz, Bro-C'hall ha Rouantelezh Spagn er bloavezhioù 1366 ha 1367 e-kerzh Kampagn Edward of Woodstock hag a glask adlakaat Pedro Iañ Kastilha e penn Rouantelezh Kastilha.

Unan eus an temoù pennañ eo ar C'hompagnunezhioù bras, goprsoudarded ar Grennamzer, dreist-holl ar White Company renet gant John Hawkwood.

## Liammoù diavaez
*  White Company ''Wikisource''
Beretta Holding

*Evit ar produer armoù italian, gwelet ar bajenn [[Beretta]].*
**Beretta Holding** zo ur strollad savet e 2018, perc'henn war embregerezhioù a brodu armoù-tan evit ar braz anezhe. Diazezet eo e Luksembourg ha renet eo gant Pietro Gussalli Beretta. He disoc'h rik e 2011 a oa tost da 146 milion €. Tro 6.500 den a labour evit embregerezhioù ar strollad.

## Embregerezhioù ha merkoù perc'hennet
* Fabbrica d'Armi Pietro Beretta, pe Beretta (armoù-tan, Italia)
* Beretta USA Corp. (armoù-tan, Stadoù-Unanet Amerika), a zegas an hanter eus gounidoù ar strollad
* Benelli (armoù-chase, Italia)
* Sako (armoù-tan, Finland)
* Tikka (armoù-tan, Finland)
* Chapuis Armes (armoù-chase hag armoù-dorn, Frañs)
* Geco (munisionoù chase ha sportoù tennañ)
* Franchi (armoù-chase, Italia)
* Holland & Holland (armoù-chase, Bro-Saoz)
* A. Uberti (adober armoù-tan kozh, Italia)
* Norma (munisionoù, Sveden)
* RWS (munisionoù, Alamagn)
* Rottweil (munisionoù, Alamagn)
* Stoeger (armoù-tan, Stadoù-Unanet Amerika) ha Stoeger Airguns (armoù dre aer gwasket)

## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ar Beretta Holding (lennet d'an 08/10/2024)
Dua Lipa

**Dua Lipa** (ganet d'an 22 a viz Eost 1995 e Londrez) zo ur ganerez-sonaozerez breizhveuriat hag albanian. Ur vouez mezzo-soprano he deus ha sevel a ra kanaouennoù awenet gant an disco. Enoret eo bet alies evit he labour gant c'hwec'h Brit Awards, tri Grammy Awards, daou Guinness World Records. Ouzhpennet eo bet war listenn an Time 100 e 2021.

## Notennoù ha daveennoù
Colpo in canna

***Colpo in canna*** zo ur film italian birvidik ha torfederezh embannet e 1975 skrivet ha sevenet gant Fernando di Leo ha gant Ursula Andress evel aktourez pennañ.

## Istor
Nora Green zo un ostizez an aer en em gav e-kreiz ur brezel etre gangoù torfedourien en Naplez.
## Liammoù diavaez
*  Colpo in canna war IMDb
Colt M1911

Ar **Colt** **M1911** zo ur bistolenn damaotomatek stadunanat dezhi ur blatinenn un-ober. Awenet he deus tost an holl bistolennoù damaotomatek modern ha brudet-tre eo e bed an armoù-tan. Arm-dorn standart an U.S. Army eo bet e-pad 74 vloaz eus 1911 betek 1985, a-raok e vije kemeret e blas gant ar Beretta 92. Ar braz eus ar skouerennoù zo bet produet gant ar Colt's Patent Fire Arms Manufacturing Company e Hartford (Connecticut).

## Istor
Savet eo bet gant John Moses Browning ha choazet evel arm standart gant an US Ordnance Department d'an 29 a viz Meurzh 1911 a-raok e krogje ar produiñ d'an 28 a viz Kerzu er memes bloaz.

Implijet e veze e-pad ar Brezel-bed Kentañ gant ar Stadoù-Unanet. E 1926 e voe modernizaet hag andanvet M1911A1. Ouzhpenn 1,3 milion a skouerennoù a voe produet e-pad an Eil Brezel-bed gant Colt hag embregerezhioù all evel Remington.

Kambret e oa da gentañ e .45 ACP. Adstummoù pe kopiennoù a gaver bremañ e .38 Super Auto, .40 S&W, 10 mm Auto ha 9 mm Parabellum, dreist-holl abaoe eo echu brevedoù an arm hervez lezenn. Priziet eo hag implijet kalz gant armeoù pe polisoù er bed a-bezh hiziv an deiz.

Implijet eo bet e brezelioù brasañ an XX kantved : Brezel-bed Kentañ, Eil Brezel-bed, Brezel Korea, Brezel Aljeria, Brezel Indez-Sina, Brezel Viêt Nam hag all. Ar Beretta M9 he deus kemeret he flas evel arm-dorn standart kalz rannoù eus an US Army er bloavezhioù 1980.

### Skouerennoù kinklet
Da vare an Eil Brezel-bed e voe kinklet plakennoù-lamm kalz pistolennoù M1911 gant soudarded stadunanat dre ma oant aes da cheñch. Tri seurt plakennoù kinklet a veze gwelet e-lec'h ar re orin e koad :

* reoù e gwer kregen ;
* reoù e olifant, keroc'h ha raloc'h ;
* reoù e polimetakrilat metil (anvet boas *Plexiglas*) savet a-drugarez da werennoù-dal ar c'hirri-nij. Dre ma oant treuzwelus e c'halle bezañ silet dindane skeudennoù a oa peurliesañ reoù aktourezed pe pin-ups, peotramant stag ouzh istor personel an hini a zouge anezhe (ur vedalenn, un anv, un ael pe ul loen da skouer).

## Levrlennadur
*  Rann an Ordrenañs, USA, *Deskrivadur ar bistolenn M1911*, Ar Granenn, 2022.

## Daveennoù
Cañete

**Cañete** zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a lec'h er bed. 

## Lec'hioù

* Cañete, ur gêr dilezet e proviñs Tucumán

* Cañete, e Rannvro Biobío
* Departamant Cañete, departamant kozh

* proviñs Cañete, en departamant Lima
* kêr San Vicente de Cañete, kêr-benn proviñs  Cañete
* distrig San Vicente de Cañete, en proviñs Cañete
* an Distrito Judicial de Cañete, un distrig evit ar barnerezh e Perou

* Cañete, en proviñs Cuenca
* Cañete de las Torres, kumun en proviñs Córdoba
* Cañete la Real, kumun en proviñs Málaga
2024 e Breizh

## Darvoudoù
*15 a viz Meurzh : kren-douar e-kichen Gwened.
*25 a viz Ebrel : deroù Tro Breizh war varc'h-houarn e Lokmaria-Plouzane.
*5 a viz Mae : Tro Bro Leon, redadeg war varc'h-houarn e Goueled Leon.
*7 a viz Gouere : eil tro dilennadeg ar gannaded evit Bodadenn Vroadel Bro-C'hall. E Breizh ez a 17 sez gant ar strollad Ensemble (a-du gant Emmanuel Macron), 16 sez gant an tu-kleiz (Talbenn ar Bobl Nevez), 2 sez gant an tu-dehou, ur sez gant Ar Republikaned hag ur sez gant Paul Molac (rannvroelour).
*29 a viz Gouere : loc'hañ a ra kerzherien Tro Breizh eus Redon da vont da Naoned.
*19 a viz Here : Park natur Traoñienn ar Renk zo krouet end-ofisiel dre un dekred gant ar c'hentañ ministr gall, Michel Barnier. Ennañ ez eus 66 kumun eus departamantoù Aodoù-an-Arvor hag Il-ha-Gwilen.
*6 a viz Kerzu : votiñ a ra kuzul-kêr Naoned evit adsevel ar Gwenn ha Du war an ti-kêr.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 2024|Ganedigezhioù 2024]]

## [[:Rummad:Marvioù 2024|Marvioù 2024]]
*Jean Balcou, kelenner e skol-veur Breizh-Izel
*Jean-Michel Barrault, kazetenner ha skrivagner gallek
*René Couanau, maer Sant-Maloù
*Frank Darcel, soner
*Denise Delouche, kelennerez istor an arz
*Marsel Gwilhou, kaner ha konter
*Jean-Pierre Marchand, kelenner  skol-veur Breizh-Uhel
*Marsel Modir, aozer geriaouegoù brezhonek
*Loeiz ar Peñseg, politiker
*Yves Pinguilly, aozer levrioù evit ar yaouankiz
* Luce Loyant, stourmerez vreton
Alice Prin

**Alice Prin**, lesanvet **Kiki de Montparnasse** pe **Kiki**, hag ivez « la Reine de Montparnasse », a oa ur model gall, ganet d'an 2 a viz Here 1901 e Châtillon-sur-Seine (Côte-d'Or) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Meurzh 1953 e Pariz (7vet arondisamant).

Brudet-bras e voe gant ar poltred noazh *[[Le Violon d'Ingres]]* embannet e 1924.

## Notennoù