Robert Downey Jr.

**Robert Downey Jr.** (anv gwir **Robert John Ford - Elias Jr.**) a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 4 a viz Ebrel 1965 e New York.

## E vuhez
Robert John Ford - Elias Jr. a voe ganet e Greenwich Village, e Manhattan. E dad, Robert Downey Sr. e anv, a oa produer sinema a-orin iwerzhonat ha yuzev. E vamm a oa a-orin skosat hag alaman. Ganet e oa e dad gant anv « Robert Elias », kemmañ a reas anezhañ pa c'hoantaas bezañ degemeret en arme padal ne oa ket en oad d'hen ober. 

E 1970 e c'hoarias en ur film sevenet gant e dad. Goude disparti e dud ez eas da chom da di e dad e Los Angeles, ma labouras en ur preti hag en ur stal-botoù. Goude dilezel ar skol-veur e c'hoaris e meur a bezh-c'hoari. 

## Red-micher
### Penn-kentañ
Kemer perzh a reas en ur stirad skinwel berr titlet *[[Mussolini : The Untold Story]]*, hag ivez e *[[Saturday Night Live]]* e 1985-1986. Goude-se ez eas da Hollywood, ma c'hoarias perzhioù bihan e meur a film a-raok bezañ lakaet da aktor pennañ *The Pick-up Artist* sevenet gant James Toback e 1987. Er memes bloavezh e c'hoarias perzh un den yaouank drammet er film *Less Than Zero* diwar romant Bret Easton Ellis *Less Than Zero*. Meur a berzh a c'hoarias goude-se, ma weler anezhañ asambles gant aktorine brudet evel James Woods (*[[True Believer]]*) ha Mel Gibson (*[[Air America]]*).

### Brud war gresk ha kudennoù drammaj
D'ar mare-se e voe dibabet gant ar sevener Richard Attenborough evit c'hoari perzh Charlie Chaplin er film *[[Chaplin (film, 1992)|Chaplin]]*. Da-heul e voe lakaet war roll Oscar an aktor gwellañ. Met etre 1996 ha 2001 en doe kudennoù bras gant an alkool hag an drammaj, ha meur a wech e voe harzet ha bac'het.

E 2000 e c'hoarias er stirad skinwel *[[Ally McBeal]]*, hag a-drugarez dezhañ e tapas kaout ur Golden Globe. 
Skarzhet e voe diouzh *Ally McBeal* peogwir e voe kavet gant drammaj hag un arm-tan : rankout a reas mont da bareañ ur wech ouzhpenn. E-pad pemp bloaz e pareas.

### Distro d'ar sinema
Daoust d'e gudennoù e kendalc'has da c'hoari e meur a film. Ofiser e voe e *[[U.S. Marshals]]* (1997), bredvezeg ha keneil Halle Berry e *[[Gothika]]* (2004), evel muntrer en *[[In Dreams]]* (1998), kelaouenner e *[[Good Night, and Good Luck]]* sevenet gant George Clooney hag ivez e *[[Zodiac (film)|Zodiac]]* gant David Fincher pe c'hoazh evel mezeg e *[[Raymond]]* gant Brian Robbins. 

E 2008 e c'hoarias en Iron Man* hag e *Tropic Thunder* sevenet gant [[Ben Stiller]]. Gant ar film-se e voe kinniget e anv evit Oscar an aktor (eil renk) gwellañ.

E [[2009]] e c'hoarias perzh Sherlock Holmes, hag e tapas kaout priz Golden Globe an aktor gwellañ. E 2010 e c'hoarias perzh Iron Man en-dro er film [[Iron Man 2]] sevenet gant Jon Favreau.

E [[2012]] e c'hoarias daou berzh brudet-tre : hini [[Sherlock Holmes]] er film *Sherlock Holmes : A Game of Shadows*, sevenet gant [[Guy Ritchie]]; ha hini Tony Stark /[[Iron Man]] er film *The Avengers*, m'eo bodet [[Iron Man]], [[Thor (Marvel)|Thor]], [[Hulk]], [[Captain America]], [[The Black Widow]], ha [[Clint Barton|Hawkeye]]. E miz Mae [[2012]] e stagas gant filmañ [[Iron Man 3]], sevenet gant [[Shane Black]].

== Obererezhioù all ==
En ur rann eus *Ally McBeal* e klever anezhañ o kanañ *Every Breath You Take* asambles gant [[Sting]]. Goude kemer perzh e video-klip *I Want Love* gant [[Elton John]] e [[2000]] e tiskouezas ez eo soner barrek hag ec'h embannas ur bladenn he zitl *The Futurist* (Sony Classical, 2004).

=== Buhez prevez ===

E [[2005]] e timezas gant [[Susan Nicole Levin]] ha savet o deus un embregrezh produiñ anvet "Team Downey".

== Filmoù ==
=== Aktor ===
==== Bloavezhioù 1970 ====

* [[1970]] : *Pound*, sevenet gant [[Robert Downey Sr.]]
* [[1972]] : *Greaser's Palace*, sevenet gant [[Robert Downey Sr.]]
* [[1975]] : *Moment to Moment*, sevenet gant [[Robert Downey Sr.]]

==== Bloavezhioù 1980 ====

* [[1980]] : *Up the Academy*, sevenet gant [[Robert Downey Sr.]]
* [[1983]] : *Baby It's You*, sevenet gant [[John Sayles]]
* [[1984]] : *Firstborn*, sevenet gant [[Michael Apted]]
* [[1985]] : *Deadwait*, sevenet gant [[Sam Hurwitz]] (film berr)
* [[1985]] : *Tuff Turf*, sevenet gant [[Fritz Kiersch]]
* [[1985]] : *Weird Science*, sevenet gant [[John Hughes (sevener)|John Hughes]]
* [[1985]] : **, sevenet gant [[William A. Graham]] (film skinwel)
* [[1985]] : *Saturday Night Live*, sevenet gant [[Lorne Michaels]] (rann 1, prantad 11)
* [[1986]] : *Back to School*, sevenet gant [[Alan Metter]]
* [[1986]] : *America*, sevenet gant [[Robert Downey Sr.]]
* [[1987]] : *The Pick-up Artist*, sevenet gant [[James Toback]]
* [[1987]] : *Less Than Zero*, sevenet gant [[Marek Kanievska]]
* [[1988]] : *Johnny Be Good*, sevenet gant [[Bud S. Smith]]
* [[1988]] : *Rented Lips*, sevenet gant [[Robert Downey Sr.]]
* [[1988]] : *1969* sevenet gant [[Ernest Thompson]]
* [[1989]] : *That's Adequate*, sevenet gant [[Harry Hurwitz]]
* [[1989]] : *True Believer*, sevenet gant [[Joseph Ruben]]
* [[1989]] : *Chances Are*, sevenet gant [[Emile Ardolino]]

==== Bloavezhioù 1990 ====

* [[1990]] : *Air America*, sevenet gant [[Roger Spottiswoode]]
* [[1991]] : *Too Much Sun*, sevenet gant [[Robert Downey Sr.]]
* [[1991]] : *Soapdish*, sevenet gant [[Michael Hoffman]]
* [[1992]] : *Chaplin*, sevenet gant [[Richard Attenborough]]
* [[1993]] : *Heart and Souls*, sevenet gant [[Ron Underwood]]
* [[1993]] : *Short Cuts*, sevenet gant [[Robert Altman]]
* [[1994]] : *Hail Caesar*, sevenet gant [[Anthony Michael Hall]]
* [[1994]] : *Natural Born Killers*, sevenet gant [[Oliver Stone]]
* [[1994]] : *Only You*, sevenet gant [[Norman Jewison]]
* [[1995]] : *Mr. Willowby's Christmas Tree*, sevenet gant [[Jon Stone]] (film skinwel berr)
* [[1995]] : *Richard III*, sevenet gant [[Richard Loncraine]]
* [[1995]] : *Home for the Holidays*, sevenet gant [[Jodie Foster]]
* [[1995]] : *Restoration*, sevenet gant [[Michael Hoffman]]
* [[1996]] : *Saturday Night Live*, sevenet gant [[Lorne Michaels]] (rann 6, prantad 22)
* [[1997]] : *Danger Zone*, sevenet gant [[Allan Eastman]]
* [[1997]] : *One Night Stand*, sevenet gant [[Mike Figgis]]
* [[1997]] : *Two Girls and a Guy*, sevenet gant [[James Toback]]
* [[1997]] : *Hugo Pool*, sevenet gant [[Robert Downey Sr.]]
* [[1998]] : *The Gingerbread Man*, sevenet gant [[Robert Altman]]
* [[1998]] : *U.S. Marshals*, sevenet gant [[Stuart Baird]]
* [[1999]] : *In Dreams*, sevenet gant [[Neil Jordan]]
* [[1999]] : *Friends & Lovers*, sevenet gant [[George Haas]]
* [[1999]] : *''Bowfinger'', sevenet gant Frank Oz
* 1999 : *[[Black and White (film, 2000)|Black and White]]*, sevenet gant James Toback

#### Bloavezhioù 2000

* 2000 : *[[Ally McBeal]]*, sevenet gant David E. Kelley (stirad skinwel) : *Larry Paul* (2000-2001)
* 2000 : *[[Wonder Boys]]*, sevenet gant Curtis Hanson : *Terry Grabtree*
* 2000 : *[[Auto Motives]]*, sevenet gant Lorraine Bracco (film berr)
* 2002 : *[[Lethargy]]*, sevenet gant David Gelb ha Joshua Safdie (film berr)
* 2003 : *[[Whatever We Do]]*, sevenet gant Kevin Connolly (film berr)
* 2003 : *[[The Singing Detective]]*, sevenet gant Keith Gordon
* 2003 : *[[Gothika]]*, sevenet gant Mathieu Kassovitz ha Thom Oliphant : *Pete Graham*
* 2004 : *[[Eros (film, 2004)|Eros]]* - lodenn sevenet gant Steven Soderbergh : *Nick Penrose*
* 2005 : *[[Game 6]]*, de Michael Hoffman
* 2005 : *[[Kiss Kiss Bang Bang (film, 2005)|Kiss Kiss Bang Bang]]*, sevenet gant Shane Black : *Harry Lockhart*
* 2005 : *[[Good Night, and Good Luck.]]*, sevenet gant George Clooney : *Joe Wershba*
* 2005 : *Family Guy*, sevenet gant Sarah Frost (stirad skinwel) (rann *Fat Guy Strangler*)
* 2006 : *A Guide to Recognizing Your Saints*, sevenet gant Dito Montiel 
* 2006 : *The Shaggy Dog*, sevenet gant Brian Robbins : *Dr. Kozak*
* 2006 : *[[A Scanner Darkly (film)|A Scanner Darkly]]*, sevenet gant Richard Linklater: *Barris*
* 2006 : *[[Lucky You]]*, sevenet gant Curtis Hanson : *Telephone Jack*
* 2006 : *[[Fur (film)|Fur]]*, sevenet gant Steven Shainberg : *Lionel Sweeney*
* 2007 : *[[Zodiac (film)|Zodiac]]*, sevenet gant David Fincher : *Paul Avery*
* 2008 : *[[Charlie Bartlett]]*, sevenet gant Jon Poll : *Nathan Gardner*
* 2008 : *[[Iron Man (film)|Iron Man]]*, sevenet gant Jon Favreau : *[[Iron Man (comics)|Tony Stark / Iron Man]]*
* 2008 : * [[The Incredible Hulk (film)|The Incredible Hulk]]*, sevenet gant Louis Leterrier : *[[Iron Man (comics)|Tony Stark / Iron Man]]*
* 2008 : *Tropic Thunder*, sevenet gant Ben Stiller : *Kirk Lazarus*
* 2009 : *The Soloist*, sevenet gant Joe Wright : *[[Steve Lopez]]*
* 2009 : *[[Sherlock Holmes (film)|Sherlock Holmes]]*, sevenet gant Guy Ritchie : *[[Sherlock Holmes]]*

#### Bloavezhioù 2010

* 2010 : *[[Iron Man 2]]*, sevenet gant Jon Favreau : *[[Iron Man (comics)|Tony Stark / Iron Man]]*
* 2010 : *Due Date*, sevenet gant Todd Phillips : *Peter Highman*
* 2011 : *[[Sherlock Holmes : A Game of Shadows]]*, sevenet gant Guy Ritchie : Sherlock Holmes
* 2012 : *[[The Avengers (film)|The Avengers]]*, sevenet gant Joss Whedon : *[[Iron Man (comics)|Tony Stark / Iron Man]]*
* 2013 : *[[Iron Man 3 (film)|Iron Man 3]]*, sevenet gant Shane Black : *[[Iron Man (comics)|Tony Stark / Iron Man]]*

### Senarier

* 1993 : *[[The Last Party]]*, sevenet gant Mark Benjamin ha Marc Levin

## Prizioù
### Prizioù tapet gantañ

* 1993 : Saturn Award an aktor gwellañ er film *[[Heart and Souls]]*
* 2001 : Golden Globe an aktor gwellañ a eil renk en ur stirad skinwel en *[[Ally McBeal]]*.
* 2003 : Festival etrevroadel ar filmoù ( Katalonia) : aktor gwellañ er film *[[The Singing Detective]]*.
* 2003 : BAFTA an aktor gwellañ er film *[[Chaplin (film, 1992)|Chaplin]]*.
* 2008 : Saturn Award an aktor gwellañ er film *[[Iron Man (film)|Iron Man]]*
* 2010 : Golden Globe an aktor gwellañ er film *[[Sherlock Holmes (film, 2009)|Sherlock Holmes]]*.

### War roll meur a briz

* 1992 : war roll Oscar an aktor gwellañ er film *[[Chaplin (film, 1992)|Chaplin]]*.
* 2009 : war roll Oscar an aktor gwellañ (eil renk) er film *[[Tropic Thunder]]*.
* 2009 : war roll Golden Globe an aktor gwellañ (eil renk) er film *[[Tropic Thunder]]*.

## Notennoù

### Liammoù diavaez
* Robert Downey Jr. e lec'hienn AlloCiné
* Lec'hienn ofisiel ar bladenn ''The Futurist''
* Atersadenn Robert Downey, Jr.  e lec'hienn Los Angeles Times Magazine
* Atersadenn Robert Downey Jr. e lec'hienn www.reviewgraveyard.com