open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pobol y Cwm

***Pobol y Cwm*** (*Tud an draoñienn*) zo un abadenn skinwel soap opera kembraek. Kroget e oad d'he skignañ e 1974, war BBC Wales, hag abaoe miz Du 1982 emañ war ar chadenn gembreat S4C, bemnoz da 8 eur. Istitlou saoznek a c'heller kaout evit an arsellerien digembraek. Unan deus ar soap-opera koshañ produet gant ar BBC eo, ha dalc'hmat e vez an abadenn a ra ar muiañ a verzh war ar chadenn S4C, estreget ar c'hrogadoù rugbi.

## An istor
*Pobol y Cwm* a gont buhez pemdez annezidi ur barrouz faltaziet e Cwmderi, en ul lec'h bennak e mervent ar vro, e traoñienn Gwendraeth. N'eo ket pal ar stirad reiñ ur skeudenn hendraour deus an identelezh lec'hel rik e-giz ma oa penn-da-benn, pe ma rankfe bezañ. N'eus nemet un nebeudig a c'hoarierien a gaoz gant pouez-mouezh Sir Gaerfyrddin. Pa gave bod an istoriou kentañ en un ospital, kentoc'h, e c'hoarveze goude an darn vrasañ eus emdroadur an istor e tavarn bennañ ar barrouz, *Y Deri*. Ouzhpenn ez eus stalioù tro-dro, ha tiegezhioù. A-wechoù, evit degouezhioù 'zo, e c'hoarvez an traoù er skolaj, *Ysgol y Mynach*, hag en tiegezh lec'hel, *Penrhewl*. Div barrouz empennet a gaver nes da Cwmderi, anvet Llanarthur ha Cwrt Mynach. Abaoe 2012 e vez filmet ar program e Roath Lock e-tal pleg-mor Kerdiz. Lies tennoù filmet a vez graet e diabarzh studioioù Roath Lock. Ar skeudennoù filmet en diavaez zo troet e Llanbedr-y-fro.

## Aktourien vrudetañ
Dianavezet eo an darn vrasañ eus an aktourien e-maez bro Gembre, nemet Ioan Gruffudd en doa c'hoariet er stirad deus 1987 betek 1994 a-raok dezañ dont da vezañ brudet en estrenvro gant produerezhioù stadunanat. Iwan Rheon ivez zo bet diskuliet d'an arvesterien en ur c'hoari perzh Simon Bellamy er stirad *[[Misfits]]* (bet istitlet e brezhoneg). Iwan en deus c'hoariet perzh Ramsay Snow e *[[Game of Thrones]]* da c'houde, ha sevenet ez eus bet kanaouenou gantañ, en ur strollad sonerezh rock.
Pentrecelyn (Sir Ddinbych)

**Pentrecelyn**, pe **Pentre-celyn** zo ur gêriadenn vihan eus hanternoz Kembre, e Sir Ddinbych. Emañ e gevred ar gontelezh, er c'hreisteiz da gêr Rhuthun. 

Eno emañ Coleg Llysfasi, a zo ur skourr eus Coleg Cambria bremañ. Ur skolaj bras eo, gant tremen  a studierien ha  a dud implijet ennañ.

## Notennoù
Qusay Husain

**Qusay Saddam Husain al-Tikriti** (arabeg:قصي صدام حسين‎‎), ganet d'ar 17 a viz Mae 1966 ha marvet d'an 22 a viz Gouhere 2003, a oa eil mab an diktatour irakian Saddam Husain. Anvet e oa bet da gemer ar galloud war-lerc'h e dad er bloavezh 2000.

## Marv

D'an 22 a viz Gouhere 2003 e-pad an abardaez, soudarded eus ar 101st Airborne, harpet gant nerzhioù ispisial Stadoù-Unanet Amerika, a lazhas Qusay, e vab oadet a 14 vloaz Moustafa, gant e vreur henañ Oudai Husain, e-pad tagadenn un ti e norzh kêr Mosoul. Ur bagad soudarded eus an nerzhioù ispisial stadunanat a glaskas tostaat ouzh an ti evit herzel an annezidi. Tennet e voe warno ha rediet e voent da gilañ. Goulennet e voe ganto nerzhioù harp. War-dro 40 soudard eus ar 101st Airborne Division hag 8 ezel eus an Task Force 121 a erruas. Goude ma vije bet gloazet soudarded an Task Force 121 e voe tennet war an ti gant ur misil TOW, banneroù-greunadennoù emgefreek Mk 19, mindrailherezioù ponner M2 Browning hag armoù skañv. Goude peder eurvezh tennadeg (an oberiadur a-bezh a badas 6 eurvezh), ar soudarded a zeuas-tre en ti, ha kavet e voe korfoù an daou vreur asambles gant hini o difenner.
Philippe Pascal

**Philippe Pascal**, bet ganet d'ar 17 a viz Mae 1956 e Sidi Bel Abbès en Aljeria ha marv d'an 12 a viz Gwengolo 2019 e Roazhon, a zo ur c'haner-sonaozer, anavezet evel kaner Marquis de Sade ha Marc Seberg, lazoù-seniñ brudet eus Roazhon.

Douaret eo bet e Bered an Norzh Roazhon.
David Pujadas

**David Pujadas**, bet ganet d'an 2 a viz Kerzu 1964 e Barcelona (Katalonia), a zo ur c'hazetenner gall hag a labour e Pariz e ti France 2.
Royal Green Jackets

Ar **Royal Green Jackets** (RGJ) a oa ur rejimant troadegiezh eus ar British Army, unan eus an daou "rejimant meur" eus al Light Division (an hini all o vezañ The Light Infantry).

## Istor
Ar *Royal Green Jackets* a voe savet d'ar 1añ a viz Genver 1966 pa voe kendeuzet tri rejimant disheñvel eus ar Green Jackets Brigade: Ar 1st Green Jackets (43rd and 52nd), ar 2nd Green Jackets, ar King's Royal Rifle Corps hag ar 3rd Green Jackets, ar Rifle Brigade (Prince Consort's Own).

Bez e voe savet ivez daou vatailhon adarmead.

E-pad ar bloavezhioù 1980, ar batailhonoù a voe kaset da dachennoù brezel lies, dreist-holl Norzhiwerzhon (Oberiadur-brezel Banner). Ar c'hentañ, an eil hag an trede batailhon o devoa ivez lec'hioù oberiant e Kornôg Alamagn e Osnabrück (1RGJ), Minden (2RGJ) ha Celle (3RGJ).

Koll brasañ ar rejimant a voe d'an 20 a viz Gouhere 1982 pa varvas seizh soudard lazhet gant ur vombezenn eus ar Provisional Irish Republican Army. Ar vombezenn a darzhas e-pad ur sonadeg foran gant ar rejimant. O seniñ e oant Oliver! e-tal ur 120 a dud bennak pa voe ar gwalldaol e Regents Park.
Provisional Irish Republican Army

Ar **Provisional Irish Republican Army** (**IRA** pe **Provisional IRA** pe **PIRA**) a oa ur strollad armet republikan eus Iwerzhon en devoa klasket lemel Norzhiwerzhon diouzh ar Rouantelezh-Unanet ha dre-se degas ur Republik dieub ha gant enezenn Iwerzhon a-bezh. Ar strollad armet republikan kreñvañ ha niverusañ a voe e-pad mare an Troubles. 

En em zisklêriet e oa e-unan evel hêr d'an IRA kentañ. Evit izili ar strollad e oa anv an aozadur *Irish Republican Army*, pe *[[Óglaigh na hÉireann]]* en iwerzhoneg.

An IRA da c'hortoz a oa deuet war-wel e miz Kerzu 1969, goude ma voe freuzet a dammoù al luskad republikan iwerzhonat.

Brudet e oa ar PIRA evit implij ardivinkoù-tarzh primaozet. Ar Provisional IRA en deus bet embannet un arsav-brezel e miz Gouhere 1997, ar pezh en doa aotreet ar Sinn Féin skourr politikel an aozadur da vezañ degemeret en eskemmoù peoc'h evit dazont Iwerzhon. Dre-se e oa bet tu kavout un emglev e 1998 hag anvet Good Friday Agreement. E 2005 an IRA en doa embannet fin ofisiel e c'hampagn feulster ha roet e armoù dindan sell ur bodad etrevroadel Dieub evit an dizarmañ. Meur a strolladig disivouderien a oa bet krouet adal an IRA, evel ar Continuity IRA, hag a gendalc'h da stourm er C'hampagn feulster republikan, hag ar Real IRA.
Rijksweg 50

Ar **Gourhent Rijksweg 50** eo an hent pennañ o liammañ Emmeloord ouzh Eindhoven en Izelvroioù. Ar gourhent-se a dremen dre gêrioù Eindhoven, 's-Hertogenbosch, Oss, Nijmegen, Arnhem, Apeldoorn ha Zwolle.

## Eil Brezel-bed

E-pad an Eil Brezel-bed e veze graet Gourhent 69 anezhi. Aboe 1969 ez eo bet adanvet N69, bremañ e vez graet gant an anv-se etre harzoù proviñs an Noord-Brabant hag an hent-tizh E34. Ar gourhent a oa hollbouezus evit an nerzhioù kevredet e-pad an Oberiadur-brezel Market Garden. Bez e oa an hent-bras nemetañ a c'helle bezañ implijet evit kas da benn an oberiadur. Goude an emgannoù taer-feuls etre an nerzhioù harzlammerien ha douar kevredet hag an nerzhioù alaman e voe graet "*Hell's Highway*" anezhi.
Pentrecelyn

**Pentrecelyn** zo un anv-lec'h kembraek.

Savet eo diwar ar gerioù *[[pentre]]* (kêriadenn) ha *celyn* (kelenn).

Daou lec'h zo anvet Pentrecelyn e Kembre:
*Pentrecelyn (Powys)
*Pentrecelyn (Sir Ddinbych)
Edwin Northumbria

**Edwin Northumbria** (hensaozneg Ēadwine; c. 586 – 12 Here 632/633), pe **Eadwine** pe **Æduinus**, a oa roue Deira ha Bernicia – div rouantelezh a voe bodet d'ober Northumbria goude – adal 616 betek e varv e 633. Dont a reas da vout kristen ha badezet e voe en 627. Goude e varv en emgann Hatfield Chase, e voe anvet da sant.

Mab e oa da Ælle, roue Deira. E c'hoar Acha a zimezas da Æthelfrith Northumbria, roue Bernicia, ar rouantelezh angl en norzh d'e hini. Ur breur pe ur c'hoar dezhañ a oa tad pe mamm da Hereric, hag a oa tad da Santez Hilda ha d'he c'hoar Hereswith, a zimezas d'ar roue Æthelric, breur d'ar roue Anna East Anglia.

Tec'hel a rankas Edwin pa voe aloubet Deira gant Æthelfrith, roue Bernikia. mont a reas da glask repu da lez Rædwald East Anglia. Hennezh a reas brezel da Vernikia, hag a voe trec'h war Æthelfrith en 616. Ha setu Edwin lakaet da roue Bernikia ha Deira.

Pa varvas Rædwald, war-dro 624, e teuas Edwin da vout galloududañ roue Enez Vreizh. Laket gant Bede war roll ar rouaned a oa a-us d'ar rouaned angl-ha-saoz all. Hervez ar C'hronik angl-ha-saoz e oa *bretwalda*, da lavarout eo « pennroue Breizh ».
Le Scrameustache

**Le Scrameustache** a zo ur vandenn-dreset savet gant Gos hag e vab Walt, krouet er Spirou e 1972. Un heuliad skiant-faltazi ha fent eo war un dro.

Embannerien :
* Dupuis : rannoù 1 betek 34 (embannoù kentañ)
* Glénat : rannoù 1 betek 44 (embannoù kentañ)
## An istor

## An tudennoù
*Le Scrameustache : un ezdouarad eo.
*Khéna
*Oncle Georges
Quis custodiet ipsos custodes ?

***Quis custodiet ipsos custodes ?***, "Piv a ziwallo an diwallerien ?", zo ul lavared latin gant ar barzh roman Juvenal diwar-benn an eveshaerien karget gant keodedourien binvidik da ziwall o zier, hag a zo tamallet gant an oberour.

Er skrid orin ez eus kaoz eus fealded ar gwragez. Kaoz zo bet da c'houzout pe e oa bet skrivet gant Juvenal pe ouzhpennet en embannadurioù eus ar skrid.

## Notennoù
Manu Dibango

**Manu Dibango**, ganet d'an 12 a viz Kerzu 1933 e Douala (Kameroun) ha marvet d'ar 24 Meurzh 2020 e Melun (Bro-C'hall), a oa ur c'haner, ur soner saksofon hag ur stourmer evit ar *[[Francophonie]]*. An tad a oa a orin Yabassi, hag ar vamm un Duala. Aet eo da Anaon gant ar C'hovid-19.

D'ar 14 Gouere 2010 e voe roet dezhañ al *[[Légion d'Honneur]]* gant Nicolas Sarkozy, da-geñver gouel broadel Bro-C'hall.

D'an 8 Gwengolo 2015 e voe anvet *[[Grand Témoin]]* gant an *[[Organisation Internationale de la Francophonie]]* ha karget da eveshaat ma vefe komzet galleg flour e-pad C'hoarioù Olimpek Rio de Janeiro e 2016.
## Marv
Klañv e oa bet adalek an 18 a viz Meurzh gant ar c'hurunviruz COVID-19. Marvet eo d'ar 24 a viz Meurzh 2020.

## Arroudoù
* *« Le Togolais va chanter dans son rythme, le Camerounais, le Gabonais, le Congolais, le Sénégalais. On va voyager à travers une chanson dans toute la diversité que peut donner la Francophonie. Il faut bien voir que la Francophonie, ce n’est pas un pays, c’est un certain nombre de personnes que l’histoire a mis ensemble à travers une langue. »*
## Notennoù ha daveennoù
VLC media player

**VLC media player** (brudet dre an anv **VLC**) zo ur meziant frank evit lenn media, hag a voe krouet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2001. Brudet eo ar meziant dre ma c'hell lenn forzh peseurt doareoù video pe son. Zoken pa vez kaoz eus restroù torr e klask renkañ anezho evit bezañ lennet.

Er bloavezh 2012, VLC a OA unan eus al lennerien media implijetañ dre ar bed : etre 100 ha 150 milion a dud a implijfe ar meziant. Troet eo bet e brezhoneg gant An Drouizig.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Fables for the Frivolous

***Fables for the Frivolous*** zo fablennoù saoznek savet gant ar skrivagner stadunanat Guy Wetmore Carryl (1873-1904) hag embannet e 1898. Adaozet int diwar re Jean de La Fontaine ha skrivet e gwerzennoù fentus. Ar re vrudetañ eo *The Persevering Tortoise and the Pretentious Hare*, *The Arrogant Frog and the Superior Bull*, ha *The Sycophantic Fox and the Gullible Raven*.

## Liammoù diavaez

* Fablennoù al levr e Wikisource
* Project Gutenberg
* Fablennoù da glevet e Librivox
*''Fables for the Frivolous'', embannadur kentañ, eus an Internet Archive.
Gal Gadot

**Gal Gadot-Varsano** (hebraeg : **גל גדות**), ganet d'an 30 a viz Ebrel 1985 a zo un aktourez ha *top model* israelian. E 2004 e oa bet dilennet evel Miss Israel. Kroget eo da vezañ brudet o c'hoari an dudenn Wonder Woman e filmoù hollved ledanaet DC (2016–2023). E 2018, Gadot a oa bet anvet en listenn ar 100 an *[[Time Magazine|Time]]* gant *[[Forbes]]* ha tizhet ganti an dekvet plas evel aktourez ar muiañ paeet, ha tizhet an trede plas e 2020. Ar c'hentañ aktourez israelian e voe o kaout ur steredenn en Hollywood Walk of Fame e 2025.
## ''Miss''

## Red-micher
### [[Sinema]]

### [[Skinwel]]

### Filmigoù sonerezh

### [[Bruderezh]]

## Prizioù

## Notennoù ha daveennoù
Emgann Pelekanon

**Emgann Pelekanon** pe **emgann Pelecanum** a voe un emgann etre an 10 hag 11 a viz Even 1329. An nerzhioù a gemere perzh ennañ a oa soudarded Impalaeriezh Bizantion, en un tu, gant an Impalaer Andronikos III Palaiologos en o fenn, hag en tu all ul lu otoman renet gant Orhan I. Lu Impalaeriezh roman ar Reter a voe trec'het gant un niver uheloc'h a enebourien ha gant kadoniezh vrezel an Otomaned.

Ar c'hêrioù aloubet gant al lu otoman en Anatolia ne c'hellent ket mui kontañ war harp ar peurrest eus Impalaeriezh ar Reter. Goustadik e kouezhjont holl etre daouarn an Otomaned. Kentañ emgann Orhan I a oa bet un trec'h war un impalaeriezh gwanaet ha dic'houest da zerc'hel he zachenn en Azia.
Just a Song Before I Go

***Just a Song Before I Go*** a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer saoz Graham Nash (1942-).

## Danvez
Krouet e oa bet tra m'edo Nash e Maui (Hawaii), e ti ur mignon dezhañ, a-gevret gant Leslie Morris. Bez' e oant o c'hortoz e tavje ar glav a-raok mont d'an aerborzh ha loc'hañ da gemer perzh en un droiad sonadegoù gant ar strollad sonerien rock stadunanat Crosby, Stills & Nash. Lakaet e voe klaoustre ne vije ket gouest Nash da sevel ur ganaouenn a-raok mont kuit eus an ti, ar pezh a voe graet en ur ober ugent munutenn avat. E-pad an abadenn skinwel stadunanat *The Late Show with Stephen Colbert* e tisplegas ar soner saoz en devoa gounezet pemp kant dollar a-drugarez d'ar bariadenn-se.
Ned eas ket gwall bell da glask awen dre ma kont ***Just a Song Before I Go*** nag ur ranngalon e vez d'un den mont kuit ha lezel ar re garet war e lerc'h...

## Enrollañ
Kregiñ a reas ar sonenrolladennoù er Studioioù Criteria e Miami (Florida (SUA)) adalek miz Genver 1977 gant ar sonerien :
* David Crosby : gitar klev,
* Tim Drummond (1940-2015) : gitar-boud,
* Russ Kunkel (1948-) : toserezh ha taboulin,
* Graham Nash : kan ha piano,
* Joe Vitale (1949-) : piano tredan.

## Embann
Dont a reas e-maez d'ar 17 a viz Mezheven 1977, a-gevret gant an unnek kanaouenn all a yeas d'ober *CSN*, eil albom studio Crosby, Stills & Nash. Produet e voe ar bladenn gant an tri arzour ha The Albert Brothers (Ron ha Howard Albert).
Ur bladennig daou ditl — ***Just a Song Before I Go*** ha *Dark Star* enni — a voe embannet war un dro.

## Selaou ''Just a Song Before I Go'' ha lenn ar gerioù
*  ''Just a Song Before I Go'' en albom ''CSN''.
*  Gerioù ''Just a Song Before I Go'' el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Levrlennadur
* Christophe Delbrouck, *Crosby, Stills, Nash & Young*, Le Castor Astral, 2009.

## Notennoù ha daveennoù
Johnny Albino

**Johnny Albino** a oa anv-micher ar c'haner puertorikan **Juan Antonio Albino Ortiz** (* Yauco, 19 Kerzu 1919 – † NewYork, 7 Mae 2011). Seniñ ha kanañ a rae pa oa yaouank, ken na eas da soudard el lu stadunanat en Eil brezel-bed, ma savas ul laz pevar soner da ganañ evit ar soudarded all. E 1946 e savas ul laz tri soner, ha diwezhatoc'h e kanas gant an * Trio San Juan* (San Juan eo kêr-benn Puerto Rico) a voe brudet mat.

Kanañ a reas goude gant Los Panchos .

## Liamm diavaez
* Johnny Albino & Trío San Juan - ''Mi Novia Está Enferma''
Sidi Bel Abbès

**Sidi Bel Abbès** (سيدي بلعباس *Sīdī Bu-l-ʿAbbās* en arabeg, ⵙⵉⴷⵉ ⴱⴻⵍ ⵄⴻⴱⴱⴰⵙ *Sidi bel ɛebbas* e tamazight) zo ur gêr e gwalarn Aljeria.

## Tud
*Albert Camus
*Marcel Cerdan
*Kad Merad
*Philippe Pascal (soner er strollad Marquis de Sade)
Media Player Classic

**Media Player Classic** (berraet dre **MPC**) zo ur meziant evit lenn mediaioù lies en ur vezañ dammheñvel diouzh Windows Media Player 6.4, met gant kalz muioc'h a implijoù posbul. Hiziv-an-deiz ez eo al lenner video ha son diazez a gaver er K-Lite Codec Pack hag er Combined Community Codec Pack.

Ar meziant a vez gwellaet dre kumuniezh ar forom Doom9. Div skourr a kaver hiziv a-fed gwellaat ar meziant: ar **Media Player Classic - Home Cinema (MPC-HC)** hag ar **Black Edition (MPC-BE)**.
## Notennoù ha daveennoù
San Pedro Town

**San Pedro Town**, pe **San Pedro**, zo ur gêr hag ur porzh eus Belize, e distrig Belize, e Cayo Ambergris. Saozneg ha spagnoleg a vez komzet.

Diwar he fenn eo e voe savet ar ganaouenn *[[La Isla Bonita]]*, savet gant Madonna, Patrick Leonard ha Bruce Gaitsch.

### Skeudennoù

File:San Pedro, Ambergris Caye.jpg|San Pedro
File:Main Street San Pedro, Ambergris Caye.jpg|Ar Straed veur e San Pedro
File:Main Street San Pedro, Ambergris Caye 2.jpg|Ar Straed veur e San Pedro
File:San Pedro, Ambergris Caye, Belize - Central Park.JPG|San Pedro, Ambergris Caye, Belize
The Fast and the Furious (film 2001)

***The Fast and the Furious***, anavezet ivez evel ***Fast & Furious***, zo ur film niñvek alaman-stadunanat embannet e 2001. Sevenet e oa bet gant Rob Cohen ha produet gant Neal H. Moritz. Skrivet e oa bet an istor gant Gary Scott Thompson ha David Ayer. Ar c'hentañ film eo en heuliad filmoù The Fast and the Furious. Evel aktourien emañ Vin Diesel, Paul Walker, Michelle Rodriguez, Jordana Brewster, Rick Yune, Chad Lindberg, Johnny Strong ha Matt Schulze.

Ar film a gont istor un archer kuzh, Brian O'Conner, en deus da stourm ouzh ur strollad laeron otoioù dianav. 
## Skeudennoù

Restr:Rusty-s TV and Movie Car Museum Jackson TN 012.jpg|
Restr:Dodge Charger 1970 (The Fast and the Furious (2001)).jpg|An Dodge Charger 1970 implijet er film

## Liammoù diavaez
*''The Fast and the Furious'' war IMDB
*''The Fast and the Furious'' war Rotten Tomatoes
Mira

**Mira** pe ** Myra** (Μύρα e gresianeg) a oa ur gêr c'hresian e Likia, war lez ar stêr Myros (Demre Çay), el lec'h m'emañ Demre e Turki hiriv, e proviñs Antalya, er blaenenn strujus etre Alaca Dağ, ar menezioù Massikytos ha Mor Egea.
Katrina

**Katrina** zo un anv-bihan saoznek, deuet diwar Kathrina.

## Adstummoù

## Yezhoù all
* Caren pe Karen e daneg
* Carina, e daneg hag italianeg,
* Catalina, e spagnoleg,
* Catarina, en italianeg,
* Catherine, e galleg

* Karina
* Katelin, Katell, e brezhoneg
* Katharina, en alamaneg
* Katharine
* Kathleen

## Tud
* *Katrina Amy Alexandria Alexis Infield Price *, anavezetoc'h evel Katie Price, ganet e 1978, kanerez saoz,
* Katrina Kaif‎, aktourez indian ha saoz

## A bep seurt
*Katrina (korventenn)
Katrina Kaif

**Katrina Kaif**, ganet **Katrina Turquotte** d'ar 16 a viz Gouhere 1983, zo un aktourez ha top model a orin saoz. Brudet eo evit bezañ c'hoariet e filmoù indian. Da gentañ e voe gwelet e filmoù hindiek, kement hag e filmoù Telugu ha Malayalam.

Ouzhpenn ma'z eo unan eus aktourezed gwellañ gopret Bollywood e vez lakaet da unan eus bravañ steredennoù ar sinema-se. 
## Filmoù

## Notennoù ha daveennoù

## Notennoù ha daveennoù
Lenín Moreno

**Lenín Boltaire Moreno Garcés** (Nuevo Rocafuerte, 19 a viz Meurzh 1953) zo ur politikour eus Ecuador. Besprezidant Ecuador e voe eus 2007 da 2013, gant ar prezidant Rafael Correa, ha dileuriad ar Broadoù Unanet evit an dud nammet etre 2013 ha 2017. Dilennet e voe da brezidant e miz Ebrel 2017, gant un tammig ouzhpenn 51% eus ar mouezhioù. Kroget en deus gant e garg d'ar 24 a viz Mae 2017.
Gwalldaolioù ar 7 a viz Even 2017 e Tehran

**Gwalldaolioù ar 7 a viz Even 2017 e Tehran** a oa bet un dagadenn doubl kaset da benn gant pemp sponter eus ar Stad Islamek e Tehran, kêrbenn Iran. Taget e voe parlamant Iran ha mozoleon an ayatollah Khomeini, 18 trevour a voe lazhet ha 52 gloazet. Ar pemp sponter a zo pe emlazhet pe a zo bet lazhet gant nerzhioù surentez Republik Iran.

Ar gouarnamant iranian a zisklêr e oa bet deuet a-benn da dalañ ouzh un trede dagadenn (ur vombezenn) ar memes devezh. Ar 5 sponter a zo bet anavezet gant gouarnamant Iran. Ar re-se a oa deuet er vro e miz Eost 2016. Ar re-se a oa bet o stourm en ur strollad propaganda Wahhabit kuzh. Lod pennoù uhel eus Iran o deus bet disklêriet e oa kablus Israel, Stadoù-Unanet Amerika hag Arabia Seoudat evit ar gwalldaol hep degas prouenn anat ebet.

TehranAttacks2017 OpenStreetMap.jpg|Kartenn an tagadennoù.
حمله تروریستی مجلس شورای اسلامی-۲۲.jpg|Nerzhioù ispisial Iran o talañ ouzh sponterien ar stad Islamek.
Pakpour-2017 Tehran attacks.jpg| Ar Jeneral brigadenn Mohammad Pakpour, Penn-uhel nerzhioù douar ar Sepah-e Pasdaran-e Enghelāb-e Eslami (Gwarded ar Reveulzi) dres goude ma vefe bet talet an dagadenn war ar parlamant gant e nerzhioù stourm.

## Notennoù ha daveennoù
Vin Diesel

**Mark Sinclair Vincent**, anavezetoc'h evel **Vin Diesel**, ganet d'an 18 a viz Gouhere 1967, zo un aktour, produer, rener filmoù ha skrivagner senario stadunanat. Brudet eo bet dre e rolloù oberiant evel hini Dominic Toretto en heuliad filmoù The Fast and the Furious, Richard B. Riddick en heuliad filmoù Chronicles of Riddick ha Xander Cage en heuliad filmoù xXx. Bez eo ivez produour eus ul lodenn eus ar filmoù-se. 

## Filmoù
Saving Private Ryan

***Saving Private Ryan*** zo ur film brezel stadunanat embannet e 1998. Tremen a ra an traoù e-pad an Eil Brezel-bed, e-pad an dilestradeg en Normandi. Sevener ar film a oa bet Steven Spielberg hag ar senario a oa gant Robert Rodat. Berzh bras en doa graet ar film p'en deus taolet ur sell gwirion war feulster ar brezel hag an emgannoù. Digoradur ar film a bad 27 munutenn, ha diskouez a ra dilestradeg soudarded Stadoù-Unanet Amerika en Omaha Beach, gwelet evit un darn dre zaoulagad ha gant fromoù an dudenn bennañ, ar c'habiten John H. Miller (Tom Hanks). 

Goude an dilestradeg, ar film a heuilh ur strollad bihan a United States Army Rangers renet gant ar c'habiten John H. Miller. Ar strolladig (Tom Sizemore, Edward Burns, Barry Pepper, Giovanni Ribisi, Vin Diesel, Adam Goldberg, ha Jeremy Davies) zo kefridiet da adkavout ur soudard harzlammer, ar soudard kentañ klas James Francis Ryan (Matt Damon), hag a zo mab bev diwezhañ ur familh he deus kollet he mibien all er brezel.
Maner Mezedern

**Maner Mezedern** zo ur maner eus ar ,  ha  e Plougonven, e Treger Penn-ar-Bed. Abaoe an 31 a viz Eost 1992 emañ war roll ar monumantoù istorel.

Perc'hennet eo maner Mezedern gant an tiegezh Lagadeg, pe Lagadeug, etre ar  hag an  kantved. Even Lagadeg e oa aotrou ar maner e 1443. E vreur yaouañ, Yann Lagadeg, pe Jehan Lagadeuc, a yeas da veleg ha gantañ e voe savet ar geriadur anvet Catholicon, e teir yezh, brezhoneg, latin ha galleg. Moullet e voe ar geriadur-se evit ar wech kentañ e 1499 e Landreger. Daoust ma n'eo ket prouet, e soñjer e oa bet skrivet ar geriadur-se e maner Mezedern. 

En  ha  kantved e tremenas ar maner etre daouarn familhoù all. O vont da gouezhañ en e boull e oa ar maner, en , met kempennet e voe gant e berc'henned, adalek ar mare ma voe lakaet war roll ar monumantoù istorel e 1992. Bremañ e vez digoret d'ar weladennerien, bep hañv, ha da-geñver Devezhioù ar Glad, e miz Gwengolo.
Spiderling Studio

**Spiderling studio** zo un embanner c'hoarioù video. Brudet eo evit bezañ bet krouet hag embannet ar c'hoari Besiege.
## C'hoarioù savet
# Besiege: 28 a viz Genver 2015.
M2 Browning

An **M2 Browning** pe **Browning .50 Caliber Machine Gun** zo ur vindrailherez ponner savet e 1918 gant John Browning. Tres ar vindrailherez-se a zo bet awenet gant reoù an arm savet gant ar memes ijinour un nebeud bloavezhioù a-raok, ar Browning M1919, a rae gant kartouchennoù .30-06 Springfield. Savet e oa bet diwar goulennoù resis gant an US Army. 

An M2 a implij kartouchennoù .50 BMG, kalz galloudusoc'h ha kalz tevoc'h, a oa bet savet er memes mare evit ar vindrailherez, ar pezh en devoa roet e anv d'an arm (*BMG* evit *Browning Machine Gun*). Ar stumm kentañ anezhi a oa anvet M1921. Yenaet e veze dre zour, met dre ma oa re bonner ar sistem-se e voe savet warni ur sistem-yenaat dre aer.

## Implij
Implijet e voe da vat gant arme ar Stadoù-Unanet adalek ar bloavezhioù 1930 evel arm a-enep ar c'hirri-nij da gentañ. Montet e voe tamm-ha-tamm war karrbedoù a bep seurt e-pad an Eil Brezel-bed evel an tankoù M4 Sherman, M24 Chaffee, M26 Pershing pe ar bombezerezioù B-29 Superfortress. Implijet e vez gant armeoù all er bed hiziv an deiz c'hoazh, evel en arme c'hall da skouer, war garrbedoù VAB, VBL pe an tank Leclerc. 

### Anvioù all
En US Army e vez roet anvioù disheñvel d'an M2 hervez an unvezioù a implij anezhi. Graet e vez a-wechoù *Ma Deuce* anezhi. An anv ofisiel evit an droadegiezh stadunanat eo **Browning Machine Gun, Cal. .50, M2, HB, Flexible**. 

## Skeudennoù

Restr:20151027-PRTN-2590P-031 (22519360766).jpg
Restr:2015 Kaneohe Bay Air Show 151016-M-ZQ619-044.jpg
Restr:A close up of 0.50 Caliber (12.7 mm) Browning Ball M33 Ammunition loaded onto a Browning M2 HB 0.50 caliber heavy machine.JPEG
Restr:Operation Atlantic Resolve Live-Fire Exercise.ogv
Restr:Alpini on patrol in Afghanistan with Puma 6x6.jpg


## Daveennoù
Far Cry 4

**Far Cry 4** zo ur c'hoari video tenn kentañ sell. Ar pevare lodenn eo en heuliad c'hoarioù video Far Cry. Ar wech-mañ eo staliet an istor en Himalaya, un den yaouank anvet Ajay Gahle a zo aet betek eno evit lakaat ludu e mamm e Lakshmana harzet eo gant tud fallakr. Adkavet e vez war savennoù lies evel Xbox One, PS4, XBOX 360, PS3. 

## Krouidigezh ar c'hoari
Krouet e oa bet ar c'hoari Far Cry 4 gant Ubisoft d'an 18 a viz Du 2014. Berzh-mat a oa dija gant an heuliad c'hoarioù ha teir lodenn a oa bet embannet en e a-raok. Krouerien ar c'hoari a oa bet savet dija eno ar soñj da lec'hiañ ur c'hoari en Himalaya get oberezhioù evel ar chase, dieubin al lec'hioù-difenn en a-raok, distrujañ kreñvlec'hioù. Kement-se a gaver dija er c'horioù all en heuliad (Far Cry, Far Cry 2, Far Cry 3).
## Uplay
Ar savenn Uplay a servij evit c'hoari gant ho kamalded doare kenlabour.
## Damheñvel ouzh Far Cry 3

Burutelladennoù a zo savet ur wech embannet Far Cry 4 o tisklêriañ e oa damheñvel betek-re ouzh Far Cry 3. Evit lod ne oa bet graet nemet adkemer ar c'hoari en a-raok ha kemmet an endroioù.

## Heuliad
Far Cry 5 a zeuio er-maez d'ar 26 a viz Mae 2018 war Microsoft Windows, PS4 hag Xbox.
Korrigan

Ur **c'horrigan** a zo ul lutun er mojennoù breizhat. Meur a anv en deus. Droukvesket int gant boudoù burzhudus eus ar mojennoù evel ar boudiged.
## Deskrivadur
Un dra voutin a zo etre an holl zeskrivadurioù. Ar gorriganed a zo bihan-abominapl. O skeudenn a zo disheñvel hervez ar c’hornioù-bro. Lutuned hir o divskouarn hag o fri int. Kornioù bihan a vez kavet ivez war o fenn blevek ma n’int ket kuzhet a-gaoz d’o zog. A-wechoù e vezont deskrivet gant treid evel ur bouc’h, karnoù houarn pe krabanoù kazh.

Er c’hontadennoù e chomont e lec’hioù kuzhet : dindan an douar, ur peulvan, ur grugell, un daol-vaen pe ar Menez Are. Kavet e vezont ivez el lec’h ma ‘z eus ur vammenn pe ur feunteun. Hervez al lec’h emaint o chom e cheñch o anv : *korrikan* er c’hoad, *koril* el lann, *poulpik* en draonienn, *teuz* er park, *bolegean* er grugell, *ozegan* er c’hrommlec’h, *bouffon noz* en atant ha *fion* en tornaod. Brekilien eo al lec’h brudetañ evit ober anaoudegezh ganto.

Ar gorriganed a zo boudoù farser, drouk pe jentil. Gallout a reont ober farsadennoù pe sikour er gêr hervez o doare da vezañ. Galloudoù burzhudus o deus.

## Roll ar Marvailhoù
 
**Les Korrigans de Tréhoranteuc ou la Semaine des Nains* gant Ernest du Laurens de la Barre (1857) zo awenet gant *Les Korils de Plaudren* gant Émile Souvestre embannet e 1844.
**[https://web.archive.org/web/20250716020252/https://www.reseau-canope.fr/tes/subsites/sites/dastumad-enrolladennou/index.php?diell=103 An daou dort],* Chut, chut, chut, kontadennoù a vo !, gant Nicole ar Vourc’h
**[[:fr:Les_Contes_du_Korrigan|Les Contes du Korrigan]]*, Soleil « celtic », 2002, 2009
**[https://nalex-tandre.sumupstore.com/article/garaouen-grimoire-1 Garaouen]* gant Nalex Tandre, 2024
*''Les'' ''Korrigans d'Elidwenn'' gant Hélène Cornen ha François Plisson, La Fibule, 2005-2012
*''Le'' ''Livre des étoiles'' gant Erik L’Homme, Gallimard, 2001-2003

## Notennoù  ha daveennoù
Richard Parry (eskob)

**Richard Parry** (1560–1623) a oa eskob Llanelwy e hanternoz Kembre hag unan eus troerien ar Bibl e kembraeg. 

Ganet e voe e 1560, mab da John ap Harri, eus Pwllhalog, Cwm, e Sir y Fflint da neuze, ha d'e wreg Elen ferch Dafydd ap John, eus Llanfair Dyffryn Clwyd, e-kichen Rhuthun.

Beleget e voe e 1584, ha mont da rener skol Rhuthun. Goude bezañ bet dean Bangor e voe sakret eskob Llanelwy e 1604. Dimezet e oa gant Gwen ferch John ap Rhys Wyn ha pevar mab ha seizh merc'h o devoe.

Adwelet a reas Richard Parry an droidigezh kembraek eus ar Bibl graet gant an eskob William Morgan, un nebeud bloavezhioù abretoc'h. Gant e vreur-kaer, ar geriadurour John Davies, e reas al labour-se moarvat. Lakaat a reas embann, e kembraeg, ar Bibl hag al Levr Pedennoù e 1620 ha 1621. 

## Liamm diavaez
*Y bywgraffiadur ar-lein (e kembraeg pe e saozneg)
Storm Large

**Susan Storm Tempesta**, anavezetoc'h evel **Storm Large**, bet ganet e Southborough, Massachusetts, d'ar 25 a viz Gouere 1969, zo ur ganerez ha sonaozourez stadunanat. Goude bezañ bet brudet en he bro evel kanerez rock eo troet da ganañ jazz ha traoù a bep seurt, hag e meur a yezh (turkeg, italianeg, galleg) dreist-holl gant al laz Pink Martini, ha kanet he deus bet e Breizh, e Kraozon. Souezhet e vez an dud o welout pegen bras eo (1,82 m), pegen kreñv eo he mouezh, ha penaos e oar, war ul leurenn, fiñval hep sailhat, en ur lakaat an arvesterien da ganañ ganti.

Kanañ a ra ha sevel kanaouennoù abaoe he femp bloaz, emezi. He zad, Henry Large, a oa kelenner war an istor, ha gourdoner skipailh mell-droad ar skol brevez a zarempredas e verc'h. Goude al lise ez eas da New York d'an *American Academy of Dramatic Arts* ma voe loreet e 1989. E deroù ar bloavezhioù 1990 ez eas da chom da dolead San Francisco, hag e 2002 da Portland (Oregon). En sell e oa da baouez gant ar sonerezh evit mont d'ar *Western Culinary Institute*, met gwasket e voe warni gant Frank Faillace, perc'henn ur c'hleub rock e Portland ma kanas en ul lazig anvet "The Balls".
Troet eo gant an div reizh, met ne fell ket dezhi e vefe lâret eo *bisexual*, gwelloc'h e kav lavarout "*sexually omnivorous*."

E 2014 e reas ur bladenn anvet “Le Bonheur”, gant kanaouennoù karantez.

Kanet he deus gant lazoù brasoc'h eget Pink Martini : The New York Pops Orchestra e Carnegie Hall, The Cincinnati Symphony, The Houston Symphony hag, en Iwerzhon, The RTE Concert Orchestra.

## Liammoù diavaez
*O kanañ ''And Then You're Gone''
*O kanañ ''Una Notte a Napoli'' en Aten
*O kanañ e turkeg gant Belkıs Özener en Istanbul.
*O kanañ ''I've got you under my skin''

## Notennoù
Dying Light

**Dying Light** zo ur c'hoari video doare kentañ sell ha dresistbevañ-spont en ur bed digor. Sevenet eo bet gant Techland hag embannet gant Warner Bros. Interactive Entertainment. Kelaouet da vezañ embannet e Mae 2013, embannet eo en gwirionez e miz Genver 2015 war Microsoft Windows, Linux, PlayStation 4, hag Xbox One. Soñjet e oa bet da gentañ embann anezhañ war PlayStation 3 hag Xbox 360, met nullet e voe a-benn ar fin dre ma ne oa ket kreñv a-walc'h al letrinoù-se da geñver ezhommoù ar c'hoari.
Maria Tănase

**Maria Tănase** (1913-1963) a oa ur ganerez rouman. 

Kanañ a rae kanaouennoù hengounel, koulz ha traoù nevez, tonioù tango pe operetta.
Bras e voe he brud e Roumania. Keñveriet eo bet gant kanerezed evel Édith Piaf e Bro-C'hall pe Amália Rodrigues e Portugal. E-pad an tregont vloaz ma voe o kanañ, e veze sellet outi evel kanerez wellañ Roumania. Hiziv c'hoazh e talc'her soñj anezhi en he bro. E 2006 e oa bet lakaet en ur roll eus Kant den pouezusañ Roumania a-hed an istor.

## Liamm diavaez
* Maria Tănase - Leliţa cîrciumăreasa
*   Maria Tanase - Pana cand nu te iubeam
You Never Can Tell (kan)

***You Never Can Tell*** (pe *C'est La Vie*, *Teenage Wedding*) zo ur ganaouenn savet (son ha ton) ha kanet gant Chuck Berry, gerioù gallek enni ("Pierre", "the mademoiselle", "the young monsieur and madame") hag en diskan. Sonenerollet eo bet e studioioù Chess Records e Chicago hag embannet en albom *[[St. Louis to Liverpool]]* an arzour stadunanat e miz Du 1964. Kanet eo bet gant Emmylou Harris, Bruce Springsteen ivez hag ur bern tud all. 

## Ar ganaouenn
Savet eo ar ganaouenn diwar-benn eured daou grennard hag o doare da vevañ.
Labourat a ra ar paotr (ar plac'h ne ra ket), arc'hant o deus da brenañ ur c'harr (anvet "souped-up jitney"), mont a reont da New Orleans, ma oant bet euredet, da lidañ deiz ha bloaz. En diskan e klever "C'est la vie," say the old folks, "it goes to show you never can tell".

## Notennoù ha daveennoù
You Never Can Tell

**You Never Can Tell** zo anv meur a oberenn saoznek:

* ''You Never Can Tell'', pezh-c'hoari gant George Bernard Shaw e 1899,
* *You Never Can Tell* – film renet gant Norval MacGregor e 1914,
* *You Never Can Tell* – film renet gant Chester M. Franklin e 1920,
* *You Never Can Tell* – film renet gant Lou Breslow e 1951,
* "You Never Can Tell", kanaouenn gant Chuck Berry e 1964.
My Baby Just Cares for Me

***My Baby Just Cares for Me*** a zo ur ganaouenn saoznek, doare jazz.
Diwar gerioù orin ur varzhoneg gant ar pozier Gus Kahn (1886-1941) e voe savet an ton anezhi gant Walter Donaldson (1893-1947) evit ar film *[[Whoopee! (film)|Whoopee!]]*. 

## Doareoù all
Goude bezañ bet kanet gant an arzour stadunanat Eddie Cantor (1892-1964) e *Whoopee!* da gentañ-penn e voe enrollet gant un toullad mat a arzourien all. Delc'her a rae E. Cantor perzh "Henry Williams" er film ha, gant-se, e voe savet ar pozioù evit ma vije kanet gant ur paotr o kaozeal eus e garedig en ur venegiñ tud vrudet ar mare : Gilbert ("My baby's no Gilbert fan,"), Ron Colman ("Ron Colman is not her man,"), Lawrence Tibbetts ("My baby don't care for Lawrence Tibbetts"), Bud Rogers ("Bud Rogers is not her style,") ha Chevalier ("And even Chevalier's smile").

### Doare Nina Simone
E 1958 e voe enrollet gant Nina Simone en hec'h albom kentañ — *[[Little Girl Blue (albom)|Little Girl Blue]]* pe *Jazz as Played in an Exclusive Side Street Club* c'hoazh — embannet d'ar 24 a viz Mezheven 1958. Kemmet e voe ar pozioù dre ma oa ur vaouez hag a gomze eus he c'haredig hag anv an dud brudet war un dro evel-just : Liz Taylor ("Liz Taylor is not his style"), Lana Turner ("And even Lana Turner's smile") ha Liberace ("And even Liberace's smile").
N'haller ket lavaret en devoa graet berzh bras doare Nina Simone a-raok bezañ implijet e 1987 gant an embregerezh Chanel dre ur bomm bruderezh e-keñver ar porfum Chanel No. 5. Ma voe adembannet ar sonenn gant an ti-embann pladennoù breizhveuriat Charly Records. Renket e voe e-touez an dek kanaouenn wellañ e meur a vro en Europa er bloavezhioù 1987-88 ha lakaet Nina Simone diouzh ar c'hiz adarre war un dro.

### Goude
He selaou a c'haller er film *[[Everyone Says I Love You]]* (1996, Woody Allen) ivez, kanet gant an arzour stadunanat Edward Norton (1969-) hag en albom *[[Strangers in the Night (albom Frank Sinatra)|Strangers in the Night]]* (1966) gant Frank Sinatra.

Gant doare Nina Simone eo bet levezonet ar ganerien all alies abaoe, evel al laz brazilian Delicatessen, Natalie Cole (merc'h da Nat King Cole), Lucy Adams pe Harmony Keeney.

## Selaou ''My Baby Just Cares for Me''...
*  ... kanet gant Eddie Cantor e 1930. 
*  ... kanet gant Nina Simone.
*  ... kanet war al leurenn gant Natalie Cole e Londrez e 2002.
*  ... kanet gant Lucy Adams.
*  ... kanet gant Harmony Keeney e 2014.

## Lenn ar gerioù (doare Nina Simone)...
*  ... el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Notennoù ha daveennoù
Kuzul-rannvro Normandi

En Abati maouezed Caen emañ **Kuzul Rannvroel Normandi**, krouet d'ar , karget da verañ Rannvro Normandi. Ennañ ez eus 102 guzulier, dilennet evit 6 vloaz:

Lodennet eo ar plasoù dre zepartaman
*22 guzulier evit Calvados
*18 kuzulier evit Eure
*16 kuzulier evit Manche
*9 c'huzulier evit Orne
*37 kuzulier evit Seine-Maritime

Prezidant ar c'huzul-rannvro: Hervé Morin, abaoe ar 4 a viz Genver 2016.

## Notennoù ha daveoù
Brie (rannvro)

**Brie** zo ur rannvro vihan eus Bro-C'hall, brudet abalamour d'ar c'heuz anvet heñvel.

En em astenn a ra etre ar stêrioù Saena ha Marne, war ur gorread 5 000&nbsp;km². N'eo ket gwall uhel : etre 100 ha 150 metr er gornaoueg hag etre 150 ha 200 metr er reter. Douret eo gant ar Grand Morin hag ar Petit Morin a zo adstêrioù d'ar Marne.

Gwechall e oa rannet e teir lodenn : er gornaoueg, ar *Brie française*, a zo bremañ e departamant Seine-et-Marne ; er reter, ar *Brie champenoise*, a zo bremañ ul lodenn eus departamant Marne ; hag en hanternoz, ar *Brie pouilleuse*, a zo e kreisteiz departamant Aisne.

*Briards* a reer eus an annezidi.

Kêrioù pennañ :
* Brie-Comte-Robert
* Château-Thierry
* Coulommiers
* Crécy-la-Chapelle
* La Ferté-Gaucher
* Meaux
* Nangis
* Melun
* Provins

## Boued
Ar brie a zo ur familh keuzioù a zoug anv ar rannvro.
Ekklesia

An **Ekklesia** ( ἐκκλησία − ar vodadeg e henc'hresianeg) a oa bodadeg ar geodedourien e meur a geoded, evel Aten, e Henc'hres.

Diwar ar ger-se, dre al latin *ecclesia*, e teu ar ger iliz.
Apodekt

An **apodekt** ( e henc'hresianeg : *ἀποδέκτης/ apodéktes*, liester : *apodektai*, pe "reseverien" e henc'hresianeg) a oa ur c'hargad uhel, anvet evit ur bloavezh, en demokratelezh Aten en Henamzer evit diwall kontoù ar stad. Dek a veze anezho, unan evit pep meuriad, pe *phyle*.

O labour e oa resev an tailhoù ordinal, ingaliñ anezho etre rannoù ar velestradurezh. Derc'hel a raent rolloù an dleourien, merkañ a raent ar gwenneien paeet, ha diverkañ anvioù ar re a bae.

En 411 kent JK eo e voe krouet ar garg-se gant Kleistenes.
Chiliarch

Ur **chiliarch** pe **c'hiliarc'hos** ( χιλίαρχος, c'hiliarc'hos, a-wechoù χιλιάρχης, c'hiliarc'hes pe χειλίαρχος, cheiliarchos, hag a dalvez kement ha "gourc'hemenner mil") a oa ur renk en armeoù Hellaz en Henamzer.
Obolenn

An **obolenn**, a oa ur pezh moneiz a veze en implij en Henc'hres. Implijet eo bet ivez en Europa ar Grennamzer, e Bro-C'hall betek an Dispac'h Gall hag en Impalaeriezh Breizh-Veur betek an .

## Gerdarzh
Diwar an henc'hresianeg ὀβολός *obolos*, ὀβελός *obelós*, ὀβελλός *obellós*, ὀδελός *odelós*, "ivinenn", "tammig metal".

## Moneiz
Pezhioù moneiz kozh eo an obolennoù. Er penn-kentañ, hervez Ploutarc'hos (*c.* 46 – *c.* 125), e oant tammoùigoù kouevr pe arem a veze nevidet dre o fouez : 6 obolenn a yae d'ober un *drachma* "un dornad", da lavarout eo 4,31 g en Attika ha 6,3 g en Aigina.

Furchadennoù en Argos, unan eus henañ kêrioù ar bed, a zegasas er gouloù dousennadoù eus an obolennoù kentañ, hag a zo koshoc'h eget 800 kent J.-K. Gant an henoniourien e voent deskrivet evel "rikoù moneiz" kentoc'h eget pezhioù moneiz, pa ne oant ket kognet ha ne oa anezho nemet tammoù metal na servijent ket da fardañ traezoù.
Hervez Ploutarc'hos bepred e oa e Sparta obolennoù houarn e stumm barrennoù, evit ma vefe diaes berniañ pinvidigezhioù.

En Aten e veze eskemmet obolennoù e stumm pezhioù moneiz arc'hant, hogen ret e veze bepred kaout 6 *obolos* d'ober un *drachma* ; pezhioù 2 obolenn ha 3 obolenn a oa ivez, anvet *diobol* ha *triobol*. Un obolenn a dalveze 8 χαλκοί *khalkoí*, "kouevrenn''.

### Lidoù kañv
Sebeliet e veze ar re varv gant un obolenn en o genoù, evit ma c'hellfent goprañ Haides da dreuziñ ar stêr Ac'heron. Hervez ur vojenn, kondaonet e veze ar gerent re baour pe re bizh evit paeañ da gantren war ribl ar stêr e-pad kant vloaz.

## Pouez
Da unanenn evit pouezañ traezoù e talveze an obolenn ivez, koulz en Henc'hres hag en Impalaeriezh roman.

## Notennoù
Hervé Morin

**Hervé Morin**, ganet d'an  e Pont-Audemer (Eure), a zo ur politiker gall kreizour. Kannad an Eure eo bet etre 1998 ha 2007, ha ministr an Difenn etre 2007 ha 2010. Prezidant Rannvro Normandi eo abaoe 2016.

## Dileuridigezhioù
Kolakreted

Ar **golakreted** a oa kargidi uhel en demokratelezh Aten en Henamzer. Tennet e vezent d'ar sort a-douez ar geodedourien a gemere perzh en Ekklesia. Dasparzhañ a raent an arc'hant savet da aozañ ar c'heheliñ.

En 411 kent JK e voe kemeret o lec'h gant an apodekted, ur garg nevez krouet gant Kleistenes.
Claudius Xenophon

**Claudius Xenophon**, pe **Xenephon** a oa gouarnour roman Britannia Inferior, en Enez Vreizh, war-dro ar bloaz 223. 

E anv a lenner war daou vaen-bonn eus ar bloaz-se. Gouarn a reas war-lerc'h Marius Valerianus, a oa e karg c'hoazh e 222, hag e-maez a garg e 225, pa gaver meneg eus ur gouarnour all en un darnenskrivadur ma ne gaver nemet un tamm eus e anv (*Maximus*). E anv a gaver ivez e Vindolanda hag e Chesters. E dad a vije bet un den anvet T. Cl(audius) T. f(ilius) Papiria Xenophon, meneget en enskrivadurioù, en Egipt ha Dacia dindan an impalaer roman Commodus.
Hierofant

Ur **hierofant** a oa ur beleg en Hellaz kozh, ha dreist-holl an hini a gase en-dro lidoù kevrinoù Eleusis hag a gelenne an deskidi. 

## Gerdarzh
Eus ar ger henc'hresianek ἱερός / hierós, « sakr », ha φαίνω / phaínô, « dizoloiñ»)
Gwengelouriezh Hellaz

**Gwengelouriezh Hellaz** pe **mitologiezh Gres** eo hollad an holl wengeloù danevellet gant an Henc'hresianed. 

Ar marvailhoù-se a gont orin an anien hag ar bed, pe buhez an doueed hag an harozed. Ar wengelouriezh-mañ a oa bet diorroet war hir dermen adalek sevenadur Mykenai betek an aloubadeg Roman. 

Gwengeloù Hella a veze treuzkaset da gentañ gant ar vykenaiz hag ar vinoiz hag o deus diazezet an hengoun barzhonegel dre-gomz e XVIIIvet kantved. D'ar mare-se e voe savet meurganoù evel an Ilias hag an Odysseia.
Homer zo anaouet evit bezañ skriver an testennoù-mañ tra ma veze krouet an d*[[Theogonia]]* hag *[[Al Labourioù hag an Deizioù|Erga kai Hemerai]]* ("Al Labourioù hag an Deizioù") gant Hesiodos un nebeud degadennoù warlerc'h.
Munudoù zo miret e Kanoù Homeros ivez, meulganoù o lidañ doueed dibar, pe e diskolpadennoù eus ar C'helc'hiad Meurganel, ha gant an drajediennerien hag ar c'homediennerien eus ar mareverezh klassel ha hellenadek.

Ouzhpenn an danvez lennegel e oa bet miret kalz a geloù dre skeudennoù hag arouezioù (listri, lidkinnigoù hag artefaktoù liesseurt). Da gentañ e veze kontet Diskar Troia warno, hogen e voe skeudennaouet muoc'h-mui a sujedoù adalek ar Vvet kantved.
Ar wengelourizh c'hresion en deus awenet sevenadur Europa da vat. Impalaeriezh roman a adkemeras lod bras anezhi hag e veze anaouezet mat gant tud ar renkadoù dreist betek hiriv an deiz. 

Er XVIIvet kantved e voe tabut etre daou luskad prederiet e Frañs hag en Europa, anvet "Tabut etre an Henamzeridi hag an Nevezidi" pa oa bet klasket abeg aotrouniezh al lennegezh Gres war sevenadur an amzerioù modern.
Kaneforenn

Ur **ganeforenn** (diwar ar ger henc'hresianek κανηφόρος, "a zoug paneroù") a oa ur plac'h yaouank, etre unnek ha pemzek vloaz, eus ur familh uhel, e servij an doueez Atena, hag a zouge paneradoù profoù war he fenn e-pad ar prosesionoù relijiel en Aten en Henamzer. Kinklet e veze paneradoù ar c'haneforenned gant bleunioù ha garlantezioù, karget e vezent gant traezoù a servije d'an azeulerezh, evel kontilli ha boued ...

Ar merc'hed kenedusañ a veze lakaet da ganeforenned, da hoalañ an doueed, ar briñsed, hag a deue da bokat dezho.

## Lennegezh
Er gomedienn * Lisístrata *, gant Aristofanes, e lavar un itron e oa bet "kaneforenn hag e touge ur c'holierad fiez" (Lisístrata, 641-647).

## Skeudennoù

File:Le_Canéphore_(Place_Jean-Macé,_Lyon)_-_(2).jpg | Delwenn ur ganeforenn e Lyon.
File:Canéphore_de_la_cheminée_du_château_de_Maisons.jpg| Kaneforenn , e kastell Maisons.
file:Porch_of_Maidens.jpg
Diofantos Aleksandria

**Diofantos Aleksandria** (Διόφαντος ὁ Ἀλεξανδρεύς *Dióphantos ho Alexandreús* en henc'hresianeg), a oa ur matematikour gresianek egiptat eus Aleksandria, etre ar  hag ar , marteze en  pe .

«&nbsp;Tad an aljebr&nbsp;» a vez lavaret anezhañ alies.
Vrikolakas

Ur **vrikolakas** (e henc'hresianeg : βρυκόλακας, distaget [vriˈkolakas]), pe ivez *vorvolakas* pe *vourdoulakas* zo ur boud dizrouk ha divarv eus folkloraj Gres. Tennañ a ra un tamm da suner-gwad ar broioù slav amezek, nemet n'eo ket kustum d'evañ gwad.
Hussard noir

**Hussard noir** a oa ul lesanv implijet evit ober anv eus ar skolaerien bublik e-pad an IIIe Republik c'hall goude ma voe votet al lezennoù war ar skol pe "Lezennoù Jules Ferry" ha votet al lezenn war an disparti etre an Iliz hag ar Stad e 1905.
## Orin al lesanv
Lod tud a ya da glask orin al lesanv dre ar ger hungarek « huszár », a oa ur c'horfad marc'hegerien reut ha dibleg krouet er  en Hungaria.

Evit Christian Bouyer e oa bet implijet al lesanv-se gant « Péguy o keñveriañ, gant e spered bugel, al lifre-se (re an "normaliens") ouzh hini marc'hegerien Saumur ». Liv du lifreoù ar re-se a oa bet choazet e-pad ren ar roue Loeiz-Fulup I.
Reizhiad unanennoù henc'hresian

Setu amañ ar **reizhiad unanennoù henc'hresian**, a veze war implij en Henc'hres eta.

En Attika pergen e vezent arveret ; diforc'hioù zo etre Attika hag Aigina evit a sell ouzh muzuliañ ar pouezioù.

## Unanennoù an SI
* Hirder e metroù (m)
* Pouez e kilogrammoù (kg)
* Gorread e metroù-karrez (m²)
* Endalc'h e metroù-diñs (m3), hogen degemeret e vez al litroù (l) ; 1 m3 = 1&nbsp;000 l.

## Unanennoù henc'hresian
E **druz** emañ an unanennoù a gas d'o lieskementoù : da skouer, ***stadion*** > 1 diaulos = **2** *stadion* = 1&nbsp;200 *pous* = 1&nbsp;920 *dactylos* = 370,56 m.
### <span style="color:teal">♦&nbsp;</span>Hirder

### <span style="color:teal">♦&nbsp;</span>Pouez

### <span style="color:teal">♦&nbsp;</span>Dalc'had

## Notennoù
Skrid-embann Naoned

**Skrid-embann [[Naoned]]** zo un destenn embannet e miz Ebrel 1598 gant Herri IV, roue Bro-C'hall. Ar skrid-emglev-se a ro frankiz d'ar brotestanted e Bro-C'hall da lidañ o relijion, da gaout gwirioù keodedel ha politikel er vro. E lodennoù eus tiriad ar rouantelezh e vez krouet lec'hioù goudor *(brevets)* d'ar brotestanted ; ouzhpenn-se e vez roet ur sammad arc'hant bloaziek tennet eus an teñzor roueel dezho.

Ur wech embannet ar skrid e voe echuet gant Brezelioù ar Relijion e Bro-C'hall, a oa bet drastus d'ar rouantelezh abaoe 1562.

Kollet eo bet ar skrid orin sinet ha siellet e Naoned, ha n'eo anavezet nemetken dre un eilskrid a zo e Levraoueg Geneva (BGE). Deiziadet e miz Ebrel 1598 eo an eilskrid, met tost asur eo e voe skrivet diwezhatoc'h ; lakaet eo bet da dalvezout evel skrid gwirion ha lakaet da dremen dirak ar parlamantoù evit bezañ enrollet.

## Terridigezh

Dre ur skrid-embann nevez anvet *[[Skrid-embann Fontainebleau]]* ha sinet gant ar roue Loeiz XIV e miz Here 1685 e voe lakaet didalvoud Skrid-embann Naoned, 87 vloaz goude bezañ bet lakaet da dalvezout.

## Kenarroud
Sinet e voe Skrid-embann Naoned pa oa ur brezel diabarzh relijiel graet Brezelioù ar Relijion anezhañ o ren e Bro-C'hall.
Pal ar skrid-emglev a oa echuiñ gant ar brezelioù drastus-se a oa o rivinañ ar vro. Ne voe ket ar c'hentañ skrid-embann bet embannet e Bro-C'hall o klask sioulaat an darempredoù gant ar relijion reizhet.
Goude un daou-ugent vloaz bennak a vrezel, Charles IX en devoa sinet Skrid-embann Saint-Germain (pe skrid-embann Genver) d'ar 17 a viz Genver 1562. Ar memes spered a oa dija evit hini Naoned : reiñ muioc'h a frankiz d'al lid protestant er rouantelezh.
 
;Herri IV
Ar roue Herri IV en devoa ivez abegoù personel a zispleg e harp d'ar skrid-embann : a-raok dont da vezañ roue e 1589 e oa bet troet d'ar brotestantiezh, ha chomet e oa tost d'ar brotestanted abaoe petra bennak ma oa troet d'ar feiz katolik e 1593 dre redi evit ma vefe asuroc'h e ren. Lavaret e vez en dije disklêriet *Paris vaut bien une messe*, "Pariz a dalvez a-walc'h un oferenn" ; en gwirionez ne ouier ket daoust ha disklêriet e oa bet ar frazenn-se, na gant piv ; marteze e vefe bet gant Maksimilian, kamalad bras ha kuzulier ar roue.
Jackie Shroff

**Jaikishen Kakubhai "Jackie" Shroff**, ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1957 e Latur, Maharashtra en India, zo un aktour ha filamaozour indian. Brudet eo evit bezañ bet o labourat er sinema hindi (Bollywood) abaoe tost 40 vloaz zo. A-benn ar bloavezh 2015 e oa bet gwelet e-barzh 207 film e dek yezh disheñvel (hindi, konkaneg, kannada, marathi, oriya, panjabi, bengali, malayalam, tamileg ha telougoueg)
## E filmoù
* 1983: *Hero*
* 1984: *Yudh*
* 1986: *Palay Khan*
* 1986: *Allah Rakha*
* 1986: *Karma*
* 1989: *Ram Lakhan*
* 1989: *Parinda*
* 1989: *Main Tera Dushman*
* 1991: *100 Days*
* 1993: *King Uncle*
* 1993: *Khalnayak*
* 1993: *Gardish*
* 1994: *1942: A Love Story*
* 1995: *Rangeela*
* 1996: *Agni Sakshi*
* 1997:*Border*
* 1998:*Bandhan*
* 1999: *Kartoos* 
* 2000:*Refugee*
* 2000:*Mission Kashmir*
* 2001:*One 2 Ka 4*
* 2001:*Albela* 
* 2001:*Yaadein*
* 2001: *Lajja*
* 2002: *[[Devdas]]*
* 2003: *Baaz: A Bird in Danger*
* 2004: *Aan: Men at Work*
* 2005: *Kyon Ki*
* 2006: *Apna Sapna Money Money*
* 2006: *Bhagam Bhag*
* 2006: *Eklavya: The Royal Guard*
* 2006: *Care of Footpath*
* 2010: *Veer*
* 2013: *Shootout at Wadala*
* 2013: *Dhoom 3*
* 2014: *Kochadaiyaan*
* 2014: *Happy New Year*
* 2015: *Brothers*
* 2015:*Jazbaa*
* 2016: *Housefull 3*
* 2017: *Sarkar 3*
## Notennoù ha daveennoù