François Tanguy-Prigent

**François Tanguy-Prigent**  zo anavezet evel ministr al labour-douar e Frañs e-kreiz ar bloavezhioù 1940, goude an Eil Brezel-bed. Ganet eo bet e-barzh ur familh labourerien-douar, d’an 11 a viz Here 1909 e Sant-Yann-ar-Biz (Penn-ar-Bed). Marvet eo d’an 20 a viz Genver 1970 e Montroulez (Penn-ar-Bed).
## A labourer-douar da bolitikour
Tanguy-Prigent en dije stummet e spered politikel gant ar fed ma veze lennet kalz a gazetennoù gantañ. Goude ar skol-vamm en doa paouezet François Tanguy-Prigent da vont d’ar skol evit mont da labourat e-barzh feurm e dud. Awenet eo bet gant Guy Le Normand, bet Sekretour-Meur departamant Penn-ar-Bed. Ken abred hag e 16 vloaz e teuas dija François Tanguy-Prigent da vezañ sindikalour e-barzh Kevread ar Beizanted (*[[Fédération Paysanne]]*). Daou vloaz goude, dont a reas da vezañ sekretour kevrenn vroadel ar sokialourien yaouank. En em lañsañ a reas neuze e-barzh bed ar politikerezh. E 1934 e voe dilennet François Tanguy-Prigent da guzulier-meur e departamant Penn-ar-Bed. Goude-se, distreiñ a reas d’e gumun c’henidik evit dont da vezañ maer Sant-Yann-ar-Biz e 1935. Dont a reas da vezañ kannad yaouankañ Frañs e miz Mae 1936, pa oa bet dilennet e strollad « Talbenn ar bobl ». Adalek ar poent-se e voe neuze François Tanguy-Prigent unan eus ar 15 kannad dilennet e Breizh, hag o doa sinet programm an Talbenn breizhat, evit krouiñ ur gronnad parlamantel, ha difenn lezennoù evit ma vije desket brezhoneg er skolioù.

## Maread ar brezel
E penn kentañ an Eil Brezel-bed e oa bet anvet François-Tanguy-Prigent evel is-letanant Frañs e-barzh ar c'hanolierezh. Goude an arsav-brezel e teuas da vezañ unan eus ar 80 parlamantour a-enep ma vije fiziet an holl c’halloudoù e Pétain. Krouiñ a reas e fin ar bloavezh 1940 ar *"Bulletin bimensuel de la Coopérative de Défense paysanne de Morlaix"*, ur gevelouri hag a strolle 4390 ezel e 1942, a-raok ma vije bet berzet. Pal ar strollad-se e oa burutellat ar politikerezh lakaet e pleustr gant Korfuniad ar Beizanted (Corporation Paysanne). Arestet e voe gant arme alaman, met dieubet e voe nebeut goude. Daoust dezañ gouzout e oa evezhiet, kemer a reas perzh e-barzh strollad ar rezistanted. Da gentañ, krouiñ a reas ar « *Confédération générale de l'agriculture* », evit sevel a-enep ar c’horfuniad lakaet e-plas gant ar Stad. E 1943 e kemeras perzh e-barzh krouidigezh an SFIO, hag el luskad « *Libération-Nord* ». Dindan guzh, Tanguy-Prigent a deuas da vezañ *Jacques Le Ru* ha *Pascal*. E 1943, aozañ a reas ur strouezheg evit diskar an alouberien ha Renad Vichy*.* E 1944 e krouas ur gazetenn anvet *La Résistance Paysanne* ha kemer a reas perzh en emgannoù evit dieubidigezh ar vro, o vezañ e penn 200 FFI, ha soudarded c’hall bet harzlammet eus Bro-Saoz.

## Ministr al labour-douar
D’ar 4 a viz Gwengolo 1944, François Tanguy-Prigent a oa o selaou Charles de Gaulle er skingomz, pa glevas e vefe-eñ ministr nevez al labour-douar. Sevel a reas meur a lezenn evit lakaat labour al labourerien-douar da vont war-raok, evel hini an 12 a viz Here 1944 pa lamas Korfuniad ar Beizanted, a oa bet krouet gant Renad Vichy. Sikour a reas diorroadur ar sindikadoù evit ambroug adsavidigezh sevenadurel ar maezioù. E 1946, kemer a reas perzh e krouidigezh Kevread Vroadel Oaledoù ar Maezioù. Dont a reas buan a-walc’h ar c’hevread-se da vezañ unan eus brasañ luskadoù an deskadurezh pobl. D’an 13 a viz Ebrel eus an hevelep bloavezh, François Tanguy-Prigent a voe e-penn krouidigezh statud ar feurmaj hag ar mererezh, a zo c’hoazh e plas hiziv. Chom a reas ministr al labour-douar betek an 22 a viz Here 1947.

François-Tanguy-Prigent a gemeras perzh e-barzh an div vodadenn vroadel bonreizhañ bet dalc’het e 1945 hag e 1946. Bet e oa bet is-prezidant ar Poellgor studiañ ha liammañ interestoù Breizh (CELIB) e 1951, dindan prezidantelezh René Pleven. Bet e oa bet kannad Penn-ar-Bed betek 1958. Dre ma ne oa ket a-du da harpañ distro Charles de Gaulle e 1958 e kuitaas an SFIO e 1959 hag ec’h emezelas er strollad sokialour emren (PSA) ha goude er strollad sokialour unanet (PSU) a voe dileuriet gantañ er vodadenn vroadel etre 1962 ha 1967. Goude se, e-kreiz ar bloavezhioù 1960, e lakaas François-Tanguy-Prigent un termen d’e red-micher politikel.

## Brezhoneg
E 1957 e embannas Tangi Prigent, brezhoneger a-vihannik anezhañ, e souten d'ar c'helenn brezhonek er skol."Eur poent a zo bet ha ne jome ket pell ar vugale er skol: amzer da zeski lenn, skriva, konta, hag eun tammig galleg. Med heb dale, peb bugel a ranko chom er skol epad deg vloaz da vihana. Amzer da zeski kalz traou. Da zeski mad ar galleg. Da zeski brezoneg ive. Red eo e ouezfe or bugale yez o zadou hag o zadou koz, ar yez a ro da gompren petra eo an anoiou a zougont, anoiou al lehiou ma vevont enno. Ar skol divrezoneg a ra anezo divroidi en o bro. Poent eo lakaad ar brezoneg er skol. Ar vrezonegerien o deus o ger da lavared war ar poent-se. O gwir eo. Hag anavezet e vezo o gwir ma kemeront poan awalh evid e zivenn. Da zevez ar brezoneg, digorom on yalh d'ar re a zivenn on gwir. Ar galleg e-neus gonezet e Breiz-Izel eur plas ledan. Ha mad, ha red eo e talhje ar galleg eur plas ledan. N'eo ket mad, n'eo ket deread avad e vefe leusket ar brezoneg er mêz. Ar brezoneg a zo er gêr e Breiz-Izel. O lezel o yez da vervel, o houzañv e ve grêt brezell dezi, ar Vretoned a gollo eun tammig euz istim an dud all. Med o tivenn o e lakint an oll da gaoud muioh a zoujañs evito o unan. DALHOM D'AR BREZONEG, EVID DIVENN ON BRUD VAD HAG ON ENOR."

## Levrlennadur

*  Christian Bougeard, *Tanguy Prigent – Le paysan breton qui devint ministre du général de Gaulle*, Skol Vreizh n°77, 2021, 84 p., ISBN 978-2-36758-128-6

## Daveennoù
*  ''François-Tanguy Prigent'' war al lec'hienn Musée de la Résistance en Ligne
* PERRONO Thomas, ''François Tanguy Prigent, itinéraire d’un « paysan ministre » socialiste'', En Eñvor  (lennet d'ar 16/09/2025)
*  GUILLERM Sophie, ''La loi fermage, héritage agricole de Tanguy-Prigent'', Le Télégramme, 12 a viz C'hwevrer 2020 (lennet d'ar 16/09/2025)