open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Euryloc'hos

**Euryloc'hos** (en henc'hresianeg Εὐρύλοχος, *Eurýlokhos*) a oa ur c'heneil da Odysseüs hag a gemeras perzh gantañ e Brezel Troia, hervez mojennoù Hellaz. Eurediñ a reas Ktimene, c'hoar Odysseüs.

Euryloc'hos a oa unan eus an diaraogerien kaset gant Odysseüs da anavout Bro al Lestrigoned. Dont a ra a-benn da dec'hout dioute ha da zistreiñ d'e lestr.

Pa zilestr Odysseüs en Enez Aiaia, m'emañ an achantourez Kirke o chom, e tiviz kas ur strollad diaraogerien tennet d'ar sord : mont a ra kuit Euryloc'hos e penn 20 den tra ma chom Odysseüs hag ar re all e-tal o lestr. Dizoloet eo palez Kirke gant pare Eüryloc'hos. Gronnet eo a loened gouez, leoned ha bleizi, hag en em zalc'h evel loened doñv. Degemeret int en un doare hegarat gant an achantourez met Euryloc'hos, disfizius, a gav gwell chom er-maez. Ar wazed zo aet er palez zo troet e perc'hell e-pad ar pred, rak Kirke he deus fennet un dramm en o evaj. Euryloc'hos, goude bezañ chomet pell da c'hortoz en aner e geneiled, a zistro d'al lestr hag a lavar da Odysseüs ez int dianadet. Hennezh a gemer diouzhtu penn an hent da saveteiñ e verdeidi. 

Da c'houde, er c'han XII, a klask ar morganezed strobinellañ Odysseüs hag e voraerien. Euryloc'hos an hini, gant Perimedes, a stag Odysseüs ouzh ar wern vras, dezhañ da c'hallout selaou kan heson ar boudoù marvus-se.

Lazhet eo Euryloc'hos da-heul dilestradeg Odysseüs hag e voraerien en Enez an Heol, anvet Sikilia hiziv, ma peure oc'hen an Heol. Dizeriañ a ra an Akeaned gant an naon. Daoust da zifenn Odysseüs a oa bet aliet gant Kirke e lazh Euryloc'hos un nebeud oc'hen gant ar voraerien all e-keit ha m'emañ Odysseüs o chaseal e lec'h all. Fuloret eo an doue Heol gant an taol disakr ha pa'z a kuit lestr an haroz e oa taolet foeltr Zeus outañ da veñjiñ an doue. Lazhet e oa an holl Akeaned war-bouez Odysseüs.

## Levrlennadur
* Homère et Martine Laffon, *Ulysse et l'odyssée*, Le livre de poche jeunesse.
* Pauline Debienne (édition critique), *Ulysse dans l'île de Circé ou Euryloche foudroyé* par Claude Boyer, mémoire de master 1, Paris-Sorbonne, 2007 en-linenn.

## Notennoù
Fulup Iañ Kastilha

**Fulup Habsburg** (*Philipp von Habsburg* en alamaneg) (1478-1506), pe **Fulup IV Bourgogn‎**, a oa dug Bourgogn. Roue Kastilha ha roue León e oa ivez, gant e gant e bried Janed Kastilha, hag anvet **Fulup Iañ Kastilha** neuze. 

## E vuhez
### E vugaleaj
Mab e oa Fulup da Vasimilian Iañ, Impalaer Santel. Digant e vamm, Mari Bourgogn, en devoe da hêrezh Dugelezh Bourgogn hag an Izelvroioù bourgognat. En 1480 en doe ur c'hoar, Marc'harid Aostria (1480-1530).
D'ar 27 a viz Meurzh 1482 e varvas e vamm da 25 bloaz goude gouezhañ diwar varc'h pa oa o chaseal, hag eñ 4 bloaz.

A-berzh e vamm e rene war an div Vourgogn: Kontelezh Bourgogn ha Dugelezh Bourgogn, douaroù deuet eus e vamm hag e dad-kozh, Charlez an Her.  E dad Masimilian  a oa rejant en e anv.

François de Busleyden (1455-1502) a voe kelenner-ti dezhañ, etre 1485 ha 1495, ha pennguzulier goude.

### Eured
Eurediñ a reas da Janed Kastilha, pennhêrez Aragon ha Kastilha. 
Evel pried d'ar rouanez e teuas da vezañ, e-pad ur pennad, roue Kastilha ha León. An hini kentañ eus an tiegezh Habsbourg e voe o ren e Spagn.

Pa varvas Fulup e 1506, da 28 vloaz, marteze dre gontamm, e troas foll e bried Janed. 

O mab, Carlos Iañ Spagn, a renas war o lerc'h.
Épinay-sur-Odon

**Épinay-sur-Odon** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Odon emañ Épinay-sur-Odon.
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas daou zen nann-soudard abalamour d'ar brezel, lazhet e voent gant tennoù kanol.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*,  kantved.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

|-

## Gevelliñ
## Tud
* François Richard-Lenoir, *Richard-Lenoir* a vez graet outañ, bet ganet en Épinay-sur-Odon e 1765, a ziorroas industriezh ar c'hotoñs e Bro-C'hall.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Österreich

**Österreich** pe **Oesterreich** eo anv alamanek Aostria.  Un anv familh e c'hall bezañ ivez. 

## Anvioù Tud
* Georg Österreich (1664–1735), sonaozour alaman
*Johann Wilhelm Österreich (1800–1880), politikour
* Rolf Österreich (1952-), ruziker
* Romy Österreich (1956-), ruzikerez, ha pried Rolf Österreich
* Ruth Oesterreich (1894–1943), komunourez ha politikourez
* Traugott Konstantin Oesterreich (1880–1949), lean ha prederour

## Traoù all
* Österreich, ur pemdezieg alamanek en Aostria, krouet e 2006.
* Österreich Rundfahrt, redadeg war varc'h-houarn en Aostria
* Österreichische Volkspartei, strollad politikel aostrian
Frederig Aostria

**Friedrich von Österreich**, pe **Frederig Aostria**, zo anv meur a zen:

* Frederig III an Impalaeriezh Santel (1415–1493), arc'hdug Aostria, impalaer santel
* Friedrich Ferdinand Leopold von Österreich (1821–1847), arc'hdug Aostria,
* Friedrich von Österreich-Teschen (1856–1936), arc'hdug Aostria, dug Teschen, Feldmarschall.

## Pennadoù kar
*Friedrich
* Österreich
Kunigunde Aostria

**Kunigunde Aostria**, pe *Kunigunde von Österreich* pe *Kunigunde von Habsburg* en alamaneg, ganet e 1465 e Wiener Neustadt ha marvet e 1520 e München, a oa merc'h d'an impalaer Friedrich III ha d'e bried Leonor Portugal.

Dimezet e voe da Albrecht IV, dug Bavaria.

## He bugale

* Sidonie von Bayern (1488–1505)
* Sibylle von Bayern (1489–1519), dimezet e 1511 gant Ludwig V., priñs Pfalz
* Sabine von Bayern (1492–1564), dimezet e 1511 gant Ulrich, dug Württemberg
* Wilhelm IV. (1493–1550), dug Bavaria
* Ludwig X. (1495–1545), dug Bavaria
* Susanne (1499–1500)
* Ernst von Bayern (1500–1560), arc'heskob Salzburg
* Susanna von Bayern (1502–1543), dimezet e 1518 gant Kasimir, Markiz Brandenburg-Kulmbach, hag addimezet e 1529 gant Ottheinrich, kont Pfalz
Landes-sur-Ajon

**Landes-sur-Ajon** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 

## Istor
### kantved
* 1950: **Landes** a zeuas da vout anvet **Landes-sur-Ajon**. 
## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar poull-kannañ e *Bas-des-Landes*.
* Iliz katolik *Intron Varia*,  kantved.

## Douaroniezh
* War lez ar stêr Ajon emañ **Landes-sur-Ajon**.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

|-

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Alkool (kimiezh)

E kimiezh e vez graet **alkool** eus ur volekulenn organek a zoug ar soaz hidroksil -OH.

Ar metanol (pe : alkool metilek) eo an alkool eeunañ — CH3OH an delun krai anezhañ — a c'haller kavout : produet eo en natur gant metabolegezh anaerat un toullad mat a vakteri.

## Liammoù diavaez
* ''Ouest-France'', 29 Ebrel 2020 db prefed Gwened ha gwerzh an alkol er vro

## Pennad kar
*Mezventi

## Notennoù ha daveennoù
Eil brezel etre Sina ha Japan

An eil **Brezel Sina ha Japan** a grogas gant aloubadeg reter Sina gant arme impalaeriezh Bro-Japan. C'hwec'h vloaz goude aloubadeg Mandchouria ha savidigezh ar Stad margodenn Manchukuo, impalaeriezh Bro-Japan a zalc'he gant e bolitikerezh emledañ e Sina. Sur eus o chañsoù da echuiñ ar brezel buan ez eas ar Japaned betek ober ar raktres da c'hounit ar brezel en un nebeud sizunvezhioù : daoust da drec'hioù kentañ Bro-Japan e padas ar brezel e-pad eizh vloaz. Rediet e oa an impalaeriezh da verañ un dachenn ec'hon ha na oa ket sur.

Tagadenn Bro-Japan a zegasas un dreverzh er Brezel diabarzh a enebe ar C'huomintang ha Strollad Komunour Sina abaoe dek vloaz. Sevel a reas an div gostezenn un eil talbenn unvan sinaat. Ar brezel etre Sina ha Bro-Japan a oa gwadek-kenañ, ha dilerc'hioù pounner en doe war istor Bro-Sina ha war ar c'hempouezioù geopolitikel eus al lodenn-se eus ar bed en degadoù bloavezhioù goude. 

Adalek 1939 e krogas ar brezel d'en em ledañ e diavaez Sina, gant ar brezel etre Bro-Japan hag an URSS e Mongolia. Adalek 1941 en em renkas Republik Sina a-du gant ar Gevredidi. Brezel Sina a zeuas da vezañ en un doare ofisiel ul lodenn eus an Eil Brezel-bed.

Echuiñ a reas brezel Sina ha Japan pa godianas Bro-Japan e 1945, hag heuliet e oa gant adkrog ar brezel diabarzh e Sina.

## Notennoù


## Liammoù diavaez

* Brezel Sina ha Japan  war ouhya.com
Leonor Portugal (impalaerez)

**Leonor Portugal** ( *Lyanor* pe *Lianor* e portugaleg kozh), ganet e Torres Vedras e 1434, ha marvet e Wiener Neustadt e 1467), a oa merc'h da roue Portugal, Duarte Iañ Portugal (1391 -1438), ha da Leonor Aragon (1402-1449).

## He buhez
Dimezet e voe da Friedrich III an Impalaeriezh Santel.

## He bugale
Pemp bugel he doe: 
* Christoph (1455–1456)
* Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel (1459–1519), 
* Helena (1460–1461)
* Kunigunde (1465–1520), a zimezas d'an dug Albrecht IV Bavaria
* Johannes (1466–1467)

## He marv
Mervel a reas e Wiener Neustadt e Gwengolo 1467 ha beziet e voe er manati.
Leonor Aragon

Meur a briñsez zo bet anvet **Leonor Aragon**.

## An anv
Un anv diouzh ar c'hiz e oa Leonor er Grennamzer. Se zo kaoz e kaver meur a briñsez all en anvioù-mañ:
* Leonor Aostria
* Leonor Kastilha
* Leonor Portugal

## Tud

### Rouanezed kenseurtezed
Peder rouanez Aragon zo bet 
* Leonor Kastilha (1202-1244), rouanez Aragon; merc'h da Alfonso VIII Kastilha ha da Leonor Plantagenêt (1160-1214), ha pried da Jaime Iañ Aragon;
* Leonor Kastilha (1307-1359), pried da Alfonso IV Aragon
* Leonor Sikilia, pried da Pedro IV Aragon
* *Leonor Urraca Kastilla*, pe Leonor de Alburquerque, pried da Fernando Iañ Aragon

### Infantezed Aragon
* Leonor Aragon, Rouanez Kiprenez (1333-1417) — merc'h d'an Infant Pedro IV de Ribagorza, Kont Ribagorza, Ampurias ha Prades, 
** dimezet da Pêr Iañ Lusignan, roue Kiprenez; mamm da Pêr II Kiprenez;

* Leonor Aragon (marvet en 1374), 
** dimezet e 1349 da Pedro IV Aragon ''el Ceremonioso'',
* he merc'h Leonor Aragon (Rouanez Kastilha) (1358-1382) — merc'h da Pedro IV Aragon ''el Ceremonioso'', 
** dimezet e 1375 da Juan Iañ Kastilha, roue Kastilha,

* Leonor Aragon (rouanez Portugal), pe *Leonor de Aragón y Alburquerque* (1402-1449), merc'h da Ferdinant Iañ  Aragon, 
**pried da Duarte Iañ Portugal, roue Portugal

**Leonor Aragon* pe Leonor Foix (1425-1479), rouanez Navarra ha kontez Foix, merc'h da Juan II Aragon.

*Leonor Portugal hag Aragon (1434-1467), infantez Portugal (merc'h da Duarte Iañ Portugal ha Leonor Aragón hag Alburquerque) hag impalaerez santel 
**dimezet da Federico III de Habsburgo.

*Leonor Aragon (merc'h da Juan II), bastardez da Juan II, roue Navarra hag Aragon; 
** dimezet e 1468 da Louis de Beaumont (marvet en 1508), kont Lerín - arabat droukveskañ hec'h anv ha hini he hanterc'hoar Leonor Iañ Navarra, infantez Aragon ha Navarra;

*Leonor Aragon (marvet en 1478), merc'h da zug Villahermosa, 
** dimezet da Jaime de Milá, kont Albayda.

**Leonor Aragon*, pe Eleonora di Napoli, pe c'hoazh *Eleonora d'Aragona e Napoli* (en italianeg) (1450-1493), merc'h da Ferdinando Iañ Naplez, roue Naplez , ha dugez Ferrara
** dimezet da Ercole Iañ d'Este.

*Leonor Aostria (1498–1558), merc'h d'ar rouanez foll Janed Kastilha hag Aragon, c'hoar da Karl V . 

### Infantezed Aragon anavezet e broioù all
* Leonor Aragon ha Kastilha (1182-1226), merc'h da Alfonso II ''el Casto'', infantez Aragon ha kontez Kontelezh Tolosa.
* Eleanor Provañs (1223–1291), merc'h da Ramon Berenguer IV, Kont Provañs;

### Poltredoù

Restr:11- Rainha D. Leonor.jpg| **[[Leonor Aragon (rouanez Portugal) |Leonor de Aragón y Alburquerque]]** (1402-1449), rouanez Portugal
File:EleonoraCornazzano.png|Eleonora d'Aragona e Napoli (1450-1493), kentañ Dugez Ferrara
File:Joos van Cleve 003.jpg|Leonor Aostria (1498-1558), poltredet gant Joos van Cleve.



## Pennadoù kar
*Leonor
*Eleonora
Masimilian Iañ

**Masimilian Iañ** zo anv meur a briñs eus Aostria pe Bavaria.

* Masimilian I<sup>añ</sup> an Impalaeriezh Santel (1459-1519)
* Masimilian I<sup>añ</sup> (dug Bavaria) (1573-1651), dug Bavaria ha priñs-dilenner
* Masimilian I<sup>añ</sup> Hohenzollern-Sigmaringen (1636-1689), priñs Hohenzollern-Sigmaringen adalek 1681 betek 1689.
* Masimilian I<sup>añ</sup> (roue Bavaria) (1756-1825), dug Bavaria ha priñs-dilenner (1795–1805), ha goude roue Bavaria (1806–1825) 
* Masimilian I<sup>añ</sup> Mec'hiko (1832-1867)

## Pennadoù kar
*Masimilian	 	
*Masimilian II
Masimilian III

**Masimilian III** zo anv daou zen

*Masimilian III (Arc'hdug Aostria) (1558–1618)
*Masimilian III (Dilenner Bavaria) (1727–1777)

## Pennadoù kar
*Masimilian Iañ
*Masimilian II
*Masimilian IV
Masimilian II

**Masimilian II** zo anv meur a zen

* Masimilian II an Impalaeriezh Santel (1527–1576), impalaer,
* *Masimilian II Tirol* (1558–1618), pe Masimilian III (Vorderösterreich)
* Masimilian II Emanuel (Dilenner Bavaria) (1662–1726) *der Großmütige*;
* *Masimilian II Franz* (1756–1801), pe Maximilian Franz von Österreich, arc'heskob ha priñs-dilenner Köln,
* * [[Masimilian II Jozeb]] *, pe Masimilian II (Roue Bavaria) (1811–1864), Roue Bavaria. 

## Pennadoù kar
*Masimilian Iañ
*Masimilian III
Kampionad rugbi Kòrsou

**Kampionad rugbi Kòrsou** a zo ur genstrivadeg vloaziek aozet etre pevar c'hlub rugbi eus Kòrsou. Savet e oa d'an 10 a viz Mae 2009.

## Kluboù kampionad rugbi Kòrsou 2011

Er gêr-benn an enezenn, Willemstad pe Kêr-Laou, e c'hoari pep klub rugbi amañ.

Wara-Wara : ar skipailh a-bouez war an enezenn

Student's : skipailh ar re o studiañ e skolioù an enezenn.

College's : skipailh gant paotred eus ar skolaj.

President's : skipailh aozet da geñver c'hoariadegoù etrevroadel war an enezenn, gant mignoned eus penn ar c'hevredad.

## Gwelet ivez
* Kampionad rugbi Frañs

## Notennoù ha daveennoù
Leonor Portugal

**Leonor Portugal** (*Leonor de Portugal* e portugaleg) zo bet anv meur a briñsez portugalat:

* Leonor Portugal (Rouanez Danmark) (1211-1231), merc'h da Afonso II, Roue Portugal, pried da Valdemar III, Roue Danmark

* Leonor Portugal, Rouanez Aragon (1328-1348), merc'h da Afonso IV, roue Portugal, pried da Pedro IV Aragon

*Leonor de Aragón y Alburquerque (1402-1449), rouanez Portugal, dimezet da Duarte Iañ Portugal

* Leonor Portugal (impalaerez) (1436-1467), merc'h da Duarte Iañ Portugal, roue Portugal, pried da Friedrich III an Impalaeriezh Santel, mamm da Masimilian Iañ,

* Leonor de Viseu (1458-1525), merc'h da Fernando, Dug Viseu; Rouanez Portugal dre hec'h eured da João II Portugal .

## Pennad kar
*Leonor Aragon
Duarte Iañ Portugal

**[[Duarte]] Iañ Portugal** (Viseu 1391 -1438), lesanvet *o Eloquente* ("an Helavar"), hag ar *Roue prederour*, a oa roue Portugal. Brezel a reas da Varoko. Mervel a reas gant ar vosenn. 

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Leonor Aragon (1402-1455), 11 vloaz yaouankoc'h egetañ, ha nav bugel o doe : 

* João de Portugal (1429-1433), marvet da 4 bloaz
* Filipa de Portugal (1428-1439), marvet da 11 vloaz e Lisboa gant ar vosenn (Ruy de Pina, cap. XLIV).
* Afonso V Portugal (1432-1481), roue Portugal war-lerc'h e dad, 
* *Maria de Portugal*, ganet-marv e 1432
* Fernando de Portugal, Dug Viseu (1433-1470), tad d'ar roue Manuel Iañ Portugal
* Leonor Portugal (1434-1467), dimezet da Friedrich III an Impalaeriezh Santel
* Duarte de Portugal ganet ha marvet e 1435)
* Catarina de Portugal (1436-1463)
* Joana de Portugal (1439-1475), dimezet da Enrique IV Kastilha, ha mamm da Joana ''a Beltraneja'' pe ''a Excelente Senhora''

Digant e bried-kleiz Joana Manoel de Vilhena, pe Joana Manuel, un dimezell a orin spagnol, en doe ur mab bastard:
* João Manoel (1420-1476), lean en urzh ar C'harmez, provincial da O, eskob Ceuta ha primad Afrika; anvet goude da eskob Guarda, ma edo o chom; daou vab en doe: 
** João Manuel (1466-1500), gouarnour Santarém, 
** ha Nuno Manuel (1469-wd 1525), aotrou Salvaterra de Magos.

## Goude marv Duarte
Mervel a reas da 47 vloaz, gant ar vosenn. He fried Leonor a voe rejantez ken na voe o mab Afonso V, 6 vloaz neuze, en oad da ren, ha kement-se a lakaas kaoze er vro dre ma kave d'an dud e oa gouestoc'h an infanted (Pedro, Duque de Coimbra, Infante Henrique ha João, Infant Portugal) da ober al labour rejantiñ.
Nechtan (disheñvelout)

**Nechtan**, pe **Nectan**, zo un anv gouezelek pe piktek:
* e mojennoù Iwerzhon
** Nechtan (doue), doue e mojennoù Iwerzhon;
** Nechtan mac Collbran, er vojenn iwerzhonek Immram Brain;
** Nechtan Scéne, er Rúraíocht.

* anv meur a roue pikt:
** Nechtan Morbet ( pe  kantved);
** Nechtan nepos Uerb ( kantved), a c'hallfe bezañ ar memes den evel Neithon Alt Clut, a vije bet war un dro roue ar Bikted ha roue Brezhoned Alt Clut;
** Nechtan mac Der-Ilei (marvet e 732).

## Tud all
* Sant Nectan, sant brezhon e Devon ha Kernev-Veur er  pe  kantved; 
* Nechtan Aberdeen, eskob Aberdeen en  kantved.

## Pennad kar
Lakaet e vez Nechtan da vezañ kevatal da **[[Neithon]]**.
Nechtan nepos Uerb

**Nechtan nepos Uerb** a oa roue ar Bikted etre 597 ha war-dro 620. Krediñ a reer e c'hallfe bezañ ar memes den evel Neithon Alt Clut, a vije bet war un dro roue ar Bikted ha roue Brezhoned Alt Clut.

Hervez Kronik ar Bikted e renas e-pad 20 pe 21 bloaz. Hogen, goude ma kaver e *[[Bloazdanevelloù Tigernach]]* e varvas Gartnait, ar roue pikt en e raok, e 597, ne gaver mann fraezh diwar-benn e hini. Eñ marteze eo an Nechtan mab da g-Canu a zo meneget e Annaloù Ulaid evit ar bloaz 621.

## Levrlennadur

* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500&ndash;1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. ISBN 1-871615-03-8
* Bannerman, John, *Studies in the History of Dalriada.* Edinburgh: Scottish Academic Press, 1974. ISBN 0-7011-2040-1
* Smyth, Alfred P. *Warlords and Holy Men: Scotland AD 80-1000.* Reprinted, Edinburgh: Edinburgh UP, 1998. ISBN 0-7486-0100-7

## Notennoù
Longvillers

Longvillers biblio.jpg|Al levraoueg.

**Longvillers** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Odon emañ Longvillers.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi: mervel a reas c'hwec'h den nann-soudard e Longvilliers e 1944 abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

Longvillers eglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Saint Vigor*.
* Maner Mathan, -.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Noyers-Bocage

**Noyers-Bocage** a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Bordel emañ Noyers-Bocage.
## Istor
### 
#### [[Brezel bed kentañ]]
* 25 gwaz eus ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: Noyers-Bocage a voe dieubet hep emgann gant ar Vreizhveuriz d'ar 5 a viz Eost; mervel a reas ugent den nann-soudard e Noyers abalamour d'ar brezel, unan anezhe a oa bet ganet en Naoned.
#### Kemm anv
* 1958: Noyers a zo anvet Noyers-Bocage. 
### 
* Bodet e voe gant Missy d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Noyers-Missy. Lakaet e voe Noyers-Missy e kumun Val-d'Arry e 2017.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant an holl sturierion nijerezioù Typhoon marvet e-pad Emgann Normandi.
* Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *Noyers-Bocage Old Churchyard* 

Mervel a rejont e miz Even 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Ar C'hanadian a oa levier er Royal Canadian Air Force (440th Squadron), ar Breizhveurad a oa *Private* er *1st Batallion*, *The Tyneside Scottish*, *Black Watch (Royal Highlanders)*.
* Iliz katolik *Intron Varia* a voe distrujet e-pad Emgann Normandi; savet e voe unan nevez goude an Eil brezel-bed.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Karl Aostria

**Karl von Habsburg** pe **Karl von Österreich** (en alamaneg), pe **Karl Aostria**, zo anv meur a zen.

## XVIvet kantved
* Karl V an Impalaeriezh Santel (1500–1558), Arc'hdug Aostria, Impalaer Santel ha Roue Spagn
* Karl II (Aostria diabarzh) (1540–1590), arc'hdug Innerösterreich
* Karl Burgau (1560–1618), Markgraf Burgau
* Don Carlos Aostria (1545–1568), Infant Spagn, Priñs Asturiez

## XVIIvet kantved
* Karl Aostria diabarzh (*Postumus*; 1590–1624), eskob-dilenner Breslau, eskob Brixen, mestr meur an urzh teutonek
* Karl Aostria (1607–1632), Infant Spagn, mab da Fulup III Spagn 

*Archduke Charles Joseph of Austria (1649–1664)
* Karl II (Spagn) (*der Verhexte*; 1661–1700), roue Spagn
* Karl VI an Impalaeriezh Santel (1685–1740), impalaer santel hag arc'hdug Aostria

## XVIIIvet kantved
* Karl Alexander Loren (1712–1780), mestr meur an urzh teutonek, Feldmarschall Aostria, Gouarnour an Izelvroioù 
* Karl Joseph Aostria (1745–1761), Arc'hdug Aostria,
* Karl Aostria-Teschen (1771–1847), Arc'hdug Aostria, Dug Teschen 
* Karl Ambrosius Aostria-Este (1785–1809), Arc'hdug Aostria, hag arc'heskob Gran

## XIXvet kantved
* Karl Ferdinand of Austria (1818–1874)
* Karl Ludwig von Österreich (1833-1896)

* Karl Salvator Aostria-Toskana (1839–1892), Arc'hdug Aostria, Priñs Toskana

## XXvet kantved
* Karl Stephan von Österreich (1860-1933), Arc'hdug Aostria hag Admiral er morlu aostrian-hungarian
* Karl Iañ Aostria-Hungaria (1887–1922), Impalaer Aostria, Roue Hungaria, 
* Karl Albrecht Habsburg-Altenburg (1888–1951), ofiser aostrian ha polonat, bac'het gant an Nazied
* Karl Habsburg-Loren (* 1961), politikour aostrian
* Karl Pius von Österreich-Toskana (1909-1953), Arc'hdug Aostria, priñs Toskana. 
*Carl Ludwig Aostria (1918–2007), Arc'hdug Aostria
*Carl Christian Aostria (1954-), Arc'hdug Aostria
*Karl Habsburg-Lothringen (1961-), penn an Tiegezh Habsburg.

## Pennadoù kar
* Karl Joseph von Österreich
Leonor Aostria

**Leonor Aostria**, pe *Eleonore von Kastilien* en alamaneg, ganet e 1498 e Leuven (Izelvroioù spagnol), ha marvet e 1558 e Talavera la Real (nepell diouzh Badajoz, a voe rouanez div wech, e div vro: rouanez Portugal e oa etre 1518 ha 1521, ha rouanez Bro-C'hall etre 1530 ha 1547. Merc'h e oa da Fulup Habsburg, arc'hdug Aostria ha dug Bourgogn, ha da Juana de Castilla, pennhêrez Kastilha hag Aragon, hag infantez Kastilha e oa. 

## Yaouankiz
He yaouankiz a dremenas en Izelvroioù gant he breur Karl. E galleg e voe savet, goude ma oa infantez Kastilha. Brudet e oa he c'hened hag he deskadurezh, ha klasket e voe war he lerc'h gant meur a roue, ar rouaned c'hall Loeiz XII ha Frañsez Iañ da gentañ-penn, ha gant ar c'hont palatin Federico del Rin, an hini a blije dezhi ar muiañ. 

## Dimezioù ha bugale
Politikerezh an Tiegezh Habsburg e oa klask an dimezioù gwellañ evit o folitikerezh ha dazont o ziegezh. 

### Rouanez Portugal
Dimezet e voe da Manuel Iañ Portugal, hag a oa 30 vloaz warni. Hennezh a oa intañv goude bet dimezet d'e ziv voereb, Isabel ha María, c'hoarezed d'e vamm. 
E Lisboa e voe graet an eured d'ar 7 a viz Meurzh 1519. Daou vugel o doe Leonor ha Miguel Iañ :
*Carlos 
* María.

Tri bloaz goude e oa intañvez. Mervel a reas ar roue Manuel Iaén gant ar vosenn en Lisboa, d'an 13 a viz Kezu 1521, da 52 vloaz. Leonor ne oa nemet 23, ha gwelloc'h e kavas distreiñ davet he breur Carlos Iañ Spagn, o leuskel he merc'h María en Portugal , pa ne oa nemet c'hwec'h miz.

### Rouanez Bro-C'hall
Addimezet e voe d'ar roue gall Frañsez Iañ

## Bloavezhioù diwezhañ

Bevañ a rae gant he c'hoar Maria en Izelvroioù.
Supermarine Spitfire

Ar **Supermarine Spitfire** (saozneg : *tufer tan*) a oa unan eus an nijerezioù emgann unplas implijet ar muiañ gant ar RAF hag ar Gevredidi e-kerzh an Eil Brezel-bed. Ouzhpenn 20 300 skouerenn eus ar c'harr-nij a zo bet savet.

Ray Flying Legends 2005-1.jpg|Ur Spitfire LF Mk IX, MH434 eus mare ar brezel met dalc'het a-ratre hag a nij c'hoazh (2005)
Mémorial du Souvenir 08.JPG|Colt-Browning M2 kalibr .50 BMG (12,7 mm)
Spitfire

**Spitfire**, un anv saoznek hag a dalvez “tufer tan”, a c'hall bezañ meur a dra:
*un nijerez emgann eus ar Royal Air Force: Supermarine Spitfire
*ur c'harr-tan: Triumph Spitfire
*ul lestr eus ar Royal Navy: HMS Spitfire
Monts-en-Bessin

**Monts-en-Bessin** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944-1945: mervel a reas pemp den nann-soudard e Monts abalamour d'ar brezel, unan anezhe a voe lazhet gant tennoù kanol e miz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi, ar re all a voe lazhet gant minennoù.
* 1957: **Monts** a zo anvet **Monts-en-Bessin**.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Sallen,  kantved.
* Kastell Petit Fecq,  kantved.
* Kastell,  kantved.
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

|-

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Rúraíocht

Ar ***Rúraíocht***, pe ***Kelc'hiad [[Ulaid]]***, pe ***Kelc'hiad ar Skourr Ruz*** zo anv ur strollad mojennoù ha sagaioù veurgan skrivet er Grennamzer en Iwerzhon gwengelouriezh Iwerzhon, unan eus ar pevar c'helc'hiad gouezelek. Kaoz zo ennañ eus mojennoù ha harozed Ulad, ha kontelezhioù Armagh, Down ha Louth.

Unan eus an istorioù brudetañ eo hini an *[[Táin Bó Cúailnge]]* ma tal Kouc'houlin e-unan, ar pep brasañ eus an amzer, ouzh arme Medb, rouanez Connachta.
Mitsubishi A6M

Ar **Mitsubishi A6M “Zero”** a oa ur chaseour bombezer skañv implijet gant Morlu impalaerel Bro-Japan e bourzh an dougerioù-nijerezioù eus 1940 da 1945. Daoust ma oa *Zeke* e anv kod ofisiel e-touez ar Gevredidi e oa anavezet gwell dre e lesanv *Zero*, deuet eus e anv er morlu impalaerel, chaseour bourzh a seurt 0, da lâret eo *Rei shiki Kanjo sentoki* (零式艦上戦闘機), berraet en un doare ofisiel e *Rei-sen* eus tu ar Japaned. Ar berradur a veze implijet ar muiañ avat e-touez an nijerien japanat eus ar mare-se (evel e-touez ar Japaned hiziv) a oa *Zero-sen*, rak ar gerioù saoznek *zero* ha gallek *zéro* a oa bet degaset e Bro-Japan e diwezh an  gant an ijinourien saoz ha gall a veze degemeret evit sevel un industriezh hag un arme vodern. Anavet e oa an nijerez eta dindan an anv *Zero* e-touez ar Gevredidi ha *Zero-sen* e-touez ar Japaned.

Pa oa kroget d'ober gantañ abred en Eil Brezel-bed e veze sellet ouzh ar Zero evel an hini varrekañ er bed a-douez an nijerezioù emgann kaset gant un douger-nijerezioù, embregadus-kenañ ha gouest da vont pell-kenañ war un dro. En taolioù emgann kentañ e tapas ar Zero brud evel karr-nij emgann, gant 12 karr-nij diskaret evit pep Zero distrujet, met e-kreiz 1942, ur meskaj taktikoù nevez hag an implij eus ur sterniadur gwelloc'h a roas an tu da nijerien ar Gevredidi d'en em gannañ gant ar Zeroioù en un doare kempouesoc'h. Implijet e veze ivez an nijerezed-se gant an IJNAS alies evel chaseourien diazezet war an douar. E 1943, gwanderioù a denne da zesign ar c'harr-nij hag an diouer a gefluskerioù galloudusoc'h a lakaas ar Zeroioù da goll muioc'h-mui a efedusted a-enep chaseourien nevez ar Gevredidi o doa un nerzh tennañ, un hobrejon, hag un tizh brasoc'h, hag a oa tost o embregadusted da hini ar Zeroioù. Daoust d'ar Mitsubishi A6M da vezañ erru dispred e 1944 ne voe ket kemeret e lec'h morse penn-da-benn gant seurtoù nijerezed japanat nevesoc'h. E-pad bloavezhioù diwezhañ Brezel ar Meurvor-Habask e voe implijjet ar Zeroioù evel karr-nij *[[kamikaze]]* E-doug ar brezel e voe savet muioc'h a Zeroioù evit forzh peseurt karr-nij japanat all.

## Daveennoù
Nectan Hartland

**Sant Nectan**, a-wechoù **Nectan Hartland**, a oa ur sant brezhon e Stoke, Hartland, Devon er  kantved. Dezhañ eo dediet iliz Hartland.

## An anv
Ur stumm lennek eo *«Nectan»* deuet eus al latin *Nectanus*, da vezañ tostaet da Neithon predenek ha da "Neizhan" brezhonek. 

E saozneg komzet e vez graet gant *Neghton*, *Nighton*, *Neighton*.

## Notennoù ha daveennoù
Wenzel Aostria

**Wenzel von Österreich** (1561 – 1578), a oa ur priñs aostrian eus Tiegezh Habsburg a voe Priol Meur Urzh Malta adalek 1577 e Kastilha. 
 
Mab e oa da Masimilian II an Impalaeriezh Santel ha d'e bried Maria Spagn.
Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)

**Brezel ar Meurvor Habask**, anvet ivez a-wezhioù **Brezel Azia hag ar Meurvor Habask** a ra anv dre vras eus emgannoù an Eil Brezel-bed er Meurvor Habask, e inizi, hag en Azia ar Gevred, anvet neuze Reter-Pellañ. An anv a vrezel ar Meurvor Habask a vod an darvoudoù eus tachenn emgann ar Meurvor Habask, tachenn emgann Gevred ar Meurvor Habask, tachenn emgann Azia ar Gevred hag eil Brezel Sina ha japan, hag ivez re Brezel Japan hag URSS 1945.

Alies e lakaer Brezel ar Meurvor Habask da gregiñ d'ar 7/8 a viz Kerzu 1941 gant aloubadeg Thailand gant Japan aloubadeg Malaysia saoz, ha tagadenn Pearl Harbor e Hawaii gant Impalaeriezh Japan Lod a soñj dezhe e c'haller lakat ar brezel en Azia da gregiñ ken abred hag ar 7 a viz Gouere 1937, gant an eil brezel etre Republik Sina ha Bro-Japan, pe d'an 19 a viz Gwengolo 1931, gant aloubadeg Manchouria gant ar Japaned. Koulskoude e lakaer Brezel ar Meurvor Habask da gregiñ peurliesañ, e deroù miz Kerzu 1941, pa zeuas ar brezel etre Sina ha Japan da vezañ unan eus tachennoù emgann an Eil Brezel-bed..

Enebiñ a reas ar brezel ar Gevredidi hag Impalaeriezh Japan, skoazellet en un doare berr gant Thailand hag ivez gant broioù an Ahel, an Trede Reich hag Italia faskour. Bombezadennoù atomek Hiroshima ha Nagasaki, ha bombezadegoù all gant aerlu ar Stadoù-Unanet, heuliet gant aloubadeg Manchouria gant ar Rused d'an 8 a viz Eost 1945, a redias Japan da godianañ hag e echuas an Eil Brezel-bed d'ar 15 a viz Eost 1945. Kodianadur ofisiel Japan a oa sinet e bourzh al lestr-brezel USS Missouri BB-63 6 e Bae Tokyo d'an 2 a viz Gwengolo 1945.
## Anvioù ar brezel
Evit ar vroioù eus an tu kevredet e-pad ar brezel e veze graet gant an anv "The Pacific War" met ne oa ket implijet evel ma vefe ul lodenn zisheñvel eus peurrest an Eil Brezel-bed. Graet e oa ivez gant an droienn *the War against Japan*. Er Stadoù-Unanet an anv *Pacific Theater* a oa implijet kalz ivez.

E-kostez Japan e oa graet gant **Brezel meur Azia Reter** (大東亜戦争 **Dai Tō-A Sensō**), ur choaz gant ur mennad kuzul meur d'an 10 a viz Kerzu 1941, evit ober eus an div brezel an hini enebet ouzh broioù ar C'hornôg hag an Azia e Sina. An anv-se a voe embannet d'ar bed holl d'an 12 a viz Kerzu, an displegadenn da awen ar brezel a oa hervez Japan da gavout er c'hoant a oa gant broadoù Azia da gaout an dieubidigezh diouzh galloudoù ar C'hornôg. Hent an dieubidigezh a oa da vezañ kavet gant sikour nerzhioù lu Sferenn Berzh-mat Azia Reter Meur. Pennoù uhel Impalaeriezh Japan a gendeuzas, ar pezh a oa hervezo an darvoud Japan–Shina (日支事変 Nisshi Jihen), gant Brezel meur Azia Reter.

E-pad dalc'hidigezh milourel Japan gant ar Stadoù-Unanet (1945–52), an termenadurioù implijet gant ar japaniz a voe difennet groñs er skridoù ofisiel, met an implijioù maez ofisiel a gendalc'has. Dont a reas da vezañ anvet ar brezel evel Brezel ar Meurvor Habask (太平洋戦争 Taiheiyō Sensō). E Japan, Brezel ar Pemzek vloaz (十五年戦争 Jūgonen Sensō) a vez implijet ivez, kemeret e vez e kont neuze ar mare etre Darvoud Mukden eus 1931 betek 1945.
## Notennoù
Rainer Aostria

**Rainer Aostria** pe **Rainer von Österreich** en alamaneg zo anv meur a zen:

* Rainer von Österreich (1783–1853), arc'hdug Aostria, besroue Lombardia-Veneto
* Rainer von Österreich (1827–1913), arc'hdug Aostria, jeneral
Karl VI an Impalaeriezh Santel

**Karl VI**, pe **Karl von Habsburg** (1685–1740), a oa arc'hdug Aostria Impalaer santel roman german ha roue Hungaria (1711–1740).

Dimeziñ a eure da Elisabeth Christine von Braunschweig-Wolfenbüttel (1691–1750).

Tad e oa da Maria Theresia, Impalaerez Aostria.
Rouaned Norvegia

Gant *[[Harald ar Melegan]]* e oa bet unanet Norvegia e dibenn an , war-dro 860. A-raok e oa rannet etre meur a yarl. Gant Harald e voe krouet rouantelezh Norvegia. Setu amañ ur roll eus ar roueed zo bet e Norvegia war e lerc’h.

## Rouaned Norvegia
* Harald Hårfagre - *Harald ar Melegan* (872-933)
* Erik I – lesanvet *Blodøks* (« bouc’hal wadek ») (930-934)
* Haakon - *ar roue mat* (934-961)
* Harald II - *Harald Gråfell* (« louet e vantell ») (961-976)
* Haakon Sigurdsson - (976-995)
* Olaf Tryggvason - (995-1000)
* Svein I - *Svein forc’hek e varv*, *Svein varvek* (999-1015) 
* Olaf Haraldsson - *Sant Olav* pe *Sant Olaf* (1015-1028)
* Knut Veur - (1028-1035)
* Magnus I - *ar roue mat* (1035-1047) 
* Harald III - *Harald Hardrada* (« ar rener garv ») (1046-1066)
* Magnus II - *Magnus Haraldsson* (1066-1069)
* Olaf III - *Olav Kyrre* (1066-1093)
* Haakon Magnusson - (1093-1094)
* Magnus III - *an diarc'hen* (1093-1103)
* Olaf Magnusson - (1103-1115)
* Eystein I - (1103-1123)
* Sigurd I - *ar c’hroaziad* (1103-1130)
* Magnus IV - *an dall* (1130-1135)
* Harald IV - (1130-1136)
* Sigurd II - (1136-1155)
* Eystein II - (1142-1157)
* Inge I - *Inge Krokrygg* (« an tort ») (1136-1161)
* Haakon II - *Håkon Herdebrei* (« ar skoazeg ») (1157-1162)
* Magnus V - (1161-1184)
* Sverre Sigurdsson - (1177-1202)
* Haakon III - (1202-1204)
* Guttorm Sigurdsson - (1204)
* Inge II - (1204-1217)
* Haakon IV - *ar c’hozh* (1217-1263)
* Magnus VI - *al lezenner* (1263-1280)
* Erik II - (1280-1299)
* Haakon V - (1299-1319)
* Magnus VII - (1319-1343)
* Haakon VI - (1343-1380)
* Olaf IV - (1380-1387)

## [[Unaniezh Kalmar]]
* Marc'harid Iañ Danmark - *Margrete Valdemarsdotter* (1387-1412/1389)
* Erik Pomerania - (1389-1442)
* Kristof Bavaria - (1442-1448)
* Karl Knutsson - *Karl I Norvegia* (1449-1450) 
* Kristian I - (1450-1481)
* Yann I - (1481-1513)
* Kristian II - (1513-1523)

## Unaniezh gant [[Danmark]]
**Gwelout [[rouaned Danmark]]*.
* Frederig I - (1523-1533)
* Kristian III - (1534-1559)
* Frederig II - (1559-1588)
* Kristian IV - (1588-1648)
* Frederig III - (1648-1670) 
* Kristian V - (1670-1699)
* Frederig IV - (1699-1730)
* Kristian VI - (1730-1746)
* Frederig V - (1746-1766)
* Kristian VII - (1766-1808)
* Frederig VI - (1808-1814)
* Kristian VIII - *Christian Frederik* pe *Kristian Fredrik* (1814)

## Unaniezh gant [[Sveden]]
* Karl II - (1814-1818)
* Karl III - (1818-1844) 
* Oskar Iañ - (1844-1859)
* Karl IV - (1859-1872) 
* Oskar II - (1872-1905)

## Rouantelezh Norvegia
* Haakon VII - (1905-1957)
* Olaf V - (1957-1991)
* Harald V - abaoe 1991
Departamant Tarapacá (Perou)

**Ur pennad [[Departamant Tarapacá]] zo ivez*. 
**Departamant Tarapacá** a oa ur rann velestradurel gozh eus Perou, a oa anezhi etre 1878 ha 1884. 
Edo an departamant e su Perou, e-tal ar Meurvor Habask. Stok e oa en norzh ouzh departamant Tacna, er su hag er reter ouzh Bolivia, er c'hornôg ouzh ar Meurvor Habask. Kemeret e oa gant Chile e-pad Brezel ar Meurvor Habask, en  kantved.
Franz Aostria

*Sigismund Franz (Aostria-Tirol) (1630-1665)
*Maximilian Franz Aostria (1756-1801) 
*Franz Iañ Aostria (1768-1835), pe Franz II an Impalaeriezh Santel 
*Franz Karl Aostria (1802 -1878 ) 
*Stefan Franz Viktor Aostria (1817-1867), 
*Franz Joseph Iañ (1830-1916)
*Franz Ferdinand Aostria-Este (1863-1914) 
*Otto Franz Joseph Aostria (Graz 1865-1906 Wien), arc'hdug, tad an impalaer Karl Iañ Aostria.
Gwengolo 2011 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2010 e Breizh - **2011 e Breizh** - 2012 e Breizh

2011 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*Sul 25 a viz Gwengolo : goude ar votadeg zo bet evit dilenn senedourien en hanter eus an departamantoù gall, ez eus bremañ, e Breizh : tri senedour eus an UMP (Penn-ar-Bed, Il-ha-Gwilen ha Liger-Atlantel) ; ur senedour eus ar strollad Nouveau Centre (Liger-Atlantel) ; daou senedour eus ar strollad Europe Écologie (Mor-Bihan ha Liger-Atlantel) ; daou senedour eus ar Strollad Komunour Gall (Mor-Bihan hag Aodoù-an-Arvor) ; hag unnek eus ar Strollad Sokialour Gall (unan er Mor-Bihan ; daou en Aodoù-an-Arvor ha Liger-Atlantel ; tri e Penn-ar-Bed hag Il-ha-Gwilen).

__NOTOC__
Toomas Hendrik Ilves

**Toomas Hendrik Ilves** (ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1953 e Stockholm) zo ur politikour estonian, prezidant ar vro etre 2006 ha 2016.

Ganet e oa Toomas Hendrik Ilves e Stockholm (Sveden) dre ma oa tec'het kuit e dud diouzh Estonia goude aloubidigezh ar vro gant ar Soviediz e 1940. Bevañ a reas er Stadoù-Unanet ma reas e studioù war ar vredoniezh betek fin ar bloavezhioù 1970. Kelenn a reas goude-se e New Jersey hag e Vancouver (Kanada). Etre 1984 ha 1993 e labouras e Radio Free Europe.

Goude dizalc'hiezh Estonia e 1991 e krogas gant ar politikerezh ha mont da gannadour e vro e SUA, Kanada ha Mec'hiko. Ministr an aferioù estren e voe etre 1996 ha 1998 hag etre 1999 ha 2002.

Dilennet e voe da brezidant Estonia e miz Gwengolo ha kroget gant e garg d'an 9 a viz Here 2006. Addilennet e voe e miz Eost 2011.
Le Mesnil-au-Grain

**Le Mesnil-au-Grain** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Odon emañ Le Mesnil-au-Grain.
## Istor
### kantved
**[[Eil brezel-bed]]**, Even-Gouere 1944: mervel a reas pemp den nann soudard e Le Mesnil abalamour d'ar brezel, pevar anezhe a voe lazhet gant bombezadegoù e-pad Emgann Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar c'hastell,  kantved.
* Iliz katolik *Sant Owen*.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
* Alain Robbe-Grillet (1922-2008), a vevas adalek 1963 betek fin e vuhez (18 a viz C'hwevrer 2008) er c'hastell.

## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Missy (Calvados)

**Missy** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant Noyers-Bocage d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Noyers-Missy.

## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944 : lazhet e voe daou zen nann soudard e Missy e miz Eost gant ur vinenn.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Yann Vadezour*.
* Ur c'hastell, bet distrujet gant ar brezel.
* Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *Missy Churchyard*

*Trooper* e oa er * Reconnaissance Corps R.A.C. 59th Regiment*. Mervel a reas d'an 30 a viz Gouere 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

 

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
De Havilland DH.98 Mosquito

An **de Havilland DH/98 Mosquito** (“moustik”), lesanvet "Mossie", a oa un nijerez vrezel liesperzh eus Breizh-Veur. Implijet eo bet dreist-holl da nijerez emgann-ha-bombezañ e-kerzh an Eil Brezel-bed ha war-lerc'h, gant ar Royal Air Force, ha gant meur a aerlu all. Lesanvet e oa ivez "the wooden wonder" (ar marzh koad), pe c'hoazh "the timber terror" (ar spont prenn) abalamour ma oa efedus-kenañ, ha dre ma oa ur c'harr-nij savet e prenn — ar pezh a oa divoas-krenn d'an ampoent hag aet e-maez a c'hiz — diaes da welet dre-se gant ur radar war ar marc'had, hag unan eus nijerezioù primañ hec'h amzer. Daou zen a veze e-bourzh, ul levier hag ul loman-bombezer. Al Luftwaffe a glasko dreveziñ ar c'harr-nij-se gant o Focke-Wulf Ta 154 Moskito.

## Liammoù diavaez

*  Pajenn ar Mosquito war Mossie.org
Mosquito

**Mosquito**, ger hag a dalvez kement ha moustik e saozneg, spagnoleg ha portugaleg, a c'hall ober dave da veur a dra. En o zouez:
*an de Havilland DH.98 Mosquito, un nijerez brezel eus an Eil Brezel-bed,
*Aod ar Mosquitos, un aod a-hed ar Meurvor Atlantel e Nicaragua hag Honduras, lec'h m'emañ o chom pobl ar vMiskitoed.
Jogaila

**Jogaila Algirdaitis**, anavezet e poloneg evel **Władysław II Jagiełło**, ganet e Vilnius e 1351 (marteze ha da nebeutañ a-raok 1362) , ha marvet e 1434 e Gródek Jagielloński, a oa dug-meur Lituania eus 1377 betek 1392, ha roue Pologn adalek 1386 betek e varv. 

Pagan e oa, hag e 1386 , pa oa 35 bloaz, e voe badezet hag anvet « Ladislas » pe « Vladislav » (poloneg *Władysław Jagiełło*) ha dilennet ivez da roue Polonia. Dimeziñ a reas d'an  e Kraków da Jadwiga Anjev, plac'h a 14 vloaz. 

Bez e voe unan eus 24 den a ziazezas Urzh an Aerouant da zifenn ar gristeniezh ouzh an Durked. 

Mab e oa da Algirdas (pe Olgierd), dug Lituania (1345-1377). 

En 1410 e voe trec'h Ladislas, gant e gevredidi lituaniat, ha gant Moldaved ha Tatared, war varc'heien an Urzh Teutonek en emgann Grunwald .
Margaret Drummond (rouanez Bro-Skos)

**Ur pennad diwar-benn [[Margaret Drummond (serc'h)| Margaret Drummond]], serc'h ar roue James IV, zo ivez.*

**Margaret Drummond** (1340–1375) a oa pried da David II ha rouanez Bro-Skos. 

Merc'h e oa da Malcolm Drummond, marvet war-dro 1346, ha d'e bried Margaret Graham.

## Dimezioù
Margaret a zimezas da John Logie. Diouzh a ouzer n'o doe bugel ebet.Dont a reas da vout serc'h ar roue David II, intañv abaoe marv e wreg Joan of The Tower e miz Eost 1362. 

Dimeziñ a reas da David II en Inchmurdach e Fife e miz C'hwevrer 1364. Bugel ebet n'o doe, ha David a fellas dezhañ terriñ an dimeziñ e miz Meurzh 1369 dre ma oa gaonac'h e wreg. 
Mont a reas Margaret da Avignon da-gaout ar pab da enebiñ ouzh an torr-dimeziñ graet e Skos. 

Mervel a reas goude ar roue, ha goude an 31 a viz Genver 1375.
Margaret Drummond (serc'h)

**Margaret Drummond** (c. 1475 &ndash; 1501) a oa serc'h d'ar roue James IV. Ur vojenn zo bet savet diwar-benn he marv. 

## He buhez
Merc'h e oa da John Drummond, 1st Lord Drummond . Kar a bell e oa da Margaret Drummond a oa bet pried ar roue David II.

Serc'h ar roue James IV e oa e 1496, ha marteze eus 1495 da 1497. Adalek 1496 ez eus roud skrivet e veve e kastilli ar roue e Stirling ha Linlithgow. Met un toullad serc'hed all en devoa ar roue en amzer-se, ha berroc'h e voe an darempred-se eget ar re all gant Marion Boyd pe Janet Kennedy.

Ur verc'h o doe Margaret ha James IV, Margaret Stewart hec'h anv, ha div wech e timezas: 
*da gentañ da John Gordon, Lord Gordon, (mab da Alexander Gordon, trede Kont Huntly ha da Margaret Douglas, merc'h da Archibald Douglas, pempet Kont Douglas). Daou vab o doe: George Gordon, pevarvet Kont Huntly hag Alexander Gordon (arc'heskob Glasc'ho). 
*goude da John Drummond eus Innerpeffry.

## He marv
Gouzout a reer e varvas e 1501 eus debriñ boued kontammet, a-gevret gant he c'hoarezed Eupheme ha Sibylla, pa oant e ti o zud.
Departamant Tarapacá

**Departamant Tarapacá** a c'hall bout:

***[[Departamant Tarapacá  (Perou)|Departamant Tarapacá]]**, un departamant a zo bet e Perou entre 1878 ha 1883.

***[[Departamant Tarapacá  (Chile)|Departamant Tarapacá]]**, un departamant a zo bet e Chile entre 1883 ha 1928, deuet da vout Departamant Iquique.
Gwilherm Aostria (disheñvelout)

**Gwilherm Aostria** pe *Wilhelm von Österreich* a c'hall bezañ :

**Wilhelm Habsburg*, pe Gwilherm Aostria (1370-1406)
*Wilhelm von Österreich (romant), ur romant e gwerzennoù alamanek gant Johann von Würzburg er XVvet kantved
*Gwilherm Aostria (1827-1894), arc'hdug Aostria

## Pennadoù kar
*Wilhelm
*Österreich
*Wilhelm von Habsburg
Gwilherm Habsburg

**Gwilherm Habsburg** zo un anv alamanek ha hini meur a zen:

**Gwilherm Habsburg*, pe Gwilherm Aostria (1370-1406)
*Gwilherm Aostria (arc'hdug) (1827-1894), arc'hdug Aostria
* Gwilherm Franz Habsburg-Loren (1896–1948), an arc'hdug ruz

## Pennadoù kar
*Tiegezh Habsbourg
*Wilhelm
*Wilhelm von Österreich
Gwilherm Aostria

**Wilhelm von Habsburg**, pe **Gwilherm Aostria** (wd 1370-1406) a oa ur priñs eus skourr leopoldian an Tiegezh Habsbourg. Dug Stiria e oa, ha dug Karintia e oa. 
 

Ganet e oa e Vienna. Mab henañ an Dug Leopold III hag e bried Viridis Visconti e oa.

## Dimezioù
Dimezet e oa bet en-bugel da Jadwiga Hungaria, merc'h roue Hungaria, met hi a rankas dimeziñ, war goulenn Dieta Pologn, da Jogaila, dug-meur Lituania. Hennezh a oa bet unan eus taolioù kentañ an Habsbourgien da astenn o levezon e Kreizeuropa dre zimeziñ o mibien da bennherezed, ma veze lavaret neuze *Bella gerant alii: tu felix Austria nube* ( Laoskomp ar re all da vrezeliñ : te Aostria evurus, dimez). Wilhelm a glaske kaout douaroù Hungaria a deuje dezhañ dre e wreg evel argouroù prometet gant danveze dad-kaer, Loeiz Iañ Hungaria . 

En 1401 e timezas da Giovanna Naplez. Bugel ebet n'o doe. 

Mervel a reas e Vienna e 1406.

Beziet e voe en iliz-veur Vienna.
Romant e gwerzennoù

Ar **romant e gwerzennoù** a oa unan eus doareoù al lennegezh er Grennamzer. Anaout a reer an oberennoù-mañ:

## En alamaneg

**[[Herzog Ernst]]*, 
**[[Lanzelet]]*, Ulrich von Zatzikhoven 
**[[Mai und Beaflor]]*, 
**[[Parzival]]*, Wolfram von Eschenbach
**[[Willehalm von Orlens]]*, Rudolf von Ems 
**[[Wilhelm von Österreich]]*, Johann von Würzburg 

## E galleg
**[[Li Contes del Graal|Perceval]]*, Chrétien de Troyes
*Roman de la Rose
Verde Visconti

*Verde Visconti*, pe *Viridis Visconti* en alamaneg, ganet war-dro 1352 e Milano, ha marvet war-dro 1414, a oa ur briñsez italian hag a zimezas, en 1365, da Leopold III Habsbourg, dug Stiria.

## He buhez

Merc'h e oa da Bernabò Visconti, ha da Beatrice della Scala; an eil bugel e oa, seitek bugel a oa en tiegezh. Anv-bihan he moereb Verde della Scala a voe roet dezhi. 

He c'hoar Taddea Visconti a oa dimezet da Steven III, Dug Bavaria, ha mamm e oa da Isabeau Bavaria, gwreg ar roue gall Charlez VI. Verde hag he c'hoarezed a reas dimezioù spletus. He zud-kozh a-berzh he mamm e oa Mastino II della Scala hag e bried Taddea da Carrara; a-berzh he zad e oa Stefano Visconti hag e bried Valentina Doria.

Tad Viridis, Bernabò, a oa un tirant kriz ha didrugar. Pan ae droug ennañ ne c'halle den tostaat dezhañ nemet e wreg, Beatrice Regina. Enebour d'an Iliz e oa ha ne felle ket dezhañ plegañ da aotrouniezh ar bibien. Difenn a reas ouzh hini ebet eus tud Milano kaout afer ouzh Curia Roma, gouarnamant ar bibien. Kemer a reas kêr Bologna digant an Iliz. Eskumunuget e voe en arbenn da se en 1363 gant ar pab Urban V a aozas ur brezel a-enep dezhañ.

## He bugale
#Wilhelm , lesanvet *der Ehrgeizige* ha *der Freundliche* (1370–1406)
#Leopold IV lesanvet *der Dicke*(1371–1411)
#Ernst lesanvet *der Eiserne*(1377–1424)
#Friedrich IV ''mit der leeren Tasche'' (1382–1439)
Caterina Visconti

**Caterina Visconti** zo bet anv meur a briñsez eus an **[[Tiegezh Visconti]]**

* Caterina Visconti (?-1311), merc'h da Matteo Iañ Visconti aotrou Milano, ha da Bonacosa Borri, dimezet en 1298 da Alboino  della Scala, aotrou Verona.
* Caterina Visconti (ca 1300-?), merc'h vastard da Galeazzo Iañ Visconti, dianav he mamm, dimezet da Alaone Spinola eus Genova.
* Caterina Visconti (1342-1382), merc'h da Matteo II Visconti, ha da Gigliola Mantova (eus an tiegezh Gonzaga), a oa da zimeziñ, hervez an emglev skoulmet goude he ganedigezh, da Bertoldo Iañ d'Este; dimezet en 1358, da Ugolino Gonzaga hag intañvezet en 1362; addimezet da Feltrino de Novellara hag adintañvezet en 1374.
* Caterina Visconti (1360-1404) : merc'h da Bernabò  Visconti, aotrou Milano, dimezet en 1380 d'he c'henderv Gian Galeazzo Visconti, a vo dug Milano.
Saint-Aubin-d'Arquenay

**Saint-Aubin-d'Arquenay** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas nav den nann-soudard e Saint-Aubin abalamour d'ar brezel, seizh anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg d'ar 6 a viz Even e-pad an Dilestradeg, unan all a voe lazhet gant tennoù kanol e miz Eost e-pad Emgann Normandi; dieubet e voe ar gumun d'ar 6 a viz Even gant komandoioù ar Rouantelezh-Unanet.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Albin*, ul lodenn anezhi eus an  kantved 
.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1793-2008
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Caterina Visconti (1342-1382)

**Ur bajenn disheñvelout [[Caterina Visconti]] zo*.


**Caterina Visconti** (1342-1382), a oa merc'h da Matteo II Visconti, aotrou Milano, ha da Gigliola Mantova, eus an tiegezh Gonzaga.

## Dimeziñ
Bez' e oa da zimeziñ d'ar markiz Bertoldo Iañ d'Este hervez an emglev skoulmet goude he ganedigezh, met hemañ a varvas e 1343. E 1358 e voe dimezet Caterina Visconti da Ugolino Gonzaga (1320-1362), a oa *condottiero*, kabiten goprsoudarded. Ur mab o devoe, Bernabò (1360-1368).

Goude lazhet he fried gant he breudeur e 1362 ez addimezas da Feltrino Gonzaga, aotrou Novellara ; bugel ebet n'o devoe, hag adintañveziñ a reas Caterina Visconti e 1374.

## Levrlennadur
*  Litta, Pompeo. *Famiglie celebri d'Italia  – Gonzaga di Mantova*. Torino, 1835 — Lenn en-linenn