Samourai

Ur **samurai** (kanji : 侍 pe 武士) a oa un ezel eus c'hasta brientinel ar vrezelerien e Japan ar grennamzer betek fin ar marevezh Edo e 1876. Gopret mat e veze ar *samurai* gant an *[[daimyo]]* (perc'hennourion ar glad). Brientoù o devoa, evel ar gwir da zougen daou gleze (*[[daishō]]*) hag ar gwir da lazhañ nep piv bennak ag ur c'hasta izeloc'h (*[[kiri-sute gomen]]*). Pleustret e veze ganto ar *[[bushido]]*, un doare bevañ gant vertuzioù brezelel, un digasted ag ar boan, hag ul lealded dinamm. Kavet e veze anezho er braz ag emgannoù ar marevezh-se.

## Orin ar ger
En  ez eo kentañ testeni eus ar ger, diwar *saburau* "servijout". Ledanaet eo bet an implij abaoe ar marevezh Edo, e-tro 1600. A-raok e veze anvet ar vrezelourien gant an termenoù *mono no fu* "den armet" betek an , ha *[[bushi]]* (武士)  da c'houde, heñvelster.

An termen *[[buke]]* a gaver gwezhioù zo ivez : tennañ a ra da noblañs al lu *[[bakufu]]*, pa veze graet gant an termen *[[kuge]]* da envel noblañs al lez. Da vare marevezh Kamakura (1185–1333) e oa deuet ar *vukeed* war wel.

## Istor
Ne oant ket ofiserien enoret betek re, ne oant ket *[[Shogun|shōgun ]]* kennebeut. Ar *samurai* a zo bet kadourien enoret dre o c'halonegezh, o lealded hag a-wechoù dre o zonkadur skrijus. Tres an harozed hengounel japanat a vez warno gant perzhioù mat nemetken hag a vez roet evel skouer da dizhout gant an holl.

An diforc'h bras a vez etrezo hag harozed ar C'hornôg eo penaos ec'h echu o buhez. Ar gadourien *samurai* o deus echuet o buhez evit an darn vrasañ anezho en un emgann kollet pe un ampoent reuzus. Met a-dal kement-mañ o zoare kalonek da vont e-tal o zonkadur a vez bamus evit ar bobl japanat. Mojenn ar re *samurai* a vez dedennusoc'h dezho evit istor an ofisourien trec'h war holl o enebourien.

Arabat eo chom sac'het gant ur skeudenn a gadourien nemetken pa vez kaoz eus ar re *samurai*. Pa veze peoc'h e choment stag ouzh un doare bevañ a glaske tizhout ar peurvad, hep klask mont war hent ur vuhez hiniennel diwar goust an dud all. Labouret e veze ganto war ar skrivañ barzhonegoù hag al livouriezh, da skouer.
Setu penaos ez int deuet da vezañ skeudenn arouezius Japan o klask bezañ ar bobl wellañ e touez ar re all.
Bamet ez eo hiziv an deiz c'hoazh pobl Japan gant ar re *samurai*. O anavezout a sikour da gompren gwelloc'h (evit un nebeud) e tro-spered Japaniz. Mojenn ar 47 ''rōnin'', istor Tomoe Gozen hag ar *samurai* all a gendalc'h da vagañ ha da aweniñ Japaniz.

Maouezed ivez a oa *samurai*, hag ouzhpenn difenn perc'henniezh o gwaz (p'o devoa unan) a raent ; stourm en emgannoù a raent ivez, evel Tomoe Gozen (Itron Tomoe) en , Itagaki (Itron Hangaju) en , Yamakawa Futaba (1844-1909) a-douez kalz anezho.

## Hêrezh
### Filmoù
* *[[Ar seizh Samourai]]* gant Akira Kurosawa (1954)
* *[[Ar Samourai]]* gant Jean-Pierre Melville (1967)
* *[[Ghost Dog, hent ar samourai]]* gant Jim Jarmusch (1999)
* *[[Ar Samourai diwezhañ]] gant [[Edward Zwick]] ([[2003]])
* *Shogun*, romant gant [[James Clavell]]

=== Bannoù treset ===
* *Kogaratsu*, [[Bosse]], [[Michetz]]
* *Usagi Yojimbo*, [[Stan Sakai]]
* *Vagabond*, [[Takehiko Inoue]]
* *Tengu*, [[Hideki Mori]]
* *Bleach*, [[Tite Kubo]]
* *Gintama*, [[Hideaki Sorachi]]
* *One Piece*, [[Eiichirō Oda]].
* *Kenshin*, [[Nobuhiro Watsuki]]

== C'hoarioù video ==
* [[*Shogun : Total War*]]
* [[*Shogun : Total War 2*]]
* [[*Way of the Samurai*]]
* [[*Way of the Samurai 2*]]
* [[*Way of the Samurai 3*]]
* [[*Way of the Samurai 4*]]

== Liammoù diavaez==
*  Nikolaz Graignic, [https://www.brezhoweb.bzh/Samouraied-istor-livet_fiche_4166.html Ar Samouraied - An Istor Livet], *Brezhoweb*, 10 a viz Here 2023 (pe war [https://www.youtube.com/watch?v=CLDchyZ2y9g YouTube])

== Levrlennadur==
*  Sato, Hiroaki. *Legends of the Samurai''. New York : Abrams Press, 2012 

## Notennoù ha daveennoù