Marie Chaix (politikourez)

**Marie Chaix**, ganet *Marie Rocher* d'an 22 a viz C'hwevrer 1886 e Lo Borg dau Peatge (Droma) hag aet d'an anaon d'an 20 a viz Eost 1955 e Saint-Denis, a oa un emsaverez komunour c'hall.

Dilennet e voe e kuzul-kêr Saint-Denis e 1925, ugent vloaz a-raok ma c'hallfe ar maouezed votiñ ha bezañ dilennet.

## Buhez
D'an 22 a viz C'hwevrer 1886 eo ganet Marie Chaix, Marie Rocher an anv-bihan anezhi. Merc'h eo da Julienne Jassoud hag adverc'h da Jean Marie Augustin Rocher goude bezañ dimezet he mamm gantañ. Labourerien-douar oa he zud e Geniciu (Droma), a-belec'h e teu he zad biologel, Alexandre Noel Bourguignon (ijiner hag oberour mederezioù), ha el lec'h e tremenas he yaouankiz.

E 1902 e timezas François Marie Gaud ha chom a reont asambles betek an torr-dimeziñ e 1923. Addimeziñ a reas ar paotr-al-lizhiri Ernest Chaix d'an 12 a viz Gwengolo 1923 e Saint-Denis e-lec'h e oa o chom er 4 straed Petit, straed Auguste-Poullain hiziv an deiz. E 1923 e skigne kelaouenn sizhuniek merc'hed ar Strollad Komunour, *L'Ouvrière*.

Labourerez broderez oa ha 39 vloaz oa p'az eas war ar renk war listenn ar *Bloc ouvrier et paysan*, soutenet gant ar PCF hag e oa ezel abaoe ur pennad bloavezhioù dija. Peogwir ar Strollad Komunour en doa divizet lakaat maouezed war ar renk e dilennadegoù kêr miz Mae 1925 evit sevel o mouezh a-enep difenn d'ar merc'hed mouezhiañ.

Ma ne c'halle ket ar maouezed mouezhiañ ne oa ket berzet sklaer dezho bezañ dilennet, setu perak goude trec'h strolladoù an tu-kleiz e dilennadeg ar gannaded 1924 e kinnig ar PCF un dek maouez bennak e korn-bro Pariz hag e lec'hioù all evel Avignon (Vauclusa) gant Antoinette Bellot hag Angèle Rame pe e Saint-Pierre-des-Corps (Indre-ha-Liger) gant Émilie Joly hag Adèle Métivier.

Daoust ma oa degemeret gant an ''Assemblée Nationale'' d'an 20 a viz Mae 1919, gwir bezañ dilennet ha mouezhiañ ar maouezed a zo distaolet gant ar ''Sénat'' e 1922 ha ne voe degemeret da vat nemet d'an 21 a viz Ebrel 1944 ha lakaet e pleustr evit ar wezh kentañ en dilennadegoù-kêr d'an 29 a viz Ebrel 1945. Danvez gwir votiñ ar merc'hed a oa e-kreiz an tabutoù neuze peogwir eo danvez tri raktres-lezenn kinniget gant ar c'homunour Marcel Cachin (26 a viz Even 1924), ar mirour Louis Marin (16 a viz Kerzu 1924) hag ar sokialour Henry Fontanier (28 a viz Genver 1925). D'ar 7 a viz Ebrel 1925 eo bet votet testenn ar sokialour a ro gwir mouezhiañ d'ar maouezed e dilennadegoù-kêr hepken gant 390 vot a-du ha 143 vot a-enep.

Ne voe ket nasket emginnigoù ar maouezed gant ar velestradurezh rak aotreet eo bet gant ministrerezh an Diabarzh kontañ ar mouezhioù bet tapet ganto. An emginnigoù-se a voe graet diwar atiz Sekretouriezh Etrebroadel ar Merc'hed a Voskov, dileuriet gant Marthe Bigot. 

Hervez al linenn-stur disklêriet gant kendalc'h Lyon 1924, komision kreiz ar gêr renet gant Victor Cat, ar c'homite kreiz hag ar Burev politikel a zisklêr ez eus ezhomm kaout maouezed war ar renk e dilennadegoù kêr 1925.

Da geñver ar strategiezh-se e voe dilennet Joséphine Pencalet e Douarnenez er c'hentañ tro d'an 3 a viz Mae 1925. Er memes koulz ha Marie Chaix e voe dilennet teir maouez all e banlev Pariz:  Augustine Variot e Malakoff, Marthe Tesson e Bobigny ha Marguerite Chapon e Villejuif.

Dilennet e voe Marie Chaix da guzulierez-kêr Saint-Denis d'an 10 a viz Mae 1925 gant 7 114 mouezh diwar 15 634 mouezhier ha 19 942 den enskrivet, pe 267 mouezh neubeutoc'h evit ar maer komunour Louis Laporte. D'ar 17 a viz Mae e teu da vezañ advaerez karget gant an aferioù sokial.

En embannadur an 23 a viz Mae ec'h embannas un H. Monin bennak ur pennad e-barzh ar gelaouenn sizhuniek *Le Journal de Saint-Denis* a-enep "an itron eilmaerez", "an den-se hag a zo strobus d'al lezenn" da neuze ne lâras ket hec'h anv dre zispriz ha gelver a ra diwall a-enep "touelladur ar c'hargoù melestradurel" digant ur vaouez "[a c'hallfe] noazout d'un niver bras a geodediz".

Pa voe nullet he dilennadur gant prefeti departamant ar Saena dre ziferad d'ar 27 a viz Mae 1925 ec'h enebas Marie Chaix ouzh an diferad-se d'an 23 a viz Even ha chom a reas en he c'harg betek ma voe kadarnaet an diferad gant Kuzul-Stad Bro-C'hall d'an 29 a viz Genver 1926 e-ser Marthe Tesson hag a voe dilennet e Bobigny war ar memes tro.
Mervel a reas d'an 20 a viz Eost 1955 pa oa 69 vloaz. Moereb ha maeron eo da Roger Raoul Rocher hag e oa bet broudet ganti da gemer perzh er stourmoù politikel.
## Koun
E miz Kerzu 2021 ez eus bet divizet reiñ hec'h anv da sal kuzul-kêr Saint-Denis, ar pezh zo bet graet da geñver ul lid d'an 8 a viz Meurzh 2022.

## Pennadoù kar
* Augustine Variot
* Joséphine Pencalet
* Marguerite Chapon
* Marthe Tesson