open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diplomatiezh Twitter

**Diplomatiezh Twitter** (saozneg: **Twitter diplomacy**), skrivet ivez "**Twiplomacy**" pe "**hashtag diplomacy**", a vez graet eus implij ar rouedad sokial Twitter, gant pennoù Stad, pennoù aozadurioù stad, hag an diplomated evit kas da benn obererezhioù politikel ha ledanat nerzh an diplomatiezh foran.

Twitter a zo bet implijet alies war dachenn an eskemmoù diplomatel, etre eskemmoù tomm (gourc'hemennoù, gourc'hemennoù kañv), kelaouiñ eus liammoù diplomatel pe eskemmoù dichek etre pennoù broioù evel etre Donald Trump ha Kim Jong-un.
## Kudennoù
Kudennoù a c'hell sevel dre implij an diplomatiezh-se. Buan ha buan e vez savet twittoù hag a-wechoù e vez c'hwitet an taol. E 2015, Hassan Rohani prezidant Iran, en devoa embannet un twitt war e gont Twitter met en gwirionez e oa un eskemm personel a oa sañset da chom kuzh. Rediet e oa bet da reiñ lamm d'an twitt ar buanañ ar gwellañ met re ziwezhat e oa : eskemmet e oa bet dre internet.

## Implij hervez al lec'hioù
An Twiplomacy a oa bet studiet e 2013 evit gwelet an implij a veze graet anezhañ hervez ar gouarnamantoù dre ar bed:

* Afrika: 71% eus ar gouarnamantoù
* Azia: 75% eus ar gouarnamantoù
* Europa: 100% eus ar gouarnamantoù
* Norzhamerika: 18 gouarnamant
* Oseania: 38% eus ar gouarnamantoù
* Suamerika: 92% eus ar gouarnamantoù
## Notennoù ha daveennoù
Euromillions

**Euromillions**, pe **EuroMillions**, zo ul lotiri treuzvroadel, ret eo kaout ar seizh niverenn vat evit gounit ar sammad uhelañ a vez graet jackpot anezhi.
Cnemotriccus fuscatus

***Pitangus sulphuratus*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *M*[uscipeta]. *fuscata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant an naturour alaman Maximilian zu Wied-Neuwied (1782-1867).Ar spesad nemetañ er genad *Cnemotriccus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ e Suamerika a-bezh :
* *Cnemotriccus fuscatus beniensis*, e hanternoz Bolivia,
* *C. f. bimaculatus*, e kreiz Bolivia, kreisteiz ha reter Brazil, Paraguay ha hanternoz Arc'hantina,
* *C. f. cabanisi*, e Kolombia, gwalarn, hanternoz Venezuela hag Enez Trinidad,
* *C. f. duidae*, e kreisteiz Venezuela ha gwalarn Brazil,
* *C. f. fumosus*, e Gwianaoù ha biz Brazil,
* *C. f. fuscatior*, eus gevred Kolombia ha mervent Venezuela da reter Ecuador, reter Perou ha kreiz Brazil,
* *C. f. *'fuscatus**', e gevred Brazil ha biz Argentina.

## Liammoù diavaez
*  ''Cnemotriccus fuscatus'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cnemotriccus fuscatus'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Ghil'ad Zuckermann

**Ghil'ad Zuckermann** (גלעד צוקרמן) (D.Phil., Skol-veur Oxford; Ph.D., Skol-veur Cambridge) a zo bet ganet d'ar 1añ a viz Mezheven 1971, e Tel Aviv, Israel. Kelenner yezhoniezh eo e Skol-veur Adelaide, en Aostralia.
 
## Oberennoù
Gant Zuckermann ez eus bet embannet levrioù ha pennadoù e meur a yezh : e saozneg, hebraeg, italianeg, yiddish, spagnoleg, alamaneg, rusianeg, arabeg ha sinaeg.

### Levrioù
* ''Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond'', 2020, Oxford University Press (ISBN 9780199812790 / ISBN 9780199812776) 
* ''Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew'', 2003, Palgrave Macmillan (ISBN 9781403917232 / ISBN 978-1-4039-3869-5)
* *Israelit Safa Yafa* (Israeli – A Beautiful Language), Am Oved, Tel Aviv, 2008. http://www.zuckermann.org/israelit.html
* ''Dictionary of the Barngarla Aboriginal Language'', 2018.
* ''Jewish Language Contact'' (Special Issue of the *International Journal of the Sociology of Language*, Vol. 226), 2014.
* ''Burning Issues in Afro-Asiatic Linguistics'', 2012.
*   ''Barngarlidhi Manoo'' - Part II
 
### Pennadoù e kelaouennoù
* *Language Contact and Globalisation: The Camouflaged Influence of English on the World's Languages – with special attention to Israeli (sic) and Mandarin*, Cambridge Review of International Affairs, vol.16, pp.&nbsp;287–307, 2003
* *Cultural Hybridity: Multisourced Neologization* e *"Reinvented" Languages and in Languages with "Phono-Logographic" Script*, Languages in Contrast, vol.4, pp.&nbsp;281–318, 2004 http://espace.library.uq.edu.au/eserv/UQ:155211/gz4.pdf
* *A New Vision for "Israeli Hebrew": Theoretical and Practical Implications of Analysing Israel's Main Language as a Semi-Engineered Semito-European Hybrid Language*, Journal of Modern Jewish Studies, vol.5, pp.&nbsp;57–71, 2006
* *Hybridity versus Revivability: Multiple Causation, Forms and Patterns*, Journal of Language Contact, vol.2, pp.&nbsp;40–67, 2009
* (gant Michael Walsh) *Stop, Revive, Survive: Lessons from the Hebrew Revival Applicable to the Reclamation, Maintenance and Empowerment of Aboriginal Languages and Cultures*, Australian Journal of Linguistics, vol.31, pp.&nbsp;111–127
* *"Etymythological Othering" and the Power of "Lexical Engineering"* e *Judaism, Islam and Christianity. A Socio-Philo(sopho)logical Perspective*, e *Explorations in the Sociology of Language and Religion*, ed. Tope Omoniyi & Joshua A Fishman, embannet gant John Benjamins, Amsterdam, 2006

## Liammoù diavaez
* Ghil'ad Zuckermann, D.Phil. (Oxon.)
* University Staff Directory: "Professor Ghil'ad Zuckermann" 
* Ghil'ad Zuckermann, Academia
* Jewish Language Research Website: Ghil'ad Zuckermann
* "Prof. Ghil'ad Zuckermann"
* Australian of the Day: Ghil'ad Zuckermann
* Voices of the land, Anna Goldsworthy, The Monthly, September 2014.
* BBC World Service: Reawakening Language
 
## Notennoù
Neoxolmis rufiventris

***Neoxolmis rufiventris*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *T*[*yrannus*]. *rufiventris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).Ar spesad nemetañ er genad *Neoxolmis* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kemer mellkeineged bihan (glazarded) ivez.

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus gevred Brazil da Enezeg Douar an Tan.

## Liammoù diavaez
*  ''Neoxolmis rufiventris'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Neoxolmis rufiventris'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Roman Filipov

**Roman Nikolayevich Filipov** (rusianeg: Рома́н Никола́евич Фили́пов), ganet d'an 13 a viz Eost 1984 ha marvet d'an 3 a viz C'hwevrer 2018, a oa un nijour milourel rusian en em lazhas goude bezañ bet gloazet ur wech tizhet ha pilet e garr-nij Su-25SM gant ur misil tennet gant islamourien e Proviñs Idlib, e Siria d'an 3 a viz C'hwevrer 2018. Filipov a zo bet enoret gant medalenn harozed Kengevread Rusia.
## Marv
Filipov a oa deuet a-benn da lammañ eus ar c'harr-nij. Ur wech war an douar e oa bet o talañ ouzh milisianed. N'en devoa nemet ur bistolenn Stechkin evit en em zifenn. Komz a rae ouzh ar radio e-pad an tennoù. Embannet en doa bezañ bet lazhet daou islamour. Ur wech tizhet don e oa emdarzhet gant ur c'hreunadenn. E c'herioù diwezhañ hervez filmig ar milisianed a oa bet "Se 'zo evit hor baotred".

## Buhez prevez
Filipov a oa dimezet hag en devoa ur verc'h.
Pitangus sulphuratus

***Pitangus sulphuratus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe [*Lanius*] *sulphuratus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).Ar spesad nemetañ er genad *Pitangus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh dreist-holl ; kemer a ra mellkeineged bihan ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ en un takad hag a ya eus mervent Stadoù-Unanet Amerika (SUA) da greiz Arc'hantina :
* *Pitangus sulphuratus argentinus*, eus reter Paraguay, gevred Brazil hag Uruguay da greiz Arc'hantina,
* *P. s. bolivianus*, e kreiz Bolivia,
* *P. s. caucensis*, e kornôg ha kreisteiz Kolombia,
* *P. s. derbianus*, e kornôg Mec'hiko,
* *P. s. guatimalensis*, eus gevred Mec'hiko da greiz Panamá,
* *P. s. maximiliani*, eus hanternoz, reter Bolivia ha kornôg, kreiz Paraguay da reter ha kreisteiz Brazil,
* *P. s. rufipennis*, e hanternoz Kolombia ha hanternoz Venezuela,
* *P. s. *'sulphuratus**', eus Gwianaoù ha hanternoz, kornôg, kreiz Lodenn Amazonia e Brazil, gevred Kolombia ha reter Ecuador da c'hevred Perou,
* *P. s. texanus*, eus kreisteiz Texas (kreisteiz-kreiz SUA) da reter Mec'hiko,
* *P. s. trinitatis*, e reter Kolombia, kreisteiz ha reter Venezuela ha gwalarn Brazil, Enez Trinidad.

## Liammoù diavaez
*  ''Pitangus sulphuratus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pitangus sulphuratus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
John Donne

**John Donne** (distagadur :  ; skritur a-vremañ : Dun ; Londrez, 22 a viz Genver 1572 - *idem*, 31 a viz Meurzh 1631) a oa ur barzh hag ur prezegenner saoz en amzer ar roue James VI ha I. E-touez e oberennoù e kaver barzhonegoù karantez, sonedennoù relijiel, troidigezhioù diwar al latin, marvnadoù, kanaouennoù ha sarmonioù.

Unan eus e oberennoù anavezetañ eo *Meditation XVII*, ur skrid e komz-plaen bet embannet e 1624 e *Devotions Upon Emergent Occasions, and severall steps in my Sickness*. Ennañ emañ ar rannbennad-mañ :
::**''No man is an Island**, entire of itself; every man is a piece of the Continent, a part of the maine; if a Clod be washed away by the Sea, Europe is the lessee, as well as if a Promontorie were, as well as if a Manner of thy friends or of thine owne were; any man's death diminishes me, because I am involved in Mankind; And therefore never send to know **for whom the bell tolls**; it tolls for thee.*

::"*'Den ebet n'eo un enez**, distag diouzh pep tra ; pep den zo un tamm eus ar c'hevandir, ur rann eus ar braz. Pa vez sammet ur voudenn gant ar mor e vez bihanaet Europa, koulz ha pa vefe sammet ur beg-douar, pe unan eus douaroù da vignon pe dit : marv pep den am bihana, peogwir ez on un tamm eus an denelezh, ha neuze na glask nepred gouzout **evit piv e tint ar glaz*' ; evidout e tint."
:::— John Donne, [https://en.wikisource.org/wiki/Meditation_XVII *Meditation XVII*, §4]
Aze e ra John Donne anv eus ar c'hleier hag ar marv evit prederiañ war ar vuhez ha dezastum e rank an holl mervel. Gant [[Ernest Hemingway]] eo bet adkemeret ar skeudenn-se ha lakaet « *For whom the bells toll'' » da ditl unan eus e romantoù, embannet e 1940 diwar-benn Brezel Spagn.

## Liamm diavaez
*John Donne e Wikisource
Lochmaben

Ur gêriadenn e Siorrachd Dhùn Phris *(Dumfriesshire)* e Bro-Skos eo **Lochmaben**, a veze anvet *Locus Maponi* da vare ar Romaned.
Emañ Lochmaben nepell diouzh lez kornôg ar stêr Annan / *Anava*, hag en em sko e genoù ar stêr Eden / *Ituna* (Solway Firth)

## Anv
* Ravenna 10817 ː **MAPONI**
* Enskrivadur, dizoloet e 1967, JRS LVIII ː **CISTUMUCI LO(CO) MABOMI**

Talvoudegezh ː Lec'h, pe Loc'h (lenn), dindan anv *Maponus* (doue ar Yec'hed)

## Arkeologiezh

Lochmaben - aerial view.jpg|Lochmaben
The Lochmaben Stone - geograph.org.uk - 1058306.jpg|Maen Lochmaben
Lochmaben Castle - geograph.org.uk - 947788.jpg|Kastell Lochmaben


## Daveoù
Lavatris

**Lavatris**, pe **Lavatrae**, a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia, el lec'h m'emañ bremañ kêriadenn Bowes, e Bro-Saoz.

## Anv
* *Lavatris*, Rivet & Smith
* *Lavatris*, Itinerarium Antonini 4681 (Iter II)
* *Levatris*, Itinerarium Antonini 4763 (Iter V)
* *Lavaris / Lanaris*, Ravenna 10713
* *Lavatres*, Notitia Dignitatum. XL10 (pictura / tresadenn)
* *Praefectus numeri exploratorum, Lavatres*, Notitia Dignitatum. XL 25 (testenn)

## Daveoù
Club Deportivo Godoy Cruz Antonio Tomba

**Club Deportivo Godoy Cruz Antonio Tomba** (pell anavezetoc'h evel **Godoy Cruz**) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet e 1921 e Godoy Cruz, unan eus eizh karter ha daou-ugent Gran Mendoza.

C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Feliciano Gambarte, lec'hiet e karter Godoy Cruz.
Spatula

***Spatula*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1822 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Dek spesad houidi a ya d'ober ar genad :
* an houad beg-golvazh (*Spatula clypeata*),
* *[[Spatula cyanoptera]]*
** *S. c. borreroi*, ***cyanoptera***, *orinoma*, *septentrionalium* ha *tropica*,
* ar c'hrag eskell glas (*Spatula discors*),
* *[[Spatula hottentota]]*,
* *[[Spatula platalea]]*,
* ar gragell Puna (*Spatula puna*),
* ar c'hrag-hañv (*Spatula querquedula*),
* *[[Spatula rhynchotis]]*,
* *[[Spatula smithii]]*,
* *[[Spatula versicolor]]*
** *S. v. fretensis* ha ***versicolor***.

Seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze an holl spesadoù er genad *[[Anas]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Maeatae

Ar **Maetae** a oa ur gengevredad pobloù, Pikted anezho, a oa o vevañ e kreisteiz Bro-Skos, pe etre Moger Hadrian ha Moger Antoninus, pe en hanternoz da Moger Antoninus.

## Anv
Meneget eo o anv er skridoù-mañ :
* Xiphilinus 321 ː **Μαιάται (= Maetae)**
* Jordanes 2,14 ː **Meatae**
* Buhez St Koulm ː **Miathi**

Ster o anv a c'hallfe bezañ "ar bobl veur".

## Lec'hioù
O anv a gaver e meur a lec'hanv:
* Dumyat
* Myot Hill

## Daveoù
Letocetum

**Letocetum**, pe **Etocetum**, a oa ur c'hreñvlec'h hag ur gêr roman e proviñs Britannia. Ur c'hreñvlec'h a bouez e oa, war an hent roman a gase da hanternoz Kembre, ar Watling Street.

Bremañ emañ e parrez Wall, e Staffordshire. Gwelet a c'haller eno aspadennoù eus ar savadurioù roman hag a zo dindan gwarez an National Trust.

## Istor
Dont a reas ar Romaned da Letocetum war-dro ar bloavezh 50, da sevel ur c'hreñvlec'h. En-dro d'ar c'hreñvlec'h e tiorroas ur gêr roman, gant tiez ha kibelldioù. E deroù an  e voe graet furchadennoù met ne ouzer ket pep tra c'hoazh diwar-benn ar gêr a oa eno, na pegen bras e oa.

Goude disparti ar Romaned e voe disteroc'h pouez ar gêr, ha kreskiñ a reas ur gêr all nepell, Lichfield, er , dont da vezañ sez un eskopti. Pa greskas ar gêr adarre, goude-se, e voe gant un anv all, ''Wall''. Gant an anv-se e raed dave d'ar mogerioù-difenn, bet savet gant ar Romaned, hag a oa anezho betek deroù an .

## Anv
An anv *Letocetum* a gaver meneget e meur a skrid latin :
*Itinerarium Antonini 470 (Iter II) : *Etoceto*
*Ravenna 10648 : *Lectoceto*

Ur stumm latinaet e oa an anv-se eus un anv-lec'h keltiek adsavet evel **Lētocaiton* (a vefe "koad louet" e brezhoneg). Nennius a ra anv eus ul lec'h anvet *Cair Luit Coyd* e-touez ar c'hêrioù meneget gantañ en e *[[Historia Brittonum]]*.

## Mojennoù
Kaoz a zo eus ur "*C'hoad Louet*" e mojenn ar Roue Arzhur. A c'hallfe bezañ Letocetum.

## Daveoù
Mirza Ghalib

**Mirza Ghalib**, pe **Mirza Asadullah Baig Khan** (1797-1869), a oa ur barzh a skrive en ourdoueg hag e perseg. Eus un tiegezh nobl e oa hag en em lakaat a reas da sevel barzhonegoù d'an oad a 10 vloaz. 

Bevañ ha skrivañ a reas da vare dibenn an Impalaeriezh Voghol. Barzh e voe e lez Bahadur Shah Zafar (1775-1862), betek 1857, pa voe diskaret an impalaer gant ar Saozon a lakaas o c'hrabanoù war Indez.

Ghalib a seller outañ evel unan eus ar skrivagnerien ourdouek pouezusañ hag unan eus diazezerien al lennegezh vodern er yezh-se. Hiziv eo brudet c'hoazh, koulz e Pakistan, en India hag e-touez an dud divroet eus ar broioù-se er bed a-bezh.
Mellisuga

***Mellisuga*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
* *[[Mellisuga helenae]]*,
* *[[Mellisuga minima]]*
** *M. m. *'minima**' ha *vielloti*.

O c'havout a reer en Hispaniola ha Jamaika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Pteroptochos

***Pteroptochos*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant ar skiantour alaman Heinrich von Kittlitz (1799-1874).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Pteroptochos castaneus]]*,
* *[[Pteroptochos megapodius]]*
** *P. m. atacamae* ha ***megapodius***,
* *[[Pteroptochos tarnii]]*.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Cnemarchus erythropygius

***Cnemarchus erythropygius*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *Taenioptera erythropygia* (kentanv) da gentañ-penn (e 1853) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).Ar spesad nemetañ er genad *Cnemarchus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika, en un takad hag a ya eus Kolombia da vBolivia :
* *Cnemarchus erythropygius *'erythropygius**', eus kreiz Kolombia da gornôg Bolivia,
* *C. e. orinomus*, e hanternoz Kolombia.

## Liammoù diavaez
*  ''Cnemarchus erythropygius'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cnemarchus erythropygius'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Lanchester (Durham)

**Lanchester** zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel eus Bro-Saoz, e kontelezh Durham. Emañ er gornaoueg da gêr Durham, nepell diouzh kêr Consett.

## Istor
Ur c'hreñvlec'h a voe savet gant ar Romaned er mervent da Lanchester. Edo Longovicium war an Dere Street, an hent a gase eus Eburacum (York) da c-Gorstopitum (Corbridge), war Voger Hadrian.
Longovicium

**Longovicium** a oa ur c'hreñvlec'h savet gant ar Romaned er mervent da Lanchester, e hanternoz proviñs Britannia. Edo war an Dere Street, an hent a oa etre kêrioù *Eburacum* (York) ha *Corstopitum* (Corbridge), war Voger Hadrian.

## [[Lec'hanvadurezh]]
* Enskrivadur *RIB* 1074 ː VEX(ILLATIONIS) SUEBORUM LON(GOVICIANORUM) GOR(DIANAE)
* Ravenna 10712 ː LINEOIUGLA / LINEONIGLA
* N.D. XL15 (skeudenn) ː LONGOUICIO / LONGOUITIO
* N.D. XL30 (testenn) ː Praefectus numeri LONGOUICANORUM, LONGOUICIO (/ LONGO UICA, LONGOUITIO)
Predenek eo an anv *Longovicium*, diwar **longo-* meaning "lestr" (kembraeg : *llong*) hag an eil elfenn a c'hallfe bezañ "kêriadenn" (kembraeg : *gwig*), pe **uic-*, "kadour".
Diwar anv ur boblad *Longovices* e c'hellfe *Longovicium* dont ivez.

## Istor

## Liammoù diavaez

*  ''Historic England''

## Daveoù
Scelorchilus

***Scelorchilus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1923 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Scelorchilus albicollis]]*
** *S. a. *'albicollis*** hag ''atacamae'',
* ''[[Scelorchilus rubecula]]''
** ''Scelorchilus mochae'' ha ***rubecula**'.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika  (Arc'hantina ha Chile), pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Basshunter

**Basshunter**, bet ganet **Jonas Erik Altberg** d'an 22 a viz Kerzu 1984 e Halmstad (Sveden), a zo ur c'haner, produer sonerezh hag un DJ svedat. 

## Pladennoù
### Albomoù studio
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Singles
* *The Big Show* (2004)
* *[[Welcome to Rainbow]]* (2006)
* *[[Boten Anna]]* (2006)
* *[[Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA]]* (2006)
* *[[Jingle Bells]]* (2006)
* *[[Vifta med händerna]]* (2006)
* *[[Now You're Gone]]* (2007)
* *[[Please Don't Go]]* (2008)
* *[[All I Ever Wanted]]* (2008)
* *[[Angel in the Night]]* (2008)
* *Russia Privjet (Hardlanger Remix)* (2008)
* *[[I Miss You]]* (2008)
* *[[Walk on Water]]* (2009)
* *Al final* (2009)
* *[[Every Morning]]* (2009)
* *[[I Promised Myself]]* (2009)
* *[[Saturday]]* (2010)
* *[[Fest i hela huset]]* (2011)
* *[[Northern Light]]* (2012)
* *[[Dream on the Dancefloor]]* (2012)
* *[[Crash & Burn]]* (2013)
* *Calling Time* (2013)
* *Elinor* (2013)
* *Masterpiece* (2018)
* *Home* (2019)
* *Angels Ain't Listening* (2020)
* *Life Speaks to Me* (2021)
* *End the Lies*  (2022)
* *[[Boten Anna|Ingen kan slå (Boten Anna)]]*  (2023)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Basshunter
Merulaxis

***Merulaxis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Merulaxis ater]]*,
* *[[Merulaxis stresemanni]]*.

O c'havout a reer e Brazil.

## Notennoù ha daveennoù
Heinrich von Kittlitz

**Heinrich von Kittlitz**, bet ganet d'ar 16 a viz C'hwevrer 1799 e Breslau hag aet da Anaon d'an 10 a viz Ebrel 1874 e Mainz, a oa un ergerzher, evnoniour, naturour hag ul liver naturalour alaman.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **M** : *[[Eugralla|Malacorhamphus]]*,
* **P** : *[[Pteroptochos]]*.
### [[Spesad]]où
* **A**
: *[[Acrocephalus syrinx]]*, *[[Agriornis lividus]]*, *[[Anairetes parulus]]*, *[[Apalopteron familiare]]*,
* **C** : *[[Columba versicolor]]* (†),
* **E**
: *[[Erythrura trichroa]]*, *[[Eugralla paradoxa]]*,
* **L** : *[[Leptasthenura aegithaloides]]*,
* **P**
: *[[Phrygilus alaudinus]]*, *[[Phrygilus fruticeti|fruticeti]]*, *[[Porzana monasa]]*, *[[Pseudasthenes humicola]]*, *[[Pteroptochos megapodius]]*,
* **S**
: *[[Scelorchilus albicollis]]*, *[[Scelorchilus rubecula|rubecula]]*,
* **X** : *[[Xolmis pyrope]]*,
* **Z**
: *[[Zoothera terrestris]]* (†), *[[Zosterops cinereus]]*, *[[Zosterops conspicillatus|conspicillatus]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Constitutio Antoniniana

***Constitutio Antoniniana*** ('Bonreizh Antoninus") a oa un destenn diazez embannet e 212 gant an impalaer roman Caracalla da zisklêriañ e c'halle an holl dud disklav en Impalaeriezh roman kaout gwirioù ar geodedourien roman.

## Caracalla
Ar skrid a zo bet embannet pe e-kerzh an hañv pe e-kerzh an diskar-amzer 212 (e 213 hervez *Istor Aogust, Caracalla*, V & III, ha Cassius Dio)

## Efedoù ar skrid-embann
* lakaat war gresk niver an dud da baeañ tailhoù; 
* lakaat war gresk tud evit an arme;
* plaenaat ar melestradur;
* lakaat ar bobloù da gaout doujañs evit doueed Roma, en o zouez an impalaer e-unan. Adalek ar skrid-embann mañ, Caracalla a zo anvet ivez *Rector Urbis* = Rener ar Gêr (Roma) ǃ (Roma bezhañ mestrez ar Bed)

Adalek ar skrid-embann mañ, Bretoned, Galianed, Jermaned ar rannvrouioù roman a zo keodedourien roman da vat, gant ar memes gwirioù ha ar memes dleoù evit ar pezh a sell ar Stad, memes m'az int aotreed da virout o stumm da vevañ hag o lezennoù diabarzh gentañ.

## Daveoù
Julia Domna

**Julia Domna** (160–217), ganet e proviñs roman Syria, a oa eil pried an impalaer roman Septimius Severus, a renas eus 193 da 211.

He zad a oa beleg meur an doue Elagabalus, e kêr Emesa, e Siria. Ur c'hoar henañ he doa, anvet Julia Maesa.

« Kaer, youl uhelaat enni, speredek, dieub war buhezegezh kement ha doare » a veze lavaret diwar he fenn.

Entre 185 ha 187, un diouganer a lavaras dezhi e timezje d'un den hag a vije impalaer. Kement-se a vroudas Septimius Severus, prokonsul Gallia Lugdunensis, ha jeneral al Legio IIII Scythica, d'he c'hemer da bried.

## Eured
Septimius Severus, en doa bet div verc'h gant e wreg kentañ, Paccia Marcianna, a oa intañvet pa gemeras Julia Domna da eil gwreg e 187. Daou vab o doe : Septimius Bassianus (Caracalla) ha Publius Septimius Geta.

En 193, e voe anvet Septimius Severus da impalaer gant e soudarded e Panonia, ha Julia Domna a voe anvet da Augusta, ha skoet he dremm war pezhioù moneiz.

Savet e voe da *Augusta*, impalaerez, ha lesanvet *Demeter Nevez*, *Hera Romania*, *Virgo Caelestis.* Dre ma heulie he fried e kement lec'h ma yae hennezh e veze lesanvet *Mater castrorum*, da lavarout eo "Mamm ar c'hamp".

## Intañvez

Goude marv he fried e 211 e savas a-enep rannañ an impalaeriezh etre he daou vab, Geta ha Caracalla, hag e renas ganto. Gwashaat a reas an darempredoù etre an daou vreur. Soudarded Caracalla a lazhas e vreur etre divvrec'h e vamm. Julia a gendalc'has da ren gant he mab Caracalla. Evel en amzer he fried Septime Sévère ez eas Julia Domna da-heul troioù-brezel he mab da Germania, Azia, egipt, Siria. Kaozioù a veze diwar-benn ar c'houblad, ha gant barzhed Alexandria e veze graet ur Jocaste anezhi, diwar batrom mamm Œdipos .

E 217 e voe muntret Caracalla gant Macrinus e Partia, hag harluet e voe Julia Domna da Emesa, he bro c'henidik. Eno e varvas diwar krign-bev ar vronn, glac'haret ha marnaoniet.
Krediñ a reer en em lazhas pa glevas e oa bet drouklazhet Caracalla.

## Goude he marv
He c'hoar henañ Julia Maesa a gemeras ar galloud bloaz goude he marv. 
Korf Julia Domna a voe kaset da Roma ha lakaet er *Sepulcrum C. et L. Caesaris* (marteze ur pezh eus Mausoleon Augustus). Diwezhatoc'h avat e voe lakaet he relegoù, ha re he mab Geta, gant Julia Maesan, e Mausoleon Hadrian.

## He buhezegezh
Hervez Herodianus hag Aurelius Victor he devoa bet aferioù gant he mab Caracalla.

&nbsp;&nbsp;En em ziskouez a reas noazh dirak Commodus, oc'h ober van. Hemañ da lavarout ː «&nbsp;Plijout a rafe din kemer, mar bijen aotreet da ober.&nbsp;»
::Hag hi da respont ː «&nbsp;Plijout a ra se dit ? Holl ar galloud zo ganit.&nbsp;»&nbsp;&nbsp;



Julia Domna (Louvre, Ma 1090).jpg|Julia Domna, gwisket evel ur velegez da IsisMirdi al Louvre
Denarius of Julia Domna (FindID 627250).jpg|Diner Julia Domna
Roman Empire Caracalla and Julia Domna.jpg|Caracalla ha Julia Domna


## Notennoù ha daveennoù
Scytalopus

***Scytalopus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Nav spesad golvaneged ha daou-ugent a ya d'ober ar genad :
* *[[Scytalopus acutirostris]]*,
* *[[Scytalopus affinis]]*,
* *[[Scytalopus altirostris]]*,
* *[[Scytalopus alvarezlopezi]]*,
* *[[Scytalopus androsticus]]*,
* *[[Scytalopus argentifrons]]*
** *S. a. *'argentifrons*** ha ''chiriquensis'',
* ''[[Scytalopus atratus]]''
** ''S. a. '''atratus***, *confusus* ha *nigricans*,
* *[[Scytalopus bolivianus]]*,
* *[[Scytalopus canus]]*,
* *[[Scytalopus caracae]]*,
* *[[Scytalopus chocoensis]]*,
* *[[Scytalopus diamantinensis]]*,
* *[[Scytalopus femoralis]]*,
* *[[Scytalopus frankae]]*,
* *[[Scytalopus fuscus]]*,
* *[[Scytalopus gettyae]]*,
* *[[Scytalopus gonzagai]]*,
* *[[Scytalopus griseicollis]]*
** *S. g. gilesi*, ***griseicollis*** ha *morenoi*,
* *[[Scytalopus intermedius]]*,
* *[[Scytalopus iraiensis]]*,
* *[[Scytalopus krabbei]]*,
* *[[Scytalopus latebricola]]*,
* *[[Scytalopus latrans]]*
** *S. l. *'latrans*** ha ''subcinereus'',
* ''[[Scytalopus macropus]]'',
* ''[[Scytalopus magellanicus]]'',
* ''[[Scytalopus meridanus]]''
** ''S. m. fuscicauda'' ha ***meridanus***,
* ''[[Scytalopus micropterus]]'',
* ''[[Scytalopus novacapitalis]]'',
* ''[[Scytalopus opacus]]'',
* ''[[Scytalopus pachecoi]]'',
* ''[[Scytalopus panamensis]]'',
* ''[[Scytalopus parkeri]]'',
* ''[[Scytalopus parvirostris]]'',
* ''[[Scytalopus perijanus]]'',
* ''[[Scytalopus petrophilus]]'',
* ''[[Scytalopus robbinsi]]'',
* ''[[Scytalopus rodriguezi]]''
** ''S. r. '''rodriguezi*** ha *yariguiorum*,
* *[[Scytalopus sanctaemartae]]*,
* *[[Scytalopus schulenbergi]]*,
* *[[Scytalopus simonsi]]*,
* *[[Scytalopus speluncae]]*,
* *[[Scytalopus spillmanni]]*,
* *[[Scytalopus stilesi]]*,
* *[[Scytalopus superciliaris]]*
** *S. s. santabarbarae* ha ***superciliaris***,
* *[[Scytalopus unicolor]]*,
* *[[Scytalopus urubambae]]*,
* *[[Scytalopus vicinior]]*,
* *[[Scytalopus whitneyi]]*,
* *[[Scytalopus zimmeri]]*.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, c'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Taeniotriccus andrei

***Taeniotriccus andrei*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe gant an daou evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915) hag Ernst Hartert (1859-1933) da enoriñ an dastumer hag evnoniour gall Eugène André (1861-1922).Ar spesad nemetañ er genad *Taeniotriccus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag artropoded bihan all moarvat.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e takadoù 'zo eus Suamerika :
* *Taeniotriccus andrei *'andrei**', e gevred Venezuela ha gwalarn Brazil,
* *T. a. klagesi*, e gevred lodenn Amazonia eus Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Taeniotriccus andrei'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Taeniotriccus andrei'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Xenerpestes

***Xenerpestes*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1886 gant an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Xenerpestes minlosi]]*
** *X. m. *'minlosi**' hag *umbraticus*,
* *[[Xenerpestes singularis]]*.

O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Xbox One

An **Xbox One** zo ur letrin c'hoari evit an ti savet gant Microsoft. Bez eo warlerc'hiad an Xbox 360, an trede letrin eo d'an heuliad Xbox. An Xbox One a oa bet o keveziñ gant hini Sony ar PlayStation 4, an Nintendo Wii U ha Nintendo Switch, da geñver letrinoù Eizhvet remziad. Embannet eo bet e 2013 dre ar ebd hag en Europa e 2014. An Xbox One doare ziwezhañ anvet an **Xbox One X**, a zo bet diskouezet e miz Even 2017 hag embannet e miz Du; gwellaet e oa bet a-fed teknikel, ha tu zo c'hoari e 4K d'ar c'hoarioù video.
Battlefield Companion

**Battlefield Companion** zo ul lec'hienn internet hag ur meziant implijet gant ar c'hoari Battlefield 1. Kemer a ra plas ar Battlelog, evel ul lodenn eus al lec'hienn diazez Battlefield.com. Ur wech enskrivet war al lec'hienn diazez e c'heller mont war Battlefield Companion evit heuliañ trec'hioù, gwelladennoù e soudard pe kaout keloù eus ar c'hoari, an tu a zo da gemmañ armoù e soudard ivez.

Pa vez lañset ur c'hoari Battlefield (adalak an hini 1) e tremener dre Battlefield Companion.

Gallout a reer gwelet ivez ar memes traoù evit e soudard evit ar c'hoari Battlefield 4.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Battlefield Companion

## Notennoù ha daveennoù
Emgann Ahvenkoski

**Emgann Ahvenkoski** a voe stourmet e-pad brezel diabarzh Finland, etre an 10 a viz Ebrel hag ar 5 a viz Mae 1918 en Ahvenkoski (e svedeg: Abborfors), e Finland, etre Impalaeriezh Alamagn ha Gwarded Ruz Finland (finneg: punakaartit), bezen Republik Sokialour Labourerion Finland, lesanvet Finland Ruz. E-pad darn eus an emgann, an nerzhioù engouestlet a bep tu a oa kuzhet e fozioù difenn nepell diouzh ar stêr Kymi. Ahvenkoski ha trowardroioù ha traoñienn Kymi e oa al lec'hioù diwezhañ mestroniet gant ar gomunisted. An emgann-se a voe an hini diwezhañ eus ar brezel diabarzh drastus. Echuet e oa gant kodianidigezh ar gwarded ruz finlandat d'ar 5 a viz Mae. An trec'h a oa bet gant ar re Wenn finlandat hag an Impalaeriezh alaman.
## Kodianidigezh
Krog e oa ar re Ruz da godianañ d'ar 4 a viz Mae, da gentañ e kêriadennig Inkeroinen en Anjalankoski. Ar re Wenn a aloube Kotka memes abardaez. Eno 4000 komunour a godiane hep tenn pe dost. Ne chome mui nemet etre 800 ha 900 gward ruz en Ahvenkoski. Ar marc'hata en Ahvenkoski a oa bet graet gant kannaded estren. E tu ar re Ruz e oa Juho Kaven, ul labourer 24 vloaz eus Malmi, Helsinki. Ar re Wenn a c'houlenne ur godianidigezh hollek, met an Alamanted o devoa rediet anezho da asantiñ e vefe dieubet ar soudarded ha dalc'het an ofiserien ruz nemetken. Da c'hwec'h eur goude merenn, d'ar 5 a viz Mae, e oa rentet o armoù gant ar Gwarded Ruz.

Ar godianidigezh a voe asantet hag e-tro 800 Gward ruz a heulie ar penn ofiser Oskar Vinter dre al linennoù Alaman e kornôg ar stêr d'ar 5 a viz Mae. Ur wech treuzet ar pont Rajasilta, e rofont o armoù. En desped d'ar marc'hata, ar soudarded ne voent ket dieubet. Ur wech prizoniet ar re Ruz, ar Re Wenn finlandat a lakae a gostez an ofiserien, an ofiserien etre hag izel, ar sindikalisted. Ar re-se a voe kaset e kreñvlec'h Svartholm. Erruet eno e voent holl fuzuilhet. Ar re all a voe dalc'het e-pad an noz e kêriadenn Vähä-Ahvenkoski, ha kaset goude-se evit an darn e toulloù-bac'h gwenn e su Finland. E-fin ar sizhun goude e voe lazhadeget e-tro 300 komunour e traoñienn Kymi.
Re Wenn (Finland)

Ar **Re Wenn** (finneg: Valkoiset, svedeg: De vita, rusianeg: Белофинны), pe **Finland Wenn**, a oa un anv implijet evit ober anv eus ar gouarnamant ha nerzhioù lu renet gant sened kentañ Pehr Evind Svinhufvud. Enebet e oant ouzh ar re Ruz, pe Republik Sokialour Labourerion Finland, e-pad Brezel diabarzh Finland (1918). An nerzhioù lu diazez a oa bet bezenoù Gwarded wenn, troadeien Jäger, ha soudarded all emezelet. Disrannourien diouzh Rusia, ar Jägers a oa repuet en Alamagn etre 1914 ha 1917. Eno e oant bet gourdonet mat, gortozet o doa distreiñ e Finland pa oa tost ar brezel diabarzh da gregiñ. Un darn anezho a oa bet o kemer perzh er C'hentañ Brezel-bed. Harpet e oa Re Wenn Finland gant an Impalaeriezh Alaman.

Ar Re Wenn na oant ket ur strollad unvan a-fed selloù politikel. An diazez a oa talañ ouzh ar gomunisted ha distreiñ da reolennoù ar sened (gouarnamant Dugelezh Finland) a oa bet savet gant an holl strolladoù eus an Eduskunta (parlamant) nemet ar strollad sokialour. Ar penn gouarnamant da c'hortoz evit ar Re Wenn a oa Pehr Evind Svinhufvud, kannad ar sened d'ar mare-se. Ar penn brezel a oa Carl Gustaf Emil Mannerheim.
Brezel diabarzh Finland

**Brezel diabarzh Finland** (27 a viz Genver – 15 a viz Mae 1918) a oa bet ur brezel diabarzh evit mestroni Finland, pa oa tremenet ar vro eus Dugelezh veur Finland, neuze ul lodenn eus Impalaeriezh Rusia, etrezek ur vro dieub hag emren. Lies stourmoù a oa bet en un endro broadel, sokial, politikel luziet degaset gant ar C'hentañ Brezel-bed (Talbenn ar Reter) en Europa. 

## Perzhidi
Ar brezel diabarzh a voe stourmet etre ar re Ruz, renet gant ur skourr eus Strollad sokial demokratel Finland, enebet ouzh ar Re Wenn, renet gant ar Sened mirour. An aozadur damsoudardel Gwarded Ruz, savet gant labourerien ar greanterezh ha peizanted, a oa mestr war ar c'hêrioù ha kreizennoù greantel su ar vro. Ar Warded Wenn, un aozadur damsoudardel hag a oa savet gant peizanted, ar c'hlasoù sokial etre hag ar vourc'hizien, a oa mestr war maezioù kreiz ar vro hag a vestronie norzh Finland.

## Abegoù hag endro
E-pad ar bloazioù dres a-raok ar brezel diabarzh, kevredigezh Finland a oa kresket kalz ha prim a-fed poblañs, greanterezh, kêriekadur, ha ganet e oa ur renkad labourerien frammet er c'hêrioù. Gouarnamant ha demokratelezadur ar vro a oa distabil gant ar vodernelezh. Live buhez ha skoliata an dud a oa o vont war-raok pazenn-ha-pazenn, gant ur santimant broadel kreñvoc'h-kreñvañ hag ur sevenadurezh puilh finlandat o tiwan.

Gant ar C'hentañ Brezel-bed e oa bet degaset fin Impalaeriezh Rusia, e Finland e oa bet neuze ur mare hep galloud politikel e penn ar vro. Stourm a oa bet evit kemer galloud er vro, ar pezh en doa degaset muioc'h-mui a nerzh milourel er gevredigezh hag un enebiezh daonet etre an tu kleiz pellañ harpet gant an URSS hag ar virourien harpet gant an Impalaeriezh alaman. Ar re Ruz a oa kroget gant un argadenn hollek c'hwitet e miz C'hwevrer 1918. Dafaret e oant gant ar Rusia soviedel. Un enep-argad gant ar re Wenn a oa kroget e miz Meurzh. E miz Ebrel e oa erruet ur bagad soudarded eus an Impalaeriezh alaman evit harpañ anezho. 

An emgannoù pouezusañ e-pad ar brezel diabarzh a oa bet reoù Tampere ha Viipuri (svedeg : Viborg), gounezet gant ar re Wenn. Emgannoù Helsinki ha Lahti a oa bet gounezet gant ar soudarded alaman. Dre an trec'hioù-se e oa bet riñset nerzhioù lu ar re Ruz. Ar feulster politikel a oa diazez a-raok hag e-pad ar brezel. E-tro 12 500 prizoniad ruz a varvas dre an naonegezh hag ar c'hleñvedoù e kampoù-bac'h. E-tro 39 000 den, 36 000 anezho o vezañ Finlandiz, a oa marvet e-pad ar brezel drastus.

## Disoc'h
E dibenn ar brezel diabarzh, Finlandiz a dremenas eus ur sujidigezh d'ar Rusianed d'un emrenerezh diglok, rak ul levezon bras a oa gant Impalaeriezh Alamagn war ar vro. An Alamanted o devoa soñjet sevel ur vonarkiezh finlandat suj dezho, met dre ma voe kollet ar C'hentañ Brezel-bed ganto e oa bet dilezet ar steuñv-se. Goude ar brezel, Finland a oa ur vro emren da vat, gant un demokratelezh republikan. Ar brezel diabarzh en devoa rannet ar gevredigezh evit degadoù a vloavezhioù. Ar gevredigezh finlandat a voe strollet hag unvan goude gwelladennoù sokial marc'hataet sioul, gant ur c'hoant youlek eus ar bobl da chom hep gwelet ar feulster o tistreiñ.
Pyrrhomyias cinnamomeus

***Pyrrhomyias cinnamomeus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *M*[*uscipeta*]. *cinnamomea* (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an daou skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857) ha Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).Ar spesad nemetañ er genad *Pyrrhomyias* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kemer hugennoù ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ e Suamerika en un takad hag a ya eus Venezuela da walarn Arc'hantina :
* *Pyrrhomyias cinnamomeus assimilis*, e Sierra Nevada de Santa Marta (biz Kolombia),
* *P. c. *'cinnamomeus**', e reter Perou, Bolivia ha gwalarn Arc'hantina,
* *P. c. pariae*, e Ledenez Paria (biz Venezuela),
* *P. c. pyrrhopterus*, eus Kolombia ha gwalarn Venezuela da Ecuador ha hanternoz Perou,
* *P. c. spadix*, e menezioù arvor biz Venezuela,
* *P. c. vieillotioides*, e menezioù arvor gwalarn Venezuela.

## Liammoù diavaez
*  ''Pyrrhomyias cinnamomeus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pyrrhomyias cinnamomeus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Lamprolia

***Lamprolia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant ar skiantour alaman Otto Finsch (1839-1917).

## Spesadoù
Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Lamprolia klinesmithi]]*,
* *[[Lamprolia victoriae]]*.

Brosezat eo an daou spesad e Fidji.

## Notennoù ha daveennoù
Nagarjuna

**Nāgārjuna** (sañskriteg: नागार्जुन, Nāgārjuna), ganet en  ha marvet en III kantved kent Jezuz-Krist, a oa ur manac'h, skrivagner ha prederour eus ar voudaegezh. Gant e ziskibl Āryadeva e vez lakaet evel krouer ar skol Madhyamaka eus ar Mahāyāna. Nāgārjuna a vez laret da vezañ bet unan eus prederourien diazez ar brederouriezh Prajñāpāramitā sūtra hag, hervez lod mammennoù, ur wech diskouezet ar skrivadurioù-se d'ar bed, e oa bet disklêriet e oant bet awenet gant an nāgas (speredoù dour deskrivet alies evel naered denel). 
## Istor
Ne ouier ket kalz munudoù sur a-zivout buhez Nāgārjuna, dre ma oa bet skrivet e vuhez e sinaeg ha tibeteg kantvedoù goude e varv. Hervez un nebeud mammennoù e voe ganet e su India. Evit lod kelennerien skol-veur e oa Nāgārjuna ur c'helenner d'ur roue eus an dierniezh Satavahana. Hervez furchadennoù arkeologel e Amarāvatī e vefe (ma'z eo gwir) ar roue Yajña Śrī Śātakarṇi, a oa o ren etre 167 ha 196. Ma kemerer ar fedoù-se e kont, e vez lakaet red buhez, Nāgārjuna etre 150–250 goude Jezuz-Krist.
Henry James

**Henry James** (New York, 15 Ebrel 1843 – Londrez, 28 C'hwevrer 1916) a oa ur skrivagner stadunanat, marvet e Bro-Saoz. Ur skrivagner a bouez e voe e dibenn an  ha sellet a reer outañ evel unan eus ar romantourien saoznek vrasañ. Breur e oa d'ar prederour ha psikologour William James ha d'ar skrivagnerez Alice James.

Anavezet eo dreist-holl abalamour d'un toullad romantoù ma teskriv an darempredoù etre Stadunaniz hag Europiz hag o darempred gant ar galloud er gevredigezh. E-touez ar romantoù-se emañ *The Portrait of a Lady*, *The Ambassadors* ha *The Wings of the Dove*.

En e levrioù skrivet diwezhatoc'h e klaskas muioc'h-mui ober gant doareoù-skrivañ nevez. Deskrivañ a rae stad spered an tudennoù hag o emdroadur, evel ma ne veze ket graet kalz gant ar skrivagnerien saoznek betek e vare. Abalamour da se eo bet keñveriet e skridoù gant taolennoù an Impresionourien.

Ouzhpenn romantoù e voe embannet gant Henry James : danevelloù, pennadoù ha levrioù skridvarnerezh, levrioù beaj, pezhioù-c'hoari, arnodskridoù ha kounskridoù.  Daoust ma oa bet ganet er Stadoù-Unanet ez eas da chom da Europa, betek ober e annez e Bro-Saoz ha dont da vezañ Breizhveurad e 1915, bloaz a-raok e varv.

Kinniget e voe e anv meur a wech da gaout ar Priz Nobel evit al Lennegezh, e 1911, 1912 ha 1916.

## Oberennoù
### Romantoù

### Istorioù berr

### Dastumadoù
**Terminations* (1893)
**The Soft Side* (1900)
**The Better Sort* (1903)
**New York Edition* (1907–1909) 
**Travelling Companions* (1919)
### Danevelloù beajoù
**Transatlantic Sketches* (1875)
**Portraits of Places* (1883)
**A Little Tour in France* (1884)
**English Hours* (1905)
**The American Scene* (1907)
**Italian Hours* (1909)
**Within the Rim* (1918)
### Pezhioù-c'hoari
**Theatricals* (1894)
**Theatricals: Second Series* (1895)
**Guy Domville* (1895)
### Arnodskridoù ha skrivarnadennoù

### Kounskridoù
**A Small Boy and Others* (1913)
**Notes of a Son and Brother* (1914)
**The Middle Years* (1917) 
**Notebooks* (Embannadurioù dalif da veur a vare)
## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Wikisource : Henry James
Rhipidura sulaensis

***Rhipidura sulaensis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Rhipiduridae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Brosezat eo ar spesad en enez Taliabu (Indonezia).

## Rummatadur
Sellet e veze outañ evel un isspesad — *Rhipidura teysmanni sulaensis* — da *[[Rhipidura teysmanni]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
San Ildefonso

**San Ildefonso** zo un anv-lec'h spagnolek.

### 
* San Ildefonso de Atapas.

### 
* San Ildefonso, e departamant San Vicente, anvet evel-se en enor d'ar sant spagnol Ildefonso Toledo (607-667), eskob Toledo.

### 
* San Ildefonso, e proviñs Bulacan.
* San Ildefonso, e proviñs Ilocos Sur.

### 
* San Ildefonso Ixtahuacán, kumun e Huehuetenango.

### 
* San Ildefonso, en Tlaxcala.
* San Ildefonso, e kumun Tepeji del Río de Ocampo, e stad Hidalgo.
* San Ildefonso Amatlán, e stad Oaxaca, e distrig Miahuatlán, .
* San Ildefonso Sola, en Oaxaca, 
* San Ildefonso Villa Alta, en Oaxaca.

### 
* Santo Ildefonso, parrez en Oporto.

### 
* La Granja de San Ildefonso, kumun e Proviñs Segovia.
* San Ildefonso, anv spagnolek ur c'harter e kêr Cornellá de Llobregat, Barcelona.
* San Ildefonso, karter e kêr Granada.
* San Ildefonso, karter e kêr Jaén.

### 
* San Ildefonso Pueblo, en New Mexico.

## Arz
* Anv meur a oberenn gant 'El Greco':
** San Ildefonso (1597), e chapel vras Hospital de la Caridad de Illescas.
** San Ildefonso (1609), er Real Monasterio de San Lorenzo en El Escorial.

## Lennegezh
* Vida de San Ildefonso, skrid spagnolek eus ar 

## Mirdioù
* **[[Antiguo Colegio de San Ildefonso]]**, mirdi e kêr México.

## Traoù all
*San Ildefonso, lestr eus an Armada spagnol e dibenn an  kantved.
* Kentañ feur-emglev San Ildefonso, e 1777, etre Spagn ha Portugal
* Eil feur-emglev San Ildefonso, e 1796, etre Spagn ha Bro-C'hall
* Trede feur-emglev San Ildefonso, e 1800, etre Spagn ha Bro-C'hall
Rhabdotorrhinus

***Rhabdotorrhinus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kalaoed, bet krouet e 1898 gant ar skiantourien alaman Adolf Bernhard Meyer (1840-1911) ha saoz Lionel William Wiglesworth (1865-1901).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pevar spesad kalaoed a ya d'ober ar genad :
* *[[Rhabdotorrhinus corrugatus]]*,
** *R. c. *'corrugatus*** ha ''rugosus'',
* ''[[Rhabdotorrhinus exarhatus]]''
** ''R. e. '''exarhatus*** ha *sanfordi*,
* *[[Rhabdotorrhinus leucocephalus]]*,
* *[[Rhabdotorrhinus waldeni]]*.
O c'havout a reer en Azia ar Gevred, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Renket e veze ar spesadoù *corrugatus*, *leucocephalus*, *waldeni* er genad *[[Aceros]]* hag *exarhatus* er genad *[[Penelopides]]* kent.

## Notennoù ha daveennoù
Empidonomus varius

***Empidonomus varius*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *Muscicapa varia* (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).Ar spesad nemetañ er genad *Empidonomus* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kemer frouezh bihan ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika a-bezh :
* *Empidonomus varius rufinus*, e Venezuela, Gwianaoù ha hanternoz ha reter Brazil,
* *C. f. *'varius**', eus reter Bolivia da greiz ha kreisteiz Brazil, Paraguay, hanternoz Arc'hantina hag Uruguay.

## Liammoù diavaez
*  ''Empidonomus varius'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Empidonomus varius'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Neuroblastom

An Neuroblastom zo un doare krign-bev a gaver er reizhiad nervel. Alies ez eo bugale a vez tapet gantañ. Liammet e c'hell bezañ ar c'hrign-bev se gant kleñved Hirschsprung.
Lossie

Ar stêr **Lossie** (*River Lossie* e saozneg, * Uisge Losaidh* e gouezeleg) zo ur stêr eus Bro-Skos, e reter ar vro. 

## Douaroniezh
Emañ eien al Lossie en torgennoù a zo a-us Dallas, e Moray, e 400 metr uhelder. En em deurel a ra er mor e Lossiemouth (Inbhir Losaidh).

## Anv
An douaroniour eus an Henamzer Ptolemaios (c.90 – c.168) a ra anv anezhi evel ar stêr *Loxa*. Dizanv Ravenna a veneg ivez *Loxa* e latin (10735)

Dianav eo talvoudegezh an anv-se.

## Daveoù
Jorge Sampaio

**Jorge Fernando Branco de Sampaio** pe **Jorge Sampaio** ent-berr (distaget [] e portugaleg), ganet d'an 18 a viz Gwengolo 1939 ha marvet d'an 10 a viz Gwengolo 2021, a oa un alvokad ha politiker portugalat. Prezidant Portugal e voe eus 1996 da 2006.
Hirundinea ferruginea

***Hirundinea ferruginea*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.

Anvet e voe *Todus ferrugineus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).Ar spesad nemetañ er genad *Hirundinea* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Hirundinea ferruginea bellicosa*, e kreisteiz ha reter Brazil, reter Paraguay, biz Arc'hantina hag Uruguay,
* *H. f. *'ferruginea**', e reter Kolombia, gwalarn Brazil, gevred Venezuela ha mervent Guyana, Gwiana c'hall,
* *H. f. pallidior*, e hanternoz ha reter Bolivia, kornôg Paraguay ha gwalarn Arc'hantina,	
* *H. f. sclateri*, eus kornôg Venezuela, Kolombia da c'hevred Perou.

## Liammoù diavaez
*  ''Hirundinea ferruginea'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hirundinea ferruginea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Macrinus

**Marcus Opellius Macrinus** (c. 165 – June 218) a oa Impalaer roman etre miz Ebrel 217 ha miz Mezheven 218.

Ganet e oa e *Caesarea* e Mauretania (Cherchell bremañ), er bloaz 164 pe 165, en ur familh marc'heien verber.

Alvokad an tailhoù e voe dindan Lucius Verus, merour leve Plautianus, mignon da Septimius Severus (berber ivez, hogen eus Tripolitana), rener post an Impalaeriezh war ar *Via Flaminia*, prokulator ar *res privata* dindan Caracalla, savet da brefed ar Pretordi gantañ.

Goude muntr Caracalla e kemeras ivez al lesanv *Severus* evit stagañ outañ mignoned Caracalla.
Rhinopomastus

***Rhinopomastus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant ar skiantour breizhveuriat William Jardine (1784-1843).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Rhinopomastus aterrimus]]*
** *R. a. anchietae*, ***aterrimus***, *emini* ha *notatus*,
* *[[Rhinopomastus cyanomelas]]*
** *R. c. *'cyanomelas*** ha ''schalowi'',
* ''[[Rhinopomastus minor]]''
** ''R. m. cabanisi'' ha ***minor**'.

O c'havout a reer holl en Afrika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Phoeniculidae

**Phoeniculidae** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1831 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

Diouzh Doare 8.2 an *IOC World Bird List* ez a daou c'henad d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Phoeniculus]]* - Jarocki, 1821 (6 spesad),
* *[[Rhinopomastus]]* - Jardine, 1828 (3 spesad).

O c'havout a reer en Afrika issahara.

## Notennoù ha daveennoù
Harvest Moon (kanaouenn)

***Harvest Moon*** a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer kanadian Neil Young.

## Selaou ''Harvest Moon''...
*  ...er c'hlip video savet evit ar ganaouenn.

## Lenn ar gerioù...
*  ... el lec'hienn A-Z Lyrics. 

## Notennoù ha daveennoù