Pleuveur-Bodoù

**Pleuveur-Bodoù** a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Dreger, e departamant Aodoù-an-Arvor. Pleuveuriz a vez graet eus an annezidi.

**Pleuveur**, da lavaret eo ar barrouz veur, a oa enni Tregastell ha Trebeurden betek an 10vet kantved, hag ac'h ae betek Louaneg zoken. Moarvat e teu **Bodou** eus **Podo,** ur manac'h  pe sant penitiour deuet eus Breizh-Veur da Arvorig d’en em staliañ er 6vet pe er 7vet kantved, evel kalz eus e genseurted dezhañ.

Ur gumun eus bord ar mor hag eus an douar-bras eo war ar memes tro, ha gant se e kaver a lec’h da lec’h gweledvaoù gwall zisheñvel. Bec’h ha chikan zo bet a-wechoù etre tud an Enezenn ha re ar bourk, ken disheñvel ma oa o micherioù hag o zemz-spered dre ma ne renent ket ar memes buhez ; bez' e oa pesketaerien, martoloded, maengleuzerien diouzh un tu, labourerien-douar diouzh an tu all. Aet eo ar micherioù-mañ war zigresk, unan anezhe a zo o vont da get koulz lavaret, ha laosket o deus o merk war ar vro avat. Evit pezh a sell eus tro-spered an dud n’eus ken met sellet ouzh filmoù Thierry Compain gouestlet d'an Enez-Veur, selaou yaounkiz an Enez-Veur oc’h ober *Chouanted* eus tud ar bourk, evit kompren pegen dibar eo chomet ar vro war an dachenn-mañ, daoust ma'z eo cheñchet da vat poblañs ar barrouz, koulz er bourk ha war an enezenn.

Ekonomiezh ha kevredigezh :

Ar vuhez war ar maez a oa start. Diskar a ra se skeudenn faltazïus ar maezioù peurvad, hiraezh an distro d’ar maezioù a wechall. Ur geidenn a 35 bloaz e pad ar vuhez a oa d’ar c’houlz-se, ha ne vo ken nemet 37 vloaz evit ar baotred ha 43 bloaz evit ar merc’hed e penn-kentañ an 20vet kantved. Evel e lec’h all, n’emañ ket ar baotred hag ar merc’hed keit-ha-keit war an dachenn-mañ. Re a alkool a oa e-mesk an dud, evel ma testeni pennadoù 'zo  tennet eus “Le Lannionais Républicain” ha “L’Echo de Lannion” (mirour). N’eo ket se avat a lake an dud nec’het met kentoc’h bloavezhennoù fall an eost, ar goañvezhioù kriz, ar c’hleñvedoù-red, ar c'holera en o zouez, daoust ma ne voe ket skoet Pleuveur betek re gant kleñvedoù pennañ ar c’houlz-se.

Fall eo ar yec’hedouriezh. Uhel eo feur-mervel ar merc’hed o tougen ha hini ar vugale nevez-c’hanet. Gwelloc’h a-se e kompener brud vat ar gwiliouderezed burzhudus anvet « Mammig Wenn » ha « Mili Wenn » deuet betek ennomp hirie.

Gant ar c’hreñv m’eo an hegounioù hag an doan rak gwall-zarvoudoù ar vuhez, e c’houlenner skoazell digant dour ar feunteunioù hag ar peulvinier da bareañ an dud…

·        Evit an daoulagad, feunteun Samson e Keralies

·        Evit ar merc'hed n’int ket frouezhus, peulvan chapel Samson

·        Evit ar vugale diwezhat o vale, feunteun Sant Salver en Enez-Veur

E-pad an 19vet ec'h eo troet kalz buhez al lodenn vrasañ eus ar gumun war ar maez. En Enez-Veur avat e tiorren daou obererezh hag o deus graet he fersonelezh : unan o tennañ d’ar mor (pesketaerezh, merdeadurezh, floderezh...) hag egile troet war ar greunvaen (granit).

Merket eo ar speredoù gant ar mor dreist-holl, ar gwerzioù a zezrevell an darvoudoù start, an dle  a rank ar wazed rentañ d’ar mor (peñse ar vezhinerien d'an 8 a viz C'hwevrer 1844...), glac’harioù ar vuhez (efedoù lezennoù ar bezhina...). Evit pezh a sell ouzh labour ar greunvaen, n’eo ket hemañ a roas ur vuhez aezetoc’h d’an dud. Brud kaer avat a zegasas dezhe hep mar ebet. 

E-mesk an oberennoù ar muiañ anavezet : pont Montroulez, Tour-tan Enez-Vriad,Tour-tan an Treoger, pavezioù  an Hanternoz…

Anatol ar Braz a roas meuleudi d'an Enez-Veur (« enezenn ar vengleuzierien » ), Yann Paranton « Kizeller ar sonioù » war France Culture a ouestlas dezhi unan eus e gaerañ abadennoù, « Amzer an Aotrounez ».

E 1936 e savas stourm ar vengleuzierien. Goude pemp sizhunvezh diskrog diwar o labour e voe teurvezet kreskiñ o gopr a zaou wenneg.

**En 20vet kantved (e-doug an eil hanterenn dreist-holl) ec’h aio da fall an holl obererezhioù o doa maget Pleuveuriz ha stummet o istor e-pad pell amzer.** Diouzh an tu all ec'h eo d’ar c’houlz-se ivez e saver ar Radom, stignoù nevez, hag ec’h arru teknologiezhioù nevez en Treger, o cheñch da vat labour ha buhez an dud kement hag ar boblañs. 

Ar planetarium, kêriadenn ar C’halianed, an LPO a ziskouez pegen dedennet eo gant hon flanedenn.

Tud hollvrudet zo bet degemeret ganti, hag o deus roet ton dezhi en o oberennoù :  Joseph Conrad (e anv zo bet roet d’ur straed en Enez-Veur), Anatol ar Braz, Charlez ar Gowig, Feliz an Danteg , Maoris al Lannou, kement ha menegiñ un toullad anezhe.

## Douaroniezh
Pleuveur-Bodoù a zo war aod Mor-Breizh, etre Trebeurden ha Tregastell.
Kumunioù amezek : Trebeurden; Tregastell; Lannuon (Servel)
## Anv
Bernard Tanguy : **Plebs Magna Podou**, **Plebs Boudou**, 1330; **Plebs Magna Podou**, c. 1330, fin XIVvet; **Ploemeur Podou**, 1461, 1481; **Pleumeur-Bodou**, 1486; **Pleomeur Podou**, 1543
Chom a ra diasur ar wrizienn ***Podou***. Marteze diwar un anv den, evel evit Pleuveur-Gaoter.
Erwan Vallerie : **Plebe Magna Podou**, **Plebe Boudou**, 1330; **Ploeneur** ?, 1407; **Plomeur Bodou**, 1516; **Pluuir Bodou**, 1630; **Pleumeur-Bodou**, 1779
## Ardamezioù

## Istor
Merkoù don un hir a istor a zo war ar sevenadur hag ar maezioù. Bezañ zo skouerioù splann eus perzhioù istorel labour ha spered an dud : feunteunioù implijet evit lidoù sakr an dour, peulvinier (hini Sant Uzeg, bet kristenaet er 17vet kantved diwar levezon an Tad Maner hag a zo unan eus ar re vrudetañ er bed a-bezh), chapelioù da azeuliñ sent Breizh (sant Samson), ar radom…

Pinvidik eo istor ar barrouz,  ha bezañ 'zo ur bern awidelloù kaer ha saourus diwar he fenn. Liammet eo evel-just gant hini Europa hag ar Bed : 

* Enez Aval, an     “Avallon“, enezenn ar gwez-avaloù (an hini nemeti gant an anv mojennek-se), karreg ar Vran pe Kastell Enez Vran, testeni o-div     eus mojenn Arzhur a awenas ha roas kement da speredelezh Europa.
* Ar Radom ma voe skignet anezhañ ar     c'hentañ skeudennoù skinwel d’an 11 a viz Gouere 1962.

Test eo istor ar barrouz eus buhez pep den koulz hag eus hini ar gumuniezh a-bezh, o lakaat war-wel an istor bihan hag an Istor bras. Ret eo gouzout sellet, mont a-hed hec’h aodoù hag he gwenojennoù, selaou he gwerzioù, lenn he levrioù, anavezout memor he lec’hioù, eñvorennoù hec’h annezidi...

E-pad pell eo bet ur gumun diwar ar maez dindan veli kastell kaer hag oberiant Kerdual. E lodennoù koshañ zo bet savet en 12vet kantved. Evel er c’hestell all e oa kefridioù ret d’e aotrounez seveniñ : mererezh an domani hag hec’h annezidi, barnerezh, justis izel hag uhel. **Heverkañ mare ar gumun hag an hini gwellañ anavezet eo hini an 19vet** **kantved**.

E-kerzh an Dispac’h Gall e nac’has ar barrouz sentiñ ouzh an divizoù bet tapet gant Beleien 'zo e Treger. Gwelet a reer splann e sarmonioù an aotrou a Largez (abbé du Largez) pegen taer e save-eñ peurliesañ a-enep da Lezenn-diazez Diveleg ar Gloer. Ur gwir chism a voe e-barzh an Iliz en abeg d’al le-fealded a rankas kement beleg ober war c’houlenn ar Vodadenn Vroadel. Disrannet e voent : darn o vont da veleien douer pa zivizas darn all da chom didou. Relijiel e oa an tabut da gentañ pa deuas ar chikan da vezañ politikel goude-se. Repuet war Enez-Jerze e 1795, e kemeras perzh an aotrou a Largez e dilestradeg Kiberen. Er memes bloavezh e voe harzhet, ha fuzuilhet d’an 30 a viz Gouere.

Derc’hel a reas istor ar barrouz gant e hent stroñsus evelkent, ur person touer en he fenn ha daou gure didou d’e skoazellañ.

Diwezhatoc’h e savas parrouziz Pleuveur a-enep da lezenn Dispartiañ an Iliz hag ar Stad, hag ec'h ejont betek aloubiñ an ilizoù. Darn anezhe a gemeras perzh er stourm enep savidigezh delwenn da Ernest Renan war leur-gêr iliz-veur Landreger, hag a-du evit ar gest a voe graet a-benn sevel kalvar an Daspren (Redamsïon).

Arabat ankouaat kennebeut all, e-kreiz ar freuz hag ar reuz a oa, ar bec’h a savas tro-dro d’ar brezhoneg abalamour d'ar "simbol" a veze peget ouzh ar vugale er skol pa vezent tapet oc’h ober gant o yezh !
### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 128 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,13 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911, met hervez ar gevredigezh "Pleumeur en mémoires" e vankfe un 60 anv bennak ouzh ar monumant; mervel a reas unan anezhe abalamour d'e c'hloaziadennoù d’an 21 a viz Eost 1914 e Falisolle e Belgia, soudard e oa en  71vet Rujumant Troadegiezh  ; d’an 22 a viz Ebrel 1915 ez eas diwar wel e Boezinge e Flandrez Belgia ur soudard eus an 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.
### [[Maroko]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d’an 13 a viz Du 1914 en El Herri.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 54 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Mojenn ar Roue Arzhur
E Pleuveur ez eus ur c'hastell Kerduel, hag un enezenn Aval. Ha Kamlez nemañ ket pell ! Ha ma vefe ar vro tro war dro al Leger ar rouantelezh Logres ?
Trawalc'h evit lakat ar speredoù da dridal war mojenn ar Roue Arzhur, abalamour da gCarduel, ur gêrbenn ar Roue Arzhur, ha da enez Avalon, e-lec'h e vefe bet douaret.
Komz e vez eus daou Gembread deut war o zaoulin e kambr ar Roue Arzhur, e kastell Kerduel.
## Monumantoù ha traoù heverk
Pleumeur-Bodou Menhir de Saint-Uzec 02.jpg|Peulvan kristenaet Sant-Uzeg
* Peulvan Sant Uzeg
* Alez toet Ti ar C'hornandoned (pe Ti-Lia).
* Taol vaen Kerewen.
Eglise Saint-Pierre Pleumeur-Bodou.JPG|*Sant Pêr*.

* Iliz katolik *Sant Pêr*. 

Église Saint-Marc de l'Île-Grande-3450.jpg|*Sant Mark*.

* Iliz katolik *Sant Mark*.
Chapelle Saint Uzec Pleumeur Bodou (1).JPG|
* Chapel *Sant Uzeg*.
Pleumeur Bodou saint-samson chapelle 2010-07-07 03.JPG|
* Chapel *Sant Samzun*.

Château de Kerduel, façade Sud 04.JPG|Talbenn en aer vat
Château de Kerduel, façade Nord 02.JPG|Talbenn en aer enep
Chateau de Kerduel Pleumeur Bodou (2).JPG|

* Kastell Kerduel.
* Monumant ar re varv er vourc'h, stok ouzh an iliz katolik *Sant Pêr*, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv en Enez-Veur, luc’hskeudenn.
* Taolenn ar re varv en iliz katolik an Enez-Veur, luc’hskeudenn
Radôme et Cité des Télécoms Pleumeur-Bodou.JPG|Radom ha mirdi ar pellgehentiñ
* Ar Radom.
* Enez-Veur
Stag eo an Enez-Veur ouzh kumun Pleuveur, goude ma oa ur barrez distag, ha person enni, er bloavezhioù 1960.
Pleumeur-Bodou. Ile d'Aval. 1010001.jpg|Skeudenn bet tennet diouzh krec'h Kerivon
Pleumeur-Bodou. Ile d'Aval. 1010189.jpg|Skeudenn bet tennet diouzh an hent D788, e-kichen Kervegan
Pleumeur-Bodou. Ile d'Aval. 04-2009-2.jpg|Skeudenn bet tennet diouzh Penvern
Pleumeur-Bodou. Ile d'Aval. 04-2009-1.jpg|Skeudenn bet tennet diouzh Penvern
*  Enez Aval
* Peulvan ha kroaz kozh-kozh
* Enez Aganton (kroazioù kozh-kozh). 
* Enez Losket.
Village Gaulois.jpg|
* Kêriadenn galian.
## Deskadurezh ha buhez kenstroll
Pemp skol a zo e Pleuveur-Bodoù :
* Skolaj Paol ar Flemm (publik). 
* Skol Yann ar Morvan (publik) ar bourk. 
* Skol Enez-Veur (kentañ derez). 
* Skol Armand-Lagain (publik) Kerenog. 
* Skol Sant Jozef (prevez) lec'hiet er bourk.
Buhezek eo ar vuhez hag an traoù e Pleuveur, koulz eus kostez ar sevenadur hag eus kostez ar sport. Ar strolladoù sevenadurel a zo kevredet e-touesk an OKSD (Ofis-Kêr ar Sevenadurezh hag an Dudi) hag ar strolladoù sport e-touezh an OKS (Ofis-Kêr ar Sportoù). E Pleuveur-Bodoù a kaver ivez :
* Un drompilhadeg.
* Ur c'hlub mell-droad.
* Ur c'hlub mell-dorn.
* Ur c'hlub tennis.
* Ur c'hlub tennis-taol.
* Ur c'hlub badminton.
* Ur c'hlub sport-emgann (judo).
* Ur c'hlub embregerezh-korf, Cosmogym: meur a briz aet gantañ e kevezadegoù Bro-C'hall.
* Ur c'hlub marc'h-houarn war hent.
* Ur c'hlub MTB (Marc'h-houarn Treuz-Bro) : aozer al "Lou-Anne", unan eus an traoù pennañ a c'hoarvez e Bro-Dreger, bep bloaz e miz Here.
* Ur skol vageal e kreizenn Enez-Veur.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Gevelliñ

## Tud
*Ren' Skeren, skrivagner brezhonek.
## Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
*  Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification*. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
*  Daniel Giraudon & Louis Lemoine : *Saint Samson & Arthur Roi*. Commission du Patrimoine. Pleuveur-Bodoù. 1993
*  Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus*. An Here. 1995
*  Edmond Rébillé : *Itinéraire littéraire en Côtes d'Armor*. Coop Breizh. 1998
*  Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
## Liammoù diavaez

*  Pleuveur-Bodoù war lec'hienn Geobreizh.
## Notennoù ha daveoù