open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stêr Machno

Ar **stêr Machno** zo ur stêr e hanternoz Kembre, adstêr d'ar stêr Conwy.

Eieniñ a ra e lodenn uhelañ Cwm Penmachno, ma'z eus kalz gwazhioù-dour o tiskenn eus ar menezioù er reter da v-Blaenau Ffestiniog. Redek a ra war-zu ar biz, dre gêriadenn Penmachno, ma kej gant ar stêr Glasgwm, tremen goude dindan ur *"Pont Rufeinig"* ("pont roman", hogen n'eo ket ken kozh-se e gwirionez) ha kemberiñ gant ar stêr Conwy, un tammig er c'hreisteiz da v-Betws y Coed.

Eus anv ar stêr-se e teu anv ar gumuniezh Bro Machno.
Manfred von Richthofen

**Manfred Albrecht Freiherr von Richthofen**, ganet d'an 2 a viz Mae 1892 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Ebrel 1918, brudet dre e lesanv ar **Baron Ruz** pe « Diable rouge » , a oa ur blenier kirri-nij brezel el Luftstreitkräfte (Aerlu brezel Impalaeriezh Alamagn) e-pad ar C'hentañ Brezel-bed. Lakaet e vez war-raok evel As gwellañ ar brezel. En un doare ofisiel e lakaer 80 trec'h war e gont e-pad an emgannoù-nij.

Richthofen a voe lazhet e-kichen Amiens e Vaux-sur-Somme d'an 21 a viz Ebrel 1918. Dizemglev a chom hiziv-an-deiz c'hoazh war penaos eo marvet ha war e vuhez blenier kirri-nij brezel. Lothar von Richthofen, breur yaouankoc'h Manfred von Richthofen, a oa bet ivez un nijer brezel brudet eus ar C'hentañ Brezel-bed.
Bae Penrhyn

**Bae Penrhyn** (*Penrhyn Bay* e saozneg) zo ur bae hag ur gêriadenn vihan en arvor hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Emañ e-kichen Rhiwledyn, etre Llandudno ha Llandrillo-yn-Rhos, e kumuniezh Llandudno hag e parrez Llanrhos. 

"Penrhyn" a oa, gwechall, anv ar beg-douar a zo er reter da Vae Llandudno (anvet bremañ *Trwyn y Fuwch* pe *Gogarth Fach* e kembraeg, ha *Little Orme* e saozneg). Met deuet eo an anv "Bae Penrhyn" bremañ da dalvezout evit ar bae a zo er reter da Drwyn y Fuwch hag evit ar gêriadenn a zo war e ribl. En tu all, er reter da Vae Penrhyn, emañ *Ochr y Penrhyn* (*Craigside* e saozneg).

Er c'horn-bro-se e klaskas katoliked kuzhat d'ar mare ma oant gwasket, dindan ren ar rouanez Elesbed I. Eno e voe moullet, dre guzh, al levr kentañ moullet e Kembre, *Y Drych Cristianogawl* (savet gant Robert Gwyn pe Gruffydd Robert, katoliked anezho), e 1585. Ur chapel eus ar mare-se, gouestlet d'ar "Werc'hez Vari eus Penrhyn", a voe implijet betek 1930.

Kreskiñ kalz a reas kêriadenn Bae Penrhyn en , ha bremañ emañ e bannlev Llandudno.
Arville

**Arville** zo ul lec'hanv gallek.

* Arville, e kumun Saint-Hubert, e Proviñs Luksembourg.
* Arville, e kumun Gesves, e Proviñs Namur.

* Arville, kumun kozh e Loir-et-Cher
* Arville, kumun e Seine-et-Marne

## Pennad kar
*Ville
Igoville

**Igoville** zo ur gumun eus Normandi, en departamant Eure, e kanton Pont-de-l’Arche, war lez ar stêr Eure, adstêr d'ar Seine.
Bizu

***Bizu*** a zo un heuliad bannoù-treset savet gant Jean-Claude Fournier e 1967 evit *[[Spirou]]*.

Kenlabaouret en deus Gérard Cousseau gant Jean-Claude Fournier war blankennadoù zo.

***Bizu*** eo ivez anv an dudenn, ur c'horrigan o vevañ e koad Breselien.

Ur skol Bizu e Beaumont-Pied-de-Boeuf (Mayenne, Bro-C'hall) a zo bet anvet war e lerc'h.

### Albomoù
* *Bonjour Bizu*, Dupuis, Péchés de jeunesse, Marcinelle, miz Genver 1982, senario ha tresadennoù : Jean-Claude Fournier
* *Le Signe d'Ys*, Fleurus, miz C'hwevrer 1986, senario ha tresadennoù: Jean-Claude Fournier - livioù: Anne-Marie d'Authenay
* *Le Fils de Fa Dièse*, Fleurus, miz Here 1986, senario ha tresadennoù : Jean-Claude Fournier - livioù: Anne-Marie d'Authenay
* *Le Chevalier potage*, Dupuis, Marcinelle, miz Here 1990, senario ha tresadennoù : Jean-Claude Fournier - livioù: Anne-Marie d'Authenay
* *Le Trio Jabadao*, Dupuis, Marcinelle, miz Mae 1991, senario ha tresadennoù : Jean-Claude Fournier - livioù: Anne-Marie d'Authenay
* *La Croisière fantôme*, Dupuis, Marcinelle, miz Here 1992, senario ha tresadennoù : Jean-Claude Fournier - livioù: Anne-Marie d'Authenay
* *La Houle aux loups*, Dupuis, Marcinelle, miz Here 1994, senario ha tresadennoù : Jean-Claude Fournier - livioù: Anne-Marie d'Authenay

Diembann 
* *Le Grand désordre*, Fleurus, senario ha tresadennoù: Jean-Claude Fournier
Vincent Béliard

**Vincent Béliard** a zo un talabarder breizhat.

## Liammoù diavaez
* Trimaud/Béliard 2012
* Béliard/Trimaud 2015
Gwenn Trimaud

**Gwenn Trimaud** a zo ur biniaouer breizhat.

## Liammoù diavaez
* Trimaud/Béliard 2012
* Béliard/Trimaud 2015
La Roche aux Guillemots

***La Roche aux Guillemots*** zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor

## Pennadoù kar
*Danevelloù Guy de Maupassant

## Notennoù
Šiprage

**Šiprage** (Шипраге) zo ur gêriadenn e Bosnia-ha-Herzegovina, e kumun Kotor Varoš, 788 a annezidi e 2013. Emañ war ribl an Vrbanja e gevred ar vro.

E-pad Brezel Bosnia (1992-95), unan eus 18 kamp-dalc'h bosnian polis Kotor Varoš a oa e Šiprage.

## Hinoniezh

## Poblañs

## Liammoù diavaez

*Maplandia

## Daveoù
Tombouktou

**Tombouktou** e galleg, **Timbuktu** e tamachekeg, zo ur gêr en hanternoz Mali, war lez ar stêr Niger. Ur gêr a-bouez eo bet e kenwerzh an holen dre ar Sahara. Lesanvet eo «kêr an 333 sant », ha « perlezenn an dezerzh ». 

Brudet eo he skol-veur hag he levraoueg abaoe ar Grennamzer. 

## Istor
Gweladennet eo bet en  gant Europiz :
*e 1828 gant ar Gall René Caillé ;
*e 1855 gant an Alaman Heinrich Barth.

## Tisavouriezh

## Kerioù gevellet
Gevellet eo Tombouktou gant ar c'hêrioù-mañ :
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lennegezh
; E saozneg 
**Lion Time in Timbuctoo*, danevell skiant-faltazi gant Robert Silverberg, 1990
**Timbuktu*, romant gant Paul Auster, 1999

## Liammoù diavaez

## Pennadoù kar
* Abu Haq Es Saheli
* Tombouctou (Maupassant)

## Notennoù
The Man from Nowhere (film, 2010)

***The Man from Nowhere*** (Hangul: 아저씨; RR: Ajeossi) zo ur film sukorean gant an aktour Won Bin, skrivet ha sevenet gant Lee Jeong-beom. Bez e voe ar film a rastellas ar muiañ a arc'hant e Sukorea er bloavezh 2010, gant 6,2 milion a arvesterien. Ar film a oa bet embannet er Stadoù-Unanet hag e Kanada d'ar 1añ a viz Here 2010. Ar film en doa graet muioc'h a verzh eget Inception gant Christopher Nolan hag Iron Man 2 gant Jon Favreau. 
 
## Istor
Ar film a gont istor un den bet soudard e nerzhioù ispisial Korea (Won Bin) hag en em gav war un hent gwadus  evit saveteiñ ur plac'hig yaouank bet skrapet gant torfedourien.
## Aktourien

*Won Bin evit Cha Tae-sik
*Kim Sae-ron evit So-mi
*Kim Hee-won evit Man-seok
*Kim Sung-oh evit Jong-seok, breur Man-Seok
*Kim Tae-hoon evit Dirouder Kim Chi-gon
*Thanayong Wongtrakunl evit Lum Ramrowan
*Lee Do-gyeom evit bugel el labourva
*Kim Hyo-seo evit Hyo-jeong, mamm So-mi
*Lee Jong-yi evit Dirouder No
*Song Young-chang evit Oh Myung-gyu
*Jo Seok-hyuon evit Moon Dal-seo
*Jo Jae-yoon evit Jang Doo-sik
*Hong So-hee evit Yeon-soo
*Hwang Min-ho evit Nam Sung-Sik
*Kwak Byung-Kyu evit Dirouder Kim
*Lee Jae-won evit Du-chi

## Hêrez
*[[John Wick]]* a zo bet awenet gant *The Man from Nowhere* ha gant oberennoù Park Chan-wook dreist-holl *[[The Vengeance Trilogy]]* (2002–2005). Hervez filmaozer Wick o deus bet degaset ur sell "bihanelour ha feuls grafek."
## Notennoù ha daveennoù
Rino Corso Fougier

**Rino Corso Fougier**, ganet d'ar 14 a viz Du 1894 e Bastia e Korsika hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Ebrel 1963 e Roma Italia, a oa ur jeneral er Regia Aeronautica (Nerzhioù nij Rouantelezh Italia).

Etre 1940 ha 1941 e voe komandant ar Corpo Aereo Italiano, a voe engouestlet gant al Luftwaffe en Emgann Bro-Saoz. Etre 1941 ha 1943 e voe penn uhelañ ar Regia Aeronautica. Enoret e voe gant an Deutsches Kreuz aour e miz Genver 1943.

## Liammoù diavaez
* Rino Corso Fougier war aeronautica.difesa.it
## Notennoù ha daveennoù
Deutsches Kreuz

DeutschesKreuzinGold.jpg|Deutsches Kreuz aour
GermanCrossInSilver.jpg|Deutsches Kreuz arc'hant

**Ar Groaz Alaman** (Alamaneg: **Deutsches Kreuz**) a oa ur vedalenn enor krouet gant Adolf Hitler d'an 28 a viz Gwengolo 1941. Bez e oa daou renk anezhi: aour evit " obererezhioù kalonek lies pe palioù tizhet er stourm; arc'hant evit obererezhioù brezel anzavet er maez eus ar stourm.
Louise Berger

**Louise Berger** a oa un anarkourez a orin rusian ha latvian. Ganet e voe war-dro 1890 ha marvet war-dro 1921 e Rusia ; bez e voe ezel eus an Anarchist Red Cross hag embannerez kazetenn Emma Goldman, Mother Earth Bulletin, e New York. Brudet-bras e voe louise Berger er-maez eus kelc'hioù an anarkourien e 1914 goude tarzhadenn dic'hortoz ur vombezenn en he ranndi e New York City (brudet gant an anv the Lexington Avenue bombing). Pevar a dud a voe lazhet hag ul lodenn vras eus an ti-uhel a voe distrujet. 

N'eo ket sklaer penaos eo marvet met war e seblant e vefe bet lazhet gant polis-kuzh an Tcheka Bolchevik pe gant nerzhioù surentez al Lu Ruz e-pad kampagn brezel Trostky a-enep an "anarko-torfedourien" hag ar re disivouderien. Lod all a embann e vefe marvet gant an tifuz
Anatole France

**Anatole France** a oa anv-pluenn **François Anatole Thibault**, ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1844 e Pariz, ha marvet d'an 12 a viz Here 1924 e Saint-Cyr-sur-Loire (Indre-et-Loire), a oa ur skrivagner gall, unan eus re vrudetañ an IIIe Republik c'hall. 
Priz Nobel al lennegezh a voe roet dezhañ en 1921.
Heinrich Barth

**Heinrich Barth** (Hamburg, 1821 - Berlin, 1865) a oa un ergerzhour, douaroniour ha yezhour alaman. Beajiñ a reas e Kornôg Afrika. 

Perzh a gemeras en ergerzhadeg vras aozet gant gouarnamant Breizh-Veur etre 1849 ha 1855 e-touez pobloù dianav.
Kalz e c'houzañvas abalamour d'an hin, ha mervel a reas daou eus e genveajourien. An trede ergerzhour europat e voe, war-lerc'h Alexander Gordon Laing (1794-1826) ha René Caillié (1799-1838), o tegouezhout e Tombouktou e 1853. Dizoleiñ a reas kevrin al lenn Tchad ha deskrivañ pleg ar stêr Niger.

## Er Sahara
Si può fare (albom)

***Si può fare*** zo un albom gant Angelo Branduardi, e miz Kerzu 1992 e ti EMI Italiana. Levezonet eo gant ar blues. 

## Kanaouennoù
An tonioù zo savet gant Angelo Branduardi, ar sonioù gant e bried Luisa Zappa 
#*Si può fare* - 4:24
#*Il viaggiatore* - 4:48
#*Noi, come fiumi* - 5:06
#*Casanova* - 3:19
#*Forte* - 4:30
#*Indiani* - 6:55
#*Cambia il vento, cambia il tempo* - 5:05 
#*L'ombra* - 4:28
#*Devi trattarla bene* - 2:25
#*Prima di ripartire* - 3:58

### Doare gallek
Embannet eo bet an albom e galleg ivez e 1993.
* *Ça se fait*
* *Le voyageur*
* *Nous, comme des rivières*
* *Casanova revient*
* *Fort*
* *Chant indien* 
* *Changement de vent, changement de temps*
* *L'ombre*
* *Ne la laisse pas tomber*
* *Avant de repartir*
Gant Pierre Grosz eo savet ar c'homzoù gallek

## Sonerien
E-touez sonerien ar bladenn edo an akordeoñser louizianat Zachary Richard. 

## Pennad kar
*Pladennoù Angelo Branduardi
Stêr Lledr

Ar stêr **Lledr** (*Afon Lledr* e kembraeg) zo ur stêr eus hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Un adstêr d'ar stêr Conwy eo. 

Eieniñ a ra ouzh tor Ysgafell Wen, etre menezioù Moel Siabod ha Cnicht. Redek a ra war-zu Blaenau Dolwyddelan, er biz, tremen hebiou Dolwyddelan, ma kej gant stêr Cwm Penamnen. Kenderc'hel a ra war-zu ar biz, tremen hebiou Pont-y-pant, ha war-zu ar reter goude, e Glyn Lledr, a-hed an hent hag an hent-houarn. Kemberiñ a ra gant ar stêr Conwy er c'hreisteiz da Betws-y-Coed.
Mary Hamilton

**Mary Hamilton** zo anv meur a vaouez, ha hini ur ganaouenn saoznek brudet.

## Tud
* Mary Hamilton (Rusia), marvet e 1719, prinsez rus, dibennet
* Mary Hamilton (treuzwiskerez), (war-dro 1721), treuzwiskerez a zimezas d'ur vaouez 
* Lady Mary Hamilton (1736–1821), romantourez skosat
* Mary Agnes Hamilton (1882–1966), politikourez skosat
* Mary Hamilton, Dugez Abercorn
* Mary Lou Graham Hamilton
* Mary Riter Hamilton (1873–1954), livourez kanadian 
* *Mary Barbara Hamilton*, anv orin Barbara Cartland

## Kanaouenn
**Mary Hamilton*, kanaouenn saoznek, anavezet ivez evel The Four Maries.

## Pennadoù kar
*Mary Victoria Douglas-Hamilton (1850–1922)
*Mary 
*Hamilton
Gabriel Deshayes

**Gabriel Deshayes**, ganet e Benion d'ar 4 a viz Kerzu 1767 ha marvet e Saint-Laurent-sur-Sèvre d'an 28 a viz Kerzu 1841, a oa ur beleg breton brudet evit e stourm war dachenn an deskadurezh-skol, dreist-holl evit ar re vouzar. Penn uhel kenvreuriezhoù ar Societas Mariae Montfortana hag ar Filles de la Sagesse e oa, unan eus krouerien an Institutum Fratrum instructionis Christianae a S. Gabriele e oa ivez, ha krouer Sœurs de l'Instruction Chrétienne de Saint-Gildas-des-Bois, kenvreuriezh Frered an deskadurezh kristen a Bloermael ha hini ar Frered labourerien-douar eus Urzh Sant Frañsez a Asiz.

## Buhez
Tad Gabriel Deshayes a veve en e aez, labourer-douar e oa kenkoulz ha kiger. Gabriel a ziwalle an tropelladoù loened e-pad e yaouankiz, a-raok mont d'ar skolaj.
Il rovo e la rosa - Ballate d'amore e morte

***Il rovo e la rosa - Ballate d'amore e di morte*** zo ur bladenn italianek graet e 2013 gant ar soner ha kaner Angelo Branduardi.

Er bladenn ez eus ur ganaouenn iwerzhonek, ha dreist-holl kanaouennoù saoznek eus deroù ar XVIIvet kantved. Darn zo adenrolladurioù gant dilhad nevez.

## Kanaouennoù
# *Baidin Fheilimi* - 3:34 - Kan gouezelek
# *Lord Franklin* - 4:49 - 
# *[[Mary Hamilton]]* - 5:52 -
# *Rosa di Galilea* - 3:45
# *Lord Baker* (gant ar soner Maurizio Fabrizio o kanaén un darnig) - 8:25
# *Il falegname* - 6:42
# *Silkie* - 5:50
# *Suite per arciliuto e voce* - 7:36 
# *[[Barbrie Allen]]* - 7:04

## Pennad kar
*Pladennoù Angelo Branduardi

## Notennoù
Arrow (stirad skinwel)

**Arrow** (*saezh* e brezhoneg) zo ur stirad skinwel stadunanat krouet gant Andrew Kreisberg, Greg Berlanti ha Marc Guggenheim, skignet eus an 10 a viz Here 2012 betek an 28 a viz Genver 2020. Diazezet eo war tudenn ar c'homics Green Arrow embannet gant DC Comics, ur gourharoz hag a stourm ouzh torfedourien e gêr. Eizh koulzad zo en holl.

## An istor
Oliver Queen, un den pinvidik-meurbet peñsead e-pad pemp bloaz en un enez kollet, a ya en-dro da Starling City. 

## An tudennoù
*Oliver Queen
*Moira Queen
Zachary Richard

**Zachary Richard** zo ur c'haner ha soner stadunanat eus Louiziana. Akordeoñs dreist-holl a son, hag e galleg e kan, goude ma oa kaner saoznek da gentañ.
Mary Hamilton (Rusia)

**Mary Hamilton**, anavet evel ** Maria Danilovna Gamentova** († 14 a viz Meurzh 1719), a voe dimezell a enor e lez Katelin Iañ ha serc'h d'an tsar Pêr I. Kondaonet e voe d'ar marv dre m'he devoa lazhet ar bugel e oa da gaout.
Marteze eo diwar hec'h istor eo bet savet ar ganaouenn ''Mary Hamilton''.

Skosiz e oa he zud, divroet da Rusia en amzer an tsar Ivan III. Merc'h e oa moarvat da William Hamilton ha keniterv da Evdokiya Grigorievna Hamilton.
E 1713 e teuas da vout dimezell-a-enor an impalaerez Katelin. Taolet e veze evezh ouzh he c'hened, serc'heien he deveze, ha serc'h e voe d'an tsar Peter. Met ur serc'heg all he devoa, Ivan Mikhailovich Orlov ; hennezh avat he dilezas da vont gant Avdotya Chernysheva, serc'h all an tsar. Neuze e klaskas Mary Hamilton ober dezhañ distreiñ daveti gant profoù laeret diwar-goust Katelin.

E 1715 e kemeras louzoù da ziforc'hañ. E 1717 e wilioudas hag e veuzas ar babig. E 1717 ivez e voe goulennataet Orlov diwar-benn dihelloù aet da goll a-douez paperoù Pêr Iañ, hag eñ da anzav e zarempred gant Mary Hamilton ha d'ober anv eus an diforc'hañ. Avdotya Chernysheva a damallas da Hamilton brudañ e tebre an dsarez koar da gaout kroc'hen gwenn. Neuze e voe furchet kambr Mary Hamilton, ha kavet traoù laeret hag a oa d'an dsarez. Ma voe harzet Mary hag he serc'heg, ha bac'het e Kreñvlec'h Sant Petersburg.

Anzav a reas Mary Hamilton al laeroñsi ha bezañ lazhet he c'hrouadur nevez-c'hanet, met daoust d'ar boureviadur ne destenias ket a-enep Orlov.

E miz Du 1718 e voe kondaonet Mary d'ar marv, en abeg d'an diforc'hañ, d'ar bugellazh ha d'al laeroñsioù e ti an impalaerez, daoust ma c'houlennas an Dsarez Praskovia Feodorovna Saltykova (1664-1723), intañvez Ivan V, digant an Tsar Pêr kaout truez.

Dibennet e voe d'ar 14 a viz Meurzh 1719, gant ur c'hleze, e-lec'h ur vouc'hal. Goude-se e kemeras an Tsar he fenn, e reas ur brezegenn diwar-benn he c'horf, e pokas d'he muzelloù, hag e taolas ar penn.

Miret e voe ar penn koulskoude gant Akademiezh ar Skiantoù, da vihanaén betek dibenn ren Katelin II.

## Mammennoù
; e ruseg: 
*Гамильтон, Мария Даниловна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Карл Задлер. Опыт исторического оправдания Петра I против обвинений некоторых современных писателей. СПб, 1861 (Дело фрейлины Гамильтон, с. 1-22).
*М. И. Семевский, «Камер-фрейлина Мария Даниловна Гамильтон» // «Слово и дело (1700—1725). Очерки и рассказы из русской истории XVIII в.» (Санкт-Петербург, 1884), с. 185—268; тот же очерк // «Отечественные записки» (1860, т. CXXXII, № 9, с. 239—310).
Domenica e lunedì

***Domenica e lunedì*** zo un albom gant Angelo Branduardi, e 1994.

## Kanaouennoù
#*Domenica e lunedì* (son gant Luisa Zappa ha ton gant Angelo Branduardi, diwar ur varzhoneg gant Franco Fortini) - 3:52
#*Fou de love* (son gant Pasquale Panella) - 4:40
#*Giovanna D'Arco* (son gant Paola Pallottino) - 4:01
#*Le dodici lune* - 3:27
#*La ragazza e l'eremita* (son gant Paola Pallottino) - 3:24
#*La donna della sera* (son gant Roberto Vecchioni, ispirato dall'epigramma 258 di Paolo Silenziario, dedicato all'anziana compagna Filinna.) - 5:09
#*I Santi* - 4:26
#*Il trionfo di Bacco e Arianna* (diwar La canzona di Bacco ed Arianna, eus Canti carnascialeschi gant Lorenzo de' Medici, kempennet gant Luisa Zappa) - 4:07
#*C'è una sala in Paradiso* (ton ha son gant Eugenio Finardi) - 4:14
#*Tenera nemica* - 4:19
#*Un angolo del cielo* - 2:22

### Doare gallek
Un doare gallek zo bet graet.

Son gant Étienne Roda-Gil, war-bouez *Fou de love* gant Pasquale Panella.

## Pennad kar
*Pladennoù Angelo Branduardi
Franco Fortini

**Franco Fortini** eo anv-pluenn **Franco Lattes** (Firenze, 1917 – Milano, 1994), barzh ha skrivagner italian.
Emmanuel Macron

**Emmanuel Macron**, ganet d'an 21 a viz Kerzu 1977 en Amiens, zo ur politiker gall, bet uhelgargad ha bankour a aferioù.

Goude bout bet diplomet gant an ENA e 2004 e voe enseller an Teñzor a-raok reiñ e zilez da vont da labourat d'ar bank a aferioù Rothschild & Co.
Etre 2006 ha 2009 e voe ezel eus ar strollad sokialour. E 2012 e voe anvet da sekretour-meur eiler e kuzulva prezidant ar Republik C'hall François Hollande ; e 2014 e voe fiziet ennañ ar garg a vaodiern an Armerzh, ar Greanterezh hag an Niverel e Eil gouarnamant Manuel Valls.

En Amiens, d'ar 6 a viz Ebrel 2016, e roas lañs d'e strollad politikel *[[La République En Marche !|En Marche !]]* ; nebeut goude, d'an 30 a viz Eost, e kuitaas ar gouarnamant evit kemer perzh e dilennadeg prezidant Bro-C'hall, a voe dalc'het d'an 23 a viz Ebrel ha d'ar 7 a viz Mae 2017. Emmanuel Macron a zo bet tapet gant ar C'hovid-19 d'ar yaou 17 a viz Kerzu 2020.

En eil tro dilennadeg prezidant Bro-C'hall e 2017 en em gavas Emmanuel Macron hag e strollad *En Marche !* e-tal Marine Le Pen, prezidantez ar strollad broadelour gall Front National. Dilennet e voe Emmanuel Macron da Brezidant ar Republik C'hall gant 66,1 % eus ar mouezhioù hogen gant 44% eus an dilennerien hepken.

Tarzhañ a ra ar brezel en Ukraina d'ar 24 a viz C'hwevrer 2022. Kemenn a ra Emmanuel Macron d'an 3 a viz Meurzh 2022 e ya war ar renk evit bezañ addilennet prezidant. Aotren a ra dezhañ ar Vonreizh ober un eil respet.

En eil tro dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022 voe Macron (58,54% eus ar mouezhioù eztaolet) addilennet a-enep Marine Le Pen (41,46% eus ar mouezhioù eztaolet).

## Emmanuel Macron ha Breizh
Emmanuel Macron n'eo ket enebet ouzh ar brezhoneg met soñjal a ra e oa bet un dañjer ar yezhoù lec'hel evit ar galleg. Enebet eo ouzh adunvaniñ Breizh. E Kemper d'an 28 a viz Even 2018 e klaske kendrec'hiñ ar vretoned da votiñ evit listennoù En Marche! dre echuiñ e gaoz o embann" bevet Breizh!"
## Tachennoù ekonomikel ha sokial
Emmanuel Macron a zo frankizour. E miz Du 2018, ez eo e-kreiz ar jeu a-fed Luskad ar jiletennoù melen. Al luskad a zo kroget goude ma vefe bet uhelaet priz an dour-tan gant ar gouarnamant hag a zo emledet war-zu un enebiezh daonet d'ar prezidant ha d'e zoare da ren ar vro. 
## Dileuridigezhioù

## Buhez prevez
N'en deus bugel ebet.
## Liammoù diavaez
*Macron hag ar yezhoù : Pennad eus L'Express.

## Notennoù ha daveoù
Casllwchwr

**Casllwchwr**, pe **Llwchwr**, (*Loughor* e saozneg) zo ur gêr hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Abertawe, e kontelezh kozh Morgannwg. War ribl aber ar stêr Llwchwr emañ.
E 2011 e oa poblet gant  a dud, ha  anezho (16,4%) a oa kembraegerien.
## Istor
El lec'h m'emañ Llwchwr e oa gwechall ur c'hamp roman, anvet *Leucarum*. Meneg a gaver anezhañ en Itinerarium Antonini 4841 (Iter XII) : *Leucaro*. Dont a rafe an anv-se eus hini ar stêr *Leuca*, un anv hag a dalvezfe kement ha "skedus".

Ur c'hastell norman a voe savet eno e 1106. Tamm-ha-tamm e kreskas kêr en-dro d'ar c'hastell.

## Tud vrudet
*Irma Chilton (1930–1990), skrivagnerez evit ar vugale, e kembraeg hag e saozneg
*Evan Roberts (1878–1951), pastor, avielour
## Notennoù
Reflets

**Reflets** zo ur bladenn gant Alan Stivell e 1970.
Pladenn gentañ Alan Stivell eo evit e vuhez vicherel, embannet e miz Kerzu 1970, goude ur bladennig gant an delenn geltiek hepken e 1964. Goude bezañ bet brudet er bed folk, dreist-holl a-drugarez d'e arvestoù war leurennoù digor an Hootenanny e Pariz, en doa bet anavezet gant produerien sonerezh. Sinet en doa gant an ti-pladennoù Philips hag embannet evel-se e bladenn gentañ kanet. Merkañ a ra Alan Stivell gant e oberezh-mañ ganedigezh ar “pop keltiek” hag a ro tro dezhañ da skrivañ istor an dekvloaziad-mañ.
L'infinitamente piccolo

**L'infinitamente piccolo** zo un albom gant ar c'haner italian Angelo Branduardi e 2000. Gouestlet eo da vuhez ar sant katolik Francesco d'Assisi da geñver ar Giubileo.

## Kanaouennoù
Savet eo komzoù an holl ganaouennoù gant Luisa Zappa, pried ar c'haner, diwar danvez a denn da vuhez ar sant. 
#*Il cantico delle creature* - 3:35
#*Il sultano di Babilonia e la prostituta* (kanet Franco Battiato) - 5:25
#*Il lupo di Gubbio* - 3:58 -Diwar-benn mojenn bleiz Gubbio. 
#*Audite poverelle* (gant Nuova Compagnia di Canto Popolare) - 3:06
#*Divina Commedia, Paradiso, Canto XI* - 4:42
#*Il trattato dei miracoli* - 4:02
#*Nelle paludi di Venezia Francesco si fermò per pregare e tutto tacque* (gant Madredeus) - 3:49
#*La regola* - 3:30
#*La predica della perfetta letizia* - 4:33
#*La morte di Francesco* (gant I Muvrini) - 5:35
#*Salmo* (renet gant Ennio Morricone) - 3:14

## Pennad kar
*Pladennoù Angelo Branduardi
Pontarddulais

**Pontarddulais** zo ur gêr hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Abertawe. Emañ er gwalarn da greiz kêr Abertawe, war lez ar stêr Llwchwr.

Brudet eo Côr Meibion Pontarddulais, ul laz-kanañ paotred savet e 1960 hag a zo aet prizioù gantañ meur a wech en Eisteddfod Vroadel Kembre, koulz hag en Eisteddfod etrebroadel Llangollen.

E 2011 e oa poblet gant  a dud, ha  anezho (31,6%) a oa kembraegerien.

## Tud vrudet
*Ieuan Evans, rugbier, bet kabiten skipailh broadel Kembre
*John Walters (geriadurour) (1770-1794), aozer ur geriadur saozneg-kembraeg

## Kerioù gevellet
Gevellet eo Pontarddulais gant ar c'hêrioù-mañ :
* 
* 

## Notennoù
Tre-gŵyr

**Tre-gŵyr** (skrivet ivez *Tregwyr* ; *Gowerton* e saozneg, diwar *Gower*, anv saozneg Ledenez Gŵyr, ha *[[ton]]*, adstumm d'ar gêr *[[town]]*, a zo *[[tre]]* e kembraeg)) zo ur gêriadenn e kreisteiz Kembre, e Sir Abertawe. Emañ er c'hreisteiz da Orseinon, en arvor hanternoz Ledenez Gŵyr. Anavezet eo evel "dor Ledenez Gŵyr".

E 1980 e oa bet dalc'het an Eisteddfod Vroadel e-kichen Tre-gŵyr.

## Notennoù
Marine Le Pen

**Marion Anne Perrine Le Pen**, brudet evel **Marine Le Pen**, bet ganet d'ar 5 a viz Eost 1968 e Neuilly-sur-Seine, zo ur bolitikerez c'hall. Merc'h eo da Jean-Marie Le Pen ha penn ar strollad broadelour gall Front National etre 2011 ha 2021, adanvet ganti Rassemblement National e 2018.

Emouestlet eo he e bed ar politikerezh er strollad Front National ; bet eo e-karg meur a gannad lec'hel abaoe 1998 (kuzulierez rannvroel en Île-de-France, e Nord-Pas-de-Calais ha goude-se en Hauts-de-France, kuzulierez ti-kêr Hénin-Beaumont) ; ur sez he deus e Parlamant Europa abaoe 2004 ; bez' ez eo kenbrezidantez ar c'hengevread strolladoù broadelour *[[Europe des nations et des libertés]]* (ENL).

Dilennet e oa bet e penn ar strollad Front national e-kerzh kendiviz Tours e miz Genver 2011, da gemer lec'h he zad Jean-Marie Le Pen, a oa krouer ha penn ar strollad. Pa oa kannadez ar Front National da-geñver dilennadegoù prezidant Bro-C'hall 2012, e tizhas an trede plas nemetken en dro gentañ, gant 17,90 % eus ar mouezhioù. Kannadez e voe adarre e 2017, ma teuas a-benn da dizhout an eil tro gant 21,30 %, a-dreñv Emmanuel Macron. Bez' ez eo an eil maouez o tizhout an eil tro e dilennadegoù prezidant e Bro-C'hall.

Marine Le Pen a oa bet lakaet war listenn an Time, an Time 100, ul listenn eus ar c'hant den galloudusañ dre ar bed e 2011 ha 2015. 

En eil tro dilennadegoù prezidant Bro-C'hall 2017 e oa en em gavet Emmanuel Macron, penn ar strollad En Marche, e-tal Marine Le Pen, prezidantez ar strollad broadelour gall Front National.

## Justis
D'an 31 a viz Meurzh 2025 eo kondaonet Marine le Pen d'ur c'hastiz andilennadusted da dalvezout raktal evit pemp bloaz. Kondaonet eo bet hi evit afer ar skoazellerien parlamantel . Dre-se ne c'hell ket bezañ war ar renk evit dilennadegoù prezidantel Bro-C'hall 2027. Ne vez ket rebechet dezhi bezañ bet pinvidikaet dre bogoderezh fontoù foran met bezañ arc'hantaouet ar strollad politikel Front National d'ar mare-se.

## Notennoù ha daveennoù
Gorseinon

**Gorseinon** zo ur gêr hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Abertawe. Emañ er gwalarn da greiz kêr Abertawe. Kreskiñ kalz a reas Gorseinon en , gnat labour ar galou hag ar staen dreist-holl.

E 2011 e oa poblet gant  a dud, ha  anezho (13,3%) a oa kembraegerien.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Gorseinon gant :
*

## Tud vrudet
*Michael Howard, politikour mirour
*Alwyn David Rees (1911-1974), kelenner skol-veur, pennskrivagner ar gelaouenn *Barn*
*Brinley Rees (1916-2001), kelenner skol-veur

## Notennoù
Treforys

**Treforys** (*Morriston* e saozneg), zo ur gêr hag ur gumuniezh eus Kembre, e Sir Abertawe, e kontelezh kozh Morgannwg.

Savet e voe Treforys war-dro 1720 pa voe digoret labouradegoù kouevr ha staen eno gant ar baron John Morris (1745-1819). Roet e voe d'ar gêr nevez an anv "Morris Town", ar pezh a yeas da v-Morriston e saozneg hag a voe troet e Treforys e kembraeg. Oberiant e voe al labouradegoù-se betek 1980 pa voe serret al labouradeg diwezhañ.

E 2011 e oa poblet kumuniezh Treforys gant  a dud, ha  anezho (11,8%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Nikolay Prjevalsky

**Nikolay Mikhaylovich Prjevalsky** (Rusianeg: Никола́й Миха́йлович Пржева́льский), pe **Przewalski** e anv gwirion, ganet d'an 12 a viz Ebrel 1839 ha marvet d'ar 1añ a viz Du 1888, a oa un douaroniour hag un ergerzher rusian brudet evit bezañ bet studiet Kreiz ha Reter Azia. Biken ne oa deuet a-benn da dizhout e bal pennañ, kêr santel Lhasa e Tibet, met deuet e oa a-benn memestra da veajiñ dre rannvroioù chomet dianav da dud ar C'hornôg. Evel-se ez eas dre Norzh Tibet, Amdo (Qinghai bremañ) ha Dzungaria (norzh Xinjiang hiziv).

Nikolay Prjevalsky en doa sikouret kalz anaoudegezh an Europeiz da geñver Kreiz Azia ha bez e voe ar c'hentañ European da vezañ bet diskrivet ar ouenn kezeg gouez brudet gant an anv Kezeg Prjevalsky.
## Ar Marc'h brezel
Przevalsky en devoa kinniget da bennoù uhel impalaeriezh Rusia lakaat pobladoù "brizh-tud" boudist ha muzulman Kreiz Azia a-enep galloud Sina. Ur wech kroget an emsavioù e vefe disklêriet brezel da Sina gant Rusia ha gant ur bagadig soudarded rusian e vefe aloubet Turkestan d'an nebeutañ.
## Mojennoù
Lod tud a gred dezho e vefe Jozef Stalin ur mab bastard da Nikolay Prjevalsky. Ar vojenn a zo diazezet war tresoù damheñvel dremmoù an daou zen. N'eus prouen istorel ebet a ziskouezfe e vefe bet Nikolay Prjevalsky o weladenniñ Jorjia. 

File:Przewalski.jpg|Nikolay Prjevalsky
File:Stalin portrait and his name written in Hangul (old orthographic rules).jpg|Jozef Stalin
One Tree Hill (stirad skinwel)

***One Tree Hill*** (*Les Frères Scott* e galleg) a zo ur stirad skinwel stadunanat. 
## An istor
Lucas Scott a c'hoari basket-ball gant e vignogned war an dachenn e-kichen ar stêr.

## An tudennoù
*Lucas Scott
*Nathan Scott
*Peyton Sawyer
*Haley James
*Brooke Davis
*Dan Scott
*Karen Roe
*Brian "Whitey" Durham
*Keith Scott
*Deborah "Debbie" Scott
One Tree Hill

**One Tree Hill** a c'hall bezañ meur a dra :

* One Tree Hill (menez-tan), ur menez-tan e Zeland-Nevez
* One Tree Hill (kanaouenn), ur ganaouenn gant ar strollad sonerien U2.
* One Tree Hill (stirad skinwel), ur stirad skinwel er Stadoù Unanet.
Renesito Avich

**René Avich Wanton** ganet e Santiago de Cuba, zo ur gitarour kuban. Meur a briz en deus gounezet : * Festival Contest “Ignacio Piñeiro”*, *“Cubadisco Award 2011″*, *“Competition Ignacio Villa AHS” 2013*.

*2014 Cubadisco Award Category of popular traditional music
*2014 Cubadisco Nomination as Arranger on the album “Mañanitas de Montañas”

## Liammoù
* O seniñ e SUA : https://www.youtube.com/watch?v=_j0TFiKA-jU
* Kentel gitariñ : https://www.youtube.com/watch?v=pgjS5dgEsL0
* Lec'hienn ofisiel
* O seniñ hag o kanañ *Macusa* : https://www.youtube.com/watch?v=AG-jivEFHsY&list=RDAG-jivEFHsY&start_radio=1
Dilizherennegezh

An **analfabetegezh**, **dilizherennegezh**, **anleegezh** eo stad an dud ha n'o deus biskoazh desket lenn ha skrivañ.

*Arabat eo droukveskañ gant an dislennegezh, a zo stad en dud hag a zo dic'houest da vestroniañ ur skrid eeun-tre goude m'o deus desket lenn ha skrivañ diagent.

## Istor
Disheñvel e vez termenadur an dilizherennegezh hervez ar mare.

## Dilizherennegezh dre ar bed

## Notennoù
Lazhadeg Oradour-sur-Glane

**Lazhadeg Oradour-sur-Glane** (galleg : *Massacre d’Oradour-sur-Glane*) a vez graet eus distruj kêriadenn Oradour-sur-Glane, en Haute-Vienne, d'an 10 a viz Even 1944 hag eus lazhadeg ar boblañs a-bezh (643 den lazhet) gant soudarded ar 1añ batailhon eus ar 4e rejimant Panzergrenadier *Der Führer* eus ar Panzerdivision Das Reich eus ar Waffen-SS.
Al lazhadeg-se eo an hini washañ a oa bet sevenet gant al luioù alaman e Bro-C'hall, dammheñvel ouzh reoù Marzabotto en Italia, pe Distomo e Gres d'an 10 a viz Even 1944 ivez.
Evit an istorourien ez eo al lazhadegoù-se skouerius eus doareoù skrijus ar *Gruppen führer* Heinz Lammerding, en devoa lakaet e pleustr war Talbenn ar Reter.

Chomet eo an darvoud-se don e memor an dud ; tabutoù bras a oa bet ivez gant an heuliadoù lezvarnel, pa voe distaolet torfedourien Elzasat an unvez en abeg ma oa « *[[Malgré-nous]]* » anezho.
Abaoe 1999 ez eo dalc'het bev eñvorennoù an darvoud gant Kreizenn vemor Oradour-sur-Glane, lec'hiet nepell diouzh ar gêriadenn distrujet ha dalc'het e memes stumm abaoe 1944.

## Kenarroud
Oradour, ur gêriadennig, zo un ugent kilometr bennak diouzh kêr Limoges. D'ar Sadorn, annezidi niverus eus Limoges a zeue d'ober prenadennoù er marc'had. Evit dont di ez implijent an tramway adal Limoges, un eurvezh hent zo. E 1936 e oa annezet ar gumun gant 1 574 den, 330 anezho er gêriadenn rik.

Deskrivet e vez ar gêriadenn evel-henn : « *Qu'est-ce donc que cet Oradour qui baigne paisiblement dans sa campagne verdoyante ? Simplement un village de moyenne importance. Il est modeste et vit sans bruit, sans éclat.* »


Massacre d'Oradour-sur-Glane 10 juin 1944.jpg|Al lazhadeg displeget pazenn-ha-pazenn
Oradour-sur-Glane - Village-martyr 12.jpg|Plakenn e koun ul lod eus ar c'houzañvidi
Centre de la mémoire oradour.JPG|*Centre de la mémoire d'Oradour-sur-Glane*


## Notennoù ha daveennoù
Brezel etre Bro-C'hall ha Maroko

Ar **Brezel etre Bro-C'hall ha Maroko** a c'hoarvezas en 1844 abalamour m'edo Bro-C'hall o vrezeliñ ouzh emsavidi Aljeria a veze harpet gant sultan Maroko.

Bombezadeg Tanger a voe d'ar 6 a viz Eost 1844 gant an amiral gall François d'Orléans, Priñs Joinville, mab d'ar roue gall.
Gwareger

Ur **gwareger** zo un den hag a denn saezhoù, pe biroù, gant ur wareg. 
Implijet eo bet ar waregerien en armeoù, war-droad kenkoulz ha war varc'h, abaoe amzerioù pellañ an Henamzer, roud a gement-se a weler war monumantoù an Asirianed evel war re Henegiptiz, ha betek dibenn ar Grennamzer. Robin Hood ha Wilhelm Tell a oa, hervez ar mojennoù, brudet da vezañ gwaregerien eus ar re wellañ.

## Istor
*En emgann Azincourt en 1415, edo ar waregerien saoz o tennañ saezhoù war ar varc'hegeion c'hall, hag ar re-se a voe trec'het .

*Er brezelioù a-enep an Europeaned n'o devoa an Amerindianed nemet gwaregoù da dennañ da gentañ.

## Mojennoù
*Kupidon zo un doue roman gant ur wareg da dennañ war ar c'halonoù
*Diana, doueez ar chase, a vez gwelet alies gant he gwareg
Farewell, Angelina

**"Farewell, Angelina"** zo un albom gant ar ganerez stadunanat Joan Baez e 1965. Savet e oa betek an 10vet renk eus ar gwerzhioù hervez renkadur ar *[[Billboard]] Pop Albums*.

## Kanaouennoù ar bladenn
# "Farewell, Angelina" (Bob Dylan) – 3:13
# "Daddy, You Been on My Mind" (Bob Dylan) – 2:15
# "It's All Over Now, Baby Blue" (Bob Dylan) – 3:21
# "The Wild Mountain Thyme" (Kan saoznek hengounel, kempennet gant Francis McPeake Family) – 4:34
# "Ranger's Command" (Woody Guthrie) – 3:13
# "Colours" (Donovan Leitch) – 3:02
# "A Satisfied Mind" (Joe "Red" Hayes, Jack Rhodes) – 3:22
# "The River in the Pines" (Traditional) – 3:33
# "Pauvre Ruteboeuf" (Léo Ferré, Ruteboeuf) – 3:28
# "Sagt Mir wo die Blumen sind" ("Where Have All the Flowers Gone?") (Pete Seeger) – 4:00
# "A Hard Rain's A-Gonna Fall" (Bob Dylan) – 7:36

En adembannadur e kaved ar re-mañ ouzhpenn 
# "One Too Many Mornings" (Bob Dylan) – 2:45
# "Rock, Salt and Nails" (Bruce Duncan "Utah" Phillips) – 3:43
# "The Water Is Wide" (Child No. 204) – 3:09
Rising Storm 2: Vietnam

**Rising Storm 2: Vietnam** zo ur c'hoari tenn kadoniel d'ar c'hentañ sell, an eil eo d'an heuliad Rising Storm. Sevenet eo gant Antimatter Games hag ar studio Tripwire Interactive hag a sevenas ar c'hoari Rising Storm. Embannet eo asambles gant Tripwire Interactive hag Iceberg Interactive.
## Kenaroud
Ar c'hoari Rising Storm diazez a oa ur c'hoari o reiñ an tu d'ar c'hoarierien da c'hoari pe soudarded an USMC pe re Impalaeriezh Japan war talbenn Brezel ar Meurvor Habask e-pad an Eil Brezel-bed. Ar wech eo bet choazet tachennoù Brezel Vietnam (1955-1975).
## Doare c'hoari
Rising Storm 2: Vietnam a ro an tu da welet 64 c'hoarier rannet e div skipaih o stourm pe evit Su Vietnam pe evit Norzh Vietnam. Pep tu a vez armet gant armoù gwirion ar brezel memestra evit ar c'harbedoù brezel. Pa grog ur c'hrogad e vez tu choaz etre ar Viet Cong pe Lu Norzh Vietnam, enebet d'an United States Army ha d'an United States Marine Corps.
## Sonerezh
Sonerezh Rising Storm 2: Vietnam a zo savet gant hris Rickwood ha Lennie Moore.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Queen of Hearts

**Queen of Hearts** zo anv meur a oberenn saoznek.

## Orin
**Queen of Hearts** a vez laret e saozneg eus an Damez Keur er c'hoari'r c'hartoù.

## Tudennoù
* *Queen of Hearts* zo un dudenn er romant saoznek *[[Alice's Adventures in Wonderland]]* gant Lewis Carroll e 1865;
* *Queen of Hearts* zo un dudenn er film saoznek *Alice's Adventures in Wonderland* gant ar studio Disney en 1951.

## Oberennoù

### Filmoù
*''Queen of Hearts'' (1936 film), gant Gracie Fields
*''Queen of Hearts'' (1989 film), renet gant Jon Amiel
*''The Queen of Hearts'' (2009 film), film gall

### Lennegezh

*The Queen of Hearts, rimadell a grog gant "The Queen of Hearts she baked some tarts"
**Queen of Hearts* romant saoznek gant Wilkie Collins e 1859.

### Sonerezh

#### Kanaouennoù
* Queen of Hearts (Joan Baez), ur ganaouenn kanet gant Joan Baez.
* Queen of Hearts (Juice Newton), ur ganaouenn kanet gant Juice Newton.

## Pennadoù kar
*King of Hearts
*Knave of Hearts
*Queen of spades
*Queen of Diamonds

## Notennoù
Queen of Hearts (Joan Baez)

**Queen of Hearts** (Roud Folk Song Index 3195) zo ur ganaouenn bet kanet gant Joan Baez e 1965, ha gant ar Saoz Martin Carthy.

Dont a ra ar c'homzoù eus ur ganaouenn gozh :

 To the Queen of Hearts is the Ace of Sorrow,
 He's here today and he's gone tomorrow.
 Young men are plenty but sweethearts few;
 If my love leave me, what shall I do?

 Had I the store in yonder mountain
 Where gold and silver is there for counting
 I could not count for thought of thee
 My eyes so full I could not see

 I love my father, I love my mother
 I love my sister, I love my brother
 I love my friends and relatives too
 I'll forsake…

## Doare Joan Baez
Embannet eo bet er bladenn "Farewell Angelina", e 1965.
The Joan Baez Ballad Book

**The Joan Baez Ballad Book** zo div bladenn gant kanaouennoù saoznek hengounel e 1972.

## Ar c'hanaouennoù
An holl ganaouennoù zo hengounel, war-bouez unan : 
#"East Virginia" 	 
#"Henry Martin" 	 
#"All My Trials" 
#"Old Blue" 
#"House of the Rising Sun" 	 
#"Wagoner's Lad"	 	 
#"Black Is the Color of My True Love's Hair" 
#"Lily of the West" 	 
#"Silkie". kanaouenn eus an Inizi Orc'h. 	 
#"The House Carpenter" 	 
#"The Trees They Do Grow High" 
#"Fare Thee Well" (10,000 Miles) 
#"Barbara Allen" 
#"Jack-A-Roe" 	 
#"John Riley" 
#"Matty Groves" 
#"Queen of Hearts" 
#"Fennario" 
#"Go 'Way from My Window" (John Jacob Niles) 	 
#"Railroad Boy" 
#"Mary Hamilton" 
#"Once I Had a Sweetheart" 	 	 
#"Silver Dagger"
Tarzhadenn Texas City

**Gwallreuz Texas City** a c'hoarvezas d'ar 16 a viz Ebrel 1947 pa darzhas an  tonellad nitrat amoniom karget war al lestr gall *Grandcamp*, e porzh Texas City (e bae Galveston). Klevet e voe an darzhadenn betek 240&nbsp;km ac'hano. Kregiñ a reas an tan en ul labouradeg d'an embregerezh Monsanto ma veze graet stiren enni : 581 den a voe lazhet,  a voe gloazet.

## Poltriji
Ar poltriji a oa perc'hennet gant ar barner Alfred S. Gerson.

Restr:Txcitydisasterparkinglot.jpg|Ur parkva 400 metrad diouzh lec'h an darzhadenn
Restr:Txcitydisaster5storybuilding.jpg|Un ti-uhel 5 estaj bet un uzin poltriji peurzistrujet.
Mary Hamilton (treuzwiskerez)

**Mary Hamilton** (fl. 1746) a oa ur Saozez hag a voe kaset dirak lez-varn he bro en XVIIIvet kantved, dre ma veze gwisket en paotr ha dimezet dre c'haou d'ur vaouez.

A-hervez ne vije bet dimezet Mary Hamilton nemet d'ur vaouez, met hervez kazetennoù an amzer e vije bet 14 eured en holl. Un danevell e 1746 en *Newgate calendar* a ro munudoù. Ar romantour saoz Henry Fielding a embannas un danevell faltazius diwar-benn an afer, anvet *The Female Husband*.
American Folk Songs for Children

**American Folk Songs for Children** zo ur bladenn gant Pete Seeger e 1953 evit Folkways Records. kentañ albom Pete Seeger e-unan e oa. Adembannet eo bet e 1990 ha 2004.

## Kanaouennoù ar bladenn
#"Bought Me a Cat"
#"The Blue Tailed Fly (Jimmie Crack Corn)"
#"Train is A-Coming"
#"This Old Man"
#"Froggie Went A-Courting"
#"Jim Along Josie" 
#"There Was a Man and He Was Mad"
#"Clap Your Hands"
#"She'll Be Coming Around the Mountain"
#"All Around the Kitchen"
#"Billy Barlow"

## Istor
Dibabet e voe an unnek kan gant Seeger eus ul levr embannet gant e lezvamm, Ruth Crawford Seeger, hag anvet *American Folk Songs For Children*, ISBN 0-385-15788-6.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*The Power of Pete Seeger's Songs and Stories School lesson plan
*Pete Seeger for children Collection of 26 songs at YouTube.
*Animated version of This Old Man
Good as I Been to You

**Good as I Been to You** zo ur bladenn gant Bob Dylan gant kanaouennoù saoznek hengounel.

## Kanaouennoù
An holl donioù zo hengounel, ha holl int kempennet gant Bob Dylan, nemet merket e vefe un anv all.
# *Frankie & Albert* ( Mississippi John Hurt) – 3:50
# *Jim Jones* ( Mick Slocum) – 3:52
# *Blackjack Davey* – 5:47
# *Canadee-i-o* (Nic Jones) – 4:20
# *[[Sittin' on Top of the World]]* (Walter Vinson, Lonnie Chatmon) – 4:27 
# *Little Maggie* – 2:52
# *Hard Times (Come Again No More)* (Stephen Foster, kempennet gant De Dannan) – 4:31
# *Step It Up and Go* – 2:54
# *Tomorrow Night* (Sam Coslow & Will Grosz) – 3:42
# *Arthur McBride* (Paul Brady) – 6:20
# *You're Gonna Quit Me* – 2:46
# *Diamond Joe* – 3:14
# *[[Froggie Went a-Courtin]]*' – 6:26
Brezel Goañv

Ar **Brezel Goañv** (*talvisota* e finneg, *vinterkriget* e svedeg, Зи́мняя война *Zímnyaya voyna* e ruseg), anavezet ivez dre an anv **Brezel Finlandat-Soviedel** pe c'hoazh **Brezel Rusian-Finlandat**, pe **Brezel etre Finland hag an Unvaniezh Soviedel**, a grogas d'an 30 a viz Du 1939 pa voe aloubet Finland gant an Unvaniezh Soviedel hag a echuas d'an 13 a viz Meurzh 1940 pa voe faezhet URSS.

Nebeut amzer goude ma oa bet c'hwitet ar marc'hata etre URSS ha Finland a-zivout sevel un takad nann-milourel evit difenn kêr Leningrad e krogas ar brezel-se.
Tost-tre d'an harzoù emañ Leningrad, ha re dost neuze betegouzout ma vije taget URSS gant Alamagn an Nazied. Dre an Emglev Molotov-Ribbentrop, al lodenn guzh eus ar gevrat, Finland a oa bet lakaet e domani beli Soviediz.

An Unvaniezh Soviedel a oa bet o klemm evit pakañ lodennoù eus tiriad Finland, evel-se e oa bet goulennet (e-touez traoù all) e vije roet dezhi gant Finland lodennoù tiriadoù war an harzoù en eskemm ouzh douaroù e lec'hioù all. Digarez pennañ Soviediz a oa abegoù surentez, dreist-holl difenn kêr Leningrad, na oa nemet 32&nbsp;km diouzh harzoù Finland. Darn eus harzoù Finland a oa e-tro da 50&nbsp;km diouzh Leningrad e gwirionez. Finland a nac'has, ha taget e voe gant nerzhioù lu URSS. Darn eus an dielloù a ziskouez sklaer e oa c'hoant gant an Unvaniezh Soviedel da aloubiñ Finland a-bezh ha da lakaat margodennoù komunour finlandat e penn ar vro. Skrid Emglev Molotov-Ribbentrop zo unan eus ar prouennoù meur eus ar fed-se. Ul lodenn all eus an dielloù a chom amsklaer war ar c'hoant hollveliek-se eus ur Finland Soviedel.

Nerzhioù Soviediz a oa teir gwech niverusoc'h a-fed troadegiezh evit re arme Finland. Bez' o doa tregont gwech muioc'h a nijerezioù, ha kant gwech muioc'h a dankoù. An Arme Ruz a oa bet gwanaet a-galz dre spurjoù meur 1937 urzhiet gant Jozef Stalin. Ouzhpenn 30&nbsp;000 ofiser a oa bet lazhet pe gaset d'ar *[[goulag]]*. Darn anezho a oa ofiserien uhelañ al lu : e 1939, al Lu Ruz a oa bet lakaet e-penn anezhi ofiserien hep skiant-prenet, foeñvour met strizhkredik e Jozeb Stalin.


Dead Soviet in Finnish Boobytrap.jpg|Tud Finland a oa mailh evit en emguzhañ met ivez evit sevel trapoù-marvus. Amañ ur soudard soviedat marvet en unan anezho.
Talvisota Bombing of Helsinki 30.11.39.png|Bombezadeg Helsinki d'an 30 a viz Du 1939, kentañ devezh Brezel ar Goañv.
Kaatunut sotilaspastori lähdössä viimeiselle matkalleen joulukuussa 1939. Pastor killed in the military going to last trip in December 1939.jpg|Ur Pastor finlandat lazhet e-pad an emgann e miz Kerzu 1939.

## Notennoù ha daveennoù
State buoni se potete (albom)

**State buoni se potete** zo un albom gant Angelo Branduardi e 1983, gant sonioù italianek ha tonioù savet evit ar film italian heñvelanvet, renet gant Luigi Magni, savet diwar-benn ar sant Filippo Neri (Branduardi a c'hoari er film ivez).

## Kanaouennoù
An tonioù ha n'int ket kanet zo merket "sonet".
#Vanità di vanità
#Tema di Leonetta (sonet)
#Danse des filles de joie (sonet)
#State buoni se potete
#Canzone di Cadigia
#Capitan Gesù (sonet)
#Tema di Leonetta (sonet)
#State buoni se potete
#Canzone di Cadigia
#Capitan Gesù
#Vanità di vanità (sonet)
#Tema di Leonetta (sonet)
#State buoni se potete (sonet)
#Vanità di vanità (sonet)
#Sarabanda (sonet)

*Savet eo an tonioù gant Angelo Branduardi hag ar c'homzoù gant e bried Luisa Zappa, war-bouez re *Capitan Gesù* savet gant Luigi Magni, kempennet eo an tonioù gant Gianfranco Lombardi.
*Awenet eo ton *Vanità di vanità* gant hini *The Raggle Taggle Gypsy* a vefe iwerzhonat pe skosat a orin.

## Pennad kar
*Pladennoù Angelo Branduardi

## Notennoù
Branduardi canta Yeats

**Branduardi canta Yeats** zo un albom gant Angelo Branduardi e 1986, ennañ dek barzhoneg gant William Butler Yeats troet hag azasaet gant Luisa Zappa. An holl donioù zo savet gant Branduardi war bouez *La canzone di Aengus il vagabondo* bet savet gant Donovan.

## Istor
Dont a a ra an albom-mañ goude Canzoni d'amore e 1984, hag a-raok Collezione e 1986. 

## Kanaouennoù
#*I cigni di Coole* (The Wild Swans at Coole) - 5:26
#*Il cappello a sonagli* (The Cap and Bells) - 4:02
#*La canzone di Aengus il vagabondo* (The Song of Wandering Aengus), savet gant Donovan - 4:13
#*Il mantello, la barca e le scarpe* (The Cloak, the Boat and the Shoes) - 3:48
#*A una bambina che danza nel vento* (To a Child Dancing in the Wind) - 1:49
#*Il violinista di Dooney* (The Fiddler of Dooney) - 3:43
#*Quando tu sarai...* (When you are Old) - 3:26
#*Un aviatore irlandese prevede la sua morte* (An Irish Airman Forsees his Death) - 3:55
#*Nel giardino dei salici* (Down to the Salley Gardens) - 2:57
#*Innisfree, l'isola sul lago * (The Lake Isle of Innisfree) - 4:25

## Pennad kar
*Pladennoù Angelo Branduardi

## Notennoù
Anacaona (laz)

**Anacaona** zo ul laz Kubanezed hag a gan salsa. Savet e voe al laz en 1931 en La Habana, c'hwec'h maouez ennañ. Miret eo bet an anv abaoe.

## 2014
* https://www.youtube.com/watch?v=d9w1E9uEQPY

## Liammoù diavaez
* er bloavezhioù 1930 : https://www.youtube.com/watch?v=TjuvJbH_Ipo
* Anacaona o kanañ ''Con tremendo sabor''
* Anacoana o kanañ ''Llora si te duele''
* Anacoana o kanañ *El punto cubano* : https://www.youtube.com/watch?v=DfzMe2tuJ9I
Mikhail Kirponos

**Mikhail Petrovich Kirponos** (Rusianeg: Михаи́л Петро́вич Кирпоно́с ; Ukraineg: Михайло Петрович Кирпонос, Mykhailo Petrovych Kyrponos), ganet d'an 12 a viz Genver 1892 ha marvet d'an 20 a viz Gwengolo 1941, a oa ur jeneral soviedel en Arme Ruz a orin ukrainian. Enoret e oa bet gant medalenn uhelañ an Unvaniezh Soviedel, hini Haroz an Unvaniezh Soviedel evit e vestroniñ ha kalon e-penn un divizion e-pad Kampagn Finland 1939-1940. Kirponos a zo chomet brudet dreist-holl evit e roll diazez evit aozadur ha ren difennerezh an Ukraina Soviedel e-pad Emgann Brody, emgannoù Ouman ha Kiev e-pad kentañ mizioù ar bloavezh 1941, aloubadeg an Unvaniezh Soviedel gant nerzhioù lu an Ahel.

Lazhet e voe en emgann e-pad difennerezh Kiev e-pad an Oberiadur brezel Barbarossa.

## Yaouankiz

Kirponos a oa bet ganet en ur familh gouerien paour, labouret en devoa evel koataer. Enrollet e oa bet e arme Rusia e 1915, kemeret en devoa perzh er C'hentañ Brezel-bed. E 1917 e oa emezellet el Lu Ruz, stourmet en devoa e-pad Brezel diabarzh Rusia. Goude-se e emezelas er Strollad Bolchevik e 1918.
## Marv
Goude faezadenn ar Soviediz en Emgann Uman, nerzhioù Kirponos o devoa stourmet en Emgann Kyiv. Lazhet e oa bet e-kerzh an difennerezh eus kêr, hag a voe flastret garv gant nerzhioù an Ahel. Ur wech c'hoazh e oa bet gwasaet stad ar soviediz dre fazioù kadoniezh Stalin hag an ofiserien uhel all. Hiziv-an-deiz c'hoazh, Kirponos a chom gwelet evel un ofiser a zoare kement gant ukrainiz evit gant ar rusianed.

## Tro-spered
Kirponos ne oa ket un ofiser mailh laret e vez eus outañ e oa un den emgar, diampart da vezañ e-penn bagadoù bras soudarded. Ne oa ket bet stummet ha n'en doa ket klasket en bezañ ha n'en doa ket santadur ebet. Ouzhpenn-se e oa dedennet muioc'h gant ma vefe renket mat an traoù milourel, dreist-holl ma ne vefe ket direnket ofiserien uhel Moskva.

## Notennoù ha daveennoù
Lascar

Ul **laskar** (eus ar perseg *lashkar*, "arme") a oa ur martolod, eus India peurvuiañ, hag eus ar broioù arabek kenkoulz all, eus aodoù ar Meurvor Indian, a laboure war al listri europat etre ar  ha kreiz an .