Timbroù faos

Produet e vez **timbroù faos** (pe **falstimbroù**) en un doare enep-lezenn evit touellañ an aotrouniezh (ur stad, ur velestradurezh bennak) pe an dastumerien timbroù. Kopiañ a ra ar falserien an timbroù bet embannet ez-ofisiel evit gounit arc’hant peurliesañ, daeañ ar galloudoù publik ivez. Hervez Jean de Sperati (1884-1957), anezhañ ur mestr-falser italian ha gall, ez eus un arz eus al labour kalfichat timbroù peurvat.
Da vare ar brezelioù ez eus bet savet timbroù faos gant un tuad evit kas brud d’e stourm.

Daoust ma vez kavet a-wechoù ar c'hoant gounit arc'hant, ar produiñ timbroù faltazi zo disheñvel e bal : klask a reer brudañ ur stourmadeg, reiñ brud d’ur bobl a glask he frankiz... N’eus ket bet klasket kopiañ timbroù a oa bet savet met ijinañ un dresadenn orin, he moullañ war un tamm paper kranellet evit lakaat da grediñ ez eus un timbr anezhi. Lakaat an dud da grediñ ez int timbroù gwir zo enep al lezenn.

Ha ret eo d'un timbrawour pinvidikaat e zastumad gant timbroù faos ? A-wechoù e c'hell bezañ talvoudus evit « leuniañ un toull », timbroù kozh-kozh o vezañ diaes-kenañ da gavout ha ker-ruz da brenañ. Falstimbroù zo a vez klask warno, o friz zo uhel-mat a-wechoù.

Moullet e vez (ritennoù) abaoe an  evit diaesaat labour an dorfedourien. Implijet e vez ivez paper gant tammoù neudenn seiz, paper gant linennoù diabarzh...

## Timbroù faos anavezet
Embannet e voe an timbr-post kentañ e Breizh-Veur e 1840, hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1860 e voe lakaet e gwerzh an  timbr-post faos kentañ – da lavaret eo timbroù savet evit touellañ an dimbrawourien. E 1863 e oa ken niverus ar falsidigezhioù-se (*forgeries* e saozneg) ma voe embannet e 1864 al levr *Forged Stamps: How to Detect Them* ("Timbroù faos : penaos diskoachañ anezho"). Timbroù boutin faos a veze embannet e broioù all, da skouer en Aostria, e Gwiana Breizh-Veur, e Finland, en India hag e Spagn.

An timbr gwer 1 shilling warnañ skeudenn ar rouanez Victoria a oa bet danvez un touell diwar atiz ur pellskriver eus eskemmdi Londrez e 1870. Mirout a rae an timbroù gwir ha kachediñ ar pellskridoù gant reoù faos. Krediñ a reer en deus laeret  £ en doare-se.

## Propaganda

E-pad an Eil Brezel-bed e voe treuzwisket gant Stadoù-Unanet Amerika an timbr-boutin  gant penn Adolf Hitler dre enlakaat ur penn-marv hag an enskrivadur *Futsches Reich* ("Reich distrujet") e-lec'h *Deutsches Reich*. Bloc'hadoù timbroù Hitler eus 1937 a voe kemmet evit diskouez ur penn-marv, bezioù ha groug. *Deutsches Reich 1944* e oa an enskrivadur.

Falstimbroù evit ar propaganda a voe produet evit Italia ivez, dre ma oa ar vro a-unvan gant Alamagn en Eil Brezel-bed. Cheñchet e voe an timbr-lidañ embannet e 1941 a ziskoueze pennoù Hitler ha Mussolini tal-ouzh-tal evit lakaat an dud d’ober goap : tagus ha teñval eo fas Hitler tra m’eo souezhet ha spontet hini Mussolini, evel ur bugel tapet fall gant e dad ! Treiñ a rae an alc’hwez eus *Due popoli, una guerra* ("Div bobl, ur brezel") da *Due popoli, ein Führer*. Ha tresadenn kleze an *Duce* (e kreiz an timbr) a seblante en ur stad fall…

Gant an Trede Reich e voe graet falstimbroù a-enep ar Rouantelezh-Unanet ivez.

Anvet eo bet *London Forgeries*, pe ivez *Intelligence Service Forgeries*, an timbroù gall eus ar seurt Iris, en o zouez an timbr 1,50 F Iris (ruz), moullet e Londrez gant Waterlow & Sons a-raok 1942. Implijet int bet e Bro-C'hall evit frankizañ lizheroù ha paperennoù propaganda ar Rezistañs.