Al Leur Nevez

**Al Leur Nevez** a oa ur gevredigezh vreton, dezhi da bal lakaat an nevezvrezhonegerien gant brezhonegerien a-vihanik, a-hed stajoù-deskiñ ar yezh peurvuiañ, ha dre embannadennoù kanaouennoù-pobl ar Poc'hêr. Dre ar c’hanaouennoù da zañsal e klaskas mirout o flas d'ar yezh ha d'an dañs hengounel. Krouet e oa bet e 1964 e-touez « Kevrenn ar Yezh » savet gant Kendalc'h, diwar atiz Loeiz Roparz, ar prezidant kentañ hag e-pad pell. Harpet e voe kalz gant Yann-Ber Duval, sekretour yaouankoc’h egetañ, ha gant e vab, Jefig Roparz, ur c’hrennard e penn an istor hag aet da brezidant goude marv an diazezer. Pa oa ganet Loeiz Roparz e Poullaouen e poueze evit ma vije lakaet ar re yaouank da ganañ gavotennoù ar Menez en ur zañsal asambles, evel ma reas-eñ gant tud e bastell-vro broudet gantañ da adsevel ar festoù-noz e 1957. Diouzh-se ez eas *Al Leur Nevez* da embann pladennoù diwar enrolladurioù kanaouennoù-dañsal enrollet war al leurenn-zañs. Kevredet e voe *Al Leur Nevez* e-barzh Emgleo Breiz, pa voe anezhañ evel ur c’hevredad sevenadurel. Kenderc’hel a ra obererezhioù troet ouzh embann kanaouennoù ar Poc'hêr ha memor Loeiz Roparz ha kanerien e vro.

## Plegenn ar grouidigezh
### Personelezh Loeiz Roparz ha levezon e bastell-vro warnañ
Liammet eo bet kreñv krouidigezh *Al Leur Nevez* ouzh Loeiz Roparz, aet da vezañ kelenner e Kemper, pa zalc’has da virout darempredoù gant e gumun, hag eñ bet desavet e-tal-kichen an iliz, tostik a-walc’h da bep sonadeg da-geñver an euredoù. Diwar-se e teuas e volontez da zeskiñ seniñ ar vombard, pa ne veze ket mui dalc'het gant ar c'hanaouennoù da zañsal abaoe ar Brezel-bed kentañ. Pa oa 17 vloaz (e 1938) ez eas da C'hoursez ar Varzhed, dalc'het e Kastellin, asambles gant e c'hoar, Eugénie, hag ur bodad Poullaoueniz pedet da gemer perzh en dibunadeg. E maezioù paour ar Poc’hêr ne veze ket trawalc’h a binvidigezh evit paeañ sonerien evit ar festoù ordinal, ken e voe diorroet arz ar c’han da zañzal dre werzioù hir klotennet hag eizhsilabennek, hag a veze kanet war « n’eus forzh peseurt ton ». Eñ a c’hounezas doujañs ha fiziañs kouerien hag artizaned Poullaouen ha Lokmaria-Berrien, ken e kendrec'has anezho da adkavout an hengoun arsavet ha lakaat anezho da ganañ gantañ. Enrollañ a reas meur a abadenn war e sonskriverez er bloavezhioù 1950 ha pelloc'h.
### Anv arouezius ar gevredigezh ha raktres evit ar brezhoneg war un dro
Anv an aozadur a ra dave da leurioù palumet a veze prientet gant ar c’hounizerien, pe evit kompezañ porzh ar feurm, pe evit dornañ an ed gant ar freilh warno. Goloet e veze al leur dornañ gant pri gleb ha kompezet e veze gant an dañserien bodet evit lidañ diwezh an eost.
Un obererezh mennet mat evit ma chomje bev ar brezhoneg eo bet mennozh Loeiz Roparz ivez, evel m’en displegas e 1962 :
Kentskrid al levrig deuet gant ar bladenn Vogue, *Kan ha diskan : gavottes de Bretagne*, Emgleo Breiz.
### Kenlabour gant al luskad rannvroelour
A-raok an Eil Brezel-bed en doa gellet Loeiz Roparz kejañ gant Taldir, Drouiz-Meur Breizh ha penn a-raok ar rannvroelourien, ha roet en doa dorn d'e c'hoar, Eugénie, evit aozañ kelc'h keltiek Poullaouen, *Mesaerien Poullaouen* e anv, hag a zañse diwar binviji seniñ.  Darempredoù aes a veze gant Loeiz Roparz ha Per-Jakez Helias, hag int-o-daou kelennerien war al lizhiri klasel e Kemper goude ar brezel. En aozadur Kendalc’h, krouet e 1950, ha pelloc’h er c'hevredad sevenadurel Emgleo Breiz, oberiant e 1957, e kemerjont perzh o-daou, o vezañ ma oant dedennet gant ar brezhoneg komzet gant tud ar bobl ha prest da vroudañ implij ar yezh e pep korn eus ar gevredigezh e Breizh. Dont a reas *Al Leur Nevez* da vezañ liammet ouzh perzhidi an embannadurioù e brezhoneg skolveuriek, ken e veze embannet e broduadurioù dindan ar merk embann *Al Leur Nevez-Brud Nevez’’.
== Obererezhioù ==
===Mare an enrolladurioù hag an embann pladennoù===
Goude bezañ adlañset ar festoù-noz evel darvoudoù foran e lakaas Loeiz Roparz ar strollad dañserien e Poullaouen, kelc’h keltiek ar gumun, [[Mesaerien Poullaouen]], da adsevel an dañs diwar ar c'han, ar c'han ha diskan. Klask a reas enrollañ mouezhioù ar ganerien pa vezent o tañsal hag e kavas un teknikour war ar son, Hermann Wolf, marc’hadour binviji-seniñ ha skingomzioù e Kemper, hag e embannas peder fladenn dindan label *Al Leur Nevez* adalek 1964. Ar c'hentañ pladenn dindan anv Mesaerien Poullaouen a voe embannet gant an ti-embann pladennoù Vogue e 1958. Evit boueta e raktresoù ec'h embanne Loeiz Roparz forzhik enrolladurioù gant kanerien e bastell-vro.
=== Mare ar stajoù brezhoneg ha deskiñ dansal mod-Poc’hêr===
Ha pa voe pal kentañ *Al Leur Nevez* gwellaat live ar brezhoneg e-touez ar re yaouank e sachas brud diwar an implij a veze graet eus ar c’hanaouennoù da zañsal e-pad ar stajoù aozet e pastell-vro Karaez, e-lec’h e veze pleustret arz an dañs hep binviji-seniñ, ar [[kan ha diskan|c’han ha diskan]], hag e roas brud dezhañ er bloavezhioù 1970. An dra a zo liammet-kreñv ouzh Loeiz Roparz, kelenner lise e Kemper, ha kelenner war ar brezhoneg ha war ar c’han brezhonek a-youl-vat ivez. E 1969 e voe digoret ur greizenn sevenadurel breizhek e [[Speied]], e-kreiz ar [[Menez Du]], e-barzh maner [[Menez Kamm]], ha pelloc'h e [[Plonevell]]. Eno e talc'has *Al Leur Nevez* stajoù brezhoneg ha dañs da vare ar vakañsoù-skol e-pad pevar bloaz.
====Labour enrollañ an abadennoù dañsal ha testennoù ar c’hanaouennoù====
Gant ar pladennoù 45 ha 33 tro embannet gant an [[ti-embann pladennoù]] [[Mouez Breiz]], dindan atebegezh teknikel Hermann Wolf, e voe degaset muioc’h a vrud pa zeuas ar c'hiz da zañsal mod-Breizh er bloavezhioù 1970. Pelloc’h e voent adembannet dindan stumm pladennoù-arc’hant. Goude marv Hermann Wolf e 1978 e voe degaset e varregezhioù war tretiñ ar son gant Jefig Roparz, e eil mab.

== Embannadennoù ==
===Pladennoù===
====Pladenn kelc'h keltiek Poullaouen====
A-raok Al Leur Nevez, met gant ul lodenn vras eus ar ganerien a voe embannet o mouezhioù war he fladennoù. 
;1958
* *Kan ha diskan : gavottes de Bretagne*, Le Cercle celtique de Poullaouen, 1 bladenn ervennig, 33 tro, Vogue, LDM 30057. War ar golo : *Édité sous l'égide des fédérations bretonnes de Paris.*
===== Embannet gant Loeiz Roparz a-raok ma savas Al Leur Nevez =====
;1955
**Gavotte de Poullaouen*, biniou bras gant Marcel Roparz, bombard gant Loeiz Roparz, pladenn ervennig, 45 tro, 17 cm, Mouez Breiz, MB4509.
==== Embannet dindan anv *Al Leur Nevez*====
;1964
* *Kan ha diskan*, kanet gant Catherine Guern ha Loeiz Roparz, pladenn ervennig 45 tro, 17 cm. MB 4511.
;1965
**Fest-noz war ar mêz gant dañserien Poullaouen ha Locmaria : pladenn genta Al Leur Nevez*, kanerien Loeiz Roparz, Frañsou Menez ha Bastien Guern, pladenn ervennig, 33 tro, 25 cm. Mouez Breiz, MB3341.
;1966
* *Compagnons de festou-noz* : gand danserien Poullaouen ha [[Lokmaria-Berrien|Locmaria]], kanaouennoù gant Yvonig Lavenant, G. Jaffré ha F.-L. Gall... [et al.], Kemper, Mouez Breiz, 1 pladenn  ervennig (18 min 32 s), 33 tro, 25 cm.
;1972
* *Deut da zansal*, gand kanerien Brasparz ha Poullaouen ha gand danserien Locmaria : trede pladenn Al Leur Nevez, kanet gant Loeiz Roparz, Pierre-Jean Motreff, Jean Broustal, Frañsou Menez hag all…, Mouez Breiz. pladenn ervennig, 33 tro, 30 cm.
;1974
**Gavotte de l’Aven*, kan ha bombard gant Loeiz Roparz, biniou gant Yvon Palamour hag Alain Le Buhé, pladenn ervennig, 33 tro, 25 cm, MB3325.
;1985
* *Beva 'n eur gana : Rimodell ha kanaouenn*, Emgleo Breiz-Al Leur Nevez ha Brud Nevez / Skol-uhel ar Vro, pladenn ervennig 33 tro, ALN 484
;1991
**Beva 'n eur gana : Rimodell ha kanaouenn*, Emgleo Breiz-Al Leur Nevez, 35 p. + 1 kased. 
; 1992
* *Kan ha diskan*, gant Kanerien-Dañserien Poullaouen Gavotte de Poullaouen, 1956. Pladenn ervennig 33 tro
; 2002
*Kan ba'n dañs, gant Kanerion Pleuigner. Embannet gant Loeiz Roparz.

==== Pladennoù o tennañ d’*Al Leur Nevez* ====
;1979
**A-bouez penn*, gant Pierre-Jean Motreff ha Loeiz Roparz, pladenn ervennig, 33 tro, 25 cm, Coop Breizh, CB1003.
;1980
**Pemp Bloavez War'n Ugent Kan Ha Diskan 1955-1980 = 25 Années de Kan Ha Diskan*, pladenn arc’hant, Rikou Soner, RS179.
;2007
* *50 Ans De Kan Ha Diskan avec Loeiz Ropars*, 2 pladenn arc’hant, Coop Breizh, CD 994.

===Levrioù ha levrigoù staget ouzh pladennoù===
;1985
* *Digor an abadenn : Kanaouennou-dansal*, soniou dastumet pe savet toniou koz pe nevezet gand [[Cheun ar C'hann]], daou ger a-raog gand [[Jef ar Penven]] ha [[Per-Jakez Helias]], 2l embannadur, Emgleo Breiz-Al Leur Nevez hag Ar skol vrezoneg, 66 p.
;1986
**Brezoneg 'n eur gana*, kan gant Loeiz Roparz, Emgleo Breiz, Al Leur Nevez hag Ar Helenner, 1 kased. Hentenn-zeskiñ brezhoneg.
;1991
*Beva 'n eur gana : Rimodell ha kanaouenn*, Emgleo Breiz-Al Leur Nevez/Ar Skol vrezoneg, 35 p. + 1 kased. .
;1992
**Sonioù-pobl. 1*, dastumet gant [[Yann Kerlann|Kerlann]], Emgleo Breiz-Al Leur Nevez, 103 p. . 
; 1993
* *Kan ha diskan : 7ved pladenn*, kanaouennoù gant Loeiz Ropars ha Kanerien-dañserien Poullaouen, Emgleo Breiz-Al Leur Nevez ha Brud Nevez, 15 p. + 1 pladenn 33 tro. . 
;1995
* *Sonioù-pobl. 2*, dastumet gant Kerlann, Emgleo Breiz-Al Leur Nevez, 176 p.  (direizh).
;1999
* "Rimodell ha kanaouenn » dastumet gant Loeiz Roparz, Al Leur Nevez, 100 p. . Adembannet e 2001 ().
;2002
* [[Yann ar Floc'h]], *Koñchennou euz bro ar ster Aon*, Emgleo Breiz-Al Leur Nevez, 326 p. .
;2003
* [[Yeun ar Gow]], *E skeud tour braz Sant-Jermen : eñvorennou bugaleaj*, renket ha troet gant Jefig Roparz ha Mikêl ar Gow, Emgleo Breiz-Al Leur Nevez, 279 p. .
;2011
**Loeiz Roparz : paotr ar festou-noz : le rénovateur du fest-noz*, testennoù dastumet gant Jefig Roparz, kentskrid gant [[Fañch Broudig]], Emgleo Breiz-Al Leur Nevez, 192 p. + 1 pladenn-arc’hant. .

== Levrlennadurezh == 
*  [[Fañch Postic]], "Aux origines du fest-noz : histoire d'un renouveau", ArMen, niv. 93, miz Ebrel 1998, pp. 12-23.
**50 ans de kan ha diskan avec Loeiz Ropars*, [[Coop Breizh]], 2008, 78 p. + 2 bladenn-arc’hant. Divyezhek brezhoneg-galleg. Priz arbennik juri Produet e Breizh.
*  *Loeiz Roparz : paotr ar festou-noz : le rénovateur du fest-noz*, testennoù dastumet gant Jefig Roparz, kentskrid gant [[Fañch Broudig]], Emgleo Breiz-Al Leur Nevez, 2011, 192 p. + 1 bladenn-arc’hant. .
*  [https://fresques.ina.fr/ouest-en-memoire/fiche-media/Region00624/al-leur-nevez-e-menez-kamm-stage-bretonnant-a-menez-kamm.html]
* [https://fresques.ina.fr/ouest-en-memoire/fiche-media/Region00624/al-leur-nevez-e-menez-kamm-stage-bretonnant-a-menez-kamm.html Video ar gelaouadenn savet evit an abadenn skinwel "Breiz o veva" skignet d’an 10 a viz Eost 1972, da geñver ur staj-deskiñ brezhonek aozet gant *Al Leur Nevez'']

## Notennoù ha daveennoù