open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon

**Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon** a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Krouet eo bet e 2001. Un darn eus Bro Brest eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon a yae 4 c'humun d'ober anezhi:
#ar Faou (sez)
#Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h
#Rosloc'hen
#Sant-Segal

## Brezhoneg
* Ur skol Diwan zo er Faou. E distro-skol 2015 e oa enskrivet 39 skoliad er skol-se (4,7 % eus holl skolidi ar c'hentañ derez er gumuniezh).

## Liammoù diavaez
*Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio

**Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio** a zo un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Krouet eo bet e 1993.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio a ya 19 kumun d'ober anezhi:

#Bodiliz
#an Dre-Nevez
#Gwineventer
#Gwikar
#Gwiglann
#Gwikourvest
#Gwimilio
#Gwitevede
#Lambaol-Gwimilio
#Kommanna
#Landivizio (sez)
#Logeginer-Plouziri
#Lokmelar
#Plouvorn
#Sant-Derc'hen
#Sant-Nouga
#Sant-Servez
#Sizun
#Trezilide


## Prezidanted
*Albert Moysan, maer Bodiliz (2014-2020)
*Henri Billon, maer Logeginer-Plouziri (2020-)

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 253 skoliad (7,7 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù diavaez
*Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù

**Kumuniezh Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù** a zo un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Krouet eo bet e 1994. Un darn eus Bro Brest eo.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Leneven hag Aod ar Mojennoù a ya 15 kumun d'ober anezhi:
#Brignogan
#ar Folgoad
#Goulc'hen
#Gwiseni
#Kerlouan
#Kerniliz
#Kernouez
#Lannarvili
#Lesneven (sez)
#Plouzeniel
#Plouider
#Plouneour-Traezh
#Sant-Fregan
#Sant-Neven
#Tregaranteg

## Brezhoneg

### Ya d'ar brezhoneg
*Votet e oa bet d'ar garta Ya d'ar brezhoneg gant KK Bro Lesneven.

### Deskadurezh
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 195 skoliad (8,7 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Aleksandr Alec'hin

**Aleksandr Alec'hin** (ruseg : Александр Александрович Алехин, *Aleksandr Aleksandrovitch Alyec'hin*) zo bet ganet d'an 31 a viz Here 1892 e Moskov (Rusia), broadet Gall e 1927 ha marvet d'ar 24 a viz Meurzh 1946 en Estoril (Portugal).

Mestrc'hoarier echedoù rus ha gall e oa.

Kuitaat a reas Rusia goude Dispac'h miz Here e 1917. Meurc'hoarier echedoù, mestr da 15 vloaz, mestr-meur da 20 vloaz. Kampion ar bed e teuas da vout goude bout trec'het José Raúl Capablanca e Buenos Aires adalek 1927 betek 1935 hag adalek 1937 betek 1946.


AlexanderAlekhine.jpg|Aleksandr Alec'hin
Capablanca vs Alekhine 1914.jpg|Capablanca – Alec'hin, 1914
Alekhine Capablanca 1927.jpg|Capablanca – Aleksandr Alec'hin, 1927
BezAleksandrAlec'hin.JPG|Bez Aleksandr Alec'hin, Bered Montpanasse, Pariz, Bro-C'hall

## Ar C'haradenn Alec'hin
*Garadenn Alec'hin*, anvet "garadenn asantet an Damez" ivez, zo un doare klasel da voulc'hañ ur c'hrogad dre aberzhiñ ur soudard evit derc'hel kreiz an dachenn ha tagañ an tu gwenn.

Alekhines gambit AQG.png|Goude **2. ... dxc4**


## Levrlennadur
*  P. Morán. *A. Alekhine – Agony of a Chess Genius*. Jefferson : McFarland, 1989 
## Liammoù diavaez
*  80 lec'hiadenn eus krogadoù A. Alec'hin
*  ''Chessgames''
*  Garadenn Alec'hin
Τσ (lizherenn)

**Τσ**, **τσ** a zo un divc'hrafenn savet war an div lizherenn c'hresianek Τ, τ (''tau'') ha Σ, σ (''sigma'') implijet gant ar gresianeg a-vremañ evit skrivañ ar son [tʃ] pe [ts] epenn-kentañ ur ger, da skouer *τσέπη* («chakod»).
Γγ (lizherenn)

**Γγ**, **γγ** a zo un divc'hrafenn savet war al lizherenn c'hresianek Γ, γ (''gamma'') implijet gant ar gresianeg a-vremañ evit skrivañ ar son [ng] pe [g] dre difriadur, da skouer *αγγλικά* («saozneg»)
Ντ (lizherenn)

**Ντ**, **ντ** a zo un divc'hrafenn savet war an div lizherenn c'hresianek Ν, ν (''nu'') ha Τ, τ (''tau'') implijet gant ar gresianeg a-vremañ evit skrivañ ar son [d] e penn-kentañ ur ger, da skouer *ντομάτα* («tomatezenn»). E lec'h all e vez distaget [nd] pe [d] dre difriadur.
Μπ (lizherenn)

**Μπ**, **μπ** a zo un divc'hrafenn savet war an div lizherenn c'hresianek Μ, μ (''mu'') ha Π, π (''pi'') implijet gant ar gresianeg a-vremañ evit skrivañ ar son [b] e penn-kentañ ur ger, da skouer *μπίρα* («bier»). E lec'h all e vez distaget [mb] pe [b] dre difriadur.
Paul Keres

**Paul Keres**, bet ganet d'ar 7 a viz Genver 1916 e Narva (Estonia) ha marvet d'ar 5 a viz Even 1975 e Helsinki (Finland), a oa ur meurc'hoarier echedoù estonian ha soviedat.

Da bemp bloaz en doa desket c'hoari an echedoù digant e dad hag e vreur henañ. Yaouank-tre e kemeras perzh e tournamantoù dre lizher. E 1938 e voe trec'h a-gevred gant Reuben Fine en tournamant "Avro". E 1935, d'an oad a 19 vloaz, e voe Kampion Estonia evit ar c'hentañ gwezh.
Studiañ a reas ar jedoniezh adal 1938 betek 1941. Tro dibenn ar bloavezhioù 1950 e oa ar c'hreñvañ c'hoarier hervez ar renk Elo. Ne zeuas ket a-benn d'en em zispartiañ diouzh Mikhail Tal ha Tigran Petrosian.

## An digoradurioù
Ur mailh e oa war teorienn an digoradurioù. Tremen 8 000 tro ofisiel a zo bet c'hoariet gant *Tagadenn Keres* en *Digoradur Sikilian* :

## Enorioù

1991 CPA 6284.jpg|**Paul Keres** ouzh un timbr eus Unaniezh Soviedel, 1991
EEK-5krooni-front.jpg|**Paul Keres** ouzh ur vilhetenn-vank (5 kurunenn) eus Estonia, 1994
Paul Kerese haud 20110906 by Ahsoous.JPG|Monumant e Tallinn

## Kevezadegoù
### [[Olimpiadoù echedoù]]
#### C'hoari a reas er skipailh estonian

#### C'hoari a reas er skipailh soviedat

### Kampionad europat dre skipailh
C'hoari a reas teir gwezh er skipailh soviedat, tapout a reas ar vedalenn aour, 77,8%, 14/18 (+ 10, = 8, - 0) bewezh hag e skipailh ivez.

### Kampionadoù Estonia
### [[Kampionad estonian an echedoù|Kampionad hiniennel Estonia kemmesk]]
Trec'h e voe teir gwezh.
:
### Kampionad estonian dre lizher
Trec'h e voe e 1935-1936, e 1938-1940 hag e 1951-1953.
### [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|Kampionad URSS]]
:
### Tournamantoù e [[Bro-Saoz]]
#### [[Margate]]
Trec'h e voe div wezh.

#### [[Hastings]]
Trec'h e voe teir gwezh.
:
#### Dibab ar c'hampion bedel

### Kevezadegoù all
:

### Kevezadegoù
:
### Disoc'hoù a-enep d'ar Vistr Etrebroadel
*Tournamantoù ha kevezadegoù ofisiel hepken*

*Alec'hin: +1 −5 =8
*Mikhail Botvinnik: +3 −8 =9
*David Bronstein: +4 −6 =18
*José Raúl Capablanca: +1 −0 =5

*Max Euwe: +11 −7 =9
*Reuben Fine: +3 −1 =8
*Bobby Fischer: +3 −4 =3
*Efim Geller: +8 −7 =21

*Anatoliy Karpov: +0 −0 =2
*Viktor Korchnoi: +4 −1 =12
*Bent Larsen: +2 −0 =4
*Tigran Petrosian: +3 −3 =27

*Lajos Portisch: +1 −4 =3
*Vasily Smyslov: +8 −10 =21
*Boris Spassky: +3 −5 =29
*Mikhail Tal: +8 −4 =20

## Oberennoù skrivet
* *The Art of the Middle Game*, Penguin Books, 1964
* *Grhamaster of Chess: The Complete Games of Paul Keres*, Arco, New York, 1977
* *Practical Chess Endings*, Embannadurioù Batsford, 1984 
* *Come giocare i finali di pedoni e pezzi leggeri*, Embannadurioù Mursia, 1988
* *Partite scelte vol. 1*, Embannadurioù Caissa Italia, 2008
## Levrlennadur
* Harry Golombek, *The Penguin Encyclopedia of Chess* - Penguin Books 1981
* Egon Varnusz, *Paul Keres Best Games, Vol. 1: Closed Games* - Cadogan Press 1987 
* Egon Varnusz, *Paul Keres Best Games, Volume II: Semi-Open Games*, London 1994, Cadogan Chess 
* Hendrik Olde, *Paul Keres - Photographs ha Games* - Demerlen Ed. 1995
## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon

**Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon** a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Krouet eo bet e 1994. Un darn eus Bro Brest eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon a yae 7 kumun d'ober anezhi:
#Argol
#Kameled
#Kraozon (sez)
#Landevenneg
#Lañveog
#Roskañvel
#Terrug

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet 38 skoliad er skol Diwan (2,7 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ar gumuniezh

## Notennoù
Τζ (lizherenn)

**Τζ**, **τζ** a zo un divc'hrafenn savet war an div lizherenn c'hresianek Τ, τ (''tau'') ha Ζ, ζ (''zeta'') implijet gant ar gresianeg a-vremañ evit skrivañ ar son [dʒ] pe [dz] e penn-kentañ ur ger, da skouer *τζάζ* («jazz»).
Rr (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo **Rr**, **rr** implijet gant an albaneg evit skrivañ ar son kensonennel [r:].

Kavet e vez un *r* doubl e meur a yezh all, evel ar spagnoleg, met gante ne vez ket renket evel ul lizherenn hec'h-unan evel en albaneg.
Ơ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo **Ơ**, **ơ** implijet gant ar vietnameg evit skrivañ ar son vogalennek [ɤ].
Ghj (lizherenn)

Un deirgrafenn eo **Ghj**, **ghj** implijet gant ar c'horseg evit skrivañ ar son kensonennel [gj] pe [ɟ]. A-wechoù e vez implijet **ghi** en he lec'h ivez.
Chj (lizherenn)

Un deirgrafenn eo **Chj**, **chj** implijet gant ar c'horseg evit skrivañ ar son kensonennel [ky] pe [c]. A-wechoù e vez implijet **chi** en he lec'h ivez.
Ọ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo **Ọ**, **ọ**, da lâret eo un ''o'' gant ur pik dindanañ, implijet gant ar yorubaeg evit skrivañ ar son vogalennek [ɔ].
Ạ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo **Ạ**, **ạ**, implijet a-wechoù gant yezhoù Afrika evit skrivañ ar son vogalennek [ə].

Kavet e vez al lizherenn-mañ ivez e vietnameg ma vez implijet ur pik dindan ul lizherenn evit merkañ an donenn voud anvet *nặng*.
Th (lizherenn)

Ul lizherenn e yezhoù zo, hag un divc'hrafenn latin eo **Th**, **th**.

## Son er yezhoù keltiek
Implijet e vez gant ar c'hembraeg hag ar c'herneveureg evit skrivañ ar son kensonennel [θ].

### E brezhoneg
Degemeret e vez evel lizherenn e brezhoneg da dreuzkrivañ al lizherenn c'hresianek Θ, θ.

## En albaneg
Implijet e vez gant an albaneg evit skrivañ ar son kensonennel [θ] ivez.

## E saozneg
E saozneg e vez implijet ivez da aroueziañ 
* ar son divouezh [θ] (evel er ger *thief*)
* hag ar son mouezhiet [ð] (evel er ger *though*).

## E zouloueg
E zouloueg e vez implijet evit skrivañ ar son [tʰ], da lâret eo un ''t'' distaget dre c'hwezhañ.

## Pennad kar
* .
Bannieloù armeoù ar bed

Bannieloù an armeoù-douar a c'hall bezañ a-wechoù gwall zishañval diouzh ar bannieloù broadel. Ar memes tra a c'hall c'hoarvezout gant bannieloù ar morluioù, a vez disheñveloc'h c'hoazh peurliesañ.

## Bannieloù arme dishañval diouzh banniel broadel ar vro
Arme Rusia he deus adkemeret ur banniel eus mare an URSS ; graet e vez "Banniel an Trec'h" anezhañ.


Flag of the Japan Self-Defense Forces.svg|
Flag of the British Army.svg|
Russia Victory Commemorative Flag.svg|
Ground Force Flag of the People's Republic of China.svg|


## Bannieloù istorel
Bannieloù ha n'emaint ket en implij ken.


Red Army flag (Fictitious).svg| (Lu Ruz)


## Gwelet ivez
*Bannieloù Stadoù ar bed
*Bannieloù an aerluioù
*Bannieloù ar morluioù
Хъ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo **Хъ**, **хъ** implijet gant ar c'habardieg evit skrivañ ar son kensonennel [χ].
Лъ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo **Лъ**, **лъ** implijet gant an avareg hag ar c'habardieg evit skrivañ ar son kensonennel [ɬ].
Koadaskorn

**Koadaskorn** (distaget ) a zo ur gumun eus Bro-Dreger e kanton Bear, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh.
## Douaroniezh
Koadaskorn en em gav etre ar Yeodi, er reter (Runan, Brelidi), hag gwazh Poulloger, er c'huzh-heol (Prad).
*Kumunioù stok ouzh Koadaskorn : Prad, Runan, Brelidi ha Bear (Trezelan).
## Anv
* Bernard Tanguy ː **Coetascorn***, war dro 1330;* **Coatascorn***, fin XIV<sup>vet</sup> kvt;* **Quoitascorn***, 1429;* **Coetscorn***, 1439;* **Quatascorn***, 1486;* **Coatascorn***, 1505; e brezhoneg :* Koadaskorn.
* Erwan Vallerie ː **Coetscorn**, 1439; **Coetenstourin**, 1457; **Coetanscorn** ?, 1459; **Quoetfascon**, 1516
**Gerdarzh** ː An displegadenn, war varteze, n'eo ket aet da benn betek-henn.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 35 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,19 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou anezhe e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: ur soudard eus an 19vet Rujumant Troadegiezh e Maissin hag e Rossignol, ur soudard eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel d’an 22 a viz Ebrel 1915 ez eas ur c’hanolier eus an  50vet Rujumant Kanolierezh diwar wel e Pilkem e Flandrez Belgia.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'ar 5 a viz Genver 1944 e kouezhas un nijerez Focke-Wulf Fw 190 A-6 eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) e Koadaskorn; he nijour a varvas, douaret e voe e Plouzeniel.
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant-Vaodez*.
* Monumant ar re varv e kloz an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Brezhoneg
* D’ar 7 a viz Gouere 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
* Brezhoneg a vez komzet en ostaleri ar bourk, hag a vo keit ma vo dalc'het gant ur vrezhonegerez*(N'eo ket gwall holloueziadurel kement-mañ)*.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Levrlennadur
* Regis de Saint-Jouan : *Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie*. Conseil Général des Côtes d'Armor. 1990
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification*. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez
* Koadaskorn war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Koedlogon

**Koedlogon** a zo ur gumun eus Bro Sant-Brieg e Kanton Loudieg, e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Coillogon**, 1248; **Coetlogon**, **Coitlogon**, 1248; **Coalogon**, 1369; **Coaitlognon**, 1419
## Ardamezioù
*En gul, e zri skoedig en argant karget pep hini gant teir brizhenn erminig en sabel, 2, 1*
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 44 gwaz abalamour d'ar brezel hervez ar plakennoù en iliz katolik, da lavaret eo 5,92 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan  anezhe e Maissin e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: soudard en 19vet Rujumant Troadegiezh e oa.
* E miz Mae 1918 e teuas daouzek repuad eus departamantoù gall Norzh ha Pas-de-Calais pe eus Belgia betek Koedlogon abalamour d'an tagadennoù alaman boulc'het e miz Meurzh. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 11,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

243 Coetlogon ( 22210 ).jpg|Ar c'hastell.
246 Coetlogon ( 22210 ).jpg|An iliz katolik.
247 Coetlogon ( 22210 ).jpg|Kroaz ar vered.

* Ar c'hastell.
* Iliz katolik *Sant Turiav*.
* Kroaz ar vered.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Koedlogon war lec'hienn Geobreizh
* Koedlogon en Institut géographique national
## Levrlennadur
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Notennoù ha daveoù
François Philidor

**François-André Danican**, lesanvet "**Philidor**" evel e familh, bet ganet e Dreux (Bro-C'hall) d'ar 7 a viz Gwengolo 1726, marvet d'an 31 a viz Eost 1795 e Londrez (Breizh-Veur).

Sonaozour ha mestrc'hoariour echedoù gall. E dad, André Danican, a oa soner Loeiz XIV.

Philidor a voe lesanvet "An hini meur".

E 1731 ez eas da laz-seniñ lez ar roue: eno e teskas c'hoari echedoù, abalamour d'ar prantadoù ehan.

Gant Legall de Kermeur e voe kelennet an echedoù dezhañ da vat: en ur ober tri bloaz e teuas an diskibl da vout kreñvoc'h evit e vestr. E 1745 e voe trec'h war Phillip Stamma. Chom a reas gwellañ c'hoarier echedoù ar bed e-pad degadoù a vloavezhioù. Roet en-deus e anv d'an "Difenn Philidor".

Bevañ a rae diwar al leve a veze roet dezhañ gant roue Bro-C'hall: divroañ a reas da Londrez e-pad an Dispac'h gall ha mervel a reas eno.

## An Difenn Philidor
1.e4 e52.Mf3 d6.

## Oberenn skrivet
* François Philidor, *Analyse du jeu des échecs*.

## Levrioù diwar e benn
* George Allen, *The life of Philidor*, 1858 ;
* Aleksandr Petrov, *A Systemized Game of Chess together with the Games of Philidor and a Commentary on them*, Sant Petersbourg, 1824.

## Sonaozour
* François-André Danican Philidor : éléments musicologiques at Res musica
* Philidor, le musicien célébré et étudié par ses descendants sur le site Res musica
* Philidor, musicien, joueur d’échecs et homme de son temps : éléments biographiques at Res musica
* Le nom de Philidor aujourd’hui et retour sur la dynastie at Res musica
* A-zivout oberennoù tud e familh
Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel

**Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel**, bet anvet *Kumuniezh kumunioù Bro ar C’hastell-Nevez* betek miz Mezheven 2006, a zo un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh eo. Krouet e voe e 1993.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel a ya 11 kumun d'ober anezhi:
#Kastell-Nevez-ar-Faou (sez)
#Koloreg
#Kore
#Landelo
#Laz
#Leuc'han
#Plonevez-ar-Faou
#Sant-Wazeg
#Santoz
#Speied
#Tregourez

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 93 skoliad (8,9 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel

## Notennoù
Harry Nelson Pillsbury

**Harry Nelson Pillsbury** (Somerville, Massachusetts,  –  Philadelphia,) a oa ur Meurc'hoarier echedoù, an hini gwellañ bet ganet e SUA abaoe Paul Charles Morphy (1837-1884).

Dont a reas ar maout gantañ e tournamantoù etrebroadel Hastings (Breizh-Veur) e 1895 ha München (Alamagn) e 1900 ; eilvet e voe e hini Pariz (Bro-C'hall) e 1900. Kampion SUA e voe adalek 1897 betek e dremenvan. 

Barrek-kenañ e oa war ar c'hoari-dall, pa drec'has 23 eneber war 23 zablez war un dro e krogadoù kempred.

Diwar gleñved Naplez e varvas d'e 33 bloaz, rak gwelloc'h e kavas klask kuzhat e gleñved eget goulenn louzoù.

## Levrlennadur
*  Soltis, Andrew & Smith, Ken.* Pillsbury The Extraordinary*. Dallas : Chess Digest, 1990
Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez

**Kumuniezh kumunioù ar [[Yeun Elez]]** a ao anezhi un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh eo. Krouet e voe e 1993. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Menez Are Kumuniezh, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Menez Are.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez a yae 8 kumun d'ober anezhi:
#Boneur
#Brasparzh
#Brenniliz
#ar Fouilhez
#Lopereg
#Lokeored (sez)
#Plouie
#Sant-Riwal

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 37 skoliad (10,2 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe

**Kumuniezh-kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe** a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gerne eo. Krouet eo bet e 2002. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Bro Pleiben.

## Kumunioù
Kumuniezh-kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe a yae 11 kumun d'ober anezhi:
#Dineol
#Kast
#Kastellin
#Kemeneven
#Meilh-ar-Wern
#Ploeven
#Plonevez-Porzhe
#Ploudiern
#Sant-Kouled
#Sant-Vig
#Tregarvan

## Brezhoneg
Emañ Skol Diwan Kastellin en 23 Grande Rue (Ru Vras), e Kastellin. Krouet e voe e 2007.
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet e Skol Diwan Kastellin 20 skoliad (1,3 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
*Lec’hienn ofisiel Kumuniezh-kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe

## Notennoù
André Chéron

**André Chéron** a zo bet ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1895 e Colombes (Bro-C'hall) ha marvet d'an 12 a viz Gwengolo 1980 e Leysin (Suis).

Meurc'hoarier echedoù, kampion Bro-C'hall e 1926, 1927 ha 1929. E studiadenn "Traité complet d'échecs" (Brusel, 1929) a zo unan ag ar gwellañ dornlevrioù.

## Oberennoù skrivet

En alamaneg:
* André Chéron, *Lehr- und Handbuch der Endspiele, Band 1* (2. Auflage), Leysin (Schweiz) Eost 1960, ISBN 3-88086-081-5;
* André Chéron, *Lehr- und Handbuch der Endspiele, Band 2* (2. Auflage), Leysin (Schweiz) Gwenholon 1964, ISBN 3-88086-082-3;
* André Chéron, *Lehr- und Handbuch der Endspiele, Band 3* (2. Auflage), Leysin (Schweiz) Meurzh 1969, ISBN 3-88086-083-1;
* André Chéron, *Lehr- und Handbuch der Endspiele, Band 4*, Leysin (Schweiz) Mae 1970, ISBN 3-88086-084-X.

E galleg:
* André Chéron, *La fin de partie*, Aigle, 1923;
* André Chéron, *Manuel d'échecs du débutant*, Pariz, 1928;
* André Chéron *Traité complet d'échecs*, Brusel, 1929 (klokoc'h eget adembannadur Pariz 1939);
* André Chéron, *Initiation au problème d'échecs stratégique*, Pariz, 1930;
* André Chéron, *Miniatures stratégiques françaises*, Nancy - Strassburg - Pariz, 1936;
* André Chéron, *Traité complet d'échecs*, Pariz, 1939;
* André Chéron, *Nouveau manuel d'échecs du débutant*;
* André Chéron hag Émile Borel, *Théorie mathématique du bridge à la portée de tous*, 1940 ;
* André Chéron, *Les Échecs artistiques*, Librairie Payot, Pariz, 1957.

## Liamm diavaez
* André Chéron e lec'hienn Chessgames
Kernev (disheñvelout)

**Kernev** pe **Kerne**, ha **Bro-Gernev** ha **Bro-Gerne** ivez, a c'hall daveiñ da:
* Kernev, ur rouantelezh kozh hag unan eus "broioù kozh Breizh", eskopti a-raok 1790
* Bro Gerne (lezenn Voynet), ur strollegezh krouet hervez lezenn Voynet, enni 112 kumun en-dro da Gemper

## Traoù all

### Anvioù-lec'h
*Gwiler-Kerne
*Konk-Kerne
*an Treoù-Kerne
*Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel

## Istor
*Eskopti Kernev
*Rouaned ha konted Kerne
*Tiegezh Kernev

## Tud
*Mikael Kerné, kaner breton

## Yezh
*"kerneveg" a vez graet ivez eus brezhoneg Kerne

## A bep seurt
*Gouelioù-Meur Kerne
*Radio Kerne
Kumuniezh kumunioù Bae ar C'hernig

**Kumuniezh kumunioù Bae ar C'hernig** a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Montroulez eo. Krouet eo bet e 1993. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Gorre-Leon Kumuniezh, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Bro Leon.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bae ar C'hernig a yae 6 kumun d'ober anezhi:
#Gwinevez
#Kleder (sez)
#Lanhouarne
#Ploueskad
#Trelaouenan
#Trelez

## Brezhoneg

### Ya d'ar brezhoneg
* Votet e oa bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant KK Bae ar C'hernig.
* Roet e oa bet d'ar KK Bae ar C'hernig al label Ya d'ar brezhoneg live 1.

### Deskadurezh
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 158 skoliad (11,3 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

### Liammoù diavaez
*  Lec'hienn Kumuniezh kumunioù Bae ar C'hernig

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Menez Are

**Kumuniezh kumunioù Menez Are** a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh eo. War douar Park an Arvorig edo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Menez Are Kumuniezh, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Menez Are a yae 5 kumun d'ober anezhi :
#Berrien
#Bolazeg
#Lokmaria-Berrien
#Skrigneg
#an Uhelgoad (sez)

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel kumuniezh kumunioù Menez Are
Bernhard Horwitz

**Bernhard Horwitz** (**Benjamin** e oa e anv-bihan da gentañ) a zo bet ganet d'an 10 a viz Mae 1807 e Neustrelitz (Alamagn) ha marvet d'an 29 a viz Eost 1885 e Londrez (Bro-Saoz).

Mestrc'hoarier echedoù alaman hag aozer studiadennoù echedoù.

Skoliataet e voe e Berlin (Alamagn) ha studiañ a reas an arzoù. Adalek 1837 betek 1843 e kemeras perzh er strollad c'hoarierion " ar Pleiaded". Da Londrez ez eas e 1845. E 1846 e kollas ur match a-enep da Lionel Kieseritzky, hag unan all a-enep da Howard Staunton, (15.5/8.5). Ar gwellañ taol bet graet gantañ a oa bet bout trec'h war Henry Bird e 1851. Kemer a reas perzh er c'hentañ tournamant etrebroadel e Londrez e 1851: gounit a reas a-enep da Henry Bird en droiad kentañ, koll a reas a-enep da Howard Staunton en eil hini, ha pilet e voe gant J. Szen en trede hini.

## Oberenn skrivet

* A-gevred gant Josef Kling e skrivas *Chess Studies* (1851), ul levr brudet, gouestlet d'ar studiadennoù a-zivout an dibennoù-partienn ha d'an dibennoù-partienn dre vras.
* Studiadennoù er c'hazetennoù:
** *Westminster Papers*, 
** *The City of London Chess Magazine*,
** *The Chess Monthly*.

## Ul levr diwar e benn

* Jan van Reek, *Bernhard Horwitz. Stichting Eindspel*, Margraten, 1996, ISBN 90-74827-19-5.

## Liamm diavaez

* E c'hoari e Chessgames (saozneg)
Kumuniezh kumunioù Bro Leon

**Kumuniezh kumunioù Bro Leon** a oa un etrekumuniezh eus departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Montroulez eo. Krouet e voe e 1994. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Gorre-Leon Kumuniezh, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Bae ar C'hernig.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Leon a yae 8 kumun d'ober anezhi :
#Enez-Vaz
#Kastell-Paol
#Mespaol
#Plouenan
#Plougouloum
#Rosko
#Santeg
#Sibirill

## Brezhoneg

### Ya d'ar brezhoneg
* Votet e oa bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant KK Bro Leon.

### Deskadurezh
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 178 skoliad (10,4 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel kumuniezh kumunioù Bro Leon

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Bro ar C'hab

**Kumuniezh kumunioù bro ar C'hab - Beg ar Raz** a zo un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gerne eo. Krouet eo bet e 1993. Klotañ a ra gant Kanton Pontekroaz war-bouez Enez-Sun n'emañ en etrekumuniezh ebet.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro ar C’hab a ya 10 kumun d'ober anezhi:
#Beuzeg-ar-C'hab
#Goulien
#Gwaien (sez)
#Kledenn-ar-C'hab
#Koñforzh-Meilar
#Mahalon
#Ploeneg
#Plougoñ
#Pontekroaz
#Prevel

## Brezhoneg

### Deskadurezh
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 73 skoliad (9,1 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Kumuniezh kumunioù Bro Pleiben

**Kumuniezh kumunioù Bro Pleiben** a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz-Breizh eo. Krouet eo bet e 1999. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Pleiben a yae 6 kumun d'ober anezhi:
#Gouezeg
#Kloastr-Pleiben
#Lannedern
#Lennon
#Lotei
#Pleiben (sez)

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel kumuniezh kumunioù Bro Pleiben

## Notennoù
Douarnenez Kumuniezh

**Douarnenez Kumuniezh**, bet *Kumuniezh kumunioù Bro Douarnenez*, a zo un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gerne eo. Krouet eo bet e 1993.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Douarnenez a ya 5 kumun d'ober anezhi:
#Douarnenez (sez)
#Kerlaz
#Pouldregad
#Poullann
#ar Yeuc'h

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 98 skoliad (8,2 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik

**Kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik** a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gerne eo. Krouet eo bet e 1993. Bodañ a ra pemp kumun kanton Brieg (betek 2015). D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kemper Breizh ar C'hornôg, goude kendeuziñ gant Kemper Kumuniezh.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik a yae 5 kumun d'ober anezhi:
#Brieg
#Edern
#Landrevarzeg
#Landudal
#Langolen

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 112 skoliad (7,9 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Gevelliñ

## Gwelet ivez
*Bro C'hlazig
*Kanton Brieg

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik

## Notennoù
Poc'hêr Kumuniezh

**Poc'hêr Kumuniezh** (gwechall *Kumuniezh kumunioù ar Poc'hêr*) a zo un etrekumuniezh savet etre kumunioù eus departamant Penn-ar-Bed hag eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz-Breizh eo. Krouet e voe e 1993.

## Kumunioù
Poc'hêr Kumuniezh a ya 11 kumun d'ober anezhi:
#Karaez-Plougêr (sez)
#Kerglof
#Kledenn-Poc'hêr
#Motrev
#ar Vouster
#Plevin (abaoe an 01.01.2015)
#Plonevell
#Poullaouen
#Sant-Hern
#Trefrin (abaoe an 01.01.2015)
#Treogan (abaoe an 01.01.2015)

## Ar C'huzul
27 ezel a zo en anv ar c'humunioù. Christian Troadec, maer Karaez, eo ar prezidant, addilennet eo bet d'an 31 a viz Ebrel 2015.

## Brezhoneg
### Ya d'ar brezhoneg
* D'ar 4 a viz Meurzh 2010 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kumuniezh kumunioù ar Poc'hêr.
### Deskadurezh
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 183 skoliad (15,7 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

### Prizioù dazont ar brezhoneg
* E 2011 e oa bet roet da Kumuniezh kumunioù Pôc'her Kumuniezh eil Priz dazont ar brezhoneg, rummad “Strollegezhioù”, gant Ofis Publik ar Brezhoneg. https://web.archive.org/web/20200213115559/http://www.ofis-bzh.org/upload/actualite/fichier/bzh/385fichier.pdf.

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel Poc'hêr Kumuniezh

## Notennoù
Kaouennieg

**Kaouennieg** (*Cohiniac* e galleg) a zo ur gumun eus Bro Sant-Brieg e kanton Pleuloc'h, e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.
Treuzet eo gant ar stêr Leñv.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Cognuac**, 1160; **Cohiniac**, **Cohigniac**, 1220; **Cohinnac**, 1247; **Coignac**, 1264; **Cohiniac**, 1516
## Ardamezioù
"*Palefarzhet; ouzh 1, en argant e deir erminig en sabel, 2, 1; ouzh 2, en glazur e greskenn en aour; ouzh 3, en glazur e wifrell en aour, heuliet gant div steredenn en argant; ouzh 4 en argant e gaouenn en sabel pigoset hag iziliet en gul*" 
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 30 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,77 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe  ur penn-marichal-lojeiz eus ar gumun d’ar 17 a viz Eost 1949 e Ban Cao en Tonkin er Viêtnam.

## Brezhoneg
* 37,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Cohiniac - Château du Rumain - AD22 - 16FI587.jpg|Ar c'hastell.

* Kastell "Le Rumain".

Église Saint-Quentin de Cohiniac.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Quentin*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Kaouennieg war lec'hienn Geobreizh
* pajenn Kaouennig war bajenn Touristañ e Bro Kastellaodren
## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Koedlinez

**Koedlinez** a oa ur gumun eus kanton Plened-Yugon, e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. Penn kanton e oa betek 2015. Kendeuzet e oa gant c'hwec'h kumun-all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Ar Menez.
## Ardamezioù

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 34 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,84 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'an 11 a viz Gouere 1944 e kouezhas un nijerez *[[Supermarine Spitfire|Spitfire]] Vb*, marilhet AA973 ha kodet AZ-?, eus aerlu ar Royal Air Force e Koedlinez; an nijour a zeuas a-benn da achap.
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 14,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Ti eus ar .
* Monumant ar re varv.

## Douaroniezh
* War lez kleiz ar Renk emañ Koedlinez.
## Demografiezh

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

* Koedlinez war Geobreizh
* Koedlinez en Institut géographique national

## Notennoù ha daveoù
Korle

**Korle** (distaget ) a zo ur gumun eus kreiz Breizh, e reter Bro-Gernev, e departamant Aodoù-an-Arvor. Penn kanton e oa betek 2015.
## Douaroniezh
## Anv
## Ardamezioù

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 47 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,18 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri soudard eus ar gumun e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel:   
e Maissin, unan eus an 19vet Rujumant Troadegiezh hag e Falisolle, daou eus ar 47vet Rujumant Troadegiezh ; d’an 22 a viz Ebrel 1915 ez eas ur soudard  eus ar 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel diwar wel e Boezinge e Flandrez Belgia.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Harzet e voe ar Rezistant Alfred Millet er gumun gant an SD d’ar 7 a viz Gouhere 1944 ha lazhet e voe gante d’ar 24 a viz Gouhere e Lanhervoed.
## Monumantoù ha traoù heverk

Corlay (22) Château 04.JPG|Ar c'hastell.
Église Saint-Sauveur de Corlay 01.JPG|An iliz katolik.

* Kastell Korle.
* Iliz katolik *ar Salver*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn ha kartennoù-post.
* Plakenn e koun ar Rezistant Alfred Millet, harzet er gumun, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Korle war lec'hienn Geobreizh
* Pajenn Korle war lec'hienn an etrekumuniezh
* Lec'hienn ofisiel gozh Bro Gorle (ne vez ket nevesaet ken)
* fotoioù eus Korle
* Videoioù eus Korle
## Notennoù ha daveoù
Kersaout

**Kersaout** (*Corseul* e galleg) zo ur barrez kozh eus Bro-Sant-Maloù hag ur gumun eus departamant gall Aodoù-an-Arvor e Breizh.
## Douaroniezh
E kanton Plangoed emañ.
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Corsult**, IXvet; **Corsolt**, 1123; **Corsot**, 1124, 1163, 1184; **Corsolt**, 1184; **Corsot**, 1187; **Corsout**, 1259; **Corsult**, 1522; **Corsoult**, 1522; **Corseul**, 1630; **Courseu**, 1636
## Ardamezioù
## Istor
### [[Henamzer]]
* *Fanum Martis* (« templ Meurzh ») e oa anv latin Kersaout gwechall. Kêr-benn ar Guriosolited e oa. Krouet e oa bet war-dro -10. War-dro an  pe , evel meur a gêr a oa penn-kêr ur bobl c'halian, e troas anv *Fanum Martis* en hini ar bobl c'halian orin.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 130 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,57 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe pevar anezhe e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel: unan e Rossignol, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa , unan en Arsimont, soudard er 50vet Rujumant Kanolierezh e oa, unan e Falisolle, soudard er 47vet Rujumant Troadegiezh e oa hag unan e Farciennes, korporal er 25vet Rujumant Troadegiezh  e oa .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'ar 6 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez *Ju 188 D-2* kodet *F6+GL* eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) e Kersaout gant pemp nijour en he bourzh; un nijour a varvas, douaret e voe e Huisnes-sur-Mer, departamant Manche (Bro-C'hall), tri nijour all a voe gloazet, kaset e voent d'ur c'hamp prizonidi-vrezel, ne voe ket adkavet an hini diwezhañ.
* Mervel a reas seitek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Daou soudard a varvas.
## Brezhoneg
10,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Dismantroù Kastell Montafilan .
* Dismantroù roman: 
::Templ Meurzh, en Haut-Bécherel,
::park furchadegoù Monterfil, 
::park Champ-Mulon.
* Monumant ar re varv e-tal ar maerdi, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Demografiezh

## Melestradurezh
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Brezhoneg
* E-kerzh ar bloavezhioù 1930 e votas kuzul-kêr Kersaout ur gouestl evit kelenn ar brezhoneg er skolioù, diwar atiz al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES).
## Levrlennadur
* Loïc Langouet, « La voie romaine Corseul-Avranches et son insertion dans le paysage », e-barzh *Les dossiers du Centre Régional Archéologique d'Alet*, vol. 22, 1994, p.&nbsp;47-70
## Liammoù diavaez
* Kersaout war Geobreizh
* Istor Kersaout
* Kersaout en Institut géographique national
## Notennoù ha daveoù
Johann Berger

**Johann Berger** a zo bet ganet d'an 11 a viz Ebrel 1845 e Graz e Stiria (Aostria) ha marvet d'ar 17 a viz Here 1933.

Meurc'hoarier echedoù aostrian, lec'hiet-mat en tournamantoù etrebroadel, saver kudennoù echedoù a-zoare hag aozer studiadennoù. Brudet c'hoazh e chom e levr *Theorie und Praxis der Endspiele* (Leipzig, 1890) gouestlet d'an dibennoù-partiennoù.

## Oberennoù skrivet (en [[alamaneg]])

* *Das [[Schachkomposition|Problemschach]] und dessen kunstgerechte Darstellung*, 1884;
* *Katechismus des Schachspiels*, 1891;
* *Theorie und Praxis der [[Endspiel (Schach)|Endspiele]]*, 1890, (Reprint 1981, ISBN 3-283-00076-X); 
* *Probleme, Studien und Partien 1862 bis 1912*, Leipzig, 1914.

## Ul levr diwar e benn

* Helmut Roth: *Der Schachkomponist. Johann Berger als Schachtheoretiker und Partiespieler*, Leopold Stocker Verlag, Graz, 1982, ISBN 3-7020-0419-X .

## Liamm diavaez
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg) .
Georges-Henri MacKenzie

**Georges-Henri MacKenzie** a zo bet ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1837 e Bellfield (Skos) ha marvet d'ar 14 a viz Imbril 1891 e New York (SUA).

Mestrc'hoarier echedoù skosat, bet broadet e SUA e 1858, kapiten e-doug Brezel Diabarzh SUA. Dont a reas brav gantañ en tournamantoù etrebroadel adalek 1870 betek 1890. E tournamant Frankfurt am Main (Alamagn) e 1887 e voe an hini kentañ, dirak Joseph Henry Blackburne, Curt von Bardeleben, Johann Berger ha Siegbert Tarrasch.
Jean Taubenhaus

**Jean Taubenhaus**, bet ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1850 e Varsovia (Polonia), marvet d'ar 14 a viz Gwengolo 1919, deuet d'ober e annez e Pariz (Bro-C'hall) e 1883. 

Mestrc'hoarier echedoù poloniat-gall, tapet gantañ an deirvet plas e tournamant Londrez (1886), dindan Joseph Henry Blackburne hag Amos Burn, tal ha tal gant Isidor Gunsberg.
Bemdez e c'hoarie hag e c'helenne er "Café de la Régence" e Pariz (Bro-C'hall). 

## Oberenn skrivet

* Jean Taubenhaus, *Traité du jeu d'échecs*, 1910.

## Liammoù diavaez
* **Difenn Sikilian**, partienn bet gounezet: http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1266430
* **201 partienn**, http://www.chessgames.com/player/jean_taubenhaus.html
* Partiennoù arall:
**Johann Nepomuk Berger vs Jean Taubhausen, Hamburg 1885, 4th DSB Congress, Ruy Lopez, Morphy Defense, Tarrasch Variation, C77, 0-1 
**Jean Taubhausen vs Joseph Henry Blackburne, London 1886, French Defense, Classical Variation, C14, 1-0
**Jean Taubenhaus vs William Pollock, Nottingham 1886, King's Gambit Accepted, Allgaier Gambit, Thorold Attack, C39, 1-0
**Jean Taubenhaus vs Dawid Janowski, Paris 1903, match, Ruy Lopez, Closed, C87, 1/2-1/2
**Geza Maroczy vs Jean Taubenhaus, Monte Carlo 1903, R1 2/10, Ruy Lopez, Closed, Averbakh Variation, C87, 0-1 
**Jean Taubenhaus vs Andrey Smorodsky, Sankt Petersburg 1914, Sicilian Defense, Classical Variation, B58, 1-0
Jacques Mieses

**Jacques Mieses**, Gall ag orin, a zo bet ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1865 e Leipzig (Alamagn) ha marvet d'an 23 a viz C'hwevrer 1954 e Londrez (Breizh-Veur).

Mestrc'hoarier echedoù alaman a-vicher, kazetennour ha skrivagner. E c'hoari tagus a dalvas dezhañ bout ar c'hoarier enoret gant ar brasañ niver a brizioù braventezh, met ne zeuas morse a-benn da vout an hini kentañ en un tournamant. Menegomp e bartienn a-enep da Frank Marshall e Monte Carlu e 1903: http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1094553.

Gantañ e voe aozet tournamant etrebroadel 1911 Donostia (Euskadi). Anvet e voe Mestr Meur gant Kevre Etreboadel an Echedoù e 1916.

Yuzev ag orin e oa: er bloavezhioù 1930 e rankas kuitaat e vro evit mont da Vreizh-Veur, o vezañ e 1950 ar c'hentañ Mestr Meur Etrebroadel eus e vro nevez.
Roue Morvan Kumuniezh

**Roue Morvan Kumuniezh** (betek 2012 *Kumuniezh kumunioù Bro ar Roue Morvan*) a zo anezhi un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh eo. Krouet e voe e 1999.

Anvet eo war-lerc'h ar roue Morvan.

Renée Courtel, maerez Gwiskri, eo prezidantez an etrekumuniezh abaoe 2020.

## Kumunioù
An etrekumuniezh a ya 21 gumun d'ober anezhi :
*Berne
*ar Faoued
*ar Gemene
*Gourin (sez)
*Gwiskri
*an Ignol
*Kernaskledenn
*ar C'hroesti
*Langoned
*Lannejenn
*Lanwelan
*Lokmac'hloù
*Mêlann
*Persken
*Pleurdud
*Plourae
*Prizieg
*Roudoualleg
*Sant-Karadeg-Tregonvael
*Sant-Tudal
*Ar Sent

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 129 skoliad (6,9 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Kreiz-Breizh

**Kumuniezh kumunioù Kreiz-Breizh** (*Communauté de communes du Kreiz-Breizh* e galleg) a zo anezhi un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh eo.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Kreiz Breizh a ya 23 c'humun d'ober anezhi:

#Berrepoz-ar-Blavezh
#Groñvel
#Gwareg
#Kanuhel
#Kergrist-Moeloù
#Larruen
#Leskoed-Gwareg
#Lokarn
#Melioneg
#Mêl-Karaez
#Paoul
#Pellann
#Plougernevel
#Plounevez-Kintin
#Purid-Kintin
#**[[Rostrenenn]]** (sez)
#Sant-Ijo
#Sant-Jili-Plijo
#Sant-Konan
#Sant-Nikolaz-ar-Pelem
#Sant-Trifin
#Trabrivan
#Tremargad

D'ar 1 a viz Genver 2015 o doa kuitaet kumunioù Plevin, Trefrin ha Treogan ar gumuniezh kumunioù evit emezelañ ouzh hini Poc'hêr Kumuniezh.

## Prezidanted

* 2008-2020: Jean-Yves Philippe, maer Sant-Konan
* Abaoe 2020: Sandra Le Nouvel, eilmaerez Berrepoz-ar-Blavezh

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 201 skoliad (17 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ar gumuniezh kumunioù

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Bro Gwerledan

**Kumuniezh kumunioù Bro Gwerledan** a oa un aozadur savet etre kumunioù eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh e oa. Divodet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2014.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Gwerledan a yae 5 kumun d'ober anezhi :
*Kaorel
*Mur
*Sant-Jili-ar-C'hozhvarc'had
*Sant-Koneg
*Sant-Wenn

## Liammoù diavaez
Kumuniezh kumunioù Beg ar C'hra

**Kumuniezh kumunioù Beg ar C'hra** a oa un aozadur savet etre kumunioù eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Treger ha Goueloù eo. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2014 eo ebarzhet e Lannuon-Treger Kumuniezh.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Beg ar C’hra a yae 8 kumun d'ober anezhi :

*ar C'houerc'had
*Lanvaeleg
*Logivi-Plougraz
*Plouared
*Plougraz
*Plounerin
*Plounevez-Moedeg
*Tregrom

## Brezhoneg
* E distro-skol 2012 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 100 skoliad (14,9% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf

## Liammoù diavaez
*Beg ar C'hra Communauté
Roll doueed India

330 milion a zoueed a zo da India.

## A
Aditî ~ Adityas ~ Agastya ~ Agni ~ Ambika ~ Amitabha ~ Ammavaru ~ Amrita ~ Ananda ~ Anjana ~ Annapurna ~ Anumati ~ Anuradha ~ Apsara ~ Aranyani ~ Ardhanari ~ Ardra ~ Arjuna ~ Aruna ~ Arundhati ~ Ashvathaman ~ Ashvin ~ Aslesa ~ Astika-Jaratkaru ~ Asura ~ Atri ~ Avatar ~ Ayyappan

## B
Balarâma ~ Bali ~ Balin ~ Bhadra ~ Bhaga ~ Bhairava ~ Bharani ~ Bharati ~ Bhavani ~ Bhima ~ Bhisma ~ Bhūmi ~ Bhutamata ~ Bhuta ~ Bodhisattva ~ Bhagiratha ~ Brahma ~ Brighu ~ Brihaspati ~ Bouda

## C
Chamunda ~ Chandanayika ~ Chandra ~ Chinnamastaka ~ Chitragupta

## D
Dakini ~ Daksha ~ Deva ~ Devadatta ~ Devaki ~ Devi ~ Dhama ~ Dhanistha ~ Dhanvantari ~ Dhara ~ Dharani ~ Dhatar ~ Dhatri ~ Dhati Mata ~ Dhruva ~ Dikpâla ~ Diti ~ Draupathi ~ Durga ~ Duryodhana ~ Dyau ~ Dyavaprivithi

## G
Gandharva ~ Ganesh ~ Gangâ ~ Garuda ~ Gauri ~ Gommateshvara~

## H
Hanuman ~ Harihara ~ Hariti ~ Hayagriva ~ Himavat ~ Hiranyakashipu ~ Hiranyaksha

## I
Idâ ~ Indra ~ Indrani

## J
Jagannâtha ~ Jalandhara ~ Jambavat ~ Jambavan ~ Jara ~ Jaratkaru ~ Jatayu ~ Juggernaut

## K
Kadru ~ Kalanemi ~ Kali ~ Kalki ~ Kâma ~ Kamadhenu ~ Kamsa ~ Kansa ~ Karttikeya ~ Kasyapa ~ Katavul ~ Kaduvul ~ Kaurava ~ Kausalya ~ Ketu ~ Kinnara ~ Kistnerappan ~ Korrawi ~ Krishna ~ Kubera ~ Kumbhakarna ~ Kundalini ~ Kunti ~ Kurma

## L
Lakshmi ~ Lokapala

## M
Machilottu ~ Madya ~ Mahakala ~ Mahishâsuramardinî ~ Maithuna ~ Maitreya ~ Manasa ~ Mandala ~ Mansa ~ Manu ~ Maru ~ Marut ~ Matsya ~ Maya ~ Meru ~ Mitra ~ Muchalinda ~ Mudra ~ Murugan

## N
Naga ~ Nagina ~ Nakula ~ Nandin ~ Narasimha ~ Navagrahâ ~ Nirrita ~ Nirriti

## P
Pandava ~ Pandialée ~ Pangika ~ Parashurama ~ Parjanya ~ Pârvatî ~ Pisaka ~ Prahlada ~ Prajâpati ~ Prisni ~ Privithi ~ Prthivi ~ Purusha ~ Pushan ~ Putana

## R
Rahu ~ Rakshasas ~ Rama ~ Rati ~ Ratri ~ Ravana ~ Ribhu ~ Rishi ~ Rohini ~ Rudra ~ Rudrani ~ Rudra ~ Rukmini

## S
Sadhya ~ Sagara ~ Sahadeva ~ Saktassura ~ Sakti ~ Samantabhadra ~ Sâmba ~ Saranyu ~ Sarasvati ~ Sati ~ Savitri ~ Shakti ~ Shani ~ Shasti ~ Shesha ~ Shitala ~ Shiva ~ Shri ~ Shukra ~ Sita ~ Skanda ~ Soma ~ Sri ~ Sugriva ~ Sumitra ~ Sumeru ~ Sûrya

## T
Tara ~ Taraka ~ Tîrthankara ~ Trimurti ~ Trinavarta ~ Tvashtri ~ Thannus

## U
Ugrasena ~ Umâ ~ Urvashi ~ Usha

## V
Vach ~ Vali ~ Vamana ~ Vanadevata ~ Varâha ~ Varuna ~ Varuni ~ Vashishtra ~ Vasudeva ~ Vasuki ~ Vasu ~ Vayu ~ Vibishana ~ Vinata ~ Viraj ~ Virupaksa ~ Vishnu ~ Vishvakarma ~ Vishvamitra ~ Vrita ~ Vrishabha

## Y
Yab Yum ~ Yaksha ~ Yama ~ Yamunâ ~ Yashodhara ~ Yasoda ~ Yogini ~ Yudhishthira
Kumuniezh kumunioù Su ar Vro Vigoudenn

**Kumuniezh kumunioù Su ar Vro Vigoudenn** a zo un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gerne eo. Krouet e voe e 1993.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Su ar Vro Vigoudenn a ya 12 kumun d'ober anezhi:
#ar Gelveneg
#Enez-Tudi
#Kombrid
#Loktudi
#Penmarc'h
#Ploveur
#Pont-'n-Abad
#Pornaleg-Leskonil
#Sant-Yann-Drolimon
#Tregeneg
#Tremeog
#Triagad

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 93 skoliad (3,6 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Su ar Vro Vigoudenn

## Notennoù