open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skol-veur Roazhon 2

**Skol-veur Roazhon 2** (bet **Skol-veur Breizh-Uhel** e-pad ur pennad ha **Skol-veur Roazhon 2 Breizh-Uhel** betek 2010) a zo unan eus an div Skol-veur a zo e Roazhon.

Evel hini Naoned eo hêrez Skol-Veur Breizh krouet e 1461 gant an dug Frañsez II. 

Kaoz a vez a-wechoù er c'hazetennoù eus unaniñ div skol-veur Roazhon.

Div dachenn zo dezhi, o-div e karter Keryann e Roazhon:
* unan e-kreiz ar c'harter, e-lec'h m'emañ ar braz eus ar skol-veur,
* eben er penn all d'ar c'harter, tost d'an atant kozh anvet *La Harpe*. 

Ur skourr all eus ar skol-veur zo e Sant-Brieg abaoe 1991, a vez graet *kampus Mazier* anezhañ.

## Roll he frezidanted

## Brud
Brud he deus ar skol-veur da vezañ stanket bep bloaz gant ar studierien. E gwirionez ne c'hoarvez nemet un nebeud sizhunioù bep bloaz, ha 7 hepken e 2009.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Moulins (Allier)

**Moulins** eo pennlec'h departamant gall an Allier hiriv, daoust ma n'eo ket ar gêr vrasañ. Gwechall e oa Moulins kêr-benn dugelezh Bourbon, pe Bourbonnais.
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Allier emañ Moulins.
## Emdroadur ar boblañs 1901-2008


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:30000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 	 	
  bar:1901 text:1901 
  bar:1911 text:1911 
  bar:1921 text:1921 
  bar:1931 text:1931 
  bar:1946 text:1946 
  bar:1954 text:1954  
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2007 text:2007
  bar:2008 text:2008

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1901 from:0 till: 22340
  bar:1911 from:0 till: 21990
  bar:1921 from:0 till: 22968
  bar:1931 from:0 till: 22225
  bar:1946 from:0 till: 23254
  bar:1954 from:0 till: 24441
  bar:1962 from:0 till: 23909
  bar:1968 from:0 till: 25979
  bar:1975 from:0 till: 26067
  bar:1982 from:0 till: 25159
  bar:1990 from:0 till: 22799
  bar:1999 from:0 till: 21892
  bar:2006 from:0 till: 20300
  bar:2007 from:0 till: 20251
  bar:2008 from:0 till: 19760

PlotData=

  bar:1901 at: 22340 fontsize:S text: 22.340 shift:(-8,5)
  bar:1911 at: 21990 fontsize:S text: 21.990 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 22968 fontsize:S text: 22.968 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 22225 fontsize:S text: 22.225 shift:(-10,5)
  bar:1946 at: 23254 fontsize:S text: 23.254 shift:(-10,5)
  bar:1954 at: 24441 fontsize:S text: 24.441 shift:(-10,5)
  bar:1962 at: 23909 fontsize:S text: 23.909 shift:(-10,5)
  bar:1968 at: 25979 fontsize:S text: 25.979 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 26067  fontsize:S text: 26.067 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 25159 fontsize:S text: 25.159 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 22799 fontsize:S text: 22.799 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 21892 fontsize:S text: 21.892 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 21892 fontsize:S text: 20.300 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 20251 fontsize:S text: 20.251 shift:(-10,5)
  bar:2008 at: 23200 fontsize:S text: 19.760 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(30,20)
  text:


## Melestradurezh
## Tud
* Gabrielle Chasnel (1883-1971), lesanvet Coco Chanel , stilourez ha spierez nazi, tremenet he yaouankiz e Moulins lec'h ma krogas da labourat,
* Samuel Paty (1973-2020), kelenner istor-douaroniezh ganet e Moulins, drouklazhet e Éragny gant ur spontour islamek.

## Touristerezh
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Sponde (loarenn)

**Sponde** (eus ar gresianeg Σπονδή) pe **Yaou XXXVI** a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2001. Hi a berc'henn da strollad Pasiphae, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 22,8 milion km ha 24.1 milion km gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.

Tennañ a ra hec'h anv eus Sponde, unan eus ar horae ha merc'h Zeus
Moulins

**Moulins** zo anv meur a gêr e Bro-C'hall:

* Moulins, ur gumun en departamant Aisne
* Moulins, pennlec'h an departamant Allier
* *Moulins*, anv gallek Melined, en Il-ha-Gwilun
* Moulins, a oa ur gumun en Deux-Sèvres, a zo bremañ e Mauléon
* Moulins, a zo ivez ur c'harter brudet eus Lille.

Moulins a gaver en anv meur a lec'h arall:
:Moulins-Engilbert, en Nièvre
:Moulins-en-Tonnerrois, en Yonne
:Moulins-la-Marche, en Orne
:Moulins-le-Carbonnel, er Sarthe
:Moulins-lès-Metz, er Moselle
:Moulins-Saint-Hubert, er Meuse
:Moulins-sur-Céphons, en Indre
:Moulins-sur-Orne, en Orne
:Moulins-sur-Ouanne, en Yonne
:Moulins-sur-Yèvre, er Cher

A-wechoù e vo skrivet *Moulin*, hep "s" :
:Moulin-Mage, en Tarn
:Moulin-Neuf, en Ariège
:Moulin-Neuf, en Dordogne
:Moulin-sous-Touvent, en Oise
Allier (departamant)

An **Allier** (galleg, distaget ; *Alèir* en okitaneg) a zo, abaoe 1790, un departamant e-kreiz Bro-C'hall, er rannvro Arvern Ron-Alpoù. Dont a ra e anv diwar hini ar stêr Allier. An hanterenn su eus an departamant a zo en Okitania.

Moulins eo ar penn-kêr anezhañ.

## Arondisamantoù an Allier
* Moulins
* Montluçon
* Vichy

## Kêrioù
* Montluçon: 38 402 a dud, 78 015 en tolead-kêr (2010)
* Vichy: 24 774 a dud, 82 451 en tolead-kêr (2010)
* Moulins: 19 590 a dud, 58 355 en tolead-kêr (2010)

## Liammoù divaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ en Allier

## Notennoù ha daveennoù
Alpoù-an-Arvor

**Alpoù-an-Arvor**, pe **Alpes-Maritimes** e galleg hag ent-ofisiel, *Aups Maritims* pe *Alps Maritims* en okitaneg, a zo un departamant e gevred Bro-C'hall war ribl ar Mor Kreizdouarel, ha sko ouzh an harzoù gant Italia. Nisa eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù Alpoù-an-Arvor
* Nisa
* Grassa

## Istor
Krouet e oa bet e 1792 pa deuas armeoù ar Republik c'hall nevez e kontelezh Nisa. Pa voe diskaret an impalaer Napoleon Iañ e 1815 e voe roet en-dro da Rouantelezh Sardigna. 
Met adsavet e voe an departamant e 1860 pa voe roet kontelezh Nisa d'an Impalaeriezh C'hall gant roue Italia, evel trugarekadenn d'ar skoazell roet e brezel an unvanidigezh pe brezel ar Risorgimento. 

E 1947, goude an Eil brezel-bed ha feur-emglev Pariz (1947), e voe roet un toulladig kumunioù italian da Vro-C'hall ouzhpenn: Briga, Belvedere ...

## Liamm diavaez
* Sonerezh ha korolloù hengounel eus Alpoù-an-Arvor

## Daveoù ha notennoù
Ardennes

An **Ardennes** zo :
* un takad douaroniel e gevred Belgia hag e biz Bro-C'hall, gwelout Ardenne, a seblant ar stumm reizh,
* un departamant gall e biz Bro-C'hall, stok ouzh Belgia, skrivet Ardennes, hag a seblant bezañ kemeret lec'h *Ardenne* e Bro-C'hall. Charleville-Mézières eo ar pennlec'h anezhañ.
Nis

**Nis** a zo un anv-lec'h gouezelek.

#### 
*anv gouezelek rann hanternoz Enez Leòdhas, en Inizi Gall, e Bro-Skos , gwelout Nis (Leòdhas).
*ar stêr Nis a red eus al Loch Nis

#### 
**Nis*, stumm brezhonekaet anv kêr Nice e Bro-C'hall, pe Nisa

## Gwelet ivez
*Niš
Epsilon Indi

**Epsilon Indi** (ε Ind / ε Indi) a zo ur steredenn lec'hiet 11.83 bloavezh-goulou diouzh an Douar. E miz genver 2003 e voe dizoloet ur gorrez c'hell gant ur mas a 47 ± 10 hini Yaou o kelc'htreiñ 1500 US diouzh **Epsilon Indi**. E miz eost an hevelep bloaz e tizolojod e oa-hi ur gorrez c'hell doubl, a zo he div elfenn disrannet gant 2.5 US. D'ar renk T e perc'hennont o div. An hini vrasañ a bouez 47 ± 10 gwech mas Yaou tra ma fouez an hini vihanañ 28 ± 7 mas Yaou.

## Gwelet ivez

Roll ar stered tostañ

## Liammoù diavaez

Epsilon Indi war Solstation.com
Kanenn d'al Levenez

Ar **Ganenn d’al Levenez** a zo deuet da vezañ kanenn Unaniezh Europa, met nann-ofisiel eo an implij, pa ne vo ket lakaet a-ratozh evel arouez Unaniezh Europa er feur-skrid nevez divizet e 2007 evit chom hep feukiñ ar re a soñj ne dle ket un unvaniezh riezoù kaout ur seurt kan broadel.

Savet eo bet diwar varzhoneg *[[An die Freude]]* savet gant Friedrich von Schiller. Ar sonerezh brudet a zo tennet diouzh an 9 Simfonienn en Re-minor gant Ludwig van Beethoven.

An droidigezh vrezhonek a zo bet savet gant Jakez Konan. Kan Unaniezh Europa a ra gant pozioù 1, 2, 8 ar varzhoneg. Embannet eo bet ar c'han-mañ gant ar gelaouenn Al Liamm.

## Notennoù
Friedrich von Schiller

**Johann Christoph Friedrich Schiller**, deuet da vezañ **von Schiller** goude 1802, a voe ganet d'an 10 a viz Du 1759 en Marbach am Neckar (Alamagn), ha marvet d'an 9 a viz Mae 1805 en Weimar. Hemañ a zo bet anezhañ ur barzh, ur saver pezhioù-c'hoari, ur prederour hag un istorour. Brudet eo ivez abalamour d'e varzhoneg Ode an die Freude deuet da vezañ kanenn veur Europa (troet e brezhoneg gant Jakez Konan).

## Oberennoù pennañ

### Pezhioù-c'hoari
* *[[Die Räuber]]* (1781)
* *[[Kabale und Liebe]]* (1783)
* *[[Die Verschwörung des Fiesco zu Genua]]* (1784)
* *[[Don Carlos (Schiller)|Don Carlos]]* (1787/88)
* *[[Wallenstein (Schiller)|Wallenstein]]*-Trilogie (1799)
* *[[Maria Stuart (Schiller)|Maria Stuart]]* (1800)
* *[[Die Jungfrau von Orléans (Schiller)|Die Jungfrau von Orléans]]* (1801)
* *[[Turandot]]* (nach Carlo Gozzi) (1801)
* *[[Die Braut von Messina]]* (1803)
* *[[Wilhelm Tell #Schillers Schauspiel .22Wilhelm Tell.22 von 1804|Wilhelm Tell]]* (1803/04)
* *[[Demetrius (Schiller)|Demetrius]]* (chomet diachu, 1805)

### Barzhonegoù ha gwerzioù
* *[[Ode an die Freude]]* (1786)
* *[[Resignation (Friedrich Schiller)|Resignation]]* (1786)
* *[[Die Teilung der Erde]]* (1795)
* *[[Der Handschuh]]* (1797)
* *[[Der Taucher]]* (1797)
* *[[Die Kraniche des Ibykus]]* (1797)
* *[[Der Ring des Polykrates]]* (1798)
* *[[Die Bürgschaft]]* (1798)
* *[[Das Lied von der Glocke]]* (1799)
* *[[Das Siegesfest]]* (1803)
* *[[Die Huldigung der Künste]]* (1804)

### Skridoù prederourel
* *[[Über den Grund des Vergnügens an tragischen Gegenständen]]* (1792)
* *[[Augustenburger Briefe]]* (1793)
* *[[Über Anmut und Würde]]* (1793)
* *[[Kallias-Briefe]]* (1793)
* *[[Kallias oder Über die Schönheit]]* (n.&nbsp;e.)
* *[[Die Horen]]* (1795)
* *[[Über die ästhetische Erziehung des Menschen]]* (1795)
* *[[Über naive und sentimentalische Dichtung]]* (1795)
* *[[Kleinere prosaische Schriften]]* (1801)

### Oberennoù istorel
* *Geschichte des Abfalls der Vereinigten [[Niederlande]] von der spanischen Regierung* (1788)
* *[[Was heißt und zu welchem Ende studiert man Universalgeschichte?]]* (26 Mae 1789, 1790)
* *Geschichte des [[Dreißigjähriger Krieg|dreißigjährigen Krieges]].* (1790)
Memor elektronek

**Anvet e vez "Memor" an holl barzhioù elektronek en araez da gadaviñ ent padennek roadennoù**. Daou rizh memor a zo :
* Ar vemor greiz pe memor diabarzh a vez en araez da gadaviñ ar roadennoù e-kerz erounezadur ar goulevioù (pe sevenadur ar programmoù). Ergrafet e vez gant amredoù elektronek arbennik herrus. Klotaat a ra gant pezh e vez anvet "memor bresk" pe RAM.
* Ar vemor a dolp pe vemor diavaez pe c'hoazh memor alvezel e vez graet ganti da gadaviñ ar roadennoù war un hir dermen goude ma vez lazhet an urzhiataer. Klotaat a ra gant an aveadoù kadaviñ gwarellek evel ar c'hantennoù kalet, ar c'hantennoù helam pe gweledel (CD-ROM pe DVD-ROM), pe c'hoazh ar vemor sonn.

## Arouezadurioù teknikel
An arouezadurioù teknikel pennañ a zo :
* **Ar barr** a zo kementad uc'hek ar stlenn a c'hell ur vemor kadaviñ (e bitoù),
* **An amzer haeziñ** a glot gant ar spas amzer etre ar goulenn skrivañ/lenn hag hegerzded ar roadenn,
* **An amzer gor (pe an amzer gelc'hiad)** a zo ar spas amzer izek etre div haezadenn genheuilh d'ar vemor,
* **Ar c'has** a zo ar c'hementad roadennoù eskemmet e-kerz ur werzh amzer, e bitoù dre eilenn.
* **Ar steuzidikted** a zo gouested ur vemor da virout ar roadennoù pa ne vez ket porzhet ken.
Ur vemor vat-kenañ a zo unan neuze hag he deus ur barr uhel, un amzer haeziñ hag un amzer gor izel, ur c'has uhel hag ur steuzidikted izel.
E-barzh un urzhiataer e vez lakaet memorioù a galvezourieh disheñvel hervez ar roll o do da c'hoari da lavaret eo hervez an darvenn e vez goulennet digante e-keñver ar roadennoù.

Nebeut a vemor e-touez ar re herrusañ a zo e-barzh an urzhiataer lakaet e-kichen ar c'hewerier hag ar memorioù a dolp a vez arveret da gadaviñ ar stlennoù ent padel.
Kildare

* evit ar gêr eus Iwerzhon anvet *Kildare* e saozneg, sellit ouzh Cill Dara
* evit ar gontelezh eus Iwerzhon anvet *County Kildare* e saozneg, sellit ouzh Kontelezh Cill Dara
Ivon Krog

**Ivon Krog** (Poullann 1885-Brest 1930) a oa ur skrivagner brezhonek eus ar vro Penn Sardin, saver ampart barzhonegoù, kontadennoù ha pezioù-c'hoari. Unan eus ar gwellañ skrivagnerien-bobl e oa. E anv barzh e oa *Eostik Kerineg*. Ober a rae gant meur a anv-pluenn all, *Spern Gwenn* dreist-holl, hag ivez *Iouen Poullan, Iouen* pe *Youenn*. 

## Buhez
Ganet e oa d'ar 15 a viz Eost 1885 e Kervigneg, e Poullann, e-kichen Douarnenez. Dimezet e voe gant Marie-Alexandrine Berrezay ha 5 bugel o doa bet. Evel ur Yann e vil micher ez eas d'ober komis-bank, miliner, hag, erfin, tavarnour e Brest. Ur spered laouenidigezh ha fent a voe gantañ hag, hervez Frañsez Favereau, e veze "*poltredet alies e-giz un den drant, troet d'ober fent, prest dalc'hmat da vinc'hoarzhiñ, daoust d'an diaes ma oa e damm buhez…*".
Marvet eo d'an 29 a viz Meurzh 1930 e Brest.

## Skrivagner ampart ha rannvroelour
Skrivañ a reas e brezhoneg nemetken  e-barzh *[[Feiz ha Breiz]], [[Kloc'hdi Breiz]], [[Kroaz ar Vretoned]], [[Brug (kelaouenn)|Brug]], [[Ar Vro]], [[Buhez Breiz]]*. Ul liesskrivagner 
e voe pa savas skridoù a bep seurt en ur yezh saourus ha gwriziennet mat e yezh e korn-bro hag awenet gant ar c'hontadennoù klevet eno.
Prest e oa un dornskrid evit embann e oberennoù klok dalif, met distrujet e voe e fin an Eil brezel-bed.Mennozhioù an eil Emsav rannvroelour a vage, ken e voe degemeret e 1908 er C'hoursez Breizh hag e roas e anv d'ar Gevredigez Broadus Breiz hag da Unvaniez Arvor adal 1911.

## Embannadennoù
### Pennadoù
* *Tour iliz va farrez.* E-barzf *Feiz ha Breiz*, 1907.
* *Pesketerien sardin ha mistri ar frituriou*,. E-barzh *Brug*, 1913.
### Kontadennoù
* Mab-kaer d'ar roue,  Sant-Brieg, 1910, 37 p.
**[[Marvaillou Kerne]]*, Sant-Brieg, 1910, 120 p. adembannet e 1924 dindan titl *[[Eur Zac'had Marvailhou]]*, Brest, Embannadurioù *[[Buhez Breiz]]*. Kontadennoù. Darn anezho zo bet adembannet diwezhatoc'h.
**Kloc’h an interamant*. E-barzh *Buhez Breiz*, niv. 18, 1922.
### Pezhioù-c'hoari
Embannet ez eus bet tri fezh sinaet gantañ e-barzh Ar Vro, Buhez Breiz, ha Le Courrier du Finistère. 
**Prizonier ar Republik*, 1909
* * [[Kleñved ar medalennou]] gant an Aotrou Fistoulik*, 1909, pezh-c'hoari fentus. An hini brudetañ.
* *Daou laer bara*. 
#### Barzhonegoù
Barzhonegoù sinet *Spern Gwenn*:
**Sant Yann o vont da Blougastell*,
**War an hent*,
**Ar paourkaezh den*.
#### Dastum kanaouennoù
**Merc'hed [[Plouider]]*, 1910.
**Poltred va mestrez*, 1910. Dastumet e Lanniliz.
#### Istor
Pennadoù diwar-benn an istor a skrivas ivez :
**An tour d'Auvergne*, e 1905
**Buhez Sant They*, e 1905
**Feiz koz ar Vretoned vo birvidik bepred*, e 1906
**[[Nevenoe]], tad broadelez Breiz*, e 1914
**Sant Kevin ha gwaz ar roue O'Tuathal*, e 1922.

## Levrlennadur
* Yann-Vark ar C'hog, *Notennoù gramadeg a-ziwar skridoù Ivon Krog*, *Hor Yezh* Niv. 148-149, 1983, pp. 3-14.
* Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek*, Al Liamm, 1992. Penned : Crocq, Yvon.
* Frañsez Favereau, *Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kanved. Levrenn 2.  Eus an eil brezel d'egile. Breiz Atao hag ar re all el lennegezh. 1919-1944*, Skol Vreizh, 2003. P. p. 64-71.

## Notennoù ha daveennoù
Foix

**Foix** zo un anv-lec'h okitanek ha katalanek.

## Lec'hioù
**Foix*, pe Fois, kêr eus Okitania
**[[Riu de Foix]]*, ur stêr e Katalonia, en Alt Penedès 

## Istor
*Kontelezh Foix

## Tud
* **[[Cecília de Foix]],** kontez Urgell (1256 - 1268).
* **[[Germaine de Foix| Germana de Foix]],** rouanez Aragon, eil pried Fernando II Aragon;
* **[[Josep Vicenç Foix i Mas]]** (Sarrià, 1893 - Barcelona, 1987) barzh katalanek.

## Pennad kar
*Foy
Rhône (departamant)

Ar **Rhône** (*Ron* e brezhoneg, arpitaneg: *Rôno*; galleg/stumm ofisiel: *Rhône*) zo un departamant gall, e reter Bro-C'hall, e rannvro Arvern Ron-Alpoù. 
Dont a ra e anv eus hini ar stêr a dremen drezañ, ar Ron. Lyon eo ar penn-kêr anezhañ.

## Istor
Krouet e voe en 1793, goude dispennet departamant ar Rhône-et-Loire. Klotañ a ra gant proviñsoù kozh Lyonnais ha Beaujolais.

Dre veur a wech e voe kresket:

* en 1790 e voe staget (ouzh ar Rhône-et-Loire) karter ar *Guillotière*, tennet digant ar broviñs kozh Daofine. 
* en 1852, 4 c'humun eus an Isère (Bron, Vaulx-en-Velin, Vénissieux ha Villeurbanne; Saint-Fons a oa e kumun Vénissieux betek 1888); 
* en 1967, 6 kumun eus an Ain ha 23 c'humun eus an Isère; 
* en 1971, ur gumun eus an Isère (Colombier-Saugnieu).

D'ar 1añ a viz Genver 2015 e tisparti 59 c'humun dioutañ evit sevel Strollegezh tiriadel Metropol Lyon.

## Arondisamantoù ar Rhône
Rannet eo departamant Ron e daou arondisamant abaoe 2017 :
* Lyon 
* Villefranche-sur-Saône

## Gwelet ivez
* Ron

## Daveoù ha notennoù
Ariège (stêr)

An **Ariège** (e galleg; okitaneg: *Arièja*; katalaneg: *Arieja*) a zo un adstêr d'ar Garona. Eieniñ a ra en estany de Fontnegra e Katalonia an Norzh, hag ober ar vevenn gant Andorra. Diskenn a ra eus ar Pireneoù ha tremen dre gêrioù Foix ha Pamiers a-raok kemberiñ gant ar Garona er su da Doloza. 163,53 km hed eo ar stêr. Roet en deus e anv d'an departamant Ariège.

## Kêrioù treuzet
* Arièja: Acs, Las Cabanas, Tarascon d'Arièja, Montgalhard, Fois, Varilhas, Pàmias, Sabardu.
* Nauta Garona: Senta Gabèla, Autariba.

## Liammoù diavaez
Arieja (departamant)

An **Arieja** (en okitaneg: *Arièja*; e galleg hag ent-ofisiel: *Ariège*, distaget ) zo un departamant, e kreisteiz Bro-C'hall, er rannvro) Okitania, a zeu e anv eus ar stêr a dremen drezañ, an Ariège. En Okitania emañ an departamant, savet diwar tammoù eus Gwaskogn ha Lengadok.

Fois (*Foix* e galleg) eo pennlec'h an departamant.

## Arondisamantoù an Arieja
* Fois
* Pàmias
* Sent Gironç

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Lec'hienn gouestlet d'an Arièja

## Daveoù ha notennoù
Lot-et-Garonne

Al **Lot-et-Garonne** (e galleg hag ent-ofisiel, distaget: ), **Òlt e Garona** pe **Òut e Garona** (en okitaneg), zo, abaoe 1790, un departamant, er rannvro Akitania-Nevez, e mervent Bro-C'hall. Savet eo an anv diwar anv div stêr, al Lot, hag ar Garonne. Agen eo ar pennlec'h. Emañ an departamant en Okitania, savet gant tammoù diwar Gwienna ha Gwaskogn.

## Arondisamantoù Lot-ha-Garona
* Agen
* Marmanda
* Nerac
* Vilanuèva d'Òlt

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ el Lot-et-Garonne

## Notennoù ha daveennoù
Tarn (departamant)

An **Tarn** zo un departamant eus kreisteiz Bro-C'hall, a dremen ar stêr Tarn drezañ. 
Albi eo pennlec'h an departamant.

## Arondisamantoù an Tarn
* Albi
* Castras

## Daveoù ha notennoù
Tarn-ha-Garona

**Tarn-ha-Garona** (okitaneg: *Tarn e Garona*; galleg/stumm ofisiel nemetañ: *Tarn-et-Garonne*) zo un departamant gall (niverenn 82), e mervent Bro-C'hall. Savet eo an anv diwar anv div stêr, an Tarn, hag ar Garona. Montalban (*Montauban* e galleg) eo ar pennlec'h anezhañ.

## Istor
Krouet e oa bet e 1808 gant un dekred ag an Impalaer gall Napoleon Iañ. 
Kemeret e voe lodennoù eus departamantoù al Lot, an Aveyron, ar Gers, ar Garona-Uhel hag al Lot-et-Garonne. 

.

## Arondisamantoù Tarn-ha-Garona
* Los Sarrasins
* Montalban

## Daveoù ha notennoù
Saône-et-Loire

Ar **Saône-et-Loire** (distaget: ) a zo un departamant e kreiz-reter Bro-C'hall, er rannvro Bourgogn. Mâcon eo ar pennlec'h anezhañ, hag an niverenn 71 a zo roet dezhañ. Evel an darn vrasañ eus an departamantoù e oa bet savet d'ar 4 a viz Meurzh 1790. Savet eo bet diwar ul lodenn eus Bourgogn gozh, a oa bet un dugelezh dizalc'h er Grennamzer.

## Arondisamantoù ar Saône-et-Loire
*Autun
*Chalon-sur-Saône
*Charolles
*Louhans
*Mâcon

## An anv
Savet eo anv an departamant diwar anv div stêr, ar Saône, hag al Liger, hervez giz c'hall ar c'hrouiñ-departamantoù. Er bloaz 2003 en doa klasket prezidant ar c'huzul-departamant advadeziñ an departamant « Bourgogne-du-sud » (*Bourgogn-ar-su*), en aner. Met gant an anv-se e ra Burev an touristerezh en departamant.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar c'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ er Saône-et-Loire

## Notennoù ha daveennoù
Maine-et-Loire

Ar **Maine-et-Loire**, pe **Maine-ha-Liger** e brezhoneg, zo un departamant, e kornôg Bro-C'hall, abaoe 1790. Savet eo an anv diwar anv div stêr, ar Maine, hag al Liger. Un tammig bihanoc'h eo eget proviñs an Anjev. 

Añje (*Angers* e galleg) eo anv ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù Maine-et-Loire
* Arondisamant Añje
* Arondisamant Cholet
* Arondisamant Saumur
* Arondisamant Segré

## Notennoù ha daveennoù
Peskerezh

Ur vicher hag un hollad micherioù eo ar **peskerezh**, pe ar **pesketaerezh**, dezhañ da bal tapout ha gwerzhañ pesked hag kement loen-mor a c'hell bezañ lakaet war ar marc'had. Ar besketaerien a ra war-dro an dastum er mor, un ober a vez anvet hervez anv al loen e brezhoneg : pesketa evit dastum pesked, grilheta evit ar grilhed, kregina evit ar c'hregin, kranketa evit ar granked hag all. 

Peurliesañ e vez graet ar pesketa war bagoù pesketa a zarempred porzhioù pesketa. 

## Reizhoù pesketa
Ardivinkoù hag ostilhoù arbennik a vez implijet hervez al loened-mor a glasker tapout :
* rouedoù a bep seurt
**avanelled pe vizhier-roued
**boliñj
**roued-stlej pe chalu(d)
** sac'h-drag
**tramailh
* gwalennoù pesketa
* kevell

## Bagoù pesketa
Bagoù pesketa a bep seurt hag a bep ment a zo bet implijet evit ar peskerezh abaoe kantvedoù eus ar bagig e ler war ur framm aozilh a veze fardet kant kantved 'zo betek listri divent ar peskerezh greantel (sellit dindan) a vez implijet hiziv. Gant lusk ar roeñvoù, ar gouelioù hag ar ar c'hefluskerioù e vezont kaset war vor. 
## Porzhioù pesketa

## Peskerezh greantel

## Sell ivez

*Peskerezh e Breizh
Meurthe-et-Moselle

Ar **Meurthe-et-Moselle** (distaget  e galleg) zo un departamant, e biz Frañs, er rannvro Grand Est. Nancy eo ar pennlec'h anezhañ, hag ar 54 an niverenn lakaet dezhañ. Krouet eo bet d'ar 7 a viz Gwengolo 1871, savet diwar tammoù douaroù eus departamantoù kozh ar Meurthe, hag ar Moselle hag a oa bet lezet gant Bro-C'hall war-lerc'h feur-emglev Frankfurt.

## Istor
Arondisamantoù Lunéville, Nancy ha Toul a oa chomet gall a voe lakaet ennañ, pezh a deue eus departamant kozh ar Moselle a yeas d'ober arondisamant Briey. Arondisamantoù Salzburg ha Saarburg a yeas gant Alamagn. Un darn eus an departamant a oa e Dugelezh Bar.

## Arondisamantoù Meurthe-et-Moselle
* Arondisamant Briey
* Arondisamant Lunéville
* Arondisamant Nancy
* Arondisamant Toul

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar C'huzul-departamant
*Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
*Touristañ er Meurthe-et-Moselle   

## Daveoù ha notennoù
Tarn

An **Tarn** zo :

* ur stêr e kreisteiz Bro-C'hall, adstêr d'ar Garonne. Gwelit Tarn (stêr).
* abaoe 1790, un departamant eus kreisteiz Bro-C'hall. Gwelit Tarn (departamant)
Garona-Uhel

**Garona-Uhelañ** (en okitaneg: *Nauta Garona*; galleg hag ent-ofisiel: *Haute-Garonne*) a zo un departamant, dezhañ an niverenn 31, er rannvro Okitania. Toloza eo ar pennlec'h anezhañ. Deuet eo e anv eus hini ar stêr Garona a dremen drezañ, hervez ar c'hiz c'hall diazezet e 1790. En Okitania emañ, savet diwar tammoù eus Gwaskogn er c'hornaoueg hag er su, hag eus Lengadok er biz, eus tu Toloza.

## Arondisamantoù ar Garona-Uhel
* Murèth
* Toloza
* Sent Gaudenç

## Liammoù diavaez

## Daveoù ha notennoù
Saona-Uhel

**Saona-Uhel** (galleg: *Haute-Saône*) a zo un departamant gall, deuet e anv eus hini ar stêr Saona a dremen drezañ, hervez ar c'hiz c'hall diazezet e 1790. 

Vesoul eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù ar Saona-Uhel
* Arondisamant Lure
* Arondisamant Vesoul

## Daveoù ha notennoù
Haute-Vienne

An **Haute-Vienne** (e galleg hag ent-ofisiel; *Nauta Vinhana* pe *Nauta Viena* en okitaneg) a zo un departamant, er rannvro Akitania-Nevez, deuet e anv eus hini ar stêr Vienne a dremen drezañ, hervez ar c'hiz c'hall diazezet e 1790. A-raok e oa un darn eus Bro-Lemojez, ur vro okitan. Kêr-Lemojez eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù an Haute-Vienne
* Bellac
* Lemojez
* Rochechouart

## Liammoù divaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ en Haute-Vienne.

## Notennoù ha daveennoù
Haute-Marne

An **Haute-Marne** (distaget: ) a zo un departamant e reter Bro-C'hall, er rannvro Grand Est, savet diwar un darn eus proviñs Champagn, un darn eus Loren, un darn eus Dugelezh Bar, un darn eus Bourgogn hag un darn eus Franche-Comté. Dont a ra e anv eus hini ar stêr Marne, adstêr d'ar Saena war he lez dehoù. Chaumont eo ar pennlec'h hag an 52 eo an niverenn roet dezhañ.

## Arondisamantoù ar Marne
*Arondisamant Chaumont
* Arondisamant Langres
* Arondisamant Saint-Dizier

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar C'huzul-departamant
*Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
*Touristañ en Haute-Marne

## Daveoù ha notennoù
Liger-Uhel

Al **Liger-Uhel** (e galleg hag ent-ofisiel: **Haute-Loire**, distaget ; *Naut Léger* pe *Naut Leir* en okitaneg) a zo un departamant, deuet e anv eus hini ar stêr Loire (Liger e brezhoneg) a dremen drezañ, hervez ar c'hiz c'hall diazezet e 1790. Emañ er rannvro Arvern Ron-Alpoù. En Okitania emañ penn-da-benn.

Le Puy-en-Velay eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù al Liger-Uhel
* Lo Puèi de Velai
* Briude
* Sinjau

## Liammoù divaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)

## Notennoù ha daveennoù
Rodez

**Rodez** a zo
*un enezenn Bro-C'hres, gwelout Enez Rodez;
*kêr-benn Enez Rodez, anvet Rodos pe *Rodez*;
*Rodez (Bro-C'hall), anv ofisiel gallek pennlec'h departamant gall an Aveyron, a zo *[[Rodés]]* en okitaneg.
Monson

Ar **monson** a zo ur reizhiad avelioù mareadek a gaver war ribloù Meurvor Indez ha e Su Azia. Kinniget eo bet ar ger arabeg *mausim* (mare-bloaz) evit orin ar ger. Evit gwir e vez implijet monson evit ar mare-bloaz pa zeu an avel da c'hwezhañ kreñv e Su Indez ha tro-war-dro dezho hag ivez evit ar glaveier puilh-kenañ a gouezh asambles gant an avel e-pad an hañv. Er goañv e c'hwezh an avel en tu all gant nebeutoc'h a c'hlaveier. Setu perak ez eus monson an hañv ha monson ar goañv.

Implijet e vez ar ger monson evit kornôg Meurvor Indez pa 'z eus ur c'hemm gant roudoù-avel ma'z a an avel a-hed : 6 miz da Vervent ha 6 da Viz. 
 
Pa'z a an douar da dommañ muioc'h eget ar mor ez a an aer dommoc'h d'al laez ken e teu un aerwask izel a sach an avel diwar ar mor. Pa'z a an tolzennoù aer c'hleb a vez war ar mor da zilestrañ e kouezh glaveier diwar ar glizhennadur a zeu diwar ar menezioù freskoc'h.
 
Er c'hontrol e teu an douar da vezañ freskoc'h er goañv eget er mor ken e vez krouet un aerwask izel war ar mor hag un avel war e du. Ne vez ket avel ar monson goañv ken dalc'hus eget hini an hañv.
1333

*Diwar-benn bloavezh *'1333*' an [[deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

#### Breizh

#### Frañs
### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1333|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 1333]]*

## [[:Rummad:Marvioù 1333|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 1333]]*

__NOTOC__
Garona

Ar **Garona** (*Garona* en okitaneg, katalaneg ha spagnoleg, *Garonne* e galleg) zo ur stêr en Okitania.
Eieniñ a ra er Pireneoù, e Plan de Beret, en ul lec'h anvet *Uelh deth Garona*, e Traoñienn Aran (al lodenn okitanek eus Kumuniezh Emren Katalonia) ; goude un 40 kilometr bennak ec'h antren e Republik Frañs, ha tremen a ra dre gêrioù Toloza, Agen ha Bourdel a-raok degouezhout gant an Dordogna ha stummañ neuze aber ar Gironde (*Gironda* en okitaneg) a-raok en em deurel er Meurvor Atlantel.

## Adstêrioù
Eus e eienenn d'ar mor e teu dezhañ ar stêrioù-mañ :

## Kreizennoù nukleel
Div greizenn nukleel zo war e lezioù, hini ar Blayais, e-kichen Blaye (33) ha hini Golfech, nepell diouzh Toloza (82).
Lo Puèi de Velai

**Lo Puèi de Velai** (*Le Puy-en-Velay* e galleg) eo pennlec'h departamant gall an Haute-Loire. Goude ma'z eo hennezh eo an anv kozh e oa *Le Puy* ar stumm ofisiel betek 1988, ma voe ofisielaet an anv kozh. Kêr-benn ar c'hornad-bro Velay e oa gwechall.

## Douaroniezh
## Anv

### Stummoù skrivet

* **Vellave Urbis ... Ad locum quem Ancium vocitant**
* **Anicii in Vellavo (territorio)**
* **Anicio, Ansiaco Vellavos, Vellaos** (pezhioù moneiz Merove)
* **Podium (Xt)**

### Gerdarzh
Evit Dauzat ha Rostaing ː latin *podium* = lec'h war an uhel 

## Ardamezhioù
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Veur
* Iliz sant Laorañs

## Touristerezh

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
* Beltram Gwesklin ː emañ e relegoù en iliz sant Laorañs
* Kardinal de Polignac

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Dave ha notennoù
Davide Marotti

**Davide Marotti** a zo bet ganet d’ar 1añ a viz Genver 1881 e Napoli (Italia) ha marvet d’an 18 a viz Gouere 1940.

Mestrc’hoarier echedoù italian.

Kelennour lennegezh ha prederouriezh e oa.

Kampion Italia an echedoù e Viareggio e 1921, dirak Leone Singer eus Trieste.

C’hoari a reas e Tournamant Londrez 1922, gant disoc’hoù bihan.

## Ur bartienn: '''Davide Marotti''' - '''Giovanni Cenni''' ([[Roma]], 1911)

1.e4 e5 2.Mf3 Mc6 3.Fc4 Fc5 4.b4 Fb6 5.b5 Ma5 6.Mxe5 Mh6 7.d4 d6
8.Fxh6 gxh6 9.Df3 Tf8 10.Fxf7+ Re7 11.Mc3 Fe6 12.Dg4 Txf7
13.Dh4+ Tf6 14.Mf3 Rd7 15.d5 Fg8 16.e5 Tg6 17.Dh3+ Re8 18.0-0 Dd7
19.e6 Dg7 20.Me4 Mc4 21.Mh4 Me5 22.Rh1 Mg4 23.Mxg6 Dxg6
24.Dxg4 Fd4 25.Mxd6+ **1-0**

## Oberenn skrivet
* Davide Marotti, *Sfida [[Stefano Rosselli del Turco|Rosselli]] - Marotti per il campionato scacchistico italiano, Napoli, 15-28 aprile 1923*, Embannadurioù L'Ancora, Viareggio, 1923.
Mario Napolitano

** Mario Napolitano ** a zo bet ganet d’an 10 a viz C'hwevrer 1910 en Acquaviva delle Fonti (Italia) ha marvet d’an 31 a viz Here 1995 e Firenze (Italia).

Mestrc’hoarier echedoù italian e oa.
Mayenne

**Mayenne** zo 

*ur gêr e Bro-C'hall, e departamant ar Mayenne: gwelout Mayenne (kêr)
*ur stêr e Bro-C'hall, a vez graet ar Mezven anezhi e brezhoneg, hag a dreuz departamant ar Mayenne;
*un departamant, ar Mayenne.
Manati

Ur **manati** (ger savet diwar ar gerioù "manac'h" ha "ti") a zo ur savadur e-lec'h ma vez bodet menec'h. 

Implijet eo bet ar gerioù *[[minic'hi]]* ha *mouster* (diwar ar galleg) e brezhoneg ivez. Kavet e vezont e lec'hanvadurezh Breizh.
Ti-pediñ

Un **ti-pediñ** a zo ur savadur aozet gant unan bennak da pediñ ennañ pe en e gichen. Deveret eo diwar ar gerioù : ti ha pediñ.

Bez' ez eus un enezenn anvet Enez Tibidi en Ospital e-tal abati Landevenneg. Dont a rafe eus ar memes ger gant ur c'hemmadur dre vlotaat goude ti.

## Notennoù

## Levrlennadur

* Jean Gavot, *Dans la mystique et la tradition des oratoires*
* Pierre Irigoin, *Les oratoires de France depuis les origines*, [www.les-oratoires.asso.fr CSOPF ], 336 pajenn, Studi a ro tu da zizoleiñ liesseurted an tier-pediñ a gaver e Breizh hag e Bro-C'hall.
## Skeudennaoueg

Gallarus Oratory Rainbow 20070916.jpg|*Séipéilín Ghallarais*, un ti-pediñ e Kontelezh Ciarraí en Iwerzhon.
OratoireOrgeval.jpg|Ti-pediñ Orgeval (Isère)
Saint-Lô

**Saint-Lô** (**Sant-Lo** gant ar vrezhonegerien) eo anv pennlec'h departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Istor
### 

Bundesarchiv Bild 146-1987-121-19A, Frankreich, St. Lô, Zerstörungen.jpg|Siviled en ur straed e Saint-Lô d'ar 16 a viz Mezheven 1944 p'edo c'hoazh e dalc'h an Alamaned
Military convoy through Saint Lo.jpg|Ul lostadenn kirri milourel amerikan e Saint-Lô e miz Even 1944

* Eil Brezel-bed: e 1944 e voe peurzistrujet **Saint-Lô**, pe hogozik, gant bombezadegoù an Amerikaned war-lerc'h dilestradeg c'hoarvezet d'ar 6 a viz Mezheven.
## Monumantoù ha traoù heverk
### Mogerioù-kreñv

Remparts de Saint-Lô 1.jpg|Mogerioù-kreñv Saint-Lô
Remparts de Saint-Lô 3.jpg
Remparts de Saint-Lô (Tour Beaux-Regards).jpg| Tour
Remparts de Saint-Lô 9.jpg
Saint-Lô.jpg


## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:25000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2012 text:2012

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 16351
  bar:1968 from:0 till: 18615
  bar:1975 from:0 till: 23221
  bar:1982 from:0 till: 23212
  bar:1990 from:0 till: 21546
  bar:1999 from:0 till: 20081
  bar:2007 from:0 till: 19320
  bar:2012 from:0 till: 18931

PlotData=

  bar:1962 at: 16351 fontsize:S text: 16351 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 18615 fontsize:S text: 18615 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 23221 fontsize:S text: 23221 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 23212 fontsize:S text: 23212 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 21546 fontsize:S text: 21546 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 20081 fontsize:S text: 20081 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 19320 fontsize:S text: 19320 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 18931 fontsize:S text: 18931 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Savoie (departamant)

Ar **Savoie** a zo unan eus an daou zepartamant gall a zo bet savet diwar Bro-Savoia pa voe staget ouzh Bro-C'hall e 1860. Chambéry eo anv ar pennlec'h. 

## Arondisamantoù Savoie
* Albertville
* Chambéry
* Saint-Jean-de-Maurienne

## Daveoù ha notennoù
Vendée

Ar **Vendée** (stumm gallek orin ha stumm ofisiel nemetañ; *Vande* a-wechoù e brezhoneg ) zo :
*ur stêr eus kornog Bro-C'hall, er c'hreisteiz da Vreizh: gw. Vendée (stêr)
*abaoe 1790, un departamant gall, e kornog Bro-C'hall, er c'hreisteiz da Vreizh, sko ouzh Bro-Naoned. La Roche-sur-Yon eo ar penn-kêr anezhañ: gw. Vande (departamant). Ne vez graet ar stumm brezhonekaet *Vande* nemet eus an departamant.

## Notennoù
Giambattista Lolli

**Giambattista Lolli** a zo bet ganet e 1698 e Nonantola (Italia) ha marvet d’ar 4 a viz Even 1769.

Mestrc’hoarier echedoù ha teoriennour dibennoù-partiennoù italian, ezel eus "Skol Modena".

## '''Garadenn Lolli'''

1.e4 e5

2.f4 exf4

3.Mf3 g5

4.Fc4 g4

5.Fxf7+

## Oberenn skrivet
* *Osservazioni teorico-pratiche sopra il gioco degli scacchi, Bologna 1763* (100 dibenn partienn)
Ariège

An **Ariège** zo un anv-lec'h gallek, diwar ar ger okitanek *Arièja*, ha hini
*ur stêr eus kreisteiz Bro-C'hall, gwelout Ariège (stêr);
*abaoe 1790, un departamant gall, e kreisteiz Bro-C'hall, gwelout Ariège (departamant).
Lozère

**Lozère** zo un anv-lec'h gallek, deuet diwar an anv okitanek *Losera* pe *Lousero*. 

Meur a dra zo anvet *Lozère*:
*ur menez, ar Mont Lozère
*un departamant gall, al Lozère (departamant), krouet e 1790, ha Mende eo ar penn-kêr anezhañ, 
*ur sizhunieg, *La Lozère Nouvelle* 
**Pierre Lozère*, ur c'haner evit bugale.
Gers

*Gers* (e galleg evel en okitaneg) zo :
*ur stêr eus kreisteiz Bro-C'hall, adstêr d'ar Garona,
*abaoe 1790, ar Gers, un departamant gall, e kreisteiz Bro-C'hall.

Auch eo ar pennlec'h anezhañ.
Porzh a-steud

Ar **porzh a-steud** a zo ur porzh enankañ/ec'hankañ a ro an tu d'an urzhiataer da gehentiñ gant e amva. Ur c'hetal eo ar porzh a-steud. Ar porzhioù a-steud a oa eus ar re gentañ o kevaraezañ an urzhiataerioù da eskemmañ stlennoù gant an diavaez. Anvet e vezont RS232 pa eo anv ar reolad e reont meneg dioutañ da arc'hwelañ.

An termen "a-steud" a dalvez kement hag e vez ar stlennoù oc'h amredek gant un neudenn nemetken eleze e vez ar bitoù o vezañ kaset an eil re da heul ar re all.

Da gentañ e veze tu nemet kas roadennoù ha tremen hep degemer anezhe pa ne oa ket daouank an treuzkas. Bremañ e vez daouank porzhioù a-steud an ijinennoù arnevez. Neuze o deus ezhomm div neudenn ar porzhioù daouank da zont a-benn da gehentiñ.

## Arc'hwelañ ar porzh a-steud

N'eus ket ezhomm a arhent goubredañ (un eurier) da gas stlennoù pa vez ec'houbred ar c'hehentiñ. Da lavaret eo e vez an esaouenn amzer etre daou nod kenheuilh o vezañ diforzh. Hogen e rank ar paker bezañ en araez da ziforc'hiñ an nodoù (un hed a eizh bit en deus un nod) e-touez an heuliad bitoù e vez kaset dezhañ.

Setu perak e vez lakaet e penn pep nod kaset gant un hevelep kehentiñ ur bit spesadel anvet bit START hag unan da verkañ dibenn an nod anvet bit STOP. Pezh a c'heller adverkañ eo e vez dispignet 20% eus ar bann drafet gant ar bitoù-se (evit 10 bit kaset, nemet 8 arveret d'enbonegañ an nod ha 2 evit diogelañ ar bakadenn).

## Ar c'hennaskerioù a-steud
Ar c'hennaskerioù arveret gant ar porzh a-steud a vez anvet DB9 ha DB25. Ar c'hennaskerioù-mañ o deus 9 broch evit an hini kentañ ha 25 broch evit an eil. Peurvuiañ e vezont kenstaget gant ar bennwal ha marc'het ouzh talbenn a-dreñv an urzhiataer.
##### Benel

DA-15 DSubminiatures female.svg   |DA-15
DB-25.svg                  |DB-25
DE-9 Female.svg            |DE-9
DE-15 female.svg               |DE-15


##### Gourel

DA-15 DSubminiatures male.svg   |DA-15
DB13W3 Pinout.svg          |DB-13W3
DB-25 male.svg             |DB-25
CAN Connecteur.svg         |DE-9
DE-15 male.svg               |DE-15
Domenico Ponziani

**Domenico Lorenzo Ponziani** a zo bet ganet d’an 9 a viz Du 1719 e Modena (Italia) ha marvet d’ar 15 a viz Gouere 1796 e Modena (Italia) .

Mestrc’hoarier ha saver studiadennoù echedoù italian, ezel eus "Skol Modena".
Lalande 21185

**Lalande 21185** a zo ur gorrez ruz lec'hiet 2.5 parsek pe 8.21 bloavezh-gouloù diouzh an Douar hag a trede steredenn dostañ ouzhomp. Un tizh bras a-walc'h he-deus ha diblasañ a ra a-sonn gant plaenenn ar galaksienn. Wolf 359, 1.24 parsek pe 4.03 bloavezh-gouloù a zo hec'h amezeg tostañ. Ur steredenn-darzh eo 

## Koskoriad

E 1996 e kemennas ur strollad a steredoniourien bleniet gant George G. Gatewood o-doa dizoloet div blanedenn war-dro Lalande 21185 dre studiañ luc'hskeudennoù graet etre 1930 ha 1984 ha dre sellout pizh ouzh he fiñvadennoù adalek 1988 ne oa ket bet wirekaet an dizoloadenn. Posupl eo ez eus un trede planedenn met he bezañs a zo martezeusoc'h c'hoazh eget hini an div arall.

## Pennadoù kar
*Jérôme Lalande

## Liammoù diavaez
* SolStation.com: Lalande 21185
Bela Toth

**Bela Toth** a zo bet ganet d’an 19 a viz Ebrel 1943 e Budapest (Hungaria).

Mestrc'hoarier ha skrivagnour echedoù italian, ag orin eus Hungaria.

Mestr Etrebroadel FIDE abaoe 1974.

Peder gwezh e voe Kampion Italia: e Pesaro e 1975, e Lucca e 1976, en Agnano e 1980 hag en Arco di Trento e 1982.

E miz Ebrel 1985 e oa e renk Elo da 2577. 2336 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Meurzh 2011.

E-pad ar bloavezhioù 1970 e skrive er gazetenn *[[L'Italia Scacchistica]]*. Kenlabourat a reas d'ar gazetenn echedoù alamanek suis *[[Die Schachwoche]]* e 1983 ha 1984.

## Oberennoù skrivet
* Bela Toth, *Damengambit, Minoritätsangriff*, 1987 ;
* Bela Toth, *Die Russische Verteidigung*, 1987.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chess Games
Ercole Del Rio

**Ercole Del Rio** a zo bet ganet e 1723 pe e 1726 e Guiglia ( Italia) ha marvet d’an 23 a viz Mae 1802 e Modena ( Italia) .

Mestrc'hoarier, saver studiadennoù ha skrivagner echedoù italian, ezel eus "Skol Modena".

## Oberennoù skrivet
* Ercole Del Rio, *Sopra il giuoco degli scacchi osservazioni pratiche* (en italianeg);
* Ercole Del Rio, *La Guerra degli scacchi* - *The War of the Chessmen* (en italianeg hag e saozneg).

## Ul levr diwar e benn

* Adriano Chicco, *Contributi alla storia dei problemi di scacchi: Gilio de' Zelati e Ercole Ercole del Rio*, *[[L'Italia Scacchistica]]*, Milano, 1950 .
Porzh a-stur

**Kas ent diaser roadennoù gant lies neudenn a vez anvet treuzkas roadennoù a-stur**. Kaset e vez gant porzhioù a-stur an urzhiataerioù hiniennel 8 bit (un eizhbit) ent diaser gant 8 neudenn a ra d'ober ar fun a-stur. 

Ar porzhioù a-stur daouank kentañ e veze kaset gante ar stlennoù gant ur c'has a 2,4 Mbde (Mega bit dre eilenn). Bremañ e vez tizhet tizhoù uheloc'h oc'h arverañ porzhioù a-stur arwellet :

* **Ar porzh EPP** (Ehanced Parallel Port - Porzh A-stur Arwellet) a zo bet roet an tu gantañ da dizhout tizhoù kas betek 16 Mbde,

* **Ar porzh ECP** (Ehanced Capabilities Port - Porzh a Varr Arwellet) ergrafet gant Hewlett Packard ha Microsoft. An hevelep aroueziadurioù en deus hag hini EPP oc'h ouzhpennañ an arc'hwel Plug and Play eleze e ro al lank d'an urzhiataer da anavezout an drobarzhell kennasket outañ.

Kenstaget e vez ar porzhioù a-stur ouzh ar bennwal peurliesañ, ar c'hennasker DB25 marc'het ouzh talbenn a-dreñv an urzhiataer. Peurliesañ e vez kennasket moullerezioù ouzh porzhioù a-seurt-se daoust dezhze da vezañ gorrek a-walc'h ha da vezañ erlerc'hiet muioc'h muiañ ouzh kennaskerioù USB pe Ethernet.
Bikini (dilhad)

Ar **bikini** n'eo ket un tamm dilhad, met daou bezh dilhad a vez gwisket gant ar merc'hed evit mont da gouronkañ.

Ar pezh douget war ar bruched a c'holo an divvronn, en ur leuskel ar begel hag an divlez dizolo, hag a zo staget er c'hein, evel ur vrennidenn.

Ar pezh all a c'holo ar c'haol hag ar revr, evel ur bragoù-bihan ordinal.

Etre an daou bezh eo dizolo ar c'hein hag ar c'hof. Heñvel-vi eo an daou bezh eta ouzh dilhad-dindan ordinal ar merc'hed. Tud zo koulskoude o deus klasket bihanaat anezho muiañ ma c'hallent.

Klasket ez eus bet ober bikini eus dilhad paotred da neuial ivez met ar ger n'en deus ket graet berzh evit se.

## Istor
Gant Louis Réard e voe ijinet ar bikini. Kentañ ma voe diskouezet a voe e Pariz d'ar 5 a viz Gouhere 1946 er poull-neuial Molitor, ha douget e oa gant Micheline Bernardini, un dañserez noazh brudet en amzer-se e *[[Casino de Paris]]*.

Disklêriañ a reas Louis Réard en doa dibabet an anv **bikini** abalamour da Enez Bikini, a oa bet un darzhadenn nukleel warni 5 devezh a-raok, gant ar soñj, hag ar spi e vije ken brudet an daou bezh dilhad hag ar vombezenn a oa nevez-tarzhet 

Savet e oa bet gantañ ar frazenn-stur saoznek : *The bikini, first an-atomic bomb!*, ur c'hoari-gerioù saoznek etre *an-atomic* ("nann-nukleel") hag *anatomic* ("anatomek" / "korfadurel").

Goulenn ur breou a reas Louis Réard evit diwall un ijinadenn a seblant bezañ bet anavet gant ar merc'hed en henamzer hervez a weler war livadurioù kozh.

Un degemer fall a voe graet d'ar bikini en e amzerioù kentañ. Sevel en e enep a reas an holl ilizoù, ha berzet e voe e meur a vro. Ret e voe gortoz un toullad bloavezhioù a-raok ma teuas diouzh ar c'hiz.

E 1956 e voe gwelet Brigitte Bardot er film *[[Et Dieu… créa la femme]]* o tougen ur bikini e danvez vichy.

Evel-just e klaskas ar merc'hed yaouank ober evelti. Skoazellet e voe ar vrud gant ar ganaouenn *Itsy Bitsy Teenie Weenie Yellow Polka Dot Bikini*, kanet gant Brian Hyland, a voe kanet e galleg gant Dalida, Brigitte Bardot, Johnny Halliday ha Richard Anthony. A-hed an hañv e voe skignet *Itsy bitsy, petit Bikini* er skingomz.

E 1962 e reas berzh bras a-drugarez da Ursula Andress, a zouge ur bikini gwenn ha gleb gadalus er film *[[Dr. No]]* : sec'het e voe an daou damm dilhad ha gwerzhet en ti Christie's e 2001 : 41&nbsp;250 lur sterling hepken e koustas d'ar prener.

E 1966 e voe tro Raquel Welch da wiskañ ur bikini ragistorel er film *One Million Years B.C*. 
War-lerc'h ez eus bet graet ivez filmoù skinwel evit diskouez an tamm danvez-se, evel re ar rummad *Baywatch*, gant Pamela Anderson.

Abaoe dibenn an  eo deuet da vezañ ur gwiskamant ordinal war an aodoù.

## Doareoù all
Ijinet e oa bet ivez un *trikini* ha ne reas ket berzh, hag un *tankini* a blij d'ar re a ra sport a-hervez. Ur *mikrokini* zo ivez.

## Levrlennadur
* Kelly Bensimon, *Le Bikini, des années 1950 à nos jours*, Éditions Assouline, 2006,  .

## Pennadoù kar
*Burqini
*Monokini
*String

## Notennoù
Carlo Salvioli

**Carlo Salvioli**, bet ganet d'an 2 a viz Du 1848 e Venezia (Italia) ha marvet d'an 29 a viz Genver 1930 e Mirano (Italia), a oa ur mestrc'hoarier hag ur skrivagner echedoù, ha teoriennour an dibennoù-partiennoù italian.

## Oberennoù skrivet
* *Il quarto torneo scacchistico italiano nazionale in Venezia*, Embannadurioù Ferrari alla Porta, Venezia, 1884
* *Il quinto torneo scacchistico nazionale: Roma 1886*, Embannadurioù Ferrari, Kirchmayr e Scozzi, Venezia, 1887
* *Trattato completo dei finali di partita: con 500 diagrammi e piu di mille esempi*, Embannadurioù Ferrari, Kirchmayr e Scozzi, Venezia, 1888
* *Teoria e pratica del giuoco degli scacchi*, Embannadurioù Ferrari alla Porta, Venezia, 1885–1888 (4 levrenn)
* *L'ultima teoria e pratica del giuoco degli scacchi, 1887–1898*, Embannadurioù Ferrari alla Porta, Venezia, 1900
* *Manuale teorico-pratico del giuoco degli scacchi pei principianti*, Nuova Rivista Degli Scacchi. Giuseppe Meucci, Livorno 1899
* *Il giuoco degli scacchi di [[Gioacchino Greco]] detto il Calabrese*, La nuova Italia, Giusti, Firenze, 1961
* *La partita d'oggi. Supplemento all' "Ultima teoria e pratica del giuoco degli scacchi"*, Embannadurioù Ammannati, Firenze, 1928
Ron

**Ron** a c'hall ober dave d'an douaroniezh pe d'un anv-den.

## Douaroniezh
* Ron, ur stêr en Europa
* Traoñienn ar Ron
* Ron, pe Rhône, un departamant gall

## Yezhoù
* ron pe roneg, ur yezh afrikat eus is-skourr ar yezhoù ronek,
* ron, kod ISO 639-3 ar roumaneg.

## Anv-bihan
Berrstumm an anv-bihan saoznek Ronald eo. Ronnie zo ur stumm all. Talvezout a ra kement ha "levenez" en hebraeg ivez.

Tud vrudet anvet Ron :
* Ron Paul, politikour stadunanat
* Ron Arad (g. e 1951), dizainer israelian
* Ron Leshem (g. e 1976), skrivagner israelian
* Ron Howard (g. e 1954), aktour ha sevener filmoù stadunanat 

Tud a faltazi : 
* Ron Weasley, unan eus harozed romantoù Harry Potter.

Tud vrudet anvet Ronnie : 
* Ronnie Peterson (1944-1978), blenier redadegoù kirri svedat
* Ronnie O'Sullivan (g. e 1975), c'hoarier snooker saoz
Llanfaglan

**Llanfaglan** zo ur barrezig eus Gwynedd, e Kembre, 3 c'hardlev er mervent da gCaernarfon war lez ar Menai. 

Emañ iliz Llanfaglan e-kreiz ur park, digenvez ha dizarempred. Perc'hennet eo gant ar c'hevredad Friends of Friendless Churches. Krediñ a reer e oa un neved rakkristen. Ur maen zo enni, skrivet warnañ *Lovernus Fil*. Mein all a vije eus ar  kantved hag eus ar  kantved. An iliz a weler hiriv avat a zo eus an  kantved, gant tammoù eus ar  kantved.
Implijet e vez c'hoazh gwechig an amzer. 

## Feunteun Vaglan
Tost d'an iliz, en ur park digleuz, e oa gwechall ur puñs a veze graet *Ffynnon Faglan* (Feunteun Vaglan) anezhañ. **Llanfaglan** a oa bet savet, a-hervez, gant Sant Baglan, hag ar puñs ivez. Pareañ kleñvedoù a rae an dour. Dour a veze lakaet war ar rann eus ar c'horf a roe poan, ha taolet e veze ur spilhenn en dour. 
Pareet e veze ar c'hreskennoù anvet gwenan (pe gwenaennoù) ivez. Gwalc'het e vezent, ha toullet gant ur spilhenn a veze taolet er puñs. Distrujet eo bet ar puñs en  kantved, goude tennet daou gelorniad spilhoù anezhañ. 

## Liammoù diavaez
*Its CISP database entry
*Friends of Friendless Churches: St Baglan's Church, Llanfaglan
*Folklore of Welsh wells (including a discussion on Baglan's Well)
Cyllene (loarenn)

**Cyllene** (eus ar gresianeg Κυλλήνη) pe **Yaou XLVIII** a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol Veur Hawaii eo bet dizoloet e 2003. Emañ-hi e strollad Pasiphae, ur strollad loarennoù hag a gelc'htro etre 22,8 milion ha 24.1 milion a gilometradoù gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.

Tennañ a ra hec'h anv eus Cyllene, un naiad pe un oread kevreet gant Menez Kyllini e Gres. Ur verc'h da Zeus e oa.