open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carl Bildt

**Nils Daniel Carl Bildt** (ganet d'ar 15 a viz Gouere 1949) zo ur politikour hag un diplomat svedat. Kentañ Ministr Sveden e voe eus 1991 da 1994. E penn ar *[[Moderata samlingspartiet]]* e oa eus 1986 betek 1999. Ministr an Aferioù Estren e voe ivez etre Here 2006 ha Here 2014, e gouarnamant Fredrik Reinfeldt.

Un tamm brud en deus tapet evel hanterour e brezelioù Yougoslavia, pa oa kannad ispisial Unaniezh Europa e broioù Yougoslavia gozh adalek Mezheven 1995, unan eus kadoridi kendivizoù Emglev Dayton e miz Du 1995 ha Dileuriad Uhel evit Bosnia ha Herzegovina eus Kerzu 1995 da Vezheven 1997, goude Brezel Bosnia. Eus 1999 da 2001 e voe Dileuriad ispisial ar Broadoù Unanet er Balkanioù.
Eleno de Céspedes

**Elena de Céspedes** a oa ur surjianez spagnol eus ar  hag a lavaras bezañ ur gwaz. 

Ganet e oa en Alhama de Granada. Hiron e oa, merc'h d'ur sklavez du ha d'he ferc'henn. Adalek ma voe ganet e veze gwelet evel ur plac'h, hag evel-se a-hed he yaouankiz. Brazezet e voe, gwilioudiñ a reas, emezi. Adal neuze, hervezi, e kemmas he c'horf, betek kaout kalc'h. Neuze e vevas evel ur gwaz, e vevas gant ur vaouez, hag e teuas da vout surjian.

E 1586, evit sevel gouel an arvar ha reiñ da *Eleno* de Céspedes an aotre da zimeziñ d'ur vaouez e c'houlennas Neroni, vikel Madrid, un enselladenn gorfel a voe graet gant ar medisin brudet Francisco Díaz de Alcalá, medisin ha surjian ar roue Felipe II, a savas ar c'hentañ skrid-arnod a droazhouriezh. Hag eñ da embann e oa Eleno ur gwaz.

Ur bloaz e vevas Eleno e Yepes, evel pried María del Caño, o labourat evel surjian eno hag en trowardroioù.

Ken iskis e voe kavet ar c'hemm ma voe diskuliet d'ar Gouarnour e Mezheven 1587. 

## Liamm diavaez
*Marie-Catherine Barbazza, ''Un caso de subversión social: el proceso de Elena de Céspedes (1587-1589)''
Norbert Métairie

Ur politikour eo **Norbet Métairie**. Ganet eo d'ar 7 a viz Eost 1946 en Astillé (Mayenne). Ezel eo eus ar Strollad Sokialour Gall (PS). Abaoe 1998 eo maer An Oriant.
Ocaña

**Ocaña** zo un anv spagnolek, anv-lec'h hag anv-tiegezh.

## Lec'hioù

### 
* Ocaña, kumun e *Norte de Santander*, ;
** Convención de Ocaña, bodadeg bonreizhañ en Ocaña (Kolombia) en 1828;
** Proviñs Ocaña, krouet en 1850.

### 
* Ocaña, kumun e proviñs Toledo; 
** Emgann Ocaña, e-pad Brezel Dizalc'hiezh Spagn, en 1809; 
* Mesa de Ocaña, komark e proviñs Toledo.

### 
* Ocana, kumun.

### 
* Distrig Ocaña, en proviñs Lucanas, e rannvro Ayacucho.

## Tud
* Luis Ocaña, marc'hhouarner spagnol
* Manuel Ortega Ocaña, marc'hhouarner spagnol
Ariana Grande

**Ariana Grande**, bet ganet **Ariana Grande-Butera** d'ar 26 a viz Even 1993 e Boca Raton (Florida), zo ur ganerez hag aktourez stadunanat.

Kroget he doa da ganañ e Broadway er strollad 13. Goude-se e voe aktourez gant roll Cat Valentine er stirad skinwel Nickelodeon, anvet Victorious e 2009. Pevar c'houlzad hepken e padas ar stirad, met Grande a gendalc'has er *spin off* Sam & Cat, a badas betek 2014.

Aktourez eo bet Ariana Grande ivez, er c'hoariva ha rolloù all evit ar skinwel pe filmoù, ha bet mouezh tudennoù e tresadennoù-bev er skinwel pe er sinema.

## [[Gwalldaol an 22 a viz Mae 2017 er Manchester Arena]]
D'an 22 a viz Mae 2017, e-fin un abadenn sonerezh gant ar ganerez Ariana Grande, e voe un dagadenn emlazh gant ur sponter eus ar Stad Islamek. 23 a dud a voe lazhet ha 120 gloazet don.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Ariana Grande War IMDb
Pitiüses

Ar **Pitiüses** (*Illes Pitiüses* e katalaneg, distaget ) eo an anv a roer da inizi Eivissa ha Formentera, er Balearez. Inizi all zo c'hoazh, bihanoc'h avat, evel S'Espalmador hag Espardell.
Gwalldaol an 22 a viz Mae 2017 er Manchester Arena

D'an 22 a viz Mae 2017 e voe un darzhadenn er Manchester Arena e Manchester, Bro-Saoz, dres e fin ur sonadeg gant ar ganerez stadunanat Ariana Grande. Ar sponter, anavezet evel Salman Abedi hervez an archerien saoz, a oa ur c'heodedour saoz oadet a 22 vloaz hag a orin eus Libia. En em lazhet e oa gant ur vombezenn IED *([[Ardivink-Tarzh Primaozet]])* pa oa an arvesterien o tont er-maez eus ar sal. An darzhadenn a lazhas 23 a dud, gant Abedi, ha 120 ouzhpenn a voe gloazet fall evit ul lod bras anezho. Ul lodenn eus ar c'houzañverien a oa bugale yaouank-flamm.
## Gouzañverien
Sifroù da c'hortoz (24 MAE 17)

## Filmigoù

President Trump Gives Remarks with President Abbas.webm|Mahmoud Abbas ha Donald Trump o komz diwar-benn ar gwalldaolioù.
VOA report on Manchester attack.ogg|Ar c'hazetenner Henry Ridgwell d'an 22 aviz Mae 2017 o kelaouiñ war ar gwalldaol.

## Notennoù ha daveennoù
Manchester Arena

Restr:MEN Arena, Manchester (7263927380).jpg|
Restr:Manchester Arena concert, November 2012.jpg|
Restr:MEN Arena, Manchester.JPG|

Ar **Manchester Arena** zo ur sal liesimplij lec'hiet e, Manchester, Bro-Saoz. Lec'hiet dres e kreiz kêr Manchester, un darn eus ar sal vras a zo a-us ar Manchester Victoria station. Ar Manchester Arena eo ar sal vrasañ e-keñver an niver a gadorioù e-touez salioù ar Rouantelezh-Unanet, an eil eo en Europa o kaout plas evit 21 000 arvester d'ar muiañ. Bez eo unan eus ar salioù implijetañ, gant abadennoù sport ha sonadegoù o vezañ graet enni. Ar Manchester Arena a oa ur savadur diazez evit harp goulenn kêr Manchester da gaout ar c'hoarioù olimpek e 1996 ha 2000. Implijet e voe ar sal evit ar C'hommonwealth Games e 2002.

D'an 22 a viz Mae 2017, e fin un arvest gant ar ganerez stadunanat Ariana Grande, e voe un dagadenn gant ur sponter eus ar Stad Islamek : 23 a dud a voe lazhet ha 120 gloazet fall.
Gimnèsies

Ar **Gimnèsies** (e katalaneg), pe **Gimnesias** (e spagnoleg), a vez graet eus inizi brasañ ha reterañ ar Balearez, ha Pitiüses eus ar re gornokañ.

## An inizi
Setu anvioù ar Gimnèsies : 
*Menorca, Mallorca ha Cabrera,
*inizi bihan, tost dezho, hag en o zouez: *Dragonera, Illa dels Conills* hag *Illa de l'Aire*.
Bianca Bree

**Bianca Bree** pe **Bianca Bree Van Damme**, **Bianca Van Varenberg** eus he anv gwirion zo un aktourez stadunanat ha belgiat, ganet d'ar 17 a viz Here 1990, he deus c'hoariet e filmoù arz-brezel.
## Buhez
Bianca Bree zo merc'h d'an aktour Jean-Claude Van Damme ha d'an ez-bodybuilderez Gladys Portugues. C'hoar eo da Kristopher Van Varenberg (ganet e 1987), ha da Nicholas Van Varenberg (ganet e 1995).

## Filmoù
* 2008 : *[[The Shepherd (film 2008)|The Shepperd]]* : Kassie Robideaux (Jean-Claude Van Damme a c'hoari ivez)
* 2010 : The Eagle Path
* 2011 : *[[Assassination games]]* : Anna Flint
* 2012 : U.F.O.
* 2012 : *[[6 bullets]]* : Amalia
* 2012 : *[[The Eagle Path]]* : Bianca Banks
* 2013 : *[[Welcome to the Jungle (film 2013)|Welcome to the Jungle]]* : Ashley (skrivet an anv Bianca Bree)
* 2013 : P.A.S.S.
* 2014 : Full Love

## Skinwel
* 2011: Jean Claude Van Damme: Behind Closed Doors (stirad skinwel, 8 tamm)
Kastell Hunedoara

**Kastell Hunedoara**, anvet ivez **Kastell Corvin** (*Castelul Hunedoarei* pe *Castelul Corvinilor* e roumaneg, *Vajdahunyadi vár* en hungareg) zo ur c'hastell e Roumania, unan eus ar re vrasañ en Europa. Emañ e Hunedoara, e mervent Transilvania.

Savet e voe ar c'hastell kentañ e dibenn ar  pe e deroù an . Ur c'hastell-kreñv e oa ar c'hastell kentañ-se, dezhañ mogerioù tev. Er  e voe degaset kemmoù dezhañ gant e aotrou, Iancu Hunedoara (pe Hunyadi János). A-hed ar c'hantvedoù e voe lec'h-annez priñsed Transilvania, en o zouez Mathias Corvin, Gabriel Bethlen pe c'hoazh Mihály Apafi Iañ. Brasaet e voe ar c'hastell gant an holl dud-se, er ,  ha  kantved. Labourioù adkempenn a voe graet en .

Freskennoù kozh a gaver er c'hastell. Er porzh diabarzh ez eus ur feunteun : hervez ar richenn e oa bet kleuzet gant prizonidi durk e-pad pemzek vloaz, betek kavout dour.
Big Mama Thornton

**Big Mama Thornton** (1926-1984) a oa ur ganerez ha sonaozerez blues stadunanat. Bras e oa, kreñv e kane, ha gwisket e vez alies evel ur paotr da verc'heta.

## Brud
Ganti e voe graet kentañ sonenrolladur eus "Hound Dog", anaouenn Leiber ha Stoller, e 1952. Tostik daou vilion a bladennoù anezhi a werzhas, ha seizh sizhun e voe niverenn gentañ ar gwerzhioù er * Billboard R&B chart* en 1953. Tri bloaz goude e voe kanet ivez gant Elvis Presley a voe brudetoc'h eget e zoare. Heñveldra a c'hoarvezas gant "Ball 'n' Chain" (savet gant Thonton e 1961 met chomet diembann betek 1968), a voe brudetoc'h pa voe kanet gant Janis Joplin e 1967.

## He marv
Mervel a eure Big Mama da 57 vloaz, gant un tarzh-kalon, diwar rebouez, reevañ, revutuniñ.

## Liamm diavaez
*YouTube
Sonny Boy Williamson

**Sonny Boy Williamson** zo lesanv daou soner harmonika stadunanat en XXvet kantved hag a veve e Chicago.

*Sonny Boy Williamson Iañ, pe *John Lee Curtis Williamson*(1914-1948), a enrolle pladennoù e ti Bluebird abaoe 1937;
*Sonny Boy Williamson II, pe * Alex Ford* pe *Aleck "Rice" Miller* e wir anv (war-dro 1912-1965), anavezet d'ar sonerien all dindan kalz anvioù all (Willie Williams, Willie Miller, Alex Miller, Little Boy Blue) met int-i a rae *Rice* anezhañ, a glaskas implij brud ar gwir Williamson, a sonas gant Muddy Waters, a veajas da Europa gant an * American Folk Blues Festival* hag a reas pladennoù gant Yardbirds, the Animals, ha Jimmy Page.

## Levrlennadur
*Robert Gordon, *Cant Be satisfied. The Life an Times of Muddy Waters*, 2002. Troet e galleg hag anvet *Muddy Waters, Mister Rollin' Stone. Du delta du Mississippi aux clubs de Chicago*. RivagesRouge, 2014
Sonny Boy Williamson Iañ

**John Lee Curtis "Sonny Boy" Williamson** (1914 – 1948) a oa ur soner harmonika ha kaner-sonaozer stadunanat.
Enrollañ a reas un toullad mat a bladennoù a-raok an Eil Brezel-bed gant Bluebird Records. Brudet e oa gant *Good Morning, School Girl*, *Sugar Mama*, *Early in the Morning* ha *Stop Breaking Down*. Levezoniñ a reas Muddy Waters.

Ur soner all, Aleck "Rice" Miller, a sonas dindan e anv, Sonny Boy Williamson, adalek 1940, ha dreist-holl goude e varv, ha ken ar fin e veze graet Sonny Boy Williamson I eus John Lee Williamson, pe *the original Sonny Boy*.

## Liammoù diavaez
*E ganaouenn ''Early in the Morning'', kanet gant Tampa Red
*E ganaouenn ''Stop breaking down''
All You Need Is Kill

**All You Need Is Kill** (Japaneg: オール・ユー・ニード・イズ・キル Hepburn: Ōru Yū Nīdo Izu Kiru) zo ur istor manga berr skiant-faltazi milourel gant Hiroshi Sakurazaka evit an istor ha Yoshitoshi ABe evit an tresadennoù.

An istor berr-se a oa kentañ gwech Sakurazaka o vont etrezek bed ar skiant-faltazi. Degemeret eo bet mat-tre gant arzourien manga all evel Yasutaka Tsutsui pe Chōhei Kanbayashi ha lakaet e kenstrivadeg ar Prizioù Seiun. Embannet e oa bet ar stumm levr gant Shueisha en un dastumadenn anvet Super Dash Bunko e miz Kerzu 2004, goude-se e voe embannet evit ar stumm Saoz gant Viz Media en o zastumadenn Haikasoru. 

All You Need Is Kill a ro tro da heuliañ buhez ar soudard deskard Keiji Kiriya, ur wech marvet en emgann a-enep anevaled ezdouarat, a vez tapet en ur c'helc'h-amzer difin a lak anezhañ da advevañ ar memes devezh c'hoazh-ha-c'hoazh betek mervel hag adkregiñ. 
Diazez istor ar film Edge of Tomorrow gant Tom Cruise hag Emily Blunt eo.
Emily Blunt

**Emily Olivia Laura Blunt** ganet d'an 23 a viz C'hwevrer 1983 zo un aktourez filmoù ha c'hoariva Saoz-Stadunanat. Kroget eo he gant he hent micherel evel aktourez a-vicher e 2001 e Londrez en ur pezh c'hoari The Royal Family. Daou vloaz war-lerc'h e vez evit ar wech kentañ ouzh ar skramm er film skinwel Boudica (Warrior Queen). Dre he roll er film drama My Summer of Love e 2004 e voe enoret gant priz an Evening Standard British Film Award for Most Promising Newcomer.

## Filmlennadur

## Skinwel

## Liammoù diavaez
*  Emily Blunt en IMDb

## Notennoù ha daveennoù
Tom Cruise

**Thomas Cruise Mapother IV** ganet d'an 3 a viz Gouhere 1962, **Tom Cruise** e anv micher, zo un aktour ha produour filmoù stadunanat. Enoret eo bet gant tri Academy Awards ha gounezet en deus bet tri Golden Globe Award. 

Kroget eo gant bezañ un aktour a-vicher pa oa 19 vloaz er film Endless Love (1981). Goude-se e voe rolloù a-eil er filmoù evel Taps (1981) pe The Outsiders (1983), e c'hentañ kentañ roll a voe er gomedienn karantez Risky Business, embannet e miz Eost 1983. Cruise a zeuas da vezañ un aktour diazez eus Hollywood goude e roll a Pete "Maverick" Mitchell er film drama niñvek Top Gun (1986). Dre ar film-se e voe brudet dre ar bed holl. Goude-se e voe roet dezhañ rolloù penn e filmoù a reas berzh bras eus ar bloavezhioù 1980, evel ar re drama The Color of Money (1986), Cocktail (1988), Rain Man (1988), ha Born on the Fourth of July (1989).

C'hoariet en deus ivez en heuliad filmoù , e Eyes Wide Shut (1999), Vanilla Sky (2001), Minority Report (2002), The Last Samurai (2003), Collateral (2004), War of the Worlds (2005), Oblivion (2013), Edge of Tomorrow (2014), 

Dimezet en deus da Mimi Rogers, Nicole Kidman ha Katie Holmes. A-du eo gant Iliz ar Skiantologiezh.
Edge of Tomorrow

**Edge of Tomorrow** (brudet ivez dre e lugan **Live. Die. Repeat**) zo ur film skiant-faltazi milourel stadunanat embannet e 2014 gant an aktourien Tom Cruise hag Emily Blunt o c'hoari ennañ. Doug Liman a voe ar filmaozer o diazezañ e oberenn war ar manga All You Need Is Kill gant Hiroshi Sakurazaka embannet e 2004.
Giaour

**Giaour** pe **Gawur** (turkeg: gâvur; perseg: گور‎‎ gaur, albaneg: Kaur) zo ur gunujenn, a dalvez kement ha "difeiz". Implijet e veze ar ger-se en Impalaeriezh Otoman, evit ober anv eus ar gristenien, evel an Ortodoksed er Balkanioù ha dre astenn-ster evit ober eus an holl re na oant ket muzulmaned.

An termeniñ *kafir*, *gawur* pe *(u)rum* (ar ger diwezhañ a dalveze kement ha "Gresian") a veze implijet er rolloù tailhoù evit ar gristenien ortodoks, dre vras hep meneg gouennel.
Ardivink-Tarzh Primaozet

Un **Improvised Explosive Device,** berraet e **IED** (Brezhoneg: **Ardivink-Tarzh Primaozet**), a vez graet eus ur vombezenn savet hag implijet e doareoù amreizh e-keñver gwir ar brezel pe an implijoù milourel boas. Gellout a reer sevel un ardivink-tarzh primaozet pe dre un doare milourel boas (un obuzenn) koublet gant un tarzher, pe dre un doare amreoliek gant produioù kimiek. Darn eus an IED-où a vez implijet evel bombezennoù war vordoù an hentoù. An ardivinkoù-tarzh primaozet a vez implijet e-pad emgannoù kêrel ha brezelioù sponterezh kreñv pe brezelioù amreoliek doare guerrilla, pe gant nerzhioù kommando war an dachenn emgann. 
## Na Trioblóidí/ Brezel Norzhiwerzhon
E-pad mare an Troubles (1968-1998) e oa bet implijet kalz an ardivinkoù-tarzh primaozet gant ar Provisional Irish Republican Army. Implijet e oa bet ganto mortarioù ha bombezennoù meret primaoazet. Gant an amzer o redek a oa bet izili an IRA o sevel kadoniezhoù nevez kement ha doareoù-sevel arbenikaet muioc'h-mui evit ar bombezennoù (oc'h implijout minennoù da skouer). Bombezennoù an IRA a implije ivez spanaeroù merkur pe micro switch, o fal dezho lakaat ar bombezennoù da darzhañ pa veze klasket fiñval anezho dre nep doare. Boaz e veze implijet munuterioù-kegin gant 60 munutenn amzer a-raok an tarzh ur wech enaout an IED, evit ma vije amzer gant izili an IRA da dec'hout pell. Ouzhpenn-se e veze lakaet ar munuterioù-se e oa lakaet e-plas ardivinkoù enep-fiñv.

Wheelbarrow bomb disposal device being operated by a team from 321 EOD MOD 45159057.jpg|Ur robot Wheelbarrow enep-IED e straedoù Norzhiwerzhon e 1978.
Cougar Hit By IED.jpg|Ur c'harbed Cougar stadunanat bet tapet gant tarzhadenn un ardivink-tarzh primaozet en Irak e 2007.
IED explosion.jpg|Tarzhadenn un IED en Irak e 2007.
PKW Irak Al Hillah 03.jpg|Ur soudard stadunanat a-us un ardivink-tarzh primaozet en Irak.

## Notennoù ha daveennoù
Seziz Jadotville

**Seziz Jadotville** a voe un emgann e miz Gwengolo 1961, e-pad un oberiadur-brezel gant soudarded Aozadur ar Broadoù Unanet e-pad emgannoù Katanga e Kongo-Léopoldville, en Afrika Kreiz. Ar gompagnunezh "A", eus 35 Batailhon an ABU savet gant soudarded eus Arme Iwerzhon (Irish Army, an tArm) a voe taget gant jandarmed Katanga leal d'ar C'hentañ-ministr ha jeneral Moise Tshombe harpet gant goprsoudarded. Ar soudarded iwerzhonat armet gant armoù lijer nemetken, darn anezho eus an Eil Brezel-bed a voe enkelc'hiet e Jadotville (hiziv Likasi). Talañ a rejont d'an tagadennoù katangat e-pad c'hwec'h devezh e-pad ma oa un nerzh iwerzhonat-svedat o klask sikour anezho met en aner.

Soubet gant an niver kalz uheloc'h a argadourien, an Iwerzhoniz a voe rediet da godianañ ur wech echuet o holl bolodoù, o dour ha boued. Deuet e oant a-benn memestra da lazhañ pe gloazañ un niver uhel a dagaderien. Dalc'het e voent prizonidi brezel e-pad ur miz bennak hep koll den ebet. Bez e voe ar stourmad brasañ eus an ABU e Republik Demokratel Kongo, gant soudarded Iwerzhon ha Sveden.
## Kenarroud
D'ar merc'her 13 a viz Gwengolo 1961, sekretour-meur Aozadur ar Broadoù Unanet, Dag Hammarskjöld, a roas an aotre da nerzhioù lu an ABU da gregiñ gant an oberiadur-brezel Morthor, un oberiadur da enebiñ ouzh ar strolladoù goprsoudarded a roe harp da Stad emzisklêriet Katanga, a oa disrannet diouzh ar peurrest eus Kongo-Léopoldville e miz Gouhere 1960.


On duty in the Congo (4824407009).jpg|Soudarded iwerzhonat eus ABU e Kongo
Jadotville Ceremony Custume Barracks - Athlone.jpg|Lid-koun da Sez Jadotville e 2016

## Adkemer er sevenadur
;Filmoù
* *[[The Siege of Jadotville]]*, 2016, Netflix
Guinnevere

***Guinnevere*** a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer stadunanat David Crosby (1941-2023).

## Enrollañ
E penn-kentañ miz Mezheven 1968 e oa bet krouet ar valladenn romantel-kenañ-mañ hag enrollet ar vaketenn anezhi gant Jack Casady (1944-) ha Stephen Stills (1945-) da gentañ-penn. Kinniget e voe, a-gevret gant div ganaouenn all — *[[49 Bye-Byes]]* ha *Long Time Gone* — d'an tiez-embann pladennoù Capitol Records hag Atlantic Records : hemañ ziwezhañ a yeas ar marc'had gantañ a-barzh fin ar gont.
Dindan renerezh ijinour ar son Bill Halverson e voe enrollet e miz C'hwevrer 1969 e Los Angeles. 4:43 he fad e oa kanet gant Crosby ha Graham Nash (1942-) hag a sone gitar ivez.

## Embann
Dont a reas e-maez d'an 29 a viz Mae 1969, a-gevret gant an nav c'hanaouenn all a yeas d'ober *[[Crosby, Stills & Nash (albom)|Crosby, Stills & Nash]]*, kentañ albom ar strollad sonerien rock stadunanat Crosby, Stills & Nash. Ar bladenn-se a voe an tri arzour ar broduourien anezhi ivez.
E 1971 e tivizas Crosby & Nash kenlabourat an eil gant egile o sevel an daouad Crosby & Nash. ***Guinnevere*** a zeuas da vezañ ar ganaouenn a veze gortozet gant holl arvesterien o zroiadoù er bed a-bezh. Embannet e voe gante war an albom *[[Another Stoney Evening]]* a deuas e-maez e penn-kentañ 1998.

## Danvez

A-viskoazh e voe troet Crosby gant temoù liammet ouzh karantez kourtes ar Grennamzer. Gant ***Guinnevere*** en devoe tro da skrivañ ur gaer a oberenn gouestlet d'an teir maouez a vevas-eñ en o ser e-pad e vuhez : Joni Mitchell (1943-), Christine Hinton hag an deirvet na fellas ket da gCrosby diskuliañ hec'h anv biskoazh.
Kaoz zo er pozioù eus Guinevere, anv ar rouanez, pried d'ar Roue Arzhur.

## Selaou ''Guinnevere'' ha lenn ar gerioù
*  ''Guinnevere'', kanet e San Francisco e miz Du 1991.
* Gerioù ''Guinnevere'' el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Levrlennadur
* Christophe Delbrouck, *Crosby, Stills, Nash & Young*, Le Castor Astral, 2009.

## Notennoù ha daveennoù
Micaela de Luján

**Micaela de Luján** (1570?-1614?) a oa un aktourez spagnol, muzenn ha serc'h an oberour Félix Lope de Vega. *Camila Lucinda* pe *Luscinda* eo hec'h anv en oberenn ar barzh. Mamm e oa d'al leanez ha barzhez Marcela de San Félix.

N'ouzer ket pelec'h e oa ganet, ha meur a lec'h zo bet meneget : Espinosa de los Monteros e proviñs Burgos), Membrilla, Viso del Marqués, ha hervez mammennoù zo e vefe en Madrid. Komedianez e oa e c'hoariva ar Mesón de la Fruta, en Toledo, ha krediñ a reer e paouezas da c'hoari war c'houlenn Lope de Vega pa grogas o darempred en 1598, petra bennak m'en em anavezent adalek 1595. D'ar poent-se e oa dimezet Micaela d'an aktour Diego Díaz de Castro, ac'h eas kuit en 1596 da Berou, ma varvas en 1603, ha Micaela he devoa bet pevar bugel gantañ (Agustina, Dionisia, Jacinta ha Juan). Pemp bugel all he doe gant Lope : Ángela, Mariana, Félix, Marcela, merc'h muiañ karet ar barzh, ganet en 1605 en Toledo ; ha Lope Félix de Vega Carpio, lesanvet *Lope el Mozo*, bet ganet en 1607 en Madrid hag anavezet evel mab da Lope ha Micaela.

Serc'h da Lope e oa Micaela de Luján pa oa o chom da gentañ en Toledo, goude en Sevilla ma tremenas Lope meur a viz entre 1602 ha 1604. Diwezhatoc'h e tistroas da chom da Doledo ha da ziwezhañ ez eas da chom da Vadrid, d'an ti ma feurme Lope adal 1607 evit e diegezh besterd, er straed Fúcar.

Betek 1610, pa zeuas-hi da chom da Vadrid, e veze *el Fénix* o vevañ entre ti e serc'h hag e hini e Toledo, ma edo e wreg Juana de Guardo. Gant Juana edo o chom en Madrid betek 1604, en Toledo etre 1604 ha 1610, ar bloaz ma tistroas da Vadrid.
Adalek 1608 e yenaas an darempred etre Micaela ha Lope, ha goude ganet "Lopito" (Lope el Mozo), ne ouzer netra anezhi ken.

Ur vaouez kenedek e oa, meleganez, gwenn he c'hroc'hen, *de ojos zarcos o azules*, "damc'hlas pe glas he daoulagad" hervez ma skrivas Lope.

## O bugale
Daou eus bugale Micaela, Marcela ha Lope Félix, a zeuas da vras. Pa varvas Juana de Guardo en 1613 e kemeras Lope Marcela (8 vloaz neuze) ha Lope Félix, bihanañ bugale Micaela de Luján.

Marcela a chomas gant he zad betek 1622, ha neuze ez eas d'ar gouent amezek, hini an Trinitarias Descalzas, ma vevas tri bloaz ha tregont goude marv ar *Fénix de los Ingenios* ha ma c'hounezas brud evel skrivagnerez.

Lope Félix a voe soudard, a vrezelas a-enep Izelvroiz ha Turked, hag ac'h eas da Venezuela da glask perlez. Peñse a reas, beuzet e voe. E dad a skrivas ur marvgan dezhañ.

## Levrlennadur
*del Campo Muñoz, Juan (2005). *Micaela Luján. Otro mito tal vez viseño"". El Viso Único (7): 27 y 28.
*Gómez García, Manuel (1998). *Diccionario Akal de Teatro*. Ediciones Akal. p. 496. ISBN 9788446008279.
*Huerta, Javier; Peral, Emilio; Urzaiz, Héctor (2005). *Teatro español de la A a la Z*. Madrid: Espasa-Calpe. pp. 426-7.
*Zamora Vicente, Alonso (1961). *Micaela de Luján y Juana de Guardo. Lope de Vega: su vida y su obra''. Madrid: Gredos.
Tampa Red

**Tampa Red** (1904-1981) a oa anv kaner ** Hudson Woodbridge**, pe **Hudson Whittaker**, a oa ur c'haner ha gitarour blues stadunanat, e doare Chicago. Gant e zoare da seniñ gant gouzoug ur voutailh *(bottleneck)*, lakaet ouzh e viz, e levezonas kalz a c'hitarourien all, evel Big Bill Broonzy, Robert Nighthawk, Muddy Waters, Elmore James ha Mose Allison.

E vrudetañ kanaouennoù eo *Anna Lou Blues*, *Black Angel Blues*, *Crying Won't Help You*, *It Hurts Me Too*, ha *Love Her with a Feeling*.

## Liammoù diavaez
* O kanañ *Let My Gal Alone* : https://www.youtube.com/watch?v=yw9_CS1-Zns
Irish Army

An **Irish Army**, berraet en **Army** (Iwerzhoneg: **an tArm**), a vez graet eus nerzh lu douar lu difenn Iwerzhon Republik Iwerzhon krouet e 1924. E miz Mae 2016, tro 7300 paotr ha plac'h a oa engouestlet en Irish Army. Rannadurioù lec'hel al lu a vez graet dre ziv vrigadenn.

Ma chom pal pennañ an aozadur da zifenn ar vro ha da zegas surentez war an tiriad, abaoe 1958 an an tArm a gemer perzh alies en oberiadurioù evit difenn ar peoc'h dre ar bed. A an tArm a gemer perzh ivez e strolladoù difenn Europa. An nijlu An tAerchór hag ar morlu tSeirbhís Chabhlaigh a ro harp d'an Irish Army e-pad an oberiadurioù-se.
Le Morte d'Arthur / Eil istor

***The Noble Tale Betwyxt Kynge Arthure and Lucius the Emperor of Rome***, "An istor nobl etre ar Roue Arzhur ha Lucius impalaer Roma", eo eil istor *[[Le Morte d'Arthur|Le Morte Darthur]]* ar skrivagner saoz Sir Thomas Malory (*c.* 1416 – 14 a viz Meurzh 1471), a skrivas pa oa bac'het e London adalek 1468 betek 1470.

Un henvoulladenn eus *Le Morte Darthur* a voe graet e 1485 gant William Caxton (*c.* 1422 – *c.* 1491) e London.
Diwar un eilskrid eus oberenn Malory hag un dornskrid all e labouras Caxton. Kentoc'h eget moullañ an eizh istor evel e oant bet skrivet gant Malory e kavas gwelloc'h o rannañ en 21 levrenn ha 504 fennad, setu e ya eil istor Malory d'ober al levrenn V, 12 pennad ennañ.

## Dornskrid ha henvoulladur
Setu amañ penaos e voe rannet eil istor *Le Morte Darthur* gant William Caxton, hag ar pezh a zo kontet ennañ.

## Levrlennadur
;*Le Morte d'Arthur*
*  I-IX (gant ur c'heriaoueg
*  X-XXI (gant ur c'heriaoueg)

## Gwelout ivez
* Istor kentañ ''Le Morte Darthur''
* Trede istor ''Le Morte Darthur''
* Pevare istor ''Le Morte Darthur''
* Pempvet istor ''Le Morte Darthur''
* C'hwec'hvet istor ''Le Morte Darthur''
* Seizhvet istor ''Le Morte Darthur''
* Eizhvet istor ''Le Morte Darthur''

## Notennoù
Mahmoud Ahmadinejad

**Mahmoud Ahmadinejad** (perseg : محمود احمدی نژاد), ganet d'an 28 a viz Here 1956 en Aradan, a zo un den-Stad iranat, c'hwec'hvet prezidant republik islamek Iran eus 2005 betek 2013. 

Broadelour ha harper ar virourien, ezel eo bet eus Kuzul gouiziegezh interest uhel ar renad hag un difenner kreñv eus ar programm nukleel iranat. Bet eo ivez penn politikel Emglev saverien Iran islamek, ur c'hengevread strolladoù politikel mirour ar vro, ha bet eo bet maer Tehran eus 2003 da 2005, o nullañ niver an adreizhoù en e ziagentad. 

Reizhwiriegezh e addilennadeg d'un eil respetad prezidant e miz Even 2009 a zo tabutet kreñv gant an enebiezh a gas da grouidigezh an Iranian Green Movement. Merket eo e brezidantelezh gant kendalc'h ar programm nukleel broadel. Goude e brezidantelezh e klaskas meur a wech mont war ar renk evit meur a zilennadeg prezidant met skarzhet eo bet gant an heñcher meur Ali C'hamenei goude ur bec'h digor gantañ. E vennozhioù da vroadelekaat an Islamouriezh chiit, e enebiezh ouzh an disrannadur reizhel er stadoù koulz hag e endro a zo bet badezet « Red diroll » gant ar virourien iranat kaletañ. En etrebroadel, e tagadennoù a-enep Israel, e nac'herezh hag e liamm gant tud eus tu dehoù pellañ ar c'hornôg o deus degaset meur a wech reuz etrebroadel.
Mae 1968

**Mae 1968** a vez graet eus ur mare a drubuilhoù e Bro-C'hall, gant manifestadegoù ramzel aotreet pe get, harzioù-labour bras e mizioù Mae hag Even 1968. Chomet eo al luskad sokial brasañ en istor Bro-C'hall en .

Gant un emsavadeg studierien e Pariz e krogas an darvoudoù-se. Goustadik e voe tizhet ar vicherourien ha darn eus rummadoù ar gevredigezh dre Vro-C'hall a-bezh. Diaz an emsavioù a oa talañ ouzh ar galloud aotrouniek, er sevenadur koulz hag er bed sokial ha politikel. Bez' e oa ivez ur stourm a-enep ar c'hevalaouriezh, bed ar beveziñ bras, ar galloud impalaeriezhel stadunanat, ha dreist-holl galloud ar prezidant Charles de Gaulle.

Gant an amzer o tremen, Mae 1968 a voe gwelet evel un troc'h anat en istor ar gevredigezh c'hall, ar gevredigezh mod-kozh gant pouez bras an aotrouniezh, ar familh, ar relijion hag ar c'henteliadur a oa bet erlerc'hiet gant ur gevredigezh post-modern.

## Kenarroud
E miz C'hwevrer 1968, ar gomunourien ha sokialourien c'hall o devoa savet un unvaniezh evit an dilennadegoù. Pa oa bet dija ar gomunourien c'hall o harpañ ar gannaded sokialour en dilennadegoù, ar wech-mañ "Disklêriadur C'hwevrer" a lakae an daou strollad da sevel a-du gant mennozh ur gouarnamant kenstroll evit kemer plas ar prezidant de Gaulle hag ar strollad gaullour.

D'an 22 a viz Meurzh 1968, strolladoùigoù barzhed, sonerien ha 150 studier a aloubas savadurioù melestradurel skol-veur Nanterre e Pariz. Dalc'het e voe un emvod e sal emvod ofisiel kuzul ar skol-veur da blediñ gant an diforc'hidigezh er gevredigezh c'hall ha pouez ramzel ar velestradurezh er vro ha dreist-holl er skolioù-meur. 

## Levrlennadur
*  BANTIGNY, Ludivine : *1968 – De grands soirs en petits matins*, Paris, Le Seuil, 2018
A Retrospective (Pink Martini)

**A Retrospective** zo ur bladenn e 2011 gant al laz-seniñ Pink Martini, anezhi un dastumad kanaouennoù eus c'hwec'h albom koshoc'h. Un toullad kanerien all a oa bet pedet : Michael Feinstein ("How Long Will It Last?"), Georges Moustaki ("Ma Solitude"), Gus Van Sant ("Moon River"); daou disc jockey zo bet pedet ivez : Johnny Dynell ("Una Notte a Napoli") ha Hiroshi Wada ("Kikuchiyo to Mohshimasu").

## Kanaouennoù
Ur ganaouenn warn-ugent zo er bladenn :
# *[[Una notte a Napoli]] (First Recording)*
# *Hang on Little Tomato*
# *¿Dónde estás Yolanda? (doare China Forbes Vocal)*
# *Hey Eugene!*
# *La soledad*
# *Splendor in the Grass*
# *Kikuchiyo to mohshimasu (The Hiroshi Wada Mix)*
# *Anna ([[El Negro Zumbón]])*
# *Ma solitude* (gant Georges Moustaki)* - Kanet gant Moustaki ha China Forbes. 
# *Mas Que Nada (gant Saori Yuki)*
# *Sympathique*
# *Lilly*
# *How Long Will It Last? (gant Max Lief, Joseph Meyer) -Kanet gant Michael ha China Forbes. 
# *Tuca Tuca* - 
# *[[Que será, será (Whatever Will Be, Will Be)]] *
# *Moon River (gant Gus Van Sant)*
# *Amado mio*
# *The Man With the Big Sombrero*
# *Aspettami (First Recording)*
# *[[Una notte a Napoli]] (DJ Johnny Dynell Remix)*
Splendor in the Grass

**Splendour in the Grass**, pe **Splendor in the Grass**, zo anv saoznek meur a dra:

* *Splendour in the Grass*, ur varzhoneg saoznek gant ar barzh saoz William Wordsworth 
* Splendor in the Grass (film), ur film e 1981
* *Splendor in the Grass*, ur ganaouenn gant Pink Martini,
* Splendor in the Grass (albom), un albom gant Pink Martini,

* Splendour in the Grass, ur festival en Aostralia
Sipai

Ar **sipied** aa oa soudarded indian a servije en armeoù trevadennourien India, Gallaoued ha Saozon dreist-holl. Implijet e vez ar ger ivez d'ober anv eus soudarded armeoù India ha Bangladesh.
Bella Hadid

**Isabella Khair Hadid**, brudet evel **Bella Hadid** ganet d'an 9 a viz Here 1996 e Los Angeles, zo un top model ha maouez ar mediaoù stadunanat a orin izelvroeek-palestiniat. C'hoar Gigi Hadid ha Anwar Hadid eo. Dilennet eo bet "Model of the Year" gant tud a vicher evit al lec'hienn Models.com
## Buhez
Isabella Khair Hadid a voe ganet ha desavet e Los Angeles, Kalifornia. He zad, Mohamed Hadid, zo kourater madoù hag he mamm, Yolanda Hadid, a oa top model ivez.
Richard Ferrand

**Richard Ferrand**, ganet d'ar 1añ a viz Gouhere 1962 e Rodez (Aveyron), zo ur politikour gall. Kuzulier rannvroel eo e Breizh abaoe 2010, dilennet da gannad e Penn-ar-Bed e 2012. Bet eo ivez sekretour-meur ar strollad En Marche ! adalek miz Here 2016. Richard Ferrand a zo bet lakaet da vinistr unvanidigezh an tiriadoù e gouarnamant Édouard Philippe d'ar 17 a viz Mae 2017. War ar renk e oa adarre e 2017 da vont en-dro da gannad, en desped d'un afer arc'hant. 

## An Afer Ferrand
D'ar 24 a viz Mae 2017 e voe embannet er sizhunieg gallek *[[Le Canard enchaîné]]* e oa bet Richard Ferrand, pa oa sekretour meur ar Mutuelles de Bretagne, o sikour e wreg da c'hounit arc'hant. Sandrine Doucen, a vefe bet sikouret gant he gwaz da c'hounit tro 500 000 euro : ur miz goude bezañ graet kevrat feurmiñ un ti-uhel evit ar Mutuelles de Bretagne he dije krouet un SCI. 99 % eus al lodennoù an SCI a zo perc'hennet ganti ha dre-se e oa deuet a-benn da brenañ an ti-uhel war-dle met hep degas arc'hant. Ur wech feurmet an ti, e voe graet 184 000 euro a labourioù gant ar Mutuelles de Bretagne ; talvoudegezh SCI an itron Doucen a oa savet un nebeud bloavezhioù war-lerc'h betek tizhout 3000 gwech ar sammad diazez he devoa postet, kement ha 300 000 euro.

Lavaret en deus ne oa na dimezet da pakset d'an itron Doucen, petra bennak ma'z int pakset abaoe 2014.

E 2012 en doa kemeret da skoazeller-kannad kompagnun renerez ar Mutuelles de Bretagne, Joëlle Salaun, ha roet e oa bet ganti da Richard Ferrand ur garg er Mutuelles de Bretagne, etre 2012 ha 2017, paeet 1 250 euro ar miz.

## Notennoù
Mutuelles de Bretagne

**Mutuelles de Bretagne** (Brezhoneg: Kenwarezoù Breizh) zo un aozadur kenwarez digorvo diazezet e Brest, e Penn-ar-Bed. Adkavout a reer lodennoù eus an aozadur e Breizh a-bezh. Arbennikaet eo an aozadur war dachenn ar c'hretaat kenetre.

## Istor
Ar C'henetre a Vreizh a oa bet krouet d'ar 5 a viz Gwengolo 1905 o unaniñ 70 eus ar 107 kenetre a oa er Penn-ar-Bed. Hervez lec'hienn an aozadur e vije bet evel pal "adalek ar penn-kentañ", da "ziskenn an diforc'hioù ha da reiñ an tu d'an holl, ne ra forzh al live sokial, ur moned etrezek pareoù ha servijoù a zoare ha lec'hel", en ur bed "na rank biken dont da vezañ unan marc'had". 

Er bloavezh 2017 ez eus 350 a dud o labourat er c'henetre.

## An Afer Ferrand
D'ar 24 a viz Mae 2017, ar gazetenn Le Canard enchaîné a lak war-wel e vefe bet sikouret e wreg gant Richard Ferrand pa oa sekretour meur ar Mutuelles de Bretagne da c'hounez arc'hant. Sandrine Doucen, a vefe bet sikouret gant he gwaz da c'hounez tro 500 000 euro : ur miz goude bezañ bet ur c'hevrad feurmiñ eus un ti-uhel evit ar Mutuelles de Bretagne he dije krouet un SCI. 99 % eus al lodennoù an SCI a zo perc'hennet ganti ha dre-se e oa deuet a-benn da brenañ an ti-uhel war-dle met hep degas arc'hant. Ur wech furmet ar Mutuelles de Bretagne a ra 184 000 euro a labourioù, priz SCI an itron Doucen a oa pignet nebeut bloavezhioù war-lerc'h da 3000 gwech ar sammad diazez ha devoa postet e-barzh tizhet e oa 300 000 euro.
Armor Magazine

***Armor Magazine*** a oa ur gelaouenn viziek embannet e Breizh etre 1969 ha 2011. Krouet e oa bet gant Yann Poilvet. Ar 500 niverenn, an hini ziwezhañ, a voe embannet e miz Gwengolo 2011.

## Istor ar gelaouenn
Krouet e oa bet e 1969 gant Yann Poilvet. Ur gelaouenn hollek e oa, kaoz a veze eus keleier pemp departamant Breizh: politikerezh, ekonomiezh, sevenadur, sportoù... Evit kaout ur sell neptu e vez roet ar gaoze d'ar bobl a ra an arvorig a-vremañ, gant ar c'hoant lakaat en a-raok un identelezh vreizhat kreñv.

Bep miz ouzhpenn ar c'hronikennoù reoliek, e veze kaoz eus ur gêr pe ur vro hag un doser war un tem liammet ouzh an armerzh. Roet 'veze ar gaoz d'ar vrezhonegerien er-maez eus Breizh: ur rann *Horizons Bretons* a oa evit liammañ Bretoned ar bed a-bezh.

Adalek 1977 e veze roet gant ar gelaouenn Priz Breton ar bloavezh. E 2010 eo bet roet ar priz-se da Philippe Abjean eus "Traoñienn ar Sent" e Karnoed.

Paouezet e oa ar gelaouenn gant he 500vet niverenn, e miz Gwengolo 2011.

## Kengor embann
Anne-Edith Poilvet, Yann Poilvet, Morvan Duhamel, Ronan Le Flécher, Hervé Le Borgne, Pierrick Hamon, Jacques Lescoat, Yannick Pelletier, Eric Pianezza Le Page, Jean-Marc Sochard

## Skipailh skridaozañ
Yann Guenegou, Jean Cevaer, Paul Chérel, Christine Delattre, Pierre Fenard, Gwenola Besrechel, Louis Gildas, Fabrice Grossi, Garmenig Ihuellou, Thierry Jigourel, Christiane Kerboul, Sylvie Le Moël, Octave Lostie, Per Le Moine, Laurent Renault, David Raynal,Tugdual Ruellan. Fañch Broudig adalek 2010.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn Armor Magazine
Armor Magazine (disheñvelout)

Armor Magazine a c'hell bezañ:
* Armor Magazine: a oa ur gelaouenn viziek embannet e Breizh etre 1969 ha 2011.
* Armor: ur gazetenn embannet gant an US Army.
Armor (kelaouenn)

**ARMOR** zo ur gazetenn embannet gant an US Army, skourr ar c'hirri hobregonet. Penn an embannadur a zo penn ar skourr hobregonet diazezet e Fort Benning, Georgia. Eno e kaver kreizenn gourdoniñ an tankoù hag an nerzhioù marc'hegiezh stadunanat (United States Army Armor School). **ARMOR magazine** zo ar gazetenn koshañ hag a-vicher eus an US Army, savet e oa bet gant ofiserien eus an US Cavalry e 1888, an titl orin a oa **The Cavalry Journal**.
## Istor
Ar C'havalry Journal a oa bet krouet a orin gant ofiserien eus ar varc'hegiezh stadunanat er Far-West e-pad un emvod a oa bet evit komz a-ziwar ar gadoniezhoù brezel, strategiezhioù kement hag an dafar a oa da neveshaat dre rediñ rak ar pellder etrezo er C'hornôg Amerikan.Gant krouidigezh ar skourr hobregonet milourel stadunanat pe US armored forces e 1940, ar gazetenn e oa rediet kemmañ e ditl o trement eus The Cavalry Journal da Armor, istitlet *the Magazine of Mobile Warfare* (Kazetenn ar brezel fiñv). 

A-raok 1974, e oa embannet an Armor Magazine gant an Armor Association, un ensavadur prevez. An Skol Hobregon an US Army a grogas da embann ar gazetenn ARMOR e mizioù Meurzh-Ebrel 1974. An embannadur a gendalc'h hiziv-an-deiz gant ur stumm a-vicher. An anv a zo chomet ARMOR, istitlet bremañ *Mounted Maneuver Journal* (Kazetenn an Embregadenn Dafaret).
## Poltriji
Studiadennoù a-bep seurt a gaver met atav o vezañ war dachenn ar c'hirri-hobregonet.

ARMOR backissues.jpg|
TACOM TTB.jpg|
AGS Autoloader.png|
George Windle Read Jr.JPG|
MGM-51.jpg|
Tiny Feet

**Émilie Quinquis**, ***Tiny Feet*** he anv micher, zo ur c'hitarourez bet ganet e Brest e 1986.

Dimezet eo da Yann Tiersen..

Hervezi e c'hoari sonerez "elektro-rock teñval ha nij". E kêr Roazhon e oa kroget gant ar sonerezh.

Desket he deus brezhoneg asambles gant Yann Tiersen, dre ur staj Stumdi a c'hwec'h mizvezh, evit desevel o bugale e brezhoneg. Enoret int bet o-daou gant Priz Brezhoneger ar bloaz e 2017.

## Liammoù diavaez
* Atersadenn ha sonadeg war Tebeo
* Lec'hienn ofisiel
* Sonadenn war Brezoweb 14 a viz Mezheven 2016
* Sonadenn all war Brezoweb 14 a viz Mezheven 2016
* Bali Breizh 4 a viz Du 2017 (br)

## Notennoù ha daveennoù
Claude Favre de Vaugelas

**Claude Favre**, baron Pérouges hag aotrou Vaugelas, ganet d'ar 6 a viz Genver 1585 e Meximieux (Savoia) ha marvet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1650 e Pariz, a oa ur yezhadurour hag ur yezhoniour gallek savoian.
Unan eus kentañ izili an Akademiezh c'hall e voe.

E dad a oa senedour e Savoia. Eñ a yeas da servij Gaston d'Orléans (1608-1660), breur paotretaer ar roue gall Loeiz XIV. Evel ma ne veze ket paeet alies gant e vestr, ha dre ma ouie italianeg ha spagnoleg, e klaske ober tammoù labour jubenniñ e lez ar roue Loeiz XIII.

## Komzoù

## Levrlennadur
* Claude Favre de Vaugelas, *Remarques sur la langue française. Utiles à ceux qui veulent bien parler et bien écrire*, Genève, Droz, 2009 (édition critique avec introduction et notes par Zygmunt Marzys).
* La Mothe Le Vayer, Scipion Dupleix et autres, *Commentaires sur les Remarques de Vaugelas*, Genève, Droz, 1936 (réédition)
* André Combaz, *Claude Favre de Vaugelas, mousquetaire de la langue française*, préf. de Louis Terreaux, Paris, Klincksieck, 2000, 623 p. 
* René Lagane, *Vaugelas: Remarques sur la langue française*, Paris, Larousse, 1975
Libby Holman

**Libby Holman** (1904-1971) a oa un aktourez ha kanerez stadunanat. Yuzevien e oa he zud. Mignonez e oa da Martin Luther King ha d'e wreg. 

## Liammoù diavaez
* O kanañ ''House of the Rising Sun''
* O kanañ ''The Girl with the Pre-fabricated Heart''
Angra do Heroísmo

**Angra do Heroísmo** (distaget [] e portugaleg), pe **Angra** hepken, zo ur gêr hag ur gumun en enez Terceira en enezeg Azorez, ur rannvro emren eus Portugal. E 2011 e oa poblet gant  a dud war ur gorread &nbsp;km². El lodenn greisteiz eus Terceira emañ, p'emañ kumun Praia da Vitória en hanternoz. Unan eus kêrioù bras Azorez eo, gant Ponta Delgada en enez São Miguel ha Horta en enez Faial, hag unan eus kêrioù-penn an enezeg. E pep hini eus an teir c'hêr-benn e kaver ur skourr eus gouarnamat ar rannvro emren : en Angra emañ lez uhelañ Azorez. Eno ivez emañ sez eskob katolik an enezeg.

Krouet e voe kêr Angra e dibenn ar . En Angra e voe harluet ar skrivagner romantel portugalek Almeida Garrett e-pad Brezelioù Napoleon. Eno ivez e voe ar rouanez Maria II Portugal o vevañ etre 1830 ha 1833. Lakaet e oa bet Angra do Heroísmo war roll lec'hiennoù ar Glad bedel gant UNESCO e 1983.

## Gevellerezh
* 

## Notennoù
Skolaj Diwan Penn-ar-Bed

**Skolaj Diwan Penn-ar-Bed** a vez graet eus an daou skolaj Diwan, Skolaj Diwan ar Releg Kerhuon ha Skolaj Diwan Gwiseni e Penn-Ar-Bed.

## Skolaj Roparz Hemon
**Skolaj Diwan ar Releg Kerhuon** a oa bet digoret er bloavezh 1988 gant an anv **Skolaj Roparz Hemon**. Staliet er Releg-Kerhuon (straed Gay Lussac) nepell diouzh Brest. Ar c'hentañ skolaj Diwan e voe da vezañ digoret. Divadezet e voe 12 vloaz war-lerc'h dre efed Gwalldaol Kever a lakas da greskiñ an tagadennoù a-enep ar Brezhoneg hag ar vroadelouriezh vrezhon. Goude an divadeziant e vez kaoz c'hoazh eus an anv Skolaj Diwan Roparz Hemon betek e kemennadennoù Diwan. Yves Mervin en doa bet ar mennozh skrivañ e levr Arthur et David : Bretons et Juifs sous l'Occupation adalek an tabut-se
## Skolaj Diwan Gwiseni
Skolaj Diwan Gwiseni, staliet straed ar Chaloni Rannou, digoret eo bet er bloavezh 2003 gant 44 skolajiad
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
## Levrlennadur
* *Arthur et David : Bretons et Juifs sous l'Occupation*, Yves Mervin, Fouenan, Yoran Embanner, 2011.

## Notennoù ha daveennoù
Mona

Meur a dra e c'hall **Mona** bezañ, en o zouez un anv-bihan a gaver e meur a yezh. Setu an orinoù ha stêrioù a c'haller menegiñ :

## Tud

*Mona Bras, politikourez
*Mona Bouzeg, kelennerez vrezhoneg
*Mona Jaouen, kanerez
*Mona Ozouf, istorourez ha skrivagnerez c'hallek

* Mona Lisa (amañ eo Mona un titl kentoc'h eget un anv)

*Mona Fayad (ganet e 1950), kelennerez e skolioù-meur, politikerez ha skrivagnerez c'hallek

## Lennegezh
**Mona*, danevell gant Jakez Riou

## Douaroniezh
* Enez Mon e Kembre, *Mona* en testennoù latin, hag ur gêriadennig eno : Mona
* Enez Mona er Republik Dominikan
* Inizi Mona e Mor Kara e Siberia
* Strizh-mor Mona etre enez Hispaniola ha Puerto Rico
* Beg Mona, ur c'hourenez en Oran en Aljeria
* Mona, ur gêr en Utah e SUA
* Mona, ur bobl en Aod-an-Olifant

## Loened
* ar marmouz mona

## Daveoù ha mamennoù
Roger Faulques

**Roger Faulques**, ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1924 hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Du 2011 (86 bloaz) e Nisa, a oa ur milour gall ha goprsoudard. Bez e voe penn batailhon e skol arbennik ispisial milourel Saint-Cyr, ofiser harzlammer el Lejion Estrañjour. Kemeret en doa perzh er Rezistañs, Brezel Indez-Sina, Brezel Aljeria ha taolioù-stad e Yemen hag Afrika.
## Seizennoù

## Adkemer er sevenadur
;Filmoù
* The Siege of Jadotville, 2016, Netflix
Merlin (stirad skinwel, 2008)

***Merlin*** (*Merzhin* e brezhoneg) zo ur stirad skinwel breizhveuriat. Skignet e voe etre 2008 ha 2012. Diazezet eo war mojenn Arzhur ha war al liammoù etre Merzhin hag ar roue Arzhur, hogen disheñvel-mat eo diouzh stummoù boas ar vojenn. Produet e voe gant Shine Limited evit ar chadenn BBC One. E 2012 e oa bet embannet gant BBC One e oa echu gant ar stirad.

## An istor
Ar sorser yaouank Merlin a erru e rouantelezh Camelot.

## An tudennoù
* Merlin
* Arthur
Nicéphore Niépce

**Nicéphore Niépce** (ganet **Joseph Niépce**), d'ar 7 a viz Meurzh 1765 hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Gouhere 1833, a oa un ijiner gall. Kontet eo da vezañ bet krouer al luc'hskeudennerezh hag un difraoster war dachenn ar skiant-se. Niépce en devoa diorroet an heliografiezh, un doare implijet gantañ, an hini koshañ en istor Mab-Den evit ober luc'hskeudennoù, e 1825. E 1826 pe 1827 e implijas un tenner-poltriji kentidik hag e savas ar poltred koshañ eus traoù gwirion. E-touez ijinadennoù lies Niépce e oa ivez ar Pyréolophore, ar c'hentañ keflusker dre loskadur diabarzh, hag a vo empentet, krouet, ha savet gantañ hag e vreur koshañ Claude.
Aleksandar Vučić

**Aleksandar Vučić** (Александар Вучић el lizherenneg kirillek serbek) zo ur politikour eus Serbia ha prezidant Republik Serbia abaoe an 31 a viz Mae 2017. E penn ar gostezenn *[[Srpska Napredna Stranka]]* (SNS) emañ. 

Ganet e oa d'ar 5 a viz Meurzh 1970 e Belgrad. A-raok bezañ dilennet da brezidant e oa bet Kentañ Ministr Serbia, eus 2014 da 2017. Meur a wech e oa bet ministr ivez, e gouarnamantoù kent, etre 1998 ha 2014.

E miz Ebrel 2017 e voe dilennet Aleksandar Vučić da brezidant, gant 55% eus ar mouezhioù, kerkent hag an dro gentañ. D'an 31 a viz Mae en doa kemeret lec'h Tomislav Nikolić.
Otto IV

**Otto IV** zo anv meur a zen.

## Tud

## XIIvet kantved
* Otto IV Braunschweig, roue Alamagn (1198–1218) hag Impalaer Santel adalek 1209

## XIIIvet kantved
* Otto IV (Brandenburg), markgraf Brandenburg (1266–1308)

## XIVvet kantved
* Otto IV (Ravensberg), kont Ravensberg (1306–1328)
* Otto IV Bavaria, *der Abbacher*, dug Bavaria-Izel (1310–1334)
* Otto IV (Aostria), dug Aostria (1335–1339)
* Otto IV (Braunschweig-Grubenhagen), dug Tarento (1383–1398)

## XVvet kantved
* Otto IV Braunschweig-Lüneburg, *der Hinkende*, dug Braunschweig-Lüneburg (1434–1446)
* Otto IV (Waldeck) (Otto IV von Waldeck zu Landau; (1440/1441 - 1495), kont

## XVIvet kantved
* Otto IV (Rietberg), kont (1535–1552)
* Otto IV (Schaumburg), kont (1533–1576)

## Pennadoù kar
*Otto
*Otto III
*Otto V
Le Morte d'Arthur / 4e istor

***The Tale of Sir Gareth of Orkney***, "Istor Sir Gareth ag Inizi Orc'h", eo pevare istor *[[Le Morte d'Arthur|Le Morte Darthur]]* ar skrivagner saoz Sir Thomas Malory (*c.* 1416 – 14 a viz Meurzh 1471), a skrivas pa oa bac'het e London adalek 1468 betek 1470.

Un henvoulladenn eus *Le Morte Darthur* a voe graet e 1485 gant William Caxton (*c.* 1422 – *c.* 1491) e London.
Diwar un eilskrid eus oberenn Malory hag un dornskrid all e labouras Caxton. Kentoc'h eget moullañ an eizh istor evel e oant bet skrivet gant Malory e kavas gwelloc'h o rannañ en 21 levrenn ha 504 fennad, setu e ya pevare istor Malory d'ober al levrenn VII, 35 pennad ennañ.

## Dornskrid ha henvoulladur
Setu amañ penaos e voe rannet pevare istor *Le Morte Darthur* gant William Caxton, hag ar pezh a zo kontet ennañ.

## Levrlennadur
;*Le Morte d'Arthur*
*  I-IX (gant ur c'heriaoueg
*  X-XXI (gant ur c'heriaoueg)

## Gwelout ivez
* Istor kentañ ''Le Morte Darthur''
* Eil istor ''Le Morte Darthur''
* Trede istor ''Le Morte Darthur''
* Pempvet istor ''Le Morte Darthur''
* C'hwec'hvet istor ''Le Morte Darthur''
* Seizhvet istor ''Le Morte Darthur''
* Eizhvet istor ''Le Morte Darthur''

## Notennoù
Hubertine Auclert

**Hubertine Auclert**, ganet d'an 10 a viz Ebrel 1848 e Saint-Priest-en-Murat en Allier hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Eost 1914 e Pariz, a oa ur stourmerez benelour c'hall he devoa stourmet evit Gwir ar merc'hed da votiñ ha da vezañ dilennet.
## Yaouankiz
**Marie Anne Hubertine Auclert** a oa bet ganet en ur familh pinvidik, ar pemvet bugel diwar seizh, e Tilly e kumun Saint-Priest-en-Murat. An tad Jean Baptiste Auclert (1803-1861), a oa ur peizant pinvidik ha republikan. Deuet e oa da vezañ maer kumun Saint-Priest-en-Murat pa groge an Eil Republik e 1848. Goude taol-stad Napoleon III e 1852, an tad a chomas enebour daonet d'an Eil Impalaeriezh c'hall.

Lakaet en ur skol-lojañ relijiel d'an oad a 9 vloaz, ar plac'hig a chomo eno he holl buhez-skol. Marvet eo an tad pa oa 13 vloaz. Sabatuet ha kredourezh don prederiañ a ra evit dont da vezañ seurez e sœurs de Saint Vincent de Paul (ur gevredigezh buhez apostolek), met n'eo ket degemeret.

Hubertine Auclert a ya kuit eus al leandi e 1864 evit mont e ti he eontr lec'h ma z'eo aet he mamm da vevañ. Pa varv he mamm, e 1866, ez eo lakaet e leandi Montluçon gant he breur. Gwelet evel re zishual gant ar soeurezed, lakaet eo maez eus ar vuhez lean evit an eil gwech e 1869. An nac'h-se a soñj dezhi bezañ direizh a lak ur from enep-kloer da sevel enni.

## Ar stourm benelour
Dieubet dre ret eus he hent relijiel ha frank da geñver peadra da vevañ - hêr eo bet eus he zud - c'hoant he deus da gkas da benn ur stourmad : choazet he deus ar feiz republikan hag ar stourm evit gwirioù ar merc'hed dre ma vefe adwelet lezennoù ar c'hod Napoleon. He stourm a zo mennet hervezi dre « Emaon tost dre ganedigezh un emsavet a-enep flastradur ar benel, ken feuls eo ar paotr a-enep ar plac'h, en va bugaleaj e oan bet saozanet, pell 'zo on bet mennet gant klemm evit ma reizh an dishualded hag an doujañs ».

Dre «Heklevioù komzadennoù ar banvezioù sizhuniek aozet gant Léon Richer o deus, tost ma desachet er-maez eus al leandi, o deus ma degaset eus ar Bourbonnais betek Pariz da stourm evit frankiz ma reizh ». Mont a ra da Bariz er mare ma gouez Napoleon III ha ma vez an Trede Republik o tont war-wel. Digoret eo dre-se ul lec'h stourm evit ar maouezed a c'houlenn ma vefe kemmet ar C'hod Napoleon evit an deskadurezh, frankiz ar merc'hed, an dizimeziñ, ar gwir votiñ ha bezañ dilennet.

## Notennoù ha daveennoù
Maryse Burgot

**Maryse Burgot**, ganet d'ar 24 a viz Even 1964 e Komborn (Il-ha-Gwilun), zo ur gazetennerez vreizhat.

Emañ e karg eus an Elysée evit France 2 abaoe miz Eost 2014.
Henllan (Sir Ddinbych)

**Henllan** zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh eus hanternoz Kembre, e kornaoueg kontelezh Sir Ddinbych. Emañ war an hent etre kêr Dinbych ha Llansannan.

Da Sant Sadwrn eo gouestlet an iliz, un iliz eus an  adsavet e deroù an . Tra souezhus, distag eo ar c'hloc'hdi diouzh an iliz he-unan.

## Poblañs
E 2011 e oa poblet gant 862 a dud, ha 353 anezho (42,4%) a oa kembraegerien.

## Notennoù