open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Every Day I Have the Blues

***Every Day I Have the Blues*** ("Bemdez e vagan soñjoù du") zo ur son *[[blues]]* eus ar re vrudetañ.
Kanet eo bet, hag e vez c'hoazh, gant kalz kanerien ha sonerien e kant doare disheñvel. Koshañ doare anavezet eo hini Pinetop Sparks (1908–1935) hag e vreur Milton, pe Marion. Kentañ ma voe kanet edo e tavarnioù Saint Louis (Missouri)) gant ar Sparks Brothers hag enrollet e voe d'an 28 a viz Gouhere 1935 gant Pinetop ouzh ar piano, ha Henry Townsend ouzh ar gitar.

E 1949 e voe kempennet gant ar soner piano Peter Chatman, anavezetoc'h evel Memphis Slim, hag enrollet evel *Nobody Loves Me* war tu B ar bladenn *Angel Child* (Miracle M-145)". "Angel Child" a savas betek an niverenn 6 er *Billboard R&B chart* ; *Nobody Loves Me"* ne reas ket berzh, met diwezhatoc'h e teuas da vout ur *standard*.
Pevar doare zo brudet dreist ar re all ha degouezhet e *Top Ten* ar *Billboard R&B* ; div anezho, hini Count Basie & Joe Williams, ha hini B.B. King, o deus bet pep a briz *Grammy Hall of Fame*.

## Gwirioù
Daoust ma oa bet krouet "Every Day I Have the Blues" gant Pinetop Sparks e vez lakaet peurvuiañ war gont Memphis Slim (pe hini John Chatman, e wir anv) ha degaset dezhañ bernioù arc'hant ( "sufficient to buy a Rolls Royce with which to squire himself around Paris", hervez Colin Escott).

## Kanerien
Kanet eo bet gant Chuck Berry, Marshall Tucker Band, Elmore James, Fleetwood Mac hag Eric Clapton a-douez tud all.

## Liammoù diavaez
*Pozioù ar ganaouenn: War "All the Lyrics"
Kanet gant 
* Memphis Slim e 1949, pa oa bet anvet *Nobody loves me* war ar bladenn war wel :  
* Memphis Slim : https://www.youtube.com/watch?v=LQFisTkXC48
* BB King : https://www.youtube.com/watch?v=-5JCq47R_E8
* Marshall Tucker Band : https://www.youtube.com/watch?v=D3neDglqhEI 
* Fleetwood Mac : https://www.youtube.com/watch?v=gitukFXnFgI 
* Eric Clapton e 1997 :https://www.youtube.com/watch?v=lhr69XdQtTI
* John Mayer https://www.youtube.com/watch?v=6TWdLqER014
Eric Clapton

**Eric Patrick Clapton** zo ur gitarour, sonaozour ha kaner blues ha rock, bet ganet d'an 30 a viz Meurzh 1945 e Ripley (Surrey, Bro-Saoz). Gwelet e vez evel unan eus ar c'hitarourien wellañ a-viskoazh gant meur a vedia. 

Er bloavezhioù 1960 e voe ezel eus meur a strollad, en o zouez The Yardbirds, John Mayall & the Bluesbreakers pe Cream. Brud a dapas gant kanaouennoù evel ''Layla'', *[[Tears in Heaven]]*, pe *[[I Shot the Sheriff]]*, adtapet diwar kanaouenn Bob Marley. 

## Levrlennadur
* Eric Clapton, *Clapton: The Autobiography*, Broadway Books, 2007, ISBN 978-0-7679-2536-5.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*Sonadeg er Budokan (Tokyo, 2001)

## Daveennoù
Étienne Geoffroy Saint-Hilaire

**Étienne Geoffroy Saint-Hilaire** (Étampes, 15 a viz Ebrel 1772 – Pariz, 19 a viz Mezheven 1844) a oa un naturour gall.
**Geoffroy** e oa e anv-tiegezh, « Saint-Hilaire » anv ar gêriadenn ma oa o chom.

Tad e oa d'al loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861).

## Listenn al [[loen]]ed en devoa studiet
### [[Labous]]ed
#### [[Genad]]où
* **C** : *[[Cephalopterus]]*,
* **G** : *[[Gymnoderus foetidus|Gymnoderus]]*.
#### [[Spesad]]où
* **F** : flammeg bihan (*Phoeniconaias minor*).
### [[primat|Primat]]ed
#### Spesadoù
* **E**
: *[[Eulemur albifrons]]*, *[[Eulemur fulvus|fulvus]]*,
* **M** : *[[Macaca radiata]]*,
* **S**
: *[[Saguinus labiatus]]*, *[[Saguinus niger|niger]]*,
* **V** : *[[Varecia rubra]]*.
Odetta

**Odetta**, pe **Odetta Holmes**, ganet e 1930 e Birmingham en Alabama- marvet e 2008 e kêr New York, a oa ur ganerez ha gitarourez stadunanat, stourmerez evit ar gwirioù politikel.

Odetta & Larry a oa anv an daouad kanerien savet ganti ha gant Larry Mohr

Kanañ a rae folk, blues, jazz, spirituals.

## Levezon
Ganti eo bet levezonet Bob Dylan, Joan Baez ha Janis Joplin, ha diwezhatoc'h Tracy Chapman. meneget eo hec'h anv er film *No direction home*, gant Martin Scorsese.

## Pladennoù
### Albomoù studio
* 1954 *[[The Tin Angel]]* (gant Larry Mohr)
* 1956 *[[Odetta Sings Ballads and Blues]]* Tradition TLP1010
* 1957 *[[At the Gate of Horn]]* Tradition TLP1025
* 1959 *[[My Eyes Have Seen]]* Vanguard VSD2046
* 1960 *[[Ballad For Americans and Other American Ballads]]* Vanguard VSD2057
* 1960 *[[Christmas Spirituals]]* Vanguard VSD2079
* 1962 *[[Odetta and The Blues]]* Riverside RLP9417
* 1962 *[[Sometimes I Feel Like Cryin']]* RCA LSP2573
* 1963 *[[One Grain of Sand]]* Vanguard VSD2153
* 1963 *[[Odetta and Larry]]* Fantasy FS3252
* 1963 *[[Odetta Sings Folk Songs]]* RCA LSP2643
* 1964 *[[It's a Mighty World]]* RCA LSP2792
* 1964 *[[Odetta Sings of Many Things]]* RCA LSP2923
* 1965 *[[Odetta Sings Dylan]]* RCA LSP3324
* 1967 *[[Odetta (Folkways album)|Odetta]]* FTS3014
* 1970 *[[Odetta Sings]]*
* 1987 *[[Movin' It On]]* RQ101
* 1988 *[[Christmas Spirituals (new recording)]]* ALC104
* 1999 *[[Blues Everywhere I Go]]* ** MC0038
* 2001 *[[Looking For a Home (Odetta album)|Looking For a Home]]*

### Albomoù sonadegoù

## Enorioù
* 1998 ar priz War Resisters League Peace Award .
* 1999 National Medal of Arts digant Bill Clinton
* 2003 «Living Legend» hervez al Library of Congress hag an *National Visionary Leadership Award*.

## Notennoù


## Liammoù diavaez

*  „Singen, um zu verkündigen“, Süddeutsche Zeitung, 4. Dezember 2008
*  „Odetta, Voice of Civil Rights Movement, Dies at 77“, New York Times, 3 Kerzu 2008, ha Video (19:50 Min.)

### Pennadoù kar
* Oh, Freedom, kan en hec'h albom *Odetta Sings Ballads and Blues*.
Kegin (evn)

Ar **c'hegined** a zo spesadoù evned brazik, eus urzhiad ar golvaneged.

En o zouez emañ:
*kegin an taiga
*ar gegin-derv
* ar gegin gaer
* ar gegin Steller
* ar gegin c'hlas
* ar gegin gorr
…
Odetta Sings Dylan

***Odetta Sings Dylan*** zo ur bladenn gant ar ganerez stadunanat Odetta, e 1965, ma ne gane nemet gwerzioù ha sonioù savet gant Bob Dylan.
Adembannet eo bet e 2000, gant div ganaouenn ouzhpenn.

## Kanaouennoù ar bladenn
*An holl sonioù savet gant Bob Dylan.
**Merket *[*]* : ar re a zo bet lakaet ouzhpenn en embannadur 2000*
# *Baby, I'm in the Mood for You* – 2:50 
# *Long Ago, Far Away* – 2:50 
# *[[Don't Think Twice, It's All Right]]* – 5:42 
# *[[Tomorrow is a Long Time]]* – 6:20 
# *[[Masters of War]]* – 6:18 
# *[[Walkin' Down the Line]]* – 4:01 
# *[[The Times They Are a-Changin' (kan)|The Times They Are A-Changin']]* – 4:39 
# *[[With God on Our Side]]* – 5:13 
# *Long Time Gone* – 3:44 
# *[[Mr. Tambourine Man]]* – 10:44 
# *[[Blowin' in the Wind]]* – 4:11 [*]
# *Paths of Victory* – 2:24 [*]

## Notennoù
Nobody Knows You When You're Down and Out

**Arabat droukveskañ gant [[Nobody Loves You (When You're Down and Out)]], savet gant John Lennon*.

***Nobody Knows You When You're Down and Out*** zo ur ganaoouen blues savet gant Jimmy Cox en 1923. Brudet eo bet gant Bessie Smith, ar brudetañ kanerez blues er bloavezhioù 1920 ha 1930, hag enrollet ganti e 1929. Abaoe eo bet kanet gant kalz tud.

## Komzoù
Pa voe savet ar ganaouenn *Nobody Knows You When You're Down and Out* e 1923 gant Jimmy Cox e oa ar "Roaring Twenties" e barr o brud. Mat e oa ar bed, e SUA. Koulskoude e voe savet gant Cox istor un den pinvidik kouezhet eus lost ar c'harr :
:Once I lived the life of a millionaire, spendin' my money I didn't care
:I carried my friends out for a good time, buying bootleg liquor, champagne and wine
:When I begin to fall so low, I didn't have a friend and no place to go
:So if I ever get my hand on a dollar again, I'm gonna hold on to it 'til them eagles grin
:Nobody knows you, when you down and out
:In my pocket not one penny, and my friends I haven't any&nbsp;...

## Diwezhañ enrolladurioù
*Nobody Knows You When You're Down and Out* a oa bet enrollet ivez gant ar re-mañ : Dick Hyman, Tom Jones, B.B. King, Katie Melua, Van Morrison, Emmy Rossum, Archie Shepp ha Horace Parlan, Rod Stewart, Dave Van Ronk, Neko Case, Bobby Womack, Sara Niemietz ha Popa Chubby.

## Levrlennadur
*Albertson, Chris (2005). Bessie. Yale University Press. ISBN 978-0-300-10756-2.
*The Blues. Hal Leonard Corporation. 1995. ISBN 0-7935-5259-1.
*Clapton, Eric (2007). Clapton: The Autobiography. Broadway Books. ISBN 978-0-7679-2536-5.
*Dean, Maury (2003). Rock 'n' Roll Gold Rush. Algora Publishing. ISBN 978-0-87586-207-1.
*Herzhaft, Gerard (1992). "Nobody Knows You When You're Down and Out". Encyclopedia of the Blues. University of Arkansas Press. ISBN 1-55728-252-8.
*Weissman, Dick (2005). Blues. Infobase Publishing. ISBN 978-0-8160-6926-2.
*Whitburn, Joel (1988). Top R&B Singles 1942–1988. Record Research, Inc. ISBN 0-89820-068-7.
*Whitlock, Bobby; Roberty, Marc (2010). Bobby Whitlock: A Rock 'n' Roll Autobiography. McFarland. ISBN 978-0-7864-5894-3.
Grammy Awards

Ar **Prizioù Grammy** (**Grammy Awards** e saozneg, pe *Grammies* dre verrdro, gwechall **Gramophone Awards**, zo prizioù krouet e SUA en 1958 hag a vez roet bep bloaz gant an National Academy of Recording Arts and Sciences hag a vez roet d'an arzourien ha d'an deknikourien wellañ a labour war-dro ar sonerezh.

Meur a rummad zo, a-wechoù e vez krouet re nevez, pe serret re gozh. Sed amañ ar prizioù a vez roet dre vras e pep rummad :
*Albom ar Bloaz, a vez roet da ganer pe pennsoner un albom;
*Pladenn ar Bloaz, a vez roet da ganer, ur ganaouenn 
*Kanaouenn ar Bloaz, a vez roet da aozer(ien) ur ganaouenn 
*Gwellañ Arzour nevez, d'un arzour en deus graet e gentañ sonenrolladenn.

Prizioù all zo evit arzourien e-barzh rummadoù, evel er re-mañ
* Grammy Award ar gwellañ kaner pop
* Grammy Award ar gwellañ kanerez pop
* Grammy Award ar gwellañ kaner rock
* Grammy Award ar gwellañ kanerez rock
* Grammy Award ar gwellañ albom blues giz kozh
* Grammy Award ar gwellañ albom blues giz nevez
* Grammy Award ar gwellañ albom eus sonerezh ar bed
* Grammy Award ar gwellañ pladenn hard rock
* Grammy Award ar gwellañ albom pop gant kan
* Grammy Award ar gwellañ albom metal

Ouzhpenn-se ez eus Prizioù Grammy Latin, e saozneg *[[Latin Grammy Award]]s*, evit ar sonerezh latin, da lavarout eo spagnolek dreist-holl.
Prizioù Grammy Latin

Ar **Prizioù Grammy Latin** (e spagnoleg *Premios Grammy Latinos*) a zo prizioù roet e SUA d'an oberennoù kan ha sonerezh e spagnoleg dreist-holl.
## Ar prizioù
Cribrarula cumingii

***Cribrarula cumingii*** a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad *[[Cribrarula]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin divoutin betek ral a-walc'h diouzh an isspesadoù a vev er Meurvor Habask e Polinezia an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Sowerby e 1832 dindan an anv genad *[[Cypraea]]*.

Roet eo bet an anv en enor da Hugh Cuming, dastumer a vro Saoz (1791-1865).

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Cribrarula cumingii* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea cumingii* (Linnaeus, 1758) anv an diskrivadenn hag hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Isspesadoù
Daou isspesad a zo bet diskrivet diouzh al lec'h ma vevont ha nebeut variadennigoù stumm pe liv :

* *Cribrarula cumingii astaryi*  Schilder, 1971 a vev e Gwalarn Polinezia, anv roet en enor da Dr. J.C. Astary eus Gwened.
* *Cribrarula cumingii compta*  (Pease, 1860) a vev e Polinezia.

## Bevoniezh
Kregin divoutin betek ral a-walc'h diouzh an isspesadoù a vez kavet an aliesañ war an aod bev betek 25–30 m donder war an aod kouralek dindan bloc'hadoù koural bras.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 12&nbsp;mm ha 21&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 9&nbsp;mm pe ramz betek 30&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad *[[Cribrarula]]* gant livioù damheñvel.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er Meurvor Habask e Polinezia.

## Notennoù ha daveennoù
Cribrarula esontropia

***Cribrarula esontropia*** a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad *[[Cribrarula]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin ral a-walc'h a vev er Meurvor Indez en inizi Maskaregnez betek Madagaskar an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Duclos e 1833 dindan an anv genad *[[Cypraea]]*.

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Cribrarula esontropia* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea esontropia* (Linnaeus, 1758) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.
* *Cribrarula esontropia esontropia* (Linnaeus, 1758) anv an isspesad tip.

## Isspesadoù
Tri isspesad a zo bet diskrivet diouzh al lec'h ma vevont ha nebeut variadennigoù stumm pe liv :

* *Cribrarula esontropia cribellum*  (Gaskoin, 1849) a vev e e inizi Maskaregnez betek Madagaskar.
* *Cribrarula esontropia francescoi*  Lorenz, 2002 a vev e Su Madagaskar
* *Cribrarula esontropia esontropia* (Duclos, 1833) a vev e inizi Maskaregnez

## Bevoniezh
Kregin ral a-walc'h a vez kavet an aliesañ etre 20 m ha 40 m donder gant splujerien dindan reier ha koural.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 13&nbsp;mm ha 25&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 10mm pe ramz betek 32&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad *[[Cribrarula]]* gant livioù damheñvel ha dreist-holl *[[Cribrarula cribraria]]*

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo er Meurvor Indez en inizi Maskaregnez betek Madagaskar .

## Notennoù ha daveennoù
Lucero

**Lucero** zo un anv spagnolek, hag a dalv kement ha steredenn, deuet da vout anv-tud, hag anv meur a dra.

## Tud
### Anv-tiegezh
* **[[Juan Lucero (eskob)|Juan Lucero]]**, eskob Salamanca, e Spagn, er XIVvet kantved.

### Anv-bihan
***Lucero**, anv-micher **[[Lucero Hogaza]]**, kanerez vec'hikan, merc'h d'an aktourez Lucero León.

### Lazoù
***[[Lucero (laz)]]**, laz sonerien stadunanat

## Lec'hioù
* **[[Lucero (karter)|Lucero]]**, unan eus seizh karter distrig Latina, e Madrid, en Spagn.

## Traoù
* **Lucero del alba**, pe **Lucero Vespertino**, anv barzhoniel spagnolek ar blanedenn Venus.
* *Lucero del alba*, un doare arm, anavezet ivez dre e anv alamanek, ar Morgenstern (arm).
***[[Lucero (loen)|Lucero]]**, tarv pe marc'h bailh.
Latina

**Latina** zo anv meur a dra.

;
* Latina (Italia), kumun;
* proviñs Latina, proviñs.

;
* Latina (Madrid), karter eus Madrid.
Della Mae

**Della Mae** zo ul laz blue grass stadunanat, anezhañ pemp sonerez (peder e 2015) eus Nashville, Tennessee. Rakdibabet int bet evit ar priz Grammy e 2013. 

## O anvioù
*Celia Woodsmith, kan ha gitar, 
*Kimber Ludiker, kan ha biolin,
*Jenni Lyn Gardner, kan ha mandolinenn,
*Courtney Hartman, kan ha gitar
*Amanda Kowalski, gourebed, he doa laosket he lec'h gant Shelby Means, aet kuit eus al laz goude.

## Pladinier
* "This World Oft Can Be"
* "I Built This Heart"

## Troiadoù
Bet int o kanañ e broioù muzulman Azia (Pakistan, Ouzbekistan, ...) ha merc'hed a derede d'o selaou "vel pa vijent bet the Rolling Stones, emezo. 

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel

## Notennoù
María Dhialma Tiberti

**María Dhialma Tiberti** a oa ur skrivagnerez arc'hantinat. Labourat a rae gant an Ediciones del Bosque e La Plata, ha gant Aurora Venturini ha skrivagnerien all eus ar gêr-se.
My Lady Héroïne

***My Lady Héroïne*** zo ur ganaouenn c'hallek savet ar gerioù anezhi gant ar c'haner-sonaozer gall Serge Gainsbourg (1928-1991).

Evel ma oa boas d'hen ober en devoa Gainsbourg azasaet ton ***My Lady Héroïne*** diwar hini un oberenn glasel all, *[[In a Persian Market]]* (1920) gant Albert Ketèlbey (1875-1969) ar wech-mañ. Ne c'hwitas ket war an dro d'ober ur serr-lagad d'ar sonaozer saoz oc'h echuiñ e ganaouenn gant ar gerioù da-heul :
:Oh my Lady Héroïne (O ma Itron Heroin)
:Mon opium ma cocaïne (Ma opiom ma c'hokain)
:Es-tu venue d'Extrême-Orient (Ha deuet oc'h eus Reter-Pellañ)
:Ou bien d'un marché persan ? (Peotramant eus ur marc'had eus Persia ?)

* Prantad enrollañ : miz Mae 1977,
* Lec'h enrollañ : Londrez (Bro-Saoz),
* Padelezh : 3:10,
* Ti-embann-pladennoù : Philips Records,
* Prantad dont e-maez ar bladennig : miz Mezheven 1977,
* Kanaouenn war eil tu ar bladennig : *[[Trois millions de Joconde]]* (Ar bladennig war Encyclopédisque),
* Produour : ?.

## Ar sonerien
* Jim Lawless : binvioù tos,
* Brian Odgers : gitar-boud,
* Alan Parker : gitar,
* Dougie Wright : taboulin.

## Ar gerioù

## Liammoù diavaez
* '''My Lady Héroïne''', kanet gant Serge Gainsbourg
* '''In a Persian Market'''
Aptostichus angelinajolieae

***Aptostichus angelinajolieae*** zo ur spesad kevnid e-touez kerentiad an *[[Euctenizidae]]*.

Dougen a ra anv Angelina Jolie (1975-) en abeg da obererezh an aktourez stadunanat en erbed Poellgor Meur ar Broadoù Unanet evit ar repuidi (PMBUR).

## Notennoù ha daveennoù
Carraig na Siúire

**Carraig na Siúire** (*Carrick-on-Suir* e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, e kontelezh Tiobraid Árann. Emañ e gevred ar gontelezh-se, tost da harzoù kontelezhioù Cill Chainnigh ha Port Láirge. Diazezet eo kêr en daou du d'ar stêr Siúr. E 2006 e oa  a dud o chom enni.

## Kêrioù gevellet
*

## Tud vrudet
*Seán Kelly, marc'hhouarner.
Søren Kierkegaard

**Søren Aabye Kierkegaard** (; ), ganet d'ar 5 a viz Mae 1813 ha marvet d'an 11 a viz Du 1855 e Kopenhagen, a zo ur skrivagner, teologour protestant ha prederour danat.
E oberenn a zo lakaet da vezañ unan eus stummoù kentañ ar vezoudelouriezh.

## Programmoù-skol
Oberennoù Søren Kierkegaard zo e programm prederouriezh ar c'hlasoù termen ar Stad C'hall, neuze e c'hallont bezañ studiet gant al liseidi vrezhonegerien a-benn an arnodenn dre gomz er vachelouriezh.

## Listenn e lesanvioù
Gant un toullad lesanvioù e reas Søren Kierkegaard en e vuhez lennegel ; setu amañ ar re bennañ, en urzh kronologek.
* *Victor Eremita*, embanner*[[Enten - Eller]]* ("Pe / Pe", 1843)
* *A*, ur skrivagner puilh e bennadoù en *Enten - Eller*
* *Dommer William* ("Ar barner William"), aozer an dizarbennadurioù ouzh A en *Enten - Eller*
* *Johannes a Silentio*, aozer *Frygt og Bæven* ("Aon ha krenañ", 1843)
* *Constantin Constantius*, aozer hanterenn gentañ *Gjentagelsen* ("Azlavarad", 1843)
* *Den unge mand* ("Ar paotr yaouank"), aozer eil hanterenn *Gjentagelsen*
* *Vigilius Haufniensis*, aozer *Begrebet Angest* ("Meiziad an anken", 1844)
* *Nicolaus Notabene*, aozer *Forord* ("Rakger", 1844)
* *Hilarius ar c'heiner*, embanner *Stadier paa Livets Vej* ("Lankadoù war hent ar vuhez", 1845) 
* *Johannes Climacus*, aozer *Philosophiske Smuler eller En Smule Philosophi* ("Tammoù prederouriezh pe un tamm prederouriezh", 1844) hag *Afsluttende uvidenskabelig Efterskrift til de philosophiske Smuler* ("Goudeskrid d'an tammoù prederouriezh", 1846)
* *Inter et inter*, aozer *Krisen og en Krise i en Skuespillerindes Liv* ("Ar Reuziad hag ur Reuziad e Buhez un Aktourez", 1847)
* *H.H.*, aozer *Tvende ethisk-religieuse Smaa-Afhandlinger* ("Daou veni arnodskrid buhezegezhel ha relijiel", 1849)
* *Anti-Climacus*, aozer *Sygdommen til Døden* ("Kleñved marvel", 1849) hag *Indøvelse i Christendom* ("Embreg ar gristeniezh", 1850)

## Krennlavarioù
* "Ar fentigellour, evel al loen-gouez, a ya e-unan". Arroudenn d'e zeizlevr
* "An dimeziñ a zo hag a chomo ar veaj dizoloiñ pennañ hag a vefe embreget gant an den" Arroudenn d'ar pennad *Diwar-benn an dimeziñ*
* "Ar garantez a vez un dra ken simpl, met an dimeziñ..."

## Liammoù diavaez
*Krennlavarioù gant Søren Kierkegaard
Bayon (templ)

Ar **Bayon** (Kmereg: Prasat Bayon, Brezhoneg: Templ Bayon) a zo un templ Khmer brudet, gant e-leizh a ginkladurioù e kreizennad Angkor Wat e Kambodia. Anavezet ez eo dreist-holl evit ar c'hizelladurioù hag an delwennoù ramzel a gaver ennañ.

49 delwenn ramzel a gaver en templ Stad Bayon.

Savet e oa bet gant Jayavarman VII (1181-1218) 
## Skeudennoù

Prasat Bayon 2014.JPG|
Bayon Angkor frontal.jpg|
Bayon 010.JPG|
Bayon, Angkor Thom, Camboya, 2013-08-16, DD 06.jpg|


## Liammoù diavaez
* angkorvat.com
* Diskrevadur kreizennad Angkor Wat war lec'hienn an Unesco

## Notennoù ha daveennoù
Angkor Wat

**Angkor Wat** pe **Angkor Vat** (Kmereg: Prasat Angkor Vat, Brezhoneg: Templ pennañ) a zo ur greizennad temploù Khmer brudet e Kambodia. Brasañ savadur relijiel ar bed ez eo. Da zigentañ e oa ur savadur Hindou ha goude-se gouestlet d'ar voudaegezh. Savet e oa bet gant ar roue Suryavarman II (1113-1150) hag echuet gant ar roue Jayavarman VII (1181-1218), an hini a lakaas sevel templ ar Bayon er greizennad

Ar greizennad Angkor Wat en em astenn war 400 kilometr karrez An tour uhelañ a gaver eno a dap 65 metr uhelder.

## Skeudennoù

Buddhist monks in front of the Angkor Wat.jpg|
Angkor Wat, Camboya, 2013-08-16, DD 062.JPG|
Angkor Wat Aerial View Siem Reap Cambodia 2011.jpg|
Angkor Wat, Camboya, 2013-08-16, DD 080.JPG|
Bayon, Angkor Thom, Camboya, 2013-08-17, DD 37.JPG| Lodenn ar Bayon e Angkor Wat


## Gwelet ivez
* Bayon (Templ)
* Boudaegezh

## Liammoù diavaez
* angkorvat.com
* Angkor Wat war lec'hienn an Unesco

## Notennoù ha daveennoù
Buhez an Tad Julian Maner

**Buhez an Tad Julian Maner**, pe **Buhez an Tad Julian Maner [[jezuist]], misioner Breiz (1606-1683)**, hervez a lenner war ar golo, zo ul levr brezhonek gant *[[Yann-Vari Ugen|J. M. Uguen]], [[Chaloni]] a enor, [[Person]] [[Plougastell-Daoulaz|Plougastel-Daoulas]],* embannet e 1933, ha *Skeudennet gant L. ar Guennec. Moulet e ti L. Chaudourne, 15 rue marchande, 15, Le Mans*. 288 pajenn zo ennañ o kontañ div bajenn an daolenn. Savet eo diwar-benn buhez ar jezuist breizhat Juluan Maner (1606-1683 Plevin). 

## Deskiñ brezhoneg
Setu a lenner el levr (pajennoù 21 ha 22) :
*... ar breur maner a yeas, eur yaouez eus miz du 1630... da bediñ da chapel [[Ti Mamm Doue]] e parrez [[Kuzon]] , hirio e [[Kerfeunteun]]. ... hag o tigouezout er chapel ... e reas ar bedenn-mañ : «  Mamm vat, ma karfec'h deski d'in ar brezoneg, e c'hellfen buan komz ar yez-se ha gounit d'eoc'h servicherien. » Distro d'ar skolaj, e lavaras d'an Tad Bernard petra en doa graet, hag e tisklerias e teskfe laouen ar brezoneg ma vefe roet aotre d'ezan. An Tadou all eus ar skolaj a enebe ouz c'hoant o Breur Maner... met c'houec'h miz diwezatoc'h ... e reas e c'houlenn d'an tad Jacquinot, una eus Renerien ar jezuisted.  «  Aotreet ... da zeiz ar [[Pantekost]] 1631, e c'hellis, emezañ, d'ar meurs war-lerc'h, ober katekiz d'ar bobl. C'houec'h sizun diwezatoc'h e c'hellen prezeg, hep kaout ezomm da skriva ger ebet.»*
:*Setu aze eun dra vurzudus: gellout, e ker berr amzer, komz ha prezeg e brezoneg! ...*
Mammal Species of the World

**Mammal Species of the World** (MSW) zo un embannadenn skiantel saoznek.

Talvout a ra da oberenn zave e metoù al loenoniezh dre ma tastum deskrivadur ha roadennoù levrlennadurel spesadoù anavezet ar bronneged.

Embannet e oa bet an trivet embannadur anezhi e 2005 gant American Society of Mammalogists (Johns Hopkins University Press).

## Liamm diavaez
* Mont da glask e-barzh lec'hienn Mammal Species of the World.
Silicon Valley

**Silicon Valley** (« Traoñienn ar silisiom ») a zo un takad e-tro bae San Francisco, e Kalifornia) (Stadoù-Unanet) kreñv-bras ha niverus an embregerezhioù teknologiezh uhel ha blein ennañ. San Jose eo ar gêr vrasañ eno, ha skol-veur Stanford ar skol-veur vrudetañ.

## An embregerezhioù
Ouzhpenn 6000 embregerezh o deus o sez sokial eno. En o zouez emañ:
Lucero Hogaza

**Lucero Hogaza León** anavezet ivez evel ** Lucero**, zo ur ganerez hag aktourez vec'hikan, ganet d'an 29 a viz Eost 1969. Merc'h eo d'an aktourez Lucero León, a zo bremañ merourez ka kuzulierez vicherel evit he merc'h.

Dimezet eo da Manuel Mijares, a zo kaner ivez, ha daou vugel dezho. .

## Pladennoù
* Aquí Estoy (2014) 
* No Pudiste Amar Así (2013) 
* *[[Indispensable]]* (2010)
* *[[Lucero en Vivo Auditorio Nacional]]* (2007)
* *[[Quiéreme tal como soy]]* (2006) 
* *[[Cuando sale un Lucero]]* (2004)
* Embannadur ispisial eus *Cuando sale un Lucero* (DVD/CD, 2004)
* *[[Un nuevo amor]]* (2002)
* *[[Mi destino]]* (2000)
* *[[Un Lucero en la México]]* (2 CD, 1999)
* *[[Cerca de ti]]* (1998)
* *[[Piel de ángel]]* (1997)
* *[[Historia de un romance]]* (1997)
* *[[Lazos de amor]]* (1996)
* *[[Siempre contigo]]* (1995)
* *[[Cariño de mis Cariños]]* (1994)
* *[[Lucero]]* (1993)
* *[[Lucero de México]]* (1992) 
* *[[Solo pienso en ti]]* (1991) 
* *[[Con mi sentimiento]]* (1990) 
* *[[Cuéntame cómo pasó]]* (1989)
* *[[Lucerito]]* (1986) 
* *[[Un pedacito de mí]]* (1986)
* *[[Fuego y ternura]]* (1985)
* *[[Con tan pocos años]]* (1983)
* *[[Te prometo (álbum)|El]]* (1982)

## Filmoù
* *[[Zapata el sueño del héroe]]* (2004) evel Esperanza
* *[[Tarzán]]* (1999) 
* *[[Deliciosa sinvergüenza]]* (1990) 
* *[[Quisiera ser hombre]]* (1988) 
* *[[Escápate conmigo]]* (1987) evel Lucerito
* *[[Fiebre de amor]]* (1985)
* *[[Delincuente]]* (1984) evel Cecilia Suárez
* *[[Coqueta]]* (1983) evel Rocío

## [[Telenovelas]]

* *[[Carinha de Anjo]]* (2016–18) evel Tereza Lários
* *[[Por ella soy Eva]]* (2012) evel Helena Moreno Romero
* *[[Soy tu dueña]]* (2010) evel Valentina Villalba Rangel "La Dueña"
* *[[Mañana es para siempre]]* (2008) evel Rebbeca Sánchez/Bárbara Greco 
* *[[Alborada]]* (2005) evel María Hipólita Díaz de Guzmán 
* *[[Mi destino eres tú]]* (2000) evel Andrea San Vicente Fernández
* *[[Lazos de amor]]* (1996) evel an teir c'hoar gevell María Guadalupe Salas, María Fernanda Rivas Iturbe ha María Paula Rivas Iturbe
* *[[Los parientes pobres]]* (1993) evel Margarita Santos
* *[[Cuando llega el amor]]* (1990) evel Isabel
* *[[Chispita]]* (1983) evel Isabel "Chispita"

## C'hoariva
* *[[Regina (play)|Regina]]* (2003)
* *[[Don Juan Tenorio]]* (1986)

## Liammoù diavaez
Eino Leino

**Eino Leino** (*Armas Einar Leopold Lönnbohm* e anv gwir) (6 a viz Gouere 1878 – 10 a viz Genver 1926) a oa ur barzh ha kazetenner eus Finland. Sellet a reer outañ evel unan eus barzhed veur al lennegezh finnek. En e skridoù eo mesket ar varzhoniezh vodern hag al lennegezh pobl finnek. Awenet e oa e varzhonegoù alies gant an natur hag ar garantez. Kalz anezho a denn da ganaouennoù ar *[[Kalevala|C'halevala]]* ha d'al lennegezh pobl. Hiziv c'hoazh e plij e oberenn da dud Finland.

## Liammoù diavaez

*Eino Leino - LibriVox  
*Barzhonegoù gant Eino Leino - Runosto.net
Montigny

**Montigny** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh
Diwar **Montaniacum*, a vefe savet, hervez Ernest Nègre, en e * Toponymie générale de la France*, diwar an anv-den latin **Montanius* hag an dibenn-ger *-acum*, a vefe a orin galianek.

## Kumunioù
### 
* Montigny, e Calvados
* Montigny, e Cher
* Montigny, e Loiret
* Montigny, e Manche, hiriv e Isigny-le-Buat
* Montigny, en Meurthe-et-Moselle
* Montigny, en Oise, hiziv e Maignelay-Montigny
* Montigny, e Haute-Saône, hiziv e Montigny-lès-Cherlieu
* Montigny, e Sarthe, hiziv e Villeneuve-en-Perseigne 
* Montigny, e Seine-Maritime
* Montigny, e Deux-Sèvres, hiziv e La Forêt-sur-Sèvre
* Montigny, e Somme, hiziv e Nampont.
* Maignelay-Montigny, en Oise
* Montigny-aux-Amognes, e Nièvre
* Montigny-devant-Sassey, e Meuse
* Montigny-en-Arrouaise, en Aisne
* Montigny-en-Cambrésis, e Nord
* Montigny-en-Gohelle, e Pas-de-Calais
* Montigny-en-Morvan, e Nièvre
* Montigny-en-Ostrevent, e Nord 
* Montigny-l'Allier, en Aisne
* Montigny-la-Resle, e Yonne
* Montigny-le-Bretonneux, en Yvelines
* Montigny-le-Chartif, en Eure-et-Loir
* Montigny-le-Franc, en Aisne 
* Montigny-le-Gannelon, en Eure-et-Loir 
* Montigny-le-Guesdier, en Seine-et-Marne
* Montigny-Lencoup, e Seine-et-Marne 
* Montigny-Lengrain, en Aisne
* Montigny-lès-Arsures, e Jura
* Montigny-lès-Cherlieu, e Haute-Saône
* Montigny-lès-Condé, en Aisne ; 
* Montigny-lès-Cormeilles, e Val-d'Oise ; 
* Montigny-les-Jongleurs, e Somme
* Montigny-lès-Metz, en Moselle ; 
* Montigny-les-Monts, en Aube
* Montigny-lès-Vaucouleurs, e Meuse
* Montigny-lès-Vesoul, e Haute-Saône
* Montigny-Montfort, en Côte-d'Or ; 
* Montigny-Mornay-Villeneuve-sur-Vingeanne, en Côte-d'Or
* Montigny-Saint-Barthélemy, en Côte-d'Or
* Montigny-sous-Marle, en Aisne
* Montigny-sur-Armançon, en Côte-d'Or ; 
* Montigny-sur-Aube, en Côte-d'Or ; 
* Montigny-sur-Avre, en Eure-et-Loir
* Montigny-sur-Canne, e Nièvre ; 
* Montigny-sur-Chiers, en Meurthe-et-Moselle ; 
* Montigny-sur-Crécy, en Aisne
* Montigny-sur-l'Ain, e Jura
* Montigny-sur-l'Hallue, e Somme ;
* Montigny-sur-Loing, en Seine-et-Marne ; 
* Montigny-sur-Meuse, en Ardennes
* Montigny-sur-Vence, en Ardennes
* Montigny-sur-Vesle, e Marne

### 
Div gumun e Proviñs Hainaut
* Montigny-le-Tilleul, 
* Montigny-sur-Sambre, hiriv Montignies-sur-Sambre
Peurvuiañ e vez skrivet Montignies er vro.

## Pennad kar
*Montigné
An Avel en Haleg

**An Avel en Haleg** (titl orin : *The Wind in the Willows*) zo ur romant saoznek evit bugale gant ar Skosad Kenneth Grahame (8 a viz Meurzh 1859 – 6 a viz Gouhere 1932), embannet e 1908.
Kontañ a ra troioù-kaer pevar loen war ar maez e Bro-Saoz, e saonenn ar stêr Tavoez.

Gant istorioù a gonte d'e vab Alistair e savas K. Grahame e levr.

E 1909, Theodore Roosevelt, Prezidant ar Stadoù-Unanet, a skrivas da G. Grahame da lavarout en devoa "lennet hag adlennet anezhañ [al levr], ha deuet da sellout an tudennoù evel mignoned kozh".

Embannet e oa bet an 31 moulladur pa voe kempennet gant A. A. Milne evit ar c'hoariva hag anvet *Toad of Toad Hall* e 1929.

E 2003 e oa erruet *The Wind in the Willows* da 16 en enklask *[[The Big Read]]* aozet gant ar BBC.

## E brezhoneg
E 2014 eo bet lakaet al levr e brezhoneg gant Alan Martel, anvet *An Avel en Haleg*, hag embannet gant An Alarc'h, e Lannuon.

Ne oa ket e-touez an troidigezhioù lennegel brezhonek arc'hantet gant Kuzul-rannvro Breizh er bloavezh-se. N'eo bet gopret an troour nemet gant dek skouerenn eus e labour.

## Notennoù
De l'extinction du paupérisme

**De l'extinction du paupérisme** zo un arnodskrid politikel gant Louis-Napoléon Bonaparte en 1844, levezonet gant mennozhioù Claude Henri de Rouvroy de Saint-Simon.
Montignies

**Montignies** zo anv meur a gumun eus Belgia e proviñs Hainaut :

* **[[Montignies-lez-Lens]]**, rann eus kumun Lens ;
* **[[Montignies-Saint-Christophe]]**, rann eus kumun Erquelinnes ;
* **[[Montignies-sur-Roc]]**, rann eus kumun Honnelles ;
* **[[Montignies-sur-Sambre]]**, rann eus kumun Charleroi.

## Pennadoù kar
* Montigny
* Montigné
I See Fire

**I See Fire** ("Gwelout a Ran Tan" e brezhoneg) a zo ur ganaouenn tapet eus an albom The Hobbit: The Desolation of Smaug (Ar Hobbit : Digonfort Smaug), skrivet, sonaozet, ha kanet gant an oberour-sonaozer-kaner Breizhveurek Ed Sheeran. Tremen a ra e fin ar film. Erruout a ra da 13vet plasenn an UK Singles Chart, ha da gentañ e renkadurioù sonerezh nevez-zelandek, a-benn 6 sizhun.

Choazet gant Peter Jackson, filmaozer ar film The Hobbit, Sheeran a sell ouzh ar film, a skriv ar ganaouenn, hag a enroll al loden vrasañ en un devezh. Embannet eo ar ganaouenn d'ar 5 e viz Du 2013 e pellgargañ. Lakaet eo ar c'hlip-sonerezh ar memes deiz. Diuzet eo ivez an titl-mañ evit ur Satellite Award er rummad « Kanaouenn orin ar gwellañ ».

## Produadur
Deroù 2013, dizolloiñ a ra Peter Jackson Ed Sheeran e drugarez d'e verc'h, Katie; kavout a ra anezhañ war-lerc'h e Zeland-Nevez. Pa oa o klask un arzour evit enrollañ ar ganaouenn a-benn The Desolation of Smaug, Peter Jackson hag ar c'henderc'her/kenoberour Fran Walsh a zibab goulenn digantañ skrivañ ha kanañ ar ganaouenn. The Hobbit a oa al levr kentañ lennet gant Sheeran, hag e oa dija plijet kalz gant labour Tolkien ha Jackson.

## Sonaozadur
Sheeran a sell ouzh ar film, a skriv ar ganaouenn, hag a enroll al loden vrasañ en un devezh. N'en deus ket biskoazh sonet violoñs, met dibab a ra seniñ e-unan ar violoñs gant "adenrolladur". Sheeran a evezhi ar broduadur, o tispleg : « chañs 'm eus bet gallout produiñ ha seniñ holl ar venvegoù sonerezh ebet ar challo, hag erruet on a-benn da zeskiñ violoñs en un devezh. »

Gant Pete Cobbin, eus ar studio Abbey Road, karget eus meskañ ar son evit film The desolation of Smaug, e vez graet war-dro meskañ ar son evit *I See Fire* ivez gant ma oa er studio d'ar poent-se, asambles gant Jackson.

## Skignadur
Embannet eo *I See Fire* war iTunes gant WaterTower Music ha Decca Records, d'ar 5 e viz Du 2013. War-lerc'h eo embannet en un albom, The Hobbit : Digonfort Smaug, d'an 10 e viz Kerzu 2013.

## Videoglip
Embannet eo klip an titl *I See Fire* war ar genrouedad d'ar 5 e viz Du 2013, evel evit ar ganaouenn. Ar c'hlip a ziskouez Sheeran e-pad produadur ar ganaouenn, o kanañ anezhi, gant lodennoù eus ar film. Peter Jackson a zispleg : « Un arnodad dispar e oa, hag ar pezh a welioc'h e-barzh ar c'hlip-mañ en deus bet filmet gant hor skipailh hag a deus savet making-off ar film. »

## Koskor
Ed Sheeran – kaner, gitar, violoñs, taboulinoù, gitar-boud, mesklaj
Nigel Collins – chello
Pete Cobbin – mesklaj
Kirsty Whalley – mesklaj
Miles Showell – mastering

## Renkadur

## Notennoù ha daveennoù
Montigné

**Montigné** zo un anv-lec'h gallek. 

## 
* Montigné (Charente), en Charente
* Montigné, en Deux-Sèvres, hiriv e Celles-sur-Belle
* Montigné-le-Brillant, e Mayenne
* Montigné-lès-Rairies, en Maine-et-Loire
* Montigné-sur-Moine, en Maine-et-Loire, hiriv e Montfaucon-Montigné

## Pennadoù kar
* Montignez
* Montigny
* Montignies
Persepolis (disheñvelout)

**Persepolis** zo :

*Persepolis, ur gêr e Pers en Henamzer

*Persepolis (levr treset), ul levr treset gant Marjane Satrapi ;
*Persepolis (film), ur film gant Marjane Satrapi .
Persepolis (levr treset)

***Persepolis*** zo ul levr treset, pe ul levr bannoù-treset, e galleg, gant Marjane Satrapi. 

# *Levr 1*, 2000 
# *Levr 2*, 2001 
# *Levr 3*, 2002 
# *Levr 4*, 2003 
# *Monovolume*, 2007 

Kavout a ra an istor e zeroù en Iran un nebeud a-raok dispac'h islamek 1979. Istor gwirion Marjane Satrapi, ezel eus ur familh kentoc'h modern hag araokour, eo adalek an oad a eizh vloaz betek ma kuitaas Iran d'an 9 a viz Gwengolo 1994. 

Azasaet eo bet al levr bannoù-treset-mañ evit ar sinema. 

Troet eo bet an oberenn e brezhoneg hag embannet en he fezh en ul levr gant Embannadurioù Goater e 2015 ISBN 978-2-918647-41-6
Troidigezh gant Tual Kerrain, lizherennadur gant Berc'hed Kallag.
Montignez

**Montignez** a oa ur gumun suis. E Genver 2009 eo aet gant kumunioù kozh all Buix ha Courtemaîche d'ober kumun Basse-Allaine, e kanton Jura, e distrig Porrentruy.
Cribrarula exmouthensis

***Cribrarula exmouthensis*** a zo unan eus an daouzek spesad a vez renket er genad *[[Cribrarula]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WoRMS*. Ur spesad kregin divoutin a vev e Gwalarn Aostralia er Meurvor Habask an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Melvill e 1888 dindan an anv genad *[[Cypraea]]* hag hini ar spesad *Cypraea cribraria* var. *Exmouthensis*.

Dont a ra anv ar spesad exmouthensis eus hini Golf Exmouth en Aostralia ar C'hornôg.

Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Cribrarula exmouthensis* bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea exmouthensis * (Melvill, 1888) hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea.

## Isspesadoù
Pevar isspesad a zo bet diskrivet diouzh al lec'h ma vevont ha nebeut variadennigoù stumm pe liv :

* *Cribrarula exmouthensis abrolhensis*  Lorenz, 2002.
* *Cribrarula exmouthensis magnifica*  Lorenz, 2002.
* *Cribrarula exmouthensis rottnestensis*  Lorenz, 2002 a vev e mervent Aostralia.
* *Cribrarula exmouthensis exmouthensis * (Melvill, 1888).

## Bevoniezh
Kregin divoutin a vez kavet war an aod vev betek muioc'h eget 100 m donder an hini eo.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 20&nbsp;mm ha 31&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 14&nbsp;mm pe ramz betek 42&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
Spesadoù all ar genad *[[Cribrarula]]* gant livioù damheñvel ha dreist-holl *[[Cribrarula cribraria]]* .

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo e Gwalarn Aostralia er Meurvor Habask .

## Notennoù ha daveennoù
Jacques de Baroncelli

**Jacques de Baroncelli**, bet ganet **Marie Joseph Henri Jacques de Baroncelli de Javon** e Bouillargues (Gard, Bro-C'hall) d'ar 25 a viz Mezheven 1881 hag aet da Anaon e Pariz (Bro-C'hall) d'an 12 a viz Genver 1951, a oa un den a sinema hag en devoa pledet gant an darn vrasañ eus micherioù an arz-se. Padal, anavezet eo evel filmaozer, produour ha saver senarioioù kentoc'h.

## Liamm diavaez
* '''Jacques de Baroncelli''' war Internet Movie Database
Uhelvos

An **uhelvos** zo un doare kizellañ ma vez delwennoù a vez evit muioc'h eget hanter war valir diouzh o diazez.

## Gwelet ivez
*Izelvos
Saguinus pileatus

***Saguinus pileatus*** a zo ur spesad primated e-touez kerentiad ar *[[Cebidae]]*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavet e vez e kornôg Brazil.

## Liamm diavaez
* ''Saguinus pileatus'' war al lec'hienn Mammal Species of the World.
Caradoc Llancarfan

**Caradoc Llancarfan**, pe **Caradog o Lancarfan** e kembraeg, a oa ur c'hloareg kembreat eus Llancarfan en . Sevel a reas div vuhez-sant en latin : hini sant Gweltaz ha hini Cadog.

Bevañ a rae en amzer Jafrez Menoe, oberour an Historia Regum Britanniae, ma lenner en dibenn anezhañ edo Caradoc o skrivañ an heuliad d'an oberenn, adal 689 betek e amzer. Krediñ a reer ez eus anv neuze eus Brut y Tywysogion, petra bennak ma n'eo ket meneget Caradog evel an oberour war an dornskridoù.
Georges Lacombe (filmaozer)

**Maurice Georges Lacombe**, bet ganet e Pariz XX (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 19 a viz Eost 1902 hag aet da Anaon e Canas (Alpoù-an-Arvor, Bro-C'hall) d'ar 14 a viz Ebrel 1990, a oa ur filmaozer gall.

## Liamm diavaez
* '''Georges Lacombe''' war Internet Movie Database
Propaganda

**Propaganda** a vez graet eus un doare kelaouiñ tuet hag a zo e bal levezoniñ ur boblañs etrezek un doare soñjal pe un abeg. 

Ma'z eo deuet da vezañ ur ger gant ur meneg fall hiziv-an-deiz n'eo ket bet atav ar memestra dre ar ster orin hag a oa neptu betek kaout ur meneg pozitivel, implij brudadegoù propaganda evit ar yec'hed pe c'hoazh brudadegoù evit reiñ c'hoant d'ar geodedourien da vont da votiñ.

## Orin ar ger
Propaganda a zo ur ger modern latin o tont eus *propagare*. Deuet eo war wel ar ger *propaganda* adal krouidigezh ur gevrenn nevez d'an Iliz gatolik (kenvreuriezh) e 1622 anvet Congregatio de Propaganda Fide (Kenvreuriezh evit emled ar gredenn) hag a oa krennet e Propaganda. Pal an aozadur-se a oa ledañ ar feiz gatolik etrezek ar broioù na oant ket c'hoazh eus ar gredenn-se.

Adalek 1790 e krog implij ar ger propaganda gant oberiadurioù laik. Kregiñ a raio ar ger propaganda da gaout ur meneg fall adal kreiz an 19vet kantved dres pa vezo adimplijet e bed ar politikerezh.
## Doareoù

Diaes ez eo da sevel harzoù sklaer etre propaganda ha doareoù all da gelaouiñ pe da gendrec'hiñ an dud. E pelec'h e vez kavet an tu da ziforc'hañ sklaer hag anat en ur chom gant ur sell skiantel? "Ar pezh a reomp-ni a zo disheñvel, int-i a ra propaganda".

Gant Garth Jowett ha Victoria O'Donnell ez eus bet roet un displegadenn skiantel d'ar ger propaganda.
## Propaganda brezel
 
Ar propaganda a zo anavezet hag implijet alies a-raok pe e-pad ur brezel evit broudañ an dud da gemer perzh enni pe da vroudañ ar brasañ niver ez eo ur brezel evit ar mat.
Black Beauty

***Black Beauty: His Grooms and Companions – The Autobiography of a Horse*** ("Kened Du : e baotred-kezeg ha kavandidi – Emvuhezskrid ur marc'h") zo ur romant gant Anna Sewell (1820-1878), skrivet etre 1871 ha 1877, pa oa fall he yec'hed ha pa veze klañv-fall alies, hag embannet e 1877.

Ur marc'h anvet Black Beauty a gont e vuhez. Un ebeul e oa en ur verouri e Bro-Saoz. Gwerzhet e oa bet gant ar perc'henn ha kaset da Londrez da sachañ fiakroù. A-hed e vuhez en em gav Black Beauty dirak tud kriz pe tener o c'halon ha labourat a ra dizehan. E pep pennad eus ar romant e kont Black Beauty darvoudoù e vuhez hag e ro ur gentel diwar-benn an doare da sevel kezeg. A-drugarez da romant Anna Sewell e voe gwellaet planedenn ar c'hezeg e Bro-Saoz.

Ur skouerenn eus embannadur kentañ al levr a voe gwerzhet e ti Christie's e Londrez e miz Mezheven 2006 evit 33 000 £


BlackBeautyCoverFirstEd1877.jpeg|Golo 1877
BlackBeautyErstauflage.jpg|Skouerenn Christie's
Chelsea Manning

**Chelsea Elizabeth Manning** (bet ganet **Bradley Edward Manning**, d'ar 17 a viz Kerzu 1987) zo ur soudardez eus arme Stadoù-Unanet Amerika. E miz Gouere 2013 eo bet harzet evit bezañ bet diskuliet teulioù kuzh dre WikiLeaks. E miz Eost 2013 eo bet kondaonet da 35 vloaz toull-bac'h. Ur plac'h treuzreviat eo.
Edward Snowden

**Edward Joseph Snowden** (bet ganet d'an 21 a viz Even 1983) a zo ur stlennegour amerikan. E miz Even 2013 en deus diskuliet teulioù kuzh eus an NSA (National Security Agency).

## Buhez Edward Snowden

Genidik a Elisabeth City e Norzhkarolina (Sua).
Hiziv-an-deiz ez eo repuad e bro Rusia.
## Adkemer er sevenadur
#### Filmoù
* Oliver Stone, Snowden, embanner Endgame Entertainment, 2015
#### Diell filmoù
* Laura Poitras, Citizenfour, embannerien Praxis Films (gall), Participant Media hag HBO Films (SUA), 114 munutenn, 2014
Cor Tewdws

**Cor Tewdws** pe **Bangor Tewdws** (da lavarout eo "skolaj" pe "skol-veur" Theodosius) a oa ur manati hag ur skol-veur e Llanilltud Fawr, e Morgannwg, e Kembre. Savet e vije bet e dibenn ar IVvet kantved, war-dro 395, ma vije neuze koshañ skol Enez Vreizh. Hiriv e kreder emañ relegoù ar manati dindan iliz Llanilltud Fawr.

Anvet e oa bet ar skol diwar anv an impalaer roman Theodosius Iañ. Hennezh, e 380, en devoa disklêriet e oa ar gristeniezh relijion ofisiel nemeti an impalaeriezh, ha dre-se lakaet fin da c'halloud ar baganiezh.
War-dro 395 e vije bet savet Cor Tewdws, war a greder eta. Da neuze e vije, evel a zo bet lavaret, koshañ skol-veur ar bed. Hogen savet e oa bet e dibenn amzervezh ar galloud roman en Enez Vreizh.

## Vvet kantved
War-dro 409-410 ez eas al lejionoù roman kuit, neuze e kouezhas Iwerzhoniz ha Pikted war ar vro da breizhata, da zistruj, ha da skrapañ tud d'ober sklaved anezho.

E 446 e voe distrujet ar manati-skol, pe gant morlaeron iwerzhonat, pe gant bagadoù Saozon. Lavaret ez eus bet zoken e voe skrapet Sant Padrig eno, met kement-se zo bet ijinet moarvat : e 405 eo e oa bet skrapet Padrig, e Rheged, e-kichen Caerliwelydd.

## VIvet kantved
Goude arigrap Skol Theodosius e chomas didud e-pad 62 vloaz. War-dro 508 e voe adsavet gant Sant Illtud. Hervez Levr Llandaf eo Sant Dyfrig an hini a c'houlennas outañ adsevel ar skol el lec'h anavet hiriv evel Llanilltud Fawr.

Hervez dornskrid Iolo Morganwg, un dornskrid faos savet gant Iolo Morganwg e-unan en XIXvet kantved, e voe savet seizh iliz gant Illtud er skol-veur-se, seizh kleuz en-dro drezho, seizh bodad tud d'ober war o zro, seizh kellig evit pep hini anezhe, ul laz-kanañ eus pep bodad, seizh den a zeskadurezh e pep kellig. Ma vefe gwir e vefe bet etre 2000 ha 2400 studier a-hed an amzer, pe dost. Hogen n'eus prouenn ebet da gement-se, nemet faltazi Iolo. Koulskoude, un toullad mat a sent brudet zo bet tremenet dre ar skol-se : Dewi, Gweltaz , Samzun, Paol Aorelian, ha Paulinus.
Marcel Carné

**Marcel Albert Carné**, bet ganet e Pariz XVII (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 18 a viz Eost 1906 hag aet da Anaon e Clamart (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall) d'an 31 a viz Here 1996, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.

## E filmoù
### Evel filmaozer
#### [[1920]]-[[1929]]
* 1929 : *[[Nogent, Eldorado du dimanche]]* (teulfilm berr).
#### [[1930]]-[[1939]]
* 1936 : *[[Jenny (film, 1936)|Jenny]]*.
* 1937 : *[[Drôle de drame]]*.
* 1938 : *[[Le Quai des brumes (film)|Le Quai des brumes]]*, *[[Hôtel du Nord]]*.
* 1939 : *[[Le Jour se lève (film)|Le Jour se lève]]*.
#### [[1940]]-[[1949]]
* 1942 : *[[Les Visiteurs du soir]]*.
* 1945 : *[[Les Enfants du paradis (film)|Les Enfants du paradis]]*.
* 1946 : *[[Les Portes de la nuit]]*.
* 1947 : *[[La Fleur de l'âge (film, 1947)|La Fleur de l'âge]]* (chomet diechu).
#### [[1950]]-[[1959]]
* 1950 : *[[La Marie du port (film)|La Marie du port]]*.
* 1951 : *[[Juliette ou la Clé des songes (film)|Juliette ou la Clé des songes]]*.
* 1953 : *[[Thérèse Raquin (film, 1953)|Thérèse Raquin]]*.
* 1954 : *[[L'Air de Paris]]*.
* 1956 : *[[Le Pays d'où je viens (film)|Le Pays d'où je viens]]*.
* 1958 : *[[Les Tricheurs (film)|Les Tricheurs]]*.
#### [[1960]]-[[1969]]
* 1960 : *[[Terrain vague (film)|Terrain vague]]*.
* 1963 : *[[Du mouron pour les petits oiseaux (film)|Du mouron pour les petits oiseaux]]*.
* 1965 : *[[Trois chambres à Manhattan (film)|Trois chambres à Manhattan]]*.
* 1968 : *[[Les Jeunes Loups (film)|Les Jeunes Loups]]*.
#### [[1970]]-[[1979]]
* 1971 : *[[Les Assassins de l'ordre]]*.
* 1974 : *[[La Merveilleuse Visite]]*.
* 1977 : *[[La Bible (film)|La Bible]]* (teulfilm).
#### [[1980]]-[[1989]]
* film ebet
#### [[1990]]-[[1999]]
* 1991 : *[[Mouche (film, 1991)|Mouche]]* (chomet diechu).

## Liamm diavaez
* '''Marcel Carné''' war Internet Movie Database
Ar viskoulenn vihan a rae toulloù e pep tra

**Ar [[biskoul|viskoulenn]] vihan a rae toulloù e pep tra** eo anv brezhonek ul levr bugale savet ha skeudennaouet gant ar skrivagner stadunanat Eric Carle. Troet eo bet gant Jañdo Robin, hag embannet gant TES e 2006.

*The Very Hungry Caterpillar* ("Ar viskoulenn varnaonek") e oa anv orin al levr pa voe embannet e 1969 e SUA gant World Publishing Company, hag adembannet goude gant Penguin Putnam. Istor ur viskoulenn hag a deu da vezañ ur valafenn eo.

Berzh bras a reas ha troet e voe e meur a yezh. Ouzhpenn 30 milion a skouerennoù zo bet gwerzhet anezhañ dre ar bed.

## Notennoù
Yves Allégret

**Yves Édouard Allégret**, bet ganet en Asnières (Hauts-de-Seine a-vremañ, Bro-C'hall) d'an 13 a viz Here 1905 hag aet da Anaon e Jouars-Pontchartrain (Yvelines, Bro-C'hall) d'an 31 a viz Genver 1987, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.

Graet en devoa gant an anv **Yves Champlain** da-geñver filmoù 'zo.

## Liammoù diavaez
*  Yves Allégret en IMDb.
*  Yves Allégret el lec'hienn Ciné-Ressources.

## Pennadoù kar
* Marc Allégret
Saguinus graellsi

***Saguinus graellsi*** a zo ur spesad primated e-touez kerentiad ar Cebidae.

## Doareoù pennañ
Ul loen-deiz an hini eo.

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh dreist-holl, daoust na ra ket fae ivez ouzh ar gom a ver diouzh rusk gwez 'zo.

## Annez
Kavet e vez e Suamerika, dreist-holl e reter Ecuador, e gevred Kolombia ha biz Perou.

## Liamm diavaez
* ''Saguinus graellsi'' war al lec'hienn Mammal Species of the World.

## Notennoù ha daveennoù
Emil-Edwin Reinert

**Emil Edwin Reinert**, bet ganet e Rawa-Ruska (Aostria-Hungaria d'ar mare-se) d'ar 16 a viz Meurzh 1903 hag aet da Anaon e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'ar 17 a viz Here 1953, a oa ur filmaozer ha saver senario gall a orin alaman.

## Liamm diavaez
* '''Emil-Edwin Reinert''' war Internet Movie Database
Jean Dréville

**Jean François Alexandre Dréville**, bet ganet e Vitry-sur-Seine (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 20 a viz Gwengolo 1906 hag aet da Anaon e Vallangoujard (Val-d'Oise, Bro-C'hall) d'ar 5 a viz Meurzh 1997, a oa ur filmaozer gall.

## Liamm diavaez
* '''Jean Dréville''' war Internet Movie Database
Levr Llandaf

[200px|thumb|''Llyfr Llandaf'': embannadur J. Gwengovryn Evans ([Rhydychen, 1893).]]
**Levr Llandaf**, anavezet e latin evel *Liber Landavensis*, e kembraeg evel *Llyfr Llandaf, Llyfr Llan Dâv*, pe *Llyfr Teilo*, zo un dornad dihelloù kozh, 128 pajennad leuegen anezhañ, a oa bet dastumet en .
Jacques Daniel-Norman

**Jacques Daniel-Norman**, bet ganet **Joseph Jacques Compère** e Lyon (Rhône, Bro-C'hall) d'an 2 a viz Kerzu 1901 hag aet da Anaon e Pariz (Bro-C'hall) d'ar 5 a viz Kerzu 1978, a oa ur filmaozer ha saver senario gall.

## Liamm diavaez
* '''Jacques Daniel-Norman''' war Internet Movie Database
Le Port (ar Reünion)

**Le Port** zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Paul.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Le Portois* anezho e galleg.

## Istor
Krouet e oa bet ar gumun e 1895 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Saint-Paul.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise Jeanne D'Arc de la ville du Port - île de la Réunion.jpg|Iliz Sainte-Jeanne-d'Arc.
LePort-Plaisance.jpg|Ar porzh-bageal.
CentraleEDF-LaPossession01.jpg|Kreizenn dermek *Le Port-Est*.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun