open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alfonso Kastilha

**Alfonso Kastilha**, Priñs Asturiez, anavezet ivez en e amzer evel **Alfonso el Inocente** (Tordesillas, 17 a viz Du 1453 - Cardeñosa, 5 a viz Gouhere 1468) a oa penn un emsavadeg tud a wad uhel e Rouantelezh Kastilha, a-enep e hantervreur, ar roue Enrique IV.

## E vuhez
Mab e oa da Juan II Kastilha ha d'e eil pried, ar rouanez Izabel Portugal. E vreur henañ, Enrique, a oa mab da María de Aragón, pried kentañ Juan II. Breur e oa Alfonso eta da Izabel, anavezetoc'h evel Izabel ar Gatolikez.

Mab ebet n'en doa ar roue Enrique IV ha c'hoant en doa da reiñ ar gurunenn d'e verc'h Juana. Met enebet e oa darn eus an noblañsed ouzh ar roue, ma rankas envel Alfonso, en Gwengolo 1464, da Briñs Asturiez, a zo kement hag an titl ofisiel a bennhêr, diwar-goust e verc'h nemeti eta, tennet he zitl a briñsez Asturiez diganti .

Bloaz goude, e 1465, en em vodas noblañsed e gostezenn en Ávila, da embann Alfonso, daouzek vloaz dezhañ nemetken, da roue. Kement-se zo anavezet en istor Spagn evel "la farsa de Ávila" (farsadenn Ávila). Ha setu penaos e krogas ar brezel etre kostezenn Alfonso, anvet *Alfonso XII*, ha hini ar roue Enrique IV.

Brezel a voe eta. Daoust da se e renas Alfonso XII e-pad tri bloaz, hag e lez gantañ en Arévalo, e-kreiz ar binvidigezh hag ar sevenadur, a voe kanet gant ur c'hourtizan, ar barzh Jorge Manrique, en e oberenn Coplas a la muerte de su padre.

En 1468 e c'hoarvezas marv trumm Alfonso.

## E varv
Mervel a reas Alfonso d'ar 5 a viz Gouhere 1468, marteze dre gontamm, en Cardeñosa. Chom a reas Enrique IV da roue, heb enebiezh outañ ken adalek 1469, tra ma voe bec'h neuze etre an div infantez, Juana, merc'h ar roue, hag Izabel, hanterc'hoar Enrique IV.
Chanteloup (Manche)

**Chanteloup** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Vanlée emañ Chanteloup.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Bréhal hag e Distrig Coutances. Lakaet e voe  en Arondisamant Coutances e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas triwec'h gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 7,09% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a voe lazhet e Belgia e miz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, unan e Châtelet d'an 22, soudard e oa er 136vet Rujumant Troadegiezh, an hini all e Charleroi d'an 23, soudard e oa er 25vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur marichal-lojeiz eus ar gumun d'an 23 a viz Gwengolo 1960 e Zouabi.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église_Saint-Pierre_de_Chanteloup_(3).JPG|An diavaez.
Église Saint-Pierre de Chanteloup - Statue de la Vierge.JPG|Ar Werc'hez Vari hag ar Mabig Jezuz, en iliz.
Église Saint-Pierre de Chanteloup - Statue de Sainte Barbe.JPG|Santez Barba, en iliz.

* Iliz katolik *Sant Pêr*, - kantved, gant delwennoù rummet enni.

Château de Chanteloup - Donjon et Poterne (3).JPG|Ar c'hastelloù.

* Rivinoù ur c'hastell-kreñv eus ar Grennamzer e-tal ur c'hastell eus an Azginivelezh.
* Monumant ar re varv (1914-1918) e -tal ar maerdi, luc'hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha1939-1945) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Cluain Meala

**Cluain Meala** (*Clonmel* e saozneg) zo ur gêr eus kreisteiz Iwerzhon, e kontelezh Tiobraid Árann. Kêr vrasañ ar gontelezh eo hag unan eus an div gêr-benn, war ribl ar stêr Siúir. Brudet eo Cluain Meala evel ur gêr ma voe stourmet kalet ouzh arme Cromwell, er .

Talvezout a ra an anv Cluain Meala kement ha "prad ar mel" e brezhoneg. Anvet eo bet evel-se, moarvat, dre ma oa kontet douar ar vro da vezañ strujus.
Frédéric Ozanam

**Antoine-Frédéric Ozanam** oa ur c'helenner Lennegezh arallvro er Sorbonne. Krouiñ a reas ar gevredigezh anvet *Société de Saint-Vincent-de-Paul*. Un istorour ha skridarnodour katolik gall e oa.

Ganet eo bet e Milano d'an 23 a viz Ebrel 1813. Aet eo da Anaon e Marselha d'an 8 a viz Gwengolo 1853.

Lakaet eo bet da wenvidig gant ar Pab Yann-Baol II d'an 22 a viz Eost 1997.
Cérences

**Cérences** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* Treuzet eo Cérences gant ar stêr Sienne.
## Dezougen

Gare de Cérences 3.jpg|An ti-gar.

* War al linenn hent-houarn Lison Lambal emañ Cérences, serret eo an ti-gar.
## Gerdarzh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Cérences hag e Distrig Coutances. Lakaet e voe en Arondisamant Coutances e 1800 hag e Kanton Bréhal e 1801.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 66 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,74% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911;tri anezhe a  voe lazhet d'an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, e Châtelet e Belgia, ur soudard eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh hag ur c'horporal eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh hag e Charleroi ur soudard eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 21 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Emgann Normandi, 1944: pemp den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe lazhet d'ar 7 a viz Even, unan all e dibenn miz Gouhere ha daou vreur gevell, eizh vloaz e oant, a voe lazhet gant ur vinenn d'ar 6 a viz Gwengolo.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur c'horporal eus ar gumun d’ar 4 a viz Ebrel 1947 e bro Dong Ha en Annam er Viêtnam.
#### Kumun staget
* E 1965 e voe staget kumun Bourey (73 annezad e 1962) ouzh kumun Cérences (1852 annezad e 1962).
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Notre-Dame de Bourey.JPG|An iliz katolik e Bourey.
Cerences - Eglise ND 01.jpg|Iliz katolik *Intron-Varia* e bourk Cérences.

* E Bourey, iliz katolik *Intron-Varia*.
* E Cérences, iliz katolik *Intron-Varia*, gant un delwenn rummet enni, *Ar Werc'hez Vari hag ar Mabig Jezuz* ( kantved).
* Kastell "La Motte-Billard".
* Monumant ar re varv dirak ar maerdi e Cérences, luc'hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2020
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennad kar
* Bourey.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Gagny

**Gagny** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Gabiniens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Gagny Eglise Saint Germain.jpg|Iliz Saint-Germain.
Gagny Hotel de Ville.jpg|An ti-kêr.
Gagny Théâtre André Malraux.jpg|C'hoariva André Malraux.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Priñs Asturiez

**Priñs Asturiez** eo an titl roet da bennhêr kurunenn Bro-Spagn, evel ma veze laret Daofin eus pennhêr kurunenn Bro-C'hall en amzer ar rouaned c'hall. Ouzhpenn-se e vez roet dezhañ titloù all a oa stag ouzh kurunenn Aragon pe Rouantelezh Navarra:

* Priñs Girona (kurunenn Aragon)
* Priñs Viana (rouantelezh Navarra)
* Dug Montblanch (kurunenn Aragon)
* kont Cervera (kurunenn Aragon)
* aotrou Balaguer (kurunenn Aragon)
Bré

**Bré** (*Bray* e saozneg) zo ur gêr eus reter Iwerzhon, e kontelezh Cill Mhantáin. War vord ar mor emañ, war harzoù kontelezh Dulenn ha tost da gêr-benn Iwerzhon eta. 

E 2011 e oa  a dud o chom e Bré, ar pezh a rae eus kêr an navvet kêr vrasañ. Dont a ra tud e-leizh eus Dulenn da bourmen betek eno. 

E Bré emañ studioioù filmañ "Ardmore Studios", ar re nemeto en Iwerzhon, ma vez troet e-leizh a filmoù skinwel ha sinema. E Bré ivez e voe ar c'hizeller breizhat Yann Goulet o vevañ e-pad pell.
♯brezhoneg

***♯brezhoneg*** a zo ur gelaouenn daouviziek divyezhek embannet gant Skol an Emsav abaoe miz Genver 2014 evit an dud a zo o teskiñ brezhoneg.Betek diwezh ar bloavezhioù 1990 e veze embannet ar gelaouenn *[[Evit ar brezhoneg (kelaouenn)|Evit ar brezhoneg]]* evit an deskerien, met n'eus bet mui tra ebet en embann brezhonek evit al lennerien-se e-pad 14 vloaz.

E *♯brezhoneg* e kaver pennadoù brezhonek a vez aozet evit al liveoù A2 betek B2 hervez reoladoù Europa.

Pep niverenn a ginnig keleier diwar-benn Breizh hag ar bed, un teuliad diwar-benn ul lec'h a zo e Breizh, un etreweladenn, c'hoarioù ha bannoù-treset.

A-fet yezh e kaver e *♯brezhoneg* frazennoù a-zivout un dodenn resis, ur c'heriaoueg skeudennaouet ha reolennoù ar brezhoneg.

## Liamm diavaez
*Skol an Emsav

## Notennoù
Carlos Luis de Borbón y Braganza

**Carlos Luis de Borbón y Braganza** (Madrid, 31 a viz Genver 1818 - Trieste, 13 a viz Genver 1861), a oa un infant spagnol, anavet ivez evel **Kont Montemolín**. Klask a reas bezañ roue Spagn, **Carlos VI** a veze graet anezhañ gant e harperien.

## E vuhez
Ganet e e oa er Palacio Real, e Madrid. Mab e oa da Garlos María Isidro Benito de Borbón y Borbón-Parma (1788 – 1855), anavezet ivez evel Don Carlos, ha da Varia Francisca de Assis de Bragança (1800-1834).
E dad a oa Kont Molina ha breur d'ar roue Fernando VII. Eñ an hini a oa bet ar c'hentañ karlour da c'houlenn kurunenn Spagn, evel Carlos V. Amzer e grennardiezh a dremenas en harlu, en Portugal ha Breizh-Veur.

E-pad Kentañ brezel ar garlouriezh edo gant e dad en talbenn an hanternoz. pa voe echu ez ejont da chom da Vro-C'hall. 
Dilezel ar stourm a reas e dad e Mae 1845, en sell da aesaat an eured etre e vab Carlos Luis hag Isabel, met hi a zimezas da Francisco de Asís de Borbón en 1846. Neuze, e 1846 ivez, ec'h embannas Carlos Luis ur manifesto, ma c'halve e harperien d'an emgann. Da londrez ez eas da chom ha prestik goude e krogas Eil brezel ar garlouriezh, pe *guerra dels Matiners*.

Dimezet e oa d'an 10 a viz Gouhere 1850, e palez Caserte, d'e geniterv Maria Carolina an Div Sikilia (1820-1861), ur verc'h da Francesco Iañ (1777-1830), roue an Div Sikilia, ha d'e eil pried Maria Isabel Spagn (1789-1848), c'hoar da rouanez-rejantez spagn. Bugel ebet n'o doe.
Vocabulaire breton-français et français-breton du dialecte de Vannes

***Vocabulaire breton-français et français-breton du dialecte de Vannes*** zo ur c'heriaoueg divyezhek, brezhoneg ha galleg el lodenn gentañ, galleg ha brezhoneg en eil, savet gant Aogustin Gwilhevig hag Pier ar Go hag embannet e 1921.

War a seblant e oa graet al levr diwar stagañ an div oberenn-mañ, embannet a-raok ar brezel-bed kentañ:
**Vocabulaire breton-français du dialecte de Vannes*, Lafolye, 1904
**Vocabulaire français-breton du dialecte de Vannes*, Lafolye, 1907

E 1924 e voe graet an eil embannadur, e Gwened, e ti Lafolye.

A-wechoù e vez droukvesk etre an oberenn-mañ hag an Dictionnaire breton-français du dialecte de Vannes de Pierre de Châlons, adembannet gant Joseph Loth e 1895.

## Liamm diavaez
* Eil embannadur (1924) .
Queluz

**Queluz** zo un anv-lec'h portugalek, hag anv meur a dra:

## 
*Queluz (Portugal), ur gêr e kumun Sintra,
**Queluz (Sintra), ur barrez, e kêr Queluz
** Palez Queluz, palez er gêr-se. 

## 
*Queluz (São Paulo), kumun e stad São Paulo, 
*Conselheiro Lafaiete, kumun e stad Minas Gerais, anvet *Queluz* gwechall.
Palez Queluz

**Palez Queluz** (*Palácio Real de Queluz* e portugaleg) zo ur palez e Queluz (Portugal), stok ouzh kêr Lisboa.
Agneaux

**Agneaux** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Lô hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 42 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,98% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri anezhe e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914 e Châtelet, ur soudard hag ur serjant eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh  hag en Anderlues un is-letanant eus ar 24vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas un aspirant eus ar gumun abalamour d'e c'hloaziadennoù e Saintes (departamant Charente-Maritime, Bro-C'hall) d'an 11 a viz Genver 1945.
##### [[Emgann Normandi]], [[1944]]
* Pemp den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel; daou anezhe a voe lazhet d'ar 7 a viz Even, unan all e dibenn miz Gouhere ha daou vreur gevell eizh vloaz oad a voe lazhet gant ur vinenn d'ar 6 a viz Gwengolo.
* Distrujet e voe kloc'hdi an iliz.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur penngorporal eus ar gumun d'an 18 a viz Ebrel 1954 e Co Quan er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe daou vilour eus ar gumun. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Agneaux - Château Sainte-Marie (3).jpg|Kastell Sainte-Marie.

* Kastell Sainte-Marie, , ul lodenn a zo rummet.
* Ti-feurm ar c'hastell, .

Agneaux - Église Saint-Jean-Baptiste (2).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*,  ; distrujet e voe he c'hloc'hdi e 1944.
* Monumant ar re varv ouzh moger ar vered, e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Coubron

**Coubron** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy hag er c'hanton Montfermeil.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Coubronnais* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Coubron - Facade de l eglise.jpg|An iliz.
Coubron - Arbre aux quarante ecus.jpg|An ti-kêr.
Souvenir de Coubron Camille Corot.jpg|Coubron livet gant Corot.


## Kêrioù gevellet
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Clichy-sous-Bois

**Clichy-sous-Bois** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy hag e kanton Livry-Gargan.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Clichois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Clichy sous Bois Eglise Saint Denis.jpg|An iliz Saint-Denis.
Clichy-sous-Bois - Orangerie 01.jpg|An orañjezdi.
Honoré de Balzac Clichy.jpg|Kêrig Chêne Pointu.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Maria Carolina di Borbone

**Maria Carolina di Borbone** a c'hall bezañ :

*Maria Carolina di Borbone-Due Sicilie (1820-1861), merc'h da Francesco Iañ an Div Sikilia (1777 – 1830), ha da María Isabel Spagn (1789-1848); 	 
*Maria Carolina Augusta di Borbone (1822–1869); merc'h da Leopoldo di Borbone-Napoli, ha da Maria Clementina d'Asburgo-Lorena;
*Maria Carolina di Borbone-Due Sicilie (1856–1941), merc'h da Francesco di Borbone-Due Sicilie, ha da Maria Isabella d'Asburgo-Toscana;
Drancy

**Drancy** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Drancéens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Hotêl de Ville de Drancy.jpg|An ti-kêr.
Chateau drancy.jpg|Kastell Ladoucette.
Cité jardin - Drancy.jpg|Ar geoded-liorzh.


## Istor

Bundesarchiv Bild 183-B10919, Frankreich, Internierungslager Drancy.jpg|Kamp Drancy e 1941.

Lec'hiet e oa ur c'hamp-bac'h e Drancy e-pad an Eil Brezel-bed.  Yuzev a oa bet bac'het eno a-roak bezañ kaset d'ar c'hampoù-diouennañ, dreist-holl da Auschwitz-Birkenau. 

## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 

## Tud dibar
* Max Jacob (1876-1944), barzh ha skrivagner, marvet e kamp Drancy.

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Xenicus gilviventris

***Xenicus gilviventris*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Acanthisittidae.

Ar spesad nemetañ er genad *[[Xenicus]]* an hini eo dre m'eo aet da get *[[Xenicus longipes]]*.

## Doareoù pennañ

Divaskell krenn berr hag ul lost berr-kenañ o deus al laboused n'int ket gouest da nijal na pell na uhel.

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad e menezioù uhel Enez ar Su Zeland-Nevez.Er bloavezhioù 2000 e oa bet lakaet un nebeud pennoù da annezañ en Enez Anchor hag Enez Secretary e-lec'h n'eus preizher ebet ouzh ***Xenicus gilviventris***.

"Pīwauwau" a vez graet anezhañ e maorieg.

## Liammoù diavaez
*  ''Xenicus gilviventris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Xenicus gilviventris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Coracias caudatus

***Coracias caudatus*** a zo un evn amprevanetaer liesliv.

Evn broadel Botswana ha Kenya an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ — *Coracias caudatus caudatus* ha *Coracias caudatus lorti* — en Afrika, koulz en Afrika issahara hag e kreisteiz ledenez Arabia.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Coracias caudatus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Coracias spatulatus

***Coracias spatulatus*** (pe ***Coracias spatulata***) a zo ur spesad evned amprevanetaer e-touez kerentiad ar c'h*[[Coraciidae]]*. 

## Doareoù pennañ

## Boued
Kavout a ra al labous e voued — merien ha merien-gwenn — war al leur.

## Annez hag isspesadoù
Bevañ a ra an daou isspesad anezhañ — *Coracias spatulatus spatulatus* ha *Coracias spatulatus weigalli* — en Afrika : eus mervent trovanel Angola da viz Tanzania ha da greisteiz Mozambik.

## Liamm diavaez
* ''Coracias spatulatus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Les Pavillons-sous-Bois

**Les Pavillons-sous-Bois** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Pavillonnais* anezho e galleg.

## Istor
Krouet e oa bet ar gumun d'an 3 a viz Genver 1905 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Bondy. Anvet e oa ar gumun eus pavilhonoù gward (*pavillons de garde* e galleg) savet eno e 1770.

## Monumantoù ha traoù heverk

Les Pavillons sous Bois Bibliothèque2.jpg|Al levraoueg.
Les Pavillons-sous-Bois - Pont de l Europe.jpg|Ar ganol Ourcq e Les Pavillons.
Tram station, Les Pavillons sous Bois fr 01.jpg|An ti-gar kozh, bremañ un arsavlec'h tramgarr.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Noisy-le-Sec

**Noisy-le-Sec** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Noiséens* anezho e galleg.

## Istor
###### 
#### [[Eil Brezel Bed]]

Bundesarchiv_Bild_101I-719-0232-33,_Frankreich,_zerstörter_Bahnhof_Noisy_le_Sec.jpg|Ar porzh-houarn distrujet.

* Bombezadeg ar Re Gevredet: distrujoù bras a voe e Noisy en noz etre an 18 hag an 19 a viz Ebrel 1944. 464 a dud a voe lazhet, tro 370 den a voe gloazet. Distrujet e voe tro 2 000 ti. Roet e voe ar Groaz-brezel 1939-1945 d'ar gumun. Faot a rae d'ar Re Gevredet distrujañ ar gar-dibab.

## Tud dibar
* Jean Delannoy (1908-2008), filmaozour, bet ganet e Noisy-le-Sec.
## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Romainville

**Romainville** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Romainvillois* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise de Romainville.JPG|Iliz Saint-Germain-l'Auxerrois.
France - Seine Saint Denis - Romainville - Autoroute A3.jpg|Gourhent A3 e Romainville.
Château de Romainville.JPG|Ar c'hastell e 2010.


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Les Lilas

**Les Lilas** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Lilasiens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Metro de Paris - Ligne 11 - Mairie des Lilas 01.jpg|An arsavlec'h *Mairie des Lilas*.
Théâtre du Garde-Chasse, Les Lilas - Front View from Garden.jpg|Ar c'hoariva.
Pantin tour.JPG|An tour TDF.


## Kêrioù gevellet
* 

## Tud dibar
* Jean Yanne (1933-2003), fentigellour ha filmaozour, bet ganet e Les Lilas.
* Iwan B (g. 1984), kaner brezhonek, bet ganet e Les Lilas.

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Welcome

**Welcome** zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha **donemat** pe degemer mat, hag a zo ivez anv meur a lec'h hag a oberenn.

## Oberennoù
* Welcome Home, anv meur a oberenn
* Welcome to New York, anv meur a oberenn
* Welcome to Paradise, anv meur a oberenn
* Welcome to the Family, anv meur a oberenn
 
### Filmoù
* *[[Welcome to Bollywood]]*,
* *[[Welcome to Hard Times (film)|Welcome to Hard Times]]*, sevenet gant Burt Kennedy e 1967.

### Lennegezh
* *[[Welcome to Hard Times]]*, ur romant gant E.L. Doctorow e 1960.
* *[[Welcome to the Monkey House]]*, un teskad danevelloù saoznek gant ar skrivagner stadunanat Kurt Vonnegut e 1968.

### Albomoù
* *Welcome To Hell*, gant al laz saoz Venom e 1981, adembannet e 2002.

### Kanaouennoù
* *We Welcome to Heaven*, kanaouenn gant Woody Guthrie (http://woodyguthrie.org/Lyrics/We_Welcome_To_Heaven.htm diwar-benn marv Sacco ha Vanzetti;
* Welcome to the Machine, gant Pink Floyd

## Lec'hioù
* An Inizi Welcome, pe Islas Bienvenido, en enezeg Georgia ar Su.

### USA
* Welcome, Pope County, Arkansas
* Welcome, Kentucky
* Welcome, Maryland
* Welcome (Minnesota)
* Welcome, Nevada
* Welcome, Louisiana
* Welcome, North Carolina
* Welcome, South Carolina
* Welcome, Texas
* Welcome, Virginia
* Welcome Creek Wilderness, Montana
Welcome to New York

**Welcome to New York** a c'hall bezañ anv meur a dra :

* *[[Welcome to New York (film)|Welcome to New York]]*, film gant Abel Ferrara diwar-benn an afer DSK en 2014 ;
* *[[Welcome to New York (stirad skinwel)|Welcome to New York]]*, stirad skinwel etre 2000 ha 2001 e CBS ;
* *Welcome to New York!*, albom dre laer gant The Rolling Stones en 1972 ;
* *[[Welcome to New York (Taylor Swift)|Welcome to New York]]*, kanaouenn gant Taylor Swift.

## Pennad kar
*Welcome
Welcome to the Machine

***Welcome to the Machine*** zo ur ganaouenn saoznek, savet gant ar soner gitar-boud ha kaner-sonaozer saoz Roger Waters (1943-), hag a voe embannet d'ar 15 a viz Gwengolo 1975 e-barzh *[[Wish You Were Here (albom, Pink Floyd)|Wish You Were Here]]*, navet albom studio ar strollad sonerien Pink Floyd.

## Ar gerioù...
*  ...el lec'hienn AZLyrics.

## Liamm diavaez
*  ''Welcome to the Machine'', kanet gant Pink Floyd.
Maria Carolina an Div Sikilia (1820-1861)

**Maria Carolina an Div Sikilia** (1820-1861) a oa ur briñsez eus Rouantelezh an Div Sikilia.

Merc'h e oa da Francesco Iañ an Div Sikilia (1777-1830), roue an Div Sikilia, ha d'e eil pried María Isabel Spagn (1789-1848), c'hoar da rouanez-rejantez spagn.

Dimezet e oa d'an 10 a viz Gouhere 1850, e palez Caserte, d'he c'henderv, Carlos Luis de Borbón y Braganza (1818-1861), kont Montemolin, a c'houlennas kurunenn Spagn evel e dad.

Bugel ebet n'o doe.
Saint-Ouen-sur-Seine

**Saint-Ouen-sur-Seine**, anvet **Saint-Ouen** betek 2018, zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Denis.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Audoniens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Façade principale de l'école Supméca Paris.JPG|An *Institut supérieur de mécanique*.
Saint-Ouen (Seine-Saint-Denis) Collège Jean Jaurès.JPG|Skolaj Jean Jaurès.
Marche aux Puces May 2, 2004.jpg|Marc'had Dauphine (*Les Puces de Saint-Ouen*).


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Hotel California

***Hotel California*** a zo ur ganaouenn saoznek gant ar strollad sonerezh rock stadunanat Eagles, bet savet an ton anezhi gant Don Felder (1947-) hag he fozioù gant Glenn Frey (1948-2016) ha Don Henley (1947-).

Embannet e voe gant Asylum Records d'an 8 a viz Kerzu 1976, a-gevret gant an eizh sonenn all eus an albom *[[Hotel California (albom, Eagles)|Hotel California]]*.Ur bladennig daou ditl (***Hotel California*** en tu A ha *Pretty Maids All in a Row* en tu B) a zeuas e-maez d'an 22 a viz C'hwevrer 1977 ivez.

## Selaou ''Hotel California''...
* ...kanet war al leurenn gant Eagles e Landover (Maryland, Stadoù-Unanet Amerika).

## Lenn ar gerioù...
*  ...el lec'hienn A-Z Lyrics.
Balas y Chocolate

***Balas y Chocolate*** eo anv seizhvet pladenn ar ganerez vec'hikan Lila Downs e 2015. Ar bladenn gentañ dezhi hec'h-unan eo abaoe Pecados y Milagros
e 2011.

## Ar c'hanaouennoù er bladenn
**Patria Madrina*
**Humito de Copal*
**Balas y Chocolate*
**Mano Negra*
**La Farsante*
**La Madrugada*
**Cuando me Tocas Tu*

## Notennoù
Il m'a vue nue

***Il m'a vue nue*** (*Ma gwelet en deus en noazh* e brezhoneg) zo ur ganaouenn c'hallek hag a oa bet krouet ar gerioù anezhi gant ar c'hanaouenner gall Rip. Savet e oa bet he zon gant Pierre Chagnon (1893-1957) ha Fred Pearly.

Edo e-touez ar c'hanaouennoù bet savet e 1926 da-geñver an arvest *Ça c'est Paris* a oa Mistinguett ar benndañserez anezhañ er c'habared Moulin Rouge. Se zo kaoz e oa bet enrollet ganti evit ar wech kentañ hag embannet d'ar 17 a viz Kerzu 1926 gant Odeon. 3:10 he fadelezh ez a ***Il m'a vue nue*** d'ober an tu B eus ur bladenn-goar hag a zoug *[[Ça c'est Paris]]* war he zu A.

## Kanerien all
Kanet e oa bet ***Il m'a vue nue*** gant Emma Liebel ha Les Charlots peurgetket.

## Liamm diavaez
* '''''Il m'a vue nue''''', kanet gant Mistinguett.

## Notennoù ha daveennoù
Aubervilliers

**Aubervilliers** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Denis.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Albertivillariens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Jardin public de la Place du Front-Populaire, Saint-Denis - Aubervilliers.jpg|Plasenn Talbenn ar Bobl.
Aubervilliers - Eglise Notre-Dame des Vertus - 22-12-2006 - 12h15.jpg|Iliz Itron-Varia.
Canal SD.jpg|Kanol Saint-Denis e Aubervilliers.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Le Pré-Saint-Gervais

**Le Pré-Saint-Gervais** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny hag er c'hanton Les Lilas.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Gervaisiens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise de la Sainte-Famille - Pre-Saint-Gervais - 001.jpg|An iliz Sainte-Famille.
Fontaine du Pré-Saint-Gervais - Le Pré-Saint-Gervais - 01.jpg|Ar feunteun savet en .
Regard du Trou-Morin - Le Pré-Saint-Gervais - 01.jpg|*Regard du Trou-Morin* savet en .


## Kêrioù gevellet
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Litotenn

**Litotenn**, pe "mouskomz" (diwar ar ger henc'hresianek λιτότης, *litótēs*, "eeunded") a reer eus un droienn stil a implijer pa lavarer pe skriver nebeutoc'h evit reiñ da gompren muioc'h.
Hervez ur vojenn e vefe douget ar vrezhonegerien, hag ar Vretoned dre vras, d'al litotenn : ne vo klevet diganto nemet "N'eo ket gwall fall" pa gav dezho ec'h eo mat-tre an traoù. Marteze e kaver ar memes tro e pep sevenadurezh.

## Notennoù
Welcome Home

**Welcome Home** zo un droienn saoznek hag a dalv kemnet ha *Donemat d'ar gêr*, hag anv meur a oberenn.

## Filmoù
* *[[Welcome Home (film, 1917)|Welcome Home]]*, film-berr stadunanat, digomzoù, gant Roy Clements, en 1917 ;
* *[[Welcome Home (film, 1925)|Welcome Home]]*, film-berr stadunanat, digomzoù, gant James Cruze, en 1925 ;
* *[[Welcome Home (film, 1935)|Welcome Home]]*, film stadunanat gant James Tinling, en 1935 ;
* *[[Welcome Home (film, 1989)|Welcome Home]]*, film stadunanat, gant Franklin J. Schaffner, en 1989 ;
* *[[Welcome Home (film, 2014)|Welcome Home]]*, film belgiat, gant Tom Heene, en 2014.

## Sonerezh
### Kanaouennoù
* *[[Welcome Home (Sanitarium)]]*, kanaouenn gant al laz Metallica ;
* *[[Welcome Home (chanson)|Welcome Home]]*, kanaouenn gant Radical Face.

### Albomoù
* *Welcome Home* (Carole King, 1978
* *[[Welcome Home Armageddon]]*, albom gant al laz Funeral for a Friend

## Lec'h
* Welcome Home (Arkansas)

## Pennadoù kar
*Welcome
*Home
Calypte costae

***Calypte costae*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae. 

Roet e voe e anv dezhañ gant an evnoniour gall Jules Bourcier (1797-1873) evit enoriñ Pantaléon Costa de Beauregard (1806-1864), bet kannad Savòia.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevan a ra diwar sun-bleuñv.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e mervent Stadoù-Unanet Amerika, gwalarn Mec'hiko.

## Liammoù diavaez
*  ''Calypte costae'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Calypte costae'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gallirallus philippensis andrewsi

Anv skiantel un evn eo ***Gallirallus philippensis andrewsi***, un isspesad eus *[[Gallirallus philippensis]]* hag en arvar emañ da vont da get.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Ne gaver al labous nemet en Inizi Cocos.

## Rummatadur

## Daveoù
L'Île-Saint-Denis

**L'Île-Saint-Denis** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Denis hag er c'hanton Saint-Denis-Su.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Ilodionysiens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Mairie de L'Île-Saint-Denis 93.jpg|An ti-kêr.
Pont de Saint Denis à L'île Saint Denis.jpeg|Pont Saint-Denis dreist ar Saena.
Île-Saint-Denis 93.jpg|Beg su an enez, etre Asnières-sur-Seine ha Saint-Ouen.


## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)

**Saint-Denis** zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Saint-Denis eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Dionysiens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Canal Saint-Denis - octobre 2012 - Saint-Denis - Bassin de la maltournee (2).jpg|Kanol Saint-Denis ha Stad Frañs.
Saint-Denis (93), hôtel de ville 1.jpg|An ti-kêr.
Basilique Saint-Denis.jpg|Penniliz Saint-Denis.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Tud dibar
* Pepin Grenn (tro 715-768), roue ar Franked, marvet e Saint-Denis.
* Olivier Thomas (g. 1974), melldroader, bet ganet e Saint-Denis.

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Monal Himalaya

Ar **monal Himalaya** (*Lophophorus impejanus*) zo ur spesad evned e-touez kerentiad ar Phasianidae.

Evn broadel Nepal eo (ma vez anvet *danphe*).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Himalaya, eus Afganistan da su Tibet, hag e mervent Sina ha biz Myanmar.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Lophophorus impejanus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Cardinalis

***Cardinalis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ golvaneged, krouet e 1838 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cardinalis cardinalis]]*
** *C. c. affinis*, *canicaudus*, ***cardinalis***, *carneus*, *clintoni*, *coccineus*, *flammiger*, *floridanus*, *igneus*, *littoralis*, *magnirostris*, *mariae*, *phillipsi*, *saturatus*, *seftoni*, *superbus*, *sinaloensis*, *townsendi* ha *yucatanicus*,
* *[[Cardinalis sinuatus]]*
** *C. s. fulvescens*, *peninsulae* ha ***sinuatus***,
* *[[Cardinalis phoeniceus]]*.

O c'havout a reer e Norzh, Kreiz ha Suamerika, daou isspesad warn-ugent (22) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Créteil

**Créteil** zo ur gumun c'hall en departamant Val-de-Marne hag er rannvro Enez-Frañs. Pennlec'h an departament eo aboe 1965.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Cristoliens* anezho e galleg.

## An anv
*Cristoilum* e oa an anv latin orin, diwar anvioù-bihan galianek *Cristos* hag *ogilum*.

## Monumantoù ha traoù heverk

Marne - Creteil-Saint-Maur - Aout 2013.JPG|Ar Marne e Créteil.
Maison Combattant Créteil 4.jpg|An ti-kêr kozh.
Léglise (4677218971).jpg|Iliz Saint-Christophe.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tud dibar
* Ernest Petit (1888-1971), jeneral, rezistant ha politikour breizhat marvet e Créteil.
* André Malraux (1901-1976), skrivagner ha politiker, marvet e Créteil.
* Léon Le Calvez (1909-1995), marc'hhouarnour, marvet e Créteil.

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar gumun

## Daveennoù
Remont

**Remont** zo un anv-bihan brezhonek a orin germanek. Lidet e vez d'ar 7 a viz Genver.

## Yezhoù all
* Ramon e katalaneg
* Raimondo en italianeg
* Raimundo ha Ramón e spagnoleg
* Ramond en okitaneg
* Rajmund e poloneg
* Raimundo e tahitieg
* Ramuntcho en euskareg
* Reamonn en iwerzhoneg
* Rimun en arabeg
*Raymond e galleg, saozneg hag alamaneg
*Raymonde, strumm gwregel gallek
*Ray, berradur saoznek

## Tud
### Konted
========
*konted Barcelona

========
konted Toloza:
*Remont, 
*Remont II, 
*Remont III, 
*Remont IV
 
### Tud ordinal
========
*Raymond Delaporte (1907-1990) pe Remont ar Porzh, politikour
*Raymond Lebossé (1923-2014), politikour

========
* Raymond Domenech (g. e 1952), melldroader ha gourdoner 
*Raymond Kopa, melldroader
*Raymond Loewy (1893-1986), grafour ha dizagner gall-stadunanat
*Raymond Marcellin, politikour
*Raymond Poincaré, politikour
*Raymond Poulidor, marc'hhouarner
*Raymond Queneau, skrivagner
*Raymond Radiguet, skrivagner

========
* Raymond de Peñafort (etre 1175 ha 1180 - 1275), sant katolik 
* Raymond Centène (g. e 1958), eskob Gwened

========
*Raymond Carver (1938-1988), skrivagner
*Raymond Chandler (1888-1959), aozer romantoù-polis 

## Anv-tiegzh
* Jean-Baptiste Raymond de Lacrosse (1760-1829), ofiser a vor gall
* Joseph-Sabin Raymond (1810-1887), beleg kebekat 
* Alex Raymond (1909-1956), aozer bannoù-treset stadunanat
Cardinalis cardinalis

***Cardinalis cardinalis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cardinalidae.

Anvet e voe *Loxia cardinalis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Northern Cardinal Female-27527.jpg|Ur barez *C. cardinalis*, luc'hskeudennete North Carolina (SUA).
Northern Cardinal male RWD2.jpg|Ur par *C. cardinalis*, luc'hskeudennete North Carolina (SUA).

Dougen a ra ar par pluñv ruz heñvel o liv ouzh hini dilhad ar gardinaled katolik.

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun dreist-holl ha diwar amprevaned ha frouezh ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an naontek isspesad anezhañ :
* *Cardinalis cardinalis affinis*, e hanternoz-kreiz ha kornôg-kreiz Mec'hiko,
* *C. c. canicaudus*, eus kornôg Oklahoma ha kornôg ha kreiz Texas (kreisteiz-kreiz SUA) da greiz Mec'hiko,
* *C. c. cardinalis*, (Linnaeus, 1758) e gevred Kanada, kreiz ha reter SUA,
* *C. c. carneus*, e mervent Mec'hiko,
* *C. c. clintoni*, en Enez Cerralvo,
* *C. c. coccineus*, eus San Luis Potosí (stad) da hanternoz Oaxaca,
* *C. c. flammiger*, e kreisteiz Quintana Roo (gevred Mec'hiko), biz Belize ha hanternoz Guatemala,
* *C. c. floridanus*, e gevred Georgia ha Florida (gevred SUA),
* *C. c. igneus*, e kreisteiz Kalifornia-Izel (gwalarn Mec'hiko),
* *C. c. littoralis*, eus Veracruz de Ignacio de la Llave da dTabasco (gevred Mec'hiko),
* *C. c. magnirostris*, eus kreisteiz Texas ha kreiz Oklahoma da vMississippi (stad) (kreisteiz-kreiz SUA),
* *C. c. mariae* en Islas Marías (er-maez da gornôg Mec'hiko),
* *C. c. phillipsi*, e Ledenez Yucatán (gevred Mec'hiko),
* *C. c. saturatus*, e Cozumel (er-maez da c'hevred Mec'hiko),
* *C. c. seftoni*, e kreiz Kalifornia-Izel (gwalarn Mec'hiko),
* *C. c. sinaloensis*, e kornôg Mec'hiko,
* *C. c. superbus*, e mervent SUA ha hanternoz Sonora (stad) (gwalarn Mec'hiko),
* *C. c. townsendi*, en Enez Tiburón hag arvor tost Sonora (gwalarn Mec'hiko),
* *C. c. yucatanicus*, e deroù Ledenez Yucatán (gevred Mec'hiko).

## Liammoù diavaez
*  ''Cardinalis cardinalis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cardinalis cardinalis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Cisticola cherina

***Cisticola cherina*** zo anv skiantel ur spesad golvaneged e-touez kerentiad ar Cisticolidae. 

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Madagaskar hag en inizi 'zo eus Gronnad Aldabra (Sechelez).

## Liamm diavaez
* ''Cisticola cherina'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Auguste Drapiez

**Pierre Auguste Joseph Drapiez**, bet ganet d'an 28 a viz Eost 1778 e Lille (Norzh a vremañ, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 28 a viz Kerzu 1856 e Brusel (Belgia), a oa un naturour belgiat.

Gant e genseurted — al louzawour gall Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent (1778-1846) hag ar c'himiour belgiat Jean-Baptiste van Mons (1765-1842) — e kemeras perzh en *[[Annales générales de Sciences physiques]]* a voe gouestlet ar c'hwec'h levrenn anezhe (embannet adalek 1819 betek 1821) da Skiantoù an Natur.

Da goulz Rouantelezh Unanet an Izelvroioù e voe unan eus pemp diazezer Kruidtuin (Brussel) (Liorzh-louzawouriezh Brusel) e Sint-Joost-ten-Node.

## Listenn al laboused studiet gantañ
* **M**
: *[[Microhierax fringillarius]]*
* **P**
: *[[Petroica rodinogaster]]*, pig-spern beg tev (*Lanius tigrinus*)

## Notennoù ha daveennoù
Petroica rodinogaster

***Petroica rodinogaster*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.

Anvet e voe *Saxicola Rodinogaster* (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an naturour belgiat Auguste Drapiez (1778-1856).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar gevnid hag amprevaned a bep seurt (biskoul, c'hwiled, kelien, merien, hag all).

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ : 
* *Petroica rodinogaster inexpectata*, e gevred Aostralia (eus gevred Sukembre-Nevez da greisteiz Victoria),
* *Petroica rodinogaster rodinogaster*, e Tasmania hag inizi Strizh-mor Bass.

## Liammoù diavaez
*  ''Petroica rodinogaster'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Petroica rodinogaster'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Home

**Home** zo ur ger saoznek hag a dalv kement hag *ar gêr*, hag a zo ivez anv meur a lec'h hag a oberenn.

## Lec'hioù
###### 
* Home, Kansas
* Home, Pennsylvania
* Home, Washington 
* Home, West Virginia

## Oberennoù
* Home (play), pezh-c'hoari e 1970 gant David Storey
* Home (Inbari), romant e 2009 gant Assaf Inbari
* Home (Morrison), romant e 2012 gant Toni Morrison
* Home (Robinson), romant e 2008 gant Marilynne Robinson
* Home: A Memoir of My Early Years, levr e 2008 gant Julie Andrews
* *Home: A Short History of an Idea*, levr e 1986 gant Witold Rybczynski
* Welcome Home, anv meur a oberenn
Boscq

Ar **Boscq** zo ur stêr 17,7&nbsp;km hed eus Normandi. Redek a ra e departamant ar Manche. En em deurel a ra e Mor Breizh e Granville,

## Kumunioù douret
* La Meurdraquière (andon),
* Le Loreur,
* Saint-Sauveur-la-Pommeraye,
* Saint-Jean-des-Champs,
* Hudimesnil,
* Coudeville-sur-Mer,
* Saint-Planchers,
* Anctoville-sur-Boscq,
* Longueville,
* Yquelon,
* Donville-les-Bains,
* Granville (genoù).
## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Ar Boscq el lec’hienn SANDRE
Barbara (kanerez)

**Barbara** a oa anv-micher ar ganerez c'hallek **Monique Serf** (1930 e Pariz -1997 e Neuilly-sur-Seine).

E-touez he c'hannaouennoù brudetañ emañ : *Une petite cantate*; *Dis, quand reviendras-tu ?*; *Nantes*; *Göttingen*; *La Dame brune*; *L'Aigle noir*; *Marienbad* pe c'hoazh *Ma plus belle histoire d'amour*.
Kiến Phúc

**Kiến Phúc** (bet ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1869 hag aet da Anaon d'an 31 a viz Gouere 1884) a voe impalaer Vietnam e-pad seizh miz e 1883-1884 pa oa ur c'hrennard c'hoazh. Seizhvet impalaer an tiegezh Nguyễn e voe.
Foeon Glenan

**Foeon Glenan** (*Narcissus triandrus* subsp. *capax*) a zo un isspesad eus *[[Narcissus triandrus]]*, brosezat en Inizi Glenan e Breizh.
Éditions Larousse

An **Éditions Larousse** zo un ti-embann gall hag a embann geriadurioù dreist-holl. Krouet eo bet gant Pierre Larousse, hag al levr brudetañ eo ar *[[Petit Larousse]]*.

## Pennadoù kar
* Le breton dans votre poche‎
Daoueoù

An **Daoueoù**, pe ar **Bernioù Piz**, zo c'hwec'h karreg e Beg Penn Hir, e gourenez Kraozon, e kumun Kameled.

Pep a anv brezhonek o deus, adalek an douar-bras: *Dahouet Bihan*, *Dahouet Bras*, *Penn Glas*, *Chelot*, *Ar Forc'h* ha *Bern-Id* (Bern-Ed).

## Notennoù ha daveoù
IIIe kantved kt JK

|
**** | 




../.. |
 | 
**Trede kantved kt JK** | 
 |
 |



Bloavezhioù 290 kt JK | Bloavezhioù 280 kt JK | Bloavezhioù 270 kt JK | Bloavezhioù 260 kt JK | Bloavezhioù 250 kt JK  Bloavezhioù 240 kt JK | Bloavezhioù 230 kt JK | Bloavezhioù 220 kt JK | Bloavezhioù 210 kt JK | Bloavezhioù 200 kt JK


----
Kregiñ a ra an **trede kantved kt JK** d'ar 1añ a viz Genver -300 hag ec'h echu d'an 31 a viz Kerzu -201.

## Darvoudoù

### [[Afrika]]

### [[Amerika]]

### [[Azia]]

### [[Europa]]

### [[Roma]]

### [[Okeania]]

## Tud dibar
IVe kantved kt JK

|
**** | 




../.. |
 | 
**Pevare kantved kt JK** | 
 |
 |



Bloavezhioù 390 kt JK | Bloavezhioù 380 kt JK | Bloavezhioù 370 kt JK | Bloavezhioù 360 kt JK | Bloavezhioù 350 kt JK  Bloavezhioù 340 kt JK | Bloavezhioù 330 kt JK | Bloavezhioù 320 kt JK | Bloavezhioù 310 kt JK | Bloavezhioù 300 kt JK


----
Kregiñ a ra an **trede kantved kt JK** d'ar 1añ a viz Genver -400 hag ec'h echu d'an 31 a viz Kerzu -301.

## Darvoudoù

### [[Afrika]]

### [[Amerika]]

### [[Azia]]

### [[Europa]]

### [[Roma]]

### [[Okeania]]

## Tud dibar
Vittorio Emanuele Orlando

**Vittorio Emanuele Orlando** (19 a viz Mae 1860 &ndash; 1añ a viz Kerzu 1952) a oa ur politiker italian. 

Kentañ Ministr Italia e voe e dibenn ar Brezel-bed Kentañ. E skridoù zo e vez diskouezet evel un den a roas ur skeudenn fall eus Italia er Guzuliadeg evit ar Peoc'h a oa bet e Pariz e 1919, abalamour ma n'en em gleve ket gant ministr italian an Aferioù Diavaez, Sidney Sonnino ; gant tud all avat eo anavezet evel "Kentañ Ministr an Trec'h", dre ma renas Italia d'ar mare ma oa o stourm ouzh ar Galloudoù kreiz, a-du gant ar Gevredidi, er Brezel-bed Kentañ.

Goude an Eil Brezel-bed e voe dilennet da gannad er Vodadenn vonreizhañ hag he frezidant e oa pa voe troet Italia en ur Republik.


File:Orlando, Vittorio Emanuele – Riforma elettorale, 1883 – BEIC 15760918.jpg|*La riforma elettorale*, 1883
L'Haÿ-les-Roses

**L'Haÿ-les-Roses** zo ur gumun en departamant Val-de-Marne hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant L'Haÿ-les-Roses eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *L'Haÿssiens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

L’Haÿ-les-Roses Saint-Léonard 24.JPG|Iliz Saint-Léonard.
Regard 8 - Aqueduc Médicis - L'Haÿ-les-Roses - 01.jpg|*Regard 8* war doursan Medicis, savet er .
Roseraielhay1.jpg|Rozeg ar Val-de-Marne.


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Tud vrudet
### Tud bet marvet eno
* Marcelle Géniat, aktourez c'hall, d'ar 27 a viz Gwengolo 1959.

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Nogent-sur-Marne

**Nogent-sur-Marne** zo ur gumun en departamant Val-de-Marne hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Nogent-sur-Marne eo.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Nogentais* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Viaduc ferroviaire de Nogent-sur-Marne 02.jpg|Ar c'harrbont dreist ar Marne.
Pavillon Baltard - Nogent-sur-Marne.jpg|Pavilhon Baltard.
Église saint-saturnin nogent 0140.jpg|Iliz Saint-Saturnin.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 
* 
* 

## Tud vrudet
### <small>Tud bet ganet eno</small>
* Jean Giraud, treser ha senarier bannoù-treset gall, d'an 8 a viz Mae 1938.
### <small>Tud bet marvet eno</small>
* Antoine Watteau, livour gall, d'an 18 a viz Gouere 1721.
* Nicolas Genka, skrivagner gall, d'an 12 a viz Genver 2009.
### <small>Tud liammet ouzh istor kêr</small>

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar gumun
Pontoise

**Pontoise** zo ur gumun en departamant Val-d'Oise hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h an departamant eo abaoe 1965, met lec'hiet eo ar prefeti ha sez ar C'huzul-departamant e Cergy.

Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Pontoisiens* anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Cathédrale Pontoise - portail.jpg|An iliz-veur.
Pontoise (95), château de Marcouville, façade nord sur le parc.jpg|Kastell Marcouville.
1881 Cezanne Muehle an der Couleuvre bei Pontoise.JPG|Pontoise e 1881, livet gant Paul Cézanne.


## Kêrioù gevellet
* 
* 
* 

## Notennoù ha daveennoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar gumun
Ente Radio Trieste

***Ente Radio Trieste (E.R.T.)*** e oa anv chadenn skingomz ofisiel Tiriad Dieub Trieste (1947-1954).

Daoust da Diriad Dieub Trieste bout bet rannet *[[de facto]]* etre ar stadoù amezek, Italia ha Yougoslavia e 1954 e kendalc'has E.R.T. da skignañ betek ma voe lonket gant ar gompagnunezh italian *Radio Televisione Italiana S.p.A. ([[RAI]])* e 1956, da lavaret eo 19 vloaz kent freuzidigezh ofisiel an Tiriad dre Feur-emglev Osimo an 10 a viz Du 1975, a voe kaougantet d'an 11 a viz Here 1977.

## Notennoù
Alc'houez ar brezoneg eeun

***Alc'houez ar brezoneg eeun***, gant Roparz Hemon, zo ur skrid bet embannet e-barzh an niverenn 83 eus ar gelaouenn lennegel Gwalarn e miz Here 1935. Adembannet e oa bet e 1941 e-barzh al levr *[[Me a zesk brezoneg]]*. 

## Adembannadurioù e stumm ul levr distag
* Adembannet e voe e 1936 e stumm ul levr distag gant Gwalarn. Berzh a reas, dreist-holl er skolioù, ha ken abred ha miz Mezheven 1936 e voe peurwerzhet.
* N'eo nemet e 1942 e teujod a-benn da advoullañ al levr, gant un anv gallek ar wezh-mañ : *Les mots du Breton usuel classés d'après le sens - Alc'houez ar Brezoneg eeun* gant Skridoù Breizh.
* Tri-ugent vloaz goude, e 2001,  e voe adembannet e peurunvan, evel levr distag adarre, gant Mouladurioù Hor Yezh : *Alc'hwez ar brezhoneg eeun – La clef du breton simple*.

## Notennoù ha daveennoù
Mamm Tereza

**Mamm Tereza** e brezhoneg, **Nënë Tereza** en albaneg, he yezh vamm, **Mother Teresa** e saozneg ha **মাদার টেরিজা** e bengaleg, ganet ***Anjezë Gonxhe Bojaxhiu*** en Üsküb, Impalaeriezh otoman (hiriv Skopje, Makedonia) d'ar 26 a viz Eost 1910, deuet da vezañ Indiadez e 1948, ha marvet d'ar 5 a viz Gwengolo 1997 e Kolkata, India, a oa ul leanez katolik.
Ganti eo bet diazezet an aozadur Misionerien ar Garitez.
Priz Nobel ar Peoc'h a zo aet ganti e 1979 ha lakaet eo bet war roll ar wenvidien e 2003.

D'ar 15 a viz Meurzh 2016 e voe sinet dekref he santelezhadur gant ar pab Frañsez. Abaoe ar 4 a viz Gwengolo 2016 e vez graet gant an doare ofisiel **Santez Tereza Kolkata**.

Ezel e oa Santez Tereza Kolkata an urzh misionez *Sœurs de Notre-Dame de Lorette*, kuitaat a ra ar gumuniezh e 1949 evit mont gant hent « he galv » ha krouiñ a ra neuze e 1950 un urzg nevez. He oeberezrezh gentañ a vezo gant ar re baourañ e-liamm gant skoliata bugale ar straedoù ha digeriñ marvdi Kalighat (Nirmal Hriday) e Calcutta. E-pad 40 vloaz e gendalc'ho gant ar gefridi sikour ar re vunut, ar re glañv, ar re war o zalaroù. Da gentañ e vezo en India ha goude-se dre ar bed a-bezh, chom a raio penn da misionerien an Drugarez.

Pa yeas Mamm Tereza da Anaon, an urzh a zo ledet war 123 vro, gant 160 mision. E-touezh ar re-se e kaver soubennoù-pobl, kreizennoù sikour d'ar familhioù, tiez emzivaded, skolioù, ospitioù pe lec'hioù degemer an dud klañv gant ar SIDA, al lovrezh pe c'hoazh an droug-skevent.
## Buhez
#### Yaouankiz
Kerent Anjezë Gonxhe Bojaxhiu a zo kenwerzhourien bourc'hiz ha kristen eus Albania. An tad Nikollë a zo e-penn meur a embregerezh e-liamm gant an tisaverezh ha gwerzhañ a ra ivez dafar apotikerezh. Daou vugel a oa dija en tiegezh pa gan Anjezë e Üsküp (Skopje hiziv-an-deiz) d'ar 26 a viz Eost 1910, e vilayeti Kosovo, un is-rann melestradurel d'an impalaeriezh Otoman. Ur verc'h anvet Age, hag ur mab Lazare.
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Chenonetta jubata

***Chenonetta jubata*** a zo ur spesad evned eus kerentiad an Anatidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra ar spesad e takadoù 'zo eus Aostralia.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
*  ''Chenonetta jubata'' el lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Mina Karadžić

**Wilhelmina "Mina" Karadžić-Vukomanović** (Вилхелмина "Мина" Караџић-Вукомановић e serbeg ; 1828 - 1894) a oa ul livourez ha barzhez serbek, ganet en Vienna, en Aostria. Merc'h e oa da Vuk Stefanović Karadžić ha da Ana Maria Kraus.