Breguet 14

Ar **Breguet 14** (pe **Breguet XIV**) zo ur c’harr-nij bombezer hag arseller daoublaen ha daoublas ijinet gant ar gall Louis Breguet, hag implijet dreist-holl e dibenn ar Brezel-bed Kentañ gant an arme c'hall, pe er bed sivil er bloavezhioù 1920 ha 1930.

## Deskrivadur
Deveret eo ar Breguet 14 eus ar pimpatromoù anvet AV1 hag AV2 savet gant Louis Breguet e 1916 ha 1917. Ar c’hirri-nij kentañ dezhe ur framm e metal e oant, pa veze implijet koad ha lien betek-neuze. A-drugarez d'e usvevenn uhel (6 200 m) e chomas dreist diraez ar c'hanolieriezh enep-kirri-kij hag ar c'hirri-nij alaman betek miz Kerzu 1917. Daou zen a oa en e bourzh : ul levier, hag un arseller. Gellet a rae ar Breguet 14 kas betek 300 kg a vombezennoù en e gof, ha pourveziet e oa gant teir mindrailherez kambret e .303 British (7,62 mm) : ur Vickers pe ul Lewis sinkronaet gant ar viñs-tro evit gellet tennañ dirak ar c'harr-nij, ha div Lewis savet war ur fust doubl a-dreñv. Hervez e stumm e c'halle ar Breguet 14 bezañ pourveziet gant un TSF, ur benveg-foto, dafar evit nijal diouzh noz pe tommerezioù evit ar mindrailherezioù.

### Stummoù

* **A2 :** arsellet
* **B2 :** bombezenniñ
* **B1 :** bombezenniñ, unplas hir e badelezh-nij
* **BN2 :** bombezenniñ diouzh hiroc'h e hed-eskell
* **E2 :** skol-leviañ
* **S :** ambulañs, ennañ daou gravazh
## Implij
D’ar 6 a viz Meurzh 1917 e voe urzhiet 150 skouerenn eus an AV2 gant an arme c’hall, en ur stumm arseller, hag anvet e voent Breguet 14 A2 en ur mod ofisiel. 150 re all, er stumm bombezer B2, a voe urzhiet un tammig goude digant Michelin.

A-drugarez d’ar Breguet 14 e teuas a-benn an arme da izelaat an niver a girri-nij disheñvel implijet ganti : ar SPAD evit ar chaseal, ar Voisin 10 evit ar bombezenniñ diouzh noz, hag ar Breguet 14 evit an arsellet hag ar bombezenniñ diouzh an deiz. Ar Salmson 2A2 a gendalc’has da vezañ implijet evit an arsellet ivez. Kement-se a aesaas labour servijoù pourveziañ ha mekanikerezh an arme.

Kordañ a rae ar Breguet 14 gant an ezhommoù termenet gant Pétain evit an arme, da lavaret eo kirri-nij niverus gouest da skoazellañ a-dost ar c’hanolierezh hag an droadegiezh war an dachenn daktik, pa chomas an Alamaned gant kirri-nij ponneroc’h savet evit kas bombezadegoù strategel pelloc’h. Ar Breguet 14 a voe implijet war an talbenn evit ar wech kentañ e miz Gwengolo 1917.

E dibenn miz Meurzh 1918 e oa 225 Breguet 14 B2 dasparzhet etre div skouadrenn. Divizet e oa bet lañsañ anezhe a-enep d’an Alamaned da vare o argadenn veur, a grogas d’ar 21 a viz Meurzh. D’ar 26 ha d’ar 27 e voe taget 280 gwech ar c’holonennoù alaman gant ar Breguet 14, a-drugarez da 70 tonenn bombezennoù. A-drugarez dezhe ha da elfennoù all e krogas an argadenn alaman da wanaat d’an 28. Ar Breguet 14 a harzas c’hoazh an dagadenn alaman diwezhañ etre ar 15 hag ar 17 a viz Gouere e Champagn, e takad Trélou-sur-Marne, nepell diouzh Château-Thierry, a-raok souten an enebargadenn kaset gant ar C’hallaoued hag o c’hevredidi. D’an 10 a viz Du e voe kaset kefridioù diwezhañ ar Breguet 14 a-us da dakad Mariembourg (Belgia).

8 200 skouerenn eus ar Breguet 14 a voe produet betek 1926. Lod anezhe a voe pourveziet d'an USA Air Service stadunanat ha da arme Gres e 1917 ha 1918. Chom a reas e servij en arme c’hall betek 1932, ha servijout a reas ivez er bed sivil, evit an Aéropostale da skouer, etre daouarn levierien vrudet evel Guillaumet, Mermoz pe Saint-Exupéry.

Ur gopienn anvet F-POST eus ar Breguet 14 zo bet savet e 1993, ha nijal a ra c'hoazh.

## Levrlennadur

*  BELLET Eugène, *Breguet 14, des tranchées à l'Aéropostale*, Privat, 2011, 142 p., ISBN 978-2708992290

## Daveennoù