open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distrigoù Israel

C'hwec'h distrig a zo en Israel. Graet e vez ***mehozot*** (מחוזות; unander : *mahoz*) anezho en hebraeg. Ouzhpenn ez eus pemzek isdistrig (***nafot***, נפות; unander : *nafa*). Kement isdistrig a zo a zo rannet e 50 rannvro naturel.

Diazezet eo sifroù ar pennad-mañ war labour Burev Kreiz Stadegoù Israel, se zo kaoz e kaver ennañ an holl lec'hioù dindan lezenn Israel, tiriadoù aloubet en o zouez. Kavout a reer neuze isdistrig ar Golan hag ar peder rannvro naturel a zo ennañ, daoust ma n'eo ket anavezet evel tiriad israelat gant ABU hag ar gumuniezh etrebroadel. Heñvel eo evit a sell ouzh Jeruzalem : kemeret eo bet poblañs reter Jeruzalem e kont. N'eo ket lakaet Tiriad Judea ha Samaria e-touez distrigoù Israel avat, rak el lodenn-se eus Sisjordania ne vez ket lakaet lezennoù Israel da dalvezout.

## Distrig Jeruzalem
Distrig Jeruzalem (*Mehoz Yerushalayim*). Poblañs: 907 300

kêrbenn an distrig : Jeruzalem

## Distrig an Norzh
Distrig an Norzh (*Mehoz HaTzafon*). Poblañs: 1 241 900

kêrbenn an distrig : Nazaret

* Safed (isdistrig), poblañs: 100,500
* Kinneret (isdistrig), poblañs: 100,300
* Yizre'el (isdistrig), poblañs: 444,400
* Akko (isdistrig), poblañs: 555,300

* *Golan (isdistrig)*, poblañs: 41 400. An hanter anezho a zo Syrianed, an hanter all a zo trevadennerien israelat.

## Distrig Haifa
Distrig Haifa (*Mehoz Heifa*). Poblañs: 880,700

kêrbenn an distrig : Haifa

* Haifa (isdistrig), poblañs: 529 300
* Hadera (isdistrig), poblañs: 351 400

## Distrig Kreiz
Distrig Kreiz (*Mehoz HaMerkaz*). Poblañs: 1 770 000

Kêrbenn an distrig : Ramla

* Sharon (isdistrig), poblañs: 389,600
* Petah Tikva (isdistrig), poblañs: 604,600
* Ramla (isdistrig), poblañs: 282,800
* Rehovot (isdistrig), poblañs: 493,000

## Distrig Tel Aviv
Distrig Tel Aviv (*Mehoz Tel Aviv*). Poblañs: 1 227 900

Kêrbenn an distrig : Tel Aviv

## Distrig ar Su
Distrig ar Su (*Mehoz HaDarom*). Poblañs: 1 201 200

Kêrbenn an distrig : Beersheba
* Ashkelon (isdistrig), poblañs: 456 000
* Be'er Sheva (isdistrig), poblañs: 565 300

En distrig e oa Kuzul Rannvro Hof Aza (ennañ war-dro 10 000 trevadenner israelat), met kuit ez ejont pa gasas Israel e bolitikerezh kuitaat Bandenn Gaza. 

## Tiriad Judea ha Samaria
Tirirad Judea ha Samaria (*Ezor Yehuda VeShomron*).
Poblañs: 327 750 trevadenner israelat 

Kêr vrasañ Israel: Modi'in Illit

Evel-se ez eo renket an trevadennoù israelat (estreget Reter Jeruzalem) e Sisjordania. Abaoe 1967 emañ an tiriad-se dindan ren Israel, hep bezañ staget outañ. Hervez Israeliz zo ez eo ul lodenn eus Douar Israel. N'eo gwelet evel ul lodenn eus Stad Israel gant Stad ebet, na gant ABU.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Sifroù ar boblañs en isdistrigoù hag en distrigoù
* Burev Kreiz ar Stadegoù
* Urban Israel: luc'hskeudennoù kêrioù Israel
Philadelphia

**Philadelphia** eo kêr vrasañ stad Pennsylvania er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 1 526 006 a annezidi o chom enni.

Ar pempvet kumun gant ar muiañ a dud er Stadoù- Unanet eo. Philadelphia a zo ur gêr eus ar C'hommonwealth e Pennsylvania lec’hiet e biz ar Stadoù-Unanet, etre New York ha kêr Washington. Kreiz istorel, sevenadurel hag arzel pouezus er Stadoù-Unanet. Philadelphia a zo ivez ur porzh industriel bras. Krouet e 1682, eo bet Philadelphia en XVIIIvet kantved ar gêr gant ar muiañ a dud eus an trizek trevadenn ( hag a zo trevadennoù Bro-Saoz en Amerika an Norzh) a-raok dont da vezañ kêrbenn ar Stadoù-Unanet. Abalamour da-se, zo bet kevezerezh e-pad un toullad bloavezhioù etre Philadelphia ha New York. Goude-se eo bet lakaet Washington da gêrbenn ar Stadoù-Unanet. Bremañ eo brasañ meurgêr stad Pennsylvania.

## Tud vrudet liammet ouzh ar gêr
* William Penn, diazezer ar gêr ha Proviñs Pennsylvania. 
* Benjamin Franklin, unan eus Tadoù diazezerien Stadoù-Unanet Amerika, dre e atiz eo bet krouet meur a ensavadur e Philadelphia, en o zouez Skol-veur Pennsylvania ha Library Hall. Marvet er gêr-se e 1790.
* Sylvester Stallone, aktour hag en deus kresket e Philadelphia ha liammet eo strizh an heuliad filmoù Rocky ouzh ar gêr.
* Will Smith, aktour ha kaner genidik eus ar gêr. 
* Bill Cosby, aktour ganet e Philadelphia, brudet evit e roll er stirad skinwel *[[Cosby Show]]*. 
* John Coltrane, sellmet evel unan eus brasañ saksofonourien jazz en istor. 
* Lil Uzi Vert, raper ganet er gêr.
* Meek Mill, raper ganet er gêr.
* Judy Heumann, stourmerez evit gwirioù an dud nammet. 
* Grace Kelly, aktourez ha Priñsez Monako, ganet er gêr.
* Raymond Pace Alexander, barner ha stourmer evit ar gwirioù keodedel, ganet ha marvet er gêr.

## Skeudennoù

Image:Philly skyline.jpg|
Image:Philadelphia-CityHall-2006.jpg|
Image:Philly041907-004-GenosSteaks.jpg|
Image:Regrail.jpg|


## Kêrioù gevellet
*  - Firenze, Italia (abaoe 1964)
*  - Tel Aviv, Israel (abaoe 1966)
*  - Incheon, Korea ar Su (abaoe 1974)
*  - Toruń, Polonia (abaoe 1976)
*  - Tianjin, Ningbo, Sina (abaoe 1980)
*  - Douala, Kameroun (abaoe 1986)
*  - Nijniy Novgorod, Rusia (abaoe 1992)

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Pittsburgh

**Pittsburgh** zo ur gêr lec'hiet e kreiz Pennsylvania er Stadoù-Unanet, e kember ar stêrioù Allegheny ha Monongahela, a ya d'ober ar stêr Ohio. Er bloavezh 2010 e oa 305 704 a annezidi o chom enni.


Cathedral of Learning stitch 1.jpg
Heinz Field.jpg
Street in Shadyside Pittsburgh PA.jpg
Duquesne Incline from top.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Distrig Tel Aviv

**Distrig Tel Aviv** (hebraeg : מחוז תל אביב; arabeg : منطقة تل أبيب) a zo unan eus ar c'hwec'h distrig a zo en Israel. An hini bihañ hag an hini pobletañ eo, gant 1 200 000 annezad.

Tel Aviv eo kêrbenn an distrig, ha Gush Dan eo anv ar veurgêr enni Tel Aviv hag ar c'hêrioù tro-dro.

## Isrannoù melestradurel

## Notenn
Saint-Omer (Calvados)

**Saint-Omer** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 

Saint-Omer (Calvados).JPG|Ar vourc'h.

## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ur vaouez yaouank nann soudard e Saint-Omer abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Meurvaen.

Saint-Omer église Saint-Omer.JPG|An iliz.

* Iliz katolik *Saint Omer*, - - kantved. 
* Abati ar Val, bet savet en  kantved met gant kempennoù ha labourioù ingal betek an  kantved, un ti-feurm eo bremañ. 
* Chapel *Saint Clair*.

## Armerzh

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Erie (Pennsylvania)

**Erie** zo ur gêr lec'hiet e gwalarn Pennsylvania er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 101 786 a annezidi o chom enni.


Eriesky2.jpg


Brig Niagara on Bay.jpg
ErieUht.jpg
ErieCtyCourthouse EriePA.JPG
Erie Pennsylvania aerial view.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Allentown (Pennsylvania)

**Allentown** (Alamaneg Pennsylvania: *Allenschteddel*) zo ur gêr lec'hiet e reter Pennsylvania er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 118 032 a annezidi o chom enni.



Allentown.jpg
20090413 Allentown.JPG
2007 500 Block Hamilton St South Side.jpg
2011 CRRNJ Allentown Terminal Station.jpg
Cokepark allentown.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Bethlehem (Pennsylvania)

**Bethlehem** (Alamaneg Pennsylvania: *Allenschteddel*) zo ur gêr lec'hiet e reter Pennsylvania er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 74 982 a annezidi o chom enni.

## Skeudennoù

Bethlehemsky.JPG|Bethlehem
Bethlehem Pennsylvania Main Street.jpg|*Main Street*
Central Bethlehem Historic District Oct 11.JPG|Karter istorel
Great Pic.JPG|Gouel kêr


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Reading (Pennsylvania)

**Reading** zo ur gêr lec'hiet e reter Pennsylvania er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 88 082 a annezidi o chom enni.

## Skeudennoù

Reading Urban.jpg|
Pagoda Reading PA USA.jpg|


Reading, Pennsylvani skyline.jpg|
BMR 423, 1993, Reading, Pennsylvania.jpg|


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
York (Pennsylvania)

**York** zo ur gêr lec'hiet e su Pennsylvania er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 43 718 a annezidi o chom enni.

## Skeudennoù

Soldiers Sailors York PA.JPG|
Farmers Mkt York PA.JPG|


Barnett Bobb House York PA.JPG|
Central Sq York PA.JPG|


## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Harrisburg (Pennsylvania)

**Harrisburg** eo kêr-benn stad Pennsylvania er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 49 528 a annezidi o chom enni.


Soldiers Sailors York PA.JPG|
Farmers Mkt York PA.JPG|
Barnett Bobb House York PA.JPG|
Central Sq York PA.JPG|


## Kêrioù gevellet
* Ma'alot-Tarshiha, 
* Pachuca, 

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Monsanto

**Ur pennad [[Monsanto (disheñvelout)]] zo ivez*.

**Monsanto** zo ur gompagnunezh stadunanat a aoz hag a werzh louzoù evit al labour-douar. Savet e voe e 1901 gant John Francis Queeny, hag un embregerezh danvezioù kimiek e oa da gentañ. Diazezet eo e Saint Louis, e Missouri, SUA. 

Gant Monsanto e oa graet ar PCB hag an elfenn orañjez implijet a-vras gant arme SUA e-pad Brezel Viêt Nam.

Brudet eo he Roundup, a lazh al louzeier, ar re fall koulz hag ar re all, hag an had OGK graet ganti. 

Ul labourva o deus e Breizh, e kichen Roazhon. 

Perc'henn eo war 90% eus an had OGK.

## Film
*http://www.youtube.com/watch?v=xY6X8-yVVBE

## Liammoù diavaez
*Db an emglev etre Bill Gates ha Monsanto: http://lesmoutonsenrages.fr/2012/01/12/le-mariage-gates-et-monsanto-attention-danger-pour-la-planete/
*En Arc'hantina: http://www.lefigaro.fr/societes/2014/10/09/20005-20141009ARTFIG00195-une-usine-monsanto-assiegee-en-argentine-depuis-plus-d-un-an.php

## Pennad kar
* Tarzhadenn Texas City‎
Wilton G. S. Sankawulo

**Wilton G. S. Sankawulo** (26 a viz Gouere 1937 - 21 a viz C'hwevrer 2009) a oa ur skrivagner hag ur politikour eus Liberia.

Brud a dapas er bloavezhioù 1970 gant e oberennoù (romantoù, danevelloù, buhezskrid ar prezidant William R. Tolbert, Jr.). E penn ar Stad e voe adalek ar 1añ a viz Gwengolo 1995 betek an 3 a viz Gwengolo 1996.
Ruth Perry

**Ruth Sando Fahnbulleh Perry**, ganet d'ar 16 a viz Gouere 1939 ha marvet d'an 8 a viz Genver 2017 a oa ur bolitikourez eus Liberia.

E penn ar Stad e voe adalek an 3 a viz Gwengolo 1996 betek an 2 a viz Eost 1997.
Distrig Kreiz (Israel)

An **Distrig Kreiz** (hebraeg : **מחוז המרכז**, *Meḥoz haMerkaz*; arabeg : **منطقة الوسط**) a zo unan eus ar c'hwec'h distrig a zo en Israel. Ramla eo kêrbenn an distrig, m'emañ lodenn vrasañ plaenenn Sharon. Rannet eo an distrig e pevar isdistrig : Petah Tikva, Ramla, Sharon ha Rehovot. Rishon LeZion eo kêr vrasañ an distrig, 1 735 500 annezad a oa enni e 2008. Diwar sifroù Burev Kreiz Stadegoù Israel ez eus en distrig : 88% a yuzevien, 8.2% a arabed, 4% anezho dirumm, dreist-holl divroidi yuzev eus URSS.

## Isrannvroioù melestradurel

### Kumunioù bet

## Armerzh
En aerborzh Ben Gourion hag en distrig kreiz emañ burevioù pennañ El Al.

## Notennoù
Distrig Haifa

**Distrig Haifa** (hebraeg: מחוז חיפה, *Mehoz Ḥeifa*; arabeg: منطقة حيفا) a zo unan eus ar c'hwec'h distrig a zo en Israel. Haifa eo kêr-benn an distrig, ha 864 km eo gorread an distrig.

Diwar stadegoù Burev Kreiz Stadegoù Israel e oa 926700 a annezidi ennañ e 2011. En o zouez: 69,4% a Yuzevien, 25,1% a Arabed, ha 5,5% a reoù all. Evit a sell ar relijion e oa 60,4% a yuzevien, 20,8% a vuzulmaned, 2,6% a zruzed, 2,5% a gristenien, ha 4,8% dirumm. 1,5% e oa kresk bloaziek ar boblañs en distrig.  

## Isrannvroioù melestradurel
Distrig Jeruzalem

**Distrig Jeruzalem** (hebraeg : מחוז ירושלים; arabeg : منطقة القدس) a zo unan eus ar c'hwech distrig a zo en Israel. Jeruzalem eo ar gêrbenn, ha 652km² eo gorread an distrig. 910 300 annezad a zo en distrig, en o zouez 67.8% a yuzevien ha 30.6% a arabed. Ur bemvedenn eus an arabed (21%) a zo o chom en Israel a zo o chom e distrig Jeruzalem, ennañ Jeruzalem ar c'hornôg ha Jeruzalem ar reter.

Lodenn vrasañ arabed distrig Jeruzalem a zo Palestiniz a c'hallfe goulenn bezañ degemeret evel keodedourien Israel. Un dibab a-stroll eo e chomfent hep he ober. Al lodenn all anezho ar zo arabed israelat hag a zo o chom en Abu Ghosh, Beit Safafa ha Jeruzalem ar Reter, ma kaver arabed israelat abaoe dibenn ar bloavezhioù 1970 E-touez an annezidi nann yuzev ez eus 28.3% a vuzulmiz, 1.8% a gristenien hag 1.4% dirumm a-fet relijion. 

## Isrannvroioù melestradurel

Kumun Jeruzalem, enni reter Jeruzalem ha lodennoù aloubet all eus Sisjordania a oa war-dro 19 % eus an distrig e 2008.

## Notennoù
David D. Kpormakpor

**David D. Kpormakpor** (28 a viz Gwengolo 1935 - 19 a viz Eost 2010) a oa ur politikour eus Liberia.

E penn ar Stad e voe adalek ar 7 a viz Meurzh 1994 betek ar 1añ a viz Gwengolo 1995, e-pad ar brezel diabarzh.
Kemener

Ur **c'hemener** zo un den hag a ra dilhad gant danvez. Gwriat a ra brageier, chupennoù, saeoù, hivizoù, rochedoù pe c'hoazh mantilli gant un nadoz ha neud pe ur mekanik da wriat, oc'h implijout gloan, lin pe c'hoazh seiz.

Stank a veze ar gemenerien gwechall, a-raok industrieladur ar gevredigezh. Un nebeud kemenerien artizanel a chom hiziv, ober a reont dilhad eus krec'h ar skalfad ar peurvuiañ. Al lodenn vrasañ eus an dilhad gwisket gant an dud a vez oberiet e labouradegoù embregerezhioù bras an dilhaderezh. 


Fuliru tailor in Uvira (cropped).jpg|Kemenerez e Kongo


## Er sevenadur
* « Ar C'hemener », un ton doubl
* Ar C'hemener Bihan Kalonek, ur gontadenn gant ar vreudeur Grimm

## Liammoù doiabarzh
* dilhaderezh
* Kemener (anv-tiegezh)

## Liammoù diavaez
* « Ar C'hemener » kanet gant Yann-Fañch Kemener hag Eric Menneteau, war YouTube
Grenoble

**Grenoble** (*Grenoblo* en arpitaneg, *Grenoflen* e luc'haj “Tèrrachu”) a zo ur gêr e gevred ar Frañs, pennlec'h departamant an Isère ha kêr-benn an Daofinez abaoe an  kantved. Lakaet eo da “gêr-benn Alpoù Frañs”, daoust da se eo kêr blatañ ar vro. 155 632 a dud a oa o chom enni e 2009 ha 664 832 en unvez kêrel (an 10vet pobletañ eus ar Frañs).

Degemeret e oa eno ar C'hoarioù Olimpek goañv 1968.

### Liammoù etrebroadel

#### Gevelliñ ha kenober

Gevellet eo kêr C'hrenobl gant.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Arizona)
* 
* 
* 

Kenoberiañ a ra gant :
* 
* 
* 
* 
*  (jumelage depuis 1998)
*  (jumelage depuis 1998)
* 
* 

Keveler eo gant :
* 

#### Koñsuldioù
C'hwec'h koñsuliezh a zo e Grenobl : Aljeria, Gres, Italia, San Marino, Slovakia ha Tunizia.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Daveoù ha notennoù
Moses Blah

**Moses Blah** (ganet d'an 18 a viz Ebrel 1947) zo ur politikour eus Liberia.

Besprezidant e voe e gouarnamant Charles Taylor. Kemer a reas plas hennezh evel prezidant ar vro adalek an 11 a viz Eost betek ar 14 a viz Here 2003.
Gyude Bryant

**Gyude Bryant** (ganet d'ar 17 a viz Genver 1949) a zo ur politikour eus Liberia.

E penn ar Stad e voe pa voe lakaet da brezidant ar gouarnamant da c'hortoz d'ar 14 a viz Here 2003. Ar gouarnamant da c'hortoz-se a oa bet lakaet e plas evit echuiñ gant an eil brezel diabarzh. Chom a reas e penn ar vro betek ar 16 a viz Genver 2006, pa dremenas ar galloud da Ellen Johnson Sirleaf, gounezet ganti an dilennadeg prezidantel.
Gwilhoù Sezneg

**Gwilhoù Sezneg** a oa bet ganet d'ar 1 a viz Mae 1878 e Ploudiern. Eno e veze e dud — Yves ha Marie-Anne (bet ganet Colin) — o terc'hel un atant bras a-walc'h. Aet e oa e dad da Anaon d'ar 25 a viz Genver 1884 ha dre ma ne oa ket gwall droet Gwilhoù gant ar studioù e oa aet kuit eus ar skolaj, d'e c'hwezek vloaz, da labourat en atant a veze renet gant e vamm hec'h-unan.

D'an 18 a viz Gouere 1906 ec'h euredas gant Marie-Jeanne Marc (° 1886) ha prenet gante ur stal gwerzhañ ha dresañ marc'hoù-houarn war leurgêr Ploudiern, e-tal kichen an iliz. Ur verc'h, Marie hec'h anv-bihan, a oa bet ganet d'ar 1 a viz Du 1908. Antronoz, dre ma oa kroget an tan en ul lab tostik-tost ouzh e stal e oa bet ret da Sezneg mont enni da saveteiñ e wreg hag e verc'h nevez-c'hanet. Devet e oa bet e zremm hag e zaouarn abalamour da darzhadenn ur bidoniad esañs : kleizhennoù a vo dalc'het gantañ ouzh e zremm.

Bet ganet ur mab, Guillaume, d'an 13 a viz Meurzh 1910.

A drugarez d'an digolloù bet paeet d'ar re Sezneg gant an asurañs e oa bet savet ur gannerezh gante e Kerbêr-Kilbignon (e Brest bremañ) e miz Gouere 1912. D'an 8 a viz Du ar memes bloaz e oa bet ganet ur verc'h all, Jeanne hec'h anv-bihan.

Pa darzhas ar Brezel-bed kentañ ne oa ket bet tutaet gant al lu gall abalamour d'e loskadurioù ha fiziet e oa bet e kannerezh Gwilhoù Sezneg naetaat dilhad gwarnizon Brest.

Bet ganet un eil mab (ha pevare bugel), Albert, d'an 31 a viz Here 1914.

N'en dije ket bevet mat chom hep ober e zever soudard hag, a-hervez, e vije bet o labourat e labouradeg poultr Enez Eusa ur bloaz-pad.
Kleuz Offa

**Kleuz Offa** (*Clawdd Offa* e kembraeg; *Offa's Dyke* e saozneg) a oa ur seurt kleuz ha moger douar savet war an harzoù etre Kembre ha Bro-Saoz gant ar roue sakson Offa, roue Mercia entre 757 ha 796. Darn a gred e c'hallfe lodennoù bezañ bet savet a-raok an amzer-se. 

Mont a ra eus talek ar stêr Dyfrdwy, en hanternoz, betek ar stêr Gwy er c'hreisteiz, a-hed un 240 kilometr bennak. N'eus ket un hollad anezhañ rak ne oa bet savet nemet el lec'hioù ma ne oa harz naturel ebet, ha gant se n'eus e gwirionez nemet 130 kilometr anezhañ. E lec'hioù zo ez eus 20 metrad led (etre kleuz ha moger) ha 2,5 vetrad uhelder.

## Levrlennadur
* Cyril Fox, *Offa's Dyke: a Field Survey of the Western Frontier Works of Mercia in the Seventh and Eighth Centuries AD*, (Llundain, 1955)
* Margaret Gelling (gol.), *Offa's Dyke Reviewed* (Rhydychen, 1983)
* David Hill a Margaret Worthington, *Offa's Dyke: History and Guide*, (Stroud, 2003)
* Ar Gouloù Gwenn n°2 : *Pet Brezhon o deus soñj eus Kleuz Offa*
Distrig an Norzh (Israel)

**Northern Distrig an Norzh** (hebraeg : **מחוז הצפון**, *Mehoz Hatzafon*; arabeg : **منطقة الشمال**) a zo unan eus ar c'hwec'h distrig a zo en Israel. 4 478km² eo gorread an distrig (4 638km² gant an dour). Nazaret eo kêrbenn ha kêr vrasañ an distrig.

Uhelgompezenn ar Golan a zo renet evel un isdistrig eus distrig an Norzh abaoe ma voe embannet Lezenn uhelgompezenn ar Golan e 1981. An aloubiñ *de facto*-se n'eo ket anavezet gant Stadoù all, hag hervez mellad 497 Kuzul-surentez ABU ez eo diavaez lezenn. Hep Uhelgompezenn ar Golan ez eo neuze 3 324km² (3 484km² gant an dour) gorread an distrig.

## Poblañs
Diwar sifroù Burev Kreiz Stadegoù Israel e 2005 :
* Poblañs : 1 216 800 (2007)
* diouzh an etniezh:
** keodedourien arab Israel : 622 400 (53%)
** Yuzevien : 523 400 (43.5%)
** Re all : 39 600 (3.5%)
* Diouzh ar relijion:
** yuzevien : 523 400 (43.5%)
** muzulmiz : 443 800 (38%)
** druzed : 93 000 (7.9%)
** kristenien : 87 500 (7.3%)
** dirummad : 35 400 (3.3%)
* Stankder : 261/km²

Evel ma weler ez eo distrig an Norzh an hini nemetañ en Israel m'emañ ar barsañ niver gant Arabed. 

## Rannvroioù melestradurel
### Isdistrigoù
Rannet eo distrig an Norzh e pemp isdistrig :
*isdistrig Safed 
*isdistrig Kineret 
*isdistrig Jezreel 
*isdistrig Akko
*isdistrig ar Golan 

### Kumunioù

## Notennoù
Cauville

**Cauville** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944-1945: mervel a reas pemp den nann soudard e Cauville abalamour d'ar brezel, tri anezhe a voe lazhet gant ur vindrailhadeg e dibenn miz Even 1944. 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*,  kantved. 
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Aude (stêr)

An **Aude** (stumm gallek, katalanek, okitanek) zo ur stêr eus kreisteiz Bro-C'hall. Tremen a ra dre Carcassonne. 

## Departamant
Diwar anv ar stêr e 1790, e voe anvet un departamant gall, an Aude. Carcassonne eo ar penn-kêr anezhañ.
Zénaïde Fleuriot

**Zénaïde Marie Anne Fleuriot** (28 a viz Here 1829 e Sant-Brieg - 19 a viz Kerzu 1890 e Pariz) a oa ur skrivagnerez vreizhat.

Merc'h e oa da Jean-Marie Fleuriot, alvokad, ha da Marie Anne Lagadeg. Skrivet he deus 83 romant evit ar yaouankiz, en anv-pluenn **Anna Edianez** evit ar re gentañ.

## Oberennoù
* 1873 : *Le Théâtre chez soi, comédies et proverbes*, C. Dillet

## Oberenn troet e brezhoneg
* 1881 : *Evel m'eo dleet gra da zever, ha goudeze cousk dibreder !!!*, embannet war *[[Feiz ha Breiz]]*, troet gant X. diwar *Fais ce que dois, advienne que pourra*, tennet eus *Le Théâtre chez soi, comédies et proverbes*.

## Daveennoù
Distrig ar Su (Israel)

**Southern Distrig ar Su** (hebraeg : **מחוז הדרום**, *Mehoz HaDarom*; arabeg : **استان جنوب**) a zo unan eus ar c'hwec'h distrig a zo en Israel. A-fet gorread eo an hini brasañ, hag an hini gant poblañs strewet ar muiañ. Ennañ emañ lodenn vrasañ dezerzh an Negev ha traonienn Arabah. 1 002 400 annezad a zo en distrig, 86% anezho a zo yuzevien ha 14% anezho a zo arabed. Beersheba eo kêrbenn an distrig, hag Ashdod ar gêr vrasañ a zo ennañ. Kêrioù-da-gousket a zo tro-dro da Veersheba :Omer, Meitar ha Lehavim eo o anvioù. A-fet armerzh n'eo ket ken pouezus ar c'hêrioù diorren evel Sderot, Netivot pe Ofakim pe kêrioù ar Vedouined.

## Kêrioù, kuzulioù lec'hel ha kuzulioù rannvro an distrig

## Notenn
Charles Taylor (Liberia)

**Charles Taylor** (ganet d'an 28 a viz Genver 1948) zo ur politikour eus Liberia. Prezidant Liberia e voe, adalek an 2 a viz Eost 1997 betek e zilez d'an 11 a viz Eost 2003.
God

Ur **god** zo:
*ur c'hodell, *godoù* el liester;
*un evn, *goded* el liester, anvet pengouin ivez, pe godez beg plat.
Shahnameh

**Shahnamah** pe **Shâh Nâmeh** pe **Chah nameh** (perseg :  شاهنامه, Levr ar rouaned) a zo ur barzhoneg marzhus ma konter istor Iran abaoe krouidigezh ar bed betek degouezh an islam er vro. Ouzhpenn 60 000 divwerzenn a zo en holl. E-tro ar bloaz 1000 e voe skrivet gant Ferdowsi.

### Liammoù diavaez
* testenn bersek klok	
*  Shâh Nâmeh, lec'hienn saoznek	

* Skeudennoù eus Shâh Nâmeh		
* Skeudennoù eus Shâh Nâmeh
Wolf (Galápagos)

**Enez Wolf** zo un enezenn vihan didud er Meurvor Habask hag unan eus an Inizi Galápagos, en Ecuador. 

Anvet eo diwar anv ar skiantour alaman Theodor Wolf (1841-1924).
Mario

**Mario** zo un anv-bihan italianek.

## Eilstummoù
**Marino, Marietto, Mariello, Mariolino, Mariuccio, Mariuzzo, Mariotto, Mariolotto, Mariottino, Mariottide*.

## Yezhoù all
*kroateg: Marijo
*daneg: Marius
*galleg: Marius
*portugaleg: Mário

## Tud

### Echedourien
*Mario Lanzani
*Mario Monticelli

### Politikourien
*Mario Monti
*Mario Draghi, kentañ ministr

### Sportourien
*Mario Beccia, marc'hhouarner italian 
*Mario Cipollini, marc'hhouarner italian 
*Mario Gomez, melldroader alaman
*Mario Kempes, melldroader arc'hantinat.

### Sinema
*Mario Monicelli, ner-fimoù

### Skrivagnerien
* Mario Benedetti, skrivagner urugwaiat gallek.
* Mario Benedetti, barzh italian.
* Mario Vargas Llosa, skrivagner perouat

## Notennoù
Manmohan Singh

** Manmohan Singh** (ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ en hindeg) (26 a viz Gwengolo 1932 - 26 a viz Kerzu 2024) a oa ur politikour eus India. Kentañ Ministr e vro eo bet, ar 14vet hini en istor an Unaniezh, etre 2004 ha 2014. Ezel e oa eus an Indian National Congress, hag eñ eo ar Sik kentañ aet da Gentañ Ministr India. A-raok bezañ anvet da Gentañ Ministr e oa bet Ministr an Arc’hant er bloavezhioù 1990 e gouarnamant Narasimha Rao. Gantañ e oa bet kaset da benn adreizh armerzh ar vro da neuze. 

## Notennoù
Saint-Lambert (Calvados)

**Saint-Lambert** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ur vaouez nann soudard e Saint-Lambert abalamour d'ar brezel d’an 22 a viz Gouere. 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Lambert*,  kantved. 
* Ur groaz er vered. 
* Un ti-feurm. 
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Saint-Lambert Churchyard''

Levier e oa er Royal Canadian Air Force, mervel a reas d’ar 14 a viz Gouere 1944, e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Wolf

**Wolf** zo un anv alamanek ha saoznek, anv ar bleiz (*Canis lupus*) er yezhoù-se, hag ivez un anv-bihan, anv-tiegezh deuet da vout un anv-lec'h.

## Tud
*Ernst Wilhelm Wolf (1735–1792), sonaozour alaman
*Friedrich August Wolf (1750–1824), yezhour alaman
*Hugo Wolf (1860–1903), sonaozour aostrian
*Christa Wolf (1929–2011), skrivagnerez alaman
*Howlin' Wolf (1910–1976), kaner blues stadunanat
*Markus Wolf, rener polis an RDA
* Naomi Wolf
*Theodor Wolf
*František Wolf matematikour tchek

### Amerindianed
*Little Wolf (wd.1820–1904), brezelour cheyenne
*Jan Michael Looking Wolf (1966)
*Joseph Lonewolf (1932)
*Minnie Spotted-Wolf (1923–1988)
*Mountain Wolf Woman (1884–1960)
*Myron Wolf Child (1983–2007)
*Wolf Robe (1838–1910)
*Robert Wolfe (1991)

## Anv-bihan
*Wolf Biermann (1936-), kaner alaman

## Lec'hioù
### Europa
* Wolf (menez-tan), ur menez-tan en enezenn Isabela er Galápagos (uhelder : 1707m)
* Wolf (Büdingen), ur c'harter eus Büdingen e Wetteraukreis e Hessen
* Wolf (Traben-Trarbach), ur c'harter eus Traben-Trarbach 
* Wolf (stêr), ur stêr er Schwarzwald

### Amerika
* Enez Wolf unan eus an Inizi Galápagos

### SUA
* Wolf (Iowa)
* Wolf (Kalifornia)
* Wolf (Kansas)
* Wolf (Kentucky)
* Wolf (Minnesota)
* Wolf (Ohio)
* Wolf (Oklahoma)

## Filmoù
* Wolf, film stadunanat e 1994, Jack Nicholson e-touez an aktourien
* Wolf, film spagnol e 2004

## Pennadoù kar a bell pe a dost
*Wolfe, Wolff, Woolf, Wulf
*Ulf, anv-bihan skandinavek
*Ze'ev ha Zev, anvioù hebreek
*Vuk, anv serbek
*Farkas, anv hungarek
*Kurt , anv turkek
* Bleiz (disheñvelout)
Colorado (disheñvelout)

**[[Colorado]]** zo unan eus Stadoù Unanet Amerika.

Gallout a ra bezañ traoù all ivez :

## Lec'hioù
* Colorado (Paraná), ur gêr eus stad Paraná, e Brazil
* Colorado (Rio Grande do Sul), ur gêr eus stad Rio Grande do Sul, e Brazil
* Dezerzh Colorado e Kalifornia
* Ar Stêr Colorado, e kornôg ar Stadoù Unanet hag e Mec'hiko 
* Ar Stêr Colorado (Texas), ur stêr eus Texas
* Meur a stêr anvet Río Colorado e Suamerika

## Traoù all
* Ar Partido Colorado (Paraguay), ur strollad politikel e Paraguay
* Partido Colorado (Uruguay), ur strollad politikel en Uruguay
* *[[USS Colorado]]*, anv meur a lestr savet er Stadoù Unanet
* Skol-Veur Colorado e Boulder, ur skol-veur diazezeet e Boulder e stad Colorado

## Gwelet ivez
*Río Colorado
Kanienn Veur

**Ar Ganienn Veur** (saozneg: *Grand Canyon*; hopieg: *Ongtupqa*; yavapaieg: *Wi:kaʼi:la*) a zo ur ganienn pe *[[canyon]]* toullet gant ar Stêr Colorado e stad Arizona er Stadoù-Unanet. Lakaet eo da vezañ unan eus Seizh marzhenn naturel ar bed. War roll Glad bedel an Unesco emañ. Kenveret eo gant ar Grand Canyon National Park, hag ar broadoù amerindian Hualapai ha Havasupai. 446 km eo hed ar ganienn, betek 29 km a led ha gallout a ra tapout betek 1800 m donder.
Teil

An **teil** zo danvez deuet diwar vreinañ gouzer (plouz, raden...) gant kaoc'h ha staot al loened hag a servij da demzañ douar ar parkeier. 

Gwechall e veze ar bern teil e porzh ar vereuri, dirak an ti, hag un arouez a binvidigezh e oa war ar maez, tra ma veze gwelet evel un arouez a loustoni gant tud ar c'hêrioù.
Cesny-Bois-Halbout

**Cesny-Bois-Halbout** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Anvet e oa Cesny-en-Cinglais betek 1828.

### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ospis Sant Jakez, ul lovrdi gwechall, hag e chapel. 
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*,  kantved. 
* Kastell Bossy,  kantved.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
* Clovelly (), abaoe 1979.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Stadoù Kengevreet Amerika

**Stadoù Kengevreet Amerika** (*Confederated States of America* e saozneg), hag a veze graet **ar C'hengevread** (*The Confederacy*), ar **Stadoù Kengevreet** (*Confederated States*), **CSA** pe **ar Su** (*The South*) anezho ivez, a zo bet ur stad savet e 1861 gant 11 Stad disrannet diouzh ar Stadoù-Unanet. Nac'het e voe an disrann-se gant gouarnamant kreiz ar Stadoù-Unanet, ar pezh a zegasas Brezel diabarzh ar Stadoù-Unanet a echuas e 1865 gant drouziwezh ar Stadoù Kengevredet.

## Ar stadoù ezel

## Notennoù ha daveennoù
Steven

**Steven** zo un anv-bihan brezhonek, saoznek ha nederlandek roet d'ar baotred. Gallout a ra bezañ ur stumm all eus an anv brezhonek Stefan pe Stevan, pe ur stumm all eus an anv saoznek Stephen.

Un anv-tiegezh brezhonek eo ivez, troet e galleg en *[[Étienne]]* gant marilh gall ar boblañs. Gallout a ra bezañ un anv-tiegezh saoznek pe alamanek ivez.

## Steven
### 
* Steven Treger (war-dro 1060 – 1135, 1136 pe 1138), kont Pentevr
* Gwion Steven, unan eus anvioù-pluenn Guy Étienne (1928-2015), skrivagner ha geriadurour brezhonek
### 
* Steven Thicot (g. e 1987), melldroader
### 
* Steven Gerrard (g. 1980), melldroader saoz
### 
* Steven Klein (g. e 1965), luc'hskeudenner stadunanat 
* Steven Spielberg, filmaozer stadunanat
* Steven Seagal (g. e 1952), aktour stadunanat

## Steve, Stevie
* Steve McQueen (1930–1980), aktour stadunanat
* Steve Biko (1946-1977), stourmer suafrikan a-enep an apartheid
* Stevie Nicks (g. e 1948), kanerez ha sonaozerez stadunanat
* Stevie Wonder (g. e 1950), kaner ha soner stadunanat
* Steve Jobs (1955–2011), embreger, krouet gantañ ar gevredad Apple

## A bep seurt
* Steven Universe, ur stirad bevaat stadunanat

## Gwelout ivez
* Stevens, anv-tiegezh
* Stevenson, anv-tiegezh
Stêr Sonora

Ar stêr **Sonora** (*Río Sonora* e spagnoleg) zo ur stêr e stad Sonora e Mec'hiko hag un 420 km dezhi.

C'hoarvezout a ra en Arizpe, eus kejadenn ar stêrioù Bacamuchi ha Bacoachi. Tremen a ra dre Bacoachi, Aconchi, Huepac, Baviacora, Ures, Banámichi ha Hermosillo.

Aberiñ a ra e Pleg-mor California dirak an Enez Tiburón e Bahía de Kino, pa vez dour a-walc'h da vont betek eno.
Isla Redonda

**Isla Redonda** a zo un anv-lec'h spagnolek, hag a dalv kement hag "enezenn gelc'hiek", roet da veur a enezenn.

#### 
***[[Redonda]]**, enezenn vihan didud.

## 
***[[Isla Redonda (kanol Beagle)|Isla Redonda]]**, e bae Lapataia, en proviñs Tierra del Fuego
## 
***[[Roca Redonda]]**, enezennig en Inizi Galápagos

## 
***[[Isla Redonda (Perou)|Isla Redonda]]**, e bae Samanco, en departamant Áncash

## 
* Isla Redonda en Écija, 
* isla Redonda, pe *isla Rondella*, e rannvro Murcia

## Pennadoù kar
*Redonda
*Round Island 
*Île Ronde
Roca Redonda

**Roca Redonda** (*Roc'h kelc'hiek*) zo un enezennig didud en Inizi Galápagos, en Ecuador, er Meurvor Habask, 25 km er gwalarn da Enez Isabela.

Hir eo stumm an enezennig, ha n'eo ket kelc'hiek. 308 metrad hed dezhi, ha 136 metrad led, ha 6 devezh-arat dindani (0,03 km²). 70 m uhelder a-us da live ar mor. Repu ar gouelan kazugel eo.
Enez Santiago (Galápagos)

**Meur a [[Enez Santiago]] zo.*

**Enez Santiago** zo unan eus an Inizi Galápagos en Ecuador, er reter da Enez Isabela, ar vrasañ eus an enezeg. **San Salvador** a vez graet anezhi ivez, diwar anv al lec'h kentañ anvet gant Kristof Kolomb.

## Pennadoù kar
*Enez Santiago
*San Salvador
Martainville (Calvados)

**Martainville** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944 : tri den nann soudard a varvas e Martainville abalamour d’ar brezel e mizioù Even, Gouere hag Eost. 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ur c’hamp eus an Henamzer. 
* Ur c’hastell,  kantved. 
* Iliz katolik *Saint Sylvain*, adalek an  betek an  kantved. 
* Ti-feurm, 1654. 
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Sahel (disheñvelout)

Sahel zo un anv a roer da veur a rannvro :

*Sahel, ur rannved eus Afrika
*Sahel (Tunizia), ur c'horn-bro eus Tunizia, en arvor 
*Sahel (Burkina Faso), ur rannvro eus Burkina Faso
Kig

**Kig** vez graet eus forzh peseurt tamm loen ennañ danvez kigenn dreist holl met ivez druzoni, stirennoù, gwad. Ar bouzelloù hag ar flugez all a c'hell bezañ renket e-touez ar c'hig, daoust dezho bezañ stummet gant nebeut-tre pe tamm kigenn ebet.

Dont a ra ar c'hig eus ar sevel loened pe eus ar chaseal.

Savet e vez al loened a-ratozh evit o c'hig (chatal pe loened bihan) pe e c'hell ar c'hig bezañ ur produ ouzhpenn pa vez savet al loened evit un abeg all (laezh, vioù, gloan hag all). Pa vez er mod-se, al loened re gozh a vez treuzfurmet e kig memestra.

Graet e vez jiboez eus al loened chaseet evit o c'hig.

E broioù zo hag e relijionoù zo e c'hell tammoù kig, pe seurtoù kig, pe ar c'hig da vat bezañ difennet dre abegoù disheñvel.

## Etimologiezh
Diwar ar ger henvrezhonek *cic*, *kic* 1339, da geñveriañ gant ar gerioù *cig* e kembraeg, *kyk* e kerneveureg, *cíoch* en iwerzhoneg, *cico-* e galianeg.

Ar ger kig a vez implijet ivez e brezhoneg evit kalz traoù liammet, kigaj, kigder, kigenn, kiger, digigañ, tric'hig hag all.

## Perzhioù ar c'hig, boued ha yec'hed

Boued a galite eo ar c'hig dre ar proteinioù a zo ennañ (Etre 20 ha 30% hervez ar seurt kig). Kavet e vez er c'hig trenkennoù amine pennañ ne c'hell ket bezañ stummet gant ar c'horf. Mineralioù a vez kavet ivez, dreist holl houarn er c'hig ruz. Vitaminoù a zo ivez dreist holl vitaminoù B. Druzoni a zo c'hoazh mui pe vui hervez an tamm kig hag ar seurt loen (tro dro 10,7 g / 100 g a geidenn).

An elfennoù boued a c'hell bezañ disheñvel-tre hervez spesad hag oad al loen, ar pezh en deus debret ha peseurt tamm kig eo.

## A bep seurt kig

Renket e vez alies ar seurtoù kig hervez o liv
* kig ruz o tont eus ar chatal, ar c'hezeg, ar spilhenn houad
* kig gwenn o tont eus al laboused, eus al loened bihan (lapined hag all), eus ar moc'h pe eus al leue
* kig du o tont eus ar jiboez

Renket e vez ivez ar seurtoù boued hervez o orin
* kig sevel loened
* kig dreineg pe jiboez

Posupl eo ivez renkañ ar seurtoù kig hervez ma eo bet treuzfurmet pe get
* kig fresk
* kig sec'het
* kigaj

## Pennadoù kar
* kig bevin
* kig leue
* kig-sall

## Levrlennadur
Arc'h

**Arc'h** a zo un termen a vez implijet en arkitektouriezh da envel kement aozadur savet diwar maen, brikennoù pe maen-boueta, dezhañ stumm ur grommenn pe div grommenn, hag a zo staliet war poentoù harp. Gant un arc'h e c'haller goloiñ prenestroù-meur, digoroù pe hedoù e diabarzh mogerioù leun.
Implijet e voe ar mod-se da sevel gant arkitektourien Roma, diorroet e voe e-pad ar Grennamzer ha stank e voe implijet da vare an arz gotek, gant krouidigezh arc'hioù stumm un grommvegenn dezho e penn-kentañ an  kantved. Gant ar ger gwareg e reer ivez e brezhoneg.

## Skeudennoù

Image:Valvbåge.png|Arc'h gwelet gant efed perspektiverezh
Image:Rundbåge.png|Gwareg war hantergelc'h
Image:Parabelbåge.png|Arc'h stumm ur barabolenn dezhañ
Image:Stigande båge.png|Gwareg penngamm

Image:Segmentbåge.png|Gwareg c'houzizek
Image:Korgbåge.png|Arc'h stumm dornell ur baner dezhañ (3 c'hreiz)
Image:Ellipsbåge.png|Arc'h stumm dornell ur baner dezhañ (5 kreiz) (hanter-elipsenn)

Image:Tudorbåge.png|Arc'h Tudor
Image:Spetsbåge.png| gwareg-divbantennek e trede poent
Image:Lansettbåge.png| gwareg-divbantennek stumm ul lañsetez dezhi
Image:Hästskobåge.png|Arc'h stumm un houarn-marc'h dezhañ


## Notennoù
Esson

**Esson** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: pevar den nann soudard a varvas en Esson abalamour d’ar brezel, tri anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg d’an 30 a viz Even, an hini all d’an 10 a viz Eost gant taolioù kanol. 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ur c’hastell,  kantved. 
* Iliz katolik *Ginivelezh an Intron-Varia*, adsavet er  kantved.
* Chapel ar *C’heloù Mat*. 
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

|-
| colspan=5 | (1) Addilennet d’an 9 a viz Meurzh 2008, aet da Anaon a-daol trum d’an 10.

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Betty Boop

**Betty Boop** zo un harozez tresadennoù-bev, bet krouet gant an arzourien stadunanat Myron Natwick (1890-1990), Seymour Kneitel (1908-1964) ha Bernard Wolf (1911-2005) e 1930.

Kentañ ma voe gwelet a voe d'an 9 a viz Eost 1930 er film *Dizzy Dishes* gant ar filmaozer stadunanat a orin [Poloniapolonat Max Fleischer (1883-1972), ma oa Betty Boop ul ludresadenn eus ar ganerez Helen Kane (1904-1966), a gane en ur dreveziñ ur babig ; ur meskaj maouez/kiez-rodellek e oa an dudenn treset gant M. Natwick. Kement a verzh a reas e New York ma voe broudet M. Fleischer da sevel ur stirad. Gant an dreserien S. Kneitel ha B. Wolf e voe troet d'ur vaouez ; e 1932 e voe boulc'het ar stirad, ha dizale e troas Betty Boop da dudenn vrudetañ ar Fleischer Studios.

E 1932 end-eeun, Helen Kane a savas prosez ouzh Max Fleischer, ar Fleischer Studios ha Paramount Pictures, pa gave dezhi e oa Betty Boop ul ludresadenn anezhi, a rae kevezerezh outi hag a gase he berzh da get. Dirak al lezvarn e 1934 e voe diskouezet ur film ma kane Esther "Baby Esther" Jones en Harlem e 1921 en hevelep doare ha Helen Kane, ar pezh a brouas ne oa ket bet ijinet an doare gant H. Kane, a voe distroadet.

## Filmoù
Setu amañ listenn ar 130 film a voe lakaet war ziskouez etre an 9 a viz Eost 1930 *(Dizzy Dishes)* hag ar 15 a viz Eost 1953, kinniget en urzh an amzer e pep bloavezh.
### 1930
**Dizzy Dishes*
**Barnacle Bill*
**Accordion Joe*
**Mysterious Mose*
### 1931

### 1932

### [[1933]]

### 1934

### [[1935]]

### [[1936]]

### [[1937]]

### [[1938]]

### [[1939]]
**My Friend the Monkey*
**So Does an Automobile*
**Musical Mountaineers*
**The Scared Crows*
**Rhythm on the Reservation*
**Yip Yip Yippy*
### [[1940]]
**Granite Hotel*
### [[1941]]
**Superman*
### [[1943]]
**The Underground World*
### [[1946]]
**Peep in the Deep*
### [[1950]]
**Helter Swelter*
### [[1953]]
**No Place Like Rome*

## Notennoù
Anboto

**Anboto** zo ur menez e Bizkaia, en Euskal Herria, e kornad Durango. Mojennoù e-leizh zo en-dro dezhañ.

## Liamm diavaez
*http://www.lejpb.com/paperezkoa/20130724/414785/fr/Anboto-montagne-sacree-des-Basques
Saint-Denis-de-Méré

**Saint-Denis-de-Méré** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

St Denis de Méré église.jpg|An iliz
FranceNormandieSaintDenisDeMereNoireau.jpg|Ar pont hent-houarndreist an Noireau

* Iliz katolik *Sant Denez*, 1751-1855. 
* Chapel *Notre-Dame des Vallées*, bet kroget e 1846, bet echuet e 1956. 
* Chapel *Sant Varzhin*,  (?) kantved, kempennet ha kemmet penn-da-benn en  hag  kantved. 
* Ar pont hent, bet savet e 1945 gant tammoù eus porzh artifisiel Arromanches, hag ar pont hent-houarn dreist d'an Noireau.

## Armerzh
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Noireau emañ **Saint-Denis-de-Méré**.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Pontrhydfendigaid

Ur gêriadenn eus Kembre eo Pontrhydfendigaid e Kontelezh Ceredigion, war lez ar stêr Teifi, tost d'an eien anezhi, e menezeg Elenydd. Emañ etre Tregaron er su ha Pontarfynach en norzh. E kembraeg komzet ar c'hornad e reer "Y Bont" hepken eus ar gêriadenn.

## Monumantoù
*Abati Ystrad Fflur

## Tud vrudet
*Caradog Jones, ar C'hembread kentañ a grimpas gant ar Menez Everest.
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1912

Dalc'het e oa bet 10 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre an 30 a viz Mezheven hag an 28 a viz Gouere (15 tennad-hent, 5 289 km). Gounezet e oa bet gant ar reder belgiat Odile Defraye, 27,763 km/e e dizh keitat. Aet e oa bet ar maout gantañ en 2, er 7 hag en 9 tennad-hent, teir gwech evel Eugène Christophe (3de, 4re ha 5) ha Jean Alavoine (11, 13 ha 15).

Renket e oa bet ar rederien dre ar poentoù evit ar wech diwezhañ.

Aet e oa kuit an Dro eus tachenn ar c'hoarioù Luna Park (Pariz) war-du an norzh hag ar reter a-raok distreiñ da Sportva ar Briñsed (Pariz) dre ar c'hornôg.

41 reder hepken a oa deuet a-benn da dizhout Pariz war ar 131 o devoa lakaet o anv er penn-kentañ.
## Tennadoù-hent e Breizh
* 21 a viz Gouere : 12 tennad-hent etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Brest ; trec'h eo Louis Heusghem .
* 24 a viz Gouere : loc'het an 13 tennad-hent eus Brest war-du Cherbourg (Manche).

## Renkadurioù

## Pennad kar
*Roll gounideien Tro Bro-C'hall
Ystrad Meurig

**Ystrad Meurig** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreiz Kontelezh Ceredigion. Emañ etre Pontrhydfendigaid er reter ha Lledrod er c'hornôg.

E 2011 e oa 353 a dud o chom e kumuniezh Ystrad Meurig ha 181 anezho a oa kembraegerien (52,8%).

## Notennoù
Stêr Oria

Ar stêr **Oria** zo ur stêr eus Gipuzkoa, en Euskal Herria. Aberiñ a ra en Orio. 
 
## Kêrioù treuzet
Zegama, Segura, Olaberria, Beasain, Ordizia, Itsasondo, Legorreta, Ikaztegieta, Alegia, Tolosa, Anoeta, Irura, Villabona-Amasa, Zizurkil, Aduna, Andoain, Lasarte-Oria, Usurbil, Orio.

Saotret kalz eo bet gant ar greanterezh.

## Adstêrioù
* Agauntza
* Amezketa
* Araxes
* Zelai
* Urtsuaran
* Asteasu 
* Leitzaran
Ystumtuen

Ur gêriadenn eus Kembre eo **Ystumtuen** e hanternoz Kontelezh Ceredigion, un trizek kilometr er reter da Aberystwyth, en torgennoù etre Ponterwyd ha Pontarfynach.

Gant Ponterwyd ez a d'ober kumuniezh Blaenrheidol.

Dont a rafe anv ar gêriadenn eus ur pleg (*ystum*) en Afon Tuen. Ruilhal a ra an nant-se da vetek an Afon Rheidol, un 800 m bennak e kreisteiz ar gêriadenn. Hervez ar yezhour R. J. Thomas e talvez *tuen* kement ha "nant yn rhedeg hyd lechwedd serth" (diwar ar wrizienn *tu-* "ochr", cf. 'tuedd').

## Notennoù
Betws Bledrws

Ur gêriadenn eus Kembre eo Betws Bledrws e Kontelezh Ceredigion, en hanternoz da Llanbedr Pont Steffan.
Llanarth (Ceredigion)

Llanarth zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Kontelezh Ceredigion. N'emañ ket pell diouzh Ceinewydd.

Er gumuniezh emañ ivez, ouzhpenn kêriadenn Llanarth, Llaingarreglwyd, Pen-cae, Rhyd-y-Beillen ha Synod Inn.

E 2011 e oa  a dud o chom e kumuniezh Llanarth ha 785 anezho a oa kembraegerien (50,7%).

Genidik e oa ar geriadurour Daniel Silvan Evans eus Llanarth.

## Notennoù
Espins

**Espins** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 

## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

Mairie Espins.JPG|Ti-kêr ha skol
Eglise Espins.JPG|An iliz katolik

* An ti-kêr-skol, 1878.
* Iliz katolik *Sant Pêr*, - kantved.
* Grignol an Deog,  kantved.
* Kastell ar Val, - kantved.
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Espins Churchyard''

Levier e oa er Royal Air Force. Mervel a reas d'ar 7 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

 
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Adpar

Ur gêriadenn eus Kembre eo Adpar e Kontelezh Ceredigion, war lez hanternoz ar stêr Teifi. War al lez kreisteiz emañ Castell Newydd Emlyn hag ur pont koant etrezo, dreist ar stêr. 

## Istor
*Trefhedyn* e oa an anv kozh.Er Grennamzer e oa ur vourc'h dizalc'h. 
Un ti-moulañ a voe savet en Adpar e 1719, gant Isaac Carter. Krediñ a reer eo div ganaouenn gembraek a voe moulet da gentañ: * Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco*, gant Alban Thomas, ha * Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau*. E 1725 e voe kaset ar mekanik moulañ da Gaerfyrddin.
Horeb (Ceredigion)

Ur gêriadennig eus Kembre eo Horeb e kreisteiz Kontelezh Ceredigion, 3 c'hardlev bennak en hanternoz da gêr Llandysul.
Horeb

**Horeb** zo anv meur a dra :

*Menez Horeb, ur menez meneget er Bibl hag a voe krapet gant Moizez, hag a c'hallfe bout ar Menez Sinai; 
*Diwarnañ ez eus bet anvet meur a lec'h e Kembre. 

#### 
Ur c'hiz zo bet e Kembre brotestant da gemer anvioù lec'hioù eus ar Bibl: 
*Horeb (Ceredigion)
*Horeb (Sir Gaerfyrddin)
*Horeb (Sir y Fflint)
*anv meur a chapel e Kembre

#### 
*Mount Horeb Sasthamcotta, un ashram en Kerala

#### 
*Mount Horeb, Wisconsin
Llandyfrïog

Llandyfriog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Kontelezh Ceredigion. 

Emañ ar gumuniezh o'n em astenn eus Horeb er reter betek Adpar er c'hornôg hag enni emañ kêriadennoù Aber-banc, Bangor Teifi, Henllan, Penrhiw-llan.
Llanfair Clydogau

**Llanfair Clydogau** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Kontelezh Ceredigion, er reter da Llanbedr Pont Steffan hag e traoñienn ar stêr Teifi.

E 2011 e oa  a dud o chom er gumuniezh ha 268 anezho a oa kembraegerien (43%).

## Notennoù
Llanfarian

**Llanfarian** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Kontelezh Ceredigion, er c'hreisteiz da Aberystwyth, e traoñienn ar stêr Ystwyth.

E 2011 e oa  a dud o chom e kumuniezh Llanfarian ha 792 anezho a oa kembraegerien (54%).

## Notennoù
Blaenplwyf

Ur gêriadenn eus Kembre eo **Blaenplwyf** e Kontelezh Ceredigion, 6&nbsp;km er mervent da Aberystwyth. **Pont-llanio** e oa anvet a-raok 1957. Treuzet eo gant an hent A487.

Ur wern skinwel zo eno, hag a vez gwelet a-bell. 
En 2002 e oa bet prenet an ti-post, a ra stal-voued ivez, anvet Siop y Parc, gant an annezidi.

## Notennoù
Aberporth

**Aberporth** pe **Aber-porth** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Ceredigion, Kembre, 160,8&nbsp;km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant  a dud, ha 1018 anezho (44,4%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Llanafan

Ur gêriadenn eus Kembre eo Llanafan e Kontelezh Ceredigion. Emañ er gevred da gêr Aberystwyth, war an hent a gas eus Cwmystwyth da Bontarfynach. A-wechoù e reer **Llanafan y Trawsgoed** eur ar gêriadenn, diwar anv kumuniezh Trawsgoed.

Emañ Llanafan e kombod kozh Creuddyn, a oa e-unan e kantrev Penweddig er Grennamzer. Redek a ra ar stêr Ystwyth hebiou ar gêriadenn, er su dezhi.

Dont a ra anv ar gêriadenn eus hini sant Afan ("Afan Buallt" pe an "Eskob Afan", fl. 500-542). Ur feunteun en e anv a gaver er barrez (Ffynnon Afan).
Beulah (Ceredigion)

**Beulah** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Kembre, e kreisteiz Ceredigion. Hanter hent etre Castell Newydd Emlyn hag Aberporth, war aod Bae Ceredigion.

## Kêriadennoù
E kumuniezh Beulah emañ kêriadennoù: Bryngwyn, Llandygwydd, Betws Ifan, Cwm-cou an darn vrasañ eus Cenarth, war lez ar stêr Teifi.

## Poblañs
E 2001 e oa  a dud, ha 54% anezho a oa kembraegerien, gant 45% ganet e-maez Kembre. Eus ar re genidik eus Kembre e oa 90% a gembraegerien.

E 2011 e oa poblet gant 1 591, hag 841 anezho (52,9%) a oa kembraegerien.

## Daveoù
Llanfihangel y Creuddyn

Ur gêriadenn eus Kembre eo Llanfihangel y Creuddyn e Kontelezh Ceredigion, nepell diouzh Aberystwyth. 

E kombod Creuddyn e oa gwechall.
Henfynyw

**Henfynyw** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre e Kontelezh Ceredigion, tostik da Aberaeron. Kêriadennoù all zo er gumuniezh: Ffos-y-ffin, Llwyncelyn ha Derwen-gam.

E 2011 e oa poblet gant  a dud ha 557 anezho (54,3%) a oa kembraegerien.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv eus *[[hen]]* (kozh) hag un elfenn all hag a c'hallfe bezañ an anv krenngembraek *Mynyw*, diwar an anv latin Menevia, a oa anv Tyddewi.

## Notennoù
Llandre (Llanfihangel Genau'r Glyn)

**Meur a [[Llandre]] zo e [[Kembre]].* 

**Llandre**, pe **Llanfihangel Genau'r Glyn**, zo ur gêriadenn eus Kembre, e Kontelezh Ceredigion. Ur 7 km zo ac'hano da gêr Aberystwyth, er c'hreisteiz. En hanternoz emañ Dôl-y-bont.
Temple Bar (Ceredigion)

Ur gêriadenn eus Kembre eo **Temple Bar** e Kontelezh Ceredigion, etre Llanbedr Pont Steffan hag Aberaeron.
Llansantffraid (Ceredigion)

**Llansantffraid** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e Kontelezh Ceredigion. Emañ etre Aberystwyth hag aberaeron.

E 2011 e oa  a dud o chom e kumuniezh Llansantffraid ha 628 anezho a oa kembraegerien (53,4,8%).

## Notennoù
Llansantffraid

**Llansantffraid**, **Llansanffraid** pe **Llansantffraed**, zo un anv-lec'h kembraek. Anv un iliz gouestlet da Santez Ffraid, eo.

## Lec'hioù
*Llansanffraid Glan Conwy.
*Llansantffraid-ym-Mechain, Powys.
*Kumuniezh Llansantffraid, Powys.
*Llansanffraid Glyn Ceiriog.
*Llansantffraid (Ceredigion), skrivet a-wechoù Llansantffraed.
*Llansantffraed, e-kichen Aberhonddu, Powys.
*Llansantffraed-yn-Elfael, e-kichen Llanfair-ym-Muallt, Powys.
*Llansanffraid Cwmdeuddwr, Powys
Temple Bar

**Temple Bar** zo un anv-lec'h saoznek. 

#### 
* Temple Bar (Londrez)
#### 
* Temple Bar (Dulenn)
#### 
* Temple Bar (Ceredigion)

Hag ivez
* *[[Temple Bar Magazine]]*, kelaouenn lennegel saoznek embannet etre 1860 ha 1906
Llangybi (Ceredigion)

**Llangybi** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Ceredigion, e Kembre.

E 2011 e oa poblet gant  a dud ha 356 anezho (55,7%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Henllan

**Henllan** (savet gant *hen*, hen, kozh + *[[llan]]*, lann (iliz, lec'h sakr) zo un anv-lec'h kembraek.

* Henllan (Sir Ddinbych)
* Henllan (Sir Gaerfyrddin)
* Henllan (Ceredigion)

Hag ivez
* Henllan Amgoed, e Sir Gaerfyrddin
* Henllan Fallteg, e Sir Gaerfyrddin
Capel Cynon

Ur gêriadenn eus Kembre eo Capel Cynon, e su Kontelezh Ceredigion. Emañ etre Synod Inn ha Ffostrasol, e kumuniezh Llandysiliogogo.