open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Artabazus

**Artabazus** zo anv daou zen anavezet en istor Persia:

*Artabazus: jeneral gant Xerxes Iañ da goulz an eil brezel medek
*Artabazus: Satrap dindan ar roue Darius III ha goude dindan Alesant Veur. Tad da Barsine.
Suså

**Suså** zo un anv-lec'h danek

* Suså, ur gumun e Sjælland, e Danmark
* ar stêr Suså, ur stêr e Sjælland, e Danmark

## Pennadoù kar
*Susa
*Susan
Xerxes

**Xerxes** ( diwar an anv e henc'hresianeg, deuet eus an anv henbersek *Khšayarša*, da lavarout eo « rener harozed») a zo anv daou roue eus Persia hag un nebeud tud all.

## Yezhoù all
**Serse*, en italianeg, anv-bihan a vremañ

## Tud
* Xerxes Iañ, roue Persia eus 485 betek 465 kent JK ;
* Xerxes II, roue Persia eus 424 kent JK
* Xerxes Armenia, roue Armenia, lazhet gant ar roue Antiochos III ;
* ur mab da Mithridates Iañ, roue Pontos ( 302 - 266 kent JK).
* Xerxes Kommagene, trede satrap Kommagene (228 betek 201 kent JK)
* Serse Coppi, marc'hhouarner italian, breur da Fausto Coppi (XXvet kantved).

## Oberennoù
**[[Serse]]*, c'hoarigan gant Georg Friedrich Händel;
**Xerxès*, un drajedienn c'hallek gant Prosper Jolyot de Crébillon, e 1714.
**Xerxes of de hoogmoed*, romant izelvroek gant Louis Couperus, e 1919 .

## Steredoniezh
* (7211) Xerxes un asteroidenn.

## Pennadoù kar
*Artaxerxes
Kommagene

**Kommagene** (Kομμαγηνή *Kommagênê* e henc'hresianeg; Կոմմագենէի Թագավորութիւն en henarmenianeg), a oa ur rouantelezh e gevred Turki a hiriv, ha Samosata he c'hêr-benn (tost da Adıyaman, war lez an Eufrates). 

Brudet eo Kommagene hiriv abalamour d'an neved war ar menez Nemrod (Nemrut Dağı).

## Istor
Meneget eo Kommagene evel *Kummuhu* e skridoù asirian. Ur rouantelezhig gwarezet gant Asiria e oa, met staget e voe evel proviñs e 708 kent JK en amzer ar roue Sargon II.

## Pennad kar
*Roll Rouaned Kommagene
Paul Kagame

**Paul Kagame**, bet ganet d'an , a zo prezidant Republik Rwanda abaoe ar bloavezh 2000.

## E vuhez

Paul Kagame a voe ganet d'an  war torgenn Nyarutovu e kumun Tambwe, proviñs ar Su (prefeti kozh Gitarama) tost eus kreiz Ruhango. Kuitaet en doa e vro gant e familh e 1961 goude an dizalc'hidigezh, d'an oad a bevar bloaz, da-heul heskinerezhioù an Tutsied abaoe ar reveulzi rwandat e 1959. En em staliañ a rejont e Gahunge, e distrikt Toro en Ouganda.

## Liamm diavaez

*  Lec'hienn ofisiel Prezidant ar Republik
Roll Rouaned Kommagene

Rouantelezh Kommagene a oa ur rouantelezh armenian vihan, gresianekaet, e kreisteiz Anatolia , nepell diouzh Antioc'heia (Antakya hiriv), a voe ganet evel ur stad dindan an Impalaeriezh Seleucid hag a zeuas da vout dishual a-raok bezañ aloubet gant an Impalaeriezh Roman e 72.

## Satraped Kommagene, 290-163 kent JK
* Sames 290 kent JK-260 kent JK
* Arsames I 260 BC-228 BC
* Xerxes Armenia 228 BC-201 BC
* Ptolemaeos Kommagene 201 BC-163 BC

## Rouaned Kommagene, 163 BC-72
*Ptolemaeus Kommagene 163 BC-130 BC
*Sames II Theosebes Dikaios 130 BC-109 BC
*Mithridates I Callinicus 109 BC-70 BC
*Antiochus I Theos Kommagene 70 BC-38 BC
*Mithridates II Kommagene 38 BC-20 BC
*Mithridates III Kommagene 20 BC-12 BC
*Antiochus III Kommagene 12 BC-17
*Dindan Roma 17-38
*Antiochus IV Kommagene 38-72 hag e bried Iotapa

## Diskennidi Kommagene
* Gaius Julius Antiochus Epiphanes Philopappos
* Julia Balbilla
* Gaius Julius Agrippa
* Gaius Julius Alexander Berenicianus
* Julia (c'hoar da Berenicianus), a zimezas d'ar c'honsul Gaius Julius Quadratus Bassus
* Jotapianus

## Levrlennadur
*Cyrille Toumanoff, Manuel de généalogie et de chronologie pour le Caucase chrétien (Arménie, Géorgie, Albanie), Édition Aquila, Roma, 1976 , p. 407-409 .
Rafael Leónidas Trujillo

**Rafael Leónidas Trujillo Molina** ( – ) a zo bet diktatour ar Republik Dominikan etre 1930 ha 1961.

Unan eus diktatouriezhoù gwadekañ eo bet en Amerikaoù. Roet en doa dezhañ e-unan al lesanv "El Benefactor", da lavaret eo *Ar Madoberour*. 

## Marv ha bezioù
Drouklazhet e voe d'an 30 a viz Mae 1961 gant iriennerien skoazellet gant ar CIA stadunanat. E obidoù a voe re un den a stad, gant un hir a brosesion betek San Cristóbal, e gêr a c'hanidigezh. Kouezhañ a reas renad an Trujillo e miz Here ha kuitaat a reas ar vro e vab Ramfis, korf e dad gantañ. Kavout a reas repu e Bro-C'hall, ha douaret e voe endro Rafael Trujillo e bered Père-Lachaise e Pariz d'ar 14 a viz Eost 1964. Met 6 bloaz war-lerc'h e voe dizouaret endro ha kaset da vro Spagn, e bered Mingorrubio e Madrid. E vab Ramfis a zo bet douaret eno ivez.

## Daveoù
Marinus van der Lubbe

**Marinus (Rinus) van der Lubbe**, ganet d'an 13 a viz Genver 1909, marvet d'an 10 a viz Genver 1934, a oa ur c'huzulier komunour nederlandat hag a voe tamallet dezhañ bezañ c'hwezhet an tan er Reichstag e Berlin d'ar 27 a viz C'hwevrer 1933.
Barnet e voe ha kondaonet d'ar marv, ha dibennet, abalamour da se en Alamagn . 
D'an 10 a viz Genver 2008 e voe diskleriet gant prokulor-meur Alamagn e oa bet kondaonet Marinus van der Lubbe a-enep al lezenn. 

## E vuhez
Dispartiet e oa kerent Van der Lubbe ha mervel a reas e vamm pa oa-eñ 12 vloaz. E vugaleaj a gasas e familh e hanterc'hoar. Pa oa 20 vloaz e stagas gant ur stummadur mañsoner. Ken kreñv e oa ken e voe lezanvet "Dempsey" gant e vignoned. Met abalamour d'ur gwallzarvoud-labour e 1925 e rankas dilezel ar vicher. Er bloavezhioù da-heul ec'h emezelas en ur strollad anvet Tu-enep micherourien an tu-kleiz (alamaneg : LAO). Bec'h a savas etrezañ hag e c'hoar neuze e tilojas da Leiden e 1927 hag eno e krouas ti Lenin, ma veze aozet emgavioù ha prezegennoù politikel. E Leiden en doe kudennoù gant ar polis : e 1930 e chomas div sizhunvezh-pad en toull-bac'h abalamour m'en doa distrujet prinistri burevioù ar skoazell sokial.
Etre 1928 ha 1932 e veajas Van der Lubbe e-diabarzh Europa. Fellout a rae dezhañ mont d'an Unvaniezh Soviedel met nac'het e voe outañ bezañ degemeret eno. 
E miz C'hwevrer 1933 ez eas da Verlin ma klaskas lakaat tan e meur a savadur. 

## Levrlennadur
* Josh van Soer (Hrsg.): *Marinus van der Lubbe und der Reichstagsbrand*. Hamburg: Edition Nautilus 1983 ISBN 3-921523-68-0
* Hans Schneider: *Neues vom Reichstagsbrand? Eine Dokumentation. Ein Versäumnis der deutschen Geschichtsschreibung.* Vorwort Iring Fetscher; Beiträge von Dieter Deiseroth, Hersch Fischler, Wolf-Dieter Narr; BWV Berliner Wissenschafts-Verlag, 2004 ISBN 3-8305-0915-4
* Hersch Fischler: *Zum Zeitablauf der Reichstagsbrandstiftung. Korrekturen der Untersuchung Alfred Berndts.* In: Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte 4/2005, S. 617-632 (Abstract)
* Alexander Bahar, Wilfried Kugel: *Der Reichstagsbrand. Wie Geschichte gemacht wird*. Berlin: Edition q 2001 ISBN 978-3-86124-513-1
* Sven Felix Kellerhoff: *Der Reichstagsbrand — Die Karriere eines Kriminalfalls.* Berlin: Be.Bra 2008 ISBN 978-3-89809-078-0
* Dieter Deiseroth: *Der Reichstagsbrand-Prozess - ein rechtsstaatliches Verfahren?* In: Kritische Justiz 42(2009), H. 3, S. 303-316
Xerxes Armenia

**Xerxes** (armenianeg: Շավարշ, *Šavarš*; henc'hresianeg: Ξέρξης, *Xérxēs*), mab da Arsames II, marvet a oa roue Sofene en  kantved kent JK. 

Trec'het e voe gant ar roue Antiochos III e 212 kent Jezuz-Krist. Hennezh a roas dorn e c'hoar dezhañ. Dimeziñ a reas Xerxes da Antiochis III, c'hoar ar roue eta. Muntret e voe gant e wreg pa ouias homañ e oa o vont da drubardiñ he breur.
Julia Balbilla

**Julia Balbilla** (η Ιουλία Βαλβίλλα e henc'hresianeg), ganet war-dro 72 e Roma, ha marvet goude 130, a oa ur varzhez roman a renk uhel etre ar  hag an  kanved.

Merc'h e oa d'ar priñs Gaius Julius Archelaus Antiochus Epiphanes. Harluet e oa bet he zud eus Rouantelezh Kommagene. He mamm a oa un Hellazadez eus Egipt, anvet Claudia Capitolina. C'hoar e oa d'ar c'hoñsul eus Aten anvet Gaius Julius Antiochus Epiphanes Philopappos. 

## Liammoù diavaez
* 
*Skrivagnerezed eus Hellaz kozh
Samosata

**Samosata** (a dalvezfe « heol ») a oa ur gêr gozh, hag a weled ar rivinoù anezhi demdost da Samsat, e proviñs Adıyaman en Turki war lez an Eufrates, a-raok ma voe beuzet gant al Lenn Atatürk e 1989.

**Antioc'heia Kommagene** (Αντιόχεια η Κομμαγηνή e henc'hresianeg ) a veze graet anezhi ivez. Kêrbenn ur rouantelezh hellazat vihan, Kommagene, e voe, adalek an III kantved kent JK betek 72, ha goude e voe e-barzh proviñs roman Syria.

*Samosata* zo brudet evel kêr c'henidik Lukian Samosata en  kanved ha hini Paol Samosata en III kanved .

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*  Samosata e-barzh The Catholic Encyclopedia
*  Istor Samosata
Paol Samosata

**Paol Samosata**, ganet war-dro 200 e Samosata ha marvet e 275, a oa eskob Antioc'heia eus 260 betek 268.
C'hwezigell (korfadurezh)

Ar **c'hwezigell** zo un organ kleuz a zo e korf an darn niverusañ eus al loened.
E korf mab-den emañ ar c'hwezigell, e kavenn al lestr, m'en em zastum an troazh a zeu eus al lounezhi dre ar sanioù-troazh a-raok bezañ skarzhet dre ar c'han-troazh.
Ti-kêr

An **ti-kêr** eo an ti ma vez bodet kuzul-kêr ur gumun ha ma en em gav burev melestradurezh ur gumun.
## Tiez-kêr e Breizh

Brest_mairie-Foire_Saint-Michel.jpg|Brest, war Plasenn ar Frankiz
Vertou mairie.JPG|Gwerzhav
Guipel mairie.jpg|Gwipedel
Loudéac-mairie.jpg|Loudieg
Nantes - Hotel de ville 02.jpg|Naoned
Hotel de ville Rennes.JPG|Roazhon


## Tiez-kêr e broioù all


Basel rathaus.jpg|Basel, Suis
Berlin-schoeneberg rathaus 20051202 049 part.jpg|Berlin, Alamagn
Irun Ayto..JPG|Irun, Gipuzkoa, Euskadi
Hotel de ville Liège.jpg|Liège, Belgia
Belarus-Minsk-City Hall-1.jpg|Minsk, Belarus
Hôtel Ville Paris.jpg|Pariz, Bro-C'hall
SZCZECINSTARYRATUSZ.jpg|Szczecin, Polonia
Rathaus Voitsberg.jpg|Voitsberg, Aostria
Jules Laforgue

**Jules Laforgue** zo ur barzh gall, ganet e Montevideo, en Uruguay, e 1860, ha marvet e Pariz, e 1887, da 27 vloaz, gant an droug-skevent. E dad a oa genidik eus Tarbes hag aet d'ar vro-hont da glask ar binvidigezh. 

## E oberennoù
;Barzhoniezh
* *Les Complaintes*, 1885
* *L’Imitation de Notre-Dame de la Lune*, 1886
* *Le Concile féerique*, 1886

;Embannadurioù dalif
* *Des Fleurs de bonne volonté*, 1890
* *Derniers Vers de Laforgue*, embannet gant e vignon Félix Fénéon
* *Le Sanglot de la terre*, 1901
* *Premiers poèmes*, 1903
* *Anthologie poétique de Jules Laforgue*, 1952

;Troidigezh e galleg
* *Feuilles d’herbe* (*[[Leaves of grass]]*, gant Walt Whitman)

;Kontadennoù e komz-plaen
* *Les Moralités légendaires*, 1887

;Varia
* *Berlin, la cour et la ville*, 1922
* *Stéphane Vassiliew*, 1943

### E brezhoneg

## Liammoù diavaez
Salvatore Adamo

**Salvatore Adamo** pe **Adamo** ent-berr, zo ur c'haner gallek italian, eus Belgia, ganet e 1943 e Comiso e Sikilia. Kanet en deus ivez en italianeg, spagnoleg, alamaneg ha japaneg. Brudet e oa dreist-holl er bloavezhioù 1970 ha 1980.

## E vroadelezh
N'en doa ket dilezet ar vroadelezh italian, neuze ne c'halle ket bezañ Belgiad, hervez lezennoù ar vro.*(Amsklaer)*
Abaoe 2004 avat e c'haller kaout div vroadelezh e Belgia, neuze en deus goulennet bezañ Belgiad ivez. Koulskoude, dre abegoù a velestradurezh, n'en dije ket gallet kaout a-raok 2010.*(Amsklaer)*

## Pladennoù bras gallek
Kalz a bladennoù bihan (45 tro) zo bet graet ivez.
Pladennoù en italianeg, en alamaneg, hag e yezhoù all, zo bet graet gantañ ivez. 
* 1965 : *Live à l'Olympia*
* 1967 : *Live à l'Olympia*
* 1969 : *Live à l'Olympia*
* 1971 : *Live à l'Olympia*
* 1977 : *Live à l'Olympia*
* 1998 : *Regards*
* 2001 : *Par les temps qui courent*
* 2002 : *Les mots de l’âme* (kendastumad)
* 2003 : *C'est Ma Vie - L'intégrale 63/75* (kendastumad)
* 2003 : *Zanzibar*
* 2004 : *Un soir au Zanzibar* (kendastumad Live+DVD)
* 2005 : *Platinum Collection* (kendastumad)
* 2007 : *La Part de l'ange*
* 2008 : *Le Bal des gens bien* (kanaouennoù kozh adsonenrollet gantañ o kanañ gant 18 kaner all a vremañ) .

## Levrioù gantañ
**Le charmeur d'océans*, rakskrid gant Raymond Devos - Embannadurioù Claude de la Lande, 1980 
**Les mots de l'âme* - Embannadurioù Anne Sigier, 1993 
**Le souvenir du bonheur est encore du bonheur* - Embannadurioù Albin Michel, 2001 
**À ceux qui rêvent encore* - Embannadurioù Albin Michel, 2001

## Liammoù diavaez
*Adamo website
Delmira Agustini

**Delmira Agustini** (1886-1914) a zo ur varzhez uruguayat.

## He buhez
Dimeziñ a eure da Enrique Job Reyes e miz Eost 1913, met e guitaat a eure miz goude. Dizimeziñ a rejont e 1914. 
Miz goude e voe tennet warni gant he fried kozh div wech, en he fenn, hag eñ d'en em lazhañ kenkent. Mervel a reas en he zi e Florida ( Uruguay ) da 28 vloaz.

## Hec'h oberennoù
:* *El libro blanco* (1907).
:* *Cantos de la mañana* (1910).
:* *Los cálices vacíos* (1913).
:* *El rosario de Eros* (1924, dalif).
:* *Los astros del abismo* (1924, dalif).
:* *Correspondencia íntima* (1969, dalif).

## Liammoù diavaez

*  Skridoù Delmira Agustini 
*  Pennad: "Sostiene Alberto Zum Felde que quienes tomaran a la poeta uruguaya Delmira Agustini por una poetisa erótica, simplemente erótica, cometerían un grosero error." (sigue)
*  Poemas de Delmira Agustini
*  Modernization, Feminism, and Delmira Agustini
*  ''The Empty Chalices'' by Judy Veramendi, a novel and play based on the life and writings of Delmira Agustini
Carwyn Jones

**Carwyn Jones** zo ur politikour kembreat ha kentañ ministr Kembre eo abaoe miz Kerzu 2009. 

Ganet e voe d'an 21 a viz Meurzh 1967 en Abertawe. Goude studioù e skol-veur Aberystwyth en deus labouret evel breutaer. Kembraeger eo. Ezel eo eus Bodadeg Vroadel Kembre abaoe 1999, dilennet e pastell-vro Pen-y-bont ar Ogwr. D'ar 1añ a viz Kerzu 2009 e oa bet dilennet e penn Strollad al Labour e Kembre, e-lec'h Rhodri Morgan en doa roet e zilez, ha d'an 9 a viz Kerzu e oa deuet da vezañ Kentañ ministr Kembre, an trede den er post-se abaoe 1999.
Inizi Salomon

**Inizi Salomon** (*Solomon Islands* e saozneg) zo ur stad er Meurvor Habask, er gwalarn da Vanuatu, anezhi meur a enezeg. Honiara eo ar gêr-benn.

## An anv
Ar Spagnol Álvaro de Mendaña a voe an European kentañ o weladenniñ an inizi adalek ar 7 a viz C'hwevrer 1568. Eñ hag e vartoloded a gave dezho o doa kavet bro Ofir, bro orin aour ar roue Salomon er Bibl, hag anvet e voent ganto *Islas Salomón*.

### Stumm saoznek
Ar stumm ofisiel gant gouarnamant ar vro eo *Solomon Islands* hep ger-mell e pep degouezh. Graet e veze gant ar ger-mell da vare an trevadennerezh.

## Ar proviñsoù
9 froviñs zo, melestret gant pep a guzul proviñsel, 10 ma konter kêr Honiara ouzhpenn, melestret gant ur c'huzul-kêr. 
# Proviñs Kreiz
# Choiseul
# Guadalcanal
# Isabel
# Makira-Ulawa
# Malaita
# Rennell ha Bellona
# Temotu
# Proviñs ar C'hornôg 
# Honiara, ar gêr-benn

## Notennoù ha daveennoù
Erro

**Erro** zo anv meur a dra:

* *Erro*, anv spagnolek Erroibar, e Nafarroa
* Erro (stêr), ur stêr e Liguria, e gwalarn Italia

* Luis Enrique Erro (1897-1955), ur steredoniour mec'hikan 
* Erro (crater), a lunar crater named after the astronomer

*Enrique Erro (1912-1984), politikour uruguayat
Florida (disheñvelout)

**[[Florida]]** zo ur ger latin ha spagnolek, hag a dalv kement ha *bleuniet*, hag a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro, daoust ma'z eo stad Florida e SUA eo an hini brudetañ. 

## Lec'hanvadurezh
### 
* Florida (Buenos Aires), karter e Vicente López Partido 
* Florida Street, e kêr Buenos Aires

### 
* Proviñs Florida, proviñs e Departamant Santa Cruz

### 
* Flórida Paulista, e stad São Paulo

#### 
* La Florida (Chile), e proviñs Concepción
* Florida (Chile), e proviñs Santiago

### 
* "Strata Florida", anv latin (hag a vez graet gantañ e saozneg) Ystrad Fflur, un abati kozh e Ceredigion

### 
* Florida, Valle del Cauca

### 
* Florida, Cuba, e Proviñs Camagüey

### 
* Distrig Florida, Perou

### 
* Florida (Puerto Rico)

###### 
*"Inizi Florida", anv all d'an Inizi Nggela, en Inizi Solomon, er Meurvor Habask, en hanternoz da Guadalcanal.

### 
* Florida, ar stad 
* Florida City, Florida
* Florida, Indiana
* Florida Township, Parke County, Indiana
* Florida, Massachusetts
* Florida Township, Yellow Medicine County, Minnesota
* Florida, Missouri
* Florida, Montgomery County, New York
* Florida, Orange County, New York
* Florida spagnol, an drevadenn spagnol, enni Florida ar C'hornôg ha Florida ar Reter

### 
* Florida, Gauteng, e Suafrika

### 
* Florida (Uruguay), ur gêr
* Departamant Florida, un departamant

## Traoù all
* Ar skol-veur University of Florida
* Zastava Florida, pe Yugo Florida, kirri graet gant Zastava e Yougoslavia 

* Ar Grupo de Florida, ur bodad arzourien e Buenos Aires etre 1920 ha 1930, hag a vez graet "Grupo Martín Fierro" anezhañ alies.

## Pennadoù kar
*La Florida
*Flora
Hilde Coppi

**Hilde Coppi** (ganet **Rake**, 30 a viz Mae 1909 e Berlin – drouklazhet d'ar 5 a viz Eost 1943 e Berlin-Plötzensee) a oa ur stourmerez enepnazi alaman da vare an Trede Reich. Asambles gant he gwaz Hans Coppi e kemeras perzh er Rote Kapelle.

## He buhez
Hilde Rake a gasas he bugaleaj e Mitte e Berlin. Goude he skoliata e labouras evel skorerez war ar c'helenn yezhoù e-pad al lod brasañ eus ar bloavezhioù 1930. Pa oa o labourat evit Kef kretadur implijidi Berlin e kejas ouzh Hans Coppi, hag a oa o paouez mont kuit eus an toull-bac'h. Ken abred hag e 1933 e oa aet-hi e darempred gant izili KPD.

Dimeziñ a rejont d'ar 14 a viz Even 1941 hag e sikourjont tud a veze heskinet gant an Nazied. E-pad ar brezel e kemerjont perzh er Rote Kapelle.
D'an 12 a viz Gwengolo 1942 e voe harzet Hilde Coppi, he mamm, Hans Coppi, e dud hag e vreur. D'ar mare-se e oa dougerez Hilde hag he mab Hans Coppi a voe ganet e toull-bac'h maouezed Berlin d'ar 27 a viz Du 1942. Lazhet e voe Hans Coppi d'an 22 a viz Kerzu 1942, ha Hilde a voe kondaonet d'ar marv d'an 20 a viz Genver 1943. Aozet e voe ur sinadeg evit ma ne vije ket lazhet met Hitler a nac'has. Daleet e voe al lazhadenn bete miz Eost evit ma c'hallfe ober war-dro he mab, ha dibennet e voe d'ar 5 a viz Eost 1943 e toull-bac'h Plötzensee.

## Liamm diavaez
*He buhez
Plötzensee (toull-bac'h)

**Toull-bac'h Plötzensee** (alamaneg : **Strafgefängnis Plötzensee**) a oa un toull-bac'h savet detre 1869 ha 1879 e-kichen lenn Plötzensee, e karter Charlottenburg e Berlin. E-pad an Trede Reich (1933-1945) e voe lazhet 2 891 den ennañ. En o zouez izili Rote Kapelle, re Kelc'h Kreisau, enepnazied eus Tchekoslovakia ha tud a all a veze laaket da "enebourien ar Stad" gant lez-varn ar bobl (alamaneg : Volksgerichtshof).

## Istor
Da vare an Impalaeriezh alaman ha Republik Weimar (1890-1932) e voe dibennet 36 den en toull-bac'h. An holl anezho a oa muntrerien. Da vare an Nazied e voe lazhet 2 891 den en toull-bac'h. An hanter anezho a oa Alamaned, bet bac'het ha kondaonet d'ar marv peogwir e oant enepnazi. Bez e voe ivez 677 prizoniad eus Tchekoslovakia, 253 eus Polonia ha 245 eus Bro-C'hall. An dud-se a oa stourmerien enepnazi pe tud bet kaset da Alamagn da labourat dre ret.

 D'ar 14 a viz Gwengolo 1952 e voe savet ur monumant da enoriñ an dud bet lazhet (krouget pe dibennet e veze ar brizonidi) e toull-bac'h Plötzensee.

Goude an Eil Brezel-bed ha betek 1987 e voe implijet toull-bac'h Plötzensee da vac'hañ tud yaouank etre 14 hag 20 vloaz. Ur wech kaset an dud yaouank-se d'un toull-bac'h all (*Jugendstrafanstalt Berlin* e Friedrich-Olbricht-Damm)e teuas da vezañ un toull-bac'h ma oa tu da vac'hañ betek 577 den.

## Tud vrudet bet lazhet e toull-bac'h Plötzensee
*Abdulla Aliş
*Cato Bontjes van Beek
*Liane Berkowitz
*Robert Bernardis
*Eugen Bolz
*Eva-Maria Buch
*Musa Cälil
*Hans Coppi
*Hilde Coppi
*Alfred Delp
*Benita von Falkenhayn
*Erich Fellgiebel
*Eberhard Finckh
*Jakob Gapp
*Julius Fučík
*Carl Friedrich Goerdeler
*Hans Bernd von Haeften
*Albrecht von Hagen
*Otto ha Elise Hampel
*Georg Hansen
*Arvid Harnack
*Mildred Harnack
*Paul von Hase
*Ulrich von Hassell
*Egbert Hayessen
*Wolf-Heinrich Graf von Helldorf
*Albert Hensel
*Liselotte Herrmann
*Erich Hoepner
*Caesar von Hofacker
*Helmuth Hübener 
*Friedrich Gustav Jaeger
*Otto Kiep
*Johanna Kirchner
*Hans Georg Klamroth
*Friedrich Klausing
*Theodor Korselt
*Alfred Kranzfelder
*Karlrobert Kreiten
*Adam Kuckhoff
*Julius Leber
*Wilhelm Leuschner
*Hans Otfried von Linstow
*Herbert Michaelis
*Helmuth James Graf von Moltke
*Renate von Natzmer
*Vera Obolensky
*Paul Ozgorkow
*Erwin Planck
*Johannes Popitz
*Adolf Reichwein
*Rudolf von Scheliha
*Fritz-Dietlof von der Schulenburg
*Harro Schulze-Boysen
*Libertas Schulze-Boysen
*Elisabeth Schumacher
*Kurt Schumacher
*Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld
*Robert Stamm
*Berthold Schenk Graf von Stauffenberg
*Helmuth Stieff
*Carl-Heinrich von Stülpnagel
*Maria Terwiel
*Elisabeth von Thadden
*Fritz Thiele
*Adam von Trott zu Solz
*Peter Yorck von Wartenburg
*Erwin von Witzleben

## Notennoù

## Levrlennadur
*Brigitte Oleschinski: *Gedenkstätte Plötzensee*. Berlin: Gedenkstätte Dt. Widerstand, 1997 (3. Auflage), ISBN 3926082054

## Liammoù diavaez

*Levr elektronek diwar-benn toull-bac'h Plötzensee
*Toull-bac'h Plötzensee e lec'hienn Berlin.de 
*Maen-koun Plötzensee
Proviñs Kreiz (Inizi Salomon)

**Proviñs Kreiz** zo unan eus 9 froviñs Inizi Salomon, er Meurvor Habask, anezhi meur a enezenn hag a enezeg. 
Tulagi eo ar gêr-benn.

E 1999 e oa 21,577 den o chom er broviñs, dezhi ur gorread a 615 km².

## Inizi
* Aeaun
* Mbanika
* Inizi Nggela 
* Inizi Russell 
* Enez Savo
* Tulagi
Proviñs Kreiz

** Proviñs Kreiz ** zo un anv a gaver e meur a vro 
*Proviñs Kreiz (Kenya)
*Proviñs Kreiz (Papoua Ginea-Nevez), e Papoua Ginea-Nevez
*Proviñs Kreiz (Inizi Solomon)
*Proviñs Kreiz (Sri Lanka)
*Proviñs Kreiz (Zambia)
*Proviñs Kreiz (Kameroun)

## Traoù all
** Proviñs Kreiz * a vez lavaret a-wechoù eus Manitoba
*Central Provinces and Berar, a oa ur broviñs eus India, da vare an drevadennerien saoz, a glot dre-vras gant Madhya Pradesh.
*Proviñs Töv, e Mongolia.

## Gwelout ivez
*Kreiz
*Rannvro Greiz
*Distrig Kreiz
Traonienn Erronkari

**Traonienn Erronkari** (*Erronkariko ibaxa* en euskareg, *Valle de Roncal* e spagnoleg) zo un draonienn e Pireneoù Nafarroa, en Euskal Herria, stok ouzh Aragon hag ouzh traonienn Varetons ( Vath de Varetons en okitaneg) e Bearn, e Bro-C'hall. 

## Komark
Gant Traonienn Zaraitzu ez a d'ober komark Erronkari-Zaraitzu.

## Kumunioù
Seizh kumun zo enni:
*Bidankoze
*Burgi 
*Garde 
*Izaba 
*Erronkari, ar gumun a ro hec'h anv d'an draonienn
*Urzainki 
*Uztarroze

## Boued
Brudet eo keuz Erronkari en daou du d'ar Pireneoù.
Kreiz

Ar **c'hreiz** eo al lec'h a zo keit ha keit ouzh ar bevennoù.

## Korfadurezh
*Ar *biz-kreiz*: ar biz-bras.
**Kreiz un den*: e askre
*An dargreiz, pe ar vandenn

## Douaroniezh
*Kreiz-kêr
*Ar c'hreisteiz, pe ar Su
**Kreisteizamerika
*Kreiznoz, pe hanternoz
*Mor Kreizdouar
*Menezioù Kreiz

## Melestradurezh
*Distrig Kreiz
*Proviñs Kreiz
*Rannvro Greiz

## Politikerezh
*Ar c'hreiz eo ar gostezenn bolitikel hag a zo etre an tu kleiz hag an tu dehoù.
*Kreizennañ, pe kreizennerezh: strollañ ar galloud en ul lec'h kreiz.

## Pennadoù kar
*Centre
*Center
Inizi Nggela

An **Inizi Nggela**, a-wechoù **Inizi Florida**, a zo un enezeg vihan en Inizi Salomon e mervent ar Meurvor Habask.

## An inizi
* **Nggela Sule**, an hini vrasañ, a vez graet anezhi Enez Florida (*Florida Island*) ivez
* Tulagi 
* Gavutu 
* Tanambogo

## Notenn
Zentralfriedhof Friedrichsfelde

**Zentralfriedhof Friedrichsfelde** (alamaneg a dalvez **Bered kreiz Freidrichsfelde**), pe **Eñvoradur d'ar sokialourien** (Gedenkstätte der Sozialisten) a zo ur vered e Lichtenberg e Berlin. Pa voe krouet e 1881 e voe anvet Bered kêr Freidrichsfelde Berlin (Berliner Gemeindefriedhof Friedrichsfelde). E 1900 da-heul douariñ Wilhelm Liebknecht (krouer SPD) e teuas da vezañ ur vered ma voe douaret enepfaskourien, sokial-demokrated, sokialourien ha komunourien alaman. E 1919 e voe douaret Karl Liebknecht ha Rosa Luxemburg enni. Da vare rann Berlin goude an Eil Brezel-bed en em gavas ar vered war harzoù Berlin ar Reter hag enni e voe douaret pennoù-bras DDR evel Walter Ulbricht ha Wilhelm Pieck.

E 1926 e vo savet ur Monumant d'an dispac'h (12 metrad ledander ha 6 metrad uhelder) e brik ruz gant Ludwig Mies van der Rohe hag e 1935 e voe distrujet gant an Nazied. E 1951 e voe savet ar Monumant d'ar sokialourien a zo c'hoazh anezhañ hiziv an deiz. En e greiz ez eus ur maen-sonn ma lenner "Die toten mahnen uns" ha tro-dro ez eus ur voger stumm un hanter-gelc'h dezhi ma kaver bezioù ha jarloù. Tro-dro d'ar maen kreiz ez eus 10 bez m'eo douaret tud a-bouez ar sokialouriezh : Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg, Ernst Thälmann, Wilhelm Pieck, Walter Ulbricht, Franz Mehring, John Schehr, Rudolf Breitscheid, Franz Künstler, Otto Grotewohl.

Ouzh ar voger a zo tro-dro e c'haller lenn anvioù 327 enepfaskour a varvas etre 1933 ha 1945. En o zouez emañ Hans Coppi, Hilde Coppi, Heinrich Koenen, Arvid Harnack, Harro Schulze-Boysen, Kurt Schumacher, John Sieg hag Ilse Stöbe

## Tud douaret e Bered kreiz Freidrichsfelde
*Willi Bredel (1901-1964)
*Rudolf Breitscheid (1874-1944)
*Theodor Leipart (1867-1947)
*Hugo Haase (1863-1919)
*Käthe Kollwitz (1867-1945)
*Franz Künstler (1888-1942)
*Franz Mehring (1846-1919)
*Paul Meyerheim (1842-1915)
*Otto Nagel (1894-1967)
*John Schehr (1896-1934)
*Paul Singer (1844-1911)
*Ernst Thälmann (1886-1944)
*Erich Weinert (1890-1953)
*F.C. Weiskopf (1900-1955)
*Friedrich Wolf (1888-1953) 
*Konrad Wolf (1925-1982)
*Markus Wolf (1923-2006)
*Heinrich Rau (1899-1961) 
*Otto Grotewohl (1894-1964)
*Ernst Wollweber (1898-1967)

## Liamm diavaez

*  Pajenn diwar-benn ar vered e lec'hienn Berlin.de
Centre

**Centre** (diwar an anv henc'hresianek κέντρον /kentron/, *centrum* e latin) zo ur ger gallek koulz ha saoznek hag a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro.

## Kêr
* Centre (Alabama) , en Alabama, SUA

## Rannvroioù
* Centre (rannvro c'hall), ur rannvro e-kreiz Bro-C'hall
* Centre (rannvro en Haiti), ur rannvro e-kreiz Haiti
* Centre (rannvro e Burkina Faso), ur rannvro e-kreiz Burkina Faso
* Centre (rannvro e Kameroun), ur rannvro e-kreiz Kameroun

## Pennadoù kar
* Center
* Kreiz
Traonienn Varetons

**Traonienn Varetons** pe **Barétous**, pe **Vath de Varetons** (en gwaskoneg ) pe **Vallée de Barétous** (e galleg), zo unan eus teir zraonienn Bearn er Pireneoù, gant ar vath d'Aspa hag ar vath d'Aussau. Klotañ a ra gant kanton Aramitz. 

Er c'hreisteiz dezhi emañ Traonienn Erronkari, e Nafarroa, dre ode ar Pèira Sant Martin.

## Kumunioù

6 kumun an draonienn eo 6 kumun kanton Aramits.

* Aràmits (*Aramitze* en euskareg, * Aramits* e galleg ), ar pennkanton, brudet dre ar mouskeder Enric d'Aràmits
* Lana en Varetons (*Landa * en euskareg, *Lanne-en-Barétous* e galleg), , 
* Areta (*Ereta * en euskareg, *Arette* e galleg), damzistrujet gant ur c'hren-douar e 1967.
* Ansa (*Arhantze * en euskareg, *Ance* e galleg), 
* Hiars (*Inhasi  * en euskareg, *Féas* e galleg ), 
* Issòr (*Izorra* en euskareg, *Issor* e galleg), kavell Joan Martin Pueyrredon, kentañ prezidant Arc'hantina.

## Kaerderioù

*Auñamendi, ar menez anvet *pic d'Anie* e galleg.
Korrez ruz

Hervez brastres Hertzsprung-Russell eo ur **gorrez ruz** ur steredenn glouar ha bihan, met lec'hiet war an heulienn pennañ. Tout ez int eus an doare spektral M pe K.

Furmiñ a reont an darn vrasañ eus ar stered, hag int o-deus un dolzenn bihanoc'h eget hanterenn hini an Heol hag ur gwrezverk a 4.000 K.
Prefeti Ouaddaï

**Prefeti Ouaddaï** a oa unan eus 14 prefeti Tchad. Lec'hiet e reter ar vro e c'holoe 76,240 km² hag un boblañs a 543,900 e-doa e 1993. Abeche a oa e gêrbenn.

## Gwelet ivez
*Rouantelezh Ouaddaï
Center (strollad)

**Center** (pe **Tsentr**, rusianeg: **Центр**) a zo ur strollad sonerien rusek, a ra sonerezh-arnodiñ ha liesseurt. Pa grogas e rae sonerezh new wave ha rock rusian.

Center a voe krouet e dibenn ar bloavezhioù 1970 e Moskva gant Vasily Shumov. "777" a voe anv kentañ ar strollad. Brudet e teuas da vezañ e bed sonerezh undeground Rusia er bloavezhioù 1980. Ouzhpenn 25 pladenn a zo bet embannet gant ar strollad, hag en deus krouet ivez sonerezh filmoù hag en deus graet sonadegoù en Europa hag er Stadoù-Unanet.

Er bloavezhioù 1990 e tilojas Vasily Shumov (penn ar strollad) da Los Angeles ma kendalc'has d'ober sonerezh.

E 2000 e voe embannet ar bladenn "Plastikozamenitel'" ma rejont anv eus Centroborators evit ar wech kentañ. Centroborators a zo arzourien eus a bep lec'h a gemer perzh e sevel ar bladenn hag a gas o enrolladennoù da Vasily Shumov dre internet. Meur a bladenn all embannet goude "Plastikozamenitel" a voe aozet gant sikour Centroborators.
Abaoe kreiz ar bloavezhioù 2000 eo adkroget ar strollad da seniñ e Rusia.

## Notennoù


## Liamm diavaez
*Centromania.com : lec'hienn ofisiel
Rouantelezh Ouaddaï

**Impalaeriezh Ouaddaï** a oa ur rouantelezh afrikan lec'hiet war-du ar reter eus al Lenn Tchad, er pezh a o Tchad hiziv.
Center

**Center** zo un anv-lec'h saoznek e SUA dreist-holl.

## 
* Center, Celje
* Center, Maribor

## 
* Center, Colorado, 
* Center, Indiana, 
* Center, Jay County, Indiana, 
* Center, Kentucky, 
* Center, Missouri, 
* Center, Nebraska, 
* Center, North Dakota, 
* Center, Outagamie County, Wisconsin, 
* Center, Portland, Oregon, 
* Center, Rock County, Wisconsin, 
* Center, Texas, 
* Center, Washington

## Traoù all
*Center (strollad)

## Pennadoù kar
*Centre
*Kreiz
An Alarc'h

**An Alarc'h** a zo anv meur a dra e brezhoneg:

*an evn, alarc'h

*ar ganaouenn, An Alarc'h, e Barzaz Breiz, 

*an ti-embann, An Alarc'h (ti-embann), e Lannuon.

*ar vreserezh An Alarc'h (breserezh), er Fouilhez.

* Kelc'h keltiek An Alarc'h, e Dinarzh.
Job Lec'hvien

**Job Lec'hvien**, bet ganet e Plaeraneg (Goueloù) e 1919 ha marvet e Sant-Brieg d'an 29 a viz Mezheven 2015, a voe ur beleg katolik hag ur skrivagner breizhat.

## Buhez
Bugel ur familh a beizanted katolik e voe Job Lec'hvien, niz an Aotrou Pêr-Mari Lec'hvien, a voe drouklazhet e dibenn an Eil brezel-bed. Mont a reas d'ar skol kentañ-derez e Landreger e ti ar frered, da Skolaj Sant-Jozef Lannuon war-lerc'h, ha kenderc'hel a reas gant e studioù doueoniezh e kloerdi Sant-Brieg. Beleget e voe e 1945.

Rener skol Sant-Pêr (skolaj Diwan hiziv an deiz) e Plijidi eus 1945 da 1970. Sikour a roe da Skol an Emsav evit sevel stajoù Plijidi.
Kemeret en doa perzh en FLB er bloavezhioù-se. Toullbac'het e voe en abeg da gement-se.

Eus 1970 betek ar bloavezhioù 1990 e voe person Kergrist-Moeloù ha Tremargad, hag unan eus diazezerien an *Union Sportive Kergristoise*. Alies e voe tredeog war tachenn mell-droad Kermablouz.

Resevet en doa ar Priz Langleiz e 1988 evit e droidigezh eus ar Bibl. E 1996, evit e droidigezh eus ar Bibl (Testamant Kozh) ivez, e voe roet dezhañ Kolier an Erminig a-gevret gant André Lavanant, Pierre Le Treut ha Rita Morgan Williams.

Edo o chom en ti-retred Gwazh-Mikael e Landreger, kent mont da di-retred ar Sedrezenn e Sant-Brieg. Aet eo d'an Anaon d'an 29 a viz Mezheven 2015.

## Oberennoù
Labouret en doa da sikour e geneil Pêr ar Gall person kozh Eviaz ha Tremargad goude, evit troidigezh hag embannadur ar Bibl (Testamant Kozh) e brezhoneg diwar an dornskrid en hebraeg eus an trede kantved goude Jezuz-Krist.
Luskañ Embannadurioù an Tour Tan a reas ivez, gant Pêr ar Gall, arbennikaet war an embann skridoù relijiel. Embannet en doa kanaouennoù relijiel e 1988 en e levr *Kanennoù Santel*.

Ur studiadennig en doa embannet a-zivout abati Koad-Maloen l e 1993.

Treiñ a reas katekiz an Iliz katolik a-bezh (1992), kemeret en doe perzh en aozadur ul levr-oferenn gant komision etreeskoptiel al liderezh e brezhoneg e 2011 ; treiñ a reas buhez sent Breizh, sant Samzun, Sant Tudual, Propr eskopti Sant-Brieg ha Treger e 2007, ha prosez santelezhadur Sant Erwan, diwar al latin. Gant "Kanennoù santel" e kinnige un doare rimet eus ar Salmoù.

E 2014 e voe embannet e droidigezh eus *Diverradur Katekiz an Iliz katolik* gant Imbourc'h (255 p.).

Troet en deus meur a destenn a zo chomet diembann betek-henn ha miret gant Embannadurioù Penkermin. Embannet eo bet e labour kenaozañ Ar Bibl e 2018 gant an ti-embann-se.

## Liamm diavaez
*  Job Lec’hvien, aozer ar Bibl e brezhoneg war lec'hienn *[[Bibl.bzh]]*

## Notennoù ha daveoù
Erronkari-Zaraitzu

**Traoniennoù [[Erronkari]]-[[Zaraitzu]]**, pe **Roncal-Salazar** hervez ar spagnoleg, pe ar **Valles Pirenáicos Orientales**, eo an anvioù roet d'ar c'homark e biz Nafarroa, anezhañ 
*traonienn Erronkari (*Roncal* e spagnoleg) ha traonienn Zaraitzu (*Salazar * e spagnoleg),
* kumunioù Gazteluberri (*Castillonuevo*) ha Nabaskoze. 

## Poblañs
Otsagabia eo ar gêr tudetañ, Isaba eo ar gumun vrasañ. . 

## Skeudennoù

Skeudenn:Urzainqui_rio.jpg|Ar stêr Urzainki 
Skeudenn:Isaba_monte2.jpg|Isaba 
Skeudenn:Otsagabia_Iribarren_2007.JPG| Otsagabia


### Traoniennoù

## Notennoù

## Pennadoù kar
* Nafarroa
* Komarkoù Nafarroa
* Traonienn Erronkari
* Traonienn Zaraitzu
Traonienn Zaraitzu

**Traonienn Zaraitzu** (*Zaraitzu ibarra* en euskareg, *valle de Salazar* e spagnoleg) zo un draonienn e Pireneoù Nafarroa, er c'hornôg da draonienn Erronkari, ha ganti ez a d'ober komark Roncal-Salazar.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv eus *Zaraitzu*, hag a dalvez kement ha *halegoued, halegeg*, eus ar ger euskarek *sahats*, halegenn).
An anv-se ivez zo bet roet d'ar stêr Zaraitzu.

Lavaret e vez *zaraitzuar* eus an dud en euskareg, ha *salacencos* en spagnoleg.

## Kumunioù
7 kumun zo en draonienn.
# **[[Otsagabia]]**/*Ochagavía* (621 a dud e 2007).
# Ezkaroze / *Ezcároz* (363).
# Jaurrieta (220).
# Galoze / *Gallués* (110).
# Espartza-Zaraitzu /*Esparza de Salazar* (103).
# Sartze / *Sarriés* (70).
# Gorza /Güesa (62).
# Orontze/ Oronz (52).
# Itzaltzu /Izalzu (48).
Menegiñ a ranker ivez 
# Uskartze / *Uscarrés* (42).
# Ibiltzieta (pe *Ibiltzieta, Ibizta*), *Ibilcieta* e spagnoleg (38).
# Itzalle, *Izal* (37).
# Igari, *Igal* (27), e Gorza.
# Izize / *Iciz* (24).
# Erripalda/*Ripalda* (3), e Gorza.

## Poblañs

## Notennoù

## Pennadoù kar
*Salazar

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn Traoñienn Zaraitzu
Chrétien

**Chrétien** zo un anv-bihan hag un anv-tiegezh gallek, hag a dalv kement ha kristen e brezhoneg.

## Gwiraourien, politikourien ha tud an arme
Gant an anv bihan :
* Chrétien de Lamoignon (1567-1636), reizhaouer gall Parlamant Paris
* Chrétien François Antoine Faure de Gière (1769-1813), jeneral gall
* Chrétien François de Lamoignon de Bâville (1735-1789), reizhaouer ha den a Stad gall
* Chrétien Guillaume de Lamoignon de Malesherbes (1721-1794), gwiraour ha den a Stad gall
* Chrétien Joseph Ernest Grégoire de Lannoy lesanvet « Delannoy » (1731-1822), den a Stad gall
Gant an anv familh :
* Paul Chrétien (1862-1948), jeneral gall
* Jean Chrétien (1934), bet ministr kentañ Kanada
* Raymond Chrétien (1942), breutaer ha diplomat kanadian.

## Arzourien
Gant an anv bihan:
* Chrétien de Troyes (tro-dro 1135), skrivagner gall eus ar Grennamzer
* François-Michel-Chrétien Deschamps (1683-1747) dramaour gall, ganet e-kichen Troyes
* Chrétien Urhan, badezet « Christian Urhan » (1790-1845), soner ha sonaozour
Gant an anv familh :
* Gilles-Louis Chrétien (1754-1811), kavadenner ha soner violoñsell
* Jean-Louis Chrétien (1952), prederour ha barzh gall 

## Skiantourien
* Henri Chrétien (1879-1956), steredoniour, kelenner ha kavadenner gall
* Jean-Loup Chrétien (1938), egoraer breizhat
* Jean-Pierre Chrétien (1937), istorour gall diouzh Afrika al Lennoù Braz
* Michel Chrétien (1936), kelenner war an neuroenborc'hadouriezh

## A bep seurt
* Michaël Chrétien (1984), c'hoarier melldroad gall-ha-marokat
Erripalda

**Erripalda** ( *Ripalda* e spagnoleg) zo ur c'harter eus kumun Gorza e Nafarroa, e Traonienn Zaraitzu.

## Monumantoù
*Ur pezh ti zo eno, ha tri den o chom ennañ e 2005, 
*Un iliz kozh, doare gotek dezhi, prenn a-hed ar bloaz, ha ne vez digor nemet da-geñver Yaou Bask. 

## Pennadoù kar
*Gorza.
*Traonienn Zaraitzu.
Salazar

**Salazar** zo un anv spagnolek a orin euskarek.

## Lec'hanvadurezh
**Salazar* a zo Zaraitzu en euskareg

### 

#### 
***[[Casa Torre de Calderones y Salazares]]**, tour krennamzerel e Nograro, e kumun Gaubea .
** **[[Palacio Salazar (Manzanos)]]**, palez istorel er Ribera Baja.

#### 
*An **[[Torre Salazar]]**, tour krennamzerel e Portugalete. 
#### 
* Ar *Río Salazar*', a zo Stêr Zaraitzu, e Traonienn Zaraitzu, e reter Nafarroa 
* Ar *valle de Salazar*, anv spagnolek Traonienn Zaraitzu, e Nafarroa, ma red ar stêr .
* *Esparza de Salazar*, anv spagnolek Espartza-Zaraitzu e Nafarroa.

### 
* Salazar**, bourk e [[partido Daireaux]], e [[proviñs Buenos Aires]], en [[Arc'hantina]]. 
* **Salazar**, e [[partido Pehuajó]], e [[provincia de Buenos Aires]].

=== ===
* **Salazar de Las Palmas**, e [[Norte de Santander]], e [[Colombia]].

=== === 
* **Salazar**, bourk e kumun Lerma, e stad [[Mec'hiko]].

=== === 
* **Puente Salazar**, hiziv [[Puente 25 de Abril]], savet en enor d'an diktatour A. de O. Salazar, en [[Lisboa]].

=== === 
* [[Baucau|Vila Salazar]] — anv kozh [[trevadennel]] kêr [[Baucau]], eil brasañ kêr ar vro.

== Anv-tiegezh==

=== === 
* **Evangelina Salazar**, aktorez
* **Luciana Salazar**, aktorez

=== === 
* **Agustín de Salazar**, skrivagner ha romantour
* **Alonso de Salazar**, ergerzhour a zizoloas an [[Inizi Marshall]].
* **Cristóbal Salazar Mardones**, skrivagner
* [[Jean Salazar]] , brezelour er Grennamzer
* [[Tristan de Salazar]], e vab, arc'heskob [[Sens (Yonne)|Sens]] eus 1470 betek 1519 - du temps où l'archevêché de Sens avait juridisction sur Paris.
* **Rafael Salazar Alonso**, politikour , maer [[Madrid]] ha ministr e-pad an [[Eil Republik Spagnol]].

=== === 
* [[Antonio de Oliveira Salazar]] (1889 -1970) diktatour portugalat (1932-1968); digantañ e teu ar [[salazarouriezh]].

=== === 
* **Vicente Lucio Salazar**, politikour, bezprezidant (1894-1895) ha [[Presidente del Ecuador]] (1895-1896).

=== === 
* **Carlos Salazar**, jeneral a stourmas a-du gant [[Benito Juárez]].
* **Francisco Javier Salazar**, politikour

=== === 
* **Juan de Salazar y Espinosa de los Monteros**, soudard spagnol a ziazezas kêr [[Asunción]], kêr-benn ar vro.

=== === 
* **Santiago Salazar''', melldroader

### 
*Manuel Allendesalazar Muñoz de Salazar (1852 -1923), politikour .
Per Kentel

**Per Kentel** zo ur Breizhad a Vro-Leon, eus Plabenneg, hag a zo anavezet abalamour m'en deus krouet ul lec'hienn arbennik diwar-benn ar c'hanaouennoù kozh e brezhoneg.

## Lec'hienn Per Kentel
*E lec'hienn
Zaraitzu

**Zaraitzu** zo un anv-lec'h euskarek eus Nafarroa.

*Stêr Zaraitzu ‎ 
*Traonienn Zaraitzu ‎ 
*Espartza-Zaraitzu ‎
Stêr Zaraitzu

Ar stêr **Zaraitzu** (pe *Salazar* e spagnoleg) zo ur stêr 34 km hed a ziskenn eus Pireneoù Nafarroa, hag a red dre Traonienn Zaraitzu hag a zo un adstêr d'an Irati‎ .

C'hoarvezout a ra Stêr Zaraitzu eus kember an div stêr Anduña ha Zatoia er c'hreisteiz da Otsagabia . 
Berr eo he red, strizh he naoz, maget gant ar glaveier hag an erc'h. . 
Hec'h adstêrioù : Zaldaña ha Jabrós.

Tremen a ra dre Ezkaroze, Orontze, Espartza-Zaraitzu, Ibiltzieta, Sartze, Gorza, Galoze ( hag Uskartze), Ustés, Nabaskoze, Foz Arbaiun, ur seurt *[[cañon]]* en ardremez Nabaskoze, ha Foz Irunberri e-kichenik Irunberri.

Dluzheta a vez graet enni. 

## Skeudennoù

Image:Foz de Arbayún río.jpg| Ar Zaraitzu e Foz Arbaiun
Image:Foz de Arbayún río cerca.jpg| Ar Zaraitzu
Igor Antón

**Igor Antón**, ganet d'an 2 a viz Meurzh 1983 e Galdakao (Bizkaia, Euskal Herria), zo ur marc'hhouarner euskarat. Stummet eo bet en e vro gant skipailh Orbea-Olarra a-raok dont da vezañ marc'hhouarner a-vicher evit skipailh Euskaltel-Euskadi. Antón, a vez lesanvet *Fuji*, en deus gounezet tennadoù menezek war hentoù Tro Spagn (2006, 2010), Tro Romandie (2007, 2010), Tro Suis (2008) ha Tro Kastilha ha León (2010).

## Skipailh

* 2005-2011. Euskaltel-Euskadi
Serafín Martínez

**Serafín Martínez Acevedo** a zo ur marc'hhouarner eus Galiza ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1984 en O Rosal (Proviñs Pontevedra). Dindan roched Xacobeo-Galicia e red abaoe 2007, ar bloavezh ma teuas da vezañ marc'hhouarner a-vicher.

## Skipailhoù

* 2007-2008. Karpin-Galicia
* 2008-2010. Xacobeo-Galicia

## Loreadeg

* 3 Kampionad Spagn diwanidi 2006
* 10 Coppa Agostoni 2010
* **Tro Italia**
** 2009: 142 renk
* **Tro Spagn**
** 2007: dilez (14 tennad); 9 devezh gant roched renkadur ar menez
** 2008: 90 renk
** 2009: 39 renk; 8 tennad 15; 2 zevezh gant roched ar renkadur steuet
** 2010: 63 renk; 2 renkadur ar menez; 2 tennad 8; 6 devezh gant roched renkadur ar menez; 1 devezh gant roched ar renkadur steuet
Mickaël Buzaré

**Mickaël Buzaré** a oa ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 30 a viz Even 1976 e Lesneven. Dibabet e voe teir gwech gant skipailh Breizh.

## Kluboù
* betek 1996. 
* 1996-1998. 
* 1998-2010. Stade Lavallois

## Skipailh Breizh
Foz Irunberri

**Foz Irunberri** (* Foz de Lumbier* e spagnoleg) zo ur ganienn, ur seurt cañon, e reter Nafarroa, treuzet gant ar stêr Irati, un tammig goude kemberiñ gant ar Stêr Zaraitzu, etre ar Sierra de Izko hag ar Sierra de Leyre. 

E-kichenik Irunberri emañ, etre Irunberri ha Zangoza, tost d'an harzoù gant Aragon. 
Ur mirva naturel eo, 35 km eus Iruña, ar gêr-benn.

## Levrlennadur
*Pennad e-barzh Ibérica 2000
Romain Poletti

**Romain Poletti** a zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 3 a viz Gwengolo 1988 e Naoned. En trede rummad e c'hoari evit US Boulogne ha dibabet eo bet pemp gwech gant skipailh Breizh abaoe 2008.

## Kluboù

* betek 2005. Kreizenn stummañ 
* 2005-2008. 
* 2008-2009. SO Châtellerault
* 2009-2010. USJA Carquefou
* 2010-2012. Ajaccio GFCO
* 2013-2013. CA Bastia
* 2013-2014. 
* 2014-2015. US Boulogne

## Skipailh Breizh
Pierre Talmont

**Pierre Talmont** a zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 2 a viz Ebrel 1977 e Gwened. C'hoari a ra evel difenner er Gwened OK ha dibabet eo bet peder gwech gant skipailh Breizh abaoe 2008.

## Kluboù

* betek 1998. GSI Pontivy
* 1998-2000. 
* 2000-2003. 
* 2003-2004. Gap FC
* 2004-2006. Aviron Bayonnais FC
* 2006-2009. 
* 2009-2013. Stade Lavallois
* 2003-2014. Poiré-sur-Vie Football
* 2014-2015. 

## Skipailh Breizh
Romain Thomas

**Romain Thomas** a zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 12 a viz Even 1988 e Landerne. C'hoari a ra evel difenner e Valenciennes FC ha dibabet eo bet pemp gwech gant skipailh Breizh abaoe 2008.

## Kluboù

* 2007-2008. 
* 2008-2009. Pacy VEF
* 2009-2010. 
* 2010-2013. USJA Kerc'hfaou
* 2013-2022. 
* 2022-2025. 
* Ad 2025. 

## Skipailh Breizh
Foz Arbaiun

**Foz Arbaiun** zo ur ganienn 6 km hed, dezhi brioù 400 m uhelder, el Leireko mendilerroa, e reter Nafarroa, ma tremen ar Stêr Zaraitzu.
 
He gwelout a reer diwar an hent NA 178 a ya eus Nabaskoze, er biz, da Irunberri.

## Loened
Kavet e vez evned-preizh (bultured, erered, falc'huned) ha moc'h-gouez, kaerelled.

## Skeudennoù


Foz de Arbayun-Navarra-Spain.jpg|Foz Arbaiun, diwar an hent bras
Foz de Arbayún río.jpg|Ar Stêr Zaraitzu e Foz Arbaiun
Foz de Arbayún río cerca.jpg|Ar Stêr Zaraitzu e Foz Arbaiun
foz_arbayun.jpg|Foz Arbaiun, eus ar mirador e-kichen an hent etre Irunberri ha Nabaskoze
Jean-Christophe Cesto

**Jean-Christophe Cesto** a zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'ar 24 a viz Genver 1987 e Brest. E 2004 e voe Cesto kampion Europa gant skipailh Frañs -17 vloaz. C'hoari a ra evel difenner e Cholet ha dibabet e voe gant skipailh Breizh evit ar wezh kentañ e 2010.

## Kluboù

* 2002-2006. Kreizenn stummañ 
* 2006-2007. Consolat Marseille
* 2007-2008. 
* 2008-2009. Rodéo FC Toulouse
* 2009. SO Cassis-Carnoux
* 2009-2010. Saint-Divy Sports
* 2010-2011. US Le Pontet
* 2011-2012. SU Agen Football
* 2012-2012. Orvez SF
* 2012-2015. SO Cholet

## Skipailh Breizh
Petilla Aragoi

**Petilla Aragoi** (**Petilla de Aragón** e spagnoleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Nafarroa, evel un enezenn e komark Cinco Villas, e proviñs Zaragoza, en Aragón. 
Div rann zo er gumun: hini Petilla ha hini Los Bastanes, distag diouti.

## Poblañs

## Tud vrudet
* Santiago Ramón y Cajal (1852 - Madrid, 1934). Priz Nobel ar Medisinerezh en 1906 .

## Pennadoù kar
* Kumunioù Nafarroa
Ifan ab Owen Edwards

**Ifan ab Owen Edwards** (1895-1970) a oa ur C'hembread, mab da Owen Morgan Edwards, ganet e Llanuwchllyn, e Sir Feirionnydd.
Anavezet eo dre m'en doa savet Urdd Gobaith Cymru, un aozadur kembraek evit ar yaouankiz er bloavezh 1922.

E penn ar gelaouenn gembraek *[[Cymru'r Plant]]* ("Kembre ar vugale") e voe etre 1920 ha 1950 ha gantañ e voe savet ar c'hamp vakañsoù kembraek kentañ e 1928 e Llanuwchllyn. Gantañ ivez e voe savet ar skol gembraek kentañ en Aberystwyth e 1939. Bez' ez eo unan eus ar re a savas ar film kembraek kentañ, *Y Chwarelwr*. Bez' e voe rener ar gompagnunezh skinwel *Television Wales and the West* ha sikour a roas da sevel abadennoù skinwel e kembraeg.

E vab, Owen Edwards, a zeuas da vezañ merour kentañ ar chadenn skinwel gembraek S4C.

## Levrlennadur
*Norah Isaac, *Ifan ab Owen Edwards* (Caerdydd, 1972).

## Liammoù diavaez
*  ''Welsh Biography Online''
Xareta

**Xareta** zo ur vroig en Euskal Herria, en daou du d'ar Pireneoù ha d'an harzoù-stad, anezhi ar peder c'humun-mañ:
* Zugarramurdi hag Urdazubi, e Nafarroa, 
* Sara hag Ainhoa e Lapurdi, en Iparralde.

## Liammoù diavaez
*  Xareta Elkarteko webgunea
*  "Ttipi-ttapa" eskualdeko hedabidea
*  Sarako leizeak
Vilas

**Vilas** zo un anv-lec'h portugalek, stank e Portugal. 

## Lec'hioù

### 

### 
*Vilas Boas
*Cinco Vilas

### 
*Vilas (Colorado)
*Vilas (South Dakota)
*Vilas County (Wisconsin)
*Vilas (Wisconsin),
*Vilas (Kansas)
*Vilas (North Carolina)

## Tud
*Guillermo Vilas, tenniser arc'hantinat
*Levi Baker Vilas, politikour stadunanat
*Logan Archibald Vilas, nijer
*Sebastián Vilas, kaner arc'hantinat
*William Freeman Vilas, politikour stadunanat

## Pennadoù kar
*Vila
*Villas
*Villa
*Ville
*Ker
Vila

**Vila** zo un anv-lec'h a gaver e meur a vro: er broioù portugalek, katalanek hag e meur a lec'h all c'hoazh.

## 
* Vila (Santa Fe)

## 
* Vila Alta (PR)
* Vila Bela da Santíssima Trindade (MT)
* Vila Boa (GO)
* Vila Flores (RS)
* Vila Flor (RN)
* Vila Lângaro (RS)
* Vila Maria (RS)
* Vila Nova do Piauí (PI)
* Vila Nova dos Martírios (MA)
* Vila Nova do Sul (RS)
* Vila Pavão (ES)
* Vila Propício (GO)
* Vila Rica (MT)
* Vila Valério (ES)
* Vila Velha (ES)
* Vila, karter e Belém (Pará)

## 
;e proviñs A Coruña
* Vila, e Ledesma, e Boqueixón
* Vila, e San Xurxo de Moeche, e Moeche
* Vila, e San Martiño de Meanos, e Zas

;e proviñs Lugo
* Vila, e Carballedo, e Carballedo
* Vila), e Pin, e Navia de Suarna
* Vila, en Esperante, e Taboada

;e proviñs Ourense
* Vila, e Calvos de Randín
* Vila, e Carballeda de Valdeorras
* Vila, e Vila, e Calvos de Randín
* Vila, e Vila, e Carballeda de Valdeorras

;e proviñs Pontevedra
* Vila, e Santiso, e Lalín
* Vila de Cruces
* Vilaboa

## 
* *Vila Pery*, anv kozh Chimoio

## 
* Vila, parrez e Melgaço, 
* Vila Alva
* Vila Cova 
* Vila do Conde
* Vila Franca 
** Vila Franca de Xira
* Vila Nova
** Vila Nova de Famalicão
** Vila Nova de Gaia
* Vila Real
* Vila Velha
* Vila Verde

### Inizi [[Azorez]]
* Vila do Corvo, en Enez Corvo
* Vila do Porto, en Enez Santa Maria
* Vila Franca do Campo, en Enez São Miguel

## 
* Vila (Andorra), kêriadenn en Encamp en Andorra,
* La Vila Joiosa (pe *la Vila*), kumun e Marina Baixa, e kumuniezh Valencia,
* *Vila d'Eivissa* (pe *Vila*), anv kozh kêr Eivissa.

## Broioù all
* Vila Maumeta, e Timor ar Reter
* Vila Vila, e Bolivia
* Vila (Estonia), e Vihula, Lääne-Viru, Estonia
* Port Vila, kêr-benn Vanuatu

## Tud
* Cirilo Vila Castro (* 1937), sonaozour chileat
* Joan Vila (* 1924), livour katalan
* Jonathan Vila (* 1986), melldroader

## Pennadoù kar
* A Vila, un anv stank e Galiza
* As Vilas
* Vila Boa
* Vilas
* Villa
* Villas
* Vilafranca
* Vilamaior
* Vilanova
* Víla, ar voudig slav
* Ville
* Ker