open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pennduig

Ar **pennduig** pe **pennduig kilpenn gwenn** (liester : **pennduiged kilpenn gwenn**), a zo ur spesad golvaneged, *Periparus ater* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Parus ater* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Coal Tit 3a.jpg|*Periparus ater*
Periparus ater britannicus MHNT.ZOO.2010.11.181.26.jpg|Vioù *Periparus ater britannicus*


## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an isspesad warn-ugent anezhañ :
* *Periparus ater aemodius*, eus reter menezioù Himalaya da hanternoz Myanmar,
* *P. a. ater*, (Linnaeus, 1758), eus Europa ar c'hevandir hag Azia Vihanañ, dre Siberia, da Ledenez Kamtchatka, Sac'halin, Korea, biz Sina ha biz Mongolia,
* *P. a. atlas*, e Maroko,
* *P. a. britannicus*, e Breizh-Veur ha biz Iwerzhon,
* *P. a. cypriotes*, e Republik Kiprenez,
* *P. a. derjugini*, eus biz Turkia da vervent ar C'haokaz,
* *P. a. eckodedicatus*, e kornôg Sina,
* *P. a. hibernicus*, en Iwerzhon (nemet er biz),
* *P. a. insularis*, e kreisteiz an Inizi Kouril ha Japan,
* *P. a. kuatunensis*, e gevred Sina,
* *P. a. ledouci*, e hanternoz Aljeria ha hanternoz Tunizia,
* *P. a. martensi*, e takad Kali Gandaki (kreiz Nepal),
* *P. a. melanolophus*, eus reter Afghanistan ha gwalarn Pakistan da walarn menezioù Himalaya,
* *P. a. michalowskii*, er C'haokaz (nemet er mervent) ha kreiz ha reter Treuzkaokaz,
* *P. a. moltchanovi*, e kreisteiz Krimea,
* *P. a. pekinensis*, e reter-kreiz Sina,
* *P. a. phaeonotus*, e gevred Azerbaidjan, hanternoz Iran, mervent Turkmenistan,
* *P. a. ptilosus*, e Taiwan,
* *P. a. rufipectus*, eus gevred Kazakstan da walarn Sina,
* *P. a. sardus*, e Korsika ha Sardigna,
* *P. a. vieirae*, el Ledenez iberek.

## Liammoù diavaez
*  ''Periparus ater'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Periparus ater'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pennglaouig kuch

Ar **pennglaouig kuch** a zo ur spesad golvaneged, *Lophophanes cristatus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Parus cristatus* da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Mésange- huppée.JPG|*Lophophanes cristatus*
Lophophanes cristatus MHNT.ZOO.2010.11.181.1.jpg|Vioù *Lophophanes cristatus*


## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en Europa :
* *Lophophanes cristatus abadiei*, e kornôg Bro-C'hall,
* *L. c. baschkirikus*, e mervent ha kreiz Menez Oural,
* *L. c. bureschi*, eus Albania da vBulgaria ha Gres,
* *L. c. cristatus*, (Linnaeus, 1758), eus hanternoz ha reter Europa d'ar C'harpatoù,
* *L. c. mitratus*, eus kreiz Europa da viz Spagn, an Alpoù ha hanternoz ar Balkanioù,
* *L. c. scoticus*, e hanternoz-kreiz Bro-Skos,
* *L. c. weigoldi*, e kornôg ha kreisteiz al Ledenez iberek.

## Liammoù diavaez
*  ''Lophophanes cristatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Lophophanes cristatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pokerig-kraoñ

Ar **pokerig-kraoñ** pe **pokerig-mañson**, a zo un evn krimper, *Sitta europaea* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en ekorannved palearktikel.

## Liammoù diavaez

*  ''Sitta europaea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Sitta europaea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù
Kraboterig

Ar **c'hraboterig** pe **kraperig-liorzh**, a zo un evn krimper, *Certhia brachydactyla* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Liammoù diavaez
Pennduig-ar-wern

Ar **pennduig-ar-wern** a zo ur spesad golvaneged, *Poecile palustris* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Parus palustris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid peurvuiañ e-pad an nevez-amzer hag an hañv, ha diwar c'hreun, had, hugennoù ha kraoñ e-pad an diskar-amzer hag ar goañv.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ :
* *Poecile palustris brevirostris*, e kreisteiz-kreiz ha gevred Siberia, hanternoz Mongolia, Manchouria ha Liaoning (biz Sina) ha hanternoz-pellañ Korea,
* *P. p. dresseri*, e Kembre, kreiz ha kreisteiz Bro-Saoz ha kornôg Bro-C'hall,
* *P. p. ernsti*, en Inizi Sac'halin,
* *P. p. hellmayri*, e reter Sina ha kreisteiz Korea,
* *P. p. hensoni*, e kreisteiz an Inizi Kouril ha hanternoz Japan,
* *P. p. italicus*, en Alpoù Bro-C'hall, Italia ha Sikilia,
* *P. p. jeholicus*, e hanternoz Hebei (biz Sina) ha hanternoz Korea,
* *P. p. kabardensis*, e takad ar C'haokaz ha biz Turkia,
* *P. p. palustris*, (Linnaeus, 1758), eus Skandinavia da hanternoz al Ledenez iberek da bPolonia, ar Balkanioù ha Gres,
* *P. p. stagnatilis*, eus reter Europa da greisteiz an Oural ha gwalarn Turkia.

## Liammoù diavaez
*  ''Poecile palustris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Poecile palustris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gwennili-siminal

Ar **wennili-siminal** (liester : **gwennilied-siminal**) a zo ur spesad golvaneged, *Hirundo rustica* an anv skiantel anezhañ.

## An anv
An anv **gwennili** a c'hall bezañ benel, neuze e vez **gwennilied** al liester. Gallout a ra bezañ un anv stroll ivez, neuze e vez **gwennilienn** an unander.

## Doareoù pennañ
Kavet e vez ar **wennili-siminal** en Europa, Afrika, Azia hag Amerika. Laboused tremeniat int : chom a reont e Breizh eus miz Ebrel betek dibenn miz Here. Neizhiañ a reont etre miz Mae ha miz Eost en un neizh savet gant ar c'houblad gant foenn ha simantet dindan malvenn an doenn. Ar barez a zozv pevar pe bemp vi bep bloaz.

## [[Boued]]
Debriñ a reont amprevaned tapet diwar nij.

## Annez
En-dro d'an tiez, er bourc'hadennoù, er c'hêrioù ha war ar maez. Bevañ a ra en hantervoul norzh.

## Gwelet ivez
* Rummad al laboused renket hervez o anv boutin
* Rummad al laboused renket hervez o anv skiantel

## Skeudennoù

Hirundo rustica.jpg
Barn Swallow 800.jpg
Landsvale.jpg
Hirundo rustica MHNT.jpg 


## Notennoù ha daveennoù
Gwennili-vriell

Ar **wennili-vriell** (liester : **gwennilied-briell**) a zo ur spesad golvaneged, *Riparia riparia* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Hirundo riparia* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned a bep seurt ha kevnid.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Riparia riparia ijimae*, en Inizi Sac'halin, Kouril ha Japan,
* *R. r. *'riparia**', (Linnaeus, 1758), eus Norzhamerika, Europa da greiz Azia,
* *R. r. shelleyi*, en Egipt,
* *R. r. taczanowskii*, eus kreisteiz Siberia ha kreiz Mongolia da reter Siberia.

## Liammoù diavaez
*  ''Riparia riparia'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Riparia riparia'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Dreolan kabell aour

An **dreolan kabell aour** pe **laouenan gwenn**, a zo un evn amprevanetaer, *Regulus regulus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Regulus regulus regulus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|*Regulus regulus regulus*
Regulus regulus azoricus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|*Regulus regulus azoricus*
Regulus regulus inermis MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|*Regulus regulus inermis*
Regulus regulus teneriffae MHNT.ZOO.2010.11.jpg|*Regulus regulus teneriffae*


## Boued

## Annez
Binoter lostek

Ar **binoter lostek** a zo un evn amprevanetaer, *Ægithalos caudatus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
Aegithalos caudatus  MHNT.ZOO.2010.11.180.1.jpg|Vioù *Aegithalos caudatus*

## Boued

## Annez
Schwanzmeise (Aegithalos caudatus) distribution map.png|Tiriad ar binoter lostek, gant an isspesadoù.

## Rummatadur

## Liammoù diavaez
Gwennili-vein-do

Ar **wennili-vein-do** pe **gwennili-doenn** (liester : **gwennilied-toenn**) a zo ur spesad golvaneged, *Delichon urbicum* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Hirundo urbica* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned peurvuiañ, ar re vihan dreist-holl.

## Annez hag [[isspesad]]où
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Delichon urbicum lagopodum*, e reter Azia,
* *D. u. meridionale*, eus hanternoz Afrika ha kreisteiz Europa da greisteiz-kreiz Azia,
* *D. u. *'urbicum**', eus kornôg, kreiz ha hanternoz Europa da gornôg Siberia.

## Liammoù diavaez
*  ''Delichon urbicum'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Delichon urbicum'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Fouin-skrilh

Ar **fouin-skrilh** a zo ur spesad golvaneged, *Locustella naevia* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
Locustella naevia MHNT.ZOO.2010.11.195.24.jpg|*Locustella naevia*

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid hag a gav war al leur pe er struzh izel.

## Annez
Bevañ a ra al labous el lec'hioù gleb (dreist-holl) eus Europa hag Azia ar C'hreiz.

## Isspesadoù
Pevar isspesad zo dezhañ : *Locustella naevia mongolica*, *Locustella naevia naevia*,
*Locustella naevia obscurior* ha *Locustella naevia straminea*.

## Liammoù diavaez
* ''Locustella naevia'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Nick Griffin

E 1959 eo bet ganet **Nicholas John Griffin**, lesanvet **Nick**.

Kregiñ a reas e vuhez politikel e-barzh an Talbenn Broadel (NF). E 1995 ez emezellas er Strollad Broadel Breizhveurat (BNP), ha dont a reas da vezañ e vleiniad e 1999 e lec'h John Tyndall.

D'ar Yaou 4 Mezheven 2009 e voe dilennet kannad da Zael Unaniezh Europa er Pastell Dilennel Gwalarn Bro-Saoz
Rouzegan karekit

Ar **rouzegan karekit** (liester : **rouzeganed karekit**) a zo ur spesad golvaneged, *Acrocephalus arundinaceus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Turdus arundinaceus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Acrocephalus arundinaceus MHNT 323.jpg|Vioù rouzegan karekit
Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.36.jpg|*Cuculus canorus canorus*hag *Acrocephalus arundinaceus*


## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl met ivez diwar zivelfenneg ha kevnid.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ : 
* *Acrocephalus arundinaceus arundinaceus*, o neizhañ eus Europa da gornôg Siberia, Turkia, hanternoz Iran ha gwalarn Afrika ; o c'hoañviñ en Afrika,
* *Acrocephalus arundinaceus zarudnyi*, eus hanternoz Irak hag Iran da greisteiz Afghanistan, Altay, gwalarn Mongolia ha kornôg Sina.

## Liammoù diavaez
*  ''Acrocephalus arundinaceus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Acrocephalus arundinaceus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Rouzegan-geun

Ar **rouzegan-geun** (liester : **rouzeganed-geun**) a zo ur spesad golvaneged, *Acrocephalus palustris* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Motacilla s. Sylvia palustris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1798) gant al loenoniour alaman Johann Matthäus Bechstein (1757-1822).

## Doareoù pennañ

Marsh Warbler (Acrocephalus palustris) (1).jpg|Ur rouzegan-geun,luc'hskeudennet e Vorarlberg (Aostria)
Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.42.jpg|*Cuculus canorus canorus*hag *Acrocephalus palustris*


## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha kevnid. C'hoarvezout a ra dezhañ debriñ melc'hwed-krogennek.

## Annez
Ober a ra ar spesad e annez el lec'hioù gleb (eus Europa da greiz Rusia) ha nijal kuit da aodoù gevred Afrika da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez
*  ''Acrocephalus palustris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Acrocephalus palustris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Rouzegan-broen

Ar **rouzegan-broen** (liester : **rouzeganed-broen**) a zo ur spesad golvaneged amprevanetaer, *Acrocephalus schoenobaenus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Motacilla Schoenobaenus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar breizhoù a bep seurt : amprevaned (c'hwiled, Hemiptera, Hymenoptera, Lepidoptera, Neuroptera, Orthoptera), amprevaned-dour (Ephemeroptera) hag amprevaned kigdebrer (Odonata).

## Annez
Neizhañ a ra ar spesad en ekorannved palearktikel ha nijal kuit da Afrika ar Su da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez
*   ''Acrocephalus schoenobaenus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*   ''Acrocephalus schoenobaenus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Rouzegan-korz

Ar **rouzegan-korz** (liester : **rouzeganed-korz**) pe **richaner-korz**, a zo ur spesad golvaneged bihan, *Acrocephalus scirpaceus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Turdus scirpaceus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1804) gant an naturour gall Jean Hermann (1738-1800).

## Doareoù pennañ

Acrocephalus scirpaceus MHNT 323 Larache MAroc RdN.jpg|Vioù rouzegan-korz
Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.14.jpg|*Cuculus canorus canorus*hag *Acrocephalus scirpaceus*


## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha diwar hugennoù ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Acrocephalus scirpaceus avicenniae*, war aodoù ar Mor Ruz,	
* *Acrocephalus scirpaceus fuscus*, eus Egipt (dre ar Reter-Kreiz) da c'hevred Rusia Europa, reter Kazakstan hag Iran,	
* *Acrocephalus scirpaceus scirpaceus*, eus Europa da gornôg Rusia, Ukraina ha kornôg Turkia, gwalarn Afrika.

## Liammoù diavaez
*  ''Acrocephalus scirpaceus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Acrocephalus scirpaceus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Fouin

Ur **fouin** a c'hell bezañ :
* ur familh evned eus ar genad *Locustella* : ar fouined
* anv all ar gaerell vras
Fouin-korz

Ar **fouin-korz** a zo un evn, *Locustella luscinioides* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Zingende snor-4961920.webm|Fouin-korz en Izelvroioù
Locustella luscinioides MHNT.ZOO.2010.11.195.32.jpg|*Locustella luscinioides*


## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Europa dreist-holl.

## Notennoù ha daveennoù
Nick Clegg

D'ar 7 Genver 1967 eo bet ganet **Nicholas William Peter Clegg**, lesanvet **Nick**.

E 1999 e voe dilennet da gannad e Dael Unaniezh Europa a-berzh ar Strollad Frankizour, kement-se betek 2004. D'ar 5 Mae 2005 e voe dilennet da gannad e Ti ar C'humunioù e Sheffield Hallam (Su Yorkshire).

D'an 18 Kerzu 2007 e voe dilennet da vleiniad ar Strollad Frankizour e lec'h Menzies Campbell.

## Loadoù
* https://web.archive.org/web/20100423180815/http://www.nickclegg.com/
* http://www.nickclegg.org.uk
Puig-haleg

Ar **puig-haleg** a zo un evn amprevanetaer, *Phylloscopus trochilus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket ar **puig-haleg** er c'herentiad *[[Sylviidae]]* c'hoazh.

## Liammoù diavaez
Puig sut

Ar **puig sut** pe **richaner ar c'hoad**, zo ur golvaneg amprevanetaer, *Phylloscopus sibilatrix* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
Phylloscopus sibilatrix MHNT.ZOO.2010.11.195.1.jpg|*Phylloscopus sibilatrix*

## Boued

## Annez
Gouennañ a ra al labous en Europa hag e Rusia e-pad an hañv ha nijal kuit da Afrika drovanel da c'hoañviñ.

## Rummatadur
Lod evnoniourien a renk c'hoazh *Phylloscopus sibilatrix* er c'herentiad *Sylviidae*.

## Liammoù diavaez
* ''Phylloscopus sibilatrix'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Devedig kabell du

An **devedig kabell du** zo un evn bihan, *Sylvia atricapilla* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Sylvia_atricapilla_-Broadstone,_Dorset,_England_-male-8_(1).jpg|Ur parDorset (Bro-Saoz)
Sylvia_atricapilla_no.JPG|Ur barezMølen (Norvegia)
Sylvia atricapilla MHNT 232 Souk- Ahras Algérie.jpg|Ar vioù
Cuculus canorus bangsi MHNT.ZOO.2010.11.150.31.jpg |*Cuculus canorus bangsi* + *Sylvia atricapilla* 


## Boued

## Annez
Europa eo annez pennañ al labous.

## Rummatadur

## Daveennoù
Devedig-liorzh

An **devedig-liorzh** a zo un evn amprevanetaer, *Sylvia borin* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ:
* *Sylvia borin borin*, eus Inizi Breizhveuriat da Skandinavia, kreisteiz an Oural hag ar c'hKaokaz,
* *Sylvia borin woodwardi*, e gwalarn Rusia ha kornôg Siberia.

## Rummatadur

## Daveennoù
Devedig-spern

An **devedig-spern** (pe **yaouterig**) a zo un evn bihan, *Curruca communis* pe "Sylvia communis" an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Europa.

## Rummatadur

## Liamm diavaez

* ''Curruca communis'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Devedig-drez

An **devedig-drez** (pe **devedig-garzh**) a zo un evn bihan, *Sylvia curruca* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Eurazia.

## Rummatadur

## Daveennoù
Panur mourraouek

Ar **panur mourraouek** a zo ur golvaneg, *Panurus biarmicus* an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad *Panurus*.

## Doareoù pennañ

## Boued
E-pad an nevezamzer hag an hañv e vev diwar amprevaned, c'hwen-gwez ha larvenned ar peurliesañ. Kerkent hag erruet ar goañv e vev diwar c'hreun dreist-holl.

## Annez
Plijout a ra d'al labous al lec'hioù gleb a c'hell kavout en Europa he hin kerreizh hag en Azia.

## Isspesadoù
Tri isspesad zo dezhañ : *Panurus biarmicus biarmicus*, *Panurus biarmicus kosswigi* ha *Panurus biarmicus russicus*.

## Rummatadur
Gant evnoniourien 'zo e vez renket ar **panur mourraouek** er c'herentiad *Panuridae*.

## Liamm diavaez
* ''Panurus biarmicus'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Alc'hweder-gwez

An **alc'hweder-gwez** (liester : **alc'hwedered-gwez**) a zo ur spesad golvaneged bihan, *Lullula arborea* an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ er genad *Lullula* an hini eo.

Anvet e voe *Alauda arborea* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha had peurliesañ ha kemer amprevaned (c'hwiled, Diptera, hag all) ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Lullula arborea *'arborea**', eus hanternoz, kornôg ha kreiz Europa da gornôg Rusia hag Ukraina,
* *L. a. pallida*, eus kreisteiz Europa ha gwalarn Afrika, dre ar Reter-Kreiz, da Iran ha Turkmenistan.

## Liammoù diavaez
*  ''Lullula arborea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Lullula arborea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Golvan-ar-maezioù

Ar **golvan-ar-maezioù** a zo un evn bihan, *Passer montanus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
Mentet eo golvan-ar-maezioù war-dro 14 cm. N'eus ket a ziforc'h etre plu ar par hag hini ar barez. Un tarchad du a weler war ar jod wenn. Gell-kistin eo liv e gabell. Nijal a ra buan-tre.

Neizhiañ a ra e miz Ebrel ha Mae, betek miz Mezheven. Sevel a ra e neizh e toull ur wezenn, en ur c'hleuz. Asantiñ a ra ober gant ur c'hasedig-neizh. A-wechoù e kaver un drevadenn neizhioù. Aozañ a ra un neizh laosk ha diskempenn gant geot, kolo, delioù, man ha pluñv. Betek c'hwec'h vi a gaver en un neizhiad.

## Boued
Had hag amprevaned a bep seurt.

## Annez
Labous ar maezioù eo. Ne zeu ket ken tost d'an dud na d'an tiez hag ar golvan tiez. Chom a ra er c'hoadoù ha gwerjeoù, el liorzhoù, en alezioù, hag all.
Sidan-aod

Ar **sidan-aod** (liester : **sidaned-aod**) a zo ur spesad golvaneged bihan, *Anthus petrosus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an tri isspesad anezhañ :
* *Anthus petrosus kleinschmidti*,
* *Anthus petrosus littoralis*,
* *Anthus petrosus petrosus*
e gwalarn Europa dreist-holl.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus petrosus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Theodor de Bry

**Theodor de Bry** (1528 e Liège – 27 a viz Meurzh 1598 e Frankfurt am Main) a oa un treser, engraver hag embanner. Brudet eo, evel e vab Johann Theodor de Bry (1561-1623) dre ma lakjont embann *Peregrinationes in Indiam orientalem et Indiam occidentalem*, ma lenner rentaoù-kont ar beajoù kentañ da Amerika.

Kazi sur e teskas gant e dad, an orfebour Thiry de Bry yaouank. Martez e rankas tec'hout kuit eus Liège ha mont da Straßburg dre ma oa gwelet evel un disivouder ha dre ma oa bet lamet holl e vadoù digantañ. Soñjal a reer en em stalias e Straßburg e 1560. Ur gêr a-bouez e oa a-zivout diorren an arzoù (engraviñ ha orfeberezh dreist-holl), hag eno e veze degemeret an holl re a veze heskinet abalamour d'o c'hredennoù. Eno ivez e timezas gant Catherine Esslinger.

E Londrez edo etre 1587 ha 1588, ha goude-s en em stalias da vat e Frankfurt.

## E oberenn
* *Peregrinationes in Indiam orientalem et Indiam occidentalem*, Frankfurt am Main, 1590-1634

## Liammoù diavaez

* Theodor de Bry: buhez hag oberennoù
* Dastumadegoù skol-veur Liège
* An Azginivelezh e Liège
* Theodor de Bry hag e ''Beregrinationes in Indiam orientalem et Indiam occidentalem''
* Taolenn ''Peregrinationes in Indiam orientalem et Indiam occidentalem'' e latin hag en alamaneg
* ''Peregrinationes in Indiam orientalem et Indiam occidentalem''
* Roanoke e «Virginia» diwar ''Peregrinationes in Indiam orientalem et Indiam occidentalem''
* Engravadurioù Theodor de Bry
* Roll dourlivadurioù John White hag engravadurioù Theodor de Bry
Sidan-prad

Ar **sidan-prad** (liester : **sidaned-prad**) a zo ur spesad golvaneged bihan, *Anthus pratensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Anthus pratensis MHNT.ZOO.2010.11.2.20.jpg| *Anthus pratensis*
Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.16.jpg|''Cuculus canorus canorus'' (kleiz) keñveriet ouzh *Anthus pratensis*


## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha divellkeineged all.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Anthus pratensis pratensis*, o neizhañ eus gevred Greunland da Europa ha kornôg Siberia ; o c'hoañviñ en Afrika an Norzh, Iran,
* *Anthus pratensis whistleri*, eus Island hag inizi Faero da vBro-Skos, Iwerzhon ha Bro-Saoz.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus pratensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Alc'hweder sant Pêr

An **alc'hweder sant Pêr** (liester : **alc'hwedered sant Pêr**), pe **alc'hweder-sant-Pêr**, a zo ur spesad golvaneged bihan, brudet evit e gan, *Alauda arvensis* an anv skiantel anezhañ.

## An anv
Dont a ra e anv skiantel eus ar galianeg *alauda* "alc'hweder" dre al latin *ălauda* hag eus an anv-gwan latin *arvēnsis* a dalv kement hag "er parkeier".

E-barzh *[[Geriadur ar brezhoneg a-vremañ]]* (Skol Vreizh, 2000, pajenn 796a) e skriv Frañsez Favereau e reer *LAPOUSS/-S (PE EVN) SANT PER* eus ar spesad alc'hwedered-mañ peurvuiañ.
Savet eo bet an anv boutin brezhonek **alc'hweder sant Pêr** o veskañ daou anv poblek.

Ul labous brudet eo e Breizh. *Ec'hweder* zo un adstumm d'an anv, hag *Eveder* zo un adstumm all, deuet da vout anv-tiegezh. *Labous Sant-Pêr* zo un anv boas ivez, savet diwar ur vojenn : nijet e vefe an evn betek ar baradoz.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an unnek isspesad anezhañ :
* *Alauda arvensis armenica*, eus gevred Turkia da Iran,
* *A. a. *'arvensis**'', e hanternoz, kornôg ha kreiz [[Europa]],
* ''A. a. cantarella'', e kreisteiz Europa eus biz [[Spagn]] da dTurkia hag ar [[Kaokaz|C'haokaz]],
* ''A. a. dulcivox'', <small>[[Allan Octavian Hume|Hume]], [[1872]]</small>, eus gevred lodenn Europa eus [[Rusia]] ha kornôg [[Siberia]] da [[gwalarn|walarn]] [[Sina]] ha mervent [[Mongolia]],
* ''A. a. harterti'', e gwalarn [[Afrika]],
* ''A. a. intermedia'', eus hanternoz-kreiz Siberia da [[biz|viz]] Sina ha [[Korea]],
* ''A. a. japonica'', e kreisteiz [[Sac'halin]], kreisteiz an [[Inizi Kouril]], [[Japan]] hag [[Inizi Ryūkyū]],
* ''A. a. kiborti'', e kreisteiz Siberia, hanternoz ha reter Mongolia ha biz Sina,	
* ''A. a. lonnbergi'', e hanternoz Sac'halin,
* ''A. a. pekinensis'', e biz Siberia, [[Ledenez Kamtchatka]] hag an Inizi Kouril,
* ''A. a. sierrae'', e [[Portugal]], kreiz ha kreisteiz Spagn.

==[[krennlavar|Krennlavar]]==
* ''Amzer vrao pa gan an **alhweder*' / Pell hag uhel en êr.*

## Liammoù diavaez
*  ''Alauda arvensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Alauda arvensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kogenneg kuch

Ar **c'hogenneg kuch** (liester : **kogennegi-kuch**) a zo ur spesad golvaneged, *Galerida cristata* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Alauda cristata* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha had dreist-holl ha kemer amprevaned (c'hwiled da skouer) ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad ha tregont anezhañ en Afrika hag Eurazia :
* *Galerida cristata alexanderi*, eus hanternoz Nigeria da gornôg Soudan ha biz Republik Kreizafrikan,
* *G. c. altirostris*, e reter Soudan hag Eritrea,
* *G. c. apuliae*, e kreisteiz Italia ha Sikilia,
* *G. c. arenicola*, e gwalarn Aljeria, kreisteiz Tunizia ha gwalarn Libia,
* *G. c. balsaci*, en arvor Maouritania,
* *G. c. brachyura*, eus diabarzh biz Libia da greisteiz Irak ha hanternoz Arabia,
* *G. c. carthaginis*, eus bis Maroko da hanternoz Tunizia,
* *G. c. caucasica*, e reter inizi Mor Egea, hanternoz Turkia ha kreisteiz ar C'haokaz,
* *G. c. chendoola*, eus kreiz ha reter Pakistan, dre gornôg ha hanternoz India, da greisteiz Nepal,
* *G. c. cinnamomina*, e kornôg Liban ha gwalarn Israel,
* *G. c. coreensis*, e Korea, 
* *G. c. *'cristata**', eus kreisteiz Skandinavia ha Frañs da Ukraina ha Hungaria,
* *G. c. cypriaca*, en Enez Rodos, Karpathos ha Republik Kiprenez,
* *G. c. festae*, en arvor biz Libia,
* *G. c. halfae*, e kreisteiz Egipt ha hanternoz Soudan,
* *G. c. helenae*, e gevred Aljeria ha mervent Libia,
* *G. c. isabellina*, e kreiz Soudan,
* *G. c. jordansi*, e menezioù Aïr (hanternoz Niger),
* *G. c. kleinschmidti*, e gwalarn Maroko,
* *G. c. leautungensis*, e biz ha reter Sina,
* *G. c. lynesi*, e hanternoz Pakistan,
* *G. c. maculata*, e kreisteiz Egipt,
* *G. c. magna*, Hume, 1871, eus kreiz Iran ha kreiz Turkmenistan da walarn Pakistan, Kazakstan, kreisteiz Mongolia ha gwalarn Sina,
* *G. c. meridionalis*, eus reter Kroatia da greiz Gres ha kornôg Turkia,
* *G. c. neumanni*, e kornôg-kreiz Italia,
* *G. c. nigricans*, e Delta an Nil (hanternoz Egipt),
* *G. c. pallida*, el Ledenez iberek,
* *G. c. riggenbachi*, e kornôg Maroko,
* *G. c. senegallensis*, eus Maouritania, Senegal ha Gambia da Niger,
* *G. c. somaliensis*, e kreisteiz Etiopia, hanternoz Somalia ha hanternoz Kenya,
* *G. c. subtaurica*, eus kreiz Turkia da vervent Turkmenistan ha hanternoz Iran,
* *G. c. tenuirostris*, eus reter Hungaria ha Roumania da greisteiz Rusia ha Kazakstan,
* *G. c. zion*, eus kreisteiz Turkia da viz Israel.

## Liammoù diavaez
*  ''Galerida cristata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Galerida cristata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Sidan-koad

Ar **sidan-koad** (pe **sidan-gwez**, liester : **sidaned-gwez**) a zo ur spesad golvaneged bihan, *Anthus trivialis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha greun gwech an amzer.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Anthus trivialis haringtoni*, o neizhañ e gwalarn menezioù Himalaya (eus Kashmir da c'hGarhwal) ; o c'hoañviñ en iskevandir Indez,
* *Anthus trivialis trivialis*, o neizhañ eus reter Europa da hanternoz Iran, Siberia ha gwalarn Sina ; o c'hoañviñ en Afrika issahara hag iskevandir Indez.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus trivialis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Sidan-krineg

Ar **sidan-krineg** (liester : **sidaned-krineg**) a zo ur spesad golvaneged, *Anthus campestris* an anv skiantel anezhañ.

Deskrivet e voe ar spesad e 1758, evit ar wech kentañ, gant Carl von Linné (1707-1778) : *Alauda campestris* eo anv skiantel a voe roet dezhañ gant an naturour svedat.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Anthus campestris campestris*, eus Europa da Afrika an Hanternoz, Reter-Kreiz hag Azia ; goañviñ a ra en Africa hag India,
* *Anthus campestris griseus*, eus mervent Kazakhstan da viz Iran, Afghanistan, gwalarn Sina ; goañviñ a ra e gevred ha kreisteiz Azia,
* *Anthus campestris kastcshenkoi*, eus kreisteiz Siberia da walarn Mongolia ; goañviñ a ra e kreisteiz Azia.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus campestris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Kannerez c'hris

Ar **gannerez c'hris** (liester : **kannerezed gris**) a zo ur spesad golvaneged bihan, *Motacilla alba* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

FMIB 46841 Motacilla Ocularis.jpeg|*Motacilla alba ocularis* (1883)
Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.39.jpg|*Cuculus canorus canorus* + *Motacilla alba*
Motacilla alba yarrellii -Pied Wagtail -SE England.jpg|*Motacilla alba alba*
Motacilla alba alba.JPG|*Motacilla alba yarrellii*
Poetsende man en jong witte kwikstaart-4962012.webm|*Motacilla alba*


## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl, kelien, merien ha moustiked en o zouez, bet paket gantañ war an douar pe war nij.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ.
* *Motacilla alba alba* (kannerez (c'hris) ar vengleuz) : eus gevred Greunland, Island hag an inizi Faero, dre Europa ar c'hevandir, da venezioù Oural, Kaokaz, kreiz Azia hag ar Reter-Kreiz.
* *M. a. alboides*, eus kreiz ha reter menezioù Himalaya da greisteiz Sina, hanternoz Indez-Sina ha hanternoz Myanmar.
* *M. a. baicalensis*, eus kreisteiz-kreiz Siberia da viz Sina.
* *M. a. leucopsis*, eus diabarzh gevred Siberia, kreiz ha reter Sina, kreisteiz Korea ha mervent Japan.
* *M. a. lugens*, war aodoù gevred Siberia hag an inizi, e hanternoz Korea ha hanternoz ha kreiz Japan.
* *M. a. ocularis*, eus hanternoz Siberia da walarn Alaska.
* *M. a. personata*, eus hanternoz Iran da vervent Siberia, kornôg Mongolia, gwalarn Sina ha kornôg menezioù Himalaya.
* *M. a. subpersonata*, e kornôg Maroko.
* *M. a. yarrellii* (kannerez ar beleg) : en Iwerzhon, Breizh-Veur ha war aodoù kornôg Europa.

## Liammoù diavaez
*  ''Motacilla alba'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Motacilla alba'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kannerez louet

Ar **gannerez louet** (liester : **kannerezed louet**) a zo ur spesad golvaneged, *Motacilla cinerea* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged-dour, en o zouez blotviled, c'hwiled, kelien, kelien deiziat ha kresteneged.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Motacilla cinerea cinerea*, eus kornôg Europa, inizi Kanariez ha gwalarn Afrika da greiz, reter, biz Azia,
* *M. c. patriciae*, en inizi Azorez,
* *M. c. schmitzi*, e Madeira.

## Liammoù diavaez
*  ''Motacilla cinerea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Motacilla cinerea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kannerez velen

Ar **gannerez velen** (liester : **kannerezed melen**) a zo ur spesad golvaneged amprevanetaer, *Motacilla flava* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ :
* *Motacilla flava beema*, eus mervent Siberia ha biz Kazakstan da gornôg menezioù Himalaya,
* *M. f. cinereocapilla* (kannerez velen penn louet), en Italia, Sikilia, Korsika, Sardigna ha Slovenia,
* *M. f. flava* (kannerez velen penn glas), eus hanternoz ha kreiz Europa da venezioù Oural,
* *M. f. flavissima* (kannerez velen temzig), e Breizh-Veur ha war aodoù Europa,
* *M. f. feldegg* (kannerez velen penn du), eus ar Balkanoù ha Turkia da Iran hag Afghanistan,
* *M. f. iberiae* (kannerez velen Iberia), el Ledenez iberek, e mervent Bro-C'hall ha gwalarn Afrika,
* *M. f. leucocephala*, e gwalarn Mongolia, gwalarn Sina ha kreisteiz-kreiz Siberia,
* *M. f. lutea*, eus mervent Rusia da walarn ha hanternoz-kreiz Kazakstan,
* *M. f. pygmaea*, en Egipt,
* *M. f. thunbergi* (kannerez velen an norzh), eus hanternoz Europa da viz Siberia.

## Liammoù diavaez
*  ''Motacilla flava'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Motacilla flava'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Lineg ruz

Al **lineg ruz** (liester : **lineged ruz**) a zo ur spesad golvaneged bihan, *Linaria cannabina* (*Carduelis cannabina* kent) an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Fringilla cannabina* da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Linaria cannabina mediterranea MHNT.ZOO.2010.11.223.20.jpg|*Linaria cannabina mediterranea*
Pardillo comun - Carduelis cannabina. (♂) (7181923088).jpg|Ur par lineg ruz


## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun ha had dreist-holl ha kemer divellkeineged ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en Europa dreist-holl :
* *Linaria cannabina autochthona*, e Bro-Skos,
* *L. c. bella*, eus ar Reter-Kreiz da vMongolia ha gwalarn Sina,
* *L. c. cannabina*, (Linnaeus, 1758) e kornôg, kreiz ha hanternoz Europa, kornôg ha kreisteiz-kreiz Siberia,
* *L. c. guentheri*, e Madeira,
* *L. c. harterti*, (Bannerman, 1913), e reter Inizi Kanariez,
* *L. c. meadewaldoi*, e kornôg ha kreiz Inizi Kanariez,
* *L. c. mediterranea*, el Ledenez iberek, Italia, Gres, gwalarn Afrika hag en inizi ar Mor kreizdouarel.

## Liammoù diavaez
*  ''Linaria cannabina'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Linaria cannabina'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pabor kanaber

Ar **pabor kanaber** a zo un evn bihan, flamm e livioù, *Carduelis carduelis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Sot eo ar pabor gant greun an askol hag ar seregenn. En nevezamzer hag en hañv e tebr amprevaned, c'hwen-gwez dreist-holl.

## Annez
Bevañ a ra al labous en Eurazia.

## Notennoù ha daveennoù
Meleneg

Ar **meleneg** pe **meleneg Europa** zo un evn bihan, *Chloris chloris* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
En Europa dreist-holl e vev al labous.

## Liammoù diavaez

## Daveennoù
Tarin

An **tarin** pe **tarin ar wern** a zo un evn bihan, *Carduelis spinus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Seran penn melen

Ar **seran penn melen** a zo un evn bihan, *Serinus serinus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
Serinus serinus MHNT.ZOO.2010.11.223.1.jpg|*Serinus serinus*

## Boued

## Annez
Bevañ a ra dreist-holl e koadeier digor Europa.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Pint (evn)

Ar **pint**, anvet **pintig** ivez, zo un evn bihan, *Fringilla coelebs* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Europa ha Zeland-Nevez.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Hans Burgkmair

**Hans Burgkmair gozh** (1473 - 1531) a oa ul livour hag ur c'hoadengraver alaman.

Burgkmair a voe ganet en Augsburg, mab al livour Thomas Burgkmair e oa hag e vab, Hans yaouank e anv, a zeuas da vezañ livour ivez. Azalek 1488 e teskas gant Martin Schongauer e Colmar. Schongauer a varvas e-pad an daou vloaz m'edo Burgkmair en e stal-labour. Da Italia ez eas e 1507, ha levezonet e voe gant ar pezh a welas eno. Azalek 1491 edo labourat en Augsburg, ma tigoras e stal-labour dezhañ e 1498.

Hervez Hollstein en dije savet 834 koadengravadur, al lod brasañ anezho bet implijet da skeudenniñ levrioù. En e oberennoù gwellañ e weler e oa barrek evit a selle ouzh an aozañ, hag e veske elfennoù eus an Azginivelezh italian gant un diazez alaman hengounel. Azalek 1508 e kasas lod brasañ e amzer o labourat war goadengravadurioù evit an impalaer Masimilian I betek marv an impalaer e 1519. Gantañ e voe savet tost an hanter eus ar 135 skeudenn a zo e *Triumphs of Maximilian*. Al lod brasañ eus skeudennoù *Weiss Kunig* ha re *Theurdank* a voe savet gantañ ivez. Kenlabourat a reas kalz gant an troc'her bloc'hadoù Jost de Negker, hag a voe e embanner ivez.

Kas a reas war-raok implij an amskeud er c'hoadengraviñ, ha soñjal a reer e voe an hini kentañ a implijas ur bloc'had liv en ur skeudenn a savas e 1508 E stampenn *Karediged paket gant ar marv*) eo an oberenn gentañ ma voe implijet tri bloc'had da aozañ an amskeud. hag ivez an hini gentañ a oa da vezañ engravet e liv, a-benn diskouez ur skeudenn a-feson. Un engravadur war dir a savas, *Gwener ha Merkur* e ditl (e-tro 1520),. met ne savas engravadur ebet war baper, daoust d'ar pezh a zeskas gant Martin Schongauer.

Burgkmair a voe ivez ul livour brudet : senennoù relijiel ha poltredoù bourc'hizien Augsburg ha re izili eus lez an impalaer eo ar pezh a livas dreist-holl. E livadurioù a c'haller gwelout e mirdioù München ha Vienna.

Burgkmair a varvas en Augsburg e 1531.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
Gwrac'hig-an-drez

**Gwrac'hig-an-drez** (pe **gwrac'hig an drez**) a zo un evn, *Prunella modularis* an anv skiantel anezhañ.

Graet e vez **golvanig ar c'harzh** anezhañ ivez.

## Doareoù pennañ
Heñvel a-walc'h da welet eo al labous ouzh ar golvan, war-bouez e bigos a zo kalz moanoc'h.

## Boued

## Annez

## Rummatadur
Diouzh an evnoniourien e vez renket **gwrac'hig-an-drez** er c'herentiad *Passeridae* pe *Prunellidae*.

## Liammoù diavaez
Beuf

Ar **beuf** pe **beuf Eurazia** pe **beuf boutin** a zo un evn bihan, *Pyrrhula pyrrhula* an anv skiantel anezhañ.

## Rummatadur
Carl von Linné a zeskrivas al labous e 1758 e 10 embannadur e *Systema Naturae*, m'e anvas *Loxia pyrrhula*. E 1760 e voe ijinet ar genad *Pyrrhula* gant al loenouniour gall Mathurin Jacques Brisson, diwar an henc'hresianeg πυρρός *pyrrós* "liv an tan".

## Is-spesadoù hag annezva

## Doareoù pennañ
;Mentoù
Postek eo al labous, met bihan a-walc'h : war-dro 15&nbsp;cm e hirder, 28&nbsp;cm e hed-eskell, etre 20 ha 40g a bouez ennañ. Du, berr ha kreñv eo e bigos.
;Neizhañ
En ur vodenn vras, tremen 4 metrad uhelder ha ledander. Etre 4 ha 7 vi a vez dozvet adalek deroù miz Mae betek kreiz miz Gouere.

Pyrrhula pyrrhula female 2.jpg|Ur barez
Pyrrhula pyrrhula europoea Gouvieux 222.jpg|Vioù
Bullfinch male.jpg|Ur par
Male bullfinch (Pyrrhula pyrrhula) feeding on sunflower seed.webm|Ur par o tebriñ


## Boued
Hadoù a ya gant al labous, ha broñsoù gwez-frouezh — ur vosenn er werjez. Onn ha spern-gwenn a blij dezhañ e dibenn an diskaramer ha deroù ar goañv.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel an IOU
*  IOC 12.1
*  Avibase
## Notennoù
Beg-kroaz

Ar **begoù-kroaz** eo an evned a ya d'ober ar genad *Loxia*.
Krouet e oa bet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
C'hwec'h spesad begoù-kroaz a zo :
* ar beg-kroaz-sapr (*Loxia curvirostra*)
** *L. c. altaiensis*, *balearica*, *bendirei*, *benti*, *corsicana*, ***curvirostra***, *grinnelli*, *guillemardi*, *himalayensis*, *japonica*, *luzoniensis*, *meridionalis*, *mesamericana*, *minor*, *percna*, *poliogyna*, *sitkensis*, *stricklandi* ha *tianschanica*,
* ar beg-kroaz divrezenn (*Loxia leucoptera*)
** *L. l. bifasciata* ha ***leucoptera***,
* ar beg-kroaz Hispaniola (*Loxia megaplaga*),
* ar beg-kroaz peroked (*Loxia pytyopsittacus*),
* ar beg-kroaz Skos (*Loxia scotica*),
* *[[Loxia sinesciuris]]*.

Un isspesad warn-ugent (21) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Beg-tev

Ar **beg-tev** (liester : **begoù-tev**) pe **tarveg an hogin**, a zo ur spesad golvaneged, *Coccothraustes coccothraustes* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Loxia Coccothraustes* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).Ar spesad nemetañ er genad *Coccothraustes* an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* *Coccothraustes coccothraustes buvryi*, e gwalarn Afrika,
* *C. c. *'coccothraustes**', eus Europa da greiz Siberia ha hanternoz Mongolia,
* *C. c. humii*, eus kreisteiz Kazakstan ha reter Ouzbekistan da viz Afghanistan,
* *C. c. japonicus*, e Ledenez Kamtchatka, inizi Sac'halin ha Kouril ha Japan,
* *C. c. nigricans*, e kreizteiz Ukraina, er C'haokaz, biz Turkia ha hanternoz Iran,
* *C. c. shulpini*, e gevred Siberia, biz Republik Pobl Sina ha Korea.

## Liammoù diavaez
*  ''Coccothraustes coccothraustes'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Coccothraustes coccothraustes'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Brean-ar-c'harzh

Ar **brean-ar-c'harzh** a zo un evn greundebrer, *Emberiza cirlus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
&nbsp;Kan enrollet e Devon

Emberiza cirlus MHNT.ZOO.2010.11.216 St Moré Yonne.jpg|Vioù brean-ar-c'harzh
Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.14.jpg|*Cuculus canorus canorus* hag *Emberiza cirlus*


## Boued

## Annez
Eus Kembre ha reter Bro-Saoz da Mor Kreizdouar (Korsika ha Sardinia) hag Afrika an Norzh.

## Isspesadoù
* Hini ebet.

## Daveennoù
Art Basel

**Art Basel** a zo un abadenn gouestlet d'an arzoù a-vremañ a vez aozet bep bloaz e Basel (Suis) abaoe 1970 (11-16 a viz Even), hag a bad ur sizhunvezh. Er penn-kentañ e oa anvet ART, ha kenaozet eo bet gant Ernst Beyeler. Tro-dro da 60 000 gweladenner a vez, hag unan eus an abadennoù pouezusañ gouestlet d'an arzoù a-vremañ eo. 40 deiz-ha-bloaz an abadenn a zo bet lidet e 2009.

Un abadenn brudet-mat e-touez an dud a-vicher eo : diwar ar 1 100 perc'henn diskouezva a laka o anv e 2009, ne voe degemeret nemet 300 anezho. Kinnig a reont oberennoù 2 500 arzour disheñvel. Ar re a fell dezho kaout plas da ziskouez labour o arzourien a rank kinnig arzourien vrudet koulz ha re dianv, rankout a reont ivez prouiñ e strivont da vroudañ labour an arzourien hag e kemeront perzh e sevel an oberennoù.

E 2000 e tivizas ar rener, Samuel Keller e anv (hag a zo hiziv an deiz e penn diazezadur Beyeler), aozañ Art Unlimited, un diskouezva ma kinniger an oberennoù brasañ. Unan eus perzhioù dibar Art Basel eo deuet da vezañ. Tro-dro da Art Basel e vez aozet abadennoù all, da lakaat ar gêr da vezañ brudet er bed a-bezh. Abaoe 2002 e vez aozet un abadenn heñvel e Miami, anvet eo Art Basel Miami Beach.
En Art Basel 2008 (etre ar 4 hag an 8 a viz Even 2008) e voe kinniget war-dro 5 000 oberenn gant ouzhpenn 2 000 arzour disheñvel. En holl e oa 72 diskouezva eus SUA, 49 eus Alamagn, 35 eus Suis, 29 eus ar Rouantelezh-Unanet ha 22 eus Frañs.

## Notennoù


## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Brean-korz

Ar **brean-korz** a zo ur spesad golvaneged, *Emberiza schoeniclus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Fringilla Schœniclus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar zivellkeineged, dreist-holl da goulz ar gouennañ.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an naontek isspesad anezhañ :
* *Emberiza schoeniclus caspia*, e reter Turkia, ar C'haokaz ha hanternoz Iran,
* *E. s. centralasiae*, e kornôg Sina,
* *E. s. harterti*, eus reter Kazakstan da greiz Mongolia ha gwalarn Sina,
* *E. s. incognita*, eus gevred al lodenn europat eus Rusia da walarn, kreiz ha biz Kazakstan,
* *E. s. intermedia*, eus Italia hag ar Mor Adria da Albania,
* *E. s. korejewi*, e mervent ha reter Iran, kreisteiz Turkmenistan,
* *E. s. lusitanica*, e gwalarn Spagn ha Portugal,
* *E. s. pallidior*, e mervent Siberia ha hanternoz Kazakstan,
* *E. s. parvirostris*, e kreiz Siberia,
* *E. s. passerina*, e gwalarn Siberia,
* *E. s. pyrrhulina*, eus kreisteiz-kreiz Siberia ha biz Mongolia da Ledenez Kamtchatka, Inizi Kouril hanternoz Japan ha biz Sina,
* *E. s. pyrrhuloides*, eus kornôg Kazakstan da c'hevred Kazakstan,
* *E. s. reiseri*, e gevred Albania, gwalarn Gres, Makedonia ha kornôg ha kreiz Turkia,
* *E. s. *'schoeniclus**', eus kornôg, hanternoz ha hanternoz-kreiz Europa da hanternoz al lodenn europat eus Rusia,	
* *E. s. stresemanni*, e reter Aostria, Hungaria, hanternoz Serbia ha gwalarn Roumania,
* *E. s. tschusii*, e Bulgaria, Roumania ha hanternoz takad ar Mor Du,	
* *E. s. ukrainae*, eus Moldavia hag Ukraina da greiz al lodenn europat eus Rusia,	
* *E. s. witherbyi*, e Spagn a-bezh (nemet er gwalarn), kreiz Frañs, Sardinia, Balearez ha Maroko,	
* *E. s. zaidamensis*, e kornôg-kreiz Sina.

## Liammoù diavaez
*  ''Emberiza schoeniclus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Emberiza schoeniclus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Brean kilheri

Ar **brean kilheri** pe brean c'hweder (liester : **breaned kilheri** pe breaned c'hweder) a zo un evn amprevanetaer ha greundebrer, *Emberiza calandra* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra daou isspesad al labous ― *E. c. buturlini* ha ***calandra*** ― en Europa hag Azia ar C'hreiz dreist-holl.

## Notennoù ha daveennoù
Morhouad-kerregi

Ar **morhouad-kerregi** zo un evn palvezek, *Clangula hyemalis* an anv skiantel anezhañ.

Ar spesad nemetañ eo er genad *Clangula*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Rummatadur
Speg krenn

Ar **speg krenn** (liester : **speged krenn**) pe **speg brizh krenn**, a zo ur spesad evned eus kerentiad ar speged, *Dendrocoptes medius* an anv skiantel anezhañ (*Dendrocopos medius* ha *Leiopicus medius* kent).

Anvet e voe *Picus medius* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Dendrocopos medius MHNT.ZOO.2010.11.164.13.jpg|*Dendrocopos medius*
Dendrocopos medius (Marek Szczepanek).jpg|Ur speg krenn


## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag o larvenned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Europa dreist-holl :		
* *Dendrocoptes medius anatoliae*, e kornôg ha kreiz Turkia,		
* *D. m. caucasicus*, e hanternoz Turia dre ar C'haokaz,
* *D. m. medius*, eus Europa da gornôg Rusia,		
* *D. m. sanctijohannis*, er menezioù Zagros (mervent Iran).

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Dendrocopos]]*.

## Liammoù diavaez
*  ''Leiopicus medius'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Leiopicus medius'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Rakig bihan

Ar **rakig bihan** a zo un evn, *Porzana parva* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ar al labous el lec'hioù gleb.

## Rummatadur
Brean melen

Ar **brean melen**, pe **plouz-kerc'h**, a zo un evn bihan, *Emberiza citrinella* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ
War-dro 16-17 cm sav zo dezhañ, war-dro 26-27 cm a ampled hag etre 20 ha 35 g a bouez. Melen rizennet gant glas-gell eo penn ar par.

Neizhiañ a ra diwezhat : e miz Ebrel pe e penn-kentañ miz Mae. Tri pe bevar vi a vez dozvet gant ar barez.

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous dreist-holl en Europa.

## Notennoù ha daveennoù
Rakig korr

Ar **rakig korr** (liester : **rakiged korr**) a zo ur spesad evned bihan-kenañ, *Porzana pusilla* (*Zapornia pusilla* kent) an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Rallus pusillus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha loenedigoù-dour peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* *Zapornia pusilla affinis*, e Zeland-Nevez hag en Inizi Chatham,
* *Z. p. intermedia*, eus Europa da Azia Vihanañ, reter ha kreisteiz Afrika ha Madagaskar,
* *Z. p. mayri*, e Ginea Nevez,
* *Z. p. mira*, e Borneo (diwar ur standilhon kavet eno e 1912),
* *Z. p. palustris*, e reter Ginea Nevez, kreisteiz Aostralia,
* *Z. p. pusilla*, e kreiz ha reter Azia.

## Liammoù diavaez
*  ''Zapornia pusilla'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zapornia pusilla'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù