Slovakia

**Slovakia** (*Slovensko*), ent-hir **Republik Slovak** (*Slovenská Republika*), zo ur stad eus Kreiz Europa. Bevennoù he deus gant ar Republik Tchek, Aostria, Polonia, Hungaria hag Ukraina. Deuet eo da vezañ ur stad dizalc'h d'ar 1añ a viz Genver 1993. Etre 1919 ha 1939 hag etre 1945 1992 ez ae d'ober Tchekoslovakia a-gevret gant Tchekia. Abaoe 2004 ez eo ezel eus an AFNA hag eus Unaniezh Europa.

## Istor
### Braswel
Kavout a reer war diriad Slovakia roudoù eus bezañs mab-den abaoe  bloaz. Kelted eo an dud kentañ a anavezer war an dachenn. Lejionoù roman o deus dalc'het ar vro etre ar I hag ar .

Poblet gant ar Slaved adalek ar  kantved, ar vro a zo aet d'obet kalon Moravia-Veur er . Da c'houde e voe ur broviñs eus Hungaria etre ar  hag ar . E-barzh an impalaeriezh aostriat-hungariat e chomas staget ouzh Hungaria tra m'edo Tchekiz dindan beli Aostria. 

Da heul feur-emglev Saint-Germain-en-Laye, Slovakia, Tchekia (ha betek 1945 Rutenia) a yeas d'ober Tchekoslovakia eus miz Du 1918 betek an 31 a viz Kerzu 1992. An unvaniezh politikel-se, pennlusket e Versailhez ha deroet gant feur-emglev Saint-Germain-en-Laye, a oa korvigellek un disterañ : Tchekia a oa anezhi ur vro muioc'h diorroet ha greantelaet eget Slovakia ; an eil boblañs dizoueet a-vras, eben katolik da vat. A-hend-all eo damdost a-walc'h o yezhoù (hag intentet a bep tu a-drugarez d'ar skinwel-stad divyezhek).

Un huñvre eo chomet an emrenerezh slovak ha ruten pell amzer, panevet er bloavezhioù 1938 - 1939, pa dennas splet ar Slovaked eus ar rouestl da heul emglevioù München evit embann emrenerezh ar vro. E 1939 e oa bet krouet ur stad slovak dizalc'h renet gant an Aotrou Tiso da heul ar bec'h a lakae Adolf Hitler pa c'hourdrouze reiñ Slovakia da Hungariz. Ar stadig nevez a sujas sklaer d'an Trede Reich kuit a ober da bPraha.

« Nevez-amzer Praha » e 1968 a oa bet krennet trumm e miz Eost ar bloavezh-se gant an Unvaniezh soviedel hag ar broioù kevredet outi. Aet eo ar vro da zizalc'h en-dro d'ar 1añ a viz Genver1993, tri bloaz goude « Dispac'h Voulouz » 1989 a lakas diwezh d'ar renad hollveliour kommunour staliet gant « taol-strap Praha » eus C'hwevrer 1948. 

Ezel eo Slovakia eus Unaniezh Europa abaoe ar 1 a viz Mae 2004.

### Kronologiezh
#### A-raok ar Slaved
 kt. J.K. : koshañ oaled anavezet war diriad Slovakia.

 kt. J.K. : kavet ez eus bet louc'hoù klopenn ur vaouez Neanderthal war duchenn maen-raz Gánovce (nepell diouzh kêr Poprad) e rannvro Spiš. Skouerenn orin (darlouc'hadur) eus boest klopennel maouez Neanderthal a zo bet fiziet e Mirdi broadel Praha.

 kt. J.K. : hañval eo e klot marevezh ar Ragistor gant lid ar strujusted ha kendalc'h ar familh. Dizoloet ez eus ur vrav a zelwenn a daolenn ur vaouez kizellet en ur stilhon mamout a reer Venus Moravany anezhi, fiziet eo bet e Mirdi kastell Bratislava. Bez' ez eus ivez Venus Oborin a daolenn lid ar strujusted.

 kt. J.K. —  kt. J.K. : kouevr a veze eztennet diouzh ar menezioù slovak a Rudohoria

 kt. J.K. savet ez eus ur gêr gant mein e Mišia Hôrka nepell diouzh Spišsky Štvrtok, kêr a zeuas ken trumm he barr hag he diskar.

 — I kt. J.K. : war an tiriad slovak e veve Kelted. Sevel a rejont kreñvlec'hioù, teuziñ an houarn ha skeiñ pezhioù moneiz. Ar c'hentañ pobl int a c'heller reiñ un anv dezhi er rannved. Gant ar Gelted e vo roet d'an ostilhoù ur stumm ha ne gemmo ket nemeur a-hed ar c'hantvedoù (bouc'hili, goafoù, chadennoù, hernaj, kontilli…). Pelloc'h e veze fardet c'hoazh ganto priaj gant un droell poder, feilhañs spletus gant ur meskaj grafit ha pri poazh du, hag moneizet e veze ivez moneizoù keltiek aour, arc'hant hag arem.

6 : ar Romaned a dreizhas an Danav ha kontrollañ a rejont e c'hlannoù 400 bloavezh-pad.

E 179 pe 180 e kampas soudarded al lejionoù roman e-kichen ar stêr Váh ha kizellañ a rejont war roc'h kastell Trencin — d'ar mare-hont Laugaritio — un enskrivadur evit reiñ ton d'o zrec'h war ar Varkomaned.

#### Donedigezh ar [[Slaved]], maread Moravia-Veur
,ar Slaved kentañ a dreuzas odeoù ar C'harpatoù hag en em ledas war diriad Slovakia a-vremañ.

Etre 623 ha 658 en em lakaas ar marc'hadour frank Samo da dolpañ ar bobl slav ha dre-se stummañ e unded. Krouiñ ha ren a reas an impalaeriezh a reer Samo anezhañ. Hennezh a zo kentañ stumm riez Slaved ar c'hornôg.

828 : kentañ iliz kristen staliet e lez Pribina e Nitra

833, dug Moravia, ar priñs Mojmir II, a skarzhas dug Pribina diouzh kêr Nitra ha, dre vodañ an dugelezhioù, a ziazezas impalaeriezh Moravia-Veur

863 : daou vanac'h buzantat eus Saloniki, Sent Kiril ha Metodius, a zeuas da Voravia-Veur da gefridi dezho ledañ an Aviel hag ar skrivadur e-touez ar Slaved. Degas a rejont al Lizherenneg c'hlagolitek. Dug Moravia-Veur, ar priñs Rastislav, a bedas ar pab hag an impalaer buzantat Mikael III da zegemer ar gofesourien-se.

894 : marv Svatopluk I, illurañ rieg eus Moravia-Veur

#### Dindal dalc'h Hungariz

E 907 e voe trec'h Hungariz war al lu bavariat war c'hlannoù an Danav ouzh troad kastell Brezalauspurc (kastell Bratislava). Impalaeriezh Moravia-Veur ne oa ket anezhañ ken moarvat.

E 1000 e voe diazezet rouantelezh Hungaria, Stefan I e penn anezhañ, Slovakia a-vremañ lodek ennañ. D'ar mare-hont en e lede rouantelezh Hungaria war tiriadoù Hungaria, Slovakia, Kroatia, Slovenia, ul lodenn eus Roumania hag eus Ukraina.

E 1238, Trnava, anezhi kentañ keoded slovak, a c'hounezas an dreistwirioù a gêr. Roet e oant bet gant Bela IV a Hungaria.

Etre 1241 ha 1242 ez aloubas ar Vongoled Hungaria. Evit adsevel ar vro distrujet e pedas ar roue Bela IV trevadennerien alaman.

1381 : dileuriadur kenfeurel ar Slovaked hag an Alamaned e kuzul-kêr Žilina a voe gwarantet d'e annezidi gant Loeiz Iañ a Hungaria

E 1467 e voe diazezet e Bratislava ar c'hentañ skol-veur war an tiriad slovak, "Academia Istropolitana" hec'h anv.

#### Dindan dalc'h an [[Habsbourged]]
E 1526 e voe faezhet trumm al lu hungariat d'an 9 a viz Eost da-geñver Emgann Mohács gant an Durked. Lazhet e voe ar roue Loeiz II a Hungaria e-kerzh an emgann-se. Tremen a reas e dron da Habsbourged Aostria. Aet e oa ar bras eus tiriad an impalaeriezh hungariat dindan dalc'h an Otomaned. Da heul en em gave e Slovakia kreiz an nemorant eus impalaeriezh hungariat. Ar parlamant hungariat a c'hourbannas Prešporok (Bratislava a-vremañ) da gêrbenn Hungaria.

Etre 1604 ha 1711 e rankas Hungaria taliñ ouzh un heuliad c'hwec'h emsavadeg eus an noblañs a-enep an Habsbourged.

E 1635 e krouas ar c'hardinal Peter Pazmany ur skol-veur katolik e Trnava (e 1777 e voe treuzlec'hiet ul lodenn eus ar skol-veur-se da Boudin, mont a reas an nemorant da Prešporok e 1786).

Soudarded an impalaeriezh, gant skoazell lu ar roue poloniat Yann III Sobieski, a drec'has e 1683 an Durked da-geñver Emgann Vienna ha terriñ a rejont evit mat emled an Impalaeriezh Otoman.

Etre 1740 ha 1780 e c'houarnas Maria-Tereza Iañ a Hungaria Hungaria ha Slovakia war un dro. Kenderc'hel a reas he mab Jozef II gant an adreizhadurioù bet boulc'het o deus degaset kemmoù kevredadel krenn.

1763 : diazezet e voe ar c'hentañ skol-veur mengleuziek e Banska Stiavnica.

Eus 1805 betek 1809, Slovakia ne ziankas ket mareadoù kriz brezelioù Napoleon. Sinet eo bet Feur-emglev Pressburg e Pressburg (anv alamanek Prešporok), d'ar 26 a viz Kerzu 1805, goude ar faezhidigezh aostriat en emgann Austerlitz.

Eil reizhadur ar slovakeg lennek gant Ľudovít Štúr, embannet e 1843, a voe frouezhoc'h eget an hini kentañ eus 1787 gant Anton Bernolák. Mont a ra da ziazez ar slovakeg lennek a-vremañ.

Da-geñver Nevez-amzer ar Pobloù, ur bagad engouestlidi slovak a aozas ar c'hentañ emsavadeg armet slovak. An teir zagadenn gant ar bagad-se stok ouzh an impalaer a chom berr da reiñ ar frankiz c'hoantaet d'ar vroad slovak.

1848 : bodadenn Bratislava a dorras ar servelezh. An dispac'h en savas a voe faezhaet gant impalaer Aostria gant emelladenn impalaer Rusia e 1849.

Ar vodadenn vroadel slovak a ginnigas ur c'hounskrid eus ar vroad slovak, e kêr Martin e 1861. Daou vloaz diwezhatoc'h, e Martin ivez, e lakas en e sav ar « Matica slovenska », kentañ ensavadur broadel da bal dezhañ kreñvaat deskadurezh ha sevenadur ar Slovaked.

E 1884 e voe savelaet ar c'hentañ bank slovak e Bratislava, "Tatrabanka" hec'h anv.

E Cernova, kêriadennig nepell diouzh kêr Ružomberok (Rosenberg da neuze), d'ar 27 a viz Here 1907, e tenn an archerien war gêriadenniz o klemm ouzh ar gloer hungariat ha kensakradur un iliz. Sevel a ra disoc'h ar fuzuilhadeg da 14 den marv ha 70 gloazet. Gant an Norvegad Bjornstjerne Bjornson hag ar Saoz Seton Watson e voe embannet ditouroù a-zivout ar fedoù-mañ, a raio d'an nerzhioù araokour sevel o mouezh. Cernova a zo lec'h ganedigezh ar beleg ha politikour Andrej Hlinka (1864-1938).

E 1907 e voe diazezet ar C'hevre slovak e Cleveland, Ohio, SUA

#### Ar riez tchekoslovak
E 1918 Slovakia a zo ur rann eus ar Republik tchekoslovak kentañ, diazezet d'an 28 a viz Here e Praha. Emezelladur ar Slovaked er riez nevez a zo bet asantet gant ar vodadenn vroadel d'an 30 a viz Here e kêr Martin. Bratislava ne voe staget outi ken nemet adalek ar 1 a viz Genver 1919. Tomáš Garrigue Masaryk, ar jeneral Milan Rastislav Štefánik hag Edvard Beneš dre o oberiantiz politikel a labouras evit krouiñ ar riez Europat nevez-se.

E 1919 e voe krouet skol-veur Coménius e Bratislava.

E 1920 e voe krouet ar C'hoariva broadel slovak e Bratislava

D'ar 14 a viz Meurzh 1939, tra ma voe aloubet ar Südetenland (un tiriad tchek anezhañ) gant al lu alaman, e voe gourembannet e Bratislava dizalc'hiezh ar Republik slovak. Mont a reas ar beleg katolik Jozef Tiso da brezidant ar riez slovak bet krouet dre youl Alamagn an nazied.

D'an 29 a viz Eost 1944 e voe gourbannet an Emsavadeg vroadel slovak e kêr Banska Bystrica. Goude dalc'hidigezh lec'hioù an emsavadeg gant an Alamaned e kreiz Slovakia e kavas repu ar soudarded hag ar partizanted slovak er menezioù.

Dieubidigezh ar vro diouzh an dalc'hidigezh nazi a grogas gant enkerzh an Arme Ruz e Slovakia d'ar 6 a viz Here 1944 e rannvro ode Dukla. Dieubet eo bet Bratislava d'ar 4 a viz Ebrel 1945 gant ar memes arme.

E miz Mae 1945 e voe adsavet ar Republik Tchekoslovak.

E dilennadegoù an diskaramzer 1947 n'eo ket trec'h ar gommunourien slovak, er c'hontrol d'o c'henseurted tchek. Slovakia a gouezh avat dindan beli ar galloud a-du gant Soviediz goude taol-stad kommunour miz C'hwevrer 1948.

Etre miz Genver 1968 ha miz Eost 1968, politikourien slovak bleniet gant Alexander Dubček a gemeras ur perzh oberiant e Never-Amzer Praha, a gase war-raok un demokrateladur leun a bromesaoù eus ar riez hag ar gevredigezh. An argerzh a zo bet harpet taer e miz Eost 1968 pa voe dalc'het ar vro gant armeoù Emglev Varsovia. E miz Here 1968 ez eas ar riez da Republik Kevreadel.

An Dispac'h Voulouz, e miz Du 1989, a zegas kemmoù politikel krenn. Kollet o c'halloud gant ar gommunourien, setu digor an hent d'an demokratelezh ha d'al liested. Annezidi Bratislava ha kêrioù ha kêriadennoù slovak all a gemer ur perzh oberiant er manifestadegoù a-yoc'h.

Mezheven 1990 : kentañ dilennadegoù dieub abaoe 1946.

#### An dizalc'hiezh
Abaoe ar 1 a viz Genver 1993 ez eus ur riez dizalc'h ha riek eus Slovakia. Mont a reas ar riez slovak nevez da ezel eus an ABU d'an 19 a viz Genver. D'ar 15 a viz C'hwevrer e voe dilennet Michel Kovac da gentañ prezidant ar riez demokratel-se gant bodadenn vroadel ar Republik slovak.

D'ar 29 a viz Meurzh 2004 ez eas Slovakia da ezel eus Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel ha d'ar 1 a viz Mae da ezel eus Unaniezh Europa.

## Politikerezh
Ur republik parlamantel eo Slovakia er penn anezhi ur prezidant, dilennet bep pempvet bloaz gant ar bobl slovak en un dilennadeg daou dro dezhi. Mont a ra un emstriver da brezidant en ur zastum kreñv da 50% eus ar mouezhioù. 

Pleustret e vez ar galloud sevener dreist-holl gant penn ar gouarnamant, ar C'hentañ ministr, a zo peurvuiañ penn ar strollad pe ar c'hengevread muianiverel er parlamant, hag a vez anvet gant ar prezidant. Anvet e vez nemorant ar gouarnamant gant ar prezidant war erbedadenn ar c'hentañ ministr.

Ar galloud lezennel a zo ouzh e ober Kuzul broadel ar Republik slovak (*Národná rada Slovenskej republiky*), parlamant unkambregel ennañ 150 ezel. Dilennet eo ar c'hannidi evit ur leuriadur a bevar bloaz dre vouezhiadeg kenfeurel.

Ar barnerezh uhelañ a zo al Lez Bonreizhel (*Ústavný súd*), a ziviz war ar c'hrafoù bonreizhel. Anvet eo an 13 ezel anezhi gant ar Prezidant, diwar ur roll anvioù diuzet gant ar Parlamant.

Emezelet eo Slovakia en Unaniezh Europa d'ar 1añ a viz Mae 2004.

## Douaroniezh

Bratislava eo ar gêrbenn (Prešporok gwezhall) enni 430 000 annezad. E-touez ar c'hêrioù pennañ all emañ Košice, Prešov, Nitra, Žilina, Banská Bystrica, Trnava ha Martin.

An dremmvroioù slovak a zo liesseurt-kenañ a-fet torosennadur. Ar C'harpatoù (a grog e Bratislava) en em led war ar bras eus hanterenn norzh ar vro. 
A-hed ar gwareg meneziek-se e verzer pikernioù uhel an Tatra (*Tatry*), a zo ur pennroud poblek-tre evit ar ski hag a gaver enno lennoù ha traoniennoù niverus war un dro gant kein Slovakia, ar Gerlachovský štít (&nbsp;m), hag ar C'hriváň, arouez ar vro. 

Emañ ar c'hompezennoù er Mervent (a-hed an Danav) hag er gevred. E-touez brasañ stêrioù slovak, ouzhpenn an Danav (*Dunaj*) ma 'z int adstêrioù anezhi, emañ ar Váh hag ar Hron, ha c'hoazh ar Morava a dalvez da vevenn gant Aostria.

Un hin hin kevandirel kreñvaet eo hin Slovakia gant koulzoù-amzer dezho ul lusk reoliek. Miz Genver eo an hini yenañ (keidenn a -2°C) ha miz Gouere an hini tommañ (keidenn a +21&nbsp;°C). E rannvro Bratislava ez eo dousoc'h an hin er goañv ha tommoc'h en hañv.

### Isrannoù

Rannet eo Slovkia en 8 rannvro (*kraje*, unander *kraj*), anvet diwar o c'hêrbenn :
# Bratislavský kraj (Bratislava)
# Trnavský kraj (Trnava)
# Trenciansky kraj (Trencín)
# Nitriansky kraj (Nitra)
# Žilinský kraj (Žilina)
# Banskobystrický kraj (Banská Bystrica)
# Prešovský kraj (Prešov) 
# Košický kraj (Košice) 

Menegomp ivez bezañs 65 distrig (*okres*), tonket da vont da get, war hir dermen, gant ar rannvroioù o sershaat o c'halloudoù .

### Skeudennaoueg

Town Presov Slovakia 52.jpg|Prešov
Kosice (Slovakia) - St. Elizabeth's Catedral 2.jpg|Košice
Zilina-namestie ahlinku.jpg|Žilina
Banska Bystrica from Urpin.jpg|Banská Bystrica 
Trenciansky hrad (2007).jpg|Trencín
View from Castle.JPG|Nitra
Slovakia-Trnava-Town tower.jpg|Trnava
Capital Bratislava Slovakia 0943.jpg|Bratislava


## Poblañsouriezh

Slovaked eo ar bras eus annezidi Slovakia (86 %). Neoazh ez eus er vro ur minorelezh hungareger bras a-walc'h er c'hreizteiz hag er reter (10 % eus ar boblañs hollek). Ar c'henelioù all a zo ar Romed (Tsiganed), an Tcheked, ar Rutened, an Ukrainiz, an Alamaned hag ar Poloniz.

## Armerzh
### Proadurioù
Armerzh Slovakia a denn splet eus bezañ enframmet en Unaniezh Europa. Dre benn d'he zud labour perzhek a-walc'h, d'he goproù dister hag d'ur gwir al labour gwevn e tedenn ar vro embregerezhioù greantel niverus. Goude Volkswagen e Bratislava, PSA Peugeot Citroën an hini en deus kemennet ur postadur e Trnava, ha da heul Hyundaï Kia e Žilina. A-benn 2007 e vefe evel-se Slovakia kentañ kenderc'her karbedoù dre annezad er bed. War-bouez ar vetalouriezh (tro-dro d'ar gêrbenn ha da Košice), obererezhioù pennañ ar vro a zo ar prenn hag e zeveradoù (rannvro Banská Bystrica ha Ružomberok), ar madoù aveiñ ha, d'ul live disteroc'h, an elektronik hag an dilhata. Ar vro a c'horvo ivez glaou. Evelato e vane da 17% feur an difred e 2004, daoust d'ur gresk armerzhel a 5,5%. Da neuze a save ar PDK da 42,5 miliard a zollaroù, a ra 7 200 $ dre annezad. Sevel a ra feur nemetañ an tailhoù da 19 % ha kement-se evit an embregerezhioù kenkoulz hag ar brevezidi.

### Moneiz
Moneiz ar vro a-raok an euro e oa ar gurunenn Slovak (Slovenská Koruna) SK pe SKK.
 
Ar moneiz-paper a oa ouzh e ober bilhedoù-bank , , 500, 200, 100, 50 ha 20 Sk.

Talvoudegezh ar pezhioù a oa 10, 5, 2, 1 Sk, ha 50 halierov (d.l.e. sent, 0,5 Sk). Pezhioù 10 ha 20 halierov a zo bet ivez en amred eus 1993 da 2003.

Degemeret eo bet an euro da voneiz d'ar 1añ a viz Genver 2009. Ur mon eskemm kreizat nevez, 35,4424 kurunenn evit 1 euro, a zo bet kevraouet etre ar pennadurezhioù slovak ha Bank kreiz Europa, aet eo e talvoud d'an 19 a viz Meurzh 2007, en ur erlec'hiañ ar feur kozh (38,455) degemeret p'he doa Slovakia emezellet er gwikefre ar feur eskemm europat (ERM II).

Tu penn ar pezhioù slovak en euro a zo bet degemeret gant Bank kreiz Slovakia e miz Kerzu 2005 (gwelet :en:Slovak euro coins). Goulennet en deus ar gouarnamant slovak digant Unaniezh Europa lakaat en amred bilhedoù 1 ha 2 euro a-benn na grouiñ e-touez an dud ar santad ez afe ar prizioù war-gresk. Ar pezh moneiz uhelañ e werzh hiziv an deiz, hini 10 kurunenn, a dalvez war-dro 30 sent, hag ar bilhed e werzh izelañ, hini 20 kurunenn, a dalvez neuze en tu-mañ d'un euro, hini 50 kurunenn en tu-mañ da 2 euro.

## Sevenadur
Hockey war skorn eo ar sport broadel. Aet eo ar maout gant ar Slovaked da-geñver kampionad ar bed e 2002.

Un esperded douristel dibaot ha dedennus a c'heller gwelout e Slovakia ar Reter (nes da Košice) a zo an niver bras a ilizoù war ar maez e koad, a zegas da soñj eus ar *stavkirke* a Norvegia. 

Arzourien :
* ar c'haner Richard Müller,
* ar barzh Pavol Országh Hviezdoslav.

## Slovaked brudet
* Alexander Dubček (politikour)
* Daniela Hantuchová (sportourez)
* Adriana Sklenáriková (jakdudenn, bet pried ar footballer Christian Karembeu)
* Andy Warhol (arzour stadunanat a orin slovak)
* Milan Rastislav Štefánik (jeneral slovak el lu gall, haroz ar Brezel-bed Kentañ)

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel Prezidant ar Republik
*   Lec'hienn ofisiel ar Gouarnamant
*    Lec'hienn ofisiel ar C'huzul broadel (Parlamant)
*   Ofis Slovak an touristerezh
*  Slovakia today - Kelaouenn enlinenn

## Daveennoù