Emgleo Breiz

**Emgleo Breiz** (*Fondation culturelle bretonne*) a oa ur c'hevarzhe krouet ez-ofisiel e 1955 ha frammet evel ur c'hevread aozadurioù breizhat a felle dezho diorreiñ ar brezhoneg hag ar sevenadur breizhat en ur bouezañ war an aotrounezhioù publik. Aozañ a rae obererezhioù liesseurt, en o zouez Devez ar brezoneg, bep Yaou-Bask. Darn eus e obererezhioù a oa embann levrioù ha kelaouennoù brezhonek savet en doare-skrivañ a vez graet skolveurieg eus outañ (falc'huneg gant lod ha ne vezent ket prest d'e zegemer). Un niver bras a levrioù hag a gelaouennoù a embannas dindan hec'h anv. Paouez a reas ar gevredigezh gant hec'h oberoù da heul diviz an 3 a viz Du 2015 roet gant Lez-varn ar C'henwerzh e Brest a zisklêrias he freuz-stal.

## Istor
Divizet eo bet ma vo savet *Emgleo Breiz* (Fondation culturelle bretonne e anv gallek ofisiel) goude un emvod dalc'het e Ti-kêr Kemper, d'an a viz Gouere 1953, da-geñver Gouelioù bras Kerne. Da-heul al lezenn Deixonne a aotree kelenn ar brezhoneg er skolioù e teue ar meno, met ne voe ket disklêriet ar c'hevarzhe nevez a-raok 1955. Ar stourmer kozh evit kelenn ofisiel ar brezhoneg, Léon Toulemont, a voe lakaet da brezidant.

Palioù ar c'hevread a oa ledan e-keñver diorreiñ ar sevenadur breizhat, pa endalc'he aozadurioù bras oc'h ober war-dro ar sonerezh, an dañs hag ar c'hoariva. Gant ar Falz hag ar Bleun-Brug e teue ar broud evit ledanañ implij ar brezhoneg en deskadurezh, er c'helaouiñ hag er vuhez foran. Koulskoude pa oa aet ar c'hevarzheoù evel Kendalc'h ha War 'l Leur kuit e teue  Emgleo Breiz un aozadur evit mad ar brezhoneg nemetken. 

War daou dra e oa bet staliet Emgleo Breiz : chom pell eus ar vroadelourien breizhat a oa bet o obererezhioù war wel e-pad an Eil brezel-bed ha chom feal ivez da vrezhoneg ar bobl. Tabutoù a rene a-enep heulierien ar gelaouenn Gwalarn, a-enep tud Al Liamm, da gentañ, ha, da-c'houde, flemmadennoù ouzh ar c'hevredad a vounte evit implij ar peurunvan, Kuzul ar Brezhoneg, krouet e 1958.

Pevar den o deus bet ur pouez bras evit meradur ar c'henvredad : Armañs Keravel o labourat asamblez atav gant Andreo ar Merser, an daou bet skolaerien bublik e penn Ar Falz e 1945, ha Charlez ar Gall, hag eñ skolaer publik liammet ouzh Ar Falz ivez. Harpet e oant gant Per-Jakez Helias, kelenner skol normal ha Visant Seite, mestr-skol prevez a-raok mont da vezañ rener ar Bleun-Brug.

E tro ar  bloavezioù 1970 e voe strishaet an dachenn obererezhioù, pa guitaas *Kendalc'h* ar c'hevread ha pa gollas ar *Bleun-Brug* e nerzh. Ouzhpenn-se e kavas gwelloc'h *Ar Falz* diorren e embannadennoù pedagogel tro-dro d'e gelaouenn *Skol Vreiz*.
E dibenn bloaz 2015 e voe graet freuz-stal gant *Emgleo Breiz’’ diwar ur diouer a werzhioù levrioù. Ne badas ket ket un hanter-bloaz ouzhpenn ar gelaouenn lennegel *Brud Nevez*.

== Emgleo Breiz evel ti-embann brezhonek ==
=== Aozadur-disglavier ar c'hevarzheoù kevredet ha merkoù "paeroniet" ===
Sellit ouzh ar pennad resisoc'h : [[Embannadurioù Emgleo Breiz]].<br>
Er bloavezhioù 1950, e voe embannet levrioù dindan anv *Emgleo Breiz*, gant :
* [[Ar Falz]]-Skol Vreiz, ur c'hevredad hag a oa dezhañ ur gelaouenn anvet [[Ar Falz]]-Skol Vreiz, renet e-pad pell gant [[Per Honoré]], eus [[Plourin-Montroulez]]; er bloavezhioù 1970 e savas a-du gant un trede doare-skrivañ, a vez graet "[[etrerannyezhel]]" anezhañ gant e implijerien; goude e troas a-du gant ar *peurunvan* hag e voe savet ti-embann [[Skol Vreizh]];
* Ar gelaouenn lennegel [[Brud]], krouet e 1957, adanvet [[Brud Nevez]] e 1977, renet da gentañ gant [[Per-Mari Mevel]] ha da-heul, Jakez Salaun, Andreo ar Merser, hag en diwezh gant [[Fañch Broudig]].
* Ar gelaouenn bedagogel, *Ar Helenner*, renet gant Andreo ar Merser
=== Moullerezh prevez ha implij kentrat an embann ameilet dre urzhiataer ===
War niverennoù *Brud Nevez* e veze meneget "Moullet gand Ti-moullerez ar Martolod er Gelveneg (Imprimerie du Marin, le Guilvinec). Pelloc'h e lenner "Moullet ez-prevez gand Brud Nevez".

=== Bilañs ar produadur ===
Hervez Fañch Broudig, 700 levr ha 312 niverenn eus Brud Nevez a voe embannet e anv Emgleo Breiz.

En diwezh e tispake *Brud Nevez*, *Ar Skol Vrezoneg* hag *Emgleo Breiz* ur c'hatalog 450 oberenn ennañ. Bep bloaz e teue 10 pe 15 levr nevez gante, met ne veze ket embannet levr ebet ken evit ar vugale, dre m'eo deuet ar peurunvan da vezañ yezh ar c'helenn brezhoneg.

== Aozer Devez ar Brezhoneg ==
E-pad dek vloaz e aozas Emgleo Breiz ur gest war an hentoù publik bep [[Yaou-Bask]].

== Burev diwezhañ (2015) ==
*Prezidant : [[Fañch Broudig]]
*Besprezidanted : [[Mari Kermareg]], Loeiz Grall
*Sekretour : Fañch Colcanap
*Teñzorour : [[Jakez Andre]]

==Izili kevreet ==
===Er penn-kentañ===
* ar gevredigezh [[Ar Falz]] (ne voe ket ezel ken adalek ar bloavezhioù 70, pa voe krouet ar skritur etrerannyezhel gant [[Fañch Morvannou]])
* ar gevredigezh [[Bleun-Brug]] (aet da get) hag a embanne ar gelaouenn *Bleun-Brug* hag ar *Cahiers du Bleun-Brug*. Aozadur katolik kozh a boueze evit ma chomfe  ar brezhoneg yezh an Iliz e Breizh
* [[Kengevread]] [[Kendalc'h]] (kelc'hioù keltiek) (ne voe ket ezel ken)
* Kengevread [[War'l leur]] (kelc'hioù keltiek) (ne voe ket ezel ken)
* [[Al Leur Nevez]] (Kemper ha Kerne) : kentelioù brezhoneg, dastum, embann pladennoù gant kanaouennoù poblek ...
* [[Skolig al Louarn]] (Goueled Leon) : ur mirdi e [[Plouvien]], kentelioù brezhoneg, obererezhioù evit ar vugale...
* Ar Skol Vrezoneg (Brest) : Kentelioù brezhoneg, embannadurioù...
* [[Ar Skol dre Lizer]] : kentelioù brezhoneg dre lizher

==Tud==
====Prezidanted ====
* [[Léon Toulemont]] (1896-1959), bet prezidant [[Kêr-Vreizh]], bet sekretour [[Unvaniez Difennourien ar Brezoneg]]
* [[Pêr Mokaer]], (1959-1961), kuzulier kanton [[Eusa]], bet e [[Framm keltiek Breizh]], bet prezidant [[Kendalc'h]]
* [[Per-Mari Mevel]] (1915-1983), kelenner ha skrivagner
* [[Jean Tricoire]], medisin, saver un hentenn-deskiñ brezhoneg
* [[Armand Keravel]], skolaer ha penn [[Ar Falz]] e 1945
* [[Andreo ar Merser]], skolaer, saver ar [[Skol Vrezoneg]], anvet da brezidant a enor
* [[Fañch Broudig]] (1946), prezidant diwezhañ

==== Bet izili oberiant ====
E *Kengevread Emgleo Breiz* eo bet oberiant :
* Andreo ar Merser, bet skolaer Ar Falz, saver hentennoù ha dafar evit kelenn ar brezhoneg
* Charlez ar Gall, bet skolaer Ar Falz, den ar [[skingomz brezhonek|skingomz]] hag ar [[skinwel brezhonek]]
* [[François Falc'hun]] (1909-1991), [[beleg]] ha [[chaloni]], kelenner skol-veur, yezhoniour brezhoneg, krouer ar skritur seurtanvet [[skolveurieg]], bet er Bleun-Brug
* Frer [[Visant Seite]] (1908-1993), a savas [[Ar Skol dre Lizer|ar Skol dre Lizer]], diwar skouer [[Skol Ober]], bet sekretour meur ar Bleun-Brug
* [[Visant Fave]], den a iliz, bet [[chaloni]], ha goude [[eileskob]] [[Eskopti Kemper ha Leon]], bet er Bleun-Brug
* [[Loeiz Dujardin]], skrivagner brezhonek, bet prezidant ar Bleun-Brug
* [[Per-Jakez Helias]], kelenner [[skol normal]], liesskrivagner brezhonek, den ar skingomz brezhonek hag arbennigour war hengounioù sevenadurel Breizh 
* [[Per-Mari Mevel]], kelenner lise ha liesskrivagner brezhonek
* [[Fañch Morvannou]], kelenner skol-veur
* [[Pêr Trepos]], kelenner skol-veur, yezhoniour brezhoneg, den ar skingomz brezhonek
* [[Loeiz Roparz]], kelenner skol normal hag arbennigour war hengounioù sevenadurel Breizh, krouer Al Leur Nevez
* [[Anna-Vari Arzur]], [[leanez]]
* [[Remi Derrien]] (1946-2009), kelenner saozneg, den a c'hoariva
* Yvonne Coz
* [[Fañch Broudig]] (prezidant diwezhañ), kelaouenner, enklasker war ar brezhoneg ha den ar skingomz hag ar skinwel brezhonek
* [[Mari Kermareg]], den ar skinwel brezhonek
* Gilles Goyat
* Patrig Gouedig
* [[Jakez Andre]]
* Louis Grall
* [[Maguy Kerisit]]...

== Notennoù ha daveennoù ==


== Levrlennadurezh ==
* [https://journals.openedition.org/lbl/445 *Actualité d’Emgleo Breiz ?*, pennad gant Fañch Broudic e-barzh La Bretagne Linguistique]
*[[Iwan Wmffre]], *Breton Orthographies and Dialects: the Twentieth-century Orthography War in Brittany'', 2 levrenn, Oxford, Peter Lang, 2007, (xxviii + 782 pp). https://books.google.fr/books?id=PzKa-iSAWggC&pg=PA673&lpg=PA673&dq=evit+ma%27z+int+uhel&source=bl&ots=0sg5XrNXSJ&sig=9YP4EuNB_V1NqrfrcgcP8P3XtAo&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwinmY6EqffcAhULhRoKHeNDB84Q6AEwAnoECAcQAQ#v=onepage&q=evit%20ma'z%20int%20uhel&f=false