open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amalia von Sachsen

**Amalia** (pe *Amalie*, *Amelie*, *Amelia*) **von Sachsen** zo anv meur a briñsez alaman, eus Sachsen. 

## Tud
* Amalia von Sachsen (1436–1501), Priñsez Sachsen, spätere Dugez Bayern-Landshut
* Maria Amalia von Sachsen (1724–1760), Priñsez eus Pologn ha Sachsen, ha Rouanez Spagn diwezhatoc'h evel pried Carlos III Spagn;
* Amalie von Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld-Bischweiler (1752–1828), kentañ Rouanez Sachsen
* Maria Amalie von Sachsen (1757–1831), Priñsez Sachsen, ha Dugez Pfalz-Zweibrücken diwezhatoc'h
* Amalie von Sachsen (1794–1870), Priñsez Sachsen, sonaozourez ha skrivagnerez, 
* Maria Ferdinanda Amalia von Sachsen (1796–1865), Priñsez Sachsen, ha Dugez-veur Toskana diwezhatoc'h
* Amalie Auguste von Bayern (1801–1877), Rouanez Sachsen
* Maria Josepha Amalia von Sachsen (1803–1829), Priñsez Sachsen, Rouanez Spagn dre he dimeziñ da Fernando VII.

Maouezed all gant anvioù damheñvel:
* Maria Amalia von Brandenburg-Schwedt (1670–1739), Dugez Sachsen-Zeitz
* Charlotte Amalie von Hessen-Philippsthal (1730–1801), Dugez Sachsen-Meiningen
* Amalie von Sachsen-Hildburghausen (1732–1799), Markizez Hohenlohe-Neuenstein zu Öhringen
* Anna Amalia von Braunschweig-Wolfenbüttel (1739–1807), Dugez Sachsen-Weimar-Eisenach ha Mäzenin
* Charlotte Amalie von Sachsen-Meiningen (1751–1827), Dugez Sachsen-Gotha-Altenburg
* Amelie Auguste Karoline von Sachsen-Meiningen (1762–1798), Baronez Carolath-Beuthen
* Amalie von Württemberg (1798–1848), Dugez Sachsen-Altenburg
* Amalie von Hohenzollern-Sigmaringen (1815–1841), Priñsez Sachsen-Altenburg
* Anne Amalie Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach (1828–1864)
* Amalia von Sachsen-Weimar-Eisenach (1830–1872), Priñsez Oranien-Nassau, Priñsez an Izelvroioù. 
* Therese Amalie von Sachsen-Altenburg (1836–1914), Priñsez Sveden ha Dugez Dalekarlia
* Amalie von Sachsen-Coburg und Gotha (1848–1894), Dugez Bavaria

### Poltredoù

file:Maria Amalia of Saxony.jpg|*[[Maria Amalia von Sachsen (1724–1760)]]*, Rouanez Spagn
Skeudenn:Anna-Amalie-1.jpg|Anna Amalia von Braunschweig-Wolfenbüttel (1739 - 1807), dugez Sachsen-Weimar-Eisenach.
file:Brandt - Maria Amalie Auguste of Zweibrücken.jpg| Amalie von Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld-Bischweiler (1752-1828), Rouanez Sachsen
File:María_Amalia_of_Saxony_by_López_Portaña.jpg| Amalie von Sachsen (1794–1870)
Image:Stieler - Amalie Auguste of Bavaria - Galerie Neue Meister.jpg|Amalie Auguste von Bayern (1801–1877), Rouanez Sachsen. 
File:La reina María Josefa Amalia de Sajonia (Museo del Prado).jpg| Maria Josepha Amalia von Sachsen (1803–1829), Rouanez Spagn.
file:AmaliaSaxeWeimarEisenach.jpg|Amalia von Sachsen-Weimar-Eisenach (1830-1872), priñsez izelvroat.



## Pennad kar
*Maria Amalia
Germania (levr)

***De origine et situ Germanorum*** (*"Diwar-benn orin ha lec'hiadur ar [[Germaned|C'hermaned]]"* e brezhoneg) eo titl leun al levr skrivet gant an istorour roman Gaius Cornelius Tacitus, anavezet ivez gant an titl ***Germania***. Ul levr diwar-benn ar pobloù german eo hag embannet e voe er bloavezh 98, e-pad ren an impalaer Trajan.

Un daolenn resis ha talvoudus eo al levr eus boazioù buhez ar pobloù german hag eus douaroniezh ar broioù annezet ganto. Keñveriañ a reer ennañ, alies, perzhioù ha boazioù mat ar C'hermaned ouzh re ar Romaned da vare ar Republik, a-raok donedigezh an Impalaeriezh hag he boazioù fall. 

Daoust m'eo talvoudus e skrid e ranker lavaret ne oa ket bet Tacitus e-unan o veajiñ e Germania. Dont a ra ar ouiziegezh zo en e levr eus diskrivadurioù graet gant tud all, eus skridoù Plinius an Henañ da skouer.

## Liammoù diavaez
*[De origine et situ Germanorum (Germania)](http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania)) (Wikimammenn, e latin)
* Tacitus on Germany (troidigezh e saozneg eus *De origine et situ Germanorum*)
Demi Lovato

**Demi "Diometria" Devone Lovato**, anavezet evel **Demi Lovato**, ganet d'an 20 a viz Gouere 1992 en Albuquerque (New Mexico), a zo un aktourez, kanerez ha diskouezerez-c'hiz eus Stadoù-Unanet Amerika.
Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf

**Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf** zo anv meur a briñsez.

* Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf (1634-1665), pried landgrav Hessen-Darmstadt
* Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf (1678-1755), abadez Abati Quedlinburg

## Pennadoù kar
*Maria Elisabeth
Elisabeth Marie Aostria

**Elisabeth Marie Aostria** (1883- 1963 ) a oa arc'hdugez Aostria.

Merc'h e oa d'an arc'hdug Rudolf Aostria-Hungaria ha da Stéphanie Belgia. He zad a oa priñs-pennhêr Impalaeriezh Aostria. He mamm a oa merc'h da Leopold II Belgia.

Ne oa nemet 6 vloaz pa en em lazhas he zad e miz Genver 1889 e Mayerling gant e serc'h. 

Savet e voe gant he zad-kozh impalaer, ha skarzhet e voe he mamm eus an tiegezh. Dimeziñ a reas d'ur c'hont, ha bugale o doe. Dispartiañ a rejont.

Lesanvet e voe an *arc'hdugez ruz* dre ma oa e-touez harperien ar strollad politikel sokialdemokrat. Dimeziñ a reas gant ar politikour sokialour Leopold Petznek (1881-1956).
Coca-Cola

**Coca-Cola** zo un died graet gant an embregerezh The Coca-Cola Company, krouet e Stadoù Unanet Amerika e 1886. An died gwerzhet ar muiañ er bed eo.

## Liammoù diavaez
* ''Kola-Koka'', ur ganaouenn gant Charlez Rolland evit brudañ an died.
* ''Au Mexique, la population manque d’eau potable mais Coca-Cola prospère'', Reporterre, 29/04/2015
Denim

An **denim** zo un danvez kotoñs implijet evit ar bragoù jeans, da skouer.

Dont a rafe ar ger *Denim* eus ar gerioù gallek "Serge de Nîmes" (gwiad eus kêr Nimes, e kreisteiz Bro-C'hall), war a lavarer. N'emañ ket an displegadenn-se diouzh grad an holl avat hag ur c'hemmesk gloan ha seiz e oa « danvez Nimes » gwechall. 

Gant koton eo graet an « denim » bremañ. Graet e oa bet da gentañ e Stadoù Unanet Amerika, en XIXvet kantved. Hiziv e vez graet denim e meur a lec'h dre ar bed : er Stadoù Unanet hag ivez e Sina, Turkia, India, Brazil...
Costa da Morte

**Costa da Morte** (*Aod ar marv* e brezhoneg) zo un darn eus aod Galiza war-dro Cabo Fisterra.

## Perzhier
Sed ar perzhier a-bouez :
* Malpica, unan eus re vrasañ ar c'hornad,
* Camariñas, brasañ porzh Costa da Morte,
* Corme
* Laxe, 
* Camelle, 
* Arou, 
* Santa Mariña,
* Muxía,
* Fisterra.
Mayerling

**Mayerling** zo er gêriadenn en Aostria, e kumun Alland war lez ar stêr Schwechat, e menezioù ar Wienerwald (Koad Vienna), 24 km er mervent da gêr Vienna. 

Eno, e pavilhon ar chaseourien, en em lazhas an arc'hdug Rudolf Aostria-Hungaria, mab pennhêr Impalaer Aostria, gant e serc'h d'an 30 a viz Genver 1889.

## Skeudennoù

Mayerling Stallungen und Franziskanerinnenkirche.jpg|Ar marchosi hag an iliz frañsezat
Mayerling Kirche und Karmelkloster.jpg|An iliz ha kloastr ar c'harmezezed
Mayerling alte Stallungen.jpg|Marchosi ar priñs Rudolf
Mayerling02.jpg|An iliz
MayerlingvGasthof.jpg|An ostaleri "Pavilhon kozh ar chaseourien"
Mayerling Hanner 2.jpg|Ar preti-leti Hanner
Priz Bras kirri Kanada 2012

**[[Priz Bras kirri Kanada]] [[2012]]** (*Formula 1 Grand Prix du Canada 2012*), redet d'nr  war troiad Gilles Villeneuve zo 865 redadeg kevezadeg bed Formulenn 1. An eil gevezadenn ha daou-ugent Priz Bras Kanada o kontañ evit kevezadeg bed ar Formulenn 1 hag ar seizhvet redadeg kevezadeg 2012 eo.

## A-raok ar Priz Bras
## Esaeoù dieub
### Abadenn gentañ Gwener

### Eil abadenn Gwener

### Trede abadenn Sadorn

## Abadenn ditriñ
### Disoc'hoù an titriñ
### Kael zisparti

## Redadeg
### Darvoudoù
### Renkadur ar redadeg
}
| 
| 
|- bgcolor="#EFEFEF"
| align=center | 2
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| align=center | 3
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|}

### Plas pol ha tro wellañ
* Plas pol : 
* Tro gwellañ :

### Troioù er penn
*

## Renkadur goude ar redadeg

## Stadegoù
Priz Bras Kanada 2012 a zo :
*

## Notennoù ha daveoù

## Da welout
Janed Aragon (1454-1517)

**Janed Aragon**, pe **Juana de Trastámara** pe **Juana de Aragón** (1454 - Naplez, Genver 1517), a oa infantez Aragon ha rouanez Naplez. 

Merc'h e oa d'ar roue Yann II Aragon ha d'e eil pried Juana Enríquez. C'hoar e oa d'ar roue Ferdinant II Aragon.

## Dimeziñ ha bugale
E Gwengolo 1476 e voe dimezet d'he c'henderv-kompez Ferdinando Iañ Naplez. Daou vugel o doe:
* **[[Giovanna d'Aragona (1478-1518)]]**, rouanez Naplez, a zimezas d'he niz Ferdinando II Naplez;
* **Carlo** (1480 – 1486), marvet da c'hwec'h vloaz.
Rush (film, 2013)

***Rush*** a zo ur film amerikan sevenet gant Ron Howard a zo deuet er-maez e miz Gwengolo 2013.

## Sinopsiz
E-pad kevezadeg Formulenn 1 1976 e teu ar stourm etre Niki Lauda, kampion 1975 war Ferrari, ha James Hunt war McLaren-Ford, da vezañ spontus, betek gwallzarvoud Niki Lauda war an Nürburgring....

## Fichenn deknikel
* Sevener : Ron Howard
* Senario : Peter Morgan
* Sonerezh : Hans Zimmer 
* Skeudenniñ : Anthony Dod Mantle
* Renerezh arzel : Christopher Wyatt
* Produiñ : Andrew Eaton, Eric Fellner, Brian Grazer, Ron Howard ha Brian Oliver
:Eilprodueroù : Todd Hallowell ha Tyler Thompson
:Kenbroduer : Jens Meurer
* Kevredadoù produiñ : Cross Creek Pictures, Egoli Tossell Film, Exclusive Media Group, Imagine Entertainment, Revolution Films ha Working Title Films
* Dasparzhadur :
: : Universal Pictures
: : StudioCanal
* Pad :
* Rummad : Dram sportel
* Deiziad mont er-maez : 2013 

## Aktourien
* Daniel Brühl : Niki Lauda
* Alexandra Maria Lara : Marlene Knaus
* Chris Hemsworth : James Hunt
* Olivia Wilde : Suzy Miller
* Natalie Dormer : Gemma
* Pierfrancesco Favino : Clay Regazzoni
* Martin J Smith : Jody Scheckter
* Xavier Laurent : Patrick Depailler
* Antti Hakala : Hans-Joachim Stuck
* Augusto Dallara : Enzo Ferrari
* Alessandro De Marco : Daniele Audetto
* Ilario Calvo : Luca di Montezemolo
* Colin Stinton : Teddy Mayer
* Christian McKay : Alexander Hesketh
* Julian Rhind-Tutt : Bubbles Horsley
* Jamie de Courcey : [Harvey Postlethwaite]]
* Geoffrey Streatfield : Peter Hunt

### Liammoù diabarzh
* Formulenn 1
* Niki Lauda
* James Hunt
* Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1976

### Liammoù diavez
*  Rush war Internet Movie Database
*  Rush war Allociné

## Notenoù ha daveoù
Jordan Grand Prix

**Jordan Grand Prix** a zo ur skipailh redadegoù kirri iwerzhonat a rede e Formulenn 1 etre 1991 ha 2005. O chom e oa e Silverstone e Bro-Saoz ha krouet a oa bet gant Eddie Jordan. Redet en deus 250 Priz Bras o c'hounit 4 gwech, 19 podium, 2 blas pol ha 2 dro wellañ. Goude ur bloavezh 1999 mat-tre o echuiñ 3 ar gevezadeg e teu an traoù da vezañ diaesoc'h-diaes evit ar skipailh, a oa bet adprenet e 2005 gant Alex Schnaider evit sevel Midland F1 Racing e 2006, a zo deuet da vezañ Force India war lec'h.

## Da welout

### Liammoù diabarzh
* Midland F1 Racing
* Spyker F1 Team
* Force India
Céu

**Céu** (skrivet a-wechoù * CéU*, distaget [sɛu])) eo anv micher **Maria do Céu Whitaker Poças**, ganet e 1980 e kêr São Paulo, zo ur ganerez ha sonaozourez eus Brazil. Ar ger portugalek evit oabl eo *Céu*. 

## He fladennoù
### Albomoù
* 2005 : * CéU*
* 2007 : *Remixed EP*
* 2009 : *Vagarosa*
* 2012 : *Caravana Sereia Bloom*
* 2014 : *Céu - Ao Vivo *

## Liammoù diavaez
*https://www.youtube.com/watch?v=8OzpCOofV2s&feature=iv&src_vid=rxf5qF0KnEg&annotation_id=annotation_3817627233
*O kanañ : catch a fire : https://www.youtube.com/watch?v=lSreSTgM3hE

## Notennoù
Fisterra

**Fisterra** zo ur gumun e Galiza, e Proviñs A Coruña, e komark Fisterra. Enni eo emañ ar beg-douar brudet, Cabo Fisterra.

## Pennad kar
* Roll kumunioù proviñs A Coruña
Cap Norfeu

**Cap Norfeu** (*Cabo Norfeu* e spagnoleg) zo ur beg-douar e Katalonia, en Alt Empordà, en hanternoz Costa Brava, etre Roses ha Cadaqués.

Emañ e penn ledenez Creus, 2 km dezhi, er Mor Kreizdouarel, etre pleg-mor Jóncols (en hanternoz) ha Cala Montjoi (er c'hreisteiz).

## Tour Norfeu
E lec'h uhelañ al ledenez (169 m),ma weler ar pellañ war ar mor, e kaver dismantroù un tour-ged kozh.

## Levrlennadur
* Aleix Comes i Herrera, Ponç Feliu i Latorre i Toni Llobet François, "Els ocells hivernants del cap Norfeu", *Annals de l'Institut d'Estudis Empordanesos*, 24 (1991), 13-30.
* Pablo de la Fuente, "Un exemple d'arquitectura defensiva del litoral català en època moderna: la torre de Norfeu", *Annals de l'Institut d'Estudis Empordanesos*, 26 (1993), 157-174.
* Pablo de la Fuente, *Les fortificacions reials del golf de Roses a l'època moderna*, Figueres, Brau-Ajuntament de Roses, 1998, esp. pp. 293-308 i 316-317.
* Josep Gesti i Perich i Joan Font i García, *Cartografia digital de la vegetació i corologia d'espècies vegetals singulars de la reserva natural integral de Cap Norfeu ‪(‬Parc Natural de Cap de Creus‪)‬*, Girona, Universitat de Girona, 2005.
* Josep Girbal Lladó i Lluís Polo Alberti, "Flora y vegetación del Cabo Norfeu", *Boletín de la Estación Central de Ecologia*, 13 (1978), 3-22.
* Arnald Plujà i Canals, *Estudi del Cap de Creus: la costa. Diccionari toponímic, etimològic i geogràfic*, Figueres, l'autor, 1996.

## Pennad kar
* Parque Natural del cabo de Creus
Paolini

**Paolini** zo un anv-tiegezh korsek hag italianek, eus Toskana ha Lazio kentoc'h, deuet diwar an anv-bihan *[[Paolo]]*.

* **[[Pietro Paolini]]** (1603-1681), livour italian
* **[[Petronilla Paolini Massimi]]**, barzhez 
* **[[Christopher Paolini]]**, skrivagner stadunanat

## Liammoù diavaez
*  Orin an anv-tiegezh 
*  Stankded an anv hervez al lec'hioù en Italia 
*  Idem, en France 
*  Idem, aux USA
Beg Ortegal

**Beg Ortegal** zo ur beg-douar e hanternoz Galiza, e parrez Cariño, e proviñs A Coruña, hag a zo penn kreisteisañ Pleg-mor Gwaskogn.
Potasiom

Ar **potasiom** anvet **kaliom** ivez zo un elfenn gimiek, **K** eo e arouez kimiek (diwar an anv nevezlatin *Kalium*) ha **19** e niver atomek.

## Notennoù
Marylise Lebranchu

**Marylise Lebranchu** (anv plac'h yaouank: *Marylise Perrault*) a zo ur bolitikourez ganet e 1947 e Loudieg hag ezel eus ar Strollad Sokialour gall. Maerez Montroulez eo bet etre 1995 ha 1997, Ministrez ar Justis eo bet e gouarnamant Lionel Jospin etre 2000 ha 2002, ha ministrez adreizhañ ar stad, an digreizennañ hag ar velestradurezh foran e 2012 e gouarnamant Jean-Marc Ayrault, hag e hini Manuel Valls I. Kuzulierez rannvro eo bet ivez. 

Savet eo a-enep Naoned e Breizh.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Marylise Lebranchu
Firestone

**Firestone Tir ande Rubber Company** a zo un embregerezh amerikan krouet e 1900 gant Harvey Firestone a sav bandennoù-rod. 23 000 a labourat evitañ tro-dro ar bed. Adprenet a oa bet gant Bridgestone e 1988.
Muxía

**Muxía** zo ur gumun hag ur porzh e gwalarn Galiza, e Proviñs A Coruña, nepell diouzh Fisterra.

## Skeudennoù


File :Muxía.Pedra_dos_cadrís.jpg|
File :Santuario_da_Virxe_da_Barca_en_Muxía.jpg|Santuario da Virxe da Barca
File :Muxía. Galicia 09.jpg|
File :Muxia1Marenegra1eue.jpg|Naetaat an aod e Muxía war-lerc'h peñse ha lanv du ar Prestige, goude an 13 a viz Du 2002.
Prestige

Ar **Prestige** zo un eoullestr, perc'hennet gant ur gompagnunezh eus Liberia met gant banniel an Inizi Bahamas, hag a reas peñse e-tal Cabo Fisterra e Galiza e 2002 hag a skuilhas un eoul tev er mor ma voe labezet aod Galiza a-hed kilometroù, ha pelloc'h zoken.

Da-heul ar peñse e voe savet ar c'hevredad Nunca Máis (*Biken ken*) hag aozet manifestadegoù da stourm ouzh ar gompagnunezh hag ar gouarnamant na rae netra.

## Kanaouennoù
* Memoria da noite  gant Luar na Lubre
Apollo 13 (film)

***Apollo 13*** a zo ur film amerikan graet e 1995 gant Ron Howard a gont ar gefridi egor Apollo 13.

## Sinopsiz

Ar gefridi Apollo 13 a ya kuit gant ur skipaj gant Jim Lovell (astraer arnodetañ an NASA), Fred Haise ha Jack Swigert. Trizekvet kefridi ar programm Apollo eo, hag an trede gefridi a yelo war al Loar, mont kuit a ra d'an  e 13h13. Holl a zo mat betek ur gwallzarvoud d'an  pa lâr Jim Lovell kreizenn an NASA e Houston a oa bet un tarzherezh a zistruje ur virlenn oksigen. Freuzet e vo ar gefridi hag holl a vo bet graet evit adkas an tri den war an Douar, hep tredan, hep bleinerezh, hep kaout ar gwir c'hwitañ.

## Fichenn dektnikel
* Titl : *Apollo 13*
* Sevener : Ron Howard
* Scenario : William Broyles Jr. hag Al Reinert
* Produer : Brian Grazer
* Sonerezh : James Horner
* Skeudenniñ : Dean Cundey
* Frammañ : Daniel P. Hanley ha Mike Hill 
* Kevredadoù produiñ : Universal Pictures, Imagine Entertainment
* Budjed : $62 000 000
* Bro : 
* Yezh : Saozneg
* Pad : 160 munutenn
* Deiziad mont er-maez : 
**  : 
**  : 

## Aktourien
* Tom Hanks : Jim Lovell
* Kevin Bacon : Jack Swigert
* Bill Paxton : Fred Haise
* Gary Sinise : Ken Mattingly
* Ed Harris : Gene Kranz
* Kathleen Quinlan : Marilyn Lovell
* Mary Kate Schellhardt : Barbara Lovell
* Emily Ann Lloyd : Susan Lovell
* Miko Hughes : Jeffrey Lovell
* Max Elliott Slade : Jay Lovell
* Tracy Reiner : Mary Haise
* David Andrews> : Pete Conrad
* Joe Spano : rener an NASA
* Xander Berkeley : Henry Hurt
* Clint Howard : EECOM White
* Loren Dean : EECOM John
* Todd Louiso : FAO White

## Liamm diavez
*  Apollo 13 war an Internet Movie Database
Jean-Christophe Boullion

**Jean-Christophe "Jules" Boullion** (bet ganet d'ar  e Sant-Brieg) a zo ur blenier kirri breizhat a rede e Formulenn 1 hag en Andur. Redet en deus un nebeud redadegoù gant Sauber e Formulenn 1.
Airspeed Horsa

An **Airspeed Horsa** (**Airspeed AS.51 Horsa**) a oa ur plaver implijet gant tirlu ar Rouantelezh-Unanet, hag a-wechoù gant leviourion eus ar Royal Air Force, hag aerlu ar Stadoù-Unanet e-pad an Eil Brezel-bed ha betek 1949.

## Notennoù ha davennoù
Yann Derrien

**Yann Derrien**, war marilh an ti-kêr eo *Jean Derrien*, a zo ganet e Ploubêr e 1920 ha marvet e Louaneg e 2007. Setu amañ ur gwir ganer pobl, unan a zo bet e-touez ar re wellañ a oa gant Strollad Beilhadegoù Treger Maria Prad.

## Buhez hag oberoù
Ganet e oa bet en un tiegezh menajerien e 1920 e Ploubêr. E Nantouar e Louaneg ez eo bet o vevañ abaoe 1948 pa dimezas. Amunuzer eo bet eus e vicher. E 1959 e kemeras perzh e Beilhadegoù Treger. Da gentañ en doa desket son ouzh an akordeoñs a bep seurt tonioù eus ar c’hiz. A-benn ar fin e oa kroget da skrivañ kanaouennoù nevez pa ne droe ket kanaouennoù a oa eus ar c’hiz er bloavezhioù 1960. Karet e oa e ganaouennoù dre ma oa douster, karantez ha fent enne, e gwirionez gwir spered Tregeriz. En e ganaouennoù en deus klasket komz bepred eus ar mor, ar pesketaerezh, evel e ganaouenn vrudetañ «Paotr ar Yeoded»

Marvet eo e 2007.

### Kanaouennoù brezhonek
* Paotr ar Yeoded
* Kan ar martolod

## Levrioù
Dastumet eo bet e holl ganaouennoù e-barzh al levr « Kanouennoù Jean Derrien », embannet gant Emgleo Breiz.
Gouarnamant Jean-Marc Ayrault (1)

**Gouarnamant Jean-Marc Ayrault** eo ar gouarnamant savet gant ar Parti Socialiste a ren ar Frañs abaoe ar 16 Mae 2012 betek an 18 a viz Mezheven 2012. Da heul Gouarnamant François Fillon e teuas. Heuliet gant Gouarnamant Jean-Marc Ayrault (2) e boe.

## Roll ar vinistred

## Ar Vreizhiz er gouarnamant
Pemp Breizhad a zo bet anvet er gouarnamant gant François Hollande :
* Jean-Marc Ayrault, maer Sant-Ervlan (1977-1989), kannad Liger-Atlantel (1986-2012) ha maer Naoned (abaoe 1989).
* Jean-Yves Le Drian, ganet en Oriant, maer An Oriant (1977-1998), kannad Mor-bihan (1978-2007) ha Prezidant kuzul-rannvro Breizh (abaoe 2004).
* Stéphane Le Foll, ganet er Mañs hag e dud oa ganet e Breizh, studier ha kelenner e Skol-Veur Naoned, kannad european (abaoe 2004).
* Marylise Lebranchu, ganet e Loudieg, maerez Montroulez (1995-1997), kannadez Penn-ar-Bed (abaoe 1997).
* Benoît Hamon, ganet e Lokournan, kannad european (2004-2009).

Ne oa Breizhad ebet e gouarnamantoù François Fillon etre 2007 ha 2012.

## Notennoù


## Liammoù diavaez

*  Décret du 16 mai 2012 relatif à la composition du Gouvernement, Journal officiel de la République française, n° 115, 17 a viz Mae 2012, p. 9149.
Guiomar Novaes

**Ur pennad [[Guiomar]] zo ivez.*

**Guiomar Novaes** (São João da Boa Vista, 28 a viz C'hwevrer 1894 — São Paulo, 7 a viz Meurzh 1979) a oa ur bianoourez vrazilian a zo brudet he doare da seniñ oberennoù Frédéric Chopin ha Robert Schumann. Brudet he devoa oberenn Heitor Villa-Lobos er bed a-bezh ivez.

## Notennoù
Laouenan dour

Al **laouenan dour** a zo ur spesad golvaneged, *Cantorchilus semibadius* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra e koadegi gleb Costa Rica ha Panamá.

## Liammoù diavaez
* ''Cantorchilus semibadius'' el lec'hienn BirdLife International.
* ''Cantorchilus semibadius'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Maria Anna von Sachsen

**Maria Anna von Sachsen** zo bet anv meur a briñsez:

* Maria Anna von Sachsen (1728–1797), merc'h da August III, Roue Pologn ha Sachsen; dimezet da Masimilian III, Dilenner Bavaria. 
* Maria Anna von Sachsen (1799–1832), merc'h da Maximilian von Sachsen, dimezet da Leopoldo II Toskana.
* Maria Anna von Sachsen-Altenburg (1864–1918), priñsez Schaumburg-Lippe 


file:Maria Anna Sophia of Saxony - Schloss Augustusburg, portrait painting between 1754 and 1760.jpg|Maria Anna von Sachsen (1728–1797) 
File:Maria Anna of Saxony.jpg|Maria Anna von Sachsen (1799–1832)
File:MariaAnnaSaAltSchaumLi.jpg|Marie Anna von Sachsen-Altenburg

## Pennadoù kar
*Anna Maria von Sachsen 
*Maria Anna
*Sachsen
Maria Anna von Sachsen (1728–1797)

**Meur a vaouez zo bet anvet [[Maria Anna von Sachsen]] *.

**Maria Anna Sophie Sabina Angela Franziska Xaveria** (1728 en Dresden - 1797 en München) a oa priñsez-dilennourez Bavaria.

Ganet e oa e Dresden, ha merc'h e oa da Aogust III, roue Pologn ha Sachsen ha da Maria Josepha von Österreich (1699–1757). 

Dimezet e oa da Masimilian III, Dilenner Bavaria.
Maria Anna von Sachsen (1799–1832)

**Meur a vaouez zo bet anvet [[Maria Anna von Sachsen]] *.

**Marie Anna Carolina Josepha Vincentia Xaveria Nepomucena Franziska de Paula Franziska de Chantal Johanna Antonia Elisabeth Cunigunde Gertrud Leopoldina** ( 1799 -1832) a oa ur briñsez eus Sachsen deuet da vout dugez-veur Toskana

Merc'h e oa da Masimilian von Sachsen (1759–1838)

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Leopoldo II Toskana. Teir merc'h o doe: 
* Carolina Augusta, ganet e Firenze e 1822, marvet dibried e 1841. 
* Augusta Ferdinanda, ganet e Firenze e 1825, marvet e München e 1864; dimezet e voe da Leopold Bavaria ha pevar bugel o doe;
* Maria Massimiliana, ganet e Firenze e 1827 marvet e 1834, da 7 vloaz.

## Goude he marv
Addimeziñ a reas he fried .
Masimilian von Sachsen

**Masimilian von Sachsen** zo anv meur a zen :

*Masimilian von Sachsen (1759–1838), 
* Masimilian von Sachsen (1870–1951)
Hélio Castroneves

**Hélio Castroneves** (bet ganet d'an  e São Paulo e Brazil, anavezet betek 2000 evel **Hélio Castro-Neves**) a zo ur blenier kirri brazilianat e red en IndyCar e 2012. Gounezet en deus teir gwech an Indianapolis 500 e 2001, 2002 hag e 2009.
Matra Sports

**Matra Sports** e oa skourr sportel a saver kirri gall Matra Automobiles a rede e Formulenn 1, Formulenn 2, Formulenn 3 hag e kirri Sport. Gounezet en deus un titl ar vlenierien gant Jackie Stewart e 1969 hag un titl ar saverien.

## Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

## Sellet ivez
Hunvre Gwreg ar Pesketaer

**Hunvre Gwreg ar Pesketaer** eo an anv a vez roet dre vras e broioù ar c'hornaoueg d'un oberenn gant Hokusai anvet 蛸と海女 *Tako to ama* e japaneg (ar splujerez hag ar morgazh). Met dititl eo en orin avat. Ar skeudenn gentañ a gaver en un dastumad erotek japanek embannet e 1814 eo. Unan eus brudetañ oberennoù erotek ar bed eo.
Maria Josepha von Sachsen (1803–1829)

**Tud all zo bet anvet [[Maria von Sachsen |Maria Josepha von Sachsen]].*
**Maria Josepha von Sachsen** (1803–1829), pe * Maria Josepha Amalia Beatrix Xaveria Vincentia Aloysia Franziska de Paula Franziska de Chantal Anna Apollonia Johanna Nepomucena Walburga Theresia Ambrosia*, a oa trede pried Fernando VII, Roue Spagn.

## He buhez
Ganet e oa e Dresden d'ar 7 a viz Kerzu 1803. 
Merc'h e oa da Masimilian von Sachsen (1759-1838) ha d'e bried kentañ Carolina di Borbone-Parma (1770-1804). He mamm a oa merc'h da Ferdinando Iañ Parma (1751-1802), dug Parma. 

Pa oa tri miz e varvas he mamm ha kaset e voe d'ur gouent war lez ar stêr Elbe. Ne deuas er-maez nemet evit dimeziñ. 

Dimezet e voe e miz Here 1819 da Fernando VII, kenderv d'he mamm, div wech intañv ha bepred divugel, pa ne oa-hi nemet 16 vloaz. 
Er gouent ma moe savet e oa bet stummet da vezañ katolikez virvidik, hogen ne oa ket bet prientet evit ar briedelezh. Nac'h a reas leuskel he fried da dostaat outi eta. Ret e voe goulenn ul lizher digant ar pab evit displegañ dezhi ne oa ket pec'hed marvel an darempredoù reizhel etre priedoù. 
 
Gant daou dra e oa troet Maria Josepha: ar relijion hag ar varzhoniezh 

Mervel a reas gant an derzhienn en Palez Aranjuez, divugel, da 26 vloaz e miz Mae 1829. Beziet e voe e Panteon an Infanted e Manati an Escorial, rak hervez boaz an tiegezh roueelne veze beziet e Panteon ar Rouaned nemet ar rouanezed o devoa ganet.

## Lennegezh
**Los espejos de Fernando VII*, gant María Pilar Queralt del Hierro e 2001, zo savet diwar-benn hanterouriezh ar pab en he darempredoù gant he fried roue.
Harburg

**Harburg** zo un anv-lec'h alamanek eus Alamagn.

* **[[Harburg (arrondissement)|Harburg]]**, en Niedersachsen
* **[[Harburg (Souabe)|Harburg]]**, kêr en Bavaria
* **[[Harburg (quartier)|Harburg]]**, karter e Hamburg
Sachsen-Coburg-Saalfeld

Dugelezh **Sachsen-Coburg-Saalfeld** zo un dugelezh alaman krouet e 1735 hag a badas betek 1825.

## Pennad kar
*Sachsen
Sachsen-Coburg-Gotha

Dugelezh **Sachsen-Coburg-Gotha** zo un dugelezh alaman krouet e 1826 hag a badas betek 1918 pa voe embannet ar Republik en Alamagn. hiriv emaén an douaroù anezhi e Bavaria ha Thuringia

Pa vez komzet eus an tiegezh Sachsen-Coburg-Gotha e komzer eus an tiegezh a renas er rouantelezh Unanet, e Belgia, Portugal, Bulgaria, Sachsen-Coburg-Gotha. E 1910, e voe diskaret Roue Portugal, ha kemend-all a c'hoarvezas e Sachsen-Coburg-Gotha en 1918 hag en Bulgaria en 1946. 

## Pennad kar
*Sachsen
Elisa Buonaparte

**Maria Anna Buonaparte**, anavezet ivez evel **Elisa** (Ajaccio, 13 a viz Genver 1777 – Trieste, 7 a viz Eost 1820), a oa merc'h da Carlo Maria Buonaparte ha da Maria Letizia Ramolino ha pempvet c'hoar Napoleone Buonaparte.

Dimeziñ a reas d'ar jeneral kors Felice Baciocchi (1762-1841), priñs gall, ha ren a reas-hi e Priñselezh Lucca ha Piombino ha goude evel evel dugez-veur Toskana.
Januária

**Januária** zo un anv-bihan hag un anv-lec'h portugalek.

## Yezhoù all
*Gennara, en italianeg

## Tud
*Januária Maria da Conceição
*Januária Maria de Bragança

### Oberenn
*Januária (kan)

## Lec'hioù

*Januária (Minas Gerais)
*Januária (Sombrio)

.
Januária Maria de Bragança

**Januária Maria Joana Carlota Leopoldina Cândida Francisca Xavier de Paula Micaela Gabriela Rafaela Gonzaga de Bragança**, kontez Áquila ha priñsez impalaerel a Vrazil (Rio de Janeiro, 11 a viz Meurzh 1822 — Nisa, 13 a viz Mae 1901), a oa ur verc'h da Pedro Iañ Brazil, Impalaer Brazil, ha d'e bried Maria Leopoldine Aostria . C'hoar e oa da Pedro II, impalaer Brazil war-lerc'h o zad, ha da Maria II, rouanez Portugal.

## He buhez

Ganet e oa un nebeud mizioù a-raok dizalc'hted Brazil. Anvet e voe Januária en enor da gêr Rio de Janeiro ma oa bet kavet repu gant Roue Portugal hag e diegezh da vare aloubadeg e vro gant armeoù gall Napoleone Buonaparte en 1807. 

Anvet e voe he zad da Impalaer Brazil d'ar 7 a viz Gwengolo 1822, ma voe-hi lesanvet « priñsez an dizalc'hted ».

Mervel a reas he mamm en 1826. He zad Pedro Iañ Brazil a zilezas ar galloud en 1831, hag a eas da Bortugal en-dro da skoazellañ e verc'h Maria II da gaout kurunenn Portugal.

## Dimeziñ

## Notennoù
Gennaro

**Gennaro** zo un anv-bihan italianek roet d'ar baotred, boutin  eo e kreisteiz Italia, e Campania dreist-holl. 

## Yezhoù all

*galleg: Janvier
*saozneg: Januarius
*latin: Januarus
*poloneg: January
*portugaleg: Januário
*spagnoleg: Jenaro
*alamaneg: Januarius
*napoletaneg: Gennaro

## Eilstummoù
* *Gennarino*.
* *Gennara, Gennarina* evit ar merc'hed.

## Orin
Eus *Ianuarius*, da lavarout eo ganet e miz Genver. 

## Tud
*Gennaro, eil eskob Benevento.
*Gennaro Annese (1604 - 1648), dispac'hour napolitan.
*Gennaro Astarita, sonaozour italian.
*Gennaro Carotenuto, istorour italian.
*Gennaro Cassiani, politikour italian.
*Gennaro Ciaburri, medisin italian.
*Gennaro Coronella, politikour italian.
*Gennaro De Filippo,politikour italian.

## Lec'hanvadurezh
*San Gennaro Vesuviano, kêriadenn en Proviñs Napoli.
Pedro II Brazil

**Pedro II** (Rio de Janeiro 1825-1891 Pariz ) (pe *Pedro de Alcântara João Carlos Leopoldo Salvador Bibiano Francisco Xavier de Paula Leocádio Miguel Gabriel Rafael Gonzaga*), a voe impalaer Brazil e-pad 58 vloaz, entre 1831 ha 1889. Eil ha diwezhañ impalaer ar vro eo. 

Diskaret e voe gant an arme, ha mervel a reas en harlu. Hiziv e vez gwelet evel un haroz broadel. 

## E vuhez
Mab e oa da Pedro Iañ Brazil ha d'e bried Maria Leopoldine Aostria (1797-1826). 

## Dimeziñ
Dimeziñ a reas da d-Teresa Cristina an Div Sikilia (1822 – 1889). 

## E vugale

### Lec'hanvadurezh
* Kêr Petrópolis, e Stad Rio de Janeiro.
* Kêr Pedro II, e Piauí.
Maria Leopoldine Aostria

** Arabat droukveskañ gant [[Maria Leopoldine Aostria-Tirol]] (1632-1649)*.

**Maria Leopoldine Aostria** (*Maria Leopoldine* en alamaneg, *Maria Leopoldina* e portugaleg) (1797-1826) a oa ur briñsez aostrian dimezet d'an Impalaer Pedro Iañ Brazil.

## He buhez
Merc'h e oa da Franz II an Impalaeriezh Santel (1768-1835), ha d'e bried Maria Teresa di Borbone-Napoli. C'hoar e oa da Marie-Louise, a zimezas da Napoleon Iañ.

## He bugale

* Maria da Glória (4 a viz Ebrel 1819 - 15 a viz Du 1853), rouanez Portugal, dimezet div wech
** e 1835 da Augusto de Beauharnais 
** e 1836 da Fernando II Portugal;
* Miguel (1820);
* D. João Carlos (6 a viz Meurzh 1821 - 4 a viz C'hwevrer 1822);
* Januária Maria (11 a viz Meurzh 1822 - 13 a viz Meurzh 1901), 
**dimezet e 1844 da Luís de Duas Sicílias, priñs Naplez;
* Paula Mariana (17 de fevereiro 1823 - 16 de janeiro 1833);
* Francisca Carolina (2 a viz Eost 1824 - 27 a viz Meurzh 1898), brudet he c'hened, lesanvet e oa "La Belle Françoise" e Bro-C'hall,
** dimezet e 1843 da Francisco Fernando de Orléans, priñs Joinville, mab da Loeiz-Fulup Iañ, roue Bro-C'hall; 
* Pedro de Alcântara (2 a viz Kerzu 1825 - 5 a viz Kerzu 1891), eil impalaer Brazil,
**dimezet e 1842 da Teresa Cristina an Div Sikilia (1822 – 1889).

## He marv

Kontet e voe e oa bet lazhet gant ur flac'had roet gant he fried pa oa dougerez. Kement-se zo bet lavaret gant meur a istorour brazilian, hag adkemeret gantar skivagnerez c'hallek Françoise de Bernardy en he levr * Stéphanie de Beauharnais* (Perrin).

Goude he marv ec'h addimezas Pedro Iañ da Amélie de Leuchtenberg.

## Levrlennadur
* KAIZER, Glória, Dona Leopoldina, *Uma Habsburg no trono brasileiro*, Editora Nova Fronteira, 1997.
* KANN, Betina, SOUZA LIMA, Patrícia, seleção, *Cartas de uma imperatriz*, Editora Estação Liberdade, São Paulo, 2006.
* LACOMBE, Américo Jacobina, tradutor, *Correspondência entre Maria Grahan e a Imperatriz Dona Leopoldina*, Editora Itatiaia, Belo Horizonte, 1997.
* PRANTNER, Johanna, *Imperatriz Leopoldina do Brasil*, Editora Vozes, Petrópolis, 1998.
* RAMIREZ, Ezekiel Stanley, *As relações entre a Áustria e o Brasil - 1815-1889*, Coleção, Brasiliana, Volume 337, Companhia Editora Nacional, São Paulo, 1968, tradução e notas por Américo Jacobina Lacombe.
Jakez Andre

**Jakez Andre** (ganet e Mêl-Karaez e 1951) a oa teñzorer Emgleo Breiz ha rener Teatr Penn ar Bed. Unan eus ar re o deus savet *Teatr brezoneg Penn ar Bed* eo, asambles gant Remi Derrien. Roet e oa bet priz ar gwellañ komedian dezhañ gant ar Prizioù e 1999.
## Roll ar pezhioù ma'z eo bet o c'hoari
* *Lapous-den Penn-ar bed*
* *An ostaj*, Brendan Behan
* *Bitekle*, Gwillou Kergourlay
* *O Chezuz*, Dario Fo
* *Dahud*, Gwillou Kergourlay
* *Gwragez*, Remi Derrien
* *<nowiki/>'Benn warhoaz 'vo deiz c'hoaz*, Gwillou Kergourlay
* *Katrina Lenn-zu*, Per-Jakez Helias
* *Testamant ar hi*
* *Arsenik ha koz dantelaj*
* *Termaji*
* *Billy Paogam*, gant Martin McDonagh
* *Mistero Buffo*, Dario Fo
* *Yerma*, Federico García Lorca
* *Bleunioù Gouez*, Céline Soun ha Cristobal Troncoso
British Racing Motors

**British Racing Motors** (pe **BRM**) a oa ur skipailh redadegoù kirri en deus redet 197 Priz Bras e Formulenn 1 etre 1951 ha 1977. Gounezet en deus 17 redadeg, un titl ar vlenierien gant Graham Hill e 1962 ha un titl ar saverien e 1962. E 1963, 1964, 1965 ha 1971 eo bet ranket da eil e kevezadeg ar saverien.

## Istor
### Krouidigezh
Raymond Mays en doa savet un nebeud kirri-red a-raok an Eil Brezel Bed dindan an anv ERA. E verzh a-raok ar brezel, ha donedigezh dokumantoù Mercedes-Benz hag Auto Union en e chakod, en doa lakaet anezhañ da grouiñ ur skipailh redadegoù-kirri breizhveuriat penn-kil-ha-troad (ma ne oa ket nemet saoz penn-kil-ha-troad) gant e vignon Peter Berthon. Fellout a rae dezhañ krouiñ ur saver-kirri a ziskouezje galloud ar Rouantelezh-Unanet, arc'hantaet gant saverien kirri ar vro dre un trust. Re fall e oa aozadur ar skipailh hag ur bern arc'hant a oa bet kollet en un nebeud bloavezhioù. Dirak ar vank a zisoc'hoù dereat e tivizas ur bern tud hag o doa arc'hantaet ar skipailh mont kuit, ha lezet e voe etre daouarn Alfred Owen eus Rubery Owen, a enskrivas kirri BRM dindan an anv skipailh **Owen Racing Organisation**. Evit gwir ne oa diforc'h ebet etre BRM hag Owen Racing, an hini diwezhañ o vezañ ar skipailh a lakae kirri ar saver BRM da redek, evel e laka ar Scuderia Ferrari da redek kirri ar saver Ferrari. Mays ha Berthon a gendalc'has da ren ar skipailh betek ar bloavezhioù 1960 pa voe erlec'hiet gant Louis Stanley, breur-kaer Alfred Owen.

### BRM V16

### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

## Sellet ivez
Carlos IV

**Carlos IV** (1748-1819) a oa roue Spagn war-lerc'h e dad, Carlos III. 

E vreur Felipe Antonio de Borbón a oa da vezañ roue, met kavet e voe dic'houest, dra ma oa berr a spered.

Dimezet e voe da María Luisa de Parma (1751-1819), merc'h da zug Parma. 

Diroueet e voent gant o mab Fernando VII.

Mervel a reas en harlu e Roma e 1819.

Anvet en doa Goya da livour al lez.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa Carlos IV d'e geniterv María Luisa de Borbón-Parma (merc'h da Felipe, Dug Parma) en 1765. 

Pevarzek bugel o doe, diwar ar peder gwech warn-ugent ma voe brazezet María Luisa de Borbón-Parma. Seizh hepken a vevas betek dibenn o c'hrennoad:
* **Carlos Clemente Antonio** ( 1771 - 1774).
* **[[Carlota Joaquina de Borbón|Carlota Joaquina]]** ( 1775 – 1830), dimezet da João VI, Roue Portugal.
* **María Luisa Carlota** ( 1777 - 1782).
* **[[María Amalia de Borbón|María Amalia]]** (1779 – 1798), dimezet d'hec'h eontr Antonio Pascual de Borbón, Infant Spagn ( mab da Carlos III).
* **Carlos Domingo Eusebio** ( 1780 - 1783)
* **[[María Luisa de Borbón (rouanez Etruria)|María Luisa Josefina]]** (1782 – 1824), dimezet da Luis de Borbón-Parma, dug Parma ha Roue Etruria.
* **Carlos Francisco de Paula** ( 1783 - 1784).
* **Felipe Francisco de Paula** (1783 - 1784).
* **[[Fernando VII |Fernando]]** ( 1784 –1833), Roue Spagn evel **Fernando VII**.
* **[[Carlos María Isidro de Borbón|Carlos María Isidro]]** ( 1788 – 1855), kont Molina, a savas emsav ar garlouriezh hag a glaskas bezañ roue Spagn war-lerc'h e vreur evel Carlos V.
* **[[María Isabel de Borbón|María Isabel]]** ( 1789 – 1848). Dimezet div wech:
** da Francesco Iañ an Div Sikilia (1777 – 1830),
** da Francisco, kont ar Balzo.
* **María Teresa** (1791 - 1794). Marvet gant ar vrec'h.
* **Felipe María Francisco** ( 1792 - 1794).
* **[[Francisco de Paula de Borbón|Francisco de Paula Antonio]]**, dug Cádiz ( 1794 – 1865); 
** dimezet d'e geniterv, Luisa Carlotta an Div Sikilia, merc'h d'e c'hoar María Isabel de Borbón ha d'he fried kentañ Francesco Iañ an Div Sikilia. O mab henañ Francisco de Asís de Borbón, a zimezas d'e geniterv, ar rouanez Isabel II, merc'h d'e eontr Fernando VII.
Maria Amalia von Sachsen (1724–1760)

**Meur a briñsez zo bet anvet [[Maria Amalia von Sachsen]]. *

**Maria Amalia von Sachsen **, pe **Maria Amalia Christina Franziska Xaveria Flora Walburga**, pe *María Amalia de Sajonia* e spagnoleg (4 a viz Du 1724 e Dresden–27 a viz Gwengolo 1760 e Madrid), a oa ur briñsez alaman hag a zeuas da vout rouanez Naplez ha Sikilia (1737-1759) ha rouanez Spagn (1759-1760) dre he dimeziñ da Carlos III (1716–1788). 

## He buhez
Ganet e oa e Dresden d'ar 24 a viz Du 1724. Merc'h e oa da Aogust III, Priñs-Dilenner Sachsen, ha goude Roue Pologn ha dug-meur Lituania, ha d'e bried Maria Josepha von Österreich (1699–1757), merc'h da Joseph Iañ, Impalaer santel .

14 vloaz ne oa ken pa voe dimezet da Garlos, roue Naplez ha Sikilia, ha mab da Felipe V roue Spagn ha d'e eil pried Elisabetta Farnese.

En 1759 e varvas Fernando VI, roue Spagn divugel, ha breur henañ Carlos. Neuze ez eas Maria Amalia da-heul he fried eus Naplez da Spagn da gemer kurunenn e vreur. Hi an hini a zegasas ar c'hiz napolitan d'ober kraou Nedeleg da Spagn,

## He marv
E miz Gwengolo 1760, daou vloaz goude degouezhet e Spagn, e varvas María Amalia gant an droug-skevent. Carlos III a lavaras: *"En ur ober 22 vloaz a briedelezh eo an dro gentañ da Amalia ober displijadur din  "*.

Un dimeziñ evurus e voe, ha ne addimezas ket ar roue intañv.

## He bugale
* María Isabel Antonia (1740-1742) 
* María Isabel Ana (1743-1749) 
* María Josefa (1744-1801), a weler en daolenn graet gant Goya hag anvet La familia de Carlos IV. 
* María Luisa (1745-1792), a zimezas da Leopold II an Impalaeriezh Santel ;
* Felipe Antonio (1747-1777), diwezhat e spered. 
* Carlos IV (1748-1819), Roue Spagn . 
* María Teresa (1749) 
* Fernando Iañ (1751-1825), Roue Naplez ha Sikilia. 
* Gabriel de Borbón (1752-1788), dimezet da Mariana Victoria de Portugal. 
* Ana María (1754-1755) 
* Antonio Pascual de Borbón (1755-1817), dimezet d'e geniterv María Amalia de Borbón.
* Francisco Javier Spagn (1757-1771)

## Levrlennadur
* RUBIO, María José. *Reinas de España. Siglos XVIII al XXI. De María Luisa Gabriela de Saboya a Letizia Ortiz*. Madrid: La Esfera de los Libros, 2009.
Charles de France (1686-1714)

**Charlez Bro-C'hall**, pe **Charles de France** (1686-1714), a oa ur priñs gall, dug Berry, ha mab da Loeiz Bro-C'hall (1661-1711), ha mab-bihan d'ar roue gall Loeiz XIV. 

Dimeziñ a reas d'e geniterv Marie Louise Élisabeth d'Orléans.

Mervel a reas e 1714. Ar roue Loeiz XIV a varvas e 1715, ha neuze eo e teuas e dad-kaer, Philippe d'Orléans, da vout rejant Bro-C'hall ken na voe prest Loeiz XV hag en oad da vout roue.
Afrika ar C'hreiz

**Afrika ar C'hreiz** a zo ur rannved eus Afrika, a bep tu d'ar c'heheder.

## Stadoù
Hervez doare ar Broadoù Unanet da rannañ ar bed emañ e-barzh:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
Burundi ha Rwanda a vez lakaet a-wechoù en Afrika ar Reter.
Joinville

**Joinville** zo un anv-lec'h gallek a gaver e meur a vro.

## Orin
Dont a ra eus an anv latin *junvilla*, diwar Juvinus (anv un den), ha *villa* (domani).

## Lec'hioù
###### 
:*Joinville (Zabana hiziv), anv ur gêrig e kumun Blida, diwar anv ur jeneral gall, François d'Orléans, priñs Joinville, mab d'ar roue gall Loeiz-Fulup Iañ.

:*Joinville, kumun e stad Santa Catarina, anvet diwar François d'Orléans, priñs Joinville.

:**Joinville *, anv kozh kumun Grand-Bourg, e mervent enez Marie-Galante e Gwadloup. 
:*Joinville en Champagne, kumun en departamant Haute-Marne, pennlec'h kanton Joinville, domani an aotrou Jean de Joinville hag e familh.
:*Joinville-le-Pont, kumun en departamant Val-de-Marne, anvet evel-se e 1831 gant François d'Orléans, priñs Joinville.
:*Port-Joinville, en enez Euz, en departamant Vande, anvet evel-se e 1846 en enor da François d'Orléans, priñs Joinville.
:*Thonnance-lès-Joinville, kumun en Haute-Marne.
:*Straedoù e Pariz : *rue de Joinville* (1843), *impasse de Joinville* (1844), *place de Joinville* (1898), *avenue de Joinville*.

:*Enez Joinville zo e Meurvor Antarktika ; dont a ra hec'h anv eus hini François d'Orléans, priñs Joinville.
:*Inizi Joinville, un enezeg e Meurvor Antarktika, *enez Joinville* enni.

## Tud
* Jean de Joinville, pe *Joinville*, buhezskridour ar roue gall Loeiz IX, aotrou Joinville en Champagne.
* Héloïse de Joinville, c'hoar dezhañ, diazezerez abati Montigny-lès-Vesoul.
Philippe d'Orléans (1674-1723)

**Fulup II Orleañs** (*Philippe d'Orléans* e galleg), ganet d'an  e Saint-Cloud, Bro-C'hall, ha marvet d'an  e Versailhez, a oa ur priñs gall, niz d'ar roue gall Loeiz XIV. Dug Chartres, dug Orléans, dug Nemours ha dug Montpensier e oa.
Rejant Rouantelezh Bro-C'hall e voe e-pad eizh vloaz, etre 1715 ha 1723, evit Loeiz XV, mab-bihan d'ar roue kozh, a oa marvet e dad digantañ. 

## E vuhez
Mab e oa da Fulup Iañ Orleañs (1640-1701), breur d'ar roue Loeiz XIV, ha d'e eil pried, ar briñsez alaman, Liselotte von der Pfalz(1652-1722). Da gentañ ne oa nemet dug Chartres. Savet ha desket e voe da vezañ soudard ha diplomat, evel ma teree d'ur priñs a ouenn uhel. Troet e oa gant an istor, an douaroniezh, ar brederouriezh, hag ar skiantoù. Ne blije ket dezhañ marc'hegañ, chaseal na dañsal. Eñvor avat en doa, anaout a rae mat lignezoù tud al lez c'hall. Speredek e oa ha labourat kalz a rae.
Dug Orléans e oa abaoe 1701 pa varvas e dad Philippe. 

## Dimeziñ
Dimezet e voe, en desped dezhañ, da Françoise Marie de Bourbon (1677-1749), ur vastardez d'ar roue Loeiz XIV, pa soñje dimeziñ d'ur briñsez a renk gantañ. Un dimeziñ c'hoantaet ha mennet gant Loeiz XIV e oa, met ne voe ket gwall evurus. N'en em gleve ket an daou bried, *Madame Lucifer* a rae eus e wreg, met bugale o devoe memes tra.

## Bugale
Eizh bugel o doe, seizh merc'h hag ur mab. 

# *Mademoiselle de Valois* ( 1693 – 1694) ;
# Marie Louise Élisabeth d'Orléans (1695 – 1719), lesanvet *Joufflotte*, dimezet e 1710 da Charles, dug Berry ; marvet da 23 bloaz; 
# Louise ''Adélaïde'' d’Orléans ( 1698 – 1743), lesanvet *Mademoiselle d’Orléans* ;
# Charlotte-Aglaé d'Orléans ( 1700 – 1761), anvet ivez *Mademoiselle de Valois*, dimezet e 1720 da Francesco III d'Este, dug Modena ;
# Louis Ier d’Orléans, dug Chartres, ha goude dug Orléans (1723), lesanvet *an Deol* (4 a viz Eost 1703 – 4 a viz C'hwevrer 1752) ;
# Louise Élisabeth d'Orléans ( 1709 – 1742), *Mademoiselle de Montpensier*, dimezet e 1723 da Luis Iañ , roue Spagn;
# ''Philippine Élisabeth'' Charlotte d’Orléans (1714 – 1734), *Mademoiselle de Beaujolais*, marvet da 20 vloaz ;
# ''Louise'' Diane d’Orléans ( 1716 – 1736), *Mademoiselle de Chartres*, dimezet e 1732 da Louis François de Bourbon-Conti, priñs Conti; marvet da 20 vloaz.

Meur a vastard en doe ivez, en o zouez :
* Charles de Saint-Albin (1698-1764), digant Florence Pellerin; eskob Laon (1721) ha goude arc'heskob Cambrai (1723) ;
* Jean Philippe d'Orléans (1702-1748), digant *Marie Louise Le Bel de La Boissière de Séry*, anvet kontez Argenton, a oa bet reizhekaet e 1706, ha dont a reas da vezañ Priol Bras eus Urzh Sant Yann Jeruzalem e Bro-C'hall (lesanvet*le chevalier d’Orléans* pe *le Grand Prieur d’Orléans*) ;
* Angélique de Froissy (1702-1785), digant Charlotte Desmares (1682-1753), a oa bet rezihekaet e 1722, dimezet gant kont Ségur.
Louis Chiron

**Louis Alexandre Chiron** (bet ganet d'an  e Monako, marvet d'an  e Monako) a oa ur blenier kirri eus Monako a rede e Prizioù Bras a-raok ha goude an Eil brezel-bed e-pad ouzhpenn tregont vloaz.
Nürburgring

An **Nürburgring** a zo ur gemplezh redadegoù kirri lec'hiet e Nürburg (e su Köln en Alamagn.) a servij hag a servije evit meur a redadegoù. Daou droiad a zo e-barzh ar gemplezh-se, an **Nordschleife** (ar *boukl nozh* en alamaneg), un troiad mojennek a bad 22 kilometr hag a zegemere Priz Bras Alamagn gwechall, hag an troiad modern, krouet e 1984 hag a zegemere Priz Bras Europa betek 2007. Degemer a ra bremañ Priz Bras Alamagn e pebeilad gant Hockenheim.
Ar Roc'h

**Ar Roc'h** [ rɔx] a zo stumm berr meur a lec'h e Breizh:
*ar Roc'h-Bernez e Bro-Naoned (hag e departamant ar Mor-Bihan);
*ar Roc'h-Derrien e Bro-Dreger;
*ar Roc'h-Morvan e Bro-Leon;
*ar Roc'h-Wenn, e Bro-Naoned.
Hag ivez
*Roc'h-an-Argoed

## Anv-tiegezh
Gallekaet eo bet e *Le Roch*. Tud vrudet :
* ar gwenvidig Alan ar Roc'h, pe Alanus de Rupe, er  kantved, a oa breizhat marteze
* Yann-Bêr ar Roc'h, embreger, krouer Intermarché
* Alain Le Roch, penn embregerezh, bet prezidant FK An Oriant
* Éric Le Roch, aktour, senarioour, saver komzoù ha filmaozer

## Traoù all
**Mont d'ar Roc'h* a vez lavaret dre fent evit “mont da gousket”.

## Pennadoù kar
*Roc'h
*La Roche, anv meur a lec'h gallek boas
*Roca
*Rocca
*Rock
Fulup Orleañs

**Philippe d'Orléans**, pe **Fulup Orleañs**, zo bet anv meur a zen, stag ouzh dugelezh Orleañs e stumm pe stumm.

## XIVvet kantved
* Philippe d'Orléans, mab da Fulup VI, Roue Bro-C'hall.

## XVvet kantved
* Philippe d'Orléans (1396-1420), Kont Vertus ha Porcien, niz da Charlez VI (Bro-C'hall).

## XVIIvet kantved
* Fulup Iañ Orleañs (1640-1701) breur da Loeiz XIV, ; dimezet da Liselotte von der Pfalz; daou vab en doe, anvet eveltañ:
** Philippe d'Orléans (1664-1666), dug Valois, marvet da zaou vloaz.
** Fulup II Orleañs (1674-1723), anavezet evel ar *Rejant*, entre 1715 ha 1722.
* Philippe d'Orléans (1678-1715), markiz Rothelin, gourvab da Charlez V (Bro-C'hall).

## XVIIIvet kantved
* Philippe d'Orléans (1747-1793), lesanvet *Philippe-Égalité*, dug Orleañs, tad da Louis-Philippe Iañ, kar d'ar re usveneget .

## XIXvet kantved
* Philippe d'Orléans (1838-1894), « kont Pariz », kar d'an hini usveneget.
* Philippe d'Orléans (1862-1864), infant Spagn, kenderv kompez d'an hini usveneget..
* Philippe d'Orléans (1869-1926), dug Orléans, kenderv d'an hini usveneget.
## XXIvet kantved
* Philippe d'Orléans (ganet en 1998), dug Valois, kenderv d'an hini usveneget.

## Pennadoù kar
*Fulup
*Philippe
*Dugelezh Orleañs
Jacksonville (Florida)

**Jacksonville** a zo kêr vrasañ stad Florida er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 821 784 a annezidi o chom enni.


P-3C Orion over Jacksonville Florida.jpg
JacksonStatueJax1.jpg
JacksonvilleImage001.jpg
JTA Skyway train.jpg


## Kêrioù gevellet
* Bahía Blanca,  (1967)
* Mourmansk,  (1975)
* Changwon,  (1983)
* Naoned,  (1984)
* Yingkou, Liaoning, Ningbo,  (1990)
* Port Elizabeth,  (2000)
* Curitiba,  (2009)
* San Juan,  (2009)

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Vanwall

**Vanwall** a oa ur saver kirri a rede e Formulenn 1 etre 1954 ha 1960. Deuet eo da vezañ kampion kentañ ar saverien e 1958 a-raok mont war guzh.
Logan Lerman

**Logan Lerman** zo un aktour amerikan. Ganet eo d'an 19 a viz Genver 1992 e Beverly Hills, Los Angeles. 

Anavezet eo evit roll Percy Jackson e film Al Laer Foeltr dreist-holl. C'hoariet en deus ivez e d'Artagnan diouzh romant Alexandre Dumas.

Kregiñ a reas gant e vicher d'an oad a 4 bloaz evit ur bruderezh. E 2000 e teuas war wel en ur film gant Mel Gibson.
Neuial

An **neuñverezh**, an **neuierezh**, an **neuñv** eo an oberezh neu(ñv)ial, da lavarout eo en em embreger en ul liñvenn – dour peurliesañ – dre ober fiñvoù diouzh se gant e izili. 

Deuet eo an neuñverezh da vezañ ur sport ha meur a zoare zo.


Restr:Octopus3.jpg|Morgazh o neuñvial
Restr:Freestyle swimming.gif|Doare *crawl* an neuñvierezh sportel
Restr:Isurus oxyrinchus by mark conlin2.JPG|Rinkin mako *(Isurus oxyrhinchus)*Herrekañ loen er mor34,44 m/s (124 km/h)


## Gwelet ivez
*Poull-neuial

## Notennoù
Kengevredad ar C'heheder

**Kengevredad ar C'heheder** (pe *A Confederação do Equador* e portugaleg) a oa un emsav dispac'hel republikan evit an emrenerezh e 1824 e Nordeste Brazil a-enep politikerezh kreizennañ an impalaer Pedro Iañ Brazil (1822-1831), displeget e Carta Outorgada 1824, kentañ Bonreizh Brazil. An Dispac'herien a c'houlenne ur Republik diazezet war Bonreizh republikan Kolombia.