open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tank stourm diazez

**Tank stourm diazez** (TSD), pe **Tank stourm** a vez graet eus un tank savet evit an emgann met gant ur roll ledan, ur c'hemmesk eo etre tank etre ha tank ponner. Talvezout a ra ez eus gant an doare tankoù-se ur roll kanol-fiñv a-dost hag a-eeun gant un hobregon e darn eus an armeoù a-vremañ. E-kerzh ar Brezel Yen e oa bet ijinet kefluskerioù galloudusoc'h, kiberoù gwelloc'h ha hobregonoù kompozit a roe an tu da sevel tankoù a oa armet gant nerzh tagañ tankoù dreist-ponner, hobregon an tankoù ponner, ha gant fiñvusted bliv an tankoù skañv, en ur c'harbed pouez un tank etre dezhañ.

Ar c'hentañ tank stourm diazez a oa bet savet gant Breizh-Veur hag a oa an tank Chieftain, a oa bet diorroet er bloavezhioù 1950. Er bloavezhioù 1960 ha 1970, an TSD a oa bet o kemer lec'h an holl dankoù all, ne chome nemet un nebeud doareoù tankoù all met arbennikaet ha skañvoc'h, ha karbedoù stourm hobregonet ha na oant ket tankoù.

An tankoù stourm diazez zo deuet da vezañ kreiz a-fet an armeoù a-vremañ. Un TSD a c'hell bezañ implijet e-unan, met dre ret e vez ambrouget gant troadeien, ar re-se a c'hell ambrougañ an tankoù e karbedoù dezougen hobregonet troadegiezh. Alies e vez gwarezet an tankoù TSD ivez gant karbedoù-nij evezhiañ pe gant karbedoù-nij tagañ douar. A-fet pouez ez eo disheñvel an tankoù stourm diazez a vro da vro. Brasoc'h evit reoù Rusia ha Sina eo pouez keitat an TSD kornôgel.
### Sell hollek
}
# Periskop
# Maskl touribell
# Arm Kengreiz 
# Bore evacuator
# Kanol diazez
# Gweledel ar blenier
# Toull ar blenier
# Plakenn Glacis
# biskoulenn
# Bolodoù mindrailherez
# Mindrailherez ar c'homandant
# Toull pe koupolenn
# Touribell kanol
# Organell touribell
# Stern
# Degemer aer
# Kombod ar c'heflusker
# Brozh kostez
# Rodig dantek
# Liamm
# Rod henchañ

|}
Tenn pleustrek

An **tenn pleustrek** zo un hollad sportoù tennañ a-orin eus ar Stadoù-Unanet, ma ranker implijout un arm-tan en ur mod dinamik, en ur fiñval hag en ur dennañ war sibloù fiñv pe difiñv.

## Orin
Er bloavezhioù 1950 e krogas ur strollad Stadunaniz, siviled, soudarded pe poliserien anezhe, da sevel pleustradegoù tennañ gant armoù-dorn, e-lec'h ma ranke an dennerien en em ziblasañ etre an tennoù. O fal e oa kordañ gwelloc'h gant gwirvoud implij an armoù war an dachenn pe evit en em zifenn, pa chome difiñv an dennerien er standoù tennañ klasel. Armoù-dorn a veze implijet da gentañ nemetken, evel ar Colt M1911, a oa pistolenn standart arme ar Stadoù-Unanet d'ar poent-se. Kenstrivadegoù kentañ a voe aozet e Big Bear (Kalifornia) dindan levezon al letanant-koronal Jeff Cooper.

E 1976 e voe savet an International Practical Shooting Confederation (IPSC, *Kevredad Etrebrodadel an Tenn Pleustrek*), ennañ 17 bro er penn-kentañ, Frañs en o zouez. E 1984 e voe enbarzhet an USPSA (United States Practical Shooting Association) en ISPC evel e rann stadunanat. Perzh eo an IPSC eus an ISSF.

Hiziv-an-deiz, n'eo ket stag ken an tenn pleustrek ouzh an emzifenn pe implij un arm en un endro micherel. War-dro 35.000 ezel eus an USPSA a zo er Stadoù-Unanet en ur 400 klub bennak. E Frañs e vez graet dindan an anv TSV (*Tir Sportif de Vitesse*), hag aozet e vez dindan beli an FFTir, kevredad gall ar sportoù tennañ. Kevredadoù an ISPC a gaver e 110 bro hiziv-an-deiz. Ne vez ket graet pleustradegoù tenn pleustrek en holl gleuboù tennañ abalamour d'an dafar ha d'ar standoù ispisial a ranker kaout evit an amprouenn. E Breizh e vez kinniget en un nebeud kleuboù e su ar vro (Kiberen, Sant-Nolf, Sant-Varzhin-an-Oud, Ankiniz, Pentelloù ha Sant-Mikael-Keveger) pe en EG-CZ Academy savet e Kemper gant Éric Grauffel, ha-eñ bet nav gwech kampion ar bed abaoe 1999.

Ar Cowboy Action Shooting zo un doare tenn pleustrek all diazezet war armoù ha dilhad a c'haller gwelet er filmoù western.

## Deskrivadur
Lies eo an amprouennoù tenn pleustrek. Pevar arm a c'haller implijout enne : *Handgun* (arm-dorn), *Shotgun* (arm flour he c'hanol), *Rifle* (arm-skoaz rizennet e ganol) ha *Pistol Carabine Caliber* (arm-skoaz kambret evit kartouchennoù armoù-dorn).

Hentadoù tennañ lies a vez kinniget, warne sibloù etre 10 ha 70 metr, ha gant un niver a dennoù disheñvel hervez ar rummadoù (10, 24 pe 32 denn). Fiñv pe difiñv e c'hall bezañ ar sibloù. Savet int e paper, douar-pri pe metal. Evit degas ar maout e ranker tizhout anezhe ar buanañ ar gwellañ. Ur c'henefeder etre ar poentoù war ar sibloù hag an tizh a vez jedet evit renkañ ar sportourien.

Evit bezañ barrek war an tenn pleustrek e ranker bezañ resis, prim, gouzout dornata an armoù mat ha doujañ d'ar reolennoù-surentez a zo pa raer gante. Ur sport koustus eo, abalamour da briz ar munisionoù a implijer evit pleustriñ (war-dro 300 kartouchenn en un abadenn). Armoù 'zo evel ar CZ Shadow 2 a zo savet a-ratozh evit an amprouennoù tenn pleustrek.

## Daveennoù
Timbroù Inizi Mor Egea

Emañ Mor Egea e reter ar Mor Kreizdouarel. War-dro 400 enezenn, bras ha bihan, a gonter etre aodoù Turkia ha re Hellaz. 

Goude ar brezel etre Italia hag an Impalaeriezh otoman (miz Gwengolo 1911 – miz Here 1912) e voe sinet Feur-emglev Lausanne gant ar vrezelourien hag e teuas dindan beli Roma tiriadoù e Libia (Fezzan, Tripolitana ha Cyrenaica) hag inizi an Dodekanesa, poblet gant Gresianed (an darn-vrasañ) ha Turked.

Timbroù Italia a voe dreistmoullet gant **EGEO** e 1912 (**ECEO** a vez kavet ivez, rouez-tre avat). E 1930 hepken e voe lakaet e gwerzh rummadoù nevez (timbroù italian da lidañ ganedigezh Vergilius pe 700 deiz-ha-bloaz marv Sant Anton Padova) gant ar gerioù **ISOLE ITALIANE DELL’EGEO** (*Inizi italian Mor Egea*). E 1940 e voe embannet ur rummad, hag unan hepken, gant an alc’hwez *Isole Italia dell'Egea*, evit brudañ un diskouezadeg gouestlet d’an tiriadoù italian tramor e Napoli.

Gant ar Postoù italian e voe embannet etre 1912 ha 1932 timbroù dreistmoullet gant anv un enezenn bennak :

E fin ar brezel e voe meret an inizi gant melestradurezh Breizh-Veur e-pad daou vloaz. Dilezet e voe ar raktres da lakaat an enezeg da vezañ ur vro-warezet pe ur Stad distag, hag e Pariz e 1947 e voe fiziet inizi an Dodekanesa e Gres.

Pa voe aloubet an inizi gant Hellaz e voe embannet ur rummad timbroù gresian gant al lizherennoù ΣΔΔ ("SDD").

## Pennadoù kar
*Timbroù Italia
*Timbroù Gres
*Timbroù Turkia
*Timbroù Kastellórizo
Dmytro Kotsioubailo

**Dmytro Ivanovych "Da Vinci" Kotsiubailo** (ukraineg: *Дмитро Іванович "Да Вінчі" Коцюбайло*), ganet d'ar 1añ a viz Du 1995 hag aet da Anaon d'ar 7 a viz Meurzh 2023, a oa ur stourmer, soudard, yaouankañ komandant nerzhioù lu Ukraina e penn ar 1añ batailhon mekanikaet. Kemeret en doa perzh er brezel etre Ukraina ha Rusia. Bet e oa penn ar strollad politikel Takad Dehoù.

E miz Kerzu 2020, ar prezidant Volodimir Zelenskiy en doa enoret Kotsiubailo gant medalenn Harozed Ukraina, enor uhelañ ar vro. E 2022 e oa bet degemeret en *30 under 30: Faces of the Future* gant Forbes. Lazhet eo bet en emgann e-kerzh Emgann Bakhmut d'ar 7 a viz Meurzh 2023.
9 × 21 mm IMI

An **9 × 21 mm IMI** zo ur munision evit an armoù-dorn ijinet en Italia gant an embegerezh Jager. Savet e oa bet evit pourvezañ ar broioù e-lec'h ma oa difennet an 9 × 19 mm Parabellum war ar marc'had sivil. Deveret eo bet eus an 9 mm Parabellum en ur hiraat e zouilhez eus daou vilimetr hag en ur verraat e voled. E 1980 eo bet choazet gant Tsahal en Israel, ha produet eo bet diwar-neuze gant Israel Military Industries. Implijet e vez en un nebeud armoù evel ar bistolenn Jericho hag ar bistolenn-vindrailher Uzi. Poblek e oa er Stadoù-Unanet evit ar c'henstrivadegoù tenn pleustrek meret gant an IPSC, met koll a ra tachenn tamm-ha-tamm. 

## Daveennoù
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
Lofi Girl

***Lofi Girl*** zo ur chadenn YouTube hag ul label pladennoù gall krouet e 2017. Kinnig a ra skignañ war-eeun sonerezh lofi hip-hop 24 eurvezh/24 ha 7 eurvezh/7, hag un abadenn e giz Japan hag a daolenn ur vaouez yaouank.

Ar chadenn a ginnig meur a video da selaou sonerezh lofi hip-hop.

Dont a ra ar muzikoù skignet eus o label dezho o-unan pe eus arzourien o deus bet o aotre.

Ar sonerezh skignet gant ar chadenn a c'hall bezañ implijet evit pleustriñ gant an « deep work ».

## Istor
E 2015 e oa bet krouet ar chadenn ChilledCow war YouTube, a ginnig skignañ sonerezh lo-fi war-eeun. E grouer a oa ur Gall, Dimitri Somoguy, ur studier 20 vloaz d'ar mare-se.

Evit gwir e veze implijet gant ar chadenn skeudennoù tudennoù Shizuku Tsukishima, tennet eus ar film bevaat *Si tu tu tu tu l'ouille*. E miz Gwengolo 2017 e oa bet adkroget gant an abadenn gant tudenn Lofi Girl.

E miz C'hwevrer 2020 e oa bet gwelet 218 milion a wechoù an abadenn bennañ « lofi hip hop radio - beats to relax/study to » war-eeun.

D'an 2 a viz C'hwevrer 2022 e voe tremen 10 milion a dud koumanantet gant ar chadenn. E miz Gouere 2022 e voe paouezet gant YouTube da skignañ videoioù war-eeun eus ar chadenn Lofi Girl goude klemm FMC Music, ul label eus Malaysia, anvet Digital Millennium Copyright Act.

Ar videoioù a zeu eus an troc'h-se a gont 20 843 eurvezh evit 668 milion a weladennoù, hag 20 772 eurvezh evit 129 milion a weladennoù.

Skignañ a ra ar sonerezh sintwave war-eeun.

E 2023 e kemennas Wattpad ur c'henlabour gant ar chadenn Lofi Girl. Ur genstrivadeg istorioù en-dro d'an dudenn da skrivañ eo war Wattpad.

E miz Gwengolo 2023 e oa bet skignet gant ar chadenn Lofi Girl ur video war ar rouedadoù sokial ma vez an dudenn o welet e zaouarn o treiñ da Lego. Ar video-mañ a verk ur c'hevelerezh gant Lego.

Skipailh diorren ar c'hoari *God of War Ragnarök* a ginnig ur roll lo-fi parodiñ ivez Lofi Girl hegerz war chadenn YouTube PlayStation.

E miz Kerzu 2023 e oa bet roet lañs d'ur video gant ar chadenn YouTube, *Lofi Girl x Chess.com  - chill beats to play chess to*. Pal ar chadenn eo kemenn he c'hevelerezh gant al lec'hienn Chess.com.

E miz Meurzh 2024 e oa bet skignet ul levr gant chadenn YouTube Renault ma oa un dudenn hag a zegas soñj eus ar Lofi Girl o vont hag o tont en ur Renault 5, ha goude-se e oa bet ur c'henlabour kenwerzhel gant ar merk Renault eo.

E miz Mae 2024 e oa bet embannet gant ar chadenn e vefe staliet un egorenn war Fortnite.

E 2024 ez a ar chadenn d'ober ouzhpenn 15 milion a goumananterien.

## Darempred
E miz C'hwevrer 2020  « lofi hip hop radio - beats to relax/study to » a oa bet gwelet 218 milion a wech, hag e miz Gouere 2022 ouzhpenn 668 milion.

E 2022 e vo 40 000 den well-wazh kevreet outañ bemdez ha war un dro.

E 2024,  emañ ar chadenn e-touez an 10 chadenn heuliet ar muiañ e Frañs hag ar « lofi hip hop radio - beats to relax/study to » pennañ a vez sellet ou ».

## Er sevenadur pobl
Buan a-walc'h e teu an abadenn da vezañ viruzel hag adkemeret e vez anezhi, ar pezh a sikour da vezañ ur vouedenn internet anezhañ.

## Daveennoù
Timbroù Inizi ar Mor Ionian

E kornôg Gres emañ ar seizh enezenn a ya d’ober Inizi ar Mor Ionian : Antipaksos, Kalamos, Kefalonia, Korfou,  Itaka, Lefkada, Paksos ha Zakynthos (Zante).

Un drevadenn eus Republik Venezia e oa an inizi betek diskar ar Stad-kêr (e 1797) ; neuze e kouezhas an inizi dindan mestroniezh Bro-C'hall da vare ren Napoleon, ha hini Turkia da c’houde. Gwarezet e voent ez-ofisiel gant ar Rouantelezh-Unanet adal 1815 ha profet da Vro-C'hres a-benn ar fin e miz Mae 1864.

Gant melestradurezh Postoù Breizh-Veur e voe embannet un heuliad tri dimbr hep dent, warno poltred Victoria en ur vedalenn hag an destenn ΙΟΝΙΚΟΝ ΚΡΑΤΟΣ (*Stad Ionian*). Ar ger « Stad » a denn d'an titl roet d'ar vro gant ar Saozon : Stadoù-Unanet an Inizi ionian ("United States of the Ionian Islands"). Ne oa ket merket an talvoudoù-gwerzh avat : gwerzhet e oa bet ½ penny an timbr melen-orañjez,  1 penny, an hini glas (gant ur filigran “2”), ha 2 pence an hini ruz-tane (filigran “1”).

Aloubet e voe an inizi e 1941 gant an arme italian. Timbroù italian ar bloavezhioù 1929-1934 gant ar gerioù **ISOLE JONIE** (*Inizi ionian*) ouzhpennet warno a voe implijet .

Adstaget e voe an inizi ouzh Bro-C'hres e 1945, pa voe echuet ar Brezel.

## Korfou

Enez Korfou a voe aloubet gant an Italianed eus 1923 da 1941 (goude « Droukpleg Korfou »). Timbroù Italia ar bloavezhioù 1901-1923 a zo bet dreistmoullet gant **CORFÙ** ha diwezhatoc'h (e 1941) e voe implijet timbroù Bro-C'hres gant ar meneg **CORFU**.

## Postoù Serbia
Digor e voe ur burev-post serbian e 1917, hag abalamour d’an diouer a dimbroù e voe implijet re Bro-C'hall (14 talvoud-gwerzh) moullet warno POSTES SERBES a-dreuz.

## Pennadoù kar
*Timbroù Italia
*Timbroù Gres
Ardevon

**Ardevon** a oa ur gumun c'hall eus Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,47% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou soudard eus ar gumun  d’an 22 a viz Eost 1914 e Belgia, e penn-kentañ ar brezel, unan eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh  e Falisolle,, egile, eus ar 104vet Rujumant Troadegiezh en Ethe.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp milour eus ar gumun.
## Kumunioù strollet
* E 1973 e voe strollet kumunioù Pontorson, Ardevon, Beauvoir, Boucey, Cormeray, Curey, Moidrey ha Les Pas.
## Monumantoù ha traoù heverk

Ardevon (50) Église.jpg
|An iliz katolik.
Ardevon (50) Prieuré 01.jpg|Ar prioldi.
Ardevon (50) Prieuré 04.jpg|Ar c’houldri.
Ardevon (50) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Itron-Varia*.
* Ar prioldi hag e gouldri
* Monumant ar re varv  e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Gwerennoù-livet en iliz katolik en iliz katolik e-koun ur soudard lazhet e 1914, luc’hskeudenn hag ur soudard lazhet e 1940, luc’hskeudenn .
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

 
 
 
 
 

 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Type 100 (pistolenn-vindrailher)

An **Type 100** a zo ur bistolenn-vindrailher ijinet gant ar Japanad Kijirō Nambu e 1939. Ar bistolenn-vindrailher kentañ produet e Japan e oa, hag an hini nemeti implijet gant Morlu an Impalaeriezh en Eil Brezel-bed. 

## Deskrivadur
An **Type 100** zo kambret e 8 × 22 mm Nambu, ur gartouchenn armoù-dorn izeloc'h he galloud evit ar .45 ACP implijet en arme stadunanat er memes mare. He lamm a oa e koad, ha gellet a rae bezañ pleget war adstummoù 'zo. Un daoubez a oa montet dindan kanol adstummoù all evit treuzfurmiñ anezhe e seurtoù fuzuilhoù-mindrailher. Un arm savet-mat hag a galite e oa, met luziet e oa e vont en-dro hag e gempenn. Pourvezet e oa gant ur c'harger-fiñv kromm 30 kartouchenn. Ur vaionetez a c'halle bezañ staget outañ. Implijet e voe gant an arme japanat adalek 1942.  

#### Eil stumm
Adalek 1944 e voe produet ur stumm disheñvel, un tamm hiroc'h, uheloc'h e lusk-tennañ (800 tenn/mn), dezhañ ur c'houch simploc'h, hag aesoc'h da broduiñ abalamour da gudennoù industriezh Japan evit kavout danvezioù kentañ ha labourerien. Daoust da se, ne zeuas ket a-benn arsanailh Nagoya da broduiñ ouzhpenn 30.000 Type 100 e-pad ar brezel. Goude 1945 e servijas etre daouarn poliserien Japan dreist-holl.  

## Daveennoù
Cowboy Action Shooting

Ar **Cowboy Action Shooting** (berraet e **CAS**), anvet a-wechoù **Western Action Shooting** pe **Single Action Shooting**, zo ur sport tennañ krouet e Stadoù-Unanet Amerika tro-dro da aergelc'h ar filmoù western ha Norzhamerika en XIX kantved.

## Istor
E 1979 e voe ijinet ar CAS gant tennerien IPSC goude bezañ sellet ouzh ar film western ''The Wild Bunch'' (1969). Dont a reas ar soñj dezhe kas abadennoù tost ouzh an tenn pleustrek, met en ur implijout revolverioù kozh Colt SAA e plas o fistolennoù Colt M1911 boas. Tamm-ha-tamm e krogas an abadennoù a seurt-se da dapout brud, ha divizout a reas an dennerien skrivañ reolennoù gwir evit ar sport nevez. E 1987 e voe savet ur c'hevredad etrebroadel anvet SASS (*Single Action Shooting Society*). Ouzhpenn 100.000 tenner a ra CAS hiziv-an-deiz er bed a-bezh.

## Deskrivadur

Rediet eo ar berzhidi da implijout armoù-tan ijinet a-raok 1899, pe e  vefent armoù orin pe kopiennoù. En amprouadennoù e ra pep tenner gant :

* ur garabinenn kambret evit kartouchennoù armoù-dorn evel an .44-40, ar .45 Colt pe an .38 Special
* ur fuzuilh flour he c'hanol kalibr 12 pe 16
* daou revolver dezhe ur blatinenn un-ober nemetken.

Tost a-walc'h d'an dennerien emañ ar sibloù a ranker tizhout ar buanañ ar gwellañ. Pep tenner a rank bezañ gwisket doare *Old West*, da lavaret eo mod western, ha choaz ul lesanv padus stag ouzh an tem-mañ. Ar pouez a vez lakaet er reolennoù war an darempredoù mat etre an dud, ar vignoniezh hag ar sikour etre ar berzhidi.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ar Single Action Shooting Society

## Daveennoù
Ar Vro (Gwirionez)

***''Ar Vro****, istitlet ***Gwirionez***, a oa ur gelaouenn vreizhek enni pennadoù e galleg dreist-holl gant un nebeud re e brezhoneg, embannet etre 1959 ha 1967.

Daou rummad a voe : an hini kentañ, renet gant [[Per Denez]], a voe 36 niverenn ennañ etre 1959 ha 1966 ; hag an eil, dindan renerezh [[Fant Rozeg|Fant Rozeg-Meavenn]], a voe 6 niverenn ennañ e 1966 ha 1967. [[Yann Desbordes]] e oa an teñzorer, evit an daou rummad.

Er gelaouenn e veze kavet pennadoù diwar-benn Breizh hag an emsav breizhek ha diwar-benn broioù bihan all, sinet gant anvioù-pluenn alies hag ivez gant anvioù evel Per Denez, [[Guy Étienne]], Meavenn, [[Youenn Olier]], [[Yann Fouere]], [[Yann Kerlann]], [[Xavier Grall]]... E meur a bennad e rendaeler ouzh aduidi an [[skolveurieg|doare-skrivañ falc'hunek]].

Ehanet e voe da embann ar gelaouenn dre abegoù arc'hant, pa lenner en niverenn ziwezhañ (4-5, 1967), en un "notenn gant ar renerezh" : *"Pour des raisons purement financières (...) nous nous voyons obligés de terminer avec le présent numéro la nouvelle série d'Ar Vro iaugurée en juin 1966"''.

## Liamm diavaez
* IDBE
Ar Vro

**Ar Vro** zo bet anv div gelaouenn e Breizh :

* Ar Vro (Taldir), embannet etre 1904 ha 1914
* Ar Vro (Gwirionez), embannet etre 1959 ha 1967
Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika

**Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet** zo un droienn politikel, ekonomikel ha sokiologel implijet evit ober anv eus ar milieroù a dud lazhet pe gloazet bep bloaz gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika.

E 2016, ur paotr stadunanat oadet etre 15 ha 24 bloaz en doa 70 a chañsoù ouzhpenn da vezañ lazhet gant un arm-tan keñveriet gant ur paotr eus Bro-C'hall pe Bro-Saoz. E 2022 e voe lazhet 100 den ha gloazet kantadoù a re all bemdez abalamour da fedoù feulster gant armoù-tan en SUA.

E 2018, ar bloavezh diwezhañ gant sifroù, ar Centers for Disease Control and Prevention (CDC) hag an National Center for Health Statistics o doa istimet e oa bet lazhet 38 390 den gant armoù-tan, 24 432 emlazh en o zouez. Keidenn an dud lazhet dre armoù-tan a zo pignet eus 10,3 den dre 100 000 e 1999 betek 11,9 den dre 100 000 e 2018, ar pezh a dalvez 109 lazhadenn bemdez (tro 14 542 muntr ar bloaz). E 2010, e oa bet 19 392 emlazh gant un arm-tan, hag 11 078 lazhadenn gant un arm-tan en SUA. E 2010, 358 muntr a oa bet oc'h implijout un arm-skoaz ha 6009 lazhet gant un arm-dorn ; 1939 gant un arm-tan hep gouzout peseurt doare resis. E 2011, un hollad a 478 400 torfed marvus pe gant gloazadennoù a oa bet sevenet oc'h implijout un arm-tan.

## Gwelet ivez
* Feulster gant armoù-tan

## Levrlennadur
*  COMBEAU Didier, *Des Américains et des armes à feu : Démocratie et violence aux États-Unis*, Belin, 2007, 272 p., ISBN 978-2701146034
Treflamm (kelaouenn)

***Treflamm*** a oa ur gelaouennig vrezhonek roneoskrivet savet gant hag evit tud yaouank, embannet e dibenn ar bloavezhioù 1960. 

Enni e kaved pennadoù savet gant bugale eus familhoù an emsav brezhonek bet ganet e deroù ar bloavezhioù 1950 (evel ar familhoù Olier, Étienne, Kervella, Huon...) pe gant tud all (evel Frañsez Favereau).
Roll ar saloñsoù timbrawouriezh

## Internationale Briefmarken-Börse
*Prantad : 24-26 a viz Here 2024
*Lec’h : Böfinger Str. 50  89073 Ulm (Alamagn)
*Aozet gant : Messe Sindelfingen GmbH & Co.
*Lec’hienn : Briefmarken Messe

## Saloñs timbrawouriezh an diskar-amzer
*Prantad : 7-9 a viz Du 2024
*Lec’h : Dor Champeret  - Pariz 17vet (Bro-C’hall)
*Aozet gant : Chambre syndicale française des Négociants et Experts en Philatélie (CNEP)
*Lec’hienn : CNEP Saloñs

## Veronafil Vérone
*Prantad : 21-23 a viz Du 2024 
*Lec’h : District Verona Fair - Hall 6 (Italia)
*Aozet gant : Veneziafiere S.p.A
*Lec’hienn : Veronafil

## Saloñs timbrawouriezh an nevez-amzer
*Prantad : 27-29 a viz Meurzh 2025
*Lec’h : Dor Champeret  - Pariz 17vet (Bro-C’hall)
*Aozet gant : Chambre syndicale française des Négociants et Experts en Philatélie (CNEP)
*Lec’hienn : CNEP Saloñs

## Sberatel Spring Fair
*Prantad : 21 & 22 a viz Meurzh 2025
*Lec’h : Hôtel Olympic Congress - Praha (Tchekia)
*Aozet gant : Double Impact s.r.o.
*Lec’hienn : Sberatel
De Lisle (karabinenn)

An **De Lisle**, anvet ivez **De Lisle commando carbine**, zo ur garabinenn-vorailh savet a ratozh-kaer evit nerzhioù ispisial ar Rouantelezh-Unanet da vare an Eil Brezel-bed. Brudet eo evit bezañ unan eus armoù-tan didrousañ an XX kantved, a-drugarez d'ar reduer-son tro-dro d'e ganol ha da elfennoù all. 

## Istor ha deskrivadur
William Godfray de Lisle, un ijinour saoz ganet en ur familh gall a-orin, en doa savet karabinennoù didrouz kambret e .22 Long Rifle a-raok an Eil Brezel-bed evit lapineta. Dont a reas an ijinadennoù-mañ betek divskouarn ar major Malcolm Campbell, ha eñ e penn ar Combined Operations karget da gas raidoù e broioù Europa aloubet gant an Trede Reich e deroù ar brezel. 

Campbell a c'houlennas gant De Lisle sevel evit e soudarded ur arm-skoaz didrouz kambret e 9 mm Parabellum. Ar patromoù kentañ kinniget ne ziskouezjont ket bezañ efedus-tre. De Lisle a ginnigas neuze implijout munisionoù .45 ACP, hag a zo subsonek. Sevel a reas ur garabinenn oc'h implijout kulasenn ur fuzuilh Lee-Enfield Mk III, karger ur bistolenn Colt M1911, kouch ur bistolenn-vindrailher Lanchester ha kanol ur bistolenn-vindrailher Thompson. Ouzhpennañ a reas ur pezh reduer-son tro-dro d'ar c'hanol. Ar gulasenn-vorailh a oa bet dibabet evit izelaat trouz an adkargañ e-keñver hini un arm aotomatek. Ne glever nemet son ar skoer o skeiñ gant an emors pa denner gant un De Lisle. 

129 c'harabinenn de Lisle a voe produet etre 1942 ha 1945, ouzhpenn d'ar 17 pe 18 kentpatrom kinniget a-raok 1942. Implijet e voent e oberiadurioù-brezel kuzh e norzh Frañs hag er Reter-Pellañ. Servijout a rejont un tammig da vare brezel Korea, pe etre daouarn perc'henned vreizhveurat e Kevredad Malaysia a-enep d'an emsavadeg komunour etre 1948 ha 1960. 

## Daveennoù
Haroz eus Ukraina

**Haroz eus Ukraina** (HEU ; ukraineg : Герой України *Heroi Ukrainy*) eo an uhelañ enor a c'hall bezañ deroet d'ur c'heodedour pe geodedourez gant prezidant Ukraina.

Krouet e oa bet ar vedalenn e 1998 gant ar prezidant Leonid Kuchma. Da 924 e save hollad an dud bet enoret a-raok ar 4 a viz Eost 2024. Ouzhpenn ar re-se e chom 22 zekred prezidantel da vezañ lakaet da dalvezout.

Daou live a dud enoret zo : Urzh ar Stad (ukraineg : Орден Держави *Orden Derc'havy*) evit an drevourien hag Urzh ar Steredenn Aour (ukraineg : Орден Золота Зірка *Orden Zolota Zirka*) evit ar vilourien.

Ar c'hentañ estren a zo bet enoret e oa ar Belarusan Mykhailo Zhyznevskyi e miz Even 2017.
Timbroù Niue

Emañ enezenn Niue er Meurvor Habask, etre inizi Tonga hag enezeg Cook. Lesanvet *Roc’h Polinezia* pe *ar Roc’h* e berr gomzoù, 1653 a dud a oa o chom enni e 2022, Polinezianed anezho dreist-holl.

Etre 1901 ha 1974 e oa bet un tiriad tramor dindan melestradurezh Zeland-Nevez, ha pa oa bet sinet un emglev gant Auckland e teuas da vezañ ur *Stad emren* evel an Inizi Cook.

An timbroù kentañ embannet d'ar 4 a viz Genver 1902 a oa timbroù Zeland-Nevez ar mare-se dreistmoullet gant **NIUE.**. Lenn a reer **NIUE PENI** ha **NIUE TAHA PENI** war an timbr a gouste 1 penny.

E 1920 e voe lakaet e gwerzh un heuliad skeudennaouet gant ar meneg NIUE. Amsklaer eo statud an enezenn avat, rak e 1932 e kaver ur rummad skrivet “Niue Cook Islands” warnañ.

Tro 150 timbr hepken a voe embannet etre 1902 ha 1974, pa voe roet an emrenerezh d’an enezenn. Cheñchet eo bet politikerezh melestradurezh ar postoù adalek ar bloavezhioù 1970 avat. Muioc’h-mui a rummadoù a denn d’ar "pop-culture" etrebroadel a ya d’ober danvez an timbroù : livadurioù, degouezhioù a-bouez familh ar rouanez Elesbed II (eured ha deiz-ha-bloaz ar Priñs Charlez, hini e vamm-gozh…), Elvis Presley, Marilyn Monroe, lapoused a bep ouenn, kentrivadegoù sport a bep seurt… Etre 1974 ha 2000 e voe embannet 580 timbr evit un implij war enezenn Niue sañset.

E 1996 evoa bet krouet an embregerezh **Niue Philatelic and Numismatic Company** (*Embregerezh timbrawourieh ha numismatek Niue*) evit ober war-dro an embann timbroù e anv Niue gant melestradurezh Postoù Zeland-Nevez hag hep mar, degas arc'hant da armerzh an enezenn vihan.

E 2011 e voe tamallet ar Postoù da vezañ embannet ur c’houblad timbroù evit enoriñ dimeziñ ar Priñs William ha Kate Middleton : dispartiet e oa ar c’houblad priñsed pa oa disrannet an daou dimbr !

## Pennadoù kar
* Timbroù Zeland-Nevez
* Timbroù Inizi Cook
Bleach (manga)

**Bleach** zo ur manga japanat skrivet ha treset gant Tite Kubo. Heuliañ a ra istor ur c'hrennard anvet Ichigo Kurosaki, hag a vez fiziet ennañ galloudoù ar Soul Reaper—personelezh ar marv damheñvel ouzh an Ankou—eus ur Soul Reaper all, Rukia Kuchiki. Dre ar galloud-se ez eo rediet da zifenn an denelezh a-enep speredoù fallakr ha da sikour eneoù ar re varv da vont d'an neñv, ha dre-se e ya da weladenniñ bedoù tasmantoù lies.
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Rada Republik Demokratel Belarus

**Rada Broadel Republik Belarus** (belaruseg: *Рада Беларускай Народнай Рэспублікі*, *Rada Biełaruskaj Narodnaj Respubliki*, *Рада БНР*, *Rada BNR*) a oa aozadur gouarnamantel Republik Demokratel Belarus. Abaoe 1919, ar Rada a zo harluet en estrenvro ha kenderc'hel a ra da vezañ oberiant e-touez an diaspora belarusian evel strollad hag a zifenn frankiz Belarusia kement hag an demokratelezh e Belarus war-zu pennoù galloud Kornôg. E 2024, Rada BNR eo ar gouarnamant koshañ o vezañ harluet.
Hoplologiezh

An **hoplologiezh**, diwar ar gresianeg ὅπλον (*hóplon*, dafar an hoplited en Henamzer) ha λόγος (*lógos,* « komz, prezeg, abeg, darempred ») eo anv ar skiant a zo he fal studiañ an armoù dre o implij, o sevel, o zeknik ha dre emzalc'h an dud a ra gante. En ur mod ledanoc'h e c'hall talvezout evit ober anv eus studi emzalc'hioù feuls Mab-den. Ar skrivagner hag ergerzhour saoz Richard F. Burton e voe an hini kentañ o termeniñ ar ger e 1884 en ul levr war implij an armoù gwenn en Istor.

### Hoplofobiezh
Diwar hoplologiezh e oa bet savet e 1962 ar ger **hoplofobiezh** gant Jeff Cooper, ur Stadunanad arbennik war an armoù-tan. Envel a ra an aon o dez tud 'zo rak an armoù, memes pa ne ziskouezont ket bezañ dañjerus war an tomm.

## Notennoù ha daveennoù
Colonel Rémy

Ar **C'horonal Rémy**, anvet **Gilbert Renault** e gwirionez, ganet d'ar 6 a viz Eost 1904 e Gwened (Morbihan) hag aet da Anaon d'an 29 a viz Gouhere 1984 e Gwengamp (Aodoù-an-Arvor), a oa ur rezistant breton, unan eus ar re vrudetañ eus an Eil Brezel-bed. Aozet, diorroet ha gwellaet en deus ur c'helc'h titouriñ, krouet da gentañ gant Louis de La Bardonnie, a oa deuet da vezañ Confrérie Notre-Dame, unan eus rouedadoù Rezistañs pouezusañ an Takad aloubet.

Graet e voe Compagnon de la Libération dioutañ e 1942 ; stourm a rae e tu ar jeneral de Gaulle er Rassemblement du peuple français met e 1947, De Gaulle en devoa troc'het al liammoù gantañ p'en devoa difennet ar soñj da zizuañ Pétain. Skrivet en deus un toullad levrioù, romantoù polis dreist-holl hag a voe adsavet gantañ e stumm filmoù evit ar sinema.
Boucey

** Boucey** a oa ur gumun c'hall eus Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
* 1793, d’an 18 a viz Du : emgann etre etre ar roueelourien (ar re Wenn) hag ar Republikaned (ar re C'hlas)  e-kerzh Brezel Vendée.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,28% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe  d’an 22 a viz Eost 1914 e Rossignol e Belgia, e penn-kentañ ar brezel, kanolier e oa er 2vet  Rujumant Kanolierezh Trevadennel .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur gwaz nann-soudard e miz Meurzh 1944 ha tri milour eus ar gumun .
## Kumunioù strollet
* E 1973 e voe strollet kumunioù Pontorson, Ardevon, Beauvoir, Boucey, Cormeray, Curey, Moidrey ha Les Pas.
## Monumantoù ha traoù heverk

Boucey (50) Église 01.jpg|An iliz katolik.
Boucey (50) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kounlec'h Korf Fuzuilhourien-vor ar Stadoù-Unanet

**Monumant ar re varv Korf ar Fuzulhourien-vor ar Stadoù-Unanet** (e saozneg : *United States Marine Corps War Memorial* pe *Iwo Jima Memorial*) zo ul lec'h koun broadel stadunanat lec'hiet en Kontelezh Arlington, e Virginia. Staliet eo bet e 1954, lec'hiet eo en "Arlington Ridge Park", nepell diouzh an nor *Ord-Weitzel Gate* eus bered vroadel Arlington hag eus an Kloc'hdi an Izelvroioù. Ar mein lid milourel a zo en enor d'an holl izili eus Korf Fuzulhourien-vor ar Stadoù-Unanet marvet evit difenn ar vro abaoe 1775.

Awen ar monumant eo ar poltred dreistbrudet tennet e 1945 a daolenne c'hwec'h *Marines* gant ar banniel stadunanat war ar Menez Suribachi e-pad Emgann Iwo Jima, e-pad Brezel ar Meurvor Habask, e-pad an Eil Brezel-bed.
Curey

**Curey** a oa ur gumun c'hall eus Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
* 1796, d'ar 14 a viz Ebrel : drouklazhet e voe personed Curey ha Vessey er presbital gant ar Chouaned.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas unnek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,00% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur milour e miz Gwengolo 1939 hag ur gwaz nann-soudard e miz Meurzh 1944.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur serjant eus ar gumun d'ar 6 a viz Meurzh 1948 en Hoa Tu e Kochin-Sina er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un dragon eus ar gumun d'an 19 a viz Genver 1961 e La Fayette.
## Kumunioù strollet
* E 1973 e voe strollet kumunioù Pontorson, Ardevon, Beauvoir, Boucey, Cormeray, Curey, Moidrey ha Les Pas.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Martin de Curey - Nef.JPG|Nev an iliz katolik.
Curey - Monument aux morts.JPG|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv  e-tal an iliz katolik, er vered, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

 
 
 

 
 
 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Husum

**Husum** (distaget [] en alamaneg ; **Hüsem** e frizeg) zo ur gêr en hanternoz Alamagn, e *Kreis* Nordfriesland, e Schleswig-Holstein. Er gêr-se e voe ganet ar skrivagner Theodor Storm, hag a rae anezhi "graue Stadt am Meer“ (kêr louet e-kichen ar mor).

Evel kêrioù all war ribl Mor an Hanternoz he deus bet Husum da c'houzañv meur a wech diwar barradoù tourmant. E 1362 e voe beuzet kêr gant un taol-reverzhi hag a reas kalz a zistruj er vro a-bezh, ar "Grote Mandrenke" anvet ivez "liñvadenn sant Marcellus". Abaoe ez eo Husum ur porzh, pa oa  pellik diouzh ribl ar mor a-raok.

Darempredet e vez Husum gant touristed, dre ma'z eo ar porzh da vont da inizi Friz an Hanternoz.

## Monumantoù ha savadurioù
* Ti Theodor Storm (Theodor-Storm-Haus) hag a zo bet graet ur mirdi anezhañ.
* Kastell Husum

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Husum gant ar c'hêrioù-mañ :

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel
Rubiz

Ar **rubiz** a zo unan eus kerentiad mein korindon a-liv ruz.

Digarez al livioù-se eo bezañs un atom krom dreist-holl (ar c'horindonoù hep krom a zo safirioù), betek 2 % d'ar muiañ. Lakaet eo ar rubiz e rumm ar vein-jalm er bizaouerezh, e-lec'h ma vez implijet. Ur galeedted a 9 en deus war skeul Mohs.

Talvoudegezh kenwerzhel ur rubiz a ya da heul meur a berzh : e vent, e liv, e glander, e vent hag an doare ma 'z eo bet tailhet. En holl rubizoù naturel e vez danvezioù all enne, n'eus ken nemet ar rubizoù sintetek o c'hall seblantout bezañ peurvat. Seul vihanoc’h ha rouezoc’h e vez an enskrivadurioù-se, seul dalvoudusoc’h e vez ar mein. Seul nebeutoc'h a enklozadurioù a vez, seul vrasoc'h e vez o zalvoudegezh. Gant an diamantoù a-liv ez eo ar maen prizius a c'hall tizhout ur priz eus an uhelañ.
Saint-Vincent (Tintigny)

**Saint-Vincent** (gåmeg:*Savin-Sâ*) a oa ur gumun eus Proviñs Luksembourg e Belgia. Gant Lezenn 1977 e voe lakaet e kumun Tintigny. 
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* D’an 22 a viz Eost 1914 e voe un emgann eno etre ar soudarded c'hall, gant ar 6vet Rujumant Dragoned en o mesk, hag an tirlu alaman.
## Monumantoù ha traoù heverk
 
Eglise_Saint-Vincent.jpg|An iliz katolik e kreiz ar vourc’h.
Ecole_Communale_de_Saint-Vincent.jpg|Ar skol.
 
* Iliz katolik *Sant Visant*.
* An ti-skol.
## Notennoù
Les Champs-de-Losque

** Les Champs-de-Losque** zo ur gumun a-wezhall e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet e voe ar gumun e 1831 en ur stagañ  kumunioù Saint-Martin-des-Champs ha Saint-Aubin-de-Losque.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 23 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 7,01% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Châtelet e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Ur soudard eus ar gumun a yeas diwar wel en Inor (Meuse, Bro-C'hall), er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa.
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas tri den nann-soudard.
### 
* E 2017 e voe kenstaget kumunioù Remilly-sur-Lozon, Le Mesnil-Vigot ha Les Champs-de-Losque d'ober kumun nevez Remilly-les-Marais.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieLesChampsDeLosqueEglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Albin*,  -.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Le Mesnil-Vigot,
* Remilly-sur-Lozon,
* Remilly-les-Marais,
* Saint-Aubin-de-Losque,
* Saint-Martin-des-Champs.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Vis wz. 35

Ar **Vis wz. 35**, anvet **Pistolet wz. 35 Vis** en arme bolonat, pe **WiS wz. 35** evit he stummoù kentañ, zo ur bistolenn damaotomatek produet adalek 1935 gant an embregerezh polonat Fabryka Broni diazezet e Radom. Implijet e oa bet da vare an Eil Brezel-bed dreist-holl.

## Deskrivadur
Savet e oa bet an arm gant an ijinourien bolonat Piotra Wilniewczyca ha Jana Skrzypińskiego. Awenet e oa gant div bistolenn ijinet gant John Browning, ar Colt M1911 hag ar Browning HP. Un-ober eo he flatinenn. 8 kartouchenn 9 mm Parabellum a c'haller lakaat en he c'harger-fiñv. N'he deus sistem-surentez ebet, war-bouez ur c'harenn a-dreñv d'he dornikez evel war ar Colt M1911. Ul loc'henn-dizarmiñ a gaver war he riklerez, e-kichen ar c'hi. Brudet e oa evit bezañ ur bistolenn fiziapl ha resis. E-touez an armoù-dorn gwellañ produet etre an daou vrezel-bed emañ hervez meur a ispisialist.

## Istor
Produet e voe ar bistolenn evit an arme bolonat adalek 1935, dindan an anv **WiS** da gentañ, diwar lizherennoù kentañ hec'h ijinerien. Diwezhatoc'h e voe cheñchet hec'h anv da **Vis**, a sinifi *nerzh* pe *galloud* e latin. Al lizherennoù **wz.** a dalvez *stumm* e poloneg. Goude aloubadeg Polonia e 1939 e lakaas an Trede Reich e grabanoù war ar Fabryka Broni, a broduas pistolennoù wz. 35 dindan an anv **P-35(p)** evit an alouberien alaman. Betek 1942 e teuas micherourien eus uzin Radom a-benn da bourveziañ dre guzh ar rezistañs gant pistolennoù wz. 35, en ur broduiñ pezhioù e doubl, warne ar memes niveroù-serienn. Diskoachet e voe gant an Alamanted ha kaset e voe Poloniz 'zo da gampoù-bac'h. Kenderc'hel a reas ar produiñ betek 1945 met izeloc'h-izelañ e oa kalite an armoù. Lod eus ar pezhioù a voe savet gant Steyr e Aostria.

Ur bistolenn priziet gant an dastumerien eo ar wz. 35 hiziv-an-deiz. Skouerennoù anezhi a zo bet produet er bloavezhioù 1990 adarre evite.

## Liammoù diavaez
*  Ar Vis wz. 35 war lec'hienn ar Fabryka Broni (lennet d'ar 26/08/2025)

## Daveennoù
Moullerezh an Dépêche de Brest

Staliet e voe **Moullerezh an Dépêche de Brest** pe *Imprimerie commerciale de la Dépêche de Brest* e niverenn 17 ar straed Algesiras e Brest betek 1942, pa voe dilojet da Vontroulez, a-raok ma voe distrujet ar savadur gant bombezadegoù ar Re Unanet. Er-maez eus e implij evit moullañ kazetenn bemdeziek an Union républicaine, *La Dépêche de Brest et de l'Ouest*, ec'h eas en-dro evit sevel labourioù moullerezh trevell.

## Istor
Krouet e voe *La Dépêche de Brest*, kazetenn bemdeziek an Union républicaine e 1886. Digoret e voe e voullerezh d'an holl dud hag e veze resisaet a-wezhoù "Imprimerie commerciale de l'Union républicaine", houmañ o reiñ anv "Kevredigezh dre gevrannoù an Union républicaine du Finistère". 

## Embann brezhonek
Seul ma voe distag muioc'h-muiañ an Emsav eus an Iliz, seul ma voe posubl da luskerien ar brezhoneg ober aferioù hep sellout ouzh reteradur politikel ar mouller. Pa voe *Gwalarn* o tont er maez dre di-moullañ eskopti Kemper, Moullerezh ar C'hastell (Imprimerie commerciale, goude 1923) e fizias Roparz Hemon moullañ al levrioù lakaet dindan ar merk Sterenn e Moullerezh an Dépêche.
P'edo Florentin Goinard e rener kenwerzhel adal 1931, hag eñ mignon bras d'al levrioù brezhonek e oa aes labourat gantañ. 

## Embannadennoù heverk
* 1919 : Saint-Pol-Roux, *God bless you, my boys !* (homage to the warriors of the United States of America), poem, with the English translation by Prof. P. Nicolas, Brest, Imprimerie de la “Dépêche de Brest”.
* 1932 : Saint-Pol-Roux, ''Le tombeau de Jean Cras, Brest, Imprimerie de la “Dépêche de Brest”.

## Pennadoù nes
* Moullerezh ar C'hastell
9 × 23 mm Steyr

An **9 × 23 mm Steyr**, anvet ivez **9 mm Steyr**, zo ur c'halibr kartouchennoù ijinet e 1911 gant an embregerezh aostrian Steyr evit ar bistolenn damaotomatek Steyr M1912. Implijet e oa bet er bistolenn-vindrailher MP 34 ivez. Goude an Anschluss e 1938 e voe adkambret an armoù-mañ e 9 mm Parabellum evit kordañ gant ezhommoù ar Wehrmacht. Ral eo an armoù e 9 mm Steyr hiziv-an-deiz, ha produet e vez ar munision-mañ gant an embregerezh italian Fiocchi a-nebeudoù hepken. 
## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP
## Daveennoù
His Majesty's Naval Service

**His Majesty's Naval Service** (pe, pa vez ur vaouez e penn ar rouantelezh, **Her Majesty's Naval Service**) eo hollad nerzhioù morlu ha servijoù mor ar Rouantelezh-Unanet. Mont a ra d'e ober ar Royal Navy, Royal Marines, Royal Fleet Auxiliary, Royal Naval Reserve, Royal Marines Reserve ha Naval Careers Service.
Amiraliezh (morlu)

Un **Amiraliezh** (saozneg: *Admiralty*)  a vez graet eus korf ur gouarnamant pe skourr mor hag a zo penn uhelañ ar velestradurezh evit ur morlu.
## Listenn Amiraliezhioù
### Alamagn
* Amiraliezh Impalaeriel Alaman, *Kaiserliche Admiralität*
* Implijidi Amiraliezh Impalaeriezh Alamagn, *Admiralstab*

### Izelvroioù
*Amiraliezh Amsterdam
*Amiraliezh Friesland
*Amiraliezh  Noorderkwartier (anvet ivez "Amiraliezh Friesland Kornôg")
*Amiraliezh Rotterdam (anvet ivez "Amiraliezh Maze")
*Amiraliezh Zeeland

### Rusia
*Kuzul an Amiraliezh  (Impalaeriezh Rusia), pennoù bras e-karg Morlu Impalaeriezh Rusia 
**Amiraliezh  chanter-bigi, un amiraliezh en Impalaeriezh rusian, an hini pennañ, hiziv ur chanter-bigi e Sant-Petersbourg, Rusia

### Rouantelezh-Unanet
*Amiraliezh er 16vet kantved - an Amiraliezh ha Burev an Aferioù-mor (1546-1707) 
*Amiraliezh  (Rouantelezh-Unanet), un departamant hag a oa e penn ar Royal Navy eus 1707 betek 1964
*Kuzul an Amiraliezh (Rouantelezh-Unanet), burev e penn ar Royal Navy goude 1964
*Kuzul an Amiraliezh, kuzul e penn ar Royal Navy eus 1628 betek 1964
*Royal Maritime Auxiliary Service, anvet peurliesañ an Amiraliezh
*United Kingdom Hydrographic Office, karget gant roadennoù evit an Amiraliezh
Afer Joël Le Scouarnec

An **Afer Joël Le Scouarnec**, brudet ivez dre an anv **Afer surjian Jonzac**, zo ur prosez a-enep ur surjian ganet e Pariz e 1950, Joël Le Scouarnec, a damaller dezhañ kantadoù a dagadennoù reizhel ha jestroù reizhel pedotorfedel. An darvoudoù zo c'hoarvezet e-pad meur a vloaz hag e meur a gêr.

Kondaonet eo bet e 2020 da 15 vloaz toull-bac'h evit gwalladennoù ha tagadennoù reizhel war pevar bugel ha graet en deus galv. Bez eo tamallet ivez en un afer all evit gwalladennoù ha tagadennoù reizhel a-enep un hollad 312 gouzañver posubl etre 1991 ha 2014. An darvoudoù a vije erruet e meur a ospital er Charente-Maritime, Indre-et-Loire, Penn-ar-Bed ha Morbihan.
## Prosez
Ar prosez a zo kroget d'ar 24 a viz C'hwevrer 2025 e Gwened. Aude Burési, prezidantez lez-varn torfedel ar Morbihan he doa lennet anv an 299 gouzañver evit kregiñ gantañ. D'an 28 a viz Mae 2025 eo bet kondaonet Le Scouanec da 20 vloaz toull-bac'h evit e oberoù.

## Notennoù ha daveennoù
Kuzul an Amiraliezh (Impalaeriezh Rusia)

**Kuzul an Amiraliezh** (rusianeg: *Адмиралтейств-коллегия*, *Admiralteystv-kollegiya*) a oa ur strollad uhel er velestradurezh eus Morlu Impalaeriezh Rusia hag Amiraliezh ar chanter-bigi, savet gant Pêr Iañ d'an 12 a viz Kerzu 1718, ha gant al lec'h-penn e tour an Amiraliezh, e Sant-Petersbourg. Bez e oa meur a amiraliezh a oa renet gant ar C'huzul en Impalaeriezh Rusia evel Amiraliezh Nikolaev da skouer.

## Istor
Kefridioù Kuzul an Amiraliezh a voe kemmet hervez ar mare istorel. Ober a rae war-dro sevel listri-brezel, porzhioù, kanolioù ha melestriñ chanter-bigi an Amirelezh e Sant Petersbourg. Kuzul an Amiraliezh a oa karget ivez a sevel armoù ar Morlu rusian kement hag an dafariñ, gourdonañ ofiserien ar morlu. Kentañ penn Kuzul an Amiraliezh e oa bet ar C'hont Fyodor Apraksin.
Fyodor Apraksin

Ar c'hont **Fyodor Matveyevich Apraksin** (rusianeg : Фёдор Матве́евич Апра́ксин), ganet d'ar 7 a viz Kerzu [27 a viz Du en deiziadur juluan] 1661 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Du [10 a viz Du] 1728 e Moskov, a oa unan eus kentañ amiraled Rusia, bet e penn gouarnerezh Estonia ha Karelia etre 1712 ha 1723. Graet e oa bet Amiral Meur e 1708, bet e oa bet e penn Kuzul an Amiraliezh Rusian etre 1717 ha 1728 hag e penn ar Flodad Baltel e oa bet adalek 1723.
Amiral

**Amiral** zo unan eus an uhelañ rezioù milourel er morluioù. E Kenglad ar Broadoù pe e Stadoù-Unanet Amerika, un amiral "leun" a zo kevatal d'ur jeneral "leun" en tirlu pe en aerlu. Amiral zo ur renk uheloc'h evit n'eo besamiral met emañ dindan Amiral ar flodad.
## Istor
An droienn "amiral" a zo bet implijet a-viskoazh evel un doare da envel renk uhelañ ar morlu en darn eus ar morluioù dre ar bed, kevatal da renk ur jeneral. En desped da-se, n'eo ket bet bepred heñvel, evel e broioù europat a-raok fin an Eil Brezel-bed, un amiral a oa an trede renk uhelañ met goude an hini a amiral-jeneral ha amiral-meur.
Saint-Aubin-de-Losque

**Saint-Aubin-de-Losque** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Perriers hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Saint-Jean-de-Daye e 1801.
### 
* Staget e voe ar gumun e 1831 ouzh kumun  Saint-Martin-des-Champs d’ober ur gumun nevez anvet Les Champs-de-Losque.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik  *Sant Albin*.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Le Mesnil-Vigot,
* Les Champs-de-Losque,
* Remilly-sur-Lozon,
* Remilly-les-Marais,
* Saint-Martin-des-Champs .
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Saint-Symphorien-les-Buttes

**Saint-Symphorien-les-Buttes** a oa ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Jean-des- Baisants hag e Bann Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Torigni e 1801.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas nav gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,39% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
#### Strollañ  kumunioù
* E 1973 e voe staget kumunioù La Chapelle-du-Fest ha Saint-Symphorien-les-Buttes ouzh kumun  Saint-Amand.
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Symphorien-les-Buttes - Eglise Saint-Symphorien - 11.jpg|Diabarzh an iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Simforian*,  --.
* Monumant ar re varv er vered, dirak an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Tagadenn reizhel

**Tagadenn reizhel** a vez graet eus kement obererezh reizhel sevenet hep aotre an den hag a zo pal an ober, pe dre implij an nerzh korf pe dre rediañ a-benn kaout un oberiantiz reizhel a-enep c'hoant an den. Un doare feulster reizhel eo a c'hell bezañ un drougimplij war bugale, polotañ, gwallañ (ebarzhadenn reizhel dre rediañ, ne ra forzh gant petra na betek pelec'h), implij an dagadenn reizhel gant dramm, pe jahinerez reizhel un den c'hoazh.
## Termenadur
Termenadur lezennel un dagadenn reizhel a zo disheñvel mat hervez ar vro. An hini implijetañ a zispleg ez eo an tagadennoù reizhel darempredoù reizhel sevenet gant unan bennak war unan all ha n'eus ket c'hoant da gaout an darempred-se.

Hervez Kreizenn vroadel gouzañverien an torfedoù stadunanat:

## Liammoù diavaez
* Karta Gouel Broadel ar Brezhoneg
Browning Buck Mark

Ar **Browning Buck Mark** zo ur bistolenn damaotomatek produet abaoe 1985 gant an embregerezh stadunanat Browning. Kambret eo e .22 Long Rifle ha savet eo bet evit bed ar sportoù tennañ pe an dudi kentoc'h. Tri stumm nesañ a gaver, dezhe adstummoù lies : ar re UDX, dezhe plakennoù-lamm e koad, ar re UFX hag ar re URX. Ur c'houch reoliek he deus. Ar bistolenn nemeti produet gant Browning eo hiziv-an-deiz.

## Liammoù diavaez
*  Pajenn ar Buck Mark war lec'hienn Browning (lennet d'an 09/09/2025)

## Daveennoù