open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llangollen

**Llangollen** zo ur gêr eus biz Kembre, e Sir Ddinbych. Emañ war lez ar stêr Dyfrdwy. Brudet eo abalamour d'he font kozh ha d'he eisteddfod sonerezh etrebroadel a vez aozet bep bloaz ha ma vez sonerien ha kanerien eus ar bed a-bezh.

Savet e voe ar pont brudet dreist ar stêr Dyfrdwy e 1345 gant John Trevor, eskob Llanelwy. E-kichen Llangollen emañ rivinoù kastell Dinas Brân.

Dont a ra anv Llangollen eus hini ur manac'h kembreat eus ar , sant Collen, un anv a gaver ivez e lec'hioù all, evel Kolan (*Colan*) e Kerne-Veur ha Langolen e Breizh.

## Tud vrudet
*Gruffudd Hiraethog (m. 1564), barzh kembraek.
*Huw Morus (Eos Ceiriog), barzh eus ar , ganet e Llangollen moarvat.
Dinbych

**Dinbych** (*Denbigh* e saozneg, distaget [ˈdɛnbi]) zo ur gêr gozh e Sir Ddinbych, e Kembre. *Kastell bihan* eo ster an anv-lec'h ("din" = *kreñvlec'h, kastell*) ha kavout a reer meneg eus Dinbych evit ar wech kentañ en ur skrid eus 1211, dindan ar stumm *"Dunbeig"*. Arabat kemmeskañ Dinbych, e hanternoz Kembre, gant Dinbych-y-Pysgod e mervent Kembre.

## Istor
Ur c'hastell, Kastell Dinbych, a gaver war lez kêr. Er c'hreisteiz d'ar c'hastell-se e oa an hini kentañ, savet war douar Llywelyn ap Iorwerth, a brofas anezhañ d'e verc'h Gwenllian ; abalamour da se e voe graet anezhañ e-pad pell "Llys Gwenllian" (« Lez Gwenllian ») ha "Hen Ddinbych". Ur voudenn-gastell e oa. E 1283 e voe roet urzh gant Edouarzh I da sevel ur c'hastell nevez, an hini a weler e rivinoù bremañ.

## [[Eisteddfod Genedlaethol]]
Teir gwech eo bet aozet an Eisteddfod Vroadel e Dinbych : e 1882, 1939 ha 2001.

## Tud vrudet
*Thomas Gee, embanner, saver an ti-embann Gwasg Gee
*Henry Morton Stanley, ergerzher
*Kate Roberts, skrivagnerez : tremen a reas an dibenn eus he buhez e Dinbych o labourat evit Gwasg Gee. Mervel a reas eno e 1985.
*Ieuan Wyn Jones, politikour, ganet e kêr e 1949

## Notennoù


## Liammoù diavaez

* Dinbych e lec'hienn BBC Cymru
Mayenne (kêr)

**Mayenne** zo ur gumun hag ur gêr eus Bro-C'hall, en departamant Mayenne, war lez ar stêr Mezven (*Mayenne* e galleg). 
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Mayūrāsana

**Mayūrāsana** (Devanāgarī: मयूरासन) pe **stumm ar paun** a zo ur stumm yoga.

Anvet eo bet ar stumm-se evel se dre m'eo heñvel ouzh ur paun (sañskriteg : *mayūra*).

## Ar stumm
En ur gemer harp war balvioù an daouarn troet war-zu an adreñv ha gant an daouilin a bep tu d'ar begel e saver ar c'horf evel ur vazh eeun a-blaen.

## Gwelet ivez
* Roll an asanaoù

## Daveoù
Halāsana

**Halāsana** (Devanāgarī: हलासन) pe **stumm an arar** a zo ur stumm yoga.

Anvet eo bet ar stumm-se evel se dre m'eo heñvel ouzh un arar (sañskriteg : *hala*).

## Ar stumm
Peurvuiañ e reer ar stumm-se war-lerc'h sarvāṅgāsana : diskenn a reer neuze an treid a-dreñv ar penn gant an divhar eeun.

## Adstummoù


Image:Raja_halasana_2.jpg‎‎
Image:Maha_halasana.jpg‎|Mahá Halāsana
Image:Padma_halasana.jpg‎|Padma Halāsana



## Gwelet ivez
* Roll an asanaoù

## Daveoù
Anken (strollad)

Anken a zo ur strollad emren a Industrial Metal. Ober a reont sonerezh tost ouzh hini Rammstein, gant ur c'han e brezhoneg. Un albom a zo bet embannet evit poent.

## Izili

Mark Ar Ruz (Gitar, Touchannaoueg, Prog)
Steven Mazé (Kan)
Jean-Baptiste Ruelle (Gitar boud)
Kevin Prud'homme (Taboulinoù)

## Pladennoù

*Te Varvo (2007)

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel ar strollad
Anken war Myspace
Cora Droma Rúisc

**Cora Droma Rúisc** (*Carrick-on-Shannon* e saozneg) zo ur gêr en Iwerzhon, e kontelezh Liatroim. Kêr-benn ar gontelezh eo. Emañ war lez stêr hirañ Iwerzhon, An tSionainn (*Shannon*), e gwalarn Republik Iwerzhon, war-dro 150 km diouzh Dulenn. Ur porzh pouezus eo evit ar bigi a vez o vont hag o tont a-hed An tSionainn ha brudet eo ivez evel kreizenn besketa.
Muineachán

**Muineachán** pe *Monaghan* e saozneg zo ur gêr eus Iwerzhon, e kontelezh Muineachán. Emañ war an hent N2 a gas eus Dulenn er gevred da Leitir Ceanainn ha Doire er gwalarn. Da-geñver niveradeg 2006 e oa 7 811 a dud o chom e Muineachán.

Ur mirdi istor zo e kêr, el lez-varn gozh. Ennañ e c'haller gwelout ur groaz keltiek arc'hant eus an .
## XXvet kantved
D'ar 17 a viz Mae 1974 e oa bet tarzhadenn eus c'harr gant lealourien Ulster d'ar gwener nozvezh pa oa leun chouk ar straedoù, lazhet e oa bet seizh den. Tarzhet e oa ar c'harr dirak ti foran Greacen en hent norzh en ur c'harr a oa bet laeret nebeut amzer goude merenn a-raok en, Norzhiwerzhon. Ar bombezenn en doa lazhet Paddy Askin (44), Thomas Campbell (52), Thomas Croarkin (36), Archie Harper (73, marvet pevar devezh war-lec'h), Jack Travers (28), Peggy White (45) ha George Williamson (72). Gloazet e oa bet ivez kalz trevourien ha distrujoù bras a oa bet e kreizh kêr dreist-holl tro-dro an hent norzh ha Straed Mill. Bez e oa bet unan eus nebeut tarzhadennoù karr-tan bet sevenet e Republik Iwerzhon e-pad mare an Troubles, dre ma oa dreist-holl Nrozhiwerzhon an dachenn emgann; tri darzhadenn all a oa bet memes devezh en Dulenn er pezh a vo anvet goude-se tarzhadennoù Dulenn ha Muineachán. Ar strollad damsoudardel lealour kablus a oa an Ulster Volunteer Force (UVF) hag en doa anzavet ofisiel ar gwalldaolioù e 1993 nemetken.
Gwen John

**Gwen John**, pe **Gwendolen Mary John**, ganet d'an 22 a viz Even 1876 ha marvet d'an 18 a viz Gwengolo 1939, zo ul livourez kembreat, c'hoar da Augustus John. Labouret he deus dreist-holl e Bro-C'hall.
Lauwin-Planque

**Lauwin-Planque** zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall, war lez ar stêr Escrebieux.
## Emdroadur ar boblañs 1793-2022

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize  = width:800 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:2000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 text:06
  bar:1821 text:21
  bar:1831 text:31
  bar:1836 text:36
  bar:1841 text:41
  bar:1846 text:46
  bar:1851 text:51
  bar:1856 text:56
  bar:1861 text:61
  bar:1866 text:66
  bar:1872 text:72
  bar:1876 text:76
  bar:1881 text:81
  bar:1886 text:86
  bar:1891 text:91
  bar:1896 text:96
  bar:1901 text:1901
  bar:1906 text:06
  bar:1911 text:11
  bar:1921 text:21
  bar:1926 text:26
  bar:1931 text:31
  bar:1936 text:36
  bar:1946 text:46
  bar:1954 text:54
  bar:1962 text:62
  bar:1968 text:68
  bar:1975 text:75
  bar:1982 text:82
  bar:1990 text:90
  bar:1999 text:99
  bar:2006 text:2006
  bar:2007 text:07
  bar:2022 text:22
PlotData=						
 color:barra width:10 align:left						
 bar:1793 from:0 till: 396						
 bar:1800 from:0 till: 314						
 bar:1806 from:0 till: 417						
 bar:1821 from:0 till: 410						
 bar:1831 from:0 till: 444						
 bar:1836 from:0 till: 477						
 bar:1841 from:0 till: 523						
 bar:1846 from:0 till: 562						
 bar:1851 from:0 till: 619						
 bar:1856 from:0 till: 631						
 bar:1861 from:0 till: 681						
 bar:1866 from:0 till: 719						
 bar:1872 from:0 till: 690						
 bar:1876 from:0 till: 711						
 bar:1881 from:0 till: 692						
 bar:1886 from:0 till: 717						
 bar:1891 from:0 till: 748						
 bar:1896 from:0 till: 741						
 bar:1901 from:0 till: 783						
 bar:1906 from:0 till: 810						
 bar:1911 from:0 till: 834						
 bar:1921 from:0 till: 747						
 bar:1926 from:0 till: 886						
 bar:1931 from:0 till: 891						
 bar:1936 from:0 till: 895						
 bar:1946 from:0 till: 917						
 bar:1954 from:0 till: 894						
 bar:1962 from:0 till: 960						
 bar:1968 from:0 till: 948						
 bar:1975 from:0 till: 918						
 bar:1982 from:0 till: 1247						
 bar:1990 from:0 till: 1775						
 bar:1999 from:0 till: 1901						
 bar:2006 from:0 till: 1818
 bar:2007 from:0 till: 1807
 bar:2022 from:0 till: 1593
TextData=						
  fontsize:S pos:(50,10)						
  text:						

* Mammenn : Cassini hag EBSSA
Villeneuve-Saint-Georges

**Villeneuve-Saint-Georges** a zo ur gumun c'hall e departamant ar Val-de-Marne er rannvro Enez-Frañs.

## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh

## Melestradurezh

## Kêrioù gevellet ha kevelerezhioù
* Meur a gêr zo gevellet gant Villeneuve-Saint-Georges :
:  e 1960
:  e 1964

## Emdroadur ar boblañs

## Notennoù ha daveoù


## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel
Impalaeriezh trevadennel Frañs

**Impalaeriezh trevadennel Frañs** (*Empire colonial français* e galleg) eo hollad an tiriadoù e-maez Europa hag a oa e dalc'h ar Frañs eus ar  kantved betek ar bloavezhioù 1960. An impalaeriezh trevadennel-se a oa unan eus ar re vrasañ er bed, a-gevret gant Impalaeriezh trevadennel Breizh-Veur, Impalaeriezh Rusia, hini Spagn, an Impalaeriezh Otoman hag an Impalaeriezh Qing.
Betek 24,000,000&nbsp;km² a zouaroù a oa dalc'het ganti pa oa en he bog er bloavezhioù 1920 ha 1930, ar pezh a rae 17.8% eus douaroù ar bed ma konter Frañs Europa e-barzh. Skignet eo bet kalz ar galleg gant an Impalaeriezh-se, koulz ha yezhoù trevadenniñ all evel ar saozneg, ar spagnoleg pe ar portugaleg bet kaset war-raok gant an impalaeriezhioù all.

Un diforc'h a vez graet etre ar "C'hentañ impaleriezh trevadenn C'hall", a oa bet anezhañ betek 1814, d'an ampoent e oa bet kollet pe gwerzhet an darn, hag an "Eil impalaeriezh C'hall", a oa kroget gant aloubadeg Aljer e 1830. 

Ar frañs a oa kroget da sevel trevadennoù en Amerikaoù, ar C'harib, India er  met kollet e oa bet un darn goude bezañ trec'het er Brezel Seizh Vloaz. An tiriadoù dalc'het en Norzhamerika  a oa bet kollet d'ar Rouantelezh-Unanet ha da Vro-Spagn, met goude-se e oa bet rentet Louisiana da Vro-C'hall e 1800. 

*Kentañ impalaeriezh trevadennel gall
Corto Maltese

Un haroz bannoù-treset eo **Corto Maltese**, krouet gant an tresour ha senarioour italian Hugo Pratt e 1967. Ganet e oa e Valletta war an enezenn Malta d'an 10 a viz Gouere 1887. E dad a zo ur martolod eus ar Royal Navy genidik eus Kerne-Veur, e vamm ur jipsianez eus Sevilla lezanvet "La Niña de Gibraltar". Ar geodedouriezh vreizhveuriat en deus. Emañ o chom e Antigua en ur mod ofisiel, en Inizi Karib, hogen emañ e di nemetañ anavezet e Hong Kong. Rak ur foeter bro eo Corto Maltese, e vuhez a zo graet eus beajoù, rinouriezh, barzhoniezh ha kejadennoù.

## Istor an embann
Dont a reas tudenn Corto Maltese war wel evit ar wech kentañ e-barzh istor *Una ballata del mare salato* e lec'h en em gaver floderien ha morlaeron e-pad an Eil Brezel Bed e kornad enezennoù ar Meurvor Habask. Dilojañ a reas Hugo Pratt da Vro-C'hall e 1970 e lec'h krogas gant un heuliad istorioù berr evit ar gelaouenn Pif gadget. Dont a reas en-dro d'an istorioù hir e 1974 gant *Corte sconta detta arcana* a gont troioù-kaer Corto Maltese e Siberia e 1918. 

Embannet e oa *Una ballata del mare salato* e stumm un albom e 1976 ha priziet e oa evel gwellañ albom bannoù-treset estrañjour gant Festival Etrebroadel Bannoù-Treset Angoulême.

Kenderc'hel a reas Hugo Pratt da sevel istorioù all e-pad an daou dek-vloaziadoù da heul.

## Kronologiezh albomoù Corto Maltese
Setu da heul daouzek albom Corto Maltese dre urzh kronologel, gant an titl orin, pe e galleg (embannet gant Casterman), pe en italianeg (embannet gant Edizioni Lizard).

*1905 *La Jeunesse* (gwenn ha du e 1981, liv e 1985)
*1913-1915 *Una ballata del mare salato*/*La ballade de la mer salée* (gwenn ha du e 1967-1969, liv e 1991)
*1916-1917 *Sous le signe du Capricorne* (gwenn ha du 1971; liv evit an rannoù 1 da 3 dindan an titl *Suite caraïbéenne* e 1990; hag ar rannoù 4 da 6 dindan an titl *Sous le Drapeau des Pirates* e 1991)
*1917 *Corto toujours un peu plus loin* (gwenn ha du e 1970-1971)
*1917-1918 *Les Celtiques* (gwenn ha du e 1971-1972)
*1918 *Les Éthiopiques* (gwenn ha du e 1972-1973)
*1918-1920 *Corte sconta detta Arcana* (gwenn ha du e 1974-1975), e galleg *Corto Maltese en Sibérie*
*1921 *Favola di Venezia - Sirat Al-Bunduqiyyah* (gwenn ha du e 1977; liv e 1984), e galleg *Fable de Venise*
*1921-1922 *La maison dorée de Samarkand/La Casa Dorata di Samarcanda* (gwenn ha du e 1980, liv e 1992)
*1923 *Tango... y todo a media luz* (gwenn ha du e 1985)
*1924 *Le helvetiche - Rosa alchemica* (liv e 1987); e galleg *Les hélvétiques*
*1925 *Mu* (e 1988–1989).

### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Dielloù Hugo Pratt
* Da heul Corto Maltese
Sarvāṅgāsana

**Sarvāṅgāsana** (Devanāgarī: सर्वाङ्गासन), pe **stumm ar c'horf a-bezh**, a zo ur stumm yoga eus ar re bouezusañ. Kar-tost eo d'ar stumm Śīrṣāsana harpet ouzh kern ar penn, met ne vac'h ket ar melloù-gouzoug.

Dont a ra an termen eus *sarvāṅga* a dalv "ar c'horf a-bezh" e sañskriteg .(ger-evit-ger : "an holl izili")

## Ar stumm
Gourvezet war ar c'hein gant an divrec'h a-hed ar c'horf e saver goustadik an treid ha al lodenn izelañ eus ar c'horf bras e doare ma vo douget pouez ar c'horf gant ar penn, ar chouk hag an divrec'h. Troet eo ar selloù ouzh ar bizied-treid hag a-eeun emañ ar penn gant linenn greiz ar c'horf.
 
En Haṭha Yoga eo gwell pleustriñ a-gammedoù dre greskiñ padelezh ar stummoù un tammig bemdez. Aliet e vez sevel en e sav goude div vunutenn gourvezet war ar c'hein, evit dasparzh ar gwad.

Gant sādhu-ed ar c'h-kumbhamelā en India, anezho yogied akuit, e vez dalc'het ar stumm e-pad teir eur. Unan yac'h ha boaz ouzh *Sarvāṅgāsana* a c'hell mont betek un eur pe un eur hanter.

## Gounidoù
Er Yogatattva Upaniṣad e c'heller lenn :

    « […] Evit a sell ouzh Sarvāṅgāsana
        e plij d'an diskibled akuit
        rak diwall a ra diouzh meur a gleñved
        a gorf hag a spered ;
        […] e tri miz,
        e steuzio kuit roufennoù ha blev gris,
        ha mar pleustrer Sarvāṅgāsana
        e-pad teir eur bemdez,
        ne varvor ket. […] »


— Yogatattva Upaniṣad, (122, … ,125)

## Gwelet ivez
* Roll an asanaoù

## Liammoù diavaez
* Ur studiadenn diwar-benn ''Sarvāṅgāsana'' war www.centrejaya.com
*  Video eus Sarvāṅgāsana

## Daveoù
Śīrṣāsana

**Śīrṣāsana** (Devanāgarī: षीर्शासन), pe **stumm ar penn**, a zo ur stumm yoga ma vez eilpennet ar c'horf penn-da-benn, ha ma vez harpet ouzh an divarvrec'h tra ma stok skañvik kern ar penn ouzh al leur.

Dont a ra an termen eus *śīrṣa* a dalv "penn, klopenn" e sañskriteg.

Goude echuiñ an asana-se ne saver ket ar penn diouzhtu, met lezel a reer an tal war al leur a-pad ur vunutenn.

## Gounidoù
Krediñ a ra d'an dud a bleustr ar yoga e c'hell śīrṣāsana kreskiñ red ar gwad en empenn, gwellat ar vemor hag arc'hwelioù all ar meiz, evel ar pep brasañ eus ar stummoù eilpennet. Krediñ a reer ec'h adyaouanka ar c'horf hag ar spered, hag e reol red an energiezh (prāṇa) er c'horf.

## Gwelet ivez
* Roll an asanaoù

## Liammoù diavaez
*  Headstand / Shirshasana - Poltred eus ar stumm yoga gant displegadennoù
*  Stumm ar penn e-barzh Bindu Magazine
*  Chom a ran war ma fenn evit ar yec'hed

## Daveoù
Trede Republik

An **Trede Republik** eo an anv roet d'ur marevezh istorel en istor meur a vro pa voe adsavet ar Republik, pe kemmet he diazezoù e doare pe zoare.

* Trede Republik c'hall, e Bro-C'hall être 1870 ha 1940
* Trede Republik tchekoslovak, e Tchekoslovakia etre 1945 ha 1948
* Trede Republik Filipinez, e Filipinez eus 1946 da 1972
* Trede Republik Korea ar C'hreisteiz, e Korea ar C'hreisteiz eus 1963 da 1972
* Trede Republik Hellaz, e Gres abaoe 1974
* Trede Republik Pologn, e Pologn, abaoe 1990
* Trede Republik Alamagn, abaoe Unvanidigezh Alamagn, anvet ivez « Republik Berlin »
* Trede Republik Kongo (RDC), e Republik Demokratel Kongo abaoe C'hwevrer 2006

## Pennadoù kar
*Eil Republik
*Pevare Republik
Bathory (strollad)

**Bathory** a zo ur strollad black metal svedat a zo bet stummet e Stockholm e miz Mae 1983. Kalz a levezon a zo bet gant ar strollad ha gwelet eo evel unan eus ar strolladoù bet stummet ganto ar black metal hag evel stummerien ar Viking metal. Bathory a oa, ez orin, raktres ur c'hrennard a 17 vloaz, Quorthon. Anv ar strollad a zeu eus hini Erzsébet Báthory.

## Istor
Goude kalzig a cheñchamantoù anv hag izili, Quorthon a zo deuet a-benn da gendrec'hiñ penn-bras Tyfon Grammofon da enrollañ daou don evit ar c'hendastumad *Scandinavian Metal Attack*. An daou don-se a zedenn kalz ar fans ha Tyfon Grammofon a c'houlenn gant Quorthon hag-eñ en deus c'hoant enrollañ un albom en e-bezh. *Bathory* a zo embannet e 1984.

Albomoù da-heul Bathory, *The Return* hag *Under the Sign oof the Black Mark* a zo bremañ anavezet evit o levezon pouezhus war ar strolladoù a vro Norvegia, a lako da vezañ anavezet ar Black metal e penn-kentañ ar vloavezhioù 1990.
Memes ma 'z eo albom Venom, *Black metal* a orin eus ar ger, albomoù kentañ Bathory o deus da vat spisaet an doare sonerezh : sonerezh kentidik, ur son rasklus, komzioù satanek, ur enrolladenn low-fi hag ur vouezh "euzhvil".

Gant *Blood Fire Death*, Bathory a sioul ar jeu evit leuskel plas d'ur stil muioc'h meurzanevellek ha gant un tem Viking. Met al lodenn vrasañ eus ar sonerezh a chom tost ouzh ar black metal memestra. Gant *Hammerheart* ez eo souezhet kalz a fans gant ur cheñchamant radikal davet ur son meurzanevellek hag aergelc'hiek. Ar c'homzoù a zo muioc'h troet davet ar Vikinged hag ar mitologiezh skandinaviat.
Gant *Hammerheart* e teu Bathory da vezañ stummer un doare nevez sonerezh metal : ar viking metal. Bathory a gendalc'h evel-se evit an albomoù all *Twilight of the Gods*, *Blood on Ice* ha *Nordland* I & II.

Gant *Requiem* (e 1994), Bathory a cheñch c'hoazh e stil, ar wech-mañ ez eo kentoc'h retro-trash a lak da soñjal e strolladoù Bay Area ar bloavezhioù 1980. Kenderc'hel a reas ar strollad war ar stil-se e 2001 gant *Destroyer of Worlds*. 

Quorthon a zo adkavet marv d'ar Yaou 3 a viz Even 2004 da-heul taolioù kalon.

## Pladennoù
### Albomoù

* Bathory (1984)
* *The Return* (1985)
* *Under The Sign Of The Black Mark* (1986)
* *Blood Fire Death* (1987)
* *Hammerheart* (1990)
* *Twilight Of The Gods* (1991)
* *Requiem* (1994)
* *Octagon* (1995)
* *Blood On Ice* (1996)
* *Destroyer Of Worlds* (2001)
* *Nordland Part I* (2002)
* *Nordland Part II* (2003)

### Kendastummadoù
* *Jubileum Volume I* (1993) 
* *Jubileum Volume II* (1993) 
* *Jubileum Volume III* (1998) 
* *Katalog* (2003) 
* *In Memory of Quorthon* (Box Set; 2006) 

## Izili
### Izili e 2004
* Quorthon - gitar, kan, sonerezh ha komzoù (1983–2004) holl binviji (1991–2004)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Myspace
Arch Linux

**Arch Linux** zo un dasparzh GNU/Linux krouet gant Judd Vinet hag a laka ar pouez war an eeunaat (pennaeenn KISS, *Keep It Simple, Stupid*). Awenet eo bet Judd gant un dasparzh all anvet Crux Linux.
Plou

**Plou** a zo ur stumm d'ar ger *ploue, ploe* "parrez" en anvioù-lec'h brezhonek. Dont a ra eus al latin *plebs, plebis* hag a dalv pobl, tud. Ar parrezioù e Plou- a voe diazezet gant Bretoned o tont eus Breizh-Veur. Ar memes rakger a gaver e kembraeg (*Plwyf*) hag e kerneveureg (*plu*). **Plo, Plu, Ple, Pleu** zo stummoù all stank pe stankoc'h e rannvroioù zo e Breizh. Heuliet e vez gant anv un den, ul lec'h pe un anv-gwan. Sed amañ un nebeud skouerioù :

Diwallit : Ploumanac'h e zeu eus Poull ha Manac'h.

## Lec'hanvioù all

Al lec'hanvioù e Plou-, Plo-, Plu- ha Ple- er-maez eus ar broioù predenek n'o deus netra da welout gant ar rakger brezhonek. Sed amañ un nebeud skouerioù :
* Plou, ur gumun e Bro-C'hall, e departamant ar Cher,
* Plou, ur gumun e Spagn, e Proviñs Teruel, en Aragón,
* Plouvain e rannvro Hauts-de-France e Bro-C'hall,
* Plobsheim en Elzas ha Plochingen er Baden-Württemberg, e pep tu eus an harzoù,
* Plovdiv e Bulgaria,
* Ploiești e Roumania, 
* Płock e Polonia
* Ploujne en Ukraina, etc...

Ploudon, korrblanedenn an egor, n'eo ket ur barrez diazezet gant ar Vretoned kennebeut.

## A bep seurt
Diwar ar rakger *plou* a gaver stank e parrezioù Breizh-Izel e voe savet ar ger *Plouc* e-pad an Trede Republik gant ar C'hallaoued evit ober goap ouzh ar Vretoned o doa divroet da Bariz. Implijet e vez ar ger c'hoazh e galleg evit komz eus ur "paourkaezh den", dizesk ha gant doareoù gros, diwezhat. *Ploukistan* zo ur ger all savet diwar Plouc evit komz eus Breizh pe Kreiz-Breizh.

## Pennadoù kar
* Gwi
* Lan
* Poull
* Lok
Sylvie Jouan

**Sylvie Jouan**, ganet e 1958 ha marvet e miz Here 2010 e Roazhon, a oa levraouegerez e skol-veur Breizh-Uhel, hag unan eus izili oberiant Div Yezh. Desket he doa brezhoneg. Bet eo e-touez ar re o deus roet lañs d'ar fest Yaouank. 
Tri mab he deus bet hag o deus heuliet an hentenn divyezhek.
Trévoux

**Trévoux** zo ur gumun c'hall en departamant Ain, kêr-benn gozh priñselezh Dombes. Enni e oa ur parlamant etre 1697 ha 1771 : parlamant Dombes. 

Un isprefeti eus departamant Ain e oa Trévoux, betek 1926.

### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel kumun Trévoux
The Link (pladenn)

**The Link** a zo eil pladenn ar strollad death metal gall Gojira. Adembannet e vo e 2005 gant Listenable Records.

### Roll ar c'hanaouennoù
# "The Link" – 5:08
# "Death of Me" – 5:47
# "Connected" – 1:20
# "Remembrance" – 4:59
# "Torii" – 1:49
# "Indians" – 3:58
# "Embrace the World" – 4:40
# "Inward Movement" – 5:51
# "Over the Flows" – 3:06
# "Wisdom Comes" – 2:26
# "Dawn" – 8:01

### Sonerien
* Joe Duplantier − kan, gitar
* Mario Duplantier − taboulinoù
* Christian Andreu − gitar
* Jean-Michel Labadie − gitar boud
Terra Incognita (albom)

**Terra Incognita** a zo kentañ pladenn ar strollad death metal gall Gojira.

Adembannet eo bet e 2003 gant klip video ar ganaouenn *Love* hag un eil wech e 2009 gant teir ganaouenn live e vonus.

## Roll ar c'hanaouennoù
# "Clone" − 5:00
# "Lizard Skin" − 4:32
# "Satan is a Lawyer" − 4:25
# "04" − 2:11
# "Blow Me Away You(niverse)" − 5:12
# "5988 Trillions de Tonnes" − 1:20
# "Deliverance" − 4:56
# "Space Time" − 5:23
# "On the B.O.T.A" −  2:49
# "Rise" − 5:12
# "Fire Is Everything" − 4:59
# "Love" − 4:22
# "1990 Quatrillions de Tonnes" − 4:17
# "In the Forest" − 12:11
### Kanaouennoù vonus adembannadur 2009
# "Clone (Live)" - 4:46
# "Love (Live)" - 4:15
# "Space Time (Live)" - 5:22

## Sonerien
* Joe Duplantier − kan, gitar
* Mario Duplantier − taboulinoù
* Christian Andreu − gitar
* Jean-Michel Labadie − gitar boud
From Mars to Sirius

**From Mars to Sirius** eo trede pladenn ar strollad death metal gall Gojira. Embannet eo bet e miz Gwengolo 2005 gant Listenable Records e Europa ha gant Prosthetic Records er Stadoù-Unanet.
Ur video a zo bet filmet evit ar ganaouenn *To Sirius*.

### Roll ar c'hanaouennoù
# "Ocean Planet" – 5:32
# "Backbone" – 4:18
# "From the Sky" – 5:48
# "Unicorn" – 2:09
# "Where Dragons Dwell" – 6:54
# "The Heaviest Matter of the Universe" – 3:57
# "Flying Whales" – 7:44
# "In the Wilderness" – 7:47
# "World to Come" – 6:52
# "From Mars" – 2:24
# "To Sirius" – 5:37
# "Global Warming" – 7:50
# "Escape" – 5:08 (Kanaouenn eus Metallica adkemeret gant Gojira. Kanaouenn vonus nemet war embannadur bro Japan)
### Sonerien
* Joe Duplantier − kan, gitar
* Mario Duplantier − taboulinoù
* Christian Andreu − gitar
* Jean-Michel Labadie − gitar boud
The Way of All Flesh (pladenn)

**The Way of All Flesh** eo pevare pladenn studio ar strollad death metal gall Gojira. Embannet eo bet an 13 a viz Here 2008 e Europa gant Listenable Records hag ar 14 a viz Here er Stadoù-Unanet gant Prosthetic Records.
Muioc'h eget pevar mil skouerenn a zo bet gwerzhet er Stadoù-Unanet ar sizhun kentañ, hag en em renket eo #138 er Billboard 200. Enrollet eo bet e studio ar strollad e Ondres, met an taboulinoù e Los Angeles.
Pedet eo bet kaner ar strollad Lamb of God, Randy Blythe, da gan er ganaouenn *Adoration for None*.
### Roll ar c'hanaouennoù

# "Oroborus" – 5:21
# "Toxic Garbage Island" – 4:06
# "A Sight to Behold" – 5:09
# "Yama's Messengers" – 4:03
# "The Silver Cord" – 2:31
# "All the Tears" – 3:41
# "Adoration for None" – 6:19 (Kanaouenn gant Randy Blythe)
# "The Art of Dying" – 9:54
# "Esoteric Surgery" – 5:44
# "Vacuity" – 4:51
# "Wolf Down the Earth" – 6:25
# "The Way of All Flesh" – 17:03

### Sonerien
* Joe Duplantier − kan, gitar
* Mario Duplantier − taboulinoù
* Christian Andreu − gitar
* Jean-Michel Labadie − gitar boud

* Randy Blythe − kan, er ganaouenn *Adoration for None*
Charlez V

Meur a Charlez V zo bet:

## Impalaerien ha rouaned
* Charlez V (Bro-C'hall) (1338-1380), roue Bro-C'hall eus 1364 da 1380
* *Charlez V* pe Karl V (1500-1558), roue Spagn adal 1516 hag Impalaer santel roman german eus 1519 da 1555
* Karl V Sveden, roue Sveden

## Duged ha priñsed
* Charlez V Loren (1643-1690), dug Loren eus 1675 da 1690
* Charlez Bourbon (1788-1855) (1788-1855), infant Spagn ha danvez-roue Spagn en 1833
* Charlez V Naplez (1661 – 1700), deuet da vout Charlez II Spagn, roue Spagn hag un darn eus Italia.

## Pennadoù kar
*Charlez IV
*Charlez VI
*Carlos V
*Karl V
Trévoux (disheñvelout)

**Trévoux** zo un anv-lec'h gallek
*Trévoux, kumun c'hall en departamant Ain. 
**Le Trévoux*, anv gallek An Treoù-Kerne, e Breizh.

## Traoù all
* *Moulerezh Trévoux*, ti-moullañ gall savet e Trévoux e 1603, 
**[[Journal de Trévoux]]* pe *Mémoires de Trévoux* (1701-1767), embannet gant Jezuisted Trévoux.
**[[Dictionnaire de Trévoux]]* pe *Dictionnaire universel françois et latin*, moulet e Trévoux.
Cill Chainnigh

**Cill Chainnigh** (*Kilkenny* e saozneg) zo ur gêr e kreisteiz Iwerzhon, e kontelezh Cill Chainnigh. Kêr-benn ar gontelezh eo. Emañ war lez ar stêr An Fheoir (*Nore*), war-hed ur 150 km bennak diouzh Dulenn.

Talvezout a ra Cill Chainnigh kement hag « iliz Cainneach », diwar anv ur manac'h eus ar . Div iliz-veur zo e kêr, an eil evit ar gatoliked hag eben evit an anglikaned, hag ur c'hastell bet savet en  gant William Marshal. E Cill Chainnigh ivez e vez breset ar bier Smithwick's, unan eus brudetañ bieroù Iwerzhon goude Guinness.
Gouel al Levrioù e Breizh

**Gouel al levrioù e Breizh** zo ur fest e Karaez a c'hoarvez bep bloaz e-pad daou zevezh, d'ar Sadorn ha d'ar Sul diwezhañ eus miz Here, diwar-benn al levrioù, an embann hag ar skrivañ e Breizh. Miliadoù a dud a zeu d'ar gouel-se bep bloaz.

Krouet eo bet e 1990 gant Skol-Uhel ar Vro ha Kevredigezh Embannerien Breizh.

## Prizioù
Meur a briz lennegel a vez roet en deizioù-se.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Mani Ratnam

**Mani Ratnam** (மணி ரத்னம் e tamileg) (ganet d'an 2 a viz Mezheven 1956) zo ur saver, rener ha produer filmoù tamilek eus India.
Festival Etrebroadel Bannoù-Treset Angoulême

Brasañ festival bannoù-treset europeat eo **Festival Etrebroadel Bannoù-Treset Angoulême** ("Festival International de la Bande Dessinée d'Angoulême" e galleg). Bep miz Genver eo, e kêr Angoulême, e Bro-C'hall, abaoe 1974.

Roet e vez prizioù a oa graet "Alfred" anezho e deroù ar festival, diouzh ar mank tennet eus Zig et Puce gant Alain Saint-Ogan. Cheñch a reas an anv e 1989 evit "Alph-art" diouzh albom diwezhañ ha diechu Tintin "Tintin et l'Alph-Art" gant Hergé. Lezet e oa an Alph-art a-gostez e 2003 evit prizioù ofisiel Festival Etrebroadel Bannoù-Treset Angoulême. "Les Fauves" eo o anv nevez abaoe 2010. Ouzhpenn se e vez roet Priz Meur kêr Angoulême d'un arzour bev evit oberenn e vuhez. An arzour-mañ a zeu da vezañ prezidant ar festival evit ar bloaz war lerc'h.

## Prizioù ofisiel
* albom gwellañ
* "Les essentiels d'Angoulême" (5 albom)
* deraouad gwellañ
* priz ar publik Fnac-SNCF (dibabet gant ar publik)
* priz ar glad
* priz yaouank

## Priz Meur kêr Angoulême

***Notennoù***


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Prizioù 
*Dibab e 2009
The Way of All Flesh

**The Way of All Flesh** zo ur bomm saoznek, tennet eus ar Bibl (Levr Jozue) hag anv saoznek meur a dra.

## An arroud eus ar Bibl
E dibenn levr Jozue emañ Jozue o lavarout emañ o vont da vervel. Er Bibl saoznek ( *Authorized Version* ) e lenner: *this day I am going *'the way of all the earth**' (23, 14) da lavarout eo *hiziv emaon o vont war an hent ma ya kement tra war an douar*. Koulskoude eo brudetoc'h doare ar Bibl saoznek katolik, embannet e 1601, ma lenner  *the way of all flesh* , da lavarout eo *an hent ma ya ar c'hig*. 
Er Bibl brezhonek, troet war-eeun diwar an hebraeg, e lenner : *«Emaon o vont hiziv hervez planedenn an holl war an douar»*.

## En oberennoù all
Daoust ma'z eo sklaer ar ster er Bibl eo deuet ar bomm da dalvezout traoù all alies. 
*Er pezh *Westward Ho!* e 1605, gant Thomas Dekker ha John Webster, e lavar Mistress Birdlime: "I saw him even now going the way of all flesh," hag e tispleg "(that's to say) towards the kitchen." (war-du ar gegin). 
*War-dro 1668 e veze implijet ar bomm da gomz eus darempredoù reizhel. Ral e veze d'an dud e implij d'ober anv eus ar marv. 
* Joseph Conrad a skrivas en e romant The Rescue e 1921 : "His flesh had gone the way of all flesh, his spirit had sunk in the turmoil of his past, but his immense and bony frame survived as if made of iron."

## Oberennoù

* *[[The Way of All Flesh (romant)]]*, ur romant gant Samuel Butler e 1903, ar c'hentañ den a adkemeras ar bomm d'e reiñ d'un oberenn,
* ''The Way of All Flesh'' (film), ur film renet gant Victor Fleming e 1927 , hep darempred gant ar romant
* ''The Way of All Flesh'' (pladenn), ur bladenn e 2008 gant ar strollad gall Gojira.
* The Way of All Flesh, ur strollad sonerien "gothic" saoz 
* *[[Sherlock Holmes: The Way of All Flesh]]*, ur romantig gant Daniel Ward
* ''The Way of All Flesh'', un dihellfilm e 1997 gant Adam Curtis diwar-benn Henrietta Lacks, ar "vaouez na varvo biken."

## Liamm diavaez
* Diwar-benn istor an droienn 

## Notennoù
Proviñs Salamanca

**Proviñs Salamanca** (*Provincia de Salamanca* e spagnoleg) zo unan eus an nav froviñs a ya da ober kumuniezh emren Kastilha ha León, e kornôg Spagn. Salamanca eo ar gêr-benn anezhi.

En-dro dezhi emañ  proviñs Zamora en hanternoz, proviñs Valladolid er biz, proviñs Ávila er reter,  proviñs Cáceres er c'hreisteiz,  ha Portugal zo er c'hornôg dezhi. 

12 349,06 km2 zo dindani, hagen 2021 e oa 327 338 a dud o chom enni. 

362 kumun zo enni, ha gant se eo an eil proviñs war-lerc'h hini Burgos evit an niver a gumunioù. 11 komark zo anezhi ivez.

## Stêrioù
*an Duero hag adstêrioù  (Tormes) 

## Istor
* Seziz Ciudad Rodrigo
Rodríguez

**Rodríguez** zo un anv-tiegezh a orin eus Rouantelezh León gozh (a zo bremañ e Spagn), ma'z eo unan eus ar re voutinañ e-touez an dud.

Arabat droukveskañ gant Rodrigues, an anv portugalek, kenorin ha kenster.

## Gerdarzh Rodríguez
Koshoc'h eget an  e tle bezañ an anv Rodríguez. Talvout a ra kement ha mab da Rodrigo, pe da *Rodericus*, un anv germanek latinekaet, deuet da vout *Roderici*; an dibenn-ger **ez** a gaver e kement a anvioù spagnolek a c'hallfe bezañ un amprest digant an euskareg e Rouantelezh Navarra, petra bennak ma'z eo liammet ivez ouzh lec'hanvioù kozh el ledenez iberek.
*En berr: Rodríguez < Rodrigo < Rodericus < Hruot+riks.

## Tud
#### Anvioù da zisheñvelout

## Lec'hanvadurezh

#### 
* General Rodríguez, partido e proviñs Buenos Aires.
* General Rodríguez, pennlec'h ar partido heñvelanvet.

#### 
* Rodríguez (Uruguay), pe *Villa Rodríguez*, e departamant San José.

## Pennadoù kar
* An 20 anv-tiegezh all boutinañ e Spagn (Dihell orin : INE, 2009)

*Anv portugalek kar : Rodrigues
Martín

**Martín** zo un anv-bihan spagnolek, deuet eus an anv latin Martinus, hini ur sant brudet hag a voe trede eskob Teurgn. Klotañ a ra gant Marzhin pe Martin e brezhoneg. 

## Anvioù deveret
*Martínez, anv-tiegezh
*Martinillo, stumm-bihanaat

## Yezhoù all
*Martí, e katalaneg
*Martin, e galleg

## Tud
* Martín Codax, barzh galizek eus ar Grennamzer (XIIIvet-XIVvet kantved). 

### Lennegezh
* *Martín Fierro* — barzhoneg gant José Hernández, brudet-bras en Arc'hantina

## Lec'hioù
### 
; Kumunioù  Spagn :
* Martiherrero,
* Martín de la Jara,  e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
* Martín de Yeltes, e Proviñs Salamanca,
* Martín Miguel, e Proviñs Segovia,
* San Martín, anv meur a gumun,
* Villamartín, anv meur a gumun.

## Pennadoù kar
* San Martín 
**José de San Martín — jeneral
Ehan (pladenn)

***Ehan*** zo ur bladenn gant Gweltaz Adeux e 2010.

## Kanaouennoù ar bladenn
*01 Kelc’hiou du ha kelc’hioù glas 3’24″
*02 Plantañ gwez 3’42″
*03 Deiz pe zeiz, gwezh pe wezh 3’22
*04 Deizioù hañv 4’37″
*05 N’out ket mat, emezi 4’00″
*06 Gerioù hud 5’00″
*07 A-us d’ar reier lemm 4’00″
*08 Birvilh an dour 4’30″
*09 Kleier o tintal 3’47″
*10 N’eo ket aes bepred 4’19″
*11 Ar steredoniezh 3’10″
*12 REDADEG 3’24”
Martinillo

**Martinillo** zo un anv spagnolek, diwar an anv-bihan Martin.

*an ardivink a son ar c'hardeurioù en iliz-veur Burgos, dirak ar Papamoscas.
*anv-pluenn Jacinto Ontañón-Enríquez, rener ar gelaouenn *[[El Papa-Moscas#Eil marevezh (1878-1920)|El Papa-Moscas]]*.
*anv ar jubennour etre Francisco Pizarro hag Atahualpa e-kerzh Diskar an Impalaeriezh Inka.
*ar ganaouennig *[[Frère Jacques]]* e spagnoleg: *Martinillo, Martinillo, / ¿dónde estás?, ¿donde estás? / Toca la campana, toca la campana, / din don dan, din don dan.*
Ehan

**Ehan** zo ur ger brezhonek,
*anv pezh a reer pa ehaner d'ober un dra bennak, pa reer ur paouez, meur a ehan zo:
**ehan-skol
**ehan-labour
*anv ur bladenn, Ehan (pladenn), gant Gweltaz Adeux e 2010.
Therion

**Therion** zo ur strollad sonerien heavy metal a vro Sveden krouet gant Christofer Johnsson e 1987. Ar ger "therion" a zeu eus ar gresianeg *therion* (θηρίον), a dalvez kement a "Loen". An anv a zo ivez un dave d'ar strollad Celtic Frost, gant an albom *[[To Mega Therion (album)|To Mega Therion]]*

Kroget en deus evel ur strollad death metal, hag ouzhpennet o deus diwezatoc'h elfennoù laz-seniñ d'ar sonerezh metal, oc'h implij lazoù-kanañ ha sonerien klasel, ket hepken en ur ouzhpenañ d'ar sonerezh, met evel ul lodenn a-bezh eus ar sonaozañ. Therion a zo ar c'hentañ strollad metal da seniñ e live gant ul laz-seniñ. Ar strollad-mañ eo en deus lakaet da vezañ anavezet ar metal sinfonek.

Sonerezh Therion a zo levezonet gant mitologiezhioù disheñvel ha diazezet eo war meziadoù o tont eus ar skiantoù kuzh, an hudouriezh hag an hengounoù. Lodenn brasañ ar c'homzoù a zo skrivet gant Thomas Karlsson, penn-bras ha krouer an urzh hudouriezh Dragon Rouge. Kalzig a cheñchamantoù line-up a zo bet abaoe krouadur ar strollad.

## Izili
* Christofer Johnsson - Gitar, Touchennaoueg
* Christian Vidal - Gitar
* Nalle "Grizzly" Påhlsson - Gitar boud
* Johan Koleberg - Taboulinoù
* Thomas Vikström - Kan pennañ

### Kenlabourerien pennañ
* Snowy Shaw (Abaoe 2006)
* Katarina Lilja (2006–2007, abaoe 2008)
* Lori Lewis (Abaoe 2007)
* Waldemar Sorychta (2010, Sitra Ahra tour)

## Pladennoù

# *[[Of Darkness...]]* (1991)
# *[[Beyond Sanctorum]]* (1992)
# *[[Symphony Masses: Ho Drakon Ho Megas]]* (1993)
# *[[Lepaca Kliffoth]]* (1995)
# *[[Theli (album)|Theli]]* (1996)
# *[[A'arab Zaraq - Lucid Dreaming]]* (1997)
# *[[Vovin (albom)|Vovin]]* (1998)
# *[[Crowning of Atlantis]]* (1999)
# *[[Deggial]]* (2000)
# *[[Secret of the Runes (albom)|Secret of the Runes]]* (2001)
# *[[Sirius B (albom)|Sirius B]]* (2004)
# *[[Lemuria (albom)|Lemuria]]* (2004)
# *[[Gothic Kabbalah]]* (2007)
# *[[Sitra Ahra]]* (2010)

## Daveoù


## Liammioù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Fanclub ofisiel
* Myspace ofisiel
* Twitter ofisiel
Rodrigues

**Rodrigues** zo un anv-tiegezh portugalek, diwar an anv-bihan Rodrigo.
Arabat droukveskañ an anv gant ar stumm spagnolek kar Rodríguez. 

## Tud
*Rodrigues Alves, anv tiegezh
*Amália Rodrigues (1920-1999) kanerez
*João Rodrigues, anv meur a zen
*Pedro Rodrigues, anv meur a zen

## Lec'hanvadurezh
*Enez Rodrigues, enezenn damemren eus Republik Moris

### 
*Cândido Rodrigues, e stad São Paulo, 
*Rodrigues Alves e stad Acre
* Nina Rodrigues (Maranhão)

## Pennad kar
*Anvioù-tiegezh portugalek
Anvioù-tiegezh portugalek

__NOTOC__
Sed amañ ur rollad **anvioù-tiegezh [[portugalek]]**. 

E Portugal eo spisaet gant al lezenn n'haller ket, na war-zigarez doare-skrivañ ofisiel ar portugaleg nag abalamour da gemmoù en doare-skrivañ, kemmañ an anvioù-tud nag an anvioù-tiegezh. Ar c'hemmoù en doare da skrivañ an anvioù-tiegezh zo dleet, hervez a zo bet gwelet a-hed an amzerioù, a-wechoù da c'hoant personel an dud a ra gante, pe da ziouiziegezh ar gargidi-Stad diwar-benn al lezenn, pa vez diseblant ar geodedourien ouzh ar seurt aferioù. Diwall stumm kozh an anvioù-tiegezh zo gwarantet gant *Direitos de Personalidade* ("Gwirioù an den") keodedourion Portugal, ha mar o c'hemmer e c'hall an den sevel klemm ha mont d'al lez-varn ken na vo adlakaet e anv hervez ar stumm kozh boas.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## X

## Z

## Liamm diavaez
* ''Linhagens Genealogia Portuguesa''
Ar Falz

***Ar Falz*** a oa da gentañ ur gelaouenn savet gant Yann Sohier e 1932 evit skoazellañ kelenn ar brezhoneg en Deskadurezh-Stad c'hall.

Anvet e oa bet ***Ar Falz*** abalamour ma veze implijet ar falz gant ar gomunourien da aroueziañ ar gouerien. 

Goude ar brezel e teuas da vezañ un aozadur renet gant Armand Keravel. 

Gant ***Ar Falz*** e oa bet savet ti-embann Skol Vreizh.

E 2011 he devoa kinniget ***Ar Falz*** kemm an doare-skrivañ peurunvan.
Martí Llosent

**Martí Llosent** zo anv daouzen anavezet:
* **[[Martí Llosent i Molà]]** (Llagostera, 1922-1986), sonaozour katalan.
* **[[Martí Llosent i Vendrell]]** (Llagostera, 1919-2000), soner ha sonaozour katalan.

## Pennadoù kar
*Francesc 
*Llosent
Martí

**Martí** zo un anv-bihan katalanek, deuet eus an anv latin Martinus, hini ur sant brudet hag a voe trede eskob Teurgn. Klotañ a ra gant Marzhin e brezhoneg. 

## Yezhoù all
*Martin, e galleg
*Martín, e spagnoleg

## Tud
*Martí l'Humà (1356-1410), roue Aragon
*Martí Iañ Ribagorça, kont Ribagorça (1533-1565) ha (1573-1581), dug Vilafermosa (1573-1581)
*Martí Llosent, anv meur a zen

*Claudi Martí, kaner okitanek
*Francesc Martí, anv meur a zen
Francesc Martí

**Francesc Martí** zo un anv katalanek ha hini meur a zen:
* **[[Francesc Martí Grajales]]** (València, 1862 - 1920), kelaouenner.
* **[[Francesc Martí i Jusmet]],** politikour.
* **[[Francesc Martí i Martí]]** (Reus, 1856-1913), penn embregerezh.

## Pennadoù kar
*Francesc 
*Martí
Paul Martin

**Paul Martin** zo anv meur a zen:
* Paul Edgar Philippe Martin (1938- ), politikour kanadian, bet kentañ ministr
* Paul Martin, livour gall en  e korn-bro Digne-les-Bains

## Pennad kar
*Paul
*Martin
Proviñs Córdoba (Spagn)

* *Marteze emaoc'h o klask ar pennad [[proviñs Córdoba (Arc'hantina)]].*

**Proviñs Córdoba** zo ur broviñs eus Spagn, en Andalouzia, ha kêr Córdoba eo ar pennlec'h anezhi.
Seneca

**Seneca** zo un anv-tiegezh latin.

## Tud
### Henroma
* Seneca an Henañ, prezegour roman ha skrivagner, a orin eus kêr Córdoba‎, en Hispania Baetica. 
* *Lucius Annaeus Seneca*, Seneca ar Yaouankañ, mab da Seneca an Henañ, prederour roman, oberour pezhioù-c'hoari, kuzulier an impalaer roman Neron en e grennoad, hag en em lazhet war urzh  e vestr.

## Pobl
Ar bobl Seneka, en Amerika an Hanternoz. 

## Lec'hioù
###### 
*Seneca, California
*Seneca, Illinois
*Seneca, Kansas
*Seneca, Maryland
*Seneca, Missouri
*Seneca, Nebraska
*E New York
**Seneca, New York, 
**Seneca County, New York
**Seneca Falls (town), New York
*Seneca County, Ohio
*Seneca, Oregon
*Seneca, Pennsylvania
*Seneca, South Carolina
*Seneca, South Dakota
*Seneca, Wisconsin, anv meur alec'h
*Seneca Rocks, West Virginia (gwechall "Mouth of Seneca")
*Senecaville, Ohio

## Doureier
*Seneca Creek (Potomac River), e Maryland
*Seneca Creek (North Fork South Branch Potomac River), e West Virginia
*Seneca Lake (New York), ar brasañ eus ar Finger Lakes
*Senecaville Lake pe *Seneca Lake*, en Ohio
*Seneca River (New York), er-maez da Seneca Lake
*Seneca River (South Carolina)
Seneca an Henañ

**Seneca an Henañ** pe **Seneca ar retorikour**, pe *Marcus Lucius Annaeus Seneca* hervez e anv latin, ganet war-dro 54 kent JK ha marvet war-dro 39, a oa ur retorikour pinvidik eus renkad ar varc'heien genidik eus Corduba en Hispania Baetica, deuet da chom da Roma er .

Dimezet e oa da Helvia, ha tri mab a anavezer dezho:
*Lucius Annaeus Gallio
*Seneca ar Yaouankañ
**Annaeus Mela*, a oa tad d'ar skrivagner Lucanus.

## Oberennoù
**Controversiae* (10 levrenn zo anezhe)
**Suasoriae*
**Fragmenta*

## Levrlennadur
*  
** Martin Schanz, *Geschichte der römischen Litteratur*, ii. 1 (1899)
** Max Sander, *Der Sprachgebrauch des Rhetor Annaeus Seneca* (Waren, 1877-1880);
*  George Augustus Simcox, *History of Latin Literature*, i. (1883)
*  Séneca, Marco Anneo (2005). Controversias; Suasorias. Obra completa. Madrid: Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-2776-9. 
**1.Volumen I: Controversias. Libros I-V. ISBN 978-84-249-2777-6. 
**2.Volumen II: Controversias. Libros VI-X; Suasorias. ISBN 978-84-249-2778-3.
*  E. Rolland, *De l'influence de Sénéque le père et des rhéteurs sur Sénéque le philosophe* (1906)
*  August Ahlheim, *De Senecae rhetoris usu dicendi* (Giessen, 1886)
Sintel

***Sintel*** a zo trede film-berr frank eus ar Blender institute, goude *[[Elephants Dream]]* ha *[[Big Buck Bunny]]*. E anv kod a oa *[[Durian]]*, aozet eo bet gant poelladoù frank hepken (war-bouez evit ar sonerezh) ha gant ar poellad Blender dreist-holl. Ar film a zo dasparzhet dindan al lañvaz Creative Commons Attibution 3.0. Holl ar restroù o deus servijet evit aozadur ar film a vo lakaet war internet da pellgargañ en un doare dieub e-pad an diskar-amzer 2010.

Ar produadur a zo bet diskleriet ar 5 a viz Mae 2009, ha kroget eo bet da vezañ aozet ar 1añ a viz Gwengolo 2009. Ur c'hentañ skignadenn a zo bet d'ar 27 a viz Gwengolo 2010 en Izelvroioù. Ar film a zo war Internet abaoe an 30 a viz Gwengolo 2010. Evel evit ar raktresoù all, krouet eo bet gant ar pal lakaat en a-raok ha gwelaat Blender, met ar wech-mañ en ur wiriekaat savadur ar stumm 2.50 eus ar poellad.

Tem ar film-berr a zo bed an *[[heroic fantasy]]*. An anv kod a zeu eus durian, frouezh eus Gevredazia , a zo, evel ma lar an aozerien : 
:An durian a zo frouezh aziat, vil ha flaerius, met saourus. Un anv kod dreist evit ur raktres film evit ar grennarded, war tem troioù-kaer gant kalz a virvilh, euzhviled hag un harozez !

Ar meizad orin a zo bet aozet gant Martin Lodewijk, anavezet en Izelvroioù evit comics, met ar skript a zo bet skrivet gant Esther Wouda, asambles gant Colin Levy (aozer), David Revoy (concept art), ha Ton Roosendaal (produour). Ar skipailh, stummet gant tud a youl vat choazet e touezh 150 kannad, a oa savet gant 6 arzour ha daou diorroer. Deuet eo 5 arzour all e-pad ar produadur.

## Istor
Ur plac'h yaouank, Sintel, a gav un aerouantig gloazet war un doenn. Pareañ a ra anezhañ ha kavout a ra un anv : Scales. Siwazh, skrapet eo gant un aerouant gour. Sintel a glask neuze war e lerc'h er ur bed dañjerus...

## Izili ar raktres
Listenn an izili er raktres a zo bet diskleriet an 20 a viz even 2009, savet eo gant:

Produour :
* Ton Roosendaal

Meizad :
* Martin Lodewijk (meizad)
* Esther Wouda (istor)
* David Revoy (concept art)

Skipailh :
* Colin Levy (aozour, 3D hollek)
* Angela Guenette (modeladur, rigging, bevaat)
* Ben Dansie (3D hollek)
* Nathan Vegdahl (rigging, bevaat)
* Lee Salvemini (bevaat)
* Soenke Maeter (materi, gouloù, kompozadur)
* Pablo Vazquez (gouloù, kompozadur)
* Beorn Leonard (bevaat)
* William Reynish (bevaat)
* Jeremy Davidson (bevaat)
* Dolf Veenliet (skeudennadur, kompozadur)
* Jan Morgenstern (sonerezh, sonioù)

Skor teknikel :
* Brecht van Lommel
* Campbell Barton

Mouezhioù:

* Halina Reijn : Sintel
* Thom Hoffman : Ar chaman

## Poelladoù implijet
* Blender 2.50 (stumm alpha)
* GIMP
* Inkscape
* MyPaint
* Krita
* OpenEXR
* Python
* SVN
* Ubuntu GNU/Linux (stumm 64 bits)

## Gwelet ivez

### Pennadoù kar
* Blender Foundation
* *[[Elephants Dream]]*
* *[[Big Buck Bunny]]*

### Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Daveoù
Retorik

Ar **retorik**, eus ar ger latin *rhetorica*, deuet eus ar henc'hresianeg *ῥητορικὴ τέχνη* [rhêtorikê], hag a c'haller treiñ gant « prezegerezh, a lavarer ivez **helavarouriezh** pe ivez *dareulerezh*, eo « arz ar prezeg », da lavarout eo « arz ar prezeg mat», eus an anv *rhêtôr*, troet gant « prezeger », eo arz ar c'hendrec'hiñ , dre ar gomz perurvuiañ. Ganet eo an arz-se e Sikilia er  kantved kent JK, hervez ar vojenn, ha degaset da Aten gant ar sofour Gorgias, ma vleunias e metoù an dud a lezenn hag ar politikerezh.

## Aristoteles
Brudet eo levr Aristoteles, *Ar Retorik*, (ΤΕΧΝΗΣ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ e henc'hresianeg, *Ars Rhetorica*, e latin), diwar-benn arz ar c'hendrec'hiñ , savet er  kantved kent JK.

## Notennoù
Tro Breizh war varc'h-houarn

**Tro Breizh war varc'h-houarn** a zo ur redadeg a-dennadoù war varc'h-houarn aozet bep bloaz abaoe 1967, dindan an anvioù ofisiel *Ruban Granitier Breton* betek 2005 ha *Tour de Bretagne cycliste - Trophée des Granitiers* abaoe 2006. Tremen a ra ar redadeg dre ar pemp departamant breizhat. E 2007 ha 2010 e voe aozet an deroù e Jerzenez.

## Loreadeg

## Liamm

*  Lec'hienn ofisiel
Valerius

**Valerius** eo nomen, pe anv latin, ar **gens Valeria**, unan eus koshañ tiegezhioù Roma an Henamzer.

E skourroù an tiegezh e kaver ar c'h-cognomina : *Corvus, Falto, Flaccus, Laevinus, Maximus, [[Messalla]], Potitus, Publicola* ha *Volusus*.

## Stummoù
*Valerius, gourel unan 
*Valeria, benel unan
*Valerii, gourel lies
*Valeriae, benel lies
*Valerianus, anv-gwan gourel 
*Valeriana, anv-gwan benel 

## Pennadoù kar
*Marcus Valerius
*Valerianus
Unan

**Unan** zo 
*un niver, etre an niver mann ha daou
*ur raganv amstrizh, enebet ouzh hini raganv strizh
*an anv-gwan, a glot gant an unander, enebet ouzh ananv-gwan lies
*anv ar bloaz 1

## Pennadoù kar
*Daou
Marcus Valerius

**Marcus Valerius** zo anv un toullad tud e Roma an Henamzer.

*Marcus Valerius Corvus, politiker
*Marcus Valerius Laevinus, jeneral ha politiker
*Marcus Valerius Maximianus 
*Marcus Valerius Martialis, anavezet evel Martialis, pe Martial, barzh latin, 
*Marcus Valerius Probus 
*Marcus Aurelius Valerius Maximianus

## Disheñvelout
*Marcus Valerius Messalla 
*Marcus Valerius Volusus 

## Pennadoù kar
*Marcus
*Valerius
Cognomen

***Cognōměn*** (, *cognomina* el liester) a raed e latin eus trede lesanv (*[[tria nomina]]*) ur c'heodedad eo lesanv en Henroma, goude ar c'hentanv hag an anv-tiegezh (*gentilice*).

Diazezet e oa al lesanv war ar c'horf hag an nammoù : *Caecus* (dall), *Calvus* (moal), *Claudud* (kamm), *Flaccus* (flak e skouarn), *Nero* (du), *Sabinus* (ar Sabin), *Strabo* (luch), *Varus* (gargil), *Verrucosus* (gwenaennek), a-douez reoù all. 

Un taol-kaer en armeoù a roe un anv enorus : *Capitolinus* (diwar ''Capitolium''), *Coriolanus* (diwar *Corioli*, ur gêr e Latium), *Torquatus* (diwar *torquātus*, "a zoug un dro-c'houzoug"). Anvioù goapaus a oa ivez :  *Brutus* (beulke), *Caudex* (skod, penn-peul), *Crassus* (lous), *Paullus* (skribiton), *Balbus* (gak) hag all.

Ar merc'hed a c'halle kaout ul lesanv goude o anv-tiegezh :  *[[Fausta]]*, *Maior*, *Secunda*, *Tertia*, sda skouer.

## Gwelout ivez
*Roll cognomina Henroma

## Notennoù