Filomena Kadored

**Filomena Kadored**, *Philomène Cadoret* en ti-kêr, a oa ur varzhez hag ur romantourez vrezhonek, ha kemenerez diouzh he micher. Ganet e oa bet e Bonen d'ar 24 a viz Gouere 1892 ha marvet e Rostrenenn d'ar 4 a viz Meurzh 1923.

## Buhez
Ganet e oa bet en ur familh kemenerien tre kichen Rostrenenn. Brav e teuas ganti ar *santifikad* d'an oad a zaouzek vloaz. Chom a reas er gêr evit deskiñ ar vicher gwriat. Er c'hatekiz he doa desket lenn ha skrivañ brezhoneg.

E 1909, hag hi oadet a 17 vloaz, e pakas ar priz kentañ e kenstrivadeg Kevredigezh Vroadel Breizh (*Union Régionaliste Bretonne*, URB), hag un diplom er bloaz war-lerc'h, eil Priz ar varzhoniezh er Bleun Brug e 1911, hag adarre ar priz kentañ gant an URB e 1912.

Kenlabourat a reas gant ar c'helaouennoù *[[Kroaz ar Vretoned]]* hag ''Arvorig'' dreist-holl, met brudet-kaer e voe gant he levr *Mouez Meneou Kerne* deuet er-maez e 1912, bloavezh hec'h ugent vloaz.

Pa darzhas ar Brezel-bed kentañ e 1914 n'edo mui en he bleud da skrivañ. Dimeziñ a reas da Joseph Le Velly (1887-1919) eus Groñvel, he filhor brezel, pa zistroas hennezh eus an talbenn goude bout bet gwall c'hloazet e 1915 ; e 1919 e varvas ar soudard diwar e c'hloazadenn. O merc'h Tereza a voe ganet daou viz goude marv he zad.

Gant an drouk-skevent ez eas Filomena Kadored da Anaon e 1923. Daouzek devezh war-lerc'h e varvas he merc'h d'he zro.

## Oberennoù
Ur varzhez dispar e oa Filomena Kadored, awenet gant ar garantez evit he bro, he yezh hag e relijion gristen — an teir elfenn-se o vezañ stag-start an eil re ouzh ar re all.

Un gonterez eus an dibab e oa ivez, leun a fent evel m'en diskouez troioù-kamm *Yan ar Burzudou* (1912) hag ar pezh-c'hoari *An heritourez* (1912 ivez).

Yezh Kerne-Uhel e oa he brezhoneg bev ha pinvidik, hogen ne oa ket estren d'he amezien : gwenedeg ha kerneveg a lenner gant plijadur vras en he *Disput etre ar Gwenedour hag ar C’hernevad* (1912 c'hoazh).

Siwazh ! Garv eo bet he doue daoust d'he fedennoù c'hwek, pa voe sammet ar gemenerez gant an Ankoù en he 31 bloavezh ; ur c'holl bras-meurbet evit al lennegezh vrezhonek e voe ar gwalldaol-se.

### Barzhonegoù ha kanaouennoù
***[[1911]]** : *Drouizez an Arvorik*, e *Kroaz ar Vretoned*.
***[[1912]]** : *Mouez Meneou Kerne*, levr 45 oberenn ennañ, Montroulez • *Trouz ar meziou*, e *Kroaz ar Vretoned*.
***[[1913]]** : *Trouz ar meziou*, en *Arvorig* • *Bloavez mat*, e *Kroaz ar Vretoned* • *Dêrou mad ar Mabig Jezuz*, en *Arvorig* • *Son an neerez*, e *Kroaz ar Vretoned* • *Sôn ar Pôtr Saout*, en *Arvorig* • *Ar flouren*, e *Kroaz ar Vretoned* • *Ar falc’herien*, en *Arvorig* • 'Son ar vatez vihan*, e *Kroaz ar Vretoned*.
**'1914** : ''Ma zelen'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Bluennig a genganv'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Ma biniou !'', en ''Arvorig'' • ''Klemmou an divroet'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Son ar voualc’hig'', en ''Arvorig'' • ''Paour kêz Yannig'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Da zoudarded Breiz'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Tolen eured'', en ''Arvorig'' • ''D’ar Mabig Jezuz (Noz Nedeleg 1914)'', e ''Kroaz ar Vretoned.
***1915** : *''War ar plouz (e koun noz Nedeleg)'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Hunvre Gwilherm'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Lizer soudard'' ha ''Respont Anna'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Ar bizou brezel'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Bugale Breiz !'', e ''Kroaz ar Vretoned''.
***1916** : ''Kimiad'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Da « Dereza ar Mabig Jezuz » bokedig a zoujans !'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Hunvre ar barz'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Devez a spi'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Dre ar zerr-noz'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Soudard Breiz'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Kousk, Mabig Jezuz !'', e ''Kroaz ar Vretoned''.
***1917** : ''Klemmou ar prizoniet'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Peden Boneniz d’ho Fatronez Itron Varia ar Porzou'', e ''Kroaz ar Vretoned''.
***1919** : ''Luskellerez'', e ''Kroaz ar Vretoned''
***1927** (dalif) : ''Eun dennadeg pato'', e ''Breiz'' niverenn 1.
===Danevelloù, kontadennoù, pennadoù ha c’hoariva===
***1910** : ''Endro d’eur gazeten'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Ar barz prodig'', e ''Kroaz ar Vretoned''.
***1911** : ''Pardon ma farouz'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Goude ar gouel'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Bec’h d’ar zoniou brezonek'', e ''Kroaz ar Vretoned''
***1912** : ''Yan ar Burzudou'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''An heritourez – Pez c’hoari en eun arvest evit merc’hed'', e ''Kroaz ar Vretoned]'' • ''E c’hell bezan tud ken fall war an douar !'' , e ''Kroaz ar Vretoned]'' • ''Pardon sant Klaud'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Pardon Itron-Varia Wir-Zikour, Gwengamp'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Barikennad arc’hant ar Poull-Lestrek'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Job ar Spontik'', e ''Kroaz ar Vretoned''.
***1913** : ''Lilien ar c’halvar'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Kovezion Erwanig'', en ''Arvorig'' • ''Foar-Bod'', e ''Kroaz ar Vretoned''.
***1913-1914** : ''Bleuniou a garante'', e  ''Kroaz ar Vretoned''.
***1914** : ''Yun ar c’hemener'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''An diou vamm-goz'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Bagig an anaon'', e ''Kroaz ar Vretoned'' • ''Eur boked bleun-brug'', e ''Kroaz ar Vretoned''.
***1916*' : *An daou gristen*, e *Kroaz ar Vretoned*.
==Levrlennadur==
*  Cadoret, Claude Aimé-Marie. *Héritage, 1916-1918 : Marie-Philomène Cadoret*. Molan : Les Éditions de la Com'Édit • [https://encredebretagne.bzh/livre/livre/litterature/heritage-1916-1918-marie-philomene-cadoret/ L'encre de Bretagne]
* Favereau, Francis. *Lennegezh ar brezhoneg en XXved kantved*. Montroulez : Skol Vreizh, 2002, pp 95-109 
*  Simon, Michel. *Filomena Cadoret, une voix oubliée*. Karaez : Centre génalogique et historique du Poher, 2021 • [https://www.dastum.bzh/article/filomena-cadoret-une-voix-oubliee/ Dastum]
*  Simon, Michel. *Filomena Cadoret, une plume passionnée*, 2021 • [https://www.dastum.bzh/article/filomena-cadoret-une-plume-passionnee/ Dastum]
*Raoul,Lukian. *Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien''. Brest: Al Liamm, 1992, p. 51 

## Liammoù diavaez

*Abgrall, Yvon. 
*Rouz, Bernez. 

## Notennoù