Ouzbekeg

An **ouzbekeg** (*O'zbek tili* pe *Ўзбек*) a zo ur is a yezh turkek komzet gant an Ouzbeked kement e Ouzbekistan hag e lec'hioù all eus Kreiz Azia. Tost a-walc'h eo yezhadur ha geriaoueg an ouzbekeg ouzh re an Uigoureg. Levezonet-don eo bet ar yezh ivez gant ar perseg hag ar rusianeg. Meur a c'her a-orin arabek a vez kavet en ouzbekeg ivez, deuet ennañ dre ar perseg. 

Yezh ofisiel Ouzbekistan eo an ouzbekeg ha tro-dro da 18,5 milion a dud a ra gantañ evel yezh-vamm. 

### Doare-skrivañ ha distagadur
Betek 1928 e veze implijet al lizherenneg arabek (anvet yana imla) evit skrivañ an ouzbekeg. Etre 1928 ha 1940 e oa bet kaset da-benn ur program evit ledanaat deskadurezh an Ouzbeked, hag e framm ar program-se e oa bet lakaet e pleustr al lizherenneg latin (anvet Yanalif;.
E 1940 e oa bet lakaet da ofisiel al lizherenneg kirillek ha kenderc’hel a raed da skrivañ an ouzbekeg gant al lizherenneg-se betek 1992 ma oa bet adlakaet da ofisiel adarre al lizherenneg latin ma teuas Ouzbekistan da vezañ distag diouzh an Unvaniezh Soviedel. Hiziv c’hoazh, avat, e kaver an ouzbekeg skrivet gant al lizherennek kirillek. 
Diouzh an tu all, e Proviñs Xinjiang (Sina) n’eus doare-skrivañ ofisiel ebet avit an ouzbekeg, skrivet gant al lizherenneg kirillek pe c’hoazh gant lizhereneg arabek an ouigoureg. 

## Yezhadur
### Perzhioù hollek
Evel en holl yezhoù turkek:

* Yezh daspegel, reizh-tre he yezhadur
*  Jener yezhadurel ebet
* Ger-mell ebet, daoust ha ma c’heller implijour an niverenn ‘’bir’’ (‘unan’) evit merkañ an unander amstrizh
* Digemm eo an anv-gwan, lakaet dirak an anv
* Implijet lerc’hennoù, d.s.: *Ali *'bilan*** ('gant Ali')

=== Hesonerezh vogalennek ===
Disheñvel eo an ouzbekeg diouzh an darn vrasañ eus ar [[yezhoù turkek]] all rak kollet eo bet gantañ an [[hesonerezh vogalennek]] dre vras ha ne vez ket merket gwezh ebet dre skrid er yezh unvan, daoust ha ma kaver roudoù outi er yezh komzet a-wezhoù.

=== An anv ===
==== An troadoù ====
C’hwezh [[Troad (yezhoniezh)|troad]] ec’h implijer en ouzbekeg:

* [[Nominativel-akuzativel|Nominativel]]: merk ebet, d.s.: 
: ''uy'' (‘ti’, ‘un ti’, ‘an ti’)
: ''ota'' (‘tad’, ‘un tad’, ‘an tad’)

* [[Troad genitivel|Genitivel]]: merket gant al lostger ***-ning***, d.s.:
:  ''ota'''ning''' kitob'''i*** (‘levr an tad’)

* Akuzativel: merket gant al lostger ***-ni***, d.s.:
: *Xat*'ni** yozayapti'' (‘ o skrivañ ul lizher emañ’) 

* [[Troad dativel|Dativel]]: merket gant al lostger ***-ga***, d.s.:
: ''chap**ga*** (‘d’an tu-kleiz’)
: ''men'''ga*** (‘din’, d.l.e ‘me-da’)

* Lokativel: merket gant al lostger ***-da***, d.s.:
: *Yer*'da*** (‘amañ’)
: ''Toshkent'''da*** (‘e Tochkent’)
: *soat uch*'da*** (‘da deir eur’)

* [[Troad ablativel|ablativel]]: merket gant al lostger ***-dan***, d.s.: 
: ''O’zbekistan'''dan*** (‘eus Ouzbekistan’)
#### Al liester
* Implijet al lostger *-lar* atav evit merkañ liester un anv, da skouer:
:  *uy* (‘ti’) > *uy*'lar*** (‘tiez’’)
: ''ko’z'' (‘lagad’) > ''ko’z'''lar*** (‘daoulagad’’)
:  *ot* (‘marc’h) > *ot*'lar*** (‘kezeg’)

* A-wezhoù ec’h implijer stumm al [[liester torr]] evit gerioù tennet eus an [[arabeg]], da skouer:
:  ''taraf'' (‘tu’) > ''taraflar'' pe ''atrof'' (‘tuioù’)

Evel e brezhoneg ec’h implijet an unander da heul un niverenn, da skouer:
: ''iki daraxt'' (‘div wezenn’)

=== Ar verb ===
==== Anv-verb ====
Al lostger ''–moq'' eo merk an [[anv-verb]], da skouer:
: ''bur'''moq*** (‘mont’)
: *ber*'moq*** (‘reiñ’)

==== Ar raganvioù ====
Me ''Men''

Te ''Sen''

Eñ /Hi ''U''

Ni ''Biz''

C'hwi ''Siz''

Int ''Ular''

==== Dibennoù personel boas ====
: - ''man'' (kentañ gour unander)
: -''san'' (eil gour unander)
: -''di''/-''ti'' (trede gour unander, hervez m’eo mouezhiet pe get lizherenn diwezhañ ar wrizienn)

: -''miz'' (kentañ gour liester)
: -''siz'' (eil gour liester)
: -''dilar'' (trede gour liester)

==== [[Amzer (yezhadur)|Amzerioù ar verb]] ====

===== [[Amzer-vremañ (yezhoniezh)|Amzer-vremañ pad]] =====

Al lostger –yap eo merk an amzer/arvez-mañ, da skouer:
:  ''Men yoza'''yap'''man'' (‘O skrivañ emaon’)

* Stumm nac’h, merket gant an [[enger]] –ma-, da skouer:
: ''Men yoz'''ma'''dim'' (‘N’emaon ket o skrivan’)

* Stumm goulennata, merket gant al [[lostger]] –mi, da skouer:
:  ''Yozaman'''mi'''?'' (‘O skrivañ emaon?’)

===== [[Aoristek|Amzer-vremañ/Amzer-da-zont]] =====

Al lostger –a eo merk an amzer-mañ, da skouer:
: ''San yoz'''a'''san'' (‘skrivez/skrivi’)

* Stumm nac’h, merket gant an [[enger]] –ma-, da skouer:
: ''San yoza'''ma'''san'' (‘Ne skrivez/skrivi ket’)

* Stumm goulennata, merket gant al [[lostger]] –mi, da skouer:
: ''San yozasan'''mi*** (‘Skrivañ a rez/ri?)

##### [[Amzer-da-zont (yezhoniezh|Amzer-da-zont]]

Al lostger –(y)ajak eo merk an amzer-mañ, da skouer:
: *Biz bor*'ajak**miz'' (‘Mont a rimp’)

* Stumm nac’h, merket gant an [[enger]] –ma-, da skouer:
: ''Biz borajak**ma**miz'' (‘N’imp ket)

* Stumm goulennata, merket gant al [[lostger]] –mi, da skouer:
: ''Biz borajakmiz**mi*** (‘Ha mont a rimp? )

===== [[Amzer-dremenet (yezhoniezh)|Amzer-dremenet]] =====

Al lostger –''(y)di'' eo merk an amzer-mañ, da skouer:

Disheñvel eo an dibennoù personel evita n amzer-mañ:

: - ''m'' (kentañ gour unander)
: -''ng'' (eil gour unander)
: -''i'' (trede gour unander, hervez m’eo [[Mouezh (yezhoniezh)|mouezhiet]] pe get lizherenn diwezhañ ar [[Gwrizienn (yezhoniezh)|wrizienn]])

: -''k'' (kentañ gour liester)
: -''ngiz'' (eil gour liester)
: -''lar'' (trede gour liester)

Da skouer:
: ''Biz ber'''di'''k'' (‘Reiñ hon eus graet/Roet hon eus’)

* Stumm nac’h, merket gant an [[enger]] –ma-, da skouer:
: ''Biz ber'''ma'''dim'' (‘Ne roimp ket’)

* Stumm goulennata, merket gant al [[lostger]] –mi, da skouer:
: ''Biz berdik'''mi*** (‘Ha reiñ a rimp?)

## Keñveriadenn gant ar yezhoù turkek all

## Un tañva eus ar yezh
### Frazennoù talvoudus

Demat Assalom / Xayrli kun

Mont a ra?Ahvollar qalay?

Noz vat Xayrli tun

Mar plij Marhamat / Iltmos

Kenavo 

Ya Ha

Nann Yo’q

Mat eo Albatta

Trugarez Rahmat / Tashakkur

Petra eo hoc'h anv? Ismingiz nima?

… eo ma anv Ismim…

### Goulennoù
Piv? Kim?

Petra? Nima?

Pelec'h? Qayerga? / Qayerda?

Penaos?Qanday?

Pegoulz? Qachon?

Pegement? Qancha? / Necha?

Pe(hini)? Qaysi? / Nechanchi?

### Devezhioù ar sizhun
Dilun Dushanba 

Dimeurzh Seshanba

Dimerc'her Chorshanba

Diriaou Payshanba

Digwener Juma

Disadorn Shanba

Disul Yakshanba

### Ar mizioù
Miz Genver Yanvar 
Miz C'wevrer Fevral
Miz Meurzh Mart
Miz Ebrel Aprel
Miz Mae May
Miz Mezheven Iyun
Miz Gouere Iyul
Mizt Eost Avgust 
Miz Gwengolo Sentabr
Miz Here Oktabr
Miz Du Noyabr
Miz Kerzu Dekabr

### An niveroù
Unan Bir 	

Daou Ikki

Tri Uch

Pevar To’rt

Pemp Besh

C'hwec'h Olti

Seizh Yetti

Eizh Sakkiz

Nav To’qqiz

Dek O’n

Unnek O’n bir

Daouzek O’n ikki 

Trizek O’n uch

Pevarzek O’n to’rt

Pempzek O’n besh

C'hwezhek O’n olti

Seitek O’n yetti

Tric'hwec'h O’n sakkiz

Naontek O’n to’qqiz

Ugent Yigirma

Unan-warn'n-ugent Yigirma bir

Tregont O’ttiz

Daou-ha-tregont O’ttiz ikki

Daou-ugent Qirq

Tri-ha-daou-ugent Qirq uch

Hanterkant Ellik

Tri-ugent Oltmish

Dek-ha-tri-ugent Etmish

Pevar-ugent Sakson

Dek-ha-pevar-ugent To’qson

Kant Yuz

Mil Ming

Kentañ Birinchi

Eil Ikkinchi

Trede Uchinchi

Pevare To’rtinchi

Pempvet Beshinchi

C'hwec'hvet Oltinchi

Seizhvet Ettinchi

Eizhvet Sakkizinchi

Naovet To’qqizinchi

Dekvet O’ninchi

### Disklêriadur gwirioù mab-den
Mellad 1:
Barcha odamlar erkin, qadr-qimmat va huquqlarda teng bo'lib tug'iladilar. Ular aql va vijdon sohibidirlar va bir-birlari ila birodarlarcha muomala qilishlari zarur.
## Gwelet ivez:
* Ouzbekistan
* Yezhoù turkek
## Liammoù diavaez
*  Kentelioù ouzbekeg diazez