open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İznik

**İznik** (bet **Nikaea**) zo ur gêr durk e kornôg Anatolia, e proviñs Bursa.

War-dro 22.000 annezad zo enni.

## Istor
Nikaea a oa ur gêr en impalaeriezh vizantat betek 1078. Er bloavezh-se e voe galvet an Durked gant ur jeneral bizantat evit ma sikourfent anezhañ da bignat war dron an impalaeriezh. Staliañ a reas anezhe e Nikaea, e-tal da Gergustentin. 

Tri bloaz goude e oa skarzhet Bizantiz da vat gant an Durked ha lakaet Nikaea da gêrbenn unan eus o rouantelezhioù. Aloubet e voe gant ar Franked e-korf ar groaziadeg kentañ e miz Even 1097.

E 1331 e voe adtapet gant an Otomaned hag anvet İznik.
Arsinoe

**Arsinoe** (Ἀρσινόη / Arsinóê en henc'hresianeg) zo bet anv meur a vaouez, e mojennoù kozh Hellaz hag en Egipt hellazek.

## Mojennoù
* **[[Arsinoe (merc'h Phégée)]]**, kentañ pried Alkmeon

* **[[Arsinoe merc'h Leukippe]]**
* *Arsinoe* pe *Laodamia*, magerez Orestes

## Istor
Arsinoe zo anv meur a briñsez eus Tiegezh Ptolemaios en Henegipt
* ** [[Arsinoe (merc'h Meleagros)|Arsinoe]]**, merc'h d'un den anvet Meleagros, mamm da Ptolemaios Iañ,
** **[[Arsinoe Iañ]] **, pried da Ptolemaios II,
** **[[Arsinoe II]] **, merc'h da Ptolemaios Iañ Sôter et de Berenike Iañ,
** **[[Arsinoe III]] **, merc'h da Ptolemaios III ''Évergète Iañ'' ha da Berenike II Egipt,
** **[[Arsinoe IV]] **, merc'h da Ptolemaios XII *Neos Dionysos*.

## Lec'hanvioù
Arsinoe zo anv meur a gêr en Henegipt diwar anv unan eus ar priñsezed meneget uheloc'h: 
** **Arsinoe** pe **Kleopatris**, hiriv kêr Suez, tostik d'ar Mor Ruz,
** **Arsinoe** pe **[[Krocodilopolis]]**, ker eus Heptanomide, e-tal al lenn Moeris
** **Arsinoe** pe **Teuchira**, e Kirenaika,
** Teir c'hêr eus Kiprenez, unan anezho en hanternoz da Pafos, a oa anvet Arsinoe en Henamzer.

## Lennegezh
* Arsinoe, maouez e *[[Le Misanthrope]]*, pezh-c'hoari gallek gant Molière;
* Arsinoe, e *[[The Etruscan]]*, gant Mika Waltari

## Notennoù
Abati Fulda

**Abati Fulda** (*Kloster Fulda* en alamaneg ;  *Abbatia Fuldensis* e latin) a oa un abati katolik savet e 744 gant Sturmius (Sant Sturm) , un diskibl da sant Bonifas, nepell diouzh Kassel en hanternoz Alamagn.

## Istor
Sturmius a lakaas e pleustr reolennoù abati Monte Cassino eno. E 751 e teuas a-benn Bonifas da gaout ur brient a-berzh ar pab Zakarias evit lakaat an abati war-eeun dindan galloud eskob Roma, da lâret eo ar pab. Bonifas a voe beziet e Fulda e 754 ha diwar neuze e voe desachet e-leizh a dud hag a zeue da birc'hirinañ di. Dont a reas abati Fulda da vezañ ul lec'h a-bouez a-fed deskadurezh ha gouiziegezh hag ul levraoueg pourvezet-mat a oa eno. Adalek an {{XIIvet kantved]] ec'h eas he galloud war zigreskiñ avat.

Adal 1221 e oa ur briñselezh (*Fürstabtei Fulda*) hag adal 1752 un eskopti (*Fürstbistum Fulda*),en-dro da Fulda, a zo e Hessen hiriv.

## Notennoù
Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière

**Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière.
## Istor
### 
### 
* 1972: kumun La Cressonnière (69 annezad e 1968) a voe kevredet ouzh kumun Saint-Martin-de-Bienfaite (445 annezad e 1968). Kendeuzet e voe an div gumun da vat e miz Kerzu 2011.
## Monumantoù ha traoù heverk

Manoir de Bois du Vigneron (Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière, Calvados).jpg|Ar maner.
Saint-Martin-de-Bienfaite-la Cressonnière.jpg|Kastell Bienfaite.
Saint-Martin-de-Bienfaite-la Cressonnière 2.jpg|Kastell La Cressonnière.
Église Saint-Martin de Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière (1).jpg|Iliz *Sant Varzhin*.
Église de la Nativité-de-Notre-Dame de Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière (3).jpg|Iliz *Intron-Varia*.
Monument aux morts de Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière.jpg|Ar monumant.

* Maner Bois du Vigneron.
* Kastell Bienfaite, .
* Kastell La Cressonnière, .
* Iliz katolik *Sant Varzhin* e Saint-Martin, , luc'hskeudennoù.
* Iliz katolik *Intron-Varia* e La Cressonnière, , luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

 

## Notennoù ha daveoù
Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg

**Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg** (1729−1818), lesanvet *Priñsez Georg*, a oa hêrez baronelezh Broich ha priñsez Hessen-Darmstadt dre zimeziñ. Mamm-gozh e oa d'ar Rouanez Luise von Mecklenburg-Strelitz, a voe rouanez Prusia, ha kelennerez dezhi

## He buhez
Maria Louise Albertine a oa merc'h d'ar c'hont Christian Karl Reinhard von Leiningen-Dachsburg-Falkenburg-Heidesheim (1695–1766) ha d'e bried ar Gontez Katharina Polyxena von Solms-Rödelheim (1702–1765). Goude marv he zad e oa hêrez baronelezh Broich ha kregiñ a reas da labourat gant an tisavour Nicolas de Pigage da nevesaat ha brasaat kastell Broich. En 1806 e voe diskaret ar varonelezh gant Napoleone Buonaparte, hag en 1815 e voe kemeret Broich gant Prusia.

D'ar 16 a viz Meurzh 1748 e timezas d'ar priñs Georg Wilhelm von Hessen-Darmstadt, breur d'al Landgrav Ludwig IX von Hessen-Darmstadt en Heidesheim am Rhein. Dre ma oa Ludwig IX o chom e Pirmasens, e kave dezhi e ranke-hi, goude marv e bried e 1774, dileuriañ ar vro er gêr-benn, Darmstadt.

He div verc'h, Friederike ha Charlotte a voe kentañ hag eil pried ar Priñs Karl II von Mecklenburg-Strelitz. An div briñsez a varvas er gwilioud, planedenn maouezed e-leizh en amzerioù-se.

## Notennoù


## Levrlennadur
* Claudia von Gélieu and Christian von Gélieu: *The teacher of Queen Louise: Salomé de Gélieu*, Regensburg 2007, ISBN 978-3-7917-2043-2
* Carsten Peter Thiede and Eckhard G. Franz: *Years with Louise of Mecklenburg-Strelitz*, Archive for History of Hesse and Archaeology, Vol 43, Darmstadt 1985
Vũng Tàu

**Vũng Tàu** zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren Ba Ria-Vung Tau. Gorread: 140 km2, poblañs : 303 988 annezad e 2010. Kêr Ho-Chi-Minh a zo 120 km e norzh Vung Tau. Aerborzh Vung Tau a zo 2 km e norzh Vũng Tàu.
Familly

**Familly** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.

## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*.
## Armerzh

éolienne Familly.JPG|Unan eus ar rodoù-avel.
* Ur park pemp rod-avel o vont en-dro abaoe ar 1 a viz Kerzu 2010.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Friardel

**Friardel** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant La Vespière d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: La Vespière-Friardel.

## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas daou zen nann soudard e Friardel abalamour d'ar brezel, unan en ur vindrailhadeg d'ar 15 a viz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi, an hini all gant un darzhadenn e miz Meurzh 1945.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Prioldi kozh *Saint Cyr*,  kantved; distrujet e voe e iliz e 1944 e-pad Emgann Normandi.
* Maner Douville,  kantved.
* Kastell Friardel,  kantved, kouldri ha chapel.
* Iliz katolik *Sant Varzhin* ,  kantved.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Uraniom

Un elfenn gimiek eo an **uraniom**, **92** eo e niver atomek hag **U** e arouez. Skinoberiek-kenañ eo an uraniom.

Hini ebet eus e 26 izotop, eus 217**U** da 242**U** a zo stabil, met tri anezho a ya d'ober 100% eus an elfenn naturel : 234**U** (0,0055%), 235**U** (0.72%) ha 238**U** (99,2745%).

## Notennoù
Gallèseries

Ar **Gallèseries** zo ur fest a vez aozet e Sant-Malo da vrudañ ar sevenadur gallaouek.

## Liamm
* Diwar-benn ar ''Gallèseries'' (pennad er gelaouenn Ouest-France, 28.02.2012)
Saint-Julien-de-Mailloc

**Saint-Julien-de-Mailloc** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e voe gant 4 c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valorbiquet.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Saint-Julien-de-Mailloc.
## Istor
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise de Saint-Julien-de-Mailloc.jpg|An iliz katolik.
Chapelle Notre-Dame-de-la-Délivrande de Saint-Julien-de-Mailloc (Valorbiquet) (2).jpg|Ar chapel.
Mailloc-Gustave William Lemaire.jpg|Ar c'hastell a-raok an tangwall.
Façade nord-est (ruinée) du château de Mailloc (Saint-Julien-de-Mailloc, Calvados, France).jpg|Rivinoù ar c'hastell.
Monument aux morts de Saint-Julien-de-Mailloc.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Saint Julien*, , adkempennet en .
* Chapel *Notre-Dame-de-la-Délivrance* .
* Rivinoù ar c'hastell, ; distrujet e voe gant an tan e 1925, ur gazel a zo bet adkempennet.
* Monumant ar re varv.
## Armerzh
## Melestradurezh

 

## Emdroadur ar boblañs 1962-2019

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
* park loenek: la Dame Blanche - Faune européenne
## Notennoù ha daveoù
Kastell Alnwick

**Kastell Alnwick** (distaget [ˈænɪk] e saozneg) zo ur c'hastell e kêr vihan Alnwick e Northumberland e hanternoz Bro-Saoz. 

Lec'h-annez duged Northumberland eo ar c'hastell, daoust ma ne vev an dug bremañ nemet en ul lodenn vihan eus ar savadur. Savet e oa bet ar c'hastell kentañ e dibenn an , goude aloubadeg Bro-Saoz gant an Normaned. Kempennet ha nevesaet eo bet meur a wech abaoe. Emañ bremañ war roll ar savadurioù gwarezet e Breizh-Veur (*listed building*). 

E kastell Alnwick ez eus bet troet meur a film, evel da skouer heuliad filmoù *[[Harry Potter]]*. Ennañ eo bet lec'hiet skolaj Hogwarts.

## Notennoù
Boul-Douar Hunt-Lenox

**Boul-Douar Hunt-Lenox**, pe *The Hunt-Lenox Globe* pe *Lenox Globe* e saozneg, zo ur voul-douar eus war-dro 1510 hag an eil pe trede koshañ boul-douar, war-lerc'h an *[[Erdapfel]]* e 1492. Emañ er *Rare Book Division* en New York Public Library.

Anavezet eo ivez evel ar gartenn nemeti ma lenner ar bomm latin HIC SVNT DRACONES, da lavarout eo *Amañ ez eus [[erevent]]*. 

## Liammoù diavaez
*  Bould-douar Hunt-Lenox, Teñzorioù New York Public Library (Levraoueg Foran New York)
*  Taolennadur Boul-douar Lenox Globe
La Chapelle-Yvon

**La Chapelle-Yvon** a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet eo bet gant 4 c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valorbiquet.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ La Chapelle-Yvon.
## Istor
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas naontek den nann soudard e La Chapelle-Yvon e miz Eost abalamour d'ar brezel, pevar anezhe a oa bet ganet e Breizh.

## Monumantoù ha traoù heverk

La-Chapelle-Yvon.jpg|Benneral.
Le Benerey.jpg|Le Benerey.
Église de l'Assomption-de-Notre-Dame de La Chapelle-Yvon. Vue ouest.jpg|An iliz katolik.
Monument aux morts de La Chapelle-Yvon (2).jpg|Ar monumant.

* Kastelloù Benneral ha Le Benerey.
* Monumant ar re varv.
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*, luc'hskeudennoù.
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''La Chapelle-Yvon Churchyard''

Mervel a reas e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed
.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2018

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Saint-Denis-de-Mailloc

**Saint-Denis-de-Mailloc** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Saint-Denis-de-Mailloc.
## Istor
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

Monument aux morts et église Saint-Denis de Saint-Denis-de-Mailloc.jpg|An iliz katolik ha monumant ar re varv.
Choeur de l'église Saint-Denis de Saint-Denis-de-Mailloc.jpg|Keur an iliz.
Nef de l'église Saint-Denis de Saint-Denis-de-Mailloc.jpg|Nev an iliz.
Chapelle privée de l'abbé Adrien Noury à Saint-Denis-de-Mailloc.jpg|Ar chapel.
Nef de la chapelle privée de l'abbé Adrien Noury à Saint-Denis-de-Mailloc.jpg|Nev ar chapel.

* Iliz katolik *Sant Denez*, luc'hskeudennoù.
* Chapel prevez an Abad Noury, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

Mairie de Saint-Denis-de-Mailloc.jpg|Ar maerdi.


 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Tywi (stêr)

**Ur bajenn disheñvelout [[Tywi]] zo ivez.*


Ar stêr **Tywi** zo ur stêr eus mervent Kembre. Stêr hirañ Kembre eo gant 108 km. Eieniñ a ra e Crug Gynan hag ober an harzoù etre Powys ha Ceredigion a-raok treuziñ Sir Gaerfyrddin. Tremen a ra dre gêrioù Llanymddyfri, Llandeilo ha Caerfyrddin. Aberiñ a ra e Bae Caerfyrddin en un aber ma tegouezh ivez ar stêr Tâf hag an div stêr "Gwendraeth", Gwendraeth Fawr ha Gwendraeth Fach.

## Pennadoù kar
*Ystrad Tywi
Tywi

**Tywi** zo un anv-lec'h kembraek

* ar Stêr Tywi
* Ystrad Tywi
* Mynydd Tywi, ur menez 
** Mynydd Tywi (copa gogleddol Pen y Maen)
** Mynydd Tywi (copa dwyreiniol)
 
* Emgann Aber Tywi, un emgann en XIvet kantved e Kembre
Giuseppina Bakhita

**Giuseppina Bakhita** (war-dro 1869-1949) a oa ur sklavez soudanat deuet da vout leanez katolik hag anvet da santez.

Peder c'hoar ha tri breur he doa. En 1874 e welas morianetaerien o skrapañ he c'hoar Kishmet. Pa voe 9 bloaz e voe skrapet ivez ha gwerzhet hag adwerzhet meur a wech e marc'hadoù El Obeid ha Khartoum , ha gwallgaset euzhus, kement ha ken bihan ma ankouaas hec'h anv. Anvet e voe Bakhita neuze, da lavarout eo *an hini chañsus*. He mestr a oa ur jeneral turk a reas merkoù en he c'hroc'hen pa zivizas gwerzhañ e holl sklavezed. Bakhita a voe prenet gant konsul Italia e Khartoum, Calisto Legnani, en 1883. Neuze e voe kemmet he buhez a-grenn.
Sarawak

**Sarawak** (jawi : سراوق) zo ur Stad eus Malaysia war enez Borneo. Stad vrasañ ar vro eo gant 124 500 km².

Kuching eo pennlec'h ha kêr vrasañ Sarawak.
Joachim Yhombi-Opango

**Joachim Yhombi-Opango** (ganet d'an 12 a viz Genver 1939 - 30 a viz Meurzh 2020) zo ur soudard hag ur politikour eus Republik Kongo.

Lakaet e voe Yhombi-Opango e penn ar Stad goude lazhadenn Marien Ngouabi e miz Meurzh 1977. Chom a reas gant ar garg-se betek miz C'hwevrer 1979 ma voe rediet da reiñ e zilez. Bac'het e voe gant Denis Sassou Nguesso e-pad meur a vloaz, betek 1984. E 1987 e voe harzhet adarre, tamallet dezhañ bezañ klasket aozañ un taol-Stad, ha dieubet e 1990. Koll a reas dilennadeg prezidantel 1992 met anvet e voe da vinistr kentañ gant Pascal Lissouba. A-du gant Lissouba e oa e-pad ar brezel diabarzh a reas e reuz e 1997 ha ret e voe dezhañ tec'hel kuit diouzh e vro pa voe trec'h Sassou-Nguesso. N'eo nemet e 2007 ma c'hellas distreiñ da Gongo.
Pascal Lissouba

**Pascal Lissouba** (15 Du 1931 - 24 Eost 2020) zo ur politikour eus Republik Kongo, bet prezidant ar vro etre 1992 ha 1997.

Ober a reas e studioù e Nice, Tunis ha Pariz a-raok distreiñ da Gongo e 1962. Pa oa Alphonse Massamba-Débat prezidant e voe lakaet Lissouba da vinistr al labour-douar ha goude-se da vinistr kentañ. Etre 1979 ha 1990 e oa repuet e Bro-C'hall ha distreiñ a reas d'e vro pa voe rediet Denis Sassou-Nguesso da gas Kongo war-zu an demokratelezh. Trec'h e voe en dilennadeg 1992, an hini kentañ aozet er vro abaoe an dizalc'hiezh.

Ur brezel diabarzh a darzhas e 1997 pa zistroas Sassou-Nguesso da Gongo hag e miz Here e voe ret da Lissouba tec'hel kuit ha kavout repu e Londrez.
La Folletière-Abenon

**La Folletière-Abenon** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 

## Douaroniezh

* Eieniñ a ra an Orbiquet e La Folletière.
## Istor
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

Église de l'Assomption de Notre-Dame de La Folletière-Abenon.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*, luc'hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Banniel Republik Kongo

**Banniel [[Republik Kongo]]** eo banniel broadel ar Stad abaoe an 18 a viz Eost 1958. Dilezet e voe e 1970 hag adkemeret d'an 10 a viz Even 1991.

Teir bandenn a-viziez, gant al livioù panafrikan, a ya d'ober anezhañ : unan ruz (arouez ar gwad skuilhet evit dieubidigezh ar vro), unan velen (arouez pinvidigezhioù ar vro) hag unan wer (arouez an natur). 

## Banniel all

Skeudenn:Flag of the People's Republic of the Congo.svg|Banniel Republik Poblel Kongo (1970-1991)
Dolisie

**Dolisie** zo ur gêr e Republik Kongo, pennlec'h departamant Niari ha trede kêr ar vro.

Savet e voe e 1934 evit bezañ ul lec'h-arsav war an hent-houarn a gas eus Pointe-Noire da Vrazzaville. Anvet e voe diwar Albert Dolisie, ur c'henlabourer da Pierre Savorgnan de Brazza. Etre 1970 ha 1991 e voe adanvet **Loubomo** a-raok bezañ adlakaet en hec'h anv kent.
Bamingui-Bangoran

**Bamingui-Bangoran** zo ur prefeti eus Republik Kreizafrika, e norzh ar vro. Harzoù en deus gant Tchad.
Marien Ngouabi

**Marien Ngouabi** (31 a viz Kerzu 1938 - 18 a viz Meurzh 1977) a oa ur soudard hag ur politikour eus Republik Kongo, bet prezidant ar vro adalek 1969 betek e varv.

Goude bezañ bet stummet e Bro-C'hall e tistroas d'e vro, da Bointe-Noire ma oa eil-letanant e 1962 ha letanant e 1963. E miz Gouere 1968 e voe harzet un nebeud dezvezhioù, a-raok bezañ dieubet gant soudarded all. E miz Eost e krouas ar *Conseil National de la Révolution* (Kuzul Broadel an Dispac'h) hag e miz Gwengolo e voe lakaet Alphonse Massamba-Débat da reiñ e zilez. Alfred Raoul a voe lakaet neuze e penn ar Stad daoust ma oa ar galloud gant Ngouabi e gwirionez. D'an 31 a viz Kerzu 1968 ec'h eas Ngouabi da brezidant Kongo da vat.

Cheñch a reas anv ar vro, lakaet da *Republik Poblel Kongo*, Stad marksour-leninour gentañ eus Afrika. Lazhet e voe Marien Ngouabi en ur gwalldaol d'an 18 a viz Meurzh 1977. En devezhioù war-lerc'h e voe harzet ha fuzuilhet meur a zen, war zigarez o doa kemeret perzh er gwalldaol, Massamba-Débat en o zouez. Joachim Yhombi-Opango a voe lakaet e penn ar Stad er gouarnamant da c'hortoz.
Kêr Wenn Tel Aviv

**Kêr Wenn Tel Aviv** (hebraeg העיר הלבנה, *Ha-Ir HaLevana*) a reer da envel ouzhpenn 4000 savadur mod Bauhaus pe stil etrebroadel bet savet e Tel Aviv adalek ar bloavezhioù 1930 gant arkitektourien alaman ha yuzev a zivroas da Balestina goude ma vije bet tapet ar galloud en Alamagn gant an Nazied. Tel Aviv eo ar gêr ma kaver ar muiañ a savadurioù evel-se er bed a-bezh. E 2003 e voe lakaet ar Gêr Wenn war roll glad ar bed gant (UNESCO), rak "ur skouer dibar eus kêraozañ hag arkitektouriezh penn-kentañ an 20 kantved eo". Gant izili UNESCO e voe meneget ivez penaos e voe azasaet ar stil etrebroadel ouzh sevenadur, hini ha hengoun Tel Aviv. Gant Bauhaus Center Tel Aviv e vez aozet gweladennoù ar savadurioù-se.

## Notenn

## Liammoù diavaez

* Tel-Aviv, luc'hskeudennoù (1909/2009)
* artlog : Bauhaus e Tel Aviv
* Lec'hienn ofisiel Kêr Wenn Tel Aviv
Basse-Kotto

**Basse-Kotto** zo ur prefeti eus Republik Kreizafrika. Harzoù en deus gant Republik Demokratel Kongo.

Dont a ra e anv eus hini ar stêr Kotto.
Kib vell-droad Breizh

Aozet e vez Kib vell-droad Breizh gant Kevre mell-droad Breizh evit an holl gleuboù amatour (betek ar Rummad a Enor) a ya d'en ober, da lâret reoù Aodoù-an-Arvor, Su Penn-ar-Bed, Norzh Penn-ar-Bed, Il-ha-Gwilen ha Mor-Bihan.
## Loreidi (skipailh paotred)
* ? a viz Mezheven 1991 e ? : Stad Dinan 7-1 KS Gwitreg.
* ? a viz Mezheven 1998 e ? : US Sant-Gregor 4-0 War-raok Gwengamp (3).
* ? a viz Mezheven 2002 e Ploneour-Lanwern : FK 56 An Oriant (?) 3-0 US Sant-Gregor.
* ? a viz Mezheven 2003 e Teiz : OK Saozon-Sevigneg 3-1 Esperañs Plougerne.
* 8 a viz Mezheven 2008 e Kemper : Pleneventer Sport 0-0 (3-1 e tennoù er pal) La Tour d'Auvergne Rennes.
* 13 a viz Mezheven 2009 e Plouzeniel : US Menezgervant 1-0 FK 56 An Oriant (3).
* 13 a viz Mezheven 2010 e Karnod : Gward A-raok Plouvorn 2-0 Ploermael FK.
* 19 a viz Mezheven 2011 e Plañvour : Stad Pempoull FK 3-1 An Elven Football (goude astennoù-c'hoari).
* 3 a viz Mezheven 2012, e Ploufragan : La Tour d'Auvergne Rennes 6-1 Gward A-raok Plouvorn (goude astennoù-c'hoari).
* 16 a viz Mezheven 2013, e Sant-Maloù : KS Gwitreg (2) 2-0 KS Brest.
* 15 a viz Mezheven 2014, e Fouenant : **La Tour d'Auvergne Rennes** 2-2 (4-2 tp) Ploermael FK

## Loreidi (skipailh merc'hed)
* 3 a viz Mezheven 2012, e Ploufragan : FK 56 An Oriant 7-1 US Sant-Maloù.
* 16 a viz Mezheven 2013, e Sant-Maloù : US Sant-Maloù 2-1 FK 56 an Oriant.
* 15 a viz Mezheven 2014, e Fouenant : FK 56 an Oriant 0-3 **War-raok Gwengamp (2)**

## Notennoù ha daveennoù
Sangha-Mbaéré

**Sangha-Mbaéré** zo unan eus daou brefeti ekonomikel Republik Kreizafrika, e mervent ar vro. Harzoù en deus gant Kameroun ha Republik Kongo.
Korac'h

**Korac'h** a vez lavaret eus ur vag-pesketa bihan ha skañv hag a weler war stêrioù zo eus Iwerzhon ha Kembre.

## Kembre
En Henamzer e veze implijet en Enez Vreizh a-raok aloubadeg ar Romaned zoken. E Kembre hiziv n'o gweler ken nemet war ar stêrioù Tywi, Teifi ha Tâf, ha *cwrwgl* pe *corwgl* a vez graet anezhe e kembraeg. 

Perzh kentañ ar bagoù-se eo bezañ aes d'ober ha bezañ skañv da zougen. Graet e vezent gant krec'hin ha gwial. E Kembre e veze implije a zaouoù da besketa gant ur roued: un den e pep penn o terc'hel ar roued da dapout ar pesked.

## Broioù all
Gwelet e vez korac'hoù ivez war ar stêr Havren, e Bro-Saoz, war ar stêr Boyne en Iwerzhon, war ar stêr Spey e Skos. 

Brasoc'h eget hini Kembre eo *currach* Iwerzhon ha Skos. 

Bigi peuzheñvel zo ivez e broioù all: SUA (*Bullboat* an Indianed), Irak (ar *Gufa*), India (ar *Parisal*) da skouer.

## Liammoù

* Korac'h implijet war ar stêr Tywi
* Pajenn war ar c'horac'hoù e Data Wales (saozneg)
Amélie Helga Lundahl

**Amélie Helga Lundahl** (Oulu, 26 a viz Mae 1850 - Helsinki, 20 a viz Eost 1914) a oa ul livourez eus Finland. 

Studioù a reas e skol Arzoù-Kaer Stockholm ha goude-se e resevas ur yalc'had da vont d'an Académie Julian e Pariz. Mont a reas d'ober un dro da Vreizh er bloavezhioù 1870 ha divizout a reas chom eno. Poltredoù tud eus ar vro a livas.


Girls Head Amelie Lundahl.jpg|*Jeune Bretonne* (1882)
Breton_Girl_with_jar_ALundahl.jpg|*Portrait d'une Bretonne* (1884)


## Liammoù diavaez

* Taolennoù gant Amélie Helga Lundahl
Bimbo (Republik Kreizafrika)

**Bimbo** eo eil kêr vrasañ Republik Kreizafrika ha pennlec'h prefeti Ombella-M'Poko.

Emañ nepell diouzh Bangui, kêrbenn ar vro. War-dro 125 000 annezad zo enni.
Omsk

**Omsk** (Омск e rusianeg) zo ur gêr vras e Rusia, e mervent Siberia. Poblet eo gant 1 129 281 a dud ha, gant se, ez eo an eil kêr vrasañ e Siberia, goude Novosibirsk, hag ar seizhvet kêr vrasañ e Rusia.

Emañ Omsk war-hed 2 700 km er reter da Voskov ha kêr-benn Oblast Omsk eo ivez. Emañ e kember ar stêrioù Irtych hag Om hag un arsav eo war al linenn hent-houarn a-dreuz Siberia.

Da vare Impalaeriezh Rusia e oa en Omsk sez gouarnour Kornôg Siberia. E-pad ur pennad berr, e 1918-1919, e voe kêr-benn Arme Gwenn Rusia a stourme a-enep ar volcheviked. Kêr-benn kozaked Siberia eo ivez, ha sez eskopti Omsk ha Tara.

## Liammoù diavez

*  Lec'hienn Omsk
Ubangi

An **Ubangi**, pe **Oubangui**, zo unan eus adstêrioù pennañ stêr Kongo, e kreiz Afrika.

Kregiñ a ra an Ubangi pa gej an div stêr Mbomou ha Uele. Redek a ra war-zu ar c'hornôg da gentañ a-raok mont war-zu ar su, treuziñ Bangui, kêrbenn Republik Kreizafrika ha kenderc'hel betek ar C'hongo. Un harz naturel eo etre Republik Kreizafrika ha Republik Demokratel Kongo hag etre an RDK ha Republik Kongo. War-dro 1 060 km eo he hed.

## Gwelet ivez
*Oubangui-Chari
Bonno

**Enez Bonno** eo enezenn vrasañ hag uhelañ ar Jentilez. Emañ etre Enez ar Breur ha Melbann.

## Geografiezh
Emañ Bonno e-kreiz enezeg ar Jentilez hag a zo e gwarezva naturel ar Jentilez.

## Istor
Brudet eo an enezenn evit he liac'hven, bet rummet monumant istorel e 1960.

Savet e oa bet ur c'hreñvlec'h eno en eil hanterenn an .
Melbann

**Enez Melbann** a zo unan eus enezennoù ar Jentilez e-tal Bro-Dreger hag Aodoù-an-Arvor. Emañ etre Bonno ha Riouzig ha stag ouzh kumun Perroz-Gireg. Enezenn vihanañ ar Jentilez eo. War ar reier e-kichen e weler reuniged.
Difennet eo dilestrañ warni abalamour m'emañ e gwarezva natur ar Jentilez.

## Evned
An enezenn-mañ a ro bod d'ur bochad spesadoù evned, en o zouez ar vorvran-guchenn, ar gouelan gris, ar gouelan bras, spesadoù *[[alcidae]]* hag ur c'houblad falc'huned pirc'hirin.
Riouzig

**Riouzig** a zo unan eus enezennoù ar Jentilez e-tal aodoù Bro-Dreger hag Aodoù-an-Arvor. Er reter emañ, disparti un tamm eus ar re all. Enni emañ an darn vrasañ eus evned an enezeg ha dreist-holl ar vorskouleg vras a weler evel un tarchad gwenn bras eus an aod.

Emañ Riouzig e gwarezva natur ar Jentilez.
Meulles

**Meulles** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.

## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi: dieubet e voe Meulles gant Kanadianed ar Rejimant *The Queen’s Own Cameron Highlanders*.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieMeullesEglise.jpg|An iliz.

* Iliz katolik *Sant Pêr*, .
* Maen koun an isletanant Daniel Rousseau, ezel eus ar Rouedad "Jean Marie Buckmaster", bet fuzuilhet gant an Alamaned.
* Kastell Montfort.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Melestradurezh

 

## Tud
* An isletanant Daniel Rousseau, ezel eus ar Rouedad "Jean Marie Buckmaster", bet fuzuilhet gant an Alamaned e miz Even 1944, a oa o chom e Meulles.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Saint-Cyr-du-Ronceray

**Saint-Cyr-du-Ronceray** (**Le Ronceray** gwechall) a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 4 c'humun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valorbiquet.

## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Cyr et Sainte-Julitte*,  kantved.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1793-2011
## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
* 
* 

## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Patrick Tambay

**Daniel Patrick Charles Maurice Nasri Tambay** pe **Patrick Tambay** (bet ganet d'ar  e Pariz, Bro-C'hall) a oa ur blenier kirri gall a rede e Formulenn 1 etre 1977 ha 1986 o c'hounit div wech. Redet en deus gant Renault ha Ferrari. Displegañ a ra bremañ ar Prizioù Bras F1 war RMC.
San Quirico

**Arabat droukveskañ gant [[San Quirino]].*

**San Quirico** zo un anv-lec'h italianek ha spagnolek, diwar ar sant Quirico, a oa Cyriacus e anv latin.

## Lec'hioù

### 
* **[[Corvino San Quirico]]**, e proviñs Pavia.
* **[[San Quirico d'Orcia]]**, e proviñs Siena.
* **[[Serra San Quirico]]**, e proviñs Ancona.

### 
* *San Quirico de Tarrasa*, anv spagnolek **[[Sant Quirze del Vallès]] **, e proviñs Barcelona.
* *San Quirico de Besora*, anv spagnolek **[[Sant Quirze de Besora]]**, e proviñs Barcelona.
* *San Quirico Safaja*, anv spagnolek **[[Sant Quirze Safaja]]**, e proviñs Barcelona.
Cyriacus

**Cyriacus**, pe **Syriacus**, **Quiricus**, a-wechoù *[[Cyr]]* e galleg, zo un anv-bihan latin stummet diwar ar henc'hresianeg **Kyriakos** hag a gaver ivez en alamaneg hag e saozneg.

## Yezhoù all
**Cyriakus* ivez en alamaneg
**Cyriaque*, ha Cyr, e galleg
*Quirico en italianeg ha spagnoleg, diwar *Quiricus* kentoc'h.

## Tud
### Henamzer
*Cyriacus Roma (lazhet war-dro 309), diagon, merzher ha sant katolik. Pareet en defe merc'h an impalaer Diocletianus. Merzheriet e voe gant 23 a dud all, en o zouez Largus, Crescentianus, Memmia, Juliana, Smaragdus, ha lidet ganto d'an 8 a viz Eost. 
**[[Cyriacus Tarsos]]*, *Quriaqos* bugel ha merzher, war un dro gant e vamm Julietta (Ἰουλίττα e henc'hresianeg), er bloaz 304 en Tarsos hervez an hengoun.
**Quiriacus Ostia*, eskob Ostia, merzher en amzer an impalaer Severus Alexander, a-gevret gant ar beleg Maximus, hag an diagon Archelaus.
*Judas Cyriacus (300-362), eskob Jeruzalem er IVvet kantved, stag e anv eus ar Gwir Groaz, sant paeron iliz-veur Ancona en Italia, ken na vez laret *Cyriacus Ancona* anezhañ.
* Cyriacus an Anakoret - manac'h ha sant gresian
* Cyriacus (Makuria), roue Makuria, a renas etre 747 ha 768
* *Cyriacus*, pab, dianav en Istor, meneget e mojenn Santez Ursula.
* *Quiricus*, eskob Barcelona.

### Abaoe ar XVvet kantved
* Cyriacus Ancona, pe **Ciriaco de' Pizzicolli** (1391-1455), beajour lenneg italian
* Cyriacus Lindemann (* um 1516; † 1568), kelenner alaman
* Cyriacus Spangenberg (1528-1604 en Straßburg), doueoniour hag istorour alaman.
* Cyriacus Schneegaß, pe * Snegassius* (1546–1597), saver kantikoù alaman:
* Clément Cyriaque de Mangin pe *Demangin* (war-dro 1570 - 1642), barzh ha matematikour gall .
* Cyriacus Wilche pe Cyriakus Wilcke (1620-1667 en Jena), sonaozour alaman.
* Cyriakus Günther (1650–1704), L
* Johann Cyriacus Höfer (* um 1605; † 1667), avielour

## Pennadoù kar
*Cyricus
Quirico

**Quirico** zo un anv-bihan italianek hag un spagnolek.

## Orin
*Dont a ra eus *Quiricus* e latin, pe eus Cyriacus e latin, met marteze ez eus kemmesk etre an daou anv-se; Ciriaco zo en italianeg hag e spagnoleg ivez.

## Stummoù all
*Chirico, en italianeg
*Ciriaco, en italianeg ha spagnoleg

## Yezhoù all
**Cyriaque, [[Cyr]] * e galleg
**[[Quirze]]* e katalaneg
* Κυριᾶκος pe Κυριακός (Kyriakos) e gresianeg; Κυριακὴ (Kyriake, Kyriaki) evit ar merc'hed
* Cyriacus e latin; Cyriaca evit ar merc'hed
**Cyriak* e poloneg

## Tud

### Sent
**San Quirico*, anv italianek ha spagnolek ar sant Cyriacus Tarsos, merzheriet war un dro gant e vamm Julita, e Tarsos, e Kilikia, en amzer an impalaer roman Diocletianus e 303. Met kemesk a vez alies rak meur a Cyriacus zo : hini Roma, hini Jeruzalem, hini Tarsos ...

## Tud all
* **[[Quirico (eskob Toledo)|Quirico]]**, eskob Barcelona ha goude arc'heskob Toledo (Spagn) en 667-680.

* **[[Quirico (eskob Guadix)|Quirico]]**, eskob Guadix (Spagn) betek 839.

**Quirico Filopanti* anv-micher Giuseppe Barilli (1812 – 1894), politikour ha matematikour italian.

## Lec'hioù
*San Chirico, en italianeg
*San Quirico
Ciriaco

**Ciriaco** zo un anv-bihan italianek ha spagnolek.

## Adstummoù
* Quirico
* *Ciriaca*, evit ar merc'hed

## Yezhoù all
*Galleg : *Cyriaque, Cyr*
*Gresianeg : Κυριᾶκος (pe Κυριακός, *Kyriakos*)
**evit ar merc'hed: Κυριακὴ (*Kyriake*, *Kyriaki*)
*latin : Cyriacus
**evit ar merc'hed : Cyriaca
## Tud

### Sent
**Ciriaco y Paula*, anv daou sant, merzherien enoret e Malaga, e Spagn.
### Tud all
*Ciriaco De Mita, politikour italian.
*Ciriaco Pizzecoli, beajour ha hendraour italian.
### Ciriaca
*Ciriaca di Pianella, santez italian

## Lec'hioù
*Ciríaco (Rio Grande do Sul), kumun e Brazil
## Notennoù
Barthélemy Boganda

**Barthélemy Boganda** (4 a viz Ebrel 1910 - 29 a viz Meurzh 1959) a oa ur politikour kreizafrikan.

Boganda a voe an den kentañ eus Oubangui-Chari hag a c'hellas ober studioù uhel. Mont a reas da veleg e Bangui ma oa ivez rener ur seminar adalek 1938. E 1946 e voe dilennet da gannad e Bodadenn Vroadel Bro-C'hall. Dizemglev a savas etrezañ hag an Iliz betek ma voe skarzhet e 1949 ha berzet outañ gwiskañ ar soutanenn ha prezegenniñ. E miz Even 1950 e timezas gant Michelle Jourdain, ur c'hallez. Addilennet e voe da gannad e 1951, daoust d'ar gwallvrudañ kaset gant e eneberien (misionerien ha trevadennerien), hag e 1956. E 1956 ivez ec'h eas da vaer Bangui.

Labourat a reas evit sevel Stadoù Unanet Afrika Latin hag a vefe hervezañ un tiriad galloudus en Afrika. En aner e klaskas sevenniñ ar raktres-se ha d'an 1 a viz Kerzu 1958 ec'h embannas ar Republik kreizafrikan, un tiriad hag a glote gant an Oubangui-Chari hepken. Evel prezidant ar gouarnamant e lakaas e plas an ensavadurioù ha krouiñ ar banniel ha pozoù ar c'han broadel.

D'an 29 a viz Meurzh 1959 e varvas en ur gwallzarvoud karr-nij, marteze abalamour d'ur gwalldaol, pac'h ae da Verbérati. Boganda, marvet a-raok dizalc'hiezh e vro, a vez gwelet evel tad krouer ar Republik kreizafrikan.

## Notenn
Berbérati

**Berbérati** eo trede kêr vrasañ Republik Kreizafrika.

Pennlec'h prefeti Mambéré-Kadéï eo, e kornôg ar vro, nepell diouzh an harzoù gant Kameroun. War-dro 80 000 den zo o chom enni. E 1911 e voe roet da Alamagn ha lakaet e trevadenn Neukameroun. Distreiñ a reas e trevadennoù Bro-C'hall da vare ar brezel-bed kentañ.
Oubangui-Chari

**Oubangui-Chari**, pe **Ubangi-Shari**, a oa un tiriad gall e kreiz Afrika hag a zeuas da vezañ ar Republik Kreizafrikan.

Ar C'hallaoued a grogas d'en em staliañ er vro e 1889 pa savjont kêr Bangui, war ribl ar stêr Ubangi. E 1894 e voe roet hec'h anv d'ar vro. E 1910 e teuas da vezañ un tiriad en Afrika ar C'heheder C'hall. Adanvet e voe Republik Kreizafrikan e 1958, daou vloaz a-raok an dizalc'hiezh.
Banniel Republik Kreizafrika

**Banniel [[Republik Kreizafrika]]** eo banniel broadel ar vro abaoe an 1 a viz Kerzu 1958.

Savet eo bet gant Barthélemy Boganda, prezidant kentañ tiriad emren Oubangui-Chari, hag a soñje dezhañ e oa ret da Vro-C'hall hag Afrika mont war-raok asambles. Abalamour da se e savas ur banniel, mesket ennañ an triliv gall hag al livioù panafrikan.
Strollad Komunour Alamagn

Rosa Luxemburg.jpg|Rosa Luxemburg
Karl Liebknecht.jpg|Karl Liebknecht
Bundesarchiv Bild 102-12940, Ernst Thälmann (scrap).jpg|Ernst Thälmann 

**Strollad Komunour Alamagn** (*Kommunistische Partei Deutschlands* en alamaneg), anv klok: Strollad Komunour Alamagn - Kevread spartakour / Strollad Komunour Alamagn (Spartakus Bund), a oa ur strollad politikour alaman bet krouet e miz Kerzu 1918. 
Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg, Leo Jogiches, Paul Levi ha Franz Dahlem a oa e-touez e grouerion. Berzet e voe ar strollad adalek 1933 betek 1945 gant ar renad nazi. Berzet e voe en-dro e 1956 e Republik Kevreadel Alamagn. En Alamagn ar Reter e kendeuzas gant ar Sozialdemokratische Partei Deutschlands d'ober ar Sozialistische Einheitspartei Deutschlands.

Krouet goude fin ar C'hentañ Brezel-bed gant sokialourien enebet d'ar brezel, Rosa Luxemburg e-penn. Goude he marv ar strollad a zeuas da vezañ goustadik ur strollad leninour betek mont etrezek ar stalinouriezh. E-pad mare Republik Weimar, ar KPD a oa boaz da dizhout etre 10 ha 15 dre gant eus ar vouezhioù, dilennidi a oa d'ar strollad er Reichstag hag er parlamantoù stad. Alies e oa taget gant ar KPD ar strollad Sozialdemokratische Partei Deutschlands, hag a oa gwelet evel e enebour gwashañ. Roet e voe lamm d'ar KPD en Alamagn nazi kentañ devezh war-lerc'h trec'h Hitler e dilennadegoù 1933. En desped da-se e kendalc'has ar strollad gant ur stumm aozadur kuzh met o welet kalz izili o vezañ harzet ha kaset d'ar c'hampoù-bac'h. 
## Dilennadegoù
* E anv ar strollad ez eas Ernst Thälmann war ar renk da vezañ dilennet prezidant ar republik e 1925 (1,8 milion a vouezhioù er c'hentañ tro, 1,9 milion en eil tro) hag e miz Meurzh 1932 (tro gentañ: 13,2%, 4,9 milion a vouezhioù, eil tro: 10,2%, 3,7 milion a vouezhioù).

## Pennoù
*Rosa Luxemburg,
*Karl Liebknecht,
*Ernst Thälmann,
*Leo Jogiches,
*Paul Levi,
*Franz Dahlem, 
*Wilhelm Pieck,
*Herbert Wehner.

.
## Levrlennadur
* Jean-Paul Brunet ha Michel Launay, *D'une guerre à l'autre*, Dastumadenn *Hachette Université*, Classiques Hachette, Embannadurioù Hachette, Pariz, Bro-C'hall, 1974.
* Bernhard H. Bayerlein, Mikhaïl Narinski, Brigitte Studer, Serge Wolikow, *Moscou-Paris-Berlin* - Télégrammes chiffrés du Komintern (1939-1941), *Embannadurioù Tallandier*, Pariz, Bro-C'hall, 2003.
## Notennoù ha daveennoù
David Dacko

**David Dacko** (24 a viz Meurzh 1930 - 20 a viz Du 2003) a oa ur politikour eus ar Republik Kreizafrikan, bet prezidant kentañ ar vro.

Skolaer e oa Dacko a-raok mont da gannad e 1957. Goude marv e genderv, Barthélemy Boganda, e 1959, en em gavas e penn Republik Kreizafrika ha d'ar 14 a viz Eost 1960 ec'h eas da brezidant kentañ ar Stad nevez. D'an 31 a viz Kerzu 1965 e voe distroadet gant Jean-Bédel Bokassa. Daoust da se e voe kuzulier personel Bokassa er bloavezhioù 1970. Pa voe skarzhet an diktatour gant ar C'hallaoued e miz Gwengolo 1979 e voe lakaet Dacko e penn ar Stad en-dro. Trec'h e voe en dilennadeg aozet e miz C'hwevrer 1981 a-enep Ange-Félix Patassé. Distroadet e voe adarre d'ar 1añ a viz Gwengolo 1981 gant André Kolingba. En aner e lakaas e anv e dilennadegoù prezidantel 1992 ha 1993. Mervel a reas en ospital e Yaoundé e 2003.
Jean-Bedel Bokassa

**Jean-Bedel Bokassa** (22 a viz C'hwevrer 1921 - 3 a viz Du 1996) a oa ur soudard hag ur politikour eus ar Republik Kreizafrikan, bet prezidant hag impalaer ar vro en anv **Bokassa Iañ**.

Goude bezañ bet soudard en arme c'hall e tistroas d'e vro ma voe lakaet e penn an arme gant David Dacko, prezidant ar Stad nevez. D'an 31 a viz Kerzu 1965 e tistroadas Dacko ha mont da brezidant ar Republik Kreizafrikan. Priziet-mat e oa gant ar C'hallaoued daoust ma kase e vro war-zu un diktatouriezh feuls. E miz Meurzh 1972 en em lakaas da brezidant buhez-pad.

Embann a reas ur Vonreizh nevez d'ar 4 a viz Kerzu 1976 ha disklêriañ e teue ar vro da vezañ un impalaeriezh. Bamet gant Napoléon Bonaparte e tivizas bezañ sakret impalaer e miz Kerzu 1977. Ne zeuas penn-Stad ebet d'e sakradur hag a voe ul lid koustus-mat, arc'hantaouet evit un darn anezhañ gant Mouammar Kadhafi, ar peurrest gant Bro-C'hall.

E miz Genver 1979 e kemeras perzh e lazhadeg skolidi hag a oa bet harzet goude ur vanifestadeg e Bangui. D'an 20 a viz Gwengolo 1979 e voe aozet taol Barracuda gant ar servijoù kuzh gall pa oa Bokassa e Libia. D'an deiz war-lerc'h e oa lakaet David Dacko da brezidant en-dro ha disklêriet diskar an impalaeriezh Kreizafrikan ha distro ar republik. Bokassa a gavas repu en Aod an Olifant hag e Pariz a-raok distreiñ da Vangui e 1986. Eno e voe barnet ha kondaonet d'an toull-bac'h buhez-pad met dieubet e voe gant André Koulingba e 1993.
Kastell Bodiam

**Kastell Bodiam** zo ur c'hastell eus ar Grennamzer e kêriadenn Bodiam, e Sussex, e kreisteiz Bro-Saoz.

Kroget e voe da sevel ar c'hastell e 1385, dindan ren ar roue Richarzh II, evit difenn ar vro tro-war-dro diouzh argadennoù a c'hallfe bezañ bet gant ar C'hallaoued e-pad ar Brezel Kant Vloaz. Savet e voe war skouer kestell pevarc'hornek Bro-C'hall pe Italia, gant fozioù leun a zour tro-dro. N'eus tour-meur ebet ennañ, met pevar zour ha mogerioù-kreñv etrezo. E dalc'h an tiegezh Dalyngrigge e voe e-pad pell hag er  e tremenas etre daouarn an tiegezh Lewknor. Lakaet e voe seziz warnañ e-pad Brezel an Div Rozenn.

E-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz, er , e voe distrujet ar c'hastell met adkempennet e voe en . Gwerzhet e voe d'an National Trust e 1925 gant e berc'henn diwezhañ, Lord George Curzon. Bremañ emañ war roll ar savadurioù gwarezet (*listed buildings*) ha digor e vez d'ar weladennerien.

Abalamour d'e dres kaer eo bet implijet ar c'hastell meur a wech evit treiñ filmoù, evel *Monty Python and the Holy Grail* da skouer.

## Liammoù diavaez

* Kastell Bodiam en National Trust
Impalaeriezh Kreizafrikan

An **impalaeriezh Kreizafrikan** a voe ur vonarkiezh verrbad a gemeras plas ar Republik Kreizafrikan etre 1976 ha 1979.

Disklêriet e voe an impalaeriezh gant Jean-Bédel Bokassa d'ar 4 a viz Kerzu 1976 hag eñ sakret impalaer bloaz goude e-kerzh ul lid pompadus ha koustus. D'an 20 a viz Gwengolo 1979 e voe aozet taol Barracuda gant ar servijoù kuzh gall ha distroadet Bokassa Iañ hag a oa e Libia d'ar mare-se. An deiz war-lerc'h e oa embannet fin an impalaeriezh ha distro d'ar republik gant ar prezidant David Dacko, adlakaet en e garg.
Lüneburg

**Lüneburg** zo ur gêr eus Alamagn, e stad Saks-Izel, un 50 kilometr bennak er gevred da Hamburg, en un tolead anvet *[[Lüneburger Heide]]* ("Lanneg Lüneburg"), war lez ar stêr Ilmenau. Annezet eo gant 70 000 den pe war-dro (2011 hag en tu-hont da 100 000 a dud en tolpad-kêr.

Er Grennamzer Uhelañ e oa Lüneburg unan eus kêrioù pinvidikañ hanternoz Alamagn hag unan eus kêrioù pouezus Kevre an Hansa e oa. Dont a rae ar binvidigezh-se eus ar vengleuz holen a oa er c'horn-bro. Anv a reer eus korvoerezh ar vengleuz-se en ur skrid eus 956 ha betek 1980 e voe eztennet holen enni.

## Pennad kar
*Braunschweig-Lüneburg

## Liammoù diavaez
*        Lec'hienn ofisiel Lüneburg


Restr:Rathaus2.jpg|An ti-kêr
Restr:Lüneburg (um 1895).jpg|Lüneburg e dibenn an 
Restr:2010-06-06-lueneburg-by-RalfR-07.jpg|Lüneburg e deroù ar 
Restr:Skillshare, Alter Hafen Lüneburg.jpg|Porzh kozh Lüneburg, war ar stêr Ilmenau
Ange-Félix Patassé

**Ange-Félix Patassé** (25 a viz Genver 1937 - 5 a viz Ebrel 2011) a oa ur politikour eus ar Republik Kreizafrikan, bet prezidant ar vro.

Ministr e voe e-pad prezidantelezh Jean-Bédel Bokassa ha ministr kentañ en impalaeriezh adalek miz Kerzu 1976 betek miz Gouere 1978. D'an 22 a viz Here 1993 ec'h eas da brezidant goude bezañ gounezet an dilennadeg. Addilennet e voe e 1999 met distroadet e voe en un taol-Stad aozet gant François Bozizé d'ar 15 a viz Meurzh 2003.
André Kolingba

**André Kolingba** (12 a viz Eost 1936 - 7 a viz C'hwevrer 2010) a oa ur soudard hag ur politikour eus ar Republik Kreizafrikan, bet prezidant ar vro.

Stummet e voe e Brazzaville hag e Bro-C'hall a-raok bezañ kannadour ha ministr e fin ar bloavezhioù 1970. E miz Gwengolo 1981 e tistroadas David Dacko hag en doa lakaet anezhañ e penn an arme un nebeud mizioù a-raok. Lakaat a reas un diktatouriezh soudardel e plas ha n'eo nemet goude manifestadegoù er vro e 1991 ma'z asantas d'al liesstrolladegezh. Un dilennadeg a voe aozet e 1993 ha Kolingba a'n em gavas er pevare plas. Asantiñ a reas d'an disoc'h ha leuskel ar garg a brezidant da Ange-Félix Patassé.

Klask a reas adkemer ar galloud dre un taol-nerzh e 2001. Kazeg a reas ha ret e voe dezhañ mont da gavout repu da Ouganda. Distreiñ a reas d'e vro e 2003 pa voe distroadet Patassé gant François Bozizé. Marvet eo gant ur c'hrign-bev e 2010 e Pariz.
Maria Josepha Aostria (1699–1757)

**Ur pennad [[Maria Josepha Aostria]] zo ivez.* 

**Maria Josepha** Benedikta Antonia Theresia Xaveria Philippine Aostria (8 a viz Kerzu 1699 en Vienna - 17 a viz Du 1757 en Dresden) a oa arc'hdugez Aostria, ha dre zimeziñ, Priñsez-Dilennerez Saks ha Rouanez Pologn.

## He buhez
Merc'h e oa da Joseph Iañ ha d'e bried Amalia Wilhelmine von Braunschweig-Calenberg.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe da August III, Roue Pologn. 
Pemzek bugel o doe.

** Friedrich August Franz Xaver (1720-1721), 
** Joseph August Wilhelm Friedrich Franz Xaver Johann Nepomuk (1721- 1728), marvet da seizh vloaz
** Friedrich Christian Leopold Johann Georg Franz Xaver (1722–1763),
** ur verc'h marv-ganet
** Maria Amalia Christina Franziska Xaveria Flora Walburga (1724–1760), 
***dimezet da Carlos III, Roue Spagn , Dug Parma ha Piacenza, Roue Naplez ha Sikilia;
** Maria Margareta Franziska Xaveria (* 1727 ; † 1734), marvet da seizh vloaz
** Maria Anna Sophie Sabina Angela Franziska Xaveria (1728–1797), 
***dimezet da Maximilian III. Joseph, Kurfürst von Bayern
** Franz Xaver Albert August Ludwig Benno (1730–1806), Kont Lausitz, Merour Sachsen
** Maria Josepha Karolina Eleonore Franziska Xaveria (1731–1767), 
*** dimezet da Louis Ferdinand de Bourbon
** Karl Christian Joseph Ignaz Eugen Franz Xaver (1733–1796), Dug Kurland ha Semgallen
** Maria Christina Anna Theresia Salomea Eulalia Franziska Xaveria (1735–1782), abadez Remiremont
** Maria Elisabeth Apollonia Kasimira Franziska Xaveria (1736 Varsovia-1818 Dresden), Priñsez Pologn ha Sachsen
** Albert Kasimir August Ignaz Pius Franz Xaver (1738–1822)
** Clemens Wenceslaus August Hubertus Franz Xaver (1739–1812) Priñs-eskob Freising, Regensburg hag Augsburg, Priñs Dilenner hag Arc'heskob Trier
** Maria Kunigunde Dorothea Hedwig Franziska Xaveria Florentina (1740–1826), chaloniez Münsterbilsen, abadez Thorn hag Essen
Blangy-le-Château

**Blangy-le-Château** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 

## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi: dieubet e voe Blangy gant ar Vreizhveuriz d'ar 24 a viz Eost 1944
.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Maner Blangy.
* Dismantroù tour-meur ar c'hastell.
* Iliz katolik *Ginivelezh an Intron-Varia*,  kantved.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
* North Tawton, , abaoe 1975.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Les Authieux-sur-Calonne

**Les Authieux-sur-Calonne** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall.
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi: ur vaouez nann soudard a varvas abalamour d'ar brezel e miz Gouere 1944; lazhet e voe gant ur vindrailhadeg.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Pêr*,  kantved.
* Chapel *Saint Meuf*,  kantved.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Teyateyaneng

**Teyateyaneng** eo eil kêr vrasañ rouantelezh Lesotho ha pennlec'h distrig Berea.

Emañ 40 km en norzh da vMaseru, kêrbenn ar vro. War-dro 75 000 den zo o chom enni.
Halifax (Bro-Saoz)

**Halifax** zo ur gêr e kontelezh West Yorkshire (Kornôg Yorkshire), e hanternoz Bro-Saoz. Hervez niveradeg 2001 e oa 82 056 a dud o chom enni. 

En amzer dremenet e oa brudet Halifax evel unan eus kreizennoù labour ar gloan e Bro-Saoz. Hiziv eo anavezet dre m'eo enni eo diazezet an embregerezh chokolad *Mackintosh* (perc'hennet gant Nestlé bremañ) hag an Halifax Bank.
Banniel Lesotho

**Banniel [[Lesotho]]** eo banniel broadel ar rouantelezh abaoe ar 4 a viz Here 2006.

Graet eo gant teir bandenn a-blaen : glas (arouez ar glav), gwenn (arouez ar peoc'h) ha gwer (arouez ar berzh). Er c'hreiz ez eus ur *mokorotlo* du, un tog hengounel Basotho.

## Banniel bet

Skeudenn:Unofficial Basutoland Ensign.svg|Banniel trevadennel Basutoland, 1884-1966
Skeudenn:Flag of Lesotho (1966–1987).svg|Banniel rouantelezh Lesotho, 1966-1987
Skeudenn:Flag of Lesotho (1987-2006).svg|Banniel rouantelezh Lesotho, 1987-2006
Le Torquesne

**Le Torquesne** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall.
## Gerdarzh
* *Le Torquesne* a dalv *tort dervenn* eus ar galleg kozh *tor* (*tort*) hag ar Norzh-normaneg (en Norzh eus al linenn Joret) *quêne* (*dervenn*), deuet eus ar gêr galianek *cassanos*, abalamour d'un dervenn heverk, aet da get. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*, - kantved.
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Le Torquesne Churchyard''

Mervel a reas e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed; *Lance Corporal* edo er *4th Batalion* eus ar *Lincolnshire Regiment*.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Tom Thabane

**Tom Motsoahae Thabane** zo ur politikour eus Lesotho, ministr kentañ eno abaoe miz Even 2012.

Thabane zo bet ministr meur a wech er bloavezhioù 1990 ha 2000 betek ma krouas e strollad politikel, an ABC (*All Basotho Convention*) e 2006. Goude dilennadeg parlamantel miz Mae 2012 eo bet anvet da vinistr kentañ ar rouantelezh.
Pakalitha Mosisili

**Bethuel Pakalitha Mosisili** (ganet d'ar 14 a viz Meurzh 1945) zo ur politikour eus Lesotho, bet ministr kentañ ar vro e-pad 14 vloaz.

Adalek 1993 eo bet ministr hag e 1998 e voe lakaet e penn ar strollad LCD (*Lesotho Congress for Democracy*), savet bloaz a-raok gant Ntsu Mokhehle. D'ar memes bloaz e voe trec'h an LCD en dilennadeg ha lakaet Mosisili da vinistr kentañ Lesotho. Chom a reas er garg-se betek miz Even 2012. E miz C'hwevrer 2012 e oa aet kuit diouzh an LCD ha savet e strollad, an DC (*Democratic Congress*).

Hervez ur sontadeg e oa Mosisili e-touez ar pemp penn-Stad afrikan displijet ar muiañ ar bobl gante.

## Daveenn
Philippina

**Philippina** zo un anv-bihan alamanek roet d'ar merc'hed.

## Adstumm
* *[[Philippine]]*.

## Yezhoù all
**[[Philippine]]*, e galleg.
**[[Felipa]]*, e spagnoleg.
**[[Filippa]]*, en italianeg.

## Tud

**Caroline Josepha Philippina von Bretzenheim* (27 a viz Genver 1768 - 27 a viz Ebrel 1786), bastardez da Karl Theodor Bavaria; dimeziñ a reas en 1784 d'ar c'hont Maximilian Josef von Holnstein (20 a viz Mae 1760 - 1838); 
***Philippina Bausch**, anavezetoc'h evel Pina Bausch (ganet e 1940), korollerez alaman;
*Philippina Roth, stourmez alaman enep-nazi.

## Traoù all
*631 Philippina, asteroidenn.
Joséphine de Belgique (1872-1958)

**Joséphine de Belgique**, pe **Joséphine, Caroline, Marie, Charlotte, Antoinette de Saxe-Cobourg-Gotha** (Brusel 1872-1958 Namur), a oa trede merc'h Philippe, Kont Flandrez (breur d'ar roue Leopold II Belgia) ha da Gontez Flandrez, Marie von Hohenzollern-Sigmaringen.

Dimeziñ a reas d'ar priñs Karl Anton von Hohenzollern ha pevar bugel o devoe.
Enez Bushrod

An **Enez Bushrod** (*Bushrod Island* e saozneg ) zo un enezenn e-kichen kêr Monrovia, kêr-benn Liberia, gronnet gant ar Meurvor Atlantel hag ar stêr Saint Paul
Tubmanburg

**Tubmanburg**, pe **Bomi**, zo ur gêr eus Liberia, pennlec'h kontelezh Bomi.

Mengleuzioù kailh houarn ha diamantoù a oa eno betek ma voe drastet kêr e-pad brezelioù diabarzh fin an XXvet kantved. War-dro 13 000 den a oa o chom enni e 2008.
Gbarnga

**Gbarnga** zo ur gêr eus Liberia, pennlec'h kontelezh Bong.

Da vare brezel diabarzh kentañ Liberia e oa penngarter *National Patriotic Front of Liberia* Charles Taylor. War-dro 34 000 den a oa o chom enni e 2008.