Timbroù Zeland-Nevez

Bez ez eus eus servijoù post e Zeland-Nevez abaoe 1831 da nebeutañ, pa fizias Mestr-post Kembre Nevez ar Su (Aostralia) ar garg d’ober war-dro an dastum hag an dasparzhañ lizhiri en ur marc'hadour eus Bay of Island. Ur c’hemennadur a voe embannet gant ar gouarnour William Hobson evit ofisielaat mont en-dro servij ar postoù, a chomas dindan evezh ar velestradurezh saoz betek 1884 avat. Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet e oa Zeland-Nevez eus 1841 da 1907. Dont a reas da vezañ ur *Dominion* d’ar 26 a viz Gwengolo 1907.

E-kerzh ar bloavezhioù kentañ-se ne voe staliet nemet un nebeud burevioù-post. Aet eo kalz war-raok ar servijoù post adalek kreiz ar bloavezhioù 1850, gant al lezenn war ar postoù lec'hel (e 1856) a roe aotre d'ar gouarnamantoù proviñsel da grouiñ burevioù-post, hag al lezenn embannet e 1858 evit adreizhañ ar servijoù post dindan aotrouniezh ur Mestr-post.

Kenderc'hel a reas Ofis Postoù Zeland-Nevez da vont en-dro evel ur servij eus ar Stad betek 1987, pa voe adkempennet ar velestradurezh evit dont da vezañ ‘’New Zealand Post’’, gant statud un embregerezh foran.

Direoliet e voe reizhiad ar postoù e Zeland-Nevez d'ar 1añ a viz Ebrel 1998. Meur a embregerezh post prevez o deus savet o rouedad ha lakaet e gwerzh goloioù-lizher rakpaeet. Moullet e vez timbroù gante met n'eus nemet an embregerezh foran (NZ Post) a zo aotreet da embann timbroù ofisiel Zeland-Nevez, da lavaret eo timbroù warno ar ger "New-Zealand". NZ Post a ra c'hoazh war-dro kas an holl lizhiri pe dost.

## An timbroù kentañ
Embannet e vez timbroù-post e Zeland-Nevez abaoe kreiz miz Kerzu 1855. An timbroù anvet *[[Penn Chalon (1851)| Penn Chalon]]* a ziskoueze ar rouanez Victoria. Moullet e oant gant an embregerezh Perkins, Bacon & Co e Londrez, hag awenet e oa an tres gant livadur ar rouanez savet gant Alfred Edward Chalon da vare ar gurunidigezh e 1837. Nann-krannellet e oa an timbroù, ha ret e oa didroc'hañ an timbroù gant ur re sizailh. Adembannet e voe meur a wech ar rummad istorel betek 1873, gant kemmadennoù koulskoude : treiñ a reas ar filigran kentañ a oa ur steredenn c’hwec’h skourr da bennlizherennoù NZ e 1864, kranellet e oa ar rummad diwezhañ (1864-66), ha goude 1856 e veze savet an timbroù en Auckland. 

D'ar 1añ a viz Genver 1901 e voe lakaet e pleustr gant Zeland-Nevez ur feur-postañ unvan a save da 1 penny evit kas lizhiri d’ar broioù a asante degemer ha treuzkas anezho, pezh na reas ket Aostralia, ar Stadoù-Unanet, Bro-C'hall nag Alamagn, gant aon e vefe ret dezho digreskiñ o frejoù post o-unan. Gant an diviz-mañ e voe rannet priz ar frejoù-post e diabarzh Zeland-Nevez avat ha war-gresk ez eas volum al lizheroù, hag e 1902 e oa bet adtapet ar c’holl arc’hant.

Zeland-Nevez e voe ar vro gentañ er bed oc'h empentiñ hag o staliañ darbarerioù-timbroù emgefreek ; unan anezho a voe staliet e ti-post pennañ Wellington e 1905.

## Timbroù dibaot-kaer
E dibenn 1948 e voe nullet an droiad roueel en Aostralia hag e Zeland-Nevez e 1949, ha distrujet e voe timbroù-lidañ a oa bet moullet e Zeland-Nevez. Estreget ar re a oa bet dalc'het e dielloù Servij Post Zeland-Nevez, an timbroù a oa bet distrujet. E dibenn 1978 ar marc’hadour timbroù Geoff Grattan a zizoloas dre zegouezh un timbr roufennet 3 pence « HMS Vanguard » e-barzh un album. Prouiñ a reas e oa unan eus an timbroù prientet evit troiad ar re Windsor e 1949.

Goude enklaskoù e tizoloas Grattan div skouer all eus an timbr 3p *HMS Vanguard*  e 1980, met hervez lod e c’hellfe chom pevar c’hoazh kuzhet pe ankounac’haet e-barzh dastumadegoù zo.

Unan eus timbroù ralañ ar vro eo hini al Lenn Taupo, embannet e 1904 gant ur fazi moullañ : emañ ar skeudenn war an tu-enep. N'eus nemet ur skouerenn a anavezer. Gwerzhet e voe 66 500 $ Nevez-Zeland e 1998.

Un trede timbr prizius-kenañ eus Zeland-Nevez eo an timbr 1 penny a lide diskouezadeg Christchurch e 1906. Tra ma oa bet moullet kazi an holl dimbroù 1 penny er rummad-mañ e liv ruz-flamm, e voe moullet ur follennad timbroù e liv « ruz-Bourdel » teñval dre fazi. Gwerzhet e voe timbroù zo ouzhpenn 20 000 $ Zeland-Nevez.

## Danvez an timbroù
Ken abred ha 1898 e voe embannet timbroù boutin a ziskoueze gweledvaoù Zeland-Nevez (Menez Cook, al lenn Taupo hag al lenn Wakatipu, ...) ha pezhioù ar sevenadur orin (kiwi, kakadued, kanoe hengounel). Evit brudañ politikerezh an timbroù 1 penny e voe dibabet gant ar servijoù-post skeudenn Zelandia, ur vaouez en he sav, e-kichen ur voul-douar, o parañ he selloù ouzh ur vag dre-lien, hag an alc’hwez UNIVERSAL POSTAGE. Adembannet e voe an timbr e 1909 gant cheñchamantoù.

Pa arvester ouzh timbroù ar vro e komprener pegen kreñv e chomas al liammoù gant ar Rouantelezh-Unanet, zoken goude ma oa bet tapet gant Zeland-Nevez ar statud Dominion. Poltredoù rouaned Breizh-Veur (George V, George VI, Elesbed II) a oa war an timbroù-boutin, hag un toullad timbroù a ziskoueze bugale ar rouanez (Ann ha Charles e 1952, Andrew e 1963).

En un doare hengounel e vez moullet bep bloaz ur rummad timbroù gant un adtaos evit degas arc’hant ha gwellaat yec’hed ar re yaouank abaoe 1933.

Ken pinvidik ha liesseurt eo an natur e Zeland-Nevez ma kinnig ar velestradurezh embann alies timbroù liesliv gant laboused, fleurennoù, pesked…

Skeudennaouet e vez tamm-ha-tamm sevenadur ar Vaoried : pezhioù an artizanerezh (1976), ar tudennoù an istor (1980)... met bihan-kenañ eo plas o sevenadur an dimbrawouriezh. Saozneg (hepken) eo ar yezh a vez lennet war an timbroù.

Adalek ar bloavezhioù 2000 eo kresket kalz an niver a dimbroù moullet bep bloaz, o plediñ gant danvezioù liesseurt evel ar fiñvskeudennerezh e Zeland-Nevez (da skouer Lord of the Rings (e 2001, 2002 hag e 2004), an arzoù, ar C'hoarioù Olimpek (Sidney e 2000), dilhadoù soudarded (2003), ar parlant « Kiwi » (2007), an touristerezh, Gouel Nedeleg, ha timbroù-lidañ a bep seurt.

## Tiriadoù tramor
Timbroù Zeland Nevez zo bet implijet e-barzh tiriadoù dindan aotrouniezh Wellington, da skouer en Aitutaki hag an enezeg Cook, war enez Penrhyn pe war diriad-suj Ross ha Bro-Victoria en Antarktika.

## Liamm diavaez
Postoù Zeland-Nevez

## Pennadoù kar
* Timbroù Aitutaki
* Timbroù Inizi Cook
* Timbroù Enez ar Gouraleg Vras
* Timbroù Penrhyn
* Timbroù Tiriad Zeland-Nevez