Kim Stanley Robinson

**Kim Stanley Robinson** (ganet d'an 23 a viz Meurzh 1952 en Illinois) a zo ur skrivagner amerikan romantoù hag istorioù berr skiant-faltazi. Brudet eo dreist-holl evit e drilogiezh war Meurzh hag he douarfurmadur: *[[Red Mars]]*, *[[Green Mars]]* ha *[[Blue Mars]]*.

Adalek ar penn-kentañ en deus graet berzh e skridoù, kement a berzh ar skrid-burutellerien hag a berzh al lennerien. Hag evit kalz tud ez eo eñ hiziv an deiz unan eus ar gwellañ skrivagnerien skiant-faltazi pe zoken lennegezh.

E oberennoù a zo enno dalc'hmat temoù ekologel ha sokiologel. E romantoù a zo alies disoc'h bloavezhioù a enklask, evel e drilogiezh war Meurzh a zo bet skrivet war lerc'h 15 bloaz enklask.

## Buhez

Kim Stanley Robinson a zo bet ganet e Waukegan, Illinois. Studiet en deus e Kalifornia. E 1974 e tap un aotreegezh (B.A.) war al lennegezh (Skol-Veur Kalifornia, San Diego). E 1975 e ya ur mestroniezh (M.A.) gantañ e Skol-Veur Boston. E 1982 e difenn un dezenn (Ph.D.)war ar saozneg e Skol-Veur Kalifornia (San Diego). E goun-skrid, war *Romantoù Philip K. Dick*, a zo bet embannet e 1984.

Plijout a ra kalz da Robinson skrapat gant ar menezioù, ar pezh 'n eus ur pouez bras-tre e holl e levrioù (da skouer e trilogiezh Meurzh, e *Antarctica* hag e *Forty Signs of Rain*), e lec'h vez kavet atav ur benn-dudenn o kaout an hevelep trivliad.

E 1982 e timezas Lisa Howland Nowell, ur gimiourez arbennikaet war an endro. Daou mab o deus. Robinson 'n eus bevet e Kalifornia, Washington DC ha Bro Suis (e-pad ar bloavezhioù 1980). O bevañ e Davis, Kalifornia, emañ bremañ.

## Levrioù pennañ
### Three Californias

Graet e vez ivez trilogiezh kontelezh Orange eus ar rummad tri levr-se. Kentañ labour a bouez Robinson eo. Levrioù ar rummad o deus da ditl : *The Wild Shore* (1984), *The Gold Coast* (1988) and *Pacific Edge* (1990). N'eo ket un drilogiezh er ster boutin : ouzhpenn un istor zo; pep levr a zo un istor a-bezh hag a ginnig tri amzer da zont posupl. An tri a zo lec'hiet e Kalifornia en un amzer dazont tost.

**The Wild Shore* a boltred Kalifornia o stourm 'vit distreiñ d'ar Sevenadur, goude bezañ bet nammet, evel ar peurrest eus ar Stadoù-Unanet, gant ur brezel nukleel. **The Gold Coast* a c'hoarvez en ur Galifornia dreist-industrialized, heskinet muioc'h-mui gant un deknologiezh 'm eo deuet da vezañ sujet dezhi. Rannet eo en ur stourm kriz etre produerien armoù ha sponterien. 
**Pacific Edge* a ginnig ur Galifornia e lec'h ma'z eus bet savet ur gevredigezh yac'h hag o toujañ da bennaennoù an ekologiezh.

Daoust ma seblant an tri levr bezañ hep liamm kenetrezo, e verzer tamm-ha-tamm koulskoude e labouront an tri asambles evit kinnig ur mennozh kreiz hag unvan. An hini gentañ a ziskouez un denelezh nammet gant un diouer a deknologiezh, an eil un denelezh beuzet ha tost kollet gantañ e zenelezh gant ur re a deknologiezh, an trede ur Bed a ya en dro, e lec'h ma c'heller bevañ, etre an daou Bed all. Daoust 'm eo an trede romant ur romant utopek, ne tiskriv ket ur Bed hep diemglevioù, tristidigezh na gwalleurioù.

### Trilogiezh Meurzh
An drilogiezh-se a zo oberenn brudetañ Robinson. Kontañ a ra en un doare gwirvoudel-tre istor annezidi kentañ Meurzh, hag o labour evit treuzfurmiñ Meurzh, "douarfurmiñ" anezhi. An tri levr, *Red Mars* (Meurzh Ruz), *Green Mars* (Meurzh Glas-natur), ha *Blue Mars* (Meurzh Glas-mor) a verk dre o zitl an douarfurmadur-se. An istor a grog e 2027, pa tilestr 100 skiantour war ar blanedenn evit krouiñ tamm-ha-tamm ur bed nevez. Ar grouidigezh-se a vez heuliet e pad 200 bloaz war-lerc'h, a-hed al levrioù. E fin an trede levr, ez eo deuet Meurzh da vezañ ur blanedenn poblet mat ha douarfurmet, gant ur gevredigezh kemplezh ha bev mat.

Bez zo meur a roudennad istor gweet e Trilogiezh Meurzh. Temoù ar skiant, ar sokiologiezh hag ar bolitikerezh a zo ur pouez bras ganto a hed an tri romant, hag e c'heller heuliañ o emdroadur en un doare gwirvoudel-tre a hed an drilogiezh. Sklaer-tre eo pegen boemet eo Robinson gant ar skiantoù hag an teknologiezhioù, met ober a ra atav gant an temoù-se gant ur sav-poent denel. An dudennoù a zo pinvidik o zemz-spered, hag o emdroadur a chom e kreiz ar romant. Temoù boutin Robinson a vez kavet a hed an drilogiezh : ar soutenablentez ekologel, an daouvorfiegezh reizhel hag an hentenn skiantel a zo temoù a teu a-hed an tri levr, met hep na vijent morse kinniget en un doare re kentelius. E froudenn evit ar skrapat a vez kavet el levrioù-se ivez.

### Antarctica
***Antarctica*** (1997) a heuilh war kalz a boentoù ar frammoù savet gant trilogiezh Meurzh: kalz a heñvelderioù a zo daoust d'an istor bezañ en un amzer, en ul lec'h ha gant tudennoù disheñvel. War ar c'hevandir skorn a ro e anv da titl al levr e c'hoarvez an istor-mañ, en ur mare kalz tostoc'h diouzh hon amzer-ni, met kavet 'vez ivez el levr-mañ skiantourien en un endro digenvez, hag ur studi eus an efedoù en deus kement-mañ war o fersonelezh hag o darempredoù. Kavet e vez ivez an hevelep bam dirak braventez un endro gouez hag enep.

Evel e kalz eus levrioù Robinson, tem ar soutenablentez ekologel a zo pouezus e *Antarctica*. Lusk an istor a zo krouet gant fin Feur-emglev an Antarktik hag an aon rak an aloubidigezh hag an distruj eus al lec'h digenvez diwezhañ-mañ gant kumpagnuniezhoù prevez.

### The Martians
***The Martians*** a zo un dastumad istorioù berr e lec'h ma vez kavet kalzig eus tudennoù ha lec'hioù trilogiezh Meurzh. An istorioù a c'hoarvez a-raok, e-pad, goude, pe zoken e plas istor an trilogiezh; lod zo a ya pelloc'h gant tudennoù 'zo pe a kinnig tudennoù nevez. Barzhonegoù meurzhian hag ur Bonreizh eus ar blanedenn Meurzh a vez kavet ivez el levr-se. Rebechet 'zo bet da Robinson bezañ skrivet al levr-se evit ober arc'hant diwar ar berzh graet gant e drilogiezh.

### The Years of Rice and Salt
***The Years of Rice and Salt*** a zo un ukroniezh, ur romant istor alternativel, a gemer plas en ur bed m'eo bet distrujet holl poblañs Europa gant ar Vosenn Zu. Ar pezh a laosk ur Bed dieub evit bezañ aloubet gant pobloù Europa. Ur prantad dek remziad bennak a vez goloet gant an istor. Houmañ a heuilh a hed ar c'hantvedoù un nebeud tudennoù en o adenkorfadurioù (hag ar re mañ o cheñch reizh, klasoù sokial ha zoken, ur wech, spesad).

### An heuliad '''''Science in the Capital'''''

## Romantoù all

## Levrlennadur kronologel
* 1984 : *Icehenge*
* 1984 : *The Wild Shore*
* 1985 : *The Memory of Whiteness*
* 1986 : *The Planet on the Table*
* 1988 : *The Gold Coast*
* 1990 : *Pacific Edge*
* 1991 : *The Blind Geometer*
* 1992 : *Red Mars*
* 1993 : *Green Mars*
* 1996 : *Blue Mars*
* 1997 : *Antarctica, Inc*
* 1999 : *The Martians*
* 2002 : *The Years of Rice and Salt*
* 2004 : *Forty Signs of Rain*
* 2005 : *Fifty Degrees Below*
* 2007 : *Sixty Days and Counting*
* 2009 : *Galileo's Dream*
* 2012 : *2312*
* 2013 : *Shaman: A Novel of the Ice Age*

## Istorioù berr
Krog a ra da embann e istorioù berr gentañ e 1976. An darn vrasañ anezho a zo bet dastumet e *[[The Planet on the Table]]* (1986), *[[Remaking History]]* (1991) ha *Vinland the Dream* (2001). Tri istor hiroc'h o kontañ istorioù leun a fent Amerikaned divroet e Nepal a zo dastumet e *[[Escape from Kathmandu]]* (1989). *The Martians* (1999) (gwelet a-us) a zo un dastumad danevelloù berr gant istorioù a c'hoarvez e bed *Trilogiezh Meurzh*.

Listennad klok:
*"A History of the Twentieth Century, with Illustrations" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *[[Isaac Asimov's Science Fiction Magazine]]*, 1991, adwelet evit *Remaking History*),
*"A Martian Childhood",
*"A Martian Romance" (e: *The Martians*),
*"A Sensitive Dependence on Initial Conditions" (e: *Vinland the Dream*),
*"A Short, Sharp Shock",
*"A Transect",
*"An Argument for the Deployment of All Safe Terraforming Technologies" (e: *The Martians*),
*"Arthur Sternbach Brings the Curveball to Mars" (e: *The Martians*),
*"Before I Wake",
*"Big Man in Love" (e: *The Martians*),
*"Black Air" (in: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *[[The Magazine of Fantasy and Science Fiction]], 1983*),
*"Coming Back to Dixieland" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *Orbit*, 18),
*"Coyote Makes Trouble" (e: *The Martians*),
*"Coyote Remembers" (e: *The Martians*),
*"Discovering Life" (e: *Vinland the Dream* hag e: *The Martians*),
*"Down and Out in the Year 2000",
*"Enough is as Good as a Feast" (e: *The Martians*),
*"Escape from Kathmandu" (e: *Escape from Kathmandu*),
*"Exploring Fossil Canyon" (e: *The Martians*),
*"Festival Night",
*"Four Teleological Trails" (e: *The Martians*),
*"Glacier",
*"Green Mars" (e: *The Martians*),
*"*If Wang Wei Lived on Mars* and Other Poems" (e: *The Martians*),
*"Jackie on Zo" (e: *The Martians*),
*"Keeping the Flame" (e: *The Martians*),
*"Maya and Desmond" (e: *The Martians*),
*"Mercurial" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *Universe*, 15),
*"Michel in Antarctica" (e: *The Martians*),
*"Michel in Provence" (e: *The Martians*),
*"Mother Goddess of the World" (e: *Escape from Kathmandu*),
*"Muir on Shasta" (e: *Vinland the Dream*),
*"Odessa" (e: *The Martians*),
*"On the North Pole of Pluto",
*"Our Town",
*"Purple Mars" (e: *The Martians*),
*"Remaking History" (e: *Remaking History* ha *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e Gregory Benford/Martin H. Greenberg *What Might Have Been*),
*"Ridge Running" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *[[The Magazine of Fantasy and Science Fiction]], 1984*),
*"Salt and Fresh" (e: *The Martians*),
*"Saving Noctis Dam" (e: *The Martians*),
*"Sax Moments" (e: *The Martians*),
*"Selected Abstracts from *The Journal of Aerological Studies*" (e: *The Martians*),
*"Sexual Dimorphism" (e: *The Martians*),
*"Some Worknotes and Commentary on the Constitution, by Charlotte Dorsa Brevia" (e: *The Martians*),
*"Stone Eggs" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *Universe*, 13),
*"The Archaeae Plot" (e: *The Martians*),
*"The Blind Geometer",
*"The Constitution of Mars" (e: *The Martians*),
*"The Disguise" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *Orbit*, 19),
*"The Kingdom Underground" (e: *Escape from Kathmandu*),
*"The Lucky Strike" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *Universe*, 14),
*"The Lunatics",
*"The Memorial",
*"The Part of Us That Loves",
*"The Return from Rainbow Bridge",
*"The Translator",
*"The True Nature of Shangri-La" (e: *Escape from Kathmandu*),
*"The Way the Land Spoke to Us" (e: *The Martians*),
*"To Leave a Mark",
*"Venice Drowned" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *Universe*, 11),
*"Vinland the Dream" (e: *Vinland the Dream*, embannet evit ar wech kentañ e *Remaking History*),
*"What Matters" (e: *The Martians*),
*"Whose 'Failure of Scholarship'?",
*"Zürich".

## Temoù pennañ e oberenn

## Prizioù
*Evit *Red Mars*: priz Nebula ha British S.F Award 1993
*Evit *Green Mars*: priz Hugo ha Priz Locus 1994
*Evit *Blue*: priz Hugo ha Priz Locus 1997

## Liammoù diavez
*Deskrivadur berr eus romantoù K.S. Robinson (e saosneg)
*Ur pennad-kaoz gant K.S. Robinson (e saosneg)
*The Demimonde: forom flapañ (e saosneg)
*Ar skrivagner en IBList.com (e saosneg)
*Pennad-kaoz er ''Guardian'' (e saozneg)