open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ouilly-du-Houley

**Ouilly-du-Houley** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* E 1825 e voe staget Ouilly-la-Ribaude (anvet *Saint-Martin-d'Ouilly* pe *Martin-d'Ouilly* a-raok 1801, 191 annezad e 1821) ouzh Saint-Léger-du-Houley (anvet *Saint-Léger-d'Ouilly* a-raok 1801, 191 annezad e 1821), roet e voe anv Ouilly-du-Houley d'ar gumun nevez ha.
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[1944]]**: c'hwezek den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel en Ouilly e mizioù Even, Gouere hag Eost e-pad Emgann Normandi, dek anezhe a voe lazhet gant ar bombezadegoù, unan gant gant ur vindrailhadeg, unan all, ur c'henlabourer, a voe lazhet gant ar Rezistañs.

## Douaroniezh
* Ar stêr Paquine a dreuz ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Le Houley,  kantved.
* Iliz katolik *Sant Varzhin*,  kantved
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Marc'harid Bourgogn (1393-1441)

**Marc'harid Bourgogn** (1393-1441) a oa merc'h da Yann Dizaon, dug Bourgogn ha da Marc'harid Bavaria (1363-1423). He mamm a oa merc'h da Albert Iañ,  Dug Bavaria ha da Margaret von Brieg.

Da zaou vloaz e voe prometet d'an Daofin Charlez (1392–1401), mab da Charlez VI, Roue Bro-C'hall, met mervel a reas ar priñs e 1401, da nav bloaz. Se zo kaoz e voe dimezet e 1412 d'e vreur yaouankoc'h, ha Daofin Bro-C'hall ivez, Loeiz. 

## Dimezioù
Div wech e timezas:
*E 1404, da 11 vloaz, d'an daofin Louis de France (1397-1415), pe Louis de Guyenne, 4 bloaz yaouankoc'h, a varvas da 17 vloaz, 
*E 1423 e Dijon, da Arzhur Breizh, konestabl Bro-C'hall, ha goude dug Breizh.

Bugel ebet n'he doe. 

## He marv
Mervel a reas d'an 2 a viz C'hwevrer 1442, goude un hir a gleñved. 

## Levr
Goude hec'h eured gant Louis de Guyenne, en 1405, e voe dediet dezhi, gant Christine de Pizan, al *Livre des Trois Vertus* .

## Levrlennadur
**Livre des Trois Vertus*, embannet gant Charity Cannon Willard hag Eric Hicks, Paris, Champion, 1989.
* Françoise Autrand, *Charles VI le roi fou*
Janed III

**Janed III** zo anv meur a briñsez. 

* Janed III, kontez Bourgogn (1308–1349)
* Janed III Naplez (1479–1555), anavezet ivez evel Janed Kastilha, mamm an impalaer Karl V;
* Janed III Navarra (1528–1572), Rouanez Navarra, mamm ar roue Herri IV (Bro-C'hall). 

## Pennadoù kar
*Janed II
*Janed IV
*Janed
Janed II Albret

**Pennadoù [[Janed II]] ha [[Janed Albret]] zo ivez.*

**Janed II Albret** (marvet e 1444), a oa merc'h da Charlez II Albret (1407-1471), kont Dreux, ha da Anne d'Armagnac (1402-?).

## Eured
Dimezet e voe d'an 29 a viz 1442 e Nérac da Arzhur Breizh (1393-1458), dug Touren, kont Richmond, kont Dreux, kont Etampes, kont Montfort-l'Amaury , konestabl Bro-C'hall, hag voe dug Breizh goude he marv. Ne voe ket dugez Breizh eta. 

Mervel a reas daou vloaz goude hec'h eured. Bugel ebet n'he doe.
Fauguernon

**Fauguernon** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
* Gant ur seziz tri miz e teuas Jafrez V a-benn da gemer ar c'hastell e 1147. Adsavet e voe ha gwallaozet e-pad Brezel Kant Vloaz adarre. Distrujet e voe e 1590 war urzh Dug Montpensier.
### kantved
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Dismantroù ar c'hastell bet savet en  kantved.
* Iliz katolik *Saint Regnobert*, - kantved
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Des Moines

**[[Des Moines (Iowa)|Des Moines]]** eo anv kêr-benn Iowa e SUA ha hini meur a lec'h all.

## Gerdarzh
Daou c'herdarzh a c'hall bezañ, dont a c'hall an anv 
*pe eus ur gumuniezh menec'h c'hallek er XVIIvet kantved
*pe eus ur ger en ur yezh amerindian.

## Lec'hioù
*ar Stêr Des Moines, ar stêr m'emañ kêr-benn Iowa war he lez, e kember ar stêr Raccoon, 
*Des Moines (Washington)
*Des Moines (New Mexico), kêriadenn 

## Pennad kar
*Moine
Stêr Des Moines

Ar **Stêr Des Moines** zo ur stêr en Iowa, e SUA, adstêr d'ar Mississippi. Emañ kêr Des Moines, kêr-benn Iowa, war he lez, e kember ar stêr Raccoon.
Menez (disheñvelout)

**[[Menez]]** eo an anv a roer d'ur stumm douaroniezhel, un uhelenn, pe uhelennoù, bras, gant brioù serzh pe sershoc'h. Un anv-lec'h hag un anv-tud eo ivez.

## Anv-lec'h
Elfenn a gaver alies en anvioù-lec'h Breizh, evel:
* ar Menez, ur vroig eus Breizh-Uhel, en-dro da gKoedlinez

### Menezioù
*Menez Are
*Menez Bre
*Menez C'homm
*Menez Du
*Menez Kador

### Kumunioù
* Ar Menez, ur gumun en Aodoù-an-Arvor
* Ar Menez, ur gumun e Liger-Atantel
*Plouneour-Menez
*Sant-Jili-ar-Menez
*Sant-Yagu-ar-Menez

### Kumuniezhioù-kumunioù
*Kumuniezh kumunioù ar Menez
*Kumuniezh kumunioù Koad Alan hag ar Menez

## Anv-den
* Bernard Menez (1944-), aktour gall
* François Ménez (1887-1945), skrivagner breizhat
* Jérémy Ménez (1987-), melldroader gall
* *Menez*, anv-micher Maria Inês Ribeiro da Fonseca (1926-1995), livourez portugalat
* Pierre Ménès (g. e 1963), kazetenner sport gall
Maria Inês Ribeiro da Fonseca

**Menez**, pe **Maria Inês Carmona Ribeiro da Fonseca**, (Lisboa 1926 — 1995) zo ul livourez portugalat.

## Notennoù


## Liamm diavaez
*  He buhez e *Mulheres Portuguesas do Século 20* .
Firfol

**Firfol** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados. 
## Istor
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[1944]]**: daou baotrig a varvas abalamour d'ar brezel e Firfol d'ar 24 a viz Eost e-pad Emgann Normandi.
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Cavarlay.
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Helena Patursson

**Súsanna Helena Patursson** (1864 en Kirkjubøur – 1916 en Kirkjubøur) a oa un aktourez ha skrivagnerez faeroek. Ganti e voe skrivet ar c'hentañ pezh e yezh he bro. He breudeur Sverre Patursson ha Jóannes Patursson a oa brudet ivez.
Oscar Niemeyer

**Oscar Ribeiro de Almeida de Niemeyer Soares**, ganet d'ar 15 a viz Kerzu 1907 e Rio de Janeiro ha marvet er gêr-se ivez d'ar 5 a viz Kerzu 2012, a zo ur savour hag un dizagner brazilian. Unan eus brudetañ savourien an  eo. Anavezet eo dreist-holl evit bezañ savet, gant ar c'hêraozour Lucio Costa, e dibenn ar bloavezhioù 1950, kêr-benn nevez-flamm Brazil: Brasília. War e gont ez eus ivez un toullad brav a savadurioù arouezius, evel Ti ar Broadoù Unanet e New York (evit un darn da vihanañ).

Unan eus tud heverkañ al Luskad modern e oa.

Ar Priz Pritzker en deus bet e 1988.

## Tro-sell

Image:Cathedral Brasilia Niemeyer.JPG|Iliz-veur Brasília
Image:Museu de Arte Contemporânea de Niterói.jpg|Mirdi an arz a-vremañ, Niterói
Image:Olho Neimayer Curitiba 03 2007.jpg|Mirdi Oscar Niemeyer (NovoMuseu), Curitiba, Brazil
Image:Museu Nacional, Brasilia 05 2007.jpg|Mirdi Broadel Brazil, Brasília
Image:MESP4.jpg|Palácio Gustavo Capanema, Rio de Janeiro
Image:Edifício Copan, SP.jpg|Edifício Copan São Paulo
image:Palacio do Planalto from Pixabay.jpg|Palácio do Planalto, Brasília 
image:Palacio Alvorada commons.jpg|Palácio da Alvorada, Brasília 
Image:Funchal, Casino da Madeira (exterior).jpg|Kazino Funchal, Madeira

Image:Salle omnisport à Alger - Oscar Niemeyer.jpg|Sal liessport Aljer


## Liammoù diavaez
Saskatchewan (disheñvelout)

**Saskatchewan** zo ur ger kriek, eus yezh ar bobl Kri, *kisiskāciwani-sīpiy*, hag a dalv kement ha *stêr a ver buan*. Anv meur a dra eo e Kanada:

## Lec'hioù
*Saskatchewan, unan eus proviñsoù Kanada 
*ar Stêr Saskatchewan, stêr e Saskatchewan ha Manitoba, proviñsoù e Kanada
**South Saskatchewan River, stêr e kreisteiz Alberta ha Saskatchewan 
**North Saskatchewan River, stêr e kreiz Alberta ha Saskatchewan 
*Saskatchewan (Manitoba), e Manitoba
*Fort Saskatchewan, kêr en Alberta

## Traoù all
*Saskatchewan Party, stollad politikel eus an tud dehou e Saskatchewan
*''Saskatchewan'', ur film e 1954 renet gant Raoul Walsh

## Notennoù
Louisette Ighil Ahriz

**Louisette Ighil Ahriz**, ganet d'an 22 a viz Eost 1936 e Oujda (Maroko), a oa un emsaverez aljerian e-pad Brezel Aljeria. Da 20 vloaz e choazas mont en FLN dindan un anv all, « Lila ». 
http://www.google.fr/imgres?hl=fr&biw=1152&bih=756&gbv=2&tbm=isch&tbnid=LIkPyjP0m9OKZM:&imgrefurl=http://timkardhit.hautetfort.com/archive/2010/11/30/la-montee-de-l-islamisme-louisette-ighilahriz-1.html&docid=1RRZDMMGGdNXzM&imgurl=http://timkardhit.hautetfort.com/media/01/00/3194101811.jpg&w=300&h=459&ei=vu_AUNfEJ-aY1AXipIDIDA&zoom=1&iact=hc&vpx=354&vpy=81&dur=1236&hovh=278&hovw=181&tx=92&ty=182&sig=108616704149339719482&page=1&tbnh=154&tbnw=97&start=0&ndsp=25&ved=1t:429,r:2,s:0,i:75

## He buhez

**Louisette Ighil Ahriz** a zo ur plac'h he deus kemeret perzh en emgann Aljer e 1957 gant an FLN. A-raok ar brezel e kemeras perzh e harz-labour liseidi Aljeria. Goude se e tec'has kuit peogwir e oa ar polis o klask war he lerc'h.

An 28 a viz Gwengolo 1957 e Chebli e-pad ar brezel e voe gwall-c'hloazet Louisette Ighil Ahriz. Ret e voe neuze dezhi mont d'an ospital. Kaset e voe neuze e-barzh kazarn an 10vet D.P. en Aljer e-lec’h ma chomas un tri miz bennak jahinet etre daouarn ur c’horonal hag ar c’habiten Jean Graziani.

E-pad m oa eno he devoa gwelet Jacques Massu ha Marcel Bigeard, a oa e-touez kargidi uhelañ an arme d’ar c’houlz-se. Unan eus o c’heneiled, ar c’habiten Graziani, a ranke atersiñ anezhi. Ar « Pied-noir »-mañ na implijas nag ar « gégène » nag ar boureviadur dre an dour evit lakaat anezhi da gomz. Ne reas ken nemet gwallañ anezhi. 

A-benn ar fin goude bezañ gwallet e-pad tri miz gant ar c’habiten Graziani e oa hi etre ar vuhez hag ar marv. Pareet e voe gant ur medisin eus an arme c’hall, ar c’homandant Richard. Sikour a reas anezhi da cheñch toull-bac'h (eus « Les Baumettes » da « vBastia » en ur dremen dre « La Roquette », « Amiens », « Fresnes » ha « Toulouse » ). A-benn ar fin e tec’has kuit eus Bastia e miz Genver 1962, daou viz a-raok ar c'heulfe brezel. Sikouret e oa bet gant stourmerien komunour gall o devoa herberc’hiet anezhi betek dieubidigezh Aljeria .

Abaoe ez eo he deuet da vezañ psikologourez. Stourm a ra c’hoazh **Louisette Ighil Ahriz** evit Aljeria. En deiz a hiziv ez eo deuet da vezañ kozh ha koulskoude e kendalc’h da stourm a-enep ha da ziskuilhañ ar jahinerezh pe ar boureverezh a zo bet graet gant arme Vro-C’hall e-pad brezel Aljeria. Diskleriet he deus he doa c’hoant “ da ziskouez petra e oa bet an trevadennerezh gall ha da lavarout d’an dud yaouank ne voe ket profet an dieubidigezh da Aljeria gant Bro-C’hall.” 

## Notennoù ha daveennoù
Marc'harid Bourgogn (1374-1441)

**Marc'harid Bourgogn** (1374-1441) a oa merc'h da Fulup II Bourgogn, dug Bourgogn ha da Marc'harid III Flandrez .*

Dimezet e voe e 1385 da Wilhelm IV Bavaria, dug Bavaria-Straubing.
Jacqueline

**Jacqueline** zo un anv-bihan gallek, roet d'ar merc'hed.

## Adstummoù
*Jacotte, Jacquette, Jacquine, Jacquy, Jaqueline*.

## Yezhoù all
**Jaketa, Jakeza*, e brezhoneg
**Jakubina*, e poloneg

## Tud

* Jacqueline, Kontez Hainaut (1401-1436), Dugez Bavaria-Straubing, Kontez Hainaut ha Holland,
* Jacqueline Bisset, aktourez saoz, a orin gall,
* Jacqueline Boyer, kanerez c'hall,
* Jacqueline Govaert (g. e 1982), sonerez ha kanerez izelvroat,
* Jacqueline Kennedy, pried John F. Kennedy, addimezet da Aristoteles Onassis,
* Jacqueline Mirande (g. e 1925), anv-pluenn Jacqueline Labrousse, skrivagnerez evit ar vugale,
* Jacqueline Rivière, anv-pluenn Jeanne Spallarossa, skrivagnerez c'hall ha mamm Bécassine,
* Jacqueline Cochran (1906-1980), nijerez stadunanat.

## Stered
* 1017 Jacqueline, an asteroid

## Oberennoù
* ''Jacqueline'', ur film e 1956 
* ''Jacqueline'', ur poltred gant Pablo Picasso e 1961
Kansas City

**Kansas City** zo anv meur a lec'h e SUA.

* Kansas City : e Missouri
* Kansas City : e Kansas

## Oberennoù

* *[[Kansas City (film)|Kansas City]]* : film gant Robert Altman, en 1996
* *[[Kansas City (kanaouenn)|Kansas City]]* : kanaouenn savet gant Jerry Leiber & Mike Stoller kanet gant tud e-leizh, hag Elvis Presley en o zouez. 

## Pennad kar
*Kansasville
Gopr-leve

**Gopr-leve** a vez graet eus ul leve a deu eus ur garg, hep na ve ezhomm da labourat tamm ebet.

Gwechall e oa stag ouzh kargoù ur chaloni en un iliz-veur, ha roet e veze ar c'hargoù gant an dud c'halloudek d'o c'herent ha mignoned, dezho da gaout arc'hant diboan.
Dugelezh Bourgogn

**Dugelezh Bourgogn** a oa un dugelezh zo bet anezhi e Bourgogn entre an IXvet ha XVvet kantved, ha kêr Dijon e oa ar gêr-benn anezhi. 

Gant duged Bourgogn e kreskas an dugelezh entre 1363 ha 1477 ha kaoz zo neuze eus ur *stad bourgognat*.

## Duged Bourgogn
*Huon IV Bourgogn (1213-1272);  dug Bourgogn 
**e vab Roperzh II (Bourgogn) (1248-1306); dug Bourgogn (1272-1306)
***Fulup II Bourgogn (1342-1404);  dug Bourgogn (1363-1404)
****Yann Iañ Bourgogn (1371-1419);  dug Bourgogn (1405-1419)
*****Fulup III Bourgogn (1396-1467);  dug Bourgogn (1405-1419)
*******Charlez an Her (1433-1477) ; dug Bourgogn (14**-1477)
********Fulup Iañ Kastilha (1478-1506)
*********Roperzh Iañ Bourgogn
Kansas (disheñvelout)

**Kansas** zo anv ur stad e SUA, ha hini meur a lec'h all.

## Lec'hioù
* Kansas, ar stad
* Kansas (Alabama)
* Kansas (Illinois)
* Kansas (Ohio)
* Kansas (Oklahoma)
* Kansas City
* Kansasville, Wisconsin

## Oberennoù
* ''Kansas'', ur film e 1988 gant Matt Dillon hag Andrew McCarthy

## Pennadoù kar
* Kansas City
* Stêr Kansas
Dornskrid Leiden

**Dornskrid Leiden** a reer eus peder follennad skrid a zo miret e levraoueg Skol-veur Leiden (Izelvroioù) dindan an daveenn *VLF 96A* (Vossianus latinus 96 A).
Un darn eus un dornlevr mezegiezh anvet *Praecepta medica* eo, bet skrivet e latin e dibenn an VIIIvet pe e deroù an IXvet kantved. Er pezh a zo erru betek ennomp e kaver daou c'her heniwerzhonek hag un tregont ger henvrezhonek bennak.

Emeur o klask gouzout hag eus Abati Sant-Gwenole Landevenneg e teu ; ar pezh a ouzer eo ez eo Dornskrid Leiden ar skrid henvrezhonek koshañ anavezet betek-henn.

Ar pezh a zo dibar en dornskrid-se eo ne zeu ket ar gerioù henvrezhonek evel spisadennoù skrivet e marzoù ar skrid latin, hogen en e gorf end-eeun. Ur bajenn hepken eus an dornskrid a ziskouez gerioù henvrezhonek, e stumm troidigezhioù eus anvioù plant ha rekipeoù diwar al latin.
N'eo ket ur skrid henvrezhonek a orin, un adskrivadur eus skridoù latin koshoc'h eo kentoc'h, a veze eilskrivet a-hed an amzer er manatioù.

## Gerioù brezhonek

E-barzh an henskrid-se e kaver ar gerioù-mañ:
* *aball* (aval), 
**barr*, 
**caes* (klask), 
**colænn* (kelenn), 
**dar* (derv), 
**guern* (gwern), 
**hisæl-barr* (izelvarr), 
**penn*, 
**scau* (skav), 
**spern*.

## Notennoù


## Levrlennadur
* LAMBERT Pierre-Yves, *Le fragment médical latin et vieux-breton du manuscrit de Leyde, Vossanius lat. f° 96A*, er *Bulletin de la Société Archéologique du Finistère*, levrenn 65, 1986, pp.&nbsp;315–327 
* STOKES Whitley, *A Celtic Leechbook*, en ''Zeitschrift für celtische Philologie'', 1897, p. 14-25 

## Liammoù diavaez
*  ''Praecepta medica''. An dornskrid e Skol-veur Leiden.
*  ''Société Archéologique du Finistère (SAF)''. Kevredigezh arkeologel Penn-ar-Bed (SAF).
*  ''Le manuscrit de Leyde''. VIème siècle). Le plus vieux texte en breton. Dornskrid Leiden (VIvet kantved). An destenn goshañ e brezhoneg.
*  Pennad e-barzh ''Le Trésor du breton écrit'' Teñzor ar brezhoneg skrivet.
Charleston (West Virginia)

**Charleston** eo kêr-benn stad West Virginia, e Stadoù Unanet Amerika. Hervez niveradeg poblañs ar bloavezh 2010 e oa poblet gant 51 400 a annezidi. Kêr-benn kontelezh Kanawha eo ivez.


Capitolstcharlestonwv.JPG|
Charleston Amtrak Station Apr 09.jpg|
East End Homes Apr 09.JPG|
Kanawha County Courthouse.jpg|


## Kêrioù gevellet
* Banská Bystrica, 

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Fumichon

**Fumichon** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* E 1841 e voe staget ul lodennig eus tiriad kumun Saint-Hippolyte-de-Canteloup ouzh kumun Fumichon.
### kantved
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Fumichon (- kantved.
* Iliz katolik *Sant Jermen*,  kantved, adkempennet, e bourk Fumichon.
* Chapel (bet iliz-parrez gwechall) *Saint Hippolyte* e kêriadenn Saint-Hippolyte.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Stadoù ar Pab

**Stadoù ar Pab**, pe **Stadoù an Iliz**, a oa *stadoù* e-kreiz Italia, e gwirionez ur stad dizalc'h, dindan c'halloud ar pab entre 752 ha 1870, dezhañ justis, toulloù-bac'h, armeoù. N'eus ket anezho ken da vat abaoe Kengradoù al Laterano e 1929.

## Istor
Krios

**Krios** (Κρίος /*Kríos* e henc'hresianeg), a oa un Titan, mab da Ouranos (an Oabl) ha Gaia (an Douar). Hervez Hesiodos e oa dimezet d'e hanterc'hoar Eurybia, merc'h da C'haia ha Pontos (an dour-mor). Tad eo da Astraios, Pallas ha Perses. Paosanias ar Beajour a ro anv Python evel ur mab all dezhañ.

Gant an Ditaned all e voe distroadet gant Zeus. 

## Brezel
Ur brezel dek vloaz a voe etre an Ditaned ha doueed an Olympos, Zeus e penn arme an doueed, skoazellet gant Kikloped hag Hekatonc'hired. Pa voe echu ar brezel ha trec'h an Doueed olimpek, e voe taolet an holl Ditaned d'an Tartaros, hag eno e vezent diwallet gant an Hekatonc'hired, bugale all da Ouranos, kant dorn dezho.
Eurybia

**Eurybia** (e henc'hresianeg : Εὐρύβια / *Eurúbia*, pe Εὐρύβιη /*Eurúbiê*) a oa un doueez eus ar mor, eus ar rummad koshañ. Merc'h e oa da C'haia ha Pontos. Pevar breur he doa : Nereüs, Forkys, Thaomas, ha Keto.

Dimezet e oa d'an Titan Krios, a oa hantervreur dezhi.

Mamm e oa d'an Ditaned Astraios, Pallas ha Perses.

## Eurybia all
Un Eurybia all a oa merc'h d'ar roue Thespios. Ur bugel he doe gant Herakles.
Kenkiz Sesini

**Kenkiz Sesini** (meneget alies e-giz "Kenkiz Susini") zo ur savadur maourek e stumm, lec'hiet e gorre-kêr Aljer. Goude bezañ bet koñsuldi Alamagn da vare an Nazied e voe ur greizenn-vac'hañ ma voe jahinet tud an FLN e-pad brezel Aljeria (1961-1962).

An holl Aljerianed o doa aon rak ar genkiz-se peogwir e oa ar greizenn-jahinañ vrasañ en Aljer. Ul lec'h brav-kenañ eo p'er gweler eus an diavaez, met traoù euzhus zo c'hoarveze en diabarzh.
Ha hi perc'hennet gant ministrerezh aljerian an Deskadurezh bremañ e chom Kenkiz Sesini un dodenn diaes c'hoazh d'an Aljerianed.

## Istor ar Genkiz
Penn-karter legionourien ar 1añ R.E.P. (*1er Régiment Étranger de Parachutistes*) e voe Kenkiz Sesini eus 1957 betek 1961.
#### Jahinañ
Doareoù a bep seurt zo bet implijet evit jahinañ an dud gant ar soudarded c'hall, en o zouez :
* ar gégène : un ostilh a veze implijet da lakaat rodoù da dreiñ evit reiñ taolioù-tredan d'aar gouzañvad ;
* stagañ ouzh ur solier : staget e veze ilinoù an dud betek tagadur an organoù ;
* devadennoù : devet e veze an dud gant bechadoù sigaretennoù pe gant ur flammer
... ha doareoù all ker spontus all.

### Louisette Ighilahriz
Louisette Ighil Ahriz‎ a oa un emsavereza voe dastumet ha kaset di da vout jahinet.

## Lennegezh
Ar **Genkiz Susini** (*[[sic]]*) ha kistion ar jahinañ a-enep da stourmerien aljerian ha da soudarded c'hall zoken a zo e kreiz ar romant * [[Alje 57]] *, bet savet gant Pierre-Emmanuel Marais, hag embannet e 2012 gant Al Liamm.

## Liammoù diavaez
* ''Ligue des Droits de l'Homme'' - Toulon

## Notennoù
Mor Galilea

**Mor [[Galilea]]**, anvet **Kinneret**, **Lenn Jenezaret** ha **Lenn Tiberiad** ivez (hebraeg : **יָם כִּנֶּרֶת**, djananeg : **יַמּא דטבריא**, arabeg : **بحيرة طبرية‎)**, eo al lenn dour dous vrasañ en Israel.

War-dro 53 km eo he zro-gelc'h, war-dro 21 km he hed brasañ ha 13 km he led brasañ. Al lenn zo 166 km² he gorread, ha 43 metr eo he donded keitat ; 214,66 metr dindan live ar mor eo he live keitat.

Mor Galilea eo al lennad donañ a zo war an Douar, hag an eil donañ mar kemerer an holl lennoù (war-lerc'h ar Mor Marv, a zo ul lenn dour-sall). Dont a ra dourioù al lenn eus mammennoù danzouar, met e vammenn bouezusañ eo ar Stêr Jordan, a red eus an hanternoz war-zu ar c'hreisteiz.

## Istor
Anavezet eo Mor Galilea p'eo meneget meur a vezh er Bibl, ar wezh kentañ e Levr an Niveroù. E mare ar roue Herodez Antipas e voe savet un degad kêrioù a veze anvet an *Dekapolis* ("an Dek kêr"), Tiberias o vezañ an an hini vrasañ ha pennlec'h ar rannvro evel m'emañ c'hoazh.

## Mirout live an dour
Ur mirlenn eus ar re bouezusañ eo Mor Galilea ken e voe divizet gant Stad Israel e derou ar bloavezhioù 1960 ma vije kaset e zourioù dre ur san-dour vroadel da Su ar vro betek dezerzh an Negev.

Abaoe 2001 e tiskennas al live hag e voe gwashoc'h pa erruas ar sec'hor e 2014, a badas pemp bloaz. E 2018 e savas gouarnamant Israel ur raktres assevel al live dre zegas dour ar Mor Kreizdouar, ha eñ disallet e-barzh pemp labouradeg staliet war an aod. Digoret e voe ar rañvellou d'an 27 a viz Kerzu 2022 en ur gas dour d'ar parkeier a zo e hanternoz al lenn. Koustet en deus ar raktres 267 milion a euroioù evit al lodenn gentañ, a voe e bal kas 100 milion m³ d'al lenn..

## [[Kastell-dour]] an div Stad amezek
Kastell-dour Israel e voe al lenn adal krouidigezh ar Stad, met ur mirlenn etrebroadel eo deuet da vezañ, pa'z eus eskemmoù dourioù ha tredan gant Jordania a c'houzañv ar sec'hor ivez. Pourchaset e vez dour da ha gant Israel, pa vez pourvezet darn an energiezh tredanel evit an disallañ gant parkadoù fotovoltaek savet e Jordania. 

## Talvoudegezh relijiel
### Kristeniezh
Hervez an Testamant Nevez, war ribloù al lenn e tremenas Jezuz ul lodenn vat eus e amzer a brezegerezh. Goude un taol peskerezh burzhudus (Lk 5,1-11) e c'halvas e ziskibien da vont d'e heul (Mz 4,12-22), hag un deiz all e sioulaas ar mor kounnaret (Mk 4,35-41).


Sea_of_Galilee_SPOT_1129.jpg|Gwelet gant al loarell SPOT
Sea of Galilee 2008.JPG|Mor Galilea e 2008


Mount of Beatitude Capernaum 200704.JPG|Gwelet eus Menez an Eürustedoù






## Pennadoù kar
* Lennoù Israel
* Mor Marv

## Notennoù ha daveennoù
Fara

**Pennadoù [[Farah]], [[Farra]], ha [[Farrah]] zo ivez.*

**Fara** (*Fair Isle* e saozneg) zo un enezenn e hanternoz Bro-Skos, etre an enezegi Shetland hag Orkney. Brudet eo al lec'h abalamour d' an evned hag an doare d'ober stamm.
Beaumont

**Beaumont** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek, degaset da Vro-Saoz gant noblañsed norman, hag ac'hano da SUA ha Kanada.

## Anv-lec'h
###### 
* Beaumont, e proviñs Hainaut
###### 
*Lise ha skolaj Beaumont, e Redon
###### 

###### 
* Beaumont (Cumbria)
* Beaumont-cum-Moze (Essex)
###### 
* Beaumont (Alberta)
* Beaumont (Kebek)
###### 

## Anv-tiegezh
*Charles Beaumont (1929-1967), skrivagner stadunanat

## Pennadoù kar
*Baumont
*Belmont
## Notennoù
Glos

**Glos** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Glos.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: pemp den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel e Glos e mizioù Eost ha Gwengolo; daou anezhe, izili eus ar Rezistañs FTP, a voe fuzuilhet d'an Alamaned, unan all a voe lazhet gant tennoù kanol hag unan all gant ur vindrailhadeg.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieGlosEglise.jpg|An iliz katolik.
Manoir de La Quaize.jpg|Maner La Quaize.

* Iliz katolik *Saint Sylvain*, luc'hskeudennoù.
* Maner La Brairie, , rummet.
* Maner La Quaize, , enskrivet.
* Maner Bray, , enskrivet.
* Maner Colandon, , enskrivet.
* Kastell Villers pe Grosmesnil, brasaet en .
* Maner La Motte, .
* Maner La Vallée hag e gouldri.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
A communi observantia non est recedendum

***A communi observantia non est recedendum*** zo ul lavar latin hag a dalv da lavarout eo *" Arabat pellaat diouzh ar soñjoù boutin"*. 

Kement-se da lavarout e rank an nen, ar barner da skouer, diazezañ e emzalc'h, pa c'hoarvez dezhañ termal, war ar * [[sensus communis]] * (ar *skiant voutin*, pe ar *skiant vat* ), hep pellaat diouti.
A priori

An troiennoù **a priori** (" eus abretoc'h ") hag **a posteriori** (" eus diwezhatoc'h ") a vez implijet, pa gomzer eus lezenn pe brederouriezh, da zisheñvelout daou zoare arguzennoù. 

## Yezh ar pemdez
E yezh ar pemdez e reer un *apriori* eus ur rakvarn a-wechoù.
Vladivostok

**Vladivostok** (rusianeg: Владивосто́к; distaget: [vlədʲɪvɐˈstok]; sinaeg: 海参崴) a zo ur gêr eus Reter-Pellañ Rusia, lec'hiet war an aod, nepell diouzh an harzoù gant Sina ha Norzhkorea. Porzh brasañ Rusia war ar Meurvor Habask eo hag eno eo diazezet Lestraz Rusian ar Meurvor Habask (morlu). 605 049 a dud a oa o vevañ eno e 2019.

E 1859 e oa diazezet evel bon evit ar morlu. Treugiet eo gant Moskou hag Europa e 1903 gant an tren. Difennet eo d'an estrañjourien etre 1958 ha 1990. E 2012 e tegemer Emvod-uhel Takad Ekonomikel ar Meurvor Habask.

Tostoc'h emañ eus Seoul (744 km), Tokyo (1 067 km) ha Beijing (1 339 km) eget Moskou (6 434 km). Seizh gwerzhid-eur zo etrezo (UTC+11:00).

## Kêrioù gevellet gant Vladivostok
Gevellet eo gant

## Liammoù diavaez
Skylla (euzhvil)

**Skylla** (Σκύλλα / *Skúlla* e henc'hresianeg; *Scylla* e latin) a oa un nimfenn, karet gant an doue Glaokos e mojennoù Hellaz kozh. Troet e voe en un euzhvil gant Kirke.

Alies e vez meneget hec'h anv gant hini C'harybdis, a zo ur garreg tost d'al lec'h m'emañ-hi o chom, a bep tu d'ur strizh-mor a lavarer bout hini Messina. 

## He zud
Disheñvelderioù zo e skridoù diwar-benn he zud. 
*Hervez Homeros e oa merc'h d'an doue Forkys ha da g-Kratais 
*Hervez oberourien all e oa Keto he mamm hag Apollon he zad, pe e oa ganet eus Tyfon hag Ec'hidna, pe eus Pallas an Titan ha Styks, pe eus Lamia.

## Ar vojenn
Ur gaer a blac'h yaouank hag ur galon dener e oa Skylla. Bevañ a rae er mor pe e Sikilia pe e Calabria e-touez an Nereidezed. Un deiz e oa o c'hoari war an traezh e Zancle, o walc'hiñ he zreidigoù koant e dour ar mor. 

An doue Glaokos, ur mab d'an doue Poseidon, a oa o neuial er mor hag o sellout outi a-bell a voe bamet ganti. Tostaat a reas da gomz flour outi evit he lubaniñ. Met spontet e voe Skylla gantañ abalamour d'e lost pesk bras, dre ma n'en doa ket treid evelti, ha redek a reas da repuiñ war ur menez. Chom a reas Glaokos da yudal e garantez war an aod. 

Glaokos a oa orgedet outi, ha ne oa ket evit gouzañv he dismegañs. Hag eñ mont da Enez Eea da c'houlenn ouzh Kirke penaos gounit kalon Skylla gant huderezh ha c'hwistantin. An hudourez avat ne oa ket troet da reiñ sikour d'an doue peogwir e oa-hi orgedet outañ ha droug a vagas ouzh Skylla. Goude klask kendrec'hiñ Glaokos e c'hallje klask reiñ e galon da unan bennak ha ne raje ket fae warni e voe ret dezhi skoazellañ an amourouz. 

E-lec'h ur c'hwistantin avat ec'h aozas ur c'hontamm hag e lavaras dezhañ petra ober gantañ. Glaokos a yeas d'e skuilhañ e dour an oufig ma teue ar goantenn da gouronkañ. Un deiz ma oa Skylla oc'h ober ur gouronkadenn e welas e oa deuet ur bagad chas ferv da sailhañ warni. Spontet e oa, ha muioc'h c'hoazh pa welas e teue ar chas eus he dargreiz hag e oa krog da dreiñ en ul loen euzhus. Neuze e lammas Skylla er mor. 
Glaokos a oa o sellout a-bell a droas e selloù hag a yeas kuit. 
Bevañ a reas Skylla e kev ur skoilh tost d'ar vougev ma emañ C'harybdis o chom.

En un doare all eus ar vojenn eo Poseidon e-unan a oa orgedet outi, hag Amfitrite an hini eo a ya war varc'h hag a c'houlenn digant Kirke aozañ an dial.

## Mojennoù all
Kaoz eus C'harybdis ha Skilla zo e meur a vojenn all: 
*an Argonaoted, a deuas a-benn da dremen etre an daou euzhvil gant gwarez an doueez Hera ; 
*Odysseüs, a welas an euzhvil o tebriñ darn eus e vartoloded (*[[Odysseia]]*, kan XII) ; 
* Herakles a oa o tont d'ar gêr da Hellaz gant oc'hen Geryon a gollas darn anezho o tremen dre eno.

## Oberennoù awenet ganti
**[[Scylla et Glaucus]]* treajedienn war gan, gant Jean-Marie Leclair, e 1746.

## Levrlennadur
* Apollodoros, *[[Bibliotheke]]* (III, 15, 8).
* Homeros, *[[Odysseia]]* (XII, 73).
* Hyginus *Fablennoù* (Raklavar).
* Ovidius, Metamorfozoù (VII, 62 ; VIII, 6 ; XIII, 900 ; XIV, 74).
* Paosanias *Deskrivadur Bro-C'hres* (I, 19, 4).
* Vergilius, *[[Georgica]]* (I, 404).

## Pennadoù kar
*Skilla
*Scilla (Italia)

## Notennoù
Beaulieu

Un anv gallek eo **Beaulieu**. Kavet e vez e meur a vro el lec'hanvioù hag e anvioù an dud. 
## Lec'hanvioù
### 
Beaulieu a zo ur geriadenn eus rann Erneuville, e kumun Tenneville.

### 
E Breizh-Uhel e kaver an anv-se : 
* e Roazhon : Kampus Beaulieu e Skol-Veur Roazhon 1,
* e Naoned : karter Beaulieu e Su ar gêr,
* un abati Beaulieu zo e Langadiarn, e Bro-Sant-Maloù,
* ur c'henkiz Beaulieu zo e Malvid, rummet monumant istorel.
Ur barrez zo ivez e departamant Mayenne, war harzoù Breizh : Beaulieu-sur-Oudon.

### 
*Beaulieu a zo ur barrez eus kontelezh Hampshire, war ribl Mor Breizh. Un abati sistersian zo ivez, savet e 1203-1204.
*Ar stêr Beaulieu
* ur palez en Essex savet gant ar roue Herri VIII

### 
E Bro-C'hall e vez kavet stank an anv gallek pe gallekaet-mañ :
*  :
** Beaulieu-en-Argonne e Meuse
* e Pikardi :
** Beaulieu-les-Fontaines en Oise
* ** Beaulieu (Calvados)
** Beaulieu (Orne)
* en Anjev :
** Beaulieu-sur-Layon e Maine-et-Loire
* e Poatev :
** Beaulieu-sous-la-Roche e Vendée
** Beaulieu-sous-Parthenay e Deux-Sèvres
* e Bourgogn :
** Beaulieu (Côte-d'Or)
** Beaulieu (Nièvre)
*  :
** peder kumun en Aovergn : Beaulieu e Ardèche, Beaulieu e Haute-Loire, Beaulieu e Cantal, Beaulieu e Puy-de-Dôme,
** Beaulieu (Hérault)
** Beaulieu-sur-Dordogne e Corrèze
** Beaulieu-sur-Mer en Alpes-Maritimes
** Beaulieu-sur-Sonnette e Charente
* e Bro-C'hall mik :
** Beaulieu e Indre
** Beaulieu-lès-Loches e Indre-et-Loire
** Beaulieu-sur-Loire e Loiret

### 
Kumun Beaulieu e departamant Isère.

### 
* "palais de Beaulieu", ur palez ar c'hendalc'hioù e Lausanne
* C'hoariva Beaulieu
* Kastell Beaulieu

## Tud
* Daou gonestabl Roazhon, e 1496 ha 1498
* Beaulieu, ur mestr skrivagner a oa o chom e Montpelhièr tro-dro 1635
* Antoine Sivard de Beaulieu (1767-1826), politikour gall eus an  ha  kantved.
* Johann von Beaulieu (1725-1819), jeneral belgiat eus arme Aostria
* Joseph Beaulieu (1895-1965), sonoazour kanadian
* Hervé de Beaulieu (1752-1807), breutaer breizhat ha ministr an Arc'hant evit Bro-C'hall
* Philippine Leroy-Beaulieu (1963-), aktourez c'hall
* Priscilla Beaulieu, gwreg Elvis Presley

## A bep seurt
* un arsav metro Beaulieu a zo e Brusel
* ur patrom kirri eus merk Simca deuet er-maez e 1958.

## Pennadoù kar
*Beaumont
*Belmont
*Bellevue
*Bonlieu
*Grandlieu
A contrario

**A contrario**, pe **argumentum e contrario** (*arguzenn savet war ar c'hontrol*), zo ul lavar latin, a vez lavaret diwar-benn un doare da soñjal pe un arguzennerezh a zo kontrol da unan all. 

Arguzennoù *a contrario* a vez implijet alies el lezioù-barn da zisbunañ kudennoù.
Hermival-les-Vaux

**Hermival-Les-Vaux** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 

## Istor
### - kantved: brasaet ar gumun
* E 1825 e voe staget kumun Les Vaux (171 annezad) ouzh kumun Hermival; e 1960 e voe staget ul lodenn eus kumun Saint-Jacques ouzh Hermival-Les Vaux.
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: 25 den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel en Hermival e mizioù Even, Gouere hag Eost, seitek anezhe a voe lazhet gant ar bombezadegoù, daou gant gant ur vindrailhadeg hag unan all a voe lazhet gant an Alamaned; unan eus ar re lazhet a oa ur plac'h yaouank bet ganet e Sant-Servan e Breizh.
## Douaroniezh
* Ar stêr Paquine a dreuz ar gumun.
## Monumantoù ha traoù heverk

Hermival-les-Vaux Le château.jpg

* Ar c'hastell, - kantved.

Hermival Eglise 1.JPG

* Iliz katolik *Sant Jermen*,  kantved.
* Maner Saint-Laurent.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
L'Hôtellerie

**L'Hôtellerie** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: daou zen nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel e L'Hôtellerie d'ar 4 a viz Eost, unan a voe lazhet gant ur vombezadeg, egile gant tennoù kanol.
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Nikolaz*.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Olier Klison

**Olier Klison** zo anv meur a varon breizhat ha brezelour, ha dreist-holl ar re-mañ:
** Olier Iañ Klison (1205-1262)
** Olier II Klison (1236-1307),
** Olier III Klison (1264-1343),
** Olier IV Klison (1300-1343), pried da Jeanne de Belleville, dibennet e Pariz; 
** Olier V Klison (1336-1407), konestabl Bro-C'hall a savas an Hôtel de Clisson e Pariz,

## Pennadoù kar
*Olier
*Klison (disheñvelout)
Le Mesnil-Guillaume

**Le Mesnil-Guillaume** zo ur gumun e departamant Calvados. 
## Douaroniezh

FranceNormandieLeMesnilGuillaumeLOrbiquet.jpg|An Orbiquet e Le Mesnil-Guillaume. 

* War lez ar stêr Orbiquet emañ Le Mesnil-Guillaume.
## Istor
### 
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* C'hwec'h den nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel e Le Mesnil-Guillaume, unan anezhe e miz Gouere ha daou all, lazhet gant ur vindrailhadeg, e miz Eost 1944, e-kerzh Emgann Normandi, an tri all a varvas e 1945.
## Monumantoù ha traoù heverk
Charles Humbert -Château.jpg|Ar c'hastell.
FranceNormandieLeMesnilGuillaumeChatelet.jpg|Ar c'hastellig.
FranceNormandieLeMesnilGuillaumeEglise.jpg|An iliz katolik.

* Ar c'hastell, ---.
* Kastellig "Le Châtelet".
* Iliz katolik *ar C'horroidigezh*, luc'hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

Le Mesnil-Guillaume 02.jpg|Ar maerdi.


 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Klison (disheñvelout)

**[[Klison]]** zo 
* ur gumun eus Bro-Naoned,
* pennlec'h kanton Klison,
* enni emañ kastell Klison a oa dalc'het gant aotrounez Klison,
* en o zouez tud eus Tiegezh Klison , hag e-touez ar re-se :
** Guillaume de Clisson,
** Olier Klison , anv meur a hini anezho; 
** Marguerite de Clisson
* ar straed Klison, e meur a c'hêr e Breizh hag e le'ch all evel Pariz

## Tud
* *Julien Clisson* pe Juluen Sklison (1883-1945), lesanvet paotr Juluen, beleg ha skrivagner brezhonek

## Pennad kar
* Clisson
Krouglec'h Montfaucon

**Montfaucon** a zo un dorgenn ma oa bet savet ur c'hrouglec'h, en hanternoz da Bariz er Grennamzer, ma veze krouget torfedourien, pe degaset korfoù tud bet kondaonet ha lakaet d'ar marv e kêr, hag ispilhet neuze da vezañ debret gant an evned. 

Padout a reas ar c'hrouglec'h eno betek amzer ar roue gall Loeiz XIII. 

## Liamm diavaez
* Krouglec'h  Montfaucon hervez  Victor Hugo e dibenn e romant ''Notre-Dame de Paris''
Montfaucon

**Montfaucon** zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tud.

## Lec'hioù
###### 
* Montfaucon (Aisne), en Aisne
* Montfaucon (Doubs), e Doubs
* Montfaucon (Gard), e Gard
* Montfaucon (Lot), e Lot
* Montfaucon-d'Argonne, e Meuse, emgannlec'h;
* Montfaucon-en-Velay, e Haute-Loire
* Montfaucon-Montigné, e Maine-et-Loire
hag ivez:
* *Montfaucon*, anv okitanek Monfaucon e Hautes-Pyrénées .

###### 
* Montfaucon (Jura), e kanton ar Jura

## Tud
* Auger de Montfaucon, évêque de Couserans entre 1279 et 1303.
* Bernard de Montfaucon, moine bénédictin et archéologue français.
* Famille de Montfaucon, famille de seigneurs de Montfaucon, tenant le château de Montfaucon, en Franche-Comté.
* *Famille de Montfaucon*, famille des seigneurs de Vissec, tenant le château de Vissec, dans le Gard.

## Istor
* Krouglec'h Montfaucon, krouglec'h ar Rouaned c'hall, en hanternoz da Bariz. 
* Emgann Montfaucon en Argonne, trec'h Eudes de France war ar Vikinged d'ar 24 a viz Mezheven 888, e-tal Montfaucon-d'Argonne.
* Peoc'h Montfaucon mettant fin à la rébellion des Chouans}} le .

## Pennad kar
*Monfaucon
Monfaucon

**Monfaucon** zo anv div gumun e Bro-C'hall. 

* Monfaucon, (*Mont Faucon* en okitaneg) e Dordogne ;
* Monfaucon (*Montfaucon* en okitaneg), e Hautes-Pyrénées 

## Pennad kar
* Montfaucon
Olier III Klison

** Olier III Klison ** (war-dro 1280 - 1320), mab da Olier II Klison, a oa un noblañs uhel eus Breizh. 

## E vuhez
En 1299 e timezas da Isabeau de Craon (1278 - 1350), merc'h da Maurice VI de Craon. Bugale o doe, en o zouez:
* Olier IV Klison, dibennet d'an 9 a viz Eost 1343 war urzh ar roue gall Fulup VI en devoa pedet anezhañ da Bariz war zigarez un tournamant, hag en enep d'un arsav-brezel sinet nebeud a-raok (arsav-brezel Malastreg). Ar roue a en devoa tamallet anezhañ da vout treitour da Charlez Bleaz.

## Gwelet ivez
* Tiegezh Klison

## Levrlennadur
*Infobretagne.com
* Grandes seigneuries de Haute-Bretagne (gant ar Chaloni  Guillotin de Corson)
Portugalete

**Portugalete** zo ur gêr hag ur gumun eus Bizkaia e Euskadi, e-kichen Bilbo. E 2010 e oa annezet gant 47 856 a dud.

Emañ war lez aber ar stêr Nerbioi, anvet aber Bilbo, a-dal da gêr Getxo. Lakaet eo bet ar pont da vont da Getxo war roll lec'hiennoù ar Glad bedel gant an UNESCO.


20060623-Portugalete Basilica.jpg|Iliz Santa María
20060623-Portugalete Ayuntamiento.jpg|Casa consistorial
Loren

**Loren** (*Lothringen* en alamaneg, *Lothringe* e frankoneg Loren, *Loutrengen* e luksembourgeg, *Lorraine* e galleg, *Lotharingen* e nederlandeg) a zo ur vro istorel eus Europa ar C'hornaoueg, ganet diwar:
*Lotharingia
hag he deus roet
*Dugelezh Loren, ul lodenn anezhi, a badas eus 959 da 1766.
**Distrig Loren*, Bezirk Lothringen, anv departamant ar Moselle etre 1871 ha 1919, pa oa ul lodenn eus Alamagn
*Loren, ur rannvro eus Republik Frañs etre 1956 ha 2015

## Ar skoed

War skoed Loren e weler teir erezan ("alérion" e galleg), erered bihan. Un tregejad eus LOREINA (ur skrivadur latin eus anv ar vro) eo ALERION, ar pezh a vez graet "ardamezioù kanus" en heraldik.

## Douaroniezh
Un drederenn eus an tiriad zo goloet gant koadeier. Nancy ha Metz eo an div gêr vrasañ. Épinal, Diddenuewen, Forbach, Bar-le-Duc ha Verdun zo kêrioù bras all.

Treuzet eo gant ar Mozel hag ar Meuse.

## Ar yezhoù
El lodenn vrasañ eus Loren e vez komzet ur yezh romanek, al loreneg roman, hag e hanter departamant Moselle e vez komzet tri rann eus ar frankeg, ur yezh germanek : ar frankeg luksembourgek, frankeg ar Roen ha frankeg Mozel.

## Gwelet ivez
*Elzas-Loren
*kroaz Loren
Olier

**Olier** zo un anv-bihan brezhonek. Un anv tiegezh eo ivez.

## Adstummoù
**Oliero, Ollivro, Olivry*, anvioù-tiegezh.

## Yezhoù all
*Olivier e galleg
*Oliver e saozneg

## Tud
*Olier Biguet, skrivagner brezhonek
*Olier Klison, anv meur a zen eus Tiegezh Klison 
*Olier Mordrel, emsaver, skrivagner
*Olier Souetr, skrivagner

### Anv-tiegezh
*Yann Vadezour Olieroù (1856-1930), beleg ha skrivagner
*Ronan Olier, ganet e 1949 e Douarnenez, livour breizhat
*Youenn Olier, skrivagner brezhoneg

## Loened
Anv daou evn eo e brezhoneg:
*ar c'hilhog
*ar boc'hruzig .

## Pennad kar
*Ollier
* Ollivier, anv-tiegezh
Brageirac

**Brageirac** (distaget  en okitaneg), *Bergerac* e galleg, zo ur gumun e departamant Dordogne, en Okitania, war lez hanternoz ar stêr Dordonha. Niver an annezidi a sav da . 

## Tud
### Tud marvet eno
*1956 : Taldir Jaffrennou, barzh hag emsaver breton

## Kêrioù gevellet

## Liamm diavaez

*Ti-kêr

## Notennoù
Oliver

**Oliver** zo un anv-bihan saoznek, deuet da vout anv-tiegezh. Un anv-lec'h eo ivez.

## Yezhoù all
*Olier, e brezhoneg
*Olivier, e galleg
*Oliviero, en italianeg
*Ollivier, anv-familh

## Stummoù all
*Olivia, evit ar merc'hed

## Tud
### Anv-bihan

*Oliver Cromwell, milour ha den-a-stad saoz
*Oliver Hardy, aktour stadunanat
*Oliver Kahn, melldroader alaman
*Oliver Stone, filmrener stadunanat

### Anv-tiegezh
* Ruth Law Oliver (1887-1970), nijerez stadunanat 
* John Oliver (g. e 1977), kinniger abadennoù skinwel ha komedian saoz ha stadunanat
* Jamie Oliver (g. e 1975), mestr keginer ha lusker saoz
* Jackie Oliver (g. e 1942), blenier redadegoù kirri saoz

## Lennegezh
*Oliver Twist, romant saoznek gant ar romantour saoz Charles Dickens
*Ariadne Oliver, romanen oberenn Agatha Christie.

## Lec'hioù
###### 
*Oliver, kêr vihan en Okanagan Valley, e Kolombia Vreizhveuriat, brudet evel kêr-benn ar gwin e Kanada
*Oliver karter en Edmonton, en Alberta.

###### 
*Oliver (Alabama)
*Oliver (Arkansas)
*Oliver (Georgia)
*Oliver (Illinois)
*Oliver (Indiana)
*Oliver (Louisiana)
*Oliver (Nebraska)
*Oliver (North Carolina)
*Oliver (Pennsylvania)
*Oliver (Virginia)
Elibouban

**Libouban** zo un anv-bihan brezhonek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Tud
**Santez Libouban*, pe *Elibouban*, mamm da Sant Goneri, pe Koneri.

### Anv-tiegezh
**Gonery Libouban*, rener aferioù sevenadurel kêr Gennevilliers, e Bro-C'hall.
Goneri

**Goneri** pe **Koneri** zo un anv-bihan brezhonek.

## Tud
**[[Sant Koneri]]*, manac'h brezhon er VIvet kantved, mab da Santez Elibouban.
**Gonery Libouban*, rener aferioù sevenadurel kêr Gennevilliers, e Bro-C'hall. 

## Lennegezh
*Ar gwiader Koneri er romant *Ur marc'hadour a Vontroulez*, gant Jakez Konan, e 1981. 

## Lec'hioù
**Gar Goneri* : ti-hent-houarn kozh, war an hent-houarn eus Roazhon da Vrest, hentet-hent etre Benac'h ha Bear.
Sidan (disheñvelout)

**Sidan** a zo anv meur a dra.

## Evned
*sidan, un evn eus ar genad *Anthus*
**sidan*, anv all al lineg ruz (*Carduelis cannabina*)

## Seiz
**Sidan*, un anv brezhonek all evit ar seiz hag an anv kembraek ivez. 
** Diwar *sidan* (seiz) e teu an anv-tiegezh brezhonek Sidaner (1613).

## Pesk
**sidanig*, unan eus anvioù ar jelinenn, ur pesk mor plat

## Lec'h
*Cefn Sidan (*kein sidan*), traezheg war aod mervent Kembre

## Tud
* *Sidan*, strollad kanerezed kembraek, gwisket brav, er bloavezhioù 1970.
* *Y Sidanes*, lesanv kembraek roet d'ar rouanez saoz Elesbed Iañ 
* *Yr hen Sidanes*, lesanv kembraek roet d'ar rouanez saoz Elesbed II, diwar skouer al lesanv istorel .

## Notennoù
İskenderun

**İskenderun** (pe * Ἀλεξανδρέττα* : *Alexandretta* e henc'hresianeg) zo ur gêr hag ur porzh eus Turkia, nepell diouzh aod Siria.

159.149 a dud a oa e 2000.

## An anv
*** Ἀλεξανδρέττα** e oa an anv orin, e henc'hresianeg, diwar anv Alesant Veur, brudet da vezañ diazezer kêr. Troet eo bet an anv e meur a yezh latin, evel *Alexandrette* e galleg, un anv brudet er marevezhig ma voe dalc'het kêr gant ar C'hallaoued goude ar brezel-bed kentañ, etre 1918 ha 1938. 
*En arabeg eo الإسكندرون / al-ʼIskandarūn, anv amprestet gant an turkeg. 
*E saozneg eo *Scanderoon* pe *Scandaroon* diwar distummañ an anv turkek.

## Istor
Savet gant Gresianed en amzer Alesant Veur.

Dalc'het gant ar C'hallaoued etre 1918 ha 1938.
Cambremer

**Cambremer** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Cambremer eo.
## Istor
### kantved
* **[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**, Tagadenn Paddle: d'ar 21 a viz Eost e voe dieubet Cambremer gant ar *1st Leicestershire* hag ar *7th Battalion Duke of Wellington* eus ar 147 Brigadenn troadegiezh eus tirlu ar Rouantelezh-Unanet. 
* E 1972 e voe staget kumun Grandouet eus Kanton Cambremer ha kumunioù Saint-Aubin-sur-Algot ha Saint-Pair-du-Mont eus Kanton Mézidon-Canon ouzh kumun Cambremer.
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk

Etang (Cambremer).JPG|Al liorzhoù
Chateau-les-bruyeres-cambremer.jpg|Ar c'hastell

* Liorzhoù Bro Auge.
* Kastell Les Bruyères.
* Iliz katolik *Saint Laurent* e Cambremer, - kantved.
* Iliz katolik *Saint Germain et Saint Sébastien* e Grandouet.
* Maner Montargis ha Chapel *Santez Anna*.
* Maner Le Bais.
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Cambremer Communal Cemetery''

Fred Silitoe a oa *Lance Corporal* er *Royal Corps of Signals 49th Div. Sigs*. Lazhet e voe d'an 21 a viz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed. Savet e voe ur peulvanig d'e enoriñ e-tal monumant ar re varv.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Prat

**Prat** zo un anv katalanek hag okitanek, hag a dalvez kement ha prad e brezhoneg.

## Orin
Dont a ra eus ar ger latin *pratus*. 

## Lec'hioù
### 
* *Prat*, anv gallek kumun Prad e Treger

###### 
* Prat de Comte, e proviñs Tarragona ;
* El Prat de Llobregat, e proviñs Barcelona.
* Prat Peyrot

## Tud
* Enric Prat de la Riba (1870 - 1917), politikour katalan 

## Pennadoù kar
*Prats
*Pratt
Peurvan

Ur **peurvan**, pe ur **prad**, zo un dachenn ma lakaer ar chatal da beuriñ. Pradoù zo a vez falc'het ar foenn enne.
Meadow

**Meadow** zo ur ger saoznek hag a dalvez kement ha peurvan, hag a zo deuet da vezañ un anv-lec'h, hag un anv-tiegezh ivez.

## Lec'hioù
###### 
* Meadows, South Australia

### Kanada
* Meadows, Newfoundland and Labrador
* Meadow Lake, e Saskatchewan 
 
### SUA
* Meadow, Utah, e Millard County
* Meadow Grove, Nebraska
* Meadows, Illinois 
* Meadows, Maryland
* Peacocks Crossroads, North Carolina, a oa gwechall *Meadow*
* East Meadow, e Stad New York
* Flushing Meadows, e kêr New York park brudet dre an tennis
* Golden Meadow, e Louisiana

## Tud
* Meadow Sisto (b. 1972), aktourez stadunanat 
* Audrey Meadows (1926–1996), aktourez stadunanat 
* Donella Meadows (1941-2001), skiantourez, kenoberourez The Limits to Growth
* Jayne Meadows (b. 1920), aktourez stadunanat 
Hag ivez
* Meadow Soprano, er filmoù skinwel stadunanat *[[The Sopranos]]*

## Pennad kar
* The Meadows
Bagad Naoned

**Bagad Naoned** zo unan eus bagadoù sonerien Bro-Naoned. Krouet e oa bet e 1968, gant an anv *Bagad Gilles de Retz*.

## Pladennoù
*Clin D’œil, 1995
*Hanter-Noz-Dro, 2000
*Skeud An Ankou, 2006
Seiz

Ar **seiz** (pe **sidan**), a zo un danvez (ur wienn brotein naturel) hag a denn d'an neud hag a vez steuñvet gant loened 'zo, ar preñv-seiz da skouer, hag a vez implijet da zanvez gwiadel. 

Ar protein seiz a zo makromolekul hir graet gant trenkennoù aminek (an alanin, ar glisin hag ar serin dreist-holl) hag a ro ur wienn dourlez. Kalz arthropoded a ra seiz gant o gwagrennoù sidaniñ, en o zouez ar c'hevnid ha biskoul balafaned zo (ar genadoù yponomeuta ha bombiks). Eus klozenn ar preñv-seiz, biskoulenn ar bombiks mouar (*Bombix mori*), e teu ar gwiadoù seiz hag a vez implijet gant an dud evit ober danvez. 

Dizoloet e vije an teknik sidanañ e 2500 araok JK e Sina, ha miret e oa kuzh betek ar bloaz 560. Dont a reas da Europa dre Hent brudet ar Seiz er Grennamzer. Krog e oa da sevel preñved-seiz ha da aozañ seiz eno adalek ar VIvet kantved. Kreskiñ a reas ar produiñ en Italia ha Provañs dreist-holl. 

Ar sidanerezh a vez graet eus ar sevel preñv-seiz hag ar produiñ seiz, komz a reer eus ijinerezh ar seizh ivez. Sidaner a vez implijet evit komz eus al loen (ur viskoulenn sidaner da skouer) pe eus an den hag a labour er sinaderezh, en ur seizad pe sidanad, al lec'h ma vez aozet seiz.

## Lennegezh
*Ar romant italianek berr *Seta*, gant Alessandro Baricco e 1996. 

## Pennadoù kar
*Hent ar Seiz
=Notennoù ha daveennoù==