Skandiom

Un elfenn gimiek eo ar **skandiom** ; **Sc** eo e arouez kimiek, **21** e niver atomek ha 44,956 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo ar skandiom.

E 1879 e voe dizoloet dre zielfenniñ mein deuet eus Skandinavia, alese e anv. 
Ur metal ardreuzat eo ar skandiom, a gaver war an Douar er gwiskadoù metaloù rouez hag uraniom kemmesket. Nebeut a vengleuzioù skandiom zo er bed : Sina, Kazakhstan, Rusia hag Ukraina eo ar broioù kenderc'her pennañ.

## Istor
Dmitriy Mendeleyev en devoa rakwelet 1869 e vije un elfenn he zolz atomek etre 40 ha 48, a voe dizoloet e 1879 eta gant ar c'himiour svedat Lars Fredik Nilson hag e skipailh. War a hañval ne ouie ket Lars F. Nilson diwar-benn diougan D. Mendeleyev, a voe kelaouet gant ar c'himiour svedat all Per Teodor Cleve.

## Perzhioù
### Kimiek
Ur metal blot neuz an arc'hant dezhañ eo ar skandiom. Da arvelen pe arroz e tro e liv pa vez lezet en aer. Gallout a ra kemmañ liv ha dileizhañ en darn vuiañ eus an trenkennoù. Aes eo da leskiñ. Hidrogen a ro pa vez mesket gant dour. 
### Izotopoù
**<sup>45</sup>Sc** (44,956 u) hepken a gaver en natur.
Trizek izotop zo bet kavet, eus **<sup>38</sup>Sc** betek **<sup>47</sup>Sc**, ar re stabilañ o vezañ **<sup>46</sup>Sc** (83,8 devezh e hanter-vuhez), **<sup>47</sup>Sc** (3,35 devezh) ha **<sup>48</sup>Sc** (43,7 eurvezh).
## Arver
Kendeuzadoù skandiom-aluminiom a vez implijet er sevel kirri-nij hag egorlistri abalamour ma 'z int kalet ha skañv ; titaniom a vez arveret muioc'h evelato dre ma 'z eo marc'hatmatoc'h.
Lod bizhier baseball ha marc'hoù-houarn a zo graet gant kendeuzadoù Al-Sc enno. E lod pistolennoù ez eus ivez.
Kleuzeurioù (lampoù) a ro gouloù par da hini an Heol a reer dre veskañ skandiom gant elfennoù all.

## Daveennoù
*  ''American Chemical Society'' 
*   AN NOALLEG Yann-Baol, *Geriadur ar Gimiezh*, Preder, Plomelin, 2008  • En-linenn
*   AN NOALLEG Yann-Baol, *Geriadur ar Fizik*, Preder, Plomelin, 2006  • En-linenn
*  *Annales de chimie et de physique*, Gallica / ''Bibliothèque nationale de France'' 
*  *Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)* ''Pure an Applied Chemistry''
*  *Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements* ''National Institute of Standards and Technology''
*  ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''
*  CONSIDINE Glenn D., *Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry*, Wiley-Interscience, 2005 
*  DEPOVERE Paul, *La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers*, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 
*  EMSLEY John, *Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements*, Oxford University Press, 2001 
* *Geriadur brezhoneg* An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 
* ÉTIENNE Guy, *Geriadur ar Stlenneg*, Preder, 1996 
*  HOLDEN Norman, *History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers*, New York, 2001 • ''Brookhaven National Laboratory''
*  ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''
*  ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''
*  LIDE David R., *CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition*, CRC Press,2007 
* ''National Nuclear Data Center''
*  ''Royal Society of Chemistry''
*  STWERTKA Albert, *A Guide to the Elements*, Oxford University Press, 1996 
*  ''Webelements''

## Notennoù