open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erskine Childers

**Erskine Childers** (25 Mezheven 1870, Gleann Dá Loch – 24 Du 1922, Dulenn) a oa ur skrivagner iwerzhonat a orin saoz. Kemeret en deus perzh en emsav evit dieubiñ Iwerzhon. Abalamour d'an dra-se e voe harzet, kondaonet ha fuzuilhet e miz Du 1922. Tad eo da Erskine Hamilton Childers, pevare prezidant republik Iwerzhon.

## Oberennoù
* 1900 : *In the Ranks of the C.I.V.*
* 1903 : *The Riddle of the Sands*
* 1911 : *The Framework for Home Rule*
* 1920 : *Military Rule in Ireland* 
* 1921 : *Is Ireland a Danger to England?*
1904 e Breizh

## Darvoudoù

## Sevenadur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1904|Ganedigezhioù 1904]]
*Loeiz Andouard
*Jean-Baptiste Corlobé
*Lomig Doniou
*Ivona Galbrun
*Jorj Robin
*Pierre Laurent
*Abel Omnes
*Per Roy

## [[:Rummad:Marvioù 1904|Marvioù 1904]]
*Jakez Mari Gwilhoù

__NOTOC__
Dasyornis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an daou skiantour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) ha stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Dasyornis brachypterus]]*
** *D. b. *'brachypterus*** ha ''monoides'',
* ''[[Dasyornis broadbenti]]''
** ''D. b. '''broadbenti***, *caryochrous* ha *litoralis* (†),
* *[[Dasyornis longirostris]]*.

## Annezva
O c'havout a reer en Aostralia, pemp (5) isspesad (bev c'hoazh) dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Mathurin (Vande)

**Saint-Mathurin** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1873 diwar ul lodenn eus kumun La Chapelle-Achard; lakaet e voe e Kanton La Mothe-Achard hag en Arondisamant Les Sables-d’Olonne.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 40 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,20% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 29 a viz Genver 1962 .
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Mathurin de Saint-Mathurin (vue 1, Éduarel, 8 mai 2017).jpg

* Iliz katolik *Sant Matelin*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.  
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Vairé

**Vairé** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Mothe-Achard da gentañ hag e Kanton Les Sables-d’Olonne e 1801. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Vairé en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 62 waz eus ar gumun, da lavaret eo 5,23% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun e Dat-Do (Annam) er Viet-Nam d’ar 17 a viz Meurzh 1948, kaporal e oa en 21 RIC (Rujumant Troadegiezh Drevadennel).
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour d’ar 5 a viz Du 1956.

## Monumantoù ha traoù heverk

Vairé-minche 03.jpg

* Peulvan *La Minche du Diable*.

W1463-Vaire_XAneXIV°_53236.JPG

* Kroaz an Azen, .
* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.  
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Hent-houarn Bourc'hnevez-Raez Les Sables-d'Olonne

Al linenn **Bourc'hnevez-Raez – Les Sables-d'Olonne** a oa ul linenn hent-houarn etre Bourc'hnevez-Raez e Bro-Naoned hag e departamant al Liger-Izelañ e Breizh ha Les Sables-d'Olonne e departamant  Vande e Bro-C’hall.

## Ehanoù
;E Breizh
*Bourc'hnevez-Raez
;E Bro-C’hall
*Bouin
*Beauvoir-sur-Mer
*La Barre-de-Monts
*Fromentine, e La Barre-de-Monts
*Notre-Dame-de-Monts
*Saint-Jean-de-Monts
*Saint-Hilaire-de-Riez
*Saint-Gilles-Croix-de-Vie
*Brétignolles-sur-Mer
*L'Île-d'Olonne,
*Les Sables-d'Olonne

Gare de Bourgneuf-en-Retz anc bv.jpg|Ti-gar Bourc'hnevez-Raez
Gare de Saint-Hilaire-de-Riez (vue 2, Éduarel, 22 août 2016).jpg|Ti-gar Saint-Hilaire-de-Riez
BV de St-Gilles (3) par Cramos.JPG|Ti-gar Saint-Gilles-Croix-de-Vie
Gare de l'Île-d'Olonne.JPG|Ti-gar L'Île-d'Olonne
Gare des Sables d'Olonne.JPG|Ti-gar Les Sables d'Olonne
John Ingleby (livour)

**John Ingleby** (1749–1808) a oa un arzour eus Kembre hag a reas dourlivadurioù evit levrioù Thomas Pennant (1726–1798). Ganet e voe e Helygain, e Sir y Fflint, hag eno e tremenas ar braz eus e vuhez. Ar familh Ingleby a oa deuet eus Derbyshire da hanternoz Kembre da labourat er mengleuzioù plom a oa e Helygain.

Pa varvas e 1808 e voe skrivet e rolloù an iliz-parrez e laboure evel "limner", da lavaret eo ul livour hag a rae skeudennoù bihan, ha gounit a rae e vuhez diwar an dra-se.

## Labour
Un dastumad eus livadurioù Ingleby a c'haller gwelet e Levraoueg Vroadel Kembre. Taolennet en deus, dreist-holl, maezioù hanternoz Kembre gant dourlivadurioù leun a vunudoù hag a zeskriv pizh ar vuhez er vro-se e dibenn an 18 kantved.


Restr:Abervechan front, 1796.jpg|Maner Aberbechan
Restr:Aber Waterfall 1796. NLW PD9084.jpg|Lamm-dour e hanternoz Kembre
Restr:Castell Caerenion, 1794.jpg|Iliz Castell Caereinion


## Notennoù
Priz Bras kirri Sina

**Priz Bas Sina** (sinaeg 中国大奖赛 ; pinyin : *Zhōngguó Dàjiǎngsài*) zo ur redadeg Formulenn 1 a oa bet aozet etre  ha  a-raok bezañ harzet gant ar bedreuziad COVID-19. Emañ da zistreiñ a-benn .

## Roll al loreidi

### Blenierien

### Saverien

## Liammoù diavaez
Priz Bras kirri Malaysia

**Priz Bras Malaysia** a oa ur redadeg-kirri bet redet e meur a formulenn er bloavezhioù 1960, 1970, 1980 ha 1990. Etre  ha  e oa bet perzh eus kevezadeg bed ar Formulenn 1. E Priz Bras kirri Malaysia 1962 ha Priz Bras kirri Malaysia 1963 e oa bet redet e kêr Singapour a oa perzh eus kevread Malaysia d'ar mare-se.

## Roll al loreidi
*Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.*

### Blenierien
*Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.*

### Saverien
*Ur foñs roz a ziskouez ur redadeg ne oa ket perzh eus Kevezadeg bed ar Formulenn 1.*

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel an troiad
Pityriaseidae

**** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1951 gant ar skiantourien alaman Ernst Mayr (1904-2005) ha stadunanat Dean Amadon (1912–2003).E 2018, Unvaniezh Etrebroadel an Evnoniourion he devoa divizet kemmañ anv ar c'herentiad e **Pityriasidae**.

Diouzh Doare 12.1 an *IOC World Bird List* n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad : 

## Genadoù <small>(renket diouzh an urzh filogenetek)</small>
* *[[Pityriasis (genad)|Pityriasis]]* - Lesson, 1839 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Levr divyezhek

Ul **levr divyezhek** zo ul levr ennañ ar memes danvez e div yezh disheñvel, ar yezh orin hag un droidigezh peurliesañ.

Peurliesañ e vez savet al levr dre lakaat an daou skrid tal-ouzh-tal : ar skrid orin war ar bajenn gleiz hag an droidigezh war ar bajenn dehou ; a-stur gant ar skrid orin e vez an droidigezh, ne ziskouez ket danvez a vefe war ar bajenn gleiz da-heul.

Arveret e vez an doare evit kelenn yezhoù, gant ar yezh estren e-tal ar yezh-vamm.

## Levrioù divyezhek brezhoneg ha galleg
* 1839-1867 : Barzhaz Breizh, dastumet gant Théodore Hersart de La Villemarqué
* 1925 : *[[Yann Landevenneg]]*, pezh-c'hoari gallek gant François Cornou, troet e brezhoneg gant Yann-Vari Perrot
* 2002 : *[[Danevelloù Divyezhek]]*, un dastumad eizh danevell vrezhonek troet e galleg, embannet gant Embannadurioù Al Liamm
* 2003 : *Quatre Poires*, un dastumad peder barzhoneg ha tri-ugent gant Anjela Duval hag an droidigezh anezho e galleg gant Paol Keineg
* 2003 : *Mes gens et mes bêtes*, brezhoneg ha galleg gant Jean-Yves Plourin, Armeline
* 2011 : *Histor eur famill eus Breïs-izel / Histoire d’une famille de Basse-Bretagne*, eñvorennoù Herve Burel, kinniget ha troet gant Nelly Blanchard, Skol-Vreizh/CRBC, 616 p.
* 2013 : *Dre vertuz ar graoñenn - Par la vertu de la noisette* gant Anjel Jacq, embannet gant Coop Breizh
*2014 : *Warhoaz marteze... — Demain peut-être...*, Charlez An Dreo, Emgleo Breiz 
* 2015 : *Emgann Kergidu. La Bataille de Kerguidu*, ar romant gant Lan Inisan troet e galleg gant Yves Le Berre, embannet en dastumad TAL HA TAL gant Embannadurioù Ar CRBC
* 2017 : *Kan an enez c'hlas - Le chant de l'île verte* gant Alain Durel, un dastumad haikouioù, embannet gant Mouladurioù Hor Yezh
* 2020 : *Esben hag ar sorserez*, skridoù brezhonek ha gallek gant Mark Kerrain diwar ar skrid saoznek *[[Esben and the Witch]]* gant Andrew Lang, Sav-Heol, 2020 .

## Levrioù divyezhek brezhoneg ha saozneg
* 1996 : *Un dornad plu*, un dastumad barzhonegoù savet e brezhoneg ha saozneg gant Youenn Gwernig (p'edo o chom e New York), embannet gant Embannadurioù Al Liamm.

## Levrioù divyezhek brezhoneg hag italianeg
* 2020 : *Krennlavaroù italianek*, Sav-Heol.

## Notennoù ha daveennoù
L'Aiguillon-sur-Vie

**L'Aiguillon-sur-Vie** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Landevieille  da gentañ hag e Kanton Saint-Gilles-sur-Vie e 1801. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun L'Aiguillon-sur-Vie en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 47 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,48% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
## Monumantoù ha traoù heverk

L'Aiguillon-sur-Vie eglise2.JPG

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron Varia*, 1888.

L'Aiguillon-sur-Vie mom.JPG

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik.
* Gwerenn livet 1914-1918 en iliz katolik.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Vecchietta

**Lorenzo di Pietro**, lesanvet **Vecchietta** (Siena, Eost 1410 – Siena, 6 Mezheven 1480) a oa ul livour hag ur c'hizeller hag un ti-savour italian da vare an Azginivelezh italian.

A-raok da Carlo del Bravo, istorour war an arzoù, kavout dihelloù e 1970 e kreded e oa ganet Vecchietta e Castiglione d'Orcia e 1412 padal e voe badezet d'an 11 a viz Eost 1410. Anavezet eo e vuhez dre skridoù Giorgio Vasari.

Deskiñ a reas gant Sassetta (1392 – 1450 pe 1451), Jacopo della Quercia (1374 – 143), Taddeo di Bartolo, ha gant arzourien eus Firenze : Masaccio, Masolino da Panicale ha Donatello.
Kelenn a reas da Francesco di Giorgio ha da Neroccio de' Landi.

N'ouzer ket a belec'h e teu e lesanv *Vecchietta* avat.

## Notennoù
Brem-sur-Mer

**Brem-sur-Mer** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
* Tost da ribl ar Meurvor Atlantel emañ Brem-sur-Mer.
## Dezougen
## Armerzh

Tailledesvignes.jpg|Gwinieg

## Istor
### 
* D’an 1 a viz Genver 1974 e voe kevredet kumunioù Saint-Martin-de-Brem ha Saint-Nicolas-de-Brem d’ober kumun nevez Brem-sur-Mer.
* E miz Ebrel 2000 e voe kendeuzet an div gumun da vat. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir de la Crulière - Vue d'ensemble - Brem-sur-Mer - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00005055.jpg|Peulvan La Crulière.
Brem-sur-Mer - Motte feodale.jpg|Ar voudenn-gastell.
Brem-sur-Mer - Eglise Saint-Nicolas (2).jpg|Iliz katolik *Sant Nikolaz*.

* Peulvan La Crulière.
* Ar voudenn-gastell.
* Iliz katolik *Sant Nikolaz*.
* Iliz katolik *Sant Varzhin Teurgn*.
## Tud
## Pennadoù kar
* Saint-Martin-de-Brem,
* Saint-Nicolas-de-Brem. 
## Daveoù ha notennoù
Saint-Nicolas-de-Brem

** Saint-Nicolas-de-Brem** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Landevieille da gentañ hag e Kanton Saint-Gilles-sur-Vie e 1801. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Saint-Nicolas-de-Brem  en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Ur gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 0,82% eus ar boblañs e 1911, a gollas e vuhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Melestradurezh
* D’an 1 a viz Genver 1974 e voe kevredet kumunioù Saint-Martin-de-Brem ha Saint-Nicolas-de-Brem d’ober kumun nevez Brem-sur-Mer.
* E miz Ebrel 2000 e voe kendeuzet an div gumun da vat. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Brem-sur-Mer - Eglise Saint-Nicolas (2).jpg

* Iliz katolik *Sant Nikolaz*.
* Kroaz ar re varv, luc’hskeudenn.
## Tud
## Pennadoù kar
* Brem-sur-Mer,
* Saint-Martin-de-Brem.
## Daveoù ha notennoù
Sporting Cristal

Ar **Sporting Cristal** pe **Club Sporting Cristal** zo ur c'hleub liessportoù perouat eus Lima a c'hoari er *Liga 1*.

C'hoari a ra e Stad Alberto Gallardo.
Joel Raffo eo prezidant ar c'hlub abaoe 2019.
Zeledoniidae

**** zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1907 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

N'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù
* *[[Zeledonia]]* - Ridgway, 1889 (1 spesad).
Pityriasis gymnocephala

****** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pityriaseidae.
Ar spesad nemetañ eo er genad *[[Pityriasis (genad)|Pityriasis]]*.

Anvet e voe *Barita gymnocephala* (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annezva
Brosezat eo ar spesad e Borneo.

## Liammoù diavaez
*  '''' el lec'hienn BirdLife International.
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Zeledonia

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1889 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Zeledonia coronata]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Food Wars!: Shokugeki no Soma

**Food Wars!** zo ur manga e doare ar shonen, *[[ecchi]]*, fent-karantez ha keginerezh skrivet gant Yūto Tsukuda ha treset gant Shun Saeki. Sikouret eo bet an daou aozer gant Yuki Morisaki evit ar pezh a sell ouzh ar c'heginañ hag ijinañ rekipeoù. Ar manga a zo bet embannet e Japan eus 2012 betek 2019 er Weekly Shōnen Jump. Goude-se eo bet embannet gant Shūeisha e stumm 36 levrenn manga. E Breizh eo embannet gant Tonkam abaoe 2014. 

## Kenarroud
Kenarroud Food Wars ! : Shokugeki no Soma a zo dreist-holl bed Skol-veur Tōtsuki (*Tōtsuki Saryō Ryōri Gakuen*), ar vegenn eus ar skolioù keginerezh e Tokyo, e Japan. Ar skol ne zegemer nemet un nebeud studierien bep bloaz hag ar re-se n'int ket asur ne vint ket skarzhet e-kerzh ar bloavezhioù studioù. Tost an holl studierien zo o tont eus familhoù pinvidik ha tremenet int dre al Lise Totsuki.

An dek studier gwellañ a vez adkavet en ur c'huzul-skol (kuzul an dek mestr). Ar re-se zo tost ken galloudus ha rener ar skol. Ar studierien a c'hell krouiñ ur shokugeki (tresadenn-bev: brezel boued), ur genstrivadeg evit gouzout piv eo an hini gwellañ a-fed keginañ.
Emilia (Italia)

**Emilia** zo ur rannvro istorel en Italia. Ul lodenn eus rannvro Emilia-Romagna eo hiriv.

Dont a ra hec'h anv eus ar  *[[via Aemilia]]*, lakaet ober gant ar c'honsul roman Marcus Aemilius Lepidus, dilennet e 187 kent JK, da aesaat an darempredoù etre kêrioù Rimini ha Piacenza.

## Proviñsoù Emilia
* Proviñs Ferrara
* Proviñs Modena
* Proviñs Piacenza
* Proviñs Parma
* Proviñs Reggio Emilia
Givrand

**Givrand** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Landevieille da gentañ hag e Kanton Saint-Gilles-sur-Vie e 1801. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Givrand en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 34 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 7,49% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .

## Monumantoù ha traoù heverk

Givrand tombe 1.JPG
Givrand tombe 2.JPG
Givrand tombe 3.JPG

* Beredeg eus prantad ar Veroveed.

Givrand eglise 1.JPG
Givrand eglise 2.JPG

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*,  .

Givrand fonataine.JPG

* Ur feunteun er vourc’h.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Pityriasis (genad)

***Pityriasis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1839 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Pityriasis gymnocephala]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Vanga

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).
Ar genad skouer eo e-keñver ar c'herentiad Vangidae.

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Vanga curvirostris]]*, daou isspesad — *V. c. cetera* ha ***curvirostris*** — dezhañ, brosezat e Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù
Insí Gé

**Insí Gé** (*Inishkea islands* e saozneg) zo inizi war aod gwalarn kontelezh Maigh Eo, en Iwerzhon, dirak gourenez An Muirthead. Abaoe ar bloavezhioù 1930 n'eus mui den ebet o vevañ en enezeg, nemet en hañv e ve. Met aspadennoù eus tiez mein a weler eno c’hoazh, koulz ha savadurioù kristen kozh eus ar .

E daou zoare e tispleger anv an enezeg : hervez lod e vefent anvet diwar-lerc'h ur sant, sant Cé, hag hervez tud all e teufe an anv eus ar ger iwerzhonek *gé*, a dalvez kement ha “gwaz”.

Meur a enezenn zo :
* Inis Gé Thuaidh (*Inishkea North*), 2,07 km²
* Inis Gé Theas (*Inishkea South*), 1,84 km²
* ha kerreg bihan all (Carraig na bhFaoileán, Carraig an Phoirt, Carraig an Mhoilt, Carraig Bhéal na gCaróg...).

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn Inishkea Islands
* Inishkea Islands el lec’hienn Ireland’s Islands/Oileáin

## Notennoù
Yann-Vari Picart

**Yann-Vari Picart** (17 Here 1827, Bodiliz - 24 Ebrel 1897, Gwineventer) a oa beleg, skrivagner ha troour brezhonek. Person Gwikar e voe. Kenlabourat a reas gant *[[Feiz ha Breiz]]*. Unan eus diazezerien manati Kerbenead e voe e Gwineventer.

## Troidigezh
gant an anv-pluenn **Ian ar Gernevez**:
* 1873 : Xavier de Maistre, *An den lor eus kear Aost* (diwar *Le Lépreux de la cité d’Aoste*, 1811), embannet e-barzh Feiz ha Breiz.

## Liamm diavaez
* Ul luc'hskeudenn anezhañ
* Ul luc'hskeudenn all
Renault R25

Ar **Renault R25** a oa ur c'harr Formulenn 1 bet enskrivet gant Renault F1 Team da redek e . Treset e oa bet ar c'hastell-karr gant Bob Bell, James Allison, Tim Densham ha Dino Toso, gant Pat Symonds oc'h evezhiañ tresadur ha produadur ar c'harr evel rener oberiant an ijinouriezh ha Bernard Dudot o ren tres ar c'heflusker. Kampion e voe evit ar vlenierien gant Fernando Alonso hag evit ar saverien, ar wezh kentañ evit ur saver-kirri eus Bro-C'hall abaoe trec'h ar Matra MS80 e .

E-kerzh ar bloaz e voe gwelet ne'z ae ket ken buan hag ar McLaren MP4-20 war veur a boent, gant 8 trec'h a-enep 10 gant McLaren. Fiziaploc'h e oa ar c'harr avat ha gant Fernando Alonso ha Giancarlo Fisichella e voe trec'h diwezhañ ur c'harr pourvezet gant ur c'heflusker V10 e Formulenn 1.

Gant ar c'harr-mañ e voe gounezet titl kentañ Michelin (hag an eil diwezhañ) abaoe distro ar merk e Formulenn 1, a-raok bezañ trec'h ur wezh all gant Renault (gant ar R26) e , trec'h diwezhañ ar saver gall neuze. Ar R25 a oa ar c'harr trec'h kentañ ne oa ket bet treset gant Adrian Newey pe Rory Byrne abaoe .

A-hed an 19 redadeg en doa merket 191 poent, 8 trec'h, 15 podioù. Div wezh hepken e voe an div oto er-maez eus ar poentoù e-kerzh 18 loc'hañ (hep kontañ Priz Bras ar Stadoù-Unanet 2005 pa zilezas an daou vlenier Renault ar redadeg asambles gant an holl vlenierien Michelin a-raok al loc'hañ).

Renault en doa implijet logoioù 'Mild Seven', war-bouez evit Prizioù Bras Kanada, ar Stadoù-Unanet, Bro-C'hall, Breizh-Veur, Turkia, Italia ha Belgia, abalamour d'al lezennoù war bruderezh ar butun.

Ar R25 a voe ar Renault diwezhañ a implije ur voest-tizh 6 tizh a-raok bezañ rediet da dremen d'ur voest 7 tizh e .

D'an  e vlenias Alonso an oto evit ar wezh kentañ e 15 vloaz, a-raok esaeoù kentañ Priz Bras Abou Dabi 2020 ha goude na abadenn ditliñ. Bandennoù-rod Pirelli slick en doa implijet ar c'harr e-lec'h ar bandennoù-rod Michelin garanet orin.

## Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

## Daveoù
Landevieille

**Landevieille**  a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe da benn Kanton Landevieille da gentañ hag e Kanton Saint-Gilles-sur-Vie e 1801 pa voe diskaret Kanton Landevieille. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Landevieille en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 34 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,06% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez ar blakenn en iliz katolik.
## Monumantoù ha traoù heverk

013 Landevieille ( 85220 ).JPG
011 Landevieille ( 85220 ).JPG

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

009 Landevieille ( 85220 ).JPG

* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Maen-kañv ouzh moger ar vered.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Torino (disheñvelout)

**Torino** eo anv kêr-benn Piemonte, en Italia.

## Lec'hioù
### 
*Nuevo Torino, e  proviñs Santa Fe.

###### 
*Torino, e Piemonte
*Proviñs Torino, proviñs kozh, hiziv keoded-vetropol
*Torino di Sangro, e proviñs Chieti.
Attagis

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1831 gant an daou loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861) ha René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Attagis gayi]]*
**  *A. g. *'gayi**', *latreillii* ha *simonsi*,
* *[[Attagis malouinus]]*.

## Annezva
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, tri (3) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Javier Limón

**Francisco Javier López Limón** pe **Javier Limón** hepmui, ganet e 1973 e Madrid, zo ur c'haner, gitarour ha sonaozer spagnol, troet gant ar flamenco. Sonet en deus gant Concha Buika, Bebo Valdés, Diego el Cigala, Andrés Calamaro ha Nella Rojas.
Thinocorus

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1829 gant ar skiantour alaman-balt Johann Friedrich Gustav von Eschscholtz (1793-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Thinocorus orbignyianus]]*
**  *T. o. ingae* hag ***orbignyianus***,
* *[[Thinocorus rumicivorus]]*
** *T. r. bolivianus*, *cuneicauda* ha ***rumicivorus***.

## Annezva
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pemp (5) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Ramphodon

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad evned-kelien er genad-mañ : *[[Ramphodon naevius]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Révérend

** Saint-Révérend** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Saint-Gilles-sur-Vie. E Bann Challans e oa. Lakaet e voe kumun Saint-Révérend en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 34 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,51% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 26 a viz Du 1958.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint Révérend*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Arme Impalaeriezh Rusia

**Lu Impalaeriezh Rusia** (e rusianeg: Ру́сская импера́торская а́рмия, tr. *Rússkaya imperátorskaya ármiya*) a oa nerzhioù tirlu an Impalaeriezh rusian, hag a oa bet eus 1721 betek ar Reveulzi rusian eus 1917. Tro 1850, al lu rusian a oa savet gant 900 000 soudard reoliek ha 250 000 soudard direoliek (kozaked).

## Rejimantoù an urzh nevez
Tsared Rusia betek Pêr Iañ n'o devoa nemet un nebeud bagadoù a-vicher ha dre hêrezh mouskederien anvet Streltsy. Krouet e oant bet da gentañ gant an tsar Ivan Spontus. Da gentañ e oa un nerzh efedus, met gant an amzer o tremen e oa deuet da vezañ un nerzh disleal ha dizurzhiet. Pa veze brezel e veze brasaet gant peizanted rediet da gemer an armoù.

Rejimantoù an Urzh nevezh, pe rejimantoù an urzh estren (Полки нового строя pe Полки иноземного строя, *Polki novovo (inozemnovo) stroya*), e oa an doare da envel an unvezioù milourel rusian savet gant Tsarelezh Rusia er  hervez an istorourien europat.

Map of Military Districts of Russian Empire 1913 Br.png|Distrigoù milourel an Impalaeriezh rusian e 1913

## Minorelezhioù etnek ha relijiel
E-touez ar gozaked e oa ar vuzulmaned Tatared Mishar. Roet e oa bet postoù ofiserien da Vachkired. Muzulmaned turkek ha Bouddhisted Kalmyk a oa bet degemeret ivez e-touez ar gozaked. Ar gozaked nann muzulman o devoa ar memes statud evit ar gozaked vuzulman eus Siberia. Muzulmaned Siberia a oa ambrouget gant imamed.

Ar re vBashkirs ha Kalmyked a oa bet o stourm evit Impaleriezh Rusia a-enep nerzhioù Napoleon. Gwelet e oant evel unvezioù mat da implij evit beuziñ an enebour met ket evel unvezioù-stourm taer. Ne oant ket gwelet evel unvezioù milourel standard. Implij a raent gwaregoù hag armoù gwenn. Maouezed Bashkir a stourme er rejimantoù gant ar wazed. Kement-mañ a oa bet testeniekaet gant Denis Davidov. Nerzhioù Napoleon a oa bet o stourm a-enep d'ar re vBashkirs dreist-holl e stourmoù marc'hegiezh.

## Kentañ Brezel-bed ha Dispac'h rusian
Pa oa tarzhet ar C'hentañ Brezel-bed, an impalaer Nikolaz II en doa fiziet penn an nerzhioù lu en e genderv, an Dug veur Nikolaz. Pa oa bet galvet ar baotred d'an armoù, al lu rusian a oa savet gant 115 divizion droadegiezh hag 38 marc'hegerezh. Ur 7 900 kanol bennak (7 100 kanol tachenn, 540 kanol-mortez ha 257 kanol ponner). Ne oa nemet 2 armead klañvdiourezh gant 679 karr nemetken. An divizionoù a oa bet ledet evel-henn : 32 troadegiezh ha 10.5 marc'hegiezh evit talañ ouzh an Alamanted, 46 troadegiezh ha 18.5 marc'hegiezh a-enep Aostria-Hungaria, 19,5 troadegiezh ha 5,5 divizion marc'hegerezh en difennerezh ar Mor Baltek hag aodoù ar Mor Du. 17 divizion troadegiezh ha 3,5 marc'hegiezh da vezañ fiñvet betek Siberia ha Turkestan.
Venta (stêr)

Ar **Venta** zo ur stêr 346 km hed hag a red dre Lituania ha Latvia.

Eieniñ a ra e-kichen Kuršėnai e Lituania hag em deurel er Mor Baltel e-kichen Ventspils e Latvia. 

E Lituania e kaver a-hed ar Venta kêrioù Užventis, Kuršėnai, Venta, Viekšniai ha Mažeikiai. E Latvia emañ kêrioù Kuldīga, Piltene ha Ventspils war ribloù ar Venta.

E-kichen kêr Kuldīga ez eus ul lamm-dour bras, Ventas Rumba, an hini ledanañ en Europa.
Francesco IV

**Francesco IV** zo anv meur a zen: 

*Francesco IV Ordelaffi (1435-1466), anavezet ivez evel **Cecco III**, aotrou Forlì, eus an tiegezh Ordelaffi.
*Francesco IV Gonzaga (1586-1612), dug Mantova.
*Francesco IV  d'Este (1779-1846), dug Modena.
Eupetidae

**** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

Diouzh Doare 12.1 an *IOC World Bird List* n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù
* *[[Eupetes]]* - Temminck, 1831 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Oileán Mhic Dara

**Oileán Mhic Dara** (*St. MacDara's Island* e saozneg) zo un enezenn dirak aod kreisteiz kontelezh Gaillimh, en Iwerzhon.

Gwelet a reer enni an aspadennoù eus ur manati kristen a oa bet savet en , e-lec'h ur peniti koad koshoc'h hag a vije bet savet gant sant Mac Dara, patrom ar voraerien en Iwerzhon.

Bep bloaz, d'ar 16 a viz Gouere, e vez pirc'hirined o tont eus an douar-bras, da glevet un oferenn ha da lakaat bennigañ o bagoù.

## Notennoù
Roll kumunioù kozh Vande

__NOTOC__

## A
* Ardelay
* Aubigny
* Auzay

## B

## C

## D
* Denant
* Dissais
* Doix

## E
* Évrunes 
## F
* Fontaines
* Foussais

## L

## M
* Mareuil-sur-Lay
* Marsais
* Montaigu
* Mormaison
* Mouzeuil

## N
* Nieul-sur-l'Autise
## O
* Olonne-sur-Mer
* Oulmes
## P
*  Payré-sur-Vendée
* Petit-Bourg-des-Herbiers
* Puybelliard
* Puymaufrais
## S

## T
* Talmont
* Thouarsais
## V
* Velluire
## X
* Xanton
Ferdinand Karl Aostria-Este (1754-1806)

**Ferdinand Karl Aostria-Este** (Kastell Schönnbrunn, 1añ a viz Mezheven 1754 – Vienna, 24 a viz Kerzu 1806), anavezet evel  *Ferdinando Carlo Antonio Giuseppe Giovanni Stanislao d'Asburgo-Lorena* en italianeg, a oa arc'hdug Aostria ha gouarnour Milano en Italia (1771-1796).

Mab e oa da Frañsez Iañ an Impalaeriezh Santel ha d'e bried an impalaerez Maria Tereza Aostria, hag o fevarzekvet bugel e oa.  

Arc'hdug Aostria ha dug Breisgau hag Ortenau e voe, ha gouarnour Milano adal ar 15 a viz Here 1771 betek an 21 a viz Mae 1796.
Diwar gourc'hemenn e vamm e lakaas sevel ar *Villa Reale* e Monza.

## Eured war wel
Yaouankik e oa Ferdinand c'hoazh pa glaskas e dud e zimeziñ.  E 1763 e voe sinet un emglev etre Ercole, pennhêr Dugelezh Modena ha Reggio (ha dug goude evel  Ercole III, ha marvet e 1803), hag hervez an emglev-se sinet gant an impalaerez Maria Tereza e ranke Ferdinand vihan (nav bloaz d'an ampoent) dimeziñ da verc'h Ercole, Maria Beatrice. Evel-se e taole Aostria he dorn war holl vadoù an tiegezh d'Este, keit ha ma chome Ercole dishêr.

Un emglev heñvel a oa bet sinet e 1753 evit breur bras Ferdinand, Leopold II, met hennezh a oa bet anvet e 1761 pennhêr Dugelezh-veur Toskana (hêrezh o zad Frañsez Iañ Habsbourg-Loren), ha setu perak en devoa ranket dilezel unan eus an  div gurunenn.
Eupetes

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho
N'eus nemet ur spesad golvaneg er genad-mañ : *[[Eupetes macrocerus]]*, daou isspesad (*Eupetes macrocerus borneensis* hag *E. m. *'macrocerus**') dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù
Antigny (Vande)

**Antigny**  a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .

## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Loge-Fougereuse da gentañ hag e Kanton La Châtaigneraie e 1801 pa voe diskaret Kanton Loge-Fougereuse.E Bann La Châtaigneraie e oa. Lakaet e voe kumun Antigny en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 69 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,66% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez ar blakenn en iliz katolik.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas  pevar gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv. 
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun e miz Even 1954 e Ðiện Biên Phủ en Tonkin uhel er Viêt Nam ; kanolier darbarer e oa er 4 Rujumant Kanolierzh drevadennel.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Hilarius*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.

## Tud
## Daveoù ha notennoù
Todus angustirostris

****** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Todidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad en enezenn Hispaniola, evel ar spesad all *[[Todus subulatus]]*.

## Liammoù diavaez
*  '''' el lec'hienn BirdLife International.
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Ivon Gak

**Ivon Gak**, pe **Ivon Gag**, pe **Youenn ar Gag**,  hag a-wechoù *Paotr Skrignag* (hervez ul lesanv studier), zo ur skrivagner brezhonek genidik eus Skrignag. E dad a zalc'he ur vilin e Skrignag, e Lannouedig. Studioù a reas e lise Montroulez a-raok mont da Roazhon. 

Pennadoù en deus skrivet e-barzh *[[Imbourc'h]]*, *[[Al Liamm]]* ha *[[Yod-Kerc'h]]* pa oa studier e Roazhon er bloavezhioù 1970.
Unan eus krouerien Yod-Kerc'h e oa. Unan eus kenlabourerien KEAV eo bet ivez etre ar bloavezhioù 1970 ha 2022. 

Kelenner war ar jedoniezh eo bet e Bro-C'hall a-raok distreiñ da Vreizh, ma en deus kelennet en Uhelgoad ha Montroulez. Perzh en deus kemeret e Strollad Kallag.

## Pennadoù
;Ivon Gag
* 1971 : *Breutadeg diwar-benn Skol an Emsav* (kenskrivet gant Youenn Olier), Imbourc'h niv. 16
:::*Devezhioù-studi Skol an Emsav e Bulad*, Imbourc'h niv. 22-23
* 1972 : *Kendael devezhioù-studi Plistin*, Imbourc'h niv. 26
* 1972 : *An Indianed er Stadoù-Unanet* (kenskrivet gant Mark Kerrain), Al Liamm niv. 152
* 1973 : *N'em eus c'hoant un toull : Yod-kerc'h*, Imbourc'h niv. 40
* 1975 : *Mojenn ar Vroad*, Skol an Emsav niv. 15, p. 14
* 1984 : *Studiadenn war geriaoueg ar jedoniezh*, Hor Yezh
;Youenn ar Gag
* 2020 : *[[Jean-Yves Lagadeg]], ur vuhez vrezhonek*, Hor Yezh niv. 301-302
## Notennoù
Emsav ar Bobl Vrezhon

**Emsav ar Bobl Vrezhon** (EBV) a oa ur strollad politikel broadelour breizhat, krouet d'ar 24 Eost 1969 e Roazhon, dezhañ ur gelaouenn bolitikel anvet Imbourc'h.

## Pennaennoù

## Prezegennoù devezhioù-studi EBV e [[Kistreberzh]] e 1970
* *Douarouriezh Vreizh*, gant Alan Durand
* *Emgann Kergidu*, gant Erwan Olier
* *Euskadi*, gant Frañsez Favereau
* *Istor Kestemberzh*, gant Albert Couée
* *Ar Framm kelenn*, gant Paol Kalvez
* *Israhel hag an hebraeg*, gant G. Dubourg

## Notennoù
Francesco IV Modena

**Francesco IV d'Este**  (Milano, 6 a viz Here 1779 – Modena, 21 a viz Genver [1846]]) a oa dug Modena ha Reggio nell'Emilia adalek 1814 betek e varv e 1846.

Mab e oa da Ferdinand Karl Aostria-Este (1754-1806).
War e lerc'h e renas an dug Francesco V Modena, diwezhañ dug Modena, betek 1859 : er bloaz-se e voe staget an dugelezh ouzh rouantelezh Sardigna, ha mervel a reas Francesco V e 1875.
Francesco V Modena

**Francesco V Modena** (**Francesco Ferdinando Geminiano d'Austria-Este**, 1añ a viz Mezheven 1819, Modena - 20 a viz Du 1875, Vienna) a voe diwezhañ dug Modena ha Reggio.

Mab henañ an dug Francesco IV Modena hag e bried Maria Beatrice di Savoia (1792-1840) e oa.
Dimeziñ a eure da Adelgunde Auguste Bavaria, merc'h da Ludwig Iañ Bavaria ha d'ar briñsez Therese von Sachsen-Hildburghausen.

Goude marv e dad e 1846 e renas war an dugelezh, a voe staget ouzh rouantelezh Sardigna e 1859.
Aegothelidae

**** a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1853 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).E 2021, Unvaniezh Etrebroadel an Evnoniourion he devoa divizet kas laboused ar genad *[[Aegotheles]]* er c'herentiad **Aegothelidae**.

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* n'eus nemet ur genad oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù
* *[[Aegotheles]]* - Vigors & Horsfield, 1827 (10 spesad).

## Notennoù ha daveennoù
Aegotheles

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an daou skiantour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) ha stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Dek spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Aegotheles affinis]]*,
* *[[Aegotheles albertisi]]*,
* *[[Aegotheles bennettii]]*
** *A. b. *'bennettii***, ''plumifer'' ha ''wiedenfeldi'',
* ''[[Aegotheles crinifrons]]'',
* ''[[Aegotheles cristatus]]''
** ''A. c. '''cristatus*** ha *tasmanicus*,
* *[[Aegotheles insignis]]*,
* *[[Aegotheles savesi]]*,
* *[[Aegotheles tatei]]*,
* *[[Aegotheles terborghi]]*,
* *[[Aegotheles wallacii]]*.

## Annezva
O c'havout a reer en Aostralia, Ginea Nevez ha Kaledonia-Nevez, pemp (5) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Adelgunde Bavaria

**Adelgunde Auguste Bavaria** (1823-1914), a oa ur briñsez alaman deuet da vout dugez Modena. Merc'h  e oa d'ar roue Ludwig Iañ Bavaria ha d'ar briñsez Therese von Sachsen-Hildburghausen.

E 1842 e timezas d'an dug Francesco V Modena (1819-1875).
Breuil-Barret

**Breuil-Barret** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Loge-Fougereuse da gentañ hag e Kanton La Châtaigneraie e 1801 pa voe diskaret Kanton Loge-Fougereuse.E Bann La Châtaigneraie e oa. Lakaet e voe kumun Breuil-Barret en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.

### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 31 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,14% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun e  1952 , serjant e oa.
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 20 a viz Eost 1959.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Hilarius*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Plakenn 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Tud
## Daveoù ha notennoù
Aegotheles affinis

****** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad e Papoua ar C'hornaoueg.

## Liammoù diavaez
*  '''' el lec'hienn BirdLife International.
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
AUKUS

**AUKUS** (distaget /ˈɔːkəs/ e saozneg), skrivet ivez Aukus ha raloc'h **AUUKUS** (evit ***AU***stralia, *UK* hag *US*) zo un emglev etre teir bro : Aostralia, ar Rouantelezh-Unanet, ha Stadoù-Unanet Amerika, embannet d'ar 15 a viz Gwengolo 2021 evit tachenn an Indez-Habask. Gant ar pakt-se, SUA hag ar Rouantelezh-Unanet a rank sikour Aostralia da gaout listri-spluj nukleel.

An emglev a zo ivez unan kenskoazell evit tachenn ar cyber, ar speredegezh ardaouel hag an emrenadur, an teknologiezhoù quantek, an teknologiezhoù dindan-vor, hypersonek hag enep-counter-hypersonek, ar brezel elektronek, kement hag an eskemm titouroù. 

An emglev a zo da gentañ-holl unan milourel, met disheñvel diouzh hini ar Five Eyes hag a zo ur c'henemglev a-fed titouriñ met gant Zeland-Nevez ha Kanada e-barzh.

An emglev a zo bet degemeret etre hervez ar broioù. Evit gouarnamant Sina eo bet degemeret fall-spontus, rebechet eo bet d'an teir bro gornôgel bezañ en ur "spered Brezel Yen".
## Notennoù ha daveennoù
ANZUS

**Emglev surentez Aostralia, Zeland-Nevez, Stadoù-Unanet Amerika** (saozneg : **''A**ustralia, **N**ew **Z**ealand, **U**nited **S**tates Security Treaty'') a voe sinet e 1951 en un doare nann-redius etre da gentañ Aostralia ha Zeland-Nevez, hag en tu all, Aostralia hag SUA, evit labourat asambles war an dachenn vilourel war dachenn ar Meurvor Habask. Hiziv-an-deiz eo liammet ouzh ur sell brezel bedel. 

Embann a ra ma vefe eus un dagadenn war unan eus an tri siner e teufe da vezañ dañjerus evit ar sinerien all ha pep hini a rankfe sevel obererezhioù evit reiñ lamm d'an dagadenn. 

Nerzhioù an ANZUS a genvrezelias e Korea hag en Indez-Sina. 
## Liamm diavaez
* Encyclopædia Britannica
Thouarsais-Bouildroux

**Thouarsais-Bouildroux** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
* 1827: kendeuzet e voe kumunioù Bouildroux ha Thouarsais d’ober kumun nevez anvet Thouarsais-Bouildroux.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 59 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,00% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv ha pevar ezel eus ar Rezistañs en Alamagn goude bout bet dalc’het er c’hampoù-bac’h.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 9 a viz Eost 1955.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin* e Bouildroux, ur c’hrañj eo bremañ.
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia* e Thouarsais.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Maen-koun ar Rezistanted, luc’hskeudennoù.

## Tud
## Daveoù ha notennoù
Salvatore Cascio

****, bet ganet e Palazzo Adriano (Sikilia) d'an 8 a viz Du 1979, zo bet un aktour italian sinema ha skinwel.

Ent yaouank e kemeras perzh er *Maurizio Costanzo Show*, an talk show kinniget gant Maurizio Costanzo er chadenn skinwel italianek Canale 5.
Dibabet e voe gant ar sevener sinema italian Giuseppe Tornatore (1956-) a glaske ur bugel evit derc'hel perzh *Totò* en e eil hirfilm *[[Nuovo Cinema Paradiso]]*. Berzh bras a reas ar film kement hag an aktourien anezhañ, ma voe paket daou briz — British Academy of Film and Television Arts (BAFTA), Young Artist Award — gant **Salvatore Cascio**. Ne oa nemet nav  bloaz d'an ampoent.

Embannet en devoa e emvuhezskrid — *La gloria e la prova* —  e miz C'hwevrer 2022.

## E filmoù evit ar sinema
* 1988 : *Nuovo Cinema Paradiso*, sevenet gant Giuseppe Tornatore,
* 1990 : *[[C'era un castello con 40 cani]]*, sevenet gant Duccio Tessari,
* 1990 : *[[Stanno tutti bene (film)|Stanno tutti bene]]*, sevenet gant Giuseppe Tornatore,
* 1990 : *[[Diceria dell'untore (film)|Diceria dell'untore]]*, sevenet gant Beppe Cino,
* 1991 : *[[The Pope Must Die]]*, sevenet gant Peter Richardson,
* 1992 : *Jackpot*, sevenet gant Mario Orfini.

## Notennoù ha daveennoù
Thouarsais

**Thouarsais** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton La Caillère a-raok bout lakaet e Kanton La Châtaigneraie e 1801 pa voe diskaret Kanton La Caillère. Lakaet e voe kumun Thouarsais en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
* 1827: kendeuzet e voe kumunioù Bouildroux ha Thouarsais d’ober ur gumun nevez anvet Thouarsais-Bouildroux.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
## Pennadoù kar
* Bouildroux,
* Thouarsais-Bouildroux.
## Daveoù ha notennoù
Élisabeth Borne

**Élisabeth Borne**, ganet d’an  e Pariz, zo ur bolitikerez c’hall. War-lerc’h addilennadeg ar prezidant Emmanuel Macron e 2022 eo bet anvet gantañ da gentañ ministrez d’ar .
An eil vaouez eo da vezañ kentañ ministrez bro C’hall, goude Édith Cresson.

## Buhez

### Bugaleaj
Ganet eo Élisabeth Borne d’an  e 15 arondisamant Pariz. Merc’h eo da Joseph Borne, ganet Bornstein d’an  en Antwerpen (Belgia), ha da Marguerite Lescène, apotikerez e Livarot (Calvados).

Joseph Bornstein, rezistant e-pad an Eil Brezel-bed, bet kaset da Auschwitz, a dapas ar vroadelezh c’hall e 1950 hag a gemeras an anv Borne, implijet gantañ war e baperioù faos.
Goude ar brezel e renas Joseph ha Marguerite Borne ul laborenn apotikerezh e 15 arondisamant Pariz.
En em lazhañ a reas he zad e 1972, pa ne oa Élisabeth nemet 11 vloaz, ha mont a reas ar plac’h yaouank da *pupille de la Nation* (emzivadez ar Vro). Abalamour da se e voe roet ur yalc'had studioù dezhi.

### Priedelezh ha bugel
D’an  e timezas gant Olivier Allix. Ur mab o deus bet, anvet Nathan. Dizimezet o deus.

## Red-micher
* Mae 2017 - Gouere 2019 : ministrez an Treuzdougen e gouarnamant Édouard Philippe
* Gouere 2019 - Gouere 2020 : ministrez an Treuzkemm ekologel ha kengret e gouarnamant Édouard Philippe
* Gouere 2020 - Mae 2022 : ministrez al Labour, an Implij hag ar C’henemprañ e gouarnamant Jean Castex
* Mae 2022 - bremañ : kentañ ministrez Emmanuel Macron

### Kentañ ministrez
E kontrol da Édith Cresson, anvet da *Premier ministre* (gourel) e 1991, eo bet anvet Élisabeth Borne da *Première ministre* (gwregel). E karg ar Steuñvadur ekologel hag energetek eo ivez. D’an  e tilezas he c'harg hag anvet e voe Gabriel Attal war he lerc'h.

## Enorioù

## Daveoù
Elisabetta

**Elisabetta** zo un anv-bihan italianek.

## Tud
* Elisabetta Sirani (1638–1665), livourez
* Elisabetta Pilotti Schiavonetti (~1685–1742), c'hoariganerez
* Elisabetta Farnese (1692–1766), rouanez Spagn
* Elisabetta Canalis (*1978), aktourez

## Pennadoù kar
*Elesbed
Al Jazeera

**Al Jazeera** (arabeg : **الجزيرة** *al-jazīrah*, , "al ledenez", da lâret eo ledenez Stad Katar) zo ur chadenn skingomz ha skinwel arabek etrebroadel perc'hennet gant Katar. Diazezet eo e Doha ha renet gant ur c'hengevread media anvet *[[Al Jazeera Media Network]]*.

Hervez lezenn Bro-Gatar ez eo an *holding* "un ensavadur prevez evit ar mad foran". A-dreñv an aozadur-se emañ Stad Katar evit an arc'hantaouiñ met dieub e chom da embann ar pezh a fell dehi. Ar chadenn a vez kavet abeg enni gant aozadurioù pe broioù a sell outi evel un ostilh propaganda katari.

## Etimologiezh
En Arabeg, *al-ǧazīrah* a dalvez ger-ha-ger "an enezenn". Koulskoude e talvez kement ha Ledenez Arabia, zo  *šibh al-ğazīrah al-ʿarabiyyah*, berraet e  *al-ğazīrah al-ʿarabiyyah*. Kavout a reer ar memes gwrizienn en anvioù arabek *al-Jazira* (الجزيرة an enezenn) roet da C'horre Mezopotamia, un dachennad douar all gronnet gant dour hogos penn-da-benn ; hag Algeciras hag Aljeria ivez.

## Istor
Lañs a oa roet da ganol dre loarell Al Jazeera d'ar 1añ a viz Du 1996 goude diwezh abadennoù kreizenn skinwel arabek ar BBC goude ur bloavezh hanter labour, pa glaskas gouarnamant Arabia Saoudat sañsuriñ keleier, da skouer danevelloù diwar-benn ar sekusionoù pe ali disidanted politikel a-bouez. 
 
Emir Katar, ar cheik Hamad bin C'halifa, a brestas 500 milion rial (137 milion dollar US.) da lakaat Al Jazeera da vont en-dro e-pad ar pemp bloavezh kentañ. Lodennoù a oa kemeret gant posterien arc'hant prevez koulz ha gant gouarnamant Katar.
 

Kregiñ a reas Al Jazeera da skignañ e miz Du 1996. Pourchas a rae 6 eurvezh abadennoù bemdez. Kreskiñ a reas an niver-se da 12 eurvezh e fin 1997. Skignet e oa tro-war-dro dre stignoù ha dre ar fun. Al Jazeera a oa skignet dre dre loarelloù ivez ha tu a oa da sellet outañ digoust, daoust ma vire Katar, ha kalz broioù arab all ouzh an dud a gavout stignoù prevez evit al loarelloù betek 2001. 
 
Pa krogas Al Jazeera Media Network da skignañ e oa Arabsat al loarell nemeti a skigne abadennoù er Reter-Kreiz, hag e-pad ar bloavezh kentañ ne oa gouest da bourchas da  Al Jazeera nemet ur treuzponter bandenn C gwan a oa rekis ur stign ledan d'e resev. Dieubaet e voe un treuzponter bandenn Ku gant e implijer, Canal France International, da ziskouez e volontez vat, goude m'en doa skignet dre fazi 30 munut pornografiezh en Arabia Saoudat mirour

D'ar c'hentañ a viz Genver 1999 e komañsas Al Jazeera da skignañ 24 eurvezh bemdez. En ur ober ur bloavezh e oa tric'hementet niver an implijidi betek 500 implijad. Burevioù he doa an ajañs en un dousennad lec'hioù ken pell hag ar Stadoù-Unanet pe Rusia. Istim a raed e voujedenn vloaziek da 25 milion d'ar mare-se.

E miz Even 2017, gouarnamantoù Arabia Saoudat, an Emirelezhioù Arab Unanet, Bahrein, ha gouarnamant Ejipt o devoa pouezet kreñv evit ma vije serret ar gompagnunezh. Bez' e oa unan eus an trizek goulenn groñs hag a oa bet savet ganto pa oa bet cheu diplomatek etre gouarnamant Katar hag int. 

## Notennoù
Aegotheles crinifrons

******, a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.

Anvet e voe *Batrachostomus crinifrons* da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad e Maluku Utara (Indonezia).

## Liammoù diavaez
*  '''' el lec'hienn BirdLife International.
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Volver (tango)

***Volver*** zo  un tango savet e 1934 gant ar c'haner arc'hantinat Carlos Gardel (evit an ton) hag  ar barzh Alfredo Le Pera (1900-1935) (evit ar son).

Kanet eo bet gant tud e-leizh : 
*gant maouezed : ar Vec'hikanez a orin arc'hantinat Libertad Lamarque, ar Spagnolez Estrella Morente, ar Bortugaladez Dulce Pontes, 
*gant gwazed :  an Arc'hantinad Andrés Calamaro, ar Spagnoled Raphael ha  Julio Iglesias, al laz mec'hikan Los Panchos, ar Brazilian Caetano Veloso, ar C'huban Eliades Ochoa, ar Venezuelad Simón Díaz, ar C'hallez Olivia Ruiz, an Italianez Elisa Toffoli ha re all (Concha Buika, Plácido Domingo, ...).

## Liamm diavaez
*(YouTube) ''Volver'' kanet gant Carlos Gardel, eilet gant laz-seniñ Terig Tucci.
Ar rannoù

**<q> Ar rannoù </q>** zo ur ganaouenn hengounel vrezhonek, an hini gentañ en dastumad *[[Barzaz Breiz]]* gant Kervarker. *Gousperoù ar Raned* a reer ivez eus ar ganaouenn-se.
Hervez Kervarker e c'hellfe bout koshañ kanaouenn barzhaz Breizh.

Ur c'hendiviz etre ur bugel hag un drouiz eo. Dre zaouzek goulenn savet gant ar bugel ha daouzek respont an drouiz e tastum kelennadurezh an drouizelezh.