open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mirdi Bode

**Mirdi Bode** (alamaneg : Bode-Museum) a zo unan eus ar mirdioù a gaver en Enezenn ar mirdioù e Berlin. Treset eo bet steuñv ar mirdi gant Ernst von Ihne hag e chuet e voe ar chanter e 1904. Er penn-kentañ e voe anvet **Kaiser-Friedrich-Museum** diwar anv an impalaer Friedrich III. E 1956 e voe kemmet an anv da enoriñ ar mirour kentañ, Wilhelm von Bode e anv.

Serret e voe ar mirdi a-benn bezañ kempennet e 1997, ha digoret en-dro d'an 18 a viz Here 2006 Ennañ e kaver delwennoù, arz bizantian, pezhioù ha medalennoù..
En dastumad delwennoù e kaver oberennoù kristen ar Reter, re eus Bizantion ha Ravenna, re all eus ar Grennamzer, arz gotek italian hag eus penn-kentañ an Azginivelezh. Kavout a reer ivez oberennoù eus dibenn an arz gotek alaman (Tilman Riemenschneider) re eus an Azginivelezh e su Alamagn, hag arz barok prusian (betek an 18 kantved).

Er *Münzkabinett* e kaver unan eus brasañ dastumadoù pezhioù-moneiz a zo er bed. Pezhioù eus ar 7 kantved kent JK betek an deiz a hiziv a zo. En holl ez eus war-dro 500 000 pezh en dastumad.

## Skeudennoù

image:Bode Museum P7150050.JPG|Talbenn
image:Bodemuseum Durchgang.jpg|Mont e-barzh
image:Bodemuseum Kleine Kuppelhalle 5.jpg|Diri
image:Canova P7150049.JPG|Dañsour gant Antonio Canova
image:Bernini P7150044.JPG|Feunteun gant Gian Lorenzo Bernini
image:Kern Adam und Eva Sündenfall.jpg|Adam hag Eva gant Kren
Image:Bundesarchiv Bild 183-12947-0003, Berlin, Bodemuseum, Pergamonmuseum.jpg|Enezenn ar mirdioù gant Mirdi Pergamon ha Mirdi Bode (1951)


## Notennoù

## Liammoù diavaez

* Dastumad delwennoù hag arz bizantian
* Dastumad pezhioù
Blankenburg

**Blankenburg** a zo ur c'harter (*Ortsteil*) en arondisamant (*Bezirk*) Pankow e Berlin. Betek 2001 e oa ul lodenn eus Weißensee. 6,03 km² eo gorread ar c'harter, 6 550 annezad a oa ennañ d'an 30 a viz Even 2008. E biz bannlevioù Berlin emañ, tost ouzh Französisch Buchholz, Karow, Stadtrandsiedlung Malchow ha Heinersdorf.

## Istor
Meneget e voe Blankeburg evit ar wech kentañ e 1375. Ur gumun emren e oa e distrig Niederbarnim a voe kendeuzet e Berlin e 1920.
 
## Treuzdougen
Linennoù *S-Bahn* S2, S8 ha S9 en arsav arsav Blankenburg ha liennoù kirri-boutin 150, 154 ha 158. 

## Den brudet
*Johannes Maus (1916-1985), aktor

## Skeudenoù

File:S-Bahnhof Berlin-Blankenburg (2009).jpg|Ti-gar
File:Blankenburg Ortskern.jpg|Kreiz Blankenburg
File:Berlin-Blankenburg Krugstege2 asv2023-04.jpg|Kreizenn "Janus Korczak"


## References

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Blankenburg
Kirsten

**Kirsten** zo un anv-bihan danek. Un adstumm d'an anv Kristin eo. 

## Yezhoù all
*Kerstin, e svedeg.

## Tud

*Kirsten Auken (1913 – 1968) , politikourez danat
*Kirsten Böttner, politikourez alaman
*Kirsten Dunst , aktourez stadunanat
*Kirsten Flagstad (1895-1962), c'hoariganerez norvegat
*Kirsten Hammann, skrivagnerez danat
*Kirsten Heiberg, aktourez norvegat
*Kirsten Holst, skrivagnerez danat
*Kirsten Munk (pe "Christina Munk") (1598 – 1658) priñsez danat hag eil pried ar roue Christian IV Danmark, mamm da zaouzek bugel.
*Kirsten Norholt, aktourez danat
*Kirsten Olesen, aktourez danat
*Kirsten Passer, aktourez danat
*Kirsten Peüliche, aktourez danat
*Kirsten Price, aktourez stadunanat
*Kirsten Rolffes, aktourez danat.
**Kirsten Rosenberg* kanerez stadunanat gant *The Iron Maidens*.
*Kirsten Siggaard, aktourez ha kanerez danat .
*Kirsten Søberg, aktourez danat
*Kirsten Thorup, skrivagnerez danat
*Kirsten Vaupel, kanerez danat 
*Kirsten Walther, aktourez danat

### Anv-tiegezh
Un anv tiegezh alamanek eo Kirsten.
*Dorothy Kirsten (1910–1992), c'hoariganerez stadunanat
*Ernst Kirsten (1911–1987), istorour alaman (Henamzer)
Kerstin

**Kerstin** zo un anv-bihan alamanek ha svedek. Un adstumm d'an anv Kristin eo. Anavezet eo e Sveden abaoe ar bloavezhioù 1500. 

## Stummoù all

**Kirstin*, *Kierstin*, *Kjerstin*, *Kersti*, e svedeg.
**Kerstine, Kerstina,   Kirsti,  Cerstin, Kersten, Kärstin, Kirschi*

## Yezhoù all

*Kirsten, e daneg ha norvegeg.

## Tud

###### 

*Kerstin de Ahna, aktourez
*Kerstin Andreae, politikourez ( Bündnis 90/Die Grünen )
*Kerstin Griese, politikourez (SPD)
*Kerstin Hensel (1961-), skrivagnerez
*Kerstin Linnartz, aktourez
*Kerstin Müller, politikourez ( Bündnis 90/Die Grünen )

###### 

* Kerstin Alm, politikourez
* Kjerstin Dellert, c'hoariganerez
* Kerstin Ekman, skrivagnerez
* Kerstin Gellerman, politikourez
* Kerstin Granlund, aktourez, saverez ar gompagnunezh Galenskaparna och After Shave
* Kerstin Johansson i Backe, skrivagnerez
* Kerstin Thorvall, skrivagnerez
* Kerstin Widgren, aktourez

## Steredoniezh

* 842 Kerstin, ur blanedenn vihan
Karen

**Karen** zo:
## 
*un anv-bihan danek, Karen (anv-bihan)
*anv ur ganerez danat Karen (kanerez)

## 
*anv ur c'harter e Nairobi, e Kenya

## 
*anv ur bobl en Azia, Karen (pobl)
*anv ur stad e Myanmar, ar Stad Karen
James Thomson

**James Thomson** zo anv meur a zen: 

* James Thomson (barzh)
* James Thompson (merzher) (marvet e 1582), beleg katolik krouget en amzer ar rouanez saoz Elesbed Iañ
Karen (anv-bihan)

**Ur pennad [[Karen]] zo ivez.*
**Karen** zo un anv-bihan danek.

## Yezhoù all
**Caren* e saozneg.
*Karin e svedeg. 

## Tud

*Karen Allen, aktourez stadunanat
*Karen Asrian, c'hoarier echedoù eus Armenia
*Karen Berg, aktourez danat
*Karen Blixen, skrivagnerez danat
*Karen Carpenter (1950 - 1983 ) kanerez stadunanat, gant he breur Richard, Carpenter en daouad The Carpenters.
**Karen Cheryl*, kanerez c'hall
*Karen Matheson, kanerez skosat
Karin

**Karin** zo un anv-bihan svedek, deuet diwar Katherine, pe Katrin. Kavet e vez bremañ ivez er broioù saoznek, hag e Japan evel e Brazil pe Europa.

## Stummoù all
*Carin

## Yezhoù all
*Karen e daneg

## Tud

*Karin Ahrland, politikourez svedat
*Karin Alvtegen, skrivagnerez svedat romantoù polis
*Karin Andersson, politikourez svedat
*Karin Dreijer Andersson, kanerez svedat
*Karin Magdalena Bergquist,skrivagnerez svedat 
*Karin Boye, barzhez ha romantourez svedat
*Karin Dor, aktourez alaman
*Karin Dreijer, sonerez svedat
*Karin Fossum, skrivagnerez norvegat
*Karin Glenmark, kanerez svedat
*Karin Jonsdotter, anavezet evel Uvabo-Karin, koueriadez kalonek
*Karin Jota, kuzulierez e lez roue Sveden er XIVvet kantved 
*Karin Kock-Lindberg, politikourez svedat 
*Karin Krog, kanerez jazz norvegiat
*Karin Lannby, aktourez ha spierez svedat
*Karin Larsson-Bergöö, arzourez svedat, pried al livour Carl Larsson
* Karin Lyberg, skrivagnerez svedat
*Karin Månsdotter, rouanez Sveden
* Karin Söder, politikourez svedat
* Karin Svensson Smith, politikourez svedat
*Karin Viard, aktourez c'hall
*Karin Westerberg, kanerez svedat

## Pennad kar
*Carin
*Carine
*Carina 
*Karine
*Karina
*Karen
Cara

**Cara** zo:

## Lec'hanvadurezh
* un enezenn, Enez Cara e Skos

## Tud
### Anv-bihan
* *Cara Black*, tenniserez zimbabweat
* *Cara Van der Auwera*, aktourez velgiat 
* *Cara Zavaleta*, aktourez stadunanat

### Anv-tiegezh
* *Irene Cara*, aktourez stadunanat
* Marco Cara, pe ** Marchetto Cara** (* 1475 e Verona; † 1525 e Mantua), sonaozour italian.

## Pennadoù kar
* Kara 
* Khara 
* Chara
* Chiara
* Ciara
Carine

**Carine** zo un anv-bihan gallek ha saoznek.

## Gerdarzh
Dont a rafe
*pe eus an anv-bihan svedek Karin,
*pe eus an anv-bihan italianek Cara.

## Tud
[thumb| [Carine Quadros ]]
* Carine Adler (1948-), filmaozerez vrazilian
* Carine Quadros (war-dro 1981-), aktourez vrazilian
* Carine Roitfeld (1954-), renerez ar magazin gallek Vogue 
* Carine Russo, politikourez velgiat 
* Cairine Wilson (1885-1962), kentañ senedourez kanadian

## Lec'hanvadurezh
*Carine, kêriadenn e Montenegro e kumun Nikšić.

## Pennadoù kar
* Carin
* Karen
* Karin
* Karine
Chiara Varotari

**Chiara Varotari** (Padova, 1584 – war-dro 1660 Venezia) a oa ul livourez italian, merc'h da Dario Varotari il Vecchio, livour ha tisavour, ha c'hoar da Alessandro Varotari, desket e Padova.

Un emboltred ganti a zo war ziskouez e Mirdi Padova.

## Levrlennadur
* Claudio Strinati y Jordana Pomeroy, *Italian Women Artists* Ed. Skira (2007) ISBN 978-88-7624-919-8
* Pier Luigi Fantelli, *Chiara Varotari, sorella del Padovanino e I suoi quadri al Museo Civico*, Padova 19.1 (1973): 6-11.

## Liammoù diavaez
*Chiara Varotari en Artnet
Carin

**Carin** zo un anv-bihan svedek, deuet diwar Katherine, pe Katrin. 

## Stummoù all
*Karin, Carine, Karine

## Tud

* Carin du Rietz (1766–1788), Svedadez a wiskas dilhad paotr da vout soudard
* Carin Göring (1888-1931), *Carin Fock* hec'h anv plac'h yaouank, Svedadez ha kentañ pried Hermann Göring

* Carin Hjulström, kelaouennerez svedat
* Carin Jämtin (1964-), politikourez svedat
* Carin Koch, golferez svedat a vicher
* Carin Mincemoyer, arzourez stadunanat

### Tud all
*Jon Carin, soner stadunanat
Karine

**Karine** zo un anv-bihan gallek ha norvegek.

## Yezhoù all
*Karin e svedeg
*Karen e daneg

## Tud
*Karine Haaland, treserez norvegat

## Pennadoù kar
*Carine
*Karin
*Karina
Karina

**Karina** zo un anv-bihan alamanek, danek, polonek, ha saoznek, roet d'ar merc'hed. 

## Gerdarzh
Gallout a ra bezañ un adstumm d'an anv Carina pe ur berradur eus Katarina, Katrina, pe Ekaterina.

## Yezhoù all
*Карина, e ruseg.

## Tud

**Karina*, anv-brezel Elda Neyis Mosquera, ofiserez er FARC e Kolombia, 
**Karina*, anv kanerez *Cynthia Karina Moreno Elías*, kanerez spagnol en Eurovision 1971
*Karina Buhr, kanerez vrazilian
*Karina Huff, aktourez
**Ana Karina Áñez* (1985- ) Miss Venezuela 2003 

###### 
*Karina Krawczyk, aktourez alaman, a orin polonat

###### 
* Karina Bell (1898–1979), aktourez danat
* Anna Karina, anv-micher **Hanne Karin Blarke Bayer**, (1940–2019), aktourez danat

###### 
*Karina Kunkiewicz, aktourez polonat

###### 
*Karina Habšudová, tenniserez 

###### 
*Karina Lombard, aktourez stadunanat, ganet e Tahiti, 
*Karina Pasian, kanerez stadunanat
*Karina Sumner-Smith, skrivagnerez stadunanat

###### 
*Karina Smirnoff, korollerez ukrainat

### Careena,  Kareena
*Kareena Kapoor, aktourez indian

## Pennadoù kar
*Carina
*Kareena
*Karin
Heinersdorf

**Heinersdorf** a zo ur c'harter en arondisamant Pankow e Berlin. Tost ouzh kreiz Pankow emañ. 3,95&nbsp;km² eo gorread ar c'harter, d'an 30 a viz Even 2009 e oa 6 580 annead ennañ (stankter : 1 666 annezad/km²).

## Istor

Meneget e voe anvet Heinersdorf evit ar wech kentañ en en diell eus 1319, pa voe gwerzhet gant Waldemar (margrav Brandenburg) da Urzh hospitalourien ar spered santel. Goude-se e cheñchas perc'henn meur a wech. 
E 1920 e voe kendeuzet e Berlin hag e voe ul lodenn eus *Pankow* betek 1985 pa voe kendeuzet gant Karow, Blankenburg ha Weißensee. Adlakaet e voe an holl garterioù-se e Pankow pa vo kemmet an traoù en-dro e 2001.

Diazezoù an iliz a voe savet e-tro 1300. Enni ez eus prinistri gwer livet gant Charles Crodel (1946). Brudet eo ivez kastell dour Heinersdorf, hag a voe savet e 1910. Sañset e oa da vezañ lodenn un ti-kêr ne voe biskoazh savet, implijet e voe evel tour Flak ha tour da selaou gant an Arme Ruz. Abaoe 1991 eo dilezet.

Alies e vez kaoz eus Heinersdorf er media peogwir ez eus savet divizoù pa'z eo bet savet ar voskeenn Khadija gaht izili ar gumuniezh vuzulmat Ahmadiyya.

## Treuzdougen
Linennoù S-Bahn S2 hag S8 e ti-gar Pankow-Heinersdorf ha linenn tramway M2.

## Notenn
Chiara

**Chiara** zo un anv-bihan italianek.

## Yezhoù
*Clara e spagnoleg
*Claire e galleg
*Klara e brezhoneg

## Tud
### Sentezed
*Chiara d'Assisi ( 1194 – 1253), pe *Chiara Offreduccio* he gwir anv, santez italian ha diskiblez da Sant Frañsez Assisi (1182–1226), eus Assisi evelti.

### Tud all

*Chiara Acciarini, politikourez italian.
*Chiara Boggiatto, 
*Chiara Brancati
*Chiara Cainero
*Chiara Caselli, aktourez italian
*Chiara Castellani 
*Chiara Cat, skrivagnerez italian
*Chiara Civello, kanerez jazz italian
*Chiara Conti, aktourez italian
*Chiara Costazza 
*Chiara Francini, aktourez italian
*Chiara Galiazzo, kanerez italian
*Chiara Gamberale 
*Chiara Gazzoli
*Chiara Geronzi 
*Chiara Giallonardo, aktourez italian
*Chiara Grillo, 
*Chiara Iezzi, kanerez italian en daouad *Paola e Chiara*
*Chiara Lubich, 
*Chiara Mastalli, aktourez italian
*Edelfa Chiara Masciotta, Miss Italia 2005
*Chiara Mastroianni, aktourez italian
*Chiara Moroni, politikourez italian
*Chiara Muti, aktourez italian
*Chiara Noschese, aktourez ha kanerez italian
*Chiara Ricci, aktourez italian
*Chiara Varotari, livourez italian.
*Chiara Zocchi, skrivagnerez italian.

### Gwelet ivez
*Ciara
Rosenthal

**Rosenthal** a zo ur c'harter en arondisamant Pankow e Berlin. 4,9 km² eo gorread ar c'harter, 8 933 annezad a oa ennañ d'an 30 a viz Even 2008 (1 723 annezad/km²). Meneget e vo evit ar wech kentañ e 1356 gant an anv *Rosendalle* hag e teuas da vezañ ul lodenn eus Berlin e 1920. E Rosenthal emañ ar c'harter anvet Nordend. Bep bloaz e vez lidet *Rosenthaler Herbst* (Diskar-amzer Rosenthal) gant annezidi ar c'harter.

## Treuzdougen
Linenn tramway *M1*. 

## Tud vrudet
*Emmy Damerius-Koenen
*Otto Nagel

## Notenn
Carina

**Carina** zo un anv-bihan danek, italianek ha portugalek ivez. 

## Gerdarzh
Lod a gred e teu eus an italianeg, eus ar ger *[[cara]]*, ker, gant un dibenn-ger bihanaat *-ina*. Gwir eo ez eus meneg eus ar stumm Carino evit ar baotred, hag eus an anv latin Carinus. 
Marteze avat n'eo nemet un adstumm eus Karin, gant un dibenn -a, hag ur c'hemm etre al lizherennoù C ha K, evel ma c'hoarvez gant anvioù-bihan all, Carolina /Karolina, Carla/Karla, ha re all. Ha gouzout a reer e teu Carin, Karin, ha Karina, eus an anv Katharina. 

E gwirionez e c'hall daou anv, e broioù disheñvel, ha disheñvel o orin, bezañ heñvelson ha dont da vout kemmesket e spered an dud.

## Stummoù all
**[[Carino]]*, anv italianek 

## Yezhoù all
*Karina, en alamaneg

## Tud

*Carina Beduschi, Miss Brazil e 2005, gizourez vrazilian
*Carina Christensen, politikourez danat
*Carina Gödecke, politikourez alaman
*Carina Lau, aktourez sinaat
**Carina Ljungdahl*, neuierez svedat
*Carina Massone Negrone (1911 – 1991), markizez italian hag aerlomanez 
*Carina Raich, skierez aostrian.

*Carina Wiese, ganet e 1968, aktourez alaman

## Lec'hanvadurezh
### Aostralia
* Carina, Queensland
* Carina Heights, Queensland
* Carina, Victoria

## Steredoniezh
*Ar steredeg Carina (steredeg), 
*An asteroidenn (491) Carina

## Pennadoù kar
*Karina
*Carin
*Careen
*Karen
Blankenfelde

**Blankenfelde** a zo ur c'harter (*Ortsteil*) en arondisamant Pankow e Berlin. 13,4 km² eo gorread ar c'harter, e miz Even 2008 e oa 1 917 annezad ennañ (143 annezad/km²).
 
## Istor
Krouet eo bet e-tro 1375 ha teuzet e Berlin e 1920. Etre 1949-1990 e voe ul lodenn eus Berlin ar Reter. During the period 1961-1989. Moger Berlin a dreuze harzoù kornôg Blankenfelde.

### Lec'hiadur
E bannlev norzh Berlin emañ Blankenfelde, e-kichen Schildow ha Wandlitz. Ar c'harterioù berlinat tost a zo Buch, Französisch Buchholz, Rosenthal ha Lübars. E Blankenfelde emañ Tlenn Badesee Arkenberge, ul lodenn eus Park natur Barnim eo.

### Rannoù
Rannet eo Blankenfelde e 2 dachenn (*Ortslagen*):
*Arkenberge
*Stadtrandsiedlung Blankenfelde

## Treuzdougen
Linenn S-Bahn S8, karr-boutin linenn 107, ha tren ebet. Raktreset e oa bet kempenn an ti-gar kozh (linenn Heidekrautbahn) met n'eo ket bet kaset ar raktres da benn.

## Skeudennoù

File:Berlin-Blankenfelde Bahnhof.JPG|An ti-gar kozh
File:Berlin-Blankenfelde view from north.jpg| Blankenfelde


## Notennoù
Listenn inizi Kroatia

Setu anvioù **inizi Kroatia**. 1 246 enezenn zo e Kroatia, gant 718 gwir enezenn en o zouez ha 467 a reier pe gerreg. Ma vefent lakaet holl a-gevret e vefe goloet ganto ur gorread a 3300&nbsp;km².

## An inizi brasañ
Setu amañ ar re vrasañ anezho, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz.

E-leizh a douristed a vez en inizi-se bremañ.

Div ledenez zo ivez, Istria ha Pelješac.

## Notennoù
Niederschönhausen

**Niederschönhausen** a zo ur c'harter (*Ortsteil*) en arondisamant Pankow e Berlin. Lavaret e vez ivez "*Pankow-Schönhausen*". 6,49&nbsp;km² eo gorread ar c'harter, d'an 30 a viz Even 2008 e oa 26 903 annezad ennañ (stankter : 4 145 annezad/km²).

## Istor
Krouet eo bet e 1910 p voe savet tiez e-lec'h ma oa Kastell Schönhausen (*Schloß Schönhausen*). Kendeuzet e vo e Berlin e 1920. E-pad ar Brezel yen e oa e Berlin ar Reter ha war an harzoù etre Niederschönhausen ha Reinickendorf e oa Moger Berlin.

E norzh Berlin emañ Niederschöneweide, tost ouzh Wilhelmsruh, Rosenthal, Französisch Buchholz, Pankow ha Reinickendorf (a zo e distrig Reinickendorf). Meur a bark a zo evel Schönholzer Heide, Brosepark, Schlosspark Pankow ha Bürgerpark hag ivez bered Friedhof Pankow III.

### Rannoù
Rannet eo Niederschönhausen e 3 zachenn (*Ortslagen*):
*Majakowskiring 
*Nordend 
*Schönholz

## Treuzdougen
Linenn tramway M1 ha linennoù kirri-boutin 107, 150, 155 ha 250. An S-Bahn a dreuz Niederschönhausen en harzoù etre Schönholz ha Reinickendorf hag un ti-gar a zo e Schönholz (linennoù S1, S25 ha S85).

## Skeudennoù

Skeudenn:Max-Delbrück-Gymnasium, Berlin, Ostseite (2009).jpg|Max-Delbrück-Gymnasium
Skeudenn:Schützenhaus Niederschönhausen (2004).jpg|Schönholzer Heide
Skeudenn:Berlin Schlosspark Niederschönhausen.jpg|Schlosspark


## References
Orbaizeta

**Orbaizeta** (euskareg hag ofisiel; *Orbaiceta* hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.

## Kumunioù amezek
Gwinieg (kumun)

**Gwinieg** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Hazhoù e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,41% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas d’an 23 a viz Eost 1914 en Oret e Belgia, soudard e oa er 241vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 2,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  vignoc.fr, lec'hienn ofisiel ar gumun
* Glad Gwinieg

## Daveoù ha notennoù
Sinagogenn Rykestraße

**Sinagogenn Rykestraße** eo sinagogenn vrasañ Alamagn. E karter Prenzlauer Berg en arondisamant Pankow e Berlin emañ. Goude labourioù a badas ur bloavezh eo bet digoret en-dro d'an 31 a viz Eost 2007.

## Istor
E 1904 e voe savet. Ur savadur savet gant brik eo, en doare nevezroman. Pa voe savet e c'halled degemer 2 000 den enni (1 074 den hiziv an deiz). C'hwezhet e voe an tan enni gant an Nazied e-pad Nozvezh ar strink, d'an 9 a viz Du 1938. Met dre ma oa stank an tiez tro-dro e voe lazhet an tan buan gant ar bomperien. Goude-se e voe implijet da varchosi ha da zastumlec'h. Adalek 1945 e teuas da vezañ ul lec'h azeuliñ en-dro. D'ar mare-se e oa e Berlin ar Reter. Dilezet e voe gant pennoù an DDR ha ne voe ket graet war he zro. 
Adkempennet e voe er bloavezhioù 2000 ha digoret en-dro d'an 31 a viz Eost 2007. E-touez an dud a gemeras perzh el lid e oa ar rabin Lzo Trepp, hag a oa bet o labourat enni betek 1936.

## Gweladenniñ
Gweladenniñ ar sinagogenn a c'haller da Yaou etre 2 eur ha 6 eur ha da Sul etre 11 eur ha 4 eur. Displegadennoù en alamaneg hag e saozneg a vez kinniget. Lidoù a vez aozet da Wener da noz ha da Sadorn vintin. A-benn tizhout ar sinagogenn e c'haller tapout ar metro (linenn U2, arsav Senefelderplatz ha hini Eberswalder Straße) pe an tramway (linenn M2, arsav Knaackstraße ha hini Marienburger Straße).

## Levrlennadur
*"Berlin :Retour à la synagogue", *L'Express*, 20 a viz Kerzu 2007

## Liamm diavaez

*Luc'hskeudennoù
Arce (stêr)

**Ur pennad [[Arce]] zo ivez.*

An **Arce** zo ur stêr en departamant gall Aube, un 20 km dezhi.
Eieniñ a ra e Fontarce, ha kemberiñ gant ar Saena e Merrey-sur-Arce.

## Kumunioù treuzet
: Saint-Usage ~ Vitry-le-Croisé ~ Éguilly-sous-Bois ~ Bertignolles ~ Chervey ~ Buxières-sur-Arce ~ Ville-sur-Arce ~ Merrey-sur-Arce.
Lichtenrade

**Lichtenrade** a zo ur c'harter (alamaneg *Ortsteil*) en arondisamant Tempelhof-Schöneberg e Berlin. Betek 2001 e oa ul lodenn eus Tempelhof. 10,1&nbsp;km² eo gorread Lichtenrade. E miz Even 2008 e oa annezad 49 451 ennañ (stankter : 4 896 annezad/km²).

## Istor
Meneget e voe evit ar wech kentañ e 1375 gant an anv *Lichtenrode*. Da vare Prusia e oa ur gumun emren e distrig Teltow ha kendeuzet e voe eBerlin e 1920. Da vare an Eil Brezel-bed e oa ul lodenn eus kamp-kreizennañ Sachsenhausen e Lichtenrade. Azalek 1941 e voe bac'het prizonidi eus Ukraina er c'hamp. E-pad ar Brezel yen e oa e Berlin ar C'hornôg. War an harzoù etre Lichtenrade ha Brandenburg e tremene Moger Berlin (1961 - 1989).

## Lec'hiadur
E bannlev su Berlin emañ Lichtenrade, tost ouzh Schönefeld (distrig Dahme-Spreewald), Blankenfelde-Mahlow ha Großbeeren (an daou diwezhañ e distrig Teltow-Fläming). Stok ouzh Marienfelde, Mariendorf ha Buckow (distrig Neukölln) eo.

## Treuzdougen
Linenn S-Bahn S2 e ti-gar Schichauweg hag e hini Lichtenrade.

## Skeudennoù

Skeudenn:Mälzerei lichtenrade 2010.JPG|Malterez
Skeudenn:Dorfkirche Lichtenrade.jpg|Iliz
Skeudenn:Heinrich Missfeldt - Lichtenrade - Mutter Erde fec.jpg|Delwenn "*Mutter Erde*" gant Heinrich Mißfeldt


## Tud vrudet
*Christian Fiedler (1975), c'hoarier mell-droad
*Klaus Wowereit (1953), politikour, maer Berlin

## Notennoù

## Levrlennadur
*Barbara Gehrts: "*Nie wieder ein Wort davon?*". Union Verlag, Stuttgart, 1975, ISBN 3-423-07813-8
Arce

**Arce** zo anv emur a dra.

#### 
* An Arce zo ur stêr en Aube, e biz ar vro
* An Arce zo ur wazh e Charente, e kornôg ar vro.

#### 
* Ciudad Arce

#### 
* **[[Arce (Italia)|Arce]]**, e proviñs Frosinone.
* Rocca d'Arce

#### 
* **Arce**, kumun eus Navarra, Artzi en euskareg .
* **[[Arce (Burgos)]]**, pedanía de Miranda de Ebro, e Castilla y León .
* **[[Arce (Cantabria)]]**, e Cantabria .

## Tud
* Eleutherius Rocca d'Arce, sant 
* Gaspar Núñez de Arce (1834-1903), skrivagner spagnol 
* Gregorio Vasquez de Arce y Ceballos (1639-1711), livour kolombian 
* Manuel José Arce (1787—1847), politikour salvadorat 

## Pennadoù kar
*Arcee
*Acer
*Acre
Karow

**Karow** zo ur c'harter (*Ortsteil*) en arondisamant Pankow e Berlin. Betek 2001 e oa ul lodenn eus arondisamant Weißensee.

## Douaroniezh
*Gorread : 6,65 km².
*Poblañs (2020) : 19 621.
*Stankter : 2 950 den/km².
;Lec'hiadur
E bannlev biz Berlin emañ, tost ouzh Buch, Französisch Buchholz, Blankenburg ha Stadtrandsiedlung Malchow. Er reter ez eo tost ouzh Ahrensfelde (distrig Barnim). Ul lodenn eus tachenn Karow hag a zo tost ouzh mirva *[[Karower Teiche]]* (e Buchholz) zo war dachenn Park natur Barnim.
;Rann
Rannet eo Karow dre 1 tiriad (*Ortslage*) : Stadtrandsiedlung Buch.

## Istor
Krouet eo bet e 1375 gant an *Kare*. Ur gumun emren e distrig Niederbarnim e oa betek bezañ kendeuzet e Berlin e 1920.

## Treuzdougen
Linenn S-Bahn S2 (ti-gar Berlin-Karow), ha penn-linenn an hent-houarn *[[Heidekrautbahn]]*.

Gant an hent-tro A10 ("*Berliner Ring*") ez eo treuzet Karow ha dispartiet diouzh Buch. 

## Skeudennoù

Alt-Karow.JPG|Alt-Karow
Berlin-Karow-Bahnhof.jpg|Ti-gar Berlin-Karow
Berlin Karower Teiche asv2022-07.jpg|Karower Teiche


## Levrlennadur
*  Martin Eckart Pfannschmidt : *Geschichte der Berliner Vororte Buch und Karow*, Berlin, 1927.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Alt-Karow
## Notennoù
Mariendorf

**Mariendorf** a zo ur c'harter en arondisamant Tempelhof-Schöneberg e Berlin. 9,38&nbsp;km² eo gorread Mariendorf, e 2009 e oa 48 882 annezad ennañ (stankter : 5 211 annezad/km²).

## Lec'hiadur
Mariendorf a zo lec'hiet etre Tempelhof en norzh ha Marienfelde ha Lichtenrade er su. Er c'hornôg ez eo stok ouzh Lankwitz (Steglitz-Zehlendorf) ha stok ouzh Britz ha Buckow (arondisamant Neukölln) er reter.

## Istor
Meneget e voe evit ar wech kentañ e 1373 gant anv anv Mariendorff ha gwerzhet e voe (asambles gant Tempelhof ha Marienfelde) da Berlin ha Cölln e 1435. E 1800 e oa 162 annezad e Mariendorf.
E 1872 e voe krouet *Villenkolonie* e su Mariendorf hag e 1900 e oa 5 764 annezad. E 1913 e voe digoret an *Trabrennbahn* hag e 1920 e voe kendeuzet Mariendorf e Berlin. E 1924 e voe krouet Volkspark Mariendorf.
Da zibenn an Eil Brezel-bed e voe aloubet Mariendorf gant an Amerikaned. E 1946 e voe krouet ur c'hamp da zegemer tud diblaset en Eisenacher Straße. E-tro 3 250 den a voe degemeret er c'hamp betek 1948. 
E 1966 e voe savet un ti-gar U-Bahn (linenn U6).

## Da welout
* *Trabrennbahn* 
* Ullsteinhaus 
* Volkspark Mariendorf
* milin-avel *Adlermühle* (1889) 
* Mirdi istor Tempelhof 
* Bez Ulrike Meinhof (ezel eus RAF) e bered *Dreifaltigkeit*
* Iliz eus an 13 kantved

## Treuzdougen
Meur a arsav U-Bahn a zo : Ullsteinstraße, Westphalweg hag Alt-Mariendorf, e penn a linenn U6. Tren (S-Bahn, linenn S2) e ti-gar *Attilastraße*.

## Liammoù diavaez

* Kamp-kreizennañ Mariendorf e lec'hienn ''United States Holocaust Memorial Museum''
* Mirdi Tempelhof-Schöneberg
* Lec'hienn ar skipailh mell-droad  Süden 09
Ciara

**Ciara** zo un anv-bihan iwerzhonek. Talvezout a ra kement ha "Duig". An dekvet anv-bihan roet ar muiañ d'ar merc'hed e oa en Iwerzhon e 2006. Ciarán eo ar stumm evit ar baotred.

## Stummoù all
Keira, Kiara ha Kiera zo stummoù saoznekaet.

## Tud

* Ciara (Ciara Princess Harris), kanerez stadunanat
* Ciara Bravo, aktorez ha kanerez stadunanat
* Ciara Michel, sportourez saoz

## Traoù all
* Ciara, tourmant hag a zo bet o c'hwezhañ en Europa e miz C'hwevrer 2020.

## Pennad kar a bell
* Chiara, un anv italianek.

## Notennoù ha daveoù
Carino Pietro da Balsamo

**Carino Pietro da Balsamo** (marvet e 1293), a vez graet Sant Acerinus anezhañ a-wechoù, a oa muntrer Sant Pêr Verona hag a savas keuz dezhañ goude, ma teuas da vout breur dominikan. Lakaet eo da wenvidig gant an Iliz Katolik.

Hervez ar vojenn e oa un den kriz, eus Cinisello Balsamo, a oa bet goulennet outañ gant Katared Milano lazhañ Pêr a oa un Inkizitour. D'ar  e c'hoarvezas ar muntr, p'edo Pêr o vont eus Como da Vilano.

## Levrlennadur
*  Donald S. Prudlo, *The Assassin-Saint: The Life and Cult of Carino of Balsamo*, The Catholic Historical Review - Volume 94, Number 1, January 2008, pp. 1-21.
## Notennoù
Carinus

**Carinus**, pe **Marcus Aurelius Carinus**, mab d'an impalaer roman Carus ha breur da Numerianus, a oa impalaer roman etre 284 ha 285. Diocletianus a renas war e lerc'h.

## Pennad kar
*Carino
Carino

**Carino** zo un anv-den italianek dibaot. 

## Orin
Dont a ra moarvat eus an anv latin Carinus. Lod a lavar e vije stumm gourel an anv-bihan Carina, a zo un anv-bihan danek. 

## Tud
**Marco Aurelio Carino*, anv italianek an impalaer roman *Marcus Aurelius Carinus*, pe Carinus, a renas e 284 ha 285.
*Carino Pietro da Balsamo (... – 1293), gwenvidig eus an XIIIvet kantved
*Tonino Carino, kelaouenner italian

## Pennadoù kar
*Carina
*Cariño
Arm

An **armoù** zo binvioù graet evit tagañ pe en em zifenn, dre lazhañ pe gloazañ tud pe loened. Implijet e vezont a-enep tud en emgannoù, er brezelioù, pe a-enep loened, pa vezer o chaseal.

## Istor
Skouerioù eus implij armoù eeun a gaver e-touez ar chimpanzeed, evit chaseal. Ar skouerioù koshañ eus armoù implijet gant tud zo goafoù prenn zo bet kavet en Alamagn, hag a sav da 400 000 a vloavezhioù. Armoù kentañ tud ar Ragistor a oa graet gant prenn ha mein. Diwezhatoc’h e voe graet armoù gant arem ha goude gant houarn. 

## Mare modern
E dibenn ar Grennamzer e voe degaset ar poultr eus Sina da Europa ha kroget e voe da implij an danvez-tarzh-se evit an armoù-tan, evel ar fuzuilh. Tamm-ha-tamm e teuas an armoù-tan da vezañ efedusoc’h-efedusañ ha kemer a rejont lec’h an armoù dorn a veze implijet a-raok evel ar c’hlezeoù pe ar gwaregoù.

Donedigezh ar c'hanolioù hag ar mindrailherezioù war an tachennoù emgann a voe ur bazenn hollbouezus e domani ar brezel. Brezel Krimea (1853-1856) ha Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika (1860-1865) a voe ar c'hentañ brezelioù gwelet evel a-vremañ dre ma oa anat e oa an tu gant ar muiañ a nevezintioù a vefe trec'h. Ur skeudenn anat eus fin ar brezelioù mod-kozh a voe implij ar vindrailherez Gatling a-enep ar re Samourai e-pad Brezel ar Boshin (1869).

Ur wech ijinet ar c’hirri-nij e dibenn an , e voe graet gant armoù nevez, ar bombezennoù a veze taolet gant an nijerezed eus an oabl. E deroù an  ivez e voe kroget da implijout gazoù mougañ, e-pad ar Brezel-bed Kentañ, hag an tankoù. E dibenn an Eil Brezel-bed e voe implijet evit ar wech kentañ armoù nukleel.

## Oadvezh nukleel ha goude

Abaoe savidigezh ar strategiezh Mutually Assured Destruction (MAD), implij an arm nukleel n'eo ket mui gwelet evel unan posubl. An niver uhel a vombezennoù nukleel a zo ken uhel ma talvezfe fin an denelezh. E-pad ar Brezel Yen, kement ar Stadoù-Unanet Amerika hag an Unvaniezh soviedel a oa bet en ur redadeg d'an armoù nukleel. Pep bro hag e harperien a oa bet o vont gant un hent a lakafe pep bloc'had da vezañ an hini galloudusañ gant an armoù derc'hanel.

## Doareoù armoù
* Kleze
* Goaf
* Bouc'hal
* Gwareg
* Fuzuilh
* Arm-tan
* Arm kimiek
* Arm nukleel
Katowice

**Katowice** (distaget [katɔ'vʲitsɛ] e poloneg ; *Katovice* e tchekeg, *Kattowitz* en alamaneg) eo an dekvet kêr vrasañ e Polonia. Kêr-benn rannvro Silezia eo, war ribl ar stêrioù Kłodnica ha Rawa. Unan eus pouezusañ kreizennoù greantel Polonia eo hag ar gêr vrasañ e Silezia Uhel, gant 303 314 (2014) annezad e kêr, 2 441 000 en tolpad-kêrioù ha tremen 5 milion e Meurgêr Silezia Uhel (2009). 

## Liammoù diavaez

* Ti-kêr Katowice
Rathaus Schöneberg

**Rathaus Schöneberg** (alamaneg a dalvez ti-kêr Schöneberg) a voe savet etre 1911 ha 1914 gant an disavourien Peter Jürgensen ha Jürgen Bachmann, pa oa distag Schöneberg diouzh Berlin. E 1920 e voe staget Schöneberg ouzh Berlin hag e teuas da vezañ sez melestradur Schöneberg.

E-pad rann Berlin (1948 - 1990) e voe staliet ti-kêr Berlin ar C'hornôg e Rathaus Schöneberg. Ti-kêr Berlin ar Reter a oa er Rotes Rathaus e Mitte.

Er blasenn (*Kennedyplatz* hiziv an deiz) dirak an ti-kêr eo e lavaras John F. Kennedy *[[Ich bin ein Berliner]]* d'ar 26 a viz Even 1963.
Abaoe m'eo bet adunvanet Berlin emañ ti-kêr Tempelhof-Schöneberg er Rathaus.
Natalie Clifford Barney

**Natalie Clifford Barney** (1876 - 1972) a oa ur skrivagnerez, barzhez ha romantourez, eus ar Stadoù-Unanet hag a oa o vevañ e Pariz. E-pad un 60 vloaz bennak e vodas en he saloñs skrivagnerien hag arzourien, Stadunaniz ha Gallaoued, ha Saozon eus al «lost generation», ar *rummad aet da goll*.

Lesbianez e oa a-wel d'an holl ha stagañ a reas da embann barzhonegoù karantez da vaouezed en hec'h anv adalek 1900. Serc'h e voe da Liane de Pougy, met bec'h a savas etrezo abalamour ma felle da Natalie e paouezfe eben gant he micher a gourtizanez. 

E-pad 50 vloaz e tarempredas al livourez Romaine Brooks. He romant *The Well of Loneliness* zo kontet da vezañ ar gwellañ romant lesbian eus an . 

## He buhez
He mamm, Alice Pike, a oa bet kefrisaet d'an ergerzhour Henry Morton Stanley, met pa oa aet ar Saoz d'ober ur veaj daou vloaz e oa dimezet da Albert Clifford Barney, mondian pinvidik-mor an hentoù-houarn e Dayton (Ohio).

Div verc'h o doa he zud, Alice e oa an henañ, ha Laura e oa he c'hoar. Dek vloaz e oa pa voe kuitaet Ohio ganto da vont da chom da Washington D.C. E Bar Harbor, e Maine, ma ne oa ket ken tomm e vezent o hañviñ.
 
Goude ur gaozeadenn gant Oscar Wilde, a oa bet o prezegenniñ e SUA, e teuas dezhi ar soñj da ober war-dro an arz, en desped d'he fried.

## Hec'h oberenn
### E galleg
* *Quelques Portraits-Sonnets de Femmes* (Paris: Ollendorf, 1900)
* *Cinq Petits Dialogues Grecs* (Paris: La Plume, 1901; as "Tryphé")
* *Actes et entr'actes* (Paris: Sansot, 1910)
* *Je me souviens* (Paris: Sansot, 1910)
* *Eparpillements* (Paris: Sansot, 1910)
* *Pensées d'une Amazone* (Paris: Emile Paul, 1920)
* *Aventures de l'Esprit* (Paris: Emile Paul, 1929)
* *Nouvelles Pensées de l'Amazone* (Paris: Mercure de France, 1939)
* *Souvenirs Indiscrets* (Paris: Flammarion, 1960)
* *Traits et Portraits* (Paris: Mercure de France, 1963)

### E saozneg
* *Poems & Poèmes: Autres Alliances* (Paris: Emile Paul, New York: Doran, 1920) – bilingual collection of poetry
* *The One Who Is Legion* (London: Eric Partridge, Ltd., 1930; Orono, Maine: National Poetry Foundation, 1987)

### Lakaet e saozneg
* *A Perilous Advantage: The Best of Natalie Clifford Barney* (New Victoria Publishers, 1992); embannet ha troet gant Anna Livia
* *Adventures of the Mind* (New York University Press, 1992); troet gant John Spalding Gatton

## Liammoù diavaez
Karate

Un arz brezel hag ur sport emgannañ eo ar **c'harate** (japaneg : 空手道, *karate-dō*), a orin eus Enez Okinawa e Rouantelezh Ryūkyū (1429-1879) en Enezeg Okinawa.
Divwerzenn

Un **divwerzenn** zo ur barzhoneg, pe un darn eus ur barzhoneg, enni div werzenn klok o ster hep gwerzennoù all.

Krennlavaroù zo a zo divwerzennoù anezho :
:*Re gravat a boazh,*
:*Re brezeg a noaz*.

Er c'hatekiz e veze klasket deskiñ gourc'hemennoù Doue e stumm divwerzennoù :
:*Un doue hepken a adori*
:*Ha dreist pep tra a gari*.

Un doare da aesaat an deskiñ eo an divwerzennoù, evel an teirgwerzennoù hag ar pedergwerzennoù ivez. 
 
## Barzhoniezh vrezhonek
Un doare eeun da werzaouiñ eo an divwerzenn. An doare-se a gaver er sonioù kozh, hag er sonioù da zañsal e brezhoneg. 
;Gant gwerzennoù eizhsilabennek
Kalzik a sonioù kozh a grog evel-hen :
:*Selaouit holl 'ta, selaouet*
:*Ur son a zo nevez savet.*
Ar re-se neuze a zalc'h da vont gant divwerzennoù.

Gwerz Ker Is zo savet evel-se : 
:*Petra 'zo nevez e Kęr Is*
:*Ma'z eo ken drant ar yaouankiz,*
:*Ma klevan-me ar binioů,*
:*Ar vombard hag an telennoù ?*
;Gant gwerzennoù trizeksilabennek
Er ganaouenn *Metig* :
:*Tud yaouank a Vreizh-Izel, didostait da glevet*
:*An istor eus ma daeloù ha ma foanioù kalet*.

## E yezhoù all
*E saozneg ez eo doare *[[Canterbury Tales]]* Geoffrey Chaucer er Grennamzer, hini John Dryden er  ha hini Alexander Pope en .
*E galleg e kaver an doare-se da ober e gwerzennoù al lennegezh klasel hag ar c'hoariva klasel, gant Corneille ha Racine, pe gant tud evel Nicolas Boileau :
:*Ce que l'on conçoit bien s'énonce clairement,*
:*Et les mots pour le dire arrivent aisément*. (Boileau, *Art poétique*, Kan I)

## Pennadoù kar
*Teirgwerzenn
*Pedergwerzenn

## Notennoù
Sonedenn

Ur **sonedenn** zo ur varzhoneg, anezhañ un hollad pevarzek gwerzenn, gant div bedergwerzenn da gentañ ha div deirgwerzenn goude. 

## Italia
Gant Petrarca, en Italia ar , eo bet brudet ar sonedenn, a seblante bezañ un doare kanaouenn en e raok.
Implijet eo bet en holl yezhoù Europa goude. 

## Saozneg
Brudet eo sonedennoù William Shakespeare e saozneg. 

## Spagnoleg
Kentañ den a skrivas sonedennoù spagnoleg e voe Íñigo López de Mendoza, markiz Santillana (1398-1458), a savas 42 sonedenn. Er  e voe implijet gant Félix Lope de Vega, Diego Hurtado de Mendoza, Hernando de Acuña, Fernando de Herrera, Gutierre de Cetina ha re all.

Ar varzhed vrudetañ a savas sonedennoù eo Lope de Vega, Góngora, Quevedo, Calderón, Sor Juana ha Cervantes.

## Galleg
E galleg eo bet implijet ar sonedenn gant Ronsard, Baudelaire ha Hérédia dreist-holl.

## E brezhoneg
Implijet eo bet ar sonedenn gant tud Gwalarn : Roparz Hemon, Youenn Drezen, Kenan Kongar ha re all.

Abaoe an eil brezel-bed n'eo ket bet implijet stank.
* Div droidigezh gant Mark Kerrain, diwar Baudelaire ha Laforgue.
* E *[[Kan ma bro]]* gant Yann Bijer e vez kavet 6 barzhoneg e stumm ar sonedenn.

## Pennadoù kar
* Teirgwerzenn
* Pedergwerzenn

## Notennoù
Teirgwerzenn

Un **deirgwerzenn** zo ur varzhoneg pe un darn eus ur varzhoneg teir gwerzenn enni.
Un doare da aesaat an deskiñ eo bet an deirgwerzenn e Kembre hag e Breizh.

E pep sonedenn e vez div bedergwerzenn da gentañ ha div deirgwerzenn goude.
Teirgwerzennek eo pep haiku.

## Skouerioù
;**An Buhez Sant Gwênolé Abat – Ar Kentaf eus a Lantevennec*

Da Roe map Doe nep az croeas,
Dyt salut flam a dylamas,
Gant ez elevas ne fallas quet.

Quemer monet te haz Ytron,
Te az quosquor dre an mor don,
A faezçon bet [var] an Bretonet.

;**Bale Arzhur*, e Barzaz Breiz

Deomp, deomp,deomp, deomp, deomp, deomp, d'ar gad !
Deomp, kar, deomp, breur, deomp, mab, deomp, tad !
Deomp ! Deomp ! Deomp holl ! Deomp 'ta, tud vat !

;**[[Trioedd Ynys Prydein]]*, e kembraeg ()

Yr ystwfwl, a'r hwn draw,
Mwy gorddyvnaeal amdanaw
Elwch llu, a llwybyr anaw !


## E yezhoù all
;*Italianeg
:En *[[Divina Commedia]]* gant  Dante (1307)  e kaver an * terzina dantesca* pe * terzina incatenata*, ijinet gant an oberour, hag ouzhpenn an *terza rima* hervez ar patrom aba/bcb/cdc.
;Portugaleg
:Implijet e voe gant Camões e meur a varzhoneg , evel en *O sulmonense Ovídio, desterrado*.
;Saozneg
:Krouet e voe e saozneg gant Thomas Wyatt er . 
:Implijet e voe gant Percy B. Shelley, ha gant George Byron e * [[The Prophecy of Dante]]*.
;Spagnoleg
:E Spagn e komzer eus *terceto encadenato*.

## Pennadoù kar
*Divwerzenn
*Pedergwerzenn
Pedergwerzenn

Ur **bedergwerzenn** zo ur barzhoneg, pe un darn eus ur barzhoneg, gant peder gwerzenn.
Brudet eo pedergwerzennoù Omar Khayyam (1048-1131), lakaet e brezhoneg gant Roparz Hemon.

Rimadelloù pedergwerzennek zo ivez, ha C'hwec'h Merc'h Gwerc'h zo unan anezho.

## Sonedenn
E pep sonedenn e vez div bedergwerzenn da gentañ ha div deirgwerzenn goude. A-wechoù e vezont savet gant gwerzennoù daouzeksilabennek, a-wechoù gant re zeksilabennek, hervez giz an amzer pe hervez ar yezh, war unan eus ar patromoù AABB, ABAB, ABBA, ABCB. 

## Pennadoù kar
*divwerzenn
*teirgwerzenn
Diego Hurtado de Mendoza

**Diego Hurtado de Mendoza** zo bet anv meur a zen.
*Diego Hurtado de Mendoza (1367-1404), amiral meur Castilla
*Diego Hurtado de Mendoza (1417-1479), kentañ dug an Infantado
*Diego Hurtado de Mendoza (1444-1502), eskob Palencia, arc'heskob Sevilla ha kardinal
*Diego Hurtado de Mendoza (1461-1531), trede dug an Infantado, lesanvet *El Grande*
*Diego Hurtado de Mendoza (1468-1536), kont Mélito
*Diego Hurtado de Mendoza (), moraer spagnol, kenderv da Hernán Cortés
*Diego Hurtado de Mendoza (*c*. 1500-1578), priñs Mélito
*Diego Hurtado de Mendoza (1505-1575), barzh ha diplomat
*Diego Hurtado de Mendoza y Guevara (1571-1639), kentañ kont Corzana
Lais Korinthos

**Lais Korinthos** a oa un hetaira, pe kourtizanez, brudet en Hellaz an Henamzer, er . Krediñ a reer e oa ganet e Korinthos. Bevañ a rae en amzer Brezel ar Peloponnesos, ha kontet e oa da vezañ kaerañ plac'h hec'h amzer. Brudet ivez e oa he zostoni hag he froudennoù.

E-touez he serc'heged e oa ar prederour Aristippos, en deus bet savet daou skrid diwar he fenn (Πρὸς Λαΐδα, ha Πρὸς Λαΐδα περὶ του κατόπτρου), hag ar c'hampion er C'hoarioù Olimpek, Eubotas Kyrene. Hervez ur vojenn en doa prometet he dougen da Girene ma c'hounezje, ha kas a reas ur poltred anezhi. 

A-hervez e oa krog da lonkañ pa oa deuet kozh. Mervel a reas e Korinthos ma voe savet ur monumant dezhi en ur c'hev anvet Κράνειον. 

## Lais arall
Un hetaira yaouankoc'h a oa anvet Lais ivez, Lais Hyccara. Mesk a zo e skridoù kozh diwar o fennoù, ken n'ouzer ket atav eus pehini ez eus kaoz. 

## Krennlavar
*οὐ Κόρινθος οὔτε Λαίς. 

## Levrlennadur
*William Smith, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, 1870. http://ancientlibrary.com/smith-bio/index.html
*Jacobs, L., *Die Aeltere und die Juengere, Vermischte Schriften*, 1830.
All That Jazz: The Best of Ute Lemper

**All that Jazz: The Best of Ute Lemper** a zo ur bladenn gant ar ganerez alaman Ute Lemper. Embannet eo bet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1998. Enni e kaver ugent ton, hag a zo gwelet evel an ugent ton gwellañ bet kanet ganti. 

## Roll an tonioù
# "All That Jazz", eus *[[Chicago (komedienn war gan)|Chicago]]* (John Kander, Fred Ebb)
# "Don't Tell Mama", eus *[[Cabaret (komedienn war gan)|Cabaret]]* (John Kander, Fred Ebb)
# "Mon Légionnaire" (Raymond Asso, Marguerite Monnot)
# "Whenever We Get Close (Appetite)"
# "Careless Love Blues (Voyager)" (W.C. Handy, Martha E. Koenig, Spencer Williams)
# "Die Moritat Von Mackie Messer" (Bertolt Brecht)
# *[[Alabama Song]]* (Kurt Weill, Bertolt Brecht)
# "Nannas Lied (Nanna's Song)" (Bertolt Brecht)
# "The Bilbao Song" (Kurt Weill, Bertolt Brecht)
# "Surabaya Johnny" (Bertolt Brecht)
# "Le Grand Lustucru"
# "My Ship" (Kurt Weill, Ira Gershwin)
# "Want To Buy Some Illusions" (Friedrich Hollaender)
# "They Call Me Naughty Lola/Ich Bin Die Fesche Lola" (Friedrich Hollaender)
# "L'Accordéoniste" (Michel Emer)
# "La Vie en Rose" (Édith Piaf, Marcel Louiguy, Mack David)
# "Psalm" (Paul Celan)
# "When the Special Girlfriend" (Mischa Spoliansky, Marcellus Schiffer)
# "The Smart Set" (Mischa Spoliansky, Marcellus Schiffer)
# "I Am a Vamp!" (Robert Klein, Mischa Spoliansky, Marcellus Schiffer)
Hans Holbein

**Hans Holbein** zo anv daou livour alaman brudet 
*Hans Holbein an Henañ (1460–1524)
*e vab Hans Holbein ar Yaouankañ (war-dro 1497–1543), livour e lez ar roue saoz Herri VIII.

## Pennad kar
*Holbein
Punishing Kiss

**Punishing Kiss** a zo ur bladenn gant ar ganerez alaman Ute Lemper. Deuet eo er-maez e 2000. Disoc'h ar c'henlaour etre Lemper hag ar strollad The Divine Comedy eo. Er bladenn ez eus tonioù savet gant Nick Cave, Elvis Costello, The Divine Comedy, Philip Glass, Tom Waits, Scott Walker hag ivez Kurt Weill.
The Divine Comedy eo ar strollad a son gant lemper war al lodenn vrasañ eus an tonioù.
Neil Hannon ha Joby Talbot a gempennas ivez "Tango Ballad" (Brecht -Weill), ha Neil Hannon a gan div ganaouenn ("Tango Ballad", "Split") gant Lemper.

Gant ar bladenn gwerzhet e Bro-C'hall e voe ouzhpennet ur bladenn gant teir c'hanaouenn c'hallek. 

Er bladenn japanat ez eus un ton ouzhpenn, "Lullaby" e ditl.

## Roll an tonioù

### CD ouzhpenn e galleg

## Liamm diavaez
* Penn-barn e lec'hienn Allmusic
Kunstmuseum Basel

**Kunstmuseum Basel** (alamaneg a dalvez **Mirdi arzoù Basel**) eo ar mirdi suis ma kaver ar muiañ a oberennoù, hag emañ war roll suis ar madoù sevenadurel a dalvouedegezh rannvro ha broadel. Ken abred hag e 1661 e voe krouet ga voe prenet gant ti-kêr Basel un hollad oberennoù anvet Cabinet Amerbach diwar anv ur familh madoberourien ha dastumerien oberennoù arzel. Evel-se e teuas da vezañ ar mirdi kentañ perc'hennet gant un ti-kêr. Ennañ e kavet oberennoù eus ar 15 kantved betek an amzer vremañ : eus oberennoù savet etre 1400 ha 1600 e rannvro ar Roen uhel betek oberennoù savet er 21 kantved. 

E Kunstmuseum Basel emañ datsumad brasañ ar re Holbein hag ivez oberennoù gant Konrad Witz, Hans Baldung, Martin Schongauer, Lucas Cranach gozh ha Mathias Grünewald. Evit a sell ouzh ar 17 hag an 18 kantved e kaver livadurioù gant Peter Paul Rubens, Rembrandt ha Jan Brueghel gozh. E-keñver an 19 kantved ez eus oberennoù gant Édouard Manet, Claude Monet, Paul Gauguin, Paul Cézanne, Vincent van Gogh, Arnold Böcklin ha Ferdinand Hodler. Evit a sell ouz an 20 kantved ez eus oberennoù kubour gant Pablo Picasso, Georges Braque ha Juan Gris hag oberenoù eztaolour gant Edvard Munch, Franz Marc, Oskar Kokoschka hag Emil Nolde. Oberennoù sevelour dada, dreistgwirvoudel hag arz amerikan abaoe ar bloavezhioù 1950 a zo ivez. Menegomp ivez oberennoù gant Fernand Léger, Paul Klee, Alberto Giacometti ha Marc Chagall.

Evit a sell ouzh an arz a vremañ e kaver oberennoù gant arzourien stadunanat, alaman, italian ha suis evel Joseph Beuys, Andy Warhol, Jasper Johns, Georg Baselitz, A.R. Penck, Brice Marden, Bruce Nauman, Jonathan Borofsky, Roni Horn, Francesco Clemente, Mimmo Paladino, Enzo Cucchi, Walter Dahn, Martin Disler, Siegfried Anzinger, Leiko Ikemura, Markus Raetz, Robert Therrien, Rosemarie Trockel ha Robert Gober.

## Notenn

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn Kunstmuseum Basel
*Lec'hienn mirdioù Basel
Konrad Witz

**Konrad Witz** (e-tro 1400-1410, marteze a-walc'h e Rottweil (Württemberg/Alamagn) - goañv 1445/nevez-amzer 1446 e Basel/Suis) a oa ul livour alaman a labouras dreist-holl e Basel e Suis.

Brudet eo Witz evit bezañ savet tri aoter, me chom nemet lodennoù anezho. E-tro 1435 e savas hini Heilspiegel (e Kunstmuseum Basel, ha tammoù all e mirdioù all), hini ar Werc'hez (e-tro 1440), a liammer ouzh panelloù a zo hiziv an deiz e Basel, Nürnberg ha Straßburg (Musée de l’Œuvre Notre-Dame), ha hini sant Pêr (1444) e Musée d'Art et d'Histoire e Geneva.
Soñjal a reer n'eo ket liammet e livadur eus Sant Kristof ouzh e aoterioù. Oberennoù all gantañ a zo e mirdioù Napoli, Berlin ha new York (dastumad Frick).

## Levrlennadur
*H. Röttgen: *Zwei noch umstrittene Zuschreibungen an Konrad Witz*, in: *Jahrbuch der Berliner Museen* NF III, 1961, S. 76 ff.
*A. Stange: *Ein Madonnenbild von Konrad Witz*, in: *Pantheon* XIX, 1961, S. 39.
*E. Maurer: *Konrad Witz und die niederländische Malerei*, in: *Zeitschrift für Schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte* XVIII, 1958, S. 158 ff.
*G. Schmdit: *Der Maler Konrad Witz*, in *Merian* IX, 1956, H. 7, S. 42 ff.
*G. F. Hartlaub: *Der Saturn bei Witz*, in: *Genava* NF III, 1955, S. 141 ff.
Lais Hykkara

**Lais Hykkara** (e henc'hresianeg Λαίς /Laís) ganet en Hykkara (Carini hiziv), e Sikilia, marvet war-dro 340 kent JK e Thessalia, a oa un hetaira en Henamzer, er .
Un toullad mojennoù zo diwar he fenn. Prest e oa Demosthenes da baeañ 1 000 drakma da dremen un nozvezh ganti, met hi, pa welas anezhañ, a c'houlennas 10 000 kerkent, hag en em roas da Diogenes evit netra.

Kevezerez e oa da Fryne, hervez Athenaios. 
A-hervez e savas gwarizi outi da vaouezed Thessalia, ma voe meinataet ganto. 

## Lais arall
Un hetaira koshoc'h a oa anvet Lais ivez, Lais Korinthos. Mesk a zo er skridoù kozh diwar o fennoù, ken n'ouzer ket atav eus pehini ez eus kaoz.
Apelles Kyrene

**Apelles Kyrene** (pe **Apellas** pe **Apollas**, Ἀπελλᾶς, Ἀπολλᾶς e henc'hresianeg) a oa un douaroniour gresian eus Kyrene hag a skrivas ul levr douaroniezh hag a voe kresket gant Athenaios, anvet Πρρὶ τών ἐν Πελοποννήσῳ πόλεων hag unan all anvet Δελφικά.

## Notennoù
Apellas

**Apellas** (Ἀπελλᾶς) zo un anv gresianek, ha hini meur a zen: 

* *Apellas* pe Apelles Kirene, douaroniour hellazat, eus Kirene.
* Apellas, kizeller a rae delwennoù arem
Marcus Aurelius

**Marcus Aurelius**, pe **Mark Aorel** (distagañ* Margaourel*), pe c'hoazh Markus Aorelianus (121-180) zo ur prederour stoikour, hag un impalaer roman hag a renas adalek 161 betek e varv e 180.

Meur a stumm zo d'e anv: **Marcus Annius Verus** (pe ** Marcus Catilius Severus** er penn-kentañ), ha kemer a reas an anv **Marcus Ælius Aurelius Verus**, goude ma oa advabet gant an impalaer Antoninus an Deol. Evel impalaer e c'houlennas bezañ anvet **Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus**. Meur a zen a voe anvet **Marcus Aurelius**.

Meulet e oa e furnez hag e vuhezegezh gant istorourien e amzer. Ul levr, skrivet e gresianeg, en deus laaosket : Τὰ εἰς ἑαυτόν, *Ta eis heauton*, da lârout eo, ger evit ger, "Evitañ e-unan", a gaver aliesañ dindan an titl *Prederiadennoù*.