open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pas-de-Calais

Ar **Pas-de-Calais** (distaget ) zo un departamant, en hanternoz Bro-C'hall, er rannvro Hauts-de-France. Arras eo ar pennlec'h anezhañ, hag an 62 an niverenn lakaet dezhañ.

## An anv
Dont a ra an anv "Pas-de-Calais" (a dalv kement ha "strizh-mor Calais" e brezhoneg) eus ar strizh-mor etre Mor Breizh ha Mor an Hanternoz.

## Istor
Evel ar pep brasañ eus departamantoù ar Frañs eo bet savet d'ar 4 a viz Meurzh 1790. Evit e sevel ez eus bet unanet un darn eus Pikardi (ar Boulonnais), gant Artez.

## Arondisamantoù
* Arras
* Béthune
* Boulogne-sur-Mer
* Calais
* Lens
* Montreuil
* Saint-Omer

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ar C'huzul-departamant
*Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
*Touristañ er Pas-de-Calais 

## Daveoù ha notennoù
Korsika-Uhel

**Korsika-Uhel** (korseg: *Corsica suprana*, pe *Cismonte*; galleg hag ent-ofisiel: *Haute-Corse*) zo un departamant gall, savet diwar un hanterenn eus enez Korsika a oa gwechall un departamant anezhi hec'h-unan. Bastia eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù Korsika-Uhel
* Arondisamant Bastia
* Arondisamant Calvi
* Arondisamant Corti

## Daveoù ha notennoù
Puy-de-Dôme (departamant)

Ar **Puy-de-Dôme** (galleg, distaget ), *Puèi Domat* pe *Puèi de Doma* en okitaneg, zo, abaoe 1790, un departamant, e-kreiz Bro-C'hall, savet diwar proviñs kozh Aovergn. Clermont-Ferrand eo ar pennlec'h anezhañ. Dont a ra e anv diwar hini ur menez, ar Puèi Domat, anvet *Puy de Dôme* e galleg.

## Istor
E 1790 pa voe krouet an departamant e oa da vezañ anvet Mont-d'Or, met kannad Clermont-Ferrand, Gaultier de Biauzat, a glemmas dre'n abeg e sachfe evezh melestradurezh an taosoù war choug e genvroidi, ma voe selaouet ha ma voe anvet an departamant Puy-de-Dôme. 

## Arondisamantoù ar Puy-de-Dôme
* Ambert
* Clermont-Ferrand
* Issoire
* Riom
* Thiers

## Liammoù divaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ er Puèi Domat

## Notennoù ha daveennoù
Korsika-ar-Su

**Korsika-ar-Su** (korseg: *Corsica suttana*; galleg hag ent-ofisiel: *Corse-du-Sud*) zo un departamant, savet, hervez ul lezenn eus ar 15 a viz Mae 1975, diwar rannidigezh enez Korsika, a oa un departamant anezhi hec'h-unan betek ar 1añ a viz Genver 1976. Klotañ a ra ar bevennoù gant departamant kozh al Liamone, a voe anezhañ eus 1793 à 1811. Aiacciu eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù Korsika-ar-Su
* Arondisamant Aiacciu
* Arondisamant Sartè

## Istor
Savet eo bet an departamant d'ar 1añ a viz Genver 1976, pa oa bet rannet e div lodenn departamant Korsika etre Korsika-Uhel ha Korsika-ar-Su. An harzoù a zo memes re evit departamant Liamone, a oa bet anezhañ etre 1793 betek 1811.

En Aiacciu e voe lazhet ar prefed Claude Érignac d'ar 6 a viz C'hwevrer 1998.

## Daveoù ha notennoù
Dereadegezh politikel

An dereadegezh politikel eo ar gerioù a vez implijet da ober anv eus doareoù da gomz, pe da skrivañ, pe d'en em zerc'hel, mennet da chom hep feukiñ kredennoù relijiel pe ideologiezh un den pe ur strollad tud, pe da zoujañ ouzh tud disheñvel o emzalc'h pe o doare-bevañ diouzh hini an darn vrasañ eus an dud pe c'hoazh diouzh reolennoù normativel ar gevredigezh.

## Yezh dereat
Klask a ra ar yezh "dereat", da skouer, klask troioù-lavar evit komz eus revelezh pe Tuadur reizhel an dud hep lakaat un doare revelezh da vezañ an hini "dereat" nemetañ. Da skouer, chom hep implijout termenoù evel "pich-kaoc'h" evit kaozeal eus paotred heñvelrevel abalamour ma'z e anezañ un termen disprizius. 

Pe klasket an tu, da skouer, da goazeal ha da envel tud eus sevenadurioù disheñvel diouzh an hini gantañ ar muiañ a bouez hep ma vefe lakaet anezhe da vezañ skeudennet en doare ma talvezfent nebeutoc'h evit ar sevenenadurioù pe an etniaoù pouezusañ, hag abalamour da se e vez kaozeet hini kentoc'h eus inuit (unander: "inuk") kentoc'h evit "eskimoed".

Unan eus palioù pennañ ar yezh dereat-se, bet treuzimplijet an termen-se da c'houde, a denne d'an doare ma vez skeudennet ar maouezed er yezh en un doare digempouez e-keñver ar wazed ha klask diskoulmoù evit lakaat an implijoù-yezh da vezañ kempouezoc'h pe neptuekoc'h.

Ur yezh "ijinet" an hini eo neuze, ma klaskas a-ratozh-kaer kemmañ er penn-kentañ an doare ma soñj an dud e-keñver an dud all dre kemmañ an doare ma vez implijet ar yezh gante, levezonet don gant damkan Sapir ha Whorf. Klask a reas lakaat war wel ar rakvarnioù kevredigezhel a c'helle bezañ kuzhet dre an doare da implijout ar yezh evit dont a-benn da sevel ur yezh neptuekoc'h.
Pireneoù-ar-Reter

**Pireneoù-ar-Reter** (katalaneg : *Pirineus Orientals* ; okitaneg : *Pirenèus Orientals* ; e galleg hag ent-ofisiel : **Pyrénées-Orientales**) zo un departamant gall e kreisteiz Bro-C'hall (66), war lez ar Mor Kreizdouarel ha sko ouzh Spagn war un dro.

Perpignan eo ar penn-kêr anezhañ.

Stummet eo bet an departamant gant Rousilhon, Vallespir, un tamm eus Cerdanya, anezho broioù katalanek, hag un nebeudig parrezioù okitan.

## Arondisamantoù Pireneoù-ar-Reter
* Ceret
* Perpinyà
* Prada

## Daveoù ha notennoù
Roen-Izel

Ar **Roen-Izel** pe **Roen-Izelañ**, *’s Unterlànd* , d.l.e. "ar Vro-Izel" pe *Underelsàss* en elzaseg, *Unterelsass* en alamaneg, *Bas-Rhin* e galleg hag ent-ofisiel, a zo unan eus an daou zepartamant gall a zo bet savet diwar Bro-Elzas. Straßburg eo ar pennlec'h. 

## Arondisamantoù ar Roen-Izel
* Arondisamant Hagenau-Weißenburg
* Arondisamant Molsheim
* Arondisamant Schlettstadt
* Arondisamant Straßburg
* Arondisamant Zabern

## Daveoù ha notennoù
Roen-Uhel

An **Roen-Uhel** pe **Roen-Uhelañ**  (elzaseg: *‘s Iwerlànd* , d.l.e. "ar Vro-Uhel", pe *Owerelsàss* ; *Oberelsass* en alamaneg; galleg hag ent-ofisiel: *Haut-Rhin*), a zo unan eus an daou zepartamant gall a zo bet savet diwar Bro-Elzas. Kolmar eo ar pennlec'h. 

## Arondisamantoù ar Roen-Uhel
Pevar arondisamant zo.
* Arondisamant Altkirch
* Arondisamant Kolmar-Rappoltsweiler
* Arondisamant Mülhausen
* Arondisamant Thann-Gebweiler

## Daveoù ha notennoù
Paris

**Paris** zo :
*un anv-den eus mojennoù Hellaz kozh
*un anv-lec'h 

## Anvioù tud
* Paris, mab Priam, priñs eus Troia
* Paris pe Pariz, e-barzh Romeo ha Juliet
* Kont Paris, titl kourtezi roet da Henri Orleañs (ganet e 1933), goude bezañ bet hini e dad Henri Orleañs (1908-1999)
* Gaston Paris, (1839-1903), filologour hag ezel eus Akademiezh Bro-C'hall.
* Paulin Paris, (1800-1881), filologour gall, mab d'an hini kent.
* Louis Paris, (1801-1887), istorour gall, breur d'an hini kent.
* Jehan de Paris, (1255-1306), manac'h dominikan kondaonet da chom mut da viken.
* Matthew Paris, (?-1259), istorour saoz.
* Tom Paris, en heuliad filmoù skinwel *[[Star Trek : Voyager]]*
* Paris, Oscar Jackson Jr e anv gwirion, zo un arzour hip-hop.

## Anvioù-lec'h
### 
* *Paris*, anv gallek Pariz, kêr-benn Bro-C'hall, deuet diwar anv pobl c'halian ar Parisii.

### 
* *Paris*, kêr en Ohio;
* Paris, e Texas, ar gêr he deus roet hec'h anv d'ar film Paris, Texas, gant Wim Wenders.
Lena (stêr)

Ar stêr **Lena** (*Ле́на*, [ˈlʲenə], e ruseg; *Өлүөнэ*, *Ölüöne* e sac'haeg) zo ur stêr eus Rusia, e Siberia. Eus an teir stêr a red a greisteiz da hanternoz eo-hi a zo ar muiañ er reter. En em deurel a ra e Mor Laptev.

## Liammoù diavaez
* Hydroland
Osetia ar Su

**Republik Osetia ar Su** (en oseteg: Республикæ Хуссар Ирыстон, treuzlizherennadur *Respoublikae C'housar Iriston*, e rusianeg: Республика Южная Осетия, treuzlizherennet *Respoublika Ioujnaia Osetia* hag e jorjianeg: სამხრეთი ოსეთია, treuzlizherennet *Samkhreti Osetia*) a zo anezhi ur republik dizalc'h *[[de facto]]* diouzh Jorjia, met n'eo anzavet gant riez ebet er bed, war-bouez Rusia e 2008 war-lerc'h ar brezel gant Jorjia, hag un dornadig broioù all. Gouarnamant kreiz Jorjia en deus lavaret ec'h adpiaouo deiz-pe-zeiz ar veli war ar vro-se, anvet gantañ gant an anv kozh **Samatxlabo** pe rannvro Tskhinvali (anv ar gêr-benn).

## Statud politikel
N'eo ket anavezet Osetia ar Su gant Aozadur ar Broadoù Unanet pe Unaniezh Europa, a varn anezhi evel un darn eus Jorjia. Un eil referendom en doa aozet gouarnamant disranner Osetia ar Su e miz du 2006 goude ma oa bet nac'het an hini kentañ gant rest ar bed. Evel ma oa rakwelet e choazas an darn vrasañ eus poblañs ar vro mont kuit diouzh Jeorjia.

### Referendom war an dizalc'hiezh
D'an 12 a viz Du 2006 ez eus bet dalc'het ur referendom war an dizalc'hiezh. En tu-hont da 90 % eus an dud a zo aet da votiñ, ha tost da 99 % o deus votet "ya". N'eo ket bet degemeret ar referendom-se gant ar gumuniezh etrebroadel.

## Brezel 2008
E 2008 e klaskas arme Jorjia adtapout ar vro dre nerzh, argaset e voe gant Arme Rusia. War-lerc'h e voe anavezet dizalc'hiezh ar vro gant gouarnamant Moskov, koulz ha hini Abc'hazia.

## War-du Rusia
D'an 18 a viz Meurzh 2015 e oa sinet un emglev «kevrediñ ha enframmañ» etre Osetia ar Su ha Rusia, ur bazenn ouzhpenn war-zu an destagadur hervez gouarnamant Tbilisi.

## Gwelet ivez
* Oblast Emren Osetia ar Su
Antal Dovcsák

**Antal Dovcsák** (LFE: ['ɒntɒl 'dovtʃa:k], 1879-1962) a oa anezhañ ur politikour hungarat bet dilennet da Gentañ-Ministr Republik Soviedel Hungaria e miz Mezheven 1919.
Jenő Landler

**Jenő Landler** (LFE: ['jɛnø: 'lɒndlɛr], 1875 – 1928) a oa bet anezhañ unan eus pennoù komunour Hungaria.

Studial a reas ar gwir ha dedennet e oa bet er penn-kentañ gant ar Strollad Sokial-demokratel dre ar fed ma laboure gant sindikad labourerion an houarn. Muioc'h-mui avat e troe war an tu-kleiz hag a-benn ar fin e teuas da vezañ ezel eus ar Strollad Komunour.

Dont a reas da vezañ Komisar evit an Aferioù Diabarzh e gouarnamant Republik Soviedel Hungaria e 1919. E penn Arme Ruz Hungaria e oa bet lakaet ivez o stourm a-enep d'ar broioù (Roumania dreist-holl) ma felle dezhe aloubiñ Hungaria.

Goude ma'c'h eas ar republik Soviedel da get e tec'has kuit o klask repu en Aostria hag eno e kendalc'has evel penn Strollad Komunour Hungaria en harlu. 

Mervel a reas Jenő Landler en harlu e Cannes (Frañs) e 1928 ha kaset e oa bet e ludu da Voskov ma oant bet bezet e mogerioù ar C'hremlin. 

## Gwelet ivez
* Republik Soviedel Hungaria
Savoia-Uhel

**Savoia-Uhel** (e brezhoneg), *Haute-Savoie* e galleg hag ent-ofisiel, *Savouè d’Amont* pe *Hiôta-Savouè* en arpitaneg, *Alta Savoia* en italianeg, a zo unan eus an daou zepartamant a zo bet savet diwar Bro-Savoia pa voe staget ouzh Bro-C'hall e 1860. Annecy eo anv ar pennlec'h. 

## Arondisamantoù Savoia-Uhel
* Arondisamant Annecy
* Arondisamant Bonneville
* Arondisamant Saint-Julien-en-Genevois
* Arondisamant Thonon-les-Bains

## Daveoù ha notennoù
Seine

Ar **Seine** eo 
*anv gallek ar stêr a zo Saena e brezhoneg
*anv an departamant gall a oa Pariz e bennlec'h a-raok ma voe lakaet kêr Pariz da zepartamant. Gw. Seine (departamant)

Kavout a reer an anv Seine en anvioù departamantoù
*Seine-et-Marne
*Seine-et-Oise
*Seine-Maritime
Tibor Szamuely

**Tibor Szamuely** (1890 – 1919) oa bet anezhañ unan eus pennoù komunour Hungaria, bet kroget gantañ er penn-kentañ evel ezel eus ar Strollad Sokial-Demokratel.

Soudard e oa bet Szamuely da geñver ar Brezel Bed Kentañ ma oa bet lakaet da brizoniad gant Rusiz e 1915. Goude an Dispac'h Bolchevikour e 1917 e oa bet leusket da vont kuit ha dont a raes da vezañ komunour. E miz Kerzu 1918 ec'h eas betek Alamagn ma kemeras perzh er C'hevredad Spartakour gant Karl Liebknecht ha Rosa Luxemburg.

E miz Meurzh 1919 e oa bet kaset da benn en Hungaria un dispac'h komunour gant Béla Kun ouzh ar stern ha da neuze e teuas Tibor Szamuely da vezañ unan eus pennoù Republik Soviedel Hungaria. 

Goude bezañ labouret e meur a bost disheñvel e oa bet anvet da Gomiser ar Bobl evit an Aferioù Milourel ha dindan e veli e oa bet kaset da benn ar "Spont Ruz". Sevel a reas ur bagad gwarded personel anvet "Paotred Lenin" (hungareg: *Lenin-fiúk*). 

Da diwezh miz Mae 1919 e veajas Szamuely betek Moskov evit stourm eno evit brudañ ar dispac'h hollvedel kichen-ha-kichen gant Lenin. 

Pac'h eas ar Republik Soviedel da get e teuas a-benn da dec'hel kuit eus ar "Spont Gwenn" hag a renas war-lerc'h a-enep d'an holl dud bet savet a-du gant ar gouarnamant komunour ha tec'hel a reas betek Aostria evit klask repu eno met pa oa o klask treuziñ ar bevennoù evit mont da Aostria e oa bet taget gant polis ar vro-se ha lazhet gante. Gant lod, avat, e vez lâret e oa en em lazhet.

## Gwelet ivez
* Republik Soviedel Hungaria
Seine-Maritime

Ar **Seine-Maritime**, pe **Saena-an-Arvor**, unan eus an departamantoù gall, a zo bet savet diwar Bro-Normandi gozh, en-dro da c'henoù ar stêr Saena. Ul lodenn eo eus ar Rannvro Normandi bremañ.

Rouan, kêr-benn gozh Normandi, eo pennlec'h an departamant.

## Arondisamantoù ar Seine-Maritime
* Dieppe
* an Havr-Nevez
* Rouan

## Daveoù ha notennoù
Yvelines

An **Yvelines** (distaget ) a zo unan eus an departamantoù savet e 1968 en-dro da gêr Bariz, er rannvro Enez-Frañs. Versailhez eo ar pennlec'h anezhañ. Savet eo bet diwar lodenn gornaouek an departamant kozh Seine-et-Oise, hag adkemeret en deus e niverenn, an 78. Dont a ra an anv "Yvelines", ger liester (*Département des Yvelines*), eus hini ur c'hoad.

## Arondisamantoù an Yvelines
* Arondisamant Mantes-la-Jolie
* Arondisamant Rambouillet
* Arondisamant Saint-Germain-en-Laye
* Arondisamant Versailhez

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad en departamant (prefeti)
* Touristañ en Yvelines

## Notennoù ha daveennoù
Seine-et-Marne

**Seine-et-Marne** a zo un departamant gall er reter da gêr Bariz, kêr-benn Bro-C'hall. Melun eo ar pennlec'h.

## Arondisamantoù Seine-et-Marne
* Arondisamant Fontainebleau
* Arondisamant Meaux
* Arondisamant Melun
* Arondisamant Provins
* Arondisamant Torcy

## Notennoù ha daveennoù
Hauts-de-Seine

An **Hauts-de-Seine** (distaget ) a zo unan eus an departamantoù savet e 1968 en-dro da gêr Bariz, er rannvro Enez-Frañs. Nanterre eo ar pennlec'h anezhañ. Savet eo bet diwar an departamant kozh Seine ma oa Pariz ar pennlec'h anezhañ, hag un toullad kumunioù eus ar Seine-et-Oise. An niverenn 92 a zo roet dezhañ. Dont a ra e anv — *Uhelennoù Saena* — eus hini ar stêr Seine.

Unan eus an departamantoù pinvidikañ a zo e Bro-C'hall eo: eno emañ sez un toullad chadennoù skinwel gall, hag eno e vez marilhet ar muiañ a girri-tan.

## Istor
E-pad meur a vloaz eo bet dalc'het an departamant gant ur skipailh renet gant Charles Pasqua, bet prezidant ar SAC a-raok bezañ ministr an Diabarzh. Nicolas Sarkozy a oa prezidant Kuzul an Departamant betek miz Mae 2007. Anvet da brezidant Bro-C'hall en doa roet e zilez.

## Arondisamantoù an Hauts-de-Seine
* Arondisamant Antony
* Arondisamant Boulogne-Billancourt
* Arondisamant Nanterre

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad en departamant (prefeti)
* Touristañ en Hauts-de-Seine

## Notennoù ha daveennoù
Seine-Saint-Denis

Ar **Seine-Saint-Denis** (distaget ; pe **Saena-Sant-Denez** e brezhoneg a-wezhioù) a zo unan eus an departamantoù savet e 1968 en-dro da gêr Bariz, er rannvro Enez-Frañs. Bobigny eo ar pennlec'h anezhañ. Savet eo bet diwar an departamant kozh Seine ma oa Pariz ar pennlec'h anezhañ, hag un toullad kumunioù eus ar Seine-et-Oise. An niverenn 93 a zo roet dezhañ. Dont a ra e anv eus hini ar stêr Seine, mui anv ur gêr, Saint-Denis, n'eo nemet un isprefeti, ha pennlec'h un arondisamant.

## Arondisamantoù ar Seine-Saint-Denis
Arondisamantoù ar Seine-Saint-Denis hag ar c'humunioù a zo enno.



 Arondisamant<br>Saint-Denis
 Arondisamant<br>Bobigny
 Arondisamant<br>Le Raincy


#Saint-Ouen
#Aubervilliers
#Saint-Denis
#L'Île-Saint-Denis
#Épinay-sur-Seine
#Villetaneuse
#Pierrefitte-sur-Seine
#Stains
#La Courneuve



Dugny
Le Bourget
Drancy
Bobigny
Bondy
Les Pavillons-sous-Bois
Noisy-le-Sec
Romainville
Pantin
Le Pré-Saint-Gervais
Les Lilas
Bagnolet
Montreuil
Rosny-sous-Bois
Villemomble




Neuilly-Plaisance
Neuilly-sur-Marne
Noisy-le-Grand
Gournay-sur-Marne
Gagny
Le Raincy
Clichy-sous-Bois
Montfermeil
Coubron
Vaujours
Livry-Gargan
Sevran
Aulnay-sous-Bois
Le Blanc-Mesnil
Villepinte
Tremblay-en-France





## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad en departamant (prefeti)
* Touristañ e Seine-Saint-Denis
* Anvioù-bihan en departamant hervez BFM

## Notennoù ha daveennoù
Piran

:  *Tennañ a ra ar pennad-mañ da Sant Piran, paeron [[Kernev-Veur]]. Evit sterioù all, sellit ouzh [[Piran (disheñvelout)]].*

Sant **Piran**, pe **Pêran**, pe *Perran*, zo anv ur manac'h deuet eus Enez Vreizh er , hag a oa bet desket e manati Llanilltud Fawr e Kembre. 

## Marteze eus Iwerzhon
Tud zo a lavar e teue eus Iwerzhon, hag ez eo ar memes anv sant evel an Iwerzhonad Ciarán eus *Saighir*. Arguzennoù zo : Iwerzhoniz arall zo bet tremenet dre **Llanilltud** ha klotañ a ra ar son /p/ predenek gant ar son /c/ gouezelek, met n'eus ket emglev etre an arbennigourion rak ur chapel sant *Piran* zo bet e Kerdiz, ha kement-se a brouje e oa Kembread, hervez un istorour. Re all a wel ur sant Ciarán all.

## Sant paeron
Sant paeron ar vengleuzerien eo **Piran**. Hini Kernev-Veur eo hiziv ivez, goude ma vez roet an titl-se da sant Mikael ha sant Petroc kenkoulz all. 

D'ar 5 a viz Meurzh e vez goueliet ar sant, un devezh a bouez e Kernev-Veur, ha bannieloù sant **Piran**, ar banniel broadel, a vez gwelet a-leizh er vro en deiz-se.

## Anvioù lec'hioù
E anv a gaver
* e **[[Porthpyran]]** (*Porzh-Piran* en brezhoneg) en Kernev-Veur, e saozneg *Perranporth* 
* e **Perranzabulo** ur gêriadennig eus, ma voe savet e vanati, *Lanpiran*, gantañ, a-hervez, 
* e parrez Sant-Pêran en Il-ha-Gwilun.

## Banniel Sant Piran

*Banniel Sant Piran* eo Banniel Kernev-Veur, gant kroaz sant Piran warnañ, ur groaz wenn e-kreiz ur banniel du, damheñvel ouzh banniel Breizh kozh, a oa gwenn gant ur groaz du. 

## Mojennoù
Meur a vojenn a vez kontet diwar-benn ar sant.
* Hervez homañ e varvas Piran pa gouezhas en ur puñs goude ur c'horfad, ken mezv e oa. Ma vez lavaret hiziv c'hoazh: "ken mezv evel ur Piraner". Tud zo a garfe ober anezhañ sant paeron al lonkerien ivez.

## Liammoù diavaez
* Early British Kingdoms: St. Piran, Abbot of Lanpiran
* St. Piran: Keeping the Faith
* St Piran's holiday
* St. Piran's events
* St. Piran's celebrations
* St. Piran's Day in Truro
* The Cornish Gorseth
* St. Piran's Oratory - Morley B Collins, 1910
* St Piran Trust website
1382

*Diwar-benn bloavezh *'1382*' an [[deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

#### Breizh

#### Frañs
### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1382|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 1382]]*

## [[:Rummad:Marvioù 1382|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 1382]]*

__NOTOC__
Seine-et-Oise

Ar **Seine-et-Oise** a oa anv un departamant gall nepell diouzh Pariz ha Versailhez e oa anv ar pennlec'h anezhañ. An **78** e oa e niverenn.

Rannet eo bet an departamant e 1968 da vont d'ober departamantoù an Essonne, ar Val-d'Oise hag an Yvelines. Staget ez eus bet ivez nav c'humun ouzh departamant an Hauts-de-Seine, 16 ouzh ar Seine-Saint-Denis ha 18 ouzh ar Val-de-Marne.

## Liammoù diavaez
Deux-Sèvres

Deux-Sèvres zo anv unan eus an departamantoù gall savet diwar Poatev gozh. 

Niort eo anv ar pennlec'h.

## Arondisamantoù an Deux-Sèvres
* Bressuire
* Niort
* Parthenay

## Notennoù ha daveennoù
Hindouegezh

An **Hindouegezh** (Sañskriteg: हिन्दू धर्म, ** Hindū Dharma**, a vez graet ivez |सनातन धर्म, **Sanātana Dharma**) anezhi, a zo ur relijion a orin eus Indez. 
Dindan an anv-se e lakaer kalz traoù disheñvel, kredennoù, obererezh, skridoù pe anvioù.
An darn vrasañ eus an Hindoued a gred en ur spered eus ar bed a reont Brahman anezhañ hag a azeulont e meur a stumm, skeudennet ma'z eo gant doueed evel Vichnu, Chiva ha Chakti. 
E-barzh an hindouegezh ez eus kant tra d'ober, da anavezout ar spered a zo e pep lec'h ha d'an den da anavezout e natur-eñ e-unan.

## Ur miliard a feizidi
An trede relijion vrasañ er bed eo an **hindouegezh**. E 2005 e konted tost d'ur miliard a feizidi, 890 milion anezho o chom en India.

Ar broioù all enne kalz a hindoued zo Nepal, Bangladesh, Pakistan, Sri Lanka, Indonezia, Malaysia, Singapore, ar Rouantelezh Unanet, Kanada hag ar Stadoù-Unanet. N'eus nemet ur vro, Nepal, he deus lakaet an hindouegezh da relijion ofisiel. 
 
Gwelet e vez an hindouegezh evel ar c'hoshañ relijion war an douar N'he deus ket, evel ar relijionoù all, un diazezer hepken.

## Skridoù
Diazezet eo war un toullad skridoù relijiel savet a-hed ar c'hantvedoù, enne alioù speredel ha reolennoù evit ren ur vuhez relijiel. e-touez ar skridoù-se emañ ar Veda, ar re goshañ. A-hend-all e ranker menegiñ an 18 Purana Ha barzhonegoù ar Mahabharata hag ar Ramayana. Ar Bhagavad Gita, a zo ul lodenn eus ar Mahabharata, a zo ur skrid studiet kenañ dre ma tastum kelennadurezh speredel ar Veda.

## Notennoù


## Liammoù diavaez

* All About Hinduism by Swami Sivananda
* ''Hindu Wisdom'' - This site catalogs thoughts of world-renowned intellectuals regarding Hinduism, recommends books for further reading, and provides useful links for further research.
* Hinduism.co.za - This award winning web site is dedicated to understanding Sanatan Ved Dharma (Hinduism).
* Atmajyoti.org
* Heart of Hinduism: An overview of Hindu traditions produced by practitioners. Based on a widely-used UK schools text 
* Discuss on Hindu Forum
* Paper on Hinduism by Swami Vivekananda - Presented at World Parliament of Religion in 1893 (Text + Audio Version)
* Oxford Centre for Hindu Studies Lectures and seminars in MP3 Audio format by the OCHS as reference material for scholars and students.
* International Society for Krishna Consciousness - From the Vaisnava Tradition of Hinduism.
* ''Authentic Hinduism'' Encyclopedia
* MSN Encarta - Hinduism
* BBC Religion and Ethics on Hinduism
* Dharma Central's facts about Hinduism
* Hindu.org
* Saranam - Hinduism Guide
* Hindunet.org - malicious popups.
* Hindu scriptures in streaming audio
* Hinduism and Hinduism resources
* VEDA - Vedas and Vedic Knowledge Online
* dharma.indviews.com - Website on Hinduism with pictures/images
Sanremo

**Sanremo** (*San Remo* ha *Villa Matutiæ* gwezharall) zo ur gumun hag ur gêr enItalia, 53 240 a dud enni e 2021, e proviñs Imperia, e rannvro Liguria.

En-dro da Sanremo emañ kêriadenn Poggio er reter Coldirodi er c'hornôg. E Poggio emañ grav diwezhañ ar redadeg Milan-Sanremo.

## Istor
Gant an Dispac'h gall e voe staget Sanremo ouzh departamant gall an Alpes-Maritimes.

## Liammoù diavaez
* Lec’h ofisiel ar gumun
* 119 Iliz ha Monumant Sanremo
* Villa Nobel
* Rally di Sanremo ha Rally Istorel
* Sanremo gwelet ag ul loarell e Google
Piran (disheñvelout)

**Piran** a c'hell daveiñ da :

* **[[Piran|Sant Piran]]** pe **St Peran**, paeron Kernev-Veur
 
* Piran (kêr), ur gêr a Slovenia

## Pennad kar
*Peran
Kest ar bruched

**Kest ar bruched** (pe **kest ar brusk**) eo anv ar framm askornek ha migornek a ro stumm d'ar bruched. Gronnañ a ra kavenn ar brusk ha dougen gouriz an ezel krec'h.

Graet eo gant :
* 12 kostezenn a bep tu (24 en holl eta), a zo stag ouzh al livenn-gein,
* ar glerenn,
* migorn ar c'hostezennoù,
* 12 mell ar c'hein

## Roll en analadur
Gronnañ a ra kavenn ar brusk, enni ar skevent. Analet e vez pa stegn ar gelc'hspeurenn (ar gigenn a ra an disparti etre ar brusk hag ar c'hof) ; d'ar memes koulz e stegn ar c'higennoù etrekostezennel evit sevel ha brasaat kest ar bruched. Diwar-se e kresk volum kavenn ar brusk hag an aer a vez bountet er skevent.
Kostezenn

Ur **gostezenn**, pe **kostenn**, zo un askorn hir ha kromm. Daouzek kostezenn zo a bep tu da gest-bruched an den, a zo serret gant peder c'hostezenn warn-ugent eta.
Un nebeudig tud o devez div gostezenn ouzhpenn pe div nebeutoc'h.

## Deskrivadur
* Ar seizh re gostezennoù kentañ, anvet *kostezennoù rik*, zo stag diouzh tu ar c'hein ouzh gwalenn ar c'hein, ouzh ar glerenn dre vigorn diouzh tu ar brusk.
Disheñvel int diouzh ar re all dre m'int plat ha berr, hag un tamm anezhe a c'hell bezañ a-us live an trebezioù-skoaz.
* An tri re gostezennoù izeloc'h, anvet *falskostezennoù* : daou anezhe zo stag ouzh ar glerenn dre ar memes liamm migornek. Distag diouzh ar glerenn eo an trede re falskostezennoù. 
* An daou re gostezennoù diwezhañ, anvet *kostezennoù distag*, zo stag ouzh al livenn-gein hepken, hep liamm ebet gant ar glerenn.
Lod tud n'o devez nemet ur re gostezennoù distag ha tud all tri re.

Roll ar c'hostezennoù eo gwareziñ an organoù a zo er brusk, evel ar galon pe ar skevent.

Kement-se a voe lakaet anat gant ar mezeg flandrezat Andreas Vesalius (1514-1564) e 1543 dre skeledenn Basel.

## E loened all
En naered eo ar c'horf a-bezh hag a zo dalc'het ha gwarezet gant ar c'hostezennoù.

## Notennoù
Gwalenn ar c'hein

**Gwalenn ar c'hein**, pe ar **walenn-gein**, pe al **livenn-gein**, pe ar **mellkein**, eo ar gerioù a reer ganto eus an hollad eskern bihan anvet melloù a zalc'h kein ar mellkeineged. Gwareziñ a ra ar mel-livenn dalc'het e kanol ar mellkein.

## Livenn-gein an den
Peurliesañ eo graet livenn-gein an den gant :
* seizh mellenn ar gouzoug, an hini gentañ o vout an Atlas, an eil o vout ar vellenn ahel ;
* daouzek mellenn ar brusk
* pemp mellenn an dargreiz
* an askorn kroazell
* an askorn belost

### Ar melloù

### Plegoù al livenn-gein
Pevar fleg a vez graet gant al livenn-gein :
* daou bleg war-zu ar brusk pe ar c'hof : pleg ar gouzoug ha pleg an dargreiz ;
* daou bleg war-zu ar c'hein : pleg ar brusk ha pleg al lestr.

*Plegoù kentañ* a vez graet eus pleg ar brusk ha pleg al lestr, peogwir int stummet er grouell.
*Eil plegoù* a vez graet eus pleg ar gouzoug ha pleg an dargreiz, abalamour ma tiorroont goude ar c'hanedigezh. Diorren a ra pleg ar gouzoug etre 3 ha 9 mizvezh oad pa c'hell ar babig derc'hel e benn sonn hag azezañ. Pleg an dargreiz a ziorro etre 12 ha 18 miz pa grog ar bugel da gerzhet.
1395

*Diwar-benn bloavezh *'1395*' an [[Deiziadur juluan|deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

;
* 29 Eost : dont a ra Alberzh IV Habsbourg da vezañ dug Aostria.
;
;
* 11 Mae : savet eo tiriad Milano en un dugelezh gant an impalaer Venceslas. Klask a ra dug kentañ Milano ,Gian Galeazzo Visconti, astenn e grog war ul lodenn vras eus al ledenez.
### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1395|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 1395]]*

## [[:Rummad:Marvioù 1395|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 1395]]*

__NOTOC__
Val-de-Marne

Ar **Val-de-Marne** (distaget ) a zo unan eus an departamantoù zo bet savet e 1968 en-dro da gêr Bariz, er rannvro Enez-Frañs. Créteil eo ar pennlec'h anezhañ, hag an niverenn 94 a zo roet dezhañ. Dont a ra e anv — "Traoñ-Marn" — eus ar stêr Marne.

## Arondisamantoù ar Val-de-Marne
* Arondisamant Créteil
* Arondisamant L'Haÿ-les-Roses
* Arondisamant Nogent-sur-Marne

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad en departamant (prefeti)
* Touristañ er Val-de-Marne

## Notennoù ha daveennoù
Cher (stêr)

Ar **Cher** (*Char* en okitaneg) zo ur stêr eus kreiz Bro-C'hall, adstêr d'al Liger war he lez kleiz, ha dezhi 320 km. 

Emañ hec'h andon e Menezioù-Kreiz Bro-C'hall, ha tremen a ra dre gêrioù:
* Montluçon (en Allier)
* Saint-Amand-Montrond ha Vierzon e departamant ar Cher
* Teurgn en Indre-et-Loire

Adstêrioù zo dezhi ivez. Bez' ez int anvet: Tardes, Aumance, Yèvre ha Sauldre.

Labourioù bras-divent a oa bet aozet e Teurgn gant ar maer Jean Royer e dibenn ar bloavezhioù 1960 evit reizhañ ar stêr Cher, disuj ha disent.
Memor Compact Flash

**Ur rizh kartenn [[memor elektronek|memor]] eo ar vemor "Gompact Flash" o kaout enni ur reoler memor gant [[memor flash|memor "flash"]] endalc'het e-barzh ur glozenn a vent dister (42,8 mm a hirder ha 36,4 a ledander)**. Krouet e oa bet e 1994 gant ar c'hevredad *SanDisk*.

Daou rizh Compact Flash a zo disheñvel o ment :

* Hini Compact Flash a rizh I a zo he fetisder 3,3 mm,

* Hini Compact Flash a rizh II a zo he fetisder 5 mm,

Kempleg eo ar C'hompact Flash diouzh ar reolad PCMCIA/ATA.

Arouezet e vez ar memorioù Compact Flash gant o barr. Bez' ez 'eus memorioù 128 Me (Mega eilenn), 256 Me, 512 Me, 1 Ge.

## Implijoù ar vemor Gompact Flash

Arveret e vez alies bremañ ar memorioù-se da hizivaat ijinennoù 'zo evel da skouer al luc'heilerezioù pe ar savennoù liesarc'hwel vureveg. D'hen ober e vez aveet kartennoù elektronek pennañ an ardivinkoù-se gant ur c'hennasker azas. Pa vez lakaet an ijinenn war enaou en-dro goude bezañ lazhet anezhi ha luget ar vemor, e c'hell ar c'horrgoulev ("firmware") en em gargañ e-barzh memor sonn ar gartenn bennañ. 

Arveret e vezont ivez alies e-barzh al luc'hskeudennerezioù niverel da kadaviñ al luc'hskeudennoù.

A-hend-all e c'heller kennaskañ ar vemor Gompact Flash ouzh kennasker PCMCIA un urzhiataer hedoug evel un drobarzhell. Da c'hellout implijañ anezhi e ranker neuze he mentrezhañ evel ma vez graet gant ur gantenn galet.
Klotenn

Ur **glotenn** zo graet gant ur son, pe ur soniad, a zo heñvel e dibenn daou c'her disheñvel, a lakaer e diwezh gwerzennoù : a-wechoù div werzenn, a-wechoù muioc'h. An testennoù gant klotennoù a vez renket er gennad lennegel a reer ar varzhoniezh anezhi. 
Ar **[[klotennerezh|c'hlotennerezh]]** eo a vez graet eus an doare da sevel klotennoù. 

Skouer: teir gwerzenn gant ur glotenn.

*Mab ar c'hadour a lava*'re***<br />
''A lavare d'e dad ur beu'''re***
*Marc'hegerien war-lein ar b*'re**'
*[[Barzaz Breiz]]*, gant Kervarker.

Klotennoù a gaver 
*er c'hanaouennoù
*e testennoù lennegel 'zo ha dreist-holl e meur a seurt barzhoniezh. 

Diazez ar werzaouriezh (pe *ar gwerzaouiñ*) eo bet ar glotenn, el lennegezh vrezhonek koulz hag e hini yezhoù ar broioù nes da Vreizh en amzerioù modern. E penn ar Grennamzer e veze dalc'het da stumm latin ha gresianek ar werzaouriezh diazezet war bepeiladur ar soniadoù hir hag ar sonioù berr. Ar varzhoniezh latin e Breizh (Marbod ha Maronad Yezekael, da skouer) a zo skouerioù an hengoun-se.

## Klotennerezh

## Barzhoniezh hep klotennoù
En  avat ez eus bet diorroet ur varzhoniezh ha n'eo ket diazezet war ar c'hlotennoù e dibenn pep gwerzenn. Zavier Langleiz an hini a zo bet da gentañ oc'h arnodiñ an doare nevez-se. 

## Klotennerezh brezhonek a-vremañ
Ur vogalenn heñvelson d'an nebeutañ a ranker klevet e dibenn div werzenn a lakaer da glotañ.
Skouer:
*Ma c'halon a zo frailhet dre nerzh ma enkrezioù*
*Ma daoulagad entanet n'o deus mui a zaeloù.*
Diazezet eo klotenn an div werzenn-mañ, gant Prosper Proux, war ar vogalenn [u].

Peurvuiañ e vez un tammig pinvidikoc'h ar glotenn, gant ur vogalenn hag ur gensonenn: da skouer *e* ha *d*.
Skouer:

*Ha hep dale, siwazh, e vo ar Vretoned*

*Henvel eus tud Bro-C'hall pe eus an Normanted.*

Ral eo gwelout klotennoù diazezet war div silabenn:

*Petra a c'hoarvezo? ... O Breizh ma bro garet,*

*Ma c'halon a zo trist ha meurbet glac'haret !*

Evel a weler e gwerzennoù Proux pe re Fañch an Uhel da-c'houde, n'eo ket trawalc'h ar c'hlotennoù d'ober barzhoniezh.

## Klotennerezh brezhonek kozh
Er varzhoniezh kembraek koulz hag er varzhoniezh brezhonek e kaver ur boaz kozh da sevel ar c'hlotennoù a vez graet klotennoù diabarzh anezho. An doare kozh-se a oa bet dilezet el lennegezh vrezhonek da vare diwezh ar XVIIvet kantved abalamour d'an diaez ma oa he sevel. Abaoe deroù an XXvet kantved avat ez eus bet savet barzhonegoù nevez oc'h implijout ar glotennerezh brezhonek kozh.

## Sevel [[gwerz]]ioù
Embannet e oa bet gant Al Liamm ul levrig anvet *Diazez ar sevel gwerzioù*, gant Frañsez Kervella (embannet da gentañ er gelaouenn Al Liamm).

## Pennad kar
*Geriadur klotennoù
Skos Nevez

**Skos Nevez** (pe **Bro-Skos Nevez**) a zo ul ledenez hag unan eus proviñsoù Kanada. War ribl ar Meurvor Atlantel emañ, e Kornôg Brunswick-Nevez. Graet e vez *Nova Scotia* — a zo latin — anezhi e saozneg, *Nouvelle-Écosse* e galleg (40&nbsp;000 yezher), *Alba Nuadh* e gouezeleg Skos, pa'z eus ur miliad bennak a ouezelegerien eno, ha *Gespogwitg* e mi'kmaqeg (22&nbsp;000 yezher). Trevadennet e voe da gentañ gant ar C'hallaoued, o tiazezañ Akadia. Lakaet e voe goude o c'hrabanoù war an douar-mañ gant ar Saozon, a-raok ma teuas da vezañ ul lodenn eus Kanada en XIX kantved.

Halifax eo ar gêr-benn. Kevandirel eo an hinad. 971 395 annezad a oa er broviñs e 2019.

Contrails over Nova Scotia.jpeg|Skos Nevez gwelet diouzh an egor

## Inizi
Inizi zo stag ouzh ar broviñs:
*Enez ar C'hab Breton,
*Enez Sable,
* ha 3800 enezenn all.

## Pennadoù kar
* Timbroù Skos Nevez
## Daveoù
Kein

Ar **c'hein** eo al lodenn eus ar c'horf etre ar choug hag ar revr, a-us an divgroazell, enebet ouzh ar bruched hag ar c'hof.

E krec'h ar c'hein emañ an divskoaz.
E-kreiz ar c'hein emañ gwalenn ar c'hein, a zo stummet gant ar melloù-kein, ha stag outo, a bep tu, ar c'hostezennoù a ya d'ober kest ar brusk, pe kest ar bruched. 

### Organoù
A-dreuz ar c'hein e c'haller klevout ar skevent oc'h analat. 
Al lounezhi e-barzh ar c'horf, e-traoñ ar c'hein, a bura ar gwad. 

### Poan-gein
Labourioù zo, pe doareoù d'en em zerc'hel, pa vez pleget ar c'horf, a zegas poan-gein d'an den.

Gant al loened-samm (kezeg, ezen, kañvaled) e vez douget semmen war o c'hein. Gant un den e vez douget semmen war e choug.

## Ar c'hein hag ar gweled
Krommenn kein ar maouezed a zo unan eus an danvezioù muiañ labouret gant al livourien ha kizellerien. 

## Traoù
Komz a reer ivez eus kein ur gador, kein ul levr. Digein e vez ar bankoù peurvuiañ, hogen bankoù keinet zo ivez. 
Keinañ levrioù a vez graet evit o lakaat da badout.
Edgar Degas

**Hilaire Germain Edgar de Gas**, a vez graet **Edgar Degas** anezhañ, **Edgar Degas**, zo ul livour gall, ganet d'an 19 a viz Gouhere 1834 e Pariz ha marvet d'ar 27 a viz Gwengolo 1917 e Pariz ivez, tapet brud gantañ diwar livañ e doare skol an impresionouriezh, dre boltrediñ merc'hed, hag ivez, d'ur mare eus e vuhez dreist-holl, merc'hed yaouankik Opera Pariz.

## Livadurioù
* Gwelout Roll livadurioù Edgar Degas
Gouzoug

Ar **gouzoug** eo al lodenn eus ar c'horf a zo etre ar penn e nec'h, ha kein ha bruched an den izeloc'h.

## Korfadurezh
Dre ar gouzoug e tremen 
* ar gwazhied a gas ar gwad eus ar galon d'an empenn
* korzennoù analat ha magañ

## Gouzoug hir

"Marc'harid Gouzoug-hir" a vez graet eus ar gerc'heiz. Merc'hed zo o deus ur gouzoug hir er bobl kayan, lakaet da hiraat gant gwalennoù en o c'herc'henn.

## Dic'houzougañ
Dic'houzougañ un den zo un doare asur d'e lakaat da vervel. Pa vez dibennet un den e vez troc'het e c'houzoug ivez.

## Anvioù-tud
* *Gougeg* ha *Gouzougeg* eo an anvioù tiegezh deveret.
Penn

Ar **penn** zo ul lodenn eus korf an den ha hini lod eus al loened. Gant al loened mellkeinek eo stag ouzh ar c'horf war-bouez ar gouzoug.

## Neuz diavaez
* Ar blev
* An tal
* An dremm
* An daoulagad, goloet gant ar malvennoù, an divabrant
* Ar fri
* An divskouarn
* An divjod
* Ar genoù
* An diweuz
* An elgezh

## En diabarzh

Dindan kroc'hen ar penn emañ ar glopenn, enni :
* an empenn
Ar genoù emañ :
* an teod
* an dent
Berthe Morisot

**Berthe Morisot** (Bouges, 14 a viz Genver 1841 - 2 a viz Meurzh 1895) a oa ul livourez c'hall stag ouzh luskad an impresionouriezh.

## He buhez
Ganet e oa e Bourges (Cher), ha gournizez e oa d'al livour Jean-Honoré Fragonard, a zo bet lavaret. Gant he c'hoar Edma he devoa studiet arz al livouriezh, dre livañ diouzh skouer an  taolennoù diskouezet e mirdi al Louvre. Eno e reas anaoudegezh gant Fantin-Latour.

Adalek 1861 e studias Berthe hag Edma gant Jean-Baptiste-Camille Corot, e Ville-d'Avray. Perzh a gemer Berthe Morisot e Saloñs 1864, e hini 1865 goude, ma kinnigas un nebeud gwelvaoù. 

E 1868 e reas anaoudegezh gant Manet, ha patrom e voe-hi dezhañ evit meur a livadur : *[[Le Balcon]]*, *Le Repos*, *Berthe Morisot au bouquet de violettes*. 

E 1874 e tilezas ar Saloñs ofisiel evit kemer perzh e diskouezadeg Monet, Sisley, Renoir hag all.

Er bloaz-se end-eeun e timezas gant Eugène Manet, breur Édouard.
Pa varvas he gwaz e 1892 e vanas klañv, ma fizias he merc'h Julie Manet er barzh Stéphane Mallarmé hag en Auguste Renoir, dezhañ d'he c'helenn war al livouriezh. 

Estreget oberennoù Camille Pissarro ne voe nemet he re a voe diskouezet en holl ziskouezadegoù kentañ an Drivliadelourien. 

Evel d'he c'hamaradez Mary Cassatt e plijas da Verthe Morisot livañ merc'hed, bugale, ha pennadoù eus buhez an tiegezhioù. 

Mervel a reas Berthe Morisot d'an 2 a viz Meurzh 1895 e Pariz. Beziet e voe e bered Passy.

Priziet e vez atav ar vuhez a zifluk eus ar stummoù dispis a zamweler en he zaolennoù hag eus kan al livioù war al lien. 
## Breizh
Bet eo al livourez e Breizh, graet ganti un toullad taolennoù e korn An Oriant.

Berthe Morisot, 1867 - Rosbras, Brittany.jpg|*Rosbras* e Rieg, 1867
Berthe Morisot The Harbor at Lorient.jpg|*Porzh an Oriant*, 1869

## Poltrederien Berthe Morisot
Meur a emboltred anezhi he deus graet. Livet eo bet gant he mignoned Renoir hag Edouard Manet, he breur-kaer, ivez.

Edouard Manet - The Balcony - Google Art Project.jpg|*Le Balcon*Manet, 1868-69
Édouard Manet - Le Balcon.jpg|*[[Le Balcon]]* (munut)
Édouard Manet - Le repos.jpg|*[[Le Repos]]*Manet, 1870-71
Edouard Manet - Berthe Morisot With a Bouquet of Violets - Google Art Project.jpg|*Berthe Morisot au bouquet de violettes*Manet, 1872


Édouard Manet - Berthe Morisot au soulier rose.jpg|*Berthe Morisot au soulier rose*Manet, 1872
Édouard Manet - Berthe Morisot on a divan.jpg|*Berthe Morisot sur un divan*Manet, 1872
Berthe Morisot Manet Lille 2918.jpg|*Berthe Morisot à l'éventail*Manet, 1874
Marcellin Desboutin - Portrait Berthe Morisot.jpg|*Portrait de Berthe Morisot*Desboutin, 1876


Manet - Berthe Morisot ruhend.jpg|*Portrait de Berthe Morisot*Manet, 1882
Renoir Berthe Morisot.jpg|*Berthe Morisot*Renoir, 1892
Pierre Auguste Renoir - Portrait Berthe Morisot and daughter Julie.jpg|*Berthe Morisot et sa fille Julie Manet*Renoir, 1894


## Gwelout ivez
*Roll livadurioù Berthe Morisot
## Liammoù diavaez

*  Berthe Morisot er WebMuseum
Michel Rolland

**Michel Rolland** a zo bet prezidant (2004-2006) ha sekretour meur ar Re C'hlas (2006-2008) e Breizh. Kuzulier kêr hag eilmaer eo bet en Henbont ivez, betek 2009.
Pa oa yaouank e oa bet e-barzh ar Jeunesse Ouvrière Chrétienne (JOC), e Brest. E 1991 e oa aet e-barzh ar Re C'hlas.
Ain

**Ain** a c'hall bezañ meur a dra :

## Lec'hioù
;
* Ain (departamant), un departamant gall
* Ain (stêr), ur stêr e reter Bro-C'hall

;Broioù all :
*Aín, ur gumun e Kumuniezh València, e Spagn.
*Al Ain en Abu Dhabi, unan eus an Emirelezhioù Arab Unanet.
*Aïn Defla, pe Aïn Témouchent (hervez ar skritur gallek), en Aljeria.

## Tud
:*Un anv-bihan estonek eo Ain*
*Ain Kaalep, skrivagner estonek
*Ain Mere, ofiser 
*Ain Sillak pe *Alfred Schmidt*, sportour
Chouk

Ar **chouk**, pe ar **choug**, eo al lodenn eus ar c'horf a zo etre an divskoaz ha traoñ ar gouzoug, izeloc'h eget ar c'hilpenn.

Gant al loened-samm e vez douget ar semmen war o c'hein, gant an dud e vezont douget war o chouk.

## Daveennoù ha notennoù
Ardecha (departamant)

An **Ardecha** (en okitaneg), **Ardèche** (hervez ar galleg, hag ent-ofisiel) zo un departamant eus kreisteiz Bro-C'hall, er rannvro Arvern Ron-Alpoù. Klotañ a ra tamm-pe-damm gant ur broviñs kozh anvet Vivarais. Emañ an departamant en Okitania.

Dont a ra e anv eus ar stêr Ardèche. 
Privàs eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù an Ardecha
* Privàs
* L'Argentièira
* Tornon

## Daveoù ha notennoù
GJ 1002

GJ 1002 a zo ur gorrez ruz. Lec'hiet emañ tost a-walc'h ouzh an Heol eo met re wan eo da vezañ gwelet gant an daoulagad noazh. Ur steredenn sioul eo, war ar sblant, er c'hontro d'un darn vras eus ar gorrezed ruz.

## Gwelet ivez
Roll ar stered tostañ

## Liammoù diavaez
GJ 1002 war ARICNS
Republik Soviedel Stavropol

Ur Republik Soviedel berrbad e oa **Republik Soviedel Stavropol** (ruseg: Ставропольская Советская Республика) bet savet evel ur rann eus RSKS Rusia d'ar 1añ a viz Genver 1918 e Stavropol e mervent Rusia hag aet da get d'ar 7 a viz Mezheven 1919 pa oa bet enteuzet gant Republik Norzh Kaokaz. 

Stavropol e oa kêr-benn ar Republik.
Republik Soviedel ar Mor Du

Ur Republik Soviedel berrbad e oa **Republik Soviedel ar Mor Du** 
(ruseg: Черномо́рская Сове́тская Респу́блика) bet savet evel ur rann eus RSKS Rusia e miz Meurzh 1918 e ez-gouberniya impaelourel ar Mor Du e mervent Rusia.

Mont a reas da get pa oa bet enteuzet e Republik Soviedel ar Mor Du-ha-Kuban. 

Novorossiysk e oa kêrbenn ar Republik.
Kallichore (loarenn)

**Aœde** (gresianeg Καλλιχόρη) pe **Yaou XLIV** a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2003. Hi a berc'henn da strollad Karme, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 23 milion km ha 24 milion km gant ur stouadur a 165°.

Tennañ a ra e anv eus Kallichore, unan eus nimfenned a zesavas Dionysos
Ardèche (stêr)

An **Ardecha** (diwar an okitaneg) zo ur stêr eus su Bro-C'hall, adstêr d'ar Ron war e lez dehou, ha roet he deus hec'h anv d'un departamant gall, an Ardecha, treuzet ganti.
Guiglia

**Guiglia** a zo ur gumun eus Italia e proviñs Modena gant 4 047 a dud d'an .

## Tud dibar
* Ercole Del Rio, mestrc'hoarier echedoù italian a zo bet ganet e 1723 pe e 1726 e Guiglia.

## Notennoù
Nonantola

**Nonantola** zo ur gumun en Italia e proviñs Modena, e rannvro Emilia-Romagna.

## Tud dibar
* Giambattista Lolli, mestrc’hoarier echedoù italian a oa bet ganet e 1698 e Nonantola.

## Notennoù
Plateiz kevandirel

A-hed an aodoù ez eus lodennoù eus ar meurvorioù ha n'eus ket un donded bras-tre ganto, etre 0 hag un nebeud kantadoù a vetradoù; graet e vez **plateiz kevandirel** eus al lodenn-se. Ul lodenn eus ar c'hevandirioù beuzet gant ar mor an hini eo, a-us d'ar plaenennoù abisel, hag ar pladenn gevandirel a zo evel gorre ur bazenn divent hag a zo bet anvet an takad oablouriezh morel diwarnañ (sellet ouzh pazenn (oablouriezh)). Etre ar plateiz hag an abisoù emañ an tor kevandirel goloet a lec'hidegoù, ar gouelezennoù munutañ krouet gant krignerezh an douaroù diwar obererezh an dourredennoù hag hini ar morioù war an aodoù, hag ivez restadoù al loened mor marv.E lec'hioù 'zo e weler kaniennoù dindanvor, bet naozioù ar stêrioù pa oa izeloc'h live ar morioù e-pad an hoaladoù skornek.
Kevre Savoia

**Kevre Savoia** (*Ligue Savoisienne* e galleg; *Liga de Savouè* en arpitaneg) a zo ur strollad politikel dizalc'hour krouet e 1995 gant Jean de Pingon goude m'en doa embannet un heuliad pennadoù er c'helaouennoù Le Faucigny ha Présence savoisienne. Anvet e voe *Ligue des Droits Savoisiens* (kevre ar gwirioù savoiat) da gentañ ha neuze *Kevre Savoia* (Ligue de Savoie). Renet e oa gant Patrice Abeille (1954-2013).

Pal al luskad a zo sevel ur stad dizalc'h e Savoia. Un nebeud berzhioù en doa bet e fin an  hag ur c'hannad (Patrice Abeille) en deus bet e kuzul rannvro Ron-Alp etre 1998 ha 2004. Hervez e bennoù en doa al luskad 3.000 ezel met dreistpriziet e oa moarvat.

War zigresk eo al luskad abaoe. Kollet e oa bet e sez er c'huzul rannvroel e 2004 abalamour d'ar sistem-votiñ. Ur statud a seller en doa bet e Rannvroioù ha pobloù kengred met diarbennet e voe e 2005 goude ma oa bet embannet pennadoù enep-islamat gantañ en e gelaouenn Le Savoisien. Un ezel eus Emglev Libr Europa eo c'hoazh.

## Liammoù diavaez
*Kelaouenn ar strollad
*Lec'hienn ofisiel
Kentumeg

Ar c'hentumeg a zo ur yezh digenvez komezt gant 200 a dud e stad Baouchi e biz Nijeria. Damvarv eo. Darn vrasañ ar meuriad a ra gant ar Tchameg ha gwelloc'h e komz ar gentumegerien diwezhañ ar yezh-se eget o hini.

Hervez an hengoun e teu ar Jalabe eus ar Menezioù Muri ma vevent asambles gant pobloù Tso ha Kwa. E-pad an  kantved, avat, e erruas an dchamed, a oa o tech'out argasadegoù ar Wajaed. Kenveuziñ a reas an div bobl ha dlizelel a reas ar Jalabe o yezh goustadig.

## Geriadur

Levezonet e oa bet geriadur ar c'hentumeg gant hini ar tchameg ha bez ez us damheñvelderioù gant tsoeg met darn vrasañ ar gerioù kentumek a zo dinav o orin.

### Niverioù

# *násán*
# *tiyú, tə́só*
# *tətáá, bwànbí*
# *təbwár, ŋbár*
# *(tə)nó*
# *tənúkùn*

Goude 5 ez eo an niverioù kentumek heñvel ouzh hini an tchameg, ar re etre 1 ha 5 a zo tost ouzh re an tsoeg.

## Gwelet ivez

Yezhoù Nijeria
Tripoli (Libia)

]

**Tripoli** (arabeg: **طرابلس** **Tarābulus**) eo kêr-benn Libia. 
Brasañ kêr ar vro eo gant 2 000 000 a dud o chom enni.

## Gevellerezh
* 
*  (abaoe 2003)
* 
* 
*  (abaoe 1976)
Acquaviva delle Fonti

**Acquaviva delle Fonti** zo ur gumun en Italia e proviñs Bari gant 21 613 annezad.


Map of comune of Acquaviva delle Fonti (metropolitan city of Bari, region Apulia, Italy).svg|Lec'hiadur
Acquaviva delle Fonti-Stemma.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 132,03 km²
* Poblañs (2022) : 19 932 a dud
* Stankter : 151 den/km²

## Tud dibar
* Mario Napolitano , mestrc’hoarier echedoù italian, a zo bet ganet en **Acquaviva delle Fonti**.
Marradi

**Marradi** (*Marredi* e romagnoleg) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze gant 3 616 annezad.

## Tud dibar
* Vincenzo Castaldi, mestrc'hoarier echedoù italian, a zo bet ganet e Marradi .

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar gumun .
Republik Soviedel ar Mor Du-ha-Kuban

Ur Republik Soviedel berrbad e oa **Republik Soviedel ar Mor Du-ha-Kuban** 
(ruseg: Куба́но-Черномо́рская Сове́тская Респу́блика) bet savet evel ur rann eus RSKS Rusia d'an 30 a viz Mae 1918 pa oa bet enteuzet Republik Soviedel ar Mor Du ha Republik Soviedel Kuban.

Mont a reas da get pa oa bet enteuzet e Republik Norzh Kaokaz, bet krouet d'ar 6 a viz Mezheven 1918 . 

Yekaterinodar (bremañ anvet Krasnodar) e oa kêrbenn ar Republik.
RSSE Krimea

Ur Republik Soviedel e oa **Republik Soviedel Sokialour Emren (RSSE) Krimea** (tatareg Krimea a-vremañ *Qırım Muhtar Sotsialist Sovet Cumhuriyeti*; anv ofisiel e tatareg Krimea a-gozh hervez reolennoù al lizherenneg turkek unvan: *Qrьm Avonomjalь Sotsialist Sovet Respublikasь*; ruseg: Крымская Автономная Советская Социалистическая Республика) bet savet evel ur rann eus RSKS Rusia d'an 18 a viz Here 1921 hag aet da get d'an 30 a viz Gouere 1945 pa voe troet en Oblast Krimea enbarzhiet e RSKS Rusia, bet laket dindan beli RSS Ukrania e 1954.
 
Div yezh ofisiel a oa eno: ar ruseg ha tatareg Krimea.

Adsavet e oa bet adarre an emrenelezh e 1991 evel ur rann eus Ukraina, anvet bremañ "Republik Emren Krimea".
Taouarc'h

**Taouarc'h**, pe **keuneud-douar**, a vez graet eus an danvez a deu diwar geot brein en douaroù gleb, pe glebiennoù, a vez graet **[[taouarc'heg]]i** anezho.

## A belec'h e teu an taouarc'h
Er geunioù ne beurvrein ket ar plant abalamour ma'z eo trenk an douar. Berniañ a ra kinvi, gwez, kebell-tousegi, kenkoulz evel korfoù marv amprevaned pe loened. Abalamour d'an diouer a aer, pe a oksigen en dour pe en douar gleb, n'a ket an holl draoù-se betek peurvreinañ. 

## Blaz an taouarc'h
Gant taouarc'h e vez sec'het an heiz a yelo d'ober wiski e kornioù zo eus Bro-Skos, en Inizi Gall. N'eo ket blaz an taouarc'h, met blaz ar moged diwar tan taouarc'h a vez kavet war un toullad wiskioù eus an inizi, an Talisker (eus Skye) pe Laphroaig, eus Islay da skouer.


Tourbiere.JPG|Taouarc'heg en Iwerzhon goude an dastum.
Peat-Stack in Ness, Outer Hebrides, Scotland.jpg|Bern taouarc'h e Bro-Skos.
Torfabbau-.jpg|En 1987 en "Ewiges Meer" (al *Lenn Beurbadel*), Friz ar Reter (Alamagn).
Feu de tourbe.JPG|Taouarc'h o leskiñ.
Kore (loarenn)

**Kore** (*S/2003 J 14* a oa hec'h anv da c'hortoz) a zo ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol-veur Hawaii e voe dizoloet e 2003. Lodek eo-hi e strollad Pasiphae, ur strollad loarennoù a gelc'htro etre 22,8 ha 24.1 milion a gilometradoù gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.
Gl 628

**Gl 628** a zo ur gorrez ruz. Lec'hiet emañ tost a-walc'h ouzh an Heol (13.8 bloavezh goulou) met re wan eo da vezañ gwelet gant an daoulagad noazh.

## Gwelet ivez

Roll ar stered tostañ

## Liammoù diavaez

* nStars database 
* ARICNS
Republik Soviedel Besarabia

Ur Republik Soviedel berrbad e oa **Republik Soviedel Besarabia** 
(ruseg: Бессарабская Советская Социалистическая Республика) bet disklêriet evel ur rann emren eus RSKS Rusia d'an 11 a viz Mae 1919 ha nullet e miz Gwengolo 1919.

Odesa e oa kêrbenn gentañ ar Republik, met adlec'hiet e oa bet betek Tiraspol d'an 2 a viz Eost 1919 dindan gwask armeoù Polonia ha Frañs.

Aloubet e oa bet an takad-se gant Polonia betek an 29 a viz Kerzu 1920.

## Gwelet ivez
* Besarabia