open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Segovia

Kêr Segovia eo kêr-benn Proviñs Segovia e kreiz Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León. Brudet eo he dourbont roman. 

## Segovia, an dourbont

Acueducto, Segovia, España, 2024-06-14, DD 15.jpg
Acueducto, Segovia, España, 2024-06-14, DD 12.jpg
Acueducto, Segovia, España, 2024-06-14, DD 17.jpg
File:Acueducto de Segovia (detalle de zonas restauradas).jpg
Alma Cogan

**Alma Cogan** (**Alma Angela Cohen** diouzh hec'h anv gwir), bet ganet e Whitechapel d'an 19 a viz Mae 1932 hag aet da Anaon e Londrez d'ar 26 a viz Here 1966 a oa ur ganerez saoz hag a reas berzh bras er bloavezhioù hanter-kant.
Tour-tan Roc'h an Douvez

**Tour-tan Roc'h an Douvez** a zo un tour-tan, e Mor Breizh, er-maez da Bempoull, etre Enez-Vriad ha Gwernenez. Emañ un 30 km bennak en norzh-biz da Vriad, hag un 40 km bennak diouzh Gwernenez. Etre 1948 ha 1954 eo bet savet an tour-tan a-vremañ, deuet da vezañ emgefre er bloaz 2000.

## Liammoù diavaez

*  Fichenn an tour-tan war lec'hienn Renerezh ar mor Norzhatlantel-kornaoueg Mor Breizh
*  Diaz Mérimée
*  Tour-tan an Douvez war al lec'hienn Phares et Feux des Côtes de France
How Green Was My Valley (film)

***How Green Was My Valley*** zo ur film e saozneg, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour stadunanat John Ford e 1941.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Skoazellerien-sevener : Edward O'Fearna ha Wingate Smith,
* Senario : Philip Dunne (skoazellet gant Liam O'Flaherty hag Ernest Pascal), azasaet diwar ar romant *[[How Green Was My Valley]]* (1939) gant Richard Llewellyn,
* Kevredad produiñ : 20th Century Fox Corporation,
* Produour : Darryl F. Zanuck,
* Rener produiñ : Gene Bryant,
* Rener ar skeudenniñ : Arthur C. Miller,
* Ijinourien ar son : Eugene Grossman ha Roger Heman,
* Aozer ar sonerezh orin : Alfred Newman,
* Renerien arzel : Richard Day ha Nathan Juran,
* Kinklour : Thomas Little,
* Dilhataerez : Gwen Wakeling,
* Farder : Guy Pearce,
* Frammer : James B. Clark,
* Kenurzhier an efedoù arbennik : Fred Sersen,
* Prantad filmañ : bet kroget d'an 10 a viz Mezheven 1941,
* Lec'hioù filmañ : ,
* Deiziad dont er-maez : 28 a viz Here 1941 (e New York), 25 a viz Gouere 1946 (e Bro-C'hall),
* Padelezh : 118'.

## Aktourien bennañ
* Walter Pidgeon : an aotrou Gruffydd,
* Maureen O'Hara : Angharad Morgan,
* Donald Crisp : Gwilym Morgan,
* Anna Lee : Bronwyn Morgan, gwreg Ivor,
* John Loder : Ianto Morgan,
* Roddy McDowall : Huw Morgan,
* Sara Allgood : an itron Beth Morgan,
* Barry Fitzgerald : Cyfartha,
* Patric Knowles : Ivor Morgan,
* Morton Lowry : an aotrou skolaer Jonas,
* Arthur Shields : an aotrou Parry,
* Ann E. Todd : Ceinwen,
* Frederick Worlock : an aotrou doktor Richards,
* Richard Fraser : Davy Morgan,
* Evan S. Evans : Gwilym Morgan,
* Rhys Williams : Dai Bando,
* Lionel Pape : an aotrou C. Evans, perc'henn ar vengleuz,
* Marten Lamont : JIestyn Evans,
* James Monks : Owen Morgan,
* Ethel Griffies : an itron Nicholas,
* Louis Jean Heydt : ar mengleuzier,
* Mae Marsh : gwreg ar mengleuzier,
* Eve Marsh : Meillyn Lewis,
* Clifford Severn : Mervyn,
* Dennis Hoey : Motschell,
* Tudor Williams : ar c'haner,
* Herbert Evans : paotr al lizheroù,
* Mary Field : Eve,
* Tiny Jones : an itron Tossel,
* Jack Pennick : merour ar vengleuz,
* Irving Pichel : Huw Morgan bras (an daneveller).
How Green Was My Valley

***How Green Was My Valley*** ("Na glas e oa ma zraoñienn") zo ur romant saoznek gant Richard Llewellyn, bet embannet gant Michael Joseph Ltd e Londrez e 1939. Ennañ e kont Huw Morgan e vugaleaj hag e vuhez en un draoñienn mengleuzourien e kreisteiz Kembre. 

## Film
Ur film anvet *[[How Green Was My Valley (film)|How Green Was My Valley]]* ivez zo bet graet gant John Ford e 1941.
Cry Me a River

***Cry Me a River*** zo ur ganaouenn saoznek, santimantel ha melkonius he zon, hag a oa bet savet gant ar sonaozour stadunanat Arthur Hamilton ([*[1926) hag embannet e 1953 evit ar wech kentañ.

Tapet he devoa brud pa oa bet kanet gant ar ganerez stadunanat Julie London e 1955.

E-touez doareoù kanañ *Cry Me a River*, hini Joe Cocker a voe unan divoas ma'z eus unan : e gavout a reer en e albom *[[The Ultimate Collection 1968-2003]]*, deuet er-maez d'an 9 a viz Kerzu 2003.

## Liammoù diavaez
*''Cry Me a River'' gant Julie London
*Komzoù gant Arthur Hamilton
*''Cry Me a River'' gant Joe Cocker
Daniel Boaventura

**Daniel do Rêgo Boaventura**, bet ganet d'an 19 a viz Mae 1970 e Salvador (Bahia) (Brazil), a zo un aktour hag ur c'haner brazilian.

Seniñ a ra ar saksell ivez.
Mondoñedo

**Mondoñedo** zo ur gêr vihan hag ur gumun eus Galiza, e hanternoz proviñs Lugo, e komark Mariña Central. E 2013 e oa 4 074 a dud o chom enni.

## Douaroniezh
Emañ Mondoñedo en un draoñienn, en Aradennad-venezioù Kantabria. en-dro dezhi emañ :
* Foz hag Alfoz, en hanternoz
* Pastoriza ha Riotorto, er c'hreisteiz
* Lorenzana er reter
* Abadín er c'hornôg

## Parrezioù
Pemzek parrez zo enni.

## Tud vrudet
* Álvaro Cunqueiro, skrivagner galizek 
* Manuel Leiras Pulpeiro, skrivagner galizek
* Pascual Veiga, soner, aozer ton kan broadel Galiza Os Pinos

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Mondoñedo gant :
* abaoe 2004
* abaoe 2000
John Ford

**John Ford** (*John Martin Feeney* eus e anv ofisiel) a zo ur sevener amerikan, a-orin iwerzhonat, ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1894 e Cape Elizabeth e-kichen Portland (Maine) ha marvet d’an 31 a viz Eost 1973 e Palm Desert e Kalifornia. Peder gwech eo aet oscar ar gwellañ sevener gantañ. Unan eus pennañ sevenerien Hollywood eo bet etre ar bloavezhioù 1920 ha 1960. Lakaet eo da vezañ unan eus mistri ar *western* daoust ma n'en deus bet oscar ebet evit hini ebet anezho.

## Filmoù

### Oscar ar gwellañ sevener
Peder gwech eo aet "Oscar" ar gwellañ sevener gantañ, ha den n'en deus graet kement pe gwell:
* 1935 : *The Informer*
* 1940 : *The Grapes of Wrath*
* 1941 : *[[How Green Was My Valley (film)|How Green Was My Valley]]*
* 1952 : *The Quiet Man*

## Liammoù diavaez

*Fichenn John Ford war Internet Movie Database
John Ford (disheñvelout)

**John Ford** a c'hall bezañ:
* John Ford (1586-wd. 1639), ur skrivagner saoz
* John Ford (1894-1973), ur saver filmoù amerikan
* John Ford (1917-), ur c'hoarier rugbi kembreat
* John Ford (1978-), ur c'hoarier basketball amerikan
Ford

**Ford** zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha roudour.

## Yezhoù all
Kar eo ar ger **ford** 
*d'ar ger alamanek *furt*, a gaver e Frankfurt, Ochsenfurt (savet evel Oxford), Schweinfurt,
*d'ar ger izelvroek *voorde*, a gaver e Vilvoorde, Coevorden, Zandvoort, pe Amersfoort.

## Lec'hioù
Meur a anv lec'h zo savet diwar ar ger **ford**:
*Hartford, e SUA
*Haverfordwest, e Kembre

###### 
*Hereford
*Hertford
*Oxford
*Stratford, anv meur a lec'h

## Tud
*Gerald Ford, prezidant SUA
*Henry Ford, diazezer ar Ford Motor Company
*John Ford, filmaozer
* John Salmon Ford, senedour ha koronal eus Teksas
*Mary Ford, gitarourez ha kanerez
*Francis Ford Coppola, filmaozer
*Harrison Ford, aktour

## Greanterezh
*Ford Motor Company
### Kirri
*Ford Fiesta
*Ford Mustang

## Gwelout ivez
* John Ford (disheñvelout)
Les Feuilles mortes

**Autumn Leaves** zo ur ganaouenn saoznek, savet diwar Les Feuilles mortes, kanaouenn c'hallek savet e 1945 war un ton gant Joseph Kosma diwar ur varzhoneg gant Jacques Prévert. Kanet e voe gant Yves Montand e 1946 er film Les Portes de la nuit.

## E yezhoù all
*"Hulló levelek" (delioù o kouezhañ). 

## Kanerien
Kement a dud o deus kanet hag adkanet ar ganaouenn ma n'haller ket o menegiñ holl.
; e galleg

;e saozneg

## Liammoù diavaez
*Kanet gant Nat King Cole 
*Sonet ha kanet gant Eric Clapton : https://www.youtube.com/watch?v=UQlFOX0YKlQ&index=1&list=RDUQlFOX0YKlQ
*Kanet gant Eva Cassidy : https://www.youtube.com/watch?v=XSXYu-3r1S8

*  «Les feuilles mortes» (ha troidigezh e saozneg)
* Roll 378 doare en MusicMe
* «Les feuilles mortes» kanet gant Yves Montand en Olympia Paris
Richard Llewellyn

**Richard Dafydd Vivian Llewellyn Lloyd** pe **Vivian Lloyd**, bet ganet d'an 8 a viz Kerzu 1906 e Hendon (Middlesex, Bro-Saoz) en un tiegezh kembreat, hag aet d'an Anaon e Dulenn (Iwerzhon) d'an 30 a viz Du 1983, a oa ur romantour hag un dramaour saoznek.

Beajour ha Yann e vil vicher e voe : skaoter e Londrez, soudard en India ha Hong-Kong, kabiten ar *[[Welsh Guards]]* en Italia e-kerzh an Eil Brezel-Bed, kelaouenner e-kerzh Prosezioù Nürnberg, senarioour evit ar MGM,... Ober a reas e annez e Buenos Aires, Israel ha Dulenn ivez.

Brudet-kenañ eo e romant *[[How Green Was My Valley]]* (1939) hag ar film savet diwarnañ e 1941 hag a gont buhez mengleuzourien e kreisteiz Kembre. Heuliet e voe gant *Up, Into the Singing Mountain* (1960), *And I Shall Sleep . . . Down Where the Moon Is Small* (1966), ha *Green, Green My Valley Now* (1975).

## Oberennoù
* *Poison Pen: A Play in Three Acts* (1938)
* *How Green Was My Valley* (1939)
* *None but the Lonely Heart* (1943)
* *A Few Flowers for Shiner* (1950)
* *A Flame for Doubting Thomas* (1954)
* *Sweet Witch* (1955)
* *Mr. Hamish Gleave* (1956)
* *The Flame of Hercules* (1957)
* *Warden of the Smoke and Bells* (1958)
* *Chez Pavan* (1959)
* *Up into the Singing Mountain* (1960)
* *A Man in a Mirror* (1964)
* *Sweet Morn of Judas' Day* (1965)
* *Down Where the Moon is Small* (1966)
* *Bride of Israel My Love* (1973)
* *Hill of Many Dreams* (1974)
* *Green, Green My Valley Now* (1975)
* *At Sunrise, the Rough Music* (1976)
* *Tell Me Now and Again* (1977)
* *A Night of Bright Stars* (1979)
* *I Stand on a Quiet Shore* (1982)

tudenn ar spier Edmund Trothe enne :
* *End of the Rug* (1969)
* *But We Didn't Get the Fox* (1970)
* *White Horse to Banbury Cross* (1972)
* *The Night is a Child* (1974)

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Archives Wales
*BBC Wales - Arts
*BBC News: True birthplace of Wales' literary hero
Autumn Leaves

**Autumn Leaves** (*Delioù an Diskaramzer*, e brezhoneg) zo un anv saoznek roet da veur a oberenn.

## Oberennoù
* Autumn Leaves, un eoullivadur gant John Everett Millais e 1856
**Autumn Leaves* ur ganaouenn saoznek diwar ar ganaouenn c'hallek Les Feuilles mortes
* Autumn Leaves (film), ur film gant Robert Aldrich e 1956.
Loulou Graffiti

***Loulou Graffiti*** zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour breizhat Christian Lejalé e 1991.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Senario ha divizoù : Christian Lejalé,
* Kevredadoù produiñ : Canal Plus, Ciné Cinq, Cofimage 3, Greenwich Film Productions,, Hugo Films, Imagine 35 Productions, La Guéville, Procirep,
* Rener ar skeudenniñ : Laurent Dailland,
* Ijinourien ar son : Louis Gimmel ha Claude Villand,
* Aozer ar sonerezh orin : Yvan Cassar,
* Kinklourez : Véronique Barneoud,
* Frammerez : Monique Prim,
* Prantad filmañ : adalek ar 14 a viz Here betek ar 7 a viz Kerzu 1991,
* Lec'hioù filmañ : Gwizien, Hazhoù-Bazeleg, meur a lec'h e Roazhon (Il-ha-Gwilun), Pariz,
* Deiziad dont er-maez : 8 a viz Ebrel 1992,
* Padelezh : 90'.

## An danvez
N'a ket gwall vat an traoù gant Juliette, kavadennerez diouzh he micher : emañ o paouez bezañ difredet gant Costandier, hec'h implijer hag en deus laeret tresoù he biñsaskell-gamera vihan diganti war un dro. Hag aet he mignon diouti 'zo kaeroc'h. Un noz e kej-hi gant Loulou Graffiti, ur marmouz dilu aet kuit eus Renerezh-Departamant an Aferioù Yec'hedel ha Sokial. Pique la Lune, un torfedour-barzh bras e galon ha tro ennañ, a dalv da dad d'ar paotr. Ne vag ket Juliette mignoniezh ouzh Pique la Lune tamm ebet ha, hep gouzout dezhi, lakaat a ra ar polis war e roudoù. C'hoant bras ganti da zigoll he fazienn ez a da doull-kuzh an torfedour evit ma vo war ziwall...

## Roll ar gomedianed
* Anémone : Juliette,
* Jean Reno : Pique la Lune,
* Jan Vancoillie : Loulou Graffiti,
* Jean Benguigui : an aotrou komiser Bloc,
* Yves Lecoq : an aotrou Costandier,
* Patrick Timsit : Bernard,
* Mouss Diouf : Tam-Tam,
* Pierre Aussedat : Bochaton,
* Roger Dumas : De Mirmont,
* Delphine Rich : ar borzhierez,
* Roland Blanche : an aotrou person,
* Bernard Dhéran : Duplessis,
* Jacques Rosny : rener al lise,
* Patrice Melennec : an tuer,
* Thierry Rey : Henry,
* Raymond Meunier : Saint-Pierre,
* Georges Aubert : ar mouller,
* Édith Vernes : Grésil,
Tavo Burat

**Tavo Burat** (*Gustavo Buratti Zanchi* e anv gwir), ganet e Stezzano, e proviñs Bergamo, d'an 22 a viz Mae 1932 ha marvet en hevelep lec'h d'an 8 a viz Kerzu 2009 zo ur skrivagner italian. Skrivet en deus en italianeg hag e piemonteg.

## Oberennoù skrivet
### En italianeg
* 1957: *Diritto pubblico nel Cantone dei Grigioni*
* 1974: *La situazione giuridica delle minoranze linguistiche in Italia*, dins *I diritti delle minoranze etnico-linguistiche*
* 1976: *In difesa degli altri*, dins U. Bernardi, *Le mille culture, Comunità locali e partecipazione politica*
* 1981: *Decolonizzare le Alpi*, dins *Prospettive dell’arco alpino*
* 1989: *Carlo Antonio Gastaldi. Un operaio biellese brigante dei Borboni*
* 1997: *Federalismo e autonomie. Comunità e bioregioni*
* 2000: *Fra Dolcino e gli Apostolici tra eresia, rivolta e roghi*
* 2002: *L'anarchia cristiana di Fra Dolcino e Margherita* (Ed. Leone & Griffa)
* 2004: *Eretici dimenticati. Dal Medioevo alla modernità* (Ed. DeriveApprodi)
* 2006: *Banditi e ribelli dimenticati. Storie di irriducibili al futuro che viene* (Ed. Lampi di Stampa)

### En piemonteg
* 1979: *Finagi* (Ca dë studi piemontèis)
* 2005: *Lassomse nen tajé la lenga*, (ALP) 
* 2008: *Poesìe*, (Ca dë studi piemontèis)

## Notennoù ha daveennoù
Gibson Les Paul

Ar **Gibson Les Paul** zo ur gitar tredan kalet hag a zo e gwerzh abaoe 1952. Al Les Paul zo bet treset gant Ted McCarty diwar alioù ar gitarour Les Paul. Hennezh zo unan eus ar gitaroù tredan brudetañ er bed, gant ar Fender's Telecaster hag ar Stratocaster.
Jean Calas

**Jean Calas** (1698–1762) a oa ur c'henwerzher protestant o chom e Toloza. D'an 9 a viz Meurzh 1762 e voe barnet d'ar marv gant Palamant Toloza ha lakaet da varv an deiz war-lerc'h er blasenn Sant-Jord e Toloza.

D'an 13 a viz Here 1761 e oa bet kavet korf marv e vab henañ, Marc-Antoine Calas, en o zi. Krouget e oa bet. Tamallet e voe ouzh Jean Calas bout drouklazhet e vab dre m'en dije hemañ bet c'hoant mont da gatolik.


TolozaTiJeanCalas.jpg|Ti ar familh Calas.
TolozaPlakennouzhtiJeanCalas.jpg|Plakenn ouzh an ti. 
CalasChapbook.jpg|Jean Calas staget ouzh ar rod.


## Liammoù diavaez
*
Evansville

**[[Evansville]]** zo un anv-lec'h saoznek ha ne gaver nemet e Kanada hag e Stadoù Unanet Amerika.

## Gerdarzh
Diwar an anv-tiegezh Evans, hag an dibenn-ger gallek ville. 

## Lec'hioù

### Kanada
*Evansville (Ontario), anv meur a lec'h

### SUA
*Evansville, Alaska
*Evansville, Arkansas
*Evansville, California
*Evansville (Indiana)
*Evansville, Illinois
*Evansville Precinct, Randolph County, Illinois
*Evansville, Minnesota
*Evansville Township, Douglas County, Minnesota
*Evansville, Wisconsin
*Evansville, Wyoming

## Pennad kar
*Evanston
Evans

**Evans** zo un anv-tiegezh saoznek, stank e Kembre.

## Gerdarzh
Diwar an anv kembraek Evan, hag ar merk perc'hennañ saoznek s. Bevan eo doare kembraek an anv. 

## Tud
*Cadel Evans, marc'hhouarner aostralian 
*Evan Evans, anv meur a zen 
*Gwynfor Evans, politikour kembreat
*Jillian Evans, politikourez kembreat
*Thomas Evans, anv meur a zen 
*William Evans, anv meur a zen

## Lec'hioù
*Evans Island, enen en Alaska
*Evans, California
*Evans Creek, adstêr d'ar Peters Creek e California
*Evans Place, California
*Evans, Colorado
*Evans, Georgia
*Evans County, Georgia
*Evans, New York
*Evans Mills, New York
*Evans City, Pennsylvania
*Evans, West Virginia

## Pennadoù kar
*Evanston
*Evansville
Margaret Wilson

**Margaret Wilson** (war-dro 1667 – 11 a viz Mae 1685) a oa ur grennardez skosat eus Baile na h-Ùige a voe lakaet d'ar marv dre veuziñ dre an abeg ma nac'he touiñ da zisklêriañ e oa ar roue Saoz James VII e penn Iliz Bro-Skos.
Ganti e varvas ur vaouez all, Margaret McLachlan ; *the Wigtown Martyrs* ("Merzherezed Wigtown") a vez graet eus o-div. Brudetoc'h eo anv Margaret Wilson peogwir e oa an hini yaouankañ.

## Istor pe vojenn
Marv Wilson zo kaoz anezhañ er romant *[[The Daughter of Time]]* gant Josephine Tey e 1951.

## Hêrezh

JOHN EVERETT MILLAIS - The Martyr of the Solway (Walker Art Gallery, Liverpool, c. 1871. Óleo sobre lienzo, 70.5 x 56.5 cm).jpg|*The Martyr of the Solway*John Everett Millais, 1871
Martyrs Memorial Wigtown - geograph.org.uk - 738417.jpg|Maen-sonn e Baile na h-Ùigee koun an div verzherez
The Martyrs Monument, Stirling Old Town Cemetery (geograph 6004331).jpg|*The Martyrs Monument*e Sruighlea


## Notennoù
Maureen O'Hara

**Maureen FitzSimons**, anavezet evel **Maureen O'Hara** (17 a viz Eost 1920 e Raghnallach, kontelezh Dulenn en Iwerzhon - 24 a viz Here 2015 e Boise, Idaho en SUA), a oa un aktourez ha kanerez iwerzhonat. 

Labourat a reas alies gant ar sevener John Ford hag an aktour John Wayne.


Skeudenn:Maureen O'Hara Black Swan 3.jpg|*The Black Swan* (1942)
Skeudenn:Rio Grande (1950) trailer 1.jpg|*Rio Grande* (1950)
Skeudenn:Maureen O'Hara Mclintock 02.jpg|*McLintock* (1963)


## Filmoù
* 1938: *Kicking the Moon Around*, Sekretourez
* 1938: *My Irish Molly*, Eileen O'Shea
* 1939: *Jamaica Inn*, Mary Yellen
* 1939: *The Hunchback of Notre Dame*, Esmeralda
* 1940: *A Bill of Divorcement*, Sydney Fairfield
* 1940: *Dance, Girl, Dance*, Judy O'Brien
* 1941: *They Met in Argentina*, Lolita O'Shea
* 1941: *[[How Green Was My Valley (film)|How Green Was My Valley]]*, Angharad
* 1942: *To the Shores of Tripoli*, Mary Carter
* 1942: *Ten Gentlemen from West Point*, Carolyn Bainbridge
* 1942: *The Black Swan*, Lady Margaret Denby
* 1943: *Immortal Sergeant*, Valentine Lee
* 1943: *This Land Is Mine*, Louise Martin
* 1943: *The Fallen Sparrow*, Toni Donne
* 1944: *Buffalo Bill*, Louisa Frederici Cody
* 1945: *The Spanish Man*, Kontez Francesca
* 1946: *Sentimental Journey*, Julie Beck/Weatherly
* 1946: *Do You Love Me*, Katherine "Kitten" Hilliard
* 1947: *Sinbad the Sailor*, Shireen
* 1947: *The Homestretch*, Leslie Hale
* 1947: *Miracle on 34th Street*, Doris Walker
* 1947: *The Foxes of Harrow*, Odalie "Lilli" D'Arceneaux
* 1948: *Sitting Pretty*, Tacey King
* 1949: *A Woman's Secret*, Marian Washburn
* 1949: *The Forbidden Street*, Adelaide "Addie" Culver
* 1949: *Father was a Fullback*, Elizabeth Cooper
* 1949: *Bagdad*, Priñsez Marjan
* 1950: *Comanche Territory*, Katie Howard
* 1950: *Tripoli*, Kontez D'Arneau
* 1950: *Rio Grande*, an itron Kathleen Yorke
* 1951: *Flame of Araby*, Priñsez Tanya
* 1952: *At Sword's Point*, Claire
* 1952: *Kangaroo*, Dell McGuire
* 1952: *The Quiet Man*, Mary Kate Danaher
* 1952: *Against All Flags*, Prudence "Spitfire" Stevens
* 1953: *The Redhead from Wyoming*, Kate Maxwell
* 1953: *War Arrow*, Elaine Corwin
* 1954: *Malaga*, Joanna Dana
* 1955: *The Long Gray Line*, Mary O'Donnell
* 1955: *The Magnificent Matador*, Karen Harrison
* 1955: *Lady Godiva of Coventry*, Lady Godiva
* 1956: *Lisbon*, Sylvia Merrill
* 1956: *Everything But the Truth*, Joan Madison
* 1957: *The Wings of Eagles*, Min Wead
* 1959: *Our Man in Havana*, Beatrice Severn
* 1961: *The Deadly Companions*, Kit Tilden
* 1961: *The Parent Trap*, Margaret "Maggie" McKendrick
* 1962: *Mr. Hobbs Takes a Vacation*, Peggy Hobbs
* 1963: *Spencer's Mountain*, Olivia Spencer
* 1963: *McLintock*, Katherine Gilhooley McLintock
* 1965: *The Battle of the Villa Fiorita*, Moira
* 1966: *The Rare Breed*, Martha Price
* 1970: *How Do I Love Thee?*, Elsie Waltz
* 1971: *Big Jake*, Martha McCandles
* 1991: *Only the Lonely*, Rose Muldoon
* 1994: *A Century of Cinema*, Maureen O'Hara hec'h-unan

## Levrlennadur
*  *'Tis Herself*, emvuhezskrid, Maureen O'Hara ha John Nicoletti, Simon & Schuster, 2005
Richard

**Richard** zo un anv-bihan alamanek, gallek, saoznek, nederlandek, slovakek, kerneveurek hag estonek, par d'an anv Richarzh.

Dick a zo un anv-bihanaat e saozneg.
## Yezhoù all
*Rhisiart e kembraeg
*Ricardus, e latin
*Ricardo, e portugaleg ha spagnoleg
*Riccardo en italianeg
*Richarzh, en brezhoneg

## Tud
* Richard Burton, anv meur a zen
* Richard Middleton, anv meur a zen
* Richard Myddelton, anv meur a zen

###### 
* Richard Strauss, sonaozour
* Richard von Weizsäcker, bet prezidant Republik Alamagn 
* Richard Wagner, sonaozour
* Richard Wagner, romantour a orin rouman

###### 
*Richard Anconina, aktour
*Richard Anthony (1938-2015), kaner
*Richard Bohringer, aktour
*Richard Berry, aktour
*Richard Gasquet, c'hoarier tennis
*Richard Gotainer, kaner
*Richard Virenque, marc'hhouarner
*Richard Ferrand, politiker

###### 
#### [[Rouaned Bro-Saoz]]
*Gwelit ar pennad [[Richarzh]] evit roll Duged Normandi ha priñsed all.*
*Richarzh Iañ Bro-Saoz ha Richarzh IV dug Normandi, anavezet ivez evel Richarzh Kalon Leon, pe *Richard the Lionheart* e saozneg,
*Richarzh II
*Richarzh III
#### Tud all
*Richard Armitage, aktour
*Richard Attenborough, aktour
*Richard Francis Burton, beajour
*Richard Griffiths, aktour
*Richard Harris, aktour saoz hag iwerzhonat
**Richard Starkey*, anavezetoc'h evel Ringo Starr, tabouliner gant al laz saoz The Beatles

###### 
*Richard Gwyn (e-tro 1537 - 1584), skolaer ha merzher
*Richard Burton, aktour
*Richard Llewellyn (1906-1983), skrivagner

###### 
* Richard Gendall (1924-2017), stourmer evit ar c’herneveureg

###### 
* Richard Jordan Gatling (1818-1903), kavadenner ar vindrailherez *[[Gatling (mindrailherez)|Gatling]]*
*Richard Gere, aktour
*Richard Nixon, prezidant
*Richard Penniman, brudet evel *Little Richard* (1932-2020), kaner
*Richard Widmark, aktour

## Anv-tiegezh
* Serj Richard (g. e 1956), skrivagner brezhonek
* Zachary Richard, kaner stadunanat « cajun »

## Sevenadur
* Richard II, pezh-c'hoari istorel gant Shakespeare
* Richard III, pezh-c'hoari istorel gant Shakespeare
* Richard B. Riddick, enep haroz eus ar frañchiz skiant-faltazi *[[The Chronicles of Riddick]]*
Enez Margarita

**Enez Margarita** zo anv meur a enezenn er broioù spagnolek.

## Yezhoù all
**Isla Margarita*, e spagnoleg
**Margarita Island*, a-wechoù *Margaret Island*, e saozneg

## Inizi
* Enez Margarita (Kolombia), er stêr Magdalena 
* Enez Margarita (Panama)
* Enez Margarita (Venezuela), e Nueva Esparta 

## Pennad kar
* Isla Santa Margarita, e Baja California Sur, e Mec'hiko
Mari Manac'h

*Marie-Louise Le Manac’h*, anavezet evel **Mari Manac'h**, pe **Mai Manac'h**, pe "Lady Mond", zo ur Vreizhadez paour aet da binvidik, a oa bet ganet d'ar 5 a viz C'hwevrer 1869 ha marvet d'ar 21 a viz Du 1949, e Benac'h.

## Buhez
Marie-Louise le Manac'h, a veze graet Mai Manac'h diouti gant an dud, a oa ganet d'ar 5 a viz C'hwevrer 1869 e Benac'h. A-hed he yaouankiz e oa bet o vevañ e Milin Prad Gwegen, gant he zad, a oa miliner eno. 
Pa oa bet en oad da labourat e oa aet etrezek ar c'hêrioù : Sant-Brieg da gentañ, ha Pariz da c'houde. Dimeziñ a reas d'ur marc'hadour saoz, hag hi gantañ da Londrez. Eno e reas anaoudegezh gant unan eus ar brasañ binvidien saoz : Sir Robert Mond, "roue an nikel". Dimeziñ a rejont o-daou ha setu Mai Manac'h deuet da vezañ Lady. Dont a rae en-dro da Venac'h gwech ha gwech all.
Ur perzh bras he deus bet Lady Mond e diorroadur kumun Benac'h. Evit he zri-ugent vloaz, e profas Sir Robert Mond domani Koad an Noz dezhi. Tremen a reas kalz amzer e-barzh ar vro adalek ar bloavezhioù 30. Dre he levezon e teuas he breur Jozef da vezañ Maer Benac'h. Hag hi a reas sevel un ti-post, un archerdi, sal ar festoù ha lakaat a reas cheñch gwerennoù an iliz.

War ar memes tro e oa dedennet bras Lady Mond gant ar sevenadur. Goulenn a reas digant Camille Le Mercier d'Erm embann e brezhoneg Buhez ar Pevar Mab Emon. Er bloavezhioù 1930 e tigemeras gourenerien deuet eus Kernev-Veur en he c'hastell e Koad an Noz. Asambles gant he breur hag un nebeud tud all e oa hi e penn ar FALSAB (Fédération des Amis des Luttes et Sports Athlétiques Bretons). Darempredoù he devoa c'hoazh Lady Mond gant luskad difenn sevenadur Breizh (gant Taldir Jaffrennou da skouer) hag anvet eo bet da "varzhez a enor" e Gorsedd Breizh. Degemer a reas ar varzhed en he c'hastell e 1937.

E-penn kentañ prantad Vichy e oa bet toullbac'het Lady Mond e Gwengamp e-pad meur a viz. Retorn a reas goude-se da vourk Benac'h da dremen ar peurrest eus he buhez. Ober a reas ma vije savet ur c'hastell diwar stumm hini Koad an Noz: Kastell Mond.
Slade

**Arabat droukveskañ gant [[Slate]]*.

***Slade*** a zo ur strollad sonerien glam rock breizhveuriat bet savet e dibenn ar bloavezhioù tri-ugent e Walsall ha Wolverhampton (Kontelezh Kornôg Midlands, Bro-Saoz).
Anna Aostria (1585-1618)

**Anna Aostria**, ganet e 1585 en Innsbruck ha marvet e 1618 e Vienna, a oa ur briñsez aostrian hag a deuas da vezañ, dre zimeziñ, Impalaerez Santel, rouanez Germania, Bohemia, ha Hungaria.

## He buhez
Merc'h e oa da Ferdinant Tirol (1529-1595), ha d'e bried ha nizez Anna Caterina Gonzaga (1566-1621). He zad a oa mab da Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel. He mamm a oa merc'h da Guglielmo Gonzaga, dug Mantova .

Dimeziñ a reas e 1611 d'he c'henderv Mazheas Iañ, pe **Matthias Iañ** (1557-1619), 28 vloaz koshoc'h egeti.

He fried a renas an Impalaeriezh Santel Roman goude e vreur Rudolf II.

Hi an hini a lakaas sevel kev-bezioù ar Gapusined e Vienna ma vez beziet izili an tiegezh impalerel.

Mervel a reas da 33 bloaz e 1618. Bugel ebet n'he doa bet. Bloaz goude, e 1619, e varvas he fried.
Albrecht Iañ an Impalaeriezh santel

** [[Albrecht Iañ]] zo bet meur a hini anezho.*
**Albrecht Iañ** Habsburg (1255 – 1308) a oa mab henañ ar roue Rudolf Iañ Alamagn hag e gentañ pried Gertrude von Hohenburg, ha Dug Aostria ha Stiria adal 1282, ha roue Alamagn adal 1298 betek an deiz ma voe muntret.

## Eured ha bugale
E 1274 e timezas Albrecht da Elizabeth, merc'h da  Meinhard II, eus Tiegezh Babenberg hag a oa margraved Aostria a-raok amzervezh an  Habsburged. 

Albrecht  hag Elizabeth o devoa daouzek bugel :
# Rudolph III (1282-1307).
# Friedrich Iañ (1289-1330, Gutenstein)
# Leopold Iañ ( 1290- 1326, Strassburg)
# Albrecht II ( 1298-1358).
# Heinrich der Sanftmütige (1299-1327), pe * Freundliche* (1299–1327), dug  Aostria;
#* dimezet d'ar gontez Elisabeth von Virneburg (1303–1343)
# Meinhard, 1300 marvet en bugel.
# Otto (1301 - 1339) 
# Anna (1280? - 1327, Breslau), a zimezas div wech :
## en Graz e 1295 da  Herman, Margrav Brandenburg-Salzwedel;
## en Breslau e 1310  d'an dug  Heinrich VI the Good.
# Agnes (1281- 1364), dimezet e  Vienna e  d'ar roue Andrev III  Hungaria.
# Elizabeth (marvet e 1353), dimezet e 1304 Friedrich IV, Dug Loren.
# Catherine (1295-1323, Naplez), dimezet da Carlo, DugCalabria en  1316.
# Gutta.Gutta (marvet e  1329), dimezet da  Ludwig V, kont Öttingen en Baden, e  1319.

## E varv
O vont da vougañ un emsavadeg e Swabia e oa pa voe lazhet d'ar 1añ a viz Mae 1308, e Windisch, war ar stêr Reuss, gant e niz, an Dug Johann, lesanvet "Parricida" goude, a oa bet lamet e hêrezh digantañ.
Albrecht Iañ

## IIIvet kantved
*Albrecht Iañ (Brandenburg), Markgraf (1134–1170)
*Albrecht Iañ (Meißen), Markgraf Meißen (1190–1195)

## XIIIvet kantved
*Albrecht Iañ (Braunschweig), Dug Braunschweig-Lüneburg (1236–1279)
*Albrecht Iañ (Sachsen-Lauenburg) pe Albrecht III (Sachsen-Lauenburg), Dug (1286–1308)

## XIVvet kantved
*Albrecht Iañ (Roue Alamagn), Dug Aostria (1282–1308), roue ar Romaned (1298–1308)
*Albrecht Iañ Bavaria, Dug Bavaria (1347–1404)
*Albrecht Iañ (Mecklenburg), Herzog (1352–1379)

## XVIvet kantved
*Albrecht Iañ von Brandenburg-Ansbach (1490-1568), Mestr Meur an Urzh Teutonek
*Albrecht Iañ (Münsterberg-Oels), Dug (1498–1511)

## XIXvet kantved
*Albrecht Iañ (Teschen), (1847–1895) pe Albrecht von Österreich-Teschen
Gustave Tiffoche

**Gustave Tiffoche**, bet ganet e Sant-Nazer d'an 23 a viz Gouere 1930 hag aet d'an Anaon e Gwenrann d'ar 25 a viz Gouere 2011, a oa ur priour, kizellour ha livour breizhat.

## Un nebeud oberennoù
### Livadurioù
* "Pesketaer" (*Pêcheur*)
* "E-tal ar menez" (*Face à la montagne*)
* "Laz-kanañ" (*Chorale*)

## Levrlennadur
*  *Tiffoche, Itinéraires*, Le Castor Astral, 23/07/2012, ISBN 2859209239

## Liammoù diavaez
*L'atelier de Pascale Henri-Tiffoche
Mezheven 2014 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2013 e Breizh - **2014 e Breizh** - 2015 e Breizh

2014 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*Sul 8 a viz Mezheven : diviz ha kerzhadeg evit ar skinwel e brezhoneg, aozet gant ar strollad Ai 'ta, e Plouneour-Menez.
*Sadorn 14 a viz Mezheven : tolpadegoù Bonedoù Ruz dirak ar prefetioù hag isprefetioù gall e Breizh a-bezh.

__NOTOC__
Gwenodenn Arvor Enez Mon

Un hent hir eo an **Gwenodenn Arvor Enez Mon** (*Llwybr Arfordirol Ynys Môn* e kembraeg), tost da 200km/125 mil-tir en-dro da’n arvor Enez Môn, gant ar ran muiañ anezhañ e-barzh ar vro a Kaerded Naturel Ispisial. Krouet a ra an hent evel an rouedad gant hentioú publik hag hentioú dre aotre. Furmiñ a ra un kelc’h en-dro an enez estreget boulchioú en Llanfachreth ha war un domaniezh Plas Newydd. Ur rann eus an Hent Arvor Kembre eo. Unan eus eizh hent arvor korn-bro war an Hent Arvor Kembre eo, an hini a red 870 mil-tir a-hed hag a oa digoret en 2012. 

## Notennoù

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Maureen

**Maureen** a zo un anv-bihan saoznek, deuet diwar an iwerzhoneg *Máirín*, ur stumm-bihanaat eus *Máire*.

## Adstummoù
*Maura, Maury, Maurene, Maurianne, Marien, Maurine, Maurisa, Maurise, Maurissa, Marissa, Maurita, Maurizia, Mavra, Moira, Mora, Moreen, Morena, Morene, Moria* ha *Morine*.

## Tud

### Sinema ha skinwel
* Maureen Dowd, kazetennerez stadunanat
* Maureen Lipman, aktourez ha kanerez saoz
* Maureen Louys, kinnigerez skinwel velgiat
* Maureen McCormick, aktourez stadunanat
* Maureen O'Hara, aktourez ha kanerez iwerzhonat
* Maureen O'Sullivan, aktourez iwerzhonat
* Maureen Stapleton, aktourez stadunanat

### Lennegezh
* Maureen Duffy, skrivagnerez saoz
* Maureen Johnson, skrivagnerez stadunanat
### Sonerezh
* Maureen Forrester, kontralto gebekat
* Maureen Tucker, toserez stadunanat (The Velvet Underground)
### Sport
*Maureen Connolly, tenniserez stadunanat
*Maureen Drake, tenniserez kanadian

## Pennadoù kar
*Maurine
*Maurines
Johann Parricida

**Johann Parricida** eo lesanv **Johann von Schwaben** (war-dro 1290 – 13 a viz Kerzu 1312/13) a oa mab d'an dug Rudolf II Aostria. 

Lazhañ a reas e eontr ar roue Albrecht Iañ Alamagn.
Cadwallon

**Cadwallon** zo un anv predenek, kembraek ha hini meur a roue eus Enez Vreizh.

*Cadwallon Lawhir (marvet war-dro 534), Roue Gwynedd
*Cadwallon ap Cadfan (marvet war-dro 633), Roue Gwynedd
*Cadwallon ab Ieuaf (marvet war-dro 986), Roue Gwynedd
Beli ap Rhun

**Beli ap Rhun** (marvet war-dro 599) a oa roue Gwynedd war-lerc'h e dad, Rhun ap Maelgwn Gwynedd, war-dro 586. 

E vab Iago ap Beli a renas war e lerc'h. 

Hervez *[[Bonedd y Saint]]* e oa gourdad da Sant Edeyrn. Hennezh a vije bet mab da Nudd, pe Lludd, a oa mab da v-Beli, nemet hervez dornskridoù Hengwrt MS. 202 e oa mab da v-Beli.
Jane Austen

**Jane Austen**, bet ganet d'ar 16 a viz Kerzu 1775 e Steventon (Hampshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 18 a viz Gouere 1817 e Winchester (Hampshire) a oa ur skrivagnerez saoznek.

En he levrioù e taolenne gant fent buhez ha santimantoù ar merc'hed en .

Meur a film a zo bet sevenet diwar he c'hwec'h romant.

## Un nebeud oberennoù

### Romantoù
* *Sense and Sensibility* (1811)
* *Pride and Prejudice* (1813)
* *Mansfield Park* (1814)
* *Emma* (1815)
* *Northanger Abbey* (1818, goude he marv)
* *Persuasion* (1818, goude he marv)
### Faltazi
* *Lady Susan* (1794, 1805)
### Faltazi da beurskrivañ
* *The Watsons* (1804)
* *Sanditon* (1817)
### Skridoù all
* *Sir Charles Grandison*
* *Plan of a Novel according to Hints from Various Quarters* (bet skrivet war-dro 1816 hag embannet e 1871)
* *Juvenilia*
* Barzhonegoù (1796-1817)
* Pedennoù (1796-1817)
* Lizhiri (1796-1817)

## Levrlennadur
*A Memoir of Jane Austen: and Other Family Recollections*, James Edward Austen-Leigh, 1870 

## Liammoù diavaez
Lec'hienn en enor da Jane Austen
Kastell Oudon

**Kastell Oudon** zo ur c'hastell en Oudon, e Bro-Naoned hag el Liger-Atlantel, war lez hanternoz al Liger. Er Grennamzer e tifenne marzioù Breizh, evel kastell Ankiniz, pelloc'h er reter. En tu all d'al Liger, en Anjev, edo kastell Champtoceaux.

## Skeudennoù


Château d'Oudon.jpg
Oudon PM 094060 F.jpg
Chateau d'Oudon ruins.jpg
Chateau d'Oudon ruins2.jpg
Sándor Kocsis

**Sándor Péter Kocsis** (**Kocsis Sándor** hervez an doare hungarek), bet ganet e Budapest (Hungaria) d'an 21 a viz Gwengolo 1929 hag aet da Anaon e Barcelona (Spagn) d'an 22 a viz Gouere 1979, a oa ur melldroader etrebroadel hungarian.

## E [[Ferencvárosi TC|Ferencvárosi Torna Club]]
E skipailhoù re yaouank Ferencvárosi Torna Club, unan e-touez kleuboù kêr-benn Hungaria, en devoa kroget da c'hoari adalek 1942 a-raok mont da velldroader a vicher e 1945 er memes kleub. Ennañ e kemeras perzh e nav c'hrogad ha hanter-kant, o verkañ daou-ugent pal evel argader. Kampionad Hungaria a voe gounezet gantañ e 1949.

Eizh gwech ha tri-ugent e voe douget krez e skipailh broadel gantañ, etre 1948 ha 1956, o lakaat pemzek pal ha tri-ugent e kaouedoù ar skipailhoù enep.

## [[Kib vell-droad ar bed]]
Kemer perzh a reas e Kib vell-droad ar bed 1954 a voe dalc'het e Suis. Eno e voe gwellañ paler ar genstrivadeg a-drugarez d'an unnek pal (en ur ober pemp krogad) a blantas : en abeg d'ar seizh anezhe bet merket e-barzh gant un taol penn e voe graet "Penn Aour" anezhañ diwar neuze.
Jan Frans Willems

**Jan Frans Willems** ( 11 a viz Meurzh 1793 e Boechout ; 24 a viz Mezheven 1846 e Gent) a oa skrivagner flandrezat ha tad d’an Emsav Flandrezat.

Ganet e oa Jan Frans Willems e Boechout, en Izelvroioù Aostrian, d’ar mare ma voe aloubet ar vro-se gant armeoù an Dispac'h Gall. Daoust ma oa eus ur familh paour e c’hallas, gant skoazell tud pinvidik, deskiñ latin ha meur a yezh all ha studiañ an istor. Kregiñ a reas da 16 vloaz da labourat e ti un noter en Antwerpen.

E amzer vak a ouestle d'al lennegezh ha da studi an istor. E 1810, da 17 vloaz, e c'hounezas ur priz gant ur varzhoneg savet gantañ en enor da beoc'h Tilsit, nevez-sinet etre an impalaer Napoleon I hag an tsar Aleksandr I. E 1815 e veulas krouidigezh Rouantelezh Unanet an Izelvroioù ha sevel a reas meur a skrid a-du gant adsav an nederlandeg e Flandrez.

Pa c’hoarvezas Dispac'h Belgia e 1830 e embannas soñjoù a-du gant roue an Izelvroioù hag abalamour da se e voe gwelet fall gant ar gouarnamant belgiat nevez-savet. Buan a-walc’h avat e voe anavezet e varregezh war ar studioù nederlandek. E 1835 e voe degemeret da ezel en Akademiezh Roueel ar Skiantoù. En Akademiezh e stourmas evit kas an nederlandeg war-raok e Belgia. Adembann a reas kalz testennoù nederlandek kozh, notennaouet gantañ. Ur perzh bras en doe evit lakaat degemer un doare-skrivañ nederlandek unvan e Belgia, un doare-skrivañ hag a voe anvet *"doare-skrivañ Willems"*, goude an *Taelcongres*, ma oa bet bodet skrivagnerien eus Flandrez e Gent e 1841.

Mervel a reas e Gent e 1846.

## Pennad kar
*Willemsfonds

## Liamm diavaez
*Jan Frans Willems, e lec'hienn Sudoc 
*Jan Frans Willems, e lec'hienn Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
Maurine

Ar ** Maurine** zo ur stêr 20 km hed, e gwalarn Mecklenburg-Vorpommern, e hanternoz Alamagn. En em deurel a ra er stêr Stepenitz.
Iliz Sant-Weltaz

Meur a iliz a zo anvet **Iliz Sant-Weltaz** e Breizh. En o zouez emañ:
*Iliz Sant-Weltaz an Alre
*Iliz Sant-Weltaz Bohal
*Iliz Sant-Weltaz Gavr
*Iliz Sant-Weltaz Gweltaz
*Iliz Sant-Weltaz Gweltaz-Lambrizig
*Iliz Sant-Weltaz Lanniskad
*Iliz Sant-Weltaz Lokentaz
*Iliz Sant-Weltaz Magor
*Iliz Sant-Weltaz Sant-Weltaz
Sea Devils (film, 1953)

***Sea Devils*** zo ur film breizhveuriat-stadunanat, sevenet gant ar filmaozour stadunanat Raoul Walsh e 1953.

Ur film all — *[[Sea Devils (film, 1937)|Sea Devils]]* an titl anezhañ ivez — a voe sevenet e 1937 gant ar filmaozer stadunanat Benjamin Stoloff ; disheñvel-mik eo e zanvez diouzh hini Walsh avat.

## Fichenn deknikel
* Doare : Troioù-kaer,
* Senario ha divizoù : Borden Chase, azasaet diwar ar romant *[[Les Travailleurs de la mer]]* (1866) gant Victor Hugo,
* Kevredadoù produiñ : Coronado Productions ha RKO Radio Pictures,
* Rener ar skeudenniñ : Wilkie Cooper,
* Ijinour ar son : W.H. Lindop,
* Aozer ar sonerezh orin : Richard Addinsell,
* Kinklour : Wilfred Singleton,
* Dilhataerez : Elizabeth Agombar,
* Frammer : John Seabourne Sr.,
* Prantad filmañ : 
* Lec'hioù filmañ : Gwernenez (en Inizi angl-ha-norman), Konk-Kerne (Penn-ar-Bed),
* Deiziad dont er-maez : 25 a viz Ebrel 1953 (er Rouantelezh-Unanet), 23 a viz Mae 1953 (e Stadoù-Unanet Amerika),
* Padelezh : 91'.

## An danvez
Karget ez eus bet ur plac'h yaouank, ken kevrinus ha strobinellus he neuz, da ziskoachañ raktresoù Napoleon da aloubiñ Bro-Saoz. Trebouliñ a ra buhez ur maltouter : hemañ eo piket-mat e galon ganti seul vui na zeu ket a-benn da c'houzout piv eo-hi evit gwir.

## Roll ar gomedianed
* Rock Hudson : Gilliatt,
* Yvonne De Carlo : Déruchette,
* Maxwell Reed : Rantaine,
* Denis O'Dea : Mess Lethierry,
* Michael Goodliffe : Ragan,
* Bryan Forbes : Willie,
* Jacques B. Brunius : Joseph Fouché,
* Ivor Barnard : Benson,
* Arthur Wontner : an aotrou baron a Vaudrec,
* Gérard Oury : Napoleon Iañ,
* Larry Taylor : Blasquito,
* Keith Pyott : ar jeneral Latour,
* Reed De Rouen : ar maltouter,
* René Poirier : Duprez,
* Michael Mulcaster.
Priz Sten Kidna

**Priz Lennegel Sten Kidna** a zo ur priz lennegel savet e 2009 hag a vez roet bep bloaz gant ti-kêr ar Bonoù evit ul levr faltazi nevez-embannet e brezhoneg. Lennerien eus bro an Alre bodet gant Kerlenn Sten Kidna a ya d'ober ar juri. Betek 2015 e oa anvet "Priz Sten Kidna - Le long cours du Bono", met divizet en deus ti-kêr ar Bonoù paouez gant e skoazell.

## Roll ar re briziet
*2016: Mikael Madeg, *Dispac'h*, Kêredol
*2015: Erwan Hupel, *Yudal!*, Embannadurioù al Liamm
*2014: Yann Gerven, *Traoù nevez*, Ar Falz
*2013: Aziliz Bourgès, *An diaoul ouz taol*, Emgleo Breiz
*2012: Yann Bijer, *[[Torrebenn !]]*, Embannadurioù al Liamm
*2011: Riwal Huon, *Ar marc'h glas*, Embannadurioù al Liamm
*2010: Hervé Gouédard, *Liñvadenn Kastellaodren*, Embannadurioù al Liamm
*2009: Mich Beyer, *Etrezek an Enez*, An Alarc'h

## "Priz Ispisial"
Un eil priz a zo bet roet lañs dezhañ e 2013 evit levrioù ha n'int ket levrioù faltazi. Roet e vez gant Kerlenn Sten Kidna.
*2014: Herri ar Borgn, evit e levrioù e brezhoneg Bro Pourlet
*2013: Daniel Doujet, evit e labour adembann *[[Etrezomp e brezhoneg]]* (Job Jaffré)

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn Kerlenn Sten Kidna, diwar-benn ar priz lennegel

## Notennoù ha daveoù
Jules

**Jules** a zo un anv-bihan gallek evit ar baotred, deuet diwar an anv latin *[[Julius]]* pe *Iulius*. Roet e vez d'ar merc'hed e saozneg ivez.

## Stummoù all
* Merc'hed: *[[Julia]], [[Julie]], Juliette, Julienne*
* Paotred: *[[Julien]]*

## Yezhoù all
*Giulio, en italianeg; Giulia, evit ar merc'hed
*Julio, en spagnoleg
*Julius, en latin, ha da-heul en alamaneg

## Tud
### Henamzer
* Caius Julius Caesar, politikour, jeneral ha skrivagner roman
*Jul, pab
*Jul a Orta, sant

###### 

========
*Jules Arnous de Rivière, echedour
*Jules Lequier (1814-1862), prederour
*Jules Achille Noël (1815-1881), livour
*Jules Simon, prederour, kelenner ha politikour 
*Jules Arnous de Rivière (1830-1905), mestr-c'hoarier echedoù
*Jules Verne (1828-1905), romantour gallek 

========
*Jules-Charles Le Bozec, kizeller 
*Jules Gros (1890-1992), yezhoniour 
*Jules Paressant, livour ha kizeller

###### 

========
*Jules Dufaure, politikour
*Jules Michelet (1798–1874), romantour istorel
*Jules Breton (1827-1906), livour
*Jules Massenet (1842–1912), sonaozer
*Jules Ferry, politikour
*Jules Grévy, politikour ha trede prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall
*Jules Joseph Lefebvre, livour ha kelenner e Skol Uhel an Arzoù Kaer hag en Académie Julian
*Jules Vallès, kazetenner, skrivagner ha politikour
========
*Jules Bianchi, blenier, ganet e 1989

###### 
*Jules Feiffer (1929), tresour fent ha bannoù-treset

## Brogarouriezh c'hall
Jules, ur c'hilhog triliv gant ur bered, maskodenn skipailh mell-droad Bro-C'hall evit Kib melldroad ar bed 1998, tennet kuit araok ar gib abalamour da degemer treut an dud

## El lennegezh
* *[[Mon oncle Jules]]*, danevell c'hallek gant Guy de Maupassant
* *Jules et Jim*, romant gallek gant Henri-Pierre Roché
* ar c'homiser Jules Maigret, un dudenn ijinet gant Georges Simenon

## Er sinema
* *Jules et Jim*, bet sevenet e 1962 gant François Truffaut diwar romant Henri-Pierre Roché
Thérèse Clément

**Thérèse Clément** (1889-1984) a oa ul livourez c'hall.

## Un nebeud oberennoù
* "Ouf Kameled" (*Anse de Camaret*)
* "Sant-Servan" (*Saint Servan*)
* "Porzh Konk-Kerne" (*Le port de Concarneau*)

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne, 3. De la rade de Brest au pays bigouden*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2005, 224 p., ISBN 9782914208734
Giulio

**Giulio** zo un anv-bihan italianek roet d'ar baotred.

## Adstummoù
*Giuliano, evit ar baotred
*Giulia, Giuliana, evit ar merc'hed.

## Yezhoù all
*Julius, e latin hag en alamaneg
*Jules, e galleg
*Julio, e spagnoleg

## Tud

*Giulio de' Medici, anv meur a zen

### XVIvet kantved
*Giulio d'Este (1478-1561), irienner e Ferrara
*Giulio Campi, livour ha ti-saver 
*Giulio Polerio (1548-1612), echedour

### XVIIvet kantved
*Giulio Rospigliosi (1600-1669), pab, anavezet ivez evel Klemañs IX
*Giulio Mazzarino (1602-1661), kardinal italian, brudet evel politikour gall.

### XXvet kantved
*Giulio Andreotti, politikour
Richard Burton

:*Evit an dud all anvet *Richard Burton*, gwelet [[Richard Burton (disheñvelout)]]*


**Richard Burton**, ganet *Richard Walter Jenkins*, a zo un aktour kembreat brudet ganet d'an 10 a viz Du 1925 e Pontrhydfyfen e Kembre ha marvet d'ar 5 a viz Eost 1984, d'an oad a 58 vloaz e Céligny (Suis). Brudet eo ivez e zarempredoù reuz-direuz gant Elizabeth Taylor a oa bet e wreg div wech.

## Filmoù pennañ

* 1962: *[[The Longest Day]]* 
* 1963: *[[Cleopatra (film)|Cleopatra]] *
* 1963: *[[The VIPs]]* 
* 1965: *[[The Sandpiper]]* 
* 1966: *[[Who's Afraid of Virginia Woolf? (film)|Who's Afraid of Virginia Woolf?]] * 
* 1967: *[[The Taming of the Shrew (film 1967)|The Taming of the Shrew]]*
* 1967: *[[Doctor Faustus (film)|Doctor Faustus]] *
* 1968: *[[Boom! (film 1968)|Boom!]] *
* 1969: *[[Anne of the Thousand Days]]* 
* 1972: *[[Under Milk Wood]] *
* 1972: *[[Hammersmith Is Out]]*
* 1978: *[[The Medusa Touch]]*

## Liammoù diavaez

*  Pajenn Richard Burton war lec'hienn Movie Database
*  Richard Burton war Prisma-Online.de
Andrée Limozin-Balas

**Andrée Limozin-Balas** (1886-1981) a oa ul livourez c'hall.

Deskadez e voe da Jules Joseph Lefebvre ha Tony Robert-Fleury en Académie Julian.

## Un nebeud oberennoù
* "Landerne" (*Landerneau*)

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne, 3. De la rade de Brest au pays bigouden*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2005, 224 p., ISBN 9782914208734
Liam

**Liam** a zo un anv-bihan iwerzhonek, stumm berr an anv *Uilliam*, roet d'ar baotred, anv par da Wilherm.

## Tud

###### 
* Liam Hemsworth, aktour
* Liam McIntyre, aktour
###### 
* Liam Howlett, DJ (*[[The Prodigy]]*)
* Liam Gallagher, kaner-soner-sonaozer (*[[Oasis]]*)
* Liam Payne, kaner (*[[One Direction]]*),
###### 
#### kantved
* Liam Ó Flaitheartaigh, skrivagner hag ezel eus an IRA
#### kantved
* Liam Brady, melldroader
* Liam Cosgrave, politikour
* Liam Cunningham, aktour
* Liam Lawrence, melldroader
###### 
* Liam James, aktour
### [[Norzhiwerzhon]]
* Liam Neeson, aktour
###### 
* Liam Aiken, aktour
###### 
* Liam Messam, rugbiour
Tonnerre de Brest (bier)

**Tonnerre de Brest** zo anv daou vier : unan goularz biologel, blazet gant bezhin, unan melen, bervet teir gwech.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Richard Burton (disheñvelout)

*Richard Burton a zo un aktour kembreat

Gallout a ra bezañ ivez:
* Sir Richard Francis Burton (1821–1890), un ergerzhour saoz, reteroniour, ha troer "Ar mil nozvezh hag unan"
*Dick Burton (golfer) (1907–1974), ur golfer saoz
*Richard Burton (kriketer) (ganet e 1976), kriketer saoz
*Richard Burton (kriketer, ganet e 1955), kriketer saoz
*Richard Burton (comics), skrivagner "comics" hag embanner
*Richard Burton (kazetenner)
*Richard Burton (Baltimore), arzour hip-hop ha skinwel eus Baltimore, Maryland
*Richard Burton (melldroader) (1889–1939), melldroader
**Richard Burton*, unan eus anvioù-pluenn Nathaniel Crouch

## Anv da dostaat
* Richard Bruton (ganet e 1953), ministr e gouarnamant Iwerzhon
Richard Bruton

:*Arabat droukveskañ gant [[Richard Burton]].*


**Richard Bruton**, *Risteard de Briotún* en iwerzhoneg, zo ur politikour iwerzhonat ganet e 1953, eus ar strollad Fine Gael. Ministr e gouarnamant Iwerzhon eo bet meur a wech.
Gustave

**Gustave** a zo un anv-bihan gallek a orin skandinaviat.

## Stummoù all
* Merc'hed : Gustavie, Gustavine

## Yezhoù all

## Tud

### Rouaned
Meur a roue zo bet anvet Gustav e Sveden. 

###### 
* Gustave Huberti (1843-1910), livour
###### 
* Gustave Clétiez (1830-1896), ograouer, livour ha priour
* Gustave Gallet (1875-1955), aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel)
* Gustave Tiffoche (1930-2011), priour, kizellour ha livour
* Jean-Marie Gustave Le Clézio (1940), skrivagner, Priz Nobel al lennegezh

###### 
* Gustave Caillebotte (1848-1894), livour
* Gustave Courbet (1819-1877), livour
* Gustave Doré (1832-1883), skeudennaouer, engravour, livour ha kizellour
* Gustave Eiffel (1832-1923), ijinour ha penn-embregerezh
* Gustave Flaubert (1821-1880), skrivagner
* Gustave Le Gray (1820-1884), unan eus ar c'hentañ luc'hskeudennerien
* Gustave Moreau (1826-1898), livour, engravour ha skeudennaouer

###### 
* Gustave Whitehead (1874-1927), diaraoger en nijerezh

## Pennadoù kar
* Gustav
* Gustavo
Gustavo

**Gustavo** zo un anv-bihan italianek, portugalek, spagnolek, kar da c'hGustav.

## Tud
*Gustavo Adolfo Bécquer, barzh spagnol
*Tavo Burat, anv-pluenn Gustavo Buratti Zanchi, skrivagner italianek ha piemontek
*Gustavo Díaz Ordaz, prezidant Mec'hiko eus 1964 da 1970
*Gustavo Jiménez (c.1886–1933), koronal perouat, prezidant e vro e-pad seizh deiz 
*Gustavo Noboa (ganet e 1937), politikour ha prezidant Ecuador
*Gustavo Rojas Pinilla (1900–1975), diktatour kolombian
*Gustavo Pena (1955-2004), soner ha sonaozour uruguayat
* Gustavo Kuerten (g. e 1976), c"hoarier tennis braziliat
James Hook

**James William Hook**, bet ganet d'ar 27 a viz Mezheven 1985 e Castell-nedd (Kembre), zo ur c'hoarier rugbi XV etrebroadel kembraek.

Barrek eo da c'hoari evel adreger, hanterour diavaez pe dri-c'hardour kreiz.

Goude bezañ bet ezel eus Y Gweilch (Abertawe, Kembre) abaoe 2006, deuet eo da Vro-C'hall da c'hoari evit Union Sportive Arlequins Perpignan-Roussillon adalek 2011.
Swithun

**Swithun** (ha : **Swithin** ; hensaozneg : *Swīþhūn* ; latin : *Swithunus* (marvet d’an 2 a viz Gouere 861, 862 pe 863) a oa eskob Winchester e Bro-Saoz ha brudet eo evel sant.

Moarvat e oa bet ganet da vare ren Egbert, roue Wessex, ha beleget e oa bet gant Helmstan, eskob Winchester. Kelenner e voe da Æthelwulf, mab da Egbert, hag a voe roue Wessex e 839. Goude marv Helmstan e 852 pe 853 e voe anvet Swithun da eskob Winchester.

Kontañ a reer e roas Æthelwulf un dekvedenn eus e vadoù d'an iliz, diwar c'houlenn Swithun.

Hervez ar vojenn e voe savet pe adsavet meur a iliz gant Swithun, un eskob deol anezhañ, boas da vont war droad, hag a gouvie ouzh e daol ar re baour ha n'eo ket ar re binvidik.

Mervel a reas en 861, 862 pe 863 . E 971 e voe lakaet e relegoù en iliz-veur Winchester.

D'ar 15 a viz Gouere e vez lidet e zevezh gouel. Hervez ur c’hrennlavar saoznek, ma ra glav d'an devezh-se e raio glav e-pad 40 devezh ha 40 nozvezh da-heul ; pedet e vez ar sant pa vez sec'hor

## Notennoù
Kan ar brezhoneg

**Kan ar brezhoneg** a zo ur ganaouenn bet savet gant Ifig Castel (pozioù bet skrivet asambles gant Jean-Maï Priol hag Alan Tassin; ton: Kost ar c'hoad).

## Pozioù
Selaouit hag e klevfet
Bevet ar brezhoneg
Ur son a zo nevez-savet

Startijenn ha levenez
A zo gant ar Vretoned
Bevet ar brezhoneg

A zo graet d'hor yezh karet
Alc'hwez teñzor ar Gelted

Ha deoc'h-c'hwi eta yaouankiz
Gant banniel ar Vreizhiz

Ma 'peus karantez evit Breizh
Kreiz ho puhez lakait ho yezh

Ur plas en ho puhez bemdeziek
Komzit etrezoc'h tudoù yac'h-pesk

Ha neuze c'hwi tud a oar
Na chomit na mut na bouzar

Me ho ped 'ta sikouret
Ar re a c'houll bezañ desket

Ha deoc'h-chwi eta sonerien
Pe kanerien pe dañserien

## Pladennoù
* *A greiz kalon*, Tud Bro Dreger 1, (kanet gant Ifig Castel)
* *Sadorn noz*, Silvain Le Roux ha Jacques David, Coop Breizh, 2013

## Liammoù diavaez
* Selaouit 2 s eus ar ganaouenn
* Ifig Castel