Visant Seite

**Visant Seite**, ganet e Kleder (Leon) d'an 23vet a viz Genver 1908 hag aet da Anaon e Ploermael, d'an 8vet a viz Kerzu 1993, a oa *frer* en urzh Frered Ploermel, skolaer er skolioù kristen ha saver levrioù evit deskiñ ar brezhoneg. Sevel a reas meur a ostilh evit kelenn ar brezhoneg d'ar bobl, dornlevrioù, geriadurioù ha kentelioù berr skignet dre skingomz. Pa voe mignon gant Yann-Vari Perrot e tispennas e roudoù etre 1951 ha 1964 pa'z eas da sekretour hollek ar Bleun-Brug.

## Buhez
Ganet eo en ur familh kouerien, meur a vugel dezhi, hag e teskrivas en e emvuhezskrid ar vuhez ma renjont en ur pastell-vro brezhonek un tamm pinvidikoc'h eget reoù all. Pa voe 16 e krogas gant ar studi e kreizenn-stummañ Frered Lamennais er Folgoad, a-raok mont da Jerzenez en ur greizenn all. E 1927 ez eas da vezañ stummet e kreizenn kengregadur Frered an Deskadurezh kristen, e Ploermael. E 1928 e z eas da vestr-skol e Skol Sant-Jermen e Pleiben gant an anv relijiel Frer Méloir. Goude bezañ bet anvet e Skol Sant-Jozef e Landerne e z eas da rener Skol Santez Barba e Rosko e 1933 a-raok bezañ lakaet e penn Skol Sant Yann Vadezour e Treboull (enteuzet e Douarnenez hiziv) etre 1947 ha 1953. 
Etretant e voe galvet da soudard e 1940 ha prizoniet kostez Naoned. Dont a reas da Rosko en-dro, en abeg d'e yec'hed, e 1941.

## Stourmer evit ar brezhoneg
### Skolaer ha karget da skorañ ar brezhoneg er skolioù kristen Penn ar Bed
Pa voe rener-skol e Landerne hag e Rosko e tigoras ar c'helenndioù d'ar Yaou evit ober kentelioù brezhoneg hag e reas e brezhoneg e klasoù ar re vihanañ hervez Frañsez Favereau. A-benn 1937, war goulenn Breuriez ar Brezoneg er skoliou e labouras evit broudañ ar skolaerien da gendalc'h gant ar brezhoneg ouzhpenn e labour ordinal. Kenlabourat a reas gant Remont ar Porzh, saver ar Vreuriezh hag enseller ar skolioù kristen e eskopti Kemper, hag eñ anvet da benn ar Bleun-Brug e Meurzh 1938. 
Kenlabourat a reas gant Herri Kaouisin ivez, hemañ sekretour Yann-Vari Perrot hag embanner ar gelaouenn yaouankiz Ololê, evit embann un dornlevr, *Le breton par l'image*, evit ar re ha ne ouient ket tra e brezhoneg, en ur stumm modern a-walc'h. Pa voe moullet 60 000 skouerenn e tri embannadur (etre 1944 ha 1977), an destenn vrezhoneg ar muiañ voullet e voe hervezañ.
### Penn ar Bleun-Brug ha pennyezhoniour Emgleo Breiz
Goude an Eil Brezel-bed ez eas da stourm kreñv evit ma ne vije bet kollet ar brezhoneg en ur sevel levrioù-deskiñ hag ez eas da sekretour melestradurel ar Bleun-Brug e 1945. Diskarget e 1951 eus e labour rener-skol ez eas da sekretour hollek ar Bleun-Brug hag e reas war-dro ar gelaouenn divyezhek heñvelanvet, asambles gant tud a iliz evel Visant Fave, Laorañs Bleunven, pe frered all evel Korantin Riou, Laorañs Stefan, Herve Danielou.Ma kavas tu da adreiñ dezhañ kalz eus e lufr, ne c'hellas ket herzel ma 'z eas an aozadur da goll, pa 'z eas da vihannaat pouez an Iliz katolik hag implij ar brezhoneg e Breizh.
E-pad un pemzek vloaz bennak ec'h adsavas Gouel ar Bleun-Brug a lakae kantadoù tud da gemer perzh enni bep bloaz. E ti superiored ar Frered e Kastellin e kavas ur bod padus.
Gant lodenn an dud a Iliz a felle dezho kendalc'h gant ar brezhoneg hep mont a-du gant ar vroadelourien e skoras adreizh ar reizhskrivadur, anvet brezhoneg skolveuriek, kinniget e 1953 gant ar chaloni leonat Frañsez Falc'hun.Bloaz goude e lakaas ar Bleun-Brug da vezañ un ezel a bouez e-barzh ar Fondation culturelle bretonne-Emgleo Breiz a veze harpet gant aotrouniezhoù uhelañ ar Republik ken e reseve arc'hant ar Stad hag e veze aotreet ober ur gest er straedoù pep bloaz.
Eñ a glaskas tabut gant aduidi ar peurunvan ken abred ha penn ar bloaz 1955 pa skrivas e niverenn 79 ar gelaouenn Bleun-Brug e oa diaes brezhoneg ar gelaouenn Al Liamm, hag e oa « unan anezho (oc'h embann) ne rae forz ebet eus brezoneg ar bobl » ha ne c'helle krediñ ma ne vefe ket a « zizunvaniez e-touez ar Vretoned », ma vefe tud  o « (g)welout mad Breiz ha mad hor yezh araok hon aferiou hon unan ».
Skrivañ a reas meur a bennad hag un nebeud barzhonegoù brezhonek e kelaouennoù Feiz ha Breiz, Bleun-Brug ha Brud Nevez.

## Saver ostilhoù evit deskiñ ar brezhoneg
Sevel a reas meur a levr da zeskiñ brezhoneg. E 1941 e savas « *Me a zesk brezhoneg* » (asambles gant Frañsez Ugen, frer ivez), un dornlevr evit ar skolioù kristen pa oa bet aotreet nevez zo deskadurezh diuzadel ar yezh gant ar gouarnamant gallRen a reas ar Skol dre Lizer e-pad ul lodenn vat eus e vuhez, ha kelenn a reas ar yezh da veur a zen, ar re anavezetañ eo Naig Rozmor ha Mikael Madeg. Diwar rumm kentañ ar c'hentelioù dre lizher en doa savet e tennas ar boued evit al levr-deskiñ evit an dus deuet, *Yezh hon tadou* (1949).
Pelloc'h e savas ul levr-studi deveret eus *Yezh hon tadou*, *Deskom brezoneg* e ditl, skrivet hervez reolennoù ar skolveurieg hag embannet e 1957 dindan anv Emgleo Breiz.
Ur geriadurig divyezhek savet gantañ ha Laorañs Stefan hag embannet gant Emgleo Breiz ivez a voe gwerzhet a viliadoù.

## Krouer ur servij deskiñ brezhoneg dre lizher ha kelenner war ar [[skingomz]]
Ha pa oa Skol Ober o kinnig kentelioù brezhoneg dre lizher abaoe 1932 e savas, e 1945, ur servij heñvel, Ar Skol dre lizer, evit ar re ne felle ket dezho implij ar brezhoneg peurunvan, met ar brezhoneg unvan hag ar brezhoneg skolveuriek da c'houde. Eñ a reas war-dro ar reizhadennoù e-pad 20 vloaz hag e vodas ur skipailh a c'hellas ober war-dro ur miliad a genskriverien.Dont a reas da vezañ brudet a-walc'h pa veze klevet e vouezh war wagennoù Radio-Brest dre an abadenn, « Le breton par les ondes », a veze skignet, d'ar Merc'her hag d'ar Sadorn, etre 12 eur 43 ha 1 eur, . Harpet e voe gant Naig Rozmor evit an aozañ hag an embann er gazetenn bemdeziek Le Télégramme de Brest hag e teskas ar c'hentelioù evit ober un hentenn zeskiñ nevez, div levrenn dezhi, *Le breton par les ondes*, evit an deraouidi.

## Arroudennoù
 Naïg Rozmor, *Brud Nevez*, niv. 171, 1994.
 Laorañs Stephan, prezegenn gañv,  *Brud Nevez*, niv. 171,  1994.
 Frañsez Favereau, *Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kantved*, 3, 2008.

## Oberennoù
Embannet en deus un nebeud barzhonegoù e-barzh *Feiz ha Breiz* ha *Brud Nevez*. Deg anezho a voe advoulet e niv. 171 *Brud Nevez* (1994), *E koun Visant Seite* e ditl.
;Levrioù deskiñ. 
* *[[Me a zesk brezoneg]]*, gant Frañsez Ugen. 1941, 1942.
* *Yéz hon Tadou*, gant Laorañs Stefan, 1949
* *Deskom brezoneg*, gant Laorañs Stefan, skeudennoù gant Pêr Peron, Édition F. C. B. Emgleo-Breiz, Brest, 1957 – Emb. Emgleo Breiz, 1996, .
* *[[Lexique breton-français et français-breton]]. Geriadur brezoneg-galleg ha galleg-brezoneg*, asamblez gant Laorañs Stefan, Emgleo Breiz, 1 embann 1956, 195 p. ; 29 embann 2010, 376 p.
* *[[Le breton par l’image]]*,  1 embannadur, Olole, 1944; 2 embannadur, Emgleo Breiz, 1962; 3de embannadur 1973; 4re embannadur Brud Nevez-Emgleo Breiz, 1985; 5ped embannadur Emgleo Breiz, 1998, 
* *Le breton par les ondes*. *Ar Brezoneg dre radio, méthode de breton pour les débutants*, tome 1, Emgleo Breiz, 1975 (adembannet gant Emgleo Breiz e 2009 : *Brezoneg beo. Méthode de breton pour débutants, tome 1*)
* *Le breton par les ondes. Ar brezoneg dre radio*, tome 2, Emgleo Breiz, 1975.
* *Brezoneg beteg penn : ar hemmaduriou, les mutations*, Emgleo Breiz, 1999.
;Emvuhezskridoù ha kounlevrioù e brezhoneg
* *Ar marh reiz. E Bro-Leon gwechall*, Skeudennou gand Joël-Jim Sévellec, Emb. Emgleo Breiz, 1985, .
* *Darvoudou brezel va Horn-Bro : 1944 - Rozko - [[Kastell-Paol]] - [[Santeg]] - Kleder,* Emgleo Breiz, Ar Skol dre Lizer, 1987.
* *O pourmen dre Vreiz Izel*, Levrenn genta, Emgleo Breiz, 1998 ; Eil levrenn, Emgleo Breiz, 1998 .

## Liammoù diavaez
* Atersadenn Visant Seite gant Fañch Broudig da heul embannadur e levr eñvorennoù *Ar marh reiz. E Bro-Leon gwechall* e 1985 : ina.fr
* Atersadenn Laorañs Stephan gant Job an Irien war *Radio an Aochoù* (RCF Rivages) e 2003 : antourtan.bzh/radio 

## Levrlennadur
* Laurent Stéphan, *Obidoù Visant Seite*. E-barzh *Brud Nevez*, niv. 171, 1994. Danevell buhez Visant Seite dibunet da geñver e lid-kañv.
* Jean-Loup Avril, *Mille Bretons : dictionnaire biographique*, Les Portes du Large, Sant-Jakez-al-Lann, 2002. . Pennad : (Vincent) SÉITÉ.
* Frañsez Favereau, *Lennegezh ar brezhoneg er XXvet kantved : Al lennegezh a "spered broadel" : Al Liamm Tir na n'Óg. Hervez spered "ar batrioted" : Brud ha Brud Nevez. 1945-1968*, levrenn 3, Skol Vreizh, 2008. . p. p. 400-411.
* Yvon Tranvouez, *Seité (Visant)", La Bretagne. Dictionnaire du monde religieux dans la France contemporaine*, Beauchesne – Institut culturel de Bretagne-Skol-Uhel ar Vro, 1990, p. 381-382.

## Notennoù ha daveennoù