open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tim Powers

**Timothy Thomas Powers** (29 a viz C'hwevrer 1952 e Buffalo) a zo ur skrivagner skiant-faltazi amerikan. Hiziv an deiz e vez o chom e Muscoy (Kalifornia). Gwelet e vez evel unan eus krouerien al lennegezh steampunk, asambles gant James Blaylock ha K.W. Jeter. Kelenner darn amzer eo e skol arzoù kontelezh Orange (Kalifornia).
El lod brasañ eus e romantoù e kaver tud wir ha darvoudoù istorel mesket gant elfennoù all ijinet gantañ. Da skouer e kaver Coleridge ha Lord Byron e-barzh *[[The Anubis Gates]]* (Lord Byron a gaver en-dro e-barzh *The Stress of her Regard*), ar morlaer saoz Barv Du e-barzh *On Stranger Tides*, pe c'hoazh Thomas Edison e-barzh *Expiration Date*.

## E vuhez
Goude bezañ bet ganet e Buffalo e tilojas Powers hag e familh da Galifornia e 1959. Al lennegezh saoznek a studias e skol-veur stad Kalifornia e Fullerton. Eno e kejas gant K.W. Jeter ha James Blaylock. Gant Blaylock ec'h ijinas an dudenn anvet William Ashbless, hag a voe implijet gant an daou skrivagner en o oberennoù. Er memes koulz e kejas ivez gant Philip K. Dick. K. Dick a implijas Powers evel dudenn e *[[Siva]]*. E romant kentañ, *The Drawing of the Dark* e ditl, a skrivas e 1979, ha brudet e teuas da vezañ gant *The Anubis Gates* (1983). Resev a reas priz Memorial Philip K. Dick gant an oberenn-se.

## E oberenn
### Romantoù
* The Skies Discrowned (1976), adembannet e 2004 gant *An Epitaph in Rust* e-barzh *Powers of Two*
* An Epitaph in Rust (1976), adembannet e 2004 gant *The Skies Discrowned* e-barzh *Powers of Two*
* The Drawing of the Dark (1979)
* The Anubis Gates (1983)
* Dinners at Deviant's Palace (1985)
* On Stranger Tides (1987)
* The Stress of her Regard (1989)
* Rummad *Fault Lines* :
** Last Call (1992), Priz Locus 1993, rummad romantoù Moliac'h
** Expiration Date (1995), Priz Locus 1996, rummad romantoù spont 
** Earthquake Weather (1997), Priz Locus 1998, rummad romantoù moliac'h 
* Declare (2001)
* Three Days to Never (2006)

### Dastumadegoù danevelloù
* Night Moves: And Other Stories
* On Pirates, gant James Blaylock
* The William Ashbless Memorial Cookbook, gant James Blaylock
* The Devils in the Details, gant James Blaylock
* Strange Itineraries
* The Bible Repairman
Modesty Blaise

**Modesty Blaise** zo un harozez krouet gant Peter O'Donnell. He c'havout a raed:
* en un istor treset,
* en ur romant savet gant Peter O'Donnell e 1965 diwar an istor treset
* en ur film graet gant Joseph Losey e 1966, c'hoariet eo an harozez gant Monica Vitti
* en ur film all e 1982
* en ur vagazinenn saoz, *Modesty Blaise Quarterly*, etre 1995 ha 2000,
* er film My Name Is Modesty, e 2003.
Sant Bleaz

**Sant Bleaz** zo un anv roet da veur a sant.

*Bleaz Aovergn, prezeger dominikan er XVIvet kantved, lidet d'ar 5 a viz Ebrel
*Bleaz Armorium († 908), manac'h e monastère de Saint-Césaire. 
*Bleaz Cesarea (+ 316), lesanvet ar *Paotr-Saout*, merzher e Kappadokia (3 a viz C'hwevrer, mesket e vez e anv gant Bleaz Sebasteia er C'hornôg.
*Bleaz Sebasteia, eskob ha merzher en Armenia en 316, pedet da bareañ an dud klañv gant ar boan c'houzoug; 
**Bleaz Veroli* (†?), merzheriet e Veroli gant sant Demetrio, lidet d'an 29 a viz Du
*Bleaz Verona, eskob, lidet d'an 22 a viz Ebrel

## Pennadoù kar
*Saint-Blaise
Bleaz Sebasteia

**Bleaz Sebasteia** ( Άγιος Βλάσιος, *[[Agios Vlasios]]* e henc'hresianeg; Սուրբ Բարսեղ en armenieg), mezeg e *Sebasteia* (Sivas, e Turkia, hiziv), e gêr c'henidik en Armenia, a oa eskob ivez, ha merzheriet e voe en 316 war urzh Agricola, gouarnour Kapadokia. 

Pedet e vez da bareañ an dud gloazet o c'houzoug dre ur boentenn (un draen pesk, da skouer) pe klañv gant ar boan-c'houzoug pe tapet gant ar paz. Bez' ez eo unan eus ar sent-skoazellerien, ha diwaller kêr Dubrovnik ha hini Paraguay. Lidet d'an 3 a viz C'hwevrer er C'hornôg, ha d'an 11 a viz C'hwevrer er Reter. 

## Italia
En Italia eo anavezet evel *sant Biagio*, hag enoret e meur a lec'h. Koulskoude ez eus sent all anvet Biagio ivez, hag Italianed anezho. 

## Kernev-Veur
Enoret eo e Sant Blazey, anvet ivez *St Blaise*, e Restormel, e Kernev-Veur.

## Sant paeron
Sant paeron an dud klañv eo eñ, kement hag ar medisined, mezeien-loened.
## Pennadoù kar
* Bleaz ha Sant Bleaz
* Blaise
* Biagio ha San Biagio
San Biagio

**San Biagio** zo un anv-lec'h italianek, savet diwar  anv meur a sant anvet Biagio. 

## Sent
***San [[Biagio di Sebaste]]** (IVvet kantved ) – eskob ha merzher  3 febbraio
* **[[San Biagio d'Alvernia]]** (XVI kantved ) – 
***San Biagio, eskob Verona** – lidet d'an 22 a viz Ebrel
* **[[San Biagio di Veroli]]** (†?) – merzhel e tolead  Veroli gant san Demetrio, lidet d'an 29 a viz Du.

## Anvioù-lec'hioù en Italia
*San Biagio della Cima, kumun e proviñs Imperia
*San Biagio di Callalta, kumun e proviñs Treviso
*San Biagio Platani, kumun e proviñs Agrigento
*San Biagio Saracinisco, kumun e proviñs Frosinone 

*Monte San Biagio, kumun e proviñs Latina 

Meur a iliz zo dediet d'ur Sant Biagio.

## Ilizoù
*Iliz San Biagio e Forlì
*Iliz San Biagio e  Montecatini Val di Cecina
*Iliz San Biagio e  Montepulciano
*Iliz San Biagio e Monza
*Iliz  San Biagio e  Passignano

## Pennadoù kar
*Saint-Blaise
Saint-Blaise

**Saint-Blaise** zo ul lec'hanv gallek savet gant an anv Blaise.
#### 
*Saint-Blaise, kumun en Alpes-Maritimes
*Saint-Blaise, gwechall kumun e Haut-Rhin, hiziv e-barzh Bettlach
*Saint-Blaise, gwechall kumun e Haut-Rhin, hiziv e-barzh Sainte-Marie-aux-Mines
*Saint-Blaise, kumun e Haute-Savoie
*Saint-Blaise, gwechall kumun el Lot-et-Garonne, hiziv e-barzh Boudy-de-Beauregard
*Saint-Blaise-du-Buis, en Isère
*Saint-Blaise-la-Roche, e Bas-Rhin
*Oppidum de Saint-Blaise, e Bouches-du-Rhône
**Saint-Blaise*, e  Moyenmoutier, e  Vosges

#### 
**L'Hôpital-Saint-Blaise*, anv gallek Ospitalepea.

#### 
*Saint-Blaise-sur-Richelieu

#### 
* Saint-Blaise, e kanton Neuchâtel

## Sent
*Blaise de Sébaste, eskob ha merzher en Armenia e 316
*Blaise d'Armorium († 908), manac'h e manati Saint-Césaire
*Blaise de Césarée (+ 316), merzher  e Kappadokia

## Pennadoù kar
*San Biaggio
*São Brás
Hentennouriezh (Breizh-Veur)

Ul luskad protestant diwanet e diabarzh an Iliz anglikan e voe da gentañ an **hentennouriezh** (e saozneg *Methodism*), loc'het gant ur strolladig studierion savet e Oxford e 1729 en-dro da John Wesley ha George Whitefield pergen.

Daoust da dagadennoù an Iliz anglikan ha d'e zisrannoù diabarzh e reas berzh an hentennouriezh en XVIIIvet ha XIXvet kantved, dreist-holl e Kembre hogen ivez e Kernev-Veur ma teuas John Wesley e-unan prezeg e 1781 e Lannwenep dirak un 20 000 den bennak.

E 1795 en em zisrannas da vat an hentennourion diouzh an Iliz anglikan.

Levezon he devoe an hentennouriezh war ar Strollad Frankizour.

Load kefridiel Iliz hentennour Breizh-Veur
John Wesley

**John Wesley** a oa ur beleg anglikan hag un doueoniour saoz. Ganet e voe en Epworth e Lincolnshire d'ar 17 Mezheven 1703.

Gant ur strolladig anvet **Klub santel** (*Holy Club*) e labouras, da gentañ e diabarzh an Iliz anglikan, da neveziñ ar feiz kristen. Evel-se e krogas pezh a voe anvet an hentennouriezh

D'an 24 Mae 1738 en defe bet un doare "sklerijennadenn" he defe e lakaet da brezeg dizehan, evel ma reas da skouer e Lannwennep e Kernev-Veur e 1781.

Mervel a reas e Londrez d'an 2 C'hwevrer 1791.
Distrigoù Bro-Saoz

Unanenn diriadel eus gouarnerezh lec'hel ar Rouantelezh-Unanet ez eo an **distrigoù** (*Districts* e saozneg), a-is d'ar c'hontelezhioù ha rannet d'o zro e parrezioù keodedel.

Abaoe dibenn ar bloavezhioù naogont int mui-ouzh-mui freuzet da vezañ kendeuezet gant ar c'hontelezhioù e Amaezhiezhioù unvan
Exeter

**Exeter** (distaget  /ˈɛksɨtər/) zo ur gêr e Devon, e Bro-Saoz, war lez ar stêr Exe. Pennlec'h kontelezh Devon. *Karesk* eo hec'h anv kerneveurek, ha *Caerwysg* hec'h anv kembraeg; bet brezhonekaet a-wechoù e *Keresk* pe *Kerwesk*). War-dro 122 400 annezad a oa o vevañ enni e 2007. Hêrez eo da *Isca Dumnoniorum*, kêr-benn keoded Dumnonii, hag abaoe 1050 ez eo ivez sez un eskopti.

## Istor
* Da goulz brezel Boudika, Poenius Posthumius, jeneral al *Legio II Augusta* (Eil Lejion an Impalaer), kelc'hiet gant ar Vrezhoned, a gavas gwelloc'h chom e-barzh e greñvlec'h eget mont d'an emgann. Pa welas e oa deuet, a-benn ar fin, an trec'h gant ar Romaned (*Legio XIV Gemina* hag ar rest eus al *Legio XX Valeria*) kaset gant Suetonius Paulinus, e kavas gwelloc'h en em lazhañ gant e gleze.
* *Isca* e oa penn mervent an hent bras roman kentañ, anavezet e saozneg evel *Fosse Way*. Ar penn all en em gave e *Lindum* > Lincoln.

## An anvioù
A. **Isca**. Rivet & Smith, p. 378
* Ptol. II,3,13 : *Isca, Legio II Augusta*, ar gêr (polis) an Dumnonii;
* I.A, 486-8,9, & 486-17 (Iter XV) : *Isca Dumnoniorum;*
* Ravenna , 106-2 : *Scadum Namorum*, eilstumm *Sca Damnamorum*; 106-6,9 : *Iterum iuxta super scriptam civitatem Scadoniorum est quae dicitur ...;*
* T.P : *Iscadumnoniorum;*
B. **Exeter**. Eilert Ekwall, p. 171
* Asser. *Buez ar roue Alfred*, c 894 : *Cair-Uuisc*;
* *Buez Sant Bonifas*, c 750 : *Ad-Escanceaster*;
* A.S.C 877 : *Exanceaster*;
* D. B. : *Execestre*.

## Levrioù talvoudus da lenn
* Tacitus : *[[De vita et moribus Iulii Agricolae]]*

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel Kêr Exeter

## Notennoù ha daveennoù
Powell Peralta

**Powell Peralta** a zo un embregerezh plankennoù-ruilh amerikan krouet gant George Powell ha Stacy Peralta. E 1991 ez eas kuit Peralta, ha dont a reas an embregerezh da vezañ **Powell Corporation**.

## Istor
Goude e studioù ijinour e Stanford University e krogas George Powell da sevel e blankennoù-ruilh e 1957. E 1974, e c’houlennas e vab digantañ kaout ur plankenn-ruilh. Klemm a reas ar mab pa verzas ne oa ket rodoù uretan ha neuze ec’h adstagas George Powell gant ar sevel plankennoù-ruilh. Implijout a reas danvezioù nevez evel an aluminiom hag ar wienn wer. E-touez an dud a arnodenne e blankennoù-ruilh e oa Stacy Peralta.
Pa guitaas Powell Los Angeles ez eas d’en em staliañ e Santa Barbara (California), hag e kendalc’has da sevel plankennoù-ruilh. E 1976 e savas ar plankenn anvet *Quicksilver ProSlalom*, ha goude-se ar plankenn *Quicktail*. Kregiñ a reas ivez da sevel rodoù, anvet e voent **Bones** (eskern), dre ma oant gwenn. Er memes bloavezh e voe skarzhet eus e labour, neuze e ouestlas holl e amzer d’ar sevel plankennoù-ruilh.
E 1978 en em vodas gant Stacy Peralta. Brudet e oa Peralta e bed ar plankennoù-ruilh, hag e karg e voe eus ar bruderezh hag eus merañ ar skipailh. E 1979 e kroujont ur skipailh skaterien anvet Bones Brigade. Diorroet e voe an embregerezh en un doare dibar, al logo dibabet a voe ur c’horf-eskern. Brudet e voe ivez a-drugarez d’ar rummad videoioù *Bones Brigade* (« Public Domain », « Propaganda »,...), hag a voe ul levezon evit ur bern skaterien d’ar mare-se.
Er bloavezhioù 1980 e voe sikouret ur bern skaterien gant an embregerezh : Tony Hawk, Franky Hill, Steve Caballero, Steve Saiz ha Colin McKay da skouer. E dibenn ar bloavezhioù-se e voe krouet embregerezhioù plankennoù-ruilh nevez. Ur bern skaterien a guitaas Powell Peralta d’ar mare-se, pe evit mont gant un embregerezh all, pe evit krouiñ o embregerezh dezho. E dibenn 1991 ez eas kuit Stacy Peralta.
An embregerezh a zeuas da vezañ *Powell Corporation*. Daoust d’an diaesterioù argant a zo bet e kendalc’h c’hoazh an embregerezh da vont hiziv an deiz. E 2005 en em strollas en-dro Powell ha Peralta, ha lakaat a rejont adembann ar plankennoù-ruilh brudetañ bet ijinet ganto.
 
## Liammoù diavaez
*Lec’hienn ofisiel Powell Peralta
*Lec’hienn  « Powell Peralta ASR 2005 Museum »
*Lec’hienn Powell Peralta Sticker Archive
Bones Brigade

**Bones Brigade** a oa ur skipailh skaterien hag a ruilhas evit ar merk Powell Peralta da gentañ, hag evit Powell da c'houde. Krouet e voe ar skipailh e 1979 gant Stacy Peralta, hag eñ eo a zibabas lod brasañ izili ar skipailh. Meur a genstrivadeg a voe gounezet ganto, hag izili a skipailh a voe e-touez ar re a gasas ar sport-se war-raok, dre ijinañ fiñvoù nevez da skouer. E-touez skaterien vrudetañ ar skipailh e oa Tony Hawk, Mike Vallely ha Rodney Mullen.

## Filmoù
Videoioù kentañ Powell Peralta a voe embannet e 1984. Hiziv an deiz ez eus 14 anezho.

Dindan an anv **Powell Peralta**:
**The Bones Brigade Video Show* (1984)
**Future Primitive]]* (1985)
**The Search For Animal Chin* (1987)
**Public Domain* (1988)
**Axe Rated* (1988)
**Ban This* (1989)
**Propaganda* (1990)
**Eight* (1991)
**Celebrity Tropical Fish* (1991)
 
Dindan an anv **Powell**:
**Hot Batch* (1992)
**Chaos* (1992)
**Play* (1993)
**Suburban Diners* (1994)
**Scenic Drive* (1995)
**Strip Mall Heroes* (1998)
**Magic* (1999)
**Bones Bearings Class of 2000* (1999)

## Izili Bones Brigade

*Adrian Demain
*Blair Arnot
*Ray Barbee
*Teddi Dean Bennett
*Chris Borst
*Pat Brennen
*Steve Caballero
*Alan Gelfand
*Zach Gonzales
*Tommy Guerrero
*Kevin Harris
*Tony Hawk
*Frankie Hill
*John Francis Albin Hunt
*Mike Jesiolowski
*Dom Kekich
*Bucky Lasek
*Guy Mariano
*Mike McGill
*Colin McKay
*Lance Mountain
*Jeff Walden
*Rodney Mullen
*Jessie Roach
*Ray Rodriguez
*Steve Saiz
*Chris Senn
* Jay Smith
*Steve Steadham
*Jim Thiebaud
*Aaron Shafor
*Chet Thomas
*Ray Underhill
*Mike Vallely
*Danny Way
*Per Welinder
*Eric Sanderson
*Lance Mountain
Stacy Peralta

**Stacy Peralta** (15 a viz Here 1957 e California) a zo ur skater, un embreger, ur filmaozer hag un *team surfer* amerikan. Bet eo bet ezel eus Z-Boys, ha brudet eo ivez e bed ar plankennoù-ruilh evit bezañ ijinet un doare (anvet *vert* e saozneg) da implijout ar c’hrapennoù diazezet war fiñvoù ar surf.

Da 19 vloaz e oa ar skater a-vicher brudetañ. Nepell goude-se en em strollas gant George Powell ha krouiñ a rejont o embregerezh, Powell Peralta e anv. Peralta a savas ur skipailh skaterien anvet Bones Brigade, ennañ gwellañ skaterien ar mare, ha kalz kemmoù a zegasjont e bed ar plankennoù-ruilh. Stagañ a reas ivez gant ar filmañ hag ar produiñ videoioù evit skaterien evel Tony Hawk. Peurliesañ e vez gwelet e videoioù evel ar re wellañ a zo bet savet war ar *skateboarding*.
E dibenn 1991 e kuitaas Powell Peralta, hag e krogas da labourat evit bed ar skinwel. En e filmoù, evel *[[Dogtown and Z-Boys]]* (diwar-benn e yaouankiz evel skater, bet ur priz e Sundance Film Festival) pe *[[Riding Giants]]* (2004) (teulfilm diwar-benn ar surf) e verzer ez eo bepred entanet gant ar *skateboarding*.
Ur c’hoari-video diwar e benn a zo bet savet, anvet eo *[[Tony Hawk's Underground]]*.

## Liamm diavaez
*Buhez Stacy Peralta war nonfictionspots.com
Gabriela Mistral

**Lucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga**, e lennegezh **Gabriela Mistral**, ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1889 e Vicuña (Chile) hag aet d'an anaon d'an 10 a viz Genver 1957 e New York (SUA), a oa ur varzhez chilean, bet resevet ganti Priz Nobel al lennegezh e 1945.

## Oberennoù spagnolek

**Sonetos de la Muerte* (1914)
**Desolación* (1922)
**Lecturas para Mujeres* (1923)
**Ternura* (1924)
**Nubes Blancas y Breve Descripción de Chile* (1934)
**Tala *(1938)
**Antología* (1941)
**Lagar* (1954)
**Recados Contando a Chile* (1957)
**Poema de Chile* (1967, bet embannet goude he marv)

## Diwar-benn Gabriela Mistral
* e brezhoneg:
** Vefa de Bellaing, *Ar beder flac'h roet dezho Priz Nobel al Lennegezh*, *[[Al Liamm]]*, niverenn 122, Mae-Mezheven 1967   
* e galleg:
** Mathilde Pomès, *Gabriela Mistral*, 1976, dastumadenn *Poètes d'Aujourd'hui*, Embannadurioù Seghers, 1963/1976
** Volodia Teitelboim, *Gabriela Mistral publique et secrète*, Embannadurioù L'Harmattan, 2003
Pearl Buck

**Pearl Sydenstricher Buck**, ananavezet el lennegezh evel **Pearl Buck**, ganet d'ar 26 a viz Mezheven 1899 en Hillsboro (Virginia) (SUA) hag aet d'an anaon d'ar 6 a viz Meurzh 1973 e Danby e Vermont (SUA), a oa ur romantourez hag un danevellourez amerikan, loreet gant Priz Nobel al lennegezh e 1938.

## Oberennoù skrivet
### Romantoù
* *[[East Wind:West Wind]]* (1930)
* *[[The Good Earth]]* (1931)
* *[[Sons (novel)|Sons]]* (1932)
* *The Mother* (1933)
* *[[A House Divided (novel)|A House Divided]]* (1935)
* *The House of Earth* (1935)
** *[[Sons (novel)|Sons]]* (1933)
** *[[A House Divided (novel)|A House Divided]]* (1935)
* *This Proud Heart* (1938)
* *The Patriot* (1939)
* *Other Gods* (1940)
* *[[China Sky]]* (1941)
* *Dragon Seed* (1942)
* *The Promise* (1943)
* *The Townsman* (1945) -- as John Sedges
* *Portrait of a Marriage* (1945)
* *Pavilion of Women* (1946)
* *The Angry Wife* (1947) -- as John Sedges
* *[[Peony (book)|Peony]]* (1948)
* *[[The Big Wave]]* (1948)
* *A Long Love* (1949) -- as John Sedges
* *God's Men* (1951)
* *The Hidden Flower* (1952)
* *Come, My Beloved* (1953)
* *Voices in the House* (1953) -- as John Sedges
* *[[Imperial Woman]]* (1956)
* *[[Letter from Peking]]* (1957)
* *Command the Morning* (1959)
* *Satan Never Sleeps* (1962)
* *[[The Living Reed]]* (1963)
* *Death in the Castle* (1965) 
* *The Time Is Noon* (1966)
* *Matthew, Mark, Luke and John* (1967)
* *The New Year* (1968) 
* *The Three Daughters of Madame Liang* (1969)
* *Mandala* (1970)
* *The Goddess Abides* (1972)
* *All Under Heaven* (1973) 
* *The Rainbow* (1974)

### Buhezskridoù
* *The Exile* (1936)
* *Fighting Angel* (1936)

### Emvuheziadurioù
* *My Several Worlds* (1954)
* *A Bridge For Passing* (1962)

### Non-fiction
* *Of Men and Women* (1941)
* *How It Happens: Talk about the German People, 1914-1933, with Erna Pustau* (1947)
* *The Child Who Never Grew* (1950)
* *My Several Worlds* (1954)
* *For Spacious Skies* (1966)
* *The People of Japan* (1966)
* *The Kennedy Women* (1970)
* *China as I See It* (1970)
* *The Story Bible* (1971)
* *Pearl S. Buck's Oriental Cookbook* (1972)

### Danevelloù
* *The First Wife and Other Stories* (1933)
* *Today and Forever: Stories of China* (1941)
* *Twenty-Seven Stories* (1943)
* *Far and Near: Stories of Japan, China, and America* (1949)
* *Fourteen Stories* (1961)
* *Hearts Come Home and Other Stories* (1962)
* *Stories of China* (1964)
* *Escape at Midnight and Other Stories* (1964)
* *The Good Deed and Other Stories of Asia, Past and Present* (1969)
* *Once Upon a Christmas* (1972)
* *East and West Stories* (1975)
* *Secrets of the Heart: Stories* (1976)
* *The Lovers and Other Stories* (1977)
* *Mrs. Stoner and the Sea and Other Stories* (1978)
* *The Woman Who Was Changed and Other Stories* (1979)
* *The Good Deed* (1969)

## Diwar-benn Pearl Buck
* e brezhoneg:
** Vefa de Bellaing, *Ar beder flac'h roet dezho Priz Nobel al Lennegezh*, *[[Al Liamm]]*, niverenn 122, Mae-Mezheven 1967

## Liammoù diavaez
* Biblioweb   Ur bajennad (e saozneg)
* Bibliopoche: he holl levrrioù e stumm sakod 
(e galleg)
Dark Horse Comics

**Dark Horse Comics** zo un ti-embann *[[comic|comics]]* savet e 1986 gant Mike Richardson, ha staliet e Milwaukie (Oregon). Trede ti-embann *comics* ar Stadoù-Unanet eo, goude Marvel Comics ha DC Comics. *[[Concrete]]* gant Paul Chadwick eo ar c'homic kentañ bet embannet gant Dark Horse.
Adalek 1988 en deus Dark Horse lakaet embann *comics* diazezet war filmoù evel Alien ha Predator. Goude-se ec'h embannas *comics* diazezet war re all evel Buffy the Vampire Slayer. Aet eo brud an ti-embann war gresk a-drugarez da aozerien evel Frank Miller ha Mike Mignola.

## ''Comics''

## Embannet dindan aotre

## [[Manga (bannoù-treset)|Manga]]

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Dark Horse Comics
Octavius

**Octavius** zo un anv latin, deuet da vout anv-bihan saoznek.

## Anv latin
*a-wechoù *praenomen*, pe anv-kentañ
*a-wechoù *nomen*, pe anv-tiegezh, hini ar Gens Octavia, un tiegezh roman illur .
## Orin
*Octavus* a zo *eizhvet*, e latin. Diwar ar ger-se e teu an anvioù Octavius hag Octavia, e-lec'h Octavus hag Octava. Dont a ra un *i* en anv, evel a zo c'hoarvezet ivez gant Marcia ha Titia, deuet eus Marcus ha Titus. 

Degouezhout a ra gant an anvioù all *Primus, Secundus, Quintus, Sextus, Septimus, Nonus, Decimus*, hag a gaver o c'hevatal evit ar merc'hed *'Prima, Secunda, Tertia, Quarta, Quinta, Sexta, Septima, Nona, Decima*.

Roet e veze moarvat d'an eizhvet bugel, pe eizhvet mab, pe eizhvet merc'h. Tud o deus bet laret e c'halle bezañ un dave da eizhvet miz ar bloaz, met neuze ne vije ket ken ral an anvioù *Septimus, Octavius, Nonus*.

## Adstummoù
*Octavia, evit ar merc'hed. 

## Tud

### Romaned
#### Octavius o anv-kentañ
* Octavius Mamilius, Dictator Tusculum en amzer Lucius Tarquinius Superbus, seizhvet ha diwezhañ Roue Roma

#### Gens Octavia
* Marcus Octavius, *tribunus plebis* en 133 kent JK, enebour da Tiberius Sempronius Gracchus
* Gnaeus Octavius, konsul en 87 B.C., he was slain by the partisans of Marius and Cinna.
* Gaius Octavius, praetor en 61 B.C., tad da Augustus
* Gaius Octavius (63 BC – AD 14), an impalaer Augustus

### Tud all anvet Octavius
* Octavius, roue brezhon mojennel
* ar priñs Octavius Breizh-Veur, mab da George III ha Charlotte von Mecklenburg-Strelitz, marvet en-bugel
* Henry Octavius Coxe, levraoueger en XIXvet kantved. 
* Octavius Oakley, dourlivour saoz

## Traoù
* *[[Octavius (dialogue)|Octavius]]*, diviz savet gant Marcus Minucius Felix
* *[[Octavius (lestr)|Octavius]]*, lestr-tasmant
Tiberius

Anv meur a zen e oa *Tiberius* en Henroma.

## Gerdarzh
Eus anv ar stêr Tiber, gant al lostger *-ius* ; kement ha "perc'hennet gant an Tibr" e talv « Tiberius ».

## Romaned anvet Tiberius
* Tiberius Julius Caesar Nero, mab da Drusus ha da Livilla
* Tiberius Claudius Nero, eus ar *[[Claudius (gens)|Gens Claudius]]* e Henroma
* Tiberius Caesar Augustus, an eil impalaer roman war-lerc'h Augustus
* Tiberius Gracchus Major, jeneral ha politiker roman en Eil Kantved kent JK
* Tiberius Gracchus, ur politiker a bouez, mab da Diberius Gracchus Major
* Flavius Tiberius Constantinius Augustus, impalaer bizantinat marvet e 582
* Tiberius III, impalaer bizantinat
* Sant Tiberius

## Tud all anvet Tiberius
* Tiberius Hemsterhuis, lizheregour izelvroat
* Tiberius (pe *θefarie*) Velianas, meneget er Pyrgi Tablets

### Tud a faltazi anvet Tiberius
* Lucius Tiberius, impalaer roman a faltazi e-barzh *[[Historia Regum Britanniae]]* gant Jafrez Menoe
* James Tiberius Kirk, kabiten egorlistri e Star Trek

### Lec'hanvadurezh
* Tiberias, ur gêr gwechall e Palestina, diwar anv Tiberius Caesar Augustus, an eil impalaer roman

### Traoù anvet Tiberius
* Tiberius Bede, anv daou zornskrid eus an  en *[[Historia ecclesiastica gentis Anglorum]]* gant Bede, anvet *British Library, MS Cotton Tiberius C. II* ent-ofisiel

## Notennoù
Livia

**Livia** zo un anv latin hag un anv-bihan italianek, brudet abalamour da Livia Drusilla a oa gwreg an impalaer Augustus.
Dont a ra eus anv ar ''gens'' Livia, un anv kozh a orin etruskek, a dalvez kement ha *morlivet*.

## Anv-bihan
Livio zo un anv-bihan roet d'ar baotred.

## Sentezed
*Santez Augustina Livia Pietrantoni (1864–1894), leanez italian, lidet d'an 13 a viz Du
*E deiziadurioù italian zo e vez meneget ivez ur santez Livia, lidet d'an 29 a viz Du. 

## Tud

* Livia Drusilla, gwreg an impalaer Augustus, mamm an impalaer Tiberius.
* Livia Bianchi, partizanez
* Anna Livia Julian Brawn (1955-2007), yezhourez
* Anna Livia Löwendahl-Atomic (ganet e 1965), arzourez svedat
* Livia d'Arco (w.d. 1565-1611), kanerez italian
* Livia Della Rovere (1585-1641), priñsez italian
* Livia Klausová (1943), armerzhourez tchek
* Livia Medullina (Iañ kantved), eil kefrisa an danvez-impalaer Claudius
* Livia Ocellina (Iañ kantved ), eil pried tad an impalaer Galba a voe savet ganti, 
* Livia Orestilla (Iañ kantved ), impalaerez roman 
* Livia Rev (1916), sonerez hungarat 
* Livia Turco (1955), politikourez italian
* Livia della Rovere, diwezhañ dugez Urbino.
* Livia Vernazza, pried Giovanni de' Medici.

### Tud a faltazi
**Livia Soprano*, mamm *Tony Soprano*, er filmoù skinwel saoznek The Sopranos.
**Livia*, mestrez ar c'homiser Montalbano e romantoù italianek Andrea Camilieri.

## Lec'hanvadurezh
*Anv kozh kêr Forlì a oa Forum Livii, ha goude Livia, dre verrdro.
*Kêr Llívia, e Katalonia, anvet diwar anv Livia Drusilla.

## Pennad kar
*Livilla
Draiser

Un **draiser** zo un divrodeg a gaser war-raok dre vountañ war an douar gant an treid. Ur varrenn zo da lakaat an daouarn, hag ur seurt brec'h da dreiñ ar rod a-raok. 

Ijinet e voe an draiser en 1817 gant un alaman, Karl Drais, marteze diwar ur c'hoariell, ar marc'h koad.

D'an 12 a viz Gouhere 1817 e reas 14,4 km en ur ober 1 eur.

## Hiziv
Gwelet eo an draiser evel ar rakmarc'hhouarn hag ar rakmarc'htan.

## Skeudennoù

Skeudenn:draisine1817.jpg|1817
Skeudenn:Draisine.jpg|1851
Skeudenn:Draisienne.jpg|En ur mirdi
Skeudenn:Ravensburg Rutenfest 2005 Festzug Draisine.jpg|2005
Skeudenn:DraisineGeorg.jpg|1833
Skeudenn:Kinderlaufrad.jpg|


## Levrlennadur
* Hans-Erhard Lessing: *Automobilität – Karl Drais und die unglaublichen Anfänge.* Maxime-Verlag, Leipzig 2003. ISBN 3-931965-22-8
Longjohn

Al **Longjohn**, pe **Long John**, zo ur seurt marc'h-houarn hir, gouest da zougen pakadoù, a gaver e Danmark dreist-holl.

## Liamm diavaez
*Lec'hienn an oberer:longjohn.org
*Longjohn, kinniget gant ar gompagnunezh Esimex
Saotradur dre drouz

Ar **saotradur dre drouz** eo an holl drouzioù a vez gouzañvet hag a falla yec'hed an den.

## Saotrerien dre drouz
* Trouz ar c'hirri-nij hag an aerborzh 
* Ardivinkoù el labouradegoù 
* Tremeniri : kirri-tan, sammgirri, busoù, trenioù,
* Karbedoù trouzus er-maez d'ar reolennoù (muioc'h eget 80 dB) : kezeg-tan, c'hwiled-tan, kirri, scooters, *dirt bike*, *pit-bike*, *jet ski*.
* Labourioù war an hentoù: freuzerien
* Abadennoù e kêr pe war ar maez: sonadegoù trouzus
* Loened trouzus: chas o harzhal
* Amezien drouzus: 
** war an deiz: tud o c'hoari gant an droc'herez-geot pe an heskenn-dredan war-lerc'h an eur hervez reol.
** diouzh an noz : tud o vlejal goude lonkañ, pe o kaozeal kreñv war ar pondalez dirak ho tor e-kreiz an noz 
* Pellgomz hezoug er busoù, er salioù-skol, er salioù-gortoz. 
* Sonvaleer niverek, re greñv er busoù ha trenioù.
* Sonerezh elektronek oc'h ober « *boum boum, boum boum* » er c'hirri-tan, en ostalerioù hag er stalioù-dilhad.

## Bugale

## Broioù
A-hervez eo Spagn ha japan ar broioù trouzusañ.

## Muzulioù

Evit muzuliañ an trouz e reer gant un trouzvuzulier.
## Pennadoù kar
* Droug an divskouarn

## Notennoù
Forlì

**Forlì** (*Furlè* e romagneg, *Forum Livii* e latin) zo ur gêr  en Emilia-Romagna, en Italia, pennlec'h proviñs Forlì-Cesena, goude bezañ bet pennlec'h proviñs Forlì a-hed an  tost da vat. Dindan an anv-se edo ivez an douar a zo hiziv e proviñs Rimini. 

Niver an annezidi a sav da . 

## Tud
*Caterina Sforza
*Aurelio Saffi (1819 -1890) 

## Notennoù
Rickshaw

Ur **rickshaw** zo ur marc'h-houarn da zougen tud pe pakadoù a weler en Azia. 

## Foto-galleri

Image:Rickshaw_01.jpg|Rickshaw er mirdi Toyota e i Aichi, Japan. Foto: Gnsin
Image:Rickshaw (Jinricki), 1860 - ca. 1900.jpg|Bugale japanat en ur rickshaw, war-dro 1860-1900.
Image:JapaneseRickshaw.jpg|Daou rickshaw japanat war-dro 1897.
Image:NonomiyaRickshaw0289.jpg|Rickshaw e Kyoto, Japan. 
Image:Calcutta_rickshaw.jpg|Rickshaw e Calcutta, en India.
Image:Human.rickshaw.kolkata.india.JPG|Rickshaw e Calcutta, en India.
Image:Indonesia bike46.jpg|*Becâk* a reer eus ar rickshaw en Indodezia.
Image:Bangladeshi style Rickshaw.jpg|Ur rickshaw e-giz Bangladesh, luc'hskeudennet e Stockholm.
Image:Velorickshaw.jpg|Rickshaw en India.


## Levrlennadur
*Powerhouse Museum Sydney, http://www.powerhousemuseum.com/opac/H626.asp.
*http://news.webindia123.com/news/showdetails.asp?id=110086&cat=India
*Joanna Kirkpatrick, Transports of Delight. The Ricksha Arts of Bangladesh, Indiana University press, 2003.
*https://web.archive.org/web/20170712183046/http://www.ricksha.org/
*Rob Gallagher, The Rickshaws of Bangladesh. Dhaka: University Press, Ltd., 1992.
Eilhart von Oberg

**Eilhart von Oberg** (pe**Oberge**) a oa ur barzh alaman er Grennamzer, e servij Herri al Leon (*Heinrich der Loewe*), dug Bavaria, hag Otto IV Braunschweig, etre 1189 ha 1207.

War-dro 1170 pe 1180, en deus skrivet *Tristrant und Isalde*, doare kentañ *[[Tristan]]* en alamaneg, savet diwar skrid gallek Béroul. Hennezh eo ar c'hoshañ skrid klok eus istor Tristan hag Izold biskoazh. .
Diwarnañ ez eus bet savet 4 eus 19 pennad an *Tristan et Yseult* gallek adsavet e deroù an XXvet kantved gant Joseph Bédier.

## Notennoù

## Levrlennadur
*  Joseph Bédier, *The Romance of Tristan and Iseult*. New York: Vintage Books. Troet gant Hilaire Belloc. (1994).ISBN 0-679-75016-9.
*  Béroul; Fedrick, Alan S. (translator) (1978). *The Romance of Tristan: The Tale of Tristan's Madness.* New York: Penguin. ISBN 0-14-044230-8.
*Lacy, Norris J. (Ed.) (1991). *The New Arthurian Encyclopedia*. New York: Garland. ISBN 0-8240-4377-4. 
*Lacy, Norris J.; Ashe, Geoffrey; and Mancroff, Debra N. (1997). *The Arthurian Handbook*. New York: Garland. ISBN 0-8153-2081-7.
Priñselezh Sealand

**Priñselezh Sealand** zo ur vro bihan-bihanik e Mor an Hanternoz, 10 km a-vaez da Suffolk. N'eo anzavet gant bro all ebet. Emañ war ul leurenn bet savet en dourioù etrebroadel gant arme ar Rouantelezh-Unanet e-kerzh ar Brezel-bed diwezhañ.

D'an 2 a viz Gwengolo 1967 e voe disklêriet dizalc'h Sealand gant Roy Bates, bet major e lu ar Rouantelezh-Unanet.

Treset e oa bet banniel ar briñselezh gant priñsez Joan Bates, gwreg Roy Bates.

Marvet eo Roy Bates e 2012 hag e vab, Michael e anv, a zo priñs Sealand abaoe ar bloaz-mañ.

## Daveoù
Santez Helena

**Santez Helena** a zo un anv a vez graet eus meur a zen ha meur a dra :
## Sentezed
*Santez Helena Kergustentin, impalaerez roman ha mamm Constantinus Veur
*Santez Helena Skövde, santez svedat en 
*Santez Helena Troyes, gwerc'hez dianav he buhez, ken n'ouzer ket e pe gantved e veve, a voe kaset he c'horf da d-Troyes e 1209 ; santez kêr Troyes. 

## Lec'hanvadurezh
*Santez Helena pe *[[Saint Helena (enezenn) |Saint Helena]]*, un enezenn perc'hennet gant Breizh-Veur e-kreiz ar Meurvor Atlantel.

## Pennad kar
*Saint Helena
* Helena
Saint Helena

**Saint Helena** zo un anv-lec'h saoznek.

## Enezenn
Brudet eo evel anv un enezenn, Saint Helena, er Meurvor Atlantel Su, lec'h ma varvas Napoleone Buonaparte.

## Broioù all
;Aostralia
*St Helena, Victoria, karter e rakkkêr Melbourne
*St Helena Island National Park, e Queensland

;SUA
*St. Helena (Kalifornia)
*St. Helena Parish (Louiziana
*Saint Helena (Minnesota)
*St. Helena (Nebraska)
*St. Helena (Norzh Karolina
*Enez Saint Helena (Su Karolina)
*Menez Saint Helena, Kalifornia

## Pennad kar
* Helena
*Santez Helena
Tristana

**Tristana** zo anv ur romant spagnolek gant Benito Pérez Galdós e 1892. Ur film diwarnañ zo bet gant Luis Buñuel. 

## An istor
Marvet he zud diganti, setu Tristana fiziet en he eontr Don Lópe Garrido, un don Juan war an diskar o chom e Toledo, diaes dezhañ plegañ d'e blanedenn. Klask a ra hoalañ he nizez d'an oad a 19 vloaz. Don Lope a vo, diwar neuze, evel tad Tristana, hag evel he fried war un dro. Da 21 bloaz e fell dezhi studiañ sonerezh ha bout dizalc'h. En em gavout a ra gant un arzour yaouank, Horacio Díaz, ha kuitaat Toledo da vont da chom gantañ.
Adalek amañ ez eus kemm etre al levr hag ar film. El levr e oa ar paotr yaouank un dro vat da guitaat ti an eontr, met ne ya ket da chom gant Horacio. Menel a ra-hi klañv, ha distreiñ da di Don Lópe.
Dont a ra un hêrezh da Lópe a-berzh e c'hoar, Tristana a zimez gantañ , ha pa gouezh ar c'hleñved war Lópe e ra van Tristana da c'hervel ar medisin hag e tigor ar prenestr d'an avel c'hoañv.
Petar Drenchev

**Petar Drenchev** a zo bet ganet d'ar 25 a viz Ebrel 1977 e Kazanlak (Bulgaria).

Ur c'hoarier echedoù bulgar eo.

Mestr-meur (GM) eo abaoe 2011, Mestr Etrebroadel (IM) abaoe 2004 .

Here 2025: 2 321 eo e renk Elo *Standard*, 2 319 e renk Elo *Fonnapl* ha 2 299 e renk Elo *Luc'hedenn*, 2 527 eo e renk Elo *Standard* uhelañ, bet tizhet e miz Gwengolo 2014.

Trede e voe e Pevarzekvet Tournamant Open Fouenant (Here-Du 2008).
## Notennoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
Ventzislav Inkiov

**Ventzislav Inkiov**, ganet d'an 19 a viz Mae 1956 e Stanke Dimitrov (Bulgaria), zo ur c'hoarier echedoù bulgar.

Ur c'hoarier echedoù bulgar eo.

Mestr-meur (GM) eo abaoe 1982, Tredeog Etrebroadel abaoe 2011, Tredeog FIDE abaoe 2009 .

Here 2025: 2 409 eo e renk Elo *Standard*, 2 401 e renk Elo *Fonnapl* ha 2 423 e renk Elo *Luc'hedenn*, 2 526 eo e renk Elo *Standard* uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 2002.

## Disoc'hoù
Kentañ e voe e Pevarzek Tournamant Open Fouenant (Here-Du 2008), a-gevred gant Oleg Gladyszev.
## Notennoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
Patrice Pellerin

**Patrice Pellerin** zo un treser ha senarioour bannoù-treset ganet e Brest d'an 2 a viz Du 1955.

Mab ur prefed, bevet en deus e div gêr warn-ugent hag e Madagaskar zoken e-pad tri bloaz. Deskiñ a ra an tresañ e-unanik. Labourat a ra ur prantad amzer e Reims en ur studio tresadennoù bev, ha goude e tizolo ar vicher a dreser. En em staliet eo e Landivizio, nepell eus ar mor, er c'horn-bro m'emañ troioù-kaer *[[L'Épervier]]* o c'hoarvezout.

« Ar Sparfell » a gont eta avanturioù ur c'hourser e gopr roue Bro-C'hall en , bet laer-mor. Lesanvet eo Sparfell Kraozon met e gwir anv eo Yann, marc'heg ar Germeur (*Yann de Kermeur* e galleg).

## Albomoù embannet
**L'Épervier*
** *Le Trépassé de Kermellec*
** *Le Rocher du crâne*
** *Tempête sur Brest*
** *Captives à bord*
** *Le Trésor du Mahury*
** *Les Larmes de Tlaloc*
***L'Épervier : Archives Secrètes*
* *Les Aigles décapitées*
** *La nuit des jongleurs* - Jean-Charles Kraehn, Pellerin - 1986 - ISBN 2-7234-2908-3
** *L'héritier sans nom* - Jean-Charles Kraehn, Pellerin et Chagnaud - 1987 - ISBN 2-7234-2518-5
** *Les éperons d'or* - Jean-Charles Kraehn, Pellerin et Jambers - 1988 - ISBN 2-7234-2504-5
**Barbe-rouge*
Maledicta

***Maledicta***, "The Journal The World Swears By" (ar gelaouenn a vez touet drezi) zo ur gelaouenn lenneien gouestlet da studi gerioù ha troioù-lavar feukus ha dismegañset e saozneg. Enni e studier orin, gerdarzh, talvoudegezh, implij ha levezon ar gerioù gros, hudur, feukus, jarneüs, taer ha mezhekaus. Embannet e vez abaoe 1977. 
Reinhold Aman eo pennembanner *Maledicta* .

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel Maledicta
Oleg Gladytsev

**Oleg Gladytsev** (ruseg: Олег Аркадиевич Гладышев *Oleg Arkadievitch Gladytsev*) zo ur mestr-c'hoarier echedoù rusian bet ganet e 1976.
Mestr Etrebroadel FIDE eo, 2 438 e renk Elo d'ar 1añ a viz Here 2008.

Kentañ e voe e 14 Tournamant Open Fouenant (Here-Du 2008) a-gevret gant Ventzislav Inkiov. 

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames 1996-2013
Botoha

**Botoha** zo ur bourk bihan, e kumun Sant-Nikolaz-ar-Pelem.

Dont a rafe anv Botoha eus "bod" (ti) hag anv sant Doha, eskob er  kantved, anvet ivez *Docco* pe *Doac*.

Meneget eo an anv adalek 1316 (*Bothoua*). *Botouha* en 1368 ha *Botoha* e 1407.
## Douaroniezh
## Anv
̈* Erwan Vallerie (1995) ː **Boduem** ?, 1270; **Bothoua**, 1316; **Botouha**, 1368; **Botoha**, 1407; **Boutouha**, 1413; **Bothoydoy** ? 1420; **Bothoua**, 1516; **Botouha**, 1536; 1574; **Boutoha**, 1630.

## Ardamezioù
* gwelout Sant-Nikolaz

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Botoha e 1790 diwar ar barrez katolik ha lakaet e voe da benn-kanton
### 
* 1836 : Sant-Nikolaz a voe lakaet da benn ar gumun.
### 
* Ur skol a voe digoret er bourk e 1931, hag a voe serret e dibenn Mezheven 1977. 
## Monumantoù ha traoù heverk
Anavet eo Botoha dreist-holl abalamour d'ar Mirdi ar Skolioù war ar Maez a zo bet digoret eno gant Michel Sohier e 1994.
## Tud
* Ana Sohier.

### Ardamezeg ar familhoù

## Pennad kar
* Sant-Nikolaz-ar-Pelem. 
## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Mirdi ar Skolioù war ar Maez

**Mirdi ar Skolioù war ar Maez** zo bet digoret e Botoa, e kumun Sant-Nikolaz-ar-Pelem gant Michel Sohier e 1994.
Kinnig a ra diskouezadegoù, da skouer :
* 2008 : prientiñ ar vugale da ober brezel a veze graet er skolioù gall etre 1871 ha 1914;
* 2011 : pluennoù.


Botoha - Mirdi ar skolioù 1.jpg|
Botoha - Mirdi ar skolioù 2.jpg|
Botoha - Mirdi ar skolioù 3.jpg|


## Levrlennadur
*Ana Sohier, Michel Sohier, *Tu seras soldat, L'enfant et la guerre à l'école primaire, 1871-1918*, Musée rural de l'éducation dans les Côtes d'Armor, Botoa, Sant-Nikolaz-ar-Pelem, 2008

## Liammoù diavaez
*  ''Musée de l'écolede Bothoa''.
Tristan

Kemm a ranker ober etre :
*Tristan, haroz mojenn Tristan hag Izold,
*Tristan, an anv-bihan brudet gant an haroz,
*ar skridoù lennegel hag oberennoù arzel anvet Tristan :
***Tristan*, ur varzhoneg c'hallek eus an  gant Thomas of Britain
***Tristan*, ur varzhoneg c'hallek all eus an  gant Béroul
***Tristrant*, ur varzhoneg alamanek eus an  gant Eilhart von Oberge
***Tristan*, ur varzhoneg alamanek eus an  gant Gottfried von Strassburg
** ''Tristan'', ur romantig gant Thomas Mann
** *[[Tristan und Isolde]]*, ur c'hoarigan gant Richard Wagner, savet diwar ar vojenn 
** *[[The Unusual Life Of Tristan Smith]]*, ur romant gant Peter Carey
* Anv meur a enezenn :
** Tristan, un enezennig e Bae Douarnenez,
** Tristan, un enezenn vihan all e Meurvor Antarktika,
** an enezeg Tristan da Cunha e Meurvor Atlantel ar Su.
## Pennadoù kar
* Tristana
* Tristram
Tristan (haroz)

**Tristan** (*Trystan* e kembraeg, *Tristram* e *[[Le Morte d'Arthur|Le Morte Darthur]]*, *Drustanus* e latin) eo an haroz a weler e mojenn *[[Tristan hag Izold]]*, unan eus ar mojennoù a ya d'ober Danvez Breizh ha mojenn ar Roue Arzhur. Ur marc'heg eus Kernev-Veur eo, niz d'ar roue Marc'h, daoust ma kreder e c'hallfe bezañ un anv eus an Hanternoz kozh. Unan eus Marc'heien an Daol Grenn eo Tristan.
Krediñ a reer e c'hall an anv tristan dont eus Drustanus, latinekadur an anv pikt *Drest* pe *Drust*. Rouantelezh Tristan, Lyonesse, a c'hallfe bezañ Lothian.

En em gannañ a ra gant ar Morholt, ur ramz kevrinus. Goude ez a da Iwerzhon da c'houlenn dorn merc'h roue Iwerzhon, Izold, evit e eontr Marc'h. Dre walleur e tichañs dezhañ evañ ur c'hwistantin hag a ra dezhañ orgediñ ouzh Izold, danvez pried yaouank ar roue kozh.
Mervel a ra gant ar glac'har o krediñ eo bet dilezet gant e vuiañ-karet.

## Liammoù diavaez
*  Istor Tristan e ''Le Morte Darthur''

## Notennoù
Ichembay

**Ichembay** (e bachkireg: *Ишембай*, e rusianeg: *Ишимбай*) a zo ur gêr e Republik Bachqortostan (Kevread Rusia) e kember ar stêrioù Byelaya hag Tayrouk.

Led: 55°27′N

Hed: 56°02′R

## Liammoù diavaez
Airiel

**Airiel** a zo ur strollad sonerezh shoegaze eus Chicago (Illinois). Pevar den a zo ennañ : Jeremy Wrenn, Chris DeBrizzio, Andrew Puricelli ha Mikey Pinaud. Pladennoù ar strollad a vez embannet gant Highwheel Records, un ti-embann pladennoù distag eo.

## Istor ar strollad
Airiel a zo bet savet e 1997, e Bloomington (Indiana) gant Jeremy Wrenn ha Shawn Delaney. Ar strollad a lakaas embann meur a bladenn EP gant an ti-embann Clairecords. Adembannet e voent goude-se dindan stumm ur c'houfrig anvet *Winks and Kisses*. E 2005 ec'h embannas ar strollad ur bladenn EP all anvet *Airiel*, ha treiñ a reas e reter ar Stadoù-Unanet. 
E miz Eost 2007 e teuas er-maez albom kentañ ar strollad, *[[The Battle of Sealand]]* he zitl. E dibenn 2007 e tispartias Wrenn ha DeBrizzio diouzh Osborne ha Rungger. Dilojañ a rejont da Vridgeport, e su Chicago. Un droiad er Rouantelezh-Unanet a reas ar strolald e miz Ebrel 2008, asambles gant ar soner Ulrich Schnauss.

## Sealand
A-benn o zrugarekaat eo bet lakaet holl izili ar strollad da aotrouien Sealandhttps://web.archive.org/web/20080404003429/http://www.sealandnews.com/airiel-are-now-lords-of-sealand_157.html. Sañset e oant da ober un sonadeg eno hag a vefe bet skignet dre internet, a-benn ar fin ne vo ket anezhi rak izili ar strollad n'o deus ket asantet ket paeañ ar veaj da Sealand.
https://web.archive.org/web/20080404003455/http://www.sealandnews.com/literally-rocking-sealand_162.html https://web.archive.org/web/20090819231959/http://www.sourcewire.com/releases/rel_display.php?relid=33961&hilite=

## War al leurenn
Brudet eo Airel evit ar sonadegoù roet ganto, ha dreist-holl abalamour da live ar sonerezh. Wrenn ha DeBrizzio o deus embannet e reont kemend-se a-ratozh-kaer.

## Izili ar strollad
*Jeremy Wrenn - kan ha gitar
*Chris DeBrizzio - gitar
*Andrew Puricelli - gitar boud ha kan
*Mikey Pinaud - taboulinoù

;Izili bet er strollad
*Cory Osborne - bass, vocals
*John Rungger - drums

## Pladennaoueg
### Pladennoù EP
#*Frosted* (2003)
#*Dizzy* (2003)
#*Melted* (2004)
#*Crackled* (2004)
#*Airiel EP* (2005)

### Pladennoù
#The Battle of Sealand (2007)

### Dastumadegoù
**Welcome to The Future ([[Highwheel Records]] gant ar ganaouenn "Peoria"*) (2006)
**Never Lose That Feeling (gant ar ganaouenn "Blowin Cool"*) (2006)

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
*Airiel war Myspace
Jean-Louis Latour

**Jean-Louis Latour** zo bet ganet d’ar 25 a viz Mae 1935 e Montroulez. Aet eo da Anaon d'ar 6 a viz Mezheven 2017 e Redon. Labourat a rae evit kas sevenadur Breizh war-raok ha brudañ anezhañ. 

Jean-Louis Latour oa a orin eus ur familh martoloded ( kantved), soudarded ha kenwerzhourien. Dimezet oa gant Marie Christine ha pevar bugel o deus bet : Kireg, Gaelle, Nolwenn hag Anaïg. 
E-kerzh an Eil Brezel-bed e oa bet merket e spered gant darvoudoù a oa. Gloazet fall e oa bet e vreur, bet tec'het kuit da Vro-Saoz e miz Mae 1940 pa oa en e seitek vloaz, e miz Eost 1944 e-kichen Alençon gant an (2 D.B.). 40 bugel a oa bet lazhet e miz Genver 1943 pa oa kouezhet ur vombezenn war e skol e Montroulez. Ken spontet e oa bet gant an darvoud-se ha m’o doa divizet e dud kas anezhañ da vevañ en un ti-feurm eus Plegad-Gwerann, ma veze graet gant ar brezhoneg. E miz Here 1945, e Redon, en doa dizoloet ar gallaoueg ; tapet en doa e vachelouriezh war ar brederouriezh e Naoned. Pa oa oc’h ober e goñje, etre 1957 ha 1960, e oa karget eus an F.S.N.A (Gallaoued a orin eus Norzh Afrika]]. Kentelioù a roe dezho hag evel-se en doa dizoloet ar sevenadur muzulman. Etre 1960 ha 1971 e oa bet Kuzulier-skol en deskadurezh-Stad. E 1960 en doa graet anaoudegezh gant Albert Poulain. E-pad bloavezhioù e oa bet gwelet an daou gomper o tastum hag o kanañ ar pozioù dastumet ganto. Kanet en doa evel-se er festoù-noz hag er sonadegoù betek 1985 (er bloavezh 1985 e oa bet embannet ar bladenn gentañ warni kanaouennoù gallaouek eus Bro Redon). Etre 1972 ha 1995, tapet gantañ ur vestroniezh war ar c’hehentiñ sokial, e oa bet rener ar Greizenn Sokial KGT (kef-goproù tiegezh). Eus 1965 da 2002 e oa bet emsaver evit kas war-raok an touristerezh. Bet e oa bet war un dro Prezidant Ti an Douristed e Redon, e-pad 13 vloaz, ha Prezidant Bro Degemer an Douristed. Medalenn arc’hant an touristerezh en doa bet dre ma oa bet difennet gantañ keal Breizh hag he sevenadur. E 1965 e oa deuet da vezañ sekretour Kendalc'h ha labourat a reas kalz evit lakaat sevel ar greizenn sevenadurel vreizhat kentañ “Ti Kendalc'h". Karget e oa bet gant e wreg Marie Christine eus an dud a-youl-vat e-pad seizh vloaz. E 1985 e oa deuet da vezañ prezidant Kendalc'h hag ezel eus Kuzul Sevenadurel Breizh (KSB). Etre 1993 ha 2003 e oa bet prezidant KSB, war-lerc’h Pêr Denez. Deuet e oa da vezañ ezel eus Kuzul Armerzhel ha Sokial ar Rannvro (KASR) e 1998 evel dileuriad evit ar sevenadur bihanniver. Ezel oa eus Urzh an Erminig.
Coop Breizh

**Coop Breizh** a oa un ti-embann bet krouet e 1957 er Baol-Skoubleg gant ar gevredigezh Kendalc'h. Anv ur chadenn stalioù e oa ivez, a ginnige reizhoù liammet ouzh sevenadur Breizh. Embann, produiñ, skignañ ha dasparzhañ a rae levrioù, pladennoù ha produioù all liammet ouzh sevenadur Breizh, sevenadur ar broioù keltiek hag ar mor. Dasparzhañ a rae ivez oberennoù produet gant embannerien vihan pe oberennoù produet gant an dud o-unan. E 2025 e oa e sez e Speied, hag ur stal a chome en Oriant. 13 den a laboure neuze evit an embregerezh. War zibennfreuz eo bet lakaet gant lez-varn ar c'henwerzh e Brest e miz Even 2025. 

## Renerezh
* Prezidant : Jean-Pierre Vincent.
* Rener : Jacques Clément.
## Produiñ

### Levrioù
Peurvuiañ ne vez embannet nemet levrioù gallek.
### Arzourien produet
Un nebeud pladennoù brezhonek a vez graet, met ar pep brasañ e galleg .
* Nolwenn Korbell
* Soaig Siberil
* Los Glochos
* Ar Vreudeur Morvan
* Louise Ebrel
## Skignañ
Skignañ levrioù ha pladennoù a ra Coop Breizh, e brezhoneg pe yezhoù all, levrioù Al Liamm evel pladennoù Keltia Musique.

## Embann
Embann levrioù a ra Coop Breizh ivez. Levrioù gallek dreist-holl.

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel

## Daveennoù
Mide

**Mide** a oa ur rouantelezh iwerzhonat e-pad ar Grennamzer. Krouet e oa bet en Henamzer moarvat. Edo e-kreiz an enez, evel m'en diskouez e anv *Mide*, a dalvez "kreiz" en heniwerzhoneg. Hiziv ez eus div gontelezh en Iwerzhon zo anvet diwar anv ar rouantelezh-se : Meath ha Westmeath.

## Istor

Hervez an hengoun e vefe bet krouet gant Tuathal Teachtmhar er c'hantved kentañ. He rouaned kentañ a vefe bet Uí Enechglaiss, un darn eus ar Fir Bolg.

War-dro 490 e voent kaset kuit eus o bro, e-kichen Kildare gant an Uí Néill ha kemeret e voe o lec'h gant Clann Cholmáin a renas war ar vro betek distruj ar rouantelezh. Meur anezho a oa bet Pennroue Iwerzhon. War zigreskiñ ez eas ar rouantelezh er Grennamzer avat, hag e 1173 e kollas he frankiz, aloubet gant tud Connacht.

## Daveoù

*"Clann Cholmain Kings of Mide 766&ndash;1184", page 195&ndash;196 in "A New History of Ireland", Vol.&nbsp;IX, ed. Byrne, Martin, Moody, 1984. 
*"Irish Leaders and Learning Through the Ages", Paul Walsh; ed. O&nbsp;Muraile, 2004. 
*"King James&nbsp;II's Irish Army List", D'Alton, 18??
Ulaid

**Ulaid** a oa ur rouantelezh pe ur meuriad lec'hiet e biz Iwerzhon en-deus roet e anv d'ar broviñs a-vremañ Ulster. E Emain Macha, e-kichenn Armagh edo e gêrbenn. Da vare e c'halloud brasañ e talc'he Ulaid un dachenn en em astenne eus ar stêr Boyne war-du ar su betek kontelezh Leitrim war-du ar c'hornôk. E derou ar marevezh kristien o-doa kaset kuit an Uí Néill tu Ulaid betek kontelezh Down.

Hervez Annala Rioghachta Éireann e teraouas digresk Ulaid e 331 pa voe faezhet Fergus Foga gant Colla Uais en emgann Achadh Leithdheirg. Kollet e voe gantañ kornôk ar vro ha devet e voe Emain Macha. Dilezet e voe un tammig goude-se.

Derc'hel ar vro a reas tiernelezh an Dál Fiatach betek kreiz ar grennamzer, daoust ma kendalc'hjont da goll tirioù aloubet gant an Uí Néill. Peurzistrujet e voent gant an Normaned e 1777
Aod an Olifant

**Aod an Olifant** (*Côte d'Ivoire* e galleg, anv ofisiel ar vro) zo ur republik eus kornôg Afrika, hag en-dro dezhi Liberia ha Ginea er c’hornôg, Mali ha Burkina Faso en hanternoz, Ghana er reter, ha pleg-mor Ginea er c’hreisteiz. Yamoussoukro eo ar gêr-benn nevez, met ar gêr-benn gozh, Abidjan, eo ar gêr vrasañ. Unan eus broioù pinvidikañ kornôg Afrika eo Aod an Olifant, nemet ez eo gwastet abaoe un nebeud bloavezhioù gant emgannoù etre kostezennoù disheñvel. 

Un drevadenn c’hall e oa gwechall, a-raok dont da vezañ ur Stad dizalc’h e 1960.

An anv gallek *Côte d'Ivoire* zo bet troet e pep yezh (*Ivory Coast* e saozneg, *Costa de Marfil* e spagnoleg, *Elfenbeinküste* en alamaneg, *Costa d'Avorio* en italianeg, *Aod an Olifant* e brezhoneg…). Hogen e 1985 e oa bet goulennet gant gouarnamant ar vro e chomfe an anv *Côte d'Ivoire* er yezhoù all, hep bezañ troet. Hervez lezenn ez eo *Côte d'Ivoire* anv ofisiel nemetañ ar vro.

## Skeudennoù

Sassandra1.jpg|Sassandra
Cipaysages7.JPG|Ar plaennoù hag uheldirioù ar vro.
Cimarchebordroute.jpg|Marc'had bevedik


## Rannvroioù ha Departamantoù
* *Pennadoù pennañ : [[Rannvroioù Aod an Olifant]] ha [[Departamantoù Aod an Olifant]]*

E 19 rannvro eo disrannet Aod an Olifant





Agnéby
Bafing
Bas-Sassandra
Denguélé
Dix-Huit Montagnes
Fromager
Haut-Sassandra
Lacs
Lagunes
Marahoué




Moyen-Cavally
Moyen-Comoé
N'zi-Comoé
Savanes
Sud-Bandama
Sud-Comoé
Vallée du Bandama
Worodougou
Zanzan




## Notennoù
Cornovii

**Cornovii** (pe **Cornobii**, **Cornavii**, pe **Cornabii**) zo anv ur bobl vrezhon eus Enez Vreizh a-raok an aloubadeg roman . 

Tri skourr a oa anezho:

*Cornovii Kernev-Veur, a roas o anv da ziv vro:
**Kernev-Veur
** Bro-Gerne, ur rouantelezh en Arvorig a-raok bezañ ur gontelezh e rouantelezh Breizh; 
*Cornovii ar Midlands , er reter da Gembre, ar re a savas rouantelezh Powys 
*Cornovii Caithness, e biz Bro-Skos 

Koulskoude, n'eo ket sur tamm ebet e oant ar memes pobl. Ma talv o anv kement ha *pobl ar c'horn*, e c'hall bezañ bet roet abalamour ma oant o chom war ur c'horn-douar, ha netra ken. Met se ne dalv ket evit re ar Midlands.