open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Douglas Hyde

**Douglas Hyde** (*Dubhghlas de hÍde* en iwerzhoneg) (17 a viz Genver 1860 en An Caisleán Riabhach – 12 a viz Gouere 1949 e Dulenn) a voe ur yezhour iwerzhonek, kelenner, barzh, ha prezidant kentañ Republik Iwerzhon (*Uachtarán na hÉireann* en iwerzhoneg), etre ar 25 a viz Mezheven 1938 hag ar 24 a viz Mezheven 1945.

Embann a reas barzhonegoù sinet gant e anv-pluenn *An Craoibhín Aoibhinn* ha kontadennoù dastumet gantañ e-touez an dud diwar ar maez. Unan eus saverien Conradh na Gaeilge e voe e 1893, ha prezidant an aozadur-se e chomas betek 1915. E 1909 e teuas da vezañ kelenner iwerzhoneg e Skol-veur Dulenn. E 1925 e voe dilennet da senedour e sened Stad dieub Iwerzhon hag e 1938 e voe dilennet da brezidant ar republik, a-unvouezh.

## Liammoù diavaez
Villars

**Villars** zo un anv-lec'h gallek deuet eus ar ger latin *villare*, hag un adstumm d'an anvioù Viller, Villers, Villiers ha Willer.

## Anvioù-tud
* An Tiegezh Villars, a ouenn uhel:
**Pierre de Villars, pe *markiz Villars* (1623-1698), diplomat ha kuzulier-stad gall, tad an dug
** Claude Louis Hector duc de Villars (1653-1734), jeneral dindan ar rouaned c'hall Loeiz XIV ha Loeiz XV, akademisian 
** Honoré-Armand dug Villars (1702-1770), akademisian war-lerc'h e dad 

* Anne Claude Villars (1945-), violoñsour
* Dominique Villars (1745-1814), louzawour
* Isabelle Villars (1920-1998), aktourez suis
* Odon de Villars (1354-1414), pe *Eudes de Villars*, 
* Paul Rabiers du Villars (1837-1898), kannad

## Lec'hioù

### 
#### Kumunioù
* La Chapelle-Villars, e Loire
* Le Villars, e Saône-et-Loire
* Magnac-Lavalette-Villars, e Charente
* Villars, e Dordogne
* Villars, en Eure-et-Loir
* Villars, e Loire
* Villars, e Vaucluse
* Villars-Colmars, en Alpes-de-Haute-Provence
* Villars-en-Azois, e Haute-Marne
* Villars-en-Pons, e Charente-Maritime
* Villars-et-Villenotte, e Côte-d'Or
* Villars-Fontaine, e Côte-d'Or
* Villars-le-Pautel, e Haute-Saône
* Villars-le-Sec, e Territoire de Belfort
* Villars-lès-Blamont, e Doubs
* Villars-les-Bois, e Charente-Maritime
* Villars-les-Dombes, en Ain
* Villars-Saint-Georges, e Doubs
* Villars-Santenoge, e Haute-Marne:
* Villars-sous-Dampjoux, e Doubs
* Villars-sous-Écot, e Doubs
* Villars-sur-Var, en Alpes-Maritimes

#### Kumunioù kozh
* Villars, e Charente, hiziv e Magnac-Lavalette-Villars
* Villars-Brandis,  hiziv e Castellane

### 
#### Kumunioù
-e kanton Bern
* Villars-les-Moines, e kanton Bern

-e kanton Fribourg
* Villars-sur-Glâne, e kanton Fribourg

-e kanton Vaud
* Bougy-Villars, 
* Lussery-Villars, 
* Villars-Bramard, 
* Villars-Burquin, 
* Villars-Épeney, 
* Villars-le-Comte, 
* Villars-le-Grand, 
* Villars-le-Terroir,
* Villars-Mendraz, 
* Villars-Sainte-Croix, 
* Villars-sous-Champvent, 
* Villars-sous-Yens, 
* Villars-Tiercelin

#### Kêriadennoù
* Villars-sous-Mont, e Bas-Intyamon
* Villars-sur-Fontenais, e Fontenais
* Villars-sur-Ollon, en Ollon

## A bep seurt
* Gauthier-Villars, embannerien c'hall
* Mougev Villars, mougev e Villars, en Dordogne

## Pennadoù kar
* Fenin-Vilars-Saules
* Le Villard
* Vilar
* Vilard
* Villar
* Villard
* Villards-d'Héria

## Gwelet ivez
*Viller
*Villers
*Villiers
*Willer
Are You Being Served?

***Are You Being Served?*** ("Hag emeur ouzh ho servijout ?") zo ur stirad skinwel breizhveurat skignet etre 1973 ha 1985. Lec'hiet eo en ur rannstal dilhad evit paotred ha plac'hed e *Grace Store*, ur stal vras faltaziek e Londrez.

Skrivet a oa bet gant Jeremy Lloyd ha David Croft, gant sikour Michael Knowles ha John Chapman.
E-pad an trizek vloaz ma padas ar *[[sitcom]]*, ne zeuas war wel e-pad an holl 69 degouezh nemet an aktourien Frank Thornton, Mollie Sugden, John Inman, Wendy Richard ha Nicholas Smith eus an aktourien gentañ.

## Tudennoù
* **Mrs. Betty Slocombe** (c'hoariet gant Mollie Sugden) zo e penn rann ar plac'hed. Alies e cheñch liv he blev, hag alies-tre e komz diwar-benn he c'hazh, a ra *Pussy* anezhañ – ur c'hoari gerioù etre *pussy*, "kazh" ha *pussy*, "kourzh".
* **Mr. Wilberforce Claybourne Humphries** (John Inman) zo un den lallig a labour e rann ar baotred hag a zo o chom gant e vamm.
* **Captain Stephen Peacock** (Frank Thornton) zo isrener estaj an dilhad hag a gomz alies diwar-benn an amzer a dremenas en arme o stourm e-pad an Eil Brezel-bed, ar pezh a zo faos peogwir en doa servijet e-barzh ar *Service Corps* ha biskoazh n'en doa gwelet emgannoù.
* **Miss Shirley Brahms** (Wendy Richard) zo ur plac'h koant eus ar renkadoù-labour a gomz en doare *cockney* (rannyezh Londrez) hag a labour e-kichen Mrs. Slocombe.
* **Mr. Dick Lucas** (Trevor Bannister) zo un den diarc'hant a labour gant Mr. Humphries.
* **Mr. Ernest Grainger** (Arthur Brough) en deus labouret e-pad 40 vloaz evit ar stal, hag alies e chom kousket.
* **Mr. Cuthbert Rumbold** (Nicholas Smith) zo penn ar rann ; un den unveliek ha luban zo anezhañ.
* **Young Mr. Grace** (Harold Bennett) zo perc'henn war ar stal. Kozh-Noe eo, met kavet e vez atav plac'hed yaouank en-dro dezhañ.

## Liammoù diavaez
*  ''Are you being served?'' war lec'hienn ar BBC.
Lincoln (Nebraska)

**Lincoln** eo kêr-benn stad Nebraska er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 258 379 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Lincoln en ur mod ofisiel e 1856.


USA ne lincoln capitol.jpg
US Navy 110906-N-YM440-141 Midshipman 3rd Class Jonathan Larson, a Navy ROTC member at the University of Nebraska, draws with students at Everett E.jpg
Aerial view of downtown Lincoln, Nebraska, USA (looking southeast).jpg
EBCbrewhouse.jpg
A183367 Lincoln airport LNK.JPG


## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Omaha (Nebraska)

**Omaha** eo kêr vrasañ stad Nebraska er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 408 958 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Omaha en ur mod ofisiel e 1854.

## Tud
### Tud ganet eno
*1899: Fred Astaire, dañser hag aktour.


Downtown Omaha at Night.jpg|
Grand Entry Omaha.jpg|
Omaha Astro Theater 2010.jpg|
Omaha National Bank Building 2.jpg|
Omaha skyline humid day.png|


## Kêrioù gevellet
* : Braunschweig
* : Akko
* : An Nás
* : Shizuoka
* : Šiauliai
* : Xalapa
* : Santo Domingo
* : Yantai

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel
Oblast Kaliningrad

**Oblast Kaliningrad** (rusianeg: *Калинингра́дская о́бласть*, *Kaliningradskaya oblast*) a zo un oblast eus Rusia hag a sko war ar Mor Baltel. 941 873 a oa o chom eno e 2010. Distag-krenn eo diouzh ar peurrest eus ar vro pa'z eo un ezklozadur lec'hiet etre Polonia ha Lituania, 600 km diouzh lec'h tostañ Rusia "vras" ha ma'z eo ret treuziñ div stad (Lituania ha Belarus) a-raok e dizhout. Un darn eus Prusia ar Reter e oa betek dibenn ar Brezel-bed diwezhañ. 15 125 km² eo gorread an oblast-mañ. Kaliningrad eo ar pennlec'h, anvet Königsberg betek 1946.

## Liammoù diavaez
Gwenaenn

Ur **wenaenn** zo un tamm koeñv eus ar c'hroc'hen a deu war an daouarn pe an treid, war an daouilin, an dremm.
Templ Lanleñv

**Templ Lanleñv** zo un iliz kelc'hiek savet en  e Lanleñv, e Bro-Oueloù, e Breizh.

Dibar eo templ Lanleñv gant e stumm kelc'hiek (awenet moarvat gant ar Bez Santel e Jeruzalem) hag ar greunvaen roz a ya d'ober anezhañ.

## Levrlennadur
* FLOQUET (C.), *Le temple de Lanleff*, Keltia Graphic, Speied, 1999, 96 p.

## Liammoù diavaez

*Bretagne.com
*Lec'hienn Lieux insolites
Alan Pentevr

**Alan Pentevr** pe **Alan Breizh**, pe **Alan an Du** (en latin : *Alanus Niger*) (war-dro 1100 – 15 a viz Gwengolo 1146), kont Richmond (1135/38-1146) ha kont Kernev-Veur (1140-1141), aotrou Treger (pe kont Gwengamp) a voe ur baron breizhat-saoz en amzer ar roue Steven Bro-Saoz (1135-1154).

## E vuhez
Mab yaouañ Steven Iañ Pentevr († 1135/36 pe 1138) ha Hawiz Gwengamp e oa. E dad a oa kont Pentevr.

Dimeziñ a reas da Berta Breizh, merc'h pennhêrez Konan III, dug Breizh, ha Mathilde Normandi. Pa varvas e dad e tegouezhas dezhañ e zouaroù e Bro-Saoz, deuet a-berzh breudeur e dad.

## Notennoù


## Pennad kar
*Steven Treger
Dour melar

**Dour melar** a reer eus dour danvezennoù meinel ennañ a denner eus an douar.

Kavet e vez er c'henwerzh dre ma vez sellet outañ evel mat evit yec'hed an dud.
La Farce de maître Pathelin

**La Farce de maître Pathelin** zo ur pezh-c'hoari gallek fentus eus dibenn ar Grennamzer, war-dro 1450.

Pemp tudenn zo er pezh: Pathelin, e wreg Guillemette, ur marc'hadour mezher Guillaume Joceaulme, ur mesaer-deñved Thibault l’Aignelet, hag ur barner. An holl zo dizonest, nemet ar barner. 

## E brezhoneg
Un oberenn gant Yann-Vari Perrot: *[[Alanik al Louarn]]. Pe "n'euz den fin n'en deuz e goulz". Pez c'hoari plijadurus rimet e daou Arvest, Brest, Moullerez "Ar c'hourrier", 1905* zo bet savet diwar ar pezh gallek .
Boul Kervikael

**Boul Kervikael** zo ur maen-sav ront eus oadvezh an houarn e Louergad.

Savet e vefe bet ar maen galian-se war-dro 500-450 bloaz kent JK. Greunvaen eo, 2 vetr ledan hag 1,5 m uhel. Hervez ar vojenn e vije bet stlapet gant sant Mikael diwar ar menez Bre evit skarzhañ kuit an diaoul hag a oa o paboriñ er gêriadenn.

## Daveennoù
* Touristerezh en Aodoù-an-Arvor
* Ti an douristed Bro Benac'h
* *Lec'hioù mojennel Breizh*, gant Gwenaëlle Fleur, embannet gant Hor Yezh

## Liamm diavaez
* Deskrivadenn ar voul
Abati Itron Varia Bear

**Abati Itron Varia [[Bear]]** zo un abati savet e 1130 gant menec'h sistersiat.

A-hed ar c'hantvedoù e kreskas he levezon sevenadurel, relijiel hag ekonomikel e Treger hag e dugelezh Breizh dre vras betek bezañ lesanvet *Cîteaux bihan Arvorig*. E-touez an dud beziet enni emañ Alan an Du hag e vab Konan IV.

D'an 3 a viz Du 1790 e voe gwerzhet an abati d'ur c'henwerzhour eus Pariz hag e 1857 e teuas seurezed eus ar Salver Mat eus Caen da vezañ perc'hennezed warni ha krouiñ enni ur skol hag un ti degemer evit bugale emzivat. Ar bloaz war-lerc'h e kroujont enni un ti-degemer evit maouezed kollet o skiant gante. Degemeret e vez ar baotred ivez abaoe 1972.

## Daveennoù
* Lec'hienn Ospital ar Salver Mat
* Lec'hienn ti-kêr Bear
* Lec'hienn Infobretagne.com
Thierry Jamet

**Thierry Jamet** zo un embanner breizhat. Kelenner brezhoneg eo bet gant ar gevredigezh Kentelioù an Noz, e Pornizh.

## Embanner
Savet en doa ''Embannadurioù an Amzer'' e Naoned, da gentañ, ha freuz-stal a voe graet. Goude en deus savet ''An Amzer embanner'' e Pornizh.

## Embannadurioù
Gantañ eo bet embannet ar c'hentañ manga e brezhoneg. 

Loreet eo bet gant Priz brezhoneger ar bloaz e 2013, er Prizioù, roet gant F3 Breizh hag Ofis Publik ar Brezhoneg.

## Liammoù diavaez
*Thierry Jamet en un abadenn skinwel: https://web.archive.org/web/20130427002218/http://www.telenantes.com/Culture/A-la-votre-2012-2013-l-entretien/2012/10/A-la-votre-Harry-Potter-en-breton
Kalimantan

**Kalimantan** eo anv indonezek enez Borneo. Graet e vez gant an anvadur-se evit ober anv eus al lodenn eus an enez a zo e dalc'h Indonezia (73% eus an hollad), p’emañ ar peurrest e dalc'h Malaysia ha Brunei. Rannet eo e 4 froviñs.
Apollo 12

Ar gefridi **Apollo 12** a oa unan eus kefridioù ar Programm Apollo. An eil a gasas tud war c'horre al Loar. Padout a reas eus ar 14 a viz Du 1969 betek ar 24 eus ar memes miz. Pradañ a reas an LM e Mor an Tourmantoù.

## An egorlestrad
*Charles “Pete” Conrad, Jr., komandant bourzh
*Richard F. Gordon, Jr., sturier ar modul-ren (anv-kod *[[Yankee Clipper]]*)
*Alan L. Bean, sturier ar modul-loar (anv-kod *[[Intrepid]]*)

## Pennadoù kar
*Programm Apollo

## Liammoù diavaez
Ilhéus

**Ilhéus** zo ur gumun eus Brazil en arvor stad Bahia en Nordeste. 

Diazezet e voe Ilhéus e 1534 hag anvet da geoded e 1881. Brudet eo evel al lec'h ma c'hoarvez romantoù Jorge Amado, evel Gabriela, Cravo e Canela ha Terras do Sem Fim.

Anavezet eo evel kêr-benn ar c'hakao ha lesanvet "Princesinha do Sul".
Irina Korschunow

**Irina Korschunow** (* 31 a viz Kerzu 1925 en Stendal, hag aet da Anaon d'an 31 a viz Kerzu 2013 e München) zo ur skrivagnerez alamanek evit ar yaouankiz. Alamanez e oa he mamm ha rus he zad. Studierez eo bet e Göttingen ha München, e-lec'h m'emañ bremañ o chom.

Meur a briz he deus bet:
*Tukan-Preis (1977), 
*Silberner Griffel (1985), 
* Roswitha-Preis (1987) 
*Hertha Koenig (2004) 

## Oberennoù
### Evit bugale

* *Die [[Wawuschels]] mit den grünen Haaren* (1967)
* *Neues von den Wawuschels mit den grünen Haaren* (1969)
* *Wenn ein Unugunu kommt* (1976)
* *Eigentlich war es ein schöner Tag. Tinas aufregende Erlebnisse* (1977)
* *Hanno malt sich einen Drachen* (1978)
* *Tim und Großvaters Pferd* (1979)
* *Deshalb heiße ich Starker Bär* (1981), als Ravensburger Taschenbuch: Mit Illustrationen von Hansjörg Langenfass, Otto Maier Verlag, Ravensburg, 1983, ISBN 3-473-38883-1.
* *Der Findefuchs* (1982)
* *Fränzchen Dudel sucht einen Schatz*, mit Zeichnungen von Sandy Nightingale. Parabel Verlag, Schwäbisch Hall 1985, ISBN 3-7898-0245-X
* *Kleiner Pelz* (1984)
* *Töktök und der blaue Riese* (Neuauflage 1985)
* *Kleiner Pelz will größer werden* (1986)
* *Wuschelbär* (1990)
* *Der bunte Hund, das schwarze Schaf und der Angsthase* (1992)
* *Steffis roter Luftballon* (1994)
* *Benni und die Mumpshexe* mit Bildern von Regina Kehn. Arena Verlag, 1994. ISBN 978-3-401044958.
* *Der kleine Clown Pippo* (Neuauflage 1996)
* *Es muss auch kleine Riesen geben* (1997)
* *Niki aus dem 10. Stock* (Originalausgabe erschien 1973, Neuauflage 1997)

### Evit krennarded

* *[[Die Sache mit Christoph]]* (1978)
* *[[Er hieß Jan]]* (1979)
* *Ein Anruf von Sebastian* (1981)

### Evit an dud deuet

* *Glück hat seinen Preis*, Roman. Hoffmann und Campe Verlag (1983), als dtv-Großdruck-Taschenbuch, München 1988, ISBN 3-455-04006-3.
* *Der Eulenruf*, Hoffmann und Campe Verlag (1985)
* *Malenka*, Hoffmann und Campe Verlag (1987)
* *Fallschirmseide*, Hoffmann und Campe Verlag (1990)
* *Das Spiegelbild*, Hoffmann und Campe Verlag (1992)
* *Ebbe und Flut*, Hoffmann und Campe Verlag (1995)
* *Von Juni zu Juni*, Hoffmann und Campe Verlag (1999)
* *Das Luftkind*, Hoffmann und Campe Verlag (2003)
* *Langsamer Abschied*, Hoffmann und Campe Verlag (2009)

### Senariooù

* *Der Führerschein* (TV, 1978)
* *Der Urlaub* (TV, 1980)
* *Wie es geschah* (TV, 1983)
* *Der Hochzeitstag* (TV, 1985)
* *Michas Flucht* (TV, 1988)

## Liammoù diavaez
* 
*
Eudon II

**Eudon II** (pe *Eon, Odon *, pe *Eudes* e galleg), ganet e deroù an XIIvet kantved, ha marvet goude 1173, a oa beskont Pourc'hoad. 

Mab e oa da Jafrez, beskont Porhoët ha d'e bried Hadwiz. Kontelezh Pourc'hoad a dape eus Pondi da Ploermael, hag an Drinded-Pourc'hoed a oa enni. 

Dimeziñ a reas da Berta Breizh, merc'h d'an dug Konan III, intañvez Alan an Du. 
 
E 1148 e varvas an dug Konan III, ha dishêriñ a reas e vab bastard Hoel. Anavezout a reas e vab-bihan Konan evel pennhêr, hag e vab-kaer Eudon evel kulator. Berta a oa dugez, hag Eudon rejant. En 1154 avat ne fellas ket da Eudon daskoriñ an dugelezh d'e lezvab Konan IV. 

Emglev a reas Konan neuze gant e eontr Hoel a-enep Eudon. Trec'het avat e voent gant e leztad, ma rankas Konan mont da repuiñ da Vro-Saoz da-geñver ar roue Herri II, ouzhpenn ma oa dezhañ Enor Richmond, deuet a-berzh e dad, douaroù bras e Yorkshire. 

Skoazell a roas ar roue saoz da Gonan ma c'hallas distreiñ da vreizh gant un arme ha da gaout harperien gant darn eus an uhelidi; meur a hini avat ne oant ket evit gouzañ v bezañ dindan ar Saozon, emsavadeg a voe, renet gant Eudon. trec'het e voe, ma rankas kuitaat ar vro.

## Levrlennadur
* André Chédeville & Noël-Yves Tonnerre *La Bretagne féodale XIe-XIIIe siècle*. Ouest-France Université, Rennes (1987) .
* Étienne Gasche, *Petite histoire des Rois et Ducs de Bretagne*, Yoran Embanner, 2006,
São Jorge dos Ilhéus

**São Jorge dos Ilhéus** ( *Sant Jorj an Ilhéus*) zo anv daou dra: 

* São Jorge dos Ilhéus - anv kozh Ilhéus e stad Bahia e Brazil.
* *[[São Jorge dos Ilhéus (romant)|São Jorge dos Ilhéus]]* - ur romant portugalek skrivet gant Jorge Amado e 1944.
Madalen Bro-C'hall (1443-1495)

**Madalen Bro-C'hall** (1443-1495), pe **Madalen Valois**, ganet e Teurgn d'an 1 a viz Kerzu 1443, ha marvet en Iruña d'an 21 a viz Genver 1495 a oa ur briñsez c'hall, merc'h d'ar roue gall Charlez VII, roue Bro-C'hall, ha da Vari Anjev. C'hoar e oa da Loeiz XI.

Prometet e oa bet he dorn da Ladislas an Dalif, eus an Tiegezh Habsburg, roue Hungaria, Kroatia, ha Bohemia, ha dug Aostria, met mervel a reas ar roue yaouank e 1457 (gant al leukemia, hervez a ouzer hiziv), hag eñ 17 vloaz, a-raok kaout amzer da zimeziñ. Ret e voe klask ur pried all dezhi. 

## Dimeziñ ha bugale
E 1461 e Saint-Jean-d'Angély e timezas da Gaston Fois (1444 - 1470), priñs Viana, mab da Gaston IV, kont Fois ha Beskont Bearn, ha da Éléonore Ire d'Aragon, rouanez Navarra.

Daou vugel he doe: 
*Frañsez Febus (1466 - 1483), roue Navarra
*Katelin Navarra (1470 - 1517), rouanez Navarra, dimezet en 1484 da Jean III d'Albret (1469 - 1516).

He gwaz a varvas en 1470, he zad-kaer en 1472, he mamm-gaer en 1479, hag he mab a oa pennhêr. Madalen a voe rejantez en anv he mab, a varvas en 1483 da 17 vloaz, ha goude en anv he merc'h betek 1494.
José Iañ Portugal

**José Iañ Portugal** (1714-1777) a oa roue Portugal adalek 1750 betek e varv e 1777. 

Mab e oa d'ar roue João V ha d'e bried Maria Anna Aostria (1683–1754). 

Modernaat e vro a reas gant e Vinistr kentañ Sébastien José de Carvalho et Melo, markiz Pombal anvet en 1756.

## Eured ha bugale
Dimezet e oa da Mariana Victoria Spagn.

Pevar bugel o doe:
* Maria Iañ Portugal (1734-1816), Rouanez Portugal.
* Maria Ana Portugal (1736-1813).
* Dorotea Francisca de Portugal (1739-1771).
* María Benedicta de Portugal (1746-1829), a zimezas en 1777 d'he c'henderv José, Priñs Brazil (1761-1788).
Louise Borgia

**Louise Borgia** pe *Louise Borgia de Candia et d'Albret de Châtillon-Limoges*, pe *Louise de Valentinois* ( 17 a viz Mae 1500-1553) a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Cesare Borgia ha da Charlotte d'Albret.

## He buhez
Ganet e oa d'ar 17 a viz Mae 1500. He zad a oa mab d'ar pab Alesant VI ha da Giovanna de Candia, kontez *dei Cattanei*, lesanvet Vannozza Cattanei. He mamm Charlotte d'Albret a oa merc'h da Alain d'Albret, dug Guyenne, ha da Françoise de Bretagne (Françoise de Blois), Beskontez Limoges, Kontez Périgord hag Itron Châlus. Louise a oa bugel nemetañ Cesare Bogia hervez al lezenn, eus e eured gant Charlotte, met un dek bennak a lezvreudeur ha lezc'hoarezed he devoa.

Dugez Valentinois e oa suo jure adalek marv he zad Cesare Borgia en 1507, pa oa tost da 7 vloaz, e seziz Viana (Nafarroa), ma oa ar brezelour o stourm evit e dad-kaer Yann III Navarra. Ha suo jure e oa ivez *Dame de Chalus*, un titl deuet dezhi eus he mamm Charlotte d'Albret. 

## Dimezioù
Div wech e timezas Louise.
*E 1517, da Louis II de La Tremouille, gouarnour Bourgogn, a voe lazhet en emgann Pavia e 1525, o leuskel un intañvez 24 bloaz;
*E 1530, da Filippo di Borbone, aotrou Borbone-Busset. Mont a rejont da chom da gastell Busset. C'hwec'h bugel o doe.

## Levrlennadur
**Inventaire de la duchesse de Valentinois, Charlotte D'Albret*, Edmond Bonnaffé, 1878, A. Quantin (Paris) 
**Charlotte d'Albret, femme de César Borgia, et le château de La Motte-Feuilly*, Gustave Schlumberger, Paris, Plon ; 1913, extrait de la *Revue des deux Mondes* (1912)
**De Charlotte d'Albret à George Sand; chroniques du Bas-Berry*, Louis Peygnaud Éd. , 1948
Onésime Reclus

**Onésime Reclus** (1837 -1916) a oa un douaroniour gall. Arbennigour e oa war an darempred etre Bro-C'hall hag he zrevadennnoù. Gantañ e voe ijinet ar ger « *francophonie* » evit ober anv eus hollad ar pobloù a rae gant ar galleg dre ar bed.

Mab e oa d'ur pastor protestant ha breur da Élisée Reclus, douaroniour ivez.
Villard

**Villard** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek.

## Lec'hanvioù
* Villard, e Creuse
* Villard, kumun gozh e Creuse, hiziv e Augères
* Villard, kumun gozh e Puy-de-Dôme, hiziv e Chamalières
* Villard, en Haute-Savoie

### Lec'hanvioù kevrennek
* Villard-Bonnot, en Isère
* Villard-de-Lans, en Isère
* Villard-d'Héry, e Savoie
* Villard-Léger, e Savoie
* Villard-Notre-Dame, en Isère 
* Villard-Reculas, en Isère 
* Villard-Reymond, en Isère 
* Villard-Saint-Christophe, en Isère 
* Villard-Saint-Sauveur, e Jura
* Villard-Sallet, e Savoie 
* Villard-sur-Bienne, e Jura 
* Villard-sur-Doron, e Savoia 

## Anv-tiegezh
* Franck Villard (1917-1980), aktour gall
* Hervé Villard (1946-), kaner gall 
* Jean Villard, anavezetoc'h evel **Gilles** (1895-1982), kaner suis
* Jean-Marie Villard (1828-1899), luc'hskeudenner ha livour breizhat 
* Joseph Villard (1838-1898), luc'hskeudenner breizhat, breur da Jean-Marie
* Juliette Villard (1942-1971), aktourez c'hall
* Marius Villard (1843-1915), istorour gall
* Marc Villard (1947-), auteur français
* Paul Villard (1860-1934), fizikour gall
* René Villard (1875-1940), skrivagner gall
* René Villard (1902-1988), politikour suis
* Villard de Honnecourt, tresour

## Lesanv
* Villard, lesanv Fred Gouin

## Pennadoù kar
* Le Villard
* Vilar
* Vilard
* Villar
* Villars
Igromañserezh

An **igromañserezh** zo ur seurt hudouriezh pe hudouriezh du a oa e bal en orin goulennata ar re varv a veze galvet dindan stumm tasmantoù pe gweledigezhioù pe lakaet da sevel diouzh o bez. Kement-se en dije roet an tu da ziouganañ an amzer da zont pe da zizoleiñ traoù kuzh, da zegas unan bennak a-douez ar re varv, pe da ober gant an hini marv evel un arm. A-wezhioù e vez graet "hudouriezh ar marv" anezhañ. Gallout a ra an anv-se bezañ implijet en ur ster ledanoc'h d'ober anv eus an hudouriezh du pe ar sorserezh. 

## Gerdarzh
Dont a ra ar ger igromañs eus ar galleg *nécromantie* gant un troc'h fall goude ar ger-mell. Hemañ a zeu e-unan eus al latin *'necromantia*, amprestet digant an henc'hresianeg νεκρομαντεία (*nekromanteía*), Ur c'henstrollad eus νεκρός (*nekrós*) "kelan" ha μαντεία (*manteía*) "divinouriezh" implijet da gentañ da c'houzout dimp gant Origenes Aleksandria en III kantved goude J.-K.. Ar ger implijet e henc'hresianeg klasel a oa ἡ νέκυια (*nekyia*), a weler implijet da skouer en arroudenn eus an *[[Odysseia]]* ma tiskenn Odysseus e rouantelezh ar re varv. Lavaret e veze νεκρομαντεία en  henc'hresianeg hellenistek. 

## Henamzer

Kavout a reer ar meneg koshañ eus an igromanserezh e levr an *[[Odysseia]]* savet gant Homeros. Aliet gant Kirke, ur sorserez c'halloudus, Odysseüs a ya betek ar bed all a-benn gouzout hiroc'h evit e veaj da zistreiñ d'ar gêr dre c'houlennata speredoù ar re varv a-drugarez d'ur strobinell desket gantañ digant Kirke. Fellout a ra dezhañ galven ha goulennata spered Teiresias ; kejañ a ra neuze gant an anaon eus lod eus e geneiled eus Brezel Troia. Arroudenn an *Odysseia* a  zeskriv al lid heuliet : sevenet eo al lid en-dro d'ur c'hlaz gant tan e-pad an noz, ha ret eo da Odysseüs ober gant ur rekipe resis, enni gwad loened aberzhet, da fardañ un evadeg-lid d'an tasmantoù da evañ e-keit ha ma tibun orezonoù d'an teuzoù ha da zoueed ar bed all war un dro.

## Oberennoù
Meneget eo ar ger e-barzh An Teirgwern Pembroke, gant Jarl Priel.

## Notennoù
Apollo 13

**Apollo 13** a oa ar seizhvet kefridi eus ar Programm Apollo hag an trede karget da ziskenn war al Loar. Loc'het e oa ar fuzeenn d'an 11 a viz Ebrel 1970 da 13:13 CST, met ne c'hallas ket ar gefridi bezañ kaset da benn-vat. Tarzhañ a reas ur veol oksigen er modul servij d'an 13 a viz Ebrel ha n'ae ket ar modul-ren en-dro ken. A-drugarez da sikour ar modul-loar e c'hallas an egorlestrad distreiñ war an Douar d'ar 17 a viz Ebrel.

## An egorlestrad

*James A. Lovell, Jr., komandant bourzh
*Jack Swigert, sturier ar modul-ren (anv-kod *[[Odyssey]]*)
*Fred W. Haise, Jr., sturier ar modul-loar (anv-kod *[[Aquarius]]*)

## Pennadoù kar
*Apollo 13 (film)

## Liammoù diavaez

* Krenndanevell eus ar gefridi, lec'hienn an NASA
Michelle Obama

**Michelle LaVaughn Robinson Obama** (ganet d'ar 17 a viz Genver 1964) eo pried 44vet Prezidant ar Stadoù-Unanet, Barack Obama, ha dre-se *“[[First Lady of the United States]]”* adalek an 20 a viz Genver 2009.
Yann Albret

**Yann Albret**, pe *Jean d'Albret* e galleg a c'hall bezañ:

***Yann Iañ Albret**, aotrou Albret (1425-1468), beskont Tartas, mab da Charlez II Albret, kont Dreux, ha da Anne d'Armagnac.

* Yann III Navarra, Roue Navarra
Yann III Navarra

**Yann III**, pe **Yann Albret** ( *Jean d'Albret* e galleg), ganet en 1469, ha marvet e Pau d'ar 17 a viz Mezheven 1516, a oa Roue Navarra, eus an Tiegezh Albret. 

## E vuhez
Mab e oa da Alan Albret (*Alain d'Albret* e galleg; war-dro 1440-1522), Aotrou Albret, Dug Guyenne, Kont Graves, ha da Françoise de Châtillon (marvet en 1481), Kontez Périgord, beskontez Lemojez. E vamm a oa merc'h da Gwilherm Châtillon-Blois, kont Pentevr ha beskont Lemojez, ha da Isabelle de la Tour d´Auvergne. Breur e oa da Charlotte d'Albret, a zimezas dre heg da Cesare Borgia. 


Kont Périgord e oa Yann Albret etre 1481 ha 1516, Beskont Lemojez adal 1481 ha beskont Tartas n'ouzer ket adal pegoulz .

## Eured
D'ar 14 a viz Gouhere 1484 en Orthez e timezas da Katelin Navarra, Rouanez Navarra. Kurunennet e voe ivez evel roue Navarra (1484-1516). Roue e oa eta * [[jure uxoris]] * ( *dre wir e bried*) a oa rouanez abaoe ar bloaz a-raok pa oa marvet he breur, Francisco Febo. 

## Brezel
En 1512 e voe trec'het gant Fadrique Álvarez de Toledo (dug Alba), a aloubas Navarra war c'hourc'hemenn Fernando II Aragon, dimezet da Germana de Foix, a oa keniterv d'ar rouanez Katelin Navarra. 

En 1513 en em vodas Cortes Navarra, met ne deuas nemet an dud a-du gant Aragon, da embann e oa deuet Fernando II Aragon da vezañ roue Navarra. Staget e voe Navarra ouzh Aragon, ha tri bloaz goude, da Gastilha. 

O chom e oa ar rouaned Yann ha Katelin e Bearn, hag alese e klaskjont, dre veur a wech, adkemer Rouantelezh Navarra hogen aner e voe.

Diwar neuze ne renas an Tiegezh Albret nemet war Navarra Izel, pe Nafarroa Beherea, hag e chomas er galloud betek marv Janed III Navarra e 1572.

## Bugale
Trizek bugel o doe Yann ha Katelin:
*Ana Navarra (1492 – 1532).
*Magdalena Navarra (1494–1504), marvet da 10 vloaz en Medina del Campo, tra ma oa gouestladez Fernando II Aragon, en 1504. 
*Catherine Navarra (1495 – 1532). Abadez an Drinded e Caen.
*Janed Navarra (1496 – meneg ebet anezhi goude 1496).
*Quiteria Navarra (1499 – 1536). Abadez e Montivilliers.
*Ur mab marv-ganet e 1500.
*Andrew Phoebus Navarra ( 1501 – 1503).
* Herri II Navarra (1503-1555), dimezet e 1527 da Marguerite d'Angoulême, c'hoar da Frañsez Iañ, roue Bro-C'hall. 

*Buenaventura Navarra (14 July 1505 – 1510/1511).
*Martin Navarra (c. 1506 – last mentioned in 1512).
*Francis Navarra (1508 – last mentioned in 1512).
*Charles Navarra (1510 – 1528). Took part in the Siege of Naples during the War of the League of Cognac but was captured. Marvet er vac'h da 18 vloaz. 
* Isabeau d'Albret (1512-1555), dimezet e 1534 da René Iañ Rohan, beskont Rohan. Diwezhañ meneg anezhi e 1555. 

Yann III Navarra a oa, dre vab Herri II Navarra, tad-kuñv da Herri IV, roue Bro-C'hall.

## E varv
Mervel a reas e Pau d'ar 17 a viz Mezheven 1516, ha beziet e voe en iliz-veur Lescar.
Albert Zafy

**Albert Zafy** (ganet e 1927 en Ambilobe) zo ur politikour eus Madagaskar, bet prezidant ar vro etre 1993 ha 1996. 

Kas a reas e studioù war ar medisinerezh, ar matematik hag ar fizik e Montpellier hag e Pariz (Bro-C'hall). Ministr ar yec'hed hag an aferioù sokial e voe e gouarnamant Gabriel Ramanantsoa etre 1972 ha 1975. E 1975, enebet ouzh ar politikerezh sokialour lakaet e plas gant Didier Ratsiraka, e kavas gwell kuitaat ar gouarnamant ha distreiñ da labourat da skol-veur Madagaskar.

E 1993 e voe trec'h ouzh Ratsiraka en dilennadeg prezidantel ha kregiñ a reas gant e garg e penn ar Stad d'ar 27 a viz Meurzh 1993. Buan e savas dizemglev etre e vinistr kentañ hag eñ ha Zafy a zivizas e vefe dibabet hiviziken ministr kentañ ar vro gant ar prezidant ha n'eo ket gant ar Vodadenn Vroadel. Diwar neuze ec'h eas fiziañs ar bobl ennañ war zigresk ha d'ar 5 a viz Gwengolo 1996 e voe tennet e garg digantañ. Lakaat a reas e anv en dilennadeg da heul met koll a reas koulz e 1997 hag e 2001.
Norbert Ratsirahonana

**Norbert Lala Ratsirahonana** (ganet d'an 18 a viz Du 1938) zo ur politikour eus Madagaskar.

Anvet e voe da vinistr kentañ an enez e miz Mae 1996. Pa voe torret e garg digant Albert Zafy d'ar 5 a viz Gwengolo 1996 e teuas da vezañ prezidant Madagaskar en etrekarg. Lakaat a reas e anv en dilennadeg da heul (miz Du 1996) met koll a reas ouzh Didier Ratsiraka hag a yeas da brezidant d'an 9 a viz C'hwevrer 1997.
Gouestlad

Ur **gouestlad**, pe **ostaj**, zo un den prizoniet ha dalc'het evit rediañ un den all, un aozadur pe ur Stad da blegañ. Graet e vez skraperezh gouestlidi eus an obererezh pakañ tud gant ar ratozh-se.

## Gerdarzh
* Kentindezeuropeg **gʰeydʰ-* "c'hoantaat", "gortoz" → kentkeltieg **gēstlos* "gouestlad" ; orin ar saozneg kozh *gisl* (*hostage* hiziv, diwar ar galleg)  ; kar d'ar saksoneg kozh *gīsal*, an  nederlandeg kozh **gīsal*, ar germaneg uhel *gīsal* hag an norseg kozh *gísl*.
Sistersianed

**Urzh ar Sistersianed** (*Ordo cisterciensis* e latin) zo un urzh menec'h ha leanezed eus an Iliz Katolik Roman, a voe savet en . Savet e voe gant Robert Molesme, ur abad genidik eus Champagn, a oa manac'h gant ar Veneadiz, hag a glaskas kempenn reolenn sant Benead. 

Abati Cîteaux e Bourgogn e oa abati kentañ an urzh-se ha roet he deus hec'h anv d'an urzh : eno, e dibenn an XIvet kantved, e voe savet ar reolenn nevez gant sant Robert.

Gant sant Bernez Clairvaux (1090-1153) e voe diorroet kalz an urzh nevez en . D'ar mare-se en em ledas an urzh dre Europa a-bezh ha savet e voe abatioù e meur a vro. Er  e voe rannet Urzh ar Sistersianed e daou urzh nevez, hag an hini vrasañ anezho eo urzh an Drapisted.

E-touez an abatioù savet gant Sistersianed e Breizh e c'haller menegiñ Abati Itron Varia Bear, Abati Itron Varia Koadmalouen, Abati Itron Varia ar Releg, Abati ar Joa e Kempenieg.

### Gwelet ivez
* Abatioù Breizh
Marie d'Orléans

**Marie d'Orléans** zo anv meur a briñsez c'hall:

*Marie d'Orléans (1457-1493), merc'h henañ ar priñs ha barzh Charlez Iañ  Orleañs, c'hoar d'ar roue gall Loeiz XII,
*Marie d'Orléans (1625-1707), pe *Marie de Nemours*, priñsez a Neufchatel.
*Marie d'Orléans (1813-1839), eil merc'h Louis-Philippe Iañ, kizellerez.
*Marie d'Orléans (1865-1909), gourverc'h da Louis-Philippe Iañ, priñsez eus Danmark.
*Marie d'Orléans (1959-)

## Pennadoù kar
*Marie
*Tiegezh Orléans
** Charles d'Orléans 
** Philippe d'Orléans
Antofagasta

**Antofagasta** zo ur gêr e Chile, en hanternoz ar vro, 700&nbsp;km diouzh ar gêr-benn Santiago de Chile. Kêr-benn Rannvro Antofagasta eo ha hini proviñs Antofagasta ivez.

E 2017 e oa 361 873 a dud o chom enni. Ur porzh bras eo, war harzoù dezerzh Atacama.

## Notennoù
Nashville

**Nashville** eo kêr-benn stad Tennessee e Stadoù-Unanet Amerika. Ma n'eo ket kêr vrasañ ar stad (Memphis an hini eo) ez eo he meurgêr vrasañ avat gant 1 600 000 a dud pe war-dro (2010). Brudet eo ivez evit bezañ kavell ar sonerezh country hag he lesanv eo "Music City", pa'z eo kreñv-kenañ kenderc'h ar sonerezh hag ar pladennoù enni.


Rymanauditorium1.jpg
Country music hall of fame2.jpg
Parthenon.at.Nashville.Tenenssee.01.jpg
Second Avenue Nashville.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Marie d'Orléans (1457-1493)

**Ur pennad [[Marie d'Orléans‎]] zo ivez.  *

**Marie d'Orléans**, pe ** Mari Orleañs **, (1457-1493) a oa ur briñsez c'hall. 
## He buhez
Ganet e oa e Bleaz, d'an 19 a viz Gwengolo 1457. Merc'h henañ ar priñs ha barzh Charlez Iañ Orleañs e oa. C'hoar e oa d'ar roue gall Loeiz XII. Dimezet e oa e 1476 da Yann Fois (*Jean de Foix*), kont Étampes, eus tiegezh konted Foix.

## Bugale
Daou vugel o doe Yann Fois ha Mari Orleañs: 
* **[[Germaine de Foix]]** (1488-1538), 
** dimezet da 18 vloaz da Fernando II Aragon, hag a dalvezas he gwirioù da zigarez d'he fried da aloubiñ Rouantelezh Navarra 
** *Gwelout [[Aloubidigezh Navarra gant ar Spagnoled]]*
* **[[Gaston Foix, Dug Nemours|Gaston Foix]]** (1489–1512), jeneral gall dindan e eontr Loeiz XII, lazhet e-pad Brezelioù Italia.
Providence

**Providence** eo kêr-benn Stad ha kêr vrasañ Rhode Island e Stadoù-Unanet Amerika : 182 911 a annezidi a oa enni e 2010. Penn-lec'h kontelezh Providence eo ivez. Unan eus kentañ kêrioù saoznek ar vro e oa. Krouet eo bet anv Providence en ur mod ofisiel e 1636. Gant ar prezeger Roger Williams e voe roet hec'h anv dezhi.
* Kêr c'henidik ar skrivagner Howard Phillips Lovecraft (1890-1937) eo Providence.


Providence-Federal-Hill-Pineapple.2008-05-05.imgp7906.jpg|*federal Hill*
Rhode Island State Capitol (north facade).jpg|*Rhode Island State Capitol*
Avon Cinema, Providence RI.jpg|*Avon Cinema*
Barrier-Providence.jpg|*Barrier*


## Kêrioù gevellet
* : Ciudad de Guatemala
* : Phnom Penh
* : Riga
* : Santo Domingo
* : Firenze

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Denver (disheñvelout)

**[[Denver]]** zo un anv-lec'h e meur a vro.

## Lec'hioù
###### 
*Denver (Norfolk)

###### 
*Denver, Nova Scotia, e Nova Scotia, e Guysborough County,

###### 
*Denver, an hini anavezetañ gant an anv-se, kêr-benn stad Colorado
*Denver, Illinois
*Denver, Indiana
*Denver, Iowa
*Denver, Missouri
*Denver, North Carolina
*Denver, Ohio
*Denver, Pennsylvania
*Denver, West Virginia
*Denver City, Texas
*Denver Township, Isabella County, Michigan
*Denver Township, Newaygo County, Michigan
*Denver Township, Minnesota
Frankfort

**Frankfort** eo kêr-benn stad Kentucky er Stadoù-Unanet. Ur gêr vihanik eo pa n'eus nemet 27 741 a dud o chom enni (2000).


Downtown frankfort ky.JPG
Frankfort kentucky.jpg
Rebecca Ruth Candy Shop.JPG
Ancient Age.JPG


## Kêrioù gevellet
* San Pedro de Macorís, 

## Liammoù diavaez
Madison

**Madison** zo un anv-tiegezh saoznek, aet da anv-lec'h ivez.

## Tud
* Madison (anv-tud), anv-tiegezh hag anv-bihan
* James Madison, pevare Prezidant Stadoù-Unanet Amerika

## Lec'hioù

### Karterioù
* Madison Square Garden, e kêr New York

## Film
**The Bridges of Madison County*

## Traoù all
* Madison (dañs)
* Madison (toullgorferezh)

## Pennadoù kar
* Madisonville
* Maddison
* kontelezh Madison
Montgomery

**Montgomery** pe **Montgomerie** zo un anv-lec'h gallek, a gaver ivez er broioù saoznek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Gerdarzh
Dont a ra eus ar ger gallek "mont" (*[[menez]]*) ha "Gommery" pe "Gomery", un anv-den a orin germanek, deuet da vout anv-tiegezh. Dont a ra Gomery eus *guma* « den » ha *rik* « galloud ». Un anv viking e c'hallfe bezañ. 

Montgommery zo un anv-lec'h hag a gaver e Normandi, rannet etre div gumun eus Calvados:
*Sainte-Foy-de-Montgommery ha
*Saint-Germain-de-Montgommery. 

Tremen a reas an anv da Vro-Saoz da vare aloubidigezh Bro-Saoz e 1066, ma kemeras perzh enni an Tiegezh Montgommery.

## Tud
*Montgomery (tud)

## Lec'hioù
###### 
* Montgomery Rocks, e Tasmania

###### 
* Sainte-Foy-de-Montgommery, e Calvados, e Normandi
* Saint-Germain-de-Montgommery, 
* Colleville-Montgomery, 

###### 
* Montgomery (Calgary), e Calgary, Alberta

###### 
* *Montgomery* , anv saoznek Trefaldwyn 
* *Montgomeryshire*, anv saoznek Sir Drefaldwyn

###### 
* Montgomery District, 
* Montgomery Tahsil, 
* Sahiwal e Punjab, gwechall "Montgomery" ur gêr en Indez

###### 
* Montgomery (Alabama) 
* Montgomery (Kalifornia)
* Montgomery (Georgia)
* Montgomery (Illinois)
* Montgomery (Indiana)
* Montgomery (Iowa)
* Montgomery (Louisiana)
* Montgomery (Massachusetts)
* Montgomery (Michigan)
* Montgomery (Minnesota)
* Montgomery (New York) (disheñvelout)
* Montgomery (Ohio)
* Montgomery (Pennsylvania)
* Montgomery (Tennessee)
* Montgomery (Texas)
* Montgomery (Vermont)
* Montgomery (West Virginia)
* Montgomery College
* Montgomery Creek (Kalifornia)
* Montgomery Field
* Montgomery Street
* Montgomery Village (Maryland)
* Montgomery County (disheñvelout)
* Montgomery Township (disheñvelout)
* Montgomeryville (disheñvelout)

## Pennad kar
*The Montgomery
Harrisburg

**Harrisburg** zo anv meur a lec'h e Stadoù Unanet Amerika.

## Lec'hioù
*Harrisburg, Arkansas
*Harrisburg, California
*Harrisburg, Illinois, an eil kêr vrasañ anvet Harrisburg
*Harrisburg, Indiana
*Harrisburg, Missouri
*Harrisburg, Nebraska
*Harrisburg, New York 
**Harrisburg, New York, kêr e Lewis County
**Harrisburg, Cattaraugus County, New York, kêriadenn e Allegany (town), New York
**Harrisburg, Warren County, New York, kêriadenn e Stony Creek, New York
*Harrisburg, North Carolina
*Harrisburg, Ohio
*Harrisburg, Oregon
*Harrisburg (Pennsylvania), ar gêr vrasañ en anv-se 
*Harrisburg, South Dakota
*Harrisburg, Houston, kêr gwechall e Texas
*Harrisburg, Utah, kêr tasmant
*Harrisburg, Virginia

## Pennadoù kar
*Harris
*Harrisonburg
*Harrisville
Denver

**Denver** (distagadur LFE : [], arapahoeg: *Niinéniiniicíihéhe’*) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Colorado er Stadoù-Unanet. 556.835 annezad zo e kêr end-eeun, ha 2.600.000 e hollad ar veurgêr. Emañ ar gêr er blaenenn a zo e-harz ar Menezioù Roc'hellek.
## Skeudennoù

Denver Nightscape 1.jpg |
Denver Performing Arts Complex.jpg |
Denver LRVs in snow, on Stout St in downtown.jpg |
DenverCountryClubHD.JPG |


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Trenton

**Trenton** eo anv kêr-benn stad New Jersey er Stadoù-Unanet. Bez' e oa 84 913 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Trenton en ur mod ofisiel e 1792.


2009-08-17 View of downtown Trenton in New Jersey and the mouth of the Assunpink Creek from across the Delaware River in Morrisville, Pennsylvania.jpg


Berkeley Sq HD Trenton.JPG
Old Barracks, South Willow Street, Trenton (Mercer County, New Jersey).jpg
Jon Corzine's Hole.jpg


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Frankfort (disheñvelout)

**Frankfort** zo un anv-lec'h saoznek deuet diwar an anv alamanek Frankfurt.

## Lec'hioù
###### 
* Frankfort, Free State

###### 
* Frankfort (Illinois)
* Frankfort (Indiana)
* Frankfort (Kansas)
* Frankfort (Kentucky), kêr-benn stad Kentucky
* Frankfort (Maine)
* Frankfort (Michigan)
* Frankfort (kêr), New York
** Frankfort (kêriadenn), New York
* Frankfort, Ohio
* Frankfort, South Dakota
* Frankfort, Wisconsin, anv div gêr 
** Frankfort, Marathon County, Wisconsin,
** Frankfort, Pepin County, Wisconsin, 
* Frankfort Township

## Tud
* Frank Frankfort Moore (1855–1931), barzh saoznek
* Henri Frankfort (1897–1954), hendraour izelvroat
* Jacob Frankfort (ganet e 1801), divroad yuzev polonat e Los Angeles, 

## Pennadoù kar
* Frankford
* Frankfurt
Jackson

**Jackson** zo un anv-bihan hag un anv-tiegezh saoznek deuet da vout anv-lec'h.

## Tud
*Selout ouzh [[Jackson (tud)]].*

## Lec'hioù
### 
*Jackson, ur gêriaden vihan e Rannvro Maranoa, e stad Queensland

### 
*[[Kontelezh Jackson]], anv meur a lec'h.*
Setu ur roll kêrioù eus ar vro :
*Jackson (Alabama)
*Jackson (Kalifornia)
*Jackson (Georgia)
*Jackson (Kentucky)
*Jackson (Louiziana)
*Jackson (Maine)
*Jackson (Michigan)
*Jackson (Minnesota)
*Jackson, kêr-benn stad Mississippi
*Jackson (Missouri)
*Jackson (Nebraska)
*Jackson (New Hampshire)
*Jackson Township (Jerzenez Nevez)
*Jackson (New York)
*Jackson (Norzhkarolina)
*Jackson (Ohio)
*Jackson (Rhode Island)
*Jackson (Sukarolina)
*Jackson (Tennessee)
*Jackson (Wisconsin), anv meur a lec'h
*Jackson (Wyoming)

#### Douaroniezh
* Menez Jackson, anv meur a venez

##### 
* Jackson Inlet, e Nunavut
* Enez Jackson, e Nunavut

* Enez Jackson, e Douar Franz-Josef

## Pennad kar
* Jacksonville
Trenton (disheñvelout)

**Trenton** zo un anv-lec'h saoznek stank a-walc'h en Amerika an Norzh.

## Lec'hioù
### 
*Trenton (Nova Scotia)
*Trenton (Ontario)

### 
* Trenton (Alabama)
* Trenton (Florida)
* Trenton (Georgia)
* Trenton (Illinois)
* Trenton (Indiana)
* Trenton (Kentucky)
* Trenton (Maine)
* Trenton (Michigan)
* Trenton (Missouri)
* Trenton (Nebraska)
* Trenton, an hini anavezetañ anezho holl, ha kêr-benn stad New Jersey
* Trenton (New York)
* Trenton (North Carolina)
* Trenton (North Dakota)
* Trenton (Ohio)
* Trenton (South Carolina)
* Trenton (Tennessee)
* Trenton (Texas)
* Trenton (Utah)
* Trenton (Dodge County, Wisconsin), kêr
* Trenton (Pierce County, Wisconsin)
** Trenton (community e Wisconsin)
* Trenton (Washington County, Wisconsin), kêr

## Tud
* Jim Trenton
Austin

**Austin** zo un anv-bihan saoznek, deuet da vout anv-lec'h.

## Lec'hioù
###### 
*Austin (Arkansas)
*Austin (Colorado)
*Austin (Chicago), en Illinois
*Austin (Indiana)
*Austin (Minnesota)
*Austin (Nevada)
*Austin (Oregon)
*Austin (Teksas), kêr-benn ar stad
*Austin County pe kontelezh Austin e Teksas

###### 
*Austin (Manitoba)
*Austin (Ontario)
*Austin (Kebek)
*Enez Austin, e Nunavut

###### 
*Aostin (Aostralia ar C'hornôg)

## Tud
### Anv-tiegezh
*Alfred Austin (1835–1913), barzh saoz

### Anv-bihan
* Austin Roberts (1883-1948), loenoniour suafrikan
*Austin Butler (1991-), aktor
*Austin Clarke, anv meur a zen

### Tudennoù
* Austin Powers, un heuliad filmoù, komidiennoù ha filmoù spierezh war un dro

## Pennad kar
*Austen
Charleston

**Charleston** zo un anv-lec'h saoznek.

## Gerdarzh
Savet eo diwar an anv-bihan **[[Charles]]**, anv daou roue saoz, hag ar ger saoznek **[[town]]**, a zo ''kêr' e brezhoneg .

## Lec'hioù
###### 

* Charleston (South Australia)

###### 
* Charleston (Douar-Nevez ha Labrador)
* Charleston (Nova Scotia)

###### 
* Charleston (Zeland-Nevez)

###### 
* Charleston Farmhouse, Sussex, ti arzourien

###### 

* Charleston (Dundee), e Dundee 
* Charleston (Angus), e-kichen Dundee 
* Charleston (Paisley) 

###### 
* Charleston (Arizona)
* Charleston (Arkansas)
* Charleston (California), anv daou lec'h
**Charleston (Merced County, California)
**Charleston (Yolo County, California)
* Charleston (Illinois)
* Charleston (Iowa)
* Charleston (Kentucky)
* Charleston (Maine)
* Charleston (Mississippi)
* Charleston (Missouri)
* Charleston (New York), 
* Charleston (Staten Island), e New York City
* Charleston (Oklahoma)
* Charleston (Oregon)
* Charleston (South Carolina)
* Charleston (Tennessee)
* Charleston (Texas)
* Charleston (Utah)
* Charleston (Vermont)
* Charleston (West Virginia), kêr-benn ar Stad
* Charleston County (South Carolina)
* Charleston Township (Coles County, Illinois)
* Charleston Township (Michigan)
* Charleston Township (Tioga County, Pennsylvania)
* Mount Charleston (Nevada), e Clark County, Nevada
* Mount Charleston, Nevada, menez er Spring Mountain Range
* North Charleston (South Carolina)
* South Charleston (Ohio)
* South Charleston (West Virginia)
* West Charleston (Ohio)

## Sonerezh
* Charleston (dañs)
* Charleston (sonerezh)

## Pennadoù kar
* Charlestown
* Charlton
* Charlottetown
Concord

**Concord** zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.

## Gerdarzh
Eus an anv latin Concordia, doueez an emglev.

## Lec'hioù
### Antarktika
*Ar Menezioù Concord

### Azia
*Concord Peak, etre Afghanistan ha Tajikistan 

###### 
*Concord, New South Wales

###### 
*Concord (Buckinghamshire)
*Concord (Sunderland)

###### 
*Concord, Ontario

### SUA
*Concord, Alabama
*Concord, Arkansas
*Concord, California
*Concord, Delaware
*Concord, Georgia
*Concord, Illinois
*Concord, Indiana, en DeKalb County
*Concord, Tippecanoe County, Indiana
*Concord, Kentucky
*Concord, Maine
*Concord, Massachusetts
** Ar stêr Concord River
**Emgannoù Lexington and Concord in the American Revolution
*Concord, Michigan
**Concord Village Historic District (Concord, Michigan)
*Concord, Missouri
*Concord, Nebraska
*Concord (New Hampshire), kêr-benn New Hampshire
*Concord, New York, kêr en Erie County
*Concord, Staten Island, New York
*Concord, North Carolina
**Concord Speedway
*Concord, Knox County, Tennessee
*Concord, Texas anv meur a lec'h
*Concord, Vermont
*Concord, Virginia anv meur a lec'h
*Concord, Wisconsin, kêr
**Concord (community), Wisconsin, 
*Concord Township anv meur a lec'h

###### 
*Concord, e Burnside, Otago

## Mennadoù kar
* Concordance
* Concorde
* Concordia
* Concordville, Pennsylvania
* New Concord, Ohio
Carson City

**Carson City** eo kêr-benn stad Nevada er Stadoù-Unanet. Tre e kornaoueg ar stad emañ, sko ouzh harzoù Kalifornia. Bihanik eo ivez gant 57 104 a dud o chom enni (2005), pell war-lerc'h kêrioù all eus ar stad evel Las Vegas.

## Istor
Anvet eo bet war-lerc'h an ergerzher Kit Carson.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel kêr
Cheyenne (Wyoming)

**Cheyenne** (distaget  pe  e saozneg) eo kêr-benn Stad Wyoming e Stadoù-Unanet Amerika.
Kêr vrasañ Stad Wyoming eo ivez, ha pennlec'h kontelezh Laramie. D'ar  e oa 65 132 a dud o chom enni.


Historic Governor's Mansion, Cheyenne, Wyoming.jpg|Annez istorel ar gouarnour
1st U Methodist Cheyenne.JPG|* First United Methodist Church*
Cheyenne WY UP depot.JPG|Ar porzh-houarn *Union Pacific*
The Wrangler, Cheyenne, WY.jpg|Stal *The Wrangler*


## Kêrioù gevellet
Boston (disheñvelout)

**Boston** zo un anv-lec'h saoznek eus Bro-Saoz a zo bet skrignet dre ar bed. Ur gêr eus arvor Lincolnshire eo a orin. 

## Gerdarzh
A-hervez e teufe eus *Botolph's town* pe * St Botolph's stone*, diwar anv ur sant anvet Botolph pa zeuas ar manac'h sakson e 654, da sevel ur manati war lez ar stêr Witham. Koulskoude n'eus ket kalz a gred er vojenn-se ken. 

E 654, hervez doare, ne dremene ket ar stêr Witham e-kichen kêr Boston. Manati Botolph a oa kentoc'h e Suffolk, a greder hiziv. Hogen misioner brudet e oa, ha kalz a ilizoù etre Yorkshire ha Sussex, evel hini Boston, a zo gouestlet dezhañ.

## Tud
*Boston Charley (1854-1873), amerindian
*Boston Corbett, ur soudard stadunanat en XIXvet kantved
*Ralph Boston, sportour stadunanat
*Billy Boston, c'hoarier rugbi eus Kembre

## Lec'hioù
* Boston (Lincolnshire), ur gêr e Lincolnshire, e reter Bro-Saoz
* Boston, kêr-benn stad Massachusetts, e Stadoù Unanet Amerika
* Boston (Georgia)
* Boston (Indiana)
* Boston Heights, e stad Ohio
* New Boston, meur a lec'h er Stadoù Unanet
* North Boston, e stad New York
* South Boston, e stad Virginia

## Sport
* Boston Bruins, skipailh hockey eus Boston (Massachusetts) 
* Boston Celtics, skipailh basket-ball eus Boston
* Boston Red Sox, skipailh base-ball eus Boston

## Traoù all
* "Boston", un anv kod en aerluioù ar C'hommonwealth evit an nijerez Douglas A-20 Havoc
* Boston (strollad), ur strollad sonerien eus ar Stadoù Unanet
* Boston (dañs), un doare valsenn c'horrek
* 2K Boston/2K Australia, embregerezh c'hoarioù video
* One Boston Place, skraber-oabl uhel e Boston (Massachusetts)
Oklahoma City

**Oklahoma City** (pawnieg : *Uukuhuuwasiri*) zo kêr-benn ha kêr vrasañ stad Oklahoma er Stadoù-Unanet. E kreizig-kreiz ar Stad e voe diazezet d'an 22 a viz Ebrel 1889. Unan eus tregont brasañ kêr ar Stadoù-Unanet eo, gant ur boblañs vrajedet a 649 021 annezad e 2018.


Bricktown Canal Water Taxis in Oklahoma City.jpg
BSA Social.jpg
Downtown okc.JPG
Guthrie - Oklahoma (2581387960).jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Strollad An Deskadurezh Eil Derez

**Strollad An Deskadurezh Eil Derez** (S.A.D.E.D. pe SADED) a oa ur gevarzhe krouet e 1962 hag a ginnige kentelioù dre lizher, hag e KEAV. Strollad An Deskadurezh Eil Derez a oa e vennad lakaat en e sav ur c’helennerezh a live gant ar c’hlasoù dibenn studi hag ar bloavezhioù kentañ er skol veur.

## Istor
Krouet eo bet e 1962. Labourat a reas ur paot-mat a ouizieion e S.A.D.E.D. : Guy Étienne, Goulven Pennaod, René Le Gléau, Gwilherm Dubourg, Paol Kalvez, Pêr Even, Gab Chérel, Remont Jestin, Bernez Jestin, Hubert Jestin...

E 1963 ez embanne e gentelioù kentañ. Roet e veze ar re-mañ dre lizher e-doug ar bloavezh ha da-geñver devezhioù studi e-kerzh an hañv. Berzh a reas diouzhtu ar skol. Deraouet e voe gant pevar rummad : Lennegezh, Istor, Fizik, Douaroniezh. Goude pemp bloaz e tiraeze ur raklun a 150 kentel war 12 danvez, en o zouez ar Vevoniezh, ar Ventoniezh, ar Gimiezh, ar Yezhadur hag, en derez skolveurel, ar C’hrennvrezhoneg, an Armerzhouriezh, an Ensavadurioù politikel, ar Gwir bonreizhel.

Gant S.A.D.E.D. eo bet diazezet an doare da intent ha kompren ar gramadeg dre an orioù, eleze dibenn ar verboù displeget e-lec'h ar yezhadur klasel a-orin gall : "Bonragor, Bongevor, Bonator" e lec'h "Amzer-dremenet strizh, amzer a-vremañ, amzer da zont". Kentelioù yezhadur ha gramadeg S.A.D.E.D. a gaver el levr *Gramadeg ar verb* embannet gant Preder

## Levrioù ha kentelioù gant S.A.D.E.D.
**Dornlevr Krennvrezhoneg*, Goulven Pennaod, 1964.
**Dafar 64*, Preder, 1964.
**Kamp etrekeltiek ar vrezhonegerion 1964*, (Kentelioù ar Rummad Uhel), Gwenael Maze, Ronan Ar Glew, Erwan Gwegen, Mari-Elen Maze, Goulven Pennaod, Loeiz Lemoine, Ivona Konan, Preder, 1964.
**Kamp etrekeltiek ar vrezhonegerion 1965*, Erwan Gwegen, Goulven Pennaod, Turiaw ar Menteg, Olivier Loyer, Preder, 1965.
**Kamp etrekeltiek ar vrezhonegerion 1966* (Kentelioù ar Rummad Uhel), Turiaw ar Menteg, Mari-Elen Maze, Gab Cherel, Ronan Jolais, Gwernegan, Yeun Gourves, Tangi Louarn, Preder, 1966.
**Gramadeg ar verb*, 1966.
**Kant ugent testenn verr a lennegezh*, 1970.
**Douaroniezh 1*, 1972.
**Douaroniezh 2*, 1973.

Echu e oa gant Strollad An Deskadurezh Eil Derez e-korf ar bloavezhioù dek-ha-tri-ugent. Krog eo Preder da embann kentelioù S.A.D.E.D. en o fezh : graet eo evit a sell ar c'hentelioù a grennvrezhoneg hag a yezhadur.

## Notennoù