Joe Biden

**Joe Biden** (**Joseph Robinette** "**Joe**" **Biden, Jr. **, distaget [ˈdʒoʊzɨf rɒbɨˈnɛt ˈbaɪdən]), zo ur politikour stadunanat ganet d'an 20 a viz Du 1942 e Scranton (Pennsylvania). Un demokrat eo, bet senedour evit Delaware etre 1973 ha 2009. Ar c'hatolik kentañ besprezidant en istor ar Stadoù-Unanet eo.

War ar renk e oa evit an dilennadegoù prezidant e caucus 1988 ha 2008, ha deuet eo da vezañ besprezidant ar Stadoù-Unanet pa oa bet dilennet Barack Obama da brezidant d'an 8 a viz Du 2008. D'ar 6 a viz Du 2012 e oa bet addilennet da vesprezidant da heul Barack Obama. Danvez prezidant eo bet a-enep Donald Trump e dilennadegoù miz Du 2020. D'ar 7 a viz Du eo bet embannet gant an ajañs Associated Press, ha war he lec'h ar mediaioù bras stadunanat, e oa trec'h war Donald Trump. Kamala Harris eo e vesprezidantez. D'an 20 a viz Genver 2021 eo bet lakaet en e garg evel 46vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika. E miz Ebrel 2021, Biden a embanne e vefe echuet tennañ an holl soudarded stadunanat diouzh Afghanistan e miz Gwengolo 2021.

D'an 21 a viz Gouhere 2024, Joe Biden en deus dilezet ar c'harg a gandidat evit dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 2024. En e blas e voe lakaet Kamala Harris, a oa sañset bezañ e vesprezidantez. Koll a reas an dilennadeg a-enep Donald Trump.
## Soñjoù
Gwelet a oa evel ur politikour mirour awalac'h er Strollad Demokrat da gentañ, bremañ eo gwelet evel ur c'hreizour. War meur a dachenn en deus cheñchet e ali etre penn-kentañ e resped ha bremañ : 
* a-du eo gant an diforc'hañ. A-enep e oa e vefe paeet gant arc'hant ar C'hevread, disklêriet en deus e-pad koulzad dilenadegoù ar prezidant 2020 ne oa ket ken. 
* ne oa ket tuet gant an dimezioù etre paotred pe etre maouezed hag e miz Mae 2012 en deus disklêriet ne oa ket a-enep ken.
* a-du eo evit defoulañ ar boan a varv er C'hevread a-bezh abaoe 2019.
* fellout a ra dezhañ e vefe kreñvaet ar c'hontrol war an armoù-tan, ha difennet an armoù-arsailh.
* a-du e oa gant kinnig ar prezidant George W. Bush e 2007 e vefe kentreolaet dindan divizoù zo saviad an enbroidi dilezenn.
* a-du eo evit serriñ kamp Guantanamo.

Disklêriañ en doa e miz Ebrel 2020 e virje kannati ar Stadoù-Unanet en Israel e Jeruzalem evel oa bet divizet gant Donald Trump.

Katolik eo. 
### Ekonomiezh
Joe Biden a glask adla­ñsañ ekonomiezh Stadoù-Unanet Amerika en ur lakaat arc'hant e-leizh war an daol. Ur steuñv a zo bet kinniget evit ar bloavezh 2022 gant 6.000 miliard a zolaroù da vezañ lakaet en ekonomiezh evit reiñ harp d'ar minorelezhioù, d'an deskadurezh ha d'ar yec'hed dreist-holl. Aon a zo gant arbennigourien an ekonomiezh ne vefe ket a-walc'h doublañ an tailhoù war an embregerezhioù bras hag ar re binvidikañ er vro evit talañ ouzh an dispignoù uhel a lakao an dleoù da dizhout 111.8% e 2022 ha 117 % eus ar PIB e 2031.

### Sina
Evel evit un toullad sujedoù all, Biden a oa bet flemmus a-enep Donald Trump a-fed politikerezh war al liammoù etre ar Stadoù-Unanet ha Sina. Ersavet e oa a-enep ar brezel ekonomikel a oa bet kroget gant ar prezidant en e raok. A-benn ar fin eo kendalc'het gant ur sell reut a-enep ar vro koumunour rak ne vez ket doujet lezennoù an ekonomiezh eno, ha rak ar gwallskouer er Xinjiang. Kinniget en deus Joe Biden lakaat pinijennoù d'ar pennoù bras sinaat a oa kablus hervezañ da waskañ ar Ouighoured.

### Iran
Kenderc'hel a ra Joe Biden gant ar pinijennoù bet lakaet da dalvezout war Iran, gant Donald Trump, evit rediañ ar vro da zistreiñ da varc'hata war sujed an nukleel.

### Brezel
E miz Ebrel 2021, Biden a embanne e vefe echuet tennañ an holl soudarded stadunanat diouzh Afghanistan e miz Gwengolo 2021.

### Brud
Embannet en deus Biden e 2018, e oa ur "gaffe machine".
## Dilennadegoù prezidantel 2024
D'ar 25 a viz Ebrel 2023 en deus embannet bezañ war ar renk evit an dilennadegoù prezidantel stadunanat 2024. 

## Yec'hed
E-kerzh Kampagn dilennadegoù prezidant SUA 2020, lod komzoù gant Joe Biden a oa gwelet evel amsklaer betek digempoell ha seblantout a rae a-wechoù bezañ damgousket, ar pezh a roas an tu da Donald Trump lesanviñ anezhañ « Job ar c'housket » (« Sleepy Joe »). Nac'het en doa tremen un test neuropsikologek, embann a rae Joe Biden n'eo ket senil. Diwallet e oa bet bras piv a oa da vezañ besprezidant a-benn harpañ anezhañ. Betek ar bloavezh 2024 e oa nac'het gant lod bras ar mediaioù hag ar Strollad Demokratel  e oa lajadoù amzer ma oa diasur eus al lec'h ma oa, hag eus gant piv e oa o komz (fazioù war an anvioù tud). E miz C'hwevrer 2024 e krogas da vat da vezañ un tabut bras er Stadoù-Unanet.

D'ar 17 a viz Mae 2025 e oa bet kavet dezhañ ur c'hrign-bev eus ar prostat tagus . Buan ez eus bet savet tabut oc'h embann e oa klañv abaoe ur mare 'zo. Nac'het eo bet gant an Demokrated ha familh Joe Biden hag a responte e oa bet kavet ar c'hleñved ur sizhun a-raok nemetken.

## Notennoù ha daveennoù