open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emgann Teutoburg

**Emgann Teutoburg** a c'hoarvezas er bloaz 9, e Germania, e-kichen ar pezh a zo bremañ Kalkriese, etre kêrioù Osnabrück ha Damme.
Eno e voe distrujet teir lejion roman Publius Quinctilius Varus gant un emglev meuriadoù kaset gant Arminius. Pemzek mil soudard roman a voe lazhet. Gwall skoet e voe an Impalaeriezh roman gant ar c’heloù, pa oant boas da drec’hiñ ar pobloù all er brezelioù, ma voe anvet an emgann *clades variana*, "drouziwezh Varus".

## Notennoù
Schlager

Ar **Schlager** (diwar ar verb alamanek *schlagen*, « skeiñ » ) zo un doare kan ha sonerezh poblek eus deroù an , er broioù alamanek (ha betek en Elzas) ha skandinavek.

## Liamm diavaez
*100 schlager : https://www.youtube.com/watch?v=MwAWel52hig
James Murray

**James Murray** zo anv meur a zen :

*James Murray (geriadurour) (1837-1915)
*James Murray (gouarnour) (1721-1794), ofiser en arme Breizh-Veur ha gouarnour proviñs Kebek
*James Murray (bevoniour) (1865-1914), bevoniour hag ergerzher skosat
*James Murray (aktor stadunanat) (1901-1936)
*James D. Murray (ganet e 1931), matematikour
*James Murray (aktor saoz) (ganet e 1975)
*Jamie Murray, c'hoarier tennis eus Bro-Skos

*James Alexander Murray (1864-1960), politikour kanadian, kentañ ministr New Brunswick
*James Alexander Murray (loenoniour), loenoniour saoz
Bataclan

Ar **Bataclan**, anvet da gentañ **Ba-Ta-Clan**, a zo ur sal abadennoù e Pariz savet gant an tisavour Charles Duval e 1864 ha lec'hiet e 50 boulouard Voltaire en 11 arondisamant. An anv kentañ a oa awenet gant ar Ba-ta-clan, un opera vihan gant Offenbach.

An doare skrivañ "Bataclan" hep barennigoù-stagañ a zo un doare da zegas ar mennozh a drouz drant.

Ar sal a zo enskrivet evel monumant istorel abaoe an 11 a viz Meurzh 1991.

D'an 13 a viz Du 2015, ez eo bet taget ar sal gant sponterien islamourien memes koulz ha 5 lec'h all e Pariz, an dagadenn a oa bet aozet gant ar Stad Islamek.

Jules Frutos hag Olivier Poubelle a zo renerien ar sal hiziv-an-deiz.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar Bataclan
## Notennoù ha daveennoù
Ioan Gruffudd

**Ioan Gruffudd** (distaget [ˈjo.an ˈɡrɪfɪð] e kembraeg), bet ganet d'ar 6 a viz Here 1973 e Kerdiz, a zo un aktour kembreat.

## Un nebeud filmoù
### Sinema

### Skinwel
Come On

**Come On** zo anv meur a ganaouenn saoznek.

*Come On, gant Chuck Berry
*"Come On", gant Jesus and Mary Chain 
*"Come On", gant Rihanna
*Come On in My Kitchen, gant Robert Johnson

## Pennad kar
*C'mon
Come On (Chuck Berry)

**Come On** zo ur ganaouenn saoznek gant ar c'haner ha sonaozer stadunanat Chuck Berry hag embannet e 1961. Adkanet eo bet ivez gant tud all e-leizh, evel The Rolling Stones e 1963.
Robert Johnson

**Robert Leroy Johnson**, bet ganet d'an 8 a viz Mae 1911 en Hazlehurst (Mississippi) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Eost 1938 e Greenwood (Mississippi), a oa ur gitarour, ur c'haner hag ur saver sonioù blues stadunanat.

## Liammoù diavaez
* Robert Johnson ''They're Red Hot'' - YouTube
Moers

**Moers** a zo ur gêr lec'hiet war ribl kornôg ar Roen e stad Nordrhein-Westfalen. Poblet e oa gant war-dro 106 000 a dud e 2011.

## Darempredoù etrebroadel
Gevellet eo Moers gant :
*
*
*
*
*
* (Brandenburg zo ur stad e biz Alamagn)
Kabardino-Balkaria

**Republik Kabardino-Balkaria** (ruseg : Кабарди́но-Балка́рская Респу́блика, *Kabardino-Balkarskaya Respoublika*; kabardeg: *Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ*; karachayeg-balkareg: *Къабарты-Малкъар Республика*) a zo unan eus republikoù Rusia. Naltchik eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant gant 859 939 a dud hervez niveradeg 2010. Eno emañ Menez Elbrous, uhelañ menez Europa. Kabardianed a ya d'ober ar muiañ-niver eus ar boblañs gant 57,2% eus an dud, ha 12,7% eus an dud a zo Balkared, hervez niveradeg 2010.

## Istor
*OE Kabardin-Balkar

## Liammoù diavaez
Oblast Volgograd

**Oblast Volgograd** (ruseg : Волгогра́дская о́бласть, *Volgogradskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Volgograd eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 2 610 000 a dud e 2010.
Oblast Vladimir

**Oblast Vladimir** (ruseg : Влади́мирская о́бласть, *Vladimirskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Vladimir eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 524 000 a dud e 2002.
Koursk

**Koursk** (ruseg: Курск) a zo ur gêr e kornôg Rusia. Kêr-benn Oblast Koursk eo. Poblet e oa gant tro-dro 429&nbsp;000 a dud e 2013.
## Enorioù
* Al lestr-splu rusian Koursk a oa bet badeziet a-ziwar anv ar gêr.
Naltchik

**Naltchik** (ruseg ha karachayeg-balkareg : Нальчик ; kabardeg : Налщӏэч) eo kêr-benn Republik Kabardino-Balkaria e Kevread Rusia.

Poblet e oa gant 245&nbsp;961 a dud d'ar .


Flag of Nalchik (Kabardino-Balkaria).png|Banniel
Nalchik004.JPG|Ar porzh-houarn


## Notennoù
Oblast Samara

**Oblast Samara** (ruseg : Сама́рская о́бласть, *Samarskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Samara eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 3 240 000 a dud e 2002.
Oblast Irkoutsk

**Oblast Irkoutsk** (ruseg : Ирку́тская о́бласть, *Irkoutskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Irkoutsk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 2 422 000 a dud e 2013.
Oblast Saratov

**Oblast Saratov** (ruseg : Сара́товская о́бласть, *Saratovskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Saratov eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 2 668 000 a dud e 2002.
Anthus rubescens

***Anthus rubescens*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra ar spesad diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* *Anthus rubescens alticola*, o neizhañ eus menezioù kreisteiz British Columbia da gKalifornia ; o c'hoañviñ e Mec'hiko,
* *Anthus rubescens japonicus*, o neizhañ e reter Siberia ; o c'hoañviñ e kreisteiz Sina, India ha Myanmar,
* *Anthus rubescens pacificus*, o neizhañ eus Alaska da Oregon ; o c'hoañviñ e kornôg Mec'hiko,
* *Anthus rubescens rubescens*, o neizhañ e hanternoz ha reter Kanada, kornôg Greunland, biz-pellañ Stadoù-Unanet Amerika ; o c'hoañviñ e Kreizamerika.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus rubescens'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Oblast Sverdlovsk

**Oblast Sverdlovsk** (ruseg : Свердло́вская о́бласть, *Sverdlovskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Yekaterinbourg eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 4 486 000 a dud e 2002.
Oblast Tver

**Oblast Tver** (ruseg : Тверска́я о́бласть, *Tsverskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Tver eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 325 000 a dud e 2014.
Oblast Toula

**Oblast Toula** (ruseg : Ту́льская о́бласть, *Toulskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Toula eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 676 000 a dud e 2002.
Tambov

**Tambov** (ruseg: Тамбов) a zo ur gêr e Rusia. Kêr-benn Oblast Tambov eo. Poblet e oa gant tro-dro 285 000 a dud e 2014.
Tyoumen

**Tyoumen** (ruseg: Тюмень) a zo ur gêr e kreiz Rusia. Kêr-benn Oblast Tyoumen eo. Poblet e oa gant tro-dro 634 000 a dud e 2013.
Oblast Tchelyabinsk

**Oblast Tchelyabinsk** (ruseg : Челя́бинская о́бласть, *Tchelyabinskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Tchelyabinsk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 3 485 000 a dud e 2013.
Oblast Penza

**Oblast Penza** (ruseg : Пе́нзенская о́бласть, *Penzenskay oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Penza eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 386 000 a dud e 2010.
Oblast Oryol

**Oblast Oryol** (ruseg : Орло́вская о́бласть, *Orlovskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Oryol eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 860 000 a dud e 2002.
Oblast Kourgan

**Oblast Kourgan** (ruseg : Курга́нская о́бласть, *Kourganskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Kourgan eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 877 000 a dud e 2014.
Oblast Kostroma

**Oblast Kostroma** (ruseg : Костромска́я о́бласть, *Kostromskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Kostroma eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 668 000 a dud e 2010.
Oblast Kemerovo

**Oblast Kemerovo** (ruseg : Ке́меровская о́бласть, *Kemerovskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Kemerovo eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 2 900 000 a dud e 2002.
Oblast Kalouga

**Oblast Kalouga** (ruseg : *Калу́жская о́бласть, Kaloujskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Kalouga eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 006 000 a dud e 2013.
Anthus roseatus

***Anthus roseatus*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus Ouzbekistan hag Afghanistan da reter ha kreisteiz Sina.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus roseatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Anthus roseatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Mauricio Macri

**Mauricio Macri** ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1959, a zo ur politikour eus Arc'hantina. Enaouer ar strollad Compromiso para el Cambio berraet e CPC (Emglev evit c'hemm *e brezhoneg*) ez eo, ur strollad hag a zo abaoe 2005 ezel eus ar c'hengevredad Propuesta Republicana (PRO). Lakaet e vez da dalvezout ez eo ar c'hengevredad unan eus an tu dehoù kreiz.

Dilennet eo bet da brezidant Arc'hantina d'an 22 a viz Du 2015 gant 51,3 % eus ar mouezhioù; D'an 10 a viz Kerzu 2015 e gemero plas Cristina Fernández de Kirchner, ha ne c'helle ket kemer perzh en dilennadeg.
Oblast Moskov

**Oblast Moskov** (ruseg : Моско́вская о́бласть, *Moskovskaya oblast*) pe **Podmoskovye**, a zo unan eus oblastoù Rusia. Moskov eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 7 095 000 a dud e 2010.
Oblast Magadan

**Oblast Magadan** (ruseg : Магада́нская о́бласть, *Magadanskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Magadan eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 152 000 a dud e 2013.
Oblast Lipetsk

**Oblast Lipestsk** (ruseg : Ли́пецкая о́бласть, *Lipetskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Lipetsk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 213 000 a dud e 2002.
Oblast Leningrad

**Oblast Leningrad** (ruseg : Ленинградская область, *Leningradskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Sant-Petersbourg eo ar gêr-benn.
Poblet e oa gant 1 892 711 a dud d'ar .
Oblast Novgorod

**Oblast Novgorod** (ruseg : Новгоро́дская о́бласть, *Novgorodskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Novgorod eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 694 000 a dud e 2002.
Oblast Mourmansk

**Oblast Mourmansk** (ruseg : Му́рманская о́бласть, *Mourmanskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Mourmansk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 795 000 a dud e 2010.
Oblast Belgorod

**Oblast Belgorod** (ruseg : Белгоро́дская о́бласть, *Belgorodskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Belgorod eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant 1 532 526 a dud e 2010.
Oblast Astrac'han

**Oblast Astrac'han** (ruseg : Астраха́нская о́бласть, *Astrac'hanskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Astrac'han eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant 1 010 073 a dud e 2010.
Oblast Arc'hangelsk

**Oblast Arc'hangelsk** (ruseg : Арха́нгельская о́бласть, *Arc'hangelskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Arc'hangelsk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 1 228 000 a dud e 2010.
Oblast Amour

**Oblast Amour** (ruseg : Амурская область, *Amourskaya oblast*) a zo unan eus oblastoù Rusia. Blagovechtchensk eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant tro-dro 830 000 a dud e 2010.
Blagovechtchensk

**Blagovechtchensk** (ruseg: Благовещенск) a zo ur gêr lec'hiet war ribl norzh an Amour e gevred Rusia. Kêr-benn Oblast Amour eo. Poblet e oa gant tro-dro 224&nbsp;000 a dud e 2015.
Anthus leucophrys

***Anthus leucophrys*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an nav isspesad anezhañ en Afrika issahara :
* *Anthus leucophrys ansorgei*, eus kreisteiz Maouritania da c'hGambia-Senegal ha Ginea-Bissau,
* *Anthus leucophrys bohndorffi*, eus Angola da greisteiz Republik Demokratel Kongo, gevred Gabon, Zambia, hanternoz Malawi ha Tanzania,
* *Anthus leucophrys goodsoni*, eus kreiz ha mervent Kenya da hanternoz-pellañ Tanzania,
* *Anthus leucophrys gouldii*, eus Sierra Leone da Liberia hag Aod an Olifant,
* *Anthus leucophrys leucophrys*, eus Mozambik da Eswatini, Lesotho ha Suafrika,
* *Anthus leucophrys omoensis*, reter-pellañ Soudan hag Etiopia,
* *Anthus leucophrys saphiroi*, gevred Etiopia ha gwalarn Somalia,
* *Anthus leucophrys tephridorsus*, eus kreisteiz Angola da vervent Zambia, biz Namibia ha gwalarn Botswana,
* *Anthus leucophrys zenkeri*, eus kreisteiz Mali da greisteiz Soudan, Republik Demokratel Kongo, kornôg Ouganda, kornôg Kenya ha gwalarn Tanzania.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus leucophrys'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Scopus umbretta

***Scopus umbretta*** zo ur spesad evned eus kerentiad ar Scopidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar divelfenneged dreist-holl hag amprevaned, chevr, krignerien ha pesked ivez.

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev an daou isspesad anezhañ :
* *Scopus umbretta minor*, war aodoù Afrika ar C'hornaoueg (eus Sierra Leone da gornôg Kameroun),
* *Scopus umbretta umbretta*, en Afrika drovanel, Madagaskar ha mervent ledenez Arabia.

## Liammoù diavaez
*  ''Scopus umbretta'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Bro ar Vistula

**Bro ar Vistula** (ruseg : Привислинский край *Privislinsky krai* ; poloneg : *Kraj Nadwiślański*) a oa an anv roet d'ar broioù bodet e Kendalc'h Polonia goude faezhet Emsavadeg miz Du (1830–31) hag Emsavadeg miz Genver (1863-64), pa oa tennet hec'h emrenerezh digant Pologn, skarzhet anv ar vro ha hini he fobl diwar gartennoù Impalaeriezh Rusia.
En Europa a-hend-all e veze lavaret alies "Polonia Rusia" pe "Polonia rus" eus ar vro-se, e-kichen "Polonia Prusia", a oa aet d'ober Proviñs Prusia.

## Istor
En 1831, goude emsavadeg miz Du, e voe divodet arme parlamant (ar *Sejm*) ha melestradurezh Pologn, ha berzet bonreizh rouantelezh Pologn, gant ar galloud rus. Serret e voe ar skolioù-meur, hag addigoret meur a vloaz goude evel liseoù rusek.
Anthus vaalensis

***Anthus vaalensis*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Motacillidae.

Dont a ra e anv eus ar stêr Vaal (e Suafrika), ha hi brasañ adstêr an Orange.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a vev ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Afrika :
* *Anthus vaalensis chobiensis*, eus biz Namibia da greisteiz Republik Demokratel Kongo, kornôg Tanzania, hanternoz Botswana ha Mozambik,
* *Anthus vaalensis exasperatus*, e dezerzhioù sall biz Botswana (gwelet betek kornôg Zimbabwe ivez),
* *Anthus vaalensis namibicus*, e biz ha kreiz Namibia,
* *Anthus vaalensis neumanni (marungensis)*, eus hanternoz Zambia da greisteiz Tanzania,
* *Anthus vaalensis neumanni (neumanni or muhingae)*, en uhelgompezenn Angola,
* *Anthus vaalensis vaalensis*, eus kreisteiz Botswana da greisteiz Mozambik, Suafrika ha kornôg Lesotho.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus vaalensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Michel-sur-Loire

**Saint-Michel-sur-Loire** zo ur gumun eus Bro-C'hall, e Bro-Touren, war lez hanternoz ar stêr Liger, en departamant Indre-et-Loire, entre Langeais ha Saint-Patrice ha Bréhémont, en tu all d'ar stêr.
Anthus nyassae

***Anthus nyassae*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Motacillidae.

Anvet e voe *Anthus nicholsoni nyassae* (kentanv) da gentañ-penn (e 1906) gant al loenoniour alaman Oscar Neumann (1867-1946).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
* *Anthus nyassae frondicolus*, e biz Botswana, Zimbabwe ha kreisteiz Mozambik,
* *Anthus nyassae nyassae*, e Zambia, kreisteiz Tanzania, Malawi ha gwalarn Mozambik,
* *Anthus nyassae schoutedeni*, eus gevred Gabon, kreisteiz Republik Kongo ha kreisteiz Republik Demokratel Kongo da greisteiz Angola, biz Namibia ha hanternoz Botswana.

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Patrice

**Saint-Patrice** zo un anv-lec'h gallek, e Kebek hag e Bro-C'hall.

#### 
Meur a gumun zo en anv-se.
*E Touren
** Saint-Patrice, en Indre-et-Loire
*E Normandi
** Saint-Patrice-de-Claids, e Manche
** Saint-Patrice-du-Désert, en Orne

####
Anthus similis

***Anthus similis*** (pe *Agrodroma similis*) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Motacillidae.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an ugent isspesad anezhañ :
* *Anthus similis arabicus*, e mervent, kreisteiz ha gevred al Ledenez Arabia,
* *A. s. asbenaicus*, e kreiz ha reter Mali, kreiz Niger,
* *A. s. bannermani*, eus Sierra Leone, Ginea ha mervent Mali da gornôg Kameroun,
* *A. s. captus*, e Liban, Siria, Israel, Palestina ha kornôg Jordania,
* *A. s. chyuluensis*, e kornôg ha kreisteiz Kenya, hanternoz Tanzania,
* *A. s. decaptus*, eus kreisteiz Iran da gornôg Pakistan,
* *A. s. dewittei*, e reter ha gevred Republik Demokratel Kongo, mervent Ouganda, Rwanda ha Burundi,
* *A. s. jebelmarrae*, e kornôg ha kreisteiz Soudan,
* *A. s. jerdoni*, eus reter Afghanistan da gornôg Nepal,
* *A. s. hararensis*, e kreiz Etiopia,
* *A. s. leucocraspedon*, e kornôg ha kreisteiz Namibia ha mervent Suafrika,
* *A. s. moco*, e kreiz Angola,
* *A. s. nicholsoni*, e gevred Botswana ha biz Suafrika,
* *A. s. nivescens*, eus gevred Egipt ha biz Soudan da walarn Somalia ha hanternoz Kenya,
* *A. s. palliditinctus*, e mervent Angola ha gwalarn Namibia,
* *A. s. petricolus*, e Lesotho ha reter Suafrika,
* *A. s. primarius*, e kreisteiz Suafrika,
* *A. s. similis*, e kreiz ha gevred, mervent India ar Su,
* *A. s. sokotrae*, en enezeg Sokotra,
* *A. s. yamethini*, e kreiz Myanmar.

## Liammoù diavaez
*  ''Anthus similis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Anthus similis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Sittiparus varius

***Sittiparus varius*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Paridae.

Anvet e voe *Parus varius* (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant an daou evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) hag alaman Hermann Schlegel (1804-1884).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (biskoul en o zouez), greun ha had.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad bev anezhañ en Azia :
* *Sittiparus varius amamii*, e hanternoz Inizi Ryūkyū,
* *S. v. namiyei*, e hanternoz inizi Izu,
*(†) *S. v. orii*, en enezeg Daitō,
* *S. v. sunsunpi*, e Tanegashima ha Yakushima (er-maez da greisteiz Japan),
* *S. v. varius*, e kreisteiz inizi Kouril, biz Sina, Korea ha Japan.

## Liammoù diavaez
*  ''Sittiparus varius'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Sittiparus varius'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pontrobert

**Pontrobert** zo ur barrez hag ur gêriadenn eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ hanter-hent etre Llanfair Caereinion, er c'hreisteiz, ha Llanfyllin, en hanternoz, e Sir Drefaldwyn gozh. 

Dont a ra an anv *Pontrobert* eus ur pont kozh savet dreist ar stêr Efyrnwy, gant Robert ap Oliver eus Cyhinfa, war-dro 1700. Ur gored a gaver er stêr, e-kichen ar pont-se. Er gevred da gêriadenn Pontrobert, izeloc'h en draoñienn, emañ Mathrafal, ma oa lez rouaned Powys.
Republik Viêt Nam

**Republik Viêt Nam** (pe aliesoc'h **Viêt Nam ar Su** pe **Su Viêt Nam**) a oa ur Stad eus Azia ar Gevred etre 1955 ha 1975 e su ar Viêt Nam a vremañ. D'ar 26 a viz Here 1955 e tisklêrias ar c'hentañ ministr Ngô Đình Diệm Republik Viêt Nam goude ur referendom en doa goulennet meno pobl Su Vietnam diwar-benn digarg an impalaer Bảo Đại ha savadur  ofisiel ur renad republikan, da dalañ ouzh an hegemoniezh komunour. Diêm a gemeras neuze penn ar Stad. Buan-kenañ, avat, Su Viêt Nam a zeuas da vezañ distabil abalamour da emsavadeg ar Việt Cộng harpet gant  Republik Demokratel Viêt Nam (*Norzh Viêt Nam*) hag abalamour ma teue Diêm da vezañ muioc'h-mui aotrouniek ivez. Disoc'hañ a reas an enebiezh etre an div Stad e Brezel Viêt Nam, ma teuas ar Stadoù-Unanet da gemer ur perzh brasoc'h-brasañ. E 1963 e oa muntret Diêm da geñver un taol-Stad, hag a washaas c'hoazh an distabilded, hag a lakas an Amerikaned da gas muioc'h-mui a soudarded er vro.

Da get ez eas Republik Viêt Nam goude ma oa kemeret Saigon en desped da zivizoù Skridemglevioù Pariz, d'an 30 a viz Ebrel 1975, gant komunisted Norzh Viêt Nam. Goude ur prantad ma oa meret ar su gant Gouarnamant dispac'hel da c'hortoz ar Việt Cộng e oa staget Republik kozh Viêt Nam e 1976 ouzh an norzh komunour hag e teujont da vezãn Republik Sokialour Viêt Nam.
Spizocorys personata

***Spizocorys personata*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Alaudidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika ar Reter :
* *Spizocorys personata intensa*, e kreiz Kenya,
* *Spizocorys personata mcchesneyi*, e hanternoz Kenya (uhelgompezenn Marsabit),
* *Spizocorys personata personata*, e reter Etiopia,
* *Spizocorys personata yavelloensis*, e kreisteiz Etiopia ha hanternoz Kenya.

## Liammoù diavaez
*  ''Spizocorys personata'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Spizocorys personata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Spizocorys starki

***Spizocorys starki*** (pe *Eremalauda starki*) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Alaudidae.

Dougen a ra anv an naturour breizhveuriat Arthur Stark (1846-1899) a voe roet dezhañ gant al loenoniour saoz George Ernest Shelley (1840-1910).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Ar spesad a gaver en Afrika, eus mervent-pellañ Angola da Namibia, mervent Botswana ha gwalarn Suafrika.

## Liammoù diavaez
*  ''Eremalauda starki'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Pontsenni

**Pontsenni** pe **Pont Senni** (*Sennybridge* e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kembre, e kreisteiz Powys, e Sir Frycheiniog kozh. Emañ hanter-hent etre Aberhonddu, er reter, ha Llanymddyfri, er c'hornôg.

Anvet eo Pontsenni diwar ar pont a zo dreist ar Senni, ur stêr vihan a ziskenn eus uhelennoù ar Fforest Fawr hag en em daol er Wysg e Pontsenni just a-walc'h. En hanternoz d'ar gêriadenn emañ Mynydd Epynt. E-touez ar c'hêriadennoù a zo tro-dro, emañ Defynnog er c'hreisteiz, Trecastell er c'hornôg ha Pentre'r-felin en hanternoz.

E Park Broadel Bannau Brycheiniog emañ Pontsenni.

## Tud vrudet
* Rhydian Roberts, kaner
Norzhosetia-Alania

**Republik Norzhosetia-Alania** (oseteg: Республикæ Цæгат Ирыстон — Алани, *Respoublikæ Tsægat Iryston-Alani*; rusianeg: Республика Северная Осетия — Алания, *Respoublika Severnaya Osetiya — Alaniya*) a zo unan eus republikoù Rusia, er C'haokaz. Vladikavkaz eo ar gêr-benn. Poblet e oa gant gant 712 980 a dud hervez niveradeg 2010. Oseted a ya d'ober ar muiañ-niver eus ar boblañs gant 65,1% eus an dud, hervez niveradeg 2010.

## Istor
*OE Osetia an Norzh

## Gwelet ivez
Osetia ar Su

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel
Y Byd

**Y Byd** ("Ar Bed") a oa anv ur gazetenn bemdeziek e kembraeg a oa bet klasket sevel e Kembre er bloavezhioù 2000. Bez’ e oa da zont er-maez pemp gwech ar sizhun adalek miz Meurzh 2008. E miz C’hwevrer 2008 avat e voe dilezet ar raktres gant ar gompagnunezh Dyddiol a oa da embann ar gazetenn, abalamour ma ne oa ket skoazellet a-walc’h gant gouarnamant Kembre.

E 2002 e oa bet graet ur studiadenn, gant ar greizenn Mercator en Aberystwyth : hervez ar studiadenn-se ne oa ket dibosupl embann ur gazetenn bemdeziek e kembraeg Tamm-ha-tamm e voe savet ur raktres, gant ur gompagnunezh prevez anvet Dyddiol, dastumet arc’hant, ha kavet tud da labourat evit ar gazetenn..

Meur a wech e voe ampellet embannadur ar gazetenn avat, rak diaes e oa kavout koumananterien a-walc’h. A-benn deroù 2008 koulskoude e oa bet dastumet lur sterling digant danvez-lennerien hag enfredet e oa bet tud da labourat evit ar gazetenn. Kavout a rae d’ar gompagnunezh Dyddiol e c’hallje kaout 7000 lenner. Burevioù a oa bet kavet evit ar gazetenn e Machynlleth ; gwerzhet e vije bet Y Byd e 70 pence an tamm, nemet da Wener ma vije bet gwerzhet keroc’h, gant ur stagadenn evit an dibenn-sizhun.

D’ar 5 a viz C’hwevrer 2008 e oa bet embannet gant Rhodri Glyn Thomas, ar ministr evit ar c’hembraeg hag ar sevenadur e gouarnamant Kembre ma vije roet  lur sterling bep bloaz evit embann kelaouennoù kembraek. Kalz re nebeut e oa ar sammad-se avat evit ar gompagnunezh Dyddiol, a oa o c’hortoz kaout  lur a skoazell digant ar gouarnamant evit ar bloavezh kentañ.

A-raok an disklêriadur-se e oa bet embannet gant Bwrdd yr Iaith Gymraeg ne oa ket sur e c’hallfe ur gazetenn bemdeziek kembraek bevañ ha ne c’hallfe dont er-maez nemet gant skoaziadoù bras.

D’ar 15 a viz C’hwevrer 2008 e oa bet embannet gant ar gompagnunezh Dyddiol e tileze he raktres da embann *Y Byd*. O dilez a roas danvez-implijidi ar gazetenn goude-se.

Abaoe n’eus ket bet raktresoù all, daoust m’he deus kendalc’het ar gompagnunezh Dyddiol da vezañ ha da brederiañ war ar c’helaouiñ e kembraeg.

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Un quotidien en langue galloise - Transcript 8
Glaucosoma magnificum

***Glaucosoma magnificum*** a zo ur spesad pesked-mor.

## Annez
Bevañ a ra ar spesad e hanternoz Aostralia hag e kreisteiz Papoua Ginea-Nevez ivez emichañs.

## Notennoù ha daveennoù
Proviñs Santander (Spagn)

**Proviñs Santander** a oa ur broviñs kozh eus Castilla la Vieja e Spagn, entre miz Du 1833 ha Genver 1982. Abaoe eo anvet Cantabria, ha deuet da vezañ kumuniezh emren.

## Istor
*Proviñs Cantabria en 1778. 
*Proviñs Santander en 1801 
*Proviñs Santander en 1833 
*Kumuniezh Cantabria en 1982.
Proviñs Santander

**Proviñs Santander** a vez lavaret eus meur a dra : 
* **[[Proviñs Santander (Spagn)]]** (1833-1982), proviñs eus Castilla la Vieja, savet gwechall diwar Cantabria.
* **[[Proviñs Santander (Nueva Granada)|Santander]]** (1850-1857), proviñs kozh eus Colombia, savet en 1850 .
* **[[Nuevo Santander]]** (1746-1821), provins eus Virreinato de la Nueva España hag ar primer Imperio Mexicano.

## Pennad kar
* ''Santander
Castilla la Vieja

**Kastilha Gozh**, pe **Castilla la Vieja**, zo anv ofisiel unan eus ar rannvroioù a oa e Spagn a-raok savidigezh ar c'humuniezhioù emren e 1982. D'ar 25 a viz C'hwevrer 1983 ez eas da get ent-ofisiel.
Savet e oa bet e 1833 diwar lodenn hanternoz Rouantelezh Kastilha. Enni e oa ar proviñsoù-mañ : proviñs Ávila, proviñs Burgos, proviñs Logroño, proviñs Palencia, proviñs Santander, proviñs Segovia, proviñs Soria ha proviñs Valladolid. Anvet eo bet evel-hen abalamour ma voe kemeret he douaroù diwar-goust ar Vuzulmaned a-raok Castilla la Nueva.
Cornu aspersum

***Cornu aspersum*** a zo ur spesad maligorned hag a vez renket er genad *[[Cornu]]* e kerentiad an Helicidae. Ur spesad mat da zebriñ eo hag an aesañ da sevel evit ar bevezerezh. Graet e voe gantañ dindan an anv spesad ***Helix aspersa*** e-pad tost da zaou gantved.

## Liammoù diavaez
Sant Harmon

**Sant Harmon** zo ur gêriadenn vihan hag ur barrez eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ en hanternoz da gêriadenn Rhaeadr Gwy war un hent bihan a gas da Llanidloes, war lez an Afon Marteg, un adstêr d'ar Gwy. Emañ en un tolead torgennoù izel, gant Moel Hywel an hini uhelañ anezho (505 m).

Anvet eo ar gêriadenn diwar sant Garmon, anv kembraek sant Jermen Auxerre.

## Istor
Betek dibenn ar , e c'halled gwelet en iliz bazh pe groaz Sant Curig. Edo peniti ar sant-se nepell, e Llangurig, en tu all d'an torgennoù. Deskrivet e oa bet ar vazh-se gant Gerallt Gymro en e *[[Itinerarium Cambriae]]* ("Beaj dre Gembre", 1191). Implijet e veze ar vazh-se da wellaat d'ar glañvourien.

Gwennllian, merc'h Owain Glyndŵr a oa o chom gant he gwaz e palez Cenarth, e parrez Sant Harmon, er .

## Tud vrudet
* Gwenllian ferch Owain Glyndŵr (15vet kantved)
* Francis Kilvert, beleg ha skrivagner

## Notennoù
Emgann Gaugamela

En **Emgann Gaugamela** e oa enebet armead Aleksandr Veur ouzh hini Darius III e plaenenn Gaugamela (hanternoz Irak a-vremañ) e 331 kent JK. Merkañ a reas trec'h groñs Henc'hres war Impalaeriezh an Ac'haemenided.
Pentrefelin (Powys)

**Pentrefelin** zo ur gêriadenn vihan e Kembre, e hanternoz Powys, e Sir Drefaldwyn gozh. 

Emañ er gwalarn da Y Trallwng, hanter-hent etre Llanrhaeadr-ym-Mochnant ha Llangedwyn. Redek a ra ar stêr Tanad hebiou ar gêriadenn, er su. Tost-tre eo Pentrefelin d'ar vevenn etre Kembre ha Bro-Saoz, er reter.
Proviñs Logroño

**Proviñs Logroño**, hiriv anvet La Rioja, a oa ur broviñs eus Spagn, er rannvro istorel Castilla la Vieja.
Danio rerio

***Danio rerio*** a zo ur spesad pesked dour dous.

## Annez
A-orin eo ar spesad en Azia.

## Notennoù ha daveennoù
Tal-y-bont ar Wysg

**Tal-y-bont ar Wysg** (*Talybont on Usk* e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e gevred Powys. Emañ un tammig er c'hornôg d'ar stêr Wysg, war lez ar Ganol etre Aberhonddu hag Y Fenni. Gwechall e oa ur vourc'h a bouez evit kenwerzh ar gloan ; bremañ ez eo an touristerezh an obererezh pennañ er c'hornad.

E 2011 e oa 719 a dud o chom e kumuniezh Tal-y-bont ar Wysg ha 117 anezho a oa kembraegerien (16,8%).

## Tud vrudet
* Roland Mathias (1915-2007), skrivagner saoznek.
* Henry Vaughan (1622-1695), skrivagner saoznek, genidik eus Llansantffraed, er gumuniezh.

## Notennoù
Spizocorys sclateri

***Spizocorys sclateri*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Alaudidae.

Dougen a ra anv an evnoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Afrika ar Su : e gouelec'hioù kreisteiz Namibia ha proviñs kozh ar C'hab.

## Liammoù diavaez
*  ''Spizocorys sclateri'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Les loups sont entrés dans Paris

***Les loups sont entrés dans Paris*** a zo ur ganaouenn c'hallek, savet an ton anezhi gant Louis Bessières (1913-2011) hag ar pozioù gant Albert Vidalie (1913-1971) e 1967.

Kanet eo bet gant Serge Reggiani (1922-2004) ha deuet eo da vezañ unan eus pouezusañ kanaouennoù toniaoueg an arzour gall.E miz Kerzu 2002 e oa bet embannet ur c'hendastumad sonennoù Reggiani da zougen bri dezhañ, *Autour De Serge Reggiani* an titl anezhañ. War unan eus div bladenn-arc'hant ar c'houfrig e c'heller selaou arzourien oc'h adkanañ e vrudetañ kanaouennoù, ha fiziet ***Les loups sont entrés dans Paris*** e Juliette Noureddine.

## Liamm diavaez
*  Gerioù ''Les loups sont entrés dans Paris'', kanet gant Reggiani.
*  Kanet gant Patrick Bruel ha Catherine Ringer da-heul lazhadeg ar Merc'her 7 a viz Genver 2015 e-ti Charlie Hebdo.

## Notennoù ha daveennoù
Tirabad

**Tirabad** zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e mervent Powys. Emañ war ribl ur stêr vihan, an Afon Dulas, hag en em daol en Afon Irfon. Emañ er c'hreisteiz da Llanwrtyd hag er biz da Llanymddyfri.

Er reter d'ar gêriadenn emañ uhelennoù Mynydd Epynt hag er c'hornôg emañ ar goadeg anvet Coedwig Crychan. Un hent bihan a gas da Gynghordy, e Sir Gaerfyrddin, er c'hornôg ha da Llangamarch en hanternoz.

Dont a ra an anv Tirabad eus "tir" (douar) hag "abad", abalamour ma voe roet un tamm mat a zouar eno da Abati Ystrad Fflur gant Rhys ap Gruffudd, priñs Deheubarth, er bloavezh 1164.

Evel e meur a lec'h all e kornad Mynydd Eppynt, e rankas kalz annezidi kuitaat ar gêriadenn da vare an Eil Brezel-bed, dre ma oa bet dibabet al lec'h gant arme Breizh-Veur da dachenn bleustriñ war an tennañ. Er bloavezhioù 1950 e oa kresket poblañs Tirabad en-dro pa voe plantet gwez er vro ha savet tiez nevez er gêriadenn.

## Notennoù
Eumomota superciliosa

***Eumomota superciliosa*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Momotidae.Ar spesad nemetañ eo er genad *Eumomota*.

Anvet e voe *Pyronites superciliosus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an evnoniour ha naturour breizhveuriat Henry Robertson Sandbach (1807–1895).

Dibabet e voe da evn broadel Nicaragua e miz Gwengolo 1971 hag El Salvador e miz Here 1999.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned ha blotviled bihan.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ e Kreizamerika ha Mec'hiko :
* *Eumomota superciliosa apiaster*, en El Salvador, kornôg Honduras ha gwalarn Nicaragua,
* *E. s. australis*, e mervent Nicaragua ha gwalarn Costa Rica,
* *E. s. bipartita*, eus kreisteiz Mec'hiko da gornôg Guatemala,
* *E. s. euroaustris*, e hanternoz Honduras,
* *E. s. *'superciliosa**', e gevred Mec'hiko,
* *E. s. sylvestris*, e reter Guatemala,
* *E. s. vanrossemi*, e kreiz Guatemala.

## Liammoù diavaez
*  ''Eumomota superciliosa'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Eumomota superciliosa'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Tregynon

**Tregynon** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter Powys. Emañ en hanternoz da Y Drenewydd.

Gouestlet eo an iliz-parrez da sant Cynon, hag ur chapel bresbiterian zo ivez. Ur skol kentañ derez zo er gumuniezh.

Er gumuniezh emañ maner Gregynog, a oa kalz a zouaroù en e zalc'h er c'hornad gwechall.

E 2011 e oa 892 a dud o chom e kumuniezh Tregynon ha 199 anezho a oa kembraegerien (23,3%).

## Tud vrudet
*Lewys Dwnn, barzh (c. 1550–1616)
* Thomas Olivers, prezeger metodour ha saver himnoù (1725–1799)

## Notennoù
Araneus diadematus

***Araneus diadematus***, anvet ivez **kevnidenn al liorzhoù** a zo ur spesad kevnid a gaver stank en Europa hag e Norzhamerika. Renket e vez er genad *[[Araneus]]* e kerentiad an Araneidae
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Elfael

**Elfael** a oa unan eus kantrevoù Kembre er Grennamzer. Edo e reter ar vro, en tolead a vez graet Rhwng Gwy a Hafren anezhañ, etre ar stêrioù Gwy ha Hafren, hag er c'hreisteiz d'ar Gwy, war harzoù Bro-Saoz.

En-dro dezhañ edo Herefordshire er reter, Brycheiniog er c'hreisteiz, kantrev Buellt er c'hornôg, ha Maelienydd en hanternoz. Rannet e oa e daou gombod :
*Elfael Uwch Mynydd hag
*Elfael Is Mynydd.

Pa voe staget Kembre ouzh Bro-Saoz ez eas, e 1536, d'ober Sir Faesyfed, asambles gant teroueroù nes evel Gwerthrynion, Maelienydd ha Llythyfnwg. E dibenn ar Grennamzer e oa unan eus douaroù Marz Kembre.

An daou gastell pennañ en Elfael e oa e Castell-paen hag Aberedw.

## Notennoù
Tre-wern

**Tre-wern** pe **Trewern** zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e biz Powys. Emañ er biz da Y Trallwng, tost d' an harzoù gant Bro-Saoz.

Emañ etre Moel y Golfa en hanternoz ha Cefn Digoll er c'hreisteiz, war lez reter ar stêr Hafren. Er Grennamzer e oa Tre-wern e-barzh kombod Gorddwr.

## Poblañs
E 2011 e oa 430 a dud o chom e kumuniezh Tre-wern ha 203 anezho a oa kembraegerien (14,7%).

## Notennoù
Walton (Powys)

**Walton** zo ur gêriadenn eus Kembre, e reter Powys. E kumuniezh Pencraig emañ. 

N'eus stumm kembraek ebet da anv ar gêriadenn hag a zeu eus an hensaozneg : *Wealas-tun*, da lavaret eo "kêr ar Vrezhoned" pe "kêr ar Gembreiz" eo stumm koshañ an anv. Emañ Walton etre Maesyfed ha Llanandras, un tammig er c'hornôg da harzoù Bro-Saoz.
El hombre que amaba a los perros

***El hombre que amaba a los perros*** ("Ar gwaz hag a gare ar chas") zo ur romant spagnolek gant ar skrivagner kuban Leonardo Padura embannet e 2009 e Spagn gant Tusquets hag e 2011 e Kuba gant Ediciones Unión.
Kontañ a ra buhez Lev Trotsky betek an deiz ma voe lazhet e México, war un dro gant buhez e vuntrer, Ramón Mercader.

## Ar romant
Iván, ur skrivagner c'hwitet, en deus dalc'het koun eus un emgav souezhus gant un den a oa o pourmen e chas, daou gi a ouenn rus, war un draezhenn e Kuba. Ha hennezh da gontañ istor ar politikour Trotsky lazhet gant Ramon Mercader.

## Degemer

## Liammoù diavaez
*  ''Planeta de Libros''
*  Pardura a gomz er Mirdi Trotsky e Mec'hiko
Laura Fygi

**Laura Fygi**, ganet d'ar 27 a viz Eost 1955 en Amsterdam, zo ur ganerez izelvroat. 
Da gentañ e oa kanerez er *girls band* izelvroat Centerfold (1984-1991). Kanet he deus ar c'hanaouennoù spagnolek brudetañ ; bremañ eo troet gant ar standardoù jazz. 

## He fladennoù

**Introducing* 1991. Kanaouennoù e saozneg.
**Bewitched* 1993. Jazz kanet e saozneg, war bouez ar ganaouenn c'hallek Les Feuilles Mortes. 
**The Lady Wants to Know* 1994
**Turn Out the Lamplight* 1995
**Watch What Happens* 1997. Gant Michel Legrand.
**Dream your dream* 1998. Embannet e Japan nemetken.
**Live* 1998
**Laura Fygi's tunes of passion* 1999 (special release for Jaguar Nederland)
**The Latin Touch* 2000. Kanaouennoù spagnolek (gant unan bennak e saozneg)
**Change* 2001
**Live at Ronnie Scott's* 2003
**The Very Best Time of Year* 2004
**Rendez-vous* 2007
**Songs from Movies & Musicals* 2009
**The Best is Yet to Come* 2011
**Flower* 2012
**25th Anniversary Collection Fans Choice* 2015

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel
Ana Belén

**Ana Belén** eo anv-micher ar ganerez hag aktourez spagnol María del Pilar Cuesta Acosta, ganet e 1951. Dimezet eo d'ar c'haner asturian Víctor Manuel. 

## He fladennoù
*1965 : Zampo y yo
*1965 : Qué difícil es tener 18 años
*1973 : Al diablo con amor (BSO)
*1973 : Tierra
*1975 : Calle del Oso
*1976 : La paloma del vuelo popular
*1977 : De paso
*1979 : Ana
*1979 : Lo mejor de Ana Belén
*1980 : Con las manos llenas
*1982 : Ana el Río
*1983 : Victor y Ana en vivo
*1984 : Géminis
*1985 : BSO La corte de faraón
*1986 : Para la ternura siempre hay tiempo (gant Víctor Manuel)
*1986 : Grandes éxitos
*1987 : BSO Divinas palabras
*1988 : A la sombra de un león
*1989 : 26 grandes canciones y una nube blanca
*1989 : Rosa de amor y fuego
*1991 : Como una novia
*1993 : Veneno para el corazón
*1994 : Mucho más que dos
*1996 : 20 éxitos
*1996 : El gusto es nuestro
*1997 : Mírame
*1998 : Lorquiana. Canciones populares de Federico García Lorca
*1998 : Lorquiana. Poemas de Federico García Lorca
*1999 : Cantan a Kurt Weill (gant Miguel Ríos)
*2001 : Peces de ciudad
*2001 : Dos en la carretera
*2003 : Viva L'Italia
*2005 : Una canción me trajo aquí
*2007 : Anatomía
*2011 : A los hombres que amé
*2015 : Canciones regaladas (gant Víctor Manuel)
Thuja occidentalis

***Thuja occidentalis*** a zo ur spesad avalpineged Europa, deus Norzhamerika a orin. Renket e vez e kerentiad ar c'hCupressaceae.

## Liammoù diavaez
Herpida ferv

An **herpida ferv** (*Harpia harpyja*) zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.
Dibabet e oa bet da evn broadel gant Panamá.

## Morfologiezh
An Herpida ferv zo unan ar spesadoù erered brasañ er bed, pa vez e hirder etre 89 ha 102 cm hag e hed-eskell 2 m dre vras. E-tro 12,5 cm eo hirder e vizied skilfek. Etre 5 ha 9 kg eo mas al labous, hervez m'az eo ur par pe ur barez.

An divorzhed hag ar penn a zo gris sklaer. Ar chouk ivez, met ur vandenn zu zo war-c'horre. Ar vantell, an divskoaz hag ar golo gwerc'h zo du dre vras, met galloud a ra bezañ gris a-wechoù.  Pluñvennoù du hag hir zo war ar c'habell, sevel a reont en un taol pa sant un dañjer. Ar bruched, an tor hag ar c'hof zo gris gant varrennoù du. Al lost o pluñvet gris gant barrennoù du. E bigos zo du hag ar skilfoù e penn e vizied ivez.

### Morfologiezh reizhel ispisial
Evel ma'z eo bet lavaret a-us, un diforc'h mas a zo hervez reizh laboused ar spesad-mañ. Ar barez zo ponneroc'h evit ar par. Etre 7 ha 9 kg eo mas ar barez, padal eo muioc'h etre 5 ha 8 kg mas ar par.

## Doareoù pennañ
Dre ma'z eo an Herpida ferv un evn-preizh e-krec'h chadenn ar magañ, eo diaes-mat o gwelet rak n'ez eus ket kalz anezho dre km², padal ez eo bras-tre o annezva. Ouzhpenn, dre ma vez distrujet mik e lec'hioù-bevañ, eo diaesoc'h c'hoazh gwelet anezho. E Kreizhamerika e teuont da vezañ ar ralañ e touezh tout o annez, tost-tre da vezañ chaseet eus an takad-mañ.

## Boued
An Herpida ferv zo ul labous-preizh e-krec’h chadenn ar magañ en e ekosistem (ar c'hoadeier trovanel). Ur c'higdebrer a-zoare eo, anavezet evit debriñ lezireged (ar re tri biz dreist-holl, *Bradypus tridactylus*) ha marmouzien dre vras, met galloud a ra en em vagañ gant glazarded, laboused all (a-wechoù laboused yaouank eus o spesad memes), krignerien ha givri bihan a-wechoù.

An evn-mañ zo azasaet mat evit chaseal e-kreiz ar ganopienn.

## Annez
Bevañ a ra al labous en un takad eus Amerika Latin hag en em astenn eus koadeier Kreizamerika da viz Arc'hantina ha kreisteiz Brazil. 

## Liammoù diavaez
* ''Harpia harpyja'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
* Animal Diversity Web

## Notennoù ha daveennoù
Ramphastos sulfuratus

***Ramphastos sulfuratus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Ramphastidae.
Evn broadel Belize an hini eo.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl petra bennak ma tebr amprevaned, laboused bihan, ploged, saorianed ha vioù ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Kreizamerika ha gwalarn Suamerika :
* *Ramphastos sulfuratus brevicarinatus*, eus gevred Guatemala da hanternoz Kolombia ha gwalarn-pellañ Venezuela,
* *R. s. sulfuratus*, eus douaroù izel gevred Mec'hiko da vBelize, Guatemala ha Honduras.

## Liammoù diavaez
*  ''Ramphastos sulfuratus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Ramphastos sulfuratus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Kanton Chantenay

**Kanton Chantenay** a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ e Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.
## Istor
* Krouet e voe e 1790 e-kerzh an Dispac'h Gall. Lakaet e voe e Bann Naoned. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned. Diskaret e voe gant lezenn an *8 pluviôse an IX* (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl *loi portant réduction du nombre de justices de paix*.
## Kumunioù
Kanton Chantenay a yae teir c'humun d'ober anezhañ :
*Chantenay, penn ar c'hanton ;
*Antr ;
*Sant-Ervlan.
## Notennoù ha daveoù
Pteroglossus bailloni

***Pteroglossus bailloni*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Ramphastidae.

Anvet e voe *Ramphastos Bailloni* (kentanv) da gentañ-penn (e 1819) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831) : dougen a ra anv an evnoniour gall François Baillon (1778-1855).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad er c'hoadeier gleb eus gevred Brazil da viz Arc'hantina ha reter Paraguay.

## Rummatadur
Betek nevez 'zo e veze renket ar spesad e-unan-penn er genad *Baillonius*.

## Liammoù diavaez
*  ''Pteroglossus bailloni'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Pteroglossus bailloni'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Yr Ystog

**Yr Ystog** (*Churchstoke* pe *Church Stoke* e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter Powys. Emañ ar gêriadenn er gevred da gêr Drefaldwyn, tost da Vro-Saoz. Redek a ra ar stêr Camlad hebiou dezhi.

Ouzhpenn kêriadenn Yr Ystog ez eus kêriadennoù all er gumuniezh : Hyssington ha Snead.

E 2011 e oa 1691 a dud o chom e kumuniezh Yr Ystog ha 70 anezho a oa kembraegerien (4,3%).

## Notennoù
Turdus grayi

***Turdus grayi*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Turdidae.
Dibabet e voe da evn broadel — ent-ofisiel d'an 3 a viz Genver 1977 — gant Costa Rica ma vez graet "yigüirro" anezhañ.

## Doareoù pennañ
 

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, buzhug, melc'hwed, ha glazarded gwech an amzer ; kemer a ra frouezh a bep seurt ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika, en un takad hag a ya eus Mec'hiko da gKolombia :
* *Turdus grayi casius*, eus Costa Rica da walarn Kolombia,
* *T. g. *'grayi**', e kreisteiz-pellañ Mec'hiko ha kornôg Guatemala,
* *T. g. incomptus*, e hanternoz Kolombia,
* *T. g. lanyoni*, e kreisteiz Mec'hiko, hanternoz Guatemala ha kreisteiz Belize,
* *T. g. linnaei*, e kreisteiz Mec'hiko,
* *T. g. megas*, eus kornôg Guatemala da Nicaragua,
* *T. g. microrhynchus*, e kreiz Mec'hiko,
* *T. g. tamaulipensis*, e kreisteiz Texas (kreisteiz Stadoù-Unanet Amerika), biz ha reter Mec'hiko,
* *T. g. yucatanensis*, e gevred Mec'hiko ha hanternoz Belize.

## Liammoù diavaez
*  ''Turdus grayi'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Turdus grayi'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Cambes

**Cambes** zo un anv-lec'h gallek, diwar an anv okitanek *Cambas*.

## Lec'hioù
* Cambes, e Gironde.
* Cambes, e Lot.
* Cambes, e Lot-et-Garonne.

## Hag ivez
* Cambes-en-Plaine, e Calvados.
Zenaida aurita

***Zenaida aurita*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe *Columba Aurita* (kentanv) da gentañ-penn (e 1809) gant al loenoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

Evn broadel enez Anguilla eo.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Zenaida aurita aurita*, en Antilhez Bihanañ (eus Anguilla da c'hGrenada),
* *Zenaida aurita salvadorii*, war aodoù hanternoz ledenez Yucatán, Cozumel, Holbox hag Isla Mujeres,
* *Zenaida aurita zenaida*, e Bahamas, Antilhez Brasañ hag Inizi Gwerc'h.

## Liammoù diavaez
*  ''Zenaida aurita'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zenaida aurita'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Turzhunell Galápagos

An **durzhunell Galápagos** (liester : **turzhunelled Galápagos**) a zo ur spesad evned, *Zenaida galapagoensis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ — *Zenaida galapagoensis exsul* ha *Zenaida galapagoensis galapagoensis* — e Galápagos ma plij an takadoù meinek dezhañ.

## Liammoù diavaez
*  ''Zenaida galapagoensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Zenaida galapagoensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Mechain

**Mechain** a oa unan eus kantrevoù Kembre er Grennamzer. Edo e reter ar vro, er pezh a oa Rouantelezh Powys gwechall. Unan eus kantrevoù brasañ ha pinvidikañ ar rouantelezh-se e oa. 

En-dro dezhañ e oa kantrev Caereinion er c'hreisteiz, kombodoù Mochnant en hanternoz, ha kombodoù Deuddwr hag Ystrad Marchell er reter. Ar stêr Efyrnwy e oa bevenn ar c'hantrev er c'hreisteiz.

Rannet e oa e daou gombod anvet Mechain Uwch Coed ha Mechain Is Coed, abalamour ma oa ur goadeg ("coed") vras etrezo. E Meifod edo kreizenn relijiel ar c'hantrev, savet gant sant Tysilio, unan eus mibien Brochwel Ysgithrog, a oa roue Powys e dibenn ar . Eno e oa ur manati hag en doa galloud war meur a iliz e-barzh ar vro, evel hini Llanfair Caereinion. E Meifod e voe beziet priñsed Powys betek an .

Gwerful Mechain, ur varzhez kembraek eus ar Grennamzer, brudet evit he gwerzennoù erotek, a oa genidik eus ar c'hantrev.
Ranko Matasović

**Ranko Matasović** zo ur yezhour kroat, keltiegour, hag arbennikaet war an iwerzhoneg. Kelenner eo e skol-veur Zagreb

## Oberennoù
* *Harfa sa sjevera. Iz irske književnosti* (Antibarbarus, Zagreb 1995) ISBN 953-6160-25-0
* *A Theory of Textual Reconstruction in Indo-European Linguistics* (Frankfurt a/M & New York 1996) ISBN 3-631-49751-2
* *Kratka poredbenopovijesna gramatika latinskoga jezika* (Matica hrvatska, Zagreb 1997) ISBN 953-150-105-X
* *Kultura i književnost Hetita* (Matica hrvatska, Zagreb 2000) ISBN 953-15-0548-9 
* *Uvod u poredbenu lingvistiku* (Matica hrvatska, Zagreb 2001) ISBN 953-150-612-4
* *Kamen kraljeva. Srednjovjekovne irske sage* (Ex Libris, Zagreb 2004) ISBN 953-6310-35-X
* *Gender in Indo-European* (Universitätsverlag Winter, Heidelberg 2004) ISBN 3-8253-1666-1
* *Jezična raznolikost svijeta* (Algoritam, Zagreb 2005) ISBN 953-220-355-9
* *Poredbenopovijesna gramatika hrvatskoga jezika*, (Matica hrvatska, Zagreb, 2008.) ISBN 978-953-150-840-7
* **Etymological Dictionary of Proto-Celtic**, (Brill, Leiden & Boston, 2009) ISBN 978-90-04-17336-1
* *Slavic Nominal Word-Formation. Proto-Indo-European Origins and Historical Development*, (Universitätsverlag Winter, Heidelberg 2014) ISBN 978-3-8253-6335-2
Oriolus kundoo

***Oriolus kundoo*** a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Oriolidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus kornôg Siberia da iskevandir Indez.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù