Stielhandgranate

**Stielhandgranate** (brezhoneg : "*greunadenn-zorn gant ur vazh*") eo an termen implijet evit envel ur rummad greunadennoù, dezhe un dornell goad e stumm ur vazh, ijinet en Impalaeriezh alaman e deroù ar Brezel-bed kentañ hag implijet gant meur a vro e brezelioù hanterenn gentañ an XX kantved. Mont a raent en-dro en ur ziviñsañ ur golo e traoñ an dornell hag en ur sachañ war un neudenn stag ouzh an tarzher, a lakae ur gargad danvez-tarzh enbarzhet en ur granenn da darzhañ goude un nebeud eilennoù. Unan eus armoù an Eil Brezel-bed aesañ da anavezout eo abalamour d'e stumm dibar.

## Stummoù

### Stielhandgranate 15
E deroù ar Brezel-bed kentañ e oa pourveziet an arme alaman gant daou seurt greunadennoù, soñjet evit tagañ mogerioù-kreñv kentoc'h : ar Kugelhandgranate Uhrwerkzünder, dezhi ur stumm ront hag ur mekanikerezh-tarzh daleet gant ur munuterezh, hag ar Kugelhandgranate Brennzünder, entanet dre ur vechenn. Ponner e oant (750 gram evit ar Kugelhandgranate Brennzünder da skouer) ha diaes da vannañ pell neuze. Marvus e oa o zammoù war-hed ouzhpenn 100 metr goude an darzhadenn, ar pezh a oa dañjerus evit ar soudarded alaman o-unan. Ouzhpenn-se e oa diaes da broduiñ ar greunadennoù-mañ a-yoc'h, ha diviet e voent buan goude deroù ar brezel.

Ar soudarded en trañcheoù a oa krog da stagañ ar greunadennoù kentañ rummad-mañ tro-dro da vizhier koad evit gellet bannañ anezhe pelloc'h. Diwar-se e voe ganet soñj ar Stielhandgranate. Ar skouerennoù kentañ anezhe a voe implijet adalek nevez-amzer 1915. Da gentañ e oant prest da servijout en ur vont er-maez eus an uzinoù, met dañjerus e tiskouezas bezañ ha divizet e voe dispartiañ evit an treuzdougen ar penn, ennañ an danvez-tarzh, hag an tarzher. **Stielhandgranate 15** e voe anvet ar c'hreunadenn-mañ. 700 gram a bouez a oa enni. He fenn, dezhañ 60 mm ledander, ennañ 250 gram amonal hag outañ ur c'hrog evit gellet stagañ ar c'hreunadenn ouzh ur pezh-lifre, a c'halle bannañ tammoù metal betek 15 pe 20 metr pa darzhe.

### Stielhandgranate 24
Daoust da feur-emglev Versailhez e kendalc'has an Alamaned da ziorren armoù er bloavezhioù 1920. E 1924-1925 e voe kinniget ur stumm nevez eus ar c'hreunadenn, enni 165 gram TNT. Tennet e voe ar c'hrog a servije da stagañ anezhi ouzh dilhad, ha bihanaet e voe he fenn. **Stielhandgranate 24** e voe anvet. Ar re-se a servijas d'ar Wehrmacht ha d'an nerzhioù alaman all da vare an Eil Brezel-bed. Marvus e oant betek 12 metr, ha tarzhañ a raent pemp eilenn goude bezañ sachet war an neudenn. Un isstumm savet evit bezañ implijet er yenijenn a voe anezhi. Gellet a raer hec'h anavezout a-drugarez d'al lizherenn *K* livet warni. Treuzdouget e veze peurliesañ ar Stielhandgranate 24 e boestoù metal, 15 skouerenn eus an arm e pep hini anezhe. Boestoù koad a voe savet e-pad ar brezel ivez evit chom hep implijout re a vetal.

### Nebelhandgranate 39
E 1939 e voe kinniget ar stumm-mañ, deveret eus ar Stielhandgranate 39. Sevel a rae ur goumoulennad voged pa darzhe. Implijet e veze war an dachenn evit kuzhat ar soudarded diouzh selloù o enebourien. Kelc'hiet e oa o fenn gant ur vandenn wenn livet. Tres he bazh a voe cheñchet ivez evit gellet disheñvelaat anezhi eus ar re enne danvez-tarzh en deñvalijenn.

### Stielhandgranate 43
Ur stumm simplaet c'hoazh e oa homañ, hag a voe ivez an hini diwezhañ produet gant an Trede Reich. Ensoc'het e oa ar sistem entanañ er penn war-eeun a-benn simplaat produiñ ar c'hreunadenn adalek 1943.

## Implijerien
Ouzhpenn en Alamagn e voe implijet stummoù ar Stielhandgranate en ur mod ofisiel gant Sveden hag an Impalaeriezh otoman. Pourveziet e voe reoù da Aostria-Hungaria betek 1918. Seziset hag implijet e voe ivez skouerennoù anezhe goude ar Brezel-bed Kentañ pe e-pad en Eil Brezel-bed gant Frañs pe an URSS da skouer.

## Skeudennoù

Restr:Stielhandgranate 24 Translated.png|Gwel a-droc'h ur Stielhandgranate 24
Restr:Stielhandgranate17.JPG|Stilhandgranate 17 (un adstumm diwar an hini 15) dezhi he golo tennet
Restr:Stielhandgranate1917.jpg|Ur c'hreunadenn gant he neudenn prest da vezañ sachet
Restr:Stick hand grenade throw clip.gif|Un den o tiskouez penaos implijout ur Stielhandgranate 24 (1946)


## Levrlennadur
*  ROTTMAN Gordon L., *The Hand Grenade*, Osprey Publishing, 2015, 80 p., ISBN 978-1472807342

## Daveennoù