Don Carlos Spagn

**Diwar-benn *'Don Carlos Spagn** (1545-1568) eo ar pennad-mañ. Arabat droukveskañ gant [[Carlos, Kont Molina]] (1788-1855). ''



**Don Carlos Spagn**, pe **Carlos de Austria y Portugal*' e spagnoleg, ganet e 1545 e [[Valladolid]], marvet e 1568 e [[Madrid]], a oa ur priñs spagnol, mab d'ar roue [[Felipe II]] (1527-1598), ha [[priñs Asturiez]] .

==E vuhez==
Mab nemetañ Felipe II hag e bried kentañ [[Maria Manuela Portugal]] e oa. E vamm a varvas miz goude genel anezhañ. Klañvidik ha nammet e oa a gorf. Lorc'hus, feuls ha drouk e oa, ha dre ma kreske ne seblante ket yac'h e spered. Krediñ a reer e oa dleet kement-se d'ar [[kenwadelezh|genwadelezh]] etre an [[Tiegezh Habsburg]] ha tiegezhioù roueel Spagn ha Portugal.

E 1560 e voe anavezet evel priñs pennhêr [[Kurunenn Kastilha]], hag e 1563 evel pennhêr [[Kurunenn Aragon]].

Marc'heg e oa en [[Urzh ar Maoutken Aour]]. Perzh a gemere er c'huzul-stad ma veze kaoz eus politikerezh diavaez, ha kenskrivañ a rae gant [[Marc'harid Parma]], rejantez an [[Izelvroioù]]. 
 
Mervel a reas er vac'h da 23 bloaz.

==Dimezioù==
Skoulmet e oa an emglev etre Spagn ha Bro-C'hall, ha Carlos a oa da zimeziñ e1559 da [[Elesbed Bro-C'hall (1545-1568)]], merc'h da [[Herri II (Bro-C'hall)]]; e dad avat, o welout pegen distabil e oa e spered, ha dre ma oa [[intañv]] adarre goude marv e eil pried, a zimezas ganti en e lec'h e 1560.

Teir maouez all a voe kinniget d'ar priñs neuze: [[Mari Stuart]]; [[Marc'harid Valois]], merc'h yaouankañ Herri II; hag [[Anna Aostria (1549-1580)|Anna Aostria]], ur geniterv dezhañ, merc'h da impalaer Aostria.

E 1565 e oa da zimeziñ [[Anna Aostria (1549-1580)]], merc'h d'an [[Impalaer santel]] [[Masimilian II an Impalaeriezh Santel]]; e dad avat a enebas, ha dre ma oa [[intañv]] adarre, a zimezas d'ar briñsez adarre, en 1570.

==E varv==
En 1562 e tapas Carlos ul lamm er skalieroù, ma voe gloazet e benn. Saveteet e voe e vuhez gant un [[trepanadur]] a voe graet gant ar medisin [[Andreas Vesalius]]. Goude an abadenn-se e teuas Carlos da vout gouez ha da gaout barrioù trumm.

Kasoni a vage ouzh [[Fernando Álvarez de Toledo, ode Dug Alba|Dug Alba]], a voe lakaet e penn armeoù Felipe en Izelvroioù, ur garg a oa bet prometed da Garlos.
En 1564 e lakaas Felipe II e nized, an arc'hduged [[Rodolf II an Impalaeriezh santel|Rodolf]] hag [[Ernst Aostria]], da zont da Spagn, evit aozañ ganto penaos e oa da ren e Stadoù, diwar-goust e vab Carlos eta, a gave d'ar roue ne oa ket gouest da ren. Droug a savas e Carlos neuze, hag e 1567 e reas emglev gant emsavidi an Izelvroioù, o doa kemeret an armoù a-enep e dad, hag e prometas kemer penn o arme. Felipe II a hañvalas krediñ en doa Carlos iriennet a-enep dezhañ.

==Bac'het==
E Genver 1568 e lakaas ar roue Felipe herzel ha bac'hañ anezhañ. Kondaonet e voe gant lezvarn an Iliz.

Mervel a reas c'hwec'h miz goude e varvas en e vac'h e 1568 ; lod a lavar e oa dre ma chome hep debriñ, re all dre ma voe kontammet war urzh ar roue, evel ma lavaras [[gwilherm an Tavedeg]] en e *Apology*, ur flemmskrid embannet e 1581 a-enep roue Spagn Istorourien zo a gav bremañ e varvas Don Carlos dre ma ne zebre ket er vac'h, ma treutaas, ha ma'z eas e yec'hed da fall, abalamour ma tebre re ha ma yune a bep eil..

== El lennegezh ==

Meur a oberenn zo bet skrivet diwar-benn istor Don Carlos Spagn :
*E 1622, *El príncipe don Carlos o Los celos en el caballo*, pezh-c'hoari spagnolek gant [[Diego Jiménez de Enciso]] ;
*E 1635, er pezh spagnolek *La vida es sueño* gant [[Pedro Calderón de la Barca]], ez eus kaoz eus ur roue hag a vac'h e vab ; met n'eus ket anv eus Don Carlos.
*E 1672, *Dom Carlos*, un danevell istorel gant [[Saint-Réal]] ;
*E 1676, *Don Carlos*, pezh-c'hoari gant [[Thomas Otway]] ;
*E 1787, [[Don Karlos, Infant von Spanien]], pezh-c'hoari alamanek gant [[Friedrich von Schiller]], ma'z eus anv eus Felipe o vac'hañ hag o lazhañ e vab ; er pezh e weler daou zen yaouank romantel, Carlos hag Isabel de Valois, pried Felipe II, o stourm evit o c'harantez a-enep ur roue kozh, kriz ha didruez, Felipe II, en Izelvroioù gwasket hag a zo difennet gant ar priñs yaouank kalonek Carlos, a stourm evit o frankiz. 
*E 1867, *Don Carlos'', ur c'hoarigan gant Giuseppe Verdi, war ur skrid gant Joseph Méry, diwar pezh Schiller;
* oberennoù a bep seurt gant Jean-Galbert de Campistron, André Chénier, Vittorio Alfieri, Emile Verhaeren, etc.

## Notennoù