open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Godell Kamenets-Podolsky

**Emgann godell Kamianets-Podilskyi**, anvet ivez **Emgann Ternopil** (ukraineg : Кам'янець-Подільський котел) a vez graet eus hollad strivoù Soviediz evit enkelc'hiañ ha distrujañ 1añ Panzerarmee Strollad Arme Su ar Wehrmacht kostez Ternopil en Ukraina.

An enkelc'hiañ a voe echuet e miz Meurzh 1944 war Talbenn ar Reter e-kerzh an Eil Brezel-bed. Al Lu Ruz a oa deuet a-benn da grouiñ ar c'hodell, trapet e oa bet e-tro 220 000 soudard alaman e-barzh. Dindan urzhioù ar Jeneral Hans-Valentin Hube hag ar Generalfeldmarschall Erich von Manstein, an nerzhioù alaman enkelc'hiet er c'hodell a oa deuet a-benn da dalañ ouzh tagadennoù Soviediz ha da dec'hout kuit e-kreiz miz Ebrel. An dec'hadenn-se a vez graet **Godell Hube** anezhi hag a vez studiet hiziv-an-deiz c'hoazh. Kalz galloudusoc'h e oa nerzhioù Soviediz, aet e oant betek implij ar vombezenn FAB 5000NG, an hini greñvañ en o arsanailh, en aner avat.

## Kenarroud
E miz C'hwevrer 1944, ar 1añ Panzerarmee renet gant ar Generaloberst Hans-Valentin Hube a oa savet diwar pevar c'horfad, tri anezho o vezañ Korfadoù Panzer (an 8vet Panzer gant ar 1añ divizion Panzergrenadier). Ouzhpenn ar re-se e oa ivez unvezioù dafariñ ar Pevare Panzer Arme divizion, unvezioù dezougen, izili an Aozadur Todt, reoù polis, damsoudardel ha liammet ouzh ar 1añ Panzerarmee. En holl e oa e-tro 220 000 soudard met 43 zank hag 50 kanol emgefreek nemetken.
En desped da-se e oa memestra ar strollad stourm galloudusañ a oa er Strollad Arme Su dindan urzhioù ar Generalfeldmarschall Erich von Manstein. An IIIe Korfad Panzer a oa bet o kemer perzh e stourmoù garv e-pad Emgann Godell Korsun-Cherkassy.
Erme

An **Erme** zo ur stêr eus Devon, e mervent Bro-Saoz. Eieniñ a ra e geunioù Dartmoor, redek trema ar c'hreisteiz, tremen dre Ivybridge, Ermington, Modbury ha Holbeton. Aberiñ a ra e Mor Breizh, e Bigbury Bay, etre ar stêrioù Yealm hag Avon.
Black Mirror

**Black Mirror** (Melezour du) zo ur stirad skinwel skiant-faltazi saoz krouet gant Charlie Brooker, gant Charlie Brooker hag Annabel Jones evel produourien. Ar stirad a zo unan oc'h implij kalz ar fent du, o vurutellañ ar gevredigezh a-vremañ dre sell an teknologiezhoù nevez. Pep lodenn a zo distag, hag a dremen pe en amzer vremañ pe en un dazont tost. Ar wech kentañ ma voe skignet ar stirad er skinwel a voe war Channel 4, e miz Kerzu 2011. E miz Gwengolo 2015, Netflix a brene ar stirad, koumanantet e oa bet 12 lodenn met a-benn ar fin e voe rannet an 12 a div heuliad 6 lodenn. Ar pevare heuliad a voe embannet d'an 29 a viz Kerzu 2017.

Black Mirror a oa bet awenet gant ar stiradoù doare antologiezhoù evel The Twilight Zone, ar re-se a oa deuet a-benn da gaout ur sell burutellus hag a-vremañ, hep bezañ c'hwennet. Brooker en devoa savet Black Mirror evit lakat war-wel penaos e oa deuet Mab-den da vezañ e-dalc'h ouzh an teknologiezhoù, o sevel istorioù mennet gant ar soñj "the way we live now – and the way we might be living in 10 minutes' time if we're clumsy."

Ar stirad a zo bet degemeret mat hag a zo deuet a-benn da dreuziñ harzoù ar Rouantelezh-Unanet evit tizhout ar bed, dreist-holl Stadoù-Unanet Amerika goude bezañ bet ouzhpennet war Netflix e miz Kerzu 2014. E 2017, an teir lodenn "San Junipero" o devoa degaset un enor d'ar stirad Black Mirror ur primetime Emmy Award, evit un "*Outstanding Television Movie and Outstanding Writing for a Limited Series, Movie, or Dramatic Special*" evit Brooker.
Symmachus

**Quintus Aurelius Anicius Symmachus** a oa ur prefed roman hag ur prezeger pagan er .

## Buhez
Mab e oa da Lucius Aurelius Avianus Symmachus, prefed Roma e 364. Prokoñsul e voe en Afrika kent bezañ prefed Roma (384-388).
Meur a wech e c'hourc'hemennas ma vije doujet d'ar relijion pagan, ha ma vije laosket Aoter an Trec'h en he flas.

Laosket en eus 965 lizher.

## Levrlennadur
* M.-N. Bouillet : *[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k4849m Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie]*, L. Hachette et Cie, Paris, 1863
* Jean-Pierre Gallu : *Symmaque. Lettres* – Tome I (Livres I-II), Belles Lettres, Paris, 1972  ; Tome II (Livres III-IV), Belles Lettres, Paris, 1982
Big Boss

**Big Boss** zo unan eus ttudennoù pennañ an heuliad c'hoarioù video Metal Gear. Ar wech kentañ ma oa bet tu da welet anezhañ a oa bet er c'hoarioù video diazez Metal Gear war al letrin MSX2 evel penn ofiser hag enebour pennañ Solid Snake. Adkavet e oa bet goude-se gant an anv **Naked Snake**, taolennet e vez evel ur soudard eus an nerzhioù ispisial stadunanat enoret evel un haroz brezel betek ma vefe gouzañver c'hoarioù politikel. A-benn neuze e sav ur strollad goprsoudarded.

Tudenn Big Boss a zo karet gant al lennegezh c'hoarioù video dre e rol a den drouk met ivez e darempredoù gant Solid Snake. Gant ma yae war-raok kronologiezh bed Metal Gear, e lealded resis kement hag e awenoù gwirion a oa deuet da vezañ diaesoc'h-diesañ da gompren. Ar c'hentañ wech ma voe tu gwelet anezhañ e oa un treitour o klask sevel ur bed gant brezel dizehan, a-feur ma voe adwelet anezhañ e oa deuet da vezañ unan eus tudennoù pennañ ur brezel ideologel ledet war hanter an . Kas a oa savet ennañ a-nep ar bolitikourien dre o emzalc'h dichek ha difoutre eus tonkad ar soudarded. Setu perak e oa aet Big Boss da sevel e strollad soudarded dezhañ e-unan renet gant Venom Snake.

Evit an heuliad japanat, mouezh Naked Snake a zo hini Akio Ōtsuka (mouezh aktourel Solid Snake) padal Big Boss a zo mouezhiet gant Chikao Ōtsuka (tad Akio Ōtsuka) e Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots. Evit an heuliad saoznek, Naked Snake a zo mouezhiet gant David Hayter (mouezh Solid Snake) ha Big Boss gant Richard Doyle (evit Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots) ha gant Kiefer Sutherland (mouezh aktourel Venom Snake).
## Kronologiezh Metal Gear
Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh

**Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh** (** e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Mor-Bihan, e Breizh.

## Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ kumuniezh kumunioù bro Gazilieg (estreget Felgerieg-al-Lann), Gwern-Porc'hoed Kumuniezh ha kumuniezh kumunioù Traoñ an Oud ha Lanvaoz.

## Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 26 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:

#Algam
#Benion
#Bohal
#Gazilieg
#Gwern-Porc'hoed
#Karantoer
#Karozh
#Kornon
#Lizioù
#Malastred (sez)
#Megerieg
#Monteneg
#Plegadeg
#Porzh-Karozh
#Rufieg
#Ruvenieg
#Sant-Abran
#Sant-Gwioñvarc'h
#Sant-Kongar
#Sant-Laorañs-Graeneg
#Sant-Maloù-Benion
#Sant-Marc'hell
#Sant-Nikolaz-ar-Roz
#Sant-Varzhin-an-Oud
#Serent
#Treal


## Prezidanted
* Abaoe 2017 : Jean-Luc Bléher, maer Gwern-Porc'hoed

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Zumbi Dos Palmares

**Zumbi Dos Palmares** (1665 - 20 a viz Du 1695) a oa ur morian bet sklav hag a grouas ur rouantelezh e Brazil er , er pezh a zo bremañ stad Alagoas. Un arouez eus ar stourm a-enep ar sklaverezh hag an trevadennerezh eo "Zumbi" hiziv.
Arondisamant Kastell-Briant-Ankiniz

**Arondisamant Kastell-Briant-Ankiniz** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger.

## Istor
Krouet e oa bet an arondisamant d'ar 1 a viz Genver 2017 gant arondisamantoù Ankiniz ha Kastell-Briant. Lakaet e voe ennañ ivez kumunioù Gregamp-ar-Feunteunioù, Gwinieg-Breizh, Sulieg ha Trelier (eus arondisamant Naoned).

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet e oa arondisamant Kastell-Briant-Ankiniz e 81 kumun e 2017. 15 kanton a oa ennañ.

76 kumun zo ennañ abaoe 2019.

## Notennoù
Attacotti

An **Attacotti** (pe *Atticoti*, *Attacoti*, *Atecotti*, *Atticotti*, *Atecutti*...) a oa ur bobl a oa o chom gwechall en Iwerzhon pe e Bro-Skos, hervez a lenner e meur a destenn latin eus dibenn an Impalaeriezh roman.

Lakaat a rejont freuz ha reuz e proviñs roman Britannia war-dro ar bloavezhioù 360, war un dro gant pobloù all evel ar Scoti, ar Bikted, ar Saksoned, ha Brezhoned all ivez. Trec'het e voent gant Theodosius e 368.

## O anv
* Ammianus Marcellinus XXVI, 4, 5 : ATTACOTTO
* Hieronimos, *Epistolae* 69 : ATTICORUM; ATTICOTOS
* Notitia Dignitatum *Or*. IX8, 29 : ATECOTTI 
Savet e vije an anv-se diwar an elfennoù *ate*, ur rakger galloudus, ha *cotto* ("kozh") ha talvezout a raje kement hag "ar re gozh", "ar re a oa da gentañ er vro".

## Notennoù
Herodianus

**Herodianus**, pe **Herodianos** (Ἡρωδιανός e henc'hresianeg) (war-dro 170 – war-dro 240) a oa un istorour roman a skrivas un istor eus an Impalaeriezh roman e gresianeg (τῆς μετὰ Μάρκον βασιλείας ἱστορία, *Istor an Impalaeriezh adalek marv Marcus*) en eizh levrenn, hag a bled gant ar mare eus 180 da 238. 

Gresian e oa, genidik eus Azia Vihanañ pe eus Siria, ha tremenet en doa ul lodenn vat eus e vuhez e Roma. Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn e vuhez, met bev e oa moarvat dindan ren Gordianus III, hag a bignas war an tron e 238.
Pitre-Chevalier

**Pierre-Michel-François Chevalier** anavezetoc'h evel **Pitre-Chevalier** a oa un istorour breton hag ur c'hazetenner eus an . Ganet e voe d'ar 16 a viz Du 1812 e Pembo (Liger-Izelañ) ha mervel a reas e Pariz d'ar 15 a viz Mezheven 1863. Pennskrivagner ar Figaro e voe, ha rener ar Musée des familles.

## Skridoù

*La Bretagne ancienne et moderne*, W. Coquebert Pariz, 1845, adembannet gant Editions du Choletais / Pierre Rabjeau, 1989
Laorañsa

**Laorañsa** zo un anv-bihan brezhonek, roet d'ar merc'hed.

## Testenioù
Meneget eo 
* e Geriadur Gregor 
* e *Displijadur ur person emigret e Bro-Soz, adresset d'e vatez Laurança* e 1830. 

## Notennoù
Sebastian Kurz

**Sebastian Kurz**, ganet d'ar 27 a viz Eost 1986, zo ur politikour aostrian. Penn ar strollad Österreichische Volkspartei (ÖVP) ha kañseller kevreadel ar vro eo bet eus an 18 a viz Kerzu 2017 betek an 11 a viz Here 2021. Etre 2014 ha 2017 e oa ministr evit Europa, evit an degemer hag an aferioù estren (Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres).
Strollad Arme Su

Ar **Strollad Arme Su** (Alamaneg: **Heeresgruppe Süd**) a oa anv daou strollad lu alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Da zigentañ e oa bet implijet an anv e miz Gwengolo 1939 e-pad aloubadeg Polonia, gant harp ar Strollad Arme Norzh. E penn ar Strollad Arme Su e oa Gerd von Rundstedt hag Erich von Manstein. Daou vloaz war-lerc'h, ar Strollad Arme Su a oa unan eus an tri lu alaman a oa bet kefridiet gant an oberiadur-brezel Barbarossa. Pal pennañ ar Strollad Arme Su a oa aloubiñ Ukraina hag ar gêr-benn Kiev.

## Oberiadur brezel Barbarossa
Ukraina a oa mammenn diazez ar greanterezh hag ar mengleuzierezh soviedel. Ouzhpenn-se e oa douaroù aes da c'hounit evit ar beizanted. Gant selloù Hitler e oant douaroù rediet evit al Lebensraum ('lec'h bevañs'). Ar Strollad Arme Su en devoa da vont etrezek ar stêr Volga, tagañ strolladoù lu an Arme Ruz ha naetaat an hent evit ar Strollad Arme Norzh hag ar Strollad Arme Kreiz hag evel-se aesaat an traoù dezho war o hent war-zu Leningrad ha Moskov.
Edwy Plenel

**Edwy Plenel**, **Hervé Edwy Plenel** eus e anv leun, zo ur c'hazetenner bet ganet d'an 31 a viz Eost 1952 e Naoned, prezidant ha kengrouer al lec'hienn gelaouiñ Mediapart.

Bez e oa bet pennskrivagner ar gazetenn Le Monde eus 1996 betek e zilez e miz Du 2004. Abeg a veze kavet ennañ gant e-touez labourerien ar gazetenn hag ouzhpenn-se e oa savet a-enep linenn ar gazetenn hag ar strollad a oa renet d'ar mare-se gant Jean-Marie Colombani hag Alain Minc. Skarzhet e voe d'an 31 a viz Here 2005 goude bezañ bet o labourat e-pad 25 bloaz eno. Goude-se ez eo bet o sikour da sevel al lec'hienn Mediapart, ur gazetenn da baeañ war ar rouedad Internet, digoret d'ar 16 a viz Meurzh 2008. Ur benveg a bouez eo bet evit kelaouiñ a-zivout an aferioù Woerth-Bettencourt, Cahuzac hag Aquilino Morelle.
4th Special Service Brigade

Ar **4th Special Service Brigade** a oa ur vrigadenn komando eus ar Rouantelezh-Unanet savet e-pad an Eil Brezel-bed e miz Meurzh 1944 diwar ur batailhon Royal Marines. Dre an taolioù dreist a oa bet sevenet gant unvezioù komando ar Rouantelezh-Unanet e Norvegia, en Inizi angl-ha-norman, e Sant-Nazer hag er Reter-Kreiz, an Amiraliezh saoz a gendeuzas divizionoù ar Royal Marines e fin ar bloavezh 1942 da adstummañ anezho e stumm unvezioù komando troadegiezh tagañ dour-ha-douar 

Ar vrigadenn he devoa kemeret perzh en Aloubadeg Normandi d'ar 6 a viz Even 1944 e-pad an Oberiadur-brezel Overlord; goude-se he devoa kemeret perzh en Emgann ar Schelde ha tagadenn enezenn Walcheren. D'ar 6 a viz Kerzu eus ar memes bloavezh, ar vrigadenn a oa bet adanvet **4th Commando Brigade**, ha tennet e oa bet an titl *Special Service* dre ma lakae da soñjal en SS.
Valloire-sur-Cisse

**Valloire-sur-Cisse** a zo ur gumun eus departamant Loir-et-Cher e Bro-C'hall, krouet e 2017.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Chouzy-sur-Cisse, Coulanges ha Seillac.

## Monumantoù ha traoù heverk

Portail du domaine de l'abbaye de la Guiche.jpg|Abati La Guiche.
Eglise paroissiale027.JPG|Iliz Saint-Denis e Coulanges.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Val-du-Layon

**Val-du-Layon** a zo ur gumun eus departamant Maine-et-Loire e Bro-C'hall, krouet e 2015.

## Istor
Krouet eo bet d'an 31 a viz Kerzu 2015, o vodañ kumunioù Saint-Aubin-de-Luigné ha Saint-Lambert-du-Lattay.

## Monumantoù ha traoù heverk

Pont de Saint-Aubin-de-Luigné (D106).jpg|Pont dreist al Layon.
Four à chaux saint-Aubin de Luigné.jpg|Fornioù raz e Saint-Aubin.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Agatha

**Agatha** zo un anv-bihan a vez roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh
Eus an anv gresianek ἀγαθός *agathos*, a dalv kement ha "mat".

## Yezhoù
*Agata, en italianeg ha poloneg
*Agathe, en alamaneg, galleg, norvegeg, daneg, gresianeg

## Tud
*Agata Sikilia (marvet e 251), pe *[[Santez Agata]]*
*Agatha, pried Samuel Bulgaria (Xvet kantved), Impalaerez vulgar
*Agatha, pried Edward an Harluad (a-raok 1030 – goude 1070), prinsez saoz
*Agatha Loren (c.1120–1147), pried Renaud III, kont Bourgogn
*Agatha Marie von Hanau (1599–1636), kontez alaman

### XVIvet-XVIIIvet kantved
*Agatha Welhouk (1637–1715), Izelvroadez
*Agatha van der Mijn (1700–c.1780), livourez izelvroat
*Agatha Lovisa de la Myle (marvet e 1787), barzhez latviat
* Agatha Pieters, anavezet ivez evel Agatha Deken pe Aagje Deken (1741-1804), skrivagnerez izelvroek.

### XXvet kantved
*Agatha Christie (1890–1976), skrivagnerez saoz
*Agatha Bacovia (1895–1981), barzhez rouman 
*Agatha Barbara (1923–2002), Prezidantez Malta
*Agatha Kong (born 1988), kanerez e Hong Kong 
*Agatha Moreira (born 1992),aktourez vrazilian
Ombrée d'Anjou

**Ombrée d'Anjou** a zo ur gumun eus departamant Maine-et-Loire e Bro-C'hall, krouet e 2016.

## Istor
Krouet eo bet d'an 15 a viz Kerzu 2016, o vodañ kumunioù La Chapelle-Hullin, Chazé-Henry, Combrée, Grugé-l'Hôpital, Noëllet, Pouancé, La Prévière, Saint-Michel-et-Chanveaux, Le Tremblay ha Vergonnes.

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Orée-d'Anjou

**Orée d'Anjou** a zo ur gumun nevez eus departamant Maine-et-Loire e Bro-C'hall, krouet e 2015.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 15 a viz Kerzu 2015, en ur vodañ kumunioù Bouzillé, Champtoceaux, Drain, Landemont, Liré, Saint-Christophe-la-Couperie, Saint-Laurent-des-Autels, Saint-Sauveur-de-Landemont ha La Varenne.

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh
## Poblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Kanaouennou Kerne

**Kanaouennou Kerne** zo un dastumad sonioù brezhonek embannet e 1900, savet gant Yann Gere, pe **an Aotrou Quere**, pe * Barz Kastelfidardo*, ur beleg breizhat hag a oa person e Kastellin en .

## Danvez al levr
**kantikoù*: daou zo anezho, 
**fablenno*ù, hervez giz an amzer
**sonioù fentus pe laouen*, hag en o zouez an hini a anavezet hiriv evel Son Matilin an Dall.

### Taolenn al levr
*Eur ger araog
*TAOLEN EUZ AR PEZ ’ZO EL LEVR-MA
* Itroun Varia ’r Folgoat, Kurunet, 3
* Kantik kent ha goude ar C’hatekis, 11
* Kanaouen ar Pesketour, 13
* Ar Mab mac’hagnet ac ar Vamm gristen, 17
* Kanaouen ar Mous bihan, 21
* Ar Roskoaden, 25
* Kastelfidardo, 27
* Al Luskaden 33
* Bale Even 37
* Tadik kos ar brabanser 39
* Mathurin an Dall, 45
* Ar Jikoloden 49
* An Ty Soul 53
* Ar Grougaden 57
* Lez-Ober 59
* An Daou Vaout 65
* An Diou Voundrask 69
* Ar C’hreg iaouank ho luskellat 75
* An Amourousted hag an Amzer 81
* Kervadiou 85
* Meuleudi da eur Mignoun deis o c’houel 89
* Lounk-he-Zizhun 93
* Azor 97
* Alanik al Louarn, 105
* Ar Penn-Moc’h 111
* Mouzeres Schamdachemda 113
* Ar Vesverezed 119
* Ar Goabren zu 129
* Ar Pod houarn hag ar Girin 137
* Ar Skoul hag an Eostic 141
* An Daou Gudon 145
* *[[Al Louarn besk]]*, 153. 
* An Azen hag ar C’hi bihan 161
* Peronel hag he fodad leaz 167
* Ar C’haz hag ar Marmous 173
* Al Leoun hag al Loan gornek 177
* Mac’harit ar C’herc’h neiz 181
* An Azen hag ar C’hi 185
*Hirvoudou ar paour keaz Fumer, deiz interramant e gorn butun 195
*Hirvoudou ar Bars er bloas 1860, 201
*Hirvoudou an Tad Santel 217
*Respount da Hirvoudou ar Barz 225
*Bloaves mad 231
*Kanaouen an Alc’hueder 235
*Kanaouen al Laouenan 239
*Penn-Moc’h Gouez 243
*Soun an Aotrou Fanch 247
*Sklearidigez 255
*Potred ar Zabad 261
*Kanaouen Potred ar Zabad 268
Omer Bartov

**Omer Bartov** (Hebreeg: עֹמֶר בַּרְטוֹב), ganet e 1954, zo ur c'helenner hag un istorour e Skol-veur Brown. Arbennikaet eo war istor Europa, ar studioù alaman hag ar Shoah.

Bartov a voe ganet en Israel, studiet en devoa e Skol-veur Tel Aviv ha goude-se e St. Antony's College, Oxford. Evel istorour, Bartov a voe brudet evit e studioù spis war an nerzhioù lu alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Bartov zo savet a-enep ar soñj diazez a wele ar Wehrmacht evel ul lu neptu war an dachenn bolitikel hag a voe dister e roll en torfedoù brezel nazi e-pad an Eil Brezel-bed. En e skridoù en deus diskouezet e oa faos soñj "ar Werhmacht prop" degaset gant ofiserien uhel al lu, a lakae ar pouez war torfedoù an SS ha Waffen-SS nemetken. Diskouezet en deus e oa ar Wehrmacht un aozadur nazi hag a c'hoarias ur roll diazez e lazhadegoù ramzel ar Yuzevien war Talbenn ar Reter.

Bartov a zo gwelet hiziv-an-deiz evel un arbennigour anat a-fed gouennlazhioù. The Forward a ra eus Bartov, “one of the foremost scholars of Jewish life in Galicia.”

## Levrioù
**The Eastern Front, 1941-1945: German Troops and the Barbarization of Warfare*, Palgrave Macmillan, 2001
**Historians on the Eastern Front Andreas Hillgruber and Germany's Tragedy* pajennoù 325-345 e *Tel Aviver Jahrbuch für deutsche Geschichte*, 16 lodenn, 1987
**Hitler's Army: Soldiers, Nazis, and War in the Third Reich*, Oxford Paperbacks, 1992
**Hitlers Wehrmacht. Soldaten, Fanatismus und die Brutalisierung des Krieges*. (embannadur alamaneg) .                    
**Murder in Our Midst: The Holocaust, Industrial Killing, and Representation*, Oxford University Press, 1996
**Mirrors of Destruction: War, Genocide, and Modern Identity*, Oxford University Press, 2002
**Germany's War and the Holocaust: Disputed Histories*, Cornell University Press, 2003
**The "Jew" in Cinema: From The Golem to Don't Touch My Holocaust*, Indiana University Press, 2005
**Erased: Vanishing Traces of Jewish Galicia in Present-Day Ukraine*, Princeton University Press, 2007 (). Paperback 2015 ().
## Liammoù diavaez
* Pajenn Omer Bartov e Skol-veur Brown
## Notennoù ha daveennoù
Bombard Kerné : Jabadao ha Kaniri

***Bombard Kerné : Jabadao ha Kaniri*** zo un dastumad barzhonegoù brezhonek, gand an droidigezh c’hallek tal-ouzh-tal, savet gant Prosper Proux, hag embannet e 1866.

## Danvez al levr
Darn eus ar pezhioù zo awenet gant Fablennoù Jean de la Fontaine, evel *[[Al Louarn Besk]]* (p. 62), *Perinaik hag he fodad Leaz* (p. 66), *Ar Bleiz hag ann Oan* (p. 70) hag *Ar Miliner, he Vab hag ann Azen* (p.98).

### Taolenn
*Eunn Tammik Kozeaden 2
*Ma Vijenn Barz 6
*Chapel Zand-Ervoan 12
*Kimiad eur Zoudard Iaouank 16
*Distro ar Zoudard e Breiz 22
*Ar Zoudard Fougeer 28
*Mouez ar C’hleier 34
*Ann Hend Houarn 40
*Ar Fubuen 46
*Hirvoudou ar Chaseer 50
*Ar Paour Keaz Lazar 54
*Al Louarn Besk, 62
*Perinaik hag he fodad Leaz, 66
*Ar Bleiz hag ann Oan, 70
*Ann Den Hanter-Hoad, 76
*Raz Kear ha Raz Kouer, 80
*Margod ar Bik, 86
*Ann Daou Glasker Bara, 90
*Ar C’hrac’h Koz hag ann Diou Vatez, 94
*Ar Miliner, he Vab hag ann Azen, 98
*Ann Daou Vignoun, 104
*Ar C’hok-Raden hag ar Verienen, 108
*Da ziveza, 114
Remilly-les-Marais

**Remilly-les-Marais** a zo ur gumun eus departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2017.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, en ur vodañ kumunioù Remilly-sur-Lozon, Le Mesnil-Vigot ha Les Champs-de-Losque.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
An Intañvez yaouank

**An Intañvez yaouank** zo ur fablenn vrezhonek, a orin italian, diwar-benn ur wreg nevez intañvezet. Brudet eo bet e galleg gant Jean de La Fontaine, ha lakaet e brezhoneg gant Eozen Kombod en XIXvet kantved.

## Ar Fablenn
En un digoradur hirik, pemzek gwerzennad anezhañ, e lavar ar barzh ez eus kemm etre un *intañvez vloaz* hag an *hini a-veac'h he deus un deiz c'hoazh*. Goude e teu an istor, a-hed teir gwerzenn ha tregont.
 
Ur wreg yaouank a varv he fried diganti, ha hi prest da vont d'e heul. He zad a lavar dezhi paouez da leñvañ : *Re e leñvit, va Merc'h.* Hag e kinnig dezhi kregiñ da soñjal en ur pried all. Hi avat ne fell ket dezhi klevout seurt kaoz.

Tamm-ha-tamm e krog da wiskañ dilhad brav ha da vont d'an dañsoù. An Tad ne lavar tra, ha hi neuze: *E pelec'h emañ 'ta an ozhac'h yaouank-se, lavaras-hi, ho poa komzet din-me?*

## Istor
* Kentañ ma voe embannet a oa e 1492 en dastumad latin *Hecatomythium*, gant Laurentius Abstemius. 
* Ur pennadig goude, war-dro 1530, e voe kavet el levr saoznek Merry Tales and Quick Answers.
* Er XVIIvet kantved e voe lakaet 
** e galleg gant Jean de La Fontaine en e levr Fables de La Fontaine (VI.21).
** e saozneg, e 1692, gant Sir Roger L'Estrange en e levr *Fables of Aesop and Other Eminent Mythologists*, ennañ oberennoù eus Aesopos hag eus Abstemius.
* E 1754 e voe troet e saozneg fablenn La Fontaine gant Charles Denis en e *Select Fables*.
* En XIXvet kantved
** neuze e voe lakaet e brezhoneg gant Eozen Kombod, hogen ne voe ket embannet. 
** e *Fantastic Fables* gant Ambrose Bierce, e 1899, ma oa anvet *The Inconsolable Widow*. Pellaet un tamm eo an istor diouzh ar stumm orin.
* Er XXIañ e voe embannet e brezhoneg el levr Fablennoù Jean de la Fontaine.

## Embannadur brezhonek
E Fablennoù Jean de la Fontaine e 2005.

## Filmoù
* *La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono* (1973)
* *The incosolable widow*, filmig saoznek diwar kontadenn Bierce

## Sonerezh
*Ar fablenn kanet e galleg : https://www.youtube.com/watch?v=I1eKeq4NlxY.

## Notennoù
Juvigny les Vallées

**Juvigny les Vallées** zo ur gumun bet krouet e 2017 e departamant Manche e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet eo bet d'an 1 a viz Genver 2017, dre vodañ kumunioù La Bazoge, Bellefontaine, Chasseguey, Chérencé-le-Roussel, Juvigny-le-Tertre, Le Mesnil-Rainfray ha Le Mesnil-Tôve.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* La Bazoge, 
* Bellefontaine, 
* Chasseguey, 
* Chérencé-le-Roussel, 
* Juvigny-le-Tertre, 
* Le Mesnil-Rainfray,
* Le Mesnil-Tôve.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Saint-Amand-Villages

**Saint-Amand-Villages** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2017.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* D'an 1 a viz Genver 2017 e voe bodet kumunioù Saint-Amand ha Placy-Montaigu d'ober kumun nevez Saint-Amand-Villages.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Amand de Saint-Amand (Manche). Vue sud-ouest.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Amand*.
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Saint-Amand,
* Placy-Montaigu.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Laurentius Abstemius

**Laurentius Abstemius**, anavezet ivez evel *Lorenzo Bevilaqua*, a oa ur skrivagner italian. 

Embann a reas, dindan an titl *Hecatomythium*, un dastumad fablennoù, lod anezho troet diwar ar gresianeg ha lod all savet gantañ, hag a voe embannet e Venezia e 1495. Diwezhatoc'h e embanns un eil dastumad falbennoù, dindan an titl *Hecatomythium secundum* (Fano, 1505). An hollad anezho a voe adembannet gantañ e 1536, en un dastumad ma oa ivez fablennoù gant Lorenzo Valla, Erasmus, Aulus Gellius ha re all c'hoazh. Berzet e voe an dastumad-se gant an Iliz katolik ha lakaet en Index Librorum Prohibitorum, abalamour ma vije bet taget ar veleien er fablennoù.
Alberto Pasini

**Alberto Pasini**, ganet e Busseto d'an 3 a viz Gwengolo 1826, hag aet da Anaon e Cavoretto d'ar 15 a viz Gwengolo 1899, a oa ul livour italian. 

## E vuhez
Koll a reas e vamm hag e dad da zaou vloaz, ha mont a reas neuze da chom da di e eontr Antonio Pasini, e Parma. Livour e oa e eontr, ha kenlabourat a rae gant Giambattista Bodoni. Da 17 vloaz e yeas Alberto da Akademiezh an Arzou-kaer, e Parma, hag e tibabas labourat war an endroiou. E-touez e oberennou ez eus un heuliad kestell eus dugelezh Parma ha Piacenza (1850-1851).

Perzh a gemeras e kentañ brezel an dizalc'houriezh, e-giz soudard barzh bagad Modena. Goude ul lajadig bet e Torino, en 1851 e yeas da neuze da Geneva hag ac'hano da Bariz, ma studias gant Eugène Ciceri. Barrekaat a reas e zoareou kalvezel el livioù eoulek e-serr Théodore Chassériau, hag e stagas da livañ e oberennou *oriantalour*. E 1855 e voe enfredet gant ar mision diplomatek c'hall, da vont da Bersia, e lez ar Chah, goude da Durkia, Siria, Arabia Saoudat hag ivez da Egipt. E-kerzh ar veaj-se e livas betek un tri-ugent a livadurioù hag un torkad tresadennoù all. E livadurioù spis-kenañ ha gwirvoudel-tre kemmesket gant ur stil arallvroek, a zegaso gwenneien dezhañ e Bro-C'hall hag en Italia. Goude e zistro da Italia, e arbennikeas gant sevenidigezh livadurioù war dodennoù oriantalour hag o deus graet berzh bras.


Alberto Pasini Am Goldenen Horn.jpg
Alberto Pasini Karawane in der Wüste, signiert 1867.jpg
Pasini Alberto Cairo.jpg|Ar voskeen Moristan e Kaero
Alberto Pasini - Horse market, Syria - Google Art Project.jpg|Marc'had kezeg, Siria
Gennes-Val-de-Loire

**Gennes-Val-de-Loire** zo ur gumun eus departamant Maine-et-Loire e Bro-C'hall, krouet e 2016.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, en ur vodañ kumunioù Chênehutte-Trèves-Cunault, Gennes, Grézillé, Saint-Georges-des-Sept-Voies ha Le Thoureil.

Enframmet eo bet kumunioù Les Rosiers-sur-Loire ha Saint-Martin-de-la-Place enni d'ar 1 a viz Genver 2018

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise St Eusebe - Gennes.jpg|Iliz Saint-Eusèbe e Gennes.
Eglise ruinée de Saint-Maxenceul à Cunault.JPG|Iliz Saint-Maxenceul e Cunault.
Grézillé - Château 3.jpg|Kastell Pimpéan e Grézillé.
Saint-Georges-des-Sept-Voies 02.JPG|Maner La Sansonnière e Saint-Georges-des-Sept-Voies.
Le-Thoureil (Maine-et-Loire) (14309290728).jpg|Maen-hir la Filoussière.
Les-Rosiers-sur-Loire (Maine-et-Loire) (17943145570).jpg|Al Liger e Les Rosiers.


## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Laurentius

**Laurentius** zo un anv-bihan latin hag un anv-tiegezh.

## Gerdarzh
Eus an anv-gwan *laurentius*, *eus [[Laurentum]]*", ur gêr e-kichen Roma, pe  "*[[loreet]]*".

## Yezhoù all
* Laorañs e brezhoneg
* Lawrence e saozneg
* Lorenzo en italianeg

## Tud
* *Sant Laurentius*, pe Sant Laorañs, ganet e Spagn, diagon katolik ha sant roman, marvet e 258. 
* Laurentius (eneppab), eneppab
* Laurence of Canterbury, arc'heskob Canterbury, anavezet ivez evel *Sant Laurentius*
* Lárentíus Kálfsson, eskob Hólar, en Isand, 1324–1331
* Laurentius Abstemius, skrivagner italian, kelenner lizhiri en Urbino, levraoueger an Dug Guido Ubaldo en amzer ar pab Alesant VI;

### XVIvet kantved
* Laurentius Petri (1499–1573), kentañ arc'heskob protestant Sveden
* Wawrzyniec Grzymała Goślicki, Laurentius Grimaldius Gosliscius, (1530–1607), eskob polonat, prederour, ha saver al levr *De optimo senatore*

### XVIIvet kantved
* Laurentius Paulinus Gothus (1565–1646), arc'heskob Uppsala, e Sveden

### XIX-XXvet kantved
* Henrik Laurentius Helliesen, politikour norgeat, ministr meur a wech etre 1863 ha 1883
* Laurentia McLachlan, leanez skosat, 1866–1953

## Pennadoù kar
* Lars 
* Laura
* Laurel
* Lauren
* Laurence
Marie Wiegmann

**Marie Wiegmann**, ganet **Marie Elisabeth Hancke** d'ar 7 a viz Du 1826 hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Kerzu 1893, a oa ul livourez alaman.

Deskardez Rudolf von Laban e voe, gant Katja Wulff ha Suzanne Perrottet.

## Notennoù
Tessy-Bocage

**Tessy-Bocage** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, krouet e 2016.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, en ur vodañ kumunioù Fervaches ha Tessy-sur-Vire.
* Staget eo kumun Pont-Farcy outi d'ar 1 a viz Genver 2018. Pont-Farcy a oa e departamant Calvados betek ar 26 a viz Kerzu 2017.

## Monumantoù ha traoù heverk

Fervaches - Église (2).jpg|Iliz Fervaches.
FranceNormandiePontFarcyEglise2.jpg|Iliz Pont-Farcy.
FranceNormandieTessySurVireEglise.jpg|Iliz Tessy-sur-Vire.
Tessy sur Vire_Church.jpg|Iliz Tessy-sur-Vire

## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Fervaches,
* Pont-Farcy,
* Tessy-sur-Vire.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Enquin-lez-Guinegatte

**Enquin-lez-Guinegatte** zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais e Bro-C'hall, krouet e 2017.

## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2017, en ur vodañ kumunioù Enguinegatte ha Enquin-les-Mines.

## Monumantoù ha traoù heverk

Enquin-les-Mines - Terril n° 244, Fléchinelle Ouest (04).JPG|Terril niv. 244.
Enquin-les-Mines (Pas-de-Calais, Fr) église de Flechinelle.JPG|Iliz Flechinelle.
Enquin-les-Mines (Pas-de-Calais, Fr) église de Serny (01).JPG|Iliz Serny.


## Douaroniezh

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Aelius Sejanus

**Lucius Aelius Sejanus** (3 Mezheven -20 – 18 Here 31), anavezet evel **Sejanus**, a oa ur soudard hag un mignon d'an impalaer roman Tiberius Caesar Augustus. Marc'heg e oa Aelius Sejanus. Sevel a reas betek ar renk a brefed e gward an impalaer, anvet Gward Pretorian, renet gantañ etre ar bloavezh 14 hag e varv e 31.

Marc'heg e oa, genidik eus Vulsinia. Aet gant Drusus da vrezeliñ da b-Pannonia. 

Deut da vezañ mignon gant Tiber, e levezon a greskas muioc'h-mui dindan an impalaer.

Savet e penn ar bretorianed, 9000 den dindanañ, war ar Viminal. 

Er bloaz 25, e viras Tiber diwar un ti o vont en e boull

Goude ma oa aet Tiber da vevañ en enezenn Capri, Sejan e oa, da vat, mestr war Kêr Roma.

Goulen a reas neuze dorn Livia, intañvez Drusus, ha merc'h-gaer Tiber. Nac'het eo bet e c'houlenn. Kasoni a savas neuze er spered Sejan.

Er bloaz 31, Sejan e oa koñsul da heul Tiber. Sejan e oa da vat mestr war holl draoù ha dud.

Un dra a chome da ober evitañ : lazhañ Tiber.

## E varv
Met dizoloet e voe irienn Sejanus gant Antonia, c'hoar-gaer an impalaer, harzet an irienner, ha lakaet d'ar marv, er bloaz 31 e toull-bac'h Tullianum. Drouklazhet e voe e diegezh a-bezh ivez. 

## Levrlennadur
* François Zosso & Christian Zingg : *Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C*. Errance. Paris. 1994
Pont-Hébert

**Pont-Hébert**  zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* Kresket eo bet d'ar 1 a viz Genver 2018 goude bezañ bodet gant Le Hommet-d'Arthenay.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Aubin de Pont-Hébert.jpg|Iliz katolik Saint-Aubin.
Église Saint-Pierre du Hommet-d'Arthenay.JPG|Iliz katolik Saint-Pierre.
Vestiges de l'église Notre-Dame de Pont-Hébert (Esglandes).jpg|Dismantroù iliz katolik Esglandes.
Chapelle Saint-Pierre de Pont-Hébert (Le Mesnil-Durand).jpg|Chapel Mesnil-Durand.

## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Le Hommet,
* Le Hommet-d'Arthenay,
* Pont-Hébert, kumun gozh,
* Saint-Pierre-d'Arthenay.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Teir Blevenn Aour an Diaoul

**Teir Blevenn Aour an Diaoul** pe **Der Teufel mit den drei goldenen Haaren** zo ur gontadenn alamanek dastumet gant ar vreudeur Grimm (KHM 29). Renket eo gant Aarne-Thompson dindan an niverenn 0461. 
	
Tennañ a ra an anv da Teir Blevenn Aour an Diaoul, ur gontadenn vrezhonek dastumet gant Fañch an Uhel.

## Kontadenn Grimm

E levrenn gentañ Kontadennoù Grimm, dindan an niverenn 29, ez eus kaoz eus ur vaouez paour hag a c'han ur mab hag ur groc'henenn laezh war e benn. Hag an dud da gompren e timezje da verc'h ar roue. Ar roue drouk a ya da welout ar bugel hag a bromet sevel ha magañ anezhañ e e gastell. E-lec'h-se e laka ar bugel en ur voest hag e sko ar voest er stêr. Kavet ar bugel gant ur mininer hag a sav ar mab.

Pevarzek vloaz goude e tremen ar roue dre ar vilin. Displegañ a ra an tad hag ar vamm penaos o deus kavet ar bugel. Hag ar roue da glask kaout an dizober adarre. Hag eñ da reiñ d'ar paotrig ul lizher da gas d'ar rouanez. Ne oar ket ar bugel e c'houlenn digant ar rouanez lazhañ anezhañ kenkent.

War e hent e kav bod e ti ur vaouez kozh. Hag eñ da gousket. E-pad an noz e teu laeron hag a lenn al lizher. Truez o deus ouzh ar paotr: skrivañ a reont ul lizher all, urzh ennañ da eureujiñ merc'h ar roue dezhañ. Diouzh ar beure, ar paotr da gastell ar roue.

Dimezet eo, distreiñ a ra ar roue. Urzh a ro d'e vab-kaer da vont d'an ifern da gerc'hat blevennoù aour an diaoul. E-pad e veaj e rank respont da dri goulenn. Kavout a ra dor an ifern.

## Kontadenn an Uhel
Ur jardiner kozh e palez ar roue en deus bet e c'hwec'hvet bugel, ur mab. Ar roue en deus bet ur verc'h. Poufal a ra ar jardiner e timezo e vab da verc'h ar roue. Hag ar roue neuze da glask an tu da gaout an dizober eus mab ar jardiner evit ma ne dimezje ket d'e verc'h. Kas a ra anezhañ d'an ifern da glask teir barvenn aour an diaoul.

## Liammoù diavaez
Kontadenn Grimm 
*e saozneg : https://web.archive.org/web/20131217180139/http://www.surlalunefairytales.com/authors/grimms/29devilgoldhairs.html;

## Notennoù
Bewcastle

**Bewcastle** zo ur barrez keodedel e distrig Keoded Carlisle e Cumbria, e Bro-Saoz.
Bras eo ar barrez hag en em astenn a ra betek harzoù Bro-Skos en hanternoz ha betek Northumberland er reter.

## Douaroniezh

Er barrez emañ Roadhead, Shopford, Blackpool Gate, Roughsike ha The Flatt. Stok ouzh Bro-Skos eo hanternoz ar barrez.

## Istor
Brudet eo Bewcastle abalamour da aspadennoù ur c'hreñvlec'h roman c'hwec'hkornek, anvet *Fanum Cocidi*. Savet e oa bet evit difenn Moger Hadrian. Liammet e oa ouzh kreñvlec'hioù Camboglanna (Castlesteads bremañ) ha Banna (Birdoswld bremañ).

Adimplijet e voe mein ar c'hreñvlec'h da sevel ur c'hastell norman.

Diasur eo anv ar c'hreñvlec'h roman a gaver meneget e Dizanv Ravenna 10730 : FANOCODI, FANOCOCIDI. Marteze e teu eus ar ger latin *fanum* (= templ) hag ar ger keltiek **cocc* (= ruz) (heñvel ouzh ar ger kembraek *coch*).

## Notennoù
Miss France

**Miss France** zo ur genstrivadeg braventez evit merc'hed Bro-C'hall oadet etre 18 ha 24 vloaz gant ur ment 1,70 m d'an nebeutañ. Dre ar genstrivadeg-se e vez roet an tu d'al loreadez e-pad ur bloavezh da zougen an titl. Krouet e oa bet ar genstrivadeg-se e 1920 gant Maurice de Waleffe gant an titl « **la plus belle femme de France** » ; skignet e oa bet er skinwel evit ar wech kentañ e 1987. Ganti ez eus bet awenet kenstrivadegoù all evel Miss Europa pe Mister France.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Miss France
* Facebook ofisiel Miss France
Vitruvius

**Marcus Vitruvius Pollio**, ganet e Verona pe Formioe e-tro -80/-70 hag aet da Anaon e Mola war dro 15, a oa un tisaver roman.

## Skridoù
* *De Architecturâ* (en 10 levr), dediet da Aogust. 

## Levrlennadur
* Claude Perrault, 1673 : *Vitruve. Les dix livres d'architecture*, adlennet ha reizhet gant André Dalmas. Embannadurioù Balland - Errance. 1986
Gelli-wen

**Gelli-wen**, pe **Gelliwen**, zo ur gêriadenn vihan e Sir Gaerfyrddin, e Kembre. Emañ en hanternoz da Sanclêr, e kornaoueg ar gontelezh.
Bellevigny

**Bellevigny** zo ur gumun eus departamant Vande e Bro-C'hall, krouet e 2016.
## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, bodet e voe kumunioù Belleville-sur-Vie ha Saligny.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église de Belleville-sur-Vie 2.jpg|Iliz Belleville-sur-Vie.
Saligny - L'église (2).jpg|Iliz Saligny.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Belleville-sur-Vie,
* Saligny.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Essarts-en-Bocage

**Essarts-en-Bocage** zo ur gumun eus departamant Vande e Bro-C'hall, krouet e 2016.
## Douaroniezh
## Istor
Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, en ur vodañ kumunioù Boulogne, Les Essarts, L'Oie ha Sainte-Florence.
## Monumantoù ha traoù heverk

Restr:Château des Essarts.JPG|Kastell kozh Les Essarts.
Restr:Église Notre-Dame de Boulogne (vue 2, 13 septembre 2015, Éduarel).jpg|Iliz katolik *Intron-Varia* e Boulogne.
Restr:Château de l’Hébergement-Hydreau (vue 2, 13 septembre 2015, Éduarel).jpg|Kastell l’Hébergement-Hydreau.
Restr:Église de Sainte-Florence (vue 2, 13 septembre 2015, Éduarel).jpg|Iliz katolik Sainte-Florence.

## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Boulogne,
* Les Essarts,
* L'Oie,
* Sainte-Florence.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Nupedia

**Nupedia** a oa un holloueziadur saoznek en-linenn.
Ar pennadoù a veze savet gant tud a-youl-vat arbennikaet war ar sujedoù displeget ; adwelet e veze an danvez gant arbennigourien a-raok bezañ postaet en-linenn da vat. Dieub e oa an aotreoù implij.

Savet e oa bet Nupedia gant Jimmy Wales hag arc'hantet e oa gant Bomis. Pennrener ar skrivañ e oa Larry Sanger.

Bez' ez eus bet eus Nupedia etre miz Here 1999 ha miz Gwengolo 2003. Brudet eo dreist-holl hiziv-an-deiz evel diagentad Wikipedia.
An diforc'h bras etre Wikipedia ha Nupedia eo ar seizh pazenn adwelet ar pennadoù a-raok ma vefent lakaet en-linenn, padal e vez adwelet Wikipedia forzh pegoulz ha gant forzh piv goude an embann.

## Liammoù diavaez
*https://web.archive.org/web/20191018233431/http://nupedia.wikia.com/
Wikimedia

**The Wikimedia movement** (al luskad Wikimedia), pe **Wikimedia**, a vez implijet evit ober anv eus hollad kumuniezh kenlabourerien ar Wikimedia Foundation hag e is-skourroù. Al luskad a zo bet savet diwar kumuniezh Wikipedia. Gant an amzer o tremen ez eo aet war-zu raktresoù Wikimedia all evel: Wikeriadur, Wikiarroud, Wikibooks, Wikidata, Wikimedia Commons, Wikisource, Wikispecies, Wikinews, Wikivoyage ha Wikiversity. Gallout a reer ivez ouzhpennañ an holl izili a-youl-vat o labourat war meziantoù evit ar MediaWiki. Harpet hag aozet eo ar genlabourerien gant aozadurioù lies dre ar bed a-bezh evel ar Wikimedia Foundation pe ar strolladoù kenlabourerien. Da ziwall a zo rak an termenadur Wiki na dalvez ket dre ret ul liamm gant ar Wikipedia evel evit WikiLeaks pe Wikisearch.

An anv "Wikimedia", ur c'hendeuziñ eus *wiki* ha *media*, a voe krouet gant ar skrivagner stadunanat Sheldon Rampton en un e-bost kaset d'ar c'helc'hlizher saoznek e miz Meurzh 2003. Tri miz goude ma oa deuet ar Wiktionary da vezañ an eil raktres brasañ liammet ouzh Wikipedia ha diazezet war servijerien Jimmy Wales, ha tri miz a-raok ma vefe roet lañs d'ar Wikimedia Foundation ha ma vefe enrollet. "Wikimedia" a c'hell bezañ implijet ivez evit ober anv eus an holl raktresoù liammet ouzh Wikimedia.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar Wikimedia
Æthelred II

**Æthelred II** (war-dro 966 / 968 – 23 a viz Ebrel 1016), anavezet hiriv evel * « the Unready»*, diwar an anv hensaoznek « Unræd », a dalvez kement ha « fallguzuliet » a zo bet roue Bro-Saoz dre ziv wech (978-1013 ha 1014-1016).
Raktres Xanadu

Ar **Raktres Xanadu** zo ur raktres savenn kelaouiñ hag ar c'hentañ doare Hypertext krouet e 1960. Ar pal a oa reiñ an tu da eskemm prim roadennoù niverennel. Ar raktres a oa bet ijinet gant ar sokiologour stadunanat Ted Nelson, 
ur rakweler a-fed istor an teknologiezhoù hag ar c'helaouiñ. Ar ger Hypertext a zo bet savet gantañ e 1965.

Diaes e oa bet sevel ar Raktres Xanadu. Ar grouidigezh a oa bet gorrek, hag a-benn ar fin e oa bet distroadet gant an Hypertext Transfer Protocol (HTTP), un diaz eskemm simploc'h hag aesoc'h da sevel. Buan e oa en em strewet dre ar bed, ur wech echuet ar sevel.
MediaWiki

**MediaWiki** zo ur meziant wiki evit ar Web. Implijet eo gant an holl raktresoù eus ar Wikimedia Foundation. Ouzhpenn-se ez eo implijet ivez evit an holl wikipediaoù diazezet e Wikia. Savet e voe evit un implij gant ar Wikipediaoù, hag implijet e vez al lusker abaoe 2008 gant embregerezhioù evit aozadur ha renkadur o restroù. An embregerezh stadunanat Novell da skouer a implij al lusker evit meur a lec'hienn web perc'hennet ganti hag a vez graet implijoù bras anezho. Kevredigezhioù evel Wikitravel, Mozilla pe ar raktres Ékopedia a implij ar savenn ivez.
## Levrlennadur
* (en) Daniel J. Barrett, MediaWiki (Wikipedia and Beyond), O'Reilly Media, Inc., 2008.
* (en) Mizanur Rahman, MediaWiki Administrators' Tutorial Guide: Install, manage, and customize your MediaWiki installation, Packt Publishing, 2007.
* (en) Richard Carter, MediaWiki Skins Design: Designing attractive skins and templates for your MediaWiki site, Packt Publishing, 2008.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Horst-Wessel-Lied

An "**Horst-Wessel-Lied**" (Brezhoneg: "Kan Horst Wessel"), brudet ivez dre ar c'hentañ pozioù, "**Die Fahne hoch**" ("Ar banniel a zo uhel"), a oa ur ganaouenn implijet evel kan-lid gant ar Strollad Nazi (NSDAP) etre 1930 ha 1945. Etre 1933 ha 1945 an nazied o devoa lakaet ar ganaouenn da gan broadel Alamagn, gant kentañ pozioù an "Deutschlandlied". Abaoe fin an Eil Brezel-bed ha freuz an Trede Reich e 1945, ez eo difennet ar ganaouenn. An difenn-se a zo deuet adal Prosez Nürnberg, ar mennad 86a eus ar Gwir Alaman a ra eus ar ganaouenn unan enep bonreizhel ha neuze eo difennet ar pozioù hag an ton.

## Pozioù
Pozioù ar ganaouenn "Horst-Wessel-Lied" a voe embannet e miz Gwengolo 1929 e kazetenn ar Strollad Nazi anvet *[[Der Angriff]]* (An Argadenn), perc'hennet hag embannet gant Joseph Goebbels. Da gentañ e oa bet embannet e oa dizanv krouer ar pozioù *Der Unbekannte SA-Mann* ("an SA Dizanv").:

Ar *Rotfront,* pe "Talbenn Ruz," a oa ar *[[Rotfrontkämpferbund]]*, aozadur damsoudardel Strollad Komunour Alamagn (KPD). Ar *[[Sturmabteilung]]* nazi (SA, pe "rochedoù gell") a veze alies oc'h en em gannañ a-enep komunourien an Talbenn Ruz e straedoù Alamagn hag alies e veze stourmoù garv betek kaout tud lazhet. E 1930 e oa tost ur guerrilla etrezo. Ar "gilstourmerien" er ganaouenn a vez implijet evit ober anv eus harperien ar vonarkiezh met ivez eus ar frankizourien dreist-holl re mare Republik Weimar. Ar re-se o devoa klasket e meur a zoare lakaat an SA e-maez lezenn, hep dont a-benn.

Un nebeud kemmoù a oa bet degaset goude marv Wessel:

Lamet e oa bet ar ger "barrikadennoù" dre ma felle d'ar Strollad Nazi dont da vezañ ur strollad politikel gwir memes hervez ar vonreizh alaman. Echuet e oa neuze gant an tu reveulzier er strollad.

Goude marv Wessel e voe ouzhpennet gerioù enoriñ evitañ. Ar gerioù-se a oa kanet gant izili an SA met ne oant ket kanet gant ar Strollad nag e-pad al lidoù ofisiel.

## Notennoù ha daveennoù
Chichester

**Chichester** zo ur gêr eus kreisteiz Bro-Saoz. Kêr-benn kontelezh West Sussex eo, tost da Vor Breizh, 88&nbsp;km er mervent da Londrez.

## Douaroniezh

## Istor

## Anv
En Henamzer e oa anavezet evel *Noviomagus*, un anv savet diwar daou c'her a dalvez kement ha "plas nevez, marc'had nevez".
* Klaudios Ptolemaios. I, 15, 7 : NOEOMAGUM; II, 3, 13 : NOEOMAGUS, ur *polis* ar Regni
* Dizanv Ravenna 10617 : NOVIOMAGNO; 10620 : NAVIMAGO REGENTIUM
Meur a anv-lec'h all en Europa a zeu eus "Noviomagus" : Nijon, Noyon, Novion, Neumagen, Nijmegen.

Goude aloubadegoù an Angled hag ar Saksoned e oa bet roet un anv all d'ar gêr : *Cisseceaster* (Kronik angl-ha-saoz, 895), *Cicestre* (Domesday Book, 1086). Dont a ra an anv-se, *Cisseceaster* en hensaozneg, diwar an anv-den *Cissa*, mab Ælle, ur roue sakson.

## Savadurioù

Restr:Roman bathhouse, Chichester museum.jpg|Kouronkoù roman
Restr:Chichester Castle remains.jpg|Dismantroù ar c'hastell
Restr:Chichester Cathedral, West Sussex, at Sunrise.jpg|Iliz-veur


## Kêrioù gevellet
* 
* 

## Levrlennadur
* A.C. Edwards : *A History of Essex*. Phillimore & C° Ltd. London & Chichester. Oxford University Press. 1958 - 1978 - 1985

## Notennoù
10000

**** (*dek mil*) zo un niver, etre an niver  hag . Talvezout a ra kement ha 10 mil.
* En notadur matematikel e vez skrivet e stumm *10<sup>4</sup>*.
* Un hektar a zo un unanenn gorread hag a ra  metr-karrez.
* Deroù an Xvet milved kt JK a oa bet er bloavezh -.

## Pennadoù kar
*Mil
*Kant mil
Jim Nabors

**James Thurston** "**Jim**" **Nabors**, bet ganet d'an 1930 e Sylacauga (Alabama, Stadoù-Unanet Amerika), zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.

Boas e oa da ganañ *Back Home Again in Indiana* evit digeriñ ar redadeg-kirri Indianapolis 500.
Hugo Boss

**Hugo Boss AG**, berraet dre ar stumm **BOSS**, zo anv un ti sevel dilhad cheuc'h en Alamagn bet savet e 1924 gant Hugo Ferdinand Boss (1885–1948). E Metzingen e Baden-Württemberg emañ ar sez.

An embregerezh diazez a veze savet unwiskoù ennañ. A-raok hag e-pad an Eil Brezel-bed e labouras Hugo Boss evit dafariñ ar strollad nazi kement hag e holl skourroù, an SS en o zouez.

Goude ar brezel ha marv ar c'hrouer e 1948 e voe produet, e-lec'h unwiskoù, dilhad evit ar baotred. An embregerezh a yeas war-zu ar brasañ niver e 1985, dre grouiñ dilhad liesseurt. E 1997 e voe ouzhpennet dastumadennoù dilhad evit ar merc'hed ivez. Er bloavezhioù 2008-2009 e voe ouzhpennet dilhad evit ar vugale. Hiziv an deiz (2016) ez eo perc'henn an embregerezh war 1 100 stal gwerzhañ dilhad dre ar bed.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Pennadoù kar
* Unwiskoù hag ardamezioù ar Schutzstaffel
Gerhard Roßbach

**Gerhard Roßbach**, ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1893 ha marvet d'an 30 a viz Eost 1967, skrivet raloc'h **Rossbach**, a oa un ezel eus ar Freikorps alaman, e penn strolladoù broadelour goude ar C'hentañ Brezel-bed. Kontet eo da vezañ bet kavet al lifreoù gell evit an SA hag ar Strollad Nazi.

Un den fallakr a oa anezhañ. Hervez an istorour Robert G. L. Waite, Roßbach a oa "ur muntrer chivous ezel eus ar Fehmgericht kement hag un heñvelrevour brudet a vefe bet, hervez e c'herioù, o tireizhañ Ernst Röhm".
Kengrouer an aozadur yaouankiz faskour Schilljugend e voe.

Goude an Eil Brezel-bed, Roßbach a oa bet e penn un embregerezh enporzhiañ nepell diouzh Frankfurt, skrivet en devoa e vuhezskrid e 1950. E fin e vuhez e oa bet unan eus an dud o doa savet festivalioù Bayreuth en enor d'ar sonaozer Richard Wagner.

## Notennoù ha daveennoù
Welsh Ambulance Service

Ar **Welsh Ambulance Service**, pe ar **Welsh Ambulance Services NHS Trust** ent ofisiel (kembraeg: *Ymddiriedolaeth GIG Gwasanaethau Ambiwlans Cymru*), eo ar servij broadel klañvgirri e Kembre hag unan eus an tri servij yec'hed er vro. Savet e oa bet d'ar 1añ a viz Ebrel 1998. 2500 den zo e servij an 2,9 milion a annezidi a zo e Kembre.
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Lec'hienn ofisiel
Plezeved

**Plezeved** (**Ar Milinoù** (** e galleg) betek 22 a viz Kerzu 2017) zo ur gumun eus Breizh e kanton Loudieg e departamant Aodoù-an-Arvor. Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016, en ur vodañ kumunioù Plezeved ha Kerhouarn.
## Douaroniezh
## Istor
## Brezhoneg
32,1 % eus anvioù-lecʼh kumun gozh Plezeved ha 37,0 % eus re Kerhouarn a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

La Ferrière (22) Église Notre-Dame 02.JPG|Iliz katolik* Itron-Varia*, e Kerhouarn.
La Ferrière (22) Croix monumentale 06.JPG|Kroez Kerhouarn.
Chapelle Saint-Lubin à Plémet 01.JPG|Chapel *Sant Lubin*. 


## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Pennadoù kar
* Ar Milinoù,
* Kerhouarn, 
* Plezeved (kumun gozh).
## Notennoù ha daveoù