IXvet milved kt JK

Padout a ra an ** milved kent JK** eus ar bloaz -9000 betek ar bloaz -8001 e-barzh. N'emañ ket an deiziadoù-se da vezañ kemeret en o ster strizh rak n'eus deiziad ebet eus ar mare-se a c'hallfe bezañ istimet pizh a-walc'h.

Lodek eo an  milved kent JK eus ar mezolitek, anezhañ ur marevezh tremen a ya eus an  betek an neolitek, e-tro ar . 

Lodek eo ivez an  milved kent JK er paleolitek uhelañ zo ur marevezh eus ar ragistor a ya eus - 35 000 bloaz da - 7 500 bloaz kent JK gant steuzidigezh ar re ziwezhañ eus tud Cro-Magnon.

**[[Bed]] – Dindan 10 milion emañ poblañs ar bed moarvat**.

## Darvoudoù

### 9&nbsp;000 kt JK
* Reter-kreiz&nbsp;:
** Siria&nbsp;: plantet e vez edoù gouez en-dro da gêriadennoù (ed tuchennoù Taurus) war tachennoù bet prientet er-maez eus o biotop naturel.
** Mezopotamia&nbsp;: en em ledañ a ra ar gounit edoù fonnus war-du plaenennoù strujus an Eufrat gant ed dastumet war menezioù Zagros. Er c'hêriadennoù, kentañ saverezh deñved doñvaet; ar gloan avat ne vo ket implijet a-raok an .
** Savet ez eus ur santual natoufat war lec'hiad kozh Jericho, staliet e-kichen ur vammenn dihesk ha merket gant ur grugell.
* Sina&nbsp;: ac'hubet eo mougev Xianrendong evit ar wech kentañ (eus 9&nbsp;000 kt JK betek 5&nbsp;500 kt JK). E-touez an ostilhoù maen e kaver skraberioù, minaouedoù, begoù biroù ha treantoù. Ur staliadur hanterbadus eo a dalvez da boent loc'h evit ergerzhadegoù termenet.
* Mor Kreizdouar – Kregiñ a ra Mab-den da ac'hubiñ inizi ar mor Kreizdouar.

### 8&nbsp;700 kt JK
* E-tro 8700-8400 kent JK Enez Vreizh : lec'hienn Star Carr e Yorkshire hiziv, e Breizh-Veur, annezet gant tud Maglemozat

### 8&nbsp;500 kt JK
* Afrika&nbsp;: er Sahara, implij kentañ ostilhoù mikrolitek ha deroù an arz roc'hellek er Sahara; eztaolet e vez loened gouez ha, da c'houde, loened doñv.
* Amerika&nbsp;: e Perou, gounezet e vez geotennoù a bep seurt, fav, skilbebr hag aouravaloù evit ar wech kentañ.
* Enez Vreizh – Chaseourien an Neolitek o kampiñ e Cramond; s.o. ragistor Bro-Skos.

### 8&nbsp;300 kt JK
* Reter-nesañ – annezadurioù neolitek e Jericho

### 8&nbsp;300 kt JK
* Europa
** Deroù marevezh ar mezolitek. 
** Kreskiñ a ra implij an ostilhoù mikrolitek.
** Enez Vreizh – en em gavout a ra chaseourien-kantreer e Bro-Saoz a-hiziv
** E Galia, emañ ar muianniver war an aod hag er c'hoadegi gant ur seurt homo sapiens nevez, iziloc'h ha dolikokefal — emdroadur war ober abaoe - 13 000 hag a bado betek - 5 000 .

### 8&nbsp;000 kt JK
* Afrika – Engravadurioù kentañ testeniekaet war mein e mougev Apollo 1.
* Norvegia – Annezet Øvre Eiker

## Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù

### 8&nbsp;000 kt JK
* Bed – Krediñ a reer e c'hallje bezañ bet eskemmoù kenwerzhel war ar butun etre Afrika ha Suamerika
* Eskemm madoù, kenaozadur teirventek ur reizhiad kontañ/renabliñ hag arc'hwel eskemm.
* An eskemm madoù a c'haller sellet outañ evel ouzh un deknologiezh brizhskrivañ kentañ.
* Mezopotamia – Labour-douar.
** E norzh Siria, gounezet e vez seurtoù ed.
** Doñvaet an deñved hag ar givri.
** Reter-kreiz – implij ostilhoù sileks eus norzh ha kreiz Arabia er c'humuniezhioù chaseourien-dastumerien.
** listri pri-prad ha delwennoùigoù tud ha loened e terracotta produet e Ganj Dareh e kornôg Iran
* Azia – Doñvaet ar pemoc'h e Sina ha Turkia
** Roudoù bet kavet eus doñvadur ar c'hi diwar ar bleiz
** E Sina, priajoù kentañ.

## Emdroadurioù an endro

### 8&nbsp;300 kt JK
* Europa&nbsp;: ur wech en em dennet ar skornegi eo laosket dizolo tiriadoù izel ec'hon-meurbet a vez beuzet-diveuzet; eno e tiorren plant ha spesadoù loenel nevez a vez aes o chaseal pe o dastum.

### 8&nbsp;000 kt JK
* Bed – Sevel a ra live ar morioù
** Da get ez a ouzhpenn 40 milion a loened
** Dour-beuz war takadoù douar ec'hon-meurbet abalamour da ziskorn ar skornegi
* Antarktika – kregiñ a ra ar skornegi da deuziñ a-follennoù war hirdermen
* Azia – sevel a ra live ar morioù da-heul an tommañ hollek
* Norzhamerika – En em dennañ a ra ar skornegi hag e-tro -8000 eo diac'hub ar Wisconsin da vat.