Etrerannyezhel

Unan deus an doareoù skrivañ brezhoneg eo an **etrerannyezhel**.

## Istor ha deskrivadur
Ijinet e oa bet an etrerannyezhel etre 1971 ha 1974 diwar labour ur gomission. Bodet e oa bet dougerion-komz ar skritur skolveureg ha dougerion-komz ar skritur peurunvan.

Implijet e vez a-wezhioù gant an ti-embann Skol Vreizh hag e-barzh al levr-deskiñ *Le breton sans peine* skrivet gant Fañch Morvannou hag embannet gwezharall gant an Assimil.

Gant ar skritur-se oa bet klasket lakat a-du tout an dud war ar memes skritur : sistem an etrerannyezhel zo etre ar skolveurieg hag ar peurunvan. N’eus ket tamm liv politik ebet warnañ, ha klasket ‘vez bezañ tostoc’h deus an doare-distagañ ha deus an etimoloji war-un-dro. Matrec’he eo ar skritur lojikañ ha gwellañ evit ar re a zo é teskiñ, met siwazh n’eus ket kalz a dud hag a implij anehañ hiriv, kar kazimant tout tud an Emsav (le mouvement breton) a zo deus tu ar peurunvan.

Avantajoù all an *etrerannyezhel* :
* Tost eo deus skritur ar c'hembraeg (ha deus re ar c'herneveureg) evid ar gerioù a etimoloji keltieg (ha kar-tost dre-se eus an doare skrivañ ijinet gant Olier Mordrel (an "doare-skriva keltieg"): *newez* vs. *newydd*, *neizh* vs. *nyth*, *gwis* vs. *gwys*, *nos* vs. *nos*...
* Tost eo deus skritur ar galleg evid ar gerioù à etimoloji latin: *poeson* vs. *poison*, *friset* vs. *frisé*, *adress* vs. *adresse*... 
* Tostoc'h eo deus distagadur ar brezhoneg Kerne/Treger eget skritur all en e raok.

Rebechet e vez dehañ:
* An "ss" e-barzh gerioù e-gis "assossiassion"...
* Pell eo diouzh skrivadurioù boas gerioù kevatal e galleg : "gas" (evit "gaz"), "ris" (evit "riz").
* Skrivadurioù souezhus evel ar "zz" : "krizzoc'h".
* Terriñ reolenn an distagadur en ur lakaat troc'hoù e-barzh gerioù evel "tri-zeg" (evit "trizek"), "di-zesk" (evit "dizesk").
* Plantañ reuz e-lec'h ne oa ket ezhomm (piv ac'h aio da skrivañ "fest-nos" ?)
* E-barzh ar fin ne chañch ket kemend-all deus ar *peurunvan* (dalc'hen a ra ar "zh" simbolek)... mes notomp ur sort, e vez implijet iwe ar "zh" e treuskrivadur ar chineg.

An *etrerannyezhel* n'eo ket un norm peurachuet (mod-sen ema merket e-barzh ar *Breton sans peine*). Tud zo hag a gennig chañchoù dezhañ:
* Gober gant "th" e-lech "zh" (evit bout tostoc'h deus ar c'hembraeg, ha deus ar saozneg);
*Albert Deshayes en e ziksioner a ginnig ober gant "rz" hepken pa vez "rh" e gwenedeg: kerzed, evit KLT kerzet ha gwenedeg kerhet.
* Gober gant "w" e-lech "ù": *pilhow* e-lec'h *pilhoù*, ha skriviñ *pilhower* e-lec'h *pilhaouer*, pezh zo lojikoc'h;
* Traoù all...

 

Skouerioù deus an diforc'hoù a zo etre ar skriturioù brezhoneg:

## Peder reolenn distagadur

Ouzphenn reolennoù skritur an etrerannyezhel, da skouer an **ss**, **s**, **z**, **zh**, e kaver ivez un toullad reolennoù fonetikel arall liammet douzh prosodïezh ar yezh, da lâred eo plass ar poues-mouezh, hirderioù ar vogalennoù er gerioù taol-mouezhiet, distagadur an dibennoù absolut ha distagadur ar liammadurioù dirag ur vogalenn.

Da gentañ e vez implijet pennreolenn an diveradur a-benn merkiñ dibennoù absolut ar gerioù. 
Kensavet eo sistem reizhskrivadurel an etrerannyezhel diwar diveradur ar gerioù, da lâred eo perag e vez skrivet **BAG** ged ur **G** ha **TOK** ged ur **K** tra ma vez klewet **/bak/** ha **/tok/**? Klewet e vez ar memes fonem **/k/** tra ma vez skrivet **G** diouzh un tu ha **K** diouzh an tu arall. N'eus namaed da glask diveradur ar ger **BAG** > **BAGoù** / **BAGig** ha **TOK** > **TOKoù** / **TOKig**. Ged an diveradur, e vez klewet **G** er ger **baGoù** ha **K** er ger **toKoù**.

Ged an etrerannyezhel e vez arveret ar bennreolenn-mañ d'an holl c'herioù : d'an anvioù-kadarn, d'an anvioù-gwan, d'an adverboù, d'an araogennoù, d'an anvioù-lec'h ... Da lâret eo e vez kensavet sistem reizhskrivadurel an etrerannyezhel diwar brederioù fonetikel hepken.

Setu roll ar reolennoù :

* Reolenn 1 : ar poues-mouezh.
* Reolenn 2 : hirded ar vogalennoù er silabennoù taol-mouezhiet.
* Reolenn 3 : an dibennoù absolut.
* Reolenn 4 : ar liammadurioù dirag ur vogalenn.