René Cardaliaguet

**René Claude Marie Cardaliaguet**, ganet e Kemper d'ar 5 a viz Gwengolo 1875 hag aet d'an Anaon d'an 13 a viz Here 1950, a oa ur beleg katolik, ur pennkazetenner hag ur skrivagner 
gallek ha brezhonek. Goude bezañ bet kure e-pad 16 vloaz hag aluzenner kouent e Brest e renas kelaouennoù Eskopti Kemper adal 1925, e penn ar gazetenn *[[Courrier du Finistère]]* da gentañ, hag e penn an holl gelaouennoù e 1930. *FR Breudeur* ha *Marie Kerlo* eo bet e anvioù-pluenn.

## Buhez
Mab e oa da Félix Cardaliaguet ha da Félicité Stéphant. Studioù relijiel a reas e kloerdi bihan Santez-Anna-Wened hag e kloerdi bras Kemper. Daou vreur en doa, Antoine ha Félix, hag ur c'hoar. Hounnezh a zimezas gant Georges Branellec, perc'henn Leti ar C'henwerzh (Hôtel du Commerce) e Brest.
Pa oa un diagon e voe kaset, e 1898, da di Auguste Caroff, rener labouradeg ar bezhin e porzh Porsal, evel kelenner-ti.
Beleget e voe e 1899 hag anvet da gure e 1901 e Porsal, lodenn arvor Gwitalmeze. Eno e voe oberiant-kenañ pa roas buhez da obererezhioù troet ouzh ar re yaouank e patronaj Porsal. Mat en em gleve gant ar person-kanton, ar chaloni Michel Grall, hemañ ur beleg a levezon vras en eskopti. Pennadoù evit *[[Kannadig ar Galoun Sakr]]* hag evit *Kannadig parrez Gwitalmeze *a c'hellas skrivañ, pa oa bet krouet ha meret ar c'hazetennoù-se gant e berson.
Ne voe ket anvet da berson biken, met kaset da Vrest gant ur garg aluzener evit Seurezed ar Retred e 1918. Kelenner er c'helenndi evit ar plac'hed e voe asambles gant kuzulier speredel ar Seurezed hag o diskiblezed a-fed ar relijion. Amzer a-walc'h en doe evit skrivañ pennadoù heñchañ ha levrioù kuzuliañ ha romantoù o doareoù kentelius ivez.
E 1925 e voe anvet da bennskridaozer ar *C'hourrier du Finistère*, a-raok mont da brezidant *Kevredigezh ar Wask frankizour e Penn ar Bed* (Société de la Presse libérale du Finistère).
Eñ eo a zisplegas da Youenn Drezen perak e oa bet divizet skarzhañ anezhañ kuit eus e labour skridaozer brezhonek er*C'hourier* e 1934.
 
## Obererezhioù beleg e Gwitalmeze
Adkavet eo bet gant Yvon Tranvouez ar pemp kaier ma skrivas warno ar c'hure yaouank danevelloù skrivet a-frapadoù etre 1901 ha 1917.
Evel kalz a veleien er mare-se e klaskas kinnig d'ar re yaouank obererezhioù ha diduamantoù talvoudus : [Arz ar c'hoariva|c'hoariva]], jiminas (krouidigezh An Arzelliz, kevredigezh jiminas ha sportoù all), levraoueg ar barrez ha c'hoarioù. Abadennoù sinema a zegasas e 1910. Berzh a reas ar patronaj dre vras, met na kannadig ar patronaj nag ar c'helc'h-studi ne voent padus. A-blom gant mennozhioù An Erv e voe, a-enep d'an eskob Dubillard a nac'has ma vefe savet gantañ, ha gant Yann-Vari Perrot, raktres ar gelaouenn *Ar C'horn-bout* a vije bet modernoc'h eget *[[Feiz ha Breiz]]*. Pa varvas Michel Grall e 1917 e voe anvet R. Cardaliaguet da berson Kameled un nebeud mizioù a-raok mont da aluzener e kouent Seurezed ar Retred e Brest.

## Aluzenner e Kouent-Lise ar Retred e Brest

## Kazetenner ha rener kelaouennoù an eskopti
Tamm-ha-tamm e voe karget gant traou liammet ouzh ar bruderezh relijiel. Atebeg e voe war ar *Croisade eucharistique* (1922) hag an *Apostolat de la prière* (1927), met dreist-holl ec'h eas kreñvoc'h e levezon pa'z eas da bennkazetenner ar *C'hourrier du Finistère* e 1925; ha kreñvoc'h c'hoazh pa voe anvet da rener e 1931. Hag enoret e voe gant an titl a chaloni-a-enor e 1923.

## Saver sturlevrioù evit beleien ha romantoù
Skrivañ a reas pennadoù e galleg evit an *Almanach catholique*.

## Embannadennoù
;Brezhoneg
**Job al lounker, c'hoariel farsuz e diou loden*, Brest, Société de la Presse libérale, 1905
**Dre ar Bugel*, 1 arvest, Brest, 1906, 83 f.
**Judas*, 5 arvest, divyezhek, Brest, 1907
* *Jeann d'Arc, tri arvest en seiz taolenn troet eus ar gallek*, Brest, 1910
* *Kaloun sakr Jezus tronet en tiegeziou*, Brest,1918, 8 p.
* *Ar Galon Zakr tronet e Famillou*, Brest, 1918
;Galleg
* *Mon Curé chez lui*, 1926
* *Mon Curé vingtième siècle*, 1928
**Les Trois contre Moscou*, Pariz, Spès, 1931. Romant.
* *Yann Seitek, président de la République*, 1932. Romant
**Le régicide brestois Claude Blad*, 1938 - Prix Montyon de l’Académie française
* *[[Kleder|Cléder]]. prêtres et paysans sous la Révolution*, 1939
* *La Révolution à Brest. La vie religieuse*, 1941 - Prix d’Académie 1942 de l’Académie française)
* *Saint Jean Discalcéat*, 1942. 
* *Quimper tragique*, 1942
* *Notre-Dame de Lesneven et Notre-Dame du Folgoët*, 1946.
* *Monseigneur Duparc, évêque de Quimper et Léon, 1857-1946*
;Diembann
**Trois filles de salle*, romant.

## Levrlennadur
*Lukian Raoul, *Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek…*, Al Liamm, 1992. Pennad: CARDALIAGUET, René Claude Marie
* [Tranvouez, Chapitre I. ''Un prêtre d’influence : René Cardaliaguet (1875-1950)''](http://books.openedition.org/pur/7257 Yvon). E-barzh *Catholiques en Bretagne au xxe siècle*, Roazhon, Presses universitaires de Rennes, 2006. .
* https://books.openedition.org/pur/164216 Yvon Tranvouez, ''La puissance et l'effacement'' - Chapitre IV. ''Un vicaire à la Belle époque, Roazhon'', PUR, 2022.

## Notennoù ha daveennoù