Sotoni

Ar **sotoni**, pe **diskiantegezh, dioterezh, diotiz**, eo an diouer a spered, a gompren, a boellegezh, a skiant, pe skiant vat. Ret eo ober ar c'hemm etre **sotoni** ha **follentez**, goude ma vez mesket ar gerioù er yezh pemdez. Gallout a reer bezañ sot gant ar boan, ar glac'har...

## Reolennoù diazez ar sotoni
Brudet eo istorour italian an armerzh Carlo Maria Cipolla (1922-2000) hag e arnodskridoù diwar-benn sotoni an dud. En e levr *The Fundamental Laws of Human Stupidity* e studi ar **sotoni**, hag e lavar eo galloudusoc'h bagad an dud sot eget aozadurioù bras evel ar Mafia.

Sed ar pemp lezenn a zo da ziazez ar sotoni er bed hervezañ :
# *Atav ha diremed e chomomp hep empentañ pegen bras eo niver an dud sot a zo war vale.*
# *Sotoni un den zo distag diouzh e berzhioù all.*
# *Un den sot zo gouest d'ober droug d'un den all pe d'ur bagad tud hep tennañ gounid ebet eus an droug, betek ober droug dezhañ e-unan zoken.*
# *An dud di-sot ne vezont ket evit empentañ morse pegen noazus eo nerzh an dud sot ; ankouaat a reont dalc'hmat e koust ker-ker en em glevout gant tud sot n'eus forzh pegoulz, n'eus forzh pelec'h, ha n'eus forzh penaos*.
# *Un den sot eo an dañjerusañ den a zo war an douar.*

## Komzoù
**Un honnête homme peut être amoureux comme un fou, pas comme un sot.* François de La Rochefoucauld.
**There is no sin except stupidity.* Oscar Wilde, "The Critic as Artist", 1891
* Daou dra zo divevenn : an holl ved ha sotoni mab-den. Eus an dra gentañ n'on ket sur. Albert Einstein

## Prizioù
Prizioù zo bet krouet d'enoriñ ar sotoni e SUA:
*Priz Darwin
*Priz ar Sotoni (Stupidity Awards))

## Lennegezh

* Teofrastos, *C'harakteres*, IIIde kantved kent JK.
*Das Narrenschiff pe *Daß Narrenschyff ad Narragoniam* ("Lestr ar Folled"), levr alamanek e 7000 gwerzenn gant an Elzasad Sebastian Brant (1457–1521) hag embannet e 1494 en Basel, en Suis, hag a reas berzh bras.
Renabliñ a ra meur a seurt follentez war un ton flemmus ha kentelius;

-XXvet kantved:
* Léon Daudet, *Le Stupide XIXe siècle*, 1922
* Leopold Löwenfeld, *Über die Dummheit*, 1909
* Max Kemmerich, *Aus der Geschichte der menschlichen Dummheit*, 1912
* Walter B. Pitkin, *A Short Introduction to the History of Human Stupidity*, Columbia University, 1934
* James Welles, *Understanding Stupidity*, 1986.
* Carlo Maria Cipolla, « The Basic Laws of Human Stupidity », in *Allegro ma non troppo*, Il Mulino, 1988, ISBN 88-15-01980-4.

-XXIañ kantved:
* Fausto Manara, *Il sale in zucca. Vivere con la testa e con il cuore per difenderci dalla stupidità*, Edizioni Sperling & Kupfer, 2003, ISBN 88-8274-755-7
* Battistelli, P., Cattini, C., Melotti, G. (2003), *Stupidità. L'altra faccia dell'homo sapiens*. *Psicologia contemporanea*, nov-dic, vol. 180, pp.&nbsp;4–11.
* Zygmunt Bauman, *Vita Liquida*, Laterza, 2005.
* Francesco Betti, *Le strategie della stupidità. Perché siamo stupidi. Perché siamo geniali*, Edizioni ETAS, 2006, ISBN 88-453-1352-2
* José Antonio Marina, *Il fallimento dell'intelligenza: teoria e pratica della stupidità*, Edizioni Longanesi, 2006, ISBN 88-304-2349-1
* Piero Paolicchi, *Il fattore I. Per una teoria generale dell'imbecillità *, Edizioni Felici, 2006, ISBN 88-6019-067-3
* Matthijs van Boxsel. De encyclopedie van de domheid. 1999. Translated by A. and E. Pomerans as The Encyclopedia of Stupidity. London: Reaktion Books, 2003. ISBN 1-86189-159-8, 2005 edition: ISBN 1-86189-231-4, Book description at The Foundation for the Production and Translation of Dutch Literature.
* Robert I. Sutton, "Il metodo antistronzi. Come creare un ambiente di lavoro più' civile e produttivo o sopravvivere se il tuo non lo e'", Elliot, Roma, 2007. ISBN 978-88-6192-009-5
* Eleonora de Conciliis, *Pensami, Stupido! La filosofia come terapia dell'idiozia*, Mimesis, Milano 2008
* Giancarlo Livraghi, *Il potere della stupidità*
* Carl Aderhold, *La strage degli imbecilli*, Fazi Editore, 2009.
* Paolo Legrenzi, *Non occorre essere stupidi per fare sciocchezze*, il Mulino, collana *Voci*, 2010 ISBN 978-88-151-3774-6.
* Ferrando Mantovani, *Stupidi si nasce o si diventa? Compendio di stupidologia*, Edizioni ETS, Pisa 2015 ISBN 978-88-467-4235-3

## Liammoù

* Lezennoù diazez ar sotoni denel, diwar oberenn Carlo Maria Cipolla (1988), *Allegro ma non troppo*.

## Notennoù