open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jozeb Arimatia

**Jozeb Arimatia**, pe Arimatea, zo un den a zo meneget e anv en Aviel. Genidik e oa eus Arimatea (pe Arimatia), pinvidik anezhañ, ha marteze ezel eus ar Sanhedrin. 

Goude marv Jezuz e c'houlenn digant Pilatus aotre da sammañ korf Jezuz d'e lakaat en ur bez a zo dezhañ, kleuziet en ur roc'h. Gant Nicodemus e prientas ar c'horf d'e veziañ.

Lakaet eo bet da sant gant an Ilizoù katolik ha reizhkredennel. Er c'hornôg e vez lidet d'ar 17 a viz Meurzh, er reter d'an 31 a viz Gouhere.

## Mojenn Arzhur
Hervez ur vojenn savet en  kantved en dije dastumet gwad Jezuz en ul lestr, anvet ar Graal santel, brudet gant mojenn ar Roue Arzhur. Sed a gaver e romant gallek Robert de Boron *Estoire dou Graal* pe *Joseph d’Arimathie*, skrivet e gwerzennoù entre 1190 ha 1199, miret en un dornskrid e Pariz.

Hervez ar vojenn-se e vije bet c'hoarvezet ar goan diwezhañ e ti Jozeb Arimatia. Jozeb a viras lestr ar goan, Cène, hag ennañ e tastumas un darn eus gwad Jezuz, a-raok e lakaat er bez-roc'h. Goude-se e kuitaas Palestina hag ez eas « da  Vreizh», da lavarout eo da greisteiz Enez Vreizh, da Ynys Wydrin (Glastonbury), ma viras ar Graal Santel.

## Lennegezh
*Haroz ar romant kembraek *Yr Ogof*, gant T. Rowland Hughes, eo Jozeb Arimatea e 1945.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*  ¿Quién fue José de Arimatea?
Palla (mantell)

Ar **palla** zo ur vantell a veze gwisket gant maouezed Henroma, damheñvel ouzh ar pallium a veze gwisket gant ar wazed.
Palla

**Palla** zo anv meur a dra.

## Traoù
*anv ur vantell, palla (mantell)
*anv ur c'hoari, palla (c'hoari)

## Loened
*anv ur valafenn, palla (balafenn)

## Tud
* Palla (trobador), anv un trobador galizek.
* Palla di Onofrio Strozzi (1372 - 1462) - banker, politikour, lenneg, ha prederour italian.

## Pennadoù kar
*pall
*pallium
Klemmvan d'ar C'hrist (Perugino)

*Klemmvan d'ar C'hrist marv* (*Compianto sul Cristo morto* en italianeg) zo un eoullivadur war goad gant al livour Pietro Perugino, savet e 1495, hag a c'haller gwelout e Firenze, er Palazzo Pitti, er Galleria Palatina.
Tanja

**Tanja** zo un anv-bihan alamanek roet d'ar merc'hed en alamaneg hag e yezhoù all.

## Gerdarzh
Dont a rafe eus berradur an anv-bihan rusek Tatiana. 

## Yezhoù all
*Tania, en spagnoleg
*Tânia, en portugaleg
*Tanya, alies e SUA

## Tud
* Tanja Savić, kanerez eus Serbia
* Tanja Poutiainen, sportourez eus Finland
* Tanja Karpela, politikourez eus Finland

## Pennadoù kar
*Tania
*Tanya
*Tatiana
Klemmvan d'ar C'hrist marv

**Klemmvan d'ar C'hrist marv** (italianeg :  *Compianto sul Cristo morto*) zo anv brezhonek meur a daolenn vrudet. War an taolennoù-se e weler tud o ouelañ dirak korf Jezuz e-harz ar groaz pe pa vezer ouzh e zistagañ, pe diwezhatoc'hik.

## Arzourien
Meur a livour a voe awenet gant an dodenn, lies gwech a-wechoù, hag un nebeud kizellerien ivez, merket gant [K.] amañ a-is.

## Taolennoù

Meister von Nerezi 001.jpg|En iliz *'Sant Panteleimon* (Nerezi)]] e Makedonia, 
Petrus Christus 001.jpg|*Klemmvan*, Petrus Christus,  ~1444
Mantegna Andrea Dead Christ.jpg|*[[Krist marv]]*, Andrea Mantegna, ~1470
Simon Marmion - The Lamentation.jpg|*Klemmvan*, Simon Marmion, ~1470
Bellini - The Lamentation over the Body of Christ.jpg|*Klemmvan*, Giovanni Bellini, ~1500
Albrecht Duerer- Lamentation for Christ.JPG|*Klemmvan d'ar C'hrist*, Albrecht Dürer, ~1500
Dosso Dossi - Lamentation over the Body of Christ.jpg|*Klemmvan*, Dosso Dossi, ~1517
Deposition of Christ C2RMF.jpg|*Deposizione di Cristo*, Angelo Bronzino, 1543-1546
Peter_Paul_Rubens_155.jpg|*Klemmvan d'ar C'hrist gant Mari ha Yann*, Peter Paul Rubens, 1614-1615
Peter Paul Rubens - Lamentation (Christ on the Straw).jpg|*Klemmvan*, Rubens, 1617-1618
Lamentation of Christ by Nicolas Poussin (1628) - Alte Pinakothek - Munich - Germany 2017.jpg|*Klemmvan d'ar C'hrist*, Nicolas Poussin, 1628
Nicolas Poussin - Lamentation over the Dead Christ.jpg|*Klemmvan*, Poussin, ~1650


## Notennoù
Compianto sul Cristo morto (Cima da Conegliano)

***Compianto sul Cristo morto*** zo un eoullivadur war goad gant Cima da Conegliano e 1505 hag a c'haller gwelout er Galleria estense e Modena.

## Pennad kar
* *[[Compianto sul Cristo morto]]*
Kurdistan Siria

**Kurdistan Siria** (*Kurdistana Sûriyê* e kurdeg), pe **Kurdistan ar C'hornôg** (*Kurdistana Rojava*, *Rojavayê Kurdistanê* e kurdeg), ent-berr **Rojava** ("kornôg"), eo an anv a roer d’ar rannoù eus Siria a zo annezet gant Kurded, e hanternoz hag e biz ar stad-se, war harzoù Turkia.

A-gozh eo annezet ar c’hornadoù-se gant Kurded ha lakaet e voent e-barzh Siria, pa voe savet ar stad-se e dibenn ar Brezel-bed Kentañ, tra ma oant en Impalaeriezh Otoman diagent. Ul lodenn eo Kurdistan Siria eus un hollad brasoc’h, Kurdistan, hag en em astenn war meur a stad eus ar Reter-Nesañ : Turkia, Irak hag Iran. Etre ur milion ha tri milion a dud zo o chom e Kurdistan Siria, war ur gorread etre 12 000 ha 15 000 km². Efrîn (Afrin), Kobanê (Ayn al-Arab) ha Qamişlo (Qamishli) eo ar c’hêrioù brasañ en toleadoù-se. Kurded a gaver ivez e kêrioù bras all eus Siria, evel Damask.

Abaoe 2012 ha deroù ar brezel diabarzh e Siria ez eus un darn eus Kurdistan Siria etre daouarn strolladoù kurd armet, met da dalañ o deus ouzh ar Stad Islamek.


Restr:Rojava february 2014.png|Kurdistan Siria, 2014
Restr:Rojava june 2015.png|Kurdistan Siria, 2015
Restr:Northern Syria - Rojava october 2016.png|Kurdistan Siria, 2016
Restr:Rojava April 2018.png|Kurdistzn Siria, Ebrel 2018

## Gwelet ivez
*Kurdistan

## Notennoù ha daveennoù
Cima da Conegliano

**Cima da Conegliano** eo anv-micher ** Giovanni Battista Cima** (Conegliano, 1459/1460 – Conegliano, 1517/1518), ul livour italian eus skol Venezia er XVvet kantved. Taolennoù relijiel en deus graet dreist-holl, ha meur a wech en deus livet ar Werc'hez gant ar mabig Jezuz. 


Cima da Conegliano - Madonna in trono col Bambino fra angeli e santi.jpg|*[[Madonna in trono col Bambino fra angeli e santi]]* (ca. 1492), eoullivadur war goad adlakaet war lien, Duomo di Conegliano (proviñs Treviso).
Madonna con bambino - National Museum Cardiff.jpg|*[[Madonna col Bambino (Cima da Conegliano Cardiff)|Madonna col Bambino]]*, (1500), eoullivadur war goad, Mirdi Broadel Kembre, (Kerdiz)
Helena of Constantinople (Cima da Conegliano).jpg|*[[Sant'Elena (Cima da Conegliano)|Sant'Elena]] * (1495), eoullivadur war goad, National Gallery of Art (Washington)
Cima da Conegliano - Riposo durante la fuga in Egitto con i santi Giovanni Battista e Lucia Lisbona Calouste Gulbenkian.jpg|*[[Riposo durante la fuga in Egitto con i santi Giovanni Battista e Lucia]]* (1496-1498), eoullivadur war goad, Calouste Gulbenkian Museum (Lisbona)
Cima da Conegliano, San Girolamo nel deserto, London, National Gallery 1.JPG|*[[San Girolamo nel deserto (Cima da Conegliano Londra)|San Girolamo nel deserto]]* (ca. 1505-1510), eoullivadur war goad, National Gallery, Londrez
Cima da Conegliano 004.jpg|*[[Annunciazione (Cima da Conegliano)|Annunciazione]]* (1495) tempera hag eoullivadur war lien, Mirdi ar Peniti, Sankt Peterbourg.
Madonna and Child with Saint Jerome and Saint John the Baptist-1500-Cima da Conegliano.jpg|*[[Madonna col Bambino tra i santi Girolamo e Giovanni Battista]]* (ca. 1495) eoullivadur war goad, National Gallery of Art, Washington D.C..


## Liammoù diavaez
Sens (disheñvelout)

**Sens** zo anv meur a lec'h ha meur a zen :

## Lec'hioù
* Sens, kumun en departamant Yonne 
* Sens-Beaujeu, kumun en departamant Cher
* Sens-sur-Seille, kumun en departamant Saône-et-Loire
* *Sens-de-Bretagne*, anv gallek Sen, ur gumun en departamant Il-ha-Gwilen

## Tud
* Jeanne-Marie Sens (1937-) kanerez, skrivagnerez hag embannerez c'hallek.
* Robert Sens (1977-), roeñvour alaman.
* Wulfram Sens (war-dro 640 - etre 703 ha 720), arc'heskob ha sant katolik.
Metzer Freies Journal

Ar **Metzer Freies Journal** zo ur gazetenn alamanek krouet d'an 19 a viz Mezheven 1919, pa voe roet Elzas-Loren da Vro-C'hall goude ar Brezel-bed Kentañ. Un anv all a oa skrivet warnañ e galleg: * Le Lorrain républicain*, d'an devezh kentañ, ha *[[Le Républicain Lorrain]]* goude-se.

An alamaneg e oa yezh ofisel er vro etre 1871 ha 1918 ha yezh ordinal ar skridoù abaoe fin ar XVvet kantved.
K barrennet

**Ꝃ**, a lenner ***kêr*** pe **K barrennet**, zo un arouezenn vrezhonek a vez arveret abaoe ar  e deroù an anvioù-lec'h : da skouer, skrivet e vez «&nbsp;&#42818;aofred&nbsp;» evit "Keraofred".

## Implij

En un anzav bet skrivet e 1494 e kaver ar c'hentañ testeni anavezet eus Ꝃ.

Ingal e veze implijet **<big>ꝃ</big>** er vuhez pemdez betek dibenn an , koulz en anvioù ar manerioù ha re an atantoù, hag en anvioù-tud deveret diouto, ha pa vijent eus an noblañs pe eus ar werin.
Ker boas hag anat e teuas ar berradur e spered ar skriverion ma veze tremenet hep ar varrenn alies, evel e *Kargroas* evit "Kerargroas" (1819) pe c'hoazh *Kebel* evit "Kerebel" (1864) — anv an elfenn gimiek *[[kripton]]*, bet dizoloet e 1898, a vije bet lennet *kêrripton* gant Breizhiz ar mare neuze.
* Ꝃ  moullet a gaver e pajenn 43 al levr *[[Simon a Vontroulez]]* (1834) :  Ꝃjegu  hag er bajenn 46 :  Ꝃbabu  ; neuze e oa eus al lizherenn-se e lizherenneg ar mouller Lédan e Montroulez.
* Ar memes tra war bajenn 1 *An daou vreur* gant ar memes mouller e 1843 : *ferm Ꝃgoat a zigüezas da Fanch, ha ferm Ꝃbrat da Yan*.

## Berz

Hevelep boaz sevenadurel lec'hiel ne oa ket diouzh grad amaezhiadurezh ar Stad C'hall ; he C'huzul-Stad a lakaas berz war arver Ꝃ er skridoù ofisiel dre un diferad bet embannet war-dro 1895.
Kendalc'het o devoa Breizhiz gant o doare, hep mar, pa voe embannet war *Journal Officiel* ar Republik c'hall an 22 a viz Gwengolo 1955 ur c'hemenn sklaer enep implij an arouezenn.

## Aspadennoù
Ar stummoù *K*' ha *K/* a gaver a-wechoù, el lizheroù-kañv dreist-holl, hag el levrioù-pellgomz pa oa c'hoazh dindan ren ar Stad c'hall (kent an 2 a viz Gouhere 1990 neuze).

Un arouezenn **<big>Ꝃ</big>** zo bet lakaet en nodrezh "Kelt Unicode" (gwelit al liamm diavaez) ; U+A742 eo anv ar bennlizherenn Ꝃ en Unicode etrebroadel, trawalc'h eo bizskrivañ & #42818; (hep gwenn) evit Ꝃ evel er pennad-mañ. Ul lizherenn vihan zo ivez : **<big>ꝃ</big>** (& #42819; = U+A473).
* Aotreet eo kement den d'ober gant an arouezenn vreizhat-rik-se pa skriv gant an dorn ez-prevez – un doare aes eo da bellaat diouzh beli... Ꝃnetra.
*Ur gannadez c'hall, Emeline K/Bidi (), zo bet dilennet daoust dezhi kaout un anv ma'z eo skrivet an arouez berzet gant al lezenn ;  K'Bidi  a vez skrivet ivez.

## Levrlennadur
* Yann Riou (1992), *Le K barré d'hier à aujourd'hui – Exposé basé sur l'exemple de Lampaul-Plouarzel*, Association Lambaol, Lambaol-Blouarzhel.

## Liammoù diabarz
* Ker en anvioù (tud, lec'hioù...),
* Kêr, an anv boutin.

## Liamm diavaez
* ''Notennoù diwar-benn an arouezenn « K barrennet »'' gant An Drouizig

## Notennoù
Mirdi Broadel Kerdiz

**Mirdi Broadel Kembre**, pe ** Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd** e kembraeg, zo ur mirdi e Kerdiz, e Kembre.
Chanteloup

**Chanteloup** zo un anv-lec'h gallek, deut ivez da vezañ anv-tiegezh.

## Lec'hioù

###### 
* *Chanteloup*, anv gallek Kantlou, en Il-ha-Gwilen
* Chanteloup, lec'h entre Bruz ha Lalieg en Il-ha-Gwilen

###### 
* Chanteloup, en Eure
* Chanteloup, e Manche
* Chanteloup, e Deux-Sèvres

* Chanteloup-en-Brie, e Seine-et-Marne
* Chanteloup-les-Bois, e Maine-et-Loire
* Chanteloup-les-Vignes, en Yvelines

Meur a gastell zo ivez en anv-se.

## Stummoù damheñvel
*Canteloup
*Chantelouve
*Canteleu
*Canteleux
*Cantallops, e Katalonia

## Pennadoù kar
*Chantemerle
*Chantepie
Dorothea von Sachsen-Lauenburg-Ratzeburg

**Dorothea von Sachsen-Lauenburg-Ratzeburg** (1511 e Lauenburg - 1571 e Sonderburg) a oa ur briñsez eus Sachsen-Lauenburg deuet da vout rouanez Danmark ha Norge.
Mezheven 2010 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2009 e Breizh - **2010 e Breizh** - 2011 e Breizh

2010 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*Gwener 25 a viz Mezheven : mennad degemeret a-unvouezh e Kuzul Rannvroel Breizh evit ma vefe adunvanet pemp departamant Breizh.

__NOTOC__
Katharina von Braunschweig

**Katharina von Braunschweig** zo anv meur a briñsez alaman. 

* Katharina von Braunschweig-Lüneburg ( 1395 -1442 ) 
* Katharina von Braunschweig-Wolfenbüttel (1488–1563)
* Katharina von Braunschweig-Wolfenbüttel (1518–1574) 

## Pennadoù kar
* Katharina 
* Braunschweig
Falc'hun

Ar **falc'huned** a zo evned-preizh deiz hag a ya d'ober ar genad *Falco*, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Nav spesad ha tregont a ya d'ober ar genad :
* *[[Falco alopex]]*,
* *[[Falco amurensis]]*,
* *[[Falco araeus]]*,
* *[[Falco ardosiaceus]]*,
* *[[Falco berigora]]*
** *F. b. berigora* ha *novaeguineae*,
* ar falc'hun-roc'h (*Falco biarmicus*)
** *F. b. abyssinicus*, *biarmicus*, *erlangeri*, *feldeggii* ha *tanypterus*,
* *[[Falco cenchroides]]*
** *F. c. baru* ha *cenchroides*,
* ar falc'hun sakr (*Falco cherrug*)
** *F. c. cherrug*, *coatsi*, *hendersoni* ha *milvipes*,
* ar falc'hun penn ruz (*Falco chicquera*)
** *F. c. chicquera*, *horsbrughi* ha *ruficollis*,
* ar falc'hun moan (*Falco columbarius*)
** *F. c. aesalon*, *columbarius*, *insignis*, *lymani*, *pacificus*, *pallidus*, *richardsonii*, *subaesalon* ha *suckleyi*,
* *[[Falco concolor]]*,
* ar falc'hun Afrika (*Falco cuvierii*),
* *[[Falco deiroleucus]]*,
* *[[Falco dickinsoni]]*,
* (††) *[[Falco duboisi]]* (aet da get),
* ar falc'hun Eleonora (*Falco eleonorae*),
* *[[Falco fasciinucha]]*,
* *[[Falco femoralis]]*
** *F. f. femoralis*, *pichinchae* ha *septentrionalis*,
* *[[Falco hypoleucos]]*,
* *[[Falco jugger]]*,
* ar falc'hun Aostralia (*Falco longipennis*)
** *F. l. hanieli*, *longipennis* ha *murchisonianus*,
* *[[Falco mexicanus]]*,
* *[[Falco moluccensis]]*
** *F. m. microbalius	* ha *moluccensis*,
* ar falc'hun ruz (*Falco naumanni*),
* *[[Falco newtoni]]*
** *F. n. aldabranus* ha *newtoni*,
* ar falc'hun Zeland-Nevez (*Falco novaeseelandiae*),
* *[[Falco pelegrinoides]]*
** *F. p. babylonicus* ha *pelegrinoides*,
* ar falc'hun pirc'hirin (*Falco peregrinus*)
** *F. p. anatum*, *brookei*, *calidus*, *cassini*, *ernesti*, *furuitii*, *japonensis*, *macropus*, *madens*, *minor*, *nesiotes*, *pealei*, *peregrinator*, *peregrinus*, *radama* ha *tundrius*,
* *[[Falco punctatus]]*,
* *[[Falco rufigularis]]*
** *F. r. ophryophanes*, *petoensis* ha *rufigularis*,
* *[[Falco rupicoloides]]*
** *F. r. arthuri*, *fieldi* ha *rupicoloides*,
* *[[Falco rupicolus]]*,
* ar gerfalc'hun (*Falco rusticolus*),
* *[[Falco severus]]*
** *F. s. papuanus* ha *severus*,
* *[[Falco sparverius]]*
** *F. s. aequatorialis*, *brevipennis*, *caribaearum*, *caucae*, *cearae*, *cinnamominus*, *dominicensis*, *fernandensis*, *isabellinus*, *nicaraguensis*, *ochraceus*, *paulus*, *peninsularis*, *peruvianus*, *sparverioides*, *sparverius* ha *tropicalis*,
* ar falc'hun-gwez (*Falco subbuteo*)
** *F. s. streichi* ha *subbuteo*,
* *[[Falco subniger]]*,
* ar falc'hun-logotaer (*Falco tinnunculus*)
** *F. t. alexandri*, *archeri*, *canariensis*, *dacotiae*, *interstinctus*, *neglectus*, *objurgatus*, *perpallidus*, *rufescens*, *rupicolaeformis* ha *tinnunculus*,
* ar falc'hun pavioù ruz (*Falco vespertinus*),
* *[[Falco zoniventris]]*.

Unnek isspesad ha pevar-ugent (91) en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Katharina von Sachsen

**Katharina von Sachsen** zo anv meur a briñsez alaman :

* Katharina von Sachsen (1421–1476), priñsez-dilennerez Brandenburg
* Katharina von Sachsen (1453–1534), dugez Münsterberg
* Katharina von Sachsen (1468–1524), arc'hdugez Aostria-Tirol
Carlos Puebla

**Carlos Manuel Puebla**, bet ganet e Manzanillo (Cuba) (er c'hornôg da Santiago de Cuba) d'an 11 a viz Gwengolo 1917 hag aet da Anaon e La Habana d'an 12 a viz Gouere 1989, a oa ur sonaozour kuban.

Gantañ eo e oa bet savet ar ganaouenn brudet-kaer Hasta siempre o tougen bri d'ar *c'hComandante* Che Guevara.
Eured kouerien

**Eured kouerien**, pe *De boerenbruiloft* e nederlandeg, zo un daolenn gant al livour flamank Pieter Brueghel gozh bet livet e 1568 ha war ziskouez e Kunsthistorisches Museum Vienna, en Aostria.

En daolenn e weler taoliadoù kouerien, bugale zoken, o kargañ o bouzelloù. Picheroù goullo zo, ha krediñ a c'haller n'eo ket dour zo bet evet. N'eus nemet ar plac'h nevez, kroazet he daouarn, a chom sioul.

Sonerien zo e-kreiz ar sal, gant ur binioù hag a weler e meur a daolenn all gant an arzour.
Emgann etre Malarjez ha Koraiz

**Emgann etre Malarjez ha Koraiz** zo un daolenn livet gant Pieter Brueghel gozh e 1559 hag a zo war ziskouez e Kunsthistorisches Museum Vienna, en Aostria. 

## An daolenn
Amañ e weler un abadenn Malarjez en ul leurgêr evel pa vije eus prenestr un ti.
Ulrich Zwingli

**Ulrich** (pe **Huldrych**) **Zwingli** pe c’hoazh **Ulricus Zuinglius** e latin (1añ a viz Genver 1484 – 11 a viz Here 1531) a voe unan eus pennoù an Disivoud protestant e Suis ha saver an Iliz Adreizhet er vro-se. En e bart e-unan e studias Zwingli ar Bibl ha disoc’hañ a reas gant soñjoù heñvel ouzh re Martin Luther a oa-eñ *doctor biblicus*, un den desket war ar Bibl. 

Ganet e oa bet Zwingli e Wildhaus, e kanton Sankt Gallen, en ur familh tud en o aez, dezho nav a vugale. Studioù a reas e skol-veur Vienna hag e skol-veur Basel. Beleget e voe e 1506. Goude bezañ bet e meur a barrez e voe anvet e Zürich hag eno e prezegas en iliz-veur, ar Grossmünster. Tamm-ha-tamm e studias ar Bibl ha dont da anavezout mat ar Skriturioù. Gant se e teue da gavout abeg e lod eus kelennadur ar bibien. E 1522 e voe embannet gantañ *Vermahnung an die zu Schwyz, dass sie sich vor fremden Herren hutend* hag e 1523 *Auslegen und Gründe der Schlussreden*, savet gantañ evit kemer perzh en un diviz aozet gant kêr Zürich. Splann e oa e save a-enep tezennoù an eskopti. Diwar neuze e reas pep tra evit ma teuje Zürich da vezañ ur gêr a-du gant ar mennozhioù protestant. 

Degemeret e voe e gelennadurezh gant tud Zürich ha gant o renerien hag en em astenn a reas an disivoud da bemp kanton all eus Suis goude, tra ma chome pemp kanton all a-du gant kredenn an Iliz Katolik Roman. Brezel a savas neuze etre ar c’hantonioù protestant hag ar c’hantonioù katolik.

Mervel a reas Zwingli en unan eus an emgannoù etrezo, e Kappel am Albis, e 1531.

## Gwelet ivez
*Jean Calvin

## Liammoù diavaez
*Dictionnaire historique de la Suisse – Zwingli
Robin

**Robin** zo un anv-bihan gallek ha saoznek, anavezet ivez e yezhoù all, ha deuet da vezañ anv-tiegezh. Un anv roet d'ar baotred eo, met er broioù saoznek e vez roet d'ar merc'hed ivez. Un anv-familh eo ivez.

## Gerdarzh
Ur berrstumm eus an anv Robert e oa a-raok dont da vezañ un anv-bihan en e-unan. 

## Adstummoù
*Robyn, evit ar merc'hed, e SUA,
* Robbin, Robbyn, Robine...

## Tud
### Anv-bihan

#### 
* *Robin Gibb*, kaner aostralian, unan eus ar Bee Gees.

#### 
* Robin Le Normand, ganet e Pabu e 1996, melldroader, c'hoarier Skipailh Broadel Bro-Spagn.

#### 
* Robin Cook, anv meur a zen
* Robin Hood, forban saoz mojennel

#### 
* Robin Llwyd ab Owain (g. e 1958), barzh kembraek 
* Robin Llywelyn (g. e 1958), skrivagner kembraek

#### 
* Robin Renucci, aktour kors

#### 
* Robin Hobb, anv-pluenn ar skrivagnerez stadunanat *Margaret Astrid Lindholm Ogden*,
* Robin Williams, anv meur a zen,
* Robin Wright, aktourez stadunanat.

#### 
**Robyn,* anv-micher ar ganerez *Robin Miriam Carlsson* ( 1979-)

### Anv-tiegezh
*Armand Robin, barzh breizhat
*Jañdo Robin, skolaer brezhonek
*Jorj Robin, kizeller hag engravour-koad

## Sevenadur poblek
* Robin Hood, haroz mojennel saoz
* Robin, keneil Batman er c'homics
* Nico Robin, un dudenn eus ar manga One Piece

## Pennad kar
*Robinson
Hent ar groaz

**Hent ar groaz** (*via crucis* e latin) zo un ober relijiel katolik, graet a-unan pe a-stroll, e koun pevarzek darvoud eus Pasion Jezuz hag a fell d'ar gristenien rannañ gant Jezuz, gwelet evel Salver ar bed. E meur a iliz e weler pevarzek arouez eus ar Basion, taolennoù pe kroazioù, hag anvet int *hent ar groaz*.

Lidoù da hent ar groaz a vez graet en ilizoù pe en-dro dezho e-pad ar C'horaiz ha dreist-holl da Wener ar Groaz. 

## E brezhoneg
*En Iliz Itron-Varia Runan ez eus arouezioù koad e stumm ur groaz, ha brezhoneg warne.
Robinson

**Robinson** zo un anv-tiegezh saoznek.

## Gerdarzh
Diwar an anv-bihan Robin hag an dibenn son (*[[mab]]*). 

## Tud
* Brian Robinson, marc'hhouarner saoz
* Edward G. Robinson, anv-micher *Emanuel Goldenberg* (1893 – 1973) , aktour roumanian-amerikan
* Mary Robinson (barzhez), barzhez saoz 1757–1800)
* Mary Robinson (prezidantez) (ganet e 1944), bet prezidantez Iwerzhon
* *Michelle Robinson*, anavezetoc'h evel Michelle Obama, ganet e 1964, alvokadez styadunanat, pried Barack Obama.
* Spider Robinson (1948), skrivagner SF stadunanat
* Sugar Ray Robinson (1921–1989), dornataer stadunanat

### Anv-bihan
* Robinson Jeffers (1887 – 1962) barzh stadunanat.

## Oberennoù
* Robinson Crusoe, haroz romant saoznek Daniel Defoe,
* Der Schweizerische Robinson, romant alamanek gant Johann David Wyss,
* *L'École des Robinsons*, romant gallek gant Jules Verne e 1882.

## Lec'hioù
Meur a lec'h zo anvet Robinson e SUA.

## Pennad kar
*Robinsons
Mary Robinson

**Mary Robinson** zo anv meur a vaouez :
* Mary Robinson (barzhez) (1757–1800), barzhez saoz
* Mary Robinson (Maid of Buttermere) (1778–1837), "The Maid of Buttermere", e romant Melvyn Bragg
* Mary Robinson (prezidantez), Prezidantez Iwerzhon (1990–1997) 

## Pennadoù kar
*Mary
*Robinson
Mary Robinson (prezidantez)

**Mary Robinson** (ganet e 1944 e Béal an Átha), pe *Máire Mhic Róibín* en iwerzhoneg, a oa alvokadez ha politikourez iwerzhonat, bet Prezidantez Iwerzhon etre 1990 ha 1997. Komiserez uhel evit Gwirioù mab-den eo bet etre 1997 ha 2002, evit Aozadur ar Broadoù Unanet. Embanet he doe e oa Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001 er Stadoù-Unanet un torfed a-enep an denelezh.

Deuet e oa da Roazhon ma oa bet degemeret er skol-veur hag en ti-kêr.
Ar big war ar post-kroug

**Ar big war ar post-kroug** zo un daolenn livet gant Pieter Brueghel gozh e 1568, hag a weler en Hessisches Landesmuseum, e Darmstadt, en Alamagn.

Enni e weler ur post-kroug hag ur big pintet warnañ. Tri c'houer zo o tañsal ouzh son ar binioù.
Bugale o c'hoari

*[[Bugale o c'hoari]]* zo un eoullivadur war goad gant al livour flamank Pieter Brueghel gozh, bet livet e 1560 ha war ziskouez e Kunsthistorisches Museum Vienna, en Aostria. Ennañ e weler bagadoù bugale o c'hoari e kêr. Kontaén a c'haller betek 200 bugel o c'hoari 90 c'hoari.
Proviñs Ñuble

**Proviñs Ñuble** a oa ur broviñs eus Chile e Rannvro ar Biobío, etre 1974 ha 2018. Kêr Chillán e oa ar gêr-benn. Aet eo ar broviñs-se da ober Rannvro Ñuble abaoe 2018.

## Kumunioù
Meur a gumun a oa enni: 

* Bulnes (Chile) 
* Cobquecura 
* Coelemu 
* Coihueco 
* Chillán 
* Chillán Viejo 
* El Carmen 
* Ninhue 
* Ñiquén
* Pemuco 
* Pinto 
* Portezuelo 
* Quillón 
* Quirihue 
* Ránquil 
* San Carlos 
* San Fabián
* San Ignacio 
* San Nicolás 
* Treguaco 
* Yungay
Portezuelo

**Portezuelo** zo un anv-lec'h spagnolek.

###### 

***[[Portezuelo (La Rioja)|Portezuelo]]**, e proviñs La Rioja.

###### 
***[[Portezuelo (Chile)|Portezuelo]]**, kumun e Rannvro ar Biobío.

###### 
***[[Portezuelo (Jalisco)|Portezuelo]]**, e Jalisco ; 
***[[Cerro Portezuelo|Portezuelo]]**, er *valle del Anáhuac*.

###### 
***[[Portezuelo (Cáceres)|Portezuelo]]**, en proviñs Cáceres en Extremadura.

###### 
***[[Portezuelo (Uruguay)|Portezuelo]]**, e departamant Maldonado 
***[[Sauce de Portezuelo]]**, e departamant Maldonado

## Pennad kar
*El Portezuelo
El Portezuelo

**El Portezuelo** zo un anv-lec'h spagnolek. 

#### 
* **[[El Portezuelo (Valle Viejo)|El Portezuelo]]**, e Proviñs Catamarca, 
* **[[El Portezuelo (Lago Buenos Aires)|El Portezuelo]]**, e Proviñs Santa Cruz.

#### 
* **[[El Portezuelo (Tegueste)|El Portezuelo]]**, karter e Tegueste.

## Pennad kar
*Portezuelo
Pinto

**Pinto** zo un anv-tiegezh spagnolek hag un anv-lec'h.

## Lec'hioù

### 
* General Pinto, e Proviñs Buenos Aires;
* ar partido de General Pinto, e Proviñs Buenos Aires;
* Cañada de Río Pinto, e proviñs Córdoba;
* Sauce Pinto, en Entre Ríos;
* Pinto e Proviñs Santiago del Estero. 

### 
* Pinto

### 
* Pinto

### 
* Pinto

### 
* Palo Pinto

## Tud
*Francisco Antonio Pinto, prezidant Chile (1785-1858)
*Freida Pinto, aktourez indezat (1984-)
*Isaac de Pinto, prederour yuzev eus an Izelvroioù (1717-1787)

## Pennad kar
*Pintor
El Carmen

**El Carmen** zo un anv-lec'h spagnolek.

## Gerdarzh
Diwar ar ger Carmen, anv ur menez.

## Lec'hioù

### 
* **[[Barrio El Carmen (Argentina)|Barrio El Carmen]]**, karter eus kêrioù Plata ha Berisso, e Proviñs Buenos Aires.
* **[[El Carmen (Jujuy)|El Carmen]]**, departamant e Proviñs Jujuy.
* **[[El Carmen (Mendoza)|El Carmen]]**, e Proviñs Mendoza.

### 
* **[[El Carmen (Santa Cruz)|El Carmen]]**, e Santa Cruz.

### 
* **[[El Carmen (Chile)|El Carmen]]**, e Ñuble.

### 
* **[[El Carmen de Viboral]]**, en Antioquia.
* **[[El Carmen de Atrato]]**, e Chocó.
* **[[El Carmen de Chucurí]]**, e Santander.
* **[[El Carmen (Norte de Santander)|El Carmen]]**, e Norte de Santander.
* **[[Carmen de Apicalá|El Carmen de Apicalá]]**, e Tolima.

### 
***[[El Carmen (Alajuela)|El Carmen]]**, karter en Alajuela.

### 
* **[[kanton El Carmen]]**, en proviñs Manabí:
** **[[El Carmen (Manabí)|El Carmen]]**, penn-kanton.
* **[[Puerto El Carmen de Putumayo|Puerto El Carmen]]**, kêr e Sucumbíos.

### 
* **[[El Carmen (Managua)|El Carmen]]**, karter e Managua.

## Pennadoù kar
* Carmen
* Isla del Carmen
* Carmelo
La Florida

**La Florida** zo un anv-lec'h spagnolek.

## 
* **[[Villa La Florida]]**, e Proviñs Buenos Aires; 
* **[[La Florida (Entre Ríos)|La Florida]]**, en Entre Ríos;
* **[[La Florida (Mendoza)|La Florida]]**, e Proviñs Mendoza;
* **[[La Florida (San Luis)|La Florida]]**, e Proviñs San Luis;
* **[[La Florida (Rosario)|La Florida]]**, karter e Rosario, e Proviñs Santa Fe;
* **[[La Florida (Tucumán)|La Florida]]**, e Proviñs Tucumán;
* **[[Ingenio La Florida]]**, e Proviñs Tucumán;

## 
* **[[La Florida (Bolivia)|La Florida]]**, e Tarija;

## 
* **[[La Florida (Chile)|La Florida]]**, e Santiago de Chile;

## 
* **[[La Florida (Nariño)|La Florida]]**, e Nariño;

## 
* **[[La Florida (Hospitalet)|La Florida]]**, karter en Hospitalet de Llobregat

## 
* **[[Florida Baja|La Florida]]**, karter en Alicante,
* **[[La Barca de la Florida]]**, e Cádiz, 

* **[[La Florida (Madrid)|La Florida]]**, karter e Madrid, 
* **[[La Florida (Oviedo)|La Florida]]**, karter en Oviedo, 
* **[[La Florida (La Orotava)|La Florida]]**, karter e Santa Cruz de Tenerife.

## 
* **[[Distrig La Florida]]**, e Cajamarca;

## 
* **[[La Florida (Caracas)|La Florida]]**, e Caracas;
* *La Florida*, en stad Táchira

## Pennad kar
*Florida (disheñvelout)
Wangari Maathai

**Wangari Muta Maathai** (ganet d’ar 1añ a viz Ebrel 1940 e Nyeri, marvet d’ar 25 a viz Gwengolo 2011 e Nairobi) a oa ur stourmerez evit an ekologiezh e Kenya. E 2004 he doa resevet ar Priz Nobel evit ar Peoc’h, abalamour d’he stourm dizehan evit an endro, an demokratelezh hag ar peoc'h. Bez’ e voe unan eus ar c’hentañ maouezed du o kaout un doktorelezh en ur skol-veur eus Afrika. 

A-hed he buheziad stourmerez e teuas a-benn da blantañ ha da lakaat plantañ 40 milion a wez e Reter Afrika, diouzh temz-amzer ha douar al lec’hioù ha diouzh ezhommoù an dud. Evit se e rae prezegennoù war an dachenn ha broudañ an dud, en o yezh, da blantañ gwez. Mirout gwez a bep seurt ha mirout yezhoù diseurt a oa daou dra a yae dorn-ha-dorn en he stourm. 
Betek 150 000 a vaouezed a voe lakaet da labourat da blantañ gwez ha paeet e vezent evit se gant an aozadur savet gant Wangari Maathai, ar Green Belt Movement. 

E 2003 e voe savet ganti ur strollad politikel ekologour e Kenya, anvet *Mazingira Green Party of Kenya*.

Da c’haredonañ he labour e voe roet meur a briz dezhi hag an hini brudetañ anezho, ar Priz Nobel, a dapas e 2004. 

Mervel a reas d’ar 25 a viz Gwengolo 2011 en ospital Nairobi, gant ar c’hrign-bev. 

## Levrlennadur
* Wangari Maathai, *Unbowed: A Memoir*, Knopf, 2006. 
* Wangari Maathai, *The Greenbelt Movement: Sharing the Approach and the Experience*, Lantern Books, 2003. 
* Wangari Maathai, *The Canopy of Hope: My Life Campaigning for Africa, Women, and the Environment*, Lantern Books, 2002. 
* Franck Prévot (testenn) & Aurélia Fronty (tresadennoù), *Wangari Maathai, la femme qui plante des millions d'arbres*, Rue du monde, 2011 
* F. Prévot & A. Fronty, *Wangari Maathai, ar vaouez a blante gwez a-vil-vern*, TES, 2013 (levr ha CD)

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn an Ensavadur Nobel, pajenn diwar-benn Warangi Maathai
* The Green Belt Movement
Isla del Carmen

**Isla del Carmen** zo anv spagnolek div enezenn.

## Gerdarzh
Diwar Nuestra Señora del Carmen, a zo anv spagnolek Itron Varia Menez Karmel, enoret war Menez Karmel, e Palestina, abaoe Brezelioù ar Groaz.

## Inizi

### 
* Isla del Carmen, e Campeche (stad), e ledenez Yucatán.

### 
* Isla del Carmen, en Asturiez.

## Pennad kar
*El Carmen
San Nicolás

**San Nicolás** zo un anv-lec'h spagnolek.

## Gerdarzh
Diwar an anv-bihan Nicolás, sant katolik.

## Douaroniezh
* **[[Bae San Nicolás]]**, en Perou,
* **[[Enez San Nicolás]]**, en SUA,
* **[[Traoñienn San Nicolás]]**, saonenn e departamant Antioquia, e Kolombia.

## Lec'hioù
### 
*San Nicolás, karter e kêr Buenos Aires,
*San Nicolás de los Arroyos, kêr e proviñs Buenos Aires,
* Partido San Nicolás de los Arroyos, partido e proviñs Buenos Aires,
* San Nicolás, e Proviñs Córdoba,
*San Nicolás, e Proviñs La Rioja.

### 
*San Nicolás, kumun e Rannvro ar Biobío.

### 
* San Nicolás de Bari, e provincia de La Habana.

### 
***[[San Nicolás de Ilocos|San Nicolás]]**, kumun e proviñs Ilocos del Norte,
***[[San Nicolás de Pangasinán|San Nicolás]]**, kumun e proviñs Pangasinán,
***[[San Nicolás de Batangas|San Nicolás]]**, kumun e proviñs Batangas.

### 
* San Nicolás, kumun e departamant Santa Bárbara,
* San Nicolás, kumun e departamant Copán.

### 
***[[San Nicolás (Oaxaca)|San Nicolás]]**, en Oaxaca,
* **[[San Nicolás Buenos Aires]]**, e Puebla,
***[[San Nicolás de Carretas]]**, e Chihuahua,
***[[San Nicolás de los Garza]]**, e Nuevo León,
* **[[San Nicolás de los Ranchos]]**, e Puebla,
***[[Pánuco (Sinaloa)|San Nicolás de Pánuco]]**, e Sinaloa,
* **[[San Nicolás Tetelco]]**, en Distrito Federal,
* **[[San Nicolás Tolentino (municipio)|San Nicolás Tolentino]]**, kêr e stad San Luis Potosí.

### 
***[[San Nicolás (Estelí)|San Nicolás]]**, en departamant Estelí.

### 
***[[Distrig San Nicolás (Rodríguez de Mendoza)]]**, en departamant Amazonas,
***[[Distrig San Nicolás (Carlos Fermín Fitzcarrald)]]**, en departamant Áncash.

### 
***[[La Aldea de San Nicolás]]**, e proviñs Las Palmas,
* **[[San Nicolás del Puerto]]**, e proviñs Sevilla,
* **[[San Nicolás del Real Camino]]**, ranngumun  e Moratinos, e  proviñs Palencia,
***[[San Nicolás (Madrid)|San Nicolás]]**, karter e Madrid.

## Istor
* **[[Emgann San Nicolás]]** (1811), emgann war vor war ar stêr Paraná entre roueelourien eus Montevideo ha gouarnamant Buenos Aires,
* **[[Emglev San Nicolás]]** (1852), emglev sinet gant 13 proviñs arc'hantinat hag a voe diazez d'ar Vonreizh Vroadel. 

### Pennadoù kar
*Saint-Nicolas
*Sant-Nikolaz
El Álamo

**El Álamo** (*ar buplienn* e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro.

## Lec'hioù
### 
:* **[[El Álamo (Chihuahua)|El Álamo]]**, e Chihuahua;
:* **[[El Álamo (Sinaloa)|El Álamo]]**, e Sinaloa;

### 
:* **[[El Álamo (Texas)|El Álamo]]** en Texas - ma c'hoarvezas emgann El Álamo;

### 
:* **[[El Álamo (Huelva)|El Álamo]]**, e proviñs Huelva;
:* **[[El Álamo (Teror)|El Álamo]]**, e proviñs Las Palmas de Gran Canaria;
:* **[[El Álamo (Madrid)|El Álamo]]**, e kumuniezh Madrid;
:* **[[El Álamo (Sevilla)|El Álamo]]** e proviñs Sevilla;

## Filmoù
* Diwar-benn Emgann El Álamo;:
:**[[The Alamo: Shrine of Texas Liberty]]*, 
:* *[[The Alamo (1960)]]*, gant John Wayne;
:* *[[The Alamo (2004)]]*, gant Ron Howard, ma weler Dennis Quaid, Billy Bob Thornton ha Jordi Mollà.

## Pennadoù kar
* Álamo
* Álamos
* Los Álamos
Yungay

**Yungay** zo un anv-lec'h eus Suamerika.

#### 
* kêr **[[Yungay (Chile)|Yungay]]**, e Proviñs Ñuble, e Rannvro ar Biobío
* kumun **[[Quinta Normal]]**, gwechall anvet *Yungay*, e Proviñs Santiago(Chile)
* un departamant kozh, **[[Departamant Yungay]]**

#### 
* Kêr **[[Yungay (Perou)]]**, e Proviñs Yungay (Perou) (Ancash, Perú)

## Istor
* **[[Emgann Yungay]]**
Los Álamos

**Los Álamos** zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver e meur a vro, nemet Los Alamos e vez skrivet e SUA.

## Gerdarzh
Los Álamos, a zo *an [[efl]], ar [[pupli]]* e brezhoneg, a vez skrivet en-reizh er broioù spagnolek, liester ar ger álamo.

## Lec'hioù

###### 
* Los Álamos, kumun e rannvro Biobío.

###### 
*Los Alamos e Kalifornia
*Los Alamos e New Mexico
**Arnodva Broadel Los Alamos
**Kontelezh Los Alamos, ur gontelezh e New Mexico

## Pennadoù kar
*Álamo
*Álamos
*El Álamo
*Tremblay, an anv-lec'h normanek kevatal
Lenn Nyos

**Lenn Nyos**, pe *Lenn Lwi*, zo ul lenn eus Kameroun e Proviñs ar Gwalarn. Ul lenn zon eo, ouzh tor ur menez-tan ha n’eo ket oberiant ken, nepell diouzh Menez Oku, ur menez-tan all hag an eil menez uhelañ er vro goude Menez Kameroun. 

Mont a ra karregadoù volkanek d’ober ur stankell naturel a zalc’h an dour el lenn. E krater ar menez-tan emañ al lenn. E goueled an dour ez eus gaz (CO2) hag a zeu er-maez eus ar magma. Peurvuiañ e chom an dioksidenn garbon-se e strad an dour. Met d’an 21 a viz Eost 1986 e oa bet dislonket en un taol, pa oa bet reier o kouezhañ el lenn. Neuze e oa bet mesket an dour ha deuet e oa an dioksidenn garbon er-maez eus an dour. Meur a gant den a oa bet lazhet gant ar goumoulennad gaz tro-war-dro. Ar wech kentañ eo e vefe bet mouget un niver ken bras-se a dud gant un anadenn fizikel naturel. 4000 den a rankas kuitaat o zi er vro tro-dro.

## Notennoù


## Liamm diavaez
Álamos

**Álamos** zo un anv-lec'h spagnolek.

#### 
* Álamos, kumun e Sonora.
** Álamos, kêr ha pennlec'h ar gumun.
* Álamos, e Guanajuato.

### Pennadoù kar
* Álamo
* El Álamo
* Los Álamos
* Alameda
Hit parade

***Hit parade*** () zo ur ger saoznek savet er Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1930 evit ober anv eus ur rollad tonioù pe kanaouennoù, renket en urzh hervez ar re a vez prenet pe selaouet ar muiañ d'ur c'houlz resis bennak. Degemeret eo bet ar ger  en un toullad yezhoù all (alamaneg, galleg, tchekeg hag all) er bloavezhioù 1960, hag adalek ar galleg er brezhoneg ivez.

## Istor
Brudet eo bet an droienn da gentañ gant abadennoù skingomz ha skinwel evel *[[:en:Your Hit Parade|Your Hit Parade]]* a badas eus 1935 da 1955 er Stadoù-Unanet, pe c'hoazh *[[:en:Billboard (magazine)|Billboard]]*, ar gelaouenn etrebroadel gouestlet d'ar sonerezh, a savas e miz Genver 1936 he *music hit parade* kentañ.

Berzh a reas an droienn hag adkemeret e voe e meur a yezh dre ar bed. Diouzh ar c'hiz e oa an droienn e galleg er bloavezhioù 1960 ha 1970. Bremañ pa vez lavaret *(record) chart* kentoc'h e saozneg e vez graet ivez gant troiennoù saoznek all a bep seurt e galleg, evel *Top* (*Top 10*, 40, 50...), un doienn hag a voe degemeret e meur a yezh all, en o zouez an *[[Top 50]]* e galleg.

Arabat eo kemmeskañ an anv *hit parade*, diazezet war ar gwerzhioù, gant ar renkamantoù a bep seurt a vez graet gant ar chadennoù skingomz, pe gant kelaouennoù pe lec'hiennoù a bep seurt, diazezet war o selaouerien pe o lennerien, ha n'eo ket war ar gwerzhioù ken.

E galleg ez eo bet brudet an anv gant Radio Luxembourg gant hec'h abadenn skingomz *Hit-Parade RTL* a voe skignet adalek 1962 betek 1989.
Anvet e voe *Minimax* adalek miz Du 1966 betek miz Mae 1968 kent distreiñ da *Hit Parade* ; un ehan a voe etre 1970 ha 1972 ; e miz Gouhere 1972 e voe skignet a-nevez, betek 1981. Adskignet e voe betek 1989 dre ar skingomz.
Er skinwel e voe an *Hit parade* ivez adalek an 10 a viz Gwengolo 1975 betek miz Mezheven 1983.

## Renkamantoù er bed

## Levrlennadur
* Battistini, Pete : *American Top 40 with Casey Kasem: The 1970s*, AuthorHouse, 2005 
* Durkee, Rob : *American Top 40: The Countdown of the Century*,  New York: Schriner Books, 1999 
## Notennoù
Santurce

**Santurce** zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro, hogen euskarek a orin.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv *Santurce* eus spagnolekadur an anv euskarek Santurtzi, da lavarout eo *Sant Jorj*. 

## Lec'hioù
###### 
*Santurce

###### 
**Santurce*, anv spagnolek Santurtzi, e Bizkaia.
**Santurce Antiguo, karter eus kêr
**Santurce-Ortuella*, anv kozh Ortuella, e Bizkaia.

###### 
*Santurce, karter e San Juan (Puerto Rico)
Tanga

Un **tanga** a zo ur seurt bragoù-bihan, implijet da bezh dilhad-dindan pe kouronkañ, bihanik, ma vez goloet un darn eus ar feskennoù hepken. Brasoc'hik e vez eget ur string. Disheñvelik eo ivez diouzh ar bragoù-bihan brazilian a zo heñvel an daou du (an tu a-raok hag an tu a-dreñv).

## Adster pe yezhoù all
E yezhoù 'zo e vez graet "tanga" eus kement slip bihan-bihanik, kenster mui-pe-vui gant string, met cheñch a c'hell ober hervez ar broioù, memes er re ma vez komzet an hevelep yezh. *Tanga* e spagnoleg Spagn n'eo ket tre ar memes tra ha "tanga" e spagnoleg Suamerika: e Bro-Spagn e talvez kement ha string, tra ma vez lavaret "colaless" eus ur string en Amerika ar Su.


file:Beach-Girl1.jpg|Maouez en un tanga
file:Black-thong-swimsuit.jpg|Gwaz en un tanga


## Gwelet ivez
* Bragoù-bihan brazilian
* Mikrokini
* String
Efed Streisand

An **efed Streisand** a zo ur fenomen, dreist-holl war ar Genrouedad, ma ra berzh ur c'heloù dre ma vez bet klasket kuzhat anezhañ dre e zilemel pe e gontrollañ. Dont a ra an anv diwar ar pezh a oa c'hoarvezet e 2003 p'he doa klasket ar ganourez amerikan Barbra Streisand mirout na vefe brudet ur skeudenn eus he c'henkiz e Malibu dre ober prosez. Ar c'hontrol a c'hoarvezas, miliadoù a dud a yeas da welet al lec'hienn ma oa ar skeudenn, p'o doa klevet ar c'heloù.
Barbra Streisand

**Barbara Joan "Barbra" Streisand**, ganet d'ar 24 a viz Ebrel 1942 e New York, e karter Brooklyn, a zo un aktourez, kanourez, sevenourez ha produerez filmoù stadunanat.

Daou Oscar, un Tony, dek Grammy Award, pemp Emmy Award, pevar Peabody Award, Medalenn prezidentel ar Frankiz ha nav Golden Globe he deus bet.
Ofisourez al Lejion a enor eo ivez.
Nos ancêtres les Gaulois

***Nos ancêtres les Gaulois*** ("Ar C'halianed, hon hendadoù") zo un droienn c'hallek implijet en <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XIX</span><small><sup>vet</sup></small> hag  da gelenn da vugale ar skolioù, e Bro-C'hall hag en hec'h impalaeriezh trevadennel, en Azia evel en Afrika, pe zoken en Amerika (e Gwiana pe en Antilhez), e oa ar C'halianed e oa o hendadoù. Kavet e veze an ideologiezh-se el levrioù istor implijet da vare an Trede Republik c'hall ha savet gant an istorour Ernest Lavisse (1842-1922).

E Breizh eo bet gwelet gant ar vroadelourien evel ur gaou bras savet da guzhat istor orinoù pobl Vreizh.

**Nos ancêtres les Gaulois* zo meneget er ganaouenn *Faut rigoler*, gant ar c'haner gallek Henri Salvador (genidik eus Gwiana c'hall) 

## Levrlennadur
*  François Reynaert. *Nos ancêtres les Gaulois et autres fadaises*. Paris : Le Livre de Poche, 2012 

## Liamm diavaez
* ''Wikiquote''

## Notennoù
Cill Chaoi

**Cill Chaoi** (*Kilkee* e saozneg) zo ur gêriadenn en Iwerzhon, en arvor kontelezh Clare, nepell diouzh Cill Rois.

## Gevelliñ

## Liamm diavaez
*Pennad diwar-benn ur murlivadur e Cill Chaoi, ''Belfast Telegraph'' 4/09/2013
Manati Poblet

**Manati Poblet** (**Reial Monestir de Santa Maria de Poblet** e katalaneg) zo un abati sistersian eus Katalonia, e-kichen Vimbodí, e Proviñs Tarragona.

Lakaet e voe sevel ar manati kentañ e 1149 gant Ramon Berenguer IV, kont Barcelona, ha fiziet e voe e menec'h eus abati Fontfreda, e-kichen Narbona (departamant Aude hiziv). E Manati Poblet e voe beziet rouaned Aragon, adalek Alfonso II (1157-1196) betek dibenn tiegezh Aragon er .

Dont a reas an abati da vezañ pinvidik, dreist-holl er . Goude se ez eas war ziskar ha mont a reas ar venec’h kuit e 1835. Labourioù adkempenn a voe graet adalek 1930 ha sakret e voe iliz an abati a-nevez e 1940. Neuze e teuas ur strollad menec'h sistersian di d’en em staliañ.

E 1991 e voe lakaet ar manati war Roll Lec’hiennoù ar Glad Bedel gant UNESCO.
Kalvez (disheñvelout)

Ur c'halvez zo un den a labour gant pezhioù koad pe houarn da sevel frammoù tiez pe bigi. Un anv-tiegezh brezhonek eo ivez 

## Tud
*Gwelout Kalvez (anv-tiegezh).

## Lec'hioù
* ar C'halvez eo anv brezhonek an enezenn anvet *Île Longue* e galleg, e Mor Bihan Gwened.
* Tour-tan ar C'halvez Meur a zo un tour-tan er-maez da Sant-Nazer.
Japan bashing

**Japan bashing** zo un droienn saoznek savet da ober anv eus ar gasoni ouzh Japan e Stadoù-Unanet Amerika. 

Savet eo bet an droienn e deroù ar bloavezhioù 1980 gant Robert C. Angel, ur Stadunanad paeet da zifenn interestoù Japan. D'ar c'houlz-se e oa prezidant ar *Japan Economic Institute*, e Washington D.C., arc'hantet gant Ministrerezh japanat an Aferioù Diavaez. 
## Enebiezh ouzh Japan
* Pennad spisoc'h *[[Fromoù enep japanat]]*
Ma oa bet krouet er bloavezhioù 1980 an droienn evit reiñ harp d'ar c'hevezerezh ekonomikel etre Japan ha peurest ar bed, dreist-holl SUA, un diazez istorel gwirion a zo memestra.
#### Skouerioù istorel
Setu amañ skouerioù skritelloù bet implijet gant SUA e-pad an Eil Brezel-bed. Ar Japaniz a oa keñveriet alies gant loened ha roet dezho fromoù euzhus nemetken.

Fagbag.jpg|
AntiJapanesePropagandaTakeDayOff.png|
Alaska Death Trap.jpg|
Tokio Kid Say 2.jpg|
US propaganda Japanese enemy.jpg|
Our Battle is Production - NARA - 534442.jpg|


## Pennad kar
*bashing
Bashing

** Bashing** zo ur ger saoznek a vez lavaret eus skeiñ gant un den, pe bazhata anezhañ hag implijet e vez bremañ d'ober anv eus ar blijadur a vez gant lod tud o c'hoari dispenn tud pe traoù zo, pe o tivrudañ anezho da vihanañ. Gant ar Genrouedad e vez aesoc'h ha buanoc'h kas ar c'hoari en-dro. 

Kaoz a vez, pe a zo bet:
*eus Japan bashing, divrudañ Japan, e SUA
*eus French bashing, divrudañ Bro-C'hall, e Bro-Saoz pe SUA
*eus Quebec bashing, divrudañ Kebek, e Kanada.

## Bro-C'hall
E kazetennoù gall zo ez eus bet kaoz eus *Hollande bashing* diwar-benn kaozioù kelaouennerien eus an tu dehou a blije dezho, d'ur poent, skeiñ bazhadoù gant François Hollande pa oa bet nevez lakaet da brezidant.
Milin (anv-tiegezh)

Un anv-tiegezh brezhonek eo an anv Milin; un anv a Vro-Leon e seblant bezañ kentoc'h.

## Er yezhoù all
* Mill, anv-tiegezh saoznek
* Moulin, anv-tiegezh gallek
* Mühle, anv-tiegezh alamenek

## Tud
*Gab Milin, skrivagner breizhat
*Rozenn Milin, 
*Isaak Moiseevich Milin, ur matematikour soviedel

## Gwelet ivez
* Miliner, anv-micher hag anv-tiegezh brezhonek.
Kalvez (anv-tiegezh)

**Kalvez**, pe **ar C'halvez**, zo un anv-tiegezh brezhonek, deuet diwar anv ur vicher, hini ar c'halvez.

## Yezhoù all
E galleg eo bet troet an anv e *Calvez, Le Calvez, le Calvé* gant marilh gall ar boblañs.

E gevatal a gaver e yezhoù all :
*Carpenter, e saozneg
*Carpentier ha Charpentier e galleg
*Carpintero, e spagnoleg
*Zimmermann, en alamaneg

### Tud
#### kantved
*Jakez ar C'halvez (1800-1859), beleg eus Bro-Leon, saver levrioù relijion
#### kantved
*Armañs ar C'halvez, beleg ha kelenner, saver ar c'helaouennoù ''Skol'' ha *[[Wanig ha Wenig]]*
*Herve Kalvez (1872-1946), beleg eus Bro-Leon, aozer meur a levr diwar-benn sent Breizh
*Jean-Yves Calvez (1927-2010), beleg, prederour hag armerzhour 
*Leon ar C'halvez (1909-1995), marc'hhouarner
*Paol Kalvez, genidik a Vro-Leon, soudard en arme c'hall, emsaver, hag unan eus diazezerien SADED
*Ronan Calvez, kelenner e skol-veur Brest
*Tugdual Kalvez, bet kelenner prederouriezh en Alre, barzh brezhonek
#### kantved
* Florent Calvez (g. e 1974), aozer bannoù-treset
* Vincent Calvez (g. e 1981), matematikour 
* Anne-Sophie Calvez (g. e 1983), ruzikerez
Ivan Bilibin

**Ivan Iakovlevitch Bilibin** (Иван Яковлевич Билибин, 1876-1942) zo ul livour rus, skeudennaouer levrioù, kinkler c'hoariva, ezel eus ar gevredigezh Mir iskousstva ( Мир искусства : "Bed an Arz"). Levezonet bras e oa gant ar c'hontadennoù-pobl.

## Oberennoù

Ivan Bilibin 036.jpeg| Baba Yaga, ar sorserez
Bilibin stage.jpg|Leurenn evit ar c'hoarigan Ar C'hilhog Aour, 1909
Dadon shemakha.jpg|An Tsar Dadon hag ar Rouanez Shemakha (skeudenn evit ar gontadenn *[[Marvailh ar C'hilhog Aour]]*, 1906)
Biliwar.jpg|The Tale of Igor's Campaign
Марья Моревна 5.jpg|Koschei an Divarvel e *[[Marya Morevna]]*, 1900
Bilibin. Baba Yaga.jpg|Baba Yaga e *Vassilisa Goant *, e 1899
Russian Wonder Tales 081.jpg|Vasilisa Goant, e 1899
Firebird.jpg|Ivan Tsarevich o tapout pluenn an Evn-tan e 1899
1932._Билибин._Морозко.jpg|Morozko
Ivanbilibin.jpg|Enez Buyan 1905
Dobrynya Nikitich rescues Zabava from the Gorynych, 1941.jpg|Dobrynya Nikitich a savete Zabava an aerouant Gorynych
Solovej.jpg|Ilya Muromets hag Eostig al Laer
Bilibin Alkonost.JPG|Alkonost
bilibin_justice.jpg|Justis ar Rus
Bilitower.jpg|Sadko
Ruslanil.jpg|Ruslan ha Ludmila


## Liammoù diavaez

* Ivan Bilibin
Baba Yaga

**Baba Yaga** (Баба-Яга e ruseg, Baba Jaga e poloneg) zo ur sorserez hag a gaver e meur a gontadenn slav, rusek, bulgarek, polonek, evel e Vasilisa Goant. 

Sorserez eo Baba Yaga, hag ur c'har dezhi hepken, ha lesanvet « Baba Yaga Gar Askorn » (Костяная Нога e ruseg), o chom en ul lochenn savet war pavioù yar, hep dor na prenestr, e penn pellañ ar c'hoad don. Mouchouer ebet ne vez ganti war he fenn, pezh a oa dizereat e kevredigezh ar goueriaded rus.
Kravatenn

Ur **gravatenn** zo ur pezh dilhad hag a vez lakaet en-dro d'ar gouzoug. Ur seurt skerbig moan zo anezhi, ha skoulmet e vez dindan ar groñj. Hiziv e vez douget war ur roched. Lakaet e vez kravatennoù gant gwazed ha merc'hed e micherioù zo. 

## Istor

Ar gravatenn a veze douget gant soudarded kroat ur rejimant krouet gant ar roue gall Loeiz XIII .


Louis1667.jpg|Loeiz XIV, e 1667 : kravatennet.
StateLibQld 2 178131 Michael Slattery.jpg| Michael Slattery, mengleuzier aostralian, e 1872.
Ca 20140918 (15094846249).jpg|Merc'hed kravatennet
Hermes ties.jpg| Kravatennoù ar marc'hadour parizian Hermès, e seiz.
VP cravate grande.JPG | Vincent Peillon, politikour gall en kravatenn ruz.


## Pennadoù kar
*kravatenn Lavallière
*kravatenn noter
Ar re c'hlaz

**Ar re c'hlaz** zo ur werz eus Barzaz Breiz diwar-benn torfedoù soudarded ar Republik c'hall (*ar re c'hlas*) hag aon Bretoned ar maezioù dirake.

## Liamm
Alkonost

An **Alkonost** (Алконост en ruseg) zo ul loen mojennel slav, hogen rus dreist-holl, dezhañ korf un evn ha penn ha bruched ur vaouez kenedus. Evel Sirin ha Gamayun eo unan eus evned diouganerien ar folklor rus.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv Alkonost eus an anv henc'hresianek Alkione a oa bet troet en evn gant an doueed. Liammet eo ivez ouzh an doue-heol Khors.

## Skeudennoù

Skeudenn:Bilibin Alkonost.JPG|An *Alkonost*, hervez Ivan Bilibin.
Skeudenn:Lubok alkonost.JPG| Hervez Lubok 
Skeudenn:Grebnev Alkonost.JPG|Kartenn-bost, 1908
Skeudenn:Vasnetsov Sirin Alkonost.jpg| Sirin, en tu kleiz, hag Alkonost en tu dehou, hervez Viktor Vasnetsov el levr *Birds of Joy and Sorrow* (1896)


## Pennadoù kar
*Gamayun
*Harpy
*Siren
Madison (anv-tud)

**Madison** zo un anv-tiegezh saoznek, hag a zo deuet ivez da vezañ un anv-bihan, roet d'ar merc'hed evel d'ar baotred.

## Gerdarzh
Madison zo un anv-tiegezh, skrivet **[[Maddison]]** e biz Bro-Saoz, ha n'eo nemet un adstumm d'an anv Mathieson, da lavarout eo *mab da [[Matthew]]*, met marteze ivez, a-wechoù, *mab da [[Maddy]]*, pa vez lakaet Maddy da verrstumm evit Maud, anv-bihan roet d'ar merc'hed.

## Tud
### Anv-tiegezh
* James Madison, 4re Prezidant SUA

### Anv-bihan
*Madison Washington, sklav emsavet war ul lestr morianetaerien e 1841;
*Madison Cawein (1865–1914), barzh barzh stadunanat, eus Louisville (Kentucky);
*Madison Smartt Bell (Nashville, 1957), barzh stadunanat.
Charles-Auguste

**Charles-Auguste** zo un anv-bihan gallek savet gant Charles hag Auguste.

## Tud
*Charles Auguste de Goyon de Matignon, brezelour breizhat ha gall 
* Charles-Auguste Taunay (1768 -1824 , kizeller gall
* Charles-Auguste de Bériot (1802-1870), sonaozour belgiat
* Charles-Auguste Questel, savour gall
* Charles-Auguste Lebourg, kizeller breizhat.

## Pennad kar
* Karl August
Tour Babel (Brueghel)

**Tour Babel** zo anv meur a daolenn gant al livour flamank Pieter Brueghel gozh, awenet gant ar pennad eus ar Bibl diwar-benn tour Babel.

## Tour Babel bras
An daolenn vrudetañ anezho holl avat eo an hini a anver Tour Babel «bras» hag a voe livet war-dro 1563 hag a zo miret e Kunsthistorisches Museum Vienna, en Aostria. An hini anvet Tour Babel « Bihan  » a voe livet e 1568 hag a zo e Mirdi Boijmans Van Beuningen e Rotterdam en Izelvroioù.