Hans Fallada

**Hans Fallada** a oa anv-pluenn **Rudolf Ditzen** (Greifswald, 21 a viz Gouere 1893 – Berlin, 5 a viz C'hwevrer 1947), ur skrivagner alaman. *Hans Fallada* a zibabas da anv-pluenn diwar div gontadenn gant ar vreudeur Grimm : *Hans im Glück* ("Hans en eurvad") ha *Die Gänsemagd* ("an dimezell Waz"), ma kontont istor ur marc'h anvet « Fallada ». Unan eus ar skrivagnerien alaman vrudetañ en  eo. En e romantoù e kont buhez tud vunut.

## Buhez
Rudolf Ditzen a voe ganet d'an 21 a viz Gouere 1893 e Greifswald, en ur familh en hec'h aez. A-hed e yaouankiz e voe start an darempredoù gant e dad, dre ma felle dezhañ e teufe e vab da vezañ barner. Meur a wech e tilojas ar familh : da Verlin e 1899 ha da Leipzig e 1909.

E 1911 e studias e *Fürstliches Gymnasium* Rudolstadt e Thüringen. E bloaz-se ivez e klaskas en em zistruj gant e vignon Hans Dietrich von Necker. Daoust ma voe gloazet da vat e treuzvevas R. Ditzen met harzet e voe evit bezañ muntret e vignon, hag e-pad ur pennad e voe bac'het en ur bredospital e Jena.

N'en doa diplom ebet pa guitaas al lise, ha meur a vicher (labourer-douar, embanner, kazetenner) a reas a-raok dont a-benn da c'hounit e vara diwar e skridoù.
Etre 1917 ha 1919 e rankas digontammañ (alkool ha drammoù) ha meur a wech e voe kaset d'an toull-bac'h : 3 miz e 1924, 2 vloaz hanter e 1926 hag 11 devezh e 1933. 

E 1920 e voe embannet *Der junge Goedeschal* ("Goedeschal yaouank"), hag *Anton und Gerda* ("Anton ha Gerda") e 1923.

E 1929 e timezas Rudolf Ditzen gant Anna Margarete Issel.

Berzh a reas e 1931 gant *Bauern, Bonzen und Bomben* ("Kouerien, pennoù-bras ha bombezennoù"), ma kont taolioù-dispac'h peizanted Neumunster (Schleswig-Holstein) da vare enkadenn 1928-29.

E eil romant, *Kleiner Mann, was nun ?* ("Ha bremañ, paotr bihan ?", 1932), a lakaas anezhañ da vezañ brudet e diavaez Alamagn ; ennañ e kont istor ur c'hontour yaouank, Johannes Pinneberg e anv, tapet gant an enkadenn ekonomikel ha deuet da vezañ dilabour ha paour.

E 1933 e voe tapet ar galloud gant Adolf Hitler ha neuze e tivizas Fallada mont da Garwitz e Mecklemburg-Vorpommern. Kalz eskrivas eno : *Wer einmal aus dem Blechnapf frißt* ("Neb a zebr en un toupin ") ha *Wir hatten mal ein Kind* ("Ur bugel hon eus bet ur wech") e 1934, *Das Märchen vom Stadtschreiber, der aufs Land flog* ("Kontadenn ar sekretour hag a nijas d'ar maezioù") e 1935, *Wolf unter Wölfen* ("Bleiz e-mesk ar bleizi") e 1937, *Der eiserne Gustav* ("Gustav houarn") e 1938, *Der ungeliebte Mann* ("Ar paotr droukkaret") e 1940, hag *Ein Mann will hinauf* ("Un den a venn sevel") e 1943.

E 1944 e tispartias diouzh Anna Issel hag e reas anaoudegezh gant Ursula Losch. E 1944 ivez e stagas gant skrivañ *Der Trinker* ("An ever"), embannet e 1950, ma kont e vuhez lonker hag ar fed ma oa tapet gant ar morfin abaoe e yaouankiz.
E 1945 e timezas gant Ursula Losch, ha kinniget e voe dezhañ gant Johannes R. Becher mont da Verlin ar Reter, ma labouras Fallada evit ar gazetenn *Täglichen Rundschau* tra ma kendalc'he da skrivañ romantoù.

E 1946 e skrivas Hans Fallada *Der Alpdruck* ("An hurlink") ha *Jeder stirbt für sich allein* ("Digenvez e varver"), hag a zo, hervez Primo Levi, "unan eus al levrioù bravañ diwar-benn ar stourm enepnazi en Alamagn."

## Oberennoù

## Liammoù diavaez

*  www.fallada.de
* Neue deutsche Biographie
* Fotografien von Lebensstationen Hans Falladas
* Bericht der Wochenzeitung „Freitag“ vom 2. Juli 2004 zu den Verhältnissen im Neubrandenburger Fallada-Archiv
*Liammoù war lec'hienn Universitätsbibliothek der Freien Universität Berlin
* Hans Fallada war IMDB
* Hans Fallada war lec'hienn Deutsche National Bibliotek