open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buddy Longway

***Buddy Longway*** zo un heuliad albomoù bannoù treset gallek troet e meur a yezh. Ar senario, an tresadennoù hag al livioù a veze graet gant Derib betek embann albom fin an istor e 2006.

## Sinopsis
Buddy Longway (ganet war-dro 1840 ha marvet war-dro 1890) zo un traper gwenn hag a zo o chom er Far West e-pad eil lodenn an  kantved. Mab gwastadourion iwerzhonat eo. E-pad e vuhez e tesk anavezout an Indianed. Dimeziñ a ra zoken gant un Amerindianez Sioux anvet Chinook, ha sevel a ra ur familh ganti. Daou vugel o deus : Jeremy ha Kathleen. 

Un haroz diseurt eo Buddy Longway e bed ar bannoù-treset rak koshaat a ra ha parfetaat a ra hed-ha-hed e avanturioù.

## Temoù an istor
Ar sevenadur amerindian, an hironiñ, tremen an oadoù (an oad krenn), hag an darempred gant an natur zo e-touez temoù *Buddy Longway*.

## Prizioù
Evit an heuliad-mañ en doa bet Derib priz meur Saint Michel e 1974, ar priz Phenix e 1975 hag ar priz Alfred e 1978 evit ar gwellañ heuliad estren. E 1979 e oa aet ar maout gantañ er genstrivadeg tribloaziek aozet gant kêr vMons e Belgia.

## Albomoù

### E galleg

Embannet e vezont gant Le Lombard.
* *Les Amis de Buddy Longway* (04/1983)
* Tome 1 : *Chinook* (09/1974)
* Tome 2 : *L'Ennemi* (01/1975)
* Tome 3 : *Trois hommes sont passés* (01/1976)
* Tome 4 : *Seul...* (01/1977)
* Tome 5 : *Le Secret* (10/1977]])
* Tome 6 : *L'Orignal* (03/1978)
* Tome 7 : *L'Hiver des chevaux* (08/1978)
* Tome 8 : *L'Eau de feu* (10/1979)
* Tome 9 : *Premières chasses* (01/1980)
* Tome 10 : *Le Démon blanc* (01/1981)
* Tome 11 : *La Vengeance* (10/1982)
* Tome 12 : *Capitaine Ryan* (01/1983)
* Tome 13 : *Le Vent sauvage* (11/1984)
* Tome 14 : *La Robe noire* (11/1985)
* Tome 15 : *Hooka-Hey* (11/1986)
* Tome 16 : *Le Dernier Rendez-vous* (11/1987)
* Tome 17 : *Regarde au-dessus des nuages* (06/2002)
* Tome 18 : *La Balle perdue* (06/2003)
* Tome 19 : *Révolte* (11/2004)
* Tome 20 : *La Source* (05/2006)

### E brezhoneg

Embannet int bet gant Keit Vimp Bev.
* Levrenn 1 : *Chinook*
* Levrenn 2 : *An Enebour*
* Levrenn 3 : *Tri den a zo paseet*
* Levrenn 4 : *Ma unanik...*
* Levrenn 5 : *Ar Sekred*
* Levrenn 6 : *An Orignal*
* Levrenn 7 : *Goañv ar c'hezeg*
* Levrenn 8 : *An Dour tan*
* Levrenn 9 : *An abadennoù chaseal kentañ* pe *Kentañ abadennoù chase*
* Levrenn 10 : *An Diaoul gwenn*
Brisbane

**Brisbane** (distaget  e saozneg) eo trede brasañ kêr Aostralia, ha kêr-benn stad Queensland.

## Liammoù etrebroadel
### Gevelliñ
Gevellet eo Brisbane gant ar c'hêrioù-mañ:

## Notennoù ha daveoù
Bangkok

Kêr-benn Thailand eo **Bangkok** (กรุงเทพมหานคร pe กรุงเทพฯ e taieg)), ha brasañ kêr ar vro.

Anv klok Bangkok e taieg eo กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยา มหาดิลกภพ นพรัตน์ราชธานีบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยะวิษณุกรรมประสิทธิ์,   Kêr an aeled, kêr vras, ti ar Bouddha emrodez, kêr n'haller ket kemer an doue Indra, kêr-benn vras ar bed kisellet gant nav maen prisius, kêr ereüs, brokus e mell palez ar Roue evel ti en neñv, ren an doue adkemeret korf gantañ, kêr dediet da Indra ha savet gant Vishnukarn  ; unan eus an anviou lec'h hirañ er bed eo. Krouet eo bet an anv-se diwar div yezh indian, ar palieg hag ar sañskriteg.

## Kêrioù gevellet gant Bangkok
C'hwec'h kêr ha tregont o deus skoulmet un emglev gant Bangkok :
Strollad Glas Bro-Saoz ha Kembre

**Strollad Glas Bro-Saoz ha Kembre** (e saozneg: **Green Party of England and Wales**; e kembraeg: **Plaid Werdd Cymru a Lloegr**) eo ar strollad politikel ekologour pennañ eus ar Rouantelezh-Unanet. Diazezet eo e Bro-Saoz hag e Kembre, daoust m'eo emren rann Kembre. Savet eo bet ar strollad-se e 1973. Ezel eo eus ar Strollad Glas European (*European Green Party*), ha sinet en deus, gant ar stolladoù glas all, Karta ar Re C'hlas eus ar bed. Gant dilennadeg Caroline Lucas, e 2010, eo bet ar wech kentañ dezho kaout ur c'hannad e Ti ar C'humunioù. Kannaded o doa dija e Parlamant Europa hag e Bodadeg Londrez.

N'en deus ar strollad penn ebet hag e lavar an izili ez a seurt doare mont en-dro a-enep o soñjoù. Daou bennbrezeger o deus avat, ur paotr hag ur plac'h. Caroline Lucas eo ar plac'h, ha Keith Taylor ar paotr.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Strollad Glas Bro-Saoz ha Kembre
Strollad Broadel Breizhveurat (BNP)

Strollad politikel eus an tu dehou pellañ, bet savet e 1982. E saozneg *British National Party*.

Nick Griffin eo e vleiniad abaoe 1999.

Da geñver Dilennadeg da Zael Unaniezh Europa 2009 e c'hounezas ar Strollad e zaou gannad europat kentañ, Nick Griffin, bleiniad ar Strollad dilennet e Gwalarn Bro-Saoz, hag Andrew Brons, dilennet e Yorkshire hag an Humber.

Load kefridiel ar Strollad Broadel Breizhveurat
Pastell Dilennel Porth Ia (Ti ar C'humunioù)

Kannad a-vremañ : Andrew George (Strollad Frankizour-Demokrat) (abaoe ar 1añ Mae 1997)

Pastell Dilennel Porth Ia (Ti ar C'humunioù)

## Izili ar Parlamant

### 1558–1629

### 1640–1832

### 1832–1885

### Abaoe 1885

## Notennoù
Tracey Emin

**Tracey Emin** (3 a viz Gouere 1963 e Croydon, Surrey) zo un arzourez saoz ezel eus al luskad *[[Young British Artists]]*.

En em vrudet eo a-drugarez da zaou zarvoud : reuz a savas e-pad un abadenn skinwel war Channel 4 e 1997 dre ma oa mezvez, ha reuz a savas adarre e 1999 pa c'hounezas Priz Turner evit he staliadur anvet *My Bed* : he gwele e oa, digempenn ha lous abalamour m'he devoa tremenet meur a sizhunvez warnañ oc'h evañ, o vutuniñ, o tebriñ, o kaout darempredoù revel hag o kousket, gronnet a lastez a bep seurt, en o zouez togoù-pich bet implijet ha dilhad-dindan mastaret gant gwad.

Ouzhpenn aozañ staliadurioù e sav tresadennoù, videoioù, taolennoù, dilhad, luc'hskeudennoù ha kizelladurioù.
Degemeret e voe er *[[Royal Academy of Arts]]* (Londrez) e miz Meurzh 2007.
Pastell dilennel Truru ha Sen Ostell (Ti ar C'humunioù)

Kannad a-vremañ : Matthew Taylor (Strollad Frankizour-Demokrat, bet e vleiniad etre an 9 Eost 1999 hag an 11 Mezheven 2003) abaoe an 12 Meurzh 1987
Pastell Dilennel Gevred Kernev-Veur (Ti ar C'humunioù)

**Pastell dilenn Gevred Kernev-Veur** a zo unan eus c'hwec'h pastell dilenn Kernev-Veur.

## Ar re dilennet
Tamer

An **Tamer** (kerneveureg; *Tamar* e saozneg) eo ar stêr a ra ar vevenn etre Kernev-Veur ha Bro-Saoz. Ur pont bras zo bet savet dreisti etre Plymouth, e Bro-Saoz, hag Essa, e Kernev-Veur.
New Delhi

**New Delhi** (नई दिल्ली en hindeg, دہلی pe دلّی en ourdoueg) eo kêr-benn India. Eno e kaver sez gouarnamant India, ar Parlamant, annez ar prezidant ha Lez-veur ar vro.

Ur gêr nevez eo, diazezet e voe gant ar Vreizhveuriz en . E-pad Durbar India 1911 e voe disklêriet gant ar roue Jord V, impalaer India, e vije savet kêr-benn nevez India, e-lec'h Kolkata ha ne oa ket kreizel awalac'h.

N'eo New Delhi nemet ul lodenn vihan eus Tiriad Kêr-benn Vroadel Delhi. E norzh ar vro emañ.

## Gevellerezh
* Beograd 
* Chicago 
* Kuala Lumpur 
* Londrez 
* Moskov 
* Seoul 
* Tokyo 
* Ulaanbaatar 
* Washington D.C.
Vivienne Westwood

**Vivienne Isabel Westwood** (8 a viz Ebrel 1941, Tintwislte, Rouantelezh-Unanet) (DBE, RDI) a zo ur gemenerez. Brudet eo abalamour m'he deus krouet an dilhad punk kentañ.

## He buhez
Ur wech echu gant he studioù e reas meur a vicher. En un toull-noz e kejas gant Dereck Westwood. Dimeziñ a rejont e 1962, ur mab a voe ganet, ha dispartiañ a rejont e 1966. E 1967 e kejas gant Malcolm McLaren. Asambles gant Patrick Casey e kroujont un stal dilhad anvet *Paradise Garage* (403 King's Road, Londrez) e 1971. Meur an anv a voe roet d'ar stal (*Seditionaries, Let It Rock*...), betek ma teufe da vezañ brudet dindan an anv *Sex*, bet dibabet abaoe 1974. Hiziv an deiz ez eo anvet *World's End*. A-drugarez d'ar stal e c'hellas Vivienne Westwood pleustriñ war ar c'hrouiñ dilhad. Jamie Reid a reas kemend-all. Brudetoc'h c'hoazh e teaus da vezañ pa zeuas ar bunked da brenañ dilhad en he stal, tra ma oa Malcolm McLaren *manager* ar strollad punk Sex Pistols. Kemm a zegasjont da vat e bed ar c'hiz : implijout a rejont a bep seurt traoù evel chadennoù marc'hoù-houarn, troioù-gouzoug evit chas..., en ur veskañ anezho gant elfennoù ha danvezioù hengounel evel an tartan, ha levezon o deus c'hoazh hiziv an deiz. War veur a stal eo perc'hennez Vivienne Westwood hiziv an deiz : teir anezho e Londrez, div e Manchester, unan e Liverpool, unan all e Leeds hag unan all c'hoazh e Newcastle. E 2008 ez eus bet digoret div stal ouzhpenn, e Nottingham hag e New York. 
Hiziv an deiz ez eo perc'henn war dri merk disheñvel : *Anglomania*, *Vivienne Westwood Red Label* ha *Vivienne Westwood Gold Label*. Brudet eo ivez Westwood evit bezañ oberiant war dachenn ar politikerezh. Stourm a ra a-enep d'an armoù nukleel hag ezel eo eus *Liberty*, ur gevredigezh a stourm evit gwareziñ gwirioù ha frankizoù an dud. Evit ar gevredigezh-se e krouas un t-shirt skrivet warnañ : *I am not a terrorist, please don't arrest me* e miz Gwengolo 2005. E 2006 eo bet degemeret en DBE ha teir gwech he deus gounezet priz ar gwellañ krouer dilhad breizhveuriat.

## Diskouezadeg

E 2004 hag e 2005 e voe gouestlet un diskouezadeg dezhi e Victoria and Albert Museum (Londrez), ha goude-se e National Gallery Aostralia. En holl e voe diskouezet 145 pezh-dilhad disheñvel, eus an dilhad punk kentañ d'ar re nevez krouet ganti, ha levezonet ar c'hrouiñ anezho gant dilhad an XVIIIvet kantved.

## Reuz
Meur a wech ez eus savet reuz rak embann a ra Vivienne Westwood pourmen hep gwiskañ he bragoù-bihan. Lavaret he deus e oa divragez pa oa bet degemeret en DBE (*Dame Commander of the British Empire*), ha divragez ivez pa oa bet lakaet da *lady* gant ar Priñs Charlez e 2006.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Vivienne Westwood Lec'hienn ofisiel
* He buhez
* Westminsterfashion - He buhez 
* Paris Fashion Show 2007: Vivienne Westwood catwalk
* Seditionaries Lec'hienn diwar-benn an dilhad krouet ganti evit Sex ha Seditionaries etre 1975 ha 1979
* Westwood e lec'hienn Victoria and Albert Museum
Derib

**Derib**, Claude de Ribaupierre e anv gwir, zo ur senarioour ha treser bannoù-treset eus Suis. Ganet e oa d'an 8 a viz Eost 1944 e La Tour-de-Peilz e Suis. Tad Yakari ha Buddy Longway an hini eo.

## E remzad
Da zek vloaz en deus graet Derib vihan e soñj ober e vuhez eus ar bannoù-treset. Ar suisad yaouank a grog da dresañ e-giz den a vicher da 19 vloaz, e kêr Vrusel. Deskiñ a ra an navvet arz gant Peyo ha kemer a ra perzh er Schtroumpfed. Tresañ a ra un tammig a bep seurt e-barzh ar c'helaouennoù *[[Le Journal de Spirou|Spirou]]*, *[[le Journal de Tintin]]* ha *[[Pilote]]*. En em varrekaat a ra bemdez war ar c'hontañ hag an tresañ. Dont a ra da vezañ mignon gant Franquin (Gaston Lagaffe, Spirou), Jijé (Jerry Spring), Roba (Boulig ha Billig) ha Bob de Moor.

Krouiñ a ra tudenn Yakari da 22 vloaz. E 1969 e teu war-wel *Les Aventures de Pythagore et <abbr>C<sup>ie</sup></abbr>*, an dug bras barrek war ar matematik. E penn-kentañ ar bloavezhioù 1970 e krou *Les Ahlalaaas*, tudennoù bihan blevek ha ribardennus. Ur grouidigezh all eo *Attila*, troioù-kaer ur c'hi hag a oar kazoeal, bet embannet etre 1967 ha 1973.

E 1971 e ya da labourat gant ar gazetenn Tintin. Tresañ a ra da gentañ an heuliad *Go West* a-raok degouezhout en e varr gant istorioù Buddy Longway. E c'hout evit an tresañ, ar western hag ar c'hezeg en deus roet tro dezhañ d'ober eus an oberenn-mañ unan eus ar re wellañ e-touesk ar bannoù treset holl vrudet.

E 1981 e labour war ur saga hir ha realist anvet *Celui qui est né deux fois* diwar-benn ar sevenadur indian. Krouiñ a ra e 1988 an heuliad *Red Road*. Embann a ra *Jo* e 1991, un oberenn bennañ a 80 pajenn evit kizidikaat ar re yaouank ouzh ar SIDA.

## An temoù kavet en e albomoù
Gwrac'h eo gant an Amerindianed. Kavet e vez an tem-mañ en e oberennoù *[[Yakari]]*, *[[Buddy Longway]]*, *Celui qui est né deux fois* ha *Red Road*.

Krouiñ a ra ivez bannoù-treset evit ar yaouankizoù o dez diaezamantoù : *Jo* diwar-benn ar SIDA, *No limits* diwar-benn feulster ar re yaouank ha *Pour toi Sandra* diwar-benn ar gistierezh.

## Oberennoù
* Les Ahlalaaas
* Arnaud de Casteloup
* Attila
* Les Aventures de Pythagore et cie (3 tamm embannet)
* Buddy Longway
* Celui qui est né deux fois
* Go West
* L'Homme qui croyait à la Californie
* Jacky et Célestin
* Jo
* No limits
* Poulain mon ami
* Pour toi Sandra
* Red Road
* Yakari

## Oberennoù diwar e benn

* 1983 : *Les amis de Buddy Longway* embannet gant Le Lombard ha gant François Gir, René Hausman, René Follet, Rosinski... 
* 1985 : *Derib, Un créateur et son univers* gant Georges Pernin, dastumadeg "Nos Auteurs" n°3, embannadurioù Le Lombard

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel Derib
*  Lec'hienn ar fans : les Amis de Derib 
*  Lec'hienn diwar-benn an heuliad Buddy Longway
*  Lec'hienn diwar-benn an heuliad Les Ahlalaaas
*  Video atersadenn Derib en abadenn ''Un monde de bulles''  (skrivañ "Derib" e-barzh al lodenn glask)

## Daveennoù
Iliz-chabistr

Un **iliz-chabistr** zo un iliz katolik a zo e dalc'h un abad ha chalonied.

## Ilizou-chabistr

### An ilizoù-chabistr e Breizh

*hini an Alre, 
*hini Brec'h (1482-?) 	
*hini Kampal
*hini Klison
*hini Gwenrann 
*hini Gwerc'h-Breizh,
*hini Lambal 
*hini, Pontekroaz
*hini Roc'h an Argoed,
*Itron-Varia an Drein, e Rostrenenn 
*Iliz-kolaj Sant-Pêr, e Tonkedeg 
*ar Vadalen, e Gwitreg
*Iliz Itron Varia Witreg, e Gwitreg

## Skeudennoù
### E Belgia

Image:SteGudule.jpg|Iliz-chabistr Sainte-Gudule
Image:Eglise-liege-stbarthelemy-janvier2006.jpg|Iliz-chabistr Saint-Barthélémy
Image:Nivelles JPG00 (1).jpg|Iliz-chabistr Sainte-Gertrude Nivelles
Image:Andenne_050802_(4).JPG|Iliz-chabistr Sainte-Begge d'Andenne

### E Breizh

Restr:GuérandeCollégiale.jpg|Iliz-chabistr Gwenrann


### E Bro-C'hall

Collégiale d'Ecouis.JPG|Iliz-chabistr Écouis


### En Okitania

Collégiale d'Uzeste.JPG|Iliz-chabistr Usèste
Lanneg

Ul **lanneg**, pe ul **lann**, a zo un dachennad douar goloet a lann. E gwirionez e vez ouzhpenn lann, rak un ekosistem a ya d’e ober un toullad plant, bihan o ment, anezho brousgwez a gresk war un douar treut, trenk hag oligotrofek alies. Brug a vez ivez en douaroù treut-se, ha da neuze e c'haller ober brugeg eus an tachennoù goloet gante.

Boutin ez int er c'helc'hiad neotrovanel hag en Afrika met o c'havout a reer ivez e norzh ha kornôg Europa, e norzh Aostralia, e norzh Amerika, e kreiz Azia hag en India.

## Skeudennoù

Image:Wilseder Berg 005.jpg|Lanneg Menez Wilsede (Lüneburg), en Alamagn.
Image:Steingrund 010.jpg|Deñved war Menez Wilsede.
Image:New Forest heath and horses.JPG|lanneg e New Forest, en Bro-Saoz.
Image:Oyacachi.JPG|Lanneg c'hleborek en Ecuador.
Image:rabanal.JPG|Lanneg Rabanal (Boyacá, Colombia).
Image:piedrasblancas.JPG|Lanneg e Mérida, Venezuela.
Young British Artists

**Young British Artists** (Arzourien vreizhveuriat yaouank) a zo ur strollad arzourien vreizhveuriat a-vremañ, al lod brasañ anezho a zo bet o studiañ er *Goldsmiths College* e Londrez. An dro-lavar « Young British Artist » a zeu eus un heuliad diskouezadegoù anvet evel-se, hag aozet e diskouezva Saatchi adalek 1992. Gant an diskouezadegoù-se e teuas ar arzourien-se da vezañ brudet. A-drugarez d'o doare da labourat e voent merzet ivez : temoù dic'hortoz hag atahinus, danvezioù divoutin ha loened. Gwelet mat e voent gant bed ar media, ha berzh a rejont e bed an arzoù er Rouantelezh-Unanet er bloavezhioù 1990. Un dro-lavar degemeret en istor an arzoù eo ivez. Damien Hirst ha Tracey Emin eo ar re vrudetañ en o zouez.

## Arzourien ezel eus YBA
Steven Adamson | Fiona Banner | Christine Borland | Angela Bulloch | Simon Callery | Jake and Dinos Chapman | Mat Collishaw | Ian Davenport | Tacita Dean | Tracey Emin | Angus Fairhurst | Anya Gallaccio | Liam Gillick | Marcus Harvey | Damien Hirst | Gary Hume | Michael Landy | Abigail Lane | Steve McQueen | Lala Meredith-Vula | Chris Ofili | Sarah Lucas | Martin Maloney | Stephen Park | Cornelia Parker | Richard Patterson | Simon Patterson | Marc Quinn | Fiona Rae | Jenny Saville | Georgina Starr | Sam Taylor-Wood | Gavin Turk | Gillian Wearing | Mark Wallinger | Rachel Whiteread | The Wilson Sisters
Itron Varia

**Itron Varia** zo un anv roet d'ar Werc'hez Vari, pe Mari, mamm Jezuz, gant ar Gatoliked. En anv-se eo e vez anvet kalz pardonioù ha savadurioù relijiel e Breizh pe e brezhoneg er broioù all.

## Ilizoù ha chapelioù
* Itron Varia an Erc'h, anv meur a lec'h er bed.
###### 
;Kumunioù
* Itron-Varia-ar-Gwildoù, ur gumun gozh e Sant-Kast-ar-Gwildoù bremañ
;Abatioù
* Abati Itron Varia ar Gurunenn Wenn e Chapel-ar-Wern
* Abati Itron Varia ar Releg, e Plouneour-Menez
* Abati Itron Varia Bear 
* Abati Itron Varia Daoulaz
;Ilizoù

;Chapelioù

### Inizi Kergelenn
* Itron-Varia an Avelioù, e Port-aux-Français

### 
* Penniliz Itron Varia Guadalupe (Mec'hiko) e kêr-Vec'hiko

### 
* Itron Varia Lourd

### 
* Itron Varia Menez Karmel, iliz e Menez Karmel

### 
* Iliz Itron Varia Týn

## A bep seurt
### Kantikoù
* Kantik Itron Varia an Danoued
### Lennegezh
* Itron Varia Garmez, romant gant Youenn Drezen
### an natur
* Beskenn-an-Itron-Varia, bleunioù
Roll ar Pennoù Stad e 360

## Afrika

* **[[Aksoum]]** - MHDYS (350

## Azia

* **[[Sina]]** - Tierniezh Jin ar c'hornôk Impalaer Mu Jin (344 - 361)
***[[Impalaeriezh Gupta]]** – Samudragupta, Impaler Gupta (335-380)
***[[Japan]]** (Impalaer Japan) - Impalaer Nintoku, (c.313-c.399 amzeriadoù hengounel)
***[[Impalaeriezh Kouchan]]** – Kipunada, Impalaer ar Gouchaned (c.350-375)
***[[Pallava]]** - Kumaravisnu I, Roue Pallava (355-370)

## Europa

***[[Impalaeriezh roman ar C'hornôk]]** Julian ar Renavi - Impalaer Roman ar C'hornôk

## Reter Nesañ

***[[Impalaer Roman ar Reter]]**
**Constantius II, Impalaer Roman ar Reter (337-361)
Rezidigezh (relijion, Rouantelezh-Unanet)

Abaoe Skrid Gougemerusted 1689 e voe nac'het kement ouzh ar gatoliged hag an disrannidi gwirioù kevredigezhel ha politikel ar geodedelezh vreizhveuriat.

Er bloavezhioù 1820 e voe stourmet a-benn digeriñ ar geodedelezh leun d'ar re-se, pezh a voe asantet e 1828 evit an disrannidi hag e 1829 evit ar gatoliged.
Digefridieladur (relijion, Rouantelezh-Unanaet)

E saozneg *Disestablishment*, **digefredieladur** an Iliz anglikan, a empleg an disrann diouzh arc'hskopti Canterbury, a voe goulennet ha tizhet e Iwerzhon e 1869 hag e Kembre etre 1914 ha 1920. Hiziv an deiz e stourm al luskad Fry an Spyrys evit digefredielaat an Iliz anglikan e Kernev-Veur
Strossburi

Kêr-benn Elzas eo **Strossburi** (alemaneg, distaget [ˈʃd̥rɔːsb̥uri]), **Straßburg** en alamaneg, distaget [ˈʃtʁaːsbʊʁk]) pe **Strasbourg** e galleg hag ent-ofisiel (distaget: [stʁazbuʁ], [stʁasbuʁ]). War c'hlann gleiz ar stêr Roen emañ, e-tal ar gêr alaman Kehl e Baden-Württemberg. Pennlec'h departamant ar Roen-Izel eo ivez, ha sez meur a ensavadur etrebroadel evel Parlamant Europa ha Kuzul Europa.

## An anv
*Argentoratum* e oa an anv keltiek a-raok donedigezh ar Romaned. Meneget e voe an anv er bloaz 12 kent JK, pa voe savet ur c'hamp roman gant Nero Claudius Drusus. 

## Istor
Adal ar bloaz 90  e voe kamp diazez al  Lejion VIII Augusta . 

E 842 e voe touet Leoù Straßburg etre Karl Voal, roue Frankia ar C'hornôg ha Loeiz Germania, roue Frankia ar Reter, a-enep o breur Lotar I. 

Ur perzh a-bouez a gemeras Strossburi en Disivoud protestant en . 

Staget e voe ouzh Bro-C'hall e 1681, 1918 hag abaoe 1945 hervez ar brezelioù a oa etre Bro-C'hall ha Prusia pe Alamagn.

## Douaroniezh
Treuzet eo Strossburi gant ar stêr Ill. E traoñienn ar Roen emañ, war ribl kleiz ar Roen, etre menezioù ar Vojoù un 20 km bennak d'ar c'hornôg hag ar C'hoad Du 25 km d'ar reter en tu all d'ar stêr bras, a-dal da kêr gKehl, e Baden-Württemberg. E kreiz ur c'hroashent bras europat emañ, e-lec'h eo fetis ar treizhid dre hent, dre hent-houarn ha dre stêr etre ar Su hag an Norzh. 

## Savadurioù ha glad
Brudet eo an iliz-veur gotek savet e krag hag he horolaj steredoniel, ha tiez o bannoù koad ar straedoù grennamzerel. Kalz savadurioù eus mareoù all a gaver avat : ilizoù e-leizh, savadurioù eus an Azginivelezh alaman (ar gambr kenwerzh ha greanterezh), palezioù eus ar barok gall (ar palez Roc'han), tiez an Arz Nevez (*Palais des Fêtes*), ha mell ensavadurioù evel ti Lez europat gwirioù mab-den.

Pontoù eus ar Grennamzer betek ar mare a-vremañ, parkoù liesseurt ha mirdioù zo ivez, evel Mirdi an arzoù-kaer, Mirdi an arzoù-kinklañ, Mirdi Tomi Ungerer, ar Mirdi elzasat, Mirdi an arkeologiezh, etc.

## Sportoù
Ar Racing Club de Strasbourg zo e-touez ar c'hluboù sport a-vicher brudetañ ar gêr, ur c'hlub mell-droad eo. Kluboù basket-ball ha hoke-war-skorn zo ivez. 

## Tud vrudet
### Tud ganet e Stroosburi
* Ludwig (1786-1868), roue Bavaria
* Tomi Ungerer (1939-2019), treser ha skrivagner
* M. Pokora (g. e 1985), kaner
### Annezidi brudet
* Johannes Gutenberg (wd 1400 - 1468), ijiner ar moullañ
* Jean Calvin (1509-1564), doueoniour gall 
* Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), skrivagner
* Louis Pasteur (1822-1895), kimiour ha fizikour gall, bet kelenner e Skol-Veur Strossburi
* Ferdinand Braun (1850-1918), fizikour hag ijinour

## Kêrioù gevellet
*  abaoe 1960
*  abaoe 1960
*  abaoe 1962
*  abaoe 1990
*  abaoe 1991

Emglevioù kenlabour he deus Strossburi gant :
*  abaoe 1996 (*kenlabour digreizennet*)
*  abaoe 1997 (*kenlabour digreizennet*)
*  (*kenlabour digreizennet*)
*  (*kenlabour digreizennet*)
*  (*kenlabour digreizennet*)

## Liammoù diavaez
*    lec'hienn ofisiel ar gêr
*      lec'hienn ofis an douristed

## Daveoù ha notennoù
Radio Kreiz Breizh

**Radio Kreiz Breizh** (pe **RKB**) zo ur radio divyezhek krouet e 1983 e Sant-Nigouden e-kichen Kallag. Emañ bremañ e sez e Rostrenenn. Skignet e vez e kornôg Aodoù-an-Arvor, ul lodenn eus Treger, kreiz Penn-ar-Bed hag e gwalarn ar Morbihan. 3 frekañs zo :
*Sant-Nigouden : 102.9 Mhz
*Gwengamp : 106.5 Mhz
*Berrien : 99.4 Mhz

Lod eo eus Brudañ ha Skignañ, ar rouedad radioioù brezhonek, evel Arvorig FM, Radio Bro Gwened ha Radio Kerne. 

## Palioù
Klask a ra RKB 
*kas ar brezhoneg war-raok, gant abadennoù brezhonek
*kelaouiñ pobl Kreiz Breizh ha Treger, en ur lakaat anezhi da glevout, da anavezout ha da gompren o bro
*reiñ ar gaoz da dud ar gevredigezhioù, ar bolitikourien, an dud e karg eus ar c'hudennoù sokio-ekonomikel hag an holl geodedourien
*bezañ un ostilh evit ledañ ar sevenadur, digor doareoù sonerezh d'an holl, d'an holl doareoù da ezteurel an arzoù ha dreist-holl ar re lec'hel
*produiñ ha treuzkas ar c'hrouadurioù, a vefe sonerezh pe dre gomz.
## Abadennoù
**Emission en gallo*
**Disque de la semaine*
**Annonces + Emplois*
**Agenda en français*
**Le Cri de l'Ormeau*
**La petite Lanterne*
**Emissions de la CORLAB*
**Le traîne buisson*
**Spotlight on Brittany*
**Dans tes oreilles*
**Les poèmes de Georges Perroz*
**Escales jamaïcaines*
**Les voyages sonores*
**Le son du monde*
**L'Envolée*
**Hip hop loves you*
**Studio Roots*

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn divyezhek : Radio Kreiz Breizh war lec'hienn Radio Breizh
Ti ar C'humunioù (Rouantelezh-Unanet)

Kambr izel ar Rouantelezh-Unanet ez eo **Ti ar C'humunioù**, e saozneg *House of Commons*. Gant ar rouanez (pe ar roue) ha Ti al Lorded e ya d'ober ar Parlamant.

Amparet eo gant kannaded -anvet MPs (*Members of Parliamant*)- dilennet d'ar muiañ bep 5 bloaz hervez ar mouezhiañ hollek eeun. Bep kannad a zo dilennet hervez ar mouezhiañ unanv muianiverel un dro. 

Atebek eo ar gouarnamant dirak Ti ar C'humunioù. 

E 2010 e voe dilennet 650 kannad dasparzhet evel-henn :
* Bro-Saoz : 527
* Skos : 59
* Kembre : 40
* Iwerzhon : 18
* Kernev-Veur : 6

## Liammoù diabarzh
Ti al Lorded, ar gambr uhel.

## Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel Ti ar C'humunioù
Santez Katell

**Santez Katell** a vez graet e brezhoneg eus meur a santez.
*Katell Aleksandria, gwerc'hez ha merzherez, lidet d'ar 25 a viz Du, ha ganti ar merc'hed dizimez tapet gante o 25 bloaz; 
*Katell Genova, anvet ivez Katell Fieschi, lidet d'an 13 a viz Gwengolo, hervez Buhez ar Sent, d'ar 14 en Italia evit doare; 
*Katell Siena, pe Katelin Siena, santez Italia, lidet d'an 30 a viz Ebrel hervez Buhez ar Sent,
*Katell Bologna, leanez, lidet d'an 9 a viz Meurzh.

Ne vez ket graet an anv Katell avat eus ar sentezed all-mañ 
* Catherine Labouré, leanez c'hall, lidet d'an 31 a viz Kerzu,
* Catalina Tomas. 
* Katarina Ricci (13 a viz C'hevrer)
* Katarina Sveden (24 a viz Meurzh).

## Gwelet ivez
*Buhez Santez Katell, skrid krennvrezhonek
*Katarina
Tokyo

**Tokyo** (東京; *Tōkyō*, e japaneg, "kêr-benn ar reter") eo kêr-benn Japan ha pennlec'h Prefeti Tokyo. Kêr vrasañ Japan eo. Tolpadur-kêrioù Tokyo, gant Yokohama ha Kawasaki, zo poblet gant ouzhpenn 33 milion a dud. E kêr hec'h-unan ez eus 12 milion a dud o vevañ. Kreizenn vrasañ Azia eo ivez evit an armerzh hag ar c'henwerzh.

N'eus ket kement a skraberioù-oabl hag e kêrioù bras all eus ar bed, abalamour d'ar c'hrenoù-douar a vez e Japan a-wechoù. Gant ar savadurioù e vez peurvuiañ etre 6 ha 10 estaj, ar pezh n'eo ket kalz pa geñverier gant kêrioù bras all er bed. 

Betek an  e oa kêr-benn Japan e Kyoto hag e veze graet Edo eus Tokyo. E 1868 e voe advadezet "Tokyo" hag e 1869 en em ziazezas lez an impalaer eno.

## Pennadoù kar
* Edo, anv Tokyo a-raok 1868
Iliz Itron Varia Gwitreg

**Iliz Itron Varia Gwitreg** zo bet diazezet en  kantved gant Roperzh Iañ.

En  kantved e voe staget ouz abati Sant Melani Roazhon, ha lakaet da iliz-parrez. 
 
Adsavet e voe etre 1440 ha 1580, ha neuz an ilizoù eus ar  ha  kantved e Breizh-Uhel he deus, evel re Felger ha Gwerc'h-Breizh, savet en ur c'hornad pinvidik gant marc'had ar lien hag ar mezher. 

## Pennad kar

*Iliz-chabistr
Katell Bologna

**Caterina de' Vigri**, pe **Caterina da Bologna**, pe **Katell Bologna**, ganet e Bologna d'an 8 a viz Gwengolo 1413, ha marvet eno d'an 9 a viz Meurzh 1463 a oa un abadez italian, skrivagnerez ha livourez, er XVvet kantved, en amzer an Azginivelezh italian.

D'an 9 a viz Meurzh emañ he gouel. Lakaet eo bet da santez al livourien. 

## He skridoù

**Le sette armi spirituali*, Monastero del Corpus Domini, Bologna 1998 (trascrizione in lingua corrente dell’opera di Santa Caterina a cura di Sr M. Giovanna, clarissa del medesimo Monastero);
**I dodici giardini*, Ed. Inchiostri Associati 1999;
**Rosarium, Poema del XV Secolo*, Ed. Barghigiani, Bologna, 1997;
**Via Crucis*, tratta dal *Rosarium*, Ed.Barghigiani;
**I sermoni*, Ed. Barghigiani, Bologna 1999;
**Le Sette Armi Spirituali*, Ed. del Galluzzo 2000;
**Laudi, Trattati e Lettere*, Ed. del Galluzzo 2000;
**Corona de la Madre de Christo*, Ed. Digigraf 2006.

## Liammoù diavaez
* Pennad diwar he fenn e wiki ar fransiskaned:
Entre Ríos

**Entre Ríos** zo ur broviñs eus Arc'hantina , er rannvro anvet Mesopotamia, e biz ar vro, etre proviñsoù Corrientes en hanternoz ha Santa Fe er c'huzh-heol, Proviñs Buenos Aires er c'hreisteiz. Bro-Uruguay a zo er reter.
Kêr Paraná , war lez ar stêr Paraná eo he c'hêrbenn.
Catarina van Hemessen

**Catarina van Hemessen**, pe **Caterina** (war-dro 1528 - war-lerc'h 1587) a oa ul livourez flamank eus Antwerpen en amzer an Azginivelezh, ar c'hentañ livourez flamank e vezer sur d'anavout he zaolennoù. Merc'h e oa da Jan Sanders van Hemessen (war-dro 1500 - goude 1563) ha moarvat eo gantañ e teskas livañ. Meur a boltred he deus graet eus tud a beadra. 


Caterina van Hemessen Portrait of a Woman Rijksmuseum.jpg|Poltred ur vaouez(1548)
Caterina van Hemessen Portrait of a Lady.jpg|Poltred un itron(war-dro 1551)
Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Man.jpg|Poltred ur gwaz(1552)


## Lennadur
* Chadwick, Whitney, *Women, Art, and Society,* Thames and Hudson, London, 1990 
* Harris, Anne Sutherland and Linda Nochlin, *Women Artists: 1550-1950*, Mirdi an Arzoù kontelezh Los Angeles, Knopf, New York, 1976
Cyberpunk

**Cyberpunk** a zo un is-rummad eus ar skiant-faltazi, diazezet peurliesañ war bedoù enno tamm utopia ebet. Diorroet eo an is-rummad-se er bloavezhioù 1980. Oberennoù cyberpunk a gaver ivez e bed ar bannoù-treset, hini ar sinema, hini ar sonerezh ha hini ar c’hoarioù video.

## Orin ar ger cyberpunk
Ar ger cyberpunk a zo ennañ daou c’her all : cyber ha punk. Implijet e voe gant Gardner Dozois, embanner *Asimov's Science Fiction Magazine*. D’an 30 a viz Kerzu 1984 ec’h implijas ar ger cyberpunk en ur pennad anvet « SF in the Eighties » hag embannet er *[[Washington Post]]* a-benn envel oberennoù William Gibson, ha dreist-holl e romant anvet *[[Neuromancer]]* (1984). Ar ger a implijas ivez a-benn envel ur strollad skrivagnerien yaouank a skrive er *[[fanzin]]* *Cheap Truth* : Bruce Sterling, William Gibson, Lewis Shiner, Pat Cadigan ha Greg Bear. Evel-se e voe ganet al luskad cyberpunk. Ar ger cyberpunk a oa bet implijet e miz Du 1983 e-barzh titl un danevell skrivet gant ar skrivagner amerikan Bruce Bethke, hag embannet er gelaouenn *[[Amazing Stories|Amazing Science Fiction Stories]]*.
E-touez an elfennoù ret en istorioù cyberpunk e kaver an hackerien, an embregerezhioù liesvroadel (deuet da vezañ galloudusoc’h evit ar stadoù hag ar poell ardaouel (urzhiatañ, eletronik). An istorioù cyberpunk a dremen peurliesañ war an douar en un amzer-da-zont tost ouzhomp ha spontus (saotradur, dreistpobladur), ar pezh a laka ar romantoù-se da vezañ ankenius, rak kinnig a reer enno traoù a c’hallfe c’hoarvezout.
An tudennoù a rank en em sachañ en ur bed disurzhiet, ennañ e seblant an dazont bezañ tremenet. Peurliesañ ez eus skoilhoù ivez, ha ne c’hell ket an tudennoù stourm a-enep da nerzhiom kalz kreñvoc’h evito. Abalamour da se ekaver alies anv eus un irienn bennak er romantoù cyberpunk : an harozed a zo evel c’hoarielloù etre daouarn aozadurioù kuzh ha galloudus.
Goude ar romantoù doare *post-nuke* (goude an darzhadenn nukleel), diazezet war ar brezel yen, e kinniger dañjerioù nevez er romantoù cyberpunk : an OGK, hollc’halloud an uzhiatañ, al liammoù etre kevala hag armerzh pe ar c’hlonañ. Enno e kinniger ivez boudoù gwellaet : meskajoù tud ha roboted int.

### Dibenn a lennegezh cyberpunk ?
Adalek kreiz ar bloavezhioù 1980 ec’h embannas skrivagnerien evel Gibson pe Sterling e oa echu gant al luskad, dre ma oa bet lonket gant Hollywood. Lewis Shiner a lakaas embann ur pennad anvet *Confessions of an ex-Cyberpunk* en *[[New York Times]]*. Ur respont hir, anvet *Cyberpunk in the Nineties*, a voe aozet gant Sterling.
Ma n’eo ket ken brudet al lennegezh cyberpunk hiziv an deiz ez eo marteze peogwir eo deuet da vezañ gwir ul lodenn vras eu ar pezh a oa bet ijinet gant ar skrivagnerien-se.

## Gwelout ivez
* Steampunk

## Skrivagnerien al luskad
Lennoù Meur Afrika

**Lennoù Meur Afrika**, anvet alies **al Lennoù Meur** hepken, zo un hollad lennoù en Afrika, e reter al lodenn greiz anezhi. An aridennad lennoù-se, a-hed un ahel norzh-su, en em gav e traoñienn Rift Bras Afrika. En o zouez emañ al lenn Victoria, an trede lenn vrasañ er bed. Setu amañ anvioù al lennoù, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz :

* al lenn Turkana

* al lenn Albert

* al lenn Kyoga

* al lenn Edouarzh

* al lenn Kivu

* al lenn Victoria

* al lenn Tanganyika

* al lenn Malawi
Steampunk

***Steampunk*** zo un is-rummad eus ar skiant-faltazi hag a dalvez evit kement oberenn savet en deiz a hiziv, met lec’hiet en  ar rouanez Victoria peurliesañ, pe e penn-kentañ an .
Implijet e vez ivez evit kement oberenn a c’hoarvez en dazont, met gant un endro damheñvel ouzh hini an XIXvet kantved.

Ouzhpenn er skiant-faltazi e c’haller kavout oberennoù *steampunk* e-touez ar romantoù polis, ar romantoù moliac’h hag ar romantoù diazezet war troioù-kaer. Daoust ma c’hoarvez an istorioù *steampunk* en amzer dremenet e kaver alies-tre enno urzhiataerioù ha kalz fent.
Oberennoù *steampunk* a gaver ivez war dachenn ar sinema (*[[Steamboy]]*) ha hini ar bannoù-treset (*[[Adèle Blanc-Sec]]* gant Jacques Tardi, *[[The League of Extraordinary Gentlemen]]* gant Alan Moore).

Ijinet eo bet ar ger *steampunk* a-benn envel oberennoù tri skrivagner : K.W. Jeter, Tim Powers ha James Blaylock.

Evit a sell ouzh an oberennoù krouet a-raok 1979 e reer *proto-Steampunk* anezho.

An oberennoù *steampunk* a vez rannet e div lodenn peurliesañ : diouzh un tu, ar re diazezet war ur bed krouet penn-da-benn gant ar skrivagner (Powers, Blaylock, Gibson & Sterling, Stableford); diouzh an tu all, ar re diazezet war harozed bet krouet a-raok (Sherlock Holmes, Frankenstein, Drakula, Dr. Jekyll, Jakez an toullgofer...) pe diazezet war oberennoù skrivagnerien all (H. G. Wells, Jules Verne pe Arthur Conan Doyle).
Niverus eo ar skridoù diazezet war istorioù Sherlock Holmes, *Sherlock Holmes' War of the Worlds* (1975) hag *Exit Sherlock Holmes* (1977) da skouer.

## Gwelout ivez
* *[[Cyberpunk]]*
Yvonig Gicquel

**Yvonig Gicquel** (29 a viz Mezheven 1933, Josilin - 25 a viz Here 2008, An Oriant) a oa un emsaver sevenadurel hag un istorour breizhat.

## Buhezskrid
Yvonig Gicquel, tapet gantañ Diplomoù Studi Uhel war ar Gwir foran hag ar Skiantoù politikel, en doa renet Kambr Kenwerzh an Oriant betek 1993. Prezidant diazezer Kelc'h Keltiek Josilin e oa bet, kerkoulz ha prezidant ar c’hengevread sevenadurel Kendalc'h etre 1973 ha 1982. E 1976 en doa kaozeet gant ur c'huzulier eus an Élysée evit kas da benn raktres ar garta sevenadurel a oa bet graet anv anezhi gant Prezidant ar Republik Valéry Giscard d'Estaing e Ploermael e miz C’hwevrer 1977. Lakaet en doa e anv, a-hend-all, war al listenn Rannvro-Europa, bet savet gant Jean-Edern Hallier e 1979, evel ma oa bet graet gant emsaverien vreizhat all, anezho izili eus skipailh an Nation Bretonne.

Prezidant Skol-Uhel ar Vro e voe adalek 1998 ha kuzulier-kêr en Oriant evit ar strollad UDF. Etre 1982 ha 2003 e oa bet prezidant an embannadurioù Coop Breizh. Istorour hag arbennigour war Istor Breizh e oa ivez. Kolier an Erminig a oa bet roet dezhañ e 1994.

## Levrioù
* « Comité Consultatif de Bretagne un essai de décentralisation au milieu du XX siècle* (Poellgor Kuzuliañ Breizh, un taol-arnod evit digreizennañ e-kreiz an XXvet kantved) ». Roazhon, Embannadurioù Simon – [[1961]]. Ul lizher a oa bet kaset gantañ da Camille Le Mercier d'Herm : « Aotrou ha Brogarour ker… Meur a wech em eus bet tro da lenn un nebeud oberennoù bet savet ganeoc’h hag o deus sikouret da binvidikaat glad Breizh… »
* *Olivier de Clisson, 1336-1407 : Connétable de France ou chef de parti breton?* ([[Olier Klison]], 1336-1407 : Konestabl Frañs pe penn ur Strollad Breizhat ? ») (Levraoueg Keltiek). Picollec, [[1981]].
* *Alain IX de Rohan un grand seigneur de l'Age d'Or de la Bretagne*, [[1986]] ([[Alan IX a Roc’han]], un aotrou meur eus Oadvezh Aour Breizh », [[1986]]).
* *Jean II de Rohan ou l'indépendance brisée de la Bretagne'', embannadurioù Jean Picollec, Pariz, 1994 (Yann II a Roc’han pe dizalc’hidigezh torret Breizh"). 
* « Emgann an Tregont » « Meurgan e-kreiz memor Breizh », Coop Breizh. 2004.

## Notennoù
Deanelezh katolik Kernev-Veur

Unan eus 5 deanelezh eskopti Plymouth eo **deanelezh Kernev-Veur**

Ouzh e ober emañ ar parrezioù-mañ:
* Aberfal : St. Mary Immaculate
* Bosvenegh : St. Mary and St. Petroc
* Breanek : Itron Varia, Steredenn ar Mor
* Bud : St. Peter's Parish Church
* Culdrose: The Holy Redeemer
* Dintagell : St. Paul the Apostle
* Eglosvelyan : St. Michael the Archangel
* Essa : Our Lady of the Angels
* Hellys : St. Mary's
* Heyl : St. Joseph's
* Holsworthy (Devon) (at St Peter & St Paul)
* Inizi Sillan : Itron Varia, Steredenn ar Mor
* Kammbronn : St. Yann-Vadezour
* Kelliwik : Our Lady of Victories
* Lannstefan : St. Cuthbert Mayne
* Lannwedhenek : St. Saviour and St. Petroc
* Logh : Our Lady and St. Nicholas
* Logh : Sclerder Abbey
* Lynngonna : St. Joseph's
* Lyskerrys : Our Lady and St. Neot
* Mawnan Smith: St. Edward the Confessor
* Pensans : The Immaculate Conception
* Penntorr : Our Lady Star of the Sea, HMS Raleigh
* Penntorr : Stz. Janned Ark
* Ponsrys : St. Mikael
* Porth Ia : Sacred Heart and St. Ia
* Porthpyran : Christ the King
* Rysrudh : The Assumption
* St. Mawes: Our Lady of the Sea and St. Anthony
* St. Mawgan in Pydar: Franciscan Monastery of Ss. Joseph and Anne
* Sen Ostell : St. Augustine of Hippo
* Tewynn Pleustri : The Most Holy Trinity
* Truru : Our Lady of the Portal and St. Piran
Bleaz (anv-bihan)

**Bleaz ** zo un anv-bihan brezhonek, deuet diwar an anv gallek *[[Blaise]]*, a deu eus ar ger latin "blaesus" a dalvez gak. 
A-wechoù e vez kemmesket gant ar ger bleiz, nebeutoc'h gant anv kêr Bleaz, e Bro-C'hall. 

## Er yezhoù all
* alamaneg: Blasius
* galleg: Blaise
* gresianeg: Vlasios
* hungareg: Balázs
* italianeg: Biagio
* katalaneg: Blas
* kroateg: Vlaho
* nederlandeg: Blasius
* poloneg: Błażej
* portugaleg: Brás
* roumaneg: Blasiu, Blaj, Vlasie, Vlas
* ruseg: Vlasü
* saozneg: Blaise
* spagnoleg: Blas
* tchekeg: Blažej

## Tud
*Meur a Sant Bleaz zo.
*Gwelout ivez: Blaise

## Lec'hanvadurezh
* Iliz Sant Bleaz (Ar C'hloastr-Pleiben)
* Sankt Blasius, prioldi roman er C'hoad Du, e Baden-Württemberg.

## Pennad kar
*Blaise
Stieg Larsson

**Stieg Larsson** (anv klok : **Karl Stig-Erland Larsson**, 15 a viz Eost 1954 e Skelleftehamn - 9 a viz Du 2004 e Stockholm) a oa ur c'hazetenner hag ur skrivagner svedat. Brudet eo dre ma rae enklaskoù diwar-benn an tu dehou pellañ, hag ivez a-drugarez d'e heuliad tri romant anvet *[[Millennium]]*, embannet etre 2005 ha 2008, da lavaret eo goude e varv.

## E vuhez
Desavet e voe gant e dud-kozh betek ma vefe 9 bloaz. Pa oa krennard e savas daou fanzin (*Sfären* ha *Fijagh!*) gant Rune Forsgren. E 1978 hag e 1979 e voe e kuzul-merañ *Skandinavisk förening för science fiction (SFSF)*, brasañ kevredigezh skiant-faltazi Norzheuropa. Prezidant e voe zoken e 1980. Meur a vicher a reas hag e 1983 e voe degemeret evel treser gant an ajañs kelaouiñ svedat anvet *Tidningarnas telegrambyrå (TT)*. Tamm-ha-tamm e cheñchas hag e teuas da vezañ kazetenner, e karg eus pennadoù burutellañ romantoù polis ha bannoù-treset. E 1995 e kuitaas an ajañs-se hag e krouas ar gazetenn drimiziek *Expo*, gant ar pal sevel enklaskoù war an tu dehou pellañ svedat. E-touez al levrioù a skrivas diwar-benn an tu dehou pellañ emañ *Extremhögern* ha*Sverigedemokraterna: den nationella rörelsen*. Meur a brezegenn diwar-benn an tem-se a reas er bed a-bezh. Meur a wech e voe gourdrouzet ivez.
Ezel e voe eus strollad sokialour Sveden (Socialistiska Partiet) betek 1987. D'ar mare-se e kuitaas ar strollad peogwir ne felle ket dezhañ kenderc'hel da sevel a-du gant gouarnamantoù Europa ar Reter.
Tri miz a-raok mervel ez eas e darempred gant Norstedts, brasañ embanner Sveden hag e kinnigas e dri romant, da lavaret eo war-dro 3000 pajennad. Romantoù polis int, an div dudenn bennañ o vezañ ar c'hazetenner-enklasker Mikael Blomkvist hag ar grennardez Lisbeth Salander. War-dro 2,3 milion a skouerennoù a zo bet gwerzhet e Sveden. Troet eo bet an heuliad tri romant e 25 bro, ha savet e vo filmoù diwarno. Soñjal a rae da Larsson en defe amzer da skrivañ dek romant en holl.

## Gwirioù aozer
Hervez chadennoù skinwel Sveden en dije Larsson skrivet e destamant e 1977, ennañ en dije skrivet e roje holl e wirioù da gevrenn Umeå kevread al labourerien gomunour. Betek-henn avat eo bet roet holl e wirioù d'e dad ha d'e vreur. E vignonez n'he deus bet netra. Lavaret e vez e vefe perc'henn war ur skrid prest da vezañ embannet.

## E oberenn
* 1991 : *Extremhögern* 
* 2001 : *Sverigedemokraterna : den nationella rörelsen* 
* 2004 : *Debatten om hedersmord : feminism eller rasism* 
* 2004 : *Sverigedemokraterna från insidan*
* 2005. *Män som hatar kvinnor* (Millennium 1)
* 2006. *Flickan som lekte med elden* (Millennium 2) 
* 2007. *Luftslottet som sprängdes* (Millennium 3)

## Liammoù diavaez
* Tri fennad savet gant Stieg Larsson
* Lec'hienn ar gazetenn ''Expo''
* Lec'hienn diwar-benn Stieg Larsson
* Levrlennadur Stieg Larsson

## Notennoù
Handsome Furs

**Handsome Furs** a zo un daouad rock indie eus Montreal (Kanada, ennañ emañ Dan Boeckner (ezel ivez eus Wolf Parade hag Atlas Strategic hag e wreg, ar skrivagnerez Alexei Perry. Abaoe dibenn 2006 o deus ur gevrat gant Sub Pop Records. O fladenn gentañ, *[[Plague Park]]* he zitl, a zo deuet er-maez e 2007. Dont a ra anv ar strollad eus titl un danevell skrivet gant Alexei Perry da vare krouidigezh ar strollad
En un atersadenn graet e miz Kerzu 2007 en deus Dan Boeckner laavret e vefe embannet un eil pladenn e 2008, anvet e vo Face Control, ha gwall zisheñvel diouzh o fladenn gentañ e rankfe bezañ, rak diazezet voe war ar pezh o des bevet e-pad ma oant o seniñ e Reter Europa. 

### Izili ar strollad
* Dan Boeckner: kan, gitar, taboulinoù elektronek
* Alexei Perry: kenaozer, taboulinoù elektronek

## Pladennaoueg

* *[[Plague Park]]* (2007) - Sub Pop Records

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Handsome Furs war Sub Pop Records 
*Handsome Furs war MySpace
*Atersadenn war lec'hienn Pitchfork Media
*Sonadeg Handsome Furs war fabchannel.com
Diana Wynne Jones

**Diana Wynne Jones** (16 a viz Eost 1934 e Londrez - 26 a viz Meurzh 2011) a oa ur skrivagnerez romantoù evit ar yaouankiz hag evit an dud deuet. Al lod brasañ eus he skridoù a zo skridoù moliac'h.
Pa darzhas an Eil Brezel Bed ez eas da Vro-Gembre. Dilojañ a reas meur a wech, betek ma'z afe da chom e Thaxted (Essex) e 1943. E Saint Anne's College (Oxford) e studias hag eno ivez e klevas prezegennoù distaget gant C. S. Lewis ha J. R. R. Tolkien. E Bristol e vez o chom abaoe 1976.
Brudet eo he heuliad anvet Chrestomanci (skrivet etre 1977 ha 2006). Peurliesañ e vez keñveriet an heuliad-se gant troioù-kaer Harry Potter. He romant *Howl's Moving Castle* a zo deuet da vezañ ur fiñvtresadenn savet gant Hayao Myazaki, deuet er-maez e 2004. Meur a briz he deus bet gant he levrioù.

## Hec'h oberennoù
#### Rummad ''Chrestomanci''

# *The Lives of Christopher Chant* (1988) 
# *Conrad's Fate* (2005)
# *Charmed Life* (1977) 
# *The Magicians of Caprona* (1980)
# *The Pinhoe Egg* (2006)
* *Mixed Magics* (2000) 
* *Stealer of Souls* (2002) 
* *Witch Week* (1982) 

#### Rummad ''Derkholm''
# *Dark Lord of Derkholm* (1998)
# *Year of the Griffin* (2000) 

#### Rummad ''Dalemark Quartet''

# *The Spellcoats* (1979)
# *Drowned Ammet* (1977)
# *Cart and Cwidder* (1975)
# *Crown of Dalemark* (1993)

#### Rummad ''Castle''
# *Howl's Moving Castle* (1986)
# *Castle in the Air* (1990) 
# *House of Many Ways* (2008)

#### Rummad ''Magids''
* *Deep Secret* (1997) 
* *The Merlin Conspiracy* (2003)

#### Levrioù all
* *The Changeover* (1970) 
* *Wilkins' Tooth* (1973) 
* *The Ogre Downstairs* (1974)
* *Dogsbody* (1975) 
* *Eight Days of Luke* (1975)
* *[[Power of Three* (1977) 
* *The Time of the Ghost* (1981)
* *The Homeward Bounders* (1981)
* *Archer's Goon* (1984) 
* *Fire and Hemlock* (1985) 
* *A Tale of Time City* (1987)
* *Wild Robert* (1989)
* *Black Maria (1991)
* *Yes, Dear (1992) 
* *A Sudden Wild Magic (1992) 
* *Hexwood* (1993)
* *Puss in Boots* (1999) 
* *Enna Hittims* (2006)
* *The Game* (2007) 

=== Dastumadegoù ===
* *Warlock at the Wheel and Other Stories* (1981) 
* *Stopping for a Spell* (1993)
* *Everard's Ride* (1994)
* *Minor Arcana* (1996) 
* *Believing is Seeing* (1999) 
* *Unexpected Magic'' (2002)

## Liammoù diavaez
* He lec'hienn ofisiel
* Lec'hienn gouestlet da Diana Wynne Jones 
* Holl he levrioù war SciFan
* Atersadenn war BBC
* Pennadoù diwar-benn he levrioù war FantasyLiterature.net
Stephenie Meyer

**Stephenie Meyer** (24 a viz Kerzu 1973, Connecticut) a zo ur skrivagnerez stadunanat. Brudet eo an heuliad pevar romant he deus skrivet evit ar grennarded : *Twilight, New Moon, Eclipse* ha *Breaking Dawn*. Enno e kont istor ur grennaredez a 17 vloaz anvet Bella, hag a ya da chom da di he zad en ur gêr drist anvet Forks. Eno e kej ouzh Edward, ur studier kevrinus ha brav-kenañ. D’ar 6 a viz Mae 2008 ez eo deuet *The Host* er-maez er Stadoù-Unanet, ur romant evit an dud deuet eo, ennañ ur meskaj skiant-faltazi hag istor karantez.
 
## He buhez
Stephenie Meyer a gasas he bugaleaj e Phoenix (Arizona). Un diplom war al lennegezh saoznek a dapas kaout e Brigham Young University e Provo (Utah). Eno ivez e kejas gant he gwaz. Pevar mab o deus hiziv an deiz.
Meyer a lavar e teuas awen dezhi a-drugarez d’un huñvre a reas d’an 2 a viz Even 2003. An huñvre-se e a gont e 13vet pennad ar romant. Goude bezañ skrivet ar romant kentañ e sinas ur gevrat gant an ti-embann Little, Brown and Company. Er penn-kentañ ne felle ket d’an embanner e vefe skrivet ur pevare lodenn, met asantiñ a reas pa welas ar berzh a rae an tri romant kentañ.

## Oberennoù
Twilight :
* 1. Twilight (2005)
* 2. New Moon (2006)
* 3. Eclipse (2007)
* 4. Breaking Dawn (2008)
* The Short Second Life of Bree Tanner (2010; novella)
* Prom Nights from Hell (section, 2007)
* The Host (2008)

## Notennoù

## Liamm diavaez
* Lec’hienn ofisiel Stephenie Meyer
Sub Pop Records

**Sub Pop Records** (pe Sub Pop) a zo un ti-embann pladennoù a Seattle (Stadoù-Unanet) krouet e 1986 gant Bruce Pavitt ha Jonathan Poneman. An daou anezho a guitaas o labour evit ober war-dro Sub Pop e 1988. Dont a ra an anv eus ur fanzin bet krouet gant Pavitt pa oa er skol-veur en Olympia, hag anvet *Subterranean Pop*. 49% eus an embregerezh a zo bet gwerzhet da Warner Bros. Records e 1995.
Brudet eo Sub Pop evit bezañ lakaet war wel strolladoù grunge Seattle evel Mudhoney, Soundgarden ha Nirvana (pladenn Bleach). Pavitt a guitaas an ti-embann e 1996, dre ma ne oa ket a-du gant an doare da gas anezhañ war-raok. E 2007 ez eus bet krouet un ti-embann stag ouzh Sub Pop, anvet eo Hardly Art. Gant Sub Pop ez eus bet un albom deuet da vezañ ur bladenn blatin : Bleach an hini eo. Div bladenn all : Give Up gant The Postal Service ha *Wincing the Night Away* gant The Shins a zo bet pladennoù aour.

## Arzourien Sub Pop

* Afghan Whigs
* The Album Leaf
* The Beach Boys
* Band of Horses
* Beat Happening
* The Brunettes
* Bright Eyes
* Cansei de Ser Sexy
* Comets On Fire
* The Constantines
* Julie Doiron
* Earth
* Fleet Foxes
* Green River
* Hellacopters
* Holopaw
* Hot Hot Heat
* Iron & Wine
* L7
* Les Thugs
* Loney, Dear
* Love as Laughter
* Low
* Eric Matthews
* Modest Mouse
* Mudhoney
* Murder City Devils
* Nirvana
* Nebula
* Pedro the Lion
* The Postal Service
* The Rapture
* The Thermals
* Rogue Wave
* Saint Etienne
* Screaming Trees
* Sebadoh
* The Shins
* Sleater-Kinney
* Soundgarden
* Sunny Day Real Estate
* The Supersuckers
* Tad
* Rosie Thomas
* Vue
* The Walkabouts
* The Wipers
* Wolf Eyes
* Wolf Parade


## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Issevenadur

**Issevenadur** a zo un termen a denn da dachenn ar skiantoù sokial, hag a vez implijet a-benn envel talvoudegezhioù, boazioù ha reolennoù ur strollad sokial bennak hag a zo e diabarzh ur strollad sokial brasoc'h. Disheñvel eo neuze diouzh an enepsevenadur, hag a zo e bal talañ ouzh ar sevenadur ofisiel. Ar sevenadur tekno a zo un issevenadur eus sevenadur ar bobl, padal e oa ar sevenadur hippie hag an hini punk enepsevenadurioù. Al luskad gotek hag an hini skinhead a c'hall bezañ gwelet evel issevenaduioù.
Forzh pe strollad tud a c'hall aozañ e issevenadur, pe e vefe diazezet war orin an dud pe al lec'h m'emaint o chom ennañ. Peurliesañ ez eus c'hwec'h elfenn en issevenadur (hervez Ken Gelder). An dud ezel eus un issevenadur bennak o devez neuze :
* disfiz rak al labour dre vras
* disfiz rak ar gevredigezh beveziñ ha randon ar vuhez pemdez
* disfiz rak ar familh
* disfiz rak ar perc'hennañ, gwelloc'h eo an tiriad (ar straed, ar c'harter...)
* disfiz rak renkadoù ar gevredigezh
* prest e vezont bepred da vont re bell

Ar sokiologour gall Michel Maffesoli hag ar skrivagner amerikan Ethan Watters o deus labouret war issevendur ar meuriadoù kêr.
Blaise

**Blaise** zo un anv-bihan gallek, kar d'an anv brezhonek Bleaz, eus al latin Blasius, a dalv kement ha gak. 

## Anvioù kevatal e yezhoù all
* Blasius e latin, alamaneg ha nederlandeg
* Blaž e sloveneg ha kroateg.
* Blas e spagnoleg
* Biagio en italianeg

Tud zo a gemmesk *Blaise* ha bleiz a-wechoù, pe a blij dezho tostaat Blaise ha Breizh, a zistagont damheñvel.

## Tud
* Blaise de Montluc, soudard gall er  kantved
* Blaise Cendrars, skrivagner gall a orin suis
* Blaise Pascal, matematikour ha skrivagner gall
* Adolphe Benoît Blaise, sonaozour gall marvet e 1772
* Blaise Compaoré, prezidant Burkina Faso etre 1987 ha 2014
* Blaise Diagne, maer Dakar, e Senegal.

## Lennegezh
*Modesty Blaise, harozez krouet gant Peter O'Donnell.

## Lec'hanvadurezh
**Ty Blaise*, e Lennon.

### Stêrioù
Div stêr zo, benel o anv:
* Blaise, adstêr d'ar Marne
* Blaise, adstêr d'an Eure

### Kumunioù
Meur a gumun c'hall zo anvet Blaise.
* Blaise, kumun gozh en Haute-Marne, hiziv e-barzh kumun Colombey-les-Deux-Églises
* Blaise, kumun gozh en Ardennes, hiziv e-barzh Vouziers
* Blaise-sous-Arzillières, e departamant ar Marne, 

* Cirey-sur-Blaise, en Haute-Marne 
* Courcelles-sur-Blaise, en Haute-Marne 
* Guindrecourt-sur-Blaise, en Haute-Marne,
* Montreuil-sur-Blaise, en Haute-Marne, 
* Vaux-sur-Blaise, en Haute-Marne 
* Wassy-sur-Blaise, en Haute-Marne 

## Pennadoù kar
*Bleaz
*Bleaz (anv-bihan)
*Saint-Blaise