Lao She

Ur skrivagner sinaat e oa **Shu Qingchun**, sinaeg 舒慶春, pinyin *Shū Qìngchūn*, Manchoueg *Sumuru* (1899 – 1966), a zo brudet dre e anv-pluenn **Lao She** 老舍 *Lǎo Shĕ*. Dre e romantoù ha pezhioù-c'hoari e voe unan eus pennoù bras lennegezh Sina. Anavezet eo evit e romant 骆驼祥子 *Luò tuo xiáng zǐ*, "Ar c'hañvalig chañsus", hag e bezh-c'hoari 茶館 *Chá guǎn*, "An tedi". Eus ar boblad Manchou e oa, ha gant rannyezh Beijing e rae en e skridoù.

## Buhez
### Yaouankiz
E Beijing e voe ganet d'an 3 a viz C'hwevrer 1899, en un tiezgezh paour eus klan *Sūmuru*, a oa ezel eus ar Banniel Ruz. Ur soudard e oa e dad, a varvas e 1901 en un emgann enep an Eizh Galloud e-kerzh 义和团运动, *Yì hé tuán Yùn dòng*, "Emsavadeg ar Vokserien".

E 1913 e voe degemeret e Trede Skol-Uhel ar Vistri e Beijing (*Trede Skol-Uhel Beijing* hiziv) hogen ret e voe dezhañ dilezel e studioù eno en abeg da ziaesterioù arc'hant. En hevelep bloavezh e voe degemeret e Skol-Veur ar Vistri e Beijing, hag e 1918 e voe testeniet.

### Respet kelenner ha skrivagner
Etre 1918 ha 1924 e voe Lao She merour hag ezel eus kuzul meur a skol kentañ hag eil derez e Beijing ha Tianjing.
Levezonet don e voe gant Emsav ar 4 a viz Mae 1919.

Eus 1924 betek 1929 e voe prezeger e rann sinaat ar pezh a oa Skol Studioù ar Reter e Skol-Veur London da neuze (bremañ : *School of Oriental and African Studies*, "Skol Studioù ar Reter hag Afrika"). E-pad e amzer e London e lonkas kalz lennegezh saoznek — Charles Dickens pergen, bamet ma oa gantañ — hag e krogas da skrivañ. Diwar ar maread-se e teu e romant 二马 *Èr mǎ*, "Daou varc'h"

En hañv 1929 e kuitaas Breizh-Veur da vont da Singapour da gelenn er Skol-Uhel Sinaat. E 1930 e tistroas da Sina, ha betek 1937 e kelennas e meur a Skol-Veur, evel 齊魯大學 *Qílŭ Dàxué* (Cheeloo University) ha Skol-Veur Shandong e Qingdao.

## [[Republik Pobl Sina]]
Evel miliadoù a lenneien e Sina e voe Lao She gwallgaset e-kerzh an Dispac'h Sevenadurel (1966-1976). Taget e voe gant Gwarded Ruz an Dispac'h, a damalle dezhañ bezañ ur c'hilstourmer. Kaset e voe ganto a-hed ar straedoù, ha kannet a-wel d'an holl.
Mezhekaet-bras e voe en e spered hag en e gorf, ha hervez ar c'heleier ofisiel en em lazhas dre veuziñ e Lenn Taiping e Beijing d'ar 24 a viz Eost 1966, d'an oad a 67 vloaz. Ur muntr e oa marteze, hervez ar c'helenner Leo Ou-Fan Lee. Tamallet e voe d'e diegezh bezañ c'hoariet ur perzh e "torfedoù" Lao She, hogen kendelc'her a reas an dud da zastum e skridoù goude e varv, a guzhjont e berniadoù glaou hag en ur siminal, hag a gasjont a di da di a-feur ma tilojent.

D'al livourez ha kaerskrivourez 胡絜青 Hú Xiéqīng (1905-2001) e oa euredet ; ur mab ha teir merc'h a zeuas d'ar c'houblad.

## Oberennoù
Ar romant 骆驼祥子 *Luò tuo xiáng zǐ*, "Ar c'hañvalig chañsus", bet embannet e 1936 hag ar pezh-c'hoari 茶館 "Tedi" deuet er gouloù e 1957 eo oberennoù brudetañ Lao She. Kalz istorioù all a voe embannet a-hed e respetad frouezhus.

### 骆驼祥子 ''Luò tuo xiáng zǐ'', "Ar c'hañvalig chañsus"

E 1936 e voe embannet romant pouezus kentañ Lao She, "Ar c'hañvalig chañsus", a zo anavezet er C'hornôg dindan an anv "Kañval Xiangzi" ivez.
Kontañ a ra buhez gwall reuzeudik ur sac'her karr-taksi e Beijing er bloavezhioù 1920, hag unan eus klaseloù al lennegezh sinaek arnevez ez eo deuet da vezañ. E 1945 e voe berzh gant an droidigezh saoznek er Stadoù-Unanet, petra bennak ma oa 骆驼祥子 bet troet hep aotre ha ma oa bet kemmet dibenn en istor evit ma vije laouenoc'h ha tostoc'h da voazioù al lennerien amerikan.
E 1982 e voe graet ur film diwar levre Lao She, *Rickshaw Boy* e anv, gant ar filmaozer Ling Zifeng, a voe priziet e 1983 e Sina]].

### 茶館 ''Chá guǎn'', "An tedi"
Ur pezh-c'hoari e teir arvest bet embannet e 1957 eo *An tedi". C'hoarvezout a ra en un tedi anvet 语态 *Yǔ tài* "Ar vouezh", a oa e Beijing eus [[1848]] betek derc'hent Dispac'h [[1949]]. Kudennoù [[kevredigezh]]el ha [[sevenadur]]el eo dodenn an oberenn-se, koulz hag ar c'hemmoù a c'hoarvezas e Sina e deroù an [[XXvet kantved]].<br />
E [[Washington D.C.]] e voe c'hoariet e miz Here [[2005]].

=== Labourioù all ===
A-douez istorioù brudet Lao She emañ 月芽儿 *Yuè yá ér*, "Kentroù al [[Loar]]", a skrivas e deroù e vuhez a skrivagner.<br />
Kontañ a ra buhez walleürus ur vamm hag he merc'h a ya da c'histi.

A-douez e oberennoù pennañ e c'haller menegiñ 四世同堂 *Sì shì tóng táng*, "Pevar rummad bodet en ur sal", a zo ur romant a zeskriv buhez pobl Sina etre [[1944]] ha [[1950]] e-kerzh ar brezel etre [[Japan]] ha Sina (1937-[[1945]]), pa oa Sina aloubet gant Japaniz, ha 老张的哲学 *Lǎo zhāng de zhé xué*, "[[Prederouriezh]] Zhāng kozh", a voe e gentañ romant bet embannet, e [[1926]].

E skrid 貓城記 *Māo chéng jì*, ""Kêrgazh" (*Cat City* e saozneg), ur flemmgan, a voe lakaet da romant kentañ ar [[skiant-faltazi]] sinaek. E [[1934]] e voe embannet evel un doare damguzh da enselliñ Sina. Skrivet eo bet gant Lao She a-dreuz selloù ur gweladenner war ar [[planedenn|blanedenn]] [[Meurzh]]. Kejañ a ra ar gweladenner gant ur sevenadur kozh poblet gant [[Kazh|kizhier]]. Pell dija e oa barr ar sevenadur-se aet da get ha sac'het eo abaoe ; sellet pizh a ra ar gweladenner ouzh respontoù liesdoare keodediz ouzh an nevezentioù a zo deuet eus sevenadurioù all.

== Perzh Lao She en Ensavadur Lennegezh Sina ==
E saozneg e voe e romant diwezhañ, *The Drum Singers* ("Ar ganerien taboulinoù"), a voe embannet e [[Stadoù-Unanet Amerika]] war-eeun e [[1952]]. Ur film a voe graet anezhañ e [[1987]] gant ar filmaozer sinaat Tian Zhuangzhuang.

== Hêrezh ==
A-c'houde diskar Jiang Qing, a oa mestrez war an [[Dispac'h Sevenadurel]], e 1976, e voe adembannet oberennoù Lao She.<br />
E [[1979]] — seizh vloaz goude e varv — e voe ar skrivagner dizuet gant Strollad [[Komunourieh|Komunour]] Sina. Meur ag e oberennoù a voe troet e filmoù, en o zouez 我這一輩子 *Wǒ zhè yī bèi zǐ*, "Istor ma buhez", gant Shi Hui e [[1950]], "Foz ar paun" ([[1952]], Xian Qun), "Ar c'hañvalig chañsus" (1982, Ling Zifeng), "An tedi" (1982, Xie Tian), "Kentroù al Loar" ([[1986]], Huo Zhuang), *Ar ganerien taboulinoù" (1987, Tian Zhuangzhuang).

Evit an douristed e voe "Tedi Lao She digoret e Beijing e 1988 ; kensonadegoù sonerezh hengounel a vez eno, hogen n'eus netra eno diwar-benn Lao She e-unan.

Priz Lao She al Lennegezh (老舍文学奖 *Lǎo Shě wén xué jiǎng*) zo bet diroet bep eil pe drede bloaz abaoe 2000.

## Notennoù


## Levrlennadur
* LAO SHE, *Rickshaw Boy : A Novel*, Harper Perennial, 2010 ISBN 978-0-06-143692-5 
* LAO SHE, *Le Pousse-pousse*, Philippe Picquier, 1998 ISBN 978-2-87730-211-1 
* LAO SHE, *Écrits de la maison des rats*, Philippe Picquier, 2010 ISBN 978-2-8097-0178-4
* LAO SHE, *Gens de Pékin*, Gallimard, 1993 ISBN 978-2-07-038727-4
* LAO SHE, *Histoire de ma vie*, Gallimard, 2002 ISBN 978-2-07-042208-1
* LAO SHE, *L'anniversaire de Xiapopo*, Éditions You-Feng, 2000 ISBN 978-2-84279-058-5
* LAO SHE, *L'enfant du Nouvel An*, Gallimard, 2003 ISBN 978-2-07-042828-1
* LAO SHE, *L'homme qui ne mentait jamais*, Philippe Picquier, 2006 ISBN 978-2-87730-831-1
* LAO SHE, *La cage entrebâillée*, Gallimard, 2002 ISBN 978-2-07-042497-9
* LAO SHE, *La philosophie de Lao Zhang*, Philippe Picquier, 2011 ISBN 978-2-8097-0300-9
* LAO SHE, *Le nouvel inspecteur*, Gallimard, 2008 ISBN 978-2-07-035840-3
* LAO SHE, *Les tambours*, Philippe Picquier, 2004 ISBN 978-2-87730-736-9
* LAO SHE, *Messieurs Ma, père et fils*, Philippe Picquier, 2003 ISBN 978-2-87730-676-8
* LAO SHE, *Quatre générations sous un même toit*, Gallimard, 1998 ISBN 978-2-07-040466-7 (levrenn 1), 978-2-07-041261-7 (levrenn 2)
* YI-TSANG Jung-Sun, *L'humour de Lao She*, Éditions You-Feng, 1998 ISBN 978-2-84279-035-6