open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grenada

**Pennadoù [[Granada]] ha [[Grenade]] a zo ivez.*


**Grenada** (anv saoznek distaget [ɡrɨˈneɪdə], diwar an anv spagnolek orin *[[Granada]]*) a zo ur stad eus an Antilhez, enni seizh enezenn. Emañ Grenada er gwalarn da Drinidad ha Tobago, er biz da Venezuela hag er mervent da Sant-Visant hag ar Grenadinez. St. George's eo ar gêr-benn.

Unan eus Inizi an Avel (Antilhez) eo.

## Ar seizh enezenn
Setu o anvioù:
*enez Grenada, 
*ha c’hwec'h enezennig eus ar Grenadinez : 
**Carriacou (27,5 km²), 7 400 a dud, pennlec'h: Hillsborough,
**Saline (Grenada) (0,3 km²), didud
**Frigate (0,4 km²), didud
**Ronde (*Ronde Island* e saozneg), (3,2 km²), didud
**Large, (0,5 km²), didud
**Petite Martinique (3.7 km²2), 550 a dud, pennlec'h: North Village.

## Gounezerezh
Brudet eo evit ar muskadez a vez gounezet enni.
Grenade

**Grenade** a zo un anv-lec'h gallek.

## Yezhoù all
*Granada e spagnoleg. 

## 
* Grenade (Haute-Garonne), e Haute-Garonne
* Grenade-sur-l'Adour, e Landes

## 
**Grenade*, anv gallek Granada.

## Pennadoù kar
* Granada
* Granadinas
* Grenada
Granada

**Pennadoù [[Grenada]] ha [[Grenade]] zo ivez.* 

**Granada** zo un anv-lec'h spagnolek hag okitanek.

## Europa
###### 
========
* Granada, kêr-benn Proviñs Granada,
* Proviñs Granada, hag enni:
** Alhama de Granada, 
** Beas de Granada, 
** Playa Granada, e kumun Motril, 
** Vega de Granada, komark,
* karter Granada, e kumun Alicante, en proviñs Alicante,
* La Granada de Río-Tinto, kumun e proviñs Huelva,

#### E kumuniezhioù arall
* Senda de Granada, e kumun Murcia, e Rannvro Murcia.

###### 
*Granada* eo anv okitanek div gumun:
* Granada en departamant Haute-Garonne.
* Granada, pe *Grenade-sur-l'Adour*, en departamant Landes.

###### 
* Stêr Granada, stêr e Bizkaia

###### 
* La Granada, kumun e proviñs Barcelona,
* Font Granada, e kumun Bigues i Riells, en proviñs Barcelona.

## Amerika
**Granada*, anv spagnolek Grenada, enezenn ha stad eus ar Mor Karib 

###### 
* Granada, e departamant Antioquia,
* Granada, e departamant Cundinamarca,
* Granada, e departamant Meta.

### 
* Granada, bourk e stad Yucatán.

### 
* Granada, kêr-benn departamant Granada.
* departamant Granada.

###### 
* Granada, kêr e kontelezh Siskiyou (California),
* Granada, kêr e kontelezh Prowers (Colorado),
* Granada, kêr e kontelezh Martin (Minnesota),
* Granada, kêr e kontelezh Granada (Mississippi),
* kontelezh Granada, kontelezh e Misisipi,
* Granada Hills, distrig e kêr Los Angeles (California).

### 
* Distrig Granada, e proviñs Chachapoyas.

## Istor
* Rouantelezh Granada, er Grennamzer e kreisteiz Spagn ;
* Besrouantelezh Granada Nevez, besrouantelezh kozh e Kreisteizamerika, gwelout Granada Nevez.

## Tud
* Nicolás Granada, ofiser arc'hantinat en  kantved.

#### Sonerezh
* «Granada», kanaouenn gant Agustín Lara,
* Granada, laz-seniñ spagnol aus Andalouzia.

## Traoù all
* Granada Television, ur skinwel saoz
* Ford Granada, karr-tan 
* 1159 Granada, asteroidenn
Bayern

**Bayern ** eo an anv alamanek ar vro a zo Bavaria e latin ha brezhoneg. Anv ar vro eo, hini meur a dra ha meur a zen eo ivez. 

## Tud
*Albrecht von Bayern, pe Alberzh Bavaria, anv meur a zen
*Anna von Bayern, pe Anna Bavaria, 
*Elisabeth von Bayern, pe Elesbed Bavaria,
*Elisabeth Ludovika von Bayern, pe Elesbed Ludovika Bavaria (1801 -1873 ),
*Ernst von Bayern, 
*Ferdinand von Bayern
*Ferdinand Maria von Bayern
*Franz von Bayern, 
*Leopold von Bayern
*Margarete von Bayern, pe Marc'harid Bavaria, 
*Magdalena von Bayern
*Magdalene von Bayern
*Maria Anna von Bayern, pe Maria-Anna Bavaria, 
*Sophie Friederike von Bayern
*Wilhelm von Bayern, pe Gwilherm Bavaria, anv meur a zen. 

## Sport
* FC Bayern München
Barbora Cellská

**Barbora Cellská** (en tchekeg) pe *Barbara Celjska* (en kroateg ha sloveneg) pe *Cillei Borbála* en hungareg, ganet war-dro 1390/1395 ha marvet en 1451, a oa ur briñsez sloven, a oa rouanez Bohemia ha Hungaria hag Impalaerez Santel. Lesanvet e voe « Messalina Alamagn ».

## He buhez
Barbara Campanini

**Barbara Campanini**, lesanvet *La Barbarina* (*La Barberina* a-wechoù), a oa ur gorollerez italian bet ganet e Parma d'ar 7 a viz Mezheven 1721 ha marvet e Barszów (Silezia-Izel) d'ar 7 a viz Mezheven 1799.

## Buhez
E Parma e teskas koroll gant Fossano Rinaldi, hag e 1732 e tañsas dirak Karl VI an Impalaeriezh Santel.

E 1739, oadet a 18 vloaz, e tañsas e Pariz e-barzh *Les Fêtes d'Hébé*, c'hoarigan savet gant Rameau, pa oa ar c'horollerezed brudet Marie-Anne de Camargo ha Marie Sallé o vont kuit.

Goude ec'h eas da Londrez, ma korollas er Royal Opera House (Covent Garden) ha da Zulenn. E 1743 e tistroad da Bariz. Pedet e voe gant ar roue Frederig II da vont da Verlin ; eno e labouras eus 1744 da 1748.

A-raok mont avat ec'h eas da Venezia gant he fried-kleiz Stuart de Mackenzie, ma rankas ar roue c'hoari warni evit ma teuje d'e vro. Pan erruas e Berlin e voe roet ur renk uhel dezhi hag ur gopr fonnus. Hervez a voe kontet e voe serc'h d'ar roue, e-touez meur a hini all. A-benn ar fin e timezas e 1749 gant Carl Ludwig von Cocceji, mab da Samuel von Cocceji, hag anvet e voe he gwaz da gannad. Kuitaat al leurinier a reas *La Barberina* e 1749, hag ar *Pantaloncina* a gemeras he lec'h.

Dizimeziñ a reas e 1788, ha bloaz war-lerc'h e voe deroet an titl a gontez dezhoi.

## Hêrezh
Legadiñ a reas hec'h arc'hant d'un ensavadur evit merc'hed paour eus an noblañs, a badas betek ar Brezel-bed kentañ.

Poltredet eo bet gant Antoine Pesne ha Charles Van Loo.


GDR-stamp Barberina Carriera 1957 Mi. 587.JPG|Timbr, DDR, 1957
Stamps of Germany (Berlin) 1983, MiNr 700.jpg|Timbr, BRD, 1983

;Oberennoù diwar he fenn
**Une étoile de la danse au XVIIIe : La Barbarina Campanini, 1721-1799*, gant Jean-Jacques Olivier, 1910
*'[Die Tänzerin Barberina*, ur film gant Carl Boese e 1920.

==Liamm diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20080405025312/http://www.siefar.org/DictionnaireHL/HLCampanini.html Pennad gant Henry Lyonnet, *Société Internationale pour l’Étude des Femmes de l’Ancien Régime'' (SIEFAR)].
## Notennoù
Bahamas

Ar **Bahamas**, ent-hir **Kenglad ar Bahamas** (*Commonwealth of the Bahamas* e saozneg, yezh ofisiel), pe **Inizi Bahamas**, a zo ur vro enezek (ur 700 enezenn bennak) er-maez da Florida, en norzh da Guba. 

Nassau eo ar gêr-benn.

## An inizi
* Gwelout Inizi ar Bahamas.

## Liammoù diavaez
Barbara Nikomedia

Hervez ur vojenn, **Barbara Nikomedia**, anvet Barba(n) e brezhoneg, a oa ur werc'hez hag ur verzherez kristen eus an , marteze eus kêr Heliopolis (Baalbek e Liban) pe eus kêr Nikomedia (e Turkia a-vremañ), hag a voe dibennet abalamour d'he feiz.

Kastizet e vefe bet he bourevier gant un taol-foeltr, setu perak e vez pedet Barba a-enep d'an dañjerioù a varv trumm stag ouzh an taolioù-foeltr, an tan, an tredan. Enoret e vez e Breizh, er Faoued dreist-holl, ha brudet eo chapel santez Barban ar Faoued.

N'eus ket kaoz anezhi er skridoù kozh a-raok ar . Tennet e voe hec'h anv a-douez ar sent ofisiel d'ar 14 a viz C'hwevrer 1969 gant ar pab Paol VI en e lizher abostolek *votu proprio* anvet *Mysterii Paschalis*.

## Buhez
Bevet he devefe Barba war-dro kreiz an III kantved en Heliopolis en amzer an impalaer Maximianus Herculius, pe e Nikomedia, e proviñs Bithynia, e rann hanternozel Turkia.

He zad Dioscorus a oa un den pinvidik, pagan, diskennad eus satraped pers. Difenn gwerc'hded e verc'h a felle dezhañ ha diwall anezhi diouzh ar gristenien, hag evit se e serras anezhi en un tour daou brenestr warnañ.

Un deiz avat e teuas d'he c'haout ur beleg gwisket e mezeg hag a vadezas anezhi. Pa zistroas he zad eus ur veaj e kontas Barba dezhañ he devoa toullet ar voger d'ober un trede prenestr en tour, abalamour da aroueziañ an Drinded, dre ma oa deuet da vout kristen. Hag an tad da c'hwezhañ an tan en tour. Tec'hel avat a c'hallas Barba ober, met kavet e voe pelec'h e oa o kuzhat, hag ur mesaer a yeas da gontañ d'he zad.

Hag an tad neuze da sachañ e verc'h gantañ betek ti gouarnour roman ar broviñs a gondaonas anezhi d'ar marv. Dre ma nac'he ar plac'h dilezel he feiz e c'hourc'hemennas ar gouarnour d'an tad dibennañ e verc'h e-unan. Ha Dioscorus da zibennañ e verc'h, ha kenkent e kouezhas tan doue ar gristenien warnañ.

Pa zeuas ar gristenien da c'houlenn korf ar verzherez yaouank ne falvezas ket dezho ober gant hec'h anv persek ha ne gredjont ket ober gant hec'h anv kristen ivez rak aon da ziskuliañ o relijion, ma lavarjont e oant deuet da gerc'hat « ar varbarez yaouank » (*barbăra* e latin), ma voe miret an anv.

## Arz

Icon 01005 Sv. vmch. Varvara.jpg|Ikon ortodoks
Sainte Barbe Heures de Toul XV.jpg|En Eurioù Toul, 
Robert Campin 015.jpg|Gant Robert Campin (1438)
Cosimo Rosselli - Sainte Barbe.jpg|Gant Cosimo Rosselli, 1468
Francisco goya santa barbara.jpg|Gant Francisco de Goya, 1773


## Notennoù
Sainte-Barbe

**Sainte-Barbe** zo un anv-lec'h gallek, diwar an anv-bihan Barbe (a zo Barba e brezhoneg), stumm gallek an anv-bihan Barbara.

### 
* Sainte-Barbe, e Le Haut-Saint-Laurent.

### 
* Sainte-Barbe ha Servigny-lès-Sainte-Barbe, div gumun e Moselle
* Sainte-Barbe, e Vosges
* Sainte-Barbe-sur-Gaillon, en Eure
West Midlands

**West Midlands** zo:
*ur rannvro eus Bro-Saoz: Rannvro Kornôg Midlands
*ur gontelezh eus Bro-Saoz: Kontelezh Kornôg Midlands
Barbarella

**Barbarella** zo un anv savet diwar Barbara hag anv meur a oberenn:
*Barbarella (bannoù-treset), un istor treset gant Jean-Claude Forest e 1962
*Barbarella (film), ur film savet diwar an istor-se gant Roger Vadim, a ziazezas brud e wreg Jane Fonda.
Cosimo Rosselli

**Cosimo di Lorenzo Rosselli** (Firenze, 1439 - 1507) zo ul livour italian eus ar XVvet kantved e Firenze. Advabet e oa bet gant Neri di Bicci da 14 vloaz.

## E vuhez

## Liammoù diavaez
Heliopolis

**Heliopolis** zo anv meur a lec'h, ha deuet eus an henc'hresianeg. 
Talvezout a ra kement ha "kêr an heol". 

## Lec'hanvioù
### Henamzer
* Heliopolis, anv kozh Baalbek, e Liban
* Heliopolis, kêr en Henegipt, war lez an Nil

### Hiziv
* Heliópolis, ur favela e kêr São Paulo e Brazil
* Héliopolis ur gêr en Aljeria e wilaya Guelma

## Lennegezh
* *[[Heliopolis (romant)|Heliopolis]]* romant alamanek gant Ernst Jünger.

## Pennad kar
*Sun City
Global Positioning System

Ar **Global Positioning System** ("Reizhiad lec'hiañ hollek"), berraet dre **GPS** peurliesañ, zo ur reizhiad hag a c'hall lec'hiañ dre loarell kement implijer war an Douar pe en e ardremez, gantañ ur resever GPS, ne vern pelec'h e vefe (gant ma vo a-wel da beder loarell da vihanañ), noz-deiz ha ne vern liv a zo gant an amzer. Gallout a ra reiñ lec'hiadurioù hag euriadurioù resis-kenañ. Gant Stadoù-Unanet Amerika e vez dalc'het  a-ratre ar reizhiad digoust-se.
Kapo

Ur c'h-**kapo** a oa un den karget da ober war-dro lakaat ar brizonidi da blegañ e kampoù-bac'h an nazied. Alies e vezent dibabet e-touez ar re grisañ pe ar re gorvigellek a oa deuet a-benn da chom hep bezañ kaset d'al lazh pe d'ar groug. 

Silvio Berlusconi e Parlamant Europa a alias Martin Schulz, ha ne oa ket a-du gantañ, da glask labour en ur film evel kapo dre ma "vije tre dioutañ", emezañ.

## Oberennoù
*Kapò, film italian gant Gillo Pontecorvo e 1959.
Maria Madalena Josefa Teresa Bárbara de Bragança

** Maria Bárbara de Bragança ** (e portugaleg), pe **Bárbara de Braganza** (e spagnoleg), pe **Barbara Portugal** (e brezhoneg), (Lisboa, 1711 — Aranjuez, 1758) a oa un infantez portugalat hag a zimezas da 18 vloaz da Fernando VI, roue Spagn. 

Merc'h e oa da João V, roue Portugal, ha d'e bried Maria Anna Aostria (1683–1754), ur verc'h d'an Impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel (1640-1705).
 
## Sonerez
Klav-kerdin a sone ampart, kelennet ma voe gant Domenico Scarlatti adal 1720. Mont a reas he c'helenner ganti da Spagn pa zimezas ar briñsez hag eno eo e savas war-dro 555 sonatenn. Legadiñ a reas he binvioù-seniñ ha dihelloù a sonerezh d'an tizhog Farinelli.

Mervel a reas divugel.
Christiane Eberhardine von Brandenburg-Bayreuth

**Christiane Eberhardine von Brandenburg-Bayreuth** (Bayreuth 1671 – 1727 Pretzsch) a voe Dilennerez Sachsen adal 1694 betek he marv e 1727 ha Rouanez Kenunaniezh Pologn–Lituania adal 1697 betek 1727 evel pried ar roue Aogust II. Biskoas ne lakaas he zroad e Pologn avat. Protestantez e oa ha nac'h a reas mont da gatoligez evel he fried, ken ne voe ket kurunennet rouanez. Chom a reas da vevañ e Saks. 

Markgravez alaman e oa, ha lesanvet e oa * Sachsens Betsäule*, Peul Pedenn Daks, gant he c'henvroiz protestant, abalamour d'he fealded d'ar brotestantiezh ha d'hec'h emzalc'h ouzh ar gatoligiezh. Daoust dezhi avat, ha d'he mamm-gaer Anna Sophie Danmark, stag ouzh al luterianegezh, e oa troet he gwaz haghe mab Aogust III, ouzh ar relijion gatolik.

## Bugel
Ur mab he doe, Aogust III, a renas war-lerc'h e dad.
Lech, Čech ha Rus

**Lech, Čech ha Rus** a zo tri breur mojennel hag a vije tadoù ar pobloù slav.

**Lech*, tad Poloniz,
**Čech* (*Czech*, hervez doare-skrivañ ar poloneg), tad Tchekiz,
**Rus*, tad ar Rused.

## Dervenned Rogalin

Lech, Czech ha Rus zo anvioù teir dervenn el liorzh a-stok ouzh palez Rogalin, e Pologn.
Barbara Zápolya

**Barbara Zápolya** (Trenčín, Rouantelezh Hungaria, 1495 – Kraków, 2 a viz Here 1515) a oa merc'h da Stefan Zápolya, un Hungariad a lignez uhel, ha da Hedwig Cieszyn, ur briñsez polonat. C'hoar e oa d'ar gontez Krisztina Zápolya de Szepes (1464-1526), da János Szapolyai (1487-1540), a voe roue Hungaria, ha d'ar c'hont György Zápolya (1488-1526).

Pried kentañ Sigismund Iañ an Henañ (1467-1548), roue Polonia ha dug-meur Lituania e voe d'an 8 a viz C'hwevrer 1512.

Div verc'h o devoe :
* *Jadwiga Jagiellon* (1513–1573), anvet Hedwig Jagiellonica ha Hedwig von Brandenburg ivez  ;
* Anna Jagiellon (1515-1520).

En he 20 vloaz e oa Barbara Zápolya pa varvas diwar un taol-gwad, tri miz goude ganedigezh Anna Jagiellon. Beziet e voe er chapel a voe lakaet sevel gant Sigismund, stok ouzh iliz-beur Wawel Kraków.

E 1518 ez addimezas ar roue intañv d'ur briñsez italian, Bona Sforza (1494-1557).

## Notennoù
Barbara Baraldi

**Barbara Baraldi** zo ur skrivagnerez italian.
Ganet eo e Mirandola, e Modena emañ o chom. E 2007 e voe embannet he romant kentañ *La ragazza dalle ali di serpente*, en hec'h anv-pluenn *Luna Lanzoni*. 

## Prizioù
*Priz Marco Casacci div wech, gant "Dorothy non vuole morire" ha "La sindrome felicità repulsiva". 
*Premio Gran Giallo Città di Cattolica, gant *Una storia da rubare* 

## He levrioù
**La ragazza dalle ali di serpente* (Zoe, 2007)
**La collezionista di sogni infranti* (PerdisaPop, 2007)
**La bambola dagli occhi di cristallo* (Arnoldo Mondadori Editore, 2008)
**Il giardino dei bambini perduti* (Arnoldo Mondadori Editore, 2008)
**La casa di Amelia* (PerdisaPop, 2009)
**Bambole pericolose* (Arnoldo Mondadori Editore, 2010)
**Lullaby, la ninna nanna della morte* (Castelvecchi, 2010)
**Scarlett* (Arnoldo Mondadori Editore, 2010)

## Liammoù diavaez
* Pajenn ofisiel
* Pennad-kaoz en Arcoiris TV gant F. Foschi
Katy Perry

**Katheryn Elizabet Hudson**, anavezet dre an anv **Katy Perry**, ganet d'ar 25 a viz Here 1984 e Santa Barbara, Kalifornia, zo ur ganerez-sonaozerez stadunanat. E miz Here 2010, he doa gwerzhet 35,7 milion a bladennoù.

## Bugaleaj
Merc'h eo da zaou bastor. Ur c'hoar he deus, Angela, hag ur breur, David. Bet eo er skol Dos Pueblos High School e Goleta e Kalifornia. Da 17 vloaz, e 2001, he doa graet Katy Perry ur bladenn muzik kristen dindan an anv Katy Hudson.

Dont a reas da vezañ Katy Perry da 20 vloaz.

## Red-micher
***2001**: Pladenn sonerezh kristen.

***2004**: Labour gant The Matrix.

***2004**: (Here) Lesanvet eo "The next big one" gant ar magazin Blender.

***2008**: Ar bladenn "I kissed a girl" a zeu er-maez. "Hot N Cold" a zeu er-maez.

***2008**: Gounit a ra Award ar ganerez wellañ.

***2009**:

* 12 a viz Genver : Ar bladenn "Thinking of you" a zeu er-maez.
* 17 a viz Genver : perzh e kemer e NRJ Music Awards.
* Ar bladenn "Waking Up in Vegas" a zeu er-maez.
* Hi zo anvet e-touez MTV VMA's.
* Ar bladenn gant 3OH!3, "Starstrukk" a zeu er-maez.
* Pladenn gentañ enrollet war ar prim gant Katy Perry a zeu er-maez : "MTV Unplugged".

***2010**:

* Ar bladenn gant Snoop Dog, "California Gurls" a zeu er-maez.
* Ar bladenn "Teenage Dream" a zeu er-maez.

## He fladennoù
****Albomoù e studio:***
* 2001 Musik kristen
* 2008 One of the Boys
* 2010 Teenage Dream
****Albomoù enrollet war ar prim :***
* 2009 MTV Unplugged

****Singles:***
* 2007: 
** Ur so Gay
* 2008:
** I Kissed a Girl
** Hot N Cold
* 2009: Thinking of You 
** Waking Up in Vegas
** Strastrukk 
* 2010: If We Ever Meat Again
** California Gurls
** Teenage Dream
** Firework
** Peacock
****Troiadoù:***
* 2008:Warped Tour 2008
* 2009:Hello Katy Tour
* 2010:California Dreams Tour
****Skinwel:***
* 2008: Tan ar garantez (Tamm 8914), Wildfire (Tamm 8, Marevezh 4) 
* 2010: The Simpsons (Tamm 9, Marevezh 22)

****Sinema:***
* 2011-2012: Ar Schtroumpfed (mouezh ar Schtroumpfez)
Barbara Manfredi

**Barbara Manfredi** (Faenza,  1444 – Forli, 1466) a oa ur briñsez italian er .

Merc'h e oa da Astorre II Manfredi, aotrou Faenza, en Emilia-Romagna hiziv.
E 1462 e timezas gant Pino III Ordelaffi, aotrou Forli, prometet ma oa dezhañ abaoe he seizh vloaz.
E 1463 e klañvas Pino, ken na voe soñjet e oa bet kontammet gant e vreur Francesco. Gwellaat a reas dezhañ avat. E 1466, e voe tro Francesco da venel klañv, goude ma klaskas Barbara e gontammañ, en aner.

Francesco a voe muntret gant un ofisour dezhañ, setu ma lammas e vreur Pino war e gêr ha ma teuas da vout mestr Forli ha Forlimpopoli gant skoazell Venezia.
Ur pennad goude e varvas Barbara, hag he zad a gavas dezhañ e oa bet kontammet gant Pino. Klask a reas skoazell ar pab Paol II da lakaat e vab-kaer e-maez Forli.
Pino a c'houlennas digant Francesco di Simone Ferrucci sevel ur mell bez da Varbara en iliz Sant Biagio e Forli. Kement-se a veze komprenet evel ur merk a gablusted gant tud e amzer. 

## Levrlennadur
*  Pecci, Giuseppe : *Gli Ordelaffi, signori di Forli*, Fratelli Lega Editori, Faenza, 1955.
Linenn Barbara

Al **Linenn Barbara ** a oa ul linennad kreñvlec'hioù alaman en Italia er c'hreisteiz da Roma, e-pad an Eil Brezel-bed.

Er c'hreisteiz d'al Linenn Gustav e oa, hag en hanternoz d'al Linenn Volturno.
Pizza

Ar **pizza**, pe **pidza**, zo ur meuz a veze aozet da gentañ e korn-bro Naplez en Italia hag a gaver bremañ er bed a-bezh. Fardet e vez gant toaz bara ledet e stumm un dartezenn, pe ur grampouezhenn, hag a lakaer warni tomatez, keuz ha traoù all a bep seurt ma kerer (togoù-touseg, kig...). Poazhet e vez en ur forn tomm-gor, evel ar bara.

## Pizzaoù
A bep seurt pizzaoù a c'haller kavout. Ar Pizza Margherita eo an hini anavezetañ marteze, anvet diwar-lerc'h ar rouanez Margherita di Savoia, gwreg ar roue italian Umberto Iañ. 

## Lec'h
*Pizzeria* a reer eus ur preti ma vez servijet pizza, pe pizzaioù.

## Gwelet ivez
* Pita

## Notennoù
Morlenn Venezia

**Morlenn Venezia** zo ur vorlenn e goueled Mor Adria, dispartiet diouzh ar mor bras (Pleg-mor Venezia) war-bouez un heuliad inizi ha ledinizi. Emañ e biz Italia, e rannvro Veneto, ha brudet eo dre ar bed a-bezh abalamour da gêr Venezia en em gav en he c'hreiz.

## Inizi ar vorlenn

#### An inizi vrasañ

### Inizi an arvor

### Inizi ar vorlenn
Daou rumm inizi zo : re an hanternoz ha re ar c'hreisteiz.

### E morlenn an hanternoz

## Liammoù diavaez
* Bibliografia della laguna di Venezia (en italianeg)
* Salvaguardia di Venezia (italianeg/saozneg)
Agneta Horn

**Agneta Horn** (1629 – 1672) a oa ur briñsez svedat, merc'h d'ar c'hont Gustav Horn, ha merc'h-vihan da Axel Oxenstierna, hag ur skrivagnerez svedek eus ar . 

## oberenn
Skrivet he deus un emvuhezskrid, kavet e 1885, hag a zo gwelet gant lod evel ar romant svedek kentañ.
Fish and chips

***Fish and chips*** ("pesked ha fritez"), skrivet ivez ***fish 'n' chips*** e saozneg, zo ur meuz a vez debret kalz e kêrioù bras Breizh-Veur. Ennañ e kaver un tamm pesk fritet, servijet gant avaloù-douar fritet ha chaous da zibab. Gant pesked gwenn e vez fardet, moru, azened, plais pe levneged.

Un doare "meuz buan" eo (*fast food*), a c'haller debriñ war-sav er straedoù. E Breizh-Veur e vez debret dreist-holl, met kavet e vez ivez en Aostralia, Zeland Nevez, Iwerzhon, Stadoù Unanet Amerika, hag a-wechoù en arvor broioù all evel an Izelvroioù. Gwechall e oa ar boaz, e Breizh-Veur, da servijañ *fish and chips* en un tamm paper kazetenn, met bremañ e c'hall bezañ e doareoù all ivez.
Pok ar marv

**Pok ar marv**, pe **Pok Judaz**, zo ur gomz pe un droienn a ra anv eus ur merk a vignoniezh etre daou zen hag a ziskouez ez eus unan anezho o vont da ober droug d'egile e gwirionez. 

Dont a ra an droienn eus ar pok roet gant Judaz Iskariot da Jezuz Krist evit diskouez d'ar soudarded piv e oa an den o devoa da herzel, arouez e drubarderezh.
:*Judaz, gant ur pok eo e roez Mab an Den?* Aviel Lukaz, 22, 48. 

Er mafia e vez roet pok ar marv d'un den da gemenn dezhañ e vo lazhet a-barzh nemeur. 


KissOfJudas.jpg|Pok Judaz, Giotto
Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Dublin.jpg|Caravaggio
Varlaam11.png|Frango Catellano (Manati Varlaam)
Cimabue01.jpg|Cimabue
Gustave Doré - The Holy Bible - Plate CXLI, The Judas Kiss.jpg|Gustave Doré
Dürer, Kupferstichpassion 03, Gefangennahme.jpg|Albrecht Dürer
Anthonis van Dyck 007.jpg|Van Dyck


## Pennad kar
**[[Kiss of Death]]*
Kiss of Death

**Kiss of Death** eo anv saoznek pok ar marv, hag anv meur a oberenn. 

## Filmoù
* ''Kiss of Death'', film renet gant Henry Hathaway
* ''Kiss of Death'', film-skinwel renet gant Mike Leigh 
* ''Kiss of Death'', film 1947 graet a-nevez, ma weler David Caruso, Nicolas Cage, ha Samuel L. Jackson
* ''Kiss of Death'', 2008
* "Kiss of Death" (''That '70s Show'' episode)

## Sonerezh
* Kiss of Death (albom Jadakiss)
* Kiss of Death (albom Motörhead)
* Kiss of Death (albom Untoten)
* "Kiss of Death", kanaouenn gant Alec Empire
* "Kiss of Death", kanaouenn gant Black Sabbath
* "Kiss of Death", kanaouenn gant Dokken
* "Kiss of Death", kanaouenn gant New Order
* "Kiss of Death", kanaouenn gant Split Lip Rayfield

## Lennegezh
* *[[The Kiss of Death]]*, romant gant Marcus Sedgwick
* *Kiss of Death*, romant gant Malcolm Rose
* *Kiss of Death*, eizhvet romant an heuliad *[[The Morganville Vampires]]* gant Rachel Caine
A Boy Named Sue

**A Boy Named Sue** zo ur ganaouenn skrivet gant Shel Silverstein a zo bet kanet ha brudet gant Johnny Cash. Anv zo eus ur paotr anvet Sue, hag en deus gouzañvet abalamour ma oa bet roet un anv-bihan plac'h dezhañ gant e dad. 

## Framm
Savet eo hervez ur patrom klotennoù A-A-B-C-C-B. skeudennoù nerzhus zo evel "he kicked like a mule and he bit like a crocodile".
Jiřina

**Jiřina** zo un anv-bihan tchekek, roet d'ar merc'hed, savet diwar an anv Jiří .

## Yezhoù all
*Georgine, en alamaneg
*Georgina, e saozneg
*Georgette e galleg
*Giorgina, Giorgia, en italianeg

## Tud
*Jiřina Bohdalová (née en 1931), aktourez tchek
*Jiřina Hauková (1919–2005), barzhez tchek
*Jiřina Šejbalová (1905-1981), aktourez tchek
*Jiřina Švorcová, aktourez tchek ha komunourez
Auguste Charlotte von Kielmannsegge

**Auguste Charlotte von Kielmannsegge** ( 1777 - 1863 Dresden) a oa ur gontez alaman hag ur spierez implijet gant Napoleone Buonaparte.

Auguste Charlotte, kontez Kielmannsegge, a oa ganet d'an 18 a viz mae 1777 e kastell Hermsdorf e-kichen kêr Dresden, kêrbenn priñselezh Sachsen (a zeuas da vout Rouantelezh Sachsen adalek 1806), ha marvet d'ar 26 a viz Ebrel 1863 e Plauen e-kichen Dresden ivez. Eus un tiegezh uhel e oa, tomm ouzh Bro-C'hall. Dugez Courlande a ginnigas anezhi d'an impalaer gall hag adal 1809 e spias evitañ.

He zad, Peter August von Schönberg, a oa marichal ar palez e lez Dilenner Sachsen. Emzivadez da zek vloaz, savet e voe gant he mamm-gozh hag ur c'houarnerez kozh, a stummas he zemz-spered aotrounius ha kalet.
Irina

**Irina** zo un anv-bihan slavek ha rusek, deuet eus an anv henc'hresianek εἰρήνη, hag a dalv kement ha peoc'h.

## Stummoù all
**Iryna, Arina.*

## Yezhoù all
*Eirini (Ειρήνη), a-wechoù Ireni, ar stumm gresianek a vremañ 
*Irene, e saozneg 
*Irène e galleg 

## Tud

*Irina Korschunow (1925-2013), skrivagnerez alamanek
*Irina Gorchkova (1977), mestrc'hoarierez echedoù velgiat
*Irina Antonenko (1991), Miss Rusia 2010
*Irina Bokova, politikourez vulgar
*Irina Krohn, politikourez finlandat
*Irina Krush, echedourez stadunanat
*Irina Saari, kanerez finlandat

## Pennadoù kar
*Irena
Napolitaneg

An **napolitaneg** (diwar ar ger italianek *napolitano*), pe **naplezeg** (diwar anv kêr Naplez), **nnapulitano** e napolitaneg, eo anv ar yezh latin komzet e Naplez ha tro-war-dro, e rannvroioù Campania, Basilicata, Calabria ar c'hreisteiz, Abruzzo, Molise, Puglia ha kreisteiz Lazio stok ouzh Campania..

Anavezet eo ar yezh gant ar rannvro Campania abaoe 2008. 

## Liammoù

* Brudet eo ar ganaouenn 'O sole mio.
* Kanaouenn 'O surdato 'nnammurato
Vesoul

**Vesoul** eo pennlec'h an departamant gall Haute-Saône, e reter Bro-C'hall. E  e oa annezet gant  a dud. 
## Istor
Anv a oa anezhi ken abred ha 899, gant an anv *Castrum Vesulium*. 
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
* Vesoul zo bet kanet gant Jacques Brel

## Gevelliñ
Gevellet eo Vesoul gant ur gêr, Gerlingen e Baden-Württemberg en Alamagn. Skoulmet e voe an emglev e 1964 evit kenlabourat war dachenn ar sevenadur hag ar glad.

Man en Aod-an-Olifant zo ur c'heveler war dachenn ar c'hengred abaoe 2010.

## Liammoù diavaez
*Vesoul kanet gant Jacques Brel

## Dave ha notennoù
Psikosis

**Psikosis** zo ur ger skiantel evit talvezout kement ha follentez. Un termen boutin a-benn envel an drougoù-spered ar grevusañ, a douch d'an denelezh, eo.

Implijet voe bet an termen-mañ evit ar wech kentañ gant ur medisin aostriad : ar baron Ernst von Feuchtersleben e 1842. Dont a ra eus ar gresian pysche (spered) hag osis (stad klañv pe direizh).
Anders Fogh Rasmussen

**Anders Fogh Rasmussen** zo ur politikour danat ganet e 1953, bet Kentañ ministr Danmark etre miz Du 2001 ha miz Ebrel 2009. Etre 2009 ha 2014 e oa Sekretour Meur Aozadur ar Feur-Emglev Norzh-Atlantel.
Charlotte von Stein

**Charlotte von Stein** (1742-1827), a oa un dimezell a enor e lez Weimar, gant Anna Amalia von Braunschweig-Wolfenbüttel. Mignonez e oa d'ar skrivagnerien Goethe ha Schiller. 

## Micher ha tiegezh
En 1758 e teuas Charlotte da vout dimezell e kambr Anna Amalia, Dugez Sachsen -Weimar-Eisenach a servijas betek ma varvas an Dugez e 1807.

## Levrlennadur
* Doris Maurer: *Charlotte von Stein. Eine Biographie*. Insel Verlag, Frankfurt a. M. 1997.
* Klauß, Jochen: *Charlotte von Stein. Die Frau in Goethes Nähe*. Zürich 1995.
* Richard Friedenthal: *Goethe. Sein Leben und seine Zeit*. Piper, München 2005.
* Wilhelm Bode: *Charlotte von Stein*. Berlin 1919.
Luisa de Guzmán

**Luisa de Guzmán**, pe **Luisa Francisca de Guzmán** (1613 e Sanlúcar de Barrameda - 1666 e Lisboa), pe **Luísa de Gusmão** e portugaleg, a oa ur briñsez spagnol, deuet da vout Rouanez Portugal dre zimeziñ da João IV Portugal.

## He zud
Eus an Tiegezh Medina-Sidonia e oa, ha merc'h e oa da Juan Manuel Pérez de Guzmán, VIIIvet Dug Medina-Sidonia, ha da Juana Lorenza Gómez de Sandoval y La Cerda, dugez Medina-Sidonia, galloudusañ tiegezh Andalouzia.
Diskenn a rae eus rouaned Portugal a-berzh tad koulz hag a-berzh mamm. He mamm-gozh a-berzh tad e oa Ana de Silva y Mendoza, a ziskenne eus Afonso Iañ, roue Portugal, hag he mamm-gozh a-berzh mamm, Catalina de la Cerda, a ziskenne eus Alfonso, Iañ Dug Bragança.

Pa varvas he fried, e miz Du 1656, e voe rejantez evit he mab Afonso VI.

## Dimeziñ
E miz Genver 1633 e timezas da João IV Portugal.
Eizh bugel o doe :
**Teodosio de Portugal* (1634-1653), infant Portugal, priñs Brazil, ha dug Bragança, marvet da 18 vloaz,
**Ana de Bragança* (1635-1635)
**Juana de Bragança* (1636–1653)
*Catarina Bragança (1638-1705), dimezet da Charlez II, roue Bro-Saoz, e 1662
**Manuel de Bragança* (1640-1640) 
*Afonso VI (1643-1683), roue Portugal.
**María de Bragança*, (1644-?), leanez. 
*Pedro II Portugal (1648-1706), roue Portugal.

## Marv
Mervel a reas en 1666 gant an dorzhellegezh.
Luise Henriette von Oranien

**Luise Henriette von Oranien**, **Louise Henriëtte van Nassau** en izelvroeg (Den Haag 1627 – Berlin, 1667) a oa ur briñsez izelvroat, kontez Nassau ha merc'h henañ Frederig Herri, Priñs Orañj hag Amalia von Solms-Braunfels. Merc'h-vihan e oa da Wilherm an Tavedeg.

## Buhez
He bugaleaj a dremenas e lez he zad, ar *stadthouder*. He mamm a glaske un dimeziñ roueel dezhi, ha kaoz a voe ur pennad eus ar roue saoz Charlez II Bro-Saoz.
Ret e voe dezhi dilezel he c'harantez ouzh Henri Charles de la Trémoille, Priñs Talmant, mab da Henry de La Trémoille, ha dimezet e voe da Frederig Gwilherm Iañ Brandenburg (1620-1688), dilenner Brandenburg, e Den Haag e miz Kerzu 1646, da zeiz he 19 vloaz.

A bouez e oa an emglev-se da zilenner Brandenburg abalamour ma oa an Izelvroioù o pinvidikaat hag en devoa ezhomm da gaou to skoazell evit kreskiñ levezon Brandenburg e Pomerania.

### Dilennerez
Bevañ a reas an daou zen yaouank e Kleve e-pad o bloavezhioù kentañ a-gevret ; alese ez ejont da Vrandenburg e 1648.
A-hed he buhez pried e heulias he gwaz hag e veajas etre kêrioù Den Haag, Königsberg, Berlin ha Kleve, e-pad brezelioù hag enselladennoù, e Polonia ha Danmark. Kuzulierez he fried e oa.
Gant he c'henskriverezh da rouanez Polonia e teuas a-benn da lakaat ar vro-se da ober emglev gant Brandenburg ha da anavezout Prusia evel proviñs eus Brandenburg. Lavaret e veze ne oa ket bet biskoazh a zilennerez ken bras he levezon.
Lakaat a reas sevel ur c'hastell e Bötzow, e doare an Izelvroioù, e 1650-52 : Oranienburg e voe anvet. E 1653 e voe kemmet anv kêr en Oranienburg.

Brudet e oa da vezañ speredek, ha madelezhus.

## Mibien
C'hwec'h bugel he doe, hogen ne vevas nemet tri mab : Karl Emil (1655–1674), Frederig (1657–1713), kentañ Roue Prusia, ha Ludwig (1666–1687), pried kentañ Ludwika Karolina Radziwiłł.

## Levrlennadur
* Hans Biereigel : *Luise Henriette von Nassau-Oranien Kurfürstin von Brandenburg*. Sutton Verlag, Erfurt 2005
Sant-Kast

**Sant-Kast** a zo ur gumun a-wezhall eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor. Ul lodenn eus kumun Sant-Kast-ar-Gwildoù eo bremañ. 
## Douaroniezh
## Istor
* Ur barrez eus eskopti Sant-Brieg gwechall e oa. Anv a reer eus *insulam Sancto Casto*, "enez Sant-Kast", e 1163, en ur builh gant ar pab Aleksandr III, a veneger ennañ an douaroù hag ar savadurioù a oa e dalc’h abati Sant-Yagu. Hag ur barrez distag e oa e 1225.
### 
* Eno e c'hoarvezas emgann Sant-Kast, etre Gallaoued ha Saozon, d'an 11 a viz Gwengolo 1758.
### [[Dispac'h Gall]]
* E 1790 e voe krouet kumun Sant-Kast.
### 
* E 1856 e voe tennet douaroù karter Santez-Berc’hed diganti d’o stagañ ouzh kumun nevez-savet Itron-Varia-ar-Gwildoù.
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 80 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,85 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 23 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
* Maroko: ur soudard a varvas e 1947.
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas daou vilour er Viêtnam.
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur soudard e 1958.
### Krouidigezh kumun Sant-Kast-ar-Gwildoù
* E miz Kerzu 1971 e oa bet unanet Sant-Kast gant bourc'h Itron-Varia-ar-Gwildoù, en aber ar stêr Argenon, da vont d'ober ur gumun hepken, kumun nevez Sant-Kast-ar-Gwildoù.
## Brezhoneg
* 8,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Cast - Nouvelle église et vieux clocher - AD22 - 16FI5278.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Kast*.
* Monumant foran ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost . E miz Here 1921 e voe dioueliet.
* Monumant ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
* Yves Tourneuf a oa maer e 1792, Quema a oa maer e 1837 hag e 1860.
## Tud
## Pennadoù kar
* Itron-Varia-ar-Gwildoù, 
* Sant-Kast-ar-Gwildoù.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Ludwika Karolina Radziwiłł

**Ludwika Karolina Radziwiłł** pe **Liudvika Karolina Radvilaitė** e lituaneg (1667 – 1695), a oa ur briñsez eus Dugelezh-veur Lituania e Kenunaniezh Pologn ha Lituania , hag ur brotestantez brudet, a oa pried da Ludwig (1666 – 1687), priñs Brandenburg .

Ganet e oa e Königsberg e Dugelezh Prusia en tiegezh Radziwiłł, un tiegezh protestant kalvinat eus Lituania. Merc'h pennhêrez e oa da v-Bogusław Radziwiłł, a legadas dezhi kestell Biržai ha Dubingiai

He buhez a dremenas e Berlin ha Königsberg, met evezh a daole kenañ ouzh he douaroù en dugelezh-veur.
Arc'hantiñ a reas an embann levrioù e lituaneg, evel hezad, hag ar *Pradzia pamoksla del mazu Weykialu…*, embannet e Königsberg in 1680. Skoazell a roas d'an deskadurezh, krouiñ yalc'hadoù d'ar studierien lituanat war an doueoniezh e Königsberg, Frankfurt (Oder), ha Berlin. 
 
## Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas:
#da'r Markgrav Ludwig von Brandenburg (1666-1687), mab da Frederick William, Dilenner Brandenburg.
#da Karl III Philipp, Kont Neuburg.

### He bugale

## He marv
Mervel a reas e Brieg , ha neuze e voe echuet gant lignez Biržai-Dubingiai Radziwiłł. Hi eo an diwezhañ Radziwiłł a zo bet perc'henn da Kastell Biržai ha Kastell Dubingiai gant an douaroù tro-dro.

## Katekiz
Ganti e voe arc'hantet ur c'hatelkiz e lituaneg. 
An eil levrad testennoù evit ar skolioù e oa, war-lerc'h katekiz Martynas Mažvydas.
Kongar

**Kongar**, pe *Congar*, zo un anv-bihan brezhonek kozh.

## Yezhoù all
**Congard*, e galleg
**Cyngar*, e kembraeg

## Tud
**Concar*, anv meur a hini eus Konted Kerne
**Kenan Kongar*, anv-pluenn Frañsez Kervella
**Gregor Roc'h-Kongar*, en danevellig *Abgregor*, en dastumad evit deskarded *Ur voutailh war an traezh*.

## Lec'hanvadurezh

###### 
*Sant-Kongar, kumun 
**Koad Kongar*, e-kichen Montroulez, ma oa ganet ar barzh gallek Tristan Corbière
*Roc'h Kongar, anv-lec'h hag anv-tiegezh.

###### 
*Llangyngar, anv kozh Llangefni
Llangefni

250px|thumb |Kreiz-kêr Llangefni
**Llangefni** a zo ur gêr e-kreiz Enez Môn, ha pennlec'h an enez, ha bet ur gêr marc'hadoù kentaou. E 2001 e oa  a dud. 83,8% eus an dud a oar kaozeal kembraeg, hag e-touez ar grennarded 10-14 vloaz ez a betek 95,2% . Dont a ra an anv eus al lenn Llyn Cefni ma tifluk an Afon Cefni a dreuz kêr.

250px|thumb|kleiz|Iliz Cyngar Sant, Llangefni
Martynas Mažvydas

**Martynas Mažvydas** (bet ganet en 1510 e Žemaičių Naumiestis – marvet d'ar 1añ a viz Mae 1563 e Königsberg, hiziv Kaliningrad) a voe oberour hag embanner al levr kentañ e lituaneg. Stummoù all zo d'e anv : *Martinus Masvidius, Martinus Maszwidas, M. Mossuids Waytkūnas, Mastwidas, Mažvydas, Mosvidius, Maswidsche, Mossvid Vaitkuna*.

## E vuhez
Martynas Mažvydas zo ur skrivagner lituanek eus ar  puilh e oberennoù. Gantañ eo e krog istor al lennegezh lituanek. Bevañ a reas e Vilnius, ma kenlabouras gant tud evel Abraomas Kulvietis, J. Zablockis ha moarvat ivez S. Rapolonis.

## Liammoù diavaez
Anna Amalia von Braunschweig-Wolfenbüttel

**Anna Amalia von Braunschweig-Wolfenbüttel** (1739 en Wolfenbüttel - 1807 en Weimar) a oa ur briñsez alaman, dugez Sachsen-Weimar-Eisenach, hag ur sonaozourez.

## He buhez
Merc'h e oa da Philippine Charlotte Prusia (1716–1801) ha da g-Karl Iañ von Braunschweig-Wolfenbüttel (1713–1780). He mamm a oa c'hoar da Friedrich II, roue Prusia. 

Dimeziñ a reas da zug Sachsen-Weimar-Eisenach.
Frederig II

**Frederig II**, pe **Friedrich II** en alamaneg, zo anv meur a roue er broioù alamanek, eno e oa stank an anv Frederig (pe *[[Friedrich]]* en alamaneg). 

## XIvet kantved
*Frederig II (Bar) , kont Bar ha dug Loren-Uhel (1019–1026) 
*Frederig II (Luxemburg) , dug (1046 - 1065) 
*Frederig II (Pfalzgraf von Sachsen), (1056–1088) 

## XIIvet kantved
*Frederig II, Dug Swabia (1090–1147)
*Frederig II (Schwaben), dug (1105–1147) 
*Frederig II von Sommerschenburg, Pfalzgraf von Sachsen (1120–1162) 

## XIIIvet kantved
*Frederig II an Impalaeriezh Santel (1194–1250), roue hag impalaer adalek 1220
*Frederig II (Nürnberg) , Burggraf (1204–1218) 
*Frederig II (Loren), dug (1206–1213) 
*Frederig II (Aostria) (?–1246), dug Aostria (1230–1246)

## XIVvet kantved
*Frederig II (Baden, Markgraf), (1291–1333) 
*Frederig II (Sikilia) , roue (1296–1336) 
*Frederig II (Rietberg), kont (1302–1323) 
*Frederig II (Meißen), der Ernsthafte, Markgraf Meißen ha Landgraf Thüringen (1329–1349) 

## XVvet kantved
*Frederig II (Sachsen) (1412–1464), der Sanftmütige, dilenner ha dug (1428–1464) 
*Frederig II (Braunschweig-Lüneburg), dug (1434–1457, 1472–1478) 
*Frederig II von Vaudémont, Graf von Vaudémont (1458-1470) 
*Frederig II (Brandenburg) (1413–1470), der Eiserne, Markgraf ha dilenner (1437–1470) 
*Frederig II (Brandenburg-Ansbach), Markgraf Brandenburg-Ansbach (1486-1515), Markgraf Brandenburg-Kulmbach (1495-1515) 

## XVIvet kantved
*Frederig II (Pfalz)(1482–1556), der Weise, Pfalzgraf ha dilenner Pfalz (1544–1556) 
*Frederik II (Danmark ha Norge) (1534–1588), roue Danmark ha roue Norge (1559–1588); 
*Frederig II (Schleswig-Holstein-Gottorf), dug (1586–1587)

## XVIIvet kantved
* Frederick II, Dug Sachsen-Gotha-Altenburg (1676–1732), Dug Sachsen-Gotha-Altenburg (1693–1732) ;
* Frederig II Kasimir Kettler, dug Kurland (1681–1698) 
* Frederig II (Hessen-Homburg), Landgraf (1681–1708) 
 
## XVIIIvet kantved
*Frederig II (Prusia) , pe *Frederig Veur* (1712–1786), roue adalek 1740
*Frederig II (Hessen-Kassel) (1720–1785) , Landgraf (1760–1785) 

## XIXvet kantved
*Frederig II (dug Württemberg) ist: Friedrich I. (Württemberg, König) (1806–1816)

## XXvet kantved
*Frederig II (Anhalt) , dug (1904–1918) 
*Frederig II (Baden) , dug-meur (1907–1918) 

## Re all (da renkañ)
*Frederig II (Liegnitz), dug Liegnitz 
*Frederig II (Zollern), kont
*Frederig II (Brehna-Wettin), kont

## Pennadoù kar
*Frederig Iañ
*Frederig III
Frederig

**Frederig** a zo un anv-bihan brezhonek ral, deuet diwar an anv-bihan gallek Frédéric, deuet eus an anv alamanek Friedrich.

## Yezhoù all
* *Bedřich* e tchekeg
* *[[Federico]]* e spagnoleg
* *[[Frédéric]]* e galleg
* *Frederick* e saozneg
* *Frederik* e daneg
* *Fredrik* e svedeg
* Friedrich en alamaneg

## Tud
* Frederig Iañ, anv meur a zen 
* Frederig II, anv meur a zen 
* Frederig III, anv meur a zen 
* Frederig IV, anv meur a zen 
* Frederig V, anv meur a zen 
* Frederig VI (1768–1839), roue Danmark,
* Frederig VII (1808-1863), roue Danmark, diwezhañ roue hollveliek ar vro
* Frederig VIII (1843-1912), roue Danmark
* Frederig IX (1899-1972), roue Danmark
* Gwelout Frederig Gwilherm

### 
* Frederig Iañ, Dug Aostria (Babenberg), Dug Aostria adalek 1195–1198
* Frederig II, Dug Aostria (1219–1246), diwezhañ Dug Aostria eus Tiegezh Babenberg
* Frederig the Fair (Frederig I Austria (Habsburg), 1286–1330), Dug Aostria ha Roue ar Romaned .

### 
#### Baden
Daou zug-meur:
* Frederig Iañ Baden
* Frederig II Baden

#### Württemberg
* Frederig Württemberg (1754–1816), Dug, priñs-dilenner, ha roue Württemberg

### Bohemia
* Frederig, Dug Bohemia (marvet e 1189), Dug Olomouc ha Bohemia

### 
Anv nav roue
* Frederik Iañ (1471–1533), roue Danmark ha Norvegia
* Frederik II (1534–1588), roue Danmark ha Norvegia
* Frederik III (1609–1670), roue Danmark ha Norvegia
* Frederik IV (1671–1730), roue Danmark ha Norvegia
* Frederig V Danmark (1723–1766), roue Danmark ha Norvegia
* Frederig VI Danmark (1768–1839), roue Danmark ha Norvegia
* Frederig VII Danmark (1808–1863), roue Danmark 
* Frederig VIII Danmark (1843–1912), roue Danmark 
* Frederig IX Danmark (1899–1972), roue Danmark
* Frederik X Danmark (1968-), roue Danmark

### 
* Fredrik Iañ Sveden (1676–1751), roue Sveden

### Bedřich
* Bedřich Smetana, sonaozour tchek

### Federico
* Federico Bahamontes, marc'hhouarner spagnol, 1añ e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1959
* Federico Fellini (1920-1993), filmaozour italian
* Federico García Lorca, barzh spagnol

### Frederick
* Frederick Forsyth, romantour saoz

## Pennadoù kar
* Frederika
* Friederike
Sabrina

**Sabrina** zo un anv-bihan saoznek deuet eus anv latin ar stêr a zo Severn hec'h anv saoznek, ha Hafren e kembraeg. 

## Istor
Hervez Historia Regum Britanniae, gant Jafrez Menoe, manac'h kembreat eus an XIIvet kantved, e oa ur vojenn diwar-benn Habren pe Sabrina, merc'h d'ur roue Locrinus ha d'e bried-kleiz Estrildis, priñsez hun. Roue e oa Locrinus e Bro-Saoz (*Lloegr* e kembraeg) goude marv e dad Brutus Troia, diazezet mojennel Breizh-Veur. Disteurel a reas Locrinus e wreg Gwendoloena, pe Guendolen, hag o mab Madan, da gemer Sabrina hag he mamm, met Guendolen a savas un arme a-enep dezhañ , a drec'has warnañ, hag a lakaas skeiñ Sabrina hag he mamm er stêr, a voe anvet Sabrina, anv deuet da vout Severn, pe Havren. 

### Brud
Brudet eo bet an anv-bihan gant ur film stadunanat e 1954, anvet Sabrina (film), renet gant Billy Wilder, ma c'hoarie Audrey Hepburn.

Un anv deuet da vout poblek en India eo abalamour ma talvez 'Sab' kement ha ' pep tra' er yezhoù hindi ha punjabi.

## Tud
**Sabrina*, kanerez filipinat
**Sabrina*, kanerez portugalat
*Sabrina (aktourez), aktourez saoz
*Sabrina Bryan, kanerez stadunanat
*Sabrina Ferilli (1964 - ) , aktourez italian.
*Sabrina Salerno, kanerez italian, brudet er bloavezhioù 1990 gant ar ganaouenn "Boys (Summertime Love)" hag ar film ma tispake he bruched en ur poull-neuial ha n'eo ket er stêr Havren.

### Filmoù
* Sabrina (1954), renet gant Billy Wilder , ma weler Audrey Hepburn, Humphrey Bogart ha William Holden.
* Sabrina (1995), renet gant Sidney Pollack, ma weler Harrison Ford, Julia Ormond ha Greg Kinnear, savet diwar film 1954,
* Sabrina (1997), renet gant Marilena D'Alessando.

## Lec'hanvadurezh
* Sabrina, enezenn berrbad en Asorez, difoupet eus ar mor en 1811.
* Sabrina, enezennig eus an Enezeg Balleny, e Meurvor ar C'hreisteiz.
Luise von Mecklenburg-Strelitz

**Luise von Mecklenburg-Strelitz** (1776–1810), a oa pried Friedrich Wilhelm III Prusia, roue Prusia. Karet e oa kenañ, dremmet eus ar c'haerañ, ha brudet evel ar **Rouanez Luise**. He barr he brud e voe e-pad ar brezel ouzh armeoù gall Napoleone Buonaparte. 

## He buhez
Ganet e oa e 1776. Merc'h e oa da Karl II Mecklenburg-Strelitz, priñs pennhêr dugelezh Mecklemburg-Strelitz, letanant jeneral Hannover, ha da Friederike von Hessen-Darmstadt (1752–1782).
Bugelig e oa pa varvas he mamm, ma addimezas he zad d'e c'hoar-gaer. Adalek 1786 (10 vloaz e oa) e voe savet Luise hag he c'hoarezed gant o mamm-gozh, e Darmstadt. D'o c'helenn e oa ur c'houarnerez protestant Salomé de Gélieu, eus Neuchâtel (a oa da Brusia neuze), ha gallegerez. Ar galleg e oa yezh an noblañsed alaman uhel etreze, met rannyezh Hessen a gomze ivez, pezh a veze kavet souezhus gant tud Berlin, ha poan he deveze o skrivañ alamaneg difazi. Klav-kerdin ha telenn a ouie son, tresañ a rae, metne oa ket bet skoliadez gwall vat. Ar relijion avat a blije dezhi. 

E miz Kerzu 1793 e timezas d'ar priñs danvez-roue Prusia, Friedrich Wilhelm III Prusia hag e teuas da vout rouanez Prusia en 1797.
Bec'h he doe o kendrec'hiñ he fried d'ober brezel da Napoleon, pa ne felle ket dezhañ mont a-du gant ar priñs Louis-Ferdinand Prusia hag e vinistr Karl August von Hardenberg. 

Mont a reas kalonek da-heul arme Prusia, evit brasañ plijadur ar soudarded, met goude Emgann Jena e rankas tec'hel rak armeoù an alouber. E miz Kerzu 1806 e oa e Königsberg hag eno e tapas an typhus. E miz Gouhere 1807, e-pad Kendiviz Tilsitt e teuas a benn da vout resevet gant Napoleon evit klask skañvaat ar bec'h lakaet gantañ war Alamagn trec'het, hogen en aner. 
Tapout a reas droug en he skevent, ha mervel a reas e miz Gouhere 1810, p'edo oc'h ober ur weladenn d'he zad e kastell Hohenzieritz e-kichen Neustrelitz.

## Bugale

Dek bugel he doe, seizh a vevas: 
* Frederig Gwilherm IV Prusia (1795-1861), a voe roue Prusia 
** hag a zimezas en 1823 da Elesbed Ludovika Bavaria 
* Wilhelm (1797-1888), a voe roue Prusia hag Impalaer Alamagn 
** hag a zimezas en 1829 da Augusta von Sachsen-Eisenach (1811-1890)
* Charlotte (1798-1860), 
** a zimezas en 1817 da Nikolaz Iañ (1798-1855), tsar Rusia; 
* Karl (1801-1883), 
** dimezet en 1825 da Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach (1808-?)
* Alexandrine Prusia (1803–1892) 
** a zimezas en 1822 da Paul Friedrich von Mecklemburg-Schwerin (1800-1842)
* Luise von Preußen (1808-1870) 
** a zimezas en 1825 da Friedrich van Oranje-Nassau
* Albrecht von Preußen (1809-1872) 
** a zimezas e 1830 da Marianne an Izelvroioù hag a dorras o dimeziñ en 1849, 
** a zimezas en 1853 en-vorganatek da Rosalie von Rauch (1820-1879), savet da gontez Hohenau.

## Levrlennadur
* Jean-Paul Bled, *La reine Louise de Prusse : Une femme contre Napoléon*, Fayard, 2008 

### Liammoù diavaez
*  Ar rouanez Luise
Frederica

**Frederica**, pe **Frederika**, pe **Fredrika**, zo un anv-bihan alamanek, implijet evel stumm gwregel an anv-bihan Friedrich, hag a gaver e meur a yezh all. Un anv-lec'h eo ivez.

## Yezhoù all
* Bedřiška: tchekeg
* Federica: italianeg, spagnoleg
* Frederica: katalaneg, portugaleg, roumaneg, saozneg, spagnoleg
* Frederika: izelvroeg, sloveneg, 
* Frederike: norvegeg
* Frederikke: daneg 
* Frédérique : galleg
* Fredrika: finneg, svedeg
* Friderica:latin
* Friðrika: islandeg
* Fryderyka: poloneg
* Friederike: alamaneg

### Eilstummoù
*Fiete, Fita, e frizeg
*Rikke, e daneg

## Tud

### Federica

**Federica Felini*, kanerez italian

### Frederica
*Priñsez Frederica*, anv meur a briñsez (ha lod anezho *Frederika* pe *Friederike*)

### XVIIvet kantved
*Frederica Amalia Danmark (1649–1704), dugez Holstein-Gottorp, pried d'an dug Christian Albrecht Holstein-Gottorp. 

### XVIIIvet kantved
* Frederika Louisa von Hessen-Darmstadt (1751–1805), eil pried Frederick William II Prussia
** Frederica Charlotte Prusia (1767–1820), merc'h da Frederick William II, roue Prussia, hag a zimezas da Frederick, dug York hag Albany
*Frederica von Mecklenburg-Strelitz (1778–1841), dimezet da Ernst Augustus Iañ, roue Hannover

### XIXvet kantved
* Frederica Wilhelmina Prusia (1796-1850), merc'h d'ar priñs Louis Charles Prusia, a zimezas da Leopold IV, dug Anhalt-Dessau

* Maria Frederica von Stedingk (1799 - 1868), sonaozourez svedat
* Frederica Louise Wilhelmina van Oranje-Nassau
* Frederica von Baden (1781–1826), pried Gustav IV Adolf, roue Sveden
* Frederica von Hannover (1848–1926), merc'h da George V Hannover, dimezet d'ar baron *Alfons von Pawel-Rammingen*.

### XXvet kantved
* Frederica Ranchi, aktorez italian

### Fredrika
* Fredrika Bremer, skrivagnerez svedat
* Fredrika Limnell ( 1816 – 1897 ), madoberourez svedat
* Fredrika Stenhammar (1836 -1880), c'hoariganerez svedat
* Fredrika Eleonora von Düben (1738–1808), livourez svedat war zanvez

### Friederike
*Gwelout Friederike.

## Lec'hanvioù
* Fredericia, kêr e Danmark
* Frederica (Delaware), kêriadenn e Delaware, SUA
* Frederika (Iowa)

## Lennegezh
* Frederica (romant), ur romant gant Georgette Heyer

## Pennadoù kar
*Friederike
La Bretagne linguistique

***La Bretagne linguistique*** zo ur gelaouenn c'hallek a yezhoniezh embannet e Skol-veur Breizh-Izel, ma kaver pennadoù savet gant kelennerien vrezhonek eus ar skol-veur-se, Nelly Blanchard, Ronan Calvez, Yves Le Berre, Daniel Le Bris, Jean Le Dû, Mannaig Thomas, ha gant kelennerien eus skolioù-meur all ivez. 

## Liammoù diavaez
* La Bretagne Linguistique, e lec'hienn Skol-Veur Breizh-Izel.
* roll ar pennadoù embannet e-barzh *La Bretagne Linguistique* (e galleg).
Poul Nyrup Rasmussen

**Poul Nyrup Rasmussen** (Esbjerg, 15 Mezheven 1943) zo ur politikour danat, a voe kentañ ministr Danmark etre 1993 ha 2001. Etre 2006 ha 2009 e oa bet prezidant ar Strollad Sokialour Europat.
Barbara Strozzi

**Barbara Strozzi**, pe **Barbara Valle**, badezet d'ar 6 a viz Eost 1619 ha marvet d'an 11 a viz Du 1677, a oa ur ganerez ha sonaouzourez italian er .

Adverc'het e oa bet gant ar barner ha barzh Giulio Strozzi hag e bried Isabella *la Greghetta* Garzoni.

Desket e voe gant he zad, gant Marcantonio Cesti ha gant Francesco Cavalli.

## Oberennoù
;Kanadennoù