open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Foulk IV

**Foulk IV**, pe **Foulk Rekin**, ganet e 1043 e Château-Landon, ha marvet d'ar 14 a viz Ebrel 1109 en Anje, a oa mab da Jafrez II Ferreol, kont Gâtinais, ha da Ermengarde Anjev. Kont Anjev ha Teurgn e voe eus 1068 betek e varv. 

Evit enebiñ ouzh dug Normandi Gwilherm II Normandi (Gwilherm an Alouber) e timezas e hanterc'hoar Hildegard da Gui-Geoffroy-Guillaume VIII Akitania, hag e verc'h Ermengarde Anjev da Alan IV, dug Breizh. Skoazell a roio ivez da varoned Maine pa vint emsavet ouzh dug Normandi.
Rannañ a reas madoù e eontr Jafrez gant e vreur Jafrez III: d'ar breur Anjev ha Touraine, dezhañ Saintonge hag aotrouniezh Vihiers.
E 1061 e voe aloubet Saintonge gant Guy-Geoffroy-Guillaume VIII, dug Akitania, met faezhet e voe gant an daou vreur Jafrez ha Foulk e Chef-Boutonne. Adkemer a reas Foulk e Saintonge neuze, met er bloaz war-lerc'h e oa distro e enebour. 

Dre ma ne gave ket e walc'h gant aotrouniezh Vihiers e reas emglev gant baroned all a-enep e vreur, en doa bec'h gant an dud a iliz neuze. Kemer a reas kêr Saumur d'ar 25 a viz C'hwevrer 1067, Anje, d'ar 4 a viz Ebrel 1067, tapout krog en e vreur ha bac'hañ anezhañ. 

## Dimezioù
Meur a wech e timezas. 
# Kentañ gwreg en doe e oa *Hildegarde de Baugency*, merc'h da Lancelin II, aotrou Baugency, 
#: a voe mamm da Ermengarde († 1146), dimezet marteze da gentañ da Gwilherm IX, dug Akitania ha kont Poatev, ha neuze da Alan IV Fergent, dug Breizh.
# Pa intañvezas e timezas da *Ermengarde de Bourbon*, merc'h da *Archambaud IV*, aotrou Bourbon. En em zispartiañ a rejont, ha strivañ a reas d'he zimeziñ da Guillaume de Jaligny. Bugale o doa bet a-raok o disparti, ha dreist-holl 
#: Jafrez IV Martel, († 1106) a voe kont Anjev gant e dad. 
# Da drede gwreg en doe *Aurengarde*, merc'h da Isembard, aotrou Châtel-Aillon, a zimezas dezhañ d'an 21 a viz Genver 1076. E 1080 e kasas anezhi kuit, hag e serras anezhi e kastell Beaumont-lès-Tours, da glask ober un dimeziñ all.
# En taol-se e timezas d'ur verc'h da c'h-Gaoter I, kont Brienne. Kas a reas anezhi kuit ivez, a-raok 1090 war a seblant. 
# War-dro 1090 ec'h addimezas da Bertrada Montfort († 1117). Honnezh a oa merc'h da Simon 1añ, aotrou Montfort, ha da Agnès d'Évreux. 
#: Ur mab o doe da vihanañ: Foulk V, lesanvet Foulk Yaouank (war-dro 1090 † 1144), a vo kont Anjev ha roue Jeruzalem.
Skrapet e vo Bertrada, a-youl-gaer moarvat, e 1092 gant ar roue Fulup I.

### Kurioù Anjeviz, pe '' Gesta Consulum Andegavorum''
Lakat a reas skrivañ un *Istor konted Anjev *, ha ne chom anezhañ nemet un darn, kavet e-barzh *Spicilegium* Luc d'Achery, ha troet e galleg gant an abad Michel de Marolles en e *Histoires des anciens comtes d'Anjou*.
Otto Hahn

**Otto Hahn** a oa ur c'himiour alaman, ganet d'an 8 a viz Meurzh 1879 e Frankfurt am Main ha marvet d'an 28 a viz Gouere 1968 e Göttingen. 

Ganet eo bet en ur familh gweraerien, deuet da vezañ bras o embregerezh. Pa oa bugel c'hoazh e oa e dad gant ar soñj lakaat anezhañ da studiañ an arkitektouriezh. D'ar mare-se eo e krogas Otto Hahn gant e daolioù-arnod kentañ e-barzh ti-kouez e dud. Brudet edo dija evit e vemor vras. E 1944 e resevas priz Nobel ar gimiezh. Lesanvet eo bet *"Tad ar gimiezh nukleel"*.
Benjamin Franklin

**[[Benjamin Franklin]]** (bet ganet d'ar 17 a viz Genver 1706 e Boston - marvet d'ar 17 a viz Ebrel 1790 e Philadelphia) a zo bet ur **skrivagner**, ur **fizisian** hag un **diplomat amerikan**. Kentañ kannad ar Rouantelezh-Unanet e lez roue Bro-C'hall eo bet. Labourer-spered klok ha frañmason (hengoun saoz) e oa. Ingaliñ a rae **almanagoù** e tiez paour trevadennoù saoz Amerika. E pep **almanag** e oa ur pennad diwar-benn ar brederouriezh hag ar skiantoù. Unan eus tadoù dizalc'hidigezh ar Stadoù-Unanet (1776) eo bet.
Edmond Halley

## Edmond Halley
**Edmond** (pe **Edmund**) **Halley** (bet ganet d’an 8 a viz Du 1656 e Londrez, marvet d’ar 14 a viz Genver 1742 e Greenwich) a oa ur steredoniour hag un ijinour saoz.

Ijinour ha skiantour barrek war meur a zanvez, anavezet eo dreist-holl evit bezañ dizoloet prantad steredenn-lostek 1682, roet en deus 76 bloaz dezhañ. P’eo deuet en dro ar steredenn e 1758, eo bet roet an anv Halley dezhi. Unan eus an nebeud stered n’o deus ket anv an dizoloer eo houmañ.
Antoine Lavoisier

**Antoine Lavoisier**, pe **Antoine-Laurent Lavoisier**, a voe ganet d'ar 26 a viz Eost 1743 e Pariz, e Bro-C'hall, ha dic'houzouget d'an 8 a viz Mae 1794 e Pariz. Bet eo bet kimiour, prederour, armerzhour. Gantañ eo bet graet ar c'hentañ danevell war mirerezh an danvez. Gantañ eo bet anvet an oksigen hag an hidrogen e 1778. Lavaret e vez eus Lavoisier eo tad ar gimiezh vodern.

Adalek 1768 eo bet ezel eus an Académie des Sciences. Unan eus e zizoloadennoù pouezusañ eo an hini diwar-benn al loskadur, ha lavaret en deus e oa liammet al leskiñ gant an oksigen, hag o doa ezhomm ar plant hag al loened ivez da alanañ, hag e oa liammet ar merglañ gant an oksigen. Anvet en deus hidrogen an “aer loskus” kavet gant Henry Cavendish, an hidrogen, ha kavet, da-heul Joseph Priestley e ra glizh an hidrogen gant an oksigen, hag ar glizh-se a zo dour.

Lakaet da dreitour gant an dispac'herien, ez eo dibennet d'an oad a 50 vloaz. Goulennet en doa ur goursez evit gallout echuiñ gant un enklask. Ar pezh a voe nac'het outañ. *«Ar Republik n'he deus ket ezhomm eus gouizieien pe kimiourien»* eme Prezidant an Tribunal.

## Dispac'h gall (1789-1794)
Bez eo unan eus an tri komiser an arc'hant e-kerzh ar Goñvañsion, karget gant un neveziadur eus sistem an tailhoù pa darzh ar Spont bras. Evit l'Ami du peuple ez eo un trafikour daonet butun brein dre ma oa renket fall. Kondaonet eo d'ar marv, pemp miz goude e harzadenn, d'ar 5 a viz Mae 1794, en desped d'un difennerezh kalonek gant Jean Noël Hallé kenlabourer dezhañ.
Ernst Mach

**Ernst Mach** a zo ganet d'an 18 a viz C'hwevrer e Chirlitz-Turas e 1838 ha marvet eo d'an 19 a viz C'hwevrer 1916 e Haar e kostez München.
Ur fizisian aostrian e oa.

Savet eo bet gant e dad betek ma vefe 14 vloaz, goude-se e heulias studioù er Gymnasium (ul lise eo) e 1853 a-raok bezañ degemeret e skol-veur Vienna da 17 vloaz. Studiañ a reas ar matematik, ar skiantoù fizik hag ar brededouriezh. Embann a reas un dezenn doktorelezh war ar fenomennoù tredan da ziskargañ hag an tredanlusk e 1860. Kelenner war ar matematik e voe e skol-veur Graz e 1864 ha kelenner fizik er skol medisinerezh e 1866. E-keit-se e voe bet dedennet gant ar vevedouriezh ha merzerezh ar skiant. E 1897 en doe ur barrad empenn met kenderc'hel a reas da gelenn. E 1901 ez eas war e leve hag e teuas da vezañ ezel eus kambr uhel parlamant Aostria. Kenderc'hel a reas da embann levrioù skiantoù fizik ha kimiezh.

Mervel a reas d'an 19 a viz C'hwevrer 1916 e Haar e-kostez München (Alamagn).
Republik Italia

:* "Republik Italia" a zegas amañ, d'ur pennad diwar-benn ar republik savet en hanternoz Italia, da vare [[Napoleon Bonaparte]]. Evit stad Italia bremañ, sellit ouzh [[Italia]]. Evit sterioù all ar ger, sellit [[Italia (disheñvelout)]]. *

**Republik Italia ** (***Repubblica Italiana*** en italianeg) a oa ur stad krouet e hanternoz ledenez Italia e 1802 hag a badas betek ar 17 a viz Meurzh 1805. Savet e oa diwar douaroù ar Republik Cizalpin e hanternoz ledenez Italia.

Ur stad suj da Vro-C'hall e oa, stag ouzh ar C'hentañ Republik C'hall da gentañ hag ouzh an Impalaeriezh C'hall Kentañ goude, dindan renerezh Napoleone Buonaparte. 

 

## Orin
D'ar 26 a viz Genver 1802 e voe kemmet bonreizh ar Republik Cizalpin gant he c'hannaded evit ma c'hallfe Napoleon Bonaparte dont da vezañ prezidant ar Republik. Gant stumm nevez ar vonreizh e voe roet un anv nevez d'ar vro ivez, a oa enni douaroù ar republik kent, da lavaret eo Lombardia ha Romagna. Milano e oa ar gêr-benn.

## Banniel
Miret e voe tri liv ar banniel a oa en implij gant ar Republik Cizalpin, hogen kemmet e voe ar stumm anezhañ : ur garrezenn wer a oa e-kreiz ur romb gwenn a oa e-unan en ur garrezenn ruz. 

Ar stumm-se a gaver c’hoazh hiziv an deiz, evit banniel prezidant ar republik en Italia. 

## Dibenn
Pa zeuas Napoleon Bonaparte da vezañ Impalaer Bro-C'hall, e 1805, e teuas Republik Italia da vezañ Rouantelezh Italia, gant Napoleon e-unan da roue hag e lezvab Eugène de Beauharnais da vesroue.
Ingelger

**Ingelger** a oa ur beskont frank, perc'henn war-dro Orleañs hag Anje war-dro diwezh an IXvet kantved. 

Anavet eo e anv dre ur garta eus 929 hag a ra meneg anezhañ evel tad Foulk Iañ, pe Foulk ar Rouz, kont Anje. Ger ebet anezhañ ouzhpenn e kronikoù an amzer. Pezh a ouzer diwar e benn a deu eus ar *[[Gesta Consulum Andegavorum]]*, un istor eus konted Anjev, savet en XIIvet kantved, da lavarout eo 300 vloaz war-lerc'h e amzer. Gouzout a reer e oa bet skrivet "la Chronique des exploits des Comtes d'Anjou" eus 1100 da 1140 gant ur manac'h anjevat war c'houlenn Foulk IV, lesanvet Foulk Rekin. 

Mab e vije bet da un den anvet *Tertullus* (pe Torquatus), ha d'ur *Pétronille* hag a oa kar da Huon an Abad, mab da Gonrad, ha keneil e oa da Roperzh ar C'hreñv. Pa voe marvet Roperzh, lazhet en un emgann ouzh ar Vikinged, e vije bet roet douaroù dezhañ en-dro da Orleañs. Neuze e vije bet karget gant ar roue gall Loeiz II ar Gag da aozañ difenn kêr Teurgn, ha roet dezhañ un darn eus Anjev da c'houde. 

Dimezet e vije da Aelendis, merc'h d'ur c'hont Foulk, ha nizez, a-berzh he mamm, da Regino, eskob Anje, ha da Adalard, eskob Teurgn. 

Ur mab en doe, Foulk Iañ, pe Foulk ar Rouz, († 942), kentañ kont Anjev.

## Liammoù diavaez
* FranceBalade
* Foulques I "le Reux"
* "la Chronique des exploits des Comtes d'Anjou"
Gabriel Fahrenheit

**Daniel Gabriel Fahrenheit** a zo ur fizikour alaman ganet d'ar 24 a viz Mae 1686 e Dantzig (Gdańsk hiziv an deiz) e Polonia. Marvet eo d'ar 16 a viz Gwengolo 1736 e Den Haag (Izelvroioù). Ar skeul temperadur en e anv en deus ijinet.

En em staliañ a reas en Izelvroioù. Ijiner an aerometr hag ar gwrezverker merkur en e anv eo: e wrezverker a zo rannet etre 212 derez; e pennoù hennezh emañ tommder an dour o virviñ hag hini ar yenijenn vrasañ produet gant ur meskaj erc'h ha hoalen amoniak: ar poent 0 er gwrezveker kantvedennel a zo kevatal d'an 32° war skeul Fahrenheit. 100&nbsp;°F eo temperadur ur marc'h yac'h. E wrezverkoù kentañ 'oa leuniet gant etanol, met disoc'hoù gwelloc'h n'oa gant merkur. Ijinet n'eus ivez ur gleborverker gwellaet. E 1714 ec'h ijin ar gwrezverker gentañ modern gant merkur. 

Implijet 'veze kalz e wrezverkoù e Europa a-raok ma emgavje an derez Celsius. E skeul temperadur a vez implijet c'hoazh an deiz a hiriv e Amerika an Norzh hag e Jamaika.
Tan dehi

## Ar strollad

**Tan dehi** 'zo bet savet gant Lors Jouin ha Soig Siberil hag a oa dija asambles en "Ours du Scorff".
Savet eo bet ar c'homzoù hag ar sonennoù gant Lors Jouin. An ton mousfentus a deu da vezañ skoemp. 
Sikouret eo bet Lors Jouin gant Humphrey Lloyd Humphreys a-benn sevel ar c'homzoù e brezhoneg.
Heuliet e vez pep kanaouenn gant gitar Soig Siberil en un doare dous ha brav da glevout.
Met estreget gitar Soig Siberil a zo o c'hoari e Tan dehi, klevet e vez ivez, ur sakso, ur piano, ur strollad pevar kouevr, un eil gitar met ivez ul laz-kanañ.

## Lors Jouin

Desket en deus Lors Jouin kanañ en ur selaou ar re gozh. Abaoe un nebeud bloavezhioù e krou e ganaouennoù e-unan. 
Krouiñ a reas gant un nebeud mignoned an "Ours du Scorff", ha war-lerc'h:
"Toud 'Sames" gant Jean-Michel Veillon hag a-benn ar fin an "Orks" gant sonerien estrenvro.

#### Liammoù
https://web.archive.org/web/20071022081922/http://www.bagadou.org/dc/images/Vie-des-Groupes/lors_jouin.jpg
http://multimedia.fnac.com/multimedia/images_produits/ZoomPE/4/2/6/3353570017624.jpg

## Soig Siberil

Soig Siberil a zo unan eus sonerien gitar brudetañ e Breizh. Kroget eo Soig da seniñ gitar da 18 bloaz, kemer a reas war-lerc'h skouer war ar folksong( Bob Dylan...) ha war ar blues. C'hoariet en deus er strolladoù-mañ:
"Sked", "Gwerz", "Pennoù Skoulm", "Den", "Kornôg", "Kemia", "Orion", "Ours du Scorff".
Krouiñ a reas e 1993 e albom kentañ: DIGOR, hag e 1996 e eil albom met ar wech-mañ e unan: MAEN-GLAS, hag e 2003, sikouret gant pevar den e krouas un albom all: "Du coté de chez Soig".

### Liammoù
http://www.mcguigans.fr/photosupload/petitdwn0804050204template_r3_c1.jpg
http://farm2.static.flickr.com/1390/1195883118_0d8d32eda8.jpg?v=0
http://membres.lycos.fr/zibouleto/liens/soig.jpg
Katch

Ar **c'hatch** a zo ur sport emgann, bet ijinet gant Jess McHanon e 1948. Hiriv eo e vab Vince McHanon. Ar c'hrevredad bedel a ren war ar sport a oa anvet WWWF (*World Wide Wrestling Federation*). E 1963 e oa bet graet c'hampionad kentañ, bet gounezet gant Buddy Rogers.  Roet e oa bet un anv all d'ar c'hevredad : an WWF (*[[World Wrestling Federation]]*) e 1979. Hulk Hoggan a oa steredenn an WWF.
Yael Naim

Ganet eo Yael Naim ( יעל נעים en hebraeg) e Bro-C'hall e Pariz e 1978. Pa oa 4 bloaz, ez eo aet, asambles gant he c'herent yuzev eus Tunizia, d'en em staliañ en Israel e Ramat Ha-Sharon, e-lec'h m' he deus tremenet he bugaleaj. E-pad ar mare-se e tiwan enni un entan evit ar sonerezh klasel, ha neuze eo en em lakaet d'ar piano e-pad 10 vloaz e skol-veur ar sonerezh, ha diwezhatoc'h evit ar pop, ar jazz, hag ar folk. E-pad he servij soudard he deus krouet ur strollad anvet « The Anti Collision », asambles gant piv he deus ergerzhet kleuboù Israeliz.

E 2000, e distroas da Vro-C'hall evit un « abadenn karitez ». Taolet e vez pled anezhi gant ur merour eus ti EMI ha sinet he deus ur c'hevrat goude evit he fladenn gentañ. Embannet eo bet e 2001, dindan an anv-leurenn Yael, n'eo ket deuet a-benn da zesachañ an arvesterien. Un tamm goude e voe galvet gant Elie Chouraqui, hag a ginnigas dezhi c'hoari Miriam e-barzh ar gomedienn-sonet « Les Dix Commandements », « Dek lezenn Doue ». Ezel e vo eus ar strollad-mañ e-pad 2 vloaz hanter.

E 2004, e kemeras perzh er gomedien-sonet « Spartacus le Gladiateur » savet gant Elie Chouraqui. Ar memes bloavezh, e reas anaoudegezh gant David Donatien ha kregiñ a reas da labourat gantañ war ur bladenn nevez. Ar c'henlabour-se a echuas gant ur bladenn nevez, a zo bet embannet e Bro-C'hall d'an 22 a viz Here 2007 gant label « Tôt ou tard », ha diwezhatoc'h e-barzh 18 bro all. Kroget he deus da ganañ e Bro-C'hall e 2008. E 2008, ez eo bet implijet ar ganaouenn « New Soul » gant embregerezh Apple Inc. evit e vruderezh. Dont a ra da vezañ anavezet-kenañ ha klevet e vez en « Top 10 ».

Ar memes bloavezh, e c'hounezas priz ar bladenn "sonerezhioù ar bed" gwellañ er « Victoires de la Musique ». E 2011 ha 2014 ez eas ganti priz ar ganerez wellañ er memes kenstrivadeg. 

## He albomoù
* 2001 : In a Man's Womb
* 2007 : Yael Naim
* 2010 : She Was a Boy
* 2015 : Older
* 2016 : Older Revisited
* 2020 : Nightsongs
Ferrara (disheñvelout)

**Ferrara** zo un anv italianek.

## Lec'hanv
*Ferrara eo anv ar kêr a zo kêrbenn proviñs Ferrara en Italia .
*Ferrara di Monte Baldo zo ur gêr e proviñs Verona

## Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh eo ivez, evel a c'hoarvez alies da anvioù-lec'hioù:
*Abel Ferrara (1951-), filmaozer amerikan
*Antonio Ferrara (1973-), gangster gall
*Francesco Ferrara (1810-1900), armerzhour italian

## A bep seurt
*La Nuova Ferrara ur pemdeziek eus Ferrara
*SPAL Ferrara kleub mell-droad Ferrara
Bachelouriezh

Ar **vachelouriezh** (galleg : *baccalauréat*, eus al latin *bacca laurea*, "hugenn lore") zo un arnodenn ofisiel e reizhiad desevadurel Bro-C'hall a dremener e dibenn ar studi er skol eil derez, d'an oad a 18 vloaz peurliesañ, goude echuet bloaziadoù al lise "Bachelouriezh" a reer ivez eus an diplom a vez deroet d'an dud o deus graet berzh en arnodenn ; bachelourien ha bachelourezed a reer anezho da neuze.

Un derez studi skol-veur eo ar vachelouriezh ivez ; goude tapet an diplom e c'hall an dud kregiñ gant o studi e bloavezh kentañ ur skol-veur.

## Levrlennadur
*Kostioù, Jeremi. *Stourm evit ar vachelouriezh en euskareg penn-da-benn*. In : *[[Bremañ (kazetenn)|Bremañ]]*,niv. 391, miz Mae 2014.
## Notennoù
RPG (C'hoari video)

E saozneg, **role playing game**. Da lavaret eo roll c'hoarius c'hoari...
E gwirionez e vez lavaret RPG eus ur c'hoari video a zo pal dezhañ da lakaat d'emdreiñ ur gouron, pe ur strollad tudennoù en ur bed marvailhus.
N'int ket c'hoarioù lec'h ma vez ret kaout reflechoù pe ampartiz. Ar c'hontrol eo: ret eo bezañ fur, lakaat e c'houron da wellaat ha da brenañ armoù ha difennoù galloudusoc'h-galloudusañ. Ret eo kavout e hent e milendalloù.
Peurliesañ e vez splujet ar c'hoarier en un istor luziet hag a zo, er fin, evel en ul levr etre-oberus. 
Ordin e tremen ar c'hoarioù-bideo RPG en bedoù eus mare ar Grennamzer pe dazonus. Ar strobinellerezh a zo un elfenn pouezus eus ar c'hoarioù-se.

RPG Brudet:

* Phantasy Star
* Final Fantasy
* Dragon Quest
* Lunar
* Shining Force
* Golden Sun
A Hundred Years from Today

***A Hundred Years from Today*** zo ur ganaouenn saoznek savet e 1933, an ton gant Victor Young (1899-1956), ar c'homzoù gant Ned Washington (1901-1976) ha Joe Young (1889-1939). 

Kanet eo bet gant kanerien e-leizh abaoe, en o zouez Doris Day, Frank Sinatra ha Dean Martin.
Izador Turover

**Izador (Izaak) Samuel Turover** a zo bet ganet e miz Gouere 1892 e Belgia ha marvet er Stadoù-Unanet e miz Here 1978.

Mestrc'hoarier echedoù belgiat hag amerikan eo.
Delfin Risso

**Delfin Risso** (*Grampus griseus*) eo ar spesad beg-hir nemetañ er genad *Grampus*. Aes a-walc'h eo da anavezout abalamour d'ar roudoù gwenn war e gein ha d'e benn hep beg astennet evel ma vez gant an darn vrasañ eus ar begoù-hir. Tro 3 pe 4 metrad eo ur wech erruet d'an oad gour.

## Doareoù pennañ
Delfin Risso a voe diskrivet da gentañ penn gant Georges Cuvier e 1812. Anv ar spesad a zeu eus anv an aotrou Risso hag a ziskrivas al loen da Guvier, hag azalek an diskrivadenn-se e reas Cuvier e ziskrivadenn gentañ.

Moarvat e teu anv skiantel ar genad eus al latin *grandis piscis* pe eus ar galleg *grand poisson*. An termen *griseus* a zeu eus ar roudoù gris (lodennoù n'int ket bet kignet) war korf ar beg-hir. 
 
Peurvuiñ eo 3 m an delfin, hogen muzuliet ez eus bet hiniennoù tro 3,8 metrad. Evel an darn vrasañ eus ar begoù-hir ez eo brasoc'h ar pared eget ar parezed. O mas a zo tro 300 kg, hag evit an hiniennoù ponnerañ e c'hell tizhout 500 kg.
Rubber Soul

***Rubber Soul*** eo c'hwec'hvet albom studio ar strollad The Beatles, bet embannet gant an ti-embann-pladennoù Parlophone d'an 3 a viz Kerzu 1965 er Rouantelezh-Unanet. 

## Evel ma voe embannet er Rouantelezh-Unanet
Savet e voe an holl ganaouennoù gant John Lennon ha Paul McCartney, nemet *Think For Yourself* hag *If I Needed Someone*.
### Tu kentañ
# *Drive My Car* – 2:25
# *[[Norwegian Wood (This Bird Has Flown)]]* – 2:00 (George Harrison o seniñ ar sitar)
# *You Won't See Me* – 3:19 (Mal Evans o seniñ an ograou Hammond)
# *Nowhere Man* – 2:40
# *Think For Yourself* (George Harrison) – 2:16 (McCartney o seniñ doare *fuzz bass*)
# *The Word* – 2:42 (George Martin o seniñ an armolud)
# *[[Michelle (sonenn)|Michelle]]* – 2:42

### Eil tu
# *What Goes On* (Lennon, McCartney, Starkey) – 2:44
# *Girl* – 2:26
# *I'm Looking Through You* – 2:27
# *[[In My Life (kanaouenn, The Beatles)|In My Life]]* – 2:23 (George Martin o seniñ ar piano)
# *Wait* – 2:13
# *If I Needed Someone* (Harrison) – 2:19
# *Run For Your Life* – 2:21
Raoul Hausmann

**Raoul Hausmann** (12 a viz Gouere 1886 e Vienna – 1añ a viz C’hwevrer 1971 e Lemojez) a oa un arzour dada.

## E vuhez
Raoul Hausmann a zo bet ganet e Vienna e 1886. E 1918 e voe e-touez krouerien dada e Berlin. Er memes koulz ec’h ijinas ar pegadurioù luc’hskeudennoù hag ar barzhonegoù optofonetek. Unan eus arzourien bouezusañ dada eo bet, hag e lakaas degemer e wreg, Hannah Höch hec’h anv, er strollad. Mignon bras da Johannes Baader e voe ivez.
Gwech ebet ne blegas dirak ar bolitikourien ha kalz testennoù politikerezh a lakaas embann, rak fellout a rae dezhañ e oa kilstourmerien ar bolitikerien, ar re gozh koulz hag ar re yaouank. “Mab-den nevez ar rank bezañ kalonek a-walc’h evit bezañ nevez” en deus skrivet, hag hervezañ ne oa ket gwall zisheñvel an tu-kleiz dispac’hour diouzh ar strolladoù politikel all.
Etre 1920 ha penn-kentañ an eil brezel-bed e tapas kalz luc’hskeudennoù hag e skrivas kalz ivez. Ur romant a skrivas, *Hyle* e ditl, ha tammoù anezhañ a voe embannet er gelaouenn *Luna-Park*.
Mont a reas da repuiñ da Peyrat-le-Château e-kerzh an Eil Brezel-bed, hag e 1944 en em stalias e Limoges. Eno e chomas betek e varv e 1971. Liesseurt eo oberenn Hausmann : livadurioù, pegadurioù, pegadurioù luc’hskeudennoù, luc’hskeudennoù ha delwennoù.
Ul levr eñvorennoù en deus skrivet ivez, *Lizheroù Dada* e ditl (embannet gant Eric Losfeld e 1958, hag adembannet gant Allia).

## Levrlennadur
* Raoul Hausmann, *Sensorialité excentrique – Eccentric Sensoriality*, embannet gant Les presses du réel, 2002

## Liamm diavaez
* Raoul Hausmann war lec’hienn DADA Companion 
* Hausman war lec'hienn The International Dada Archive
Novembergruppe

***Novembergruppe*** (*strollad miz Du* en alamaneg) a zo ur strollad arzourien, sonaozourien ha savourien alaman. Eztaolourien a oa anezho.
Krouet e voe ar strollad d’an 3 a viz Kerzu 1918. Diazezet eo e anv war an darvoudoù a gasas da grouidigezh Republik Weimar.

E penn ar strollad e oa Max Pechstein ha Cesar Klein. A-fet arzoù ne oa ket kalz tra boutin etrezo, a-fet politikerezh e oant sokialourien. Pal ar strollad a oa lakaat an arzourien vodern da gaout muic’h a bouez en aozadur ar skolioù-arzoù hag evit a selle ouzh al lezennoù nevez diwar-benn an arzoù. E miz Kerzu 1918 e kenteuzas gant ar strollad anvet 
Arbeitsrat für Kunst (Bodad al labourerien evit an arz).
 
## Izili
War-dro 120 ezel a zo bet, en o zouez : Lou Albert-Lasard (1918-1928), Herbert Behrens-Hangeler (1921-1933), Rudolf Belling, Max Butting (1922 e penn rann ar sonerezh), Heinrich Maria Davringhausen, Walter Dexel (1923), Hanns Eisler, Conrad Felixmüller, Lyonel Feininger (1918), Otto Freundlich (1918), Paul Goesch, Otto Griebel (1924), Karl Jakob Hirsch, Cesar Klein, El Lissitzky, Ewald Mataré (1918), Carlo Mense (1919), Hilla von Rebay, Ludwig Mies van der Rohe, Otto Möller, Paul Schmolling, Artur Segal, Rudolf Schlichter (adalek 1919), Wilhelm Schmid (1918), Heinrich Stegemann (adalek 1919), Georg Tappert, Bruno Taut, Heinz Tiessen, Stefan Wolpe, Walter Kampmann, Niko Wassiliew ha Walter Spies.
Unvaniezh Skrivagnerien Breizh

**Unvaniezh skrivagnerien Breizh** a zo ur gevarzhe a zo bet krouet e 1978 evit bodañ ar skrivagnerien a zalc'h da zispakañ Breizh el lennegezh koulz e galleg hag e brezhoneg. Pep bloaz e garedon ar prizioù Breizh, c'hwec'h en holl, darn anezho gant souten moneiz un nebeud embregerezhioù pe diazezadurioù embregerezh breizhat.

## Obererezh Unvaniezh skrivagnerien Breizh
Aozañ a ra Unvaniezh skrivagnerien Breizh rolloù skrivagnerien Breizh ha saloñsoù lennegel e Breizh war he lec'hienn Internet. 107 skrivagner o doa paeet o skodenn-vloaz e miz Ebrel 2008.
Al levrioù resevet gant ar gevarzhe, war-dro 600, a zo bet fiziet da Levraoueg Ti-kêr Brest hag e c'hellont bezañ lennet war al lec'h.

## Pennad karr
*Prizioù Unvaniezh skrivagnerien Vreizh

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Hans Richter

**Hans Richter**a zo ul livour hag ur filmaozour amerikan, bet ganet d’ar 6 a viz Ebrel 1888 e Berlin ha marv e Locarno (Suis) d’ar 1añ a viz C’hwevrer 1976.

## E vuhez
Studiañ a reas e Akademiezh arzoù-kaer Berlin e 1908 hag e Akademiezh Weimar e 1909.
Goude-se e voe dedennet gant meur a luskad : hini "Der Blaue Reiter" e 1912 ha "Der Sturm" e 1913. E 1914 e voe dedennet gant ar gubouriezh. Kemer a reas perzh ivez er gelaouenn *Die Aktion* (Berlin).
E 1916, e-pad e ziskouezadeg kentañ e Munich, ez eas e-barzh strollad dada Zürich. Ouzhpenn e daolennoù leun a livioù e krogas da livañ luskoù difetis fiñvus war rolloù (*Preludium*, 1919), *Fugue 20* 1920). 
Dre forzh ober enklaskoù e teaus a-benn da sevel ur film difetis, *[[Rythmus 21]]* e ditl. 
E 1941 ez eas d’ar Stadoù-Unanet, eno e kelennas (e City College e New York) hag e savas filmoù all. E film *Dreams That Money Can Buy* (huñvreoù da werzhañ), savet e 1944 ha skignet e 1947, a zo ur film dreistrelaour.
Etre 1956 ha 1957 e savas ur film-pegadur anvet *8x8*, diazezet war barzhonegoù dada skrivet e 1916 hag e 1917. Gantañ e labouras arzourien all evel Max Ernst, Jean Cocteau, Paul Bowles, Fernand Leger, Alexander Calder ha Marcel Duchamp a-benn kas ar raktres-se da benn.
E 1957 e savas ur film anvet *Dadascope*, ennañ barzhonegoù ha komzoù lavaret gant ar re o doa o savet : Hans Arp, Marcel Duchamp, Raoul Hausmann, Richard Huelsenbeck ha Kurt Schwitters.
Adalek 1958 edo o chom e Ascona hag e Connecticut. and returned to painting. War un dro e kendalc’has da livañ, ha leun a livioù e voe e daolennoù. Tamm-ha-tamm e cheñchas hag e savas taolennoù difetis, diazezet war ar mentoniezh (*Piccolo Castello*, 1961).
Richter a skrivas ivez ul levr a-bouez war luskad dada, *Dada: Art and Anti-Art* e ditl. 
Gwelet eo evel unan eus ar filmaozourien bouezusañ a-fet filmoù gward a-raok.

## Taolennoù
* 1919 : *Preludium*
* 1920 : *Fugue 20*

## Filmoù
* 1921 : *Rhythmus 21*
* 1923 : *Rhythmus 23*
* 1925 : *Filmstudie*
* 1947 : *Dreams That Money Can Buy* (huñvreoù da werzhañ)
* 1957 : *8x8* (film-pegadur), *Dadascope*

## Liammoù diavaez
* Un nebeud filmoù savet gant Richter
* Filmoù Richter war UbuWeb
Sundgau

**Sundgau** (**Sunngau** en alemannisch) zo ur gontelezh kozh eus kreisteiz Elzas, treuzet gant ar stêr Ill. Altkirch (Altekirich) eo ar gêrbenn.

## Liammoù diavaez
* Office du Tourisme de la région d'Altkirch
* Office du Tourisme du Jura alsacien
* Société d'Histoire du Sundgau
*  Sundgau gwelet eus an oabl e-barzh  '''Ciel ma région.'''
Hildegard Sundgau

**Hildegard Sundgau** a oa ur briñsez frank eus Sundgau, en Elzas, e penn kentañ an  kantved. 

Dimezet e voe e 1001 da Foulk Nerra, kont Anjev, ha daou vugel o doe, 
*Jafrez, kont Anjev war-lerc'h e dad, anavezet evel «Geoffroy Martel » e galleg, ganet e 1006. 
*Ermengarde Anjev, a voe dimezet da Jafrez Ferreol, kont Gâtinais, ganet e 1012.
Elzas

**Elsass** en elzaseg, **Elzas** e brezhoneg, **Alsace** e galleg, zo ur rannvro istorel ha sevenadurel e Bro-C'hall.
Ur rannvro eus Alamagn e oa gwechall, ***Elsaß*** he anv alamanek.

## Istor
Etre 640 ha 1012 e voe bet meret Elzas evel un dugelezh. 

Daoust ma voe aloubet ar vro gant Bro-C'hall er , an Elzasianed a gendalc'has da gomz elzaseg. E skol-veur Strasbourg e teue tud alamanek da studiañ, Goethe da skouer. Goude an Dispac'h Gall, evit bountañ galleg war an dud aesoc'h e voe divizet gant ar republik divodañ ar vro ha diazezañ daou zepartamant en o lech e 1790. (Bas-Rhin ha Haut-Rhin)

Adstaget e voe ouzh Alamagn e 1871, adstaget ouzh Bro-C'hall e 1918, ouzh Alamagn e 1940 hag ouzh Bro-C'hall e 1944. Abaoe eo aet ar gallekaat war-raok ha koazhet niver an elzasegerien.

## Douaroniezh
Tremen a ra ar Roen dre Elzas. Dispartiañ a ra Elzas diouzh Alamagn er reter. De Gross Belche (*Grand Ballon* e galleg, *Großer Belchen* en alamaneg) eo ar menez uhelañ, 1&nbsp;424 m dezhañ. Er c'hornôg emañ menezioù ar Vogezoù, lec'h ma kaver kalz koadeier.

Straßburg eo ar gêr-benn. Ar c'hêrioù pennañ all :


* Bischheim
* Kolmar
* Gebweiler
* Hagenau
* Illkirch-Grafenstaden
* Illzach
* Lingolsheim

* Mülhausen
* Saint-Ludwig
* Zabern
* Schiltigheim
* Schlettstadt
* Wittenheim


## Melestradurezh

## Ardamezouriezh
Meur a ardamez elzasat zo bet e red Istor ar vro.

&nbsp;&nbsp;&nbsp;D'ar 25 a viz Mezheven 1912 e tivizas Breujoù Elzas-Loren kemmañ ar *Rot un Wiss* dre gargañ ar gul gant ur groaz Loren en aour war tu kleiz ar banniel, kement-se evit diforc'hañ Elzas ha Loren diouzh Alamagn dre "Republik Elzas-Loren".
&nbsp;&nbsp;&nbsp;Biskoazh avat ne voe anzavet "Banniel Reichsland Elsaß-Lothringen" gant pennadurezhioù Prusia.

Evel Breizh ez eo rannet Elzas etre Elzas-Uhel *(Oberelsass)* – ar Roen-Uhel – hag Elzas-Izel *(Unterelsass)* – ar Roen-Izel, pep unan gant he ardamez.

D'ar 5 a viz Mae 1948 e tivizas prefeded an daou zepartamant elzasat lakaat sevel ur banniel evit ar rannvro velestradurel ; en ardamezour gall Robert Louis (1902-1965) ha Jacques Meurgey de Tupigny, pennvirour Dielloù broadel Frañs, e voe fiziet al labour.
Diwar skouer an ''Union Jack'' e tivizjont kendeuziñ skoedoù *Oberelsass* hag *Unterelsass*.
Flag of Alsace (old).svg

E 2003 e voe kendeuzet an daou skoed adarre gant pennadurezhioù ar rannvro Elzas, dre eilañ sourin en argant *Unterelsass* gant kurunennoù en aour *Oberelsass*.
Flag of Alsace.svg

## Timbrouriezh
Chris Martin

Ganet eo **Christopher Anthony John Martin** d'an 2 a viz Meurzh 1977 e Devon (Bro-Saoz). Mab ur banker hag ur gelennerez eo, ez-yaouank e plijas dezhañ ar sonerezh. Da 14 vloaz eoa krog da sevel e strollad sonerezh kentañ. A-raok sevel strollad Coldplay, en deus Chris Martin c'hoariet e strolladoù all : The Rockin's Honkies, The Red Rooster Boogie Band, Pectoralz ... 
Kenlabouret en deus ivez gant Ron Sexsmith (evit "Gold in them hill"), gant Nelly Furtado (evit "All good things") ha c'hoazh gant Kanye West (evit "Homecoming").

## Buhez prevez
Dimezet eo gant Gwyneth Paltrow, aktourez. Daou vugel en deus hiziv, ur mab hag ur verc'h.
La Cigale

* Evit ar sal sonadegoù e Pariz, sellit ouzh [[La Cigale (sal-abadennoù)]].*

**La Cigale** zo ur vreserezh er Blasenn Graslin e Naoned, e-tal an opera. 

## Istor
Oberenn an tisavour priour naonedat Emile Libaudière eo. Savet eo bet er c'hiz *Modern Style*. Lidet e voe an digoridigezh d'ar 1añ a viz Ebrel 1895.

Dizamant e treuzas hanterenn gentañ an  kantved daoust d'an daou vrezel-bed.

Dibabet e voe gant Jacques Demy evit filmañ *Lola* e 1961. Filmaozerien all en deus implijet ar c'hinkladur-mañ hep e bar.

Disklêriet e voe Monumant Istorel dre diferad ministrel e 1964. Iskisat tra, dont a ra da vezañ ur preti emservij d'ar mare-mañ. Kavout a ra he zavarn hag he c'hinkladur 1900 en-dro o vezañ renevezet e 1985.

Ul lec'h anavezet gant an holl Naonediz eo hiziv, ar preti brudetañ e kêr an Duked moarvat.

## Liammoù
*  Lec'hienn ofisiel
Talvoudenn

Un **dalvoudenn** (pe **teul kred**) a zo un teul perc'hentiezh (kevrann) pe un teul dle (endalc'henn) skoueriekaet he ferzhioù hag he gwirioù (an talvoudennoù embannet a-gevret o deus an hevelep sammad merkel, a ro ar gwir da gaout an hevelep ranndalioù ha troc'hennoù, a zo feuriet war an hevelep linenn yalc'h, h.a.).

## Perzhioù pennañ

An talvoudennoù postañ a zo kenwerzhus ha kevatalus, ar pezh a ro tro dezho da vezañ feuriet er yalc'hoù (anvet a dalvoudennoù) gant ma vo kaset da benn un argerzhadur degemer anvet « darbennidigezh er yalc'h ». Koulskoude n'eo ket feuriet an holl dalvoudennoù.

## Enjederezh

### Hervez ar [[steuñv jederezhel]] gall

Teulioù perc'hennet a-benn genel ur gounid war verr dermen eo an talvoudennoù postañ e Frañs.
An teulioù a za d'ober nebeutoc'h eget 10 % eus kevala an embregerezhioù, nemet e teufent da vezañ teulioù perzhiañ (klaviadoù arc'hantel).
An talvoudennoù postañ a vez enskrivet er c'hontoù d'o c'houst prenañ diwerzhekaet ma vez ret.

### Hervez ar reoladoù [[IFRS]] (etrevroadel, IAS 32 ha 39)

Teulioù arc'hantel yalc'hel eo an talvoudennoù postañ hervez ar reoladoù etrevroadel.
Ar pal anezho a zo genel spletoù war verr dermen.
An talvoudennoù postañ a c'hell bezañ enskrivet er c'hontoù d'o gwerzh reizh (gwerzh a varc'had).

## Dizanvezeladur an talvoudennoù gall

Ar braz eus ar broioù o deus degemeret un dizanvezeladur eus an teulioù feuriet er yalc'h, da lâret eo erlec'hiadur an teulioù korfel gant skriturioù er c'hontoù-teulioù meret ent elektronek.

O dizanvezeladur e Frañs a zever eus mellad 94-II al lezenn arc'hantañ evit ar bloavezh 1982, eus dekred 83-359 an 2 a viz Mae 1983 hag eus kelc'hlizher arverañ an 8 viz Eost 1983. Sevenet eo bet adalek ar 5 a viz Kerzu 1984. Talvezout a rae kement hag erlec'hiañ enskrivadurioù e kontoù an hanterourien en anv an dalc'herien ouzh an teulioù korfel.

An teulioù korfel a zlee neuze bezañ daskoret d'an embannerien. Koulskoude int chomet a zegasadenn vat dindan o stumm bev betek an 3 a viz Mae 1988. An teulioù nann ginniget da vezañ dizanvezelaet d'an deiziad-se a zo bet gwerzhet ha lakaet o froduad gwerzh e dorn o ferc'hennien e-pad 30 vloaz.

Dizanvezeladur an teulioù a aesa mererezh stlennekaet ar fiziadoù teulioù koulz hag an oberiadennoù eskemm er yalc'hoù. Ar braz eus ar yalc'hoù a ra bremañ gant ar feuriadur elektronek.
Frédérick Raynal

**Frederick Raynal**, ganet e 1966, a zo unan eus pennoù meur ar c'hoari viedo gall. Labouret en deus evit Infogrames, Adeline Software International ha No Cliché, ha labourat a ra hiriv gant Ubisoft. Krouet en deus dreist-holl ar c'hoarioù *[[Alone in the Dark]]* ha *[[Little Big Adventure]]*, c'hoarioù anavezet tre er bloavezhioù 90.

## Istor
Anavezet eo e 1988 evit krouidigezh tresadennoù Pop-Corn. An torr-brikennoù-mañ roet digoust a zeu da vezañ anavezet e bed ar c'hoari-video.

Da heul ar c'hoari-mañ eo kemmeret gant Infogrames lerc'h ma savo Alone in the Dark. Ar c'hoari-mañ, anavezet evel unan eus ar gentañ survival horror, a zo ar c'hentañ c'hoari-video oc'h implijout tudennoù gant ur gwir 3D, e barzh endroioù 2D difiñv. Gant galloud an urzhiataerezhioù d'ar mare-se, ar mennoz oa dibar, ha den ebet ne grede e c'hallfe mont-en-dro.

Ne raio ket Frédérick pennadoù all ar rummad peogwir e zilez Infogrames a-raok embannadur an eil pennad evit krouiñ Adeline Software International e 1993 gant tud all Infogrames : Yaël Barroz, Didier Chanfray, Serge Plagnol ha Laurent Salmeron. Seblant a rae en defe Infogrames profitet deus youl Frédérick evit is-payañ anezhañ (Gounez a rae 6000 F. / miz) hag n'en defe ket gounezet kalz gant Alone in the Dark.

E 1994, Adeline Software International a embann e kentañ c'hoari : Little Big Adventure (Alies anvet "LBA") a zo bet gwerzet da muioc'h eget 350 000 skouerenn. Ha goude e embanno Time Commando ha Little Bog Adventure 2. Goude-se, Adeline Software Intternational a vo adprenet gant Sega e 1997 hag e deuio da vezañ No Cliché. An embregerezh en deus krouet c'hoarioù evit Dreamcast, dreist-holl Toy Commander, a zo deuet er maez e Europa gant ar goñsol.
Hiriv an deiz, ne vez ket mui deus No Cliché.

Goude bezañ bet unan eus krouerien F4, Frédérick Raynal en defe krouet un embregerezh kuzul, Ludoïd. Labour a ra hiriv an deiz war ur raktres nevez gant ur strollad nevez, e kenlabour gant Ubisoft, e Montpellier.

## Traoù all
*An 13 a viz Meurzh 2006, Frederick Raynal en deus resevet sign ar Marc'heg e Urzh an Arzoù hag al Lizherennoù
*Paeron eo eus ar c'hentañ herouezadur an ENJMIN.

## C'hoarioù savet gantañ

#### E-unan
**Laser* (1979)
**Robix 500* (1983)
**Pop Corn* (1988)

#### Gant Infogrames
**[[Alpha Waves]]* (1990)
**[[Alone in the Dark]]* (1992)

#### Gant Adeline Software International
**[[Little Big Adventure]]* (1994)
**[[Time Commando]]* (1996)
**[[Little Big Adventure 2]]* (1997)

#### Gant NoCliché
**[[Toy Commander]]* (1999)
**[[Toy Racer]]* (2000)
**Agartha (Nullet)*

#### Gant F4
**Trium Planeta (Nullet)*

#### O sikour
**[[Soul Bubbles]]* (2008 C'hoari-video) (2006)
**Raktres dianavezet gant Ubisoft* (TBA) (Abaoe 2006)

## Liammoù diavez
*Raynal ha Bruno Bonnel er MILIA
Adelaid Anjev

**Adelaid Anjev** (war-dro 947–1026), anavezet ivez evel *Blanche d'Anjou*, pe Adelaid Gévaudan, a oa ur briñsez a Anjev en XIvet kantved, merc'h da Foulk II ha d'e wreg *Gerberga Maine*, ha c'hoar da Jafrez I, kont Anjev.

## Dimezioù ha bugale
[thumb|[Montmajour. Iliz eus an XIIvet kantved, savet war unan goshoc'h eus an XIvet, ma oa bet beziet Adelaid Anjev.]]
Pemp gwech e timezas, ha da dud a ouenn uhel.
# e 967 (a-raok 960 hervez istorourien zo) da * [[Steven Brioude]] *, beskont *Gévaudan* 
# war-dro 975 da Raymond V (pe III?) († 978), kont Tolosa, priñs Gothia, a varvas tri bloaz war-lerc'h,
# e 982 d'ar roue Loeiz V († 987), mab da Lotar (roue Frankia ar C'hornôg), ha kurunennet e voent rouaned Akitania e Brioude, met dispartiañ a eurejont daou vloaz goude, en abeg ma oa re yaouank, ar roue e-skoaz e wreg, hag ur paotr difur ha diroll anezhañ, 
# e 984 da Gwilherm I († 993), kont Provañs. Ur verc'h o doe, Konstanza Arle (986-1032), a zimezas da Roperzh II, roue Bro-C'hall, en 1003. Ur verc'h all o dije bet, Ermengarde Arle, a zimezas da Roperzh Iañ Aovergn.
# da Otto-Gwilherm, dug Bourgogn, met dizemglev zo etre an istorourien war ar poent-se.

## Notennoù
Skol Merville

**Skol Merville** zo ur skol-stad kentañ derez e kreiskêr an Oriant.

Bec'h zo eno abaoe un nebeud bloavezhioù abalamour ma ne vez ket graet brav d'ar brezhoneg gant ar velestradurezh. 

Digoret e oa bet ar c'hlas divyezhek er skol-vamm e miz Du 2005. Ranket o doa tud ar vugale stourm e-pad 45 devezh, evit diframmañ un hanter bost skolaer divyezhek. Ugent bugel a oa e-barzh ar c'hlas kentañ-se.

E miz Gwengolo 2008 e nac'he an enseller akademiezh e vije digoret ur c'hlas kentañ derez ha kinnig a rae e vije bodet an 50 bugel hag ar 6 live en ur c'hlas hepken.

Meur a vanifestadeg zo bet, evel d'ar gwener 26 a viz Gwengolo 2008 dirak ar skol. 
Evit diskouez pegen prederiet eo gant an divyezhegezh en deus kinniget an Enseller Akademiezh lakaat ur skolaer da zont da gelenn brezhoneg e-pad un hantereurvezh, e-lec'h kelenn brezhoneg hanteramzer. War a seblant e kav d'ar velestradurezh c'hall ez eus trawalc'h gant un hantereur ar sizhun evit bout divyezhek. 

## Liammoù diavaez

*Lizher-klemm Strollad Breizh ouzh ar Rektor: http://www.agencebretagnepresse.com/fetch.php?id=11090
* Diskleriadur Kevre Breizhat Gwirioù Mab-Den: Husarded du ar Republik
*Digoradur miz Du 2005
Jonny Buckland

Ganet eo Jon Buckland d'an 11 a viz Gwengolo 1977 e Londrez. Gitarour strollad Coldplay eo. Levezonet eo gant strollad sonerezh ar « Stone Roses ». Plijet eo gant Eric Clapton, George Harrison ha Jimi Hendrix, gitarourien a-feson.
Skolvan

**Marteze emaoc'h o klask ar pennad anvet [[Gwerz Skolvan]]*.

**Skolvan** zo ur strollad sonerezh Breizh bet savet e 1984, brudet-tre er festoù-noz. Lakaet int da vezañ e-touez ar re wellañ koulz evit ar sonadegoù hag evit ar festoù-noz.

## Krouidigezh ar strollad

Krouet eo bet ar strollad e 1984 gant tri c'helenner eus skol sonerezh Plañvour : Youenn Le Bihan, talabarder, soner binioù ha piston (ur benveg krouet gantañ), Yann-Fañch Perroches (akordeoñs) ha Patrice Quéré (violoñs). Pediñ a rejont ar soner gitar Gilles Le Bigot da seniñ gante. Dominique Molard, c’hoarier binvioù-stekiñ, a emezelas er strollad e 1996 ; Bernard Le Dréau (saksofon) a erruas ur bloaz war-lerc’h e 1997 hag e 1999 ec'h erruas Loig Troel gant e akordeoñs.

## Ar sonerien

##### Gilles Le Bigot, soner [[gitar]]
O tont eus Sant-Brieg (22) emañ. Kregiñ a reas da c'hoari e 1972 da drizek vloaz. E 1975 eo e krogas gant ar festoù-noz, o tañsal da gentañ hag o seniñ war-lerc'h gant ar strollad Galorn (1978). Abaoe 2002, ez eo kroget Gilles da grouiñ e donioù.

##### Youenn Le Bihan, soner piston, [[bombard]] ha binioù
Soner ganet en Erge-Vras e 1954. Kregiñ a reas da seniñ bombard yaouank-tre e Bagad Kemper. Kemer a reas perzh er strollad Gwerz, krouet e 1981. Kelenner sonerezh eo ivez. Hemañ a grouas Skolvan e 1984. Krouiñ a reas e l983 ur benveg nevez : ar "Piston". Ar benveg-mañ a zo bet krouet diwar hirvombard ar sonerezh barok.

##### Bernard Le Dreau, soner sakso
Bernard Le Dreau a grogas e studioù sonerezh e 1967. E 1979, e teuas er-maez eus an « ENM » e Brest gant e ziplomoù. Er bloavezhioù 90, e krouas un triad « The Shkers » gant Kevin Wright (gitar) ha Pikey Butler (kan ha gourrebed-boud).
E 1995, ec'h enrollas gant tud vrudet eus Breizh evel Georges Jouin, Sirius, Didier Squiban... E-pad enrolladenn « Brest 96 » eo e kejas gant sonerien hengoun evel Jean-Michel Veillon pe Gilles le Bigot. Eñ eo a bedas anezhañ da zont e strollad Skolvan.

##### Dominique Molard, soner [[binvioù stekiñ]]
Kelenner e teuas da vezañ Dominique Molard e skol sonerezh Douarnenez, ur pennadig war-lerc'h ez eas muioc'h war-zu ar binvioù stekiñ.
En deiz a hiziv ec'h aoz stajoù...
O c'hoari e-barzh strolladoù sonerezh brudet evel Skolvan e c'hoari gant meur a venveg : taboulin sklaer pe tabla indian, eus an derbouka betek ar bodhran en ur dremen dre ar « bones » e bambou pe ar balafon hag ar « steel drum »…

##### Loig Troël, soner akordeoñs
Ganet d'an 21 a viz Gouere 1980 e Brest en ur familh sonerien, e tizoloas Loig Troël an akordeoñs diatonek war-dro pevar bloaz. E 1986, e c'houzañvas ur gwallzarvoud oto grevus. E zorn kleiz a zo nammet, met kenderc'hel a reas memes tra da labourat war an akordeoñs gant e zorn dehou hepken.
E 1996, e c'hounezas priz an akordeoñs diatonek e Kan ar Bobl.
E 1999, ec'h emezelas e strollad Skolvan. Ar strollad a embannas ar CD «Cheñchet'n eus an amzer » e 2000.

## Prizioù
* Gounezet en deus Skolvan priz pladenn ar bloaz e Bro-C'hall e 1997, er Rouantelezh-Unanet hag e Portugal.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Guy Berryman

A orin eus Bro-Skos, ganet eo **Guy Berryman** d'an 2 a viz Ebrel 1978.
Goude bezañ deuet da vevañ da vBro-Saoz da 12 vloaz, ez eo kroget gant ar gitar da 16 vloaz ha gant ur strollad sonerezh kentañ anvet « Tie out » a-raok c'hoari gant strollad Coldplay. Levezonet eo gant doare sonerezh James Brown, The Beatles, Kool & The Gang, Pink Floyd hag all... 
E 2004 e timezas gant Joanna Briston, ha ganti en deus bet ur merc'h. E 2007 e torras o dimezi.
Will Champion

Ganet d'an 31 a viz Gouere 1978 e Southampton (Bro-Saoz). C'hoari a ra toumperezh e-barzh strollad Coldplay. Liessoner ar strollad eo. C'hoari a ra gitar, gitar-boud, piano, harmonika ha toumperezh evel-just. Dimezet eo bremañ gant Marianne Dark abaoe 2003. Ur merc'h o deus bet 3 bloaz war-lerc'h.
Lucius Iañ

**Lucius I** a oa an eil warn-ugent eus pibien an Iliz katolik roman e Roma, eus 253 da 254, ha lakaet eo bet da sant. Dilennet e oa bet war-lerc'h marv Cornelius, met harzet e voe tost kenkent war urzh an impalaer Trebonianus Gallus ha kaset d'an harlu. Koulskoude, pa voe muntret an impalaer e tistroas da Roma abalamour ma ne oa ket brudet an impalaer nevez Valerianus da vezañ ken enebet ouzh ar gristenien. 

Ne oa ket savet enep distro ar reneaded o devoa gouzañvet heskinerezh an impalaer roman Decius d'an Iliz. Kement-se a voe tamallet outañ gant an novatiens, ma rankas Cyprianus Kartada sevel e vouezh d'e zifenn.

Lucius a varvas en 254. Beziet eo e kev ar bibien e kev-beziañ Sant-Kalist.

D'ar 4 a viz Meurzh eo e vez goueliet.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

**Georg Wilhelm Friedrich Hegel** (27 a viz Eost 1770 e Stuttgart - 14 a viz Du 1831 e Berlin) a oa ur prederour alaman hag unan eus krouerien an idealouriezh alaman gant Johann Gottlieb Fichte ha Friedrich Wilhelm Joseph Schelling.

Ul levezon kreñv war aozourien niverus all en deus bet. En o-zouez e kaver (Bauer, Marx, Bradley, Sartre, Küng). E-touez e enebourien e kaver Schelling, Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche, Heidegger, Russell). Hegel a lâre diwar-benn an darempred etre natur ha frankiz, peurfedusded ha trehontiñ hag unvaniezh an daou dra-se hep skarzhañ kuit an eil pe egile.
Cuthwulf Wessex

**Cuthwulf Wessex** pe **Cutha**, ganet e 600 (?), a oa ur priñs pe un tiern sakson eus Wessex. Mab e oa da Cuthine Wessex, a oa mab da Ceawlin Wessex, roue Wessex. Krediñ a reer e oa mab nemetañ e dad.
Ur mab en doe, anvet Ceolwald.

Anv zo anezhañ er C'hronik angl-ha-saoz a ra meneg eus e drec'hadenn war ar Vrezhoned e Bedford e 571.
Marta Hillers

**Marta Hillers** (26 a viz Mae 1911 e Krefeld -16 a viz Even 2001 e Basel) a oa ur gazetennerez alaman. 
Er Sorbonne he deus studiet, hag ouzhpenn alamaneg e ouie komz ruseg ha galleg. Beajet he deus kalz en Europa goude he studioù.

Brudet eo evit bezañ skrivet an danevell vuhez anvet *Eine Frau in Berlin* (Ur vaouez e Berlin). Enni e kont buhez pemdez tud Berlin pa voe aloubet ar gêr gant an Arme Ruz, e dibenn an Eil Brezel-bed. Skrivet he deus al levr-se e stumm un deizlevr, an darvoudoù kontet ennañ a c'hoarvez etre an 20 a viz Ebrel 1945 hag an 22 a viz Even 1945. Ar romant a zo bet savet e stumm ur flm hag embannet e 2008 en Alamagn ha Polonia. Er Stadoù-Unanet Amerika e vez graet A Woman in Berlin anezhañ.
Gwilherm

**Gwilherm** zo un anv-bihan brezhonek, a orin frankek, a gaver e bar en holl yezhoù kornôg Europa.

Anavezet eo evel anv-tiegezh ivez, a-wechoù *Gwilhermig*.

## Gerdarzh
Dont a ra eus *Wille*, youl, ha *Helm*, helm, tokarn, gwarez.

## Adstummoù
Berrstummoù zo dezhañ : *Laou*, *Laouig*, *[[Lom]]*, *Lomig*, *[[Gwilhoù]]*.

## Istor
Kentañ den anavezet en anv-se eo ar c'hont *Guilhem*, kont Toloza, anavezet ivez evel *sant Guilhem Gellone*, mab-bihan da Garl Martel ha kenderv-kompez da Garl Veur. Pimpatrom ar marc'heg kalonek, hael ha dispont e oa. Damankouaet e voe e vrud abalamour da Skol-veur Pariz, ar Sorbonne, a zibabas sant Gwilherm Bourges da baeron.

## Er yezhoù all
 
* alamaneg : Wilhelm
* andalouzeg : Killo
* aragoneg : Guillén
* daneg : Vilhelm
* euskareg : Gillen
* finneg : Ville
* frizeg : Jelle
* galleg : Guillaume
* gouezeleg : Liam
* gresianeg : Γουλιέλμος (Goulielmos)
* hungareg : Vilm
* islandeg : Vilhjálmur
* italianeg : Guglielmo
* katalaneg : Guillem
* kembraeg : Gwilym
* nederlandeg : Willem
* okitaneg : Guilhem
* portugaleg : Guilherme
* saozneg : William
* spagnoleg: Guillermo
* svedeg : Villem

### Berrstummoù
*Will, Willy, Willie

## Tud
### Sent
* Gwilherma C'hellone
* Gwilherm a Volpiano

### Rouaned, priñsed, hag all
*Gwilherm Iañ
*Gwilherm II
*Gwilherm III
*Gwilherm IV
*Gwilherm V
*Gwilherm VI
*Gwilherm VII
*Gwilherm VIII
* Gwilherm Bavaria, anv meur a zen
* Gwilherm Habsburg, anv meur a zen
* Gwilherm Nassau, anv meur a zen
* Gwilherm Poatev, anv meur a zen

### Tud all
*Gwilherm Rikou (1778-1848), troer brezhonek
** e vab-bihan Gwilh ar C'hoad (1845-1914), pastor protestant ha troer brezhonek
*Gwillam er Borgn (1840-1927), barzh
*Gwilherm Berthou-Kerverzhiou (1908-1951), skrivagner brezhonek, barzh, emsaver
*Gwilherm Dubourg (1928-1988), beleg katolik ha skrivagner brezhonek
**Guglielmo da Baskerville*, pe *Gwilherm Baskerville*, tudenn ar romant *Il nome della rosa*, gant Umberto Eco

### Evel anv-tiegezh
* Placide Gwilhermig (1788-1873), lesanvet Tadig-kozh, beleg brudet da vezañ sorser e Bro-Dreger
* Joakim Gwilhom (1797-1857), beleg katolik ha skrivagner brezhonek a Vro-Gwened, oberour *[[Livr el Labourer]]*

## Gwelout ivez
*Gwilhoù
*Guillaume
*Loïc