open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Repuidi-brezel e Breizh (1937-1945)

**Repuidi-brezel** a zeuas a-galz da Vreizh adalek 1937, da gentañ abalamour da Vrezel Spagn hag abalamour d'an Eil Brezel-bed (1939-1940) war-lerc'h. Ur yoc'h annezidi eus aodoù Breizh a rankas kuitaat o c'humun ivez, da skouer re bro an Oriant dre ma veze bombezadegoù alies gant ar Gevredidi. E 1944-1945 e rankas ivez ar re a oa o chom e godelloù an Oriant ha Sant-Nazer mont kuit, en abeg d'an diouer a voued ha d'an emgannoù dreist-holl.

## Repuidi deuet eus Spagn
;1937
* Degemeret e vez tud o tont eus Spagn, Euskariz en o mesk, e Breizh abalamour da Vrezel Spagn ;  anezhe zo kaset da Borzh-Lae.
* Mae – Eost : war-dro  repuad a zegouezh e Penn-ar-Bed.
* 9 a viz Mae : 446 bugel degemeret e Ploeneg.
* Ar Skoazell Ruz, gant e gadoriad Louis Guilloux, a glask gwellaat an traoù evit ar re a zo deuet da Sant-Brieg.
;1939
* 2 – 3 a viz C'hwevrer : 180 mui 280 repuad o tont eus Spagn a zilestr e Groe a-raok bout kaset de Borzh-Loeiz.

## Repuidi 1939-1940
;1939
* 1 a viz Meurzh : krouet eo Servij Departamantel ar Repuidi er Mor-Bihan.
* Hañv : yuzevion, darn anezhe a orin eus Polonia, a zeu d'ober o annez en departamant, en Oriant, en Arvor hag e Kiberen da skouer.
* 3 a viz Gwenholon : Bro-C'hall a ziskleir ar brezel ouzh Alamagn.
* Miz Gwenholon : Servij Departamantel ar Repuidi a grog gant e labour da vat.
* Miz Here : war-dro 600 a dud a zo degemeret e Pondivi.
;1939 – 1940
* 1 a viz Gwenholon 1939 - 10 a viz Mae 1940 :  repuad a zegouezh er Mor-Bihan.
* 10 a viz Mae – 17 a viz Even :  repuad ouzhpenn a zegouezh er Mor-Bihan. Dont a reont eus Norzh ha Reter Bro-C'hall hag eus an Izelvroioù, eus Belgia (meur a familh yuzev e-mesk ar re-mañ) hag eus Luksembourg.
* 24 a viz Mae : urzh a-berzh ar jeneral Le Bleu e Gwened d'ar repuidi mont da di-kêr o c'humun-annez evit bout marilhet.
* Hañv :  repuad e Breizh.
* Dibenn miz Gwenholon : ne van nemet  repuad eus 1939 – 1940 er Mor-Bihan.
;1942
* 1942 : hervez ar velestradurezh e chom  repuad eus an diavaez e departamant ar Mor-Bihan

## Repuidi eus ar c'hêrioù bombezet
* Annezidi broioù Brest hag An Oriant a rank klask repu e lec'hioù all, pell eus Breizh a-wezhioù, abalamour d'ar bombezadegoù stank er porzhioù-brezel gant ar Royal Air Force hag an United States Army Air Forces. D'an 3 a viz C'hwevrer 1943 e tivizas prefed ar Mor-Bihan e ranko an annezidi n'eus ket ezhomm anezhe evit ar mont-en-dro armerzhel kuitaat kumunioù An Arvor, An Oriant, Gavr, Keriadoù, Lannarstêr, Lokmikaelig, Plañvour, Porzh-Loei ha Rianteg.

## Liammoù diavaez
* 

## Notennoù
Holland (disheñvelout)

## Douaroniezh hag istor
*Kontelezh Holland: ur gontelezh en Impalaeriezh Santel Roman hag e Republik ar Seizh Proviñs Unanet etre an  kantved ha 1795. 
*Departamant Holland: un departamant er Republik Batav etre 1801 ha 1807. 
*Rouantelezh Holland: ur stad stag ouzh an Impalaeriezh c'hall kentañ etre 1806 ha 1810.
*Zuid-Holland (Holland ar C'hreisteiz): unan eus proviñsoù an Izelvroioù bremañ.
*Noord-Holland (Holland an Hanternoz): unan eus proviñsoù an Izelvroioù bremañ.
*Holland: ul lodenn eus an Izelvroioù. A-wechoù e vez graet gant ar ger-se evit komz eus an Izelvroioù a-bezh.

## Tud
*an Tiegezh Holland, tiegezh uhel saoz er Grennamzer
**Thomas Holland, brezelour saoz, 
**e verc'h Janed Holland, eil pried Yann IV (dug Breizh), dugez Breizh, 
* Bertha Holland, priñsez eus an Izelvroioù, bet rouanez Bro-C'hall.
* Hortense de Beauharnais zo bet lesanvet Hortense Holland

## Lec'hioù
### Alamagn
* Holland (Borgholzhausen) (Nordrhein-Westfalen)
* Holland (Eschikam) (Bavaria)
* Klein Holland (Nordrhein-Westfalen)
* Nord-Holland (Hessen)
### Bro-Saoz
* Holland (Lancashire) e kontelezh Lancashire
* Holland (Lincolnshire) e kontelezh Lincolnshire
* Holland Park: ul liorzh e Londrez

### 
* Holland (Arkansas) 
* Holland (Florida) 
* Holland (Georgia) 
* Holland (Illinois) 
* Holland (Indiana) 
* Holland (Iowa) 
* Holland (Kansas) 
* Holland (Kentucky) 
* Holland (Massachusetts) 
* Holland (Michigan) 
* Holland (Minnesota)
* Holland (Missouri)
* Holland (New Jersey) 
* Holland (New York) 
* Holland (North Carolina) 
* Holland (Ohio)
* Holland (Oregon)
* Holland (Pennsylvania)
* Holland (Texas)
* Holland (Vermont)
* Holland (Virginia)
* Holland (Wisconsin)
Richarzh Iañ (dug Normandi)

**Richarzh Iañ**, pe **Richarzh Dizaon** (Fécamp war-dro 930 - 996) a oa mab bastard da Gwilherm Hir e Gleze ha da Sprota, ha trede dug Normandi eus 942 da 996.
Hervez istorourien zo e vije kentañ dug Normandi. 

## E vuhez
Bugel e oa c'hoazh pa varvas e dad Gwilherm Hir e Gleze e 942. E vamm, Sprota, a oa ur serc'h vreizhat skrapet er brezel, hag a oa dimezet d'e dad hervez un dimeziñ More danico.
Goude marv Gwilherm ec'h addimezas Sprota da Esperleng, ur miliner pinvidik; ur mab o doe, Rodulf Ivry , hantervreur da Richarzh.

## Dimezioù ha bugale

E gentañ eured a voe en 960 da Emma, merc'h da Huon Bro-C'hall, ha Hedwig von Sachsen. Yaouankik e oant bet dimezet. Mervel a reas-hi goude an 19 a viz Meurzh 968, ha hi divugel.

Hervez Robert of Torigni, ur pennadig goude marv Emma, ez eas Richarzh da chaseal hag reas un ehan e ti ur c'hoadour. Orgediñ a reas ouzh gwreg ar c'hoadour, Seinfreda, met ur vaouez a vertuz e oa, ken e kinnigas d'an dug ober al lez d'he c'hoar, Gunnor. Gunnor a voe serc'h dezhañ, ha sevel a reas renk he ziegezh en dugelezh. He breur, Herefast de Crepon, a vefe bet kaoz d'ur prosez disivoud. Gunnor a oa, evel Richarzh, a wad viking ha danat. A-benn ar fin e voe lidet o eured evit divastardiñ o bugale :
* Richarzh II, dug Normandi
* Robert, Arc'heskobRouen, kont Evreux
* Mauger, kont Corbeil
* Emma Normandi, a zimezas da zaou roue saoz
* Maud Normandi, pried da Odo II Bleaz, kont Bleaz, Champagne ha Chartres
* Hawiz Normandi a zimezas da Jafrez Iañ, Dug Breizh
*Papia Normandi
*William, kont Eu
*Orielda (963-1031), pried da Fulk, Aotrou Guernanville, Dean Evreax

## Notennoù
Lance Armstrong

**Lance Armstrong** (1971-) zo ur marc'hhouarner stadunanat hag en deus gounezet Tro Bro-C'hall seizh gwech diouzh renk. Araokañ e oa bet gounezet 5 gwech hepken gant Miguel Indurain, Bernard Hinault, Eddy Merckx ha Jacques Anquetil.

E miz Eost 2012 en deus divizet USADA (Ajañs enepdopiñ ar Stadoù-Unanet) astaliñ Lance Armstrong evit e vuhez-pad ha dilemel digantañ an holl zisoc'hoù bet tapet gantañ abaoe ar 1añ a viz Eost 1998 dre ma'z eo bet lakaet da gablus evit bezañ aet hebioù kod bedel an enepdopiñ. Kadarnaet eo bet an dilemel gant UCI d'an 22 a viz Here 2012.

E miz Genver 2013 en deus anzavet en em zope evit gounit.

## Ar reder
### [[Tro Bro-C'hall]]
Trec'h e oa bet 
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1999 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2001 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2002 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2003 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2004 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2005 gant Discovery Channel
Erruet e oa da drede e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2009.
Rasket eo bet diouzh ar roll avat e miz Here 2012 evit e zoperezh.

### Redadegoù all
* Kampion ar bed war an hent e oa en Oslo e 1993.
Elisabeth Charlotte von der Pfalz, La Palatine

**Elisabeth Charlotte, priñsez Pfalz**, anavezet ivez en alamaneg evel **Liselotte von der Pfalz** (1652–1722), hag e galleg evel *La Palatine*, a oa ur briñsez alaman, eus Pfalz, e lez ar roue gall Loeiz XIV er . Dimezet e oa da Philippe de France (1640-1701), dug Orleañs, lesanvet *Monsieur* (evel breudeur ar rouaned abaoe Loeiz XIII), breur d'ar roue. Dre-se e veze graet *[[Madame]]* pe *dugez [[Orléans]]* anezhi. En he ziegezh alaman e oa "Liselotte" ha netra ken.

## He buhez
Elisabeth Charlotte von der Pfalz a oa ganet d'ar 27 a viz Mae 1652 e kastell Heidelberg, a voe devet gant an arme c'hall 18 vloaz goude e-kerzh arigrap Pfalz. Merc'h e oa da g-Karl Iañ Ludwig von der Pfalz (1617-1680) ha da Charlotte von Hessen-Kassel (1627-1686). He zud, dimezet en 1650, a zizimezas e 1657.

## He skridoù
Brudet eo he lizhiri en alamaneg hag a voe troet hag embannet e galleg goude he marv.

## He dimeziñ
Dimezet e voe d'an 19 a viz Du 1671 e Châlons-en-Champagne da Fulup Iañ Orleañs (1640-1701), breur d'ar roue gall Loeiz XIV.
Troet e oa he gwaz gant ar baotred, met dont a reas a-benn d'ober tri bugel dezhi.

Skrivet he deus miliadoù a lizheroù (60 000 hervez an istorourien), da gerent ha mignoned deuet da vout brudet abalamour d'an doare ma komze, ha ma wallgomze, eus hec'h amezeien.

## He bugale
* Alexandre-Louis, marvet da 3 bloaz, ma voe glac'haret bras (1676)
* Philippe d'Orléans a voe rejant pa varvas ar roue Loeiz XIV
* Élisabeth Charlotte d'Orléans (°1676 ; † 1744) a zimezas da Leopold I, dug Loren ha Bar, hag a zeuas da vout rejantez an div zugelezh, ha priñsez soveren (dizalc'h) Commercy. O-daou e oant tud-kozh d'ar briñsez aostrian Marie-Antoinette (°1755 ; † 1793) ha hendadoù an tiegezh Habsbourg-Loren

Mervel a reas d'an 8 a viz Kerzu 1722 e Saint-Cloud, e Bro-C'hall.

## Levrlennadur
* Daniel des Brosses, *La Palatine : l'incorrigible [[épistolière]] aux  lettres*, Paris, AkR, coll. « L'histoire en regard », 2004, 156 , 21 cm .
* Dirk Van der Cruysse, *Madame Palatine, princesse européenne*, éd. Fayard, Paris, décembre 1988, 748  
* Simone Bertière, *Les Femmes du Roi-Soleil*, éd. de Fallois, 1998 
* Françoise Hamel, "Fille de France", Plon, 302 , 2004 
* Françoise Hamel, "Madame écrit", Plon
* Antonia Fraser, *Les Femmes dans la vie de Louis XIV*, Flammarion, 2007
* Philippe Cougrand, *Madame, Monsieur ou l'Impromptu de Saint-Cloud*, Théâtre, Pleine Page éd., 2008 

## Notennoù
Christian Wulff

**Christian Wilhelm Walter Wulff** (ganet d’an 19 a viz Mezheven 1959 en Osnabrück) zo ur politikour alaman eus ar strollad CDU. Alvokad eo eus e vicher. E penn gouarnamant Niedersachsen e oa etre 2003 ha 2010. Prezidant Alamagn e oa bet eus Mezheven 2010 betek C'hwevrer 2012. Gant Bettina Wulff eo dimezet.

#### Dilez
D’an 30 a viz Mezheven 2010 e oa bet dilennet da brezidant republik Alamagn, en trede tro. E dibenn 2011 e voe liammet e anv ouzh hini Egon Geerkens, hag eñ den a afer eus Saks-Izel. E miz C'hwevrer 2010 e lavaras Wulff el *[[Landtag]]* n'en doa liamm ebet gant Geerkens. Koulskoude en doa bet ar c'houblad gwir da gaout un amprest a 500 000 euro digant Edith Geerkens, ha hi gwreg Egon. Nepell goude en doa lakaet Wulff an amprest prevez-se da vezañ un amprest bank boutin. E penn-kentañ 2012 e voe kaoz eus an afer en-dro. Gant kazetennerien *[[Bild]]* e voe embannet e oa bet Wulff e darempred gant Friede Springer (kenlodegez pennañ *[[Axel Springer Verlag]]*), hag ivez gant prezidant kuzul-ren an embregerezh hag ar pennskrivagner, evit ma chomfent hep embann titouroù nevez war an afer. Hervez tud *[[Die Welt]]*, perc'hennet gant Springer ivez, en dije goulennet gant unan eus kazetennerien *Die Welt* dont d'un emgav e kastell Bellevue.

Klemm a voe graet, ha neuze e voe boulc'het un enklask gant lez-varn Berlin. D'ar 16 a viz C'hwevrer 2012 e voe embannet gant lez-varn Hannover e oa bet dastumet elfennoù a-walc'h da embann e oa perzh Wulff en un afer fellerezh. Goulennet e voe neuze gant dilennidi ar *[[Bundestag]]* tennañ e zivec'h digant Wulff. En deiz war-lerc'h e roas Wulff e zilez.

 

## Notennoù
Madeleine Lagadeg

**Madeleine Lagadeg** (1961-1989) a oa ur glañvdiourez yaouank genidik eus Gwipavaz. Merc'h e oa da Yann-Vadezour Lagadeg. Labouret he doa e-pad tri bloaz evit un aozadur eus Suis a roe sikour en un ospital dalc'het gant an Talbenn Farabundo Marti en El Salvador. Harzet, jahinet, gwallet ha lazhet e voe gant soudarded eus arme gouarnamant ar vro e miz Ebrel 1989. Lazhet e voe gant ar soudarded-se d'ar 15 a viz Ebrel 1989.

## Levrlennadur
* Pennad er gazetenn L'Humanité, 4/05/1995
## Liammoù diavaez
* L'Ouest en mémoire: Ur glañvdiourez lazhet er Salvador : testeni he zud
## Notennoù ha daveennoù
Sumatera

**Sumatera**, pe **Sumatra**, zo unan eus inizi Indonezia. Ar c'hwec'hvet enezenn vrasañ er bed eo Sumatera, gant 470 000 km². 

Un enez hir eo, en em astenn eus ar gwalarn d'ar gevred, ha tremen a ra ar c'heder drezi. Menezioù uhelik zo en enez, nemet er reter anezhi. Er gevred emañ Jawa, rannet diouzh Sumatera gant strizh-mor Sunda. En hanternoz emañ Ledenez Malaya, en tu all da strizh-mor Malaka. Er reter emañ enez Borneo. 

Ul lodenn vat eus ar c'hoadegi trovanel a c'holoe Sumatera gwechall zo bet diskaret. Kement-se a laka en arvar spesadoù loened dibar evel orangoutan Sumatra, tigr Sumatra pe frikorneg Sumatra, kenkoulz ha spesadoù plant zo. 

Rannet eo an enez, hag an enezennoùigoù zo tro-dro, e nav froviñs : 
* Aceh
* Bangka-Belitung
* Bengkulu
* Jambi
* Lampung
* Riau
* Sumatera Barat (Kornôg Sumatera)
* Sumatera Selatan (Su Sumatera) 
* Sumatera Utara (Norzh Sumatera) 

En Aceh, lodenn gornôk Sumatera, ez eus un emsav a stourm evit dieubidigezh ar broviñs diouzh Indonezia, met paouezet eo ar stourm armet bremañ. 

N'eo ket ken poblet Sumatera ha Jawa, pa n'eus nemet 45 milion a dud en enez. Medan ha Palembang eo ar c'hêrioù pennañ. Muzulmiz eo an darn vrasañ eus an dud, daoust ma'z eus un toullad kristenien ivez e Sumatera Utara.

## Notennoù
Brigitta Scherzenfeldt

**Brigitta Christina Scherzenfeldt**, pe **Bernow**, **Lindström**, **Ziems**, ha **Renat**, (Bäckaskog, Sveden, 1684 – Stockholm 1736), a oa ur skrivagnerez-eñvorennoù ha gwiaderez a voe prizoniet gant ar Rused e-pad Brezel Bras an Hanternoz, sklavezet neuze, ha kaset da rouantelezh Kalmouked Kreizazia. Pa voe laosket da vont e kontas hec'h eñvorennoù. Dre hec'h eñvorennoù e c'haller gouzout penaos e oa ar vuhez e bro ar Galmouked en amzer-hont. 

## He buhez
### He yaouankiz
Ganet e oa e maner Bäckaskog, e Skania, e Sveden. Merc'h e oa da Knut Scherzenfeldt, un den a ouenn uhel, letanant en arme Sveden, ha da Brigitta Tranander; Dimezet e voe d'ar soudard Mats Bernow e Livgardet en 1699, ha gantañ ez eas d'ar brezel e 1700. Bevañ a reas e Riga, ha pa varvas he fried en Thorn en 1703 ec'h addimezas d'an ofiser Johan Lindström. 

Goude emgann Narva e 1704, e voe prizoniet an daou bried gant ar Rused, ha kaset da Voskou. Mervel a reas he gwaz e 1711. Addimeziñ a reas Birgitta en 1712, d'al letanant, Michael Ziems, ur prizoniad alaman a vrezel tapet gant ar Rused pa oa o servij en arme Sveden; neuze e voe kaset an daou bried da Siberia, da gêr Tobolsk.

Ziems, dre ma ne oa ket Svedat, ac'h eas da soudard en arme rus en 1715 da c'hounit o frankiz dezho o-daou. En 1716, Ziems 

## He distro
Gallout a reas Brigitta Scherzenfeldt dont en-dro d'he bro gant Kalmouked hag a voe badezet neuze. Mervel a eure e 1736. He gwiskamant kalmouk seiz ruz a zo war ziskouez er Livrustkammaren e Stockholm.

## Pennadoù kar
*Lovisa von Burghausen
*Brita Olsdotter
*Ulrika Eleonora Stålhammar
*Yefrosinya Fedorov
Jafrez IV (kont Anjev)

**Jafrez IV** (*Geoffroy Martel* e anv gallek) , marvet d'an 19 a viz Mae 1106, a voe kont Anjev war un dro gant e dad, eus 1098 da 1106. Mab e oa da Foulk IV, kont Anjev ha Teurgn, ha da Ermengarde de Bourbon.

Ganet e oa etre 1070 ha 1075. War-dro 1098, gant souten baroned Anjev, en em savas a-enep e dad, dre ma ne oa ket a-du gant e bolitikerezh, ha rediañ a reas anezhañ da rannañ gouarnamant ar kont. Stourm a reas ivez a-enep sujidi nann-hesent ha muntret e voe e-pad seziz Candé, e 1106, marteze diwar atiz e dad.

## Levrlennadur
 
* Anselme de Sainte-Marie hag M. Du Fourny, *Histoire généalogique et chronologique de la maison royale de France, des pairs, grands officiers de la Couronne, de la Maison du Roy et des anciens barons du royaume*, T6, La compagnie des libraires, Pariz, 1730 p.15 Liamm Gallica : http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k76080b.image.r=%22saint+bris%22.f24.langFR.tableDesMatieres
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1996

83 ** [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn]] ** zo bet gounezet gant ar reder danat Bjarne Riis e 1996 gant ar skipailh Telekom, dirak ar reder alaman Jan Ullrich. Koulskoude en deus anzavet Bjarne Riis en doa kemeret louzoù difennet e-pad ar redadeg. Lavaret o deus an aozerien ne sellent ket outañ evel gounideg ar redadeg avat. Daoust da se e nac'h an Unaniezh varc'hhouarnerezh etrebroadel (UME) kemm an disoc'h abalamour ma'z eus re a amzer aet hebiou. 
## Notennoù ha daveennoù
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1969

E 1969 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder belgiat Eddy Merckx.

## Pennad kar
* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1981

E 1981 e oa bet gounezet **[[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn]]** gant ar reder breizhat Bernard Hinault.

## Pennad kar
* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913

Dalc'het e oa bet 11 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre an 29 a viz Mezheven hag ar 27 a viz Gouere (15 tennad-hent, 5 388 km). Gounezet e oa bet gant ar reder belgiat Philippe Thys, 26,715 km/e e dizh keitat.

Aet e oa kuit an Dro eus Boulogne-Billancourt (Hauts-de-Seine a-vremañ) hag war-du ar c'hornôg, evit ar wech kentañ, a-raok distreiñ da Sportva ar Briñsed (Pariz) dre ar reter.

Peurdrec'h ar skipailh Peugeot a oa dre ma oa ac'hubet an tri flas kentañ gant ar rederien anezhañ. Dilezet en devoa ar reder breizhat Lucien Petit-Breton goude kouezhañ war al leur e-kerzh ar 14 tennad-hent.

25 reder hepken a oa deuet a-benn da dizhout Pariz war ar 140 o devoa lakaet o anv er penn-kentañ.
## Tennadoù-hent e Breizh
* 3 a viz Gouere : 3de tennad-hent etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Henri Pélissier .
* 5 a viz Gouere : loc'het ar 4re tennad-hent eus Brest war-du Ar Roc'hell (Charente-Maritime).

## Renkadurioù

## Pennad kar
*Roll gounideien Tro Bro-C'hall
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1914

Dalc'het e oa bet 12 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn etre an 28 a viz Mezheven hag ar 26 a viz Gouere (15 tennad-hent, 5 405 km). Gounezet e oa bet gant ar reder belgiat Philippe Thys evit an 2 gwech, 27,028 km/e e dizh keitat.

Aet e oa kuit an Dro eus Saint-Cloud (Hauts-de-Seine a-vremañ) war-du ar c'hornôg a-raok distreiñ da Sportva ar Briñsed (Pariz) dre ar reter.
7 gounigeg kozh a oa war ar renk :
* Louis Trousselier (1905),
* Lucien Mazan (1907) ha (1908),
* François Faber (Luksembourg) (1909),
* Octave Lapize (1910),
* Gustave Garrigou (1911),
* Odile Defraye (Belgia) (1912),
* Philippe Thys (Belgia) (1913).
Lod anezho (Faber, Lapize ha Mazan) ne vint ket adwelet ken dre ma vo kollet o buhez ganto e-kerzh emgannoù an Eil Brezel-bed a darzho ur sizhunvezh (4 a viz Eost) war-lerc'h degouezh an Dro e Pariz...

54 reder hepken a oa deuet a-benn da dizhout Pariz war ar 145 o devoa lakaet o anv er penn-kentañ.
## Tennadoù-hent e Breizh
* 2 a viz Gouere : 3de tennad-hent etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Emile Engel .
* 4 a viz Gouere : loc'het ar 4re tennad-hent eus Brest war-du Ar Roc'hell (Charente-Maritime).

## Renkadurioù

## Pennad kar
*Roll gounideien Tro Bro-C'hall
Zé Ramalho

**Zé Ramalho** eo anv-kaner **José Ramalho Neto**, ganet d'an 3  a viz Here 1949 e Brejo do Cruz, e stad Paraíba, e Brazil, zo kaner-sonaozer brazilian. 

17 albom en deus graet ha kenlabouret gant Vanusa, Geraldo Azevedo hag Alceu Valença dreist-holl. Kenderv eo da Elba Ramalho, sonaozerez anavet.

## E bladennoù
*1975 - "Paêbirú" (with Lula Côrtes)
*1977 - "Zé Ramalho"
*1979 - "A Peleja do Diabo com o Dono do Céu"
*1981 - "A Terceira Lâmina"
*1982 - "Força Verde"
*1983 - "Orquídea Negra"
*1984 - "Pra Não Dizer que Não Falei de Rock ou Por Aquelas que Foram Bem Amadas"
*1985 - "De Gosto, de Água e de Amigos"
*1986 - "Opus Visionário"
*1987 - "Décimas de um Cantador"
*1992 - "Frevoador"
*1996 - "Cidades e Lendas"
*1997 - "Antologia Acústica"
*1998 - "Eu Sou Todos Nós"
*2000 - "Nação Nordestina"
*2001 - "Zé Ramalho Canta Raul Seixas"
*2002 - "O Gosto da Criação"
*2003 - "Estação Brasil"
*2005 - "Zé Ramalho Ao Vivo"

### O kanañ kanaouennoù tud all
* 1991 - *[[Brasil Nordeste]]* - (Columbia/Sony Music)
* 2000 - *[[Nação Nordestina]]* - (BMG)
* 2001 - *[[Zé Ramalho Canta Raul Seixas]]* - (BMG)
* 2008 - *[[Zé Ramalho Canta Bob Dylan - Tá Tudo Mudando]]* - (EMI)
* 2009 - *[[Zé Ramalho Canta Luiz Gonzaga]]* - (Discobertas/Sony)
* 2010 - *[[Zé Ramalho Canta Jackson do Pandeiro]]* - (Discobertas/Sony)
* 2011 - *[[Zé Ramalho Canta Beatles]]* - (Discobertas/Sony)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Zé Ramalho
* http://www.allmusic.com/artist/p206304
* http://www.zeramalho.com.br/sec_biografia.php?page=10&ordem=DESC (Portugais)
Simone Bittencourt de Oliveira

**Simone Bittencourt de Oliveira** anavezet ivez evel **Simone**, zo kanerez-sonaozerez vrazilian, ganet d'ar 25 a viz Kerzu 1949 e kêr Salvador da Bahia, e karter Castro Neves, e stad Bahia. 
Kanañ a ra e portugaleg hag e spagnoleg, evel ar c'haner brazilian all Roberto Carlos. Un 30 pladenn he deus graet.

Merc'h eo da Otto Gentil de Oliveira ha Letícia Bittencourt de Oliveira. Ganet e oa goude eizh miz douget. Seizhvet bugel un tiegezh a nav bugel e oa. He zad Otto a felle dezhañ hec'h envel Natalina, met he mamm Letícia hec'h anvas Simone.

Pa oa krennardez e oa c'hoarierez mell-baner a vicher, ha mont a reas da kêr São Paulo da chom ha da c'hoari er skipailh broadel.

Simone a gan kanaouennoù Ivan Lins.

## Albomoù gwerzhet

* *Simone* (1972): 5&nbsp;000
* *Quatro Paredes* (1974): 50&nbsp;000
* *Gota d'Água* (1975): 50&nbsp;000
* *Face a Face* (1977): 140&nbsp;000
* *Cigarra* (1978): 140&nbsp;000
* *Pedaços* (1979): 250&nbsp;000
* *Ao Vivo* (1980): 300&nbsp;000
* *Simone* (1980): 300&nbsp;000
* *Amar* (1981): 400&nbsp;000
* *Corpo e Alma* (1982): 700&nbsp;000
* *Delírios e Delícias* (1983): 300&nbsp;000
* *Desejos* (1984): 300&nbsp;000
* *Cristal* (1985): 500&nbsp;000
* *Amor e Paixão* (1986): 800&nbsp;000
* *Sedução* (1988): 250&nbsp;000
* *Simone* (1989): 250&nbsp;000
* *Raio de Luz* (1991): 100&nbsp;000
* *Simone Bittencourt de Oliveira* (1995): 300&nbsp;000
* *25 de Dezembro* (1995): 1,2 millones
* *Café com Leite* (1996): 600&nbsp;000
* *25 de diciembre* (1996): 2 millones
* *Brasil, o show* (1997): 100&nbsp;000
* *Loca* (1998): 100&nbsp;000
* *Fica comigo esta noite* (2000): 100&nbsp;000
* *Seda pura* (2001): 68&nbsp;000
* *Feminino* (2002): 53&nbsp;000
* *Baiana da gema* (2004): 50&nbsp;000
* *Ao vivo* (2005): 100&nbsp;000
* *Ao vivo* (2006) (DVD): 25&nbsp;000
**En holl**: 7,2 milion a bladennoù

## He fladennoù

### [[EMI Group|EMI]]
* 1973 - *Simone*
* 1973 - *Brasil Export*
* 1973 - *Expo Som 73 - ao vivo*
* 1974 - *Festa Brasil*
* 1974 - *Quatro Paredes*
* 1975 - *Gotas D'Água*
* 1977 - *Face a Face*
* 1978 - *Cigarra*
* 1979 - *Pedaços*
* 1980 - *Simone Ao Vivo no Canecão*
* 1980 - *Simone* (Atrevida)

### Sony BMG / CBS
* 1981 - *Amar*
* 1982 - *Corpo e Alma*
* 1983 - *Delírios e Delícias*
* 1984 - *Desejos*
* 1985 - *Cristal*
* 1986 - *Amor e Paixão*
* 1987 - *Vício*
* 1988 - *Sedução*
* 1989 - *Simone* (Tudo por Amor)
* 1991 - *Raio de Luz*
* 1991 - *Simone - Procuro Olvidarte* (e spagnoleg)
* 1993 - *Sou Eu*
* 1993 - *La Distancia* (e spagnoleg)
* 1995 - *Simone Bittencourt de Oliveira*
* 1995 - *Dos Enamoradas* (e spagnoleg)

### Universal / Polygram
* 1995 - *25 de Dezembro*
* 1996 - *Café com Leite*
* 1996 - *25 de diciembre* (e spagnoleg)
* 1997 - *Brasil, O Show* - sonadeg
* 1998 - *Loca* (Espanhol)
* 2000 - *Fica Comigo Esta Noite*
* 2001 - *Seda Pura*
* 2002 - *Feminino* - sonadeg

### EMI
* 2004 - *Baiana da Gema*
* 2005 - *Simone ao Vivo*

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel
* All Music.com
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1995

E 1995 e oa bet gounezet **[[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn]]** gant ar reder spagnolat Miguel Indurain dirak ar Suis Alex Zülle.

## Pennad kar
*Roll gounideien Tro Bro-C'hall
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1994

E 1994 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder spagnolat Miguel Indurain.

## Pennad kar
*Roll gounideien Tro Bro-C'hall
Nena

**Nena** (**Gabriele Susanne Kerner** hec'h anv ofisiel, ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1960 e Hagen, Alamagn ar C'hornôg) zo ur ganerez pop hag un aktorez alaman. Tapout a reas brud etrebroadel e 1983-1984 gant he c'hanaouenn "99 Luftballons". "Nena" a oa ivez anv ar strollad a lañsas ar ganaouenn a-gevret ganti. Ur breur hag ur c'hoar yaouankoc'h egeti he deus. 

## Buhez
Ganet e voe Gabriele Susanne Kerner d'ar 24 a viz Meurzh e Hagen. D'ar c'houlz-se edo he zud o chom e Breckerfeld. D'he zri bloaz e voe lesanvet *Nena* (a dalv "plac'hig vihan" e spagnoleg pemdez) gant he zud p'edont o vakañsiñ e Spagn. E Breckerfeld eo e tremeanas Nena he pemp bloavezh kentañ a-raok mont gant he ziegezh da chom da Hagen ma tremenas he yaouankiz ha ma tarempredas al lise Christian-Rohlfs-Gymnasium. Kuitaat a reas al lise a-raok an termen evit mont da heuliañ ur stummadur tri bloaz da vont da orfebourez.
Kontelezh Holland

**Kontelezh Holland** a oa ur gontelezh eus an Impalaeriezh Santel Roman en em astenne el lec’h m’emañ bremañ proviñsoù Noord-Holland ha Zuid-Holland, hep an inizi zo e deltaioù ar Roen hag ar Meuse ha gant lod enezennoù en hanternoz, evel Skylge, Flylân Urk, Schokland. Evit melestradur an iliz e oa stag douaroù kontelezh Holland ouzh eskopti Utrecht.

E dibenn mare impalaeriezh Karl Veur e veze graet “Frisia” eus an dachenn en em astenne en arvor Mor an Hanternoz, m’emañ hiziv proviñsoù Friz, Noord-Holland, Zuid-Holland. En  kantved e oa un den anvet *Dirk I av Holland* pe *Durk I fan Hollân* e penn ar dachenn vras-se ha douaroù a resevas digant ar roue frank Charlez III. Galloud e ziskennidi a yeas war-gresk tamm-ha-tamm ha bec’h a voe meurik a wech etre ar gonted-se hag an impalaer e penn an Impalaeriezh santel roman. Da vare ar gonted Floris Iañ ha Dirk V, en  kantved, e tilec’hias kreiz ar gontelezh war-zu ar mervent, er c’hornôg d’ar Vlie, er pezh zo Holland bremañ. Er Grennamzer e kreskas tachenn konted Holland dre ma veze gounezet douaroù nevez war-goust geunioù ha tachennoù dourek el lodenn-se eus arvor Mor an Hanternoz.

Adalek 1299, pa oa Jan II av Holland e penn ar gontelezh, ha betek 1581 e voe emglevioù etre kontelezhioù Holland, Hainaut, Zeeland ha West-Friesland (al lodenn eus Friz a oa er c’hornôg d’ar Vlie, hogen poblet gant Friziz en amzer-hont). A-wechoù e veze graet anv eus *kontelezh Holland ha West-Friesland*, daoust ha ma oa diaes an darempred etre tud Holland ha frizegerien West-Friesland. 

En Impalaeriezh Santel Roman e oa kontelezh Holland. E 1346 e voe staget ouzh tiegezh Bavaria. Chom a reas evel-se betek 1428, pa dremenas dindan Dugelezh Bourgogn. Dindan ren an impalaer Karl V e oa unan eus Seitek Proviñs an Izelvroioù.

E 1581 e voe embannet dizalc’hiezh Izelvroioù an Hanternoz diouzh rouantelezh Spagn, dre ur skrid-embann anvet *Plakkaat van Verlatinghe* e nederlandeg. Graet e voe Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz ouzh ar Spagnoled ha c’hoariet e voe ur roll a bouez gant Holland er stourm-se. Ur wech gounezet o dizalc’hiezh gant sinerien Unaniezh Utrecht e kendalc’has Holland da gaout ur plas bras e republik nevez ar Proviñsoù-Unanet.

## Gwelet ivez
* Konted Holland
* Holland
Ousama ben Laden

**Ousama ben Mohamed ben Awad ben Laden** (arabeg: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎, Usāmah bin Muḥammad bin ‘Awaḍ bin Lādin), ganet d'an 10 a viz Meurzh 1957 e Riyadh (Arabia Saoudat ha marvet d'an 2 a viz Mae 2011) a oa un stourmer islamour, genidik eus ur familh saoudat brudet. Lazhet e oa gant soudarded amerikan d'an 2 a viz Mae 2011 e Abbottabad e norzh Pakistan, goude bloavezhioù a strivoù evit tapout anezhañ. Edo Ben Laden e-touez an dek torfedour ar muiañ klasket gant an FBI abaoe 1998.

## Ur stourmer islamour
Ousama ben Laden e oa krouer ha pennrener an aozadur anvet al-Qaeda, gwall vrudet abalamour da walldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001 er Stadoù-Unanet, ha da veur a walldaol bras a-enep keodediz eus broioù ar c'hornôg (bombezadeg e 1998 war kannatioù ar Stadoù-Unanet da skouer). Abaoe 2001 e oa Ousama ben Laden hag e aozadur gwennoù pennañ e-kerzh *Brezel a-enep ar Sponterezh* renet gant ar Stadoù-Unanet. E-pad bloavezhioù diwezhañ e vuhez edo Ben Laden ha renerien all Al-Qaeda kuzhet e-kichen harzoù Afghanistan ha rannvroioù renet ez-kevredadel Pakistan.

Daoust da vezañ gwelet evel un haroz gant lod, ne oa ket gwelet mat gant tout ar vuzulmaned, na gant tout an islamourien zoken.
Virginia (disheñvelout)

**Virginia** a c'hall bezañ 
*un anv-bihan
*un anv-lec'h

## Lec'hioù
###### 
* Virginia, ur stad e Stadoù Unanet Amerika.
* West Virginia, ur stad all e SUA.
* Trevadenn Virginia, un drevadenn saoz e Norzhamerika, etre 1607 ha 1776.
* Virginia Beach, ur gêr e stad Virginia
* Virginia (Illinois), ur gêr e stad Illinois
* Virginia (Minnesota), ur gêr e stad Minnesota
* Virginia (Nebraska), ur gêr e stad Nebraska

###### 
* La Virginia, ur gumun

###### 
* *Virginia*, anv saoznek Achadh an Iúir, e kontelezh An Cabhán 

## Steredoniezh
* (50) Virginia, un asteroidenn.

## Tud
Un anv-bihan eo **Virginia** e meur a yezh, gwelit Virginia (anv-bihan).
Kenglad ar Broadoù

**Kenglad ar Broadoù** (saozneg: *Commonwealth of Nations*), anvet **Commonwealth** ent-berr alies, a zo un aozadur etregouarnamantel hag a vod 53 stad dizalc'h. War-bouez teir anezho e oant lodennoù eus Impalaeriezh Breizh-Veur. 

Kenlabourat a ra an izili e framm talvoudegezhioù ha palioù boutin, a zo bet eztaolet e Disklêriadur Singapour. En o zouez emañ brudañ an demokratelezh, gwirioù mab-den, ar merañ mat, ar stad a wir, frankiz pep hini, an ingalded, ar c'henwerzh frank, al liesduegezh hag ar peoc'h er bed. N'eo ket Kenglad ar Broadoù un unaniezh bolitikel, met un aozadur etregouarnamantel a vez sellet ouzh e izili, ken disheñvel e vefe o stadoù sokial, politikel pe ekonomikel, en un doare ingal.

Ober a ra war-dro dre harp Sekretouriezh ar C'henglad, a zo renet gant Sekretour Meur ar C'henglad, hag emvodoù bep daou vloaz etre pennoù ar gouarnamantoù. Aroueziet e vez ar c'hevredañ gant penn ar C'henglad, a zo ur garg lidek, renet bremañ gant Elizabeth II a Vro-Saoz. Rouanez eo ivez Elizabeth II en un doare disheñvel, e 16 ezel ar C'henglad, anver "gladoù ar C'henglad".

Ur forom eo ar C'henglad evit aozadurioù nann-gouarnamantel zo, anavezet evel "familh ar C'henglad", a vez boulc'het gant savadenn etregouarnamantel ar C'henglad. Aozet e vez, da skouer, C'hoarioù ar C'henglad, a zo un obererezh vrudet eus an aozadurioù-mañ. Kreñvaat a ra an aozadurioù-se sevenadur boutin ar C'henglad, war dachenn ar sport, al lennegezh, ha doareoù gouarnamant ha lezenniñ. Abalamour da se ne vez ket sellet broioù ar C'henglad evel "estren" an eil ouzh eben.

## Broioù ezel
Sed amañ roll ar broioù ezel eus Kenglad ar Broadoù:

### Afrika
*  (abaoe 1968)
*  (abaoe 1957)
*  (abaoe 1995)
*  (abaoe 1963)
*  (abaoe 1966)
*  (abaoe 1964)
*  (abaoe 1968)
*  (abaoe 1995)
*  (abaoe 1990)
*  (abaoe 1960)
*  (abaoe 1962)
*  (abaoe 2009)
* (abaoe 1976)
*  (abaoe 1961)
*  (etre 1931 ha 1961, distro abaoe 1994)
*  (abaoe 1961)
*  (abaoe 1964)

### Amerika
*  (abaoe 1981)
*  (abaoe 1973)
*  (abaoe 1966)
*  (abaoe 1981)
*  (abaoe 1978)
*  (abaoe 1974)
*  (abaoe 1966)
*  (abaoe 1962)
*  (abaoe 1931)
*  (abaoe 1983)
*  (aboe 1979)
*  (abaoe 1979)
*  (abaoe 1962)

### Azia
*  (abaoe 1972)
*  (abaoe 1984)
*  (abaoe 1947)
*  (abaoe 1957)
*  (abaoe 1982)
*  (adalek 1947 betek 1972; distro e 1989 (lakaet a-gostez etre 1999 ha 2004 hag etre Du 2007 ha Mae 2008)
*  (abaoe 1965)
*  (abaoe 1948)

### Europa
*  (abaoe 1961)
*  (abaoe 1964)
*  (abaoe 1931)

### Oseania
*  (abaoe 1931)
*  (abaoe 1970 - lakaet er-maez eus 1987 da 1997 - lakaet a-gostez eus 2000 da 2001- hag e 2006) « lakaet a-gostez penn-da-benn » d'ar 1 a viz Gwengolo 2009
*  (abaoe 1979)
*  (abaoe 1968)
*  (abaoe 1975)
*  (abaoe 1978)
*  (abaoe 1970)
*  (abaoe 1970)
*  (abaoe 1978)
*  (abaoe 1980)
*  (abaoe 1931)

## Izili kozh
* (1931-1949)
* (1980-2003)
* (1965-2013)
Kenglad ar Stadoù Dizalc'h

**Kenglad ar Stadoù Dizalc'h** (rusianeg: *Содружество Независимых Государств*), a zo un aozadur tiriadel a vod 11 eus ar republikoù soviedel kent (war 15). Krouet e oa bet goude dispenn an Unaniezh Soviedel. Ar broioù balt n'int ket ezel. Jorjia n'eo ket ezel ken abaoe 2009. Ukraina n'eo ket ezel ken, met kemer a ra perzh el labourioù. Turkmenistan a zo un ezel kevredet diofisiel. E Minsk emañ ar sez.

Gallout a reer keñveriañ KSD gant ur c'hevredigezh stadoù laosk a-walc'h) ha n'eo ket gant ur c'hevredad, ur c'hengevredad pe un aozadur dreistvroadel evel ma oa Kumuniezh Ekonomikel Europa. Heñveloc'h eo kentoc'h ouzh Kenglad ar Broadoù. Daoust da KSD kaout nebeut a c'halloudoù dreistvroadel, eo estr eget un aozadur arouezel nemetken, dre m'en deus galloudoù da genurzhiañ ur c'henwerzh, an arc'hantañ, al lezenniñ hag ar surentez. Broudet en deus bet ivez kenlabour war dachenn an demokratelaat ha diwall an torfedoù dreist d'an harzoù. Evel aozadur tiriadel e kemer KSD perzh e nerzhioù kendalc'h ar peoc'h. Gant izili zo eus KSD e voe savet Kumuniezh Ekonomikel Eurazia, he fal o vezañ sevel ur marc'had boutin.

## Broioù ezel
*Stadoù ezel eus ar C'henglad:
**
**
**
**
**
**
**
**
**

*Ezel diofisiel
**
**
**
**
**
**CIS

*CIS
**
**
Arzoù emgannañ

An **arzoù emgannañ**, pe arzoù brezel, a zo ur sistem doareoù stourm pe emgann. Pal an holl arzoù emgannañ eo lakaat unan bennak d'en em zifenn diouzh gourdrouz ar c'horf. Ouzhpenn-se eo liammet arzoù emgannañ zo gant kredennoù evel an hindouegezh, ar voudaegezh, an daoegezh, ar goñfusielezh pe ar shintoegezh, dezho ur c'hod a enor resis. Lakaet e vez an arzoù emgannañ da arzoù ha da skiantoù war un dro. Graet e vez kalz arzoù emgannoù e kevezadegoù ivez, evel sportoù emgannañ, met ivez evel korollerezh.

Pa gomzer eus arzoù emgannañ e soñjer alies e doareoù emgannañ Azia. Koulskoude e c'heller menegiñ ivez teknikoù all, evel ar gouren e Breizh, pe an doareoù a gaver e Bro-Leon Spagn. En Amerika ez eus gant an Indianed hengounoù heñvel ouzh ar gouren.
Liepaja

}
|-
|colspan="2" |

|-
| colspan="2" align="center"|*Art Nouveau* e kreiz-kêr Liepaja
|-
!colspan="2" bgcolor="#dfd" | Ditouroù
|-
|**[[Gorread]]** || 60,4 km² 
|-
|**[[Poblañs]]** || 	78 144 
|-
|**[[Stankted ar boblañs|Stankted]]** || 1 294 annezad/km² 
|-
|**Maer** || Uldis Sesks
|-
|**Lec'hienn ofisiel** || www.liepaja.lv
|}

**Liepāja**, en alamaneg: *Libau*, a zo ur gêr e Kornôg Latvia e-tal ar mor Baltek, ha kreizenn velestradurel rannvro Liepaja. Ar gêr vrasañ e rannvro Kurzeme eo, an trede kêr vrasañ e Latvia da heul Riga ha Daugavpils hag ur porzh bras. E miz Genver 2007, ez eus e Liepāja 85 132 annezad.
Ur gêr bet raktreset eo Liepāja, frammet e oa bet evit bezañ heñvel ouzh ur valafenn. Lec'hiet eo Liepāja e 21°E.

Anavezet eo Liepāja dre Latvia evel "ar gêr ma oa savet enni an avel", marteze abalamour d'an avel-c'hwezh diehen. Savet e voe ur ganaouenn gant an anv-se gant Imants Kalniņš ha deuet eo da vezañ meulgan ar gêr. Dre brud Liepāja evel ar gêr aveliekañ e Latvia eo deuet da vezañ ar greizenn rod-avel brasañ er vro (33 rod-avel a zo bet savet e-kichen).

Degemeret e voe ardamez Liepāja pevar deiz goude m'o doa tapet ar gêr he gwirioù d'an 18 a viz Meurzh 1625.
Virginie

**Virginie** zo un anv gallek
*an anv-bihan a glot gant Virginia e yezhoù all,
*an anv-lec'h Virginia e galleg

## Tud

* *Virginie* pe *Verge* pe *Virginia*, mesaerez e Poatev e deroù an oadvezh kristen, ar santez a gaver hec'h anv e Sainte-Verge, e-kichen Thouars ; lidet d'ar 7 a viz Genver.
*Virginie Ancelot, skrivagnerez c'hallek en XVIIIvet kantved.
*Virginie Demont-Breton, livourez c'hall
*Virginie Despentes, skrivagnerez c'hallek en XXvet kantved.
*Virginie Ledoyen, aktourez c'hall en XXvet kantved, Virginie Fernandez he gwir anv.
*Virginie Mauvais, skolaerez c'hall e Nancy, en XIXvet kantved

## Lennegezh
**[[Paul et Virginie (romant)|Paul et Virginie]]*, ur romant gant Bernardin de Saint-Pierre en XVIIIvet kantved.

## Lec'hanvadurezh
* Sainte-Verge e-kichen Thouars, e Poatev.
* *Virginie*, anv gallek ar stad anvet Virginia e SUA.
Frederig III Alamagn

**Frederig III Alamagn**, pe **Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Preußen**, pe ivez *Friedrich III von Deutschland* en alamaneg, ganet d'an 18 a viz Here 1831 e Potsdam, e Prusia, ha marvet d'ar 15 a viz Mezheven 1888 e Postdam ivez, a oa roue Prusia hag impalaer alaman.

## E vuhez
Mab e oa d'an impalaer Gwilherm I ha d'e bried, ar briñsez Augusta von Sachsen-Weimar-Eisenach (1811-1890). A-berzh e dad e oa mab-bihan Friedrich Wilhelm III Prusia (1770-1840), roue Prusia, ha d'e bried Luise von Mecklenburg-Strelitz (1776-1810), hag a-berzh e vamm e oa mab-bihan d'an dug-meur Karl Friedrich von Sachsen-Weimar-Eisenach (1783-1853) ha d'e bried an dugez-veur Maria Pavlovna Russia (1786-1859).

Perzh a gemeras e Brezel 1870-1871 evel *feldherr* ("jeneral").
Ren a reas adalek an 9 a viz Meurzh, war-lerc'h marv e dad, betek ar 15 a viz Mezheven 1888, rak mervel a reas tri miz war-lerc'h e dad. Eizhvet roue Prusia e voe, hag an eil *kaiser* ("impalaer") alaman.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas Friedrich e miz Genver 1858 e Londrez da Victoria von Sachsen-Coburg-Gotha (1840-1901), a oa merc'h d'ar rouanez Victoria (1819-1901), rouanez Bro-Saoz, ha d'e bried Albert von Sachsen-Coburg-Gotha (1819-1861). 

Eizh bugel o doe Friedrich ha Victoria, daou anezho a varvas a-raok o c'hrennoad :
* Gwilherm II Alamagn (1859-1941), roue Prusia hag Impalaer Alamagn, a zimezas d'ar briñsez Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1858-1921), a-raok addimeziñ d'ar briñsez Hermine Hermine Reuß (1887-1947) ;
* Charlotte von Preußen (1860-1919), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas d'an dug Bernhard III von Sachsen-Meiningen (1851-1928) ;
* Heinrich von Preußen (1862-1929), priñs a Brusia hag Alamagn hag a zimezas da Irene von Hessen-Darmstadt (1866-1953) ;
* *Sigismond von Preußen* (1864-1866), priñs a Brusia, marvet da 2 vloaz ;
* Viktoria von Preußen (1866-1929), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas da gentañ d'ar priñs Adolf von Schaumburg-Lippe (1859-1917), rejant priñselezh Lippe, a-raok addimeziñ d'ar repuad rus gwenn Aleksandr Zoubkoff (1901-1936) ;
* *Waldemar von Preußen* (1868-1879), priñs a Brusia hag Alamagn, marvet da 11 vloaz ;
* Sophie von Preußen (1870-1932), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas da Konstantin Iañ (Gres) (1868-1923) roue an Hellened ; 
* Margarethe von Preußen (1872-1954), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas d'al landgrav Friedrich Karl von Hessen-Kassel (1868-1940), hag a voe roue Finland e-pad bloaz e 1918.
Vittoria

**Vittoria** zo un anv-bihan italianek roet d'ar merc'hed, deuet eus anv an doueez latin Victoria (doueez) . 

## Yezhoù all
* Vitoria, e spagnoleg
*Victoria, e saozneg
*Viktoria, en alamaneg
*Victoire, e galleg

## Tud

### Anv-bihan
*Vittoria Colonna, anv meur a vaouez, hag en o zouez:
** Vittoria Colonna, priñsez ha barzhez
*Vittoria Farnese, anv meur a vaouez
*Vittoria della Rovere, dugez-veur Toskana er  kantved
*Vittoria Accoramboni (1557-1585), barzhez
*Vittoria Archilei (La Romanina) (fl. 1582 – 1620) kanerez italian
*Vittoria Aganoor, barzhez
*Vittoria Belvedere, aktourez
*Vittoria Franco, politikourez
**Vittoria Guerrini*, gwir anv ar varzhez Cristina Campo (Bologna 1923 - Roma 1977)
*Vittoria Mongardi, aktourez er bloavezhioù 1940, kanerez er bloavezhioù 1950
*Vittoria Nenni (Ancona, 1915 - Auschwitz, 1943) partizanez italian
*Vittoria Puccini, aktourez


Justus Sustermans - Portrait of Vittoria della Rovere.jpg|Vittoria della Rovere, en-bugel, e 1622
Aganoor.jpg|Vittoria Aganoor.
Vittoria Puccini.jpg|Vittoria Puccini.


Hag ivez: 
**Maria Beatrice Vittoria Giuseppina*, pe Maria Beatrice di Savoia (1792-1840) (1792-1840), priñsez savoiat.

### Anv-tiegezh
*Alessandro Vittoria, kizeller

## Lec'hanvadurezh
* Vittoria,  e proviñs Ragusa e Sikilia.
* Santa Vittoria, anv meur a gumun.

## Sonerezh
**Wellingtons Sieg oder die Schlacht bei Vittoria*, pezh sonerezh gant Ludwig van Beethoven diwar-benn emgann Vitoria, e Spagn en  kantved.

## Pennadoù kar
*Vitória, e Brazil
*Vitoria-Gasteiz, en Euskadi
Vittoria Colonna

Meur a vaouez zo bet anvet **Vittoria Colonna** :

***[[Vittoria Colonna (barzhez) ]]** (Marino (Italia), 1490 – Roma, 1547), barzhez italianek.
* *Vittoria Colonna*, merc'h da Ascanio Iañ Colonna (di Paliano), dimezet e 1552 gant don Garcia Alvarez de Toledo, markiz Villafranca. 
***[[Vittoria Colonna Henriquez-Cabrera]]**, (Marino, 1558 – Medina de Rioseco (Spagn), 1633), merc'h da Marcantonio Colonna. Dugez Medinaceli, kontez Modica ha diazezourez Vittoria (Italia).

## Pennad kar
*Vittoria
Viktoria Prusia

**Viktoria Prusia**, pe **Victoria von Preußen ** en alamaneg, zo bet anv meur a vaouez:

* Victoria Breizh-Veur hag Iwerzhon (1840–1901), merc'h da Albert von Sachsen-Coburg-Gotha ha d'e bried ar rouanez saoz Victoria, a zimezas da Friedrich III Alamagn, hag a voe impalaerez Alamagn e-pad 99 devezh, anavezet evel *Kaiserin Friedrich*, mamm Gwilherm II Alamagn, impalaer.
** he merc'h Viktoria von Preußen (1866–1929), priñsez Schaumburg-Lippe, 
*Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1858–1921), gwreg Gwilherm II Alamagn, impalaerez alaman diwezhañ
** he merc'h Viktoria Luise von Preußen (1892–1980), dugez Braunschweig ha merc'h nemeti an impalaer Gwilherm II
*Viktoria Margarete von Preußen (1890–1923), dimezet da Heinrich XXXIII (1879–1942). 

## Pennadoù kar
*Preußen
*Prusia
*Viktoria
*Victoria
Sun Yat-sen

:*Sun eo an anv-familh*.

**Sun Yat-sen** (*Sūn Yixiān* e pinyin ; ganet d'an 12 a viz Du 1866; marvet d'an 12 a viz Meurzh 1925) a oa un dispac'hour ha politikour sinat. Dre ma oa e-touez ar re vrudetañ e Sina vroadelour ez eo anavezet evel Tad Bro Republik Sina. Roll Sun a voe a-bouez evit diskar an dierniezh Qing, an dierniezh diwezhañ e Sina, adalek miz Here 1911. Kentañ prezidant da-c'hortoz Republik Sina e voe, pa voe savet e 1912. Kensevel a reas diwezhatoc'h ar c'hKuomintang (KMT) ma voe e rener kentañ. Un den unvaner e oa Sun e Sina war-lerc'h an Impalaeriezh, ha n'eus nemetañ e-touez politikourien Sina an 20vet kantved a zo ken priziet e daou du strizh-mor Taiwan.

Daoust ma vez sellet outañ evel unan eus renerien veur Sina a-vremañ e voe ret dezhañ stourm diehan ha divroañ e-pad e vuhez politikel. Da heul trec'h an dispac'h ez eas buan e-maez ar galloud ha ren a reas meur a ouarnamant dispac'hour a-enep ar vac'htierned a reolie ul lodenn vras eus ar vro. Ne vevas ket Sun pell a-walc'h evit gwelout e strollad o kreñvaat er vro. Goude ma voe marvet e tisrannas e strollad, en doa graet ur c'henemglev bresk gant ar gomunourien, e daou. Hêrezh vrasañ Sun a zo e brederouriezh politikel, anvet "Teir bennaenn ar Bobl": broadelouriezh, demokratelezh, ha padusted ar bobl.
## Anvioù
Sun a oa ganet evel **Sun Wen** (kantoneg: Syūn Màhn; 孫文), e anv gwirion hervez hêrez en dije ranket bezañ **Sun Deming** (Syūn Dāk-mìhng; 孫德明). Pa oa bugel e oa lesanvet Tai Tseung (Dai-jeuhng; 帝象). E anv sevended a oa Zaizhi (Jai-jī; 載之), hag e anv-bihan a oa Rixin (Yaht-sān; 日新). Pa oa skoliataet en Hong Kong e oa bet roet an anv arzel Yat-sen (Chinese: 逸仙; pinyin: Yìxiān) dezhañ. **Sūn Zhōngshān** (孫中山), e anv sinat brudetañ, a zo deuet a-ziwar e anv japanek akayama Shō (中山樵), ul lesanv roet dezhañ gant Tōten Miyazaki pa oa kuzhet e Bro Japan.
## Buhez
### Bugaleaj
Sun Yat-sen a oa bet ganet d'an 12 a viz Du 1866 . An tad a oa Sun Dacheng hag ar vamm Madame Yang. Ganet e oa e kêriadenn Cuiheng, Xiangshan County (kêr Zhongshan hiziv-an-deiz), Guangdong. Dre ar familh e oa awenet gant ar sevenadurezh Hakka (gant orinoù e Zijin, Heyuan, Guangdong) ha kantoneg. An tad a oa perc'henn war nebeutdik douaroù ha labourat a rae evel kemenner e Macau, met ivez evel devezhier ha dezouger. Ur wech echuet gant ar skol-vamm, e ya da vevañ en Honolulu e Rouantelezh Hawaii. Eno e vevo mat met gant ur yec'hed klañvidik gant e vreur brasoc'h Sun Mei.
Rannvro Kreiz Bohemia

**Rannvro Kreiz Bohemia** (tchekeg : Středočeský kraj) a zo ur rann velestradurel (tchekeg : kraj) eus ar Republik Tchek. E-kreiz Bohemia emañ. E Praha emañ kreiz ar rannvro, daoust m'eo Praha ur rannvro hec'h-unan. 11 014 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2005 e oa 1 154 193 annezad enni (stankter : 104,8/km²).

## Distrigoù
Benešov
Beroun
Kladno
Kolín
Kutná Hora
Mělník
Mladá Boleslav
Nymburk
Reter Praha ''(Praha-východ)''
Kornôg Praha ''(Praha-západ)''
Příbram
Rakovník

## Kêrioù
* Beroun
* Benešov
* Brandýs nad Labem-Stará Boleslav
* Čáslav
* Dobřichovice
* Dobříš
* Kladno
* Kolín
* Kostelec nad Černými lesy
* Kralupy nad Vltavou
* Kutná Hora
* Mělník
* Mladá Boleslav
* Mnichovice (Distrig Reter Praha)
* Nymburk
* Poděbrady
* Příbram
* Rakovník
* Říčany
* Slaný
* Vlašim

## Kestell
* Kastell Karlštejn
* Kastell Kokořín
* Konopiště
* Kastell Křivoklát
* Lány

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Stadegoù diwar-benn ar Rannvro
Virginia (anv-bihan)

**Virginia** zo un anv-bihan e meur a yezh: alamaneg, italianeg, saoznek, spagnolek, svedek.

## Gerdarzh
Savet eo an anv diwar ar ger latin *uirgo*, gwerc'hez. 

## Berranvioù deveret
**Geena, Gini, Ginia*

## Yezhoù all
*Virginie e galleg
**Wirginia* e poloneg

## Tud

### XVIvet kantved
* Virginia de' Medici (1568 - 1615), priñsez eus Firenze, pried da Cesare d'Este, dug Mantova.

### XVIIvet kantved
* Virginia Centurione Bracelli (1587 - 1651), santez katolik italian, eus Genova.
* Virginia Vezzi, livourez italian eus ar XVIIvet kantved

### XXvet kantved
* Virginia Woolf (1882 - 1941), skrivagnerez saoznek 
* Virginia Apgar (1909-1974), medisinez stadunanat
* Virginia Mayo, aktourez stadunanat (1920 - 2005).
* Virginia Zeani ( ganet e 1925), c'hoariganerez soprano italian.

* Virginia Andrews, skrivagnerez
* Virginia Balistrieri, aktourez italian
* Virginia Elizabeth Davis, anavezet evel "Geena Davis", aktourez stadunanat .
* Virginia Driving Hawk Sneve, skrivagnerez indian eus ar Stadoù Unanet.
* Virginia Ruano, tenniserez spagnol.
* Virginia Maestro, kanerez spagnol. 
* Virginia Madsen, aktourez stadunanat .
* Virginia Zucchi, korollerez klasel italian

## Lennegezh
**Virginia Gastig*, er romant *Ergad le Composite*, gant ar skrivagner breizhat Jean Leclerc de la Herverie.
Rannvro Bohemia ar Su

**Rannvro Bohemia ar Su** (tchekeg : Jihočeský kraj) a zo ur rann velestradurel (tchekeg : kraj) eus ar Republik Tchek, lec'hiet e su Bohemia, gant ul lodenn e mervent Moravia. 10 056km² eo gorread ar rannvro (12,8 % eus gorread ar Republik Tchek. 628 870 annezad a oa enni e 2005 (stankter : 62 annezad/)km². Betek an 31 a viz Mae 2001 e veze anvet *Budějovický kraj* pe *Českobudějovický kraj*, diwar anv he c'hêr-benn České Budějovice).
Er Su eo stok ouzh harzoù Aostria ha re Alamagn. 

### Kêrioù brasañ

Rannet eo ar rannvro e distrigoù (tchekeg : okres):

### Stêrioù
* Vltava
* Lužnice
* Stêr Otava
* Malše
* Nežárka
* Lomnice

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Titouroù evit an douristed
* Koadeier Bohemia
* Stadegoù diwar-benn ar Rannvro
Rannvro Plzeň

**Rannvro Plzeň** (tchekeg : Plzeňský kraj) a zo ur rann velestradurel (*[[kraj]]*) e kornôg Bohemia er Republik Tchek. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Plzeň. 7 561 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2006 e oa 562 766 annezad enni (stankter : 74 annezad/km²).

### Kumunioù
* Blovice 
* Domažlice 
* Horažďovice 
* Horšovský Týn 
* Klatovy 
* Kralovice 
* Nepomuk 
* Nýřany 
* Plzeň 
* Přeštice 
* Rokycany 
* Stod
* Stříbro 
* Sušice 
* Tachov 

### Distrigoù
* Domažlice
* Klatovy
* Plzeň
* Plzeň-jih
* Plzeň-sever
* Rokycany
* Tachov

## Kêrioù
* Plzeň
* Domažlice
* Kašperské Hory
* Klatovy
* Plasy
* Rokycany
* Sušice
* Tachov
* Horažďovice

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Perzhioù Rannvro Plzeň
* Keleier diwar-benn Plzeň
* Keleir diwar-benn Rannvro Plzeň
Rannvro Karlovy Vary

**Rannvro Karlovy Vary Region** (tchekeg: *Karlovarský kraj*) a zo ur rann velestradurel (kraj) er Republik Tchek, lec'hiet e kornôg Bohemia. Dont a ra hec'h anv eus hini he c'hêr-benn, Karlovy Vary. 3 314 km² eo gorread ar rannvro, hag e 2005 e oa 304 644 annezad enni (stankter : 92 annezad/km²).

## Kêrioù
* Karlovy Vary
* Aš
* Cheb
* Chodov
* Františkovy Lázně
* Jáchymov
* Kraslice
* Loket
* Luby u Chebu
* Mariánské Lázně
* Nejdek
* Ostrov
* Skalná
* Sokolov

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Lec'hioù da weladenniñ e Karlovy Vary