open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Demofon (mab Theseüs)

**Demofon** (henc'hresianeg : Δημοφόων/*Dêmophóôn*) a oa mab Theseüs, roue mojennel Aten, hag e bried Faidra, ha breur da Akamas. Daouzekvet roue mojennel Aten e oa.

## Ar vojenn
Perzh a gemeras e Brezel Troia, skoaz-ouzh-skoaz gant e ziagentad Menestheüs. Bez' e oa unan eus ar vrezelourien serret e kof marc'h Troia. Goude ar brezel e c'houlennas digant Agamemnon dieubiñ e vamm-gozh Aithra, a oa sklavez gant Elena Troia abaoe brezel an Dioskured enep Aten. 

E-pad e veaj d'ar gêr e tegouezhas e Trakia. Fyllis, mab roue ar vro, a oa troet sot gantañ. Ha setu an tad roue da reiñ e verc'h da z-Demofon, hag e rouantelezh en argouroù. Met Demofon a fellas dezhañ kenderc'hel gant e veaj, goude prometiñ distreiñ evel-just. Evel prof e roas Fyllis un arc'hig dezhañ o lavarout e oa ennañ un dra sakr en enor d'an doueez Rea, met aliañ a reas ar paotr da chom hep digeriñ anezhi keit ma kredje dezhañ e teuje en-dro. 

Tremen a reas an amzer ha ne deue ket Demofon war e giz. Milligañ Demofon a reas ar paourkaezh Fyllis hag en em lazhañ. Demofon a zigoras an arc'h, ha gant ar spont, a lammas war e varc'h ha d'an daoulamm da-gaout Fyllis. Gwinkal a reas an aneval, divarc'het e voe Demofon, kouezhañ a reas war e gleze, ha mervel. 

Meur a vugel o dije bet Fyllis ha Demofon, en o zouez Oksyntes, a renas war-lerc'h e dad.

## Mojenn all
Ur vojenn all zo diwar e benn. Pa oa Eurystheüs, roue Argolis, o heskinañ bugale Herakles, ha p'edont o tec'hel, e tegouezhjont en Attika. Degemeret e voent gant Demofon, staliet gantañ e kêr Marathon, ha yao ! d'an emgann ! Ha trec'het gantañ Eurystheüs.
Naria irrorata

***Naria irrorata*** a zo unan eus an daou spesad a vez renket er genad *[[Naria (genad)|Naria]]* e kerentiad an hoc'higed-mor hervez *Word Register of Marine species WORMS*. Ur spesad kregin divoutin eus Polinesia Gall an hini eo.

## Taksonomiezh
Diskrivet eo bet ar spesad gant Gray e 1828 dindan an anv genad Cypraea.

Dont a ra an anv **irrorata** eus al latin **irroratio** a dalv douraat.

Heñvelanvioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv *Naria irrorata* o vezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:

* *Cypraea irrorata* Gray, 1828 anv an diskrivadenn hag anv implijet gant ar re ne impll nemet ur genader c'herentiad.
* *Erosaria irrorata* (Gray, 1828) anv aet da get evit poent

## Bevoniezh
Kregin brav ha bihan eo an *Naria irrorata*. Kavet e vezont war an aod dindan nebeut metroù donder er c'horailh ha spouennoù mor. Lodenn vrasañ ar c'hregin a vez kavet marv.

## Ment
Mentoù boutin ar c'hregin bihan-se a zo etre 10 ha 13&nbsp;mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 8&nbsp;mm gour, pe ramz, betek 17&nbsp;mm.

## Gwelout ivez
*[[Naria ostergaardi]]* spesad all ar genad,

*[[Purpuradusta serrulifera]]*, ur spesad gant tresadennoù ha livioù damheñvel.

## Kartenn al lec'hioù bevañ
Lec'h bevañ ar spesad a zo lec'hel-tre e Polinezia C'hall er Meurvor Habask

## Skeudennoù

## Notennoù ha daveennoù
Littorinimorpha

**Littorinimorpha** a zo un urzhiad eus kevrennad ar Gastropoda hag eus iskevrennad ar Caenogastropoda e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marines species WORMS** oc'h heuliañ ar rummatadur klasel.

## Taksonomiezh
An urzhiad *Littorinimorpha* a zo bet diskrivet gant Golikov & Starobogatov e 1975. Dont a ra an anv eus hini ur genad tip, *[[Littorina]]* astennet gant al lost gêr **morpha** a dalv ** e stumm**. Ar genad *Littorina* a zo ennañ meur a spesad kregin kavet e Breizh evel ar bigorn *[[Littorina littorea]]*..

## Uskerentiadoù
Meur a uskerentiad a zo bet renket en urzhiad-mañ :

* Uskerentiad Calyptraeoidea Lamarck, 1809 ennañ e kaver kerentiad *[[Crepidula fornicata]]* ar Calyptraeidae
* Uskerentiad Capuloidea Fleming, 1822
* Uskerentiad Cingulopsoidea Fretter & Patil, 1958
* Uskerentiad Cypraeoidea Rafinesque, 1815 ennañ e kaver kerentiadioù an Hoc'higed-mor Cypraeidae hag Ovulidae
* Uskerentiad Ficoidea Meek, 1864 (1840)
* Uskerentiad Littorinoidea Children, 1834 ennañ e kaver kerentiad ar bigorned Littorinidae
* Uskerentiad Naticoidea Guilding, 1834
* Uskerentiad Pterotracheoidea Rafinesque, 1814
* Uskerentiad Rissooidea Gray, 1847
* Uskerentiad Stromboidea Rafinesque, 1815 ennañ e kaver kerentiad ar Strombidae
* Uskerentiad Tonnoidea Suter, 1913 (1825)
* Uskerentiad Truncatelloidea Gray, 1840
* Uskerentiad Vanikoroidea Gray, 1840
* Uskerentiad Velutinoidea Gray, 1840 ennañ e kaver kerentiad an Hoc'higed-mor Triviidae
* Uskerentiad Vermetoidea Rafinesque, 1815
* Uskerentiad Xenophoroidea Troschel, 1852 (1840) ennañ e kaver kerentiad ar c'hregin dastumerien Xenophoridae

## Notennoù ha daveennoù
Cypraeoidea

**Cypraeoidea** a zo un uskerentiad eus urzhiad al Littorinimorpha e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marines species WORMS** oc'h heuliañ ar rummatadur klasel. Uskerentiad daou gerentiad hoc'higed-mor an hini eo.

## Taksonomiezh
An uskerentiad *Cypraeoidea* a zo bet diskrivet gant Rafinesque e 1815 . Dont a ra an anv eus hini ur genad tip, *[[Cypraea]]* astennet gant al lost gêr **-oidea** a zo implijet evit live an uskerentiadoù.

## Kerentiadoù
Tri c'herentiad a zo bet renket en urzhiad-mañ :

* Kerentiad Cypraeidae Rafinesque, 1815 hini kalz hoc'higed-mor.
* Kerentiad Ovulidae Fleming, 1822 hini hoc'higed-mor all.
* Kerentiad Pediculariidae Gray, 1853 hini ur spesad hoc'hig-mor nemetken* [[Jenneria pustulata]]*.

## Skeudennoù


File:Pediculariidae - Jenneria pustulata.JPG|Kein *[[Jenneria pustulata]]*, hoc'hig-mor kerentiad Pediculariidae a oa renket gwechall er Cypraeidae
File:Pediculariidae - Jenneria pustulata-3.JPG|Diaz *Jenneria pustulata*, 


## Notennoù ha daveennoù
Velutinoidea

**Velutinoidea** a zo un uskerentiad eus urzhiad al Littorinimorpha e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marines species WORMS** oc'h heuliañ ar rummatadur klasel. Uskerentiad ur c'herentiad hoc'higed-mor an hini eo.

## Taksonomiezh
An uskerentiad *Velutinoidea* a oa bet diskrivet gant John Edward Gray e 1850. Dont a ra an anv eus hini ur genad tip, *[[Velutina]]* astennet gant al lostger **-oidea** a vez implijet evit live an uskerentiadoù.

Ar c'herentiad Lamellariidae d'Orbigny, 1841 a zo un heñvelster aet da get.

## Kerentiadoù
Daou gerentiad a zo bet renket en urzhiad-mañ :
* Kerentiad Triviidae Troschel, 1863 hini hoc'higed-mor.
* Kerentiad Velutinidae Gray, 1840 hini ar genad tip *[[Velutina]]*.

## Skeudennoù

## Notennoù ha daveennoù
Pythia

Ar **Pythia** (Πυθία e henc'hresianeg), e Hellaz kozh, a oa ar velegez a lavare orakloù an doue e templ Apollon e Delfi.
Gastropoda

**Gastropoda**, ar **gasteropoded** pe ar **c'hoftroadeged** a zo ur gevrennad eus skourrad ar Mollusca e-touesk eizh kevrennad hervez **Word Register of Marines species WORMS** oc'h heuliañ ar rummatadur klasel. Kevrennad lodenn vrasañ ar pezh a zo anvet kregin pe c'hoazh melc'hwed gant an dud.

## Taksonomiezh
Ar gevrennad *Gastropoda* a zo bet diskrivet gant Cuvier e 1795. Dont a ra an anv eus ar gerioù gresian kozh γαστήρ (gastér, gastr-) a dalv **stomok**) ha πούς (poús, pod-) a dalv **troad**. Neuze Gasteropoded a dalv **stomok-troad.**

## Iskevrennadoù
Meur a iskevrennad a zo bet renket er gevrennad-mañ :

* Iskevrennad Caenogastropoda ennañ spesadoù ar c'herentiad Cypraeidae, an hoc'higed-mor ha kalz re all.
* Iskevrennad Cocculiniformia 
* Iskevrennad Gastropoda incertae sedis † 
* Iskevrennad Heterobranchia ennañ spesadoù ar genad *[[Arion]]* ha kalz re all.
* Iskevrennad Neomphalina 
* Iskevrennad Neritimorpha ennañ spesadoù ar genad *[[Nerita]]* ha kalz re all.
* Iskevrennad Patellogastropoda ennañ spesadoù ar genad *[[Patella]]*, ar brennig ha kalz re all.
* Iskevrennad Vetigastropoda

## Skeudennoù


File:Porcelanki-kon.jpg|A bep seurt Hoc'higed-mor, skouerioù Caenogastropoda 
File:Nerita scabricosta Lamarck, 1822 (4696837480).jpg|*[[Nerita scabricosta]]* skouer ur Neritimorpha
File:Patella_vulgata_Napfschnecke.jpg|*[[Patella vulgata]]* skouer ur Patellogastropoda 
File:Haeckel Nudibranchia.jpg|A bep seurt Nudibranchia, melc'hwed-mor skouerioù Heterobranchia 
File:Brown_snail_closeup.jpg|*[[Arion hortensis]]* melc'hwedenn al liorzhoù, skouer un Heterobranchia 


## Notennoù ha daveennoù
Aristaios

**Aristaios** zo anv meur a haroz pe zen en Hellaz kozh

*Aristaios (doue)
*Aristaios ar Ramz
* Aristaios an Henañ, matematikour gresian, er IVvet kantved kent JK
* 2135 Aristaeus, asteroidenn
Copa Aldao

**Copa Aldao** a oa ur genstrivadeg etrebroadel hag a voe dalc'het etre kleuboù mell-droad aet da gampion Arc'hantina hag Uruguay, adalek 1913 betek 1957. Krouet diwar intrudu Asociación del Fútbol Argentino (AFA) (Kevredigezh ar Vell-droad Arc'hantinat) hag Asociación Uruguaya de Fútbol (AUF) (Kevredigezh Uruguayat ar Vell-droad) e voe anavezet evel **Copa Dr. Ricardo C. Aldao**, **Campeonato Rioplatense** pe **Copa Río de La Plata** ivez. Er penn kentañ e veze deroet an trofe da-heul ur c'hrogad nemetañ a-raok divizout hen ober dre zaou grogad (e 1941 hag adalek 1945). Profet e voe an trofe gant Ricardo Camilo Aldao, bet prezidant Federación Argentina de Football e 1912-14 ha hini AFA e 1918-19.

C'hoariet e voe, e 1923, ur genstrivadeg heñvel an anv anezhi — Copa Campeonato del Río de la Plata — ouzh **Copa Aldao**. Aozet e oa bet gant Asociación Amateurs de Football ha Federación Uruguaya de Football (FUF), hag int-i kevredigezhioù er-maez eus Kevread Etrebroadel Football Association (KEFA). Mont a reas ar maout gant San Lorenzo de Almagro (Arc'hantina) 1-0 ouzh Montevideo Wanderers.

## Dalc'hioù
Dleet e vije d'ar genstrivadeg bezañ kroget kerkent ha 1913 ; nullet e oa bet an daou grogad :
Kimberley Buenos Aires-Central Español Montevideo (e Buenos Aires)
River Plate Football Club-Estudiantes de La Plata (e Montevideo)a oa bet raktreset abalamour d'ar glaveier a bile war an div gêr.

### Krogadoù ofisiel

E 1940, da-geñver ar c'hrogad a voe c'hoariet e Montevideo d'an 28 a viz Kerzu, ez eas kuit c'hoarierien Boca Juniors Buenos Aires eus an dachenn hep na vije echuet ar match. Ne voe ket c'hoariet an astennadennoù ha, dre ma oa 2-2 ar merk, e oa aet ar maout gant Nacional Montevideo : chomet eo an traoù e-giz-se, hep na vije kemeret diviz ebet all.

E 1942 ne voe dalc'het nemet ar c'hrogad kentañ e Montevideo : Nacional Montevideo 4-0 River Plate Buenos Aires. Ne voe ket deroet an trofe. An hevelep diviz a voe kemeret e 1957 o vezañ na voe c'hoariet nemet krogad Montevideo : Nacional Montevideo 1-2 River Plate Buenos Aires.

### Krogadoù a vignoniezh

## Notennoù ha daveennoù
Aristaios (doue)

**Aristaios** (henc'hresianeg : Ἀρισταῖος /*Aristaîos*, *Aristaeus* e latin) a oa mab d'an doue Apollon ha d'an nimfenn Kyrene. Unan eus doueed al labour-douar e oa. Azeulet e veze dreist-holl en Boiotia, en inizi Keos, Sikilia, Sardigna, hag e Thessalia ha Makedonia.

## Mojenn
Troet e oa an doue Apollon gant an nimfenn Kyrene ouzh he gwelout oc'h en em gannañ ouzh ul leon prest da zebriñ tropelloù he zad. Hag Apollon neuze da zisklêriañ e flammenn d'ar goantenn, da gas anezhi d'ober un dro da Libia. Eno e voe roet galloud war ar vro, Kyrenaika, dezhi. Ha hi da c'henel Aristaios.

Savet e voe Aristaios gant an nimfenned ha ganto e teskas kaoulediñ al laezh, gounit olivez, sevel gwenan. Sot e oa gant an Driadenn Eurydike, hag eñ an hini a voe kiriek d'he marv. O redek war he lerc'h e oa da zeiz hec'h eured gant ar soner Orfeüs, ha hi, en ur dec'hel dirazañ, n'he devoa ket gwelet un naer dindan he zreid e-touez ar geot uhel. Hag al loen da gregiñ enni, ha hi da vervel. Evit kas an dorzh dezhañ d'ar gêr e lazhas an nimfenned e wenan. Mont a reas ar paotr da c'houlenn skoazell digant e vamm Kyrene. Kas a reas anezhañ da welout Proteüs ; ha hennezh da zisplegañ petra a oa kaoz da varv al loened bihan, ha da reiñ urzh dezhañ da habaskaat ene Eurydike gant aberzhadennoù. Hag ar paotr da aberzhiñ pevar c'hole ha peder annoar, ha kenkent e welas un taol gwenan o tont er-maez anezho, peadra dezhañ da adleuniañ e ruskennoù.

Dimeziñ a eure da Aotonoe, merc'h d'ar roue Kadmos, hag ur mab o doe, Aktaion, hag a voe lazhet gant chas an doueez Diana. Neuze ec'h eas da vevañ da Geos, un enezenn e mor Egea, ma oa ar vosenn oc'h ober he reuz, ken na reas aberzhoù d'an doueed. Alese ez eas da Sardigna, ma lakaas un tamm urzh, goude da Sikilia ma reas kemend-all a vad, ha neuze da Trakia, ma vanvezas ha ma riboulas gant Dionysos. E annez a reas war menez Aimos.

## Notennoù
Caenogastropoda

**Caenogastropoda** zo un iskevrennad eus kevrennad ar Gastropoda e-touesk iskevrennadoù all hervez **Word Register of Marines species WORMS** oc'h heuliañ ar rummatadur klasel. Iskevrennad lodenn vrasañ ar pezh a zo anvet kregin pe c'hoazh melc'hwed gant an dud.

## Taksonomiezh
An iskevrennad *Caenogastropoda* a zo bet diskrivet gant Cox e 1960.
## Urzhiadoù
Meur a urzhiad a zo bet renket en iskevrennad-mañ :
* urzhiad Caenogastropoda un urzhiad evit iskerentiadoù ne c'hell ket bezañ renket en daou all ;
* urzhiad Littorinimorpha ennañ ar c'herentiad Cypraeidae, an hoc'higed-mor ha kalz re all ;
* urzhiad Neogastropoda ennañ ar c'herentiad Conidae, ar c'honed ha kalz re all.


Epitonium scalare.jpg|*[[Epitonium scalare]]* un Epitoniidae skouer ur Caenogastropoda
Porcelanki-kon.jpg|A bep seurt Hoc'higed-mor, skouerioù Littorinimorpha 
Stożki2.jpg|A bep seurt Conidae, skouerioù Neogastropoda 


## Notennoù ha daveennoù
Lestr-karg

Ul **lestr-karg** zo ul lestr da zougen marc'hadourezh war-vor. C'hoari a reont al listr-karg ur roll dibar en darempredoù kenwerzhel etrebroadel.

*Emma Mærsk, lestr hirañ ar bed.
Jean-Guy Le Floch

**Jean-Guy Le Floch**, bet ganet d'an 9 a viz Du 1953 e Karaez, a zo ur penn-embregerezh breizhat.

## Buhez
Jean-Guy Le Floch a zo mab da skolaerien bublik. Pa oa en *[[CentraleSupélec|École Centrale]]* e Pariz ec'h emezelas e klub ar studierien vreizhat. Stag eo ouzh ar vro hag ar yezh. Ur Master of Sciences eus Skol-veur Stanford e Kalifornia en deus. 

Labouret en doa gant Vincent Bolloré a-raok dont da vezañ e penn Armor Lux, bet "Bonneterie d'Armor", diazezet e Kemper, a zo deuet da vezañ ur merk dilhad anavezet abaoe 1994 m'emañ o ren an traoù.

## Enorioù
*Breizhat ar bloaz *[[Armor Magazine]]* e 1998.
*Marc'heg al Lejion a enor e 2009. 
*Resevet en deus Kolier an Erminig d'ar 26 a viz Gwengolo 2009.

## Mammennoù
*Wikipedia gallek

## Liammoù diavaez
*Video kinnig Skol-Uhel ar Vro
Pediculariidae

***Pediculariidae*** a zo ur c'herentiad blotviled hag a vez graet '"hoc'higed-mor", "hoc'higoù-mor", "hoc'higed", "moc'h-mor" pe "moudennigoù" anezho. Kerentiadoù tost Cypraeidae, Ovulidae ha Triviidae a vez graet memes anvioù anezho e brezhoneg abalamour ma oa renket gwechall en hevelep kerentiad. E yezhoù all e vez graet anezho Porcellana (it), Porcelaines pustulata(fr), Faoiteag (iwerzhoneg), kauri (al), kauri's (flandreg) pe zoken cowries (en).

## Iskerentiad ha genad
Hervez ar skiantourien e vez renket ar spesad nemetañ a zo er c'herentiad-mañ dindan un iskerentiad Cypraediinae hag ur genad nemetken.

* genad *[[Jenneria]]* Jousseaume, 1884

## Notennoù ha daveennoù
Albert Poulain

**Albert Poulain**, ganet e Presperieg d'an 8 a viz Gwengolo 1932 ha marvet e Redon d'ar 6 a viz Here 2015, a zo ur c'haner, konter, treser ha dastumer eus Breizh-Uhel.

## Buhez
Goude ar skolaj e heulias ur stummadur a dresour evit ar sevel tiez.

Bez' e voe lec'hiadour er 6 Rejimant an Ijin en Añje a-raok mont da Bariz evit mont pelloc'h gant e studioù tresañ ha tisavouriezh er c'hConservatoire des Arts et Métiers etre 1954 ha 1958. Daremprediñ a reas Kêr Vreizh ha tud evel Herve ar Menn, Yann Poupinot, Pierre Laurent hag ar chaloni Mevelleg. Dedennet e voe gant sevenadur-pobl Breizh. 

Labourat a reas evit meur a chanter bras (Kanol ar c'hreisteiz, Stankell Serre-Ponçon...) hag evit meur a disavour. 

Emezelañ a reas er MOB pa voe krouet e 1957.

Distreiñ a reas da Vreizh e 1959. Labourat a reas e Roazhon e servijoù stad hag e burevioù studi. Daremprediñ a reas ar c'helc'hioù keltiek ha Kevrenn Roazhon. Kregiñ a reas da zastum kanoù - ur 600 bennak - ha da enrollañ anezho e bro Presperieg ha Gazilieg. 

Er bloavezhioù 1980 e kasas da  niver ar c'hanoù dastumet gantañ. Kregiñ a reas neuze da ganañ anezho er gouelioù. 

Dont a reas da vezañ Mestr oberiadur sevel tiez. Seveniñ a reas  raktres e seizh bloavezh warn-ugent. Ober a reas neuze  skeudenn eus savadurioù war ar maez hag eus kalzik tiez adkempennet. 

Gant Jean-Louis Latour, Albert Noblet ha Jean-Bernard Vighetti e savas Bodad sevenadurel breizhat Broioù ar Gwilen. Reiñ ha rejont lañs d'ar gouelioù lec'hel. War atiz Jean-Bernard Vighetti e savjont Gouel ar *[[Bogue d'or]]* e 1975.

D'ar mare-se e krogas da blediñ gant ar c'hontadennoù. Dastum a reas ouzhpenn 300 kontadenn hengounel. Embannet en deus anezho evit nad afent ket da goll. Dreist-holl e krogas da reiñ buhez dezho e beilhadegoù ha gouelioù e gallaoueg. Ober a ra bepred, o vont hag o tont dre ar vro.

13 e voe war listenn "Peuple Breton, Peuple d'Europe" en Il-ha-Gwilen evit dilennadegoù rannvro 1992. 

23 war listenn UDB e 1998.

## Oberennoù
Meur a levr en deus skrivet.

Gellout a reer menegiñ ur bladenn *[[Chants du Pays d'Oust et de Vilaine]]*, gant Jean-Louis Latour ha Jean-Bernard Vighetti.

## Enorioù
*Priz Herve ar Menn en deus bet e 1993. 
*Resevet en deus Kolier an Erminig e 2004. 
 
## Mammennoù
* *Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles* Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn bersonel Albert Poulain
Classification phylogénétique du vivant (levr G.Lecointre ha H. Le Guyader)

## Rummatadur filogenetek ar bevien

## Levrlennadur

*LECOINTRE Guillaume & LE Guyader Hervé, *La classification phylogénétique du vivant*, 4re embannadur, Belin
:• Levrenn 1, 2016, 608 p. 
:• Levrenn 2, 2017, 752 p. 
*LECOINTRE Guillaume (rener) & all : *Comprendre et enseigner la classification du vivant*, Belin, 2008
Hyllos

**Hyllos** (Ὕλλος / Húllos e henc'hresianeg) a oa mab da Herakles ha Deianeira.
Savet e voe e ti Keyks, roue Trac'his, e Thessalia, tra ma oa an haroz gant e zaouzek trevell. Kaset e voe gant e vamm da glask war-lerc'h e dad, ha kavout a reas anezhañ p'edo o paouez gwiskañ toneg an den-marc'h Nessos. 

A-raok mervel, pa ouie Herakles e oa en e amzerioù diwezhañ, e c'houlennas digant e vab, dimeziñ da Iole. 

Tad e oa Hyllos da Gleiodaios.
River Plate Football Club

**River Plate Football Club** (anavezetoc'h evel **River Plate**) a voe ur c'hleub mell-droad uruguayat bet krouet e 1897 e karter porzh Montevideo (Uruguay), Cagancha FC an anv anezhañ er penn-kentañ ha FC London da c'houde. Hiziv an deiz e vez graet **River Plate** ivez eus Club Atlético River Plate goude ma voe aet da get **River Plate Football Club** e 1929 da vat.

Lesanvet e oa bet *Los Darseneros*.

C'hoari a rae e grogadoù en Estadio Parque Lugano.

Amzer en devoe ar c'hleub da bakañ un nebeud titloù e-kerzh e vuhez verr :
* 1908, 1910, 1913, 1914 : kampion Primera División de Uruguay (koulzad amatour),
* 1912 : Copa de Honor Cousenier, Copa de Honor (Uruguay).

## C'hoarierien vrudet
Club Atlético San Lorenzo de Almagro

**Club Atlético San Lorenzo de Almagro** (pell anavezetoc'h evel **San Lorenzo**) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 1añ a viz Ebrel 1908 e Buenos Aires. Antonio Scaramusso a voe e gentañ prezidant, hag eñ kaset e gefridi da benn betek 1914. 

Meur a lesanv a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : *Ciclón*, *Cuervo*, *Santo*, *Matador*, *Santos de Boedo*.

C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Pedro Bidegain a vez graet *Nuevo Gasómetro* anezhañ ivez.

## C'hoarierien vrudet
Club Atlético Kimberley

**Club Atlético Kimberley** (pell anavezetoc'h evel **Kimberley**) zo ur c'hleub sportoù arc'hantinat bet krouet e 1906 e Villa Devoto (unan eus eizh garter ha daou-ugent Buenos Aires.

Adalek 2007 en devoa graet e vennozh ar c'hleub kemer perzh e kenstrivadegoù futsal broadel hag etrebroadel.

C'hoari a ra e grogadoù e Microestadio Malvinas Argentinas, lec'hiet e karter La Paternal.

## C'hoarierien vrudet
Claudine Mazéas

**Claudine Mazéas** (Gwengamp, 26 a viz Gwengolo 1926 – Pabu, Genver 2018) a oa ur Vretonez hag he deus labouret kalz en-dro d'ar glad sevenadurel brezhonek dre gomz.

## Buhez
Merc'h e oa da C'houlven Mazéas ha da Denise Weil. Yuzevez eus Pariz anzehi. 

Daremprediñ a reas Yaouankizoù Strollad Broadel Breizh ha Framm Keltiek Breizh renet gant Roparz Hemon pa oa liseadez e Roazhon. 

E-kerzh a n Eil Brezel-bed e oa bet kinniget badeziañ ar familh gant Maodez Glanndour evit klask talañ ouzh un deportadur. E miz Kerzu 1943 e voe diskuliet ar familh. Kaset e voe ar vamm hag an daou vugel da gamp Drancy.

Dispac'hañ a reas Goulven Mazéas evit o dieubiñ. Dont a reas a-benn, met Claudine a oa tapet mat gant an danijenn skevent.

Goude ar brezel e kinnigas Reun Kreston, ur mignon d'ar familh, da Glaudine heuliañ ur staj aozet gant Ar Falz en Enez-Vaz. Pitilh e teuas da vezañ gant ar glad sevenadurel dre gomz. Gant skoazell Mirdi Mab-den e teuas da vezañ unan eus ar brasañ dastumerien kontadennoù ha kanoù a Vro-Dreger hag a Gerne-Uhel. 

Sikouret he deus kalz kanerien evel Yann-Fañch Kemener, Anne Auffret ha Denez Prigent. 

Emezelañ a reas er MOB e 1958. Ezel eo bet eus *[[Club Bretagne Démocratie]]* Michel Phlipponneau. Kemer a rae ingal he c'hartenn en UDB.

Resevet he doa Kolier an Erminig e 2006.

## Mammennoù
* Skol-Uhel ar Vro
* Lionel Henry : *Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles*, Yoran Embanner, 2013
Harry Nilsson

**Harry Nilsson III**, bet ganet d'ar 15 a viz Mezheven 1941 e Brooklyn (New York, SUA) hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Genver 1994 en Agoura Hills (Kalifornia, SUA), o oa un aktour, ur c'haner-sonaozer ha saver senario stadunanat.

Ar c'haner teir eizhvedellad hanter barregezh e vouezh en devoa tapet brud vras gant ar c'hanaouennoù *[[Everybody's Talkin']]* (1969), *[[Without You]]* (1971) ha *[[Coconut]]* (1972).
Jean-Bernard Vighetti

**Jean-Bernard Vighetti**, ganet e Pontkastell-Keren (Bro-Wenrann) d'an 30 a viz Eost 1943, a zo un den hag a ra war-dro sevenadur Breizh.

## Buhez
Studioù istor ha douaroniezh en deus heuliet. Kinniget en deus un dezenn a-zivout deroù ha diorroadur an douristelezh e ledenez Gwenrann. Goude bezañ bet karget da ziorren an douristelezh e broig ar Menez e Breizh-Uhel e teuas da vezañ karget a gefridi e Komite kenurzhiañ evit adaozadur Broioù ar Gwilen e Redon e 1969.

Krouiñ a ra ar c'hentañ "Bro Degemer Touristel" eus Frañs. 

Karget e voe eus an douristelezh war ar maez e Komite Rannvro an douristelezh e 1973. Krouiñ a reas an ABRI evit ar valeerien e 1974, diorren a reas rouedad ar c'hêrioù bihan neuziet-kaer (*Petites cités de caractère*) adalek 1975 ha krouiñ a reas "Kevredigezh Rannvroel an Atantoù-Ostalerioù" e 1977.

Unan eus krouerien Bodad Sevenadurel Broioù ar Gwilen ha gouel ar *[[Bogue d'or]]* e Redon e 1975 e voe. 

E penn Ofis Touristelezh Roazhon edo etre 1980 ha 2001. Krouet en deus gouel *[[Les Tombées de la Nuit]]* Roazhon evit skoazellañ ar c'hrouiñ e Breizh.

Maer Paolieg (Bro Redon) eo bet etre 1989 ha 2014.

E 2013 eo bet dilennet da brezidant Kuzul Sevenadurel Breizh, bodad aliañ ar C'huzul rannvro, war-lerc'h Catherine Latour he doa erlec'hiet Paul Molac p'en doa roet hemañ e zilez pa oa bet dilennet da gannad.

Resevet en deus Kolier an Erminig e 1999.

## Oberennoù
* *Charmes et secrets des pays de Vilaine*, Éditions des Paludiers, 1974 (BNF cb345633117)
** Eil embannadur, Éditions des Paludiers, 1984, 2-85639-009-1 (cb34766700r)
* *Découvrez les bords de la Vilaine : rivière des ducs de Bretagne*, Éditions des Paludiers, 1976 (BNF cb345832581)
* *La Turballe : port sardinier, station estivale*, Éditions des Paludiers, 1976 (BNF cb34584106r)
* *La Vilaine, chemin d'eau de Haute-Bretagne : de Rennes à Messac*, Éditions des Paludiers, 1983 (BNF cb34763563c)
* *Les Canaux bretons*, Roazhon, Ouest-France, 1985 (ISBN 2-85882-669-2, BNF cb348450292)
* *Cités d'Art en Bretagne* gant re all, 1994, ISBN 2-906670-58-8
* *La Baule et la presqu'île guérandaise*
** levrenn 1, Éditions des Paludiers, 1974 (BNF cb34559496z)
** *de 1820 à nos jours*, Éditions des Paludiers, 1974 (BNF cb34293414n)
** levrenn 2, *1879-1900*, Éditions des Paludiers, 1975 (BNF cb34550469w)
** levrenn 3, *Le Grand essor ou l'Ère de l'automobile*, Éditions des Paludiers, 1976 (BNF cb34587672n)
** levrenn 4, *1932-1964*, Éditions des Paludiers, 1978 (BNF cb34600936f)
** levrenn 1 (adembannadur) : *XIXe siècle, la naissance des bains de mer*, Siloé, 2003 (ISBN 2-84231-255-4 BNF cb39054886c)
** levrenn 2 (adembannadur) : *XXe siècle, le grand essor du tourisme*, Siloé, 2003 (ISBN 2-84231-257-0 BNF cb39054875q)

## Daveoù

## Mammennoù
* Lec'hienn Skol-Uhel ar Vro: https://web.archive.org/web/20120428031436/http://icb.culture-bretagne.org/fr/ordre-hermine/index.php?id=75
* *Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles* gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013
Everybody's Talkin'

***Everybody's Talkin***' (*Emañ an holl 'kaozeal*) a zo ur ganaouenn saoznek mod folk rock savet gant ar c'haner-sonaozer stadunanat Fred Neil (1936-2001).

2:45 he fad ez eo seizhvet kanaouenn eus *[[Fred Neil (albom)|Fred Neil]]*, eil albom ar c'haner folk deuet e-maez e miz Kerzu 1966, war-lerc'h *[[Faretheewell (Fred's Tune)]]* hag a-raok *[[Everything Happens]]*.

Enrollet e voe ivez gant Harry Nilsson he lakaas da seizhvet kanaouenn e drivet albom *[[Aerial Ballet]]*, just war-lec'h *[[Together]]* hag a-raok *[[I Said Goodbye to Me]]*, embannet e miz Du 1968.

Dibabet e voe gant ar filmaozer saoz John Schlesinger (1926-2003), o tont da vezañ tem sonerezh pennañ e bennoberenn *[[Midnight Cowboy]]* (miz Mae 1969, gant Dustin Hoffman ha Jon Voight peurgetket). Digevreañ ar film diouzh ar ganaouenn a zo diaes-meurbet hiziv an deiz hag, hep mar, e-touez anavezetañ klotadoù gitar emañ kentañ reoù ***Everybody's Talkin***' koulz hag ar gerioù d'o heul :
:Everybody's talking at me
:I don't hear a word they're saying
:Only the echoes of my mind
:[...]
E 1994 e voe adkemeret gant ur filmaozer all — Robert Zemeckis — ha lakaet e-touez an toullad kanaouennoù a vez klevet a-hed *[[Forrest Gump]]*.

## Selaou ''Everybody's Talkin''' ha lenn ar gerioù
*  ''Everybody's Talkin''', kanet gant Harry Nilsson.
*  Gerioù ''Everybody's Talkin''' el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Doareoù all
Dindan anv *[[Comme un étranger dans la ville]]* e voe kanet e galleg gant Gilles Marchal e 1971.

## Liammoù diavaez
*  ''Comme un étranger dans la ville'', kanet gant Gilles Marchal.
Club Atlético Boca Juniors

**Club Atlético Boca Juniors** (anavezet evel **Boca Juniors** pe **Boca** ivez) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'an 3 a viz Ebrel 1905 e La Boca (unan eus karterioù Buenos Aires).

Meur a lesanv a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : *Azul y Oro*, *Bosteros*, *La Mitad Más Uno*, *Xeneizes*.

C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Alberto J. Armando, pell anavezetoc'h evel *La Bombonera*.

## C'hoarierien vrudet
Club Atlético Huracán

**Club Atlético Huracán** (anavezetoc'h evel **Huracán**) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 25 a viz Mae 1903 e Nueva Pompeya (unan eus karterioù Buenos Aires), Verde Esperanza y Nunca Pierde e anv kentañ. Ne voe nemet d'ar 1añ a viz Du 1908 ma voe degemeret da vat an anv a zoug c'hoazh hiziv an deiz. Hilario Germán Ramponi a voe e gentañ prezidant e 1905, heuliet gant Agustín Caimi e 1907 ha José Laguna adalek 1908.

Meur a lesanv a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : *El Globito*, *El Globo*, *Quemeros*.

C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Tomás Adolfo Ducó, lec'hiet e karter Parque Patricios.

Aet e oa bet da gampion Campeonato Metropolitano 1973 e Primera División de Argentina evit ar wech kentañ hag an hini nemetañ ivez evit c'hoazh.

## C'hoarierien vrudet
* 1920-30 : Guillermo Stábile,
* 1946 : Alfredo Di Stéfano,
* 1969-74, 1979-82 : Carlos Babington,
* 1973-80 : René Houseman,
* 1975-77 : Osvaldo Ardiles,
* 1998-2002 : Lucho González,
* 2007-09 : Javier Pastore.
Asociación del Fútbol Argentino

**Asociación del Fútbol Argentino** (AFA) (Kevredigezh ar Vell-droad Arc'hantinat e brezhoneg) a zo he c'harg ober war-dro an holl genstrivadegoù mell-droad aozet en Arc'hantina. Krouet e voe e Buenos Aires d'an 21 a viz C'hwevrer 1893 gant ar c'helenner ha sportour skos Alexander Watson Hutton, hag eñ aet da gentañ prezidant.

Kemer perzh a reas ivez dileuridi eus ar c'hleuboù Buenos Aires English High School Athletic (Alumni Athletic Club adalek 1898), Flores Athletic Club, Old Caledonians, Lomas Athletic Club, Quilmes Rowers Athletic Club ha Saint Andrew's Scots School.

## Istor
Breizhveuriat anezhañ ar prezidant Watson Hutton, n'eo ket souezh e vije bet dibabet un anv — *The Argentine Association Football League* (AAFL) — blaz kreñv ar saozneg gantañ. Kemeret he devoa ar gevredigezh nevez-flamm lec'h Argentine Association Football League a oa bet savet d'ar 7 a viz Meurzh 1891 gant F.L. Wooley, he c'hentañ prezidant.

Diwar neuze e voe klasket spanolekaat anv ar gevredigezh tamm-ha-tamm :
* e miz C'hwevrer 1903 ez eas da *Argentine Football Association* (AFA),
* e miz C'hwevrer 1912 ez eas da *Asociación Argentina de Football* (AAF) ; e 1912 an hini eo ivez e voe degemeret evel kentañ ezel suamerikan eus Kevread Etrebroadel Football Association (KEFA),
* 14 a viz Mezheven 1912 : disrann a gasas da grouidigezh Federación Argentina de Football (FAF),
* 23 a viz Kerzu 1914 : kendeuzet e voe AAF ha FAF,
* 22 a viz Gwengolo 1919 : disrann adarre ha krouet e voe Asociación Amateurs de Football (AAmF),
* 28 a viz Du 1926 : kendeuziñ adarre o krouiñ *Asociación Amateurs Argentina de Football* (AAAF),
* 18 a viz Mae 1931 : krouet e voe Liga Argentina de Football (LAF) ha mont a reas AAAF da *Asociación Argentina de Football (Amateurs y Profesionales)* (AAFAP) adalek miz Mezheven,
* 3 a viz Du 1934 : kendeuziñ evit an teirvet gwech o reiñ *Asociación del Football Argentino* (AFA),
* 1946 : echuiñ a reas an emdroadur da vat ha degemeret an anv a anavezer hiziv an deiz.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Asociación del Fútbol Argentino
Yves Le Gallo

**Yves Le Gallo**, bet ganet d'ar 27 a viz Genver 1920 e Brest (Bro-Leon, Penn-ar-Bed), marvet d'ar 6 a viz Meurzh 2002 er memes kêr, a oa ur c'helenner skol-veur hag ur skrivagner breizhat. 

Goude e studioù istor ha douaroniezh e Roazhon e tapas an agregadur e 1950 hag anvet e voe e lise an Harteloire e Brest. Gant kelennerien all, en doa labouret da aozañ Skol-veur Breizh-Izel, anvet e galleg U.B.O., *Université de Bretagne Occidentale*.

Gantañ e voe krouet Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK) (Centre de Recherches Bretonnes et Celtiques (CRBC) e galleg) e 1969 hag e rener kentañ e voe, betek 1986.

Ezel e oa bet eus ar gevredigezh Ar Falz.

Douaret eo bet e Bered Sant-Varzhin Brest.
Midnight Cowboy

***Midnight Cowboy*** zo ur film saoznek, sevenet gant ar filmaozour saoz John Schlesinger e 1968.

Pa zeuas ar film er-maez e voe renket er rummad X en abeg d'e zarvoudoù erotek. Berzet e voe d'ar yaouankizoù dindan seitek vloaz e 1971.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Skoazeller-sevener : Michael Childers,
* Senario : Waldo Salt, azasaet diwar ar romant *[[Midnight Cowboy (romant)|Midnight Cowboy]]* (1965) gant James Leo Herlihy,
* Kevredad produiñ : Jerome Hellman Productions,
* Produour : Jerome Hellman,
* Rener produiñ : Hal Schaffel,
* Rener ar skeudenniñ : Adam Holender,
* Ijinour ar son : Dick Vorisek,
* Aozer ar sonerezh orin : John Barry,
* Aozerien ar c'hanaouennoù orin : Floyd Huddleston (*[[Orange Juice On Ice]]*), Fred Neil (*[[Everybody's Talkin']]* kanet gant Harry Nilsson),
* Kinklourien : John Robert Lloyd, Philip Smith,
* Dilhataerez : Ann Roth,
* Farder : Irving Buchman,
* Ficher-blev : Bob Grimaldi,
* Frammerien : Jim Clark, Hugh A. Robertson,
* Prantad filmañ : adalek miz Ebrel betek dibenn hañv 1968,
* Lec'hioù filmañ (an holl e Stadoù-Unanet Amerika) : Big Spring (Texas), Manhattan, Miami (Florida), New Jersey, New York, Stanton (Texas), Sweetwater (Texas), 
* Deiziad dont er-maez : 25 a viz Mae 1969 (), 15 a viz Here 1969 (*Macadam Cowboy*, ),
* Padelezh : 113'.

## An danvez
Emañ Joe Buck o chom en ur gêr vihan eus Teksas ha n'en deus ket kavet gwelloc'h labour eget skaotañ listri lous ar c'hafedi lec'hel. Poazh-mat eo gant ar vuhez dister-mañ hag ober a ra ar paotr yaouank e vennozh sachañ e skasoù da glask kaout aesañ tonkadur e lec'h all : ha dao en hent betek New York 'ta ! Ar paotr a zo kaer e neuz ha kendrec'het-mat eo e paeo maouezed ar gêr vras evit ober gant e gorf *cowboy*. Eno e kej gant Ratso, ur c'hwiblaer a orin italian. Ur c'houblad souezhus, an eil hegredik hag egile ouzhpenn gwidreüs, e teuont da vezañ, mignoniezh o sevel kenetreze tamm-ha-tamm koulskoude. A-gevret e tiskennont gant diri an dienez. Tremen a ra Ratso etre divrec'h Joe er c'harr-boutin a gas anezhe war-du Florida...

## Roll ar gomedianed
* Dustin Hoffman : Enrico Salvatore "Ratso" Rizzo,
* Jon Voight (eilmouezhiet e galleg gant Patrick Dewaere) : Joe Buck,
* Sylvia Miles : Cass,
* Brenda Vaccaro : Shirley,
* Barnard Hughes : Townsend Lott, *Towny* e lesanv,
* John McGiver : an aotrou O'Daniel,
* Ruth White : Sally Buck,
* Jennifer Salt : Annie,
* Gilman Rankin : Woodsy Niles,
* Gary Owens : Little Joe,
* T. Tom Marlow : Little Joe,
* George Eppersen : Ralph,
* Al Scott : merour ar c'hafedi,
* Linda Davis : ar vamm er c'harr-boutin,
* J.T. Masters : Old cowhand,
* Arlene Reeder : ar vaouez kozh,
* Georgann Johnson : ar vaouez pinvidik,
* Jonathan Kramer : Jackie,
* Bob Balaban : ar studier yaouank
* Arthur Anderson, Paul Benjamin, Richard Clarke, Alma Felix, Anthony Holland, Joan Murphy, Gastone Rossilli, Tina Scala, Peter Scalia, Vito Siracusa, Al Stetson, Ann Thomas, Jan Tice, Viva, Peter Zamagias.
Ivonig ar Merdi

**Ivonig ar Merdi** (pe *Ivonig Le Merdy*), genidik eus Plouie, a zo prezidantez Emglev Bro an Oriant ha plediñ a ra kalz gant sevenadur Breizh en Oriant ha tro-war-dro. Labouret he deus kalz ivez evit Diwan. Resevet he deus Kolier an Erminig e 2012.

## Liammoù diavaez
*Kinnig video gant Awen Studio
*Pennad ABP diwar-benn gouel Kolier an Erminig e 2012
Iliz Itron-Varia Runan

**Iliz Itron Varia Runan** a zo un iliz katolik e Runan e Bro-Dreger e Breizh. Savet eo e lec'h uhelañ ar barrez hag ar bourk, hag a vije bet ul lec'h dediet d'an doue Belenos hervez teoriennoù zo. 

Kroazioù koad zo en iliz, ouzh ar mogeriù, d'ober hent ar groaz, ha brezhoneg warne.

## Istor
Bet e vije Sant Visant Ferrer, ar beleg katalan, o prezeg er gador vaen zo e korn ar vered. Ur chapel da Sant Visant zo etre Runan ha Prad.

## Skeudennaoueg
;Diavaez

France Cotes d Armor Runan Eglise notre Dame.jpg|Ar savadur.
RunanIlizkatolikPorchedkreisteiz.jpg|Porched kreisteiz.
RunanKarnel.jpg|Karnel.
RunanKador-brezegKalvar.jpg|Kalvar ha kador-brezeg
RunanIlizkatolikArdamezioù05.jpg ‎
RunanIlizkatolikArdamezioù04.jpg
RunanIlizkatolikArdamezioù03.jpg
RunanIlizkatolikArdamezioù02.jpg
RunanIlizkatolikArdamezioù01.jpg ‎

;Gargoulioù

RunanIlizkatolikGargoul01.jpg
RunanIlizkatolikGargoul02.jpg
RunanIlizkatolikGargoul03.jpg
RunanIlizkatolikGargoul04.jpg
RunanIlizkatolikGargoul05.jpg

;Diabarzh

RunanIlizkatolikDiabarzh01.jpg
RunanIlizkatolikDiabarzh02.jpg
RunanIlizkatolikDiabarzh03.jpg
RunanIlizkatolikDiabarzh04.jpg
RunanIlizkatolikDiabarzh05.jpg


## Notennoù
Albert Boché

**Albert Boché**, bet ganet e 1927 e Pleurdud (Bro-Wened), ha marvet d'an 30 a viz Kerzu 2012, a oa ur skolaer breizhat, aet da gelenner saozneg ha brezhoneg.

## Buhez
Kelennet en deus saozneg er skolajoù, e hini Baod peurgetket. 

Er bloavezhioù 1980 ec'h aozas stajoù evit kevredigezh ar Skolaerien ha Kelennerien Publik Breizhat. Dreist e oa e anaoudegezh eus brezhoneg Gwened. 

Kemer a reas perzh e 1979 e kentañ hentenn brezhonek Assimil, savet gant Fañch Morvannou (el lodenn wenedek). Aozañ a reas kentelioù brezhoneg dre lizher. Kemer a reas perzh en abadennoù radio war Radio Kimerc'h ha goude war Radio Bro Gwened.

E 2006 e oa bet anvet e "Kuzul ar re fur" evit TES (Ti Embann ar Skolioù).

Resevet en deus Kolier an Erminig e 2012.

## Skridoù
**Des dialectes à la langue écrite*, pennad, Skol Vreizh niv. 31
* *Des dialectes à la langue écrite*, asambles gant J.C. Le Ruyet, Skol Vreizh, 2019

## Liammoù diavaez
* Kentelioù Albert Bocher e Radio Bro Gwened.
*  Décès d'Albert Boché el lec'hienn Agence Bretagne Presse.
*Video kinnig gant Skol-Uhel ar Vro
*Albert Boché o resev ar c'holier
Jon Voight

**Jon Voight**, bet ganet **Jonathan Vincent Voight** e Yonkers (New York) (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 29 a viz Kerzu 1938, a zo un aktour stadunanat, tad d'an aktourien Angelina Jolie ha James Haven.

Un nebeud heuliadoù skinwel hag ar film *[[Fearless Frank]]* en devoa kemeret perzh enne a-raok ma teuas brud vras dezhañ e 1969 gant e roll e *[[Midnight Cowboy]]* gant John Schlesinger.
Sant Herbod

**Sant Herbod** zo ur sant breizhat hanter-vojennel ha n'eo ket anavezet gant an Iliz katolik roman.

Unan eus sent karetañ Breizhiz eo, pa veze azeulet evel gwarezour ar c'hezeg ha, dreist-holl, al loened-korn.

## Anv
Diwar an henc'hermaneg *Haribald*, eus *hari* « arme » ha *bald* « kalonek ».

## Buhez
Evel kalz sent kozh ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn sant Herbod. Danevell e vuhez a gaver er skrid latin *Acta sanctorum de S. Herbaudo seu Heribaldo solitario in Britannia Armorica*

Bevet en devije en , hervez *[[Buhez ar Sent|Bue ar Zent]]*.

Mab da dudjentil binvidik a Vreizh-Veur e oa. Dont a reas abred da Arvorig. Dibab a reas ober e annez e kreiz ar c'hoadoù evit gellet ober gwelloc'h anaoudegezh gant Doue, o vevañ pell diouzh an dud. Al loened a zouje dezhañ hag ar baganed kelennet gantañ a zegemere ar vadeziant.

Kure parrez Berrien e voe e-pad pell kent mont da gure en Uhelgoad. Goude-se ez eas war ar vicher gwerzhañ loened e Lokeored, ma savas ti er Ruskeg, nepell diouzh lenn ar stêr Elez.

E Lokeored e varvas sant Herbod. E vez hag e chapel zo e Sant-Herbod, war an D14 etre Lokeored hag An Uhelgoad, war tachenn kumun Plonevez-ar-Faou bremañ.

## Hêrezh

Da unan eus sent galloudusañ Breizh e voe lakaet sant Herbod. Pedet e veze evit pareañ al loened-korn, evit ma teufe laezh d'ar buoc'hed hag evit ma sonnfe an amann ; Gouel an Amann a vez dalc'het bep pevare sulvezh miz Gwengolo e Sant-Herbod hiziv c'hoazh.

Chapel Sant-Herbod eo al lec'h pennañ ma vez azeulet ar sant meur. Eizh chapel all a oa gouestlet dezhañ gwechall : An Treoù-Kerne, Lanriware, Lokeored, Plougin, Plouigno, Plouneour-Traezh, Sant-Tonan, Taole ha Trelaouenan ; hiziv ne chom nemet re Plougin, Sant-Tonan ha Taole. Aspadennoù eus azeul sant Herbot a gaver c'hoazh e chapelioù ha n'int ket gouestlet dezhañ, e Kastellin, Kawan, Kemper, Koloreg, Plouared, Ploulec'h ha Plounevez-Kintin.

Un ti-pediñ zo gouestlet dezhañ e chapel Sant-Kadou e Gouenac'h.

Skeudennoù anezhañ a gaver e tremen 120 iliz e Breizh, en iliz santez Berc'hed e Benoded da skouer, hag en Erge-Vras, er Faou, e Berrien, Brieg, Gwengad, Gwiler-Leon, Gwimaeg, Kanuhel, Kast, Koñforzh-Meilar, Leuc'han, Pleiben, Plouedern, Plougêr, Plougoñ, Plougonven, Pouldregad, Plonevez-Porzhe, Ploveur, Pluniav, Santeg, Sant-Evarzeg, Sant-Vig, Sant-Wazeg, Tourc'h ha reoù all.
*D'an 8 a viz Mezheven e vez Gouel Sant Herbod, hervez deiziadur ar sent vreizhat.
*Un delwenn anezhañ a gaver e Traoñienn ar Sent e Karnoed.

## Levrlennadur
*  Bernard Tanguy, « Saint Herbot », *Bulletin de la Société archéologique du Finistère*, levrenn CXXVII, 1998.

## Notennoù
Jean Balcou

**Jean Balcou**, ganet  d'an 7 a viz 1932, e Tredarzeg, a voe kelenner war al lennegezh breizhat c'hallek e Skol-veur Breizh-Izel, skrivagner hag enklasker staget ouzh ar Greizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek. O vezañ m'eo genidik eo eus Bro-Dreger, labouret en deus kalz war Ernest Renan. Kenlabouret en deus gant Yves Le Gallo, da sevel al levr Histoire littéraire et culturelle de la Bretagne.

## Buhez

## Remziad micherel
Diouzh *Envorennoù bugaleaj ha yaouankiz*ha enklaskoù war Renan e savas dindan renerezh Jean Fabre un dezenn. Diwarni e tennas kentañ buhezskrid ar skrivagner, unan eus ar Vrezhoned vrudetañ.
Renet en deus embannadur kenskriverezh Ernest Renan, ur 700 lizher bennak.
Graet en deus enklaskoù diwar-benn François-René de Chateaubriandd hag Élie Fréron.

## Embannadennoù
**Renan et la Bretagne', Champion-Slatkine, 1992.
**Renan, un Celte rationaliste*, Roazhon, PUR, 1997.
**Histoire littéraire et culturelle de la Bretagne*, 3 levrenn, Pariz, Honoré Champion, 1987, adembannet e 1997, renet gant Jean Balcou hag Yves Le Gallo.
**Renan de Tréguier*, skeudennoù gant Jean Hervoche, Christian Pirot, 1999.
**Le Légendaire breton*, 2 levrenn, I, *Les lieux, II, Les Héros*, skeudennoù gant Jean Hervoche, Christian Pirot, 2002, 2005.
**René, Chateaubriand*, dastumad "Textes fondateurs", Pariz, Ellipses,  Anagrammes, 2006, 80 p.
**Ernest Renan, Souvenirs d’enfance et de jeunesse*, Perroz-Gireg, 2006, 335 p.
**Les Bretons et la Séparation : 1795-2005*, asamblez gant Georges Provost, [[Yvon Tranvouez]] ha reoù all, [[PUR]], 2006.
* Ernest Renan, *Une biographie'', Paris, Honoré Champion, 2017. (ISBN 978-2-7453-4598-1). Priz meur ar buhezskrid, Akademiezh gall, 2016

## Enorioù
* Priz Broquette-Gonin, 1976
* Priz meur ar buhezskrid, Akademiezh gall, 2016.
* Komandour ar Palmez akademek
* Kadoriad ar C'hengor Renan (1989-2018).
* Keoded a enor ha medalennet a-drugarez Kêr Landreger.
 
## Liammoù diavaez
*Pajenn diwar-benn Jean Balcou war lec'hienn Skol-Veur Brest

## Notennoù ha daveennoù
Staphylaea

**Staphylaea ** a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marine species WORMS**.

## Taksonomiezh
Ar genad *Staphylaea * a zo bet diskrivet gant Jousseaume e 1884 .

## Spesadoù
tri spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :

* Spesad *[[Staphylaea limacina]]* Lamarck, 1810) a vez kavet er 
* Spesad *[[Staphylaea semiplota]]* (Mighels, 1845)  a vez kavet er 
* Spesad *[[Staphylaea staphylaea]]* (Linnaeus, 1758)  a vez kavet er

Ur spesad all a zo bet er genad-mañ e-pad ur mare a-raok bezañ diblaset er Genad 
*[[Nucleolaria]]* :*Staphylaea nucleus* = *[[Nucleolaria nucleus]]* (Linnaeus, 1758)

## Skeudennoù


File:Cypraea-staphylaea.jpg|*Staphylaea staphylaea* 


## Notennoù ha daveennoù
Jim Jarmusch

**Jim Jarmusch**, bet ganet d'an 22 a viz Genver 1953 en Akron (Ohio) (Stadoù-Unanet Amerika) a zo ur filmaozour stadunanat, hag a-wechoù un aktour.

Graet en doa studioù war ar sinema e Skol-veur New-York City.

Deuet eo da vezañ brudet-kenañ gant ar film *[[Stranger Than Paradise]]*, ur priz tapet gantañ e Gouel ar sinema e Cannes, e 1984.

Ur soner eo ivez **Jim Jarmusch**, o seniñ ar c'hlavier hag ar gitar. Ul lod eus pezhioù-sonerezh a glever en e filmoù a vez savet gantañ.
Nucleolaria

**Nucleolaria ** a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marine species WORMS**.

## Taksonomiezh
Ar genad *Nucleolaria * a zo bet diskrivet gant Oyama e 1959.

## Spesadoù
Pevar spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :

* Spesad *[[Nucleolaria cassiaui]]* (Burgess, 1965) a vez kavet er 
* Spesad *[[Nucleolaria granulata]]* (Pease, 1862) a vez kavet er 
* Spesad *[[Nucleolaria hinuhinu]]*  Moretzsohn, 2011 a vez kavet er 
* Spesad *[[Nucleolaria nucleus]]* (Linnaeus, 1758) a vez kavet er

## Skeudennoù


File:Nucleolaria granulata 001.jpg|Diaz ur c'hregin *Nucleolaria granulata*
File:Nucleolaria granulata 002.jpg|Kein ur c'hregin *Nucleolaria granulata*


## Notennoù ha daveennoù
Hernin

Hervez e *Vita* aozet gant Alberzh Veur e vije deuet sant **Hernin** eus Breizh-Veur war-dro ar bloaz 528. Staliet en dije e beniti war douaroù bet roet dezhañ gant an aotrou a Gelenn. Eno e vije aet da Anaon d'al Lun kentañ a viz Mae 535. Lidet e vez e bardon d'ar Sul kentañ a viz Mae e Lokarn.

Skeudennet eo en iliz-parrez Sant-Hern e stumm ur manac'h, ur c'habell war e benn. E manac'h emañ ivez, gant ul levr serr en e zorn, er feunteun gouestlet dezhañ e Lokarn. War e vez e vije bet savet iliz-parrez Lokarn. Un darn eus e relegoù a gaver enni en ur vrec'h relegouer eus ar . 

E anv en deus roet da Pluhernin (Bro-Wened) (*Plebs Huiernin* e 833) ha da Sant-Hern (*Sancti Hernni* war-dro 1330). Sant-paeron ar barrez-mañ eo. 

Chapelioù zo goustlet dezhañ e Plouvagor, Sant-Hern, Skrigneg ha Trefrin.

E anv zo ur stumm dousaet en *-in* eus ar ger henvrezhonek *hoiarn* (houarn).

D'ar 7 a viz Mae e vez lidet.

Un delwenn anezhañ a gaver e Traoñienn ar Sent e Karnoed.

## Levrlennadur
* Albert Deshayes, *Dictionnaire des prénoms celtiques*, Le Chasse-Marée/ArMen, Here 2003, 208 p.
Gwenvred

**Gwenvred** a zo un anv-bihan brezhonek.

## Gerdarzh
Savet eo an anv gant *[[gwenn]]* (benniget, sakr) ha *bred *, heñvel ouzh *bryd* e kembraeg (spered, youl). Kavout a reer ar stummoù *Uuenbrit*, *Guenuret* ha *Guenvred* (e 1330). 

## Lid

## Tud
**Gwenvred*, un anv all roet d'ar santez vrezhon Gwenfrewi; lidet e vez d'an 22 a viz Mezheven. 
**Gwenvred*, a oa gwreg Salaun, roue Breizh en  kantved. 
*Gwenvred Latimier, skrivagnerez vrezhonek.

### Mammenn
* *Dictionnaire des prénoms celtiques* gant Albert Deshayes, Le Chasse-Marée/ArMen, Here 2000, 208p.
Austrasiatica

**Austrasiatica** a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marine species WORMS**. Kregin ral a vev er dour don e kornôg Meurvor Habask an hini eo.

## Taksonomiezh
Ar genad *Austrasiatica* a zo bet diskrivet gant Lorenz e 1989.

## Spesadoù
Pemp spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :

* Spesad *[[Austrasiatica alexhuberti]]* (Lorenz & Huber, 2000) 
* Spesad *[[Austrasiatica deforgesi]]* (Lorenz, 2002) 
* Spesad *[[Austrasiatica hirasei]]* (Roberts, 1913) 
* Spesad *[[Austrasiatica langfordi]]* (Kuroda, 1938) 
* Spesad *[[Austrasiatica sakuraii]]* (Habe, 1970)

## Skeudennoù

## Notennoù ha daveennoù
Austrocypraea

**Austrocypraea** a zo ur genad eus kerentiad an hoc'higed-mor e-touesk kalz re all hervez **Word Register of Marine species WORMS**.

## Taksonomiezh
Ar genad *Austrocypraea* a zo bet diskrivet gant Cossmann e 1903.

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad bev a zo bet renket er genad-mañ :

* Spesad *[[Austrocypraea reevei]]* (G. B. Sowerby I, 1832)

Ur spesad fosil a zo ivez :

* Spesad † *Austrocypraea contusa* (McCoy, 1877)

## Skeudennoù

## Notennoù ha daveennoù
Mario Varglien

**Mario Varglien**, bet ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1905 e Fiume (Aostria-Hungaria d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Eost 1978 e Venezia (Veneto, Italia), a oa ur melldroader etrebroadel italian (kreizer difenner e bost dezhañ war an dachenn), aet da c'hourdoner war-lerc'h e amzer c'hoarier.

Graet e veze *Varglien I* anezhañ a-benn e zisheñvelout diouzh e vreur Giovanni Varglien (*Varglien II*).

## E vicher (evel c'hoarier)
### Er c'hleuboù
Bet kroget e vicher e skipailhoù reoù yaouank Olympia Fiume e c'hoarias **Varglien** en un toullad a gleuboù all :
* 1920-26 : Olympia Fiume,
* 1926-27 : Fiumana,
* 1927-28 : Pro Patria (Busto Arsizio, Lombardia), 
* 1928-42 : Juventus Torino, aet da gampion Serie A pemp gwech diouzh renk etre 1931 ha 1935 ; paket e voe Coppa Italia gantañ ivez, e 1938 ha 1942,
* 1942-43 : Sanremese (Sanremo),
* 1943-44 : Triestina (Trieste)

### E skipailh broadel Italia
Ur wech hepken en devoa douget krez an *[[Azzurri]]* e 1935, hep merkañ pal ebet.

#### Krogad a vignoniezh

#### [[Kib vell-droad ar bed]]
Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken, hep c'hoari krogad ebet :
* Kib vell-droad ar bed 1934 bet aozet e Rouantelezh Italia ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Italia evit ar wech kentañ.

## E vicher (evel gourdoner)
Pa voe echu, pe dost, gant e amzer melldroader war an dachenn ez eas da c'hourdoner :
* 1942-43 : Sanremese,
* 1946-47 : Triestina,
* 1948-51 : Como, 
* 1951-52 : Pro Patria,
* 1952-54 : AS Roma.

Treut e voe ar peuriñ a-fet titloù dre na voe nemet kampion Serie B gant Como e 1949.

## Liamm diavaez
* Krogadoù etrebroadel Mario Varglien war 11v11

## Notennoù ha daveennoù