open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Osred II Northumbria

**Osred II** a voe roue Northumbria etre 789 ha 790. Mab Alhred Northumbria hag Osgifu, merc'h Eadberht Northumbria. Da roue ez eas goude muntr Ælfwald Northumbria gant ar *patricius* Sicga.

Daoust m'en doa an div gabal o stourm evit ar galloud na chomas war an tron nemet ur bloavezh kent bezañ kaset kuit gant Æthelred I Northumbria. En harlu e voe rediet da vont neuze, e Manav moarvat.

E 792 e tistroas eus e Northumbria hag hervez ar Kronik Angl-ha-Saoz met lazhet e voe ha da dTynemouth e voe kaset e gorf.

## Daveoù
* Higham, N.J., *The Kingdom of Northumbria AD 350-1100.* Stroud: Sutton, 1993. ISBN 0-86299-730-5
* Yorke, Barbara, *Kings and Kingdoms of early Anglo-Saxon England.* London: Seaby, 1990. ISBN 1-85264-027-8
Effacé (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **effacé** evit deskrivañ unan eus an tuioù *[[épaulement (barrez)|épaulement]]* p'en em gav an dañserez a-veskell e-keñver an arvesterion, kuzhet dioute ur rann eus he c'horf. Graet e vez ***ouvert*** eus an emstumm-mañ er Skol c'hall. 

Emañ an dañserez en emstumm *effacé* p'emañ he gar dehoù dirak o sellout war du kogn dirak hag a-dehoù al leurenn pe p'emañ p'emañ he c'har gleiz dirak o sellet ouzh kogn dirak hag a-gleiz al leurenn.

Implijout a reer ar ger *effacé* ivez evit deskrivañ an emstummoù ma vez digor an divc'har kentoc'h evit kroaziet (*[[croisé (barrez)|croisé]]*). Bez' e c'hell bezañ *[[avant (barrez)|devant]]* pe *[[arrière (barrez)|derrière]]*, *[[à terre (barrez)|à terre]]* pe *[[en l'air (barrez)|en l'air]]*.

## Gwelit ivez:
* En face
* Croisé
* Écarté
New Town

**New Town** zo ul lec'hanv saoznek, a glot gant * [[Kêr Nevez]] * e brezhoneg.

## En  '''Europa'''
### E [[Breizh-Veur]]
Bez e c'hall bezañ:
*pe un anv hollek, graet eus ur gêr nevez, o sevel pe da sevel,
*ne vern pehini eus ar c'hêrioù savet war urzh un Akta gant ar Parlamant da zegemer tud kaset kuit eus kêrioù reboblet.
*New Town, Edinburgh, kreiz-kêr Edinburgh, Bro-Skos
*New Town, Southampton, un distrig e Southampton

**New Town*, anv roet e saozneg da *[[Nové Město]]*, un distrig e Praha, e Tchekia
### E broioù all eus Europa
D'an douristed e vez re ziaes deskiñ anvioù ar broiioù, setu ma vez troet e saoznek anvioù zo evel ar re-mañ:
*Nové Mesto, Bratislava, e Bratislava
**Warsaw New Town*, anv saoznekaet *[[Nowe Miasto]]*, un distrig kozh e Warsaw, Pologn, a-stok ouzh an *Old Town*, * [[Stare Miasto]]*.

#### 
*New Town, Sydney, rakkêr e Sydney, Aostralia
*New Town, Tasmania, rakkêr e Hobart, Aostralia

#### 
*New Town, North Dakota,
**New Town*, anv kozh New Iberia, Louisiana,
**The New Town*, e Saint Charles, Missouri
**New Town, South Carolina*, anv kozh Myrtle Beach
## En Afrika
*New Town, Kwekwe, rakkêr e Kwekwe, Zimbabwe

## En Azia
*Rajarhat, e Calcutta, en India, a vez graet *New Town* anezhi e saozneg.

## Traoù all
*''New Town'', un albom gant ar soner stadunanat Jandek.

## Gwelout ivez
*Newton
*Newtown
Croisé (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **croisé ** evit deskrivañ unan eus an tuioù *[[épaulement (barrez)|épaulement]]* p'en em gav an dañserez o sellet ouzh unan eus kognoù al leurenn a-veskell gant an arvesterion met evit ma c'hell bezañ gwelet mat he divskoaz hag he divlez.

Emañ an dañserez en emstumm *croisé* p'emañ he gar dehoù dirak o sellout war du kogn dirak hag a-gleiz al leurenn pe p'emañ p'emañ he c'har gleiz dirak o sellet ouzh kogn dirak hag a-dehoù al leurenn.

Bez' e c'hell bezañ kroaziet ar c'har *[[avant (barrez)|devant]]* ("dirak") pe *[[arrière (barrez)|derrière]]* ("a-dreñv") ha bez' e c'hell bezañ kaset da-benn en trede, pevare hag er pempvet emstummoù.

## Gwelit ivez:
* En face
* Effacé
* Écarté
Changement de pieds (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **changement de pieds** evit deskrivañ unan eus un doare lammadenn ma kemm emstumm an treid p'emañ an dañser(ez) en aer. 

Da skouer, o kregiñ er pempvet emstumm gant an troad dehoù *[[avant (barrez)|en avant]]* ("dirak"), neuze *[[plié (barrez)|plié]]* ha lammat en ur lakaat an troad dehoù a-dreñv a-raok acuiñ war al leurenn adarre gant an troad kleiz er pempvet emstumm.

En Hentenn Vaganova ec'h implijer an termen *petit changement de pieds* evit komz eus ur c'hemm pa van an treid tost-kenañ ouzh al leur atav.
Mila Kunis

**Mila Kunis**, pe **Milena Markovna Kounis** he gwir anv, a zo un aktorez stadunanat. Brudet eo dreist-holl evit bezañ c'hoariet perzh Jackie Burkhart er rummad tele *That '70s Show* (1998-2006).

Ganet e oa bet Mila Kunis e Tchernivtsi, Ukraina, d'ar 14 a viz Eost 1983.

## Liammoù diavaez

* Mila Kunis - IMDB
Louzaouenn

Meur a anv plant zo savet diwar ar ger **louzaouenn** 

*louzaouenn-al-laezh
*louzaouenn-al-laou

*louzaouenn-an-aod
*louzaouenn-an-daoulagad
*louzaouenn-an-daroued

*louzaouenn-an-deñved
*louzaouenn-an-derzhienn
*louzaouenn-an-dirig
*louzaouenn-an-divskouarn
*louzaouenn-an-draen
*louzaouenn-an-Dreinded
*louzaouenn-an-hañv
*louzaouenn-an-Itron-Varia
*louzaouenn-an-naer
*louzaouenn-an-teil
*louzaouenn-an-tign
*louzaouenn-an-troc'h

*louzaouenn-ar-Basion
*louzaouenn-ar-bleiz
*louzaouenn-ar-bos
*louzaouenn-ar-c'hal
*louzaouenn-ar-c'halvez
*louzaouenn-ar-c'hazh
*louzaouenn-ar-c'hi
*louzaouenn-ar-c'homm
*louzaouenn-ar-c'housked
*louzaouenn-ar-c'hwen

*louzaouenn-ar-flemm
*louzaouenn-ar-galon
*louzaouenn-ar-goañvennoù
*louzaouenn-ar-goukoug
*louzaouenn-ar-gouli
*louzaouenn-ar-groaz
*louzaouenn-ar-gwazi
*louzaouenn-ar-gwenaennoù
*louzaouenn-ar-gwennilied

*louzaouenn-ar-maen
*louzaouenn-ar-mammoù
*louzaouenn-ar-mogerioù
*louzaouenn-ar-pabor
*louzaouenn-ar-paz
*louzaouenn-ar-pemp-biz
*louzaouenn-ar-pemp-delienn
*louzaouenn-ar-plac'h-koant
*louzaouenn-ar-skevent
*louzaouenn-ar-vamm
*louzaouenn-ar-verranal
*louzaouenn-ar-vosenn
*louzaouenn-ar-vrec'h
*louzaouenn-ar-Werc'hez
*louzaouenn-ar-wiber
*louzaouenn-bilhennek
*louzaouenn-droug-ar-Roue
*louzaouenn-droug-sant-Kado
*louzaouenn-droug-sant-Pêr
*louzaouenn-santez-Apolina
*louzaouenn-santez-Varc'harid
*louzaouenn-sant-Pêr
*louzaouenn-sant-Yann
*al louzaouenn-staoter, pe c'hwervizon
Konogan

Konogan pe *Kognogan* e oa anv ur sant en deus bevet e Breizh. Ur penitiour a orin eus Kembre e oa, kompagnun d'ar sant Paol Aorelian er .
Sezni

**Sezni** a oa un eskob hag abad en Iwerzhon. Ganet e oa bet eno, er bloaz 402, a lavarer. Hervez ar vojenn, Sezni a gemeras hent Rom ; eno en en gavas gant sant Padrig hag e voe graet eskob gant ar pab. Sezni ha Padrig, distroet da Iwerzhon, en em lakaas, pep hini eus e du, da brezeg an aviel er vro a oa digristen en amzer-se. Hervez ar vojenn atav, Sezni a dreuzas ar mor hag a zouaras el lec'h m'emañ bremañ Kerlouan. Eno en em gavas gant ur manac'h all, Brewalaer, hag e savas ur peniti, anvet *peneti sant Sezni*. Goude-se e savas ur manati bihan evitañ hag evit e ziskibled pelloc'h, el lec'h anvet hiziv Gwiseni. Eno e varvas, er VIIvet kantved, d'an oad a 127 vloaz !

D'an 19 a viz Gwengolo emañ gouel sant Sezni.

## Lec'hanvadurezh
Enoret eo ar sant-se e meur a lec'h e Breizh. 
*Graet e veze un droveni en e enor e Gwiseni.
*E anv a gaver ivez en anv parrez Trezeni, e Bro-Dreger.
*Parrez Sithney e Kernev-Veur, a zoug e anv. Eno e veze pedet evit pareañ diouzh kleñved ar chas konnaret.

## Levrlennadur
* Doble, G. H. (1962) The Saints of Cornwall: part 2. Truro: Dean and Chapter; pp. 3-14

## Liammoù diavaez
*"La vie de Saint Sezni", in *La vie des saints de la Bretagne Armorique*, gant Albert Le Grand
*St. Patrick Catholic Church - Saints of August 4
Gouel ar Sakramant

Gouel ar Sakramant zo ur gouel relijiel katolik hag anglikan a vez lidet d'ar Yaou a deu goude Gouel an Dreinded, da lâret eo tri-ugent devezh goude Pask. 

## Istor
Hervez istorourien 'zo e voe krouet ar gouel-se, gouel *[[Corpus Christi]]* pe hini korf ha gwad Jezuz, en .

## Lec'hanvadurezh
Corpus Christi eo an anv e latin, un anv a vez adkavet el lec'hanvadurezh.

## Lennegezh
*Anv ur gontadenn eo, gant Jakez Riou, e *[[Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all]]*.

## Levrlennadur
*Jean Bertholet: *Histoire de l'institution de la Fête-Dieu*, Liège, 1746.

## Liamm diavaez
* Gouel ar Sakramant en Añje

## Notennoù
Bernkastel-Wittlich

Unan eus 24 Landkreis Rheinland-Pfalz eo Landkreis **Bernkastel-Wittlich**

Wittlich eo e benngêr.

## Aozadur diabarzh

Rannet eo Landkreis **Bernkastel-Wittlich** e 7 kumuniezhoù kumunioù, pep hini amparet gant kumunioù) ha 2 Verbandsfreie Gemeinden/Städte ("kêrioù frank")

7 Verbandsgemeinden **Landkreis Bernkastel-Wittlich** (merket o fenngêrioù gant *) :

# Verbandsgemeinde Bernkastel-Kues
# Verbandsgemeinde Kröv-Bausendorf
# Verbandsgemeinde Manderscheid
# Verbandsgemeinde Neumagen-Dhron
# Verbandsgemeinde Thalfang am Erbeskopf
# Verbandsgemeinde Traben-Trarbach
## Burg (Mosel)
## Enkirch
## Irmenach
## Lötzbeuren
## Starkenburg
## Traben-Trarbach*, Stadt ("kêr") 
# Verbandsgemeinde Wittlich-Land (Sez : Wittlich)
## Altrich
## Arenrath
## Bergweiler
## Binsfeld
## Bruch
## Dierscheid
## Dodenburg
## Dreis
## Esch
## Gladbach
## Heckenmünster
## Heidweiler
## Hetzerath
## Hupperath
## Klausen
## Landscheid
## Minderlittgen
## Niersbach
## Osann-Monzel
## Platten
## Plein
## Rivenich
## Salmtal
## Sehlem

2 Verbandsfreie Gemeinden/Städte **Landkreis Bernkastel-Wittlich** :

# Morbach

# Wittlich
Lesanv

Ul **lesanv** zo un anv roet d'un den gant an dud all en desped dezhañ.

E Henroma e oa tra ordinal kaout ul lesanv, ha *[[cognomen]]* a veze graet eus se.

## Gwelout ivez
* anv-pluenn
Lotar (roue Frankia ar C'hornôg)

**Lotar** (war-dro 941 Laon - 2 a viz Meurzh 986 Laon), a oa roue ar Franked, an anv a gemere rouaned Frankia ar c'hornôg, eus 954 betek 986. *Lothaire de France* a vez graet anezhañ e galleg: ne oa ket eus Bro-C'hall na Frañs en amzer-se.

Mab e oa da Loeiz IV Tramor, roue ar Franked, ha da c'h-Gerberga Saks. Kurunennet e voe d'an 12 a viz Du 954 en abati Reims gant an arc'heskob Artaud. Ne fellas ket dezhañ rannañ tra gant e vreur Karl, a voe roet dugelezh Lotringen Izel dezhañ e miz Mezheven 977 gant e genderv Otto II Germania.

## Minorelezh
E eontr Bruno, arc'heskop Köln ha breur an impalaer Otto Iañ, a voe tutor dezhañ goude marv Loeiz IV.

## Ren
Da vare ren Lotar e kreskas galloud Otto Iañ, roue Germania, a aloubas Italia ha reiñ talvoudegezh en-dro d'an titl a impalaer.

Enebiezh a savas etre an div rouantelezh dre ma c'hoantae Lotar kaout Loren. Brezel a savas e 978 etre roue ar Franked hag Otto II. Lakaet e voe Aix-la-Chapelle en arigrap gant Lotar, met ret e voe dezhañ tec'hel kuit ha distreiñ da Bariz evit bezañ dindan gwarez e genderv Huon Capet.

E 984 e voe breskaet galloud Germania dre ma oa marvet Otto II ha ne oa e hêr, Otto III, nemet 3 bloaz. Lotar a dennas splet eus se evit aloubiñ Verdun.

## Gwragez ha bugale
Digant ur serc'h a vije bet c'hoar d'ar c'hont Robert, maer ar palez gant e vreur Karl Lotaringia, en doe daou vastard: 
* *Arnoul* pe *Arnould* (a-raok 967 - † 1021), arc'heskob Reims 
* Richarzh († goude 991) 
Dimeziñ a reas da Emma Italia (Emme) (948 † 988), merc'h da Lotar Arle, hag he dije kontammet anezhañ. Daou vab o doe:
* Loeiz V roue ar Franked (967 - † 987) 
* Eudes, pe Otto, chaloni e Reims (970 - † 985) 
 
Ne deuas ket a-benn da sevel emglevioù efedus a-enep e gevezerien .En aner e klaskas lakaat harz da c'halloud dug ar Franked, Hugues Veur, ha da hini e vab Huon Capet war e lerc'h. 

E 985 e kasas un arme da gemer Verdun,

Pa oa o vont da gas e arme a-enep kêrioù Liège ha Cambrai e varvas e kêr Laon d'an 2 a viz Meurzh 986. Beziete voe e Saint-Remi e Reims.
Pepin Iañ Akitania

**Pepin Iañ, roue Akitania** (797 - 838), a oa eil mab d'an impalaer Loeiz an Deol ha d'e gentañ pried Irmingard Hespengau, ha mab-bihan da g-Karl Veur.

Pa voe roet ur rouantelezh da bep hini eus e dri mab (Lotar, Pepin, ha Loeiz) gant Loeiz an Deol e voe anvet Pepin da roue Akitania e 817. Honnezh e oa rouantelezh e dad pa oa Karl Veur o ren. Ermoldus Nigellus a oa barzh en e lez, ha gantañ ez eas da Vreizh e 824.

Pa voe ganet e hantervreur Karl e 823 e savas bec'h etrezañ hag e dad, hag e reas emglev gant e vreudeur, Loeiz Germania ha Lotar, ha gant Wala (war-dro 765- † 836), mab da Vernez, kenderv da Garl Veur. En em sevel a reas e 830, ha kerzhout war-du Paris, gant skoazell tud Neustria. Edo e dad o tistreiñ eus Breizh gant e arme, ha tapet e voe e Compiègne gant Pepin. Nemet n'eas ket an emsavadeg da benn-vat. 

E 832 en em savas Pepin en-dro gant e vreur Loeiz Germania. Edo o zad gant e arme en Akitania, met kuit ez eas ac'haleno pa glevas keloù eus emsavadeg Bavaria gant e vab Loeiz. Pepin a gemeras Limoges ha douaroù all. Er bloaz goude e teuas e vreur Lotar da gemer perzh en emsavadeg. Gant skoazell Ebbo, arc'heskob Reims, e voe diskurunennet o zad ganto e 833. Koulskoude ne blijas ket emzalc'h Lotar dezhañ, ha harp a roas d'e dad pa voe adanvet da impalaer d'ar 1añ a viz Meurzh 834. Hag eñ en-dro da Akitania da roue. 

Mervel a eure d'an 13 a viz Kerzu 838 e Poitiers, ha beziet e voe e Sainte-Croix. Loeiz an Deol a anvas e bevare mab, Karl Voal, da roue, met dilennet e voe mab Pepin gant uhelidi Akitania. Ha Pepin II da ren war-lerc'h e dad. 

## Pried ha bugale
E 822 ec'h euredas da Ingeltrude, merc'h da Theodobert, kont Madrie, ha daou vab en doe:
* *[[Pepin II Akitania|Pepin]]* (823-war-lerc'h 864), roue Akitania war e lerc'h
* *Karl* ( etre 825 ha 830, marvet d'ar 4 a viz Mezheven 863), a vo arc'heskob Mainz, hag a c'houlennas ar rouantelezh d'ur mare.
Divugel e varvas an daou vab-se.
Pas de cheval (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **pas de cheval** evit deskrivañ ur *[[pas (barrez)|pas]]* ma krog an dañser(ez) gant ur *[[coupé (barrez)|coupé]]* ha neuze ur *[[battement développé (barrez)|developpé]]* bihan hag un *[[battement tendu (barrez)|tendu]]* bihan a-raok achuiñ en emstumm kent.
Battement développé (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **battement développé** (diverraet alies **développé**) evit deskrivañ un doare *[[Battement (barrez)|battement]]* goustad peurliesañ ma vez savet da gentañ ar c'har oberiant, d.l.e an hini o fiñval, betek an emstumm *[[retiré (barrez)|retiré]]* ha neuze e vez astennet da vat o tremen dre an emstumm *[[attitude (barrez)|attitude]]*.

## Gwelit ivez:
* Battement
Plié (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **plié** evit deskrivañ ur fiñvadenn ma vez pleget flour an daoulin war un dro.

Bez' e c'hell bezañ:

* ***[[Demi-plié]]***;
* ***[[Grand plié]]***
Tiger Hillarp Persson

**Tiger Hillarp Persson** a zo bet ganet d'an 28 a viz Here 1970 e Malmö (Sveden).

Meurc'hoarier echedoù svedat.

Mestr Meur eo abaoe 1999.

2 526 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Gouere 2008. 2 568 eo bet e wellañ renk Elo, bet tizhet d'ar 1añ a viz Gouere 2007.

## Disoc'hoù en tournamantoù
* Trec'h e Gentofte (VISA Nordic Grand Prix), dirak Sune Berg Hansen, Simen Agdestein, Einar Gausel, Helgi Grétarsson, Heikki Westerinen hag all;
* trec'h e York e 1999, 
* trec'h e Jerzenez e 2000; 
* trec'h e Gwernenez e 2001.
* trec'h e Malmö e 2008 en tournamant Sigeman & Co, gant un disoc'h brav a 7,5 poent.

## Disoc'hoù er c'hampionadoù
* Eilvet e Kampionad Echedoù Broioù Norzh-Europa e Vammala (Finland) e 2005 ; 
* Kampion Echedoù Sveden e 2007 ;
* Kampion Echedoù Sveden e 2008, a-gevred gant Emanuel Berg.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE (e saozneg);
* Lod ag e bartiennoù (e saozneg).
Demi-plié

E barrez klasel e implijer an termen **plié** evit deskrivañ un doare *[[Plié (barrez)|plié]]* ma vez plegat an daoulin.

## Gwelit ivez:
* Plié
Robert Lemaire

**Robert Lemaire** a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.

Ezel eo bet eus Kelc'h Echedoù Sint-Pieters-Woluwe.

## Disoc'hoù
* Kampion Belgia ha Kampion Kevre Echedoù Belgia e 1946 en Antwerpen, 
bewech a-gevred gant Alberic O'Kelly de Galway, 
* Kampion Belgia e Gent e 1950,
* Kampion Belgia ha Kampion Kevre Echedoù Belgia e 1955 e Merksem, bewech a-gevred gant Jozef Gobert ha Paul Limbos.

## Liamm diavaez
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
Jozef Gobert

**Jozef Gobert** a zo mestrc'hoarier echedoù belgiat.

## Disoc'hoù
* 2,5/8 en Olimpiadoù Echedoù 1954 ouzh an tablez 3 eus skipailh broadel Belgia;
* Kampion Belgia ha Kampion Kevre Echedoù Belgia e 1954 e Brugge ;
* Kampion Belgia ha Kampion Kevre Echedoù Belgia e 1955 e Merksem, 
bewech a-gevred gant Robert Lemaire ha Paul Limbos.

## Liamm diavaez
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
Bruno Laurent

**Bruno Laurent** a zo bet ganet d'an 29 a viz Kerzu 1975.

Mestrc'hoarier echedoù belgiat.

Mestr Etrebroadel abaoe 2006.

C'hoari a ra e Kelc'h Roueel Echedoù Charleroi.

Adalek an 2 a viz Gouere betek an 10 a viz Gouere 2005, c'hoari a reas e Kampion Belgia a voe en Aalst . Daouzekvet e voe gant 4,5 poent.

## Stadegoù e Simbase
Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 181 bartienn, Laurent en deus :
* gounezet 63 fartienn, 
* kollet 50 partienn, 
* nulaet 68 partienn.
53 eo e dregantad a drec'hoù neuze.

2 370 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Here 2008.

## Disoc'hoù
* Kampion Belgia en Eupen e 2008 gant 7/9.

## Liamm diavaez
* E fichenn FIDE (e saozneg)
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
Kemenez

**Kemenez** a zo un enezennig eus enezeg Molenez, etre Molenez ha Konk-Leon. Stag eo ouzh kumun Konk-Leon.

## Poblañs
Didud e oa abaoe ar bloavezhioù 1970. Met daou zen yaouank zo deuet di da chom abaoe 2006, da sevel loened ha gounit un toullad legumaj, ha da reiñ bod ha boued d'an douristed. 

## Istor
E 2008 ez eus bet kavet korfoù daou zen yaouank en traezh. Enklask zo da c'houzout piv e c'hallent bezañ. Hervez an enklaskoù-se e c'hoarvezas o marv a-raok ar bloaz 1640.

## Lennegezh
*Jakez Riou,*Tan war c'horre Kemenez* (danevell), Gwalarn Niv. 132 1941 ; Al Liamm Niv. 60 (Genver-C'hwevrer 1957)

## Levrlennadur
* Fañch Élégoët, *La récolte du goémon à Kemenez* (1979)
* Fañch Élégoët, *Bezhinerien an enezeier*, Hor Yezh (1982)
* Marie-Thérèse Darcque-Tassin, *Un bout de vie sur l'île de Quéménès*, Éditions La Recouvrance, 3de embannadur 2005.
* Marie-Thérèse Darcque-Tassin, *L'île de Quéménès, mon paradis désenchanté*, 2009

## Liammoù diavaez
* Kemenez, e lec'hienn Molenez (www.iledemolene.fr)
* Blog Soizic ha David, o chom e Kemenez
Llanymddyfri

**Llanymddyfri** (*Llandovery* e saozneg) zo ur gêr vihan eus kreisteiz Bro-Gembre, e Sir Gaerfyrddin, war lez ar stêr Tywi. 

## Tud
* Twm Siôn Cati, ul laer er .
* William Williams, kantikour.

## Gevelliñ
Kontelezh Gwynedd

::*Evit sterioù all eus ar ger *Gwynedd*, sellit ouzh [[Gwynedd]].*

**Kontelezh Gwynedd** zo ur gontelezh e Kembre, hag unan eus rannoù melestradurezh ar vro. Pa voe krouet e 1974 e oa Enez Mon er gontelezh, ha n'emañ ket ken abaoe 1996. 
Plaid Cymru eo ar strollad kreñvañ e kuzul ar gontelezh.

## Kumuniezhoù
Setu ar c'humunezhioù (*cymunedau*) e Gwynedd o deus pep a guzul.
Roeland Verstraeten

**Roeland Verstraeten** a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.

Kemer a reas perzh e XIIvet Olimpiadoù ar Studierion e Sinaia (Roumania) e 1965.

Kampion Belgia e Bredene e 1971, a-gevred gant Jozef Boey.
Rouantelezh Gwynedd

::*Ur pennad [[Gwynedd]] a zo ivez.*

## Ar rouantelezh vrezhon

**Gwynedd** (distaget [ˈɡwɪnɛð]) a zo anv ur rouantelezh vrezhon gozh hag a oa bet aozet en Enez Vreizh er Vvet kantved war-lerc'h d'ar Romaned kuitaat an enez (e 410) hag a zo padet betek war-lerc'h ar bloavezh 1000. Emastenn a rae e gwalarn Kembre, etre ar stêrioù Dyfi ha Dyfrdwy, en-dro da venez ar Ouezva, ha betek war Enez Mon.

Diazezet e oa war douaroù ar pobloù brezhon Ordovices, Gangani, ha Deceangli, en ur vro anvet *Venedotia* e dihelloù roman. 
Etre ar Vvet hag an XIIIvet kantvet e voe kresket douaroù Gwynedd gant Enez Mon, hag an holl zouaroù en hanternoz Kembre, etre ar stêr Dyfi hag ar stêr Dyfrdwy, er biz 

## Rannoù
*Perfeddwlad

## Amezeien
*Er gevred e oa Rouantelezh Powys.
*Er c'huzh-heol hag en hanternoz e oa Mor Iwerzhon (*Môr Iwerddon* e kembraeg) 

## Roll Rouaned ha priñsed Gwynedd
* Cunedda Wledig ap Edern (c.450-c.460)
* Einion Yrth ap Cunedda (c.470-c.480)
* Cadwallon Lawhir (Dornhir) ap Einion (c.500-c.534)
* Maelgwn Gwynedd, pe Maelgwn Hir ap Cadwallon, (c.520-c.547)
* Rhun ap Maelgwn Gwynedd (war-dro 547-c.580)
* Beli ap Rhun (c. 580-c. 599)
* Iago ap Beli (war-dro 599-war-dro 613)
* Cadfan ap Iago (war-dro 613-war-dro 625)
* Cadwallon ap Cadfan (war-dro 620-634)
* Cadafael Cadomedd ap Cynfeddw (634-war-dro 655)
* Cadwaladr Fendigaid ap Cadwallon (war-dro 655-war-dro 682)
* Idwal Iwrch ap Cadwaladr (war-dro 682-war-dro 720)
* Rhodri Molwynog ap Idwal (war-dro 720-war-dro 754)
* Caradog ap Meirion (war-dro 754-war-dro 798)
* Cynan Dindaethwy ap Rhodri (war-dro 798-816)
* Hywel ap Rhodri Molwynog 814-825)
* Merfyn Frych ap Gwriad (825-844)
* Rhodri Mawr ap Merfyn (844-878) 
* Anarawd ap Rhodri (878-916) 
* Idwal Foel ab Anarawd (916-942) 
* Hywel Dda ap Cadell (942-950) 
* Iago ab Idwal (950-979)
* Ieuaf ab Idwal (950-969)
* Hywel ab Ieuaf (974-985)
* Cadwallon ab Ieuaf (985-986)
* Maredudd ab Owain (986-999)
* Cynan ap Hywel (*Konan ap Hoel*) (999-1005)
* Aeddan ap Blegywryd (1005-1018)
* Llywelyn ap Seisyll (1018-1023)
* Iago ab Idwal ap Meurig (1023-1039)
* Gruffydd ap Llywelyn (1039-1063)
* Bleddyn ap Cynfyn (1063-1075)
* Rhiwallon ap Cynfyn (1063-1070)
* Trahaearn ap Caradog (1075-1081)
* Gruffydd ap Cynan (1081-1137)
* Owain Gwynedd ap Gruffydd (1137-1170)
* Maelgwn ab Owain Gwynedd (1170-1173)
* Dafydd ab Owain Gwynedd (1170-1195) (yn y dwyrain)
* Rhodri ab Owain Gwynedd (1170-1190) (yn y gorllewin)
* Llywelyn Fawr ap Iorwerth (1195-1240)
* Dafydd ap Llywelyn (1240-1246)
* Llywelyn Ein Llyw Olaf ap Gruffydd (1246-1282)
* Owain Goch ap Gruffudd (1246-1255)
* Dafydd ap Gruffudd (1282-1283)

## Notennoù


## Pennadoù kar
*Kontelezh Gwynedd
Teodoald

**Teodoald**, pe *Theudoald*, pe *Thibaud* (war-dro 708 – († ? 741), mab bastard da c'h-Grimoald II, maer palez rouantelezhioù Neustria ha Bourgogn, a voe maer ar palez war-lerc'h e dad. Hervez istorourien zo e vije bet mab da c'h-Grimoald II ha d'e bried Théodolinde Fris, merc'h d'ar roue Redbald Frise
N'eus forzh penaos e oa mab-bihan da b-Pepin Herstal

En 714 pa varvas Pepin, e dad-kozh, e teuas da vout maer palez Aostrazia, Neustria ha Bourgogn, hervez youl an hini kozh, daoust ma ne oa nemet 6 vloaz, dindan evezh e vamm-gozh Plektrudis, a oa ar galloud en he daouarn.

Ur eontr en doa, Karl, a vo Karl Martel, mab bastard da Pepin Herstal, a glaske an tu da vout maer palez Aostrazia. Bac'het e voe gant Plektrudis a rae he seizh gwellañ da zifenn askorn he mab-bihan. 

Teodoald a anvas Ragenfred da vaer Neustria. Hag eñ kerkent da aloubiñ Aostrazia en 715, da gregiñ gant ur brezel-diabarzh, ken na faezhas armead Plektrudis e miz Mezheven 715, e koadeg Cuise (e-tal Compiègne). Ha kuit Teodoald hag e vamm-gozh etrezek Köln da glask repu. 

Ar roue war-lerc'h Dagobert, Chilpéric II e anv, a viras Ragenfred evel maer ar palez. Ha brezel adarre e 716. Emglev a voe graet gant Redbold,roue Fris, ha lakaet seziz war kêr Köln. Trec'h e voent war Garl, a oa tec'het eus ar vac'h, hag a oa bet dilennet da vaer palez Aostrazia gant an uhelidi, hag a glaske dieubiñ Köln a oa seziz warni. 

Plektrudis, atav en anv Théodbald, a anavezas Chilpéric evel roue ha Ragenfried evel maer ar palez, hag a lezas gant Chilpéric un darn eus Aostrazia ha Bourgogn. 

Krediñ a reer e voe muntret e 741 gant e gendirvi, Karloman ha Pepin, goude marv o zad Karl Martel.
Lang Lang

**Lang Lang** (郎朗 e sinaeg, Láng Lǎng e pinyin) zo ur pianoour sinaat ganet d'ar 14 a viz Mezheven 1982 e Shenyang, (Sina). Emañ o chom e SUA.

Kregiñ a reas da zeskiñ piano d'e 3 bloaz, gant Zhu-Ya-Fen e Shenyang. Buan e voe brudet evel bugel donezonet-dreist ha da 5 bloaz e c'hounezas Kentañ Priz Kenstrivadeg Shenyang hag e reas e sonadeg foran kentañ.
Goude-se e c'hounezas kenstrivadegoù *Xing Hai Cup* e Beijing, *Young Pianists* en Alamagn ha Tchaikovski e 1995 au Japan. Etre 1997 ha 2002 e labouras gant Gary Graffman e Curtis Institute Philadelphia. E 2001 e sonas evit ar wech kentañ e Carnegie Hall e New York, ma voulc'has e remzad etrebroadel. Adal neuze e sonas gant al lazoù stadunanat hag europat pennañ. E 2003 e sinas e enrolladennoù kentañ.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel (Deutsche Grammophon)
*  Site Lec'hienn ofisiel e ti Universal

## Notennoù
Roll rouaned Italia

**Rouaned Italia** a zo bet e-pad daou vare disheñvel : hini ar Garolingidi hag an tiernelezhioù nes hag hini an XIXvet kantved hag hanter an XXvet kantved. Er Grennamzer ne dalveze titl roue Italia nemet evit norzh ar vro d'an aliesañ. En amzerioù etre e oa rannet Italia e meur a riez : rouantelezhioù, priñselezhioù, republikoù a-wechoù, hag ouzhpenn-se e c'hoarveze ma oa lakaet an arigrap war dammoù broioù zo gant ar riezoù nes, Bro-C'hall, Aostria hag Spagn peurvuiañ.
Disklêriet eo bet e 1946 gant diazezerien Republik Italia ne vo ket mui a rouaned e Italia.

## Karolingidi
*Pepin Italia, roue Italia (781 - 810) (mab an impalaer karolingat Karl Veur)
* Bernez Italia,roue Italia (812 - 818) (mab Pepin) 
* Lotar Iañ, roue Italia (818 - 855) hag impalaer (niz Pepin ha kenderv Bernez) 
* Loeiz II ar Yaouank, roue Italia (855 - 875) hag impalaer (mab Lotar Iañ)
* Charlez ar Moal, roue Italia (875 - 877) hag impalaer (lezbreur Lotar Iañ hag eontr Loeiz II)
* Karloman Bavaria, roue Italia (878 - 880) ha roue Bavaria (eontr Charlez Moal)
* Charlez III an Tev, roue Italia (880 - 888), impalaer, roue Germania ha roue Frankia. (niz Charlez III)

## Unruochidi

## Widonidi

## Bosonidi
*Huon Arle
*Lotar Arle

## Mare an XIXvet kantved hag hanter an XXvet kantved
*Napoleon Bonaparte (1805-1814) - Eugène de Beauharnais, besroue - Rouantelezh Italia a oa e Gevred Italia (eus Milano da Ancona ha gant Venezia)
*Vittorio-Emmanuele Iañ( - ) - Lakaet e oe dindan e veli an holl Italia goude luskad an Risorgimento hag ar brezel graet gant Vittorio-Emmanuele, roue Piemont-Sardinia ha Garibaldi gant skoazell Bro-C'hall 
*Vittorio-Emmanuele II
*Vittorio-Emmanuele III (aet en harlu e 1945)
Pas (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen **pas** evit deskrivañ un heuliad pazoù ma vez savet un dañs warnañ. Tra ma vez implijet ar ger gallek-mañ e Frañs, Europa ha Rusia, dre vras ec'h implijer ivez ar ger saoznek ***combination*** ("kenaozadenn") er broioù saoznek.

Implijout a reer an termen ivez en un doare ledanoc'h evit komz eus un heuliad ("*suite*") dañsoù resis, da skouer *[[pas de deux]]*, *[[grand pas d'action]]* hag all.

Kevatal e c'hell bezañ ivez ouzh ar ger *[[variation (barrez)|variation]]*.

Evit doareoù dañs all, da skouer jazz, hip-hop, tap hag all, ec'h implijer kentoc'h ar ger saoznek ***routine***.
Carl Van Schoor

**Carl Van Schoor** a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.

C'hoari a reas e skipailh broadel Belgia en Olimpiadoù Echedoù 1950 e Dubrovnik (Yougoslavia).

Kampion Belgia e Gent e 1970 (7/11).

## Ur bartienn
* Carl Van Schoor a-enep da Haije Kramer, München, 1958

## Liamm diavaez
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
Jan Rooze

**Jan Rooze** a zo bet ganet e 1947.

Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo.

Mestr FIDE eo.

Ezel eo eus "Chess Club Deurne".

C'hoari a reas e skipailh broadel Belgia en Olimpiadoù Echedoù e 1968 ouzh an tablez 3 (7,5/15) hag e 1976 ouzh an tablez 1 (6/11).

Kampion Belgia en Oostende e 1967 (8/11).

2 298 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Gouere 2008.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE (e saozneg)
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
* E c'hoari e Chesscom (e saozneg)
Failli (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **failli** evit deskrivañ un doare lammadenn ma lamm an dañser(ez) en aer, o disteriñ war al leurenn war ar c'har dirak, savet diwar al leur ar c'har a-dreñv. Neuze e vez risklet war-raok an troad a-dreñv. Keit ha m'emañ o lammat en aer e vez troet un tammig ar c'horf *[[en dedans (barrez)|en dedans]]*, da lâret eo war-du an troad dirak, keit ha ma vez troet penn an dañserez d'an tu all, da lâret eo *[[en dehors (barrez)|en dehors]]*.
Yannick Pelletier (c'hoarier echedoù)

* *Ur skrivagner gallek breizhat zo anvet *'Yannick Pelletier** ivez''.


**Yannick Pelletier*' a zo bet ganet d'an [[22 Gwengolo|22 a viz Gwenholon]] [[1976]] e [[Biel/Bienne|Biel]] ([[Suis]]). 
 
Mestrc'hoarier [[echedoù]] suis.

Mestr Meur (FIDE) eo abaoe [[2000]].

Kampion [[echedoù]] [[Suis]] e 1995, e 2000 hag e 2002.

C'hoari a ra ingal e skipailh broadel [[Suis]] en Olimpiadoù.

C'hoari a ra ingal ivez dindan banniel [[Suis]] e "Biel Chess Festival", lec'h ma oa bet trec'h war [[Rouslan Ponomariov]] ha [[Viktor Kortchnoy]].

Here 2025: 2 511 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] *Standard*  ha 2 643 e renk Elo *Fonnapl'' . E wellañ renk Elo a oa bet 2 624, bet tapet e miz Genver 2003.
## Notennoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE 
* E c'hoari e Chessgames
Glissade (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **glissade** evit deskrivañ ur *[[pas (barrez)|pas]]* kaset da-bnn en ur fiñval. Kregiñ a ra an dañserez er pempvet emstumm e *[[demi-plié]]* ha neuze e kas he gar dirak war-raok, reutaat a ra an divc'har pa gemm pouez ar c'horf war an troad astennet ha neuze riskl an troad all evit en em gavout gant egile. Bez' e c'hell bezañ kaset da-benn *[[avant (barrez)|en avant]]*, *[[arrière (barrez)|en arrière]]*, *[[dessous (barrez)|dessous]]* pe *[[dessus (barrez)|dessus]]*.
En croix (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **en croix** evit deskrivañ pleustradennoù ouzh ar *[[barre (barrez)|barre]]* dreist-holl, da skouer ar *[[battement tendu (barrez)|battement tendu]]* hag ar *[[battement (barrez)|battement fondu]]*, pa vezont kaset da-benn e stumm ur groaz, da lâret eo *[[avant (barrez)|en avant]]* ("dirak"), *[[à la seconde (barrez)|à la seconde]]* ("a-gostez"), *[[arrière (barrez)|en arrière]]* ("a-dreñv") ha neuze *an avant* adarre evit achuiñ
Frants Cornelis

**Frants Cornelis** a zo bet ganet e 1942.

Mestrc'hoarier echedoù belgiat.

Mestr FIDE eo.

Kampion Belgia e Brusel e 1966 (7,5/11).

2 305 edo e renk Elo diwezhañ.
## Liamm diavaez
* E fichenn FIDE (e saozneg)
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
Pas de bourrée (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **pas de bourrée** evit deskrivañ ur *[[pas (barrez)|pas]]* ennañ tri faz kaset da-benn buan-ha-buan. Pa vez kaset da-benn *[[à la seconde (barrez)|à la seconde]]* e kemm lec'hiadur an treid peurliesañ, da lâret eo a-dehoù, a-gleiz hag a-dehoù.
Pas de chat (barrez)

Er varrez klasel ec'h implijer an termen **pas de chat** evit deskrivañ ur *[[pas (barrez)|pas]]* ma lamm an dañserez a-gostez hag e-keit ha m'emañ en aer e pleg he divc'har betek ma stok he zreid ouzh he feskennoù, dispeget an eil glin diouzh egile.

E *Danse des petits cygnes* ("Dañs an elerc'h bihan") eus ar pezh-barrez *[[Lac des cygnes]]* ("Lenn an elerc'h") ez eus ennañ c'hwezhek *pas de chat* kaset da-benn gant pevar dañserez dorn-ha-dorn h kenweet o divrec'h. 

## Gwelit ivez:
* Saut de chat
* Grand pas de chat
Robert Willaert

**Robert Willaert** a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.

Kampion Belgia eo bet e Gent e 1954 (6,5/9), e Brusel e 1962 (8,5/11), e Brusel adarre e 1968 (7/11)(a-gevred gant Albert Vandezande) hag en Oostende e 1973(7,5/11).
Odo Akitania

** Odo Akitania **, pe **Odo Veur** (anvet ivez *Eudes*, pe *Eudo*, pe *Otto*), ganet war-dro 650 pe 660, ha marvet war-dro 735, a oa ur priñs frank, dug Akitania, hag a voe trec'h war ar Vuzulmaned e Toloza e 721 . 

Mab e oa moarvat da Lupus Iañ Akitania (*[[Loup]]* e galleg, *[[Otsoa]]* en euskareg) , a renas marteze war-lerc'h ar patris Felix.

Dug Akitania e oa, eus al Liger betek ar Pireneoù, ha Toloza e oa e gêrbenn. Digant rouaned Neustria hag Aostrazia e tiframmas ar broioù anvet goude Nivernais, Vivarais, hag ul lodenn eus Provañs, en-dro da Arle. 

Emglev a reas gant Chilperig II, roue Neustria, ha Ragenfrid, maer ar palez, a-enep Karl Martel, maer palez Aostrazia. Nemet faezhet e voent e-tal Soissons d'ar 14 a viz Here 718. 

E 721 e voe trec'h war an emir Al-Samh ibn Malik al-Khawlani, en emgann Toloza (721), etre Toloza ha Carcassonne, ha div wech c'hoazh goude war an emir Anbasa ibn Suhaym Al-Kalbi, e 725 ha 726.

E 731 e voe tamallet dezhañ gant Karl bezañ torret an emglev graet ganto e 720: ha Karl da dreuziñ al Liger ha da breizhata kêr Bourges. 

Dimeziñ a reas e verc'h da *Uthman ibn Naissa* anavezet ivez evel Munuza, gouarnour Cerdanya.

E 732 en em savas Munuza a-enep wali Spagn Abd-er-Rahman, ha lazhet e voe gant armeoù Gehdi ben Zeyan.

Neuze e voe kaset div arme gant Spagn da aloubiñ douaroù ar Franked. An eil a eas a-hed traonienn ar Ron betek Sens. Eben, a oa renet gant Abd-er-Rahman, a dreuzas ar Pireneoù, a lakaas freuz ha reuz en Akitania, a gemeras Bourdel, hag a drec'has war Odo en Emgann Bourdel, war lez ar Garona pe an Dordogna.
 
Tec'hel a reas dug Akitania da c'houlenn skoazell digant e enebour kozh Karl Martel. Dont a reas maer ar palez gant un arme, e miz Here 732, hag e Poitiers e voe trec'h war an arme vuzulmat. 

Dilezel ar galloud a reas Odo e 736. E vab Hunald a renas war e lerc'h. 

## Levrlennadur
* Blade, *Eudes, duc d’Aquitaine*, Paris, 1892 
* Oman, Charles. *The Dark Ages, 476–918*. London: Rivingtons, 1914.
J. Kornreich

**J. Kornreich** a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.

Kampion Belgia e Brusel e 1932 (5/8) eo bet.

*Ur bartienn a-enep da Victor Soultanbeieff e 1930.
Odo Iañ, roue ar Franked

**Odo Iañ**, pe *Eudes de France* e galleg (war-dro 860 - 1añ a viz Genver 898 e La Fère (Aisne)), a oa kont Pariz, markiz Neustria (886-888), ha roue ar Franked (888-898).

Mab henañ Roperzh ar C'hreñv e oa. Goude marv e dad (866) e oa re yaouank evit gouarn e zugelezh hag Huon an Abad a renas warni betek 883. Susitour e dad e voe neuze, asambles gant e vreur Roperzh. 

Un emganner garv e tiskouezas bezañ da vare seziz Pariz (885-886) ouzh ar Vikinged. Se zo kaoz e voe dibabet evel roue ar Franked e-lec'h Karl an Tev, impalaer ar C'hornôg a oa roue ar Franked ivez. Diroueet e voe Karl en 887 peogwir en doa termet a-raok kas soudarded da skoazellañ ar stourm a-enep ar Vikinged, ha peogwir en doa kavet gwell marc'hata ganto. 

D'an 29 a viz C'hwevrer 888 e voe dilennet Odo roue ar Franked. Lakaet e oa bet an danvez roue Charlez III a-gostez dre ma oa re yaouank c'hoazh. Kurunennet e voe Odo en abati Saint-Corneille e Compiègne, gant Gautier, arc'heskob Sens. A-hed e amzer-ren e stourmas Odo ouzh Charlez III a felle dezhañ adtapout e gurunenn. A-benn ar fin e reas emglev gantañ, hag e lezas gantañ ar vro entre ar Roen hag ar Saena, ha mirout a reas Pariz ha Frankia ar c'hornôg penn-da-benn.

Dre ziv wech e voe trec'h war ar Vikinged : ar wech kentañ a voe en 888, e koad Montfaucon d'Argonne, hag an eil gwech en 892, e-tal Montpensier e Limagne. Kement-se ne viras ket outo da ober freuz ha reuz e Meaux, Troyes, Toul, Verdun, Évreux ha Saint-Lô. 

Mervel a eure e 898. Un tamm a-raok en doa ranket anavezout Charlez III evel roue, abalamour da roue Frankia ar reter, Arnulf Karintia, ha zalc'he warnañ d'ober. 

Dimezet e oa da d-Théodérade, merc'h-vihan da Aleran, kont Troyes, ha tri mab en doe :
* Raoul, roue Akitania (war-dro 882 - goude 898)
* Arnoul (885 - goude 898)
* Guy (888+.....)

## Liammoù diabarzh
* Odo

## Levrlennadur
* Victor Duruy, *Histoire de l'Europe et particulièrement de la France, de 395 à 1270 (classe de Troisième)*, Librairie Hachette, 1880
* E. Favre, *Eudes, comte de Paris et roi de France* (Paris, 1893).
* Ernest Lavisse, *Histoire de France*, levrenn II (Paris, 1903)
Aleksandr Onistchouk

**Aleksandr Onistchouk** (e ruseg: Олександр Онищук) a zo bet ganet d'an 3 a viz Gwenholon 1975 e Simferopol, Ukraina (Unaniezh Soviedel) .

Mestrc'hoarier echedoù ukrainan hag amerikan.

Mestr Meur Etrebroadel FIDE eo.

Divroañ a ra da Stadoù-Unanet Amerika en 2001.

Kampion echedoù SUA e 2006.

Tapout a ra an eilvet plas goude Magnus Carlsen e Festival Echedoù Biel/Bienne e 2007.

2 670 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Gouere 2008.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE ( e saozneg)
* E c'hoari e Chessgames ( e saozneg)
Allégro (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **allégro ** evit deskrivañ lammadennoù kaset da-benn buan-ha-buan, da skouer *petit allégro*, *grand allégro*.
Variation (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **variation** evit komz eus un dañs kaset da-benn gant un dañserez hec'h-unan fenn pe gant un dañser e-unan benn.

## Gwelet ivez
* Adage (barrez)
Konambeg

Ur yezh zaparoek e oo ar **c'honambeg**. Komzet e oa er war ribloù ar ster Konambo e Perou. Aet da get eo e-pad an
Gayeg

Ur yezh zaparoek e oa ar **gayeg**. Komzet e oa etre ar sterioù Bobonaza ha Pastaza e Perou. Aet da get eo e-pad an . N'eo ket anavezet nemet dre 5 ger en eur pennad eus 1908.

* Nu-gwako : hent
* Mwaka : dour
* Ite : ti
* χenamie : lagad
* Mpanan : heol
Temps levé sauté

E barrez klasel (Skol rusek) ec'h implijer an termen **temps levé sauté** evit deskrivañ un doare lammadenn ma lamm en aer an dañserez goude kregiñ gant un *[[demi-plié]]* ha neuze e teu en-dro war al leurenn gant an treid en hevelep emstumm hag er penn-kentañ, o c'hoût e c'hell bezañ kaset da-benn adalek ar c'hentañ, an eil, an trede pe ar pevare emstumm.

Bez' e c'hell ebzañ kaset da-benn ivez gant un troad nemetken ha neuze e rank an troad all menel en hevelep emstuumm evit er penn-kentañ atav, da skouer e *[[cou-de-pied (barrez)|cou-de-pied]]*.
Tours en l'air (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen **tours en l'air** evit deskrivañ ul lammadenn gant un troadur 360° pa vez eeun ha 720° pa vez doubl, an aliesañ kaset da-benn gant un dañser kentoc'h evit un dañserez.

Pa teu en-dro war al leur e c'hell degouezhout war an divc'har war un dro pe c'hoazh war un troad gant egile astennet en emstumm *[[attitude (barrez)|attitude]]* pe *[[arabesque (barrez)|arabesque]]* pe zoken war ur glin evel pa vez implijet evit achuiñ ur *[[variation (barrez)|variation]]*.
Rekipe

Ur **rekipe** zo un tamm testenn a zispleg an doare da fardañ ur meuz. En destenn-se e kaver ur roll danvezennoù boued hag ur roll oberoù da gas da benn evit fardañ ar meuz-se. Displeget e vez enni petra ar c’hementadoù boued zo da gaout diouzh an niver a brederien, an amzer fardañ, an amzer hag an doare da boazhañ...

Ar rekipeoù a vez desket a rumm da rumm peurvuiañ. Ul lodenn e vezont, neuze, eus hêrezh sevenadurel pep pobl. Alies-mat e vez lakaet ar rekipeoù-se dre skrid evit ma vo aesoc’h d’an dud o deskiñ. En ur vodañ meur a destenn e c’haller sevel levrioù keginañ, enno rekipeoù e-leizh.

## Istor
Ar rekipeoù koshañ a anavezer a voe "embannet" da vare Babilonia : teir zablezenn, eus war-dro 1600 vloaz a-raok J.K., miret hiziv e skol-veur Yale er Stadoù-Unanet. Ul levr keginañ kozh all eo an Apicius, skrivet gant Romaned er IVe pe er Vvet kantved goude J.K.

## Rummadoù rekipeoù
*Rekipeoù pesked
*Rekipeoù kig
*Rekipeoù gwastilli
*Rekipeoù soubennoù

## Gwelet ivez
*Died
*Keginerezh 
*Keginerezh Breizh
*Roll rekipeoù 

## Levrlennadur
* *Barr-Heol war ar gegin hag an daol*, Soaz an Tieg, Barr-Heol, Lannuon, 1975
**Leor kegin evid ar vugale*, Emgleo Breiz, 2005
* *Gerioù ar gegin*, An Amzer, Roazhon, 1981
* *Ar boued / L’alimentation*, geriaoueg ar boued, Ofis ar Brezhoneg, 2002

## Liammoù diavaez
*Keginañ (rekipeoù ar gazetenn Ya !)
*Lec’hienn Paysan Breton, rekipeoù e brezhoneg
*Rekipeoù gant holen Gwenrann, e galleg
Strollad ar Justis hag an Diorren

**Strollad ar Justis hag an Diorren** (*Adalet ve Kalkınma Partisi* e turkeg) a zo ur strollad politikel krouet e Turkia e 2001. Trec'h e oa bet en dilennadegoù e 2002 dindan renerezh Recep Tayyip Erdoğan. Berraet e vez e anv dindan ar stumm, berroc'h, *AKP*. Gwelet e vez evel ur strollad politikel strizhmirour muzulmat, broadelour hag hiraezus eus an Impalaeriezh otoman. Da gentañ e oa ur strollad eus an tu dehoù mirour met muioc'h-mui eo o vont war-zu an tu dehoù pellañ  estrengas ha strizhbroadelour . E arouez a zo ur glogorenn dredan dispaket war ur foñs gwenn pa talvez *Ak* d'al liv-se.

## Deroù gouarnamant an AKP
Goude trec'h an AKP, e 2002, pa oa gounezet ar muiañniver eus ar sezioù gant ar strollad-se, e voe nac'het da Erdoğan bezañ kentañ ministr dre ma oa tamallet dezhañ ur brezegenn er bloavezhioù a-raok. Dre hanterouriezh ur barzhoneg kozh en doa roet da intent e oa prest da zegas muioc'h a relijion e mont-en-dro ar republik turk. E geneil, Abdullah Gül a yeas da Gentañ Ministr, betek Mae 2003, pa voe didamallet Erdoğan .

Recep Tayyip Erdoğan, ur wech kadarnaet evel penn ar vro a glaskas silañ adreizhadurioù niverus evit gwellaat ekonomiezh Turkia ha dispenn modoù kozh e-keñver mont-en-dro ar gevredigezh ken e c'hell Turkia tostaat da reolennoù boutin Europa (ezel eo Turkia eus Kuzul Europa). An *AK Parti* en deus disklêriet e oa prest da gas ar vro war-raok betek ma vo doujet da reoladoù Unaniezh Europa, p'he doa goulennet Turkia mont enni e 1964.

## Goulenn da verzañ an AKP
E nevez-amzer 2008 e tisklêrias Lez-varn vonreizhel Turkia e oa bet torret lezennoù diazez ar republik e-keñver al laikegezh gant ar gouarnamant, pa oa bet aotreet ar studierezed da lakaat ur ouel war o fenn, ma plije dezho. Kinniget o deus ar varnerien ma vo graet un enklask evit sevel an abegoù da verzañ ar strollad politikel. C'hoarvezet eo dija he deus graet ar Justis turk evel-se (e 1997, klozet e oa bet ar Refah Partisi, ha Recep Tayyip Erdoğan a oa unan eus e bennoù bras).
## Notennoù ha daveennoù
Otto Iañ (impalaer santel)

**Otto I**, impalaer santel, a oa ganet d'an 23 a viz Du 912 e Wallhausen, e-tal Lenn Konstanz, hag a varvas d'ar 7 a viz Mae 973. Mab e oa da Herri Iañ Germania ha da Matilda Ringelheim. Ren a reas eus 936 da 973.

E-kerzh un hir a ren e roas brud ha sked da rouantelezh Germania, ken gant e ampartiz politikel ken gant e drec'hioù er brezel. Adsevel a reas an titl a impalaer hag anvet e voe da Impalaer ar Romaned eus 962 da 973. Eñ eta an hini a voe saver an Impalaeriezh santel roman german, goude ma ne voe krouet an anv-se nemet er  kantved.
Teoderata

**Teoderata** (pe **Théodérade** hervez hec'h anv gallekaet, pe *Théodérade de Troyes*), pe **Théodrate** (868 &ndash; 903), a oa ur briñsez frank, merc'h-vihan da Aleran, kont Troyes.

Dimeziñ a reas e 884 da Odo, kont Pariz ha markiz Neustria. Anvet e voe ar c'hont Odo da roue Frankia ar c'hornôg d'an 29 a viz C'hwevrer 888, diwar-goust Charlez II, re yaouank. 

Goude ober emglev e voe lakaet Charlez da roue pa varvas Odo, hag ar gontez ne welas ket he bugale o ren. 

## Bugale
Tri mab o doe: 
* Raoul, roue Akitania (war-dro 882 - goude 898)
* Arnoul (885 - goude 898)
* Guy (Gui) (888+.....)
Nord-Pas-de-Calais

**Nord-Pas-de-Calais** a oa unan eus rannvroioù Bro-C'hall, krouet gant ar gouarnamant gall e 1955. Departamantoù an Norzh hag ar Pas-de-Calais a gavere enni.
Chaînés (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen **chaînés** pe **tours chaînés**, diverraet diwar **tours chaînés déboulés**, evit deskrivañ un heuliad troiennoù buan-ha-buan kaset da-benn gant an treid an eil war-lerc'h hag egile en ur heuliañ ul linenn pe ur c'helc'h war al leur. Kaset e vez da-benn *[[en pointe]]* pe *[[en demi-pointe]]*.
Échappé (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen **échappé ** evit deskrivañ ur fiñvadenn kroget en un emstumm serr (kentañ pe bempvet emstumm) hag achuet en un emstumm digor (eil pe bevare emstumm).

Daou doare *échappé* zo :
* ***Échappé sauté***: da heul ur *[[plié (barrez)|plié]]* don e lamm an dañser(ez) en aer en ur gemmañ emstumm an divc'har betek an eil emstumm ma krogas er c'hentañ emstumm ha betek ar pevare emstumm ma krogas er pempvet emstumm, o tont en-dro d'al leur e *[[demi-plié]]* ;
* ***Échappé sur les pointes*** (pe ***Échappé sur les demi-pointes***): da heul ur *[[plié (barrez)|plié]]* don e lamm an dañser(ez) *[[en pointe]]* pe *[[en demi-pointe]]*, oc'h achuiñ en eil emstumm ma krogas er c'hentañ emstumm hag er pevare emstumm ma krogas er pempvet emstumm, reut an daoulin atav.
Soutenu (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen **échappé ** evit deskrivañ un heuliad troiennoù kaset da -benn buan-ha-buan heñvel ouzh *[[Chaînés (barrez)|tours chaînés]]*.

Kregiñ a ra an dañser(ez) gant ur *[[demi-plié]]* oc'h astenn ur c'har en un emstumm *[[tendu (barrez)|tendu]]* ha neuze e laka ar c'har da sevel en ur gregiñ da dreiñ ha neuze e laka ar c'har all da sevel, oc'h achuiñ 360º e-keñver an emstumm kentañ.
Tombé (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen **échappé ** evit deskrivañ ur fiñvadenn ma an dañser(ez) gant ur *[[coupé (barrez)|coupé]]* dirak ha neuze, goude astenn ar c'har betek ar pevare emstumm *[[avant (barrez)|avant]]* evit ur *tombé en avant* ("dirak"), betek an eil emstumm evit ur *tombé [[à la seconde (barrez)|à la seconde]]* ("a-gostez") pe betek ar pempvet emstumm evit ur *tombé [[arrière (barrez)|en arrière]]* ("a-dreñv"). Neuze e kemm pouez ar c'horf war ar c'har astennet, lakaet war al leur en ur *[[plié (barrez)|plié]]* don. Reut emañ ar c'har oberiant (an hini o fiñval) neuze, ha savet un tammig diwar al leur.

A-hendall e c'heller kas da-benn an *tombé* hep ar *coupé* er penn-kentañ, o vont betek ar pevare emstumm war-eeun adalek ar pempvet emstumm gant un tamm lammig en ur risklañ.

Alies e vez kaset da-benn ar fiñvadenn-mañ a-raok ur *[[pas (barrez)|pas]]* kaset da-benn en ur vont war-raok, da skouer ar *[[Pas de bourrée (barrez)|pas de bourrée]]*.
Pe

**Pe** zo

*ur ger brezhonek

**un anv-gwan goulennata 
***a gaver er gerioù *petra, pelec'h pegoulz, penaos, pehini, pere, peseurt*
***a implijer gant ar c'hemmadur dre vlotaat: *Pe zeiz?*

**ur stagell-genurzhiañ evel e-barzh *daou pe dri*

*ul lizherenn, gwelout Pe (lizherenn)

*ul lesanv a vez graet eus Penélope Cruz, aktourez spagnol.

## Pennadoù kar a bell pe a dost
*pa, pi, po, pu, pou
Chassé (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **chassé** evit deskrivañ ur fiñvadenn pa riskl an dañser(ez) *[[avant (barrez)|en avant]]* ("war-raok"), *[[arrière (barrez)|en arrière]]* ("a-dreñv") pe *[[à la seconde (barrez)|à la seconde]]* ("a-gostez"), daoubleget an divc'har, a-raok lammat en aer keit ha m'en em gav an divc'har, deuet da vezañ reutaet.

Bez' e c'hell bezañ kaset da-benn evel ur *[[galop (barrez)|galop]]* pe c'hoazh dre vountañ war an troad evit e lakaat da vont war-raok en ur risklañ war al leur en emstumm *[[plié (barrez)|plié]]* hag o lammat gwezh ha gwezh all.
Galop (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen **galop** evit deskrivañ ur *[[pas (barrez)|pas]]* e div amzer kaset da-benn en ur vont *[[avant (barrez)|en avant]]* ("war-raok"), *[[arrière (barrez)|en arrière]]* ("a-dreñv") pe *[[à la seconde (barrez)|à la seconde]]* ("a-gostez") tro-dro d'ur sal.

Da skouer, en oberenn varrez "*Cendrillon*" ("Luduenn") gant Louis Duport: "*Acte III, Premier galop, presto*".
Richardis Swabia

**Richardis Swabia**, pe **Santez Richardis**, pe **Richgard**, pe *Richarde* e galleg, (war-dro 840- † 18 a viz Gwengolo etre 894 ha 896) a oa ur briñsez frank, merc'h da *Erchanger Souabia*, kont palatin Nordgau en Elzas. Brudet e oa da vout deol. 

## He buhez

Ganet e oa en Elzas. He zad a oa eus an tiegezhiad Ahalolfinger.

E 862 ec'h euredas da g-Karl an Tev, a oa da vout impalaer ar C'hornôg . Kurunennet e voent o-daou e Roma e 881 gant ar pab Yann VIII. Bugel ebet n'o doe.

Bec'h en doa Karl gant ar Vikinged a rae freuz ha reuz er vro, ha ne zeue ket a-benn da dalañ oute. Krog e oa da spontañ ha da bennfolliñ.

Pennkuzulier Karl e oa Liutward, ha kasoni a vage baroned al lez outañ. Se zo kaoz moarvat ez ejont da gontañ d'an impalaer ez avoultre gant Richardis. 

Tamall a reas Karl neuze d'e wreg bezañ avoultrez ha kas a reas anezhi kuit war zigarez ne oa ket gwir briedelezh etreze. Prosez a voe. Barnet e voe voe Richardis dre an tan, ha didamallet. Serret e voe Karl en un abati. 
Klask a reas Richardis kemer ar galloud neuze met ne deuas ket a-benn.

## Santez
A-benn ar fin en em dennas en abati Andlau, 35 km eus Strasbourg, a oa bet diazezet ganti war he douaroù en 880, a-raok dezhi bout kaset kuit gant he fried, ha ma oa he nizez Rotrod a oa abadez.

Richardis a boe ivez abadez e Säckingen ha Zürich.

## Kehelerezh
Mervel a reas Richardis en Andlau d'an 18 a viz Gwengolo ha beziet e voe eno.
Anvet e voe da santez war-lerc'h he marv.

## Levrlennadur
* Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon: Richardis 
* Wiegand, W.: *Richardis*, e-barzh *[[Allgemeine Deutsche Biographie]]* (ADB), vol. 28, Leipzig 1889, pp. 420–421 

## Liammoù
*  He buhez

## Notennoù