Burgonded

Unan eus pobloù german ar reter e oa ar **Vurgonded**. Soñjal a reer e oant divroet eus douar-bras Skandinavia da enez Bornholm, er Mor Baltel, un enezenn a zeu hec’h anv eus an norseg *Burgundarholmr*, "Enez ar Vurgonded" ; alese ez ejont goude da zouar-bras Europa.

Ar menegoù kentañ eus ar Vurgonded gant ar Romaned o laka da vezañ unan eus pobladoù german ar reter. Diwar an enklaskoù henoniezh a zo bet graet en enez Bornholm e soñj d’an istorourien e oant aet kuit alese war-dro ar bloaz 300 goude J.K.

Er bloaz 369 e voent galvet gant an impalaer roman Valentinian Iañ da vont d’e sikour en e vrezel enep ur bobl c’herman all, an Alemanned. D’ar c’houlz-se e oa ar Vurgonded o vevañ e traoñienn ar stêr Wisła moarvat.

### Vvet kantved
E deroù ar , pa oa bet tennet soudarded eus harzoù an Impalaeriezh roman evit mont da vrezeliañ a-enep ar Wizigoted, e voe treuzet ar stêr Roen gant tud eus meur a bobl c’herman, Alaned, Vandaled ha Burgonded. En em staliañ a reas ar Vurgonded, da vat, e traoñienn ar Roen, ha sevel eno ur rouantelezh a oa he c’hêr-benn e Worms. Eno o doe da amezeien an Alemanned er c'hreisteiz, ar Franked en naternoz hag an Huned er reter. Implijet e voe ar Vurgonded gant ar galloud roman evit difenn harzoù an Impalaeriezh ha stourm ouzh pobloù german all.

Adalek ar mare-se en em droas pennoù bras ar Vurgonded davet ar gristeniezh katolik, hogen ar bobl a viras he c’hredennoù, paganiezh ha kristeniezh Arius mesket. E 436-437 e rejont o mad eus diskar an Impalaeriezh roman evit sevel enep ar Romaned.
Dindan ren o roue Gundahar, pe Gundicar, e voe aloubet douaroù nevez ganto war ribl kleiz ar Roen, e Gallia Belgica, a voe lezet ganto gant ar Romaned goude-se. Daoust ma veze sellet outo c’hoazh evel ur bobl *gevredet* (*foederati*), e voe torret an emglev etrezo hag ar Romaned p’en em savas ar Vurgonded, gant Gundahar en o fenn, ouzh an Impalaeriezh. Gant Aetius, penn milourel ar Romaned, e voe galvet an Huned da zont war sikour an Impalaeriezh. Faezhet e voe ar Vurgonded en ur brezel ma vije bet lazhet 20&nbsp;000 anezho hag en o zouez ar roue Gundahar, a zo *Gunther* e gwerz-veur an *[[Nibelungenlied]]* (1203-1025). Spontet e voe ar Vurgonded ha sujañ a reas lod anezho da roue an Huned, Attila, evit mont da vevañ a-gevret ganto e Pannonia. Ar re all a voe kendeuzet en arme ar Romaned ha lezet e voent d’en em staliañ e Savoia (anvet *Sapaudia* d’ar mare-hont ha brasoc’h eget Savoia bremañ).

Eno e savjont ur rouantelezh anvet Burgondia, adalek 443, en-dro d’o c’hêr-benn Geneva. Klask a rejont brasaat o rouantelezh, war-du ar c'hreisteiz ha war-zu ar c’hornôg. Skoazell a zegasjont d’an Impalaeriezh roman, a-gevret gant pobloù german all evel ar Wizigoted, en he stourm a-enep Huned Attila. 

Brezeliañ a rejont a-enep ar Franked e deroù ar . E 534 e voe aloubet o bro ganto ha staget ouzh rouantelezh frank bugale Hlodwig Iañ, ar Veroveed. 

An eñvor eus rouantelezh ar Vurgonded a chomas bev e-pad pell avat, hag un emskiant kreñv a roas d’o diskennidi, a-hed meur a gantved, pa oa enebiezh etre rouaned Bro-C’hall ha duged Bourgogn.

Bourgogn bremañ a zalc’h anv ar rouantelezh-hont, daoust m’eo disheñvel o bevennoù.

## Gwelet ivez
* Burgondeg (yezh c'hermanek)
* Burgondia
* Rouantelezh Kentañ ar Vurgonded

## Levrlennadur
* Burgunder in: Historisches Lexicon der Schweiz
* Guichard, René, *Essai sur l'histoire du peuple burgonde, de Bornholm (Burgundarholm) vers la Bourgogne et les Bourguignons*, 1965, embannet gant A. et J. Picard et Cie.