open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bredual

**Bredual** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Reuz e departamant Il-ha-Gwilen. E-barzh Roazhon Meurgêr emañ.
## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie ː **Montual**, XIVvet; **Notre-Dame de Montual**, 1555

## Ardamezioù
*En aour e borched iliz en argant loc'hant ouzh beg, mogeriet ha digor en sabel, lennet en glazur ha leinet gant tour iliz al lec'h ivez en argant, mogeriet ha digor en sabel ha toennet en glazur;  e vevenn en gul plezhek en argant.*

## Istor
Bredual e oa trev Morzhell.

### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 30 gwaz ag ar gumun gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,46% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: ur milour a varvas.

## Brezhoneg
* 1,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
* Ouzhpenn 107 savadur renablet a zo er barrez met n'eus monumant istorel ebet. Gallout a reomp menegiñ an iliz "Notre-Dame-de-Montual" hag unan eus koshañ ti eus Bro-Roazhon hag a vefe eus 1520.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud liammet ouzh ar gumun
* E miz Gwengolo 1943 en doa kavet repu an nijer amerikan Georges C. Padgett e ti-feurm Jean Bohuon (tad ar maer e-karg abaoe 2001) ha kuzhet ouzh an Alamaned. Plasenn an ti-kêr a zo bet anvet diouzh e anv.
* Roger Beaulieu a oa maer ha rener skol publik ar gumun. Roet e oa e anv d'ar skol adsavet hag addigoret e 2005 gant ar maer Jean-François Bohuon hag ar c'hannad Philippe Rouault.

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
*  Bredual war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Gwerzher

**Gwerzher** (*Le Verger* e galleg) a zo ur gumun eus Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
En un 20 km bennak e kôrnog Roazhon emañ Gwerzher. E diazad Liger-Breizh emañ.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar c'hure, Guillaume e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 17 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,56% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas d’an 21 a viz Eost 1914 e Fosses-la-Ville e Belgia, soudard e oa er 70vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, daou anezhe a voe tud nann-soudard, lazhet e voent e-pad ur vombezadeg.

## Monumantoù ha traoù heverk

Verger-eglise2.jpg|An iliz katolik hag ar groaz.

* Monumant ar re varv.
* Plakennoù  ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Brezhoneg
Lakaet eo bet panelloù divyezhek galleg-brezhoneg e mont-tre ar gumun e 2025. Goulennet e oa bet kement-se gant kuzul-kêr ar re yaouank "evit diskouez emañ Gwerzher e Breizh".

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofsiel ar gumun

## Dave ha notennoù
Ruan Lufei

*Ruan eo an anv-familh.*

**Ruan Lufei** (e sinaeg: 阮露斐 ) a zo bet bet ganet d'an 2 a viz Here 1987 e Nanjing, (Sina).

Ur c'hoarierez echedoù sinaat eo.

Mestrc'hoarierez (WGM) eo abaoe 2008 abalamour d'an disoc'hoù 2004 China Women's Team Championship in Jinan, China (April 16–24, 2004); score 6.5/9, China Zonal 3.5 Women's Championship in Beijing (October 20–25, 2005); score 5.0/9 ha 8th Russian Women's Team Championship in Sochi, Russia (May 1–11, 2007); score 7.5/10

Kemer a reas perzh e skipailh c'hoarierezed echedoù o c'hoari e Kampionad Bedel an Echedoù (Maouezi), e-tal Zhao Xue, Hou Yifan, Shen Yang ha Huang Qian, en Yekaterinbourg (Rusia) e 2007. Dont a reas ar maout gante. Ruan Lufei
a c'hoarie ouzh an trivet tablez. Gant un disoc'h a 6/7 e tapas ur vedalenn argant.
 
E miz Even 2025, he renk Elo (FIDE) a oa 2491.
2 503 he renk Elo uhelañ e miz Genver 2014.
## Div bartienn
* Tatiana Kosintseva a-enep da Ruan Lufei
* Ruan Lufei a-enep d' Ekaterina Kovalevskaya

## Liammoù diavaez
* He fichenn FIDE
* He c'hoari e Chessgames
Ilfentig

**Ilfentig** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
Treuzet eo ar gumun ganr ar Meu.

## Anv
### Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie ː **Hilphintic**, 1122; **Infintic**, 1174; **Infintinc**, 1187; **Hilphintic**, 1189; **Efindic**, 1330; **Iffindicq**, XVIt; **Iffandic**, 1630

### Gerdarzh

## Ardamezioù
*Stlejet : ouzh 1 en gul e erez en argant, iziliek en aour, karget gant ur skoed ivez en gul dreistkarget gant daou hanaf en argant lammellet, ouzh 2 en aour e maen-hir e sabel.*

## Istor
* Daou hent roman en em groazie en Ilfentig, an hini etre Kersaout ha Naoned hag eglie etre Roazhon ha Karaez.
* Drasted e voe ar vro gant ar vikinged en .
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Baslé e anv, daou gure, De Sequinville ha Regnier, ha tri beleg, Titsciaux, Bougrard ha Colombel.
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 163 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,16% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; dek anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 en Emgann Rossignol e Belgia. 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemzek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 13,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Peulvan Pierre-Longue. 
* Iliz katolik *Sant Alar*.
* Monumant ar re varv, bet savet e 1920 ha  dioueliet d’an 9 a viz Here 1921, luc’hskeudennoù. 
*  Plakennoù  ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

Iffendic-PierreLongue 03.JPG|Pierre-Longue (= Maen-hir).
Eglise Iffendic.JPG|Iliz katolik Ilfentig.
Iffendic (35) Église 01.jpg|Penn iliz Saint-Éloi.
Iffendic (35) Église 02.jpg|Dor-talbenn kornôg.
Iffendic (35) Église 03.jpg|Porched Su ha karnel gozh.
Iffendic (35) Église 04.jpg|Diabarzh iliz Saint-Éloi.
Iffendic (35) Église Vitrail 01.jpg|Gwerell-vras eus ar , rummet.


### Kestell

Enceinte 2 Boutavent.jpeg|Ul lodenn eus an dismantroù.

*Kastell Boutavant, eus ar Grennamzer, war adsevel.

Château du Breil.jpg|Kastell Le Breil.

*Kastell ar Breil, 1863.

Château de la Chasse, Iffendic - Vue d'ensemble 2.jpg|Kastell ar Chase.

*Kastell ar Chase, 1895.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
### Gevelliñ
* 
## Tud
### Ardamezeg familhoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel an ti-kêr

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Lanwaz

**Lanwaz** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
Ilfentig ha Bezeg eo ar c'humunioù amezek. Araok e oa e Bro-Sant-Maloù met e-barzh Eskopti Dol e oa.
## Istor
Lanwaz zo ur barrez kozh-tre (araok an  kantved).
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Éveillard e anv.
### kantved
#### [[Brezel-bed kentañ]]
Mervel a reas eizh gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,02% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan a gemeras perzh en emgann Ham-sur-Sambre e Belgia d'an 20 a viz Eost 1914, ne voe ket adkavet e gorf, unan all a voe lazhet d'an 22 a viz Eost 1914 en Emgann Rossignol.
#### Brezelioù didrevadennañ
Brezel Aljeria : mervel a reas ur milour d'ar 5 a viz Du 1956.
## Monumantoù ha traoù heverk

La Nouaye (35) Église Saint-Hubert - Extérieur - 01.jpg|An iliz katolik.
Church of La Nouaye.JPG
La Nouaye (35) Croix de cimetière 01.jpg|Ar groaz.

* Iliz katolik *Sant Huberzh*, dibenn ar .
* Kroaz ar vered.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha Brezel Aljeria) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
* Dom François Plaine (1833-1900), manac'h beneadat, istorour, ganet e Lanwaz.
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn web ar gumun

## Dave ha notennoù
Pleveleg

**Pleveleg** (** e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv
## Ardamezioù
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Guillory e anv, hag ur c'hure, Demay.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 65 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,67 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mont a reas ur prizoniad-brezel eus ar gumun diwar wel d'ar 4 a viz C'hwevrer 1945 e Marteldorf en Alamagn.
## Brezhoneg
* 10,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Pleumeleuc (35) Église 07.jpg|Diabarzh an iliz.
Pleumeleuc (35) Croix du placître de l'église 01.jpg|Ar groaz.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Kroaz e plasenn an iliz.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 53 skoliad (10 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). 
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
* .
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar gumun
## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Sant-Gonlei

**Sant-Gonlei** (** e galleg, *Saent-Gólei* e gallaoueg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Ruellan e anv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 22 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,85% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; unan anezhe a varvas d’an 23 a viz Eost 1914 en Ham-sur-Sambre e Belgia, er 41vet Rujumant Troadegiezh e oa.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ur prizoniad-brezel eus ar gumun d’ar 7 a viz Genver 1943 e Regensburg (Alamagn). 
* D'an 11 a viz Even 1944 e voe taolet un nijerez *Focke-Wulf 58 "Weihe"* eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) d'an diaz e "Quéneleuc" e Sant-Gonlei gant kirri-nij chaseal-bombezañ *[[North American P-51 Mustang|Mustang]]* eus an United States Army Air Forces; lazhet e voe un nijour, unan all a varvas an deiz war-lerc'h e *Krieglazarett* Roazhon ha douaret e voent e Mont-de-Huisnes; an trede nijour a voe gloazet.
## Brezhoneg
* 7,4 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Gonlay eglise.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Gonlei* gwechall, *Sant Gwilhom* bremañ, -.

081002_maison_ecole_(15).JPG|An ti-skol.

* Mirdi bihan an ti-skol.
* Ti nobl ar Vilou date du . 
* Kastell La Châsse, . Ar c'hastell kent a voe distrujet e 1595 e-pad brezelioù ar relijion.
* Maner La Changée.

Saint-Gonlay (35) Église Saint-Guillaume Extérieur 01.jpg|Ar monumant ouzh ar voger.

* Monumant ar re varv ouzh moger diavaez kloz an iliz katolik, luc'hskeudenn.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
## Melestradurezh
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

* Sant-Gonlei war Geobreizh

## Dave ha notennoù
Talenseg

**Talenseg** (*Talensac* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Moñforzh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie ː **Thalencach**, 1152; **Talencheac**, 1168; **Talenceac**, 1174; **Tarucac** ?, 1187; **Thalanzac**, 1190; **Talanchac**, 1214; **Talenchac**, 1268; **Talensac**, XVIvet; **Talansac**, 1630

**Gerdarzh**

## Ardamezioù
*En glazur e deir gwerzhidenn en argant treustellet, leinet gant teir steredenn en aour*

## Istor
* En iliz ar barrez e voe drouklazhet Erispoe, roue Breizh, e 857.
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Coqué e anv, hag ur c'hure, Guillaume.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 68 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,26% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pemp anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914, unan d’an 21 en Arsimont, soudard e oa er 71vet Rujumant Troadegiezh, ar re alld’an 22 , unan e Virton, soudard e oa er 124vet Rujumant Troadegiezh, ar re arall en Emgann Rossignol, soudarded e oant er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe Talenseg hep emgann d'an 3 a viz Eost 1944 gant tirlu SUA.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Ur soudard eus an 73vet RIMa a varvas d'ar 24 a viz Kerzu 1957 e Tizi Ouzou, departamant Kabilia-Veur.
## Brezhoneg
* 13,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Meven*.
* Kroaz ar vered.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar gumun
## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Menezalban

**Menezalban** (*Montauban-de-Bretagne* e galleg) zo ur gumun e Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h kanton Menezalban eo.

## Douaroniezh
Emañ koad Menezalban e norzh ar gêr.
### Kumunioù amezek

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Fornier e anv, daou gure Eon ha Le Breton, hag ur beleg, Faisant.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 114 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,72% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; eizh anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 en Emgann Rossignol e Belgia.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas trizek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe Menezalban d'an 3 a viz Eost 1944 gant ar "Combat Command B" eus ar 4 Rannlu Hobregonet eus tirlu SUA.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour e miz Ebrel 1949 en Hanoi en Tonkin er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas seizh soudard.
### kantved
* Kresket eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant Lanvaelvon.
## Brezhoneg
* 8,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh ha 5,0 % eus re Lanvaelvon a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Chateau_de_Montauban-de-Bretagne.jpg
Château de Montauban-de-Bretagne 01.JPG|
Château de Montauban-de-Bretagne 02.JPG|
Château de Montauban-de-Bretagne 03.JPG|
Château de Montauban-de-Bretagne 04.JPG|

* Ar c'hastell, tourell eus an , savadurioù all eus ar .

Montauban-de-Bretagne (35) Église 01.jpg|Iliz katolik *Sant Alar*.
Montauban-de-Bretagne (35) Chapelle de Lannelou 01.jpg|Chapel *Intron-Varia Lannelou*.
Saint-M'Hervon - église.JPG|Iliz katolik *Sant Mervon*.

* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv er vourc'h, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost; dioueliet d’ar  6 a viz Gouhere 1924, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs

## Pennadoù kar
* Lanvaelvon,
* Montauban.
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn web ar gumun
* Menezalban war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Koad-Yarnvili

** Koad-Yarnvili ** a zo ur gumun eus Kanton Menezalban e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie ː **de Nemore Gervili**, XIIvet; **de Bosco Jarvili**, XIIvet; **Boisgervilly**, XVIvet

**Gerdarzh**

## Ardamezioù

* n'ez eus ket evit ar poent

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Piedvache e anv, hag ur c'hure, Cintré.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 52 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,09% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pemp anezhe a varvas e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, tri en Emgann Rossignol, soudarded e oant er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel, unan all e Virton, soudard e oa er 130vet Rujumant Troadegiezh hag unan e Maissin, soudard e oa en 62vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 10,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Maner Coudray (XVIvet-XXvet).
* Chapel Sant-Anton (deroù XVIIIvet).
* Chapel gozh Itron-Varia-Gwir-Sikour (fin XVIIIvet).
* Maner la Ville-Chauvin (1838).
* Iliz katolik *an Drinded-Santel* (1859, 1862, 1871, 1887)
L'eglise de boigervilly - panoramio.jpg|Iliz an Drinded-Santel.
Boisgervilly.jpg|Aoter an iliz.

* Monumant foran ar re varv.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud

* Félicité **Botherel**, penn chouan, 1795-1796.
* Gustave **Corbe**, koñsul Bro-C'hall.
* Henri **de Saint-Julien**, jeneral rann-arme e-kerzh ergerzh ar Meksik, ofiser-meur lejion a enor.

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Chapel-al-Loc'h

**Chapel-al-Loc’h** (**' e galleg) a oa ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Menezalban]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː **La Chapelle dou Lou**, 1314

**Gerdarzh*'

* Dauzat & Rostaing ː meneg ebet ː teñval

== Ardamezioù ==
*En glazur e vlourdilizenn en aour, heuliet gant teir c'hregilihenn ivez en aour, 2, 1*

Ardamezioù familh La Chapelle (XV<sup>vet</sup>)

== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Pichon e anv, hag ur beleg, Louvel.
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 14 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,10% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel
===  ===
* Bodet e voe gant [[Al Loc'h]] d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: [[Chapel-al-Loc'h (kumun nevez)]].
== Brezhoneg ==
* 11,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
La Chapelle-du-Lou (35) Église 01.jpg|An iliz katolik.
</gallery>
* Iliz katolik *Santez Katell*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

== Emdroadur ar boblañs 1962-2007 ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===

== Pennadoù kar ==
* [[Al Loc'h]],
* [[Chapel-al-Loc'h (kumun nevez)]].

== Liammoù diavaez ==

== Levrlennadur ==

* Albert Dauzat & Charles Rostaing : *Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France*. Larousse, 1963. Guénégaud, 1978
* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine*. 2008
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Al Loc'h

**Al Loc’h** (**' e [[galleg]]) a oa ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Menezalban]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==

* Erwan Vallerie ː **Lupo**, XIIIvet; **Le Lou Lieuc**, 1314; **Lohoc**, XV<sup>vet</sup>; **Le Lou*', 1516;

== Ardamezioù ==
N'ez eus ket evit ar poent.

== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Gaultier e anv.
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas pemp gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 2,84 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun en [[Alamagn]] abalamour d'ar brezel , unan e miz Meurzh 1944 pa voe bombezet e gamp [[STO]], egile, soudard er lu gall, e miz Genver [[1945]] en un emgann.
===  ===
Bodet e voe gant [[Chapel-al-Loc'h]] d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: [[Chapel-al-Loc'h (kumun nevez)]].

== Brezhoneg ==
6,9 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Le Lou-du-Lac (35) Église 04.JPG|An iliz katolik.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Loup*.
<gallery>
Le Lou-du-Lac (35) Château.JPG|Ar c'hastell.
</gallery>
* Kastell al Loc'h.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù.

== Emdroadur ar boblañs ==


== Melestradurezh ==
== Tud ==

=== Ardamezeg ar familhoù ===

== Pennadoù kar ==
* [[Chapel-al-Loc'h]],
* [[Chapel-al-Loc'h (kumun nevez)]].

== Liammoù diavaez ==


== Levrlennadur ==

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Barcelos

**Barcelos** zo ur gêr ar rannvro an Norzh en Portugal.

## Kêrioù gevellet
*Vierzon 
*Pontevedra 
*São Domingos, Kab Glas
*El Jadida 
*Recife 
*Svichtov 

## Liammoù diavaez
Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz

**Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz** a oa ur brezel graet gant pobl an Izelvroioù, Belgia, Luksembourg, ha hanternoz Bro-C'hall, a-enep d'ar Spagnoled eus 1568 (emgann Heiligerlee) da 1648 (feur-emglev Westfalen), war-bouez un arsav-brezel a badas dek vloaz, eus 1609 da 1621. *Emsavadeg an Izelvroioù*, pe *emsavadeg ar gorkerien* a vez graet anezhañ ivez. 

War-lerc'h an emsavadeg e voe gounezet o dizalc'hiezh gant seizh proviñs an hanternoz, a voe anvet ar Proviñsoù-Unanet, hag anavezet e 1581 gant Akta Den Haag ha gant ur feur-emglev sinet e 1648 ouzhpenn feur-emglev Westfalen. 

## Orin
E-kerzh ren Karl V e voe kaset frankizioù ekonomikel an Izelvroioù spagnol da netra.

## Ar brezel

## Pennadoù kar
* Proviñsoù-Unanet
* Izelvroioù spagnol

## Liammoù
* Emsavadeg an Izelvroioù
São Luís (Maranhão)

* *Ur pennad *' São Luís ** zo.''





**São Luís*' eo anv kêrbenn stad [[Maranhão]] e [[Brazil]], en [[Enez São Luís]], e [[Baía de São Marcos]], en [[aber]] graet gant meur a stêr, ha dreist-holl an teir-mañ: [[Pindaré]], [[Mearim]], [[Itapecuru]].

Tost d'ur milion a dud a oa o chom e kêr e [[2006]], hag 1,227,659 er veurgêr, ar 16vet tudetañ eus Brazil.



== Istor ==
Da gentañ e oa ur gêriadenn dalc'het gant an "indianed" [[Tupinambá]] . 
=== Bloavezhioù ar C'hallaoued ===
Kentañ Europiz a voe gwelet eo Gallaoued e oant, e [[1612]]. Eus [[Kankaven]], e Breizh, e oant aet kuit, da glask sevel un drevadenn. Renet e oant gant [[Daniel de La Touche de La Ravardière]] .
Ur c'hreñvlec'h a voe da gentañ, anvet "Saint Louis", diwar-lerc'h ar roue gall [[Loeiz IX (Bro-C'hall)|Loeiz IX]], hag evit enoriñ o roue da-neuze [[Loeiz XIII (Bro-C'hall)|Loeiz XIII]].

=== Tro Portugaliz ===
Kemeret e voe ar c'hreñvlec'h gant soudarded eus [[Portugal]] renet gant [[Jerônimo de Albuquerque]] e [[1615]], setu n'o doe ket amzer ar C'hallaoued da sevel ur gêr. Se zo kaoz e vez tabut a-wechoù da c'houzout gant piv e voe savet kêr São Luís.

=== Izelvroiz ===
E [[1641]] e voe aloubet kêr gant Izelvroiz, a chomas enni betek [[1645]], hep lezel o roud war ar sevel tier, ne chom nemet ar soñj eus o gwask rust ha garv. 

=== Tier ===

E São Luís e weler tier ha savadurioù kaer, hêrezh an drevadennerien bortugalat. 

*Aten Brazil* a vez graet anezhi, abalamour d'ar varzhed ha skrivagnerien zo deuet anezhi, evel 
[[Aluísio Azevedo]], [[Graça Aranha]], [[Gonçalves Dias]], [[Ferreira Gullar]].


E [[1997]] e voe anvet kreiz-kêr *Lec'h Sevenadurel ar Bed'' gant an UNESCO.

 

## Liammoù

* Pennad en ABP diwar-benn ar monumant d'ar C'hallaoued aet eus Breizh di : http://www.agencebretagnepresse.com/fetch.php?id=14291
Gwerc'h-Breizh

**Gwerc'h-Breizh** (*La Gèrch* e gallaoueg, *La Guerche-de-Bretagne* an anv gallek ofisiel) zo ur gumun e Breizh, e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Gwerc'h-Breizh eo.
## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Anv
### Stummoù skrivet
* Erwan Vallerie (1995) : Capella Guirchiae, 1152; Ecclesia Guerchiae, 1206
### Gerdarzh
* Testeniekaet eo anv al lec'h dindan ar furmoù *Wirchia* en , *Guircha* ha *Guirchia* e 1096 , *capella Guirchiœ* e 1152, *ecclesia Guerchiœ* e 1206.

Dont a ra *Guerche* eus *werk* pe *werk(i)a* e germaneg (« savadur difenn »). Ur c'hreñvlec'h e oa, e prenn peurliesañ, savet war ur duchenn naturel pe graet gant an dud. E Gwerc'h-Breizh, ne chom roud ebet anezhañ, nemet aspadennoù eus an duchenn c'hladdalc'hel e vefe, ur savenn zouar vras plaenaet hogos penn-a-benn hiziv, ma oa savet kestell Gwerc'h-Breizh an eil goude egile.

Ar pep brasañ eus an anvioù-lec'h e *Guerche* a zeu eus an  hag an . Hervez an istorour Noël-Yves Tonnerre, Gwerc'h-Breizh ne oa ket ur c'hreñvlec'h savet a-enep ar C'hallaoued pe an Anjevined, met da dalañ ouzh preizhadennoù an Normaned. Hervez tud all e oa savet gant ar Franked, en , ur rouedad ec'hon a greñvlec'hioù war harzoù o rouantelezh d'en em zifenn a-enep ar Vretoned.
E-pad an Dispac'h Gall, ar gumun a oa adanvet *Montagne-de-la-Guerche*.  
Dre fazi neuze e oa bet soñjet e teu *La Guerche* eus ar Werc'hez Vari, pa zeu eus ar ger frankek *werk(a)*, a-c'houde aloubadegoù ar Franked en .
## Ardamezioù

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 24 skoliad er c'hlasoù divyezhek (5,6 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Gwerc'h-Breizh da benn un distrig. 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 134 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,31% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas e Virton e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, er 124 Rejimant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Seitek den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur c'horporal d’ar 17 a viz Meurzh 1960.
## Darvoudoù-sport a bep seurt
* 10 a viz Gouere 1951 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall 1951 eus Gwerc'h-Breizh war-du Añje (Maine-et-Loire) (a-benn d'an eur).
## Monumantoù ha traoù heverk

La Guerche-de-Bretagne (35) Vieilles maisons.jpg|
La Guerche.jpg|
Maisons La Guerche.jpg|
Maisons Rue d'Anjou.jpg|
Maisons à pans de bois.jpg|
Maisons médiévales La Guerche.jpg|

* Tiez o bannoù koad.

Forêt de la Guerche de Bretagne.JPG|

* Koad Gwerc'h.

La Gueche de Bretagne (35) Basilique N.D..jpg|Penniliz katolik *Intron Varia*.
Basilique de La Guerche.jpg|Ar penniliz gwelet ag al liorzhoù.

* Penniliz katolik *Intron Varia*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
*Jelvestr Gwerc'h
*Robert d'Arbrissel
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

*  laguerchedebretagne.fr, lec'hienn ofisiel ar gumun.

## Notennoù ha daveoù
Avallod-ar-Sec'h

** Avallod-ar-Sec’h ** (*Availles-sur-Seiche* e galleg) a zo ur gumun eus Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
War lez ar Sec'h emañ ar gumun.

## Anv

### Stummoù skrivet
Erwan Vallerie (1995) ː **Avaleia**, 1174; **Avalle**, 1264.

### Gerdarzh
Dauzat & Rostaing ː sur awalc'h eus galianeg *aballo-*, aval, ha lostger *-ia*.

## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 41 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 7,87% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

## Monumantoù ha traoù heverk

Availles-sur-Seiche - Église Saint-Pierre.jpg|An iliz katolik.
Chapelle Saint-Joseph - Availles-sur-Seiche.jpg|Chapel *Sant Jozeb*.

* Iliz katolik *Sant-Pêr*.
* Chapel Sant-Fieg.
*  Monumant ar re varv.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
* **Itron de la Corderie**. He deus savet an ospital Sant-Jozef e 1699, evit Avallod ha Mousterioù

## Levrlennadur

## Notennoù ha daveoù


## Liammoù diavaez
Baez

** Baez ** (*Bais* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen
## Douaroniezh
## Anv
### Stummoù skrivet
* Guillotin de Corson ( ***), *Pouillés historiques de Rennes* : "**Ecclesia Beisei***, 1157;* **Baes***, 1164;* **Bais***, 1212;* **Bedescum***, 1213;* **Baiscum***, 1516*".
* Erwan Vallerie (1995) : "**Beisci**, 1157; **Baes**, 1164"
* Hervé Abalain (2000) : "**Bediscum** *en 889;* **Beisci** *en 1157;*
### Gerdarzh
* Embannadurioù Flohic (2000) : marteze diwar Abati.
* Hervé Abalain ː diwar galianeg *betua* = bezvenn; sellout Bezeg.
## Ardamezioù
* "En glazur e deir bezantenn en argant, e vevenn kenframmek etre sabel e groaz pavek en aour hag argant e groaz krouget en sabel heuliet ouzh gourem gant daouzek kroazig ivez en sabel."
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Emgann Baez, e miz C'hwevrer 1796, etre Chouaned hag arme ar Republik c'hall.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 115 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,70% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: ur milour a varvas er C'hamp 75 (prizonidi) e miz Gouhere 1954 e Proviñs Thanh Hoa er Viet-Nam.

## Monumantoù ha traoù heverk

Bais (35) Église Saint-Marse Façade sud 61.jpg|Gwel hollek.
Eglise de Bais.jpg|Porched meur.
Eglise de Bais 2.jpg|Porched ar gakoused.
Eglise de Bais 3.jpg|Gwer skêrijennet.
Eglise de Bais 4.jpg|Gwer skêrijennet.

* Iliz katolik *Sant Marsus*.

Monument_aux_morts_Bais.jpg

* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez * Corpus*. An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Tog plouz

**[[Tog]]où** a vez graet gant plouz abaoe an Henamzer.

## Anvioù togoù plouz
*Chupalla
*Panama, anv togoù plouz ha ne vezont ket graet e Panamá met en Ekwador.
*An tog "canotier", hervez ar poz gallek, un tog gall brudet adalek amzer Maupassant betek hini Maurice Chevalier.

## Ezen
A-wechoù e vez lakaet togoù plouz d'an ezen a vez lakaet da bourmen bugale.

## En arz
Livadurioù zo gant Rubens pe Renoir, pe nouspet hini all, ma weler merc'hed gant togoù plouz.

## Liammoù diavaez
Thomas Edison

**Thomas Edison** (**Thomas Alva Edison** eus e anv leun) a zo ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1847 en Ohio ha marvet eo d'an 18 a viz Here 1931 e New Jersey (Stadoù-Unanet). E lesanv e oa «Majisian Menlo Park», gwelet e oa evel an ijinour gwellañ eus ar Stadoù-Unanet. Ijinet en deus ar pellgomz (met tud all o doa kavet ar pellgomz araozañ), ar glogorenn dredan, ar sinema, an enrollañ son hag ar fonograf. Perc'henn e oa war 1 093 aotre-gwerzhañ er Stadoù-Unanet. Pa oa ganet Edison ne oa ket eus an tredan, 84 bloaz war-lerc'h e oa goulaouet ar bed a-bezh a-drugarez dezhañ.
Roll ar Pennoù Stad e 774

Pennoù Stad ar bloaz 773 - Darvoudoù ar bloaz 774 - Pennoù Stad ar bloaz 775 - Pennoù Stad dre vloaz
-----

## Afrika

* **[[Makuria]]** ?
* **[[Rouantelezh Nekor|Nekor]]** - Sa'id I ibn Idris , Roue Nekor (760-803)

## Amerika

* **[[Calakmul]]** - B'olon K'awil, (c.771-c.789)
* **[[Copán]]** - Yax-Pasaj Chan Yoaat, (763-goude.810)
* **[[Tikal]]** - Yax Nuun Ayiin II, (768-790)

## Azia

* **[[Sina]]** (Tierniezh Tang) - Daizong, Impalaer Sina (762-779)
* **[[Japan]]** (Marevezh Nara) - Kōnin, Impalaer Japan (770-781)
* **[[Silla Unvanet|Silla]]** - Hyegong, Roue Silla (765-780)
* **[[Balhae]]** - Da Qinmao/Dae Heung-mu (737-793)
* **[[Pallava]]** - Parameswaran II, Roue Pallava, (710-775)
* **[[Impalaeriezh Palla]]** - Dharmapala (770-781)
* **[[Tibet]]** - Impalaer Tibet
** Khri-srong lDe-btsan, (730-785)
** Mu-ne btsan-po, (762-786)
** Mu-tig btsan-po, (764-817)

## Europa

* **[[Rouantelezh Asturia]]** - Roue Asturia
*# Aurelio, (768-774)
*# Silo, (774-783)
* **[[Bulgars]]** - Telerig, Roue Bulgaria (768-777)
* **[[Impalaeriezh Bizañs]]** - Konstantinos V Copronymus, Impalaer Bizañs (743-775)
* **[[Cordoba]]** - Abd-ar-rahman I Kalif Cordoba(756-788)
* **[[Dál Riata]]** - Áed Find, Roue Dál Riata (739-778)
* **[[East Anglia]]** - Aethelred, Roue East-Anglia (c.758-779)
* **[[Rouantelezh Essex|Essex]]** - Roue Essex Sigeric (758-798)
* **[[Franked]]** Karl-Veur, Roue ar Franked (768-814)
* **[[Gwynedd]]** - Caradog ap Meirion Roue Gwynedd (c.754-c.798)
* **[[Iwerzhon]]** - Donnchadh, Pennroue Iwerzhon (766-792)
** **[[Connacht]]** - Flaithri mac Domnall, Roue Connacht (773-777)
** **[[Hy-Many]]** - Dunchadh Ua Daimhine, Roue Hy-Many (767-780)
** **[[Laighin]]** - Cellach mac Dunchad, Roue Laighin (760-776)
** **[[Mide]]** - Donnchad Midi mac Domnaill, Roue Mide (766-797)
** **[[Ulaid]]** - Fiachna, Roue Ulaid (749-785)
* **[[Lombarded]]** - Desiderius, Roue al Lombarded (756-774)
* **[[Kent]]** - Egbert II, Roue Kent (764-c.784)
* **[[Klarjeti]]** - Adarnase, Duk eus Klarjeti (742-779)
* **[[Mercia]]** - Offa, Roue Mercia (757-796)
* **[[Northumbria]]** - Roue Nothumbria 
*# Ealchred, (765-774)
*# Aethelred I, (774-779)
* **[[Pikted]]** - Ciniod mac Uuredech, Roue ar Bikted (763-775)
* **[[Serbia]]** - Ratimir, Roue Serbia (700-730)
* **[[Rouantelezh Strathclyde|Strathclyde]]** - Eugein II Alt Clut, roue Strathclyde (760-c.780)
* **[[Venezia]]** - Maurizio Galbaio, Doj Venezia (764-787)
* **[[Wessex]]** - Cynewulf, Roue Wessex (757-786)
** **[[Rouantelezh Sussex]]** - Ealdwulf Roue Sussex (c.772-c.791)

## Reter-kreiz

* **[[Caliphat]]** - al-Mansur, Kalif Damascus (754-775)
Roll rouaned Kent

Amañ e kavor roll rouaned Kent. Anvioù hag amzeriadoù ar rouaned gentañ n'anavezer nemet dre Vede hag lamet kuit eñ-do hemañ ar re o-doa nac'het ar relijion gristien *(Unde cunctis placuit regum tempora computantibus, ut ablata de medio regum perfidorum memoria, idem annus sequentis regis)*. Seblantout a ra ivez eñ-doa diverket munudoù ar renoù berrañ da gaout ul listenn "gempenn". Ouzhpenn-se, meur a roue a renas asambles e Kent. Un nebeud anezho n'anavezer nemet der zielloù ha darn anezho a zo faoz moarvat.
Kensonenn diweuz dre stlakat

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn diweuz dre stlakat mouezhiet treuzskrivet hervez reolennoù LFE dre ouzhpennañ ar sin diakritek ispisial evit lakaat an diforc'h gant gensonenn diweuz dre daravat mouezhiet [ѵ] evel-hen: [ѵ̟], bet degemeret gant al LFE e 2005:

::

Betek-hen e veze implijet arouezennoù *ad hoc* all, en o zouez  ha .

Ur gensonenn dre stlakat ral eo ar sone-mañ dre ma n'eo ket "r"-heñvel. Ral a wezh e vez implijet gant yezhoù ar bed ha peurliesañ pa reont ganti e talvez ar fonenn-mañ da alofonenn gensonennoù gweuz-dent dre stlakat. daoust ha ma c'hell talvezout da alofonenn bennañ en un nebudig yezhoù evel ar bandaeg.

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn diweuz
* Kensonenn dre stlakat
* Kensonenn mouezhiet
Kelon

**Kelon** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Anv
## Ardamezioù

* Erwan Vallerie ː **de Calumpiaco**, XIvet

**Gerdarzh**

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 38 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 6,31% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914: daou d’an 22, unan e Virton, soudard e oa er 130vet Rujumant Troadegiezh, an hini all, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel, a varvas en Emgann Virton, an trede hini a varvas d’an 23 en Oret, soudard e oa er 241vet Rujumant Troadegiezh.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Chelun (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - 01.jpg
Chelun_(35)_Église_02.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*, bet savet e 1891-1893 diwar tres an ti-savour Arthur Regnault.
* Monumant ar re varv, e Leurgêr an Iliz; dioueliet e voe e 1920.
* Plakenn en iliz katolik. 
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Drougez

** Drougez ** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 30 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,44% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar maner.

Drouges (35) Église 01.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

Drouges (35) Monument aux morts.JPG|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù  ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
 
*  Drougez war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Ruzenn gostez ouel divouezh

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar **ruzenn gostez ouel divouezh**.

Gant archeg, ur yezh vizkaokazek e vez implijet ur ruzenn gostez ouel met distaget e vez muioc'h davet ar genoù evit ar c'hensonennoù gouel peurliesañ ha gwelloc'h e vefe deskrivañ ar gensonenn-se evel ur "gensonenn rakouel".

Er yezhoù ngouniek, en o zouez ar zouloueg, e kaver ur gensonenn drekstaon a-gostez dre fic'hal straket .

N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se met rankout a reer implijout arouezennoù *ad hoc* evel ar re-mañ : 

## Gwelit ivez
* Kensonenn
* Kensonenn divouezh
* Kensonenn ouel
* Kostezenn (yezhoniezh)
* Ruzenn
Kensonenn huged a-gostez dre dostaat

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn huged a-gostez dre dostaat mouezhiet treuzskrivet [ʟ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 158.

Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.

## Skouerioù
: Saozneg (rannyezhoù 'zo) *mi*'l**k'' ([mɪʟk]); "laezh"  
: [[Melpaeg]] [paʟa] "kael"'  
: [[Wahgieg-kreiz]] ''a**gl**a**gl*'e* ([aʟaʟe]); "badinellet"

## Gwelit ivez:
* Kensonenn
* Kensonenn a-gostez
* Kensonenn huged
* Kensonenn dre dostaat
* Kensonenn mouezhiet
Sombrero

Ar **sombrero** eo anv spagnolek un tog e erien ledan graet e gloan, feltr, lêr pe blouz, anvet diwar *sobra*, an disheol ; un tog da gaout disheol eo ar *sombrero* eta.

Er broioù all eo dreist-holl anv ar *sombrero* mec'hikan, erienet ledan, kentoc'h eget ar jipijapa, anvet ivez tog Panama, goude ma'z int sombreros o-daou e spagnoleg.

## Dañs
Un dañs mec'hikan a zo anvet Jarabe Tapatío, pe "dañs ar *sombrero*", a vez dañset en enor da *sombrero* ar vro.
Aentieg

**Aentieg** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwerc'h e departamant Il-ha-Gwilen.

## An anv
*Aenzieg* e Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon e 1993.
## Ardamezouriezh
*En glazur, e vanal ed liammet en gul; e gab en agant karget gant div saezh en geoted lammellet ha liammet gant ur rilhenn en sabel.*
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 55 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 6,59 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, tri anezhe a oa tud nann-soudard.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

Eancé_-_église_Saint-Martin_02.JPG|Iliz katolik *Sant-Varzhin*.

*  Monumant ar re varv.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Sevnon emañ Aentieg.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  Aentieg war al lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù
Mousterioù

**Mousterioù** (*Moutiers* e galleg) a zo ur gumun eus Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
* War lez ar Sec'h emañ ar gumun.
## Istor
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 50 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 5,49% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Moutiers (35) Eglise.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù .
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

* Mousterioù war Geobreizh

## Dave ha notennoù
Moc'heg

**Moc'heg** (*Moussé* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevar gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,07% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel d'an [An iliz.
Moussé-FR-35-église-02.jpg|An iliz.
</gallery>
* Iliz katolik ''An Drinded Santel''.
<gallery>
Moussé-FR-35-monument aux morts-01.jpg|Ar monumant.
</gallery>
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù; dioueliet e voe e miz Du [2011.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liamm diavaez

* Glad Moc'heg .
## Dave ha notennoù
Melined

**Melined** (*Moulins* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 112 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,98% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e Perthes-lès-Hurlus e Bro-C'hall.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun abalamour d'ar brezel d’ar 28 a viz Even 1940 en ospital e Néris-les-Bains en Allier (Bro-C'hall).
* D'ar 15 a viz Even 1943 e kouezhas ur c'harr-nij *[[Short Stirling|Stirling]] I* marilhet BK646 ha kodet AA-N eus ar *75th Squadron* eus ar *[[Royal New Zealand Air Force]]* (aerlu Zeland-Nevez) e "Le Pré des Batailles" e Melined gant seizh nijour en e vourzh; lazhet e voe e sturier, beziet eo e Bretteville-sur-Laize (Calvados, Bro-C'hall), daou nijour a zeuas a-benn da achap, ar re all a voe tapet gant an archerion c'hall ha roet d'an Alamaned.
## Monumantoù ha traoù heverk

Moulins (35) Arbre de Jessé 01.jpg|Gwerenn livet "Gwezenn Yese" en iliz katolik.
Moulins35-eglise2.jpg|Dor er c'hreisteiz.

* Iliz katolik * Sant Varzhin*, .
* Kastell Monbouan, . 
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù, outañ plakenn ur c'harr-nijour eus ar Royal New Zealand Air Force marvet d'ar 15 a viz Even 1943.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liamm diavaez

* Glad Melined .
## Notennoù ha daveoù
Kell-Gwerc'h

**Kell-Gwerc'h** (*La Selle-Guerchaise* e galleg, *La Cèll-Gèrcheizz* e gallaoueg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 15 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 6,05% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 e Virton e Belgia, unan a oa soudard er 124vet Rujumant Troadegiezh, egile a oa soudard er 130vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel d’ar 27 a viz Eost 1940.
## Monumantoù ha traoù heverk

La Selle-Guerchaise (35) Église Saint-Martin - Extérieur - 01.jpg|An iliz katolik.
La Selle-Guerchaise (35) Chapelle 1.jpg|Ar chapel.
La_Selle-Guerchaise_(35)_Chapelle_7.jpg|An delwenn. 

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, .
* Delwenn *Santez Anna*, .
* Chapel Santez-Anna, un doare pagodenn ganti, 1875.

Ancienne_Mairie_-_Ecole_la_Selle_guerchaise.jpg

* An ti-skol - maerdi kozh, bet savet tro 1851-1852. 
* Monumantoù ar re varv, unan er vered, anv ebet outañ hag ar blakenn eus an iliz katolik, lakaet da vonumant ar gumun. 
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez

*  Kell-Gwerc'h war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù
Gwisec'h

**Gwisec'h** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwerc'h-Breizh e Bro-Roazhon.
## Douaroniezh
* Ar Sec'h a dreuz ar gumun.

## Anv

* Erwan Vallerie (1995) ː Vissica, 1194; Vicesseciam, 1206; Visecha, 1240; Visseca, 1516

## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 48 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,20% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e miz Eost1914 e Belgia: 
** e Falisolle, d’an 22, ur soudard eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh. 
** daou soudard eus ar 124vet Rujumant Troadegiezh a varvas e Virton, unan d’an 22, egile d’ar 24.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk
*'An iliz katolik</div>
<gallery>
Visseiche (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - Façade occidentale - 01.jpg
Visseiche (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - Chevet - 02.jpg|[[Penn an iliz]] ha [[sakristiri]].
Visseiche (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - Flanc sud - 01.jpg|Porched Su.
Visseiche (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - Façade occidentale - 04.jpg|Traoù kizellet eus an talbenn-kornôg.
Visseiche (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - Façade occidentale - 16.jpg|PenN [[denheñvel]] eus [[pinakl]] dehoù an talbenn-reter.
Visseiche (35) Église 36.JPG|Euzhvil e korn Gwalarn ar [[kostez-iliz|c'hostez-iliz]] Hanternorzh.
Visseiche (35) Église Saint-Pierre - Extérieur - Flanc sud - 11.jpg|[[Ael]] e korn Mervent ar [[keur|c'heur]].
Visseiche (35) Église Maître-autel 01.JPG|An [[aoter-vras]]
Visseiche (35) Église Retable du Rosaire 01.JPG|[[Stern-aoter]] ar [[Kalon-sakr|Galon-sakr]].
Visseiche (35) Église Retable du Sacré-Cœur 02.jpg|[[Stern-aoter]] ar [[Kalon-sakr|Galon-sakr]].
Visseiche (35) Église Chaire 01.jpg|Ar [[Kador-brezeg|gador-brezeg]].
Visseiche (35) Église Vitrail 03.JPG|Gwerell ar [[kroazstagadur|groazstagadur]].
Visseiche (35) Église Saint-Pierre Intérieur Bannière 01.jpg|[[Banniel prosesion]]. Sant Pêr 
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Kastell *La Montagne''.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud

* Guy Regnouard d'Onglée, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1579

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù