open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mary Woronov

**Mary Woronov**, ganet d'an 8 a viz Kerzu 1943, zo un aktourez, skrivagnerez ha livourez stadunanat. Brudet eo dreist-holl evit he labour gant Andy Warhol hag he rolloù e filmoù Roger Corman. Woronov he deus c'hoariet en ur 80 film bennak ha pezhioù-c'hoari. Tremenet eo alies er skinwel ivez e stiradoù skinwel evel Charlie's Angels ha Knight Rider. C'hoariet he deus alies gant he c'hamalad Paul Bartel; an daouad a zo bet gwelet e 17 film disheñvel. Alies e c'hoariont ur c'houblad dimezet.

Ar stirad skinwel Charlie's Angels en devoa enoret anezhi el lodenn "Hellride". An enebour blenier otoioù anvet "Bloody Mary" a zo deuet a-ziwar he roll er film Death Race 2000 (1975).

## Filmoù

## Liammoù diavaez
* Mary Woronov war IMDb
* Lec'hienn al livourez Mary Woronov
Horseshoe Bend (Arizona)

**Horseshoe Bend** (« krommenn houarn marc'h ») eo anv ul lec'h naturel lec'hiet 6 km er su da gêr Bage en Arizona.

Al lec'h ne oa ket brudet-tre a-raok ar bloavezhioù 2010, un nebeud milieroù a weladennerien o tont bep bloaz. Gant krouidigezh ar rouedad sokial Instagram hag eskemm poltredoù eus Horseshoe Bend drezañ eo tremenet da 1,5 milion a dud bep bloaz.
## Touristerezh
Un nebeud milieroù a arvesterien a veze a-raok 2013 ; implijidi ar Glen Canyon National Recreation Area o doa merzet e oa aet an niver war gresk adalek 2015 ha penn-kentañ 2016. E 2017, ar c'hentañ bloavezh ma voe kontet an niver a arvesterien en un doare ofisiel, al lec'h a oa bet gweladennet gant 1,7 milion a dud. Istimet e vez ez eus bet daou vilion a weladennerien e 2018.


Grand Canyon Horseshoe Bend (crop 1).jpg|Horseshoe bend
Horseshoe bend (2220964828).jpg|Ur sell a-dostoc'h
Wolfgang Moroder photographer at the Grand Canyon in Arizona.jpg|Al luc'hskeudenner Wolfgang Moroder o labourat
Horseshoe Bend people 1.jpg|Gweladennerien en Horseshoe Bend


## Gwallzarvoudoù
Ral eo ar gwallzarvoudoù en Horseshoe Bend. E miz Gouhere 2010, un tourist gresian a varvas diwar gouezhañ. D'ar 6 a viz Mae 2018 e kouezhas un den all eus 240 metrad. D'ar 27 a viz Kerzu 2018, ur plac'h yaouank 14 vloaz a oa kouezhet ivez, eus 200 metrad.

An tommder zo un dañjer ivez, lod eus an douristed ne gemeront ket dour a-walc'h evit ar valeadenn ha pellgomz a reont d'an 911. Dre ma 'z eo aet an niver a weladennerien war gresk ez eo kresket ivez an niver a bellgomzadennoù d'ar servijoù sikour. Ne oa bet pellgomzadenn ebet etre 2012 ha 2013, 7 a oa bet e 2014, 17 e 2015 ha 56 e 2016. Goude ma voe staliet panelloù kemenn evit ar weladennerien, ez eo digresket an niver da 28 e 2017.
## Liammoù diavaez
* Lechienn ofisiel
Pleg-mor Thailand

**Pleg-mor Thailand**, anvet gwechall **pleg-mor Siam** (อ่าวไทย *Ao Thai* e taieg ; *Teluk Siam* en indonezeg ; ឈូងសមុទ្រសៀម, *Chhoung Samut Siem* e kmereg), zo ur pleg-mor eus Azia. En em astenn a ra war ur gorread 320 000 km².

En-dro dezhañ emañ Malaysia, Thailand, Kambodja ha Vietnam. E goueled ar pleg-mor, en norzh, emañ bae Bangkok. Er su eo bevennet gant ul linenn a dap eus beg su Vietnam (Mũi Cà Mau) betek aber ar stêr Kelantan e-kichen kêr Kota Bharu e Malaysia. Er gevred emañ Mor Su Sina.

N'eo ket gwall zon ar mor ennañ, pa dap 80 metr donder d'ar muiañ. E dibenn oadvezh diwezhañ ar skorn e oa douaroù eno ha ne oant ket beuzet.

Koural zo, ha meur a enezenn, ma teu kalzik a douristed da splujañ en dour tomm.
Ruth Snyder

**Ruth Brown Snyder** (Manhattan, New York, 27 a viz Meurzh 1895 - Prizon Sing Sing, Ossining, 12 a viz Genver 1928) a oa un dorfedourez stadunanat. Chomet eo brudet dre ma voe kondaonet d'ar gador-dredan e toull-bac'h Sing Sing evit muntr he gwaz, Albert, ha dre ma voe luc'hskeudennet, filmet hag embannet he lazhadenn.
## Lazhadenn
D'an 12 a viz Genver 1928 e voe lakaet Snyder d'ar marv. Hi eo ar c'hentañ maouez bet lakaet d'ar marv e Sing Sing goude Martha Place war ar gador-dredan e 1899.
Tavarn

Un **davarn** (pe *kafedi*, pe *bar*)  zo ur lec'h ma vez gwerzhet diedoù alkoolek pe evajoù dialkool, met servijet e vez kafe hag evajoù tomm all ivez.
Ar pratikoù a ya di da evañ ur banne pe vuioc'h, ouzh ar c'hontouer pe ouzh taol, alies gant tud all evel mignoned pe kenlabourerien. Gallout a reont ivez lenn ar gazetenn, c'hoari da c'hoarioù a bep seurt evel ar biroùigoù, dañsal, hag all. Pep tavarn he deus he aergelc'h dezhi. A-wezhioù e vez gwerzet meuzioù simpl pe geginet mat. Rouesoc'h e vez kinniget un nebeud lojeiz. Perc'henn pe atebeg un davarn a zo un *ostiz* hag an *tavarnour* a ra war-dro un *davarn* pe un *ostaleri*. Ur mevel eo an den a vez implijet evit ober ar servij ha ar vatezh ar vaouez a ra memestra.
Troiennoù-lavar : "traod bank an ostaleri", "piler an davarn" a lesanver un den a dremen kalz eus e amzer en un ti-evañ.

## Gerioù kevatal ha gerdarzh
Meur a c'her a vez implijet e brezhoneg evit envel al lec'hioù boutin-se a gaver kazi e pep bro e-lec'h ma vez annezioù tolpet.
Er C'hatholicon e kaver ar penngerioù "*Osteleri*" ha "*Tauarn*" hag ne vez ket bet gwelet *kafedi* a-raok 141. E geriadur Emgleo Breiz-Garnier e kaver *ti-kafe*. Implijet e vez ar ger hollek *ti-evañ* ivez
Un dameilenn eus ar ger gallek "*hostellerie*" evel ma oa distaget er Grennamzer  eo ha *tavarn* a zeu eus al latin *taberna* dre ar c'herneveg *tavern* pe ar c'hembraeg *tafarn*Albert Deshayes, *Dictionnaire étymologique du breton…'.

== Istor ==
Gwerzhañ boued ha diedoù en ul lec'h ma vez kalz a dud o paseal e tal dezhañ a zo bet graet abaoe ma 'z eus hentoù bras ha straedoù darempredet. Er gerioù ez eus  bet muioc'h anezho atav.<br>
Anavezet mat eo an *thermopolium* a veze savet e straedoù-kêr zo e [[Italia]] an [[Henroma]]. Prientet e veze ar boued e-barzh [[añforenn]]où ha listri bras. An *taberna* a veze gwerzhet kalz a draoù enni a c'hell kinnig boued ha diedoù d'e bratikoù.

== Levrlennadur ==
;Lennegezh
* [[Gwilhou Kergourlez|Gwillou Kergourlez]], *Bitekle pe war hent ar baradoz*. E-barzh *Brud Nevez*, niv. 22, C'hwevrer 1979. Pez-c'hoari.
* [[Herve Bihan]], *Tavarn San Froilan*. E-barzh *Al Liamm*, niv. 318, 2000. Danevell.
* [[Mark Kerrain]], *Ostiz!*. E-barzh dastumad Parkadoù sivi da viken, Sav Heol, 2016. Adembannet e niv. 420 *Al Liamm*. Kanouenn.
* Anton Châtelier, *Tavarn An Olifant*. E-barzh *Al Liamm'', niv. 432, 2019. Danevell.
; Daveoù
* Sylvain Bertrand & Yann Lestréhan, Bistrots, rades, comptoirs : récits d'un tour de Bretagne, Goater, 2015. 
* Pascal Le Liboux, Bistrot Breizh : Le tour de Bretagne des vieux cafés à vélo. 3 levrenn, 2017.

## Pennadoù nes
* leti
* ostaleri
* preti

## Notennoù ha daveennoù
Martha M. Place

**Martha M. Place** (Readington Township, New Jersey, 18 a viz Gwengolo 1849 – Prizon Sing Sing, Ossining, New York, 20 a viz Meurzh 1899) a oa ur vuntrerez stadunanat hag ar c'hentañ hini o vezañ lakaet d'ar marv dre gador-dredan. Lazhet e voe abalamour da vuntr he merc'h-kaer Ida Place.
## Kenarroud
Ganet e voe Martha "Mattie" Garretson d'an 18 a viz Gwengolo 1849 e Readington Township, New Jersey, merc'h da Ellen (ganet Wyckoff) hag Isaac V. N. Garretson. Skoet e voe en he fenn gant ur stlejell pa oa-hi 23 bloaz. Hervez he breur e oa chomet distabil he spered abaoe ar gwallzarvoud.
Martha a voe dimezet d'an intañv William Place e 1893. Place en devoa ur verc'h anvet Ida eus un dimeziñ kent. William a oa dimezet gant Martha evit kavout sikour da zesevel Ida. Kaozioù zo savet evit embann e oa jalous Martha eus Ida. William en doa pellgomzet d'an archerien ur wech d'an nebeutañ goude ma vefe bet embannet gant Martha e lazhfe Ida.
## Lazhadenn
Gouarnour Stad New York, Theodore Roosevelt, a nac'has ar goulennoù ma vefe kemmet ar boan a varv evel kastiz evit Martha Place.
Amañ hag Ahont

***Amañ hag Ahont*** zo ul levr brezhonek savet gant Jarl Priel (1885-1965) hag embannet gant Al Liamm e 1957. Ennañ e kont e eñvorennoù e Pariz er c'hoariva hag e zarempredoù gant Charles Dullin (1885-1949) ha Louis Jouvet (1887-1951).
Frank Nitti

**Francesco Raffaele Nitto**, ganet d'ar 27 a viz Genver 1886 hag emlazhet d'an 19 a viz Meurzh 1943, brudet evel **Frank Nitti**, ha lesanvet "*The Enforcer*", a oa ur gangster italian-amerikan. Unan eus pennoù bras gang Al Capone e oa, Nitti a rae war-dro an arc'hant lous gounezet gant ar gang. Nitti a oa deuet da vezañ penn ar Chicago Outfit, ur wech toullbac'het Capone.
## Adkemer er sevenadur
### Filmoù
* Gant Bruce Gordon e meur a lodenn eus ar stirad skinwel orin war ABC television The Untouchables, diazezet war skrid-buhez Eliot Ness
* Gant Harold J. Stone e 1967 er film gant Roger Corman The St. Valentine's Day Massacre.
* Gant Sylvester Stallone er film Capone e 1975. Nitti a grog evel gward-korf, lazher, ha kuzulier Capone (Ben Gazzara) a-raok trubardiñ anezhañ en ur werzhañ an dosieroù a lakao Capone da vezañ harzet evit aferioù arc'hant kuzhet. Evel penn nevez ar Chicago Outfit, gwelet e vez er fin o weladenniñ Capone war e zalaroù e Palm Island e 1946, ur bloaz a-raok marv Capone ha tri bloaz goude emlazh Nitti er wirionez.
* Gant Billy Drago, o c'hoari an den doare ijinet er The Untouchables e 1987. Er film-se Nitti a varv bannet eus toenn lez-varn Chicago gant Ness (Kevin Costner) e-pad prosez Al Capone er bloavezhioù 1930, kalz a-raok e varv gwirion e 1943.
* Gant Anthony LaPaglia e 1988 er film buhez .
* Gant Paul Regina er stirad skinwel The Untouchables eus 1993.
* Gant Stanley Tucci er film Road to Perdition eus 2002.
* Gant Bill Camp e 2009 er film Public Enemies.
* Gant Will Sasso er stirad skinwel eus 2013 war Comedy Central Drunk History.
* E 1983 er film Easy Money, Frank Nitti eo anv ur pizza prenet gant Rodney Dangerfield.
Al Capone

**Alphonse Gabriel Capone**, ganet d'ar 17 a viz Genver 1899 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Genver 1947, lesanvet "**Scarface**", a oa ur gangster ha den a aferioù stadunanat. Brudet mat e voe e-pad ar Prohibition era evel kengrouer ha penn ar Chicago Outfit. E-pad 7 vloaz e voe e-penn torfedourien Chicago betek ma voe harzet ha kondaonet dre an abeg m'en doa kuzhet arc'hant ouzh an tailhoù d'an oad a 33 bloaz. Klañv bras e voe en toull-bac'h ha mervel a res dieub d'ar 25 a viz Genver 1947, goude un taol-kalon.
Kosmologiezh

Ar **gosmologiezh**, pe ar **vedoniezh** zo ur skourr eus an astrofizik hag a studi orin, natur, framm hag emdroadur an hollved.

Sumerian_Cosmology_fr.svg|Kosmologiezh Sumer
Santa_Cruz_Pachacuti_Yamqui_es.gif|Kosmologiezh an Inkaed


## Gwelet ivez
* Kosmos

## Notennoù
Lazhadeg Boston

Ar **Boston Massacre** (*Lazhadeg Boston*), pe **Incident on King Street**, d'ar Saozon, a voe ur stourmad ma voe gwelet al lu saoz o tennañ war ur mor a dud d'ar 5 a viz Meurzh 1770. 5 den a voe lazhet ha 6 gloazet. Trouz bras a voe graet tro-dro d'an darvoud gant brogarourien Amerika evel Paul Revere ha Samuel Adams, evit entanañ tud an trevadennoù d'en em sevel a-enep ar galloud saoz.
François-Jean-Marie Serrand

**François-Jean-Marie Serrand** (1874–1949) a oa eskob Sant-Brieg ha Landreger adalek an 13 a viz Eost 1923 betek e varv d'an 20 a viz Meurzh 1949.

## Buhez
François-Jean-Marie Serrand a zo bet ganet e Bilieg, d'an 12 a viz Kerzu 1874.
Vikel-vras Roazhon e oa bet, ket e oa anvet eskob Sant-Brieg ar 04 Mezheven 1923, ha sakret ar 06 Eost 1923 en iliz-veur Roazhon.
Lakaate reas sevel kloerdi Saozon (Sant-Brieg), hag ilizoù nevez, evel hini An Arvor-Pleuvian, bet sakret ar 04 a viz Kerzu 1932.

E skoed e vez kavet e meur iliz eskopti Sant-Brieg ha Landreger. E Kemperven, e Kervaria-Sular hag e lec'h all. Kavet eo, da skouer, war gwerenn-livet meur iliz ar Roc'h-Derrien, a ziskouez dibenn emgann ar Roc'h-Derrien e 1347.
E skoed a zo da lenn evel-henn ː *En gul e gurunenn spern karget gant ur c'halon en aour ouzh kondon; e gab en erminoù*. Sturienn ː *Deus Caritas Est* ("Doue zo karantez")

François-Jean-Marie Serrand a zo aet da Anaon an 20 a viz Meurzh 1949


Quemperven. Armoiries de l'évêque.jpg|Ardamezioù e Kemperven
Bataille de La Roche-Derrien; vitrail.jpg|Emgann ar Roc'h-Derrien
Le Pèlerin 1923 Serrand.jpg|An eskob Serrand war golo ar gelaouenn *[[Le Pèlerin]]* e 1923


## Levrlennadur
* Pierre Barbier : *Le Trégor historique et monumental.* Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
## Liammoù diavez
* Mirdi Breizh
## Notennoù ha daveoù
The Yellow Fairy Book

***The Yellow Fairy Book*** zo un dastumad kontadennoù saoznek embannet gant Andrew Lang hag e bried e 1894. An trede levrenn eus an dastumadeg anvet The Lang's Fairy Books, anv dastumadoù kontadennoù Andrew Lang, e oa The Yellow Fairy Book.

15,000 skouerenn anezhañ a voe moulet en embannadur kentañ.

## Kontadennoù al levr
*The Yellow Fairy Book* a zo ennañ kontadennoù eus ar bed a-bezh, met dreist-holl marvailhoù diwar zorn Hans Christian Andersen.
**Cat and Mouse in Partnership*, troet diwar Katze und Maus in Gessellschaft, e Kontadennoù Grimm; 
**The Six Swans*, diwar Die sechs Schwäne, niverenn 49 e Kontadennoù Grimm;
**[[The Dragon of the North]]*
**Story of the Emperor's New Clothes*, diwar Marvailhou Andersen;
**[[The Golden Crab]]
**The Iron Stove*, diwar [[Der Eisenofen]], niverenn 127  e [[Kontadennoù Grimm]],
**The Dragon and his Grandmother
**[[The Donkey Cabbage]]
**The Little Green Frog
**[[The Seven-headed Serpent]]
**The Grateful Beasts
**[[The Giants and the Herd-boy]]
**The Invisible Prince
**[[The Crow (fairy tale)|The Crow]]
**How Six Men Travelled Through the Wide World
**[[The Wizard King]]
**The Nixy
**[[The Glass Mountain (fairy tale)|The Glass Mountain]]
**Alphege, or the Green Monkey
**[[Fairer-than-a-Fairy (Mailly)|Fairer-than-a-Fairy]]
**The Three Brothers
**[[The Boy and the Wolves]], or the Broken Promise
**The Glass Axe
**[[The Dead Wife]]
**In the Land of Souls
***'The White Duck'' (''An Houad gwenn''), kontadenn a Rusia, eus an [[Narodnye russkie skazki]], gant [[Aleksandr Afanasyev]]; 
*''[[The Witch and Her Servants]]
*''[[The Magic Ring]]
*''[[The Flower Queen's Daughter]]
*''[[The Flying Ship]]
*''[[The Snow-daughter and the Fire-son]]
*''[[Father Frost (fairy tale)|The Story of King Frost]]
*''[[The Death of the Sun-hero]]
*''[[The Witch (fairy tale)|The Witch]]
*''[[The Hazel-nut Child]]
*''[[Little Claus and Big Claus|The Story of Big Klaus and Little Klaus]]
*''[[Prince Ring]]
*''[[The Swineherd]]
*''[[The Princess and the Pea|How to tell a True Princess]]
*''[[The Blue Mountains (fairy tale)|The Blue Mountains]]
*''[[The Tinder Box|The Tinder-box]]
***'The Witch in the Stone Boat* (*Ar Sorserez el lestr maen*), kontadenn islandat; 
**Thumbelina
**The Nightingale*, diwar Nattergalen, kontadenn Andersen; 
**[[Hermod and Hadvor]]*, kontadenn islandat, 
**The Steadfast Tin-soldier*, diwar kontadennoù Andersen;
**Blockhead Hans*, diwar kontadennoù Andersen;
**A Story about a Darning-needle*, diwar kontadennoù Andersen.
Paul Revere

**Paul Revere**, ganet d'ar 1añ a viz Genver 1735 hag aet da Anaon d'an 10 a viz Mae 1818, a oa un orfebour, engraver, greanter ha brogarour stadunanat. Brudet eo abalamour d'e varc'hekadenn-noz evit kas keloù da vilisianed an trevadennoù e miz Ebrel 1775 e oa an nerzhioù saoz o tostaat. Kement-se a oa bet dres a-raok emgannoù Lexington ha Concord. Taolennet eo bet an darvoud alies ha brudet eo chomet barzhoneg Henry Wadsworth Longfellow anvet *[[Paul Revere's Ride]]* (1860).

## Pennadoù kar
* Sybil Ludington
* Paul Revere's Ride
Sant Olier

**Sant Olier** a vez lavaret eus daou sant katolik: 
*Olier Ancona († 1050), sant italian (lidet d'ar 27 Mae)
*Oliver Plunket (1626 - 1681), arc'heskob Iwerzhon, merzher (lidet d'an 12 Gouhere)
Leaving Neverland

***Leaving Neverland*** a zo un diell film saoznek, sevenet gant ar filmaozer saoz Dan Reed. Diazezet eo war istor daou zen, Wade Robson ha Jimmy Safechuck, hag a embann bezañ bet taget reizhel pa oant bugale gant ar c'haner Michael Jackson.

Ar film a zo bet kenbroduet gant ar chadenn saoz Channel 4 hag ar chadenn stadunanat Home Box Office (HBO). Skignet eo bet evit ar wech kentañ e-pad festival filmoù Sundance 2019 d'ar 25 a viz Genver 2019, ha skignet e div lodenn er skinwel e miz Meurzh.

## Aktourien
* Michael Jackson (dielloù kozh)
* Wade Robson
* James Safechuck
## Liammoù diavaez
* Leaving Neverland war IMDb
Nattergalen

***Nattergalen*** (*An Eostig*) zo ur gontadenn danek savet e 1843 gant Hans Christian Andersen diwar-benn un impalaer sinaat hag a gav gwell ur mekanik eget kan ur gwir eostig.

## E brezhoneg
Troet e voe gant Roparz Hemon hag embannet e niverenn 106-107 eus ar gelaouenn Gwalarn e 1937 (Gwengolo-Here), *An Eostig* an titl anezhi, e-touez kontadennoù all renablet en dastumad MARVAILHOU ANDERSEN.

E 1950 e voe savet un droidigezh all — *Daou eostig an impalaer* — gant Paotr Treoure, hag a voe embannet e miz Here en niverenn 30 eus Kroaz Breiz.

## Notennoù ha daveennoù
Hewlett-Packard

An **Hewlett-Packard Company** (berraet en **HP**, pe **hp**) simplaet en **Hewlett-Packard** a oa un embregerezh treuzvroadel stadunanat teknologiezhoù staliet en Palo Alto, Kalifornia. Produiñ a rae lodennoù urzhiataer lies koulz ha meziantoù liammet ouzh servijoù evit ar guzumerien hag an embregerezhioù bihan pe bras. Savet e oa bet an embregerezh en ur c'harrdi bihan e Palo Alto gant Bill Hewlett ha David Packard. Da gentañ penn e veze produet dafar test elektronek. HP e oa ar saver urzhiataerioù pennañ er bed etre 2007 ha 2013, betek ma voe kemeret e lec'h gant Lenovo.

Hewlett-Packard en deus ledanaet ar servijoù kinniget gant an embregerezh dindan an anv Hewlett Packard Enterprise d'ar 1añ a viz Du 2015. Hewlett-Packard, an embregerezh diazez, zo chomet war tachenn ar sevel urzhiataerioù ha moullerezioù gant an adanv HP Inc.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Skridtreterezh

An argerzh furmskrivañ ur skrid e-keñver lizherennañ, war un skor niverel, eo ar **skridtreterezh** (saozneg : *word processing*). Ur meziant skridtreterezh zo gouest da gas kefridioù liesseurt da benn, evel skrivañ, reizhañ ha stummañ un destenn. Ouzhpenn skignañ skridoù ha gwiriañ ar reizhskrivadur e c'heller ober gant kement doare font, liv, lizherennerezh, rannbennad, pajennaozañ zo.

## Meziantoù skridtreterezh
Meur a zoare meziantoù skridtreterezh zo.
;An aozer skridoù
:Reiñ a reont tro da ebarzhiñ ha da gemmañ en ur mod etreoberiat skridoù hep pajennaozañ, o c’hod o vezañ en ASCII pe en Unicode), hep furmaozañ kennebeut peurvuiañ, war-bouez war ar mekanikoù Wang). Krouiñ, kemmañ ha moullañ restroù skrid eo an implijù boas. Evit al labour war ar skrid e c’heller ober gant an ebarzhiñ, an erlec’hiañ hag an dilemel linennoù, gerioù hag arouezennoù.
;Ar meziantoù skridtreterezh etreoberiat
:Reiñ a reont tro da verañ ar furmaozañ en un doare etreoberiat a-drugarez d’an teknologiezhioù IHM *(Interactions Homme-Machine / HCI Human-Computer Interaction)*.
;Ar c’hempuner evit ur yezh furmaozañ ar skridoù
:Dre un aozer skridoù boutin e saver un diell dre implijout ur reizhiad balizennañ diwar ar ster ; goude-se, ar c’hempuner a genderc'h an teul peuraozet, da voullañ pe da implijout war-eeun.

Ur meziant reizher *(Spell checker)* hag ar yezhoù evel Perl pe awk a oa bet lakaet da veziantoù skridtreterezh.

## Kefridioù
Da veur a ezhomm e vast ar meziantoù skridtreterezh.
*Krouidigezh emgefre pe hanter-emgefre skridoù, evel kevratoù pe aktoù, dre vodañ rannbennadoù ha personelaat gant sikour roadennoù dibar d’an degouezh.
*Skoazell d’an treuzskrivañ bizkrivet dre reiñ an tu da asantiñ d’ar c’hemmoù da c’houde, ha da zoareoù disheñvel ar memes skrid, hep adskrivañ pep tra.
*Skoazell d’ar skritur lizherennel, dre ouzhpennañ d'an treuzskrivañ bizskrivet simpl stummoù bizskrivadur ha pajennaozañ hag a zegas ur c'hinnig gwelloc'h d'an destenn. 
*Abaoe ar bloavezhioù 1980, ar meziant skridaozañ implijet war-eeun gant ar skridaozerien, adalek mennozh steuñv an diell betek holl vareadoù ar skridaozañ, a c’hell bezañ embreget a-stroll, hag aozañ hag adlenn an diell.

Evit pep ezhomm ez eus arc'hwelioù arbennik. Da skouer, ur skridaozer a vez harpet gant ur geriadur heñvelsterioù, ur reizher reizhskrivadur war ar prim, patromoù dielloù-skouer gant tammoù skrid a zistro meur a wech, ur follenn stiloù ha gourarc'hwelioù evit emgefreekaat ar sekañsoù oberiat.

Ar c’hrouiñ meziantoù a ginnig an holl arc'hwelioù a zo diouzh ar c’hiz, koulskoude e vez perzhioù mat ha reoù fall gant pep meziant.
Evit al lod vrasañ eus ar skridaozerien e vez mat ar meziantoù skridtreterezh brudet ; lod arloadoù a c’houlenn ur c’henlabour etre meur a veziant e red buhez un diell. Da skouer, evit skrivañ ul lizher d’ur mignon, n’eo ket ret kaout kement a zibaboù hag evit merañ teul kinnig ur c'harr-nij.
## Notennoù
Paul Revere's Ride

***Paul Revere's Ride*** zo ur varzhoneg gant ar barzh stadunanat Henry Longfellow (1807-1882) en enor d'ar brogarour Paul Revere (1735-1818).
D'an 18 Ebrel 1775, Paul Revere ha tud all a skignas ar galv-diwall e Kontelezh Middlesex (Massachusetts), pa oa krog ar British Army da fiñval evit lakaat fin d'an emsavadeg amerikan. Antronoz e voe kentañ emgannoù Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet e Lexington ha Concord, e Middlesex.

D'ar 5 a viz Ebrel 1860, H. W. Longfellow a weladennas Old North Church Boston ; antronoz e voulc'has ar varzhoneg, 124 gwerzenn enni, a gont marc'hekadenn Paul Revere. Embannet e voe d'an 20 Kerzu 1860 e niverenn Genver 1861 ar gazetenn *The Atlantic Monthly*, bet diazezet e 1857 e Boston. Adembannet e voe e 1863 en dastumad *Tales of a Wayside Inn* dindan an anv «&nbsp;*The Landlord's Tale*&nbsp;» ("Danevell ar Perc'henn").

## Ar varzhoneg

## Evezhiadennoù
E 1842 e oa bet embannet gant H. W. Longfellow *Poems on Slavery* ("Barzhonegoù a-zivout ar Sklaverezh") ma tisklêrie bout un enepsklavelour. Skrivet e voe *Paul Revere's Ride* bloaz a-raok deroù Brezel diabarzh SUA (12 Ebrel 1861 – 9 Mae 1865), hag embannet d'an deiz end-eeun ma tigevredas South Carolina, ar Stad kentañ ouzh en ober.
Gwir eo deroù ar varzhoneg *(Hardly a man is now alive Who remembers that famous day and year)* rak Jonathan Harrington, unan eus perzhidi diwezhañ en emgannoù Lexington ha Concord, a varvas e 1854.
Dre zegas da soñj kefridi Paul Revere e klaskas ar barzh kas ur galv-diwall ivez da Stadoù an Norzh enep diskar ar Gevredad *(In the hour of darkness and peril and need, The people will waken and listen to hear...)*.

## Ar fedoù istorel
A-ratozh-kaer e tistummas ar barzh ar fedoù istorel evit reiñ lañs da vojenn vroadel Paul Revere.
Er varzhoneg e laka ar barzh mignon P. Revere da skourrañ leternioù ouzh tour an iliz ; e gwirionez, Paul Revere eo a lakaas gouleier. N'eo ket eñ a roeñvas a-dreuz ar stêr, gant tud all e voe kaset, ha ne dizhas ket Concord en nozvezh-se.

Gouzout a ouier bremañ ne oa ket bet Paul Revere en e unan o varc'hegañ. William Dawes Jr. (1745-1799), meur a waz all hag ur vaouez a oa bet kaset da c'hervel d'an diwall, dre hentoù disheñvel etre Boston ha Lexington, ha da gelaouiñ ar pennoù broadelour John Hancock ha Samuel Adams diwar-benn fiñvadeg Breizhveuriz eus Boston da Lexington evit o herzel ha sezizañ an armoù a oa kuzhet e Concord.
E Lincoln, war an hent da Goncord, e voe paket P. Revere, W. Dawes hag ar mezeg Samuel Prescott gant ar soudarded vreizhveurat ; Dawes ha Pescott a achapas kuit, Revere a voe aterset ha kaset da Lexington ; ar mezeg hepken a dizhas Concord e koulz evit degas keloù d'an emsaverien.
## Levrlennadur
*David Hackett Fischer, *Paul Revere's Ride*, Oxford University Press, 1995 
*Arthur Bernon Tourtellot, *Lexington and Concord – The Beginning of the War of the American Revolution*, W. W. Norton & Company, 2000 
*Alan Axelrod, *The Real History of the American Revolution*, Sterling, 2007 
## Gwelout ivez
*''150 Years of "Paul Revere's Ride"''
## Notennoù
Association bretonne

***Association bretonne*** zo anv div gevredigezh en Istor Breizh : 

**[[Association bretonne (1791)]]* pe *Conjuration bretonne*, aozadur armet ha kuzh e Breizh savet enep an Dispac'h gall;
**[[Association bretonne (1843)]]*, savet gant tud a renk uhel da ziorren al labour-douar ha studi Istor Breizh.
Paz

**Paz** zo un anv-bihan spagnolek, anv-tiegezh hag anv-lec'h.

## Gerdarzh
Diwar *paz*, "peoc'h" e spagnoleg.

## Anv-bihan
* Paz Lenchantin (ganet e 1973), gitarourez arc'hantinat,
* Paz Vega (ganet e 1976), aktourez spagnol,
* Paz de la Huerta (ganet e 1984), aktourez stadunanat.

## Anv-tiegezh

* Agustín Fernández Paz, skrivagner galizek,
* Bárbara Paz, aktourez vrazilian,
* Octavio Paz (1914-1998), barzh mec'hikan

* Ana Miranda Paz (ganet e 1971), broadelourez ha politikourez galizat (Bloque Nacionalista Galego).

## Lec'hanvioù
* Ciudad de la Paz, kêr-benn Ginea ar C'heheder
* Paz (Mafra), e Portugal,
* La Paz, kêr-benn Bolivia, 
* La Paz de Oriente, e Nicaragua.
* Río Paz, en El Salvador hag e Guatemala

## Gwelout ivez
* La Paz, anv-lec'h
* ar Peoc'h, anv-tiegezh brezhonek
* Peace, anv-tiegezh saoznek
Lo Dragone

***Lo Dragone*** zo ur gontadenn italian (e napolitaneg) eus ar Pentamerone gant Giambattista Basile, embannet e 1635.

## Ar gontadenn
Roue an Uhelarvor (*Rè d'Auta Marina*), un den drouk anezhañ, zo bet kemeret e rouantelezh gant ur sorserez (*la maga*). Goulenn a ra ouzh e zelwenn goad penaos adkemer e vro ha respont a ra dezhañ ec'h adkavo anezhi pa gollo ar sorserez ar gweled.

## Kontadennoù kar
* Ar gontadenn islandat *Skessan á steinnökkvanum* dastumet gant Jón Árnason, embannet e saozneg evel ''The Witch in the Stone Boat'' gant Andrew Lang diwar-benn ar roue Sigurður.

## Liammoù diavaez
* Lo Dragone - Google Books
Abdelaziz Bouteflika

**Abdelaziz Bouteflika** (arabeg: عبد العزيز بوتفليقة‎, ʿAbd al-ʿAzīz Būtaflīqa), ganet e 1937 ha marvet e 2021, a oa ur politikour aljerian bet pempvet prezidant ar vro etre 1999 ha 2019.

Ganet e voe d'an 2 a viz Meurzh 1937 en Oujda (Maroko). Bet e oa bet ministr an aferioù estren etre 1963 ha 1979.

Fin ar brezel diabarzh aljerian a zo bet e-pad e resped prezidant, lamet e oa bet gantañ ar stad a reuziad e miz C'hwevrer 2011. E miz Du 2012, e oa tremenet dreist Chadli Bendjedid evel prezidant ar vro a-fed padelezh. D'an 11 a viz Meurzh 2019, goude meur a vanifestadeg a-enep dezhañ e embannas dre lizher ne vefe ket eus ar votadeg prezidant e miz Ebrel ha ne vefe ket eñ kannad en dilennadeg prezidant a vefe.

D'ar 26 Meurzh 2019, e pad manifestadegoù meur a-enep galloud (sistem) Bouteflika, ar jeneral Ahmed Gaid Salah, penn uhelañ al lu aljerian, a embanne e oa poent lakaat da dalvezout mennad 102 bonreizh ar vro, a embannas e c'hell bezañ skarzhet ur prezidant pa ne veze ket tu ken dezhañ ren ar vro. D'ar 27 a viz Meurzh, Ouyahia a c'houlennas gant Bouteflika da reiñ e zilez.

Mervel a reas d'an oad a 84 bloaz d'ar 17 a viz Gwengolo 2021 e Zéralda.
## Notennoù ha daveennoù
The Dirty Shepherdess

***The Dirty Shepherdess*** zo ur stumm saoznek eus ur gontadenn c'hallek eus Breizh Uhel, dastumet gant Paul Sébillot. Embannet e voe gant Andrew Lang en e zastumad *[[The Green Fairy Book]]*.

## Ar gontadenn
Ur roue a c'houlenn digant e ziv verc'h pegement e karont anezhañ.
Ar verc'h henañ a lavar e kar he zad evel mab he lagad. An hini yaouankañ a lavar e kar he zad evel an holen en he boued. Neuze eo kaset kuit gant he zad eus ar rouantelezh. Ha hi kuit gant he saeoù ha diamantoù, met gwisket truilhek evel ur glaskerez-vara. 
Mont a ra da vaesaerez-deñved. 
Un deiz, pa oa o soñjal en amzer dremenet, e wisk he saeoù kaer. Ha mab roue ar vro a oa o chaseal en em gav ganti. Goulenn a ra piv eo ar goantenn o vaesa deñved. Menel klañv a reas ar priñs o soñjal enni, ha lavarout n'halle pareañ nemet diwar bara pobet gant ar vaeserez. Ha hi d'ober un dorzh, ma kouezhas he gwalenn en toaz. Hag ar priñs, pa zebras, a gavas ar walenn, ma embannas ne dimezje nemet d'ar vaouez a c'hallfe lakaat ar walenn.

## Kontadennoù kar
*Luduennig
*Cap O' Rushes
*Donkeyskin
*The Goat Girl
*Die Gänsehirtin am Brunnen
*Water and Salt

## Liammoù diavaez
*''The Dirty Shepherdess''
Mousala

Ar menez **Mousala**, pe **Musala** (Мусала e bulgareg), eo ar menez uhelañ e Bulgaria hag an hini uhelañ er Balkanioù, en aradennad ar Rila. Tapout a ra 2 925 metr uhelder.
Die Gänsehirtin am Brunnen

***Die Gänsehirtin am Brunnen*** (*Plac'h ar gwazi ouzh ar feunteun*) zo unan eus kontadennoù Grimm, niverenn 179 en o dastumad adal ar pempet embannadur.

## Ar gontadenn
Ur gozhiadez zo o chom gant he bagad gwazi en ur vro distro er menezioù, ur sorserez anezhi, gouez d'an dud, rak gouest eo da zougen sammoù ponner hep skuizhañ. Tremen a ra mab ur c'hont, hag eñ da souezhiñ o welout peseurt kargoù a vez douget ganti ha kinnig a ra sikour anezhi. Asantiñ a ra ar gozhiadez, met gwall bonner eo he samm. Ha hi d'ober goap anezhañ. Hag ar paotr yaouank, aet divi, da glask diskenn ar samm diwar e chouk, met ne deu ket a-benn. Ha hi da lammat war-benn ar samm. Ha kaset eo d'ar gêr, d'un tiig war lein ar menez. Eno e kavont merc'h ar sorserez, diwallerez gwazi eus ar re vilañ.

## Kontadennoù kar
Liammet eo an danvez ouzh hini kontadennoù all evel Luduennig, gant Charlez Perraut, hag Allerleirauh e kontadennoù Grimm. Evit hiniar plac'h yaouank a denn ar c'hroc'hen divalav diwar he dremm a denn da Kroc'hen Azen (ATU 510B).

## Pennadoù kar
* Die Gänsemagd
* Water and Salt
* Cap O' Rushes
* The Dirty Shepherdess
* King Lear
Lu ar Potomac

An **Army of the Potomac** (brezhoneg: **Lu ar Potomac**) a oa nerzh kreñvañ an Union Army war talbenn reter Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Krouet e oa bet e miz Gouhere 1861 dres goude emgann drastus Bull Run ha divodet e miz Mae 1865 goude kodianidigezh an nerzh kengevreet Army of Northern Virginia e miz Ebrel.
## Pennoù
*Brigadier General Irvin McDowell: Komandant an Army ha Departamant biz Virginia (27 a viz Mae 1861 - 25 a viz Gouhere 1861)
*Major General George B. McClellan: Penn divizion milourel ar Potomac, ha goude-se, an Army ha Departamant ar Potomac (26 a viz Gouhere 1861 - 9 a viz Du 1862)
*Major General Ambrose E. Burnside: Penn an Army of the Potomac (9 a viz Du 1862 - 26 a viz Genver 1863)
*Major General Joseph Hooker: Penn an Army ha Departamant ar Potomac (26 a viz Genver - 28 a viz Even 1863)
*Major General George G. Meade: Penn an Army of the Potomac (28 a viz Even 1863 - 28 a viz Even 1865)

Major General John G. Parke a voe penn al lu pa voe ezveziant Meade peder gwech

Lt. Gen. Ulysses S. Grant, Penn holl luioù an Unaniezh, e lec'h penn a oa gant an Army of the Potomac ha rener Meade e oa etre Mae 1864 hag Ebrel 1865, memes ma chome Meade e penn an Army of the Potomac.
Emgann Gaines's Mill

**Emgann Gaines's Mill** (saozneg: *Battle of Gaines Mill*), anvet ivez **Battle of Chickahominy River**, a voe stourmet d'ar 27 a viz Even 1862, en Hanover County, e Virginia. An trede emgann e oa en heuliad emgannoù anvet Seven Days Battles (Peninsula Campaign) eus Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Goude Emgann Beaver Dam Creek (Mechanicsville) an devezh a-raok, un emgann hep trec'her ebet, ar jeneral kengevreet Robert E. Lee en devoa taget en-dro kostezenn dehoù an Union Army. Ar gostezenn a oa hec'h-unan en norzh d'ar stêr Chickahominy hag a seblante aes da drec'hiñ.

En gwirionez ar Jeneral brigadenn Fitz John Porter gant e bempvet korfad en devoa savet linennoù difenn kreñv a-dreñv gwern Boatswain. Nerzhioù Lee a oa prest da ober an argadenn vrasañ eus ar brezel e tu ar re gengevreet, gant 57 000 soudard e c'hwec'h divizion. Porter e penn ar Vvet korfad kreñvaet en devoa dalc'het start a-hed an abardaez, tra ma oa ar re gengevreet o tagañ en dizurzh. Kolloù uhel a oa bet, da gentañ gant divizion ar major jeneral A.P. Hill, ha goude-se gant hini ar major jeneral Richard S. Ewell. Dale a voe gant ar Major jeneral Stonewall Jackson o tont, ha kement-se a viras ma vije un dagadenn hollek gant an holl nerzhioù kengevreet asambles a-raok ma erruje skoazelloù ar VIvet Korfad betek Porter.

Erruet ar serr-noz, an nerzhioù kengevreet a oa deuet a-benn da gregiñ gant un dagadenn hollek hag urzhiet mat a freuzas linennoù difenn Porter betek bountañ anezho betek ar stêr Chickahominy. Ar re gevredet a voe rediet da gilañ buan a-dreñv ar stêr e-pad an noz. Ar re gengevreet a oa dizurzhiet betek-re evit dont a-benn da genderc'hel gant an dagadenn. Gant Emgann Gaines Mill e voe saveteet Richmond evit ar Stadoù Kengevreet e 1862. An c'holl strategel gant an Union Army en devoa roet ar c'hoant d'ar major jeneral George B. McClellan da zilezel ar c'hampagn brezel a-enep Richmond ha gwelloc'h e oa bet gantañ kilañ a-dreñv ar stêr James.

An emgann a oa bet tost er memes lec'h hag Emgann Cold Harbor e 1864.
Marcel Alessandri

**Marcel Jean Marie Alessandri**, ganet d'an 23 a viz Gouhere 1895 hag aet da Anaon d'an 23 a viz Kerzu 1968, a oa un ofisour gall. Servijet en doa e-pad ar C'hentañ Brezel-bed, an Eil Brezel-bed ha Brezel Indez-Sina. E-pad an Eil Brezel-bed e oa en Indez-Sina C'hall, eno e oa bet penn al lu gall e Sina, ouzhpenn bezañ penn ar velestraduezh c'hall evit ar gouarnamant e Sina. E-pad e vuhez vilourel e voe enoret 12 wech gant ar Croix de Guerre ha lakaet e anv war-raok alies.

## Renkoù
* Eil letanant 5 a viz Kerzu 1914
* Letanant 9 a viz Meurzh 1916
* Kabiten 5 a viz Gouhere 1917
* Penn Battailhon 1930
* Letanant-koronal 17 a viz Meurzh 1936
* Koronal 25 a viz Meurzh 1941
* Jeneral brigadenn 20 a viz Mae 1943
* Major Jeneral 1945
## Enorioù
;Seizennoù hervez enorioù Bro-C'hall ha reoù eus an estren-vro :
Die zwei Brüder

***Die zwei Brüder*** ("An daou vreur") zo ur gontadenn alamanek, niverenn 60 en Kinder- und Hausmärchen (KHM), dastumad ar vreudeur Grimm.

Tennañ a ra *An daou vreur* d'ar gontadenn verroc'h *[[Die Goldkinder]]* ("Ar vugale aour", KHM 85). 

## Ar gontadenn
Ur gontadenn hir eo, meur a lodenn enni.

Un orfebour pinvidik hag un oberier skubellennoù a zo breudeur. Paotr ar skubellennoù en deus daou vab, gevelled anezho. Un deiz e welas ul labous aour er c'hoad, hag e tennas ur bluenn diwarnañ: he gwerzhañ ker a reas d'e vreur. 


The Two Brothers by Elenore Abbott.jpg|Skeudenn gant Elenore Abbott
The pink fairy book (1897) (14597435289).jpg|Ar marc'heg oc'h en em gannañ ouzh aerouant e seizh kalon. Skeudenn e *[[The Pink Fairy Book]]* Andrew Lang


## Yezhoù all
* *The Two Brothers*, e The Pink Fairy Book, gant Andrew Lang e 1897.
The Grey Fairy Book

***The Grey Fairy Book*** zo un dastumad kontadennoù saoznek gant Andrew Lang e 1900, unan eus rummad The Lang's Fairy Books.

## Ar c'hontadennoù
Ennañ 35 kontadenn, darn a Vro-C'hall, Alamagn, pe Italia.

***'Donkey Skin** (Kroc'hen Azen), diwar gontadenn c'hallek Charles Perrault; 
**[[The Goblin Pony]]
**An Impossible Enchantment
**[[The Story of Dschemil and Dachemila]]
**Janni and the Draken
**[[The Partnership of the Thief and the Liar]]
**Fortunatus and his Purse*. Ur roue [[Fortunatus]] a gaver en ur gontadenn gant [[Gab Milin]].
**The Goat-faced Girl*, diwar ar gontadenn napolitanek *La face de crappa*, gant [[Giambattista Basile]] er [[Pentamerone]] e 1634;
**What came of picking Flowers
**[[The Story of Bensurdatu]]
**The Magician's Horse
**[[The Little Gray Man]]
**Herr Lazarus and the Draken
**[[The Story of the Queen of the Flowery Isles]]
**Udea and her Seven Brothers
**The White Wolf
**Mohammed with the Magic Finger
**[[Bobino (fairy tale)|Bobino]]
**The Dog and the Sparrow
**[[The Story of the Three Sons of Hali]]
**The Story of the Fair Circassians
**[[The Jackal and the Spring]]
**The Bear
**[[The Sunchild]]
**The Daughter of Buk Ettemsuch
**[[Laughing Eye and Weeping Eye]], pe the Limping Fox
**The Unlooked for Prince
**[[The Simpleton]]
**The Street Musicians
**[[The Twin Brothers]]
**Cannetella*, diwar ar gontadenn napolitanek heñvelanvet gant [[Giambattista Basile]] er [[Pentamerone]] e 1634
**The Ogre
**[[A Fairy's Blunder]]
**Long, Broad, and Quickeye
*''Prunella
The True Story Book

***The True Story Book*** zo un dastumad kontadennoù gant Andrew Lang.

## Al levr
24 a istorioù gwir zo el levr.
**[[John Tanner (captive)|A Boy among the Red Indians]]
**Casanova's Escape*
**Adventures on the Findhorn
**The Story of [[Grace Darling]]
**The 'Shannon' and the 'Chesapeake'
**[[William Snelgrave|Captain Snelgrave]] and the Pirates
**The Spartan Three Hundred
**[[Charles Edward Stuart|Prince Charlie's Wanderings]]
**Two Great Matches
**The Story of [[Kaspar Hauser]]
**An Artist's Adventure
**The Tale of [[Battle of Isandlwana|Isandhlwana]] and [[Battle of Rorke's Drift|Rorke's Drift]]
**How Lief the Lucky found Vineland the Good
**The Escapes of [[Cervantes]]
**The Worthy Enterprise of John Foxe
**[[Baron Franz von der Trenck|Baron Trenck]]
**The Adventure of John Rawlins
**The [[Chevalier de Johnstone|Chevalier Johnstone's]] Escape from Culloden
**The Adventures of Lord Pitsligo
**The Escape of [[Cesare Borgia|Caesar Borgia]] from the Castle of [[Medina del Campo]]*;
**[[Kunz von Kaufungen|The Kidnapping of the Princes]]*
**[[Spanish conquest of the Aztec Empire|The Conquest of Montezuma's Empire]]*
**Adventures of [[Bartholomew Portugues]], a Pirate*
*''The Return of the French Freebooters.
Jan-Michael Vincent

**Jan-Michael Vincent**, ganet d'ar 15 a viz Gouhere 1945 hag aet da Anaon d'an 10 a viz C'hwevrer 2019, a oa un aktour stadunanat. Brudet e voe dre e rolloù evel ar blenier biñsaskell Stringfellow Hawke er stirad skinwel Airwolf (1984–1986, *Supercopter* en Europa) hag evel Matt Johnson, er film Big Wednesday eus 1978.
## Liammoù diavaez
* Jan-Michael Vincent war IMDb
* Whatever happened to: Jan-Michael Vincent
Thermaltake

**Thermaltake Technology Co., Ltd** (sinaeg: 曜越科技; pinyin: Yàoyuè Kējì) zo un embregerezh sevel dafar urzhiataer (pourvezadurioù tredan, avelerezioù ha boestoù urzhiataer) eus Taiwan. Lec'h pennañ an embregerezh a zo lec'hiet e Taipei, e Taiwan. Meur a uzin eus ar merk a zo e Sina Kevandirel, dreist-holl unan e Dongguan.

Thermaltake TT-8025A-0974.jpg|Gwenter Thermaltake TT-8025A
MiNe-M 100-3449U.jpg|Dornell Thermaltake eSports Contour
Thermaltake Meka G1.jpg|Touchennaoueg Thermaltake eSports Meka G1

## Istor
Thermaltake a oa bet savet e Taiwan e 1999. Al lec'h penn stadunanat a oa bet savet er memes koulz e su Kalifornia.
## Liammoù diavaez
* Lechienn ofisiel Thermaltake
* TteSPORTS lec'hienn ofisiel
* LUXA2 lec'hienn ofisiel
* Forom ofisiel kumuniezh Thermaltake
The Strange Story Book

***The Strange Story Book*** zo un dastumad kontadennoù saoznek gant Andrew Lang e 1913. Embannet e voe goude e varv e 1912, ha lakaet ur raklavar dezhañ gant e intañvez Leonora Blanche Alleyne.

## Ar c'hontadennoù
34 c'hontadenn a bep seurt a lenner ennañ, anezho istorioù tasmantoù, mojennoù amerindian, hag un toullad kontadennoù diwar zorn ar skrivagner stadunanat Washington Irving.

**[[Tales of a Traveller|The Drowned Buccaneer]]*
**The Perplexity of Zadig*
**The Return of the Dead Wife*
**[[Hannah Snell|Young Amazon Snell]]*
**The Good Sir James*
**[[Rip van Winkle]]*, gant Washington Irving
**The Wonderful Basket*
**The Escape of the Galley-slaves*
**The Beaver and the Porcupine*
**An Old-world Ghost*
**[[James MacLaine|The Gentleman Highwayman]]*
**The Vision of the [[Pope Pius V|Pope]]*
**Growing-up-like-one-who-has-a-grandmother*
**The Handless Brigade*
**The Son of the Wolf Chief*
**[[John Metcalf (civil engineer)|Blind Jack of Knaresborough]]*
**[[John Metcalf (civil engineer)|Blind Jack Again]]*
**The Story of Djun*
**What Became of Owen Parfitt?*
**Blackskin*
**The Pets of [[George Sand|Aurore Dupin]]*
**[[George Sand|The Trials of M. Deschartres]]*
**[[George Sand|Aurore]] at Play*
**How Aurore learned to Ride*, diwar-benn ur pennad eus buhez George Sand
**Land-Otter the Indian*
**The Disinheriting of a Son*
**The Siege of Rhodes*, diwar-benn seziz Rodos e 1522
**The Princess of Babylon*
**The Adventures of Fire-Drill's Son*
**The Strange Story of [[Elizabeth Canning]]*,
**[[The Apparition of Mrs. Veal|Mrs. Veal's Ghost]]*
**The Chief's Daughter*
**The Boyhood of a Painter*, diwar-benn Leonardo da Vinci,
**The Adventures of a Spanish Nun*, diwar-benn Catalina de Erauso.

## Pennad kar
* The Lang's Fairy Books
The Lilac Fairy Book

***The Lilac Fairy Book*** zo un dastumad kontadennoù saoznek gant Andrew Lang e 1910, er rummad *[[The Lang's Fairy Books]]*.

## Ar c'hontadennoù
*The Lilac Fairy Book* zo ennañ istorioù eus Portugal, hag eus ar broioù keltiek (Iwerzhon, Skos, Kembre, ha Breizh).
**[[The Shifty Lad]]*, kontadenn a Vro-Skos; 
**[[The False Prince and the True]]*, kontadenn a Bortugal;
**[[The Jogi's Punishment]]*, kontadenn eus India;
**[[The Heart of a Monkey]]*
**[[The Fairy Nurse]]*
**[[A Lost Paradise (fairy tale)|A Lost Paradise]]*
**[[How Brave Walter Hunted Wolves]]*
**[[The King of the Waterfalls]]*
**[[A French Puck]]*
**[[The Three Crowns]]*
**[[The Story of a Very Bad Boy]]*
**The Brown Bear of Norway*, diwar ur gontadenn iwerzhonat, 
**[[Little Lasse]]*
**[[Moti (fairy tale)|Moti]]*
**[[The Enchanted Deer]]*
**[[A Fish Story (fairy tale)|A Fish Story]]*
**[[The Wonderful Tune]]*
**The Rich Brother and the Poor Brother*, diwar ur gontadenn bortugalat; 
**The One-Handed Girl*, diwar ar gontadenn italianek Biancabella e la biscia sua sorella, gant Straparola, e 1550 
**[[The Bones of Djulung]]*
**[[The Sea King's Gift]]*
**[[The Raspberry Worm]]*
**The Stones of Plouhinec*, kontadenn a Vreizh
**The Castle of Kerglas*, kontadenn a Vreizh
**[[The Battle of the Birds]]*
**The Lady of the Fountain*, diwar ar gontadenn gembraek Iarlles y Ffynnon (*Itron ar Feunteun*), en Tair Rhamant; 
**[[The Four Gifts]]*
**The Groac'h of the Isle of Lok*, diwar ur gontadenn c'hallek gant ar skrivagner breizhat Émile Souvestre,
**The Escape of the Mouse*, diwar Manawydan ap Llŷr, er Mabinogi.
**[[The Believing Husbands]]*
**[[The Hoodie-Crow]]*
**[[The Brownie of the Lake]]*
***The Winning of Olwen'', diwar Kulhwch hag Olwen, er Mabinogi.
Fortunatus (levr)

***Fortunatus*** zo ur gontadenn diwar-benn buhez un haroz ha roue mojennel eus ar Grennamzer hag a voe brudet e droioù en Europa ar  hag ar . Ar c'hentañ levr diwar e benn a voe embannet en Augsburg, en Impalaeriezh santel roman german, e 1509.

## Mammennoù
Hervez Michael Haldane, troer al levr e saozneg, e oa embannet *Fortunatus* en Augsburg e 1509 ha moullet gant Johann Otmar. Gwerzhet e veze e kêr e ti an apotiker Johannes Heybler. Roud a gaver ennañ eus meur a skrid all :
* an *Itinerarius* gant Johannes von Montevilla (John de Mandeville), 1355 ; troet en alamaneg e 1480, moullet en Augsburg (1481 ha 1482) ;
* istor Wlad III Drakul, aotrou Wallachia (Vlad an Impalaer), embannet e Nürnberg (1488), Bamberg (1491) hag Augsburg (1494) ;
* *[[Gesta Romanorum]]*, embannet en Augsburg e 1473 ;
* *Purgator Sant Padrig* moullet en Augsburg en 1489.

## Ar romant
Fortunatus zo ur paotr yaouank genidik eus Famagusta e Kiprenez hag en em gav un deiz gant an doueez Fortuna en ur c'hoad e Breizh. Ha hi da reiñ ur yalc'h dezhañ hag a vez adleuniet kenkent ha ma vez tennet un dra bennak anezhi.
Neuze e veaj dre meur a vro, hag e Kaero e vev e ti ar sultan, a ziskouez dezhañ e deñzorioù. En o zouez ez eus ur c'hozh tog hag a c'hall kas an den dindanañ da gement lec'h a gar. Dont a ra a-benn da laerezh an tog ha distreiñ gantañ da Giprenez.

## Embannadurioù
*Kentañ embannadur ar skrid alamanek a voe graet e 1509 en Augsburg, ha hennezh e vije ar stumm orin, adembannet gant Karl Simrock en *Deutsche Volksbücher* (3 levrenn, Frankfurt am Main, 1846). 
*E 1530 e voe embannet *Fortunatus von seinem Seckel und Wunschhütlein*.
*Doareoù all zo bet e galleg, italianeg, izelvroeg ha saozneg. 
*Andrew Lang The Grey Fairy Book, "Fortunatus and his Purse".

## Levrlennadur
* Friedrich Wilhelm Valentin Schmidt, *Fortunatus und seine Söhne, eine Zauber-Tragödie, von Thomas Decker, mit einem Anhang* (Berlin, 1819)
* Johann Joseph von Görres, *Die deutschen Volksbücher* (1807)
## Notennoù
Fortunatus

**Fortunatus** zo un anv latin ha hini anv meur a zen.

## Sent
* Fortunatus an Abostol, unan a 70 diskibl Jezus, kompagnun da Achaicus Korintos;
* Fortunatus (Iañ kantved), merzheriet war un dro gant Orontius ha Justus,
* Fortunatus (marvet war-dro 70), diagon merzheriet war un dro gant Hermagoras Aquileia,
* Fortunatus (marvet e 212), merzheriet war un dro gant Felix hag Ac'hilleüs,
* Fortunatus Casei (died 286), merzher,
* Fortunatus (died 303), diagon merzheriet war un dro gant Felix Thibiuca, Audactus, Januarius, ha Septimus,
* Fortunatus Naplez, eskob Naplez er IVvet kantved, 
* Fortunatus Spoleto (marvet e 400), beleg e-kichen Montefalco,
* Fortunatus Todi (marvet e 537), eskob Todi,
* Venantius Fortunatus (530–600), barzh latin, eskob Poitiers ha sant

## Tud all
* Publius Aelius Fortunatus, livour roman eus an IIvet kantved.
* Edward Fortunatus (1565–1600), Margrav Baden-Rodemachern ha Baden-Baden
* Herman Fortunatus, Margrave of Baden-Rodemachern (1595–1665), mab da Edward Fortunatus

## Lennegezh
* Fortunatus (levr), romant alamanek er XVvet kantved
* *[[Old Fortunatus]]*, pezh-c'hoari e 1599 gant Thomas Dekker
* *[[Barvouskenn ar roue Fortunatus]]*, ur gontadenn gant Gab Milin e 1870.

## Pennad kar
* Fortunato
Ar Marvailler brezounek

***Ar Marvailler brezounek*** zo un dastumad marvailhoù, pe kontadennoù gant Gabriel Milin e 1870.

## Ar c'hontadennoù
*Labous ar wirionez 
*Barvouskenn ar roue Fortunatus 
*Iann he vaz houarn 
*Ar C’hillek aour, ar Iar arc’hant hag ann Delienn euz al lore a gan 
*Ar C’horf heb ene 
*Kristof 
*Ann diaoul o tont da Vrest

## Adembannadur
An holl gontadennoù-se zo bet adembannet e-barzh al levr *[[Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all]]* e 1950.

## Liammoù diavaez
* Ar skrid e Wikimammenn.
Barvouskenn ar roue Fortunatus

***Barvouskenn ar roue Fortunatus*** zo ur gontadenn gant Gab Milin. E renkadur Aarne-Thompson eo klenket dindan an niverenn 531. Levezonet e seblant bezañ gant ar gontadenn c'hallek *[[La Belle au cheveux d'or]]*, gant Madame d'Aulnoy. 

E 1870 e oa bet embannet en dastumad Ar Marvailler brezounek

## Ul levr e 2016
E 2016 eo bet embannet ar gontadenn evel ul levr, gant goudeskridoù, gant Aber. 

## Er yezhoù all
### En alamaneg
Tennañ a ra da *[[Ferenand getrü und Ferenand ungetrü]]*, kontadenn niverenn 126 e Kinder- und Hausmärchen ar vreudeur Jacob ha Wilhelm Grimm. 

### Doare saoznek
E saozneg eo anvet *King Fortunatus's Golden Wig*.

## Liamm diavaez
* https://br.wikisource.org/wiki/Barvouskenn_ar_roue_Fortunatus
Vingt mille lieues sous les mers

***Vingt mille lieues sous les mers*** ("Ugent mil lev dindan ar morioù") zo ur romant gallek gant Jules Verne e 1869-70. Ar pempvet levr muiañ troet er bed eo, p'er c'haver e 174 a yezhoù.
Carlos Ghosn

**Carlos Ghosn**, KBE, ganet d'an 9 a viz Meurzh 1954 e Porto Velho, zo un den a aferioù a orin eus Brazil. Ar broadelezhioù gall ha libanat en deus ivez. Bet eo e penn Michelin Norzhamerika, e penn Renault, e penn AvtoVAZ, e penn Nissan, ha prezidant Mitsubishi Motors. D'an 18 a viz Kerzu 2018 e voe rebechet dezhañ kontoù faos, arc'hant kuzhet ha breinadurezh. Toullbac'het eo bet e Japan.
Nissan

**Nissan Motor Co., Ltd.** (japaneg: 日産自動車株式会社 ; romanekadur Hepburn: Nissan Jidōsha Kabushiki-gaisha), berraet e **Nissan**, zo un embregerezh treuzvroadel japanat. Savet e vez kirri-tan ha pezhioù otoioù ganto. Al lec'h penn a zo en Nishi-ku, Yokohama. An embregerezh a werzh otoioù gant an anv merkoù Nissan, Infiniti, ha Datsun. Evit ar pezh a sell ar pezhioù otoioù tuning e vezont gwerzhet gant ar merk Nismo. Anv an embregerezh a zo deuet a-ziwar Nissan zaibatsu, adanvet **Nissan Group** abaoe. Adalek 1999, Nissan a zo deuet da vezañ ul lodenn eus an emglev kenwerzhel Renault–Nissan–Mitsubishi. Un emglev eo etre Nissan eus Japan, Mitsubishi Motors eus Japan ivez, ha Renault eus Bro-C'hall.
Cannetella

**Cannetella** zo ur gontadenn napolitanek gant Giambattista Basile, embannet e 1634 en e levr *[[Il Pentamerone]]*. 

## Doareoù saoznek
Troet eo bet e saozneg gant Andrew Lang hag embannet en dastumad *[[The Grey Fairy Book]]*. Adembannet eo bet goude e-barzh *[[A Book of Wizards]]* gant Ruth Manning-Sanders.
Mildred Gillars

**Mildred Elizabeth Gillars**, ganet d'an 29 a viz Du 1900 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Even 1988, lesanvet "Axis Sally", a oa gant Rita Zucca, ur ginnigerez radio stadunanat o labourat evit an Alamagn Nazi. Embann a rae abadennoù propaganda e-pad an Eil Brezel-bed. Harzet e voe e Berlin goude ar brezel. Ar c'hentañ maouez e voe o vezañ kondaonet evit trubarderezh e Stadoù-Unanet Amerika. E miz Meurzh 1949 e oa bet kondaonet da 10 betek 30 vloaz toull-bac'h. Dieubet e voe e 1961.

Marvet e oa diwar krign-bev ar c'holon e 1988.
La Belle aux cheveux d'or

***La Belle aux cheveux d'or*** zo ur gontadenn c'hallek, gant Madame d'Aulnoy. 
Embannet e voe e saozneg gant Andrew Lang en The Blue Fairy Book e 1889, hag anvet The Beauty with Golden Hair. 

Anavezet eo ivez evel *The Story of Pretty Goldilocks*' pe *The Beauty with Golden Hair*.  

## Film
Gant Zlatovláska (Goldilocks, Czechoslovakia, 1973).