open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stefano Tatai

**Stefano Tatai** a zo bet ganet d'an 23 a viz Meurzh 1938 e Roma (Italia).

Mestrc'hoarier echedoù italian eo.

Mestr Etrebroadel eo abaoe 1966.

Deut eo da vout Mestr Kevre Italian an Echedoù (FSI) e 1958 ha Mestr Etrebroadel e 1966. Daouzek gwezh eo bet Kampion Italia e-doug tregont vloaz, e 1962, 1965, 1967, 1970, 1974, 1977, 1979, 1983, 1985, 1990, 1991 ha 1994. N'eus bet nemetañ oc'h ober kement (Vincenzo Castaldi a voe seizh gwezh Kampion Italia).

Meur a wezh e kemeras perzh en Olimpiadoù echedoù gant skipailh broadel Italia. Tapout a reas disoc'hoù brav.

2 345 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Meurzh 2011.
## Div bartienn

* **Stefano Tatai - [[Jan Timman]] (Amsterdam 1970)**
1.e4 g6

2.d4 Fg7

3.c3 d6

4.Mf3 Mf6

5.Mbd2 O-O

6.Fe2 Mc6

7.O-O e5

8.dxe5 Mxe5

9.Mxe5 dxe5

10.Dc2 b6

11.Te1 Fb7

12.Ff1 Dd7

13.Mc4 Tfe8

14.f3 a5

15.Fe3 Dc6

16.Ma3 Ted8

17.Tad1 Ff8

18.Fb5 De6

19.Db3 Dxb3

20.axb3 c6

21.Txd8 Txd8

22.Fxb6 Td2

23.Mc4 Tc2

24.Fa4 Md7

25.Fe3 Cc5

26.Tc1 Txc1+

27.Fxc1 Md3

28.Fe3 Fa6

29.Mxa5 Mxb2

30.Mxc6 Md1

31.Fb6 Mxc3

32.Mxe5 Fd6

33.Mg4 Fd3

34.e5 Fe7

35.Me3 Fg5

36.Fc6 Ff4

37.Md5 Me2+

38.Rf2 Fxh2

39.f4 Mxf4

40.Mf6+ Rg7

41.Mg4 1-0

* **[[Bent Larsen]] - Stefano Tatai (Las Palmas 1972)**
1.c4 g6

2.Mc3 Fg7

3.g3 c5

4.Fg2 Mc6

5.Mf3 e6

6.O-O Mge7

7.d3 O-O

8.Ff4 e5

9.Fd2 d6

10.Tb1 h6

11.Me1 Fe6

12.Md5 a5

13.Mc2 Fxd5

14.cxd5 Mb4

15.Mxb4 axb4

16.Db3 Dd7

17.a3 bxa3

18.bxa3 Tfb8

19.f4 exf4

20.Txf4 g5

21.Te4 Mg6

22.a4 Me5

23.a5 f5

24.Ta4 b5

25.Ta2 b4

26.e3 Dd8

27.d4 cxd4

28.exd4 Mg4

29.h3 Fxd4+

30.Rh1 Mf2+

31.Rh2 Txa5

32.Txa5 Dxa5

33.Dc2 Me4

34.Fxb4 Dxd5

35.Dc7 Tf8

36.Td1 Tf7

37.Dc8+ Tf8

38.Dc2 Ta8

39.Dd3 Ta1

40.Dxd4 Txd1

41.Da7 Dd4

42.Db8+ Rh7

43.Dc7+ Rg6 0-1

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chess Games
Partito Sardo d'Azione

Ar **Partito Sardo d'Azione - Partidu Sardu** ("Strollad Sardat evit ober") a zo ur strollad emrenour a zifenn gwirioù Sardigna. Krouet e oa bet e 1921 gant Emilio Lussu ha soudarded eus brigadenn Sassari. Divodet e voe e 1925 gant ar faskourien met adkrouet e voe e 1943 - 1844 goude dieubidigezh Italia gant ar gevredidi.

Goude un enkadenn vras e-pad ar bloavezhioù 1980 ez eo deuet a-benn da gaout ur c'hannad europat e 1984 ha 1989 asambles gant strolladoù rannvroel arall. War gresk eo adarre adalek derou an XXIañ kantved. Kevreet eo gant kevread ar wezenn-olivez ha gounezet en deus kuzulerien rannvroel e 2004 ha proviñsel e 2005.

Un ezel eus Emglev Libr Europa eo.

## Liammoù ofisiel

Lec'hienn ofisiel
Chuck Berry

Ur gitarour, ur c'haner hag ur saver sonioù stadunanat e oa **Charles Edward Anderson "Chuck" Berry** (18 a viz Here 1926 - 18 a viz Meurzh 2017), a voe unan eus krouerien ar sonerezh rock 'n' roll.

Levezonet e oa gant ar blues, ar gospel ha sonerezh country kreisteiz SUA.

Levezonet en deus kalz a sonerien, The Beatles ha The Rolling Stones a-douez tud all. Lakaet eo bet da 7 gwellañ gitarour ar bed gant ar gelaouenn Rolling Stone.

## Pladennoù

* 1956 : *Rock, Rock, Rock* (gant The Moonglows ha The Flamingos)
* 1957 : *After School Session*
* 1958 : *One Dozen Berrys*
* 1959 : *Chuck Berry Is on Top*
* 1960 : *Rockin' at the Hops*
* 1961 : *New Juke Box Hits*
* 1964 : *Two Great Guitars - Bo Diddley & Chuck Berry* ; *St. Louis to Liverpool*
* 1965 : *Chuck Berry in London* ; *Fresh Berry's*
* 1967 : '[Chuck Berry's Golden Hits* (adenrolladur) ; *Chuck Berry in Memphis*
* [[1968]] : *From St. Louie to Frisco*
* [[1969]] : *Concerto in "B Goode"*
* [[1970]] : *Back Home*
* [[1971]] : *San Francisco Dues*
* [[1972]] : *The London Chuck Berry Sessions* (tu A)
* [[1973]] : *Bio*
* [[1975]] : *Chuck Berry*
* [[1979]] : *Rock It''

## Notennoù
Pouinaveg

Ur yezh digenvez eo ar **pouinaveg**. Komzet eo war ribloù ar stêr Inírida e Kolombia ha Venezuela, gant 2&nbsp;240 a dud e 1997. Hervez ar yezhoniour stadunanat Merritt Ruhlen (1944-2021) e vefe ur yezh kar d'ar makoueg, er familh *puinave-maku* .

## Gwelet ivez
*Yezhoù Kolombia
*Yezhoù Venezuela
## Notennoù
Sabeleg

Ur yezh digenvez eo ar sabeleg. Komzet eo gant 1650 a dud er janglenn etre ar stêrioù Napo ha Curaray en Ecuador. Tremenet d'ar vugale eo c'hoazh met n'en deus statud ofisiel. Un darn vras eus ar meuriad a gomz spagnoleg pe kechuaeg ivez.

## Gwelet ivez

Yezhoù Ecuador
Bosvenegh

Ur gêr e Kernev-Veur eo **Bosvenegh** (e kerneveureg,  ; *Bosvena* a vez lavaret ivez ; *Bodmin* eo e saozneg). Da 14 736 a dud e save ar boblañs e 2011.

Gevellet eo gant Ar Releg-Kerhuon, e Breizh.

## Monumantoù ha traoù heverk

St Petroc's Church, Bodmin from the east - geograph.org.uk - 754538.jpg|Iliz *Sant-Petroc*
Alien (film)

***Alien*** zo ur film skiant-faltazi ha spont savet e 1979 dindan renerezh Ridley Scott, diwar un istor skrivet gant Dan O'Bannon ha Ronald Shusett. 

Anv zo e titl ar film eus an dudenn bennañ, un ezdouarad tagus-kenañ, a c'hourdrouz pare an egorlestr ''Nostromo'' goude dinodiñ diouzh korf unan eus an astraerien. E-touez ar seizh ezel eus pare al lestr, emañ Sigourney Weaver a c'hoari Ellen Ripley, Tom Skerritt a c'hoari ar c'habiten Dallas ha Ian Holm a c'hoari an ofiser skiantour.
Deuet e oa ar film-mañ er-maez d’an 12 a viz Gwengolo 1979.

## Ar film

Danevell a ra istor 7 den hag ur c'hazh e-barzh un egorlestr kenwerzh o vont en-dro d'an Douar karget gant ur bern kailh houarn. Degouezhet hanter hent e resevont ur gemennadenn gevrinus deuet eus ur blanedenn dianav dezhe. Erruout a reont war ur ezplanedenn didud ha goude bezañ douaret eo tizoloont ul lestr divent a zeu eus ur bed all. An treizhad nemetañ, al levier, a hañval bezañ bet lazhet e degouezhioù iskis. Ergerzhout a reont strad al lestr hag unan eus izili ar pare a gav un doare kev leun a vioù. Kane, penn bras al lestr a glask sellet a-dost ouzh unan hag a zo taget gant ur seurt loen iskis na anavezont ket, dezhi neuz ur gevnidenn. Ret eo degas anezhañ d'al lestr, fatet, peget al loen ouzh e zremm. Medisin ar skipailh a denn al loen iskis a oa lammet ouzh dremm Kane goude un nebeud eurvezhioù. Seblantout a ra bezañ deut e-barzh. 
A-daol trumm e teu ul loen er-maez eus he c’hof a-greiz ur pred goude gliziennoù skrijus. Mont a ra ar c'hrouadur kuit e-barzh al lestr hep na vefe amzer da skipailh an egorlestr da vont war e lerc’h... Hemañ a lazho hogos holl izili al lestr.

## Titouroù all

* 1,5 milion a dud a zo bet e welet ar film-se. En holl ez eus bet savet 4 film. Da gentañ *Alien* (an istor a zo amañ-a-us), ha war-lerc’h *Aliens, an distro* (James Cameron, 1986), *Alien 3* (David Fincher, 1992) hag ** (Jean-Pierre Jeunet, 1997).

* H.R Giger en deus krouet e-unan penn neuz an Alien evit film Ridley Scott.

* Ul levr a zo bet skrivet gant Alan Dean Foster.

## Aktourien
* Sigourney Weaver : Al letanant Ellen L. Ripley
* Tom Skerritt : Ar c'habiten A.J. Dallas
* Veronica Cartwright : J.M. Lambert
* Harry Dean Stanton : S.E. Brett
* John Hurt : G.W. Kane
* Ian Holm : An ofiser Ash
* Yaphet Kotto : J.T. Parker
* Bolaji Badejo : an Alien
* Helen Horton : mouezh Mamm (urzhiataer al lestr 'Nostromo')
Gênes

Departamant **Gênes** a oa un departamant gall e gwalarn Italia, da vare an diktatour Napoleone Buonaparte. Genova e oa ar pennlec'h. 

## An anv
Dont a ra an anv eus anv gallek ar gêr italian a zo Genova hec'h anv. 

## Istor
Krouet e voe departamant Gênes e 1805 pa voe staget Republik Genova, anvet neuze Republik Ligur (*Repubblica Ligure*, en italianeg ), ouzh Bro-C'hall. Un darn eus departamant Marengo, krouet e 1801, a voe staget, ouzhpenn da se, ouzh an departamant nevez.

Eus ar Republik Ligur e teue kêrioù Genova ha Novi Ligure; eus departamant Marengo e teue kêrioù Bobbio, Tortona ha Voghera, hag o zrowardroioù.

## Arondisamantoù
Rannet e oa an departamant en arondisamantoù (*circondari*, en italianeg), hervez ar c'hiz c'hall, . Pemp a oa anezho : *Gênes* (Genova), Bobbio, Novi Ligure, Tortona ha Voghera. Ha pep hini anezho a oa rannet etre kantonioù :

**Circondario Genova*, kantonioù Genova, Voltri, Sestri Ponente, Rivarolo, San Quirico, Staglieno, Nervi, Recco, Torriglia;
**Circondario Novi*, kantonioù Novi, Serravalle, Gavi, Ovada, Ronco, Savignone, Rocchetta;
**Circondario Bobbio*, kantonioù Bobbio, Ottone, Varzi, Zavattarello;
**Circondario Tortona*, kantonioù Tortona, Castelnuovo Scrivia, Villalvernia, Volpedo, San Sebastiano;
**Circondario Voghera*, kantonioù Voghera, Sale, Silvano, Codevilla, Casteggio, Argine, Broni, Stradella, Soriasco.

## Diskar
Diskaret e voe an departamant, evel departamantoù gall all Italia, war-lerc'h faezhidigezh Napoléon Bonaparte e 1814. 
Klasket e voe adsevel ar Republik Ligur, met e Kendalc'h Vienna e voe roet douaroù Republik Genova da Rouantelezh Sardigna.

Rannet eo douaroù *departamant Gênes* hiziv an deiz etre peder froviñs Genova, Piacenza, Alessandria ha Pavia, ha peder rannvro Liguria, Piemonte, Lombardia hag Emilia-Romagna
Ter

__NOTOC__

**Ter** zo anv meur a dra.
## Douaroniezh
;
*an Ter, adstêr d'ar Blavezh.
;
*an Ter, ur stêr en Essex.
;
*an Ter, ur stêr e komark ar Ripollès.
*Ter, un departamant gall en amzer Napoleone Buonaparte,
;
*raion Ter, un isrann eus Oblast Mourmansk, diwar anv Samied Ter.

## Teknologiezh
*Ter, danvezioù fardet diwar rousin pin evit difuañ ar bigi prenn, ha diwar glaou-douar evit goleiñ an hentoù.
## Yezhoù
**[[Listennad lavaredoù latin|Ter]]* eo ar ger latin evit "teir gwech".
## Pennadoù kar
*Ther
Antonio Sacconi

**Antonio Sacconi** a zo bet ganet d'ar 5 a viz Here 1895 e Roma (Italia) ha marvet d'an 22 a viz Kerzu 1968 e Roma.

Mestrc'hoarier echedoù italian .

Mestr Etrebroadel e 1952.

## Div bartienn

* Antonio Sacconi - Mir Sultan Kahn (Folkestone, 1933)

1.d4 Mf6

2.Mf3 e6

3.c4 d5

4.Mc3 c5

5.Fg5 cxd4

6.Mxd4 Fe7

7.e3 0-0

8.Fxf6 Fxf6

9.cxd5 exd5

10.Fb5 Fe6

11.0-0 Db6

12.Tc1 Fxd4

13.Dxd4 Dxd4

14.exd4 Mc6

15.Fxc6 bxc6

16.Ma4 Tfc8

17.Mc5 Tab8

18.b3 Tb4

19.Tfd1 Rf8

20.Tc3 Re7

21.a3 Tb5

22.b4 a5

23.bxa5 Txa5

24.Tb1 Tb5

25.Te1 Rd6

26.f3 Tb2

27.Tee3 Td2

28.Ted3 Txd3

29.Txd3 Tb8

30.Tb3 Txb3

31.Mxb3 Rc7

32.Mc5 Rb6

33.Rf2 Ff5

34.g4 Fc2

35.Re3 Rb5

36.h4 Fd1

37.Mb7 Rc4

38.Md6+ Rc3

39.Mxf7 c5

40.dxc5 d4+

41.Rf2 d3

42.Md6 Fa4

43.Me4+ Rd4

44.Md2 Fc6

45.h5 Fd7

46.Me4 h6

47.Md2 Fc6

48.f4 Rxc5

49.Re3 Fd7

50.f5 Fb5

51.Me4+ Rc6

52.Mf2 d2

53.Rxd2 Rd6

54.Re3 Fc6

55.Rf4 Fe8

56.Md3 Re7

57.Fc5 Fb5

58.a4 Fe2

59.a5 1-0

* Antonio Sacconi - Rudolf Spielmann (Sopron, 1934)

1.d4 Mf6

2.Mf3 d5

3.c4 dxc4

4.Mc3 a6

5.a4 e6

6.e3 Mc6

7.Fxc4 Cb4

8.0-0 Fe7

9.Me5 c5

10.Ma2 Mxa2

11.Txa2 cxd4

12.Dxd4 Dxd4

13.exd4 b6

14.Me3 Mb7

15.b3 Md5

16.Md3 Ff6

17.Tc1 Mxe3

18.fxe3 Tc8

19.Tac2 Rd7

20.Mb4 a5

21.Fb5+ Rd6

22.Mc6 Ag5

23.Rf2 f6

24.Tc4 Thf8

25.T1c2 f5

26.Me5 Ff6

27.Md7 Txc4

28.bxc4 Td8

29.Mxb6 f4

30.Tb2 Rc7

31.Md7 fxe3+

32.Rxe3 Fxd4+

33.Rxd4 Fc6

34.Fxc6 Rxc6

35.Tb6+ Rxd7

36.Re5 Tc8

37.Tb7+ Rc6

38.Txg7 Rc5

39.Txh7 Rb4

40.Rxe6 Txc4

41.Rf5 Tc5+

42.Rf6 Tc6+

43.Re5 Tc5+

44.Rd6 Tc4

45.h3 Rxa4

46.g4 Rb5

47.Tb7+ Ra6

48.Tb1 Tb4

49.Th1 a4

50.g5 a3

51.Ta1 Tb3

52.h4 Rb5

53.Re5 Ra4

54.h5 1-0
Eil buhez

Ur c'hoari video eo ***Eil buhez***. E 2003 e oa bet savet hag embannet gant Linden Lab. Dindan Linux, Mac OS ha Windows ez a en-dro. 

## ''[[Gameplay]]''
Ur c'hoari rolloù en un egor padus eo. Un eil buhez a c'hell bezañ kaset gant ar c'hoarierien : nijal, cheñch o neuz, divizout penaos e vo o zi...

Al Linden eo ar moneiz implijet. Servijoù, traoù, madoù a c'heller prenañ er mod-se. 

N'eus ket ur c'hefridi resis da gas evit ar c'hoarierien : ober ha mont d'al lec'h o deus c'hoant a c'hellont ober. 

*  Second Life Link Collection

## Levezon war ar bed gwirion
Stalioù zo evel Reuters, Dell pe IBM o deus savet burevioù er c'hoari.
Sègre

Ar **[[Sègre]]** a oa anv un departamant gall e Katalonia, krouet d'ar 26 a viz Genver 1812, e-pad ma oa dalc'het Bro-Spagn gant armeoù Napoléon Bonaparte.

Dont a rae anv an departamant diwar hini ar stêr Segre (*Sègre* e galleg), adstêr d'an Ebre (*Èbre* e galleg).
Savet e oa an departamant gant an douaroù treuzet gant ar stêrioù Segre ha Llobregat, hag Andorra ivez a oa ennañ. Ar Vall d'Aran avat a oa bet staget ouzh departamant gall an Haute-Garonne.

Puigcerdà a oa ar pennlec'h, ha Talarn, Solsona ha Cervera a oa pennlec'hioù-arondisamant.

Diskaret e voe an departamant e 1814, pa'z eas kuit an armeoù gall a oa e Spagn abaoe 1807.
Segre

Ar **Segre** zo ur stêr eus Katalonia. Eieniñ a ra e menez ar Segre, e kumun Llo, er Pireneoù, en Alta Cerdanya. Adstêr eo d'an Ebro.

## Departamant
Roet e oa bet anv gallekaet ar stêr , *Sègre*, d'un departamant da vare an impalaer Napoleon, Sègre e anv.
Ebre

An **Ebre** (e katalaneg), **Ebro** e kastilhaneg hag en euskareg, zo unan eus stêrioù meur Spagn, dezhi 928&nbsp;km hed hag un dourva a 85&nbsp;550&nbsp;km².
Eieniñ a ra er Menezioù Kantabrik, redek eus gwalarn da c'hevred, hag en em deurel er Mor Kreizdouarel e Katalonia.

## Kêrioù treuzet
* Miranda de Ebro
* Logroño
* Tudela
* Zaragoza
* Móra d'Ebre
* Benifallet
* Tivenys
* Xerta
* Tortosa

## Pennadoù kar
* Ar Bouches-de-l'Èbre, un departamant gall (1812-1814)
Conwy

**Conwy** zo un anv-lec'h kembraek hag anv meur a dra e Kembre:

*ur stêr, anvet *Afon Conwy* e kembraeg, da lavarout eo stêr Conwy, 
*ar gêr anvet Conwy hiriv, en aber ar stêr, 
**gwechall Aberconwy, 
*ur gontelezh en-dro da gêr Conwy, Sir Conwy.

## Pennad kar
* Aberconwy
Viell

Ar **viell**où zo kelligoù reizhel (a vez graet gametoù anezho) a vez aozet gant ar maouezed en o c'horf. 

E pep viell e vez an hanter eus kromozomoù ar vamm.

Gant ar maouezed ne vez sperius ar vielloù nemet e-pad 24 eur pa ziskennont e korzennoù ar grozh war-lerc'h bout skarzhet ag ar vigelloù.
Austol

**Austol** (*St Austell* e saozneg, distaget [sɛn 'ɔstɛl]) a zo ur gêr a gKernev-Veur. E 2001 e oa 22&nbsp;658 a dud o chom enni.

Gwechall e oa Austol hag he zrowardroioù un **takad dibarrez** (*unparished area*), eleze ne doe he foblañs kuzul-kêr pe kuzul-parrez ebet dilennet ganti d'ober war he zro. E Kerzu 2008 e voe embannet krouidigezh 4 farrez keodedel nevez, en o zouez hini **Austol**, a voe dilennet o c'huzulioù nevez e Mae 2009.

## An anv
Dont a ra anv ar gêr eus anv ur sant (*Austell*, ar stumm saoznek anezhañ, Aostol e brezhoneg) a oa diskibl da sant Samzun.

## Liammoù diavaez
*St Austell Town Website
*Cornwall College St Austell Campus
*St Austell Brewery
*China Clay Country Park and Museum
*St Austell Tourist Info
*St Austell Guide
*St Austell - Cornish World

## Notennoù
Trompilhoù Falloppio

**Korzennoù ar grozh**, anvet *trompilhoù Falloppio* gwechall diwar anv ar mezeg italian Gabriele Falloppio (~1523-1562) o c'havas, zo ul lodenn eus benvegad engehentañ ar merc'hed.

Div duellennig voan int, a gas ar vielloù eus div vigell ar bronnegezed d'ar mammog ; *[[viellsan]]où* a lavarer anezho ivez. Etre 7 ha 14 santimetr eo o hed.

Enne e vez speriet ar vielloù a ziskenn neuze d'ar mammog. Pa chomont hep diskenn e vez komzet eus *speriadenn e-maez ar mammog*.

## Serriñ an trompilhoù
Un ober a surjianerezh eo serridigezh an trompilhoù evit mirout ouzh ur vaouez a gaout bugale. A-wechoù ivez e vez tennet an trompilhoù war un dro gant ar vigelloù.

## Notennoù
Stêr Conwy

Ar stêr **Conwy** (***Afon Conwy*** e kembraeg) zo unan eus stêrioù hanternoz Kembre, dezhi tost da 41 kilometrad hed. 

Dont a ra er-maez eus Llyn Conwy, degemer a ra dour hec'h adstêrioù Machno ha Lledr kent tizhout Betws-y-Coed, hag ar stêr Llugwy. Alese ez a da Llanrwst, Trefriw ha Dolgarrog a-raok degouezhout e bae Conwy e Conwy.
Pennsans

**Pennsans** (LFE: [pɛn'sans], saozneg: *Penzance*, KU: *Pen Sans*) zo ur gêr e Kernev-Veur lec'hiet nepell diouzh kab Penn-an-Wlas.

## Gevelliñ

## Skeudennaoueg

Penzance Aerial.jpg|Pennsans gwelet diwar nij
PZHARBOURPANORAMA.jpg|Ar porzh


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Kambr Kenwerzh Pennsans
Penn an Wlas

**Penn an Wlas** (LFE: [,pɛn an 'wla:z], saozneg: *Land's End*) a zo ur c'hab e rannvro Pennwydh e Kernev-Veur.

## Anv
* Ptol. II,3, 2 : ANTIVESTAEUM SIVE BOLERIUM PROMONTARIUM
* Ravenna 1061 : VERTEVIA; 1063 : MESTEVIA
Sonjet e vez : ur beg e-lec'h e oa dalc'het un tan arouez (hep tour tan). Indez-Europeaneg **eus* > Latin **uosta > *vesta*, pe abalamour ar beg se en em gav e-tal (*-anti*) an enezioù Silly (< *Sulis / Minerva* ? = arouez an tan sakr peurbadel).

Ha perak ket : ar beg-douar pellañ e-lec'h e vez gwelet an heol o vont da guzh ?

## Levroniezh
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
Prison Break (film skinwel)

**Prison Break** a zo un stirad skinwel amerikan Prison a 81 rann a 43 munutenn pep hini. Krouet eo bet gant Paul Scheuring. Skignet eo bet da gentañ etre an 29 a viz Eost 2005 hag ar 15 a viz Mae 2009 war rouedad Fox.

Bet eo bet skignet e Frañs adalek an 31 a viz Eost 2006 betek ar 24 a viz Here 2009 war M6. 

Istor un den anvet Michael Scofield eo, en deus c’hoant saveteiñ e vreur Lincoln Burrows a zo kondaonet d’ar marv er Stadoù-Unanet...

## An istor

Michael Scofield a vo toullbac’het espres evit sikour e vreur “Lincoln Scofield” hag a zo e trepas ar marv peogwir en deus lazhet un den.
Evit sikour e vreur Michael Scofield en deus desket holl steuñvioù an toull-bac’h. An heuliad a ziskouez petra eo an endro en toull bac’h. 
Diskouez a ra buhez Michael ha Lincoln Scofield en toull-bac’h.

## An tudennoù

### Ar brizonidi

* Michael Scofield: an haroz, c’hoariet get Wentworth Miller
* Fernando Sucre: mignon Michael, c’hoariet get Amaury Nolasco

### Implijidi an toull-bac’h

* Kapiten Brad Bellick: c’hoariet get Wade Williams
* Dr Sara Tancredi : c’hoariet get Sarah Wayne 
* Callies
* Henry Pope : renour an toull-bac’h c’hoariet get Stacy Keach

## Liammoù diavaez
* Prison Break - Global (Canada)
* Prison Break - Five (United Kingdom)
* Prison Break - UKTV Gold (United Kingdom)
* Prison Break DVD - Official DVD website
Slovenska Skupnost

**Slovenska Skupnost** (Unvaniezh Slovenat) a zo ur strollad politikel italian a zifenn gwirioù ar Slovened en Italia. E proviñsoù Trieste ha Gorizia eo oberiant dreist-holl. Drago Štoka eo e brezidant.

E-pad ar bloavezhioù 1960 e oa bet krouet hag e 1963 e kemeras perzh en dilennadegoù evit ar wech kentañ. Ingal e kinnig danvez-kannaded met n'eus dilennad ebet gantañ abalamour m'eo re vihan an niver a Slovened o vevañ er vro. E 1992 e kevreas gant ar Partito Sardo d'Azione, an Union Valdôtaine, hag an Union für Südtirol da ginnig ul listenn, Federalismo hec'h anv. Ur senedour hag ur c'hannad o deus gounezet met ne oa ket ar re-mañ izili eus Slovenska Skupnost.

Goude krouidigezh an eil republik e kenlabouras gant strolladoù an tu-kleiz, dreist holl gant ar Vargherita. Daoust ma n'en deus pouez ebet el live broadel, ez eo deuet a-benn da c'hoari ur roll pouezus er rannvroioù ma'z eus Slovened o vevañ. Meur a zilennad en deus e kumunioù eus reter Frioul evel San Floriano del Collio ha San Dorligo della Valle.

A-drugarez d'e gevread gant strolladoù arall ez eo aet e-barzh kuzul-kêr ha kuzul proviñsel Trieste ha Gorizia. E 2003 eo aet Mirko Špacapan, un ezel d'ar strollad, e-barzh ar c'huzul rannvroel.

## Liammoù diavaez

lec'hienn ofisiel
Taochireg

Ur yezh digenvez eo an taochireg. Komzet e vez gant un den hepken diwar ur boblañs veuriadel a 20 a dud war ribl ar stêrioù Tigre hag Aucayacu e Perou. Posupl eo ez eo un ezel eus ar familh zaparoek

## Liammoù diavaez
*Taochireg war WALS

## Gwelet ivez

Yezhoù Perou
Tikouneg

Ur yezh digenvez eo an tikouneg. Komzet eo gant 41.000 a dud en Amazonia war an harzoù etre Brazil, Kolombia ha Perou. Daoust ma vez tremenet d'ar vugale hag implijet e-barzh holl zegouezhioù ar vuhez veuriadel eo diasur e zazont abalamour d'an niver bihan a gomzerien ha da ziouer a statud ofisiel.

## Niverioù e tikouneg

* 1 huia
* 2 tarai-haipeu
* 3 tamai-haipeu 
* 4 agai-makai
* 5 huia-mai-hai-poi
* 6 nahai-mai-hai-pai
* 7 nahai-mai-huai-hai-poi
* 8 nahi-mai-huai-tarai 
* 9 nahi-mai-huai-mai-quai
* 10 go-mai-huai-hai-poi

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil

Yezhoù Perou

Yezhoù Kolombia

## Daveoù

*Anderson, Doris. 1962. Conversational Ticuna.‭ Yarinacocha: Instituto Lingüístico de Verano. xxiv, 402 p.
*Anderson, Lambert. 1958. "Vocabulario breve del idioma ticuna."‭ Tradición 8(21): 53-68.
*Anderson, Lambert. 1959. "Ticuna vocabulary of minimal tone words (with Portuguese version, Vocabulário tikuna de palavras tonais mínimas)."‭ In Série lingüística especial, no. 1, 120-27. Rio de Janeiro: Museu Nacional.
*Anderson, Lambert. 1959. "Ticuna vowels with special regard to the system of five tonemes = As vogais do tikuna com especial atenção ao sistema de cinco tonemas."‭ In Série lingüística especial, no. 1, 76-119. Rio de Janeiro: Museu Nacional.
*Anderson, Lambert. 1966. "The structure and distribution of Ticuna independent clauses."‭ Linguistics 20: 5-30.
Ambrozi

An **ambrozi** eo anv ar boued pe evaj an doueed e mojennoù Hellaz kozh.

## Gerdarzh
Ar ger a zo *αμβροσία* /*ambrosía* e henc'hresianeg, ha dont a ra eus ἀμϐρόσιος, a dalv « divarvel, doueel», eus **a**- ("nann") ha **mbrotos** ("mervel").

## Boued an doueed

Gantañ e vez maget doueed an Olympos. Rak ar re-se ne vevont ket diwar boued na gwin evel an dud, met diwar nektar, e-lec'h gwin, ha diwar an **ambrozi**, e-lec'h boued kalet, goude ma ne vez ket kalet atav. 

E skridoù Homeros e vez degaset gant koulmed adalek penn pellañ ar C'hornôg, ha gantañ e vez maget kezeg an doueed ivez.

Nac'h nektar pe ambrozi ouzh un doue n'eus ket gwashoc'h kastiz : evit ober kemend-all e rank bezañ torret ul le graet war doureier ar stêr Styks da vihanañ. 

E *[[Theogonia]]* Hesiodos e kaver al linennoù-mañ, a c'hallfe bezañ un arroud ouzhpennet: 

« An Neb, a-douez ar Re Zivarvel, mistri leinoù an Olympos erc'hek, a skuilh an dour-se evit terriñ e le, a chomo war e c'hourvez hep analat ur bloavezh-pad. Biken ken ne dostay ouzh e ziweuz nag ambrozi na nektar d'en em vagañ. Chom a ray hep analat war lein e gein ha divouezh war ur gwelead tapisoù: paket kriz e vo gant ar c'hrop. »


## Oleviñ doueel

An doueed a olev ivez o muiañ karet, evit diwall o c'horf pe evit reiñ dezho divarvelezh :
*Thetis a olev ar bugel Ac'hilleüs a-raok d'e vrañsellat war an tan - evel e veze graet gant ar Fenikianed - pezh a nec'has Peleüs kement ma'z arsavas se ; 
*En *[[Ilias]]*, korf Sarpedon a zo olevet gant ambrozi gant Apollon (XVI, 680) goude bezañ gwalc'het gantañ e wad du hag a-raok e distro huñvreet da Lykia, bro e c'hanedigezh ;
*Hini Patrokles gant Thetis (XIX, 38) 
*Ha hini Hektor gant Afrodite (XVIII, 186-187). 

## Notennoù
Lefkada

**Lefkada** (gresianeg a-vremañ : Λευκάδα), **Leukas** e henc'hresianeg (Λευκάς), zo unan eus an Inizi Ionian e Gres. En hanternoz da Itaka ha Kefalonia emañ, ha dezhi ur gorread a 305 km² ha 117 km aodoù. Stavrota eo Ar menez uhelañ enni, 1 158 m uhelder dezhañ.
Stag eo dre ur chaoser ouzh an douar-bras.

Ar c'hêrioù pennañ eo Lefkada, ar gêr-benn, Nydri ha Vassiliki, daou borzh da vont da inizi Meganissi ha Kefalonia.

Meneziek eo an enez, ha strujus er reter hag er c'hreisteiz. Dirak aod ar reter ez eus enezennoù glas, evel Skorpios, Madouri ha Sparti. Serzh eo an aod kornôgel avat ha traezhennoù hir en he hed bep an amzer. 

## Istor
*Lamm Lefkada* zo un tornaod 72 metrad dezhañ a lamme an dud diwarnañ er mor en Henamzer pa vezent gant kleñved ar garantez.
Ar varzhez Sapfo en em lazhas eno abalamour da Faon.

*Santa Maura* e oa an anv italianek d'ar mare ma oa stag an enez ouzh Republik Venezia (betek 1797), ha goude *Sainte-Maure* e galleg. E 1800 e lakaet d'ur rann eus Republik ar Seizh-Enez.
Resrudh

**Resrudh** (LFE : ['rɪˑzrɪð], saozneg : *Redruth* a zo ur gêr a gKernev-Veur, lec'hiet e-kichen Kammbronn. E 2001 e oa 12&nbsp;352 a dud o chom eno. 
Gant Pluvergad (Mor-Bihan) eo gevellet.

## Tud vrudet
### Tud liammet gant istor ar gêr

### Tud bet ganet eno
* Kristin Scott Thomas, aktourez vreizhveuriat, 24 a viz Mae 1960.
Aberfala

**Aberfala** (kerneveureg,  ; saozneg : *Falmouth*) zo ur gêr e Kernev-Veur.

Anv hengounel ar gêr eo *Pen-y-cwm-cuic* (kerneveureg modern : *Penn an Komm Kwykk*, da lavaret eo "Penn an ouf"). Treuzkomprenet eo bet gant saoznegerien evel *Penny come quick!* ("Gwenneg, deus buan!").

## Istor
Aberfala eo al lec'h ma savas Herri VIII Bro-Saoz Kastell Penndennis e 1540 evit difenn Carrick Roads. Ar gêr vrasañ er c'hornad e oa Pennrynn betek ar mare-se. Sir John Killigrew a grouas kêr Aberfala nebeut amzer àr-lerc'h e 1613.

E dibenn ar  e voe kreñvaet kastell Penndennis get mogerioú kostezet, rak gourdrouz Armada Spagn. E-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz, e voe kastell Penndennis unan ag ar c'hastelloú diwezhañ é stourmiñ a-enep da lu parlamant Bro-Saoz.

Àr-lerc'h ar brezel diabarzh e resevas Sir Peter Killigrew un aotree roueel àr-lerc'h bout bet roet douar evit sevel an iliz-parrez, *Church of King Charles the Martyr*, "Iliz ar Roue Charlez ar Merzher", gouestlet da Charlez I Bro-Saoz.

## Douaroniezh

## Monumantoù ha traoù heverk

## Gevelliñ
*Douarnenez, 
*Rotenburg an der Wümme (Niedersachse), 
## Notennoù
Kampioned (mibion) bedel echedoù (hiniennel)

**Kampioned** (mibion) bedel (hiniennel)

## Pennadoù kar
* Kampionezed (junior) bedel echedoù (hiniennel)
Kampioned skolveurel bedel echedoù (skipailhoù)

Kampionadoù skolveurel bedel echedoù (skipailhoù)
* 1954 Oslo (Norvegia) : 
* 1955 Lyon (Bro-C'hall) : 
* 1956 Uppsala (Sveden) : 
* 1957 Reykjavik (Island) : 
* 1958 Varna (Bulgaria) : 
* 1959 Budapest (Hungaria) : 
* 1960 Leningrad (Unaniezh Soviedel) : 
* 1961 Helsinki (Finland) : 
* 1962 Marianske Lazné (Tchekoslovakia) : 
* 1963 Budva (Yougoslavia) : Tchekoslovakia
* 1964 Cracovia (Polonia) : 
* 1965 Sinaia (Roumania) : 
* 1966 Oerebro (Sveden) : 
* 1967 Harrachov (Tchekoslovakia) : 
* 1968 Ybbs (Aostria) : 
* 1969 Dresden (R.D.A.) : 
* 1970 Haifa (Israel) : 
* 1971 Mayaguez (Puerto Rico) : 
* 1972 Graz (Aostria) : 
* 1976 Caracas (Venezuela) : 
* 1977 Kêr-Vec'hiko (Mec'hiko) : 
* 2002 Oulan Bator (Mongolia) : 
* 2004 Köycegiz (Turkia) :  
* 2006 Lagos (Nigeria) :
Flandrez (disheñvelout)

* evit ar rannvro eus Belgia bremañ, sellit ouzh Flandrez
** evit ar broviñs anvet *Flandrez ar c’hornôg*, sellit amañ
** evit ar broviñs anvet *Flandrez ar reter*, sellit amañ
* evit ar gontelezh eus ar Grennamzer, sellit ouzh kontelezh Flandrez
* evit ar c’horn-bro eus Frañs, e departamant an Norzh, sellit ouzh Flandrez Frañs
* evit ar c'horn-bro eus an Izelvroioù, gwelet Flandrez zelandat
Tewynblustri

**Tewynblustri** (SWF, KU: *Por Lestri*, saozneg: *Newquay*) a zo ur gêr a gKernev-Veur. E 2001 e oa 19&nbsp;562 a dud o chom eno.

## Gevelliñ
Essa

**Essa** (LFE: ['ɛsa], saozneg: *Saltash*) a zo ur gêr a Gernev-Veur, lec'hiet e tolpad-kêrioù Plymouth. E 2001 e oa 14&nbsp;124 a dud o chom eno. 

## Gevelliñ
Hellys

Ur gêr a gKernev-Veur eo **Hellys** (LFE: ['hɛl:ɪz], **Helston** e saozneg), lec'hiet e ledenez Lysardh. E 2001 e oa 10&nbsp;578 a dud o chom eno.
Kanoù Homeros

**Kanoù Homeros** zo anezho un dastumad pevar-ha-tregont a varzhonegoù (pe daou ha tregont, hervez an doare ma konter), pezhioù berr ha meurganek, a veze lakaet war-gont Homeros en Henamzer. Hiziv e soñjer eo ken kozh hag amzer Hesiodos an hini koshañ, ar c'han da z-Demeter. 
Kinniget eo pep kan d'un doue, ha kanet e veze gant ur barzh evel raklavar (pe "proem", diwar ar ger henc'hresianek προοίμιον / prooímion), a-raok 
dibun ur barzhoneg kalz hiroc'h. 

## Pennad kar
* Homeros

## Levrlennadur
* Walter Burkert, 'Kynaithos, Polycrates and the Homeric Hymn to Apollo' in Arktouros: Hellenic studies presented to B. M. W. Knox ed. G. W. Bowersock, W. Burkert, M. C. J. Putnam (Berlin: De Gruyter, 1979) pp. 53-62.
Merelieg

Ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor eo **Merelieg**.
## Douaroniezh
* War lez ar Renk emañ Merelieg.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 35 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,87 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe  unan anezhe d’an 22 a viz Eost 1914 e Maissin e Belgia, soudard  en 19vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur c’hlañvdiour eus ar gumun d’an 20 a viz C'hwevrer 1948 en ospital milourel e Grek-Dach e Kambodja.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe un archer eus ar gumun d’an 21 a viz Genver 1961 en Aumale (departamant Medea).
## Brezhoneg
* 20,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église st pierre 02 merillac - wiki takes 22 - pradigue.jpg|An iliz katolik.
Croix cimetiere merillac - wiki takes 22 - pradigue.jpg|Kroaz ar vered.
Monuments aux morts mérillac vue générale - wiki takes 22 - pradigue.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Kroaz ar vered.
* Monumant ar re varv, dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Merleag

**Merleag** a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev hag e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Mereliac**, 1184; **Merleac**, 1194; **Mereliac**, 1221; **Meleriac**, 1285, 1291; **Merelijac**, XIVvet; **Merellyac**, 1368; **Meleriac**, 1426, 1444; **Mereillac**, 1516; **Mereliac**, 1536; **Merellac**, 1574
## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 65 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,32 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe d’an 22 a viz Eost 1914 e Rossignol e Belgia, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel; d’an 22 a viz Ebrel 1915 e voe lazhet e Boezinge e Flandrez Belgia daou soudard eus ar 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur c’horporal eus ar gumun  d’an 3 a viz Ebrel 1960.
## Brezhoneg
* 62,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*.
* Chapel *Sant Jakez*.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Melestradurezh
*Joël Carrée, maer (2001-), labourer-douar
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez

* Merleag war lec'hienn Geobreizh
* Pajenn Merleag war lec'hienn an etrekumuniezh
## Notennoù ha daveoù
Ar Merzher

**Ar Merzher**, a vez graet **ar Merzher-Gwengamp** anezhi a-wechoù ivez evit he dishañvalout diouzh ar Merzher-Salaun, a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Dreger hag e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 47 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,08 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mont a reas unan anrezhe diwar wel d’an 22 a viz Eost 1914 e Maissin e Belgia ur soudard  eus an 19vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'ar 15 a viz Gouhere 1944 e voe lazhet ur rezistant FFI er gumun gant an Alamaned .
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur c’horporal eus ar gumun d’an 2 a viz  Meurzh 1946  e Cholon e Saigon e Kochinsina er Viêtnam.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le Merzer - Manoir du Merzer - AD22 - 16FI2503.jpg|Ar maner.
Chapelle Saint-Yves du Merzer.JPG|Ar chapel.

* Maner an Traou.
* Iliz katolik *Intron-Varia ar Seizh-Droug*.
* Chapel *Sant Erwan*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant ar rezistant bet lazhet e 1944, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Brezhoneg
## Tud
## Melestradurezh
## Liammoù diavaez

* ar Merzher war lec'hienn Geobreizh
* Pajenn ar Merzher war lec'hienn an etrekumuniezh
## Notennoù ha daveoù
Union für Südtirol

An **Union für Südtirol** (Unvaniezh evit Tirol ar Su) a zo ur strollad dizalc'hour eus an tu dehou a zifenn ar vinorelezh c'hermanek eus proviñs emren Bolzano. Un ezel eus Emglev Libr Europa eo. En dilennadegoù europat e kinnig kannaded asambles gant strolladoù dizalc'hour pe emrenour arall evel ar Partito Sardo d'Azione, Liga Fronte Veneto, Libertà Emiliana-Alleanza Libera Emiliana hag al Lega Alleanza Lombarda.

## Istor

E 1989 eo ganet ar strollad goude disparti ar c'huzulier proviñsel Alfons Benedikter eus ar Südtiroler Volkspartei. Asambles gant Eva Klotz ha Gerold Maraner e unanas ar Freiheitliche Partei Südtirols, ar Südtiroler Heimatbund hag ar Movimento per il federalismo. Alfons Benedikter a voe e penn-sekretour kentañ.

E 1991 e tremenas ar strollad a-dreuz ur marevezh a enkadenn pan antreas Martin Wenter en-e-varzh. Ne voe diskoulmet ar c'huedennoù nemet goude ma oa bet diarbennet. E erlerc'hier Karl Augsten a zeuas a-benn da lakaat ar strollad war-raok hag 1993 e c'hounezas daou guzuler broviñsel (Klotz ha Benedikter).

E 1994 e kemmas ar strollad anv e ben eus *Obmann* da *Landessekretär* (sekretour ar vro). Da Andreas Pöder, e voe roet ha adurzhiet e voe frammadur ar strollad. En aozadur ispisial a voe krouet evit ar re yaouank (*Junge Union*).

E dilennadegoù 1995 e c'hounezas 40 sez a guzuler-ker. E dilennadegoù broadel 1996 e kinnigas kannidi asambles gant ar Südtiroler Volkspartei, 55.548 mouezh a c'hounezas evit ar parlamant ha 19.330 evit ar sened met sez ebet.

E dilennadegoù proviñsel 1998 e c'hounezas daou sez ha a viras e re 2003.

### Disrann

E 2008 e voe dirannet ar strollad pa yeas kuit Eva Klotz goude ma oa bet kollet ur votadeg ganti. Krouet he-deus ur strollad nevez Süd-Tiroler Freiheit e anv. Diarbennet e voe Union für Südtirol eus Emglev Libr Europa un tammig goude-se peogwir nac'het en-deus da sinañ un embannadur a-enep islamofobiezh.

## Liammoù diavaez
* Union für Südtirol (en alamaneg)
Tinigweg

Ur yezh digenvez eo an tinigweg. Komzet e vez gant daou zen hepken er Sierra de la Macarena e Kolombia. Hogozik marv eo. Pobl an dinigwegerien zo bet diouennet gant brezelioù renet gant an drevannederien hag e 2000 ne chome nemet daou vreur kozh a gomze ar yezh.

## Fonologiezh
Hervez Nubia Tobar en deus studiet ar gomzerien diwezhañ e kaver e tinigweg ar c'hensonennoù-mañ :
p • ph • t • th • ty • ts • k • kh • kw • b • d • y • g • m • n • ñ • f • s • z • h • che • y • w
Kykeon

**Kykeon** (Gr. κυκεών, eus κυκάω, "meskañ") a zo un evaj a veze roet d'ar feizidi e-pad lidoù kevrinoù Eleusis. Meneget e vez aliesoc'h evel boued eget evel evaj.

Graet e veze gant :
* heiz pe gwinizh
* dour
* bent 'blechon' pe 'glechon' (*Mentha pulegium*)

Un evaj *pennsaoutiñ* e oa ar c'hykeon. 
Meur a vartezeadenn a zo bet graet diwar se :

:"pigal louedadur" (*Claviceps purpurea* ha *Claviceps paspali*)
:kebell-touseg
::psilokybian kabell-touseg (*Panaeolus papilionaceus*)
::amanita "lazh-kelien" (*Amanita muscaria*)

## En ''Ilias''

E testennoù Homeros e vez meneget Kykeon : en *[[Ilias]]*, kykeon a zo un evaj graet gant dour, geotennoù hag heiz da vezañ evet gant fourmaj gavr (XI, 638-641). En *[[Odysseia]]*, Kirke a lak mel ouzhpenn ha skuilhañ he braoù majik en evaj (X, 234). En himn da zDemeter aozet gant Homeros, an doueez a nac'h gwin ruz avat hag a gemer Kykeon graet gant dour, heiz ha ment (*Mentha pulegium*).

## Testennoù all

Goulakaet e oa da vezañ esmoriñ. Hermes, er c'han aozet gant Aristophanes "Peoc'h" (v. 712), a erbed se d'an haroz goude debret re a frouezh sec'h ha kraoñ gantañ. Brientinien a rae goap outañ hag a lare e oa un evaj evit kouerien. 

Theofrastos a daolenn en e *Karakterioù* (IV, 2–3) ur c'houer a hegas e amezeion gant e anal en ekklesia goude bezañ evet kykeon.

## Levrioù

* Armand Delatte, *Le Cycéon, breuvage rituel des mystères d'Éleusis*, Belles Lettres, Paris, 1955

## Lec'hienn

* http://www.x-sandra.com/valencic/valencic/ivan.htm
Monkontour

**Monkontour** (*Moncontour de Bretagne* an anv gallek ofisiel) zo ur gumun e kanton Pleneventer e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
## Douaroniezh

Moncontour 22 opentopomap.png|Harzoù ar gumun.

Emañ ar gumun 25 km er reter c'hevred da Sant-Brieg, war ur run e kember ar stêr Evron gant unan eus hec'h adstêrioù. P'eo 0,48 km² gorread Monkontour ez eo ar gumun vihanañ en Aodoù-an-Arvor.
E 2020 e oa 752 zen o vevañ er gumun, da 1,57 a dud/km² e save stankter ar boblañs neuze.
## Ardamezioù

## Anv
## Istor
### 

MonkontourPlakennarrevarveniliz.jpg|Plakenn ar re varv en iliz katolik.

;Brezel-bed kentañ
* Mervel a reas 50 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez plakenn ar re varv en iliz katolik, da lavaret eo 4,04 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

MonkontourHentarfrankiz02.jpg|Maen-bonn Hent ar Frankiz.
MonkontourMonumantanDieubidigezh.jpg|Monumant an Dieubidigezh.
MonkontourPlakennFélixVeilletDeslandelles.jpg|Plakenn ouzh ti genidik Félix Veillet Deslandelles, penn ar Rezistañs, bet fuzuilhet gant an Alamaned d'ar 14 a viz Gouere 1944.

;Eil brezel-bed
*D'ar 17 a viz Du 1942 e voe taolet un nijerez Focke-Wulf Fw 190 eus an aerlu alaman d'an diaz e Monkontour en un emgann ouzh kirri-nij-bombezañ; he sturier a c'hellas gober gant e harz-lamm.
*Meur a zen eus ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel.
*Dieubet e voe Monkontour d'ar 6 a viz Eost 1944 da 6 eur goude kreisteiz gant an Task Force A eus lu ar Stadoù-Unanet.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Tiez kozh er vourc'h.

Monkontour01.jpg
Monkontour02.jpg
Monkontour03.jpg
Monkontour04.jpg
Monkontour05.jpg

* Iliz katolik *Sant Matelin*, .

MonkontourIlizkatolik01.jpg
MonkontourIlizkatolik05.jpg
MonkontourIlizkatolik03.jpg
MonkontourIlizkatolik04.jpg
MonkontourIlizkatolik08.jpg

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
### Tud ganet eno
* 1861 : Émile Hamonic, embanner kartennoù-post hag emsaver.
* 1922 : Félix Veillet Deslandelles, rezistant.
### Tud marvet eno
* 1591 : François de La Noué

MonkontourPlakennFrançoisdeLaNoué.jpg

### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Monkontour war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Demeter

**Demeter** (henc'hresianeg : Δημήτηρ *Dēmḗtēr*) a oa unan eus doueezed al labour-douar ha doueez an eost, en Hellaz kozh. 
*Merc'h e oa d'an Ditaned Kronos ha Rea.
*C'hoar e oa da Zeus, da b-Poseidon, da Haides, da Hestia ha da Hera.
* Mamm Persefone e oa.
He far a oa e sevenadur ar Romaned, ha Ceres e oa hec'h anv.

## An anv
E henc'hresianeg e oa Δημήτηρ / *Dêmếtêr*, eus ar ger Γῆ Μήτηρ / *Gễ Mếtêr*, « an Douar-Mamm », pe eus ar ger Δημομήτηρ / *Dêmomếtêr*, « Mamm an Douar », eus ar ger δῆμος / *dễmos*, « an douar, ar vro ».
Kevrinoù Eleusis

**Kevrinoù Eleusis** (henc'hresianeg : Ἐλευσίνια Μυστήρια *Elefsínia Mystíria*) a oa lidoù a veze graet bep bloaz en enor d'an doueezed Demeter ha Persefone a c'hoarveze en Elefsina (damdost da Aten) en Henc'hres.

## Liammoù diavaez
*  Jacques Henri Prévost, ''Le Ciel. La Vie. Le Feu'', Chapitre 6 ;
*  Edward A. Beach on the Eleusinian mysteries.
*  AA. VV. "Le religioni dei misteri" (vol. I: Eleusi, dionisismo, orfismo) Mondadori 2002 
*  Victor Magnien "I Misteri di Eleusi" - Edizioni di Ar 1996
Keres

**Keres** (*Ceres* e latin) e oa doueez ar gounezerezh hag an eost, kevatal d’an doueez hellazat Demeter.

## Orin an anv
Dont a rafe an anv eus ur wirizienn indezeuropek "ker" a gaver er gerioù "krouiñ" ha "kresk". 

## Implij an anv
* Diwar hec'h anv e teu ar gerioù saoznek *cereal* ha gallek *céréale*.
* Ur gorrblanedenn dizoloet e 1801 zo bet anvet Ceres.
* An elfenn gimiek Keriom dizoloet e 1803 zo bet anvet diwar ar gorrblanedenn.

## Mojenn
Keres a oa merc'h da Sadorn hag Ops, gwreg ha c'hoar da Yaou, mamm da b-Proserpina o merc'h, c'hoar da Juno, Vesta, Neptun ha Pluton. 

Gwelet e vez en oberennoù arzel gant ur vazh-roue, ur banerad bleunioù ha frouezh, hag un torkad ed. 

Paeronez eo ivez da gêr Enna, e Sikilia. Hervez ar vojenn he devoa goulennet digant Yaou lakaat Sikilia en neñvoù. Abalamour ma'z eo tric'hornek an enez e voe krouet steredeg an Tric'horn.

## Daouzek skoazeller
Keres he devoa daouzek doueig dindani d'he sikour, d'ober war-dro al labour-douar: 
*Vervactor, a zigor an douar kozh 
*Reparator, a zrailh an douar kozh 
*Imporcitor, a labour gant an arar, 
*Insitor, a had, 
*Obarator, 
*Occator, a dremen an ogedoù 
*Sarritor, a c'hwenn
*Subruncinator, a c'hwenn adarre
*Messor, a ved 
*Conuector, a charre 
*Conditor, a vergn
*Promitor, a rann.

## Lennegezh
Ur pennad diwar he fenn zo el levr De mulieribus claris gant Boccaccio. 

## Skeudennoù

Ceres statue.jpg|Delwenn da Geres. E Mirdi al Louvre e Pariz.
Ceres of Mérida (cropped).jpg|Keres en he c'hoazez. En Emerita Augusta, hiriv Mérida (Spagn)
Villa Nichesola-Conforti, Ponton di Sant'Ambrogio di Valpolicella (VR). Sala Divinità 5.jpg|*Cerere*, murlivadur e Roma gant Paolo Farinati, e 1590. 


## Liamm
*http://students.roanoke.edu/groups/relg211/ashby/Ceres.html

## Gwelet ivez
* De mulieribus claris
Proserpine

**Proserpine** zo anv ur gêr vihan en Aostralia, e stad Queensland, war ar Bruce Highway. 4&nbsp;500 a dud zo o chom eno, ha bevañ a reont diwar ar sukr dreist-holl, hag an douristed un tamm, rak ne vez ket pleustret nemeur ar gêrig gant an diavaezidi.

## An anv
E 1880 e voe lakaet an anv-se d'ar gêr gant an annezidi, diwar an anv latin Proserpina, a zo anv an doueez hellazat Persefone.
Kore

**Kore** zo anv :
*un doueez eus Hellaz kozh, gwelout Kore
*ul loarenn, anvet war-lerc'h an doueez, a dro en-dro d'ar blanedenn Yaou, gwelout Kore
*ur gumun a Vreizh, e Kerne, gwelout Kore

## Gwelet ivez
*Korea
*Koreñv
*Coreff
Proserpina

**Proserpina** zo anv un doueez roman, hini ar c'houlzoù-bloaz, ha rouanez an Ifernioù. He far a oa e sevenadur Hellaz kozh, Persefone hec'h anv. Brudet eo ar mojennoù ma oa bet skrapet digant he mamm, Keres (pe Demeter en Hellaz), gant an doue Pluto (pe Hades).

## Anvioù-lec'h
Diwar hec'h anv eo bet anvet kêr vihan Proserpine en Aostralia.

## Arz
Livet eo bet he skrapadenn gant meur a arzour, evel Rembrandt, pe kizellet evel gant Bernini. 

## Liammoù diabarzh
*Demeter, Keres
*Hades, Pluto
Po

Ar **Po** (*Padus* en latin) zo ur stêr hag a dreuz hanternoz Italia, an hini hirañ er vro gant 670 km. 
Eieniñ a ra e Piemonte, treuziñ kêr Torino, ha degouezhout e Mor Adria.


File:SorgentePo.jpg|Eienenn ar Po
Gwinieg ar Muskadig

**Gwinieg ar Muskadig** zo un hollad gwiniegi en em led e su Breizh (Bro-Naoned pe departamant al Liger-Atlantel) hag e Maine-et-Loire ha Vande ma produer gwinoù gwenn sec'h. Renket eo dindan un AOK (anvadur orin kontrollet) abaoe 1937 (kemmedurioù diwezhañ ar renkadur dre an disentez embannet d'an 19 a viz Gwengolo 2001). Ur gorread 8 300 hektar zo dindan winiegi ar Muskadig (e 2016).

Ar gwini, a ro gwin gwenn hepken, zo dezho meur a anv : *muskadig* (anv lec'hel), *meulon brezhon*, *meulon Bourgogn* pe meulon musket. Dont a ra an anv "muskadig" eus frond ar musk a zo dezhañ. Darn eus ar gwiniegi a vez roet dezho an AOK *muskadig diwar e vamm* p'o deus tremenet ar gwinoù-se ar goañv en o fustoù pe o bodoù hepken ha bezañ c'hoazh war o mamm pa oant bet lakaet e boutailhoù pe etre ar 1 a viz Meurzh hag an 30 a viz Mezheven pe etre ar 15 a viz Here hag an 30 a viz Du.

Meur a anvadur kontrollet zo e gwinieg ar Muskadig :
* **Muskadig Rozioù-al-Liger**, termenet e c'horread gant an disentez embannet d'ar 14 a viz Du 1936, war 500 hektar e 24 c'humun. Ur gwin temzet, nervus ha prest evit azviñ er boutailhoù.
* **Muskadig Rozioù-Lenn Veur**, 29 Kerzu 1994. Un dibarelezh a zo dezhañ diwar ar mikrohinad degaset gant al Lenn Veur. Asantet eo implijout an anvadur evit ur gorread 600 hektar e 19 kumun, 2 anezho e Vande.
***Muskadig Sevr-ha-Mewan**, termenet e c'horread gant an disentez embannet d'an 9 a viz Here 1995, war 10 000 hektar e 23 c'humun. Diwar hemañ e teu 80% eus ar produadur.
Zuyderzée

Ar **Zuyderzée** pe **Zuiderzée** a oa anv un departamant gall en Izelvroioù da vare an Impalaeriezh c'hall kentañ. 
Amsterdam e oa ar pennlec'h.
Krouet e voe an departamant d'ar 1 a viz Genver 1811, war-lerc'h stagidigezh Rouantelezh Holland ouzh Bro-C'hall d'an 9 a viz Gouhere 1810.

C'hwec'h arondisamant a oa :
* Amsterdam, kantonioù : Amsterdam, Baambrugge, Kudelstaart, Loenen, Naarden, Nieuwer-Amstel, Oud-Loosdrecht, Watergraafsmeern Weesp. 
* Alkmaar, kantonioù : Alkmaar, De Rijp, Schagen, Texel, Wieringen, Zijpe. 
* Amersfoort, kantonioù : Amersfoort, Rhenen, Wijk bij Duurstede. 
* Haarlem, kantonioù : Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Oostzaan, Westzaan, Zaandam. 
* Hoorn, kantonioù : Edam, Enkhuizen, Grootebroek, Hoorn, Medemblik, Monnickendam, Purmerend. 
* Utrecht, kantonioù : Ijsselstein, Maarssen, Mijdrecht, Schoonhoven, Utrecht, Woerden. 

## Orin an anv
Dont a ra an anv eus distagadur ha skritur gallek ar ger nederlandek Zuiderzee, ur pleg-mor bras en Izelvroioù.

## Hiziv
Hiziv emañ rannet douaroù an departamant kozh etre proviñsoù Noord-Holland hag Utrecht.
Frise

**Frise** a c'hall bezañ:

* anv gallek Bro-Friz, ur broviñs eus an Izelvroioù, a zo *Fryslân* e frizeg, yezh ar vro;

* ar Frise, an departamant gall a voe savet er vro-hont en amzer an Impalaeriezh C'hall kentañ;

* Frise ur gumun eus Bro-C'hall e departamant ar Somme.
Frise (departamant)

Ar **Frise** a oa un departamant gall en Izelvroioù eus 1811 da 1814, war-lerc'h ma voe staget rouantelezh Holland ouzh Bro-C'hall d'an 9 a viz Gouhere 1810. 

Savet e oa bet an departamant diwar broviñs *[[Friz|Friesland]]*. Leeuwarden (*Ljouwert*e frizeg) a oa ar pennlec'h.

## Arondisamantoù ha kantonioù
Evel an holl zepartamantoù gall e oa rannet etre arondisamantoù ha kantonioù.
;Arondisamant Leeuwarden
*Kantonioù : Bergum, Buitenpost, Dokkum, Dronrijp, Franeker, Hallum, Harlingen, Holwerd ha Leeuwarden. 
;Arondisamant Heerenveen
*Kantonioù : Akkrum, Beetsterzwaag, Heerenveen ha Oldeberkoop. 
;Arondisamant Sneek
*Kantonioù : Bolsward, Hindeloopen, Lemmer, Rauwerd ha Sneek.
IJsselmeer

An **IJsselmeer** (nederlandeg [ˌɛi̯səlˈmeːʁ], da lavaret eo *lenn an [[IJssel]]*; *Iselmar* e frizeg) eo lenn vrasañ an Izelvroioù. Bas a-walc’h eo an dour el lenn-se (5 pe 6 m). En em astenn a ra war 1250 km² etre proviñsoù Flevoland, Noord-Holland ha Friz, el lec’h ma oa pleg-mor ar Zuiderzee gwechall. Dont a ra an anv eus anv ar stêr IJssel a daol he dour el lenn. Skrivañ a reer div lizherenn vras e deroù an anv e nederlandeg, rak sellout a reer ouzh an diftongenn **[[IJ (lizherenn)|IJ]]**, er yezh-se, evel ul lizherenn hepken.

Krouet e voe an IJsselmeer e 1932 pa voe serret ar pleg-mor gant ur chaoser 32 km hed, an *[[Afsluitdijk]]* a zisparti bremañ an IJsselmeer diouzh mor Wadden. Da-heul e vo disaniet an douaroù en-dro d’ar pleg-mor a zeuas da vezañ ul lenn dour dous. Meur a bolder a zo bet savet en-dro d’an IJsselmeer, o lakaat e c’horread da zigreskiñ. E 1975 e voe savet ur chaoser all, ar *Houtribdijk*, anvet ivez *Markerwaarddijk*, da zispartiañ lodenn vervent al lenn, a anver bremañ Markermeer, diouzh ar peurrest. Proviñs Flevoland a zo bet krouet gant douaroù ar polderoù krouet evel-se.