Lenaped

Al **Lenaped** (eus ***Lëni-Lënape*** en o yezh), anvet ivez **Loups** gant ar C'hallaoued da vare Frañs Nevez ha **Delawares** gant ar Vreizhveuriz, a zo ur bobl amerindian rannet e klanoù, genidik eus ribloù ar stêr Delaware, ar stêr Hudson ha Strizh-mor Long Island. Tri skour he doa ar bobl-se : ar Munsee, an Unami hag an Unalachtigo.

## Anv
*Lëni-Lënape* (distaget []) a rae al Lenaped anezho o-unan, ar pezh a c'hall bezañ troet e « tud wirion ». Anvet e voent *Delawares* gant ar Vreizhveuriz peogwir e vevaent a-hed ar stêr Delaware anvet diwar gouarnour kentañ trevadenn Virginia, Thomas West lesanvet « Baron de la Warr ».

## Istor
Da vare an darempredoù kentañ gant an Europeiz ne seblante ket al Lenaped bezañ liammet kalz ganto. Aozet e veze ar boblañs e kêriadennoù emren a c'halle skoulmañ emglevioù berrbad evit talañ ouzh gourdrouzoù diavaez. En em zispenn a rejont ar meuriadoù niverus abalamour d'ar c'hleñvedoù degaset gant an drevadennerien, d'ar brezelioù etre Amerindianed evit kenwerzhiñ gant an Europeiz hag d'an hollekadur evañ alkool.

Konfrontet da gwask brasoc'h-brasañ an drevadennerien e treuzvroas Lenaped a orin liesseurt da Draoñienn Ohio e dekvloavezhioù kentañ an XVIII kantved. E-barzh ar c'humuniezhoù-se tud diwriziennet eo e tiwanas ul luskad profedel amerindian e voe Neolin e benn brudetañ. Stourm a reas a-enep an alkoolegezh, an danvezelouriezh hag ar liespriedelezh ha gervel a reas an Amerindianed da derriñ al liamm gant an Europeiz ha da argas anezho eus o douaroù. E c'halv d'un adsav sevenadurel ha speredel a voe douar-teil ideologel emsavadeg Pontiac etre 1763 ha 1766. Kemer a rejont perzh al Lenaped en emgannoù, hag e-pad sez Fort Pitt e klaskas moarvat milourien dinodiñ anezho oc'h implijout ar vrec'h.

## Aozadur sokial
Ur boaz hep e bar o deze al Lenaped : ur paotr yaouank ne c'halle dimeziñ nemet d'ur vaouez gozh hag ur plac'h yaouank nemet d'ur paotr kozh. Ar pal a vije bet da sikour ar re gozh ha da lakaat anezho da dreuzkas o skiant-prenet d'ar rummadoù da heul.

## Armerzh
War an aod atlantel, tro Sandy Hook pe e bae New York, da skouer, e veze dastumet gant ar bobl-mañ  istr Blue point forzh pegement. Moget e veze an istr-se e-pad an hañv evit bezañ debret d'ar goañv.

## Tud vrudet
* Netawatwees (1686-1776), penn al Lenaped

## Notennoù ha daveoù

## Levrlennadur
* *The Delaware Indians - a brief history* gant Richard Calmit Adams, Saugerties, New York, Hope Farm Press, 1995, emb. kentañn e 1909.
* *Gotham - A History of New York City to 1898* gant Edwin G. Burrows ha Mike Wallace, Oxford Paperbacks, 2000, 1383 p. .
* *The Encyclopedia of New York City* gant Kenneth T. Jackson, Gwask Skol-veur Yale, 1995, 1350 p., .
* *The Indians of New Jersey - Dickon Among the Lenapes* gant Mark Raymond Harrington, Rutgers University Press, 1963, 352 p., .
* *The Lenape - archaeology, history, and ethnography* gant Herbert C. Kraft, Newark, New Jersey Historical Society, 1986, 303 p., .
* .
* .
* 

## Pennadoù kar
* Rummatadur pobladoù kentidik Norzhamerika
* Powhataned
* Raritaned
* Neolin
* Brezel Kieft
* David Pieterszoon de Vries
* Lazhadeg Gnadenhütten (1782)

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar vroad Delaware
*  Delaware Indians
*  Lenni Lenape Historical Society
*   Barzhoneg Lenape troet e galleg