open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juan Sebastián Elkano

**Juan Sebastián Elkano**, ganet e Getaria (Gipuzkoa) e 1476, a oa ur moraer euskarat.

Mont a reas gant ar Portugalad Fernão de Magalhães d'ober kentañ tro ar bed e 1519 : ne zistroas nemet lestr (*Victoria* an anv anezhañ) an Euskarad e Sanlúcar de Barrameda (en Andalouzia a-vremañ) d'ar 6 a viz Gwengolo 1522.

Mervel a reas gant ar skorbut d'ar 4 a viz Eost 1526 er Meurvor Habask tra ma kemere perzh en ergerzhadeg da Inizi Maluku savet gant García Jofre de Loaísa.

## Notennoù ha daveennoù
Greene

*Greene*' zo un anv-tiegezh hag anv-lec'h saoznek.

## Lec'hioù
###### 
*Greene, Indiana, 
*Greene, Iowa, 
*Greene, Maine, 
*Greene (town), New York, 
**Greene (village), New York,
*Greene, Rhode Island, 
*Greene County, Alabama
*Greene County, Arkansas
*Greene County, Georgia
*Greene County, Illinois
*Greene County, Indiana
*Greene County, Mississippi
*Greene County, Missouri
*Greene County, New York
*Greene County, North Carolina
*Greene County, Ohio
*Greene County, Pennsylvania
*Greene County, Tennessee
*Greene County, Virginia
*Greene Township, Pennsylvania (disambiguation), seven locations

## Tud
*Graham Greene, skrivagner saoz

## Pennadoù kar
* Green
* Greener
* Friese-Greene
Bryn Glas

**Bryn Glas** zo ur menez en hanternoz Kembre, 3 c'hilometr er c'hornôg da Lenn Efyrnwy, war an harzoù etre Sir Ddinbych ha kontelezh Powys.

## Pennadoù kar
*Bryn
*Glas
*Bryn Glascwm
*Emgann Bryn Glas
Arsenio Rodríguez

**Ignacio Arsenio Travieso Scull**, anavezetoc'h evel **Arsenio Rodríguez**, ganet d'an 31 a viz Eost 1911 e Güira de Macurije, e proviñs Matanzas, ha marvet e Los Angeles (SUA) d'an 31 a viz Kerzu 1970, a oa ur gitarour kuban, ha rener ul laz-seniñ.

Dall e oa, goude bet un taol troad digant ur gazeg pe ur mul, ma voe lesanvet goude "el ciego maravilloso", an *dall burzhudus*.

E sonerezh e oa ar son kuban, ma sone an tres (gitar kuban), hag an tumbadora, pe conga, er rumba. Er bloavezhioù 1940 ha 1950 ec'h adaozas ar *son conjunto* hag e krouas ar *son montuno*, a zo diazez ar salsa a hiriv. Lavarout a rae bezañ krouer ar mambo ha sevel a reas ouzhpenn 200 kanaouenn, ton ha son. 

Kuitaat a reas Kuba e deroù ar bloavezhioù 1950 da vont d'ar Stadoù-Unanet, ma varvas en 1971.

## Liammoù
**Un Rayo de Luz*, film diwar e benn : .
* O kanañ *Rumba guajira* : 
* O kanañ *Errante y bohemio* : 
* Selaou gitar Arsenio e-barzh *Linda Cubana*:
Glas

**Glas** zo ur ger brezhonek, kembraek ha gouezelek, hag a denn d'al **[[liv glas]]**, hag a gaver en anvioù tud koulz hag en anvioù-lec'h.

## Anvioù-lec'hioù
* ar Menezioù Glas, anv meur a aradennad venezioù er bed.

### Afrika
*Gourenez ar C'hab Glas, e Senegal
*Kab Glas, ur stad en Afrika

### Broioù keltiek
========
* ar Vro C'hlazig
* ar Enez C'hlas, en enezeg Briad
* ar Gilli C'hlas, anv ur skluz-mor hag ur meurbont war ar stêr Aon

========
*Bryn Glas, anv meur a lec'h 
**Emgann Bryn Glas, darvoud istorel
*Bryn Glascwm, ur menez

========
*Eilean Glas, anv meur a enezenn e Skos

========
*Glas Naíon, ur gêr e kontelezh Dulenn

## Oberennoù
### Lennegezh
**[[Paotr e varv glas]]*, anv brezhonekaet ur gontadenn-bobl adskrivet gant Charles Perrault e 1697,
**Ar priñs glas*, kontadenn vrezhonek e Kontadennoù ar Bobl, gant Fañch an Uhel,
* *[[An irin glas]]*, dastumad trizek danevell gant Ronan Huon, e 1966,
**[[Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re]]*, romant brezhonek gant Per Denez e 1979,
* *Ur sarpant glas e-barzh ar c'hlas*, kontadenn gant Évelyne Brisou-Pellen, troet gant Mark Kerrain, skeudennaouet gant Degast', Sav-Heol, 2010

### Liverezh
*Maouez en glas, poltred gant al livour saoz Thomas Gainsborough en  kantved.
*Plac'h noazh en glas, livet gant Henri Matisse e 1907.

## Anvioù-tud
*Cyndrwyn Glas, roue brezhon er ,
*Eochaid Faebar Glas, ur roue iwerzhonat mojennel

Ur stumm all eus an anv-tiegezh gouezelek Glass eo. 

Un anv-tiegezh skotek, nederlandek hag alamanek izel eo :
* Hans Glas (1890-1969), ijinour alaman ha krouer an embregerezh ijinennoù ha kirri Hans Glas GmbH
* Uschi Glas (g. e 1944), aktourez alaman

## Istor ha politikerezh
* ar Re C'hlas hag a oa a-enep ar Re Wenn e-pad an Dispac'h Gall,
* al Levr Glas, ul levr skrivet gant Kadafi
* ar Re C'hlas, anv strolladoù politikel ekologel liesseurt, hag en o zouez :
** Comhaontas Glas, anv gouezelek Strollad Glas Iwerzhon.
* Glas ("mouezh" e kroateg), berranv an Emglev Keodedel Frankizek, ur strollad kroat.

## Pennadoù kar
*glaz
*Glass
*gwer (disheñvelout)
*green, vert, verde
*bleu, blue, azul
*du, gwenn, melen, ruz
Enez-Frañs (proviñs)

:*Evit sterioù all an anv, gwelet [[Enez-Frañs]].*

**Enez-Frañs** (*Île de France* e galleg) a zo ur proviñs kozh eus Bro-C'hall, kavell Rouantelezh Frañs, en-dro da Bariz. Ne glot ket Enez-Frañs istorel gant ar rannvro a-vremañ anvet Enez-Frañs (*Île-de-France*).

## Eus ar proviñs d'an departamantoù
Scholastic

**Scholastic Corporation** zo ur gompagnunezh stadunanat hag unan eus an tier-embann brasañ er bed. Ganti eo bet embannet The Hunger Games, gant Suzanne Collins, ha romantoù Harry Potter e SUA.

## Liammoù diavaez
*Fichenn ar gompagnunezh hervez Yahoo: http://finance.yahoo.com/q/pr?s=SCHL
Bryn Glascwm

**Bryn Glascwm** zo ur menez e reter Kembre, etre Y Trallwng hag Y Gelli Gandryll, e kontelezh Powys, ha 522 metr dezhañ.
Emgann Bryn Glas

**Emgann Bryn Glas** zo unan eus ar pouezusañ emgannoù en istor Kembre, a c'hoarvezas d'an 22 a viz Mezheven 1402 e-pad Brezel Dizalc'hted Kembre, etre arme Owain Glyndŵr ha hini ar Saozon renet gant Edmund Mortimer, aotrou ar Marz. C'hoarvezout a reas e-kichen kêriadenn Pilalau, en hanternoz da Fforest Faesyfed, e-kichenik Llanandras, war an harzoù etre Herefordshire ha Powys.

Trec'h e voe Kembreiz Owain Glyndŵr war arme saoz Edmund Mortimer, ha mont a rejont goude da c'hwezhañ an tan e kêr saoz Leominster.

Meneget eo an emgann gant William Shakespeare e-barzh e bezh-c'hoari Henry IV, Part 1:

 

## Levrlennadur
*D. Helen Allday, *Insurrection in Wales* (Lavenham, 1981)
*R.R. Davies, *The Revolt of Owain Glyndŵr* (Oxford, 1995)
Pilalau

**Pilalau** (*Pilleth* e saozneg) zo ur gêriadenn e kontelezh Powys, e Kembre, er mervent da Drefyclawdd, er c'hreisteiz d'an hent A488, tostik d'ar stêr Llugwy.

## Istor
E-kichen Pilalau e c'hoarvezas Emgann Bryn Glas, unan eus ar pouezusañ emgannoù en istor Kembre, e Mezheven 1402, ma voe trec'h Kembreiz Owain Glyndŵr war arme saoz Edmund Mortimer, aotrou ar Marz, ha mont a reas Kembreiz da c'hwezhañ an tan e kêr saoz Leominster. Meneget eo an emgann gant William Shakespeare e-barzh e bezh-c'hoari *[[Henry IV (Shakespeare)|Henry IV]]*.
Buez Santez Nonn

***Buez Santez Nonn*** zo bet skrivet er bloavezhioù 1480-1500, ennañ skrid ur mister brezhonek eus ar  diwar benn buhez santez Nonn hag he mab Divi.

## Embannadurioù
*E 1837 e oa bet embannet ivez Buhez Santez Nonn gant an Abad Sionnet ha troet e galleg gant Yann-Frañsez ar Gonideg.
*E 1887 e oa bet embannet “La vie de sainte Nonne” gant Émile Ernault, e-barzh *[[Revue Celtique]]*. E 1999 eo bet adimplijet e labour gant Yves Le Berre, hep bezañ meneget nemeur anv Ernault en e levr.
*Adembannet eo bet gant Yves Le Berre, Bernard Tanguy hag Yves-Pascal Castel, e brezhoneg ha displegadurioù e galleg en ul levr divyezhek , gant Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK) ha Minihi Levenez e 1999. Titl al levr a zo : ***Buez Santez Nonn mystère breton – Vie de Sainte Nonne.***

## Levrlennadur
**Buez Santez Nonn – mystère breton, Vie de sainte Nonne*. Yves Le Berre, Bernard Tanguy, Yves-Pascal Castel. Brest, Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK)-Minihi Levenez, 1999, 197 p.

## Notennoù
Le Grand Mystère de Jésus

**Le Grand Mystère de Jésus** pe Burzud bras Jezuz, zo ur mister brezhonek eus ar XVIvet kantved.

## Embannadurioù
*E 1530 e Pariz, gant ar Breizhad anvet Eozen Quillévéré, 
*E 1622 e Montroulez gant Georges Allienne, hervez a skriv Kervarker en e rakskrid da embannadur 1865; 
*E 1865 e Pariz gant Didier (ti-embann), gant ur rakskrid hag un droidigezh c'hallek diwar zorn Kervarker.

## Skridvarn
Hervez Henri d'Arbois de Jubainville, e oa savet ar mister war patrom ur skrid gallek (« l'imitation d'une composition française » ) ha ne oa ket ken kozh ha ma sonje da Gervarker ( « il ne remonte pas à la date reculée »).

## Levrlennadur
*Skrid *Le Grand Mystère de Jésus*, adembannet gant Didier (ti-embann) e Pariz e 1865.

## Notennoù
Alison Green

**Alison Green** zo un embannerez saoz hag ur skrivagnerez levrioù-bugale. Ren a ra an ti-embann Alison Green Books, rann eus an ti-embann bras Scholastic.

## Oberennoù
**Pinkie Mouse, Where Are You?*
**Blueberry Wood: A Pop-up Woodland Wonderland*
**The Fox in the dark*

## Liammoù
*https://web.archive.org/web/20130703144218/http://www5.scholastic.co.uk/zone/book_alison-green.htm
Lenn Efyrnwy

**Lenn Efyrnwy** pe **Lenn Llanwddyn**, zo ul lenn artifisiel e hanternoz Kembre, hag enni emañ eienenn ar stêr Efyrnwy. Savet e oa bet etre 1881 ha 1888 da zastum dour da gas da Liverpool, da Vro-Saoz, ha beuzet e voe kêriadenn Llanwddyn, e Maldwyn, Powys.
Didier (ti-embann)

**Didier** zo un ti-embann gall e Pariz, hag a embann levrioù-skol dreist-holl.

Abaoe 1978 eo stag ouzh Alexandre Hatier, a zo ur rann eus Hachette abaoe 1996.
Abaoe miz Genver 2003 eo bet disrannet Didier Jeunesse ha staget war-eeun ouzh Alexandre Hatier hag Hachette Livre.

## Embannadurioù
*E 1865 e oa bet adembannet *[[Le Grand Mystère de Jésus]]* gant Didier.

## Notennoù
Didier Jeunesse

**Didier Jeunesse** zo un ti-embann gall e Pariz, hag a embann levrioù bugale dreist-holl.

Betek miz Genver 2003 e oa un isrann eus an ti-embann Didier (ti-embann), hag a oa ur rann eus Alexandre Hatier abaoe 1978, anezhañ ur skourr eus Hachette abaoe 1996.

## Levrioù brezhonek
Un nebeud levrioù brezhonek zo bet embannet gant Didier Jeunesse.
**An tri bouc'h*, troet gant Mona Bouzec-Cassagnou, 2008.
A-hend-all ez eus bet embannet un toullad eus levrioù gallek an embanner-se gant embannerien vrezhonek, evel Sav-Heol pe An Amzer embanner.
Seine (departamant)

Ar **Seine** a zo un departamant kozh eus Bro-C'hall, torret d'ar 1añ a viz Genver 1968 evit sevel tri departamant nevez, Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis ha Pariz, hemañ ziwezhañ a glot gant kumun Pariz. Enklozet e oa departamant er Seine e hini ar Seine-et-Oise. Krouet e oa an departamant e 1790 gant an anv "Paris" hag e 1795 e oa bet anvet "Seine", diwar-lerc'h anv gallek ar stêr Saena a dremen drezañ.
Alexandre Hatier

**Alexandre Hatier**, ganet en 1846 ha marvet en 1909, a oa un embanner gall ha saver an ti-embann Hatier e Pariz. Gantañ e voe embannet al levr yezhadur gallek anvet *le [[Bescherelle]]* e 1900.
Hatier

**Hatier** zo un ti-embann gall e Pariz hag a ra war-dro embann levrioù-skol dreist pep tra. Hiziv eo ur gevrenn eus ar stroll-embann Hachette.

Savet e oa bet e 1880 gant Alexandre Hatier. Hiziv eo an trede embanner levrioù-deskadurezh e Bro-C'hall. 20 % eus an obererezh a vez graet er broioù estren, e Brazil, en Afrika (Aljeria, Maroko, ...) hag e Spagn.

## Sez
Emañ sez Hatier en niverenn *8, rue d'Assas* e  arondisamant Pariz.

## Kevrennoù
Ar stroll-embann *Groupe Alexandre Hatier* (GAH) zo ennañ, ouzhpenn Hatier :
* an embannadurioù éditions Foucher, arbennikaet war an deskadurezh teknikel ha micherel, ar greanterezh hag an trede gennad,
* an embannadurioù Didier, Didier FLE ha Didier Jeunesse,
* an embannadurioù Rageot, romantoù evit ar yaouankiz, gant an dastumad "Cascade" dreist-holl.
Bernard Tanguy

:*Arabat droukveskañ gant [[Bernez Tangi]], barzh ha skrivagner*.


**Bernard Tanguy**, ganet e Lanniskad e 1940 ha marvet e Brest d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2015, a oa un den karget a enklaskoù er CNRS, aotreet war al lizhiri, doktor trede kelc'h er skol-veur, hag enklasker kevelet gant Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK). Eilet en deus ar chaloni Falc'hun. Labouret en deus war lec'hanvadurezh Breizh ha war-dro istor relijiel ar grennamzer uhel e Breizh.

## Embannadurioù
* *Aux origines du nationalisme breton*, 10-18, Pariz, 1977, 2 levrenn.
**Les noms de lieux bretons. Toponymie descriptive*. Roazhon, 1975
**Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère* (skeudennoù gant Ronan Olier), Douarnenez, Embannadurioù Chasse-Marée - ArMen, 1991
**Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor* (skeudennoù gant Ronan Olier), Douarnenez, Embannadurioù Chasse-marée - ArMen, 1992
**Bretagne intérieure. L'Argoat, terre d'histoire et de légendes*, Toloza, 1995

## Liammoù diavaez
* RI-OPAC Roll e bennadoù
*Roll pennadoù savet gantañ (lec'hienn Daphne)
Ur marc'hadour a Vontroulez

***Ur marc'hadour a Vontroulez*** zo titl un danevell hir (ur bajennad ha kant) gant Jakez Konan bet embannet gant *[[Al Liamm]]* e dibenn 1981.

Er rakskrid anezhi e kemenn an aozer d'e lennerien ez eo bet savet *diwar un darvoud c'hoarvezet en triwec'hvet kantved*. En abeg da c'heriennoù ha troioù-lavar eus Bro-Dreger a ra Jakez Konan ganto alies e kaver ur roll-gerioù e dibenn an oberenn.

## An danevell
An ugent a viz Here emaomp hag emañ Garan Dreveur gant e hent, war e varc'h, tostik-tost ouzh Sant-Ke-Perroz. Ur stal emañ o telc'her e Montroulez gant e dad ha mont a ra da di-stern Koneri ar Merer da welet ha prest eo al lien-lin en devoa gourc'hemennet digant ar gwiader. Eno e ra ar paotr a bemp bloaz warn-ugent anaoudegezh gant div blac'h yaouank, an dimezell Gwenn ar Madeg a Dremelven hag he servijourez Yona ar Floc'h. Ne oar ket ar marc'hadour yaouank c'hoazh ec'h en em gavo e kastell Tremelven a-benn nebeut, goude bezañ bet taget gant daou laer war hent Lannuon...
Blackfire

**Blackfire** zo ur strollad sonerien navajo, er Stadoù-Unanet, hag a ra sonerezh punk rock koulz ha hini hengounel. Daou vreur (Clayton ha Klee Benally) hag o c'hoar (Jenada) zo e-barzh. Krouet e oa bet e fin ar bloavezhioù 1980. Stourm a reont evit gwirioù ar pobloù amerindian.

Kemennadennoù kreñv a vez displeget en o c'hanaouennoù a-enep gwask ar gouarnamant, cheñchamant lec'h ar poblañsoù henvroat, hag all. 

E 2007 o doa enrollet ur bladenn anvet *[Silence] is a weapon* hag he doa graet berzh. Div bladenn zo, unan hengounel hag unan punk rock. E-kerzh an hañv 2009 o doa graet un droiad e Breizh gant ar strollad *Les Ramoneurs de Menhirs* da-geñver un dek sonadeg bennak.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Blackfire
Évry

**Évry** (distaget: ) a oa ur gumun gall, pennlec'h an departamant Essonne, er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. 52 135 a dud a oa o chom eno e 2010.

## Istor
* Kendeuzet e oa bet gant Courcouronnes d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Évry-Courcouronnes.

## Tud
*Manuel Valls, Kentañ Ministr Bro-C'hall

## Gevelliñ

## Tud

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel ti-kêr Évry
Évry (disheñvelout)

**Évry** a zo un anv-lec'h gallek:
* Évry, pennlec'h an departamant Essonne
* Évry, ur gumun en departamant Yonne
* Évry-Grégy-sur-Yerre, ur gumun en departamant Seine-et-Marne
Annay

**Annay** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

* Annay, e Nièvre ;
* Annay-la-Côte, e Yonne ;
* Annay, e Pas-de-Calais ;
* Annay-sur-Serein, e Yonne.
Johnny Cash

**Johnny Cash**, ganet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1932 e Kingsland (Arkansas) ha marvet d'an 12 a viz Gwengolo 2003 e Nashville (Tennessee), a oa ur c'haner hag ur muzikour country amerikan.
Saint-Christophe

**Saint-Christophe** zo un anv-lec'h gallek ha hini meur a gumun c'hall. Savet eo diwar anv -badez gallek Christophe en deus meur a stumm e brezhoneg: *[[Kristof]], [[Kristol]], [[Kristoc'h]]*.

## Lec'hioù
###### 
* *Saint-Christophe-des-Bois*, anv gallek Sant-Kristol-ar-C'hoad en Il-ha-Gwilen
* *Saint-Christophe-de-Valains*, anv gallek Sant-Kristol-Gwalen en Il-ha-Gwilen

###### 
* Saint-Christophe (Allier) en Allier
* Saint-Christophe (Calvados), kumun gwechall e Calvados, hiriv e Pont-d'Ouilly
* Saint-Christophe (Charente) e Charente
* Saint-Christophe (Chalais), kumun gwechall e Charente, hiriv e Chalais
* Saint-Christophe (Charente-Maritime) e Charente-Maritime
* Saint-Christophe (Creuse) e Creuse
* Saint-Christophe (Eure-et-Loir) en Eure-et-Loir
* Saint-Christophe (Jura), kumun gwechall e Jura, hiriv e La Tour-du-Meix
* Saint-Christophe (Oise), kumun gwechall en Oise, hiriv e Fleurines
* Saint-Christophe (Rhône) e Rhône
* Saint-Christophe (Savoie) e Savoie
* Saint-Christophe (Tarn) e Tarn
* Saint-Christophe (Vienne) e Vienne
* Saint-Christophe-à-Berry en Aisne
* Saint-Christophe-d'Allier e Haute-Loire
* Saint-Christophe-de-Chaulieu en Orne
* Saint-Christophe-de-Double e Gironde
* Saint-Christophe-des-Bardes e Gironde
* Saint-Christophe-des-Bois, kumun gwechall e Drôme, hiriv e Saint-Christophe-et-le-Laris
* Saint-Christophe-Dodinicourt en Aube
* Saint-Christophe-du-Bois en Maine-et-Loire
* Saint-Christophe-du-Foc e Manche
* Saint-Christophe-du-Jambet e Sarthe
* Saint-Christophe-du-Ligneron e Vendée
* Saint-Christophe-du-Luat e Mayenne
* Saint-Christophe-en-Bazelle en Indre
* Saint-Christophe-en-Boucherie en Indre
* Saint-Christophe-en-Bresse en Saône-et-Loire
* Saint-Christophe-en-Brionnais en Saône-et-Loire
* Saint-Christophe-en-Champagne e Sarthe
* Saint-Christophe-en-Oisans e Isère
* Saint-Christophe-et-le-Laris e Drôme
* Saint-Christophe-la-Couperie en Maine-et-Loire
* Saint-Christophe-le-Chaudry e Cher
* Saint-Christophe-le-Jajolet en Orne
* Saint-Christophe-sur-Avre en Eure
* Saint-Christophe-sur-Condé en Eure
* Saint-Christophe-sur-Dolaison e Haute-Loire
* Saint-Christophe-sur-Guiers en Isère
* Saint-Christophe-sur-le-Nais en Indre-et-Loire
* Saint-Christophe-sur-Roc e Deux-Sèvres
* Saint-Christophe-Vallon en Aveyron

hag ivez :
* Bourg-Saint-Christophe, en Ain 
* Bray-Saint-Christophe, en Aisne
* Lay-Saint-Christophe, en Meurthe-et-Moselle
* Villard-Saint-Christophe, en Isère
* Villers-Saint-Christophe, en Aisne

###### 
*Saint-Christophe (Italia) (Sèn-Crétoublo en arpitaneg) kumun italian a  3.200 den e Traoñienn Aosta.

###### 
* Saint-Christophe-d'Arthabaska

###### 
**Île Saint-Christophe*, anv gallek Sant Kitts, ur vro saoznek.

## Notennoù
Dominique

**Dominique** zo un anv-bihan gallek hag a vez roet koulz d'ar baotred evel d'ar merc'hed.

## Yezhoù all
* Domingo e spagnoleg 
* *Dominik* en alamaneg
* *Dominic* e saozneg
* *Domhlaic* en iwerzhoneg
* Domenico en italianeg

## Tud
*Dominique Ingres, livour gall
* Dominique Galouzeau de Villepin (1953), kentañ ministr gall
* Dominique Venner (1935–2013), politikour gall
* Dominique Strauss-Kahn (1949), politikour gall
* Dominique Voynet (1958), politikourez c'hall
* Dominique Crenn (1965), mestrez-geginerez vreizhat

## Lennegezh
**Dominique*, romant galleg gant Eugène Fromentin.
An dakenn dour

***An Dakenn dour*** a zo ur pezh-c'hoari berr, savet gant Jarl Priel diwar goulenn ar broadelour Frañsez Even (1877-1959, *Karevro* e anv-barzh) a oa noter diouzh e vicher e Landreger d'an ampoent.Nav diviz a ya d'ober an arvest nemetañ.

Embannet e voe en niverenn 25 eus ar gelaouenn *[[SAV (kelaouenn)|SAV]]* en diskar-amzer 1942 goude m'en devoe ar rener anezhi arvestet outañ e miz Eost e kêr-benn istorel Bro-Dreger. Daou bezhig-c'hoari all savet gant Jarl Priel – *[[Ar Baleer-Bro]]* hag *[[Ar Vatez vihan]]* – a oa bet embannet er memes kelaouenn e 1943.

## Istor
Abaoe miz Meurzh 1938 e oa distroet Jarl Priel hag e diegezh eus Antibes da Briel e-lec'h ma kasas da benn e gentañ pezh-c'hoari skrivet e brezhoneg. C'hoariet e oa bet evit ar wech kentañ gant e strollad aktourien amatour eus Priel d'an 2 a viz Mae 1942 ha, da c'houde, da-geñver gouelioù ar Bleun-Brug bet dalc'het e Landreger d'an 30 a viz Eost 1942. Un teirvet abadenn a voe dalc'het d'an 11 a viz Here 1942 da-geñver ar gouel bet kaset da-benn e Roazhon en enor da Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache.

Skignet e voe ivez war gwagennoù Radio Roazon-Breiz d'ar 17 a viz Here 1942, pedet ma voe an oberour hag e ziv aktourez amatour prielat (Mari Rannou hag Odetta ar C'hozh) d'hen ober gant Roparz Hemon e-unan.

Perzh eo an oberenn-mañ eus C'hoariva brezhonek ivez, ul levr a gant c'hwec'h pajennad ha daou-ugent m'he c'haver gant peder all : *[[An div zremm]]* gant Langleiz, *[[E-tal ar poull]]* gant Yann-Vari Perrot, *[[Fostus an doktor daonet]]* gant Roparz Hemon ha *[[Torfed ar frer Juniper]]* gant Henri Ghéon (troet e brezhoneg gant Jakez Riou). Embannet e oa bet an dastumad-mañ gant Skridoù Breizh e penn kentañ 1944.

## Ar pezh-c'hoari
Tud ar c'hoari zo :
***Gwilho**, pesketaer anezhañ ha douget-mat da rimiañ e vilginoù ouzh taolioù-kont tavarnioù ar bourk gant e vignoned (bet c'hoariet roll Gwilho gant Jarl Priel e-unan en abadenn gentañ),
***Kato**, e wreg hag hi arru tremen skuizh gant ur gwaz ha ne oar nemet lakaat e zaouilin ouzh taol an ti hag e zivesker dindani (bet deroet roll Kato d'ar Brieladez Mai Broudig en abadenn gentañ),
***Ur glaskerez-vara** hag a vo gouest da gas peoc'h en-dro en tiegezh war-bouez un dakenn dour pe vuioc'h... (c'hoariet gant ar Brieladez Odett ar C'hozh en abadenn gentañ).

C'hoarvezout a ra ar pezh-c'hoari en e bezh e-barzh ti ar c'houblad, goude merenn, d'an hañv. Gwech ebet ne vez meneget ent resis anv ar barrez e-lec'h m'emaint o chom nemet emañ *damdost da Landreger*. Padal, e dibenn an DIVIZ VII e vez dibunet gant AR BAOUREZ : *... An dour-mañ n'eo ket sorset... Dont a ra eus ar c'hra gozh, diouzh feunteun Soez Prigent... * a c'haller tostaat ouzh an daou vomm da-heul, tennet eus *[[Va Zammig Buhez]]* *[...], met daoust da se n'on ket bet savet er vourc'h, met er c'hrav gozh war un tamm tosenn, Krec'h Eliez, [...].* ha *[...] : « Emaon o vont, emezo, d'ober un tamm tro davete feunteun Soaz Sapeur ».* Hep mar ebet e vez kaoz eus Priel amañ.

## Notennoù ha daveennoù
Montrevel

**Montrevel** zo un anv-lec'h gallek ha hini teir c'humun c'hall:

* Montrevel (Isère), en Isère
* Montrevel (Jura), e Jura
* Montrevel-en-Bresse, en Ain
Beaurepaire

**Beaurepaire** zo un anv-lec'h gallek.

* Beaurepaire (Aisne), en Aisne ;
* Beaurepaire (Isère), en Isère ;
* Beaurepaire (Oise), en Oise ;
* Beaurepaire (Seine-Maritime), e Seine-Maritime ;
* Beaurepaire (Vande), e Vendée ;
* Beaurepaire-en-Bresse, e Saône-et-Loire ;
* Beaurepaire-sur-Sambre, e Nord ;

* Le Beaurepaire, gwazh en Aisne ;
Serrigny

**Serrigny** zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
* Serrigny (Yonne)
* Serrigny-en-Bresse e Saône-et-Loire 
* Ladoix-Serrigny e Côte-d'Or 

## Tud
* Bernard Serrigny , jeneral gall.
Sens

**Sens** a zo ur gêr e departamant ar Yonne, er rannvro Bourgogne-Franche-Comté. Ur pennlec'h arondisamant eo. 24 883 a annezidi a oa e 2010 ha 57 000 pe war-dro en tolpad-kêr.

## Douaroniezh
Sens a zo war ar stêr Yonne, e-kichen ar c'hember gant ar stêr Vannes.

## Anv

* **Agedicum** (Ptolemaios, II,8,9)
* **Agetincum** (Taolenn Peutinger)
* **Senones** (Eutropius, *Breviarium*, X,12)
* **Civitas Senonum** (CIL, XIII, 921; Not. Gall., IV,2)
* **Senones** (Amm. Marcel. XV,11,11)
* **Senonas** **oppidum** (Amm. Marcel. XVI,3,3)
* **Senonas** **urbs** (Amm. Marcel. XVI,4,2)
* **Senonas civitas** (Amm. Marcel. XVI,4,2 & 4,3)
* **Sinonica Urbs** (Gregor a Dours, HF, X, 11)
* Senonas
* Senonica Urbs
* Oppidum Senonis Civitas
* **Civitas Senonas** (*Kronikenn Fredegarius*, IV,58, *MGH, SRM*, II)

## Istor
**Agedincum** a oa kêrbenn ar Senones / Senoned, ur bobl galian.

Pa'z eo bet rannet ar rannvro *Lugdunensis Prima* (Lyons) etre div lodenn, goude 369, **Senones** e zigouezhas da vezhañ kêrbenn ar rannvro nevez *Lugdunensis IV*.

Lesa̴nvet eo bet ivez ar rannvro se ː *Maxima Lugdunensis*.

Evel se eo bet e-pad pell amzer mammgêr Auxerre, Chartres-Châteaudun, Meaux, Nevers, Orléans, Paris, Troyes

Meur a sened-iliz ez eus bet e Sens, en o zouez an hini hag a varnas Abelard, e 1140.

Kent an dispach gall, Sens a oa kêrbenn bro Sens, ul lodenn eus ar Champagn.

## Levrlennadur

* M.N. Bouillet ː *Dictionnaire universel d'Histoire et de Géographie*. Librairie L. Hachette et Cie, Paris. 1863
*Beaujard Brigitte ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. VIII. Province ecclésiastique de Sens (Lugdunensis Senonia)*. De Boccard. 1992

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn an ti-kêr
* Ti an douristed
Navac'hoed

An **Navac'hoed** (*Diné* pe *Naabeehó* e navac'hoeg), skrivet **Navajo** pe **Navaho** e saozneg, a zo ur bobl henvroat Amerindianed eus Amerika an Norzh, an hini niverusañ er Stadoù-Unanet gant 300 048 den enskrivet. Ur gouarnamant damemren o deus, meret gantañ ar brasañ mirva Indianed eus ar Stadoù-Unanet, Naabeehó Bináhásdzo (pe *Diné Bikéyah*), en Arizona, Utah ha New Mexico.

## An anv
An anv "Navajo" a zeu eus ar spagnoleg *(Apaches de) Navajó* (Apacheed an Navajó), gant al lizherenn *j* a zo evit *c'h*, ar pezh a dalvez "an Apacheed eus ar maezioù a-hed ar ganienn" (*navahū* a zo ur ger tewaek er penn kentañ). An Navac'hoed a ra *Diné* anezho o-unan, ar pezh a dalvez "denien, tud, pobl"; an anv all *Naabeehó* a zo un amprest).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gouarnamant navac'ho
Nevers

**Nevers** (distaget  e galleg) eo pennlec'h departamant an Nièvre e Bro-C'hall. Kêr-benn an Nivernais eo ivez. 36 762 annezad a oa e 2010 ha 100 556 en tolpad-kêr.

## Douaroniezh
Emañ Nevers e kember al Liger hag an Nièvre, un nebeud kilometroù diouzh kember al Liger gant an Allier.


## Anv

### Stummoù skrivet

***Noviodunum** (J. Kezar)
***(N)ebirno** (*Taolenn Peutinger*)
* **Nevirnum, Nebernum** (*It. Ant.*)
* **Civitas Nivernensium** (*Not. Gall.*)
* **Nevernum** (Gregor a Dours)
* **Nevernesensis Urbs** (Gregor a Dours); / **Oppidum**
* **Nebirno** (*moneiz*)

### Gerdarzh

* ***Noviodunum*** = novio > nevez; dunum > kreñvlec'h = Kastell Nevez
* ***Nevir ...*** ː diouzh anv ar stêr *Nevera* > Nièvre.

## Ardamezioù
## Istor
Nevers e oa ur gêr eus an drevadenn galian *AEdues* (J. Kezar) */ AEdui* (Cicero).

Pa'z eo bet staget Galia ouzh impalaeriezh roan, *Noviodunum* e oa e-barzh rannvro *Lugdunensis*, kêrbenn Lyons. War lec'h e oa e-barzh *Lugdunensis Quarta / Senonia*, kêrbenn Sens.

Nevers emañ war an hent roman eus *Decetia* (Decize) da *gCenabum* (Orléañs).

Tauricianus eo anv an eskop kentañ anvezet, meneget d'ar c'houlz ar sened-iliz ar rouantelezh burgond e Epaone e 517.

## Lervlennadur
* Jean-Charles Picard ː *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. VIII. Province ecclésiastique de Sens (Lugdunensis Senonia)*. De Boccard. Paris. 1992.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel an ti-kêr

## Daveoù
Nivernais

**Nivernais** (distaget  e galleg) zo ur broviñs eus Bro-C'hall, en-dro da gêr Nevers. Al lodenn vrasañ eus an Nivernais zo bremañ e departamant an Nièvre.

## Proviñsoù amezek
*Orléanais
*Bourbonnais pe Bourbonez
*Berry
*Bourgogne

Kêrioù brasañ: Nevers, Pouilly, Clamecy, Vézelay, Château-Chinon, Decize, Donzy, La Charité-sur-Loire.

Roet e oa bet an douaroù-se gant an impalaer Loeiz an Deol d'e vab Pepin, roue Akitania. Ur gontelezh e voe adalek an .

## Eus ar proviñsoù d'an departamantoù

Klotañ a ra mat a-walc'h tachenn departamant an Nièvre gant hini Nivernais, met kumunioù 'zo en norzh a zo stag bremañ ouzh ar Yonne, hag reoù 'zo er mervent ouzh ar Cher, hag unan ouzh an Allier.

## Liammoù diavaez
Caravaggisti

**Evit mont pelloc'h, lenn [[Michelangelo Merisi da Caravaggio]]*.

**Caravaggisti** a vez graet eus un toullad livourien eus deroù ar XVIIvet kantved en Italia hag a oa levezonet gant doare-livañ Michelangelo Merisi, ha 
**caravagismo** a vez graet eus o doare-livañ. 

## Livourien
### En Italia
Sed ar re vrudetañ: Orazio Gentileschi hag e verc'h Artemisia, Bartolomeo Manfredi, Carlo Saraceni, Francesco Boneri, lesanvet Cecco del Caravaggio, Giovanni Baglione, Giovanni Serodine; Flandreziz diazezet e Roma evel Gerrit van Honthorst hag Hendrick ter Brugghen; Napleziz evel Battistello Caracciolo, Carlo Sellitto ha Jose de Ribera lesanvet *lo Spagnoletto*.

### E broioù all
Arzourien eus broioù all a voe levezonet gantaén ivez:
*e Bro-C'hall: Louis Le Nain, Valentin de Boulogne, Simon Vouet ha Georges de La Tour, brudet e implij eus gouloù ur gantol. 
*e Spagn : Francisco de Zurbarán, Bartolomé Esteban Murillo ha Diego Velázquez, Francisco Ribalta, Juan Bautista Maíno; 
*e Flandrez : Matthias Stomer, Adam Elsheimer, Pieter Paul Rubens, ha war o lerc'h Antoon van Dyck, Rembrandt ha Jan Vermeer.
Dampierre

**Dampierre** zo un anv-lec'h gallek. 

## Orin
An anv zo bet roet da barrezioù gouestlet d'an abostol Pêr.

## Lec'hioù

* Dampierre, en Aube ;
* Dampierre, e Calvados ;
* Dampierre, kumun gwechall en Indre, hiziv e Gargilesse-Dampierre ;
* Dampierre, e Jura ;
* Dampierre, e Haute-Marne ;
* Dampierre, kumun gwechall en Eure-et-Loir, hiziv e Montboissier ;

### Anvioù kevrennek
* Dampierre-au-Temple, e Marne ;
* Dampierre-en-Bray, e Seine-Maritime ;
* Dampierre-en-Bresse, e Saône-et-Loire ;
* Dampierre-en-Burly, e Loiret ;
* Dampierre-en-Crot, e Cher ;
* Dampierre-en-Graçay, e Cher ;
* Dampierre-en-Montagne, e Côte-d'Or ;
* Dampierre-en-Yvelines, en Yvelines ;
* Dampierre-et-Flée, e Côte-d'Or ;
* Dampierre-le-Château, e Marne ;
* Dampierre-les-Bois, e Doubs ;
* Dampierre-lès-Conflans, e Haute-Saône ;
* Dampierre-Saint-Nicolas, e Seine-Maritime ;
* Dampierre-sous-Bouhy, e Nièvre ;
* Dampierre-sous-Brou, en Eure-et-Loir ;
* Dampierre, kumun gwechall e Marne, hiziv e Dommartin-Dampierre;
* Dampierre-sur-Avre, en Eure-et-Loir ;
* Dampierre-sur-Blévy, kumun gwechall en Eure-et-Loir, hiziv e Maillebois ;
* Dampierre-sur-Boutonne, e Charente-Maritime ;
* Dampierre-sur-le-Doubs, e Doubs ;
* Dampierre-sur-Linotte, e Haute-Saône ;
* Dampierre-sur-Loire, kumun gwechall e Maine-et-Loire, hiziv e Saumur ;
* Dampierre-sur-Moivre, e Marne ;
* Dampierre-sur-Salon, e Haute-Saône ;
* Le Vieil-Dampierre, e Marne.

## Pennadoù kar
*Dompierre
*Saint-Pierre

.
Dompierre

**Dompierre** zo un anv-lec'h gallek. 

## Orin
An anv zo bet roet da barrezioù gouestlet d'an abostol Pêr.

## Lec'hioù

###### 
**Dompierre-du-Chemin*, anv gallek Dompêr-an-Hent, en Il-ha-Gwilen

###### 
*Dompierre, en Oise
*Dompierre, en Orne
*Dompierre, e Vosges

#### Anv kevrennek
*Dompierre-aux-Bois, e Meuse
*Dompierre-Becquincourt, e Somme
*Dompierre-en-Morvan, e Côte-d'Or
*Dompierre-les-Églises, e Haute-Vienne
*Dompierre-les-Ormes, e Saône-et-Loire
*Dompierre-les-Tilleuls, e Doubs
*Dompierre-sous-Sanvignes, e Saône-et-Loire
*Dompierre-sur-Authie, e Somme
*Dompierre-sur-Besbre, en Allier
*Dompierre-sur-Chalaronne, en Ain
*Dompierre-sur-Charente, e Charente-Maritime
*Dompierre-sur-Helpe, e Nord
*Dompierre-sur-Héry, e Nièvre
*Dompierre-sur-Mer, e Charente-Maritime
*Dompierre-sur-Mont, e Jura
*Dompierre-sur-Nièvre, e Nièvre
*Dompierre-sur-Veyle, en Ain
*Dompierre-sur-Yon, e Vendée

#### Kumun gwechall
*Dompierre, e Meurthe-et-Moselle, hiziv en Allamont

###### 
*Dompierre, e kanton Fribourg
*Dompierre, e kanton Vaud

## Tud
*François Dompierre, sonaozour kebekat
*Stéphane Dompierre, skrivagner kebekat

## Pennadoù kar
*Dampierre
*Saint-Pierre
Francesco Furini

**Francesco Furini** (war-dro 1600 (pe 1603) – 1646) a oa ul livour italian, eus Firenze.

## E oberennoù
**Cefalo ed Aurora* (circa 1624, Museo de Arte, Ponce)
**La Pittura e la Poesia* (1626, Firenze, Galleria Palatina)
**Ila e le ninfe*, (un tamm a-raok 1633, Galleria Furini, Firenze)
**Fede*, (1638, Palazzo Pitti)
**[[Sant Yann an Avielour]]*, (1630, Musée des Beaux-Arts, Lyon)
**La nascita di Rachele*, (Alte Pinakothek, München)
**Giuditta e Oloferne*, (1636, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Roma)
**[[Lot, niz Abraham|Lot]] hag e verc'hed*, (goude 1634, Museo del Prado, Madrid)
**[[Andromeda]]*, (Mirdi ar Peniti Sant Petersbourg)
**Andromeda*, (Mirdi Broadel, Budapest, Hungaria) http://amweb.free.fr/andart/fr/txt/17_ita3.htm
**Crocifisso tra due angeli, con la Maddalena, San Bartolomeo e San Giovanni Battista*, (Chiesa di San Bartolomeo, Todiano)https://web.archive.org/web/20060223075310/http://www.umbrarte.com/list/160501.htm
**Maddalena penitente* https://web.archive.org/web/20070310230122/http://www.staatsgalerie.de/gemaeldeundskulpturen/ita_rundg.php?id=8
* Affreschi, Salone, Palazzo Pitti (1639-42, Museo degli Argenti) 
**An [[Teir Fulenn]]*, Mirdi ar Peniti 
**Sant Sebastian* (Palez Schleissheim)

## Taolennoù

Lot y sus hijas (Furini).jpg|*Lot hag e verc'hed*Francesco Furini1630-1640Mirdi ar Prado, Madrid, Spagn
Francesco_Furini_-_Giges_en_la_alcoba_del_rey_Candaulo.jpg|*[[Giges]] e kombod-gwele ar roue [[Kandaules]]*Museo Castagnino, Rosario, Arc'hantina.
La Chaux

**La Chaux** zo un anv-lec'h gallek, savet diwar ar ger "chaux", hag a dalv kement ha raz. 

## 
* La Chaux (Doubs)
* La Chaux (Orne)
* La Chaux (Saône-et-Loire)
* La Chaux-du-Dombief (Jura)
* La Chaux-en-Bresse (Jura)

#### 
### E [[kanton Jura]]
* La Chaux-des-Breuleux 

### E [[kanton Neuchâtel]]
* La Chaux-de-Fonds 
* La Chaux-du-Milieu 

### E [[kanton Vaud]]
* La Chaux 
* La Chaux, e Sainte-Croix (Vaud)

## Pennad kar
*Chaux
Chaux

** Chaux** zo ur ger gallek hag a dalv kement ha raz, hag un anv-lec'h ivez.

## Lec'hioù
* Chaux, e Côte-d'Or
* Chaux, e Territoire de Belfort
*Chaux-Champagny, e Jura
*Chaux-des-Crotenay, e Jura
*Chaux-des-Prés, e Jura
*Chaux-la-Lotière, e Haute-Saône
*Chaux-lès-Clerval, e Doubs
*Chaux-lès-Passavant, eDoubs
*Chaux-lès-Port, e Haute-Saône
*Chaux-Neuve, e Doubs

## Pennad kar
*La Chaux
Flacey

**Flacey** zo un anv-lec'h gallek.

* Flacey (Côte-d'Or), e Côte-d'Or
* Flacey (Eure-et-Loir), en Eure-et-Loir
*Flacey-en-Bresse, e Saône-et-Loire
Sant-Stefan

**Sant-Stefan** zo un anv-lec'h brezhonek roet da lec'hioù zo eus Breizh-Uhel anvet diwar sant Stefan.

*Sant-Stefan-Kerc'haoueg, ur gumun gozh bremañ e Kerc'haoueg, e Bro-Naoned
*Sant-Stefan-Melveurzh, e Bro-Naoned
*Sant-Stefan-Brengoloù, e Bro-Naoned
*Sant-Stefan-ar-C'hoad (e Marzioù Breizh)
*Sant-Stefan-ar-Roudouz, e Bro-Sant-Brieg
*Sant-Stefan-Gougleiz, e Bro-Roazhon
Saint-Vincent

**Saint-Vincent** zo un anv-lec'h gallek.

## Orin
Meur a barrez zo bet anvet en enor d'ar sent-mañ:
* pe d'ar sant spagnol Visant Zaragoza (marvet en 304), sant paeron ar winiegourion, 
*pe d'ar sant katalan Vicente Ferrer (1350-1419), 
*pe d'ar sant gall Vincent de Paul .

## Lec'hioù

### 
* Enez Sant Visant, er Mor Karib, eo an hini he deus roet hec'h anv d'ar stad-se. 

### 
* Saint-Vincent, rann eus kumun Tintigny e proviñs Luxembourg
* Cambron-Saint-Vincent , kêriadenn war lez ar stêr Dendre e Lens.

### 
* Saint-Vincent, kêriadenn nepell diouzh Saint-Paul e proviñs Alberta.

### 
* *Saint-Vincent-des-Landes* pe Sant-Visant-al-Lann, e Bro-Naoned
* *Saint-Vincent-sur-Oust* pe Sant-Visant-an-Oud, e Morbihan
* Porte Saint-Vincent, e Gwened hag e Sant-Maloù. 

### 
#### Kumunioù
* Saint-Vincent (Haute-Garonne) pe Sent Vincenç, en Haute-Garonne
* Saint-Vincent, en Haute-Loire
* Saint-Vincent (Puy-de-Dôme) pe Saint-Vincent, e Puy-de-Dôme
* Saint-Vincent (Pyrénées-Atlantiques) pe Sent Vincenç e Pyrénées-Atlantiques
* Saint-Vincent (Tarn-et-Garonne) pe Sent Vincent d'Antejac, e Tarn-et-Garonne

#### Anvioù kevrennek
* Saint-Vincent-Bragny en Saône-et-Loire
* Saint-Vincent-Cramesnil en Seine-Maritime
* Saint-Vincent-de-Barbeyrargues en Hérault
* Saint-Vincent-de-Barrès, en Ardèche
* Saint-Vincent-de-Boisset, e Loire
* Saint-Vincent-de-Connezac, e Dordogne
* Saint-Vincent-de-Cosse, e Dordogne
* Saint-Vincent-de-Durfort, e Ardèche
* Saint-Vincent-de-Lamontjoie, e Lot-et-Garonne
* Saint-Vincent-de-Mercuze, en Isère
* Saint-Vincent-de-Paul, e Gironde
* Saint-Vincent-de-Paul, e Landes
* Saint-Vincent-de-Pertignas, en Gironde
* Saint-Vincent-de-Reins, e Rhône
* Saint-Vincent-de-Salers, e Cantal
* Saint-Vincent-des-Bois, en Eure
* Saint-Vincent-des-Prés, en Saône-et-Loire
* Saint-Vincent-des-Prés, e Sarthe
* Saint-Vincent-de-Tyrosse, e Landes
* Saint-Vincent-d'Olargues, en Hérault
* Saint-Vincent-du-Boulay, en Eure
* Saint-Vincent-du-Lorouër, e Sarthe
* Saint-Vincent-du-Pendit, e Lot
* Saint-Vincent-en-Bresse, e Saône-et-Loire
* Saint-Vincent-Jalmoutiers, e Dordogne
* Saint-Vincent-la-Châtre, e Deux-Sèvres
* Saint-Vincent-la-Commanderie, dans la Drôme
* Saint-Vincent-le-Paluel, e Dordogne
* Saint-Vincent-les-Forts, en Alpes-de-Haute-Provence
* Saint-Vincent-Lespinasse, e Tarn-et-Garonne
* Saint-Vincent-Rive-d'Olt, e Lot
* Saint-Vincent-Sterlanges, e Vendée
* Saint-Vincent-sur-Graon, e Vendée
* Saint-Vincent-sur-Jabron, en Alpes-de-Haute-Provence
* Saint-Vincent-sur-Jard, e Vendée
* Saint-Vincent-sur-l'Isle, e Dordogne

#### Kumunioù gwechall
* Saint-Vincent, e Lot-et-Garonne, hiziv e Bourran.
* Saint-Vincent-Fort-du-Lay, en Vendée, staget ouzh Saint-Vincent-Puymaufrais en 1833, hag a voe staget ouzh Bournezeau.
* Saint-Vincent-Puymaufrais, en Vendée staget ouzh Bournezeau en 1972.

hag ivez:
* Puy-Saint-Vincent, en Hautes-Alpes.

### 
* Saint-Vincent, er Valle d'Aosta.

## Tud
* Grégoire de Saint-Vincent (1584–1667), matematikour ha jezuist 
* John Jervis, kont Saint-Vincent (1735-1823), amiral saoz

## Penadoù kar
*Vincent
*Sant-Visant
*São Vicente
Bar-le-Duc

**Bar-le-Duc** eo pennlec'h departamant ar Meuse e biz ar Frañs er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine. Kêr-benn istorel Dugelezh Bar eo. E 2010 e oa 15 898 a dud o chom eno.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
#### [[Eil brezel-bed]]
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Stevan*.
## Douaroniezh

* War lez an Ornain emañ Bar-le-Duc.
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr
* Lec'hienn Ti an Douristed
## Notennoù ha daveennoù
Dugelezh Bar

**Dugelezh Bar** (*Herzogdum Bar* en alamaneg; *Duché de Bar* e galleg) a oa ur vro eus an Impalaeriezh santel roman german, met evit al lodenn war al lez kleiz eus ar Meuse e oa lod eus Rouantelezh Bro-C'hall. Da gentañ e oa ur gontelezh a-raok dont da vezañ un dugelezh. Savet e oa bet en  gant Ferry d'Ardennes, breur da eskob Metz, Adalbéron. Staget e voe ouzh Rouantelezh Bro-C'hall e 1766.

## Douaroniezh
Sed ar pennañ kêrioù: Bar-le-Duc, Pont-à-Mousson, Briey, Longwy.
Tina

**Tina** zo ur berranv roet d'ar merc'hed en italianeg, saozneg, brezhoneg...

## Orin
Stumm berraet meur a anv eo: Bettina, Constantina, Cristina (ha Christina, Christine), Martina, Valentina, ha re all c'hoazh en italianeg. Hag e brezhoneg diwar Kaourantina, Aogustina, Kristina, Martina...

## Eilstummoù
*Tino eo ar stumm italianek evit ar baotred
*E finneg hag estoneg e vez skrivet *Tiina*.
**Tinaig*, furm-vihanaat e brezhoneg.

## Tud
### kantved
*Tina Blau (1845-1916) livourez aostrian.

### kantved
* *Tina*, anv-micher Clementina de Jesus da Silva (1901 -1987), kanerez vrazilian.
* Tina Anselmi, stourmerez enepfaskour, politikourez italian
* Tina Arena, kanerez aostralian
* Tina Aumont (1946-2006), aktourez stadunanat 
* Tina Dico (1977-), kanerez danat
* Tina Karol, anv-micher *Tatyana Grigoryevna Liberman*, kanerez ukrainat
* Tina Louise, aktourez ha pin-up stadunanat
* Tinaig Perche, kanerez tregeriat
* Tina Ruland, aktourez alaman
* Tina Turner, kanerez stadunanat
* Tina Weymouth (bet ganet e 1950), sonerez stadunanat

## Film
* *[[Tina (film)|Tina]]*, film renet gant Brian Gibson diwar-benn Tina Turner

## Lec'h
* Menez Tina, menez e Kongo-Kinshasa

## Asteroidenn
*(1222) Tina

## Drogach
* *Tina* pe *Crystal*, lesanv an drogach metamfetamin.

## Teskanv
* TINA, *There is no alternative*, lugan Margaret Thatcher o kanañ meuleudi d'ar gevalaouriezh.
Bar

**Bar** a c'hall bezañ:

## Fizik
*bar, an unanenn evit muzuliañ an aerwask

## Lec'hioù
###### 
*Bar, e Corrèze
*Bar-le-Duc, e Meuse
*Bar-lès-Buzancy, en Ardennes
*Bar-sur-Aube, en Aube
*Bar-sur-Seine, en Aube
*Bor-et-Bar, en Aveyron
*Le Bar-sur-Loup, en Alpes-Maritimes
**[[Côte des Bar]]*, ur rannvro naturel er Champagn
### 
* Bar, ur gêr war aod Mor Adria
### 
* Bar, ur gêr en oblast Vinnytsia.

## Istor
*Dugelezh Bar

## Tud
*Béatrice de Bar
*Sofia Bar
*Bar Refaeli (1985-), dougerez dilhad israelat

## Traoù all
**bar*, un anv all evit "taol-gont", ma servijer an dud en un davarn, ha dre astenn, un davarn

## Pennad kar
*Temple Bar
Guaguancó

Ar **guaguancó** (Spanish pronunciation: [ɡwaɣwaŋˈko]) zo un doare sonerezh eus Kuba, ganet e La Habana e dibenn an , war-dro ar mare va voe lakaet fin d'ar sklavelezh en enez, en 1886. Gwelet e vez evel ur seurt rumba kuban, gant binvioù tosañ, mouezhioù ha dañs. Lavaret e vez ez eus daou zoare **guaguancó**: hini La Habana ha hini Matanzas, div gêr eus hanternoz an enez.

## Orin
Dont a ra ar guaguancó eus ar rumba. Daou zoare all d'ar rumba eo ar Yambú hag ar c'h-Columbia (rumba). 

Sonet e vez gant tri zaboulin anvet konga (pe conga), pe tambó pe tumbadora.

## Pennad kar
*Cienfuegos Tiene Ya Su Guaguancó

## Liamm diavaez
**Guaguancó sabroso*, sonet gant laz Arsenio Rodríguez : http://www.musicade.net/video/guaguanco-sabroso-monguito_ApBAQmSdqTU/
**Guaguanco a Todos Los Barrios* : https://www.youtube.com/watch?v=YMNsN6NleD0 
* Pennad *[https://aserebcn.com/2017/01/19/que-es-el-guaguanco-en-la-salsa-dura/] *
With a Little Help from My Friends

***With a Little Help from My Friends*** zo titl ur ganaouenn gant ar strollad sonerien saoz The Beatles. 2:44 he fadelezh e teu da eil e-barzh an albom *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (albom)|Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]*, war-lerc'h ar ganaouenn gentañ *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]* hag a-raok *[[Lucy in the Sky with Diamonds]]*. N'eus hogos troc'h ebet etre an div ganaouenn gentañ pa grog Ringo Starr da ganañ evel pa vije Billy Shears, pennkaner strollad diwirion ar *Serjant Pebr*...

Deuet e oa an albom e-maez d'ar 1añ a viz Mezheven 1967 er Rouantelezh-Unanet ha d'an daou er Stadoù-Unanet.

## Istor ar ganaouenn
Anavezout a c'haller un nebeud titouroù diwar-benn ar ganaouenn-mañ dre m'en devoa ar strollad asantet degemer ur c'hazetenner, Hunter Davies e anv, tra ma oa izili 'zo anezhañ o labourat e ti Paul McCartney d'enderv an 29 a viz Meurzh 1967.

Gwall vuan e oa bet divizet sevel ur ganaouenn hag a vije kanet gant Ringo Starr, dezhi da zereout ouzh mouezh hep he far ar soner taboulin. Eviti da vezañ bet peuzkrouet gant McCartney, John Lennon an hini eo a silas e vije mat sevel ur seurt c'hoari goulennoù-respontoù. *Badfinger Boogie* hec'h anv kentañ e voe peurechuet ar gerioù anezhi e studioioù EMI e Londrez hag enrollet betek an 30 a viz Meurzh. Ouzhpenn ar pevar ezel boas eus ar strollad en devoa kemeret perzh George Martin (o froduer abaoe 1962) en enrolladenn ivez o seniñ ograou.

Kanet eo bet ar ganaouenn-mañ gant meur a arzour all diwar neuze. Hep mar na marteze ez eo gant Joe Cocker, a-gevret gant e strollad Grease Band, e oa bet savet ar fromusañ doare anezhi d'ar 17 a viz Eost 1969 da-geñver kendalc'h-sonerezh Woodstock.

## Ar gerioù e brezhoneg
*Petra a soñjjes ma kanjen faos ? **Dont a rajes ez sav ha mont diouzhin ?**Ro skouarn din ha kanañ a rin ur sonenn dit,**Hag e klaskin chom hep kanañ fall.**O, en em zibab a ran gant un tamm skoazell digant ma mignoned,**Mmm, 'h an da glask gant un tamm skoazell digant ma mignoned.**Petra a ran p'emañ ma muiañ-karet pell diouzhin ?**(Daoubennet out p'emaout da-unan ?)**Penaos emañ kont ganit pa serr an noz ?**(Ha trist out peogwir ez out da-unan-penn ?)**N'on ket, en em zibab a ran gant un tamm skoazell digant ma mignoned.* *Mmm, 'h an da glask gant un tamm skoazell digant ma mignoned.**Ezhomm az peus unan bennak ?**Ezhomm am eus unan bennak da garet.**Gallout a raje bezañ n'eus forzh piv ?**Fellout a ra din kaout unan bennak da garet.**Ya, sur on e c'hoarvez a-hed an amzer.**Petra a welez pa lazhez ar gouloù ?**N'on ket evit lavaret dit, gouzout a ran ez eo din avat.*

## Liamm diavaez
* Gerioù ar ganaouenn war Metro Lyrics
* Joe Cocker e Woodstock
Frangy

**Frangy** zo anv div gumun c'hall: 

*Frangy (Haute-Savoie), pennlec'h kanton Frangy, e Haute-Savoie. 
*Frangy-en-Bresse, kumun e Saône-et-Loire
Rumba

Ar **rumba** zo un doare sonerezh deuet eus Kuba. Hogen meur a zoare rumba zo hiriv.

## Doareoù
*Rumba Kuba, doare-seniñ binvioù-skeiñ, doare-kanañ ha dañs, deuet eus sklaved afrikan Kuba;
**An dañs rumba (dañs), dañs etrevroazdel, deuet eus rumba kuba, pe ne vern pe sonerezh eus kuba, evel ar bolero-son.
*Ar Rumba catalana, un doare sonerezh deuet eus kumuniezh Romanied Barcelona, 
*Ar Flamenco Rumba, un doare flamenco eus Spagn, anavezet ivez evel ar Rumba Gitana.
*Rumba Afrika, sonet e Congo, deuet eus sonerezh Kuba, troet e soukous.
Rumba Kuba

**Rumba Kuba** zo un doare sonerezh eus Kuba, deuet diwar sonerezh sklaved afrikan an enez.

## Doareoù all
Tri doare sonerezh zo deuet eus ar rumba. 
*ar Yambú 
*ar c'h-Columbia (rumba) 
*ar guaguancó 

## Liammoù
http://www.youtube.com/watch?v=JXK0wLfSyVo
Salm-Salm

**Priñselezh Salm-Salm** a oa ur stad vihan eus an Impalaeriezh santel roman german, krouet e 1574, en un darn eus ar vro zo bremañ en departamantoù gall Vosges ha Bas-Rhin. Senones e oa ar gêr-benn.

## Istor
Krouet e voe kontelezh Salm-Salm e 1574 pa voe rannet Salm-Dhaun, ha savet da briñselezh e 1739 gant ar c'hont Nicholas Leopold von Salm-Hoogstraten. 
Adarre e voe rannet en 1608 pa voe krouet Salm-Neuweiler en he c'hichen. E 1751 e voe kemmoù an harzoù gant Dugelezh Loren.

Lakaet e voe ar seziz war ar vroig e 1790 gant an armeoù gall. Rankout a reas an dud en em zaskoriñ, hag e 1793 ec'h embannas ar Goñvañsion Nasional C'hall e oa staget Salm-Salm ouzh Republik Frañs hag enteuzet e departamant ar Vosges. 

Degemeret e voe ar stagidigezh e 1801 gant Feur-emglev Lunéville.
Senones (Vosges)

**Senones** zo ur gêr eus Bro-C'hall, en departamant Vosges (departamant).

## Istor
Kêr-benn priñselezh Salm-Salm e oa Senones, e-barzh an Impalaeriezh santel roman german. Daou gastell a voe savet gant ar briñsed.
Salm

**Salm** a c'hall bezañ un anv-lec'h hag un anv-tud.

## Douaroniezh

### 

* Salm, kumun
* Salm-Kyrburg, priñselezh istorel e Rheinland-Pfalz.
* Kontelezh Salm, meur a rann dezhi hervez an istor:
**Niedersalm
**Obersalm

### 
* ar stêr Salm, adstêr d'an Amel (stêr);
* Vielsalm, kumun e proviñs Luksembourg, war lez ar stêr Salm, hag enni
** Salmchâteau, kêriadenn

### 
*Priñselezh Salm-Salm
* Salm, e kumun La Broque

###### 
*Enez Salm, e Douar Franz-Josef

## Kan
*Ur salm (kantik), zo ur c'hantik.
*Ar Salmoù, zo unan eus levrioù ar Bibl.

## Pennadoù kar
*Zalm
*Psalm
Douro

An **Douro** (e portugaleg, distaget ), **Duero** (e spagnoleg, distaget ), a zo ur stêr vras 897 km he hed e Ledenez Iberia. Eieniñ a ra e Spagn kent redek trema ar c'hornôg betek Porto ma'n en en daol er Meurvor Atlantel. Ar 572 km kentañ eus he red a zo e Spagn. Goude, a-hed  112 km, e ra ar vevenn etre Spagn ha Portugal, hag an 213 km diwezhañ a zo e Portugal.

## Gerdarzh
Eus anv latin ar stêr, *Durius*, e teu *Douro* ; meneget eo gant Silius Italicus, Plinius an Henañ ha Pomponius Mela, hag er stummoù henc'hresianek *Dourios*, *Dorios* ha *Dōros* gant Ptolemaios, Strabon ha Cassius Dio.

Den ne oar orin an anv avat. Dre ma red en ur vro a oa keltiek gwechall e c'houlakaer ur wrizienn geltiek **du(b)r*- "dour", "dourredenn", met gallout a rafe dont dreist al latin eus ur wrizienn indezeuropek **dura / duria*, a zo paot en Europa, er broioù keltiek dreist-holl.

## Douaroniezh
En un dourva a 98 073 km² e red an Duero : 78 859 km² anezho e Spagn  ha 19 214 km² e Portugal. E Spagn e tastum dour eus Castilla y León, Galiza, Cantabria, La Rioja, Castilla-La Mancha, Extremadura ha kumuniezh Madrid.

## Adstêrioù an Duero

## Lec'hioù
;Proviñs Burgos
*Peñaranda de Duero
*Roa de Duero

;Proviñs Soria
*Berlanga de Duero
*Viana de Duero

;Proviñs Valladolid
*Corrales de Duero

## Notennoù
Salm (kantik)

Ur **salm** zo ur pezh barzhoniezh da vezañ kanet. Peurvuiañ e vez implijet ar ger da gomz eus ar c'hantikoù a zo e Levr ar Salmoù, a zo unan eus levrioù ar Bibl.

Dont a ran anv eus ar ger henc'hresianek ψαλμός (*psalmos*) a veze graet eus un ton sonet gant ar psalterion. Implijet eo ar ger da dreiñ ar ger hebreek mizmôr, a vez graet ouzh ur c'han relijiel kanet gant sonerezh, ur ger hag a zo meneget 57 gwech e Levr ar Salmoù. Alies int kantikoù da veuliñ Doue, a-wechoù da ganañ ar morc'hed, ar stourm ... 

## Relijionoù
### Katoligiezh
Kanet e vez ar Salmoù gant ar venec'h hag ar veleien da goulz ar pedennoù a vez ganto a-hed an deiz.

## Liammoù diavaez
* Ar Salmoù e Brezhoneg evit al liderezh
* Salmoù ha kantikoù ar Bibl (gant tonioù) war pajennoù Kantikoù brezhonek

## Gwelet ivez
*Liderezh an Eurioù
Duero (Michoacán)

*Ur bajenn disheñvelout [[Duero]] zo ivez.*

Ar stêr **Duero**, zo ur stêr e stad Michoacán, e Mec'hiko. 

## Istor
*Yorecuahapundanapu* e oa anv ar stêr pa voe roet an anv Duero dezhi gant an alouberien spagnol, a oa lod anezho eus kêr Zamora (Spagn), ha savet gante ur gêr Zamora (Mec'hiko) war he lez. .

Eieniñ a ra er menezioù anvet Cañada de Chilchota, degouezhout e Zamora hag aberiñ el lenn anvet Lago de Chapala.