Hyperion (Keats)

"**Hyperion**" zo titl ur meurgan diechu savet gant ar barzh romantour saoz eus an  kantved anvet John Keats. Diazezet eo war an Ditanomakiezh, ha kontañ a ra dizesper an Ditaned goude o faezhidigezh gant an Olimpianed. Skrivañ a reas Keats ar varzhoneg-se adalek diwezh 1818 betek an nevezamzer 1819, pa zilezas anezhi D'ar c'houlz-se e oa oc'h ober war-dro e vreur Tom, a varvas e miz Genver 1819 diwar an droug-skevent. En *Hyperion* e tizhas gwerzennoù gwenn Keats ur c'haerder brasoc'h c'hoazh, e deroù an arvest a grog ar meurgan etre Teia ha Kronos trec'het peurgetket :

:*Deep in the shady sadness of a vale,
:*Far sunken from the healthy breath of morn,
:*Far from the fiery noon, and eve's one star,
:*Sat gray-hair'd Saturn, quiet as a stone,
:*Still as the silence round about his lair.

== An istor ==
An Ditaned a oa doueed a rene a-raok an [[Doueed an Olimpos|Olimpianed]] hervez ar [[vitologiezh c'hresian]] hag a zo tonket da vezañ diskaret gante. En o zouez emañ [[Kronos]] (roue an doueed), [[Rea (doueez)|Rea]] (e wreg), [[Theia|Teia]] (e c'hoar), [[Enkelados]] (doue ar brezel), [[Okeanos]] (doue ar mor), [[Hiperion]] (doue an heol) ha Klimene (un doueez yaouank). Komañs a ra ar varzhoneg gant Kronos o keuziañ d'e c'halloud kollet, zo bet kemeret gant [[Zeus]]. Theia a gas anezhañ betek ul lec'h m'emañ ab Ditaned all en o azez, ken maleürus hag eñ, hag eno en em c'houlennont hag eñ e rankont stourm a-enep an doueed nevez (an Olimpianed). Disklêriañ a ra [[Okeanos]] e fell dezhañ lezel e c'halloud da [[Neizhan]] (doue nevez ar mor) abalamour m'er c'hav bravoc'h (Mat eo derc'hel soñj amañ e soñj ar romantourien ez eo peurbouezus ar c'hened). Klimene a zeskriv ar wezh kentañ he deus klevet sonerezh [[Apollon]], a gavas brav betek kaout poan diwarni (ur mennozh romantour all). En diwezh e tistag Enkelados ur brezegenn a boulz an Ditaned d'an emgann. Deskrivañ a reer neuze palez Hyperion, hag e weler Hyperion e-unan evit ar wezh kentañ, an Titan nemetañ zo galloudus c'hoazh. [[Ouranos]] (doue kozh an oabl, tad kronos) a galoneka anezhañ da vont d'al lech m'emañ kronos hag an Ditaned all. Kuitaat a reer an Ditaned pa zegouezh Hyperion, hag ez aer da gaout [[Apollon]] (doue nevez an Heol, ha doue ar sonerezh, hag ar sevenadur) o ouelañ war c'hlann ar mor. En em gavout a ra [[Mnemosine]] (doueez an eñvor) gantañ ha displegañ a ra dezhi abeg e c'hlac'har : anaout a ra e e c'halloudez doueel, met n'eo ket gouest c'hoazh da dizhout anezhi. O sellet e daoulagad [[Mnemosine]] e resev ar ouziegezh a ra anezhañ un doue penn-da-benn. Echuiñ a ra ar meurgan er stad-se, e-kreiz ul linenn.

==Arroudenn==
Arroudenn tennet eus al levrenn gentañ, enni komzoù gant an [[Hyperion (titan)|Titan Hyperion]]:

:"Saturn is fallen, am I too to fall? 
:Am I to leave this haven of my rest, 
:This cradle of my glory, this soft clime, 
:This calm luxuriance of blissful light, 
:These crystalline pavilions, and pure fanes, 
:Of all my lucent empire? It is left 
:Deserted, void, nor any haunt of mine. 
:The blaze, the splendor, and the symmetry, 
:I cannot see &ndash; but darkness, death and darkness. 
:Even here, into my centre of repose, 
:The shady visions come to domineer, 
:Insult, and blind, and stifle up my pomp. &ndash;
:Fall! &ndash; No, by Tellus and her briny robes! 
:Over the fiery frontier of my realms 
:I will advance a terrible right arm 
:Shall scare that infant thunderer, rebel Jove, 
:And bid old Saturn take his throne again."

==Burutelladennoù==
Ar [[burutellerezh|vurutellerien]] da-heul o deus skrivet diwar-benn *Hyperion* ha doare Keats da sevel ar skrid meurzanevellek : 
*John Barnard. *John Keats.* Cambridge University Press 1987. rannbennad 4 Hyperion: 'Colossal Grandeur'
*Cedric Watts. *A Preface to Keats.* Longman Group Limited 1985. eil lodenn : the Art of Keats, The influence of Milton: Hyperion. 

==Levezon==
*Hyperion* en deus levezont un niver a oberennoù. En o zouez :
* Oberenn [[skiant-faltazi]] [[Dan Simmons]], anvet [[Hyperion Cantos]].

==Liammoù diavaez==
* [http://www.bartleby.com/126/1000.html#49 Notennoù diwar-benn *Hyperion'' war Bartleby.com]