open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chapel Itron-Varia ar C'hrann (Speied)

**Chapel Itron-Varia ar C'hrann** zo ur chapel e Speied savet e 1535.

## Amann
Da goulz ar pardon e veze graet kizelladurioù amann. Bremañ e vez lakaet unan war aoter Sant Laorañs.

## Skeudennoù

File:408 Notre-Dame du Crann Façade.JPG|Talbenn
File:387 Spézet Notre-Dame du Crann Calvaire.JPG|Kalvar nepell 
File:409 Notre-Dame-du-Crann Fontaine.JPG|Feunteun nepell
File:407 Notrte-Dame du Crann La nef.JPG| Ar chapel 
File:Spézet (29) Chapelle Notre-Dame-du-Crann Maîtresse-vitre 01.JPG| Gwerenn
File:Spézet (29) Chapelle Notre-Dame-du-Crann Baie 01-1.JPG| Gwerenn Sant Laorañs 
File:Spézet (29) Chapelle Notre-Dame-du-Crann Baie 03-1.JPG| Bugaleaj Jezuz
File:Spézet (29) Chapelle Notre-Dame-du-Crann Baie 04-2.JPG|Kurunidigezh ar Werc'hez 
File:Spézet (29) Chapelle Notre-Dame-du-Crann Baie 05-1.JPG| Badeziant Jezuz
File:Spézet (29) Chapelle Notre-Dame-du-Crann Baie 06-1.JPG| Burzhud Sant Alar
File:398 Notre-Dame du Crann Retable de Notre-Dame.JPG| Stern-aoter 
File:399 Notre-Dame du Crann Autre retable.JPG| Stern-aoter an Drinded
File:391 Notre-Dame du Crann Ex-votos.JPG| Plakennoù-gouestloù


## Liammoù diavaez
*  ''Pardon du beurre''
Chapel Itron Varia Krann

**Chapel Itron Varia Krann**, pe *Itron Varia ar Gwir Sikour*, zo ur chapel e Krann (*Cran* e galleg), 3&nbsp;km er gevred da vourk Trevlean.
Emgann Belchite

**Emgann Belchite** a lavarer eus tri emgann istorel.

* **[[Emgann Belchite (1809)]]**, e-kerzh brezel Dizalc'hted Spagn.
* **[[Emgann Belchite (1937)]]**, e-kerzh Brezel Spagn (1936-1939), pa voe kemeret gant arme Republik Spagn.
* **[[Emgann Belchite (1938)]]**, e-kerzh Brezel Spagn, pa voe kemeret gant arme broadelourien Spagn.
Chapel Itron-Varia ar C'hrann

**Chapel Itron-Varia ar C'hrann** zo ur chapel e kumun Speied. Moarvat e voe savet a-raok ar bloavezh 1532. Miret ez eus enni gwer-livet kozh, eus kreiz ar . Kaer eo ar garnel hag ar sternioù-aoter ivez.

Ur pardon a vez bep bloaz e chapel Itron-Varia ar C'hrann, da Sul an Drinded, e Mezheven, anvet "pardon an amann", ma vez profet ur pilerad bras a amann d'ar Werc'hez.


408 Notre-Dame du Crann Façade.JPG|Chapel Itron-Varia ar C'hrann, an diavaez.
387 Spézet Notre-Dame du Crann Calvaire.JPG|Kroaz e-kichen ar chapel.
409 Notre-Dame-du-Crann Fontaine.JPG|Feunteun e-kichen ar chapel.
407 Notrte-Dame du Crann La nef.JPG|Chapel Itron-Varia ar C'hrann, an diabarzh.
Spézet (29) Chapelle Notre-Dame-du-Crann Maîtresse-vitre 01.JPG|Ar werenn vras.
Spézet (29) Chapelle Notre-Dame-du-Crann Baie 01-1.JPG|Gwerenn-livet Sant Laorañs.
398 Notre-Dame du Crann Retable de Notre-Dame.JPG|Ar stern-aoter gouestlet d'ar Werc'hez.


## Notennoù
Île Verte

**Île Verte** zo anv gallek meur a enezenn.

## Yezhoù all

## Inizi

### 
* *Île Verte*, dirak Nevez, Enez Yeot e brezhoneg
* *Île Verte*, en Enezeg Briad, Enez C'hlas e brezhoneg

### 
* **[[Île Verte (La Ciutat)|Île Verte]]**, dirak La Ciutat
* **[[Île Verte (Gironde)|Île Verte]]**, en aber ar Gironde
* **[[Île Verte (Grenoble)|Île Verte]]**, karter e kêr Grenoble
* **[[Île Verte (Inizi Kergelenn)|Île Verte]]**, en enezeg Kergelenn
* **[[Île Verte (Juziers)|Île Verte]]**, en Yvelines
* **[[Île Verte (Douar-Nevez ha Labrador)|Île Verte]]**, Douar-Nevez ha Labrador, etre Douar-Nevez ha Saint-Pierre-et-Miquelon
* **[[Île Verte (Gwiana)|île Verte]]**, e Gwiana c'hall.
* **[[Île Verte (Kaledonia Nevez)|Île Verte]]**, e Kaledonia Nevez.
Abisinia

**Abisinia** zo un anv roet d'ur rannvro eus Afrika, anezhi un darn eus Etiopia ha Soudan.

## Pennadoù kar
*Kazh-banal Abisinia
*Kornigell Abisinia
Carol II

**Carol II**, priñs Hohenzollern-Sigmaringen (Sinaia, Roumania,  – Estoril, Portugal, ) a voe roue Roumania eus 1930 betek 1940. Mab e oa da Ferdinant Iañ Roumania ha d'ar briñsez Marie Sachsen-Coburg-Gotha. 

## E vuhez
Ganet e voe e Roumania met desavet e voe e Londrez, Berlin, Pariz ha Nisa. Daoust da volontez e dad e timezas e 1918 gant ur vaouez dinobl, Ioana Valentina, lesanvet "Zizi Lambrino" (1898-1953), merc'h d'un ofiser, hag a oa bet anavezet gantañ e-pad ar Brezel-bed Kentañ. Nullet e voe an dimeziñ gant parlamant Roumania e 1919, met ur bugel a voe ganet dezho, Mircea, e 1920.
D'an 10 a viz Meurzh 1921 e timezas Carol gant Elena Gres (1896-1982), merc'h da roue Gres. Dimezet a-enep e c'hrad, Carol en doa ur pried kleiz, ur Yuzevez, Elena Lupescu (1902-1977).
E 1925 e tivizas ar roue Ferdinant Iañ envel e vab-bihan Mihai da roue war e lerc'h, e-lec'h e vab Carol hag a veze o ren ur vuhez diroll. Hag eñ oadet pemp bloaz e pignas Mihai war an tron gant asant ar parlamant hag ar gouarnamant e 1927, goude marv e dad-kozh. Carol a guitaas ar vro da vevañ e Nisa.

E miz Mezheven 1930 e teuas Carol a-benn da gaout digant ar gostezenn a oa er galloud e Roumania ma vefe freuzet e zilez, goude dilezel Elena Lupescu, ha distreiñ a reas war an tron, gant an anv Carol II Roumania. Buan a-walc'h e klaskas staliañ ur renad politikel gant nebeutoc'h a c'halloud d'ar parlamant, war skouer ar pezh a oa e Yougoslavia hag e Bulgaria d'an ampoent, gant ar rouaned Aleksandr I ha Boris III. 

D'an 10 a viz C'hwevrer 1938 e voe divodet ar gouarnamant gant Carol II, a savas ur renad anvet "karlouriezh" a oa un doare diktatouriezh. Stourm a reas a-enep faskourien ar Gward Houarn ha chom a reas feal d'an emglevioù a oa etre Roumania, ar Rouantelezh-Unanet ha Bro-C'hall.

E 1940 e rankas Roumania lezel un tamm mat eus he ziriad da vont gant Hungaria (Treuzsilvania), gant an Unvaniezh Soviedel (Bukovina, Bessarabia) ha gant Bulgaria (Dobroudja). Diwar neuze e voe gwanaet galloud Carol II er vro ; rankout a reas envel ar jeneral Ion Antonescu, eus an tu-dehoù pellañ, da gentañ ministr, ha lezel e blas gant e vab Mihai.

Repu a gavas e Portugal, ma voe degemeret gant Salazar en Estoril. Eno e timezas gant Elena Lupescu e Mezheven 1947 kent mervel e 1953. Beziet e voe e Portugal hag e 2003 e voe kaset e relegoù da iliz-veur Curtea de Argeș e Roumania. Enni emañ ivez relegoù e dad Ferdinant Iañ hag e wreg Maria Lupescu.
Barbara Bach

**Barbara Bach**, bet ganet **Barbara Goldbach** d'ar 27 a viz Eost 1947, zo un aktourez ha *top model* stadunanat. Dreistbrudet e voe gant roll ar *[[James bond girl]]* Anya Amasova er film *[[The Spy Who Loved Me]]* (1977) hag evit roll ar spierez Maritza Petrović er film *[[Force 10 from Navarone]]* (1978).Dimezet e voe e 1981 gant Ringo Starr, bet ezel eus ar strollad The Beatles.
## Yaouankiz
E Rosedale, Queens e voe ganet Barbara Goldbach, merc'h Marjorie (1920–) hag Howard I. Goldbach (1922–2001), ur poliser ; Iwerzhonadez ha katolik eo ar vamm, ur Yuzev eus ur familh a orin eus Alamagn, Aostralia ha Roumania e oa an tad. Bevet he deus Barbara e Jackson Heights. Diplomet e voe en ur skol evit ar merc'hed, Dominican Commercial High School, e Jamaica (Queens), e New York e 1964.
Bloaz war-lerc'h, e 1965, e krennas hec'h anv e Bach ha kregiñ a reas da labourat evel *top model* evit kelaouennoù ha katalogoù. Komz a ra italianeg, un tamm galleg ha spagnoleg.
## Liammoù diavaez
* Barbara Bach war IMDb
Caius Cilnius Mæcenas

**Caius Cilnius Mæcenas** a oa ur politikour roman pinvidik en amzer an impalaer roman Augustus. Gant e arc'hant e roas skoazell d'ar barzh Vergilius, ha da veur a hini all. 

E bried koant Terentia a oa serc'h d'an impalaer, hag he c'has kuit a reas meur a wech.
Terentia (Mæcenas)

**Terentia** a oa pried d'ar politikour roman pinvidik Caius Cilnius Mæcenas en amzer an impalaer roman Augustus. Serc'h e oa ivez d'an impalaer.

Meneget eo e skridoù Lucius Annaeus Seneca, Suetonius, ha Don Cassius.
Terentia (Cicero)

**Terentia** (ganet en -98 e Roma ha marvet en 6) a oa ur vaouez pinvidikn hogen a renk izel, e Henroma, eus ar gens Terentia, ha pried ar politikour Cicero.
 
Hanterc'hoar e oa d'ar vestalenn Fabia. Madoù he devoa, ma c'hallas dimeziñ , war-dro -80--79 d'an alvokad Cicero, ha daou vugel o doe : Tullia, ganet war-dro -78, ha Marcus, ganet en Eost -65.

## Levrlennadur
* Karen Ermete: *Terentia und Tullia — Frauen der senatorischen Oberschicht*. Lang, Frankfurt am Main 2003, ISBN 3-631-50545-0.
* Susan Treggiari: *Terentia, Tullia and Publilia. The Women of Cicero’s Family (Women of the Ancient World)*. 2007, ISBN 978-0-415-35179-9
Terentia

**Terentia** zo un anv latin, hag ivez
* anv ar gens Terentia, un tiegezh a ouenn uhel e Henroma
* anv teir maouez anavezet eus Henroma
** Terentia (Cicero), pried Cicero
** Terentia (Mæcenas), pried Caius Cilnius Mæcenas
** Terentia Alba, pried da Lucius Otho, mamm d'an impalaer Otho

*(1189) Terentia), un asteroidenn

## Pennad kar
* Terentius
* Terencio, anv-bihan spagnolek
* Terenzio, anv-bihan italianek
Terenzio

**Terenzio** zo un anv-bihan italianek.

## Yezhoù all
*Terence, e saozneg
**Terenci*, e katalaneg

## Tud
**Publio Terenzio Afro*, anv italianekaet ar skrivagner latin *Publius Terentius Afer*, anavezetoc'h evel Terentius;
*Marcus Terentius Varro, ofiser ha skrivagner roman
*Terenzio, eskob Luni ha sant
*Terenzio, eskob Pesaro ha sant
*Terenzio Imola, beleg ha sant

## Oberenn
**Terenzio* – pezh-c'hoari italianek gant Carlo Goldoni.

## Pennadoù kar
* Terentianus
Terence

**Terence** zo un anv-bihan saoznek. Terry eo ar berranv.

## Gerdarzh
Dont a ra eus al latin *Terentius*.
## Yezhoù all
*Terenzio en italianeg
## Tud
*Terentius, barzh latin farsus
* Terence Hill, anv-micher an aktour italian Marco Girotti
* Terence Stamp (1938-2025), aktour saoz
* Terence O'Neill, kentañ ministr Hanternoz Iwerzhon
* Terence Gilliam, lesanvet Terry Gilliam (g. e 1940), filmaozour hag aktour saoz
* Terence Pratchett, ent-berr Terry Pratchett (1948-2015), skrivagner saoz
A Little Pond

**A Little Pond** (Hangul : 작은 연못 *Jakeun yeonmot*, "Ur poullig-dour") zo ur film brezel-drama sukorean embannet e 2009, skrivet ha sevenet gant Lee Saang-woo.

Ar film a gont darvoud lazhadeg No Gun Ri, pa oa bet lazhet repuidi sukorean gant soudarded stadunanat e No Gun Ri e fin miz Gouhere 1950, e-penn kentañ Brezel Korea. An holl aktourien o deus bet c'hoariet a-youl-vat, e-touez anezho reoù brudet-mat er sinema sukorean.

Savet eo bet ar senario diwar testenioù tud hag a oa chomet bev goude al lazhadeg. En desped da se, an holl dudennoù a zo bet ijinet.

## Istor
Kregiñ a ra ar film gant un devezh boas en ur gêriadennig korean o vevañ doare mod kozh. Emañ ar vugale o c'hoari, ar wazed astennet tro-dro da c'hoarioù taol. Ur c'helenner yaouank zo o teskiñ ur ganaouenn d'ar skolidi evit ma vo kanet e-pad ur sonadeg. Siwazh dezho, an talbenn hag a oa pell dioute abaoe sizhunvezhioù goude deroù Brezel Korea a erru trumm p' emañ al lu sukorean o kilañ, bountet kreñv gant nerzhioù Norzhkorea.

Stadoù-Unanet Amerika n'o devoa ket kaset soudarded a-walc'h o tont eus Japan evit harpañ Sukorea. Gant ma oa an difennerien o kilañ, lod eus ar soudarded stadunanat a roas an urzh da annezidi ar gêriadenn da dec'hout kuit war-zu ar su. E-tro 500 anezho a varvas war hent an harlu.
Lee Beom-soo

**Lee Beom-soo** (Korean: 이범수), ganet e Cheongju d'an 16 a viz Here 1969, zo un aktour sukorean. Brudet eo evit e rolloù e Singles, Giant, On Air, Surgeon Bong Dal-hee, hag ar stirad skinwel History of a Salaryman.

Lee a zo aet gant hent ar studiañ evit bezañ aktour e skol-veur Chung-ang e Seoul e 1988. Krog eo da vezañ aktour e 1990 er film Kurae, Kakkumun Hanulul Boja (Ya, sellomp ouzh an oabl bremañ ha c'hoazh). Goude e voe gwelet er filmoù The Ginkgo Bed, City of the Rising Sun, The Anarchists, Jungle Juice ha Wet Dreams. Gant ar film Singles e teuas brud dezhañ.

Lesanvet eo gant medioù Korea "The Little Giant of Chungmuro" (Doare Hollywood korean). Tapet en doa priz Seoul an arz hag ar sevenadur e 2011 evit ar gwellañ aktour stirad skinwel evit e roll e Giant

### Film

## Liammoù diavaez
* Lee Beom-soo war IMDb
## Notennoù ha daveennoù
Addolorata

**Addolorata** zo un anv-bihan italianek.

## Orin

## Stummoù all
**Dolorata, Doloretta, Dolorina*.
*D'ar baotred e vez roet an anvioù *Addolorato, Dolorino*.

## Yezhoù all

## Tud
*Gabriel de l'Addolorata (1838-1862), sant katolik.

## Oberennoù
* Addolorata (Martinengo), delwenn d'ar Werc'hez e Savona, e Liguria.
**Addolorata*, pezh-c'hoari en 1983 gant Marco Micone.
Ivo

**Ivo** zo un anv-bihan latin roet d'an baotred e kalz yezhoù Europa, en o zouez an italianeg hag an nederlandeg. Dont a ra eus un anv roet gant an Normaned er Grennamzer uhel, hag an anv gallek Yves zo deveret dioutañ.

**Ivo** zo ivez un anv-bihan slavek ar C'hreiteiz hag a zo un adstumm da Ivan (Yann).

## Orinoù
Roet e veze an anv-se e-touez Normaned Normandi ha Bro-Saoz er Grennamzer uhel. E c'herdarzh a zeu pe eus ar c'heltieg kozh pe eus ar germaneg, met en eil yezh koulz hag eben e teu eus un elfenn gentañ hag a dalv ivin (gwez) (galianek *Ivo-*, germanek *Iwa-*). An anv a dle bezañ bet brudet dre azeulerezh "Sanctus Ivo" (m. e 1303), sant paeron Breizh.
 
An anv slavek zo ur berrstumm.

## Stummoù all
An droad c'henitivel "Ives" zo gant Ivo en anvioù-lec'h St Ives. E gallek e kaver ar stumm Yves. E broioù hispanek Latinamerika e kaver ar stumm *Evo* dreist-holl.

E touez ar stummoù gwregel emañ Iva hag Eva.

## Tud vrudet
### Krennamzer
*Sant Ivo a Chartrez (bl. 1040–1115), eskob gall ha kofesour
*Sant Ivo (Erwan Helouri, 1253–1303), alvokad ar re baour, sant paeron Breizh
*Sant Ivo a Ramsey, eskob kerneveurat
### Amzer vodern
* Ivo Andrić (1892-1975), diplomat ha skrivagner serb
* Ivo Livi (1921-1991), anv gwir Yves Montand, aktour italian ha gall
* Ivo Josipović (g. e 1957), prezidant Republik Kroatia
* Ivo Donev (g. e 1959), mestrc'hoarier echedoù ha c'hoarier poker aostrian a orin bulgar

## Notennoù ha daveoù
Valentina

**Valentina** zo un anv-bihan italianek ha spagnolek hag a gaver e meur a yezh all.

## Orin

## Tud
* Valentina Visconti, anv meur a briñsez

### XIVvet kantved

* Valentina Visconti (1368-1408), merc'h da Gian Galeazzo Visconti, aotrou Milano
### XXvet kantved

* Valentina Cervi, aktourez italian
* Valentina Cortese, aktourez italian
* Valentina Fortunato, aktourez italian
* Valentina Frascaroli, aktourez italian
* Valentina Giovagnini, kanerez italian
* Valentina Lisitsa, pianoourez ukrainat
* Valentina Lodovini, aktourez italian
* Valentina Monetta, kanerez eus San Marino
* Valentina Vladimirovna Terechkova, kosmonaotez sovietek
* Valentina Vezzali, politikourez italian
Wet Dreams (film 2002)

**Wet Dreams** (Hangul: 몽정기; RR: Mongjeongki) zo ur film fent sukorean embannet e 2002. Awenet eo bet gant an heuliad filmoù stadunanat American Pie. Er film e vez heuliet avanturioù fall reizhel pevar faotr el lise hag er skol-veur. Gant ma oa bet *American Pie* ur c'hwitadenn e Korea, Wet Dreams a voe ur film o tesachañ kalz arvesterien. Betek ma vefe savet un eil lodenn, anvet, Wet Dreams 2
Zac'hariaz

**Zac'hariaz**, pe **Zakari**, **Zakariaz**, **Zakaria**, pe **Zec'haria** , zo anv meur a zen er Bibl.

## Brud
Brudet eo an anv dre an Aviel dreist-holl, dre ma oa anv ar beleg Zec'haria, pried da Elizabed (kenitervez Mari, mamm Jezuz), ha tad da Yann ar Badezour.

## Yezhoù all
*Ζαχαρίας (*Zac'harias*) e henc'hresianeg, 
**Zacharias*, e latin, 
*Zaccaria, en italianeg,
*Zacharie, e galleg,
*Zechariah, ha Zachary, e saozneg.

## Tud
* Zec'haria (beleg)
* Zec'haria (profed)
* Zec'haria (roue)

## Oberennoù
*Levr Zec'haria

## Notennoù
Supplément au Grand Dictionnaire français-breton

Ar *[[Supplément au Grand Dictionnaire français-breton]]*, embannet e 1948, zo ul levr a deue da glokaat ar Grand dictionnaire français-breton, embannet gant Frañsez Vallée e 1931, gant skouerioù dreist-holl.

An daou levr a voe adembannet en ul levrenn hepken e 1980.
Zachary

**Zachary** zo un anv-bihan saoznek.

## Orin
Diwar an anv Zec'haria, er Bibl.

## Yezhoù all
*Zaccaria, en italianeg
*Zacharie, e galleg
*Zec'haria, e brezhoneg

## Tud

* Zachary Taylor (1784-1850), prezidant SUA.
* Zachary Richard, soner ha kaner gallek stadunanat.
Zacharie

**Zacharie** zo un anv-bihan gallek, a orin hebreek.

## Yezhoù all
*Zaccaria, en italianeg
*Zechariah, ha Zachary, e saozneg
*Zec'haria, e brezhoneg

## Tud
* Zacharie Astruc, barzh gall
* Zacharie Le Rouzic, ragistorour breizhat
Falange Española de las JONS

Ar **Falange Española de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista**, anvet aliesoc'h **Falange Española de las JONS**, berraet e **FE de las JONS**, a oa ur strollad politikel spagnol broadelour awenet gant faskouriezh Benito Mussolini. 

Da vare an Eil Republik spagnol e voe ganet hag e kreskas an aozadur, a voe savet d'ar 15 a viz C'hwevrer 1934 dre gendeuziñ *Las Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista (JONS)* savet gant Onésimo Redondo ha Ramiro Ledesma Ramos, ha *[[Falange Española]] (FE)* José Antonio Primo de Rivera.

Harpet e oa gant an tu dehoù hag an dud a urzh ; implijet eo bet evel arm a-enep tud an tu kleiz pellañ, evit degas safar er vuhez politikel spagnol ha sikour gant ar vroadelourien da brientiñ taol-Stad an 17 a viz Gouere 1936 hag a gasas da Vrezel Spagn.
Ne oa ket eus un harp bras er boblañs evit al luskad, met bev-birvidik e oa. E obererezhioù feuls lies (betek ar muntr), al liammoù krouet gant strolladoù an tu dehoù o lakaat anezho da vont muioc'h-mui war hent ar feulster pe ar c'hoant da gaout ur galloud kreñv e-penn ar gevredigezh e Spagn o devoa krouet un aergelc'h distabil er vro.

Gant ma oa aet an trec'h gant an tu kleiz, el Frente Popular, e miz C'hwevrer 1936, izili aozadurioù yaouankiz an tu dehoù a oa aet fae gant an doareoù sioul ha reizh hervez lezenn. Reoù ar CEDA (Confederación Española de Derechas Autónomas) dreist-holl a lakae war-raok e oa dre fazi ar strolladoù sioul eus an tu dehoù e oa bet trec'h an tu kleiz. Kroget e oant o-unan-penn gant obererezhioù feuls harpet gant izili ar Falange Española de las JONS. An trouz a veze savet gant an aozadurioù yaouankiz-se a lakae selloù ar gouarnamant warno ha n'eo ket war-du jeneraled al lu a oa o prientiñ an taol-Stad.

Dre e gengrouer José Antonio Primo de Rivera en devoa FE de las JONS kemeret perzh en holl iriennoù pe daolioù-stad milourel c'hwitet a voe e-pad mare ar Republik. Er mizioù diwezhañ a-raok an taol-stad, ar strollad en devoa kemeret perzh en obererezhioù prientiñ an emsavadeg milourel. Ar Falange ne oa ket bet goulennet e sikour evit an taol, met Primo de Rivera a glaskas dre e holl bouez kemer perzh dre ma oa bet santet gantañ e oa tu d'an taol da zont a-benn.
Mercedes Sanz-Bachiller

**Mercedes Sanz-Bachiller Izquierdo**, ganet e Madrid d'ar 17 a viz Gouhere 1911 hag aet da Anaon e Madrid d'an 11 a viz Eost 2007, a voe ur bolitikerez spagnol. Brudet eo dreist-holl evit bezan krouet an aozadur Auxilio Social, un aozadur sikour a voe implijet kalz e-penn kentañ ar frankouriezh. Brudet e oa ivez dre ma oa gwreg Onésimo Redondo, krouer ar JONS. E-pad ren Franco war Bro-Spagn e oa e penn an aozadur sindikalour "Previsión Social", etre 1943 ha 1967. Roet e oa bet dezhi an titl a gontez *de Labajos*.
Marmaduke

**Marmaduke** zo un anv-bihan saoznek, a orin gouezelek marteze.

## Tud
*Marmaduke Tunstall, evnoniour saoz
*Marmaduke Wyvill, mestrc'hoarier echedoù saoz
*Thomas Marmaduke, ergerzher saoz
Grands Jours

Ar ***Grands Jours*** ("Devezhioù Meur") a veze graet, e-pad ar Renad kozh, eus bodadegoù dreistordinal parlamantoù Rouantelezh Bro-C'hall, ouzhpenn d'ar bodadegoù boas. Ar bodadegoù dreistordinal-se a ranke bezañ dalc'het er-maez eus ar parlamant, en ur gêr etre, ha pell diouzh lec'hiadur ar parlamant (Gwened evit Breizh e-lec'h Roazhon). Ar pal a oa sikour ar justis da vezañ onest e-keñver ar glemmerien ha stourm a-enep an drougimplijoù, dreist-holl e-pad ar mareoù trubuilhet. E-kreiz ar  e oa bet staliet an devezhioù-se.

E penn an Devezhioù Meur e oa ur c'homiser roueel, hag evit reiñ harp dezhañ reizhaouerien a-vicher (kuzulierien Gwir, sekretourien, hag all). An holl anezho a zeue eus proviñsoù all estreget an hini ma veze dalc'het an emvod meur.

Ganto e veze roet ur gefridi roueel evit mont da varn en ur broviñs eus ar rouantelezh, pell eus pennlec'h politikel ha lezvarnel ar vro. Alies e veze implijet an doare-se d'ober er XV kantved hag er .

Un doare e oa da reiñ ar justis hag a veze kement hag un harp da gengorioù mistri ar rekedoù (*maîtres de requêtes*), ar re-se o vezañ kannaded a-eeun ar roue gall.

An Devezhioù Meur a oa ivez un doare da welet betek pelec'h ec'h ae eneberezh ur broviñs ouzh ar roue. Servij a rae ivez da furchal ha da welet e peseurt urzh e veze lakaet an torfedoù. Dre ar justis e veze sujet an tiriad d'ar roue gall.

E Breujoù Breizh e veze implijet an anv-se pa veze chikan etre roue Bro-C'hall hag an dug Frañsez II. Dug Breizh a rae  Breujoù Breizh  eus an aozadur padal e rae roue Bro-C'hall  *Grand Jours*  eus an aozadur evit diskouez e oa an dug suj dezhañ ha ne oa ket Breizh dizalc'h.

## Breujoù ''Grands Jours'' Breizh, eus 1495 da 1554
### Kadoridi gentañ

### Kadoridi

### Kuzulierien

### Alvokaded jeneral

### Prokulored jeneral

### Grefierien

### Paeerien gouestloù

### Urcherien

## Levrlennadur
* J. de La Martinière : *Le Parlement sous les rois de France – 1491-1554*, Annales de Bretagne, 1924, niv. 396-2, pp.&nbsp;270–298 — Lenn en-linenn
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Daveoù ha notennoù
Grands jours d'Auvergne

**Devezhioù meur Auvergne** (galleg: *Grands jours d’Auvergne*) a reer eus un heuliad prosezioù dreistordinal anvet Grands Jours, er  en Arvern. 

Barnet e oa bet evit ar wech diwezhañ aferioù justis a oa bet barnet en un doare iskis pe amreoliek war blas. Un nebeud klemmerien ne oa ket bet selaouet ha barnet o afer. Ur c'homiser roueel harpet gant reizhaouerien a-vicher (kuzulierien Gwir, sekretourien..) an holl anezho estren da vro Arvern a oa bet karget da zegas urzh ha peoc'h er vro. 

Devezhioù meur Auvergne a oa bet anezho e Clermont ha Lo Puèi de Velai etre an 28 a viz Gwengolo 1665 hag an 30 a viz Genver 1666. Drougimplijoù a oa bet gant ul lodenn eus an noblañs eus ar broviñs. Ar gefridi a rae kaoz eus « tennañ ar pobloù eus flastradenn ar re c'halloudus ("*tirer les peuples de l'oppression des puissants*") » hervez gerioù ar prokulor-meur Denis Talon (1628-1698).

Kaoz a veze kement eus hoberelloù laer ha feuls, a oa chomet digablus, pe eus ar varnerien breinet pe aonik a oa chomet hep kondaoniñ ar re gablus padal an dud izel a veze kondaonet en un doare kalz re greñv. 

En holl pa voe sevenet an devezhioù-meur e oa bet douget 12 000 klemm.

E-doug pevar miz, war un hollad 1 360 afer barnet, e voe 692 kondaonadur disklêriet, 87 anezho war tud eus an noblañs. War an 347 kondaonadur d'ar marv embannet, 23 nemetken a voe sevenet. Darn anezho a oa bet sevenet dre boltred (in effigie).
Comment peut-on être breton ? Essai sur la démocratie française

**Comment peut-on être breton ? – Essai sur la démocratie française** zo ur skrid-arnod gallek gant Morvan Lebesque embannet e 1970 evit ar wech kentañ.
 
Ul levezon vras en deus bet.

Meur a wech eo bet adembannet.

## An danvez
Setu amañ taolenn al levr godell, 2001.
*Rakskrid gant Gwenc'hlan ar Skouezeg
*Notenn d'ar lenner·ez
*Pennadoù :
# *Nous l'appelons l'emsav*
# *La part maudite*
# *L'enfer est privation d'histoire*
# *La parole assassinée*
# *Colonisés, mes frères*
# *Le réveil breton*
# *La grande mutation*

## Levezon
Ul levezon vras en deus bet betek bremañ.
E 2007 e voe embannet *Morvan Lebesque, le masque et la plume d'un intellectuel en quête de Bretagne* gant Erwan Chartier.
E 2010 c'hoazh e voe pennadoù diwar-benn skrid Morvan Lebesque.

## Notennoù
Borut Pahor

**Borut Pahor**, lesanvet "**ar prezidant Instagram**", ganet d'an 2 a viz Du 1963, zo ur politikour sokial-demokrat eus Slovenia. Bet eo prezidant ar vro abaoe Kerzu 2012. Bet e oa kentañ ministr etre miz Du 2008 betek miz C'hwevrer 2012.

Trec'h e oa bet war Danilo Türk, prezidant kozh ar vro, e-pad an dilennadeg dalc'het d'an 2 a viz Kerzu 2012. Tapet e oa bet gantañ tost da div drederenn eus ar mouezhioù. D'an 12 a viz Du 2017 e oa bet addilennet Pahor gant 53% eus ar mouezhioù.
In effigie

Ul lazhadenn ***in effigie*** (latin : "dre boltred") a oa un doare da lazhañ un den kondaonet d'ar marv dre implijout ur skeudenn pe un arouez anezhañ pa ne c'halled ket e lakaat d'ar marv e gwirionez. Ur manikin, un daolenn a veze krouget pe zevet dre ma oa skampet kuit ar c'hondaonad ha ne veze ket adkavet. Un implij arouezel e oa eus kastiz ar marv, pa lakaed an arouez da gablus.

Adalek fin ar Grennamzer e veze implijet al lazhadenn *in effigie* en degouezhioù ma ne oa korf ebet da jahinañ. An den a zalc'hed da glask c'hoazh, pe a oa aet da gavout repu en ur vro ha n'en doa ket sinet emglevioù evit rentañ an den d'ar vro ma oa bet sevenet an torfed. Gwechoù all e oa rak an den a oa marvet a-raok bezañ kondaonet pe lakaet d'ar marv. Devet, krouget, dibennet e veze ur poltred peurliesañ. 
## Pennadoù kar
* In absentia
Neville

**Neville** zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh, hag ivez anv-bihan saoznek.

## Lec'hioù
###### 
*Neville, New South Wales

###### 
*Néville, Seine-Maritime 
*Néville-sur-Mer, Manche

###### 
*Neville (Saskatchewan)

###### 
*Neville (Ohio), 
*Neville Township, Pennsylvania

## Tud
### Anv-tiegezh
*Anne Neville (1456-1485), rouanez Bro-Saoz, gwreg ar roue Richard III

### Anv-bihan
*Neville Chamberlain, kentañ ministr 
**Neville Marriner*, penn laz-seniñ

#### Lennegezh
**Neville Hireglun*, e romantoù J. K. Rowling.
Satu Mare

**Satu Mare** (distaget [] e roumaneg ; *Szatmárnémeti* en hungareg, *Sathmar* en alamaneg) zo ur gêr vras e gwalarn Roumania ha kêr-benn distrig Satu Mare, e Treuzsilvania. Emañ war lez ar stêr Someș, er biz da gêr Carei, 660&nbsp;km diouzh Bukarest, tost da harzoù Hungaria hag Ukraina.

Ur gêr a bouez eo evit gwalarn Roumania, a-fet ar sevenadur hag ar c'henwerzh, abaoe ar Grennamzer. Meneget e oa gant an anv "Castrum Zotmar" er gronikenn latin *[[Gesta Hungarorum]]*.

E 2011 e oa  a dud o chom e Satu Mare. Kalzig hungaregerien zo en o zouez (37%), met mont a ra o niver hag o dregantad war zigreskiñ a vloaz da vloaz.

## Liammoù diavaez

*Kumun Satu Mare
Dic Jones

**Dic Jones** (30 Meurzh 1934 &ndash; 18 Eost 2009) a oa ur barzh kembraek hag ul labourer-douar eus Ceredigion. Arc'hdrouiz Gorsedd Kembre e voe ivez.

Ganet e voe **Richard Lewis Jones** e Tre'r-ddôl e hanternoz Ceredigion.Mab d'ul labourer-douar e oa ha labourer-douar e voe ivez, war un atant bihan, "Fferm yr Hendre" e Blaenannerch e kreisteiz Ceredigion.

Dont a reas Dic Jones da vezañ anavezet pa c'hounezas pemp gwech diouzhtu kador Eisteddfod yr Urdd er bloavezhioù 1950. E 1966 e c'hounezas kador an Eisteddfod Genedlaethol en Aberafan, gant ur varzhoneg anvet *Cynhaeaf*.

Embann a reas ul levr diwar-benn e vuhez betek 1973, gant an titl *Os Hoffech Wybod* e 1989. En Eisteddfod Vroadel 2007 e voe anvet *Dic yr Hendre*, e anv-barzh, da arc'hdrouiz da gemer lec'h Selwyn Iolen. Sed a reas en Eisteddfod Kerdiz e 2008, met e 2009 ne c'hallas ket mont da Eisteddfod Y Bala, abalamour ma oa fall e yec'hed.

## Oberennoù
;Barzhonegoù
**Agor Grwn* (1960)
**Caneuon Cynhaeaf* (1969)
**Storom Awst* (1978)
**Sgubo'r Storws* (1986)
**Golwg ar Gân* (2002)
**Cadw Golwg* (2005)

;Eñvorennoù
**Os Hoffech Wybod ... a Chofio Dic* (1989)

## Notennoù
Kékes

**Kékes** (distaget [] en hungareg eo anv menez uhelañ Hungaria, dezhañ 1014 m uhelder. Emañ er biz da gêr Gyöngyös, en aradennad-venezioù Mátra. 

Bez' ez eo an trede lec'h eus Hungaria a sach ar muiañ a douristed, goude Lenn Balaton hag an Danav. Letioù e-leizh zo ha roudennoù ski. E krec'h ar menez ez eus ur peul skinwel.

Dont a ra an anv *Kékes* eus ar ger hungarek *kék* a dalvez kement ha "glas", abalamour da liv damc'hlas ar menez-se.
Rysy

**Rysy** (e poloneg hag e slovakeg, distaget [] e poloneg ha [] e slovakeg) zo ur menez en Tatra Uhel, war an harzoù etre Slovakia ha Polonia. Teir c'hern zo d'ar menez : an hini kreiz zo 2503 m uhelder, hini ar gwalarn zo 2499 m uhelder, ha hini ar gevred zo 2473 m uhelder. Kern ar gwalarn eo menez uhelañ Polonia ; emañ an div all e Slovakia, er c'hreisteiz d'ar vevenn etre an div vro.

E 1840 e oa bet daou zen, Eduard Blasy ha Ján Ruman Driečny, o krimpañ betek al lein evit ar wech kentañ.
Lil Peep

**Gustav Åhr**, ganet d'ar 1añ a viz Du 1996 hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Du 2017, a oa ur c'haner ha raper stadunanat. Brudet e oa dreist-holl dre e lesanv **Lil Peep**. E ganouennoù "White Wine", "Benz Truck", ha "The Way I See Things" zo bet gwelet holl 4 milion a wechoù war YouTube.

Marvet eo en ospital goude bezañ bet lonket re a Xanax.
## Buhez prevez
Bevet en deus bet gant Bella Thorne hag evelti en devoa embannet bezañ dedennet kement gant ar baotred hag ar merc'hed dre Twitter e 2017.
## Diskoù
### Pladennoù
**[[Come Over When You're Sober, Pt. 1]]* (2017)

### Mixtapes
**Lil Peep Part One* (2015)
**Live Forever* (2015)
**Crybaby* (2016)
**Hellboy* (2016)

### Extended play (EP)
**Feelz* (2015)
**Vertigo* (2016)
**California Girls* (gant Nedarb Nagrom) (2016)
**Teen Romance* (2016)
**Castles* (gant Lil Tracy) (2016)
**Castles II* (gant Lil Tracy) (2017)
Grammaire bretonne

**Grammaire bretonne** zo ul levr yezhadur gant Roparz Hemon.

Er bloavezhioù 1970 e veze implijet alies gant an dud a studie brezhoneg a-gevret gant Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon.

Da ziwall : dindan ar memes titl eo bet embannet war-lerc'h e varv ar yezhadur bet savet gant Pêr Trepos. 

## Embannadurioù
*E 1941 e oa bet graet an embannadur kentañ, gant Gwalarn.
*E 1948 e oa bet graet an eil embannadur, gant Skridoù Breizh.
*E 1963 e oa bet graet ar 4vet embannadur, gant Al Liamm.
*E 1975 e oa bet graet an 8vet embannadur.
*E 1979 e voe embannet un droidigezh vrezhoneg anezhañ, anvet Yezhadur berr ar brezhoneg.
*E 1984 e oa bet graet an 9vet embannadur.

## Pennad kar
*Yezhadurioù ar brezhoneg
Neville Chamberlain

**Arthur Neville Chamberlain**, ganet d'an 18 a viz Meurzh 1869 hag aet da Anaon d'an 9 a viz Du 1940, a oa ur politikour saoz. Ezel e oa eus ar strollad mirour ha bez e voe Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet etre an 28 a viz Mae 1937 hag an 10 a viz Mae 1940. Chamberlain a zo brudet evit e bolitikerezh etrebroadel, dreist-holl evit bezañ bet aozer Emglev München e 1938. Gant an emglev-se e oa bet roet da Alamagn an Trede Reich tiriad ar Sudetenland (lec'h ma oa alamanegerien) e Tchekoslovakia. En desped d'an emglev, pa voe aloubet Polonia gant Adolf Hitler e voe disklêriet ar brezel dezhañ gant ar Rouantelezh-Unanet d'an 3 a viz Gwengolo 1939. Neville Chamberlain a voe e penn Breizh-Veur e-pad 8 miz kentañ an Eil Brezel-bed.
Anthony Eden

**Robert Anthony Eden**, Kentañ kont Avon ( e Rushyford, kontelezh Durham -  e Alvediston, Wiltshire), a oa ur politiker eus Breizh-Veur. Ministr an Aferioù Estren e voe teir gwech ha Kentañ Ministr eus 1955 da 1957.

Yaouank a-walc'h e oa pa voe dilennet da gannad mirour e Ti ar C'humunioù ha mont a reas da Vinistr an Aferioù Estren da 38 vloaz. E zilez a roas abalamour da bolitikerezh re glouar Neville Chamberlain e-keñver Italia Benito Mussolini. Ministr an Aferioù Estren e voe c'hoazh e-pad an Eil Brezel-bed, hag adarre e deroù ar bloavezhioù 1950. Dont a reas da vezañ Kentañ Ministr e-lec'h Winston Churchill e miz Ebrel 1955 ; hag ur miz diwezhatoc'h e voe kadarnaet er post-se pa voe trec'h ar Strollad Mirour en dilennadeg kannaded.

Daoust ma oa brudet Anthony Eden da vezañ un diplomat barrek, e nac'has Stadoù Unanet Amerika, e 1956, mont a-du gant Breizh-Veur ha Bro-C'hall a ginnige ober brezel da Ejipt Naser, abalamour da enkadenn Suez. Kement-se a voe gwelet evel ur pezh c'hwitadenn evit politikerezh diavaez Breizh-Veur hag evel un arouez eus digresk galloud ar vro-se er Reter Nesañ. Hervez an istorourien ne gomprenas ket Anthony Eden pegen enebet e oa ar Stadoù Unanet ouzh ur vrezelekadenn evel-se. Daou viz goude dibenn emelladenn Breizhveuriz ha Gallaoued e Suez, e roas e zilez, war zigarez e oa fall e yec'hed. Kemeret e voe e lec'h gant Harold Macmillan.
Françoise Héritier

**Françoise Héritier** (15 a viz Du 1933 - 15 a viz Du 2017) a oa un denoniourez vrudet, ha benevelourez c'hall. Studiet he deus bet denoniezh sokial diwar-benn kerentiezh. He oberenn brudetañ a zo ar levrenniad *Paotred / Merc'hed* (titl a orin : *Masculin / Feminin*) a zispleg darempredoù etre merc'hed ha paotred, dreist-holl penaos e vez bet fardet mestroni ar baotred war ar merc'hed, iwe dre ar arouezioù e-pad ar c'hantvloazvezhioù.

## Buhez
Ganet e oa-hi d'ar 15 a viz Du 1933 e Veauche (Departament Loire, Bro C'hall) ha marvet d'ar 15 a viz Du 2017 e Paris, Bro C'hall.
84 e oa-hi.
Soñjoù eus he buhez personel ha micherel he deus diskouezet en he levrioù *Holen ar vuhez* (titl a orin : *Le sel de la terre*), ha *A youl an deizioù* (titl a orin : *Au gré des jours*).

## Labourioù
Denoniezh sokial diwar-benn kerentiezh ha arc'hwelerezh reizhiadoù hanter-kemplezh nesañded, diwar-benn keal gwadserc'h, diwar-benn darempredoù etre paotred ha merc'hed, diwar-benn feulster, diwar-benn denoniezh argelek ar c'horf .
Da heul Claude Levi-Strauss e oa aet er College de France er gador-gelenn studioù keñveriet kevredigezhoù Afrika da 1982 betek 1998.
An eil maouez e oa-hi bet roet ur gador-gelenn er College de France. 
Brudet hag anavezet e oa dre brizioù ha medal

## Oberennoù
* *Div c'hoar hag o mamm* (titl a orin : *Deux soeurs et leur mère : anthropologie de l'inceste*) 
* *Paotred / Merc'hed* (titl a orin : *Masculin / Feminin** levrenn 1 : Soñj diforc'h (titl a orin : La pensée de la différence)
* *Paotred / Merc'hed* titl a orin : *Masculin / Feminin** levrenn 2 : Dispennañ an ziforc'h (titl a orin : Dissoudre la différence)
* *Holen ar vuhez* (titl a orin : *Le sel de la terre*)
* *A youl an deizioù* (titl a orin : *Au gré des jours*)

## Liammoù diavaez

* Pajenn ofisiel war lec'hiennad Collège de France

## Notennoù ha daveennoù
Brezhoneg, un siècle de breton

**Brezhoneg, un siècle de breton** zo un teulfilm gant Pierrick Guinard hag embannet e 2002.

Pemp DVD a ya d'ober an teulfilm.
## Lodennoù an teul-film
# Eus an 19vet kantved d'ar C'hentañ Brezel-bed, an holl a gomz Brezhoneg. (*Du 19e siècle à la première guerre mondiale, tout le monde parle Breton*)
# Eus an eil brezel d'egile, ar galleg o tont war-wel (*D’une guerre à l’autre,le Français s'installe*)
# Eus an Eil Brezel-bed d'ar bloavezhioù 60, cheñch penn d'ar vazh (*De la deuxième guerre mondiale aux années 60, le basculement*)
# Fin ar bloavezhioù 50.... penn-kentañ an 21vet kantved, ar gouezhadenn (*Fin des années 50 ... début du 21e siècle, l'écroulement*)
# Komz brezhoneg hiziv, komz brezhoneg warc'hoazh. (*Parler breton aujourd’hui, Parler Breton demain*)

## Liammoù diavaez
* Filmig tañva
* War lec'hienn Bretagne et diversité
## Notennoù ha daveennoù
Mahabad

**Mahabad** (kurdeg: مەھاباد, perseg: مهاباد ; treuzskrivet ivez *Mahābād* pe *Mehābād*) zo ur gêr vras e kornôg Iran. Kêr-benn proviñs Azerbaidjan ar C'hornôg eo. Emañ er c'hreisteiz da Lenn Ourmia, en un draoñienn 1300 metr uhelder.

E 2006 e oa  a dud o vevañ enni. Kurded eo an darn vrasañ eus an annezidi. 

Kêr-benn Republik berrbad Mahabad e voe e 1946, pa voe krouet ar stadig dizalc'h-se, dindan renerezh Qazi Muhammad.
1997 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:1996 e Breizh - **1997 e Breizh** - 1998 e Breizh

1997 e Breizh

## Darvoudoù
* Krouidigezh ar gevredigezh Bretagne Football Association.
* C'hwevrer : dilezet eo bon splujerezioù an Oriant gant ar Morlu gall.
* 12 Ebrel : manifestadeg e Pondi evit ar Garta europat evit ar yezhoù rannvroel pe bihanniver, gant ur 1500 den bennak o tibuniñ.
* Ebrel : hervez ur sontadeg graet gant TMO Ouest, war c'houlenn ar gazetenn *[[Le Télégramme]]*, e vefe  a dud o komz brezhoneg e Breizh-Izel ha  o kompren ar yezh-se. N'eo bet graet ar sontadeg-se nemet e Breizh-Izel.
* 15 Mae-18 Mae : Gouel Broadel ar Brezhoneg e Louergad.
*25 Mae ha 1añ Mezheven : dilennadeg ar gannaded. E Breizh ez a 20 sez gant ar PS, 1 gant ar PCF, 10 gant an UDF ha 5 gant an RPR.
* Gwengolo : digoradur klasoù divyezhek katolik e Landreger, Henbont ha Redon.
* Gwengolo : echu eo gant ar gazetenn sizhuniek Nekepell.
* Here : embannadur *[[Grammaire du breton contemporain]]*, savet gant Frañsez Favereau.
* Kerzu : embannadur an dornlevr *[[Ni a gomz brezhoneg]]* gant TES.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1997|Ganedigezhioù]]
*Benoît Purenne, c'hoarier echedoù

## [[:Rummad:Marvioù 1997|Marvioù]]
*Rémy Bourlès, treser
*André Even, livour
*Visant Fave, den a iliz
*Charles Foulon, skolveuriad
*Denise Guieysse, emsaverez
*Eugène Guillevic, barzh gallek
*Manu Kerjean, kaner
*Bernard Legrand, politiker
*Youenn Souffez-Despré, emsaver
*Pierre-Henri Teitgen, gwiraour ha politiker

__NOTOC__
Rio Tinto (Gondomar)

**Rio Tinto** zo ur gêr hag ur barrez eus kumun Gondomar, e distrig Porto. Div barrez zo aet d'ober anezhi : Rio Tinto hec'h -unan (50 713 a dud e 2011) ha Baguim do Monte (14 102 a dud e 2011).
Rio Tinto

**Rio Tinto** (e portugaleg), pe **Río Tinto** (e spagnoleg), zo anv meur a stêr ha meur a dra all.

## Stêrioù
*Río Tinto, e proviñs Huelva (Spagn) 
* Río Tinto (Honduras)

## Kumunioù ha kêrioù
* Rio Tinto, parrez eus kumun Gondomar, e Portugal 
* Rio Tinto, ur gumun e stad Paraíba e Brazil

## Armerzh
* The Rio Tinto Company, kompagnunezh mengleuzioù ;
* Rio Tinto Group, strollad etrebroadel a vengleuzierezh savet diwar ar gompagnunezh ;
* Rio Tinto Stadium, stad e Sandy (Utah, SUA).
Maximinus II

**Maximinus II**, pe **Maximinus Daia**, pe **Caius Valerius Galerius Maximinus** (war-dro 270 - 313), a voe Impalaer roman etre 308 pe 310 ha 313.

Ganet e oa e Felix Romuliana (hiriv Gamzigrad, en Serbia) er broviñs nevez krouet er c'hreisteiz d'an Danav, Dacia Aureliana.
Mab e oa d'ur mesaer, ha niz d'an impalaer Galerius.
Maximinus

**Maximinus** zo un anv latin hag a voe anv meur a zen.

## Tud
*Maximinus Ais, sant kristen ha kentañ eskob Ais, e Provañs;
*daou impalaer roman:
** Maximinus Iañ
** Maximinus II

## Pennadoù kar
* Maximianus, adstumm latin
* Maximien, e galleg
* Maximin, e galleg
* Maximino, e spagnoleg
* Massimino
Maximien

**Maximien** zo un anv-bihan gallek.

## Gerdarzh
Eus an anv latin Maximianus. 

## Yezhoù all
* Massimiano, en italianeg. 

## Tud
Stumm gallek an anv-tud Maximianus, anv latin meur a zen en Henroma.

## Oberenn
*Maximien (La Chaussée), pezh-c'hoari gallek en XVIIIvet kantved. 

## Pennadoù kar
*Maxime
*Maximin
Maximinus Iañ

Maximinus Iañ, pe **Caius Julius Verus Maximinus Thrax** (war-dro 173 - 238) a oa un impalaer roman hag a renas e-pad tri bloaz, etre 235 ha 238. Brudet e oa da vezañ un tirant kriz, hag emsavadeg a voe en Africa a-enep dezhañ.

Ganet e oa e Trakia, war-dro 173, damvarbared e dud hervez Herodianus. Mesaer e vije bet a-raok mont d'an arme ma teuas da vout ofiser. Hervez *[[Historia Augusta]]* e oa got e dad, hag alanez e vamm. Koulskoude eo roman e anv Caius Julius Maximinus, pe a orin, pe roet dezhañ en arme. Hervez *Historia Augusta* e oa ur ramz a 2 metr 60, diaes da grediñ. 
War-dro 191 e oa soudard war varc'h, dont a reas da vout kantener, brezeliñ a reas en Mezopotamia e 232 a-enep ar Bersed, en 234 e reas war-dro gourdoniñ ar soudarded nevez a-raok ar brezel ouzh an Alemanned.
Maximin

**Maximin** zo un anv-bihan gallek.

## Gerdarzh
Eus an anv latin Maximinus. 

## Anv-bihan
*Maximin Isnard (1755-1825), politikour gall,
* Maximin Giraud (1835-1875), beleg ha misioner gall. 

## Anv-tiegezh
*Daniel Maximin, skrivagner eus Gwadloup.

## Pennadoù kar
*Maxime
*Maximien
*Maximilien
*Maximinus
*Maximus
*Mesmin
*Saint-Maximin
San Cristoforo

**San Cristoforo** zo un anv-lec'h en Italia.

## Lec'hioù
### Kumunioù, parrezioù, karterioù
*San Cristoforo (Piemonte), kumun en Italia, en proviñs Alessandria;
**San Cristoforo*, frazione e Bobbio en proviñs Piacenza
**San Cristoforo al Lago*, frazione e Pergine Valsugana en proviñs Trento
**San Cristoforo*, frazione en Ispani en proviñs Salerno

### Menez
*Monte San Cristoforo, menez en San Marino.

## Pennadoù kar
* San Cristóbal, anv-lec'h spagnolek
* Saint-Christophe, anv-lec'h gallek
* St Christopher, anv-lec'h saoznek
* Sant Kitts
Maxime

**Maxime** zo un anv-bihan gallek, par d'an anv-bihan Maksim.

## Gerdarzh
Eus an anv latin Maximus, "an hini brasañ".

## Tud
* Maxime Maufra (1861-1918), livour breizhat goudeimpresionour,
* Maxime Chattam (g. e 1976), oberour romantoù polis gall.

## Oberennoù
* *Maxime*, film gall gant Henri Verneuil e 1958.

## Pennadoù kar
*Maksim
*Maximien
*Maximilien
*Maximin
*Maximinus
*Maximus
*Mesmin
*Saint-Maximin
Likos (mab Pandion)

**Likos** (en henc'hresianeg Λύκος / Lúkos) a oa unan eus pevar bugel Pandion, roue Megara, ha Pilia.

Pa varvas e dad en em glevas Likos gant e dri breur all (Egeos, Nisos ha Pallas) da gemer ar galloud en Aten diwar-goust Metion, en devoa kemeret kurunenn Pandion. Rannet e voe ar galloud entrezo o-fevar, ha da Likos e tegouezhas enez Eubea .
Pallas (mab Pandion)

**Pallas** (Πάλλας) a oa mab da Bandion, roue Megara, ha d'e bried Pilia, e mojennoù Hellaz kozh. Tri breur en devoa : Egeos, Nisos, ha Likos. 

Pa varvas Pandion e voe kemeret ar galloud gant Metion. En em glevout a reas ar pevar breur da gemer ar galloud ha da rañnañ ar vro etrezo o-fevar. Aegeas a voe roue, Pallas ac'h eas Paralia pe Diacria gantañ.

Pa varvas Aegeas e klaskas Pallas kemer ar galloud digant e niz Teseus, met lazhet e voe, hag e hanter-kant bugel da-heul.
Pandion (mab Kekrops)

**Pandion** (en henc'hresianeg Πανδίων / Pandíôn), mab da Gekrops ha Metiadusa, a voe roue Aten. Dre heg e voe kaset kuit gant e eontr Metion. Hag eñ d'an harlu neuze da gêr Megara, ma teuas da vout roue, gant harp Pilas. 

Dimeziñ a reas da Pilia, ha bugale o doe : Egeos, Pallas, Nisos, Likos.

Arabat droukveskañ e anv ha hini e dad-kozh Pandion, mab Eric'hthonios ha Filomele ha Prokne.
Likos

**Likos** (diwar ar gresianeg: Λύκος "bleiz") a zo anv meur a zen ha meur a stêr e mojennoù Hellaz.

## Tud
* **Likos** (mab Ares), roue Libia hervez ar mojennoù, a aberzhe estrenien d'e dad. Tad e oa da Galliroe, serc'h Diomedes.
* Likos (breur Nikteüs), a oa eontr da Antiope. Brazezet e oa bet e nizez gant an doue Zeus. Tec'het e oa ar plac'h eus ti he zad, Nikteüs, ha laosket he bugale, Amfion ha Zethos, war menez Kitairon. Kavet e voent gant ur mesaer, ha degaset en-dro d'o zad-kozh. Likos a voe kaset gant e vreur Nikteüs da gerc'hat e verc'h Antiope. Ober a reas, hag e roas Antiope da sklavez d'e wreg Dione neuze.
** Likos (mab Dirke), mab da Likos ha d'e eil pried, Dirke
*** Likos (diskennad da Likos), ur gourvab da Likos (breur Nikteüs).
*Likos, mab da b-Poseidon ha Kelaino, hag hantervreur Euripilos. Ren a reas an daou vreur en Inizi Gwenvidik.
*Likos, mab da b-Prometeüs ha Kelaino, breur da Chimaireos. 
*Likos (mab Pandion), unan eus pevar mab Pandion

## Stêrioù
*Likos (Pontos), e Pontos, a en em daol er Mor Du nepell diouzh Amisos.
Pandion (mab Erec'hthonios)

**Pandion** (en henc'hresianeg Πανδίων / Pandíôn), a oa mab da Eric'hthonios ha Praksitea. pempvet roue Aten a oa anezhañ.

Dimezet e oa da Zeuxippe, ha daou vab o doe, Erec'htheüs ha Boutes, ha div verc'h, Filomele ha Prokne.

Arabat ober kemmesk gant e c'hourvab Pandion, tad Egea ha Nisos.
Maurus Servius Honoratus

**Maurus Servius Honoratus**, anavezet ivez evel **Servius**, a oa ur yezhadurour latin eus ar IVvet kantved. Brudet e oa, en e amzer, evel desketañ den Italia. Sevel a reas *In tria Virgilii Opera Expositio*, ul levr displegadurioù diwar-benn oberenn ar barzh latin Vergilius, ha hennezh e voe ar c'hentañ dornskrid moulet e Firenze gant Bernardo Cennini, en 1471.
Joe Son

**Joseph Hyungmin Son** (Koreaneg: 손형민;), ganet d'an 22 a viz Du 1970, zo un torfedour, bet aktour ha gourener stadunanat a orin sukorean. Emañ e toull-bach Salinas Valley State Prison kondaonet d'an toull-bac'h da viken evit gwallerezh a-stroll, jahinerezh ha muntr garv.

D'an 28 a viz Genver 2011 e voe kondaonet da 17 vloaz ha pevar miz toull-bac'h. D'an 28 a viz Gwengolo 2011 e voe kondaonet d'an toullbac'h da viken evit jahinerezh dre ma oa aet re a amzer e-bioù abaoe ar palforserezh. E miz Here 2011 e voe kondaonet evit muntr ur c'henbrizoniad, adkondaonet e voe da 27 vloaz toull-bac'h e 2017 evit muntr garv.
## Liammoù diavaez
* Joe Son war an IMDB
Aroumaneg

An **aroumaneg** (*limba armãneascã*, *armãneshce*, *armãneashti*, *rrãmãneshti*) zo ur yezh indezeuropek eus skourr ar yezhoù romanek. Komzet e vez e Gevred Europa. E Gres emañ ar braz eus an aroumanegerien o vevañ hag un toullad anezho zo ivez en Albania, Bulgaria, Serbia hag e Makedonia an Norzh.

Kar a-dost eo an aroumaneg d'ar roumaneg, a-fet ar vorfologiezh hag ar sintaks, ha dont a ra ar braz eus e c'heriaoueg eus al latin. Muioc'h eo bet levezonet ar roumaneg gant ar yezhoù slavek avat, tra m'eo bet levezonet an aroumaneg, diouzh e du, gant ar gresianeg a-hed e istor.

## Statudoù hervez ar broioù

### Albania
Eno eo anavezet an aroumanegerien evel ur vinorelezh vroadel, abaoe Here 2017. Emaint o chom e kreisteiz ar vro, en-dro da gêrioù Voskopoja, Fier, Vlorë. Hervez ar c'helenner Dorin Lozovanu, eus Moldavia, en 2012 e veze kelennet aroumaneg e skolioù zo eus e Korçë, Divjaka, Selenica ha Vlorë, hogen evel danvez ouzhpenn. E Divjaka ha Vlorë e veze oferennoù er yezh, hag ivez ur wask aroumanek.

### Gres
Kavet e vez aroumanegerien en hanternoz hag e kreiz ar vro, dreist-holl (Epeiros, Makedonia, Trakia, Thessalia). O cheñch yezh buan emañ ar vinorelezh-se : n'eus tamm statud ebet gant an aroumaneg ha ne vez ket kelennet er skolioù, nemet e skol-veur Thessaloniki. A-gozh e sell an aroumanegerien outo o-unan evel Gresianed (*Elini*), daoust ma n'int ket gresianegerien (*Grets*). E 2001 e oa bet kondaonet un den, Sotiris Bletsas, da 15 miz toull-bac'h, abalamour m'en doa skignet skridoù a rae anv eus yezhoù minorelaet en Europa hag e Gres. A-benn ar fin e oa bet didamallet an den.

### Makedonia
Honnezh eo ar vro nemeti ma'z eo anavezet an aroumanegerien evel ur vinorelezh vroadel, abaoe 2001. Yezh ofisiel eo e kêr Kruševo. En 2001, hervez ar yezhour stadunanat Victor A. Friedman, e veze kelennet e Skopje, Štip, Bitola, Kruševo, Kumanovo, Struga hag Ohrid, hag ouzhpenn e oa abadennoù skingomz ha skinwel er yezh.

Er vro-se e vez kelennet aroumaneg evel danvez e lod eus ar skolioù kentañ derez ha gwir o devez an aroumanegerien da ober gant o yezh dirak al lezioù-barn.

Ouzhpenn krouiñ oberennoù lennegel er yezh a vez graet ha gant ar skrivagner Dina Cuvata ez eus bet graet un toullad troidigezhioù, ma'z eo bet troet Kantik ar C'hantikoù, an Ilias, an Odisseia, an Eneis, an Nibelungen, an Divina Commedia hag ur geriadur skrivagnerien aroumanek.

### Roumania
Un niver brazik a aroumanegerien zo eno : d'ar vro-se e oa deuet aroumanegerien da vevañ, en  hag en  dreist-holl, deuet eus Gres, Albania, Bulgaria ha Serbia, met n'eus statud ebet dezho, dre ma seller ouzh an aroumaneg evel ur rannyezh eus ar roumaneg.

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*Tra Armanami
*Aroumanegerien Roumania
*Anveatsã armãneashti (Deskiñ aroumaneg)
*Makedonarmân Council 
*Le valaque/aromoune-aroumane en Grèce - Euromosaic
Saozneg Bro-Skos

**Saozneg Bro-Skos** (*Scottish English*) eo an doare saozneg a reer gantañ e Bro-Skos. Ar yezh voas eo eno er skridoù hag er mediaoù. Arabat kemmeskañ anezhañ gant ar skoteg, pe *scots*, a zo ur yezh distag, disheñvel diouzh ar saozneg. Levezonet eo bet ar saozneg komzet e Bro-Skos avat gant ar yezh all-se, ken evit an distagadur, ken evit ar c'heriaoueg. Diforc'hioù zo hervez ar rannvroioù ivez : disheñvel eo saozneg an Uheldirioù diouzh hini an Izeldirioù rak levezonet eo bet saozneg an Uheldirioù gant ar gouezeleg un tamm. 

Ouzhpenn an diforc'hioù distagadur, yezhadur ha geriaoueg a zo etre saozneg Bro-Skos ha saozneg Bro-Saoz, ez eus ivez termenoù dibar da ensavadurioù Bro-Skos, war dachenn ar relijion, ar gwir pe ar velestradurezh. E-touez ar gerioù dibar eus ar vuhez pemdeziek hag a zo anavezet-mat e c'haller menegiñ *outwith* ("er-maez"), *pinkie* ("biz bihan", anavezet ivez er Stadoù Unanet ha skrivet "pinky" eno), *wee* ("bihan", anavezet ivez e Hanternoz Iwerzhon), *bairn* ("bugel")...
Inis Píc

**Inis Píc** (*Spike Island* e saozneg) zo un enezenn en Iwerzhon, e Morlenn Corcaigh.

War an enezennig-se e oa bet ur manati er . En  e oa bet savet ur c'hreñvlec'h gant ar Saozon. Alese e c'halled evezhiañ porzhioù Corcaigh hag An Cóbh. Betek 2004 e voe war an enezenn ur c'hreñvlec'h evit an arme hag un toull-bac'h ivez. Un nebeud tud a oa o chom warni ivez : ur skol vihan a oa, un iliz, ur vag-treizh da vont da g-Cóbh.

E 2009 e voe roet an enezenn da guzul Kontelezh Corcaigh ha graet e voe labourioù evit digeriñ al lec'h d'an douristed. Ur vag-treizh zo da gas an dud d'an enezenn adalek Cóbh. Gallout a reont gweladenniñ kreñvlec'h kozh an arme, koulz hag ar prizon. E 2016 e oa bet  a douristed o vont da Inis Píc.