open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ar Pevar Aviel

**Ar Pevar Aviel** zo anv meur a levr brezhonek hag a vod pevar aviel an Testamant Nevez, da lavarout eo :
* Aviel Mazhev, 
* Aviel Mark, 
* Aviel Lukaz 
* Aviel Yann.

## Levr [[Yann-Frañsez ar C'haer]]
*[[Ar Pevar Aviel lakeat en unan]]* zo ul levr gant Yann-Frañsez ar C'haer, e 1904, e Brest.

## Levr Maodez Glanndour
Ul levr brezhonek embannet gant Al Liamm e 1969. Ennañ e kaver pevar Aviel an Testamant Nevez, troidigezh graet gant Maodez Glanndour ha beleien gatolik all, Klerg da gentañ penn.

Klemm a reas Klerg war-lerc'h an embannadur, en e gelaouenn *Barr-Heol*, e oa bet adwelet e skrid ha lakaet traoù ha ne gave ket reizh.

## Pennadoù
*En em garit an eil egile

## Troidigezhioù all
*F. RICHARD, An Aviel ha meditacionou, Montroulez, 1819, 
*L.-M. BILER-AZENOR, person Evias, Aviel Katolik (4 aviel en unan), Sant-Brieg, 1907,
*J.-B. OLIÉRO (Oliéreu), person Kistinid, En Aviél, Gwened, 1913,
*Yann-Vari Ugen, Buhez H.S. Jezuz-Krist, hervez ar pevar aviel laket en unan, An Oriant, 1930.
Strollad Marksour Leninour Italian

Ar **Partito Marxista Leninista Italiano** (*Strollad Marksour Leninour Italian*) a zo ur strollad politikel komunour marksour-leninour italian. Enebet eo ouzh an drotskiouriezh.

E 2015 en deus embannet harpañ *ar stad islamek a-enep an impalaeriezh*

## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ar stollad.
## Notennoù
Luigi Cherubini

**Maria Luigi Carlo Zenobio Salvatore Cherubini**, anavezet dindan an anv **Luigi Cherubini**, a zo ur sonaozour italian, ganet d'ar 14 a viz Gwenholon 1760 e Firenze (Italia) ha marvet d'ar 15 a viz Meurzh 1842 e Pariz (Bro-C'hall). 

Bevet ha labouret en deus e Pariz, ha skrivet c'hoariganoù.

## Levrlennadur
* Alessandro Di Profio, *La Révolution des Bouffons. L’opéra italien au Théâtre de Monsieur (1789-1792)*, Pariz, CNRS Editions, 2003
* Alessandro Di Profio, « Interscambi tra il concerto e la scena. L’esempio della produzione italiana a Parigi alla fine dell’Ancien régime », *Mozart-Jahrbuch*, 2000, pp. 255-287
* Alessandro Di Profio, Cherubini : *Médée*, Decca (chef d’orchestre : Lamberto Gardelli), texte de présentation.
Origami

An **origami** eo arz ar plegañ paper.

Dont a ra an arz-se eus Sina, ha *jiezhi* a vez graet anezhañ eno, met talvout a ra ar ger d'ober meneg eus plegañ evel eus troc'hañ paper. 

E japaneg e vez laret *origami*, eus *oru* plegañ ha *kami* paper.
Efim Geller

**Efim Petrovich Geller** (e kirileg: Ефим Петрович Геллер) a zo bet ganet d'an 8 a viz Meurzh 1925 en Odessa, en Unaniezh Soviedel ha marvet d'ar 17 a viz Du 1998 e Moskov (Rusia) .

Mestrc'hoarier ha skrivagner echedoù ukrainan ha soviedat e oa.

Kampion Ukraina e voe e 1950, e 1957, e 1958 hag e 1959. Kemer a reas perzh 23 gwezh e Kampionad echedoù Unaniezh Soviedel. Dont a reas ar maout div wezh gantañ, e 1955 hag e 1979.

Mestr Etrebroadel e voe adalek 1951, ha Mestr Meur Etrebroadel adalek 1952.

2765 e voe e renk Elo (FIDE) gwellañ, e miz Eost 1963.

## Oberennoù skrivet
* Efim Geller, *Grandmaster Geller at the Chessboard*, 1969 ;
* Efim Geller, *The application of chess theory*, Pergamon Press, Oxford, 1984, ISBN 0-08-029738-2

## Liammoù diavaez
* Partiennoù Geller e Chessgames (e saozneg)
* Lec'hiadurioù ag e bartiennoù (e saozneg)
* Buhezskrid e ''The Week in Chess'' (e saozneg)
* Pennad e ''Chesspro'' (e rusianeg)
Garadenn

**Garadenn** (ur **c'haradenn**) eo ar ger a vez implijet gant brezhonegerien zo a c'hoari echedoù eus ar *gambetto* italianek da lavarout eo aberzh ur pion pe ur pezh all da vare digoradur ur c'hoariadenn, kontrol d'ar sturienn ha ne dleer ket lezel pezhioù da vont da goll. 

Kement-se a vez graet evit aesaat an arsailh, kaout lec'h, digeriñ linennoù, ha gounit amzer. 

## Gerdarzh
Dont a ra ar ger italianek *gambetto* (anavezet gant Léon Gambetta a dra sur) eus *gamba* a zo gar, ha *gambitare* a dalv kement hag *ober gar*, diwar-se *garadenn*.

## Garadennoù a bep seurt
* Garadenn Benko 
* Garadenn Blackmar-Diemer
* Garadenn Danois
* Garadenn Evans
* Garadenn Budapest
* Garadenn ar c'hreiz 
* Garadenn an itron
* Garadenn Morra
* Garadenn Napoleon
* Garadenn roue
Dylan

**Dylan** zo un anv-bihan kembraek.

## Gerdarzh
Savet e vije gant *dy* (bras) ha *llanw* (lanv). Distaget e vez « deu » ha n'eo ket « di » (IPA: /ə/). An dra-se ne vir ket an dud, e-maez Kembre, da zistagañ evel ma karont.

## Mojennoù
* Dylan Eil Ton, breur gevell an doue Lleu Llaw Gyffes

## Anv-bihan
### Skrivagnerien
* Dylan Thomas, barzh kembreat a skrivas e saozneg
### Aktourien
* Dylan McDermott, stadunanad
* Dylan Sprouse, stadunanad
* Dylan Moran, iwerzhonad
* Dylan O'Brien, stadunanad
### Kanerien ha sonerien
* Bob Dylan, lesanv Robert Zimmerman, ganet en 1941, kaner stadunanat
Bill Clinton

**Bill Clinton** (ganet **William Jefferson Blythe III** d'an 19 a viz Eost 1946) zo anezhañ eil ha daou-ugent prezidant Stadoù-Unanet Amerika. Dilennet e voe evit daou respet pevar bloaz eus 1993 da 2001.

## Prezidantelezh

E 1993 e oa bet trec'h war George H. W. Bush gant e vesprezidant Al Gore. Deuet mat-tre e oa gant an dud met stourm a renkas ober ouzh ur C'hongres el lec'h ma oa ar muiañ-niver gant ar Strollad Republikan.

E wreg Hillary a brientas un danvez lezenn diwar-benn ar surentez sokial hag an asurañs kleñved. Met skoilh en devoe gant ar C'hongres. Abalamour d'an dra-se e kemmas ar muiañ-niver er C'hongres goude dilennadegoù savet evit un darn eus ar gannaded.

## Liesseurt
Ur boulouard zo bet lakaet en e anv e Pristina.

## Gwelet ivez
* Hillary Clinton
* Al Gore

## Daveoù

## Liammoù diavaez
*  Hamdam Mostafavi, « La retraite active de Bill Clinton », e ''Courrier international'' an 27/09/2006
*  Skeudennoù e ober denegour er Reter-Kreiz
Strollad Labourerion Haiti

**Strollad Labourerion Haiti** (e galleg: *Parti des Travailleurs Haïtiens, PTA*) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour oberiant en Haiti, bet krouet e 1966.
Strollad Komunour Haiti

**Strollad Komunour Haiti** (e galleg: *Parti Communiste Haïtien*) a oa anv ur strollad komunour en Haiti, bet krouet e 1934 gant Jacques Roumain, deuet da vezañ Sekretour-Meur ar Strollad.

E 1936 e oa bet divodet ar Strollad gant Prezidant, Sténio Vincent.
Strollad Komunour Nevez Haiti

**Strollad Komunour Haiti** (e galleg: *Nouveau Parti Communiste Haïtien*) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour oberiant en Haiti, bet savet, hervez ar Strollad, diwar herezh Strollad Komunour Haiti.

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn ar Strollad
Strollad Komunour Labourerion Jordania

**Strollad Komunour Labourerion Jordania** (e arabeg: *Hizb al-Shaghghīlah al-Shuyu'īyah al-Urdunī* حزب الشغّيلة الشيوعية الأردني) a zo anv ur strollad komunour oberiant e Jordania, bet krouet e 1997 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Jordania, bet implijet gantañ da gentañ-penn an hevelep anv "Strollad Komunour Jordania" betek ma tivizas lakaat e anv war restroù ofisiel strolladoù politikel ar vro ma oa bet adanvet "Strollad Komunour Labourerion Jordania".

En tu-kleiz da Strollad Komunour Jordania emañ.

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn ar Strollad] (en arabeg)
Dylan Eil Ton

**Dylan Eil Ton** (hervez ar c'hrenngembraeg) pe **Dylan Ail Don** (er yezh a-vremañ) eo anv breur Lleu Llaw Gyffes ha mab Arianrhod er Mabinogi.

## Menegoù all
Meur a varzhoneg zo e *[[Levr Taliesin]]* diwar-benn Taliesin Ben Beirdd ma reer anv eus Dylan, hag en dornskrid-se e lenner ur marvnad dezhañ ivez. Un anv all dezhañ en *Llyfr Taliesin* eo 'Dylan Ail Môr'.

## Maen Dylan

En *[[Englynion y Beddau]]* (e Levr Du Caerfyrddin), eo skrivet emañ bez Dylan e kornad Clynnog Fawr en Arfon, e Gwynedd:

:Yn ydd wna ton dolo
:Bedd Dylan (yn) llan Beuno.

Emañ Trwyn (*fri*) Maen Dylan e-tal Aberdesach e kumuniezh Clynnog. Er mor emañ ***Maen Dylan***, ur garreg ouzh troad an Trwyn.

## Notennoù
Llywelyn

**Llywelyn** (distagañ ) zo un anv-bihan kembraek.

## Gerdarzh
Dont a ra moarvat eus un anv brezhonek kozh (predenek, gouez da lod, *Lugubelenus*, diwar *[[Lug]]*, anv an doue kelt, ha *[[Belenos]]*. Kavout a reer **Llywellyn**, **Llewelyn** pe **Llewellyn**, met e kembraeg reizh n'eus nemet tri "l".

## Tud
### En istor Kembre
Un toullad tud zo bet en anv-se :

*Llywelyn ap Merfyn (marvet e 942) roue Powys en Xvet kantved; 
*Llywelyn ap Seisyll (marvet e 1023), roue Gwynedd ha Deheubarth
*Llywelyn ab Iorwerth, lesanvet Llywelyn Fawr (war-dro 1173–1240), Priñs Gwynedd, a rene war an darn vrasañ eus Kembre
*Llywelyn ap Maredudd ap Llywelyn ap Maredudd ap Cynan (marvet 1263), priñs bihan, kont Meirionydd
*Llywelyn Olaf (war-dro 1228-1282), diwezhañ Priñs Kembre, lazhet e Cilmeri, 
*Llywelyn ap Dafydd (war-dro 1260-1288), pennhêr ha dleet ar gurunenn dezhañ, bac'het e 1283
*Llywelyn Bren (marvet e 1318), a savas ar bobl e 1316
*Llywelyn ap Gruffydd Fychan (1341-1401), un aotrou a voe lazhet dre ma skoazellas Owain Glyndŵr da dec'hel rak ar Saozon
*Un toullad barzhed :
**Llywelyn Ddu, anv daou varzh anavet.
**Llywelyn Fardd, anv daou varzh anavet.
**Llywelyn Fychan, anv daou varzh anavet.
**Llywelyn Goch, anv daou varzh anavet.
**Llywelyn ab Y Moel (marvet e 1440), 
**Llywelyn Siôn (war-dro 1540-1615),

### Tud all
*Llewelyn Wyn Griffith (1890-1977), romantour kembreat

### Anv-tiegezh
Tostoc'h deomp ec'h anavezer:

#### En arzoù
*Sir William Llewellyn (1858-1941) livour saoz
*Richard Llewellyn (1906-1983), skrivagner a orin saoz, aet da chom da Gembre 
*Grace Llewellyn (?- ), skrivagnerez kembreat, skrivet ganti levrioù diwar-benn skol ar gêr;
*Morgan Llywelyn (1937- ), skrivagner stadunanat
*David Llewellyn (1978- ), skrivagner kembreat Eleven
*Grant Llewellyn (1960- ), penn laz-seniñ kembreat

#### Politikerezh
*Evan Henry Llewellyn (1847–1914), politikour 
*W. Llewelyn Williams (1867-1922), politikour
*Karl N. Llewellyn (1893-1962), gwiraouer stadunanat

#### Anvioù all
*David Llewellyn, anv meur a zen
*Dafydd ap Llewelyn, anv meur a zen

### Evel anv-bihan
E-touez ar re-se:

#### Arzoù
*Llewelyn Powys (1884 - 1939), skrivagner breizhveurat
*Llewellyn Woodward (1890-1971), istorour breizhveurat

#### Politikourien
*Llewellyn Turner (1823-?), ur politikour kembreat
*Llewellyn Powers (1836-1908), ur politikour stadunanat eus Maine
*Llewellyn Atherley-Jones (1851-1929), ur politikour breizhveurat
*Llewellyn Thompson (1904-1972), un diplomat stadunanat

#### Hag ivez
*Llewelyn Williams (meur a zen)

## Lec'hanvadurezh
*Carnedd Llewelyn, ur menez en Eryri, en hanternoz Kembre
*Llewellyn Park, e West Orange, New Jersey, krouet e 1853 gant Llewellyn Solomon Haskell
*Llewellyn Formation, a geologic formation in eastern Pennsylvania
*Llewellyn, Pennsylvania, ur gêriadenn e Pennsylvania
Rugby

*Evit ar sport, kit da wellet ar pennad [[Rugbi]]*


**Rugby** zo ur gêriadenn e Warwickshire e-kreiz Bro-Saoz, war lez ar stêr Avon. 62.790 annezer a oa e 2002, 89.240 gant ar banlev. 

## Brud
Brudet eo Rugby gant krouidigezh ar sport rugbi gant ar skolajer William Webb Ellis.

## Gevelliñ
Gevellet eo kêr Rugby gant :
*  
* 

## Liammoù diavaez
*Ober un dro e Rugby
*Touristelezh e Rugby 
*Pajenn liammoù

## Daveoù
Ivan Pavlov

**Ivan Petrovitch Pavlov** (e rusianeg : Иван Петрович Павлов), ganet d'ar 14 a viz Gwenholon 1849 e Riazan ha marvet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1936 e Leningrad, a oa ur mezeg rus ha soviedat.
Bonn

Ur **bonn** zo ur merk e maen pe e metal pe e plastik evit diskouez ul lec'h, un harz, un hent. N'eo ket ken hir nag uhel hag ar post, met hag ur peul ez eus bet anezho a-wezhioù. Meur a seurt bonnoù a zo pe a zo bet :
* ar bonnoù hent :
** ar bonn miler (*miliaria* e latin) a oa ur maen-bonn war an hentoù e-pad Henroma, e miltir. Adalek an  e voe bonnoù lev e Galia, e lev eta.
** ar bonn kilometrek a zo bet en  hag en  dreist-holl, evit diskouez an hed etre daou lec'h,
* ar bonn-harzoù, gwezhall e veze graet *maen-bonn* eus anezhañ.
* ar bonn geodezek evit diskouez ur poent geodezek
* ar bonn milourel


Geira Milha XXIX detalhe.jpg|Bonn miler an hent roman *Via XVIII* e Campo do Gerês (Terras de Bouro, Portugal), e proviñs roman kozh Gallaecia.
Madagascar milestones.jpg|Ur bonn kilometrek gall e Madagaskar.
Binic Borne la voie de la Liberté.jpg|Ur bonn "Hent ar Frankiz" amerikan e Binig.
Border stone.JPG|Bonn harzoù etre Italia ha Suis.
Maen-harzNiepkerkeNorzhBro-C'hall.JPG|Bonn harzoù etre Rouantelezh Bro-C'hall hag Arc'hdugelezh Aostria e Niepkerke, e Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
Voutré borne géodésique 1.jpg|Ur spisverk geodezek e Voutré (Mayenne).

## Ar bonnoù nevez
Cheñchet en deus dafar ar bonnoù adalek an . Da vein da gentañ int deuet da vezañ e dafar "modernoc'h" evel ar metal hag ar plastik. Ouzhpenn-se e ro muioc'h a servijoù ar bonnoù hiziv hon deiz, da skouer :
* ar bonnoù emgefreek a zo e straedoù ar c'hêrioù evit reoliñ tremeniri ar c'hirri,
* ar bonnoù tredan evit kargañ ar c'hirri-tan elektrek,
* ar bonnoù galv sikour, war bord an hentoù,
* ar bonnoù dour a-enep an tanioù-gwall.

Gant an araokadennoù teknikel ha teknologel e vez implijet kalz bonnoù etreoberiat bremañ :
* ar bonnoù gwerzhañ bilhedoù, en ur porzh-houarn da skouer,
* ar bonnoù titouriñ evit ar veajourien, an douristed, etc,
* ar bonnoù kelaouiñ
* ar bonnoù enklask,
* ar bonnoù prestañ,
* ar bonnoù-mirout, evit mirout ur plas, ur bilhed, etc,
* ar bonnoù Internet,
* ar bonnoù Wi-Fi evit kaout ar Wi-Fi,
* ar bonnoù distro evit reiñ ul levr endro d'ul levraoueg da skouer,
* bonnoù ar gartenn Vitale.

Retractible Bollard.JPG|Ar bonnoù emgefrek-se a c'hall sevel pe diskenn evit lezel ar c'harbedoù da dremen.
France machine carte vitale.jpg|Bonn emservij gallek evit hizivaat e gartenn vitale.
Valideur Korrigo TER Bretagne.JPG|Ur bonn KorriGo e ti-gar Roazhon-Pontchaillou.
renault Zoe charging.jpg|Ur c'harr-tredan luget war ur bonn adkargañ.


## Anvioù-lec'h
* Bonn, ur gêr vras en Alamagn,
* Bonn, ur gêr vihan er Geunioù Brezhon, e Vande.

## Anv-tiegezh
Un anv-tiegezh alamanek eo ivez.

## Gwelout ivez
* karn
* peul
Michel Butor

**Michel Butor** a zo bet ganet d'ar 14 a viz Gwenholon 1926 e Mons-en-Barœul (Bro-C'hall).

Barzh ha skrivagner gallek gall.

### Romantoù

* *Passage de Milan* (1954)
* *[[L'Emploi du temps (romant)|L'Emploi du temps]]* (1956) 
* *[[La Modification]]* (1957)
* *Degrés* (1960)
Bertolt Brecht

**Eugen Berthold Friedrich Brecht**, anavezetoc'h evel **Bertolt Brecht** (bet ganet d'an 10 a viz C'hwevrer 1898 en Augsburg, e Bavaria - aet da anaon d'ar 14 a viz Eost 1956 e Berlin ar reter) a oa ur barzh, un dramaour, ul leurenner, hag ur buruteller alaman eus an  kantved.
Lion Feuchtwanger

**Lion Feuchtwanger** (lesanv : **J.L. Wetcheek**), bet ganet d'ar 7 a viz Gouere 1884 hag aet da anaon d'ar 21 a viz Kerzu 1958 a oa ur skrivagner yuzev alaman.

## E vuhez
Ganet e oa bet Feuchtwanger e München e 1884 en un tiegezh bourc'hizien yuzev hevelebekaet. Mirour ha frankizour e oa e diegezh. 
Studiañ a reas al lennegezh hag ar brederouriezh e skolioù-meur München ha Berlin.
Dont a reas da vezañ unan eus mistri ar romant istorel ha dont a reas da vezañ brudet er bed a-bezh gant e romant brudetañ embannet e 1923 : *Ar yuzev Süss*.

Buruteller c'hoariva, leurenner ha dramaour, edo e-touez saverien ar gelaouenn sevenadurel *Der Spiegel*, e 1908, a deuio 15 niverenn anezhi er-maez. 

## Liammoù diavaez
*Feuchtwanger Memorial Library
*Villa Aurora
Lozère (departamant)

Al **Lozère** (e galleg), **Losera** (en okitaneg), a zo un departamant er rannvro Okitania, e kreiz-su Bro-C'hall. Dont a ra e anv eus ar *[[Mont Lozère]]*, anv gallek ar menez a zo *Mont Losera* en okitaneg. Mende eo ar pennlec'h anezhañ. Emañ an departamant en Okitania. Savet eo bet an departamant diwar ul lodenn vat eus Gavaudan.

## Arondisamantoù al Lozera
* Florac
* Mende

## Gwelet ivez
*Gavaudan

## Liammoù divaez

* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)

## Daveoù ha notennoù
Llywelyn ap Gruffudd

:*Gwelout ivez [[Llywelyn ap Iorwerth]] (Llywelyn Fawr) ha [[Llywelyn]].*
**Llywelyn ap Gruffudd** (lesanvet bremañ **Llywelyn Ein Llyw Olaf**, da lavarout eo *Hon Diwezhañ Levier*) (war-dro 1228-11 a viz Kerzu 1282), eo diwezhañ Priñs Kembre dieub, lazhet e Cilmeri e 1282 gant soudarded Edouarzh Iañ, roue Bro-Saoz. 

Mab e oa da Gruffudd ap Llywelyn Fawr, mab-bihan eta da Llywelyn Fawr, priñs Kembre.

## Istor

Unan eus pevar mab Gruffydd ap Llywelyn Fawr e oa. E dad a oa mab bastard da Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr). Dizemglev zo da c'houzout hag an trede pe ar pevare mab e oa: sur eo ne oa ket ar mab henañ. 

Brezeliñ a eure enep e eontred hag e vreudeur dreist-holl, Owain, Dafydd ha Rhodri. Dont a-benn a eure Llywelyn da c'honit warne en emgann Bryn Derwin ha da vout roue Gwynedd e 1258 ha roue Kembre, un dra nevez, rak ne veze ket kaoz c'hoazh eus Kembre evel ur vro met evel un douar rannet etre meur a rouantelezh istorel,

## Fazioù politikel
Ma oa Llywelyn ur pennbrezel ampart ne oa ur politikour fin evel e dad-kozh ha dirakañ e oa un enebour dañjerus, Edouarzh I. Ma karje bezañ graet emglev gant Tiegezh Simon V Montfort. Pa voe graet marc'had da zimeziñ Llywelyn hag Elinor de Montfort, merc'h Simon, e kemeras Edouarzh droug hag e tapas al lestr a gase ar plac'h eus Bro-C'hall da Vro-Saoz, hag e talc'has anezhi evel prizoniadez e kastell Windsor.
 
## Koun
Bep bloaz e vez lidet *Diwrnod Llywelyn Ein Llyw Olaf* (Devezh Llywelyn Hon Friñs Diwezhañ) d'an 11 a viz Du e Cilmeri. 

## Levrlennadur
*A.D. Carr, *Llywelyn ap Gruffudd* (Caerdydd, 1982)
*J. Beverly Smith, *Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru* (Caerdydd, 1986). ISBN 0708308848
Dilhad

Ur pezh **dilhad**, pe ur **gwisk**, zo ur pezh gwiad (pe un danvez moan all) a vez lakaet war ar c'horf, pe en-dro dezhañ, da c'holeiñ un darn anezhañ.
Ur gwiskamant zo ur pezh dilhad peurvuiañ, hag an holl bezhioù dilhad gwisket war ar c'horf a-wechoù. 

## Dilhad
A bep seurt dilhad zo:
* dilhad-dindan
* dilhad-gwele
* dilhad-korf
* dilhad-noz
* dilhad-sport
* dilhad-kouronkañ

### Gwiskoù
* dremmwisk
* glinwisk
* garwisk
* morzhedwisk
* pennwisk
* skoazwisk

## Istor
*Sellet ouzh ar pennad ledanoc'h : [[Istor an dilhad]]*

En amzerioù koshañ e teue an dilhad eus ezhommoù an dud d'en em wiskañ en un doare simpl ha pleustrek. Pelloc'h e teuas levezon ar c'hiz, ken e vez dibabet gwiskañ dilhad pe zilhad evit abegoù sokial.
War a seblant e voe implijet kreoñv loened, da gentañ, evit en em wareziñ diouzh an amzer, fall pe vrav. Goude int bet aozet evit aesaat an oberezhioù boutin ha divoutin. Abretoc'h eo deuet aozadur an dilhad un doare evit en em stipañ (en em fichañ brav) ha seul vuioc'h ma vez tro da stagañ bragerizoù warno. 
Hervez an oberezhioù ez eus bet fardet dilhad arbennik : dilhad-brezel, dilhad-labour, dilhad-lid, dilhad-sport, etc...
En Europa e oa bet emdroadurioù stankoc'h adalek ar  pa oa kresket live an teknikoù ha pa voe degaset danvezioù nevez diwar gresk an eskemmoù kenwerzhel.

## Abegoù evit gwiskañ dilhad
### Gwall amzer
Bezañ gwarezet diouzh ar gwallamzer eo an abeg degemeretañ gant an istorourien evit displegañ perak eo bet ijinet an dilhad.
Strollad Komunour Eswatini

**Strollad Komunour Swaziland** (saozneg : *Swaziland Communist Party, SWACOPA*) a oa anv ur strollad komunour oberiant e Swaziland, bet krouet war-dro 1994 gant Mphandlana Shongwe ha Zakhe Genindza en e benn.

Goude bezañ bet mouget gant ar gouarnamant ha bac'het gantañ pennoù ar Strollad, e voe anezhañ unan eus ar strolladoù kentañ da vezañ lakaet e anv war roll ofisiel ar strolladoù politikel pa oa bet skubet Dekred 1973 a-benn gallout sevel ur vonreizh nevez.

## Notennoù
Strollad Komunour Pobl Kazakstan

**Strollad Komunour Pobl Kazakstan** (e kazakeg: *Qazaqstan Khalyk Kommunistik Partiyasi*; e ruseg: *Коммунистическая Народная Партия Казахстана*) a zo anv ur strollad komunour oberiant e Kazakstan.

Da geñver an dilennadegoù broadel diwezhañ bet dalc'het e 2004 ec'h eas gant ar Strollad 2,0% eus ar mouezhioù ha ne oa bet tapet ganañ dileuriad ebet ha war digresk ec'h eas an niver a vouezhioù tapet gantañ da geñver ar mouezhiadegoù e 2007 betek 1,31%.

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn ar Strollad (e ruseg)
Augustin

**Augustin** zo un anv-bihan gallek hag alamanek, deuet diwar an anv latin *Augustinus*, diwar anv an impalaer *[[Augustus]]*, troet da Auguste e galleg.

## Yezhoù all
*Aogustin, hag *[[Eosten]]* e brezhoneg
*Augustine, e saozneg
*Agostinho e portugaleg
*Agostino en italianeg
*Agustín e spagnoleg

## Tud
Brudet eo bet an anv gant sant Aogustin, prederour kristen.
###### 
* Augustin Münzmeister von Breisach († 1380), eskob Seckau
* Anneliese Augustin (* 1930), politikourez (CDU)
* Christian Friedrich Bernhardt Augustin (1771–1856), doueoniour hag istorour
* Elisabeth Augustin (1903-2001), skrivagnerez
* Ernst Augustin (1927–2019), skrivagner
* Heinrich Augustin (* 1937), politikour (Niedersachsen) (CDU)
###### 
* Hans Augustin (* 1949), skrivagner aostrian
###### 
*António Agostinho Neto, kentañ prezidant ar vro
###### 
* Augustin-Marie Poullain-Duparc (1703-1782), gwiraour
* Augustin Morvan (1819–1897), mezeg ha politiker
**Augustin-Louis de Loynes* , maer Naoned
**Augustin Conq*, gwir anv Potr Treoure, 
**Louis-Augustin Le Floc'h*, gwir anv Maodez Glanndour
###### 

*Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, skrivagner gallek 
*Antoine-Augustin Parmentier
*Augustin Louis Cauchy (1789–1857), matematikour
*Augustin Fresnel (1788–1827), fizikour
*Augustin Théodule Ribot, livour
*Augustin de Robespierre, dibennet war un dro gant e vreur Maximilien de Robespierre, 
*Augustin Saint-Hilaire, louzawour
*Augustin Thierry, istorour
*Charles Augustin de Coulomb (1736–1806), fizikour
*Jean Augustin Franquelin (1798–1839), livour
*Jacques Augustin (1759-1832), livour
###### 
**Gwelout [[Agostino]]*.
###### 
*Agostinho de Cantuária, arc'heskob Cantuária.
*Joaquin Agostinho, marc'hhouarner
###### 
* Augustin Pacha (1870–1954), eskob katolik

## Lec'hioù
*Cabo de Santo Agostinho, kêr e stad Pernambuco e Brazil
*Saint Augustine , kêr e Florida, SUA
*Saint Augustine , e Trinidad ha Tobago
* Saint-Augustin (Pas-de-Calais)

## Pennad kar
*Aogustin
*Oh du lieber Augustin
Strollad Komunour Kurdistan

**Strollad Komunour Pobl Kurdistan** (e turkeg: *Kürdistan Komünist Partisi*; e kurdeg: *Partiya Komunistê Kurdistan*) a zo anv ur strollad komunour oberiant e Norzh Kurdistan (Turkia), gantañ da bal sevel "Republik Sokialour ha Poblek Kurdistan" hervezañ e-unan.

Krouet e oa bet ar Strollad er penn-kentañ e 1982 evel rann Kurdistan Strollad Labour Komunour Turkia (SLKT) (*Türkiye Komünist Emek Partisi, TKEP*). E 1980 e oa bet krouet e diabarzh SLKT ur gevrenn emren evit Kurdistan, anvet "Aozadur Emren Kurdistan" (turkeg: *Kürdistan Özerk Örgütü, KÖÖ*), deuet da vezañ ur Strollad distag da vat e 1990, gant Mehmet Baran en e benn.

Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn *Dengê Kurdistan* ("Mouezh Kurdistan").

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn ar Strollad (e turkeg dreist-holl, hag ivez e saozneg hag alamaneg ha kurdeg)
CM Kuban Krasnodar

Ur c’hlub mell-droad a voe krouet e 1928 eo **Kuban Krasnodar**.

## Stad

Stad Kuban, digoret e 1960, gant 32.000 plas.

## Titloù
* **Kampion [[RSKS Rusia|RSKSR]]: 4**
** 1948, 1962, 1973, 1987

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub 
* Lec'hienn ofisiel ar fan
* Fanforum GREENMILE
Aogustin

**Aogustin** zo un anv brezhonek, anezhañ stumm brezhonekaet an anv latin *Augustinus* hag an anv-bihan gallek Augustin.
## Stumm all
An anv Eosten a zo bet implijet gant tud ar gelaouenn Imbourc'h, ha dreist-holl en droidigezh eus Gourbannoù Sant Eosten gant Jil Ewan.

## Tud
*Sant Aogustin (354-430), Tad an Iliz
*Aogustin Canterbury (marvet e 604), sant saoz, kentañ arc'heskob Canterbury

### E Breizh
* Aogustin Gwilhevig (Gwened 1861-1937), beleg gwenedat ha yezhadurour
**Aogustin Conq*, gwir anv Potr Treoure, beleg leonat ha gwerzaouer.

## Gwelout
*Augustin
*Aogust
*Austin
Fabiano Caruana

**Fabiano Luigi Caruana** a zo bet ganet d'an 30 a viz Gouere 1992 e Miami, Florida (SUA). 

Ur c'hoarier echedoù italian ha stadunanat eo. 

Mestr Meur (GM) eo abaoe 2007, Mestr Etrebroadel (IM) abaoe 2006, Mestr FIDe (FM) abaoe 2002.

Here 2025: 2 789 eo e renk Elo *Standard*, 2 767 e renk Elo *Fonnapl* ha 2 726 e renk Elo *Luc'hedenn*, 2 844 eo e renk Elo *Standard* uhelañ, bet tizhet e miz Here 2014.

Kampion Italia 2007 e voe e Martina Franca. D'ar 14 a viz Kerzu 2008, e Martina Franca, trec'h e voe adarre e Kampionad Italia gant 8 poent/11, gant un hanter-boent dirak Michele Godena.
## Notennoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE ;
* E c'hoari e Chessgames .
Strollad Komunour Malaya/Marksour-Leninour

**Strollad Komunour Malaya/Marksour-Leninour** a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour oberiant e Malaya, krouet e 1970 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Malaya.

Storum a rae gant an armoù dre guzh a-drugarez da diazennoù staliet e su Thailand. 

Ur skingomz en doa ar Strollad anvet *Suara Seorang Malaysia* ("Mouezh ur Malayad").
Kevredad Komunour Luksembourg

**Kevredad Komunour Luksembourg** (en alamaneg: *Kommunistischer Bund Luxemburg*) a oa anv ur strollad komunour a save a-du gant linenn bolitikel Sina oberiant e Luksembourg, krouet e 1970 gantañ da benn Charles Doerner. 

Embannet e vez gant ar strollad ar gelaouenn *Roude Fandel* ("Banniel Ruz").

E 1975 e oa bet krouet Aozadur Komunour Luksembourg/Marksourion-Leninourion (*Kommunistische Organisation Luxemburgs / Marxisten-Leninisten*) gant un toullad izili aet kuit eus ar Strollad da heul un disrann diabarzh.
Grace Kelly

**Grace Patricia Kelly**, deut da vout **Princesse Grace a [[Monaco|Vonaco]]**, a zo bet ganet d'an 12 a viz Du 1929 ha marvet d'ar 14 a viz Gwenholon 1982 a oa un aktourez amerikan ag orin ag Iwerzhon.
Oh du lieber Augustin

**"Oh du lieber Augustin"** zo ur ganaouenn gozh eus Vienna, en Aostria.

E 1679 edo ar vosenn oc'h ober he reuz e kêr (gwelout Bosenn Vienna). Marx Augustin a oa ur soner, a gouezhas, hervez ar vojenn, en un douflez leun a gorfoù tud marvet gant ar vosenn, un noz ma oa mezv evel ur soner. Augustin ne voe ket klañv, abalamour d'e revrad evit doare. Sed a zo kanet e-barzh *Oh du lieber Augustin* (O, ma Augustin ger).

## Kan
::*O, du lieber Augustin, Augustin, Augustin,*
::*O, du lieber Augustin, alles ist hin.*

::*Geld ist weg, Mäd´l ist weg,*
::*Alles hin, Augustin.*
::*O, du lieber Augustin,*
::*Alles ist hin.*

::*Rock ist weg, Stock ist weg,*
::*Augustin liegt im Dreck,*
::*O, du lieber Augustin,*
::*Alles ist hin.*

::*Und selbst das reiche Wien,*
::*Hin ist's wie Augustin;*
::*Weint mit mir im gleichen Sinn,*
::*Alles ist hin!*

::*Jeder Tag war ein Fest,*
::*Und was jetzt? Pest, die Pest!*
::*Nur ein groß' Leichenfest,*
::*Das ist der Rest.*

::*Augustin, Augustin,*
::*Leg' nur ins Grab dich hin!*
::*Oh, du lieber Augustin,*
::*Alles ist hin!*

Savet gant: Marx Augustin (1679)

## Doare all
Diskan:
Ach, du lieber Augustin,
Augustin, Augustin,
Ach, du lieber Augustin,
Alles ist hin!

1. Geld ist hin, Mädl ist hin,
Alles ist hin, Augustin!
Ach, du lieber Augustin,
Alles ist hin!

Diskan

2. Rock ist weg, Stock ist weg,
Augustin liegt im Dreck.
Ach, du lieber Augustin,
Alles ist hin!

Diskan

3. Und selbst das reiche Wien,
Hin ist's wie Augustin;
Weint mit mir im gleichen Sinn,
Alles ist hin!

Diskan

4. Jeder Tag war ein Fest,
Jetzt haben wir die Pest!
Nur ein großes Leichenfest,
Das ist der Rest.

Diskan

5. Augustin, Augustin,
Leg' nur ins Grab dich hin!
Ach, du lieber Augustin,
Alles ist hin! 

## Levrlennadur
* Leo Fall: *Der liebe Augustin. Operette in 3 Akten*. Dreiklang-Drei-Masken-Verlag, München 1963 (zusammen mit Rudolf Bernauer und Ernst Welisch).
* Franz Patzer (Hrsg.): *Die Pest in Wien, 300 Jahre lieber Augustin*. Stadtbibliothek, Wien 1979 (Ausstellungskatalog)
* Horst Wolfram Geißler: *Der liebe Augustin. Die Geschichte eines leichten Lebens; Roman*. Niemeyer Verlag, Hameln 1998, ISBN 3-8271-0799-7.

## Liammoù
* Der liebe Augustin
* Sagen aus Wien
Sinaloa (stad)

**Sinaloa** zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e gwalarn ar vro, war aod Pleg-mor California. Culiacán eo ar gêr-benn.

En-dro dezhi stadoù Sonora, Chihuahua, Durango ha Nayarit. 58 092 km² eo he gorread. 2 536 844 a dud enni. E gwalarn Mec'hiko n'eus ket tudetoc'h.

## Kêrioù
Culiacán eo ar gêr-benn. Sede anvioù ar c'herioù all: Mazatlán, Los Mochis, Guasave, Guamúchil, Escuinapa, El Fuerte, Sinaloa de Leyva, El Rosario, San Ignacio de Piaxtla, Choix.
Strollad Komunour Labourerion Bosnia-ha-Herzegovina

**Strollad Komunour Labourerion Bosnia-ha-Herzegovina** (e bosnieg: *Radničko-komunistička partija Bosne i Hercegovine*) a zo anv ur strollad komunour oberiant e Bosnia-ha-Herzegovina, krouet e 2000 gantañ da Brezidant Goran Marković. 

Daoust ha ma vez kritiket gant ar Strollad renad Tito e sav a-enep kreñv d'an disrannoù broadelour goude ma'c'h eas da get RSK Yugoslavia, ha lakaet e vez gantañ da bal adsevel Yugoslavia kevredadel ha sokialour renet warnañ gant al labourerion en un doare demokratel rak sevel a ra a-enep ivez d'an doare hollveliour ma veze kaset en-dro an ez-Unvaniezh Soviedel. 

Levezonet-don eo bet ideologiezh ar Strollad gant oberennoù Rosa Luxemburg hag Antonio Gramsci.

## Liammoù diavaez:
*Lec'hienn ar Strollad (e bosnieg ha saozneg)
François de La Rochefoucauld

**François VI, dug la Rochefoucauld** a zo bet ganet d'ar 15 a viz Gwengolo 1613 e Pariz (Bro-C'hall) ha marvet d'ar 17 a viz Meurzh 1680.

Ur skrivagner gall eo.
Gabriel Sarkisyan

**Gabriel Sarkisyan** (en armenieg: **Գաբրիել Ազատի Սարգսյան**) zo bet ganet d'an 3 a viz Gwengolo 1983 en Armenia.

Mestrc'hoarier echedoù armeniat eo.

Mestr Meur eo.

Kampion echedoù Armenia e 2000 hag e 2003.

2623 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Ebrel 2008.

## Liammoù diavaez

* E Fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
Strollad Komunour Skos

Ar **Strollad Komunour Skos** (e saozneg: *Communist Party of Scotland*; e gouezeleg Skos: *Pàrtaidh Co-Mhaoineach na h-Alba*) a 'zo anv ur strollad komunour oberiant e Bro-Skos, bet krouet e 1991 goude ma oa bet divodet Strollad Komunour Breizh-Veur (SKB-V) (*Communist Party of Great Britain*) hag adsavet dindan an anv nevez Tu-kleiz Demokratel (*Democratic Left*). Meur a gomunour/ez e Skos a savas a-enep d'an diviz-se bete kemeret gant SKB-V ha krouet e oa bet gante da neuze Strollad Komunour Skos hag en em ezelañ a reas 280 ezel bnnak eus SKB-V d'ar strollad skosat nevez ha darempredoù mat en deus gant Strollad Komunour Skos ez-Sekretour-Meur Strollad Komunour Breizh-Veur, Gordon McLennan.

Eric Canning eo Sekretour Broadel ar Strollad hiziv. 

N'en deus ket kemret perzh er mouezhiadegoù e Skos betek-hen daosut ha m'eo bet soutnet gant ar Strollad kannaded/ezed Strollad Sokialour Skos (*Scottish Socialist Party/Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba*) er bloavezhioù tremenet, ha sevel a ra a-du gant dishualded Skos. 

## Liammoù diavaez:
*Lec'hienn ofisel ar Strollad
Strollad Komunour Maoour (Italia)

Ar **Strollad Komunour Maoour** (en italianeg: *Partito Comunista maoista, PCm*) a 'zo anv ur strollad komunour maoour bihan oberiant en Italia.

Embannet e vez gant ar Strollad ar c'helaouennoù *Proletari Comunisti* ("Proleterion Gomunour") hag *La Nuova Bandiera* ("Ar Banniel Nevez").

Ezel eo eus al Luskad Dispac'hel Etrebroadelour (*Revolutionary Internationalist Movement, RIM*).

## Liammoù diavaez:
*Lec'hienn ofisel ar Strollad
*Blog (nann-ofisiel)
Rassemblement du Peuple Franc-Comtois

Ar **Rassemblement du peuple franc-comtois** a oa ur strollad politikel rannvroelour oberiant e Franche-Comté etre 1994 ha 1999. Un ezel eus Rannvroioù ha pobloù kengred e oa.
Strana regiónov Slovenska

**Strana regiónov Slovenska** (Slovakeg : *Strollad Rannvroioù Slovakia*) a zo ur strollad rannvroelour lies-meuriadel oberiant e reter Slovakia. Krouet e oa bet e 2004. Ur statud a sellour en-deus-gounezet e-barzh Emglev Libr Europa e 2008.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
Strollad Komunour Republik Tatarstan

**Strollad Komunour Republik Tatarstan** (e ruseg: Коммунистической Партии Республики Татарстан *Kommunistitcheskaya Partiya Respublikii Tatarstan*) a zo anv ur strollad komunour, bet krouet e 1991 e Tatarstan, ur Republik stag ouzh Kevread Rusia.

E penn ar Strollad emañ Robert Sadykov, besprezidant al luskad foran "Unaniezh Brogarour Pobl Rusia".

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn ofisel ar Strollad (e ruseg)
Jean Renoir

**Jean Renoir**, bet ganet d'ar 15 a viz Gwenholon 1894 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) ha marvet d'an 12 a viz C'hwevrer 1979 e Beverly Hills (Kalifornia) (SUA), a oa ur filmaozer, ur saver senario hag un aktor gall.

## Roll-filmoù (sevenet gantañ)
{| border="0" width="100%" 
| width="80%"|
### Filmoù digomz
* 1924 : *[[Catherine (film, 1924)|Catherine]]* (c'hoariet en devoa **Jean Renoir** er film-mañ a voe bannet en un doare prevez).
* 1925 : *[[La Fille de l'eau]]*.
* 1926 : *[[Nana (film, 1926)|Nana]]*.
* 1927 :
** *[[Sur un air de charleston]]*, film berr,
** *[[Marquitta]]*,
** *[[Catherine (film, 1924)|Une vie sans joie]]*, kensevenet gant Albert Dieudonné.
* 1928 :
** *[[La Petite Marchande d'allumettes (film)|La Petite marchande d'allumettes]]*, film berr kensevenet gant Jean Tédesco,
** *[[Tire-au-flanc (film, 1928)|Tire-au-flanc]]*,
** *[[Le Tournoi dans la cité]]*.
* 1929 : *[[Le Bled]]*.

### Filmoù komz
* 1931 :
** *[[On purge bébé (film, 1931)|On purge bébé]]*,
** *[[La Chienne]]*.
* 1932 :
** *[[La Nuit du carrefour (film)|La Nuit du carrefour]]*,
** *[[Boudu sauvé des eaux (film)|Boudu sauvé des eaux]]*.
* 1933 : *[[Chotard et Cie]]*.
* 1934 : *[[Madame Bovary (film, 1934)|Madame Bovary]]*.
* 1935 : *[[Toni (film)|Toni]]*.
* 1936 :
** *[[Le Crime de Monsieur Lange]]*,
** *[[Partie de campagne (film, 1936)|Partie de campagne]]* film berr (aktor ivez),
** *[[La vie est à nous (film, 1936)|La vie est à nous]]* (aktor ivez),
** *[[Les Bas-fonds (film, 1936)|Les Bas-fonds]]*.
* 1937 : *[[La Grande illusion]]*.
* 1938 :
** *[[La Marseillaise (film, 1938)|La Marseillaise]]*,
** *[[La Bête humaine (film, 1938)|La Bête humaine]]* (aktor ivez.
* 1939 : *[[La Règle du jeu (film, 1939)|La Règle du jeu]]* (aktor ivez).
* 1941 :
** *[[Tosca (film, 1941)|Tosca]]* (kensevenet gant Carlo Koch),
** *[[Swamp Water]]* (kensevenet gant Irving Pichel).
* 1943 :
** *[[The Amazing Mrs. Holliday]]* (kensevenet gant Bruce Manning),
** *[[This Land Is Mine]]*.
* 1944 : *[[Salute to France]]* film berr kensevenet gant Garson Kanin.
* 1945 : *[[The Southerner]]*.
* 1946 : *[[The Diary of a Chambermaid]]*.
* 1947 : *[[The Woman on the Beach]]*.
* 1951 : *[[The River]]*. 
* 1952 : *[[Le Carrosse d'or]]*.
* 1954 : *[[French Cancan (film, 1954)|French Cancan]]*.
* 1956 : *[[Elena et les hommes]]*.
* 1959 :
** *[[Le Testament du docteur Cordelier]]* (evel daneveller er film skinwel-mañ).
** *[[Le Déjeuner sur l'herbe (film)|Le Déjeuner sur l'herbe]]*
* 1962 : *[[Le Caporal épinglé (film)|Le Caporal épinglé]]*.
* 1970 : *[[Le Petit Théâtre de Jean Renoir]]* (evel daneveller er film skinwel-mañ).

## Notennoù ha daveennoù
Toronto

**Toronto** eo kêr vrasañ Kanada enni ouzhpenn 2,5 milion a annezidi (6 136 654 e Toronto vras e 2006) war 630 km². 

## Lec'hiadur
Kêr-benn Ontario eo Toronto, ha meurgêr armerzhel ar c'hevread kanadian. War lez norzh al Lenn Ontario emañ, e proviñs Ontario. Toronto zo ur gêr vodern gant ul liv liessevenadurel. 40% eus ar boblañs zo genidik eus Breizh-Veur hepken. Ar saozneg eo bet dalc'hmat al lingua franca. An italianeg, ar portugaleg hag ar sinaeg a vez komzet kalzig ivez.

## Istor

## Armerzh
Bet un greizenn lazhti moc'h, al lusk greantel zo bet roet gant tangarrerezh ar proviñs. Hiziv eo kalon bank hag arc'hant bras Kanada. Ar greanterezh sevenadurel hag ar stlennegezh emañ o tiorren buan ivez.

## Sevenadur
Kalon buhez-spered ha sevenadurel ar C'hanada saoznek eo Toronto. Menegiñ a c'haller e Festival etrevroadel sinema (https://web.archive.org/web/20080301184806/http://www.tiffg.ca/).

## Gevellerezh
* Chicago 
* Chongqing 
* Frankfurt am Main 
* Milano 
* São Paulo 
* Kaero 
* Kiev 
* Amsterdam 
* Kêr Hô-Chi-Minh 
* Quito 
* Sagamihara 
* Varsovia 

## Lec'hioù touristel

* Ar CN Tower, tour broadel Kanada, 553 metr e uhelder.
* Osgoode Hall
* SkyDome pe Rogers Centre, ur greizenn sport
* Ti-kêr Toronto
* Iliz-Veur Sant Mikael Toronto
* Iliz-Veur St. James
* Princess of Wales Theatre ha Royal Alexandra Theatre
* Mirdi ar Roue Ontario
* Skol-Veur Toronto
* Bata Shoe Museum
* Little Glenn
* Kastell Casa Loma
* An Hockey Hall of Fame
* Redva-kezeg Woodbine

## Sportoù
Ar sportoù brudetañ eo an hockey war skorn hag ar vell-droad.

## Liammoù diavaez
* City of Toronto - Lec'hienn ofisiel kêr
*  Toronto Info Center - Kreizenn ditouroù Toronto
*  Ti an douristed Toronto
*  Sturlevr beajiñ Toronto
*  Gweloù ha dremmvroioù Toronto
*  Istor an anv Toronto
*  Beajiñ da dToronto
Sergei Kariakin (Ukraina)

**Sergei Kariakin** (en ukraineg: Сергій Карякін, e rusianeg Сергей Карякин) a zo bet ganet d'an 12 a viz Genver 1990 e Simferopol, e Krimea (RSS Ukraina d'ar mare-se, en URSS).

Ur c'hoarier echedoù bet ukrainat, gant ar geodedouriezh rusian bremañ abaoe 2009.

Mestr Meur Etrebroadel yaouankañ ag istor an echedoù eo bet: 12 vloaz ha 7 miz edo pa oa bet tapet an titl gantañ.

Du 2025: 2 750 eo e renk Elo *Standard*, 2 691 e renk Elo *Fonnapl* ha 2 651 e renk Elo *Luc'hedenn*. 2 788 eo bet e renk Elo  *Standard* uhelañ, tizhet e miz Gouhere 2011.

D'an 12 a viz Gwengolo 2024 e teuas da vezañ senedour eus Krimea e Kuzul ar C'hevread Rusia.
## Notennoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* Partiennoù Kariakin e Chessgames
Ivan Tcheparinov

**Ivan Tcheparinov** (e bulgareg: Иван Чепаринов) a zo bet ganet d'an 26 a viz Du 1986 en Asenovgrad (Bulgaria).

Ur c'hoarier echedoù bulgar eo.

Here 2025: 2 626 eo e renk Elo *Standard*, 2 614 e renk Elo *Fonnapl* ha 2 600 e renk Elo *Luc'hedenn*, 2 718 eo e renk Elo *Standard* uhelañ, bet tizhet e miz Eost 2018.

Mestr Meur eo abaoe 2004 ha Gourdoner FIDE *Senior* abaoe 2020.

Skoazellañ a reas Veselin Topalov e Kampionadoù Bedel Echedoù e Potrero de los Funes, Proviñs San Luis en Arc'hantina e 2005 hag en Elista, Republik Kalmoukia (Rusia) e 2006.
## Notennoù

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
Vougar Gachimov

**Vougar Gachimov** (en azeri: Vüqar Həşimov ) a zo bet ganet d'an 24 a viz Gouere 1986 e Bakou (Azerbaidjan) ha marvet d'an 11 a viz Genver 2014.

Mestrc'hoarier echedoù azerbaidjanat e oa.

Mestr Meur e oa.

E miz Ebrel 2008 edo 2679 e renk Elo.

## Liammoù diavaez
* E fichenn FIDE (e saozneg)
* e Chessgames (e saozneg)
* Pennad-kaoz e Chesscafe (e saozneg)
Strollad Komunour Island (Marksour-Leninour)

**Strollad Komunour Island (Marksour-Leninour)** (en islandeg: *Kommúnistaflokkur Íslands (marxistarnir-lenínistarnir)*) a oa anv ur strollad marksour-leninour oberiant en Island, bet krouet e 1976 dindan an anv kent "Luskad Komunour Marksour-Leninour" (*Kommúnistahreyfingin marxistarnir-lenínistarnir*), gantañ da Gadoriad Gunnar Andrésson.

E 1972 e krogas ar Strollad da embann ar gelaouenn *Stéttabaráttan* ("Stourm ar Renkadoù").

Liammet e oa ar Strolad ouzh Strollad Komunour Sveden (KPML(r).
Strollad Bolchevikour Burkina Faso

**Strollad Bolchevikour Burkina Faso** (e galleg: *Parti Bolchévique Burkinabè, PBB*) a oa anv ur strollad oberiant en Burkina Faso, gantañ Hassane Dicko en e benn.
Stuttgart

**Stuttgart** (distaget [ˈʃtutgart] en alamaneg) eo kêr-benn Baden-Württemberg, hag unan eus kêrioù bras Alamagn. Enni ez eus war-dro 600.000 a dud o chom (Mae 2005), war-hed 207 km².

Treuzet eo kêr gant ar stêr Neckar, ha tro-dro dezhi ez eus torgennoù goloet gant koadoù ha gwiniegi.

Dont a ra anv ar gêr, Stuttgart, eus ar ger alamanek *Stutengarten* (a dalvez "liorzh ar c'hezeg"), abalamour, a lavarer, ma vije bet eno marchosi an dug Liudolf von Schwaben.

Diorren a reas greanterezh ar c'hirri-tan e Stuttgart, a-drugarez da dud evel Gottlieb Daimler, Carl Benz, Robert Bosch, Porsche... 

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel kêr Stuttgart
* Ofis an douristed (e meur a yezh)
* Infos an douristed
David Navara

**David Navara** a zo bet ganet e Praha (Tchekia) d'ar 27 a viz Meurzh 1985.

Mestrc'hoarier echedoù tchek eo.

Mestr Meur Etrebroadel (FIDE) eo abaoe 2002.

## Liamm diavaez
* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chess Games
* E lec'hienn
Strollad Komunour Honduras

**Strollad Komunour Honduras** (e spagnoleg: *Partido Comunista de Honduras*) a oa anv ur strollad oberiant en Honduras, bet krouet e 1954 diwar Strollad Demokratel Dispac'hel Honduras.

Daoust ha ma oa bet lakaet da strollad e diavaez d'al lezenn gant ar gouarnamant e teuas a-benn da dizhout ul levezon bras e diabarzh ar sindikadoù, dreist-holl hini ar re a laboure war dachenn ar bananez.

Hervez gouaranamant Stadoù-Unanet en doa ar Strollad war-dro da 2,400 ezel er bloavezhioù 1960.

Divodet e oa bet ar strollad e 1990 eveit galloud e gendeuzañ e diabarzh Strollad evit Adnevezadur ar Vammvro (*Partido Renovación Patriótica*)

## Liamm diavaez:
*US Library of Congress study
Strollad Komunour Trinidad ha Tobago

**Strollad Komunour Trinidad ha Tobago** (en saozneg: *Communist Party of Trinidad and Tobago*) a oa anv ur strollad marksour-leninour krouet e Trinidad ha Tobago e 1979, gantañ da benn un den lesanvet "Larry".

Sevel a rae ar Strollad a-du gant linenn politikel Strollad Labour Albania er penn-kentañ daoust ha oa bet dilezet gante al linenn greñv-se gant meur a ezel eus ar Strollad er bloavezhioù da geñver diwezh renad an Unvaniezh Soviedel. 

Embannet e veze gant ar Strollad ar gelaouenn *Class Struggle* ("Stourm ar Renkadoù").
Strollad Komunour Lesotho

**Strollad Komunour Lesotho** (e sothoeg: *Mokhatio oa Makomonisi a Lesotho*; e saozneg: *Communist Party of Lesotho*) a oa anv ur strollad krouet e Lesotho e 1962, gantañ da Sekretour kentañ John Motloheloa. 

Daoust ma oa bet berzet ar Strollad gant al lezenn e 1970 e kendalc'has da stourm dre guzh betek ma oa bet anavezet adarre evel ur Strollad lezennel e 1991.

Goude ma'c'h eas renad an apartheid da get e Suafrika e savas ar Strollad a-du evit stagañ Lesotho ouzh Suafrika.

Embannet e veze gant ar Strollad ar gelaouenn *Mosebetsi* hag ar pemdezieg *Mafube*, aet da get e 1997.

Mokhafisi Kena zo e penn ar strollad hiziv.
Strollad Komunour Marksour-Leninour Frañs

**Strollad Komunour Marksour-Leninour Frañs** (e galleg: *Parti Communiste Marxiste-Léniniste, PCMLF*) eo anv ur strollad komunour marksour-leninourkrouet e Frañs e dibenn 1967, mennozhioù maoour a veze gant ar strollad.

Aet eo da get.

## Istor

Kemer a reas ar *Mouvement communiste français marxiste-léniniste* an anv-se d'an 31 a viz Kerzu 1967 e-doug e gendalc'h bet graet e Puyricard.

D'an 12 a viz Mezheven 1968 e voe berzet ez ofisiel ar strollad PCMLF gant un dekred eus Prezidant ar Republik. Dont a ra da vezañ un aozadur kuzh, gant Raymond Casas, Jacques Jurquet ha François Marty en e benn.

Embann a rae ar c'helaouennoù sizhuniek *L'Humanité Nouvelle* da gentañ, *L'Humanité Rouge* (deut da vout pemdeziek e 1975) war-lerc'h, hag ur bern kazetennoù all.

## Levrlennadur (e [[galleg]])

* Christophe Bourseiller, "Les Maoïstes", Éditions Plon, Paris, 1996. 
* Raymond Casas, Mémoires, tome I ; tome II, " Mes années 68 ou le Chant des Lendemains! " 350 pages - 50 chapitres - 50 photos, Editions du Fraiseur, Blois.
* Patrick Kessel "Le mouvement "maoïste" en France" -Tomes 1 (Textes et documents 1963 - 1968) et 2 (Textes et Documents 1968 - 1969), UGE 10/18, Paris. 
* Jacques Jurquet (Préface et présentation de Camille Granot), "Arracher la classe ouvrière au révisionnisme moderne" (Recueil de textes de 1965 à 1971), Editions du Centenaire /E100, Paris, 1976. 
* Jacques Jurquet, "Le printemps révolutionnaire de 1968", Editions Gît-le-cœur, Paris; republié dans le précédent.
* Raymond Marcellin, "L'importune vérité - Dix ans après mai 68, un ministre de l'Intérieur parle", Editions Plon, Paris, 1978; voir plus particulièrement le chapitre XIV, "Ne pas se tromper d'époque: les forces révolutionnaires mondiales".

## Liammoù diavaez
* Maoouriezh e Bro-Chall er bloavezhioù 1970 (e saozneg)

* Documents d'histoire sur les Marxistes-Léninistes (pennadoù bet embannet er c'hazetennoù maoour a Vro-C'hall) (e galleg)

* Dastumad pennadoù ar Strollad, un darn vat anezhe bet embannet e Mae-Even 1968 (e galleg)
Luskad Dispac'helour evit un Demokratelezh Nevez

**And-Jëf/Luskad Dispac'helour evit un Demokratelezh Nevez** (e galleg: *And-Jëf/Mouvement Révolutionnaire pour la Démocratie Nouvelle*; *and-jëf*: "ober a-gevret" e wolofeg) a oa anv ur strollad marksour-leninour krouet e Senegal e 1962, gant Reenu-Rew e-doug ur C'hendalc'h bet dalc'het dre guzh e 1974. 

Bac'het e oa bet an darn vrasañ eus pennoù ar Strollad e 1975, en o zouez Landing Savané, laosket da vont bloaz war-lerc'h e 1976 ma'z adstagas gant e oberoù politikel.

Oberiant-tre e oa bet ar Strollad e diabarzh ar sindikad "Unvaniezh Labourerion Dieub Senegal" (*Union des travailleurs libres du Sénégal, UTLS*).

E 1980 e stagas ar Strollad da embann ar gelaouenn *Jaay Doolé Bi* ("Ar Proleter").

E 1981 en em enrollas ar Strollad war restr ofisiel ar strolladoù politikel dindan an anv *And-Jëf/MRDN*.

E 1991 e oa And-Jëf/MRDN unan eus ar strolladoù bet savet gante ar strollad And-Jëf/Strollad Afrikan evit an Demokratelezh hag ar Sokialouriezh (*And-Jëf/Parti Africain pour la démocratie et le socialisme, AJ/PADS*).
Paskal Tabuteau

**Paskal Tabuteau**, pe **Pascal Tabuteau** er marilhoù-poblañs, ganet e 1962 e Montmorillon (Poatev), a voe skrivagner brezhonek, kelenner hag enseller eo evit ar brezhoneg evit Su Penn-ar-Bed hag ar Mor-Bihan. Bet eo bet is-ofiser en Aerlu gall. Savet en deus meur a destenn vrezhonek ha sinañ a ra anezho gant *Paskal Tabuteau*.

## Buhez
Aet eo da is-ofiser e-barzh aerlu Bro-C'hall e 1981 goude bout bet o labourat tammoùigoù evel addreser kirri-tan. Entanet gant ar brezhoneg en doe anavezet pa voe oc'h ober e remzad milourel e tremenas  e vakansoù e Breizh. Kroget en deus da zeskiñ brezhoneg e 1983 gant an hentenn Assimil ha gant stajoù Skol an Emsav. Tapet en deus un Deug, un aotreegezh hag ur vestroniezh brezhoneg e 1995 e Skol-veur Roazhon 2. Kapesianet eo bet e 1999 e brezhoneg hag e saozneg goude bout bet o labourat e Gwiana c'hall (Amerika ar Su). Adalek 2000 eo bet o kelenn en ur skol divyezhek  e Ploue, Lannarstêr, Henbont, Pleuwigner ha Plunered.Den kar-e-vro, graet en deus e seizh gwellañ e korn-bro Ploue evit delc'hen ar brezhoneg en e blomm e-mesk ar re yaouank.
Goude bezañ bet eilrener skolaj e Metz e voe anvet da enseller evit ar brezhoneg da geñver ar Mor-Bihan ha Su Penn ar Bed.
Ur skrivagner brezhonek fonnus eo ha savet en deus meur a skrid, studiadennoù skiantel ha troidigezhioù diwar al latin hag an henc'hresianeg en o zouez.

## Embannadennoù
;Pennadoù
Skrivet en deus barzhonegoù, danevelloù, studiadennoù ha pennadoù kazetennerezh e-barzh Al Liamm, Brud Nevez, Klask, Bremañ.
;Unskridoù
**Lae Izold*, Embannadurioù Al Liamm, 2012, 145 p. 3700 gwerzenn. . Priz Imram 2014
* *Perlez va daeloù : dastumad barzhonegoù*, Aber, 2018, 105 p. 
;Troidigezhioù
* Homeros, *[[Ilias|An Ilias]]*, troet diwar an henc'hresianeg, Embannadurioù Al Liamm, 2016, 53 p. 
* *Beaj Sant Brendan*, troet diwar *Navigatio sancti Brendani Abbatis*, Brest, Emgleo Breiz, 2005, 87 p. 

## Diembann
* *[[La Chanson d'Aiquin]]* e brezhoneg enklotennet

## Levrlennadurezh
* Pascal. Le militaire devenu inspecteur de l'Education - Le Télégramme, 29/06/2016
Carlos Núñez

**Carlos Núñez** a zo ur soner brudet eus Galiza, ganet d'ar 16 a viz Gouere 1971 e Vigo.

Brudet eo evel soner gaita, eñ eo a zegasas brud d’ar benveg-se dre ar bed.

## Pladennoù
### Albomoù
* 1997 : *Brotherhood Of The Stars*
* 1999 : *Os amores libres*
* 2000 : *Mayo Longo*
* 2002 : *Todos Os Mundos*
* 2003 : *Un Galicien en Bretagne*
* 2004 : DVD *Carlos Nuñez & Amigos*
* 2005 : *Cinema Do Mar*
* 2006 : DVD *Carlos Nunez En Concert*
* 2007 : *Melodies from Gedo Senki*, a adkemer tonioù film Gorō Miyazaki *[[Tales from Earthsea]]*
* 2009 : *Alborada Do Brasil*
* 2012 : *Discover* (Dastumad)
* 2014 : *Inter-Celtic*
* 2022 : *Vuélveme a Ti*
* 2023 : *Celtic Sea*

### Kemeret en doa perzh
* 1992 : Grupo Matto Congrio : *Matto Congrio *.
* 1996 : The Chieftains : *Santiago*.
* 1997 : L'Héritage des Celtes : Finisterres
* 1998 : L'Héritage des Celtes : Zenith
* 1999 : L'Héritage des Celtes : Breizh e Bercy
* 2002 & 2003 : La Nuit Celtique I & II e Stad Frañs
* 2006 : Nozvezh Sant Patrick: Bercy; Celtica 3: Stad ar Beaujoire, Naoned; Abadenn diwezhañ Emvod ar Gelted: Bercy; Bandenn-orin tresadennoù-bev japanat *Tales from Earthsea*
* 2007 : Rio Loco Tolosa.