open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nicolas Mary

**Nicolas Mary**, lesanvet **Desfontaines**, ganet war-dro 1610 e Rouen ha marvet e 1652 en Angers, a oa un aktour ha skrivagner gall.

## Oberennoù
*L’Illustre Comédien ou Le Martyre de Saint Genest (1645) 
*Eurymédon ou l’Illustre Pirate, (1637), 
*Orphise ou la Beauté persécutée (1638), 
*Hermogène (1638), 
*Bélisaire (1641), 
*Les Galantes vertueuses (1642), 
*Le Martyre de Saint Eustache (1644), 
*Saint Alexis ou l’Illustre Olympie (1644), 
*Alcidiane ou Les Quatre Rivaux (1645),
* Belissante ou l’Infidélité reconnue (1647) 
*La Véritable Sémiramis (1647).

Hag ivez:
*la Vraie Suite du Cid 
*un heuliad da *Ibrahim Bassa* gant Georges de Scudéry.

### Romantoù
Tri romant (les Heureuses Infortunes de Céliante et Marilinde): 
*Veuves-Pucelles (1638), 
*l’Illustre Amazonthe (1645) 
*l’Inceste innocent (1658).
Laura Smet

**Laura Smet**, ganet d'ar 15 a viz Du 1983 e Neuilly-sur-Seine, zo un aktourez ha kanerez c'hallek, merc'h da Nathalie Baye ha Johnny Hallyday. Hanterc'hoar David Halliday, Jade Smet ha Joy Smet eo. Eddy Mitchell ha Dominique Besnehard eo he faeroned.

## Liammoù diavaez
Hubert Reeves

**Hubert Reeves** (Montreal, 13 a viz Gouere 1932 – Pariz, 13 a viz Here 2023) a oa un astrofizikour, kehentaer skiantoù hag ekologour kanadian ha gall.

## Liammoù diavaez
*
Lawrence Oates

**Lawrence Edward Grace Oates**, lesanvet "Titus", bet ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1880 e Putney (ur c'harter eus Londrez, e Bro-Saoz) ha marvet d'ar 16 a viz Meurzh 1912, a oa un ergerzher saoz. Kabiten dragoned bet stourmet en eil brezel ar Voeren, kemeret en devoa perzh en ergerzhadenn Terra Nova bet savet gant Robert Falcon Scott : tizhout a reas Pennahel ar Su nebeut amzer war-lerc'h hini Roald Amundsen.

War e zistro eus ar Pennahel e voe paket e izili gant milher. Dre ma ouie mat n'hallje ket talañ ouzh ar varvenn-gig e-pad pell amzer e tivizas en em aberzhiñ evit ma chomje e genskipailhidi yac'h ha dibistig.

En aner ec'h aberzhas **Oates** e vuhez a-benn ar fin rak ar peurrest eus skipailh Scott a voe adkavet marv goude-se : brasañ gwallzarvoud an hini eo a c'hoarvezas da vare harozus an ergerzhadennoù en Antarktika (1895-1922).
Mary Carey

**Arabat droukveskañ gant [[Mariah Carey]]*.

**Mary Carey** a c'hall bezañ :

*Mary Boleyn (c. 1499/1500 – 1543), anvet Mary Carey goude hec'h eured, c'hoar da Anne Boleyn 
*Mary Carey, Lady Carey (c. 1609 – c. 1680), ganet Jackson
*Mary Carey (aktourez), anv-micher Mary Ellen Cook, ganet e 1980
**Mary Cary*, romant saozneg e 1910 gant Kate Langley Bosher
Breizh Fobal Klub

Ar **Breizh Fobal Klub** a zo ur c'hlub mell-droad savet d'an 29 a viz Gwengolo 2013 ha diazezet e Roazhon.

Tri skipailh paotred o deus kemeret perzh er c'hevezadegoù aozet e 2020-21 gant distrig Il-ha-Gwilen.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
*  BREIZH FOBAL KLUB RENNES e lec'hienn Kevre Breizh ar vell-droad
Mell-droad (disheñvelout)

**Mell-droad** a c'hall ober dave da veur a c'hoari a-skipailh hag a vez c'hoariet gant ur vell:
*Mell-droad ''association'' (*football association* e saozneg), an hini anavezetañ
**Mell-droad merc'hed
*Mell-droad amerikan (*American football* e saozneg)
*Mell-droad aostralian (*Australian football* e saozneg)
*Mell-droad kanadian (*Canadian football* e saozneg)
*Mell-droad ouezelek (pe "Mell-droad gouezelek") (*Peil Ghaelach* en iwerzhoneg, *Gaelic football* e saozneg)
*Mell-droad Rugbi (*Rugby football* e saozneg), anv ofisiel ar rugbi.
Soire

**Soire** (distaget: , ha  er vro), *Issoire* e galleg hag ent-ofisiel, a zo ur gêr, pennlec'h arondisamant, e departamant ar Puèi Domat e Bro-Arvern en Okitania.  a dud a oa o chom eno e 2011.

## Gwelet ivez
*Austremonius

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel kêr
Tro Bro Kemperle

Restr:TBKSkritell.jpg|Skritell.
Restr:TBKKarr-boutin.jpg|Karr-boutin TBK dirak porzh-houarn Kempele.

**Tro Bro Kemperle** a zo ur rouedad dezougen beajourion e Bro Kemperle gant kirri-boutin ha kengirri. Krouet e voe e 2011.
Nantua

**Nantua** zo ur gumun eus an departamant Ain e reter Bro-C'hall. Unan eus isprefetioù an departamant eo. Gwechall e oa e proviñs Bugey.

Tost da 4 000 den zo oc’h ober o annez e Nantua. Emañ war ribl ul lenn anvet Lenn Nantua, hag e-harz ur vri gleiz uhel. E-pad pell eo bet un ehan darempredet war an hent a gas eus Geneva da Lyon.

Savet e voe kêr en-dro d’ur manati savet e 671 gant Beneadiz.

## An anv
Un orin keltiek zo d’an anv Nantua : savet eo diwar an elfenn "nantu" (kar d'ar gerioù *[[nant]]* e kembraeg hag *ant* e brezhoneg), a dalveze kement ha « stêr », « traoñienn ».
Kar eo an anv  da hini an Nantuaded, ur bobl gelt eus Suis, ha da gêr Nancy e Loren, hiriv e Bro-C'hall.

## Notennoù
Gaston Paris

**Bruno-Paulin-Gaston Paris**, bet ganet d'an 9 a viz Eost 1839 en Avenay-Val-d'Or (Marne) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Meurzh 1903 e Canas (Alpoù-an-Arvor), a oa ur c'hrennamzerour gall hag ul lizheregour arbennik war ar yezhoù romanek.

E-touez ur bern oberennoù savet gantañ e voe embannet *[[Les Romans en vers du cycle de la Table ronde]]* e 1887 ha *[[Tristan et Iseut]]* e 1894.

Dilennet da ezel eus an Académie Française d'an 28 a viz Mae 1896 da erlec'hiañ Louis Pasteur (1822-1895) e voe degemeret enni ent ofisiel d'an 28 a viz Genver 1897. Labourat a reas er bodad a rae war-dro ar Geriadur gall.
Tristan et Iseut

**Tristan et Iseut** zo anv meur a oberenn c'hallek.

**Tristan et Iseut*, gant Gaston Paris e 1894.
**Le Roman de Tristan et Iseut*, gant Joseph Bédier, e 1900. 
**Tristan et Iseut*, gant André Mary
**Tristan et Iseult*, gant René Louis, LGF - Livre de Poche, Paris, 1972, 
* *Iseult et Tristan*, gant Yann Brekilien, Éditions du Rocher, 
**Le Roman de Tristan et Iseut la Blonde*, Jacques Chocheyras. Cristel, Saint-Malo, 2002, 

## Gwelet ivez
* *[[Tristan hag Izold]]*
Joseph Bédier

**Charles Marie Joseph Bédier**, bet ganet d'an 28 a viz Genver 1864 e Pariz hag aet da Anaon d'an 29 a viz Eost 1938 e Le Grand-Serre (Drôme), a oa ul lenneg gall, troet gant lennegezh c'hallek ar grennamzer.

E Collège de France an hini eo e kejas gant Gaston Paris, ar c'hrennamzerour brudet en devoa bet levezon vras warnañ.

Dilennet da ezel eus an Académie Française d'an 3 a viz Mezheven 1920 da erlec'hiañ Edmond Rostand (1868-1918) e voe degemeret enni ent ofisiel d'an 3 a viz Du 1921.

Graet en devoa Langleiz e vad eus al labour talvoudous bet sevenet gant **Joseph Bédier** diwar-benn an daou garedig mojennel da sevel e brezhoneg e romant *[[Tristan hag Izold]]* etre 1945 ha 1950.

## Oberennoù
* *Le Lai de l’ombre*, 1890
* *[[Conte de Richeut|Le Fabliau de Richeut]]*, 1891
* *Les Fabliaux, études de littérature populaire et d’histoire littéraire du Moyen Âge*, 1893
* *De Nicolao Museto (gallice Colin Muset), francogallico carminum scriptore*, 1893
* *Le Roman de [[Tristan et Iseut]]*, 1900 Skrid amañ
* *Le Roman de Tristan par Thomas*, 2 vol., 1902-1905
* *Études critiques*, 1903
* *Les Deux Poèmes de la Folie Tristan*, 1907
* *Légendes épiques, recherches sur la formation des chansons de geste*, 1908-1913
* *Les Chansons de croisade*, 1909
* *Les Chansons de Colin Muset*, 1912
* *Les Crimes allemands d’après les témoignages allemands*, 1915
* *Comment l’Allemagne essaie de justifier ses crimes*, 1915
* *L’Effort français*, 1919
* *La Chanson de Roland*, édition critique, 1920
* *La Chanson de Roland*, diwar dornskrid Oxford, 1922 Skrid amañ
* *Commentaires sur la Chanson de Roland*, 1927
Sent Nectari

**Sent Nectari** (*Saint-Nectaire* e galleg hag ent-ofisiel) a zo ur gumun e departamant Puèi Domat e rannvro Arvern en Okitania. 722 a dud a oa o chom eno e 2011. Ur gêr douristel eo lec'hiet e Park natur rannvroel menezioù-tan Arvern. Er vro e reer ur fourmaj brudet gwerzhet gant an anv gallek "Saint-nectaire".

## Liammoù diavaez

* Pajenn diwar-benn ar gumun
Elesbed York

**Elizabeth York**, ganet e 1466 ha marvet e 1503, a oa rouanez Bro-Saoz adalek 1486 betek he marv. Merc'h, c'hoar, nizez, ha gwreg e oa da rouaned saoz – Edward IV, Edward V, Richard III ha Henry VII; mamm e oa da Henry VIII, ha mamm-gozh d'e vugale, Edward VI, Mary Iañ hag Elesbed Iañ.
Pantaleone

**Pantaleon** (e brezhoneg), pe **Pantaleone** en italianeg, pe Pantalon e veneteg, pe **Pantaleone Nicomedia** (marvet e 303 pe 305), pe *Pantaleimon* pe *Panteleimon*, a oa ur medisin e lez an impalaer Maximianus Herculius ; mont a rae war-dro ar re glañv hep klask bezañ paeet (*anarguros* e gresianeg, deuet da *anargyre* e galleg ; saozneg : *unmercenary*) ; marvet e-giz merzher e Nicomedia.

## Brud
Enoret eo ar sant e meur a vro.

*E Venezia ez eus un iliz dezhañ, iliz Sant Pantalon. Eus e anv e teu hini ar Pantalone veneziat.

*Meur a lec'h a zo Saint-Pantaléon e Bro-C'hall.

*E Madrid e vez enoret gwad ar sant en ur manati ma c'hoarvezfe ur burzhud. 
*San Pantaleón de Losa, e Kastilha 

*Sant Pantaleimon Ohrid, manati e Republik Makedonia 
*Manati Sant Panteleimon, war ar Menez Atos, e Gres.
Kerberos

**Kerberos**  (eus an henc'hresianeg: Κέρβερος, latinekaet e *Cerberus*) a oa ur c'hi euzhus hag a ziwalle toull-dor an ifernioù e gwengelouriezh Hellaz. Tri fenn a oa ouzh e gorf, ha naered ouzh e dri gouzoug. 

## Ar vojenn
Mab e oa da Ec'hidna, dezhi dremm ur vaouez ha korf un naer, ha da dTyfon, un euzhvil all hag a dufe tan hag a rae aon d'an doueed zoken. Un toullad breudeur ha c'hoarezed en devoa, ken euzhus all, evel Orthos, ki daoubennek an Ifernioù, naer-zour Lerna, Leon Nemea ha Kimera.

Peurvuiañ e vez lavaret en deus tri fenn, ez eus naered e-lec'h blev war e benn pe en-dro d'e c'houzoug, un tamm evel Medousa, hag ul lost aerouant ouzh e benn a-dreñv.

Lavaret e veze e c'halle an tri fenn gwelout en tremened, en amzer-vremañ, hag en da-zont. E skridoù zo koulskoude e lavarer ec'h aroueziont ar c'hanedigezh, ar yaouankiz hag ar gozhni. Pep penn ne zebr nemet kig bev, setu perak e laoskont speredoù ar re varv da zont en ifernioù met ne lezont hini ebet da vont kuit. **Kerberos** eo ki-diwall feal Haides, chadennet ouzh toull-dor ar bed dindan-zouar. Euzhiñ a rae ar re varv hag a glaske e sioulaat o reiñ ur gouign vel hag a veze lakaet en o bez war un dro gant ar skodig da C'haron lakaet en o genoù. 

## Herakles
Eurystheüs, roue Argolis, a roas urzh da Herakles tapout **Kerberos** en e vev. Hag an haroz neuze da Eleusis, da vezañ kelennet a-zivout kevrinoù Eleusis, evit gallout mont e-barzh an ifernioù, ar bed dindan an douar, hag er-maez ac'hano, ha war un dro bout gwalc'het eus an torfed en devoa graet o lazhañ an dud-varc'h.

An toull da vont er bed-se a gavas neuze e Tainaros, ha skoazell en doe digant Athena da vont e-barzh da gentañ, digant Hermes da vont er-maez goude. Gant skoazell Hestia ez eas hebiou da C'haron. Dieubiñ a reas Theseüs, met ne deuas ket a-benn da dennañ Peirithoos ac'hano. An daou-se a oa bet tapet gant Haides, ha dre un taol-hud bennak e oant bet staget ouzh ur bank evel pinijenn penegwir o devoa klasket skrapañ Persefone : ken kreñv e oa an huderezh-se, pa voe distaget gant Herakles, ma chomas peget ouzh ar bank tammoù zo eus divvorzhed Theseüs, ha se zo kaoz ec'h anavezer e ziskennidi diouzh o divvorzhed treut. 

En em gavout a reas Herakles gant Haides ha goulenn digantañ aotre da gas **Kerberos** gantañ war an douar, ha Haides da reiñ e asant gant ma teuje an haroz a-benn da vestroniañ ar c'hi hep kemer arm ebet. Hag a-benn e teuas. Gwaskañ a reas al loen ken e teuas da vezañ ki bihan, e zougen war e chouk, e sachañ e-maez an ifernioù, dre gev Peloponnesos. E gas a reas da Eurystheüs, ha ken spontet e voe ar roue ma c'houlennas ouzh Herakles e gas en-dro dindan an douar. 

Pa dremenjont dre vMykenai e kouezhas takennoù eus e halv pistrius war un toullad plantennoù, ma servijont hiriv d'ar sorserezed da ober huderezh du.
Mougev Las Caus

**Mougev Las Caus** (*Bauma de Las Caus* en okitaneg; *Grotte de Lascaux* e galleg) a zo unan eus ar mougevioù livet pennañ a gaver eus ar Ragistor en Europa. Soñjal a reer eo bet graet al livadurioù  pe  bloaz 'zo. Emañ al lec'h e kumun Montinhac, e Perigòrd en Okitania. Dizoloet eo bet e 1940 hag enskrivet eo war roll Glad bedel an Unesco abaoe 1979.

## Skeudennoù

Lascaux painting.jpg|
Lascaux, horse.JPG|
Lascaux, Megaloceros.jpg|


## Daveoù

## Liammoù diavaez

*  Gweladenn ar vougev dre urzhiataer
Antoninus

**Antoninus** zo un anv latin ha hini meur a zen.

## Tud
*Antoninus Liberalis, gramadegour ha skrivagner gresianek.
*Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus, pe Antoninus Pius (86-161), impalaer roman hag a renas eus 138 betek e varv e 161.
*Marcus Aurelius Antoninus, pe Marcus Aurelius (121–180)
*Lucius Aurelius Commodus Antoninus, pe Commodus (161–192)
**Marcus Aurelius Severus Antoninus Augustus*, anavezetoc'h evel Caracalla (188 – 217) , impalaer roman (198 -217).
**Marcus Aurelius Antoninus Augustus*, anavezetoc'h evel Elagabal pe *Heliogabalus* (203 – 222), impalaer eus 218 da 222.

## Istor
*Moger Antoninus, savet en amzer an impalaer Antoninus Pius
John Goodman

**Jonathan Stephen Goodman** anavezet evel "**John Goodman**" zo un aktour amerikan bet ganet d'an 20 a viz Mezheven 1952.
Faustina an Henañ

**Annia Galeria Faustina**, lesanvet **Faustina Maior** pe **Faustina an Henañ** (*c*. 100 - *c*. 140), a oa un impalaerez roman, pried da Antoninus Pius, impalaer eus 138 da 161.

## He buhez
### Bugaleaj
Ganet e oa e Roma, en un tiegezh roman eus Hispania. Merc'h e oa d'ar c'honsul Marcus Annius Verus. He mamm, *Rupilia Faustina*, a oa gournizez d'an impalaer Trajan. Nizez e oa da Vibia Sabina (83 – 136 pe 137), pried an impalaer Hadrian.

C'hoar e oa da Varcus Annius Libo, konsul e 128, ha da Varcus Annius Verus, *[[praetor]]*, marvet e 124, a oa pried da Zomitia Lucilla Minor ha tad da Varcus Aurelius ; ur c'hoar he doa ivez, *Annia Cornificia Faustina*.

### Yaouankiz
Dimeziñ a reas da Antoninus Pius etre 110 ha 115. Pevar bugel o doe :
* Marcus Aurelius Fulvius Antoninus (marvet a-raok 138) ;
* Marcus Galerius Aurelius Antoninus (marvet a-raok 138) ; 
* Aurelia Fadilla (marvet e 135), pried da Aelius Lamia Silvanus, pe Syllanus ; bugel ebet n'o doe ;
* Annia Galeria Faustina Minor pe Faustina ar Yaouankañ (etre 125 pe 130 ha 175), a voe impalaerez roman ha pried d'he c'henderv Marcus Aurelius, impalaer roman.

## Notennoù
Moger Antoninus

**Moger Antoninus**, pe **Mur Antoninus** evel e kembraeg, zo ur voger-difenn graet gant mein ha douar en amzer ar Romaned a-dreuz kreisteiz Bro-Skos, etre ar Firth of Forth er reter hag ar Firth of Clyde er c'hornôg.

Krog e oad d'he sevel er bloaz 142, en amzer an impalaer roman Antoninus Pius, ha 12 vloaz e padas al labour. War-dro 63&nbsp;km hed a oa dezhi, 3 m uhelder ha 5 m tevder. Un douflez a oa en tu hanternoz dezhi.
Ganti e klasked ober ur voger nevez da gemer lec'h Moger Hadrian, 160&nbsp;km pelloc'h er c'hreisteiz, da ziskouez harzoù impalaeriezh Roma.
Ugent vloaz goude, e 164, e voe tennet o soudarded diwar ar voger gant ar Romaned, da souzañ betek Moger Hadrian.

## Istor
An impalaer roman Antoninus Pius a roas urzh da sevel ar voger war-dro 142 Quintus Lollius Urbicus, a oa gouarnour proviñs Britannia a reas war-dro ar savidigezh da gentañ, ha daouzek vloaz e padas al labour.. En em astenn a ra war-hed 63&nbsp;km eus Old Kilpatrick, e West Dunbartonshire war lez ar Firth of Clyde er c'hornôg, betek Carriden, e-kichen Bo'ness war lez ar Firth of Forth.
Berroc'h e oa Moger Antoninus eget moger Hadrian ha graet e oa e douar, gant mein dindan. Krediñ a reer e oa bet soñjet ober ur voger e mein, evel hini Hadrian, met diaesoc'h e oa moarvat.

En norzh d’ar voger-se edo ar vro anvet Kaledonia, annezet gant tud anvet "Picti" gant ar Romaned, un anv hag a dalveze "tud livet".
Savet e oa Moger Antoninus da gemer lec'h Moger Hadrian evel harzoù an impalaeriezh. Met e-keit ma veze ar soudarded roman o sevel ar voger ha meur a greñvlec'h all pelloc'h en hanternoz, ne oant ket gouest da drec'hiñ tud kalet Kaledonia, hag meur a wech e voe arsailhet ar voger.
Dilezet e voe moger Antoninus mann nemet 8 vloaz goude echuet he sevel, abalamour da argadennoù dibaouez ar Bikted. E 162 en em dennas al lejionoù roman a-drek moger Hadrian, en ur lezel soudarded roman da ober gward eno betek dibenn ar , pa grogjont da guitaat Enez Vreizh. Un emglev a rejont gant Brezhoned an tolead, a zeuas da vezañ Stadoù brezhon an hanternoz kozh diwezhatoc'h.

Arsailhet e voe ar voger meur a wech e 197.
E 208 e teuas an impalaer Septimius Severus da weladenniñ hanternoz proviñs Britannia ha dreset e voe darnoù eus ar voger. Un toullad bloavezhioù goude e kilas ar Romaned adarre, hag adkouezhañ a reas ar voger, lesanvet a-wechoù *moger Severus* gant istorourien roman zo, ken e voe droukvesket an div voger gant tud evel Beda Venerabilis.


Roman Vallum of the Antonine Wall, Scotland.jpg|Moger Antoninus e-kichen Falkirk
Antonine wall.JPG|Moger Antoninus pa seller war-zu ar reter adalek Bar Hill etre Twechar ha Croy


## Levrlennadur
*  William Roy : *The Military Antiquities of the Romans in Britain*. London, 1793
*  George Macdonald : *The Roman Wall in Scotland*. Oxford, 1934
*  Royal Commission of the Ancient and Historical Monuments of Scotland : *Stirlingshire*. H.M.S.O. 1963
*  Anne S. Robertson : *The Antonine Wall*. Glasgow, 1968 
*  Ordnance Survey : *The Antonine Wall*. Southampton, 1969

## Pennadoù kar
* Limes

## Notennoù ha daveennoù
Vercelli

**Vercelli** (*Versèj* e piemonteg, *Verceil* e galleg) zo ur gêr eus Piemont en Italia ha Kêr-benn proviñs Vercelli eo.

Emañ war ribl ar stêr Sesia, un adstêr d'ar Po, etre Milano ha Torino. Kêr-benn an departamant Sézia e oa en amzer ma oa bet savet departamantoù gall en hanternoz Italia.
Hadrian

**Hadrian**, *Imperator Caesar Traianus Hadrianus Augustus* e latin, Ἁδριανός *Adrianos* en henc'hresianeg, ganet d'ar 24 a viz Genver 76 en Italica e-kichen Sevilla (Spagn) ha marvet d'an 10 a viz Gouere 138 e Baiæ, zo un impalaer roman eus tiegezh an Antonined. Anvet e voe e 117 goude marv Trajan ha ren a reas betek e varv.
Barzh ha prederour e oa, troet gant ar peoc'h ha neket gant ar brezel ; klask a reas aozañ an impalaeriezh d'he difenn gwelloc'h. 

En e amzer e voe savet Moger Hadrian e hanternoz Enez Vreizh. Un toullad bloavezhioù diwezhatoc'h e voe savet Moger Antoninus, pelloc'hik en hanternoz.
Golden Years

***Golden Years*** zo ur ganaouenn saoznek savet an ton hag ar gerioù anezhi gant ar c'haner-sonaozer saoz David Bowie (1947-2016).

* Prantad enrollañ : miz Here 1975,
* Lec'h enrollañ : Studioioù Cherokee en Hollywood (Los Angeles (Kalifornia), SUA),
* Padelezh : 3:22,
* Ti-embann-pladennoù : RCA Records,
* Deiziad dont e-maez ar bladennig : 21 a viz Du 1975,
* Kanaouenn war eil tu ar bladennig : *[[Can You Hear Me]]*,
* Produourien : David Bowie ha Harry Maslin.

Perzh eo ivez eus *[[Station to Station]]*, dekvet albom studio Bowie, deuet e-maez d'an 23 a viz Genver 1976, hiroc'h he fadelezh (4:00) avat. Bez' e voe lakaet ivez war eil tu ar bladennig a zouge *[[Wild Is the Wind]]* (miz Du 1981).

He c'havout a c'haller en un nebeud kendastumadoù ivez :
* *[[Changesonebowie]]* (miz Mae 1976),
* *[[The Best of Bowie]]* (miz Kerzu 1980),
* *[[Golden Years (albom)|Golden Years]]* (1983),
* *[[Fame and Fashion]]* (1984),
* *[[Changesbowie]]* (miz Meurzh 1990),
* *[[The Singles Collection]]* (miz Du 1993),
* *[[The Best of David Bowie 1974/1979]]* (miz Ebrel 1998),
* *[[Best of Bowie]]* (miz Here 2002).

## Ar sonerien
* Carlos Alomar : gitar,
* Roy Bittan : piano,
* David Bowie : gitar,
* Dennis Davis : taboulin,
* George Murray : gitar-boud,
* Earl Slick : gitar.

## Ar gerioù

## E-barzh filmoù
Dibabet e voe ar ganaouenn gant ar filmaozer stadunanat Brian Helgeland da-geñver e film *[[A Knight's Tale]]*, deuet e-maez e miz Mae 2001. Talvezout a reas da skor sonerezh pa zañs an div dudenn bennañ — c'hoariet gant Heath Ledger (1979-2008) ha Shannyn Sossamon — asambles.

## Liammoù diavaez
* '''Golden Years''', kanet gant David Bowie
* '''Golden Years''', e-barzh ''A Knight's Tale''

## Notennoù ha daveennoù
Lambert Maastricht

**Lambert Maastricht** (Maastricht, ~636 – Liège, ~700), anvet *Lambertus*, *Landebertus* ha *Lambrecht* ivez, a oa eskob Maastricht ha Tongeren. Da verzher ha sant an Iliz katolik roman ez eo bet lakaet.

Un den a lignez uhel e oa. E eontr Theodard a oa eskob Maastricht. Lazhet e voe Theodard war-dro 669, ha lakaet e voe Lambert en e lec'h. Kar e oa Lambert da Hugobert ha Plectrude, pried Pepin Herstal, maer ar palez ha mestr war rouaned Aostrazia.

Goude muntret Childerig II e 675 e voe kaset kuit Lambert eus ar vro, ha lakaet Faramundus en e lec'h. Lambert a dremenas seizh vloaz en harlu, a savas abati Stavelot (674-681). Goude un toullad bloavezhioù e voe adlakaet da eskob.
Rotruda

**Rotruda** pe **Rotrudis**, pe **Chrodtrudis**, zo un anv-bihan frankek, roet d'ar merc'hed en tiegezhioù uhel frank, en VIIIvet ha IXvet kanved.

## Gerdarzh
Diwar *hrod* (=klod) ha *trud* (=feal). 

## Tud
* Rotruda Trier (marv e 724), pried Karl Martel
* Rotrudis (merc'h Lotar Iañ), pried ar c'hont Lambert Iañ
* Rotrude (merc'h Karl Veur) (marv e 810) 
* Rotruda, merc'h da Loeiz an Deol, ganet en 800, ha n'ouzer netra all anezhi 

* Rotruda, merc'h da Tassilon III, dug Bavaria
Park broadel Yellowstone

**Park broadel Yellowstone** (*Yellowstone National Park*) a zo ur park broadel er Stadoù-Unanet, e gwalarn Wyoming. Ul lodennig vihan eus ar park a gaver e stadoù nes Idaho ha Montana. Savet eo bet ar park e 1872 hag e-se eo an hini koshañ eus ar bed. Dindan  km² emañ, da lavaret eo ez eo brasoc'h eget Bro-Leon ha Bro-Gernev a-gevret. Brudet eo evit al loened a gaver ennañ hag ivez evit ar geizeroù. Emañ an div drederenn eus geizeroù ar bed eno.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Lambert II Naoned

**Lambert II** (war-dro 843-851), a oa kont Naoned ha kont Anjev, eus un tiegezh Franked, a vez graet Widonided anezhañ, hag a zalc'he marz Breizh. 

## E vuhez
Krediñ a reer e oa eil mab Lambert Iañ Naoned‎ hag e bried Rotrudis, ur verc'h da Lotar, mab an impalaer Loeiz an Deol.

Hervez Kronik Naoned « e vije bet maget ha desket hervez doareoù ar Vrezhoned ».

En 831 e oa savet e dad a-du gant Lotar a-enep galloud Loeiz an Deol, ma voe tennet e gargoù digantañ gant an impalaer. Mervel a reas Lambert Iañ Naoned‎ e 836.

Da gentañ e oa aet a-du Lambert II gant Lotar evel e dad, met treiñ a reas neuze a-du gant Karl Voal pa deuas da vezañ Impalaer ar C'hornôg, pezh a oa furoc'h, rak e amezeg e oa.

## Levrlennadur
*André Chédeville & Hubert Guillotel, *La Bretagne des saints et des rois Ve-Xe siècles*, éditions Ouest-France, , 423 p., 1984
* Noël-Yves Tonnerre, *Naissance de la Bretagne* Presses de l'Université d'Angers (1994) 
* Régine Le Jan, *Famille et pouvoir dans le monde franc (VIIe-Xe siècles)*, Publication de la Sorbonne (1995) 
* Janet L. Nelson, *Charles le Chauve*, Aubier, Paris 1994 .

## Notennoù
Vieillevigne

**Vieillevigne** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh
Diwar *vieille*, kozh, ha *vigne*, gwini, pe gwinieg.
## Lec'hioù

###### 
**Vieillevigne*, Henwinieg (distaget ['henwi'ni:ek]), e Bro-Naoned;

###### 
* Vieillevigne (Haute-Garonne)
Vièlhavinha

**Vièlhavinha** zo ur gumun hag ur gêrig eus Haute-Garonne, e Lauragais, war lez Canal du Midi, un 30 km er gevred da gêr Toloza.

## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveennoù
Orthos

**Orthos** (skrivet Ορθος « eeun »), pe **Orthros** (skrivet Ορθρος, « beureek ») a oa ki Geryon. Ur c'hi daoubennek e oa, ha gant ar maesaer Eurytion, e veze o tiwall tropellad ejened ruz ar ramz tric'horfek, en Erytheia ("an hini ruz"), unan eus inizi an Hesperidezed, e penn kornôkañ ar Mor Kreizdouar.

Mab e oa d'an euzhviled Tyfaon hag Ec'hidna hervez skridoù 'zo, da dTartaros hervez re all, ha breur d'ar c'hi Kerberos. Engehentet en dije ar Sfiñs, C'himera, naer-zour Lerna, leon Nemea ha gwiz Krommyon, ha zoken, hervez ar barzh Hesiodos, ar c'hi Kerberos. An Titan Atlas, a zouge an Douar war e chouk, eo an hini a voe e vestr kentañ, a-raok bezañ roet d'ar ramz Geryon. 

Lazhet e voe gant an haroz Herakles pa oa deuet da laerezh ejened Geryon e-kerzh an dekvet eus e zaouzek trevell.

Goude-se e vije deuet da vezañ ar steredenn Sirius, pe *Steredenn ar C'hi*, an hini skedusañ en oabl da noz. 

## Pennadoù kar
* Geryon
Gwiz Krommion

**Gwiz Krommion** (Ὑς Κρομμυων/Hus Krommuôn en henc'hresianeg) a oa un euzhvil e mojennoù Hellaz kozh.

Merc'h e oa da dTifon hag Ec'hidna, gouez da Pseudo-Apollodoros. Mamm e oa da hoc'h-gouez Kalidon, hervez Strabon. Caius Julius Hyginus a skriv eo un hoc'h kentoc'h, met ur wiz eo d'ar re all.

## Mojenn
Freuz ha reuz a rae er vro.

Trec'het e voe gant an haroz Theseüs.
Baia (Italia)

**Baia** (*Baiæ* en Henamzer ) zo ur frazione eus kumun Bacoli e rannvro Campania en Italia, en hanternoz da Bae Naplez. 

En Henamzer e oa ul lec'h brudet. 

## Liammoù diavaez
Major Tom

**Major Tom** zo un dudenn bet krouet gant ar c'haner-sonaozer saoz David Bowie (1947-2016).

Er ganaouenn *[[Space Oddity]]*, deuet e-maez d'an 11 a viz Gouere 1969, e voe roet gant Bowie da anavezout istor an astraer faltaziek **Major Tom** evit ar wech kentañ. E zistro a reas an dudenn da-geñver ar c'hanaouennoù *[[Ashes to Ashes]]* (deuet e-maez d'an 8 a viz Eost 1980) ha *[[Hallo Spaceboy]]* (deuet e-maez d'an 20 a viz Genver 1996).
Gwezeg Westonbirt

**Gwezeg Westonbirt** zo lec'hiet tost da dTetbury (Gloucestershire, Bro-Saoz), unan eus ar vrudetañ hag ar vravañ er bed.
Saint-Pantaléon

Meur a lec'h zo anvet **Saint-Pantaléon** e Bro-C'hall diwar anv sant Pantaleone. 

* Saint-Pantaléon, e Lot.
* Saint-Pantaléon, e Saône-et-Loire, hiziv en Autun.
* Saint-Pantaléon, e Vaucluse.

* Saint-Pantaléon-de-Lapleau, e Corrèze.
* Saint-Pantaléon-de-Larche, e Corrèze.
* Saint-Pantaléon-les-Vignes, e Drôme.
Tyfon

**Tyfon** (Τυφῶν, Tuphōn [typʰɔ̂ːn] en henc'hresianeg), hag ivez *Tyfoeüs* (Τυφωεύς, Tuphōeus), *Tyfaon* (Τυφάων, Tuphaōn) pe *Tyfos* (Τυφώς, Tuphōs) a oa an euzhusañ euzhvil e mojennoù Hellaz kozh.

Mab diwezhañ an Douar, Gaia, e oa. Tartaros e oa e dad. Brudet e oa evel tad an holl euzhviled, hag e wreg Ec'hidna a veze lâret mamm an holl euzhviled anezhi.

Er mojennoù e vez alies Tifon ar barroù avel diroll, ar c'helc'hwidennoù.
Referendom Bro-Skos

**Referendom Bro-Skos** a c'hall ober dave d'ur referendom dalc'het e Bro-Skos:
*Referendom war an dilontegezh (1920)
*Referendom war emrenerezh Bro-Skos (1979)
*Referendom war emrenerezh Bro-Skos (1997)
*Referendom war dizalc'hiezh Bro-Skos (2014)
Enez ar Lannig

**Enez ar Lannig**, pe **Erlannig**, zo un enezennig e Mor Bihan Gwened, Breizh, en Arzhon-Rewiz hag e-kichen Gavriniz.

Ur c'hrommlec'h zo warni.

## Skeudennoù

Er_Lannic_depuis_la_pointe_de_la_Palisse.jpg|Erlannig dirak, hag he c'hrommlec'h, Gavriniz a-dreñv.
Cromlech d'Er Lannic.jpg|Krommlec'h Erlannig
Er_Lanic_depuis_Berder.jpg|Erlannig adalek Berder


## Notennoù
Roberto Cabañas

**Roberto Cabañas González**, bet ganet d'an 11 a viz Ebrel 1961 e Pilar (Paraguay), a zo bet ur melldroader etrebroadel paraguayat.

Argader e bost war an dachenn e veze graet *El mago de las cabañuelas* pe *El mago de Pilar* anezhañ ivez.

C'hoariet en devoa e-pad ar c'houlzadoù 1988-89 ha 1989-90 gant Stad Brest 29 e-lec'h m'en devoa lakaet seizh pal ha tregont en ur ober ur c'hrogad ha tri-ugent. Unan eus gwellañ c'hoarierien Brest eo bet en istor ar c'hleub.

## Liamm diavaez
*Red-micher Roberto Cabañas war Football ''Database''.eu
Terc'h

**Terc'h** zo anv div enezenn e Breizh:

*Enez Terc'h (Plougerne), e Leon
*Enez Terc'h (Plougouskant), e Treger
Abel Omnes

**Abel Omnes** (1904-1991) a oa pastor protestant e Plougouskant, e Treger, hag e penn ar gevredigezh Skingomz ha Skinwel. Meur a bennad zo bet gantañ e-barzh Al Liamm er bloavezhioù 1950-60.

## Kenlabour
*Alain Le Berre, Abel Omnes, "Toponymie nautique de la côte nord de la Bretagne entre le plateau de la Méloine et les Héaux-de-Bréhat", 1973.
Lughnasadh

**Lughnasadh** pe Lugnasad a zo ur gouel a veze lidet gant ar Gelted kozh, war-dro ar 1añ a viz Eost. 
Eus anv an doue Lug e teu anv ar gouel-se.
Beltain

**Beltain** (pe *Bealtaine, Beltane, Beilteine, Beltan*) a zo ur gouel a veze lidet gant ar Gelted kozh, war-dro an 1añ a viz Mae. Dont a ra war-lerc'h Samain hag Imbolc, ha gantañ ez echu mare an deñvalijenn ha derou ar sklêrijenn. Gantañ e vez enoret Belenos, Lug ha Belisama. 

Tantadoù a veze graet gant an drouized el lec'hioù ma tremene ar chatal evit diwall al loened diouzh ar c'hleñved.
Er

**Er** zo anv meur a dra.

* *Île d'Er*, anv gallekaet Enez Terc'h (Plougouskant), e Breizh, e Treger, 
* Er (Katalonia), ur gumun e Cerdanya

Anv meur a zen er Bibl eo ivez:
* Er (Bibl)
Enez Terc'h (Plougouskant)

:*Un enezenn all zo anvet *Enez Terc'h* e Plougerne. Sellit ouzh [[Enez Terc'h (Plougerne)]]***Enez Terc'h** zo un enezenn e Breizh, e Treger, e kumun Plougouskant, dirak aod Porzh Hir, en aber ar Yeodi. Gallout a reer mont di war droad d'an dazre.

Un douar prevez eo, lakaet e gwerzh adarre e 2013 evit 2,28 milion a euroioù.

## Istor
En amzer ar Romaned ez eus bet klasket plom en enez.

Bet eo etre daouarn beskonted Donez, ha goude etre re menec'h abatioù Marmoutier hag Abati Redon.

En 1058 e voe savet prioldi Sant-Simforian, stag ouzh abati Marmoutier Teurgn, un abati savet eno er IVvet kantved gant Martinus Teurgn. 

Er bloavezhioù 1054-1062, e voe legadet ar c'hwec'hvedenn eus an enez gant Rouaud du Pellerin da abati Redon. En 1060 e voe roet gant Rouaud du Pellerin ur palefarzh eus an enez da abati Redon adarre, ha resev a reas tri-ugent gwenneg ("sols") evit se.

Servijet he deus da verniañ lastez lanv du an Torrey Canyon e 1967, ha naetaet e 2011 goude 44 bloaz.

## Notennoù ha daveoù
Imbolc

Gant ar Gelted kozh e veze lidet **Imbolc** (Emwalc'h) d'ar 1 pe d'an 2 a viz C'hwevrer en enor d'an doueez Brigid, hag a oa arouez ar frouezhusted e dibenn ar goañv. Deiz kentañ an nevez-amzer e oa.
Émile de Kératry

Ar c'hont **Émile Marie Hilarion de Kératry**, bet ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1832 e Pariz hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Ebrel 1904 er memes kêr, a oa ur milour hag ur politikour gall.

Mab-bihan e oa da Julien Jean François de Kératry (1700-1779) a oa bet prezidant an Noblañs e Breujoù Breizh adalek 1766 betek 1774.

Goude bezañ kaset e studi da benn el liseoù Saint-Louis ha Louis-le-Grand e Pariz ec'h en em engouestlas en arme c'hall. Kemer a reas perzh e Brezel Krimea hag en Eil emelladenn Bro-C'hall e Mec'hiko evel ofiser a-raok reiñ e zilez e miz Genver 1865.

Evel e dad — Auguste Hilarion de Kératry (1769-1859) — araokañ, dilennet e voe **Kératry** da gannad Penn-ar-Bed d'ar 24 a viz Mae 1869, ur garg hag a zalc'has betek ar 4 a viz Gwengolo 1870. D'an deiziad-mañ eo e voe embannet an Trede Republik c'hall gant Léon Gambetta goude m'en devoe kodianet Napoleon III e Sedan (Ardennes) d'an 2 a viz Gwengolo. Oberiant-mat e voe e-pad darvoudoù deroù miz Gwengolo hag anvet da brefed-polis Pariz.

Anvet da jeneral rannarme gant Léon Gambetta d'an 22 a viz Here 1870 e kemeras penn Arme Breizh ha Kamp Koñli e-lec'h ma voe bodet an holl soudarded o tont eus Aodoù-an-Hanternoz, Il-ha-Gwilun, Liger-Izelañ, Mor-Bihan ha Penn-ar-Bed da stourm ouzh an alouberien brusian. Ne badas ket gwall bell e gargoù dre ma roas e zilez d'ar 27 a viz Du, aet skuizh gant ar skoilhoù a bep seurt bet lakaet war e hent gant dileurierezh ar gouarnamant gall staliet e Teurgn (Indre-et-Loire). Erlec'hiet e voe gant ar jeneral Henri Delacoux de Marivault-Emeriau.

D'ar 15 a viz Du 1871 e voe anvet da brefed Bouches-du-Rhône, ur garg hag a voe ret dezhañ dilezel d'an 8 a viz Eost 1872.

## Al levrioù bet skrivet gantañ
* 1867 : *L'élévation et la chute de l'empereur Maximilien : intervention française au Mexique, 1861-1867*,
* 1867 : *Les ruines de Pompéï*,
* 1868 : *La contre-guérilla française au Mexique : Souvenirs des terres chaudes*,
* 1868 : *La créance Jecker, les indemnités françaises et les emprunts mexicains*,
* 1872 : *Le Dernier des Napoléon*,
* 1872 : *Le 4 septembre et le gouvernement de la Défense nationale, déposition devant la commission d'enquête de l'Assemblée nationale, mission diplomatique à Madrid 1870*,
* 1873 : *Armée de Bretagne, 1870-1871 : dépositions devant les commissions d'enquête de l'Assemblée nationale, avec carte à l'appui, rapport de la commission d'enquête*,
* 1878 : *Bas-fonds et Sommets : Clichés de la vie réelle*,
* 1878 : *Mourad V. Prince, Sultan, Prisonnier d'état (1840-1878) d'après des témoins de sa vie*,
* 1887 : *À travers le passé : souvenirs militaires*,
* 1898 : *Petits mémoires*.

## Liamm diavaez
* Buhezskrid Émile de Kératry war Diazez roadennoù istorel Bodadenn Vroadel (Bro-C'hall)
Baia

**Baia** zo anv meur a lec'h :

* Baia (Italia)
* Baia de Criș, e Roumania
* Baia Mare, e Roumania
*Baia de Aramă, 
*Baia de Fier,
*Baia Sprie
Brigid

**Brigid** pe **Brighid**, pe **Brigantia**, zo un doueez iwerzhonat. E mojennoù Iwerzhon eo merc'h d'an Dagda, an « Doue mat » hag unan eus an Tuatha Dé Danann. Pried eo d'ar Fomoire Bress, hag ur mab o deus, Ruadan.

Doueez an nevezamzer eo, ar strujusted, ar medisinerezh, ar varzhoniezh, an arzoù, ar goveliañ.

Kinnig a reer eo Brigid anv kozh un doueez indezeuropek eus ar beure. Liammet eo gant ar prantad nevezamzer, ar frouezhusted, ar yac'haat, ar varzhoniezh hag arz ar forzh. Er Sanas Cormaic , skrivet gant menec'h kristen en Xvet kantved, e vez embannet e oa Brigit an "doueez azeulet gant ar varzhed" hag e oa div c'hoar ganti : Brigit ar pareerez ha Brigit an houarnour. Kement-se a laka da soñjal e c'hallfe bezañ bet un doueez tridoubl. 

## Brigantia

An doueez-se a gaver e meur a lec'h dre ar bed keltiek, keñveriet a-wechoù gant Brigindo e Galia pe Brigit en Iwerzhon pe e Breizh-Veur.

Dont a ra an anv eus ar protokeltieg *brigantī* ha talvezout a ra *An Hini Uhel*, kar d'an anv henwerzhonek Brigit, d'an anv personel uhel alamanek kozh Burgunt, d'ar ger sañskritek Bṛhatī (बृहती) "uhel", un anv-bihan d'an doueez hindouek eus an tarzh-deiz Ushas, ​​ha Aves bǝīzat. Ar vammenn ziwezhañ eo ar protoindezeuropek *bʰr̥ǵʰéntih₂ (stumm gwregel *bʰérǵʰonts , "uhel"), tennet eus ar wrizienn *bʰerǵʰ- ("sevel").

## An delwenn
Delwenn eus Dineol, bremañ e Mirdi Breizh, e Roazhon, marteze d'an doueez Brigid pe Brigantia: IIvet kantved kent JK.


BrigitteCelt.jpg|upright|An delwenn
Statue-menez-hom-06-00314.jpg|An alarc’h hag ar bolz


*Brigitte de Ménez-Hom* , anvet ivez Doueez Ménez-Hom , eo al lesanv roet gant an arkeologourien d'un delwenn arem dizoloet e 1913 e Dineol, ur gumun eus Penn-ar-Bed. Moarvat e teu eus eil lodenn ar Iañ kantved goude J.-K., sellet e vez outi evel ar skeudenn koshañ eus ur vaouez e Breizh. Kavet eo bet dre zegouezh e-kerzh an arat gant Jean Labat, ul labourer-douar yaouank.

Treset eo un dremm war ar bolz e stumm ur c'hloc'h gant ribloù flastret, o lakaat da soñjal e gaouenn Athena. Un evn, marteze un alarc'h, a servij da dalc'her ar c'hreiz. An arzour en deus e skeudennet o prientiñ nijal, "e c'houzoug astennet met soupl c'hoazh, e zivaskell savet ha serret, n'int ket ledanaet c'hoazh." Hervez an evnoniourien o deus studiet an delwenn eo un alarc'h gouez

## Gwelet ivez
* Morrígan

## Daveoù
Steredeg ar C'hi

**Steredeg ar C'hi** a c'hall ober dave da:
*Steredeg ar C'hi Bras *(Canis Major)*
*Steredeg ar C'hi Bihan *(Canis Minor)*

## Pennad kar
***[[Sirius]]**, anvet **Steredenn ar C'hi**, ar steredenn vrasañ eus Steredeg ar C'hi Bras.

## Notennoù
Sirius

**Sirius**, anvet **Steredenn ar C'hi** e brezhoneg, eo ar steredenn skedusañ eus Steredeg ar C'hi Bras, ha skedusañ steredenn an oabl noz war un dro.

Dre m'eo *Canis Major* (berraet e *CMa*) anv latin hag etrebroadel ar steredeg ez eo **Alpha Canis Majoris (α CMa)** berradur etrebroadel Sirius, *α* o verkañ steredenn skedusañ pep steredeg.

## Lec'hiañ
Ar steredeg anvet *Monoceros* (Mon), "an Unkorneg" e brezhoneg, zo etre Steredenn ar C'hi Bras ha Steredeg ar C'hi Bihan. Er Su da Brocyon, steredenn skedusañ ar C'hi Bihan, emañ α Mon, hag er Gevred da α Mon emañ Sirius en oabl boull ar goañv.

## Arabat droukveskañ
Arabat eo droukveskañ ar C'hi Bras (Canis Major/CMa) gant Steredeg ar C'hi Bihan *(Canis Minor/CMi)* ; Procyon eo anv etrebroadel α CMi, ha "Kian" eo hec'h anv brezhonek.

## Pennad kar
*Korf-egor, evit gouzout hiroc'h diwar-benn anvioù ar steredegi hag ar steredennoù pennañ.

## Liammoù diavaez

## Notennoù
Iggy Pop

**Iggy Pop**, bet ganet **James Newell Osterberg, Jr.** d'an 21 a viz Ebrel 1947 e Muskegon (Michigan, SUA), a zo ur c'haner-sonaozer hag un aktour stadunanat.

Gantañ e voe krouet, kerkent ha 1967, ar strollad sonerien rock The Stooges.
Erec'htheüs

**Erec'htheüs** (Ἐρεχθεύς / Erekhtheús e henc'hresianeg), a oa c'hwec'hvet roue mojennel kêr Aten. Mab e oa da Pandion ha Zeuksippe, ha mab-bihan da Eric'hthonios. Ur breur gevell en doa, Boutes e anv.

Dimezet e oa d'ar briñsez Praksithea, hag ur ribitailh bugale o doe: 
*mibien : Kekrops, Orneüs, Thespios, Metion, Sikyon, Pandoros, Alkon hag Eupalamos;
*merc'hed: Prokris (a voe lazhet gant he fried, ar chaseour Kefalos), Kreousa, Oreithyia, C'hthonia, Protogeneia, Pandora (n'eo ket plac'h boest Pandora avat), ha Merope.
Space Oddity

***Space Oddity*** zo ur ganaouenn saoznek savet an ton hag ar gerioù anezhi gant ar c'haner-sonaozer saoz David Bowie (1947-2016).

D'ober ur serr-lagad d'ar film *[[2001, A Space Odyssey]]* gant Stanley Kubrick, deuet e-maez e miz Ebrel 1968, e oa bet dibabet titl ar ganaouenn. E **Space Oddity** an hini eo e oa bet kontet gant Bowie, evit ar wech kentañ, istor an astraer faltaziek Major Tom o tibradañ diwar an Douar e-barzh e egorlestr. Savet e oa bet e doare un diviz etre ijinourien ar greizenn gontrollañ hag an astraer o pellaat muioc'h-mui en egor, betek koll darempred gantañ da-vat.

* Deiziad enrollañ : 20 a viz Mezheven 1969,
* Lec'h enrollañ : Studioioù Trident e Londrez (Bro-Saoz),
* Padelezh : 4:33,
* Ti-embann-pladennoù : Mercury Records (), Philips Records (),
* Deiziad dont e-maez ar bladennig : 11 a viz Gouere 1969,
* Kanaouenn war eil tu ar bladennig : *[[Wild Eyed Boy from Freecloud]]*,
* Produour : Gus Dudgeon.

Perzh eo ivez eus *[[David Bowie (albom)]]*, eil albom studio Bowie, deuet e-maez d'ar 4 a viz Du 1969, hiroc'h he fadelezh (5:16) avat.

## Ar sonerien
* David Bowie : gitar klev, stilofon
* Terry Cox : taboulin,
* Herbie Flowers : gitar-boud,
* Rick Wakeman : mellotron, piano,
* Mick Wayne : gitar.

## Ar gerioù

## Liammoù diavaez
E miz Mae 2013 en devoa graet berzh bras an astraer kanadian Chris Hadfield ouzh he c'hanañ hag eñ e-barzh an Egorlec'h etrebroadel o treiñ en-dro d'an Douar.
* '''Space Oddity''', kanet gant David Bowie
* '''Space Oddity''', kanet en egor gant Chris Hadfield
Planet of Adventure

***Planet of Adventure*** zo ur rummad romantoù skiant-faltazi saoznek savet gant ar skrivagner stadunanat Jack Vance (1916-2013).

Peder levrenn a ya d'ober an oberenn a gont troioù-kaer an Douarad Adam Reith war ar blanedenn Tschaï :
* *[[City of the Chasch]]*, deuet e-maez e 1968,
* *[[Servants of the Wankh]]*, deuet e-maez e 1969,
* *[[The Dirdir]]*, deuet e-maez e 1969,
* *[[The Pnume]]*, deuet e-maez e 1970.

Estroc'h evit war an Douar ez eus buhez war a seblant : klevet ez eus bet ur skignadenn argoll o tont eus ur blanedenn all hag a dro en-dro d'ar steredenn *Carina 4269* ! Kaset eo un ergerzhadenn war-du enni ha daou c'hant daouzek vloaz diwezhatoc'h ec'h erru an egorlestr *Explorer IV* a-wel dezhi. Diskaret eo d'an douar war-bouez ur seurt fuc'hell hag a seblant bezañ bet tennet diwar leur Tschaï. Ne van den ebet bev nemet Adam Reith, kabiten el lu stadunanat. Ret e vo dezhañ deskiñ dreistbevañ ar buanañ ar gwellañ en un endro dañjerus hag enebour m'emañ o chom peder gouenn bennañ ar blanedenn : ar Chasched, an Dirdired, ar bPnumeed hag ar Wankhed, ken iskis an eil hag eben.
Mor Labrador

**Mor Labrador** (*Labrador Sea* e saozneg, *mer du Labrador* e galleg) zo ul lodenn eus ar Meurvor Atlantel hag en em led etre ledenez Labrador, e Kanada, ha Greunland. Betek 3 000 m donder a dap. En norzh eo dispartiet diouzh Bae Baffin gant Strizh-mor Davis, war-dro al ledredenn 60°N. Er gevred eo bevennet Mor Labrador gant ul linenn hag en em astenn eus kab St Francis en Douar-Nevez betek kab Farvel e su Greunland.
Pandoros

**Pandoros** (Πάνδωρος / Pándôros e henc'hresianeg) a oa mab da Erec'htheüs, roue kêr Aten, ha da Praksithea.

Kuitaat a reas Attika da sevel un drevadenn en Euboia. Diazezañ a reas C'halkis hag Eretria. Tad Dios, diazezer kêr Dios, e oa.
Friedrich August II (Sachsen)

**Friedrich August II** (1797-1854), a oa roue Sachsen adalek 1836 betek e varv.

Mab e oa d'ar priñs Masimilian von Sachsen (1759-1838) ha d'e bried kentañ Carolina di Borbone-Parma (1770–1804). E dad a oa mab da Friedrich Christian, Dilenner Sachsen. E vamm Caroline, a oa merc'h da Ferdinando Iañ Parma (1751-1802), dug Parma, ha d'e bried Maria Amalia von Österreich, un nizez d'an impalaerez Maria Theresia.
Ren a reas goude marv e eontr divugel, Anton der Gütige (1755-1836).
E vreur Johann Iañ von Sachsen (1801-1873) a renas war e lerc'h.

## Dimezioù
Div wech e timezas met bugel ebet n'en doe.
Ferdinando Iañ Parma

**[[Ferdinando Iañ Parma]]**, pe *Ferdinando Maria Filippo Lodovico Sebastiano Francesco Giacomo*, ganet d'an 18 a viz Gouhere 1751 ha marvet d'an 9 a viz Here 1802, a oa dug Parma, Piacenza ha Guastalla (1765-1802)

## E vugaleaj
Mab e oa da Filippo Iañ Parma ha da Elesbed Bro-C'hall (1727-1759), merc'h d'ar roue gall Loeiz XV. En 1757 ez eas kuit e vamm en-dro da lez Bro-C'hall war zigarez klask dimezioù mat d'he bugale: ar verc'h henañ d'an danvez impalaer, an eil merc'h da dug Bourgogn, ha klask sachañ gounidoù politikel all war ar marc'had. Daou vloaz goude e varvas eno, e 1759. Savet e voe gant e c'hoar henañ Isabella, ur goantenn speredek anezhi met kuitaat a reas an dugelezh en 1760 da zimeziñ d'an danvez-impalaer Joseph II an Impalaeriezh Santel, ha mervel a reas e Wien diwar hec'h eil gwilioud en 1763, o leuskel gwaz ha breur er brasañ glac'har. 

E eil c'hoar, Luisa Maria Teresa Anna (1751–1819), ne zimezas ket da zug Bourgogn, a varvas en 1761. Met en 1765 ec'h euredas d'he c'henderv, priñs Asturiez ha danvez Roue Spagn evel Carlos IV (1748-1819). 
Er bloaz-se end-eeun e varvas o zad, an dug Filippo Iañ Parma, ha setu Ferdinando dug da 14 vloaz.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas e 1769 da Maria Amalia Aostria, c'hoar-gaer d'e c'hoar henañ, hag eizhvet bugel an impalaerez santel, Maria Theresia; seizh bugel o doe.

* ''Carolina'' Maria Teresa Giuseppa (1770 - 1804);
* Luigi Francesco Filiberto ( 1773 - 1803), Roue Etruria pa blegas da reiñ Parma da Bro-C'hall;
* ''Maria Antonia'' Giuseppa Walburga Anna Luisa Vicenza Margherita Caterina di Parma (1774 - 1841);
* Carlotta di Parma (1777 - 1813), ac'h eas da leanez e 1797; 
* Filippo di Parma (22 Mae 1783 - 2 Gouhere 1786); marvet da dri bloaz
* Antonietta Luisa di Parma (21 Here 1784);
* Luisa Maria di Parma (17 Ebrel 1787 - 22 Du 1789), marvet da zaou vloaz.
Bruno Mars

**Bruno Mars**, eus e anv gwir **Peter Hernandez** zo bet ganet d’an eizh a viz Here 1985 e Honolulu (Hawaii, Stadoù-Unanet Amerika). Bevañ a ra Los Angeles. Ur c'haner-sonaozer, produour, rener arzel, korollour, stilour ha businessman stadunanat eo. « *Doo-Wops and Hooligans* » eo pladenn gentañ Bruno Mars. Deuet e-maez e miz Here 2012 he deus graet berzh bras e ganaouenn *Locked Out Of Heaven* er bed a-bezh. E stil muzik a zo pop, funk, R&B, modern, laouen ha sioul.
Oligarkiezh

Un **oligarkiezh** (diwar ar ger henc'hresianek ὀλιγαρχία / oligarkhía, deuet eus ὀλίγος / olígos (« bihan », « nebeud »), hag ἄρχω / árkhô (« gourc'hemenn ») zo un doare gouarnamant ma vez ar galloud gant un dornad tud, an **oligarked**, hag a ya d'ober ar renkad ren.

## Notennoù ha daveennoù
Sabrina Ferilli

**Sabrina Ferilli**, bet ganet e Roma (Italia) d'an 28 a viz Mezheven 1964, zo un aktourez italian. He zad a oa unan eus pennoù ar PCI. He bugaleaj he deus tremenet e kumun roman Fiano Romano.

Brudet eo evit bezañ dalc'het roll ar ganourez Dalida en ur film sevenet gant ar filmaozourez c'hall Joyce Buñuel evit ar skinwel gall, deuet e-maez e miz Mae 2005.

## He filmoù
* *[[La grande bellezza]]* (2013)
* *Natale a Beverly Hills* (2009)
* *[[Tutta la vita davanti]]* (2008)
* *Natale A New York* (2006)
* *[[Dalida (film)|Dalida]]* (2005)
* *Christmas in Love* (2004)
* *[[Lives of the Saints (TV miniseries)|Lives of the Saints]]* (2004)
* *L'Acqua ... Il Fuoco* (2003)
* *Le Giraffe* (2000)
* *A Ruota Libera* (2000)
* *I Fobici* (1998)
* *Tu Ridi* (1998)
* *Il Signor Quindicipalle* (1997)
* *Ritorno A Casa Gori* (1996)
* *Arance Amare* (1996)
* *Ferie D'Agosto* (1996)
* *[[Vite Strozzate]]* (1995)
* *La Bella Vita* (1994)
* *Anche I commercialisti Hanno Un'Anima* (1993)
* *[[Law of Courage|Il Giudice Ragazzino]]* (1993)
* *[[Diary of a Maniac|Diario Di Un Vizio]]* (1993), renet gant Marco Ferreri (1993)
* *Vietato Ai Minori* (1992)
* *Un Giorno Di Festa* (1991)
* *Centro Storico* (1991)
* *Piccoli Omicidi Senza Parole* (1990)
* *Americano Rosso* (1990)
* *La Strada Di Ball* (1990)
* *Night Club* (1989)
* *Rimini Rimini* (1987)
* *Il Volpone* (1987)
* *Portami La Luna* (1986)
* *Caramelle Da Uno Sconosciuto* (1986)
## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
* Sabrina Ferilli  war IMDb
Brezel Krimea

**Brezel Krimea** a enebas Impalaeriezh Rusia ouzh ur c'hengevredad hag a vode an Eil Impalaeriezh c'hall, an Impalaeriezh otoman, Rouantelezh Sardigna hag ar Rouantelezh-Unanet, adalek ar 4 a viz Here 1853 betek an 30 a viz Meurzh 1856.

An darn vrasañ eus an emgannoù a c'hoarvezas e ledenez Krimea (e trowardroioù Sebastopol) ma voe trec'het al luioù rusian a-barzh fin ar gont : harz a voe lakaet da **Vrezel Krimea** gant Feur-emglev Pariz, bet sinet gant ar vrezelekaerien d'an 30 a viz Meurzh 1856.

## Pennadoù Kar
* Seziz Sevastopol
Sancha Kastilha (1154-1208)

**Sancha Kastilha** (1154-1208) a oa infantez Kastilha hag a deuas da vezañ rouanez kenseurtez Aragon. 

Merc'h e oa da Alfonso VII el Emperador ha d'e eil pried Riquilda Polonia. 

## Eured ha bugale
Dimeziñ a reas e miz Genver 1174, en Iliz-veur Zaragoza, da Alfonso II Aragon, roue Aragon, ha hervez ar skridoù e oa *regina Aragonie, comitissa Barcinone et marchissa Provincie*.
Bugale he doe :
* Pedro II Aragon (1174–1213), roue Aragon ha kont Barcelona ;
*Constanza (1179–1222), dimezet div wech :
**e 1198 da Imre Hungaria, 
** e 1210 da Frederig II Hohenstaufen, Impalaer Santel, roue Sikilia ha Jeruzalem ;
*Alfonso (1180–1209), kont Provañs, evel Alfonso II ;
*Leonor (1182–1226), dimezet e 1202 da Remon VI Toloza ;
*Sancha (1186–1241), dimezet e 1211 da Remon VII Toloza ;
*Sancho, marvet en bugel ;
*Ramón Berenguer, marvet en bugel ;
*Fernando (1190–1249), beleg hag abad Montearagón ;
*Dulce (1192–?), leanez e manati Sigena.
Maria Anna von Bayern (1805-1877)

**Maria Bavaria**, pe **Maria Anna von Bayern** (München, 27 a viz Genver 1805-Wachwitz, 13 a viz Gwengolo 1877) a oa un dugez eus Bavaria, deuet da vout rouanez Sachsen dre he dimeziñ.

Merc'h e oa da Masimilian Iañ Jozeb, roue Bavaria ha d'e eil pried Karoline von Baden. C'hoar gevell e oa da Sophie Friederike von Bayern, a oa dimezet da Franz Karl von Österreich, hag a voe mamm Franz Joseph Iañ (1830–1916), impalaer Aostria.

## Rouanez
En 1833, da eizh vloaz warn-ugent, e timezas Maria Anna da Friedrich August II, roue Sachsen, hag e eil pried e voe, rak intañv e oa abaoe marv e bried kentañ Maria Karoline Ferdinande Theresia Josephine Demetria Habsburg-Loren.

He c'hoar henañ, Amalie a oa dimezet en 1822 da vreur yaouañ ar roue, Johann, he devoa bazhvalanet evito. Bugel ebet n'o doe.

En 1854 e varvas ar roue Friedrich August II en ur gwallzarvoud er menezioù. Johan a deuas da vout ar roue Johann Iañ, hag Amelie a voe rouanez e-lec'h he c'hoar vihan.

An div c'hoar a varvas en 1877.

## Pennadoù kar
* Frédéric de Deux-Ponts-Birkenfeld
* Françoise de Soulzbach
Ludacris

**Ludacris**, bet ganet **Christopher Brian Bridges** d'an 11 a viz Gwengolo 1977 e Champaign (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika), a zo un aktour hag ur c'haner rap stadunanat.