Festina lente

***Festina lente*** ("Hast goustad") zo ul lavar latin a vije bet distaget gant an impalaer roman Augustus hervez an istorour roman Caius Suetonius Tranquilus.
En henc'hresianeg emañ an daou c'her-se e skrid Suetonius :

Kement ha "hast goustad" e talv *Σπευδε βραδέως*, gant *Σπευδε* (*Speude*, "gra hast") ha *βραδέως* (*bradeos*, "goustad"), kavet dindan pluenn Aristofanes (war-dro 450–385 kent JK) en e bezh *Hippeîs* (Ἱππεῖς), ar Varc'heion*.

==Brezhoneg==
E brezhoneg e lavaror *Hastañ goustad !* pe *Hastomp goustad !*, a-hend-all e ranker *hastañ buan*, a zo skuizhusoc'h.

==Istor==

*Sturienn an embanner [[Aldo Manuzio]] (*Aldus* e latin) e oa er  e [[Venezia]], aroueziet gant un dresadenn, un [[delfin]] (buander) hag un [[eor]], hag a veze implijet evel merk an embanner.
*Ar vaot a oa arouez [[Cosimo Iañ de' Medici]].
*Sturienn konted [[Onslow]], e [[Bro-Saoz]], e oa ivez.

==Lennegezh==
*Meneget eo al lavar henc'hresianek en [[Adagia]], oberenn [[Desiderius Erasmus Roterodamus|Erasmus]] (*c.* [[1469]]–[[1536]]).
*E [[1668]] e skrivas [[La Fontaine]], er fablenn *Le Lièvre et la Tortue* : « "Elle se hâte avec lenteur" ».
*E [[1674]] e lenner, dindan pluenn [[Nicolas Boileau-Despréaux|Nicolas Boileau]], en e *Art poétique*, ar gwerzennoù : 
<blockquote>
:*Hâtez-vous lentement, et sans perdre courage,* 
:*Vingt fois sur le métier remettez votre ouvrage,*
:*Polissez-le sans cesse, et le repolissez,*
:*Ajoutez quelquefois, et souvent effacez.*
</blockquote>
*[[Goethe]] a skrivas, en e varzhoneg *Hermann und Dorothea* :
<blockquote>
*Laßt uns auch diesmal doch nur die Mittelstraße betreten! Eile mit Weile! das war selbst Kaiser Augustus Devise*<br>
« Kemeromp ar wech-mañ an hent etre. Hast goustad : hennezh e oa lavar an impalaer Augustus e-unan».
</blockquote>

== Sonerezh ==
**Festina lente*, anv un oberenn gant ar sonaozour [[estoniat]] [[Arvo Pärt]], e [[1988]].

==Traoù all==
===C'hoari===
*Eile mit Weile* (lavar Goethe) eo an anv [[alamanek]] bet roet d'ur c'hoari anavezet evel *Hâte-toi lentement* e [[Suis]], krouet diwar ar [[Parcheesi]] [[italian]], deuet diwar ar *Pachisi*, damheñvel ouzh ur c'hoari alaman all, *Mensch ärgere Dich nicht*, pe ivez ouzh al [[ludo]].
===Eurier===
E [[Suis]] e vez graet eurieroù en anv ar merk [[Festina]]. Brudet eo bet ar skipailh marc'houarnerien a rede en anv-se, e [[Tro Bro-C'hall]] dreist-holl.
===Ti===
Un ti anvet *Festina lente* zo e [[Krakow]], e [[Pologn]].

==Krennlavaroù kar==
;E [[saozneg]]
**More haste, less speed*, "Muioc'h a vall, nebeutoc'h a dizh".
**Haste makes waste*, "Diwar vall e teu moc'herezh"
;En [[italianeg]]
**Chi va piano va sano, e va lontano*, "Neb a ya goustad a ya yac'h, hag a ya pell".

==Skeudennoù==
<gallery mode="packed" heights="200px">
AldusManutius.jpg|An delfin hag an eor, a veze implijet da aroueziañ al lavar abaoe amzer Henroma, a oa ivez merk an embanner [[Aldus Manutius|Aldus]]. 
Ricetto,_affreschi_di_Lorenzo_Sabatini,_1565_,_01_festina_lente_2.jpg| Baot an tiegezh Medici, murlivadur er [[Palazzio Vecchio]], e [[Firenze]].
Salamanca-enigma06-Universidad(01).JPG| E-touez arouezioù skol-veur Salamanca, e Spagn.
16-04-29-Festina_Tour_de_France-RalfR-N3S_3753.jpg| Eurier Festina.
</gallery>

==Pennad kar==
*[[Listennad lavaredoù latin‎]]

==Liammoù diavaez==
* [http://citas-latinas.blogspot.com/2008/06/festina-lente.html *Festina lente*, e *Citas Latinas*].
* [http://citas-latinas.blogspot.fr/2008/07/festina-lente-y-el-emperador-tito.html *Festina lente* y el emperador Tito*, e  *Citas Latinas*].

## Notennoù