open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juluen Sklison

**Juluen Sklison** (*Julien Hyacinthe Joseph Marie Clisson* en ti-kêr), ganet e Plistin (Aodoù-an-Hanternoz, Breizh) d'an 19 a viz Kerzu 1883 ha marvet e Lannuon (Aodoù-an-Hanternoz) d'ar 24 a viz Meurzh 1945 (person Servel e oa d'ar c'houlz-se), a oa un den a iliz hag ur skrivagner brezhoneg.

## E vuhez
Kroget gant e studioù e skol ar frered e Plistin ez eas da gloerdi bihan Landreger (Aodoù-an-Hanternoz) a-raok mont da gloerdi bras Sant-Brieg (Aodoù-an-Hanternoz). Beleget e voe d'ar 5 a viz Here 1907 hag anvet da gure e Lanvaeleg (Aodoù-an-Hanternoz) kenkent ha 1908. Kemer a reas perzh er Brezel-bed kentañ hag eñ gloazet e Mouilly (Meuse) e 1918. Distro d'e gorn-bro e voe anvet da gure e Landreger e 1919 kent mont da berson da bPlounerin (Aodoù-an-Hanternoz) e 1927. E 1929 e voe kaset da Servel, ur gumun gozh e-kichen Lannuon, e-lec'h ma chomas betek e varv.

## Ar skrivagner
Forzhig a bennadoù liesseurt — barzhonegoù, kanaouennoù ha kantikoù — a voe savet gantañ, bet embannet e kelalouennoù ar mare evel *[[Arvorig (kelaouenn)|Arvorig]]*, *[[Breiz (sizhunieg)|Breiz]]* ha *[[Kroaz ar Vretoned]]*. Meur a anv-pluenn en devoa bet, ar re anavezetañ eo "Paotr Juluen" ha "Gour-Na-Gil" e-touez "Abistin", "J.C.", "P.C.P.", "P.J.", "Menez Laouenan Avel", "Skrilh Plounerin" hag "Ur brezoneger kozh". Ur pezh-c'hoari a voe savet gantañ :
* *[[An Ankelc'her]]*, bet embannet e Brest (Penn-ar-Bed) e 1927 ( ''An Ankelc'her'' war Wikimammenn.),
Anavezet eo, dreist-holl, evit e romant *[[An Tornaod]]*, bet embannet e 1935 e Gwengamp ivez.

Eñ eo ivez a gempennas pozioù *[[Kantikoù da Sant Erwan|Kantik Zant Ervoan]]*, bet savet gant an Aotrou Jean François Le Pon (1848-1898) kent. Graet e voe kement-se pa oa **Juluen Sklison** kure e Landreger : astennet gerioù ar c'hantik gantañ e voe embannet *[[Kantikoù da Sant Erwan|Kantik Zant Erwan]]* e-barzh al levrig *Recueil de Cantiques A SAINT YVES* e 1936 (LES PRESSES BRETONNES - SAINT-BRIEUC).

## An troour
Ur pezh-c'hoari a voe troet gantañ :
* 1929 : Berta ar Gêr-Nevez, *[[Evel ma pardonomp...]]*, Imprimerie Suberbie, Gwengamp (Aodoù-an-Hanternoz) ( ''Evel ma pardonomp...'' war Wikimammenn.).

## Levrlennadur
* Lukian Raoul, *[[Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien]]*, Al Liamm, 1992.

## Daveenn
Clisson

**Clisson** zo un anv gallek

* *Clisson*, anv gallek kumun Klison
** kavell an Tiegezh Klison, un tiegezh breizhat a renk uhel er Grennamzer, en o zouez
** Olier Klison, anv meur a zen 
* Julien Clisson, pe Juluen Sklison, beleg ha skrivagner brezhonek
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

**Skol-veur Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca** a oa bet krouet d'an 9 a viz Eost 1917 e stad Rio de Janeiro, Brazil.
## Sellet ivez
*Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais

## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez
*  Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais

**Skol-veur Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais** a zo bet krouet d'an 8 a viz Gwenholon 1910 e Belo Horizonte, Minas Gerais, Brazil.
## Sellet ivez
*Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
*Minas Gerais
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez
*  Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais
Universidade Estadual de Feira de Santana

**Universidade Estadual de Feira de Santana** (**Skol-veur Feira de Santana**) a zo bet krouet d'an 31 a viz Mae 1976 e Feira de Santana, Bahia, Brazil. 
## Sellet ivez
*Bahia
*Brazil
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez
*  Universidade Estadual de Feira de Santana
Pallas (Titan)

**Pallas** (Πάλλας) a oa un Titan, mab da g-Krios hag Eurybia, breur da Astraios ha Perses.

Dimezet e oa d'an nimfenn Styks. Ganti en doe pevar bugel: Zelos (ar Gred), Kratos (ar Galloud), Bia (doue) (an Nerzh) ha Nike (an Trec'h).

## Bugale all
Tad e vije bet da Skylla, ivez, ha d'ar feunteunioù ha d'al lennoù.

Hervez ar meurgan homerek e oa mab da Vegamedes, ha tad da Selene, ha tad e vije bet da Eos.

Lazhet e voe gant Athena pa oa o klask he gwallañ. Gant e groc'hen e reas an doueez un aigis.

## Notennoù
Victot-Pontfol

**Victot-Pontfol** a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* E 1858 e voe staget kumunioù Les Authieux-sur-Corbon (57 annezad e 1856) ha Pontfol (114 annezad e 1856) ouzh kumun Victot (120 annezad e 1856).
### kantved
* **[[Eil brezel-bed]]**: mervel a reas daou zen nann-soudard e Victot-Pontfol abalamour d'ar brezel; ur plac'hig daouzek vloaz a voe lazhet gant tennoù kanol e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi, ur vaouez a voe lazhet e miz Gwenholon 1945 gant un darzhadenn.

## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Victot,  kantved.
* Iliz katolik *Sant Denez* e Victot,  kantved.
* Chapel *Sant Varzhin*, iliz parrez a-gent e Pontfol.
* Distrujet e boe iliz Authieux-sur-Corbon e penn kentañ an  kantved. 
Savet e voe ur peulvanig d'e enoriñ e-tal monumant ar re varv.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Universidade Federal da Bahia

**Universidade Federal da Bahia** (**Skol-veur Bahia**) a zo bet krouet d'an 8 a viz Ebrel 1946 e Salvador, Bahia, Brazil.
## Sellet ivez
*Salvador da Bahia
*Bahia
*Brazil
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez
*  Universidade Federal da Bahia
Universidade Federal de Minas Gerais

**Universidade Federal de Minas Gerais** eo anv ofisiel **Skol-veur Minas Gerais** a zo bet krouet d'ar 7 a viz Gwengolo 1927 e Belo Horizonte, Minas Gerais, Brazil.
## Sellet ivez
*Brazil
*Minas Gerais
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez
*  Universidade Federal de Minas Gerais
Aigis

An **aigis** (αἰγίς/ aigís), latinekaet en *aegis*, zo un arm mojennel a zo da Zeus, arouez e c'halloud, hag ivez ur c'holier pe kap hag a veze douget gant Hellaziz pe Romaned da ziskouez e oant gwarezet gant beleion.

## Liammoù diavaez
Zelos

**Zelos** (Ζῆλος e henc'hresianeg, "intampi", "gred") a oa mab da Pallas an Titan ha d'an nimfenn Styks.

Breur e oa da Nike (an Trec'h), Kratos (ar Galloud), ha Bia (an Nerzh), a oa kannaded askellek Zeus.

Arouez an engouestl, ar c'hendamouez, ar warizi eo. Dre al latin *zelus*, eo kar ar ger gresianek da *zeal* e saozneg, hag ar ger *zèle* e galleg.

## Liammoù diavaez
*Theoi Project, lec'hienn diwar-benn doueed ha mojennoù Hellaz kozh en arz hag el lennegezh klasel

## Notennoù
Jimmie Johnson

**Jimmie Kenneth Johnson** (bet ganet d'an  en El Cajon, California, USA.) a zo ur blenier kirri a red NASCAR e 2012.
## Liammoù diavaez

*Porched ofisiel Jimmie Johnson
Barn Paris (Simonet)

**Barn Paris** (*El Juicio de Paris * e spagnoleg) zo un daolenn gant al livour spagnol Enrique Simonet, war-dro 1904. Savet eo diwar mojenn barnadenn Paris.
Jeff Gordon

**Jeff Gordon** (bet ganet d'an  e Vallejo, California, USA.) a zo ur blenier kirri a red NASCAR e 2012.
## Liammoù diavaez

Lec’hiennoù ofisiel:
*Porched ofisiel Jeff Gordon
Auvillars

**Auvillars** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk

Église St germain d'Auvillars.JPG|An iliz katolik
Chapelle St jean d'Auvillars.JPG|Ar chapel

* Iliz katolik *Sant Jermen* e Victot, - kantved. 
* Chapel *Sant Yann*.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

Mairie d'auvillars.JPG|An ti-kêr, 1888


 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Sezizoù Gwened en 1342

Meur a seziz a voe e kêr Gwened e 1342, e-pad Brezel Hêrezh Breizh. Seziz a voe lakaet warni peder gwech en ur ober bloaz :
* E deroù ar bloaz gant Charlez Bleaz
* E dibenn-eost gant Robert III Artez
* En Here gant Herve VII Leon hag Olier IV Klison
* En Kerzu gant Edouarzh III Bro-Saoz
Bolon

Ar **Bolon** (*Boulogne* e galleg) a zo ur stêr hag a eien e Saint-Martin-des-Noyers e departamant ar Vande, a ra an harzoù etre Breizh ha Bro-C'hall adalek Rocheservière ha Kerc'haoueg, goude e red e Breizh (kumunioù Sant-Koulman ha Sant-Filberzh-Deaz), hag en em daol el Lenn Veur.

## Pennadoù kar
*Roll stêrioù pennañ Breizh
*Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Notennoù ha daveennoù
Cefn Sidan

**Cefn Sidan** (*kein sidan*) zo un draezheg vras war aod mervent Kembre e Sir Gaerfyrddin, etre aber ar Stêr Gwendraeth hag ar Stêr Llwchwr, hag a zo un darn eus Parc Gwledig Penbre nepell diouzh Llanelli. 

## Peñseoù
En XIXvet kantved e oa ul lec'h dañjerus bras d'al listri dre lien, ha meur a beñse a c'hoarvezas eno. 

E-touez an dud beuzet eno e oa un nizez 12 vloaz da Napoleone Buonaparte. Honnezh a oa war al lestr "La Jeune Emma" o tont eus an Antilhez da vont da Vro-C'hall e 1828. 13 eus an 19 den war vourzh a voe beuzet, hagen o zouez Adeline Coquelin, nizez da Joséphine de Beauharnais. Beziet e voe en iliz Sant Illtud, e Penbre. 

An diwezhañ lestr peñseet eno e oa ar pedergwern *Paul* gant e gargad koad e 1925. 

## Traezheg

Hiziv eo an traezh flour a sach an douristed ha gweladennerien ar park m'emañ Cefn Sidan.
Albert Deshayes

**Albert Deshayes** zo ur yezhour brezhonek. Skolaer eo bet. Kelennet en deus brezhoneg e skol-vistri Kemper hag en IUFM.

## Oberennoù
* *Le breton à l'Ecole - Livre du Maître* (118 kentel), 1979, Skol Vreizh, Montroulez
* *Étude onomastique de Kerfeunteun et Cuzon de la fin du XVIIème au début du XVIIIème siècle*, 1984, Les Amis de Kerfeunteun, Kemper, 89 f.
* *Paysans bretons dans l'entre-deux-guerres*, 1986, Tud ha Bro
* *Dictionnaire des noms de famille bretons*, 1995, Le Chasse-Marée, Douarnenez, 521 b., ISBN 978-2-903708-61-0
* *Dictionnaire des noms de lieux bretons*, 1999, Le Chasse-Marée, Douarnenez, 605 p., ISBN 978-2-903708-85-6
* *Dictionnaire des prénoms celtiques*, 2003, Le Chasse-Marée, Douarnenez, 208 p., ISBN 978-2-914208-02-4
* *Dictionnaire étymologique du breton*, 2003, Le Chasse-Marée, Douarnenez, 765 p., ISBN 978-2-9142-0825-3
* *Le petit livre des prénoms celtiques et bretons*, 2007, Le Chasse-Marée, Douarnenez, 160 p., ISBN 978-2-35357-008-9
Stêr Gwendraeth

**Stêr Gwendraeth** a vez lavaret eus div stêr e kreisteiz Kembre hag a ra ur c'hember a-raok aberiñ er Mor Hafren:

* Gwendraeth Fach
* Gwendraeth Fawr
Gwendraeth Fawr

Ur stêr e mervent Sir Gaerfyrddin eo ar **Gwendraeth Fawr**.

Eieniñ a ra e Llyn Llech Owain ha redek dre Cwm Gwendraeth Fawr da vetek Cydweli d'aberiñ er mor.

Ganti ha gant ar stêr Gwendraeth Fach ez eo termenet ar vroig anvet Cwm Gwendraeth.
Gwendraeth Fach

Ur stêr e gevred Sir Gaerfyrddin eo ar **Gwendraeth Fach**.

Eieniñ a ra e torgennoù reter Dyffryn Tywi, ha redek a ra dre Cwm Gwendraeth Fach da vetek Cydweli.

Gant ar stêrioù Gwendraeth Fach ha Gwendraeth Fawr ez eo termenet broig Cwm Gwendraeth.
Cwm Gwendraeth

Un tolead eus gevred Sir Gaerfyrddin eo **Cwm Gwendraeth**. 
Kaoz a vez eus Cwm Gwendraeth met div draonienn Gwendraeth zo e gwirionez, Cwm Gwendraeth Fawr ha Cwm Gwendraeth Fach, ma red ar stêrioù Gwendraeth Fawr, eienet e Llyn Llech Owain, ha Gwendraeth Fach, eienet e torgennoù Dyffryn Tywi. 

En em astenn a ra an tolead etre Rhydaman, Llanelli ha Caerfyrddin.

Unan eus kreñvlec'hioù ar yezh eo, un darn eus pezh a anver ar Fro Gymraeg.

E dibenn an  e oa bet savet Menter Cwm Gwendraeth, un aozadur evit kas war-raok an implij eus ar yezh en tolead.

El lodenn uhelañ eus Cwm Gwendraeth, etre Y Tymbl, Dre-fach ha Cross Hands, emañ Parc Coetir y Mynydd Mawr.

## Kêriadennoù
* Penygroes
* Cross Hands
* Llandyfaelog
* Llangyndeyrn
* Crwbin
* Bancffosfelen
* Dre-fach
* Capel Seion
* Mynydd-y-garreg
* Pont-iets
* Pont-henri
* Pontyberem
* Porth-y-rhyd
* Trimsaran
* Y Tymbl
* Meinciau
* Cydweli

## Tud vrudet
* Carwyn James
* Ray Gravell
* Gareth Davies

## Liammoù
* BBC Cymru "Hanes Cwm Gwendraeth"
* Menter Cwm Gwendraeth
* Kuzul Sir Gaerfyrddin
Glyn

**Glyn** zo ur ger kembraek ( hag a dalvez kement ha *saonenn, traonienn*) hag a gaver stank e lec'hanvadurezh Kembre. Un anv-bihan kembraek eo ivez. 

## Yezhoù all
**Glen*, e brezhoneg

## Lec'hioù
* Glyn Ceiriog
* Glyn Ebwy
* Glyn-nedd
* Glynllifon

* Abaty Glyn y Groes
* Genau'r Glyn
* Llawr-y-glyn
* Mynydd y Glyn, menez etre Pontypridd ha Tonyrefail
* Nantglyn

## Tud
*Guto'r Glyn (1435&ndash;1493), barzh kembraek
*Gwyneth Glyn (1979-), barzh kembraek
*William Glyn (eskob) (pe Glynn pe Glynne) (1504&ndash;1558), eskob Bangor.
*Isabella Glyn (1823&ndash;1889)
*Lewys Glyn Cothi (1420&ndash;1490)

*Martin Glyn Murray (1966)
*Rhodri Glyn Thomas (1953)
*Thomas Glyn Watkin
*William Glyn Hughes Simon (1903&ndash;1972), arc'heskob Kembre (1968 -1971)
*Owain Glyndŵr (skrivet *Glyn Dŵr* ivez a-wechoù)

## Pennadoù kar
*Cwm
*Dyffryn
*Glynn
*Glynne
*Glenn
Gwyneth Glyn

**Gwyneth Glyn** zo ur varzhez kembraek. Bet eo anvet da Varzh Bugale Kembre (*Bardd Plant Cymru*) er bloavezh 2006-2007. 

Ganet eo en Ysbyty Dewi Sant, Bangor (evel an darn vrasañ eus ar vugale en tolead) ha savet e Llanarmon, yn Eifionydd.

Skoliet e voe e Ysgol Gynradd Nefyn, Ysgol Glan y Môr, e Pwllheli ha Choleg Meirion-Dwyfor, e Pwllheli, a-raok mont da Rhydychen da Bro-Saoz.

Brudet eo ar ganaouenn *Adra* 

## Oberennoù
### Levrioù
* *Gwneud Môr a Mynydd* (Gwyneth Glyn Evans, Lowri Davies, Esyllt Nest Roberts), Mezheven 2000, (Gwasg Carreg Gwalch)
* *Straeon Bolwyn: Bolwyn a'r Dyn Eira Cas*, Du 2000, (Gwasg Carreg Gwalch)
* *Straeon Bolwyn: Bolwyn yn y Sioe Nadolig*, Du 2000, (Gwasg Carreg Gwalch)
* *Plant Mewn Panig!*, Here 2004, (Dref Wen)
* *Drws Arall i'r Coed*, (Gwyneth Glyn Evans, Eurgain Haf Evans, Dyfrig Jones, Caryl Lewis, Manon Wyn), C'hwevrer 2005, (Sgript Cymru)
* *Cyfres Pen Dafad: Mewn Limbo/Sbinia* (Gwyneth Glyn ha Bedwyr Rees - CD), Gouhere 2005, (Cwmni Recordiau Sain)
* *Cyfres Pen Dafad: Aminah a Minna*, Du 2005, (Y Lolfa)
* *Dramâu'r Drain: Deryn Mewn Llaw*, Genver 2006, (Y Lolfa)
* *Cyfres Codi'r Llenni - Mewn Limbo: Sgript a Gweithgareddau* (Gwyneth Glyn ha Lowri Cynan), Genver 2007, (Y Lolfa)
* *Cyfres Pen Dafad: Mewn Limbo*, Mae 2007, (Y Lolfa)

### Pladennoù
* *Wyneb dros dro*, 2005, (Slacyr)
* *Tonau*, Mae 2007 (Recordiau Gwinllan)
* *Paid a Deud* (e kenlabour gant Cowbois Rhos Botwnnog), 2008 (Sbrigyn Ymborth)

## Liammoù diavaez
* lec'hienn MySpace Gwyneth
* Gwyneth Glyn e ti Amazon.com
* Buhezskrid Gwyneth Glyn gant BBC Wales
Alje 57

***Alje 57*** zo ur romant brezhonek savet gant Pierre-Emmanuel Marais, hag embannet e 2012 gant Al Liamm.

Kaoz zo ennañ eus ar "Genkiz Susini" hag eus ar jahinañ a-enep da stourmerien aljerian ha da soudarded c'hall zoken.

## Prizioù
*Priz Langleiz 2012
*Priz al levr faltazi da geñver ar Prizioù 2013 (deroet gant Frañs 3 ha Kuzul ar Rannvro).
Gwyneth

**Gwyneth** zo un anv-bihan kembraek roet d'ar merc'hed.

## Tud
*Gwyneth Glyn, barzhez kembraek.
*Gwyneth Paltrow, aktorez stadunanat.

## Pennadoù kar a-bell pe a-dost
* Gwen
* Gwendolen
* Gwendoline
* Gwendolyn 
* Gwenn
* Gwenola
Gwenno

**Gwenno** zo un anv-bihan kembraek.

## Tud

*Gwenno Piette, merc'h da Arzel Even, kelennerez skol-veur en Aberystwyth, brezhonegerez
*Gwenno Pipette, anv-micher *Gwenno Saunders*, merc'h da Tim Saunders, kanerez kembreat ha dañserez. 
*Gwenno Teifi, emsaverez kembreat, merc'h-vihan da Gwynfor Evans.

## Pennadoù kar
*Gwen
*Gwenn
Exe

**Ur *'stêr Exe** all a oa e Bro-Saoz, anvet bremañ [[Stêr Beaulieu]].''
<HR noShade>

Ar stêr **Exe*' eo ar stêr a dremen dre gêr [[Exeter]], e [[Devon]], e [[Bro-Saoz]], a-raok aberiñ e [[Mor Breizh]] dirak porzh [[Exmouth]].

==An anv==
Un anv keltiek eo an anv Exe, eus [[Isca]] hag a dalv kement ha dour (*isce'' e gouezeleg). Adkavout a reer an anv a-hed ar stêr: Exford, Up Exe, Nether Exe, Exwick, Exton, Exminster, hag Exebridge. En aber emañ Exmouth el lez reter, ha Dawlish Warren el lez kornôk.

An anv-se eo a gaver e Kembre, en anv ar stêr anvet Usk e saozneg ha Wysg e kembraeg. Krediñ a c'haller e talveze kement a pesk, pe lec'h-pesked, dre ma tenn d'ar gerioù latin "pisces" ha henc'hresianek "ichthus", kenkoulz ha d'ar ger saoznek "fish".

## Ar stêr
Eieniñ a ra en Exe Head, e-kichenik kêriadenn Simonsbath, en Exmoor e Somerset, 8.4 km eus aod Mor Havren a zo en hanternoz. Ac'hano neuze e red trema Devon, er c'hreisteiz, hag ar mor.
En Exebridge e kember ar stêr Barle.

Gwechall ne veze ket treuzet kreisteisoc'h eget Exeter, hiziv ez eus ur pont bras evit an hent-red M5, 3 km er c'hreisteiz da Exeter.

## Trenioù
Un tren zo etre Exeter hag Exmouth, a-hed ar stêr.

## Pennadoù kar
* Esk
* Usk
Valsemé

**Valsemé** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Gabriel* 
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Polyksene

**Polyksene** (e henc'hresianeg Πολυξένη / Polyxénê) a oa ur briñsez eus kêr Troia, merc'h d'ar roue Priamos ha d'e eil pried Hekabe hervez mojennoù Hellaz kozh.

Kaoz ebet ne gaver anezhi en *[[Ilias]]* Homeros. Savet eo bet ar vojenn gant barzhed all diwezhatoc'h.

## Ar vojenn
Merc'h yaouankañ he zud e oa Polyksene. Gwelet eo evel adskeudenn Ifigeneia, merc'h Agamemnon ha Klytaimnestra.
Div wreg en doe he zad, ha meur a serc'h. Hanter-kant breur hag unnek c'hoar eta he doe Polyksene, en o zouez Hektor a oa mab henañ Priamos ha pennhêr tron Troia. Paris, ur mab all, a lakaas brezel Troia da ziwan. E-touez bugale Priamos hag Hekabe e kaver Helenos ha Kassandra; Deifobos; Troilos; Polites; Kreousa, gwreg Aineias; Laodike, gwreg Helikaon; ha Polydoros, e vab yaouankañ.

Hervez un orakl ne vije ket distrujet Troia ma teuje he breur Troilos da dapout e ugent vloaz. Arsailhet e voe ar breur hag ar c'hoar gant soudarded hellazat, pa oant o vont da gerc'hat dour d'ur feunteun. Lazhet e voe Troilos gant ar brezelour Ac'hilleüs. Orgediñ ouzh Polyksene a reas neuze an Hellazad, a voe lazhet er brezel, goude dezhañ lazhañ Hektor, breur henañ Polyksene.

Lazhet e voe Polyksene gant Neoptolemos, mab da Ac'hilleüs, war bez e dad.

## Mammennoù
Istor aberzh Polyksene a gaver en *[[Hekabe (Euripides)|Hekabe]]* ha meneget eo ivez en *Troianed*, div oberenn diwar zorn Euripides.

## Notennoù

## Gwelet ivez
* De mulieribus claris
Exmouth

**Exmouth** zo ur porzh e Devon, e Bro-Saoz, war lez kleiz ar stêr Exe.

Un tren zo etre kêr Exeter hag Exmouth, a-hed ar stêr. 

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Exmouth gant:
*
*
Emirelezh

Un **emirelezh** (arabeg : إمارة‎ *imārah* "priñselezh", liester : إمارات *imārāt*) zo ur vro renet gant un emir (arabeg : أمير‎ *amīr* "priñs", "jeneral", "komandour"), un unpenn muzulman tiernac'hek. Un emirelezh a c'hall bezañ ur Stad dieub, pe neuze ur proviñs eus ur riez.

## Emirelezhioù a-vremañ

### Emirelezhioù dizalc'h
*, abaoe 1757
*, abaoe 1878
*An , a vod seizh emirelezh abaoe 1971 :
**
** Ajman
** Dubai
** Fujayrah
** Ras al-Khaimah
** Charjah
** Umm al-Qaywayn
* Bahrein (1971-2002) ; ur rouantelezh bremañ.

## Daveoù ha notennoù
San

**San** zo ur ger hag a dalvez meur a dra disheñvel hervez ar yezh hag ar vro.

## Brezhoneg
**san*, kanol

## Lec'hioù
* **San**, stumm berraet an anv italianek ha spagnolek *santo* hag a gaver stank e lec'hanvioù spagnolek ( São e portugaleg ) :

### En italianeg
*San Carlo
*San Giovanni
*San Paolo
*San Pietro 
*San Remo

### En spagnoleg
*San Antonio
*San Carlos
*San Clemente 
*San Diego
*San Francisco
*San Jaime
*San José
*San Juan
*San Luis
*San Marcos
*San Martín ‎
*San Miguel ‎
*San Pablo
*San Pedro
*San Salvador 
*San Sebastián 
*Santiago

Gwelout Santo

## Traoù all
*ar bobl San (pobl) , pe *khoisan, basarawa*, e Botswana ha Namibia 
* **[[San (lizherenn)|M Ϟ]]**, *san*, lizherenn eus an henc'hresianeg ;
* **[[Stêr San|San]]**, stêr eus Pologn.
* **San**, anv japaneg an niverenn tri.
* -**san**, (**さん**) en japaneg, damgevatal d'ar ger aotrou er yezh pemdez : Yamamoto-san, *Aotrou Yamamoto*; 山本さん).

## Pennadoù kar
*SAN
Olier II Klison

**Olier II Klison** (ganet war-dro 1236 ha marvet war-dro 1307) a oa un den a renk uhel, mab da Olier Iañ Klison marvet en 1262.

E dad, Olier Iañ Klison, a reas brezel da Yann Iañ, dug Breizh.
Farra

**Farra** zo un anv-lec'h italianek.

## Lec'hioù

### 
*Farra, parre e Mel, e Veneto
*Farra d'Alpago, e Proviñs Belluno, e Veneto
*Farra di Soligo, e Proviñs Treviso, e Veneto
*Farra d'Isonzo, e Proviñs Gorizia, e Friuli-Venezia Giulia

### 
*Farra, e County Armagh

## Steredoniezh
*7501 Farra, un asteroidenn
*Farra, war ar blanedenn Gwener

## Pennadoù kar
*Fara
*Farah
*Farrah
Allariz

**Allariz** zo ur gumun (*concello*) eus Galiza, e proviñs Ourense, e komark Allariz-Maceda. 

E 2010 e oa 5.910 den o chom  (5.506 e 2007, 5.433 e 2006, 5.351 e 2005, 5.313 e 2004, 5.216 e 2003).

## Parrezioù
C'hwezek parrez zo er gumun:

## Poblañs

## Liamm diabarzh
* Paderne de Allariz

## Liamm diavaez
Martin Braga

Avieler Galiza hag arc'heskob Braga e oa Sant **Martin Braga** (*Martiño* e galizeg, Martinho e portugaleg), pe **Martinho de Dume**.

## Deizioù ar sizhun
Un den a-bouez eo bet en istor ha sevenadur portugalek. Dre ma kave dezhañ e oa digristen reiñ anvioù pagan da zeizioù ar sizhun (Lunae dies, Martis dies, Mercurii dies, Jovis dies, Veneris dies, Saturni dies ha Solis dies), e tivizas ober gant an anvioù *Feria secunda, Feria tertia, Feria quarta, Feria quinta, Feria sexta, Sabbatum, Dominica Dies* hag a zo bet miret e portugaleg (*segunda-feira*, *terça-feira*, *quarta-feira*, *quinta-feira*, *sexta-feira*, *sábado* ha *domingo*), un dra n'eus c'hoarvezet e yezh all ebet.
Sebastian

**Sebastian** zo un anv-bihan brezhonek, alamanek, polonek, svedek ha saoznek a orin gresianek.

## Orin
Diwar anv Sant Sebastian, sant ha merzher kristen en  e Roma. En henc'hresianeg e talvez Σεβαστός (*Sebastos*) kement hag « enoret », ha gant ar ger-se eo e veze troet an titl roman Augustus roet d'an impalaerien, ha setu eus pelec'h e teu an anv-lec'h Sebastopol, a dalvez « kêr an tsar » ha neket « kêr Sant Sebastian »). 

## Doareoù all
**Bastian*, a-wechoù e brezhoneg
**Bachenn*, e skridoù Job Jaffre, hervez distagadur e gornad

## Yezhoù all
* galleg : Sébastien, Bastien ; Sébastienne, Bastienne evit ar merc'hed
* katalaneg : Sebastià
* spagnoleg : Sebastián, Sebas 
* hungareg : Sebestyén
* italianeg : Sebastiano
* izelvroeg : Sebastiaan
* portugaleg : Sebastião, Tião
* ruseg : Севастьян
* sikilianeg : Vastianu
* japaneg : セバスチャン

## Tud
### Sent
* Sant Sebastian (IIIde kantved) merzher e Roma; lidet d'an 20 a viz Genver er C'hornôg ha d'an 18 a viz Kerzu er Reter
* Sebastian Esztergom (+ 1036), manac'h deuet da vout arc'heskob Esztergom, ha penniliz Hungaria ; gwenvidig, lidet d'an 30 a viz Kerzu
* Sebastian Apparizio (+ 1600), lean e Mec'hiko
* Sébastien Maggi (+ 1494)
* Sébastien Montano (+ 1616)
* Sébastien Valfré (+ 1710), oratorian

### Impalaerien ha rouaned
**Sebastianus*, anv ur falsimpalaer roman war-dro 412
* *Sebastianus*, deuñv da Galla Placidia
* Sebastião Iañ, roue Portugal er 
**[[sebastokrator]]* (σεϐαστοκράτωρ ), titl en Impalaeriezh Bizantion, roet da vreudeur pe vibien d'an impalaer

### Tud all

* Sebastian Münster(1488-1552), kartennour alaman 
* Sebastian ar Balp (1639-1675), stourmer breizhat
* Sebastian Gwilhou
* Johann Sebastian Bach (1685-1750), sonaozour alaman
* Sebastian Vettel (1987), blenier formulenn 1 alaman

### Sebastián
* Juan Sebastián Elcano (1486-1526), kabiten gant Magellan
* Sebastián de Belalcázar konkistador spagnol er  gant Pizarro
* Sebastián Vizcaíno (1548-1615), moraer spagnol ha kannad e Japan

### Sebastiano
* Sebastiano Caboto pe Sebastian Cabot (1477-1557), moraer saoz a orin italian, mab da Giovanni Caboto
* Sebastiano Ziani doj Venezia en 1178, Sebastiano Veniero en 1577 ha Sebastiano Mocenigo en 1722
* Sebastiano del Piombo (1485 - 1547), livour italian

### Anv-tiegezh
*Joan Sebastian, kaner mec'hikan

## Lec'hioù

###### 
* Sebastian, e stad Victoria

###### 
*Sant-Sebastian-an-Enk, e Bro-Naoned

###### 
* *San Sebastián*, anv kastilhanek Donostia, pevarvet kêr ar vro

###### 
* Ponta São Sebastião, beg-douar e kreisteiz ar vro

###### 
* Sebastopol, porzh ha kêr vras e Krimea 

###### 
* Sebastian County, Arkansas		
* Sebastian (Florida)	
* Sebastian (Ohio)		
* Sebastian (Texas)

###### 
* Sint Sebastianbaii, pleg-mor e kreisteiz ar vro 

## Pennadoù kar
* Bastien
* Bastin 
* Sebastián ha San Sebastián
* Sébastien ha Saint-Sébastien
* Sebastiano ha San Sebastiano
* Sebastiani
* Sankt Sebastian
* São Sebastião

## Notennoù
San Sebastiano

**San Sebastiano** zo un anv-lec'h italianek.

## Gerdarzh
Savet eo anv diwar hini ar Sant Sebastian, merzheriet e Roma. 

## Lec'hioù
* San Sebastiano al Vesuvio e proviñs Naplez en Campania.
* San Sebastiano Curone e Proviñs Alessandria e Piemonte.
* San Sebastiano da Po e proviñs Torino e Piemonte.

## Pennadoù kar
* San 
* Sebastiano
* San Sebastián, er broioù spagnolek
* Sant-Sebastian-an-Enk, e Breizh
* Saint-Sébastien, er broioù gallek
* São Sebastião 
* Sankt Sebastian
Romulus ha Remus

**Romulus ha Remus** eo diazezourien vojennel Roma. E mitologiezh Roma gozh e oant gevelled, bugale da Rhea Silvia ha d'an Doue Meurzh.

## Mojenn Romulus ha Remus
### Bugaleaj
Rhea Silvia a oa merc'h da Numitor Silvius, roue Alba Longa, ur gêr vojennel krouet gant Ascanius, mab Aeneas, priñs Troia. Pa zeuas Amulius, breur Numitor, da vezañ roue dre nerzh, e reas ur Vestalenn werc'h eus Rhea Silvia, hag e-se n'halle ket homañ genel bugale hag a c'hallje bezañ roue en e lerc'h. Met an doue Meurzh a orgedas ganti ma c'hanas gevelled, Romulus ha Remus. Kastizet e voe Rhea Silvia ha bac'het. Taolet e voe he daou vugel en Tiber, met ar vatezh karget d'o beuziñ he devoe truez hag o lakaas en ur baner a yeas gant red an dour. Kavet ha maget e voe Romulus ha Remus gant ur vleizez ha gant ur gazeg-koad. Denañ a raent laezh ar vleizez. Kavet e voent diwezhatoc'h gant ur bugul, Faustulus, a zesavas anezho.

### Diazeziñ Roma
Gant Romulus ha Remus e voe savet kêr Roma. Romulus a lazhas Remus avat en un emgann.

## Liammoù diavaez
Roc'h Velen

Ar **Roc'h Velen** zo ur porzhig e kumun Priel, e Treger, war lez kornôk ar stêr Yeodi, en dorn dehoù d'an hent a gas eus Priel da Blouvouskant. 

Kumun Tredarzeg zo a-dal dezhi, en tu all d'ar stêr. 

Parkadoù istr zo, hag un davarn brudet er c'hornad, anvet *Café Pesked*. 

## Liammoù diavaez
* An davarn
São Sebastião

**São Sebastião** zo un anv-lec'h portugalek a gaver e Portugal ha Brazil.

#### 
-kumunioù:
* **[[São Sebastião (Alagoas)|São Sebastião]]**, en Alagoas ;
* **[[São Sebastião (São Paulo)|São Sebastião]]**, e Stad São Paulo ;
* São Sebastião do Uatumã, en Amazonas ;
* São Sebastião do Passé, e Bahia ;
* São Sebastião da Bela Vista, e Minas Gerais ;
* São Sebastião da Vargem Alegre, e Minas Gerais ;
* São Sebastião do Anta, e Minas Gerais ;
* São Sebastião do Maranhão, e Minas Gerais ;
* São Sebastião do Oeste, e Minas Gerais ;
* São Sebastião do Paraíso, e Minas Gerais ;
* São Sebastião do Rio Preto, e Minas Gerais ;
* São Sebastião do Rio Verde, e Minas Gerais ;
* São Sebastião da Boa Vista, e Pará ;
* São Sebastião de Lagoa de Roça, e Paraíba ;
* São Sebastião do Umbuzeiro, e Paraíba ;
* São Sebastião da Amoreira, e Paraná ;
* São Sebastião do Alto, e Stad Rio de Janeiro ;
* São Sebastião do Caí, e Rio Grande do Sul ;
* São Sebastião da Grama, e Stad São Paulo ;
* São Sebastião do Tocantins, e Tocantins ;

-karter:
* **[[São Sebastião (Porto Alegre)|São Sebastião]]** e Porto Alegre, e Rio Grande do Sul.
-rannvro
***[[São Sebastião (Brasília)|São Sebastião]]** en Distrito federal

-enezeg:
*Inizi São Sebastião

* São Sebastião das Águas Claras
* São Sebastião de Campinas

#### 
* **[[São Sebastião (Guimarães)|São Sebastião]]**, parrez e Guimarães, e distrig Braga ;
* **[[São Sebastião (Lagos)|São Sebastião]]**, parrez e Lagos, e distrig Faro ;
* **[[São Sebastião (Loulé)|São Sebastião]]**, parrez e Loulé, e distrig Faro ;
* **[[São Sebastião (Ponta Delgada)|São Sebastião]]**, parrez e Ponta Delgada (Açores), en Enez São Miguel en Açores ;
* **[[São Sebastião (Rio Maior)|São Sebastião]]**, parrez e Rio Maior, e distrig Santarém ;
* **[[São Sebastião (Setúbal)|São Sebastião]]**, parrez e Setúbal, e distrig Setúbal ;
* São Sebastião da Pedreira, parrez e Lisbonne, e distrig Lisboa ;
* São Sebastião da Feira, parrez en Oliveira do Hospital, e distrig Coimbra ;
* São Sebastião da Giesteira, parrez en Évora, e distrig Évora ;
* São Sebastião dos Carros, parrez e Mértola, e distrig Beja ;
* Vila de São Sebastião, parrez en Angra do Heroísmo, en Enez Terceira en Açores.

## Pennadoù kar
* Saint-Sébastien : e galleg;
* Sankt Sebastian : en alamaneg ;
* San Sebastián : e spagnoleg ;
* San Sebastiano : en italianeg.
* Sant-Sebastian-an-Enk
* Sebastian
Saint-Sébastien

**Saint-Sébastien** zo un anv-lec'h gallek ha hini meur a gumun.

#### 
**Saint-Sébastien-sur-Loire*, anv gallek Sant-Sebastian-an-Enk, el Liger-Atlantel

#### 
*Saint-Sébastien, e Creuse ;
*Saint-Sébastien, kumun gwechall e Dordogne, hiziv e Bouteilles-Saint-Sébastien ;
*Saint-Sébastien, en Isère ;
*Saint-Sébastien-d'Aigrefeuille, e Gard ;
*Saint-Sébastien-de-Morsent, en Eure ;
*Saint-Sébastien-de-Raids, e Manche ;
*Préaux-Saint-Sébastien, e Calvados.

#### 
*Saint-Sébastien, (Le Granit)
*Saint-Sébastien, (Le Haut-Richelieu)

## Pennadoù kar
* Sébastien 
* Fort Saint-Sébastien 
* São Sebastião, e portugaleg
* Sankt Sebastian, en alamaneg
* San Sebastián, e spagnoleg
* San Sebastiano, en italianeg
Sankt Sebastian

**Sankt Sebastian** zo un anv-lec'h alamanek.

## Orin
Savet eo anv an-lec'h war anv ar Sant Sebastian, merzher brudet.

## Lec'hioù
###### 

*Sankt Sebastian, a-wechoù **Sankt Sebastian am Rhein**, kumun en Alamagn e *Land* Rheinland-Pfalz hag e *Lankreis* Mayen-Koblenz&nbsp;;
* Sankt Sebastian (Kammlach)

###### 
*Sankt Sebastian, kumun en Aostria, e *Land* Stiria e distrig (*Bezirk*) Bruck an der Mur.

## Pennadoù kar
* San Sebastiano
* Saint-Sébastien
* San Sebastián
* São Sebastião
Sébastien

**Sébastien** zo un anv-bihan gallek. **Bastien** zo ur stumm all.

## Orin
Diwar anv Sant Sebastian, sant ha merzher kristen en III kantved e Roma. Un anv henc'hresianek a orin eo, hag a deu eus Σεβαστός (*Sebastos*), hag a dalvez kement hag « enoret », ha gant ar ger-se eo e veze troet an titl roman Augustus roet d'an impalaerien.

## Yezhoù all
*Sebastian, en alamaneg, brezhoneg, saozneg.

## Tud
* Sébastien Le Prestre de Vauban (1633-1707), tisavour an arme c'hall
* Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort (1740-1794), skrivagner gall
* Sébastien Carney, istorour breizhat
* Sébastien Chabal (1977-), rugbier gall
* Sébastien Bourdais (1979-), bleinier kirri gall

## Lec'hioù
*Saint-Sébastien, anv gallek meur a lec'h

## Sevenadur
* Bastien ha Bastienne (*"Bastien und Bastienne"* en alamaneg), c'hoarigan gant Mozart (1768)
* Sébastien Roch, romant gant Octave Mirbeau (1890)
Guadalupe (anv-bihan)

**Guadalupe** zo un anv-bihan spagnolek roet d'ar merc'hed peurvuiañ, diwar an anv-lec'h Guadalupe.

## Orin
Dont a ra an anv :
*pe eus Virgen de Guadalupe (Spagn) 
*pe eus Nuestra Señora de Guadalupe (Mec'hiko), enoret e Penniliz Itron Varia Guadalupe (Mec'hiko)

## Tud
* Guadalupe Álvarez Luchia (g. 1984), kanerez arc'hantinat
* Guadalupe Larriva (1956-2007), politikourez ekwadorat
* Guadalupe Marín (1895-1983), skrivagnerez vec'hikan, patrom, hag eil pried al livour Diego Rivera
* Guadalupe Muñoz Sampedro (1896-1975), aktourez spagnol
* Guadalupe Pineda (ganet e 1955), kanerez vec'hikan
* *María Guadalupe Araujo Yong*, gwir anv ar ganerez vec'hikan Ana Gabriel (ganet e 1955).

### Gwazed
* Guadalupe Villa (c. 1777-c. 1868), politikour mec'hikan
* *José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix*, anavezetoc'h evel Guadalupe Victoria (1786-1843), politikour mec'hikan 
* Guadalupe Sánchez (1890-19??), ofiser mec'hikan a gemeras perzh e Dispac'h Mec'hiko
* Guadalupe Castañeda melldroader mec'hikan

## Anv-tiegezh
* Luis Guadalupe (n. 1976), lesanvet Cuto, melldroder perouat

## Pennadoù kar
* Lupe 
* Lupita 
* Guadalupe
Lupe

**Lupe** zo un anv spagnolek stummet diwar an anv-bihan spagnolek Guadalupe.

## Tud

*La Lupe, anv-micher Lupe Victoria Yolí Raymond (1936-1992), kanerez kuban
*Lupe Cotrim, barzhez vrazilian
*Lupe del Río (ganet e 1977), aktourez spagnol
**Lupe Esparza*, José Guadalupe Esparza (ganet e 1954), soner ha sonaozer mec'hikan
*Lupe Fuentes, anv-micher Zuleidy Piedrahita (ganet e 1987), aktourez spagnol, a orin kolombian
**Lupe Gigliotti*, anv-micher **Maria Lupicínia Viana de Paula** (Maranguape 1927 — Rio de Janeiro 2010) aktourez vrazilian
*Lupe Gómez, Guadalupe Gómez (ganet e 1972), skrivagnerez c'halizat spagnolek
*Lupe Inclán, Guadalupe Inclán Delgado (1895-1956), aktourez vec'hikan
*Lupe Pintor, José Guadalupe Pintor Guzmán (ganet e 1955), dornataer mec'hikan
*Lupe Vélez, María Guadalupe Villalobos Vélez (1908-1944), aktourez ha korollerez vec'hikan

## Lennegezh
**Lupe Solano*, enklaskerez e romantoù-polis Carolina Garcia-Aguilera.

## Pennadoù kar
*Lupé, kumun c'hall
*Lupita 
*Lupus
*Lope
*López
Virginia Beach

**Virginia Beach** eo kêr vrasañ stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 454.808 a annezidi e 2024. Krouet eo bet anv Virginia Beach en ur mod ofisiel e 1607.

## Skeudennoù

Virginia beach from space.jpg |
Virginia Beach waterfront.jpg |
Virginia Beach sunrise reflected off water.jpg |
Virginia Beach No-Bad-Behavior sign.jpg |


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Daveennoù
Richmond (Virginia)

**Richmond** eo anv kêr-benn stad stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 205 533 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Richmond en ur mod ofisiel e 1607.


Skyline of Richmond, Virginia.jpg
Oregon Hill, Richmond, Virginia.JPG
Canal Walk, Richmond, Virginia.jpg
Maymont Mansion.JPG


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Saint-Ouen-le-Pin

**Saint-Ouen-le-Pin** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk

Aile abbaye Val-Richer.JPG

* Abati sistersian Le Val-Richer.
* Iliz katolik *Sant Owen*. 
* Ar maner Gosset.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

## Tud
* François Guizot (1787-1874) a vevas hag a varvas eno en abati; douaret eo e-tal an iliz katolik.
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Norfolk (Virginia)

**Norfolk** zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 242 803 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Norfolk en ur mod ofisiel e 1682. Ur bonn eus an US Navy a zo eno, ar bonn aervorel brasañ eus ar bed.


Basilica of Saint Mary of the Immaculate Conception (Norfolk, Virginia), exterior, front, spring.jpg
NS HQ NorfolkVA WJGrimes.JPG
US Navy 060524-N-2779T-032 Navy File Photo.jpg
Half Moone Cruise & Celebration Center, Norfolk, VA.jpg


## Kêrioù gevellet

## Tud vrudet
* Philip Roth, skrivagner.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Guadalupe Marín

**Guadalupe Marín**, pe **María Guadalupe Marín Preciado** ( 1895 - 1983), a oa patrom-livourien ha skrivagnerez vec'hikan. Ganet e oa en Guadalajara, e stad Jalisco.

## Patrom
Patrom e voe evit meur a oberenn gant Rivera, Frida Kahlo ha Juan Soriano.
Er murlivadur *Creation*, eo hi a zo Nerzh, Kan, ha Maouez. 
Evit murlivadur Rivera en Chapingo e voe patrom noazh ivez, evi an Douar, ha hi dougerez.

Patrom eo bet ivez gant al luc'hskeudenner Edward Weston.

## He buhez
Ganet eo e Ciudad Guzmán, e Jalisco.

E 1922 e timezas d'al livour Diego Rivera, goude marv e bried kentañ e Bro-C'hall. Div verc'h o doe: Ruth ha Guadalupe Rivera. 
 
Torret e voe o eured hag addimeziñ a reas d'ar barzh-kimiour Jorge Cuesta.

Addimeziñ e reas Rivera da Frida Kahlo (1907-1954). 
En 1938 e embannas he romant *La Única*.

## Oberennoù
**[[La Única]]*, 1938
**Un día patrio*, 1941.

## Film
Guadalupe Marín zo c'hoariet gant Valeria Golino er film *[[Frida]]* (2002) .

## Notennoù
López

**López** zo un anv-tiegezh spagnolek, deuet da vout anv-lec'h.

## Orin
Savet eo diwar an anv-bihan Lope, deuet eus an anv latin *[[Lupus]]* (*bleiz*). Mab **Lope** eo López. 

Kalz anvioù-tiegezh spagnolek hag a echu en *ez*, evel hennezh, a zo savet heñvel (*es*, e portugaleg). 

## Yezhoù all
* Lopes, e portugaleg 
* Llopis, e katalaneg
* Lupescu, *Lupu*, e roumaneg

## Tud

### A
*Adamari López, aktourez Puerto Rican 
*Adolfo López Mateos, prezidant Mec'hiko 
*Alfonso López Michelsen, prezidant Colombia
*Alfonso López Pumarejo, prezidant Colombia
*Antonio López de Santa Anna (1794–1876), jeneral mec'hikan ha diktatour; 

### C
*Cachao López, soner kuban
*Carlos Antonio López, prezidant Paraguayan 
*Constance Marie Lopez, aktourez stadunanat

*Francisco Solano López, prezidant Paraguay 

*Graciano Lopez Jaena, haroz filipinat

*Hermógenes López, prezidant Venezuela 

### J
*Jade Lopez, aktourez filipinat
*Jennifer Lopez, kanerez hag aktourez Puerto Rican 
*José López Portillo, prezidant Mec'hiko

### L
*Leyanis López, *Leyanis López Luque*, ganet e 1971 e Guantánamo, 
kanerez kuban.

### M
*Mara Lopez, aktourez filipinat
*Marga López, aktourez arc'hantinat-mec'hikan
*Martín López-Vega, skrivagner asturieg

### O
*Oswaldo López Arellano, prezidant Honduras e 1963–1971 ha 1972–1975

### P
*Polyana López, aktourez arc'hantinat
*Priscilla Lopez, kanerez, korollerez hag aktourez amerikan

### R
*Rodrigo Lopez (medisin), medisin gant ar rouanez Elizabeth Iañ

### S
*Sergi López, aktour katalan 

### T
*Trini López, soner ha kaner stadunanat er bloavezhioù 1960

### V
*Virginia López (1928-), kanerez stadunanat

## Lec'hioù

###### 
*Lopez, Cauca, e Cauca 

###### 
*López, Chihuahua, kumun e Chihuahua

###### 
*Lopez Island, e San Juan Islands, e Washington, 
*Lopez River e Florida

## References
Virginia Centurione Bracelli

**Virginia Centurione Bracelli** (1587-1651), a oa ur santez katolik italian, eus Genova. Merc'h e oa da Giorgio Centurione, Doj Genova etre 1621 ha 1623, ha da Lelia Spinola.
Alfonso d'Este, markiz Montecchio

**Alfonso d'Este** (1527-1587), ganet ha marvet e Ferrara, a oa markiz Montecchio. 
Mab bastard e oa da Alfonso Iañ d'Este, Dug Ferrara, ha d'e serc'h Laura Dianti.

Divastardet e voe Alfonso e 1532 gant ar c'hardinal Innocenzo Cybo hag e 1533 gant e dad Alfonso Iañ a roas Montecchio dezhañ.

E 1569 e voe savet Montecchio da varkizelezh gan an Impalaer Masimilian II an Impalaeriezh Santel.

## Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas.

E miz Genver 1549 da Giuliana della Rovere (1525–1563), merc'h da Francesco Maria Iañ della Rovere, Dug Urbino, ha da Eleonora Gonzaga, ha bugale o doe:

*Alfonsoino d'Este (1560–1578), dimezet da Marfisa d'Este;
*Cesare d'Este (1562–1628), dimezet da Virginia de' Medici. E vab Cesare d'Este a voe dug Modena pa varvas.
*Eleonora d'Este (1561–1637), dimezet da Carlo Gesualdo di Venosa;
*Ippolita d'Este (1565–1602), dimezet da Federico Pico, dug Mirandola.
Mervel a reas e bried Giuliana e 1563.

Ur mab bastard en doe ivez:
*Alessandro d'Este (1568–1624), kardinal.

E 1584 ec'h addimezas da Violante Signa, hogen bugel ebet n'o doe.

## Notennoù
Chesapeake (Virginia)

**Chesapeake** zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 222 209 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Chesapeake en ur mod ofisiel e 1963.

## Skeudennoù

Image:Great Bridge, Bridge (080115-A-5177B-001).jpg|
Image:Virginia Beach dune.jpg|
Image:Western Branch HS 1.jpg|
Image:CA2158.JPG|


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Cesare d'Este

**Cesare d'Este** (Ferrara en 1561 – Modena e 1628) a oa dug Modena ha Reggio adal 1597 betek e varv. E-kerzh e ren eo e voe kollet dugelezh Ferrara gant an Tiegezh d'Este.

## E vuhez
Ganet e oa e Ferrara, ha mab oa da Alfonso d'Este, markiz Montecchio, pevare mab Alfonso Iañ d'Este, hag a oa kenderv da Alfonso II d'Este, dug Ferrara ha Modena. E vamm e oa Giulia della Rovere (1525-1563), merc'h da Francesco Maria della Rovere, dug Urbino. 
 
Pa varvas an dug Alfonso II d'Este, divugel, e miz Here 1597, e tegouezhas dugelezh Ferrara gant Cesare. Anavezet e voe al legadenn gant an Impalaer Santel Rodolf II, hogen gant ar pab Klemez VII ne voe ket. Ha Ferrara a oa douar d'ar pab, pa ne oa ket Modena, Carpi ha Reggio Emilia, ha se zo kaoz e voe adkemeret dugelezh Ferrara gant ar pab e 1597, goude ma reas Cesare e seizh gwellañ da gaout skoazell digant stadrenerien Europa.

Mont kuit a reas neuze Cesare gant e lez da chom da gêr Modena, e miz Genver 1598. Bec'h en doe er bloavezhioù kentañ: al lojeiz fall er c'hastell krennamzerel, tabutoù etre uhelidi eus Modena hag ar re eus Ferrara, arnodoù Marco Pío de Sassuolo da gaout emrenerezh, ar brezel a-enep Lucca da c'houzout gant piv ez afe Garfagnana.

## Dimeziñ ha bugale
E dibenn Genver 1586 e timezas da Virginia de' Medici, merc'h da Cosimo Iañ de' Medici. Honnezh he devoa barradoù follentez ha mervel a reas e 1615.

## Goude e varv
E vab Alfonso III d'Este a voe dug war e lerc'h.
Newport News

**Newport News** zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 180 719 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Newport News en ur mod ofisiel e 1881.

## Skeudennoù

Image:Newport news norfolk portsmouth rotated.jpg |
Image:Red Robin & Borders Night Photo.JPG |
Image:Oyster Point.jpg |
Image:J.T. Newsome House (Front).jpg |


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Chesapeake

**Chesapeake** zo anv ur bobl amerindian, deuet da vout anv-lec'h e SUA.

*Pobl Chesapeake, pobl anvet ivez Chesepian

## Lec'hioù
*Chesapeake Bay, aber vras e reter ar Meurvor Atlantel etre Norfolk, Virginia ha Cape Charles, Virginia
*Chesapeake (Indiana), 
*Chesapeake (Missouri)
*Chesapeake, (Ohio)
*Chesapeake Tennessee), karter e Nashville
*Chesapeake (Virginia)
*Chesapeake (West Virginia)
*Jamestown, Virginia, anvet ivez *Chesapeake* 

## Listri
Meur a lestr-brezel zo bet anvet Chesapeake

## Istor
* emgann Chesapeake, emgann war vor e 1781 etre ar morlu saoz hag ur morlu gall ha stadunanat.
Antonio de Nebrija

**Antonio de Nebrija** (1441 - 1522), anvet ivez **Antonio de Lebrija**, a oa ul lenneg eus Spagn, istorour, kelenner ha barzh, brudet abalamour m’en deus savet levrioù yezhadur ha geriadurioù spagnolek. Stag eo e anv ouzh istor kêr Salamanca.

## E vuhez
Ganet e voe *Antonio Martínez de Cala y Jarava* e Lebrija, e-kichen Sevilla, en Andalouzia, e 1441. Studioù war ar yezhoù hag al lizhiri klasel (latin ha henc’hresianeg) a reas e Salamanca. Da 19 vloaz ez eas da Ialia ha chom a reas dek vloaz e skol-veur Bologna. Pa zistroas da Spagn e labouras da gentañ evit eskob Sevilla ha goude-se e voe anvet da gelenner e skol-veur Salamanca, evit kelenn yezhadur ha retorik. E 1513 e voe anvet da gelenner e skol-veur Alcalá de Henares, e-kichen Madrid. A-hed ar bloavezhioù e savas yezhadurioù ha geriadurioù spagnoleg, daoust ma selle ouzh ar yezh-se evel ur stumm bastard eus al latin. E 1492 e embannas ar yezhadur kentañ eus ar spagnoleg. Dediet e oa an oberenn-se d’ar rouanez Izabel Iañ Kastilha. Mervel a reas e 1522 en Alcalá de Henares. 

## Oberennoù pennañ
* *Introductiones latinae*, 1481 
* *Gramática castellana*, 1492 
* *Diccionario latino-español*, 1492 
* *Vocabulario español-latino* 1495 
* *Reglas de ortografía española*, 1517
* *Reglas de ortografía en la lengua castellana*, 1523 (embannet goude e varv).
Hampton

**Hampton** zo ul lec'hanv saoznek hag a gaver e meur a vro.

## Orin
Dont a ra eus ur ger hensaoznek hag a dalv kement hag atant, domani. 

## Lec'hioù

### Antarktika
*Mount Hampton

###### 
*Hampton, Queensland
*Hampton, Victoria
*Hampton East, Victoria
*Hampton Island
*Hampton Park, Victoria

###### 
*Hampton, New Brunswick
*Hampton, Nova Scotia
*Hampton, Ontario
*Hampton, Prince Edward Island

### Bro-Saoz
*Hampton Green, Cheshire
*Hampton Heath, Cheshire
*Hampton Fields, Gloucestershire
*Hampton Bishop, Herefordshire
*Hampton Gay, Oxfordshire
*Hampton Poyle, Oxfordshire
*Hamptons, Kent (gant un 's')
*Hampton, Herne Bay, Kent
**Hampton-on-Sea, Herne Bay, Kent 
*Hampton, London, London Borough of Richmond upon Thames
**Hampton Hill, London Borough of Richmond upon Thames
**Hampton Wick, London Borough of Richmond upon Thames
**Hampton Court Palace, London Borough of Richmond upon Thames
*Hampton, Peterborough in Cambridgeshire
*Hampton, Shropshire
*Hampton-in-Arden in Solihull, West Midlands
*Hampton Loade, Shropshire
*Hampton Lucy, Warwickshire
*Hampton-on-the-Hill, Warwickshire
*Hampton Magna, Warwickshire
*Hampton, Worcestershire
*Hampton Lovett, Worcestershire

###### 
*Hampton, Arkansas
*Hampton, Connecticut
*Hampton, Florida
*Hampton, Georgia
*Hampton, Illinois
*Hampton, Iowa
*Hampton, Maryland
*Hampton, Minnesota
*Hampton, Missouri
*Hampton, Nebraska
*Hampton, New Hampshire
*Hampton, New Jersey 
*Hampton, New York
*Hampton, Oregon
*Hampton, Pennsylvania
*Hampton, South Carolina
*Hampton, Tennessee
*Hampton (Virginia)
**Hampton University

*Collinston, Utah, anavezet evel *Hampton* ivez. 

### Pennadoù kar
*East Hampton
*Easthampton
*Hampton Cove, Alabama
*Hampton Falls
*Hampton Township
*Littlehampton
*New Hampton
*North Hampton
*Northampton
*Southampton
*South Hampton
*The Hamptons
*Welshampton
*Westhampton

## Tud
*Lionel Hampton, soner jazz
Giulia della Rovere

**Giulia della Rovere** (Casteldurante, 1531 – Ferrara, 1563) a oa ur vaouez a renk uhel en Italia ar XVIvet kantved. 

## He buhez
Merc'h e oa da Francesco Maria Iañ della Rovere, dug Urbino, ha da Eleonora Gonzaga della Rovere e bried.
 
Dimezet e voe Giulia, e miz Genver 1549, da Alfonso d'Este, ur mab bastard da Alfonso Iañ d'Este, dug Ferrara, ha d'e serc'h Laura Dianti. 

## He bugale
Pevar bugel he doe: 
*Cesare d'Este (1552–1628), dimezet da Virginia de' Medici.
**[[Alfonsino d'Este]]* (1560–1578), dimezet da Marfisa d'Este, keniterv dezhañ;
*Eleonora d'Este (1561–1637), dimezet d'ar sonaozour Carlo Gesualdo di Venosa;
*Ippolita d'Este (1565–1602), dimezet da Federico Pico, dug Mirandola.

## Goude he marv
Mervel a reas Giulia e 1563, da 32 vloaz, hag addimeziñ a reas an intañv Alfonso da Violante Signa (1546-1609) ha daou vugel o doe.

## Poltred
Ur poltred anezhi gant Tizian a zo war ziskouez er Palez Pitti e Firenze.
La Foule

***La Foule*** zo ur ganaouenn c'hallek, bet brudet gant ar ganerez Édith Piaf en 1957.

Savet eo ar c'homzoù gant Michel Rivgauche diwar ar ganaouenn spagnolek *Que nadie sepa mi sufrir*, ur vals perouat savet gantan Arc'hantiniz Enrique Dizeo evit ar c'homzoù hag Ángel Cabral evit ar c'homzoù.

Pa reas berzh an doare gallek e-maez Suamerika e voe adkanet hag adanvet Amor de mis amores .
Palez Pitti

Ar **Palez Pitti** ( pe **Palazzo Pitti** en italianeg) zo ur palez e Firenze, en Italia, deuet da vout ur mirdi, gant ur mell liorzh stok outañ.

Savet e oa bet gant an arc'hanter Pitti, hag an Tiegezh Medici a zo bet o chom ennañ.
Je ne veux pas travailler

***Je ne veux pas travailler***, pe ***Sympathique***, zo ur ganaouenn c'hallek savet gant China Forbes, kanerez al laz-seniñ stadunanat Pink Martini, evit ar c'homzoù, ha gant Thomas M. Lauderdale, ar pianoour, evit an ton. Embannet e voe en o albom Sympathique en 1997, kanet gant 
China Forbes.

Brudet eo bet ar ganaouenn gant ur film bruderezh evit Citroën.

## Barzhoneg
Savet eo ar ganaouenn diwar div linenn gentañ ur varzhoneg c'hallek gant ar barzh Guillaume Apollinaire e 1913, hag un nebeud bommoù all.

Sede deroù ar varzhoneg *Hotel*, 
:Ma chambre a la forme d’une cage,
:Le soleil passe son bras par la fenêtre.
:Mais moi qui veux fumer pour faire des mirages,
:J’allume au feu du jour ma cigarette,
:Je ne veux pas travailler — je veux fumer.

Kanet eo bet barzhoneg Apollinaire war un ton savet gant Francis Poulenc en un heuliad tonioù anvet Banalités

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Kanaouenn Pink Martini: http://www.youtube.com/watch?v=pp-wmEKWLSo
*Kanaouenn Francis Poulenc: 
*http://www.clg-leger.ac-aix-marseille.fr/spip/spip.php?article194
*https://web.archive.org/web/20160304220615/http://www.melodie.talktalk.net/song130_Banalites.htm

## Notennoù
Alexandria (Virginia)

**Alexandria** zo ur gêr e biz stad Virginia e Stadoù-Unanet Amerika. 144 301 den a oao chom eno e 2010. 
Krouet eo bet anv Alexandria en ur mod ofisiel e 1749.


Another look at Alexandria, VA, City Hall IMG 4717.JPG
AlexandriaVAWaterfront.jpg
EdmonsonSistersBronzeWhole.JPG
Martin V. B. Bostetter, Jr. United States Court House.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel