open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosie the Riveter

**Rosie the Riveter**, "Rosie ar riñvederez", zo un ikonenn bobl eus SUA. Un arouez eus ar c'hwec'h milion a Amerikanezed a fardas armoù ha dafar brezel e-pad an Eil Brezel-bed eo.
Geraldine Hoff Doyle (1924-2010) eo anv ar vaouez a voe implijet da batrom ar skritell. *Rosies* a veze graet ivez eus an holl vaouezed a laboure e labouradegoù. Daoust ma felle da 80% anezho derc'hel gant o labour, e voent lakaet da leuskel o fost labour ]d'ar baotred pa voe echu ar brezel.

Implijet e vez ivez gant gwregelourezed, ha deuet eo da vezañ arouez perzh an Amerikanezed e buhez armerzhel ar vro ivez.

## Istor

E-pad an Eil Brezel-bed e voe aozet ur frapad kelaouiñ e SUA da ziskouez d'an dud e c'halle ar maouezed rivediñ, soudañ pe sevel kirri arme e-lec'h chom er gêr pe bezañ rediet da labourat e tachennoù boutin dezho evel ar gwriat dilhad.

*We Can Do It!*, "Gouest omp d'ober !" krouet gant J. Howard Miller evit Westinghouse e 1943 eo ar skritell vrudetañ. Ar *Rosie the Riveter* orin zo e gwirionez tresadenn golo *[[The Saturday Evening Post|Saturday Evening Post]]*, savet gant Norman Rockwell e 1943, hag a zo o vac'hañ *[[Mein Kampf]]* e-keit ha m'emañ o tebriñ ur sandwich. War he barlenn e weler ur pezh pistolenn da rivediñ.

## Er sevenadur
### Sonerezh
Skritell Rosie a vez gwelet e video klip *Raise Your Glass* gant P!nk.
### C'hoari video
Er c'hoari video *[[Bioshock]]* e reer "Rosies" eus mekanikoù da rivediñ hag a warez ar c'hoarezed bihan.

## Notennoù

## Liammoù diavaez

*Rosie the Riveter World War II / Home Front National Historical Park
*Rosie the Riveter e lec'hienn History Channel
*Regional Oral History Office / Rosie the Riveter / WWII American Homefront Project
*Kevredigezh amerikan Rosie the Riveter
* "Rosie the Riveter"
* "Rosie" e diaz skeudennoù Library of Congress
*"Rosie the Riveter" a zo disheñvel diouzh "We Can Do It!"
*"Rosie the Riveter - We Can Do It! - Woven Image"
*Atersadenn Audrey Lyons, ur Rosie a labouras e chanterioù sevel bagoù e Brooklyn, Veterans History Project at Central Connecticut State University
*Atersadenn Mary Doyle Keefe, patrom Norman Rockwell,Veterans History Project at Central Connecticut State University
Dial

An **dial** eo an droug a reer d'un den en deus graet droug deoc'h.

Tisifone, an Erinied, eo arouez an dial. 
Dial eo a zo er gerioù *lagad ouzh lagad, dant ouzh dant*, meneget er Bibl. 

Gant justis ar stad ez eus bet klasket herzel ouzh an dial, a zo ur justis prevez hag a c'hall lakaat ar gevridigezh en arvar. 

## Lynch
Lezenn Lynch n'eo nemet un doare dial stadunanat. 

## Lennegezh
*Roched Nessos, eo dial an den-marc'h Nessos lazhet gant Herakles, hervez Metamorfozoù ar barzh latin Ovidius. 
*Hamlet, gant Shakespeare
**Le comte de Monte-Cristo*, Alexandre Dumas. 
**Colomba*, gant Prosper Mérimée
*"*[[De wraakgier|Tom Poes en de Wraakgier]]*" (1974) gant Marten Toonder.
*"*Wraak*" (2008) gant Mats Wahl.
*Romantoù Dan Simmons: *Hardcase, Hardfreeze, Hard as nails* diwar-benn un dial.

## Lavaroù
**An dial zourmeuz a vez debret en yen* zo ur bomm eus ar romant Les liaisons dangereuses, gant Pierre Choderlos de Laclos.

## Kanaouennoù
**La venganza del perico*, gant Ñico Saquito

## Liammoù diavaez
* A vingança é a melhor forma de perdão?
Minus (ti-embann)

**Minus** (**Minus Multimedia GmbH** en Alamagn ha **Minus Inc.** e Kanada), pe c'hoazh **m_nus** pe **m-nus**, a zo anv un ti-embann pladennoù sonerezh elektronek kanadian hag alaman krouet gant Richie Hawtin e 1998. Abaoe m'emañ Richie Hawtin o chom en Alamagn ez eo diazezet an ti-embann e daou lec'h disheñvel : e Berlin hag e Windsor (Kanada).

## Arzourien embannet o fladennoù gant m_nus
* Actual Jakshun
* Algoritmo
* Ambivalent
* Barem
* Berg Nixon, pe c'hoazh Ryan Crosson
* Click Box
* DJ Minx
* Fabrizio Maurizi
* Gaiser
* Heartthrob
* Hobo
* I. A. Bericochea
* JPLS
* Loco Dice
* Magda
* Marc Houle
* Mathew Jonson
* Matthew Dear (pe c'hoazh Audion and False)
* Niederflur
* Richie Hawtin, pe c'hoazh Plastikman
* Run Stop Restore - (Magda, Troy Pierce, ha Marc Houle)
* Theorem (pe c'hoazh Dale Lawrence)
* Tractile - (Joel Boychuk hag Adam Young)
* Troy Pierce, pe c'hoazh Slacknoise

## Liamm diavaez
* lec'hienn ofisiel
Kumuniezh kumunioù Dinan

**Kumuniezh kumunioù Dinan** a oa un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Krouet e voe e 1963 ha divodet d'an 31 a viz Kerzu 2013 goude kendeuziñ gant "Kumuniezh kumunioù Bro Evrann" ha dont da vezañ Dinan Kumuniezh.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Dinan a yae 18 kumun d'ober anezhi:
#Bowidel 
#Bruzivili
#Dinan
#Gwilde-Gwengalon
#an Hengleuz 
#Kerorgen
#Kerveskont
#Kever
#Lanvalae
#Lehon
#Oskaleg 
#Pleudehen 
#Sant-Haelen
#Sant-Karneg
#Sant-Samzun 
#Taden
#Trelivan 
#Treveron

## Brezhoneg
* E distro-skol 2012 e oa enskrivet 77 skoliad er skol Diwan (1,9% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf

## Lec'hienn genrouedad
* https://web.archive.org/web/20120114093530/http://www.codi.fr/index.php
An Oriant tolpad-kêrioù

**An Oriant tolpad-kêrioù** (berraet a-wechoù en **an Oriant Tolpad**) a zo anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Krouet e voe e 2000.
## Kumunioù
Kab an Oriant tolpad-kêrioù a ya 25 kumun d'ober anezhi abaoe ar 1 a viz Genver 2014.

# an Arvor
#Bubri
# Gavr
# Groe
# Gwidel
# Henbont
# an Ignel
# Kalann
# Kaodan
# Kewenn
#Kistinid
# Kleger
# Langedig
# Lannarstêr
#Lanvodan
# Lokmikaelig
# an Oriant
# Plañvour
#Ploue
# Pont-Skorf
# Porzh-Loeiz
# Prederion 
# Rianteg
# Yestael
# Zinzag-Lokrist

## Brezhoneg

### Ya d'ar brezhoneg
* Votet e oa bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kab An Oriant.
* Roet e oa bet d'ar C'hab an Oriant al label Ya d'ar brezhoneg live 1.

### Deskadurezh
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1661 skoliad (9,3 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Lec’hienn genrouedad
*Lec'hienn ofisiel]

## Notennoù ha daveennoù
Beuzeg-Konk

**Beuzeg-Konk** a oa ur gumun e Penn-ar-Bed gwechall hag ul lodenn eus Konk-Kerne eo bremañ.

## Douaroniezh
## Anv

* Erwan Vallerie ː **Buduc**, XIvet; **Beuzec Conc**, 1325; **Buezec Concq**, 1368; **Beuzec Concq** 1516; **Beuzec Conq**, 1536; **S. Busec**, 1636

## Ardamezioù
## Istor
Ur barrez vras e oa *Beuzeg* er Grennamzer, anvet diwar anv sant Budog, enoret en iliz-parrez. Dre ma oa enni un enezennig anvet Konk, e voe anvet *Beuzeg-Konk*, adalek an , da lakaat kemm etrezi hag ar parrezioù all eus eskopti Kerne a oa anvet *Beuzeg* ivez.

Adalek an  e teuas *Konk* (Konk-Kerne) da vezañ ur porzh bras hag ur gêr vras, gant mogerioù-difenn en-dro dezhi. Un drev eus Beuzeg-Konk e oa koulskoude, ha ne zeuas da vezañ ur barrez distag nemet goude an Dispac'h gall, e 1801. E 1793 e oa bet krouet div gumun distag, Beuzeg-Konk ha Konk-Kerne. 
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Bollore, person; nac'het e voe gant Guyomarc'h, kure.
###### 
#### Brezelioù
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 184 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 3,94% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seitek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 16 a viz Gwengolo 1956 e Beni Anzou.
#### Staget ouzh [[Konk-Kerne]]
* E 1945 e voe staget kumun Beuzeg-Konk ouzh kumun Konk-Kerne.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Sant [[Budog]]*, pe *Beuzeg*.
* Maner Kerioled
* Maner Stang-Bihan
* Maner Lesnevar
* Maner Forestig

## Brezhoneg
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs

* 1000 annezad e 1779
* 2165 annezad e 1878

## Melestradurezh
## Tud

File:Théophile Deyrolle Les joueurs de boules Beuzec-Conq Musée beaux-arts Quimper.jpg|Théophile Deyrolle : *Les joueurs de boules* [e Beuzeg-Konk] (1887, 172 x Mirdi an Arzoù-Kaer (Kemper).
File:311 Anse Saint-Laurent.JPG|Louis Le Camus : *L'Anse Saint-Laurent* (1883, Mirdi an Arzoù-Kaer (Kemper). 


### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Pennad kar
Konk-Kerne
## Levrlennadur

* Adolphe Joanne ː *Département du Finistère*. Hachette. 1878
* Jean-Baptiste Ogée : *Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne*. 1780
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Roazhon Meurgêr

**Roazhon Meurgêr**, bet *Kumuniezh tolpad-kêrioù Meurgêr Roazhon*, a zo anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet e voe e 1970 e stumm ur distrig kêrel. Treuzfurmet e oa bet en ur gumuniezh tolpad-kerioù d'ar 1 a viz Genver 2001. Ur meurgêr eo abaoe 2015.

## Kumunioù
43 c'humun a zo en aozadur:

#Begerel
#Bourvarred
#Brec'heg
#Bredual
#Bruz
#Chapel-ar-Galc'hed
#Chapel-Felgeriz 
#Egineg 
#Gevrezeg
#Gwern-ar-Sec'h 
#Gwerzher
#Gwezin
#An Heizeg
#Kantpig
#Karnod 
#Kavan
#Kavaneg
#Kentreg
#Kloued
#Kornuz
#Lalieg
#Langan
#Lanvezhon 
#Menezgervant
#Minieg-Begerel
#Morzhell
#Neveztell
#Noal-Kastellan
#Parzheneg
#Pazieg
#Ar Peniti
#Pont-Pagan
#Reuz
#**[[Roazhon]]**
#Rovelieg
#Sant-Armael-ar-Gilli
#Sant-Ervlon-an-Dezerzh
#Sant-Gregor
#Sant-Jakez-al-Lann
#Sant-Jili-Roazhon
#Sant-Suleg-ar-C'hoad 
#Saozon-Sevigneg
#Torigneg-Fouilharzh


## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1160 skoliad (2,6 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liamm diavaez

*Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
Telegoneia

An ***Telegoneia*** (en henc'hresianeg Τηλεγόνεια *Têlegóneia*, hag e latin *Telegonia*) zo ur meurgan kollet eus Henc'hres, a vije bet savet gant Eugammon Kyrene. Ul lodenn eus Kelc'hiad Troia e oa, un hollad oberennoù a zanevell istor Brezel Troia. An *Telegoneia* a zeue da-heul an *[[Odysseia]]* hag a echue ar c'helc'hiad. Ne chom ganeomp nemet div linenn eus an oberenn orin. An diverradenn fonnus a-walc'h nemeti zo en hor c'herz a zeu eus ar *Grestomatiezh* a vije bet skrivet gant Proklos, ur prederour eus ar  goude J.-K. Ar mammennoù all a zegas nebeut a elfennoù. 
Rannet e oa ar varzhoneg e div lodenn skrivet en heksametroù daktilek, a zanevelle daou istor disheñvel : beaj Odysseüs da Desprotia hag istor Telegonos.

Deraouiñ a ra ar meurgan goude distro Odysseüs da Itaka ha « Lazhadeg ar bleustrerien » (e henc'hresianeg μνηστηροφονία *mnêstêrophonía*), da lâret eo e diwezh an *[[Odysseia]]*. Devet eo ar bleustrerien varv hag Odysseüs a ra aberzhioù d'an Nimfezed (Ar re a warde groc'h Itaka e lec'h m'en doa kuzhet e deñzor moarvat, s.o. Kan XIII an *Odysseia*). Mont a ra da Elis, ma wel un den dianav mod all, Poliksenos, a brof dezhañ ur c'hrater. D'ar mare-se ez eus anv eus istorioù Trofonios, Agamedes hag Augeias. Distreiñ a ra Odysseüs da Itaka da lidañ an aberzhioù meneget gant Teiresias e kan XI an *Odysseia* hag ez a goude da Desprotia. Eno e timez gant ar rouanez Kallidike. Dont a ra ur bugel dezhi, Polypoites. En em gannañ a ra Odysseüs gant an Desproted a-enep o amezeien. Kemer a ra an doueed perzh er brezel ivez. Kallidike zo lazhet avat ha distreiñ a ra Odysseüs da Itaka.

Deskiñ a reer neuze e oa Kirke o tesevel hec'h-unan ar mab he deus bet gant Odysseüs (Kanoù X-XII an *[[Odysseia]]*), Telegonos (henc'hresianeg Τηλέγονος *Têlégonos*, « zo ganet pell »), en enezenn Aiaia. Diouzh kuzul an doueez Athena e tiskuilh Kirke anv e dad d'he mab, hag e kas anezhañ d'e glask. Reiñ a ra dezhañ ur goaf buzhudus, savet gant Hefaistos, gant flemm binimus ur rae en e benn. Mont a ra Telegonos kuit gant un nebeud moraerien, met kaset int gant ur barrad-amzer war aodoù Itaka, hep goût dezhe e pelec'h emaint. Eno e laeront chatal Odysseüs evit dastum pourvezioù. Degouezhout a ra Odysseüs hag en em gannañ a ra a-enep e vab Telegonos, a lazh anezhañ gant e c'hoaf. Deuet eo evel-se da wir diougan Teiresias en *Odysseia* a lavare e teufe marv Odysseüs eus ar mor (eus ur broud rae e gwirionez). E-keit ha m'emañ an haroz war e dremenvan ec'h anavez Telegonos a gunud abalamour d'e fazi. Degas a ra neuze e gorf gant Penelope hag e vab all Telemac'hos en Enez-Aiaia, ma tev Kirke korf Odysseüs ha ma laka ar re all da vezañ divarvel. Dimeziñ a ra Telegonos gant Penelope, ha Telemac'hos gant Kirke.
Gwened Tolpad

**Gwened Tolpad**, a oa anvet *Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Wened* a-raok ar bloaz 2010, a oa ur gumuniezh tolpad-kêrioù e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Krouet e voe e 2000. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant div etrekumuniezh-all.

## Kumunioù
24 c'humun a yae d'ober Gwened Tolpad.

#Aradon
#an Arvor-Baden
#an Arzh
#Baden
#ar Bonoù
#an Elven
#Enizenac'h
#Gwened (sez)
#Hezoù
#Meukon
#Noaloù
#Pleskob
#Ploveren
#Plougouvelen
#Sant-Teve
#Sant-Nolf
#Sine
#Sterwenn
#Sulnieg
#Surzhur
#Teiz
#Tredion
#Trevlean
#an Drinded-Surzhur


Kendeuzet e voe kumunioù Teiz ha Noaloù d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez, Teiz-Noaloù.

## Brezhoneg

### Ya d'ar brezhoneg
* D'an 29 a viz Ebrel 2010 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Wened.

### Deskadurezh
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1201 skoliad (6,9 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf

## Lec'hiennoù internet
* Vannes agglo - Golfe du Morbihan

## Notennoù
Kassifone

**Kassifone** (en henc'hresianeg Κασσιφόνη *Kassiphónê*) a oa ur laeradenn eus Odysseüs ha Kirke, e mitologiezh Henc'hres. 

E mammennoù zo e timezas Kassifone gant Telemac'hos, mab Odysseüs ha Penelope, goude marv an haroz. Ha Telemac'hos, e-doug un tabut gant e lezvamm Kirke, en dije lazhet anezhi, hag abalamour da se e vije bet lazhet d'e dro gant Kassifone.

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Bro Boulvriag

**Kumuniezh kumunioù bro Boulvriag** a oa un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Un darn eus Bro Gwengamp eo. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant c'hwec'h etrekumuniezh-all.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Bro Boulvriag a yae 10 kumun d'ober anezhi:
# Boulvriag (sez)
# Koadoud 
# Kerien-Boulvriag 
# Kerbêr 
# Magor 
# Mousteruz
# Plijidi 
# Pont-Melvez 
# Sant-Rien 
# Senven-Lehard

## Prezidanted
*He frezidantez diwezhañ e oa Claudine Guillou, kuzulierez-kêr Boulvriag, etre 2012 ha 2016 hag addilennet e 2014.
*Betek 2012 e oa Yvon Philippe, maer Koadoud.

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 266 skoliad (9,3 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ar gumuniezh-kumunioù

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù bro Ploue, ag ar Skorf d'ar Blavezh

**Kumuniezh kumunioù bro Ploue, ag ar Skorf d’ar Blavezh** a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2014 eo ul lodenn eus an Oriant tolpad-kêrioù.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù bro Ploue, ag ar Skorf d’ar Blavezh a yae 6 kumun d'ober anezhi :
# Bubri
# Kalann
# an Ignel
# Lanvodan 
# Ploue (sez)
# Kistinid

## Brezhoneg
* E distro-skol 2012 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 88 skoliad (5,2% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù
Sant-Yann-Brevele Kumuniezh

**Sant-Yann-Brevele Kumuniezh ** a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kreiz Mor-Bihan Kumuniezh, goude kendeuziñ gant div etrekumuniezh-all.

## Kumunioù
Sant-Yann-Brevele Kumuniezh a yae d’ober 8 kumun d’ober anezhi : 
* Begnen
* Bilioù
* Buelion
* Gwezhennoù
*Mourieg (abaoe 01.01.2014)
* Pluveleg
* Sant-Aleustr
* Sant-Yann-Brevele

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 103 skoliad (6,8 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf

## Liamm
* Sant-Yann-Brevele Kumuniezh
Sant-Brieg Tolpad-kêrioù - Bae an Arvor

**Sant-Brieg Tolpad-kêrioù – Bae an Arvor** a oa un aozadur, pe resisoc'h, un tolpad-kêrioù, savet e Breizh etre kumunioù eus tolead kêr Sant-Brieg, e departamant Aodoù-an-Arvor. Krouet e voe e 1983. D'ar 1 a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù, goude kendeuziñ gant teir etrekumuniezh-all hag ur gumun eus Kumuniezh kumunioù Bro Monkontour.

## Kumunioù
Sant-Brieg Tolpad-kêrioù a yae 14 kumun d'ober anezhi:
#Hilion
#Ilfinieg
#Langaeg
#Lanvealgon
#Pledran
#Plerin
#Ploufragan
#Porzhig
#Sant-Brieg (sez)
#Sant-Donan
#Sant-Juluan
#Tregaeg
#Tremelar
#Tremuzon

## Brezhoneg
* E distro-skol 2019 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 251 skoliad (1,7% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).Distro-skol  ar c’helenn divyezhek e 2019

## Liamm diavaez
*Lec’hienn genrouedad Sant-Brieg Tolpad-kêrioù

## Notennoù
Naoned Meurgêr

**Naoned Meurgêr** a zo anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant al Liger-Atlantel, e Breizh. Krouet e voe e 1992 e stumm ur distrig kêrel. Treuzfurmet e oa bet en ur gumuniezh kêr d'ar 1 a viz Genver 2001. Ur meurgêr eo abaoe 2015.

## Kumunioù
Naoned Meurgêr a ya 24 c’humun d'ober anezhi:

#Antr
#Bouez
#Brenn
#Chapel-Erzh
#Goueled-Goulen
#Gwerzhav
#Kerc'hfaou
#Kersoren
#Kervegon
#Koeron
#Malvid
#ar Menez
#Naoned (sez)
#Orvez
#Pentelloù
#Reudied
#Sant-Enion-al-Lenn-Veur
#Sant-Ervlan
#Santez-Lusenn
#Sant-Lezer-ar-Gwiniegi
#Sant-Sebastian-an-Enk
#Sant-Yann-ar-Granneg
#Saotron
#Tarvieg


## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 710 skoliad (1,1 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù
* Lec’hienn genrouedad Naoned Meurgêr
* Lec’hienn genrouedad Kuzul diorren Naoned Meurgêr
* Ti an Douristed Naoned Meurgêr

## Notennoù ha daveoù
Kumuniezh kumunioù Traoñ an Il-Elvinieg

**Kumuniezh kumunioù Traoñ an Il-Elvinieg** a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù, e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh.

## Istor
Krouet eo bet Kumuniezh kumunioù Traoñ an Il e 1993 gant dek kumun.

Brasaet e oa bet d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun eus Kumuniezh kumunioù bro Elvinieg. Cheñchet eo bet he anv da « Kumuniezh kumunioù Traoñ an Il-Elvinieg ».

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Traoñ an Il-Elvinieg a ya 19 kumun d'ober anezhi:
# Andolieg-Kernevez (abaoe 2017)
# Elvinieg (abaoe 2017)
# Finioù (abaoe 2017)
# Gwaharzh (abaoe 2017)
#Gwinieg
#Gwipedel
# Henwig-ar-C'houenon (abaoe 2017)
#Langoed
#Magoer
#Meled
# Moezeg (abaoe 2017)
# Mousterel-an-Il (abaoe 2017)
#'''Mousterel-ar-Gwast''' (sez)
# Sant-Albin-Elvinieg (abaoe 2017)
#Sant-Gondran
#Sant-Jermen-an-Il
#Sant-Marzh-an-Il
#Sant-Sinforian
# Sen (abaoe 2017)

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan 38 skoliad (0,9 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liamm diavaez
* Lec’hienn genrouedad Kumuniezh kumunioù Traoñ an Il

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù al Liger hag an Erv

**Kumuniezh kumunioù al Liger hag an Erv** a oa anezhi un aozadur savet etre kumunioù, e departamant al Liger-Atlantel, e Breizh. Krouet eo bet e 2002.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù al Liger hag an Erv a yae 8 kumun d'ober anezhi : 
# Bozeg
# Chapel-ar-Wern
# Gwal-Liger
# Kambon
# Kerwall
# Killig
# Prevenkel
# Savenneg

## Brezhoneg
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet er skol Diwan 15 skoliad (0,4 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf

## Liamm
*genrouedad Kumuniezh kumunioù al Liger hag an Erv
Milo Đukanović

**Milo Đukanović** (ganet d’ar 15 a viz C'hwevrer 1962 zo ur politikour eus Montenegro. Kentañ ministr e vro e oa bet etre 1991 ha 1998 (en amzer Yougoslavia gozh), etre 2003 ha 2006, etre 2008 ha 2010 hag etre 2012 ha 2016. Prezidant eo bet ivez etre 1998 ha 2002 hag adalek 2018. Dindan e ren e teuas Montenegro da vezañ ur stad dizalc’h, e 2006.
Sant-Maloù Tolpad-kêrioù

**Sant-Maloù Tolpad-kêrioù** a zo anezhi un etrekumuniezh (ur gumuniezh tolpad-kêrioù) e departamant an Il-ha-Gwilen, e Breizh. Krouet eo bet e 2001.

Emañ he sez e Kankaven. Gilles Lurton, maer Sant-Maloù, zo he frezidant abaoe 2020.
## Kumunioù
Sant-Maloù Tolpad-kêrioù a ya 18 kumun d'ober anezhi:
#an Onneg
#ar Granneg
#Enez-Veur
#Gouenaer
#Hirel
#Kankaven (sez)
#Kastell-Noez
#Kerlean
#Lanwezoù
#Minieg-Morvan
#Plergar
#Sant-Gwênoù
#Sant-Kouloum
#Sant-Maloù
#Sant-Meleg
#Sant-Pêr-Poualed
#Sant-Suliav
#Sant-Yowan-an-Havreg

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 46 skoliad (0,6% eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù
Igor Lukšić

**Igor Lukšić** (ganet d’ar 14 a viz Mezheven 1976) zo un armerzhour hag ur politikour eus Montenegro. Kentañ ministr ar vro eo abaoe an 29 a viz Kerzu 2010.
Jella Lepman

**Jella Lepman** (15 a viz Mae 1891 e Stuttgart - 4 a viz Here 1970 e Zürich) a oa ur skrivagnerez, kazetennerez ha troourez alaman, ha krouerez Internationale Jugendbibliothek München.

## He buhez
Lepman a gasas he yaouankiz en he familh yuzev e Stuttgart. E 1936 ez kuitaas Alamagn gant he daou vugel hag ez eas d'ar Rouantelezh-Unanet ma labouras evit BBC hag ABSIE (American Broadcasting Station in Europe).

E 1945 e tistroas da Alamagn hag e voe lakaet da guzulierez rann "adkelenn" ar maouezed hag ar maouezed yaouank bet krouet gant an Amerikaned el lodenn eus Alamagn aloubet gant arme SUA. Edo o chom e Bad Homburg ha goude-se e München.
E 1946 ec'h aozas Internationale Jugendbuchausstellung (diskouezadeg etrebroadel levrioù evit ar yaouankiz), hag a voe ar c'hentañ diskouezadeg etrebroadel aozet en Alamagn goude an Eil Brezel-bed. D'ar 14 a viz Gwengolo 1949 e tigoras an Internationale Jugendbibliothek. 

## Oberennoù
* *Der verschlafene Sonntag* (1927)
* *Wer ist Lux? Eine Detektivgeschichte für die Jugend* (1950)
* *Die schönsten Gutenachtgeschichten* (1957–1968)
* *Das Geheimnis vom Kuckuckshof. Eine Detektivgeschichte aus dem Schwarzwald* (1958)
* *Die Kinderbuchbrücke* (1964)
* *Kinder sehen unsere Welt. Texte und Zeichnungen aus 35 Ländern* (1970)

## Diwar he fenn
* Walter Scherf: Lepman, Jella. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 14, Duncker & Humblot, Berlin 1985 http://daten.digitale-sammlungen.de/0001/bsb00016332/images/index.html?seite=320

## Liamm diavaez
* Testennoù gant ha diwar Jella Lepman e lec'hienn DNB
Kumuniezh tolpad-kêrioù bro Sant-Nazer hag an Aber

**Kumuniezh tolpad-kêrioù bro Sant-Nazer hag an Aber** (Galleg *Communauté d'agglomération de la région nazairienne et de l'estuaire* pe **CARENE** ) a zo un etrekumuniezh lec'hiet e departamant Liger-Atlantel e gevred Breizh. Un tiriad a 320,27 km² a ver hag  annezad he doa e 2017.

## Kumunioù
Kumuniezh tolpad-kêrioù Kab-Atlantel a ya 10 kumun d'ober anezhi: 
#Chapel-ar-Geunioù
#Donez
#Gwennenid	
#Mouster-al-Loc'h
#Pornizhan
#Sant-Andrev-an-Doureier
#Sant-Yoasin	 	
#Sant-Maloù-Gwersac'h
#Sant-Nazer
#Trinieg

## Prezidanted
David Samzun, maer Sant-Nazer, eo he frezidant abaoe 2014.

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan 65 skoliad (0,5 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel

## Dave ha notennoù
Juba Iañ Numidia

**Juba Iañ ** (en berbereg **Yuba** pe **Youva**) (wd 85 kent JK - 46 kent JK), a oa diwezhañ roue Numidia ar reter.

Mab e oa d'ar roue Hiempsal II ha ren a reas war-lerc'h e dad. Tad e oa da Juba II, a renas war e lerc'h hag a voe roue Mauretania (52 kent JK. - 23 goude JK.).

Ren a reas adalek 60 betek e varv e 46 kent JK. Emglev en doa graet gant Pompeius, ha trec'het e voe gant Julius Caesar en emgann Thapsus.

Gant Petreius Marcus e klaskas repuiñ e kêr Zama (Tunizia a hiziv, brudet abalamour da emgann Zama a c'hoarvezas war-dro 200 kent JK), met prennet e kavas perzhier kêr.

En em lazhañ a rejont, an eil o sikour egile, en 46 kent JK en un ti digenvez. 

E vab Juba II, 6 vloaz, a voe diskouezet e trec'hlid Caesar. 

## Proviñs
Dont a reas rouantelezh Numidia da vout ur broviñs roman neuze, anvet *[[Africa (proviñs roman)|Africa nova]]*.

## Levrlennadur
* Caius Suetonius Tranquilus, *[[De Vita Caesarum]]*.
* Julius Caesar, *[[Commentarii de Bello Civili]]* 

*Ar palmez Jubaea zo anvet diwar-lec'h anv e vab, Juba II, troet gant ar plant.
Juba II

**Juba II** ( 52 kent JK – 23) a oa roue Numidia war-lerc'h e dad Juba Iañ Numidia.

*Ar palmez Jubaea zo anvet diwar-lec'h e anv dre ma oa troet gant ar plant.
Juba Mauretania

**Juba Mauretania** a oa ur yezhadurour eus Mauretania en Eil kantved. Skrivañ a reas ul levr war ar gwerzaouiñ, diazezet war Heliodorus, hag implijet goude gant yezhadurourien.
Numidia

**Numidia** a oa ur rouantelezh savet gant Massinissa en Henamzer, hag a badas etre 202 kent JK ha 46 kent J.-K. 
Edo e reter Aljeria a vremañ, stok ouzh rouantelezh Mauretania (Maroko hiziv ha kornôg Aljeria) er c'hornôg, ha proviñs roman Africa (Tunizia hiziv) er reter, ar Mor Kreizdouar en norzh, hag ar Sahara er su. Annezet e oa gant Berbered. Sellet e vez outañ evel ar c'hentañ Stad eus istor Aljeria. 
Da gentañ e oa ur rouantelezh emren ha da c'houde e teuas da vezañ a bep eil ur broviñs roman hag ur Stad sujet. Cirta (Constantine en amzer an drevadenn c'hall) e oa ar gêr-benn hag eno e voe kavet bez ar roue Massinissa.
 
Numidia he deus bet meur a roue. Ar re vrudetañ a zo Gaia (roue), Massinissa, Mikipsa, Jugurta, Juba Iañ, Juba II ha Ptolemaios. Berbered chomidik pe kantreer, an Numided a oa rannet e meuriadoù disheñvel. Re reter Numidia a raed *Massylii* anezhe (eus Mis Iles, Iles a oa tad-kozh-iou Massinissa) ha re ar c'hornôg a veze anvet *Massaesyli*.

## Istor

En III kantved kent J.-K. e oa rannet Afrika an Norzh e teir Stad poblet gant Berbered : hini ar Maoured, hini Mauretania a oa etre ar Meurvor atlantel hag ar stêr Mulucha, hini ar *[[Masaesyli]]* er c'hreiz, eus ar stêr Mulucha betek ar stêr Amsaga, renet gant ar roue Sifaks, hag erziwezh, e reter Kartada, rouantelezh ar *[[Massyli]]*, etre ar stêr Ampsaga (Oued-el-Kebir) ha tiriadoù Kartada.

En em gannañ a reas ar *Masaesyli* hag ar *Massylii* e 203 kent J.-K. en Emgann ar c'hompezennoù bras e diwezh an Eil brezel punek. Goude se e tegasas Massinissa, penn ar *Massyli*, ur skoazell a-bouez da drec'h Republik Roma war Gartada. Massinissa a zeuas a-benn neuze da unvaniñ Numidia a rene neuze holl an douaroù etre ar stêr Moulouia er c'hornôg ha Cyrenaica er reter. Dont a reas a-benn da viret emrenerezh e rouantelezh o tennañ e vad gant finesa eus an eneberezh etre Roma ha Kartada. Massinissa a lakas e penn pep proviñvs ur gouarnour hag e penn pep meuriad un « Amokrane » (ar penn meuriad). Eguzul, dek den ennañ, a eilas anezhañ gant efedusted en e bolitikerezh hag en e velestradur. E-touez an dek kuzulier e oa tri eus e vibien : Mikipsa a rae war-dro aferioù zo en e lec'h, Gulussa, karget da ren an armeoù ha Mastanabal e karg eus teñzor ar roue. Krouiñ a reas pezhioù moneiz ma weled e benn. Mervel a reas Massinissa e 148 kent J.-K..

## Rouaned
*Gaia
*Massinissa
*Micipsa 
*Jugurtha
*Juba Iañ Numidia
*Juba II
*Ptolemaios Mauretania.

## Pennadoù kar
* Numidia orientalis
Juba (disheñvelout)

**Juba** a c'hall bezañ:

## Anvioù-lec'h
* Juba, kêr-benn Soudan ar Su
* Juba, en Estonia

## Tud
### Henamzer
* Juba Iañ Numidia
* Juba II Numidia
* Juba Mauretania (IIvet kantved)
* Titus Desticius Juba (IIvet kantved)

### XIXvet-XXvet kantved
* Master Juba (1825–1852), anv-leurenn an dañser afroamerika William Henry Lane
* Stephen Juba (1914–1993), maer Winnipeg, Manitoba, Kanada, etre 1957 ha 1977.
* Jussi Tuomola (ganet e 1965), treser finnat, ha *Juba* e anv-pluenn.

## Pennadoù kar
* Jubaland, Somalia
* Stêr Jubba River, Somalia
Juba

**Juba** (skrivadur ofisiel) eo kêr-benn Soudan ar Su. Kêr-benn stad Central Equatoria eo ivez. Emañ kêr war lez an Nil Gwenn. Kresket eo buan kêr abaoe un toulladig bloavezhioù ha 372 410 a annezidi a oa o chom enni e 2011 war a soñjer.
Kumuniezh tolpad-kêrioù Kab-Atlantel

**Kumuniezh tolpad-kêrioù Kab-Atlantel** a zo anezhi un aozadur savet etre kumunioù (un tolpad-kêr) e departamant ar Mor-Bihan hag al Liger-Atlantel, e Breizh. Krouet eo bet e 2002.

## Kumunioù
Kumuniezh tolpad-kêrioù Kab-Atlantel a ya 15 kumun d'ober anezhi: 
* 12 anezho a zo lec'hiet el Liger-Atlantel
# Azereg
# ar Baol-Skoubleg (sez)
# Bourc'h-Baz
# ar Groazig
# Gwenrann
# Erbigneg
# Mesker
# Presperieg
# ar Poulgwenn
# Sant-Lefer
# Sant-Molf
# an Turball

*3 c’humun all a zo lec'hiet er Mor-Bihan:
# Kamoel
# Ferel
# Pennestin

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 32 skoliad er skol Diwan (0,6 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liamm
*Lec’hienn genrouedad Kumuniezh tolpad-kêrioù Kab-Atlantel

## Notennoù
Tolpad-kêrioù Lannuon-Treger

**Tolpad-kêrioù Lannuon-Treger** a oa un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Krouet e voe e 2003. D'ar 1añ a viz Genver 2014 e oa deuet da vezañ Lannuon-Treger Kumuniezh, goude ebarzhañ Kumuniezh kumunioù Beg ar C'hra ha kumun Perroz-Gireg.

## Kumunioù
Tolpad-kêrioù Lannuon-Treger a yae 20 kumun d'ober anezhañ : 

## Brezhoneg
## Deskadurezh
* E distro-skol 2012 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 656 skoliad (10,2% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf
## Prizioù dazont ar brezhoneg
* E 2013 e oa bet roet da dolpad-kêrioù Lannuon-Treger trede priz "Prizioù dazont ar brezhoneg", rummad "Frammoù publik" gant Ofis Publik ar Brezhoneg ha Frañs 3 Breizh e anv Rannvro Breizh.

## Lec’hienn genrouedad
*http://www.lannion-tregor.com/
An Alre Kumuniezh

**An Alre Kumuniezh** a oa un aozadur savet etre kumunioù eus departamant ar Mor-Bihan, e Breizh. Ul lodenn eus Bro an Alre e oa. D'ar 1añ a viz Genver 2014 eo ebarzhet er gumuniezh an Alre Kiberen Douar Atlantel. 

## Kumunioù
An Alre Kumuniezh a yae 10 kumun d'ober anezhi :

*An Alre
*Brec'h
*Kamorzh
*Landaol
*Landevant
*Pleñver
*Pleuwigner
*Plunered
*Pluvergad
*Santez-Anna-Wened

## Brezhoneg
* E distro-skol 2012 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 540 skoliad (8,6% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://web.archive.org/web/20130921221948/http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/309fichier.pdf

## Liammoù diavaez
Jorge Carlos Fonseca

**Jorge Carlos Fonseca** zo ur politikour eus ar C'hab Glas, ezel eus ar *Movimento para a Democracia* (Luskad evit an Demokratelezh) ha deuet da vezañ prezidant ar vro goude bezañ gounezet dilennadeg miz Eost 2011. Ganet eo d'an 20 a viz Here 1950.

## Dilennadeg 2011
En eil tro an dilennadeg e oa Fonseca a-enep Manuel Inocencio Sousa, ezel eus ar PAICV (strollad politikel sokialour ma oa ar prezidant Pedro Pires). War-dro 54% eus ar mouezhioù zo aet gantañ. Hervez ur gefridi kaset gant Kumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika, koulz ha hervez arsellerien Unaniezh Afrika, eo bet reizh an dilennadeg hag asantet eo bet an disoc'h gant Sousa.

## Daveenn
Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht

***Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht*** (alamaneg a dalvez : **Devezh ar frankiz: hon armeoù**) eo an trede teulfilm propaganda bet sevenet gant Leni Riefenstahl. Ennañ e tiskouez trede kendalc'h ar strollad nazi e Nürnberg e 1935. Er film e laka ar pouez war arme an Trede Reich.

E dibenn an Eil Brezel-bed e soñje d'an dud e oa bet kollet ar film. Ur skouerenn damglok anezhañ a voe adkavet er bloavezhioù 1970. Er film e kaver ur meskaj eus an teknikoù implijet gant Riefenstahl e *[[Triumph des Willens]]* (1934), hag ar pezh a reas diwezhatoc'h en *[[Olympia (film 1938)|Olympia]]* (1938).

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Tag der Freiheit e YouTube
* Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht en IMDB
Praia (Kab Glas)

**Praia** eo kêr-benn Republik ar C'hab Glas ha brasañ kêr ar vro eo ivez. Emañ en Enez-Santiago hag ur 130 000 den bennak a zo o vevañ enni.
Kumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika

**Kumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika** (galleg: *Communauté Économique des États de l’Afrique de l'Ouest, CEDEAO*; saozneg: *Economic Community of West African States (ECOWAS)*; portugaleg: *Comunidade Económica dos Estados da África Ocidental (CEDEAO)*) zo un aozadur etregouarnamantel krouet d'an 28 a viz Mae 1975 evit kas war-raok ar c'henlabour etre ar Stadoù ha krouiñ un unaniezh armerzhel ha moneizel. Deuet eo da vezañ ivez un nerzh evit derc'hel ar peoc'h er rannved-se. Teir yezh kenofisiel a zo: ar galleg, ar saozneg hag ar portugaleg.

## Izili
15 Stad zo ezel eus ar Gumuniezh : Aod an Olifant, Benin, Burkina Faso, Gambia, Ghana, Ginea, Ginea Bissau, Kab Glas (abaoe 1976), Liberia, Mali, Nijer, Nijeria, Senegal, Sierra Leone ha Togo. Maoritania zo aet kuit e 2000.

## Prezidanted
* Gnassingbé Eyadéma (Togo) 1977 – 1978
* Olusegun Obasanjo (Nijeria) 1978 – 1979
* Léopold Sédar Senghor (Senegal) 1979 – 1980
* Gnassingbé Eyadéma (Togo) 1980 – 1981
* Siaka Stevens (Sierra Leone) 1981 – 1982
* Mathieu Kérékou (Benin) 1982 – 1983
* Ahmed Sékou Touré (Ginea) 1983 – 1984
* Lansana Conté (Ginea) 1984 – 1985
* Muhammadu Buhari (Nijeria) 1985 – 27 a viz Eost 1985
* Ibrahim Babangida (Nijeria) 27 a viz Eost 1985 – 1989
* Dawda Jawara (Gambia) 1989 – 1990
* Blaise Compaoré (Burkina Faso) 1990 – 1991
* Dawda Jawara (Gambia) 1991 – 1992
* Abdou Diouf (Senegal) 1992 – 1993
* Nicéphore Soglo (Benin) 1993 – 1994
* Jerry Rawlings (Ghana) 1994 – 27 a viz Gouere 1996
* Sani Abacha (Nijeria) 27 a viz Gouere 1996 – 8 a viz Even 1998
* Abdulsalami Abubakar (Nijeria) 9 a viz Even 1998 – 1999
* Gnassingbé Eyadéma (Togo) 1999
* Alpha Oumar Konaré (Mali) 1999 – 21 a viz Kerzu 2001
* Abdoulaye Wade (Senegal) 21 a viz Kerzu 2001 – 31 a viz Genver 2003
* John Agyekum Kufuor (Ghana) 31 a viz Genver 2003 – 19 a viz Genver 2005
* Mamadou Tandja (Nijer) 19 a viz Genver 2005 – 19 a viz Genver 2007
* Blaise Compaoré (Burkina Faso) 19 a viz Genver 2007 - 19 a viz Kerzu 2008
* Umaru Yar'Adua (Nijeria) 19 a viz Kerzu 2008 - 18 a viz C'hwevrer 2010
* Goodluck Jonathan (Nijeria) 18 a viz C'hwevrer 2010 - 17 a viz C'hwevrer 2012
* Alassane Ouattara (Aod an Olifant) 17 a viz C'hwevrer 2012 - 2014
* John Dramani Mahama 2014 - 2015
* Macky Sall - 2015 - 2016
* Ellen Johnson Sirleaf 2016 - 2017
* Faure Gnassingbé 2017 - 2018
* Muhammadu Buhari 2018 - 2019
* Mahamadou Issoufou 2019 - 2020
* Nana Akufo-Addo 2020 -
Bragança

**Bragança** zo un anv-lec'h portugalek.

## 
*Bragança (Pará) – kumun e Pará.
* Bragança Paulista – kumun e Stad São Paulo.

## 
*Bragança (Portugal) – kêr ha kumun .
* Distrig Bragança – .
*Dug Bragança – penn un dugelezh a bouez 
* Tiegezh Bragança – diwezhañ tiegezh roueel ar vro, adalek 1640 betek 1910. Diskenn a rae eus Tiegezh Avis a renas e Portugal etre 1385 ha 1580, hag eus Tiegezh Borgonha, a ziazezas rouantelezh Portugal e 1139 .
* Skourr Bragança-Saxe-Coburgo e Gota – skourr portugalat, deuet diwar Tiegezh Bragança.
* Kastell Bragança – kastell e kêr Bragança .

## Pennad kar
* eskopti Bragança
Hektor

**Hektor** (henc'hresianeg : Ἕκτωρ *Héktôr*) a oa un haroz eus Troia, mab d'ar roue Priamos ha d'e bried Hekabe. Perzh a gemeras e Brezel Troia. Lazhet e voe gant ar gouron akean Ac'hilleüs.

## Hektor en hengoun Henc'hres
Mab d'ar roue Priamos ha da Hekabe, ha breur da Baris, pried Andromac'he ha tad Astyanaks. Priamos ne oa ket gouest d'en em gannañ ken da vare Brezel Troia abalamour d'e oad hag e reas anezhañ penn brezel an Droianed. Ar c'hardarnañ eus holl vrezelourien eus ar brezel eo, war-bouez Ac'hilleüs. Faezhañ a ra kalz gouroned akean hag e lazh 24 anezhe, unan eus ar sifroù brasañ (Ac'hilleüs a lazh 28 Troian).

Disklêriañ a ra an tonkad ne gouezho ket mogerioù Troia keit ha ma vo bev. Goude bezañ lazhet Patrokles, Keneil Ac'hilleüs, hemañ a gemer an armoù en-dro. Stourm a reont an eil ouzh egile ur wezh kentañ goude m'en dije lazhet Ac'hilleüs Polydoros. Hektor a daol e saezh ouzh Ac'hilleüs, mes Athena a zistro an taol. Pa fard Ac'hilleüs war an Troian ez eo kuzhet gant an doue Apollon en un nivlenn.

Daoust d'e dud aspediñ anezhañ e tistro Hektor d'an emgann, sachet gant Athena he deus kemeret neuz e vreur gwellañ karet, Deifobos. E deroù an emgann-daou e c'houlenn gant Ac'hilleüs doujañ d'e gelan, met nac'hañ a ra hemañ. Hektor a daol e c'houzifiad outañ met c'hwitañ a ra war e daol ha tizhet eo en ibil e skoaz gant kleze e enebour. Staget ouzh karr e drec'her ez eo stlejet e gelan etrezek ar c'hamp akean, ha goude en-dro da vez Patrokles. Hervez Virgilius e oa stlejet teir gwezh en-dro da vogerioù Troia ivez (Dont a ra ar munud-se eus Kelc'hiad Troia moarvat).

Dont a ra e dad Priamos da aspediñ Ac'hilleüs er c'hamp akean da gaout e gorf hag asantiñ a ra an haroz. Devet eo Hektor hag e ludu zo lakaet en ur jarl aour, gronnet gant gwiad limestra, ha beziet nepell diouzh mur Troia. Echuiñ a ra an *Ilias* gant ar werzenn-mañ :

Ὣς οἵ γ’ ἀμφίεπον τάφον Ἕκτορος ἱπποδάμοιο.
« Evel-se e oa enoret Hektor e gezeg mat. »


Tad mat, pried mat, leun a furnez, Hektor a vez sellet outañ alies evel haroz gwirion an *Ilias*.

## Eus an oadvezh barok d'an
Darvoudoù zo eus buhez Hektor zo bet implijet stank gant al liverien, hini kimiad Hektor hag Andromac'he peurgetket, implijet dija er c'hoariva gant Jean Racine (*Andromaque*), pe hini ranngalon Andromac'he. A-drugarez d'e livadenn, *[[La Douleur d'Andromaque]]*, e voe resevet Jacques-Louis David en Akademiezh.

## Mammennoù
*  Pseudo-Apollodoros, *[[Bibliotheke]]*, lenn enlinenn (III, 12, 5-6), *[[Epitome]]* lenn enlinenn (IV, 2). 
*  Homeros, *[[Ilias]]*, lenn enlinenn (passim). 
*  *Kanoù Kiprenez*, lenn enlinenn 

## Levrlennadur
* Jacqueline de Romilly, *Hector*, éd. de Fallois, Paris, 1997.

## Notennoù
Đà Lạt

**Đà Lạt** zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren Lâm Đồng. Gorread: 155,54 km2, poblañs : 103 988 annezad e 2006. Kêr Ho-Chi-Minh a zo 310 km e su Đà Lạt. Aerborzh Liên Khương a zo 26 km e su Đà Lạt.
Kêr Ho-Chi-Minh

**Kêr Hồ-Chí-Minh** (*Thành phố Hồ Chí Minh* ent-ofisiel e vietnameg; **Saigon**, *Sài Gòn* e vietnameg, betek 1975, hag en implij c'hoazh gant an dud) zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren Đông Nam Bộ. Gorread: 2098 km², poblañs : 7 203 988 a annezidi e 2009. Hanoi a zo 1 730 km e norzh Kêr Hồ-Chí-Minh. Aerborzh Tân Sơn Nhất a zo 7 km e norzh Kêr Hồ-Chí-Minh. Kêr-benn Viêt Nam ar Su e oa betek 1975. Anvet eo bet evel-se en enor Ho Chi Minh.
Gouel an anv a Jezuz

**Gouel an anv a Jezuz** a vez lidet gant ar Gatoliked d'an 2 pe d'an 3 a viz Genver, e koun amdroc'h ar mabig Jezuz.
Praia (disheñvelout)

**Praia** (*[[traezhenn]]* e portugaleg) zo anv meur a draezhenn er broioù portugalek, ha hini meur a gêr ha kumun er broioù portugalek. 

#### 
* Praia do Campeche
* Praia Grande – kumun e Stad São Paulo.

### 
* Praia (Kab Glas), kêr-benn an enezeg 
* Praia, kumun

#### 
* Praia – parrez e Santa Cruz da Graciosa, anvet ivez *São Mateus*.
* Praia da Vitória – en Inizi Azorez.
* Praia do Almoxarife – parrez en Horta.
* Praia do Norte – parrez en Horta.
Jeanne d'Auvergne

** Jeanne d'Auvergne ** zo anv teir friñsez:

* Janed Iañ, kontez Aovergn (1326&ndash;1360), Rouanez Bro-C'hall
* Janed II, kontez Aovergn (1378&ndash;c. 1424), Dugez Berri
* Jeanne, Daofinez Aovergn (1414–1436), pried da Louis Iañ , kont Montpensier

## Gwelet ivez
*Jeanne
*Janed
Janed Aostria (1535-1573)

**Janed Aostria**, pe ** Juana de Austria ** (pe *Habsburgo*) e spagnoleg, (Madrid, 24 a viz Mezheven 1535 - Manati El Escorial, 7 a viz Gwengolo 1573) a oa ur briñsez spagnol, merc'h da Karl V ha d'e bried Izabel Portugal, infantez Spagn hag arc'hdugez Aostria.

## He buhez
E 1552 e timezas d'he c'henderv João Manuel, priñs Portugal. Daou vloaz a boan goude e varvas he fried diganti, ha hi dougerez. Triwec'h deiz goude marv João Manuel, d'an 2 a viz Genver 1554, e c'hanas o mab Sebastião, a voe Roue Portugal .

Intañvez e oa da 19 vloaz. Goulenn a reas bout rejantez evit he mab. Bec'h a savas etrezi hag he mamm-gaer, Catalina de Austria, a oa moereb dezhi ivez, ha na felle ket dezhi leuskel he merc'h-kaer Juana da ren e Portugal. Goulennet e voe ali Karl V, a oa roue Spagn hag Impalaer santel war un dro, breur d'an eil ha tad d'eben. Hag eñ mont a du gant e c'hoar.

En em dennañ a reas Juana neuze da gêrig Tordesillas, en Kastilha. Gouarn Spagn a reas koulskoude pa edo he breur, ar roue Fulup II, o veajiñ etre Bro-Saoz ha Flandrez, etre 1554 ha 1559.

## Jezuitez
Araok intañveziñ e oa e darempred gant Francisco de Borja, ur jezuist hag en devoa aozet devezhioù retred ha prederiañ evit maouezed al lez. Goude marv he fried e tommas muioc'h c'hoazh ouzh ar vuhez speredel, ha Borgia e oa hec'h ambrouger speredel.

Goulenn a reas bezañ degemeret e Kompagnunezh Jezuz. Nec'het e oa Ignacio de Loyola: nac'h he goulenn ouzh merc'h an impalaer kozh ha c'hoar ar roue yaouank, pe degemer ur vaouez? Hag eñ, e miz Here 1554, da sevel ur bodad-studi, ennañ pemp beleg karget da studiañ afer.

A-du gant ar c'houlennerez ez eas ar bodad. Ignacio de Loyola a gasas ar c'heloù dezhi, ha Juana a lavaras he gouestloù relijiel a leanez.

Ne vevas ket en ur gumuniezh jezuit gwech ebet, met bevañ treut a reas, ma klemme tud al lez alies e oa deuet ar palez da vout evel ur gouent.

Juana de Austria eo ar vaouez nemeti he deus bevet hag a zo marvet (d'ar 7 a viz Gwengolo 1573) evel **jezuitez**.


CharlesVtit.jpg|Karl V, tad Juana, gant Lambert Sustris, e 1548.
San Francisco de Borja.jpg|Sant Francisco de Borja,kofesour Juana de Austria. gant Alonso Cano, e 1624.
Ignatius Loyola.jpg|Sant Ignacio de Loyola, diazezour urzh ar jezuited, mignon da Juana de Austria.(Livour dizanv, XVIvet kantved)


## Notennoù
Olusegun Obasanjo

**Olusegun Obasanjo** (ganet e miz Meurzh 1937) zo ur politikour nijerian, bet prezidant ar vro meur a wech (1976-1979 ha 1999-2007).

Enrollañ a reas en arme Nijeria e 1958 ha kaset e voe d'ar skol ofisourien e Breizh-Veur. Pa voe sevenet un taol-Stad gant Murtala Mohammed d'an 29 a viz Gouere 1975 e voe lakaet Obasanjo e penn an arme. Kemer a reas plas Mohammed, lazhet d'an 13 a viz C'hwevrer 1976, e penn ar Stad. Aozañ a reas neuze un tremen war-zu an demokratelezh ha sevel ur Vonreizh nevez. Dilezel a reas ar galloud evit Shehu Shagari, ar prezidant sivil kentañ hag a voe dilennet e Nijeria. 

Kondaonet e voe d'an toull-bac'h e 1995 dindan gouarnamant ar jeneral Sani Abacha, war-zigarez bezañ kemeret perzh en un irienn. Nullet e voe e gastiz pa varvas Abacha e 1998. E 1999 e lakaas e anv e dilennadeg ar prezidant a voe gounezet gantañ gant ouzhpenn 62% eus ar mouezhioù. Addilennet e voe e 2003 a-enep Muhammadu Buhari.

En août 2021, L’Union africaine a nommé Olusegun Obasanjo, Haut représentant pour la paix dans la corne de l’Afrique.
Janed Bro-C'hall

Meur a **Janed Bro-C'hall** zo bet.
* Janed Bro-C'hall (1308-1347), merc'h da Fulup V (Bro-C'hall) ha da Janed II Bourgogn, dimezet da Eudes IV Bourgogn
* Janed II Navarra (1311-1349), merc'h da Loeiz X ha da Marc'harid Bourgogn, dimezet da Fulup III Navarra
* Janed Bro-C'hall (1343-1373), merc'h da Yann II (Bro-C'hall) ha da Bonne de Luxembourg, dimezet da Carlos II Navarra
* Janed Bro-C'hall (1351-1371), merc'h dalif da Fulup VI (Bro-C'hall) ha da Blanca de Navarra (1333-1398), prometet da Yann Iañ Aragon
* Janed Bro-C'hall (1391-1433), merc'h da Charlez VI (Bro-C'hall), dimezet da Yann V (dug Breizh)
* Janed Bro-C'hall (1435-1482), merc'h da Charlez VII ha da Marie d'Anjou, dimezet da Yann II Bourbon
* Janed Bro-C'hall (1464-1505), merc'h da Loeiz XI ha da Charlotte de Savoie, dimezet da Loeiz XII, santez c'hall
* Janed Bro-C'hall (1556-1556) merc'h da Herri II (Bro-C'hall) ha da Caterina de' Medici

## Pennadoù kar
*Janed
*Janed Navarra
*Jeanne
*Jeanne de Valois
Siaka Stevens

**Siaka Stevens** (24 a viz Eost 1905 - 29 a viz Mae 1988 e Freetown) a oa ur politikour eus Sierra Leone, prezidant ar vro e 1967 hag eus 1971 da 1985.

E 1960, ur bloaz a-raok dizalc'hiezh e vro, e krouas ar strollad politikel *All People's Congress*. Gounit a reas an dilennadeg aozet e 1967 met distroadet e voe kerkent gant David Lansana en un taol-Stad. Bloaz goude, e miz Ebrel 1968, e voe lakaet da Gentañ Ministr e gouarnamant Andrew Juxom-Smith. D'an 19 a viz Ebrel 1971 e lakaas e plas ur Vonreizh republikan ha dilennet e voe da brezidant ar vro. Er bloavezhioù 1980 e oa erru mererezh ar vro en ur stad truezus, abalamour dreist-holl d'ar goubrenerezh ha d'an ezporzhiañ diamantoù e-maez lezenn (ar pezh a lakaas Stevens da vezañ pinvidik-mor). D'an 28 a viz Du 1985 e tilezas ar galloud evit Joseph Saidu Momoh.
Jeanne de Valois

**Jeanne de Valois**, pe **Janed Valois ** zo bet anv meur a rouanez pe briñsez.

*Jeanne de Valois (1294-1352), merc'h da Charles de Valois ha da Marguerite d'Anjou, dimezet da Guillaume Ier de Hainaut
*Jeanne de Valois (1304-1363), merc'h da Charles de Valois ha da Catherine de Courtenay, dimezet da Robert III d'Artois
* Janed Bro-C'hall (1343-1373), merc'h da Yann II (Bro-C'hall) ha da Bonne de Luxembourg, dimezet da Charlez II Navarra
* Janed Bro-C'hall (1391-1433), merc'h da Charlez VI (Bro-C'hall), dimezet da Yann V (dug Breizh)
* Janed Bro-C'hall (1435-1482), merc'h da Charlez VII ha da Marie d'Anjou, dimezet da Yann II Bourbon
* Janed Bro-C'hall (1464-1505), merc'h da Loeiz XI ha da Charlotte de Savoie, dimezet da Loeiz XII, santez c'hall. 
* Janed Bro-C'hall (1556-1556) merc'h da Herri II (Bro-C'hall ) ha da Catherine de Médicis, ganet marv. 
*Jeanne de Valois-Saint-Rémy (1756–1791), ar vaouez a aozas ar filouterez anvet Affaire du Collier
*Jeanne de Valois (1899-1995), leanez kanadian

## Gwelet ivez
* Jeanne de France
Ahmed Sékou Touré

**Ahmed Sékou Touré** (9 a viz Genver 1922 - 26 a viz Meurzh 1984) a oa ur politikour eus Ginea, bet prezidant kentañ ar vro adalek 1958 betek 1984.

Mab-bihan e oa da Samory Touré hag a stourmas a-enep an trevadennerezh gall en Afrika ar C'hornôg e fin an XIXvet kantved. E 1956 e oa Sékou Touré maer Conakry ha kannad Ginea e bodadenn vroadel Bro-C'hall. Diwar e atiz e voe chouet ouzh de Gaulle gant an engroez pa deuas hemañ da Gonakry. En ur referendom aozet e 1958 e nac'has pobl Ginea an unaniezh-kevelerezh gant Bro-C'hall ha dibabet an dizalc'hiezh a voe ofisiel d'an 2 a viz Here 1958, gant Sékou Touré e penn ar Stad nevez. Debret e voe ar C'hallaoued gant ar c'hwervoni hag e-pad meur a vloaz e klaskjont plantañ reuz er vro he doa kredet talañ oute (rivinañ ekonomiezh Ginea dre pourchas bilhedoù faos, stummañ eneberien bolitikel...).

Sékou Touré a lakaas e plas ur politikerezh marksour (dilezet e 1978) ha roet e voe Priz Lenin ar Peoc'h dezhañ e 1961. E fin ar bloavezhioù 1960 e voe harzet ha bac'het an darn vrasañ eus e eneberien. War-gresk ec'h eas e baranoia ha war-dro 50 000 den a vije bet lazhet e kampoù-bac'h, evel hini Boiro, dindan e ren.

Mervel a reas e Cleveland (Ohio) e-pad un oberatadenn.
Agua Bella

**Agua Bella** zo ul laz sonerezed ha kanerezed cumbia eus Perou. 

## Pladennoù
**Cariño Loco* ("Lucerito Mío", "Cariño Loco", "Merezco un Nuevo Amor")
**Agua Bella: ¡Sólo hay una!* ("Pasito Tun Tun", "Agua de veneno", "Luna Bonita")
**Mil Años* (double CD) ("Voy a Buscarme un Amor", "Porqué, Porqué", "El Silbido")
**Mejor que Nunca* ("El Zapateadito", "Sólo un Papel", "Te Dejo Libre")
**Sólo Compárame* ("Que No, Que No", "Me Abandonaste", "Salud por Él", "Sólo Compárame")
**Mi Orgullo Puede Más* ("Que Tienen tus Ojos", "Mi Orgullo Puede Más")
**Imparables* ("Llévate mi Corazón", "Nadie Muere de Amor", "Que te vaya bien", "Dime por que Te Vas")
**El Gran Fiestón* ("Así Te Quería Ver")

## Liammoù diavaez
* Web Site oficial. Administrador Otto Ortega http://www.ottoortega.com 
* Selaou Agua Bella
* Sonerezh Agua Bella
* Sonerezh Agua Bella
* Poltredoù kanerezed ls integrantes de Agua Bella
* Videoclip de Que No, Que No
* Videoclip de Pasito Tun Tun