open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kroashent Kerne

**Kroashent Kerne** zo ur greizenn lojañ hag ober lec'hiet e Ti ar Brug e Kemper hag a roio bod da skolidi ha deskidi vrezhonegerien ha da veur a obererezh tro-dro d'ar brezhoneg. Kroget eo bet gant ar raktres e 2024. Bez e c'heller e geñveriañ gant kreizenn Yezhoù ha Sevenadur Sant-Ervlan.

## Istor ar raktres
D'ar 15 a viz C'hwevrer 2024 eo bet asantet gant Kuzul tolpad-kêrioù Kemper Breizh Izel ma vo gwerzhet Ti ar Brug, un ti retretidi dizimplij ha lec'hiet e kreiz bourc'h Penharz, d'ar c'hevarzhe *Kroashent Kerne*.
Ar gevelerien a ya da leviañ ar raktres eo skolaj Diwan Jakez Riou, Ti Ar Vro Kemper, Kelenn, Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion (KEAV), Kreizenn ar Geriaouiñ, Kevre Breizh.
Ar c'hevarzhe *Kroashent Kerne* zo e chomlec'h da c'hortoz 5 straed Vande, e skolaj Diwan Kemper. Philippe Gastoud eo ar prezidant kentañ.

Gerioù kinnig ar brezidantez tolpad-kêrioù ha maerez, Isabelle Assih :"*Ar raktres-mañ zo ur chañs evit sevel ur pol eztaoliñ e brezhoneg e kalon Kerne hag e sav a-blom gant kemmesk ar renkadoù a gaver e karter Penharz hag e Kervoezan. Un oberiadur a uhelbal savet diouzh ur youl politikel eo.*"

## Obererezhioù boulc'het ha da zont
### Lec'h lojañ evit skolajidi
* Lojet eo diabarzhidi skolaj Diwan Jakez Riou ennañ (Ebrel 2024)
* Lojet eo stajidi Kelenn, kreizenn stummañ kelennerien Diwan, ennañ.
### Lec'h stummañ e brezhoneg
* Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion a sav stajoù brezhonek ha devezhioù studi.
### Lec'h degemer obererezhioù e brezhoneg evit ar re yaouank (mikro magourioù)
### Lec'h sevenadurel evit degemer brezhonegerien ha deskidi
### Burevioù evit degemer kalz a gevredigezhioù stag ouzh ar brezhoneg
* Kevre Breizh

## Darvoudoù
Ul lec'h evit darvoudoù sevenadurel eo ivez (diskouezadegoù, arvestoù, prezegennoù… ).

## Pennadoù nes
* Kreizenn Sevenadurel Yezhoù ha Sevenadur
* Tiez ar Vro

## Lec'hienn ofisiel
* Lec'hienn Web Kroashent Kerne

## Levrlevrennadur
* Adèle Leberre, ''Quimper : l'Ehpad des Bruyères se transforme en pôle d'hébergement et de promotion du breton''. E-barzh *Côté Quimper*, 17 C'hwevrer 2024.

## Notennoù ha daveennoù
Boninne

**Boninne** (e walloneg: *Bonene*) a zo e proviñs Namur e Belgia . Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo deut da vout ur rann eus kumun Namur.
Enez ar Be Vras

**Enez ar Be Vras** (*Île du Grand Bé* e galleg) zo un enezenn didud e-tro 200 metr er-maez da Enez ar Be Vihan hag un 250 metr bennak diouzh ramparzhioù Sant-Maloù. Emañ e kumun Sant-Maloù, en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Sant-Maloù, e biz Breizh.

Ar skrivagner François-René de Chateaubriand zo bet beziet eno.

Digor eo d'an holl ha moaien zo da vont di war droad pa vez izel ar mor.

## Skeudennoù

Restr:Grand Bé Petit Bé Bonsecours.JPG|Ar Be Vras hag ar Be Vihan gwelet eus an draezhenn Bonsecours.
Restr:Île du Grand Bé à Saint-Malo.jpg|Ar Be Vras gwelet a-ziwar ramparzhioù Sant-Maloù.
Restr:Tombe Chateaubriand.jpg|Bez Chateaubriand dirak ar mor.
Restr:Île du Grand Bé de Saint-Malo.jpg|An Inizi Be a-ziwar ramparzhioù Sant-Maloù.


## Notennoù ha daveoù
Sigogn

**Sigogn** pe **Ar Fort** zo un enezenn eus an Inizi Glenan e kumun Fouenant, e Penn-ar-Bed hag e Bro-Gerne.

Ar Stad zo perc'henn d'an enezenn ha feurmet e vez da skol-vageal ar Glenan abaoe 1959.
Restr:516 Fort-Cigogne.jpg|Ar Fort
Restr:Ile Cigogne Robelin.jpg|Kartenn eus an enez e 1717 gant Robelin (Levraoueg Vroadel Frañs)
Restr:492 Île vue depuis Île Saint-Nicolas.jpg|Sigogn hag he c'hreñvlec'h gwelet eus Enez Sant-Nikolaz
Restr:Fort Cigogne Glenan Ecole des Glenans.jpg|Diabarzh ar c'hreñvlec'h


## Notennoù ha daveoù
Enez ar Rekolezed

**Enez ar Rekolezed** zo un enezenn e stêr ar Blavezh, e kêr Pondi, er Mor-Bihan hag e Bro-Gwened, e Breizh.

## Deskrivadur
Emañ an enezenn e kember ar Blavezh ha kanol Naoned-Brest, muzuliañ a ra 285 m a hed hag e-tro 100 m a led.

Eno ez eus ur vilinerezh kozh bet savet er  hag a zo en ur stad fall a-walc'h, ur herberc'h yaouankiz, ur greizenn sport ha ur vilin troet en ur mirdi

## Notennoù ha daveoù
Mirva natur François Le Bail

Ar **Mirva natur broadel François Le Bail** (RNN63) zo ur mirva natur broadel e Groe, e departamant ar Mor-bihan hag e Bro-Gwened, e Breizh. Krouet eo bet e 1982 hag en em astenn a ra war 98 hektar. Gwareziñ a ra mineralioù ha reier dibar an enez hag an trevadennoù evned-mor.

Anvet eo bet ar mirva diwar ar geologour breton François Le Bail (1903-1979) hag en deus studiet geologiezh an enez.

## Geografiezh
En em astenn a ra war 98,2 hektar e Groe: 47,5 hektar war zouar ha 50,7 hektar war vor. Daou dakad disheñvel zo: un takad e gwalarn an enezenn en-dro d'ar Penn Maen ha d'ar Beg Melen hag a warez al lanneier *[[Ericaceae]]* hag an trevadennoù evned-mor hag un takad er gevred en-dro da Veg ar Chat, Porzh ar Roed ha Porzh Morvil hag a warez an aod vev.

## Liammoù diavaez
*  "*[https://reserves-naturelles.org/reserves/francois-le-bail-ile-de-groix/ Réserve naturelle François Le Bail (Île de Groix)]*" war lec'hienn mirvaoù naturel Frañs.
*  "''Réserve naturelle nationale François Le Bail - Île de Groix''" war lec'hienn ar gevredigezh Breizh Vev.

## Daveoù ha notennoù
Bess Motta

**Bess Motta**, bet ganet *Bess Motter* d'an 10 a viz C'hwevrer 1958 e Woodland Hills (Kalifornia), zo un aktourez, ur ganerez, ur gorollerez hag ur sportourez stadunanat.

Gwelet eo bet war ar skinwel kanadian er stirad *20 Minute Workout*, a oa bet skignet e-pad daou goulzad e 1983 ha 1984.

He roll brudetañ a chom hini Ginger Ventura er film *[[The Terminator]]* embannet e 1984.

## Filmlennadur
* *The 20 Minute Workout with Bess Motta*, 1983-84
* *The Terminator*, 1984

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
* Bess Motta war IMDb
Embannaduriou Emgleo Breiz

**Embannadurioù Emgleo Breiz**, kroget o labour e 1955 ha serret e 2015,  a oa an ti-embann diabarzh savet gant Emgleo Breiz hag en deus embannet an niver brasañ a levrioù ha levrigoù brezhonek biskoazh. Peurvuiañ e veze ouzhpennet d'e embannadennoù al label *[[Brud Nevez]]*, anv e gelaouenn lennegel krouet gant titl *Brud* e 1957, pa ne voe morse un ti-embann gant an anv-se, e-pad an tri-ugent bloavezh ma voe Emgleo Breiz oc'h embann levrioù. Anvioù all a voe implijet ivez : *Ar Helenner*, *Ar skol vrezoneg* hag ar Bleun-Brug ivez.

## Emgleo Breiz o krog gant an embann levrioù
Goude bezañ bet divizet e grouidigezh e 1950 gant un nebeut aozadurioù sevenadurel e krogas ar gevread da vont en-dro e 1953 hag e lakaas da embann levrigoù brezhonek e 1955. Staliet e voe e Brest pa veze kemennet e voe B. P. 17 Brest merk ar chomlec'h evit kas lizhiri. 

## Pennadoù nes
* Brud Nevez
* Embann brezhoneg
* Emgleo Breiz
* Embannadurioù Al Liamm

## Notennoù ha daveennoù
Exodus : Gods and Kings

**Exodus: Gods and Kings** zo ur film peplum savet e 2014, sevenet ha produet gant Ridley Scott, ha skrivet gant Adam Cooper, Bill Collage, Jeffrey Caine ha Steven Zaillian. Aktourien ar film eo Christian Bale, Joel Edgerton, John Turturro, Aaron Paul, Ben Mendelsohn, Sigourney Weaver ha Ben Kingsley. Diazezet eo war al lodenn eus ar bibl a gont tec'hadenn ar yuzevien diouzh Egipt ha kontet e levr an Ermaeziadeg. Embannet e oa bet e Mezheven 2012 e oa Ridley Scott o vont da gregiñ gant ar film. Ar filmañ a zo bet graet dreist-holl e Bro-Spagn ha kroget e voe e miz Here 2013, gant ouzhpennadurioù filmañ e Pinewood Studios e Bro-Saoz.
Enez Morvil

**Enez Morvil**, pe **Morvil**, a zo un enezenn didud e kumun Pleuveur-Bodoù, en Aodoù-an-Arvor hag e Bro-Dreger, e norzh Breizh. Emañ Morvil en aod ar vein ruz, er biz da Enez Veur hag en norzh da Enez Aval. 

Mengleuzioù bras zo bet e Morvil adalek kreiz an  kantved. Tour-tan Hern, e Briad, zo bet savet gant mein-ben an enezenn. Difraostet-krenn eo bet an enezenn evit kleuzañ ar mengleuzioù-se. 

Bezhinaerien a yae da Vorvil da vezhina ivez. 

## Notennoù ha daveoù
Chris Hemsworth

**Christopher Hemsworth**, ganet d'an 11 a viz Eost 1983, zo un aktour aostralian. Krog e oa da vezañ brudet o c'hoari Kim Hyde er stirad skinwel aostralian Home and Away (2004–2007), a-raok kregiñ da vat gant ar vicher aktour en Hollywood. Er Marvel Cinematic Universe, Hemsworth a oa bet o c'hoari Thor er film gant ar memes anv, embannet e 2011. Goude se eo bet o adc'hoari ar roll e meur a film, evel  (2022), ar pezh en doa graet eus outañ unan eus an aktourien paeet ar gwellañ dre ar bed.

## Buhez personel
Hemsworth a oa krog da zaremprediñ an top model spagnol Elsa Pataky e penn kentañ ar bloavezh 2010, goude bezañ bet o kejañ outi dre gamaladed dezho o-daou. Dimezet int e miz Kerzu 2010. Ur verc'h, ganet e Mae 2012, ha mibien gevell o deus (ganet e Meurzh 2014). E 2015, ar familh a zo dilojet eus Los Angeles evit mont da vevañ da Aostralia, e Byron Bay (New South Wales).
Thor (film)

**Thor** zo ur film dreistharozed stadunanat embannet e 2011. Diazezet eo war ar C'homics Marvel hag an dudenn Thor. Produet eo gant Marvel Studios hag embannet gant Paramount Pictures, ar pevare film eo en Hollved sinema Marvel. Filmaozet eo bet gant Kenneth Branagh, skrivet gant ar skipailh senarioourien Ashley Edward Miller ha Zack Stentz, harpet gant Don Payne. An aktourien eo Chris Hemsworth evel benndudenn ha Natalie Portman, Tom Hiddleston, Stellan Skarsgård, Kat Dennings, Clark Gregg, Colm Feore, Ray Stevenson, Idris Elba, Jaimie Alexander, Rene Russo hag Anthony Hopkins. 

Goude bezañ adlañset ur brezel, Thor zo eskumunuget eus Asgard betek an Douar, tennet digantañ e c'halloudoù hag e vorzhol Mjölnir. E vreur Loki (Hiddleston) a sav ar soñj ennañ profitañ eus an darvoud evit kemer tron Asgard. Thor a rank diskouez ez eo dellezek.

Sam Raimi a oa bet an hini kentañ o labourat war mennad ar film diazezet war Thor e 1991, met paouezet e oa evit mont da labourat war ur raktres all. Ar film a oa chomet e skourr e-pad meur a vloaz. E-kerzh ar bloavezhioù-se, gwirioù an adsevel a oa bet gant meur a studio sinema disheñvel betek ma vije Marvel o sinañ gant Mark Protosevich hag a oa bet kroget da sevel ur steuñv e 2006, ha kavet ur poster arc'hant hag embanner dre Paramount.
Bag-treizh

Ur **vag-treizh** zo ur vag plat he strad a dalvez da dreuziñ ur stêr, un aber, ul lenn pe ur wazhenn-vor. Bihanoc'h eo eget ul lestr-treizh.

## Deskrivadur
Ober a reer gant bigi-treizh evit lakaat tud ha karbedoù da dremen eus an eil ribl d'egile, pe e vefe ur stêr pe un aber, lec'h ma ne oa ket posupl, pe e oa re ger, sevel ur pont. A-wechoù int bet erlec'hiet gant pontoù bras uhel a-walc'h evit lezel ar bigi da dremen dindano.

War stêrioù ha lennoù hep red-dour kreñv e vez implijet ar bigi-treizh. Ar listri-treizh, hep strad plat, a implijer evit treuziñ dourioù rustoc'h.

Bigi-treizh zo a ra gant ur fun, en Afrika dreist-holl. 

Kemeret e vez ar bigi-treizh e karg alies gant ar strollegezhioù tiriadel rak seveniñ a reont ur gefridi a servij foran.

## Skeudennaoueg

Skeudenn:Lipno lossi large.jpg|Treizhadenn lenn artifisiel Lipno (Tchekia).
Restr:Baciledere01.jpg|Unan eus bigi-treizh enez Ré.
Restr:Baciledere02.jpg|Tremen ar vag-treizh *Maréchal de Thoiras* e-pad savidigezh pont enez Ré *(11/1987)*
Restr:Bac Jumieges.jpg|Bag-treizh e Jumièges war an Yonne (bag departamant Seine-Maritime).
Restr:Paranapanema balsa 240606 REFON.jpg|Bag-treizh war ar stêr Paranapanema, e Brazil.
Restr:Quebrada de Yahuahua 144-145mod.jpg|Tremen ar Quebrada de Yahuahua, Nieva, Proviñs Condorcanqui, Amazonas, Perou.
Restr:Bac 4 cantons.jpg|Bag-treizh *Tellsprung 2* etre Gersau ha Beckenried war lenn ar Pevar-C'hanton (Suis).
Restr:Bac Loire Anne de Bretagne.jpg|Bag-treizh *Anne de Bretagne* e Antr (Bro-Naoned).
Restr:Le Bac de Saubusse.jpg|Bag-treizh ar Saubusse e bro Orthe
Restr:Le Bac de Saint Cricq du Gave.jpg|Bag-treizh Saint-Cricq-du-Gave e Bro Orthe (Landes).
Restr:Le Bac à Sorde l'Abbaye.jpg|Bag-treizh e Sorde-l'Abbaye, e deroù an . 


## Bigi-treizh e stêrioù
### Charente (Bro-C'hall)

### Gironda (Okitania)

### Liger (Breizh)

### Stêr Ottawa (Kanada)

### Roen (Alamagn)

### Stêr Richelieu (Kebek)

### Ron (Arpitania, Provañs)

### Sant-Laorañs (Kebek)

### Yonne (Bro-C'hall)

## Bigi-treizh e lennoù

### Suis

### Italia

### Aod-an-Olifant
Bag-treizh Eloka, e kêriadenn Eloka e-kichen Abidjan, evit treuziñ al loc'h.

### Tunizia

Bag aet da get :

## Notennoù ha daveoù

## Pennadoù kar
* lestr-treizh
* roll ar c'harbedoù

## Liammoù diavaez
* Istor bigi-treizh e Pays d'Orthe, e Landes e Frañs.
* Porched diwar-benn ar bigi-treizh en Europa
* Istor treuzerien ar mont-St-Hilaire
Roc'h Gored

**Roc'h Gored** (distaget ), pe **Enez Vreac'h**, zo un enezenn dirak genoù stêr an Aber-Ac'h e-tal kêriadenn Lilia e kumun Plougerne, e Penn-ar-Bed hag e Bro-Leon. Brudet eo  he zour-tan. 

Moaien zo da vont di war droad pa vez izel ar mor. 

## Notennoù ha daveoù
Sibi Blazic

**Sibi Blazic** (anvet **Sibi Bale** ivez, bet ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1970 e Chicago, Illinois) zo ur faragoellerez  ha bleinerez stadunanat ha serbian.

Brudet eo dre *[[Ford v Ferrari]]* (2019), *[[The Dark Knight Rises]]* (2012) ha *[[George of the Jungle]]* (1997). Dimezet eo gant an aktour Christian Bale abaoe an 29 a viz Genver 2000 hag ur verc'h hag ur mab o deus bet.
## Filmlennadur

## Liammoù diavaez
*Sibil Blazic @ IMDb
Inizi Bugelez

**Inizi Bugelez**, pe **Enezeg Bugelez**, a zo un enezeg e kumun Perwenan, en Aodoù-an-Arvor hag e Bro-Dreger, e norzh Breizh. Ur bern enezennigoù ha kerreg a ya d'hec'h ober, an darn vrasañ anezho zo koadek, digompez ha didud. Lod zo stag an eil ouzh eben gant irvi bili ha moaien zo da vont di war droad pa vez izel ar mor. 

## An inizi
Bez' ez eus un 10 enez pennañ bennak hag ur bern enezennigoù ha reier all. A-wezhioù e vez graet "kleger greunit" deus al lec'h-se abalamour m'eo dañjerus a-walc'h evit ar voraerien.

Er-maez da gêriadenn Bugelez e kaver Enez Ozhac'h, Enez Ilieg, Enez Valaneg, Enez Kreiz, Enez Gibenn hag Enez Leñvenn. N'eus nemet e Balaneg hag Ilieg a vez tud o chom.

Div enezennig all zo tostoc'h da aod Bugelez: Kozh Kastell, Enez Vihan hag Enez Varker. Tud a vez o chom eno ivez.

E-tal kêriadenn Porzh-Gwenn emañ Gweltaz, Ar C'hastell ha Gwragez.

## Notennoù ha daveoù
Enez Gibenn

**Enez Gibenn** a zo un enezenn en enezeg Bugelez, e kumun Perwenan, en Aodoù-an-Arvor hag e Bro-Dreger, e norzh Breizh. 

## Geografiezh
Er-maez da Vugelez emañ Enez Gibenn, en norzh da Enez Kreiz, er mervent da Enez Ilieg hag er reter da Weltaz. Ur garreg zo er su a sav da 6 m uhelder, a-hend-all eo goloet an enez gant plant hag un nebeud gwez.

## Notennoù ha daveoù
Hugh MacDiarmid

**Christopher Murray Grieve** (11 a viz Eost 1892 – 9 a viz Gwengolo 1978), brudet dindan e anv-pluenn **Hugh MacDiarmid**, a oa ur barzh, ur c’hazetenner, ul lenneg hag ur politikour eus Bro-Skos. Sellet e vez outañ evel unan eus an dud pouezusañ o vezañ bet roet lañs da luskad an Azginivelezh Skosat (Scottish Renaissance). Er bloavezh 1928 e kenlabouras da ziazezañ ar Strollad Broadel a Vro-Skos (National Party of Scotland), hogen e zilez a roas diouzh ar strollad-se en 1933 abalamour d’e vennozhioù marksour-leninour. Ar bloaz war-lerc’h ez eas e-barzh ar Strollad Komunour a Vreizh-Veur (Communist Party of Great Britain), nemet e voe skarzhet kuit dioutañ en 1938 en arbenn d’e savboent broadelour skosat. Mont a reas diwezhatoc’h da zanvez-kannad evit Strollad Broadel Skos (1945) pe evit strolladoù komunour breizhveuriat (1964). E saozneg en deus bet savet lod eus e oberennoù, met brudet da vat eo deut da vezañ evit implij ar skoteg sintetek en deus diorroet evel yezh lennegel ha barzhoniezhel diwar ar skoteg. A Drunk Man Looks at the Thistle (Un Den Mezv o Sellet ouzh an Askolenn), un hir a varzhoneg en skoteg bet embannet en 1926, en deus bet ul levezon vras war al lennegezh en Bro-Skos.
## Notennoù ha daveennoù
Harlan Ellison

**Harlan Jay Ellison**, ganet d'ar 27 a viz Mae 1934 hag aet da Anaon d'an 28 a viz Even 2018, a oa ur skrivagner puilh eus ar Stadoù-Unanet. En holl en deus embannet ouzhpenn 1700 istor berr, romantoù, senarioioù, istorioù comics, studiadennoù. Buruteller eo bet ivez war tachennoù lies: lennegezh, filmoù, skinwel, ha mediaoù moullet. E-touez e oberennoù niverus, lod zo bet brudet evel al lodenn eus Star Trek embannet e 1967, *[[The City on the Edge of Forever]]*, gwelet gant lod evel gwellañ rann ar frañchiz Star Trek (skrivet en deus goude-se ul levr a-zivout an darvoud-se gant ar senario orin e-barzh). E oberenn *[[A Boy and His Dog cycle]]* (a voe savet e stumm ur film), hag e istorioù berr *[[I Have No Mouth, and I Must Scream]]* ha *[[Repent, Harlequin!' Said the Ticktockman]]*. Bet e oa ivez embanner hag antropologour evit *[[Dangerous Visions]]* (1967) hag *[[Again, Dangerous Visions]]* (1972). Ellison a voe enoret alies, gant meur a hini (Hugo, Nebula, hag Edgar).

## Justis
Ellison en doa embannet e oa bet diazezet *[[The Terminator]]*, ar film gant James Cameron, war darvoudoù bet embannet en ul lodenn eus ar stirad skinwel *[[The Outer Limits (stirad skinwel, 1963)|Outer Limits]]* anvet *Soldier* (1964) a oa bet savet he senario gantañ. Hemdale, an embregerezh produiñ, hag an embanner Orion Pictures, a oa bet kaset dirak al lez-varn hag a oa deuet a-benn da gavout un emglev arc'hant war ur sammad chomet dianav hag ouzhpennet e oa bet war listenn an oberourien labour Ellison. Cameron a oa enebet daonet ouzh klemmoù Ellison hag embannet en doa e oant un "nuisance suit".
Gale Anne Hurd

**Gale Anne Hurd**, ganet d'ar 25 a viz Here 1955, zo ur broduerez skinwel ha filmoù stadunanat. Krouerez Valhalla Entertainment eo (anv ofisiel *Pacific Western Productions*), hag ouzhpenn-se eo sekretourez enrollañ ar Gild Produerien Amerika.

## Filmadurezh

### Filmoù

### Skinwel
Litiri

**Litiri** zo un enezenn eus enezeg Molenez war-dro 7 km er-maez d'an douar bras, stag ouzh kumun Konk-Leon e Penn-ar-Bed hag e Bro-Leon, e gwalarn Breizh.

Muzuliañ a ra 700 m a hed ha 60 m a led. Emañ Litiri 400 m er reter da Gemenez, 300 m er gwalarn da Vorgaol ha 3,2 km er gwalarn da Venniged.

Ur berc'henniezh prevez eo diabarzh an enezenn abaoe miz Here 1982. Tiegezh Kergariou zo perc'henn d'an enezenn.

## Liamm diavaez

*  "*[https://www.molene.fr/decouvrir-molene/l-archipel-de-molene/litiry.html LITIRY / MORGOL]*" war *molene.fr*, lec'hienn kumun Molenez.

## Notennoù
Morgaol

**Morgaol** zo un enezennig en enezeg Molenez 800 m er reter da Gemenez, 300 m er su da Litiri hag 3 km en norzh da Venniget, stag ouzh kumun Konk-Leon e Penn-ar-Bed hag e Bro-Leon, e gwalarn Breizh.

Muzuliañ a ra 140 m a hed ha 60 m a led. Ar stad zo perc'henn da Vorgaol ha difennet eo mont di a-hed ar bloaz.

## Istor
Ur grugell zo war an enezenn.

## Notennoù
Timbroù Penrhyn

Brasañ atoll ar 15 enezenn a zo en enezeg Cook eo Penrhyn, lec'hiet e-kreiz ar Meurvor Habask. Dont a ra an anv (a orin kembraek) eus hini bag *Lady Penrhyn* ar c'habiten William Crofton Sever a zilestras eno e 1788, tra ma oa war an hent da gas prizonidi da Aostralia.

Staget eo bet enezenn Penrhyn ouzh ar Rouantelezh-Unanet gant Sir William Wiseman, en anv Breizh-Veur, d'an 22 a viz Meurzh 1888. Hervez pennoù-bras ar rouantelezh ez eus amañ ul lec'h strategel war hent ur raktres kevreañ telegrafek etre Aostralia ha Kanada.

Enez Penrhyn hag an Inizi Cook a voe e gwarez ar Rouantelezh-Unanet etre 1888 ha 1900. Treuzkaset e voe karg ar velestradurezh da Zeland-Nevez e 1901. Timbroù Zeland-Nevez a voe implijet da gentañ, met adalek miz Mae 1902 e voe dreistmoullet timbroù Zeland-Nevez a-ratozh kaer. E 1920 e teuas er-maez ur rummad ispisial. Skeudenn ar c'hwec'h timbr a ginnig poltred Cook hag e zilestrañ war an enezenn, ur wezenn-gokoz, porzh Avarua… 

Etre 1932 ha 1973 e voe implijet timbroù an Inizi Cook hepken, met pa voe roet an dizalc'hidigezh d'an enezeg e 1965 (gant liammoù start ouzh Zeland-Nevez dalc'hmat) e kavas Penrhyn un tamm emrenerezh evit embann timbroù en e anv. Ken bihan eo an enezenn ma c'heller bezañ bamet gant an niver bras a dimbroù moullet evit postoù Penrhyn, ha kompren e faot d'ar velestradurezh gwerzhañ tammoù paper liesliv (warno skeudennoù eus Gouel Nedeleg pe a denn da familh ar Rouanez Elesbed II…) da zastumerien ar bed…

## Pennadoù kar
* Timbroù Aitutaki
* Timbroù Zeland-Nevez
* Timbroù Inizi Cook
Timbroù Fezzan Ghadames

Emañ an tiriad anvet Fezzan e su Libia, bevennet gant Tchad ha Tripolitania. Un dezerzh eo, amañ ha ahont un toullad kêriadennoù en-dro d'un oaziz. 

Lesanvet eo Ghadames *Perlezenn an dezerzh*. Lec'hiet eo ar gêr-se e kornôg Libia, e-kichen bevennoù Aljeria ha Tunizia.

Anvet eo bet "Fezzan ha Ghadames" ar rannvro a voe un darn eus trevadenn Libia italian goude ma voe aloubet gant an arme c'hall e 1943. Meret e voe gant melestradurezh Bro-C'hall betek ma voe dizalc'h Libia e 1951.

E 1943 e voe implijet timbroù moullet gant an Italianed evit trevadenn Libia, hag int dreistmoullet gant ar gerioù *FEZZAN Occupation Française* hag un talvoud-gwerzh e lurioù gall, etre 50 santim ha 50 lur. Rouez int bremañ hag uhel o friz.

Timbroù Aljeria a voe implijet e 1946 pa teuas ar vro da vout *Fezzan Ghadamès Territoire Militaire* (Tiriad milourel Fezzan Ghadames). 15 timbr a voe moullet, warno tresadenn kreñvlec'h Sebha, kartenn ar vro... Ur rummad a voe embannet evit ar postoù-nij ivez.

Dispartiet e voe Fezzan ha Ghadames a-fet melestradurezh d'ar 1añ a viz Genver 1948, met chom a raent takadoù soudarded avat. Stag e oa Fezzan ouzh Tiriadoù Arme Su Aljeria, ha Ghadames ouzh hini Tunizia.

E 1949 e teuas er-maez ur rummad 8 timbr (ha daou damm evit ar postoù nij) warno Kroaz Agades,  gant ar meneg *Territoire militaire de Ghadames*.

Timbroù a voe embannet c'hoazh e Fezzan e 1951, met kendeuzet eo ar Fezzan, tiriad Cyrenaica ha Tripolitania e fin ar bloaz a-benn sevel Rouantelezh Libia.

## Pennad kar
* Timbroù Tripolitania
* Timbroù Cyrenaica
* Timbroù Libia
Tongareva

**Tongareva** (pe **Māngarongaro**, **Hararanga**, ha **Te Pitaka** e maorieg Inizi Cook; **Penrhyn atoll** pe **Penrhyn Island** e saozneg) zo un enezenn eus an Inizi Cook e Meurvor Habask ar Su.

## Anv
An anv saoznek a zeu deus al *Lady Penrhyn*, ar vag renet gant ar c'habiten William Crofton Sever hag a oa tremenet dre an enezenn d'an 8 a viz Eost 1788.

## Gwelet ivez
* Timbroù Penrhyn
Hemdale Film Corporation

**Hemdale Film Corporation** (brudet evel **Hemdale Communications** goude 1992) a oa un embregerezh embann ha produiñ filmoù dieub saoz-stadunanat. An embregerezh a oa bet savet e Londrez e 1967, anvet **Hemdale Company**, gant an aktourien David Hemmings ha John Daly. Anv an embregerezh a oa savet en ur gemmeskañ o anvioù familh. An embregerezh a oa bet o produiñ meur a film gant berzh bras,  alies gant embregerezhioù all evel TriStar hag Orion Pictures, evel The Terminator (1984), Platoon (1986) pe The Last Emperor (1987) ; an daou ziwezhañ a oa bet enoret gant un  Academy Award for Best Picture. Freuzstal a oa bet graet gant an embregerezh e 1995 hag adwerzhet katalog ar gwirioù, ha bremañ eo perc'hennet evit an darn vrasañ gant Metro-Goldwyn-Mayer.
Logodeg (Briad)

**Logodeg** a zo un enezenn en Enezeg Briad er-maez da aodoù Bro-Oueloù hag Aodoù-an-Arvor, er reter d'ar Jentilez. Er reter da Enez Vriad emañ ha war-dro 7 hektar zo dindani. Un enezenn brevez eo ha koadek evit an darn vrasañ.

Gounezet e veze avaloù-douar eno en .

## Liammoù diavaez
* "*[https://www.bretania.bzh/doc/GERTRUDE/IA22015677/ecart-ile-logodec-ile-de-brehat Écart : Île Logodec (île de Bréhat)]*" war *bretania.bzh*
Lemmenez

**Lemmenez** zo un enezennig e kumun Ploueg-ar-Mor, e departamant Aodoù-an-Arvor hag e Bro-Sant-Brieg, e norzh Breizh. Emañ an enezenn-se war-dro ur c'hilometr er-maez da Beg BilfodVeg Bilfod e Ploueg, 3,6 km er reter da Veg ar Gilbenn e Pempoull, 2 km er gevred da Enez Sant-Rion ha 350 m er c'hornôg d'ar Yuc'h.

## Notennoù
Nambu 14

An **Nambu Stumm 14** zo ur bistolenn damaotomatek un-ober japanat ijinet gant ar jeneral Kijirō Nambu (1869-1949) hag implijet evel pistolenn standard gant arme Japan e-pad ar brezel etre Sina ha Japan hag en Eil Brezel-bed. Anvet e vez alies **Pistolenn Nambu** nemetken, met pistolennoù all a zo bet krouet gant ar memes den. Dont a ra an niver 14 eus ar bloavezh m’eo bet lakaet e servij en arme japanat (1925), a oa 14 bloavezh ren an impalaer Taishō Tennō, tad Hirohito.

## Istor hag implij
E 1902 e kinnigas Kijiro Nambu, a oa kabiten en arme japanat, ur bistolenn nevez anvet **Stumm A**. Abaoe fin an XIX kantved ha deroù ar mare Meiji e klaske arme Japan bezañ pourvezet gant armoù-dorn modernoc'h. Nambu en doa klasket e awen en nevezintioù a veze degaset en armoù en Europa d'ar poent-se. Daoust d'un nebeud kemmoù degaset gantañ d'e arm e 1906, ne voe ket dibabet gant an arme japanat hag un nebeud miliadoù anezhe a voe produet nemetken.

E 1922 e voe anvet Nambu da jeneral ha lakaet e voe e penn arsanailh Kokura. Adstagañ a reas gant e labour war un doare pistolenn nevez oc'h azasaat e Stumm A evit ma vije aesoc'h da broduiñ. Ar bistolenn nevez-savet a voe dibabet gant an arme japanat e 1925 hag anvet **Stumm 14**. Ouzhpenn 282.000 skouerenn anezhi a voe produet etre miz Du 1926 ha miz Eost 1945 evit isofiserien hag ofiserien an arme hag ar morlu. Evel kalz a armoù-tan japanat e tigreskas kalite produiñ an Nambu 14 adalek 1943 abalamour d'ar mank a zanvezioù kentañ.

## Goude ar brezel
Un arouez-trec'h priziet e oa an Nambu Stumm 14 evit ar soudarded amerikan a stourme e takad-brezel ar Meurvor Habask, evel ma oa al Luger P08 alaman en Europa. Keñveriet e veze alies an div bistolenn, met daoust dezhe kaout ur stumm heñvel ez aent en-dro gant gwikefreoù disheñvel.

Meur a skouerenn a voe degaset da Stadoù-Unanet Amerika goude an Eil Brezel-bed. Div anezhe a voe prenet gant William B. Ruger digant ur soudard stadunanat, ha servijout a rejont da ziazez evit sevel ar pistolennoù Ruger Standard kentañ.

Implijet eo bet an Nambu 14 da vare ar brezelioù didrevadenniñ en Azia goude ar brezel-bed. Ral eo en Europa met priziet eo gant an dastumerien, er Stadoù-Unanet dreist-holl.

## Daveennoù ha notennoù
Águila Ammunition

**Águila Ammunition**, anvet boaz **Aguila**, a zo ur produer munisionoù meksikan krouet e 1961 e Cuernavaca, e stad Morelos.

## Istor
Savet e oa bet an embregerezh e 1961 dindan an anv *Cartuchos Deportivos de México S.A de C.V.*, diwar ur c'henlabour etre Bank Broadel Mec'hiko hag an embregerezh stadunanat Remington. Ar munisionoù a voe produet dindan an anv *Aguila* adalek 1970. Anvet eo bremañ *Industrias Tecnos S.A de C.V.* en ur mod ofisiel. Div labouradeg en deus an embregerezh e Mec'hiko hag en Texas. Produiñ a ra bremañ kartouchennoù skoet war o zro ha reoù skoet en o c'hreiz evit nerzhioù surentez Mec'hiko (abaoe 1964), armeoù all er bed ha bed ar sportoù tennañ.

Unan eus ar brasañ produerien munisionoù eo deuet da vezañ abaoe ar bloavezhioù 2010. Ezporzhiañ a ra e 28 bro, e Stadoù-Unanet Amerika, Europa hag Azia dreist-holl.

## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ofisiel

## Daveennoù
Enez Beler

**Enez Beler** zo un enezennig er Mor Bras, stag ouzh kumun Pennestin, e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Naoned, e Breizh.

Difennet eo dilestrañ warni etre ar 15 a viz Ebrel hag an 31 a viz Eost, evit gwareziñ an evned pa vezont o neizhiañ.

## Notennoù ha daveoù
Enez Penfred

**Penfred**, pe **Enez Penfred**, zo un enezennig e reter enezeg Glenan, stag ouzh kumun Fouenant, e Penn-ar-Bed hag e Bro-Gerne. Un tour-tan hag ur semafor zo warni. 

Skol vageal ar Glenan a zo perc'henn war an darn vrasañ eus an enezenn hag ar Stad a zo perc'henn d'an tour-tan hag d'he zrowardroioù.
Kaoru Yachigusa

**Kaoru Yachigusa** (japaneg : 八千草 薫, *Yachigusa Kaoru* ;  prefedelezh Osaka, 6 a viz Genver 1931  – Tokyo, 24 a viz Here 2019) a oa un aktourez japanat.

Ne oa nemet daou vloaz pa varvas he zad. Dic'hastet e oa bet he zi gant bombezadeg an aerlu e 1945, ur sizhunvezh a-raok fin an Eil Brezel-bed, pa ne oa nemet 14 vloaz. 

Daoust dezhi bezañ bet abaf-tre, mennet e oa Yachigusa Kaoru da vezañ un aktourez ha seveniñ he huñvre a reas. Gant roll Otsu e 1951 e voe gwelet er sinema evit ar wech kentañ e-kichen Toshirō Mifune e trilogiezh Hiroshi Inagaki gouestlet da Viyamoto Musashi (*La Légende de Musashi* e 1954, *Duel à Ichijoji* e 1955 ha *La Voie de la lumière* e 1956) ha dibabet e voe ivez evit c'hoari tudenn *[[Madame Butterfly]]*, un azasadur italian ha japanat eus opera Giacomo Puccini sevenet gant Carmine Gallone.

Gwelet e voe war ar skrammoù en un toullad filmoù, stiradoù skinwel ha pezhioù-c'hoari ma c'hoarie tudennoù merc'hed yaouank, kuñv ha sentus koulz ha mammoù peurvat. An heuliad skinwel *Kishibe no arubamu* e 1977 a roas tro dezhi da gemmañ rummad gant perzh ur vaouez dimezet he doa un darempred gant ur paotr yaouankoc'h.

Prizioù he deus bet : medalenn ar Seizenn limestra e 1997 hag Urzh ar Sav-heol. Oberiant e oa c'hoazh d'he 80 vloaz. Tizhet e voe gant ur c'hrign-bev e 2019 ha mervel a reas d'he 88 vloaz en ospital Tokyo.

## Liammoù diavaez
* IMDb
Skibidenn

**Skibidenn**, pe **Stibidenn** (distilhet *Chébdenn* er vro), a zo un enezennig er Mor Bihan, stag ouzh kumun Sarzhav, e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened. 

## Anv
An anv *Skibidenn* pe *Stibidenn* a zeufe deus ar ger henvrezhonek "*skividan*" a sinifife "skaveg vihan". Ur bochad lec'hioù zo anvet "*Skividan*" e Breizh ha gallout a reer keñveriañ an anv-se gant ar gêriadenn *Skubidan* (*Squividan* e 1609) e Gwidel.

E galleg e vez anvet *Stibiden*. Skrivet eo bet *Sciubiden* pe *Scuibiden* e 1539 hag en  kantved e veze skrivet *Chefbeden* ivez.

## Deskrivadur
Emañ en nozh da C'hourenez Rewiz hag un 300 metr bennak er gwalarn da Veg an Arzh. 

Un enezenn e-tro 8 hektar a c'horread eo. Koadek-tre eo abaoe ma'z eus bet plantet e-tro 3 600 gwezenn (rousinek dreist-holl) abaoe 1954. 

Daou di hir e greunit zo e penn su an enezenn. 

## Istor
Prenet e oa bet an enezenn eo 1954 gant an aktourez Danielle Darrieux. He merc'h-kaer hag he bugale-vihan zo perc'henn d'an enezenn atav.

## Notennoù ha daveoù
Belaeron

**Belaeron**, pe **Beneron**, a zo un enezennig er Mor Bihan, stag ouzh kumun Sant-Armael, e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened. 

## Geografiezh
E-tro 6 hektar zo dezhi. Emañ er reter da Daskon ha da gêriadenn An Annez e Sant-Armael, er biz d'Ar Bladig hag er gwalarn d'an Dervenneg ha d'Ar C'hozhti.

## Istor
Prenet e oa bet e 1946 gant un industrielour parizian evit he zreiñ en ul lec'h vakañsiñ. Savet e oa bet daou di eno gant ur familh a c'houneze douar an enezenn.

A-drugarez d'un donezon eo bet adprenet an enezenn gant Skol-Veur Roazhon e 1959.

Ur gwarezva evned eo hiziv-an-deiz.

## Notennoù ha daveoù
Beretta M1915

Ar **Beretta Modello 1915** zo ur bistolenn damaotomatek produet adalek 1915 gant an embregerezh italian Beretta.

## Istor ha perzhioù nesañ
Krouet eo bet an M1915 gant an ijinour Tullio Marengoni diwar ar wikefre savet un nebeud bloavezhioù a-raok gant John Browning evit ar bistolenn Browning Hi-Power. Kambret e oa da gentañ evit kartouchennoù 7,65 mm Browning met ur stumm anezhi zo bet kambret e 9 × 19 mm Glisenti, diwar c’houlenn an arme italian a implije ar munision-se betek-neuze en he fistolenn Glisenti M1910.

Daou berzh ispisial a oa d’ar Beretta M15 : he zoull-distrinkañ a oa a-us d’ar riklerez, ha n’eo ket war he c’hostez evel war galz armoù-dorn damaotomatek, ha ne oa ket kraban ebet, setu e veze skarzhet an douilhezioù goullo gant gazoù an darzhadenn goude pep tenn.

## Implij
Implijet e voe ar Beretta M1915 gant an arme italian adalek 1915 da vare ar Brezel-bed Kentañ. Ar Beretta M1934 a gemeras he flas tamm-ha-tamm adalek kreiz ar bloavezhioù 1930, met implijet e voe an M1915 gant an arme da vare an Eil Brezel-bed ivez. Servijout a reas an arm en emgannoù brezel Spagn pa voe skoazellet ar frankisted gant renad Mussolini dre bourvezañ armoù a bep seurt dezhe.

E 1924 e voe amprouet an arm gant ur bodad gall abalamour e klaske an arme c’hall un arm-dorn damaotomatek nevez abaoe 1921. Ne voe ket dalc’het an M1915. Hervez an arbennigour Jean Huon e oa bet kaset amprouadennoù ar Beretta M1915 gant kartouchennoù alaman 9 × 19 mm Parabellum, a oa re c’halloudus e-keñver ar re 9 mm Glisenti.

## Stummoù all

### Beretta M1915/19
Gwellaet e voe ar stumm orin oc'h ouzhpennañ dezhañ ur graban, o simplaat e sistem-surentez hag o lakaat un ibil e traoñ an dornell da aesaat ar c'hregiñ. Kambret e oa an M1915/19 evit kartouchennoù 7,65 Browning nemetken.

### Beretta M1919
Ur stumm evit ar marc’hadoù sivil e oa an M1919, kambret evit munisionoù 6,35 Browning. Gwerzhet e voe an M19 etre 1920 ha 1939 ha berzh a reas.

### Beretta M1923
Anvet e voe ivez 1919/23. War an M1923 e voe ouzhpennet ur c’hi diavaez. Kambret e oa e 9 mm Parabellum hag e 9 mm Glisenti.

## Daveennoù
Beretta M1934

Ar **Beretta Modello 1934** zo ur bistolenn damaotomatek un-ober produet gant an embregerezh italian Beretta adalek 1934.

## Mont en-dro
Mont a ra an M1934 en-dro gant sistem ar *blowback* : a-raok an tenn kentañ eo ret sachañ war ar riklerez a-raok leuskel anezhi da zistreiñ hec'h-unan evit kambriñ ur munision. Goude an tenn e vez lakaet an douilhez er-maez a-drugarez da c'hazoù an darzhadenn. Pa zistro ar riklerez en he flas e vez adkambret ur munision.

Ur gudenn surentez a oa gant an M1934 : ma kroge e gi en un dra bennak ha ma veze distannet goude e c'halle tennañ an arm e-unan, abalamour d'ar surentez da vezañ mestr war an draen ha n'eo ket ar c'hi. Daoust da se e oa brudet ar bistolenn evit bezañ solut ha savet-mat.

Ur stumm all, an **M1935**, a oa heñvel, nemet e oa kambret e 7,65 mm Browning.

## Stampilhoù
Peurliesañ e kaver ar meneg ***P. BERETTA - Cal. 9 corto - Mod. 1934 - Gardone V.T.*** ouzh kostez kleiz ar riklerez. Ar bloavezh a gaver e-kichen, pe e bloavezhioù an deiziadur gregorian (sifroù arabek), pe e bloavezhioù an deiziadur faskour lakaet e plas gant Benito Mussolini (sifroù roman). Lizherennoù all a gaver war ar re bourvezet d'an arme ha nerzhioù-surentez italian :

* ***R.E.*** : *Regia Esercito*, arme-zouar
* ***R.A.*** : *Regia Aeronautica*, pe ***A.M.*** : *Aeronautica Militare*, arme-aer
* ***R.M.*** : *Regia Marina*, arme-vor
* ***P.S.*** : *Publica Sicurezza*, polis

## Implij
Dibabet e voe evel arm-dorn standart an arme hag ar polis italian adalek 1934. Kemeret e voe he flas er bloavezhioù 1950 gant ar Beretta M1951 en arme, hag implijet e voe c'hoazh gant ar Carabinieri er bloavezhioù 1970 betek ma voe dilezet evit ar Beretta 92 adalek ar bloavezhioù 1980.

Implijet e voe gant ar frankisted da vare brezel Spagn, hag arme Etiopia en Eil Brezel-bed ivez. Kalzik a ofiserien alaman a reas gant M1934 da vare ar brezel, daoust ma ne oa kevrat ebet etre ar Wehrmacht ha Beretta evit o fourvezañ. An armoù a veze prenet war-eeun peurliesañ gant an ofiserien pe sezizet da vare emgannoù a-enep partizaned italian.

Servijoù surentez er bed a-bezh o deus implijet an M1934 betek ar bloavezhioù 1990 a-wechoù, evel polis hag arme Gres, polis Libia hag arme Yougoslavia.

Ur bistolenn Beretta M1934 a voe implijet da zrouklazhañ Gandhi d'an 30 a viz Genver 1948 e New Delhi.

## Daveennoù
Tikka T1x

An **Tikka T1x** zo ur garabinenn-vorailh produet gant an embregerezh finlandat Sako dindan anv e is-merk Tikka abaoe 2018. Kambret eo evit munisionoù skoet war o zro nemetken (.22 Long Rifle ha .17 HMR).

## Orin ha stummoù
Fellout a rae d'an embregerezh Sako ober kevezerezh d'ar c'harabinennoù tchek CZ 455 brudet e bed ar sportoù tennañ en ur ginnig un arm savet gant ar memes doare gwikefre ha gwerzhet en ur priz tost da hini ar CZ. E 2018 e kinnigas ar merk ar rummad T1x, dindan anv e is-merk Tikka, un embregerezh bet prenet ganti e 1983. Hiziv an deiz e vez gwerzhet teir c'harabinenn er rummad T1x, dezhe div vent kanolioù disheñvel :

* An **T1x Hunter**, dezhi ul lamm hag ur fust e koad, savet evit ezhommoù ar chase ;
* An **T1x UPR** *(Ultimate Precision Rifle)*, dezhi ul lamm hag ur fust e gwienn wer, savet evit ar sportoù tennañ ;
* An **T1x MTR** *(Multi Task Rifle)*, dezhi ul lamm hag ur fust e un danvez sintetek, savet evit bezañ ur c'hempouez etre ezhommoù ar chase hag an tennañ war un dro.
Tost-tre eo an T1x d'ar c'harabinennoù T3x kambret-int evit munisionoù skoet en o c'hreiz.

## Daveennoù
Timbroù Kiribati

Kiribati zo ur riez enezek eus ar Meurvor Habask gant 32 atoll hag un enezenn gouralek ouzh hec'h ober.

Dizalc'h eo abaoe an 12 a viz Gouere 1979, goude bezañ bet bro warezet ar Rouantelezh-Unanet dindan an anv Inizi Gilbert, unvanet a-fet melestradurezh gant an inizi Ellice. Poblañs an inizi-se a zibabas sevel Stad Tuvalu diouzh o zu avat.

Timbroù Gilbert hag Ellice a voe implijet eno etre 1892 ha 1979. Dibabet ez eus bet gant postoù ar Republik nevez embann rummadoù timbroù liesliv a c'hellfe plijout da dastumerien ar bed. 441 timbr a voe embannet etre 1979 ha 1999 en ur vro a 88 000 annezad er bloavezh 2000....

Loened gouez ar vro ha famillh ar Rouanez Elesbed II a ra ul lodenn vat eus danvez an timbroù. War hogos pep hini e weler, en ur c'horn, banniel ar Stad.

E 1998 e voe embannet ur rummad timbroù gouestlet d'an efed ti-gwer, danvez-preder ankenius evit annezidi ur vro ken tost ouzh lez ar mor. Souezhusoc'h avat eo ar rummad hag ar blok a vrud (e 2000) an abadenn skinwel evit ar vugale *[[Sesame Street|Sesame street]]*...

## Pennadoù kar
*Timbroù Tuvalu
*Timbroù Gilbert hag Ellice
Ar Bladig

**Ar Bladig**, skrivet **Er Bladig** ivez, a zo un enezennig er Mor Bihan, stag ouzh kumun Sant-Armael, e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened. Emañ 450 m er mervent da Velaeron, 650 m er biz da garreg Penn Bleiz ha 700 m er c'hornôg da garreg an Dervenneg. 

## Gwarez
Gwarezet eo Ar Bladig gant un diferad-prefed evit gwareziñ ar biotopoù abaoe an 12 a viz Genver 1982, ar pezh a zo a-bouez bras evit gwarez spesadoù an enezenn.

Difennet eo dilestrañ warni etre ar 15 a viz Ebrel hag ar 31 a viz Eost.

## Notennoù ha daveoù
Daouzek labour Asteriks

**Daouzek labour Asteriks** zo ur film bevaat savet gant René Goscinny hag Albert Uderzo, hag a zo deuet er-maez e 1976. An trede film-bevaat diazezet war troioù-kaer Asterix ar Galian hag Obeliks eo, met diazezet eo an dresadenn-vev evit ar wech kentañ war un istor dibar, krouet evit ar film ha n'eo ket evit ur vannenn-dreset, awenet gant daouzek trevel Herakles. Ar film diwezhañ eo o vezañ sevenet gant daou grouer ar vanenn-dreset a-raok marv Goscinny e 1977.

Advouezhiet eo bet ar film e brezhoneg e 2016 gant ar studio Dizale, ha skignet war-lerc'h er sinema hag er skinwel meur a wech gant Brezhoweb.

## Synopsis
Er bloaz 50 a-raok J-K. Dalc'het eo Galia gant ar Romaned war-bouez ur gêriadennad a stourm, c'hoazh hag adarre, ouzh an alouberien. Goude bezañ klevet e oa galloudoù gwir zoueed d'ar C'halianed disuj-se, e tiviz Jul Kaezar daeañ anezhe. Asteriks hag Obeliks a ranko neuze talañ ouzh daouzek amprouenn. Ma teuont a-benn anezhe, en deus touet Kaezar ez aio kuit hag e roio e c'halloud d'o ziern Berrevrec'hiks. Met ma c’hoarvez gante c'hwitañ warne, e c'houzañvint fulor Kaezar.

## Gwelout ivez
* Astérix ar Galian

## Notennoù ha daveoù
L'Entraide française (1945)

Embannet eo ar rummad anvet « Entr’aide française » e 1945 evit bezañ implijet en Impalaeriezh trevadennel c'hall. Un dresadenn eeun eo, o kinnig arouezioù ar Republik : poltred Marianne, treset gant Dulac, skourr ur wezenn-olivez hag ar pennlizherennoù RF dindan Kroaz Loren. « Distro ar Republik ! » sed aze pezh a sinifi an timbroù-se, e gwirionez.

War an hevelep patrom, gant un alc’hwez disheñvel hervez ar vro ez eo gwerzhet an timbroù « Entr’aide française » e-barzh pevarzek trevadenn c’hall : Afrika ar C'hornaoueg C'hall, Afrika ar C'heheder C'hall, Aod gall ar Somalianed, Gwadeloup, Gwiana C'hall, Kaledonia-Nevez, Kameroun, Madagaskar, Martinik, Enez ar Reünion, Sant-Pêr-ha-Mikelon, Tiriadoù gall en India, Tiriadoù gall en Okeania ha Wallis-ha-Futuna.
N'eus ket eus arc'hoazh

***N'eus ket eus arc'hoazh*** (*There's no tomorrow* e saozneg) zo un teulfilm diwar-benn implij an energiezhioù fosil savet e 2012 gant ar sevener stadunanat Dermot O'Connor.

## Synopsis
Komz a ra eus an energiezhioù fosil, ha na vo ket posubl o erlec'hiañ gant energiezhioù all (pe e vefent nevezadus pe nukleel). Er fin e roer ur soñj war ar pezh a c'hallfemp ober evit bevañ gant kalz nebeutoc'h a energiezh, ha disteurel a reer an diskoulmoù diazezet war an deknologiezh.

Da gentañ e tispleger eus pelec'h e teu an energiezhioù fosil ; goude e tispleger penaos e vez eztennet energiezhioù fosil ha da betra e servijont, perak e vez nebeutoc'h-nebeutañ anezho, petra eo efedusted pep mammenn-energiezh, ha perak ne vo diskoulm ebet evit erlec'hiañ penn-da-benn an energiezhioù fosil.

## Fichenn deknikel
* Titl orin : *There's no tomorrow*
* Doare : teulfilm
* Padelezh : 34 mn 54
* Bro : 
* Yezh orin : saozneg
* Advouezhiañ e brezhoneg : 2012

## Liamm diavaez
*  ''N'eus ket eus arc'hoazh'' enlinenn (gwelet d'ar 17/04/2024)
SMS Hohenzollern (timbr)

Skeudennaouet eo ar vag *Hohenzollern II* — hini an impalaer Gwilherm II — war an timbroù gwerzhet e trevadennoù Alamagn etre 1901 hag ar Brezel-bed kentañ.

Anvet eo *Kolonial-Schiffszeichnung* er C'hatalog Michel, pezh a dalv *Tresadenn drevadennel ar vag*.

Skrivet eo talvoud-gwerzh an timbr er c'hornioù en traoñ, gant moneiz Alamagn (Pfennig evit ar re vihan ha Mark evit ar re vrasañ)), war-bouez re Afrika ar Reter (skrivet e roupi) ha re Kiautschou (e dollar Sina).

Implijet int bet er broioù a oa dindan dalc'h Alamagn betek fin ar brezel.
*Afrika ar Reter alaman (*Deutsch-Ostafrika*)
*Ginea-Nevez alaman (*Deutsch-Neuguinea*)
*Inizi Karolina (*Karolinen*)
*Inizi Mariana (*Marianen*)
*Inizi Marshall (*Marshall-Inseln*)
*Kameroun (*Kamerun*)
*Kiautschou (Qingdao hiriv) 
*Mervent Afrika alaman (*Deutsch-Südwestafrika*)
*Samoa 
*Togo
Beretta 951

Ar **Beretta Modello 951** pe **Beretta M1951** (hec'h anv ofisiel e arme Italia) zo ur bistolenn damaotomatek italian produet adalek 1951 gant an embregerezh Beretta.

## Orin ha mont en-dro
Goude an Eil Brezel-bed e felle d'an arme italian kaout ur bistolenn damaotomatek nevez kambret e 9 × 19 mm Parabellum, a oa dija kartouchenn standart an armoù-dorn e kalz broioù eus Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel. Karget e voe Beretta da sevel un arm-dorn nevez. Ganet e voe an M1950, met ne voe ket dalc'het : mont a rae en-dro gant ar memes sistem distro gazoù evel hini an M1934, ha re wan e oa ar sistem-se evit anduriñ galloud ar munisionoù 9 mm Parabellum.

Dibabet e voe neuze ober gant ur sistem argil berr ha n'eo ket gant an distro gazoù. Choazet e voe implijout ur gulasenn vlodet, gant ar memes sistem morailh-gulasenn hag hini ar Walther P38. Brasoc'h e oa an M1951 evit pistolennoù kent ar merk, M1915 hag M1934 en o zouez. Ne voe ket anvet *Modello 1951* gant Beretta peogwir e tibabas ar merk reiñ tri sifr diwezhañ o bloavezh-krouiñ d'o armoù nevez adalek 1948.

Servijout a reas an 951 da ziazez evit ar Beretta 92, pistolenn vrudetañ ar merk, er bloavezhioù 1970.

## Adstummoù
* **M1951-A** : stumm aotomatek savet diwar c'houlenn ar servijoù sekred italian, dezhañ un eil dornell evit aesaat kontroliñ an arm pa denner a-dennadegoù hag ur c'harger uheloc'h e endalc'had (10 kartouchenn e-lec'h 8).
* **M951/57** : stumm hiroc'h e ganol (150 mm) ha dezhañ ur c'houch hag un driv reoliek, savet diwar c'houlenn ar c'horonal egipsian Berhama.
* **M952** : stumm e 7,65 mm Parabellum diorroet evit ar siviled, a oa difennet dezhe ober gant an 9 mm Parabellum en Italia d'ar poent-se.

## Implijerien
*  : stummoù **M1951** (arme), **M1951/57** (arme, evit pleustriñ)
*  : stumm **M1951 Brigadier** (Tsahal)
*  : **M1951** (arme), **M1951-A** (servijoù kuzh ha servijoù 'zo eus ar polis)

## Daveennoù
Behourd

Ar **Behourd** zo ur sport emgann awenet gant ar Grennamzer e-lec'h ma vez implijet armoù hag houarnwiskoù ar Grennamzer. 

Ret eo d'an houarnwiskoù ha d'an armoù doujañ ouzh reolennoù gwirionded istorel ha surentez embannet gant Kevre etrebroadel ar Behourd, an *HMBIA*.

## Ar Behourd e Breizh
E Breizh ez eus ur skipailh evit ar baotred anvet *Ar Groaz Du* hag a vod an holl sportourien e Breizh a-bezh. Krouet ez eus bet ur skipailh all evit ar merc'hed anvet *Korventenn an Ermin*. Ezel eo an daou skipailh eus Kevread Behourd Frañs.

## Notennoù ha daveoù
Korf hag Ene (stirad skinwel)

**Korf hag Ene** (** en iwerzhoneg) zo ur stirad skinwel polis iwerzhonat. Produet eo bet an heuliadenn e Bro-Iwerzhon evit TG4, daou goulzad zo bet produet etre 2011 ha 2014, gant 8 rann en holl.

Skignet eo bet *Korf hag Ene* en iwerzhoneg e 2017 war an S4C, ha gwerzhet eo bet e 2020 d'ar servij video en-linenn *Sooner*.

E Breizh eo bet skignet ar stirad e brezhoneg war Brezhoweb adalek an 13 a viz Meurzh 2024, hag e brezhoneg gant istitloù e galleg war chadennoù lec'hel ar Skinwel niverel douarel (TNT e galleg).

## An istor
Ur serienn diwar-benn buhez personel ha micherel Cathal Mac Iarnáin, kazetenner TV ispisializaet war an torfedoù. Cathal Mac Iarnáin zo mennet atav da zizoleiñ ar wirionez a-dreñv pep muntr, kement ma ne verz ket ar muntroù o tostaat dezhañ.

## Liammoù diavez
*Korf hag Ene war Brezhoweb

## Notennoù ha daveennoù
Reduer-son

Ur **reduer-son** zo ur pezh a lakaer war veg kanol un arm-tan evit izelaat e drouz ha/pe kuzhat ar flamenn produet gant an tennoù. Implijet e vez peurliesañ e bed ar sportoù tennañ evit izelaat an trouzioù re greñv da ziskouarn an dennerien pe amezeien ar standoù tennañ, pe e bed an arme e-barzh unvezioù a rank labourat en ur mod diskred, evel an nerzhioù ispisial da skouer.

## Mont en-dro

En ur reduer-son e tremen ar gazoù produet gant tarzhadenn an tenn dre harzoù a bep seurt, hervez sistem ar reduer-son. A-drugarez d'an harzoù-se e vez distanet ar gazoù tamm-ha-tamm ha daleet o mont er-maez en aergelc'h tro-dro d'ar c'hanol. En desped d'ar pezh a weler er filmoù n'haller ket, peurliesañ, mougañ son un tenn penn-da-benn a-drugarez d'ur reduer-son, met izelaat anezhañ eus un 20 dB bennak. Efedus-tre eo ar redueroù-son pa vezont implijet asambles gant munisionoù subsonek (dindan 340 m/s), evel lod eus ar re e .22 Long Rifle da skouer.

Peurliesañ e vez biñset ar reduer-son war veg ar c'hanol a-drugarez d'ur saziladur. Tri saziladur eztaolet e meutadoù amerikan a gaver peurliesañ war an armoù-tan : **1/2-20**, **1/2-28** pe **5/8-24**. 1/2-20 a dalvez da skouer e kaver 20 sazil war hed un hanter-veutad.

A-wechoù e vez enbarzhet ar reduer-son er c'hanol war-eeun, peurliesañ en armoù savet evit an nerzhioù ispisial evel ar garabinenn De Lisle, ar bistolenn Welrod pe ar bistolenn-vindrailher HK MP5SD.

## Lezenn
E Bro-C'hall e c'haller chaseal gant ur reduer-son hervez lezenn abaoe 2018. Renket eo ar redueroù-son e rummad o c'halibr hervez lezenn : ur reduer-son evit un arm e .22 Long Rifle a vo da skouer er rummad C, hag unan savet evit ar c'halibr 9 mm Parabellum er rummad B.

## Daveennoù
Brown Bess

**Brown Bess** eo an anv a veze roet boaz d'ar rummadoù mouskedoù saoz **Land Pattern**, produet adalek 1720 hag e servij en arme Breizh-Veur betek 1867 evit adstummoù zo. 

## Istor ha mont en-dro
Ar **Brown Bess** a oa ur rummad mouskedoù dezhe ur blatinenn-gailhastr savet er bloavezhioù 1720 diwar c'houlenn ar roue saoz Jorj I<sup>añ</sup>. Ar stumm kentañ *Long Lang Pattern* a zo bet meur a adstumm dezhañ, en o zouez reoù berroc'h o c'hanol evel ar *Short Land Pattern*. Fuzuilh standart armeoù Impalaeriezh Breizh-Veur e voe eus deroù an XVIII kantved betek kreiz an XIX ha donedigezh ar platinennoù-skeiñ war an armoù. Implijet e voe neuze mouskedoù ar rummad Land Pattern e kalzig brezelioù trevadenniñ hag e brezelioù Napoleon da skouer.

Un arouez eus astenn an impalaeriezh ha deus galloud Breizh-Veur er bed eo an arm-mañ c'hoazh. Ur varzhoneg diwar e benn (*"Brown Bess*") zo bet savet gant ar skrivagner Rudyard Kipling e 1911. Enni e kan meuleudi d'ar mousked ha d'ar pouez en deus bet e savidigezh an impalaeriezh.

## Daveennoù