Naoned

**Naoned** (distaget: [ˈnɑ̃wnət]), pe **An Naoned**, eo kêr vrasañ ha kêr-benn istorel Breizh, e gevred ar vro e Breizh-Uhel, war ribl al Liger. Ur rol melestradurel hag armerzhel pennañ he deus. Pennlec'h ha sez predelezh rannvro Broioù al Liger eo, pennlec'h ha sez prefedelezh departamant al Liger-Atlantel ha sez Akademiezh Naoned. Ur porzh kenwerzh a-bouez war aber al Liger e-pad kantvedoù, chomet eo Naoned ur pol armerzhel hag industriel pennañ. 309 346 annezad he deus e 2017, 619 240 annezad e Naoned Meurgêr, 622 693 annezad en unvez kêrel ha 934 165 annezad er tolead kêr.

C'hoariet en deus Naoned ur rol hep e bar e Istor Breizh. Deuet da vezañ kêr-benn Breizh gant Alan Barvek en , sez gouarnamant Dugelezh Breizh e oa betek ma voe staget ar vro ouzh Bro-C'hall er . Kastell Duged Breizh, hec'h Iliz-veur hag he Skol-veur savet e 1460 a ziskouez c'hoazh hiziv galloud ha souvereniezh an Duged d'ar mare-se. Pa zeuas Roazhon da gaout ur rol melestradurel pouezus e framm Proviñs Breizh er c'hantvedoù da heul, e tiorroas Naoned war an dachenn armerzhel, dre he forzh (gant ar c'henwerzh tric'horniek dreist-holl), hag he greanterezh adalek an Dispac'h Greantel en , aroueziet gant an Tour Lu, aspadenn labouradeg kozh an embregerezh vrudet, deuet da vezañ ul lec'h sevenadurel. Pinvidik eo buhez sevenadurel ar gêr, heñvel ouzh arvestoù ar gompagnunezh hollvrudet Royal de Luxe.

## Douaroniezh
War lezioù aber al Liger emañ Kêr Naoned, 50 kilometr hepken eus ar Meurvor Atlantel. War lez hanternoz al Liger emañ Erv Breizh (lost Kein Breizh). Plaenoc’h eo an douar war ribl ar c'hreisteiz.

E-pad pell e voe graet "Venezia ar c’hornôg" eus Naoned peogwir e oa treuzet gant adstêrioù al Liger ha gant kanolioù ivez. Kalz inizi a oa etre daou ribl al Liger: Enez Beaulieu, Enez Santez-Anna, Enez Feydeau, Enez Gloriette... 

En , goude 1930, e oa bet peurgarget pe goloet meur a ganol hag adstêr eus al Liger (re ribl an hanternoz dreist-holl). Bremañ eo treuzet meurgêr Naoned gant al Liger, an Erzh, ar Sevr, ar C'hezin hag ar C'hent.
### Kumunioù amezek

## Anv

*Naunnt* (), *Nâunnt* (, ) pe *Nantt* () eo hec'h anv e gallaoueg, *Nantes* () e galleg, *Nantas* en okitaneg.
* Dauzat & Rostaing (1963-1978) : *Condevincum*,  ; *urbem Namneticam, Namnetas,* .  
* Jean-Yves Le Moing : *Condiouicnon,* II kantved, Ptolemaios.
* Erwan Vallerie : *Namnetas*, 1453.
;Gerdarzh
Diwar anv ar bobl *Namnetes / Namneted*, staliet war lez hanternoz ar stêr Liger.

## Ardamezioù

## Istor
**Pennad pennañ : [[Istor Naoned]]*
### Amzer ar Gelted kozh
Goude ma vije bet ar Gelted e Naoned, poblad arvorigat (daveoù mar plij) an Namneted en doa graet e annez tal al Liger. Met ne ouezer ket mat e pelec'h e oant staliet, nemet e oa ur gêrig dezho e-barzh karter ar Bouffay, met e 56 a-raok J.-K e oant bet aloubet gant Julius Caesar, hag anvet e vije bet ar gêr nevez *Portus Namnetus*. Aesoc'h e oa neuze da Gaesar tagañ ar Veneted p'en deus lakaet listri-brezel da vezañ savet eno. Marteze eo bet *Portus Namnetus* porzh an Namneted a oa gevell da hini ar Biktoned a zo bet e anv *Portus Ratiatus*, deuet da vezañ Reudied rak tal riblenn Su al Liger: kavet ez eus bet roudoù savadurioù galian-ha-roman e kreiz ar gêr-se.

En  ha  kantved, evel meur a gêrbenn galian-ha-roman, e cheñchas *Condevicnum* hec'h anv ur wech ouzhpenn. Meur a cheñchamant lec'hanvadur a oa bet e-kerzh ma oa an impalaeriezh roman o vont da get. Gwelet e vez neuze un distro eus kredennoù koshoc'h, a oa dija galianeg. Tamm-ha-tamm e oa bet adkemeret un anv galianek evit ober sin d'ar c'hredennoù.

Naoned a zeuas da vezañ kristen e-kerzh an  kantved. Hag an iliz-veur a zeuas da vezañ "kador-berc'h" an eskopti.
Siwazh da-se tagadennoù a voe eus perzh ar Saksoned pe Frizoned, galvet e oant gant poblañs dianav kenañ ar Vagaudiz ha savet e voe neuze mogerioù-difenn evit diwall ar gêr diwarno.

### Naoned e Breizh
*Gwelout ar pennad Naoned e Breizh. 

### Maered Naoned (dre red an amzer)
#### Eus 1564 da 1791

### Chuined Naoned (dre red an amzer)

(war ar stern)

## Tud vrudet
*Anna Breizh
*Claude Bazin de Bezons, priol Pirmil e 1683
*François Simon de la Carterie, selaiouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1698
*Charles Le Roux (1814-1895), livour ha politikour
* Charles Leduc (1831-1911), tresour ha livour
### Tud bet ganet eno
*Anna Breizh (1477-1514)
*Jacques Cassard, moraer ha kourser, 30 a viz Gwengolo 1679.
*Charles Monselet (1825-1888), kazetennner ha barnour war ar c'heginañ.
* Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache, kannad mirelour ar Mor-Bihan, saver Kevredigezh Broadel Breizh, 10 a viz C'hwevrer 1858.
* Maxime Maufra, livour, 17 a viz Mae 1861
* Édouard Nignon, keginour, 9 a viz Du 1865
* Edgar Maxence, livour, e 1871
* Gustave Gallet, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), 7 a viz Ebrel 1875.
* Jean Émile Laboureur, livour, engravour ha skeudennaouer 16 a viz Eost 1877
* Paul Ladmirault, sonaozer, 8 a viz Kerzu 1877.
* Marc Elder, skrivagner, 31 a viz Here 1884.
* Jean Brochard, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), 12 a viz Meurzh 1893.
* Robert Ballanger, politikour, kannad komunour adalek 1945 betek 1981, 2 a viz Du 1912.
* Denys de La Patellière (1921-2013), filmaozer ha senarioour
* Jean Graton, treser bannoù-treset, e 1923.
* Éric Tabarly (1931-1998), moraer.
#### Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]]
Pevar milour bet ganet e Naoned a voe fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ :
* Jules Allard, soudard en 62vet rujumant war-droad, fuzuilhet d'an 13 a viz C'hwevrer 1917 e Verdun, da 24 bloaz, tamallet dezhañ bezañ "dizertet en diabarzh" ;
* Louis Julien Le Madec (10 a viz Meurzh 1886), soudard er 65vet rujumant war-droad, fuzuilhet pe lazhet gant un ofiser d'ar 16 a viz Here 1914 en Englebelmer (meneget eo war ar mortuaj: *«indigne»* (dizellezeg));
* Louis Longuetaud (12 a viz Gwengolo 1889 -14 a viz Meurzh 1915 e Bourg-et-Comin), soudard en 249vet rujumant war-droad, fuzuilhet evit *«feulster ha gourdrouz ouzh unan a-us»*;
* Jean Michel Suraud, soudard, fuzuilhet d'ar 7 a viz Gwengolo 1916, da 34 bloaz.

### Tud liammet ouzh Naoned
* Adolphe Billault (1805 e Gwened - 1863 e Goueled-Goulen), alvokad ha ministr, bet e penn urzh an alvokaded, dilennet meur a wech e Naoned (kuzulier-kêr, kuzulier-departamant ha kannad).

### Arzourien bet awenet gant Naoned
Livourien: Louis Garneray, Charles Leduc, Robert Micheau-Vernez, Nicolas Ozanne, William Parrott, Jean-François Sablet, Joseph Mallord William Turner
### Tud bet marvet eno
* Jafrez I, Dug Breizh, d'an 20 a viz Du 1008.
* Jean Meschinot, barzh gallek, e lez Duged Breizh Frañsez II hag e verc'h Anna Vreizh, d'an 12 a viz Gwengolo 1491.
* François-Athanase de Charette de La Contrie, tudenn ar chouanerezh, d'an 29 a viz Meurzh 1796.
* Jacques Vaché (An Oriant 1895 - Naoned 1919), livour.
* Jean Rigollet, micherour bet lazhet gant ur CRS d'an 19 a viz Eost 1955 e-pad an harzoù-labour.
* Jean Brochard, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), d'an 17 a viz Mezheven 1972.
* Claude Auclair, aozer bannoù-treset, d'an 20 a viz Genver 1990.
* Jean Rouxel (Malastred 1935 - Naoned 1998), kimiour, kelenner e Skol-veur Naoned.

### Ardamezeg ar familhoù

## Brezhoneg
Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1981.

E 1985 e voe krouet ar gevredigezh Kentelioù an Noz e Naoned, evit ober war-dro ar c'helenn brezhoneg d'an dud deuet, gant Gweltaz Adeux, Roland Mogn ha Gwenola Rossinyol. En deiz a hiziv eo oberiant ar gevredigezh-se e seizh karter ag ar gêr, gant kentelioù hag obererezhioù liesseurt.

Ur skol Diwan a zo e Naoned, unan eus ar re vrasañ e Breizh, 180 bugel a zo er skol (niver distro-skol 2012-2013).
Un eil skol Diwan a zo bet krouet e su Naoned. Digoret eo bet en distro-skol 2012 gant 6 bugel.

E distro-skol Gwengolo 2024 e oa 489 skoliad enskrivet er skolioù Diwan hag er c'hlasoù divyezhek (1,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

Ur skolaj Diwan a zo bet krouet e 2008 e Sant-Ervlan, sko ouzh Naoned, evit bugale al Liger-Atlantel met ivez evit re all ho tont eus skol Diwan Pariz. 48 skolajiad a zo enskrivet e 2012-2013.

Ur sturlevr divyezhek diwar-benn Naoned a zo bet embannet e 2006 gant Yoran Embanner. Ar rakskrid a zo bet graet gant an istorour Armel de Wismes. An oberer - an Naonedad Pierre-Emmanuel Marais - en deus skrivet "Ronan ar c'horrigan" e 2007 (Keit Vimp Bev). Resevet en deus al levrig-mañ an eil priz evit ar genstrivadeg "Priz ar Vugale 2008".

Evit difenn ar brezhoneg ez eus bet graet ur fest-deiz gant Ai'ta!, tre e-kreiz Kastell an Duged, e Naoned.

D'an 21 Kerzu 2007 e oa bet staliet panelloù mont-tre divyezhek e Naoned.

D'ar 24 Kerzu 2007 e oa distro ar brezhoneg ouzh ar skramm e Naoned, 4 bloavezh goude bezañ lamet an abadennoù brezhoneg gant renerien Frañs 3. War ar chadenn lec'hel Telenantes e oa skignet ar sitkom kentañ bet graet e brezhoneg.

D’ar 27 a viz Genver 2012 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

D'an 10 Meurzh 2021 e oa bet roet ar c'hentañ levrig familh brezhonek gant ti-kêr Naoned.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs

## Ekonomiezh
### KKG
Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned / Sant-Nazer zo e Naoned. Eno emañ ivez KKR Broioù al Liger.

### Porzh Emren
N'eo ket bev porzh Naoned ken. E 2005 e oa tremenet 35,5 milion a donennoù e Porzh Emren Naoned / Sant-Nazer met nemet 10% anezho a oa bet e Naoned da lavaret pe e Chevire (produioù koad) pe Ar Roc'h-Morvan (ed). Er porzh emren e tremen ivez lodennoù eus an A380 a ya da Vourdel.
### Cassegrain
Ar stal boued-mir bet savet gant Charles Cassegrain a oa bet krouet e 1856 e Naoned. Unan eus politkourien veur Naoned eo bet Léopold Cassegrain.
### Trenioù
Emañ porzh-houarn Naoned war al linenn hent-houarn a ya eus Paris d'ar Groazig. Ac'haleno e c'haller mont ivez da :
* Redon (hag alese pe da Gemper pe da Roazhon) ;
* da Lyon;
* d'ar Roc'hell (hag alese da Vourdel) ;
* da Bornizh.

N'eus linenn ebet etre Naoned ha Roazhon.

### Tramgirri
Ur rouedad tramgirri a oa bet e Naoned etre 1876 ha 1958. Roet e oa lañs dezhañ e 1876 gant Louis Mékarski, ar mekanikoù a yae en-dro gant aer moustret. E 1914 e teue da vezañ melen ar girri, ha gant tredan e yeont en-dro. Dilezet e oa an tramgarr e 1958 betek miz Genver 1985 pa oa savet ul linenn etre Bellevue ha La Haluchère. D'an 2 a viz Gwengolo 2000 e oa astennet al linenn 1 ha digoret al linenn 3 etre Plaissance ha Hôtel Dieu.

Ne oa ket dibabet ar metro gant ti-kêr Naoned, pa oa bet gant Roazhon, kêr vihanoc'h anezhi.

## Monumantoù ha traoù heverk
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
### Iliz-Veur Sant Pêr ha Sant Paol
;Diavaez

Cathédrale Saint-Pierre de Nantes - façade.jpg
Cathédrale de Nantes 2.jpg
Nantes Cathédrale Saint Paul Saint Pierre portail renové 1163.jpg

;Diabarzh

Nef de la cathédrale de Nantes.jpg|An nev (war zu an aoter)
Cathédrale de Nantes - voûtes de la nef.jpg|Ar bolzioù
Cathédrale de Nantes - clé de voûte travée sud.jpg|maen-bolz
Le tombeau de François II de Bretagne (cathédrale de Nantes) (9282486633).jpg|bolz a eñvor an dug François II.
Nantes - cathédrale - tombeau de François II.jpg| bolz a eñvor an dug François II. An aeled 
Tete de chien du gisant Nantes.jpg| bolz a eñvor an dug François II. Al levranez 
Gisant de François II, cathédrale de Nantes, France.jpg| bolz a eñvor an dug François II. Al leon 
Nantes - cathédrale - croisée d'ogives.jpg|Maen-bolz gant ardamezioù Breizh
Cathédrale de Nantes - cénotaphe de Lamoricière 2.jpg|Bolz a eñvor Lamoricière
Nantes. Cathédrale. Blason de Bretagne. Cordelière.jpg|Iliz-Veur Naoned. Ardamezioù Breizh ar Gordenn-C'houriz war maen-bolz

### Penniliz Sant Nikolaz
;Diavaez

Nantes Basilique Saint-Nicolas.jpg
Nantes - basilique Saint-Nicolas (02).JPG
Nantes (44) Basilique Saint-Nicolas 17.jpg
Nantes (44) Basilique Saint-Nicolas 08.jpg

;Diabarzh

Nantes - Basilique Saint-Nicolas - orgue.jpg
Nantes - Basilique Saint-Nicolas - croisée.jpg
Basilique Saint-Nicolas de Nantes-5102.jpg
Nantes - Basilique Saint-Nicolas - nef.jpg
Nantes (44) Basilique Saint-Nicolas 06.jpg
Tombeau Fournier - Saint-Nicolas Nantes.jpg
Nantes - Basilique Saint-Nicolas (détail 3).jpg
Basilique St-Nicolas Nantes chapelle2.JPG

### Iliz ar Groaz Santel

Nantes - église Sainte-Croix (01).JPG
Nantes - église Sainte-Croix (18).JPG
Nantes - église Sainte-Croix (14).JPG
Nantes - église Sainte-Croix (07).JPG
Nantes - église Sainte-Croix (12).JPG
Nantes - Sainte-Croix - ND-Bon-Secours.jpg
Tympan - Sainte-Croix - Nantes 2.jpg

### Iliz Sant Kler

Église Saint-Clair Nantes Tour Bretagne.JPG
Église Saint-Clair (Nantes).JPG
Église Saint-Clair (Réguiny) 5972.JPG

### Kastell an Duged
;Diavaez

ChateauDesDucsDeBretagne20090906 cropped.jpg
Nantes, Château des Ducs de Bretagne.jpg
Nantes - Château des ducs de Bretagne.jpg
Château de Nantes 18.jpg
Blason Château de Nantes.jpg
Château de Nantes 11.jpg
ChateauDesDucsDeBretagne20090906 cropped.jpg
Château ducs de Bretagne-Nantes 05.JPG
Nantes Château des Ducs de Bretagne 03.jpg

;Diabarzh

Château de Nantes 3.jpg
Château de Nantes 10.jpg
Château de Nantes 12.jpg
Château de Nantes 7.jpg
Château de Nantes 4.jpg
Château de Nantes 5.jpg|Porzh diabarzh ar c'hastell : kanolioù renket er porzh. Tresadenn e-barzh levrig Adolphe Joanne. 1884.

### Mirdioù
Evel pep meurgêr he deus Naoned kalz mirdioù disheñvel, testoù e c'hlad hag e istor pinvidik :
* Mirdi Istor Naoned, e Kastel Duked Breizh
* Mirdi an Arzoù-Kaer
* Mirdi Thomas Dobrée, mirdi henoniezh
* Muzeom Istor Naturel
* Mirdi Jules Verne
* Mekanikoù an Enez (an Olifant bras, ha kement zo...)
* Mirdi ar Voulerezh
### Liorzhoù ha parkoù
100 liorzh a zo e Naoned, en o zouez 11 park, evel Park Procé, Park ar Blottereau, Park ar Gaudinière, al Liorzh botanek...
### Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun
;Bezioù ar C'hommonwealth e bered *La Bouteillerie*

Marvet int e-kerzh ar Brezel-bed kentañ.
;Bezioù ar C'hommonwealth e bered *Pont-du-Cens*

Marvet int e-kerzh an Eil Brezel-bed .

## Sport
### Marc'hhouarnerezh
#### Tro Bro-C'hall
* 13 a viz Gouere 1903 : 5 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Maurice Garin.
* 18 a viz Gouere 1903 : loc'hañ a ra 6 ha diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Pariz.
* 20 a viz Gouere 1904 : 5 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Hippolyte Aucouturier (divarrekaet d'an 30 a viz Du).
* 23 a viz Gouere 1904 : loc'hañ a ra 6 ha diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Pariz.
* 22 a viz Gouere 1906 : 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
* 24 a viz Gouere 1906 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
* 28 a viz Gouere 1907 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; trec'h eo Lucien Petit-Breton (lesanv Lucien Mazan).
* 30 a viz Gouere 1907 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo Gustave Garrigou.
* 2 a viz Eost 1908 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Lucien Petit-Breton
* 4 a viz Eost 1908 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant François Faber (Luksembourg).
* 25 a viz Gouere 1909 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
* 27 a viz Gouere 1909 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Gustave Garrigou.
* 25 a viz Gouere 1910 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
* 27 a viz Gouere 1910 : 13 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Gustave Garrigou.
* 7 a viz Gouere 1932 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Naoned ; aet ar maout gant Kurt Stöpel (Alamagn).
* 9 a viz Gouere 1932 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
* 27 a viz Gouere 1934 : 21 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre La Roche-sur-Yon (Vañde) ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Antonin Magne.
* 28 a viz Gouere 1934 : loc'hañ a ra 22 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Caen (Calvados).
* 26 a viz Gouere 1935 : 19 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre La Roche-sur-Yon (Vañde) ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Jean Aerts (Belgia).
* 27 a viz Gouere 1935 : loc'hañ a ra 20 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Vire (Calvados).
* 7 a viz Gouere 1938 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Naoned ; aet ar maout gant Gerrit Schulte (Izelvroioù).
* 8 a viz Gouere 1938 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha La Roche-sur-Yon (Vañde) (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Eloi Meulenberg (Belgia).
* 14 a viz Gouere 1939 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Naoned ; aet ar maout gant Amédée Fournier.
* 15 a viz Gouere 1939 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
* 2 a viz Gouere 1948 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Naoned ; aet ar maout gant Guy Lapébie.
* 3 a viz Gouere 1948 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
* 9 a viz Gouere 1953 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Mañs (Sarthe) ha Naoned ; aet ar maout gant Livio Isotti (Italia).
* 10 a viz Gouere 1953 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
* 27 a viz Mezheven 1957 : loc'hañ a ra 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Granville (Manche).
* 30 a viz Mezheven 1959 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Blaen ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Roger Rivière.
* 1 a viz Gouere 1959 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
* 4 a viz Gouere 1968 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Naoned ; aet ar maout gant Franco Bitossi (Italia).
* 5 a viz Gouere 1968 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Royan (Charente-Maritime).
* 6 a viz Gouere 1980 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù ha Naoned ; aet ar maout gant Jan Raas (Izelvroioù).
* 3 a viz Gouere 1981 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rochefort (Charente-Maritime) ha Naoned ; aet ar maout gant Ad Wijnands (Izelvroioù).
* 5 a viz Gouere 1981 : loc'hañ a ra 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Mañs (Sarthe).
* 12 a viz Gouere 1982 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Pluveleg ha Naoned ; aet ar maout gant Stefan Mutter (Suis).
* 7 a viz Gouere 1983 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kastellbriant ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Bert Oosterbosch (Izelvroioù).
* 8 a viz Gouere 1983 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned hag Enez-Oléron (Charente-Maritime).
* 6 a viz Gouere 1984 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Ar Mañs (Sarthe) ha Naoned ; aet ar maout gant Pascal Jules.
* 7 a viz Gouere 1984 : loc'hañ a ra 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
* 11 a viz Gouere 1986 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Saint-Hilaire-du-Harcouët (Manche) ha Naoned ; aet ar maout gant Eddy Planckaert (Belgia).
* 12 a viz Gouere 1986 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall e Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant ar Breizhad Bernard Hinault.
* 13 a viz Gouere 1986 : loc'hañ a ra 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du park tematek Futuroscope (Vienne).
* 5 a viz Gouere 1988 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Mañs (Sarthe).
* 2 a viz Gouere 1990 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Poitiers (Vienne) ha Naoned ; aet ar maout gant Moreno Argentin (Italia).
* 3 a viz Gouere 1990 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Menez Mikael ar Mor ; aet ar maout gant Johan Museeuw (Belgia).
* 6 a viz Gouere 1999 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Laval (Mayenne).
* 3 a viz Gouere 2000 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Loudun (Vienne) ha Naoned ; aet ar maout gant Tom Steels (Belgia).
* 4 a viz Gouere 2000 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Sant-Nazer (a-benn d'an eur dre skipailh) ; aet ar maout gant Once (Spagn).
* 26 a viz Gouere 2003 : 19 hag eil diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Pornizh ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant David Millar (Skos).
* 7 a viz Gouere 2008 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù ha Naoned ; aet ar maout gant Samuel Dumoulin.
#### Mell-droad
* 30 a viz Mae 1965 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar wech kentañ, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
* 12 a viz Mezheven 1966 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit an 2 gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
* 2 a viz Mezheven 1973 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit an 3e gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
* 8 a viz Mezheven 1977 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 4e gwech, Jean Vincent e c'hourdoner d'an ampoent.
* 27 a viz Mezheven 1980 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 5 gwech, Jean Vincent e c'hourdoner d'an ampoent.
* 3 a viz Mezheven 1983 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 6 gwech, Jean-Claude Suaudeau e c'hourdoner d'an ampoent.
* 24 a viz Mezheven 1995 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned Atlantel evit ar 7 gwech, Jean-Claude Suaudeau e c'hourdoner d'an ampoent.
* 19 a viz Mezheven 2001 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned Atlantel evit an 8 gwech, Raynald Denoueix e c'hourdoner d'an ampoent.
### Basketball
En eil rummad e c'hoari Hermine de Nantes.
### Handball
E-touez gwellañ skipailhoù Bro-C'hall emañ HBC Nantes.
### Rugbi
En trede rummad e c'hoari ar Stade Nantais.

## Melestradurezh
## Liammoù etrebroadel
### Gevelliñ
;Kêrioù gevellet
* Agadir , Souss-Massa-Draâ), abaoe 1993
* Kolozsvár  Treuzsilvania, abaoe 1991
* Cochabamba , abaoe 1999
* Dschang , Kornôg, abaoe 2002
* Durban , KwaZulu-Natal), abaoe 2004
* Jacksonville  (Stad Florida), abaoe 1985
* Kerdiz , abaoe 1964. War boulouard Naoned emañ ti-kêr Kerdiz
* Niigata , Chūbu), abaoe 1999
* Qingdao  (Shandong), abaoe 2005
* Recife , abaoe 2003
* Rufisque , Rannbarzh Dakar
* Saarbrücken  (Saarland), abaoe 1965. Ur blasenn e Saarbrücken zo anvet « Plasenn Naoned »
* Seattle  (Stad Washington), abaoe 1980
* Suncheon , abaoe 2007
* Tbilisi , abaoe 1979
;Emglevioù
* Artibonite , abaoe 2005
* Desdunes , abaoe 2005
* Jeriko , Sisjordania, abaoe 2001
* Nantes , abaoe 2009
* Pétion-Ville , abaoe 2005
* St. Martinville , Louisiana, abaoe 1993
### Koñsuldioù
Teir c'hoñsuliezh hollek a zo e Naoned : Tunizia staliet straed Boileau, Turkia kae François Mitterrand, hag Aljeria straed ar jeneral Buat.

## Gwelet ivez
* Iliz-veur Naoned
* Enez Naoned
* Istor Naoned
** Listenn maered Naoned
** Kastell Duged Breizh
** Skrid-embann Naoned, embann gant ar roue gall Herri IV, sinet e Naoned en 1598.

## Liammoù diavaez

* metropole.nantes.fr, lec'hienn ofisiel Naoned Meurgêr ha kêr Naoned

## Levrlennadur
* Adolphe Joanne : *Géographie du département de Loire-Inférieure*. Librairie Hachette et Cie. 1884
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù