Troad dativel

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **troad dativel** pe **dativ** pe **tro-reiñ** (saoz.: *dative case*; latin: *casus dativus*, diwar an henc'hresianeg: ἡ δοτικὴ πτῶσις, diwar ar verb *διδόναι* "reiñ") evit komz eus un droad yezhadurel pennañ a dalvez da verkañ en un doare rik an hini ma vez roet un dra bennak dezhañ/i, o klolaat alies gant an araogenn "da" e brezhoneg

Peurliesañ e talvez an droad dativel da verkañ peurliesañ renadenn dieeun ur verb. A-wezhoù avat e c'hell talvezout e da verkañ ivez renadenn eeun ur verb, da skouer e ruseg ec'h implijer an dativel da verkañ renadenn eeun ar verb "gervel (dre bellgomz)".

## Yezhoù skouer

Implijet e vez an droad dativel gant meur a familh-yezhoù dre ar bed, da skouer:

### [[Latin]]

Meur a implij he deus an droad dativel e latin estreget an arc'hwel pennañ, en o zouez:

* *Dativus finalis*: merkañ a ra an abeg pe ar pal, d.s. *venio auxilio* ("Dont a ran da (reiñ) sikour");
* *Dativus commodi (incommodi)*: merkañ a ra ar fed ma reer un dra bennak evit unan bennak, d.s. *Graecis agros colere* ("arañ ar parkeier evit Gresianiz")
* *Dativus possessivus*: merkañ a ra ar berc'henniezh, implijet alies gant ar verb-stagañ, kevatal da "kaout", d.s. *angelis alae sunt* ("d'an aelez ez eus eskell", d.l.e "an aelez o deus divaskell") 
* *Dativus ethicus*: merkañ a ra ar fed ma tenn ober ar verb d'an den merket gant an dativel, d.s. *quid mihi Celsus agit?* ("Fellout a ra din goût petra emañ Celcius oc'h ober");
* *Dativus auctoris*: kevatal da "heñvelout"/"hervez", d.s. *vir bonus mihi videtur* ("un den mat eo hervezon"/"Hañvlout a ra bezañ un den mat");

### [[Alamaneg]]

Peurliesañ e vez implijet an droad dativel da verkañ renadenn dieeun, da skouer:

: *Er gibt *'mir** da Buch''
: "Reiñ ra **din** al levr" 

Implijet e vez an dativel ivez da heul [[araogenn|araogennoù]] resis (''aus'', ''außer'', ''bei'', ''mit'', ''nach'', ''seit'', ''von'', ''zu'' and ''gegenüber''). Implijet e c'hell bezañ an droad dativel araogennoù all (''an'', ''auf'', ''hinter'', ''in'', ''neben'', ''über'', ''unter'', ''vor'', and ''zwischen'') evit merkañ ur stad lec'hiañ e lec'h an [[troad akuzativel|droad akuzativel]] a dalvez da verkañ ur c'hemm lec'h dinamek (''an'', ''auf'', ''hinter'', ''in'', ''neben'', ''über'', ''unter'', ''vor'', and ''zwischen''), keñveriit da skouer:

* **Dativel**
: ''Das Buch steht auf **dem** Tisch''
: ("War an daol emañ al levr": stad/lec'hiadur hep kemm lec'h)

* **Akuzativel**
: ''Ich stelle das Buch auf **den** Tisch''
: ("Lakaat a ran ar levr war an daol": kemm lec'h)

Seul wezh m'emañ stag un [[anv-kadarn] ouzh unnan eus an araogennoù ma rank bezañ implijet gante an droad akuzativel e rank bezañ merket an anv-se en akuzativel daoust ha ma c'hell bezañ renadenn dieeun ar frazenn, keñveriit da skouer:

* **Renadenn dieeun dativel**
: ''Ich sandte das Buch **zum** (= zu **dem**) Verleger''
: "Kas a ris al levr **d'an embanner**"

* **Renadenn dieeun akuzativel**
: ''Ich habe das Buch an meinen Freund weitergegeben''
: "Adkas a ris al levr **d'am c'heneil**"

=== [[Henc'hresianeg]] ===

Dres evel an an ''dativus'' e latin (gw. uheloc'h), he deus an droad dativel arc'hwelioù resis all e henc'hresiang, en o zouez::

: ''Dativus finalis'', d.s. **τῷ βασιλεῖ** μάχομαι ("Argadiñ evit ar roue");
: ''Dativus commodi/incommodi'', d.s. πᾶς ἀνὴρ **αὑτῷ** πονεῖ (Sophokles, ''Ajax'' 1366; "Pep hini a labour evitañ e-unan").
: ''Dativus possesivus'', d.s. **ἄλλοις** μὲν γὰρ χρήματα ἐστι πολλὰ καὶ ἵπποι, ἡμῖν δὲ ξύμμαχοι ἀγαθοί. (Thucycdides 1.86.3: "daoust ha m**'o deus** ar re all kalz a arc'hant, bigi ha kezeg, ni hon eus keneiled vat")
: ''Dativus ethicus'': implijet dreist-holl gant [[raganv-gour|raganvioù-gour]] evit merkañ ar sevended, d.s. τούτῳ πάνυ **μοι** προσέχετε τὸν νοῦν. (Demosthenes 18.178; "Taolit evezh, me ho ped")
: ''Dativus auctoris'': merker a ra [[graer (yezhoniezh)|graer]] un ober, d.s. πολλαὶ θεραπεῖαι **τοῖς ἰατροῖς** εὕρηνται. (Isokrates 8.39; "Meur a doare pareañ a zo bet kavet gant ar vezeion")
: ''Dativus instrumenti'': kevatal d'an [[troad instrumentel|droad instrumentel]], d.s. pμε κτείνει **δόλῳ**(Homer, ''Odysseüs'' 9.407) "Ma lazhañ ran **gant** un touelladur")
: ''Dativus modi'': merkañ ra an doare, d.s. **νόσῳ** ὕστερον ἀποθανόντα. (Thukydides 8.84; "Marvet **gant/abalamour** d'ur c'hleñved")
: ''Dativus mensurae'': merkañ a ra an diforc'h, d.s. **τῇ κεφαλῇ** μείζονα. (Plato, ''Phaedo'' 101a: "Ur **pennad** brasoc'h"); **μακρῷ** ἄριστος. (Plato, ''Lezennoù'' 729d; "**a-bell** an hini gwellañ")

=== [[Yezhoù slavek]] ===

Kemmañ a ra an [[lostger|dibennoù]] a dalvez da verkañ an dativel hervez ma vez staget ouzh un [[anv-gwan]] pe ouzh un [[anv-kadarn]], hag ivez hervez an [[niver (yezhoniezh)|niver]] hag ar [[jener]] da skouer.

E [[ruseg]] e talvez an dativel da verkañ renadeen dieeun ur verb dreist-holl hag ivez evit merkañ ar fed ma ac'h unna bennak davet pe betek ul lec'h pe un den all, da skouer:

* E ruseg:

: ''К врачу'' ("d'ar mezeg", d.l.e "da welet ar mezeg").

Evele en alamaneg e ranker implijout an dativel ivez da heul ur rummad [[araogenn|araogennoù]] gante un implij resis, d.s.

: ''По бокам'' ("a-hed ar riblennoù")

Implijoù all a c'hell kaout an dativel er yezhoù slavek ivez estreget an implijoù pennnañ-mañ, da skouer:

* E poloneg:

: da heul [[verb]]où resis, d.s.: ''dziękować komuś'' ("trugarekaat unan bennak"); ''pomóc komuś'' ("sikour unnan bennak"); ''wierzyć komuś'' ("krediñ unan bennak")

: e troiennoù resis, d.s. ''Czy podoba **ci** się piosenka?'' ("Ha plijout a ra dit ar ganaouenn-mañ?"); ''Jest **mi** zimno'' ("Riv am eus")

* ''dativus commodi'': evit merkañ ar fed ma raer un dra bennak evit unna bennak all, d.s. ''Zbuduję t**emu** człowiek**owi** dom'' ("Sevela rin un ti evit an den-mañ")

* pa vez tnnet kuit un dra bennak pe pa degouezh un dra bennak da unan bennak, d.s. ''Zdechł **im** pies'' ("Mervel a reas o c'hi"); ''Zabrali **mu** komputer'' ("Tennañ a rejont e urzhiataer dioutañ")

=== [[Armenieg]] ===

Peurliesañ e talvez an droad dativel, merket gant al [[lostger]] "''-ի''" (''-i'') pe "''-ին''" (''-in'') e rannyezhoù 'zo eus ar c'hornôg, da verkañ renadenn dieeun an ober, da skouer:
 
: շուն (''šun''; "ki") → շուն**ի** (''šun**i***; "d'ar c'hi"), d.s.:
:: շուն'''ի''' ուտելիք տալիս էիմ (''šun'''i''' utelik talis eim'')
:: "D'ar c'hi e rois boued" (= "Reiñ a ris boued d'ar c'hi" )

Implijet e vez ivez evit merkañ ar fed ma kemm lec'h un dra pe un den bennak o vont war-du un dra, ul lec'h pe un den bennak all (arc'hwel pennañ an [[troad lativel|droad lativel]]), da skouer:

: տուն (''dun''; "ti")→ տուն'''ին''' (''dun'''in***; "d'an ti"), d.s.:
:: տուն**ին** մօտեցայ (*dun*'in** modetsa'')
:: "Tostaat a raen **ouzh** an ti"

=== [[Yezhoù finnek-ougrek]] ===

Dreist-holl e talvez an dativel en [[hungareg]], merket gant al [[lostger]] "**-nak**/**-nek**" da verkañ renadenn dieeun un ober, da skouer:

: ''adtam ezt a könyvet Daniel**nek**''
: Reiñ a ris al levr-mañ **da** zDeniel"

Implijoù all he deus an droad-mañ ivez, da skouer: 

* an hevelep arc'wel hag an [[troad venefaktivel|droad benefaktivel]]

* implijet e lec'h ar [[troad c'henitivel|genitivel]] e troiennoù perc'hennañ, dreist-holl p'emañ liammet meur a anv ouzh egile renk-ouzh-renk kentreze ul liamm perc'henniezh, d.s.:
: ''Az anya kutyája'' ("Ki ar vamm")
: ''Az anyám''nak'' a kutyája''("Ki ma mamm")
: ''Az anyám kutyájának a feje'' ("Penn ki ma mamm") My mother's dog's head.

* evit pouezañ war un elfenn resis, d.s.:
: ''Neked'' van kutyád? ("Ha **c'hwi''' ac'h eus ur c'hi?")

### [[Yezhoù kaokazek]]

Implijet e vez ivez an droad dativel er yezhoù kaokazek, en o zouez ar jorjieg hag an tsezeg, kalz luzietoc'h ec'hj implijoù avat abalamour d'ar steudadur ergativel implijet gante, ha kenglotaat a ra implij an dativel gant arc'hwelioù troadoù all war un dro hervez degouezhioù yezhadurel resis, da skouer:

* E tsezeg:

:

Implijet e vez ivez evit merkañ ar berc'henniezh dre ma vank ar verb "kaout" (kv. "bezañ gant" e brezhoneg), d.s.:

:

## Gwelit ivez:
* Troad araogennek: implij an "droad dativel" er yezhoù gouezlek 

## Liammoù diavaez:
* Hungarian dative case from www. HungarianReference.com
* Dative Case in Russian
* Resources to learn Dative Case in Russian

## Mammennoù: