open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quibou

**Quibou** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh

FranceNormandieQuibouLaJoigne.jpg|Ar Joigne. 

* War lez ar stêr Joigne emañ Quibou.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Canisy hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 49 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,46% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe pevar soudard eus ar gumun e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, unan eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh e Châtelet, unan eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh e Charleroi, unan eus ar 6vet Rujumant Dragoned e Saint-Vincent hag unan eus an 2vet Rujumant Troadegiezh en Arsimont.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun e 1940.
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ti soudard SUAat d'ar 27 a viz Gouhere ha trizek den nann-soudard.
### 
* 2015: pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église_Saint-Rémy_de_Quibou_(4).JPG|An iliz katolik.
Quibou - Monument aux Morts.JPG|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Rémi*, adsavet.
* Monumant ar re varv ouzh moger an iliz katolik, luc’hskeudennoù gant ur blakenn e-koun ar soudarded stadunanat, luc’hskeudennoùMemorial Genweb.
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Saint-Martin-de-Bonfossé

**Saint-Martin-de-Bonfossé** zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Canisy hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800.
### 
* E 1832 e voe staget kumun Saint-Sauveur-de-Bonfossé (126 annezad e 1831) ouzh kumun Saint-Martin-de-Bonfossé (766 annezad e 1831).
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,41% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou waz eus ar gumun a voe lazhet d’an 22 1914 e Belgia e penn- kentañ ar brezel, ur c’horporal eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh e Châtelet hag ur soudard eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol.

#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e 1939.
* Bombezet e voe Saint-Martin d'an 18 a viz Even 1944.
* Dieubet e voe ar gumun d’ar 26 a viz Gouhere 1944.
* Lazhet e voe dek den nann-soudard eus ar gumun.
#### Brezelioù  didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'an 20 a viz Ebrel 1960 en Djebel Mokna en Aflou (departamant Tiaret).
### 
* 2015: pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSaintMartinDeBonfosseEglise.jpg|Diavaez an iliz katolik.
FranceNormandieSaintEbremondDeBonfosseEgliseFontsBaptismaux.jpg|Maen-font en iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, , e Saint-Martin, rummet.
* Maner Bonfossé, , rummet.
* Iliz katolik ar Salver, , e Saint-Sauveur, adkempennet,.
* Kastell Le Quesnot. 
* Monumant foran ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Monumant katolik ar re varv en iliz katolik *Sant Varzhin*, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1939-1945 ha Brezel Aljeria) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennad kar
* Saint-Sauveur-de-Bonfossé.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Saint-Romphaire

**Saint-Romphaire** a zo ur gumun a wezhall e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Vire emañ ar gumun.
## Dezougen
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 34 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,57% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou anezhe e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, unan e Rossignol d’an 22 1914, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa, egile en Oret d’an 23, korporal er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas pevar den nann-soudard, ur babig en o mesk.
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d’ar 7 a viz Mae 1954 e Ðiện Biên Phủ  en  Tonkin er Viêtnam.
### 
* 2015 : pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
* 2016: kumunioù Gourfaleur, La Mancellière-sur-Vire, Saint-Romphaire ha Saint-Samson-de-Bonfossé a ya d'ober ur gumun nevez anvet Bourgvallées.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Romphaire.jpg|Diavaez an iliz katolik.
Saint-Romphaire - Église (Chœur).jpg|Keur an iliz.

* Iliz katolik *Sant Romphaire*, .

Monument aux morts de Saint-Romphaire.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv er vered e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Bourgvallées, 
* Gourfaleur, 
* La Mancellière-sur-Vire,
* Saint-Samson-de-Bonfossé.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Saint-Samson-de-Bonfossé

**Saint-Samson-de-Bonfossé** a zo ur gumun a wezhall e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Gerdarzh
* *prebenda Sancti Samsonis* e 1146 ;
* diwar Samzun, manac'h, eskob Dol. 
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 40 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 7,86% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou anezhe e   Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, unan e Charleroi, korporal er 25vet Rujumant Troadegiezh e oa, egile e Châtelet, korporal er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, tri anezhe a oa tud nann-soudard.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur bleniour eus ar gumun d'ar 24 a viz Mae 1959 en ospital en  Orléansville.
### 
* 2015: pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
* 2016: kumunioù Gourfaleur, La Mancellière-sur-Vire, Saint-Romphaire ha Saint-Samson-de-Bonfossé a ya d'ober ur gumun nevez anvet Bourgvallées.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église de Saint-Samson-de-Bonfossé.jpg|Diavaez.
Église de Saint-Samson-de-Bonfossé - Clocher.jpg|Ar c'hloc'hdi.
Église de Saint-Samson-de-Bonfossé - Choeur.jpg|Ar c'heur.
Église de Saint-Samson-de-Bonfossé - Nef (2).jpg|An nev.
Église de Saint-Samson-de-Bonfossé - Autel.jpg|An aoter.
Église de Saint-Samson-de-Bonfossé - Statue de Saint Samson.jpg|Delwenn Sant Samzun.

* Iliz katolik *Sant Samzun*, -.

Saint-Samson-de-Bonfossé - Monument aux Morts.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv er vered e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik,  luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Bourgvallées, 
* Gourfaleur, 
* La Mancellière-sur-Vire,
* Saint-Romphaire.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Soulles

**Soulles** a oa ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Soulles emañ ar gumun.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,76% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri soudard eus ar gumun e Belgia d'an 22, e penn- kentañ  ar brezel, er 25vet Rujumant Troadegiezh e oant o-zri, daou e Charleroi hag unan en Oret.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas  ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel d’an 10 a viz Even 1940 e Montblainville e departamant Meuse (Bro-C'hall).
* Emgann Normandi, 1944: mervel a reas pevar den nann-soudard e miz Gouhere, tri a voe lazhet gant ur vombezadeg, an hini all gant ur vindrailhadeg; unan anezho a oa bet ganet e Sant-Mikael-Plelann (Breizh).
### 
* 2015: pa voe diskaret Kanton Canisy e voe lakaet ar gumun e Kanton Saint-Lô-2.
* 2019 : bodet e vez ar gumun e Bourgvallées.
## Monumantoù ha traoù heverk

Soulles - Ferme de la Cour.JPG

* Maner-ti-feurm *La Cour de Soulles*, .

Église Saint-Martin de Soulles.JPG|An diavaez.
Église Saint-Martin de Soulles - Porche.JPG|Ar porched.
Église Saint-Martin de Soulles - Nef.JPG|An nev.
Église Saint-Martin de Soulles - Chapelle méridionale.JPG|Chapel Su.
Église Saint-Martin de Soulles - Chapelle septentrionale.JPG|Chapel Norzh.
Église Saint-Martin de Soulles - Maître-autel.JPG|An aoter-vras.
Église Saint-Martin de Soulles - Benitier.JPG|Ar piñsin.
Église Saint-Martin de Soulles - Pierre tomabale du curé Sanson.JPG|Maen-bez ar Person Sanson.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, .
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Kastell, 1869.
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Sturnia erythropygia

***Sturnia erythropygia*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sturnidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* *Sturnia erythropygia andamanensis*, Beavan, 1867, en Inizi Andaman,
* *S. e. erythropygia*, Blyth, 1846, e hanternoz Inizi Nikobar,
* *S. e. katchalensis*, e kreiz Inizi Nikobar.

## Liammoù diavaez
*  ''Sturnia erythropygia'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Sturnia erythropygia'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Thomas Gee

**Thomas Gee** (24 Genver 1815 – 28 Gwengolo 1898) a oa ur prezeger protestant kembreat, kazetenner, embanner ha mouller.

Ganet e voe e Dinbych, e hanternoz Kembre. Da bevarzek vloaz e krogas da labourat e ti-moullañ e dad, met kenderc’hel a reas da vont d’ar skol war un dro.

E 1837 ez eas da Londrez da beurzeskiñ ar vicher mouller ha distreiñ da Zinbych er bloavezh war-lerc'h evit plediñ gant e vicher e Gwasg Gee. Stagañ a reas ivez da brezeg en ur chapel bresbiterian. Anvet e voe da bastor presbiterian e Bala e 1847, ha diwar neuze e roas kalz amzer d’an *Ysgol Sul* (un doare katekiz, da Sul) ha d’ar stourm a-enep ar boeson. 

E-touez an traoù embannet gant e di-moullañ e ranker menegiñ *[[Y Traethodydd]]*, kelaouenn gembraek an Iliz Presbiterian a zeue er-maez peder gwech ar bloaz, *[[Y Gwyddoniadur Cymreig]]* ("Encyclopaedia Cambrensis") ha geriadur saozneg-kembraeg Daniel Silvan Evans (1868), met e labour pennañ a-fet embann kembraeg e voe ar gelaouenn *[[Baner Cymru]]* ("Banniel Kembre"), savet e 1857 hag unvanet gant *[[Yr Amserau]]* ("An Amzerioù") daou vloaz war-lerc’h, da ober *[[Baner ac Amserau Cymru]]*. 

Ur plas bras a gemeras ar gelaouenn-se e buhez Kembre ha kas a reas war-raok mennozhioù ar vrogarourien hag an emrenourien. Reiñ a rae Thomas Gee hag e gelaouenn skoazell d’al luskad Cymru Fydd. Stourm a reas evit ma vefe dispartiet ar Stad diouzh an Iliz anglikan ha stourm a reas ivez evit ma vefe savet skolioù distag diouzh an ilizoù. Daremprediñ a rae an Eisteddfodoù ingal. Pa varvas e 1898 e voe ur mor a dud o tont d’e obidoù.

## Liamm diavaez
*Y Bywgraffiadur Cymreig Ar-lein
Sturnia

***Sturnia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Sturnia blythii]]*,
* *[[Sturnia erythropygia]]*
** *S. e. andamanensis*, *erythropygia* ha *katchalensis*,
* *[[Sturnia malabarica]]*
** *S. m. malabarica* ha *nemoricola*,
* *[[Sturnia pagodarum]]*,
* *[[Sturnia sinensis]]*.

Pemp (5) isspesad en holl ; o c'havout a reer en Azia.

## Rummatadur
Ar genad a voe disheñvelet an holl spesadoù anezhañ diouzh reoù *[[Sturnus]]* da-heul embannadennoù skiantel deuet e-maez e 2008.

## Notennoù ha daveennoù
Seziz Yorktown

**Emgann Yorktown** anvet ivez **Battle of Yorktown**, the **Surrender at Yorktown**, **German Battle** pe c'hoazh **Siege of Little York** (Seziz Yorktown) kroget d'an 29 a viz Gwengolo 1781 hag echuet d'an 19 a viz Here 1781 a oa bet un trec'h kadoniel meur gant nerzhioù kevredet ar Continental Army gant ar jeneral George Washington en e benn, harpet gant lu Bro-C'hall renet gant Jean-Baptiste Donatien de Vimeur, kont de Rochambeau, enebet ouzh al lu saoz renet gant al lord ha letanant jeneral Charles Cornwallis.

Darvoud pennañ Kampagn Yorktown e voe ar sez war kêr Yorktown. Ouzhpenn da-se e voe an emgann meur diwezhañ war zouar e-pad Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet war tiriad Norzhamerika. Gant kodianidigezh Charles Cornwallis, hag e arme graet prizoniet, gouarnamant Bro-Saoz a voe rediet da gregiñ da atropiñ evit klask un tu d'en em dennañ diouzh ar brezel koustus-se. An trec'h a roas nerzh d'ar reveulzierien amerikan a oa o vont war zigresk, ouzhpenn-se e roas brud mat d'ar brezel e Bro-C'hall. Eus un tu all ar c'holl-se evit Bro-Saoz a lakaas ar bobl da goll e entan er brezel hag er c'hoant da zerc'hel an trevadennoù amerikan.
## Urzhiadur an nerzhioù
* *Pennad spisoc'h : gwelet* Urzhiadur an nerzhioù e Yorktown
Endaf Emlyn

**Endaf Emlyn Jones** ganet e 1944 e Bangor, zo ur sonaozour ha kaner kembraek. Kanañ a rae el lazoù Injaroc ha Jîp.

## Pladennoù
* *Hiraeth* (1974, albom vinil, Recordiau'r Dryw WRL 537)
* *[[Salem (pladenn)]]* (1974, albom vinil, , Recordiau Sain 1012M)
* *Syrffio Mewn Cariad* (1976, albom vinil, Recordiau Sain 1051M)
* *Halen Y Ddaear* - gyda Injaroc (1977, albom vinil, 12", Recordiau Sain 1094M)
* *Dawnsionara* (1981, albom vinil, Recordiau Sain 1206M)
* *Dilyn Y Graen* - casgliad (2001, Albwm 4 CD, Recordiau Sain SCD 2287)
* *Deuwedd* (2009, Albwm CD, Recordiau Sain SCD 2603)
Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed

D'ar 1 a viz Genver 2017 ez eus, en departamant:
* 1 veurgêr
* 4 c'humuniezh tolpad-kêrioù,
* 16 kumuniezh kumunioù.

## Notennoù


## Pennadoù kar

* Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù Penn-ar-Bed
* Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor • Etrekumuniezhioù Il-ha-Gwilen • Etrekumuniezhioù Liger-Atlantel • Etrekumuniezhioù ar Mor-Bihan
Bourgvallées

**Bourgvallées** a zo ur gumun e departamant ar Manche e Bro-C'hall, unan eus an departamantoù savet diwar Normandi gozh.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### 
* Krouet e voe kumun nevez Bourgvallées e 2016, bodet enni kumunioù kozh Gourfaleur, La Mancellière-sur-Vire, Saint-Romphaire ha Saint-Samson-de-Bonfossé.
* Kresket e voe ar gumun e 2019 goude bodañ kumunioù Soulles ha Le Mesnil-Herman.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Gourfaleur, 
* La Mancellière-sur-Vire, 
* Le Mesnil-Herman,
* Saint-Romphaire,
* Saint-Samson-de-Bonfossé,
* Soulles.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Cherchez la femme

***Cherchez la femme*** ("Klaskit ar vaouez") zo ur bomm gallek a vez implijet el lennegezh polis saoznek.

## Cherchez la femme e ''Les Mohicans de Paris''
Dont a ra ar bomm-se eus ar romant gallek *Les Mohicans de Paris* gant Alexandre Dumas, ma lenner :

*Cherchez la femme, pardieu ! cherchez la femme !*

Meur a wech e kaver ar frazenn er romant; hec'h adkavout a reer er pezh-c'hoari a voe savet diwar ar romant e 1864, ma lenner :

*Il y a une femme dans toutes les affaires ; aussitôt qu'on me fait un rapport, je dis : « Cherchez la femme ! »</blockquote>

== Lennegezh ==
Meneget eo ar frazenn 
* e meur a enklask graet gant [[Sherlock Holmes]]
* en danevell *Cherchez La Femme'' gant O. Henry 
* er romant Bluebeard (1987) gant Kurt Vonnegut.
* er romant The Black Dahlia gant James Ellroy e 1987 .

## Filmoù
*er film 'Chinatown' ma lavar Evelyn Mulwray (Faye Dunaway) da Jake Gittes (Jack Nicholson) "Cherchez la Femme".

## Liammoù diavaez
* http://www.phrases.org.uk/meanings/cherchez-la-femme.html

## Notennoù
Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe

**Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe** (** e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ Kumuniezh kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe ha Kumuniezh kumunioù Bro Pleiben, hep kumun Kemeneven ha gant kumun Sant-Segal.

## Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 17 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:

#Dineol
#Gouezeg
#Kast
#Kastellin
#Kloastr-Pleiben
#Lannedern
#Lennon
#Lotei
#Meilh-ar-Wern
#Pleiben
#Ploeven
#Plonevez-Porzhe
#Ploudiern
#Sant-Kouled
#Sant-Segal
#Sant-Vig
#Tregarvan


## Prezidanted
* Abaoe 2017 : Gaëlle Nicolas (LR), maerez Kastellin.

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 55 skoliad (3,1 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Gwelout ivez
* Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed

## Liammoù diavaez
* Communauté de communes Pleyben-Châteaulin-Porzay

## Notennoù ha daveennoù
CDK Technologies

**CDK Technologies** a zo ur chanter-bigi breizhat e Porzh ar Forest. Savet eo bet e 1984 gant Hubert Desjoyeaux. 

En Oriant emañ an isembregerezh Keroman Technologies.

## Un nebeud bigi

* 2015: 
** Banque Populaire VIII
** Safran 2
** Trimaran Macif
* 2011: 
** Race for Water
** SMA
* 2010: Maître CoQ
* 2007: Finistère Mer Vent
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon

**Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon** (** e galleg) a zo anezhi ur gumuniezh kumunioù savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre kumunioù eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Istor
Krouet e voe ar gumuniezh diwar vod Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon ha Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon, hep kumun Sant-Segal.

## Kumunioù
D'ar 1añ a viz Genver 2017 ez ae 10 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:

#Argol
#ar Faou
#Kameled
#Kraozon (sez)
#Landevenneg
#Lañveog
#Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h
#Roskañvel
#Rosloc'hen
#Terrug


## Prezidanted
* 2017-2020 : Daniel Moysan (Tu-dehoù diseurt), maer Kraozon
* Abaoe 2020: Mickaël Kerneis (Tu-gleiz diseurt), maer Rosloc'hen

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 103 skoliad (6,4 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Liammoù diavaez
* 

## Notennoù ha daveennoù
François Bouchot

François Bouchot, ganet e Pariz d'an 29 a viz Du 1800 ha marvet er memes kêr d'ar 7 a viz C'hwevrer 1842, a oa ul livour hag engraver gall.

## Taolennoù

Dugommier.png|*Poltred ar jeneral [[Jacques François Dugommier|Dugommier]]* (1836)
Jean Victor Marie Moreau (1792).jpg|*Poltred [[Jean Victor Marie Moreau]]* (1792)
Bouchot - Le general Bonaparte au Conseil des Cinq-Cents.jpg|*Ar Jeneral Bonaparte e kuzul ar pemp kant* (1840)
Marceau mort Bouchot François musée Chartres Eure-et-Loir (France).jpg|*Marv [[François Séverin Marceau-Desgraviers|Marceau]]*, berrdres
François Séverin Marceau

**François Séverin Marceau-Desgraviers**, lesanvet Jeneral Marceau, ganet d'ar 1añ a viz Meurzh 1769 e Chartres ha marvet d'an 21 a viz Gwengolo 1796 en Altenkirchen (Rheinland-Pfalz), a oa ur jeneral gall da vare an Dispac'h Gall.

Brudet e oa da vezañ paotr koant, kalonek, ha troet war ober ar mad ha difenn ar bobl diouzh feulster ar brezel.

## Yaouankiz
François Séverin Marceau-Desgraviers a zo mab d'ur prokulor evit un dalc'h eus Chartres, e dazont a voe raksoñjet e bed ar Gwir ; a-benn ar fin e choaza an hent milourel hag emzelet e voe d'an oad a 16 vloaz en troadegiezh d'an 2 a viz Kerzu 1785, e rejimant Angoulême. 

Setu penaos e oa bet taolennet gant gerioù Hippolyte Maze, François Séverin Marceau « était grand et bien fait […] les yeux grands et brun […] le teint pâle, la bouche […] couverte par une fine moustache rousse ; de longs cheveux châtains […] l’ensemble de sa personne était plein de distinction et d’élégance ».

## Buhez soudard
Pa grog an Dispac'h gall, emezeliñ a ra er Gward broadel parizian d'ar 14 a viz Gouhere 1789. E miz Here ez eo kabiten gwarda broadel Chartres. E 1791, emezelet eo er 1añ batailhon emouestlidi Eure-et-Loir. Dilennet eo kabiten eus an eil gompagnunezh d'ar 6 a viz Du. Graet e vez adjudant-major anezhañ d'ar 1añ a viz Kerzu, goude-se ez eo enoret letenant-koronal a eil d'ar 25 a viz Meurzh 1792.

## Marv
Tizhet e oa bet gant ur soudard tirolian e koad Höchstenbach ha prizoniet. An arc'hdug Karl von Österreich-Teschen penn e enebourien en devoa klasket sikour anezhañ dre kas medisined, met marvet e oa memestra. Beziet e voe e kamp Koblenz enoret gant tennoù kanol eus an div lu.
Jacques-Louis David

**Jacques-Louis David** a oa ul livour hag ezel eus ar Goñvañsion vroadel c'hall, ganet d'an 30 a viz Eost 1748 e Pariz ha marvet d'an 29 a viz Kerzu 1825 e Brusel. Gwelet eo evel penn al luskad nevezklasel, el liverezh dreist-holl. Degaset en devoa un troc'h da geñver an arz galant ha pampalart a oa el livadurioù rococo eus an XVIIIvet kantved. Al luskad-se gant François Boucher ha Carl Van Loo na blije ket da David a yeas neuze gant un hent e-liamm gant an hengoun klasel doare Nicolas Poussin en ur adkemer tresoù Gres ha Roma kozh. Ar pal hervez David a oa klask « adneveziñ an arzoù en ur ziorren un doare livañ hag a c'hellfe bezañ degemeret evel o re a gant tud klasel Gres ha Roma gozh»

Stummet en Académie royale de peinture et de sculpture, brudet e voe adal 1784 gant an daolenn *[[le Serment des Horaces]]*. Ezel eus an akademiezh roueel, deuet e oa da vezañ enebour dezhi e-pad an Dispac'h gall. Er memes mare e krog gant ur vuhez politikour en ur zont da vezañ kannad er Goñvañsion vroadel. Ouzhpenn da-se e voe unan eus pennoù meur Gouelioù ar Reveulzi.

Votet en devoa evit marv Loeiz XVI, kamalad bras e voe gant Maximilien de Robespierre ar pezh a zegasas dezhañ kudennoù pa voe roet lamm d'e ren. David a voe toullbac'het. E-pad mare ar Bodad-ren e reas un harz d'e obererezhioù politikel ha dont da vezañ ezel en Institut de France. Entanet bras e oa gant Napoleon Bonaparte. En em lakaat a reas en e servij pa voe erruet mare an Impalaeriezh, sevel a raeas neuze evitañ e bennoberenn *[[Le Sacre de Napoléon]]*.
Hypothymis azurea

***Hypothymis azurea*** a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Monarchidae.

Anvet e voe *Muscicapa azurea* (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad warn-ugent anezhañ :
* *Hypothymis azurea abbotti*, en inizi Babi ha Reusam (er-maez da walarn Sumatera),
* *H. a. aeria*, e Maratua (er-maez da reter Borneo),
* *H. a. azurea*, Boddaert, 1783, e Filipinez (nemet e Camiguin)
* *H. a. catarmanensis*, e Camiguin (kreisteiz Filipinez),
* *H. a. ceylonensis*, e Sri Lanka,
* *H. a. consobrina*, e Simeulue (er-maez da walarn Sumatra),
* *H. a. forrestia*, en enezeg Mergui (er-maez da gornôg Myanmar),
* *H. a. galerita*, e mervent ha gevred Thailand,
* *H. a. gigantoptera*, e Bunguran (Inizi Natuna, Mor Su Sina),
* *H. a. idiochroa*, e Car Nicobar (hanternoz Inizi Nikobar),
* *H. a. javana*, e Jawa,
* *H. a. karimatensis*, e Karimata (er-maez da gornôg Borneo),
* *H. a. leucophila*, e Siberut (er-maez da gornôg Sumatera),
* *H. a. montana*, e hanternoz ha kreiz Thailand,
* *H. a. nicobarica*, e kreisteiz Inizi Nikobar,
* *H. a. oberholseri*, e Taiwan,
* *H. a. opisthocyanea*, en Inizi Anamba (Mor Su Sina),
* *H. a. penidae*, e Penida (e-kichen Bali),
* *H. a. prophata*, e Malezia, Sumatera ha Borneo,
* *H. a. richmondi*, en Enggano (er-maez da vervent Sumatera),
* *H. a. styani*, eus India ha Nepal da c'hevred Sina ha Viêt Nam,
* *H. a. symmixta*, e kornôg ha kreiz enezennoù Sunda bihanañ,
* *H. a. tytleri*, (Beavan, 1867), en Inizi Andaman.

## Liammoù diavaez
*  ''Hypothymis azurea'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hypothymis azurea'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù
Eugène Delacroix

**Eugène Delacroix** a oa ul livour gall ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1798 e Charenton-Saint-Maurice hag aet da Anaon d'an 13 a viz Eost 1863 e Pariz. Merzhet e oa bet e-pad saloñs Salon de peinture et de sculpture 1824, savet en doa er bloavezhioù goude-se oberennoù awenet gant istorigoù istorel pe lennegel kement ha gant darvoudoù e amzer pe e veaj er Maghreb. D'an oad a 40 vloaz, e vrud a zo uhel a-walc'h evit kaout koumanantoù gant ar Stad c'hall.

E bed ar pentur gall en XIXvet kantved, Delacroix a vez lakaet war-raok evel arzour pennañ al luskad romantel. Livet en doa bet war taolennoù pe savet kinkladurioù solieroù ha savadurioù foran. Marvet eo e 1863 gant an dorzhellegezh d'an oad a 65 bloaz. War e lerc'h e oa chomet engravadurioù lies, pennadoù bet skrivet evit kelaouennoù hag ur skrid-buhez a voe embannet nebeut amzer goude e varv hag adembannet abaoe.
Patrick Denieul

**Patrick Denieul** ganet e 1971 a zo ur skrivagner romantoù, skrivagner evit ar c'hoariva ha skrivagner foran. Alies en deus bet labouret evit mediaoueg Jean-Michel Bollé, hini kêr Redon. Labourat a ra war ur romant liammet ouzh tudenn Belfegor, o heuliañ hent romantoù Arthur Bernède. Labouret en deus evit ti-kêr Redon e-liamm gant an dudenn Belfegor.

Entanet bras eo gant ar skrivagnerien Arzhur Bernede ha Lewis Carroll.

Patrick Denieul a oa krog da skrivañ e 1997. Mestr-skol eo deuet da vezan e 2017.

## Labourat e Brezhoneg
Er bloavezh 2017 en deus bet labouret gant skolajidi an hentenn Brezhoneg e Skolaj ar C'hleuz Sant-Jozeb e Redon evit sevel senario un heuliad filmigoù e brezhoneg war Belfegor, anvet *[[Met piv eo Belfegor ? (heuliad filmoù)|Met piv eo Belfegor ?]]*. Ma n'eo ket brezhoneger an aozour, labouret en deus e galleg o teskiñ d'ar re yaouank na penaos skrivañ ur senario ha sevel ur story-board. Ar skolajidi a sikouras anezhañ ivez da lakaat e Brezhoneg frouezh al labour. Ar steuñv a zo ledanoc'h dre ma vez kêr Redon o lakaat pouez evit reiñ brud en-dro d'an dudenn Belfegor e Redon kêr Arzhur Bernede.

## Oberennoù
* *Une histoire des faïenceries de Quimber*, CMD, Montreuil-Bellay, 1998
* *Le chouchenn, l’élixir des dieux*, CMD, Montreuil-Bellay, 1999
* *Job de Locronan*, CMD, Montreuil-Bellay, 1999
* *Les rochers sculptés de Rothéneuf*, CMD, Montreuil-Bellay, 1999
* *En liaison avec Max: correspondances réelles et fantasmatiques entre René-Guy Cadou et Max Jacob*, Akta ar c'holok Cadou, Joca Séria, Naoned, 1999
* *Vieux métiers de Bretagne*, embannadurioù Le Télégramme, Brest, 2001
* *Saisons de noces, (mariages bretons d’autrefois)*, embannadurioù Le Télégramme, Brest 2002
* *Les mari morgans et autres légendes de la mer*, Patrick Denieul gant Pascal Moguérou ha Patrick Jézéquel, embannadurioù Avis de Tempête, 6/04/2000 
* *Ciel mon mari est muté en Bretagne ! : Manuel de savoir-vivre à la mode de Bretagne*, Patrick Denieul ha Yann Wehrling evit ar skeudennaouiñ, embannadurioù Le Telegramme, 1/01/2003 
* *Ports Pirates*, embannadurioù d’Orbestier, Les Sables d’Olonne, 2004 
* *Le secret du talisman*, embannadurioù d’Orgestier, Les Sables d’Olonne, 2005
* *Julot Biscoto et le Trésor du Bouzoustan*, produet e-unan, gant sikour les studios Co-Le Label ha la compagnie de marionnettistes Drolatic Industry, Redon, 2006 (embanner : Coop Breizh)
* *Panique chez Mac Harpett*, Patrick Denieul, Gilles Debenat, Cédric "Le Voilà Voilà" Levaire, Delphine Le Breton, levr-pladenn, 01/01/2013

## Liammoù diavez
* Patrick Denieul war Babelio
* Atersadenn Patrick Denieul war Lewis Carroll
* Patrick Denieul war Data Bnf
## Notennoù ha daveennoù
Familh Trump

**Familh Donald Trump**, 45 prezidant Stadoù-Unanet Amerika, a zo ur familh stadunanat galloudus e bed an aferioù (gwerzhañ ha sevel tiez, dudioù, aferioù arc'hant) hag er bed politikel. Familh tostañ Donald Trump a zo deuet da vezañ ar *[[First Family of the United States]]* (familh ar prezidant). Ul lodenn eus ar familh Trump zo a orin eus Alamagn.

## Ar familh

January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|Donald Trump
Melania Trump official portrait (cropped).jpg|Melania Trump
Donald Trump, Jr. (53808883476) (cropped).jpg|Donald Trump Jr.
Ivanka Trump official portrait (cropped 2).jpg|Ivanka Trump
Eric Trump by Gage Skidmore.jpg|Eric Trump
Tiffany Trump RNC July 2016.jpg|Tiffany Trump
Barron Trump at Donald Trump's second inauguration (2).jpg|Barron Trump


## Familh tost
### Melania Trump
Melania Trump (ganet Knavs), a zo trede gwreg Donald Trump, ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1970 e Novo Mesto, Yougoslavia (Slovenia hiziv-an-deiz). Bet he deus bet ur vuhez vicherel hir evel maouez evit ar poltredoù ; an eil gwreg d'ur prezidant stadunanat eo a orin estren. 
### Bugale
Trump en deus bet 5 bugel adal tri dimeziñ : Don Jr., Ivanka, hag Eric Trump gant Ivana Trump, Tiffany Trump gant Marla Maples, ha Barron Trump gant ar First Lady Melania Trump.
#### Don Jr., Ivanka, hag Eric Trump
Tri bugel koshañ Donald Trump, bet gant e wreg kentañ, Ivana Trump, o deus bet ur roll pouezus en dilennadegoù prezidant. An holl anezho a voe pedet lies e-pad abadennoù skinwel pe skingomz ar c'hampagn. Deuet e oant da vezañ degemennerien Donald Trump. Goude trec'h an tad, an holl anezho a voe lakaet da izili skipailh da c'hortoz ar prezidant. Dindan urzhioù Donald Trump e oa ivez pennoù meur an Trump Organization. Goude ar mare da c'hortoz, Donald Jr. hag Eric Trump a voe fiziet enno ar garg d'ober war-dro skourr an tisaverezh d'ar familh. Ivanka Trump a zilojas da Washington, D.C. gant he gwaz Jared Kushner, a oa bet fiziet ennañ ur roll a kuzulier evit ar White House.
Samantha Davies

**Samantha Davies**, bet ganet d'an 23 a viz Eost 1974 e Portsmouth (Bro-Saoz), a zo ur vageerez-dre-lien vreizhveuriat. 

Emañ o chom e Tregon ha bageal a ra e Porzh ar Forest.

## Loreadeg
### E-bourzh ''Roxy''
* 10 e Transat Jacques Vabre 2007
* 7 e Transat B to B 2007
* 5 e STAR 2008
* 4 e Vendée Globe 2008-2009, e 95 devezh 4 eurvezh ha 39 munutenn, nemet 1 e 20 min muioc'h eget Marc Guillemot
* 4 e Transat AG2R 2010 gant Romain Attanasio

### E-bourzh bigi all
* 11 e Transat 6.50/Mini-Transat 2001
* 6 e Volvo Ocean Race 2014-2015
* 5 e Transat Jacques Vabre 2015 gant Tanguy de Lamotte

### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Yann-Vari Nikolaz

**Yann-Vari Nikolaz**, ganet d'an 23 Kerzu 1849 e Plougerne ha marvet d'ar 27 Mae 1899 e Ploudiern, oa ur beleg, troer ha skrivagner breizhat. Persoun e voe e Lanrieg hag e Ploudiern.

Sevel a reas meur a levr diwar-benn ar relijion. Merour *[[Kannad ar Galoun Zakr]]* e voe ivez. E 1894 e labouras da reizhañ Buhez ar Zent, al levr savet gant Gabriel Morvan hag a oa bet embannet evit ar wech kentañ dek vloaz a-raok, e 1884.

Lakaat a reas e brezhoneg Leon *Histoèr Santél* ar chaloni Yerom Buleon hag a voe embannet goude e varv gant Alan an Habask, person Kloar-Karnoed.
 
## Oberennoù
* 1896 : *[[Levrig-dourn an apostolaj ar beden]]*, Kerangall.
* 1898 : *[[Hent ar groaz]]*, Kerangall.

## Troidigezhioù
* 1895 : *[[Kenteliou euz ann aviel]]* (diwar *Les Évangiles des dimanches et fêtes*), moullerezh Kerangall, Kemper.
* 1900 : *[[Histor zantel]]*, Kerangall, Kemper, kendroet gant Alan an Habask diwar *Histoér Santél* gant Yerom Buleon.

## Skrid adwelet ha reizhet gantañ
* 1894 : *[[Buhez ar Sent|Buhez ar Zent]] [[Gabriel Morvan]], adwelet ha reizhet gant an aotrou Nikolaz*, moullerezh Kerangall, Kemper.

## Notenn
Dee Caffari

**Denise Caffari** pe **Dee Caffari**, bet ganet d'an 23 a viz Genver 1973 e Watford (Hertfordshire, Bro-Saoz), a zo ur vageerez-dre-lien vreizhveuriat.

D'an 18 a viz Mae 2006, goude 178 devezh war vor, eo kentañ bageerez oc'h ober tro ar bed hec'h-unan hep skoazell a reter da gornôg.

E 2008 emañ da 8 er redadeg STAR (*Single-handed Trans-Atlantic Race*) e-bourzh *[[Aviva]]*.

Er redadeg Vendée Globe 2008-2009 emañ da 6, ha setu hi an hini gentañ oc'h ober tro ar bed hec'h-unan a reter da gornôg hag a gornôg da reter.
Benoît Hamon

**Benoît Hamon** (ganet e Lokournan d'ar 26 a viz Mezheven 1967) zo ur politiker gall a orin breizhat hag un ezel eus ar Strollad Sokialour. Goude bet o chom e Brest ez eas gant e dud da Senegal e-pad meur a vloaz.

War ar renk emañ evit dilennadeg prezidant ar republik e 2017, en anv ar PS. E-touez e vennozhioù : sevel ur palez d'ar galleg.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Pennad e-barzh Marianne (sizhunieg)
Madeg (sant)

**Sant Vadeg** a oa abad ha sant breizhat er .
Diskibl e oa da Sant Winog. Mont a reas betek Thérouanne gantañ ha sevel abati Wormhout, ur savadur e koad a zo aet da get gant red an amzer. lidet d'ar 4 a viz Genver.
Isabelle Autissier

**Isabelle Marie Clotilde Autissier**, bet ganet d'an 18 a viz Here 1956 e Pariz, a zo ur vageerez-dre-lien, an hini gentañ oc'h ober tro ar bed en ur redadeg e 1991, un ijinourez agronomour (graet he deus he studi e Skol Vroadel Uhel Roazhon), un animatourez skingomz hag ur skrivagnerez c'hall. Prezidantez WWF Frañs eo ivez abaoe miz Kerzu 2009.
Bertrand de Broc

**Bertrand de Broc**, bet ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1960 e Kemper, a zo ur bageer-dre-lien breizhat. 

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Anne Liardet

**Anne Liardet**, bet ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1961 e Bourges (Bro-C'hall) ha desavet e Brest, a zo ur vageerez-dre-lien vreizhat. Emañ o chom e Daoulaz.

## Loreadeg

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Istor Santel

**Istor Santel** a veze lavaret eus levrioù Istor katolik savet diwar skridoù eus ar Bibl.

## E brezhoneg
Pevar skrid brezhonek zo en anv-se : 
* *Histoér Santél de ziskein er burhudeu en des groeit en Eutru Doué ar en doar*, moullerezh Galles, Gwened, 1896, adembannet e 1900, 1902 ha 1911, e brezhoneg Gwened
** *Histor zantel da zeski ar burzoudou en deuz great Doue var ann douar*, Kemper, 1900, e brezhoneg Leon
** *Histoar Zantel da zeskin ar burzudou en deuz gret an otrou Doue war an Douar* e 1899 ha 1904, e brezhoneg Treger
* *Histor Zantel*, Eozen-Vari Madeg, 1929
A-raok-se e oa bet un *[[Istor an Testamant Coz hag an Testamant nevez]]* e 1869.
 
## Amzer an Iliz
Krog eo istor an iliz gant an ebestel, an daouzek den a stagas da skignañ an Aviel.


Liber floridus BNF Arche de Noe fo 45 p 115.png|*[[Arc'h Noe]]*, el *[[Liber floridus]]* (*c*. 1260)
Bruegel d. Ä., Pieter - Tower of Babel - Museum Boijmans Van Beuningen Rotterdam.jpg|*[[Tour Babel (Brueghel)|Tour Babel]]*Pieter Brueghel gozh (*c.* 1568)
Vitrail Arbre de Jessé Notre-Dame de Paris 20109 04.jpg|Gwerell Gwezenn YeseIliz-veur Notre-Dame, *c.* 1864
005.Cain Slays Abel.jpg|Marv AbelGustave Doré, 1866
Saint Mary Magdalene Church (Columbus, Ohio) - mosaic, Abraham offers Isaac.jpg|Abraham oc'h aberzhiñ e vab IsaacSaint Mary Magdalene Church,Colombus, Ohio (1934)


## Notennoù
Sébastien Audigane

**Sébastien Audigane**, bet ganet d'an 9 a viz Meurzh 1968 e Brest, a zo ur bageer-dre-lien hag ur merdeer breizhat.
Gorre-Leon Kumuniezh

**Gorre-Leon Kumuniezh** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Bae ar C'hernig]] ha [[Kumuniezh kumunioù Bro Leon]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 14 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù:
<div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2">
#[[Enez-Vaz]]
#[[Gwinevez]]
#**Kastell-Paol''' (sez)
#Kleder
#Lanhouarne
#Mespaol
#Plouenan
#Ploueskad
#Plougouloum
#Rosko
#Santeg
#Sibirill
#Trelaouenan
#Trelez


## Prezidanted
* 2017-2020 : Nicolas Floch (UDI), maer Kastell-Paol
* Abaoe 2020: Jacques Edern (tu-gleiz), maer Sibirill
## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 211 skoliad (9,2 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Gwelout ivez
* Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed

### Liammoù diavaez
* 

## Notennoù ha daveennoù
Stéphane Le Diraison

**Stéphane Le Diraison**, bet ganet d'ar 5 a viz Mezheven 1966 e Henbont, a zo ur bageer-dre-lien breizhat.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Yves Pajot

**Yves Pajot**, bet ganet d'an 20 a viz Ebrel 1952 er Baol, a zo ur bageer-dre-lien breizhat.

Kensavet en deus ar chanter-bigi Fountaine-Pajot e bro Ar Roc'hell.

## Loreadeg
* 1972: C'hoarioù Olimpek an Hañv, medalenn arc'hant asambles gant e vreur Marc Pajot e-bourzh Flying Dutchman
* 1976: C'hoarioù Olimpek an Hañv, 8 asambles gant e vreur Marc
Enda O'Coineen

**Enda O'Coineen**, bet ganet d'ar 1añ a viz Genver 1955 e Gaillimh, a zo ur bageer-dre-lien iwerzhonat.

Ar c'hentañ Iwerzhonad e oa o kemer perzh er redadeg Vendée Globe 2016, e-bourzh *[[Kilcullen Voyager - Team Ireland]]*.


Enda O'Coineen (6).jpg|Enda O'Coineen, Vendée Globe 2016-2017
Enda O'Coinnen (2).jpg|Enda O'Coinnen, Vendée Globe 2016-2017
Kilcullen Voyager- Team Ireland(1).jpg|*[[Kilcullen Voyager - Team Ireland]]*


## Loreadeg
* 2015 : 3 e Transat St Barth
* 2015 : 8e e Rolex Fastnet Race
Jean Maurel

**Jean Maurel**, bet ganet d'an 10 a viz Du 1960 e Naoned hag aet d'an Anaon d'an 3 a viz Even 2012 e Pariz, a oa ur bageer-dre-lien breizhat.
First Family of the United States

Ar **First Family of the United States** (**FFOTUS**) eo an titl nann ofisiel roet da familh prezidant Stadoù-Unanet Amerika, hag a vez penn ar Stad kement ha penn ar gouarnamant. En un doare strizh ar First Family of the United States eo ar Prezidant, e wxreg, ar First Lady of the United States, hag o holl bugale.
## Ar familhoù

## Notennoù ha daveennoù
Menez Are Kumuniezh

**Menez Are Kumuniezh** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Menez Are]] ha [[Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ Genver|1<sup>añ</sup> a viz Genver]] 2017 ez ae 13 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù.

12 kumun a zo e-barzh abaoe 2019:

<div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2">
#[[Berrien]]
#[[Bolazeg]]
#[[Boneur]]
#[[Brasparzh]]
#[[Brenniliz]]
#[[ar Fouilhez]]
#**Lokeored''' (sez)
#Lopereg
#Plouie
#Sant-Riwal
#Skrigneg
#an Uhelgoad


## Prezidanted
* 2017-2020: Éric Prigent (Tu-kleiz diseurt), maer Boneur
* Abaoe 2020: Jean-François Dumonteil, maer ar Fouilhez

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 46 skoliad (10,3 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Gwelout ivez
* Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed

### Liammoù diavaez
*

## Notennoù ha daveennoù
God (kanaouenn gant John Lennon)

***God*** a zo ur ganaouenn saoznek savet gant ar c'haner-sonaozer saoz John Lennon (1940-1980).

## Enrollañ hag embann
Lod eo ***God*** eus *[[John Lennon/Plastic Ono Band]]*, kentañ albom studio Lennon war-lerc'h ar prantad Beatles. Enrollet e voe an holl ganaouennoù anezhañ e studioioù Londrez adalek ar 26 a viz Gwengolo betek an 23 a viz Here 1970. Ouzhpenn Lennon o kanañ hag o c'hoari piano e kemeras perzh ar soner piano stadunanat Billy Preston, ar soner gitar-boud alaman Klaus Voormann ha tabouliner kozh The Beatles Ringo Starr enni.

Embannet e voe an albom d'an 11 a viz Kerzu, ***God*** an dekvet kanaouenn anezhañ, war-lerc'h *Look at Me* hag a-raok *[[My Mummy's Dead]]* ; padout a ra-hi 4:09.

## An danvez
A-viskoazh e oa bet trubuilhet John Lennon gant darvoudoù kriz c'hoarvezet en e vugaleaj (desavet e voe gant e voereb Mimi hag eñ dilezet en yaouank gant e dud ; mervel a reas e vamm gant ur gwallzarvoud nepell diouzh ti Mimi). E dibenn miz Meurzh 1970 e voe kaset dezhañ *The Primal Scream: Primal Therapy, The Cure for Neurosis*, ul levr nevez-embannet gant G. P. Putnam's Sons ha savet gant ar bredoniour stadunanat Arthur Janov. Peurlennet e voe an oberenn gant Lennon en ur ober tri devezh ha goulenn a reas gant e wreg Yoko e pellgomzje-hi d'ar medisin evit ma teuje d'ober war e dro. Goude termal e reas Janov e vennozh dont da Londrez, a-gevret gant e wreg Vivian hag o daou vugel. E Tittenhurst Park e krogas ar mezegerezh pemdeziek, Arthur Janov oc'h ober war-dro John ha Vivian Janov oc'h ober war-dro Yoko. E-kerzh unan eus an abadennoù a ranne Janov gant e glañvdour brudet e tegouezhas ar gaozeadenn da-heulJL - What about religion?AJ - People in pain usually seek out religion.JL - Oh, God is a concept by which we measure our pain. Gant ar frazenn rik-se e krog ***God***, heuliet gant ul lostennad traoù pe dud — an hudouriezh, Yi Jing, ar Bibl, an tarod, Hitler, Jezuz, Kennedy, Bouda, Mantra, Gita, ar Yoga, ar rouaned, Elvis, Zimmerman ha... Beatles — en devoa desket Lennon tamm-ha-tamm chom hep bezañ dindan o beli ken.

Echuiñ a ra ar ganaouenn gant ur gemennadenn sklaer ken ez eo d'ar re a grede dezhe c'hoazh e c'hallfe ar strollad *The Beatles* kendelc'her gant e hent :*I was the walrus* (o tamvenegiñ ar ganaouenn *[[I Am the Walrus]]* (*Magical Mystery Tour*, 1967)*But now I'm John**And so, dear friends,**You'll just have to carry on**The dream is over* (*Achu eo an abadenn*).
D'an 10 a viz Ebrel 1970, ur sizhun a-raok donedigezh *[[McCartney (albom)|McCartney]]* — e gentañ albom *solo* — e kemennas Paul McCartney ez ae diouzh The Beatles.

## Ar gerioù...
*  ...war al lec'hienn A-Z Lyrics.

## Liamm diavaez
* Doare ofisiel ''God''.

## Levrlennadur
* Philip Norman, *John Lennon: The Life*, HarperCollins Publishers, 2008.

## Notennoù ha daveennoù
Kemper Breizh Izel

**Kemper Breizh Izel** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik]] ha [[Kemper Kumuniezh]] gant kumun [[Kemeneven]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 14 kumun d'ober ar gumuniezh tolpad-kêrioù:
<div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2">
#[[Brieg (kumun)|Brieg]]
#[[Edern (kumun)|Edern]]
#[[an Erge-Vras]]
#[[Gwengad]]
#[[Lokorn]]
#[[Kemeneven]]
#**Kemper''' (sez)
#Landrevarzeg
#Landudal
#Langolen
#Plogoneg
#Ploneiz
#Ploveilh
#Pluguen


## Prezidanted
* 2017-2020: Ludovic Jolivet (LR), maer Kemper

* Abaoe 2020: Isabelle Assih (PS), maerez Kemper

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 832 skoliad (9,6 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

## Gwelout ivez
* Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed

### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar gumuniezh tolpad-kêrioù

## Notennoù ha daveennoù
Istor an Testamant Coz hag an Testamant nevez

**Istor an Testamant coz hag an Testamant nevez discouezet sclear dre imajou ha lakeat e brezouneg leoun gant an aotrou Morvan person Pluguen** zo ul levr brezhonek, troet diwar ar galleg gant Gabriel Morvan, bet embannet en Einsiedeln, e Suis, gant Charles ha Nicolas Benziger, embannerien, hag e Kemper e 1869, da gentañ. Meur a wech e voe adembannet betek 1914.

Pa ne voe ket adembannet ken e voe savet un Istor Santel da gemer e lec'h, hogen hep skeudennoù.

## Liamm diavaez
* https://archive.org/stream/HistorAnTestamentCoz#page/n13/mode/1up
Kutaisi

**Kutaisi** (ქუთაისი e jorjieg, distaget []) zo ur gêr vras e Jorjia, an eil kêr vrasañ goude Tbilisi a-fet ar boblañs. Emañ er gornaoueg da Dbilisi, war lez ar stêr Rioni, ha kêr-benn Imereti eo.

## Istor
Kêr-benn rouantelezh kozh Kolkida e oa Kutaisi. Kavet ez eus bet aspadennoù eus ar gêr-benn gozh, eus ar  ha  kantved kent J.K.

E 2011 e oa bet divizet gant gouarnamant Mikheil Saakashvili staliañ parlamant Jorjia e Kutaisi. E miz Mae 2012 e oa bet digoret savadur nevez ar parlamant e Kutaisi gant Saakashvili. Kement-se a oa bet graet evit digreizennañ ar vro hag evit tostaat ar galloud politikel da Abc'hazia, hervez ar prezidant, met abeg a oa bet kavet er cheñchamant gant e enebourien a wele aze un doare da zisteraat ar galloud-lezenniñ e-skoaz ar galloud-seveniñ.

## Kêrioù gevellet
Gevellet eo Kutaisi gant ar c'hêrioù-mañ :
Etrekumuniezhioù ar Mor-Bihan

D'ar 1 a viz Genver 2017 ez eus, en departamant:
* 3 c'humuniezh tolpad-kêrioù,
* 11 kumuniezh kumunioù.



## Pennadoù kar

* Mor-Bihan

* Roll kumunioù ar Mor-Bihan

* Etrekumuniezhioù Aodoù-an-Arvor • Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed • Etrekumuniezhioù Il-ha-Gwilen • Etrekumuniezhioù Liger-Atlantel
Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù

**Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] ar [[Mor-Bihan]], e [[Breizh]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù gourenez Rewiz]], [[Kumuniezh kumunioù al Loc'h]] ha [[Gwened Tolpad]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 34 c'humun d'ober ar gumuniezh tolpad-kêrioù:
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3">
#[[Aradon]]
#[[an Arvor-Baden]]
#[[an Arzh]]
#[[Arzhon-Rewiz]]
#[[Baden]]
#[[ar Bonoù]]
#[[Brandevi]]
#[[an Drinded-Surzhur]]
#[[an Elven]]
#[[Enizenac'h]]
#[[Gregam]]
#**Gwened''' (sez)
#Hezoù
#Kolpoù
#Lokeltaz
#Lokentaz
#Lokmaria-Gregam
#Meukon
#Plaodren
#Pleskob
#Plougouvelen
#Ploveren
#Sant-Armael
#Sant-Nolf
#Sant-Teve
#Sarzhav
#Sine
#Sterwenn
#Sulnieg
#Surzhur
#Teiz-Noaloù
#Tredion
#Trevlean
#Tro-Park


## Prezidanted
* 2017-2020 : Pierre Le Bodo (UDI), kuzulier-kêr Gwened
* Abaoe 2020: David Robo, maer Gwened.
## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 1035 skoliad (6,8 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Gwelout ivez
* Etrekumuniezhioù ar Mor-Bihan

### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar gumuniezh tolpad-kêrioù

## Notennoù ha daveennoù
T-34

**T-34** a oa anv ur c'harr hobregon etre a orin eus an URSS en devoa degaset kemmoù meur e-keñver diorroadur an tankoù. Daoust ma voe digoulzet e hobregon hag e armamant e fin ar brezel, lakaet e vez war-raok evel en tank efedusañ, ha gant ar muiañ a levezon war an doare da sevel tankoù adalek an Eil Brezel-bed. Pa voe savet an T-34 e oa an tank en doa ar muiañ a hobregon, tizh, armamant hag a chome aes da sevel hag implij eus an holl doareoù kirri-hobregonet bet produet betek-henn.

## Er sevenadur
* Ur pezh 25 roubl en enor da vMic'hail Kochkin ha d'an T-34 zo bet skoet gant Kevredad Rusia adalek 2019.

## Daveennoù
Kreiz ar Mor-Bihan Kumuniezh

**Kreiz ar Mor-Bihan Kumuniezh** (**' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1 a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Breizh]], e [[departamant gall|departamant]] ar [[Mor-Bihan]].

== Istor ==
Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Baod Kumuniezh]], [[Logunec'h Kumuniezh]] ha [[Sant-Yann-Brevele Kumuniezh]].

==Kumunioù==
D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 19 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù.

18 kumun a zo er gumuniezh-kumunioù abaoe 2019:
<div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2">
#[[Baod]]
#[[Bartelame]]
#[[Begnen]]
#[[Bilioù]]
#[[Buelion]]
#[[ar Chapel-Nevez (Mor-Bihan)|ar Chapel-Nevez]]
#[[Eveliz]]
#[[Gwennin]]
#[[Gwezhennoù]]
#**Logunec'h''' (sez)
#Mêlrant
#Mourieg
#Moustoer-Logunec'h
# Pluniav-Bizhui
#Pluveleg
#Pluverin
#Sant-Aleustr
#Sant-Yann-Brevele


## Prezidanted
* 2017-2020 : Gérard Corrignan, maer Eveliz.
* Abaoe 2020: Benoît Rolland, maer Moustoer-Logunec'h.
## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 240 skoliad (9,4 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Gwelout ivez
* Etrekumuniezhioù ar Mor-Bihan

### Liammoù diavaez
* 

## Notennoù ha daveennoù
Jean-Michel Barrault

**Jean-Michel Barrault**, bet ganet e 1927 e Naoned ha marvet d'an 17 a viz Genver 2024 e Pariz, a zo ur skrivagner, ur bageer hag ur c'hazetenner breizhat.
Tokugawa Iemitsu

**Tokugawa Iemitsu** (**japaneg: 徳川 家光**), ganet d'an 12 a viz Eost 1604 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Even 1651, e oa an trede Shogun en dierniezh Tokugawa. Bez e oa ivez mab henañ Tokugawa Hidetada ha mab-bihan Tokugawa Ieyasu. Iemitsu a renas etre 1623 ha 1651. E-pad ar mare-se e lakaas d'ar groaz ar gristenien, e skarzhas Europiz eus Japan hag e serras an harzoù. Kenderc'hel a reas ar politikerezh-se e-pad 200 vloaz goude e ren. N'eo ket sklaer daoust hag Iemitsu e oa bet ul lazher roue dre ma redias e vreur yaouank Tadanaga da emlazhañ dre seppuku. Iemitsu a oa brudet evit bezañ heñvelreizh, tost asur eo bremañ e oa bet ar paotr a-eeun diwezhañ hêr da Tokugawa Ieyasu, o reiñ lamm d'al lignez dre ar baotred goude an trede remziad.