open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Friedrich II von Sachsen-Gotha-Altenburg

**Friedrich II von Sachsen-Gotha-Altenburg** (1676-1732) a oa dug Sachsen-Gotha-Altenburg.

Mab e oa da Friedrich Iañ von Sachsen-Gotha-Altenburg ha d'e bried Magdalena Sibylle von Sachsen-Weissenfels.
Ren a reas goude marv e dad e 1691. Met dre ma oa re yaouank e oa daou rejant gantañ: an duged Bernhard Iañ von Sachsen-Meiningen ha Heinrich von  Sachsen-Römhild. 
Mont a reas da veajiñ d'an Izelvroioù ha da Vro-Saoz. Pa zistroas e 1693, e skrivas d'an Impalaer santel da gaout aotre da c'houarn e zugelezh goude ma ne oa ket en oad c'hoazh hervez al lezenn.

Dimezet e oa da Magdalena Augusta von Anhalt-Zerbst.
Chassais-l'Église

**Chassais-l'Église** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Krennamzer]]
* Kent 1306,"de Parvo Cassayo" (Gauthier de Bruges).
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Chantonnay; e Bann La Chateigneraye e oa. Lakaet e voe kumun Chassais-l'Église en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800 hag en Arondisamant Napoléon-Vendée diwezhatoc’h.
* An iliz katolik ha darn vrasañ ar vourc’h a voe distrujet gant an tan bet c’hwezhet enne gant al lu republikan gall d’ar 15 a viz Gwengolo 1793.
* 500 annezad a oa er gumun e 1793, 161 e 1800.
### 
* Staget e voe ar gumun ouzh hini Sigournais, gant un ordrenañs roueel d’an 21 a viz Eost 1827. Bodet e oa bet  an div gumun dija gant un diferad da c’hortoz d’an 9 vendémiaire er bloavezh VIII.
* Gwerzhet e voe an iliz katolik hag ar vered e 1857.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar poull-kannañ.
## Tud
## Pennad kar
* Sigournais.
## Daveoù ha notennoù
Puybelliard

** Puybelliard** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Chantonnay; e Bann La Chateigneraye e oa. Lakaet e voe kumun Puybelliard en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800 hag en Arondisamant Napoléon-Vendée diwezhatoc’h.
### 
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 15 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,78% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel d’an 18 a viz C’hwevrer 1959 en Ospital Bône diwar e c’hloazadennoù hervez monumant ar re varv; pennserjant e oa en 2 Batailhon Tiriadel Ijinerezh.
#### Stagidigezh
* E 1964 e voe staget kumun Puybelliard ouzh kumun Chantonnay.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennad kar
* Chantonnay.
## Daveoù ha notennoù
Claude Le Duigou

**Claude Le Duigou** zo un istorour. Noter eo bet eus e vicher.

Maer Muzilheg eo bet, eus 1989 da 2001.

## Oberenn
* *Histoire de Muzillac en Basse-Bretagne*, Monographies des villes et villages de France, le Livre d'histoire, Pariz, 2006.
Éliane Kerjoant

**Éliane Kerjoant** zo bet skolaerez gant Diwan hag e penn ar c'helenn evit ar c'hentañ derez. Kenlabouret he deus evit sevel ha treiñ levrioù embannet gant TES.

D'an 22 Eost 1980 e timezas da Lukian Kergoat, e Plañvour.

## Oberennoù
* *Deskomp lenn*, Ti-embann ar skolioù (Kenskrivet gant Philippe Le Lay hag Anna-Vari ar Rouz) :
** *Levr ar skolaer*, 2016.
** *Kelc'hiad 2. Kaier 1*, 2016.
** *Kelc'hiad 2. Kaier 2*, 2016.
** *Kelc'hiad 2. Kaier 3*, 2016.
** *CP. Kaier 1*, 2017.

## Notenn
Doha Tower

An **Doha High Rise Office Building**, pe **Doha Tower** pe **Burj Doha** (برج الدوحة en arabeg), zo ur skraber-oabl e Doha e Qatar. Etre 2005 ha 2012 e oa ar savadur uhelañ eus ar bed (238 m ha 46 estaj).

## Liammoù diavaez
Philip José Farmer

**Philip José Farmer**, ganet d'an 26 Genver 1918 e North Terre Haute (Indiana) ha marvet d'an 25 C'hwevrer 2009 e Peoria (Illinois), zo ur skrivagner stadunanat.

## Oberennoù
Tost da 60 romant, tremen 100 istor berr, 2 vuhezskrid ijinet a voe skrivet gant Philip J. Farmer adalek 1946 betek 2000, anez kontañ arnodskridoù, pennadoù e kelaouennoù, hag all.

## Kelc'hiadoù
### ◆ ''World of Tiers''
;Embannadurioù orin
# *The Maker of Universes*, 1965 
# *The Gates of Creation*, 1966 
# *A Private Cosmos*, 1968 
# *Behind the Walls of Terra*, 1970 
# *The Lavalite World*, 1977 *Red Orc's Rage*, 1991, 
# *More Than Fire*, 1993, 
;Dastumadoù
* *The World of Tiers Volume One*, 1991, levrennoù 1–2
* *The World of Tiers Volume Two*, 1991, levrennoù 3–5
* *World of Tiers 1*, 1986, levrennoù 1–3
* *World of Tiers 2*, 1986, levrennoù 4–5
* *The World of Tiers*, 1996, levrennoù 1–3 
* *The World of Tiers, Volume Two*, 1997,  levrennoù 4–6 

### ◆ ''Herald Childe''
# *Image of the Beast*, 1968 
# *Blown: or Sketches Among the Ruins of My Mind*, 1969 
# (Biskoazh ne voe embannet trede levrenn ar c'helc'hiad, met kompren a reer e tro Herald Childe da zigoun enni.)
# *Traitor to the Living*, 1973 

### ◆ ''Secrets of the Nine''
* *A Feast Unknown*, 1969 
* *Lord of the Trees* / *The Mad Goblin*, 1970 

### ◆ ''Riverworld''
# *To Your Scattered Bodies Go*, 1971 
# *The Fabulous Riverboat*, 1971 
# *The Dark Design*, 1977 
# *The Magic Labyrinth*, 1980 
# *Gods of Riverworld*, 1983 
* *River of Eternity*, 1983 

### ◆ ''Tarzan''
* *Tarzan Alive: A Definitive Biography of Lord Greystoke*, 1972 
* *Time's Last Gift*, 1972 
* *The Adventure of the Peerless Peer*, 1974 
* *The Dark Heart of Time: A Tarzan Novel*, 1999 
#### ''Khokarsa''
* *Hadon of Ancient Opar*, 1974 
* *Flight to Opar*, 1976 
* *Kwasin and the Bear God* (kenskrivet gant Christopher Paul Carey), 2011
* *The Song of Kwasin* (kenskrivet gant Christopher Paul Carey), 2012 

### ◆ ''Doc Savage''
* *Doc Savage: His Apocalyptic Life*, 1973 
* *Escape From Loki*, 1991 

### ◆ ''Dayworld''
# *Dayworld*, 1985 
# *Dayworld Rebel*, 1987 
# *Dayworld Breakup*, 1990 

## Romantoù all
;Gant Philip J. Farmer

; Kenskrivet gant tud all
* *The Caterpillar's Question* (gant Piers Anthony), 1992  
* *Naked Came The Farmer* (Gant Nancy Atherton, Terry Bibo, Steven Burgauer, Dorothy Cannell, David Everson, Joseph Flynn, Julie Kistler, Jerry Klein, Bill Knight, Tracy Knight, Garry Moore ha Joel Steinfeldt), 1998 
* *The City Beyond Play*, coauthored with Danny Adams (2007) 
* *The Evil in Pemberley House* (gant Win Scott Eckert), 2009 
* *Dayworld: A Hole in Wednesday* (gant Danny Adams), 2016 

## Dastumadoù

## Danevelloù berr

## Torkadoù aozet gant Philip J. Farmer
* *Mother Was A Lovely Beast: A Feral Man Anthology, Fiction And Fact About Humans Raised By Animals*, 1974 
* *Tales of Riverworld*, 1992 
* *Quest to Riverworld*, 1993 

## E brezhoneg
* 2017 : *Strinkellikat a raent evel bravigoù*, troet gant Ronan an Deroff diwar *They Twinkled Like Jewels* (1954), Ar Granenn
## Notennoù
Nil Caouissin

**Nil Caouissin**, bet ganet d'an  e Pariz, zo ur c'helenner war an Istor-douaroniezh ha war ar brezhoneg en deskadurezh-Stad. Ur politiker ezel ouzh an UDB eo ivez.

E Pariz ez eo bet desavet. Deuet eo da Vreizh da studiañ e Roazhon. Da c'houde e oa bet o labourat e Kemper, e Douarnenez, en Naoned hag en em staliañ a reas e Kawan (bro-Dreger) e 2019. Eno en doa aozet daou forom evit an ekologiezh e 2020 hag e 2024. 

### Engouestl politikel ha kevredigezhel
E penn kevrenn UDB Pariz e oa bet e 2011 hag e 2012, e-karg eus re yaouank UDB etre 2012 ha 2014, hag e penn kevrenn UDB Roazhon e 2013 ha 2014. Mouezh-aotreet an UDB e oa bet adalek 2014 betek 2019.

Evel ezel eus Keneildedoù kurd Breizh e voe oc'h evezhiañ an dilennadegoù en Istanbul e 2015, diwar galv ar strollad politikel eus an tu-kleiz Strollad Demokratel ar Pobloù (HDP). 

### Kuzulier-rannvro
Kuzulier-rannvro eo abaoe 2021, en tu-enep, er strollad-dilennidi *Breizh a-gleiz - emrenerezh, ekologiezh, broioù*.

E 2021, e-kerzh koulzad-kabaliñ an dilennadegoù-rannvro, e sachas evezh ar media war gudenn al lojañ hag an eil-tiez e Breizh, oc'h embann ul levr anvet *Manifeste pour un statut de résident en Bretagne.

Ar braz eus ar pennoù-listenn all a savas a-enep d'e ginnig, en o zouez [[Loïg Chesnais-Girard]] evit ar [[Parti Socialiste (Frañs)|PS]], [[Isabelle Le Callenec]] evit [[Ar Republikaned|LR]] ha [[Gilles Pennelle]] evit an [[Rassemblement National|RN]]. An hini nemeti oc'h asantiñ d'ar c'hinnig e-touez ar pennoù listenn a voe [[Claire Desmares]] evit [[Europa Ekologiezh Ar Re C'hlas|EELV]].

Tri bloaz diwezhatoc'h e voe embannet ur sontadeg, savet gant an [[Institut français d'opinion publique|IFOP]], a ziskoueze e oa a-du 78% eus an dud e Breizh evit ma vefe krouet ur statud a annezad.

== Oberennoù ==
* *Rennes saturée ? : une croissance à partager*, [[Presses populaires de Bretagne]] (2019).
* *Manifeste pour un statut de résident en Bretagne*, Presses populaires de Bretagne (2021).
* *Taxer les résidences secondaires?'' Presses populaires de Bretagne (2022).

## Notennoù ha daveoù
Elsie Masson

**Elsie Masson** (Elsie Wright), ganet e 1878 e Dukark ha marvet e 1953, a oa un droourez c'hallek.

D'ar 26 a viz Eost 1902 e timezas da Émile Masson, skrivagner gallek ha kelenner e Pondi.

## Troidigezhioù
* *Tom, enfant de la mer* gant Charles Kingsley, Saumur, École Emancipée, 1925.
* *Le cupidon de "Campion college"* gant Francis Finn, Pariz, P. Lethielleux, 1927.

## Liamm diavaez
* Geneanet (gant ul luc'hskeudenn anezhi)
France Info

**France Info** zo ur radio publik gall a gelaouiñ dizehan krouet d'ar  gant Roland Faure ha Jérôme Bellay. Ur skourr eo eus ar strollad Radio France. War ar memes patrom e oa bet krouet ur chadenn skinwel e 2016.

Keleier dizehan a skign, diouzh ar mod ma c'hoarvez, a-hed an deiz.
Maxime Touzé

**Maxime Touzé**, ganet e Normandi, e 1989, eus ur familh a orin eus Breizh-Uhel, a zo kelenner brezhonek war an istor hag an douaroniezh hag ur politikour, ezel eus burev politikel an UDB. Pennskridaozer pajennoù brezhonek ar gelaouenn *[[Le Peuple Breton]]* eo ivez.

## Buhez
E Normandi eo bet desavet. Eus Breizh-Uhel e teu e familh.

Desket en doa brezhoneg gant Skol an Emsav da vare e studi war an istor hag an douaroniezh er skol-veur ha tapet en doa un aotreegezh vrezhoneg e Skol-veur Roazhon 2. Mont a reas da Sant-Brieg evit tapout ar master micherel evit an deskadurezh, an desavadurezh hag ar stummadur gant un arbennigiezh war ar brezhoneg. Diouzh-se e c'hellas mont da gelenner e Breizh ha ne faotas ket dezhañ bezañ kaset da lec'h all.

Postoù kelenner en deus bet el lise Jean-Marie Le Bris, e Douarnenez hag er Skolaj Pêr Stefan, e Brieg.

## Stourm politikel
Kuzulier-kêr eo e Douarnenez, abaoe 2020. Mont a reas war ar renk dindan banniel an UDB da geñver an dilennadegoù kannaded (7vet pastell-vro Penn ar Bed) e miz Mezheven 2022 ha tapout a reas 4,76% eus ar mouezhioù war e anv.

## Pennadaoù embannet gantañ e-barzh Pobl Vreizh (roll diglok)

* TOUZE Maxime, *Ur [[Jeremi Kostiou|Breizhad]] o reiñ sikourioù dengarour en [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|Ukraina]]*, e-barzh Le Peuple Breton/Pobl Vreizh, miz Gwengolo 2023, niv. 716, pp. 22-23.
* TOUZE Maxime, *[[Nadoz-Vor embannadurioù|Nadoz-Vor]] : un ti-embann a Vreizh o kreskiñ !*, e-barzh Le Peuple Breton/Pobl Vreizh, miz Meurzh 2017, niv. 638, p. 18.
* TOUZE Maxime, *Ur stal-levrioù breizhek nevez e Brest !*, Le Peuple Breton, 7 a viz Du 2016.

## Liamm diavaez
*  Maksim Touze, eus Normandie da Zouarnenez

## Notennoù ha daveennoù
Cranioleuca

****** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
Naontek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* *[[Cranioleuca albicapilla]]*
** *C. a. *'albicapilla*** hag ''albigula'',
* ''[[Cranioleuca albiceps]]''
** ''C. a. '''albiceps*** ha *discolor*,
* *[[Cranioleuca antisiensis]]*
** *C. a. *'antisiensis***, ''baroni'', ''capitalis'', ''palamblae'' ha ''zaratensis'',
* ''[[Cranioleuca curtata]]''
** ''C. c. cisandina'', ***curtata*** ha ''debilis'',
* ''[[Cranioleuca demissa]]''
** ''C. d. cardonai'' ha ***demissa***,
* ''[[Cranioleuca dissita]]'',
* ''[[Cranioleuca erythrops]]''
** ''C. e. '''erythrops***, *griseigularis* ha *rufigenis*,
* *[[Cranioleuca gutturata]]*,
* *[[Cranioleuca hellmayri]]*,
* *[[Cranioleuca henricae]]*,
* *[[Cranioleuca marcapatae]]*
** *C. m. *'marcapatae*** ha ''weskei'',
* ''[[Cranioleuca muelleri]]'',
* ''[[Cranioleuca obsoleta]]'',
* ''[[Cranioleuca pallida]]'',
* ''[[Cranioleuca pyrrhophia]]''
** ''C. p. '''pyrrhophia***,  *rufipennis* ha *striaticeps*,
* *[[Cranioleuca semicinerea]]*,
* *[[Cranioleuca subcristata]]*
** *C. s. fuscivertex* ha ***subcristata***,
* *[[Cranioleuca vulpecula]]*,
* *[[Cranioleuca vulpina]]*
** *C. v. apurensis*, *foxi*, *reiseri* ha ***vulpina***.

O c'havout a reer holl e Kreiz ha Suamerika, eizh issepsad warn-ugent (28) dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Presses populaires de Bretagne

**Presses populaires de Bretagne** (PPB) zo un ti embann gallek e Sant-Brieg, krouet e 1981.

## Liammoù diavaez
*  Load gwe kefridiel
* Verif : PRESSE POPULAIRES DE BRETAGNE
Nerzhioù lu Ukraina

Ar **Zbroini syly Ukrainy** (brezhoneg: nerzhioù lu Ukraina) eo hollad arme Ukraina. An nerzhioù diazez eo evit talañ rak un dagadenn a vefe sevenet a-enep Stad Ukraina. An holl nerzhioù-se gant re ar surentez zo dindan galloud prezidant ar vro. 

Nerzhioù lu Ukraina zo savet gant meur a skourr:
*  An nerzhioù douar
*  Ar morlu
*  An aerlu 
*  Nerzhioù tagañ dre aer
* Nerzhioù Difenn Tiriadel
* Troadegiezh Morlu Ukraina
Morlu Ukraina en deus un droadegiezh vunut hag un nerzh nij. Goude ma voe taget ar vro e 2014 gant Rusia, ar prezidant en devoa roet urzh da sevel bezenoù emouestlidi dindan urzhioù ar gouarnamant evit harpañ an nerzhioù lu. Da gentañ holl e oant bet arc'hantaouet nebeut gant arc'hant rannvroel ha bet e oant bet arc'hantaouet dreist-holl gant roadennoù arc'hant. E miz Du 2014, darn ar batailhonoù-se a oa bet kendeuzet en nerzhioù douar lu Ukraina. Ar Gward broadel ukrainat eo adarmead an nerzhioù lu.

Goude ar stourmadennoù a-enep Rusia, Ukraina he doa kresket an nerzhioù lu betek tizhout 204 000 soudard (+ 46 000 trevour adarmead) e 2014, hep kontañ an nerzhioù a-eil evel Gwarded an harzoù (53 000), Gward broadel Ukraina nevez savet (60 000) pe ar servijoù surentez. E 2022 hollad nerzhioù lu Ukraina a zo 250 000 (215 000 soudard). An eil nerzh lu eo er rannvro goude Nerzhioù lu Rusia. Pal ar prezidant Volodimir Zelenskiy embannet e 2022 a oa tizhout un hollad a 350 000 er bloavezh 2025, en ur ehan gant ar c'hoñje ha lakaat e plas ur gourdoniñ berr met puilh.

Abaoe an 3 a viz Even 2016 eo bet aotreet ar maouezed da servij en nerzhioù lu stourm.
## Plas ar maouezed
Dre an urzh Niverenn 292 embannet gant Ministrerezh an difenn e oa bet aotreet ar maouezed da servij en unvezioù-stourm.

Hervez sifroù Ministrerezh difenn Ukraina, e miz Even 2016 e oa 49 500 maouez er servij pe o labourat evit an nerzhioù lu. Ouzhpenn 17 000 a oa soudardezed, gant 2000 anezho o vezañ ofiserezed. E 2020, 58 000 maouez a zo er servij en Ukraina.

## Dafar
* *Pennad spisoc'h: [[Listenn dafar Nerzhioù lu Ukraina]]*
Clanga

***Clanga*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ erered, krouet e 1854 gant ar skiantour polonat Adam Ferdynand Adamowicz (1802-1881).

## Spesadoù
Tri spesad evned-preizh a ya d'ober ar genad :
* an erer-sklank (*Clanga clanga*),
* *[[Clanga hastata]]*,
* an erer pomarin (*Clanga pomarina*).

## Notennoù ha daveennoù
Thierry Châtel

**Thierry Châtel**, ganet d'an 30 Mezheven 1958 e Cormolain (Normandi), zo ur skolaer hag ur skrivagner.

Dizoloet en deus ar brezhoneg e 1972, da-geñver ur sonadeg gant Alan Stivell.

Bet eo o teskiñ brezhoneg e Roazhon. Un dezenn doktorelezh en deus savet e 1992, dindan renerezh Per Denez ha Yann-Ber Piriou, diwar-benn Erwan Berthou, eil drouiz meur Goursez Vreizh.

## Oberennoù
;E brezhoneg :
* *Louzawouriezh vrezhonek Breizh*, Thierry Châtel, 1996.
* *Buhez hag Oberoù Erwan Vertoù-Kaledvoulc'h (1861-1933)*, Hor Yezh, 1997.
* *Alhwez louzeier bleunveg Breiz*, Brest, Emgleo Breiz, 2000.
* *Buhez kevrinuz Yann ar Fusteg, penaoz e teuas eur breizad da veza kelt*, Brest, Emgleo Breiz 2001.
;E brezhoneg, kembraeg, gallaoueg, galleg ha saozneg
* *Bleunioù Struzh Breizh, Flore de Bretagne en langue bretonne, 700 flowers of Brittany, noms des plantes en français, breton, gallois, gallo et anglais*, Thierry Châtel, 2016.
;E saozneg, galleg, brezhoneg ha sinaeg
* *Divinations du Monde, Jeux énigmes expériences, en société – en solo, [...]*, Thierry Châtel, 2018.
;E galleg :
* *Vie et oeuvre d'Yves Berthou*, Éditions du Liogan, 1997.
* *Les jeux du chamane : jeux de rôles, aventures, énigmes, culture magique de notre monde, divination, fabrication d'outils divinatoires, réussites et expériences en famille, entre amis ou seul*, Thierry Châtel, 2019.
* *La Chine en contes et légendes*, Brissac-Quincé, éditions du Petit Pavé, 2021.

## Liammoù diavaez
* Divinations du monde en français, anglais, breton, chinois
*  Skridoù Thierry Châtel e-barzh Al Liamm
*  Association des écrivains de Bretagne
*  Texte de la conférence en français de Thierry Châtel sur la vie et l’œuvre d’Ernest Le Barzic, effectuée le 17 juillet 2021 dans le cadre des festivités du Gorsedd Digor de Mur-de-Bretagne.
*  Le Télégramme
*  Thierry Châtel, la botanique en breton

## Notenn
Jérôme Palud

**Jérôme Palud** (ganet e 1977) zo enseller en Deskadurezh Stad, goude bezañ bet skolaer. Troet en deus e brezhoneg un toullad levrioù embannet gant TES.

## Oberenn
**Kompren testennoù a bep seurt*, TES, 2013

## Troidigezhioù
*Ellen Blance, Ann Cook ha Quentin Blake,
***Jakez Vras - 1 - Jakez Vras er gêr vras*, TES, 2017
***Jakez Vras - 2 - Jakez Vras o klask un ti*, TES, 2017
***Jakez Vras - 3 - Jakez Vras o kempenn e di*, TES, 2017
***Jakez Vras - 4 - Jakez Vras o klask ur c'hamarad*, TES, 2017
***Jakez Vras - 5 - Jakez Vras hag ar ramzez*, TES, 2017
***Jakez Vras - 6 - Jakez Vras hag an disglavier burzhudus*, TES, 2017
***Jakez Vras - 7 - Jakez Vras er mirdi*, TES, 2017
***Jakez Vras - 8 - Jakez Vras er c'harr-boutin*, TES, 2017
***Jakez Vras - 9 - Jakez Vras a ya d'ar skol*, TES, 2017
***Jakez Vras - 10 - Jakez Vras er skol*, TES, 2017
***Jakez Vras - 11 - Fest an deiz-ha-bloaz*, TES, 2017
***Jakez Vras - 12 - Jakez Vras er zoo*, TES, 2017
*Michel Piquemal ha Thomas Baas, *Piccolofilo - Din-me eo !*, TES, 2019
*Michael Rosen ha Helen Oxenbury, *War-lerc'h an arzh bras*, TES, 2016
Cédric Sinou

**Cédric Sinou**, ganet d'an 11 Kerzu 1974, zo un troour brezhonek. Labouret en deus evit embannadurioù An Here hag evit JPL Films.

## Troidigezhioù
*Yves Cotten,
***Trifin, strap-he-latenn*, An Here, 2002
***Klaris aonik*, An Here, 2002
***Rozenn Penn-Avel*, An Here, 2002
***Marc'harid Ar Bompinell*, An Here, 2002
*Julia Donaldson hag Axel Scheffler, *Ar ramz a felle dezhañ bezañ gwisket cheuc'h*, An Here, 2002
*Jacqueline Favreau, *Pilhaouaer ha boned ruz*, An Here, 2002
*Morgane Le Foulgoc ha Shane Johnson, *James Stoneheart, istor ur piker-maen*, An Here, 2003
*David Jambon, *Gireg al livour bihan*, An Here, 2003

## Liamm diavaez
*  Le Télégramme : Cédric Sinou. Afer Tintin (gant ul luc'hskeudenn anezhañ)
Thomas Loyer

**Thomas Loyer**, ganet d'ar 25 Du 1967, zo bet kelenner e Diwan, deuet da vezañ enseller en deskadurezh-stad, ha troour brezhonek.

Lennegezh c'hallek eo a zo bet troet gantañ betek-hen.

## Troidigezhioù
*Jean Giono, *Gwim* (diwar *Regain*), Mouladurioù Hor Yezh, 2019
*Prosper Mérimée, *Gwreg-arem Illa*, Mouladurioù Hor Yezh, 2020

## Liamm diavaez
* Le Trégor : ''Jean Giono et Prosper Mérimée traduits en breton par Thomas Loyer ''
Pen

**Pen** zo ur ger a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro, en o zouez Bro-Gembre, ur ger kembraek kevatal da benn e brezhoneg.

## Anvioù-lec'h e Kembre
* Pen-y-bont, anv meur a lec'h
* Pen-y-garn, anv meur a lec'h
* Pen-twyn, anv meur a lec'h
* Pen-y-gaer, anv meur a lec'h
* Pen-y-bont ar Ogwr (sir), ur *borough*
** Pen-coed, ur gêr er *borough*-se.
* Pen-boyr, ur gêriadenn
* Pen-y-banc, ur gêriadenn
* Pen-bont Rhydybeddau, ur gêriadenn
* Pen-y-clawdd, ur gêriadenn
* Pen-allt, ur gêriadennig
* Pen-bre, ur gêriadenn
* Penygroes, ur gêriadenn
* Pen-llin, ur gêriadenn
* Pen-rhiw-newydd, ur gêriadennig
* Pen-y-ffordd, ur gêriadenn
* Pen-y-lan (Ceredigion), ur gêriadenn vihan
* Pen-y-cae, ur gêriadenn
* Pen-cae, ur gêriadenn vihan
* Pen-y-waun, ur gumuniezh
* Pen-llwyn, ur gêriadennig
* Pen-dre, ur gêriadenn vihan
* Pen-rhiw, ur gêriadenn vihan
* Pen-y-garnedd, ur gêriadennig
* Penrhos (Sir Fynwy), ur gêriadennig

Begoù-douar zo ivez :
* Pen Strwmbl
* Pen Dal Aderyn
* Penmaen Dewi

Menezioù zo : 
* Pen y Fan
* Pen yr Ole Wen
* Pen y Gogarth

## Anv-tud
* Pen Browning, lesnav Robert Wiedemann Barrett Browning (1849-1912), livour ha buruteller arzoù saoz,
* Albert Pen (1931-2003), politikour eus Sant-Pêr-ha-Mikelon
* Pen of Chaos, lesanv John Lang, soner, skrivagner ha webdezigner breizhat 

## E saozneg
E saozneg e dalv pen kement ha stilo. Pa c'hoarier gant ur c'hreion etre e vizied e komzer eus *[[pen spinning]]*. Ar Pen club zo ur c'hlub skrivagnerien etrebroadel ha nan-politikel brudet.

## A bep seurt
* Pen Duick, anv damc'hallekaet diwar an anv brezhonek pennduig, anv meur a vag perc'hennet gant  ar moraer Éric Tabarly
* PEN eo kod ar sol, moneiz Perou, hervez an norm ISO 4217
* PEN eo kod aerborzh etrebroadel Penang, e Malezia, hervez an norm IATA
Barranquilla

**Barranquilla** eo kêr-benn an departamant Atlántico e Kolombia. Emañ tost da aber ar Río Magdalena, stêr vrasañ Kolombia.
Tifenn Merien

**Tifenn Merien** zo skolaerez e Diwan ha troourez vrezhonek.

## Troidigezhioù
* 2023 : Sarthak Sinha, *Farah a zo sot gant mangez*, Timilenn.
* 2023 : Jessie Oliveros ha Dana Wulfekotte, *C'hwezigelloù an eñvor*, Timilenn.
* 2022 : Laura Nsafou ha Barbara Brun, *War hent Jada*, Timilenn.
* 2022 : Laura Nsafou ha Barbara Brun, *Evel ur milion a valafenned du*, Timilenn.
* 2022 : Joe Todd-Stanton, *Ar Steredenn-lostek*, Timilenn.
* 2021 : Joe Todd-Stanton, *Sekred ar Roc'h Zu*, Timilenn.
* 2020 : Joe Todd-Stanton, *Juluan hag al louarn*, Timilenn.
Claire Keegan

**Claire Keegan** (ganet e 1968) zo ur skrivagnerez saoznek eus Iwerzhon.

Studioù he deus graet e New Orleans, er Stadoù-Unanet, hag e Kerdiz, e Kembre, m'he deus kelennet ivez.

He dastumad danevelloù kentañ, *Antarctica*, a voe embannet e 1999 ha gounit a reas meur a briz gantañ, evel ar *Rooney Prize for Irish Literature* hag ar *William Trevor Prize*. Abaoe he deus embannet levrioù all hag a zo bet troet e meur a yezh. Unan anezho, *Foster* (embannet e 2010) en deus tapet brud hag a zo bet savet ur film iwerzhonek diwarnañ, ''An Cailín Ciúin''.

## Levrioù
**Antarctica*, 1999)
**Walk the Blue Fields*, 2007
**Foster*, 2010
**Small Things like These*, 2020

## Notennoù
Douglas

**Douglas** zo un anv-bihan saoznek roet d'ar baotred, tennet eus an anv gouezelek Dúbhglas genidik eus Bro-Skos hag Enez-Vanav, un anv-lec'h e tiviner ennañ ar gerioù du ha glas pe gwazh. Ar memes gwrizienn en deus an anv galianek *dubio*.

### Berrstumm
* Doug

### Anv-lec'h

* Douglas, anv saoznek Doolish, kêr-benn Enez-Vanav
* Douglas, anv saoznek Dúglas, kêr en Iwerzhon
* Douglas, anv saoznek Dùbhghlas e kontelezh Siorrachd Lannraig a Deas e Bro-Skos
* Castle Douglas, ur gêr e Bro-Skos
* Douglas, ur gêr e Kab an Norzh, e Suafrika
* Parrez Douglas, ur gêr e Brunswick-Nevez, e Kanada
* kontelezhioù Douglas a zo e Skos-Nevez (Kanada) ha kalz anezho e SUA
* Douglas, kalz kêrioù stadunanat
* Enez Douglas e Gevred Alaska
* Stêr Douglas e Zeland-Nevez
* Menez Douglas, anv meur a venez

### Tud
#### Anv-bihan
* Douglas Hyde (1860-1949), yezhour iwerzhonek, kelenner, barzh ha prezidant kentañ Republik Iwerzhon
* Douglas MacArthur (1880-1964), jeneral stadunanat
* Douglas Fairbanks (1883-1939), aktour, filmaozer ha senarioour sinema stadunanat
* Doug Fargher (1926-1987), yezhour manavat 

#### Anv-tiegezh

* ar c'hlan Douglas, ur c'hlan skosat genidik eus kêriadenn Dúbhghlas, e kontelezh Siorrachd Lannraig a Deas
* Lady Jane Douglas (1698-1753), brientinez skosat
* James Douglas (1803-1877), melestrour skosat 
* Kirk Douglas (1916-2020), akour stadunanat
** e vab Michael Douglas, ganet e 1944, aktour
* Barry Douglas (g. e 1960), pianoour ha penn laz-seniñ norzhiwerzhonat 

### Bevoniezh
* sapr-Douglas (*Pseudotsuga menziesii*)
* gwiñver Douglas, eus ar spesad *Tamiasciurus douglasii*
* kavenn Douglas, e korf ar merc'hed
* elestr Douglas, ur seurt elestr eus Kalifornia

### Kirri-nij

* Douglas DC-3
* Douglas C-47 Skytrain
* Douglas A-20 Havoc
* McDonnell Douglas F/A-18 Hornet

## Loened
* *[[Douglas (peroked)]]* , ur peroked marvet e 2019.
* *[[Douglas (ki)]]* , ur c'hi gall brudet e C'hwevrer 2022.

## Notenn
Douglas (ki)

**Douglas** zo ur c'hi gall brudet gant ar mediaoù gall e miz C'hwevrer 2022 peogwir en doa kemeret perzh en anvidigezh Valérie Pécresse evel danvez prezidantez evit he strollad politikel Les Républicains.

## Notennoù
Kannadig (Skoazell Vreizh)

**Kannadig** (*Bulletin d’information de [[Skoazell Vreizh]]*) zo ur gelaouenn c'hallek renet gant Charlie Grall.
Synallaxis

***Synallaxis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1818 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezho
C'hwec'h spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
* *[[Synallaxis albescens]]*
**  *S. a. *'albescens***, ''australis'', ''inaequalis'', ''insignis'', ''josephinae'', ''latitabunda'', ''littoralis'', ''nesiotis'', ''occipitalis'', ''perpallida'' ha ''trinitatis'',
* ''[[Synallaxis albigularis]]''
** ''S. a. '''albigularis*** ha *rodolphei*,
* *[[Synallaxis albilora]]*
** *S. a. *'albilora*** ha ''simoni'',
* ''[[Synallaxis azarae]]''
** ''S. a. '''azarae***, *elegantior*, *fruticicola*, *infumata*, *media*, *ochracea*, *samaipatae*, *superciliosa* hag *urubambae*,
* *[[Synallaxis beverlyae]]*,
* *[[Synallaxis brachyura]]*
** *S. b. *'brachyura***, ''caucae'', ''griseonucha'' ha ''nigrifumosa'',
* ''[[Synallaxis cabanisi]]''
** ''S. c. '''cabanisi*** ha *fulviventris*,
* *[[Synallaxis candei]]*
** *S. c. atrigularis*, ***candei*** ha *venezuelensis*,
* *[[Synallaxis castanea]]*,
* *[[Synallaxis cherriei]]*
** *S. c. *'cherriei***, ''napoensis'' ha ''saturata'',
* ''[[Synallaxis chinchipensis]]'',
* ''[[Synallaxis cinerascens]]'',
* ''[[Synallaxis cinerea]]'',
* ''[[Synallaxis cinnamomea]]''
** ''S. c. aveledoi'', ''bolivari'', ''carri'', ***cinnamomea***, ''striatipectus'', ''pariae'' ha ''terrestris'',
* ''[[Synallaxis courseni]]'',
* ''[[Synallaxis erythrothorax]]''
** ''S. e. '''erythrothorax*** ha *pacifica*,
* *[[Synallaxis frontalis]]*,
* *[[Synallaxis fuscorufa]]*,
* *[[Synallaxis gujanensis]]*
** *S. g. canipileus*, *certhiola*, *columbiana*, ***gujanensis***, *huallagae* hag *inornata*,
* *[[Synallaxis hellmayri]]*,
* *[[Synallaxis hypochondriaca]]*,
* *[[Synallaxis hypospodia]]*,
* *[[Synallaxis infuscata]]*,
* *[[Synallaxis kollari]]*,
* *[[Synallaxis macconnelli]]*
** *S. m. *'macconnelli*** hag ''obscurior'',
* ''[[Synallaxis maranonica]]'',
* ''[[Synallaxis moesta]]''
** ''S. m. brunneicaudalis'', ***moesta*** hag ''obscura'',
* ''[[Synallaxis ruficapilla]]'',
* ''[[Synallaxis rutilans]]''
** ''S. r. amazonica'', ''caquetensis'', ''confinis'', ''dissors'', ''omissa'', ***rutilans*** ha ''tertia'',
* ''[[Synallaxis scutata]]''
** ''S. s. '''scutata*** ha *whitii*,
* *[[Synallaxis spixi]]*,
* *[[Synallaxis stictothorax]]*
** *S. s. maculata* ha ***stictothorax***,
* *[[Synallaxis subpudica]]*,
* *[[Synallaxis tithys]]*,
* *[[Synallaxis unirufa]]*
** *S. u. meridana*, *munoztebari*, *ochrogaster* hag ***unirufa***,
* *[[Synallaxis zimmeri]]*.

O c'havout a reer holl e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika , unnek isspesad ha tri-ugent (71) dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Nesmy

**Nesmy** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen

Train ECR Donges Poitiers à Nesmy le 13 août 2016.jpg

* Ul linenn hent-houarn a dreuz ar gumun.
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Le Tablier da gentañ hag e Kanton Moutiers-les-Maufaits diwezhatoc’h; e Bann La Roche sur Yon e oa. Lakaet e voe kumun  Nesmy  en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800 hag en Arondisamant Napoléon-Vendée diwezhatoc’h.
### 
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 64 gwaz eus ar gumun, da la varet 4,79% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel d’an 8 a viz Meurzh 1948 en An Du Nai Puong (Tonkin, Vietnam);  milour e oa en 23 RIC  .
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel  .
## Monumantoù ha traoù heverk

Moulin de Rambourg Nesmy.jpg
La roue à aubes du Moulin de Rambourg - Photo La Roche-sur-Yon Agglomération, J. Auvinet.jpg
Salle de nettoyage du Moulin de Rambourg - La Roche-sur-Yon Agglomération, J. Auvinet.jpg
Premier étage du Moulin de Rambourg - Salle de classement - La Roche-sur-Yon Agglomération, J. Auvinet.jpg

* Melin Rambourg, war lez ar stêr Yon.

Le château de Nesmy.jpg

* Ar c’hastell.

Église Saint-Pierre de Nesmy (Éduarel, 8 juillet 2017).jpg

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

Monument aux morts de Nesmy (vue 2, Éduarel, 8 juillet 2017).jpg

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Visant Roue

**Visant Roue**, ganet e 1973, zo ur skrivagner gallek ha brezhonek hag un troour brezhonek. E-ser diorren ar brezhoneg eo e labour e-barzh Ofis publik ar Brezhoneg. 

## Buhez
Studiet en doe ar Gwir e Skol-veur Roazhon 1, en Ensavadur ranvroel ar Velestradurezh (Institut régional d'administration), e Naoned, hag en Institut d'études politiques de Rennes. E skol an adeiladourien Naoned en doe labouret en araok.

## Oberioù war dachenn ar brezhoneg
E 2001 e voe tutaet gant Ofis ar Brezhoneg evit mont da ren e bol e Naoned en ur labourat evit an Ajañs Diorren. E penn ar Pol Studi ha Diorren emañ e 2023.
E 2022-2023 e voe tutaet evel kelenner war ar brezhoneg kevratek darnamzer gant Skol-veur Naoned.

## Oberennoù
;Kenskrivet gant Katell Leon
* *Kit de survie dans les banlieues bretonnes*, Naoned, An Amzer, 2006.
* *Nouveau kit de survie dans les banlieues bretonnes*, Pornizh, Le Temps, 2013.

* *[[Istor ar Vretoned]]. 1, Ar Vretoned hag ar Romaned -55 betek +410*, Mouladurioù Hor Yezh, 2025, 240 p. .

## Troidigezhioù
;Kendroet gant Kristin David ha Katell Leon
* *An Neñva*, gant Zhan ming Huan ha Wee Tian Beng,
** 1 : *An Neñva*, Naoned, Le Temps (2006).
** 2 : *Emgann e skeud al loargann*, Naoned, Le Temps (2007).

## Notennoù ha daveennoù
Yelizaveta Yaroslavna

----

**Yelyzaveta Yaroslavna** (ukraineg : Єлизавета Ярославна ; 1025 – ~ 1067), anvet **Ellisiv Kyiv** a-wechoù, a oa ur briñsez eus Rous Kyiv hag a droas da rouanez Norvegia dre he dimeziñ gant Harald Hardråde e 1043.

## Buhez
Ganet e voe e 1025 gant he mamm Ingegerd Olofsdotter Sveden (Sveden 1001 – Kyiv, 1050), eil pried Yaroslav Iañ ar Fur (~ 978 – 1054), priñs meur Kyiv ha Novgorod.

C'hoar Anna Kyiv, rouanez ar Franked, e oa Yelyzaveta. Ur c'hoar all dezhi, Anastasia Kyiv, a voe rouanez Hungaria.

Ar priñs norvegiat Harald Sigurdsson Hardråde, unan eus kadourien veurañ an Istor, a guitaas Norvegia e 1030 goude Emgann Stiklestad ; war e hent da Vizantion e reas un ehan e lez Kyiv ma voe piket e galon gant Yelyzaveta, met nac'h a reas he zad he dimeziñ d'ur priñs paour en harlu. Kenderc'hel gant e hent a reas Harald ; komandant Gward ar Vareged e voe e Bizantion, ha kalz pinvidigezhioù a vernias dre e gurioù e reter ar Mor Kreizdouar a-raok distreiñ da Gyiv, ma'z asantas Yaroslav reiñ e verc'h Yelyzaveta dezhañ.
Er *[[saga]]* anvet *[[Morkinskinna]]* e lenner e voe dalc'het an eured e-kerzh ar goañvezh 1043-44 ; e 1045 e vije aet ar c'houblad da Norvegia. Den ne oar hiroc'h a-zivout eured Yelyzaveta Yaroslavna ha Harald Hardråde eget ar pezh a lenner digant ar barzh Stúfur Thordharson "an Dall" (* 1025), meneget en *[[Heimskringla]]* Snorri Sturluson (~1230), hag a zo gwall skort : ne c'heller ket gouzout ha mont da Norvegia a eure Yelyzaveta evit gwir; pe marvet e vije war an hent.
Ur fed istorel eo e voe lakaet Harald Hardråde da genroue ar vro a-gevret gant e niz Magnus Olavsson. E-unan e renas Harald war Norvegia goude marv Magnus e 1047. Ur fed istorel all eo e kemeras Harald un eil gwreg e 1048, un Norvegiadez anvet Tora Torbergsdatter, evit abegoù politikel ; daou vab en doe ganti : Olaf III Norvegia ha Magnus II Norvegia.

E 1066 e tivizas Harald aloubiñ Bro-Saoz, met lazhet e voe en Emgann Stamford Bridge (25 a viz Gwengolo 1066). En deiz-se end-eeun e varvas Maria Haraldsdotter, merc'h Harald ha Yelyzaveta ; o merc'h all, Ingegerd (~ 1046 – ~ 1120) a voe rouanez Danmark adalek 1085 betek 1095 ha hini Sveden adalek 1105 betek 1118.

Den ne oar petra a c'hoarvezas gant Yelyzaveta Yaroslavna ; dianav eo deiziad ha lec'h he finvezh.

## Mammennoù
*  
*  Sturluson, Snorri. *La saga de Harald l'impitoyable* (troidigezh gant Régis Boyer). Paris : Payot, 1979 

## Notennoù
École polytechnique

An **École polytechnique**, lesanvet «&nbsp;*l'X*&nbsp;» e galleg, zo ur skol ijinourien lieskalvezour e Palaiseau.

E Pariz edo betek 1976.

## Notennoù
Roll priedoù Rouaned Bro-Saoz

**Priedoù Rouaned Bro-Saoz** eo ar priñsezed a zimezas da Rouaned Bro-Saoz ; lod anezho a voe kurunennet.

## Betek an aloubadeg norman e Bro-Saoz (924-1066)

### Ar rouaned norman (1066-1154)
Yann-Vari Le Goff

**Yann-Vari Le Goff** (Jean-Marie Le Goff, 31 Kerzu 1864 - 3 Eost 1952) a oa mezeg ha troour brezhonek.

## Troidigezh
*Claude Bernard, *[[Arzhur Breizh]]* (diwar *Arthur de Bretagne*, 1834), J.B. Baillière & fils, Paris, 1940, advoullet e 1949.
Edmund Iañ

**Edmund I** , pe **Eadmund** (920 pe 921-946), a voe roue Bro-Saoz adal 939 betek e varv e 946.

Mab e oa d'ar roue Edward an Henañ ha d'e drede pried, ar rouanez Eadgifu, ha mab-bihan d'ar roue Alfred Veur. 
Pa varvas Edward e 924 e renas e vab henañ  Æthelstan, hantervreur da Edmund, marvet divugel e 939. Ha setu Edmund neuze da roue.

## Euredoù
Div wech e timezas: 
*da Ælfgifu. Daou vugel o doe : daou vab, Eadwig hag Edgar.
* da Æthelflæd, met bugel ebet n'o doe.

Yaouank e oa e vibien pa voe lazhet gant ur forbann e Pucklechurch e Gloucestershire. War e lerc'h e renas e vreur yaouañ Eadred, a varvas e 955, ha mibien Edmund a renas neuze.

Beziet e voe en abati Glastonbury.
Skol ijinourien (Bro-C'hall)

Ur **skol liesteknikel** zo ur skol ijinourien lieskalvezour.

Meur a hini zo e Bro-C'hall.

## Roll an 204 skol ijinourien aotreet e 2020
D'ar c'hentañ a viz Gwengolo 2020 (skrid-embann ar 25 a viz C'hwevrer 2021), ez eus 204 skol aotreet, en o zouez 7 skol « arbennikadur »

En daolenn amañ da-heul e kaver roll ar skolioù dre akademiezh. 

**Berradurioù** :

Bann « Statud » :
* Sk. Arb. = Skol arbennikadur. 

Bann « tachenn » :

* AAA = Agronomiezh, gounezvouederezh ha labour-douar ;
* AT = aerspas ha dezougen ;
* B = Bevoniezh ;
* BM = Bevmezegel ;
* C = Kimiezh ;
* COM = Kehenterezh, kleweled, Liesvedia ;
* E = Endro ;
* Éco = Ekonomiezh ha stadegoù ;
* EEA = Elektroneg, Elektrotekneg hag emgefreerezh ;
* Éner = Energiezh ;
* G = hollek ;
* GC = ijinouriezh sivil, Savadurioù ha labourioù foran ;
* Géo = Geoskiantoù ;
* GI = Ijinouriezh c'hreantel ;
* GP = Ijinouriezh fizik ;
* IMA = Stlenn ha matematikoù pleustrek ;
* Innov = neveziñ ,  embregerezh, Intraembregerezh
* Logi = Logistik ;
* M = Danvezioù ;
* Mili= Arme ;
* MP = Mekanik ha produktik ;
* MT = Management teknologek ;
* PATO = Fizik pleustrek, telekomunikerezh, optik.
* PR = Diarbenn ar riskloù.
* Topo = Geometriezh, Topographiezh, Geografiezh.
* V = mezegiezh loened}}
Skol liesteknikel

Ur **skol liesteknikel** zo ur skol ijinourien lieskalvezour.

Da skouer :
;E Breizh
* Skol liesteknikel (Breizh),
;E Bro-C'hall
* Skol liesteknikel (Bro-C'hall),
;E lec'h all
* Skol liestknikel Lviv en Ukraina
* Skol liesteknikel Brusel
Landeronde

**Landeronde** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Beaulieu da gentañ hag e Kanton La Mothe-Achard diwezhatoc’h; e Bann Les Sables-d’Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Landeronde  en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800 .
### 
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,44% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel  hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel  .
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Eil brezel ar Voeren

**Eil brezel ar Voeren** a c'hoarvezas eus an 11 a viz Here 1899 betek an 31 a viz Mae 1902. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voeren, re Orange ha Transvaal, ouzh Impalaeriezh Breizh-Veur ken na voe savet Unaniezh Suafrika e 1910.

E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ kampoù-bac'h ; 27 927 a vaouezed ha bugale a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa dindan 16 vloaz).

Ar C'hembread Lloyd George a lavaras :

*The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position*.« 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. »


Ur vaouez eus Kernev-Veur, Emily Hobhouse, a voe talvoudus e-pad an emgann a-enep ar c'hampoù-bac'h.

## Pennadoù kar
*Brezel ar Voeren
*Kentañ brezel ar Voeren
*Republikoù ar Voeren
Eadwig

**Eadwig**, pe **Edwy** pe **Eadwige** (c. 940 – Here 959), a oa Roue ar Saozon adal 955 betek e varv e 959.

Mab henañ ar roue Edmund I  hag e bried Ælfgifu Shaftesbury e oa. E 955, da 15 vloaz, e voe anvet da roue, goude marv e eontr Eadred. 

Mervel a reas e 959, da 19 vloaz : n'en doa renet nemet pevar bloaz. Beziet e voe e Winchester. 

E vreur Edgar Peoc'hgar a renas war e lerc'h.
Edgar Peoc'hgar

**Edgar Peoc'hgar**, ganet war-dro 943 ha marvet d'an 8 a viz Gouere 975 e Winchester,  a oa roue Bro-Saoz adal 959 betek e varv. 

Eil mab Edmund I e oa.

## Pennad kar
* Roll rouaned Bro-Saoz (871-1603)
Richarzh Normandi

**Richarzh Normandi** zo anv meur a zen :
* Richarzh  Iañ Normandi (*c*. 930–996), lesanvet « *Dizaon* », dug Normandi adal 943 betek e varv ;
* Richarzh II Normandi (*c*. 960–1026), lesanvet « *Buanek* », dug  Normandi adal 996 betek e varv ;
* Richarzh III Normandi (1008–1027), dug Normandi adal 1026 betek e varv ;
* Richarzh Normandi (*c*. 1054 – *c*. 1069/75), mab da Wilherm II Normandi (*an Alouber*) ha da Vatilda Flandrez.
Richarzh III (dug Normandi)

**Richarzh III** 997/1001 – 6 Eost 1027 a oa dug Normandi.

Mab e oa da Richarzh II ha da Judit, merc'h Konan I, dug Breizh
Andriy Chevtchenko

**Andriy Mykolayovych Chevtchenko**, bet ganet d'an 29 a viz Gwengolo 1976 e Dvirkivchtchyna (URSS d'ar mare-se), zo bet ur c'hoarier mell-droad etrebroadel ukrainat.
Roll brezelioù diabarzh Bro-Saoz

**Brezelioù diabarzh Bro-Saoz**  zo un daouzek brezel c’hoarvezet e Bro-Saoz. Pa reer anv eus Brezel diabarzh Bro-Saoz e reer anv eus unan eus ar re ziwezhañ er bajenn-mañ peurlisesañ.

* **[[Emsavadeg 1088]]** – a c’hoarvezas  e Bro-Saoz ha Normandi  diwar-benn rannañ an douaroù e Rouantelezh Bro-Saoz hag e Dugelezh Normandi etre  daou vab da Gwilherm an Alouber, William Rufus ha Robert Curthose,
* **[[Anarkiezh Bro-Saoz]]** (1135–1154) – ur brezel diabarzh c’hoarvezet e Bro-Saoz ha Normandi etre 1135 ha 1154 diwar-benn hêrezh ar gurunenn e dibenn ren  Herri Iañ Bro-Saoz.
* **[[Emsavadeg 1173–74]]** – un emsavadeg  harpet gant Rouantelezh bro-C'hall a-enep an  Impalaeriezh anjevat.
* **Brezelioù ar Varoned ** – tri brezel diabarzh kaset gant baroned saoz a-enep ar roue:
** **[[Kentañ Brezel ar Varoned ]]** (1215–1217) – brezel kaset gant  Robert Fitzwalter harpet gant roue bro-C’hall  Loeiz VIII, a-enep Yann Dizouar.
** **[[Eil Brezel ar Varoned]]** (1264–1267) – brezel-diabarzh etre baroned kaset gant  Simon de Montfort a-enep arme ar  Prince Edward (a renas evel  Edward Iañ), en anv Herri III (Bro-Saoz).
** **[[Brezel Despenser]]** (1321–1322) – un emsavadeg  baroned  a-enep Edward II kaset a-enep mignon ar roue Hugh Despenser. 
***[[Brezel an Div Rozenn]]** (1455–1487) – brezelioù evit kemer kurunenn Bro-Saoz etre  harperien meur a diegezh :  Tiegezh Plantagenet, Tiegezh York ha  Tiegezh Lancaster.
* **[[Brezel diabarzh Bro-Saoz]]** (1642–1651) – etre harperien ar Barlamantourien ("Roundheads") ha kostezenn ar roue ("Cavaliers") e Rouantelezh Bro-Saoz diwar-benn doare ar  gouarnamant.
** Kentañ Brezel diabarzh Bro-Saoz (1642–46) – etre harperien Charlez Iañ ha re ar  Parlamant
** Eil  Brezel diabarzh Bro-Saoz (1648–49) – etre harperien Charlez Iañ ha re ar  Parlamant
** Trede Brezel diabarzh Bro-Saoz (1649–51) – etre harperien Charlez II (Bro-Saoz) ha re ar Parlamant.
Eadred

**Eadred** (923 – 955) a voe roue Bro-Saoz goude  marv e hantervreur Edmund Iañ en 946. 
Mab e oa d'ar roue Edward an Henañ ha d'e bried Eadgifu, ha mab-bihan da Alfred Veur. 

Pa varvas e dad Edward e 924 e voe anvet e vab henañ Æthelstan da roue. Pa varvas Æthelstan e 939 e oa divugel, ha neuze e voe roet ar gurunenn da Edmund Iañ  
E 946 avat e voe lazhet Edmund ha lakaet Eadred da roue. 

Aloubiñ a reas Northumbria ha trec'hiñ ar roue Erik Haraldsson e 954. 
Mervel a reas Eadred da 32 vloaz, ha dizimez e oa. E niz Eadwig, 15 vloaz, a renas neuze.
Anarkiezh Bro-Saoz

**Anarkiezh Bro-Saoz** zo ur brezel-diabarzh e Bro-Saoz ha Normandi hag a badas pemzek vloaz, etre 1138 ha 1153, ma vagas ur marevezh dizurzh vras. 

Ur brezel evit ar gurunenn e voe, c'hoarvezet abalamour da varv pennhêr ar roue, William Adelin, mab divastard nemetañ ar roue Herri I, a voe beuzet e 1120.

Herri a glaskas reiñ ar gurunenn d'e verc'h, Matilda Bro-Saoz, anavezet ivez evel *an impalaerez*, met n'eas ket an holl varoned a-du ganti.

E 1135 e varvas Herri I, hag e niz Steven Bleaz a gemeras ar gurunenn, gant skoazell e vreur Herri Bleaz, eskob Winchester, diwar-goust Matilda.

En 1138 e krogas harperien Matilda da enebiñ, brezel a voe e Normandi. Dilestrañ a reas Matilda en Bro-Saoz en 1139. 

Echuiñ a reas ar brezel gant Feur-emglev Wallingford en 1153, pa voe anavezet Herri II, dug Normandi ha mab Matilda, a voe dibabet evel pennhêr gant Steven Bleaz.
Beaurepaire (Vande)

**Beaurepaire** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Les Herbiers; e Bann Montaigu e oa. Lakaet e voe kumun  Beaurepaire (Vande) en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800  hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h .
### 
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Deg gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv eus ar c'hanton .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 71 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,77% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel  hervez monumant ar re varv .
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel  d’an 3 a viz Here 1956; soudard e oa en ur RIMa .
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Laorañs*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù .
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Eremburga

**Eremburga**  (*Éremburge* e galleg) zo anv div vaouez a wad uhel :  

* Eremburga Maine
* Eremburga Mortain, kontez Sikilia.
Lazhadeg Babi Yar

**Lazhadeg Babi Yar** eo lazhadeg vrasañ ar Shoah dre bistolennoù gant an Einsatzgruppen en Ukraina en URSS. 33 771 Yuzev a voe drouklazhet gant an nazied ha kenlabourerien eus ar vro d'an 29 ha d'an  tro-dro d'ar stankenn Babi Yar e Kyiv. Lazhadegoù all a voe kaset da benn el lec'h-se da c'houde, a-enep ar Yuzevien, ar Romed, prizonidi brezel, komunourien, Ukrainiz, ha lazhet e voe etre 100 000 ha 150 000 den betek ma voe savet kamp Syrets e 1942.

*Babi Yar*, "Stankenn ar Gwrac'hed", Бабин Яр en ukraineg,  Бабий Яр e rusianeg, Babi Jar e poloneg, zo un anv-lec'h e kornôg Kyiv.

Deuet e oa da vezañ lec'h un neved e koun an dud varvet, gant ur sinagogenn. Fromet e voe ur bern tud pa oa bet bombezennet savadurioù tro-dro d'ar park e-kerzh brezel Ukraina e 2022 gant arme Rusia, ar pezh en doa savet aon e vije distrujet an neved.


Babi Yar-06-194.jpg|Prizonidi soviedat o touarañ korfoù e Babi Yar e 1941
Massacre de Babi Yar.jpg|Lazhadeg trevourien soviedat e Babi Yar e 1942, poltred bet kavet war korf un ofiser alaman lazhet.


## Daveoù
Aceros nipalensis

****** a zo ur spesad kalaoed eus ar c'herentiad Bucerotidae.
Ar spesad nemetañ er genad *Aceros* an hini eo.

Anvet e voe *Buceros nipalensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1829) gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus biz India da gornôg Thailand ha gwalarn Viêt Nam.

## Liammoù diavaez
*  ''Aceros nipalensis'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Aceros nipalensis'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Fougeré (Vande)

Entrée_sud_du_bourg_de_Fougeré_(Éduarel,_12_février_2016).JPG|Ar vourc’h e 2016.

** Fougeré ** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun  e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Saint Jean de la Chaisse da gentañ hag e Kanton La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h ; e Bann La Roche-sur-Yon e oa. Lakaet e voe kumun Fougeré en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800.
### 
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 51 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,77% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den ag argumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .
## Monumantoù ha traoù heverk

Fougeré - L'église.jpg

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.  
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Monumant ar re varv e Saint-Martin-d'Estréaux

**Monumant ar re varv e Saint-Martin-d'Estréaux** zo ur monumant e Saint-Martin-d'Estréaux en Aovergn, savet d'ar soudarded  marvet  er Brezel-bed kentañ hag a-enep ar brezel.
Kontelezh Maine

**Kontelezh Maine** a voe distag diouzh kontelezh Laval ha diouzh kontelezh Perche adal ar .

Eremburga Maine	(1110-1126), kontez Maine, a zimezas da Foulk V, kont Anjev, a zegasas Maine d'an Tiegezh Plantagenêt.

**Ret eo ober ar c'hemm etre *'Kontelezh Maine''' ha proviñs Maine.
Emiliano Zuleta

**Emiliano Antonio Zuleta Baquero** (La Jagua Del Pilar, La Guajira, 11 Genver 1912 - Valledupar, Cesar,  30 Here 2005) a oa ur sonaozour, akordeoñser, ha kaner kolombian, en doare vallenato.

Tad eo da Emiliano Zuleta Díaz, kaner.

E 1938 e voe embannet e bennoberenn *[[La Gota Fría]]*, ur ganaouenn diwar-benn un tabut gant Lorenzo Morales. Bloavezhioù goude e voe kanet ivez gant Carlos Vives ha gant Julio Iglesias  hag int-i a reas berzh bras ganti er bed spagnolek, goude ma'z eo chomet peuzdianav er bed gallek.  

## Pennadoù kar
* Hermanos Zuleta
* La Gota Fría

## Liammoù diavaez
* E 1938 : https://www.youtube.com/watch?v=cRAMeMKAxQ8
Marioupol

**Marioupol** (ukraineg : Маріу́поль *Mariuupol*  – ) zo ur gêr en Ukraina.
Poblet e oa gant 431 859 a dud d'ar 1añ a viz Genver 2021.

Damzistrujet eo bet Marioupol gant arme Rusia e miz Meurzh 2022. Aloubet eo bet kêr gant nerzhioù lu Rusia ha Republik Pobl Donetsk goude seziz Marioupol.

## Notennoù ha daveennoù
Taras Chevtchenko

**Taras Hryhorovych Chevtchenko** (ukraineg : Тара́с Григо́рович Шевче́нко, distaget ), bet ganet d'an 9 a viz Meurzh (25 a viz C'hwevrer hervez an deiziadur kozh) 1814 ha marvet d'an 10 a viz Meurzh (26 a viz C'hwevrer) 1861, a oa ur barzh ha livour ukrainat.
Kontet eo da vezañ gwellañ barzh romantel Ukraina. E anv zo bet roet da Skol-veur Kyiv Taras-Chevtchenko e Kyiv.