open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timbr

Un **timbr** zo un tamm paper (peurvuiañ) a vez embannet gant un aotrouniezh foran bennak (stad, arme, pe ur c’huzul bennak) hag a vez prenet gant ar pratikoù evel taos da baeañ ur servij foran.

## Timbroù
Meur a zoare timbroù zo.
* An timbroù-post : implijet evit kas ul lizher, ur gartenn-bost, ur pakad pe ur gazetenn d’ul lec’h d’egile, dre hanterouriezh servij publik ar Postoù. An timbroù-post zo peget ouzh ur golo-lizher gant ar c’hasour evit paeañ ar servij. Priziet eo ar gasadenn gant an aotrouniezh kiriek bep an amzer, hervez pouez al lizher, ar vro da gas al lizher di, priz ar vuhez d’ar prantad hag ezhommoù kellidel an aotrouniezh a-wechoù.
* An timbroù kemedel : evit paeañ servijoù melestradurel a bep seurt evel an aotre-bleniañ pe an tremen-hent e rank an dud prenañ an timbroù-se hag a vo peget ouzh ur baperenn ofisiel. Pa vez kaoz eus paeañ taosoù e c’heller sentiñ ouzh diviz ar justis dre brenañ timbroù-kemedel ivez.

Pa lavarer « timbr » er vuhez pemdez e vez kaoz eus timbroù-post bremañ.

Timbrawouriezh a reer eus an diduamant a gas an dud da zastum timbroù, mirout hag urzhiañ anezho hervez ar vro pe an danvez en albomoù, ober eskemmoù gant tud all...

## Timbroù dibar
* 
:E 2007, Portugal a lakaas moullañ 230&nbsp;000 timbr-post 1 € e lij ; brasañ kenderc'her lij er bed eo Portugal.
* 
:E 2009 ez embannas Canada Post ur rummad timbroù a seblante fiñval. Dre un deknologiezh anvet *Motionstamp* e tiskouezjont war an timbroù palioù *[[hockey]]* brudet, en enor da 100 bloaz ar skipailh Montreal Canadians.
* 
:Timbroù neuz, c'hwezh ha blaz chokolad ganto a voe embannet e 2013 e Belgia ; ur skipailh arbennigourien eus ar vro, skoazellet gant re eus Alamagn, an Izelvroioù ha Suis a grouas an timbroù lipous-se.
* 
:Timbroù skornennoù warno a voe embannet e SUA e 2018 : trawalc'h eo skrabañ un timbr evit klevout blaz ar skornenn.

## Pennadoù kar
* Istor an timbroù
* Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù
Fri

Ar **fri** zo ul lodenn eus ar penn, e-kreiz an dremm, etre an divjod, hag a-us d'ar genoù. Ennañ emañ organ ar c'hwesha.

Gantan olifant e teu da vezañ trompilh, hag eservij da dapout boued ha d'e gasbetek e c'henoù, da gemer dour da strinkañ warnañ e-unan. 

## Frioù
* *fri-butun*: den a vutun o lakaat butun en e fri
* *fri korloko*: fri bras
* *fri togn*: fri berr, sonn an toulloù anezhañ
* *fri vi pig*: ur fri gant pikoù panez (lavaret da Michel al Louz, eus Plouigno, gant e vamm gozh) 

## Frioù lennegel
* Fri Kleopatra, a zo bet skrivet diwar he fenn, pe gentoc'h diwar he fri: « Fri Kleopatra : ma vije bet berroc'h, dremm ar bed a vije bet kemmet. » - Blaise Pascal 
* « Pennad ar fri » e-barzh ar pezh Cyrano de Bergerac gant Edmond Rostand (arvest I, diviz 4), embannet en 1898. 
* An danevell « Ar fri » gant Nikolai Gogol (Les Arabesques, 1835) ma weler un den o koll e fri. 

Restr:Lightmatter elephanttrunk.jpg|Fri un olifant n'eo ket evit c'hwesha eo
Restr:Canine Nose Macro Photo.png|Ar frioù chas zo kizidik ouzh ar c'hwezh
Restr:Bradypus.jpg|Togn eo fri ar bradypus.



## Pennad kar
* Friad
* Frieg
This Heat

Ur strollad sonerezh arnod a Vro-Saoz eo This Heat.
Ennañ e kaver Charles Bullen (gitar, treujenn-gaol, alto, kan, enrolladennoù), Charles Hayward (toserezh, touchennegoù, kan, enrolladennoù) ha Gareth Williams (touchennegoù, gitar, gitar boud, kan, enrolladennoù). Savet eo bet ar strollad e dibenn 1975 e Brixton (Londrez), ha divodet eo bet e 1982.

Diazezet eo sonerezh This Heat war implij teknikoù tredanglevedoniek, enrolladennoù, loops pe c'hoazh touchennegoù lakaet da ziazez evit tonioù savet war ar prim, en ur zerc'hel d'ul line-up rock diazez a-walc'h : gitar boud, taboulinoù ha kan. 

## Pladennoù

* This Heat (1978; adembannet e 2006)
* Health And Efficiency (1981; 12" EP)
* Deceit (1981)
* This Heat with Mario Boyer Diekuuroh (1982; split-kasedig gant Albert Marcoeur)
* Live In Krefeld (1986; kasedig)
* The Peel Sessions (1988; EP)
* Repeat (1993; CD)
* Made Available (1996; CD)
* Out of Cold Storage (2006; 6 CD box set)
Huy

**Huy** zo ur gêr hag ur gumun e Belgia e Proviñs Liège.


PanoHuy2.jpg|Huy gwelet ag ar c'hae Batta


## Kumunioù stag
*Tihange
Roll ar Pennoù Stad e 308

## Asia

***[[Sina]]** - Tiernelezh Jin ar C'hornôk - Impalaer Huai - (307 - 313

## Europa

***[[Impalaeriezh roman ar C'hornôk]]** 
** Licinius - Impalaer roman ar c'hornôk (308 - 324
***Constantinus I, Impalaer roman ar c'hornôk e Gallia, Spagn ha Preden (306-337)
** Maxentius - (nann-anavezet) (306 - 312) en Italia
***Maximian, Impalaer roman en Italia (286-305, 307-308)
**Skraper: Domitius Alexander en Africa (308)

## Reter Nesañ

***[[Impalaer Roman ar Reter]]**
**Galerius, Impalaer Roman ar Reter (305-311)
***Maximinus Daia, Impalaer Roman ar Reter (308-313)
***[[Persia]]** (Tiernezh Sassanid)
**Hormizd II, Roue Meur Persia (302 - 309)
Lutrogale

***Lutrogale*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged. Ennañ ne chom nemet ur spesad bev hiziv.

## Spesadoù
* Ki-dour India, (*Lutrogale perspicillata*)
* † *[[Lutrogale cretensis]]*
* † *[[Lutrogale palaeoleptonyx]]*
Yezhoù germanek ar reter

**Yezhoù germanek ar reter** a zo ur strollad yezhoù aet da get eus familh ar yezhoù germanek. An hini nemeti hon eus testennoù hir enni eo ar Goteg met krediñ a reer e oa ivez er strollad yezhoù-se ar Vandaleg, ar Burgondeg ha Goteg Krimea. War a seblant e chomas bev Goteg Krimea betek an .

## Daveoù
*Dabrowski, J. (1989) Nordische Kreis und Kulturen Polnischer Gebiete. *Die Bronzezeit im Ostseegebiet. Ein Rapport der Kgl. Schwedischen Akademie der Literatur, Geschichte und Altertumsforschung über das Julita-Symposium 1986*. Ed Ambrosiani, B. Kungl. Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien. Konferenser 22. Stockholm. ISBN 91-7402-203-2
*Demougeot, E. *La formation de l'Europe et les invasions barbares*, Paris: Editions Montaigne, 1969–74.
*Kaliff, Anders. 2001. *Gothic Connections. Contacts between eastern Scandinavia and the southern Baltic coast 1000 BC &ndash; 500 AD*. 
* Musset, L. *Les invasions: les vagues germanique*, Paris: Presses universitaires de France, 1965.
* Nordgren, I. 2004. *Well Spring of The Goths. About the Gothic Peoples in the Nordic Countries and on the Continent*.
Tutgual map Rhun

**Tutgual map Rhun** a oa mab Rhun ap Neithon ha roue Manav. Daoust ma n'anavezer ket amzeriadoù resis e ren e seblant bezañ bevet etre 530 ha 590.
Sussex

Sussex a c'hell daveiñ ouzh :

* Ur rouantelezh angl-ha-saoz lec'hiet e su bro-Saoz : Rouantelezh Sussex
* Ur gontelezh istorel e bro-saoz : Kontelezh Sussex
Mor Bihan Gwened

Ar **Mor Bihan** eo an anv a vez graet a-gozh eus ar pleg-mor a-dal da gêr Gwened. Pan eer e-maez anezhañ e tegouezher er Mor Bras, anv boutin ar Meurvor Atlantel.

Diwar anv ar pleg-mor-se eo bet krouet anv an departamant Mor-Bihan, skrivet *Morbihan* e galleg.

## Kumunioù ar Mor Bihan

## Inizi
Meur a enez zo er Mor Bihan.
Copán

Ar geoded rak-kolombian anavezet dindan anv Copán a zo ul lec'hienn e kornôk Honduras e Departamant Copán, e kichen an harz gant Guatemala. Kreizenn ur rouantelezh vayat e oa.

Ar rouantelezh, **Xukpi** hec'h anv a oa anezhi eus ar  betek deroù an . Tennañ a ra hec'h anv, war a seblant, eus ar fed edo war harzioù an dachenn vayat. Ar geriadenn, Copán Ruinas hec'h anv, lec'hiet e-kichen ar rivinoù a oa anvet **Oxwitik**, war a seblant.

## Liammoù diavaez
* Kartenn Copàn
South Gyrwe

Ar South Gyrwe a oa ur meuriad pe ur rouantelezh angl-ha-saoz lec'hiet e Mid-Anglia, er Fenland. N'anavezer nemet unan eus e bennoù : Tondberht a euredas gant Santez Æthelthryth e 664. Hervez Beda e vefe marvet teir bloavezh goude an eured. N'ouzer ket da betra ez eo aet ar rouantelezh goude marv Tondberht met gwirheñvel eo e oa bet staget ouzh Mercia e fin ar .

Hervez an Tribal Hidage e kontrole 600 hid.

## Gwelet ivez

North Gyrwe
North Gyrwe

An **North Gyrwe** a oa ur rouantelezh pe ur meuriad angl-ha-saoz lec'hiet er Fenland. Meneget eo en Tribal Hidage ha kontrollañ a rae-hi 600 hide. Nz ouzer netra muioc'h diwar he fenn met gwirheñvel e voe staget ouzh Mercia er .

## Gwelet ivez
*South Gyrwe
Yar (evn)

* *Er pennad [[Yar]] e vo kaoz eus sterioù all ar ger*.

**Yar** zo un anv roet d'an evn a zo parez ar c'hilhog, pe ar c'hog, hag a vez savet evit he c'hig hag he vioù. Ur poñsin a vez lâret eus an hini bihan. Ur bolez (pe evnez, pe enez) a vez graet eus ar yar yaouank, ha kabon eus ur par spazhet savet a-ratozh evit e gig. 

Renket int holl er spesad *Gallus gallus*.

Klochal, pe sklokal a ra ar yar.

## Vioù
*Dozviñ* he vioù a ra ar yar, ha goude o *goriñ*: ur *yar-c'hor* a vez graet anezhi neuze.

## Here
Ober a ra hec'h here pa goll he fluñv.

## Arouez
Ul loen aonik eo ar yar, hag implijet e vez ar ger evel kunujenn, e troioù-lavar evel *Yar beliet, Yar dilostet, Kozh yar*!

## Yer
Meur a seurt yer zo: en un tu an evned-porzh, a zo meur a ouenn anezho, hag en tu all an evned gouez. 

### Evned all
* *mab ar yar*, a vez laret, dre fent, eus ar c'hog,
* ur **yarad** a vez laret eus un nodad poñsined, pe houidi bihan kenkoulz all
* ar yar-zour, ur yar-ouez a vev war ar stêrioù, douryar a vez graet anezhi ivez
* ar yar-ouez
* ar yar-Indez, un evn degaset eus an Indez, Amerika Kritol Goulm, a vez graet yar-Spagn anezhi ivez. 
* ar **yar-here** a veze graet eus ar yar debret en ur friko pa veze echu an here, hag eus anv ar friko en-eeun.

### Loened all ha traoù all
Evit al loened all hag an traoù all anvet yar, gwelout ar pennad yar. 

## Gwelet ivez
* kig-yar
Kilhog

Ar **c'hilhog** (kilheien), pe ar **c'hog** (kigi), eo par ar yar. Ur c'habon a vez graet eus ur c'hilhog spazhet.

Degaset e voe ar c'hilhog doñv (hag ar paun) en Europa dre Azia Vihanañ tro-dro ar  - kantved kent JK. Dont a reas da vezañ ul loen doñv da vat adalek an  kantved kt JK.

Emgannoù kigi a vez aozet e broioù zo e Azia ar Gevred, Afrika hag Amerika Latin.

## Arouez
Arouez al lorc'h eo ar c'hog.
Kemeret eo bet da arouez gant Bro-C'hall ivez.

## Troioù-lavar
* En em gannañ evel kigi.
* Kanañ re abred e gilhog: 
* Lakaat e gilhog da ganañ re uhel: fougeal re.

## Sterioù all
* kog ar varrikenn
* *kog* a vez laret ivez ouzh ar c'halc'h.
Johannes Kepler

**Johannes Kepler** (27 a viz Kerzu 1571 - 15 a viz Du 1630) a oa ur steredoniour alaman. Brudet eo evit e deorienn diwar-benn fiñv ar planedennoù. Lezennataet a voe ar re-mañ gant steredoniourien diwezhatoc'h war ziazez e oberennoù Astronomica Nova ha Harmonices Mundi.
Gouriz-reun

**Gant ar ger "sae-reun" e tegouezher amañ ivez*.

Ar **gouriz-reun** hag ar **sae-reun** zo dilhad-dindan gwisket gant katoliked zo abalamour d'o feiz.

## Gouriz-reun ha sae-reun
Ar gouriz-reun zo ur gouriz, graet gant reun, da lavarout eo blev loened (blev givri alies) gwiadennet tenn, hag ar sae-reun zo ur seurt toneg graet heñvel. 
Lakaet e veze alies a-walc'h tachoù pe tammoù houarn en diabarzh ouzhpenn a-benn gwanañ ar c'hroc'hen.
Ar benveg-se a veze hag a vez implijet c'hoazh evit lakaat ar c'horf da c'houzañv ha treiñ ar soñjoù war-du ar feiz.

## Orin
Ur gouriz reun a zo ur pezh dilhad savet gant danvezioù tenn gant blevennoù gavr ha lakaet dindan stumm ur mailhur gorf pe hini ur gouriz lakaet tro-dro d'an divgroazell pe d'ar c'har. Graet e veze se a-benn gwanañ hag en em gastizañ. Soñjal a reer e teufe orin ar ger latin *cilicium* eus anv latin Cilicia el lec'h ma veze savet an danvez. Met implijet e veze ar benveg-se kalz a-raok ma vefe roet an anv-se. Er Bibl da skouer e vez meneget binvioù kastizañ damheñvel ma n'int ket ar memes re (da skouer al lien graet gant blevennoù kañval implijet gant Yann ar Badezour a vefe ur seurt gouriz-reun). Implijet eo bet ar ger gouriz reun en e stumm latin evit ar c'hentañ gwech er Vulgat er psalmoù 34:13: « Ego autem, cum mihi molesti essent, induebar **cilicio** ». Troet e vez ar ger "cilicio" er bibl katolik gant ar ger gouriz-reun, hag implijet ar ger "sac'h" gant ar brotestanted (e-barzh Bibl Segond).

## Hiziv
Ne vez implijet ar gouriz-reun nemet en urzhioù zo, ha gant hiniennoù zo eus an Opus Dei da skouer. Dre abegoù a naetadurezh ne vez ket erbedet ken. 

## Liammoù diavaez
Arlon

**Arlon** (e luksembourgeg hag en alamaneg: **', e [[walloneg]]: **', en izelvroeg: **) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.


Arlon Luxembourg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Arlon.svg|Banniel
CommunesBelgique-Arlon.svg|Skoed


## Douaroniezh
*Gorread : 119,06 km²
*Poblañs (2022) : 30 818 a dud
*Stankter : 259 den/km²
Ålands Framstegsgrupp

**Ålands Framstegsgrupp** a zo ur strollad politikel en inizi Åland. En dilennadegoù diwezhañ en doa gounezet 3,4% eus ar mouezhioù hag 1 sez diwar 30.
## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
Poñsin

Ar **poñsined**, pe pologed, eo reoù vihan ar yar. Implijet e vez ar gerioù-se ivez evit ober anv eus re vihan evned all.
Aalst (Belgia)

**Aalst** a zo ur gêr eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez. Pennlec'h Arondisamant Aalst eo.

## Tud
* Claude Criquielion (1957-2015), marvet en Alst, marc'hhouarner a-vicher. 
* Marc Sergeant, ganet e 1959 en Alst, marc'hhouarner a vicher
Lyev Trotsky

**Lyev Trotsky** (pe **Leon Trotski** ; e ruseg: Лев Троцкий), **Lyev Davidovitch Bronchteyn** e wir anv (e ruseg : Лев Давидович Бронштейн), a oa ganet d'ar 7 a viz Du 1879 en Yanovka (Ukraina) hag a voe lazhet d'an 21 a viz Eost 1940 e Mec'hiko, a oa ur politikour ha dispac'her rus. Gantañ e voe savet an Arme Ruz, ha gantañ ha Lenin e voe kaset en-dro an Dispac'h bolchevik. Enebiñ a reas ouzh Stalin, a gasas Ramón Mercader d'e lazhañ.

## Liammoù diavaez
*Trotsky o komz galleg :
Namur

**Namur** (galleg; e walloneg eo *Nameur*, en alamaneg *Namür*, e nederlandeg *Namen*) a zo ur gêr eus Belgia e Proviñs Namur. Pennlec'h Arondisamant Namur ha Proviñs Namur eo. Sez Parlamant ha gouarnamant Rannvro Wallonia eo ivez.

## Istor
### kantved
**[[Brezel-bed kentañ]]**: 
* 1926: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 gall d'ar gêr.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Traezh (lec'hanvadurezh)

## Traezhegi
*An Traezh, e Benoded
*Traezh-Beleg, e Terrug
*Traezh Gwaremm, en Eskevien 
*Traezh Hir, e Plougonvelen
*Traezh Malaouen, e Douarnenez
*Traezh Rous, e Kameled
*Traezh-Traou, e Perroz-Gireg
*Gwenndraezh, e Konk-Leon
*Penn Traezh, e Sant-Vig
*Porzh an Traezh, karter e Montroulez
*Toull-Traezh, en Enez-Rennod, e Tregastell
*Toull an Traezh, e Morgad

## Kumunioù
*Plouneour-Traezh
*Lokmikael-an-Traezh pe Lokmikael an Draezhenneg
*Tredraezh-Lokemo
Oudenaarde

**Oudenaarde** (*Audenarde* e galleg) zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez. He foblañs a gomz izelvroeg, a zo yezh ofisiel ivez.


Oudenaarde East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Oudenaarde.svg|Banniel
Blason Oudenaarde.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 68,92 km²
* Poblañs (2022) : 31 866 a dud
* Stankter : 462 den/km²
Treuzet eo kêr gant ar stêr Skeld (*[[Schelde]]* en izelvroeg).

## Armerzh
* Bervet e vez ar bieroù "Ename bier", "Felix", "Liefmans" ha "Roman" en Oudenaarde. Bieroù skouerius kêr hag ar rannvro eo ar re c'hell evel Felix Speciaal Oudenaards (breserdi Brouwerij Felix), Oud Liefmans (Brouwerij Liefmans) hag Adriaen Brouwer (eus breserdi Roman e Mater). Un tammig sur eo o blaz.

## Monumantoù ha traoù heverk
E-touez monumantoù kêr emañ an ti-kêr, a zo bet savet gant an tisavour bruselat Hendrik van Pede, treset ti-kêr Brusel gantañ ivez. Brudet eo ar pallennoù-moger aodenardat ivez, *Verdures* o anv. Er bed-holl ez eus mirdioù ma'z eus skouerennoù enno. War lec'hienn kêr e kaver meur a ditour diwar-benn ar pallennerezh kozh hag an adaozadur.

## Tud vrudet
*Adriaen Brouwer, livour eus ar .

## Liammoù diavaez
*lec'hienn ofisiel kêr
Troell

**Troell** zo :
*anv ur plant a ra gwrizioù hir troidellet hag a voug ar plant all, an troell (plant),
*ur gor a zeu e penn ar biz, an *droell*, pe troellviz,
*ur veni vihan a baper evit ober anezhi, an droell(-baper).
Gor

Ur **gor** zo ur c'hoeñv a zeu er c'hroc'hen pa vez tanijennet, gor ennañ eta, ha leun a zour, pe lin.

Laret e vez gor ivez eus al lin a vez ennañ.

Tener e vez ar c'hroc'hen, ha n'eo ket kalet, n'eo ket ur galedenn. Pa vez gwasket e vez toullet aes, ha teurel lin a ra.

Komzet e vez eus *gorioù Sant Kado*, pe *gorioù Sant Kirio*.

An dour diwar ar seregenn-vras zo mat ouzh ar gorioù
Eeklo

**Eeklo** zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez.


Eeklo East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Eekloo vlag.svg|Banniel
Blason ville be Eeklo.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 30,45 km²
* Poblañs (2022) : 21 775 a dud
* Stankter : 715 den/km²
Bastogne

**Bastogne** (alamaneg : *Bastnach* ; izelvroeg : *Bastenaken* ; luksembourgeg : *Baaschtnech*) zo ur gumun e Belgia e proviñs Luksembourg.
Ivinrev

An **ivinrev** a zo un droug a grog en ivinoù pe begoù ar bizied pa vezont kropet gant ar yenijenn pe ar rev. Gallout a ra c'hoarvezout d'ar vugale o devez c'hoariet gant erc'h hep manegoù , ha semplañ a reont ivez a-wechoù.
Charleroi

**Charleroi** zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.


Charleroi Hainaut Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Drapeau ville be Charleroi.svg|Banniel
Héraldique Ville BE Charleroi.svg|Skoed


## Istor
* Brezel-bed kentañ : Emgann Charleroi a voe d'an 21, 22 ha 23 a viz Eost 1914 e Charleroi etre Lu gall ar Jeneral Lanrezac ha Lu alaman ar Jeneral Von Bülow.

## Douaroniezh
* Gorread : 102,95 km²
* Poblañs (2022) : 202 421 a dud
* Stankter : 1 966 den/km²
Mons

**Mons** zo anv meur a gêr pe a gumun.

#### 
* **[[Mons (Wallonia)]]**, ar vrasañ hag ar vrudetañ anezho, 
*Mons-lez-Liège, e Flémalle

#### 
* **[[Mons (Charente)|Mons]]**, e Charente
* **[[Mons (Charente-Maritime)|Mons]]**, e Charente-Maritime

Ouzhpenn da se :
:Mons-Boubert, er Somme
:Mons-en-Barœul, en Nord
:Mons-en-Laonnois, en Aisne
:Mons-en-Montois,er Seine-et-Marne
:Mons-en-Pévèle, en Nord

###### 
* **[[Mons (Dordogne)|Mons]]**, kumun gozh, hiziv e-barzh Saint-Germain-et-Mons, Dordogne
* **[[Mons (Essonne)|Mons]]**, kumun gozh en Essonne, hiziv en Athis-Mons ;
* **[[Mons (Gard)|Mons]]**, er Gard
* **[[Mons (Haute-Garonne)|Mons]]**, en Haute-Garonne
* **Mons**, kumun gozh er Gers, hiziv e Crastes
* **[[Mons (Hérault)|Mons]]**, en Hérault
* **[[Mons (Puy-de-Dôme)|Mons]]**, er Puy-de-Dôme
* **[[Mons (Var)|Mons]]** pe Mons-en-Provence, er Var

## Pennadoù kar
*Mont, stumm all d'al lec'hanv.
*Moñs
Mons (Wallonia)

**Mons** a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut. Pennlec'h Arondisamant Mons eo.

## Istor
### kantved

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Liammoù diavaez
## Tud
## Monumantoù ha traoù heverk


070204 (90) Mons.JPG
Mons Col1JPG.jpg
050522 Mons procession JPG0109.jpg


## Gevelliñ
* Gwened, 
## Dave ha notennoù
Kazeg

Ar **gazeg** eo parez ar marc'h, ha mamm an eal, pe an ebeul. 

## Implij ar ger
Peurvuiañ e komzer eus kazeg adal an oad a dri bloaz, eus ebeulez pa vez yaouankoc'h. 

E bed ar sevel kezeg-red avat e komzer eus kazeg adal pevar bloaz.

Ma komzer eus **kezeg** el liester evit komz eus pared kenkoulz hag eus parezed eo peogwir e oa boutinoc'h ar parezed a vije implijet da labourat en atantoù kentoc'h eget ar par. 

Pa vez leun ar gazeg e vez laret eo keneb. 
*Ealiñ* pe *ebeuliñ* a ra a-benn unnek miz. Magañ hec'h ebeul a ra betek pevar pe c'hwec'h miz, a-wechoù muioc'h, hervez imor ar vamm, pe hini ar mestr.

## Sevel kezeg
Unnek miz e vez ar gazeg o tougen hec'h eal. Kontet e vez etre 320-370 deiz. Mareadoù tommder a vez bep 19-22 deiz adalek deroù an nevezamzer betek kreiz an diskar-amzer. Koulz an tommder evit ar c'hezekenned zo diazezet war hirder an deiz, ha kregiñ a ra pa grog an deizioù da hiraat. Se zo kaoz eo ehanet e-pad ar goañv. Ma vije brazezet e-pad ar goañv e vije oc'h ebeuliañ e-pad ar goañv ivez, da lavarout eo d'ar c'houlz yenañ ha gwashañ d'an ebeul.

Ur gazeg yac'h a c'hallfe ebeuliañ bep bloaz, met ne garfe ket ar vistri sevel ur gazeg bep bloaz. An hini a fell dezhañ mont war e gazeg en deus ezhomm unan ha n'eo ket kenep ha ne vag ket hec'h ebeul, rak ankeniet e vez ar c'hezekenned pa vezont dispartiet diouzh o ebeulien, ha ne vez ket aes o dibrañ.

## Tro-lavar
**Bezañ kazeg*: 1 Bezañ hep netra. 2 (a-wechoù) bezañ mezv
**Bezañ kazeg (ganti)* : pell diouzh al lec’h a glasker tizhout. 

**Berr war e gezeg*: berr e anal
**Laouen evel kezeg digerc'h*: (tud) displijet bras. 

**Chom kazeg*: chom berr.
**Distreiñ kazeg d'ar gêr*: hep netra 
**Komz galleg evel peder c’hazeg*: komz galleg saout
**Marc’hekaat ar gazeg c’hlas*: mont war vor
**Ober kazeg*: ober tro wenn.
**Ober kazeg dre-greiz ar porzh*: c’hwitout pa oa graet an taol
**Stagañ kezeg ouzh lost ar c’harr*: kregiñ dre ar penn fall

**Pell emañ Yann diouzh e gazeg*: pell emaoc'h diouzh ar gont, diouzh ar wirionez, diouzh ar gaoz.

**Kazeg!* C'hwitet!

## Krennlavaroù
**Ur gazeg kamm a ya pell*.
**Dreist moue ar gazeg kozh e vez kabestret an ebeulez*.
**Pa vez lavaret « hei! » d’ar gazeg wenn E vez lavaret d’an harnez penn-da-benn*.
* *N’eo ket ar c’hezeg bras A gas ar c’herc’h d’ar marc’had*.
**Strakal e skourjezig Ne zastum ket kezeg spontik.*

## Sterioù all
**Ar gazeg** a vez graet eus un tamm koad
*e stern ar gwiader
*er waskell chistr

*Ur gazeg* a vez laret eus ur plac'h vras, en un doare dizereat.

## Gerioù kevrennek
*kazeg-koad, anv un evn
*kazeg-vezevenn, ardivink 

## Gerioù kar dre ar ster
*marc'h
*ebeul
*inkane
*mul

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Somaliland saoz

Ur vro eus biz Afrika eo ar Somaliland. Trevadenn ar Rouantelezh Unanet e oa betek 1960.

E-pad an XIXvet kantved e veze implijet timbroù Egipt ha re India en diwezh.
E 1903 e voe dreistmoullet tregont timbr Impalaeriezh saoz an India gant “BRITISH SOMALILAND”.

Ret eo gortoz 1904 evit arvestiñ poltred ar Roue Edward VII war an timbroù savet a-ratozh evit an drevadenn, warno ar meneg "SOMALILAND PROTECTORATE". Diwar an hevelep patrom e teuas er-maez poltred ar Roue George V goude-se.

Goude George VI bezañ aet da Roue ar Rouantelezh Unanet e tizoloer teir skeudenn zisheñvel war ur rummad a 12 timbr nevez : un dañvad pennduek, an antilopenn “Koudou bras” ha kartenn ar vro. E korn an timbroù edo poltred ar Roue, troet a ¾ e rummad 1938, tra ma oa klok e zremm e rummad nevez 1942, embannet gant ar velestradurezh nann-soudard.

Tro 1950 e cheñchas ar moneiz er vro : ne voe mui anv eus anna na rupee met gant cent ha shilling ha dreistmoullet e voe timbroù 1942 evit sentiñ ouzh an emdroadur. Ne viras ket ouzh kavout vioù koukoug avat, rak an timbr embannet evit lidañ 75vet deiz-ha-bloaz Unvaniezh Postoù ar Bed, moullet gant prizioù e “cent”, zo bet lakaet e gwerzh d’an 10 a viz Here 1949, a-raok ar c’hemmadur eta. Ha ret e oa dreistmoullañ anezho gant arouez ar moneiz kozh. 

Poltred ar Rouanez Elizabeth II a voe moullet war an timbroù er bloavezhioù 1950. Diskouez a reont skeudenn loened ha buhez ar vro.

D’ar 21 a viz Mae 1957 e voe dreistmoullet un darn anezho gant "OPENING / OF THE / LEGISLATIVE  / COUNCIL / 1957", ha d’ar 5 a viz Ebrel gant "LEGISLATIVE / COUNCIL / UNOFFICIAL / MAJORITY, / 1960", evit merkañ e oa digor an Dael broadel a gasas ar vro davet an dizalc’hidigezh.

D’ar 25 a viz Even 1960 ez eo bet tennet diouzh ar werzh an holl dimbroù « British Somaliland », da lavaret eo ur sizhunvezh a-raok ma voe kendeuzet gant Somalia italian a-benn sevel Stad Somalia.

E 1991 e voe embannet disrann ar Somaliland diouzh Somalia gant stourmerien an hanternoz. N’eo ket anavezet ez-ofisiel ar Stad nevez gant ar gumuniezh etrebroadel avat, nag an timbroù a c’hellfe bezañ kavet e gwerzh dindan anv ur Republik Somaliland bennak.
Maaseik

**Maaseik** (limbourgeg : *Mezeik*) zo ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg. Pennlec'h Arondisamant Maaseik eo.


Maaseik Limburg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Maaseik.svg|Banniel
Blason ville be Maaseik.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 77,18 km²
* Poblañs (2022) : 25 524 a dud
* Stankter : 331 den/km²
Timbroù Aitutaki

Unan eus enezennoù an Enezeg Cook er Meurvor Habask eo Aitutaki. Dindan dalc'h ar Zeland-Nevez emañ.

Timbroù an Inizi Cook zo bet implijet en Aitutaki etre 1892 ha 1903. Ar bloaz-se e teuas er-maez timbroù Zeland-Nevez dreistmoullet gant “AITUTAKI” ha koust pep hini anezho e yezh ar vro : Ava Pene = Hanter penny.

E 1920 ez eus lakaet e gwerzh ur rummad a 6 timbr evit pep hini eus an Inizi Cook, Aitutaki en o zouez. Diskouez a reont poltred ar C'habiten Cook, ur wezenn-balmez, porzh Avarua…

Ur eil rummad a dri zimbr gant skeudenn ar penn-meur Te Po a voe embannet e 1927.

Adalek ar 15 a viz Meurzh 1932 hag e-pad an 40 vloaz war-lerc'h ez eo timbroù an Inizi Cook a voe implijet en Aitutaki. E 1972 avat eo krouet melestradurezh postel emren en-dro war an enezenn, gant timbroù an Inizi Cook dreistmoullet da gentañ, ha gant timbroù en hec'h anv goude-se. E ti-moullañ Heraclio Fournier e Spagn int savet, pezh a dalv ne vezont ket implijet a galz er vro nemet gwerzhet d'an dastumerien war-eeun. Kalzig timbroù zo gouestlet d'an arzoù-kaer (oberennoù Dürer, Rubens...) ha da familh ar Rouanez Elizabeth II.

## Pennad kar

* Timbroù Zeland-Nevez
Dinant

**Dinant** a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur.

## Istor
### 
* Preizhadeg Dinant a c'hoarvezas e miz Eost 1466, pa voe kemeret kêr gant soudarded Charlez, kont Charolais, anavezet evel Charlez an Her, a-unan gant e dad Fulup III Bourgogn. Seziz a voe, bombezadeg, preizhadeg, tan-gwall, ha diskar kêr Dinant (war-bouez an ilizoù ha savadurioù relijiel) gant soudarded Bourgogn, evel kastiz war-lerc'h emsavadeg Dinantiz ouzh Tiegezh Bourgogn. Ret e voe gortoz marv Charlez en 1477, unnek vloaz goude, evit ma c'hallje kêr Dinant adsevel eus he rivinoù.

### 
#### [[Brezel bed kentañ]]
* Al letanant gall Charles de Gaulle a voe gloazet e Dinant d’ar 15 a viz Eost 1914.
* Fuzuilhet e voe 674 den nannsoudard (gwazed, maouezi ha bugale) ha distrujet karterioù a-bezh gant an tan d’an 23 a viz Eost 1914 gant al Lu alaman. 
* 1919: roet e voe ar Groaz-vrezel 1914-1918 gall d'ar gêr .
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Clannad

**Clannad** (diwar an iwerzhoneg "an **Clann** **a**s **D**obhar" - ar vugale eus Dobhar) a zo ur strollad sonerien eus Gaoth Dobhair, en Iwerzhon.
Er bloavezhioù 1980 e oa ar ganerez Enya e-barzh ar strollad, araok mont kuit da ganañ hec'h unan.

## Izili ar strollad
Máire Ní Bhraonáin (Moya Brennan)
Ciarán Ó Braonáin
Pól Ó Braonáin
Noel Ó Dúgáin
Pádraig Ó Dúgáin
## Liamm
* Lec'hienn ofisiel "Clannad"
Hasselt (Belgia)

**Hasselt** zo ur gumun e Belgia e proviñs Proviñs Limbourg. Pennlec'h Arondisamant Hasselt eo.


Hasselt Limburg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Hasselt (B) vlag.svg|Banniel
Wapen van Hasselt (B).svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 102,69 km²
* Poblañs (2022) : 79 524 a dud
* Stankter : 774 den/km²
Mechelen

**Mechelen** (e galleg: *Malines*, en alamaneg: *Mechelin*) a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen. Pennlec'h Arondisamant Mechelen eo.
Marche-en-Famenne

**Marche-en-Famenne** zo ur gumun e Belgia e proviñs Luksembourg. Pennlec'h Arondisamant Marche-en-Famenne eo.


Marche-en-Famenne Luxembourg Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Blason de Marche-en-Famenne.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 122,07 km²
* Poblañs (2022) : 17 758 a dud
* Stankter : 145 den/km²
Mouscron

**Mouscron** (en izelvroeg: **) a zo ur gêr eus Belgia e Proviñs Hainaut. Ur gumun c'hallek gant aezamantoù yezhel eo.

## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Douaroniezh
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kerc'horr

**Kerc'horr** eo an anv a vez roet d'ar Releg-Kerhuon gant an dud eus korn-bro Brest, e brezhoneg hag e galleg. 

E gwirionez e oa Kerc'horr unan eus ar c'hêriadennoù, e-kichen Kerhuon, hag ar Releg, a oa el lec'h m'emañ bremañ kumun ar Releg-Kerhuon. Dre ma oa tud Kerc'horr ur gumuniezhiad pesketaerien e oant anavezet e-maez eus o c'humun ha setu dre benaos e oant brudet.

Ur *Gerc'horrenn* a veze graet eus ur plac'h eus Kerc'horr.
Barr-Heol (kelaouenn)

**Barr-Heol** pe *Barr-Heol war Feiz ha Breizh* (an anv leun) a oa ur gelaouenn vrezhonek kristen liesdoare, a oa bet krouet gant Marsel Klerg ha bet renet gantañ eus 1953 da 1978. Diazezet e oa e Bulien, Bro-Dreger. 100 niverenn a zo deuet er-maez. Er penn kentañ holl e oa mouezh Bleun-Brug Aodoù-an-Hanternoz.

## Skrivagnerien Barr-Heol
* Marsel Klerg, Anjela Duval, Ivetig an Dred-Kervella, Frañsez Kervella, Ernest ar Barzhig, Jakez Konan, Per Bourdellez, Madalen Saint-Gal de Pons, Roparzh Broudig, Job Lec'hvien, Loeiz Andouard, Annaig Renault ha re all c'hoazh.

## Liamm diavaez
*Barr-Heol, niverennoù 1954-1969
Mingan

**Mingan** zo unan eus ar peder c'hêriadenn eus ar C'hebek zo war vord an aod a-dal enezeg Mingan : Longue-Pointe-De-Mingan, Mingan, Havre-Saint-Pierre, Baie-Johan-Beetz.

Mingan a zo ur gêriadenn vihan indian innuat (meuriad Montagnais) e genoù ar stêr Sant-Laorañs er C'hebek. 200 kilometrad emañ eus Sept-Îles hag 28 km eus Havre-Saint-Pierre. 18,13 km² eo. 487 den a zo o chom er gêriadenn ha 9 all e-kreiz ar vro digenvez. Ur mirlec'h indian eo abaoe 1949. Bez' e oa Mingan pe Ekuanitchit, er yezh innu-aimun, ur gêriadenn hañv hepken e lec'h m'en em vode ar familhoù goude bezañ bet o chaseal a-hed ar goañv.

Ezel int eus Breujoù Mamu Pakatatau Mamit, hag emañ o c'humuniezh o tivizout gant gouarnamantoù Kebek ha Kanada a-benn kaout muioc'h a emrenerezh. Yaouank-tre eo ar boblañs rak an div drederenn anezhi a zo yaouankoc'h eget 35 bloaz. E-keñver an ekonomiezh e labour an darn vrasañ eus an dud er pesketaerezh.

Ur greizenn sevenadurel montagnais a zo er gêriadenn hag ivez ur greizenn degemer chaseerien ha pesketaerien estren.

Gilles Vigneault, ar c'haner kebekat, eo den brudetañ ar vro.
Neufchâteau (Luksembourg Belgia)

**Neufchâteau** a zo ur gêr eus Belgia e proviñs Luksembourg. 
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* E miz  Eost 1914 e voe un emgann eno etre ar soudarded c'hall hag an tirlu alaman.
* Fuzuilhet e voe 20 nannsoudard ha distrujet 21 ti d’an 22 a viz Eost 1914 gant al Lu alaman.
Edinburgh

**Edinburgh** (a-wechoù **Edinburg**) a zo 

*anv saoznek kêrbenn Bro-Skos, klask Dinedin

*anv meur a lec'h all, evel 
**Edinburgh of the Seven Seas, kêrbenn enezenn Tristan da Cunha
**Edinburgh, Indiana, USA 
**Edinburgh, South Australia 

Pa vez skrivet **Edinburg** 
*Edinburg, Illinois
*Edinburg, Maine
*Edinburg, New York
*Edinburg, North Dakota
*Edinburg, Texas
*Edinburg, Virginia
*Edinburg Township, Portage County, Ohio

## Doareoù all
*Edimburg, e katalaneg
*Edimbourg, e galleg
Ezafe

An **ezafe** (perseg: إضافة *ezāfe*; diwar an arabeg: ) a zo anezhañ ur morfem implijet gant meur a yezh iranek, da skouer ar ar perseg, ar c'hurdeg, ar pachtoueg, ar balotcheg hag an tadjikeg evit liammañ un anv-kadarn ouzh un doareer, alies a-walc'h evit liammañ ur perc'henner ouzh ar perc'hennad.

An ezafe a dalvez kement ha stagañ ur vogalenn verr (puerlisañ "e") ouzh holl elfennoù un heuliad doareet estreget an elfenn diwezhañ.

E persieg e implijer ur vogalenn verr "/e/" skrivet gant al lizherenn bersiek **ه** a dalvez peurliesañ evit skrivañ ar gensonenn "h(e)". Staget e vez an hantervogalenn /j/ ouzh an ezafe pa deu diouzhtu da heul ur vogalenn all, disget "-ye" (/je/) ha skrivet ﮥ. 

* Liamm perc'hennañ:
::ماشین امیر (*mâšine Amir*) "karr-tan Amir"

* Gant un anv-gwan da doareer:
: Ezafe boas goude ur gensonenn:
::ماشین شرخ (*mâšine sorx*) "(ar) c'harr-tan ruz" 
: Ezafe gant hantervogalenn da heul ur vogalenn: 
::هتل‌های بزرگ (*hotelhâye bozorg*) "(al) letioù bras"

E c'hurdeg kurmandjek, avat, e kemm ar vogalenn implijet evit an ezafe hervez jener ha niver an anv-kadarn doareet evel-hen:

* Gourel: "-(y)ê", d.s.: 
: *hesp-e boz* ("ar marc'h glas"); *ba-yê bakûr* ("avel an hanternoz")
* Benel: "-(y)a", d.s.:
: *av-a germ* ((an) dour tomm); *cû-ya av-ê* ("kanol an dour")
* Liester: "-ên", d.s.:
: *dar-ên gund* ("gwez ar gêriadenn")

## Liammoù diavaez:
* war "Unilang.org

## Daveennoù all:
* Blau, J. & Barak, V. 2003. *Manuel de kurde (kurmancî)*, Pariz: L'Harmattan
* Dessart, L. 1994. *Parlons pachto. Language e culture de l'Afghanistan*, Pariz: L'Harmattan
* Rizgar, B. 1996. *Learn Kurdish. A multi-level course in Kurmanji / Dersên Kurdî bi şîroveyên Îngîlîzî*, Londrez: Baran Rizgar
Leuven

**Leuven** (walloneg: *Lovin* ; galleg : *Louvain* ; alamaneg : *Löwen*) zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Pennlec'h Arondisamant Leuven eo.


Leuven Flemish-Brabant Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Leuven.svg|Banniel
Blason Leuven.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 57,51 km²
* Poblañs (2022) : 102 236 a dud
* Stankter : 1 778 den/km²
Aachen

Ur gêr gozh e kornôg Alamagn eo **Aachen**, pe **Aac'hen** (*Aix-la-Chapelle* e galleg hag *Aken* e nederlandeg, diwar al latin *Aquisgranum*).

Emañ e rannvro Nordrhein-Westfalen, tost d'an harzoù gant Belgia hag an Izelvroioù. Tremen 260 000 den zo o chom enni. Ur skol-veur teknologiezh zo enni abaoe 1870.

Aachen a oa kêr-benn Karl Veur, penn an Impalaeriezh santel roman german. Pa varvas e 814 e voe beziet Karl Veur en iliz-veur a voe savet gantañ eno e 796.

Kalz a zistruj a voe en Aachen e-pad an Eil Brezel-bed. Homañ eo ar gêr vras kentañ a voe ac'hubet en Alamagn gant Stadunaniz hag ar Gevredidi e 1944.

## Notennoù ha daveoù
Athletic Club Ajaccien

An **Athletic Club Ajaccien**, pe **AC Ajaccio**, a zo ur c'hlub mell-droad krouet e 1910 e Bro-Gorsika.

## Roll loreidi
* **[[Kampionad Frañs mell-droad D2|Kampionad Frañs D2]]** (**2**): 
****Kampion** : 1967, 2002.
* **[[Kampionad Frañs mell-droad National (D3)|Kampionad Frañs D3]]** (**1**): 
****Kampion** : 1998.
* **Kampionad DH Korsika** (**9**) :
****Kampion** : 1920, 1921, 1934, 1939, 1948, 1950, 1955, 1964, 1994

## Anvioù brudet

## Gourdonerien an AC Ajaccio

## Liammoù diavaez
* Lec'hien ofisiel ar c'hlub

----
Nivelles

**Nivelles** (** en izelvroeg ha *Nivele* e walloneg) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Brabant Wallonia. Pennlec'h Arondisamant Nivelles eo.
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz-chabistr *Sainte-Gertrude*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Philippeville (Belgia)

**Gwelout [[Philippeville]].*
----

**Philippeville** zo ur gêr e Belgia e Proviñs Namur. Pennlec'h Arondisamant Philippeville eo.


Philippeville Namur Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Blason ville be Philippeville.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 157,35 km²
* Poblañs (2022) : 9 243 a dud
* Stankter : 59 den/km²
Roeselare

**Roeselare** (*Roulers* e galleg) zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez. Pennlec'h Arondisamant Roeselare eo.


Roeselare West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Roeselare.svg|Banniel
Blason ville be Roeselare.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 60,40 km²
* Poblañs (2022) : 64 495 a dud
* Stankter : 1 068 den/km²
Sint-Niklaas

**Sint-Niklaas** (galleg : *Saint-Nicolas*) zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez. Pennlec'h Arondisamant Sint-Niklaas eo.


Sint-Niklaas East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Sint-Niklaas.svg|Banniel
Blason ville be Sint-Niklaas.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 84,20 km²
* Poblañs (2022) : 80 167 a dud
* Stankter : 952 zen/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

Stadhuis St-Niklaas.JPG|An ti-kêr hag ar blasenn-veur
Hoogkoor.jpg|Keur iliz katolik Sant-Nikolaz Mira
Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia

Stadoù-Unanet Kolombia (e spagnoleg : Estados Unidos de Colombia) zo bet anv ofisiel, hervez Bonreizh Rionegro (1863), ar vro bet anavezet a-raok dindan anv Stadoù-Unanet Grenada-Nevez en Amerika ar Su.

Krouet eo bet ar c’henkevredad gant nav Stad a oa anezho (e spagnoleg) : Antioquia, Bolivar, Boyaca, Cauca, Cundinamarca, Magdalena, Panama, Santander ha Tolima, mui tiriadoù Caquetá, San Martin, Nevada ha Motilones. Pep hini a oa emren ha mestr war e aferioù. An timbroù moulet gant pep a Stad a veze implijet war he ziriad nemetken. Timbroù “broadel” Stad Kolombia a oa e gwerzh a-hend-all.

Goude ur brezel diabarzh etre daou strollad politikel pennañ ar vro (frankizourien ha mirourien) ez eo embannet ar vonreizh nevez e 1886 : kreizennet e vo ar Stad diwar-vremañ, anvet Republik Kolombia betek an amzer a vremañ.

Departamant Panama a ziviz disrannañ diouzh Kolombia e 1903 ha bezañ ur Stad dizalc’h. Gwelout Timbroù Panama.

## Antiokiha (sp. Antioquia)
Etre 1868 ha 1904 ez eus bet embannet war dro 150 timbr-post gant Departamant Antiokiha. Warno e lenner « E.S. de Antioquia » ha « EE. UU. de Colombia », dindan poltred ur vaouez (arouez ar Frankiz), ardamez ar vro (ar c’hondor hag ar banniel) ha penn ar jeneral Cordova. Adalek 1889 e teu ar meneg da vezañ « Republica de Colombia » e-kichen « Departamento de Antioquia ».
Timbroù dibadus ha lec’hel a vo embannet e Medellin e 1890. Unan anezho zo un timbr kolombiat soulgarget “HABILITADO-MEDELLIN A.R.”.

## Bolivar

E anv Stad emren Bolívar ez eus bet embannet 81 timbr etre 1863 ha 1904. An darn vrasañ diouto a ziskouez poltred Simón Bolívar dispac’hour meur Amerika ar Su. An tri timbr kentañ (skoed-ardamez gant priz 10 kentim ruz, 10 kentim gwer ha 1 peso ruz e liv) a vefe ar re vihanañ bet embannet a viskoazh : 1,20 sm² an tamm.

## Boyaka (sp. Boyacá)
Betek ar bloaz 1900 ez eus bet implijet timbroù Kolombia. Hevlene e teu er-maez un timbr 5 kentim gwer evit enoriñ Diego Mendoza Pérez. Un nebeud timbroù (13) a vo moulet da heul, an hini diwezhañ e 1904.

## Kaoka (sp. Cauca)
Un timbr hepken zo bet embannet e 1903, dindan anv ar “Republica de Colombia”.

## Koundinamarka (sp. Cundinamarca)
Dav eo gortoz 1870 evit gwelet timbroù ar Stad-se. Betek 1904 e teuy er-maez timbroù gant skeudenn ur c’hondor pe sifroù bras.

## Panama
Etre 1879 ha 1903 e vez embannet timbroù o tiskouez ardamez ha kartenn ar vro, soulgarget a-wechoù (“A.R. COLON COLOMBIA”). Dizalc’h eo Panama goude 1903.

## Santander
Ar velestradurezh emren a embann timbroù etre 1884 ha 1905, hag un timbr dibadus e 1907. Tresadenn ardamez Stad Santander zo war bep hini, war-bouez un timbr a 50 kentim skeudenn ur marc’h-tan warnañ.
E 1900, 1905 ha 1907 e vez embannet e kêr Cucuta tri rummad timbroù lec’hel.

## Tolima
War-dro 70 timbr embannet etre 1870 ha 1904, an holl anezho o skeudennaouiñ ur c’hondor, labous-arouez ar vro. War ar rummad kentañ ez eo skrivet “EE UU DE c.” ha “E. S. DEL T. Correos de l’Estado” 

## Liammoù
*Timbroù Kolombia
*Timbroù Panama
Philippeville

*Evit **Philippeville** e Belgia, gwelout: Philippeville (Belgia)
*Evit **Philippeville** en Aljeria, gwelout Skikda.
James Watt

**James Watt** a oa bet ganet d'an 19 a viz Genver 1736 e Greenock (Skos), ha marvet d'an 25 a viz Eost 1819 e Handsworth (Bro-Saoz).

Matematikour hag ijinour skosat.

## E vuhez
E dad a oa ur shipwright, perc’hen war ur vag ha embregerer, pa oa e vamm, **Agnus Muirhead**, eus ur familh a renk uhel ha desket mat. An daou a oa presbiterian ha covenantaires forts[réf. nécessaire]. James Watt a zo bet skoliataet en un doare dizingal. Desket eo bet kentoc’h e ti e dud gant e vamm. Barrek tre e oa gant e zaouarn, barrek war ar matematik ivez, ha padal e oa displijet gant al latin hag ar gresianeg.
Dendermonde

**Dendermonde** (*Termonde* e galleg) zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez. Pennlec'h Arondisamant Dendermonde eo.


Dendermonde East-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
DendermondeVlag.svg|Banniel
Blason ville be Dendermonde.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 56,52 km²
* Poblañs (2022) : 46 325 a dud
* Stankter : 820 den/km²
Tielt

**Tielt** zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.


Tielt West-Flanders Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Tielt vlag.svg|Banniel
Tielt wapen.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 68,85 km²
* Poblañs (2022) : 20 500 a dud
* Stankter : 298 den/km²
Turnhout

**Turnhout** zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Antwerpen. Pennlec'h Arondisamant Turnhout eo.


Turnhout Antwerp Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Flag of Turnhout.svg|Banniel
Turnhout wapen2.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 56,71 km²
* Poblañs (2022) : 46 372 a dud
* Stankter : 818 den/km²
Romanekadur al Levraoueg vroadel e Kolkata

**Romanekadur al Levraoueg vroadel e Kolkata** (saozneg : ***National Library at Kolkata romanization***) eo anv unan eus ar sistemoù pennañ implijet an aliesañ evit romanekaat 

Diorroet e oa bet diwar diazez al Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg, ledanaet evit gallout bezañ implijet evit treuzskrivañ an holl doareoù-skrivañ implijet en India ouzpenn ar sañskriteg, en o zouez ar yezhoù nann-indez-aryek.

Damheñvel eo ar sistem-mañ ouzh ISO 15919.

Daoust ha ma talvez an taolennoù kevalterioù-mañ evit treuzskrivañ al lizherenng ''devanagari'' evel ma vez implijet evit skrivañ ar sañskriteg hag an hindeg dreist-holl, e kaver ivez arouezennoù all implijet evit skrivañ an tamileg, ar malayalameg, ar banglaeg hag ar c'hannadeg evit diskwel penaos e c'hell bezañ implijet an hevelep sistem evit treuzskrivañ lizherennegoù nann-devanagari all implijet evit skrivañ yezhoù India.

## Gwelit ivez:
* Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg
* ISO 15919
* ITRANS
Jane Grey

**Lady Jane Grey** 1537 - 12 C'hwevrer, 1554, gournizez d'ar roue saoz Herri VIII, a voe rouanez Bro-Saoz hag Iwerzhon e-pad 9 deiz e miz Gouhere 1553. 

Ren a c'hallas abalamour d'ar roue Edouarzh VI, a reas e seizh gwellañ da virout ouzh Mari Tudor hag he c'hoar Elesbed Tudor, div verc'h Herri VIII (ar roue en e raok) da sevel war an tron. Evit se e tisklerias e oant bastardezed. 

## He marv
Dibennet e voe war urzh he nizez Mary Tudor, a voe rouanez war he lerc'h.Ne oa ket 17 vloaz c'hoazh. Ar berrañ ren en istor saoz eo, hag ar c'hentañ rouanez o ren e voe, war bouez an Impalaerez Matilda.

## Anv
*Sian Llwyd* a vez graet anezhi dre fent e kembraeg gant tud zo, *Janed Louet* e brezhoneg.
Skikda

**Skikda** (سكيكدة e arabeg) zo ur gêr hag ur porzh eus Aljeria, anvet Philippeville adalek ma voe savet e 1838 betek krouidigezh Republik Aljeria e 1962.

Pennlec'h wilaya Skikda eo, ur wilaya 800 000 a dud e biz ar vro, war aod ar Mor Kreizdouar.
Tongeren

**Tongeren** (e galleg **Tongres**, en alamaneg : *Tongern*, e walloneg *Tongue*) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Limbourg. Pennlec'h Arondisamant Tongeren eo.

## Douaroniezh

## Anv
;Hen impalaeriezh roman
* **Atouatoukon** (Ptolemaios, II, 9, 5)
* **Atuatuca** (*Taolenn Peuntinger*)
* **Aduaga Tungrorum** (It. Ant.)
;Impalaeriezh roman izel
* **Tungri** (Amm. Marcel, XV, 11, 7; XVII, 8, 3)
* **Civitas Tungrorum** (Not. Gall.)
* **Tungrus Oppidum** (Gregor Teurgn, *HF*, II, 5)

### Gerdarzh
* **Atuatuca** ː (da zont)
* **Tungri** ː anv pobl ar vro (Belged pe Germaned ? kudenn war ar stern)

## Ardamezioù

## Istor
Koshañ kêr Belgia eo Tongeren.

## Monumantoù ha traoù heverk

Restr:Town Hall Tongeren.jpg|Ti-Kêr
Restr:Basiliektongeren.jpg|Tour an Iliz-Veur
Restr:2006.08.17.122359 Basilika Tongeren Belgien-2.jpg|Iliz Veur


## Tud
* An eskob Servatius (Sant Servez), meneget 346, 350, 359, bet sebeliet, war a seblant, e Maastricht.

## Levrlennadur
* Alain Vanderhoeven, skoazellet gant M.-Th. Raepset-Charlier, P. Van Den Hove ha G. Vynckier : *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XII. Province ecclésiastique de Cologne (Germania Secunda)*. De Boccard. 2002
Virton

**Virton** zo ur gumun e Belgia e proviñs Luksembourg. Pennlec'h Arondisamant Virton eo.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
Emgann a voe er gumun d'an 22 ha 23 a viz Eost 1914 e penn kentañ ar brezel etre Lu gall ar Jeneral Lanrezac ha Lu alaman ar Jeneral Von Bülow.

Ar rejimantoù gall 25 Rujumant Troadegiezh, 117 Rujumant Troadegiezh, 124 Rujumant Troadegiezh ha 130 Rujumant Troadegiezh a stourmas eno. Soudarded vreizhat a oa enne.
Skritur

**Skritur** a c’hall bezañ meur a dra :

* barregezh an den da skrivañ, da lakaat komzoù dre skrid ; sellit ouzh skrivañ
* pep hini eus an doareoù zo bet ijinet gant mab-den evit skrivañ yezhoù ar bed ; sellit ouzh doare-skrivañ
* ar *Skritur* pe ar *Skriturioù* *sakr* pe *santel* eo hollad testennoù sakr ar gristeniezh ; sellit ouzh Bibl
Bazin

**Bazin** zo un anv-tiegezh gallek hag anv meur a dra.

## Tud
* René Bazin (1853-1932), skrivagner, goureontr da Hervé Bazin ;
* Léon Bazin (1900-1976), tisavour 
* Germain Bazin (1901-1990), arzistorour ;
* Hervé Bazin (1911-1996), skrivagner ;
* André Bazin (1918-1958), sinemavarnour ;
* Louis Bazin (1920), reteroniour ;
* Janine Bazin (1923-2003), intañvez André Bazin, filmaozerez.
* Jean Bazin (1941-2001), denoniour ;
* Christian Bazin, istorour ;
* Jean Bazin (1973-), politikour

## Lec'hioù
**Bazin*, anv hungarek kêr Pezinok, e Slovakia.

## Lennegezh
* Bazin, anv lakez Aramis er romant *[[Les Trois Mousquetaires]]* gant Alexandre Dumas.

## Pennadoù kar
* Basin
* Bazaine
Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg

**Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg** (saozneg: ***International Alphabet of Sanskrit Transliteration*** pe **IAST**) a zo anv ur sistem implijet alies evit romanekaat meur a doare-skrivañ bramiek implijet evit skrivañ meur a yezh indezek.

Ar sistem implijetañ eo hennezh evit treuzskrivañ ar sañskriteg hag ar palieg.

Diorroet diwar diazez ar sistem-mañ e oa bet sistem Romanekadur al Levraoueg vroadel e Kolkata, ledanaet evitr gallout bezañ implijet evit treuzskrivañ an holl doareoù-skrivañ implijet en India.

## Roll an arouezennoù

Talvezout a ra ar roll-mañ evit treuzskrivañ al lizherenneg devanagari evel m'emañ implijet evit skrivañ ar sañskriteg hag ivez an hindeg:









## Keñveriadur gant ISO 15919

Dre vras e klotae al Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg (IAST) gant ISO 15919 daoust ha m'eo ledanoc'h tachenn implij sistem treuzskrivañ an ISO-se dre ma tenn da yezhoù indezek all ouzpenn ar sañskriteg. Disheñvel eo an daou sistem avat er pemp keñver resis-mañ:

## Gwelit ivez
* Romanekadur al Levraoueg vroadel e Kolkata
* ISO 15919
* ITRANS
Waremme

**Waremme** (izelvroeg : **) o ur gêr e Belgia e Proviñs Liège. Pennlec'h Arondisamant Waremme eo.


Waremme Liège Belgium Map.svg|Lec'hiadur
Blason commune be Waremme.svg|Skoed


## Douaroniezh
* Gorread : 30,89 km²
* Poblañs (2022) :15 312 a dud
* Stankter : 496 den/km²

## Gevelliñ
* .
* . Un eskemm a zo etre re yaouank kuzul-kumun ar vugale Waremme ha re kuzul-kêr ar re yaouank Gérardmer abaoe 1999. Ur bloaz e ya di re yaouank Waremme hag ar bloaz war-lerc'h e teu re yaouank Gérardmer e Waremme.
* .

## Notennoù ha daveoù
ISO 15919

**ISO 15919** (2001) a zo anv ur reoliad etrebroadel evit romanekaat an doareoù-skrivañ implijet evit skrivañ yezhoù India. Implijout a ra sinoù diakritek evit gallout treuzlizherenniñ (pe treuzskrivañ) gant lizherennoù latin an holl vogalennoù ha kensonennoù implijet gant ar skriturioù hag ar yezhoù indezek-se.

Peuzheñvel eo ouzh al Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg (IAST) evit a sell ouzh an doare da dreuzlizherenniñ al lizherenneg devanagari.

## Keñveriadur gant IAST

Dre vras e klotae al Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg (IAST) gant ISO 15919 daoust ha m'eo ledanoc'h tachenn implij reizhiad treuzskrivañ an ISO-se dre ma tenn da yezhoù indezek all ouzpenn ar sañskriteg. Disheñvel eo an daou reizhiad avat er pemp keñver resis-mañ:

## Gwelit ivez
* Romanekadur al Levraoueg vroadel e Kolkata
* Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg
* ITRANS
* Roll reoladoù romanekadur ISO

## Liammoù diavaez:
*  Treuzlizherennadur ar skriturioù indezek: penaos implijout ISO 15919
Dar es Salaam

**Dar es Salaam** (eus an arabeg دار السلام, « Ti ar Peoc’h ») eo brasañ kêr Tanzania, gant 4 364 541 a annezidi e 2012.

Kêr-benn Tanzania e oa a-raok 1973, ar bloaz ma oa bet lakaet Dodoma, ur gêr eus kreiz ar vro, da vezañ ar gêr-benn. Emañ Das es Salaam war ribl Meurvor Indez ha porzh brasañ Tanzania eo. Dre ar porzh-se e vez kaset kafe, koton ha sisal er-maez eus ar vro.