open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skinned Deep

**Skinned Deep** zo ur film spont ha fent stadunanat embannet e 2004. Sevenet eo bet gant Gabriel Bartalos ha memestra evit ar senario. An aktourien eo Les Pollack, Aaron Sims, Kurt Carley, Linda Weinrib, Forrest J Ackerman, Eric Bennett ha Warwick Davis.
## Istor
Un den kozh a zo o vleniañ. Taget eo gant un den o tougen ur maskl houarn, ar "Surjian penn" (Kurt Carley). Ar surjian a teu a benn da lazhañ an den kozh ha distrujañ ar c'harr-tan. Ar sheriff a erru gant poliserien all war tachenn ar muntr.
## Aktourien
* Forrest J Ackerman evit Forrey
* Eric Bennett evit Phil Rockwell
* Jason Dugre evit Brain
* Warwick Davis evit Plates
* Karoline Brandt evit Tina Rockwell
* Peter Iasillo, Jr. evit Petey
* Kurt Carley evit Surgeon General
* Bill Butts evit Graine
* Neil Dooley evit Pig Pen
* Joel Harlow evit Octobaby
* Jim O'Donoghue evit Sheriff
## Liammoù diavaez
* Skinned Deep war IMDb
* Skinned Deep war Allociné
Warwick Davis

**Warwick Ashley Davis** (Epsom, Surrey, 3 a viz C'hwevrer 1970) zo un aktour, kinniger skinwel, skrivagner, sevener filmoù ha produer saoz.
Brudet eo evit e rolloù er film Willow kement hag en heuliad filmoù Leprechaun, an Ewok Wicket e Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi ha hini ar c'helenner Filius Flitwick ha Griphook en heuliad filmoù Harry Potter.
Davis en deus c'hoariet ivez en ur sitcom diazezet war e vuhez anvet Life's Too Short, skrivet ha sevenet gant Ricky Gervais ha Stephen Merchant.

Kinniget en deus bet abadennoù c'hoarioù war ITV evel Celebrity Squares (2014–2015) ha Tenable (2016–bremañ).
Gilles Thomas

**Éliane Taïeb**, ganet **Grimaître** d'ar 7 a viz Kerzu 1929 hag aet da Anaon d'an 3 a viz Gwengolo 1985 (da 55 bloaz), brudet dre he anvioù-pluenn **Gilles Thomas** ha **Julia Verlanger**, a oa ur skrivagnerez c'hall a skiant-faltazi.

## Oberennoù
### Sinet «&nbsp;Gilles Thomas&nbsp;»
;Dastumad *Anticipation*

;Dastumad *Horizons de l'au-delà*
**Magie sombre
===Sinet «&nbsp;Julia Verlanger&nbsp;»===
**La Flûte de verre froid* (1976)
**Les Portes sans retour* (1978)
**La Terre Sauvage* (2008)
**Récits de la Grande Explosion* (2008)
**Dans les mondes barbares* (2009)
**Les Portes de la magie* (2010)
**Les Parias de l’impossible* (2010)
===Dastumadoù danevelloù, pe danevelloù===
♦ *Les Oiseaux de cuir*, niv. 1999, unan eus an nebeud danevelloù en dastumad *Anticipation* e ti [[Fleuve Noir]], ennañ :

Dindan an anv-pluenn «&nbsp;Julia Verlanger&nbsp;» e oa bet embannet an darn vuiañ eus an danevelloù-se, er c'helaouennoù *Fiction*, *Galaxie* pe *Satellite*.<br>
♦ *Les Bulles* (danevell, miz Here 1956)

== Ar priz Julia Verlanger ==
Ur priz lennegel Julia Verlanger zo bet krouet e [[1986]] gant ar [[Fondation de France]]. Bep bloaz e vez roet evit enoriñ ul levr skiant-faltazi, moliac'h pe *fantasy''. Krouet eo bet goude marv ar skrivagnerez gant he gwaz; roet eo gant ur juri (ar skrivagnerez velgiat Sara Doke er penn anezhañ er mare-mañ) abaoe marv ar gwaz.

## Liammoù diavaez
* Julia Verlanger war Fondation de France
## Notennoù ha daveennoù
Jacques Offenbach

**Jacques Offenbach**, ganet d'an 20 a viz Even 1819 hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Here 1880, a oa ur muzikour hag ur sonaozour gall eus al luskad romantel.
Dube tarroz

An **dube tarroz** (liester : **dubeed tarroz**) a zo ur spesad evned, *Columba rupestris* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hreun dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Columba rupestris *'rupestris**', eus Mongolia, kreisteiz Siberia da gKorea, kreisteiz Sina ha reter Tibet,
* *C. r. turkestanica*, e Turkestan, kornôg ha hanternoz menezioù Himalaya, Tibet.

## Liammoù diavaez
*  ''Columba rupestris'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Columba rupestris'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Sam Worthington

**Samuel Henry John Worthington**, ganet d'an 2 a viz Eost 1976 zo un aktour ha skrivagner saoz ganet en Aostralia. C'hoariet en deus Jake Sully e 2009 er film Avatar, Marcus Wright en Terminator Salvation, Perseus en Clash of the Titans kement hag er film da heul Wrath of the Titans. Goude ar rolloù-se eo tremenet da rolloù tristoc'h, evel en Everest (2015), Hacksaw Ridge (2016), The Shack,  (an daou e 2017). C'hoariet en deus ivez an haroz, ar c'habiten Alex Mason, en Call of Duty: Black Ops.

E 2004, Worthington en doa resevet ar priz uhelañ evit ur film gant Aostralia evit e roll en Somersault.
## Liammoù diavaez
* Sam Worthington war IMDb
Marie Laforêt

**Marie Laforêt**, bet ganet **Maïtena Marie Brigitte Douménach** d'ar 5 a viz Here 1939 e Soulac-sur-Mer (Gironde, Frañs), marvet d'an 2 a viz Du 2019, a zo un aktourez (c'hoariva, skinwel ha sinema) hag ur ganerez c'hall.

## Liammoù diavaez
* '''Marie Laforêt''' war Internet Movie Database.
* '''Marie Laforet''' war Les GENS du CINEMA.
Charlotte Bonaparte

** Charlotte Napoléone Bonaparte** (1802 – 1839) a oa ur briñsez c'hall, nizez d'an impalaer gall Napoleone Buonaparte.

## He buhez
Merc'h e oa da Giuseppe Buonaparte, a voe roue Spagn. He zad e oa breur henañ Napoleone Buonaparte, hag he mamm e oa Julie Clary, c'hoar da Désirée Clary, mestrez kentañ Napoleone.

Charlotte a zimezas d'he c'henderv Napoléon-Louis Bonaparte, mab da Luigi Buonaparte, a oa bet lakaet da roue Holland, ha da Hortense de Beauharnais, e 1826.
Rosière

***Rosière*** a reer e galleg eus ur plac'h yaouank hag a veze enoret he vertuzioù en he c'hêriadenn, e Bro-C'hall en  hag en  dreist-holl, dre reiñ ur gurunenn roz dezhi.

## Istor
Hervez ar vojenn e vije bet aozet ar fest kentañ gant ar sant Médard (frank e dad, galianez e vamm) e fin ar  e Salency (en departamant gall Oise hiziv).

## E Breizh
E Mousterel-ar-Gwast e vez aozet *la Fête de la Rosière* e miz Gwengolo.. E 1910, pa varvas Marie-Joseph Carré, e laoskas he madoù  gant ar gumun evit ma vije dilennet gant ar gumun ur plac'h yaouank *paour, onest, ha vertuzius*. 

## Lennegezh
**[[Le Rosier de madame Husson]]*, danevell gant Guy de Maupassant (1887)

## Filmoù
* 1896 : *[[Le Couronnement de la rosière]]* gant Georges Méliès,
* 1950 : *[[Le Rosier de Madame Husson (film, 1950)|Le Rosier de madame Husson]]* gant Jean Boyer ha gant Bourvil,
* 1968 : *[[La Rosière de Pessac]]* gant Jean Eustache,
* 1979 : *La Rosière de Pessac 79* gant Jean Eustache.

## Skeudennoù

Louis XVIII couronne la rosière de Mittau by Tardieu.jpg|*[[Loeiz XVIII|Loeiz]] o reiñ ar gurunenn da *rosière* [[Mittau]]*, Jean-Charles Tardieu (1817).
Rosière mariage La Mothe-Saint-Héray.jpg|Eured ur *rosière* e La Mothe-Saint-Héray, Bro-C'hall, war-dro 1910
Fêtes de la Bonneterie 1925 à Troyes - Les Abeilles du quartier de Croncels.jpg|*Les Abeilles* karter Croncels e Gouelioù ar Bonederezhe Troyes (1925)
Mariage de rosières.jpg|Eured seizh *rosières* e Saint-Denis (1931)


Les rosières de Paris.jpg|*Rosières* e Pariz, dilennet e 1891.
ROSIERE DE NANTERRE 1905 ET 1906.jpg|*Rosières* Nanterre e 1905 ha 1906
Mlle Cherrier - Rosière de Nanterre 1908.jpg|*Rosière* Nanterre e 1908
ROSIERE DE SAINTE-ADRESSE 1908.jpg|*Rosière * Sainte-Adresse 1908
ROSIERE DE BAGNOLET 1913.jpg|*Rosière* Bagnolet 1913


## Notennoù
Jorge Oñate

**Jorge Antonio González Oñate** (La Paz, 31 a viz Meurzh 1952-28 a viz C'hwevrer 2021), anavezet evel **Jorge Oñate**, ha lesanvet "El Jilguero de América" hag "El Ruiseñor del Cesar", zo ur c'haner kolombian a sonerezh vallenato. Pa oa e barr e vrud e oa a-renk gant tud veur ar vallenato evel Diomedes Díaz, Rafael Orozco Maestre ha Poncho Zuleta.

Kargoù politikel en doe ivez en e gêriadenn, evel kuzulier, e departamant Cesar, hag eiler d'ar c'hannad Alfredo Cuello Dávila.
Zuleta

**Zuleta** zo anv meur a soner ha kaner kolombian.

* Emiliano Zuleta Baquero (1913-2005), kaner-sonaozer hag akordeoñser, tad d'un toullad sonerien ha kanerien;
* Fabio Zuleta Díaz, kaner
* Poncho Zuleta (ganet e 1951), mab da Emiliano, kaner,
* Iván Zuleta (ganet e 1976), mab da Fabio Zuleta, akordeoñser
* Emiliano Zuleta Díaz, mab da Emiliano,
* Héctor Arturo Zuleta Díaz (1960-1982), kaner ha soner, muntret da 22 vloaz
* Hector Zuleta, dilezet gantañ ar vallenato evit er relijion gristen.

## Notennoù
Apollo del Belvedere

**Apollo del Belvedere**, anvet ivez **Apollo Pitico**, eo anv italianek an delwenn roman, e marmor, savet d'an doue Apollon, en , ha brudet da vezañ unan eus kaerañ oberennoù an Henamzer.

## Brud
Daoust ha brudet e oa an oberenn en henamzer n'ouzer ket. Hervez Johann Joachim Winckelmann e ranke bezañ pa oa en em gavet an oberenn e kenkiz an impalaer roman Neron, en devo dispignet bernioù arc'hant da ginklañ e balez. 

## Notennoù
Poncho Zuleta

**Tomás Alfonso Zuleta Díaz** (Villanueva, La Guajira, 18 a viz Gwengolo 1951), anavezetoc'h evel **Poncho Zuleta**, lesanvet "El pulmón de oro" (*Skevent aour*) abalamour d'e vouezh c'halloudek, hag ivez, dre deneridigezh, "Garganta de lata" gant ar romantour Gabriel García Márquez, zo ur sonaozer ha kaner kolombian, en doare vallenato.

Gant e vreur Emiliano Zuleta Díaz (lesanvet *Emilianito*) o deus graet an daouad anvet Los Hermanos Zuleta.

En 2006 o deus bet ar priz Grammy Latino er rummad Cumbia/Vallenato.​

## Liammoù diavaez
* Despertar de un acordeon - Poncho Zuleta
* ''Alma Viajera'' gant e vreur Emilianito
* Film ''La historia de Poncho y Emiliano Zuleta''
Ligue

**<q> Ligue </q>** zo ur ger gallek implijet en anv meur a stroll.
**La Ligue*, pe Kevre katolik
* al Ligue pour la protection des oiseaux, pe LPO
* al Ligue Communiste Révolutionnaire (LCR), strollad politikel, anvet goude Nouveau Parti Anticapitaliste (NPA).

## Pennadoù kar
* Kevre
* League
Kevre

Meur a **gevre** zo bet en istor:

* Kevre Peloponnesos
* Kevre Delos
* Kevre katolik
* Kevre ar Stadoù Arab
* Kevre Savoia
Beg Penvilin

**Beg Penvilin** (*Pointe de Chémoulin* e galleg) zo ur beg-douar en aber al Liger, e Sant-Mark, etre Pornizhan ha Sant-Nazer. 

*Chef-Moulin* e oa stumm kozh an anv, hag e brezhoneg eo bet lakaet *Penvilin*.

War ar beg-douar ez eus ur semafor, savet e 1861. En donvor, dirak ar beg, emañ tour-tan ar C'halvez Meur, savet e 1887.

## Istor
* D'an 2 a viz Mezheven 1745, Charles Edward Stuart (1720-1788), lesanvet *Bonnie Prince Charlie*, a lestras dre guzh en ur vag-pesketa e-kichen beg Penvilin, da vont da Vro-Skos.
* D'an 21 a viz Du 1759 e voe graet peñse gant al lestr *Juste*, eus morlu ar roue Loeiz XVI, dirak beg Penvilin, goude m'en doa kemeret perzh en un emgann war vor gant ar Saozon e-kichen tour-tan ar C'hardenn Vras.
* D'ar 17 a viz Mezheven 1940 ez eas al lestr saoz *[[RMS Lancastria|Lancastria]]* d'ar strad, dirak beg Penvilin, goude bezañ bombezet gant nijerezioù alaman.

## Notennoù
Aquella noche

**Aquella noche** zo anv spagnolek meur a oberenn.

## Oberennoù
**Aquella noche de tu partida*, ur ganaouenn savet gant Roberto Ternán, ha kanet gant meur a zen,
**Aquella noche de verano*, ur ganaouenn savet gant Leonardo Favio (1938-2012), 
**[[Igual que aquella noche]]*, ur ganaouenn savet gant Emiro Zuleta Calderón, 
**Aquella noche*, ur ganaouenn kanet e 2018 gant Lucero, kanerez eus Mec'hiko.
** El recuerdo de aquella noche*, ur film mec'hikan eus 1945, gant Chano Urueta.

## Notennoù
Romulus Augustus

**Romulus Augustus** (w.d. 465 – g. 511 ?), lesanvet **Augustulus** dre c'hoap, a voe impalaer roman er c'hornôg, adalek an  betek ar . 

Lakaet e voe da impalaer gant e dad, ar *magister militum* Flavius Orestes, p'en doa skarzhet Julius Nepos (ren. 474-475), hag a oa bet anvet da impalaer ar C'hornôg gant impalaer roman ar reter. Tec'hel a rankas  Nepos neuze, ha mont a reas da zDalmatia, ma lavaras bezañ impalaer bepred,  ken na varvas eno e 480. Morse  ne voe anavezet Romulus gante geneil an impalaer Zenon.

Goude dek miz ren e c'houlennas soudarded *foederati* ar jeneral Odovacer douaroù d'en em staliañ en Italia, ar pezh a voe nac'het gant Orestes. 
Brezel a voe etrezo ha lazhet e voe Orestes gant Odovacer en un emgann. Hag Odovacer da Roma, da ziskar Romulus. Met e-lec'h lakaat unan bennak all da impalaer e kasas arouezioù an impalaeriezh da Gergustentin d'an impalaer Zenon ha goulenn a reas digantañ leuskel anezhañ da ren en Italia en e anv, evel roue Italia. Abalamour d'an dra-se e lavarer alies e oa Romulus impalaer roman diwezhañ ar c'hornôg, hag an impalaer roman diwezhañ zoken, ma ne zalc'her ket kont eus lodenn reter an Impalaeriezh. 

Dibaot eo an dielloù eus ren Romulus : n'eus chomet politikerezh ebet, lezenn ebet, nag enskrivadenn ebet graet en e anv, ar pezh a laka an istorourien da soñjal e oa un impalaer-teuz, ur vargodenn etre daouarn e dad hepken. Al lesanv goapaüs 'Augustulus' (a dalvez 'Aogustig') a oa bet implijet abalamour d'e oad tener. Familh-nes Romulus, e dad, e vamm marteze, ha moarvat e dud-gozh, a oa genidik eus Pannonia, ur proviñs roman. Soudarded a oa stank en e familh.

Ne voe ket lazhet Romulus Augustus gant Odovaer. Hervez an dornskrid Anonymus Valesianus e vije bet harluet Romulus Augustulus, ha kaset da vevañ gant e gerentiezh d'ul lec'h anvet *Castellum Lucullanum* e Campagnia, a vije unan eus an daou zomani savet gant Lucullus (-118 - -57), pe Misène, pe *'Castrum Ovi*, hiziv  Castel dell'Ovo, pe ar genkiz savet en enez Nisida, e bae Naplez. Nebeut a ouezer diwar-benn e vuhez goude 476. Savet e voe ur manati e *castellum Lucullanum* e bloavezhioù 480 pe 490, diwar e intrudu marteze. Gallout a reer soñjal e oa bev c'hoazh e 507 pe 511 pa voe kaset ul lizher gant Teodorig Veur, roue an Ostrogoted en doa lazhet Odovacer ha kemeret e lec'h, d'unan bennak anvet "Romulus" diwar-benn ul leve. N'eo ket meneget e danevelloù aloubadeg Italia gant Romaned ar Reter er bloavezhioù 530.

Ar bloavezh ma voe diskaret Romulus a servij alies da verkañ an tremen eus an Henamzer d'ar Grennamzer.
Issé

**Issé** zo un anv-lec'h gallek.

**Issé*, anv gallek kumun Izeg, e Bro-Naoned 
**Issé*, c'hoarigan gallek gant André-Cardinal Destouches e 1697
** *Issé*, anv an nimfenn karet gant an doue Apollon, er c'hoarigan

## Pennad kar
*Izé
Mile 22

**Mile 22** zo ur film spiañ stadunanat embannet e 2018 ha sevenet gant Peter Berg hag an istor gant Lea Carpenter. Diazezet eo bet ar senario war un istor gant Carpenter ha Graham Roland. Aktourien ar film eo Mark Wahlberg, John Malkovich, Lauren Cohan, Iko Uwais, ha Ronda Rousey. Heuliañ a reer ur skipailh stourm eus ar CIA savet gant ofiserien adsoudarded eus nerzhioù tirlu ar Special Activities Division. Karget eo ar skipailh stourm da ambrougañ un den hollbouezus war-hed 22 mil (35 kilometr) betek ul lec'h eztennañ met en ur vezañ chaseet gant ar gouarnamant. Ar pevare gwech eo e vez Berg ha Wahlberg o kenlabourat, goude Lone Survivor, Deepwater Horizon, ha Patriots Day.

Ar film a zo bet embannet e Stadoù-Unanet Amerika d'ar 17 a viz Eost 2018. Rastellet ez eus bet gantañ 66 milion a zolaroù dre ar bed. Dre vras eo bet degemeret fall a-fed buruteladennoù, o deus lavaret e oa "*confusing and a chaotic mess*", ouzhpenn bezañ burutellet fall a-fed al lodennoù fiñvus. Roll Uwais a zo bet degemeret mat.
## Liammoù diavaez
* Mile 22 war IMDb
* Mile 22 war Rotten Tomatoes
Mark Wahlberg

**Mark Robert Michael Wahlberg**, ganet d'ar 5 a viz Mezheven 1971, zo un aktour, produer, den a aferioù, top model, raper ha skrivagner pozioù stadunanat. Brudet eo ivez dre e lesanv leurenn **Marky Mark**. Pa oa yaouankoc'h e oa e penn ar strollad sonerezh Marky Mark and the Funky Bunch ; gant ar strollad-se e oa bet embannet pladennoù sonerezh evel Music for the People ha You Gotta Believe.
## Filmlennadur
#### Sinema

## Liammoù diavaez
* Mark Wahlberg war IMDb
## Notennoù ha daveennoù
John Malkovich

**John Gavin Malkovich**, ganet d'an 9 a viz Kerzu 1953, zo un aktour ha produer stadunanat. Enoret eo bet gant un Academy Award evit e rolloù en Places in the Heart hag In the Line of Fire. C'hoariet en deus en un 70 film bennak, evel Empire of the Sun, The Killing Fields, Johnny English, Con Air, Of Mice and Men, Rounders, Ripley's Game, Being John Malkovich, Shadow of the Vampire, Burn After Reading, Red, Mulholland Falls, Dangerous Liaisons, Warm Bodies, ha Bird Box. Produet en deus bet filmoù ivez evel Ghost World, Juno, ha The Perks of Being a Wallflower.

## Filmoù
### Bloavezhioù 2020
*2023 : *Complètement cramé !*, gant Gilles Legardinier (rann *Andrew Blake*)

## Liammoù diavaez
* John Malkovich war IMDb
Ekrem İmamoğlu

**Ekrem İmamoğlu**, ganet d'ar 4 a viz Even 1970, zo ur politikour eus Turkia hag a zo bet maer Istanbul etre ar 17 a viz Ebrel 2019 hag ar 6 a viz Mae 2019. Dilennet e oa bet da vaer Istanbul e miz Meurzh 2019 en anv ar c'hengevread Millet İttifakı hag ar strollad Cumhuriyet Halk Partisi. Goude ma oa bet nullet an dilennadeg e voe addilennet d'an 23 a viz Even 2019. Etre 2014 ha 2019 e oa maer distrig kornôg Istanbul, Beylikdüzü. İmamoğlu a zo deuet war-wel e-pad dilennadegoù maer Istanbul 2019. Dizanv pe dost e oa, met deuet eo a-benn da gaout harp an holl re enebet ouzh ar prezidant Erdoğan. A-raok ar c'hentañ vot e oa soñjet en defe 23 000 vot ouzhpenn evitañ. Trec'h e oa bet gant 13 729 vot lañs war e enebour a-benn ar fin ha goude ma vefe bet adkontet meur a wech an holl votoù.

O vezañ barnetl abaoe miz Genver 2022 evit "kunujenniñ ar pennadurezhioù dilennel", tamalloù a vez laret da vezañ awenet gant abegoù politikel, İmamoğlu a oa bet kondaonet da 2 vloaz, 7 miz ha 15 devezh toull-bac'h ha skarzhet eus ar politikerezh dre lezenn gant ur barner abaoe ar 14 a viz Kerzu 2022. An difenn politikel n'eo ket bet lakaet da dalvezout c'hoazh dre ma rank bezañ aotreet gant al lez-varn galv hag al lez-terriñ.

D'an 19 a viz Meurzh 2025, İmamoğlu a oa bet harzet diwar tamalloù goubrenerezh gant ur 100 bennak a dud all. An Ajañs Anadolu he doa embannet e oa suspediet İmamoğlu ha kalz tud all da vezañ rediet tud da reiñ arc'hant dezho, da vezañ bet o naetaat an arc'hant lous-se, da vezañ truchet gant paperioù votiñ, ha kalz rebechoù all. İmamoğlu a vez rebechet dezhañ ivez da reiñ sikour d'an aozadur berzhet Strollad Labourerien Kurdistan (PKK), dre sevel un emglev gantañ dre un aozadur krouet evit dilennadegoù Maer Istanbul. Un devezh a-raok, skol-veur Istanbul a oa bet o nullañ diplom İmamoğlu, ar pezh a zifenne dezhañ bezañ war ar renk evit an dilennadegoù prezidantel da zont. Goude an harzadenn e oa bet manifestadegoù ramzel dre ar vro, memes ma oa difennet, evit emsevel a-enep "un taol-stad" e Turkia.
## Notennoù ha daveennoù
Etheldred

**Etheldred** zo un anv-bihan saoznek roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh
Stumm modernaet eus an anv hensaonek Æðelþryð, diwar æðel "nobl" ha þryð "nerzh ", skrivet Æthelthryth ivez hiriv.

## Tud
* Etheldred Benett (1776–1845).

## Pennad kar
* Audrey
Ethel

**Ethel** zo un anv-bihan saoznek, a orin hensaoznek.

## Gerdarzh
Kavet e vez evel elfenn en un toullad mat a anvioù hensaoznek, roet da baotred koulz ha da verc'hed, evel Æthelhard, Æthelred, Æthelwulf; Æthelburg, Æthelflæd, Æthelthryth (Audrey). Klotañ a ra gant Adel- hag Edel- en anvioù alamanek pe gallek Adolf (Æthelwulf), Albert (Adalbert), Adelheid (Adelaide), Edeltraut, Edelgard.

## Tud
* Ethel Hatch, arzourez saoz, awenerez Lewiss Carroll.

## Lec'hioù
* Ethel (Arkansas) 
* Ethel (Indiana) 
* Ethel(Mississippi) 
* Ethel (Missouri) 
* Ethel (Virginia)
Thérèse Peltier

**Thérèse Peltier**, bet ganet **Marie Thérèse Juliette Cochet** d'ar 26 a viz Gwengolo 1873 en Orléans ha marvet d'an 18 a viz C'hwevrer 1926 e Pariz, a oa ur gizellerez ha nijerez c'hall.
Brudet eo evit bezañ bet ar vaouez kentañ o tibradañ war bourzh un nijerez e miz Gouere 1908, hag al levierez kentañ.

Merc'h ul likorour e oa Thérèse Cochet. D'an 18 a viz Kerzu 1893 e timezas gant Alfred Peltier, ur mezeg er morlu a-raok dezhañ bezañ anvet e Pariz. Eno e heulias-hi kentelioù kizellerezh, hag e 1907 e voe deroet dezhi Priz ar c'hizellerezh gant an *Union des Femmes Peintres et Sculpteurs*.

En nevezamzer 1908 ez eas gant e vignon kozh ar c'hizeller ha nijer Léon Delagrange (1872–1910) da Italia, ma nijas gantañ d'an 8 a viz Gouere e Torino a-hed 200 metr ; dre-se e voe Thérèse Peltier an dreizhiadez kentañ war bourzh un nijerez. Nebeut goude e kemeras kentelioù leviañ digant Delagrange, neuze e voe-hi ar vaouez kentañ o teskiñ kas un nijerez.
Goude un nebeud kentelioù e voe lezet da nijal en he unan en Issy-les-Moulineaux (Hauts-de-Seine hiziv) e miz Gwengolo ; al levierez kentañ e voe neuze.
Ned eas ket pelloc'h avat rak mantret e voe a-c'houde marv he mignon d'ar 4 a viz Genver 1910 pa dorras askell e nijerez Blériot XI.

Biskoazh ne dapas he breved levierez, hag ankaouaet e oa pa varvas e Pariz e 1926.

Léon Delagrange & Thérèse Peltier 1908.jpg|Léon Delagrange ha Thérèse Peltierd'an 8 a viz Gouere 1908

## Levrlennadur
* MARCK, Bernard : *Elles ont conquis le ciel – 100 femmes qui ont fait l'histoire de l'aviation et de l'espace*, Arthaud, 2009 
* MARCK, Bernard : *Histoire de l'aviation*, Flammarion, 2012 
* LEBOW, Eileen F. : *Before Amelia – Women Pilots in the Early Days of Aviation*, Potomac Books, 2003 
## Liammoù diavaez
* 
* 
* 
* 
*
Suzanne Bernard

**Suzanne Bernard** (Troyes, 1893 – Étampes, 10 a viz Meurzh 1912) a voe ul levierez c'hall.

D'an 2 a viz Gouere 1911 e voe he nijadenn gentañ, a-hed 64 km war bourzh an aervag *Aube* kaset gant al levier Darsonval. Adalek miz Here e heulias kentelioù leviañ.

D'an 10 a viz Meurzh 1912 e tremenas he breved levierez e nijva Étampes ; mat e oa bet an daou amprou kentañ met en trede, hini an uhelder, e c'hwitas war ur c'horn-tro hag an nijerez Farman III da droidellat kent flastrañ war an douar. War an taol e voe lazhet al levierez yaouank, oadet 19 vloaz hepken.

Mard he devije bet he breved en deiz-se e vije bet Suzanne Bernard unan eus an dek levierez kentañ brevedet gant an *Aéro-Club de France*.

E bered Troyes e voe beziet d'an 12 a viz Meurzh, ambrouget gant un niver bras a nijerien deuet eus Bro-C'hall hag eus broioù all.
## Notennoù
Marthe Niel

**Marthe Niel**, bet ganet **Marie-Ange Denieul** d'an 29 a viz Kerzu 1878 e Pempont hag aet da Anaon d'an 18 a viz Du 1928 e Roazhon, a oa un nijerez vreizhat. Bez' e voe an eil maouez o tapout he breved levierez e Frañs, e 1910, nebeud goude Raymonde de Laroche, hag an hini gentañ war un nijerez unplaenek.

Ganet e voe e kêriadenn Le Cannée e Pempont, merc'h d'ar c'houer Joachim Denieul ha d'e wreg Marie-Joseph Saget.
D'an 9 a viz Mae 1900, pa oa-hi keginerez e Pariz, e timezas gant ar marc'hadour gwin Pierre-Firmin Fontalbat. Pevar bloaz goude e voe torret an dimez.

E miz Ebrel 1910 e krogas da gemer kentelioù leviañ e skol ar saver nijerezioù elzasat Paul Koechlin (1881–1916) e Mourmelon-le-Grand en arondisamant Châlons-en-Champagne (Marne)
D'an 29 a viz Eost e tapas ar breved niverenn 226 digant an *Aéroclub de France* war un ardivink unplanek Koechlin 35 marc'h-nerzh galloud e geflusker.
Adal neuze e tibabas Marthe Niel da anv e metoù an nijerezh.

Diouzhtu e kemeras perzh e nijadegoù. A-raok bezañ brevedet zoken e voe gant daou garr-nij en "Eil sizhun veur an nijerezh e Champagn" e Reims, d'ar 6 a viz Gouere 1910. ; ne oa ket ar vaouez nemeti, pa nijas Raymonde de Laroche hag al levierez velgiat Hélène Dutrieu (1877–1961) ivez.
En hini gentañ goude he breved, e Dijon (22–25 a viz Gwengolo 1910), e voe Marthe Niel ar vaouez nemeti a-douez 7 den ; gant Marcel Hanriot (1894–1961), 16 vloaz, ez eas an darn vuiañ eus ar prizioù, petra bennak ma oa anezhañ yaouankañ nijer Europa; ur priz dibar a voe deroet da Varthe Niel.
Goude-se e nijas e Stockel e-kichen Brusel (Here 1910), Periguers (Ebrel 1911), Galhac (Mae 1911), Tula (Gouere 1911) hag Ussèl (Eost 1911).

D'an 18 a viz Du 1915 e timezas gant Paul Koechlin, a voe lazhet d'ar 17 a viz Eost 1916 en Emgann ar Somme. Goude ar Brezel-bed kentañ, d'ar 5 a viz Eost 1919, e timezas gant Raymond Clerc e Sant-Maloù-Benion.

E Roazhon e varvas Marthe Niel, oadet a 49 bloaz, d'an 18 a viz Du 1928 a-c'houde un oberatadenn.

Monoplan Koechlin Marthe Niel 1910.jpg|Nijerez breved Marthe Niel

## Levrlennadur
*LEBOW, Eileen F. : *Before Amelia – Women Pilots in the Early Days of Aviation*, Potomac Books, 2003 
*ROBINEAU, Lucien : *Les Français du ciel – Dictionnaire historique*, Le Cherche Midi, 2005 
*MARCK, Bernard : *Elles ont conquis le ciel – 100 femmes qui ont fait l'histoire de l'aviation et de l'histoire*, Arthaud, 2009 
*BUSCH, Philippe : *Une passion jusqu'au ciel – Marthe Niel et Paul Koechlin*, Éditions de l'Officine, 2016 
## Liammoù diavaez
* 
* 
## Notennoù
Jeanne Herveux

**Jeanne Aline Herveux**, bet ganet d'an 10 a viz Kerzu 1885 e Pariz hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Genver 1955 e Londrez, a oa un nijerez c'hall.

Merc'h e oa da Emmélie Henriette Herveux, 24 bloaz, aktourez er c'hoariva ; ne voe ket disklêriet anv an tad.

Er sportoù e voe brudet da gentañ, e 1903, goude bezañ kemeret perzh e redadegoù war varc'h-houarn.
Daou vloaz goude, hag hi 20 vloaz, e voe degemeret e skipailh an embregerezh Werner hag a farde marc'hoù-houarn, marc'hoù-tan ha kirri-tan e Levallois-Perret abaoe 1897. Bleinañ kirri Werner a reas evit o diskouez : e Crystal Palace Londrez e sevenas ul *looping* gant ur c'harr ; bleinañ a reas ivez e redadegoù e Deauville, Château-Thierry, Gaillon (Eure) ha Laffrey (Isère). E-pad ur mare berr e voe o redek war marc'hoù-tan Werner ivez.

E 1910 ez eas Jeanne Herveux da zeskiñ leviañ nijerezioù e skol Louis Blériot e Mourmelon (Marne). D'ar 7 a viz Kerzu e tapas ar breved niv. 318 digant an *Aéroclub de France*, ar pevare maouez goude Raymonde de Laroche (niv. 36), Marthe Niel (niv. 226) ha Marie Marvingt (niv. 281).
E meur a nijadeg e kemeras perzh ; da geñver Kib Fémina 1911 (28 Mae–8 Mezheven), ma voe enskrivet dindan an anv Jane Herveu, e nijas a-hed 248&nbsp;km, ar pezh he lakaas da eil goude al levierez velgiat Hélène Dutrieu (254,12&nbsp;km) ; 92,4&nbsp;km/h e oa bet tizh keitat J. Hervieu war un unplaeneg Blériot e Compiègne ha 85,4&nbsp;km/h hini H. Dutrieu war un daoublaeneg Farman en Étampes, met ur gevezadenn a hed e oa ar gib Fémina.

D'an 22 a viz Kerzu 1911 e tigoras ur skol-leviañ evit ar merc'hed, met buan ez eas da get abalamour ma ne voe ket trawalc'h a zeskardezed.

D'an 18 a viz Eost 1913 e timezas gant Paul Marie Robert Bouzalguet.

Goude ar Brezel-bed kentañ, d'an 3 a viz Ebrel 1919, e voe filmet gant Gaumont oc'h erruout e nijva Issy-les-Moulineaux (Hauts-de-Seine hiziv) o vleinañ ur c'harr Butterosi kent dibradañ en un nijerez Caudron ha nijal dreist Pariz a-benn hadañ bruderezh evit ar c'harr.

Goude-se ez eas Jeanne Herveux d'en em staliañ e Stadoù-Unanet Amerika, ma voe kelennerez war al leviañ a-raok mont da gabellerez. Eno e timezas e miz C'hwevrer 1921 gant an apotiker Philip Catalano.

E 1932 e tistroas da Bariz da geñver digoratur ur skol-leviañ war toenn ar stal *Galeries Lafayette*.

E Londrez e varvas a-c'houde ur gouezhadenn d'ar 16 a viz Genver 1955.

Jeanne Herveux.jpg|Jane Herveux e skol L. Blériot e miz Eost 1911
Appareil de pilotage sur le (...)Agence de btv1b9035431m.jpg|J. Herveux war an darvaner nij, 1932

## Levrlennadur
* ROBIBEAU, Lucien & MIQUEL, Pierre : *Les Français du ciel – Dictionnaire historique*, Le Cherche Midi, 2005 
## Liammoù diavaez

* 
* 
* 
* 
## Notennoù
Elgen Long

**Elgen Marion Long** (McMinnville, Oregon, 12 a viz Eost 1927) zo un nijer hag ul loman stadunanat brudet dre e nijadenn tro-dro d'ar bed dreist Pennahel an Norzh ha Pennahel ar Su e 1971, ha dre e enklask a-zivout steuziadur al levierez Amelia Earhart er Meurvor Habask e 1937.
## Buhez
Goude bezañ bet skoliataet betek e bemzekvet bloaz, e 1942, ez emezelas Elgen Long en US Navy ma voulc'has e respet en nijerezh : er skingomz da gentañ, evel loman da c'houde hag evel nijer en diwezh ; war-dro 55&nbsp;000 eurvezh nij zo en e chakod.

E dibenn an Eil Brezel-bed e nijas E. Long tremen kant gwech war bourzh nijerezioù Consolidated Aircraft PBY ha PB2Y a-hed hag a-dreuz ar Meurvor Habask da evezhiañ fiñvoù lu Impalaeriezh Japan ; goude an arsav-brezel e miz Eost 1945 e voe kaset da nijal a-us ar staliadurioù japanat war Enez Formoza (Taiwan hiziv) da c'houzout ha tennet e vije warnañ pe doujet e vije da sinadur an Impalaeriezh.

Goude ar brezel, d'an 12 a viz Mae 1946, e timezas Elgen Long gant Marie Katherine Kurilich eus Cleveland (Ohio) ; a-hed o buhez e labourjont kevret, betek marv Marie e 2003.
Adkregiñ gant e studioù a reas Elgen a-benn tapout un diplom en aerlestrerezh hag ur breved mekanikour nijerezed. Petra bennak ma oa echu an Eil Brezel-bed e chome meur a dachenn-emgann er bed, ha kaset e voe da saveteiñ repuidi dre o c'has dre nijerez ; paotr ar skingomz e voe da gentañ, loman da goude, ha nijer e-pad 40 vloaz er Reter-Nesañ, en Israel, Hungaria, Korea, Sina, Viêt-Nam ha Yemen. E-keit-se e voe stummet e Kalifornia evit mont da enklasker a-c'houde gwallzarvoudoù c'hoarvezet gant nijerezioù.

E 1971, hag eñ 44 bloaz, e nijas Elgen Long en e unan war bourzh ur PiperPa-31''Navajo'' e-pad 215 eurvezh a-hed 28 devezh d'ober tro ar bed dre an daou benn-ahel en ur ober gant un ardivink lomaniñ nevez. Bloaz goude e voe deroet dezhañ Medalenn aour ar *Fédération Aéronautique Internationale* (FAI/WASF) e Pariz, ha Priz Meur an *Institute of Navigation*.

Goude-se e tivizas E. Long hag e wreg beajiñ dre ar bed evit atersiñ an dud hag o devoa kemeret perzh pe berzh e nijadenn Amelia Earhart. Gant ar fondezon SeaWord e Cape Porpoise (Maine) emañ ar roadennoù hag atersadennoùo deus dastumet e-pad 35 bloaz. Diwar kement-se e savas ar c'houblad an damkanadenn *Crash and Sank Theory* : aet beol an trelosk da hesk e rankas Amelia Earhart morañ ; pa ne oa ket al Lockheed un dournijerez e sankas er mor ha beuzet e voe ar skipailh ; emañ ar peñse war strad ar meurvor, ur 700 m bennak dindan ar gorre. Bremañ c'hoazh emañ Elgen Long o labourat evit kavout Amelia Earhart.
## Rekordoù ofisiel
Tri rekord hepken zo bet enrollet gant an FAI diwar ar15a zo bet tapet gant Elgen Long.

***Mammenn :**  FAI / WASF.
## Liammoù diavaez
* 
* 
## Notennoù
Nationalsozialistischer Untergrund

An **Nationalsozialistischer Untergrund** (Broadelour-sokialour kuzh) a oa ur strollad sponterien nevez-nazi alaman a voe flastret e 2011. An **NSU** a zo bet brudet dre e izili Uwe Mundlos, Uwe Böhnhardt ha Beate Zschäpe, hag a oa bet o vevañ kuzh asambles gant falspaperioù. Etre 100 ha 150 den zo bet liammet ouzh ar strollad sponterezh neveznazi, p'o deus roet harp d'an triad kuzhet e-pad un dek vloaz bennak. An harperien o devoa kuzhet anezho, roet armoù ha falspaperioù, roet goudor hag arc'hant dreist-holl.

An NSU a oa disheñvel diouzh darn eus ar strolladoù sponterien all rak ne glaske ket bezañ brudet. Ar strollad sponterien a oa bet kavet gant poliserien Alamagn ur wech marvet Böhnhardt ha Mundlos, hag harzet Zschäpe nebeut amzer goude. Diaes eo gouzout resis petra eo an holl dorfedoù sevenet gant an Nationalsozialistischer Untergrund. Betek-henn e soñer eo bet graet an torfedoù-mañ ganto : muntr 9 den, Turked, Gresianed ha Kurded etre an 9 a viz Gwengolo 2000 hag ar 6 a viz Ebrel 2006, muntr ur boliserez, bombezadenn Nürnberg e 1999, bombezadennoù Kologn e 2001 ha 2004, un heuliad 14 laeroñsi e tiez-bank. Hervez prokulor meur Alamagn ar mare e oa an NSU "ur strollad eus an tu dehoù pellañ mennet gant ar c'hoant da lazhañ estrañjourien, ha keodedourien gant orinoù estren"
Black Order (Strollad satanist)

Ar **Black Order** pe **Black Order of Pan Europa** zo ur strollad satanour diazezet e Zeland-Nevez. Hervez ar skiantourien bolitikel Jeffrey Kaplan ha Leonard Weinberg ez eo "un Iliz broadelour-sokialour satanour". En desped da se, hervez labourioù enklask kaset gant al luskad enep-faskour Searchlight e 1995, ne vefe an urzh-se nemet ul lodenn eus ur c'hengevread strolladoù kuzh neveznazi. 

Liammet eo ar Black Order ouzh an iliz ha strollad sponterezh Order of Nine Angles.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar Black Order
Afanc

An **Afanc** pe **Addanc** zo un euzhvil eus mojennoù Kembre. Hervez ar mojennoù e kemm e neuz: a-wechoù heñvel ouzh ur c'hrokodil, a-wechoù ouzh un avank, pe ur c'horrigan, pe un diaoul (cythraul) . Emañ o chom en ul lenn, pe ur vougev.

## Lec'hioù
Llyn Llion, Llyn Barfog, e-tal Pont Brynberian, ha Llyn yr Afanc, e-tal Betws-y-Coed. Hag ivez 'Bedd yr Afanc' war Menez Preseli.

## Mojennoù
Un euzhvil e oa an Afanc ha lammat a rae gant an dud dievezh a dostae d'al lennoù ma veve.

E mojenn  Peredur fab Efrawg, eus *[[Llyfr Gwyn Rhydderch]]* ha *[[Llyfr Coch Hergest]]*, emañ an "Addanc" o chom en ur vougev nepell diouzh palez ar roue. Tri mab d'ar roue a vez lazhet gant al loen bemdez.
Ul lec'h anvet 'Bedd yr Afanc' (Bez an Avank) zo war Menez Preseli, ma vije bet lazhet.

## Iolo Morganwg
Ur vojenn zo bet kontet gant Iolo Morganwg diwar-benn un avank

## An anv
Hervez ar mammennoù e kaver meur a stumm d'an anv. An *avanc* eo a oa o chom e Llyn Barfog, hag *afanc* a reer hiriv eus ul loen all.

*Afanc* eo an anv hiriv peurliesañ.

## Daveoù
Edmund Spenser

**Edmund Spenser** (c.1552/1553 – 13 Genver 1599) a oa ur barzh saoznek.

Ganet e voe e Londrez hag ober a reas e studi e skol-veur Cambridge.

Anavezet eo dreist-holl abalamour d'e varzhoneg *[[The Faerie Queene]]* en enor d'ar rouanez Elesbed I. 

## Oberennoù
**The Shepherd's Calendar* (1579)
**[[The Faerie Queene]]* (1590)
**Astrophel* (1595)
**A Veue of the Present State of Irelande* (1596)
Bright Memory

**Bright Memory** (sinaeg: 光明记忆) zo ur c'hoari video doare *[[first-person shooter]]* ha *[[hack and slash]]* sevenet gant ar studio dieub sinat FYQD Personal Studio.

"Episode 1", al lodenn gentañ eus ar c'hoari a zo bet embannet dre ar stumm Steam Early Access war Microsoft Windows d'an 12 a viz Genver 2019.
Mat-tre e voe degemeret Bright Memory ur wech embannet. A-hervez ez eo sevenet gant un den nemetken war e amzer vak, keñveriet e vez gant ur c'hoari video savet gant studioioù bras. Implijet eo bet al lusker c'hoari video Unreal Engine 4 evit sevel ar c'hoari.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Llyn Barfog

**LLyn Barfog** zo ul lenn e kreistez kontelezh Gwynedd. Anezhi e red an Afon Dyffryn Gwyn davet Bae Ceredigion war-dro 2 km er c'hreistez da gêr Dywyn. Eus Cwm Maethon ez eer di, a-hed ur c'hard-lev bennak (1,5 km).

## Mojenn
Hervez ur vojenn ijinet gant Iolo Morganwg en  e oa un euzhvil el lenn, an Afanc, a voe lazhet gant ar Roue Arzhur (pe gant Hu Gadarn).
Afon Dyffryn Gwyn

An ** Afon Dyffryn Gwyn** (Afon Dyffryn-gwyn war gartennoù zo) zo ur stêr e Meirionnydd kozh, e kreisteiz kontelezh Gwynedd, e gwalarn Kembre. 

Eieniñ a ra e menez Trum Gelli a-us da Cwm Maethlon (anvet ivez Dyffryn Gwyn, pe Happy Valley).

Aberiñ a ra e Bae Ceredigion, e-kichen Penllyn, er c'hreisteiz da gêr vihan Tywyn.
Emgann Guayabo

*Arabat droukveskañ gant* Emgann Gayabos.
**Emgann Paso El Guayabo**, pe **emgann Tonila**, zo un emgann a c'hoarvezas e Tonila, e Stad Jalisco e Mec'hiko, d'an 10 a viz Du 1865 etre lu an Eil Impalaeriezh c'hall, renet gant ar c'horonal Alfred Berthelin, ha hini Republikaned Mec'hiko.

Erruout e Colima a reas ar c'horonal gall Alfredo Berthelin eus Guadalajara en sell da echuiñ gant guerrilla ar c'horonal Julio García. Pa glevas García pe tra e oa mennad ar Gall, e rannas e soudarded e div golonennad, hag ar c'horonal Ignacio Zepeda a voe lakaet e penn an hini niverusañ.

Tostaat a reas Zepeda ouzh bagadoù Berthelin, tennoù a voe a bep tu, ha Zepeda a reas van da dec'hel. Hag ar C'hallaoued war e lerc'h. Gortozet e oant pelloc'h gant Julio García. A-benn un toullad eurvezhioù a emgann e voe trec'h arme Mec'hiko, lazhet 70 soudarn gall, en o zouez Berthelin, a voe dibennet.
Emgann Gayabos

**Arabat droukveskañ gant [[Emgann Guayabo]].*

**Emgann Guayabos** pe **emgann Arerunguá** (Banda Oriental, d'an 10 a viz Genver 1815) zo un emgann entre arme kevreadel ar Provincia Oriental, kaset gant José Artigas, ha re ar Provincias Unidas del Río de la Plata, dindan Manuel Dorrego. Trec'h e voe an arme gevreadel.

## Istor
Abaoe 1811 e oa ar Banda Oriental (Uruguay hiriv) o stourm evit bout dizalc'h.

E deroù 1814 e kuitaas arme Artigas kêr Montevideo (dalc'het gant armeoù Spagn, o welout pegen vil e veze graet gant gouarnamant spagnolgar Buenos Aires d'ar proviñsoù.

Pa gouezhas kêr Montevideo etre daouarn an Directorio ne fellas ket d'ar jeneral Carlos María de Alvear o reiñ d'an "orientales".

## Pennadoù kar
*Emgann San Jose
*Emgann Las Piedras

## Levrlennadur
* Carranza, Adolfo: *Manuel Dorrego*, Buenos Aires.
* Lacasa, Pedro: *Vida del general Juan Lavalle*.
* Rodríguez, G. F.: *Historia de Alvear*.
* Sosa de Newton, Lily: *Dorrego*. Buenos Aires: Plus Ultra, 1967.
Stefania

**Stefania** zo un anv-bihan italianek ha polonek roet d'ar merc'hed, implijet e kalz yezhoù all gant an doare-skrivañ-mañ.

## Gerdarzh
Dont a ra eus ar henc'hresianeg ha talvezout a ra kement ha "kurunet".
## Yezhoù all
* Stefánia e hungareg
* Stefanya e belaruseg
* Stéphanie e galleg
* Stephanie en alamaneg

## Tud
* Stefania Grodzieńska, skrivagnerez hag aktourez polonat
* Stefania Rocca (Torino, 1971), aktourez italian
* Stefania Sandrelli, aktourez italian
* Stefania Turkevitch (1898-1977), sonaozourez ukrainat

## Pennad kar
* Stefano, anv italianek roet d'ar baotred.
Stéphanie

**Stéphanie** zo un anv-bihan gallek, Stephanie en alamaneg.

## Gerdazh

## Yezhoù all
* Stefania en italianeg
* Stephanie, en alamaneg

## Tud
*Stéphanie de Beauharnais (1789-1860), priñsez c'hall
*Stéphanie de Belgique (1863-1945), priñsez, pried Rudolf Aostria-Hungaria
*Stéphanie de Monaco (g. e 1965), priñsez

Hag ivez : Stéphane Audran, anv aktourez ar c'hall Colette Dacheville.

## Gwelout ivez
* Stéphane, anv-bihan gallek roet d'ar baotred.
Guararé

**Guararé ** zo ur gêr vihan eus Panamá (4 500 a dud e 2010) war aod ar Meurvor Habask. Brudet eo ar festival *La Mejorana*. Ur ganaouenn brudet zo, *Festival en Guararé*.

## Notennoù
Cabestany

**Cabestany** (*Cabestany* e galleg) zo ur gumun eus Rousilhon, e Katalonia an Norzh, e departamant Pireneoù-ar-Reter hag en arondisamant Perpinyà.

## Ar vaered

## Poblañs

## Notennoù ha daveennoù
Lavar merkañ

Ul **lavar merkañ** zo ul lavar deskrivañ un destenn ha, gant *merkennoù*, an doare e tle bezañ diskwelet. En o zouesk e kaver HTML, al lavar a vez graet pajennoù web gantañ; Wikitext, lavar MediaWiki; LaTeX; implijet alies gant skiantourien, ha Markdown, lavar kalz meziantoù kenlabourat.
La chiave

**La chiave** zo ur film erotek italian gant Tinto Brass e 1983. Savet eo diwar ur romant japanek, ha lec'hiet en Italia.

## Gwelout ivez
**La chiave d'oro*, gant Giovanni Verga.
LaTeX

**LaTeX** zo ul lavar merkañ hag ul lavar programmiñ, diazezet war TeX, krouet e 1983 gant Leslie Lamport. Reiñ a ra an tu da skrivañ aes formulennoù matematikel ha da ober gant arouezioù fizikel, kimiek ha teknologel.
La Clé

**La Clé** pe **La Clef** zo anv meur a oberenn c'hallek.

## Oberennoù
### Lennegezh
* La Clé, komedienn gant Eugène Labiche en 1877
* La Clef, komedienn gant Sacha Guitry e 1907

### Filmoù
**la Clef des Terroirs*, film diwar-benn ar gwin, e 2011
*La Clef, film gall gant Guillaume Nicloux, e 2007

## Gwelout ivez
*La chiave
*The Key
Markdown

**Markdown** zo ul lavar merkañ, krouet e 2004 gant John Gruber hag Aaron Swartz, implijet e kalz meziantoù kenlabourat, da skouer Github, Gitlab, Reddit ha StackExchange. Dre ma n’eus standard ebet e kaver meur a stumm anezhañ: CommonMark, Github Flavored Markdown, GitLab Flavored Markdown, ha re all.

Anavezet eo bet Markdown gant an IETF *(Internet Engineering Task Force)* dindan anv text/markdown,.

## Elfennoù Markdown

### Talbennoù

Un talbenn, titl ur rannbennad, a zo # he lizherenn gentañ.


```
# Talbenn live 1
## Talbenn live 2
### Talbenn live 3
…
###### Talbenn live 6
```


Un doare all a zo evit ranbennadoù a live 1 ha 2 :

```
Talbenn live 1
==============

Talbenn live 2
--------------
```


### Stumm an destenn


```
*Stouet a vo al lizherennoù er frazenn-mañ* _hag er frazenn-se_.

**Tev a vo al lizherennoù er frazenn-mañ** __hag er frazenn-se__.
```


### Arroudoù

Menegiñ un arroudenn a vez graet gant > e deroù pep linenn.


```
> Hep dec’h hag hep warc’hoazh
> Hiziv ne dalv ket c’hoazh
>    — Pêr-Jakez Helias
```


### Rolloù

Gant *, -, pe + e saver listennoù.

```
Da ober a-raok mont da gousket:
* boueta ar pesked
* serriñ an nor
* lazhañ ar gouloù
```


Listennoù niveret a c’heller sevel ivez. Ret eo skrivañ sifroù, met n’eus forzh pere : lakaet vo 1, 2… hag all gant ar meziant a lenn Markdown.

```
Da ober em buhez:
1. bezañ ganet
2. studiañ
7. labourat
42. mervel
```


## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel Markdown
* CommonMark, un danvez &nbsp;standard&nbsp; Markdown

## Daveoù
Igual que aquella noche

***Igual que aquella noche*** zo ur ganaouenn spagnolek savet e 1976 gant ar sonaozour kolombian Emiro Zuleta Calderón, en doare *[[vallenato]]*. Deuet eo da vezañ unan eus standardoù ar sonerezh-se.

## Notennoù
*Kanet gant Jorge Oñate https://www.youtube.com/watch?v=UyV9wUdX_x0
*Kanet gant Jorge Celedon https://www.youtube.com/watch?v=c0m_HCPCDhc
*Komzoù : Komzoù.
Krennc'halleg

Ar **c'hrennc'halleg**, pe **galleg krenn**, zo ur stumm eus ar galleg a veze komzet ha skrivet etre ar <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XIV</span><sup>vet</sup> hag ar .
Ur mare tremen eo, ma teuas ar galleg da vezañ disheñvel-mat diouzh ar yezhoù oil all ha ma teuas ivez da vezañ yezh ofisiel ar rouantelezh c'hall, implijet er skridoù e-lec'h al latin hag ar yezhoù oil all. Ur mare eo ivez a brientas donedigezh ar galleg klasel komzet ha skrivet er <span style="text-transform:lowercase;font-variant:small-caps">XVII</span><sup>vet</sup> ha .

N'emañ ket a-du an holl istorourien ha yezhourien war bevennoù mare ar c'hrennc'halleg. Hervez ar geriadur Larousse ez eo ar mare etre 1340 ha 1611, met en *Dictionnaire du moyen français* e kaver gerioù dastumet e skridoù bet embannet etre 1330 ha 1500.

Ar c'hemm brasañ etre an henc'halleg hag ar c'hrennc'halleg eo e voe kollet an troadoù en anvioù-kadarn.

Kalzik gerioù a voe amprestet digant al latin hag ar gresianeg, tennet eus skridoù klasel. Gerioù a voe savet ivez, diwar elfennoù latin ha kemmet e voe doare-skrivañ gerioù gallek evit o tostaat d'o gerdarzh, ar pezh a lakaas an distagadur hag ar skritur da bellaat an eil diouzh egile.

E deroù mare ar c'hrennc'halleg e oa dizunvan an doare-skrivañ hervez ar skriverien met tamm-ha-tamm e voe unvanet, dreist-holl goude donedigezh ar moullañ, war-dro 1470.

E-touez ar skrivagnerien o deus skrivet e c'hrennc'halleg emañ François Villon, Clément Marot, François Rabelais, Michel de Montaigne, Pierre de Ronsard a-douez tud all. Gant Joachim du Bellay e voe embannet *[[Défense et illustration de la langue française]]* e 1549, ul levr a zisplege e oa ar galleg ur yezh talvoudus evit al lennegezh hag a glaske kas war-raok ur patrom yezh nevesaet ha glannaet, diwar skouer al latin.
Akademiezh Roazhon

**Akademiezh Roazhon** zo ur bastell-vro a-fet an deskadurezh c'hall hag a glot gant Rannvro Breizh.

En akademiezh Roazhon ez eus pevar ensellerezh akademiezh evit pep hini eus ar pevar departamant a zo er rannvro : Il-ha-Gwilen, Aodoù-an-Arvor, Penn-ar-Bed ha Mor-Bihan.

Evit akademiezh Roazhon ez eus ouzhpenn  den o labourat, gant 85 % a gelennerien en o zouez. Ouzhpenn  skoliad zo er skolioù kentañ hag eil derez ha war-dro  studier er skolioù-meur ha skolioù-uhel.

## Rektored

Renet e vez an akademiezhioù gant ur rektor, anvet gant ar gouarnamant. Gant an den-se e vez renet servijoù an akademiezh ha kemeret divizoù a sell ouzh an deskadurezh en holl skolioù an akademiezh.

E-touez an dud bet rektored Akademiezh Roazhon e c'haller menegiñ :
* Emmanuel Ethis (abaoe miz Ebrel 2019) 
* Armande Le Pellec Muller (2018-2019)
* Thierry Terret (2016-2018)
* Michel Quere (2013-2016)
* Alexandre Steyer (211-2013)
* Alain Miossec (2008-2011)
* Jean-Baptiste Carpentier (2006-2008)
* Serge Guinchard (2005-2006)
* Marc Debene (2000-2005)
* William Marois (1997-2000)
* Pierre Lostis (1993-1997)
* Herbert Maisl (1989-1993)
* André Legrand (1984-1989)
* Paul Rollin (1981-1984)
*Henri Le Moal (1960-1970)
* Paul Henry (1947-1960)

* Jules Jarry (1873-1900)
*Faustino Malaguti (1866-1873)
* Adolphe Mourrier (1855-1860)
* Augustin Thery (1848-1854)
Ar c’hoari-echedoù

**Ar c’hoari-echedoù** (titl orin: *Schachnovelle*) zo un danevell skrivet gant Stefan Zweig e 1941 a-raok en em lazhañ. 

## An istor
E bourzh ur vag a ya eus New York da vBuenos Aires e ra ur c’hazetenner anaoudegezh gant Czentovic, kampion ar bed an echedoù, hag an Dr. B., un avokad aostrian bet jahinet gant an nazied.

## Tudennoù

### Mirko Czentovic
Mervel a reas e dad, ur bageer slav paour, pa oa Mirko daouzek vloaz. Desavet e voe an emzivad gant ur beleg a c’hoarie echedoù gant ur mignon. Deskiñ a reas ar paotr yaouank reolennoù ar c’hoari e-unan, en ur sellout ouzh an abadennoù c’hoariet gant an dud deuet. Pa voe dizoloet e dalant e voe degaset da Vienna evit peurechuiñ e studioù war an echedoù, ha dont a reas da vezañ kampion ar bed pa oa ugent vloaz.

### An Dr. B.
Labourat a rae an Dr. B. gant e dad, en ur studi vihan, evit an Impalaerezh aostrian hag abatioù. Kuzhat a rae arc’hant ouzh sell an nazied, hag abalamour da se e voe tapet gant ar Gestapo, toull-bac’het en otel Métropole hag aterset. Evit derc’hel e yec’hed spered daoust ma ne wele den ebet ha n’en doa mann ebet da ober e laeras ul levr, abadennoù echedoù ennañ, hag e c’hoarias anezho en disgwel.

## Istor
Kavout a ra an Dr B. dre zegouezh ur strolladig a dud, an daneveller en o zouesk, o c’hoari asembles a-enep da Czentovic. Sikouriñ a ra anezho, hag a-drugarez dezhañ ne gollont ket an abadenn. Souezhet o kavout anezhañ ken barrek war ar c’hoari e kinnigont dezhañ c’hoari e-unan a-enep d’ar c’hampion, ha dont a ra a-benn da c’hounit un abadenn. Koulskoude, dre ma c’hoari Czentovic goustad-kenañ a-ratozh-kaer, e adkrog an Dr B. da c’hoari meur a abadenn a-enep dezhañ en e benn buan-tre, evel pa oa tost d’ar follentez, ha rankout a ra paoueziñ da c’hoari.

## Embannadurioù
Ar c'hentañ embann a voe graet e Buenos Aires d'ar  7 a viz Kerzu 1942, ha ne voe graet nemet  300 skouerenn.
En Europa e voe embannet e miz Kerzu 1943 en Exilverlag, ti-embann Gottfried Bermann-Fischer e Stockholm a embanne skrivagnerien berzet ha heskinet gant an nazied en Alamagn.  

E 1944 e voe graet an embannadur saoznek kentañ e New York. E galleg e voe graet er bloaz-se ivez e 
Suis, hogen adwelet e voe ar skrid  en 1981.

## E mediaoù all

## Film
E 1960 eo bet sevenet ar film *Schachnovelle* gant Gerd Oswald diwar an danevell.

## Liammoù diavaez
* Ar c’hoari-echedoù war lec’hienn Kuzul ar Brezhoneg

## Daveoù
Dialogo delle lingue

***Dialogo delle lingue*** zo un arnodskrid gant Sperone Speroni en 1542, e stumm kendivizoù diwar-benn kudenn ar yezhoù en Italia hag en Europa.

## Istor
Gant Dante Alighieri e voe boulc'het ar breud diwar-benn ar yezhoù en e levr *[[De vulgari eloquentia]]*. Ezhomm a oa da c'houzout pehini e oa ar yezh da implij er varzhoniezh hag er gomz-plaen e lez an dug ha war ar pemdez. 

E skrid Sperone Speroni avat ez eus kaoz eus ar yezh da implij er skol-veur, dreist-holl da « filozofañ », hag enebiñ a ra an oberour yezh ar bobl hag ar yezhoù a ouiziegezh.

Gant ar skrivagner gall Joachim Du Bellay e voe adkemeret arroudoù eus oberenn Speroni, en e levr *[[Défense et illustration de la langue française]]* savet en 1549.
Algoritm

Un **algoritm**, pe un **treol**, zo un heuliad pazennoù resis a zeskriv penaos diskoulmañ ur gudenn. Dont a ra ar ger *algoritm* eus anv ar matematikour persan Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī (war-dro 780-850).

Un algoritm lakaet en ul lavar programmiñ zo ur program.

## Skouerioù
* En Elfennoù Euklides ez eus un hentenn evit kavout kenranner brasañ daou niver, a reer anezhi hiziv *algoritm Euklides* (skeudenn). Hervez an istoriourien a-hiziv n’eo ket bet dizoloet an algoritm-mañ gant Euklides koulskoude, anavezet e oa araozañ.


Euclid algorithm flowchart diagram in Breton.svg|Diagram mont en-dro algoritm Euklides

* Algoritm Dijkstra a gav an hent berrañ etre daou veg roet en ur graf.

## Daveoù
Xian

**Xian** a dalv evit :
* kêr Xi'an, e Sina ;
* ur c'hombod melestradurel *[[Xian (kombod melestradurel|xian]]* (e sinaeg 县) e Sina ;
* an **divarvelezh** a gaver er brederouriezh tao (*yin* ha *yang*).