Odaliskenn

An **odaliskezed** (*odaliskenn* en unander) a oa sklavezed gwerc'h en Impalaeriezh Otoman, a veve en harem ar sultan peurvuiañ, hag a servije e wragez, pe e serc'hed pe e vamm. Homañ, a veze graet ar Valide sultan anezhi, a veze e penn an harem.

## Gerdarzh
Dont a ra ar ger eus ar poz gallek *odalisque*, deuet eus ar ger turkek *odalık*, a dalv kement ha plac'h a gambr, eus "oda", "kambr". E saozneg e vez skrivet hervez ar stumm gallek peurvuiañ, pe "odalisk", met skrivet eo bet ivez, hervez an distagadur turkek, *odahlic* hag *odaliq*.

## Ster ledanaet
Er-maez eus an impalaeriezh otoman e vez roet d'ar ger odaliskenn ar ster a serc'h uhelrenk; kement-se ne glot ket gant an istor nag ar c'hustum turk pa oa ret d'an odaliskezed chom gwerc'h.

En Europa ivez e vez implijet ar ger evel gast pe kourtizanez. Ober fae war an istor n'eo ken.

## Statud
Sklavezed gwerc'h e oa an odaliskezed. Peurliesañ e vezent profet d'ar sultan. A-wechoù ivez, e tiegezhioù Jorjia, e veze aliet ar merc'hed da vont da odaliskezed en un harem. Eno e c'halle o renk uhelaat, e c'hallent mont da serc'hed pe da briedoù. Met mitizhien e oant en harem ar sultan ha netra ken. Ne servijent ket ar sultan, met e wragez pe serc'hed, ha ne vezent ket gwelet gantañ. Tre e traoñ ar skeul e oant en harem, dindan lasoù mamm ar sultan. Met pa veze un odaliskenn koant dreist ar re all, pe ma veze donezonet kaer da ganañ pe da zañsal, e veze desket evit dont da vout serc'h. Ma veze dibabet an odaliskenn da servij ar sultan ez ae betek e wele, ha neuze e save war ur bazenn uheloc'h, hini ar serc'hed. En Impalaeriezh ottoman ne c'halle ar serc'hed gwelout ar sultan nemet ur wech, neuze e veze ret sachañ e evezh gant un donezon bennak, kan, pe dañs pe reizh. Ha ma c'halle ur serc'h reiñ ur mab d'ar sultan e teue da vezañ pried dezhañ kenkent.

## Livadurioù
Ur fantasm eo bet an odaliskezed en Europa an , e-touez ar wazed wenn, el lennegezh koulz hag el livouriezh, ha gantañ eo bet awenet al luskad arzel a vez graet reterouriezh anezhañ. Met krog e oa an doug d'ar reter adal an . Digarez e oa da lakaat erotegezh, a dammoù pe a sailhadoù, en taolennoù.

Kement-se zo testeniekaet en taolennoù meneget amañ.

*En XVIIIvet kantved
** *An odaliskenn*, gant François Boucher, livet e 1740. A c'hallfe a-walc'h bezañ bet awenet gant levr Antoine Galland, a oa bet embannet e droidigezh eus ar Mil nozvezh hag unan e 1704 (kentañ embannadur, meur a hini all zo bet, kement a verzh a rae).
** *Odaliskenn he blev melen*, gant François Boucher, an anv all roet da boltred unan eus serc'hed ar roue gall da-neuze, an dimezell O'Murphy. Splann an digarez amañ.
*En XIXvet kantved
** *Odaliskenn *, gant Eugène Delacroix
** *[[La Grande Odalisque]]*, gant Dominique Ingres
** *Odaliskenn gant ur sklavez*, gant Ingres. Dave da livadurioù eus an Azginivelezh italian (Gwener Urbino ha Danae Tizian), livadurioù eus maouezed noazh gant ur vatezh. Diwar neuze e vo ur c'hiz lakaat ur vatezh du e-kichen ur vaouez wenn en he noazh. 
** *Esther* pe *Odaliskenn*, gant Léon Benouville
** *Fichadenn Esther *, gant Théodore Chassériau, 1841
** *Odaliskenn* (1867), gant Francesco Hayez, en deus livet meur a hini all
** *Odaliskenn *, gant Jules Joseph Lefebvre, e 1874
** *Odaliskenn *, gant Ferdinand Roybet
** Olympia, gant Édouard Manet
*En XXvet kantved
** *Odaliskenn*, gant Auguste Renoir
** *An Odaliskenn ruz*, gant Henri Matisse
** *An Odaliskenn velen*, gant Henri Matisse e 1926
** *Odaliskenn*, gant Pablo Picasso, awenet gant hini Ingres.

## Kizelladurioù
* *Odalisca* (1883), gant Rafael Atché

## Luc'hskeudennoù
*E 1858 e veze graet luc'hskeudennoù gant ar saoz Fenton en e di, gant mignoned, diwar-benn buhez faltaziet merc'hed ar broioù muzulmat, evel *Odaliskenn koazezet*.
* *An Odaliskenn*, gant Horst P. Horst

## Taolennoù
Meur a boltred odaliskenn zo bet livet gant Francesco Hayez, pe Renoir, da-heul ar c'hiz gant kevrinoù haremoù ar Reter.

Léon Benouville Odaliske.jpg|*Esther* pe *Odaliskenn*, gant Léon Benouville, 1844
Chassériau Esther 1841.jpg|Fichadenn Esther*, gant [[Théodore Chassériau]], 1841, eoullivadur, 45x35 cm, [[Mirdi al Louvre]], [[Pariz]]
Francesco Hayez - Odalisca.jpg|*Odaliskenn*, gant Francesco Hayez
Francesco Hayez 024.jpg|*Odaliskenn gant ul levr*, gant Francesco Hayez
Francesco Hayez - Odalisca che legge, 1867.jpg|*Odaliskenn gant ul levr*, gant Francesco Hayez
1879 Benjamin-Constant - Favorite of the Emir.jpg|*Maouezed muiañ-karet an Emir*, gant [[Jean-Joseph Benjamin-Constant]] (1845–1902), e 1879. 
Pierre-Auguste Renoir - Odalisque - 02.jpg|*Odaliskenn*, gant Renoir
</gallery>

==Taolennoù all da welout==
Darn anezho a weler amañ: [https://web.archive.org/web/20100214044858/http://www.orientalist-art.org.uk/odalisque.html]

==Lennegezh ==
* *Odalisque*, barzhoneg gant [[Amable Tastu]]
* *La dernière odalisque*, romant gallek gant [[Fayçal Bey]]
**Odalisque*, ur romant saoznek gant [[Fiona McIntosh]]
**Odalisque*, trede lodenn ar romant *Quicksilver* (2003) gant [[Neal Stephenson]], ennañ an teir levrenn-mañ: Quicksilver, King of the Vagabonds, hag Odalisque.

== Levrlennadur ==
* *The Imperial Harem* gant Leslie Pierce
* *The Nature of the Early Ottoman State'' gant Heath W. Lowry

## Liammoù diavaez

## Notennoù