Francis Picabia

**Francis-Marie Martinez de Picabia** (22 a viz Genver 1879 e Pariz – 30 a viz Du 1953 e Pariz) a oa ul livour, un treser hag ur skrivagner a voe tost ouzh dada hag ouzh an dreistgwirvoudelezh.

## E vuhez
E Skol Arzoù-kaer hag e Skol-uhel an arzoù-kinklañ e studias. Etre 1903 ha 1908 e tarempredas Alfred Sisley ha Camille Pissaro ha levezonet e voe gant livourien skol Barbizon. E zourlivadur anvet *Caoutchouc* (1909) a zo gwelet evel unan eus oberennoù diazez an arz difetis. 

E 1911 e tostaas ouzh strollad Puteaux a veze bodet e studio al livour Jacques Villon, hag eñ breur Marcel Duchamp. Orfegour e teuas da vezañ hag e 1912 e krouas Saloñs ar Section d'or e Puteaux. Brudet e teuas da vezañ e 1913 e New York, da-geñver un diskouezadeg en*Armory Show*. E New York ivez e savas ar gelaouenn *291* gant Marcel Duchamp ha Man Ray. Levezonet e voe gant ar *Broyeuse de chocolat* ha mennozh an oberennoù ready-made bet ijinet gant Marcel Duchamp, hag e 1913 e stagas gant tresadennoù diazezet war an tresañ oberiañ : peurliesañ e kopie pe ec'h eeunae skeudennoù a gave e kelaouennoù skiantoù evel *La Science et la Vie*. 

Etre 1913 ha 1915 ez eas meur a wech da New York ma kemeras perzh e luskadoù arzoù rakward. Meur a oberenn mekanikel a savas hag e 1916 e krouas ar gelaouenn *391* e Barcelona, hag e tostaas ouzh dada. E 1918 e kejas ouzh Tristan Tzara hag izili all dada Zürich. Asambles gant André Breton e vrudas pennaennoù dada e Pariz. Met rendaelour, a-enep pep tra ha planter-reuz e oa Picabia : e 1921 e paouezas da zaremprediñ izili all dada.
Ouzhpenn bezañ dedennet gant ar c'hirri e oa dedennet ivez gant ar sinema hag al luc'hskeudenniñ : en e skridoù war ar sinema e tiouganas pegen pouezus e teufe ar sinema amerikan da vezañ.
E 1924 e savas senario ar film berr *Entr'acte*, sevenet gant René Clair. Labourat a reas goude-se gant Rolf de Maré.

Goude 1945 e savas oberennoù difetis en-dro.
Rivinet e voe poegwir e plije ar c'hirri (perc'henn e oa war ouzhpenn 150 karr) ha riboulat. Sevel a reas neuze oberennoù bihan liesseurt, ul lodenn anezho diazezet war skeudennoù kavet e kelaouennoù pornografiezh. E oberennoù diwezhaén a denn d'an arz bihanañ : pikoù liv strwete war foñsoù unliv, ha titloù evel *Je n'ai plus envie de peindre, quel prix ?*, *Peinture sans but* pe c'hoazh *Silence...*. An diskouezadeg kentañ ma voe taolet ur sell ouzh holl e oberenn a voe aozet e 1949 e diskouezva René Drouin e Pariz.

E dibenn 1951 e voe paket gant an arterioskleroz seizañ, hag e voe rediet da baouez da livañ.

## Oberennoù

* *Udnie*, 1913, eoullivadur war lien, 290 x 300 cm, Kreizenn Pompidou
* *Edtaonisl*, 1913, Art institute of Chicago
* *La Ville de New York aperçue à travers mon corps*, 1913, gouach, dourlivaj, kreion ha liv, 55 x 74,5 cm
* *Prostitution universelle*, 1916, Yale University Art Gallery, New Haven
* *Danse de Saint Guy (Tabac Rat)*, 1919, Kreizenn Pompidou
* *L'Œil cacodylate*, 1921, Kreizenn Pompidou
* *Chapeau de paille ?*, 1921, Kreizenn Pompidou
* *La Nuit espagnole*, 1922, Mirdi Ludwig, Kôln
* *Octophone II*, 1923, eoullivadur war lien, 116 x 88,5 cm, Kreizenn Pompidou
* *Cure-dents* », 1925, eoullivadur ha pegadur war lien, 129 x 110 cm
* *Flirt*
* *Printemps*, 1938, Galerie Rose Fried
* *L'Insensé*, 1948, eoullivadur war lien, 151 x 10 cm, Mirdi Ludwig, Köln

;Skridoù
* *Cinquante-deux miroirs*, 1917
* *Poèmes et dessins de la Fille née sans mère*, Imprimeries réunies, 1918
* *L'Ilot de Beau-Séjour dans le Canton de Nudité*, 1918 
* *L'Athlète des Pompes funèbres*, Bégnins, 1918 
* *Râteliers platoniques*, 1918 
* *Poésie ron-ron*, 1919
* *Pensées sans langage*, Figuière, 1919
* *Unique Eunuque*, Au Sans Pareil, « Dada », 1920. Adembannet gant Allia, 1992
* *Jésus-Christ Rastaquouère*, Au Sans Pareil, « Dada », 1920. Adembannet gant Allia, 1996
* *Caravansérail*, 1924, embannadurioù Luc-Henri Mercié. Adembannet gant Belfond, 1975
* *Choix de poèmes par Henri Parisot*, Guy Lévis-Mano, 1947
* *Lettres à Christine*, Champ Libre, 1988
* *Ecrits*, div levrenn. Belfond, 1975 ha 1978
* *Ecrits critiques*, embannadurioù Carole Boulbès, 2005

## Levrlennadur
* Serge Fauchereau, *Picabia*, embannadurioù Cercle d'Art, 2002
* *Francis Picabia, singulier idéal*, katalog an diskouezadeg, Kreizenn Pompidou, 2002-2003
* Alain Jouffroy, Picabia, embannadurioù Assouline, 2003

## Notennoù


## Liammoù diavaez

* Francis Picabia
* Comité Picabia
* Hebdo Liban
* ''Francis Picabia : de la peinture avant toute chose''