open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llanrwst

**Llanrwst** (distaget [] e kembraeg) zo ur gêr vihan hag ur gumuniezh e Sir Conwy, e hanternoz Kembre. Emañ war lez reter ar stêr Conwy, en draoñienn anvet Dyffryn Conwy.

E 2011 e oa annezet gant  a dud ; 61% anezho a oa kembraegerien.

Kreskiñ a reas Llanrwst abalamour da genwerzh ar gloan er c’horn-bro ha brudet e oa mezher ar gêr. Gwechall ivez e oa anavezet an telennoù hag an horolajoù graet e Llanrwst. Hiziv en deus kemeret an touristerezh ur plas brazik e buhez kêr, dre m’emañ war e-harz Eryri. E Llanrwst eo diazezet Gwasg Carreg Gwalch, un ti-embann kembraek pouezus.

E-touez savadurioù heverkañ Llanrwst e c’haller menegiñ an iliz-parrez, gouestlet sant Crwst pe Grwst, m’emañ bez ar priñs Llywelyn Fawr (marvet e 1240) hag *Y Bont Fawr* (ar pont bras), savet e 1636 da dreuziñ ar stêr Conwy ha da vont da vaner Gwydir, savet e 1492.

Dre Llanrwst e tremen hent-houarn Dyffryn Conwy a gas eus Blaenau Ffestiniog er c’hreisteiz da Llandudno en hanternoz.
Lord of War

**Lord of War** a zo ur film gall-stadunanat-alaman skrivet ha sevenet gant Andrew Niccol war an trafikerezh armoù. 

Aktourien ar film a zo Nicolas Cage, Jared Leto, Bridget Moynahan, hag Ethan Hawke. Lord of War a gont istor Yuri Orlov o vont-tre bed an trafikerezh armoù dres a-raok Freuzadenn an Unaniezh Soviedel, dont a ra da vezañ ur gwerzher armoù meur hep drugar. Ar film a zo bet embannet en SUA d'ar 16 a viz Gwengolo 2005 gant Lionsgate Films, hag embannet bedel gant Arclight Films. Rastellet ez eus bet 72,6 milion a zollarioù stadunanat er box office.

Degemeret eo bet etre ar film. Brudet mat eo deuet da vezañ digoradur ar film ha labour Cage evel Yuri. Burutelladennoù a zo savet a-fed ar vank a zonder gant an dudenn Yuri.

Ur gendalc'hadenn da Lord of War a zo bet kemennet d'an 8 viz Mae 2023.

## Istor ar film
Yuri Orlov (Nicolas Cage) gant e vreur yaouankoc'h Vitali a zo bet ganet o-daou en Ukraina soviedel e-pad mare ar Brezel Yen.

Kerent an daou vreur a derc'h deus an URSS evit mont etrezek ar Stadoù-Unanet. Eno e krogo an daou gañfard da vont etrezek an trafikerezh armoù betek tizhout penn ar gwerzh-se.

## Tro-dro d'ar film
Ar film a zo e bal diskuliañ an trafikerezh armoù-tan ha priz marc'hmad-mat an armoù dre vras pezh a vezo siwazh gwirvoud evit e seveniñ:

* 3000 fuzuilh-arsailh AK-47 Kalachnikov gwir a zo bet prenet gant produour ar film dre ma oant marc'hadmatoc'h evit reoù faos.
* An 50 tank a vez gwelet er film a zo reoù gwir bet feurmet digant un dastumer a 100 T-72, marc'hadmatoc'h e oa d'o feurmiñ evit da sevel ur sell 3-ment anezho.

## Liammoù diavaez
*Filmig digoradur Lord of War
*Filmig kinnig IMDB Movies
*Lord of War war Allocine

## Notennoù ha daveoù
T-72

An **T-72** a zo ar c'harr-hobregon pe un tank stourm diazez bet savet gant an URSS e-kerzh ar Brezel Yen an hini produetañ ez eo bet a-benn harpañ led ar gomunouriezh dre ar bed. Etre 1973 betek bremañ ez eus bet savet muioc'h 'vit 25 000 anezho. Ar re doare modernañ a zo anvet T-90. An tankoù-se a vez renket er rummad Tank stourm diazez.

## Ar c'harr-hobregon T-72
Krouet ez eo bet e-kerzh ar bloavezhioù 1960. Ar pouezh a zo bet lakaet pad e aozadur war ur priz an izelañ posupl ha war ur c'harr-hobregon kreñv.

Kevezerezh a zo bet adal fin ar bloavezhioù 1970 etre an **T-72** hag ar c'harr-hobregon nevesoc'h an T-80.

Skipailh sevel an **T-72** a oa hini uzin kirri-hobregon an Oural gant an ijinour L.Kartsev e penn ha V.Venidiktov d'e heul pa zeas da anaon.

## Tro-dro d'an T-72
* Adkavet e vez ar c'harr-hobregon **T-72** er c'hoari Battlefield Vietnam an tu a zo d'e vleniañ.
* An tu a zo d'e welet er film Lord Of War bet embannet e 2005.

* D'ar 25 a viz here 2008, ul lestr Ukrainian ar Faina hag a oa o tougen 33 **T-72** a oa bet tapet gant morlaerien a orin Somalian. Dindan an doare ofisiel ar garg a oa da vezañ kaset etrezek bro Kenya met goude bezañ paeet an droukkinnig ez eo bet kaset a-benn ar fin ar c'hirri-hobregon e Soudan ar Su.
* Un **T-72** a seblant bezañ implijet er film Rambo 3 padal n'eo ket unan gwirion anezhañ. Dibosupl e oa gant ar broduerien e-kerzh ar Brezel Yen (1988) da gavout unan gwir evit o film.
Nicole Le Garrec

**Nicole Le Garrec**, ganet **Nicole Marie Valentine Le Pape** e 1942 e Plogastell-Sant-Jermen, zo ur sevenerez filmoù ha stourmerez. Labouret he deus a-hed he buhez gant he fried Félix Le Garrec. E 1970 he deus krouet an ti-produiñ UPCB ("*Unité de Production Cinematographique en Bretagne*") gant he fried ha René Vautier. E 1977 e voe krouet "Filmoù Breizh". E 1981 e teuas da wir Stal Rannvroel Sinema Breizh gant skoazell Ministrerezh ar sevenadur (Jack Lang a oa ministr neuze) evit stummañ filmaozourien yaouank.

## Enorioù
Anvet eo bet marc'hegez Lejion a enor Frañs d'an 31 a viz Kerzu 2013. Resevet he deus, asambles gant he gwaz, Kolier an Erminig e Naoned e 2014.

## Oberennoù
Nicole Le Garrec a gemeras perzh e filmoù gant René Vautier :
  
- 1970 : *Les ajoncs*, aktourez
  
- 1972 : *[[Avoir 20 ans dans les Aurès]]*, skriptourez. Bet en deus ar film Priz af filmvarnourien etrebroadel e Cannes.

- 1975 : *La folle de Toujane*, kensevenerez

Sevel a reas asambles gant he fried Félix Le Garrec :

* diaporamaoù :
** *La langue bretonne*
** *Le remembrement*
** *Ouessant*
** *Olympic bravery*

* teulfilmoù :
** 1977 : *Diwan*
** 1978 : *Mazoutés aujourd'hui*
** 1979 : *Santik du*
** 1980 : *[[Plogoff, des pierres contre des fusils]]*
** 1984 : *La chapelle de Languivoa*
** 1987 : *L'ouragan*
** 1990 : *Les enfants dauphins*
** 1992 : *La porte du Danube*
** 1993 : *Opération livres Mali*

## Daveennoù
* ABP (Agence Bretagne Presse).
* Bretagne Culture Diversité-Sevenadurioù.
* Skol-Uhel ar Vro
Battlefield 2

**Battlefield 2** a zo ur c'hoari tenn a-stroll gant un aergelc'h vodern. Kalzig adkemeroù a zo d'eus ar re Battlefield sevenet en araok; Battlefield 1942 ha Battlefield Vietnam. 

Savet ez eo bet gant ar Studio Digital Illusions Ce hag embannet gant Electronic Arts pe EA games e miz even 2005.

Bet eo a galz diaz ar c'hoari digoust enlinenn nemetken Battlefield Play4free.

## Istor ar c'hoari

**Battlefield 2** a laka ar brezel da vezañ en un aergelc'h vodern dammwir. Brezel a zo savet etre tri tu :

* An USMC pe United States Marines Corps
* 
* Kengevredad ar Reter-kreiz pe KRK
* 
* Lu poblek an dieubidigezh pe LPD (China)

Biken ne vez adkavet un emgann etre an LPD hag ar KRK.

Ouzhpennet ez eus d'ar c'hoari diaz tu al lu Europaat.

## Aergelc'h ar c'hoari

Ar chartennoù a zo lies o en-dro en **Battlefield 2**: kêrioù ar Reter-kreiz, puzhioù petrol China pe c'hoazh enezeier ar Golf Persian. 

Adal an ouzhpennadur "Armored Fury" e vez kavet an tu da stourm war tachenn ar Stadoù-Unanet Amerikan.

## Liammoù diavaez

Battlefield 2 Lec'hienn ofisiel

Battlefield 2 Doare c'hoari
Colonna

**Colonna** zo anv un tiegezh italian eus Lazio, brudet er Grennamazer hag en Azginivelezh italian.

## Tud
*Prospero Colonna, anv meur a zen
*Vittoria Colonna, anv meur a zen
*Gwelout ivez an anv-tiegezh Colonna d'Istria

### kantved
* Ugo Colonna, haroz kors
### kantved
* Oddone Colonna (1368-1431), pab
### kantved
* Francesco Colonna (1433 pe 1434-1527), manac'h ha skrivagner
* Prospero Colonna (condottiero) (1452-1523), condottiero italian
* Fabrizio Colonna (1460-1520), dug Paliano, jeneral, ha tad ar varzhez
* Pompeo Colonna (1479-1532), kardinal, besroue Naplez
* Vittoria Colonna (barzhez) (1490-1547), barzhez italian
* Marcantonio Colonna (1535-1584) 
* Leonhard Colonna von Fels (1565-1620), brezelour tchek

### - kantved
* Kaspar Colonna (1594-1666), ofiser alaman
* Giovanni Paolo Colonna (1637-1695), sonaozour
* Girolamo Mengozzi pe * Mingozzi*, lesanvet *il Colonna* (Ferrara, 1686 – Venezia, 1774) livour italian.

### kantved
* Alexandre Colonna Walewski (1810-1868), politikour gall, mab bastard da Napoleone Buonaparte 

### kantved
* Dominique Colonna (ganet en 1928), melldroader korsat
* Jean-Hugues Colonna (ganet en 1934), politikour gall, tad da Yvan Colonna
* Jean-Jérôme Colonna (1939-2006), ribler korsat
* Yvan Colonna (1960-2022), emsaver korsat

## Lec'hioù
* Colonna, kumun eus Italia, e Lazio
* Cap Colonna, beg-douar en Italia
* Palez Colonna, palez e Roma
* Colonna, rione e Roma

## Oberenn
*Madonna Colonna, taolenn gant Raffaello Sanzio.
Robin Wright

**Robin Wright**, ganet **Robin Virginia Gayle Wright** d'an  e Dallas (Teksas), a zo un aktourez ha produerez stadunanat. Wright a zo krog gant ar brud en ur c'hoari er soap opera Santa Barbara war NBC Daytime, gant ar roll a Kelly Capwell etre 1984 ha 1988.

## He filmoù er sinema

* 1986: *[[Hollywood Vice Squad]]* sevenet gant Penelope Spheeris (*Lori Stanton*)
* 1987: *[[The Princess Bride]]* gant Rob Reiner (*ar Briñsez*)
* 1990: *[[Denial (film)|Denial]]* gant Erin Dignam (*Sara / Loon*)
* 1990: *[[State of Grace]]* gant Phil Joanou (*Kathleen Flannery*)
* 1992: *[[The Playboys (film)|The Playboys]]* gant Gillies MacKinnon (*Tara Maguire*)
* 1992: *[[Toys (film)|Toys]]* gant Barry Levinson (*Gwen Tyler*)
* 1994: *[[Forrest Gump]]* gant Robert Zemeckis (*Jenny Curran*)
* 1995: *[[The Crossing Guard]]* gant Sean Penn (*Jojo*)
* 1996: *[[Moll Flanders (film)|Moll Flanders]]* gant Pen Densham (*Moll Flanders*)
* 1997: *[[Loved (film)|Loved]]* gant Erin Dignam (*Hedda Amerson*)
* 1997: *[[She's So Lovely (film)|She's So Lovely]]* gant Nick Cassavetes (*Maureen Murphy Quinn*)
* 1998: *[[Hurlyburly]] gant [[Anthony Drazon]] (*Darlene*)
* [[1999]]: *Message in a bottle* gant [[Luis Mandoki]] (*Theresa Osborne*)
* [[2000]]: *How to kill your neighbor's dog* gant [[Michael Kalesniko]] (*Melanie McGowen*)
* [[2001]]: *Unbreakable* gant [[M. Night Shyamalan]] (*Audrey Dunn*)
* [[2002]]: *The Pledge* gant [[Sean Penn]] (*Lori*)
* [[2002]]: *The Last Castle* gant [[Rod Lurie]] (*Rosalie Irwin*)
* [[2003]]: *Virgin* gant [[Deborah Kampmeier]]: (*Mrs Reynolds*)
* [[2003]]: *The Singing Detective* gant [[Keith Gordon]] (*Nicola / Nina / ar veleganez*)
* [[2004]]: *A Home at the end of the world* gant [[Michael Mayer]] (*Clare*)
* [[2005]]: *Nine Lives* gant [[Rodriguo Garcia]] (*Diane*)
* [[2005]]: *Sorry, Haters* gant [[Jeff Stanzler]] (*Phoebe Torrence*)
* [[2006]]: *Breaking and entering* gant [[Anthony Minghella]] (*Liv*)
* [[2007]]: *Hounddog* gant [[Deborah Kampmeier]] (*an intron iskis*)
* [[2007]]: *Beowulf* gant [[Robert Zemeckis]] (*Wealthow*)
* [[2008]]: *What jus happened* gant [[Barry Levinson]] (*Kelly*)
* [[2009]]: *State of Play gand Kevin Macdonald (*Anne Collins*)
* 2009: *[[New York, I Love You]]*, perzh sevenet gant Yvan Attal (*Anna*)
* 2009: *[[The Private Lives of Pippa Lee]]* gant Rebecca Miller (*Pippa Lee*)
* 2009: *[[A Christmas Carol (film)|A Christmas Carol]]* gant Robert Zemeckis (*Fan / Belle*)
* 2011: *[[Moneyball (film)|Moneyball]]* gant Benette Miller (*Sharon*)
* 2011: *[[The Conspiration (film)|The Conspiration]]* gant Robert Redford (*Mary Surrott*)
* 2011: *[[The Girl with Dragon Tattoo]]* gant David Fincher (*Erika Berger*)
* 2011: *[[Rampart]]* gant Oren Moverman (*Linda Fentress*)
* 2013: *[[כנס העתידנים]]* gant Ari Folman (*hec'h-unan*)
* 2013: *[[Adoration (film)|Adoration]]* gant Anne Fontaine (*Roz*)
* 2014: *[[A Most Wanted Man]]* gant Anton Corbijn (*Martha Sullivan*)
## Liammoù diavaez
Battlefield 2142

**Battlefield 2142** pe **BF2142** a zo ur c'hoari tenn d'eus an heuliad Battlefield Serie bet sevenet gant ar studio Digital Illusions Ce hag embannet gant Electronic Arts pe EA Games d'an 18 a viz here 2006.

Savet ez eo bet gant ar soñj bezañ c'hoariet enlinenn gant 64 a c'hoarierien war ar memes-tro en emgann.

## Liammoù diavaez

Battlefield 2142 lec'hienn ofisiel

Filmig Digoradur Battlefield 2142
Prospero Colonna

**Prospero Colonna** zo anv meur a zen eus an tiegezh Colonna.

*Prospero Colonna (Roma 1410 circa - Roma 1463), kardinal
*Prospero Colonna (condottiero) (Lanuvio 1452 - Milano 1523), condottiero
*Prospero Colonna (Marino 1674 - Roma 1743), kardinal
*Prospero Colonna (1858 - 1937), politikour
*Prospero Colonna di Sciarra (1707 - 1765), kardinal

## Pennadoù kar
*Marcantonio Colonna
Prospero Colonna (condottiero)

**Prospero Colonna** (Lanuvio 1452 - Milano 1523), a oa condottiero italian. Servij a reas ar pab hag an Impalaeriezh Santel Roman e-pad Brezelioù Italia. 

E 1515 e oa e penn arme ar pab Leon X pa voe prizoniet e mervent Italia e-tal Villafranc gant ur bagad marc'hegeien c'hall rebetet gant Pierre Terrail, ar Chevalier Bayard. Da  Vro-C'hall e voe kaset, ''ur vra am boa c'hoant da weladenniñ, emezañ, hag eno e oa  pa c'hoarvezas emgann Marignano.

E  1522 e c'hounezas emgann Bicocca war ar C'hallaoued. Fallaat a reas e yec'hed ma varvas e 1523 e  Milano.
Battlefield 1943

**Battlefield 1943** a zo ur c'hoari tenn d'eus an heuliad Battlefield Serie savet gant ar studio Dice hag embannet gant Electronic Arts pe EA Games d'an 8 a viz Gouhere 2009.

War Xbox 360 hag ar Playstation 3 e vez tu e kavout ha ket war an urzhiataerezh evel ma oa boaz gant an heuliad Battlefield

## Istor ar c'hoari

Ar c'hoari se en deus un aerglec'h Eil Brezel-bed e-pad emgannioù ar meurvor Habask. Daou du a vez tu c'hoari:

* Impalaeriezh Japan
* 
* Ar United States Marines Corps

Meur a gartennoù a vez tu kavout evel tachenn emgannioù an holl anezho o vezañ un adkemer admentet d'eus tachennoù emgann gwir ar mare:

* Wake Island
* 
* Iwo Jima
* 
* Guadalcanal
* 
* Coral Sea

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel Battlefield 1943
* Filmig kinnig Battlefield 1943
Stephen Hendry

**Stephen Gordon Hendry** a oa ur c'hoarier snooker skosat, bet ganet d'an 13 a viz Genver 1969 e Dinedin, Bro-Skos.
Llanfairfechan

**Llanfairfechan** zo ur gêr vihan hag ur gumuniezh e Sir Conwy, e hanternoz Kembre. War an aod emañ, war an hent etre Penmaenmawr, er reter, ha Bangor, er c’hornôg. E-keñver melestradurezh eo bet e Sir Gaernarfon, a-raok 1974, e kontelezh Gwynedd goude (1974–1996), hag e distrig Conwy emañ abaoe. Dont a ra kalz touristed da Llanfairfechan e-pad an hañv dre m’emañ war an aod. Annezet e oa gant  a dud e 2011 ha 46,7% anezho a oa kembraegerien.

Paludoù Morfa Madryn, er c’hornôg, zo aet d’ober ur gwarezva evned. Er su da gêr Llanfairfechan emañ torgennoù kentañ ar c’h-Carneddau.
Emil Erlenmeyer

**Richard August Carl Emil Erlenmeyer**, bet ganet e Wehen (Taunusstein) (Kengevread alaman d'ar mare-se) d'an 28 a viz Mezheven 1825 hag aet da Anaon en Aschaffenburg (Impalaeriezh alaman d'ar mare-se) d'an 22 a viz Genver 1909, a oa ur c'himiour alaman.

Gantañ eo e voe ijinet, e 1861, an orsel pikernek a zoug e anv hiziv an deiz c'hoazh. 

Labourioù pouezus a gasas da benn, e 1880, war an enolioù (alkenoù ur fonksion alkool staget oute) hag int taotomerioù an aldehidoù hag ar setonoù emaint e kempouez kimiek gante : graet e vez Pennaenn Erlenmeyer eus ar stad-se.
Battlefield 2: Modern Combat

**Battlefield 2 : Modern Combat** pe **BF2: Modern Combat** a zo c'hoari tenn d'eus an heuliad Battlefield Serie bet eo embannet da heuil Battlefield 2.

Savet ez eo bet gant ar studio Dice hag embannet gant Electronic Arts e miz du 2005. 

Ar c'hoari kentañ d'eus an heuliad ez eo a vefe bet savet nemetken evit ar c'honsolioù-video. An tu a zo d'e c'hoari war Playstation 2 hag Xbox.

Un adkemer rik pe dost ez eo d'eus ar c'hoari bet embannet araozañ Battlefield 2. Tu 'zo laret anezhañ ez eo un ouzhpennadur vihan met dreist-holl un adsevel war-zu ar c'honsoloù video.

## Istor ar c'hoari
**Battlefield 2 : Modern Combat** a laka ar brezel da vezañ en un aergelc'h vodern dammwir. Brezel a zo savet etre pevar tu :

* An USMC pe United States Marines Corps
* 
* Kengevredad ar Reter-kreiz pe KRK
* 
* Lu poblek an dieubidigezh pe LPD (China)
* 
* Al lu Europaat.
* 
Biken ne vez kavet an tu da emgannañ war tachenn Europa pe hini ar Stadoù-Unanet Amerikan.

## Aergelc'h ar c'hoari
Ar chartennoù a zo lies o en-dro en **Battlefield 2: Modern Combat** kêrioù ar Reter-kreiz, puzhioù petrol China pe c'hoazh enezeier ar Golf Persian. Evit ar re bet c'hoariet da Battlefield 2 e vezo siwazh randonus oc'h adkavout memes diazoù.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Film kinnig ofisiel ar c'hoari
Snooker

Ar **Snooker** zo ur c'hoari a-orin eus Bro-Saoz ha diorroet e fin an , kar-tost d'ar bilhard.

An daol: 3,57 m x 1,78 m - gant 6 “godell” (gwelet foto, lodennoù melen)

Ar bouloùigoù: unan wenn (a vez skoet gant beg ur vazh, anvet *cue stick* pe *cue*);
ruz (15 anezho): 1 poent;
melen: 2 pt;
gwer: 3 pt;
rous: 4 pt;
glas: 5 pt;
roz: 6 pt;
du: 7 pt.

Ar pal: merkañ muioc'h a boentoù eget en eneber en ur gas ar bouloùigoù (unan ruz hag unan liv all a bep eil) er godelloù.
Bilhard

Ar **bilhard** a zo ur c'hoari gant teir boulig war un daol. Ret eo da bep c'hoarier stekiñ ouzh an div voulig all gant unan anezho bountet gant ur vazh, da vihanañ en doare anvet "bilhard gall".

## Liammoù diabarzh
*Bilhard amerikan
*Bilhard izelvroat
*Bilhard saoz
*Novuss
*Snooker

## Liammoù diavaez
Oudmourtia

**Oudmourtia** (*Удмуртия* en oudmourteg, *Удму́ртия* e rusianeg), ent-ofisiel **Republik Oudmourt** (*Удмурт Элькун* en oudmourteg, *Удму́ртская Pеспу́блика* e rusianeg), a zo ur Republik eus Kevread Rusia. E diazad ar Volga emañ, e lodenn reter Plaenenn Europa ar Reter, e kreiz-kornaoueg ar vro, sko ouzh republikoù Tatarstan ha Bachqortostan, krai Perm hag oblast Kirov. Er bloaz 2010 e oa  o chom enni. Ij (pe "Ijkar"; "Ijevsk" e rusianeg) eo he c'hêr-benn.

## Istor
*OE Oudmourtia

## Liammoù diavaez

*   Lec'hienn ofisiel ar Republik Oudmourt
Hindu Kush

**Hindu Kush** zo ur aradennad-venezioù eus Azia, tost d'an Himalaya, en Afganistan ha Pakistan an norzh, ha treuzet gant Hent ar Seiz. Tirich Mir ( m) eo ar gern uhelañ enni.
Marcantonio Colonna

**Marcantonio Colonna** (1535–1584) a voe amiral, jeneral ha besroue Sikilia er .

Ganet e oa e Lanuvio (a oa anvet *Civita Lavinia* neuze). Mab e oa da Ascanio Colonna, eil dug Paliano ha kont Tagliacozzo, hag a oa breur d'ar varzhez Vittoria Colonna (1490 - 1547). E vamm e oa Giovanna d'Aragona, nizez d'ar roue Ferdinando Iañ Naplez; marc'heg e oa en Urzh ar Maoutken Aour.

E brezel Siena (1553-1554) e voe lakaet e penn marc'hegerien spagnol ha da gabiten jeneral an arme.
Natività con i santi Lorenzo e Francesco

**Natività con i santi Lorenzo e Francesco** zo un eoullivadur gant Caravaggio 
e 1600. War ziskouez e oa e Palermo, en Oratorio di San Lorenzo, pa voe laeret e 1969. 

## Notennoù
Incahuasi

An **Incahuasi** a zo ur menez-tan en Andoù (27°02'00"S - 68°17'45"K ha  m uhelder dezhañ), etre Chile hag Arc'hantina.
T-90

An **T-90** "Vladimir" a zo ar c'harr-hobregon ziwezhañ o vezañ bet produet gant bro Rusia abaoe 1994.

Un adkemer ez eo d'eus an T-72 evit ar stern pe diaz kemmesket gant an T-80 a-fed elektronik dreist-holl an doare hobregon emzifenn *Kontakt-5* gant an eneberezh missiloù Shtora-1. Implijet e vez gant lu Rusia met ivez gant lu Aljeria hag hini an India.

Priz unan anezho a zo 2,3 milion a Euroioù pe 3 milion a zollarioù Amerikan.

Abaoe 2011 ez eo paouezhet al lu Rusian da rakprenañ d'eus an **T-90** dre ma vezo prest produadur an T-99 Armata a-hervez er bloavezh 2015.

## Istor an T-90

Gant ma oa aet da get an URSS e oa deuet da vezañ ker ha diefedus da vat da genderc'hel gant produerezh daou a zoare karr-hobregon disheñvel gant bro Rusia e-unan penn. 

Ar mennozh a oa bet boulc'het hag a-benn ar fin sevenet a oa kemmeskañ an T-72 hag an T-80 evit sevel unan nemetken, marc'had-mat hag efedus anezhañ.

## Liammoù diavaez
* T-90 war army-technology.com
* T-90 war Military Today
T-80

An **T-80** a zo ur c'harr-hobregon arsailh pe tank stourm diazez produet gant an URSS. Produet ez eo bet adal fin ar bloavezhioù 1970 hag implijet war an tachennoù emgann en un doare reoliek adal ar bloavezh 1983.

Produet war ar memes-tro gant an T-72, an **T-80** a oa bet lakaet nerzh ennañ war implij an elektronek ar pezh a lakae anezhañ da vont gant begennoù al lu soviedel.

Gant fin an URSS e voe paouezet gant Rusia da broduiñ anezhañ evel an T-72 evit mont gant produerezh an T-90.

## Liammoù diavaez
*  T-80 war https://fighting-vehicles.com/
T-99 Armata

An **Armata** (T-14/T-15/2S35) a zo ur c'harr-hobregon pe tank hag a zo sevenet abaoe ar bloavezhioù 2009-2013 gant bro Rusia. 

A-hervez e vefe bet kroget sioul ha dindan un doare kuzh gant e broduerezh abaoe ar bloavezh 2013.

Ar c'harr-hobregon pennañ rusian a vo pa vezo implijet gant lu Rusia (T-14).

Kuzh ez eo pep tra tro-dro d'an **T-99 Armata** setu ma ne ouier nemet nebeut a draoù warnañ.

T-14 3 700 000 $

## Liammoù diavaez
* T-99 war www.militaryfactory.com/

## Notennnoù ha daveennoù
Killer's Kiss

***Killer's Kiss*** (*Pok al Lazher* e brezhoneg) zo ur film saoznek, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour stadunanat Stanley Kubrick e 1955.

Eil film hir Kubrick eo ***Killer's Kiss***, da-heul *[[Fear and Desire]]* (1953).

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama, Film du,
* Skoazeller-sevener : Ernest Nukanen,
* Senario : Stanley Kubrick ha Howard Sackler,
* Kevredad produiñ : Minotaur Productions,
* Produourien : Stanley Kubrick ha Morris Bousel,
* Rener produiñ : Ira Marvin,
* Kevredad dasparzhañ : United Artists,
* Rener ar skeudenniñ : Stanley Kubrick,
* Ijinourien ar son : Walter Ruckersberg ha Clifford van Praag,
* Aozer ar sonerezh orin : Gerald Fried,
* Frammer : Stanley Kubrick,
* Korollour : David Vaughan,
* Prantad filmañ : 1953,
* Lec'hioù filmañ : New York (SUA),
* Deiziadoù dont er-maez :
** 1955 : 21 a viz Gwengolo (New York), 1añ a viz Here ( Stadoù-Unanet),
** 1956 : 23 a viz Meurzh (),
** 1958 : 12 a viz Kerzu (*Der Tiger von New York* ),
** 1959 : miz Gouere (da-geñver Festival del film Locarno ),
** 1960 : 17 a viz Gwengolo (),
** 1962 : 13 a viz Mezheven (*Le baiser du tueur* ),
** 1976 : 3 a viz Gwengolo (*Kohtalokas suudelma* (skinwel) ),
** 2008 : 22 a viz C'hwevrer ().
* Padelezh : 67'.

E-kerzh ar film e c'heller klevet ur ganaouenn *[[Once (kanaouenn)|Once]]* an titl anezhi : savet e voe gant Arden E. Clar ha Norman Gimbel.

## An danvez
O vont da gemer perzh d'an emgann hag a vo pouezus-kenañ evit e vicher da zont ez a Davy Gordon, bokser anezhañ, e-biou da c'hGloria Price. Emañ ar plac'h-mañ — "taxi-girl" en un ti-dañs — o chom er ranndi a-dal da hini Gordon. Sellout a ra-hi ouzh ar c'hrogad, a-gevret gant he fatrom, Vincent Rapallo. Siwazh da Zavy ez eo kaset da bokat da leur ar ring kenkent hag an eil adkrog. N'emañ ket gwelloc'h ar jeu gant Gloria bet diarbennet Rapallo ganti en un doare rust. Distroet d'ar gêr e kav Davy Gordon ur bedadenn kaset gant e eontr a ginnig dezhañ dont d'e "ranch" e Seattle da ziskuizhañ goude e c'hwitadenn. E-pad an nozvezh ez eo dihunet gant skrijadennoù e amezegez Gloria eo deuet Rapallo d'he hegasiñ betek he ranndi. Kaset eo kuit an difeson gant ar bokser hag an darvoud-mañ a ra da c'hGordon liammañ daremperedoù nesoc'h ouzh Gloria. Ma reont o mennozh dimeziñ ha kuitaat New York. Ne vez ket ken aes-se troc'hañ kuit diouzh an tremened : diaes eo d'an daou zen adtapout o arc'hant pa ve digant Albert, alier Davy pe Rapallo. Hemañ a ya betek tapout Davy Gordon e-barzh un afer dorfedel...

## Roll ar gomedianed
* Frank Silvera (e eil film a-gevret gant Kubrick) : Vincent Rapallo,
* Jamie Smith : Davy Gordon,
* Irene Kane : Gloria Price,
* Jerry Jarrett : Albert, aozer an emgann,
* Mike Dana : ur gangster,
* Felice Orlandi : ur gangster,
* Shaun O'Brien : ,
* Ralph Roberts : ur gangster,
* Phil Stevenson : ur gangster,
* Skippy Adelman : perc'henn al labouradeg jakoù,
* David Vaughan : ur c'hendalc'had,
* Alec Rubin : ur c'hendalc'had,
* Ruth Sobotka : ar gorollerez Iris,
* Barbara Brand, Arthur Feldman, Bill Funaro, Shaun O'Brien.

## Liammoù diavaez
* '''''Killer's Kiss''''' war Internet Movie Database
* Tañvadenn orin ar film

## Notennoù ha daveennoù
Rupicola peruvianus

***Rupicola peruvianus*** a zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cotingidae.

Anvet e voe *Pipra peruviana* (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).

Lakaet eo bet da vezañ labous arouez Perou (graet e vez *tunki* anezhañ e kechuaeg).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned bras, frouezh ha mellkeineged bihan.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Rupicola peruvianus aequatorialis*, e reter Kolombia, kornôg Venezuela, reter Ecuador ha biz Perou,
* *R. p. peruvianus*, e kreiz Perou,
* *R. p. sanguinolentus*, e kornôg Kolombia ha kornôg Ecuador,
* *R. p. saturatus*, e gevred Perou ha kornôg Bolivia.

## Liammoù diavaez
*  ''Rupicola peruvianus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Rupicola peruvianus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Moñforzh (disheñvelout)

**Moñforzh** a c'hall bezañ:

## Anv-lec'h
*Moñforzh, ur gêr eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen
*Moñforzh Kumuniezh, ur gumuniezh kumunioù en-dro d'ar gêr-se
*Kanton Moñforzh, ur c'hanton m'eo kêr Voñforzh ar pennlec'h anezhañ
*Arondisamant Moñforzh, un arondisamant kozh (1800-1926)
*Breal-Moñforzh, ur gumun nepell diouzh kêr Voñforzh

## Anv-den
Anv un tiegezh nobl hag a renas darn eus e izili war dugelezh Breizh.
Eus an tiegezh-se:
*Yann Moñforzh 
*Yann Moñforzh (1294-1345), dug Breizh

## Pennad kar
*Montfort
*Monteforte
Kengevread alaman

Ar **C'hengevread alaman** (*Deutscher Bund* en alamaneg) a oa ur c'hevread laosk a stadoù hag a gêrioù alaman, savet e 1815, e Kendalc'h Vienna, e-lec'h an Impalaeriezh Santel Roman.
Hervez an akta diazezañ e oa pal ar c'hengevread nevez-se "difenn surentez diavaez ha diabarzh Alamagn ha dizalc'hted hag anterinded ar stadoù alaman" (mellad 2).

35 stad ha 4 c'hêr zieub a oa en aozadur nevez. Stadoù bras, etre ha bihan a oa :
Arc'hdugelezh Aostria, Rouantelezh Prusia, Rouantelezh Bavaria, Rouantelezh Saks, Rouantelezh Hannover,Rouantelezh Württemberg, Dugelezh-veur Baden ha stadoù bihanoc'h evel Holstein, dugelezh-veur Luksembourg, Mecklenburg-Schwerin, Sachsen-Weimar-Eisenach, Mecklenburg-Strelitz, Liechtenstein, Lippe-Detmold... E 1820 e voe ouzhpennet Hesse-Homburg, Lübeck, Frankfurt, Bremen ha Hamburg.

Padout a reas ar C'hengevread alaman betek ar Brezel etre Prusia hag Aostria, e 1866. Er bloavezh war-lerc'h, e 1867, e voe diazezet Kengevread Hanternoz Alamagn, renet gant Prusia. Kement-se e voe ar bazenn gentañ war-zu an Impalaeriezh alaman hag a voe savet e 1871.

## Pennadoù kar
* Impalaeriezh alaman
* Impalaeriezh Santel Roman
* Kengevread Hanternoz Alamagn

## Liamm diavaez
* ''Deutsche Bundesakte'', 8/06/1815
Montfort

**Montfort** zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv meur a dierniezh.

## Kêrioù
### 
* Montfort, ur gêriadenn e kumun Esneux.

###### 
**Montfort-sur-Meu*, kumun, Moñforzh e brezhoneg.

###### 
* Montfòrt en Alpoù-Provañs-Uhel (Provañs).
* Montfort e Doubs.
* Montfort e Maine-ha-Liger.
* Montfort e Pireneoù-Atlantel (Bearn).
* Montfort-l'Amaury, en Yvelines.
* Montigny-Montfort, e Côte-d'Or.
* They-sous-Montfort, e Vosges.
* Montfort-sur-Risle, en Eure.
* Montfort-le-Gesnois, e Sarthe.

###### 
* Montfort, ur gêriadenn e kumun Roerdalen, e proviñs Limburg.

###### 
* Montfort, ur gêriadenn e Wentworth-Nord

### 
* Montfort, ur gêriadenn e Wisconsin

## Kestell
* Kastell Montfort, e Côtes d'Or, e Bro-C'hall
* Montfort, kreñvlec'h en Israel, eus mare ar groaziadegoù

## Tud
Meur a gierniezh Montfort a zo bet en istor : tierniezh Moñforzh e Breizh, tierniezh Montfort-sur-Risle (angl-ha-norman), tierniezh Montfort-l'Amaury (hini dug Breizh Yann Moñforzh), Konted Montfort e Swabia (Alamagn).

Tud vrudet :
* Simon I Montfort,
** e verc'h Bertrada Montfort (1070-1117), rouanez Bro-C'hall
* Simon de Montfort, 6 kont Leicester,
** e verc'h Elinor de Montfort, (1252-1282), priñsez a Vro-Gembre
* Louis-Marie Grignion de Montfort (1673-1716), sant, beleg ha misioner breizhat

## Pennad kar
* Moñforzh (disheñvelout)
* Monteforte
Gary Sinise

**Gary Sinise**, ganet **Gary Alan Sinise** d'ar  e Blues Island (Illinois, SUA), a zo un aktour, filmaozer, soner ha produer stadunanat. Enoret eo bet gant un Emmy Award, ur Golden Globe Award, un Hollywood Walk of Fame ha lakaet e anv evit un Academy Award.

Sinise a zo kroget da vezañ aktour en ur film en doa renet, produet ha c'hoariet George Milton en Of Mice and Men, diazezet war ar romant gant John Steinbeck.

## Filmlennadur
### Filmoù

## Liammoù diavaez
Pikern Humboldt

**Pikern Humboldt** a zo ur menez en Andoù (08°32'59"N - 70°59'46"K ha  m uhelder dezhañ) hag an eil kern uhelañ e Venezuela.
Tronador

An **Tronador** a zo ur menez-tan er paouez en Andoù (41°09'39"S - 71°53'15"K ha  m uhelder dezhañ), etre Chile hag Arc'hantina.

En Arc'hantina emañ an Tronador e proviñs Río Negro, e departamant Bariloche, nepell diouzh San Carlos de Bariloche. E Chile emañ e Rannvro los Lagos.

## Liammoù diavaez
Valerian

**Valerian** zo un anv-bihan rusek.

## Yezhoù all
*Valerianus, e latin
*Valérien, e galleg
*Valerio, e meur a yezh

## Tud

## Oberennoù
*Valérian et Laureline, rummad bannoù-treset gallek
Eutarig

**Eutarig**, pe *Eutharic*, ganet e dibenn ar  ha marvet en 523, a oa ur priñs ostrogot ezel eus tiegezh an Amaled.

Dimezet e oa da d'ar briñsez ostrogot amal Amalasunta, a oa merc'h d'ar roue Teodorig Veur ha d'ar briñsez frank Audofleda, a oa c'hoar da C'hlodwig Iañ, roue ar Franked.

Tad e oa da Matasunta ha d'ar roue Atalarig.

Mervel a eure en 522 pe 523, a-raok ar roue Teodorig Veur, e dad-kaer, pa oa da ren war e lerc'h.
Naginata

An **naginata** a zo un arm japanat, stumm ur goaf gantañ. An arz gourenerezh a vez graet naginatajutsu anezhañ.

Implijet e oa an arm-se evit troc'hañ pavioù ar c'hezeg a-benn talañ ouzh o red-arsailh war an tachennoù emgann japanat. Gellet a rae bezañ implijet a-enep an droadegiezh evit difenn dezhe mont war-raok pe bountañ warno.

Goude ar bloavezh 1542 ha donedigezh an armoù-tan war an tachennoù emgann e krogas da vont war zigresk e implij, evel ar sabrennoù.

Abaoe ar XVII kantved ez eo an arm gourenerezh implijetañ gant merc'hed Japan.

## Istor an Naginata

Ganet ez eo **an naginata** e-kerzh mare Tengyō (938–947). Brasoc'h eo evit ur c'hleze. Abalamour da se e oa dedennus an **naginata** dre ma roe an tu da dizhout an enebour en ur chom pell dioutañ. An naginata a zo un doare sabrenn bet ouzhpennet ur vazh hir dezhi. 

Ar sinoù japanaat o reiñ d'e anavezout a c'haller treiñ gant "sabrenn hir" .

## Tro-dro d'an naginata

* Tomoe Gozen, ar vaouez samourai a stourme gant **un naginata**.
* Ikkaku Madarame, un dudenn deus ar manga Bleach, ne implij nemet un arm **naginata**.

## Liammoù diavaez
* Filmig dibenn 4re Kampionad Naginata
Percy

**Percy** zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh saoznek, ha goude anv-bihan saoznek.

## Lec'hioù
###### 
*Percy-en-Auge, Calvados
*Percy (Manche) 
*Percy, Isère

### 
*Percy (Illinois)

## Tud
*Percy Bysshe Shelley (1792–1822), barzh saoznek
*Percy Spencer (1894-1970), ijinour ha kavadenner stadunanat
*Percy Liza (g. e 2000), melldroader perouat

## Pennad kar
* Percey
Narodnye russkie skazki

***Narodnye russkie skazki*** (ruseg : Народные Русские Сказки, "Kontadennoù-pobl rusian") eo anv ar c'hontadennoù pobl rusianek embannet gant Aleksandr Afanasiev etre 1855 ha 1863 diwar skouer Kontadennoù Grimm. 

## Kontadennoù
*Ar Mell Irvinenn
*Baba Yaga
*Kolobok
*Marya Morevna
*Morozko
*Vasilisa Goant
*Marv Kochei
**C'hoar Alenushka, Breur Ivanoushka*
*An Houad Gwenn
*Ivan Tsarevitch hag an evn-tan
*Roue ar Mor ha Vasilisa fur
*Ar skarpin aour
*An evn-tan hag ar briñsez Vasilisa
*Ar plac'h divrec'hiet 
*Ar plac'hig fur 
*Ar c'hoarezed fallakr
Río Percey

Ar **Río Percey**, pe **Percy**, zo ur stêr eus Arc'hantina, e proviñs Chubut en Patagonia Arc'hantina. 

Treuziñ a ra ar Valle 16 de Octubre, war lez kêr Trevelin, adstêr d'ar stêr Corintos, ul lev hanter a-raok kember ar stêr Corintos hag ar stêr Futaleufú, izeloc'h eget ar stankell-lenn Amutui Quimei. 

Anvet e voe ar Río Percey diwar anv ar C'hembread Percy Wharton, eus an drevadenn Colonia 16 de Octubre, hag ac'h eas goude da SUA .
Novuss

An **novuss** a zo ur c'hoari kar d'ar bilhard hag ur sport broadel eo e Latvia. C'hoariet e vez war un daol garrezek (100 cm a gostez) gant 4 godell (unan e pep korn). Pep c'hoarier en deus 8 kantig hag a vez tennet gant ur paled (evel hini an hockey war skorn) ha hemañ a vez skoet ennañ gant beg ur vazh. Pal ar c'hoari eo kas e holl gantigoù er godelloù a-raok an eneber.
Stêr Futaleufú

Ar **Stêr Futaleufú** zo ur stêr e Patagonia Arc'hantina, hag a ya da Chile da aberiñ er Meurvor Habask.

## Red
Eieniñ a ra ar Stêr Futaleufú en Arc'hantina, e lein an Andoù, hogen en tu kornôk, e Departamant Futaleufú, e proviñs Chubut.
Tremen a ra e Chile, ma'z eo anvet Río Grande da gentañ, treuziñ a ra Rannvro Los Lagos hag en em deurel el Lenn Yelcho. Pa deu er-maez eus al lenn, ez eo anvet bremañ Río Yelcho, ha mont da aberiñ da Ensenada Chaitén, er pleg-mor Corcovado.
Ar Futaleufú-Yelcho a zo 246 km hed dezhi : 40 km anezho evit ar río Yelcho, goude deuet e-maez al Lenn Yelcho.

## Adstêrioù
En Arc'hantina, war he lez kleiz e teu ar Río Corintos, hag a zo kemberet ennañ ar río Percey, ur stêr hag a dreuz kêr Drevelín.

## Skeudennoù

Futaleufuch.jpg|Labouradeg tredan


Futaleufu_nieve.jpg|Erc'heg a-us d'ar Stêr Futaleufú
Futaleufú.jpg|Ar Futaleufú en Arc'hantina, a-raok erruout e Chile
Futaleufu Canyon Infierno.jpg|*Cajón del Infierno*


## Gwelout ivez
* Stêrioù Chile
Río Negro (Patagonia)

**Meur a [[Río Negro]] zo er bed.*


Ar **Río Negro** (*stêr zu* e spagnoleg) zo ur stêr vras en Arc'hantina he deus roet hec'h anv da broviñs Río Negro. E mapudungun e reer *Curu Leuvu* anezhi.

Dont a ra ar Río Negro eus kember div stêr all, al Lemay hag an Neuquén, en em gav asambles e-kichen kêr Neuquén. Redek a ra dre broviñs Neuquén da gentañ, hag e proviñs Río Negro goude-se. 635 km eo hed ar Río Negro hag en em deurel a ra er Meurvor Atlantel e-kichen kêr Viedma.
En he lodenn izelañ e talvez ar stêr da verkañ ar vevenn etre proviñs Río Negro ha proviñs Buenos Aires.

Pa vez lakaet a-gevret ar stêrioù Neuquén ha Negro e taper un hed a  km en holl eus an eien betek ar mor. Kenstur pe dost gant an Neuquén-Negro emañ ar Río Colorado, a zo o redek etre 50 ha 100 km en norzh dezho.
Percey

**Percey** zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
Kumunioù gall:
**[[Percey (Yonne)]]*, kumun en departamant Yonne 
**[[Percey-le-Grand]]*, kumun e Haute-Saône 
**Percey-le-Pautel*, hiziv e kumun Longeau-Percey
**Percey-le-Petit*, hiziv e kumun Cusey 
**Percey-sous-Montormentier*, hiziv e kumun Cusey

## Stêrioù
*Ar stêr Percey, en Arc'hantina.

## Pennad kar
*Percy
Mae West

**Mae West**, bet ganet **Mary Jane West** e Brooklyn (Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 17 a viz Eost 1893, hag aet da Anaon e Los Angeles (Kalifornia) (SUA) d'an 22 a viz Du 1980, a oa un aktourez stadunanat.

Bezañ e voe, adalek 1920 betek 1940, ur gwir *sex symbol* en abeg d'he c'horfadur hep e bar. Awenet-mat gant ment he bruched e reas nijerien stadunanat an Eil Brezel-bed *Mae West* eus ar jiletenn-saveteiñ a zougent d'an ampoent.

## He filmoù er sinema
* 1932 : *[[Night After Night]]* sevenet gant Archie Mayo,
* 1933 : *[[She Done Him Wrong]]* gant Lowell Sherman,
* 1933 : *[[I'm No Angel]]* gant Wesley Ruggles,
* 1934 : *[[Belle of the Nineties]]* gant Leo McCarey,
* 1935 : *[[Goin' to Town]]* gant Alexander Hall,
* 1936 : *[[Klondike Annie]]* gant Raoul Walsh,
* 1936 : *[[Go West, Young Man]]* gant Henry Hathaway,
* 1937 : *[[Every Day's a Holiday]]* gant A. Edward Sutherland,
* 1940 : *[[My Little Chickadee]]* gant Edward F. Cline,
* 1943 : *[[The Heat's On]]* gant Gregory Ratoff,
* 1970 : *[[Myra Breckinridge]]* gant Michael Sarne,
* 1978 : *[[Sextette]]* gant Ken Hughes.

## Notennoù ha daveennoù
Battlefield 1942: The Road to Rome

**Battlefield 1942: The Road to Rome**, **Battlefield 1942 : Kampagn Italia** a zo un ouzhpennadur d'ar c'hoari tenn diaz Battlefield 1942 kentañ hini an heulienn Battlefield Serie.
An anv orin a zo Battlefield 1942: Road to Rome.

Adkavet e vez ur wech c'hoazh an aergelc'h a Eil brezel-bed, ar wech 'mañ e vez kavet an tu da c'hoari Kampagn Italia.

An degasadennoù a zo da geñver kartennoù nevez, armoù nevez ha tuioù ouzhpenn.

Sevenet ez eo bet gant ar Studio Dice hag embannet gant Electronic Arts pe EA games d'ar 4 a viz C'hwevrer 2003.

## Istor ar c'hoari

Ar c'hoari a vez ec'h istor e-pad Kampagn Italia etre gouere 1943 ha mae 1945. Ar gevredidi goude bezañ bet aloubet Afrika an norzh ha trec'het Afrika Korps Rommel a grog gant tagadenn Sikilia ha war-lerc'h gant mont etrezek an Italia.

## Daou a du ouzhpennet

En **Battlefield 1942: Kampagn Italia** daou a du a zo bet ouzhpennet d'ar c'hoari orin o vont gant chom stag d'an Istor:

* An Italia faskour, lu Benito Mussolini

* Ar Frañs dieub, lu ar jeneral De Gaulle

## Tro-dro d'ar c'hoari

* An daou du ouzhpennet a rankfe bezañ bet dija kavet er c'hoari orin Battlefield 1942 dre ma veze kavet an tu da c'hoari war tachennoù emgann Afrika an norzh.
* 

* An Stg-44 pe Sturmgewehr 44 ar vindrailherezh arsailh a vez kavet e-leizh er c'hoari e-kostez al lu Alaman padal e oa ral anezhi betek 1944 ha roet e oa dreist-holl da begennoù an arme Alaman ar Fallschirmjäger en o zouez.

* Un ouzphennadur all a zo bet da Battlefield 1942: Battlefield 1942 : Armoù-kuzh

## Liammoù

Film kinnig battlefield-1942 soñjal a raec'h e oa echu ar brezel?
Battlefield 1942 : Armoù-kuzh

**Battlefield 1942 : Armoù-kuzh** a zo un ouzhpennadur d'ar c'hoari tenn diaz Battlefield 1942 kentañ hini an heulienn Battlefield Serie. An anv orin a zo Battlefield 1942: Secret Weapons of WWII.

Evel an ouzhpennadur en e araok Battlefield 1942 : Kampagn Italia ez eo ur c'hoari gant un aergelc'h a Eil brezel-bed.

Sevenet ez eo bet gant ar Studio Dice hag embannet gant Electronic Arts pe EA games d'ar 4 a viz gwengolo 2003.

## Istor ar c'hoari
N'eus ket un istor resis o vont d'ober **Battlefield 1942 : Armoù-kuzh**. Da geñver Battlefield 1942 hag an ouzhpennadur Battlefield 1942 : Kampagn Italia ez eo bet lakaet ar pouezh gant an aozourien war an dudi. E toare ur film Amerikan ez eo an aergelc'h gant lodennoù fentus.

Dre ar mekanikoù nevez degaset d'ar c'hoari ez eo kalz fonnusoc'h ritm an emgannioù.

## Danvez nevez e leizh
8 kartenn nevez, 7 arm ouzhpennet, un doare c'hoari ouzhpenn ( tizhout ur pal resis) ha 16 a mekanikoù primmpatrom gwirion da sturiañ.

## Mekanikoù nevez

* Schwimmwagen
* Side-car 
* T95
* Flakpanzer
* Sturmtiger
* LVT-4 Water Buffalo
* F85 Goblin
* Ba-349 Natter
* C-47 
* Wilwort AW-52 
* Horten HO-229
* jet pack
* FG-42
* Stg-44
* V2

## Tro-dro d'ar c'hoari
* Er gartenn aerborzh Kebly e vez kavet an tu da welet un ovni dre un hangar.
* An holl armoù ha mekanikoù a vez tu implij er c'hoari a zo gwirion memes ma vez ul lod bras anezho hag a oa chomet dindan stumm primmpatromoù anezho.

## Liammoù
*Film kinnig Battlefield 1942 : Armoù-kuzh
Llanddingad

**Llanddingad** (anvet *Dingestow* e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e Sir Fynwy e gevred Kembre. Emañ etre Rhaglan er c'hornôg ha Trefynwy er reter, war un hent a gas da Llandeilo Gresynni. Redek a ra ar stêr Troddi hebioù ar gêriadenn.

Gouestlet eo an iliz da sant Dingad, unan eus mibien Brychan, roue Brycheiniog, hervez ar richenn.

Ur c'hastell norman a voe savet e-kichen Llanddingad, gant Ranulph de Poer, cherif Herefordshire, e deroù ar bloavezhioù 1180. En e levr *Itinerarium Cambriae* e kont Gerallt Gymro e oa bet brezelourien eus Gwent o tagañ ar c'hastell. Lazhet e voe de Poer ha lod eus difennerien ar c'hastell en argadenn.

Anavezet eo ar gêriadenn en istor al lennegezh kembraek abalamour m'eo enni e voe miret, ha marteze skrivet, *[[Brut Dingestow]]*, unan eus testennoù pouezusañ al lennegezh kembraek-krenn, diwar testenn latin an *[[Historia Regum Britanniae]]* gant Jafrez Menoe.

## Notennoù
Schwimmwagen

Ar **Volkswagen Schwimmwagen** pe **VW 166 Schwimmwagen** a oa un oto sevenet gant an ijinour Porsche. Un oto dour ha douar e oa savet adal diaz ar Volkswagen Käfer.

Arabat ez eo kemmekañ ar **Schwimmwagen** gant ar Volkswagen Kübelwagen.

## Istor ar Schwimmwagen
Ar **Schwimmwagen** a zo bet produet 14 625 anezho e-kerzh an Eil Brezel-bed. Implijet ez eus bet darn anezho war Talbenn ar Reter, ul lodennig gant an Afrika Korps en Afrika an norzh ha nebeut-tre en Yougoslavia. 

## Tro-dro d'ar Schwimmwagen
* Savet ez eo bet dreist-holl **ar Schwimmwagen** gant prizonidi-brezel dre ma vanke paotred en Alamagn bet kaset da soudard. Tammoù an oto a oa skoulmet kenetrezo dre soudadur evit ma c'hellfe mont etrezek an dour hep mont d'ar strad. Lod a oa bet soudet fall aratoz gant ar brizonidi evit ma vefent diefedus ur wech erruet war an tachenn emgann. 
* An tu a zo d'e sturiañ er c'hoari Gran Turismo 6.
## Liammoù
* Schwimmwagen o treuziñ ur stêr
* Filmig adal filmoù gwirion ar Wehrmacht
Sturmgewehr 44

**Ar Sturmgewehr 44** pe **StG 44**, da lavaret eo "*Fuzuilh-arsailh 44*", a zo ur fuzuilh-arsailh bet sevenet ha produet gant an Trede Reich e-kerzh an Eil brezel-bed, adalek ar bloavezh 1944. Gwelet e vez evel ar fuzuilh-arsailh vodern kentañ. Kambret eo e 7,92 × 33 mm Kurz. Anvet e vez a-wechoù gant e anv kentañ, **MP 43** (diwar *Maschinenpistole*, pistolenn-vindrailher, hag ar bloavezh 1943), pe **MP 44**, abalamour ma oa bet lakaet e servij er bloavezh 1944.

## Istor
Goude aloubadeg an URSS e 1941 en em gavas ar Wehrmacht paket e emgannoù-kêr evel hini Stalingrad. Kompren a reas an Alamaned e oa ret dezho sevel armoù-skoaz efedusoc'h evit o c'harabinennoù Mauser 98k en endro-mañ. Ijinet e voe neuze ar munision 7,92 × 33 mm Kurz, a oa skañvoc'h evit reoù 7,92 × 57 mm ar Mauser met galloudusoc'h evit an 9 mm Parabellum implijet er pistolennoù-mindrailher MP 40. 

Ijinet e voe an StG 44 gant Hugo Schmeisser en embregerezh C. G. Haenel Waffen und Fahrradfabrik e 1943, dindan an anv **MP 43** da gentañ. Er bloaz war-lerc'h e voe roet lañs d'ar produiñ goude asant ar galloud nazi ha roet ar skouerennoù kentañ d'ar soudarded en hañv 1944. Servijout a reas un tamm an StG 44 e emgannoù Normandi hag Italia, ha kalz muioc'h e emgann an Ardenne e miz Kerzu 1944 ha miz Genver 1945, e-lec'h ma tiskouezas perzhioù mat met ivez perzhioù fall : pouez uhel (5,2 kg karget), lamm vresk, kanol o tommañ buan hag arm-skoaz diaes da implijout en e c'hourvez abalamour d'e garger hir. 

Tro 450.000 pe 500.000 skouerenn eus an StG 44 a voe produet betek deroù 1945. War-dro 200.000 anezho ne voent biken implijet gant an Trede Reich. 

### Goude ar brezel
Komiserdi poblel armañ an URSS, nec'het o welet an Trede Reich o kaout kement a lañs war dachenn an armoù modern gant an StG44, a roas lañs d'ar 15 a viz Gouere 1943 d'ur genstrivadeg a-benn sevel ur arm soviedel a c'hellfe talañ ouzh an StG 44. Diwar-se e voe krouet an AK-47 krouet gant an ijinour Mic'hail Kalachnikov. 

Skouerennoù eus an StG 44 a voe implijet gant an Arme ruz ur wech dinazifiet, da lavaret eo tennet an holl arouezioù nazi diwarne.

ROAstg44.JPG|Un StG44 etre daouarn ur jaked
Vampir night scope tested by British soldier.jpg|Ur soudard saoz gantañ ar Zielgerät 1229, ar c'hentañ lunedenn evit gwelet en noz
Bundesarchiv Bild 146-1979-118-55, Infanterist mit Sturmgewehr 44.jpg|Un troadeg eus an Trede Reich gant ur Sturmgewehr 44 hag ul lunedenn


## Er sevenadur
An StG 44 a c'haller implijout e meur a c'hoari video, evel ''Battlefield 1942'', ''Brothers in Arms'', ''Brothers in Arms: Road to Hill 30'', er rummad ''Call of Duty'' hag e c'hoarioù an heuliad ''Wolfenstein''. An arm a c'haller ober gantañ e *World of Guns: Guns disassembly* ivez.

## Liammoù diavaez
* Filmig o tiskouez tennañ gant un STG-44
* Filmig ar ''Military channel'' diwar-benn an arm
* Diellfilm war an arm e lodenn *Tir et Histoire* ar chadenn *Le Feu aux Poudres*, 06/06/2022

## Daveennoù
Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon

Ar **geriadurioù brezhoneg-galleg** savet gant Roparz Hemon (1900-1978) zo geriadurioù bihan a zo bet embannet hag adembannet adalek 1928 betek 1997, hag o deus bet ul levezon bras a-walc'h war ar brezhoneg skrivet en .

## 1928 : Gwalarn
Gant Gwalarn e oa bet embannet ar geriadur kentañ savet gantañ, e 1928, gant an titl *Geriadurig-dourn brezonek-gallek*. En doare-skrivañ KLT, an doare-skrivañ implijet en amzer-se, e oa skrivet ar gerioù brezhonek. 

## 1943 ha 1948 : Skridoù Breizh
E 1943 e oa bet embannet an eil, gant Skridoù Breizh, dindan an titl *Dictionnaire breton français*. Tost da  pennger a oa ennañ. Skrivet e oa ar gerioù ennañ hervez *"an doare-skrivañ nevez divizet e bodadeg an 8 a viz Gouere 1941"*, en doare-skrivañ peurunvan eta. Goude an Eil Brezel-bed e voe adembannet gant Skridoù Breizh c'hoazh, e 1948.

## Marevezh Al Liamm
E 1964 e teuas an trede embannadur (*adwelet ha kresket*, hervez a lenner) gant Al Liamm. Goude-se ez eo gant Embannadurioù Al Liamm e voe adembannet ar geriadur-se, kresket tamm-ha-tamm gant Roparz Hemon. 

E 1970 e voe roet d'ar geriadur an anv *Nouveau dictionnaire breton français*, rak kresket-mat e oa bet. Adembannet e voe meur a wech er bloavezhioù 1970 ha 1980, rak gwerzhet mat e veze d'ar mare-se.

E-kichen ar geriadur brezhoneg-galleg e oa bet savet ur geriadur galleg-brezhoneg ivez gant Roparz Hemon, bihanoc'h un tamm, savet diwar an hevelep danvez. Strollet e voe an daou c'heriadur en ul levrenn, evit ar wech kentañ e 1970.

Dre vras e kaver, e-barzh ar geriadurioù bihan-se, ar gerioù a gaver e Geriadur istorel ar brezhoneg.

Div wech e oa bet adembannet goude marv an oberour, hep kemm ebet. 

## 1997 : gant un anv all
Goude-se, adalek 1997, e oa bet adwelet hag embannet evel **[[Geriadur Hemon-Huon|Dictionnaire breton-français français-breton Roparz Hemon - Ronan Huon]]**.

## Notennoù ha daveoù
Battlefield: Bad Company

**Battlefield: Bad Company** a zo ur c'hoari tenn d'eus an heuliad Battlefield Serie bet sevenet gant ar studio Digital Illusions Ce hag embannet gant Electronic Arts pe EA Games d'an 28 a viz Even 2008.

Aergelc'h ar c'hoari a zo dammwir gant ur brezel savet etre ar Stadoù-unanet Amerikan ha Rusia.

An tu a zo d'e c'hoari war XBOX 360 ha Playstation 3.

Disheñvel ez eo d'eus c'hoarioù all an heuliad dre ma vezer soubet en ur skipailh soudarded pa c'hoarier e-unan.

## Istor ar c'hoari

Emaoc'h engouestlet er strollad soudard B, lec'h ma vez kaset ar re a hegas an ofiserien pe ar re kondaonet gant an arme 'pezh a zispleg anv ar c'hoari **Battlefield : Bad Company**. 

Dre-se e vezer kaset e-tal evit an holl emgannioù dre ma vezer ur soudard a netra evit an arme.

Ur wech kroget gant a brezel e klev ar strollad stourm B kaoz d'eus aour kuzhet 'pezh a lak anezho da vont gant o brezel dezho evit e adtapout evito pell d'eus ur soñj brogarour.

## Tudennoù ar c'hoari

* Preston Marlowe (ar c'hoarier)
* 
* Sergent Redford (penn ar strollad stourm B)
* 
* Sweetwater (teknikour, arbenikaet gant an eskemmoù radio)
* 
* Haggard (arbenikaet war an danvez-tarzh)

## Tro-dro d'ar c'hoari

* Ur sinadeg a zo bet ha chomet diefed evit ma vefe embannet ar c'hoari Battlefield Bad Company war an urzhiataer.
* 
* Fent a zo bet plantet er c'hoari dre ar mouezhioù ha dreist-holl an advouezhiañ hag ar sonerezh dic'hortoz.
* 
* Ul lod eus istor Battlefield : Bad Company a zo bet awenet pe kopiet adal hini an heulienn *[[The A-Team]]* hag ar film *[[The Dirty Dozen (film)|The Dirty Dozen]]*.

## Liammoù

Lec'hienn ofisiel Battlefield bad company

Filmig kinnig Battlefield : Bad Company
Emgann Arausio

**Emgann Arausio** a oa c'hoarvezet d'ar 6 a viz Here 105 kent JK en Arausio (Aurenja bremañ) etre un emglev Kimbred ha Teutoned en un tu hag an arme roman en tu all. Trec'h e voe an armeoù german war an arme roman.
Sally Field

**Sally Field**, ganet **Sally Margaret Field** e Pasadena, Kalifornia d'an , a zo un aktourez stadunanat.

## Liammoù diavaez