open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chenonetta

***Chenonetta*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant an naturour alaman Johann Friedrich von Brandt (1802-1879).

## Spesadoù
Daou spesad houidi a yae d'hen ober : *[[Chenonetta jubata]]* ha *[[Chenonetta finschi|finschi]]*, hemañ ziwezhañ brosezat e Zeland-Nevez hag aet da get er bloavezhioù 1970.

## Notennoù ha daveennoù
Ar Re Reizh a-douez ar broadoù

**Ar Re Reizh a-douez ar broadoù** (hebraeg : חסידי אומות העולם‎, *khassidey umot ha-olam* &nbsp;Ar Re Reizh eus broadoù ar bed&nbsp;) zo un titl a enor roet gant Stad Israel d'an dud na oant ket Yuzevien a lakaas o buhez en arvar evit saveteiñ Yuzevien e-pad an Eil Brezel-bed. Ul lavarenn eus ar Yuzevegezh tennet eus an  Talmud eo (Levrenn *Baba Batra*, 15b). Troet ger-ha-ger e talvez « ar re vrokus a-douez broadoù ar bed ». 

E 1953, ar C'hneset (parlamant Israel), o paouez sevel lec'h koun Yad Vashem e Jeruzalem a oa gouestlet da dud ar Shoah, a zivizas enoriñ « ar re reizh a-douez ar broadoù » o doa lakaet o buhez en arvar da saveteiñ Yuzevien ». Roet e vez an titl a *hini reizh* en anv Stad Israel gant lec'h koun Yad Vashem. D'an 21 a viz Genver 2021 e oa 27712 den enoret evel-se, bev pe aet da Anaon, e-touez 51 bro. Polonia, an Izelvroioù hag ar Frañs eo ar broioù zo bet medalennet enne ar muiañ a geodediz. En holl ez eus bet savetaet kantadoù a viliadoù a dud gant ar Re Reizh. 
E mirdi Yad Vashem e kêr Jeruzalem emañ ar roll anezho. 

## Pennadoù kar
* Listenn Ar Re Reizh dre vroadoù
* Yuzevegezh
* Menez Herzl

## Notennoù
Listenn Ar Re Reizh dre vroadoù

**[[Ar Re Reizh dre vroadoù|Ar Re Reizh]]** a reer eus ar 25 271 a dud a 49 broad a savetaas buhezioù yuzevien e-pad an Eil Brezel-bed.
En Israel emañ al listenn, e mirdi Yad Vashem e kêr Jeruzalem war menez Herzl.

Setu amañ dasparzh hollad Ar Re Reizh hervez ar broioù.


Ho Feng Shan plaque (Shanghai Jewish Refugees Museum).jpg|Plakenn en enor da Ho Feng ShanMirdi Shanghai ar Repuidi yuzev
Mein-koun Ocskay László.JPG|Mein-koun Ocskay LászlóKoadeg Vras Budapest


## Notennoù
László Ocskay

**László Ocskay** (pe **Ocskay László** hervez ar boaz hungarek) zo bet unan eus Ar Re Reizh dre vroadoù a orin hungarat. Bet eo bet enoret gant Stad Israel, e lec'h koun Yad Vashem war menez Herzl en Israel

Kabiten el lu hungarat Honved, saveteiñ a reas 2 500 anezho etre 1944 ha 1945.

## Liammoù diavaez
* Diell-film war László Ocskay (You Tube)
* Diell film Ocskay László százados, az elfelejtett hős (Vimeo)
* http://isurvived.org Capt Ocskay a Hero

## Notennoù ha daveennoù
Matteo Bandello

**Matteo Bandello**, ganet en 1480 e Castelnuovo Scrivia, e Piemonte, marvet en Agen (Bro-C'hall) en 1561, a oa ur skrivagner italianek eus ar , deuet da vout eskob Agen.

## E vuhez
Ganet e oa Matteo Bandello e Castelnuovo Scrivia, hiriv e proviñs Alessandria, e-kichen Tortona, e Piemonte. Skoliet mat e voe, ha mont a reas da labourat evit an Iliz. Met n'eo ket gant an doueoniezh e oa troet. Meur a vloaz a dremenas e Mantova ha Castel Goffredo, hag ober a reas war-dro Lucrezia Gonzaga (1522 – 1576), ma savas un hir a vrezhoneg en enor dezhi. Tec'hel a rankas, goude emgann Pavia, rak fulor an impalaer Karl V, pa voe kemeret Lombardia gantañ. Devet e voe e di e Milano ha kemeret e vadoù. Repu a gavas e ser Cesare Fregoso, ur jeneral aet a-du gant ar C'hallaoued, ha gantañ ez eas da Vro-C'hall.

Darempredoù mat en doe er vro, ma voe anvet da eskob Agen, kêr ma vevas pell amzer, betek e varv e 1562. 

Kalzik e skrivas e-keit-se, barzhonegoù ha dreist-holl danevelloù (1554, 1573), bet troet e meur a yezh, e doare Decameron Boccaccio pe Heptameron Marc'harid Navarra.

## E oberenn
*E zanevelloù, pe *novelle* ( 214 en holl), embannet e teir levrenn e 1554 gant Vincenzo Busdraghi, har ar pevarvet anezho goude e varv, e 1573. Troet e voent e galleg gant ar skrivagner breizhat Pierre Boaistuau, hag e saozneg, ha ganto e voe awenet Shakespeare da sevel meur a bezh-c'hoari.

*E varzhonegoù

## Awen Shakespeare
Peder danevell gant Bandello zo bet implijet gant Shakespeare da sevel pevar fezh-c'hoari:
*Cymbeline, diwar an danvell 19, el lodenn gentañ,
*istor Claudio eus Much Ado about Nothing, diwar an danvell 20, 
*Romeo and Juliet, diwar an danevell 6, en eil lodenn, 
*ha Twelfth Night, diwar an danevell 28, en eil lodenn ivez, 

Ret eo menegiñ ivez unan eus Shakespeare Apocrypha, Edward III (eil lodenn, danevell 29).
Sant Mercurius

**San Mercurio** (en italianeg) pe **Sant Mercurius** (224–250) a oa ur sant eus Cesarea in Cappadocia.

*Philopater* (*a gar an tad*) e oa e anv kentañ, o chom e kêr Eskentos en Cappadocia, en Azia Vihanañ. Un anv arabek en deus ivez, *Abu Seifein*, paotr an daou gleze, abalamour d'e eil kleze roet dezhañ gant an arc'hael Mikael e-unan.

## Azeulidigezh
Miret eo relegoù ar sant er Santuario di Monte Vergine e-kichen Avellino, e Toro, en iliz ar Santissimo Salvatore, hag un darn en iliz San Mercurio e Serracapriola (FG).

Sant paeron eo er parrezioù-mañ: 
* Seminara (RC)
* Serracapriola (FG)
* Toro (CB)

## Notennoù
Sionouriezh

Ar **sionouriezh**, pe **sionegezh**, eo ar soñj diazezet war un trivliad broadel e-touez ar Yuzevien, lakaet da vroadelouriezh gant lod, da ideologiezh dieubiñ gant lod all, e rank ar Yuzevion distreiñ da Israel, gwelet evel ur greizenn vroadel pe stadel, Eretz Israel. 

## Gerdarzh
Diwar anv Menez Sion eo e teu ar ger "sionouriezh".
Serc'hed Sion (חובבי ציון, "Hovevei Tsion") zo ur gevredigezh yuzev eus dibenn an  a embanne e oa poent distreiñ da zouar Israel gozh kent amzer krouidigezh wirion ar sionouriezh.
Luigi Da Porto

**Luigi Da Porto** (Vicenza, 1485 – Vicenza, 1529) zo ur skrivagner italianek, a savas ar romant Novella novamente ritrovata, diwar-benn istor Romeo ha Julieta, adkemeret diwezhatoc'h gant William Shakespeare.

## Romeo ha Giulietta

Dont a ra danvez an istor eus ur gontadenn gant Masuccio Salernitano, *[[Mariotto e Ganozza]]*, adkemeret gant Da Porto, modernaet hag adkemert goude gant .

## Pennadoù kar
*Montecchio Maggiore
*Montorso Vicentino
*Romeo e Giulietta
*Castelli di Romeo e Giulietta

## Notennoù
Matthew J. Munn

**Matthew James Munn**, ganet e 1981 e Stadoù-Unanet Amerika, a zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Masaied

Ar **Vasaied** (*Maasai*) a zo ur bobl eus Afrika ar Reter.

## O endro

Bevañ a reont kentoc'h e **menezioù** hag e **Kenya**, en ul lec'h kentoc'h kuzhet gant kalz a blant. Ober a reont ur ront bras hag e savont tiez-bihan warnan.
A-raok an noz e tapont al loened hag e lakont anezho barzh o zi, evit **abegoù surentez** ; al leon da skouer n'eo ket pell alies !

*** O boued hag o micher** 

Debriñ a reont o saout ha kig o deñved.
Dastum a reont kroc'hen o loened evit aozañ o dilhad. O bravigoù hag o c'hoarioù a zo graet gant eskern loened.
**Ar Vasaied** o deus kalz a gudennoù paourantez,setu perak ne c'hellont ket prenañ kalz a draoù evito.
Soñjal a reont en deus roet Doue dezho an holl loened ha douaroù er bed, setu pa wellont ur vuoc'h en ul lec'h bennak, e kredont eo evito.

***Ar merc'hed**

Ar merc'hed a chom d'ober war dro o zi hag o bugale, al loened klañv ...
Aozañ a reont bravigoù, dilhad gant kroc'hen al loened (goude-se e vez gwerzhet war ar marc'had evit gounit arc'hant ar familh)
Nemet ar merc'hed a sav o tier. Evit ar Vasailed ar baotred a zo aotreet da zimeziñ meur a wech. Pa zeu ur gwaz, goude ur prantad amzer dremenet er maez eus ar familh evit chaseal, pe evit ar c'henwerzh, en-dro d'ar gêriadenn gant ar mennoz da adimeziñ, e vaouez kentañ eo hag e raio an ti evit an eil vaouez hag all ... 
An darn vrasañ eus ar baotred o deus **war dro un dek gwreg bennak**.

*** Ar baotred**

Araok 14 vloaz ar baotred a zo aotreed da chom gant o mamm pe da sikour anezho evit ober war dro al loened.
Da 15 vloaz ez eus ur gouel evit lavar d'an dud hag eñ zo deuet **ur morane** (brezeler gant blev hir ha ruz)
Ur sizhun goude ar fest, e vo ret dezho mont gant 4 faotr all memes oad, da chaseal pad 3 miz hep dont en dro d'o zi. 
Livet int gant tud ar gêriadenn : ur penn gwenn ha blev du zo ganto.
Adalek devezh o distro ez vefe tu dezho dimeziñ gant ur plac'h. Ur paotr en deus war dro **25 bugel ha 10 gwreg**.

*** An euredoù**

Evel e kalz a vroioù, ar gerent eo a choaz ar plac'h evit an eured. Met choaz a reont nemet merc'hed o mignoned, peogwir e vefe kalz re ger kemer ur plac'h hag a zeufe d'eus ur familh, dianavezet ...
Dipitus-tre eo, met talvoudegezh ur plac'h a zo war dro 10 buoc'h, ha mont a ra betek 20 buoc'h evit ar re vravañ pe evit ar familhoù pinvidikañ.

## Gwelet ivez
*masaieg

## Liammoù diavaez
Arondisamant Bar-sur-Aube

**Arondisamant Bar-sur-Aube** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aube hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2017
Rannet e oa arondisamant Bar-sur-Aube e 5 kanton hag e 104 c'humun :
* kanton Bar-sur-Aube ;
* kanton Brienne-le-Château ;
* kanton Chavanges ;
* kanton Soulaines-Dhuys ;
* kanton Vendeuvre-sur-Barse.

### Abaoe 2018
Adrannet e voe arondisamantoù Aube d'ar 1 a viz Genver 2018. 108 kumun zo en arondisamant Bar-sur-Aube bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Nogent-sur-Seine

**Arondisamant Nogent-sur-Seine** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aube hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2017
Rannet e oa arondisamant Nogent-sur-Seine e 6 kanton hag e 82 gumun :
* kanton Marcilly-le-Hayer ;
* kanton Méry-sur-Seine ;
* kanton Nogent-sur-Seine ;
* kanton Romilly-sur-Seine-1 ;
* kanton Romilly-sur-Seine-2 ;
* kanton Villenauxe-la-Grande.

### Abaoe 2018
Adrannet e voe arondisamantoù Aube d'ar 1 a viz Genver 2018. 79 c'humun zo en arondisamant Nogent-sur-Seine bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Troyes

**Arondisamant Troyes** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aube hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2017
Rannet e oa arondisamant Troyes e 22 ganton hag e 247 kumun :
* kanton Aix-en-Othe ;
* kanton Arcis-sur-Aube ;
* kanton Bar-sur-Seine ;
* kanton Bouilly ;
* kanton Chaource ;
* kanton La Chapelle-Saint-Luc ;
* kanton Ervy-le-Châtel ;
* kanton Essoyes ;
* kanton Estissac ;
* kanton Lusigny-sur-Barse ;
* kanton Mussy-sur-Seine ;
* kanton Piney ;
* kanton Ramerupt ;
* kanton Les Riceys ;
* kanton Sainte-Savine ;
* kanton Troyes-1 ;
* kanton Troyes-2 ;
* kanton Troyes-3 ;
* kanton Troyes-4 ;
* kanton Troyes-5 ;
* kanton Troyes-6 ;
* kanton Troyes-7.

### Abaoe 2018
Adrannet e voe arondisamantoù Aube d'ar 1 a viz Genver 2018. 244 c'humun zo en arondisamant Troyes bremañ.

## Daveoù
Kontelezh Champagn

**Kontelezh Champagn** a oa ur gontelezh er Grennamzer. 

## Tud
*Drogon Champagn
*Tepot IV Champagn 
*Adèle Champagn
Chrétien de Troyes, skrivagner gallek

## Pennadoù kar
*Champagn (proviñs)
*Champagneg
Faustina Pignatelli

**Faustina Pignatelli Carafa**, priñsez Colubrano (marvet e Naplez e 1785), a oa ur skiantourez italian. Skoliet e voe gant Nicola De Martino,

Dimeziñ a reas d'ar barzh Francesco Domenico, eus tiegezh Carafa, e 1724, hag evel argouroù he doe priñselezh Colubrano digant he zad.

An eil maouez dilennet en Akademiezh Skiantoù Bologna e oa e 1732. E 1734 ec'h embannas ul levr anvet *Problemata Mathematica*.

E 1745 e voe meneget gant Francesco Maria Zanotti evel matematikourez donezonet eus Akademiezh Skiantoù Bologna .

Degas a reas teoriennoù Isaac Newton da Naplez.

## Liammoù diavaez
* Pignatelli, Carafa Faustina, principessa di Colubrano
Jean de Legge

**Jean de Legge** zo ur c'hazetenner breizhat, ha kuzulier politikel maered Roazhon ha renerien metropol Roazhon. Gantañ eo bet savet TMO Régions, un ensavadur studi hag enklask evit ar strollerezhioù lec'hel. 

## Komzoù
**<q>&nbsp;Les médias, c'est quoi ? Une galerie d'acteurs qu'on achète.&nbsp;</q>*

## Oberennoù
*Jean de Legge & Stéphane Rozès (2014), *Les propagandes nécessaires – Éloge critique de la communication locale*, Le Cherche-Midi, ISBN 978-2-7491-3308-9 .
*Sondage et démocratie (Flammarion, 1998) 

## Liammoù diavaez
*''TMO Régions'' 
*''L'Obs & Rue89'' 
*''Le Cherche-Midi'' 
* http://www.radio-univers.com/?p=22527

## Notennoù
Teresa Portugal (1181-1250)

**Meur a infantez zo bet anvet [[Teresa Portugal]]*.

**Teresa Portugal** (Coimbra, 1181-Lorvão, 1250) a oa un infantez portugalat, deuet da vout rouanez León evel pried kentañ Alfonso IX León. Anvet e voe da wenvidigez gant an Iliz katolik. 
Merc'h e oa da Sancho Iañ Portugal *o Povoador*, ha d'e bried Dolça de Barcelona.

## He bugale
Dimeziñ a reas en 1191 d'he c'henderv kompez Alfonso IX León. Tri bugel he doe: 
* Sancha (wd. 1191-a-raok 1243). Klasket e voe he dimeziñ div wech, da Enrique Iañ Kastilha ha da Jean de Brienne, hag he c'hoar Dulce ivez, mont a reas da leanez da gouent Villabuena de El Bierzo.
* Fernando (1192-Eost 1214).
* Dulce (1194-1248). Kuit ez eas gant he mamm da Bortugal, ha neuze da leanez, gant he c'hoar Sancha, da vanati Villabuena. 

## Leanez gant he merc'hed
Torret e voe hec'h eured en 1196 gant ar pab Selestin III dre an abeg a genwadelezh, peogwir e oa an daou bried bugale-vihan da rouaned Portugal Afonso Iañ ha Mafalda Savoia.
Pa guitaas he fried e tistroas gant he bugale da Bortugal, ma vevas e manati Lorvão.

E 1198 ec'h addimezas he fried d'e geniterv Berenguela Kastilha, hag ur mab o doe, an infant Fernando. Torret e voe an eured ivez.

En 1705 e voe anvet Teresa da wenvidigez, evel he c'hoar Sancha, gant ar pab Klemez XI, dre ar builh *Sollicitudo Pastoralis Offici*. 

Pevar-ugent vloaz goude e voe graet kemend-all d'he c'hoar Mafalda Portugal.
The Nightmare Before Christmas

***The Nightmare Before Christmas*** (*Ar gwallhunvre a-raok an Nedeleg* e brezhoneg) a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar filmaozer stadunanat Henry Selick.

## Fichenn deknikel
* Doare : Moliac'h,
* Senario : Caroline Thompson, azasaet gant Michael McDowell diwar ar varzhoneg *The Nightmare Before Christmas* (1982) gant Tim Burton,
* Kevredadoù produiñ : Skellington Productions ha Touchstone Pictures,
* Produourien : Tim Burton ha Denise Di Novi,
* Rener produiñ : Philip Lofaro,
* Kevredad dasparzhañ : Buena Vista Pictures Distribution,
* Rener ar skeudenniñ : Pete Kozachik,
* Ijinour ar son : Rick Canelli,
* Aozer ar sonerezh orin : Danny Elfman,
* Frammer : Stan Webb,
* Prantad filmañ : adalek ar 1añ a viz Eost 1991,
* Lec'hioù filmañ : San Francisco (Kalifornia)),
* Deiziadoù dont er-maez :
** 1993 : 9 a viz Here (kentaenn da-geñver New York Film Festival ()), 13 ha 29 a viz Here (Stadoù-Unanet Amerika a-bezh), 24 a viz Kerzu (*O Estranho Mundo de Jack* ),
* Padelezh : 76'.

## An danvez
## Listenn an aktourien o devoa prestet o mouezhioù da dudennoù ar film
* Jack Skellington (mouezh Danny Elfman (kanoù) ha Chris Sarandon),
* Sally (Catherine O'Hara),
* Doctor Finklestein (William Hickey),
* Maer Hallowenn Town (Glenn Shadix),
* Lock (Paul Reubens),
* Oogie Boogie (Ken Page),
* Tad-kozh an Nedeleg (Ed Ivory).

## Liammoù diavaez
*   ''The Nightmare Before Christmas'' war Internet Movie Database
*   Tañvadenn orin ar film

## Notennoù ha daveennoù
Metropol Lyon

**Metropol Lyon** (*Métropole de Lyon* e galleg) a zo ur strollegezh tiriadel ispisial e statud eus Frañs, disrannet diouzh departamant ar Ron d'ar 1añ a viz Genver 2015.

## Liammoù diavaez
Kreion

Ur **c'hreion** pe **pluenn-blom** zo ur benveg da skrivañ ha da livañ, implijet er skolioù dreist-holl. Peurvuiañ e vez graet gant koad lakaet en-dro d'ur varrennig kalet a liv, ar min.

## Seurtoù
A bep seurt kreionoù zo: 
*kreionoù du
*kreionoù-liv

Klenket e vezont e boestoù-kreionoù, pe sac'higelloù. 
A-wechoù e ranker advegañ anezho, ha graet e vez gant ur benveg anvet beger-kreionoù. gwechall e veze graet gant ur gontellig. 

## Pennadoù kar
*O lapis do carpinteiro
Chutzpah

***Chutzpah*** (distaget:  pe ) zo ur ger yidek a dalvez da zeskrivañ an herder, koulz war e du fall hag e du mat.

Eus an hebraeg חֻצְפָּה *hutspa*' &nbsp;herder&nbsp;, &nbsp;hardison&nbsp;, &nbsp;divergontiz&nbsp; e teu ar ger.
En hebraeg ez arverer *hutspah* da zeskrivañ un den rok a zo aet dreist bevennoù an dereadegezh.

An hevelep ster zo e yideg, gant un adster a zic'hratadur ha kondaonidigezh en abeg da emzalc'h an den.Ur fentigell glasel zo e metoù ar Yuzevien da dermeniñ ster resis *chutzpah* : emzalc'h un den a c'houlenn amzeviadoù skañvaus digant al lez-varn peogwir ez eus un emzivad anezhañ goude bezañ lazhet e dad hag e vamm. Ur fentigell all zo, pa ya ur vaouez da ziskuliañ he gwaz en abeg ma toug un arm berzet. . . goude bezañ plantet ur gontell en e gein.
Klokaat a c'haller ster *chutzpah* neuze dre zeskrivañ un den na anzav morse e giriegezh daoust d'an tremen bezañ anat, hag a lez an dud all dilavar dirak kement a hardison ken digredus, pa ne ziskouez an den hini ebet eus perzhioù denel evel an onestiz, ar gablusted, ar broud-koustiañs, ar c'hefaeziñ hag an emskiant.

## Notennoù
Treveur Lezernan

**Treveur Lezernan** eo anv-pluenn unan eus kenlabourerien ur geriadur brezhoneg-galleg kensavet gant Maivon Gwazhampiz, dindan renerezh skiantel Divi Kervella, hag embannet gant Yoran Embanner e 2006. 

## Oberennoù
*Dictionnaire de poche breton-français/français-breton, en dastumad *Dico de poche*,  BnF.
Isberg

Un **isberg** pe **skorngrec'h** (saozneg *iceberg*, diwar an nederlandeg *ijsberg*, "menez-skorn") a zo ur yoc'h dour dous skornet war-neuñv er mor, distaget diouzh ur skorneg.
Dre vras ne vez nemet un 10-15% eus an isberg o tispakañ a-us da c'horre ar mor, ha gwall zañjerus e c'hallont bezañ evit ar merdeiñ, evel ma c'hoarvezas er bloaz 1912 gant al lestr-treizh Titanic, a yeas d'ar strad goude bezañ aet a-benn en un isberg.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Sancha León

**Sancha de León** zo bet anv meur a infantez eus Rouantelezh León.

* Sancha León (1013-1067). Merc'h da Alfonso V León ha d'ar rouanez Elvira Menéndez. Rouanez León e oa a-gevret gant he fried Fernando Iañ León.
* Sancha León (war-dro 1192 - a-raok 1243). Merc'h da Alfonso IX León, ha rouanez León *de jure*, war un dro gant he c'hoar Dulce León, met leuskel a rejont o gwirioù gant o lezvreur Fernando III Kastilha.
* Sancha Alfonso León (1220-1270). Bastardez da Alfonso IX León ha Teresa Gil de Soverosa.

## Pennadoù kar
*Sancha
*Rouantelezh León
Dulce

**Dulce** zo un anv-bihan spagnolek, roet d'ar merc'hed.

## Yezhoù all
*Dolça e katalaneg,
*Dolce en italianeg,
**Douce* e galleg,
* Doça en okitaneg (ha *Douça* ha *Dolça* er Grennamzer).

## Tud
### Er Grennamzer
* Dulce Provañs, pe *Dulce de Gévaudan* (h. 1090 - h. 1129), kontez Barcelona goude dimeziñ da Ramón Berenguer III, ha kontelezh Provañs ganti dezhañ evel argouroù.
*Dulce Aragón (1160-1198), infantez aragonat, merc'h da Ramón Berenguer IV *el Santo*, kont Barcelona, ha d'ar rouanez Petronila Aragon.
*Dulce León (1192-1245), merc'h da Alfonso IX León ha Teresa Portugal, c'hoar yaouankoc'h da Sancha León, rouanez León.

### XXvet kantved

*Dulce (1955-), aktourez ha kanerez vec'hikan,
*Dulce María (1985-), aktourez ha kanerez vec'hikan,
*Dulce Maria de Guimarães Castro Figueiredo,
*Dulce Pontes, kanerez fado portugalat.

## Oberenn
*Dulce, kanaouenn gant Francisca Valenzuela.

## Douaroniezh
### Lec'h
* Dulce (New Mexico)
### Stêrioù
* Río Dulce, anv meur a stêr

## Pennad kar
*Dulç

## Notennoù
Dulce León

**Dulce León**, pe *Dulce de León* e spagnoleg, (1192-1245), a oa merc'h d'ar roue Alfonso IX León ha d'e bried kentañ Teresa Portugal, a oa merc'h da Sancho Iañ Portugal, roue Portugal .

C'hoar yaouankoc'h e oa Dulce da Sancha León, rouanez León, ha d'an infant Fernando León (marvet e 1214), marvet e 1214. 

E 1230, pa varvas he zad Alfonso IX, roue León, e tegouezhas ar rouantelezh gant an div c'hoar. 

Adal 1231 en em dennas Dulce da gouent Lorvao, gant he mamm Teresa de Portugal, hag eno e varvas war-dro 1245.
Sancha León (1013-1067)

**Meur a [[Sancha León]] zo bet.*

**Sancha León** (1013-1067), pe *Sancha de León* e spagnoleg, a oa merc'h da Alfonso V León ha d'ar rouanez Elvira Menéndez. 

Rouanez León e oa a-gevret gant he fried Fernando Iañ León.
Arz ar brezel

**Arz ar brezel** (e sinaeg : 孙子兵法, pinyin : *sūn zǐ bīng fǎ*, « Strategiezh soudardel mestr Sun ») a zo ul levr strategiezh soudardel sinaat skrivet gant Sun Tzu (544-496 kent J.-K.), ur jeneral a renk uhel, strategour meur ha kadoniour.
Trizek levrenn a ya da sevel *Arz ar Brezel*, pep hini anezho o spisaat ur sell kadoniel war ar brezel.

## Levrlennadur
* Sun Tzu, *L'art de la guerre*, Fayard/Pluriel, 20011, ISBN 978-2-8185-0174-0
Anthreptes malacensis

***Anthreptes malacensis*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Nectariniidae.

Anvet e voe *Certhia malacensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1786) gant an naturour aostrian Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv peurvuiañ ha kemer frouezh ha hugennoù ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pevarzek isspesad anezhañ en Azia ar Gevred :
* *Anthreptes malacensis bornensis*, e hanternoz Borneo,
* *A. m. cagayanensis*, e Mapun (kornôg Filipinez),
* *A. m. celebensis*, e Sulawesi hag en inizi tost,
* *A. m. chlorigaster*, e kreiz Filipinez,
* *A. m. convergens*, en enezennoù Sunda bihanañ (nemet Sumba),
* *A. m. extremus*, e Banggai hag en Inizi Sula (e reter Sulawesi),
* *A. m. heliocalus*, en inizi Sangihe ha Siau (e hanternoz Sulawesi),
* *A. m. heliolusius*, e kornôg ha kreiz Mindanao, Basilan (kreisteiz Filipinez),
* *A. m. iris*, e mervent Enezeg Sulu (mervent-pellañ Filipinez),
* *A. m. malacensis*, eus kreisteiz Myanmar da Indez-Sina ha Malezia, Sumatera hag inizi tost, Borneo (nemet en hanternoz), Jawa ha Bali,
* *A. m. mjobergi*, e Maratua (er-maez da reter Borneo),
* *A. m. paraguae*, e kornôg Filipinez,
* *A. m. rubrigena*, e Sumba (mervent enezennoù Sunda bihanañ),
* *A. m. wiglesworthi*, en Enezeg Sulu (mervent Filipinez).

## Liammoù diavaez
*  ''Anthreptes malacensis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Anthreptes malacensis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Cinnyris asiaticus

***Cinnyris asiaticus*** a zo ur spesad golvaneged bihan-kenañ eus ar c'herentiad Nectariniidae.

Anvet e voe *Certhia asiatica* (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv peurvuiañ ha kemer amprevaned ha frouezh ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ eus reter Ledenez Arabia da Azia ar Gevred :
* *Cinnyris asiaticus asiaticus*, e Nepal, hanternoz, kreiz ha kreisteiz India ha Sri Lanka,
* *C. a. brevirostris*, eus reter Arabia da gornôg India,
* *C. a. intermedius*, (Hume, 1870), eus reter India ha Bangladesh da Indez-Sina.

## Liammoù diavaez
*  ''Cinnyris asiaticus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cinnyris asiaticus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Fernando de León

**Fernando de León** zo anv meur a zen eus rouantelezh León. 

* **[[Fernando Iañ León]]** (1016 - 1065), roue León ha kont Kastilha, mab da Sancho Garcés III Pamplona ha da Muniadona de Castilla.

* **[[Fernando II León]]** (1137-1188), roue León, mab da Alfonso VII de León ha da Berenguela Barcelona.

* **[[Fernando León (1178-1187)|Fernando León]]** (1178-1187), infant León, mab d'ar roue Fernando II León ha d'e eil pried, Teresa Fernández de Traba.

* **[[Fernando León (marvet e 1214)|Fernando de León]]** (1192/1193-1214), infant, mab da Alfonso IX León ha d'e bried Teresa Portugal. 

* **[[Fernando Alfonso de León]]** (m. 1278), bastard d'ar roue Alfonso IX León. 

## Pennad kar
*Fernando
Fernando León (marvet e 1214)

**Meur a zen all zo bet anvet [[Fernando León]]*. 

**Fernando León** (1192/1193-1214), *Fernando de León* e spagnoleg, a oa infant, mab da Alfonso IX León ha d'e gentañ pried Teresa Portugal (1181-1250). E dad a oa mab da Fernando II León ha d'e bried kentañ, Urraca Portugal, hag e vamm a oa merc'h da Sancho Iañ Portugal ha d'ar rouanez Dulce Berenguer.

Div c'hoar en doa: 
* Sancha (c. 1191-a-raok 1243)
* Dulce (1194-1248).

Dleet e oa dezhañ ren e rouantelezh León, met mervel a reas e 1214, da 21 bloaz, a-raok e dad Alfonso IX León, a varvas e 1230. 

Goude marv Alfonso ez eas ar rouantelezh gant an div c'hoar, a lezas o gwirioù gant o hantervreur, Fernando el Santo, ganet eus eil pried Alfonso IX, Berenguela Kastilha.
Arondisamant Carcassona

**Arondisamant Carcassona** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aude hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Carcassona e 18 kanton (betek 2014) hag e 207 kumun :
* kanton Alzonne ;
* kanton Belpech ;
* kanton Capendu ;
* kanton Carcassona-Reter ;
* kanton Carcassona-Norzh ;
* kanton Carcassona-Su ;
* kanton Carcassona-Kreiz ;
* kanton Castelnaudary-Norzh ;
* kanton Castelnaudary-Su ;
* kanton Conques-sur-Orbiel ;
* kanton Fanjeaux ;
* kanton Lagrasse ;
* kanton Mas-Cabardès ;
* kanton Montréal ;
* kanton Mouthoumet ;
* kanton Peyriac-Minervois ;
* kanton Saissac ;
* kanton Salles-sur-l'Hers.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aude d'ar 1 a viz Genver 2017. 187 kumun zo en arondisamant Carcassona bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Limós

**Arondisamant Limós** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aude hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Limós e 8 kanton (betek 2014) hag e 149 c'humun :
* kanton Alaigne ;
* kanton Axat ;
* kanton Belcaire ;
* kanton Chalabre ;
* kanton Couiza ;
* kanton Limós ;
* kanton Quillan ;
* kanton Saint-Hilaire.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aude d'ar 1 a viz Genver 2017. 140 kumun zo en arondisamant Limós bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Narbona

**Arondisamant Narbona** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aude hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Narbona e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 82 gumun :
* kanton Coursan ;
* kanton Durban-Corbières ;
* kanton Ginestas ;
* kanton Lézignan-Corbières ;
* kanton Narbona-Reter ;
* kanton Narbona-Kornôg ;
* kanton Narbona-Su ;
* kanton Sigean ;
* kanton Tuchan.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aude d'ar 1 a viz Genver 2017. 109 c'humun zo en arondisamant Narbona bremañ.

## Daveoù
Ministrerezh Brezel Japan

**Ministrerezh al lu Japanaat **(e Japaneg: 陸軍省 Rikugun-shō) brudet dindan an anv **Ministrerezh Brezel Japan** a oa ur c'huzulva ministrel d'eus Impalaeriezh Japan, karget e oa gant ren melestradurezh Lu Impalaeriezh Japan (IJA).

Anv a zo bet anezhañ etre 1872 ha 1945.

Gant koll an Eil Brezel-bed gant Implalaeriezh Japan, Ministrerezh ar brezel Japanaat a voe lamet memes-tro evit al Lu Impalaeriel Japanaat gant an ac'huberien Amerikaned e miz du bloavezh 1945. N'eo ket bet adlañset anezhañ gant bonreizh nevez Japan goude ar brezel.
Jean Malo-Renault

**Jean Malo-Renault** (Pariz, 9 a viz Mezheven 1900 – Roazhon, 9 a viz Eost 1988) a oa ul levraoueger, ul levraouaer hag un imbourc'her breizhat, mab d'an arzour, engraver, pastelenner ha skeudennaouer Malo-Renault (Émile Auguste Renault, 1870-1938) hag e wreg an arzourez Honorine Tian (1871-1953), lesanvet Nori Malo-Renault ; anavezet eo an engravadur graet gant Emile Auguste evit ar gelaouenn *[[Le Fureteur breton]]*. Sant-Maloù eo kavell an tiegezh.

E 1940 e oa ezel eus an Difenn distourm e Roazhon.

D'ar 16 a viz Here 1944 e timezas gant Jeanne Gautier, renerez Kreizenn sokial ar merc'hed e Roazhon (Kreizenn sokial ar merc'hed Hôtel de Blossac ).

Anavezet eo Jean Malo-Renault evel aozer ur mell levrlennadur istorel a-zivout Breizh goude bezañ dielfennet mammennoù moullet ha mareadek etre 1480 ha 1960. Savet en deus ur 150&nbsp;000 fichenn bennak hag a zo miret e levraoueg kêr Roazhon. Gellout a reer o lenn war mikro-fichennoù abaoe 1988. «&nbsp;Fichennaoueg Malo-Renault&nbsp;» a reer eus an oberenn-se.
## Resped
*1924 : aotregezh istor er Sorbonne.
*1926 : diplom Skol al Louvre (gouestlet oa e zanevell studi da gizellerezh roman Breizh.
*1928 : levraoueger e skol-veur Toloza ha goude e hini Montpelhièr.
*1935 : pennlevraoueger levraoueg Montpelhièr.
*1937-1954 : pennlevraoueger levraoueg kêr ha skol-veur Roazhon.
*1945 : krouiñ a reas ar *Bulletin des Bibliothèques de Bretagne* evit diorren ar c'henlabour etre al levraouegoù.
*1955-1957 : karget a gefridi e Poitiers, Lemojez ha Tours. 
*1957-1967 : karget a gefridi e Breizh.

* 1958 : kregiñ a reas da labourat war e levrlennadur istorel.

Bodet en deus Jean Malo-Renault kalz skeudennoù evit sevel un dezenn diwar-benn adeiladouriezh relijiel Breizh. Dedennet eo bet gant dilhad hengounel hag arz pobl Breizh ha savet en deus meur a deuliad diwar o fenn.

En dalc'had Malo-Renault (niverennet 80 J 1 da 80 J 93) e Dielloù departamant an Il-ha-Gwilen emañ an danvez-se.

Kumun Roazhon he deus roet an anv *Rue Jean Malo-Renault* d'ur straed nepell diouzh ar park Hamelin Oberthür.

## Oberennoù
**[https://yroise.biblio.brest.fr/ark:/12148/bpt6k91264834/f27.item L'art] du livre* (1931)
* *La lettre ornée du Moyen Âge* (1934)
* *Les monuments français en péril en Bretagne* (1932)
**[[:fr:Fichier:Plaquette Roi de Madagascar par Jean Malo-Renault.pdf#filelinks|Le Malouin Jean Le Cudenec, roi de Madagascar]]* (1948)
*« L'église de Fouesnant » periodique ''Fouesnant'', no 4, 1974, p. 11-17
*« *La sculpture gothique en Bretagne : les calvaires* », *Revue de l'art*, no 319, Gwengolo-Here 1930, p. 109 to130. *Notre-Dame de Tronoën*, (Finistère).
*« *Notes sur trois cathédrales bretonnes* » Notebook n° 103 - 26 ème année n° 3, *Cahiers de l'Iroise*, 1979, p. 141 to 145.
**Les pseudonymes des Bretons,* *16e - 20e siècle*, 2 levrenn embannet gant CRDP Roazhon er rummad Studi, niv 32 (miz Genver 1987 ; ISSN 0249-6496) ha niv 33 (miz Meurzh 1988 ; ISSN 0249-6496)
## Levrlennadur
*AVRIL, Jean-Loup: *Mille Bretons – Dictionnaire Biographique*, Les Portes du Large, miz Kerzu 2002 (embannadur kentañ, ISBN 2-914612-07-9) ; miz Even 2003 (eil embanndur, ISBN 978-2-914612-10-4)
## Notennoù
Enrique Iañ Kastilha

**Tud all zo bet anvet [[Enrique Iañ]]*.

**Enrique Iañ** (1204-1217) a voe roue Kastilha entre 1214 ha 1217. 

Mab e oa da Alfonso VIII ha d'e bried Leonor Plantagenet. E dud-kozh a-berzh tad e oa ar rouaned Sancho III Kastilha hag e bried Blanca Garcés Pamplona, e dud-kozh a-berzh mamm e oa ar roue Herri II (se zo kaoz e voe anvet Enrique) hag e bried Eleanora Akitania. 

Mervel a reas diwar ur gwallzarvoud e kêr Palencia, da drizek vloaz, dizimez ha divugel eta. 
E c'hoar Berenguela Iañ Kastilha a renas war e lerc'h a-raok lezel ar gurunenn gant he mab Fernando III Kastilha.

## C'hoarezed all
Dek bugel o doa bet e dud, hag en o zouez ar peder c'hoar-mañ deuet da vout rouanezed: 
* Berenguela Iañ Kastilha, Rouanez Kastilha, ha pried da Alfonso IX León;
* Urraca Kastilha (1186–1220), dimezet en 1211 da Afonso II, Roue Portugal.
* Blanca Kastilha, dimezet en 1200 da Loeiz VIII (Bro-C'hall), Roue Bro-C'hall. 
* Leonor (war-dro 1190–1244), rouanez Aragon goude he dimeziñ en 1221 da Jaime Iañ, roue Aragon;
Mafalda (anv-bihan)

**Mafalda** zo un anv-bihan italianek, hag un anv-bihan portugalek.

## Tud
*Mafalda Portugal, anv meur a infantez portugalat
*Mafalda Savoia, anv meur a briñsez italian

### Tud all
#### 
*Mafalda Salvatini (1886–1971), c'hoariganerez
*Mafalda Favero (1903–1981), c'hoariganerez soprano

#### 
*Mafalda Veiga (ganet e 1965), kanerez,
*Mafalda Arnauth (ganet e 1974), kanerez fado, 
*Mafalda Pinto (ganet e 1983), aktourez,
*Mafalda Luís de Castro (ganet e 1989), aktourez,
*Mafalda Teixeira (ganet e 1982), aktourez.

## Levrioù treset
***[[Mafalda]]***, plac'hig treset hec'h istorioù en ur gazetenn arc'hantinat etre 1964 ha 1973. 

## Lestr
*SS ''Principessa Mafalda'', lestr italian aet d'ar strad e1927

## Boued
*Mafaldine, pasta, anvet Mafalda a-wechoù.

## Lec'h
*Mafalda (Italia), kêr en Italia.
Mafalda (Italia)

**Mafalda** zo ur gêrig eus Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise, nepell diouzh lez ar stêr Trigno. 
Niver an annezidi zo . 

Betek 1894 e oa anvet Ripalta di Riso hag etre 1894 ha 1903 e oa Ripalta sul Trigno. E 1903 e voe anvet Mafalda abalamour d'ar briñsez Mafalda di Savoia, merc'h d'ar roue .
Memento Park

***Memento Park*** pe ***Szobor Park*** « Park an delwennoù » zo ur mirdi dindan an amzer e kêr Vudapest. Gouestlet eo da reiñ da ziskouez spouroni an hollveliegezh komunour a oa bet war Hungaria dre an delwennoù bet savet da enoriñ ar gomunouriezh.

« Ur sell diwezhañ dre ar Rideoz-houarn [...] Kantadoù a donennadoù a gomunouriezh »
:::::::— Sturlevr ofisiel gant Burev an douristelezh e Budapest, 2011

## Istor ''Memento Park''
Goude freuz-stal ar bloc'h Soviedel ha fin ren Republik Poblek Hungaria, kuzul-kêr Budapest a zivizas er bloavezh 1991 lemel an holl lec'hioù-enoriñ d'ar gomunouriezh, 41 anezho. 
Lakaet int bet war ziskouez en ul lec'h hepken, ur mirdi test eus an hollveliegezh komunour a oa bet war ar vro.

An tisavour Ákos Eleöd a oa bet ar maout gantañ a-benn bezañ urzhier ar mirdi nevez dindan stumm ur park bet digoret e 1993.

## Ur sell war ''Memento Park''

Szoborpark légifotó.jpg| Ur sell diwar-nij
Skritell Memento Park Szobor park (Budapest).JPG|Skritell *Memento Park*
RedStarTour 31x25mm.jpg| Gweladennerien er Park
Memento Park.jpg| Delwenn Lenin ha lod arouezioù all eus ar gomunouriezh
Red Army soldier statue, Memento Park.JPG|Soudard an Arme Ruz
Stalin's Boots.jpg| Heuzoù Stalin


## Liammoù Diavaez
*Lec'hienn ofisiel ''Memento Park''
*Pajenn Facebook ''Memento Park''
*Kont Twitter ''Memento Park''
*Filmig tañva ''Memento Park'' (Chadenn YouTube Ofisiel burev an douristelezh Budapest)

## Notennoù
Pierre Fresnay

**Pierre Fresnay**, bet ganet **Pierre Jules Louis Laudenbach** d'ar 4 a viz Ebrel 1897 e Pariz V (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 9 a viz Genver 1975 e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine), a oa un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.

## E filmoù er sinema
* 1915 : *[[France d'abord]]* film berr sevenet gant Henri Pouctal,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1950 : *[[Dieu a besoin des hommes]]* gant Jean Delannoy,
* [...],
* 1956 : *[[Si tous les gars du monde]]* gant Christian-Jaque,
* [...],
* 1969 : *[[Le Courage d'aimer]]* evel daneveller an teulfilm gant Emmanuel Renard.

## Liamm diavaez
* '''Pierre Fresnay''' war Internet Movie Database
Arondisamant Vilafranca de Roergue

**Arondisamant Vilafranca de Roergue** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Aveyron hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Vilafranca de Roergue e 8 kanton (betek 2014) hag e 64 c'humun :
* kanton Aubin ;
* kanton Capdenac-Gare ;
* kanton Decazeville ;
* kanton Montbazens ;
* kanton Najac ;
* kanton Rieupeyroux ;
* kanton Vilafranca de Roergue ;
* kanton Villeneuve.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Aveyron d'ar 1 a viz Genver 2017. 96 kumun zo en arondisamant Vilafranca de Roergue bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Ais de Provença

**Arondisamant Ais de Provença** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Bouches-du-Rhône hag e rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2017
Rannet e oa arondisamant Ais de Provença e 10 kanton hag e 44 c'humun :
* kanton Ais de Provença-Kreiz ;
* kanton Ais de Provença-Biz ;
* kanton Ais de Provença-Mervent ;
* kanton Gardanne ;
* kanton Lambesc ;
* kanton Pélissanne ;
* kanton Les Pennes-Mirabeau ;
* kanton Peyrolles-en-Provence ;
* kanton Salon-de-Provence ;
* kanton Trets.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Bouches-du-Rhône d'ar 1 a viz Meurzh 2017. 48 kumun zo en arondisamant Ais de Provença bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Arle

**Arondisamant Arle** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Bouches-du-Rhône hag e rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2017
Rannet e oa arondisamant Arle e 9 c'hanton hag e 36 kumun :
* kanton Arle-Reter ;
* kanton Arle-Kornôg ;
* kanton Châteaurenard ;
* kanton Eyguières ;
* kanton Orgon ;
* kanton Port-Saint-Louis-du-Rhône ;
* kanton Saint-Rémy-de-Provence ;
* kanton Lei Santei Marias de la Mar ;
* kanton Tarascon.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Bouches-du-Rhône d'ar 1 a viz Meurzh 2017. 29 c'humun zo en arondisamant Arle bremañ.

## Daveoù
Arondisamant Istre

**Arondisamant Istre** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Bouches-du-Rhône hag e rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Krouet e oa bet an arondisamant d'an 23 a viz Here 1981.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2017
Rannet e oa arondisamant Istre e 8 kanton hag e 18 kumun :
* kanton Berre-l'Étang ;
* kanton Châteauneuf-Côte-Bleue ;
* kanton Istre-Norzh ;
* kanton Istre-Su ;
* kanton Marignane ;
* kanton Martigues-Reter ;
* kanton Martigues-Kornôg ;
* kanton Vitrolles.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Bouches-du-Rhône d'ar 1 a viz Meurzh 2017. 21 kumun zo en arondisamant Istre bremañ.

## Daveoù ha notennoù
Istre

**Istre** (*Istres* e galleg) a zo ur gêr eus Frañs, e departamant Bouches-du-Rhône, rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Ar gêr a zo pennlec'h arondisamant Istre aboe 1981.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise Notre-Dame de Beauvoir istres côté.jpg|Iliz Itron Varia Beauvoir
Porte d'Arles.JPG|Dor Arle
Etang de l'Olivier istres.jpg|Stank Olivier


## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Arondisamant Marselha

**Arondisamant Marselha** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Bouches-du-Rhône hag e rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2017
Rannet e oa arondisamant Marselha e 30 kanton hag e 21 kumun :
* kanton Allauch ;
* kanton Aubagne-Reter ;
* kanton Aubagne-Kornôg ;
* kanton La Ciotat ;
* kanton Marselha-Notre-Dame-du-Mont ;
* kanton Marselha-Notre-Dame-Limite ;
* kanton Marselha-Saint-Barthélemy ;
* kanton Marselha-Saint-Giniez ;
* kanton Marselha-Saint-Just ;
* kanton Marselha-Saint-Lambert ;
* kanton Marselha-Saint-Marcel ;
* kanton Marselha-Saint-Mauront ;
* kanton Marselha-Sainte-Marguerite ;
* kanton Marselha-Belsunce ;
* kanton Marselha-La Belle-de-Mai ;
* kanton Marselha-La Blancarde ;
* kanton Marselha-La Capelette ;
* kanton Marselha-La Pointe-Rouge ;
* kanton Marselha-La Pomme ;
* kanton Marselha-La Rose ;
* kanton Marselha-Le Camas ;
* kanton Marselha-Les Cinq-Avenues ;
* kanton Marselha-Les Grands-Carmes ;
* kanton Marselha-Les Olives ;
* kanton Marselha-Les Trois Lucs ;
* kanton Marselha-Mazargues ;
* kanton Marselha-Montolivet ;
* kanton Marselha-Vauban ;
* kanton Marselha-Verduron ;
* kanton Roquevaire.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Bouches-du-Rhône d'ar 1 a viz Meurzh 2017. 21 kumun zo en arondisamant Marselha bremañ.

## Daveoù
Kanton Istre-Norzh

**Kanton Istre-Norzh** a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Bouches-du-Rhône hag er rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Kumunioù
**Kanton Istre-Norzh** a yae 2 gumun d'ober anezhañ:

## Dave ha notennoù
Arondisamant Orlhac

**Arondisamant Orlhac** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Cantal hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Orlhac e 12 kanton hag e 96 kumun :
* kanton Arpajon-sur-Cère ;
* kanton Jussac ;
* kanton Laroquebrou ;
* kanton Maurs ;
* kanton Montsalvy ;
* kanton Orlhac-1 ;
* kanton Orlhac-2 ;
* kanton Orlhac-3 ;
* kanton Orlhac-4 ;
* kanton Saint-Cernin ;
* kanton Saint-Mamet-la-Salvetat ;
* kanton Vic-sur-Cère.
Arondisamant Mauriac

**Arondisamant Mauriac** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Cantal hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Mauriac e 6 kanton hag e 55 kumun :
* kanton Champs-sur-Tarentaine-Marchal ;
* kanton Mauriac ;
* kanton Pleaux ;
* kanton Riom-ès-Montagnes ;
* kanton Saignes ;
* kanton Salers.
Arondisamant Sant-Flor

**Arondisamant Sant-Flor** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Cantal hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonioù ha kumunioù
Rannet eo arondisamant Sant-Flor e 9 c'hanton hag e 109 c'humun :
* kanton Allanche ;
* kanton Chaudes-Aigues ;
* kanton Condat ;
* kanton Massiac ;
* kanton Murat ;
* kanton Pierrefort ;
* kanton Ruynes-en-Margeride ;
* kanton Saint-Flor-Norzh ;
* kanton Saint-Flor-Su.
Mauriac

**Mauriac** a zo ur gêr eus Frañs, e departamant Cantal, rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Monumantoù ha traoù heverk

Mauriac - Basilique -10.JPG|Penniliz Itron-Varia
Mauriac 15 - Monastère Saint-Pierre 02.JPG|Manati Sant-Pêr
Mauriac 15 - Fontaine Monthyon-02.JPG|Feunteun Monthyon


## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Sant-Flor

**Sant-Flor** a zo ur gêr eus Frañs, e departamant Cantal, rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-flour, la ville haute.jpg|Ar gêr uhel
Saint-Flour Cathedral.JPG|An iliz-veur
Saint-Flour - Maison du Gouverneur, 31 rue Marchande -01.JPG|Ti ar Gouarnour


## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Pierre Larquey

**Pierre Larquey**, bet ganet d'an 10 a viz Gouere 1884 e Cénac (Gironde, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Ebrel 1962 e Maisons-Laffitte (Yvelines a-vremañ, Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.

Ouzhpenn daou c'hant tregont film en devoa kemeret perzh enne, hag eñ deuet da vezañ unan e-touez gwellañ aktourien eilroll eus e amzer.

## E filmoù er sinema
* 1911 : *[[Le Nabab]]* film berr sevenet gant Albert Capellani,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1961 : *[[La Traversée de la Loire]]* gant Jean Gourguet.

## Liamm diavaez
* '''Pierre Larquey''' war Internet Movie Database
Micheline Francey

**Micheline Francey**, bet ganet **Micheline Henriette Françoise Gay-Bellile** d'an 19 a viz Here 1919 e Pariz (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz Genver 1969 er memes kêr, a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.

Labouret he devoa evit ar chadenn skingomz Europe no 1 ivez, a-gevret gant an aktour-fentigellour gall Maurice Biraud, e-kerzh ar bloavezhioù hanter-kant ha tri-ugent.

## He filmoù er sinema
* 1937 : *[[Le Chanteur de minuit]]* sevenet gant Léo Joannon,
* [...],
* 1943 : *[[Le Corbeau]]* gant Henri-Georges Clouzot,
* [...],
* 1962 : *[[La Gamberge]]* gant Norbert Carbonnaux.

## Liamm diavaez
* '''Micheline Francey''' war Internet Movie Database
Arondisamant Angoulême

**Arondisamant Angoulême** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Charente hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Angoulême e 16 kanton (betek 2014) hag e 153 c'humun :
* kanton Angoulême-Reter ;
* kanton Angoulême-Norzh ;
* kanton Angoulême-Kornôg ;
* kanton Aubeterre-sur-Dronne ;
* kanton Blanzac-Porcheresse ;
* kanton Chalais ;
* kanton La Couronne ;
* kanton Gond-Pontouvre ;
* kanton Hiersac ;
* kanton Montbron ;
* kanton Montmoreau-Saint-Cybard ;
* kanton La Rochefoucauld ;
* kanton Ruelle-sur-Touvre ;
* kanton Saint-Amant-de-Boixe ;
* kanton Soyaux ;
* kanton Villebois-Lavalette.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Charente d'ar 1 a viz Genver 2017. 117 kumun zo en arondisamant Angoulême bremañ.

## Daveoù
Sancha León, rouanez León

**Meur a infantez zo bet anvet [[Sancha León]].*

**Sancha León** (*Sancha de León* e spagnoleg) (war-dro 1192 — Manati San Guillermo Villabuena, León, a-raok 1243), a oa rouanez León.

## He buhez
Merc'h henañ ar roue Alfonso IX León (-1230) hag e bried kentañ, Teresa Portugal e oa. He mamm a oa merc'h da Sancho Iañ Portugal, Roue Portugal. Ur breur yaouankoc'h he doa, Fernando de León, hag ur c'hoar, Dulce León. 
He breur eta a oa da ren war-lerc'h o zad, met mervel a reas an infant Fernando en 1214, ha diwar-se e voe unanet an div rouantelezh, León ha Kastilha, gant Fernando el Santo, hantervreur da Sancha, ganet eus eil pried Alfonso IX, Berenguela Kastilha, goude torret eured tad ha mamm Sancha gant ar pab, en 1194, dre an abeg a genwadelezh. 

En 1216, e voe prometet Sancha da Enrique Iañ, Roue Kastilha met ne voe eured ebet rak mervel a reas Enrique en 1217. Er bloaz-se end-eeun, e roas Alfonso IX d'e ziv verc'h, Sancha ha Dulce, meur a susit ha leveoù hed-buhez.

Rouanez León e voe de jure, a-gevret gant he c'hoar yaouankoc'h, Dulce León, pa varvas o zad en 1230. 

A-wechoù e vez droukvesk etrezi hag he lezc'hoar Sancha Alfonso de León, bastardez he zad ha Teresa Gil de Soverosa.

En 1230, pa varvas Alfonso IX, e voe anvet e ziv verc'h, Sancha ha Dulce, da bennhêrezed León, pezh a ziskouez e oa bet lakaet dija da eil renk Fernando el Santo, hag eñ roue e Kastilha. Neuze, gant skoazell efedus e vamm Berenguela Kastilha, e stagas roue Kastilha da c'houlenn rouantelezh Leon kement ha ken bihan ma voe roet dezhañ goude un emglev etre Berenguela Kastilha ha Teresa Portugal, mamm an div c'hoar, a gollas o rouantelezh. 

En em dennañ a reas an div c'hoar e manati San Guillermo en Villabuena, en el Bierzo, diazezet gant o mamm hag o zad ar roue su madre Alfonso IX. Eno e varvas Sancha a-raok 1243 hervez a skrivas arc'heskob Toledo, Rodrigo Jiménez de Rada, en e oberenn De rebus Hispaniae pa veneg e oa bet Teresamamm da Sancha ha Fernando, marvet divugel o-daou, ha ne vane nemet o c'hoar Dulce. 

## Levrlennadur
*Yáñez Neira, Mª Damián (1982). «La princesa doña Sancha, hija primogénita de Alfonso IX». Tierras de León: Revista de la Diputación Provincial 22 (47). ISSN 0495-5773.
Arondisamant Cognac

**Arondisamant Cognac** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Charente hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Cognac e 9 c'hanton (betek 2014) hag e 112 kumun :
* kanton Baignes-Sainte-Radegonde ;
* kanton Barbezieux-Saint-Hilaire ;
* kanton Brossac ;
* kanton Châteauneuf-sur-Charente ;
* kanton Cognac-Norzh ;
* kanton Cognac-Su ;
* kanton Jarnac ;
* kanton Rouillac ;
* kanton Segonzac.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Charente d'ar 1 a viz Genver 2017. 116 kumun zo en arondisamant Cognac bremañ.

## Daveoù
Confolens

**Confolens** zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Charente, er rannvro Akitania-Nevez. Emañ war lez ar stêr Vienne. Er bloavezh  e oa  a annezidi hag a reer *Confolentais* anezho e galleg.

Kresket eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant Saint-Germain-de-Confolens evit ober ur gumun nevez.

## Monumantoù ha traoù heverk

Confolens - Eglise Saint-Barthélemy -1.JPG|An iliz Saint-Barthélemy.
ConfolensChapelle3.JPG|Chapel Saint-Esprit
Confolens confluens.JPG|Kember Vienne ha Goire.
Confolens ponts.JPG|Ar Pont Kozh hag ar Pont Nevez dreist ar Vienne.


## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù
Arondisamant Confolens

**Arondisamant Confolens** a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Charente hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Confolens e 10 kanton (betek 2014) hag e 139 c'humun :
* kanton Aigre ;
* kanton Chabanais ;
* kanton Champagne-Mouton ;
* kanton Confolens-Norzh ;
* kanton Confolens-Su ;
* kanton Mansle ;
* kanton Montemboeuf ;
* kanton Ruffec ;
* kanton Saint-Claud ;
* kanton Villefagnan.

### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Charente d'ar 1 a viz Genver 2017. 148 kumun zo en arondisamant Confolens bremañ.

## Daveoù
Menez Herzl

**Menez Herzl** (Hebraeg: הר הרצל‎) anvet ivez **Har HaZikaron** (Hebraeg: הר הזכרון‎ / Menez an derc'hel soñj). Bez' eo ul lec'h-koun ofisiel evit an Holokost hag ur vered vroadel evit stad Israel. Staliet eo e tu kornôk kêr Jeruzalem e-tal-kichen koad Jeruzalem. Anv ar menez a zo deuet diwar hini krouer ar sionegezh Theodor Herzl.

## Lec'hioù koun Menez Herzl
Eno e kaver lec'hioù-koun( Yad Vashem...) , lec'hioù deskadurezh, bered vroadel ar re marvet e-pad ar brezel, listenn Ar Re Reizh dre vroadoù.

## Ur sell war ''Menez Herzl''

PikiWiki Israel 4254 Geography of Israel.jpg|Sell kornôg *Menez Herzl*
PikiWiki Israel 4254 Geography of Israel.jpg|Bez Yitzhak Rabin
אנדרטת חללי הטרור - הר הרצל 6.jpg|Lec'h koun d'ar yuzevien muntret dre sponterien
גן הנעדרים - הר הרצל 1.jpg|Liorzh Missing in Action
Herzl's Grave IMG 1169.JPG| Bez Binyamin Ze’ev Herzl
רחבת הר הרצל.jpg|Mount Herzl Plaza
PikiWiki Israel 12112 menorah sculptuer at mount herzl.jpg|Menorah nes d'an enkerzh pennañ
Ancient burial cave at Mount Herzl military cemetery-1.JPG|Kev-bered bet kavet er rann 1948
Jadvasjem12022013 004.jpg|An tremen da Yad Vashem
מסלול המבקרים - 1.jpg|*The Visitors Trail*
תחנת הסבר - הר הרצל.jpg|Displegadennoù er *Visitors Trail*


## Liammoù diavaez
*Mirdi ar Menez Herzl
*Israel Menez Herzl