open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Campigny

**Campigny** zo un anv-lec'h gallek.

* Campigny (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
* Campigny (Eure), kumun c'hall en departamant Eure
Rouvroy

**Rouvroy** zo anv meur a lec'h hag meur a zen.

## Lec'hioù
*Rouvroy (Belgia), kumun velgiat e proviñs Luksembourg
*Rouvroy (Pas-de-Calais), kumun c'hall en departamant Pas-de-Calais
*Rouvroy (Aisne), kumun c'hall en departamant Aisne
*Rouvroy, kumun gwechall en departamant Somme, bremañ e kumun Soues.

*Rouvroy-les-Merles, kumun c'hall en departamant Oise
*Rouvroy-en-Santerre, kumun en departamant Somme.
*Rouvroy-Ripont, kumun en departamant Marne.
*Rouvroy-sur-Audry, kumun en departamant Ardennes.
*Rouvroy-sur-Marne, kumun en departamant Haute-Marne.
*Rouvroy-sur-Serre, kumun en departamant Aisne.

## Tud
* Louis de Rouvroy de Saint-Simon (1675-1755), dug e lez Loeiz XIV
* Claude-Henri de Rouvroy de Saint-Simon (1760-1825), prederour hag armerzhour gall
* Claude de Rouvroy de Saint-Simon (1607-1693), dug e lez Loeiz XIII
* Claude Charles de Rouvroy de Saint-Simon (1695-1760), eskob
* Charles-François de Rouvroy de Saint Simon (1727-1794), eskob
* Marie-Christine-Chrétienne de Rouvroy de Saint-Simon (1728-1774), kontez c'hall

## Gwelet ivez
*Rouveroy
*Rouvray
*Rouvres
*Rouvron
Crépon

**Crépon** zo un anv-lec'h hag un anv-den gallek.

## Lec'hioù
*Crépon (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados

## Tud
*Osbern de Crépon (marv war-dro 1040), senesal norman
*Marc Crépon (ganet e 1962), prederour ha troour
-509

Ar bloaz **-509**, pe 509 kent JK (DIX e sifroù roman) zo ur bloaz eus ar VI-vet kantved kent JK.
245 *Ab Urbe Condita* a veze laret e latin.

## Darvoudoù

### Europa

#### Gres
* Arc'hont : Peisistratos ?
* *arkont / arc'hont* : an hini e oa den-a-lezenn e penn republik Aten, diazezet e 1132 kent J.K., goude marv Kodrus, roue diwezhañ Aten.

#### Roma
* Konsuled : **Lucius Junius Brutus** & **Lucius Tarquinius Collatinus**. *Suffex* : **Marcus Valerius Volusus**, **Sp. Lucretius T.** (*f.* Tricipitinus); **Marcus Horatius Pulvillus**.

### Reter

#### Persia
* Darius Iañ (mestr ivez war Egipt hag Israel)

## Ganedigezhioù -509

## Marvioù - 509

## Levrioù talvoudus

* André Blanc. *L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers*. Les Belles Lettres.1986.
The Parting Glass

**The Parting Glass** zo ur ganaouenn a Vro-Skos hag a vez kanet e fin ar bodadegoù mignoned. Evel *[[Auld Lang Syne]]*, skrivet diwezhatoc'h gant Robert Burns, ez eo ur ganaouenn kimiadiñ.

## Istor
Kentañ embannadur anezhi a oa war ur follenn-nij er bloavezhioù 1770 hag en ul levr goude, *Scots Songs* gant Herd.

## Kerentiezh
Warni eo diazezet *Restless Farewell* Bob Dylan, en albom *[[The Times They Are a-Changin']]* e 1964.

## Pozioù

**The Parting Glass**

Of all the money that e'er I hadI spent it in good companyAnd all the harm I've ever doneAlas it was to none but meAnd all I've done for want of witTo mem'ry now I can't recallSo fill to me the parting glassGood night and joy be to you all

So fill to me the parting glassAnd drink a health whate’er befall,And gently rise and softly callGood night and joy be to you all

Of all the comrades that e'er I hadThey're sorry for my going awayAnd all the sweethearts that e'er I hadThey'd wish me one more day to stay

But since it fell unto my lotThat I should rise and you should notI gently rise and softly callGood night and joy be to you all

A man may drink and not be drunkA man may fight and not be slainA man may court a pretty girlAnd perhaps be welcomed back againBut since it has so ought to beBy a time to rise and a time to fallCome fill to me the parting glassGood night and joy be with you allGood night and joy be with you all


## Kanerien

## Notennoù
Gavr c'halizat

**Gavr c'halizat** (galizeg : *Cabra galega*) a reer eus ur spesad givri *(Capra aegagrus hircus)* brosezat e Galiza. Ur spesad en arvar eo, pa ne gonted e 2010 nemet 295 loen (271 parez ha 24 far) dasparzhet e 43 atant.
Deveret eo anv al loen war-eeun diwar anv ar vro ma 'z emdroas ha ma vez maget. Mat e klot *Cabra galega* ouzh hec'h endro, ha hervez INVESAGA *(Investigación en Sanidade Animal de Galicia* e harz gwelloc'h ouzh ar poreadoù evel preñv an avu eget ar spesadoù givri all.

## Tiriad
Er menezioù peurliesañ e kaver givri Galiza, e Lugo hag en Ourense dreist-holl neuze.

## Korfadurezh
Loened eeun pe beuzkeinbant eo givri Galiza, mentet krenn, bras o divneuziegezh revel. Unliv eo o blevenn akajou pe velegan, meur a arliv dezhi ; distalvoudus eo tarchoù gwenn en diskouezadegoù.

Gwaret war-du an talier eo kerniel ar parezed. Disrannet e vezont pa zeuont er-maez, hag a-stur e chomont pa greskont.
A-dro eo kerniel ar pared, hiroc'h ha tevoc'h eget re ar parezed.

Barvek pe vouchigek eo ar pared, hag ur bouchig bihan a zeu da lod parezed ivez a-wechoù.
Brasoc'h eget ar parezed eo ar pared : betek 75 cm en draen ha 70 kg a bouez, pa 'z eo 65&nbsp;cm ha 55&nbsp;kg mentoù krenn ar parezed.

## Liammoù diavaez
*  ''Gobierno de España''

## Notennoù
Marielle Franco

**Marielle Franco**, ganet **Marielle Francisco da Silva** d'ar 27 a viz Gouhere 1979 ha marvet d'ar 14 a viz Meurzh 2018, a oa ur bolitikourez, ur venelourez ha stourmerez evit Gwirioù Mab-Den eus Brazil. Goude bezañ bet diplomet e skol-veur kevredadel Fluminense war ar velestradurezh foran, e oa bet kuzulierez e kuzul-kêr Rio de Janeiro, evel ezel eus ar Partido Socialismo e Liberdade (PSOL) eus Genver 2017 betek he marv.

D'ar 14 a viz Meurzh 2018, pa oa en ur c'harr-tan o tont en-dro eus ur brezegenn, Franco hag he blenier a voe tennet warno meur a wech betek ma voent lazhet. Franco a oa bet brudet evit abegiñ feulster an archerien hag al lazhadegoù e-maez justis. Abeget he devoa kreñv ivez Michel Temer, prezidant ar vro, hag ar fed ma oa bet roet gantañ aotreoù ispisial d'an nerzhioù surentez e Stad Rio de Janeiro. Dre an aotreoù-se e oa bet roet an tu da gas al lu braziliat dre ar straedoù.
Prys Morgan

**Prys Morgan** (ganet d'ar 7 a viz Eost 1937) zo un istorour kembreat. Skrivet en deus meur a levr hag a bennad diwar-benn istor Kembre, e saozneg. SKridoù lennegel en deus savet ivez, e kembraeg.

## Buhez
Ganet eo e Kerdiz, mab d'ar skolveuriad T. J. Morgan. Breur eo da Rhodri Morgan, a zo bet Kentañ Ministr Kembre. Evel e vreur en deus graet studioù e Skol-veur Oxford a-raok mont da gelenn e kevrenn istor Skol-veur Abertawe, lec'h m'eo bet e dad o kelenn ivez. Eus 1966 da 1973 e oa isrener ar gelaouenn *Barn*.

Ur wech e retred eo bet prezidant Eisteddfod Vroadel Kembre ha prezidant ar gevredigezh ouiziek Cymmrodorion, kenkoulz ha kenrener ar raktres *Iolo Morganwg*, e Skol-veur Aberystwyth, a embann studiadennoù war buhez hag oberenn an den brudet-se.

## Oberenn
;e saozneg
**Background to Wales* (1968)
**Iolo Morganwg* (1975)
**The Eighteenth Century Renaissance* (1981)
**Wales: The Shaping of a Nation* (1984)
**Bible for Wales – Beibl i Gymru* (1988)
**Tempus Illustrated History of Wales* (2000)

;e kembraeg
**I'r Bur Hoff Bau* (1968), romant
**Trugareddau* (1973), barzhonegoù
**Caligula*, troidigezh diwar oberenn c'hallek Albert Camus (1978)

## Notennoù
Janville

**Janville** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

* Janville (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
* Janville (Eure-et-Loir), kumun c'hall en departamant Eure-et-Loir
* Janville (Oise), kumun c'hall en departamant Oise
* Janville-sur-Juine, kumun c'hall en departamant Essonne

*Kastell Janville, en departamant Seine-Maritime
Dieta Worms

**Dieta Worms** zo un dieta, da lavarout eo bodadeg stadoù an Impalaeriezh Santel, a voe dalc'het e Worms en Alamagn. Meur a hini zo bet anezho, met ar vrudetañ a voe e 1521 pa voe galvet Martin Luther da gomz dirazi gant an Impalaer santel Karl V.
Valeri Polyakov

**Valeri Vladimirovich Polyakov** (rusianeg: Валерий Владимирович Поляков), ganet **Valeri Ivanovich Korshunov** d'ar 27 a viz Ebrel 1942, zo un egoraer rusian war e leve. Betek-henn ez eo an den chomet ar pellañ en egor diouzh renk. Chomet e oa en arsav egorel Mir e-pad 14 miz (437 devezh ha 18 eurvezh). En holl ez eo chomet 22 viz en egor e-pad e vuhez.

Polyakov, choazet evel egoraer e 1972, a nijas evit ar wech kentañ en ur Soyouz TM-6 e 1988. Distroet e oa war an Douar 240 devezh war-lerc'h en un TM-7. Polyakov en devoa echuet e eil nijadenn en egor e 1994–1995, p'en doa tremenet 437 devezh en egor etre lañs ar Soyouz TM-18 ha distreiñ gant ur Soyouz TM-20. Dre-se e oa bet tapet gantañ rekord ar badelezh diouzh renk en egor.
Meslay

**Meslay** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

*Meslay (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
*Meslay (Loire-et-Cher), kumun c'hall en departamant Loire-et-Cher
*Meslay (Indre-et-Loire), kumun gwechall en departamant Indre-et-Loire, bremañ e kumun Parçay-Meslay

*Meslay-du-Maine, kumun c'hall en departamant Mayenne
*Meslay-le-Grenet, kumun c'hall en departamant Eure-et-Loir
*Meslay-le-Vidame, kumun c'hall en departamant Eure-et-Loir

## Gwelet ivez
*Melay
Bonnie Raitt

**Bonnie Raitt** ganet d'an 8 a viz Du 1949 e Burbank e Kalifornia, zo ur ganerez ha gitarourez blues ha country, levezonet gant doare seniñ John Lee Hooker.

### Albomoù
* *Bonnie Raitt* (1971)
* *Give It Up* (1972) #138 US (Albom renket e-touez *an 50 meurañ albomoù a-viskoazh* er rumm "Women who rock" gant ar Rolling Stone Magazine)
* *Takin' My Time* (1973) #87 US
* *Streetlights* (1974) #80 US
* *Home Plate* (1975) #43 US
* *Sweet Forgiveness* (1977) #25 US
* *The Glow* (1979) #30 US
* *Green Light* (1982) #38 US 
* *Nine Lives* (1986) #115 US 
* *[[Nick of Time (album)|Nick of Time]]* (1989) #1 US, #51 UK
* *[[Luck of the Draw]]* (1991) #2 US, #38 UK
* *[[Longing in Their Hearts]]* (1994) #1 US, #26 UK
* *Fundamental* (1998) #17 US, #52 UK
* *Silver Lining* (2002) #13 US
* *Souls Alike* (2005) #19 US
* *Slipstream* (2012)
* *Dig in Deep ([[2016]])*

## Liammoù diavaez
* Bonnie Raitt o kanañ ha seniñ gant Nora Jones war YouTube
Mondeville

**Mondeville** zo un anv-lec'h hag un anv-den.

## Lec'hioù
*Mondeville (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
*Mondeville (Essonne), kumun c'hall en departamant Essonne

## Tud
*Henri de Mondeville (1260-1320), surjian e servij rouaned Bro-C'hall
Mir

**Mir** (rusianeg: *Мир*, distaget [ˈmʲir]; "peoc'h" pe "bed") a oa un arsav egorel a voe implijet etre 1986 betek 2001. Lañset e oa bet gant an Unvaniezh soviedel hag implijet gant Rusia goude-se.
## Endroadur an arsav Mir

File:Mir base block drawing.png|1986
File:Mir 1987 configuration drawing.png|1987
File:Mir 1989 configuration drawing.png|1989
File:Mir 1990 configuration drawing.png|1990
File:Mir 1994 configuration drawing.png|1994
File:Mir May 26 1995 configuration drawing.png|Mae 1995
File:Mir June 2 1995 configuration drawing.png|Even 1995
File:Mir May 7 1996 configuration drawing.png|1996

## Liammoù diavaez
* Istor Mir
38 cm SK C/34

Ar c'hanol morlu **38 sm SK C/34** a oa ur c'hanol alaman savet e fin ar bloavezhioù 1930. Staliet e oa war ar bigi brezel klasad Bismarck ha sañset e oa da vezañ armamant diazez ar c'hlasad bigi brezel O-class, ar c'hlasad bigi brezel Scharnhorst adarmet. C'hwech kanol doubl a oa bet gwerzhet d'an URSS hag a oa da vezañ implijet war ar c'hlasad bigi brezel Kronshtadt. Biken ne voent kaset d'an URSS. Implijet e oant bet evel difennerezh Moger an Atlantel ur wech ma voe kollet ar galloud war vor gant an Trede Reich. E Danmark, Norvegia ha Bro-C'hall e oant bet staliet. Unan eus ar pezhioù kanol a c'haller gwelet hiziv-an-deiz c'hoazh e Mirdi kanolioù Kristiansand, nepell diouzh Kristiansand.
## Berrdresoù

Vista laterale torretta A.jpg|Sell a-gostez war an douribell A
Vista laterale torretta A.jpg|Sell a-gostez war an douribell B, C, D
Vista dall'alto torretta A.jpg|Sell eus a-us war an douribell A
Vista dall'alto torrette B,C,D.jpg|Sell eus a-us war an douribell B, C, D
Skol-veur Oxford

**Skol-veur Oxford** (**University of Oxford** e saozneg) zo ur skol-veur en Oxford, e Bro-Saoz. Ar skol-veur goshañ eo e Bro-Saoz hag er bed saoznek dre vras, hag an eil skol-veur goshañ er bed, goude hini Bologna.

Savet e voe e dibenn an , met n'eus ket emglev etre an arbennigourien war ar bloavezh resis (etre 1096 ha 1167). Enni ez eus meur a "skolaj" distag an eil re diouzh ar re all, met gant ar skol-veur e vez aozet ar c'hentelioù evit an holl studierien. Evel-se ivez eo frammet skol-veur Cambridge ha kenlabour, koulz ha heligentañ, a vez etre an div skol-veur, ken ma reer *Oxbridge* eus an hollad anezho.

Renket eo Skol-veur Oxford e-touez gwellañ skolioù-meur ar bed, gant Cambridge, Stanford, ar MIT pe Harvard, e renkamant an Times Higher Education. E Skol-veur Oxford o deus graet ur bern tud vrudet o studioù : en o zouez 29 den hag o deus tapet ur Priz Nobel, 27 Kentañ Ministr eus ar Rouantelezh Unanet ha kalz pennoù stadoù pe pennoù gouarnamantoù all dre ar bed.

## Notennoù
Montville

**Montville** zo un anv-lec'h gallek hag a gaver e meur a vro.

; 
* Montville, e Queensland.

; 
* Montville, e Seine-Maritime.
* Montville, kumun gwechall e Loiret.

; 
* Montville, e Connecticut
* Montville, e Maine
* Montville, e New Jersey

## Pennadoù kar
* Mondeville
* Montzéville
* Mont-Villers
Montzéville

**Montzéville** zo un anv-lec'h gallek.

## Kumun
* Montzéville (Meuse), kumun en departamant Meuse.

## Stêr
* Montzéville, stêr en departamant Meuse.
Daniel Sanders

**Daniel Sanders** (12 a viz Du 1819, Strelitz - 11 a viz Meurzh 1897, Strelitz) a oa ur yezhoniour, geriadurour, barzh ha troer alamanek.

Eus ur familh Yuzevien e oa Sanders ha mont a reas d'ur skol yuzev a-raok mont d'ar *Gymnasium Carolinum* e Neustrelitz. Goude-se ez eas da skolioù-meur Berlin ha Halle da studiañ yezhoù, matematik hag ober un doktorelezh prederouriezh. Eus 1842 da 1852 e oa mestr-skol en e skol gozh en Altstrelitz. 

E 1852 en em lakaas Sanders da studiañ a-zevri geriadur alamaneg ar baotred Grimm, *Deutsches Wörterbuch*. Diwar e labour e embannas ur geriadur savet gantañ, anvet *Wörterbuch der Deutschen Sprache*, moullet e meur a levrenn eus 1859 da 1865. Goude-se e embannas ivez e *Ergänzungswörterbuch der Deutschen Sprache* (1878–1885). Gantañ ivez e voe savet *Fremdwörterbuch* (1871), *Wörterbuch der Hauptschwierigkeiten in der Deutschen Sprache* (1872), *Wörterbuch der deutschen Synonymen* (1872) ha *Lehrbuch der Deutschen Sprache für Schulen in 3 Stufen* (1888). Displegañ a reas e soñjoù war an alamaneg e-barzh *Katechismus der Deutschen Orthographie* (1856) ha kemer a reas perzh er c'hendiviz war doare-skrivañ an alamaneg e Berlin e 1876.

Treiñ a reas ivez Kanenn ar C'hanennoù en alamaneg (1866) ha sevel a reas barzhonegoù, embannet dindan an titl *Heitere Kinderwelt* (1868). E 1887 e savas ar *Zeitschrift für die Deutsche Sprache*, a voe renet gantañ betek e varv en Altstrelitz e 1897.

## Liamm diavaez

*Jewish Encyclopedia 
*eLexikon
Périgny

**Périgny** zo un anv-lec'h gallek.

#### 
*Périgny (Allier), kumun en departamant Allier
*Périgny (Calvados), kumun en departamant Calvados
*Périgny (Charente-Maritime), kumun en departamant Charente-Maritime
*Périgny (Loir-et-Cher), kumun en departamant Loir-et-Cher
*Périgny (Val-de-Marne), kumun en departamant Val-de-Marne
*Périgny-la-Rose, kumun en departamant Allier

#### 
* Rivière Périgny, un adstêr d'ar Rivière O'Sullivan e Kebek

## Gwelet ivez
* Perrigny
Petiville

**Petiville** zo un anv-lec'h gallek.

* Petiville (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
* Petiville (Seine-Maritime), kumun c'hall en departamant Seine-Maritime.
Pierrepont

**Pierrepont** zo un anv-lec'h gallek.

*Pierrepont (Aisne), kumun en departamant Aisne
*Pierrepont (Calvados), kumun en departamant Calvados
*Pierrepont (Meurthe-et-Moselle), kumun en departamant Meurthe-et-Moselle ;
*Pierrepont-sur-Avre, kumun en departamant Somme 
*Pierrepont-sur-l'Arentèle, kumun en departamant Vosges

## Hag ivez
*Bucy-lès-Pierrepont, kumun en departamant Aisne
*Goudelancourt-lès-Pierrepont, kumun en departamant Aisne
*Holme Pierrepont, kêriadenn e Nottinghamshire, e Bro-Saoz, savet gant konted deuet eus Pierrepont e Normandi, gant Gwilherm an Alouber.
La Pommeraye

**La Pommeraye** zo un anv-lec'h gallek.

* La Pommeraye (Calvados), kumun en departamant Calvados
* La Pommeraye (Maine-et-Loire), kumun en departamant Maine-et-Loire
Dún na Séad

**Dún na Séad** (*Baltimore* e saozneg) zo ur gêriadenn e kornaoueg kontelezh Corcaigh, en Iwerzhon. Ur porzh zo eno da vont da enez Cléire. 

Dont a ra an anv saoznek eus an anv iwerzhonek *Baile an Tí Mhóir*, a dalvez kement ha "kêr an ti meur". Ha dont a ra an anv iwerzhonek, Dún na Séad ("kastell ar bravigoù, "kastell ar madoù"), eus hini ur c'hastell a zo dreist ar gêriadenn hag a zo bet adkempennet. Gwechall-gozh e oa brudet al lec'h evit bezañ ur santual evit an drouized.
Repentigny

**Repentigny** zo un anv-lec'h gallek e meur a vro.

## Lec'hioù
### 
*Repentigny (Calvados), kumun e Normandi, en departamant Calvados
### 
*Repentigny (Kebek)

## Tud
* Jean-Baptiste Legardeur de Repentigny, kentañ maer kêr Kebek, e 1663
* *Marie Grace DeRepentigny Metalious*, anavezetoc'h evel Grace Metalious, skrivagnerez stadunanat.
Saint-Arnoult

**Saint-Arnoult** zo anv meur a gumun e Bro-C'hall.

*Saint-Arnoult (Calvados), en departamant Calvados 
*Saint-Arnoult (Loir-et-Cher), en departamant Loir-et-Cher 
*Saint-Arnoult (Oise), en departamant Oise 
*Saint-Arnoult (Orne), en departamant Orne 
*Saint-Arnoult (Seine-Maritime), en departamant Seine-Maritime
*Saint-Arnoult-des-Bois, en departamant Eure-et-Loir 
*Saint-Arnoult-en-Yvelines, en departamant Yvelines
Saint-Aubin-des-Bois

**Saint-Aubin-des-Bois** zo anv meur a gumun e Bro-C'hall.

* Saint-Aubin-des-Bois (Calvados), en departamant Calvados 
* Saint-Aubin-des-Bois (Eure-et-Loir), en departamant Eure-et-Loir
Saint-Marcouf

**Saint-Marcouf** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall

*Saint-Marcouf (Calvados), kumun en departamant Calvados
*Saint-Marcouf (Manche), kumun en departamant Manche
*Inizi Saint-Marcouf, inizi bihan dirak aod ledenez Cotentin, stag ouzh kumun Saint-Marcouf
Marilyn Manson

**Brian Hugh Warner**, ganet d'ar 5 a viz Genver 1969, **Marilyn Manson** eus e anv micherel, zo ur c'haner, skrivagner pozioù, soner, saver tonioù, aktour, livour, skrivagner ha kazetenner sonerezh stadunanat. Brudet eo dreist-holl dre ar skeudenn feukus en deus bet krouet evit ar sonadegoù hag evel penn ar strollad sonerezh Marilyn Manson. Savet en devoa ar strollad sonerezh gant ar gitarour Daisy Berkowitz, met abaoe ne chom nemetañ evel ezel diazez.

Evel izili all ar strollad, anv leurenn Brian Warner a zo ur c'hemmesk etre ikonoù ar bloavezhioù 1960: an aktourez Marilyn Monroe hag an torfedour Charles Manson.
## Pladennoù
* *[[Portrait of an American Family]]* (1994)
* *[[Antichrist Superstar]]* (1996)
* *[[Mechanical Animals]]* (1998)
* *[[Holy Wood (In the Shadow of the Valley of Death)|Holy Wood]]* (2000)
* *[[The Golden Age of Grotesque]]* (2003)
* *[[Eat Me, Drink Me]]* (2007)
* *[[The High End of Low]]* (2009)
* *[[Born Villain]]* (2012)
* *[[The Pale Emperor]]* (2015)
* *[[Heaven Upside Down]]* (2017)
* *We Are Chaos* (2020)
* *One Assassination Under God - Chapter 1* (2024)
## Klipoù sonerezh (evit strolladoù all)
* 1992: Nine Inch Nails "Gave Up"
* 2000: Nine Inch Nails "Starfuckers, Inc."
* 2000: Eminem "The Way I Am"
* 2002: Murderdolls "Dead in Hollywood"
* 2010: Rammstein "Haifisch"
* 2011: D'hask "Tempat Ku"
* 2014: Die Antwoord "Ugly Boy"
* 2017: Elton John "Tiny Dancer"

## Notennoù ha daveennoù
Parador Santo Estevo

** ''Parador'' Santo Estevo** zo ul leti a renk uhel staliet en ur manati beneadat kozh e Nogueira de Ramuín, e proviñs Ourense, Galiza.
Meret eo gant ar rouedad letioù stadel spagnol *Paradores* ("Arsavioù"), bet krouet e 1928.

Gant re Celanova hag Oseira ez eo manati Santo Estevo de Ribas de Sil, tri c'hloastr ennañ, unan eus manatioù pennañ Ourense ha Galiza.
Savet e voe en  en un tiriad penitioù, ar *Ribeira Sacra* ("Glann Nevet"), ha liammet eo ouzh Martin Braga, "Abostol ar Sueved" Menec'h a vevas eno adalek 912 betek 1835..
D'an 12 a viz Ebrel 1923 e voe lakaet da Savadur Istorel Arzel Broadel *(Monumento Histórico Artístico Nacional)*, gant an niverenn RI-51-0000243.

## Istor

Er bloaz 921, ar roue Ordoño II León a roas ar manati d'an abad Franquila ; hennezh en e ratreas hag a voulc'has ur marevezh a c'hloar. Brudet en tu all d'an harzoù e voe miridigezh reolenn sant Stefan er manati, kement ha ken kaer ma voe nav eskob o klask repu eno a-c'houde aloubadegoù ar Vuzulmaned e-kerzh an Xvet hag . En abeg da gement-se e troas Santo Estevo da lec'h pirc'hirinañ ma teue ar feizidi da glask ur burzhud, a c'houlennent digant an eskibien dirak ar c'houfr a endalc'he o gwalennoù. Evit enoriñ ar repuidi e voe savet Kloastr an Eskibien en  ; koshañ kloastr ar manati eo.

Er  e krogas ur maread treuzfurmadurioù hag a echuas gant savidigezh daou gloastr e doare an Azginivelezh. Goude-se e voe ur Skolaj Arzoù er manati, ma voe stummet un niver bras a venec'h betek an , Benito Xerónimo Feijoo (1676-1764) en o zouez.

Echu e voe gant gloar manati Santo Estevo de Ribas de Sil e 1835, en abeg d'an Diberc'hennadur spagnol kaset gant Juan Álvarez Mendizábal (1790-1853), pa voe kenkizet gant ar Stad ha lakaet dre-sav-taol madoù difrouezh an Iliz hag an noblañs. E 1836 e voe ar Stad perc'henn war ar manati eta.

E 1988, diwar atiz ar politiker galizat Aureio Miras Portugal (*1950) ha gant asant eskob Ourense e stagas Kuzul-ren Galiza gant denevesadur ar manati evit e dreiñ da leti ; en Alfredo Freixedo Alemparte e voe fiziet ar savouriezh.
E 2004, dre gevrat, e stalias ar Stad spagnol ur *parador* eno evit broudañ an touristerezh er *Ribeira Sacra*.

## Notennoù
Kevre Galizat Mell-droad Ouezelek

**Kevre Galizat Mell-droad Ouezelek** (galizeg : *Liga Galega de Fútbol Gaélico*) zo ur gevezadeg mell-droad ouezelek bet krouet e 2013 gant an aozadur *Asociación Galega de Fútbol Gaélico* evit staliañ ar vell-droad ouezelek e Galiza.

Er gentaenn e voe pemp skipailh o kevezañ e rummad ar baotred ha tri e rumad ar merc'hed. En eil marevezh e voe eizh skipailh paotred ha seizh skipailh merc'hed.
Unnek skipaih paotred, dasparzhet etre ar rann 1 hag ar rann 2, a c'hoarias en trede marevezh ; eizh skipailh merc'hed a c'hoarias er marezvezh-se.
Er pevare marevezh (2016/2017), trizek skipailh paotred a gevezas en div rann, ha nav skipailh merc'hed a voe ivez.
An hevelep niver a skipailhoù a c'hoarias er pempvet marevezh (2017/2018), met erlec'hiet e voe Mecas FG (O Grove, proviñs Pontevedra) ouzh Bráithreachas (A Estrada, proviñs Pontevera ivez). Gant ar *Federación Galega de Fútbol* ("Kevread Galizat Mell-droad") e voe aozet ar gevezadeg, rak e miz Mezheven 2017 en devoa sinet ur gevrat hag a zegemere ar vell-droad ouezelek hag an *Asociación Galega de Fútbol Gaélico* en e c'hreiz.

## Marevezhioù
### Rummad ar baotred
;Rann 1

;Rann 2

### Rummad ar merc'hed
Asia Argento

**Asia Argento**, ganet **Aria Maria Vittoria Rossa Argento** d'an 20 a viz Gwengolo 1975 e Roma, zo un aktourez, kanerez, top model, stourmerez ha renerez filmoù italian. Merc'h eo d'ar filmaozer italian Dario Argento ha d'an aktourez Daria Nicolodi. Div c'hoar he deus, Fiore (ganet eus Marisa Casale) hag Anna Ceroli, marvet en ur gwallzarvourd 1994. 
## Buhez
### Yaouankiz
Argento he devoa diskleriet e-pad meur a atersadenn ne oa ket tost d'he zad. Ne veze ket en ti alies pa oa-hi bugel, dre-se ne oa ket bet laouen pa oa bugel. Hervezi ez eo bet awenet he c'hoant da vezañ aktourez dre mank an tad :

&nbsp;*I never acted out of ambition; I acted to gain my father's attention. It took a long time for him to notice me – I started when I was nine, and he only cast me when I was 16. And he only became my father when he was my director. I always thought it was sick to choose looking at yourself on a big screen as your job. There has to be something crooked in your mind to want to be loved by everybody. It's like being a prostitute, to share that intimacy with all those people.*&nbsp;


## Buhez prevez
Bevañ a rae gant ar c'heginer ha den a skinwel, Anthony Bourdain, betek e emlazh d'an 8 a viz Even 2018.
Julie-Victoire Daubié

**Julie-Victoire Daubié** (raloc'h **Victoire Daubié**, pe Julie Daubié dre fazi), ganet d'ar 26 a viz Meurzh 1824 e Bains-les-Bains (Vosges) hag aet d'an Anaon d'ar 26 a viz Eost 1874 d'an oad a 50 vloaz e Fontenoy-le-Château, a oa ur gazetennerez c'hall.

Ar vaouez kentañ eo, e Bro-C'hall, he defe lakaet hec'h anv da dremen ar vachelouriezh, e Lyon e 1861. An hini gentañ eo ivez a dapas an diplom, d'ar 17 a viz Eost 1861. Ar c'hentañ maouez e voe ivez o tizhout an aotreegezh d'an 28 a viz Here 1871, pa oa berzet ar c'hentelioù d'ar maouezed c'hoazh.
Mor Flores

**Mor Flores** zo ur mor bihan e gevred enezeg Indonezia, dezhañ ur gorread 240 000 km2. En-dro dezhañ emañ Mor Bali er gornaoueg, Mor Jawa er gwalarn, ha Mor Banda er reter. Emañ Meurvor Indez ha Mor Savu er su, en tu all d'un toullad inizi a reer anezho Inizi Bihan Sunda, hag en o zouez enez Flores a ro e anv d'ar mor bihan-se. En norzh emañ enez Sulawesi.
Mor Bali

**Mor Bali** zo ur mor bihan en enezeg Indonezia, dezhañ ur gorread 45 000 km². Emañ en norzh da inizi Bali ha Lombok. En-dro dezhañ emañ Mor Flores er reter ha Mor Jawa er gornaoueg.
Saint-Pierre-du-Mont

**Saint-Pierre-du-Mont** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

*Saint-Pierre-du-Mont (Calvados), kumun en departamant Calvados
*Saint-Pierre-du-Mont (Landes), pe Sent Pèr deu Mont en okitaneg, kumun en departamant Landes
*Saint-Pierre-du-Mont (Nièvre), kumun en departamant Nièvre
Saint-Samson

**Saint-Samson** zo un anv-lec'h gallek.

#### 
*Saint-Samson (Calvados), kumun en departamant Calvados
*Saint-Samson (Mayenne), kumun en departamant Mayenne
*Saint-Samson-de-Bonfossé, kumun gwechall en departamant Manche
*Saint-Samson-de-la-Roque, kumun en departamant Eure
*Saint-Samson-la-Poterie, kumun en departamant Oise

#### 
Anv gallek daou lec'h anvet Sant-Samzun eo ivez :
*Sant-Samzun, kumun en Aodoù-an-Arvor
*Sant-Samzun (Roc'han), kumun gwechall er Mor-Bihan, bremañ e kumun Roc'han
Surville

**Surville** zo un anv-lec'h gallek hag un anv-den.

## Lec'hioù
*Surville (Calvados), kumun en departamant Calvados
*Surville (Eure), kumun en departamant Eure
*Surville (Manche), kumun en departamant Manche

## Tud
*Jean François Marie de Surville (1717–1770), ofiser a vor hag ergerzher gall
*Clotilde de Surville (1405-1498), barzhez c'hallek
Fenni Fach

**Fenni Fach** zo ur gêriadennig eus Kembre, tostik da Aberhonddu, e Sir Frycheiniog‎ kozh, war lez ar stêr Wysg. 
 
## Istor
Eno e oa **Cicucium**, ur c'hreñvlec'h roman, en Henamzer.

Restr:Fenni Fach. Cb.jpg|
|

## Anv
a. CICUCIUM

Rivet & Smith :
* Ravenna 10626 : **CICUTIO**
Displegadenn : "*The site of Brecon Gaer ... is a rounded spur which is strikling like a female breast in contour and outline*" = heñvel ouzh ur vronn.
Restr:Towards Fenni Fach - geograph.org.uk - 694786.jpg|

b. Brecon Gaer

c. Fenni Fach

## Levrioù talvoudus
* A.L.F Rivet & Colin Smith : *The Place-names of Roman Britain*. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
## Notennoù
Jordi Turull

**Jordi Turull i Negre**, ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1966 e Parets del Vallès, zo un alvokad, den a aferioù ha politikour katalan. Ezel eo bet eus ar strollad Convergència Democràtica de Catalunya (CDC) ha goude-se eus ar strollad Partit Demòcrata Europeu Català (PDeCAT).

Ezel eo eus Parlamant Katalonia abaoe 2004, prezidant strollad kannaded Junts pel Sí (asambles evit ar ya) etre 2015 betek 2017, kuzulier prezidantelezh Katalonia, kement ha degemenner gouarnamant Carles Puigdemont etre Gouhere hag Here 2017.

Toullbac'het eo abaoe Meurzh 2018 dre urzh lez uhelañ Spagn. Rebechet e vez dezhañ kabalad hag emsavadenn.
Cilurnum

**Cilurnum** pe **Cilurvum** a oa ur c'hreñvlec'h roman war Moger Hadrian en Enez Vreizh. Moarvat ez eo ar c'hreñvlec'h a zo e-kichen Chesters (anvet ivez *Walwick Chesters*) nepell diouzh kêriadenn Walwick, e Northumberland, e hanternoz Bro-Saoz. Savet e voe er bloavezh 123, pa voe echuet sevel ar voger.

## Douaroniezh

|Kartenn Ordnance Survey. Hadrian's Wall

## Anv
Rivet & Smit :
* Ravenna 10726 : **CELUNNO / CELUMNO**
* N.D xl 38 : Praefectus alae secundae Asturum **CILURNO**
* *RIB* 1463-65, 1480 : Ala II Asturum
Talvoudegezh : *a cauldron pool* = ur stank heñvel ouzh ur c'helorn

Irish *cilorn*; Old Welsh *cilurnn*; Welsh *celwrn* 'bucket, pail'. 

## Skeudennoù

Restr:Kastell Chesters, BP.png|
Restr:Chollerford MMB 03 Cilurnum.jpg|
Restr:Chollerford MMB 02 Cilurnum.jpg|
Restr:Chesters Fort - geograph.org.uk - 841293.jpg|
Restr:The Bath House, Chesters Fort - geograph.org.uk - 1035666.jpg|

## Levrioù talvoudus
* A.L.F Rivet & Colin Smith : *The Place-names of Roman Britain*. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
Vaucelles

**Vaucelles** zo un anv-lec'h gallek.

*Vaucelles (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
*Vaucelles (Belgia), kêriadenn e kumun Doische, e Wallonia 

**Vaucelles* zo ur pennkêr e kumun Les Rues-des-Vignes, en departamant Nord.
**Abati Vaucelles zo eno
**Trevez Vaucelles a voe sinet eno
Sextus Julius Frontinus

**Sextus Julius Frontinus** (c. 40 – 103) a oa ur skrivagner latin ha politiker roman er . Jeneral e voe dindan an impalaer Domitianus, e penn an nerzhioù roman e proviñs Britannia ha war harzoù ar Roen hag an Danav.

## Buhezskrid
E deroù ar bloaz 70, dindan ren Vespasianus, e oa pretor e Roma. E zilez a roas ha lezel e blas gant Titus Flavius Domitianus. 

Kaset e voe goude da C'halia ha Germania, etre 71 ha 73, da lakaat ar peoc'h e bro al Lingoned. Konsul e voe teir gwech : *suffectus* e 74, *suffectus* e 98, ha dilennet e 100 da heul an impalaer Traianus III.

Jeneral e voe, e penn an armeoù roman en Enez Vreizh hag anvet e voe da c'houarnour proviñs Britannia eus 76 betek 78, dindan an impalaer Vespasianus, war-lerc'h Cerialis. Eno e trec'has ar Silured, e Kembre a hiriv. 

## Skridoù
* *Strategemata* : diwar-benn gwidreoù ar brezel.
* *De Aquaeductu urbis Romae* : diwar-benn doursanoù kêr Roma.
Josep Irla

**Josep Irla i Bosch** (distaget  e katalaneg) (24 Here 1874 – 19 Gwengolo 1958) a oa ur politiker katalan. Prezidant ar Generalitat de Catalunya eo bet.

Sevel a reas un embregerezh lij. Hag eñ unan eus pennoù bras an emsav republikan katalan e proviñs Gironae, e voe dilennet da vaer en e gumun, Sant Feliu de Guíxols, e 1909. Dilennet e voe da gannad, e 1911, e Bodadenn ar Mancommunitat de Catalunya. Pa voe savet ar Republik e Spagn e voe e-touez ar re a grouas Esquerra Republicana de Catalunya, ha dilennet e voe da gannad en anv ar gostezenn-se e Parlamant Katalonia hag e Kendalc'h Spagn e 1932.

Dilennet e voe da brezidant Parlamant Katalonia e 1938, hag an hini diwezhañ e voe er post-se a-raok dibenn Brezel diabarzh Spagn hag a-raok ma voe lakaet un termen da emrenerezh Katalonia gant Francisco Franco. E miz Genver 1939 ez eas d'an harlu da Vro-C'hall. Pa voe harzet Lluís Companys e miz Here 1940 e teuas da vezañ prezidant ar Generalitat en harlu hag envel a reas Josep Tarradellas da g-*Conseller en Cap* ("kuzulier kentañ", da lavaret eo "ministr kentañ"). Reiñ a reas e zilez eus e bost e 1954 ha mervel a reas d'an 19 a viz Gwengolo 1958 e Saint-Raphaël, en departamant Var.

E 1981 e voe kaset e relegoù da Sant Feliu de Guíxols, ma oa bet ganet, ha beziet e voe en-dro gant ul lid bras.
Tokarn Nijmegen

**Tokarn Nijmegen** zo un tokarn marc'hegiezh roman eus ar 1añ pe eil kantved goude Jezuz-Krist, hag a oa bet kavet en Izelvroioù e-tro 1915, dindan grouan nepell diouzh ar stêr Waal, e-kichen kêr Nijmegen. Seurt tokarnioù a veze douget gant marc'hegien roman eus ar vegenn. Hiziv-an-deiz e c'haller e welet er mirdi Museum Het Valkhof e Nijmegen.
Trahaearn ap Caradog

**Trahaearn ap Caradog** (1044? - 1081) a oa Roue Gwynedd adal 1075 betek e varv e 1081. Ren a rae war Arwystli, ur c'hantrev war an harzoù etre Gwynedd ha Powys. Tamm-ha-tamm e kreskas e c'halloud war hanternoz Kembre.

Mab e oa Trahaearn da Cadog ap Gwyn ha ganet e oa war-dro 1044. Goude marv Bleddyn ap Cynfyn e 1073, ne oa hini ebet eus e vugale a oa kozh a-walc'h da bignat war tron Gwynedd, ha kemeret e voe ar galloud gant Trahaearn ap Caradog, a oa kenderv da v-Bleddyn. Er bloavezh-se ivez e tilestras Gruffudd ap Cynan war Enez Mon, o tont eus Iwerzhon gant un armead. Gant skoazell ar baron norman Robert Rhuddlan e trec'has Trahaearn ha kemer a reas ar galloud e Gwynedd. Tabut a voe avat etre an armead Iwerzhoniz ha Kembreiz Llŷn, ha kement-se a roas tro da Drahaearn da faezhañ Gruffudd en Emgann Bron yr Erw ha da lakaat anezhañ da dec'hout da Iwerzhon.

Ren a reas Trahaearn war Gwynedd betek 1081, pa zistroas Gruffudd ap Cynan da Gembre gant un armead Iwerzhoniz ha Daned, ober emglev gant Rhys ap Tewdwr, roue Deheubarth, hag a oa bet skarzhet eus e rouantelezh gant Caradog ap Gruffudd eus Morgannwg. Emglev a reas Trahaearn gant Caradog ap Gruffydd, met trec'het e voe en Emgann Mynydd Carn, en hanternoz da Dyddewi, ha lazhet e voe Trahaearn ha Caradog. Trec'h e oa Gruffudd ha mont a reas da roue e Gwynedd. Rhys ap Tewdwr, eñ, a bignas en-dro war dron Rouantelezh Deheubarth.
Supernatural (stirad skinwel)

***Supernatural*** zo ur stirad skinwel spont ha moliac'h stadunanat. Savet eo bet gant Eric Kripke. D'an 13 a viz Gwengolo 2005 e voe skignet al lodenn gentañ gant The WB, ha diouzhtu e troas d'ul lodenn eus programmadur ar chadenn The CW.
Ar stirad a ro tro da heuliañ buhez ar vreudeur Winchester a vez o chaseal euzhviled, tasmantoù ha boudoù dreistordinal ; Jared Padalecki a c'hoari Sam Winchester ha Jensen Ackles eo Dean Winchester. Stourm a ra ar vreudeur evit difenn Mab-den rak an nerzhioù fall.

Produet eo ar stirad gant Warner Bros. Television ha Wonderland Sound and Vision ; McG, Robert Singer, Phil Sgriccia, Sera Gamble, Jeremy Carver, John Shiban, Ben Edlund hag Adam Glass o deus sikouret Kripke er broduerezh. Ar penn produer ha rener Kim Manners zo marvet diwar krign-bev ar skevent e-kerzh produiñ ar pevare koulzad.

Ar stirad skinwel a zo filmet e Vancouver, British Columbia ha war an tro-wardroioù. Bez e oa bet kroget ar seveniñ e-pad tost dek vloaz a-raok ma vije kroget gant ar filmañ. Ar c'hrouer Kripke a oa bet o klask un istor diazez e-pad bloavezhioù. Al lodenn pilot a oa bet arvestet gant e-tro 5,69 milion a arvesterien. Notenniñ ar peder lodenn gentañ en devoa roet c'hoant da The WB da brenañ ur c'houlzad a-bezh. Da gentañ holl e oa bet soñjet gant Kripke da gaout tri c'houlzad met a-benn ar fin e voe kendalc'het gant ar soñj kaout pemp. Ar pempvet lodenn a echue gant an istor diazez. Ar stirad skinwel a zo kendalc'het goude-se gant koulzadoù lies. Evit skrivañ ar senario e voe skrivagnerien nevez evel Sera Gamble, Jeremy Carver, Robert Singer hag Andrew Dabb.

Lodenn ziwezhañ ar stirad a zo bet skignet d'an 19 a viz Du 2020, goude 327 lodenn skignet en holl ledet war 15 koulzad.
## Aktourien

Jared Padalecki Comic-Con 2012.jpg|Jared Padalecki evit Sam Winchester
Jensen Ackles (35444313103).jpg|Jensen Ackles evit Dean Winchester.
Misha Collins SDCC 2013.jpg|Misha Collins evit Castiel.
Mark A. Sheppard by Gage Skidmore.jpg|Mark Sheppard evit Crowley (an diaoul).
Jim Beaver Phoenix Comicon May 2015.jpg|Jim Beaver evit Bobby Singer.


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ''Supernatural''
* ''Supernatural'' war IMDB
Bitterne

**Bitterne** zo ur c'harter e reter kêr ha porzh Southampton, e su Bro-Saoz. Gwechall e oa ur porzh-mor ha kêr roman, anvet **Clausentum**.

## Anv
### Hensaozneg
Dont a rafe an anv *Bitterne* eus ar gerioù hensaoznek *byht* hag *ærn* (hag a vefe neuze *ti e-kichen ar pleg*, ur pleg eus ar stêr Itchen. Un displegadenn all zo : *bita ærn*, a vefe "ti ar gweskennoù". Pe unan all c'hoazh : diwar anv ar maner *Bitterne Manor House*. En  e veze skrivet * Byterne*.

### Latin
Anv ar gêr roman a gaver meneget en Itinerarium Antonini 4781 (Iter VII) : *Clausentum*
Diasur eo an dalvoudegezh anezhañ :
- evit *clau-* : pe diwar **clav-is* = alc'hwez, pe diwar **kleu-* = klevout
- evit *-sent-um* : heñvel ouzh ar ger *sent-* = hent.

Ur sell war ar gartenn a ro da soñjal e vije bet *Clausentum* ur porzh evit kêr *Venta Belgarum* (Winchester, da lavarout un alc'hwez war ar mor.

## Douaroniezh

|
|Ordnance Survey. Roman Britain

## Notennoù
PlayerUnknown's Battlegrounds

**PlayerUnknown's Battlegrounds** (**PUBG**) zo ur c'hoari tenn trede sell liesc'hoarier enlinenn savet hag embannet gant PUBG Studios, ur skourr d'an embanner sukorean Krafton. Ar c'hoari a zo diazezet war modoù c'hoari lies savet gant Brendan "PlayerUnknown" Greene evit c'hoarioù all. Awen ar modoù a oa bet ar film Battle Royale. Deuet eo da vezañ ur c'hoari e-unan renet gant Greene. Er c'hoari, betek kant c'hoarier a vez harzlammet war un enezenn ha rediet eo kavout armoù ha dafar a-benn lazhañ ar c'hoarierien all betek bezañ an hini bev nemetañ. Ar zonenn lec'h ma c'hell stourm ar c'hoarierien a ya war strisaat a-fed ma dremen an amzer, o rediañ ar c'hoarierien da vont ouzh ar stourm muioc'h-muiañ.

## Gwerzhadennoù
Battlegrounds en doa rastellet 11 milion $ e-pad ar c'hentañ tri devezh ma oa bet lakaet e gwerzh dre ar stumm Windows early access.

E-pad an eil sizhun a viz Ebrel 2017, ar c'hoari a oa bet gwerzhet muioc'h evit ur milion kopienn, gant d'an uhelañ 89 000 c'hoarier war ar memes-tro.
Mor Sulu

**Mor Sulu** (e tagalog *Dagat Sulu*, e saozneg *Sulu Sea*, e malezeg *Laut Sulu*) zo ur mor bihan e reter ar Meurvor Habask, dezhañ ur gorread 348 000 km². Emañ e mervent enezeg Filipinez ha dispartiet eo diouzh Mor Su Sina er gwalarn gant Palawan, ha diouzh Mor Sulawesi er gevred gant enezeg Sulu. Er mervent emañ Borneo hag er biz emañ Visayas.
Juan Ponce de León

**Juan Ponce de León** (ganet war-dro 1460 e Santervas de Campos, proviñs Valladolid ; marv e miz Gouere 1521 e La Habana, e Kuba) a oa ur c'honkistador spagnol.

Goude kemeret perzh er brezel a-enep Emirelezh Granada ez eas d'ar Bed Nevez hag en em staliañ en Hispaniola. E 1508 e voe roet kefridi dezhañ gan ar roue Fernando II Aragon da vont da ergerzhet enez Puerto Rico hag a oa anvet enez San Juan Bautista da neuze. Mont a reas Ponce de León kuit diouzh Hispaniola d'an 12 a viz Goeure 1508 ha dilestrañ a reas war an enezenn e Bae San Juan, nepell diouzh al lec'h m'emañ kêr San Juan bremañ. E diabarzh an enezenn e savas Ponce de León an diazezadenn spagnol gentañ. E 1509 e tistroas da Hispaniola, kontañ a reas e veaj hag anvet e voe da c'houarnour enez "San Juan Bautista" gant ar roue. Mont a reas d’an enezenn en-dro, gant e wreg hag e vugale.

Klevet e voe ar gant Spagnoliz ar vrud a rede penaos e oa inizi all pelloc’h, er gwalarn da Hispaniola. Urzh a roas ar roue da b- Ponce de León da vont da glask an inizi-se, e 1512. D’ar 27 a viz Meurzh 1513 e tizhas aod reter Florida gant tri lestr, ha soñjal a reas e oa un enezenn. Kontañ a reer e voe kavet ar Gulf Stream gantañ e 1513, met merzet e oa bet ar froud-se gant ur merdeer all, Antón de Alaminos. 

E 1514 e resevas aotre da drevadenniñ "enezenn Florida". Met n’eo nemet e 1521 ez eas di en-dro, gant 200 den ar wech-mañ ha ganto chatal, kezeg ha peadra da labourat an douar. Dilestrañ a reas war aod kornaoueg Florida d’an 2 a viz Ebrel 1521 hag embann e oa un douar spagnol.
Taget e voent gant Amerindianed ha gloazet e voe Ponce de León e-pad an argadenn. Distreiñ a reas da Guba ha mervel eno. Beziet e voe e San Juan hag emañ e relegoù bremañ en iliz-veur San Juan Bautista eno.

Div gêr, an eil e Florida, Ponce de Leon, hag eben e Puerto Rico, Ponce, zo bet anvet evel-se en enor dezhañ.
Juan Ponce

**Juan Ponce** zo anv meur a zen.

## Tud
* Juan Ponce de Cabrera (marvet e 1328), aotrou Cabra ha diskennad da Alfonso IX León.
* Juan Ponce de León (marvet e 1367), aotrou Marchena ha kar da Juan Ponce de Cabrera.
* Juan Ponce de León (c.1460-1521), konkistador spagnol a zizoloas Florida, kentañ gouarnour Puerto Rico.
* Juan Ponce de León y Encina (1861-1936), gwiraour spagnol drouklazhet e deroù Brezel Spagn.
* Juan Ponce de León Cabello (1901-1936), ofiser falangista.
* Juan Ponce Enrile (1924), politikour filipinat.
* Juan Ignacio Ponce Guardiola (1965), politikour spagnol.
Mimi Fariña

**Mimi Baez Fariña** (ganet *Margarita Mimi Baez*, 1945 – 2001) a oa ur ganerez hag un emsaverez stadunanat. Merc'h e oa d'ar fizikour Albert Baez ha c'hoar da Joan Baez.

En 1963, d'he 17 vloaz, e oa dimezet e Pariz d'ar romantour Richard Fariña. Meur a albom folk o deus bet graet, en o zouez *Celebrations for a Grey Day* e 1965, ha *Reflections in a Crystal Wind* e 1966. E miz Ebrel 1966 e voe lazhet Richard Fariña en ur gwallzarvoud.

Addimeziñ a reas Mimi e Gwengolo 1968 da Milan Melvin e-kerzh ar *Big Sur Folk Festival*. Derc'hel a reas da seniñ ha da sonrollañ pladennoù, ha da ober troadoù kanañ gant he c'hoar Joan hag ar c'haner folk Tom Jans.

En 1974 e voe savet *Bread and Roses* gant Mimi Fariña : honnezh a oa ur gevredigezh evit degas sonerezh d'an ospitalioù ha toulloù-bac'h.

Mervel a reas e 2001, en Kalifornia da 56 vloaz, gant ar c'hrign-bev.

## He fladennoù
*1965: Celebrations for a Grey Day con Richard Fariña, Vanguard Records
*1966: Reflections in a Crystal Wind con Richard Fariña, Vanguard Records
*1968: Memories with Richard Fariña, Vanguard Records
*1971: Take Heart con Tom Jans A&M Records
*1985: Mimi Farina Solo Rounder Records
*2001: The Complete Vanguard Recordings con Richard Fariña, Vanguard Records

## Gwivanoù
* https://web.archive.org/web/20220121144612/http://www.richardandmimi.com/ Richard ha Mimi Fariña 
* http://www.breadandroses.org *Bread and Roses*
*Mimi Farina e Find-A-Grave
*Mimi Fariña ha Joan Baez
2003 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2002 e Breizh - **2003 e Breizh** - 2004 e Breizh

2003 e Breizh

## Darvoudoù

## [[:Rummad:Marvioù 2003|Marvioù]]
*Polig Montjarret

__NOTOC__
1992 e Breizh

## Darvoudoù
*Gouere : kentañ Gouelioù ar mor e Brest (Brest 92).
*Digoradur ar skourr eus Skol-veur Breizh-Izel e Kemper.
* Gouere : deroù ar strollad sonerien Red Cardell e Kemper.

## [[:Rummad:Marvioù 1992|Marvioù]]
*Frañsez Kervella
*Henri Queffélec

__NOTOC__
Coquet (stêr)

Ar stêr **Coquet** (distaget [] e saozneg) zo ur stêr eus hanternoz Bro-Saoz, a red dre gontelezh Northumberland hag en em daol e Mor an Hanternoz.
Eieniñ a ra e Torgennoù Cheviot, redek war-zu ar reter a-hed 64&nbsp;km hag en em deurel er mor e-kichen Amble, goude tremen hebiou kastell Warkworth.

## An anv
Meneg a gaver eus ar stêr-se en Henamzer :
* Dizanv Ravenna 10745 : **Coccimeda / Cocuneda / Cocenneda**
Hervez Rivet & Smith e vefe savet an anv-se gant an elfennoù **cocco-* (= liv ruz) ha *-veda* (= doare). Talvezout a rafe an anv kement hag "ar stêr ruz", abalamour da boultr porfir a gaver e menezioù Cheviot.

## Notennoù
Kroaz Du

Ar **Groaz Du** zo anv unan eus bannieloù Breizh. Implijet e oa dreist-holl da vare Dugelezh Breizh, ha goude-se war vor.
## Doareoù istorel

Banner of the Breton French.svg|Banniel implijet e-pad Emgann an Tregont e 1351
Breton Army Flag and Ensign (14th-16th Centuries).svg|Doare krennamzerel
Banniel Breizh 2.3.svg|Kroaz du doare ar 
Banniel Breizh 3.1.svg|Banniel Amiraliezh Breizh

## Abaoe an XXvet kantved

Bezen Perrot flag.svg|Banniel ar Bezen Perrot
Banniel Breizh 2.7.svg|Banniel ar Bleun-Brug
Banniel Enez Sun.svg|Enez Sun
Banniel Gwenrann.svg|Gwenrann
Drapeau de Saint-Nazaire.svg|Sant-Nazer
Pavillon de Nantes (20è siècle).svg|Naoned
Pavillon du Pays de Retz.svg|Bro-Raez


## Gwelet ivez
* Roll bannieloù Breizh
Don Imus

**Jonathan Donald Imus**, pe **Don Imus**, bet ganet e Riverside (Kalifornia), e Stadoù-Unanet Amerika, d'an 23 a viz Gouere 1940 - 2019, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
GamesPlanet

**Gamesplanet** zo ul lec'hienn internet a ro tro da brenañ ha pellkargañ choarioù video. Krouet eo bet gant an embregerezh Metaboli e Meurzh 2007. Implijet e vez dreist-holl gant tud eus Bro-C'hall, Alamagn hag ar Rouantelezh-Unanet. Al lec'hienn Gamesplanet.com a servij dreist-holl da brenañ ha pellkargañ c'hoarioù video war ar savennoù Mac, PC Windows ha Linux.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Macintosh

Ar **Macintosh** (**Mac** nemetken abaoe 1998) zo ur familh urzhiataerioù personel ijinet, savet ha gwerzhet gant Apple Inc. abaoe Genver 1984. Ar Macintosh kentañ a oa bet ar c'hentañ urzhiataer evit an holl gant un etrefas grafik gant ar skramm hag ul logodenn. Apple en doa gwerzhet ar Macintosh war ar memes tro hag ar familh urzhiataerioù brudet Apple II e-pad dek vloaz a-raok ma vefe paouezet ar gwerzh e 1993.


ImageSize=width:270 height:400
PlotArea=left:60 bottom:51 top:10 right:16
AlignBars=justify
Period=from:0 till:25
TimeAxis=orientation:horizontal

Colors=
 id:gray value:gray(0.5)
 id:line1 value:gray(0.9)
 id:line2 value:gray(0.7)

ScaleMajor=unit:year increment:25 start:0 gridcolor:line2
ScaleMinor=unit:year increment:25 start:0 gridcolor:line1

BarData=
 bar:1998 text:1998
 bar:1999 text:1999
 bar:2000 text:2000
 bar:2001 text:2001
 bar:2002 text:2002
 bar:2003 text:2003
 bar:2004 text:2004
 bar:2005 text:2005
 bar:2006 text:2006
 bar:2007 text:2007
 bar:2008 text:2008
 bar:2009 text:2009
 bar:2010 text:2010
 bar:2011 text:2011
 bar:2012 text:2012
 bar:2013 text:2013
 bar:2014 text:2014
 bar:2015 text:2015
 bar:2016 text:2016
 bar:2017 text:2017
 

PlotData=
 color:tan1 width:10

 bar:1998 from:start till:2.90000 text:2.9 milion
 bar:1999 from:start till:2.80000 text:2.8 milion
 bar:2000 from:start till:3.40000 text:3.4 milion
 bar:2001 from:start till:4.600000 text:4.6 milion
 bar:2002 from:start till:3.100000 text:3.1 milion
 bar:2003 from:start till:3.01000 text:3.01 milion
 bar:2004 from:start till:3.29000 text:3.29 milion
 bar:2005 from:start till:4.530000 text:4.53 milion
 bar:2006 from:start till:5.30000 text:5.3 milion
 bar:2007 from:start till:7.050000 text:7.05 milion
 bar:2008 from:start till:9.720000 text:9.72 milion
 bar:2009 from:start till:10.40000 text:10.4 milion
 bar:2010 from:start till:13.660000 text:13.66 milion
 bar:2011 from:start till:16.7400000 text:16.74 milion
 bar:2012 from:start till:18.1600000 text:18.16 milion
 bar:2013 from:start till:16.340000 text:16.34 milion
 bar:2014 from:start till:18.910000 text:18.91 milion
 bar:2015 from:start till:20.590000 text:20.59 milion
 bar:2016 from:start till:18.480000 text:18.48 milion
 bar:2017 from:start till:19.250000 text:19.25 milion
 

TextData=
 pos:(70,20) textcolor:blue fontsize:S text:Gwerzhadennoù bedel ar Mac gant Apple
TextData=
 pos:(70,5) textcolor:blue fontsize:S text:(1998 – 2017)
John Isner

**John Isner** a zo ganet d'ar 26 a viz Ebrel 1985 e Greensboro, er Stadoù-Unanet. Ur c'hoarier tennis a-vicher eo abaoe 2007. Gounezet en deus 12 titl en ATP ha kollet 12 gourfenn gant tri er *Masters 1000* : en Indian Wells e 2012  ez a war goll a-enep da Roger Federer, e Cincinnati en 2013 e koll ar wech-mañ a-enep da Rafael Nadal hag evit echuiñ en Pariz evit tournamant Bercy e koll a-enep d'ar skosad Andy Murray. Gounezet en deus e *Masters 1000* kentañ en Indian Wells e 2018.

En un tournamant Shelem bras, an disoc'h gwellañ en defe graet a oa en 2011 e-pad an US Open e kollas **John Isner**, er c'hard gourfenn, a-enep da Andy Murray.

Lesanvet Ivo Karlović evit e servij hag a zo e du kreñv brasañ. Unan eus ar c'hoarierien a-vicher brasañ eo (2,08 m ha 108 kg).

E miz Ebrel 2018, ez eo lavaret gant an ATP ez eo an eil servijer gwellañ a zo bet a-viskoazh, gant 68,8% a servijoù kentañ deuet a-benn, 80% a boentoù gounezet war ar volotenn gentañ, muioc'h eget 90% a c'hoarioù da servijiñ gounezet hag 17,5 aces a-geidenn dre vatch.

Ar servij gant ar muiañ a dizh en defe graet a oa e 253&nbsp;km/h (trede servij buanañ a-viskoazh).

En doubl eo deuet a-benn da gaout 5 titl gant daou Masters 1000, e Roma en 2011 hag e Shanghai en 2016.

E-pad tournamant Wimbledon 2010 en doa gounezet ar match hirañ en istor an tennis a-enep ar Gall Nicolas Mahut.

Gourdonet eo bet gant Justin Gimelstob etre 2014 ha 2016.

## Dave ha notennoù
Battle Royale (manga)

**Battle Royale** (japaneg: バトル・ロワイアル Hepburn: Batoru Rowaiaru) zo un heuliad manga japanek skrivet gant Koushun Takami ha treset gant Masayuki Taguchi. Diazezet eo war ar romant gant ar memes anv gant Takami. Kontañ a ra istor ur c'hlasad skolajidi a vez kaset dre rediñ war un enezenn ha rediet da emlazhañ betek na chomfe nemet unan anezho bev. Embannet eo bet dre lodennoù gant Akita Shoten e Young Champion etre 2000 ha 2005. Goude-se e voe embannet stumm un heuliad pemzek levrenn manga. Abaoe ez eus bet embannet stummoù ispisial d'an embannadur evel an hini Battle Royale - Perfect Edition.
Lea Martini

**Lea Martini**, pe **Lucia François** hervez he gwir anv, ganet e Praha d'an 9 a viz Here 1973, a oa un aktourez pornografek tchek. Choariet he deus er film *La Comtesse Gamiani* diwar Gamiani, ur romant gant Alfred de Musset en XIXvet kantved.

## Liammoù diavaez