Die Brücke

**Die Brücke** (**Ar pont**) a oa ur strollad arzourien alaman savet e Dresden e 1905. E-touez krouerien ar strollad e oa Fritz Bleyl, Erich Heckel, Ernst Ludwig Kirchner ha Karl Schmidt-Rottluff. Goude-se e voe izili all : Emil Nolde, Max Pechstein hag Otto Mueller. Bras e voe levezon *Die Brücke* war emdroadur an arz modern en  kantved, ha diwarnañ e tiwanas an eztaolouriezh.

## Istor
Savet e voe *Die Brücke* e 1905 gant pevar studier war an arkitektouriezh : Fritz Bleyl (1880-1966), Erich Heckel (1883-1970), Ernst Ludwig Kirchner (1880-1938) ha Karl Schmidt-Rottluff (1884-1976). Kejañ a rejont e *Königliche Technische Hochschule* Dresden, ma studie Kirchner ha Bleyl abaoe 1901 ha ma oant deuet da vezañ mignoned. Divizout a raent war an arzoù hag e studijont ivez an natur. Boutin e oa o mennozhioù war veur a dachenn. Kirchner a gendalc'has gant e studioù e München e 1903-1904 hag e tistroas da Dresden e 1905 a-benn tapout e ziplom. . Ouzhpenn an arkitektouriezh e veze desket an tresañ, ar perspektiverezh hag istor an arzoù.

Fellout a rae da izili *Die Brücke* tremen dreist d'an arz akademiek hengounel ha kavout un doare nevez da ezteurel hag a vefe evel ur pont etre an amzer-dremenet hag an amzer-vremañ (sed orin an anv). Dedennet e oant gant arzourien an amzer-dremenet evel Albrecht Dürer, Matthias Grünewald ha Lucas Cranach gozh, koulz ha gant luskadoù rakward etrebroadel o amzer. Da ziskouez o liamm ouzh arz hengounel Alamagn e stagjont en-dro gant teknikoù kozh evel ar c'hoadengraviñ. Diazezet e oa stil arzourien ar strollad war implij livioù flamm, skeudennoù rust ha levezon an arz kentidik.Da gentañ e savjont oberennoù war dem ar vuhez e kêr. Goude-se ec'h aozas Müller beajoù da su Alamagn hag e savjont oberennoù ma tiskouezent tud en o noazh ha gweledvaoù. Ouzhpenn sevel koadengravadurioù ec'h ijinjont al linoengraviñ.

Izili gentañ ar strollad en em stalias en ur c'harter eus Dresden ma oa micherourien, rak fellout a rae dezho en em zizober diouzh o endro bourc'hiz. Erich Heckel a gavas ur gigerezh er *Berlinerstrasse* e Friedrichstadt, hag e voe lakaet da stal-labour.

Stal-labour Kirchner a zeuas da vezañ ul lec'h ma veze diskaret ar boazioù sokial : darrempredoù-korf dibad a veze, hag alies e veze an dud en o noazh. Aozet e veze prantadoù tresañ tud en o noazh ma kemer eperzh holl izili ar strollad. N'eo ket patromoù a-vicher a zeue, met tud a anavezent: an drummded eo a glaskent. Bleyl a venegas ur plac'h 15 vloaz anvet Isabella, hag a oa amezegez dezho evel *un den buhezek, laouen ha krofet-brav, hep an distummadurioù degaset gant giz ar gwiskañ rokedennoù. Klotañ a rae mat-tre gant hon ezhommoù arzel."

Savet e voe ur manifesto (savet gant Kirchner dreist-holl) gant ar strollad. Engravet e voe er c'hoad. Ennañ ec'h embannent e oa ur remziad nevez "a felle dezhañ bezañ dieub en e arz hag en e vuhez, distag diouzh an nerzhioù kozh ha diazezet."

E miz Gwengolo hag e miz Here [[1906]] e voe aozet diskouezadeg kentañ ar strollad e diskouezva K.F.M. Seifert and Co. e Dresden. Merc'hed en o noazh eo a oa an tem pennañ.

[[Emil Nolde]] (1867-1956) ha [[Max Pechstein]] (1881-1955) az eas er strollad e [[1906]]. Bleyl a zimezas e 1907 ha da-heul e kuitaas ar strollad. [[Otto Mueller]] (1874-1930) az eas er strollad e [[1910]].

 
Etre [[1907]] ha [[1911]] ez eas izili *Die Brücke* da gas o hañvezhioù e-kostez lennoù [[Moritzburg]] war enezenn [[Fehmarn]]. E [[1911]] e tilojas Kirchner da v[[Berlin]], ma savas ur skol-arzoù prevez anvet MIUM-Institut, asambles gant [[Max Pechstein]]. Fellout a rae dezho aozañ ar "Moderner Unterricht im Malen" (kelenn modern an arzoù). Ne rejont ket berzh ha serret e voe ar skol bloaz goude.

E [[1913]] e skrivas Kirchner *Chronik der Brücke* ha divodet e voe ar strollad.

Ur strollad warlerc'hiad, anvet [[Dresdner Sezession]], a voe krouet e [[1919]]. Ennañ e oa al livour [[Conrad Felixmüller]].
*Die Brücke* a voe unan eus an daou strollad arzourien alaman ma voe diazezet an [[eztaolouriezh]], an eil hini o vezañ [[Der Blaue Reiter]] savet e [[München]] e [[1911]].

== Notennoù ==


== Liammoù diavaez ==
* [http://www.bruecke-museum.de/ Lec'hienn ar Brücke-Museum]
* [http://www.moma.org/exhibitions/2002/brucke/ Oberennoù arzourien Die Brücke er MoMa]
* [http://www.signandsight.com/features/216.html *"Hottentots in tails"''] istor Die Brücke gant Christian Saehrendt