open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pierrette Kermoal

**Pierrette Kermoal** zo ur skrivagnerez, ur skridvarnerez hag un embannerez vrezhonek, bet ganet e 1942.  

## He buhez
Ganet eo e Bergerac, e departamant Dordogne. Bevet he deus e Brest ha skoliataet eo bet eno betek ar c'hlas Lizhiri Uhelañ (Lettres supérieures). Aet eo da genderc'hel studioù Lizhiri e skol-veur Roazhon. Desket he deus brezhoneg e Kelc'h Debauvais war un dro. Perzh he deus kemeret e SADED hag ESB. Kelennerez eo bet war al lennegezh c'hallek, al latin hag ar gresianeg e Roazhon. 
Ganti eo bet krouet ar gelaouenn lennegel Aber hag an ti-embann gant ar memes anv. Perzh he deus kemeret e bodad-lenn Kemper ha da bodadoù-lenn all.

## Hec'h atapioù
Troet eo he spered war du lennegezh ar bed hag hini savet e brezhoneg hag e pleustr war tachenn ar skridvarnerezh vrezhonek hag ez eo ar skridvarnerez n'eus ket he far ganti. Pleustret he deus kalz war oberennoù Kervarker, Yann-Ber Kalloc'h, Tangi Malmanche ha Roparz Hemon. Kavout a ra dezhi eo a-bouez bras ivez, re Ronan Huon, Goulc'han Kervella, Jorj Abherve-Gwegen ha Paskal Tabuteau. Skrivañ ha studiañ ar brezhoneg klasel eo he fal.

## Menegadurioù
"*Va labour e brezhoneg a ran e sell an dazout* [sic]. *Ur glaoustre eo, sur, met al lennegezh,—- hag ar c'hrouin, en un doare hollek — zo sichenn buhez ur vroad : mar bez freuzet pep tra, mar chom an arz hag al lennegezh, e c'heller o sevel bepred.*"
(En ur c'hrouiñ Aber) "*e felle din digeriñ hentoù nevez d'hon lennegezh o sankañ adarre en henvoazelezh, hag er [[rannyezh]]où, pe zoken, en isrannyezhoù.*"

## Oberennoù
### Oberennoù faltazi
* *Skleur en noz*, teskad danevelloù, Aber, 2006
* *Huñvre d'an Hollsent*, danevell e meur a zaolenn, Aber, 2008
* *War an treuzoù*, danevelloù, Aber, 2011
* *Sklisennoù*, Aber, 2017
Meur a zanevell e kelaouennoù Preder, Al Liamm hag Aber.

### Oberennoù skridvarnerezh
* *Eus Gwarizi vras Emer da vMari-Vorgan*: Kentañ studiadenn war oberennoù Roparz Hemon (in *[[Preder]]*, Kaier 91 - Genver 1967. 59 p. liesskrivet)
* *A-youl ar gwent*, ur studiadenn diwar-benn barzhonegoù Roparz Hemon, Aber.
* *Un ene tan* : Studi personelezh hag oberenn Roparz Hemon, Aber, 2002)
* *Liorzh al lennegezh* : Arnodskridoù, Aber 2006)
* *Dre lennegezhioù ar bed*, e kenlabour, Aber, 2008
* *Lennegezh Vreizh o tiwanañ (Levrenn I)*, Aber, 2021), 190 p. ISBN978-2-916845-54-8

### Troidigezhioù
*Saint-John Perse. *Skeudennoù da Gruzoe*. *In* : Aber, 2000
*Marie de France. *Ar gwezvoud*, *Lanval*, *Gigemar*..., kontadennoù. *In* : Aber. 2001-2002
*Saint-Exupéry, Antoine de. *[[Ar Priñs Bihan|Ar Priñs bihan]]*. Embannadurioù Preder, emb. e 1974 evit ar wech kentañ. Adembannet gant Aber, 2004
*Borda, Itxaro. *I walk the line*. *In* : Aber, 2005
*Manciet, Bernard. *Marvailh Gernika*. *In* : *Aber*, 2006
*Tangi Malmanche, *Kou ar Vran*, Aber, 2018
*Gunnar Gunnarsson, *Pirc'hirin ar menez*, Aber, 2022

## Levrlennadur
* Un emgav gant… Pierrette Kermoal, In : *Ya!*, n° 783, 12 Even (Mezheven) 2020

## Ereoù diavaez
* Load ar skrivagnerez
* He fennadoù e-barzh Al Liamm

## Notenn
Konan IV

Dug Breizh e oa **Konan IV** (war-dro 1138 - 1171). Mab e oa da Alan an Du, kont Gwengamp ha kont Richmond, ha d'e bried Berta Breizh, merc'h Konan III, dug Breizh, ha Dugez Breizh.
A-raok mervel en doa disheriet an dug Konan III e vab Hoel e 1148. Ha Konan IV a oa deuet da vezañ dug Breizh.
## Kont ha dug
Kont Richmond e voe adal 1146 betek e varv e 1171, ha dug Breizh etre 1156ha 1166. 

E 1166 e rankas dilezel ar gurunenn en erbed e verc'h Konstanza hag Herri II, roue Bro-Saoz a lakaas e vab, Jafrez II war an tron. 

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas Konan IV da Margaret of Huntingdon (Dukez Breizh) (1145–1201), merc'h da Henry, Kont Northumbria, ha da Ada de Warenne. 

Ur verc'h o doa, Konstanza, a voe dugez Breizh.
Sergei Tiviakov

**Sergei Tiviakov** (*Сергей Тивяков*, 14 a viz C'hwevrer 1973 e Krasnodar, Rusia) zo ur ur mestrc'hoarier echedoù rusian bet broadet izelvroat.

Mestr Meur Etrebroadel eo, da 2634 e sav e renk Elo.

Kampion an Izelvroioù eo bet e 2007.

## Liammoù diavaez
* e lec'hienn
*  e fichenn FIDE
*  e c'hoari e ''Chess Games''
Annaig Renault

**Annaig Renault** (4 a viz Eost 1946, Neuilly-sur-Seine - 8 a viz Genver 2012, Roazhon) a oa ur skrivagnerez.

## Buhez
He zad a oa eus Treveur (Bro-Sant-Maloù, Aodoù-an-Arvor) hag he mamm eus Brest. Bevet he doa e Pariz betek 1967. Pa oa o chom eno he doa darempredet kreizenn sevenadurel Kêr-Vreizh ha sonet he doa e strollad Telennoù Bleimor. D'an oad a seizh vloaz e oa krog da zeskiñ brezhoneg diwar intrudu he zud. Kendalc'het he doa da zeskiñ ar yezh-mañ a-drugarez da Yann Kerlann ha da c'houde gant stajoù KEAV ha skol-veur Roazhon 2.

Da 20 vloaz e kuitaas Pariz evit dont da Vreizh. Er bloavezhioù 1980 e teuas da vezañ eilrenerez kreizenn sevenadurel La Briantais e Sant-Maloù. Eno e veze aozet kejadegoù gant skrivagnerien hag arzourien ha prederourien ha skiantourien. Hebraeg ar bibl a grogas da zeskiñ eno ivez. Ar studioù-se a badas betek he marv rak ur gredenn gwriziet don enni e oa ar redi da gaout meur a sevenadur, keñveriañ an doareoù all da welout ha da lavarout ar bed.

D'an 8 a viz Genver 2012 ez eas d'an anaon diwar un SLA (*Sclérose Latérale Amyotrophique* - kleñved Charcot). Douaret eo bet e Bered ar Reter Roazhon.

## Oberenn
Goude bezañ echuet he studioù e rann ar brezhoneg e skol-veur Roazhon 2 ec'h embannas barzhonegoù hag e savas ur bern pennadoù skridvarnerezh.

E 1995 ec'h embannas ar c'hentañ romant brezhonek skrivet gant ur vaouez: *Dec'h zo re bell dija*. Eilrenerez Skol-Uhel ar Vro e voe. E 2002 he doa savet un dezenn diwar-benn *hentoù an Denelezh en oberenn [[Maodez Glanndour]]* dindan renerezh Yann-Bêr Piriou. 

Lakaet eo bet da skrivagnerez neoklasel e Lennegezh ar brezhoneg en  gant Frañsez Favereau. D'an 9 a viz Eost 2010 e oa bet degemeret en Urzh an Erminig evit he labour.

Ar Priz Pêr Roy hag Imram he doa bet evit he levrioù, romantoù ha barzhonegoù. Meur a zanevell a zo bet lakaet e kembraeg gant Rhisiart Hincks eus skol-veur Aberystwyth.

## Oberennoù
### Levrioù
* *Barzhonegoù* (barzhonegoù, 1985 
* *Planedennoù* (danevelloù, 1989, 
* *Dec’h ’zo re bell dija* (romant), 1996, ti-embann Skrid Mouladurioù Hor Yezh 
* *Prof Nedeleg Lomig* (kontadenn evit ar vugale), 1999, e ti-embann An Here 
* *Carnet de voyage*, Coop Breizh, Spézet, 2004,  
* *Dremm ar vamm*, Keit Vimp Bev, Priz ar Yaouankiz, 2006, 
* *Komzoù bev*, diwar he zezenn a-zivout Maodez Glanndour e ti-embann Mouladurioù Hor Yezh, 2008, 
* Un danevell e-barzh *Tan ha skorn an noz* (dastumad danevelloù), An Alarc'h Embannadurioù, 2009 
* *Le dieu vagabond* (romant), Diabase, 2010 
* *je sais la vie brûlante*, livadurioù gant Yves Grandjean, skridoù gant Annaig Renault, 2011, 
* *Gant ma tavo gwad an noz*, livadurioù gant Yves Grandjean, skridoù gant Annaig Renault, 2011, 

### A bep seurt
*"Ar Rannoù", *[[Al Liamm]]*, niv. 260-261, 1990 (danevell)

### Skridvarnerezh
*"V. S. Naipaul, skrivagner saoz", *[[Al Liamm]]*, niv. 239, 1986

## Liamm diavaez
*Video kinnig Skol-Uhel ar Vro
Melia

**Melia** a oa un nimfenn, unan eus merc'hed Okeanos, a vez graet ar *Meliae* anezho. Dimeziñ a reas gant he breur, an doue-stêr Inac'hos. Genel a rejont Io, Foroneüs, unan eus roueed mojennel Argos, Aigialeüs pe Pegeüs, unan eus roueed Arkadia.

En istorioù arall e oa mamm da Amykos, ha Poseidon an tad. Hervez *[[Theogonia]]* ar barzh Hesiodos e voe ganet ar Meliai eus takennoù gwad Ouranos pa voe spazhet gant e vab Kronos.

## Hag ivez
Anv ur gêriadenn e gevred Hellaz eo ivez.
Nimfezed

An **nimfenned** pe **nimfezed** (henc'hresianeg : νύμφη, *nýmphē*) eo an anv hollek a rae tud Henc'hres eus doueezed an natur, ar mor, an dour, ar c'hoadoù, ar menezioù, ar saonennoù, ar reier, ar c'hevioù. Merc'hed yaouank eus ar re gaerañ e oant, atav noazh pe hanter diwisk, merc'hed da Zeus pe da Ouranos (an Oabl) anezho.

Ganet e oant eus an andonioù a zeue eus ar glav skuilhet gant mestr an doueed.

Stag int ouzh ul lec'h pe un doue bennak (Dionysos, Hermes, Pan) ha pa vez ouzh un doueez e vez kentoc'h ouzh Artemis. Alies e vez satired war o lerc'h.

Alies ivez e vez meneget dimeziñ un nimfenn ha hini ur penn-lignez bennak en deus roet e anv d'ur bobl.

## Perzhioù an nimfezed
Hervez tud Hellaz kozh o devoa galloud da strujusaat dre veskañ an aer hag an dour hag ar c'hoadoù. Madelezhus e oant ouzh an natur hag ouzh an dud. Gwareziñ a raent an dud yaouank a yae da gouronkañ da feunteunioù zo, da vezañ glanaet evit genel bugale.

Perzhioù all o doa c'hoazh : diouganerezed e oant, lavarout a raent d'an dud klañv pe da vat pe da fall e troje o c*hleñved ; gouest e oant da reiñ, d'an dud a eve dour sakr o [[eien]], c'hoant d'ober traoù kaer ha soñjoù uhel ; pareañ a raent kleñvedoù zo gant an dour-se ivez.

Niverus e oant, ha renket e vezont e meur a rumm.
* An [[Nereidezed]] a oa er mor
* An [[Naiadezed]] a oa er stêrioù
* An [[Driadezed]] a oa en [[derv]]ennegi
* An Alseidezed er brouskoadoù
* An [[Oreadezed]] er menezioù
* An [[Hamadriadezed]] er c'hoadoù
* An Napeezed er saonennoù
* Ar [[Melia]]dezed er gwez-[[onn]]

Er mojennoù en o gweler o karout doueed pe tud, o c'henel [[haroz]]ed, hanter doueed, gourdadoù an dud. [[Boudig]]ed an [[Henamzer]] int.

== Livadurioù ==
<gallery mode="packed" heights="180px">

Poussin - Nymphes satyres.jpg|*Nimfezed gant ur satir*, livet gant [[Nicolas Poussin]] (e-tro [[1627]])
Lely, Sir Peter - Nymphs by a Fountain - Google Art Project.jpg|*Nymphs by a Fountain*, gant [[Peter Lely]] (e-tro [[1655]])
Sleepingnymph.jpg|*Nimfenn o kousket ha bugul o sellet*, gant [[Angelica Kauffman]] (e-tro [[1780]])
Francesco Hayez 002.jpg|*Nimfenned*, gant [[Francesco Hayez]] ([[1831]])
</gallery>
<gallery mode="packed" heights="180px">
Carl Spitzweg - Badende Nymphe.jpg|*Nimfenned*, gant [[Carl Spitzweg]] (e-tro [[1855]])
Nymphs Listening To The Songs of Orpheus, by Charles François Jalabert.jpg|*Nimfenned o selaou Orfeüs'', gant Charles François Jalabert (1818–1901)
Jules Joseph Lefebvre - Nymph with morning glory flowers.jpg|Nimfenn bleuniet he fenn, gant Jules Joseph Lefebvre (1834-1912)
Kallisto

Kallisto (Καλλιστώ e henc'hresianeg, diwar καλλίστη "(an hini) vravañ") a oa pe ur verc'h da Lykaon, pe un nimfenn, kompagnunez da Artemis, ha dre se gwerc'hez dre ret.

## Mojenn
Orgediñ outi a reas Zeus un deiz m'he gwelas oc'h ober un diskuizh en ur c'hoad. Diwerc'hezet e voe Kallisto gant Zeus dre widre, gwisket gantañ tres Apollon, pe, hervez mojennoù all, dremm Artemis hec'h-unan (gevelled e oa Apollon hag Artemis). 

Ur pennad goude, echu un hemolc'hadeg ha poent dezho diskuizhañ, setu Artemis hag he gwerc'hezed o vont da gouronkañ. Termal a reas Kallisto da ziwiskañ gant aon da ziskouez e oa dougerez. Ret e oa dezhi avat, ha kompren a reas an doueez e oa bet trubardet. 

Droug a voe en doueez (dre warizi marteze), p'he devoa gwelet e oa brazez he c'hompagnunez. Ma voe troet Kallisto gant Artemis en un arzhez. 

Lod a lavar eo gant Hera, ken gwarizius all, lod a lavar eo gant Zeus, evit he gwareziñ, e voe graet ar c'hemm-se. 

Ur mab he doe Kallisto diwar-lerc'h an nozvezh-se, Arkas e anv, ha dont a reas da vezañ roue Arkadia. Un deiz ma'z edo-eñ o chaseal e c'hoantaas lazhañ un arzhez hag a oa e vamm. Mirout outañ a reas Zeus, pe Artemis gouez da lod. Kaset e voent o-daou, mamm ha mab, d'an oabl, e-lec'h ma splannont o-daou, ar vamm evel Ursa Major (pe ar C'hastell-karr kamm), he mab evel Ursa Minor (ar C'harr-kamm bihan). 

Hervez mojennoù all e vije bet lazhet an arzhez gant ur saezh tennet gant Artemis.

## Karantez
Mojenn Kallisto eo an hini nemeti ma weler ur pennad hoalerezh etre div vaouez e mojennoù Hellaz.
Konan II (dug Breizh)

**Konan II**, dug Breizh, a oa ganet e Roazhon er bloaz 1030, hag a voe dug eus 1040 betek e varv en 1066.

Darn eus roueed ha Duged Breizh o doa komprenet e vije aesoc'h da Vreizh mirout he frankiz ma vije kresket un tamm mat etrezek ar sav-heol. O fal oa eta gounit douar, da vihanañ betek ar stêr Vezven, da lavarout eo betek kêrioù Laval hag Añje. Konan II a voe unan eus ar re-se.

Ne oa nemet tri miz pa varvas Alan III e dad. E vamm, Berta, a renas da gentañ en e lec'h. Met Eozen Pentevr, e eontr, breur Alan, a gemeras ar bugel. Menoz Eozen oa, hep mar, bezañ dug e-unan. Eneberezh tud uhel all, dreist-holl Jafrez kont Roazhon, a viras outañ da gaout e c'hoant. Konan a voe kurunennet e 1048, pa ne oa nemet 8 vloaz.
Ne renas e gwirionez nemet pa voe deuet d'an oad a 15 vloaz echu. Kerkent e rankas ober brezel da Eozen. Hemañ a voe trec'het e 1057. Neuze e voe ret ober brezel da Jafrez, mab Eozen. E 1062 hepken e voe graet ar peoc'h.
Neuze e c'hoarvezas un dra iskis a-walc'h. Gwilherm, dug Normandi, a felle dezhañ bezañ ivez mestr Breizh. Konan, dug Breizh, a felle dezhañ bezañ ivez mestr Normandi. Pa voe gourc'hemennet da Gonan gant Gwilherm dont da douiñ sentidigezh outañ, Konan a roas urzh da Wilherm reiñ dezhañ Bro-Normandi, ha mont kuit da gemer Bro-Saoz ma karje: edo Gwilherm oc'h aozañ an dilestradeg e Bro-Saoz.
Ha Konan da gerzhout diouzhtu betek Dol, a oa dalc'het gant Riwallon, mignon da Wilherm. Gwilherm a zeuas da sikour Riwallon. Konan a gilas. Gwilherm, o krediñ en doa bet aon razañ, a zistroas d'e vro. Ha Konan da zont adarre, da gemer Dol, ha da gas e arme dirak Kastell-Gontier.

## Marv Konan
Hervez ar brud, Gwilherm a gargas un trubard da lakaat kontamm e korn-chase, brid-marc'h ha manegoù Konan. Mervel a reas an dug d'an 11 a viz Kerzu 1066..

Diaes-tre eo krediñ an istorioù-se, ken niverus, a dud kontammet. N'eus forzh penaos, ne vo anavezet ar wirionez biken. Pezh a zo, Konan a oa yaouank-flamm pa varvas.
Er bloaz-se, Gwilherm a zouaras e Bro-Saoz hag a drec'has ar Saozon en Hastings. An huñvre gaer, sevel ur Stad vreizhek bras ha galloudus, a voe diskaret, ha diwar neuze ne voe spi ebet evit Breizh nemet klask tennañ he mad diouzh an tabutoù etre Bro-Saoz ha Bro-C'hall.

## Notennoù ha daveennoù


## Levrlennadur
* Abbé Angot, *Baronnie de Château-Gontier*, 1915 https://web.archive.org/web/20070927215451/http://www.lamayenne.fr/uploadfiles/publications/2075/FR-AD53-BN-0051.pdf.V75.aspx
* André Chédeville & Noël-Yves Tonnerre *La Bretagne féodale XIe-XIIIe siècle*. Ouest-France Université Rennes (1987) .
* Arthur de La Borderie *Histoire de Bretagne*: Tome troisième *Le règne du duc Conan II pages 14-23*. Réédition Joseph Floch Imprimeur Éditeur à Mayenne (1975).
Kaerell

Ar **gaerell** (lesanvet ivez ar **buan**, ar **c'hoantig**, pe **Marc'harid-koant**), (*Mustela nivalis*) zo ur bronneg, ezel bihanañ ar genad *[[Mustela]]*.

## Annez

Bevañ a ra ar gaerell e Norzhamerika, Azia hag Europa (nemet en Iwerzhon). Degaset eo bet da Zeland-Nevez.

Kredet ez eus bet ez ae ar boblañs amerikan d'ober ur spesad distag met dilezet eo bet ar vartezeadenn-se bremañ. He c'havout a reer e pradeier, e strouezhegi ha war vevenn ar c'hoadegi dreist-holl.

## Doareoù pennañ

Ul loen moan lostek dezhañ pavioù berr eo ar gaerell evel an holl izili eus kerentiad ar mustelideged, ar pezh a ro tro dezhi da heuliañ he freizhoù en o douarenn. Sklaeroc'h eo he blevenn eget hini izili all he genad ha gwenn eo he c'hof. Er rannvroioù yen e c'hell mont da wenn penn da benn. Ne'z a ket en tu all da 23 cm.

#### Magadurezh
Logod a ya d'ober ar pep brasañ eus he boued (war dro 350 bep bloaz) met pa gav un neizhiad gedon bihan, n'eo ket evit mirout da lazhañ ha da zebriñ anezho.

## Emzalc'h

En hec'h-unan e vev ar gaerell en diavaez eus ar c'houlz embarañ. Gallout a ra ar parezed genel meur a wech bep bloaz pa vez trawalc'h a voued. Hemolc'hiñ a ra ar gaerell preizhoù kalz brasoc'h egeti, evel ar c'honikled.

## Liammoù diavaez

Ar gaerell war Animal diversity Web
Eusko Alkartasuna

**Eusko Alkartasuna** a zo ur strollad broadelour euskarat eus an tu-kleiz hag a glask gounit frankiz Euskadi e-barzh Unaniezh Europat. Rann yaouank Eusko Alkartasuna eo Emsav Gazte Abertzaleak.

## Istor
Krouet e oa bet *Eusko Alkartasuna* dre un disrann e-barzh ar Strollad Broadelour Euskarat e 1987. E gendalc'h-diazezañ a c'hoarvezas en Iruñea ha Carlos Garaikoetxea a voe dilennet da brezidant kentañ. Meur a abeg a oa d'an disrann:
* Un dizemglev personel etre al lehendakari Carlos Garaikoetxea ha penn ar Strollad Broadelour Euskarat, Xabier Arzalluz.
* Un dizemglev etre emsaverien an tu-kleiz ha re an tu-dehou
* Un dizemglev a-zivout frammadur gouarnamant Euskadi. Tra ma felle d'ar Strollad Broadelour Euskarat ur gouarnamant kreiz kreñv e felle da Eusko Alkartasuna reiñ muioc'h a c'halloud d'ar proviñsoù.

Start e oa an tabut ha ret e voe da bep kevrenn votiñ da c'houzout ha mont a rafe gant ar SBE pe gant EA.

## Lec'hiadur a-vremañ
Sioulaet e oa bet un tammig an diemglev gant ar Strollad Broadelour Euskarat hag abaoe 1991 en ddeus EA kemeret perzh e meur a c'houarmanant. E dilenadegoù 2004 en doa gounezet ur sez e proviñs Gipuzkoa. Kevreet eo bet gant ar Strollad Broadelour Euskarat e meur a zilennadeg ha gant Esquerra Republicana de Catalunya e dilennadegoù europat. E Navarra en deus furmet ar c'hevread Nafarroa Bai gant strolladoù broadel arall.

Gant Maiorga Ramirez Erro eo bleiniet hiziv hag un ezel eus Emglev Libr Europa eo.

## Liammoù diavaez
*lec'hienn ofisiel
Konan III

Mab e oa **Konan III** (1095 - 1148) da Alan Fergant, dug Breizh, ha da Ermengarde Anjev, merc'h da Foulk IV. Dug Breizh e voe adalek 1112 betek e varv e 1148. 

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa a-raok 1113 gant *Matilda*, pe *Maude*, ur vastardez da Herri Iañ, roue Bro-Saoz. Tri bugel o doa bet:
**Hoel*, a vo dug war-lerc'h e dad
*Berta (ganet war-dro 1114), a zimezas da Alan Pentevr, kont Richmond, a varvas e Bro-Saoz e 1146, ma tistroas Bertha da Vreizh en-dro neuze; 
**Konstanza*.

## E vuhez
Stourmet en deus gant ar roue gall Loeiz VI an Tev a-enep e dad-kaer saoz hag a-enep aotrounez Breizh e-pad e vuhez.

Emglev a reas gant Steven Bro-Saoz a-enep Matilda an Impalaerez. Evit e drugarekaat e voe krouet kontelezh Richmond evit e vab-kaer Alan. 

A-raok mervel en doa disheriet e vab Hoel e 1148 hag e vab-bihan Konan IV an hini a oa deuet da vezañ dug Breizh. Hogen dalc'het e voe kontelezh Naoned gant Hoel.
Hoel II

**Hoel Kerne**, pe **Hoel II**, mab da Alan Kanhiart, kont Kerne, ha da Judit Naoned, pennherez Kontelezh Naoned, a oa kont Kerne ha Naoned goude marv e dud. 
Dimezet e oa da Hawiz Breizh, c'hoar Konan II. Dug Breizh e voe goude marv e vreur-kaer e 1066.

Emglev en doa graet gant Gwilherm II, dug Normandi, ha kas a reas e vab Alan Fergant da gemer perzh en aloubadeg Bro-Saoz gant an Norman. En eskemm e voe skoazellet Hoel gant Gwilherm pa en em savas Eozen Penteur a-enep dezhañ.

Mervel a reas Hoel e 1084, hag e vab, Alan IV, an hini a voe lakaet da zug war e lerc'h.
Gerhart Hauptmann

**Gerhart Johann Robert Hauptmann**, bet ganet d'ar 15 a viz Du 1862 e Silezia ha marvet d'ar 6 a viz Even 1946 zo ur skrivagner alaman.

Priz Nobel al lennegezh zo bet roet dezhañ e 1912 hag ar priz Goethe e 1932.

## Oberennoù
* 1885 - Promethidenloos 
* 1888 - Bahnwärter Thiel 
* 1889 - Vor Sonnenaufgang' 
* 1890 - Das Friedensfest 
* 1891 - De Waber 
* 1892 - Die Weber 
* 1893 - Der Biberpelz 
* 1893 - Hanneles Himmelfahrt 
* 1897 - Die versunkene Glocke 
* 1898 - Fuhrmann Henschel 
* 1900 - Michael Kramer 
* 1901 - Der rote Hahn 
* 1902 - Der arme Heinrich 
* 1903 - Rose Bernd 
* 1909 - Griselda 
* 1910 - Der Narr in Christo Emanuel Quint 
* 1911 - Die Ratten 
* 1912 - Atlantis 
* 1912 - Gabriel Schilings Flucht 
* 1917 - Winterballade 
* 1921 - Anna 
* 1925 - Die Insel der großen Mutter oder Das Wunder von Île des Dames 
* 1928 - Des großen Kampffliegers, Landfahrers, Gauklers und Magiers Till Eulenspiegel Abenteuer 
* 1928 - Wanda 
* 1939 - Ährenlese 
* 1932 - Vor Sonnenuntergang 
* 1937 - Die Abenteuer meiner Jugend (buhezskrid)
* 1941 - Die Atriden-Tetralogie 
* 1941 - Das Märchen 
* 1946 - Neue Gedichte
Britomartis

**Britomartis** (henc'hresianeg : Βριτόμαρτις) a oa unan eus an nimfezed gwerc'h a veze da-heul an doueez Artemis. Gouzout a reer e oa ganet e Kreta, hag e oa merc'h da Zeus. Nav miz pad e oa bet ar roue Minos war he lerc'h, dre ar c'hoadoù hag ar menezioù. A-benn ar fin, pa oa o vont da vezañ tapet, en em daolas er mor eus lein un tornaod. Saveteet e voe gant pesketaerien a oa o teurel o rouedoù.

Hervez klaskerien zo e vefe un anv roet da Artemis e Kreta.

## Hec'h anv
Talvezout a rafe hec'h anv kement ha plac'h kuñv, e yezh Kreta gozh.

## Liammoù diavaez
*Diwar-benn Britomartis: http://www.theoi.com/Georgikos/Britomartis.html
Fiskal Bazar

**Fiskal bazar** a oa ur strollad bet savet e 2004 e Bro-Wened. Sonet e veze gete sonerezh a Jamaika dreist-holl (ska, reggae), get tammoù rock, kanet e brezhoneg mod Bro-Wened. Pevar sonour a oa er strollad betek an dibenn : un taboulinour, ur sonourez akordeoñs diatonek (a gase ur son ispisial d'an tonioù ha testennoù engouestlet ha humenist), ur c'hanour/gitarour hag ur sonour gitar-boud. Tri arall a oa bet e mareoù zo ; un eil gitarour, ur sonour saksofon, ur sonourez trompilh ha tuba.

Get ar soñjoù anarkour e oa levezonet ar strollad.  Embannet o doa ur CD 5 sonenn, anvet *Ha Goude-se...,* e miz C'hwevrer 2006. 

## Sonerien
* Hervé Bossard : gitar boud
* Laors Laloy : gitar & kan
* Hannes Müller : taboulinoù
* Maj-Britt Vogl : akordeoñs diatonek

## Pladennoù
* 2006 : *Ha Goude-se...* (5 titl)

### Skridoù
* 2006 : *Breizh Disorder 6* (Coop Breizh) - titl : *Ha Goude Se*
* 2008 : *Rock e Breizh* (Coop Breizh) - titl : *Shulekha*

## Liammoù diavaez
* MySpace ; Gallout a reer selaou o sonerezh àr o fajenn
Alan III

**Alan III** lesanvet **Rebrit**, **Roebre** pe **Ruibriz** (war-dro 997 - 1añ a viz Here 1040) a oa mab da Jafrez Iañ a Vreizh, kont Roazhon ha dug Breizh, ha da Hawiz Normandi, merc'h da Richarzh Iañ, dug Normandi. Dug e voe da 10 vloaz, pa varvas e dad e 1008. Roue Breizh e lavare bezañ ivez, evel diskennad da Erispoe. 

Stourmet en deus a-enep kont Anjev, Foulk III, hag a-enep dug Normandi, Roperzh Iañ Normandi, e niz. Met divroc'het o doa a-raok disparti Roperzh d'an Douar Santel, rak hemañ en doa roet da Alan ren Normandi ha fiziet ennañ e vab Gwilherm, an hini a oa o vont da aloubiñ Bro-Saoz 26 vloaz diwezhatoc'h . 

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a eure da v-Bertha, merc'h Odo II, kont Bleaz, ha daou vugel da vihanañ o doe:
*Konan II, dug war-lerc'h e dad,
**Havoise*, pe Hawiz Breizh, a zimezas da Hoel Kerne, a voe anvet da zug.
*Emma Breizh, gwreg Roperzh Brugge, ha mamm Roperzh Brusse a vez lakaet ivez da verc'h dezho, hag he mab eo hendad an Tiegezh Bruce e Bro-Skos. 
Gant ur serc'h, dianav hec'h anv avat, en doe ur mab bastard:
*Jafrez Mourrennek ("Geoffroy Grenonat"), kont Roazhon e 1066.

## E varv
O tifenn Gwilherm e Normandi e oa Alan pa varvas, d'ar c'hentañ a viz Here 1040 e Vimoutiers, ampoezonet gant aotrounez en em savet a-enep d'an dug. Tud zo a gred eo gant Gwilherm e voe kontammet Alan III, hag ivez e vab Konan II. Beziet e voe en iliz-abati an Drinded e Fécamp.
 

## Lennegezh
Meneget eo e anv e-barzh Trioedd Ynys Prydein . 
### Notennoù


## Levrlennadur
*Ancestral Roots of Certain American Colonists Who Came to America Before 1700 by Frederick Lewis Weis, Lines: 119-24, 119A-22, 119A-23.
* André Chédeville & Noël-Yves Tonnerre *La Bretagne féodale *. Ouest-France Université Rennes (1987) .
* Arthur de La Borderie *Histoire de Bretagne*: Tome troisième *Règne du duc Alain III (1008-1040) *. Réédition Joseph Floch Imprimeur Éditeur à Mayenne (1975).
Salvador Allende

**Salvador Allende Gossens** a zo bet ganet d'an 26 a viz Gouere 1908 e Valparaíso (Chile) ha marvet d'an 11 a viz Gwenholon 1973 e Santiago de Chile (Chile).

Kadoriad Chile adalek ar 4 a viz Du 1970 betek an 11 a viz Gwenholon 1973.

### Levrlennadur

*  BRAS Olivier ha GONZÁLEZ Jorge, *Allende, an emgann diwezhañ*, Brest, Nadoz-Vor Embannadurioù, 2019. .
Melisenda

**Melisanda**, pe **Melisenda Jeruzalem** (1101  pe 1105 -11 a viz Gwengolo 1161), a oa rouanez Jeruzalem etre 1131 ha 1143, ha rejantez ar rouantelezh adal 1143 betek 1152.

Merc'h e oa da Baldoen II (roue Jeruzalem), roue Jeruzalem, ha d'e bried Morfia Melitene, priñsez armenian. Ganet e oa ur pennadig goude kemeret kêr gant brezelourien ar Groaz.

## Eured ha bugale
Dimeziñ a reas da Foulk V ha daou vab o doe:
* Baldwin III (1131 † 1163), roue Jeruzalem,
* Amaury Iañ (1136† 1174), roue Jeruzalem.
Rouantelezh Jeruzalem

**Rouantelezh [[Jeruzalem]]** a oa ur rouantelezh bet krouet gant kristenion Kornôg Europa e 1099 er Reter Tostañ.

## Lec'hiañ
Prasutagus

**Prasutagus** a oa ur roue brezhon en Enez Vreizh er I-añ kantved. Roue e oa war an Ikened, er vro zo bremañ Norfolk hec'h anv, e biz Bro-Saoz. 

Gwaz e oa d'ar rouanez Boudika. 

## Menegoù

* Tacitus, Annales 14.31
* Dio Cassius, Histoire Romaine, 62.2
955

*Diwar-benn bloavezh *'955*' an [[Deiziadur juluan|deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

#### Breizh

#### Frañs
### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 955|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 955]]*

## [[:Rummad:Marvioù 955|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 955]]*
__NOTOC__
Partit Comunista de Catalunya

**Partit Comunista de Catalunya** ("Strollad Komunour Katalonia") a oa bet krouet e 1932 dindan beli Strollad Komunour Spagn (PCE, *Partido comunista de españa*). Kemer a reas plas Federació Comunista Catalanobalear (FCCB, "Kevread Komunour Katalanek-balearek"), disrannet diouzh ar PCE ha krouet gantañ ar *[[Bloc Obrer i Camperol]]* (BOC, "Bloc'had Micherour ha Paizant") a-gevret gant ar Partit Comunista Català ("Strollad Komunour Katalanek").

Adalek 1935, gant Miquel Valdés ouzh ar stern, e klaskas ar Strolald kenlabourat gant strolladoù all eus Katalonia. P'en em unvanas gant ar *[[Partit Obrer d'Unificació Marxista]]* (POUM, "Strollad Micherour Marksour Unvan") ec'h eas kuit lod eus izili ar BOC hag en em ezelañ a rejont ouzh ar PCC.

E 1936 en em deuzas gant strolladoù all ha krouet e oa bet *[[Partit Socialista Unificat de Catalunya]]* (PSUC, "Strollad Sokialour unvan Katalonia")).

## Gwelit ivez
* Partit dels Comunistes de Catalunya
Dolly Pentreath

**Dolly Pentreath** (*[[circa|c.]]* 1692-1777) a oa ur varc'hadourez pesked er , kontet da vezañ bet ar gerneveuregerez diwezhañ. Deuet eo da vout ur skeudenn eus ar yezh e Kernev-Veur.

O chom e oa Dolly Pentreath e parrez Pawl, e-kichenik Porthenys (*Mousehole* e saozneg), ha beziet e voe e bered iliz ar barrez anvet "St Pol de Léon". Savet e voe ur monumant dezhi e moger ar vered er bloaz 1860 gant ar yezhour Louis Lucien Bonaparte, niz da Napoleone Buonaparte.

Ur varzhoneg, "Kanenn Dolly Pentreath", zo bet skrivet dezhi gant Per-Jakez Helias. 

Un toullad koñchennoù a zo bet lavaret diwar he fenn. Sakreal a rae, ha kanañ pouilh d'an dud, e kerneveureg, ober bep seurt anvioù anezho : "ran zu", a-hervez, a vije bet he gerioù. Evel-just e veze kontet da vezañ ur sorserez. Ha traoù all c'hoazh, diaes gouzout pegen gwir e oant. 

## Liammoù diavaez
*  Ur pennad diwar-benn Dolly Pentreath

## Notennoù ha daveoù
Partit Comunista Català

Ar **Partit Comunista Català** ("Strollad Komunour Katalanek") a oa bet krouet e miz Kerzu 1928 gant tud eus *[[Ateneu Enciclopèdic Popular]]* ha broadelourion varksour.

E miz Kerzu 1930 ec'h en em deuzas gant ar *[[Federació Comunista Catalanobalear]]* (FCCB, "Kevread Komounour Katalanek-balearek") ha diwar-se e oa bet krouet da-heul ar *[[Bloc Obrer i Camperol]]* (BOC, "Bloc'had Micherour ha Peizant").
Jafrez Iañ (dug Breizh)

**Jafrez I** (c. 980 - 20 a viz Du 1008), pe Jafrez Berengar, mab da Konan I, kont Roazhon a-raok bezañ dug Breizh, a oa kont Roazhon, ha dug Breizh evel e dad. 
Anvet e voe Jafrez diwar anv e dad-kozh a-berzh e vamm, Jafrez I (kont Anjev), ha Berengar diwar anv e dad-kozh a-berzh e dad, Yezekael Berengar.

Trec'hiñ a eure Yezekael Naoned, mab-bihan Alan al Louarn, ma voe *echu hanterkant vloaz a vrezel vroadel e Breizh*.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a eure war-dro 996 da Hawiz Normandi, merc'h da Richarzh I (dug Normandi).
Bugale o doe:
*Alan III (ganet e 997), dug Breizh war-lerc'h e dad, adalek 1008.
**Eudes*, pe Odo Pentevr (ganet e 999), kont Pentevr, rejant Breizh evit e niz Konan II, 
**Evenus* 
**Emma*, dimezet da Ives, beskont Cotentin. 
**Adèle* (marvet en 1067), kentañ abadez Sant-Jorj Roazhon en 1032.

## E varv

Mervel a reas e 1008, o tistreiñ eus ur pirc'hirinaj e Roma. Beziet eo e Chapel Sant-Marzhin e abati Menez-Mikael-ar-Mor, evel e dad.

## Notennoù
Ino

**Ino** (Ἰνώ / Inố e gresianeg) a oa merc'h da roue Thebai, Kadmos, ha da Harmonia, e gwengelouriezh Hellaz. Breudeur ha c'hoarezed he doa : Agaue, Semele, Polydoros hag Aotonoe. 

Dimeziñ a reas gant Athamas, roue Orc'homenos, pa gasas e wreg kentañ, Nefele, diwar e dro, goude m'o doa bet daou vugel, Helle ha Friksos. Daou vab o doe Ino hag Athamas : Learc'hos ha Melikertes.

Aon he devoa Ino e vije lakaet bugale Nefele da ren war-lerc'h o zad, hag ijinañ a reas un dro-gamm. Deviñ a reas ar greun a oa bet lakaet a-gostez da hadañ er vro, ma renas an naonegezh. Pan eas tud ar vro da-gaout an orakl da c'houzout petra a oa kaoz da se e roas arc'hant dezhañ evit ma kontfe e oa he lezvab Friksos an hini a oa kiriek d'an naonegezh, hag e c'houlenne an doueed e aberzhiñ. Gant bennozh an doueed avat e teuas bugale Nefele a-benn da dec'hel.
War-lerc'h se e voe fiziet enni an doue Dionysos, bugel Zeus ha Semele, he c'hoar. Pa glevas Hera kement-se e savas droug enni, hag e lakaas Ino hag he gwaz da drelatiñ. Athamas a lazhas e vab Learc'hos, o soñjal e oa ur c'harv ; Ino a daolas Melikertes en ur gaoteriad dour berv, ha goude en em daolas er mor gant korf he mab.
Distanet kounnar an doueed neuze e teuas Ino da vezañ unan eus doueezed ar mor, dindan an anv Leukothea (Λευκοθεα / Leukothea, *an doueez wenn*), gwenn evel liv ar fru. Gallout a rae sioulaat ar mor pa veze gwallamzer. He mab ivez a voe lakaet da zoue, hag adanvet Palaimon (Παλαίμων *Palaímon*).

En Odysseia Homeros, a ra « Ino-Leukota » anezhi (καλλίσφυρος, "plac'h an daouufern koant, c'hoar da Gadmos, a zo bet maouez hag a gomze yezh an dud hogen bremañ emañ e dour sall ar mor m'he deus bet enor digant daouarn an doueoù". Harp a ro da Odysseüs da vont war ar mor.

## Gant ar Romaned
Heñvelekaet e voe gant ar Romaned ouzh o doueez Matuta, hag he mab ouzh Portunus, doue ar porzhioù.

Death Pentheus Louvre G445.jpg|Pentheüs, mab Agaue, drailhet gant e vamm (Agaue) hag e voereb Ino. Dremm ruz atikat war golo ul *lekanis* (bolenn koaven-dremm), war-dro 450-425 BCE (Mirdi al Louvre)
Odysseus and Ino by Alessandro Allori.jpg|Ino hag Odysseüs, gant Alessandro Allori

## Levrlennadur
*  Dalby, Andrew, *The Story of Bacchus*, British Museum Press, London, 2005, ISBN 0714122556 (US ISBN 0-89236-742-3) pp. 36-42, 151.
*  Burkert, Walter, 1992. *The Orientalizing Revolution: Near Eastern Influence on Greek Culture in the Early Archaic Age* (Cambridge:Harvard University Press).
*  Kerenyi, Karl, 1976. *Dionysus: Archetypal Image of Indestructible Life* (Princeton: Bollingen).
*  Kerenyi, Karl, 1951. *The Gods of the Greeks* (Thames and Hudson).
Konstanza Breizh

**Konstanza Breizh**, pe **Konstañsa Pentevr** (war-dro 1161 - 1201) a oa Dugez Breizh etre 1166 ha 1201, ha kontez Richmond etre 1171 ha 1201. 

## Buhez
Merc'h e oa d'an dug Konan IV ha d'e bried Marc'harid Bro-Skos hag o bugel nemetañ. He mamm a oa c'hoar d'ar rouaned Malcolm IV ha William Iañ Bro-Skos.

Pemp bloaz e oa pa zilezas he zad ar gurunenn e 1166, ha dek vloaz pa varvas-eñ e 1171. Herri II, roue Bro-Saoz, en devoa rediet anezhi da zimeziñ d'e vab henañ, Jafrez. 

Etre 1166 ha 1181, betek 20 vloaz Konstanza, e voe renet Breizh gant Herri II.

Goude 1181 e kemeras Jafrez ar galloud, met mervel a reas e 1186, ha Konstanza dougerez. Konstanza a renas neuze. C'hoant en doa he zad-kaer Herri da lakaat e grabanoù war dugelezh Breizh, ha dre chañs e c'hanas ur mab, Arzhur, a voe dug war-lerc'h e dad.

## Dimezioù ha bugale
Teir gwech e timezas.
* E 1181, da Jafrez Planatagenet, ha bugale o doe :
**Eleonora Breizh (1185-1241), kontez Richmond, bac'het gant hec'h eontr Yann Dizouar (1199-1216) ;
** Matilda (1185-1189) ;
**Arzhur (1187-1203), dug Breizh, lazhet gant e eontr Yann Dizouar ; 
* E 1188, da Ranulph de Blondeville, 4vet Kont Chester ; 
* E 1199, da Guy de Thouars, ha gantañ he doe div verc'h, gevellezed anezho : 
** Alis, a voe dugez Breizh ;
** Katelin, dimezet gant Andrev III Vitré ;
** marteze Marc'harid, dimezet gant Jafrez I a Roc'han.

Mervel a reas en Naoned etre ar 1añ a viz Gwengolo hag ar 4 a viz Gwengolo 1201.

## Notennoù
Alis Breizh

Ganet Alis Breizh (pe Alis Thouars) e 1200, e varvas e 1221.

Dugez Breizh ha kontez Richemont e voe 1203 ha 1221.

## Buhez
Merc'h henañ diwar teir merc'h Konstanza Breizh ha Gi Thouars. Trede eured Kontanza e oa. 

Daou vugel he doa bet Konstanza gant Jafrez II Plantajenest: Eleonora hag Arzhur. Pa varvas o mamm ez eas Arzhur war gador an dugelezh. Lazhet e voe avat gant e eontr ha kevelour Yann Dizouar, hêr ma c'helle bout eveltañ war doouaroù niverus impalaeriezh ar re Blantajenest ar mare da heul Richarzh Kalon Leon.

Dugez he dije gallet bout Eleonora war-lerc'h e vreur ma ne vije ket bet prizoniet gant e eontr. Goulenn a reas hemañ da varoned Vreizh hec'h anavezout evel dugez, ha hi dalc'het bac'het gantañ, o soñjal dont neuze da vout mestr war an dugelez o kinnig eurediñ e nizez da unan a chomfe dindanañ o vout dug goulevier.

Ar varoned avat a zibab Alis vihan, lezc'hoar da Eleonora, da zugez. Lakaet eo e dad da vezañ goulevier en anv e verc'h betek hec'h eured.

Dimezet eo bet Alis gant Pêr Brizhkloareg ha bet o doa tri bugale: Yann, Yoland hag Arzhur.

## Notennoù
Learc'hos

**Learc'hos** (henc'hresianeg : Λέαρχος, latinekaet e *Learchus*) e oa mab kentañ Ino, eil gwreg Athamas, roue Orc’homenos. 

## Mojenn
Hervez ur vojenn e voe lazhet Learc'hos dre fazi gant e dad Athamas, e-lec’h e vamm Ino, pa felle da Athamas, dallet gant ar fulor, kastizañ e eil gwreg abalamour m'he devoa heskinet e vugale diwar e wreg kentañ, Nefele hec'h anv. Tec'het e oa ar vugale-se, Friksos hag Helle, eus ar vro war gein ar maout askellek C'hrysomallos.

## Eil doare
Hervez un doare all, ma oa bet lazhet ar bugel Learc'hos e oa bet lakaet droug da sevel er roue gant an doueez Hera, gwreg warizius Zeus, evel kastiz dre m'o doa savet Dionysos, a oa mab da Zeus ha Semele, a oa c'hoar da Ino.

## Lennegezh
En Ifern ar barzh italianek Dante eo meneget ar vojenn evel skouer a fulor (Inf. XXX, 7-12).

## Mammennoù
*Ovidius, *[[Metamorfozoù]]* (IV, 512 ha goude).
Santiago de Chile

**Santiago** pe **Santiago de Chile** eo kêr-benn Chile.

## Gevellerezh
Gevellet eo kêr Santiago de Chile gant meur a gêr all:

* Ankara  (2000)
* Aten  (1969)
* Beijing  (2007)
* Buenos Aires  (1992)
* Guayaquil 
* Hefei  (2007)
* Kiev  (1998)
* Langreo  (2007)
* Madrid  (1991)
* Manila 
* Miami 
* Minneapolis  (1961)
* Montréal  (1997)
* Plasencia  (2007)
* Quito 
*  Riga
* Santiago de Querétaro  (2008)
* São Paulo  (1998)

Emglevioù gant:
* Pariz  (1997)
* Tuniz  (1994)


Ezel eus ar "Mercociudades" eo Santiago. Ar rouedad-mañ a gont 180 kêr eus ar broioù ezel eus ar Mercosur. Ezel eo ivez eus unaniezh ar c'hêrioù-penn iberoamerikan (*Unión de Ciudades Capitales Iberoamericanas*, UCCI) gant kêrioù-penn all Amerika latin mui Barselona ha Rio de Janeiro.

## Skeudennoù

Image:Palacio de LaMoneda02.png|Palez La Moneda
Image:Bolsantiago.jpg|
Image:Catedral de Santiago.JPG|An iliz-veur
Image:Las Condes at night.jpg|
Image:Andes y Torre Entel.jpg|
Image:Teatromunicipal.jpg|Ar c'hoariva
Image:Alameda.jpg|
Image:AvKennedy_Santiago_Chile_2005.jpg|
Image:Santiago1std (2).jpg|
Image:PaseoAhumada.jpg|
Image:Oriente Santiago Nocturno.JPG|
Image:TorreTelefónicaChile.jpg|
Image:Cerro el plomo.JPG|
Image:Stgo centre.jpg|Kreiz-kêr
Image:Transantiago bus articulado.jpg|
Image:Bellasartes.jpg|
Johannes Vilhelm Jensen

**Johannes Vilhelm Jensen** a oa ur skrivagner danek. Ganet e oa bet d’an 20 a viz Genver 1873 e Farsø, ur geriadenn eus Jylland, ha marvet e oa d’ar 25 a viz Du 1950. Resevet en doa Priz Nobel al lennegezh e 1944.

Goude studioù medisinerezh e labouras evel kazetenner hag en em lakaas da skrivañ lennegezh. Unan eus e c’hoarezed, Thit Jensen, zo brudet evel skrivagnerez ivez.

Beajiñ kalz a reas Johannes Jensen, evel e genvroad Hans Christian Andersen, ha mont a reas betek Stadoù Unanet Amerika. Brudet eo e skridoù e Danmark, skridoù komz-plaen evel e romant istorel *Kongens Fald* (kouezhadenn ar roue), pe barzhonegoù (*Digte 1906*).

## Liammoù diavaez
* Nobelprize.org
* Books and writers
Valparaíso

**Valparaíso** (distaget IPA [balpaɾaˈiso] e spagnoleg) a zo ur gêr hag ur porzh eus Chile. Emañ war ribl ar Meurvor Habask, 130 km diouzh ar gêr-benn, Santiago de Chile. 

Trede kêr vrasañ Chile eo Valparaíso, war-lerc'h Santiago ha Concepción. Savet e voe gant ar Spagnoled e 1536. Gouzañvet he deus kêr meur a wech diwar krenoù-douar kreñv.

## An anv
Eus *Valle Paraíso*, *traoñienn ar baradoz* e brezhoneg. 

## Tud vrudet
* Salvador Allende, politikour, ganet e Valparaíso d'ar 26 a viz Gouere 1908.


File:Cerro_Artiller%C3%ADa,_Valpara%C3%ADso,_Chile..jpg|Ar porzh.
File:Ascensor_Polanco_Superior.jpg|Ascensore Polanco.
File:Valparaiso en la noche.jpg|Da noz.
File:2_Central_Building,_Universidad_T%C3%A9cnica_Federico_Santa_Mar%C3%ADa,_Valpara%C3%ADso,_Chile.jpg|Skol-veur Federico Santa María.
File:13858022574 - Flickr - l.alcaino.jpg|Pleg-mor Valparaíso.
File:On the Hill, Valparaíso (Valparaiso), Chile (3927311373).jpg|War ar menez, e Valparaíso.
File:Plaza Sotomayor 2.JPG|Leurgêr Sotomayor.
File:Sector Bancario de Calle Prat Edificio El Mercurio.JPG| El Mercurio.
Semele

**Semele** (Σεμέλη / *Semélê* e henc'hresianeg) a oa merc'h d'ar roue Kadmos (a savas kêr Thebai) ha d'an doueez Harmonia, a oa unan eus serc'hed Zeus. C'hoar e oa d'ar rouanez Ino a zeuas da vout an doueez Leukothea.

## Mojenn

Semele a oa belegez, oc'h ober war-dro aoter Zeus. Un deiz e oa an doue meur o nijal, hag eñ gwisket tres un erer gantañ, da evezhiañ ouzh lidoù graet dezhañ pa he gwelas o lazhañ un tarv war e aoter, ha goude se o neuial er stêr da walc'hiñ ar gwad diwarni. Ha Zeus pitilh ganti, da vont d'he gwelet e kuzh. 

Gwarizi a vage an doueez Hera, gwreg Zeus, ouzh Semele a blije kement da vestr an doueed, hag a oa dougerez diwarnañ. Gwiskañ a reas tres Beroe, a oa magerez Semele, hag ar plac'h da anzav e kouske gant Zeus. Eben a lakaas Semele da ziskrediñ hag ec'h alias anezhi da c'houlenn digant Zeus dispakañ e c'halloud dirazi. An doue meur ne gredas ket nac'h outi peogwir en devoa prometet reiñ dezhi kement tra a c'houlennje digantañ. 

Neuze en em ziskouezas dezhi gant e dan-taran hag e luc'hed. War an taol e voe pulluc'het ar paourkaezh plac'h, pezh a oa gortozet gant Hera. A-boan e tennas diganti, eus hec'h askre, o mab Dionysos, a voe lakaet gantañ en e vorzhed da c'hortoz ur mizioù bennak ken na vije deuet ar c'houlz d'e c'henel.

Diwezhatoc'h, e teuas Dionysos da Lerna, ambrouget gant Prosymnos, da glask an hent war-du an Ifernioù. Tennañ a reas e vamm eus rouantelezh ar Skeudoù hag en he c'hasas d'an Olympos, ma teuas da vout un doueez anvet Thyone.

## Orin
Dont a ra Semele eus Semelo (Ζεμελώ / *Zemelố* e henc'hresianeg), a oa doueez an douar e Frygia, hag a veze enoret d'an nevezamzer.

## Menegoù anezhi
*Apollodoros, *Bibliotheke* (III, 4, 2).
*Euripides, *Bakc'hai* (II, 242).
*Herodotos, *Istorioù* (II, 145).
*Ovidius, *Metamorfozoù* (III, 253).

## Gwelout ivez
Leukothea

**Leukothea** (Λευκοθέα *Leukothea*, "an doueez wenn"), a oa un doueez eus ar mor e gwengelouriezh Hellaz.

Dont a ra hec'h anv eus he liv gwenn evel ar fru. Gallout a rae sioulaat ar mor pa veze gwallamzer.

A-raok bezañ doueez e oa ar rouanez Ino. He mab Melikertes ivez a voe lakaet da zoue, hag adanvet Palaimon.

En *[[Odysseia]]* ez a da sikour Odysseüs e-kreiz ar gwallamzer. Homeros a ra καλλίσφυρος *Ino-Leukotha* "plac'h he daouufern koant" anezhi ; c'hoar e oa da Gadmos, a zo bet maouez hag a gomze yezh an dud hogen bremañ emañ e dour sall ar mor m'he deus bet enor digant daouarn an doueoù.

Ur vaouez, a voe karet gant Apollon, a oa anvet Leukothoe, hag a vez kemmesket a-wechoù gant Leukothea.
Athamas

**Athamas** (henc'hresianeg : Ἀθάμας/ Athámas) a oa roue Orc'homenos e Boiotia. Mab e oa da Aiolos, mab da Hellen ha d'an nimfenn Orseis. Tri breur en doa : Sisyfos, Krete ha Salmone.
Dimeziñ a reas gant Nefele, Ino, ha Themisto.

## Mojennoù
Digant Nefele, e bried kentañ, en doe daou vugel : Friksos ha Helle. Kas kuit a reas e wreg kentañ avat, da zimeziñ gant Ino, merc'h d'ar roue Kadmos, roue Thebai. Honnezh a vage kasoni ouzh an daou vugel-se, hag a glaskas o lazhañ, nemet dont a rejont a-benn da dec'hel war ur maout askellek e greouichenn aour. Gant Ino en doe daou vab all, Learc'hos ha Melikertes.

Dionysos, mab kuzh Zeus, mestr an Doueed, a voe fiziet ennañ hag en e wreg, gant Hermes, evit en diwall diouzh Hera, an doueez warizius. Nemet Hera a gavas penn dezhañ, ha hi e kounnar vras, ma lakaas an daou bried da dreiñ foll. Athamas a lazhas e vab Learc'hos, o soñjal e oa ur c'harv. Hag Ino d'ober kemend-all gant o mab all.

Harluet e voe diouzh Boiotia ha mont a eure da gaout orakl Delfi, ha hennezh a alias anezhañ da chom e-lec'h ma vije pedet da zebriñ gant al loened gouez. Pan erruas e Thessalia e kavas bleizi o tebriñ un dañvad hag a dec'has pa dostaas. Kompren a reas e oa erru e penn e hent, hag eno e savas kêr Alos, hag e voe roue an trowardroioù a voe anvet Athamantia, hag e vevas gant e drede pried Themisto.

## Skeudennoù

Atamante preso dalle Furie 0014.jpg|Athamas ha Merc'hed ar Gounnar, gant Arcangelo Migliarini (1801) E Roma, Accademia di San Luca
Athamas tue le fils d'Ino - Gaetano Gandolfi (1801).jpg|Athamas a lazh mab Ino, gant Gaetano Gandolfi (1801)
Athamas und Ino ubs G 0732 II.jpg|Athamas hag Ino, gant Radierung ()
The Insane Athamas Killing Learchus, While Ino and Melicertor Jump into the Sea LACMA 65.37.123.jpg|Athamas o lazhañ Learc'hos, tra ma lamm Ino ha Melikertes er mor, gant Wilhelm Janson (Amsterdam), Antonio Tempesta (Firenze, 1555-1630) e Mirdi an Arzoù kontelezh Los Angeles, e Los Angeles.
Themisto

Anaout a reer div d-**Themisto** (*Θεμιστώ*, *Themisto* e henc'hresianeg) e mojennoù Hellaz.

## Gwreg Athamas
**Themisto**, merc'h da Hypseüs (Ὑψεύς) a oa trede gwreg Athamas, roue Orc'homenos. Pemp bugel he doe gantañ, hervez Apollodoros Aten (I, 9, 2) : Leukon, Erythrios, Sc'hoineüs, Ptoos ha Porphyrion. Hervez skridoù all n'he doe nemet daou : Sphingios hag Orc'homenos.

Pan eas en-dro ar roue gant e eil gwreg, Ino, e wiskas **Themisto** he bugale e gwenn, ha re Ino e du. Neuze e stagas da lazhañ ar vugale gwisket e du, evit kaout he digoll ouzh treitouriezh he gwaz.
Ne ouie ket **Themisto** e oa bet adwisket ar vugale gant Ino, ha neuze ez eo he bugale-hi a lazhas, war-bouez Sc'hoineüs, hervez ar vojenn.

Mamm e vije ivez d'ur verc'h, Leukonoe, ha Poseidon a vije an tad.

## Mamm an Danav
Un **Themisto** all, merc'h d'an doue-stêr Inac'hos, a voe brazezet gant Zeus hag a voe mamm da Ister, ar stêr Danav.

## Steredoniezh
**[[Themisto (loarenn)|Themisto]]** zo ivez ul loarenn eus ar blanedenn Yaou. Eus ar verc'h da Inac'hos a zo bet kaoz anezhi e teu hec'h anv.

## Notennoù
Muhammad Ali Jinnah

**Muhammad Ali Jinnah** (ourdoueg: محمد على جناح), bet ganet d'ar 25 a viz Kerzu 1876 e Karachi (Sindh, Indez Breizh-Veur) ha marvet d'an 11 a viz Gwenholon 1948 e Karachi (neuze e Pakistan), a oa ur politikour indezat, penn ar C'hevre Muzulman, ha krouer Stad Pakistan.
Bloc Català dels Treballadors

**Bloc Català dels Treballadors** ("Bloc'had Labourerion Katalonia" a oa ur strollad komunour staliet e Katalonia krouet e 1978 pa oa bet enteuzet ar Moviment d'Unificació Marxista ("Luskad Marksour Unvan") gant Partit del Treball de Catalunya ("Strollad Labour Katalonia"). 

Kenlabourat a reas gant Bloc d'Esquerra d'Alliberament Nacional (BEAN, "Bloc'had an Tu-kleiz evit an Dieubidigezh Vroadel") da geñver ar mouezhiadegoù e 1979 hag en em deuzas a raes ennañ ur wezh ma teuas da vezañ ur strollad polittikel rik anezhañ.

En en divodañ a reas e 1982 p'en em divodas BEAN hag en em ezelñ a reas an darn vrasañ eus an izili ouzh Nacionalistes d'Esquerra ("Broadelourion an Tu-kleiz").
Gindi

Ar Gindi (*Guindy* e galleg) zo ur stêr eus Breizh, e Treger, 44 km dezhi. Emañ hec'h eienenn e Louergad, er Manati, troad tu kornôg ar Menez Bre, 200 m a uhelder dezhi, hag ac'hane e red war-du an hanternoz da dapout ar Yeodi en aber Landreger.

War ar c'hartennoù IGN e vez roet dezhi an anv *"ruisseau de St-Gonery"*, betek ti-gar Benac'h/Bear, e Kenkiz/Sant Goneri.

Sili a vez pesketaet e-barzh dreist-holl.

## Red ha Pontoù
**Louergad**

Louargat. Manati. Ar Gindi.jpg|Ar pontig kentañ, er Manati.
**Rospezh-Kaouenneg-Lanvezeeg**

Guindy. Moulin-de-Rospez-4.jpg|Kildroioù er prajoù kent Milin Rospezh (o sellout war-zu ar c'hornôg)
Guindy. Moulin-de-Rospez-2.jpg|Tu krec'h Milin Rospezh
Guindy. Moulin-de-Rospez-1.jpg|Pont Milin Rospezh, o sellout war-zu Rospezh
Guindy. Moulin-de-Rospez-3.jpg|Tu traoñ Milin Rospezh

**Rospezh-Kemperven**

Guindi. Rospez-Quemperven. Pont de Crech-Quiniou.jpg|An hent hag ar pont nevez, war an tu kleiz, hag hent ar pont kozh, war an tu dehoù, o vont etrezek Kemperven da dreuziñ ar Gindi, e traoñ Krec'h-Giniou (Rospezh)
Guindy. Rospez-Quemperven. 2.jpg|Ar pont kozh, war-zu Rospezh
Guindy. Rospez-Quemperven. 3.jpg|Tu krec'h ar pont kozh
Guindy. Rospez-Quemperven. 4.jpg|Tu krec'h ar pont kozh

**Ar Vinic'hi-Priel**
Restr:Aqueduc-guindy.jpg|Dourbont ar Gindi
**Landreger-Priel**

Tréguier (Côtes du Nord) - Le pont Saint-François.jpg|Treuzell Sant-Frañsez.
Passerelle Saint-François1.jpg|Treuzell Sant-Frañsez.
ND 31 - TREGUIER - Les Ponts Noirs.jpg|Ar Pontoù Du, dreist d'ar Gindi e Landreger, e penn-kentañ an . Ar pont diwezhañ war ar Gindi a-raok ar c'hember gant ar Yeodi

## Kumunioù douret
*Louergad (andon)
*Pederneg (lez dehoù)
*Bear (lez dehoù)
*Plûned
*Tonkedeg (lez kleiz)
*Kawan (lez dehoù)
*Kaouenneg-Lanvezeeg (lez dehoù)
*Lannuon (Bulien) (lez kleiz)
*Rospezh (lez kleiz)
*Kemperven (lez dehoù)
*Lanvilin (lez kleiz)
*Koatreven (lez kleiz)
*Langoad (lez dehoù)
*Ar Vinic'hi (lez dehoù)
*Priel (lez kleiz)
*Landreger (lez dehoù)

## Lec'hanvadurezh
**Trogindi* (Traoñ-Gindi), e Louergad, Tonkedeg hag e Kemperven.

## Liammoù diavaez

## Pennadoù kar
*Roll stêrioù pennañ Breizh
*Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Notennoù ha daveoù
976

*Diwar-benn bloavezh *'976*' an [[deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

#### Breizh

#### Frañs
### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 976|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 976]]*

## [[:Rummad:Marvioù 976|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 976]]*
__NOTOC__
Partit Comunista Obrer de Catalunya

**Partit Comunista Obrer de Catalunya** (PCOC, "Strollad Komunour Micherour Katalonia") a oa anezhañ rann katalanek ar strollad aet da get Partido Comunista Obrero Español (PCOE, "Strollad Komunour Micherour Spagn") krouet gant Enrique Líster e 1973 p'en em disrannas disrannet diouzh Strollad Komunour Spagn ha (PCE). Ur strollad a save a-du gant politikerezh an Unaniezh Soviedel an hini e oa.

Krouet e oa bet ar rann gatalanak, Partit Comunista Obrer de Catalunya, en hevelep bloavezh 1973.

En harlu e Frañs e veve Sekretour-Meur ar strollad, anvet Feran a Girona, distoet d'e vro er bloavezhioù 1970.

Aostreet e oa bet ar Strollad hervez al lezenn e miz Here 1977.

Embann a reas ar gelaouenn *Endavant* ("War-raok").

P'en em deuzas PCOE gant PCE e 1986 goude ma oa bet diskaret Santiago Carrillo e tivizas PCOC en em deuziñ gant PSUC hag en em divadañ a reas ez-ofisiel evel Strollad.

Adsavet e oa bet PCOE e 2003 met betek-hen n'eus bet krouet rann gatalanek nevez ebet.