open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aya Nakamura

**Aya Nakamura**, pe **Aya Coco Danioko** hec'h anv gwir, zo ur ganerez c'hall ha malian bet ganet d'an 10 a viz Mae 1995 e Bamako. E 2020 e oa an arzourez c'hallek a veze selaouet ar muiañ war Spotify gant 20 milion a selaouerien bep miz.

## Berzh ha brud
Embannet he doa he albom kentañ, *Journal intime*, e 2017, ur bladenn blatin testeniekaet dindan daou vloaz. E 2018 ec'h embannas hec'h eil albom, *Nakamura*, a lakaas anezhi da vezañ brudet gant an holl gant ar ganaouenn *[[Djadja]]*. Garedonet eo bet an albom-mañ gant pladennoù diamant, gwerzhet ouzhpenn 550.000 skouerenn anezhi e Frañs hag ouzhpenn 1,2 milion er bed. An albom gallek brudetañ er bed eo, gant 1,9 miliard a streamoù e miz Eost 2024. Berzh bras a rae he c'hanaouennoù er broioù gallek hag en estrenvro.

E 2020 e teuas er-maez he zrede albom, *[[Aya (pladenn, 2020)|Aya]]*. Garedonet e voe an albom-se gant div bladenn platin e 2023, gwerzhet 200&nbsp;000 skouerenn anezhi. E miz Genver 2023 ec'h embannas he fevare albom, anvet *[[DNK (albom, 2023)|DNK]]* diwar anv he familh Danioko. Garedonet eo bet ar bladenn blatin seizh miz war-lerc’h ma oa deuet er-maez, gant 100 000 gwerzh.

Kregiñ a reas gant un droiad vroadel hag etrebroadel. Gwerzhet e voe an holl blasoù evit leuniañ teir sal Accor Arena dindan 15 munutenn, pe 60 000 plas.

D'ar 26 a viz Gouere 2024 e kanas da geñver digoradur C'hoarioù Olimpek an hañv e 2024, ha seniñ a reas ar muiañ a arvesterien en nozvezh gant 31 c'hoarier ; 4 milion a bellarvesterien a voe, ar muiañ a arvesterien en istor ar skinwel c'hall.

D'an 23 a viz C'hwevrer 2025 da 1 eur 48 e teuas klip ar single *Djadja* da vezañ ar bevare kanaouenn c'hallek en tu all d'ar miliard a weladennoù war YouTube, goude *[[Dernière dance]]* Indila hag *Ego* Willy William. Dont a reas da vezañ an arzourez kentañ en Afrika dezhi ur c'hlip gant ouzhpenn 1 miliard a weladennoù. Dont a ra ivez da vezañ an arzourez c'hallek kentañ o tizhout al live-se ar buanañ ar gwellañ, da lavaret eo dindan 6 vloaz.

## Prizioù
Hed-da-hed he respet, un dek priz bennak zo bet roet dezhi, en o zouez 2 *[[Victoires de la Musique]]*, un *[[NRJ Music Awards]]* ha c'hoazh 4 *[[Flammes]]*, 2 Grand Prix SACEM hag ur W9 d'Or. Garedonet eo bet Aya Nakamura en holl lidoù priziañ pennañ e Frañs neuze.

Meur a wech eo bet anavezet he labour er bed a-bezh. Aet eo ar maout ganti e lidoù spagnol *Los 40 Music Awards*, er *Music Moves Europe Talent Awards* hag e roll ar gelaouenn *Forbes*. Ouzhpenn-se eo bet anvet meur a wech da geñver al lid stadunanat *BET Awards* hag ivez en *MTV Europe Music Awards*.

## Pladennoù
# 2017 :  *Journal Intime*  (Warner Music France, Rec 118, Parlophone)
# 2018 :  *Nakamura*   (Warner Music France, Rec 118, Parlophone)
# 2020 :  *Aya*   (Warner Music France, Rec 118, Parlophone)
# 2023 :  *DNK*   (Warner Music France, Rec 118, Parlophone)

## Daveennoù
Borstal Boy

***Borstal Boy*** zo ur buhezskrid embannet e 1958 gant ar skrivagner iwerzhonat Brendan Behan (1923-1964). An istor a daolenn buhez ur paotr yaouank, Behan, hag a zo kaset da Hollesley Bay, un toull-bac'h evit ar re yaouank (ur ''borstal'' e saozneg) e Woodbridge (Suffolk). Treiñ a ra eus ur broadelour katolik strizhkreder d'ur republikan iwerzhonat siouloc'h dre forzh bevañ gant prizonidi saoz. Meulet eo bet al levr a-fed mestroniezh lennegel, met ivez abalamour d'an doare ma 'z eo deuet an aozour a-benn da skrivañ eskemmoù dre gomz ar brizonidi er *borstal* en un doare buhezek hag o terc'hel gant an taol-mouezhioù ha geriaoueg lec'hel eus Breizh-Veur hag Iwerzhon.

A-benn ar fin, Behan a zeu a-benn da ziskouez n'eo ket ken disheñvel al labourerien katoliked iwerzhonat hag ar brotestanted saoz, ha memes e oa kalz talvoudegezhioù ha darvoudoù buhez hag a oa ar memes re er rummad labourerien. Evitañ e oa bet gwashaet an diforc'hioù etnek ha relijiel gant ar c'hlasad kreiz hag ar vourc'hizien hag a glask derc'hel o galloud e pep bro.

Berzet e oa bet al levr e Republik Iwerzhon adalek 1958 betek 1970 hep na vije sklaer ar perag.

Adembannet eo bet al levr gant David R. Godine Publisher e 2000.

## Notennoù ha daveennoù
Tanville

**Tanville**  zo ur gumun e Normandi, en departamant Orne, e kanton Sées, en arondisamant Alençon.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe ar gumun diwar ar barrez katolik e 1790. Lakaet e voe e Kanton Sées hag e Distrig Alençon. Lakaet e voe en Arondisamant Alençon pa voe krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,26% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944 : fuzuilhet e voe ar maer, Camille Ollivier ha Joseph Landrin, ur gwaz muturniet, gant an Alamaned d'an 12 a viz Even ha lazhet e voe ur gwaz nann-soudard gant an Alamaned d'an 8 a viz Eost ; an holl wazed a oa er strouezheg e koad Écouves.
* Tri Rezistant eus ar gumun a voe kaset da gamp-bac'h Buchenwald, daou a varvas er c'hamp e penn-kentañ 1945, an trede hini a varvas en Holzminden (Alamagn) goude bout bet dieubet e miz Mae 1945 .
## Monumantoù ha traoù heverk
* Bonnoù e Koad Écouves, .
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudennoù.
## Tud
## Notennoù ha daveoù
Philetairus

***Philetairus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Philetairus socius]]*, brosezat e takadoù 'zo eus Afrika ar Su (eus Namibia da vBotswana ha Suafrika).

## Notennoù ha daveennoù
Bonchamp-lès-Laval

**Bonchamp-lès-Laval** a zo ur gumun e departamant gall Mayenne.
## Lec'hanvadurezh

* X kantved : *Sancte Marie de Malo Campo*
* XII kantved : *Presbyter de Malo Campo*
* 1241 : *Parrochia de Bono Campo*
* 1312 : Bonchamp
* 1422 : *Presbyter de Bono Campo*

## Douaroniezh
* Tremen a ra ar riñvier Jouanne drezi.
## Tud genidik eus Bonchamp
* Christian de Vaufleury (1929-2011), ganet e Bonchamp, c'hoarier mell-droad
* Philippe Dalibard (1958-), ganet e Bonchamp, reder war varc'h-houarn
## Gevellerezh
* 

## Liammoù diavaez
## Daveennoù
Ti-kastiz

Un **ti-kastiz** a vez graet eus ul lec'h a servij da reizhañ ar re yaouank gant kudennoù torfederezh izel.
## Rouantelezh-Unanet ha Commonwealth
Ur **borstal** a oa un doare kreizenn tolpañ evit ar re yaouank er Rouantelezh-Unanet, ha meur a stad ezel eus Commonwealth ha Republik Iwerzhon. En India, an doare toulloù-bac'h-se a oa anvet **Skol borstal**.

Ar borstaloù a oa meret gant Servij an toulloù-bac'h ha kefridi bennañ ar c'hreizennoù-se e oa adreizhañ torfedourien yaouank. Ar ger a oa deuet diwar ar c'hentañ kreizenn bet savet e 1902 nepell diouzh kêriadenn saoz Borstal e Kent, hag un implij ledan a c'heller kaout eus ar ger evit ober anv eus an holl doareoù aozadurioù dreist-holl ar re adreizhañ, evel ar skolioù approved school pe kreizennoù bac'h ar re yaouank. Ar varnadenn embannet gant al lez-varn a oa anvet end-ofisiel "borstal training" (gourdonerezh Borstal). Ar c'hreizennoù borstal a oa bet savet da gentañ evit torfedourien dindan 21 bloaz, met er bloavezhioù 1930 e oa bet lakaet an oad uhelañ da 23 bloaz. An Akta Justis torfedourel eus 1982 en doa bet roet lamm d'ar reizhiad borstal er Rouantelezh-Unanet, hag erlec'hiet e oant bet gant kreizennoù herzel evit ar re yaouank (youth custody centres).
## Notennoù ha daveennoù
No Man's Land (stirad skinwel)

***No Man's Land*** zo ur stirad skinwel gall, belgiat hag israelat, skignet adalek 2020, ennañ 16 rann dasparzhet e daou goulzad. Tremen a ra dreist-holl e Kurdistan Siria e 2014 ha 2015, da vare aloubadeg ul lodenn eus ar vro gant ar strollad Stad Islamek. Heuliañ a raer tudennoù a bep seurt enbarzhet er brezel, evel Antoine Habert (Félix Moati) hag a zo o klask he c'hoar Anna (Mélanie Thierry), deuet da vezañ ezelez eus ar strollad kurd YPJ ; Sarya Dogan (Souheila Yacoub), ur stourmerez eus ar YPJ ivez ; ha Nasser Al-Shammri (James Krishna Floyd), Paul Wilkins (Dean Ridge) hag Iyad Bel Tagi (Jo Ben Ayed), tri mignon bugaleaj saoz eus karterioù paour Londrez aet da Siria evit stourm gant ar Stad Islamek. En eil koulzad, skignet adalek miz Ebrel 2025 war ar chadenn Arte e Bro-C'hall, e reer anaoudegezh gant tudennoù Jake Al-Shami (Zed Josef), ur Stadunanad deuet da vezañ unan eus pennoù-meur Daesh, hag Ellie Gordon (Leo Hatton), aet da adkavout anezhañ eno.

Liesyezhek eo ar stirad, ha klevet a reer ingal saozneg, arabeg, galleg koulz ha kurdeg ennañ.

## Liammoù diavaez
*  
*  Pajenn ar stirad war lec'hienn Arte (gwelet d'an 21/04/2025)

## Daveennoù
Unvezioù Difenn ar Merc'hed

**Unvezioù Difenn ar Merc'hed** (kurdeg : **YPJ**, ***Yekîneyên Parastina Jin***, arabeg : وحدات حماية المرأة) zo ur strollad troadegiezh eus Kurdistan, ennañ merc'hed etre 18 ha 40 vloaz. Savet e oa bet e 2013 evel ur rann eus ar YPG evit ar merc'hed. Brud en deus tapet en ur gemer perzh en emgannoù a-enep ar Stad Islamek en Irak hag e Siria, hag e emgannoù stag ouzh brezel diabarzh Siria betek hiziv.

## Daveennoù
Oksana Shvets

**Oksana Oleksandrivna Shvets** (ukraineg: *Оксана Олександрівна Швець*), ganet d'an 10 a viz C'hwevrer 1955 hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Meurzh 2022, a oa un aktourez ukrainat. Labouret he devoa evit Akademiezh Vroadel c'hoariva Molodyy (Kyiv) adalek krouidigezh an aozadur e 1980 betek he marv. Enoret eo bet gant an titl Merited Artist of Ukraine, unan eus uhelañ enorioù Ukraina evit an arzourien, e 1996. 

Gwelet eo bet o c'hoari war leurenn ar *C'hoariva [[Ternopil]]* hag e c'hoarivaoù Kyiv. C'hoariet he devoa e filmoù hag evel aktourez skinwel, evel e 2013 er stirad skinwel rusian-ukrainian *[[House with Lilies]]*.
## Marv
D'ar 17 a viz Meurzh 2022, e-kerzh aloubadeg Ukraina gant Rusia, Shvets a oa bet lazhet gant un obuz e-kerzh ur vombezadenn gant arme Rusia war Kyiv. Kouezhet e oa obuzoù pe rokedennoù el lec'h ma oa-hi o vevañ, en ur c'harter annezet-stank .

## Notennoù ha daveennoù
Jean-Michel Nicolier

**Jean-Michel Nicolier**, ganet d'ar 1añ a viz Gouhere 1966 hag aet da Anaon d'an 20 a viz Du 1991, a oa ur soudard gall a-youl-vat. Kemeret en doa perzh e brezel dieubidigezh Kroatia en emgann Vukovar ha tachennoù emgann all e Kroatia. Lazhet e oa bet gant Serbed e fin an emgann er pezh a zo bet anvet lazhadeg Vukovar.
Deuet eo da vezañ un arouez broadel kreñv e Kroatia.

Emezelet e oa a-youl-vat en Nerzhioù Difenn Kroatian (HOS). Lazhet e voe gant ar Serbed ha biken ne voe adkavet e gorf.
## Enorioù
Eñvor Jean-Michel Nicolier a zo bev-mat e Kroatia betek an deiz a hiziv:
* *Rođen kao Francuz, umro kao Hrvat*, « ganet gall, marvet kroat » a zo ul lugan a gaver e stumm murlivadurioù e Kroatia, implijet e vez evit ober dave dezhañ.
* Enoret e voe ent dalif e 2011 gant ar prezidant Ivo Josipović.
* E 2012, ar skrivagnerez kroat Nevenka Nekić he deus embannet ur romant, *Jean ili miris smrti* ("Jean pe flaer ar marv"), awenet gant e istor.
* E 2014 e voe roet e anv d'ur pont war ar stêr Vuka, ar pont a oa anvet a-raok Pont ar gamaladiezh. Un hanter skeudenn anezhañ a zo bet ouzhpennet gant ur blakenn-koun.
* E-kerzh un droiad ofisiel e Zagreb, e miz Du 2021, gant ar prezidant gall Macron en deus kejet gant mamm Jean-Michel Nicolier.
* E miz Meurzh 2025 e-kerzh ar c'hrogad mell-droad etre skipailhoù Kroatia ha Bro-C'hall, un tifo a zo bet graet gant harperien Kroatia en e enor. War ur giton e oa skrivet bras e kroateg: «Vukovar eo va choaz, evit ar gwellañ hag ar fallañ».

## Liammoù diavaez
*  Istor Jean-Michel Nicolier e Kroatia
## Notennoù ha daveennoù
Grover Cleveland

**Stephen Grover Cleveland** (18 a viz Meurzh 1837 - 24 a viz Mezheven 1908) a oa un alvokad hag ur politiker stadunanat hag a voe 22 Prezidant Stadoù-Unanet Amerika eus 1885 da 1889 hag ar 24 hini etre 1893 ha 1897.
Juvigny Val d'Andaine

**Juvigny Val d'Andaine** zo ur gumun e Normandi, en departamant Orne, e Kanton Bagnoles de l'Orne Normandie, en Arondisamant Alençon.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2017 e voe bodet kumunioù La Baroche-sous-Lucé, Beaulandais, Juvigny-sous-Andaine, Loré, Lucé, Saint-Denis-de-Villenette ha Sept-Forges d'ober kumun nevez Juvigny Val d'Andaine.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Gevelliñ
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Brachycope

***Brachycope*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1900 gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941).

## Spesadoù
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Brachycope anomala]]*, brosezat e diazad ar C'hongo.

## Notennoù ha daveennoù
Piotr Michael

**Piotr Michael Walczuk**, anavezetoc'h evel **Piotr Michael**, ganet e Los Angeles (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 27 a viz Meurzh 1988, zo un aktour mouezh stadunanat. Brudet eo bet dre roll Yoda e meur a stumm media eus bed *[[Star Wars]]* , dreist-holl er stirad skinwel *[[Star Wars: Young Jedi Adventures]]* (2023–bremañ).
## Liammoù diavaez
*  Piotr Michael war IMDb
*  Lec'hienn ofisiel
## Notennoù ha daveennoù
Katekiz ar vugale

***Katekiz ar vugale***  zo ul levr katekiz gant Imbourc'h, ti-embann Emglev an Tiegezhioù, ha moullet e ti Ouestelio e Brest e miz Ebrel 2017.

Un droidigezh rik diwar unan e galleg en deus graet berzh adalek 1936 betek hiziv c’hoazh : *La miche de pain* ("Ar vouchenn vara") eo *Katekiz ar vugale*. Gant Turiaw ar Menteg ha Tepod Gwilhmod ez eo bet graet an doare brezhonek. 

Ul levr katekiz katolik eo, met n'eus ket bet roet an *[[Imprimatur]]* gant Eskopti Kemper ha Leon pa 'z eo tamallet an doare-skrivañ peurunvan hag ur gelennadurezh katolik hengounel (hep bezañ anterinel koulskoude).

Pal pennañ al levr-mañ eo prientiñ ar bugel evit e Bask « bihan », e Bask kentañ. Dreist-holl evit ar vugale etre 4 hag 8 vloaz eo savet ar c'hentelioù eta. Evel-just e c'hell bezañ implijet evit bugale goshoc'h, krennarded ha tud en oad zoken. Savet eo al levr evit ur bloavezh leun, ur gentel bep sizhun da skouer, met implijet e vez e-doug meur a vloaz betek ar gomunion gentañ. Ar c'hentelioù a vo gwelet bep bloaz ha donaet e vint a-feur ma koshaio ar bugel. 

Diwar lec'hienn Emglev an Tiegezhioù e c'heller e brenañ hag ivez, evit netra ar fichennaoueg niverel a c'heller luc'hvannañ.

## Levrlennadur
**Katekiz ar vugale*, Imbourc'h, 2017, 248 p., ISBN 978-2-910493-31-8
Amblyospiza

***Amblyospiza*** a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : *[[Amblyospiza albifrons]]*, dek isspesad — *A. a. *'albifrons**', *capitalba*, *kasaica*, *maxima*, *melanota*, *montana*, *saturata*, *tandae*, *unicolor* ha *woltersi* — dezhañ, brosezat en Afrika en he fezh.

## Notennoù ha daveennoù
Nerzhioù Difenn Kroatia

**Nerzhioù Difenn Kroatia** (kroateg: *Hrvatske obrambene snage* pe **HOS**) a oa skourr damsoudardel Strollad Kroat ar Gwir (HSP) etre 1991 ha 1992, e-kerzh mare kentañ Brezelioù Yougoslavia. E-pad Brezel Dieubidigezh Kroatia, an HOS a oa bet o sevel bagadoù soudarded evit kemer perzh e difennerezh ar vro. D'an uhelañ e-kerzh ar brezel e Kroatia, an HOS en doa meur a vatailhon soudarded. Ar c'hentañ unvezioù HOS a oa renet gant Ante Paradžik, un ezel eus an HSP hag a voe lazhet gant polis Kroatia e miz Gwengolo 1991. Goude-se, e miz Du 1991, ar galv hollek d'an engalvadur e Kroatia hag an arsav-brezel e miz Genver 1992 o devoa rediet an HOS da vont e-barzh Lu Kroatia.

Unvezioù an HOS e Bosnia-ha-Herzegovina a oa savet gant Kroated, Muzulmaned Bosnia ha youlidi eus an estrenvro renet gant Blaž Kraljević. D'an 9 a viz Eost 1992, dre urzh ar prezidant  Franjo Tuđman, hag a oa enebet ouzh ar c'henlabour Kroat-bosniak gant an HSP, Kraljević hag eizh ezel eus an aozadur a oa bet lazhet gant soudarded izili eus Kuzul Difenn Kroatia (HVO) dindan urzhioù Mladen Naletilić.

Nerzhioù Difenn Kroatia a oa bet lamet nebeut amzer goude-se, ar soudarded ha dafar milourel a voe kendeuzet pe gant an HVO pe gant Lu Republik Bosnia-ha-Herzegovina dres pa groge ar Brezel Kroat-Bosniak An unvez HOS diwezhañ o vezañ divodet a voe e kreiz Bosnia d'ar 5 a viz Ebrel 1993.
.
## Izili brudet
* Jean-Michel Nicolier
## Notennoù ha daveennoù
Sniper: The White Raven

***Sniper: The White Raven*** (ukraineg : Снайпер – Білий ворон *Snayper – Bilyy voron*, brezhoneg : "Sniper – ar vran wenn") zo ur film brezel ha birvidik ukrainat skrivet gant Maryan Bushan ha Mykola Voronin, sevenet gant Maryan Bushan hag embannet gant UM-Group d'ar 24 a viz Eost 2022.

E 2019 e oa bet kroget al labour war ar film. Ar film drama-brezel-se a zo bet enoret en 11 kenstrivadeg Ajañs Stad Ukraina ar filmoù, hag ar film a zo bet arc'hantaouet gant an ajañs gant 23 946 572 hryvnia (80% eus koust ar produiñ).

## Synopsis
Diazezet eo ar film war oberoù ar sniper ukrainat gwir Mykola Voronin, engouestlet er brezel en Donbas e 2014, goude muntr e wreg gant soudarded rusian, ha lesanvet *Ar Vran*.

### Armoù
E deroù ar film eo pourveziet an haroz gant ur garabinenn damaotomatek SKS mod-kozh, dezhi ul lunedenn PU ; goude-se e resev un SVD warni ul lunedenn PSO.

## Aktourien
* Pavlo Aldoshyn - Mykola (Bran wenn)
* Maryna Koshkina, Кошкіна Марина Олександрівна - Nastya
* Roman Semysal, Семисал Роман Володимирович - Komandant brigadenn
* Andriy Mostrenko - Cap
* Oleg Drach, Драч Олег Тарасович - Syeryy
* Roman Yasinovskyi, Ясіновський Роман Володимирович - Klim
* Vadym Lyalko, Вадим Лялько - Komandant ar GRU
* Oleg Shulga, Шульга Олег Анатолійович - Danav
* Petro Nedzelsky - Komandant ar pennlec'h milourel

## Liammoù diavaez
*  IMDb
*  Rotten Tomatoes
## Notennoù ha daveennoù
Daniel Noboa

**Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín**, ganet d'an 30 a viz Du 1987, zo ur politikour ha den a aferioù ecuadorian hag 48 prezidant Ecuador abaoe 2023. Kadoriet d'an oad a 35 bloaz, bez' eo an eil prezidant yaouankañ en istor ar vro, a-dreñv Juan José Flores, hag an hini yaouankañ o vezañ dilennet.

Noboa a oa bet ezel eus Bodadenn Vroadel Ecuador eus 2021 betek 2023, pa voe divodet ar Vodadenn vroadel goude ar *[[muerte cruzada]]*, an divodadenn vonreizhel gant ar prezidant Guillermo Lasso. A-raok dont da vezañ politikour, Noboa a oa bet e meur a bost e Noboa, un embregerezh ezporzhiañ savet gant Álvaro Noboa (tad Daniel), ur miliarder hag en doa klasket pemp gwech bezañ prezidant ar vro. Deskrivet eo bet Daniel alies evel hêr e dad a-fed arc'hant met ivez en aferioù.
## Notennoù ha daveennoù
Emgann Bryansk

**Emgann Bryansk** (2–21 a viz Here 1941) zo un emgann hag a oa padet ugent devezh e-kerzh an Eil Brezel-bed en Oblast Bryansk. Ul lodenn e oa bet eus Kampagn Moskov. O tistreiñ eus oberiadur Kyiv, soudarded alaman Heinz Guderian o doa taget dre ul lec'h dic'hortoz hag aloubet Bryansk hag Oryol gant nebeut a golloù en ur gelc'hiañ daou lu soviedel, an 13<sup>vet</sup> lu hag an 3<sup>e</sup> lu. Un trede lu, an 50<sup>vet</sup> lu a oa kelc'hiet gant nerzhioù troadegiezh alaman an eil lu en norzh da v-Bryansk.  Daoust ma oant kelc'hiet, unvezioù al Lu Ruz a gendalc'he gant ar stourm, o klask gounit amzer evit gwellaat difennerezh Moskov. Ar pezh a voe graet e-pad div sizhun. Ar pennad amzer-se hag ar c'holloù dafar ha tud gant ar Wehrmacht en ur argadiñ ar godelloù a chome a oa bet unan eus abegoù freuz an nerzhioù alaman dirak Moskov. Gant an emgann-se, an Alamanted a oa deuet a-benn da aloubiñ Bryansk betek ma voent skarzhet alese gant al Lu Ruz d'ar 17 a viz Gwengolo 1943 e-kerzh Kampagn Smolensk.
Georgy Joukov

**Georgiy Konstantinovitch Joukov** (rusianeg : Георгий Константинович Жуков), bet ganet d'ar 1añ a viz Du 1896 e Strelkovka, e-kichen Ougodvski Zavod (Impalaeriezh Rusia) hag aet da Anaon d'an 18 a viz Even 1974, a oa unan eus pennoù brezel an URSS e-kerzh an Eil Brezel-bed. D'ar renk marichal e voe savet e diwezh ar brezel.

E-kerzh an Eil Brezel-bed, Joukov a oa bet eiler komandant uhelañ an nerzhioù armet dres dindan Jozef Stalin, ha bet e oa ivez taktikour lod eus trec'hioù brasañ al Lu Ruz. Servijet en doa e meur a bost disheñvel e Burev penn al lu, Ministr an Difenn, hag evel ezel ouzh Prezidiom ar Strollad komunour (*Politburo*).
AK-12

An **AK-12** (e rusianeg *Автомат Калашникова, 2012*, "fuzuilh aotomatek Kalashnikov 2012") a zo ur rummad fuzuilhoù-arsailh savet adalek deroù ar bloavezhioù 2010 en uzin rusian IJMACH (bremañ Kalashnikov Kontsern) hag e servij e arme ar vro abaoe 2018. Ar pempvet rummad eus ar fuzuilhoù-arsailh AK int, diwar an armoù savet gant an ijinour Mic'hail Kalachnikov adalek dibenn ar bloavezhioù 1940.

## Istor
E 2010 e voe kemennet amprouennoù ur fuzuilh-arsailh nevez, diazezet war an AK-74, evit modernaat armoù hiniennel an arme rusian. Ar stumm nevez, anvet AK-12, a voe amprouet e 2013 met daleet e implij ofisiel abalamour da gudennoù teknikel. N'eo nemet e 2018 e voe degemeret en arme an AK-12 kemmet hag hec'h adstumm AK-15 en ur mod ofisiel en arme. Kregiñ a reas uzin Kalachnikov Concern da bourveziañ 700 skouerenn eus an arm da nerzhioù ispisial Rusia e 2019, a-raok ledanaat e implij d'ar peurrest eus an arme tamm-ha-tamm.

## Deskrivadur
An AK-12 a ra gant ar sistem tennata dre biston implijet war fuzuilhoù all ar familh AK, met modernaet eo bet gant ul lamm teleskopek a c'haller reoliañ hag ur reilh Picatinny. Un ibil a gaver dindan he c'hanol evit stagañ ur banner-greunadennoù GP-25 pe GP-34. Tri stumm eus an arm zo bet kinniget abaoe 2018, enne gwelladennoù war e sistem-surded da skouer, savet a-drugarez da skiant-prenet ar soudarded rusian enbarzhet er brezel en Ukraina.

Ouzhpenn an AK-12 diazez e kaver stummoù AK-15 (kambret e 7,62 × 39 mm). An daou anezhe zo dezhe un adstumm berroc'h (AK-12K hag AK-15K). Stummoù kambret evit kalibroù standart AFNA (AK-19 e 5,56 × 45 mm, hag AK-308 e 7,62 × 51 mm) a gaver ivez. Ur stumm sivil, anvet SAIGA AK-12, dezhañ ur mod-tennañ damaotomatek hepken, zo bet kemennet e 2019.

## Daveennoù
Lurocalis

***Lurocalis*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ adrened, krouet e 1851 gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad adrened a ya d'ober ar genad :
* *[[Lurocalis rufiventris]]*,
* *[[Lurocalis semitorquatus]]*
** *L. s. nattererii*, *schaeferi*, ***semitorquatus*** ha *stonei*.
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Nyctipolus

***Nyctipolus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ adrened, krouet e 1912 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Daou spesad adrened a ya d'ober ar genad, tri (3) isspesad dezhe en holl.
* *[[Nyctipolus hirundinaceus]]* (Spix, 1825)
** *N. h. cearae* (Cory, 1917)
** *N. h. *'hirundinaceus**' (Spix, 1825)
** *N. h. vielliardi* (Ribon, 1995)
* *[[Nyctipolus nigriscens]]*

## Annezva
*Nyctipolus hirundinaceus* a gaver e Brazil, ha *nigriscens* en Amazonia.

## Notennoù ha daveennoù
Tourouvre au Perche

**Tourouvre au Perche** zo ur gumun e Normandi, en departamant Orne, e kanton Tourouvre au Perche, en arondisamant Mortagne-au-Perche.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe bodet kumunioù Autheuil, Bivilliers, Bresolettes, Bubertré, Champs, Lignerolles, La Poterie-au-Perche, Prépotin, Randonnai ha Tourouvre d'ober kumun nevez Tourouvre-au-Perche.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Gevelliñ
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Film birvidik

Ur **film birvidik** a vez graet eus un doare film hag a zo diazezet war lodennoù stourm, fuzuilhadennoù, tarzhadennoù, ha koursadennoù. Tabut a oa kroget er bloavezhioù 1980 gant an enklaskerien skol-veur evit gouzout petra a oa elfennoù ur film da vezañ lakaet da film birvidik. Evit enklaskerien zo evel David Bordwell ez eo ar seurt filmoù-se reoù gant ur c'hoant degas un arvest muioc'h evit ur c'hoant da gontañ un istor. Lod all evel Geoff King a embann o dez an doareoù filmoù-se lodennoù birvidik evit skañvaat an istor. Alies e vez ar filmoù birvidik ur c'hemmesk eus meur a zoare film, kemmesket gant komediennoù, filmoù skiant-faltazi, ha filmoù spont.

An troiennoù "*action film*" pe "*action adventure film*" a oa bet implijet abaoe ar bloavezhioù 1910, met an termenadur a implijer hiziv an deiz evit an doare filmoù-se a zo deuet gant luskad an New Hollywood ha kresk an enep-harozed er filmoù stadunanat e fin ar bloavezhioù 1960, hag e filmoù brezel ar bloavezhioù 1970, gant kresk ar filmoù torfederezh ha western. An doareoù filmoù-se a oa bet heuliet gant ar pezh a zo deuet da vezañ "marevezh klasel" ar bloavezhioù 1980. Goude-se e oa ar mare post-klasel ma oa levezonet ar filmoù birvidik stadunanat gant Sinema birvidik Hong Kong hag implij ledanoc'h-ledanañ skeudennoù savet gant an urzhiataer er filmoù. Goude Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001 e oad distroet d'ar filmoù-se en doare kentañ ma oant gant *[[Kill Bill]]* pe *[[The Expendables (frañchiz)|The Expendables]]*.

## Notennoù
Paradisaea rubra

**Evn ruz ar baradoz** (liester : evned ruz ar baradoz) zo un evn hag ur spesad evned, anavezet ivez gant e anv skiantel *Paradisaea rubra*. E kerentiad Evned ar Baradoz (Paradisaedae e latin) emañ.
Berraet e vez an anv latin peurliesañ e *P. rubra*.
## Notennoù ha dave
Iolo Ceredig Jones

**Iolo Ceredig Jones**, ganet d'an 2 a viz Eost 1947 ha marvet d'ar 6 a viz Gwengolo 2021, a oa ur c'hoarier echedoù etrebroadel eus Kembre. Kenskrivet e voe gantañ ha gant e dad T. Llew Jones an dornlevr echedoù nemetañ e kembraeg.
Jones en deus kemeret perzh e 16 Olimpiad echedoù adalek 1972 betek 1998. Gounezet en deus ar vedalenn aour evit e berzh en Olimpiad Novi Sad, e Yougoslavia, e 1990. Kenkampion Kembre eo bet ivez e 1982-1983. E 2013 e resevas an titl Mestr FIDE.
Breur e oa  d'ar stourmer politikel Emyr Llewelyn.
Uzin Degtyaryov

**Uzin Degtyaryov** (rusianeg : *ОАО Завод имени В. А. Дегтярёва*, *OAO Zavod imeni V. A. Degtyaryova*: embregerezh dre oberoù digor "V. A. Degtyaryov"), berraet e **ZiD** (*Zavod imeni Dеgtyaryovа*), a zo unan eus lec'hioù sevel armoù ha karbedoù Rusia. An embregerezh a zo anvet diwar Vasiliy Degtyaryov (2 a viz Genver 1880, Toula – 16 a viz Genver 1949), un ijinour rusian ha soviedat arbennikaet war empentañ armoù.

Savet e voe e 1916 e Kovrov, e-lec'h m'emañ e sez c'hoazh. Uzin Degtyaryov a zo ur skourr eus Vysokotochnye Kompleksy (Rostec'h) hiziv an deiz.

## Produioù
*fuzuilhoù enepdafar KSVK
*fuzuilhoù eneptank PTRD-41
*mindrailherezioù KPV
*mindrailherezioù Kord
*mindrailherezioù skañv RPD
*PK
*pistolennoù-mindrailher PPCh-41
*mindrailherezioù PKP
*AEK-971
*AGS-30
*bannerioù-greunadennoù DP-64
*AEK-919K "Kashtan"
*bannerioù-greunadennoù eneptank RPG-7V2
*SP81
*bannerioù-greunadennoù RGS-50M

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Istor an uzin

## Notennoù ha daveennoù
KPV

Ar **vindrailherez ponner KPV** (rusianeg : **КПВ**, ***KPV***, ur gwreskanv evit Крупнокалиберный пулемёт Владимирова, *Krupnokaliberny pulemyot Vladimirova*, "Mindrailherez kalibr-uhel Vladimirov") zo un arm soviedel gant ur c'halibr 14,5 × 114 mm. Lakaet eo bet er servij da gentañ evel un arm troadegiezh (anvet *PKP*) e 1949.

Er bloavezhioù 1960, ar stumm mindrailherez ponner troadegiezh a oa paouezet da vezañ produet dre ma oa re hir ha re bonner an arm. Kemmet e voe neuze an tres evit treiñ an arm da unan enep nijerezioù. Un arm fiziapl-kenañ e oa a-enep karbedoù o nijal izel, hag efedus e oa betek 3 000 metr a-led ha 2 000 metr a-blom. Implijet e oa bet er rummad armoù ZPU enep nijerezioù. He ment kement hag he galloud distruj a oa bet gwelet evel efedus er stumm arm enep karbedoù hobregonet skañv ha dafaret, war ar rummad karbedoù BTR hag ar c'harbedoù sklêrijennañ BRDM-2.

## Skeudennoù

0706 - Moskau 2015 - Panzermuseum Kubinka (26400777035).jpg|Un SU-122-54 dafaret gant div KPVT 
ZPU-1-batey-haosef-1.jpg|Stumm ZPU-1 gant ur c'hanol, stumm arm enep kirri-nij
ZPU-2-4658.jpg|ZPU-2 gant daou ganol enep kirri-nij
Army Artillery pointing towards BDR headquarters.jpg|Tirlu Bangladesh, ur ZPU-4 pevar c'hanol enep kirri-nij
Iraqi Police gun-carriage.jpg|Polis Irak, un Dodge Ram dafaret gant ur c'h-KPV
Корабельная пулеметная установка 2М-5.JPG|2M-5 stumm dafaret d'ar morlu
Торпедный катер ТКА-23 пр. 123К, памятник в г. Санкт-Петербурге.jpg|Stumm morlu an 2M-5 dafaret war ul lestr torpeder rummad P 4
Verkhnyaya Pyshma Tank Museum 2012 0121.jpg|Stumm morlu 2M-7 (gwelet a-zirak)
Verkhnyaya Pyshma Tank Museum 2012 0141.jpg|Stumm morlu (gwel a-ziadreñv)
МТПУ 14,5 мм морская тумбовая пулемётная установка.jpg|An MTPU 14,5 mm


## Daveennoù
Margot Robbie

**Margot Robbie,** ganet d'an 2 a viz Gouere 1990 e Dalby (Queensland), zo un aktourez hag ur broduerez filmoù aostralian.

## Filmoù
E 2013 e teuas da vezañ brudet e Hollywood gant berzh kenwerzhel *[[The Wolf of Wall Street (film, 2013)|The Wolf of Wall Street]]* gant Martin Scorsese, ennañ Leonardo DiCaprio ivez.

Adalek 2016 eo bet brudet en ur c'hoari roll Harley Quinn,e tri film, Suicide Squad, Birds of Prey ha The Suicide Squad.

E-kreiz ar bloavezhioù 2010 en em lakaas da c'hoari e filmoù hag a blije muioc'h d'an arzvarnourien. C'hoariet he deus Tonya Harding, un arzourez kozh, er biopic Me, Tonya gant Craig Gillespie. Enoret eo bet an abadenn-se gant an holl varnerien a roio tro dezhañ da c'hounit e anvioù kentañ er Golden Globes en BAFTA hag en Oscar evit an aktourez wellañ.

Rolladoù all e-barzh Marie Stuart rouanez Bro-Skos pe ar gwallzarvoud Scandale Gantañ e c'hall bezañ anvet adarre en BAFTA hag en Oscars.

Margot Robbie a zeu er bloavezhioù 2020 da vezañ unan eus an aktourezed goulennet ar muiañ en Hollywood. A-drugarez da Sharon Tate en Once Upon a Time...

In Hollywood (2019), gant Quentin Tarantino, hag hini ar merc'hodenn Barbie er film gant Greta Gerwig (2023) gant ar memes anv. Evit ar film-mañ Gounezet he deus ar Golden Globe evit ar film gwellañ er box office.

Aet eo ar maout gantañ 2 wezh er Logie Awards.Goude-se ez eas da skignañ ar rummadig istorel amerikan Pan Am.

## Daveennoù
Sindrom Gilles de la Tourette

**Sindrom Gilles de la Tourette**, pe **azoniad Gilles de la Tourette**, anvet ivez **SGT**, zo ur strafuilh neurologel hêrezhel. Peurvuiañ e krog an SGT er vugaleaj, ha ne cheñch ket ar sindrom ar spi bevañ.
Roet eo bet an anv se en enor da Georges Gilles de La Tourette, un neurologour gall, a oa bet an hini kentañ o kavout ar sindrom e 1885.

## Orin
Klask a ra an enklaskoù kompren gwelloc’h peseurt direizhderioù a zo orin tikoù ar SGT, ha dreist-holl evit a sell ouzh ar molekulennoù, evit gouzout gwelloc’h peseurt louzoù a c’hell pareañ ar c’hleñved. 

War a seblant e teu azoniad Gilles de la Tourette eus hiperoberiantiz takadoù empenn zo hag a brodu un neurotreuskaser : an dopamin. Labourat a ra ar volekulenn-se dreist-holl e rouedadoù neuronel hag a gontroll al lusk hag emzalc'hioù zo. An neurotreuzkaserien evel an dopamin pe ar serotonin o deus ur roll pouezus-kenañ evit reizhañ ar fiñvadennoù hag an emzalc’h. 

## An tikoù
Kavet e vez daou rummad tikoù abalamour d'an SGT. 

### Tikoù loc’hañ
* An tikoù loc’hañ simpl a zo anavezet gant ar fiñvoù diratozh : blinkadenn an daoulagad, hejadeg ar skoazioù, reudadeg ar beg, hejadenn ar penn… An tikoù-se a vez graet gant ur gigenn hepken pe gant ur strollad bihan a gigennoù.

* An tikoù loc’hañ luziet a zo daveetoc’h ha luzietoc’h ha n’int ket azasaet gant ar c’henarroud (skeiñ, c’hwezhañ, adober oberennoù bet graet gant tud all, ober jestroù groñs…).

### Tikoù dasonus
Erruout a ra an tikoù dasonus un nebeud mizioù goude an tikoù loc’hañ. Gallout a reont ivez bezañ simpl pe luziet.

* An tikoù dasonus simpl a zo peurvuiañ trouzioù graet gant ar fri pe ar beg : ruflerezh, hoc’hadenn, rasklerezh ar gorzailhenn, huchadennoù, c’hoarzhoù diratozh pe flipadenn gant an teod da skouer.

* An tikoù dasonus luziet o deus ur ster. Gallout a ra bezañ adlavaret gerioù pe silabennoù lavaret gant an den tapet gant an SGT pe gant un den all, pe c’hoazh lavaret gerioù groñs. An darvoud-mañ a zo ral-tre, kavet vez e nebeutoc’h evit 20% eus an darvoudoù.

### Tikoù all
Gallout a ra an SGT kaout tikoù all :

*  Diaezamantoù evit sipañ ar spered ;
*  Kudennoù kousket ;
*  Dreistkizidigezh ;
*  Oberoù dic'hortoz a c'hallfe bezañ dañjerus ;
*  Emzalc'hioù atizer (provovateur) ;
*  Diaes chom sioul.
Horizons bretons - Dremmwel Breizh

**Horizons bretons Dremmwell Breizh**, istitlet « Échos de la Bretagne à travers le Monde », a oa ur gelaouenn viziek a ditouroù dre vras, embannet gant Bretoned harluet e Bro-Bariz adalek Genver 1996. Kinnig a reas pennadoù a bep seurt diwar-benn Breizh ha kalz a ditouroù war obererezhioù Brezhoned er-maez eus Breizh. Dont a reas da-heul *Le Journal des Bretons de Paris - Breizh e Pariz*. O vezañ ma oa uhel a-walc’h priz ar c’houmanantoù, ne badas nemet ur bloaz hanter pa voe paouezet a-daol-trumm goude an niverenn 16 embannet e miz Mezheven 1997. Dont a reas da vezañ ur stagadenn da Armor Magazine, arsavet e 2011.

## Embannerien
Christian Le Guillou e oa rener an embann hag Éric Pianezza-Le Page ar pennskridaozer. An *Association des médias bretons de l’extérieur* (AMBRE) e oa ar gevredigezh embann, krevredet gant an *[[Organisation des Bretons de l'Extérieur]]* (OBE), Kendalc’h Enez-Frañs hag *Études et Recherche en Bretagne* (ERB).Chomlec’h ar gelaouenn e oa hini ar pennskridaozer, ha-eñ stlennnegour diouzh e vicher. Abalamour da se e oa ul lec’hienn Internet hag ur postel, pa ne oa kazi aozadur ordinal ebet gouest d’o merañ er mare-se. Jean-Marc Sochard, kelaouenner a vicher, a gemeras perzh ivez.
 
## Kenlabourerien
Meur a genlabourer brudet a roas pennadoù : 
*Bernez an Nail : buhezskridoù er bajenn "Portraits bretons - Poltredoù breizhat »
*Joseph Le Bihan, unan eus diazezerien Ensavadur Lokarn
*Yann Bouëssel du Bourg, rubrikenn al levrioù
*Daniel Cariou, moneizoniezh
*Jean Cevaër, armerzh
*Jacques-Yves Le Touze
*Henri Lécuyer, bet prezidant an Organisation des Bretons de l’Extérieur
*Bernez Kadored, prezidant Ti ar Brezhoneg Pariz, er mare-se.
*Christian Kerboul, istorour
*Christiane Kerboul-Vilhon, istorourez
*Marcel Texier, keltour ha keltiegour

## Klozadur ar c’helaouennoù savet gant Brezhoned Pariz
E levr Armel Calvé, *Histoire des Bretons de Paris* ez eus anv eus ar c’helaouennoù fardet ez-micherel ha savet gant Breizhiz harluet e Pariz pe tro-war-dro, en o zouez *[[Le Breton de Paris]]* ha *[[La Bretagne à Paris, en France et dans le monde]]*, homañ embannet evel ur c’hrennadur sizhuniek eus Ouest-France. Koulskoude, an holl anezho ne glaskent ket tizhout Breizh a-bezh. Savet e voe *Horizons bretons Dremmwel Breizh* evit kement den a oa dedennet gant Breizh e pep bro eus ar bed. Ur glaoustre c’hwitet pa oa re a strolladoù lennerien da vezañ dalc’het o speredoù a-gaer dioutiPetra eo ar ster?.

## Liammoù diavaez
* An dastumad kelaouennoù enlinenn war lec'hienn an IDBE

## ISSN
* 1268-0230

## Notennoù ha daveennoù
Rives d'Andaine

**Rives d'Andaine** zo ur gumun e Normandi, en departamant Orne, e kanton Vimoutiers, en arondisamant Mortagne-au-Perche.
## Douaroniezh
## Istor
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe bodet kumunioù La Chapelle-d’Andaine, Couterne, Geneslay hag Haleine  d'ober kumun nevez Rives d'Andaine.

## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Gevelliñ
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Ivan Koniev

**Ivan Stepanovich Koniev** (rusianeg: *Ива́н Степа́нович Ко́нев*), ganet d'an 28 a viz Kerzu 1897 hag aet da anaon d'an 21 a viz Mae 1973, a oa ur jeneral soviedel ha Marichal eus an Unvaniezh Soviedel hag a oa bet penn al Lu Ruz war Talbenn ar Reter en Eil Brezel-bed. Eñ eo a oa deuet a-benn da adperc'hennañ hag aloubiñ an tiriadoù e reter Europa hag a oa e dalc'h nerzhioù an Ahel.

Ganet en ur familh peizanted, Koniev a oa bet galvet e Lu Impalaeriezh Rusia e 1916 ha stourmet en devoa er C'hentañ Brezel-bed. E 1919 e oa deuet da vezañ ezel eus ar Volcheviked ha servijet en doa el Lu Ruz e-pad Brezel diabarzh Rusia. Goude bezañ bet diplomet en Akademiezh vilourel Frunze e 1926, Koniev a oa pignet a renk da renk e aozadur al lu soviedel. E 1939 e oa deuet da vezañ kandidat evit Poellgor kreiz Strollad komunour an Unvaniezh Soviedel.

Goude ma vije kroget aloubadeg alaman an Unvaniezh Soviedel e 1941, Koniev en doa kemeret perzh en un heuliad kampagnoù brezel bras, evel emgannoù Moskov ha Rjev. Koniev a oa bet goude-se ur penn eus al Lu Ruz en argadennoù ramzel Koursk, hini an Dnieper–Karpatoù ha Vistula–Oder. E miz C'hwevrer 1944 e oa graet anezhañ ur  Marichal eus an Unvaniezh Soviedel. E fin an Eil Brezel-bed en Europa, arme Koniev ar 1añ Talbenn Ukrainat a oa enebet ouzh armeoù Georgy Joukov er Redadeg war-zu Berlin. Koniev a oa bet ar c'hentañ komandant kevredet o vont-tre e Praha, kêr-benn Tchekoslovakia, goude Emsavadeg Praha.

Kemeret en doa plas Joukov evel penn an holl nerzhioù tirlu soviedel e 1946. E 1956 e oa bet lakaet e Penn uhelañ nerzhioù lu Pakt Varsovia, hag eñ eo en doa renet flastradennoù garv ar Reveulzi hungarat hag Nevezamzer Praha. E 1961, evel penn nerzhioù armet Reter Alamagn, en doa roet urzh da zispartiañ Berlin ar C'hornôg diouzh Reter Berlin gant savidigezh Moger Berlin. Koniev a oa chomet ur soudard brudet en Unvaniezh Soviedel betek e varv e 1973.
Nevezamzer Praha

**Nevezamzer Praha** (tchekeg: *Pražské jaro*; slovakeg: *Pražská jar*) a oa bet ur mare frankizadur politikel hag emsavadegoù keodedel er Republik Sokialour Tchekoslovak. Kroget e oa d'ar 5 a viz Genver 1968, pa oa bet dilennet an adreizhour Alexander Dubček evel kentañ sekretour eus Strollad komunour Tchekoslovakia (KSČ). Kendalc'het e oa an Nevezamzer betek an 21 a viz Eost 1968, pa oa bet an URSS ha tri ezel all eus Pakt Varsovia (Bulgaria, Hungaria ha Polonia) oc'h aloubiñ ar vro evit moustrañ al luskad adreizhour.
Emsavadeg Praha

**Emsavadeg Praha** (tchekeg: *Pražské povstání*) a oa bet un oberiadur-brezel gant luskad ar Rezistañs Tchek evit dieubiñ kêr Praha diouzh dalc'herezh an Alamanted e Mae 1945, e fin an Eil Brezel-bed. Ar c'hwec'h bloavezhiad dalc'herezh a oa bet a-raok a oa abeg d'ur c'hounnar enep alaman hag an argadennoù bliv gant ar Gevredidi eus al Lu Ruz hag an United States Army o devoa harpet ar rezistañs.

D'ar 5 a viz Mae 1945, e fin an Eil Brezel-bed en Europa, nerzhioù dalc'herezh an Trede Reich e Bohemia ha Moravia a oa bet taget dic'hortoz gant trevourien en un emsavadeg, pennoù ar Rezistañs Tchek a oa deuet war-wel evit ren an traoù. An Arme dieubidigezh rusian (ROA), un nerzh kenlabourer gant rusianed etnek, a oa troet hag a oa bet o harpañ an emsavidi. An nerzhioù alaman o devoa enebargadet, met gorrek e oa bet o argadenn rak barrikadennoù a oa bet savet gant ar rebelled. D'an 8 a viz Mae, pennoù an Tcheked hag an Alamanted o devoa sinet un arsav-brezel evit reiñ an tu d'an nerzhioù lu alaman da gilañ diouzh kêr, met lod eus ar Waffen-SS o devoa nac'het sentiñ. Kendalc'het e oa ar stourm betek an 9 a viz Mae, pa oa bet al Lu Ruz oc'h aloubiñ kêr ha moustrañ an nerzhioù alaman diwezhañ.

An emsavadeg a oa bet feuls, an nerzhioù alaman o devoa implijet trevourien tchek evel skoedoù-denel ha meur a lazhadeg a oa bet. An trede arme stadunanat renet gant George Patton a oa bet roet urzh dezhañ gant penn komandant ar Gevredidi Dwight D. Eisenhower da chom hep sikour an emsavidi tchek, ar pezh a oa bet un taol fall a-fed skeudenn ar Bloc'had Kornôgel e Tchekoslovakia goude ar brezel. Goude ar brezel e oa bet implijet an darvoud evel un arouez eus ar rezistañs tchek ouzh an nazied, hag an dieubidigezh gant al Lu Ruz a oa bet implijet alies gant Strollad Komunour Tchekoslovakia evit degas ur sell mat warnañ.
Paul Touvier

**Paul Touvier**, ganet d'an 3 a viz Ebrel 1915 e Saint-Vincent-sur-Jabron (Basses-Alpes, Bro-C'hall) ha marvet d'ar 17 a viz Gouere 1996 e toull-bac'h Fresnes (Val-de-Marne), a oa ur c'henlabourer gall e-pad an Eil Brezel-bed. Kondaonet e voe d'ar marv e 1946 ha 1947 evit torfedoù kaset gantañ pa oa e penn Eil servij ar Milice e Lyon, en o zouez fuzuilhadeg 7 Yuzev e bered Rillieux. Kemer a reas perzh e harzidigezh ha lazhadeg Hélène ha Victor Basch d'an 10 a viz Genver 1944 e Neyron (Ain) ivez. Dont a reas a-benn da guzhat betek 1971, pa voe grasiet gant ar prezidant gall Georges Pompidou. Adalek 1973 e voe savet meur a glemm evit torfedoù a-enep an denelezh eneptañ. Kuzhat a reas adarre a-drugarez da sikour meteier an Iliz katolik. Harzet e voe e 1989, hag ar Gall kentañ kondaonet hed e vuhez d'an toull-bac'h evit torfedoù a-enep an denelezh e voe, e 1996. Filmet e voe e brosez penn-da-benn. Mervel a reas diwar ur c'hrign-bev en e brostat e 1996 e toull-bac'h Fresnes.

## Levrlennadur
*  Laurent Greilsamer ha Daniel Schneidermann, *Un certain Monsieur Paul - L'affaire Touvier*, Fayard, 1994, 272 p., ISBN 978-2-213-59248-0
1864 e Breizh

## Darvoudoù
* Tour-tan Treoger, savet etre 1861 ha 1864, zo lakaet da vont en-dro.
* 27 a viz Mezheven : gar Dol zo digoret end ofisiel.
* 19 a viz Gwengolo : gar Baod zo digoret end ofisiel.
* 12 a viz Kerzu : gar Kastellin zo digoret end ofisiel.
* 19 a viz Kerzu : gar Pondi zo digoret end ofisiel.

## Sevenadur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1864|Ganedigezhioù 1864]]
* Louis-Aimé Cosmao Dumanoir, ofiser a vor
* Louis Gallouédec, douaroniour
* Yann-Vari ar Go, mezeg ha troour
* Kristof Jezegoù, beleg ha skrivagner brezhonek
* Frañsez-Mari Kadig, beleg ha dastumer kontadennoù
* Zacharie Le Rouzic, ragistorour
* Ferdinand du Puigaudeau, livour
* Guy Ropartz, sonaozour
* Joseph Alexandre Ruellan, livour
* Jelvestr Seveno, skrivagner brezhonek

## [[:Rummad:Marvioù 1864|Marvioù 1864]]
* Joseph Romain-Desfossés, amiral
* Jean-Marie de Silguy, krouer mirdi arzoù-kaer Kemper

__NOTOC__
Victory over Japan Day

**Devezh an trec'h war Japan** (saozneg: *Victory over Japan Day* berraet en **V-J Day**, anvet ivez **Victory in the Pacific Day**, pe **V-P Day**) eo an devezh ma oa kodianet Impalaeriezh Japan e fin an Eil Brezel-bed, ar pezh a oa bet fin ar  brezel da vat. An droienn a zo bet implijet evit an daou zevezh ma oa bet embannet ar c'hoant kodianañ gant Japan – d'ar 15 a viz Eost 1945 e Japan, ha dre ma 'z eus un diforc'h evit an eur, d'ar 14 a viz Eost 1945 (pa oa bet embannet er Stadoù-Unanet hag er peurrest eus Amerika hag enezeier reter ar Meurvor Habask) – kenkoulz hag evit an 2 a viz Gwengolo 1945, pa oa bet sinet da vat an akta kodianidigezh, oc'h echuiñ an Eil brezel-bed en un doare ofisiel.

D'ar 15 a viz Eost emañ ar V-J Day ofisiel er Rouantelezh-Unanet, tra ma vez lidet er Stadoù-Unanet d'an 2 a viz Gwengolo. An anv, V-J Day, a zo bet choazet gant Kevredidi an Eil Brezel-bed goude bezañ anvet V-E Day evit devezh an trec'h en Europa.

D'an 2 a viz Gwengolo 1945, ar godianidigezh ofisiel a oa bet war vourzh al lestr-brezel USS ''Missouri'' e Bae Tokyo. E Japan, ar 15 a viz Eost a zo anvet ; met anv ofisiel an devezh-se eo . An anv ofisiel-se a zo bet lakaet da dalvezout e 1982 dre un ordrenañs gant Gouarnamant Japan.
## Notennoù ha daveennoù
Chiappa Little Badger

Ar **Chiappa Little Badger** zo ur familh karabinennoù rizennet pe flour o c'hanol a orin eus Italia ha savet gant Chiappa Firearms. An tri stumm diazez a zo kambret e .22 LR, .22 WMR, .17 WSM, .17 HMR, ha 9 mm Flobert.

Un adstumm anvet Deluxe zo ivez, dezhañ ul lamm e koad hag ur c'hanol berroc'h (419 mm). Kambret eo e .22 Long Rifle hag e .22 WMR.

## Little Badger flour he c'hanol
Al **Little Badger Shotgun** a zo un doare fuzuilh-liorzh met pa vez sellet eo ar memes tres rik. An diforc'hoù eo e tenn kartouchennoù 9 mm Flobert, he c'hanol a zo un tammig hiroc'h, ha n'eus ket eus kouch na reilh Picatinny ebet.

## Pennadoù kar
*Chiappa Double Badger
*Chiappa M6 Survival Gun
*Chiappa Triple Crown

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
*  Chiappa Little Badger - Survival Gun Review war YouTube

## Daveennoù
Fuzuilh-liorzh

Ur **fuzuilh-liorzh**, pe **fuzuilh-jardin** (diwar ar saozneg *garden gun*), zo un arm-skoaz flour he c’hanol, kambret evit kartouchennoù bihan o c'halibr enne plomoù peurliesañ, hag implijet dreist-holl evit lazhañ loened bihan (krignerien pe lapoused da skouer) a gustum debriñ pe distruj ar plant gounezet, pe aloubiñ lec'hioù implijet gant Mab-den. Armoù berr hag aes da zornata int, efedus war hedoù-tenn berr (betek ur pemzek metr bennak), hag abalamour d'o galloud izeloc'h e vezont implijet a-wechoù e lec'hioù kloz evel ar grañjoù, ar magazennoù, pe e lec'hioù digor evel an aerborzhioù zoken.

## Kalibroù
Peurliesañ eo kambret ar fuzuilhoù-liorzh evit :

* kartouchennoù-chase bihan o c'halibr evel ar .410 hag an .360 ;
* kartouchennoù 9 mm Flobert, dezhe plomoù pe ur boled, en Europa dreist-holl, pe kartouchennoù skoet war o zro evel an .22 WMR pe an .22 Long Rifle karget gant plomoù e Norzhamerika. Berr eo hed-tenn efedus ar munisionoù a seurt-se, ha izel a-walc'h o zrouz.

## Skouerioù fuzuilhoù-liorzh

* Marlin Model 25MG
* Remington Model 511SB
* Winchester Model 67
* Henry Garden Gun
* rummad Chiappa Little Badger

## Daveennoù
Amadeo Rossi

**Amadeo Rossi SA** (simplaet en **Rossi**), a zo ur embregerezh armoù-tan hiniennel krouet e 1889 e São Leopoldo (Brazil). Rossi a brodu fuzuilhoù, karabinennoù pistolennoù ha revolverioù implijet kement gant an drevourien ha gant an nerzhioù surentez. Gwerzhañ a ra e Brazil met ivez en estrenvro . Unan eus brasañ saverien armoù Brazil eo.

## Armoù

* Rossi Model 971 .357 Magnum/.38 Special
* Rossi Model 13 “Princess” (.22 LR)
* Rossi R46102 .357 Magnum/.38 Special
* Rossi R35102 .38 Special
* Rossi R85104 .38 Special
* Rossi R46202 .357 Magnum/.38 Special
* Rossi R35202 .38 Special
* Rossi R97206 .357 Magnum/.38 Special
* Rossi Circuit Judge .410-bore/45LC & .22 LR (karabinenn)
* Rossi Tuffy fuzuilh flour he c'hanol un-tenn kalibr .410
* Rossi R92, kopienn eus ar Winchester 1892, kambret e .357 Magnum/.38 Special, .454 Casull/.45 Colt, .44 Magnum/.44 Special/.44 Russian ha .44-40 Winchester.
* Rossi RP63 .357 Magnum/.38 Special
* Rossi RM64 .357 Magnum/.38 Special
* Rossi RM66 .357 Magnum/.38 Special
* Rossi RM84 .38 Special
* Rossi Brawler, pistolenn kambret e .45 Colt hag e .410. E Kalifornia eo lakaet e rummad ar fuzuilhoù flour berr o c'hanol, ar pezh a ra eo difennet eno.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
## Gwelet ivez
* Taurus Armas
* IMBEL
## Daveennoù
Karbed stourm

Ur **c'harbed stourm**, anvet ivez **karbed argadiñ war zouar** pe **karbed argadiñ**, zo ur c'harbed milourel war zouar hag a vez implijet evit obererezhioù stourm. Disheñvel eo ar c'harbedoù-se diouzh ar c'harbedoù milourel all evel ar c'hamionoù dezougen dre ma 'z int savet evit bezañ implijet e takadoù brezel, evel ul lodenn eus ar brezel mekanikaet ha troadegiezh fiñv.

Rummad ar "c'harbedoù stourm" a zo ledan-tre, dre ma c'heller kavout karbedoù hobregonet, karbedoù dezougen soudarded, karbedoù stourm troadegiezh, karbedoù dezougen troadegiezh, MRAP, ha tankoù. Karbedoù stourm primsavet evel an Technical a c'hell bezañ lakaet da dalvezout evel karbedoù stourm.
Adé

**Adélaïde Chabannes de Balsac**, lesanvet **Adé**, ganet d'an 20 a viz Ebrel 1995 e Pariz, a zo ur skrivagnerez-sonerez-kanerez ha sonourez c'hall. Da gentañ e oa deuet da vezañ kanerez ar strollad Therapie Taxi a-raok kregiñ gant ur respet solo.

## Buhezskrid
Kanerez ar strollad Therapie Taxi e voe bet adalek ar penn kentañ e 2013, betek o disparti e 2021. Kroget e oa gant ur respet solo adalek 2022. E miz Ebrel, er memes bloavezh, he doa embannet he single kentañ : *Tout savoir*.

D'an 23 a viz Gwengolo 2022 e embannas he albom solo kentañ, *[[Et alors?]]*. Kenlabouret he deus ivez gant Benjamin Biolay da skouer evit ar ganaouenn *[[Parc fermé]]* (2021), gant Nolwenn Leroy evit an albom *[[La Cavale (pladenn, 2021)|La Cavale]]* (2021) pe c'hoazh gant Louane evit ar ganaouenn *Pleure* (2020).

## Daveennoù
Karbed stourm primsavet

Ur **c'harbed stourm primsavet** zo un doare karbed trevour pe milourel nann stourm troet en ur c'harbed dafaret gant armoù. Alies ez eo savet hag implijet gant trevourien emsavet, sponterien, rebelled, ar Mafia, guerrillaoù, partizaned, carteloù dramm, aozadurioù torfedourien pe seurtoù bezenoù nann stadel pe damsoudarded. 

Ar c'hemmoù-se a zo alies reoù simpl evel ouzhpennañ hobregonoù primsavet ha dafariñ armoù evel mindrailherezioù ponner pe kanolioù aotomatek enep kirri-nij war penn a-dreñv ur van pe ur pickup.