open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pont an Diaoul (Lanniliz)

**Pont an Diaoul** pe **Pont Krac’h** zo ur pont e Lanniliz. an anv a zo deuet adal « Pont kar(r) Ac’h ». An arkeologourien ne ouiont ket resis peur e oa bet savet: ar mare Galian-roman (-52 betek 486 kent J.K) pe krennamzerel (tro an Xvet kantved).

## Adkempenn
E 2008 e oa bet adkempennet ar pont gant ar gevredigezh *Plouguerneau Nature Environnement*. Adsavet e oa bet holl mod kozh hep kemm an dafar sevel pe an teknikoù.

## Ar vojenn
Pont an Diaoul e Lanniliz n'eo ket disheñvel diouzh pontoù an diaoul all a gaver dre Europa. Dre vras eo ganet ar vojennoù tro-dro d'ar pontoù-se er XIVvet kantved. Doareoù disheñvel a gaver eus ar vojenn met ar memes istor diazez a chom atav:

Mestr Uguen, miliner eus Prat Paol e Plougerne, a oa kounnaret (pe skuizh) dre an hent hir a oa ret dezhañ ober evit mont da betek e milin e Raskol. Un nozvezh, e oa bet o huñvreal en ur pont a-dreuz ar stêr. An diaoul o klevet an den a erruas hag a ginnigas dezhañ sevel ar pont a-raok fin an nozvezh. An diaoul a c’houlenne dezhañ en eskemm da gaout ene an den kentañ a dreuzfe ar pont. Ar miliner a savas a-du gant ar marc’had, an den Paolik a grogas diouzhtu gant al labour. Mintin abred e oa souezhet ar miliner o welet e oa bet echuet ar pont. Mestr an deñvalijenn a oa o c’hortoz e-tal ar pont, laouen e oa da c’hounez un ene ken aes. Ar miliner, pa oa erruet d’an hanter eus ar pont a baouezas. Ober a rreas vann kemer e anal ha deus ur sac’h ed e tennas ur c’hazh-du. Hennezh a dreuzas d’an daoulamm ar pont. Ene ar c’hazh a oa bet profet d’an diaoul. Displijet bras da vezañ bet tapet brav, an diaoul a bannas dre an aer e morzol, « morzel en diaoul », a gouezas e-penn an draoñienn evel un hanter groaz. 
Evel-just arabat en em sinañ dirak, oberenn an diaoul eo.

Hiziv-an-deiz c’hoazh e konter n’eo ket tud mezv hag a gouez eus ar pont diouzh an noz met an diaoul kounnaret o kemer eneoù evit en em veñjiñ diouzh an dro-fall bet graet dezhañ !

## Poltriji

Restr:2012 08 Bretagne 306.JPG|Pont an Diaoul Lanniliz
Restr:2012 08 Bretagne 310.JPG|Morzol an Diaoul
Restr:2012 08 Bretagne 311.JPG|Pont an Diaoul sell hollek

## Notennoù ha daveennoù
Ridell

Ur **ridell** zo un tamouez boull (evit an traoù gros), da lavarout eo ur benveg da damouezat traezh peurvuiañ, implijet d'ober simant. Ur **c'hrouer**, pe ur **c'hreur** a vez lavaret ivez. Anavezet eo anv-tiegezh *Kreurer*, diwar an anv roet d'an den a ra *kreurioù*, pe *krouerioù*.

En ur gegin n'eo ket ur ridell a vez implijet, met ur sil.

## Daveennoù
Sae digein

Ur **sae digein** zo ur sae graet evit maouezed hag a ziskouez o c'hein. Ne vez ket douget alies, kentoc'h en abadennoù war an ton bras, evel lidoù ofisiel pe euredoù.
Palma il Vecchio

**Jacopo Negretti**, pe **Jacopo Nigretti** (Serina, 1480 - Venezia, 1528), a veze lesanvet **Palma il Vecchio**, a oa ul livour italian eus Skol Venezia, ganet en Serina Alta, tost da gêr Bergamo. Lesanvet e oa *Palma il Vecchio* abalamour d'un niz lesanvet *[[Palma il Giovanno]]* hag a oa diskibl d'an Tizian. Gant Giorgio Vasari e veze lavaret *Il Palma* anezhañ en e levr Le Vite.

War-dro 1510 e kuitaas Bergamo da zont da Venezia. Er bloavezhioù 1512-1514 e livas un *Assomption er Scuola di Santa Maria Maggiore*.

## Oberennoù pennañ

* *Cristo e l'adultera* (Krist hag an avoultrez), 1510-1511, eoullivadur war lien, 82x70 cm, Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg, Rusia,
* *Assunzione di Maria*, 1512-1514, eoullivadur war goad, 191x137 cm, Venezia, Gallerie dell'Accademia
* *Ritratto d'uomo* (*Poltred un den*), 1512-1515, eoullivadur war lien, 94x72 cm, Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg,
* *Madonna col Bambino*, 1515-1516, eoullivadur war lien, 59x72 cm, Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg,
* *Giacobbe e Rachele*, 1515-1525, eoullivadur war lien, 146,5x250,5&nbsp;cm, Dresda, Gemäldegalerie
* *Sacra conversazione*, 1516-1518, eoullivadur war goad, 64x90 cm, dastumad prevez,
* *Ritratto di poeta* (*Poltred ur barzh*), 1516, eoullivadur war lien, 83.8 x 63.5 cm, Londrez, National Gallery
* *Donna bionda* (*Meleganez*), eoullivadur war goad, 1518-1520 circa, 77,5x64,1&nbsp;cm, Londrez, National Gallery
* *Bella*, 1518-1520, eoullivadur war lien, 95x80 cm, Madrid, Museo Thyssen-Bornemisza
* *Ninfa in un paesaggio*, 1518-1520 circa, eoullivadur war lien, 113x186 cm, Dresden, Gemäldegalerie
* *Sibilla*, 1520 circa, eoullivadur war goad pioppo, 74x55,1&nbsp;cm, Kastell Windsor, Royal Collection, Bro-Saoz,
* *Tre sorelle* (*Teir c'hoar*), 1520 circa, eoullivadur war goad, 88x123 cm, Dresden, Gemäldegalerie
* *Madonna col Bambino tra i santi Giovanni Battista e Maria Maddalena*, 1520-1522 circa, eoullivadur war goad, 71x108 cm, Genova, Palazzo Rosso
* *Salvator Mundi*, 1520-1522 circa, eoullivadur war goad, 74x63 cm, Strassburg, Mirdi an arzoù-kaer
* *Adorazione dei pastori con un committente*, 1523-1525, eoullivadur war lien, 140x210 cm, Pariz, Mirdi al Louvre
* *Polittico di Santa Barbara*, 1524-1525, eoullivadur war goad, Venezia, Iliz Santa Maria Formosa
* *Sacra conversazione*, 1525 circa, eoullivadur war lien, 127x195 cm, Venezia, Gallerie dell'Accademia
* *Giuditta* (*[[Judit]]*), 1525-1528, eoullivadur war lien, 90x71 cm, Firenze, Galleria degli Uffizi
* *Poltred Paola Priuli*, 1527-1528, eoullivadur war goad, 88x72 cm, Venezia, Fondazione Querini Stampalia
* *Poltred Francesco Querini*, 1527-1528, eoullivadur war goad, 88x72 cm, Venezia, Fondazione Querini Stampalia
* *Ritratto di giovane uomo* (*Gwaz yaouank*),, eoullivadur war goad, 38,7x29 cm, Budapest, Szépmûvészeti Múzeum
* *Ritratto di giovane donna* (*Itron yaouank*), eoullivadur war goad, 38,8x28,5&nbsp;cm, Budapest, Szépmûvészeti Múzeum
* *L'Adorazione dei Magi con Sant'Elena*, Milano, Pinacoteca di Brera
* *Polittico della presentazione della Vergine,* Serina, Iliz Santa Maria Annunciata.

## Notennoù
Joan (albom)

**Joan** zo un albom gant Joan Baez e 1967. 

## Kanaouennoù
# "Be Not Too Hard" (Donovan, Christopher Logue) - 2:52
# "Eleanor Rigby" (John Lennon, Paul McCartney) - 2:20
# "Turquoise" (Donovan) - 3:20
# "La Colombe (The Dove)" (Jacques Brel) - 5:21
# "Dangling Conversation" (Paul Simon) - 2:46
# "The Lady Came from Baltimore" (Tim Hardin) - 2:34
# "North" (Joan Baez, Nina Dusheck) - 2:50
# "Children of Darkness" (Richard Fariña) - 3:56
# "The Greenwood Side" (kan hengounel) - 7:46
# "If I Were a Carpenter" (Tim Hardin) - 2:10
# "Annabel Lee" (Don Dilworth; Edgar Allan Poe) - 5:03
# "Saigon Bride" (Baez, Dusheck) - 3:15
Catalina Palacios

**Catalina Isabel Palacios Galindo**, lesanvet **Cata Palacios**, ganet d'ar 16 a viz C'hwevrer 1980 e Santiago de Chile, zo un aktourez, ur ganerez hag ur vaouez a skinwel chileat.

Brudet e voe dreist-holl dre ma oa en abadenn evit ar re yaouank, ''Mekano'', er stirad skinwel ''Magi-K'' hag e penn an abadenn *[[Yingo]]* evit ar re yaouank. Kemeret he doa perzh ivez en Telethon chileat e 2008, *[[Chile ayuda a Chile]]*, hag e *[[Dancing with the Stars]]*.

## Abadennoù skinwel

## Pladennoù
* 2005 : *Magi-K* 
* 2006 : *Eclipse* 
* 2010 : *Kata* 
* 2013 : *Déjate llevar*

## Poltriji

Gala Billboard Latin Music Showcase Chile 2018 - Catalina Palacios - 01.jpg|
Kata Palacios Live from chile (2012).jpg|
Kata firma.jpg|
Any Day Now (albom Joan Baez)

**Any Day Now** zo un albom, div bladenn ennañ, gant Joan Baez e 1968, ma kan kanaouennoù savet gant Bob Dylan. Savet e oa betek an niverenn 30 er Billboard Pop Albums chart.

## Kanaouennoù
An holl ganaouennoù gant Bob Dylan, nemet resisaet e ve a-hend-all.
#"Love Minus Zero/No Limit"
#"North Country Blues"
#"You Ain't Goin' Nowhere"
#"Drifter's Escape"
#"I Pity the Poor Immigrant"
#"Tears of Rage" (Bob Dylan, Richard Manuel)
#"Sad Eyed Lady of the Lowlands"
#"Love Is Just a Four-Letter Word"
#"I Dreamed I Saw St. Augustine"
#"Walls of Red Wing"
#"Dear Landlord"
#"One Too Many Mornings"
#"I Shall Be Released"
#"Boots of Spanish Leather"
#"Walkin' Down the Line"
#"Restless Farewell"
Alyssa Nicole Pallett

**Alyssa Nicole Pallett**, bet ganet d'an 8 a viz Here 1985, zo un top-model, aktourez ha maouez a aferioù kanadian. E penn ar stal *The Sweet Ones* emañ, e New York.

Anavezet eo, dre he red-micher berr, evel aktourez ha *glamour model* er Rouantelezh-Unanet. Bez e voe luc'hskeudennet gant un toullad poltrederien a-vicher brudet-mat, evel Patrick Demarchelier pe poltreder Playboy Los Angeles Josh Ryan.

## Poltridi

Koonsinspiredimage.jpg|
Alyssapallettfashion.jpg|
Alyssa Nicole Pallett posing in a glamour photo 20090418.jpg|
Shannaqueenofjungle.jpg|

## Liammoù diavaez
* IMDB
* Alyssa Nicole Pallett war TCM
Ivan Tyulenev

**Ivan Vladimirovitch Tyulenev** (rusianeg : Ива́н Влади́мирович Тюле́нев), bet ganet d'an 28 a viz Genver 1892 ha marvet d'ar 15 a viz Eost 1978, a oa un ofiser uhel soviedat, unan eus ar re gentañ a voe lakaet da jeneral el Lu Ruz e 1940.

## Buhez
Tyulenev a oa bet ganet en ur familh soudarded e  trevadenn Chatrachany e Gouarnelezh Simbirsk (Oblast Oulyanovsk hiziv). Labouret en devoa e labouradegoù hag evel pesketaer war ar mor Kaspian a-raok bezañ enrollet e Lu Impalaeriezh Rusia er bloaz 1913.

E-pad ar C'hentañ Brezel-bed e oa soudard er rejimant dragoned Kargopolsky e Polonia ar C'hendalc'h. Enoret e voe gant medalenn Urzh Sant Jorj evit e varregezh hag e galon en emgann.

Tyulenvev a emezelas el Lu Ruz dres goude ar Reveulzi, e-kerzh Brezel diabarzh Rusia, er 1 lu marc'hegiezh. Kemeret en devoa perzh ivez e flastradenn Emsavadeg Kronstadt ha goude-se er Brezel Poloniat-ha-Soviedat

E 1939 e oa penn 12 arme URSS e-pad aloubadeg Polonia gant an nerzhioù milourel soviedel. E 1940 e voe deroet ar renk a jeneral dezhañ.

E deroù ar Brezel Alaman-Soviedel e 1941 e oa karget gant Distrikt Milourel Moskva. E-pad tri miz kentañ ar brezel, Tyulenev a oa penn uhel Talbenn ar Su.


RUSMARKA-1979.jpg|Ivan Tyulenev enoret war un timbr soviedat e 1979.
Художественные маркированные конверты 1984 года. Тюленев Иван Владимирович.jpg|Kartenn-bost soviedat e 1984.
Any Day Now

***Any Day Now*** ("Forzh pe zeiz bremañ*) zo anv meur a oberenn [[Saozneg|saoznek]].

==Kanaouennoù==
**Any Day Now*, ur ganaouenn savet e [[1962]] gant [[Burt Bacharach]] ha [[Bob Hilliard]], kanet gant [[Chuck Jackson]] ha kalz a re all.

==Pladennoù==
* *Any Day Now*, un albom gant [[Joan Baez]] e [[1968]].
* *Any Day Now'', un albom gant Scott Walker e 1973.
Alabama (kanaouenn, Neil Young)

***Alabama*** a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer kanadian Neil Young (1945-).

## Enrollañ
E dibenn 1970 en devoa prenet Young ur *ranch* nepell diouzh Redwood City (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika), lonket holl vrientalioù e ganaouenn *Ohio* en e di-annez nevez diouzh an dro. E-barzh ur c'hrañj anezhañ, lakaet da studio enrollañ, e voe enrollet ***Alabama*** e-kerzh miz Gwengolo 1971, pezh a zispleg son divoas ar gitarioù tredan chomet hep bezañ adkempennet er bladenn. Ouzhpennet e voe mouezhioù David Crosby ha Stephen Stills (1945-) diwezhatoc'h e New York.Pevar arzour stadunanat a gemeras perzh en enrolladenn ***Alabama*** :
* an tabouliner Kenny Buttrey (1945-2004),
* ar soner gitar-boud Tim Drummond (1940-2015),
* ar soner *steel guitar* Ben Keith (1937-2010)
* hag ar pianoour ha soner *slide guitar* Jack Nitzsche (1937-2000).
Mont a raent d'ober ar strollad The Stray Gators ha bez' e voent sonerien Young adalek 1971 betek 1973, o kemer perzh en e albomoù *[[Harvest (albom, Neil Young)|Harvest]]* ha *[[Time Fades Away (albom)|Time Fades Away]]*.

## Embann
Embannet e voe ***Alabama*** e ti Reprise Records, d'ar 25 a viz C'hwevrer 1972, e-touez dek kanaouenn *Harvest*, pevarvet albom Neil Young, hag eñ produour anezhañ a-gevret gant Elliot Mazer (1941-).
Padout a ra 4:02 ha renket eo da drede en eil tu eus an albom, war-lerc'h *There's a World* hag a-raok *[[The Needle and the Damage Done]]*.

## Danvez ha dael
Renkañ a c'haller ***Alabama*** e-mesk ar *protest songs* a oa bet savet sof-kont e SUA er bloavezhioù 1960-70 gant un toullad mat a arzourien : Joan Baez, Bob Dylan, Woody Guthrie, Pete Seeger ha kement zo... Ne oa ket Young war e daol kentañ dre m'en devoa krouet hag embannet *Southern Man* en e albom *[[After the Gold Rush]]* e miz Gwengolo 1970, da lakaat anat e veze bev-kenañ bepred ar ouennelouriezh ouzh a re Zu e stadoù 'zo e kreisteiz SUA, Alabama en o zouez. Ne oa ket ret bezañ desket-mat evit kompren e rae ar gerioù "Now your crosses are burning fast" un damveneg eus ar c'hroazioù a veze devet ingal gant izili ar c'hKu Klux Klan da-geñver o bodadegoù-noz.
Pa zeuas ***Alabama*** e-maez, ne voe ket ar strollad *Southern rock* Lynyrd Skynyrd evit chom hep respont : e miz Ebrel 1974 e voe embannet *[[Sweet Home Alabama]]* gantañ. E-touez ar pozioù e c'halled klevout :
"Well, I heard Mister Young sing about her"
"Well, I heard ole Neil put her down"
"Well, I hope Neil Young will remember"
"A Southern man don't need him around anyhow."
Ne badas ket gwall bell an dael avat ha, diwezhatoc'h, e skrivas Young en e emvuhezskrid *Waging Heavy Peace: A Hippie Dream* e keuzie pozioù ***Alabama*** ha bevez e oa evitañ respont Lynyrd Skynyrd.

## Selaou ''Alabama'' ha lenn ar gerioù
*  ''Alabama'', kanet e Pariz e miz Mezheven 2016.
*  Gerioù ''Alabama'' el lec'hienn A-Z Lyrics. 

## Notennoù ha daveennoù
John Denver

**John Denver** eo anv-micher ar c'haner stadunanat **Henry John Deutschendorf Jr** (1943 – 1997),a grogas da ganañ er bloavezhioù 1970 hag a reas berzh bras. Enrollet en deus un 300 kanaouenn ha savet 200 anezho. 

## Liammoù diavaez
* John Denver o kanañ ''leaving on a Jet Plane''
Miley Cyrus

**Miley Cyrus**, bet ganet **Destiny Hope Cyrus** d'an 23 a viz Du 1992 e Nashville (Tennessee), zo ur ganerez stadunanat. Brudet e voe pa oa krennardez evit he roll er stirad Hannah Montana skignet war Disney Channel, ma c'hoarie gant he zad Billy Ray Cyrus, entre 2006 ha 2011.

Da 15 vloaz e reas he fladenn gentañ, *Meet Miley Cyrus* (2007) a voe e penn ar Billboard 200, teir gwech pladenn platin gant 3 milion a werzhioù.

## Pladennoù
* *Meet Miley Cyrus* (2007)
* *Can't Be Tamed* (2010)
* *Bangerz* (2013)
* *Miley Cyrus & Her Dead Petz* (2015)
**Younger Now* (2017)
* *She Is Coming* (2019)
* *Plastic Hearts* (2020)
* *Endless Summer Vacation* (2023)
* *Something Beautiful* (2025)
## Notennoù ha daveennoù
Carlos Embale

**Carlos Embale** (La Habana, 1923-1997 La Habana) zo ur c'haner kuban. Skiltr hag uhel e oa e vouezh, aes d'anavezout, ha kanañ a rae bolero, son, la guaracha, ha dreist pep tra rumba.

Gwelet eo evel unan eus gwellañ kanerien rumba a viskoazh.

## Liammoù diavaez
* Celeste Mendoza, Carlos Embale hag ar *[[Septeto Nacional]] de Ignacio Pineiro* : https://www.youtube.com/watch?v=UVJZ3lf-AaY.
* O kanañ "Echale salsita " : https://www.youtube.com/watch?v=u1B-DmknB6s
Union

**Union** zo anv meur a dra.

## Lec'hioù
### SUA
* Union, Alabama
* Arcata, California (Union, Humboldt County, California)
* Union, Merced County, California
* Union, Napa County, California
* Union, Connecticut
* Union, Illinois
* Union, Indiana
* Union, Iowa
* Union, Kentucky
* Union Parish, Louisiana
* Union, Maine
* Union, Mississippi
* Union, Missouri, in Franklin County
* Union, Clark County, Missouri
* Union, Nebraska
* Union, New Hampshire
* Union, New York
* Union, Ohio
* Union, Oregon
* Union, South Carolina
* Union, Virginia
* Union, West Virginia
* Union, Wisconsin
* Mount Union (Arizona)

### Broioù all
*Union Island, enezenn e Sant Visant hag an Inizi Granadinas.

## Tud
*Gabrielle Union, aktorez stadunanat

## Traoù all
*Union (sonerien), ur strollad sonerien rock
*Union (albom), un albom gant ar strollad Yes
*(1585) Union, un asteroidenn
Maite Hontelé

**Maite Hontelé** (Utrecht, 1980) zo un drompilherez izelvroat hag a son salsa ha bolero. Soner e oa he zad-kozh, André Hontelé (1922-2005), troet gant ar salsa, ha pladennoù e-leizh er gêr.
D'he nav bloas e teskas trompilhañ gant laz-seniñ Haaften, e Gelderland. Goude e studias e Rotterdam.

Sonet he deus gant al laz Buena Vista Social Club, Rubén Blades hag Oscar D'León.
E 2012 e reas un droiad dre Europa (ha dre an Izelvroioù, he bro c'henidik) gant Óscar D'León.

Savet he deus ul laz dezhi e Kolombia m'emañ o chom bremañ.

## Albomoù
* 2009 - *Llegó La Mona*
* 2010 - *Mujer Sonora*
* 2013 - *Déjame Así*
* 2015 - *Para Ver Un Querer*

## Liammoù diavaez
* Pennad e-barzh El País
* Pennad e-barzh El Nacional
I Want to Hold Your Hand

***I Want to Hold Your Hand*** (*Fellout a ra din delc'her da zorn*) a zo ur ganaouenn saoznek gant The Beatles, savet gant ar c'houblad Lennon-McCartney hag embannet e miz Du 1963 er Rouantelezh-Unanet hag e miz Genver 1964 en albom *[[Meet the Beatles!]]* e Stadoù-Unanet Amerika. 

E miz Kerzu 2004 e oa bet lakaet da 16 e Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet hervez Rolling Stone. 

## Yezhoù all
* Doareoù gallek a zo bet kanet gant Frank Alamo (*Je veux prendre ta main*, azasaet gant Ralph Bernet) ha Claude François (*Laisse-moi tenir ta main*).
* Un doare spagnolek — *Quiero Rascarme Aquí* — zo bet kanet gant ar c'haner hag aktour mec'hikan Tin Tan.

## Selaou ''I Want to Hold Your Hand''...
*  ...kanet war al leurenn gant The Beatles e miz Ebrel 1964.

## Notennoù ha daveennoù
Morhesk

Ar **morhesk** (*Ammophila arenaria*) zo plant geotennek eus kerentiad ar Poaceae hag a gresk war an aod e broioù Europa ha Norzhamerika. Kreskiñ a reont en traezh ha gwrizioù hir o deus. Implijet e vezont evit stabilaat an tevennoù traezh war an aod, e Breizh hag e meur a vro all.
Llanllwchaearn (Ceredigion)

**Llanllwchaearn** zo ur gumuniezh eus Kembre, e Ceredigion. Emañ er c'hreisteiz da gêr Ceinewydd, hag enni emañ kêriadennoù Maen-y-groes, Cross Inn, Pentre'r Bryn, parrez kozh Llanina ha kornad Cydblwyf.

E 2011 e oa 838 a dud o chom er gumuniezh ha 396 anezho (47,3%) a oa kembraegerien.
Vikings (stirad skinwel)

**Vikings** 'zo ur stirad skinwel doare drama istorel krouet ha skrivet gant Michael Hirst evit ar chadenn skinwel History. Troet en Iwerzhon, ar c'hentañ lodenn a zo bet skignet d'an 3 a viz Meurzh 2013 er C'hanada.

Vikings a zo awenet gant mojennoù ar Viking Ragnarr Loðbrók, unan eus tudennoù brudetañ ar vitologiezh nordek. Brudet e voe ivez evit bezañ ur gwalenn evit Bro-Saoz ha Frankia. Ar stirad a gont troioù kaer Ragnar pa oa ur peizant betek e skrapadennoù e Bro-Saoz ha penaos e oa deuet a-benn da dizhout ar renk a roue Skandinavia. Harpet eo gant e vreur Hrólfr, e vab Bjǫrn Járnsíða, hag e wragez ar skjaldmær Lathgertha hag ar briñsez Aslög.

Vikings a zo erruet d'ar bevare koulzad, ur pemvet hini a zo prientet.
## Aktourien

Restr:Travis Fimmel by Gage Skidmore.jpg|Travis Fimmel evit Ragnarr Loðbrók
| Katheryn Winnick evit Lagertha.
Restr:Clive Standenby Gage Skidmore.jpg | Clive Standen evit Rollo.
Restr:Gustaf Skarsgård 2010.jpg | Gustaf Skarsgård evit Floki.
Restr:Alexander Ludwig (Cropped).jpg | Alexander Ludwig evit Björn Järnsida.
Restr:Peter_Franzén.jpg | Peter Franzén evit Harald Hårfagre.
Restr:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg | Jonathan Rhys-Meyers evit Heahmund
Poltred Madame X

**Poltred Madame X**, pe ***Portrait of Madame X*** e saozneg, pe ***Madame X*** hep mui, a reer eus ur poltred livet e 1884 gant al livour stadunanat John Singer Sargent (1856-1925) eus ar vondianez Virginie Amélie Avegno Gautreau (1859-1915), Stadunanadez ivez, hogen eus Louiziana, hag a oa pried ar banker gall Pierre Gautreau. *Madame X* a voe livet gant Sargent war e c'houlenn.

## Istor
Brudet e oa kened Virginie Amélie Avegno Gautreau e kevredigezh uhel Pariz, ha ken brudet all kerniel he gwaz dogan.

## An daolenn
Sargent a ziskouez ur vaouez yaouank en ur sae satin du, dispak he divskoaz, he div vrec'h hag he brusk, gwenn evel an erc'h.

## Liammoù
*  "Sargent's Portraits", pennad ma reer meneg eus ar reuz a voe da-heul *Portrait of Madame X* ma weler ur grubuilh dispak.
Fernande

**Fernande** zo un anv-bihan alamanek ha gallek.

## Gerdarzh
*Diwar an anv-bihan Fernand.

## Yezhoù all
*Fernanda

## Tud

* Fernande Olivier, anv-micher Amélie Lang (1881-1966), patrom gall, pried-kleiz Pablo Picasso entre 1904 ha 1909.
* *Fernande Françoise Raoult*, anavezet evel Fernande Albany (1889-1966), aktourez c'hall.
* Fernande Barrey (1893-1960), patrom gall
* Fernande Chiocchio, ganet e 1929, kanerez mezzosopran kanadian.
* Nicole Fernande Grisoni, ganet e 1944, anavezetoc'h evel Nicoletta, kanerez c'hall

## Kanaouenn
* ***[[Fernande (kan)|Fernande]]*** kanaouenn gant Georges Brassens
en e albom e 1972.

## Lec'hioù
###### 
E proviñs A Coruña: 
* Fernande, e parrez Castro, e kumun Narón.
* Fernande, e parrez Piñeiro, e kuzul Ames.

## Pennadoù kar
* Enez Fernandina
* Fernando
Fernanda

**Fernanda** zo un anv-bihan spagnolek, roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh
Stumm gwregel an anv-bihan Fernando eo, roet d'ar baotred.

## Yezhoù all
*Fernande e galleg.

## Tud
* Fernanda Fernández (1755,, leanez 

* Luisa Fernanda de Borbón (1832–1897), infantez spagnol,
* Fernanda Villeli (1921-2009), skrivagnerez vec'hikan

*Fernanda Montenegro, ganet e 1929, aktourez vrazilian
*Fernanda Mistral, ganet e 1934, aktourez arc'hantinat
*Fernanda Ribeiro, ganet e 1969, atletourez portugalat
*Fernanda Hansen, ganet e 1979, kazetennerez chileat
*Fernanda Urrejola, ganet e 1981, aktourez chileat
*Fernanda Castillo, ganet e 1982, aktourez vec'hikan
*Fernanda Cornejo, ganet e 1989, patrom venezuelat
Alain Passard

**Alain Passard**, ganet d'ar 4 a viz Eost 1956 e Gwerc'h-Breizh (Il-ha-Gwilun), zo ur mestr-keginer breizhat, perc'henn eo war an ti-debriñ L'Arpège e Pariz.
Fernanda Castillo

**María Fernanda Castillo García**, ganet e Hermosillo, Sonora d'ar 24 a viz Meurzh 1982, zo un aktourez vec'hikan. Brudet e voe gant roll Mónica Robles er stirad skinwel El señor de los cielos war ar chadenn Telemundo.
### Filmoù
Fernanda Fernández

**Fernanda Fernández** (Zújar, Granada, 1755 - ?) zo ul leanez etrerevek, kentañ den anavezet evel-se en Spagn. 

Ganet e oa en 1755 e Zújar, ur gêriadenn dindan abati Baza, en eskopti Guadiz.
Savet e voe gant tud onest ha kristen. Troet e oa gant ar relijion ha mont a reas da leanez d'an 10 a viz Ebrel 1774, pa oa 18 vloaz. En ul leandi e kêr Granada e oa.

Adal he c'hrennoad e taolas evezh, pa basae pe pa strevie, e tifluke eus he reizh un tamm kig 3 cm hed hag e teue en-dro en e lec'h. E 1787 e kontas kement-se d'he c'hofesour ma voe lakaet e-maez al leandi ha bac'het. Un enklask a voe graet gant an Iliz. Medisined, doueoniourien hag arc'heskob a roas o ali.

Anavezet eo abalamour d'ur medisin kuban, Tomás Romay y Chacón, a embannas hec'h istor en 1813.
Digital rights management

**Digital rights management** (**DRM**) zo un hollad doareoù lies evit perc'henniñ teknologiezhoù ha strishaat an implij eus dafar perc'hennet pe labourioù pep gwir miret strizh warno. An teknologiezhoù DRM a glask reoliañ an implij, ar c'hemm, hag an embann eus labourioù perc'hennet (evel programoù stlenneg pe dafar liesmediat), kement hag ar savennoù.
Springfield Model 1861

Ar **Springfield Model 1861** (Springfield doare 1861) a oa ur fuzuilh-vousked (da lavaret eo ur mousked rizennet e ganol) un-tenn, dezhi boledoù Minié, implijet gant an United States Army hag an U.S. Marines e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. 800.000 skouerenn anezhi a voe produet e arsanailh Springfield (Massachusetts), ha 200.000 skouerenn all en un ugent embregerezh bennak etre 1861 ha 1865. Implijet e voe kalz en US Army e-pad ar Brezel diabarzh dre ma oa resis, ma tenne pell hag e oa un arm a fiziañs.

Kopiennoù modern eus an arm a vez produet hiziv-an-deiz gant an embregerezh italian Pedersoli.

## Daveennoù
Luisa Fernanda de Borbón

**María Luisa Fernanda de Borbón** (1832–1897) a oa un infantez spagnol.

Merc'h e oa da Fernando VII, roue Spagn ha d'e bevare pried, ar rouanez María Cristina. C'hoar e oa d'ar rouanez Isabel II.

Ganet e oa e Palacio Real Madrid.
Dimezet e oa d'ar priñs gall Antoine d'Orléans (1824-1890), dug Montpensier.
Ragnarr Loðbrók

**Ragnarr Loðbrók** pe **Lothbrok** (norseg kozh : *Ragnarr Loðbrók*, "Ragnar lavregoù-dizoare") a oa ur penn viking [damvojennel eus an henvarzhoniezh norseg hag eus an hengoun *[[fornaldarsaga]]* ; roue Danmark ha Sveden e vije bet.

Hervez ar mammennoù diasur-se, Ragnarr a oa bet brudet evel penn argadennoù skrapañ e Bro-Saoz ha Frankia e-kerzh an , seziz Pariz e 845 en o zouez.

Hervez an hengoun lennegel, Ragnarr a oa mab ar roue svedat Sigurðr hringr ; teir gwech e voe dimezet : gant ar *[[skjaldmær]]* (ar gadourez) Lathgertha, gant Þóra Borgarhjǫrtr ha gant ar briñsez Aslög (anvet ivez Kráka, Kraba ha Randalin).


Ragnar Lodbroks död by Hugo Hamilton.jpg|*Marv Ragnarr Loðbrók* – Hugo Hamilton, 1830

## Notennoù
Charles Rolland

**Charles Rolland**, **Charlez Rolland** e anv-pluenn (Lanneanoù, 3 a viz Even 1862 – Gwerliskin, 23 a viz C'hwevrer 1940), a oa ur barzh brezhonek.

Brudet eo da vezañ lakaet ar *[[Marseillaise]]* e brezhoneg. Gwerzhañ a rae e ganaouennoù er foarioù ha marc'hadoù.

Soudard e voe er Brezel-bed kentañ, engouestlet (d'e oad n'en doa ket da vont) hag un doare gallek brogar d'ar *Marseillaise* a skrivas :

Aux armes ! Fiers Bretons !
Montrons que les Français
Marchant de front face aux Teutons
Ne périront jamais ! (...)

## Oberennoù
;Pezhioù-c'hoari 
* *Bez eur guir Vreizad*, 
* *Ar Vezventi*, 
;Barzhonegoù
* *Aventur eud mortaolet youank a Vreiz-Izel*
;Kanaouennoù brezhonek
;Kanaouennoù gallek
## Levrlennadur
* An Oaled, niv. 48, eil trimiziad 1934, p. 148-152, *Les Vedettes de chez nous - Charles Rolland, le barde de l'actualité*.

## Notennoù
Narcissus jonquilla

**Arabat droukveskañ gant ar* boked-laezh.
----

An **Narcissus jonquilla** zo bleunioù a zifluk e derou an nevezamzer. Meur a anv o deus e brezhoneg : *bokedoù-laezh-ribod*, pe *bokedoù-Santez-Nonn*, *roz-kamm*, *foeon*, *bokedoù-koukou*, *bokedoù-Sant-Jozef*, *freon*, *bokedoù-Koraiz*..

Kreskiñ a reont diwar bulbennoù viheñvel, etre 2 ha 4 cm o zreuzkiz ; red eo o garennoù danzouar. Etre 15 ha 35&nbsp;cm eo uhelder korzenn pep plantenn, linennek ha kleuziek un tamm eo o delioù. Ur vleunienn velen sklaer hepken zo, a viz Meurzh da viz Ebrel.
El liorzhoù, er pradeier hag er c'hoadegi e kresk *Narcissus jonquilla*.


Narcissus jonquilla Hábito 2012-4-01 SierraMadrona.jpg|*Narcissus jonquilla*
Parc de Bagatelle Paris printemps.jpg
Narcissus pseudonarcissus2.jpg|*[[Narcissus pseudonarcissus]]*


## Notennoù
Jonquières

**Jonquières** zo un anv-lec'h gallek, deuet alies diwar ar ger okitanek *Jonquièras*, pe *Jonquièiras*, "broenegi".

* *Jonquières*, anv gallek Jonquièras, en Aude
* Jonquières, e Bouches-du-Rhône, e Lo Martegue *([[Martigues]])* hiziv
* *Jonquières*, anv gallek Jonquièiras, en Hérault
* Jonquières, en Oise
* *Jonquières*, anv gallek Jonquièiras, e Tarn
**Jonquières*, anv gallek Jonquieras, e Vaucluse
* *Jonquières-Saint-Vincent*, anv gallek Jonquièra de Sent Vincenç, e Gard
* *La Jonquière*, anv gallek La Jonquera, e Kumuniezh Emren Katalonia.
* Saint-Pierre-des-Jonquières, e Seine-Maritime .
Martigues

**Lo Martegue** en okitaneg, **Martigues** an anv gallek ofisiel, zo ur gumun e kreisteiz Bro-C'hall, e Provañs, e Bouches-du-Rhône war lez Loc'h Berro ha Kanol Caronte.
La Serena (Coquimbo)

**La Serena** a zo ur gêr , hag ur gumun, eus Chile, war aod ar Meurvor Habask, e proviñs Elqui, ha kêr-benn rannvro Coquimbo anezhi. 
En 2012 e oa un 250 000 a dud enni.

## Istor

Krouet e voe ar gumun d'ar 26 a viz Eost 1549, ma'z eo an eil goshañ er vro war-lerc'h ar gêr-benn, Santiago de Chile.
Alexis HK

**Alexis Djoshkounian**, pe **Alexis HK** hervez e anv-micher, zo ur c'haner gall, ganet e 1974 e Versailles.

Ouzhpenn e ganaouennoù e kan re Georges Brassens.
Aigleville

**Aigleville** zo un anv-lec'h gallek:

*Aigleville (Alabama), e SUA
*Aigleville (Normandi), e Bro-C'hall

## Pennadoù kar
*Aigle
*Ville
Rode

**Rode** pe **Rodos** (Ῥόδη / Rhódê pe Ῥόδος / Rhódos, e henc'hresianeg « rozenn»), zo unan eus doueezed ar mor e mojennoù Hellaz Kozh, stag hec'h anv ouzh enez Rodos.

## Mojenn
Merc'h eo da Boseidon, hogen diasur eo anv ar vamm, a gemm hervez an oberourien: pe Amfitrite, pe Afrodite, pe Halia. Pried eo da Helios, doue meur Rodos.

Hervez Pindaros he deus bet « seizh mab, seizh lezenner kentañ an dud kentañ en enez. Unan anezho a engehentas Ialysos, ha goude Kameiros ha Lindos». Setu anv ar seizh mab-se hervez Diodoros Sikilia : Oc'himos, Kerkafos — tad Ialysos hag e vreudeur —, Makareüs, Aktis, Tenages, Triopas, Kandalos, hag ur verc'h a voe ivez, Elektryone.

Hervez ur vojenn all e vefe Rode ur verc'h da Asopos, ha pevar bugel he doe digant Helios : Faethon, Aigle, Lampetia ha Faethousa. E mojenn Faethon e tenn he ferzh da hini Klymene hervez Ovidius.
Rhodes

**Rhodes** zo un anv-lec'h gallek ha saoznek.

## Lec'hioù
; Europa
* Rhodes, anv gallek enez Rodos en Hellaz
** kêr Rodos, kêr-benn an enez
* Rhodes (Moselle), kumun c'hall e Moselle 
* *Rhodes*, karter e Middleton (Greater Manchester), Bro-Saoz
* Appenzell Innerrhoden hag Appenzell Ausserrhoden, kantonioù e Suis, a-wechoù anvet *Appenzell Inner Rhodes* ha *Appenzell Outer Rhodes*

; SUA
* Rhodes, Indiana, 
* Rhodes, Iowa, 
* Rhodes Hill, er Savage Mountain, e Maryland
* Rhode Island, ur stad

; Aostralia
* Rhodes, New South Wales, 

;Suafrika
* Rhodes, Eastern Cape, 

## Tud
* Rhodes (anv-tiegezh)

## Pennadoù kar a-bell pe a-dost
* Rodos
* Rode
* Rodes
* Rodès
* Rodez
* Rodi
* Rodos
Memphis, Tennessee

**Memphis, Tennessee** zo ur ganaouenn saoznek gant ar c'haner ha sonaozer stadunanat Chuck Berry e 1959. 
Embannet e oa bet war ur bladenn vihan, e ti Chess Records, e Chicago. Kanet eo bet gant meur a hini abaoe, hag e meur a yezh.

E Breizh-Veur e savas da #6 er chartoù e 1963; doare ar Saozon Dave Berry and the Cruisers a savas da niverenn gentañ er UK Top 20. Doare Johnny Rivers e 1964 a savas da #2 e SUA.

## Ar ganaouenn
*Ur paotr zo o klask pellgomz d'ur plac'h anvet Marie;
*E 1964 e savas Chuck Berry ur ganaouenn all, anvet *Little Marie*, evel single da gentañ, ha goude en e albom St. Louis to Liverpool.

## Kanerien
The Who (pa oant anvet The High Numbers), Hasil Adkins, Paul Anka, Count Basie, John Cale, Lado Leskovar, Riblja Čorba, Don Covay, an Dave Clark Five, Bo Diddley, Faces, Lester Flatt & Earl Scruggs, Fotheringay, Al Green, the Hollies, Jan and Dean, Tom Jones, Sammy Kershaw, Fred Knoblock, Jerry Lee Lewis, Led Zeppelin, Lonnie Mack, Mother McCree's Uptown Jug Champions (a predecessor of Grateful Dead),[6] Mrs. Miller, Roy Orbison, Buck Owens, Elvis Presley, Johnny Rivers, the Rolling Stones, Del Shannon, Silicon Teens, Wayne Fontana & the Mindbenders, the Statler Brothers, Izzy Stradlin, Rod Stewart, Gene Summers, George Thorogood, Ernest Tubb, Conway Twitty, the Ventures, Zippy Kid, Danny and the Fat Boys (Danny Gatton), Hank Williams Jr., Faron Young, Toby Keith en albom Clancy's Tavern (Deluxe Edition), hag an Iwerzhonadez Eleanor McEvoy en hec'h albom "Stuff".

## Yezhoù all
Lakaet e oa bet galleg ha kanet gant Eddy Mitchell ha Danyel Gérard.
Papaito

**Papaito** zo anv-micher ar c'haner kuban **Mario Muñoz Salazar**, ganet d'an 3 a viz Du 1923 en Marianao, Cuba. Sonet en deus gant La Sonora Matancera e-pad 38 vloaz. Mervel a reas d'ar 4 a viz Mezheven 2000.

## Liamm diavaez
*Da selaou e-pad 1 eur hanter : Son montuno sabroson - Lo mejor de "Papaito" 
*Gant Johnny Pacheco : Que no muera el son
Metapedia

**Metapedia** zo un holloueziadur en-linenn eus an tu dehoù pellañ hag a embann soñjoù broadelour gwenn, dreistbeliour gwenn, enepyuzev, a nac'h ar Shoah, ha neveznazi.
Al lec'hienn a embann bezañ dedennet gant sevenadur Europa, ar skiantoù, ar brederouriezh hag ar politikerezh.

D'ar 26 a viz Here 2006 e ve lañset Metapedia e svedeg gant Anders Lagerström, un embanner neveznazi feuls eus Linköping ; d'an 28 a viz Ebrel 2007 e voe an doare saoznek. An doare hungarek eo an hini fonnusañ, gant 144 189 pennad d'ar 27 a viz Gwengolo 2013.

## Strategiezh
Savet tost-tre da hini Wikipedia eo tres Metapedia, a glask plantañ douetañs e speredoù an dud.
Kaoz a vez eus brudidigezh (doare Buhez ar Sent) da geñver pennoù bras an Trede Reich da skouer. Mard eo ar pal plantañ douetañs ez eo c'hwitet an taol a-benn ar fin, dre ma vez re anat o tro-spered ar skriverien.

### Mennozhioù gwirion
Logo ar Metapedia zo awenet gant un delwenn anvet *Jugend* gant Arno Breker, kizeller ofisiel an Trede Reich. Penn un Arian eo.


Restr:Der Führer in Paris. Hitler in Paris. Heinrich Hoffman Collection. - NARA - 540180.tiff|Speer, Hitler ha Breker e Pariz
Restr:Arno Breker werkend.jpg|Arno Breker o kizelllat
Restr:Arno Breker Der Sieger (1939).jpg|*Der Sieger*, gant Arno Breker

### Diforc'hioù gant Wikipedia

Screen grab of Cultural Marxism articles on Wikipedia and Metapedia.png|Pa vez keñveriet gant ar Wikipedia gwirion e weler anat ez eus nebeut-tre a vammennoù aotreet evit diazezañ ar skridoù embannet war ar Metapedia.


## Notennoù ha daveennoù
Black Guerrilla Family

Ar **Black Guerilla Family**, pe **BGF** (anvet ivez **Black Family** pe **Black Vanguard**) zo ur gang straed ha toull-bac'h afro-amerikan savet e 1966 gant George Jackson ha W.L. Nolen pad ma oant toullbac'het e prizon Stad San Quentin e Kontelezh Marin e Kalifornia.
## Mennozhioù
Un aozadur dreistbeliour zu eo ar gang-se. Awenet gant Marcus Garvey, ar Black Guerilla Family (BGF) a oa bet diazezet evel ur strollad awenet gant al luskad Afro-Amerikan marksour-leninour. E-penn kentañ an aozadur en em wele evel unan reveulzier gant izili toull-bac'het. Palioù pennañ diazez an aozadur a oa da reiñ lamm d'ar gouennelouriezh, bevañ gant bri en toull-bac'h, ha diskar ar gouarnamant stadunanat.

## Istor
Ar Black Guerrilla Family a oa bet savet gant George Jackson e San Quentin State Prison e-pad mare al luskad Black Power. Gant an amzer e oa deuet an aozadur da vezañ anzavet evel un aozadur torfedourien pe gang er Stadoù-Unanet. Hervez lod istorourien e vefe awen an Aryan Brotherhood da glask gant krouidigezh ar Black Guerrila Family er memes toull-bac'h, an aozadur dreistbeliour wenn a vefe un enep a-gren d'an aozadur dreistbeliour zu. Pa voe kemmesket ar brizonidi hep derc'hel kont eus o orinoù e oant en em strollet hervez al livioù kroc'hen. Ar re zu er Black Guerrilla Family hag ar re wenn en Aryan Brotherhood.

## Izili brudet
*Tavon White: Penn uhel d'an aozadur toull-bac'het e Kreizenn-dalc'h kêr Baltimore, peder gwardez anezhañ a voe dougerez ha pemp bugel a voe ganet.
## Notennoù ha daveennoù
Eisleben

**Eisleben**, (**[[Lutherstadt]] Eisleben** en ofisiel) zo ur gêr en Alamagn, e su al land Saks-Anhalt, e-tro 33 km er gornôg da Halle.
Asta Nielsen

**Asta Nielsen** (Kopenhagen, 11 a viz Gwengolo 1881 – Frederiksberg, 24 a viz Mae 1972) a oa un aktourez danat filmoù mut.

Unan eus aktourezed etrebroadel bennañ ar bloavezhioù 1910 e voe : 70 eus he filmoù a-ziwar 74 a voe filmet en Alamagn, ma veze graet *Die Asta* "An Asta" anezhi.

Lakaet e vez war he c'hont bezañ treuzfurmet ar c'hoari er sinema dre bellaat diouzh ar c'hoariva evit mont etrezek ur c'hoari gwiroc'h ha soutiloc'h.

## Resped
Asta Nielsen eo ar c'hentañ esparadenn europat, ha fulenn bennañ sinema ar bloavezhioù 1920 ha 1930, dirak an aktourez svedat Greta Garbo.

Brudet e oa he daoulagad bras ha du, he dremm par d'ur maskl tresoù ur paotr warnañ.

Rolloù maouezed kreñv hag entanet tapet gant darvoudoù fall-spontus eo ar re a veze roet dezhi peurliesañ. A-douez he rolloù pennañ emañ hini ur gwaz, Hamlet, e film Sven Gade ha Heinz Schall (1921).

Gant donedigezh ar sinema mouezhiet ez echuas resped Asta Nielsen ; ur film doare nevez a reas koulskoude : *Unmögliche Liebe*, gant Erich Waschneck.

Dre ma oa erotek a-walc'h he rolloù, ar filmoù ma c'hoarie a veze kontrollet mat er Stadoù-Unanet ; dre-se chomas dianav pe dost eno.

E-kerzh kresk an naziegezh en Alamagn e kinnigas Joseph Goebbels dezhi sevel he studio. Pa glaskas Adolf Hitler he c'hendrec'hiñ d'ober filmoù nevez en abeg da bouez politikel he brud e nac'has hag e tistroas da Zanmark.

Er bloavezhioù da heul ez eas gant hent an arz didroc'hañ-pegañ ha hini ar skrivañ diwar-benn an arzoù.

E-pad ar brezel e roas arc'hant d'ar rouedad hag a sikoure gant ar Yuzevien a oa bac'het e kamp-bac'h nazi Theresienstadt.

He buhezskrid, *Die schweigende Muse* ("Ar vuzenn dilavar"), a voe embannet e 1946.

## Filmlennadur
Setu amañ filmoù mut brudetañ Asta Nielsen.
;1910
*Abgründe (Afgrunden)*
;1911
*Heißes Blut* • *Nachtfalter* • *Der schwarze Traum* • *Im großen Augenblick* • *Zigeunerblut* • *Ballettänzerin* • *Der fremde Vogel* • *Die Verräterin*
;1912
*Die Macht des Goldes* • *Die arme Jenny* • *Zu Tode gehetzt* • *Der Totentanz* • *Die Kinder des Generals* • *Wenn die Maske fällt* • *Das Mädchen ohne Vaterland* • *Jugend und Tollheit*
;1913
*Komödianten* • *Die Sünden der Väter* • *Die Suffragette* • *S1* • *Die Filmprimadonna*
;1914
*Engelein* • *Zapatas Bande* • *Die falsche Asta Nielsen* • *Weiße Rosen* • *Die ewige Nacht*
;1915
*Vordertreppe*
;1916
*Engeleins Hochzeit* • *Das Liebes-ABC* • *Dora Brandes* • *Im Lebenswirbel* • *Aschenbrödel*
;1917
*Das Versuchskaninchen
;[[1918]]
*Das Eskimobaby* • *Die Börsenkönigin
;1919
*Rausch* • *Das Ende vom Liede* • *Nach dem Gesetz* • *Der Fackelträger*
;1920
*Der Reigen* • *Mata Hari* • *Kurfürstendamm* • *Steuermann Holk
;[[1921]]
*Hamlet* • *Irrende Seelen/Sklaven der Sinne* • *Fräulein Julie* • *Die Geliebte Roswolskys*
;[[1922]]
*Vanina* • *Die Tänzerin Navarro* • *Der Absturz*
;[[1923]]
*Erdgeist* • *Das Haus am Meer* • *I.N.R.I.*
;[[1924]]
*Die Frau im Feuer* • *Hedda Gabler*
;[[1925]]
*Lebende Buddhas* • *Die freudlose Gasse*
;[[1927]]
*Laster der Menschheit* • *Dirnentragödie* • *Gehetzte Frauen* • *Kleinstadtsünder* • *Das gefährliche Alter''
Rodi

**Rodi** zo un anv-lec'h italianek.

## Lec'hioù
; Albania
*Rodi e Kollatës, menez

;Italia
*Rodi Garganico, e Proviñs Foggia, e Puglia
*Rodì Milici, e Proviñs Messina, e Sikilia

;Suis:
*Rodi (Prato Leventina), kêriadenn e Prato Leventina, e kanton Ticino

## Pennadoù kar
* Rode
* Rodez
* Rodos
Neaira

**Neaira** (Νέαιρα e henc'hresianeg, ha *Neaera* e latin) zo anv meur a vaouez e mojennoù Hellaz kozh.

## Mojennoù
*Neaira, an Okeanidenn,
*Neaira, nimfenn e Menez Sipylos e Lydia, pried Theiodamas ha mamm Dresaios
*Neaira, un nereidenn, pried Aietes, mamm Absyrtos, 
*Neaira (pried Zeus), mamm Aigle.
*Neaira (pried Helios), mamm da Lampetia ha Faethousa.
*Neaira (pried Strymon), pried an doue-stêr Strymon, mamm da Euadne
*Neaira (merc'h Pereüs), pried Aleos, mamm Auge, Kefeüs ha Lykurgos
*Neaira (merc'h Amfion) ha merc'h da Niobe
*Neaira (merc'h Okeanos) ha merc'h da Tethys
*Neaira (merc'h Proteüs) ha pried Aleos, roue Arkadia
*Neaira (pried Keleos), mamm Triptolemos
*Neaira, pried an doue-stêr Skamandros, hervez ar barzh Ovidius (*Amores* 3,6,28)

## Istor
* Neaera (pried Hypsikreon), 
* Neaira (hetaira), un hetaira
* Neaera, pried ar barzh roman Lygdamus

## Pennad kar
* Neera (1846 – 1918), skrivagnerez italian.
Neaira (hetaira)

**Ur pennad [[Neaira]] zo ivez*.

**Neaira** (Νέαιρα) a oa un hetaira er  en Hellaz kozh. 

Etre 343 ha 340 kent JK e voe graet prosez outi dre ma oa dimezet, e-maez al lezenn, d'un Atenad, ha dre ma kinnige he merc'h evel keodedourez atenat. Demosthenes an hini en dije komzet a-enep dezhi, ha miret eo e brezegenn e skridoù Apollodoros evel navet prezegenn ha daou-ugent an alvokad, met alies e vez lakaet war-gont Pseudo-Demosthenes, en devije labouret war galzik eus ar prezegennoù roet gant Apollodoros.

Eus ar skrid *A-enep Neaira* eo ec'h anavezer buhez Neaira. Prosez a voe graet dezhi pa oa hanter-kant vloaz gant mab-kaer Apollodoros, anvet Theomnestos. Ur vaouez estren e oa, dimezet d'ur c'heodedour atenat, ha klask a rae lakaat he bugale da geodedourien atenat. Munudoù hir zo diwar-benn buhez Neaira, ha gant-se eo ur vammenn a geleier diwar-benn buhez ar gisti hag ar merc'hed en Henc'hres.

## He buhez
### Gant Nikarete
Ganet e oa Neaira e deroù ar  met n'ouzer ket pelec'h; prenet e voe en-yaouank gant Nikarete, ur vaouez hag a brene merc'hedigoù d'o gourdoniñ da vezañ hetairai, hag a rae "ma merc'hed" anezhe evit kreskiñ ar priz goulennet digant ar c'hastaouerien, hag a veve gante e Korinthos.

Kregiñ a reas Neaira da labourat evel gastig a-raok bout kaezouregez.

### Kenavo da Nikarete ha Korinthos
War-dro 376 kent JK e voe paeet tregont minae gant daou baotr, Timanoridas, eus Korinthos, hag Eukrates, eus Leukas, da brenañ Neaira digant Nikarete, ur priz uhel evit hetairai.

Pa zimezas an daou zen e voe emglev etrezo evit leuskel Neaira da zasprenañ he frankiz evit ugent minae. Ha hi, gant skoazell donezonoù hag amprestadennoù digant pratikoù kozh, da baeañ an arc'hant goulennet.
David Copperfield (sigoter)

**David Seth Kotkin**, ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1956, brudet dre e anv micherel **David Copperfield**, zo un sigoter stadunanat diskrivet gant Forbes evel an hudour en deus rastellet ar muiañ a arc'hant en istor.

Abadenn ispisial skinwel Copperfield en doa bet gounezet 21 Emmy Award evit un hollad 38 kinnig. Gant David Copperfield e vez kemmesket un istor kontet gant troioù hud touell. E-pad 40 vloaz e vuhez vicherel en deus tapet 11 Guinness World Rekord, ur steredenn war an Hollywood Walk of Fame, ur vedalenn a varc'heg en Urzh an Arzoù hag al Lizheroù gant gouarnamant Bro-C'hall. Anvet eo bet da *Living Legend* gant levraoueg Kendalc'h Stadoù-Unanet Amerika.
Library of Congress

**Library of Congress** ("LOC"), *Levraoueg ar C'hendalc'h* e brezhoneg a vez graet eus al levraoueg enklask implijet en un doare ofisiel gant an United States Congress ha dre-se eo deuet da vezañ levraoueg vroadel SUA.
Bez' ez eo an aozadur kevredadel sevenadurel koshañ e Stadoù-Unanet Amerika. Al levraoueg a gaver ledet war tri skraber-oabl war torgenn ar C'hapitol e Washington, D.C..
Liammet eo ivez ouzh ar Packard Campus e Culpeper, Virginia ; eno emañ Kreizenn vroadel mirout ar c'hleweled.


Restr:Seal of the United States Library of Congress.svg|Siell al Library of Congress
Restr:US-LibraryOfCongress-BookLogo.svg|Logo al Library of Congress
Restr:Flag of the United States Library of Congress 2.svg|Banniel an United States Library of Congress


## Notennoù
Troioù-kaer ma foltreder

**Troioù-kaer ma foltreder** zo ur romant skrivet gant Yann-Fañch Jacq . 
Un istor polis ha faltazi evit ar vugale pe ar grennarded. Aet e oa Priz ar Yaouankiz gantañ e 2009.

### An istor
Alan, ur skolajiad, a c'hoarvez traoù burzhudus gant e boltreder: gwelet a ra tud o vervel en amzer da zont. Trubuilhet eo gant seurt gweladennoù. Etre daou soñj emañ: klask en em zizober diouzh e boltreder pe klask sikour an dud?

### An tudennoù
**Alan*: tudenn bennañ an istor eo. Perc'henn eo war ar poltreder a gemer fotoioù eus an amzer da zont.
**Julie Salaün*: Mamm Alan eo. E penn-kentañ e chom diskredik war istor he mab.
**Gaby Salaün*: Tad Alan eo, hag ur mailh war an urzhiataerezh.
**Remi Sellin*: Ur poliser eo. Chom a ra hep krediñ en istor Alan a-raok divizout reiñ an dorn dezhañ.
**Ar psi*: Hennezh eo an hini kentañ o krediñ en istor Alan.
War on Gangs

E Stadoù-Unanet Amerika, ar **War on Gangs** zo ul luskad broadel evit digreskiñ galloud hag obererezhioù ar gangoù. An termenadur a vez implijet evit darn eus an oberiadurioù enep gang sevenet en SUA gant ar servijoù surentez. Ouzhpenn-se e vez klasket talañ ouzh an trafikerezh dramm el live rannvroel ha kevredadel. Ar War on Gangs a glask kaout un oberiantiz e-pep live eus buhez ar vro, an ajañsoù kevredadel a glask terriñ kelc'h ar feulster dre harpañ ha labourat don gant ar polisoù Stad hag al labourerien sokial. 
## Istor

Ar bandennoù torfedourien gang a zo deuet war-wel e Stadoù-Unanet Amerika er bloavezhioù 1820, dreist-holl e korn-bro New York. Obererezhioù ar gangoù a oa 'maez lezenn, pa dremenas al lezenn a-enep an drammoù e 1912 e-pad Kendalc'h etrebroadel an Opiom. Adalek ar mare-se e oa bet roet lañs bras d'ar gangoù a oa engouestlet en trafikerezh-se. 

Er Stadoù-Unanet e voe uhelaet kalz an niver a emouestlidi en aozadurioù torfedou-se er bloavezhioù 1970 ha 1980. Liammet eo ar fed-se ouzh ur goulenn uheloc'h-uhelañ a zramm gant an dud.

E 1991 e voe istimet e oa 774 000 ezel er gangoù oberiant dre ar vro.

## Gwelet ivez
* Gang
* War on Drugs
Brezel etre Breizh ha Bro-C'hall

Ar **Brezel etre Breizh ha Bro-C'hall** a reer eus un heuliad emgannoù a zo bet etre dugelezh Breizh ha rouantelezh Bro-C'hall etre 1465 ha 1491, ar bloaz ma voe dimezet an dugez Anna Breizh d'ar roue gall Charlez VIII.
Kement-se a lakaas fin d'ar brezelioù etre an div stad ha da zizalc'hted Breizh war un dro.

Dont a ra ar brezel-se goude Brezel hêrezh Breizh a reas e reuz etre 1341 ha 1364.

## Mareadoù pennañ
### Brezel 1487
**Gwelout ar [[Brezel foll]]*.
**Gwelout ar [[Ergerzh-brezel 1487]]*.
E dibenn Mae 1487 e tegouezhas un arme c'hall, tost da 15,000 den enni. Dug Breizh en devoa un arme bodet e-kichen Malastreg, enni 600 marc'heger ha 16 000 soudard war-droad. Met buan ez eas ar C'hallaoued war-raok : kemeret gante Ankiniz, Kastell-Briant, Gwerc'h ha Redon. Stourm a glaskas Ploermael met emzaskor a reas goude tri devezh bombezañ ha kemeret e voe d'ar 1añ a viz Mezheven. Tec'hel a reas an dug da Wened, hag alese da Naoned. Prientet e voe difenn kêr-benn an dug. D'an 19 a viz Mezheven edo an arme c'hall dirak mogerioù Naoned. Hir e voe dre ma oa efedus emzifenn ar Vretoned ha ma chome feal ar boblañs, ma oa goprsoudarded estren o skoazellañ, ha dont a reas soudarded eus Leon ha Kerne da gas an arme estren kuit. Ha kuit ez eas ar C'hallaoued a-benn ar fin d'ar 6 a viz Eost.

Gwitreg avat a yeas a-du gant ar C'hallaoued d'ar 1añ a viz Gwengolo, ha kemeret e voe Sant-Albin ha Dol gant an arme c'hall. E deroù 1488 e voe adkemeret lod gant an dug, ha ne chome ken nemet Klison, Gwerc'h, Dol, Sant-Albin ha Gwitreg etre daouarn ar C'hallaoued.

### 1488
**Gwelout ar [[Ergerzh-brezel 1488]]*.
Goude an tenn er c'hleuz a oa bet ergerzh-brezel 1487, e oa fuloret ruz roue Bro-C'hall Charlez VIII. Bloaz war-lerc'h e oa bet o sevel un arme galloudusoc'h c'hoazh ha mennet e oa da riñsañ dishualded Dugelezh Breizh. Kanolierezh gwellañ ar mare a oa deuet gant ar C'hallaoued evit tremen dres skoilh ar mogerioù difenn evel ma oa bet e-kerzh Seziz Naoned e 1487.

Echuet e oa bet ar c'hampagn-brezel gant Emgann Sant-Albin-an-Hiliber lec'h ma voe faezet Lu Breizh.

## 1489
* Gwelout ivez *[[Ergezh-brezel 1489]]*

## 1491
* Ergezh-brezel 1491

## Levrlennadur
*  René Cintré, *Les marches de Bretagne au Moyen-Âge : économie, guerre et société en Pays de Frontière (XIVe-XVe siècle)*, Éditions Jean-Marie Pierre, 1992 (ASIN : B01DQHATAO).
*  Dominique Le Page & Michel Nassiet, *L'Union de la Bretagne à la France*, Skol Vreizh, 2003
James Dean

**James Byron Dean**, bet ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1931 hag aet da Anaon d'an 30 a viz Gwengolo 1955, a oa un aktour stadunanat.

Brudet eo evel un ikon sevenadurel evit ar grennarded kerseet hag en o unan, evel ma oa bet embannet en e ditl er film *[[Rebel Without a Cause]]* (1955). Er film-se e c'hoarias roll Jim Stark, ur c'hrennard o stourm a-enep kudennoù an oad-se.
Daou roll all o deus degaset brud bras da James Dean : Cal Trask er film *[[East of Eden]]* (1955) ha Jett Rink er film *[[Giant (film 1956)|Giant]]* (1956).

Marv trumm James Dean en ur gwallzarvoud karr-tan a roas dezhañ ur statud a vojenn. Bez' e voe an aktour kentañ o vezañ enoret goude e varv gant un *Academy Award for Best Actor*.
Chom a ra hiziv-an-deiz c'hoazh an aktour nemetañ o vezañ bet lakaet div wech war ar renk evit prizioù goude bezañ marvet. E 1999, an American Film Institute a lakaas anezhañ da dizhout an 18 plas evel aktour.

## Yaouankiz
James Byron Dean a voe ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1931, er ranndi Seven Gables e korn ar 4th Street ha McClure Street e Marion, Indiana. Ar bugel nemetañ eo da Winton Dean ha Mildred Marie Wilson. Saoz eo orin pennañ James Dean, hag un nebeud orinoù alaman, iwerzhonat, skosat ha kembreat a gaver ivez.
Hervezañ e oa ivez orinoù indian-amerikan a-berzh e dad, hag ar vamm (hervezañ c'hoazh) a vefe bet ezel eus ul «linenn trevadennerien deuet dre ar vag Mayflower ».

## Filmlennadur


James Dean in Rebel Without a Cause.jpg|*Rebel Without a Cause*
James Dean in East of Eden trailer 1.jpg|*East of Eden*
James Dean 1955.jpg|Poltred embannet e 1956
American Film Institute

An **American Film Institute** (**AFI**) zo un aozadur stadunanat da stummañ hag enoriñ ar sevenerien filmoù, ha difenn hêrezh ar sinema evel arz er Stadoù-Unanet Amerika. An AFI a zo harpet gant arc'hant prevez hag emezeladurioù foran. Bep bloaz e vez enoret tud gant an American Film Institute Awards, prizioù an aozadur.