open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trelivan

** Trelivan ** a zo ur gumun eus Breizh e kanton Dinan e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: nac'het e voe al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 33 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,56 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a voe lazhet e Rossignol e Belgia d’ar 25 a viz Eost 1914, soudard e oa  er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Implijet e voe an nijva gant al Luftwaffe (aerlu alaman). 
* Div nijerez *Bf 109* eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) a gouezhas goude bout bet dibradet eus an nijva, unan d'ar 7 a viz Gwenholon 1940, an hini all d'an 20 a viz Gwenholon 1940.
* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, hervez monumant ar re varv.
### Brezelioù didrevadennañ
#### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’an 2 a viz Du 1949 en ospital e Phan Thiet en Annam er Viêtnam.
## Brezhoneg
* 3,9 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* An iliz katolik.
* Monumant foran ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn. 
* Monumant ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Yezh ar Sinoù Alamanek

**Yezh ar Sinoù Alamanek** (Alamaneg: **Deutsche Gebärdensprache**, *DGS*) a zo ur yezh dre sinoù implijet gant Kumuniezh ar re vouzar en Alamagn (8 000 000) hag e meur a stad all.

## Notennoù
Salome

**Salome** zo un anv-bihan, a deu eus an hebreeg שלומית *Shlomit*, kar d'ar ger (שָׁלוֹ *shalom*, a dalv kement ha «peoc'h» (evel Salamun, anv-paotr).

Kar eo d'ar c'hentanv gourel Salaun

## Un anv istorel
*Salome mamm ar Vakabeed, pried Mattatias ha merzherez gant he mibien en 166 kent JK. Gante e vez goueliet d'ar Iañ a viz Eost evel ur santez katolik. 
* Salome Alexandra (76-67 kent JK ), pried da Aristobul Iañ ha da Alexandr Janne, rouanez Judea ;
* **[[Salome merc'h Herodiadez]]**, merc'h-kaer da Herodez Antipas. War ali he mamm Herodiadez e teuas a-benn da gaout penn Yann ar Badezour kinniget dezhi war ur plad. Kement-se a c'houlennas goude dañsal dirak Herodez un dañs a blijas kement dezhañ ma lavaras e c'halle goulenn digantañ pezh a gare. Oscar Wilde an hini a ra "dans ar seizh gouel" eus an dañs-se. 
* Salome, unan eus ar maouezed e-harz ar groaz en Testamant Nevez

## Un anv-tiegezh

* **Lou von Salomé** brudetoc'h evel **[[Lou Andreas-Salomé]]** (war-lerc'h dimeziñ gant Friedrich Andreas) a zo ur skivagnerez rus (met en alamaneg) mignonez da Sigmund Freud, da Friedrich Nietzsche, Paul Rée, Rainer Maria Rilke ha Victor Tausk.
Giuseppina Strepponi

**Giuseppina Strepponi** (**Clelia Maria Josepha Strepponi** he gwir anv) a oa ur c'hoariganerez italian ganet e Lodi d'ar 6 a viz Gwengolo 1815, ha marvet d'ar 14 a viz Du 1897 e Sant'Agata. 

Ograour e oa he zad, ha sonaozour : c'hoariganoù a save ivez. 
E 1834 e krogas da ganañ *[[L'elisir d’amore]]*, gant Donizetti. Er bloavezhioù 1830, e kanas muioc'h mui a draoù disheñvel, ma skuizhas kalz. Daou vugel he doe gant ar c'haner tenor Napoleone Moriani. 
En 1842, e kane evel Abigaille er c'hoarigan *[[Nabucco]]*, savet gant Verdi. Berzh bras a reas, ha 57 gwech e kanas er c'hoarigan. Met re e skuizhas he mouezh vresk.
En 1846 e paouezas da ganañ war ul leurenn, ha hi 30 vloaz a-boan.

En 1851 ez eas gant Giuseppe Verdi da Sant'Agata da chom. 
Dimeziñ a rejont d'an 29 a viz Ebrel 1859.
Sant-Pever

**Sant-Pever** a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor. 
## Douaroniezh
*Koad Avalgour
### Stêrioù
* An Trev a dremen dre Sant-Pever (lez dehoù).
## Anv
* Régis de Saint-Jouan ː **Lalande**, 28 pluviôse AN II (Sul 16 C'hwevrer 1794). **Saint Péver** , c. 1795.
* Bernard Tanguy ː **Saint-Bezver**, 1444; **Kerpevezre**, 1481
* Erwan Vallerie ː **Sant Bezuer**, 1444; **Saint-Pevert**, 1779
**Gerdarzh**
* Bernard Tanguy ː marteze diwar un anv-den anvet *Bodeur*. 
* Evit Avaugour ː *aval-gor* = kloz gwez-avaloù
## Ardamezioù
N'ez eus ket.
## Istor
* Sant-Pever ne oa nemet ur chapel eus Sant-Fieg, he-unan trev eus Plijidi.
* Kavell Tiegezh d'Avaugour e oa ur skourr an tiegezh Penteür, ha diskennidi konted Treger.
### [[Dispac'h Gall]]
* Sant-Pever zo ur gumun distaget diouzh Sant-Fieg e 1793.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 44 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,82% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe en Arsimont e Belgia  d’an 22 a viz Eost 1914, korporal e oa en 71vet Rujumant Troadegiezh
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas meur a zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun er Viêtnam. 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Tosenn Kerhuern (Oadvezh an arem).
* Peulven Restufù (Oadvezh an houarn).
* Kleuzioù Avalgor.
* Maner Toull-Borzo (1545-1635).

Eglise Saint-Pierre - Saint-Pever - France.jpg|Tour an iliz katolik.
Saint-Péver (22) Chapelle Notre-Dame-de-Restudo 01.JPG|Chapell *Itron-Varia* Restudoù.
Saint-Péver (22) Chapelle Notre-Dame-de-Restudo 04.JPG|Chapel *Itron-Varia* Restudoù.
Saint-Péver (22) Chapelle Notre-Dame-d'Avaugour 03.JPG|Chapel *Itron-Varia* Avalgor.
Croixavaugour2.jpeg|Kroaz Avalgour.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Chapel *Itron-Varia* ha feunteun Restudoù.
* Chapel *Itron-Varia* Avalgor.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Jullien Lucas, kannad an Iliz ouzh Breujoù Broadel (ganet e Avaugour an 23 Du 1743). Gwelout pajenn Sant-Fieg.
### Ardamezeg ar familhoù

## Pennad kar
* Tiegezh Avaugour.
## Liammoù diavaez
* Saint-Pever

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor*. Chasse-Marée. ArMen. 1992
* Régis de Saint-Jouan : *Dictionnaire des communes. Département des Côtes-d'Armor. Eléments d'histoire et d'archéologie*. Conseil Général des Côtes d'Armor. Saint-Brieuc. 1990
## Notennoù ha daveoù
Sant-Andrev-an-Doureier

**Sant-Andrev-an-Doureier** (*Saint-André-des-Eaux* e galleg) a zo ur gumun a Vreizh hag eus ar Briver. E kanton Gwenrann, e Bro-Naoned, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro emañ.

## Douaroniezh

### Kumunioù amezek

## Anv

* Albert Dauzat & Charles Rostaing (1963-1978) : **S. Andreas**, 1287

* Jean-Yves Le Moing (1990) : **Sanctum Andream**, 1287

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Andrev-an-Doureier  e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Sant-Nazer hag e Bann Gwenrann. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. Lakaet e voe e Kanton Gwenrann e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 69 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,23% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou waz ag ar gumun e 1940 hervez monumantoù ar re varv.
* D'ar 6 a viz Du 1942 e kouezhas ur c'harr-nij (*[[Short Stirling|Stirling]]* marilhet R9201 ha kodet LS-U) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (*[[Royal Air Force]]*) e Sant-Andrev-an-Doureier; mervel a reas e c'hwec'h nijour, douaret e voent e bered ar Baol.
* D'an 9 a viz Du 1942 e kouezhas ur c'harr-nij *[[B-17]]* eus aerlu SUA (*[[United States Army Air Forces]]*) er mor nepell eus Sant-Andrev-an-Doureier; lazhet e voe seizh nijour, tapet e voe unan gant an Alamaned, an daou all a zeuas a-benn da achap.
## Brezhoneg
* 39,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

St-andré-eaux_garenne_04.jpg
St-andré-eaux_coicas_02.jpg
St-andré-eaux avrillac 02.jpg

* Meurvein.

Croix de la Ville au Jau, Saint-André-des-Eaux 01.jpg|Kroaz *La Ville au Jau*.
St-andré-eaux_bois-des-landes_01.jpg|Kroaz *Le Bois des Landes*.

* Kroazioù.

Eglise St-André-des-Eaux Loire-Atlantique.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Andrev*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.

## Poblañs

### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud

* Guillaume de Saint-André, en eus aozet, war dro 1365, ul levr anvet ː "*Livre du bon Jehan duc de Bretaigne*"
* René de Kerpoisson, en eus prenet aotrouniezh Sant-Andrev er bloaz 1634

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ

## Levrlennadur

## Gwelet ivez

* Roll kumunioù Liger-Atlantel

## Liammoù diavaez

## Daveoù ha notennoù
Cynric Wessex

**Cynric Wessex** a oa roue Wessex eus 534 da 560. Hervez ar C'hronik angl-ha-saoz e vefe bet erruet en Enez Vreizh asambles gant e dad - pe e dad-kozh - Cerdic e 495, met diwirheñvel eo, rak an dra-mañ a dalvezfe a oa ur c'hadour oberiant da 70 vloaz.

## Orin
Hervez listenn ar roueed e deroù ar C'hronik angl-ha-saoz e vefe mab da Cerdic pe mab d'e vab, Creoda Wessex. Ur ster en deus e anv en hensaozneg met predeneg e c'hellfe bezañ ivez. Ur stumm saoznekaet eus *Cunorix* e vefe.
E lod eus dornskridoù ar C'hronik angl-ha-saoz eo taolennet evel tad Ceawlin, met an dra-señ a c'hellfe bezañ bet graet a-ratozh, diwezhatoc'h, evit liammañ Ceawlin ouzh tierniezh Cerdic.
 
## Buhez
Dre ar C'hronik angl-ha-saoz hepken e anavezer buhez Cynric. Kemeret en defe kêr Searobyrig, e-kichen Salisbury, digant ar Vrezhoned e 552 met diskouez a ra kement-se e oa niverus ar Saksoned c'hoazh er rannvro-se d'ar mare-hont ha posupl eo e oa Searobyrig un emgann difenn. Posupl eo ivez e oa Cynric ur penn-brezel brezhon o stourm ouzh ar Saksoned o terc'hel Searobyrig.

E 556 en defe stourmet ouzh Brezhoned e Beranburh asambles gant Ceawlin met n'eo ket sklaer piv en doa gounezet.

## Liammoù diavaez
*Testenn ar C'hronik Angl-ha-Saozon o tanevellañ istor Cynric
Kintin

**Kintin** a zo ur gumun eus departamant Breizh en Aodoù-an-Arvor. Pennlec'h Kanton Kintin e oa betek 2015.
## Douaroniezh
* Ar stêr Goued a dreuz Kintin.
### Kumunioù amezek

## Dezougen

69240 QUINTIN 29 07 2006 1960 W.jpg|Ar porzh-houarn.

* War al linenn hent-houarn Pondi Sant-Brieg emañ Kintin.
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Quintonis**, 1163; **Castelli Novi de Quintin apud Plenevenitre**, 1202; **Quintin**, **Chintin**, 1215; **Kintin**, 1249; **de Quintino**, 1330; **Quintin**, 1368, 1453; **Quintinn**, 1516; **Quintin**, 1598
**Gerdarzh** ː
## Ardamezioù

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 133 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,71 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas  daou  anezhe e Belgia e miz Eost  1914 , e penn- kentañ ar brezel: d’an 21, ur penn-adjudant  eus ann 71vet Rujumant Troadegiezh ha d’an 22 e Neufchâteau, ur soudard eus an  2vet Rujumant Troadegiezh Trevadennel; d’an 22 a viz Ebrel 1915 e varvas ur serjant eus ar  74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel e Boezinge e Flandrez Belgia.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas triwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
##### [[Maroko]]
* Daou vilour a varvas.
##### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas tri milour er Viêtnam.
## Brezhoneg
* 28,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir de la Roche-Longue, Quintin, France-3.jpg|Ar peulvan.

* Peulvan ar Roc'h-Hir.

101 Quintin (Côtes-d'Armor).jpg|Ar c'hastell.

* Kastell Kintin.

Quintin (22) Basilique 07.JPG|Ar benniliz.

* Penniliz katolik *an Itron-Varia*.
* Monumant foran ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Monumant katolik ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz, luc’hskeudenn.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa 33 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (7,3 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
## Tud vrudet
### Tud bet ganet eno
* Alexandre Glais-Bizoin, alvokad ha politikour breizhat (ha gall), 9 a viz Meurzh 1800.
### Tud bet marvet eno
* René Le Roux (Meven Mordiern diouzh e anv-pluenn), skrivagner brezhonek ha yezhour brezhonek, 4 a viz C'hwevrer 1949.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel Kintin
*  Kastell Kintin
*  Kintin war lec'hienn Geobreizh.
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Notennoù ha daveoù
Bourc'h-Kintin

**Bourc'h-Kintin** zo ur gumun e Breizh, e Bro-Gernev hag e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

### Kumunioù amezek

## Anv
* Bernard Tanguy (1992) ː *Kintin*, *c*. 1330 ; *Quintin*, 1368 ; *Quintini in Burgo*, dibenn ar , 1516 ; *Bourg Quintin*, 1535, 1536, 1558, 1574 ; *Vieulx Bourg de Quintin*, 1568.
* Erwan Vallerie (1995) ː *Quintin*, 1368 ; *Quintin in Burgo*, 1516 ; *Bourg Quintin*, 1536, 1574 ; *Le Vieux Bourg de Quintin*, 1630, 1779.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 79 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,99 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard e 1956.
## Brezhoneg
* 70,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Menhir de Pasquiou à Le Vieux-Bourg.JPG|Maen-hir Paskioù.
Dolmen de Pasquiou à Le Vieux-Bourg 02.JPG|Liac'h-vaen Paskioù.
Menhir de Botudo à Le Vieux-Bourg 02.JPG|Peulvan Botudo.
Menhir de la Ville-Juhel à Le Vieux-Bourg 01.JPG|Peulvan Ker-Jujel.
Menhir de Porzic à Le Vieux-Bourg.JPG|Peulvan Porzhig.
Menhir christianisé dit Croix de Pasquiou à Le Vieux-Bourg.JPG|Peulvan kristenaet: "Kroaz Paskioù".

* Meurvein.

Stèle protohistorique de Kerbrun à Le Vieux-Bourg.JPG

* Maen-sav Kerbrun.
* Iliz katolik *Sant Kaourintin*.
* Monumant ar re varv, bet savet e 1921.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
* Christian Ranno, labourer-douar, maer abaoe 2007.
## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor*. Chasse-Marée. ArMen. 1992
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Liammoù diavaez

* Pajenn Bourc'h-Kintin war lec'hienn an etrekumuniezh
* Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Creoda Wessex

Hervez un eilstumm eus ar C'hronik angl-ha-saoz e vije bet ur roue **Creoda Wessex** a oa mab da Cerdic Wessex ha tad da Cynric Wessex. Diasur eo e voe anezhañ avat.
534

*Diwar-benn bloavezh *'534*' an [[deiziadur juluan]] eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

* 1 a viz geñver : Koñsul eo anvet Decimus Theodorius Paulinus
* 16 a viz du : embannet eil stumm Codex Justinianus
* Da gêrbenn ar Vizigoted ez a Toledo
* Cynric a ya da roue Wessex
* Theodahad a ya da roue an Ostrogoted

#### Breizh

#### Frañs

* Ar rouaned Frank Cothar I ha Childebert I a gas kuit roue ar Vurgonded Gondomar. Distrujet eo Rouantelezh ar Vurgonded

### Azia
#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

* En em zaskor a ra Gelimer da Velisarius. Da get ez a Rouantelezh ar Vandaled e Norzh-Afrika
* D'ur proviñs Bizañs ez a Malta

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh
#### Lennegezh
### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh
### A bep seurt/diasur

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 534|Ganedigezhioù]]

Gwelet ivez :*[[:Rummad:Ganedigezhioù 534]]*

## [[:Rummad:Marvioù 534|Marvioù]]

Gwelet ivez:*[[:Rummad:Marvioù 534]]*
__NOTOC__
Pluvaeg

**Pluvaeg** (**' e galleg ofisiel) a zo ur gumun eus [[kreiz Breizh]], e [[kanton Loudieg]], e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==
* Bernard Tanguy (1992) ː **Plumiuc**, 1066-1082; **par. de Plemieuc**, c. 1200; **Plumyeuc**, 1278; **Peumout**, **Pleumieuc** pe **Pleumoieuc**, 1284; **Plimiouc**, 1286; **Plemiout**, 1321; **Plemieuc**, c. 1330; **Plumieuc**, 1427, 1507.
* Erwan Vallerie (1995) ː **Plumiuc**, 1066; **Plemieuc**, 1199; **Plumyeuc**, 1278; **Peumout**, **Pleumoieuc**, **Pleumieuc**, 1284; **Plimiouc**, 1286; **Plunieuc**, 1317; **Plemiout**, 1321; **Plemieuc**, 1516; **Pleumeu*', 1630; 1636.
Gerdarzh ː *Ple-*, hag anv ur sant "*Maeoc, Meoc*". 
== Ardamezioù ==
== Istor ==
===  ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 114 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,22% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] e [[Belgia]] e voe lazhet   unan anezhe e [[Falisolle]], soudard e oa en  [[47vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|47vet Rujumant Troadegiezh]] hag unan e [[Maissin]], soudard e oa en  [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] , unan all a yeas diwar wel en [[Ham-sur-Sambre]], soudard e oa en  [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]] ; unan all a voe lazhet e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]],  soudard er [[74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]] e oa.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
== Brezhoneg ==
* 28,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh, 33,3 % eus re [[ar C'hembod]] hag 11,1 % eus re [[Koedlogon]] a zo brezhonek.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Plumieux Eglise Saint-Pierre début XXe siècle.jpg|An iliz katolik.
Croix du milieu du cimetière de Plumieux 01.jpg|Kroaz e kreiz ar vered ().
Croix du fond du cimetière de Plumieux.JPG|Kroaz e foñs ar vered.
</gallery>
* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Div groaz er vered.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost .

== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==

== Melestradurezh ==
== Tud ==
=== Ardamezeg ar familhoù ===

== Liammoù diavaez ==

* [https://web.archive.org/web/20160307075918/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22241 Pluvaeg war lec'hienn Geobreizh]
== Levrlennadur==
* Jean-Yves Le Moing : *Noms de lieux de Bretagne*. Christine Bonneton Éditeur. 2007
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Régis de Saint-Jouan : *Dictionnaire des communes. Département des Côtes-d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie*. Conseil Général des Côtes d'Armor. Saint-Brieuc. 1990
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor*. Chasse-Marée. ArMen. 1992
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995
## Daveoù ha notennoù
Sant-Barnev

BourkSantBarnevBreizh.JPG|Ar vourc'h.

**Sant-Barnev** (*Saint-Barnabé*, e galleg ofisiel) a zo ur gumun eus kreiz Breizh, e kanton Loudieg, e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel  a reas 58 gwaz hervez monumant ar re varv er gumun hag hervez monumant Santez-Anna-Wened ivez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,31% eus ar boblañs e 1911; unan anezhe a yeas diwar wel hag unan all a voe lazhet e Boezinge  e Flandrez Belgia d’an 22 a viz Ebrel 1915, soudarded e oant er 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 37,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

MonumantdarrevarvSantBarnevBreizh.JPG|Monumant ar re varv
IlizkatolikSantBarnevBreizh.JPG|An iliz katolik (1865-1868)
Cène_-_Saint_Barnabé_-_Côtes_d%27Armor.JPG|*Ar goan diwezhañ*, en iliz.
KalvarSantBarnevBreizh.JPG|Ar c'halvar (1769)

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn  ha kartenn-bost .
* An iliz katolik.
* Ar c'halvar.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Mathurin Boscher, ganet en Quintenic e-tal Lamballe, mab d'ur c'houer, kollet e vrec'h gantañ, a yeas da Skol normal Sant-Brieg. Sevel a reas ar Méthode Boscher, skeudennaouet gantañ. Bez e voe kentañ prezidant sindikad skolaerien an departamant ha maer Sant-Barnev en 1912. Mervel a reas gant an dorzhellegezh en 1915, a-raok e 40 vloaz.
## Liammoù diavaez

*  Sant-Barnev war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
Charford (disheñvelout)

**Charford** a c'hell bezañ meur a geriadenn :

*Charford, e Worcestershire
* South Charford, e Hampshire
* North Charford, e Hampshire
Calshot

**Calshot** a zo ur gêriadenn war arvor Hampshire. Klokan a rafe gant al lec'h anvet *cerdicesora* er C'hronik Angl-ha-Saozon. Hervezañ e vefe bet dilestret Cerdic Wessex tu-mañ e 495.

E 1539 e savas Henry VIII ur c'hastell er gêriadenn da zifenn Southampton. 

## Liammoù diavaez

Calshot war Google Maps
Sant-Bic'hi

**Sant-Bic'hi** a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev, e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Goued emañ Sant-Bic'hi.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,67 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* D'an 29 a viz Mae 1943 e kouezhas un nijerez *[[B-17]]F-55* (marilhet 42-29531 ha kodet JJ-Z) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (*[[United States Army Air Forces]]*) e "La Lande-Alinto" e Sant-Bic'hi; lazhet e voe un nijour, unan all a voe tapet gant an Alamaned, pevar nijour a zeuas a-benn da achap.
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 33,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Manoir de la Grand'Isle à Saint-Bihy.jpg|Ar maner.

* Maner an Enez-Veur.
* Iliz katolik *Sant Bic'hi*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
* Dominique Pennors, maer (2014).
* Jean-Yves Guillemot, maer (abaoe 2014), labourer-douar.
* Olivier Mérot (abaoe 2020).
## Tud
## Liammoù diavaez

* pajenn Sant-Bic'hi war lec'hienn an etrekumuniezh
* Sant-Bic'hi war lec'hienn Geobreizh
## Notennoù ha daveoù
North Charford

**North Charford** a zo ur gêriadenn e Hampshire e Bro-Saoz.

## Liammoù diavaez
*North Charford war Google Maps
Sant-Varzhin-Korle

**Sant-Varzhin-Korle** a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev hag e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 61 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,43 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Rossignol e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 63,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Manoir de Cléhunault à Saint-Martin-des-Prés.jpg|Ar maner.

* Maner Klehunaod.

Saint-Martin-des-Prés - Église - AD22 - 16FI5687.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez

* Sant-Varzhin-Korle war lec'hienn Geobreizh
* Pajenn Sant-Varzhin war lec'hienn an etrekumuniezh

## Notennoù ha daveoù
Plusulian

**Plusulian** a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev hag e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Anv
* Régis de Saint-Jouan (1990) : **Plusulian**, fin XIIt,  1221; **Ploessulian**, 1289; **Ploesulien**, 1426, 1574; **Plusulien**, 1685; **Plussulien**, 1790.
* Erwan Vallerie (1995) ː **Ploeusulian**, 1161; **Pusselian**, 1184; **Plusulian**, 1194; 1221; **Ploessulian**, 1288; 1289; **Plussulian**, 1289; **Plusullien**, **Plussullian**, 1296; **Plusulian**, 1307; **Ecclesia Sancti Suliani**, 1321; **Ploesulyan**, 1368; **Ploesulien**, 1516; 1536; **Pleusulian**, 1636; **Pluzulien**, 1731
## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 89 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,67% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas pevar soudard eus ar gumun e Belgia e penn  kentañ ar brezel e miz Eost 1914, lazhet e voe unan en Auvelais d’an 20, er 70vet Rujumant Troadegiezh e oa, daou eus an 19vet Rujumant Troadegiezh e Maissin, unan eus an 71vet Rujumant Troadegiezh a varvas diwar gloaziadennoù e Falisolle d’an 23; lazhet e voe unan ha mont a reas unan all diwar wel e Boezinge e Flandrez Belgia d’an 22 a viz Ebrel 1915, soudarded er 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel e oant.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas unnek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
* Maroko: mervel a reas ur soudard.
## Brezhoneg
* War a seblant e voe paouezet da gomz brezhoneg adalek ar bloavezhioù 1930.
* Ar Brezoneg er Skol, 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le site de Quelfennec à Plussulien - Carrière de pierre néolithique - Côte d'Armor (22) - Juillet 2011 - Photo 02.jpg|Kelfeneg.

* E Plusulian emañ lec'hienn ragistorel Kelfeneg, dizoloet gant Charles-Tanguy Le Roux e 1964. Eno e veze benet ouzhpenn 5 000 bouc'hal e dolerit bep bloaz da vare an neolitik (war-dro 4000 kent JK). Gwerzhet e vezent en hol ledenez a-bezh ma'c'h eont d'ober 40% eus bouc'hili ar prantad-se adkavet e Breizh. Adkavet int bet ivez e kornôg Bro-C'hall hag e diazad Pariz.

Plussulien église 1920.jpg|An iliz katolik.
Plussulien (22) Chapelle Notre-Dame de Sélédin 02.JPG|Ar chapel.
Plussulien (22) Croix du XVIIème.jpg|Ar groaz.

* Iliz katolik *Sant Sulian*.
* Chapel *Itron-Varia* Seledin.
* Ar Pietà hag ar groaz er vourc'h, .
* Monumant ar re varv e parklec'h ar maerdi, luc’hskeudenn ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’ar 7 a viz Gwengolo 1924.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik gant pozioù brezhonek *Evit Doue hag ar vro*, luc’hskeudennoù .
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Plusulian war lec'hienn Geobreizh
* Pajenn Plusulian war lec'hienn an etrekumuniezh
## Notennoù ha daveoù
Sant-Vaeg

** Sant-Vaeg ** a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev hag e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Anv
* Bernard Tanguy ː **Par. de Sancto Maec**, 1245; **par. de S. Maico**, 1284; **villa, par. Sancti Maioci**, 1286; S. **Maeocus**, 1368; **eccl. de S. Maeco**, XIVè s.; **Sainct Meac**, 1535-1536; 1574; 
* Erwan Vallerie ː **de Sancto Maec**, 1245; **Sancto Maioco**, 1284; **Sanctus Maeocus**, 1368; **Sanctus Meacus**, 1516; **Sainct Meac**, 1535; **Saint Maeuc**, 1546; **Sainct Meac**, 1574; **Saint Meac**, 1631
## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 74 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,16 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas un archer eus ar gumun  d’an 1 a viz  Eost 1954  er C’hamp 73 e  Vinh-Loc en Tonkin er Viêtnam.
## Brezhoneg
* 84,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Mayeux - Menhir de Roc'har Lin - AD22 - 16FI5694.jpg|Ar peulvan.

* Peulvan Roc'h ar Lin.

115 Saint-Mayeux.jpg|An iliz katolik.
Chapelle de la Sainte Trinité, Saint-Mayeux, France.jpg|Ar chapel.
Saint-Mayeux (22) Croix de cimetière 01.JPG|Ar groaz.

* Iliz katolik *Sant Vaeg*.
* Chapel *an Drinded Santel*.
* Kroaz ar vered.

116 Saint-Mayeux.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs aboe 1962

## Melestradurezh
*Guy Quéré, maer, abaoe 2001.
## Brezhoneg
* D'an 18 a viz Du 2014 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
## Tud
* Claude Guitterel (1843-1925), person ar barrez, oberour al levr *Kantikou Zan-Vek* (1890).
* Jules-Charles Le Bozec, kizellour, ganet eno d'ar 7 a viz Gwengolo 1898.
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Sant-Vaeg war lec'hienn Geobreizh
* Pajenn Sant-Vaeg war lec'hienn an etrekumuniezh
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor*. Chasse-Marée. ArMen. 1992
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Notennoù ha daveoù
Stuf

**Stuf** a oa ur penn-brezel sakson pe jut meneget er C'hronik Angl-ha-Saoz. Erruet e vefe bet gant ar Westseaxe e 514 ha sujet e vefe bet da Gerdic goude 519. Digantañ en-defe degmeret enez Wight e 534. Enni en-defe krouet ur rouantelezh a bado betek 688.
Ceol Wessex

**Ceol Wessex** a voe roue Wessex etre 591 ha 597 goude bezañ kaset kuit e eontr Ceawlin en Emgann Woden's Barrow. Mab Cutha, mab Cynric Wessex e oa. Goude e varv e tremenas an tron d'e vreur Ceolwulf Wessex.
Salamun

**Salamun**, pe *[[Salomon]]*, pe *[[Solomon]]*, zo un anv hebreek, hag anv meur a zen:

*Salamun, mab d'ar roue David, en  kantved kent JK,
**Salamun*, pe *Salavun*, pe Salaun, roue Breizh.

Salamun zo un anv-tiegezh aostrian ha sloven ivez.
## Pennadoù kar
*Salaun
*Salomon
*Solomon
Salaun

**Salaun**, diwar an anv kozh *[[Salamun]]* ha goude *Salavun*, zo un anv-tud brezhonek. Dont a ra eus an hebreeg שְׁלֹמֹה, *Š(ə)lomo* pe *Šəlōmōh*, kar d'ar ger שָׁלוֹ *shalom*, hag a a dalv kement ha "peoc'h".

Anv-bihan brezhonek :
* Salaun roue Breizh etre 857 ha 874, niz da Erispoe,
* Salaun ar Foll, tudenn enoret gant ar bobl.

Un anv-tiegezh brezhonek eo ivez, a gaver en anvioù evel ar re-mañ : 
*Goulven Salaun, unan eus pennoù emsavidi ar paper-timbr e Naoned e 1675
* Henri Salaün (1866-1936), besamiral breizhat
* Henri Salaün (1926-2014), c'hoarier squash stadunanat, mab-bihan da Henri Salaün
* Per Salaun, en deus skrivet pennadoù brezhonek e-barzh ar sizhunieg le Trégor 
* Jakez Salaun, anv-pluenn Fañch Broudig a-wechoù e-barzh Brud Nevez
*Ronan Salaün (1969-), melldroader breizhat

## Stumm benel
Kar eo d'an anv-bihan (kentanv) benel Salome.

## Yezhoù all
* arabeg : سليمان *Sulayman*, ha rannyezhel: *Slimane*
* alamaneg : Solomon
* galleg : Salomon, Soliman
* katalaneg : Salomó 
* saozneg : Solomon
* turkeg : Süleyman (diwar an arabeg)
* Salamun, anv-tiegezh aostrian ha sloven

## A bep seurt
* Salaün Holidays, embregerezh beajoù
* Ar Merzher-Salaun, kumun eus Bro-Leon
Avoultriezh

An **avoultriezh** eo an torr-lezenn a vez graet gant unan eus ar priedoù pa ya da gousket gant unan all ha n'eo ket e bried. 

Ar gwaz a ra kemend-all gant ur vaouez all a ra gant e serc'h, ar wreg a ra gant he serc'heg.

Diwar an torr-lezenn e c'hall ar pried all goulenn ma vo torret an dimeziñ.
Kement-se a c'hoarvezas gant an impalaer Karl III a c'houlennas terriñ he dimeziñ gant Richardis.

E-keñver relijion eo ur pec'hed, deuet diwar ar c'hadaliezh. Dre an abeg-se e veze kondaonet d'ar marv an avoultrerien met kentoc'h an avoultrerezed, evel Anne Boleyn, gwreg Herri VIII, roue Bro-Saoz.

## XXIañ kantved
Er gevredigezh kornok ma n'eo ket ken ponner gwask ar relijion ken ne vez ket kastizet ken an avoultriezh dre ma n'eo ket ken pouezus ar briedelezh. 

E-keit-se e vez meinataet an avoultrerien e broioù muzulmat zo (Iran, al lodenn vuzulmanat eus Nigeria, Emirelezhioù Arab Unanet, Irak, Katar, Maoritania, Arabia Saoudat, Somalia, Soudan, Yemen, Afghanistan, Brunei ha takadoù zo e Pakistan).

## Ger tost dre e ster
*doganerezh

## Skeudennoù

Skeudenn:Henri Lerambert, Le Christ et la Femme adultère.jpg|*Jezuz hag an avoultrerez*, Henri Lerambert, XVIvet kantved, Mirdi an Arzoù Kaer, Naoned
Skeudenn:Jan Massys - David and Bathsheba.JPG|*David ha Betseba*, livet gant Jan Massys
Image:Le Christ et la femme adultère - 1653 - Nicolas Poussin - Louvre - INV 7282 ; MR 2321.jpg|*Krist gant an avoultrerez*, gant Nicolas Poussin, 1653. Mirdi al Louvre, Pariz.
Skeudenn:Man and woman undergoing public exposure for adultery in Japan-J. M. W. Silver.jpg|Avoultrerien kondaonet e Japan da vout diskouezet dirak an holl, hervez ul levr embannet e 1867.


## Daveennoù
Peuñvrid

** Peuñvrid ** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Lambal e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 48 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,73 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a  voe lazhet  e Belgia d'an 21 a viz Eost 1914, soudard e oa en 71vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c'hwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d'ar 16 a viz Ebrel 1959 e  Miliana.
## Brezhoneg
* 11,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise Saint-Pierre de Pommeret.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartennoù-post.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
## Melestradurezh
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kistenid

:*Arabat droukveskañ gant [[Kistinid]] er Mor-Bihan.*


** Kistenid ** (***Quintenic*** e galleg; ***Tchint'ni*** e gallaoueg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Lambal e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Anv
### Stummoù skrivet
* Bernard Tanguy ː **Quintenit**, 1235; **par. de Quistenit**, 1238; **Quitenit**, 1256; **eccl. beati Petri de Quintenit**, 1256; **Quintenit**, 1261, 1267, 1268; **Quintenit**, **Quistenit**, 1272; **Quintenic**, 1371.
* Erwan Vallerie ː **Quintenit**, 1235; **Quitenit**, 1256; **Quistenit**, 1272; **Quintenic**, 1371; **Quintenic**, 1516; **Guitenic**, 1516; **Quintiui**, 1630; **Quintini**, 1654; **Quinteni**, 1678 **Quinteny**, 1778
### Gerdarzh
* brezhoneg *kistin-eg*; latin *castenatum*. Ul lec'h plantet gant kistin.
## Ardamezioù
N'ez eus ket evit ar poent.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,12 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 14,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Pêr*.

Monument aux morts de Quintenic.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Melestradurezh
## Liammoù diavaez
* Kistenid war lec'hienn Geobreizh.
## Levrlennadur
* BernardTanguy ː *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes-d'Armor.* Chasse-Marée - Ar Men. 1992
* Erwan Vallerie ː *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Notennoù ha daveoù
Sant-Rieg

** Sant-Rieg ** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Lambal e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas daouzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,11% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
## Brezhoneg
* 18,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise Saint-Rieul et croix.jpg|An iliz katolik.
Croix devant l'église.jpg|Ar groaz.

* Iliz katolik *Sant Rieg*.
* Ar groaz dirak an iliz katolik.
* Monumant foran ar re varv (1914-1918) e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
* Sant-Rieg war Geobreizh
## Dave ha notennoù
Ilfinieg

**Ilfinieg** (*Yffiniac* e galleg) a zo ur gumun eus kanton Tregaeg e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.
## Douaroniezh
* War lez genoù ar stêr Urn emañ Ilfinieg.
## Dezougen

Gare d'Yffiniac - signalétique.JPG|Panell.
Gare d'Yffiniac - voies direction Rennes.JPG|Ar porzh-houarn.

* War al linennoù hent-houarn Ilfinieg Matignon, serret e 1948, hent-houarn Brest Roazhon emañ Iffinieg.
## Anv
«Ilfiniac» eo ar stumm skrivet koshañ anavezet (1182).

* Bernard Tanguy (1992) : **Ilfiniac***, 1182;* **Iffiniac***, 1207;* **par. d'Yffiniac***, 1311, v. 1330;* **Affiniac***, 1320;* **Yffyniac***, 1418;* **Yfiniac***, 1419;* **Affiniac***, 1423;* **Eyffiniac***, 1435;* **Yffiniac***, 1435, 1490;* 

### Gerdarzh
N'eus gerdarzh asur ebet evit an anv-mañ a ouzer hepken eo un anv a-orin galianek-ha-romanek.

*Evit G. Taverdet (Prezidant ar Société française d'onomastique) e c'hallfe bezañ un emdroadur eus ar rummad anvioù evel "Épiniac", hag a verk lec'hioù a-hed un hent bras kozh.
*Evit Bernard Tanguy e c'hallfe dont diwar anv ar gwez-ivin, pe un anv-den galianek-ha-romanek dizave "Ivinius".
*Ar gomz *Ifinieg* a vefe un anv-harz. Eus al latin *fines* : an harz, gant al lostger *-iacus* lakaet war e lec'h.

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* E 1790 e voe lakaet Ilfinieg da benn ur c'hanton. Dilamet e voe kanton Ifinieg e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 119 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,97 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. Tri soudard eus ar gumun a voe lazhet e Maissin e Belgia e miz Eost 1914, en 19vet Rujumant Troadegiezh e oant. Daou soudard ag ar gumun a voe lazhet e Boezinge e Belgia d’an 22 a viz Ebrel 1915, er 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel e oant.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel; ur soudard yaouank a varvas e 1947 en Alamagn p'edo e dalc'h Bro-C'hall
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas daou soudard er Viêtnam.
##### [[Tunizia]]
* Mervel a reas ur milour e Sousse d'an 30 a viz Genver 1956.
## Brezhoneg
* 11,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

IlizkatolikIlfinieg.JPG|An iliz katolik.
2020-09-13 1930 france brittany yffiniac chapelle saint-laurent des sept-saints.jpg|Ar chapel.
Yffiniac - Fontaine Saint-Laurent des Sept Saints - AD22 - 16FI6742.jpg|feunteun ar chapel.

* Iliz katolik *Sant Albin*.
* Chapel *Sant Laorañs ar Seizh Sant* hag he feunteun.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar 24 a viz Mae 1920.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1954 : Bernard Hinault, marc'hhouarner.
### Ardamezeg ar familhoù

## Melestradurezh

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa 39 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (13 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm

## Liammoù etrebroadel
### Gevelliñ

### Kevelouri

## Liammoù diavaez

*  Ilfinieg war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur
## Notennoù ha daveoù
Sant-Karadeg

** Sant-Karadeg ** a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev hag e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* E mizioù Meurzh hag Ebrel 1918 e teuas 14 repuad eus departamantoù gall Oise ha Somme abalamour d'an dagadenn alaman boulc'het e miz Meurzh.
* 64 gwaz ag ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,50 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou soudard eus ar gumun e Belgia e penn kentañ ar brezel, unan d’an 21 a viz Eost [1914] en [Arsimont,  en 71vet Rujumant Troadegiezh e oa, egile d’an 22 a viz Eost 1914 en Ham-sur-Sambre, en 48vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Kemeret e voe 48 800 Lur en ti-post, gant tri ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’ar 5 a viz Even 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
* Mervel a reas pevarzek den abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 54,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Caradec de Saint-Caradec.jpg|An iliz katolik.
Croix à Saint-Caradec (rue de Kercado) 02.JPG|Kroaz war hent Kergadoù.
Croix de Calagan à Saint-Caradec 03.JPG|Kroaz Kalagan.

* Iliz katolik *Sant-Karadeg*.
* Kroaz war hent Kergadoù.
* Kroaz Kalagan.
* Monumant ar re varv e Leurgêr Verdun, luc’hskeudenn ha kartenn-bost . Dioueliet e voe d’ar 26 a viz Du 1922.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
## Melestradurezh
* Alain Guillaume, maer abaoe2001.
## Liammoù diavaez

* Sant-Karadeg war lec'hienn Geobreizh
*Pajenn Sant-Karadeg war lec'hienn an etrekumuniezh
## Notennoù ha daveoù
Eviaz

**Eviaz** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pempoull, e departamant Aodoù-an-Arvor, hag e Bro-Oueloù.
## Douaroniezh
## Istor
### 
#### Brezelioù
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 47 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,18 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
##### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe un eilmestr kanolier eus ar gumun  d’an 3 a viz  Ebrel 1951 en Huong Tra en Annam er Viêtnam.
## Monumantoù ha traoù heverk

Dolmen de Tossen ar Run à Yvias.JPG|Ar grugell.
Eglise Saint-Judoce - 05.jpg|An iliz katolik.
Ancien presbytère (Yvias).jpg|Ar presbital.
Monument aux morts à Yvias - 01.jpg|Ar monumant.

* Krugell Tosenn ar Run.
* Ar presbial kozh.
* Iliz katolik *Sant Yuzeg*.
* Monumant ar re varv e kloz an iliz katolik.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Tud bet ganet eno
* 1808 : Alain Durand, barzh brezhonek.
## Melestradurezh
## Liammoù diavaez

* Eviaz war lec'hienn ar gumuniezh-kumunioù
* Eviaz war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù
Plurien

**Plurien** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Pleneg-Nantraezh e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Ardamezioù
## Anv

* Jean-Yves Le Moing (1990) :  **de saint Rihen**, 1181;  **Plurien**, 1243; 
* Bernard Tanguy (1992) : **Plurien**, 1167; **par. de Plurien**,  1243, 1251; **Plurian**, 1263; **Plurien**, 1272, 1293, v. 1330;
* Erwan Vallerie (1995) : **Plurien**, 1167; 1169; **de Sancto Rihen**, 1181; **Plurian**, 1263; **Plurien**, 1516; **Plarien**,          1516

## Istor
### 
#### [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]]
* Mervel a reas ur gwaz eus ar gumun d’an 10 a viz Kerzu 1870.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 53 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,50% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a voe lazhet d'an 22 a viz Eost 1914 e Vitrival e Belgia, soudard e oa er 47vet Rujumant Troadegiezh .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe un den nann-soudard eus ar gumun d'an 30 a viz Du 1945 en Haiphong en  Tonkin er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou soudard eus ar gumun.
## Brezhoneg
* 9,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Plurien Église Saint-Pierre 834.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn ha kartennoù-post. E 1922 e voe savet.
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Karrnijour e oa. Marvet eo e miz Even 1941 e-pad an Eil brezel-bed pa
gouezhas e garr-nij (ur *[[Bristol Blenheim|Blenheim]] IV* marilhet *T2220* ha kodet *TR-J*) nepell eus Lambal.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Treve

** Treve ** a zo ur gumun eus Breizh, e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Istor
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 84 gwaz hervez monumant ar re varv er gumun hag hervez monumant Santez-Anna-Wened ivez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,06% eus ar boblañs e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Tapet e voe 15 000 Lur en ti-post, gant tri ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’ar 5 a viz Even 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
* Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Eost 1944: lazhet e voe ur rezistant eus ar gumun d'ar 4 e Loudieg ha daou all d'ar 5 e Treve.
* Bac'het e voe 300 soudard afrikan eus al lu gall en ur c'hamp er gumun adalek an 11 a viz Du 1944 betek an 18 a viz Genver 1945, gwardet e voe ar c'hamp gant Rezistanted FFI a Vro-Dreger.
## Brezhoneg
* 28,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Trévé monument aux morts en 2021 - noms.jpg|Plakenn ar monumant.

* Monumant ar re varv, kizellet gant Francis Renaud; e Leurgêr ar Maerdi emañ, luc’hskeudenn ha kartennoù-post.
* Ouzh ar c'halvar, plakenn an tri rezistant eus ar gumun bet lazhet e penn-kentañ miz Eost 1944, luc’hskeudenn.

Manoir de la Ville-Aux-Veneurs 08 2021.jpg|Ar maner.

* Maner "La Ville-Aux-Veneurs".

Trévé église saint-Just 2 en 2021.jpg|An iliz katolik.
Clocher de trévé.JPG|Tour an iliz katolik.
Trévé fontaine et lavoir Saint-Just en 2021.jpg|Ar feunteun.

* Iliz katolik *Sant Yust* hag e feunteun.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
## Melestradurezh
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Michel

**Michel** a zo stumm gallek an anv-bihan Mikael.

Evit lenn ster hag orin an anv, gwelit **[[Mikael]]**.

## Stummoù all
* An anv-plac'h *Michèle*, pe *Michelle*
* Kavet e vez ivez evel eil anv-bihan : Jean-Michel (brezhonekaet evel Yann-Vikael, pe Yann-Kael).

## Tud dibar
###### 
* Michel Dejeneffe, fentour
###### 
* Michel Marion (1450-1487), brogarour
* Michel Tréguer, produer skinwel ha skrivagner (anavezet ivez evel Mikeal Treger)
* Michel Desjoyeaux, merdeer
* Michel Hunault, politikour
* Michel Rolland, politikour
* Michel-Hervé Julien, unan eus krouerien pennañ an SEPNB
* Michel Der Zakarian, melldroader, aet da c'hourdoner gant FK Naoned

###### 
* Michel Audiard, oberer ha filmaozer
* Michel Berger, sonaozer ha kaner
* Michel Blanc, aktour
* Michel Debré, politikour, bet Kentañ Ministr dindan De Gaulle
* Michel Drucker, buhezour er skinwel
* Michel Goya, istorour
* Michel Houellebecq, skrivagner
* Michel Onfray, prederour
* Michel Pablo, komunour ha trotskour
* Michel Platini, melldroader gall, hag unan eus renerien ar sport 
* Michel Rocard, politikour
* Michel Sardou, kaner
* Michel de Montaigne, prederour ha politikour

###### 
* Michel de Swaen, skrivagner

###### 
* Michel Chartrand, penn sindikad
* Michel Lauzière, fentour

###### 
* Michel Simon (1895-1975), aktour

## Michèle ha Michelle dibar

* Michelle Pfeiffer, aktourez amerikan
* Michelle Bachelet, prezidantez Chile
* Sarah Michelle Gellar, aktourez amerikan
* Michelle Yeoh, aktourez eus Malaysia
* Michelle Obama, *first lady* amerikan
* Michèle Alliot-Marie, politikourez, maer Donibane Loizun, ministrez meur a wech e gouarnamantoù gall,
* Michèle Morgan, aktourez c'hall
* Michèle Torr, kanerez c'hall

Hag ivez :
* an asteroidenn (1376) Michelle

## Michel evel anv-tiegezh
* Louise Michel, anarkourez c'hall
* Albin Michel (1873-1943), embanner gall
* Charles Michel (1853-1920), ispisialour beljiat gant Sina
* Charles Michel (1975-), politikour eus Belgia
* Dominique Michel (1932-), aktourez kanadian
* Henri Michel (1947-), melldroader e Naoned, aet da c'hourdoner gant skipailh mell-droad Bro-C'hall
* James Michel (1944-), politikour eus an Inizi Sechelez
* Louis Michel (1947-), politikour eus Belgia
* Peggy Michel (1949-), c'hoarierez tennis amerikan

## Tudennoù a faltazi
* *La Mère Michel*, ur vaouez en ur ganaouenn c'hallek hengounel; un adstumm zo d'ar ganaouenn ha n'eo ket graet evit ar vugale http://membres.lycos.fr/isic/chants/renard.htm.
* Michel Strogoff, romant Jules Verne.
* *[[Michelle (sonenn)|Michelle]]* zo anv ur ganaouenn gant The Beatles, en o fladenn Rubber Soul (Kerzu 1965), a reas berzh bras e 1966.
* Michel Vaillant, un dudenn bannoù-treset krouet gant Jean Graton.

## Gwelit ivez
* Saint-Michel
* Mikael
* Michael