open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lansana Conté

**Lansana Conté** (war-dro 1934 - 22 a viz Kerzu 2008) a oa ur soudard hag ur politikour eus Ginea ha prezidant ar vro adalek 1984 betek e varv e 2008.

E 1955 ec'h enrollas en arme gall ha kemer perzh e brezel Aljeria. Goude dizalc'hiezh Ginea e soutenas renad diktatourel Ahmed Sékou Touré. Goude marv hemañ e 1984 e kemeras perzh en un taol-Stad a lakaas anezhañ e penn ar vro. Diazezañ a reas ur Vonreizh nevez ha dilennet e voe e 1993, 1998 ha 2003 e-kerzh dilennadegoù amreizh hervez e eneberien.
Biobío

**Biobío**, **Bío-Bío** pe **Bío Bío** zo un anv hag a gaver e douaroniezh Chile. 
 
*Ar stêr **[[stêr Biobío | Biobío]]**,
*Proviñs ar Biobío, e-kreiz ar vro
*Rannvro ar Biobío, an  ranvro
Muhammadu Buhari

**Muhammadu Buhari** (17 a viz Kerzu 1942 e Daura (Nijeria vreizhveuriat) - 13 a viz Gouere 2025 e Londrez, Bro-Saoz) zo ur soudard hag ur politikour eus Nijeria, bet e penn ar Stad etre 1983 ha 1985, ha prezidant dilennet etre 2015 ha 2013.

Buhari a voe lakaet e penn Nijeria goude an taol-Stad a zistroadas ar prezidant dilennet Shehu Shagari d'an 31 a viz Kerzu 1983. Dindan e ren e voe gwallgaset e eneberien ha kaset armerzh ar vro d'ur stad fall. Distroadet e voe d'e dro gant un taol-Stad d'ar 27 a viz Eost 1985 ha bac'het e Benin City betek 1988. Lakaat a reas e anv e dilennadegoù prezidant 2003, 2007 ha 2011 met koll a reas anezhe. Bewech e nac'has anzav an disoc'hoù. E 2015 avat ez eas an trec'h gantañ, ha addilennet e voe e 2019, met e 2023 e c'hallas ket mont war ar renk adarre peogwir e oa re glañv. Mervel a reas daou vloaz goude.
Ibrahim Babangida

**Ibrahim Badamasi Babangida** (ganet d'ar 17 a viz Eost 1941) zo ur soudard hag ur politikour eus Nijeria, bet e penn ar Stad etre 1985 ha 1993.

Babangida a dapas ar galloud e Nijeria gant un taol-Stad a-enep Muhammadu Buhari d'ar 27 a viz Eost 1985. E 1989 e voe aotreet krouiñ strolladoù politikel hag e miz Genver 1992 e voe kemennet e vefe aozet dilennadegoù met n'eo nemet e miz Even 1993 ma voent dalc'het ha Babangida a nullas anezhe hep reiñ abeg ebet. Manifestadegoù ha reuz a savas er vro er sizhunioù da heul ha d'ar 26 a viz Eost 1993 e tisklêrias Babangida e leze ar galloud gant Ernest Shonekan.
Dawda Jawara

**Dawda Jawara** (ganet d'ar 16 a viz Mae 1924) zo ur politikour eus Gambia, bet prezidant kentañ ar vro.

Kas a reas studioù war ar medisinerezh loened e Glasc'ho hag e Liverpool a-raok bezañ Kentañ Ministr Gambia eus 1962 betek 1970. Da heul ur referendom e voe dilezet ar vonarkiezh ha staliet ar republik e Gambia. Dont a reas Jawara neuze da vezañ prezidant ar vro d'ar 24 a viz Ebrel 1970. Distroadet e voe e 1994 gant un taol-Stad kaset gant Yahya Jammeh.
Águas

**Águas** (*dourioù* pe *doureier*) zo anv meur e lec'h e portugaleg. Un anv-tiegezh eo ivez.
 
* Águas Belas (*doureier brav*)
* Águas Formosas (*doureier brav*)
* Águas Frias (*doureier yen*)

#### 
* Águas Belas (PE)
* Águas da Prata (SP)
* Águas de Chapecó (SC)
* Águas de Lindóia (SP)
* Águas de Santa Bárbara (SP)
* Águas de São Pedro (SP)
* Águas Formosas (MG)
* Águas Frias (SC)
* Águas Lindas (GO)
* Águas Mornas (SC)
* Águas Vermelhas (MG)

#### 
*Águas (Penamacor) - parrez e Penamacor;
*Águas Belas (Sabugal) - parrez e Sabugal;
*Águas Belas (Ferreira do Zêzere) - parrez e Ferreira do Zêzere;
*Águas Boas - parrez e Sátão;
*Águas Frias (Chaves) -parrez e Chaves;
*Águas Santas (Maia) - parrez e Maia;
*Águas Santas (Póvoa de Lanhoso) - parrez e Póvoa de Lanhoso.

## Tud
**José Águas* (1930-2000), melldroader portugalat

## Kanaouenn
*Águas de Março

## Pennadoù kar
*Água
São Tomé

**São Tomé** eo kêr-benn stad São Tomé ha Príncipe ha kêr vrasañ ar vro, hag a-bell. Emañ-hi en enez São Tomé. Talvezout a ra hec'h anv portugalek kement ha "Sant Tomaz". 56 166 a dud a oa o chom enni e 2005.
Sani Abacha

**Sani Abacha** (20 a viz Gwengolo 1943 - 8 a viz Even 1998) a oa ur soudard hag ur politikour eus Nijeria, bet e penn ar Stad etre 1993 ha 1998.

Kemer a reas perzh en taolioù-Stad a-enep Shehu Shagari e 1983 ha Muhammadu Buhari e 1985. Goude dilez Ibrahim Babangida e 1993 e voe lakaet Abacha ministr an Difenn er gouarnamant da c'hortoz. E miz Du 1993 en em lakaas Abacha e penn ar Stad hag envel soudarded e plas kargidi sivil ha staliañ un diktatouriezh. Freuz ha reuz a savas e Nijeria er bloavezhioù da heul, debret ma oa ar vro gant ar goubrenerezh hag an dienez.

Mervel a reas Abacha d'an 8 a viz Even 1998 diwar un taol-kalon. Hervez mammennoù lies e vije bet muntret, ampoezonet pa oa gant gisti rak ar c'hoant a oa gantañ rentañ ar galloud d'an drevourien. Ar jeneral Abdulsalami Abubakar en doa kemeret e lec'h.
Victoria (Sechelez)

**Ur pennad disheñvelout [[Victoria]] zo ivez*. 

**Victoria** eo kêr-benn ar Sechelez. Emañ en Enez-Mahé, enezenn vrasañ an enezeg. E 2009 e oa 25 000 a dud o chom e Victoria vras (kêr Victoria hag he fabourzhioù), ar pezh a ra war-dro un drederenn eus hollad tud ar vro.
Abdulsalami Abubakar

**Abdulsalami Alhaji Abubakar** (ganet d'an 13 a viz Even 1942) zo ur soudard hag ur politikour eus Nijeria, bet e penn ar Stad etre 1998 ha 1999.

Goude marv Sani Abacha d'an 8 a viz Even 1998 e voe lakaet Abubakar e penn an diktatouriezh soudardel a rene ar vro. E-pad e brezidantelezh e voe degemeret ur Vonreizh nevez (5 a viz Mae 1999) a aotree meur a strollad politikel da gemer perzh en dilennadegoù. D'an 29 a viz Mae 1999 e tilezas e garg, evel m'en doa prometet pa oa en em gavet e penn ar Stad, d'ar prezidant dilennet Olusegun Obasanjo.
Auckland

**Auckland** (**Tāmaki Makau Rau** pe **Ākarana** e maorieg) zo ur gêr eus Zeland-Nevez, en Enez an Norzh, hag ar gêr bobletañ eo er vro.
Emañ e-harz menezioù izel ha diazezet eo war ur strizh-douar etre Mor Tasman er c’hornôg ha pleg-mor Hauraki (Meurvor Habask), er reter.
Ikaria

**Ikaria** (Ικαρία e gresianeg) zo un enezenn eus Gres, e Mor Egea, un tammig er mervent da enez Samos. Dont a ra hec'h anv eus hini Ikaros, mab Daidalos e mojennoù Henc'hres, a vije bet kouezhet er mor e-kichen an enezenn, hervez ar richenn. 

Unan eus inizi krenn Mor Egea eo, gant ur gorread 255 km2 hag annezet eo gant 8 312 a dud (e 2001).
Aguas

**Aguas** zo un anv-lec'h spagnolek, deuet diwar ar ger *agua* (dour), a zo un anv-lec'h, hag a ya ivez da ober anvioù-lec'hioù all.

## Yezhoù all
* Águas, en portugaleg
* Aigas, en okitaneg
* Aigues, en galleg

## Lec'hioù

###### 
*Aguascalientes
**Ha gwelout [[Agua]].* 

###### 
***[[Aguas (Huesca)]] **, e Loporzano, e Proviñs Huesca,
***[[Aguas de Busot]]**, pe Aigües e valañseg, e proviñs Alicante.
*Aguas Cándidas

## Pennadoù kar
*Aguas Blancas, anv meur a lec'h
*Aguas Buenas, anv meur a lec'h
*Aguas Calientes, hag Aguascalientes, anv meur a lec'h
*Aguas Claras, anv meur a lec'h
*Aguas Verdes, anv meur a lec'h
*Aguas Vivas, anv meur a lec'h.
*Agua, anv meur a lec'h
Aguas Verdes

**Aguas Verdes** (*dourioù glas-gwer*) zo un anv spagnolek hag a gaver e meur a vro.

#### 
* **[[Aguas Verdes (Arc'hantina)|Aguas Verdes]]**, e proviñs Buenos Aires

#### 
* **[[Aguas Verdes (Perou)|Aguas Verdes]]**, 
* **[[Distrig Aguas Verdes]]**, distrig e proviñs Zarumilla e departamant Tumbes.
Mari Breizh (1446-1511)

**Mari Breizh** (1446 - 1511) a oa ur briñsez aus Breizh, merc'h d'an dug Frañsez Iañ ha da Izabel Stuart, priñsez eus Bro-Skos.

## He buhez

En 1462 e timezas Mari da Yann II, beskont Roc'han, Leon, ha kont Porc'hoed. Dre se e oa c'hoar-gaer d'an dug Frañsez II, dre zimeziñ he c'hoar henañ Marc'harid Breizh da Frañsez II, en 1455. 

Ur mab o doe Frañsez ha Marc'harid met ne vevas nemet 3 miz, ha mervel a reas Marc'harid Breizh en 1469. Diwar an deiz-se edo Yann II Roc'han war renk hêred ar gurunenn tre war-lerc'h merc'hed Frañsez II.

### Bugale Mari Breizh
Seizh bugel o doe Yann ha Mari:
#Frañsez, lazhet da 18 vloaz en arme Breizh en emgann Sant-Albin-an-Hiliber; kinniget e oa bet d'an dug Frañsez II evel danvez-pried d'an dugez Anna Breizh
#Yann, ganet en 1476 ha marvet en 1505
#Jorj, marvet en 1502
#Jakez Roc'han, Beskont Roc'han, a oa e penn Tiegezh Rohan.
#Glaoda, eskob Kerne
#Anae, Beskontez Roc'han goude he breur, pried Pêr Rohan, mab Pêr Rochan-Gie anvet ivez marichal Gie. 
#Mari, pried Loeiz IV Roc'han Gemene
Rabat

**Rabat** (arabeg : الرباط, *al-Rabāṭ* ; tamazight : ⵕⴲⴰⵟ, *ar-Rabāṭ*,  *ar-Ribāṭ*, *Rbat*) eo kêr-benn Maroko ha seizhvet brasañ kêr ar vro. Emañ war aod ar Meurvor Atlantel, e gwalarn ar vro. E niveradeg ar bloaz 2024 e voe kontet 515 619 a dud o chom enni.

Ar ger *rabat* en arabeg a dalv kement ha "kêr vogeriet". Kêr-benn Rabat-Salé-Zem-Za eo, unan eus ar c'hwezek rannvro eus ar vro.
## Savadurioù
* Kasbah an Udayas
* Bez Mohammed V
* Palez roueel
* Parlamant
* Tour Hasa.
## Tud vrudet
* Mohammed VI Maroko
* Maxim Levy (1950-2002), politiker
* Alain Badiou (ganet e 1937), prederour ha politiker
## Gevelliñ
* Tunis, Tunizia.

## Notennoù ha dave
Pretoria

**Pretoria** a zo unan eus teir c'hêr-benn Republik Suafrika. Sez ar gouarnamant eo ha *[[de facto]]* ez eo ar gêr-benn vroadel. 2 345 908 a dud a oa o chom eno e 2007.
Izabel Stuart

**Izabel Stuart**, pe **Izabel Bro-Skos**, ganet entre 1425 ha 1427 ha marvet en 1494, a oa priñsez eus Bro-Skos ha dugez Breizh. 

Merc'h e oa da Jakez Iañ Skos ha da Jeanne Beaufort, dugez e voe entre 1442 ha 1450 dre ma oa dimezet da Frañsez ar C'hentañ, dug Breizh. Mamm e oa da Mari Breizh 

## He buhez
Brudet e oa kened he c'hoar henañ, Marc'harid Bro-Skos, dimezet da 11 vloaz d'an daofin gall, a voe roue diwezhatoc'h, hogen kaeroc'h c'hoazh e veze kavet Izabel ha setu an dug Yann V da c'houlenn he dorn evit e vab Frañsez Iañ. Hag eñ da gas kannaded da Skos evit ma teufent goude da zegas keloù dezhañ eus gwir goantiz ar plac'h. Deuet en-dro setu ar gannaded da gontañ e oa ur plac'h kaer, serzh (unan dort a vije bet dizereat), grasius, nemet berr a spered. Ma respontas an dug:
:Ma mignoned, kit da Skos en-dro ha degasit-hi, bez ez eo kement tra a c'hoantaan, n'em bo hini all, ho maouezed zo speredek ha muioc'h a zroug eget a vad a reont. 

Ha dimezet e voe Izabel da Frañsez e kastell an Alre d'an 30 a viz Here 1442, goude ez eas al lez da Roazhon, ha fest a voe e-pad eizhtez. 
Tri bloaz goude, e 1445, pa varvas he c'hoar Marc'harid Bro-Skos e Bro-C'hall, e skrivas Izabel ul levr pedennoù aourlivet. 

Pa varvas he fried Frañsez ar C'hentañ en 1450, ha hi 25 bloaz, en em dennas Izabel da Wened en un ti savet gant ar c'hañseller Jean de la Rivière. *Ti an teir dugez* a lavarer eus an ti. 

Mervel a reas en 1494 ; beziet e voe en Iliz-veur Gwened.

### Bugale
Daou vugel o doe Izabel ha Frañsez:
* Marc'harid Breizh (1443-1469), dimezet da Frañsez II, dug Breizh;
* Mari Breizh (1446-1511), dimezet da Yann II, beskont Rohan ha kont Pourc'hoad.

## Liammoù diavaez

*The Peerage.com
Manuel Pinto da Costa

**Manuel Pinto da Costa** (ganet d'ar 5 a viz Eost 1937) zo ur politikour eus São Tomé ha Príncipe.

Pa voe dizalc'h ar vro e 1975 e voe dilennet da brezidant gant ar vodadenn vonreizhañ. Addilennet e voe e 1980 hag e 1985 pa ne oa nemet ur strollad politikel (komunour) aotreet e São Tomé ha Príncipe. E 1991 e voe aozet an dilennadeg demokratel kentañ hag ec'h eas ar maout gant Miguel Trovoada. Pinto da Costa a guitaas ar politikerezh neuze e-pad un nebeud bloavezhioù. Distreiñ a reas e 1996 ha lakaat e anv en dilennadeg. Koll a reas anezhe en eil tro ha Trovoada a voe trec'h adarre. E 2001 e kollas a-enep Fradique de Menezes ha ne lakaas ket e anv e dilennadeg 2006.

E miz Eost 2011 e c'hounezas an dilennadeg a-enep Evaristo Carvalho.
Marc'harid Bro-Skos

**Marc'harid Bro-Skos** (pe *Margaret of Scotland* e saozneg) a vez graet eus meur a briñsez skosat :

* Teir friñsez skosat dimezet da rouaned estren:
** Marc'harid Bro-Skos, ganet a-raok 1040, merc'h d'ar roue Duncan Iañ ha da Sybille Huntingdon ; dimezet wd 1070 da Edgar II Bro-Saoz, bet roue Bro-Saoz; arabat droukveskañ hec'h anv gant hini he c'hoar-gaer div wech (c'hoar d'he fried-hi, ha pried d'he breur-hi) ar briñsez saoz deuet da vout Santez Marc'harid Bro-Skos ;
** Marc'harid Bro-Skos (rouanez Norge) (1261–1283), merc'h da Alesant III (1241–1286), roue Bro-Skos, ha da Marc'harid Bro-Saoz, dimezet d'ar roue Eirik II Magnusson
** Marc'harid Stewart (Daofinez Bro-C'hall) (1424–1445), merc'h da Jakez Iañ Bro-Skos ha Joan Beaufort, dimezet en 1436 d'an Daofin gall, an hini a voe Loeiz XI, divugel, beziet e Thouars ;

* Priñsezed estren deuet da Vro-Skos :
** Marc'harid Iañ Bro-Skos (1283–1290), priñsez skosat eus Norge, merc'h da Marc'harid Bro-Skos (rouanez Norge), 

* Pemp rouanez dre zimeziñ d'ur roue skosat
** *Marc'harid Bro-Skos*, pe Santez Marc'harid Bro-Skos (wd 1045–1093), priñsez saoz, pried da Malcolm III.
** Marc'harid Bro-Saoz (1240–1275), pried da Alesant III (1241–1286), 
** Margaret Drummond (rouanez Bro-Skos) (1340–1375), pried da David II
** Margaret Danmark (1456–1486), pried da James III
** Marc'harid Tudor (rouanez Bro-Skos), ( pe Margaret Tudor) (1489–1541), pried da James IV

* Priñsezed skosat :
** Marc'harid Bro-Skos (marvet en 1295 - bloavezh diasur), merc'h d'ar roue Gwilherm Iañ Bro-Skos ha da Ermengarde de Beaumont ; dimezet en 1221 da Hubert de Burgh, kentañ kont Kent ;
** Margaret Stewart of Scotland, merc'h da James II Bro-Skos
** Marc'harid Bro-Skos (marvet en 1451), merc'h da Robert III ha da Annabella Drummond ; dimezet war-dro 1410-1420 da Archibald Douglas, dug Touraine ;
** Marc'harid Bro-Skos (ganet en 1497), merc'h da Jakez IV ha da Margaret Drummond; dimezet div wech: a-raok 1513 da Lord John Gordon (marvet a-raok 1524); addimezet n'ouzer pe vloaz da John Drummond of Innerpeffry.
*Margaret of Huntingdon (Dukez Breizh), dimezet da Konan IV, dug Breizh.

## Pennadoù kar
* Margaret of Huntingdon
* Marc'harid
Marc'harid Bro-Saoz

**Marc'harid Bro-Saoz** (1240 – 1275), a oa rouanez Bro-Skos.

## He buhez
Ganet e oa e 1240 e kastell Windsor. Merc'h e oa da Herri III , roue Bro-Saoz, ha da Eleanor Provañs.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa d'ar 26 a viz Kerzu 1251, e York Minster, da Alesant III‎, roue Bro-Skos. 

Tri bugel he doe:
* Marc'harid Bro-Skos (rouanez Norge), dimezet da roue Norge, Eirik II Magnusson.
* Alesant, Priñs Bro-Skos (1263 Jedburgh – 1283 Abati Lindores); beziet en Abati Dunfermline
* David Bro-Skos (1272 – 1281 Kastell Stirling); beziet en Abati Dunfermline.

## Levrlennadur
* Rosalind K. Marshall, *Scottish Queens: 1034-1714* Tuckwell Press, East Linton (2003) (ISBN 1-86232-271-6)  p22-26.
Marc'harid Bro-C'hall

**Marc'harid Bro-C'hall** a vez lavaret eus meur a briñsez c'hall.

* Marc'harid Bro-C'hall (1158-1197), merc'h da Loeiz VII ha Constanza Kastilha; Rouanez Bro-Saoz ha Hungaria; dimezet div wech:
** da Herri ar Roue Yaouank (1155-1183), mab da Herri II, roue Bro-Saoz; 
** da Bela III, roue Hungaria 1172 à 1196.

* Marc'harid Provañs (1221–1295), rouanez Bro-C'hall pa zimezas da Loeiz IX (Bro-C'hall) 
* Marc'harid Bro-C'hall (dugez Brabant), (1254–1271), merc'h da Loeiz IX, dimezet da Yann Iañ, Dug Brabant
* Marc'harid Bro-C'hall (rouanez Bro-Saoz) (1279? &ndash; 1318), rouanez Bro-Saoz dre zimeziñ da Edouarzh Iañ;
* *Marc'harid Bro-C'hall* (1288–1294), merc'h da Fulup IV (Bro-C'hall)
* Marc'harid Iañ, Kontez Artois (1310–82), Kontez Flandrez, Artez ha Bourgogn, pried da Loeiz Iañ Flandrez ha mamm da Loeiz II Flandrez. 
* Marc'harid Bro-C'hall (1347–1352), merc'h da Yann II (Bro-C'hall) ha Bonna Bohemia
* Marc'harid bastardez Bro-C'hall (1407–58), merc'h vastard da Charlez VI, dimezet da Jean de Belleville 
* *Marc'harid Angoulême*, pe Marc'harid Bro-C'hall, pe Marc'harid Navarra (1492-1549), c'hoar henañ ar roue gall Frañsez Iañ, dimezet da Herri II Navarra, rouanez Navarra ha skrivagnerez c'hallek, 
* Marc'harid Bro-C'hall, dugez Berry (1523–74), merc'h da Frañsez Iañ (Bro-C'hall) ha Klaoda Bro-C'hall, dimezet da Emanuele Filiberto Savoia (1528-1580), Dug Savoia,
* Marc'harid Bro-C'hall (1553-1615) (1553–1615), pe Marc'harid Valois, merc'h d'ar roue gall Herri II (Bro-C'hall), pried da Herri IV (Bro-C'hall), rouanez Navarra ha Bro-C'hall, lesanvet *ar rouanez Margot*. 

## Pennadoù kar
*Marc'harid Aostria
*Marc'harid Bavaria
*Marc'harid Bourgogn
*Marc'harid Flandrez
*Marc'harid Loren
*Marc'harid Navarra
*Marc'harid
Marc'harid Anjev

**Marguerite d'Anjou** pe ** Marc'harid Anjev ** zo anv meur a briñsez c'hall.

*Marc'harid Anjev (1273-1299), pe **Marc'harid Anjev-Sikilia**, merc'h da Charlez II Anjev (lesanvet *ar C'hamm*) ha da Mari Hungaria; dimezet en 1290 da Charlez Valois
*Marc'harid Anjev (1429-1482), rouanez Bro-Saoz (1445-1471), merc'h da René Anjev ha da Izabel Loren; dimezet en 1444 da Herri VI (Bro-Saoz).
Alpha Oumar Konaré

**Alpha Oumar Konaré** (ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1946) zo ur politikour malian, bet prezidant ar vro etre 1992 ha 2002.

Goude e studioù e Bamako hag e Varsovia (Pologn) ec'h eas da skolaer e Kayes ha goude-se da gelenner-lise e Markala ha Bamako. Plediñ a reas abred gant ar politikerezh hag e 1967 e voe anvet pennsekretour yaouankiz an US-RDA (*Union Soudanaise-Rassemblement Démocratique Africain*), strollad politikel ar prezidant Modibo Keïta. Goude taol-Stad Moussa Traoré ec'h emezelas d'ar PMT (*Parti Malien du Travail*), ur strollad politikel kuzh. Koulskoude e teuas da vezañ ministr e 1978, betek e dilez e 1980.

E miz Ebrel 1992 e voe dilennet da brezidant Mali (gant 69% eus ar mouezhioù en eil tro). Addilennet e voe e 1997 gant 96% eus ar mouezhioù dre ma oa boikotet an dilennadeg gant an darn vrasañ eus ar strolladoù politikel all.

Alpha Oumar Konaré zo doktor *honoris causa* skol-veur Breizh-Uhel.
Moussa Traoré

**Moussa Traoré** (ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1936) zo ur soudard hag ur politikour malian, bet e penn ar Stad adalek 1968 betek 1991.

Moussa Traoré a voe stummet en akademiezh soudardel Fréjus (Bro-C'hall) a-raok distreiñ d'e vro e 1960. D'an 19 a viz Du 1968 e kemeras perzh en taol-Stad a-enep Modibo Keïta, prezidant kentañ Mali, ha kemer e blas e penn ar Stad. Berzet e voe neuze holl obererezhioù politikel er vro. E 1974 e voe savet ur Vonreizh nevez ha diazezet an Eil Republik. Krouiñ a reas an UDPM (*Union Démocratique du Peuple Malien*), strollad politikel nemetañ er vro, e 1979.

D'ar 26 a viz Meurzh 1991 e voe distroadet gant un taol-Stad hag Amadou Toumani Touré a voe lakaet e penn ar Stad da c'hortoz un dilennadeg e 1992.

Moussa Traoré a voe kondaonet d'ar marv e 1993 hag e 1999 met pardonet e voe bewech ha dieubet e voe a-benn ar fin e 2002.
Thabo Mbeki

**Thabo Mvuyelwa Mbeki** (ganet d'an 18 a viz Even 1942) zo ur politikour eus Suafrika, bet prezidant ar vro etre 1999 ha 2008.

Emezelañ a reas Mbeki d'an ANC pa oa 14 vloaz hag un nebeud bloavezhioù goude e voe ret dezhañ mont en harlu d'an estrenvro evit kenderc'hel gant e studioù ha bezañ stummet e politikerezh enep-apartheid. Mont a reas evel-se da Londrez, Moskou pe Lusaka. Distreiñ a reas da Suafrika e 1990 ha dont da vezañ besprezidant, asambles gant Frederik de Klerk, e 1994 pa oa Nelson Mandela prezidant ar Stad. Dilennet e voe da brezidant Suafrika e miz Even 1999 hag addilennet e miz Ebrel 2004.

Reiñ a reas e zilez e miz Gwengolo 2008.
Joaquim Chissano

**Joaquim Alberto Chissano** (ganet d'an 22 a viz Here 1939) zo ur politikour eus Mozambik, bet eil prezidant ar vro etre 1986 ha 2005.

Emezelañ a reas er Frelimo ha kemer perzh er gouvrezel a-enep arme trevadennel Portugal. Etre an 20 a viz Gwengolo 1974 hag ar 25 a viz Even 1975, deiziad deroù dizalc'hiezh Mozambik, e voe prezidant ar gouarnamant da c'hortoz. Goude-se e teuas da vezañ ministr an Aferioù estren pa oa Samora Machel ar prezidant. Goude marv hemañ e voe fiziet ar garg a brezidant Mozambik da Chissano d'ar 6 a viz Du 1986. E 1994 e voe aotreet strolladoù politikel all da ginnig tud en dilennadeg met mont a reas an trec'h gant Chissano memes tra. Dilennet e voe adarre e 1999 e-kerzh un dilennadeg amreizh hervez arsellerien etrebroadel 'zo.

E penn Unaniezh Afrika e voe etre miz Gouere 2003 ha miz Gouere 2004.

Ne ginnigas ket e anv e dilennadeg 2004 ha leuskel a reas e blas da Armando Guebuza d'an 2 a viz C'hwevrer 2005.
Marc'harid Bro-Skos (santez)

**Ur pennad [[Marc'harid Bro-Skos]] zo ivez.*

**Marc'harid Bro-Skos**, pe **Santez Marc'harid Bro-Skos** (wd 1045–miz Du 1093), a oa ur briñsez saoz, eus Tiegezh Wessex. Ganet e oa en harlu en Hungaria, merc'h da Edouarzh an Harluad, pe Edward Ætheling, ha da Agathe Billungen, priñsez eus Frizia ar reter, gournizez d'ar roue Edouarzh ar C'hofesour. Arabat droukveskañ hec'h anv gant hini he c'hoar-gaer div wech (c'hoar d'he fried-hi, ha pried d'he breur-hi) ar briñsez skosat Marc'harid Bro-Skos.

C'hoar e oa da Edgar Ætheling, roue berrbad ha digurunenn Bro-Saoz. 
Dimezet e oa da Malcolm III, roue Bro-Skos. 

## He buhez
Margaret hag he zud a zistroas da Vro-Saoz e 1057. E 1066 avat e voe ret dezho tec'hel da Vro-Skos abalamaour da aloubadeg Bro-Saoz gant Gwilherm an Alouber. War-dro 1070 e timezas Margaret da Malcolm III, roue Skosiz, ha hi rouanez. Ur vaouez deol e oa.
Amalie von Brandenburg

**Amalie von Brandenburg** (1461 -1481 e Baden-Baden) a oa ur briñsez eus Brandenburg. Merc'h henañ Albrecht Achilles von Brandenburg (1414 -1486 ) ha d'e eil pried Anna von Sachsen (1437–1512)e oa, hag he mamm a oa merc'h d'ar priñs-dilenner Friedrich II von Sachsen).

He hanterc'hoar Margret a oa da zimeziñ da g-Kaspar von Zweibrücken-Veldenz (1458–1527), met mont a reas da leanez, hag Amalie neuze a voe prometet dezhañ pa ne oa nemet pevar bloaz. 
Dek vloaz goude, e miz Ebrel 1478, e voent eureujet e Zweibrücken.

Dre se e oa kontez Pfalz ha dugez Zweibrücken ha Veldenz. En hec'h argouroù e oa Bad Bergzabern, Annweiler am Trifels, Herxheim, Falkenburg ha Hasloch.

Kuitaat he gwaz a reas Amalie pa ziskouezas an den treiñ da foll, ha mont neuze davet he zad en-dro.

Kleñvel a reas a-raok hec'h 20 vloaz, ha mont da gêr Baden-Baden, ma varvas. Trouz a savas diwar-benn hec'h enebarzh etre he zad-kaer hag he fried.

## Levrlennadur
* Julius von Minutoli (Hrsg.): *Das kaiserliche Buch des Markgrafen Albrecht Achilles.* Schneider, 1850; Neuauflage Zeller, 1984, ISBN 3-535-02459-5, S. 488.
Marc'harid Iañ Bro-Skos

**Ur bajenn disheñvelout [[Marc'harid Bro-Skos]] zo ivez.*

**Marc'harid Iañ Bro-Skos** (*Mairead* pe *Maighread* e gouezeleg, *Margrete av Skottland* e norvegeg), lesanvet *the Maid of Norway* e saozneg, ha *Jomfruen av Norge* e norvegeg, ganet e 1283 ha marvet e 1290, a oa ur briñsez eus Norge, merc'h da Eirik II Magnusson, roue Norge, ha d'e bried Marc'harid Bro-Skos. Rouanez Skosiz e voe adalek 1286 (pa oa 3 bloaz) ha betek he marv (pa oa 7 vloaz), p'edo o vont da Vro-Skos. War-lerc'h he marv e savas bec'h da c'houzout gant piv ec'h afe ar gurunenn, ha diwar se e teuas Brezelioù Dizalc'hted Bro-Skos.
Marc'harid Bro-Skos (rouanez Norge)

**Ur pennad [[Marc'harid Bro-Skos]] zo ivez*. 

**Marc'harid Bro-Skos** (*Margrét Alexandersdóttir* e norseg; *Margrete Alexandersdotter* e norvegeg; *Maighread Nic Rìgh Alasdair* e gouezeleg), ganet e 1261 ha marvet e 1283, a oa merc'h da Alesant III‎, roue Bro-Skos, ha da Marc'harid Bro-Saoz (1240-1275). Dimezet e oa da Eirik II Magnusson, roue Norge.

Mamm e oa da Marc'harid Iañ Bro-Skos‎, ha mervel a reas da 22 vloaz goude genel he merc'h a varvas da 7 vloaz.
Kanol Nieuwpoort-Dukark

Ar **ganol eus Nieuwpoort da Zukark** (pe **Kanol Nieuwpoort-Dukark**), anvet *Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke* ha *Canal Nieuport-Dunkerque* e Belgia ha *Canal de Furnes* e Bro-C'hall a zo ur ganol etre kêrioù Nieuwpoort ha Dukark, dre ziabarzh an douaroù, 18,741 km a hirder e Belgia ha 13 km e Frañs dezhi.
## Skluzioù

## Notennoù ha daveoù
Iolu Abil

**Iolu Abil** (ganet e 1942) zo ur politikour eus Vanuatu ha prezidant ar vro abaoe an 2 a viz Gwengolo 2009.

Dilennet eo bet e trede tro ar vouezhiadeg, gant 41 vouezh diwar an 58 a oa er c'holaj dilenn.
Benigno Aquino III

**Benigno Simeon Cojuangco Aquino III**, lesanvet **Noynoy Aquino**, (ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1960 e Manila) zo ur politikour eus Filipinez ha prezidant ar vro abaoe 2010. Mab eo d'ar brezidantez bet Corazon Aquino ha d'ar senedour Benigno Aquino.

Goude bezañ bet en harlu er Stadoù-Unanet gant e familh e tistroas da Filipinez e 1983, nebeut goude muntr e dad. Kannad ha senedour eo bet a-raok divizout lakaat e anv e dilennadeg 2010 goude marv e vamm. Deuet eo da vezañ 15vet prezidant Filipinez d'an 30 a viz Even 2010.
Marc'harid Bro-Skos (ganet a-raok 1040)

**Ur pennad [[Marc'harid Bro-Skos]] zo ivez.*

**Marc'harid Bro-Skos**, ganet a-raok 1040, a oa merc'h d'ar roue Duncan Iañ ha da Sybille Huntingdon.

Dimezet e voe war-dro 1070 da Edgar II Bro-Saoz, bet roue Bro-Saoz. 
Arabat droukveskañ hec'h anv gant hini he c'hoar-gaer div wech (c'hoar d'he fried-hi, ha pried d'he breur-hi), ar briñsez saoz deuet da vout Santez Marc'harid Bro-Skos .
Tarja Halonen

**Tarja Kaarina Halonen** (ganet d'ar 24 a viz Kerzu 1943) zo ur bolitikourez eus Finland, bet prezidantez ar vro adalek 2000 betek 2012.
Sybil

**Sybil**, pe **[[Sibyl]]** a-wechoù, zo un anv-bihan saoznek. 

## Yezhoù all
*Sybille pe Sybilla en alamaneg.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv eus ar ger henc'hresianek Σίβυλλα (*Sĭbylla* pe *Sibulla* e latin), an anv a veze graet eus ar velegez diouganerez en Hellaz kozh. Meur a sibilla zo bet brudet.

## Tud

* Sybil Ludington (1761 - 1839), harozez stadunanat
* Sybil Fenton Newall (1854 – 1929), anavezet evel Queenie Newall, gwaregerez saoz 53 bloaz ha medalenn aour er C'hoarioù Olumpek e 1908 e London. 
* Sybil Thorndike (1882 –1976) aktourez saoz.
* Sybil Leek (1917 - 1982), gwrac'h saoz
* Sybil Gräfin Schönfeldt (1927-), skrivagnerez aostrian-alaman
* Sybil Lynch, kanerez stadunanat
* Cybill Shepherd, aktourez stadunanat

**Sybil Dorsett*, kuzhanv Shirley Ardell Mason, ur vaouez dizurzh en he fersonelezh hag a zo bet kontet he buhez en ul levr ha daou film:
** ''Sybil'' (book), gant Flora Rheta Schreiber
** ''Sybil'' (1976 film), film e 1976 gant Sally Field
** ''Sybil'' (2007 film), a 2007 remake starring Tammy Blanchard and Jessica Lange

## Sonerezh
**Sybil*, anv saoznek an operetta *[[Szibill]]* gant Victor Jacobi.

## Lennegezh
**[[Sybil (romant)]]* pe *The Two Nations*, ur romant saoznek gant Benjamin Disraeli e 1845;
**The Sybil*, anv saoznek ar romant svedek " Sibyllan ", gant Par Fabian Lagerkvist ;
** ''Sybil'' (1921 film), un doare fimet eus ar romant, e 1921 ;
**[[Sybil (Auchincloss)]]*, romant gant Louis Auchincloss e 1952;
* *Sybil Birling*, er pezh *[[An Inspector Calls]]* gant J. B. Priestley;
**Sybill Trelawney*, e romantoù Harry Potter.

## Filmoù
*''Sybil'', ur film e 1921 diwar ar romant svedek " Sibyllan ", gant Par Fabian Lagerkvist.

## Pennadoù kar
* Sybilla
* Sibyl
Janed Beaufort

**Janed Beaufort**, pe *Joan Beaufort* e saozneg, zo anv div vaouez.

* Joan Beaufort, Kontez Westmorland (1379–1440), merc'h da John of Gaunt ha d'e serc'h Katherine Swynford, divastardet goude;
* Joan Beaufort, Rouanez Bro-Skos (marvet e 1445), pried da Jakez Iañ Bro-Skos, nizez d'an hini meneget uheloc'h. 

## Pennadoù kar
*Janed
*Joan
Marc'harid Stewart (Daofinez Bro-C'hall)

**Pennadoù [[Marc'harid Stewart]] ha [[Marc'harid Bro-Skos]] zo ivez.* 

**Marc'harid Stewart** (1424–1445) a oa ur briñsez skosat, merc'h da Jakez Iañ Bro-Skos ha Joan Beaufort (1404-1445), ha Daofinez Bro-C'hall. 
Merc'h henañ Rouaned Skos e oa, ha c'hoar da Jakez II Bro-Skos
Dimezet e voe en 1436 d'an Daofin gall, an hini a voe Loeiz XI. Bugel ebet n'o doe. 
Ganti e teuas soudarded skosat a servijas ar roue gall. Diwar istor ar wazed-se eo e voe savet *[[Quentin Durward]]*, romant Walter Scott. Mervel a reas divugel da 21 bloaz. Beziet e voe e Thouars. 

## Goude he marv
Addimeziñ a reas Loeiz XI diwezhatoc'h da Carlotta di Savoia (1440-1483) hag eizh bugel o doe.

## Pennadoù kar
*Marc'harid Stewart 
*Marc'harid Bro-Skos
Margaret Stewart

**Marc'harid Stewart**, pe **Marc'harid Stewart**, zo anv meur a briñsez skosat.

## Priñsezed
*Margaret Stewart, Kontez Angus ha Mar (marvet e 1417), eil pried Thomas, Kont Mar, ha mamm George Douglas, Kentañ Kont Angus
*Marc'harid Stewart (Daofinez Bro-C'hall)‎ (1424–1445), dimezet da Daofin Bro-C'hall, Loeiz XI 
*Princess Margaret Stewart of Scotland, merc'h da Jakez II Bro-Skos , nizez d'an Daofinez, 
*Margaret Douglas, *Margaret Stewart* hec'h anv plac'h yaouank, kontez Lennox, ha hanterc'hoar da Jakez V Bro-Skos
*Margaret Howard, Kontez Nottingham, *Margaret Stewart* hec'h anv plac'h yaouank, (1591 - 1639)
*Margaret Danmark, merc'h d'ar roue Christian Iañ Danmark, pried da Jakez III Bro-Skos
*Margaret Tudor, pried da Jakez IV Bro-Skos c'hoar d'ar roue saoz Herri VIII .

## Tud all
* Margaret Stuart (barzhez) (1889–1963), barzhez saoznek

## Gwelet ivez
*Marc'harid Bro-Skos
Darioritum

**Darioritum** eo anv kêrbenn hag oppidom ar Weneted. Anv kelteg ar gêr a-vremañ anvet Gwened, diazezet er  kantved kt JK. Kresk a reas kalz e-kerzh o jabliñ an duchenn a zo e kornog. Kalon ar gêr a zo bet stummet adal e oa bet gourizet gant mogerioù-kreñv en  kantved.

## Gerdarzh
Darioritum zo un anv a orin keltiek. Ennañ e kaver al lostger *-ritu* e galianeg hag a dalva “roudour”. Dario- a c'hallfe dont eus *daricos* (kintus). Marteze e talvez “ar roudour turmudus”.

## Koashent Bro-Gwened
Edo Darioritum e kroashent c'hwec'h hent roman:.

* hent davet Lokmaria-Kaer
* hent davet Henbont
* hent davet Gersaout / Karaez
* hent davet Roazhon
* hent davet Reoz
* hent davet Arzhal

## Notennoù
Kasandra

**Kasandra** (henc'hresianeg: Κασάνδρα, *Kasandra*, pe Κασσάνδρα, *Kassandra*, Κεσάνδρα, ha Κατάνδρα, anvet ivez **Aleksandra** a-wezhioù) a oa merc'h ar roue Priam hag ar rouanez Hekabe, eus Troia e gwengelouriezh Hellaz. 

## Yezhoù all
*Cassandra e meur a yezh
**Cassandre* e galleg

## Mojennoù
Apollon a roas dezhi an donezon da ziouganañ an amzer da zont abalamour d'he c'hened. En ur vojenn all e tremenas un nozvezh e templ Apollon, ha naeron an templ a lipas he divskouarn kement ha ken bihan ma oa gouest da glevet an amzer da zont adal neuze.. Koulskoude, p'he doa nac'het karout an doue, e voe strobinellet gant Apollon evit ma ne vije ket kredet gant den ebet, na kar ebet. Hervez skridoù zo e vije bet gevelez an diouganer Helenos.

## Brezel Troia
He zud a soñje e oa foll. E doareoù zo eus ar vojenn e oa karc'haret, e doareoù all ne veze ket selaouet. 
Rakgwelout a eure distruj Troia ha degemenn a eure en aner petra edo marc'h Troia o vont da zegas.

Goude disoc'h Brezel Troia ha diskar ar geoded e oa kemeret da sklavez ha serc'h gant Agamemnon, hag o-daou e voent lazhet gant Klitemnestra.

## Mammennoù
* Homeros. *[[Ilias]]* XXIV, 697-706; *[[Odysseia]]* XI, 405-434;
* Aesc'hulos. *[[Agamemnon (Aesc'hulos)|Agamemnon]] *
* Euripides. *[[Maouezed Troia]]*; *[[Elektra (euripides)|Elektra]]*
* Apollodoros. *[[Biblioteke]]* III, XII, 5; *[[Epitome]]* V, 17-22; VI, 23
* Virgilius. *[[Aeneis]]* II, 246ff
* Likofron. *[[Aleksandra (Likofron)|Aleksandra]]*

## Levrlennadur
* Clarke, Lindsay. *The Return from Troy.* HarperCollins (2005). ISBN 0-00-715027-X.
* Marion Zimmer Bradley. *The Firebrand.* ISBN 0-451-45924-5
* Patacsil, Par. *Cassandra.* In *The Likhaan Book of Plays 1997-2003*. Villanueva and Nadera, eds. University of the Philippines Press (2006). ISBN 971-542-507-0
* Schapira, Laurie L. The Cassandra Complex: Living with Disbelief: A Modern Perspective on Hysteria. Toronto: Inner City Books (1988). ISBN 0-919123-35-X.

## Mammennoù

*Virgilius, *An Aeneis* II.246-247, 341-346, 403-408
*Theoi Project: Cassandra, mammennoù klasel troet e saozneg

## Notennoù

## Gwelet ivez
* De mulieribus claris
Alesant III (Bro-Skos)

**Alesant III**, pe **Aleksandr III** (*Alaxandair mac Alaxandair* e krennouezeleg, *Alasdair mac Alasdair* e gouezeleg a vremañ), ganet d'ar 4 a viz Gwengolo e 1241 ha marvet d'an 19 a viz Meurzh 1286, a oa roue Bro-Skos. Mab nemetañ ar roue Alesant II (Bro-Skos) hag e eil pried Marie de Coucy e oa.
Roue Skosiz e voe adalek an 13 a viz Gouere 1249 betek e varv.

Dimezet e oa da Marc'harid Bro-Saoz (1240–1275). 

## Pennad kar
*Alesant Bro-Skos
Margaret of Huntingdon

**Margaret of Huntingdon** a zo anv div vaouez anavezet:

*Margaret of Huntingdon, Lady of Galloway (1194-goude 1233) merc'h da David of Scotland, 8vet Kont Huntingdon, ha da Maud of Chester; dimezet e oa da Alan, Lord of Galloway
*Margaret of Huntingdon (Dukez Breizh) (1145–1201), merc'h da Henry, Kont Northumbria, ha da Ada de Warenne; div wech e timezas: da gentañ da Konan IV, Dug Breizh, ha goude da Humphrey de Bohun. 

## Gwelet ivez
*Marc'harid Bro-Skos
Margaret of Huntingdon (Dukez Breizh)

**Margaret of Huntingdon**, anavezet e Breizh evel *[[Marc'harid Bro-Skos]]* (1145–1201), a oa ur briñsez skosat-saoz hag a zeuas da vout Dukez Breizh.

## He buhez
Merc'h e oa da Herri Bro-Skos (Eanric mac Dabíd) (1114 – 1152), ha da Ada de Warenne. He zad a oa hêr da gurunenn Bro-Skos, ha 3de Kont Northumbria, ha 3de kont Huntingdon ha Northampton. 

Teir c'hoar he doa Marc'harid, he c'hoar henañ Ada, ha div all yaouankoc'h egeti, Marjorie ha Matilda. Daou eus he breudeur a voe rouaned Bro-Skos, Malcolm ha William, hag ar breur all, David, Kont Huntingdon, a zimezas da Maud of Chester. He zud-kozh a-berzh tad e oa David Iañ Bro-Skos ha Maud, Kontez Huntingdon, hag he zud-kozh a-berzh mamm e oa William de Warenne, 2vet Kont Surrey hag Elizabeth of Vermandois.

E 1152 e varvas he zad, ha hi 7 vloaz. 

## Dimezioù ha bugale
Teir gwech e timezas Marc'harid: 
*da gentañ e 1160, da Konan IV (war-dro 1138 - 1171), Dug Breizh ha Kont Richmond, 24 bloaz koshoc'h egeti; dugez Breizh ha kontez Richmond e oa Marc'harid neuze; 
**ur verc'h o doe, Konstanza (1161 – 1201), dugez Breizh; dimeziñ a reas teir gwech; 
Mervel a reas Konan e miz C'hwevrer 1171, ha 26 vloaz e oa Marc'harid. A-raok Pask er bloavezh-se ec'h addimezas.
* da Humphrey de Bohun (c. 1155–1181/2), Konestabl Bro-Saoz.
**ur mab o doe, Henry de Bohun (1176 – 1220);
**ur werc'h o doe, Matilda de Bohun.
Mervel a reas Humphrey e 1181, hag addimeziñ a reasda Sir William fitz Patrick de Hertburn, a oa perc'henn da zouar Washington e Durham in 1183. Ur mab o doe:

## He marv
Mervel a reas e 1201, beziet e voe en abati Sawtrey en Huntingdonshire.
Alesant Bro-Skos

**Alesant Bro-Skos **, pe **Aleksandr Bro-Skos **, pe * Alexander of Scotland *, zo anv tri roue skosat:

* Alesant Iañ (Bro-Skos) pe *Alaxandair mac Maíl Coluim* (wd 1078 – 1124), Roue Skosiz, 
* Alesant II (Bro-Skos) (1198 – 1249), Roue Skosiz, mab nemetañ William the Lion hag Ermengarde of Beaumont
* Alesant III (Bro-Skos) (1241 – 1286), Roue Skosiz, mab nemetañ Alesant II hag e eil pried Marie de Coucy.

Hag ivez:
* Alesant (Priñs a Vro-Skos) (1264–1284), mab da Alesant III. 

## Gwelet ivez
*Alesant
Aleksandr

Aleksandr (pe **Alesant** ivez e brezhoneg) , zo un anv-bihan brezhonek ha rusek, hag anv meur a zen.

## Yezhoù all
*Aleksander, e poloneg
*Alejandro, e spagnoleg
*Alessandro, en italianeg, berraet e *Sandro*, hag Alessandra evit ar merc'hed, berraet e Sandra
*Alexander, e latin, en alamaneg, e saozneg (berraet en Alex alies), e tchekeg, e daneg
*Alexandre, e galleg (*Alexandrine* evit ar merc'hed, berraet e Sandrine, diwar skouer an italianeg), en okitaneg, e katalaneg
*Alasdair, e gouezeleg Bro-Skos, saoznekaet en *Alistair*

### Impalaerien ha rouaned
*Alesant Veur 
*Aleksandr Iañ 
*Alesant Iañ (Bro-Skos) 
*Alesant II (Bro-Skos) 
*Alesant III (Bro-Skos) 

### Pibien
*Aleksandr Iañ (pab) 
*Aleksandr II (pab) 
*Aleksandr III 
*Aleksandr IV 
*Aleksandr VI 
*Aleksandr VII 
*Aleksandr VIII

### Tud all
========
* Aleksandr Loukachenko (g. e 1954), prezidant ar vro
========
* Aleksandr Ledan (1777-1855), mouller, skrivagner ha troour.
* Aleksandr ar Gall (g. e 1982), troour brezhonek ha kastilhanek.

========
*Aleksandr Dgebouadze
========
*Aleksandr Wojtkiewicz
========
*Aleksandr Afanasyev (1826-1871), dastumer kontadennoù
*Aleksandr Alec'hin (1927-1946), mestrc'hoarier echedoù 
*Aleksandr Borodin (1833-1887), sonaozour
*Aleksandr Babourin (g. e 1967), mestrc'hoarier echedoù
*Aleksandr Grichtchouk (g. e 1983), mestrc'hoarier echedoù
*Aleksandr C'halifman (g. e 1966), mestrc'hoarier echedoù
*Aleksandr Koltchak (1874-1920), jeneral
*Aleksandr Kotov (1913-1981), ijinour, mestrc'hoarier ha skrivagner echedoù
*Aleksandr Litvinenko (1962-2006), gwarzour ar servijoù kuzh 
*Aleksandr Morozevitch (g. e 1977), mestrc'hoarier echedoù
*Aleksandr Petrov (1794-1867), mestrc'hoarier echedoù
*Aleksandr Pouchkin (1799-1837), barzh 
*Aleksandr Soljenitsyn (1918–2008), skrivagner

========
*Aleksandr Belyavskiy
*Aleksandr Onistchouk

## Pennadoù kar
* *Alexandrette*, anv kozh İskenderun (e Turkia) etre 1918 ha 1938. 
* Alexandria, anv meur a gêr
Alexander

**Alexander** zo un anv-bihan alamanek, saoznek, ha tchekek, roet d'ar baotred, skrivet **Aleksander** e poloneg.

## Orin
Savet eo diwar an anv latin *Alexander*, deuet diwar an anv henc'hresianek *Alexsandros*.

## Anv-bihan merc'hed
D'ar merc'hed e vez roet an anv Alexandra.

## Berranv
*Alex alies

## Anv-bihan kevrennek
* Karl Alexander, en Alamagn

## Yezhoù all
*e brezhoneg: Aleksandr, pe Alesant; berranv: *Sant, Santig*;
*e ruseg: Aleksandr,
*e spagnoleg:Alejandro, 
*Alessandro, en italianeg, berraet e *[[Sandro]]*, hag Alessandra evit ar merc'hed, berraet e *[[Sandra]]*. 
*Alexandre, e galleg, *Alexandrine* evit ar merc'hed, berraet e Sandrine, diwar skouer an italianeg.
*Alistair, e gouezeleg.

## Tud

### Impalaerien ha rouaned
*Severus Alexander, impalaer roman.
**Alexander of Scotland*, anv saoznek tri roue skosat, Alesant Bro-Skos e brezhoneg. Un anv diouzh ar c'hiz eo bet pell e Bro-Skos. 
* Alexander von Preußen, anv meur a briñs prusian.

### Tud all
### XVIIIvet kantved
* Alexander Pope (1688–1744), barzh saoz
* Alexander Hamilton (1755–1804), unan eus diazezourien SUA

### XIXvet kantved
* Aleksandr Sergeyevitch Pouchkin (1799-1837)
* Alexander Graham Bell (1847–1922), ijinour skosat ijinet gantañ ar pellgomz
* Alexander MacDonnell, echedour iwerzhonat
* Alexander von Humboldt

### XXvet kantved
* Alexander Fleming (1881–1955), medisin skosat, dizoloer ar penisilin
* Alexander Argov (1914–95)
* Alexander Dubček (1921–1992)
* Alexander McCall Smith, skrivagner skosat
* Alexander McQueen (1969 -2010 ), kemener saoz 
* Alexander Schmorell, stourmer enepnazi alaman
* Alexander Rybak
* Alexander Zeisal Bielski
* Alex Chilton, soner stadunanat

## Lec'hanvadurezh

###### 
**[[Alexanderplatz]]*, leurgêr e kreiz Berlin

###### 
*Alaska:
**Alexander Archipelago
**Alexander Creek, Alaska, anvet ivez *Alexander*
**Alexander Creek (Susitna River)
**Alexander Lake (southcentral Alaska)
**Lake Alexander (Alaska)
**Port Alexander, Alaska:
***Port Alexander, Alaska
****Port Alexander Seaplane Base
***Port Alexander, Prince of Wales-Outer Ketchikan Census Area, Alaska
***Port Alexander, Sitka Borough, Alaska
*Alexander, Arkansas
*Alexander, Iowa
*Alexander, Kansas
*Alexander, Maine
*Alexander (kêr), New York
*Alexander (kêriadenn), New York
*Alexander, North Dakota
*Alexander City, Alabama
*Alexander County, Illinois
*Alexander Valley AVA

## Filmoù
* *[[Alexander (film)|Alexander]]* sevenet gant Oliver Stone (2004),
Marc'harid Tudor

**Margaret Tudor** , pe **Marc'harid Tudor**, zo anv div briñsez saoz.

*Marc'harid Tudor (rouanez Bro-Skos) (1489–1541), rouanez Bro-Skos, pried da Jakez IV (Bro-Skos),
*Margaret Beaufort (kontez Richmond), pe *Margaret Tudor*, mamm Herri VII (Bro-Saoz). 

## Gwelet ivez
*Tudor
*Margaret
*Marc'harid
Mbabane

**Mbabane** (siSwati: *ÉMbábáne*) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Eswatini. Er bloaz 2007 e oa ur 95 000 bennak a dud o chom eno.
Port-Louis

**Port-Louis** zo un anv-lec'h gallek, roet da veur a borzh. 

* *Port-Louis*, anv gallek Porzh-Loeiz, e Breizh
* Port-Louis, e Guadeloupe ;
* *Port-Louis*, pe Port Louis, e Maoris 
* Port Louis en Inizi Maloù .
Marc'harid Tudor (rouanez Bro-Skos)

**Marc'harid Tudor**, pe *Margaret Tudor * e saozneg (1489–1541), a oa ur briñsez saoz, rouanez Bro-Skos dre he dimeziñ da Jakez IV (Bro-Skos)

## Pennadoù kar
* Tudor
Saint-Denis (ar Reünion)

**Saint-Denis** (galleg; *Sin-Dni* e kreoleg) eo kêr-benn Enez ar Reünion, er Meurvor Indez. Hervez al lezenn c'hall n'eo nemet ur prefeti.  a annezidi a oa o chom eno e .

## Istor
Diazezet eo Saint-Denis gant Etienne Régnault, komandant ar Bourbon, e 1669. Roet eo ar statud a bennlec'h dezhi e 1738 gant ar gouarnour Bertrand-François Mahé de la Bourdonnais. En em ziorren a ra ar gêr adalek an  kantved a drugarez d'ar gounid korz-sukr.

## Douaroniezh
Trevanel gleb eo an hin. Ne ya morse ar gwrezverk dindan 10°C ha mont a ra dreist 30°C 125 deiz ar bloaz.

## Gevelliñ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tud liammet ouzh ar gêr
Rouanez diwezhañ Madagaskar Ranavalona III hag he heul a voe deportet e Saint-Denis e-pad ur mare. He hêrez Marie-Louise Razafinkeriefo Madagaskar a voe ganet eno e 1897. Kondaonet e voe ar rais marokat Abd el-Krim d'an harlu eno e-pad un nebeud bloavezhioù adalek 1926. En harlu e voe ar priñs Vinh San ivez. A-hend-all e voe ganet e Saint-Denis :
* Roland Garros (1888-1918), nijer
* Raymond Barre (1924-2007), politikour gall
* Gérald De Palmas (1967), kaner gallek
* Manu Payet (1975), fentigellour
* Gwendoline Absalon (1992), kanerez ha sonerez
* Timothé Lapauw (1996), skiper

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
Margaret Beaufort

**Margaret Beaufort** zo anv meur a briñsez saoz:
**Margaret Beaufort*, kontez Devon, (war-dro 1409–1449), merc'h da John Beaufort, 1añ Kont Somerset, mamm da Thomas Courtenay, 14vet Kont Devon, ha da John Courtenay, 15vet Kont Devon.
**Margaret Beaufort*, kontez Stafford, (war-dro 1427–1474), merc'h da Edmund Beaufort, 1añ Dug Somerset (eil aoz) ha mamm da Henry Stafford, 2vet Dug Buckingham.
*Margaret Beaufort (kontez Richmond) (1443–1509), kontez Richmond, merc'h da John Beaufort, 1añ Dug Somerset (kentañ aoz) mamm da Herri VII; peder gwech e timezas. 

## Pennad kar
*Margaret Tudor
Les Cent Contes drolatiques

**Les Cent Contes drolatiques** zo un dastumad kant kontadenn c'hallek gant Honoré de Balzac embannet e Pariz, adalek 1832 betek 1837, ha skrivet e doare Rabelais, en ur gallek kozh ha rannyezhel.
Edouarzh ar C'hofesour

**Edouarzh ar C'hofesour**, **Edward the Confessor** e saozneg, (war-dro 1004 - 1066), a voe roue Bro-Saoz war-lerc'h Knut III, hag an eil roue diwezhañ a lignez sakson, a-raok aloubadeg Gwilherm an Alouber e 1066 en emgann Hastings.

Mab e oa da Ethelred II. Deol e oa ken e oa, ha biskoazh n'en dije kousket gant e wreg, Edith a Wessex. Anvet e voe da sant en 1161. Ken santel e oa an den, a lavarer, ma ne oa ket breinet e gorf 36 vloaz goude e varv, pa voe digoret e vez.

## E vuhez
### Yaouankiz
E 1013 e rankas Edouarzh hag e vreur Alfred Aetheling, war un dro gant o mamm Emma de Normandie, tec'hel dirak an Daned, da glask repu da vro e eontr Richarzh II, dug Normandi (tad-kozh Gwilherm an Alouber).
Ugent vloaz goude, e 1036, e reas kazeg pa glaskas diframmañ ar gurunenn diwar benn Harold II. E vreur Alfred a voe lazhet en abadenn, abalamour da drubarderezh ar c'hont Godwin Wessex. E 1041 e tistroas da Vro-Saoz, pedet ma oa gant e hantervreur Knut III Danmark, a lakeas anezhañ moarvat da bennhêr e vadoù, gant skoazell Godwin Wessex, deuet da vezañ kamarad da Edouarzh. Mervel a reas Knut e Mezheven 1042, ha kurunennet e voe Edouarzh en iliz-veur Winchester d'an 3 a viz Ebrel 1043.

### Roue Bro-Saoz
Ur ren a beoc'h hag a frouezhusted e voe e hini. Galloud bras o devoa ar gonted Godwin, Leofric Mercia (pried Lady Godiva), Siward Northumbria.

### Pennadoù kar
* *[[Vita Ædwardi Regis]]*
* *[[Saphir d'Édouard le Confesseur]]*

## Levrlennadur
* Frank Barlow (1970), *Edward the Confessor*, New Haven, Connecticut : Yale University Press, 2011
Port Louis (Inizi Maloù)

**Port Louis** zo un annezlec'h en Inizi Maloù, e biz an enezenn anvet Maloù ar Reter, pe East Falkland. Krouet e voe gant ar Gall Louis de Bougainville en 1764, met roet e voe d'ar Spagnoled en 1767 hag adanvet *Puerto Soledad*, abalamour ma vez graet *Isla Soledad* eus East Falkland ar Saozon.
Port Louis

**Port Louis**  (*Porlwi* e kreoleg Maoris) eo kêr-benn republik Moris, er Meurvor Indez. Kêr ha porzh brasañ ar vro an hini eo ivez. Ur c'hêr industriel ha touristel eo war un dro, ha deuet eo da vezañ ivez brasañ plas arc'hantel Afrika issahariat asambles gant Johannesburg.

Glad savadurioù ar c'hêr zo ur skeudenn eus he istor trevadennel pinvidik. Bez eus tiez trevadennel gall eus an  kantved (en o zouez Ti ar Gouarnour), moskeenn Jummah, Iliz-veur saoz Saint James, an templ indian tamil, C'hoariva Port Louis, tachenn ar redadegoù "Champ de Mars" hag ar bagodenn sinaat.

*Caudan Waterfront* eo marina nevez Port Louis, ul lec'h touristel eo lec'h ma kaver kalz stalioù, pretioù, letioù hag ur greizenn arz.

Busoù he deus ar c'hêr, hag ur "metro skañv" hag a ya betek Curepipe, eil kêr ar vro e 15 km alese, abaoe 2019. An aerborzh etrebroadel Sir Seewoosagur Ramgoolam emañ e 48 km eus ar gêr-benn. Div c'har ar c'hirri-boutin he deus ivez.

## Istor anv kêr
Anvet e voe *Noordwester Haven* da gentañ gant an Hollandiz, da lavaret eo Porzh ar Gwalarn. Troet e voe e *Port Nord-Ouest* gant ar C'hallaoued goude. Port-Louis a voe roet d'ar c'hêr, marteze en enor d'ar roue gall Loeiz XV e 1721 pe 1722, pe marteze en enor da Porzh-Loeiz da vare ar gouarnour Mahé de la Bourdonnais e 1735. E-pad an Dispac'h gall e voe adanvet *Port Nord-Ouest* hag ivez *Port de la Montagne* evit ar porzh ha *Ville de la Montagne* evit kêr etre 1793 ha 1795. E miz Eost 1806, e-pad impalaeriezh Buonaparte, e voe anvet * Port-Napoléon* gant ar gouarnour Decaen, ha pa erruas ar Saozon e 1810 e voe roet endro he anv a Port Louis (hep barrennig).

## Poblañs
147 688 a dud a oa o chom eno e 2003, 149 194 hervez niveradeg 2015, ha 147 066 hervez niveradeg 2018.

## Deskadurezh
Skolioù publik ha prevez a zo e Port Louis. Goproù ha frejoù zo ar skolioù prevez a zo paeet gant ar gouarnamant avat. Chom a ra d'ar gerent paeañ ar frejoù-skol, evit al levrioù hag an unwiskoù da skouer, met prestoù war gampi izel a vez kinniget dezho gant ar gouarnamant.

Ur skol-veur publik zo er vro : Skol-veur an Teknologiezhioù Moris, e distrig Port Louis. Skolioù prevez zo ivez e teknologiezhioù ar c'helaouiñ, ar management, ar gontouriezh hag ar glañvdiourezh. 

## Gevelliñ

## Tud ganet e Port-Louis
* Charles-Édouard Brown-Séquard (1817-1894), fiziologour ha neurologour
* Henri Le Sidaner (1862-1939), livour gall

## Notennoù ha daveoù

## Liammoù diavaez

*  Touristañ e Port Louis
*  lec'hienn an ti-kêr
Yann Vari Joanno

**Yann Vari Joanno**, ganet d'an 12 a viz Gouere 1857 e Rostren ha marvet d'an 18 a viz Kerzu 1935 e Rostren, oa ur beleg katolik hag ur saver pezhioù-c'hoari brezhonek. Mab e oa da vMark Mari Joanno ha da vMari-Jann Leskoad, labourerien-douar anezhe.

## Oberennoù
**[[Janed Ark (pezh-c'hoari)|Janed Ark]]*, Ti-Moulerez Sant-Gwilherm, 1909
**[[Buhez santez Jermana]]*, ti-moullañ Sant Gwilherm, Sant-Brieg, 1912
**[[Santez Trifina (pezh-c'hoari)|Santez Trifina]]*, Emgleo Sant Ildud, Brest, 1925
Chagny (Saône-et-Loire)

**Chagny** a zo ur gumun eus departamant gall Saône-et-Loire e Bro-C'hall. Pennlec'h kanton Chagny eo.
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Kastell Bellecroix.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Dheune hag ar ganol *[[Canal du Centre (Bro-C'hall)|Canal du Centre]]* emañ **Chagny**.
## Emdroadur ar boblañs 1793-2006
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
* Wissen (Alamagn)
* Letchworth (Bro-Saoz)
* Vila Nova de Cerveira (Portugal)
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Port Louis (disheñvelout)

**Port Louis** a zo anv meur a lec'h:
* Port Louis, kêr-benn Moris;
* Port Louis en Inizi Maloù.

hag ivez, gant ur varrennig-stagañ, hervez giz ar galleg:
* *Port-Louis*, anv gallek Porzh-Loeiz, e Breizh;
* Port-Louis, ur gumun e Gwadeloup.
Chassagne-Montrachet

**Chassagne-Montrachet** () zo ur gumun en departamant gall Côte-d'Or e Bro-C'hall. Brudet eo he gwinieg.

## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
* An iliz katolik.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh

## Gwinieg
Brudet eo ar gwinoù-mañ, graet er vro: *[[chassagne-montrachet (AOC)]]*, *montrachet, bâtard-montrachet* ha *criots-bâtard-montrachet*.

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Kanton Saint-Pierre-sur-Dives

**Kanton Saint-Pierre-sur-Dives** a oa ur rann velestradurel eus Bro-C'hall e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.
## Istor
* E 1802 e voe kendeuzet kantonioù Saint-Pierre-sur-Dives ha Notre-Dame-de-Fresnay en ur c'hanton anvet kanton Saint-Pierre-sur-Dives.

## Kumunioù
**Kanton Saint-Pierre-sur-Dives** a yae 13 kumun d'ober anezhañ:

## Dave ha notennoù