Nirvana (relijion)

An **nirvāṇa** (sañskriteg निर्वाण ; pali निब्बान (nibbāna); prakrit णिव्वाण) zo ur meizad a-bouez e relijionoù India. Er preder sramanek ez eo stad ar boud dieub eus ar boan. Er brederouriezh hindou ez eo an unvaniezh gant ar boud meur dre ar moksha. Ar ger a dalvez "lazhañ", ar pezh a ra dave er voudaegezh da lazhañ tan ar c'hoantegezh, ar gasoni, hag an touell.

Ar ger-se zo deuet da vezañ 涅槃 *nièpán* e sinaeg, 涅槃 *nehan* e japaneg, 열반 *yolban* e koreaneg, *myang-ʼdas* pe *myan-ngan ʼdas-pa* e tibetaneg (ger-ha-ger : tremen en tu all d'ar boan), hag e thaï นิพพาน *nípphaan*.

## Er vouadegezh
Ar meizad er voudaegezh, an hini ar muiañ anavezet hiziv, a ra dave da bal ar Voudaiz, an dihun (*[[bodhi]]*). Emañ en tu all da bep deskrivadur ha ne c'hall bezañ termenet nemet en un doare negativel evel diwezh an diouiegezh, faktor ret-holl ar Pratītyasamutpāda, hag an tri sec'hed : c'hoant ar skiantoù (kāma-taṇhā), c'hoant bezoud pe youl bevañ (bhava-taṇhā) ha c'hoant da baouez a vezañ (vibhava-taṇhā). An nirvāṇa zo un doare disoc'h a c'hall bezañ keñveriet, hervez an testennoù, ouzh mougadur ur flammenn (hiniennelezh pe skiant an-unan). Evel ma ne c'haller deskrivañ un tan na zev ket, n'haller ket deskrivañ un den zo en em zizc'hraet eus an tammoù bezoud (c'hoantegezhioù, youloù, soñjoù faos) a sach un den n'eo ket "dihunet" eus an eil adc'hanedigezh d'eben.

Un termenadur all eo hini ar peoc'h diabarzh klok dibaouez a zeu eus an distagadur diouzh traoù ar bed. War a lavarer er voudaegezh e c'haller tizhout ar « stad-se » (termenet evel ur « nann-stad ») e-doug ar vuhez, pe, da vare ar marv. Arabat e vefe sellet ouzh an nirvāṇa evel ur « baradoz » ma talc'hfed da vezañ goude ar marv. Kontrol eo ar soñj-se da gelennadurezh voudaek an nann-an-unan hag eus goullonder an anadennoù hag eus ar peurvoud. Ne c'haller ket eta na « mont e-barzh » na « chom ennañ ». An nirvāṇa n'eo ket ar marv kennebeut, mes kentoc'h diwezh ar gredenn en un ego emren hag hollbad.

Er voudaegezh hīnayāna, an nirvāṇa zo "ar glann all" a "zo anezhi" hag a zo enebet ouzh kelc'hiad an dont-da-vezañ, ar saṃsāra, e-skoaz er voudaegezh mahāyāna nirvāṇa ha saṃsāra zo heñvel en diwezh, abalamour da nann-daouelezh natur an traoù.

Lakaat a reer kemm etre daou seurt nirvāṇa :
* An nirvāṇa gant un nemorant buhez (pali : *sa-upādisesa-nibbāna*, sañskriteg : *sopadhisesa nirvāṇa*) : an hini tizhet gant un arhat pe ur bouda e-doug e vuhez ;
* An nirvāṇa hep nemorant buhez (pali : *an-upādisesa-nibbāna*, sañskriteg : *nirupadhisesa nirvāṇa*) : anvet ivez *[[parinirvâna]]* (pali : *parinibbāna*), pe steuziadur klok, pa varv un arhat pe ur bouda.

Anv zo eus daou seurt all gant ar skol Cittamātra eus ar Mahāyāna :
* *prakrti-visuddha-nirvāṇa*: emañ an holl voudoù en un nirvāṇa glan en deroù ;
* *apratisthita-nirvāṇa* : nirvāṇa "*non fixé*", hini ar bodhisattvaed n'emaint nag er samsâra nag en nirvāṇa, evit mad ar boudoù santidik.

Sellet ivez ouzh *[[parinivana|Parinirvāna]]*, ha *[[Satori]]*.

## En hindouegezh
En hindouegezh e kaver ar memes meizad met anvet e vez kentoc'h *[[moksha]]* (peotramant *mukti*, *laya*). Implijet e vez ar ger *nirvāṇa* ivez daoust ma na vez ket implijet ken stank.

## Notennoù