open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mouchamps

**Mouchamps** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

Fr-85-Mouchamps-Saint-Vincent-Sterlanges-Pont-du-Gravereau.jpg|Pont Le Gravereau dreist d'ar Petit-Lay.

* Ar stêr Petit-Lay a ra ar vevenn etre kumunioù Mouchamps ha Saint-Vincent-Sterlanges.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Krennamzer]]
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe da benn Kanton Mouchamps da gentañ  hag e Bann Montaigu. Lakaet e voe kumun Mouchamps  en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800. Lakaet e voe kumun Mouchamps  e  Kanton Les Herbiers pa voe diskaret Kanton Mouchamps e 1801 hag en  Arondisamant Napoléon-Vendée e 1804.
### 
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas seizh gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 158 gwaz eus ar gumun,da lavaret eo 5,25% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

Clemenceau sépulture 002.jpg|Delwenn Athena a-us d’ar bez.

* Bez Georges Clemenceau, den-stad gall.
* Lojeiz Le Colombier, XVIvet kantved.
* Kastell Le Parc Soubise, bet savet e dibenn an XVIIIvet kantved.
* Ar c'hastell Masson, 1821.

Église Saint-Pierre de Mouchamps.jpg

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* An templ protestant, 1833.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoùha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918)  en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Tud
* René Guilbaud, 1890-1928, ofisour ha nijour er Morlu gall, bet ganet er gumun. 
* Georges Clemenceau, den-stad gall, a zo douaret er gumun.
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Villa San Secondo

**Villa San Secondo** zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.

### Kumunioù amezek
Castell'Alfero, Corsione, Cossombrato, Frinco, Montechiaro d'Asti, Montiglio Monferrato, Tonco.
Viale (Italia)

**Viale** (*Vial* e  piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e  rannvro Piemonte, er  *Basso [[Monferrato]]*. 241  a dud zo o chom enni.
Saint-Paul-en-Pareds

**Saint-Paul-en-Pareds** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Krennamzer]]
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Flocelière da gentañ  hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Saint-Paul-en-Pareds en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800. Lakaet e voe kumun Saint-Paul-en-Pareds e Kanton Pouzauges pa voe diskaret Kanton La Flocelière e 1801.
### 
#### Melestradurezh
* Lakaet e voe kumun Saint-Paul-en-Pareds e Kanton Les Herbiers hag en Arondisamant Napoléon-Vendée.
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas pemp gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 43 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,81% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise de Saint Paul-en-Pareds.jpg

* Iliz katolik *Sant Paol*.
* Kastell Les Noyers .
* Monumant  ar re varv (Brezel-bed kentañ), luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918)  en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Campagna Lupia

**Campagna Lupia** a zo ur gumun eus Italia e meurgêr Venezia, e Veneto. Niver an annezidi a sav da . 

## Notennoù ha daveoù
Montournais

**Montournais** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Krennamzer]]
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e  Kanton Pouzauges  hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Montournais en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800. .
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 101 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,89% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel  hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: lazhet e voe ur milour eus ar gumun d’ar 16 a viz Even 1961 en Djebel Debbar e Guelma, korporal e oa.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le portail ouest de l'église de Montournais..JPG

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Kastell La Maison Neuve.
* Monumant  ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Wes Anderson

**Wesley Wales Anderson**, ganet d’ar  e Houston (Texas), zo ur filmaozer stadunanat a ra filmoù divoutin gant un doare personel da sevel ar skeudennoù.
## Filmoù aozet gantañ
* *Bottle Rocket* (1996)
* *Rushmore* (1998)
* *The Royal Tenenbauns (2001)
* *The Life Aquatic with Steve Zissou* (2004)
* *The Darjeeling Limited* (2007)
* *Fantastic Mr Fox* (2009)
* *Moonrise Kingdom* (2012)
* *The Grand Budapest Hotel* (2014)
* *Isle of Dogs* (2018)
* *The French Dispatch'' (2021)

## Notennoù
Feur-emglev etre Breizh-Veur hag Iwerzhon

Ar **Feur-emglev  etre Breizh-Veur hag Iwerzhon ** (saozneg : *Anglo-Irish Treaty*, ent-ofisiel *Articles of Agreement for a Treaty Between Great Britain and Ireland* ; iwerzhoneg : *Conradh Angla-Éireannach*) a voe sinet d'ar 6 a viz Kerzu 1921 en 10, Downing Street e Londrez etre Rouantelezh Unanet Breizh-Veur hag Iwerzhon ha Republik Iwerzhon evit lakaat termen da Vrezel Dizalc'hiezh Iwerzhon (21 a viz Genver 1919 – 11 a viz Gouhere 1921).
Castagnole Monferrato

**Castagnole Monferrato** (*Cast'gnòle ant ël Monfrà* e piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e  rannvro Piemonte.

[Rummad:Proviñs Asti]]
Arthur Griffith

**Arthur Joseph Griffith** (iwerzhoneg : **Art Seosamh Ó Gríobhtha** ; Dulenn, 31 a viz Meurzh 1871 – Dulenn, 12 a viz Eost 1922) a oa ur skrivagner, ur c'hazetenner hag ur politiker iwerzhonat hag a grouas ar strollad politikel Sinn Féin. E penn an dileuridigezh e oa da-geñver ar feur-emglev etre Breizh-Veur hag Iwerzhon a voe sinet d'ar 6 a viz Kerzu 1921. Kadoriad Dáil Éireann e voe Griffith etre miz Genver 1922 hag e varv e miz Eost.
Montiglio Monferrato

**Montiglio Monferrato** (*Montij* e piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
Seán Ó Donnabháin

**Seán Ó Donnabháin** (saozneg : **John O'Donovan**; Atateemore e Kilcolum, Kontelezh Cill Chainnigh, 25 a viz Gouere 1806 – Dulenn, 10 a viz Kerzu 1861) a oa ur c'helenner war an iwerzhoneg. Studial a reas e Port Láirge.

Dont a reas da vout kelenner war ar yezhoù keltiek e Skol-veur Queen's, e Béal Feirste. E 1848 e voe anavezet e labour war ar yezhoniezh gant Akademiezh roueel Iwerzhon ha roet dezhañ Medalenn Cunningham.  A-drugarez da Jacob Grimm e oa bet dilennet evel ezel (dre-lizher) Akademiezh Roueel Prusia e 1856.

## Gwelet ivez
* Eoin MacNeill

## Daveoù
Altavilla Monferrato

**Altavilla Monferrato** (*Altavila* pe *Autavila* en piemonteg) zo ur gumun italian a 425 den, e proviñs Alessandria, e Piemonte.

## Pennad kar
*Kumunioù  Proviñs Alessandria
Acqui Terme

**Acqui Terme** (*Àich* e piemonteg) zo ur gumun e proviñs Alessandria, e Piemonte, e hanternoz Italia.

## Pennad kar
*Kumunioù  Proviñs Alessandria
Altavilla

**Altavilla** zo un anv-lec'h italianek.

## Monumant
* Forte Altavilla, kreñvlec'h e kêr Ancona

## Douaroniezh
### 
-Kumunioù:
* Altavilla Irpina,  e proviñs  Avellino (Campania)
* Altavilla Milicia,  e Meurgêr Palermo (Sikilia)
* Altavilla Monferrato,  e proviñs Alessandria (Piemonte)
* Altavilla Silentina,  e proviñs Salerno (Campania)
* Altavilla Vicentina,  e proviñs Vicenza (Veneto)

-Ranngumunioù
* Altavilla, frazione e kumun Lappano e proviñs Cosenza (Calabria).

### 
* Altavilla, kumun gwechall, frazione hiriv e Morat, kumun eus distrig Lac (Kanton Freiburg).

## Tud
* Giuseppe Capone di Altavilla (1793-1893), politikour italian
* Pasquale Altavilla (1806-1875), aktour italian
* Enrico Altavilla (1883-1968), gwiraour italian

## Istor
* Tiegezh Altavilla, pe Hauteville, tiegezh uhel norman en Italia, deuet eus Normandi e 970

## Pennad kar
* D'Altavilla
Castel Rocchero

**Castel Rocchero** (*Castel Roché* e piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
Sèvremont

**Sèvremont** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
* E 2016 e voe bodet kumunioù Les Châtelliers-Châteaumur, La Flocellière,  La Pommeraie-sur-Sèvre ha Saint-Michel-Mont-Mercure e kumun nevez Sèvremont.

## Monumantoù ha traoù heverk
## Tud
## Pennadoù kar
* Les Châtelliers-Châteaumur,
* La Flocellière,
* La Pommeraie-sur-Sèvre,
* Saint-Michel-Mont-Mercure.
## Daveoù ha notennoù
Saint-Mesmin (Vande)

**Saint-Mesmin** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen

Bâtiment-voyageurs de St-Mesmin-le-Vieux par Cramos.JPG
Vue générale de l'ancienne gare de St-Mesmin-le-Vieux par Cramos.JPG
XGC au train des châteaux à St-Mesmin par Cramos.JPG

* Ar porzh-houarn, serret.
## Armerzh
## Istor
### [[Krennamzer]]
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Pouzauges   hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Saint-Mesmin en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 91 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,97% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas dek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas daou vilour eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

85254 eglise 2.jpg

* Iliz katolik *Saint Maximin*.

Chapelle de l'Audrière.jpg

* Chapel e L’Audrière.
* Chapel e Le Puy Bertonneau.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Breudeuriezh Beleien Sant Pi X

Ar **Vreudeuriezh Beleien Sant Pi X** (latin : *Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X*, FSSPX) zo ur vreudeuriezh katolik hengounelour anvet diwar ar pab Pi X hag a oa bet diazezet gant an arc'heskob Marcel Lefebvre (1905-1991) e 1970.

Ar vrasañ breudeuriezh hengounelour eo, gant war-dro 700 beleg ha 3 eskob, ha kalz a vreudeuriezh hengounelour a zeu anezhi, evel ar vreuderiezh sant Pêr, hag ar gevredigezh sant Pi V.

Lidet e vez an oferennoù e latin ganto, hervez levr-oferenn 1962.

## Istor
Savet e voe a-enep ar sened-iliz Vatikan II hag an oferenn nevez, gant youl kloareien ar c'hloerdi pabel gallek deut da welout an Aotrou'n eskob Marcel Lefebvre. Savet e voe d'ar c'hentañ a viz Du 1970 evel un unaniezh deol (e latin: pia unio) gant an aotrou'n eskob François Charrière (1893-1976), eskob Geneva, Lausanne, ha Fribourg. E 1971, ar 24 c'hloareg kentañ a yeas war ar studi beleg en Écône e Suis.

Distoket e oa diouzh Roma abaoe sakr eskobel ar pevar eskob (Bernard Fellay, Bernard Tissier de Mallerais, Alfonso de Galarreta ha Richard Williamson, kaset kuit abaoe 2012) e 1988, hag an eskibien-se a voe eskumunuget gant ar pab Yann-Baol II. E 2009 e voent digastizet, hag abaoe an amzer-se n'eo ket sklaer a-walc'h petra eo stad kanonikel ar Vreudeuriezh.
Soglio

**Soglio** zo un anv-lec'h italianek:
* Soglio, kumun en Italia, e proviñs Asti
* Soglio, e kumun Bregaglia, e Suis, e kanton Graubünden
Cerreto

**Cerreto** (*dervenneg*) zo un anv-lec'h italianek, ha hini meur a gumun.

#### Kumunioù
*Cerreto Castello e  proviñs Biella
*Cerreto d'Asti e proviñs Asti
*Cerreto d'Esi e proviñs Ancona
*Cerreto di Spoleto e proviñs Perugia
*Cerreto Grue e proviñs Alessandria
*Cerreto Guidi e Meurgêr Firenze
*Cerretto Langhe e proviñs Cuneo
*Cerreto Laziale e Meurgêr Roma
*Cerreto Sannita e proviñs Benevento.

## Pennad kar
*Cerrato
Tallud-Sainte-Gemme

**Tallud-Sainte-Gemme** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
* Melestradurezh : e 1827 e voe bodet kumunioù Le Tallud ha Sainte-Gemme-des-Bruyères d’ober kumun Tallud-Sainte-Gemme; lakaet e voe e Kanton Pouzauges hag en Arondisamant Fontenay-le-Comte.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 27 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,72% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Sainte-Gemme de Sainte-Gemme-des-Bruyères (vue 3, Éduarel, 17 septembre 2016).jpg

* Iliz katolik *Sainte  Gemme*.

Monument aux morts de Tallud-Sainte-Gemme (vue 1, Éduarel, 17 septembre 2016).jpg

* Monumant  ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
* Le Tallud,
* Sainte-Gemme-des-Bruyères.
## Daveoù ha notennoù
Castelletto Monferrato

**Castelletto Monferrato** (*Castlèt Monfrà* e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Camagna Monferrato

**Camagna Monferrato** zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, hag a oa gwechall kêr-benn dugelezh Monferrato.
La Tardière

**La Tardière** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen

Vue_aérienne_du_Viaduc_de_Coquilleau.jpg

*  Meurbont hent-houarn Coquilleau bet implijet evit al linenn Hent-houarn Breuil-Barret Velluire.
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Châteigneraie hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun La Tardière en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* mervel a reas 66 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,61% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 27 a viz Here 1947 en ospital Vinh Long er Viêtnam, soudard e oa en 3vet Rujumant Troadegiezh Drevadennel.
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 11 a viz C'hwevrer 1960.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Sainte-Quitterie de La Tardière (vue 1, Éduarel, 8 février 2017).jpg

* Iliz katolik *Sainte Quitterie*.

Chapelle de la Brossardière de La Tardière.jpg

* Chapel *Intron-Varia* e La Brossardière.

Monument aux morts de La Tardière (vue 2, Éduarel, 8 février 2017).jpg

* Monumant  ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
An Claidheamh Soluis

***An Claidheamh Soluis*** (Irish: [ənˠ ˌklˠiːw ˈsˠɔlˠəʃ]) a oa ur sizhunieg vroadelour iwerzhonat embannet e derou an  gant *[[Conradh na Gaeilge]]* ("Kevre ar Gouezeleg"). Anvet e voe hervez ar c'hleze marzhus "Claíomh Solais" eus gwengeloù Iwerzhon.

Eoin Mac Neill e voe an embanner kentañ o verañ ar gazetenn etre 1899 ha 1901. Ar C'hevre a lakaas e grabanoù war ar gazetenn divyezhek *Fáinne an Lae*, hag a gendeuzias gant *An Claidheamh Soluis* da grouiñ ar gazetenn *An Claidheamh Soluis agus Fáinne an Lae*.

A 1903 da 1909 e voe embannet ar gazetenn gant Pádraig Pearse, ar c'helenner hag ar ''barrister'' hag a voe rener an emsavadeg Pask e 1916. Er prantad-se en devoa ar sizhunieg ur roll a bouez en adsav lennegezh Iwerzhon en ur embann oberennoù diembann en iwerzhoneg hag e saozneg, ha kalzig a bajennoù a veze arveret evit sevel burutelladennoù eus danvezioù sevenadurel. Etre 1909 ha 1916 e oa Seán Mac Giollarnáth ar rener.

Ar gazetenn a gendalc'has dindan an anv *Fáinne an Lae* (1918–19, 1922–30) ha *Misneach* (1919–22), a-raok adtapout e anv orin *An Claidheamh Soluis* e 1930–31. Ha paouez a reas e embannadur e 1932.
Belforte

**Belforte** zo un anv-lec'h italianek.

## Kumunioù
***[[Belforte all'Isauro]]** – kumun e proviñs Pesaro e Urbino, er Marche.
***[[Belforte del Chienti]]** –  kumun e proviñs Macerata, er Marche.
***[[Belforte Monferrato]]** –  kumun e proviñs  Alessandria, e Piemonte.

## Lec'hioù all
***[[Belforte (kastell)|Belforte]]** – kastell war un enezenn artifisiel en Timavo
***[[Castello di Belforte]]** Borgo Val di Taro Parma.
***[[Belforte (Gazzuolo)|Belforte]]** – frazione e Gazzuolo e proviñs Mantova.
***[[Belforte (Radicondoli)|Belforte]]** – frazione e Radicondoli e proviñs  Siena, e Toskana.
***[[Belforte (Preci)|Belforte]]** – frazione e Preci, e proviñs Perugia.
***[[Belforte (Varese)|Belforte]]** – karter e Varese.

## Tud
***[[Clan Belforte]]** – ur c'hlan eus ar c'hamorra.

## Pennad kar
*Belfort, anv-lec'h gallek.
San Giovanni di Duino

**San Giovanni di Duino** (pe * San Giovanni al Timavo*, pe *San Zuanne di Duino* e veneteg, Štivan e sloveneg) zo ur frazione e kumun Duino-Aurisina, e  Friuli-Venezia Giulia en Italia.
Duino-Aurisina

**Duino-Aurisina** (*Devin-Nabrežina* e sloveneg, *Duin-Aurisina* e rannyezh Trieste, *Thübein-Nabreschin* en alamaneg gwechall ) zo ur gumun en Italia, en hanternoz da gêr Trieste, e proviñs Trieste, e  rannvro Friuli-Venezia Giulia. Da 8 480 a du e save ar boblañs  d'ar 1añ a viz Genver 2018.

Anvet eo diwar div gumun vrasañ, Duino hag Aurisina, a bemp kumun (an teir all e oa Malchina, San Pelagio ha Slivia) a voe bodet e 1928. En Aurisina emañ an ti-kêr, e fabourzh Cave.
Claíomh Solais

**Ar ''Claíomh Solais*** ("ar c'hleze-luc'h") zo ur [[kleze|c'hleze]] strobinellet hag a za war wel e meur a gontadenn eus Iwerzhon ha Skos. Renket e vez ar c'hontadennoù-se er marilh "klask ar c'hleze-luc'h". Alies e vez kavet gouroned o klask ur c'hleze e-barzh istorioù iwerzhonat.

Hervez gwerinoniourion zo e c'hall ar gest bout gwelet evel ur gest-eured. Ar mod-se da welet zo tennet diouzh un istor e-lec'h ma kej ar gouron gant ur vaouez koant ha pinvidik o trec'hiñ war ur *gruagach* (ur strobineller). Ar gouron gant ar c'hleze-luc'h a vez harpet gant loened alies, evit kas e gest a-benn.

Ar c'hleze zo bet gwelet evel un hêrezh eus an armoù lazh-doueed e [[Gwengelouriezh Iwerzhon|gwengeloù Iwerzhon]] gant meur a skolveuriad, evel [[T. F. O'Rahilly]], hag armoù damheñval evel ar re dalc'het gant doueed keltiek (talm [[Lug|Lugh]] arveret a-enep [[Balor]], pe goaf hud [[Cú Chulainn|Cúchulainn]] anvet [[Gae bulga]] hag e gleze anvet [[Cruaidín Catutchenn]].

== Stumm ==
E [[gouezeleg Skos]] e vez graet anezhañ *claidheamh soluis* pe *claidheamh geal soluis'' ("kleze-luc'h gwenn").
Alice Bel Colle

**Alice Bel Colle** (*Àles Bel Còl* e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Alluvioni Piovera

**Alluvioni Piovera** (*Aluviòni e Piòvra* e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, ha   1 712 a dud zo enni o chom.

## Istor
Krouet eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2018 diwar gendeuziñ kumunioù Alluvioni Cambiò ha  Piovera.
Villanova Monferrato

**Villanova  Monferrato** (*Vilanòva 'd Casà* e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Ponti

**Ponti** zo un anv-lec'h hag un anv tiegezh italianek.

## Kumunioù en [[Italia]]
* **[[Ponti (Italia)|Ponti]]** – e  proviñs Alessandria
* **[[Ponti sul Mincio]]** –  e  proviñs Mantova

## Tud
* **[[Carlo Ponti]]** – produer filmoù italian, pried da Sophia Loren
* **[[Claude Ponti]]** – skrivagner ha skeudennaouer gall
* **[[Ettore Ponti]]** (1855-1919) – politikour italian
* **[[Giovanni Ponti]]** (1896-1961) – partizan ha  politikour italian
* **[[Nadia Ponti]]** (1949) – bet sponterez italian
* **[[Ponti (tiegezh)|Ponti]]** – tiegezh istorel italian

## Embregerezh
* **[[Ponti (embregerezh)|Ponti]]** – embregerezh boued

## Pennadoù kar
* Ponte
Sgonico

**Sgonico** (*Zgonik* e sloveneg, *Sgonico* e rannyezh Trieste) zo ur gumun en Italia e Friuli-Venezia Giulia, e proviñs Trieste. Da 2 072 a dud e save ar boblañs d'ar 1añ a viz Genver 2018.
La Merlatière

**La Merlatière** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Belleville da gentañ hag e Bann La Roche-sur-Yon. Lakaet e voe kumun La Merlatière en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800. Lakaet e voe kumun La Merlatière e  Kanton Les Essarts pa voe diskaret Kanton Belleville e 1801.
### 
* Lakaet e voe kumun La Merlatière en Arondisamant Napoléon-Vendée.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 52 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,74% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv .
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 27 a viz Gwengolo 1956 e Colomb-Béchar hervez monumant ar re varv, soudard e oa er 541vet GCPA (Aerlu - Groupement des Commandos Parachutistes de l'Air) .
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*.
* Monumant  ar re varv, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Muggia

**Muggia** (*Milje* e sloveneg, *Muja* e rannyezh Trieste) zo ur gumun italian e proviñs Trieste, e Friuli-Venezia Giulia. Da 13 111 a dud e save ar boblañs d'ar 1añ a viz Genver 2018. 

Gant San Dorligo della Valle ec'h eo unan eus an div gumun nemeto en Istria a zo chomet italian goude an Eil Brezel-bed.
Tiriad Dieub Trieste

**Tiriad Dieub Trieste** (italianeg  : *Territorio libero di Trieste* ; sloveneg : *Svobodno tržaško ozemlje* ; kroateg : *Slobodna teritorija Trsta*) a oa ur stadig neptu savet e Venezia Giulia goude an Eil brezel-bed, d'an 10 a viz Genver 1947.

## Kartennoù

File:Istria_(ethnic).JPG|Yezhoù Istria en 1880 : italianeg en glas-oabl, sloveneg en glas-melen, kroateg en glas-sklaer.
File:Confini Trieste-Istria2.jpg|Rannidigezh Venezia Giulia entre Mezheven 1945 ha Gwengolo 1947, gant an Takad A en glas-lireu, an Takad B en glas-geot, al linenn Morgan en ruz, tiriad dieub Trieste en melen ha harzoù 1954 en glas-oabl.
File:Carte du Territoire libre de Trieste.svg|Kartenn an daou dakad.
Borghetto di Borbera

**Borghetto di Borbera** (*O Borgheto* e ligureg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e gevred proviñs Alessandria.
Borgo San Martino

**Borgo San Martino** (*Borgh-San-Martin* e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
Feur-emglev Osimo

**Feur-emglev Osimo** zo bet sinet d'an 10 a viz Du 1975 gant Italia ha Yougoslavia en Osimo, en Italia, evit rannañ da-vat Tiriad Dieub Trieste etre an div stad: porzh Trieste gant un dachennad strizh a-hed an aod er gwalarn (Takad A) a voe roet da Italia; un darn eus rann gwalarn ledenez  Istria (Takad B) a voe roet da Yougoslavia.

## Pennad kar
*Tiriad Dieub Trieste
Borgo

**[[Borgo]]** zo un anv-lec'h italianekhag a dalvez kement ha "bourc'h" war ar maez, pe "rakkêr" ur gêr vras.

## Douaroniezh
###### 
:*Borgo

###### 
:;Kumunioù
:*Borgo Chiese, e Proviñs Trento 
:*Borgo d'Ale‎, e Proviñs Vercelli, e Piemonte
:*Borgo d'Anaunia, e Proviñs Trento
:*Borgo Lares, e Proviñs Trento
:*Borgo Mantovano, e Proviñs Mantova, e Lombardia
:*Borgo San Dalmazzo‎, e Proviñs Cuneo, e Piemonte
:*Borgo Pace‎, e Proviñs Pesaro e Urbino, e Marche
:*Borgo Priolo, e Proviñs Pavia,
:*Borgo San Giovanni, e Proviñs Lodi, e Piemonte
:*Borgo San Martino, e Proviñs Alessandria, e Piemonte
:*Borgo San Lorenzo, e Proviñs Firenze,
:*Borgo San Siro, e Proviñs Pavia,
:*Borgo Ticino e Proviñs Novara, e Piemonte

:*Borgo Valbelluna, e Proviñs Belluno 
:*Borgo Val di Taro, e Proviñs Parma 
:*Borgo Valsugana, e Proviñs Trento 
:*Borgo Veneto
:*Borgo Vercelli‎, e proviñs Vercelli, e Piemonte
:*Borgo Virgilio‎, e proviñs Mantova, 

:*Borgocarbonara‎, e proviñs Mantova, 
:*Borgolavezzaro e proviñs Novara,
:*Borgomale e proviñs Cuneo
:*Borgomanero e proviñs Novara
:*Borgonovo, anv meur a lec'h. 
:*Borgoricco, e proviñs Padova.  
:*Borgorose, e proviñs Rieti.  

:;Frazioni
:*Borgo, frazione en Arquata del Tronto, e proviñs Ascoli Piceno
:*Borgo San Donnino
:*Borgo San Frediano
:*Borgo San Giacomo

:*Borgo San Lazzaro
:*Borgo San Michele
:*Borgo San Nazario
:*Borgo San Paolo
:*Borgo San Pietro
:*Borgo San Sepolcro
:*Borgo San Siro
:*Borgo, karter e Catania
:*Borgo, rione e Biella
:*Borgo, unan eus rioni Roma
:*Borgo, rione e Nocera Inferiore, e proviñs Salerno

## Tud
*Elena Borgo (1910-1981), aktourez italian
*Franco Borgo (1932-2017), politiker italian

## Pennad kar
*Borghetto
Denis de la Barde

**Denis de la Barde** (*c*. 1600 – ) zo bet anvet da eskob Sant-Brieg d'an , kouzoumennet d'ar  ha sakret d'ar  gant e eontr, arc'heskob Teurgn, en iliz Maria-lid e Pariz.

Er bloaz 1643, dirak Breujoù Breizh bodet e Gwened, e tisplegas prezegenn-gañv Armand Jean du Plessis de Richelieu, kardinal Richelieu]] (1585-1642).

Er bloaz 1644 e tiazezas kloerdi Sant-Brieg, a roas da veleien Urzh al Lazaristed eus *Breuriezh ar Mision* ; goude e dremenvan hepken e voe echuet al labourioù.

Graet en eus ivez adsevel en doare klasek ostaliri Bellescize, lojeiz eskibien Sant-Brieg.


Denis de la Barde.gif|*Troc'het ; e gab en aour e deir c'hregilhenn en sabel ; e veg en glazur e rodig-kentr en aour*
Saint-Brieuc - Nouveau grand séminaire en 1926 - AD22 - 16FI4811.jpg|Kloerdi Sant-Brieg e 1926
L'Hôtel de Bellescize (xviie) (2).JPG|Ostaliri Bellescize
Montaldo Scarampi

**Montaldo Scarampi** (*Montad* e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.   

## Notennoù
Montaldo Torinese

**Montaldo Torineze** (*Montàud* e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
Montaldo Bormida

**Montaldo Bormida** (*Montaud Bormia* e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Alessandria, e rannvro Piemonte.   

## Notennoù
Montaldo

**Montaldo** zo anv meur a lec'h ha meur a zen en Italia.

## Lec'hioù
### Kumunioù
* Montaldo Bormida, e proviñs Alessandria
* Montaldo Ligure, e proviñs Imperia
* Montaldo di Mondovì, e proviñs Cuneo
* Montaldo Roero, e proviñs Cuneo
* Montaldo Scarampi, e proviñs Asti
* Montaldo Torinese, e proviñs Torino

### Frazioni
* Montaldo, *[[frazione]]* e Robella e proviñs Asti

## Tud
* Antonio Montaldo, pevarzekvet ha triwec'hvet dodje Republik Genova
* Giuliano Montaldo, aktour italian
* Leonardo Montaldo, dekvet dodje Republik Genova

## Pennad kar
*Montalto
Vignale Monferrato

**Vignale Monferrato** (*Vignà* e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.

## Pennad kar
*Monferrato
Vignale

**Vignale** zo un anv-lec'h italianek.
:;Kumunioù
:* Vignale, e Korsika
:* Vignale Monferrato, e proviñs Alessandria
:;Frazioni
:* Vignale Riotorto, e Piombino e proviñs  Livorno
:* Vignale, e Traversetolo e proviñs Parma
:* Vignale, e Borgo Virgilio e proviñs  Mantova
:* Vignale, e San Cipriano Picentino e proviñs  Salerno
:;Karter
:* Vignale, e Novara
Armeno (Italia)

**Armeno** zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara, e Piemonte, un 2 100 a dud o chom enni. 

*Lenn Orta 

## Istor
Saint-Hilaire-des-Loges

**Saint-Hilaire-des-Loges** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez ar stêrioù Autise ha Vendée emañ Saint-Hilaire-des-Loges.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe da benn Kanton Saint-Hilaire-des-Loges hag e Bann Fontenay-le-Comte. Lakaet e voe kumun Saint-Hilaire-des-Loges en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas 23 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,23% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas daou vilour eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Hilarius*.
* Monumant  ar re varv, Brezel 1870-1871, luc’hskeudennoù.
* Monumant  ar re varv, brezelioù an XXvet kantved, luc’hskeudennoù. Dioueliet e voe d’an 30 a viz Ebrel 1922.
* Gwerenn livet 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Poiroux

029 Poiroux ( 85440 ).JPG|Ar vourc’h.

**Poiroux** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe da benn Kanton Poiroux da gentañ hag e Bann Les Sables d'Olonne. Lakaet e voe kumun Poiroux e Kanton Talmont pa voe diskaret Kanton Poiroux e 1801.  Lakaet e oa bet kumun Poiroux en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 64 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,15% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

027 Poiroux ( 85440 ).JPG
037 Poiroux ( 85440 ).JPG
018 Poiroux ( 85440 ).JPG
013 Poiroux ( 85440 ).JPG

* Iliz katolik *Saint Eutrope*.
* Chapel en abati kozh *Intron-Varia* e Bois-Grolland.
* Monumant  ar re varv, brezelioù an  XXvet kantved, luc’hskeudennoù. 
* Gwerenn livet 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Novara

**Novara** zo ur gumun hag ur gêr eus Italia, ha pennlec'h proviñs Novara.  101 792 a dud a oa enni o chom e 2021, ha gant se eo eil kêr vrasañ  rannvro Piemonte war-lerc'h Torino. 

## Istor
Saint-Hilaire-la-Forêt

**Saint-Hilaire-la-Forêt** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Talmont hag e Bann Les Sables-d'Olonne. Lakaet e voe kumun Saint-Hilaire-la-Forêt en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,97% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 3 a viz Eost 1960 e Bejaia hervez monumant ar re varv, soudard e oa er 29vet BCP (*Bataillon de Chasseurs à Pied*) .
## Monumantoù ha traoù heverk

St-hilaire-foret sulette 03.jpg
St-hilaire-foret sulette 02.jpg
St-hilaire-foret sulette 01.jpg

* Liac'hven Koad Sulette.

Église Saint-Hilaire de Saint-Hilaire-la-Forêt (vue 2, Éduarel, 12 avril 2016).JPG

* Iliz katolik *Sant Hilarius*.

Monument aux morts de Saint-Hilaire-la-Forêt (Éduarel, 12 avril 2016).JPG

* Monumant  ar re varv, luc’hskeudenn. 
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Novarese

**Novarese** zo ur ger italianek, un anv-gwan hag a denn da gement tra a deu eus kêr Novara, pe eus proviñs Novara.

## Lec'hioù
Ma kaver ar ger en anvioù kumunioù eo peogwir e kaver an anv kumun e proviñsoù all.
*Bellinzago Novarese 
*Bolzano Novarese
*Briga Novarese 
*Castellazzo Novarese 
*Fara Novarese
*Garbagna Novarese

## Tud
*Vittorio Nino Novarese, treser dilhad
Castellazzo

**Castellazzo** zo un anv italianek ha hini meur a lec'h.

## Lec'hioù
### Kumunioù
* Castellazzo Bormida, e proviñs Alessandria
* Castellazzo Novarese, e proviñs Novara

### Frazioni
* Castellazzo de' Barzi, e Robecco sul Naviglio e città metropolitana di Milano
* Castellazzo de' Stampi,  e Corbetta e città metropolitana di Milano
* Castellazzo, e Reggio Emilia
* Castellazzo, e Bollate e città metropolitana di Milano ma emañ ar  Villa Arconati
* Castellazzo, e Rho e città metropolitana di Milano
* Castellazzo, e Bressana Bottarone e proviñs Pavia
* **Castellazzo** – e Dolcedo

### Traoù all
* Monte Castellazzo e kumun Poggioreale
* **Monte Castellazzo** – ode e La Spezia, e-kichen Sarbia, ma emañ manati Santa Maria a Mare.

## Tud
* Luigi Castellazzo, politikour italian.
Visone (Italia)

**Visone** zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria. 1 241 a dud zo enni o chom. Anvet diwar anv ar stêr 
Visone a dreuz anezhi, hag a ya da gemberiñ er Bormida.

## Monumantoù
*Ar pont roman dreist ar Visone.
*Ar c'hastell
*An iliz-parrez Pietro e Paolo, dediet d'ar sent Pêr ha Paol, enni  un daolenn gant Pietro Ivaldi


File:Ponte_romanico_di_Visone.jpg| Ar pont roman 
File:Visone-torre e castello2.jpg|Tour ar c'hastell (1)
File:Visone-torre e castello3.jpg|Tour ar c'hastell (2)
visone-chiesa%20santi%20pietro%20e%20paolo1.jpg%7Ciliz-parrez
File:Pietro_Ivaldi,_il_Cenacolo,_chiesa_parrocchiale_del_SS._Pietro_e_Paolo,_Visone_(AL).jpg| 
File:Visone-chiesa santa croce.jpg|Ti-bediñ San Rocco
Castelletto

**Castelletto** zo anv italianek meur a lec'h ha meur a gumun en Italia.

## Kumunioù
*Castelletto Cervo, e proviñs Biella
*Castelletto d'Erro,  e proviñs Alessandria
*Castelletto d'Orba, e proviñs Alessandria
*Castelletto di Branduzzo,  e proviñs Pavia
*Castelletto Merli, e proviñs Alessandria
*Castelletto Molina,  e proviñs Asti
*Castelletto Monferrato
*Castelletto sopra Ticino, e proviñs Novara
*Castelletto Stura, e proviñs Cuneo.
*Castelletto Uzzone, e proviñs Cuneo.

## Pennadoù kar
* Castel 
* Castelnuovo 
* Castello
Castellania

**Castellania** zo un anv-lec'h italianek.

**Castellania*, en Italia, hiriv Castellania Coppi, diwar anv Fausto Coppi. 
**Castellania* e Valletta, e Malta : Castellania (Malta).

## Istor
*Castellania di Rivernaro*, pe Kastellaniezh Rivernaro.
Castellania Coppi

**Castellania Coppi** (*Castlanìain* er rannyezh * tortonese*, ha *Castellania* hepmui betek 2019) zo ur gumun en Italia, e proviñs Alessandria, e Piemonte, war lez ar froud Scrivia, ha 88 den a oa o chom enni d'an 31 a viz Kerzu 2021.

## Istor
Kumun emren eo Castellania abaoe 1947, goude bet stag 19 vloaz ouzh kumun Carezzano.

## Tud
* Eno e oa ganet an daou varc'hhouarner Angelo Fausto Coppi (1919–1960), a zo gwelet evel unan eus ar meurañ marc'hhouarnerien a zo bet biskoazh, hag e vreur Serse Coppi (1923–1951). Evit o enoriñ e oa bet kemmet anv ar gumun.

## Notennoù
Jard-sur-Mer

**Jard-sur-Mer** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

Jard sur Mer.- la plage (2).jpg|An draezhenn.
Jachthaven Jard-sur-Mer.jpg|Ar porzh.

* War lez ar Meurvor Atlantel emañ Jard-sur-Mer.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Talmont  hag e Bann Les Sables d'Olonne. Lakaet e oa bet kumun Jard-sur-Mer en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800.
### 
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 54 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,26% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas dek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

Jard moulin a vent.JPG

* Melin-avel La Conchette.

Jard-sur-Mer Notre-Dame de Lieu-Dieu 879.jpg

* Abati *Intron-Varia* e Le Lieu-Dieu.

Jard-sur-Mer- Église Sainte-Radégonde.JPG
Jard-sur-Mer Sainte-Radegonde Intérieur 840.jpg

* Iliz katolik *Sainte Radegonde*.

Jard-sur-Mer- Chapelle Sainte-Anne-02.JPG
Jard-sur-Mer- Chapelle Sainte-Anne-03.jpg

* Chapel *Santez Anna*.
* Monumant  ar re varv, luc’hskeudennoù.

Jard-sur-Mer Sainte-Radegonde Monument 849.jpg

* Plakenn 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
La Jaudonnière

**La Jaudonnière** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

Pont sur le Loing.JPG|Pont dreist d’al Loing.

* War lez ar stêr Loing emañ La Jaudonnière.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe da benn  Kanton La Jaudonnière da gentañ  hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe La Jaudonnière e Kanton Sainte-Hermine pa voe diskaret Kanton La Jaudonnière e 1801.  Lakaet e voe La Jaudonnière en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 37 gwaz eus ar gumun,da lavaret eo 4,60% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 12 a viz Gouhere 1948 e Phu Huc en Annam er Viêtnam hervez monumant ar re varv, is-letanant e oa en 2vet BCCP (Bataillon Colonial de Commandos Parachutistes) .
## Monumantoù ha traoù heverk

Vieille Eglise St-Pierre à Pareds rénovée.jpg

* Iliz katolik *Sant Pêr* e Pareds..

Eglise Sainte Marie-Madeleine.JPG

* Iliz katolik *Santez Mari Madalen*.
* Monumant  ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Taolenn 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
## Daveoù ha notennoù
Serravalle Scrivia

**Serravalle Scrivia** zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria. 6 011 a dud zo enni o chom.

## Istor
Etre 1937 ha 1946 , en amzer ar faskouriezh eta, e oa anvet *Serravalle Libarna*.
Catugnatos

**Catugnatos** a oa ur brezelour galian ha penn an Allobroged en Alpoù.  E penn un emsavadeg a-enep ar Romaned e oa en 62 kent JK. Trec'h e voe e  Ventia, met trec'het e voe e  Solonion. Meneget eo e vrezel e skrid Dion Cassius.

## Liamm diavaez
* A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology
Giarole

**Giarole** (*Giaròli* en piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, 15 km er gevred da Casale Monferrato. Ur 685 a dud zo enni o chom.
La Pommeraie-sur-Sèvre

**La Pommeraie-sur-Sèvre** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Krennamzer]]
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Pouzauges  hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun La Pommeraie en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 49 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,75% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
* E 2016 e voe bodet kumunioù Les Châtelliers-Châteaumur, La Flocellière,  La Pommeraie-sur-Sèvre ha Saint-Michel-Mont-Mercure e kumun nevez Sèvremont.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, XIIIvet kantved.
* Monumant  ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
* Les Châtelliers-Châteaumur,
* La Flocellière,
* Saint-Michel-Mont-Mercure
* Sèvremont.
## Daveoù ha notennoù
Zapardiel

Ar **Río Zapardiel** zo ur stêr hag a red a-hed 105,10 km e Kastilha, e Spagn, hag a zo adstêr d'an Douro.

## Adstêrioù
*Ar Valtodano,


Alejandro_del_Río_López-_Desembocadura_del_río_viejo_en_el_río_Zapardiel.jpg|Kember ar Río Viejo hag ar Río Zapardiel
Zapardiel_crecido.jpg|E Medina del Campo : leun-barr e naoz (Kerzu 1997)
Zapardiel_1.JPG|Eno e miz Genver 2006 : aet da hesk
Río_Valtodano_en_Langa_(Alejandro_del_Río,_2023).jpg| Ar Valtodano, unan eus adstêrioù ar Zapardiel.


## Lec'hanvadurezh
-e proviñs Valladolid:
* Muriel de Zapardiel
* Salvador de Zapardiel

-e proviñs Ávila:
* Bercial de Zapardiel
* Bernuy-Zapardiel
* Castellanos de Zapardiel
* San Esteban de Zapardiel
* Zapardiel de la Cañada
* Zapardiel de la Ribera
Villanueva del Campillo

**Villanueva del Campillo** zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.   En 2017 e oa 99 a dud o chom enni.
San Martino Alfieri

** San Martino Alfieri** zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e  rannvro Piemonte.  683 abitanti zo enni o chom.
X (sifr roman)

**X** zo ur  sifr roman hag arouez an niver 10.
*Al lizherennoù *XX* zo 20,  ha XXX zo 30.
*Al lizherenn I (1) lakaet en tu kleiz da X zo evit dilemel 1 : IX zo 9.
*Al lizherennoù lakaet en tu dehoù zo evit an niveroù ouzhpennet, da skouer : XI (11), XII (12), XIII (13), XV (15), XX (20), XXII (22), XXX (30), XXXV (35).
L (sifr roman)

**L** zo ur  sifr roman hag arouez an niver 50.
*Al lizherenn I (1) lakaet en tu kleiz da L zo evit dilemel 1 : IL zo 49.
*Al lizherennoù lakaet en tu dehoù zo evit an niveroù ouzhpennet, da skouer : LI (51), LII (2), LIII (53), LV (55), LX (60), LXII (62), LXX (70), LXXV (75), LXXXI (81).
San Esteban

**San Esteban** zo un anv-lec'h spagnolek.
;
*San Esteban (Córdoba), kêriadenn e Proviñs Córdoba
;
*San Esteban (Cangas del Narcea), e kuzul  Cangas del Narcea 
*San Esteban (Coaña), e kuzul Coaña 
*San Esteban (Ibias), e kuzul Ibias
*San Esteban (Illano), e kuzul Illano 
*San Esteban (Morcín), parrez e kumun Morcín
***Las Vegas de San Esteban, e parrez San Esteban, e kumun Morcín
*San Esteban (Muros de Nalón), parrez e kuzul Muros de Nalón
*San Esteban (Peñamellera Baja), e kuzul Peñamellera Baja
*San Esteban (Pravia),  e kuzul  Pravia
*San Esteban (Ribadesella), parrez e kuzul [[Ribadesella]]
*San Esteban de las Dorigas, parrez e kuzul [[Salas]]
*[[San Esteban de Relamiego]], parrez e kumuniezh Tineo, Asturias
;
*[[San Esteban (Chile)|San Esteban]], kumun
;
*[[San Esteban (Galdames)]], kêriadenn e kumun [[Galdames]], [[Bizkaia]]
*[[San Esteban (Tolosa)]], kêriadenn e kumun [[Tolosa]], [[Gipuzkoa]]
*[[San Esteban (Karrantza)]], kêriadenn e kumun [[Karrantza Harana]]/Valle de Carranza, Bizkaia
*[[San Esteban (Derio)]], kêriadenn e kumun [[Derio]], Bizkaia
*[[Doneztebe|Doneztebe/Santesteban]], kumun e [[Navarra]]
;
*[[San Esteban (Honduras)]], kumun

====
;kumunioù
*[[San Esteban de Gormaz]], e [[proviñs Soria]]
*[[San Esteban de Litera]],  e [[proviñs Huesca]]
*[[San Esteban de Nogales]],  e [[proviñs León]]
* [[San Esteban de Zapardiel]], e [[proviñs Ávila]]
*[[San Esteban del Molar]],  e [[proviñs Zamora]]
* [[San Esteban del Valle]], e proviñs Ávila
* [[San Esteban de la Sierra]], e [[proviñs Salamanca]]
* [[San Esteban de los Patos]],  e proviñs Ávila
**La Fuente de San Esteban*, e  Salamanca
**Miño de San Esteban*, e proviñs Soria
**Pedrajas de San Esteban*, e [[proviñs Valladolid]]

;ranngumunioù
**Aldea de San Esteban*, e [[San Esteban de Gormaz]], e [[proviñs Soria]]
**Pedraja de San Esteban*, e San Esteban de Gormaz, 
**Peñalba de San Esteban*, e San Esteban de Gormaz, 
**Piquera de San Esteban*, e San Esteban de Gormaz, 
**Rejas de San Esteban*, e San Esteban de Gormaz, 
**San Esteban*, e [[Valle de Mena]], e [[proviñs Burgos]]
**San Esteban*,  e [[León]], e [[proviñs León]]
**San Esteban*, e [[Reocín]], e [[Cantabria]]
**San Esteban*, e [[Villamañán]], e [[proviñs León]]
**San Esteban de Guarga*, e [[Sabiñánigo]], e [[proviñs Huesca]]
**San Esteban de Treviño*, e [[Condado de Treviño]], e [[proviñs Burgos]]
**San Esteban de Valdueza*, e [[Ponferrada]], e [[proviñs León]]
**San Esteban del Mall*, en [[Isábena]], e [[proviñs Huesca]]
**San Esteban del Toral*, e [[Bembibre]], e [[proviñs León]]
**Soto de San Esteban*, e San Esteban de Gormaz,
**Velilla de San Esteban'', e San Esteban de Gormaz.
Roccaverano

** Roccaverano** (*Rocavran* e  piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e  rannvro Piemonte. 382 a dud zo enni o chom. Uhelañ kumun ar broviñs eo, gant tost da  800 m.

Brudet eo ar fourmaj *Robiola di Roccaverano* .
Les Châtelliers-Châteaumur

**Les Châtelliers-Châteaumur** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez ar Sevr emañ Les Châtelliers-Châteaumur.
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Krennamzer]]
### 
#### Melestradurezh
*  E 1825 e voe bodet kumunioù Les Châtelliers ha Châteaumur d’ober kumun Les Châtelliers-Châteaumur. Lakaet e voe e Kanton Pouzauges hag en Arondisamant Fontenay-le-Comte.
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Tri gwaz ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 46 gwaz eus ar gumun, d.l.e. 5,38% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
* E 2016 e voe bodet kumunioù Les Châtelliers-Châteaumur, La Flocellière,  La Pommeraie-sur-Sèvre ha Saint-Michel-Mont-Mercure e kumun nevez Sèvremont.
## Monumantoù ha traoù heverk

L'entrée du donjon de Châteaumur..JPG

* Kastell  Châteaumur.

Église Notre-Dame-de-l'Assomption de Châtelliers.JPG

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia* e Les Châtelliers.
* Chapel *ar Werc'hez krouet dinamm* e La Rabinière.
* Chapel *Intron-Varia* e Châteaumur, disakret .
* Monumant  ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Pennadoù kar
* Châteaumur, 
* La Flocellière,
* La Pommeraie-sur-Sèvre,
* Les Châtelliers , 
* Saint-Michel-Mont-Mercure,
* Sèvremont.
## Daveoù ha notennoù
Les Châtelliers

**Les Châtelliers** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Flocellière da gentañ hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe  kumun Les Châtelliers en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800. Lakaet e voe e Kanton Pouzauges pa voe diskaret Kanton La Flocellière.

### 
* Melestradurezh:  e 1825 e voe bodet kumunioù Les Châtelliers ha Châteaumur d’ober ur gumun nevez anvet Les Châtelliers-Châteaumur. Lakaet e voe e Kanton Pouzauges hag en Arondisamant Fontenay-le-Comte.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Notre-Dame-de-l'Assomption de Châtelliers.JPG

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
## Tud
## Pennadoù kar
*  Châteaumur,
*  Les Châtelliers-Châteaumur.
## Daveoù ha notennoù
Moncucco Torinese

** Moncucco Torinese** zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e  rannvro Piemonte.

## Skeudennoù

File:Castello di Moncucco Torinese.JPG|Kastell  Moncucco Torinese
File:Chiesa Parrocchiale Moncucco.JPG|An iliz
File:Tempietto all'ingresso del paese.JPG|Templ
Mongiardino

**Mongiardino** zo anv div gumun eus Italia:

*Cascina Mongiardino, kumun gozh, hiziv e Villanova del Sillaro e proviñs Lodi
*Mongiardino Ligure, kumun e proviñs Alessandria e Piemonte

## Gwelet ivez
*Mongardino
Chavagnes (Vande)

**Chavagnes** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
#### [[Dispac'h Gall]]
* Etre 1795 ha 1800 e voe bodet kumunioù Chavagnes ha Les Redoux d’ober kumun Chavagnes-les-Redoux. Lakaet e voe ar gumun e Kanton Mouilleron hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

## Monumantoù ha traoù heverk
## Tud
## Pennadoù kar
* Chavagnes-les-Redoux,
* Les Redoux.
## Daveoù ha notennoù
Portula

**Portula** (*Pòrtola* en piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.  1 117 a dud zo enni o chom.
Verrone

**Arabat droukveskañ gant kumun [[Viverone]] na gant [[Verona]]*.

**Verrone** zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
Cerreto Castello

**Cerreto Castello** a oa ur gumun eus Italia,  e proviñs Biella, e rannvro Piemonte. 

Kendeuzet e oa bet gant Quaregna d'ar 1 a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Quaregna Cerreto.
## Daveoù
Château-Fromage (Vande)

**Château-Fromage** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Roche-sur-Yon hag e Bann La Roche-sur-Yon. Lakaet e voe  kumun  en Napoléon-Vendée bet krouet e 1800.
* Brezel Vendée : iliz katolik *Saint Eutrope* a voe devet razh, Ne voe ket adsavet.
### 
* E 1827 e voe staget kumun Château-Fromage ouzh kumun Le Bourg-sous-la-Roche-sur-Yon.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Tud
## Pennadoù kar
* Le Bourg-sous-la-Roche-sur-Yon.
## Daveoù ha notennoù
Valle Mosso

**Valle Mosso** zo ur gumun en Italia,  e proviñs Biella, e rannvro Piemonte, ha 3 231 a dud a oa enni d'ar 1 a viz Genver 2018. 

D'ar 1 a viz Genver 2019 eo bet kendeuzet gant kumunioù Mosso, Soprana ha Trivero d'ober kumun nevez Valdilana, ma'z eo pennlec'h.

## Notennoù
San Paolo Cervo

**San Paolo Cervo** (*San Pàul Sar* pe  *San Pàul Serv* e piemonteg) a oa ur gumun eus Italia,  e proviñs Biella, e rannvro Piemonte. D'an 31 a viz Kerzu 2015 eo bet staget ouzh kumun Campiglia Cervo, ha deuet da vout ur frazione anezhi. 
143 a dud zo o chom enni.
Pray (Piemont)

**Pray** (*Praj* e piemonteg) zo ur gumun italian eus Piemont e proviñs Biella, e-harz ar Monte Barone.

## Istor
Betek an XVIIIvet kantved e oa ur rann eus  Coggiola.
Savet eo bet Pray a-vremañ diwar kendeuziñ  teir c'humun all: *Pray, Flecchia*  ha *Pianceri*. Pianceri ha Flecchia a oa ur rann eus kontelezh Crevacuore da lavarout eo douaroù an tiegezh Fieschi (diwezhatoc'h  Ferrero-Fieschi) eus Masserano.
Pray

**Pray** zo anv meur a lec'h.

## Lec'hioù
*Pray (Bro-C'hall), kumun c'hall
*Pray (Piemont), kumun italian
*Pray (Montana), kêriadenn e Montana, SUA
Monte Barone

Ar **Monte Barone** zo ur menez en Alpoù, en Italia, 2044 m uhelder dezhañ, e proviñs Biella (*Alpi Biellesi*), e Piemonte. E-harz ar menez emañ kêriadennoù Coggiola, Crevacuore, Pray, Postua, Guardabosone.
Roppolo

**Roppolo** zo ur gumun vihan eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte. 860 a dud zo o chom enni.

Nepell anezhi emañ Lenn Verrone.