open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kronologiezh ar Gristeniezh

**Kronologiezh ar Gristeniezh** eo ar studi eus an darvoudoù pouezusañ a c'hoarvezas e marevezh ar Gristeniezh a-fet relijion, dogmoù, kealioù ha kement 'zo, keñveriet ouzh an amzer ma c'hoarvezjont.

## Kronologiezh ar Gristeniezh

### Amzer ar C'hrist

*Tro-dro da 5 pe 4 a-raok J.-K. : Ganedigezh Jezuz-Krist
*30 goude J.-K. : Pasion ha marv Jezuz-Krist
*33-67 : sant Pêr, kentañ pab an Iliz
*67-100 : Skrivadur ar pevar aviel

### Henamzer

*325 : Sened-meur Nikaea
*381 : Sened-meur Kergustentin
*413-426 : Skrivadur *[[Keoded Doue|De Civitate Dei]]* gant sant Eosten
*431 : Sened-meur Efesos
*451 : Sened-meur Kalkedonia
*529 : Krouidigezh urzh sant Benead

### Krennamzer

*962 : Krouidigezh an Impalaeriezh santel roman german
*1054 : Ar skism Kornôg-Reter
*1073-1085 : An adreizh gregorian
*1204 : Disrann termenel ilizoù ar Reter diouzh an Iliz katolik roman
*1209 : Krouidigezh urzh sant Frañsez
*1216 : Krouidigezh urzh sant Dominik
*1234 : Ar pab Gregor IX a grou an Inkizision babel
*1378-1417 : Skism meur ar C'hornôg
*1450 : Ar Bibl, kentañ levr embannet gant Johannes Gutenberg

### Azginivelezh

*1517 : Martin Luther a embann keal an Adreizhadur
*1534 : Ar roue Herri VIII a Vro-Saoz a grou Iliz Bro-Saoz
*1540 : Krouidigezh Kompagnunezh Jezuz gant sant Ignas Loyola
*1541 : Jean Calvin en em stal e Geneva
*1545-1563 : Sened-meur Trento

### An amzerioù kempred

*1870 : Sened-meur Vatikan I
*1928 : Krouidigezh an *[[Opus Dei]]*
*1929 : Emglevioù Latran
*1948 : Krouidigezh Kuzul ekumenek an ilizoù
*1962-1965 : Sened-meur Vatikan II
Gourbannoù sant Eosten

**Gourbannoù sant Eosten** zo ul levr skrivet gant sant Eosten ma kont penaos e teuas da vout kristen dre levezon e vamm (santez Monica) hag Ambroaz, eskob Milano, goude bout bet un den eus an Anaout.

Un heuliad a drizek levr a ya d'ober an oberenn, ma'z eus pennadoù a-zivout buhez sant Eosten etre 397 ha 398.

Troet eo bet al levr-se gant Jil Ewan hag embannet gant Imbourc'h e teir levrenn etre 1994 h 1995.

## Notennoù
Lady D'Arbanville

***Lady D'Arbanville*** zo titl ur ganaouenn saoznek gant ar c'haner saoz Cat Stevens. 3:15 he fadelezh ez eo kentañ kanaouenn an albom *[[Mona Bone Jakon]]*, a-raok *[[Maybe You're Right]]*.

Deuet e-maez e miz Ebrel 1970 e oa bet savet gant Cat Stevens evit e zousig, an aktourez stadunanat Patti D'Arbanville.

## Liamm diavaez
* filmig ar ganaouenn
Saint-Senier-sous-Avranches

**Saint-Senier-sous-Avranches** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* Ar stêr Sée a ra ar vevenn etre Saint-Senier ha Ponts.
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Avranches hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 17 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,62% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.
* Emgann Normandi, 1944: daou zen nann-soudard a varvas e Saint-Senier abalamour d'ar brezel, ur plac'h yaouank bet lazhet gant bombezadeg ar Re Gevredet d'ar 7 a viz Even, hag ur vaouez lazhet gant ur vindrailhadeg d'an 30 a viz Gouere; degemeret e voe 3 000 repuad deuet eus Avranches goude bombezadeg ar Re Gevredet d'ar 7 a viz Even.
#### Brezelioù  didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur saper eus ar gumun  d’ar 5 a viz Gouhere 1957 e Clairefontaine (departamant Bône).
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Senier de Saint-Senier-sous-Avranches.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Saint Senier*, luc'hskeudennoù.
* Monumant ar re varv er vered, e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 

 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Sway

**Sway** zo ur ger saoznek hag a dalv kement hag *horjellañ* hag a gaver e titl meur a ganaouenn.

## Kanaouennoù
Anavezet eo dreist-holl :
*"Sway", ur ganaouenn troet diwar ar ganaouenn spagnolek "¿Quien será?" e 1953, hag a zo bet kanet gant Dean Martin, hag ur bern tud all; 
* "Sway With Me", gant "Bill Haley And His Comets", e 1958.
*"Sway" gant The Rolling Stones e 1971 .

## Lec'h
*Sway (Hampshire) , kêriadenn e Bro-Saoz.
¡El pueblo unido jamás será vencido!

***¡El pueblo unido jamás será vencido!*** ("Ar bobl unanet biken ne vo trec'het") zo titl ur ganaouenn bet savet an ton anezhi gant ar sonaozer ha pianoour chileat Sergio Ortega (1938-2003). Savet e oa bet ar gerioù anezhi gant ar strollad Quilapayún hag enrollet gantañ e miz Mezheven 1973.

Ar frazenn *¡El pueblo unido jamás será vencido!*, hag a zo diskan ar ganaouenn, a oa bet ar lugan pennañ en devoa graet gantañ kostezenn Salvador Allende a-hed ar c'houlzad prezidantel e 1970.

## Pennad kar
**[[O povo unido jamais será vencido]]*

## Liamm diavaez
*Filmig ar ganaouenn
Joan Larzac

**Joan Larzac** diouzh e anv-pluenn, pe *Jean Rouquette* diouzh e anv gallek ofisiel (*Joan Roqueta* en okitaneg), zo ur beleg hag ur skrivagner okitanek, ganet e Seta (Hérault) d’an 13 a viz C'hwevrer 1938. Levezonet eo e skridoù gant e feiz katolik hag e zeskadurezh relijiel. Bet eo e penn rann lennegel an Institut d'Estudis Occitans. Meur a briz lennegel en deus bet (*Grand Prèmi de las Letras Occitanas* e 1962, *Prèmi Antigòna* e 1988).

Breur eo d’ur skrivagner okitanek all, Ives Roqueta (Yves Rouquette).

## Oberennoù
Gant an anv Jean Rouquette :
* *La littérature d'oc*, Que sais-je&nbsp;?, Presses Universitaires de France, 1980

Gant an anv Joan Larzac :
* *Breiz Atao*, gant Enric Espieu, Joan Larzac, Ives Roqueta, testennoù brezhonek gant Youenn Gwernig, Institut d'estudis occitans, 1969
* *Anthologie de la poésie religieuse occitane*, Privat, 1972
* *Descolonisar l'istòria occitana*, Institut d'estudis occitans, 1977
* *Òbra poëtica*, IEO, 1986
* *Istòria de l'art occitan*, IEO, 1989
* *Dotze taulas per Nòstra Dòna*, IEO, 1990
* *La Bíblia, Ancian Testament*, Letras d’Oc, 2013, troet diwar an testennoù hebraek, gresianek hag arameek.
* *La Bíblia, Novèl Testament*, Letras d’Oc, 2016, troet diwar an testennoù hebraek ha gresianek.

## E brezhoneg
Un nebeud barzhonegoù savet gantañ zo bet troet e brezhoneg :
**Arabat mont ken buan !* (tr. Sylviane Guyomarc'h), Al Liamm niv. 163, 1974, p. 88 
**Gant petra eo marv ?* (tr. S. Guyomarc'h), Al Liamm niv. 163, 1974, p. 88-89 

## Liammoù diavaez
* Daily Motion - poltred Joan Larzac en un abadenn okitanek gant France 3 Midi-Pyrénées
* ''Joan Larzac''
Arondisamant Cherbourg

**Arondisamant Cherbourg** a zo ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Manche hag e rannvro Normandi.
## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016
Rannet e oa arondisamant Cherbourg e 15 kanton (betek 2014) hag e 189 c'humun.
* Kanton Barneville-Carteret; 
* Kanton Beaumont-Hague;
* Kanton Bricquebec;
* Kanton Cherbourg-Octeville-Gevred;
* Kanton Cherbourg-Octeville-Gwalarn;
* Kanton Cherbourg-Octeville-Mervent;
* Kanton Équeurdreville-Hainneville;
* Kanton Les Pieux;
* Kanton Montebourg;
* Kanton Quettehou;
* Kanton Saint-Pierre-Église;
* Kanton Saint-Sauveur-le-Vicomte;
* Kanton Sainte-Mère-Église;
* Kanton Tourlaville;
* Kanton Valognes.
### Abaoe 2017
Adrannet e voe arondisamantoù Manche d'ar 1 a viz Genver 2017. 151 kumun zo en arondisamant Cherbourg bremañ.
## Istor
* Krouet e voe arondisamant Cherbourg d'an 19 a viz Gouhere 1811 gant Napoleon I, tennet e voe kantonioù Cherbourg, Beaumont, Octeville, Les Pieux ha Saint-Pierre-Église eus Arondisamant Valognes. E 1926 e voe dilamet Arondisamant Valognes. Kantonioù Bricquebec, Montebourg, Quettehou, Sainte-Mère-Église ha Valognes a voe lakaet en Arondisamant Cherbourg, kantonioù Barneville ha Saint-Sauveur-le-Vicomte a voe staget ouzh Arondisamant Coutances.

## Daveoù
Chicago (Graham Nash)

***Chicago*** zo titl ur ganaouen gant ar c'haner-sonaozer saoz Graham Nash. Dekvet hag eil-diwezhañ kanaouenn (a-raok *[[We Can Change the World]]*) e gentañ albom solo (*[[Songs for Beginners]]* an anv anezhañ), padout a ra-hi 2:55.

Enrollet e 1970-71 e oa deuet e-maez an albom d'an 28 a viz Mae 1971.

Savet e oa bet ar ganaouenn da-heul an taolioù-dispac'h bet c'hoarvezet e Chicago da-geñver Kendalc'h broadel ar Strollad Demokratel e 1968 hag ivez abalamour d'ar prosez a oa bet savet ouzh seizh den (Chicago Seven) hag o devoa kemeret perzh en emsavadeg-kêr.

Adkannet eo bet gant ar strollad Crosby, Stills, Nash & Young, peurgetket war e eil albom, *[[4 Way Street]]* an titl anezhañ, a oa bet enrollet war leurennoù New York City, Chicago ha Los Angeles : dediañ a reas Graham Nash e ganaouenn da Richard Daley, hag eñ maer Chicago da goulz an darvoudoù.

## Liammoù diavaez
* Pozioù ar ganaouenn war Metro Lyrics
* Filmig ar ganaouenn
La Gohannière

La Gohannière - Entrée du bourg.JPG|Antre ar vourc'h.

**La Gohannière** a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieTirepiedLaGohanniereLaSee.jpg|Ar Sée a ra ar vevenn etre kumunioù kozh Tirepied, a-gleiz, ha La Gohannière, a-zehou.

* War lez ar stêr Sée emañ La Gohannière.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Avranches hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pemp gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,98% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2019 eo bet kendeuzet kumunioù La Gohannière ha Tirepied er gumun nevez anvet Tirepied-sur-Sée. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Martin de la Gohannière.JPG|An iliz katolik hag ar groaz.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, , gant teir delwenn rummet enni.
* Kroaz ar vered.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Gladveli

Ar **c'hladveli**, pe **gladveliezh**, eo galloud ar binvidien, an dud a beadra. Ur ger all a implijer a-wechoù ivez, **ploutokratiezh**, savet diwar ar gerioù henc'hresianek * ploutos*, pinvidigezh, ha *kratos*, beli, galloud.
Scat

Ar **scat** zo un doare da ganañ jazz, o leuskel silabennoù hep ster, hep ober gant gerioù eus ar yezh.

Hervez emvuhezskrid Mezz Mezzrow, *[[Really the Blues]]*, eo Louis Armstrong an hini kentañ en deus kanet scat en un enrolladenn.

## Notennoù
Saint-Ovin

**Saint-Ovin** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Ducey hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800 .
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 36 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,89% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
*  Mervel a reas tri milour eus ar gumun.
#### Kemm anv ha kumunioù kevredet
* D'ar 1 a viz Genver 1973 e voe kemmet anv ar gumun, eus Saint-Osvin da Saint-Ovin.
* E 1973 e voe kengevredet kumunioù Saint-Osvin, La Boulouze ha Le Mesnil-Ozenne, an div-mañ o viret ur statud kumun gevreet. E 1985 e teuas Le Mesnil-Ozenne da vout ur gumun distag da vat en-dro.
### 
* E 2018 eo bet kendeuzet kumunioù La Boulouze ha Saint-Ovin da vat.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Ovin_-_Vue_sur_le_bourg.JPG|Iliz katolik *Sant Owen*.

* Iliz katolik *Sant Owen*, , e bourk Saint-Ovin. 
* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*, - kantvedoù, e La Boulouze.
* Monumant ar re varv e-tal iliz katolik *Sant Owen*, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh
### Kantonioù
* E Kanton Avranches emañ kumun Saint-Ovin a orin, e hini Ducey emañ kumun gevredet La Boulouze.
### Maered

 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Eydie Gormé

**Eydie Gormé**, ganet e 1928 e New York ha marvet e 2013 e Las Vegas, a oa ur ganerez stadunanat, a orin yuzev italian, hag a gane e saozneg hag e spagnoleg. E-pad 50 vloaz he deus kanet gant he fried Steve Lawrence. Un daou-ugent albom he deus graet. Berzh a reas dreist-holl gant ar ganaouenn *Blame It on the Bossa Nova*, en 1963.

Kanet he deus gant Los Panchos. 

## Liammoù diavaez
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1937

**[[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn]] 1937** a zo bet gounezet gant ar reder bask Roger Lapébie a rede evit skipailh Frañs.

## Renkadur
Germán Valdés

**Germán Genaro Cipriano Valdés Castillo** pe **Germán Valdés** (19 a viz Gwengolo 1915 – 29 a viz Mezheven 1973), lesanvet **Tin Tan**, a oa un aktour ha kaner eus Mec'hiko. Breur e oa d'an aktourien Ramón Valdés ha Manuel Valdés.

Pedet e voe gant Ringo Starr da ziskouez e benn war golo ar bladenn Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.

## Liamm diavaez
* O kanañ ar ganaouenn ¿Quién será?
* O tañsal, gant Benny Moré o kanañ : https://www.youtube.com/watch?v=wGC1GfAcW9o
* O treveziñ  The Beatles ,  ha https://www.musica.com/letras.asp?letra=1950697.
* O tañsal boogie woogie :
Porthenys

**Porthenys** pe *Porthynys* (*Mousehole* e saozneg) zo ur porzh-pesketa bihan eus Kernev-Veur, e parrez keodedel Pennsans, e korn-bro Pennwydh.

Betek ar  e oa unan eus porzhioù pouezusañ Kernev-Veur. Tamm-ha-tamm ez eas war an diskar goude-se. Bremañ eo deuet an touristerezh da vezañ pouezus ha kalz tiez-hañv zo.

Soñjal a reer ez eo Pennwydh al lodenn diwezhañ eus Kernev-Veur ma chomas bev ar c’herneveureg. Dolly Pentreath, kontet da vezañ bet ar gerneveuregerez diwezhañ hag a varvas e 1777, a voe beziet e Porthenys. Ur monument en enor dezhi zo bet savet eno.

## Notennoù
The Pussycat Dolls

**The Pussycat Dolls** zo ul laz dañserezed ha kanerezed stadunanat savet e Los Angeles (Kalifornia) gant an dañsleurennerez Robin Antin en 1995 evel ul laz *burlesque*. Ennañ e oa Nicole Scherzinger, Carmit Bachar, Ashley Roberts, Jessica Sutta, Melody Thornton ha Kimberly Wyatt. Berzh a reas da gentañ met buan e savas tabut etre ar merc'hed dre ma veze roet re vras lec'h da Nicole Scherzinger. 

Goude e klaskas Robin Antin sevel ul laz all, anvet Girlicious, aet da get ivez. 

## Liammoù diavaez
*Ar Pussycat Dolls o kanañ Sway:
Abati Sant Voris Karnoed

**Abati Sant Voris Karnoed** a oa un abati e koad Sant-Voris e Kloar-Karnoed, nepell diouzh al Laeta. Bremañ ne chom nemet dismantroù anezhañ.

Un abati sistersian e oa, diazezet eno etre 1170 ha 1177. Douaroù a voe roet gant dug Breizh, Konan IV, da venec’h abati Langoned, dezho d’en em staliañ eno.

Moris e oa anv an abad kentañ, ha roet e voe e anv d’an abati war-lerc'h e varv e 1191.

E-pad c’hwec’h kantved e voe menec'h sistersian o lakaat an domani da vevañ. Dilezet e voe an abati a-raok an Dispac'h gall ha diskaret e voe lod eus ar savadurioù da vare ar Spont Bras. Gwerzhet e voent evel mad broadel goude, hag adimplijet e voe ar mein evit savadurioù all dre ar vro. Ul lodenn a voe miret avat hag a zeuas da vezañ un doare kastell evit aotrouien eus ar c’hornad. Damzistrujet e voe gant un tan-gwall e miz Ebrel 1945 ha peurziskaret e voe gant ar perc’henn e 1953, war-bouez sal ar chabistr. 

Lakaet e voe an dismantroù war roll Monumantoù istorel Bro-C'hall, da gentañ e 1956 ha da eil e 1995.

E 1991 e voe gwerzhet an dismantroù hag ar c’hoadoù tro-dro dezho da Virva an Arvor.

Gweladenniñ a c’haller an domani bremañ, nemet e-pad ar goañv.

## Levrlennadur
* Henri Guiriec, *La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé*, e ti an aozer, bloaziad ebet, , pajenn 41.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel 
* ''infobretagne.com''
Darlington (disheñvelout)

**Darlington** a c'hall bezañ:

## Anvioù-lec'h
###### 
*Darlington, ur gêr e reter Bro-Saoz, anv orin ar re all
*Darlington (borough), un aotrouniezh unvan en-dro d'ar gêr-se.

*En Aostralia :
**Darlington (Sukembre-Nevez) 
**Darlington (Aostralia ar C'hornôg)

#### 
**Darlington (Ontario)
**Port Darlington (Ontario)

#### 
**Darlington (South Carolina)
**Darlington (Indiana)
**Darlington (Maryland)
**Darlington (Missouri)
**Darlington (Pennsylvania)
**Darlington (Wisconsin)
**Darlington County e South Carolina

## Anvioù tud
* Alex Darlington (1988-),melldroader kembreat
* Sidney Darlington (1906-1997) tredaner amerikan
Georges Mathieu

**Georges Victor Mathieu** (27 a viz Genver 1921 e Boulogne-sur-Mer - 10 a viz Mezheven 2012 e Boulogne-Billancourt) a oa ul livour gall difetis.
Lezenn Titius-Bode

**Lezenn Bode**, anavezet ivez evel **lezenn Titius-Bode**, zo ul lezenn diwar-benn an hed etre ar planedennoù eus Koskoriad an Heol hag an Heol.

Kavet eo bet al lezenn-se gant arsteredoniour alaman Johann Daniel Titius (1729-1796) e 1766 hag embannet gant e genseurt Johann Bode (1747-1826) e 1772. Skinoù kelc'htro ar planedennoù a oa bet jedet dija gant ar matematikour skosat David Gregorie (1659-1708) e penn-kentañ an .

## Eztaol niverek
*Kemeromp an heuliad : 0, 3, 6, 12, 24... ; pep niver zo an doubl eus an hini diaraok (nemet evit 0 ha 3).
*Ouzhpennomp bremañ 4 da bep niver, evel-se e kavomp 4, 7, 10, 16, 28...
*Ha rannomp anezhe dre dek. A-benn ar fin e kavomp 0,4 ; 0,7 ; 1,0 ; 1,6 ; 2,8...
An niveroù-se a genglot gant an hed etre ur blanedenn eus Koskoriad an Heol hag an Heol.

En ur mod-all :
*Hanter-ahel bras Merc'her : 0,4 ua
*Hanter-ahel bras Gwener : 0,7 ua
*Hanter-ahel bras an Douar : 1,0 ua
*Hanter ahel bras Meurzh : 1,6 ua
War-hed 2,8 ua diouzh an Heol emañ Keres.

Hag all. An heuliad niverel-se a zo roet gant ar formulenn : r = 0,4 + 0,3\times 2^{n-1}
Bez' ez eus memestra ur gudenn gant ar formulenn-se : evit kavout hanter-ahel bras Merc'her ec'h eo ret da n bezañ par da -\infty.

## Ali kumuniezh ar skiantourien
Al lezenn-se zo degemeret fall a-walc'h gant kumuniezh ar skiantourien dre ma'z eo ul liamm kantouezel etre skinoù kelc'h-tro ar planedennoù eus koskor an Heol.

Ouzhpenn da se, n'eus ket tu da gavout hanter-ahel bras ar blanedenn Neizhan gant ar formulenn. n par da 8. Met gant n par da 8 e kaver 38,8 ua padal ez eo hanter-ahel Neizhan par da 30 ua.

Hep displegadenn deorikel ne c'hellomp ket kaout un ali resis diwar-benn al lezenn-se pe unan all hag he defe ar memes roll.
Marcey-les-Grèves

**Marcey-les-Grèves** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez Norzh beg ar Sée e foñs Bae Menez-Mikael emañ ar gumun. Ar stêr a ra ar vevenn etre Marcey hag Avranches.
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Avranches hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 25 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,34% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### Kemm anv
* E 1937 e voe ouzhpennet *les-Grèves* ouzh anv Marcey.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den eus ar gumun, daou vilour e miz Mae 1940.
* Emgann Normandi, Even 1944: lazhet e voe seizh den nann-soudard eus ar gumun e miz Even 1944; unan anezhe a voe lazhet d'an 8 gant tennoù kanol; unan all, bet ganet er Fouilh, a varvas d'an 13.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant-[[Padern Avranches|Pair]]*, gant un delwenn rummet eus ar Werc'hez Vari hag ar Mabig Jezuz eus ar . 
FranceNormandieMarceyLesGrevesEglise.jpg|An iliz katolik
* Monumant ar re varv e Leurgêr ar Maerdi, luc'hskeudenn ha kartenn-bost.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh
### Maered

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

## Notennoù
Signum

Ar **signum linguæ** (pe *signum* dre verrdro) zo bet ur benveg kelenn implijet da rediañ studierien da gomz yezh ar c'helenn e-maez ar c'hlas. Peurvuiañ e veze un tamm paper ruilhet ma ranke ar studierien, bet tapet o komz o yezh, skrivañ o anvioù. Goude e rankent tapout ur c'hamarad da reiñ ar baperenn-se dezhañ. An hini a veze ar signum gantañ e fin an ehan-skol, pe e fin an deiz (pe ar miz) a veze kastizet, gant taolioù pe gant un dell-gastiz. 

## Evit al latin
Er  e voe kroget d'implij ar signum en Izelvroioù er skolioù latin evit boazañ ar vugale da ober gant al latin. E reolennoù ar skolioù e veze skrivet e ranked ober gant al latin hep distag, er c'hoariadegoù zoken. Betek en  e chomas an traoù evel-se. 

## Evit ar galleg
Adalek amzer ar Renad Kozh e voe klasket lakaat ar galleg da yezh voutin etre an dud er broioù flamank. E hanternoz Bro-C'hall e voe berzet kelenn an izelvroeg en 1853, ha gant lezenn 1866 savet gant ministr gall an deskadurezh, Victor Duruy, ne veze ket implijet an izelvroeg ken nemet er c'hentelioù katekiz. E deroù an  e veze implijet ar signum c'hoazh er skolioù gall. 

E Flandrez Belgia e veze graet ivez gant ar signum goude ma oa bet embannet gant astad Belgia e oa bet lakaet ar galleg da yezh ofisiel. E 1883 e oa bet votet lezennoù nevez diwar-benn ar yezhoù en deskadurezh, hag e 1885 e voe echuet ober gant ar signum er skolioù-stad war urzh ar ministr Joseph Thonissen. En un toullad skolioù katolik avat e voe implijet betek ar Brezel-bed kentañ. D'an Emsav Flamank e oa arouezius ar signum rak e veze implijet dreist-holl evit kastizañ ar vugale a gomze flandrezeg er skolioù. Koulskoude e veze graet gant ar signum en Belgia romanek ivez, ma veze rediet ar studierien d'ober gant ar galleg ha da zilezel o rannyezhoù romanek (walloneg, pikardeg).

## Pennadoù kar
*simbol
*Welsh Not
*Vergonha
Parame

**Parame** a oa ur gumun dizalc'h, a-stok ouzh kêr Sant-Maloù, er reter dezhi, a-raok bezañ staget outi e 1967 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=32365|Cassini-EHESS, war un dro gant Sant-Servan.

## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* 197 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,45% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 68 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: eizh milour a varvas.
* Brezel Aljeria: eizh soudard a varvas.

## Brezhoneg
* 5,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv.

## Tud vrudet
### Tud bet ganet eno
* Louis de Torquat de la Coulerie (1873-1944), jeneral en tirlu gall, bet fuzuilhet e miz Gouhere 1944 gant an Alamaned e Kerfani e Molan.
### Tud bet marvet eno
*1915 : Loeiz Kerzilin, barzh.
*1975 : Pêr ar Rouz, yezhour.
## Pennadoù kar
* Sant-Maloù,
* Sant-Servan.
## Notennoù ha daveoù
Gwer

Ar **gwer** zo un danvez kalet ha bresk, treuzwelus pe get, oberiet gant mab-den. Graet e vez gant traezh tommet betek dont da vezañ liñvel. Neuze e vez roet ur stumm d'an danvez liñvel ha lezet e vez da yenaat. Gallout a ra ar gwer bezañ treuzwelus ha disliv, ha gallout a ra ivez bezañ livet.

Gant gwer e reer endalc'herioù, evel gwerennoù pe boutailhoù, plakennoù da lakaat e prenestroù ar savadurioù ha traoù all c'hoazh (lunedoù...).


Skeudenn:Milk glass.jpg|Ur werennad laezh
Skeudenn:Bouteille.jpg|Ur voutailh e gwer.
Skeudenn:Glass-Ball.jpg|Ur voul e gwer, graet gant ur gweraer eus Briad.
Skeudenn:Gordijnen aan venster.JPG|Gwerennoù ur prenestr.
Skeudenn:Chartres2006 046.jpg|Gwer-livet en un iliz.
Skeudenn:RHSGlasshouse.JPG|Un ti-gwer e Bro-Saoz.
Darlington (borough)

D'ar 1añ a viz Ebrel 1997 e teuas **Darlington** (*Borough of Darlington*) d'en em zisrannañ evel Aotrouniezh unvan diouzh kontelezh velestradurel Durham, daoust dezhi chom en he c'hontelezh lidel. Darlington eo kreizenn ar *borough*-mañ.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Aotrouniezh unvan Darlington
Ribeira Grande

**Ribeira Grande** (« gwazh vras ») zo un anv-lec'h portugalek hag a gacer e meur a vro.

#### 
* **Ribeira Grande**, anv kozh kêr Cidade Velha ;
* **[[Ribeira Grande (Cap-Vert)|Ribeira Grande]]**, kêr ha *[[município|concelho]]* e Enez Santo Antão ;
* **[[Ribeira Grande de Santiago]]**, *concelho* (kumun) en Enez Santiago.

#### 
* **[[Ribeira Grande (Açores)|Ribeira Grande]]**, kêr ha kumun en Enez São Miguel , en Asorez.
Ribeira

**Ribeira** zo un anv-lec'h portugalek ha galizek hag a gaver e meur a vro.

## 
* Ribeira (São Paulo) — kêr e stad São Paulo
* Ribeira (Natal) — karter e kêr Natal 
* Ribeira (karter e Rio de Janeiro) — karter e kumun Rio de Janeiro
* Ribeira (Salvador) — karter e Salvador
* Ribeira (Santa Rita) — e Santa Rita, e Paraíba
* Rio Ribeira — rio no estado de São Paulo
* Rio da Ribeira — kanol d'ar stêr Paraíba, e stad Paraíba

## 
* Ribeira (Galiza) — kumun e proviñs A Coruña

## 
### Parrezioù
* Ribeira (Ponte de Lima)
* Ribeira (Terras de Bouro)

### Kêriadennoù
* Ribeira (Campo de Besteiros) — e Tondela
* Ribeira (São Pedro de Alva) — e Penacova

### Lec'hioù all
* Ribeira (Porto) — tachenn istorel e Porto, war lez ar stêr Douro
* Praça da Ribeira (Porto)
* Ribeira de Lisboa — karter kozh e Lisboa, distrujet gant kren-douar 1755

## Pennadoù kar
*Ribeira Grande
*Ribeiro
Horolaj

Un **horolaj** zo ur benveg da vuzuliañ an amzer ha da ziskouez an eur. Gant an darn vrasañ eus an horolajoù e vez diskouezet an eurioù hag ar munutennoù, gant re all e vez diskouezet an eilennoù ivez ha gant lod a-wechoù e vez merket an deiziad. 

Er  e voe ijinet an horolajoù modern. A-raok e oa bet implijet doareoù all da vuzuliañ an amzer : an horolaj-heol, ma weler an eur diskouezet gant skeud ur vazhig taolet ouzh ur maen ront, a veze implijet kalz en Henamzer. An eurieroù-dour a oa un doare implijet kalz ivez gwechall : ganto e veze muzuliet an amzer lakaet gant ur c’hementad dour da dremen e-barzh pe e-maez ul lestr. Er Grennamzer e veze graet e broioù Europa gant horolajoù dre achaperezh, un dra bet ijinet e Sina : gant an horolaj e veze kontet brañselladennoù ur momeder. Nerzh luskell ar momeder a lakae ar mekanik da dreiñ hag evel-se e veze muzuliet an amzer o tremens, diskouezet gant bizied ouzh un dremm peurliesañ. Ret e veze sevel ar pouezioù ingal avat, evit ma talc’hfe an horolaj da vont en-dro. 

Er  e voe ijinet an horolajoù modern, gant ur winterell enno. Gant ar stignad-se ne oa ket ezhomm da gaout ur momeder ken. Gant nerzh luskell ar winterell e veze lakaet ar mekanik da dreiñ ha muzuliet an amzer o tremen. Diwar ar mare-se e c’halle an horolajoù bezañ bras pe vihan. Adalek neuze ivez e voe eurieroù munut, anvet montroù, gant an dud. 

Betek ar bloavezhioù 1970 e oa horolajoù mekanikel evel-se eus an darn vrasañ eus an horolajoù. Abaoe e reer muioc'h-mui gant horolajoù elektronek a c’hall bezañ bihanoc’h ha marc’hadmatoc’h ivez. Enno ez eus ur strinkenn kouarz a froum ingal ha dibaouez pa vez karget gant tredan. Kontet e vez ar froumadennoù-se hag evel-se e c’haller muzuliañ an amzer a dremen.

Gant horolajoù modern e vez muzuliet froumadennoù atomoù, da skouer atomoù keziom.

## Gwelet ivez
* Horolaj-dorn
* Horolaj-dour
* Horolaj-heol
* Eurier-traezh
* Dihuner
* Montr


Restr:Concarneau horloge ville close-2007-09-29.jpg|Horolaj ouzh mogerioù ar gêr gloz e Konk-Kernev.
Restr:Machynlleth Clock Tower.jpg|Horolaj e Machynlleth.
Restr:Big Ben Closeup.jpg|*Big Ben*, horolaj tour Palez Westminster.
Restr:Cathedral of our Lady 7 (Piotr Kuczynski).jpg|Horolaj iliz-veur Antwerpen.
Restr:Zytglogge 01.jpg|*Zytglogge* (tour an horolaj) e Bern.
Restr:Eisenuhr USK.jpg|Horolaj kozh e Gewerbemuseum, e Winterthur.
Restr:24 hour analog clock rua 24 horas curitiba brasil.jpg|Horolaj 24 eur, e ti-gar Curitiba, e Brazil
File:Salle des horloges Saint-Nicolas- Musée de l'horlogerie de Saint-Nicolas d'Aliermont.JPG|Dastumad horolajoù e mirdi Saint-Nicolas-d’Aliermont, e Seine-Maritime
File:Kuckucksuhr.JPG|Un horolaj “koukoug”, eus ar Schwarzwald, en Alamagn
File:Radiocontrolledclock.jpg|Un horolaj niverel


## Liammoù diavaez

* Pennad “clock” en Encyclopaedia Britannica (saozneg)
* Uhrenseiten (alamaneg)
* Les horloges, e lec’hienn Eduscol (galleg)
Ar peskig ruz

***Ar peskig ruz*** zo titl un danevell verr gant Vefa de Bellaing hag a oa bet embannet e-barzh niverenn 178 ar gelaouenn *[[Al Liamm]]* (Gwengolo - Here 1976).

Kempennet ha kemmet an titl anezhi en *[[Ar peskig aour]]* e oa bet adembannet e 2006 gant *Al Liamm* e-barzh an dastumad *[[Danevelloù Divyezhek]]*.

## An danevell
Emañ Mari Lagadeg oc'h ober war-dro ar ranndi tra m'emañ he gwaz, Herve Lagadeg (kontour diouzh e vicher), o tistreiñ d'ar gêr war droad. Bet eo Mikaelig, o faotr bihan, o vale war ar maez gant e vaeronez. Sioul eo ar sal ha ne fiñv ket ar peskig aour en e lestrig gwer. Ha paotr al lizheroù da zont da reiñ dezhi ul lizher m'eo skrivet ennañ e teuio unan bennak, Fañch Alaouret e anv, da glask o zouellañ. Hag int o-daou izili eus an aozadur kuzh, ar Spern Gwenn...
Burgos

**Burgos** zo ur gêr e hanternoz Spagn, e kumuniezh Castilla y León. Kêr-benn proviñs Burgos eo, ha hini Rouantelezh Kastilha e oa gwechall.

Da  a dud e save ar boblañs enni e 2021.

Emañ Burgos war unan eus Hentoù Sant Jakez da vont da Santiago de Compostela.

Brudet eo an iliz-veur savet er c'hiz c'hotek, ken m'eo bet lakaet war roll Glad bedel UNESCO abaoe 1984. Savadurioù heverk all zo e Burgos : abatioù *Santa María la Real de Las Huelgas* ha *Cartuja de Miraflores*, kenkoulz hag ilizoù ha palezioù all eus ar Grennamzer.

## Gevelliñ

## Tud
### Tud marvet eno
* Manuel Altolaguirre (1905-1959), skrivagner.

## Liammoù diavaez

*Ti-kêr Burgos

## Notennoù
Annas

**Annas** [pe *Ananus* pe *Ananias*], pe **Anân ben Seth** (*Hanan* en hebreeg, Anne pe *Hanne* en galleg) mab da Seth (23/22 BC&ndash;marvet marteze war-dro ar bloaz 40), a oa beleg meur Templ Jeruzalem e deroù ar Iañ kantved. 

Anvet e oa bet gant ar c'hannad Roman Quirinius da Veleg meur er proviñs roman nevez anvet Iudaea er bloaz 6; tre goude ma oa bet torret e-maez a garg gant ar Romaned Archelaus, Ethnarch Judaea, ha dre-se lakaet Judaea war-eeun dindan ar veli Roman. E karg e voe eus ar bloaz 6 betek ar bloaz 15. 
Torret e voe eus e garg gant prefed Judaea, Valerius Gratus, pa erruas an impalaer Tiberius er galloud

## Notennoù
Durença

An **Durença** (pe *[[Durance]]* e galleg) a zo ur stêr en Okitania hag a eien en Alpoù, e Menez Chenalhet, hag a dreuz Provañs war-hed 323,8 km a-raok kemberiñ gant ar Ron war e lez kleiz.

## Gerdarzh
Ur ger a orin keltiek e vefe Durença, kar d'ar ger brezhonek dour.
Anavezet eo ar stummoù *Druentia* (er Iañ kantved), * Drouentios potamos* (en gresianeg), Durantia (e 854 ha 1271) pe Durentia (e 1127). 

Ar stummoù klasel zo deuet eus *Dūrantia, diazezet war an douranv *dur-* pe *dru-* a gaver en anv meur a stêr en Alpoù ar c'hornôg (ar stêrioù Dora Báltea ha Dora Riparia, en Italia, Dranse e Savoia (en Haute-Savoie), ha Drac, Drôme, Durensola, gant un dibenn-ger *-antia*. An holl stêrioù-se a zo froudoù anezho, hag emañ o mammennoù en uheldirioù.

Ouzh an anv -se e c'haller tostaat ivez an anv Dordogne, hag ivez Duero e Spagn.

## Kêrioù
Tremen a ra an Durença dre:
* Briançon
* Ambrun
* Sisteron
* Castèu-Arnòs e Sant Auban
* Lei Meas
* Manòsca
* Pertús
* Cavalhon
* Castèurainard
* Avinhon el lec'h ma kember gant ar Ron.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
Durance

**Durance** a zo :
* ur stêr eus Provañs, en Okitania, adstêr d'ar Ron, Durença en okitaneg, dezhi un anv a orin keltiek, 
** anv kar d'ar ger dour ha d'ar stêranvioù all Dora (e Piemonte), Dordogne (ha Mont-Dore), ha Douro/Duero, Dyfrdwy (e Kembre)... ha Douvres...
* anv gallek Durança, ur gumun eus Lot-et-Garonne
* (13031) Durance, un asteroidenn
* Erica Durance, un aktourez eus Kanada.
K2

**K2** eo an eil uhelañ menez eus ar bed war-lerc'h an Everest ha tapout a ra 8 611 m. Emañ e torosad Karakoram war an harzoù etre Republik Pobl Sina ha Kachmir (al lodenn melestret gant Pakistan). Evel ma oa en un tolead digenvez n'en doa ar menez anv pobl ebet. Anvet e oa bet K2 evit "Karakoram 2" pa oa unan eus an div uhelenn bennañ. Bremañ e vez graet ivez gant **Ketu** pe **Kechu** e balteg, yezh ar vro. Kement-mañ n'eo nemet an anv K2 e saozneg, distaget hervez mod ar vro. Sinaiz a ra bremañ gant **Chhogori** pe **Qogir** a zeu diwar ar balteg ivez, hag a dalvez kement ha "menez bras". Ur menez diaes da grapat eo ar K2, diaesoc'h eget an Everest, ha hervez ar stadegoù, evit pep pevar alpaer a dap mont betek ar beg anezhañ e varv unan. Den n'en deus gallet krapat betek ar penn e-pad ar goañv.
Anne Pedersdotter

**Anne Pedersdotter** (marvet d'ar 7 a viz Ebrel 1590) a oa ur vaouez eus Norge a voe tamallet dezhi bout sorserez hag a voe devet e Bergen. Dre ma'z eus kalzik a zielloù diwar-benn he frosez ez eo, war un dro gant Lisbeth Nypan, an damalladez brudetañ eus ar vro er . 

## He buhez
Anne Pedersdottera oa ganet e kêr Trondheim, ha merc'h un ofisial e oa, ha c'hoar da ofisial kêr Trondheim, Sören Pedersson. En 1552, e timezas da Absalon Pedersson Beyer, beleg luterian ha kelenner doueoniezh e Bergen ma'z eont da chom.

En 1575 e voe tamallet da Anne bezañ lazhet eontr he fried, an eskob Gjeble Pedersson, dre sorserezh, evit gallout lakaat he fried da vont da eskob met didamallet e voe a drugarez da zarempredoù he fried hag a zeuas a-benn da gaout ur pardon digant Roue Danmark. Bloaz goude e varvas he fried. Intañvez pinvidik e oa, disamm a dailhoù a-berzh ar roue, met bepred e veze sellet outi evel ouzh ur sorserez. Digenvez e veve, mont a rae e droug ouzh an dud, tabutal gante, ha gwashaat a rae he brud a-hed ar bloavezhioù. 

E miz Meurzh 1590 e voe tamallet adarre. Nac'h a reas mont d'ar prosez, ha kerc'het e voe dre heg. Eno e voe tamallet dezhi bezañ drouklazhet c'hwec'h den goude o lakaat da gleñvel dre sorserezh; mignoned hag amezeien e oa an testoù, hag he matezh Elina a lavaras e oa bet implijet evel kazeg d'he c'has d'ur Sabad sorserezed, ma oa bet divizet gant ar sorserezed deviñ kêr. Tud all a lavaras o doa he gwelet gant diaoulien.

E-pad ar prosez e tiskouezas Anne kaout "youl, spisweled, ampartiz". Pa voe tamallet dezhi bezañ lazhet ur bugel ec'h eilgerias : " Kalz a vugale a varv er gêr-mañ, n'em eus ket o lazhet holl". Daoust da alioù kontrol beleien zo eus Bergen e voe kondaonet d'ar marv. En Norge e veze devet ar sorserezed en o bev, ha sed a c'hoarvezas dezhi.

## Lennegezh
**Anne Pedersdotter*, zo ur reuzc'hoari norgeek gant Hans Wiers-Jenssen e 1909. 
*Diwar ar pezh e voe savet 
**ar c'hoarigan italianek *[[La fiamma]]* e 1934 gant Ottorino Respighi 
**ar film *[[Day of Wrath]]* e 1943, renet gant ar filmaozer danat Carl Theodor Dreyer. 
*Ur c'hoarigan all zo bet savet diwar-benn *Anne Pedersdotter*, gant Edvard Fliflet Bræin, al libretto a zo diwar zorn Hans Kristiansen. 
*En 1977 e voe embannet ar romant norgeek *Skjærsild* gant Vera Henriksen.

## Monumantoù
Saint-Martin-des-Champs (Manche)

**Saint-Martin-des-Champs** a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Avranches hag e Bann Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 23 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,77% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe daou anezhe e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: unan e Charleroi, soudard  er 25vet Rujumant Troadegiezh e oa hag unan e Falisolle, korporal er 136vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Lazhet e voe ur milour eus ar gumun e Courbetaux (departamant Marne, Bro-C'hall) d'an 13 a viz Even 1940.
##### [[Emgann Normandi]], [[1944]]
* Eizh den nann-soudard a varvas e Saint-Martin abalamour d'ar brezel, pevar anezhe a voe lazhet d'ar 6 a viz Even gant ur vombezadeg, ar re all a voe lazhet d'an 31 a viz Gouere gant tennoù kanol.
* Degemeret e voe 900 repuad deuet eus Avranches goude bombezadeg ar Re Gevredet d'ar 7 a viz Even.
### kantved
* Bodet eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2019 gant Avranches.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Martin-des-Champs, Manche.JPG|Diavaez an iliz katolik.
Église Saint-Martin de Saint-Martin-des-Champs, Manche - Nef (2).JPG|Nev an iliz.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, . 
* Kastell "Baffé".
* Kastell "Le Quesnoy".
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Gwerenn-livet ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Pennad kar
* Avranches.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Frehel (disheñvelout)

**Frehel** a c'hall bezañ meur a dra:
*Frehel, anv a-vremañ ur gumun hag a oa **Pleherel** betek 1992
*Kab Frehel, ur c'hab e kumun Plevenon;
*Fréhel, anv arzourez Marguerite Boulc'h (1891-1951)
* *Fréhel*, un albom eus ar soner breizhat Myrdhin.
Saint-Martin-des-Champs

**Saint-Martin-des-Champs** zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
###### 
* *Saint-Martin-des-Champs*, anv gallek Sant-Martin-war-ar-Maez

###### 
* Saint-Martin-des-Champs, e Cher
* Saint-Martin-des-Champs, e Manche
* Saint-Martin-des-Champs, kumun gwechall e Manche, hiziv e Champs-de-Losque
* Saint-Martin-des-Champs, e Seine-et-Marne
* Saint-Martin-des-Champs, kumun gwechall e Seine-et-Marne, hiziv e Voulton
* Saint-Martin-des-Champs, kumun gwechall e Saône-et-Loire, hiziv e Saint-Jean-des-Vignes
* Saint-Martin-des-Champs, en Yvelines
* Saint-Martin-des-Champs, en Yonne
* Saint-Martin-des-Champs, iliz ha parrez e Pariz. 

###### 
* St Martin-in-the-Fields

## Pennadoù kar
* San Martín
* Sant-Martin
* Sant-Varzhin
Leonardo Favio

**Leonardo Favio** a oa anv-micher *Fouad Jorge Jury*, ganet e 1938 e Luján de Cuyo, e proviñs Mendoza, en Arc'hantina, ha marvet e 2012 (da 74 vloaz) e Buenos Aires) a oa ur sonaozour ha kaner, aktour ha filmaozer arc'hantinat, a orin sirian. 
 
## E bladennoù
*1968 Fuíste mía un verano
*1969 Leonardo Favio
*1970 En España
*1971 Vamos A Puerto Rico
*1973 Favio 1973
*1973 Hola Che
*1974 Era..cómo podría explicar
*1977 Este Es Leonardo Favio
*1977 Nuestro Leonardo Favio
*1978 Hablemos De Amor
*1978 En Concierto En Ecuador
*1983 Aquí está Leonardo Favio
*1985 Yo Soy
*1987 Amar o morir 
*1988 Más Que Un Loco
*1990 Te Dejare
*1993 Fuerza y Sentimiento
*1997 En Viña del Mar
*1997 Me miró
*2000 De amor nadie muere
*2001 Romantico A Morir
*2006 Un Estilo
*2008 Voces Del Amor (Solo para Chile y Argentina)
*2011 30 Grandes Exitos (2 Cds)
*2011 Leonardo Favio Hits Collection (Volumen 1 y 2)

## E filmoù
### Evel aktour
* *[[Tobi y el libro mágico]]* (2000) 
* *[[Gatica, el mono]]* (1993) 
* *[[Fuiste mía un verano]]* (1969) 
* *[[El dependiente (película de 1969)|El dependiente]]* (1969) 
* *[[Martín Fierro (película)|Martín Fierro]]* (1968) 
* *[[El ojo que espía]]* (1966) 
* *[[Crónica de un niño solo]]* (1964) 
* *[[El octavo infierno, cárcel de mujeres]]* (1964) 
* *[[Paula cautiva]]* (1963) 
* *[[La terraza]]* (1963) 
* *[[La mano en la trampa]]* (1961) 
* *[[Fin de fiesta]]* (1960) 
* *[[En la ardiente oscuridad]]* (1959) 
* *[[El ángel de España]]* (1958) 
* *[[El secuestrador]]* (1958) 
* *[[El jefe (película)|El jefe]]* (1958)

### Evel rener
* Aniceto (2008)
* Perón, sinfonía del sentimiento (1999) 
* Gatica, el Mono (1993) 
* Soñar, soñar (1976) 
* Nazareno Cruz y el lobo (1975) 
* Juan Moreira (1973) 
* El dependiente (1969) 
* Éste es el romance del Aniceto y la Francisca, de cómo quedó trunco, comenzó la tristeza y unas pocas cosas más... (1966) 
* Crónica de un niño solo (1964) 
* El amigo (1960) 
* El señor Fernández (1958; diechu)
Plomb

**Plomb** zo un anv-lec'h gallek.

*Plomb (Manche), kumun c'hall en departamant Manche, e Normandi
*Plomb du Cantal, ur menez gall, en Aovergn.

## Pennad kar
*Plombières
Saint-Loup

**Saint-Loup** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh
Diwar an anv gallek Loup, anv meur a sant. 

## Lec'hioù
* Saint-Loup, en Allier (departamant)
* Saint-Loup, e Charente-Maritime
* Saint-Loup, e Creuse (departamant)
* Saint-Loup, e Jura (departamant)
* Saint-Loup, e Loir-et-Cher
* Saint-Loup,e Manche
* Saint-Loup, e Marne (departamant)
* Saint-Loup, e Nièvre (departamant)
* Saint-Loup, e Rhône (departamant)
* Saint-Loup, e Tarn-et-Garonne
* Saint-Loup-Cammas, e Haute-Garonne
* Saint-Loup-de-Buffigny, e Aube (departamant)

* Saint-Loup-de-Gonois, e Loiret (departamant)
* Saint-Loup-de-Fribois e Calvados e Normandi 
* Saint-Loup-de-Naud, e Seine-et-Marne
* Saint-Loup-des-Chaumes, e Cher (departamant)
* Saint-Loup-des-Vignes, e Loiret (departamant)
* Saint-Loup-de-Varennes, e Saône-et-Loire
* Saint-Loup-d'Ordon, en Yonne (departamant)
* Saint-Loup-du-Dorat, e Mayenne (departamant)
* Saint-Loup-du-Gast, e Mayenne (departamant)
* Saint-Loup-en-Champagne, en Ardennes (departamant)
* Saint-Loup-en-Comminges, e Haute-Garonne
* Saint-Loup-Géanges, e Saône-et-Loire
* Saint-Loup-Hors, e Calvados 
* Saint-Loup-Lamairé, e Deux-Sèvres
* Saint-Loup-Nantouard, e Haute-Saône
* Saint-Loup-sur-Aujon, e Haute-Marne
* Saint-Loup-sur-Semouse, e Haute-Saône
* Saint-Loup-Terrier, en Ardennes (departamant)

#### Kumunioù gwechall
* Saint-Loup, en Aveyron, hiriv e Causse-et-Diège
* Saint-Loup, en Eure-et-Loir, hiriv e La Bourdinière-Saint-Loup
* Saint-Loup, e Lot-et-Garonne, hiriv e Montagnac-sur-Auvignon

## Menezioù
* ar pic Saint-Loup en Hérault.
* ar mont Saint-Loup menez-tan gwechall en Agde en Hérault.

## Tud
* Saint-Loup (skrivagner) eo anv-pluenn ar skrivagner gallek Marc Augier (1909-1990).
* Robert de Saint-Loup er romant gallek À la recherche du temps perdu, gant Marcel Proust.

## Gwin
* *Pic-saint-loup*, gwin gall, AOC.

## Festoù
* Gouelioù Sant Loup e Gwengamp, e Breizh.
* Foarioù ar **Saint-Loup** e Lemojez, e Bro-C'hall .

## Pennad kar
* Sant Loup , anv meur a sant.
Ponts (Manche)

**Ponts** zo ur gumun e departamant Manche e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* Ar stêr Sée a ra ar vevenn etre Ponts ha Saint-Senier-sous-Avranches.
## Istor
### 
* Konestabl Richemont a zeuas da Ponts ha lakaat a reas sezis war Avranches.
### 
* Tost distrujet razh e voe ar vourc'h gant un tangwall.
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Avranches hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
* 1840: savet e voe skol ar baotred.
* 1872: dourbeuz. 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 34 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 8,46% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri soudard eus ar gumun e Belgia e miz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, d'an 22, unan eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh e Falisolle hag unan eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh e Charleroi  ha, d'an 23, unan eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh en Oret; lazhet e voe ur soudard eus an 79vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel e Boezinge e Flandrez Belgia d’an 22 a viz Ebrel 1915.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp milour eus ar gumun e 1940.
* Drouklazhet e voe ur rezistant komunour eus ar gumun gant an nazied e kamp Auschwitz II Birkenau e 1942.
* Emgann Normandi, Eost 1944: daou zen nann-soudard a varvas e Ponts abalamour d'ar brezel, lazhet e voent gant ur vombezadeg, gwallaozet e voe an ti-skol.
* Ur paotrig a varvas abalamour d'ar brezel e miz Genver 1945.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Étienne de Ponts. Vue sud-ouest.jpg|An iliz katolik.
Monument aux morts de Ponts.jpg|Ar monumant.

* Melin Cavigny.
* E Ponts-sous-Avranches, ur c'harter eus Avranches, emañ iliz katolik *Sant Stevan*, iliz parrez Ponts, bet savet er , ur stern-aoter ( kantved), kadorioù-chantele ( kantved) ha maenbadez ( kantved) rummet enni. 
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn.
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Amélie von Leuchtenberg

**Amélie von Leuchtenberg** (1812 e Milano; e 1873 en Lisboa), pe *Amélie Auguste Eugénie Napoléone*, pe *Amelia* pe *Amalia* e portugaleg, a oa rouanez Portugal ha war un dro impalaerez Brasil, dre he dimeziñ da Pedro IV Portugal. Priñsez eus an Tiegezh Beauharnais, hag eil pried ar roue Pedro, deuet da vout Pedro Iañ Brazil.

## He buhez
Ganet e oa e Milano, e rouantelezh Italia da neuze, er bloaz 1812. 
Merc'h e oa d'ar priñs Eugène de Beauharnais (1781-1824), besroue Italia ha dug Leuchtenberg diwezhatoc'h, ha d'e bried Auguste von Bayern (1788-1851). A-berzh he zad e oa merc'h-vihan d'an impalaerez Joséphine de Beauharnais (1763-1814) ha d'he c'hentañ pried, ar beskont Alexandre de Beauharnais (1760-1794). A-berzh he mamm e oa merc'h-vihan da Masimilian Iañ Jozeb (1756-1825), roue Bavaria, ha da Wilhelmine von Hessen-Darmstadt (1765-1796).

Pa gouezhas an Impalaeriezh c'hall kentañ ez eas an tiegezh da glask repu davet Roue Bavaria, Masimilian Iañ, he zad-kozh

E miz Du 1817 e voe roet an titloù a zug Leuchtenberg hag a briñs Eichstätt d'he zad gant ar roue.

E miz Eost 1829, da 17 vloaz, e voe dimezet Amélie dre hanterouriezh da impalaer Brazil, Pedro Iañ Brazil, a oa intañv, e München. Daou viz goude e voe lidet an eured e Rio de Janeiro , ha setu Amélie impalaerez Brazil.

Daou vloaz goude, e 1831, e tilezas Pedro e gurunenn impalaer da vont da harpañ e verc'h Maria II da gemer kurunenn Portugal, skrapet gant Miguel Iañ. Diwar neuze ne voent mui nemet duged Bragança.

Mervel a reas Pedro en 1834, ha setu Amélie intañvez da 22 vloaz, gant ur verc'hig.

Lakaat a reas he lezverc'h Maria II da zimeziñ d'he breur Auguste von Leuchtenberg. Mervel a reas an ozhac'h yaouank daou viz goude e eured.

## Dimeziñ

E miz Here 1829 e timezas Amélie e Rio de Janeiro da Pedro Iañ Brazil (1798-1834), 14 koshoc'h egeti. Ur verc'h o doe :
*Maria-Amélia de Bragança (1831-1853), priñsez a Vrazil; prometet e oa bet d'ar priñs Masimilian (1832-1867), a oa da vezañ impalaer Mec'hiko, hogen mervel a reas a-raok. 

## He marv
Mervel a reas e miz Genver 1873 e Lisboa, da 61 bloaz. Abaoe 1982, emañ e-kichen he fried e monumant an Ipiranga, e São Paulo.
Amrum

**Amrum** (*Oomram* e frizeg) zo unan eus Inizi Friz an Hanternoz en Alamagn.

Emañ e Mor an Hanternoz, war aod stad Schleswig-Holstein. War-dro 20 km² eo he gorread hag annezet eo gant 2 400 a dud. Emañ e Kreis Nordfriesland ha teir c'humun zo enni, Nebel, Norddorf ha Wittdün. 

Un drederenn eus an enezidi a gomz ur rannyezh frizek, anvet *Öömrang*, diwar anv an enezenn.
Pancho Villa

**José Doroteo Arango Arámbula** a oa gwir anv **Francisco Villa**, brudetoc'h evel **Pancho Villa**, a oa unan eus pennoù Dispac'h Mec'hiko e deroù an XXvet kantved. Gantañ e voe kaset renad ar prezidant Victoriano Huerta d'an traoñ. Ganet e oa e stad Durango, met n'ouzer ket pe e oa eus Rio Grande pe eus San Juan del Río, d'ar 5 a viz Mezheven 1878, ha drouklazhet e voe en Hidalgo del Parral (Chihuahua) d'an 20 a viz Gouhere 1923. Lesanvet e oa bet ivez "El Centauro del Norte" ("Den-marc'h an Hanternoz"). 

## Dimezioù
N'ouzer ket pet gwech ervat e timezas Villa : 75 hervez istorourien Mec'hiko. Darn eus ar maouezed a lavaras bout gwreg dezhañ goude e varv, ha setu anvioù ar re anavezetañ: 

* Luz Corral
* Juana Torres
* Pilar Escalona
* Asunción B.
* Austreberta Rentería
* María Amalia Baca
* Soledad Seáñez Holguín
* María Anaya

## Levrlennadur
Henrique de Borgonha

**Henrique de Borgonha**, pe **Herri Bougogn**, anavet e Portugal evel *ar C'hont Henrique* (1066 — 1112) a voe kont Portucale adal 1093 betek e varv e seziz Astorga pa oa o vrezeliñ ouzh ar Vored, d'an 12 a viz Mae 1112. 

Mab e oa da Herri Bourgogn, mab pennhêr Robert Iañ, dug Bourgogn, ha breur da Eudes Iañ, dug Bourgogn. Dre ma oa ar mab yaouankañ e oa peuzsur ne welje ket gwall dra eus peadra e dad, se zo kaoz ez eas da vrezeliñ da Spagn hag e kemeras perzh er Reconquista a-enep ar Vored. Mont a reas da-gaout ar roue Alfonso VI León, a oa dimezet d'e voereb a-berzh e dad, Constance de Bourgogne, hag en skoazellas da c'hounit rouantelezh Galiza, a oa dindani Galiza a vremañ hag ivez hanternoz Portugal. D'e drugarekaat e voe roet dezhañ dorn merc'h Alfonso VI, Teresa de León. Dont a reas da vout kont Portugal, ur gontelezh hag a oa stag d'ar poent ouzh rouantelezh León. 

## Dimeziñ ha bugale
Digant Teresa de León (kontez Portugal) en doe bugale: 
* Afonso Henriques (1094-1108)
* Urraca Henriques (war-dro 1095); 
** dimezet da Bermudo Peres de Trava, mab-bihan da Vímara Peres
* Sancha Henriques (war-dro 1095 pe 1097-1163), 
** dimezet da Sancho Nunes de Celanova (1070 - 1130) ha da Fernão Mendes (1095 - 1160) aotrou Bragança 
* Teresa Henriques (ganet war-dro 1098) 
* Henrique (war-dro 1106-1110)
* Afonso Henriques (1109-1185), kentañ roue Portugal
** dimezet da Mafalda de Saboia

## Goude e varv
Pa varvas en 1112, e voe beziet e Spagn. Er XVIvet kantved e voe kaset e relegoù, war un dro gant re e wreg, da iliz-veur Braga.