open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aegotheliformes

**** a zo un urzhiad e rummatadur an evned, krouet da-heul disoc'h un nebeud labourioù skiantel embannet adalek 2003,.

Diouzh Doare 14.2 an *IOC World Bird List* n'eus nemet ur c'herentiad oc'h ober an urzhiad :

## Kerentiadoù
* Aegothelidae - Bonaparte, 1853 (1 genad).

## Notennoù ha daveennoù
La Chapelle-aux-Lys

**La Chapelle-aux-Lys** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Loge-Fougereuse da gentañ hag e Kanton La Châtaigneraie e 1801 pa voe diskaret Kanton Loge-Fougereuse. E Bann La Châtaigneraie e oa. Lakaet e voe kumun  La Chapelle-aux-Lys en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 24 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,05% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

Planétarium de La Chapelle-aux-Lys en fonctionnement.jpg

* Ar planetariom.


* Iliz katolik *Sant Maoris*.
* Chapel *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Plakenn  ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Taolenn ar re varv er maerdi, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Pasty

Ur ***pasty*** zo ur meuz graet diwar toaz poazhet, a orin eus Kernev-Veur ha Devon, e mervent Breizh-Veur, hag a zo en em strewet en inizi Preden.
Fardet e vez dre lakaat gwarnisadur kriz, kig ha legumaj da gustum, war an hanter eus ur gelc'henn doaz plaen, plegañ an toaz dre an hanter da c'hronnañ ar gwarnisadur en un hantergelc'henn ha gwaskañ war an erien gromm da glozañ ar meuz a-raok e boazhañ.

Hiziv ez eo ar seurt boued hengounel a soñjer enni ar muiañ pa vez anv eus Kerne-Veur. Graet e vez alies *oggies* eus ar *pasties* er vro-se. Fardet e vez ar *pasties* gant ur gwarnisadur kig bevin, ognon, patatez ha ruta gant holen ha pebr gwenn, met gwezhall e vezent fardet gant traoù all ivez. *Turmut, 'tates and mate* (eleze "ruta, patatez ha kig") a zeskriv ur gwarnisadur implijet stank gwezhall. *Pasties* zo a veze gwarniset gant pour dreist-holl, hag ar *pasty* gant louzoù fin a oa ennañ beler, perisilh ha chalotez. Gwezhall e veze graet ivez alies gant gwarnisadurioù sukret evel kaotigell, avaloù ha mouar, pruneoz pe kerez. 

N'eo ket sklaer orin ar meuz-se daoust ma'z eus daveoù a-leizh dezhe en dielloù niverus hag en oberennoù a faltazi. Ar *pasty* zo brudet bremañ er bed-holl abalamour da ziaspora ar vengleuzierien hag ar verdeerien eus Kerne-Veur, ha meuzioù damheñvel a c'hall bezañ kavet en Aostralia, Mec'hiko, e Stadoù-Unanet Amerika, Ulster hag e lec'h all.

Ar *Pasties* a denn da veuzioù all e sevenadurioù all, en o zouez ar *[[bridie]]* e Bro-Skos, an *[[empanada]]* er broioù spagnoleger, ar *[[pirog]]* en Europa ar Reter, ar *[[samosa]]* en India, ar *[[curry puff]]* en Azia ar Gevred, hag ar *[[shaobing]]* e Sina.

## Gerdarzh
E-tro ar bloaz 1300 ez eo testeniekaet ar ger *pasty*, eus ar galleg kozh *paste* (*pâte* hiziv, "toaz"), eus al latin poblek *pastata*, eus al latin *pasta*, "toaz".

## Gwelet ivez
*Pastez

## Notennoù
La Châtaigneraie

**La Châtaigneraie** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall .
## Douaroniezh
## Dezougen

Vue_aérienne_du_Viaduc_de_Coquilleau.jpg

* Pont hent-houarn Coquilleau, implijet e veze gant al linenn hent-houarn Breuil-Barret  Velluirre. 
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe da benn Kanton La Châtaigneraie ha da benn Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun La Châtaigneraie en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
* Brezel Vendée: emgannoù a voe e La Châtaigneraie d’an 13 a viz Mae 1793 ha d’an 12 a viz Gouhere 1794 etre ar Re Wenn  hag al lu republikan gall. 
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 68 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,46% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas  nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: lazhet e voe  ur milour eus ar gumun en un ambuskad e Bouira d’an 30 a viz Here 1956 , an deiz ma oa erruet en Aljeria, unan all a varvas d’an 28 a viz Eost 1959, gloazt e oa bet en Akbou.
## Monumantoù ha traoù heverk

Costumes de La Châtaigneraye.jpg

* Maouezi gwisket en doare hengounel.

La Châtaigneraie église.jpg

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*.
* Kastell Le Chatenay, 1870 .
* Kastell Les Cèdres, 1871 .
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud

François-Adolphe_Chambolle.jpg

* François-Adolphe Chambolle, kazetennour ha politikour gall, bet ganet er gumun e 1802.
## Daveoù ha notennoù
Cheffois

**Cheffois**  a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Châtaigneraie hag e  Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Cheffois en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
*  Brezel Vendée : e 1793 e voe ar gumun dindan dalc’h an div gostezenn, ar Re Wenn hag al lu republikan gall hervez ar prantadoù ; distrujet e voe ar vourc’h, ar c’heriadennoù hag an tiez-feurm ; e 1794 e voe devet-rac’h toenn an iliz katolik ; digreskiñ a reas ar boblañs : 1 080 annezad a oa e 1793, 918 e 1800 ha 653 e 1806.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* 68 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,19% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas  daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

Cheffois pierre-qui-vire 06.jpg

* Taol-vaen La Pierre qui Vire.

Cheffois polissoir 02.jpg
Cheffois polissoir 01.jpg

* Lufrouer La Vésinière.

Cheffois - Eglise Saint-Pierre -2.jpg

* Iliz katolik *Sant Pêr*.

Chapelle de Cheffois.jpg

* Chapel *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
* C’hwec’h gwerenn-livet e koun ar re varv eus ar Brezel-bed kentañ en iliz katolik.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Kerrain

**Kerrain** zo un anv-tiegezh eus Treger, a gaver dreist holl e Treger-Uhel.

#### 
*Fañch Kerrain, ganet e 1938, skrivagner brezhonek ha kelenner prederouriezh.
** e verc'h Trefina Kerrain, politikourez.
*Herve Kerrain (1955-1998), emsaver, skolaer, troour brezhonek, kensaver Roudour.
** e vab Tual Kerrain, troour brezhonek.
*Mark Kerrain, kelenner, embanner ha troour brezhonek.
*Michelle Kerrain, skolaerez ha saverez dafar kelenn.

## Distagadur
Gant ar c'hallegerien e vez distaget an anv brezhonek hervez reolennoù ar galleg : "ain"  evel e-barzh  "pain, sain, train" e galleg.

## Notennoù
Aegotheles savesi

****** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.
Dont a ra *savesi* eus anv-tiegezh Théodore Savés (1855–1918), un dastumer standilhoned loened e Kaledonia-Nevez. E miz Ebrel 1880 e tegasas d'e vignon Edgar Leopold Layard un iskis a labous bet paket en un ti en ur gêriadenn neblec'h diouzh ar menez Koghi. 

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad e Kaledonia-Nevez.

## Liammoù diavaez
*  '''' el lec'hienn BirdLife International.
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Skol an Emsav (kelaouenn)

***Skol an Emsav*** a oa ur gelaouenn vrezhonek graet e Roazhon hag e Kemper er bloavezhioù 1970.

Bernez Rouz a rae war he zro d'ur poent.

## Niverennoù
* 1973, niv. 6 : *Diwar-benn ar sevenadur*, gant Fanch Elegoet, Yann-Erwan Broudig, Paotr Skrignag, Youenn Olier, Yann Talbot, Makoto Noguchi, Herve Latimier, Fanch Kerrain, Fransez Favro.
* Niv. 8, enni *Penaos mont war-raok ?* gant Yann-Kel Kernalegenn, ...
* Niv. 10, gant Paotr Skrignag, ...
* Genver 1975, niv. 13, gant Lukian Kergoat, ...
* Ebrel 1975, niv. 14, gant F. Favro, ...
* Mezheven 1975, niv. 15 : *Kudenn ar vroad*, gant Fañch Kerraen, Ivon Gag, J. Chardronnet, Bernez Rouz ha Laorañs Guillaumie.
* Mae 1976, niv. 17
* Here 1976, niv. 18

## Notennoù
Bouildroux

**Bouildroux** a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton La Caillère a-raok bout lakaet e Kanton La Châtaigneraie e 1801 pa voe diskaret Kanton La Caillère. Lakaet e voe kumun Bouildroux en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
* 1827: kendeuzet e voe kumunioù Bouildroux ha Thouarsais d’ober ur gumun nevez anvet Thouarsais-Bouildroux .
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*, ur c’hrañj eo bremañ.

## Pennadoù kar
* Thouarsais,
* Thouarsais-Bouildroux.
## Daveoù ha notennoù
Supplément lexico-grammatical au dictionnaire pratique français-breton du colonel A. Troude, en dialecte du Léon

Ar ***Supplément lexico-grammatical au dictionnaire pratique français-breton du colonel A. Troude, en dialecte du Léon*** zo ul levr gant Jean Moal (1834-1893), embannet e 1890 gant Moullerezh Desmoulins e Landerne.

Savet eo al levr gant notennoù an oberour diwar-benn an *[[Nouveau dictionnaire pratique français-breton]]* gant Amable-Emmanuel Troude (1803-1885).

## Liamm diavaez
*Levraoueg niverel IDBE.
Carlos di Sarli

**Carlos di Sarli** a oa ur sonaozour hag ur pianoour arc'hantinat, unan eus oberourien veur an tango.

## Oberennoù
Pleg-mor Fonseca

**Pleg-mor Fonseca**, *Chorotega* e yezh rakspagnolek ar vro, zo ur pleg-mor en Honduras, war aod ar Meurvor Habask, etre El Salvador ha Nicaragua.
Meur a enezenn zo er pleg-mor, Coyolito hag Isla del Tigre en o zouez.

E 1522 edo ar sturier spagnol Andrés Niño (1475-1525) war lestr ar c'honkistador Gil González Dávila o klask un hent etre ar Meurvor Atlantel hag ar Meurvor  Habask. Erru er pleg-mor en anvas &nbsp;*Fonseca*  en enor d'an eskob Juan Rodríguez de Fonseca (1451-1524), kentañ aozer politikerezh trevadennel spagnol en  Indez , da lavaret eo trevadennoù rouantelezh Spagn en Amerika hag en Azia.

### Inizi
* Meanguera, Conchagüita, Zacatillo, Conchagua ha Martín Pérez,a zo da  El Salvador*
* Zacate Grande, Coyote, Ascensión ha Farallones, zo da  Honduras. El Tigre zo bet brete di war he fenn entre El Salvador ha Honduras, met al Lez-varn etrevroadel he deus roet  peurvestroniezh warni da Honduras.
* Da Nicaragua eo  Farallones de Cosigüina, stag ouzh kumun El Viejo, en departamant Chinandega.
1903 e Breizh

## Darvoudoù

## Sevenadur
*5 Gwengolo : e kendalc'h Kevredigezh Vroadel Breizh eo anavezet Bro gozh ma zadoù da gan broadel Breizh.
*Krouet ez eus ur gador-gelenn evit ar brezhoneg e skol-veur Roazhon. Georges Dottin eo an hini kentañ anvet war ar post.
* embannet eo ar pezh-c'hoari ''Alan al Louarn''.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1903|Ganedigezhioù 1903]]
*Frañsez Debauvais, broadelour breizhat
*René Guillou, sonaozour
*Ferdinand Le Drogo, marc'hhouarner
*Auguste Loriquer, barzh brezhonek ha gallek
*Jean Meveleg, labourer-douar ha sindikalour
*Émile Poilvé, gourener

## [[:Rummad:Marvioù 1903|Marvioù 1903]]
*Émile Durand, sonaozour
*Arsène de Kerangal, mouller ha troour

__NOTOC__
Loge-Fougereuse

**Loge-Fougereuse** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe  da benn  Kanton Loge-Fougereuse hag e  Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Loge-Fougereuse en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800 hag e Kanton La Châtaigneraie pa voe diskaret Kanton Loge-Fougereuse.
* Brezel Vendée: digreskiñ a reas ar boblañs : 800 annezad a oa e 1793, 606 e 1800 ha 590 e 1806.

### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,34% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas  daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 23 a viz Here 1961.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Gilles de Loge-Fougereuse (vue 3, Éduarel, 24 avril 2016).JPG

* Iliz katolik *Sant Jili*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
*  Plakenn e koun eus ar re varv er brezelioù en iliz katolik.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Trujillo (Honduras)

**Trujillo** (distaget  e spagnoleg) zo ur gumun hag ur gêr e Republik Honduras (Kreizamerika), dirak Bae Trujillo, war aod ar Mor Karib. Kêr-benn departamant Colón eo hag un 28 735 a dud a oa enni e 2020. 

A-drek kêr ez eus daou venez, Capiro ha Calentura. A-hed an aod e kaver teir c'hêriadenn m'emañ ar bobl Garifuna o chom : Santa Fe, San Antonio, ha Guadelupe.
El Tigre (Honduras)

Enez **El Tigre** zo un enezenn e Honduras, e pleg-mor Fonseca. Stag eo ouzh kumun Amapala.

Brete diwar he fenn zo bet entre El Salvador ha Honduras,  da c'houzout piv a oa mestr warni, met al Lez-varn Etrebroadel he deus roet peurvestroniezh warni da Honduras.
El Tigre

**El Tigre**, pe  **Los Tigres**,  zo anv spagnolek meur a dra. 

## Lec'hioù

###### 
* El Tigre (pe **Tigre**), kêr e Partido Tigre, en proviñs  Buenos Aires .
* Partido Tigre, partido e proviñs Buenos Aires .
* Los Tigres, en Santiago del Estero.

###### 
* El Tigre, enezenn e pleg-mor Fonseca

###### 
* El Tigre, kumun en Departamant Antioquia

###### 
* Distrig Tigre, en Proviñs Loreto, en Departamant Loreto

###### 
* El Tigre,  kêr e stad Anzoategui

## Tud
* El Tigre de Santa Julia, haroz poblek e Mec'hiko
* Eduardo Fernández "El Tigre" (1940-), polítikour venezuelat , danvez-presidant  Venezuela en 1988.

### Los Tigres
* Los Tigres, laz-seniñ
* Los Tigres del Norte, laz-seniñ mec'hikan, eus Baja California.

## A bep seurt
* El Tigre, stirad gant Nickelodeon
* El Tigre, lesanv Sabretooth gant Marvel

## Pennad kar
*The White Tiger, romant saoznek gant Aravind Adiga e 2008, Booker Prize 2008.
Amapala

**Amapala** zo ur gumun eus Honduras e departamant Valle, e pleg-mor Fonseca, anezhi Enez El Tigre hag an inizi bihan tro-dro.
Piacenza

**Piacenza** zo ur gêr en Emilia, en Italia. Kêr-benn proviñs Piacenza eo.
A-raok unaniezh Italia e oa Duged Parma Duged Piacenza ivez.

## Tud vrudet
* Giorgio Armani (1934-2025), stilour, ganet e Piacenza.

## Liamm diavaez
*Lec'hienn kumun Piacenza
Mushoku Tensei

**Mushoku Tensei: Jobless Reincarnation** (japaneg : 無職転生 〜異世界行ったら本気だす〜, Hepburn : *Mushoku Tensei: Isekai Ittara Honki Dasu*, &nbsp;Adenkorfadur dilabour : klask a rin a-zevri mard an d'ur bed all&nbsp;) zo un heuliad mangaoù japanat treset gant Rifujin na Magonote ha skrivet gant Shirotaka.
An heuliad a ro tro da heuliañ istor un *[[NEET]]* (*Not in Education, Employment or Training*, &nbsp;E-maez deskadurezh, labour pe stummadur&nbsp;), un den dilabour a varv en ur saveteiñ buhez ur grennardez. Advevañ a ra e korf ur babig en ur bed moliac'h. Derc'hel a ra e eñvorennoù en ur vezañ Rudeus Greyrat, choaz a ra profitañ eus e vuhez nevez met en ur chom hep adober fazioù an dremenet. 

Embannet da gentañ war internet dre al lec'hienn Shōsetsuka ni Narō e miz Du 2012, bloaz war-lerc'h e oa embannet dre stumm baper.
Inis Ní

**Inis Ní** (*Inishnee* e saozneg) zo un enezenn vihan en arvor kreisteiz Conamara, en Iwerzhon. Emañ nepell diouzh Cloch na Rón (Roundstone). Stag eo ouzh an douar-bras war-bouez ur chaoser. Un tour-tan zo war an enezenn. E 2011 e oa 43 den o vevañ enni.
William Sharp

**William Sharp** zo anv meur a zen.
*William Sharp (1749–1824), engraver saoz 
*William Sharp (1803–1875), livour saoz, o chom e Boston, Massachusetts
*William Sharp (1855–1905), pe *Fiona MacLeod*, barzh skos.

Hag ivez:
* Michael William Sharp (1776–1840), livour saoz

## Pennad kar
*William Sharpe
Tour-tan an Ividig

**Tour-tan an Ividig** zo un tour-tan savet el lark da Eusa, er c’hornôg d’an enezenn, nepell diouzh tour-tan ar Gazeg.

## Istor

Savet eo bet tour-tan an Ividig etre 1912 ha 1936, hag emgefreekaet e voe diouzhtu. Er mare-se e rae gant daou c’houloù tredan, hag unan dre aezh a c’helle bezañ implijet en o lec’h ma oa ezhomm. Dilezet e voe e 1940 ha renevezet meur a wech da c’houde. E 1996 e voe lakaet gouleier tredan nevez a ra gant panelloù heol ha podoù-tredan.

## Daveoù
Aegotheles wallacii

****** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Brosezat eo ar spesad e takadoù 'zo eus Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez
*  '''' el lec'hienn BirdLife International.
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
C'hoarioù Breizh

**C'hoarioù Breizh** a zo un hollad kenstrivadegoù sportoù ha c’hoarioù eus ar broioù keltiek. En o zouesk e kaver ar gouren, ar paledoù war wenn, ar vell-droad ouezelek, ha re all. Aozet e vint evit ar wech kentañ e miz Gouere 2022 en Naoned.

## Liammoù diavaez
*  Lec’hienn ofisiel

## Daveoù
San Giovanni Valdarno

**San Giovanni Valdarno** zo ur gumun en Italia, e proviñs Arezzo e Toskana, e saonenn ar stêr Arno. 16 622 a dud a oa enni o chom d'an .

## Tud
* Masaccio (1401-1428), livour
* Masolino da Panicale (1383-1447), livour
* Niccolò Nasoni, pe Nicolau Nasoni (1691 – Santo Ildefonso, Portugal, 1773), arzour italian a labouras e Portugal, e Porto.
Israel Putnam

**Israel Putnam**, ganet d'ar 7 a viz Genver 1718 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Mae 1790, lesanvet "Old Put", a oa ur jeneral stadunanat en devoa stourmet en Emgann Bunker Hill e-kerzh Brezel dieubidigezh Stadoù-Unanet Amerika (1775–1783). Bet e oa ivez ofiser er Rogers' Rangers e-kerzh ar Brezel Gall hag Indian (1754–1763), lec'h ma oa bet prizoniet gant kadourien Mohawk. Savetaet e oa bet diouzh an aberzh lid a oa tonkad an enebourien prizoniet dre sikour un ofiser gall hag a oa kevredet gant an indianed.

Kalon ha nerzh spered brezeliañ Putnam a zo chomet bev buhezek hiziv-an-deiz c'hoazh ha pelloc'h evit harzoù Connecticut dre mojennoù hag istorioù ha dre lidoù.
Aegotheles bennettii

******, a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ — *Aegotheles bennettii *'bennettii**'', ''A. b. plumifer'' ha ''wiedenfeldi'' — eus kreiz da [[gevred|c'hevred]] [[Ginea Nevez]].


==Liammoù diavaez==
* [http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/barred-owlet-nightjar-aegotheles-bennettii  **' el lec'hienn BirdLife International.]
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
San Giovanni

**San Giovanni** zo anv meur a gumun en Italia.

### Kumunioù italian
*Borgo San Giovanni (LO)
*Castel San Giovanni (PC)
*Fornovo San Giovanni (BG)
*Luserna San Giovanni (TO)
*Monte San Giovanni Campano (FR)
*Monte San Giovanni in Sabina (RI)
*Motta San Giovanni (RC)
*Penna San Giovanni (MC)
*Rocca San Giovanni (CH)
*Sale San Giovanni (CN)
*San Giovanni a Piro (SA)
*San Giovanni al Natisone (UD)
*San Giovanni Bianco (BG)
*San Giovanni d'Asso (SI)
*San Giovanni di Fassa (TN)
*San Giovanni del Dosso (MN)
*San Giovanni di Gerace (RC)
*San Giovanni Gemini (AG)
*San Giovanni Ilarione (VR)
*San Giovanni Incarico (FR)
*San Giovanni in Croce (CR)
*San Giovanni in Fiore (CS)
*San Giovanni in Galdo (CB)
*San Giovanni in Marignano (RN)
*San Giovanni in Persiceto (BO)
*San Giovanni la Punta (CT)
*San Giovanni Lipioni (CH)
*San Giovanni Lupatoto (VR)
*San Giovanni Rotondo (FG)
*San Giovanni Suergiu (CI)
*San Giovanni Teatino (CH)
*San Giovanni Valdarno (AR)
*Sesto San Giovanni (MI)
*Villa San Giovanni (RC)
*Villa San Giovanni in Tuscia (VT)
Inis Sionnach

**Inis Sionnach** (*Haulbowline* e saozneg) zo un enezenn e morlenn Corcaigh, e kreisteiz Iwerzhon. Savet e voe ar c'hleub bageal kentañ eus ar bed en Inis Sionnach, e 1720. En tu kornôg d'an enezenn e kaver staliadurioù eus morlu Iwerzhon. Abaoe 1966 eo staget an enezenn ouzh an douar-bras war-bouez ur pont, e-kichen Rinn an Scidígh.

## Notennoù
Menomblet

**Menomblet** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe  e Kanton La Châtaigneraie hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Menomblet en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 68 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 5,51% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Tud
## Daveoù ha notennoù
Jaufré Rudel

**Jaufré Rudel**, pe *Jaufre Rudèu* (c. 1113 e Blaia - c. 1170) a oa un denjentil hag un troubadour okitan. Lesanvet e oa "priñs Blaia", diwar ar gêr ma oa ganet. Aotrou Blaia e oa Jaufré Rudel, war-lerc'h e dad, met e-pad ur pennad e voe lamet e zomani digantañ pa oa bet distrujet mogerioù kêr gant Gwilherm IX Akitania. Perzh a gemeras Rudel en Eil Kroaziadeg.

Skrivañ a reas kanaouennoù karantez en hanterenn gentañ an  ha brudet eo da vezañ kanet *"l'amor de lonh"* ("ar garantez a bell"), da lavaret eo ar garantez dibosupl.

Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn e vuhez. Kontañ a reer e stagas da sevel barzhonegoù er bloavezhioù 1120. Goude bezañ bet e lez kont Poatev en em droas war-zu lez beskont Ventadorn. Kontañ a reer e vije marvet er Reter Nesañ, ma oa kouezhet e karantez, e Tripoli, gant ar gontez Hodierna, unan eus merc'hed Baldoen II, roue Jeruzalem.

Seizh barzhoneg diwar zorn Jaufré Rudel zo chomet betek ennomp, ha pevar anezho gant notennoù sonerezh.
Emgann Porzh Arzhur

**Emgann Porzh-Arzhur** (japaneg: 旅順口海戦, Hepburn : *Ryojunkō Kaisen*) a c'hoarvezas d'an 8 ha 9 a viz C'hwevrer 1904 a oa bet penn kentañ ar Brezel etre Japan ha Rusia (8 a viz C'hwevrer 1904 - 5 a viz Gwengolo 1905). Kroget e oa gant un dagadenn noz dic'hortoz gant ur skouadrenn listri-distruj eus Bro-Japan a-enep ur flodad rusian neptu eoriet e Porzh-Arzhur, e Manchouria. Goude-se e oa kendalc'het gant ur stourmadenn ar mintin war-lerc'h ha gant stourmadennoù bihan tro-dro Porzh-Arzhur hag a gendalc'has betek Mae 1904. 

An dagadenn n'he doa bet disoc'h sklaer ebet met a-benn ar fin e voe gounezet ar brezel gant Japan.
Romanekadur Hepburn

**Romanekadur Hepburn** (Japaneg: ヘボン式ローマ字, Hepburn: *Hebon-shiki rōmaji* ger-ha-ger "Hepburn-giz latin lizherennoù" eo ar reizhad romanekadur evit ar japaneg implijet ar muiañ. Embannet e oa da zigentañ e 1867 gant ar misioner amerikan James Curtis Hepburn evel ar standard implijet e kentañ embannadur e c'heriadur japaneg-saozneg. Disheñvel eo ar reizhiad diouzh doareoù all da romanekaat en e implij eus reizhskrivadur ar saozneg da dreuzskrivañ ar soniadoù en un doare fonetek. Da skouer, ar silabenn *ɕi* (し) a oa skrivet *shi* ha *tɕa* (ちゃ) a oa skrivet *cha*, hervez doareoù skrivañ ar saozneg (Keñveriañ *si* ha *tya* er reizhadoù sistematekoc'h Nihon-shiki ha Kunrei-shiki).

E 1886, Hepburn a lakaas moullañ trede embannadur e c'heriadur, gant un adweladenn eus e reizhad anavezet hiziv dindan an anv a "Hepburn hengounel". Ur stumm all gant adweladennoù ouzhpenn, anavet evel "Hepburn kemmet", a voe embannet e 1908.

Daoust ma vez harpet ar romanekadur Kunrei-shiki gant gouarnamant Bro-Japan, reizhad Hepburn a chom an hentenn da romanekaat ar japaneg ar muiañ implijet. Desket e vez gant ar pep brasañ eus ar studierien estren war ar japaneg, hag implijet e vez e Japan da romanekaat anvioù tud, lec'hioù, ha titouroù all, evel an taolennoù trenioù hag an arouezennoù war an hentoù. Abalamour ma'z eo diazezet ar reizhad war fonologiezh ar saozneg e-lec'h war un treuzskrivadur sistematek eus ar silabenneg japanek, e vo aesoc'h d'ar re a gomz saozneg pe ur yezh romanek distagañ gerioù dianav romanekaet gant reizhad Hepburn evit ma vefe gant reizhadoù all.

### Daveoù

## Liammoù diavaez
*rakger ar c'hentañ embannadur eus geriadur Hepburn a zispleg ar romanekadur
*rakger ar c'hentañ embannadur eus geriadur Hepburn a zispleg ar romanekadur
William Sharpe

**William Sharpe** zo anv meur a zen.
*William Sharpe (gouarnour) (*[[Floruit|fl.]]* 1710), gouarnour Barbados
*William F. Sharpe (ganet e 1934), armerzhour ha Priz Nobel an Armerzh e 1990
1902 e Breizh

## Darvoudoù
*1añ a viz Meurzh : enaouet eo Tour-tan Enez-Werc'h.
*25 Here : peñse al lestr *Vesper* war aod Eusa.

## Sevenadur
**[[Pipi Gonto]]*, levr kentañ, gant Erwan ar Moal, embannet e Sant-Brieg.
* Anavezet eo *[[Bro gozh ma zadoù]]* da gan broadel Breizh gant Goursez Breizh, bodet e Karnag.
*29 Gwengolo : kelc'hlizher prezidant ar C'huzul, Émile Combes, hag a verz ar sarmonioù e brezhoneg en ilizoù Breizh.

## [[:Rummad:Ganedigezhioù 1902|Ganedigezhioù 1902]]
*Marie-Renée Chevallier-Kervern, kizellourez ha livourez
*Visant Fave, den a iliz ha skrivagner brezhonek
*Marc'harid Gourlaouen, renerez Skol Ober
*Yann-Eozen Jarl, skrivagner brezhonek
*Remont Jestin, skrivagner brezhonek
*Jozeb Seveno, beleg ha skrivagner brezhonek

## [[:Rummad:Marvioù 1902|Marvioù 1902]]
*Narsis Kelien, barzh brezhonek ha gwerinoniour

__NOTOC__
Mouilleron-Saint-Germain

**Mouilleron-Saint-Germain** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### 
* E 2016 e voe kendeuzet kumunioù Mouilleron-en-Pareds ha  Saint-Germain-l'Aiguiller d’ober ur gumun nevez anvet Mouilleron-Saint-Germain.
## Monumantoù ha traoù heverk
## Pennadoù kar
* Mouilleron-en-Pareds,
* Saint-Germain-l'Aiguiller.
## Daveoù ha notennoù
Republik Demokratel Viêt Nam

**Republik Demokratel Viêt Nam**, e vietnameg *Việt Nam Dân chủ Cộng hòa* a oa ur Stad sokialour en Azia ar gevred etre 1945 ha 1976.

Goude dispac'h miz Eost war-lerc'h an Eil Brezel-Bed, an dispac'her komunour Hồ Chí Minh, penn Talbenn ar Việt Minh, a zisklêrias dizalc'hiezh ar vro d'an 2 a viz Gwengolo 1945, hag a embannas krouidigezh Republik Demokratel Viêt Nam. Ar Việt Minh ("Kevredad evit dizalc'hiezh Viêt Nam"), renet gant komunourien, a oa bet savet e 1941 hag aozet da sachañ muioc'h a dud evit Strollad komunour Indez-Sina. 

Echuiñ a reas Brezel Viêt Nam d'an 30 a viz Ebrel 1975 pa voe kemeret Saigon ha pa dremenas Su Viêt Nam dindan galloud ur Gouarnamant dispac'hel da c'hortoz, hag a labouras evit adunanidigezh Viêt Nam, d'an 2 a viz Gouere 1976, pa voe savet Republik Sokialour Viêt Nam. Ar republik nevez a viras sevenadur politikel Norzh Viet Nam dindan levezon an Unaniezh soviedel hag a gendalc'has da gemer perzh en aozadurioù etrebroadel a oa ezel anezhe evel ar C'HOMECON.

## Notennoù
Cayos Cochinos

**Cayos Cochinos** zo un anv roet d'un enezeg er Mor Karib, e Honduras, ha da gentañ-penn d'an div vrasañ anezho: Cayo Cochino Mayor, pe Cayo Grande,  ha Cayo Cochino Menor, pe Cayo Menor hepmui. Un 30 km er biz da La Ceiba emaint, ur pemzek  enezennig kouralek a zo anezho, ha 2 km². Stag int ouzh kumun Roatán, e departamant Islas de la Bahía. 

108 den a oa o chom eno hervez niveradeg 2001.
La Ceiba

**La Ceiba** zo anv meur a lec'h e meur a vro en Amerika, diwar an anv *ceiba*, hini ur wezenn eus ar broioù-se. 

Ar Ceiba pentandra eo arouez broadel Guatemala.

## Lec'hioù
*La Ceiba (Honduras), en Honduras
*La Ceiba (Mérida), en Mec'hiko
*La Ceiba (Puebla), en Mec'hiko
*La Ceiba (Trujillo), en Venezuela
*La Ceiba de Orotina, en Costa Rica
La Ceiba (Honduras)

**La Ceiba** zo ur gêr hag ur porzh eus Honduras, war aod ar Mor Karib,  ha kêr-benn departamant Atlántida.
Eachinis

**Eachinis** (*Aughinish* e saozneg) zo un enezenn vihan en aod hanternoz kontelezh An Clár, en Iwerzhon. Emañ er c'hreisteiz da Vae Gaillimh, nepell diouzh Cinn Mhara. En em astenn a ra war 3 km hed hag 1,6 km led, ha war-dro 50 den zo o chom enni.

Gwechall e oa stag ouzh an douar-bras, met e 1755 e voe distaget dioutañ gant un tsunami da-heul kren-douar Lisbon er bloavezh-se. War-lerc'h e voe savet ur chaoser a liamme an enezenn ouzh gourenez Dúros, er reter, hag a zo e kontelezh Gaillimh. D'ar mare-se ivez e voe savet un tour Martello war an enezenn gant an arme saoz.

## Notennoù
Himantopus melanurus

****** a zo ur spesad skaseged eus ar c'herentiad Recurvirostridae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus su Perou ha Brazil da Arc'hantina ha Chile.

## Notennoù ha daveennoù
Inis Uí Drisceoil

**Inis Uí Drisceoil** (*Heir Island* e saozneg) zo un enezenn war aod mervent kontelezh Corcaigh, en Iwerzhon. N'emañ ket pell diouzh Inis Arcáin. 

A-raok an Naonegezh Vras, er bloavezhioù 1840, e oa annezet Inis Uí Drisceoil gant ouzhpenn 350 den. Bremañ n'eus nemet etre 25 ha 30 den a vez o vevañ eno a-hed ar bloaz, met e-pad an hañv e vez kalz muioc'h a dud, betek 150. Dont a ra gweladennerien da sellet ouzh an natur, ouzh an evned-mor dreist-holl.
Eil Divizion SS Das Reich

An **Eil Divizion Hobregonet (''Panzerdivision) "Das Reich"'' **a voe un divizion eus ar vegenn e Waffen-SS an Alamagn Nazi e-pad an Eil Brezel-bed, savet diwar ar rejimant *[[SS-Verfügungstruppe]]*. An divizion a gemeras perzh en aloubadeg bro-C'hall ha meur a emgann war talbenn ar Reter, evel Emgann Prokhorovka a-enep ar *[[5vet Arme Hobregonet eus ar Ward]]* rusian en Emgann Kursk. E fin ar brezel e voe kaset d'ar c'hornôg da stourm e Normandi hag en Emgann Bulge, hag echuiñ en Hungaria hag en Aostria. Lazhadegoù Oradour-sur-Glane ha Tulle a voe kaset da benn gant lod eus o ofiserien.

## Istor
E miz Eost 1939 e voe lakaet al *Leibstandarte SS Adolf Hitler* (LSSAH) hag an *SS-Verfügungstruppe* (SS-VT) dindan renerezh an Oberkommando des Heeres gant Adolf Hitler. Himmler a vroudas pennoù an NSDAP e vefe aotret an SS-VT da stourm dindan gourc'hemenn e urzhier o-unan, tra ma veze klasket gant an OKW kas an SS-VT da get penn-kil-ha-troad. Ne felle ket da Hitler asantiñ ouzh raktres Himmler nag hini an OKW, neuze e reas un trede dibab. Urzhiet e oa bet gantañ e c'hallfe an SS-VT stummiñ e zivizionoù e-unan, a-raok bout dindan gourc'hemenn an arme.

## Aozadur
Framm ar rannarme e 1943:

* Burev jeneral
* Eil Batailho-Diaraoger Hobregonet SS
* Eil Rejimant Hobregonet SS
* Trede Rejimant Panzergrenadier SS "Deutschland"
* Pevarvet Rejimant  Panzergrenadier SS "Der Fuhrer"
* Eil Batailhon erlec'hiañ Hobregonet SS
* Eil Batailhon-Ijinouriezh Hobregonet SS
* Eil Regiment-Artilherezh Hobregonet SS
* Eil Batailhon-Tank Hobregonet SS
* Eil Batailhon Enep-Nij Hobregonet SS
* Eil Batailhon Hobregonet Banner-rocket SS
* Eil Batailhon-Sinial Hobregonet SS
* Eil strollad pourvezadur Hobregonet SS

## Andonioù
Saoron

**Saoron** (skrivet **Sauron** e saozneg hag e galleg) eo anv an enebour pennañ e skridoù Tolkien a zanevell istor Douar ar C'hreiz. 
Reiñ a ra e lesanv da romant brudetañ Tolkien : *[[Aotrou ar Gwalennoù]]*. 

En deroù e oa ur Maia breinet gant Morgoth. *[[The Silmarillion]]* a zeskriv anezhañ e-giz e bennletanant. Tec'het a ra kounnar ar Valar goude diskar e vestr. 

War-dro 500 vloaz goude deroù an Eil oadvezh e voe anv eus Saoron adarre. Fellout a rae dezhañ ren war holl Zouar ar C'hreiz evel ur roue-doue. Evit desev an Elfed hag o lakaat da servijañ anezhañ, Sauron a gemeras neuz hegarat *Annatar,* (da lâret eo : "Aotrou an donezonoù"), a zeuas da vezañ mignon govion elf Eregion, renet gant Celebrimbor, hag o c'huzulias en arzoù hag en hudouriezh. Gant skoazell Saoron e c'hovelias an Elfed gwalennoù a c'halloud. Goveliañ a reas neuze e kuzh ar Walenn Nemeti, da gontrollañ holl ar gwalennoù all hag o dougerien, e menez-tan Menez an tonkad e Mordor. 

E fin an Eil oadvezh, Ar-Pharazôn, roue Númenor, a gasas un arme c'halloudus Da Zouar ar C'hreiz. Saoron a godianas da c'hellout breinañ Númenor eus an diabarzh. Gant ar Walenn Nemeti e teuas a-benn da c'hounit ha da vreinañ an Númenóreaned. Implijout a reas e levezon da ziskar relijion  Númenor, ha da lakaat an dud da azeuliñ Melkor . Sauron a gendrec'has zoken Ar-Pharazôn da dagañ Aman da laerezh an divarvelezh digant ar Valar. Eru a zistrujas o armeoù hag a lakaas Númenor da ouelediñ. 

Renet gant Elendil, nav bagad Númenóreaned feal d'ar Valar a oa savetaet eus an dour-beuz. Sevel a rejont rouantelezhioù Gondor hag Arnor. Saoron a zistroas e Mordor
ma klaskas astenn e rouantelezh adarre.  Isildur hag Anárion a gevredas hag a faezhas Saoron e Dagorlad. Hag int ha aloubiñ  Mordor ha lakaat seziz war Barad-dûr e-pad seizh vloaz. A-benn ar fin e teuas Saoron er-maez d'en em gannañ gant Elendil ha Gil-galad tal-ouzh-tal. Pa gouezhas Elendil e torras e gleze Narsil. Gant un tamm eus Narsil e troc'has Isildur ar Walenn Nemeti diwar dorn Saoron, ar pezh a zistrujas anezhañ evit bloavezhioù. Elrond ha Círdan, letananted Gil-galad a alias Isildur da zistrujañ ar Walenn e lava Menez an Tonkad, ar pezh en dije harluet Saoron diouzh ar bed da viken, met nac'hañ a reas hag he mirout evitañ. Nebeut goude e oa lazhet gant Orked hag e oa kollet ar Walenn e-pad kantvedoù. 

Saoron a guzhas e Mirkwood goude e zistro, e kreñvlec'h Dol Guldur. 
Anv zo eus e zrougoberoù e romant all Tolkien, *[[An Hobbit]]*. Argaset eus Mirkwood gant ar C'huzul gwenn ez eas da ren e Mordor adarre. 
Da vare istor *[[Aotrou ar Gwalennoù]]* en deus c'hoant atav da vestrañ holl vroioù Douar ar C'hreiz. Klask a ra adkavout ar Walenn Nemeti, goveliet gantañ, evit adkavout holl e c'halloud, gant skoazell e vevelien feal ha spouronus, an Nazgûl. 

Sauron a vez gwelet alies er filmoù evel ul lagad bras evel pa ne vije korf ebet dezhañ.

Tolkien, daoust ma nac'he e c'halle bezañ eus an holl zroug, a zisklêrie e teue Saoron ken tost ha ma oa posubl d'an dra-se. Keñveriet eo bet gant lod ouzh ar c'hont Drakula e romant Bram Stoker, *[[Dracula]]*, hag ouzh Balor er vitologiezh keltek. 

## Notennoù

## Daveoù
Saint-Maurice-des-Noues

**Saint-Maurice-des-Noues** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh

2016-07_-_Puits_Saint-Michel_(Epagne)_-_02.jpg|Poleoù diavaez.
2016-07 - Puits Saint-Michel (Epagne) - 04.jpg|Poull eztennañ.
2016-07 - Puits Saint-Michel (Epagne) - 05.jpg|Poull aveliñ.
2016-07 - Puits Saint-Michel (Epagne) - 07.jpg|Dismantroù.

* Tennet e voe glaou-douar e kêriadenn Epagne adalek 1847 betek 1875 hag en XXvet kantved adarre.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Loge-Fougereuse hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Saint-Maurice-des-Noues en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800 hag e Kanton La Châtaigneraie pa voe diskaret Kanton Loge-Fougereuse e 1801.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 44 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,12% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas c’hwec’h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

Monument_aux_morts_et_église_Saint-Maurice_de_Saint-Maurice-des-Noues_(Éduarel,_24_avril_2016).JPG

* Iliz katolik *Sant Maoris*.

Monument aux morts de Saint-Maurice-des-Noues (Éduarel, 24 avril 2016).JPG

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Daveoù ha notennoù
Saint-Maurice-le-Girard

**Saint-Maurice-le-Girard** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe eKanton La Châtaigneraie  hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Saint-Maurice-le-Girard en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Trizek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,17% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Liban-Siria, Emsavadeg Druz : lazhet e voe ur soudard ag an 9vet Rujumant Troadegiezh e Salkhad d' an 2 a viz Even 1926 .
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas  pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Maurice de Saint-Maurice-le-Girard (vue 3, Éduarel, 8 février 2017).jpg

* Iliz katolik *Sant Maoris*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
## Daveoù ha notennoù
Serchio

Ar **Serchio** (distagadur italianek : ) zo ur stêr en Italia, 111 km dezhi, anezhi trede brasañ stêr Toskana  war-lerc'h an Arno hag an Ombrone, hag an eil evit he fonnder keitat (46,1 m3/s d'ar muiañ). Treuziñ a ra proviñsoù Lucca ha Pisa.
Aegotheles cristatus

****** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.

Anvet e voe *Caprimulgus cristatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ — *Aegotheles cristatus *'cristatus**'' hag ''A. c. tasmanicus'' — en [[Aostralia]] ([[Tasmania]] enni) ha [[Ginea Nevez]].


==Liammoù diavaez==
* [http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/australian-owlet-nightjar-aegotheles-cristatus  **' el lec'hienn BirdLife International.]
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Republik napolitan (1647-1648)

Ar **Republik napolitan** a voe krouet e miz Here 1647 gant emsavadeg Masaniello ha Giulio Genoino a-enep besroue Spagn ; ne badas ket ur bloaz (1647-1648). E penn ar Republik edo dug Guisa, eus tiegezh ar roue kozh Renato I.

Meur a anv he doe ar Republik tro-ha-tro: *Serenissima Repubblica di questo regno di Napoli*, *Reale Repubblica* ha * Serenissima Monarchia repubblicana di Napoli*.
Republik napolitan

**Republik napolitan** (italianeg : *Repubblica napoletana*) zo un anv roet da ziv republik :
* **[[Republik napolitan (1647)|Republik napolitan 1647-1648]]**, krouet gant emsavadeg Masaniello ;
* **[[Repubblica Napoletana (1799)|Republik  napolitan 1799]]**, krouet da vare troiad-brezel armeoù gall Napoleone Buonaparte.
Columba punicea

****** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad e takadoù 'zo eus Azia ar Gevred hag India.

## Liammoù diavaez
*  '''' el lec'hienn BirdLife International.
*  '''' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
The Adventures of Tom Bombadil

***The Adventures of Tom Bombadil*** (*Avanturioù Tom Bombadil* e brezhoneg) zo un dastumad barzhonegoù eus 1962 skrivet gant J. R. R. Tolkien. 16 barzhoneg zo el levr, daou anezhe a ra anv eus Tom Bombadil, ur personnaj en em gav gant Frodo Sac'heg en *[[Aotrou ar Gwalennoù]]*.  Tri eus ar barzhonegoù a lenner ivez en *Aotrou ar Gwalennoù*. 

Ar barzhonegoù zo holl oberennoù brudet e-touez an Hobbited sañset. Skrivet eo an holl e saozneg. Meur a unan zo lakaet war gont Hobbited er ur rakger skrivet en un doare farsus e-giz pa vefe ur skolveuriad o komz eus skrivagnerien ar Gontelezh hag o hengoun poblek. Teir anezhe a oa ivez e-mesk re *[[Aotrou ar Gwalennoù]]*.

 

## Notennoù

## Da c'houzout hiroc'h

*  "Tolkien's Lore: The Songs of Middle-earth" gant Diane Marchesani, *[[Mythlore]], levrenn 7 : Nnn 1, mellad 1. (1980)
*  "[https://dc.swosu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1656&context=mythlore Niggle's Leaves: The Red Book of Westmarch and Related Minor Poetry of J.R.R. Tolkien]" gant Steven M. Deyo, *Mythlore, levrenn 12 : Nnn 3 , mellad 8. (1986)

## Liammoù diavaez
* ''The Adventures of Tom Bombadil''
Leon Còrdas

**Leon Còrdas** (Sira, 30 Meurzh 1913 - Montpelhièr 19 Here 1987) a oa ur skrivagner okitan. Pezhioù-c’hoari, barzhonegoù ha romantoù en deus skrivet, en okitaneg dreist-holl. 

## E vuhez
Ganet e voe Leon Còrdas e Sira, e broig Menerbés (Minervois), en Hérault. E 1917, goude marv e dad er brezel ez eas ar familh da vevañ da v-Menèrba. Eno e tremenas Leon ul lodenn eus e vugaleaj a-raok mont en-dro da Sira ha d’ar skol-lojañ e Limós. Met ne blije ket ar studi dezhañ ha paouez a reas ganti. E 1929 en em lakaas da labourat douaroù e familh ha gwiniegour e voe betek 1952. 

Kregiñ a reas da skrivañ en okitaneg pa ne oa nemet pemzek vloaz ha lenn a rae meur a gelaouenn okitanek. E 1934, pa oa gant e goñje-soudard, e reas anaoudegezh gant un nebeud tud a skrive en okitaneg e bro Montpelhièr, evel Max Roqueta ha Pèire Azema, hag a oa neuze e penn ar gelaouenn *Calendau* (1933-1945). D’ar mare-se ivez e krogas da genlabourat gant ar gelaouenn *Occitania*. 

Er bloavezhioù 1930 en em lakaas da skrivañ pezhioù-c’hoari ha da genlabourat gant strolladoù teatr. E-pad ar brezel ivez e savas pezhioù all hag e leurennas anezho. Goude un teskad barzhonegoù kentañ, embannet e 1940, *Al mirar d'aquesta riba*, e embanno un eil, *Aquarèla*, e 1946. War-lerc’h, e 1949, e voe embannet e romant kentañ *Sèt pans*. D’ar mare-se ivez e skrivas ur romant e galleg met ne voe embannet nemet kalz diwezhatoc’h, goude e varv 

E 1953 e rankas gwerzhañ e winiegi ha mont a reas da v-Montpelhièr da labourat. Labourat a reas an douar e-kichen Montpelhièr ur pennad hag e 1969 en em stalis er gêr-se, ma kenlabouras gant ar Centre Dramatique national du Languedoc-Roussillon. Adalek 1970 e kemeras perzh e beilhadegoù, gant arzourien all, ma lenne barzhonegoù ha ma konte kontadennoù. Derc’hel a rae da skrivañ en okitaneg, danevelloù, pezhioù-c’hoari… E 1982 e skrivas senario ur film en okitaneg, *'[[L’Orsalhèr]]* gant Jean Fléchet. Sevel a reas ar pezh-c’hoari *Menèrba 1210* hag a voe c’hoariet e Menèrba e 1985, dirak 10 000 den. Mervel a reas gant ur c’hrign-bev e miz Here 1987.

## Hêrezh Leon Còrdas
Skolaj okitanek kentañ ar rouedad Calandreta, e Grabèls e-kichen Montpelhièr, zo bet lakaet *Collègi Leon Còrdas* en enor dezhañ.

## Oberennoù
### C’hoariva
**La font de Bonas Gràcias*, (1954) 
**Menèrba 1210*, (1985)

### Barzhonegoù
**Aquarèla*, (1946)
**Branca tòrta*, (1964)
**Dire son si*, (1974)

### Romantoù
**Los Macarèls*, (1973)
**Sèt pans*, (1977)
**La batalha dels teules*, (1979)

;e galleg:
**1907. La route des gueux*, adkavet gant e verc’h hag embannet e 2016
Haut-Adige

An **Département du Haut-Adige**, *Departement Oberetsch* en alamaneg ha *dipartimento dell'Alto Adige* en italianeg, a oa un departamant e Rouantelezh Italia etre 1810 ha 1814, anvet war batrom departamantoù gall (Haute-Loire ha Haut-Rhin), meneg ennañ eus ar stêr Adige.
Trento e oa ar pennlec'h.

An italianeg e oa yezh ar velestradurezh met en toleadoù alamanek e veze embannoù melestradurel divyezhek, hag alamaneg a veze implijet e melestradurezh ar c'humunioù.

## Istor
Krouet e voe an departamant e Rouantelezh Italia, ma oa roue an impalaer gall Napoleon Iañ.
*Alto Adige*, an anv italianek, zo bet implijet diwezhatoc'h gant Ettore Tolomei da reiñ un anv italianek d'ar Sutirol, al lodenn eus Tirol staget ouzh Italia e 1919. Un anv ofisiel e teuas da vezañ dindan renad faskour Benito Mussolini adalek 1923.
Alphonsine Benoît

**Jeanne Benoît**, lesanvet **Alphonsine** hervez hec'h anv-micher *Alphonsine Fleury* (Pariz, 21 a viz Here 1825 – Paris, 10 a viz Gouhere 1883), a oa un aktourez c'hall.
D'ar 4 a viz Gwengolo 1876 e timezas gant al livour Victor Margaine (1833-1878).

## Notennoù
Adige (departamant)

An **Adige** a oa un departamant e Rouantelezh Italia etre 1810 ha 1814, anvet war batrom meur a zepartamant gall, meneg ennañ eus ar stêr Adige. Dre vras e klote gant proviñs Verona hiriv. 
En uheldirioù, hervez ar boaz gall, edo departamant an Haut-Adige.

Verona e oa ar pennlec'h.
À Santiago

***À Santiago*** eo anv seizhvet albom Jean Ferrat, hag ar pempvet embannet gant Barclay en 1967 ; daou albom all a oa bet enrollet gant Decca e 1961 (*Deux enfants au soleil*) ha 1962 (*La Fête aux copains*).

## Notennoù
Métaure (departamant)

**Métaure** a oa un departamant e hanternoz ar Republik roman (1798), adalek  1798 betek 1799, goude e  Rouantelezh Italia, adalek 1808 betek 1815. 

Anvet e oa diwar-lerc'h ar stêr Metauro. Ancona e oa ar pennlec'h. 

## Pennad kar
* departamant gall en Italia
Saint-Sulpice-en-Pareds

**Saint-Sulpice-en-Pareds** a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
## Dezougen
## Armerzh
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Caillère hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Saint-Sulpice-en-Pareds  en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800 hag e Kanton La Châtaigneraie pa voe diskaret Kanton La Caillère e 1801.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 103 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,65% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église Saint-Sulpice de Saint-Sulpice-en-Pareds (vue 2, Éduarel, 10 avril 2016).JPG
Portail de l’église Saint-Sulpice de Saint-Sulpice-en-Pareds (Éduarel, 10 avril 2016).JPG
Cadran solaire de l’église Saint-Sulpice de Saint-Sulpice-en-Pareds (Éduarel, 10 avril 2016).JPG

* Iliz katolik *Sant Sulpicius*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù. 
## Daveoù ha notennoù
Adriatique (departamant)

An **Adriatique**  (*Adriatica* en italianeg) a oa un departamant gall e rouantelezh Italia, pa oa an impalaer gall o ren e rouantelezh italia, krouet evitañ ha kêr Venezia e oa ar pennlec'h anezhañ.
Haut-Pô

An **Haut-Pô**  (*Alto Po* en italianeg) a oa un departamant gall krouet e Lombardia  e 1797, hag a badas betek 1816. Cremona e oa ar pennlec'h.

Da gentañ e oa un departamant eus ar Republik sizalpin (1797), eus Republik Italia (1802-1805) goude, hag eus  Rouantelezh Italia (1805-1814), dindan ar roue Napoleon Iañ, Impalaer ar C'hallaoued.
Departamant an Adda (1805)

**Adda** a oa un departamant gall e Rouantelezh Italia, krouet gant Napoleon Iañ, *impalaer ar C'hallaoued* e 1804, ha Roue Italia adal 1805. Anvet e oa diwar ar stêr Adda, ha Sondrio a oa ar pennlec'h anezhañ.

Klotañ a rae gant ar Valteline ha kontelezhioù Chiavenna ha Bormio.

## Istor
Un departamant « Adda » a oa bet krouet d'an 9 a viz Gouhere 1797 er Republik Sizalpin, ha dezhañ daou bennlec'h, Lodi ha Crema, a bep eil bep daou vloaz.

D'ar 5 a viz Du 1797 e voe krouet an departamant « Adda-et-Oglio », dezhañ Morbegno da bennlec'h, evit reiñ bod d'ar Valtelina ha da gontelezhioù Chiavenna ha Bormio, tennet digant ar Grisons d'an 19 a viz Mezheven 1797 ha staget ouzh ar Republik Sizalpin d'an 22 a viz Here goude. D'an 3 a viz Kerzu 1797 e voe kaset ar pennlec'h da Sondrio.

D'ar 1añ a viz Gwengolo 1798 e voe kaset Adda da get pa voe adaozet an departamantoù. Daou vloaz goude, e 1800, e voe diskaret an *Adda-et-Oglio* pa voe adkrouet ar Republik Sizalpin, deuet da vout goude ar Republik italian.

## Pennad kar
* Departamant gall en Italia
Gwallreuz Kevre Kampioned an UEFA 2022

Bec'h bras a oa savet e-kerzh tro-serr Kevre Kampioned an UEFA 2022 d'an 28 a viz Mae 2022, e-tal Pariz e Bro-C'hall. 

## Fedoù
Ouzh dor Stadiom Bro-C'hall e Saint-Denis, e Bro-C'hall, dres a-raok hag e-pad ar c'hrogad diwezhañ etre skipailh saoz Liverpool hag ar skipailh spagnol Real Madrid d'an 28 a viz Mae 2022.

Kalz harperien saoz a oa chomet sac'het dirak dorioù ar stadiom e-pad eurvezhioù memes pa oa kroget an abadenn mell-droad. Torfedourien o devoa tennet gounid eus an darvoud evit laerezh ha tagañ ar Saozon ha mont er stadiom hep bilhed. Poliserien Bro-C'hall o devoa implijet gazoù e-leizh evit klask degas ar peoc'h en-dro diwar-goust ar Saozon hag a oa peoc'hus. 

Obererezhioù an archerien a oa bet harpet goude-se gant politikerien uhel ar gouarnamant gall ha gant an UEFA, oc'h embann dibrouenn e oa betek 40 000 Saoz o devoa klasket dont tre ar stadiom divilhed. Ken spontus e oa bet ar cholori ma voe rediet daleañ lañs ar c'hrogad eus 36 munutenn.

An harperien hag ar gazetennerien a oa bet buan o tiskleriañ e oa ar gouarnamant gall o livañ gevier (Amélie Oudéa-Castéra ha Gérald Darmanin)  hag e oa peadra da brouiñ kement-se. Goulennet eo bet buan gant Bro-Saoz lakaat ober un enklask evit gouzout petra a oa erruet.

## Liamm diavaez
* https://rmcsport.bfmtv.com/sports-de-combat/mma/chaos-au-stade-de-france-je-n-ai-jamais-eu-aussi-peur-le-temoignage-horrifie-du-combattant-ufc-paddy-pimblett_AV-202206020714.html

## Notennoù ha daveennoù
Departamant an Adda (1797)

**Departamant an Adda** a oa anv un departamant gall en Italia, etre 1797 ha  1798, er  Republik sizalpin. 
Crema ha Lodi e oa an daou bennlec'h anezhañ, a-bep-eil bep daou vloaz, hogen ken berr e padas ma ne voe ket kemmet ar pennlec'h gwech ebet.

Adkrouet e voe an departamant e 1805.

## Pennad kar
*Departamant an Adda (1805)
*kontelezh Lodi
Agogna (departamant)

**Departamant an [[Agogna]]** zo bet un departamant gall en Italia : er Republik  sizalpin da gentañ, er Republik italian goude, hag e rouantelezh Italia (1805-1814). 

Dont a rae an anv diwar hini ar stêr Agogna, ha Novara e oa ar pennlec'h.