open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Montamy

**Montamy** a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant 19 kumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Souleuvre-en-Bocage.

## Istor
### kantved
### [[Dispac'h Gall]]
* Implijet e voe ar c'hastell da gazarn.
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieMontamyEglise.jpg|An iliz

* Iliz katolik *Sant Varzin*, adsavet e voe ar c'hloc'di hag ul lodenn vat ag ar mogerioù e 1758.
* Ar c'hastell,  kantved.
* Ar c'hoc'hu, e Trompe-Souris.
* Ar chapel, e Trompe-Souris.
## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Sant Flouran Anjev

**Sant Flouran Anjev** a zo ur penitiour roman.
E anv en deus roet da gumun Saint-Florent-le-Vieil, war lez al Liger, a zo anvet diwar un abati kozh. Breur e vije bet da Sant Florian.

## Pennad kar
*Saint-Florent
Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all

***Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all*** zo titl ul levr bet embannet gant *[[Al Liamm]]* e 1957, ennañ daouzek danevell savet gant Jakez Riou (1899-1937) hag a oa bet embannet e Gwalarn etre 1928 ha 1941.

## An danevelloù
* Geotenn ar Werc'hez, Gwalarn, niverenn 13, 1928 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Ur barr-avel, Gwalarn, niverenn 14, 1928 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Prometheus Ereet, Gwalarn, niverenn 15, 1928 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Yun, Gwalarn, niverenn 17, 1929 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Mona, Gwalarn, niverenn 18, 1929 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Gouel ar Sakramant, Gwalarn, niverenn 20, 1929 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Ar Run-Heol, Gwalarn, niverenn 70, 1934 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Anna Tregidi, Gwalarn, niverenn 70, 1934 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Ar goulenn, Gwalarn, niverenn 70, 1934 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Lan, embanner al ludu, Gwalarn, niverenn 110-111, 1938 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Tan war c'horre Kemenez, Gwalarn, niverenn 132, 1941 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957
* Pec'hed Marvel Gregor Kogan, Gwalarn, niverenn 132, 1941 ; Al Liamm, niverenn 60, Genver-C'hwevrer 1957.

Savet e oa bet ar c'hentskrid anezhañ gant Roparz Hemon.
Kreizenn Sevenadurel Yezhoù ha Sevenadur

Ul lec'h degemer ha diorren sevenadur Breizh eo ar Greizenn Yezhoù ha Sevenadur e Sant-Ervlan, e Liger-Atlantel. 

Krouet e 2008, ar gevredigezh Yezhoù ha Sevenadur a vod kalz aktored e-barzh ul lec'h evit obererezhioù rik pe reizh. Miret eo al lec'h evit kentelioù, stajoù pe atalieroù sonerezh, pedagogel...

Diazezet eo 12 bali l'Añjeviniere e Sant Ervlan.

## Kevredigezhioù staliet er greizenn a-hed ar bloaz
* Kreizenn Dafar Sevenadurel Keltiek (KDSK), ur vediaoueg digor d'an holl.
* Kentelioù an Noz, kelenn hag obererezhioù e brezhoneg.
*Skol An Emsav, stummadur hir e brezhoneg.
*Skolaj Diwan Liger-Atlantel, adalek ar C'hwec'hvet betek an Trede.
*Radio Alternantes, skingomz lec'hel.
*Radio Kerne-Naoned, skingomz lec'hel e brezhoneg.
*Youn ha Solena, ur vagouri e brezhoneg.
*Skol Diwan Sant-Ervlan, digor abaoe miz Gwengolo 2016.

## Liammoù diavaez
*Yezhoù ha Sevenadur
*Kreizenn Dafar Sevenadurel Keltiek
*Kentelioù an Noz
*Skol An Emsav
*Skolaj Diwan Liger-Atlantel
*Alternantes FM
*Skol Diwan Sant Ervlan
Kañfarded Milin ar Wern

**Kañfarded Milin ar Wern** zo ul levrig (nav fajenn ha pevar-ugent ennañ) gant ar skrivagner tregeriat Fañch Peru, embannet gant Skol Vreizh ha deuet er-maez d'an 13 a viz Du 2008.

Skeudennaouet e oa bet an oberenn-mañ gant Uriell Ollivier.

Ur geriadurig a ya da glozañ al levr.

## Al levr
Emañ an daou genderv-kompez Jakez ar Bihan hag Erwanig ar Bras o chom e parrez Kervurlu, nepell eus Roc'h al Lern (e-lec'h ma c'heller klevet un tamm mat a dunodo), en eil lodenn eus an ugentvet kantved. Dre zaouzek istor berr e vez taolennet, en un doare fentus ha bev-buhezek, troioù-kaer an daou « êrêmist » n'int ket gwall zouget da labourat a-lazh-korf, na tost.

## Ar pennadoù
Setu an daouzek pennad :
* Jakez ar Bihan hag Erwanig ar Bras
* Pa c'heller tremen hep tennañ un tenn fuzuilh
* Ar pichoned a oar an hent d'ar gêr
* Chistr, gwinardant ha dour vineraer
* E ti Maria Gadiou
* Bec'h d'an traoù kozh
* E marc'had al laou
* E ti Maria Gadiou adarre
* E ostaleri an Torr-sec'hed
* Un dieurenn en draonienn
* Nevezentioù er bourk
* Western e Roc'h al Lern
Akko

**Akko** ( עַכּו en hebreeg; عكّا ʿAkkā en arabeg) zo ur gêr hag ur porzh en hanternoz Israel. **[[Ptolemais]]** oa hec'h anv en Henamzer ha brudet e oa dindan an anv *Sant Yann Akr* er Grennamzer. E bae Haifa emañ.
North East

**North East** (*[[Biz (roud-avel)|biz]]* e brezhoneg) zo un anv-lec'h saoznek.

## Yezhoù all
*Nordeste, anv-lec'h portugalek

## Lec'hioù
###### 
*North-East (Botswana)

###### 
*North East England 

###### 
*North Eastern (Kenya)

###### 
*North East (Maryland)
*North East (New York)
*North East (Pennsylvania)
Norte

**Norte** (*hanternoz, norzh* e brezhoneg) zo ur ger portugalek ha spagnolek hag a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro.

## Lec'hioù

###### 
* Norte (Brazil), rannvro

###### 
* Norte (Kab Glas), en Enez Boa Vista

###### 
* **[[Norte (Guerrero)]]** pe **[[Sierras del Norte]]**, rannvro e Guerrero, 

###### 
***[[Región Norte (Nariño)]]** pe **Proviñs ar Juanambú**, rannvro e departamant Nariño
* Norte de Santander, departamant
**Provincia del Norte*, e **[[Boyacá (Colombia)|Boyacá]]]**,
**Provincia del Norte*, e Cauca.

###### 
* Norte (Portugal), rannvro

## Kelaouennoù
****[[Norte (kazetenn)]]***, e Resistencia, Chaco, Arc'hantina.
****[[El Norte]]***, kazetenn e Monterrey, e Nuevo León
****[[El Norte (Venezuela)]]***, kazetenn e Barcelona, e stad Anzoátegui, Venezuela. 

## Tud
* Norteños, bodad gangsterien e California.
* Los Tigres del Norte, laz-seniñ

## Pennadoù kar
*North 
*Región Norte 
*Barrio Norte
Porzh (kloz)

Ur **porzh** zo un tamm douar dirak un ti pe stok outañ, mogerioù en-dro dezhañ alies. 

## Porzh-skol
Lec'h c'hoari ar vugale eo porzh ar skol, pe ar porzh-skol.

## Porzh-kastell

Porzh ar c'hastell eo al lec'h digor en e greiz, ma veze bodet soudarded ar c'hastell ha ma embregent, er Grennamzer, ha ma veze degemeret ar weladennerien ha ma tiskennent diwar o c'hezeg pa zegouezhent er c'hastell. 

## Porzh-kendi
Ar porzh-kendi eo an dachenn digor etre ar savadurioù. 

## Pennad kar
*Porzh-houarn
Rannvroioù Brazil

Pemp **rannvro** zo e Brazil ha pep hini a vod meur a stad:
*Centro-Oeste ("kreiz-kornaoueg") 
*Nordeste ("biz")
*Norte ("norzh")
*Sudeste ("gevred")
*Sul ("su"), enni an teir stad-mañ:
**Paraná
**Santa Catarina
**Rio Grande do Sul.

N'eus talvoudegezh melestradurel ebet gant ar rannvroioù. Talvezout a reont evit ar stadegoù da gentañ penn.
North

**North** zo ur ger saoznek (*[[hanternoz]], norzh* e brezhoneg) hag a gaver el lec'hanvadurezh hag evel anv-tiegezh. Northern zo un anv-gwan deveret hag a gaver ivez el lec'hanvadurezh. 

## Lec'hioù

###### 
*Northumberland, ur gontelezh
*Northamptonshire, ur gontelezh
*Northumbria, ur rouantelezh kozh

###### 
*North Carolina, stad
*North Dakota, stad
*North (South Carolina), kêrig

###### 
*North Island

## Tud
**Dawn Shirley Crang Bethel* ( 1932 – 2005), gwir anv Sheree North, aktourez stadunanat.
* Alfred John North (1855-1917), evnoniour aostralian.

## Lennegezh saoznek
* *North*, dastumad barzhonegoù gant Seamus Heaney
* *North*, romant gant Donna Jo Napoli

## Pennadoù kar
*North Island
*Northwest
*North East
*Northern
*North River‎
*Norte
*South
*East
*West
Northern

**Northern** zo ur ger saoznek, deveret eus North, hag a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro.

**Northern Ireland*, anv saoznek Norzhiwerzhon.
*Northern Isles, anv saoznek hollek roet d'an inizi Orkney ha Shetland, e Skos,
**Northern Rhodesia*, anv kozh Zambia.
*Northern Territory, en Aostralia
**Northern province*, anv saoznek Uttar Pradesh, en India.
Santa Juana (Chile)

**Santa Juana** zo ur gêr eus Chile, e rannvro ar Biobío. 731 km² eo he gorread. Tost da 13 147 a dud a oa enni e 2002.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel
Inizi Diego Ramírez

**Inizi Diego Ramírez** zo un enezeg e kreisteiz Chile, 100 km er gevred d'ar C'hab Horn. Stag eo an enezeg ouzh kumun Cabo de Hornos, en proviñs Antártica Chilena, unan eus proviñsoù Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile.

## An inizi
Daous stroll inizi zo, ur ganol 3 km led etreze:
* en hanternoz, ar stroll bihanañ gant ar re-mañ:
**enezennig Cabezas, 
** enezennig Peñailillo, 
**enezennig Norte,
** enezennig Martínez 
** enezennig Mendoza. 
* er c'hreisteiz 
** enezennig Santander, 
**enezennoùigoù Vergara, 
** Enez Bartolomé, brasañ enez an enezeg 
** enezennig Pontevedra, 
** enezennig García, 
** Enez Gonzalo, eil brasañ enez an enezeg 
** enezennig Ester, 
** enezennoùigoù Torres, 
** enezennig Nahuel,
** enezennig Barros, 
** enezennig Hernández 
** enezennig Águila, kreisteisañ douar ar c'hevandir amerikan.
São Francisco

**São Francisco** zo un anv-lec'h portugalek. 

#### 
* Amparo de São Francisco — Sergipe
* Barra de São Francisco — Espírito Santo
* Belém de São Francisco — Pernambuco
* Canindé de São Francisco — Sergipe
* Lagoa de São Francisco — Piauí
* Muquém de São Francisco — Bahia
* Santana do São Francisco — Sergipe
* São Francisco (Minas Gerais) — Minas Gerais
* São Francisco (Paraíba)
* São Francisco (Sergipe)
* São Francisco (São Paulo)
* São Francisco de Assis (Rio Grande do Sul)
* São Francisco de Assis do Piauí
* São Francisco de Goiás
* São Francisco de Itabapoana — Rio de Janeiro
* São Francisco de Paula (Minas Gerais)
* São Francisco de Paula (Rio Grande do Sul)
* São Francisco de Sales (Minas Gerais)
* São Francisco do Brejão — Maranhão
* São Francisco do Conde — Bahia
* São Francisco do Glória — Minas Gerais
* São Francisco do Guaporé — Rondônia
* São Francisco do Maranhão — Maranhão
* São Francisco do Oeste — Rio Grande do Norte
* São Francisco do Pará
* São Francisco do Piauí
* São Francisco do Sul — Santa Catarina

* São Francisco (Niterói), karter en Niterói, Rio de Janeiro

* Stêr São Francisco, e hanternoz Brazil.

#### 
* São Francisco (Tarrafal de São Nicolau), parrez.
* São Francisco (Cape Verde), kêriadenn.

## Pennad kar
* San Francisco
Stêr São Francisco

Ar **stêr São Francisco** (**Rio São Francisco** e portugaleg, gwechall **Opara**), lesanvet ** Velho Chico**, zo ur stêr e reter Brazil, hag unan eus ar re bouezusañ ha hirañ er vro hag e Suamerika, gant 2 814 km. Treuziñ a ra pemp stad ha 521 kumun.

Eieniñ a ra er Serra da Canastra e kreisteiz Minas Gerais. Alese e red war-du an hanternoz. Treuziñ a ra stad Bahia, treiñ war-du ar reter ma ra un harzoù gant Pernambuco, goude war-du ar gevred, ma tisparti Sergipe hag Alagoas. En em deurel a ra er [meurvor Atlantel] e [Piaçabuçu en Alagoas.
Maceió

**Maceió** eo kêr-benn stad Alagoas, e reter Brazil, er rannvro Nordeste, war aod ar Meurvor Atlantel.

## Istor
Pemp piler an islam

Pemp reolenn-stur zo d'an islam, anvet ivez **pemp piler an islam**:
* ar Chahada
* ar Salat (As-salaat) pe pemp pedenn bemdeziek
* yun ar ramadan
* an aluzen, er stumm d'un taos bloaziek, ar zakat (Az-zakaat)
* an hajj (Al hajj), an dro-birc'hirinañ da lec'hioù santel an islam.
Hasan Rohani

**Hasan Rohani** (farsieg: حسن روحانی, treuzlizherennet ivez *Rouhani*, *Ruhani*, *Rohani*, *Rowhani*), **Hassan Fereydoun** e anv badez, a zo ur politikour eus Iran dilennet da brezidant d'ar 14 a viz Mezheven 2013. Ar 7 prezidant eus Iran eo, erlerc'hier Mahmoud Ahmadinejad.
Trindade e Martim Vaz

**An Drinded ha Martim Vaz**, pe **Trindade e Martim Vaz**, zo un enezeg a 5 enezenn, 10, 4 km2 en holl, er Meurvor Atlantel, perc'hennet gant Brazil, ur 1,100 kilometr er reter da stad Espírito Santo, hag ivez 2,100 kilometr er mervent da Enez Ascension ha 2,550 kilometr er c'hornôg da Saint Helena, ha 4,270 kilometr eus aod Afrika.
Atol das Rocas

An *Atol das Rocas* (*atoll ar c'herreg* e brezhoneg) zo un atoll er Meurvor Atlantel, 267&nbsp;km er biz da gêr Natal hag aod stad Rio Grande do Norte m'eo stag outi ent-velestradurel, ha 145&nbsp;km er c'huzh-heol da Enezeg Fernando de Noronha, ha perc'hennet gant Brazil. Div enezennig a ya d'ober douar an atoll-se. Uhel eo goueled ar meurvor tro-dro, maz-eo ul lec'h dañjerus d'ar voraerien.

## An inizi
Setu anv an div enezenn:
**Illa do Farol* (Enez an tour-tan),
**Illa del Cementiri*,
en holl, ur gorread a 0,36&nbsp;km².

## Istor
War ar c'hentañ kartenn eus Brazil ar Planisfério de Cantino, eus 1502, e oa merket anv an *Atol das Rocas*. Ur meneg all eus ar Rocas a zo bet lakaet war gont an Amiral Dario Paes Leite, a zeskrivas peñse nev ar verdeadenn kaset gant ar moraer portugalat Gonçalo Coelho (1451-1512) a-hed aod Brazil, e 1503. Daoust ma oa anavezet abaoe ar XVIvet kantved ne gaver kartenn ebet eus ar Rocas a-raok 1852, savet gant ar c'habiten Phillip Lee, hag anvet *Baixo das Rocas* pe *Baixo das Cabras*. Enez Rocas a voe graet un atoll anezhi e 1858, gant ar c'homandant Vital de Farias. Hag ar c'hentañ naturoniour a reas meneg anezhi e voe Jean de Léry, e 1880.

## Mirva
Ur mirva natur eo an enez abaoe 1979 hag enskrivet eo war listenn Glad bedel an UNESCO abaoe 2001. Diwallet eo gant ar *Reserva Biológica Atol das Rocas*.

## Notennoù
Fernão de Noronha

**Fernão de Noronha**, anvet ivez **Fernando de Noronha**, pa oa **Fernão de Loronha** e wir anv (war-dro 1470 - Lisboa, war-dro 1540), a oa ur moraer portugalat eus ar . E anv en deus roet d'an Inizi Fernando de Noronha.

Ergerzhout a reas douaroù nevez Brazil evit roue Portugal. Roet e voe dezhañ Inizi Fernando de Noronha evel gopr eus e labour evit ar gurunenn.

## E vuhez
Fernão de Loronha a oa ur Yuzev portugalat troet da gristen (*[[Marrano|cristão-novo]]*). Mab e oa da Martim Afonso de Loronha, ha breur d'ur Martim Afonso de Loronha all, kloareg en Urzh ar C'hrist (Portugal), uhelaet en noblañs o-daou ha pep a ardamez nevez savet dezho.

A-benn 1500 e oa Fernão de Loronha marc'hadour bras e Lisboa, ha kenskriver e oa gant Jakob Fugger, an arc'hantour alaman bras eus Augsburg. E 1504 e skrive ar roue Manuel Iañ Portugal e oa Loronha ur marc'heg eus an tiegezh roueel (*cavaleiro da nossa casa*). Souezhiñ a c'haller o welout pegen uhel e oa degouezhet pa veze heskinet betek ar pinvidikañ yuzevien e Portugal neuze : her mar ebet en devoa harperien vat. Distummadur e anv zoken, eus Loronha da Noronha a c'hallfe bezañ bet graet a-youl-gaer, da heuliañ kredenn an dud a soñje e c'hallje bezañ bet liammet ouzh an tiegezh Noronha, unan eus an uhelañ tiegezhioù e Portugal neuze, a orin eus Kastilha, goude ma n'eus tamm prouenn ebet e vije darempred ebet etre Loronha ha Noronhas.

Goude ma oa bet dizoloet brazil gant Pedro Álvares Cabral e 1500, e voe kaset moraerien all e 1501 gant ar roue da weladenniñ aod Brazil ha da sevel kartrennoù anezhi. N'ouzer ket piv a oa e penn ar veaj, met Amerigo Vespucci a oa en o zouez, ha skrivañ a reas un danevell eus ar veaj.

## Eured
Dimeziñ a reas da Violante Rodrigues de Noronha. O mab Diogo de Noronha de Andrade a zimezas da Aldonça de Mendonça, merc'h da João Pestana Pereira, aotrou ar Morgado da Lourinhã, ha d'e bried Violante Pessanha, ha bugale dezho.

## Notennoù
Copahue

Ar menez **Copahue** a zo ur menez-tan war an harzoù etre Rannvro ar Biobío, e Chile, ha proviñs Neuquén, en Arc'hantina. 

## Liammoù diavaez

* Copahue — Andeshandbook.org (spagnoleg)
Morro Dois Irmãos

**Morro Dois Irmãos**, pe *torgenn an daou vreur* e brezhoneg zo un anv roet da zaou lec'h e Brazil

*Morro Dois Irmãos (Fernando de Noronha)
*Morro Dois Irmãos (Rio de Janeiro)
Morro Dois Irmãos (Fernando de Noronha)

**Morro Dois Irmãos** eo an anv roet da ziv garreg er baía de Sancho en Inizi Fernando de Noronha e Brazil, er Meurvor Atlantel.
Caesalpinia echinata

**Caesalpinia echinata** zo ur wezenn, anvet ivez **koad Brazil**, **koad Pernamboug**, **koad Nikaragwa**, a orin eus Nordeste Brazil. Er  e veze implijet d'ober livaj ruz-gell. 

Dont a ra eus kornadoù-bro Bahia, Espirito Santo, Pernambuco ha Rio de Janeiro. Gounezet e vez hiriv e Brazil.

## An anv
Pa voe kavet ar gwez-se gant Portugaliz war aodoù Suamerika, e voent anvet *pau-brasil*, diwar *pau* a zo *bazh * e portugaleg ha, dre astenn-ster, kement ha gwezenn, ha *brasil* a deufe eus * brasa*, hag a dalvez kement ha regez. 

## Implij
*Pau brazil* eta e oa an anv kentañ anavezet dre ma veze implijet ar rusk da livañ danvez d'ober dilhad, hervez gizioù ar givijerien. Kenwerzh ar *c'hoad brazil* eo bet ar c'hentañ obererezh ekonomikel e Brazil, a-raok gounezerezh ar c'hotoñs. Gwezenn vroadel Brazil eo ar wezenn Caesalpinia echinata .

## Skeudennoù

File:ClosedeflordePaubrasil.jpg| Bleuñv
File:Caesalpinia echinata-flor.jpg|Bleuñv
File:Caesalpinia echinata leaves.jpg|Delioù
File:Caesalpinia echinata - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0347.jpg|Kef
Image:Paubrasil6.jpg| Gwenanenn war-dro ur vleuñvenn, Liorzh Louzoù São Paulo
Image:Caesalpinia echinata - Paubrasil.jpg| Kef ur wezenn, Liorzh Louzoù São Paulo
Image:Brazilwoodspinylegumens.JPG|Frouezh, São Paulo
File:PAUBRASILjbsp.jpg|Liorzh Louzoù São Paulo


## Notennoù
Don Quijote de la Mancha

***El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha*** hervez an anv orin, ***El Quijote*** e spagnoleg a vremañ, **Don Kic'hote** peurvuiañ er skridoù brezhonek, zo ur romant spagnolek gant Miguel de Cervantes (1547-1616) embannet dre ziv rann e 1605 ha 1615 ma kont troioù-kaer ar marc'heg Don Quijote de la Mancha.

## An anv
*Quixote* eo an doare-skrivañ kozh hag a glote gant distagadur ar mare, pa veze distaget /x/ evel ar CH brezhonek.
*Quijote*, e spagnoleg a vremañ, a ziskouez e vez distaget /x/ evel ar *jota*, da lavaret eo ar C'H brezhonek.

## Ar romant
Kontet eo troioù Alonso Quijano, un hidalgo a lenn kement a romantoù marc'hegiezh ma laka en e benn da vont da varc'heg, ha da gemer an anv * Don Quixote*. Kemer a ra un tieg, Sancho Panza, da skoedour gantañ.

Brudet eo abadenn ar milinoù-avel el levr. 

## Embannadurioù brezhonek
N'eus ket a droidigezh eus skrid klok romant Cervantes.
* Troet e oa bet gant *Ar Pagan* (Loeiz ar Menn) ha *Bodspern* (Loeiz Gourlet) hag embannet a dammoù e-barzh *[[Ar Bobl]]*, etre 1913 ha 1914, dindan an titl *Don Kichott*.
* Adembannet gant Emgleo Breiz e 1991, evel *Don Kihote*. 
* *Don Kic'hote de la Mancha*, e brezhoneg eeun gant An Here e 2002, skrid ha skeudennoù gant Alan Dipode.
* *Don Kic'hote*, Al Lanv, 2013. Adwelet ha berraet gant Marsel Klerg, diwar skridoù Bodspern hag Ar Pagan e-barzh ar gelaouenn Ar Bobl.


Gustave Doré - Miguel de Cervantes - Don Quixote - Part 1 - Chapter 1 - Plate 1 "A world of disorderly notions, picked out of his books, crowded into his imagination".jpg|*Ur bedad kealioù foutouilhok, dastumet diwar e levrioù, a rae un engroez en e faltazi*Gustave Doré, 1863
Don Quixote 6.jpg|Don Quijote hag ar milinoù-avelGustave Doré, 1863
Don Quichotte Honoré Daumier.jpg|Don QuijoteHonoré Daumier, *c.* 1868
QuixotePlazaEspanaMadrid.JPG|Don Quixote ha Sancho PanzaPlaza de España, Madrid
Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh

**Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh** a zo anezhi un etrekumuniezh (ur gumuniezh-kumunioù) e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Krouet eo bet e 2011 dre unaniñ Kumuniezh kumunioù Bro Muzilheg ha Kumuniezh kumunioù Bro ar Roc'h-Bernez.

## Kumunioù
Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh a ya 12 kumun d'ober anezhi:
* Ambon 
* Arzhal
* Beler
* Damgan
* Ar Gwernoù
* Marzhan
* Muzilheg
* Noal-Muzilheg
* Nivilieg
* Pleaol
* ar Roc'h-Bernez
* Sant-Aelwez

## Brezhoneg
* E distro-skol 2024 e oa enskrivet 133 skoliad er c'hlasoù divyezhek (5,4 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liamm diavaez
* Lec'hienn genrouedad KK Gwareg Su Breizh

## Notennoù
Angharad James

**Angharad James** (1677–1749) a oa un delennourez hag ur varzhez kembraek.

## He buhez
Ganet e oa bet en atant Gelliffrydau e Baladeulyn, e Dyffryn Nantlle, e hanternoz Kembre d'ar 16 a viz Gouere 1677. Dimeziñ a reas da William Prichard, ur gwaz kalz koshoc'h egeti hag a oa o terc'hel un atant e Cwm Penamnen, er c'hreisteiz da Dolwyddelan Bevañ a reas e Tai Penmaen ar peurrest eus he buhez, ha derc'hel a reas da labourat an douar hec'h-unan p'en em gavas intañvez. Mervel a reas d'ar 25a viz Eost 1749 ha beziet e voe en iliz Santez Gwyddelan e Dolwyddelan..

## An arzourez
Un delennourez ampart e oa ha lakaat a rae he devezhourien da zañsal war an tonioù sonet ganti.

Ur varzhez e voe ivez, unan eus nebeud a verc'hed o deus tapet brud gant o barzhonegoù kembraek Dornskridoù zo chomet war he lerc'h hag a zo miret e Levraoueg Vroadel Kembre en Aberystwyth.. E-touez ar skridoù-se ez eus ur marvnad savet war-lerc'h marv he mab 16 vloaz hag unan all savet war-lerc'h marv he gwaz.

## Notennoù
Sur

**Sur** zo un anv-lec'h hag a gaver e meur a vro.

## Lec'hioù
* **[[Sur (Suis)|Sur]]**, kumun suis e Kanton Graubünden ;
* **[[Sur (Oman)|Sur]]**, kêr en Oman .

## Kreisteiz
*Sur*, an anv roet e spagnoleg d'ar C'hreisteiz, pe d'ar Su.

### Filmoù
**[[Sur (film)|Sur]]*, gant Fernando "Pino" Solanas.
**[[El sur (film)|El sur]]*, gant Víctor Erice.

## Kazetenn
* *[[El Sur]]*, pemdeziek chileat.

## Pennadoù kar
*Sul
Michiel de Ruyter

**Michiel Adriaenszoon de Ruyter** (Vlissingen, 24 a viz Meurzh 1607 - pleg-mor Siracusa, 29 a viz Ebrel 1676) a oa un amiral eus an Izelvroioù.

Unan eus brudetañ amiraled istor an Izelvroioù eo Michiel de Ruyter. A-drugarez dezhañ e voe trec'h morlu an Izelvroioù en emgannoù war vor, meur a wech, e-pad ar Brezelioù etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù, er . Kemer a reas perzh ivez e meur a daol-brezel er Mor Baltel hag er Mor Kreizdouar, a-enep morlaeron. Ouzhpenn labourat e servij morlu an Izelvroioù en devoe tro ivez da vezañ e servij paramantourien brevez hag e-pad ur pennadig zoken e voe o valumeta war e gont. 

Gloazet e voe e-pad emgann Agosta, etre morlu an Izelvroioù ha morlu Bro-C'hall, dirak aodoù Sikilia, ha mervel a reas un nebeud devezhioù diwezhatoc'h, d'an 29 a viz Ebrel 1676.
Kaori Muraji

**Kaori Muraji** ( 村治 佳織 Muraji Kaori) zo ur c'hitarourez klasel japanat ganet e 1978 e Tokyo.

## Liammoù diavaez
* Lec’hienn ofisiel
Abderrazak El Albani

**Abderrazak El Albani** a zo un douarour, kelenner e skol-veur Poitiers. Kas a ra e labour glaskerezh da benn e skipailh HydrASA an ensavadur IC2MP, ur gevrenn glaskerezh eus skol-veur Poitiers hag ar CNRS. 

## E vuhez
Ganet eo bet e Marrakech, ha studiet en deus e skol-veur Lille 1 e Bro-C'hall. Savet en deus un dezenn doktorelezh a zouarouriezh hag a zouargimiezh c'houelezennek er skol-veur-se e 1995. E-pad daou vloaz (1996 ha 1998) en deus labouret e skol-veur Kiel en Alamagn. Embannet en deus meur a bennad skiantel diwar-benn an henendroioù, an douarvevoniezh hag an diagenezenn en diazadoù gouelezennek.

Anavezet eo dre m'en deus dizoloet ar fosiloù koshañ (2,1 miliard a vloazioù 'zo) eus organegoù lieskelligel e Gabon, ar pezh a roas ur sell nevez war orin an organegoù-se.
Pelourinho

Ar **Pelourinho** (*[[post-ar-vezh]]* e brezhoneg) zo ur c'harter istorel eus kêr Salvador da Bahia, kêr-benn stad Bahia, e Brazil. Dont a ra an anv eus ar post-ar-vezh a veze aozet eno er  da skourjezañ ar sklaved dirak an holl.
Rouantelezh Araokania ha Patagonia

**Rouantelezh Araokania ha Patagonia** zo ur rouantelezh zo bet klasket sevel e Patagonia e dibenn an  gant un anvanturour gall, Antoine de Tounens, harped gant pennoù ar bobl Mapuche, er su d'ar stêr Biobío, e douaroù a zo da Chile hag Arc'hantina hiriv. Perquenco e oa ar gêr-benn.

## Istor

An Araokaned, pe Mapuched,a oa ur bobl a veve diwar labour an douar hag ar sevel loened. Stourmed o devoa ouzh an Inkaed ha goude ouzh ar Spagnoled. Derc'hel penn a raent ouzh gouarnamant Chili a deuas a-benn d'o dastum e mirvaoù goude mareadoù « peoc'helaat Araokania  » kaset en 1880. Hiziv e vije 600 000 Mapuche e Chile ha 300 000 en Arc'hantina.

## Pennadoù kar
*Aloubadeg Araokania
John Jones Maesygarnedd

**John Jones Maesygarnedd** (1597 – 17 a viz Here 1660) zo ur C'hembread a voe e-touez an dud kiriek da varv ar roue Charlez I, roue Bro-Saoz. Breur-kaer e oa da Oliver Cromwell, Aotrou Gwarezer Bro-Saoz.

## E vuhez

Ganet e voe en atant Maesygarnedd (pe Maes y Garnedd) e traoñienn Nantcol, en Ardudwy, e kreisteiz Gwynedd hiziv. Dre ma ne oa ket mab henañ an tiegezh e voe kaset da vevel da Londrez.

E deroù Brezel Diabarzh Bro-Saoz ez eas John Jones e-barzh arme ar Parlamant. E 1646 e voe o’n em gannañ e hanternoz Kembre, evel koronal en arme Thomas Mytton, hag er bloavezh war-lerc’h ez eas da gannad er Parlamant evit Sir Feirionnydd.

Ezel e oa eus al lez-varn a varnas Charlez I e dibenn ar Brezel Diabarzh. Bez’ e voe neuze unan eus ar re a sinas kondaonidigezh ar roue d’ar marv. 

E 1650 ez eas da gomiser evit melestriñ Iwerzhon hag e 1655 e voe anvet d’ur post heñvel evit hanternoz Kembre. Mervel a reas e wreg kentañ en Iwerzhon ha dimeziñ a reas John Jones en-dro, da Katherine, c’hoar Oliver Cromwell, e 1656.

Goude marv Cromwell ha dilez e vab Richard Cromwell, e voe harzet John Jones ha toullbac’het, gant soudarded ar jeneral George Monck, e 1660. Kondaonet e voe, evel "treitour", ha krouget, kent bezañ divouzellet ha dispennet e gorf, e Londrez, d’ar 17 a viz Here 1660.

Troet-kenañ e oa John Jones gant ar relijion ha kenskrivañ a rae gant Morgan Llwyd ha Vavasor Powell. Gantañ e voe lakaet embann skridoù gant Morgan Llwyd, en Iwerzhon.

## Liamm diavaez
*Buhez ar c'horonal John Jones
Kavan (disheñvelout)

**Kavan** a c'hall bezañ meur a dra:

*ur vran eus spesadoù bihan pe grenn o ment. En o zouez amañ:
**ar c'havan beg ruz
**ar c'havan beg melen
**ar c'havan Daouria
** ar c'havan tour

## Anv-lec'h
*Kavan, ur gumun en Il-ha-Gwilen (Breizh)

### Anvioù da dostaat
*Kavaneg, ur gumun en Il-ha-Gwilen
*Kawan, ur gumun en Aodoù-an-Arvor
Corneille

**Corneille** zo un anv-bihan gallek, hag a gaver ivez el lec'hanvadurezh.

## Tud
*Pierre Corneille
*Thomas Corneille

## Lec'hioù
* Corneille, kumun gwechall en Aude, hiriv en Arzens
* Saint-Corneille, kumun e Sarthe
Saint-Sever-Calvados

**Saint-Sever-Calvados** a oa ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h kanton Saint-Sever-Calvados e oa betek 2015.
Bodet e voe d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
## Douaroniezh
* Eienniñ a ra ar stêrioù Brévogne ha Sienne e koad Sant-Sever.
## Dezougen

FranceNormandieSaintSeverCalvGare.jpg|An ti-gar gwelet ag an diavaez.
Gare de saint sever 1.JPG|An diabarzh.

* Digoret e voe an ti-gar e 1870 war al linenn etre Agentan ha Granville. Ne vez ket implijet ar savadur ken, an trenioù a harz neoazh.
## Istor
### 
* Krouet e voe abati *Sainte Marie et Saint-Sever* gant Richard Goz hag e vab Hugues le Loup. 
### 
### 
* 1889: ouzhpennet e voe *Calvados* ouzh anv ar gumun abalamour d'ar gumun anvet *Saint-Sever* ivez e departamant Landes e Bro-C'hall.
### 
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: 
* d'ar 4 a viz Eost e voe bombezet Saint-Sever ha dieubet e voe gant 28 Rannlu Troadegiezh SUAat o vont tre er vourc'h da 6 eur beure, heuliet gant tankoù an 2 Rannlu Hobregonet "Hell on wheels"; 
* seizh den nann-soudard a varvas e Saint-Sever abalamour d'ar brezel, tri anezhe e miz Even, ar re all e miz Eost.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSaintSeverCalvEgliseEtClocher.jpg|An iliz

* Iliz katolik *Intron-Varia Sant Sever*, , bet savet e-lec'h un iliz romanek a-gent; ul lodenn a oa gant ar venec'h, ul lodenn all a oa d'ar barrez, met distrujet e voe e penn-kentañ an , setu perak eo dispartiet ar c'hloc'hdi, bet savet e dibenn an , eus an nev a chom; en iliz ez eus meur a draenn rummet.
* Ar maerdi, , er savadurioù implijet gwechall gant ar venec'h.
* Moudenn-gastell ar c'hastell kozh, rummet.
* Chapel an *Ermitage*, , e Koad Saint-Sever, gant traouennoù rummet enni.
### [[Eil brezel-bed]]
* Peulvanig an 2 Rannlu Hobregonet SUAat "Hell on wheels" bet marvet e miz Eost 1944 evit dieubiñ Sant-Sever.
* Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: *Saint-Sever Communal Cemetery*:

Nijourion e oant er Royal Air Force. Mervel a rejont e-pad an Eil brezel-bed. Pemp anezhe a varvas d'an 13 a viz Ebrel 1941, er 149 Skwadrenn e oant; an hini all a varvas d'an 10 a viz Ebrel 1943, er 197 Skwadrenn e oa.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur
## Notennoù ha dave
James Gandolfini

**James Joseph Gandolfini, Jr.** a zo un aktor amerikan, a orin italian, bet ganet d'an 18 a viz Gwengolo 1961 en New Jersey, e SUA, ha marvet d'an 19 a viz Even 2013 e Roma. Brud en doa tapet gant an heuliad filmoù skinwel The Sopranos.
Saint-Florent

**Saint-Florent** zo un anv-lec'h gallek, diwar anv sant pe sant anvet Florent.

## 
* Iliz Sant-Flouran, , e Plufur

## 
* *Saint-Florent-le-Vieil* anv gallek Sant-Floran-Anjev (Maine-et-Loire), war lez ar Liger
* Saint-Florent-sur-Cher (Cher),
* Saint-Florent-le-Jeune (Loiret),
* Saint-Florent-des-Bois (Vendée),
* Saint-Florent-sur-Auzonnet (Gard),
* Saint-Florent (Deux-Sèvres), enteuzet e Niort e 1969.

## 
* Saint-Florent, anv gallek San Fiurenzu (Haute Corse)

## Gwelet ivez
* Sant Flouran Anjev
Aloubadeg Araokania

**Aloubadeg Araokania** (e spagnoleg e lavarer *Ocupación de la Araucanía* pe *Pacificación de la Araucanía*), an douaroù entre ar Stêr Biobío, en norzh, hag an Toltén er su, zo ur brezel a reas Chile, en amzer ar prezidant José Joaquín Pérez Mascayano, en 1861, hag a badas betek 1883, hag a lakaas fin da Brezel an Arauco a bade abaoe 300 vloaz.
Florent

**Florent** zo un anv-bihan gallek.

## Adstummoù
* *Florentin, Florian* evit ar baotred
**[[Florence]], Floriane,* evit ar merc'hed.

## Yezhoù all
**Floris*, e nederlandeg

## Tud
*Florent Malouda, melldroader gall

## Lec'hioù

###### 
* Florenville e proviñs Luksembourg.

###### 
* Florent-en-Argonne e Marne ha rannvro Champagne-Ardenne.
* Cours Florent, skol arz ar c'hoariva, e Pariz

## Pennadoù kar
*Saint-Florent
Proviñs Antarktika Chile

**Proviñs Antarktika Chile**, pe **Antártica Chilena** diwar an anv spagnolek (*Provincia de la Antártica Chilena*), zo unan eus ar peder froviñs a ya d'ober Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile hag ar c'hreisteisañ anezho. 14 146 km² zo dindani ha 2262 a dud o chom enni. Puerto Williams eo ar gêr-benn.

## Kumunioù

Div gumun zo:
* Cabo de Hornos, anvet Navarino betek 2001.
* Antártica, enni an Tiriad Antarktek Chileat.

## Istor
E 1927 e voe krouet kumun Navarino a oa stag ouzh Departamant an Tierra del Fuego betek 1975. 

Kumun La Antártica, krouet en 1961, a oa stag ouzh kêr Punta Arenas betek 1975. Honnezh n'eus nemet 130&nbsp;a dud enni, ha kuzul ebet.

Krouet e voe Proviñs Antarktika Chile d'ar 4 a viz Du 1975 gant an div gumun-se.
Antártica

**Antártica** (a lavarer *La Antártica* anezhi ivez e spagnoleg) zo unan eus an div gumun a ya d'ober Proviñs Antarktika Chile, e Rannvro Magallanes hag Antarktika Chile. Puerto Covadonga eo anv ar pennlec'h, anv disoudard al luva Base General Bernardo O'Higgins, met Villa Las Estrellas eo ar gêriadenn disoudard nemeti.

Rannet eo ar gumun etre daou zistrig:
Cabo de Hornos

**Cabo de Hornos** zo ur gumun eus su Chile, e Proviñs Antarktika Chile, krouet en 1927, anvet Navarino betek 2001. Dont a ra hec'h anv eus ar C'hab Horn.
Inizi Hermite

An **Inizi Hermite**, pe **L'Hermite** zo inizi eus su Chile, er su d'an Inizi Wollaston. War an hini suañ anezho, Enez Hornos, emañ ar C'hab Horn.

Dont a ra o anv eus anv ar moraer izelvroat Jacques L'Hermite (1582-1624).

## An inizi
* *[[Enez Hermite]]*, e gwalarn an enezeg
* *[[Enez Jerdan]]*, enezennig er reter da Hermite;
* *[[Enez Herschel]]*, er reter,
* *[[Enez Deceit]]*, ar reterañ, 
* *[[Enez Hornos]]*, ar vihanañ ha kreisteisañ, enez ar C'hab Horn.
* *Enez Hall*, enezennig; 
* enezennoùigoù *Maxwell, Saddle, Chanticleer, Arrecife, [[Evout]]*.

## Skeudennoù

File:Hermite.Islands.JPG| Inizi Hermite
File:Deceit teeth.JPG| Enez Deceit 
File:Barnevelt Island.jpg|Enez Barnevelt 
File:Evout Islands.jpg|Evout 


## Pennad kar
*Inizi Chile
Navarino

**Navarino** zo un anv lec'h italianek hag a gaver e meur a vro.

#### 
*Navarino, anv kozh Cabo de Hornos
*Enez Navarino, enez e kumun Cabo de Hornos, en Antártica Chilena 
**Puerto Navarino, porzh en enez

#### 
*anv italianek Pilos, war aod ar Mor Ionian 
**Emgann Navarino, e 1827

#### 
*Navarino, Wisconsin
Beaumesnil (Calvados)

**Beaumesnil** zo ur gêriadenn hag ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall.
## Istor
### kantved
;Eil brezel-bed
*Emgann Normandi, 1944 : ur babig a varvas e Beaumesnil abalamour d'ar brezel d'an 10 a viz Gouere.
## Monumantoù ha traoù heverk
EgliseBeaumesnilCalvados.jpg|Iliz Beaumesnil
* Iliz katolik *Sant Stevan*,  kantved, bet adkempennet meur a-wezh, rummet
 gant un delwenn eus Sant Kristol eus an  kantved rummet enni.
## Douaroniezh
*Gorread : 4,99 km²
*Uhelder : 72 m — 153 m
*Poblañs (2020) : 202 zen
*Stakter ar boblañs (2020) : 40,48 den/km²
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:500 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:250
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010
  bar:2020 text:2020
PlotData=
  color:barra width:30 align:left
  bar:1962 from:0 till: 211
  bar:1968 from:0 till: 201
  bar:1975 from:0 till: 194
  bar:1982 from:0 till: 152
  bar:1990 from:0 till: 177
  bar:1999 from:0 till: 188
  bar:2007 from:0 till: 194
  bar:2010 from:0 till: 210
  bar:2020 from:0 till: 202
PlotData=
  bar:1962 at: 211 fontsize:S text: 211 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 201 fontsize:S text: 201 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 194 fontsize:S text: 194 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 152 fontsize:S text: 152 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 177 fontsize:S text: 177 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 188 fontsize:S text: 188 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 194 fontsize:S text: 194 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 210 fontsize:S text: 210 shift:(-10,5)
  bar:2020 at: 202 fontsize:S text: 202 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:EBSSA


## Melestradurezh

 

## Liammoù diavaez
*Beaumesnil e Wikimedia Commons
## Notennoù
Porto Alegre (disheñvelout)

**Porto Alegre** a zo anv-lec'h meur a gêr er broioù portugalek. 

#### 
* Porto Alegre, kêr-benn stad Rio Grande do Sul
* Porto Alegre do Norte ur gumun e stad Mato Grosso
* Porto Alegre do Piauí, ur gumun e stad Piauí
* Porto Alegre do Tocantins, ur gumun e stad Tocantins

#### 
* Porto Alegre, unan eus kêrioù pennañ Enez São Tomé.
Canoas

: *Evit ar stêr anvet "Canoas", gwelet [[Rio Canoas]].*

**Canoas** a zo ur gêr e stad Rio Grande do Sul e Brazil. 326 458 a dud a oa o vevañ enni e 2007, hag un darn eus tolpad-kêr Porto Alegre, kêr-benn ar stad, eo.
Aden

**Aden** (arabeg: عدن *ʻAdan*‎) a zo ur gêr hag ur porzh-mor eus Yemen, war aod su ar vro. Skeiñ a ra war Pleg-mor Aden, 170 km er Reter da strizh-mor Bab al-Mandab. E krater ur menez-tan emañ he forzh kozh. Kêr-benn Yemen ar Su, ur stad dizalc'h sokialour, e oa etre 1967 ha 1990. Tost d'ur milion a dud a oa o chom enni e deroù an  met ne oa ken 863 000 e 2017 abalamour d'ar brezel diabarzh yemenat kroget e 2014. 

Ar barzh Arthur Rimbaud zo bet o chom en Aden adalek 1880. Flodañ a rae armoù e Pleg-mor Aden hervez kont.

## Liammoù diavaez
* pennadoù-skrid holloueziadurioù diwar-benn Aden :  Encyclopædia Britannica,  Encyclopædia Universalis,  Gran Enciclopèdia Catalana
*  (poloneg), (persianeg) Sturlevr beajiñ Aden war Wikivoyage
Republik Demokratel ha Poblel Yemen

**Republik Demokratel ha Poblel Yemen** (arabeg: جمهورية اليَمَنْ الديمُقراطية الشَعْبِيّة *Jumhūrīyat Al-Yaman Al-Dīmuqrāṭīyah Al-Sha'bīyah*), a veze graet **Yemen ar Su** anezhi alies, a oa ur vro sokialour ha marksour hag a zegouezh gant proviñsoù su ha reter Yemen a-vremañ. Savet e oa bet e 1967 gant an anv a **Republik Pobl Suyemen** da gentañ a-raok kemer hec'h anv da vat e 1970, ha padout he deus graet betek 1990 ma'c'h unanas gant Republik Arab Yemen, a veze graet "Yemen an Norzh" anezhi, evit dont da vezañ Republik Yemen. Aden e oa ar gêr-benn.
Sept-Frères

**Sept-Frères** a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: pevar den nann-soudard a varvas e Sept-Frères e penn-kentañ miz Eost abalamour d'ar brezel, unan anezhe a voe lazhet gant ur vinenn, unan all gant ur voledennig.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSeptFreresEglise.jpg|An iliz

* Iliz katolik *Sant Varzhin*,  kantved gant un armel-santel hag ur stern-aoter rummet enni.

## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 
 
 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Campagnolles

**Campagnolles** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]]**: c'hwec'h den nann-soudard a varvas e Campagnolles abalamour d'ar brezel, daou anezhe e miz Even 1944, tri arall e miz Eost 1944, d.l.e. pemp e-pad Emgann Normandi, hag unan e miz Mae 1945, hemañ a voe lazhet gant ur voledennig.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieCampagnollesEglise.jpg|An iliz

* Iliz katolik *Sant Varzhin*,  kantved; pavezet eo an dachenn razh gant goloennoù-bez 
* Ar c'hastell,  kantved.
## Douaroniezh
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Joan Baez

**Joan Baez** (distaget: ['dʒoʊn 'baɪz]), ganet **Joan Chandos Báez** d'an 9 a viz Genver 1941 e Staten Island, kêr New York, a zo ur ganerez folk stadunanat brudet ivez evit ar perzh a gemer e stourmoù a bep seurt (evit ar peoc'h, a-enep an droukziforc'h etre ar «&nbsp;gouennoù&nbsp;», *[[Et cætera|etc]]*).

## Pennadoù kar
*Pladennoù Joan Baez
*Báez

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
*Ur film 50' diwar he fenn
Sainte-Marie-Outre-l'Eau

**Sainte-Marie-Outre-l'Eau** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieLaVireSteMarieOEPleinesOeuvres.jpg|Ar Vire e Sainte-Marie.

* Ar stêrioù Drôme ha Vire a gember e Sainte-Marie.
## Istor
### 
### 
### 
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSainteMarieOutreLEauEgliseRetable.jpg|Ar c'heur hag ar stern-aoter en iliz katolik.

* Iliz katolik *Intro-Varia*,  gant ur yoc'h traouennoù rummet enni: taolennoù, stern-aoter, armel-santel, delwennoù, h.a. 
* Un ti kozh, e-tal an iliz.
* Ur groaz-bered rummet, , dirak an iliz. 
* Ur c'halvar rummet, , e Le Mesnil-Sauvage. 
## Armerzh
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

Sainte-Marie-Outre-l'Eau - Mairie.jpg|Ar maerdi.


## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur
## Notennoù ha dave
Báez

**Báez** zo un anv-tiegezh spagnolek deveret diouzh anv Pelayo Asturiez dre an heuliad *Pelayo > Peláez > Páez > Báez*.

## Tud

*Albert Vinicio Báez (1912–2007), fizikour stadunanat a orin mec'hikan 
*Buenaventura Báez Méndez (1812-1884), ofiser ha politikour, prezidant ar Republik Dominikan
*Nazyl Báez Finol (1932–), sonaozour venezuelat.
*Joan Chandos Báez (1941–), kanerez stadunanat.

## Lec'hioù
*Báez (Cuba), kêr e proviñs Villa Clara e Cuba

## Pennadoù kar
*Baez
*Baeza
*Bais

## Notennoù
Champ-du-Boult

**Champ-du-Boult** a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

Bodet e oa d'ar 1 a viz Genver 2017 gant nav c'humun all d'ober ur gumun nevez: Noues-de-Sienne.
## Istor
### kantved
### kantved
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*,  kantved, bet adsavet hogozik penn-da-benn e penn-kentañ an  kantved. 
* Kaeloù maen-grouan.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Dathée emañ Champ-du-Boult.
## Armerzh
* Tennet e veze greunvaen glas Vire ag an douar abaoe ar Grennamzer.
## Dezougen
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Levrlennadur

## Notennoù ha dave
Pepirí Guazú

Ar stêr **Pepirí Guazú** (pe *Pepirí-Guaçu* en portugaleg) zo ur stêr hag a red entre proviñs Misiones, en Arc'hantina ha stad Santa Catarina e Brazil a-raok kemberiñ gant ar stêr Uruguay e-lec'h ma kej harzoù Arc'hantina ha re Santa Catarina ha Rio Grande do Sul.
John Clare

**John Clare**, ganet d'an 13 a viz Gouhere 1793 e Helpston (Northamptonshire, Bro-Saoz), a oa ur barzh saoz. Brudet eo **Clare** abalamour d'e garantez ouzh ar maezioù en devoa diskouezet dre e oberennoù.

Echuiñ a reas fall a-walc'h e vuhez dre ma voe lakaet e 1841 en ospital ar bred Northampton (Northampton General Lunatic Asylum) ma tremenas d'an 20 a viz Mae 1864.

## Oberennoù
* *Poems Descriptive of Rural Life and Scenery*. London, 1820.
* *The Village Minstrel, and Other Poems*. London, 1821.
* *The Shepherd's Calendar with Village Stories and Other Poems*. London, 1827
* *The Rural Muse*. London, 1835.
* *Sonnet*. London 1841
* *First Love*
* *Snow Storm*
* *The Firetail*
* *The Badger*
Enez Navarino

**Enez Navarino** zo un enez e kumun Cabo de Hornos, en Antártica Chilena e su Chile. En norzh dezhi emañ Isla Grande de Tierra del Fuego, en Arc'hantina, ha Kanol Beagle etrezo. Er c'hornôg emañ Enez Hoste. Er su emañ an Inizi Hermite.

## Menez
*Pico Navarino, 1195 m.

## Perzhier
Ar re-mañ zo a-hed an aod hanternoz Enez Navarino, er c'hreisteiz da kanol Beagle, 
*Puerto Navarino, a-dal da Ushuaia, en tu all da Kanol Beagle, en Arc'hantina; 
*Puerto Williams, ar pennlec'h
*Puerto Eugenia
*Puerto Toro

## Pennad kar
*Inizi Chile
Vigo (disheñvelout)

**Vigo** a c'hall bezañ:

## Lec'hioù
###### 
*Vigo, brasañ kêr ar vro
*Vigo, ur c'homark 

###### 
*Vigo di Fassa, ur gumun e Trentino-Alto Adige
*Vigo di Cadore, ur gumun e Veneto

###### 
*Vigo, ur barrez sivil e Kent

###### 
*Vigo County, ur gontelezh en Indiana

## Tud
### anv-bihan
*Ur skrivadur all evit Viggo, anv skandinavek

### anv-bras
*Íñigo Méndez de Vigo, politikour spagnol
*Jean Vigo, ur sevener filmoù gall
*"ar c'homandant Vigo", un dudenn a gaver en istorioù Blueberry

## Traoù all
*Celta Vigo, ur skipailh football eus Kêr-Vigo.
Baeza

**Baeza** zo un anv-lec'h spagnolek.

## Lec'hioù
* Baeza, e Proviñs Napo, en Ecuador.
* Baeza, kêr ha kumun e Proviñs Jaén (Spagn), en Andalouzia, e Spagn.

## Tud
* Acario Cotapos Baeza, sonaozour chileat.
* Rodrigo Nuño Baeza, barzh italian.

## Istor
* Taifa Baeza, rouantelezh vuzulmat berrbad (1224--26) en Al-Andalus.

## Pennadoù kar
*Baez
*Báez
Plymouth (Montserrat)

**Plymouth** eo kêr-benn Enez Montserrat. Distrujet eo bet e 1997 gant ar menez-tan Soufrière ha dilezet. Dilec'hiet eo bet ar gouarnamant hag an ensavadurioù, da c'hortoz, da gêr Brades.
Fanfiction

Ur **fanfiction** pe ur **fanfic** a zo istorioù skrivet diwar faltazi gant *faned*, pe vamidi, evit cheñch pe astenn buhez pe zanvez un aozad mediatekaet hag a zo plijet dezho. Da skouer dre : ur romant, ur manga, ur stirad skinwel, ur film, ur c'hoari video pe c'hoazh diwar-benn un den brudet.
Ur fanfiction a adkemer senario pe skridc'hoari an aozad, ar *[[kanon|c'hanon]]*, met cheñch a ra anezhañ en e zoare. Tu zo da genderc'hel gant an istor e-lec'h ma 'z eo echuet e gwirionez pe da ouzhpennañ traoù 'zo.

Skrivañ ur fanfiction a servij d'al lennerien pe d'ar sellerien tik gant an dra da welout ar pezh en defe plijet dezho da welout er *c'hanon*.

Kreizennet e vez ar fanfiction alies war un [tudenn|dudenn]] : gweladennet eo darempredoù an dudenn, o sikologiezh ; krouet pe kendalc'het e vez an istorioù karantez, leusket e vez muioc'h a blas d'an tudennoù a eil renk pe ouzhpennet e vez tudennoù all. Tud 'zo avat na implijont ken nemet ar bed krouet er c'hanon hag e krouont o oberenn dezho gant o senario hag o zudennoù.
Plijet eo kalz a dud gant ar frankiz a zo roet gant ar fanfiction. N'eus bevenn ebet. Tu zo da skrivañ diwar-benn n'eus forzh peseurt sujed.

### Fanfiction hag e gevredigezh

Pa vez skrivet pe lennet ur fanfiction e vez ur spered bras a genskoazell er gevredigezh-mañ. Reizh eo dre ma vez eskemmet ar memes plijadur etre an dud. Disheñvel eo an doare daremprediñ etre ar faned : taolet e vez pled e vez skrivet tro-spered ha buhez ar skrivagnerien en ur stumm diviz. Lakaat a reont ivez notennoù e fin o fennadoù d'al lennerien evit goulenn ali al lennerien e-keñver an istor pe ar pezh a c'hellfe c'hoarvezout er pennadoù da heul.
Evit sikour an darempredoù ez eus tu d'al lennerien da leuskel un evezhiadenn, un adweladenn. Servijout a ra da reiñ kalon d'ar skrivagnerien pe da sikour anezho.
Ar stumm heuliadenn a servij ivez da derc'hel an darempredoù a-hed mizioù pe a-hed bloavezhioù etre an hini a skriv an istor hag an hini a zo o c'hortoz pennadoù nevez.
Pouez al lennerien en deus un efed a-raok embannadur ur pennad nevez : adlennet e vez an destenn gant ar skrivagner hag un den all war ar lec'hienn, ur beta-lenner, evit diwall ouzh ar fazioù skritur pe evit diwall ma vefe komprenus an destenn. Al labour a-stroll a servij da wellaat kalite ar fanfiction.
Matt Smith

**Matt Smith**, e wir anv **Matthew Robert Smith**, a zo un aktour tele ha c'hoariva, a zo ganet e Breizh-Veur d'an 28 a viz Gouhere 1982. E miz Genver 2009, e voe choazet Matt Smith da c'hoari e-barzh « Doctor Who », un heuliadenn mil anavezet e Bro-Saoz. C'hoari a ra en heuliadenn-mañ er pempvet, c'hwec'hvet, seizhvet hag eizhvet tennad.

### E vuhez
Matt Smith a zeuas da vezañ aktour e 2003 goude ur gudenn kein a harzas outañ da zont da vezañ c'hoarier mell-droad. E gentañ perzh a oa hini Jim Taylor en ur film savet diwar levrioù Philip Pullman: « mallozh ar maen-rubis » hag *Mister ar steredenn bolel* e 2006.

E miz Genver 2009 e voe choazet da c'hoari an unnekvet mezeg en heuliadenn « Doctor Who ». E welidigezh kentañ a oa ar c'hentañ a viz Genver 2010 e-barzh eil lodenn an degouezh anvet *The End of Time* *Dibenn an Amzer*, (anvet e galleg « La Prophétie de Noël »). Matt Smith a zo an aktour yaouankañ en defe c'hoariet perzh ur mezeg.

E 2011, e voe choazet Matt Smith evit treuziñ Cardiff, e-lec'h ma vez c'hoariet un heuliadenn all anvet *Torchwood*, gant ar flammenn olimpek d'ar 26 a viz Mae 2012.

#### E vugaleaj
Ganet ha kresket eo Matt Smith e Northampton. C'hoant en doa da vezañ c'hoarier mell-droad met goude ur c'hloazadenn en e gein, e teuas a-benn e gelenner c'hoariva da gendrec'hiñ anezhañ en ur enskrivañ anezhañ e reizhadenn « Douze homme en colère ». Goude se e kendalc'has e gelenner da gendrec'hiñ anezhañ evit ma 'z afe d'ar skol National Youth Theatre e Londrez. Goude ar skol e studias Matt Smith an arz dramatek pe c'hoari-pezh hag ar skritur.

#### E vuhez labour
E-pad e vuhez en deus c'hoariet Matt Smith e-barzh peder heuliadenn disheñvel, daou bezh-c'hoari ha tri film.

## Filmografiezh

### Skinwel

### Filmoù

### C'hoari-pezh

### C'hoarioù Video

## Daveoù

## Lennadennoù ouzhpenn
* Smith, Oli (2010). *Doctor Who: The Eleventh Doctor: Matt Smith*. London: BBC Children's Books. ISBN 978-1-4059-0687-6

## Liammoù diavaez

* [http://www.imdb.com/name/nm1741002/ IMDB - Matt Smith}}
Enez Sesambre

**Enez Sesambre** (*isla Sesambre* pe *islote Sesambre* e spagnoleg) zo un enezennig e su Chile, er gevred da Enez Veur Douar an Tan, ha da Enez Navarino, e beg Suamerika, etre Enez Terhalten hag Enez Evout.

Er mervent dezhi emañ an Inizi Wollaston.

Bec'h a oa bet etre Chile hag Arc'hantina diwar he fenn, pegen dister bennak ma oa, betek emglev 1984, da heul Tabut ar Beagle.