open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timbroù Abc'hazia

Emañ Abc'hazia er C’haokaz, bevennet gant ar Mor Du er Su. Embannet he doa e oa dizalc’h diouzh Jorjia e miz Gouere 1992, goude ur votadeg e Parlamant Souc'houmi gant kannaded o doa aon e vefe torret, gant gouarnamant Tbilisi, ar statud « Republik sokialour emren » dindan aotrouniezh Jorjia a oa hini Abc’hazia abaoe 1978, hervez ar vonreizh.

Ne voe anavezet an dizalc’hidigezh nemet gant ur strobad Stadoù avat : Rusia, Nicaragua, Venezuela… Hervez Gouarnamant Jorjia – hag Aozadur ar Broadoù Unanet ez eo Abc'hazia ur rannvro emren eus Stad Jorjia, aloubet gant Rusia.

N'eo ket Abc'hazia ezel eus Unvaniezh Postoù ar Bed, hag ar velestradurezh a rank kas al lizhiri da Rusia da gentañ, rak n'eo ket aotreet an degasadennoù war-eeun d'ur vro all.

Abaoe 1992 e vez embannet bilhedoù ha timbroù gant pennadurezhioù Abc’hazia. Implijet e vezont evit paeañ treuzkas lizhiri e diabarzh Abc’hazia hag evit o c’has da Rusia.

Aozet e voe an embann timbroù kentañ e dibenn miz Even 1993 gant E.K. Pilia, hennezh o vezañ e penn Departamant ar C’hehentiñ er Republik. Diskouez a raent skeudenn ur sparfell (5 ha 10 roubl) ha kartenn ar vro (50 ha 200 roubl). Hervez un dekred e ranke kement ti-post en Abc’hazia degemer lizhiri gant seurt timbroù. D’an 20 a viz Gwengolo e vo paouezet da implij timbroù kozh an Unvaniezh Soviedel.

Liesseurt eo danvez an timbroù embannet, daoust ma kaver kalzig anezho a glask lakaat ar pouez war istor ar vro (tud vrudet Abc’hazia evel ar barzh Dmitry Goulia e 1994, rouantelezh an , savadurioù) hag arouezoù ar Stad : skoed-ardamez, banniel ha kartenn ar vro, deiz-ha-bloaz ar Republik… Etre ar bloaz 1992 ha 1998 ez eus bet embannet tro 300 timbr gant an embregerezh-stad *Apsneimadara*.

Abaoe 2002 eo divyezhek (abc’hazeg ha saozneg) alc’hwez an timbroù : **Аԥсны Republic of Abkhazia**

Falstimbroù zo bet moullet avat, adalek 1993 gant an embregerezh amerikan *Stratford Stamps Company* ha diwezhatoc’h gant an *International Collectors Society* (staliet e Maryland er Stadoù-Unanet) da glask touellañ an dastumerien gant ur blok o kinnig poltred Groucho Marx ha hini John Lennon. Kaset e oa bet ar gompagnunezh dirak al lez-varn e 1995 evit bezañ lakaet e gwerzh timbroù an Tchad hep aotre ar vro-se. Ur bern timbroù faos dindan anv Abc’hazia a gaver da brenañ eta.


Stamp of Abkhazia - 1993 - Colnect 975938 - Map of Abkhazia.jpeg|Kartenn ar vro (1993)
Stamp_of_Abkhazia_-_1998_-_Colnect_1000909_-_Ensemble_-_Kavkaz.jpeg|Gizioù ar vro (1998)
Stamp of Abkhazia - 1998 - Colnect 1000887 - Ancient and modern ship.jpeg|Bigi kozh ha nevez (1998)


## Pennad kar
* Timbroù Jorjia
.50 Action Express

An **.50 Action Express**, anvet ivez **.50 AE** pe **12,7 × 33 mm RB** (anv metrek) zo ur gartouchenn armoù-dorn krouet adalek 1988 gant Evan Whildin, besprezidant an embregerezh stadunanat Action Arms, evit ar bistolenn damaotomatek Desert Eagle. 

## Deskrivadur
An .50 AE zo unan eus ar munisionoù armoù-dorn galloudusañ bet produet. He stumm kentañ (1988) a oa treuzkiz e voled .510 meutad, met dre ma voe berzet gant ar Stadoù-Unanet implijout munisionoù uheloc'h o c'halibr evit .500 meutad en armoù-dorn e voe kinniget e 1991 ur stumm nevez, dezhañ ur vannadell strishoc'h (.500 meutad, 12,7 mm). 

He stumm diwezhañ a voe kinniget e 1991. Ur munision galloudus-tre eo, pa c'hall treuzkas ouzhpenn 2.000 joul d'ur vannadell 300 greunenn, kalz muioc'h evit munisionoù armoù-dorn all (war-dro 500 joul evit ur boled 9 mm Parabellum, ha war-dro 1.000 evit ur vannadell .357 Magnum da skouer, hervez pouez ar vannadell). Kalz argil a zegas, ha ne vez ket implijet gant arme ebet. 

## Armoù kambret e .50 AE
Ral e chom an armoù kambret evit ar c'halibr-mañ : 

* pistolenn Desert Eagle ;
* pistolenn LAR Grizzly ;
* revolver Magnum Research BFR ;
* pistolenn AMT AutoMag V ;
* revolver Freedom Arms Model 555 (hiziv Model 83).

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Gregg Binkley

**Gregg Binkley**, bet ganet e Topeka (Kansas, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 20 a viz Meurzh 1963, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat. Brudet eo evit e roll er stirad *[[My Name is Earl]]* (2005-2009), Barney en *[[Raising Hope]]* (2010–2014), hag Harold en *[[Revenge of the Nerds III: The Next Generation]]* (1992).
Enepsevenadur

Un **enepsevenadur** a vez graet eus ur sevenadurezh gant talvoudegezhioù ha normoù bevañ disheñvel-bras diouzh rear sevenadur diazez ; a-wechoù eo enebet-krenn ouzh ar sevenadur-se, a-wechoù all eo troc'het diouzh ar sevenadur diazez met hep klask talañ outi. Ul luskad enepsevenadurel a embann ethos ha c'hoantoù evit ur strollad tud resis ha d'ur mare resis. Pa vez an nerzhioù enep o tont da vezañ niverus a-walc'h, an enepsevenadurioù a c'hell degas kemmoù bras er gevredigezh. An enepsevenadurioù a zo disheñvel diouzh an issevenadurioù.
## Notennoù ha daveennoù
Kanton Putanges

**Kanton Putanges-Pont-Écrepin** a oa ur c'hanton en arondisamant Argentan, e Normandi, e Bro-C'hall ; Putanges-Pont-Écrepin a oa e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe kanton Putanges e 1790. Lakaet e voe e distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. Pa voe dilamet kanton Bazoches e 1801 e voe lakaet e gumunioù e kanton Putanges.
### 
### 
* E 2015 e voe dilamet ar c’hanton,  kumunioù Ri ha Rônai a voe lakaet e kanton Argentan-1, ar c’humunioù all a voe staget ouzh kanton Athis-de-l'Orne.
## Kumunioù eus kanton Bazoches bet lakaet e kanton Putanges e 1801
* Bazoches,
* Champcerie,
* Fresnay-le-Buffard,
* La Chapelle-Monvoisin,
* La Forêt-Auvray,
* Ménil-Hermei,
* Ménil-Vin,
* Neuvy-au-Houlme,
* Rabodanges,
* Ri,
* Rônai,
* Saint-Pavin,
* Saint-Philbert-sur-Orne.
## Kumunioù betek 2014
**Kanton Putanges-Pont-Écrepin** a yae 21 gumun d'ober anezhañ:
* Bazoches-au-Houlme,
* Champcerie,
* Chênedouit,
* La Forêt-Auvray,
* La Fresnaye-au-Sauvage,
* Giel-Courteilles,
* Habloville,
* Ménil-Gondouin,
* Ménil-Hermei,
* Ménil-Jean,
* Ménil-Vin,
* Neuvy-au-Houlme,
* Putanges-Pont-Écrepin, pennlec'h,
* Rabodanges,
* Ri,
* Rônai,
* Les Rotours,
* Saint-Aubert-sur-Orne,
* Saint-Philbert-sur-Orne,
* Sainte-Croix-sur-Orne,
* Sainte-Honorine-la-Guillaume.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Ministrerezh an Armeoù (Bro-C'hall)

**Ministrerezh an Armeoù** (galleg: *Ministère des Armées*) a zo ur ministrerezh eus Gouarnamant Bro-C'hall karget d'ober war-dro nerzhioù lu Bro-C'hall en tiriad broadel hag en estrenvro. Penn ar ministrerezh eo Ministr an nerzhioù lu. Etre 1947 ha 2017, ar ministrerezh a oa anvet **Ministrerezh an Difenn** (galleg: *Ministère de la Défense*). Ministrerezh an Difenn evit Bro-C'hall eo.
## Aozadur
### Ministrerezh an nerzhioù lu
Penn ar ministrerezh eo Ministr an nerzhioù lu. En deiz-a-hiziv eo Sébastien Lecornu abaoe 2022. Suj eo da brezidant ar republik, a zo Pennkomandant an holl armeoù gall.

Kefridioù ar ministr eo aozañ ha merañ an nerzhioù lu ha politikerezh difenn ar vro e-liamm gant ar ministrerezhioù all. Karget eo ivez da enluañ soudarded ha da gempenn ar savadurioù milourel. Atebek eo eus an nerzhioù lu dirak ar Parlamant gall.
## Notennoù ha daveennoù
Dances with Wolves (film, 1990)

***Dances with Wolves*** (*Dañsal a ra gant ar bleizi*) zo ur film stadunanat sevenet gant Kevin Costner e 1990. Diazezet eo war ar senario skrivet gant Michael Blake e 1988, a voe embannet goude berzh ar film diwar atiz an aktour Kevin Costner.

## Sinopsiz
E 1863, goude bezañ bet gloazet en un emgann da vare ar brezel diabarzh, ul letanant eus arme an Norzh, John Dunbar (c'hoariet gant Kevin Costner), a c'houlenn bezañ kaset d'an harzoù er c'hornôg, a-raok ma 'c'h aje da get. En em gavout a ra e-unan e Fort Sedgwick, e gwirionez un ti dister, war an dachenn indian. Eno e vev da gentañ e-unan, asambles gant e varc'h Cisco. Tostaat a ra tamm-ha-tamm d'ur bleiz, lesanvet "Loer" gantañ. Kejañ a ra gant Sioued Lakota, ha skoulmañ a ra darempredoù gante, betek deskiñ o yezh ha bevañ gante.
Kanton Trun

**Kanton Trun** a oa ur c'hanton en arondisamant Argentan, e Normandi, e Bro-C'hall ; Trun a oa e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe kanton Trun e 1790. Lakaet e voe e distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800. Pa voe dilamet kanton Chambois e 1801 e voe lakaet e gumunioù e kanton Trun.
### 
### 
* E 2015 e voe dilamet ar c’hanton,  kumunioù Brieux, Montabard ha Nécy a voe lakaet e kanton Argentan-1, ar c’humunioù all a voe staget ouzh Kanton Argentan-2.
## Kumunioù eus kanton Chambois bet lakaet e kanton Trun e 1801
* Aubry-en-Exmes,
* Avenelles,
* Bonmesnil,
* Chambois, 
* Fel,
* Fougy,
* Omméel,
* Saint-Lambert-sur-Dive,
* Sainte-Eugénie,
* Tournai-sur-Dive.
## Kumunioù betek 2014

MapCanton2012-6135-Trun.jpg|Kumunioù ar c'hanton.

**Kanton Trun** a yae 22 gumun d'ober anezhañ:
* Aubry-en-Exmes,
* Bailleul,
* Brieux,
* Chambois,
* Coudehard,
* Coulonces, 
* Écorches, 
* Fontaine-les-Bassets, 
* Guêprei, 
* Louvières-en-Auge, 
* Merri, 
* Montabard, 
* Mont-Ormel,
* Montreuil-la-Cambe,
* Neauphe-sur-Dive,
* Nécy, 
* Ommoy, 
* Saint-Gervais-des-Sablons,
* Saint-Lambert-sur-Dive, 
* Tournai-sur-Dive, 
* Trun, 
* Villedieu-lès-Bailleul.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Levezoner

Ul **levezoner** zo un den hag a c'hall, dre e vrud pe e statud, levezoniñ ar meno foran, an divizourien pe ar vevezerien. Abaoe kreiz ar bloavezhioù 2010 e vez implijet kalz an termen evit envel un den hag en deus al levezon-mañ dre rouedadoù sokial (evel TikTok pe Instagram) hag internet dre vras, en ur embann videoioù pe skeudennoù ingal, hag en ur geveliñ gant embregerezhioù evit ober bruderezh dezho. Harpañ a reont ouzh ur gumuniezh tud koumanantet d'o c'hontoù (*followers*).

## Levezonerien

Amañ dindan e kaver levezonerien a bouez e bed ar rouedadoù sokial, hervez o niver a *followers*, e 2025 :

* MrBeast ()
* Charli D'Amelio ()
* Khaby Lame (, )
* Chiara Ferragni ()
* Cristiano Ronaldo ()
* Elon Musk ()
* Kim Kardashian ()
* Logan Paul ()
* Pokimane (, )
* Adam Waheed ()
* Chingu Amiga ()
* Ajey Nagar ()
* The Stoke Twins ()

## Daveennoù
Kanton Briouze

**Kanton Briouze** a oa ur c'hanton en arondisamant Argentan, e Normandi, e Bro-C'hall ; Briouze a oa e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe kanton Briouze e 1790. Lakaet e voe e distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800.
### 
### 
* E 2015 e voe dilamet ar c'hanton, kumunioù Briouze, Craménil, Faverolles, Le Grais, Lignou, Le Ménil-de-Briouze, Montreuil-au-Houlme, Pointel, Saint-André-de-Briouze, Saint-Hilaire-de-Briouze, Sainte-Opportune ha Les Yveteaux a voe lakaet e kanton Athis-Val de Rouvre, kumunioù La Lande-de-Lougé, Lougé-sur-Maire ha Saint-Georges-d'Annebecq a voe staget ouzh kanton Magny-le-Désert.
## Kumunioù betek 2014

MapCanton2012-6107-Briouze.jpg|Kumunioù ar c’hanton.

**Kanton Briouze**  a yae pemzek kumun d'ober anezhañ:
* Briouze, pennlec’h,
* Craménil, 
* Faverolles, 
* Le Grais, 
* La Lande-de-Lougé, 
* Lignou, 
* Lougé-sur-Maire, 
* Le Ménil-de-Briouze,
* Montreuil-au-Houlme, 
* Pointel, 
* Saint-André-de-Briouze, 
* Saint-Georges-d'Annebecq,
* Saint-Hilaire-de-Briouze, 
* Sainte-Opportune, 
* Les Yveteaux.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Listenn armoù Sina e-kerzh an Eil Brezel-bed

Amañ e vo kavet ul listenn eus an armoù troadegiezh implijet e-kerzh an Eil Brezel-bed, gant Arme Dieubidigezh Pobl Sina, gant an Arme Vroadel Dispac'hel, pe gant nerzhioù lu ar vistri-brezel.

## Armoù hiniennel

### Armoù-dorn

## Fuzuilhoù

## Notennoù ha daveennoù
Kanton Vimoutiers

**Kanton Vimoutiers** a zo ur c'hanton en arondisamant Argentan, e Normandi, e Bro-C'hall ; Vimoutiers eo e bennlec'h.
## Istor
### [[Dispac'h gall]]
* Krouet e voe kanton Vimoutiers  e 1790. Lakaet e voe e distrig Argentan hag e departamant Orne. Lakaet e voe en arondisamant Argentan pa voe krouet e 1800.
### 
* E 2015 e voe brasaet ar c'hanton, 33 c'humun a oa ennañ. E 2016 e voe bodet kumunioù Le Sap hag Orville d’ober kumun nevez Sap-en-Auge, 32 gumun a zo er c'hanton neuze.
## Kumunioù betek 2014

MapCanton2012-6136-Vimoutiers.jpg|Kumunioù ar c'hanton.

**Kanton Vimoutiers** a yae naontek kumun d'ober anezhañ:
* Avernes-Saint-Gourgon, 
* Le Bosc-Renoult, 
* Camembert, 
* Canapville, 
* Les Champeaux, 
* Champosoult, 
* Crouttes, 
* Fresnay-le-Samson,
* Guerquesalles, 
* Orville, 
* Pontchardon, 
* Le Renouard,
* Roiville, 
* Saint-Aubin-de-Bonneval,
* Saint-Germain-d'Aunay,
* Le Sap, 
* Ticheville, 
* Vimoutiers, pennlec’h,
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
M2 Hyde

An **M2 Hyde-Inland** zo ur bistolenn-vindrailher ijinet er Stadoù-Unanet evit ezhommoù arme ar vro da vare an Eil Brezel-bed. Ne servijas ket war an dachenn koulskoude, hag ur 400 skouerenn bennak anezhi a voe produet nemetken.

## Istor ha deskrivadur
Pa grogas ar Stadoù-Unanet en Eil Brezel-bed e 1941 e oa pourveziet o arme gant pistolennoù-mindrailher Thompson hepken. Koustus ha ponner e oant siwazh, ha klask a reas an arme lakaat sevel pistolennoù-mindrailher all. Fiziet e voe al labour ijinañ e rann Inland an embregerezh General Motors. Adimplijout ha gwellaat a rejont neuze un arm bet breouet gant an ijinour George Hyde e 1935, dezhañ ur sistem tennata dre argil, skañvoc'h evit an Thompson, ha resisoc'h da vare an tennoù a-dennadegoù. Kambret e oa e .45 ACP. Gellet a rae tennañ e mod aotomatek pe damaotomatek. Pourveziet e oa gant ar memes kargerioù hag an Thompson.

An arm, anvet Hyde-Inland 1, a voe amprouet gant Rann an Ordrenañs e miz Ebrel 1942. Gwelladennoù a voe degaset dezhañ diwar se, hag un eil stumm anvet Hyde-Inland 2 a voe amprouet. An holl amprouennoù a ziskouezas e oa fiziaploc'h ha resisoc'h evit an Thompson. Skañvoc'h e oa ivez, marc'hadmatoc'h hag aesoc'h da broduiñ. Dre ma oa foulet Inland gant produiñ ar c'harabinennoù M1 nevez, ar gouarnamant stadunanat a sinas ur gevrat gant Marlin Firearms evit ober 164.500 skouerenn eus ar bistolenn-vindrailher nevez, dindan an anv M2.

An embregerezh Marlin ne vestronie ket mat an teknikoù erbedet gant Inland evit sevel pezhioù metalek zo eus an M2 Hyde, setu e tiskouezas an armoù kentañ produet bezañ izeloc'h o c'halite evit hini ar pimpatromoù. Dre se e voe daleet ar produerezh, hag ar skouerennoù kentañ a voe resevet e miz Mae 1943 gant an arme hepken. Etretant e oa bet savet ur bistolenn-vindrailher all gant George Hyde ha Frederick Sampson e General Motors, diwar c'houlenn Rann an Ordrenañs ivez, deuet da vezañ an M3 "Grease Gun".

Gant donedigezh an M3 e tivizas an arme nullañ ar gevrat evit an M2 e miz Even 1943. 400 skouerenn anezhi a voe produet hepken, ha ne voe ket implijet da vat en emgannoù. Lod anezho a voe distrujet. Un arm ral eo hiziv an deiz, priziet gant an dastumerien.

## Levrlennadur
* **** CANFIELD Bruce N., *U.S. Small Arms of World War II*, Andrew Mowbray Publishers, Inc., 2020, 864 p., ISBN 978-1931464864

## Liammoù diavaez
*  *[https://www.youtube.com/watch?v=08_mAlLrbTI America's Forgotten SMG: The Hyde/Marlin M2]*, war ar chadenn Forgotten Weapons, 14'24, 2019

## Daveennoù
Aerosmith

**Aerosmith** zo ur strollad rock stadunanat savet e Boston (Massachusetts) e 1970 ha divodet e 2024. Brudet eo evit e ganaouennoù *Dream On* (1973), *Cryin* ha *Crazy* (1993) pe *I Don't Want to Miss a Thing* (1998). Enrollet o doa ur ganaouenn asambles gant rapourien Run-DMC e 1986, *Walk This Way*, ha berzh a reas ivez.
Difenn Sevastopol (film, 1911)

***Difenn Sevastopol*** (e rusianeg **Оборона Севастополя**, pe **Воскресший Севастополь**) eo ar film faltazi hir kentañ sevenet en Impalaeriezh rusian, e 1911. Skrivet ha sevenet e oa bet gant Vasilii Goncharov hag Aleksandr Khanzhonkov. Ar wech kentañ eo en Istor ma voe implijet daou gamera evit ur film ; ar ech kentañ ivez ma voe implijet evel kuzulierien kadourien gozh o doa kemeret perzh e emgannoù evit gwir. Diskouezet e voe ar film evit ar wech kentañ dirak an tsar Nikolaz II.

Kontañ a ra darvoudoù c'hoarvezet da vare brezel Krimea (1853-1856).

## Daveennoù
Édouard Daladier

**Édouard Daladier**, ganet d'an 18 a viz Even 1884 e Carpentras (Vaucluse) hag aet da Anaon d'an 10 a viz Here 1970 e Pariz, a oa ur politiker gall Radikal-Sokialour (kleiz-kreiz) ; meur a wech e voe Penn Kuzul ar Vinistred e 1933, 1934 hag adarre e 1938 betek 1940. Sinet en devoa Emglevioù München ur pennadig amzer a-raok ma tarzhje an Eil Brezel-bed.

Daladier a oa bet ganet e Carpentras, ha kroget e oa e respet er politikerezh a-raok ar Brezel-bed Kentañ. E-kerzh ar brezel e oa bet o stourm war Talbenn ar C'hornôg hag enoret e oa bet evit e servij. Goude ar brezel e oa deuet da vezañ ur penn eus ar strollad politikel Radikal hag aet e oa betek penn Kuzul ar Vinistred e 1933 ha 1934. Bet e oa Ministr an Difenn broadel hag ar Brezel etre 1936 ha 1940, ha penn Kuzul ar Vinistred adarre e 1938. Evel penn ar gouarnamant en doa ledanaet ar surentez sokial e Bro-C'hall e 1939.

Goude aloubadeg Frañs e 1940 e voe lakaet en toull-bac'h e kreñvlec'h Pontalet betek miz Ebrel 1943, a-raok bezañ kaset da gamp Buchenwald. Ur miz diwezhatoc'h e voe bac'het e kastell Itter (Aostria), asambles gant pennoù meur gall all. Dieubet e voe d'ar 5 a viz Mae 1945 goude an emgann evit ar c'hastell.

Goude an Eil Brezel-bed e voe dilennet e kambr an deputeed e 1946, ha maer Avignon e 1953. Ne voe ket addilennet er Vodadenn vroadel e 1958, ha dilezel a reas ar politikerezh.

## Pennad kar
* *[[Ah les cons ! S'ils savaient !]]*
Nagant M1895

An **Nagant M1895** zo ur revolver ijinet e Belgia gant Émile ha Léon Nagant etre dibenn ar bloavezhioù 1880 ha deroù ar bloavezhioù 1890. Implijet eo bet a-hed an XX kantved gant armeoù Rusia dreist-holl.

## Deskrivadur

Gwikefre an Nagant M1895 zo dibar : pa bouezer war e zraen pe pa armer e gi e vez bontet an daboulin ouzh ar gambr. Pal ar sistem-mañ eo kas gazoù an darzhadenn war-zu ar c'hanol nemetken, pa lez ar braz eus ar revolverioù gazoù da vont war gostez an daboulin. Evit se eo kambret an Nagant M1895 evit kartouchennoù 7,62 × 38 mm, dezhe ur boled sanket en douilhez penn-da-benn. Brudet e oa an arm evit bezañ fiziapl.

7 tenn eo endalc'h e daboulin, ha n'hall ket bezañ gwintet. Evit skarzhañ an douilhezioù goude an tenn e ranker neuze lakaat ar c'harenn a zo dindan ar c'hanol da dreiñ, evit gellet implijout anezhi da vontañ an douilhezioù goullo. Dre se e oa hir a-walc'h an arm da adkargañ. Stummoù un-ober hepken pe daou-ober a zo bet produet.

## Istor hag implij
Choazet e voe an arm e 1895 gant Nikolaz II, tsar Rusia, pa fellas dezhañ pourveziañ e arme gant armoù-dorn dezhe munisionoù gant poultr divoged evit kemer plas ar Smith & Wesson Model 3 implijet betek-neuze. Léon Nagant en doa kenlabouret gant ar Rusianed evit sevel o fuzuilh Mosin-Nagant dija. Ar skouerennoù kentañ eus an Nagant M1895 a voe produet en atalieroù Nagant e Liège, hag adalek 1898 e krogas ar produiñ e arsanailhoù Toula hag Ijevsk. Ar revolverioù dezhe ur blatinenn daou-ober a veze roet d'an ofisierien, pa oa pourveziet ar soudarded all gant reoù un-ober hepken, kement-mañ betek kreiz ar bloavezhioù 1925.

Servijet en deus an Nagant M1895 er Brezel-bed Kentañ, e brezel diabarzh Rusia ha pelloc'h c'hoazh, daoust d'an Tokarev TT33 bezañ choazet evel arm standart an Arme Ruz e 1933 : implijet eo bet an Nagant M1895 en Eil Brezel-bed, ha gwelet e vez war tachennoù-emgann 'zo hiziv an deiz c'hoazh. E Rusia eo e voe produet ar braz eus an daou vilion a skouerennoù savet. Sveden ha Polonia a broduas stummoù dezhe ivez.

Abalamour d'e bouez e istor Rusia hag an URSS e c'haller gwelet ar revolver e kantadoù a filmoù sevenet dibaoe an hini kentañ anezhe, *[[Difenn Sevastopol (film, 1911)|Difenn Sevastopol]]* (1911).

## Daveennoù
Timbroù Georgia ar Su

Emañ enez Georgia ar Su e su-pellañ ar Meurvor Atlantel.

Etre ar bloaz 1917 ha 1962 e oa Georgia ar Su un tiriad-suj eus an inizi Maloù, dindan aotrouniezh ar Rouantelezh-Unanet, asambles gant Inizi Sandwich ar Su ha tiriadoù Antarktika : Douar Graham, Inizi Orc'h ar Su, hag Inizi Shetland ar Su. 

E 1962 e voe savet ez-ofisiel an Tiriad Antarktikel Breizhveuriat (*British Antarctic Territory* pe BAT e saozneg). Dont a reas Georgia ar Su hag Inizi Sandwich ar Su unan eus Tiriadoù Tramor Breizh-Veur e 1985.
An darn vrasañ eus an annezidi (26 den e 2005) a labour er greizenn-enklask war ar pesketa e King Edward Point.

An ti-post kentañ a voe digoret e Grytviken d'an 22 a viz Kerzu 1909, pemp bloaz goude ma oa bet krouet ehanlec’h kentañ ar valumetaerien. Betek 1944 e veze implijet timbroù Inizi Maloù kachedet gant ur siell ispisial.

E 1944 e teuas er-maez ur rummad 8 timbr a ranke bezañ implijet e Georgia ar Su. Dreistmoullet e oa bet timbroù Inizi Maloù istitlet “FALKLAND ISLANDS” gant ar gerioù SOUTH GEORGIA DEPENDENCY OF.  Reiñ a raent da anaout loened ar vro (deñved, lapoused) ha savadurioù istorel, treset hag engravet e-kichen poltred ar roue George VI e-barzh un ovalenn.

Timbroù gant an alc’hwez “Falkland Islands Dependencies” a voe graet ganto etre 1946 hag ar bloaz 1963, pa voe torret al liamm gant an Inizi Maloù gant tiriadoù Su pellañ an drevadenn.

Timat e voe moullet timbroù nevez, warno SOUTH GEORGIA, betek ar 5 a viz Mae 1980 pa zivizas pennoù-bras melestradurezh ar Postoù distreiñ  d’ar boaz kozh gant an alc’hwez “Falkland Islands Dependencies”.
Ne badas ket avat. E miz Genver 1986 e kavomp ar meneg nevez **South Georgia & South Sandwich Islands** war an timbroù nevez savet. An hini a vez graet gantañ hiriv c’hoazh.

E 1982 e teuas er-maez an timbr a vent vras o skeudennaouiñ an enezeg Maloù gant ur priz uhel (1 £) mui un taos ouzhpenn (1 £) evit skoazellañ al labourioù reneveziñ goude ar brezel.

Danvezioù an timbroù a c’heller rannañ e tri rummad :
* An natur : loened gouez, plantennoù, kregin-mor…
* An istor : ergerzhadeg Ernest Shackleton, ar brezel-bed kentañ…
* Tiegezh Elesbed II : deiz-ha-bloaz he bugale vihan pe hini he mamm, euredoù...

## Levrlennadur
*Grant, B.S.H. The Postage Stamps of the Falkland Islands and Dependencies. London: Stanley Gibbons, 1952.

## Liamm diavaez
*  [ Lec’hienn Georgia ar Su](https://web.archive.org/web/20100303235327/http://www.sgisland.gs/index.php/(g)stamps)
Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)

Ar **stumm 19 Norzh Sina** (e japaneg : 北支一九式拳銃) zo ur bistolenn damaotomatek bet produet e dibenn an Eil Brezel-bed gant Impalaeriezh Japan ha Renad Wang Jingwei e norzh Sina. Un diskoulm e oa evit degas armoù-dorn d'an unvezioù e Manchouria pa oa bet troc'het linennoù pourveziñ Japan gant listri-spluj ha bombezadegoù ar Gevredidi. End ofisiel e oa bet aprouet gant penn burev an ordrenañs.

Seblantout a ra ar bistolenn-mañ bezañ un adstumm simplaet eus an Nambu 14, met an holl baperioù a denne da ziorren an arm a zo bet kollet e fin ar brezel. An nebeud kemmoù degaset eo lec'hiadur loc'henn surded an arm, hag ar fed e vefe simploc'h ar Stumm 19 da zivontañ evit an Nambu 14. Mod-all e oa ar Stumm 14 heñvel ouzh ar bistolenn orin, dezhi ur sistem tennata dre argil berr hag ur c'harger 8 kartouchenn 8 × 22 mm.

Pal Japaniz e oa sevel 5.000 skouerenn eus an arm, met tro 200 a vije bet produet hepken, etre 1944 ha 1945, dezhe ur c'halite izeloc'h-izelañ a feur ma oa fin ar brezel o tostaat. Nebeut-tre a skouerennoù eus an Type 19 a chom hiziv-an-deiz, un unnek bennak nemetken.

## Liammoù diavaez
*  North China Type 19 war Forgotten Weapons

## Daveennoù
Murata (armoù-skoaz)

Ar **Murata** (japaneg : 村田銃, *Murata jū*) a zo ur rummad fuzuilhoù ha karabinennoù ijinet gant ar Japanad Murata Tsuneyoshi hag implijet gant arme Impalaeriezh Japan eus 1880 betek ar bloavezhioù 1920.

## Istor

E deroù ar mare Meiji (1868-1912) e veze enporzhiet kalz armoù-tan disheñvel eus broioù Europa evit ezhommoù arme ar vro. Divizet e voe ober gant armoù hiniennel standardizet evit aesaat pourveziañ ar soudarded. Ar soudard hag armeurer Murata Tsuneyosh a ginnigas ur fuzuilh un-tenn dezhi ur gulasenn fiñv, hag a voe asantet gant an arme, hag a zeuas adalek 1880 da vezañ ar fuzuilh vilourel gentañ produet er vro.

Mekanikoù saoz a voe implijet evit produiñ ar Murata, betek ar c'hentañ brezel etre Japan ha Sina (1894-1895), pa voe graet gant mekanikoù savet e Japan.

## Stummoù

### Type 13
Stumm kentañ an arm, anvet Type 13 evit ober dave d'an deiziad ma oa bet lakaet er servij, ar bloavezh 13 eus ar Marevezh Meiji hervez an Deiziadur japanek, a oa ur fuzuilh un-tenn, kambret evit ar c'hartouchennoù 11 mm Murata krouet eviti. He c'houch a c'hall bezañ reoliet evit tennañ betek 1.500 metr. Ur stumm karabinenn berroc'h ha skañvoc'h a voe produet evit ar marc'hegerezh.

### Type 18
E 1885 e voe kinniget ar stumm 18, a oa berroc'h hag azasaetoc'h ouzh ment keitat ar soudarded japanat.

### Type 20
An Type 20 zo ur c'hentpatrom arm-tennata kinniget e 1887, dezhañ ur c'harger korzennek 8 tenn, pe 5 tenn evit o stumm karabinenn a zo kalz berroc'h evit ar c'harabinennoù Type 13. Kambret eo evit kartouchennoù nevez 8 mm Murata.

### Type 22
Fuzuilh-tennata 8 tenn produet adalek 1889, kambret e 8 mm Murata. Ur stumm gwellaet eus an Type 20 eo.

### Type 27
Karabinenn 5 tenn 8 mm Murata produet adalek 1894, N'halle ket bezañ savet ur vaionetez outi evel ouzh stummoù all.

## Levrlennadur
*  ZIELINSKI Stanley, *Japanese Murata Rifles 1880-1897*, Z&Z Publishing (E-book), 2023, 169 p.

## Daveennoù
7,62 × 38 mm Nagant

Ar **7,62 × 38 mm Nagant**, pe **7,62 × 38 mm R**, zo ur gartouchenn armoù-dorn ijinet gant ar Belgiad Émile Nagant evit ar revolver Nagant M1895. Implijet eo bet dreist-holl gant arme Impalaeriezh Rusia adalek dibenn ar bloavezhioù 1890. Disheñvel eo diouzh kalz munisionoù all abalamour d'e voled bezañ sanket en e zouilhez penn-da-benn. Ur seurt kreuzenn a gaver a-wechoù e-kreiz e zouilhez evit stankañ ar vannadell. 

Daoust d'ar 7,62 mm Nagant bezañ diamzeriet e-keñver ar munisionoù modern e vez produet c'hoazh gant un dornad embregerezhioù evel Fiocchi pe Prvi Partizan. Goulenn a vez c'hoazh war ar c'halibr-mañ abalamour d'an niver uhel a revolverioù Nagant M1895 produet en XX kantved (war-dro daou vilion). 

## Liammoù diavaez
*  Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Song Qingling

Soong Ching Ling 1920 shanghai.jpg|Soong Qingling e 1920.
Madame Sun Yat-Sen - Cecil Beaton.jpg|Soong Qingling e-pad an Eil brezel-bed.

**Soong Ching-ling** (pe a-wechoù: **Intron Sun Yat-sen**) (27 a viz Genver 1893 - 29 Mae 1981) a oa un dudenn bolitikel brudet eus Sina ha trede gwreg Sun Yat-sen. Meur a garg a bouez he deus bet e gouarnamant Sina goude krouidigezh Republik Pobl Sina e 1949, en o zouez eilprezidantez Poellgor padus Kendalc'h Broadel ar Bobl. Koulskoude e voe rebechet kalz traoù dezhi e-pad an Dispac'h Sevenadurel ha digreskiñ a reas he roll er gouarnamant goude-se.
Ganet e oa bet e Shanghai e 1893 ha marvet e Beijing e 1981. Bugel e oa da Charlie Soong ha Ni Kwei-tseng.
Gouarnamant Beiyang

**Gouarnamant Beiyang** e oa ar gouarnamant anavezet en un doare etrebroadel evit Republik Sina eus 1912 betek 1928, ha diazezet e Beijing. Renet e oa gant jeneraled Lu Beiyang, alese an anv-se.

Ar jeneral Yuan Shikai en doa roet un harp milourel da Sun Yat-sen evit reiñ an tu dezhañ da reiñ lamm d'an Dierniezh Qing ha da embann Republik Sina e 1912. Dre ma oa mestr Yuan war an arme, e oa deuet a-benn buan da vezañ mestr gwirion ar republik nevez-savet. Ar gouarnamant koulz hag an nerzhioù lu a oa suj d'an aotrouniezh trevour hervez bonreizh ar republik, met e giwrionez Yuan hag ar jeneraled all eo hag a roe an urzhioù. Goude marv Yuan e 1916, al lu a oa bet rannet etre meur a luskad renet gant "aotrouien brezel" a glaske bezañ an hini galloudusañ er vro. Trubuilhoù bras a oa kroget, anvet Marevezh Aotrouien ar brezel. War dachenn al liammoù etrebroadel, gouarnamant Beiyang a oa gwelet evel lezennel gant ar Galloudoù bras, hag anavezet a-fed an diplomatiezh, an amprestoù arc'hant, hag ar sevel tailhoù ha taosoù nevez.
## Notennoù ha daveennoù
Kanton Argentan-Kornôg

**Kanton Argentan-Kornôg** (galleg: *Canton d'Argentan-Ouest*) a oa ur c'hanton en arondisamant Argentan, e Normandi, e Bro-C'hall; Argentan a oa e bennlec'h.
## Istor
### 
* E 1982 e voe lodennet kanton Argentan, krouet e voe kanton Argentan-Kornôg ha kanton Argentan-Reter.
### 
* E 2015 e voe dilamet ar c'hanton; e gumunioù hag al lodenn eus Argentan a voe staget ouzh kanton Argentan-1.
## Kumunioù ar c'hanton e 2014

MapCanton2012-6139-ArgentanOuest.jpg|Kartenn kumunioù ar c'hanton.

* Argentan (lodenn),
* Commeaux,
* Fontenai-sur-Orne,
* Moulins-sur-Orne,
* Occagnes,
* Sarceaux.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Prévost

**Prévost**, **Prevost** ha **Prévot** zo un anv-tiegezh gallek a gaver e Bro-C'hall ha Kebek dreist-holl. "Prévôt" a oa ur garg e Bro-C'hall da vare ar Renad Kozh. Tremenet eo an anv e Breizh hag e Breizh-Veur dindan ar stumm Provost, da-heul aloubadeg Gwilherm an Alouber e 1066.

## Tud vrudet
### 
* Abbé Prévost (1697-1763), romantour
* Florent Prévost (1794-1870), naturour
* Daniel Prévost (1939), aktour
* Pauline Ferrand-Prévot (1992), marc'hhouarnerez

### 
* Robert Francis Prevost (ganet e 1955),  eskob, pab dindan anv Leon XIV

## Anvioù-lec'h
* Prévost, kêr e proviñs al Laurentides, e Kebek,
* stêr Prévost-Gilbert, adstêr d'ur stêr e Chaudière-Appalaches, e Kebek.

## Loened
* mango Prévost, un evn e Latinamerika, anvet diwar anv Florent Prévost,
* gwiñver Prevost, ur c'hrigner anvet en enor d'an douarour gall Constant Prévost.
Baltimore & Ohio Railroad

Ar **Baltimore and Ohio Railroad** (berraet e **BO**, **B&O**) a oa koshañ oberataer tren SUA hag ar c'hentañ rouedad treuzdougen boutin dre aezhenn er Stadoù-Unanet. Kroget e oa al labourioù da sevel al linenn tren e 1828, ha mont a reas B&O en-dro etre 1830 ha 1987, pa oa bet kendeuzet gant Chessie System. Al linennoù a zo kkontrollet hiziv-an-deiz gant CSX Transportation.
## Notennoù ha daveennoù
Reporting mark

Ur **Merk danevell** (saozneg: *reporting mark*) a vez graet eus ur c'hod implijet evit gouzout piv eo perc'henn pe implijer dafar-ruilh hent-houarn ha dafarioù all implijet evit an dezougen dre hentoù-houarn. Implijet e vez e Norzhamerika hag ar c'hod a ro da c'houzout anv pe niverenn ar perc'henn, an implijer pe an oberataer ha tost eo ouzh Kodoù ar c'hompagnunezhioù kirri-nij.
## Implij en Europa
Krog eur da implij ar memes doare kod en Europa abaoe 2006.
Deng Xiaoping

**Deng Xiaoping**. ganet d'an 22 a viz Eost 1904 hag aet da Anaon d'an 19 a viz C'hwevrer 1997, a oa un den Stad, reveulzier, ha prederour politikel hag a oa bet penn-meur Republik Pobl Sina etre 1978 ha 1989. Goude marv Mao Zedong e 1976, Deng a oa deuet a-benn da gemer ar galloud e Sina dre un heuliad adreizhoù ha frankizadurioù hag o doa treuzfurmet ekonomiezh ar vro e stumm un ekonomiezh marc'had sokialour. Gwelet eo e-giz krouer ha "tisaver Sina a-vremañ" abalamour m'en doa kensavet ar sokialouriezh gant elfennoù sinaat ha teorienn Deng Xiaoping.
## Notennoù ha daveennoù
Kanton Argentan-2

Orne_-_Canton_Argentan-2_2015.svg|Ar c'hanton e departamant Orne.

**Kanton Argentan-2** a zo ur bastell-vro votiñ en arondisamant Argentan, e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; en Argentan emañ e vurev kreizenniñ.
## Istor
### 
* E 2014 e voe krouet ar c'hanton.
* E 2020 e voe staget kumun Écouché-les-Vallées en he fezh ouzh  kanton Magny-le-Désert.
## Kumunioù
* Argentan (lodenn),
* Aubry-en-Exmes,
* Bailleul,
* Coudehard,
* Coulonces, 
* Écorches, 
* Fontaine-les-Bassets,
* Ginai,
* Gouffern-en-Auge,
* Guêprei,
* Le Pin-au-Haras,
* Louvières-en-Auge, 
* Merri, 
* Mont-Ormel,
* Montreuil-la-Cambe,
* Neauphe-sur-Dive,
* Nécy, 
* Ommoy, 
* Saint-Gervais-des-Sablons,
* Saint-Lambert-sur-Dive, 
* Tournai-sur-Dive, 
* Trun, 
* Villedieu-lès-Bailleul.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Kanton Argentan-1

Orne_-_Canton_Argentan-1_2015.svg|Ar c'hanton e departamant Orne.

**Kanton Argentan-1** a zo ur bastell-vro votiñ en arondisamant Argentan,e departamant Orne, e Normandi, e Bro-C'hall ; en Argentan emañ e vurev kreizenniñ.
## Istor
### 
* E 2014 e voe krouet ar c'hanton; ul lodenn eus kumun  Argentan, peder c'humun eus kanton Argentan-Reter, teir gumun eus kanton Trun, pemp kumun eus kanton Argentan-Kornôg, peder c'humun (kenstaget etrezo d'ober ur gumun hepken e 2015) eus kanton Mortrée ha div gumun eus kanton  Putanges-Pont-Écrepin a yeas  d'ober anezhañ.
* E 2015 e voe krouet kumun nevez Boischampré diwar peder c'humun eus ar c'hanton.
* E 2020 e voe tennet kumun nevez Écouché-les-Vallées eus  kanton Argentan-1, lakaet e voe e kanton Magny-le-Désert.

## Kumunioù
* Argentan (lodenn),
* Aunou-le-Faucon,
* Boischampré,
* Brieux,
* Commeaux,
* Juvigny-sur-Orne,
* Montabard,
* Moulins-sur-Orne,
* Nécy,
* Occagnes,
* Ri,
* Rônai,
* Sai,
* Sarceaux,
* Sévigny.
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Week-end à Zuydcoote (film)

***Week-end à Zuydcoote*** zo ur film gall hag italian sevenet gant Henri Verneuil ha deuet e-maez e 1964. Diazezet eo war ar romant anvet heñvel, skrivet gant Robert Merle hag embannet e 1949.

## Sinopsiz
Da vare emgann Dukark (1940) e klask Julien Maillat (Jean-Paul Belmondo), ur soudard gall, tec'hel kuit eus ar gêr evit gellet mont war ar vag hag a gaso anezhañ da Vro-Saoz. Skoulmañ a ra darempredoù gant Jeanne (Catherine Spaak), ur sivilez kuzhet e dismantroù ar gêr. Kejañ a ra gant ar fuzuilher Pinot (Georges Géret), a zeu a-benn da ziskar ur c'harr-nij alaman hag a oa o vindrailhañ an draezhenn. Dre se e vezont aotreet gant ar Saozon da vont war-vourzh ur vag saoz, met taget eo al lestr gant ur Junkers Ju 87 alaman, ha kaset d'ar strad.

Dont a ra Maillat a-benn da zistreiñ d'an aod. Distreiñ a ra da welet Jeanne, ha lazhañ a ra daou soudarde hag a oa o klask gwallañ anezhi. Kinnig a ra dezhi klask kuitaat Dukark ha dimeziñ ganti, met lazhet eo ar soudard war draezhenn Zuidkote en ur vombezadeg.

## Liamm diavaez
*   war IMDb
Ekonomiezh marc'had sokialour

Graet e vez **ekonomiezh marc'had sokialour** (**EMS**) eus ur reizhiad ekonomikel ha doare diorroadur ekonomikel a vez lakaet da dalvezout e Republik pobl Sina. Ar reizhiad a zo un ekonomiezh marc'had met gant ur pouez bras eus ar berc'henniezh foran ha embregerezhioù perc'hennet gant ar Stad. An droienn "ekonomiezh marc'had sokialour" a oa bet implijet en un doare ofisiel evit ar wech kentañ gant Jiang Zemin e-kerzh 14vet Kendalc'h Broadel Strollad Komunour Sina (SKS) e 1992 evit diskrivañ pal adreizhioù ekonomikel Sina.

Ganet e oa ar preder-se da adreizhañ reizhiad ekonomikel Sina e 1978 pa oa bet komprenet ar mad a oa da welet Sina o kemer perzh en ekonomiezh marc'had bedel ; an ekonomiezh marc'had sokialour a oa deuet da vezañ neuze "kentañ pazenn" diorroadur ar sokialouriezh. Lod arbennigourien a ra eus ar reizhiad-se ur "gapitalouriezh Stad", ha lod all a ra eus ar reizhiad-se unan liammet don ouzh diorroadur ar Varksouriezh, evel ma oa bet gant ar Politikerezh Ekonomikel Nevez deuet diwar ar varksouriezh-leninouriezh en Unvaniezh Soviedel, met ar wech-mañ o kenvevañ gant ur reizhiad kapitalour bedelaet.
## Notennoù ha daveennoù
Stupeflip

**Stupeflip** zo ur strollad sonerezh gall a oa bet krouet e 2000 gant Julien Barthélemy (mab d'al livour Gérard Barthélemy), Stéphane Bellanger ha Jean-Paul Michel. O stil sonerezh a zo awenet gant an hip hop, ar punk, ar sonerezh elektronek hag ar pop. Embannet a oa bet gantañ div bladenn e penn kentañ ar bloavezhioù 2000 (Stupeflip e 2003 ha Stup Relijion, e 2005) e Bertelsman Music Group a-raok dont  da vezañ emren e 2010.

War-lerc'h The Hypnotic Invasion e 2011 e oa bet kinniget gant ar strollad ur arc'hantaouiñ a-stroll e 2016 evit krouiñ o fevarvet pladenn Stup Virus. 428 000€ a oa bet dastumet ganto pa oa 40 000€ ar pal kentañ ; gant se ez a d'ober an dastumad pouezusañ en Europa evit ur strollad sonerezh.

Pep soner er strollad en deus meur a lesanv hag a c'hoari un nebeud tudennoù en ur gemer perzh er " C.R.O.U.", ur voudelezh kevrinus a zo diorroet he mitologiezh hag he bed dibar gant palioù arvarus hag a zo bet savet a-hed ar pladennoù da skouer gant un ton a ra liammoù etre ar c'hanaouennoù.

## Istor

### Deroù
E 2000 un den anvet Stéphane Bodin eus ar strollad sonerezh Bosco en doa rannet e pep lec'h e Pariz ur vaketenn eus pladenn e amezeg Julien Barthélémy. D'ar 6 a viz Du e 2001 e oa krog Stupeflip da enrollañ er studio, gant tonioù brudet e-barzh evel an titloù *Stupeflip* ha *Comme les zot's.* Julien Barthélemy en deus savet ar pozioù hag ar sonerezh gant e lesanv a zo King Ju. Sonadeg  kentañ Stupeflip a  oa bet d'ar 25 a viz Du er festival Effervessonnes

Sinet e oa bet ul lisañs gant ul label ha war-lerc'h e oa skignet ur ganaouenn *Je fume pu d'shit* er radio. O fladenn gentañ oa bet savet e 2003.

Ar bladenn-mañ zo levezonet gant doare ton punk evel Bérurier Noirs, lusk hip-hop, punk eus Kalifornia hag ur meskaj gant ar pop ha diduamant gall. Stupeflip en deus krouet ur bed divoutin ha dibar da lâret eo gant trouzioù iskis, pozioù huchet, kanet pe rapet. O stil zo etre an defiadeg a-enep ar gevredigezh ha luadennaat. Buan e oa deuet ar strollad da vezañ brudet hag ur bladenn all anvet *Stup Religion* a voe krouet e 2005. O stil dibar zo emdroet, ennañ fent du ha defiadeg. Krouet ez eus bet gantañ tudennoù hag istorioù.

Temoù ar pozioù zo awenet gant kudennoù ar gevredigezh. Homañ zo burutellet ha bed al labour memestra da skouer gant ar ganaouenn *A bas la hiérachie* pe *Argent* ivez. Alies e vez klevet pozioù absurd gant fent du pe kinegezh peogwir e kuzh ur ster donoc'h.

## Unanbroduadur
Stupeflip a genderc'h krouiñ e sonnerezh hag a gav font arc'hantouiñ e-unan. Krouiñ a raent ur bladenn DVD e 2010 a-zivout sonadegoù hag a oa bet filmet. A drugarez-se oa bet erruet ar bladenn *[[:fr:The_Hypnoflip_Invasion|The Hypnoflip Invasion]]* e 2011 gant ul label nevez anvet *Etic System*. War lec'h e oa bet sonnet ur bern sonadeg e memes koulz o doa kemeret perzh er sonerezh evit ur film anvet *[[:fr:Parenthèse_(film)|Parenthèse]]* gant Bernard Tanguy. Ouzhpenn-se ar bladenn he ur arc'hantaouiñ a-stroll Stup Virus e 2016

## izili eus ar strollad
Tri sonnerien zo e-barzh Stupeflip daoust ma e vez c'hoariet ha frammet gant King Ju dreistholl. Klevet e vez ivez Cadillac ha M.C. Salo.
Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur

## [[Douar Graham]]

Douar Graham eo anv an takad eus ledenez Antarktika dindan aotrouniezh ar Rouantelezh-Unanet. Didud eo, war-bouez ar skipailhoù skiantourien a labour er c’hreizennoù-enklask.
Hervez ar velestradurezh e oa un tiriad-suj eus an Inizi Maloù betek 1962.

E 1944 e teuas er-maez ur rummad 8 timbr a ranke bezañ implijet e Douar Graham. Dreistmoullet e voe timbroù an Inizi Maloù istitlet “FALKLAND ISLANDS” gant ar gerioù GRAHAM LAND DEPENDENCY OF.
  
Reiñ a raent da anaout loened ar vro (deñved, lapoused) ha savadurioù istorel treset e-kichen poltred ar roue George VI e-barzh un ovalenn.

## [[Inizi Orc'h ar Su]]

Emañ an enezeg e Meurvor Atlantel ar Su pellañ, nepell diouzh Antarktika. ‘’Coronation Island’’ eo anv an enezenn vrasañ. Bonioù skiantel zo staliet war an enezeg abaoe 1904.
Tiriad-suj eus an Inizi Maloù e oa betek 1962, dindan aotrounezh ar Rouantelezh-Unanet emañ, arc’het gant Arc'hantina. 
Dreistmoullet e voe an hevelep timbroù eus an Inizi Maloù istitlet “FALKLAND ISLANDS” implijet e tiriadoù all ar c’hontre gant ar gerioù SOUTH ORKNEYS DEPENDENCY OF avat.

## [[Inizi Shetland ar Su]]

Dreistmoullet e voe an hevelep timbroù eus an Inizi Maloù istitlet “FALKLAND ISLANDS” implijet e tiriadoù all ar c’hontre gant ar gerioù SOUTH SHETLANDS DEPENDENCY OF avat.

## Tiriadoù-suj an Inizi Maloù

Timbroù gant an alc’hwez “Falkland Islands Dependencies” a voe graet ganto etre 1946 hag ar bloaz 1962 war Douar Graham, inizi Shetland ar Su hag Orc’h ar Su, mui inizi Georgia ar Su.

## Tiriadoù Breizhveurat en Antarktika

E 1962 e voe savet ez-ofisiel Tiriad Antarktika Breizh-Veur (*British Antarctic Territory* pe **BAT** e saozneg), unan eus ar 14 Tiriad Tramor eus Breizh-Veur e pevar c’horn ar bed. E-maez ar framm-se e chomas Inizi Georgia ar Su avat.

Gant melestradurezh Postoù ar Rouantelezh-Unanet e vez embannet bep bloaz un toullad rummadoù timbroù brav alies, troet war an natur e broioù ar su-pellañ, poltred an ergerzhourien o deus dizoloet ar vro (rummad 15 timbr 1973 da skwer, gant James Cook, John Biscoe, James Clark Ross, Dumont d’Urville, Jean-Baptiste Charcot…), gweledvaoù heverk, hep disoñjal darvoudoù a bouez e tiegezh ar rouanez Elesbed II.

## Levrlennadur
*Grant, B.S.H. The Postage Stamps of the Falkland Islands and Dependencies. London: Stanley Gibbons, 1952.
Timbroù Bangkok

Kêr-benn Thailand eo Bangkok.

Burevioù-post ar Rouantelezh-Unanet zo bet digor eno hag implijet e voe timbroù Malaka o skeudenniñ ar rouanez Victoria dreistmoullet gant al lizherenn **B** betek ar 1añ a viz Gouere 1885. Timbroù Siam (adanvet Thailand a vez graet ganto abaoe an deiz-se.

Disheñvel eo ar rummad embannet e 1882 diouzh hini ar bloaz 1883 abalamour d’ar filigran (CC pe CA).

## Pennadoù kar
*Timbroù Thaïland (Siam)
*Timbroù Malaka
Night Zero (The Strain)

***Night Zero*** eo kentañ lodenn ar stirad skinwel spont ha drama stadunanat *[[The Strain (stirad skinwel)|The Strain]]*. Skignet e oa bet evit ar wech kentañ war ar chadenn skinwel FX d'an 13 a viz Gouhere 2014.

## Liammoù diavaez
* Night Zero war IMDb
Filigran

Anvet eo **filigran** pe **merk-dour** (saozneg *watermark*) ar skeudenn pe an tres war baper a zeu war wel gant sikour ur gouloù treuzkaset a-dreuz, abalamour da gemmoù e tevder pe stankter ar paper. Implijet eo bet merkoù-dour war timbroù-post, paperoù-moneiz ha teulioù all ar gouarnamant evit mirout ouzh tud dizonest da voullañ reoù faos.

Kozh-Noe eo an ijinadenn rak kavout a raer roudoù eus ar filigranoù en Italia e-pad an  : kemmet e vez tevder ar paper pa oa gleb c’hoazh.

A-bouez bras eo ar filigranoù e bedig-bed an dimbrawouriezh, rak embannet ez eus bet rummadoù timbroù heñvel (liv, stumm, tresadennn) war-bouez ar filigran a ginnige, da skwer, ur gurunenn vihan hag al lizherennoù CA pe ur gurunenn hag al lizherennoù CC. Timbroù disheñvel int hervez an dastumerien.

War pep timbr embannet en  ha deroù an  e oa ur filigran, met aet int da get dre vras, daoust ma kendalc'h broioù zo da implijout anezho.

* E saozneg : *watermark*
* E galleg : *filigrane*
* En alamaneg : *Wasserzeichen*
* E kembraeg : *dyfrnod*
The Strain

***The Strain*** zo ur romant suner-gwad ha spont gant Guillermo del Toro ha Chuck Hogan hag embannet e 2009. Ar c'hentañ hini eo en drilogiezh *The Strain*, hag heuliet eo gant *[[The Fall (romant del Toro hag Hogan)|The Fall]]* (2010) ha *[[The Night Eternal]]* (2011).
Tierniezh Yuan

An **Dierniezh Yuan** eo an dierniezh a orin mongol a renas Sina adalek 1279 betek 1368. Boulc'het e oa bet gant Kublai Khan, ur mab-bihan da Genghis Khan.
## Roll an impalaerien
* 1279-1294 : Kublai Khan
* 1294-1307 : Chengzong
* 1307-1311 : Wuzong
* 1311-1320 : Renzong
* 1320-1323 : Yingzong
* 1323-1328 : Taidingdi
* 1328-1328 : Tianshundi
* 1328-1329 : Wenzong
* 1329-1329 : Mingzong
* 1329-1332 : Wenzong
* 1332-1332 : Ningzong
* 1332-1368 : Huizong
Steve Buscemi

**Steven Vincent Buscemi**, ganet d'an 13 a viz Kerzu 1957, zo un aktour stadunanat. Brudet eo evit e rolloù evel aktour rummad. Alies en deus labouret gant filmaozerien evel ar Vreudeur Coen hag Adam Sandler. Meur a vuruteller o deus lavaret e oa Busceni unan eus ar gwellañ aktourien ha n'eo ket bet enoret gant un Academy Award na memes anvet evit unan. C'hoariet en deus rolloù bras e filmoù dieub evel e *[[Parting Glances]]* (1986), *[[Mystery Train (film)|Mystery Train]]* (1989), *[[In the Soup]]* (1992), ha dreist-holl evel Mr. Pink en *[[Reservoir Dogs]]* (1992) gant Quentin Tarantino.

Buscemi en deus c'hoariet kenkoulz e filmoù dieub hag e filmoù "bras" evel *[[Living in Oblivion]]* (1995), *[[Desperado (film)|Desperado]]* (1995), *[[Con Air]]* (1997), *[[Armageddon (film, 1998)|Armageddon]]* (1998),  *[[Ghost World (film)|Ghost World]]* (2001), *[[Spy Kids 2: The Island of Lost Dreams]]* (2002), *[[Big Fish]]* (2003), ha *[[The Death of Stalin]]* (2017). Labouret en deus alies gant ar Vreudeur Coen, evel en *[[Miller's Crossing]]* (1990), *[[Fargo (film, 1996)|Fargo]]* (1996), ha *[[The Big Lebowski]]* (1998). Bet en deus ivez eil rolloù pe rolloù cameo e filmoù gant Adam Sandler, evel *[[Airheads]]* (1994), *[[Billy Madison]]* (1995), *[[The Wedding Singer]]* (1998), *[[Mr. Deeds]]* (2002), ''Grown Ups'' (2010), hag  *[[Hubie Halloween]]* (2020). Bet eo bet mouezhier ivez e filmoù bevaat evel *[[Final Fantasy: The Spirits Within]]* (2001), an heuliad filmoù ''Monsters, Inc.'' (2001–2013), ''Home on the Range'' (2004), ''Monster House'' (2006), ''Igor'' (2008), hag an heuliad filmoù ''Hotel Transylvania'' (2012–2022), *[[Khumba]]* (2013), *[[The Boss Baby]]* (2017) ha *[[Transformers One]]* (2024).

Oberiant eo bet Buscemi ivez evit ar skinwel, evel e roll pennañ Enoch "Nucky" Thompson er stirad skinwel gant HBO *[[Boardwalk Empire]]* (2010–2014). Bet eo enoret gant daou Screen Actors Guild Award, ur Golden Globe ha lakaet e anv div wech evit Primetime Emmy Award. C'hoariet en deus ivez evit ar skinwel e-barzh *[[Lonesome Dove (ministirad)|Lonesome Dove]]* (1989), *[[The Sopranos]]* (2004, 2006), *[[30 Rock]]* (2007–2013), *[[Horace and Pete]]* (2016), ha *[[Miracle Workers (stirad skinwel, 2019)|Miracle Workers]]* (2019–2023). Buscemi a zo bet filmaozer ivez evit ar filmoù *[[Trees Lounge]]* (1996), *[[Animal Factory]]* (2000), hag *[[Interview (film, 2007)|Interview]]* (2007).
## Enorioù
E 2014 e oa bet lakaet Buscemi da penn batailhon a-enor eus an New York City Fire Department dre ma oa bet pomper pa oa yaouank, ha dre ma oa deuet en-dro er servij pa oa bet Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001. Labouret en doa 12 eurvezh, e-pad meur a zevezh diouzh renk gant pomperien ar gêr, evit klask tud chomet bev e dismantroù ar World Trade Center.

## Notennoù ha daveennoù
Mirdi an Arzoù-Kaer e Kemper

**Mirdi an Arzoù-Kaer e Kemper** a zo ur mirdi arz lec'hiet e Kemper. Digoret e oa bet e 1864, diwar atiz ar c'hont Jean-Marie de Silguy hag en doa legadet e holl zastumadeg d'e gêr c'henidik. Ne oa nemet ur redi hag a oa ma vije savet ul lec'h evit degemer e holl zastumad tresadennoù ha livadurioù. Hiziv-an-deiz eo brudet ar mirdi evit an dastumadennoù livadurioù gall (dreist-holl eus an ), italian, flamank hag izelvroat eus ar  betek an deiz-ha-hiziv.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Enlisted (c'hoari video)

***Enlisted*** zo ur c'hoari video doare digoust, liesc'hoarier kadoniezhel ha tenn kentañ sell sevenet gant Darkflow Software hag embannet gant Gaijin Entertainment. Tremen a ra ar c'hoari e-kerzh an Eil Brezel-bed ha reiñ a ra tro da gemer perzh en emgannoù brudetañ ar brezel war an holl dalbennoù engouestlet. Da gentañ e oa bet embannet war ar savenn letrin c'hoari Xbox Series X/S nemetken. D'an 21 a viz Meurzh 2021, ar stumm beta serret a oa bet lakaet enlinenn war ar PlayStation 5. D'an 8 a viz Ebrel 2021, ar c'hoari a oa bet embannet war an urzhiataerezioù e stumm un arnodiñ beta.
## Doare c'hoari
*Enlisted* a zo ur c'hoari diazezet war skipailhoù, pep c'hoarier a zo e penn ur strollad troadegiezh pe bourzhidi ur c'harbed milourel. Ar c'hoarierien a zo e penn strolladoù etre 3 ha 9 soudard (ar re-se a zo diazezet war Rannoù-arme gwirion, evel ar 1añ rann-arme troadegiezh pe 2l rann-arme Zeland-Nevez) ha gant rummadoù, ha dafar liammet ouzh pep rumm soudarded. Lod a vo armet gant fuzuilhoù, pistolennoù-mindrailher, mindrailherezoù, fuzuilhoù-resisted, kanolioù-mortez, armoù enep-tankoù, pe strinkerien-tan. Ar c'hoarier a c'hell bezañ e penn bourzhidi karbedoù milourel evel un tank pe ur c'harr-nij. Ar c'hoarier a c'hoari unan eus soudarded ar strollad, ha gellet a ra reiñ urzhioù d'ar re all pe kemmañ tudenn hervez e c'hoant. 
## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Gwallzarvoud an USS Stark

**Gwallzarvoud an USS Stark** (saozneg : *USS Stark incident*) a oa c'hoarvezet e-kerzh ar Brezel etre Iran hag Irak e Pleg-mor Persia, d'ar 17 a viz Mae 1987, p'en doa ur c'harr-nij jet irakian tennet daou visil Exocet war ar fourgadenn stadunanat USS Stark (FFG-31). Lazhet e oa bet 37 martolod eus an United States Navy pe war an taol pe diwezhatoc'h diwar o gloazadennoù. 21 den all a oa bet gloazet met manet bev.