Distagadur erasmek

**Distagadur erasmek** eo an anv ma vez graet eus ur sistem evit distagañ ar henc'hresianeg bet diorroet er XVIvet Kantved ha brudet da gentañ dre un embannadur diwar pluenn Erasmus gantañ da ditl *De recta Latini Graecique sermonis pronuntiatione dialogus*, daoust ha ma ne oa ket bet ijinet war-eeun ar sistem-se gantañ e-unan. 

Betek ar XVvet Kantved e veze distaget ar henc'hresianeg hervez gizioù ar gresianeg a-vremañ. Soutenet e oa an doare-ober-se gant Johann Reuchlin, e penn ouzh ar re ouiziek war ar henc'hresianeg e Kornôg Europa d'ar mare-se, bet levezonet gant studierion bizantek divroet. 

Adalek 1486 e krogas studierion 'zo da arguzenniñ na glaet ket an doare da distagañ-se gant ar prouennoù a oa da gaout er yezhadurioù kozh ha kinnig a rejont doareoù all da distagañ ar yezh klasel, disheñvel diouzh are ar yezh vodern.

Brudetoc'h-brudetañ e teuas da vezañ ar c'hinnigoù evit sevel ur sistem distagañ nevez a-drugarez da Erasmus pa skrivas *De recta Latini Graecique sermonis pronuntiatione dialogus* e 1528, o kinnig doareoù disheñvel evit distagañ koulz ar henc'hresianeg hag al latin, daoust ha ma kendalc'has-eñ d'ober gant ar sistem kozh diazezet war distagadur ar gresianeg a-vremañ evit kelenn. 

Graet e veze buan-tre ar sistem "reuchlinek" pe "itaerezh" diouzh ar sistem kozh levezonet gant patromoù distagañ ar gresianeg a-vremañ diouzh un tu ha "erasmek" pe "etaerezh" ouzh ar sistem nevez hervez ma veze erbdet gant pep ar sistem distagañ al lizherenn c'hresianeek '''''Η, η''''' [i] pe [e].

Arguzenniñ a reas ar re a difenne ar sistem diazezet war an etaerezh na glotae ket ar sistem kent diazezet war distagadur ar gresianeg a-vremañ gant dielfennadurioù pizh ar skridoù orin, da gentañ peogwir ne gave ket dezhe e oa poellek ma vije bet ijinet kemendall a doareoù disheñvel evit skrivañ un hevelep son ha da eil peogwir e vezent treuzskrivet en un doare disheñvel e latin. Ouzhpenn-se e c'heller kavout er skridoù fazioù reizhskrivañ pa implijed '''''A''''' e lec'h '''''H''''' pe c'hoazh '''''E''''' e lec'h H, met raloc'h a bell e veze kavet E e lec'h H. Diwar-se e oa bet tu dezhe da sevel ur vartezeadenn nevez, da lâret eo e veze distaget H hanter-hent etre E hag A.

Diskwel a reas an dud hag a save a-du gant an etaerezh m'en em dalc'he er barzhonegoù al lizherenn *zeta* dres evel al lizherennoù ''psi'' (Ψ, ψ) ha ''khi'' (Χ, χ) ha diswelet e voe ivez ar fed ma veze skrivet ''sigma'' (Σ, σ)-''delta'' (Δ, δ) e lec'h *zeta* er rannyezh aeolek. Diwar-se e kave dezhe e ranke *zeta* bezañ distaget [sd] pe [zd] kentoc'h evit [z].

Evit a sell ouzh ar c'hensonennoù '''''β''''', '''''γ''''', '''''δ''''' e vez erbedet gant ar sistem erasmek o distagañ /b/, /g/, /d/ kentoc'h evit /v/, /ɣ/ ~ /ʝ/ ha /ð/. Diouzh an tu all avat e kendalc'has Erasmus da erbediñ distagañ al lizherennoù '''''φ''''', '''''θ''''' ha '''''χ''''' /f/, /θ/ ha /x/ hervez patromoù distagadur ar gresianeg modern, daoust dezhañ anavezout e ranke distagadur al lizherenn φ bezañ bet disheñvel diouzh hini al lizhreenn  e latin ha war a seblant e rankfent bezañ distaget dre c'hwezhañ /pʰ/, /tʰ/, /kʰ/.

Er penn-kentañ e savas an darn vrasañ eus savadurioù akademek Europa a-enep da implij an etaerezh met tamm-ha-tamm e krogas ar sistem-mañ nevez da vezañ ar sistem muiañ-implijet evit distagañ ar henc'hresianeg, er-maez eus Gres ma kendalc'her da distagañ ar yezh klasel hevez boazioù ar yezh vodern.

Evit an Iliz Katolik avat e vez gwelet fall-tre ha kenderc'hel a ra d'ober gant ar sistem kent.

## Gwelit ivez
*Etaerezh
*Iotaerezh
*Itaerezh
*Gresianeg
*Treuzlizherennadur gresianek