open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wilhelmine Prusia (1751–1820)

**Friederike Sophie Wilhelmine Prusia**, pe **Friederike Sophie Wilhelmine von Preußen** hervez he gwir anv, ganet e 1751 en Berlin hag aet da anaon e 1820 e kastell Het Loo, en Apeldoorn en Izelvroioù, a oa ur briñsez alaman, eus Rouantelezh Prusia, deuet da vout *Erbstatthalterin* an Izelvroioù dre zimeziñ. Ur vaouez a benn hag a galon e oa. 

## He buhez
Merc'h e oa da August Wilhelm von Preußen, breur da Frederig II Prusia, ha d'e bried Luise von Braunschweig-Wolfenbüttel. Nizez eta e oa d'ar roue Frederig II. 

Dimeziñ a reas e 1767 e Berlin d'ar penn-stad Willem V Oranje-Nassau, diwezhañ stathouder Republik an Izelvroioù. Hi an hini a oa e penn an emsav enepdispac'hel er vro. 

Pa oa krog an Dispac'h en Izelvroioù e kasas Willem e lez eus Den Haag, ar gêr-benn, da broviñs Gelderland. Hi avat a glaskas distreiñ, ha harzet e voe e dibenn Mezheven e Goejanverwellesluis, ha kaset e voe d'he fried en-dro da Nijmegen . Abaoe bloaz edo he breur o ren e Prusia, ha fellout a reas dezhañ kastizañ an dichekadenn graet d'e c'hoar. Aloubiñ a reas ar Proviñsoù-Unanet e miz Gwengolo 1787. Kalz eus an emsavidi a rankas tec'hel da Vro-C'hall, Willem a adkemeras ar galloud, hogen en em zerc'hel a rae evel ur priñsig dindan veli Prusia. 

En 1790, setu Wilhelmine ha Willem V o timeziñ o merc'h Frédérique da briñs pennhêr Braunschweig, ur skoazeller feal da rouaned Prusia ha Bro-Saoz, pa oa bet e dad pennskriver Manifesto Braunschweig. En 1791 e voe dimezet o mab henañ d'ur geniterv prusian, anvet evel he mamm-gaer : Wilhelmine von Preußen (1774–1837).

En 1795 avat e teuas ar *batrioted* en-dro gant skoazell Bro-C'hall, ma rankas Willem mont da glask repu da Vro-Saoz da di e genderv George III. Bevañ a reas an daou bried e Kew, met mont a raent ivez da ober chomadennoù da Nassau pe Braunschweig, hag eno e varvas Willem.

He mab a yeas en harlu da-heul e dud, met e 1813 e tistroas d'an Izelvroioù, ma voe anvet da roue evel Willem Iañ an Izelvroioù.
August Wilhelm Prusia

**August Wilhelm Prusia**, pe **August Wilhelm von Preußen** en alamaneg, zo anv meur a zen eus an tiegezh Hohenzollern:

*August Wilhelm Prusia (1722-1758), priñs ha jeneral prusian
*August Wilhelm Prusia (1887-1949), pevare mab an impalaer Wilhelm II, a voe Obergruppenführer en SA.

## Pennadoù kar
*August 
*Wilhelm
August

**August** zo un anv-bihan alamanek, diwar an anv latin Augustus.

## Adstummoù
*Augusta, evit ar merc'hed.
*Auguste, evit ar merc'hed.

### Anvioù kevrennek

*August Wilhelm
*Ernst August
*Friedrich August
*Johann August
*Karl August

## Yezhoù all
*Aogust e brezhoneg.
*Auguste e galleg.
*Augustus e saozneg.

### Anvioù-bihan plac'hed deveret
*Agustina, e spagnoleg
*Augustine, e galleg

## Tud
### Rouaned ha priñsed
**Friedrich August Iañ*, pe *August II*, pe *August der Starke*, pe Aogust II (1670 –1733), roue Pologn 
* August Wilhelm von Preußen, anv meur a zen .

* August (Pfalz-Sulzbach) (1582–1632), Pfalzgraf ha dug Pfalz-Sulzbach
* August (Sachsen-Gotha-Altenburg), dug (1722–1822)
* August (Sachsen-Merseburg-Zörbig) (1655–1715), dug Sachsen-Merseburg-Zörbig
* August (Sachsen-Weißenfels) (1614–1680), dug Sachsen-Weißenfels-Querfurt
* August (Sachsen-Lauenburg) (1577–1656), dug
* August (Schleswig-Holstein-Sonderburg-Norburg-Plön) (1635–1699), dug
* August Christian (Anhalt-Köthen) (1769–1812), Fürst von Anhalt-Köthen
* August David zu Sayn-Wittgenstein-Hohenstein (1663–1735), kont 

### Tud all
* August Ferdinant Möbius (1790-1868), matematikour ha damkanour steredoniel alaman 
* August Bebel (1840–1913), politikour alaman
* August Strindberg (1849-1912), skrivagner svedek 
* August Horch (1868-1951), ijinour alaman
* August Derleth (1909-1971), skrivagner stadunanat
Enez Jantilez

**Enez Jantilez** eo enezenn bennañ enezeg ar Jentilez, er maez da Vro-Dreger ha da Aodoù-an-Arvor. **Enez ar Breur** a vez lavaret anezhi ivez. Un tour-tan a zo, gant tud e-barzh, hag ur c'hreñvlec'h ivez. Droed 'zo da ziskenn war an enezenn-se, ar pezh n'eus ket droed d'ober war ar re all.

E gwarezva naturel ar Jentilez emañ Enez ar Breur.

## Glad

### An tour-tan

Savet e oa bet etre 1831 ha 1835 ha distrujet e 1944 gant an Alamaned hag adsavet e 1952 goude ar brezel. Ugent metr uhelder dezhañ, tour-tan diwezhañ Aodoù-an-Arvor meret gant un den e oa a-raok bezañ aotomatekaet e 2007.

### Ar c'hreñvlec'h

Savet e oa bet ar c'hreñvlec'h dindan ren Loeiz XV gant Siméon Garangeau, bet diskibl da Vauban, evit herzel kenwerzh eneplezenn ar vorlaeron.

## Daveoù ha notennoù
Botez-riklañ

Botoù-riklañ a vez gwisket ouzh an treid evit riklañ war ar skorn.

## Liammoù diavaez

* Ice Skates Virtual Museum
Agustina

**Agustina** zo un anv-bihan portugalek ha spagnolek.

## Yezhoù all
*Agostina en italianeg
*Augustine e galleg

## Brud
Diouzh ar c'hiz eo bet en Arc'hantina hag Uruguay. 
* Agustina de Aragón (1786-1857), harozez spagnol 
* Agustina López de Osornio, perc'hennez douaroù arc'hantinat
* Martina Agustina Dominga del Corazón de Jesús Ortiz de Rozas y López de Osornio de Mansilla (Buenos Aires, 1816 - †, íd., 1898), politikerez.

* Agustina Andrade, barzhez arc'hantinat
* Agustina Bessa-Luís (ganet e 1922), skrivagnerez portugalek
* Agustina Cherri (ganet e 1983), aktourez ha dañserez arc'hantinat
* Agustina Quinteros (ganet e 1990), Miss Arc'hantina 2008


File:Miss Argentina 08 Agustina Quinteros.jpg| Agustina Quinteros, Miss Arc'hantina e 2008. 


## Lec'hanvadurezh
*Agustina, e proviñs Buenos Aires, e partido Junín.

## Pennadoù kar
* Agustin
* Agustini
* Agustino
* Augustin
* Augustina
* Augustine
* Augustini
* Augustino

*Agostino
Agustina de Aragón

**Agustina Raimunda Maria Saragossa i Domènech**, anavezetoc'h evel **Agustina de Aragón** (1786-1857 Ceuta) a oa un harozez a oa bet o tifenn kêr Zaragoza e-pad ar *Setios*, ar sezizoù a c'hoarvezas e-kerzh Brezel Dizalc'hted Spagn ouzh ar C'hallaoued. Deuet eo da vout ken brudet ha Janed Ark e Bro-C'hall, dre kanaouennoù, barzhonegoù (unan gant Lord Byron) ha tresadennoù, evel re Francisco de Goya.

N'oar ket sur pelec'h e oa ganet, kaoz zo bet eus Barcelona, er Placeta de Montcada, er Barrio de la Ribera, met badezet e voe eno en iliz Santa María da Mar. Ofisourez e voe en arme Spagn.

Mervel a reas e Ceuta.

## Enorioù
En 1913 e voe lakaet ur blakenn war an ti ma varvas e Ceuta.

Meulet eo e *[[Childe Harold]]*, barzhoneg Lord Byron. 

## Skeudennoù

file:Qué valor!.jpg|Agustina de Aragón, gant Goya.
file:Agustina de Aragón (Juan Gálvez).jpg|Agustina de Aragón, gantJuan Gálvez.
file:Agustina de Aragón (Plaza del Portillo, Zaragoza, Aragón).jpg|Monumant da Agustina de Aragón, en Zaragoza.
file:La defensa de Zaragoza. Navarro Cañizares.JPG|Cuadro sobre la defensa de Zaragoza.
file:La defensa de Zaragoza, por David Wilkie.jpg|Cuadro sobre la defensa de Zaragoza gant David Wilkie en 1828.
file:Agustina de Aragon.jpg|*Agustina Aragón*. Gant Juan Gálvez haFernando Brambilla, embannet en Cádizgant ar Real Academia de Bellas Artes en 1812–1813.
file:Agustina de Aragón - Ceuta.jpg|Da-geñver marv Agustina de Aragón en Ceuta.
August Wilhelm Prusia (1887-1949)

**August Wilhelm Prusia**, en alamaneg *August Wilhelm von Preußen* (1887-1949), a oa ur mab d'an impalaer alaman Gwilherm II Alamagn hag a droas a-du gant an nazied.
Van Acker

**Van Acker** zo anv-tiegezh meur a zen :

* Achille Van Acker (1898–1975), Kentañ Ministr Belgia
* Frank Van Acker (1929–1992), politikour belgiat

## Pennad kar
*Acker
Agostino

**Agostino** zo un anv-bihan italianek roet d'ar baotred. 

## Adstummoù
*Agostina, roet d'ar merc'hed.

### Yezhoù all
* *Agustí * e katalaneg
* Aogustin, Eosten, e brezhoneg
* Agustín, en astureg, spagnoleg
* Augustin e galleg hag alamaneg

## Tud eus Italia

*Agostino, pe **Augustinus**, livour e Forlì e dibenn ar XIVvet kantved.
*Agostino Accorimboni, sonaozour 
*Agostino Ademollo (1799 – 1841), alvokad, skrivagner, istorour 
*Agostino Agazzari (1578 – 1640), sonaozour 
*Agostino Ariani, (1672 – 1748), matematikour 
*Agostino Barbarigo (1419 – 1501), 74vet doge Republik Venezia.
*Agostino Barbieri, livour ha kizeller
*Agostino Barelli (1627 – 1679), tisavour.
*Agostino Baroni, arc'heskob 
*Agostino Bassi (1773 – 1856), louzawour
*Agostino Bausa (1821 – 1899), kardinal
*Agostino Beltrano (1607 – 1656), livour
*Agostino Berenini, politikour, ministr an deskadurezh 
*Agostino Bertani (1812 – 1886), politikour, emsaver, mezeg
*Agostino Bignardi, politikour
*Agostino Bonalumi, livour
*Agostino Borio (1873 – 1962), matematikour .
*Agostino Bronzi, politikour
*Agostino Busti, lesanvet * Bambaia* (1483 – 1548), kizeller
*Agostino Cacciavillan, kardinal 
*Agostino Caporilli Razza (1796 – 1848), barzh
*Agostino Carlini (1718 – 1790), kizeller ha livour
*Agostino Carracci pe *Caracci* (1557 – 1602), livour
*Agostino Casaroli, eskob, kardinal, sekretour-stad ar Vatikan, 
*Agostino Ernesto Castrillo, eskob
*Agostino Chigi, lesanvet * il Magnifico* (1466 – 1520), arc'hantour, paramantour, gwarezour an arzourien e-kerzh an Azginivelezh italian 
*Agostino Chiodo (1791 – 1861), ofiser ha politikour .
*Agostino Ciampelli pe *Agostino Ciampelio Fiorentino* (1565 – 1630), livour 
*Agostino Ciasca (1835 – 1902), kardinal.
*Agostino Cilardo, arabegour, 
*Agostino Codazzi (1793 – 1859), jeneral ha douaroniour, haroz broadel e Venezuela, lesanveteno *el hombre de las tres patrias*, *den an teir bro*.
*Agostino Colombre pe *Columbre* (war-dro kreiz ar XVvet kantved – ...), loenoniour.
*Agostino Cornacchini (1686 – 1754), kizeller ha livour.
*Agostino D'Arco, eskob
*Agostino da Norcia (XIV-XV kantved ), lean fransiskan.
*Agostino da Scarperia (XIV kantved ), doueoniour agostinian.
*Agostino de Fondulis (XV kantved – ...), kizeller.
*Agostino De Marchi (1813 – 1890), mezeg ha kannad suis 
*Agostino De Nardi, 

## Lennegezh
*Agostino, romant italianek gant Alberto Moravia.

## Lec'hanvadurezh
*Sant'Agostino, kumun en Emilia-Romagna e proviñs Ferrara.
August Wilhelm von Preußen (1722-1758)

**Aogust Gwilherm Prusia**, pe **August Wilhelm von Preußen** (e anv alamanek), ganet e 1722 e Berlin, aet da anaon e 1758 en Oranienburg, a oa ur priñs hag ur jeneral eus Rouantelezh Prusia.
Mab e oa da Frederig Gwilherm Iañ  Prusia ha da Sophie Dorothea von Hannover, hag unan eus o dek bugel chomet bev.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Luise von Braunschweig-Wolfenbüttel, ha pevar bugel o doe:
*Friedrich Wilhelm II von Preußen (1744–1797), roue Prusia war-lerc'h e eontr, a zimezad div wech:
**e 1765 da Elisabeth von Braunschweig-Wolfenbüttel (1746–1840); dizimeziñ a rejont daou vloaz goude e 1767;
**da Friederike von Hessen-Darmstadt (1751–1805)
* Heinrich (1747–1767)
* Wilhelmine (1751–1820)
** dimezet e 1767 da Wilhelm V von Oranien, Statthalter an Izelvroioù (1748–1806)
* Emil (1758–1759)
Scipio Aemilianus

**Scipio Aemilianus**, e anv latin klok *Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus Numantinus* (185 a-raok J.-K. – 129 a-raok J.-K.), anvet ivez Scipio Africanus ar yaouankañ, a oa ur c'honsul eus Henroma. Ren a reas diwezh seziz ha distruj Kartada e 146 a-raok J.-K., e-pad an Trede brezel punek, hag e penn ar senedourien a enebe ouzh ar *[[Gracchi]]* e 133 a-raok J.-K..

## Levrlennadur
### Mammennoù kozh
* Velleius Pat. i. 12; 
* Florus ii. 15, 17, 18; 
* Cicero, De oral. ii. 40. 
* Polybius xxxv. 4, xxxix.; 
* Appianus, Punica, 72, 98, 113-131, IIisp. 48-95, Bell. Civ. i. 19
* Ploutarc'hos, Aemilius Paullus, 22, Tiberius Gracchus, 21, C. Gracchus, 10; Gellius iv. 20, v. 19

### Oberennoù all
* A. E. Astin, *Scipio Aemilianus* (Oxford University Press, 1967)
* Warmington,B.H. *Carthage, A History* 242 (Barnes & Noble 1993) ISBN 1-56619-210-2
* 
* Ward, Allen M., Heichelheim, Fritz M., and Yeo, Cedric A., *A History of the Roman People*, Prentice Hall, Upper Saddle River, New Jersey, 2003, 158.
* Evelyn Shirley Shuckburgh, M.A., "A History Of Rome" (Macmillian & Co., Ltd., London, 1898)
Urzh an Templ

**Marc'heien Baour ar C'hrist ha Templ Salomon** (latin : *Pauperes commilitones Christi Templique Solomonici*), anavezet gwelloc'h dre an anvioù **Urzh an Templ**, **Templourien**, **Paotred an Templ** ha**Marc'heien an Templ**, a oa un urzh kristen ha soudardel bet savet d'an 22 a viz Genver 1129 evit gwareziñ ha sikour ar birc'hirined a yae da Jeruzalem da vare Brezelioù ar Groaz.

Tost da zaou gantved e padas an Urzh a-raok bezañ divodet gant ar pab Klemañs V d’an 13 a viz Meurzh 1312.

Pledet o doa kalz izili Urzh an Templ gant an arc'hant hag un aozadur kreñv a oa bet savet ganto a-dreuz ar broioù kristen gant ur rouedad lec'hioù anvet komandirioù, hag a oa un egin reizhiad bankerezh ha lec'hioù kreñv koulz en Europa hag en Douar Santel.

## Diwezh an Urzh
Liammet-start e oa berzh-mat an Demplourien ouzh Brezelioù ar Groaz. Pa oa bet kollet an Douar Santel ec'h eas brud vat an urzh war zisteraat. Brudoù a redas war lidoù-degemer kuzh evit an izili nevez, ha roue Frañs, Fulup IV, a zlee arc'hant bras dezho, a gavas e dro hag a bouezas war ar pab Klemañs V evit ma vefe graet un dra bennak a-enep dezho. E 1307 e voe lakaet ar c'hrog war ur bern templourien e Rouantelezh Frañs, a voe boureviet a-benn diskuliañ traoù gaou ha barnet da vezañ devet ent-bev. E-pad bloavezhioù e talc'has start Fulup IV war ar pab evit ma tivodfe hemañ an Urzh, ar pezh a reas a-benn ar fin er bloaz 1312.

Er bloaz 2002 ez eus bet adkavet un diell orin a lavar e oa bet digabluzet e-kuzh renerien an Urzh gant ar Pab Klemañs V.

## Mistri Veur

## Notennoù
Hasdrubal ar Boetarc'h

**Hasdrubal ar Boetharc'h** zo ur jeneral eus Kartada a renas difenn ar geoded e-pad he seziz gant ar Romaned, renet gant Scipio Aemilianus e-pad an Trede brezel punek (149-146 a-raok J.-K.).

Ar *boetharc'h* a oa ur renk en arme (komandant ar bagadoù skoazell) tizhet gantañ e 152 a-raok J.-K.. E 148 a-raok J.-K. e kemeras penn difenn ar geoded. 

Danevell a ra ar mammennoù en em gaeas e e templ Eshmoun war tuchenn Birsa, e-pad seziz 146, ur wezh kemeret karter ar porzhioù ha traoñ kêr gant an arme roman. En em zifenn a reas pell eno met pa welas e oa kollet pep tra e tec'has da vont d'en em zaskoriñ da Scipio. E wreg, feuket gant e drubarderezh, en dije dic'houzouget e vugale dirak e zaoulagad a-raok en em deurel en tan.

Keñveriet eo bet an darvoud-mañ gant emlazh ar rouanez Didon kerkent hag en Henamzer. A-hervez e vije chomet Hasdrubal bev ha bevet en dije dieub en Italia. En em rentañ dre zizesper pe dre aon zo disheñvel-kenañ eus ar pezh a c'hallfed gortoz eus e berzh pa seller ouzh e emzalc'h kalonek e-pad ar brezel-se. Lod a sell ouzh an darvoud-mañ evel un elfenn eus ar propaganda roman a dalveze da reizhabegañ ar brezel da c'houde. Ur skouer e oa eus ar *[[punica fides]]*, feiz fall ar Gartadaiz gwallvrudet gant ar Romaned. Diskouez a reont Hasdrubal milliget gant e wreg dezhañ e-unan.
 
## Notennoù
Achal Prabhala

**Achal Prabhala** a zo ur skrivagnour, ur stourmer hag ur c'hlasker eus India a zo o chom e Bangalore bremañ, e Karnataka. Anavet eo dreist-holl a-drugarez d'e labour diwar-benn ar gwirioù perc'henniezh spered war dachenn ar medisinerezh hag ar ouiziegezh. Ezel eo eus kuzul merañ ar Greizenn evit ar Gwiad hag ar gevredigezh (saozneg: *Centre for Internet and Society*) hag eus an Advisory board er Wikimedia Foundation.
Rigedag

Ar **rigedag** zo ur benveg-skeiñ idiofon, implijet er sonerezh maourek, ottoman, henroman, italian, spagnol, sefarad ha portugalat. Ar benveg zo anezhañ ur c'houplad tammoù danvez kalet kleuz e stumm div hanterenn krogen staget gant un ere er penn uhelañ. Dalc'het e vezont en dorn hag implijet da seniñ klikoù da verkañ al lusk pe un trouz padus produet gant un heuliad klikoù. Savet e vezont diwar prenn kalet diouzh boas, daoust ma vez implijet gwienn gwer mui-ouzh-mui.
 
Daou rigedag a vez implijet gant ar soner da gustum. Unan e pep dorn, gant an ere dalc'het gant ar biz-meud ha lodenn galet ar rigedag e palv an dorn gant ar bizied pleget en tu all. Pep rigedag a daol un trouz un tamm disheñvel.
Romed

Ar **Romed** (pe *Rromed*) zo un anv a dalvez « paotr en oad gour ha dimezet e-barzh ar gumuniezh ». Choazet eo bet an anv-se gant an Unvaniezh romani etrebroadel (IRU) da envel un hollad poblañsoù, dezhe ur memes orin en Indez, ha yezhoù a orin eus gwalarn Iskevandir Indez hag a zo minorelezhioù anavet dindan anvioù liesseurt a zo o vevañ etre India hag ar Meurvor Atlantel dreist-holl met ivez war ar c'hevandir amerikan. E brezhoneg e c'haller envel ar Romed gant anvioù all, evel *Jipsianed* ha *Termajied*.

Anavezet int en Europa adalek an , ha deuet int da vezañ ar vinorelezh vrasañ eno en .

Kavout a reer Romed er bed a-bezh hiziv, met en Europa emañ ar strolladoù brasañ, e Kreizeuropa, en Europa ar Reter hag en Anatolia dreist-holl, ha goude e ledenez Iberia hag e kreisteiz Bro-C'hall. Ur bern Romed zo o chom en Amerika ivez. Gwir eo e Brazil dreist-holl, ma veze kaset ar Romed gant gouarnamant Portugal pa oa en e zalc'h. Kalz zo aet d'ar Stadoù-Unanet ivez.

Da vare "Kendalc'h jipsian ar bed" dalc'het eus an 8 d'an 12 a viz Ebrel 1971 e Londrez e choazas ar gumuniezh ur banniel glas ha gwer, gant ur rod ruz. Embann a reas ivez e ve deiziad deiz-ha-bloaz ar c'hendalc'h-se, an 8 a viz Ebrel, un deiziad broadel a vefe lidet hiviziken bep bloaz gant holl ar c'humuniezhioù *rom* er bed. Ar c'han broadel, *[[Djelem, djelem]]* ("Aet on kuit, aet on kuit"), a oa savet gant Jarko Jovanovic war don ur son poblek jipsian.

## Levrlennadur
*  Bordigoni, Marc. *Sara aux Saintes-Maries-de-la-Mer, métaphore de la présence gitane dans le <q> monde des Gadjé </q>*. Paris : *Études tsiganes*, niv 20,‎ 4 trimiziad 2004, pp. 12-34 — En-linenn
*  Bordigoni, Marc. *Les Gitans*. Montbéliard : Le Cavalier Bleu, 2007
*  Garro-Farré, Morgan. *Dictionnaire du peuple rrom*. Paris : Syllepse, 2023 
*  Williams, Patrick. *Tsiganes : identité, culture*. Paris : Syros, 1989 
*  Williams, Patrick. *Les Tsiganes de Hongrie et leur musique*. Arles : Actes Sud, 2001 
*  Williams, Patrick. *Des Tsiganes en Europe*. Paris : Maison des Sciences de l'Homme, 2011 
*  Williams, Patrick. *Tsiganes, ou ces inconnus qu'on appelle aussi Gitans, Bohémiens, Roms, Gypsies, Manouches, Rabouins, Gens du voyage...*. Paris : Presses universitaires de France, 2022 

## Notennoù
Jota

Ar **jota** (distaget [‘xɔta]) zo un dañs eus Spagn, anavezet e pevar c'horn ar vro, hogen doareoù disheñvel zo hervez ar c'hornadoù. Ar re anavezetañ eo re Aragon, Kastilha, Kumuniezh Valencia, Navarra ha La Rioja, «montañesa» Cantabria, ha re Asturiez, Galiza, Extremadura, Alta Andalucía Rannbarzh Murcia .
Gerhard

**Gerhard** zo un anv-bihan alamanek.

## Tud
* Gerhard Berger (ganet e 1959), blenier redadegoù kirri aostriat
* Gerd Müller, (ganet e 1945), gourdoner melldroad etrebroadel alaman
* Gerhard Schröder, bet kañseller Alamagn

### Tud a iliz
* Gerhard von Bevar (* wd 1280; † 1318), eskob Konstanz adal 1307
* Gerhard von Brüssel (*Gerardus Bruxellensis* e latin), prederour
* Gerhard von Clairvaux (~1120–1177), merzher katolik italian 
* Gerhard von Cremona (1114–1187), diagon, 
* Gerhard von der Mark (1220–1272), eskob Münster
* Gerhard von Hoya (Verden), eskob Verden etre 1251 ha 1269.
* Gerhard von Ennstal († 1284), eskob Lavant
* Gerhard von Grafschaft († 1249), abad Werden hag Helmstedt adal 1228 betek e varv,
* Gerhard von Malberg (* war-dro 1200–1246), Mestr-Meur an Deutschen Ordens
* Gerhard von Seeon, abad beneadat Manati Seeon
* Gerhard von Steterburg († 1209), Chronist und Propst
* Gerhard von Vianden (1184–1212), 1184 bis 1210 Abad Prüm und ab 1192 auch Abt der Zwillings-Abteien Stavelot-Malmedy
* Meister Gerhard († 1260), Kölner Dombaumeister
* Gerhard Sasso, Kentañ Mestr Urzh Malta (1100–1120) 

## Anv-tiegezh
* Wilhelm Gerhard (1780–1858), barzh alaman
* Adele Gerhard (1868–1956), skrivagnerez alaman
* Roberto Gerhard i Ottenwaelder (1896-1970), sonaozour spagnol.
Agostina

**Agostina** zo un anv-bihan italianek roet d'ar merc'hed. 

## Adstummoù
*Agostino, roet d'ar baotred.

## Tud
*Agostina Belli (bet ganet e 1947), aktourez.
*Agostina Pietrantoni (1864-1894), leanez.
*Agostina Segatori (1841-1910), patrom arzourien ha tavarnourez e Pariz.
England

**England** eo anv saoznek Bro-Saoz hag ivez un anv-tiegezh saoznek. 

## Tud
*Audie England, aktorez stadunanat 
*Jen England, aktorez stadunanat
*Mike England, melldroader kembreat

## Oberennoù
*England, My England, ur film saoz e 1995
*This Is England, kan ha film saoz

## Lec'hanvadurezh
*England, Arkansas, e SUA
Elesbed Hungaria

**Elesbed Hungaria**, gant d'ar 7 a viz Gouhere 1207 hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Du 1231, pe **Elisabeth Thüringen**, en alamaneg *Elisabeth von Thüringen*, zo ur briñsez hungarat, merc'h da Andrev II Hungaria, zo bet anvet da santez gant an Iliz katolik. Dimezet e oa d'al landgrav Ludwig Thüringen. Enoret eo e Marburg ma voe savet un iliz dezhi gant an Urzh Teutonek. 

## Skeudennaoueg

Image:Elisabeth elisabeth05.jpg
Image:Elisabeth elisabeth04.jpg
Image:Elisabeth elisabeth03.jpg
Image:Elisabeth elisabeth02.jpg
Image:Elisabeth elisabeth01.jpg
Image:Elisabet av Thüringen.jpg
Violante Aragon

**Violante Aragon** zo anv meur a briñsez eus Rouantelezh Aragon.

## Yezhoù all
**Violante de Aragón*, e spagnoleg,
**Violante d'Aragona*, en italianeg,
**Violant d'Aragó*, e katalaneg.

## Tud
***[[Violante Aragon (1236-1301)]]**, merc'h da Jaime Iañ Aragon (1236–1301), dimezet da Alfonso X Kastilha;
***[[Violante Aragon ha Sikilia]]** (1273 – 1302), dugez Calabria; merc'h da Pedro III Aragon (1273–1302); dimezet da Robert Anjev;
***[[Violante Aragon (1310-1353)]]**, kontez Luna; merc'h da Jaime II Aragon(1310–1353); dimezet da Fulup Anjev;
* Violante Aragon (1381-1443), pe *Violante de Aragón y Bar*, rouanez konsortez Naplez, merc'h da Joan Iañ *el Cazador*, dimezet da Loeiz II Anjev;
*Violante de Aragón y Pesce (–1428), kontez Niebla, bastardez da Martín Iañ *el Joven*.

## Pennad kar
*Violante
Louis Ferdinand Prusia

**Louis Ferdinand Prusia**, pe **Louis Ferdinand von Preußen** en alamaneg, zo anv meur a briñs eus Prusia.

* Louis Ferdinand Prusia (1772-1806) (*Friedrich Ludwig Christian von Preußen*)
* Louis Ferdinand Prusia (1907–1994) (*Louis Ferdinand Victor Eduard Adalbert Michael Hubertus von Preußen*; 1907–1994), Penn an Tiegezh Hohenzollern
* Louis Ferdinand, Priñs Prusia (1944–1977) (*Louis Ferdinand Oskar Christian von Preußen*; 1944–1977), 
## Pennadoù kar
*Louis Ferdinand 
*Preußen
*Louis von Preußen
Louis Ferdinand Prusia (1772-1806)

**Meur a zen zo bet anvet [[Louis Ferdinand Prusia]].*

**Louis Ferdinand Prusia**, en alamaneg *Louis Ferdinand von Preußen* (1772-1806), a oa ur priñs hag ofiser prusian, marvet o vrezeliñ ouzh armeoù gall Napoleone Buonaparte.
Violante Aragon (1236-1301)

**Violante Aragon ha Hungaria** (Zaragoza 1236-1301 Roncesvalles, Nafarroa ), infantez Aragon, a oa rouanez Kastilha dre he dimeziñ da Alfonso X Kastilha. Merc'h e oa da Jaime Iañ Aragon, ha d'e bried Violante Hungaria.
Agostina Belli

**Agostina Belli** pe *Agostina Maria Magnoni* he gwir anv, zo un aktourez italian, ganet e 1947 e Milano (Lombardia).

Brudet eo e-maez Italia abalamour dreist-holl d'ar film *[[Profumo di donna]]* , gant Dino Risi e 1974.

## He fimoù anavezetañ
**[[Banditi a Milano]]* gant Carlo Lizzani (1968)
**[[Il terribile ispettore]]* gant Mario Amendola (1969)
**[[Angeli senza paradiso (film 1970)|Angeli senza paradiso]]* gant Ettore Maria Fizzarotti (1970)
**[[Il caso "Venere privata"]]*, renet gant Yves Boisset (1970)
* *[[Formula 1 - Nell'Inferno del Grand Prix]]*, renet gant Guido Malatesta (1970)
**[[Ma che musica maestro!]]* di Mariano Laurenti (1971)
**[[Nonostante le apparenze... e purché la nazione non lo sappia... All'onorevole piacciono le donne]]* renet gant Lucio Fulci (1972)
**[[Barbablù (film 1972)|Barbablù]]* gant Edward Dmytryk e Luciano Sacripanti (1972)
**[[Giornata nera per l'ariete]]* gant Luigi Bazzoni (1972)
**[[La notte dei diavoli]]* gant Giorgio Ferroni (1972)
**[[Mimì metallurgico ferito nell'onore]]* gant Lina Wertmuller (1972)
**[[Barbablù (film 1972)|Barbablù]]* gant Edward Dmytryk (1972)
**[[La calandria]]* gant Pasquale Festa Campanile (1972)
**[[Revolver (film 1973)|Revolver]]* gant Sergio Sollima (1972)
**[[L'ultima neve di primavera]]* gant Raimondo Del Balzo (1973)
**[[Profumo di donna]]* , gant Dino Risi (1974)
**[[Il piatto piange]]* (1974)
**[[Virilità]]* , gant Paolo Cavara (1974)
**[[La governante (film 1974)|La governante]]* gant Giovanni Grimaldi (1974)
**[[Conviene far bene l'amore]]* gant Pasquale Festa Campanile (1975)
**[[Due cuori, una cappella]]* gant Maurizio Lucidi (1975)
**[[Telefoni bianchi]]*, di Dino Risi (1976)
* *[[Il genio (film 1976)|Il genio]]* (*Le grand escogriffe*), regia di Claude Pinoteau (1976)
**[[Cara sposa]]*, gant Pasquale Festa Campanile (1977)
**[[Holocaust 2000]]*, di Alberto De Martino (1977)
**[[Doppio delitto (film 1977)|Doppio delitto]]* di Steno (1977)
**[[Manaos]]* di Alberto Vasquez Figueroa (1978)
**[[Vai avanti tu che mi vien da ridere]]* di Giorgio Capitani (1982)
**[[Torna]]* di Stelvio Massi (1983)
**[[Una donna da scoprire]]* di Riccardo Sesani (1987 ) 
**[[Soldati - 365 all'alba]]* di Marco Risi (1987)
**[[La voce del cuore]]* miniserie televisiva (1995)
**[[Favola (film)|Favola]]* - film per la tv di Fabrizio De Angelis (1996)
**[[Uno su due]]* di Eugenio Cappuccio (2006)
**[[Natural born star]]* di Even Benestad (2007)
**[[Amore che vieni, amore che vai (film)|Amore che vieni, amore che vai]]* (2008), regia di Daniele Costantini - Ruolo: Lina
## Liammoù diavaez
* Agostina Belli war IMDb
France

**France**, anv Bro-C'hall e galleg, zo ivez un anv-tud, anv-bihan hag anv-tiegezh, hag anv meur a dra all.

## Tud

### Anv-bihan
Un anv-bihan gallek, slovenek (deveret eus an anv Franciscus) ha tchekek eo.
* France Prešeren (1800-1849), barzh sloven
* France Castel (1944 - ), ganet Francine Bégin, kanerez kebekat
* France Gall (1947-2018), ganet Isabell Gall, kanerez c'hall

### Anvioù kevrennek
* Anne-France
* Marie-France
** Marie-France Pisier (1944-2011), aktourez c'hall

### Anv-tiegezh
*Anatole France, anv-pluenn ar skrivagner François-Anatole Thibault (1844–1924)
*Pierre Mendès France (1907–1982), kentañ ministr Bro-C'hall 
*Cécile de France (g. e 1975), aktourez velgiat

Lafrance zo ivez un anv-tiegezh e Kebek.

## Anvioù lec'h
* *Petite France*, anv all karter ar givijerien e Straßburg
* *Petty France*, un anv-lec'h e Bro-Saoz
* *Little France*, ur c'harter e Dinedin

### Noblañsoù
* Agnès de France
* Blanche de France
* Cécile de France 
* Charles de France
* Claude de France
* Henri de France 
* Jean de France
* Jeanne de France
* Louis de France
* Marguerite de France
* Marie de France
* Philippe de France
* Robert de France

## Kompagnunezhioù, mediaioù ha servijoù krouet gant Bro-C'hall
*anv meur a chadenn skinwel:
**France 2
**France 3
***France 3 Bretagne
**France 4
**France 5
**France Ô
**France 24, ur chadenn c'hall etrebroadel
*France, mordreizher savet gant Chanterioù an Atlantel ha moret e 1962
*Ouest-France, kazetenn c'hall e kornôg Frañs
*Radio France, kompagnunezh skingomzoù publik gall ha gallek, enni ar skingomzoù-mañ :
**France Bleu Breizh Izel, France Bleu Armorique ha France Bleu Loire-Océan, deuet da vezañ Ici Breizh-Izel, Ici Armorique, Ici Loire-Océan
**France-Inter
**France Inter Paris
**France-Info
**France-Culture
**France-Musique
**Radio France Internationale, skingomz gall etrebroadel
**France Télécom*, anv kozh Orange
*Gaz de France, pe GDF
*Électricité de France, pe EDF
*TDF, embregerezh war an dachenn niverel ha kleweled
* France Travail
* France Services
* Air France
* ar merk "France" krouet gant ar gouarnamant gall e 2008.

## Sportoù
**Tour de France*, pe Tro Bro-C'hall
*Stade de France, pe Stad Frañs, sportva e-kichen Pariz
Violante Aragon ha Sikilia

**Violante Aragon ha Sikilia** (1273 - Termini, Nápoles 1302), infantez Aragon, a oa dugez Calabria. Merc'h e oa d'ar roue Pedro III de Aragón ha d'e bried Constanza II de Sicilia, ha c'hoar da Jaime II Aragon, Alfonso III Aragon, Federico II Sikilia ha Santez Izabel Portugal.
Fernando Aragon

**Fernando Aragon** , pe **Fernando de Aragón** e spagnoleg, zo anv meur a briñs pe roue .

***[[Fernando Sánchez de Aragón]]** (1070-1086), infant Aragon, mab da Sancho Ramírez ha da Felicia de Roucy, a varvas da 15 vloaz, hep ren; 
***[[Fernando de Aragón (manac'h)]]** (1190 - 1249), trede mab Alfonso II Aragon;
* **[[Infant Fernando Aragon]]** (Valencia, 1329 – Burriana, 1363), mab da Alfonso IV Aragon ha Leonor Kastilha ; 
* **[[Fernando Iañ Aragon]]** (Medina del Campo, 1380 – Igualada, 1416), anavezet ivez evel *Fernando de Antequera*, roue Aragon (1412–1416);
* **[[Fernando II Aragon]]** (Sos del Rey Católico, 1452 – Madrigalejo, 1516), lesanvet *el Católico*, roue Aragon (1479–1516);
* **[[Fernando Aragon, Iañ duqg Montalto|Fernando de Aragón]]** (c. 1460 – 1542), 1añ dug Montalto, mab bastard da Fernando Iañ Naplez;
* **[[Fernando Aragon, dug Calabria|Fernando de Aragón]]** (Andria, 1488 - Valencia, 1550), dug Calabria ha besroue Valencia. Mab da Federico Iañ Naplez;
***[[Hernando de Aragón]]** (1498-1575), arc'heskob Zaragoza (1539 - 1575) ha Besroue Aragon (1566 - 1575).

## Pennadoù kar
*Fernando
*Rouantelezh Aragon
*Kurunenn Aragon
Jane Digby

**Jane Elizabeth Digby**, lesanvet *Lady Ellenborough* (Minterne Magna, Dorset,  – Damask, Siria, ), a oa ur gontez saoz.

Ganet e oa bet Jane Digby e Dorset, merc'h e oa d'an amiral Henry Digby (1770-1842) ha da Lady Jane Elizabeth Coke (1777-1863), a oa merc'h Thomas Coke (1754-1842), 1 kont Leicester. E 1799 e voe kemeret al lestr spagnol *Santa Brigada* gant he zad ; un teñzor a oa e bourzh, ha setu deuet an tiegezh da vezañ pinvidik-mor. Gant ar besamiral Nelson edo e Trafalgar, kabiten war al lestr *Africa*. Digantañ eo he devoe Jane Digby domani Minterne Magna e Dorset. 

Brudet e voe buhez prevez romantel Jane Digby, e-pad meur a zekvloaziad, en Europa hag er Reter-Nesañ. Pevar gwaz he doe, en o zouez Lord Ellenborough, a voe gouarnour India, ha dreist-holl serc'heged a-leizh, en o zouez Ludwig I, roue Bavaria, hag e vab Otto, roue Gres, ar politiker aostrian Felix zu Schwarzenberg hag ar jeneral gresian Christodoulos Hatzipetros.

## E Siria
Da 46 vloaz e veajas da Siria. Orgediñ a reas ouzh ar cheikh Medjuel el Mezrab, 20 vloaz yaouankoc'h egeti. Dimezet e voent e 1854 hervez al lezenn vuzulman, hag adanvet e voe ar wreg Jane Elizabeth Digby el Mezrab. Eürus e voent betek ma varvas Jane 27 vloaz diwezhatoc'h, e Damask.

Stieler-Jane Digby.jpg|Poltredet e gant Joseph Karl Stieler e 1831 evit Poltredaoueg ar gened, aozet gant Ludwig Iañ Bavaria 

### Gwaz ha serc'heged

1stEarlOfEllenborough.jpg|Kont Ellenborough
Schwarzenberg, Felix.jpg| Felix zu Schwarzenberg
Ludwig_I_of_Bavaria.jpg| Ludwig Iañ Bavaria
Stieler Joseph C. - Portrait of Othon as a young man - Google Art Project.jpg|Otto, roue Gres, mab da Ludwig Iañ


## Levrlennadur
* 
* 
* 

## Liammoù diavaez

*
Les Sables-d'Olonne

**Les Sables-d'Olonne**, hag a vez graet **ar Sabr** anezhi a-wechoù e brezhoneg, a zo ur gumun hag un isprefeti eus departamant ar Vande e Frañs (er Poatev). Ur porzh kenwerzh, pesketa ha bageal eo war ar Meurvor Atlantel hag ivez ur c'houronklec'h brudet ha 15 027 a annezidi a oa o chom enni e 2008.
## Douaroniezh
Goloet e oa al lodenn vrasañ eus ar vro gant ar mor gwechall-gozh. *Ol-ona* a vefe a orin keltiek, o talvezhout "uhelenn a-us ar mor", ha diwarnañ e voe anvet peder eus c'hwec'h parrez ar vro. Dont a reas war-wel "les Sables-d'Olonne" en XII kantved evit erlec'hiañ porzh Talmont a oa o lec'hidañ. Diazezet e voe porzh Les Sables-d-Olonne e 1218. E 1472 e voe dispartiet ouzh kêr Olonne evit sevel porzh pennañ ar vro.

## Istor
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 462 waz eus ar gumun, da lavaret eo 3,19% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 39 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### 
* Kresket eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2019 goude bezañ bodet gant Château-d'Olonne hag Olonne-sur-Mer.
## Pennadoù kar
* Château-d'Olonne,
* Olonne-sur-Mer.
## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
*  Ti an Douristed
## Notennoù ha daveennoù
Castilly

**Castilly** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Bodet e oa gant peder c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Isigny-sur-Mer.
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed: mindrailhet ha lazhet e voe ur vaouez nann-soudard e Castilly d'an 8 a viz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi.
* 1965: kendeuzet e voe kumunioù **Castilly-la-Forêt** ha kumun **Mestry** d'ober kumun **Castilly**.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar c'hastell,  kantved.
* Iliz katolik *Intron-Varia* e Mestry.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Cricqueville-en-Bessin

**Cricqueville-en-Bessin** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas pevar den nann-soudard e Cricqueville e 1944 
abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*.
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Friedrich Karl von Preußen (1828-1885)

**Friedrich Karl von Preußen** (1828-1885) a oa ur priñs ha jeneral prusian.

Mab e oa d'ar priñs Carl von Preußen ha d'e bried Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach.

Perzh a gemeras e Brezel 1870-1871, en emgannoù war lez al Liger dreist-holl. 

## Levrlennadur
* Theodor Fontane: *[[Wanderungen durch die Mark Brandenburg]]*. „Dreilinden“
* Gottlieb Graf von Haeseler: *Zehn Jahre im Stabe des Prinzen Friedrich Karl*. Mittler, Berlin 1910–1915 (Digitalisat: Band 2)
* Helmut Luther: *Friedrich Karl von Preußen. Das Leben des „roten Prinzen“*. Frieling, Berlin 1995, ISBN 3-89009-861-4
* Erast Schubersky: *Prinz Friedrich Karl von Preußen und seine Ordensschnallen.* In: *Zeitschrift für Heereskunde.* Nr. 374, Okt./Dez. 1994
* Wolfgang Foerster: *Prinz Friedrich Karl von Preußen. Denkwürdigkeiten aus seinem Leben. Vornehmlich auf Grund des schriftlichen Nachlasses des Prinzen bearbeitet und herausgegeben von Wolfgang Foerster. 2 Bände*. Stuttgart 1910/11
Louis Ferdinand

**Louis Ferdinand** pe **Louis-Ferdinand**, zo un anv-bihan gallek kevrennek hag a gaver ivez en alamaneg.

Savet eo diwar an daou anv-bihan Louis ha Ferdinand. 

*Louis-Ferdinand de France, priñs gall
*Louis Ferdinand von Preußen‎, anv meur a briñs prusian
*Louis-Ferdinand Céline, skrivagner gallek

## Pennadoù kar
*Ludwig Ferdinand
*Luis Fernando
*Louis de France
Carl Prusia

**Carl Prusia**, pe **Carl von Preußen**, pe ar Priñs *Friedrich Carl Alexander von Preußen* (ganet e 1801 e Charlottenburg, Berlin; aet da anaon e 1883, e Berlin) oa trede mab Friedrich Wilhelm III, roue Prusia, hag ar rouanez Luise.

Dimezet e oa da Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach.
Kastell Hohenzollern

**Kastell Hohenzollern** (*Burg Hohenzollern* en alamaneg) zo ur c'hastell alaman, war-dro 50&nbsp;km diouzh kêr Stuttgart, e Baden-Württemberg. Sellet a reer outañ evel kavell an Tiegezh Hohenzollern, a gaver meneg anezhañ adalek an  hag a roas duged ha roueed da Brusia ha, diwezhatoc’h, impalaerien da Alamagn.

Pa voe rannet an tiegezh Hohenzollern e daou skourr er Grennamzer, ur skourr katolik e Swabia hag ur skourr protestant e Frankonia, e chomas ar c’hastell e dalc’h skourr Swabia. Ren a rejont war korn-bro Hechingen betek ma’z eas an tiegezh da get e 1869.

Emañ ar c'hastell e krec'h un dorgenn 855 metr uhelder, e-kichen Hechingen, ur gêrig e-harz Alpoù Swabia. Kroget e voe da sevel ur c’hastell eno e deroù an .

Distrujet e voe ar c’hastell kentañ-se e 1423, goude 10 miz seziz gant nerzhioù kêrioù dieub Swabia. Un eil kastell, brasoc’h ha kreñvoc’h, a voe savet etre 1454 ha 1461 hag ennañ e voe kavet repu gant ar re Hohenzollern gatolik e-pad ar mareoù brezel, evel ar Brezel Tregont Vloaz. E dibenn an  e oa bet kollet talvoudegezh gant ar c’hastell evit en em zifenn. Setu ma kouezhas en e boull, tamm-ha-tamm, ken ma voe distrujet lod eus ar savadurioù. Eus savadurioù ar Grennamzer ne chom nemet ar chapel hiziv.

Un trede kastell, avat, a voe savet evit roue Prusia, Friedrich Wilhelm IV, etre 1846 ha 1867. Renet e voe al labourioù gant an tisavour Friedrich August Stüler, a gemeras skouer war ar stil nevez-c’hotek en e vog e Bro-Saoz ha war kestell gall traoñienn al Liger. Met ne voe echuet al labourioù nemet e 1867, goude marv Friedrich Wilhelm IV. Goude se ne voe den ebet eus an tiegezh Hohenzollern oc’h ober e annez da vat er c’hastell ; implijet e veze evit degemer tud hepken pe evel ul lec’h da zerc’hel koun eus Friedrich Wilhelm IV. E 1945 e teuas da vezañ lec’h-annez priñs diwezhañ an tiegezh, Friedrich Wilhelm Victor August Ernst Prusia, betek e varv e 1951. Eno eo bet douaret, gant e wreg, ar briñsez Cecilie Mecklenburg-Schwerin.

Bremañ e c’haller gweladenniñ ar c’hastell hag e-leizh a douristed a zeu di.

## Notennoù


## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel
Frederig Gwilherm IV Prusia

**Frederig Gwilherm IV Prusia**, en alamaneg *Friedrich Wilhelm IV von Preußen* ( 1795 – 1861), a oa mab henañ Friedrich Wilhelm III Prusia, roue Prusia, ha Luise Mecklenburg-Strelitz, ha c'hwec'hvet roue Prusia. Ren a reas war-lerc'h e dad, adal 1840 betek 1861. En personel e oa ivez priñs Priñselezh Neuchâtel (1840–1857).

Dimeziñ a reas da Elesbed Ludovika Bavaria, met bugel ebet n'o doe. E vreur Wilhelm Iañ Alamagn a renas war e lerc'h.
Friedrich Wilhelm Prusia

**Friedrich Wilhelm Prusia**, en alamaneg *Friedrich Wilhelm von Preußen*, zo anv meur a roue pe a briñs eus Prusia.

## Impalaered
**Wilhelm Friedrich Ludwig von Preußen*, anv an impalaer Gwilherm Iañ.
**Friedrich Wilhelm Albert Victor von Preußen*, anv an impalaer Gwilherm II.

## Rouaned
*Friedrich Wilhelm Iañ Prusia (1688-1740)
*Friedrich Gwilherm II Prusia (1744-1797)
*Friedrich Wilhelm III Prusia 
*Frederig Gwilherm IV Prusia (1795-1861)

## Priñsed
*Frederig Gwilherm Iañ Brandenburg, dilenner Brandenburg, 
**Friedrich Wilhelm Karl von Preußen*, pe Wilhelm Prusia (1783-1851), jeneral prusian
* *Friedrich Wilhelm Ludwig von Preußen*, pe Friedrich Prusia (1794-1863), jeneral prusian
**Friedrich Wilhelm Victor August Ernst von Preußen*, pe Wilhelm Prusia (1882-1951), mab an impalaer Gwilherm II, anavezet evel ar c'h-*Kronprinz*; 
*Friedrich Wilhelm Prusia (1880–1925) 
*Friedrich Wilhelm, priñs Prusia (1939-).

## Pennadoù kar
*Friedrich
*Wilhelm
Louis-Ferdinand de France

**Louis-Ferdinand de France** (1729-1765), a oa ur priñs gall, mab henañ ar roue gall Loeiz XV hag e wreg Marie Leszczyńska. 

Tad e oa da dri roue gall: ar vreudeur Loeiz XVI, Loeiz XVIII, ha Charlez X. 

## Dimezioù ha bugale
Div wech e timezas:
* da Marie Thérèse Spagn (1726–1746), hag ur verc'h o doe:
** Marie-Thérèse, lesanvet « Madame » (1746-1748), marvet da zaou vloaz.
* da Maria Josepha von Sachsen (1731-1767), merc'h da Aogust III, roue Pologn, hah eizh bugel o doe:
# Marie Zéphirine, lesanvet « Madame » (1750-1755), marvet da bemp bloaz.
# Louis Joseph Xavier, dug Bourgogn (1751-1761), marvet da zek vloaz.
# Xavier Marie Joseph, dug Akitania (1753-1754), marvet da ur bloaz.
# Louis Auguste, dug Berry (1754-1793), daofin en 1765, a renas evel Loeiz XVI), dimezet en 1770 da Marie-Antoinette Aostria.
# *Louis Stanislas Xavier*, kont Provañs (1755-1824), a renas evel Loeiz XVIII), dimezet en 1771 da Marie-Joséphine de Savoie, ha bugel ebet n'o doe .
# *Charles-Philippe*, kont Artez (1757-1836), a renas evel Charlez X, dimezet en 1773 da Marie-Thérèse de Savoie, ha daou vab ha div verc'h o doe;
# Marie Adélaïde Clotilde « Madame » (1759-1802) dimezet en 1775 da Carlo Emanuele IV Savoia, roue Sardigna, ha bugel ebet n'o doe; anvet e voe da « vénérable ». 
# ''Elisabeth Philippine de France'', « Madame » (1764-1794), dizimez ha divugel.
Alexandrine Prusia

**Alexandrine Prusia**, pe **Alexandrine von Preußen** en alamaneg, zo anv meur a briñsez eus Prusia:

* Alexandrine von Preußen (1803–1892), Dugez Veur Mecklenburg-[Schwerin]
* Alexandrine von Preußen (1842–1906), Dugez Mecklenburg-[Schwerin]
* Alexandrine von Preußen (1915–1980), merc'h henañ Wilhelm Prusia
Friedrich Wilhelm Prinz von Preußen

**Friedrich Wilhelm**, pe **Friedrich Wilhelm Prinz von Preußen** (1939-), zo un istorour alaman, hag ur priñs eus an Tiegezh Hohenzollern.
Mab eo da Louis Ferdinand Prusia, ha da Kira Romanowa .

## Oberennoù en alamaneg
* *Preußens Könige*; 1971
* *Bismarcks Reichsgründung und das Ausland*; 1972
* *Das Haus Hohenzollern 1918–1945*; 1991
* *„... solange wir zu zweit sind“. Friedrich der Große und Wilhelmine Markgräfin von Bayreuth in Briefen*. München 2003; gant Kirsten Heckmann-Janz, Sibylle Kretschmar
* *Die Liebe des Königs. Friedrich der Große. Seine Windspiele und andere Passionen*; gant Sibylle Prinzessin von Preußen
* Vorwort in: *[[Friedrich von Oppeln-Bronikowski|Friedrich v.&nbsp;Oppeln-Bronikowski]] 1873–1936. Sein Leben und Wirken*; 2009; von Friedrich-Wilhelm v.&nbsp;Oppeln-Bronikowski
Attila

**Attila** ( ? *c*. *406*–*[[453]]*), a vez graet anezhañ **Attila an Hun** alies ivez, a oa penn bras an Huned eus 434 betek e varv e 453. Ur gwir impalaeriezh a oa dindan e veli, 'n em lede eus ar stêr Oural betek ar Roen hag eus ar stêr Danav er su betek ar Mor Baltel en norzh.
E-pad e renad e voe meizet evel gwashañ enebour an Impalaeriezh roman ar Reter hag hini ar C'hornog. Koulskoude ez eus bet kontet meur a Hun dije stourmet evit difenn an impalaeriezh roman ; keneil da Attila e oa Flavius Aetius.

Div wech eo bet treuzet an Danav  gantañ hag e preizhas ar Balkanioù, ha klask tapout Constantinopolis met c'hwitout a reas war e daol. Klask a reas aloubiñ ivez Galia. Treizhañ a reas ar Roen e 451 ha mont betek Aurelianum (Orleañs) a-raok bezañ faezhet en Emgann Campus Mauriacus er Champagn, nemetañ emgann bet kollet gantañ. Da heul ec'h aloubas Italia, hag ober e renkoù e proviñsoù an norzh, ha klask kemer Roma, met c'hwitout a reas war e daol adarre. En e soñj e oa kendelc'her ar brezel enep ar Romaned met mervel a reas er bloaz 453.

## Notennoù
Wilhelm Prusia (1882-1951)

**Wilhelm Prusia**, eus e anv leun: *Friedrich Wilhelm Victor August Ernst von Preußen* (1882–1951), a oa mab henañ an impalaer Gwilherm II, anavezet evel ar c'h-*Kronprinz*, ar priñs pennhêr.

Brudet e oa da vezañ penn-skañv ha merc'hetaer. Harluet e oa bet en Izelvroioù goude Dispac'h Alamagn e 1918. Dont a reas en-dro avat e 1923, ha darempredoù en doe gant an nazied ma voe implijet gante evit o bruderezh. 

Goude muntr e vignon kañseller Kurt von Schleicher, da Nozvezh an Hirgontilli e 1934, e paouezas gant ar politikerezh. E zifennerien a lavar n'en doa klasket, eus 1919 da 1934, nemet kavout an tu da brientiñ distro an Tiegezh Hohenzollern er galloud hag e krede dezhañ e vije bet skoazellet gant Hitler.

## Dimeziñ ha bugale

Wilhelm a zimezas da Cecilie von Mecklenburg-Schwerin (1886 – 1954) en Berlin d'ar 6 a Vezheven 1905. Eñ a oa 23 bloaz ha hi 18 vloaz. 

C'hwec'h bugel o doe:
* Wilhelm
** dimezet en 1933, da Dorothée von Salviati (1907-1972); 
* Louis-Ferdinand (1907-1994), 
** dimezet en 1938, da Kira Kirillovna de Russie (1909-1967), merc'h d'an dug-meur Cyrille Vladimirovitch Rusia ha da Victoria Mélita von Sachsen-Coburg-Gotha, ha bugale dezho. 
* Hubert (1909-1950), 
** dimezet en 1941, d'ar varonez Marie-Anne von Humboldt-Dachrœden (1916-2003)
**goude dizimeziñ en 1943, ec'h addimezas da Madeleine Reuss (1920-2009), ha bugale dezho. 
* Friedrich (1911-1966), 
** dimezet en 1945, da Lady Brigitte Guiness (1920-1995), ha bugale dezho.
* Alexandrine (1915-1980), tapet gant an drizomiezh 23.
* Cecilie (1917-1975).

## Liammoù diavaez
Englesqueville-la-Percée

**Englesqueville-la-Percée** a zo ur gumun eus departamant Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
### kantved
;Eil brezel-bed
* Lazhet e voe ur paotr yaouank nann-soudard gant un tenn d'ar 7 a viz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi;
* dieubet e voe ar gumun gant ar 175 Rejimant Troadegiezh ha tankoù SUAat d'an 8 a viz Even 1944 tro div eur beure;
* d'an 9 a viz Even 1944 e voe kroget sevel un nijva gant an * 834th Air Engineers Battalion* eus an *9th Tactical Air Force* eus USAAF a-fourch war kumunioù Saint-Pierre-du-Mont hag **Englesqueville**, e lodenn vrasañ o vout en **Englesqueville**; echuet e voe d'an 20 a viz Even; implijet e oa bet adalek an 9; eno e voe lec'hiet 48 nijerez chaseal-bombezañ P47 "Thunderbolt" eus an *366th Fighter Group*; *A1* a oa e anv ha FRY e anv-kod; dilezet e voe an nijva d'ar 5 a viz Gwenholon 1944 .

## Monumantoù ha traoù heverk

 
* Kastell Beaumont-le-Richard,  kantved.
* Iliz katolik *Saint Vigor*,  kantved.
* Peulvanig an nijva SUAat "A1".
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Antimon

Ar **stibiom**, anvet **antimoan** ivez, zo un elfenn gimiek, **51** e niver atomek hag **Sb** e arouez. Pistrius eo an antimoan.

## Anvioù
* Anv latin an danvez eo *stĭbĭum*.
* Eus ar galleg *antimoine* () e teu *antimoan*, dre an henc'hresianeg *stimmi / stibi*, eus an arabeg * 'itmid*, "danvez du ar stibiom".

## Notennoù
Vouilly

**Vouilly** a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Bodet e oa gant peder c'humun-all d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Isigny-sur-Mer.
## Istor
### [[Henamzer]]
* Savet e voe Vouilly e-lec'h ur c'hamp roman.
### kantved
### kantved
### kantved
* Eil brezel-bed, miz Even 1944: mervel a reas tri den nann-soudard e Vouilly abalamour d'ar brezel er c'hentañ deizioù goude an Dilestradeg

## Monumantoù ha traoù heverk
* Ar c'hastell,  kantved.
* Iliz katolik *Intron Varia*,  kantved, bet adkempennet meur a wezh.

## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Boeing B-17 Flying Fortress

Ar **Boeing B-17 Flying Fortress**, lesanvet *«Kastell-nij»* e brezhoneg, a oa ur c'harr-nij bombezer ponner stadunanat implijet kenañ e-kerzh an Eil Brezel-bed. E nijadenn gentañ a voe e 1935 hag implijet e voe adalek 1938 gant an United States Army Air Force. Gant ar re-se e voe bombezet kenañ kêrioù Europa, koulz en Alamagn evel Dresden, kêrioù ar Ruhr ha kêrioù e dalc'h an Alamaned evel porzhioù Brest, an Oriant ha Sant-Nazer.

## Pare
* Betek miz Mezheven 1944 e veze ur bare 10 den e bourzh pep B17:
** ofiserien:
*** sturier
*** adsturier
*** loman (merdeer) (a c'halle bezañ mindrailher ivez)
*** bombezer (a c'halle bezañ mindrailher ivez)
** isofiserien pe tud a renk
*** ijinour nij (a oa ivez mindrailher en douribell gein)
*** oberer radio (a c'halle bezañ mindrailher ivez)
*** mindrailher an douribell gof
*** mindrailher an douribell kostez kleiz
*** mindrailher an douribell kostez dehou
*** mindrailher a-dreñv
A-wechoù e c'halle bezañ tud ouzhpenn, evel ul luc'hskeudenner da skouer.
* Adalek miz Mezheven 1944 e veze ur bare 9 den (tremenet e veze hep unan eus an daou vindrailher touribell gostez)
* Adalek miz C'hwevrer 1945 e veze ur bare 8 den (mindrailher touribell gostez ebet ken)

## Liammoù diavaez
*video eus ur gefridi vombeziñ war military.com

## Daveennoù ha notennoù
Loa-sil

Ul loa-sil zo ur benveg-kegin evel ur loa-bod, pe ur gloge, hogen plaen ha leun a doulloù. Servij a ra da lemel druzoni diwar ar soubenn, koaven diwar al laezh peurvuiañ.
Pillig

Ur **billig** (*pillig* eo ar ger), pe ur **billig-krampouezh**, zo ur benveg lakaet war an tan d'ober krampouezh. Ar re vras a vez graet **kleurc'h** anezho a-wechoù.

Gallout a ra ivez bezañ ur benveg keginañ ma c'haller poazhañ bouedoù a bep seurt (pesked, kig, legumaj...), dreist-holl pa vez ur *billig-lostek*, a zo anvet ivet paelon pe *palarenn*.

## Pilligoù all
A bep seurt pilligoù all a c'hall bezañ, graet estroc'h eget evit fardañ krampouezh.
*ar billig-lostek, pe paelon
*ar billig toull, evit poazhat kistin
*ar billig-wele, gwechall, evit tommañ ar gweleoù,
*ar billig lost hir, ul lesanv evit un detekter metal.
*ul lesanv evit ur barabolenn da dapout ar skinwel.
Aureolo Aragon

**Aureolus**, pe **Aureolo Aragon**, marvet en 809, a oa kont Aragon en IXvet kantved, evit an impalaer frank. Ren a reas adal 802 . 

Goude e varv e voe kemeret an titl a gont Aragon gant Aznar Iañ  Galíndez
Adelheid von Meißen

**Adelheid von Meißen**, pe **Adléta Míšeňská** e tchekeg (war-dro 1160 – 1211), a oa pried Ottokar Iañ, roue Bohemia.
Meißen

**Meißen** zo ur gêr eus Saks en Alamagn. War-dro 25 km emañ er gwalarn da gêr Dresden, a bep tu d'ar stêr Elbe.  a dud a oa o chom enni e dibenn 2012.

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez