open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timbroù Zambezia

Krouet e voe *[[Kompagnunezh Zambezia]]* d’an 20 a viz Mae 1892, met ne badas ket labour merañ ar gompagnunezh portugalat-se er rannvro eus gevred Afrika, kontrol da Gompagnunezh Nyasa. E 1894 e voe savet ez ofisiel Proviñs Zambezia, kêrioù bras Tete ha Quelimane a voe staget outi betek 1913.

Ar pevarzek timbr kentañ embannet e 1894 zo heñvel an eil ouzh egile, war-bouez al liv a cheñch gant talvoud-gwerzh pep timbr. Diskrivañ a reont poltred ar Roue Carlos Iañ Portugal. Patrom an eil rummad (1898), gant e boltred ivez, a zo anavezet e pep trevadenn eus Impalaeriezh trevadennel Portugal. *ZAMBEZIA* zo skrivet du war wenn en traoñ. 

Dreistmoullet e voe an timbroù-se e 1902 hag e 1905 evit doujañ ouzh feur ar prizioù kresket. Goude an dispac’h e Portugal e 1910 e voe ouzhpennet *REPUBLICA* a-dreuz an timbroù kozh.

Ne oa mui emren melestradurezh ar postoù e Zambezia e 1920, melestradurezh an drevadenn a embanne an timbroù a voe implijet er vro en he fezh neuze.

## Pennadoù kar
*Timbroù Mozambik
*Timbroù Postoù prevez Mozambik
O-I (tank)

**O-I** e oa an anv roet da steuñv un heuliad tankoù dreist-ponner japanat. Ar re-se a vije bet implijet war Talbenn ar Meurvor Habask. Ar c'harbed a oa da vezañ dreist-ponner gant 11 bourzhiad en holl. Siwazh eo dianav pe dost istor an O-I, dre ma oa ur steuñv kuzh ha nebeut-tre a restroù zo manet goude ar brezel. E-touez an armoù burzhudus emañ.

## Skeudennoù

Image:O-I-4-wm-640x445.jpg|Diagram o tiskouez an tank gwelet eus a-us e-barzh
Image:O-I-7-wm-640x468.jpg|Diagram o tiskouez an tank gwelet eus a-us
Image:O-I-6-wm-640x464.jpg|Diagram o tiskouez an tank gwelet a-gostez
Image:O-I-8-wm-640x457.jpg|Diagram o tiskouez an tank gwelet eus dirak hag a-dreñv
Image:IJA diagram of the O-I super heavy tank suspension.jpg|Diagram o tiskouez distroñser an tank 
Image:O-I-Drivers-Periscope-1.jpg|Diagram o tiskouez troseller blenier an tank
Image:O-I-Tow-Bar-640x466.jpg|Diagram stern an O-I
Talbenn Aziatek-Meurvor Habask

**Talbenn Aziatek-Meurvor Habask** (saozneg: *Asiatic-Pacific Theater*) a vez graet eus lec'h an holl oberiadurioù-brezel gant nerzhioù lu stadunanat e-kerzh an Eil Brezel-bed en Azia hag er Meurvor Habask etre 1941 ha 1945. 

Eus kreiz 1942 betek fin ar brezel e 1945 e oa bet div dachenn stadunanat : ar Pacific Ocean Areas (POA), rannet etre kreiz ar Meurvor Habask, Norzh ar Meurvor Habask ha Su ar Meurvor Habask. E penn an traoù e oa an Amiral Chester W. Nimitz, Penn uhel takadoù ar Meurvor Habask. Ar South West Pacific Area (SWPA) a oa renet gant ar Jeneral troadegiezh Douglas MacArthur, Komandant penn uhelañ Kevredet Gevred ar Meurvor habask. E 1945, Stadoù-Unanet Amerika a oa bet oc'h ouzhpennañ an United States Strategic Air Forces in the Pacific (USSTAF), renet gant ar jeneral Carl A. Spaatz.

Dre ma laboure an holl asambles en un doare kenglotaus etre an United States Army ha Morlu ar Stadoù-Unanet a-fed hent ar brezel, Talbenn ar Meurvor habask ne oa ket renet gant ur penn nemetken evel ma oa bet Dwight D. Eisenhower evit an Talbenn europat. Ne oa ket neuze eus un aozadur o ren pep tra met meur a re rannet etre an SWPA, POA, ha nerzhioù lu all gant takadoù brezel disheñvel, evel Talbenn Sina-Birmania-India.
NEET

**NEET** zo un teskanv saoznek a dalv kement ha ***Not in Education, Employment, or Training***, "Ket en Deskadurezh, al labour pe ar stummadur". Implijet e vez an da venegiñ un hinienn a zo dilabour, e-maez an deskadurezh pe ar stummadur eta.

Kroget e oad da implijout an doare renkadur-se er Rouantelezh-Unanet e dibennar bloavezhioù 1990. Goude-se e oa en em ledet an implij, gant derezioù disheñvel, etrezek broioù all evel Japan, Korea ar Su, Sina, Serbia, Kanada, ha Stadoù-Unanet Amerika dreist-holl.

Da NEET e lakaer an dud dilabour dre zarvoud hag ar re na glaskont ket labour. Darn eus implij ar renkadur NEET zo savet evit chom hep kontañ an duda zo war o leve.

Er Rouantelezh-Unanet, ar renkadur NEET a vez savet gant tud oadet a 16 vloaz betek 24 bloaz ; un isrann d'an NEET zo oadet a 16 vloaz betek 18 vloaz, alies e vez sellet pizh outi. E Japan e vez lakaet da NEET an dud oadet a 15 vloaz betek 34 bloaz hag a zo dilabour, ne labouront ket er ger, n'int ket enskrivet en ur skol pe ur stummadur kenebeut, hag ar re-se ne glaskont ket kavout ul labour.

En un dezrevell e 2008, an AKDE e oa aet an dilabour hag an NEET war ziskar er remziad 16–24 bloaz e lod broioù an AKDE dre ma oa bet uhelaet ha gwellaet deskadurezh ar re yaouank enno. 

Arabat eo droukveskañ ar renkadur NEET hag an hini nevesoc'h anvet ar feur NLFET (*Neither in the Labour Force nor in Education or Training*) implijet evit ar wech kentañ en un dezrevell e 2013 gant Aozadur etrebroadel al Labour, ur rann eus ABU. Damheénvel ouzh NEET eo NLFET, nemet ne gemer ket e kont an dud yaouank dilabour, petra bennak ma'z int ul lodenn eus an nerzh labour.

Proportion of youth (aged 15-24 years) not in education, employment or training(Total).png
Brezel diabarzh Sina

**Brezel Diabarzh Sina** a oa bet ur brezel diabarzh stourmet etre nerzhioù lu Gouarnamant Kuomintang eus Republik Sina ha nerzhioù lu Strollad Komunour Sina, Arme Dieubidigezh Pobl Sina. Ar brezel a oa bet unan gant troc'hoù ledet etre ar 1añ a viz Eost 1927 hag echuet d'ar 7 a viz Kerzu 1949. Trec'h e oa bet ar gomunourien ha kemeret o devoa ar galloud war douar-bras Sina. Ma oa mestr ar gomunourien war Sina gevandirel hag e oa bet dikslêriet Republik Pobl Sina e 1949, nerzhioù ar C'huomintang ne oant ket bet distrujet hag e oant kilet war Enezenn Taiwan.

## Torfedoù brezel
E-kerzh ar brezel diabarzh e oa bet sevenet torfedoù brezel lies ha garv gant pep hini eus an daou du, kement ar vroadelourien hag ar gomunourien. Milionoù a drevourien a oa bet lazhet a-ratozh-kaer. Hervez Benjamin Valentino e vez istimet e oa bet lazhet etre 1,8 milion ha 3,5 milion a dud e-pad Brezel diabarzh Sina eus 1927 betek 1949.
Hallelujah

**Hallelujah** zo anv meur a dra.

* ur ganaouenn aozet gant Leonard Cohen.
* ur ganaouenn gant ar ganerez israelat Gali Atari en Eurovision e 1979
* Hallelujah (film), ur gomedienn war gan eus 1929
Le Chant des Africains

**Le Chant des Africains** zo anv ur c'han-bale milourel gall savet e 1941 gant ar c'habiten Félix Boyer (1887-1980), a-ziwar pozioù ur c'han-bale eus 1915, hini an Divizion marokan, kanet war ton kan troadegiezh ar morlu ha skrivet, hervez ar mammennoù, pe gant ar c'homandant Reyjade, lesanvet Jeanne Decruck, pe c'hoazh gant ar serjant Bendifallah hag an tennataer Marizot. 

An titl, *Chant de guerre des Africains*, zo deuet a-ziwar *C'est nous les Marocains* eus an destenn orin kemmet en *C'est nous les Africains* evit ar c'han-se.

An arme malian hag a oa bet pedet evit dibunadeg ar 14 a viz Gouhere 2013 a oa bet o tibunañ gant ar c'han-se.
## Ar pozioù
### Testenn 1915
:;I
:Nous étions au fond de l'Afrique 
:Embellissant nos trois couleurs, 
:Et sous un soleil magnifique, 	
:Retentissait ce chant vainqueur : 
:En avant ! En avant ! En avant ! 

:;diskan
::C'est nous les Marocains, 
::Qui venons de bien loin. 
::Nous v'nons d'la colonie, 
::Pour défen'le pays. 	
::Nous avons abandonné 	
::Nos parents nos aimées, 
::Et nous avons au cœur, 	
::Une invincible ardeur, 	
::Car nous voulons porter haut et fier 	
::Ce beau drapeau de notre France entière : 
::Et si quelqu'un venait à y toucher, 	
::Nous serions là pour mourir à ses pieds. 
::Roulez tambour, à nos amours, 	
::Pour la Patrie, pour la Patrie 
::Mourir bien loin, c'est nous les Marocains !

### Testenn 1943
:;I
:Nous étions au fond de l'Afrique,
:Gardiens jaloux de nos couleurs,
:Quand sous un soleil magnifique
:A retenti ce cri vainqueur :
:En avant ! En avant ! En avant !

:;diskan
::C'est nous les Africains
::Qui revenons de loin,
::Nous venons des colonies
::Pour sauver la Patrie (pour défendre le pays)
::Nous avons tout quitté
::Parents, gourbis, foyers
::Et nous gardons au cœur
::Une invincible ardeur
::Car nous voulons porter haut et fier
::Le beau drapeau de notre France entière
::Et si quelqu'un venait à y toucher,
::Nous serions là pour mourir à ses pieds
::Battez tambours, à nos amours,
::Pour le Pays, pour la Patrie, mourir au loin
::C'est nous les Africains !

:;II
:Pour le salut de notre Empire,
:Nous combattons tous les vautours,
:La faim, la mort nous font sourire
:Quand nous luttons pour nos amours,
:En avant ! En avant ! En avant !

::;diskan

:;III
:De tous les horizons de France,
:Groupés sur le sol Africain,
:Nous venons pour la délivrance
:Qui par nous se fera demain.
:En avant ! En avant ! En avant !

::;diskan

:;IV
:Et lorsque finira la guerre,
:Nous reviendrons dans nos gourbis,
:Le cœur joyeux et l'âme fière
:D'avoir libéré le Pays
:En criant, en chantant : en avant !

::;diskan
Priz Sac'harov

Ar **Priz Sakharov evit ar Frankiz Soñjal**, anvet alieosc'h ar **Priz Sakharov**, zo ur priz a enor evit hiniennoù pe strolladoù hag a zifenn gwirioù Mab-Den hag ar Frankiz soñjal. Anvet eo bet a-ziwar ar skiantour rusian ha disivouder Andrey Sac'harov. Ar priz a oa bet krouet e miz Kerzu 1988 gant Parlamant Europa.
Pascal Henry

**Pascal Henry** zo un troour brezhonek.

## Troidigezh
*2024 : Étienne de La Boétie, *Discours de la servitude volontaire / Prezegenn a zivout ar sujidigezh youlek*, divyezhek, An Amzer.
José Inácio de Abreu e Lima

**José Inácio de Abreu e Lima**, ganet d'ar 6 a viz Ebrel 1794 hag aet da Anaon d'an 8 a viz Meurzh 1869, a oa un ofiser milourel, politikour, kazetenner ha skrivagner brazilian. Ganet e oa en Brazil, met kemeret en doa perzh kalz e Brezelioù dieubidigezh Amerika spagnol. Dre-se eo anavezetoc'h evel ar **Jeneral Abreu y Lima**, unan eus jeneraled Simón Bolívar, unan eus pennoù bras dieubidigezh Amerika hispanek.
Nerzhioù Difenn Tiriadel (Ukraina)

An **Nerzhioù Difenn Tiriadel** (ukraineg: *Війська територіальної оборони*, romanekadur: *Viiska terytorialnoi oborony*) a vez graet eus an adarmead lu eus Nerzhioù lu Ukraina. An Nerzhioù Difenn Tiriadel a oa bet savet goude adstummañ Batailhonoù an Difenn Tiriadel, unvezioù a youl vat krouet e-kerzh Brezel an Donbas hag a oa dindan urzhioù Ministrerezh an Difenn. Unvezioù an Difenn Tiriadel a oa bet anezho dija en ur stumm damaozet etre 2015 ha 2021. Er bloavezh 2022 e voent adsavet ha stummet en un doare ofisiel betek bezañ korfadoù unvanet hag a zo deuet da vezañ ur skourr emren eus Nerzhioù lu Ukraina.

An izili a zo evit ul lodenn adarmeidi hanter amzer, peurvuiañ soudarded gant skiant-prenet, ha ma vez brezel e c'hall bezañ ledanaet evit degemer trevourien lec'hel a-youl-vat evit un difennerezh lec'hel. Ma vez un engalvadur, e vez kemmesket an holl evit kaout soudarded gant skiant-prenet e-penn an holl emouestlidi. An NDT a zo bet enaouet en un doare ofisiel e 2022 pa oa kroget Aloubadeg Ukraina gant Rusia. Ouzhpenn 100 000 trevour a oa emouestlet e miz Meurzh 2022.

Lejion Etrevroadel an Difenn Broadel eus Ukraina, savet gant emouestlidi estren, zo ul lodenn eus an Nerzhioù Difenn Tiriadel.
Brezelioù ar Relijion (Bro-C'hall)

**Brezelioù ar Relijion** a reer eus ur mare brezel-diabarzh e Bro-C'hall etre Katoliked ha Protestanted (anvet Hugunoded) etre 1562 ha 1598. Marvet e oa etre daou ha pevar milion a dud a oa bet muntret, marvet gant an naon pe diwar kleñvedoù. Galloud roueel Bro-C'hall a oa bet gwanaet kalz.

Unan eus brudetañ darvoud ar brezelioù-se e oa bet Lazhadeg Sant Berteleme e 1572. Ar stourmadennoù a oa paouezet gant ur skrid-emglev sinet e Naoned e 1598. Herri Navarra, hag a oa troet da gatolik e 1593 ha lakaet da roue evel Herri IV Bro-C'hall, en devoa roet frankiz ha gwirioù d'an Hugunoded. En desped da se e chome kalzik katoliked enebet ouzh ar brotestanted hag ouzh ar roue Herri betek lazhañ anezhañ e 1610, ar pezh a voe abeg da emsavadegoù Hugunoded adarre er bloavezhioù 1620.

Tennderioù a oa etre ar gristenien, abaoe ar bloavezhioù 1530, rannet etre ar gatoliked niverusoc'h, en un tu, hag ar brotestanted, en tu all. Ar gudenn vrasañ evit kurunenn Bro-C'hall a oa gwelet ar vro o vezañ rannet goustadik hervez kredennoù an dud. Marv Herri II Bro-C'hall e miz Gouhere 1559 a oa bet an darvoud a blantas reuz hag a roas lañs d'ar stourm evit ar galloud etre Caterina de' Medici, intañvez ar roue, hag an noblañsoù bras.  E-touez an noblañsoù bras e oa meur a du, unan katolik strizhkredennour renet gant an tiegezhioù Guise ha Montmorency. En tu all e oa ar brotestanted renet gant an Tiegezh Condé ha Jeanne d'Albret. Pep tu a oa harpet gant galloudoù estren evel Spagn ha Savoia o sikour ar gatoliked, ha Rouantelezh Bro-Saoz ha Republik an Izelvroioù o harpañ ar brotestanted.
Christophe Babonneau

**Christophe Babonneau**, ganet e 1967 e Naoned, a zo ur senarioour ha treser bannoù-treset gall. Tresañ a ra ivez goloioù levrioù.
## Istor
Christophe Babonneau, a zo ganet e Naoned, ha familh en deus er Mor-Bihan. Tapet en doa ur CAP tresañ greantel. Evel-se en doa desket ar resisted hervezañ. Kenlabouret en deus gant Keit Vimp Bev. Treser Rouzig eo.
## Oberennoù
### Goloioù
* Mari-Vorgan ar Glandour, gant Goulc'han Kervella, 2016
Bro Ankiniz

**Bro Ankiniz** (*Pays d'Ancenis* e galleg) zo ur vroig hengounel en-dro da gêr Ankiniz e Bro-Naoned hag el Liger-Atlantel, e gevred Breizh.

## Banniel

Restr:Pays d'Ancenis Flag.svg|Banniel Bro-Ankiniz.
Restr:Pays d'Ancenis traditional district flag.svg|Banniel all kinniget gant Mikael Bodlore-Penlaez.

## Douaroniezh
War lez al Liger emañ Bro-Ankiniz.

## IStor
Ul lodenn eus Marz Breizh eo Bro Ankiniz. Eno emañ c'hoazh Kastell Ankiniz ha Kastell Oudon, war ribl al Liger. 

## Boued
Un anvadur Lec'h orin gwarezet a zo gant Yer Ankiniz.
Bro-Vez

**Bro-Vez** (*Pays de la Mée* e galleg) zo ur vroig hengounel en-dro da Gastell-Briant e Bro-Naoned ha Bro-Roazhon hag e departamantoù al Liger-Atlantel hag Il-ha-Gwilen, e reter Breizh-Uhel.

## Banniel

Restr:Banniel bro vez.svg|Banniel Bro-Vez.
Restr:Pays de la Mée traditional district flag.svg|Banniel all kinniget gant Mikael Bodlore-Penlaez.

## Daveoù
Hugunoded

An **Hugunoded** (*Huguenots* e galleg) a oa ur strollad relijiel protestanted gall hag a oa leal d'an hengoun protestant (Kalvinisted). Marteze eo deuet an anv diwar hini ur penn politikel suis, maer Geneva, Besançon Hugues (1491–1532), hag an anv a veze implijet alies e-kreiz ar . *Huguenot* a oa un doare d'ober anv eus Iliz adreizhet Bro-C'hall da vare an adreizhadur protestant. Ar brotestanted e reter Bro-C'hall, Elzas, Moselle, ha Montbéliard, a oa Luterianed anezho.
Metalikazh

**Metalikazh** zo ur romant polis savet gant Treveur hag embannet gant Keit Vimp Bev e miz Gwengolo 2006. 96 pajenn a ya d'ober al levr.
## Istor
Louzet ez eus bezioù gant simboloù iskis, arouezioù kevrinus. 
## Liammoù diavaez
* Burutelladenn war ar blog A! Lenn
Mouchouer kelenn evit ar soudarded

Ar **mouchoueroù kelenn evit ar soudarded** a oa pezhioù lien savet e kalz broioù european etre fin an XIX kantved ha deroù an XX, warne tresadennoù moullet evit deskiñ d'ar soudarded penaos ober war-dro o dafar. 

Talvoudus e oant d'ar soudarded evit derc'hel soñj eus traoù a rankent deskiñ, ha soñjet e voent ivez evit ar soudarded dic'houest da lenn. Implijoù all a c'hallas bezañ graet anezhe, evel dougen dafar pe bandenniñ gloazadennoù da skouer. Ostilhoù propaganda evit ar Republik e voent ivez e Frañs.

## Mouchouroù hervez ar broioù

### Alamagn
En Impalaeriezh Alaman e voe embannet ur rummad 17 mouchouer disheñvel gant an ofisour prusian Heinrich Joseph Schnikmann etre 1881 ha 1896. Produet e vezent gant an embregerezh Rollfs diazezet e Köln. Distrujet e voe ar braz anezhe e dibenn ar bloavezhioù 1890 peogwir e oant re resis hag e veze diskuilhet warne sekredoù war sevel an armoù. Nebeut-tre a destennoù a oa warne e-keñver ar re produet e Bro-C'hall.

### Bro-C'hall

E 1872 e voe lakaet ar c'hoñje da redi evit an holl baotred er vro. Ur bempvedenn anezhe ne oa ket gouest da lenn, ha lod anezhe ne oarent ket galleg. Evit aesaat o deskamant e voe ijinet ar mouchoueroù kelenn kentañ gant ar c'homandant Pierre Perrinon e 1874. Kalz testennoù a gaved warne ouzhpenn d'an tresadennoù memestra. Ofisializaet e voe o implij gant Ministrerezh ar Brezel e 1880. Ar mouchoueroù kelenn gall a veze produet gant an embregerezh Renault eus Darnétal, e-kichen Rouan. Pezhioù kotoñs karrezek e oant, war-dro 70 cm o c'hostez. 10 mouchouer hag adstummoù anezhe a voe moullet etre 1873 ha 1893 :

* N.1 : montañ ha divontañ ar fuzuilh 1866 Chassepot ;
* N.1 bis : montañ ha divontañ ar revolver stumm 1873 ;
* N.2 : montañ ha divontañ ar fuzuilh 1874 Gras ;
* N.3 : marc'hegerezh, kelenn war ar c'hezeg;
* N.4 : montañ ha divontañ ar garabinenn varc'hegerezh (1890) ;
* N.4 bis : kelenn war ar pakadennoù ;
* N.5 : kanolierezh ;
* N.6 : evit soudarded an adarme ;
* N.7 : sikour ar re c'hloazet, yec'hedoniezh ;
* N.8 : renkañ an dafar ;
* N.9 : fuzuilh Lebel 1886 ;
* N.9 bis : fuzuilh *Lebel* kemmet 1893 ;
* N.10 : sevel pontoù ha tremen dreist ar stêrioù.

Roet e veze mouchouerioù d'ar goñskried betek 1905.

### Stadoù-Unanet Amerika
Mouchoueroù kelenn war ar sikour d'ar re c'hloazet a voe roet d'ar soudarded da vare brezel ar Pleg-mor (1990-1991).

## Daveennoù
Timbroù Kenya hag Ouganda

E 1922-1927 e oa bet embannet ur rummad 28 timbr boutin gant poltred ar roue George V, da vezañ gwerzhet e Kenya hag en Ouganda.

Daou seurt a oa : a vent vihan (talvoud-gwerzh etre 1 cent ha 75 cent) pe vras (etre 1 shilling ha 100 lur sterling). Uhel-kenañ eo bremañ priz ar re ziwezhañ-mañ. 

Timbroù *Kenya Ouganda Tanganyika* a voe implijet en div drevadenn afrikan diwezhatoc'h.

## Pennad kar
* Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika
Timbroù Thurn ha Taksis

''Thurn ha Taksi'' n’eo nag anv ur Stad, na hini ur rannvro, met anv ur familh tudjentil a orin italian hag he deus lakaet war-sav ur servij postoù en Impalaeriezh Roman Santel adalek ar . Un nebeud timbroù (52 damm) a voe moullet gant ar gompagnunezh o doa savet e 1851-52, evit Stadoù Alamagn an Hanternoz ha Stadoù ar Su.

E kreiz an XIIvet kantved emañ an tiegezh Tasso - un anv-familh a dalv “Broc’h” en italianeg - o vevañ e Bergamo (Lombardia). Treiñ a ray an anv-familh da “Tassis” pe “Taxis” diwezhatoc’h (*Dachs* a dalv broc’h en alamaneg). Gant Ruggiano de Tassis e oa krog ar servij eskemm-lizhiri en Italia. 

D’an 11 a viz Kerzu 1489 e voe anvet Jeannetto de Tassis da vMestr Bras ar Servijoù Post, en Innsbruck.

E 1497, dindan aotrouniezh Masimilian Habsburg, anezhañ penn-bras an Impalaeriezh santel roman german, Franz von Taxis a savas ur servij post evit al lizhiri ofisiel.

D’an 12 a viz Du 1516 e oa bet savet ur rouedad servijoù post, diazezet e Brusel, hag a roe an tu da gas lizhiri ingal da Roma, Naplez, Bro-Spagn, Alamagn ha Bro-C’hall. 

E 1624 e voe anvet Kont (“Grafen” en alamaneg). E 1650 e cheñchas an anv-familh c’hoazh : Thurn (*Tour*) ha Taxis.  E 1695 e resevas ar familh an titl a zug digant an Impalaer Santel Roman Leopold Iañ.

Diazezet e oa ar servij postoù war ur rouedad ostalerioù gant kezeg a gase al lizhiri a gêr vras da gêr vras, ar buanañ ar gwellañ. Ne oa ket bet eus ur seurt sistem en Europa abaoe amzer ar Romaned. Dre ma oa krog an istor e kêr Kocs eo deuet ar ger *coach * e saozneg pe *coche* e galleg (‘’karr-boutin’’) da vezañ ur ger boutin e genoù an dud.

An unwerzhouriezh war ar postoù a voe kollet gant an tiegezh Thurn ha Taksi pa voe krouet gant Napoleone Buonaparte Kengevread ar Roen e 1806. Derc’hel a reas da vont en-dro koulskoude, met rediet e voe da werzhañ he gwirioù pa voe krouet Kengevread Hanternoz Alamagn gant Prusia e 1867.
Intel Arc

**Intel Arc** zo anv ur merk kartennoù grafik ijinet ha savet gant Intel. Ar c'hartennoù-se a zo savet evit urzhiataerioù c'hoari ker war ar  marc'had. Ouzhpenn-se ez eo Intel Arc ivez ur merk evit programmoù ha servijoù. Un taol-arnodiñ eo gant Intel evit keveziñ gant Nvidia GeForce hag AMD Radeon a-fed kartennoù grafik.

An heuliad kartennoù Arc-A evit an urzhiataerioù hezoug a oa bet lañset d'an 30 a viz Meurzh 2022, gant an A750 hag A770 lañset e trede trimiziad 2022. C'hwitet e oa bet an embann gant Intel en eilvet trimiziad, ha dale a oa bet ganto o welet an embann hollek e miz Here 2022.

### Battlemage
Battlemage (Xe2) eo an eil rummad kartennoù gant ur sevel Xe hag a zo kroget an embann gant an doare mikroprosesor evit urzhiataerezhioù hezoug hag izel a-fed tredanadur Lunar Lake. Embannet eo bet e miz Gwengolo 2024. D'an 3 a viz Kerzu 2024, Intel a embanne e oa div gartenn ouzhpenn da vezañ embannet evit an heuliad Arc B-Series evit urzhiataerezhioù burev ha diazezet war ar savenn grafikoù Xe2-HPG.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
## Notennoù ha daveennoù
Bro Gwiniegi Naoned

**Bro Gwiniegi Naoned** (*Pays du Vignoble nantais* e galleg) zo ur vroig hengounel e gevred Breizh-Uhel, e Bro-Naoned hag e departamant al Liger-Atlantel.

## Banniel

Restr:Gwiniegi naoned-vignoble nantais.svg|Banniel Gwiniegi Naoned.
Restr:Vignoble Nantais traditional district flag.svg|Banniel all kinniget gant Mikael Bodlore-Penlaez.


## Geografiezh
War lez su al Liger emañ ar rannvro, etre kêr Naoned ha departamantoù ar Maine-ha-Liger hag ar Vendée.

## Ekonomiezh
Brudet eo ar muskadig a vez produet er c'horn-bro-se. Fardet e vez fouas Naoned gant baraerien ar vro.

## Daveoù
Shaun Costello

**Shaun Costello**, ganet d'ar 1añ a viz Genver 1944 en New York hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Gouhere 2023 e Punta Gorda, a oa un aktour ha filmaozer pornografek ha saver filmoù spont stadunanat.

Implijet en devoa lesanvioù lies evel Helmuth Richler, Warren Evans, Russ Carlson, Oscar Tripe, pe Amanda Barton c'hoazh. Eñ a zo bet unan eus brasañ filmaozerien marevezh aour ar filmoù erotek pe pornografek e 1970-1980. Filmet en devoa ouzhpenn 70 film hag enoret e oa bet div wech gant un International Monitor Awards ha lakaet e anv evit un Adult Video News Awards.

## Buhez
Ur filmaozer puilh a oa eus Shaun Costello, gant ouzhpenn 70 film savet gantañ. Ouzhpenn bezañ filmoù pornografek pe erotek, alies e oant filmoù o vont pell ganti. Adkavet e vez ivez menegoù a-dreñv, n'int ket hepken filmoù gant lodennoù reizhel met kentoc'h filmoù troc'het gant lodennoù reizhel hag un istor gwirion.

## Doare filmoù
E filmoù pornografek a oa reoù gant ur senario ha treuzwiskoù. Alies e oant reoù gant ur meneg a-dreñv evel Waterpower embannet e 1974, kemmesk etre un darvoud gwirion ha kudennoù ar soudarded bet o vrezelat e Vietnam. Lod all a oa bet degemeret mat rak en desped da gaout lodennoù pornografek e oant mestroniet mat a-fed istor, gant fent ha menegoù gwirion evel Dracula Exotica embannet e 1980 .

### Lesanvioù
E-touez al lesanvioù lies implijet gantañ e oa Warren Evans, Amanda Burton, Russ Carlson, Gerard Damiano, Arthur Dietrich, Jack Hammer, Helmuth Richler, Ken Schwartz, Kenneth Schwartz, Howard Stein, John Stover hag Oscar Tripe.
## Filmlennadur
### Filmoù

## Liammoù diavaez
*  war IMDb
* Blog Shaun Costello
## Notennoù ha daveennoù
Mitaw

**Mitaw** (*Mitao* e gallaoueg, *Mitau* pe *Mitaud* e galleg) zo ur vroig hengounel e Breizh-Uhel, e Bro-Naoned hag e departamant ar Mor-Bihan.
## Banniel
N'eus ket a vanniel ofisiel evit ar c'horn-bro-se.

Restr:Pays Mitaud District Flag.svg|Banniel kinniget gant Mikael Bodlore-Penlaez.

## Geografiezh
War lez su ar Gwilen emañ ar vro.
## Daveoù
OnlyFans

**OnlyFans** zo ur servij embann endalc'hadoù dre goumanant war internet diazezet e Londrez, er Rouantelezh-Unanet. Ar servij a vez implijet dreist-holl gant labourerien ar reizh hag a embann pornografiezh. N'eo ket an dachenn nemeti lec'h ma vez oberiant krouerien, bez ez eus ivez krouerien oberiant war ar sport, ar sonerezh.

Danvez ar savenn a zo krouet gant hiniennoù ha kinniget hag arc'hantaouet dre goumanantoù miziek lodenn ar gwin, ha paeañ dre welet. 80% eus an arc'hant rastellet a vez roet d'ar grouerien. An embregerezh en deus roet lañs d'ur savenn streaming digoust ha safe-for-work, OFTV, e 2021. Al lec'hienn OnlyFans a zo deuet da vezañ brudet da vat pa oa bet ar c'honfinamant gant ar Bedreuziad COVID-19. Kalz tud o devoa kollet o labour pe o doa gwelet o arc'hant da vont berr. E miz Mae 2023, OnlyFans en doa ouzhpenn 3 milion a gontoù krouer ha 220 milion a gontoù enrollet.
## Pennadoù kar
* Loyalfans
* Fansly
Roll bannieloù Breizh

Setu listenn ar bannieloù a vez pe a veze implijet e Breizh. Ne reer ket ganto holl koulskoude ha lod anezho zo bet kinniget ha n'int ket implijet gant an ensavadurioù pe n'int ket ofisiel c'hoazh.

## Banniel Breizh

### Rannvro Breizh

## Bannieloù an departamantoù

## Bannieloù kêrioù

## Bannieloù ar broioù kozh

## Bannieloù ar broioùigoù

Ne reer ket kalz gant bannieloù Mikael Bodlore-Penlaez.

## Bannieloù sportoù ha dudioù

### Bannieloù sportel

### Bannieloù skaouted

## Monumantoù

## Bannieloù politikel

### Strolladoù politikel ha kevredigezhioù

### Luskadoù sokial

## Bannieloù relijiel

## Bannieloù istorel

## Bannieloù milourel

## Pennadoù kar
*Roll bannieloù Frañs

## Liammoù diavaez

*  "Ar Gwenn-ha-Du", *geobreizh.bzh*
*  "Bannieloù broioù Breizh", *geobreizh.bzh*
*  "Bannieloù peier Breizh", *geobreizh.bzh*
*  Lec'hienn Kevarzhe Vannielouriezh Vreizh
*  "Brittany: Index of all pages", *crwflags.com*, Flags Of The World

## Daveoù
Aaron Phypers

**Aaron Phypers** , lesanvet **Aaron Cameron**, ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1972, zo un aktour stadunanat. 
## Buhez
Phypers a zo penn ar Quantum 360 Wellness Clinic en Malibu, e Kalifornia.

Brudet eo Phypers dre m'eo dimezet gant Denise Richards. A-raok e oa dimezet gant Nicollette Sheridan.

Phypers ha Richards o deus ur plac'hig ampechet advugelet gant an daou. E 2018 e oant bet rediet da dec'hout rak an tanioù-gwall e Kalifornia. E 2022, e Los Angeles e oant bet chañsus chom hep bezañ gloazet goude bezañ paket en un darvoud kounnar-hent lec'h ma oa bet tennet warno gant un arm-tan.
## Liammoù diavaez
* Aaron Phypers war IMDb
Nicollette Sheridan

**Nicollette Sheridan**, ganet d'an 21 a viz Du 1963, zo un aktourez ha top model saoz-stadunanat. Kroget eo da gentañ evel diskouezerez-giz a-raok ma vije kinniget dezhi ur roll er soap opera Paper Dolls, ur stirad skinwel berrbad eus 1984 eus ar chadenn ABC. Goude-se eo bet gwelet er film fent ha karantez The Sure Thing (1985). Brudet eo kroget da vezañ gant ar roll a Paige Matheson er soap opera Knots Landing (1986–1993) war CBS, lec'h ma oa bet enoret gant daou Soap Opera Digest Awards. Goude-se e oa bet gwelet e rolloù lies betek reoù penn e filmoù skinwel ha mini-stiradoù, evel Lucky Chances (1990), Virus (1995), ha The People Next Door (1996). Gwelet eo bet ivez er filmoù Noises Off (1992), Spy Hard (1996), Beverly Hills Ninja (1997), ha Code Name: The Cleaner (2007).
## Buhez prevez
Sheridan a oa dimezet gant Aaron Phypers e miz Kerzu 2015, met ar c'houblad a oa dispartiet 6 miz war-lerc'h. An dizimeziñ a oa echuet e miz Eost 2018.
## Liammoù diavaez
* Nicollette Sheridan war IMDb
Terminator: Resistance

**Terminator: Resistance** zo ur c'hoari video doare *[[first-person shooter]]* sevenet gant Teyon hag embannet e 2019 gant Reef Entertainment war ar savennoù PlayStation 4, Windows hag Xbox One.

Ar c'hoari video a zo diazezet war ar frañchiz Terminator, an darvoudoù a dremen e-kerzh ar brezel dazontel goude ar Ar Varn ziwezhañ a weler un tammig er filmoù *[[The Terminator]]* ha *[[Terminator 2: Judgment Day]]*. Embannet e oa bet ar c'hoari d'ar 15 a viz Du 2019. Er Stadoù-Unanet, an doare war ar savenn Windows a zo bet embannet un devezh en a-raok dre ar savenn Steam, padal eo bet ret gortoz ar 7 a viz Genver 2020 evit ma vefe embannet dre zoareoù all. Un doare gwellaet eus ar c'hoari a oa bet embannet war ar PlayStation 5 hag embannet d'an 20 a viz Ebrel 2021. Ar memes doare a oa bet embannet war an Xbox Series X/S d'ar 27 a viz Here 2023. Dre vras eo bet degemeret mat-tre ar c'hoari gant ar burutelladennoù.
Mirdi ar Ragistor Karnag

**Mirdi ar Ragistor** pe **mirdi arkeologel James Miln, Zacharie Le Rouzic**, krouet e 1881 da-heul legad James Miln,  zo ur mirdi gant un tem nemetken lec'hiet e kumun Karnag, e departamant Mor-bihan, e rannvro Breizh.

Abaoe 1978 emañ e-kreiz ar bourk, er presbital kozh savet e 1877. Digoret e oa bet savadur nevez ar mirdi e 1985 gant Jack Lang, ministr gall ar Sevenadur   .

## Notennoù ha daveennoù
Mizvezh Diplomatiezh Sevenadurel Ukraina

Ur genstrivadeg skrivañ eo **Mizvezh Diplomatiezh Sevenadurel Ukraina** graet evit krouiñ ha gwellaat pennadoù a-zivout sevenadur ha pobl Ukraina er muiañ posubl eus ar yezhoù a zo war Wikipedia. Ul listenn kinnig pennadoù zo bet savet gant aozerien ar genstrivadeg. Ar berzhidi oberiant ar muiañ a resevo prizioù.

Ar genstrivadeg a zo aozet gant Wikimedia Ukraina o kenlabourat gant an Ensavadur Ukrainian ha Ministrerezh an Aferioù Diavaez eus Ukraina.

## Istor
Aozet e oa bet evit ar wech kentañ er bloavezh 2021  ha dibaouez abaoe.

## Palioù politikel
Ouzhpenn bezañ ur genstrivadeg ledañ gouiziegezh ez eo ivez un obererezh gant palioù politikel. Dmytro Kuleba, ministr an Aferioù Estren eus Ukraina, en doa embannet sklaer e 2023: "*Through the joint efforts of the state and civil society, we are countering Russian propaganda and systematically updating the global information space with truthful facts about Ukraine and its culture*" 

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Pajenn ofisiel Mizvezh Diplomatiezh Sevenadurel Ukraina 2024
* Pajenn ofisiel Mizvezh Diplomatiezh Sevenadurel Ukraina 2025
Brezel Poloniat-ha-Soviedat

Ar **brezel etre Polonia ha Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia** berraet en **Brezel Poloniat-ha-Soviedat** (fin diskar-amzer 1918 / 14 a viz C'hwevrer 1919 – 18 a viz Meurzh 1921) a oa bet stourmet etre an Eil Republik Poloniat ha Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia a-raok ma teuje da vezañ ur Republik eus an Unvaniezh Soviedel goude fin ar C'hentañ Brezel-bed hag ar Reveulzi e Rusia. Ar stourmadennoù a oa bet war tiriadoù hag a oa e dalc'h Impalaeriezh Rusia hag Monarkiezh Habsburg a-raok, goude ma oa bet rannet Polonia.

D'an 13 a viz Du 1918, goude freuzadenn an Nerzhioù Kreiz europat hag Arsav-brezel an 11 a viz Du 1918, Vladimir Lenin e penn ar Republik Rusian Kevredadel Soviedat en doa roet lamm da Skrid-emglev Brest-Litovsk (hag a oa bet sinet gant ar Galloudoù kreiz e Meurzh 1918) ha kroget da fiñval nerzhioù lu war-zu ar C'hornôg evit adperc'hennañ ha gwareziñ rannvroioù an Ober Ost dilezet gant nerzhioù lu Alamagn hag a oa bet kollet gant Rusia goude ar skrid-emglev. Lenin a wele ar Stad Polonat nevez ha dishual (savet e miz Here-Du 1918) evel ur marz en dije roet lañs d'al Lu Ruz evit sikour luskadoù komunour all er c'hevandir ha degas ar reveulzi en Europa. D'ar memes mare, pennoù politikel tuioù disheñvel Polonia a vounte evit adsevel ar vro war harzoù 1772. Entanet gant ar mennozh-se, Penn ar vro, Józef Piłsudski, (e karg abaoe ar 14 a viz Du 1918) a oa krog da fiñval nerzhioù lu war-zu ar reter.

E 1919, e-pad ma oa tapet c'hoazh al Lu Ruz soviedat gant Brezel diabarzh Rusia (1917–1922), al Lu polonat a oa aet war-raok e tiriadoù gwelet gant kalz Poloniz evel "Kresy" (marzoù ar reter) ha da adkemer gant ar vro. Er bloavezh-se e oant deuet a-benn da aloubiñ darn eus Lituania ha Belarus a-vremañ. E miz Gouhere 1919, an nerzhioù lu polonat a oa deuet a-benn da dapout darn eus Reter Galitsia hag a oa bet trec'h er brezel etre Polonia hag Ukraina eus Du 1918 betek Gouhere 1919. E lodenn reter harzoù Ukraina stok ouzh Rusia, Symon Petliura en devoa klasket gwareziñ Republik Poblel Ukrania, met dre ma oa ar volcheviked o c'hounit ar brezel diabarzh rusian, al Lu Ruz a oa bet o fiñval war-zu ar c'hornôg betek tizhout an tiriadoù ukrainat tabutet ha rediet e voe nerzhioù Petliura da gilañ. An tiriadoù mestroniet gant Petliura a oa reoù bihan er c'hornôg ha klasket en devoa un emglev gant Piłsudski, ar pezh a oa bet graet en un doare ofisiel e miz Ebrel 1920.

Piłsudski a soñje dezhañ e oa ar gwellañ doare evit Polonia da vezañ gwarezet ha brasaet memes, dre obererezhioù milourel. Ar soñj a oa savet ennañ e vije aes trec'hiñ an nerzhioù lu ruz. En Argadenn war Kyiv a oa kroget da vat e fin miz Ebrel 1920 hag a oa bet un trec'h da gentañ, gant Poloniz oc'h aloubiñ kêr harpet gant nerzhioù Ukrainiz d'ar 7 a viz Mae. An nerzhioù lu soviedat en tiriad, hag a oa kalz gwanoc'h, a oa deuet a-benn da chom hep bezañ riñset, dre ma oant bet o kilañ evit chom hep kaout stourmadennoù bras gant o enebourien kalz galloudusoc'h. An argadenn ne oa ket bet harpet kalz gant an dud war al lec'h ha muioc'h a Ukrainiz a oa bet o vont betek emezeliñ el Lu Ruz eget en nerzhioù Petliura.
Vildé-Bidon

**Vildé-Bidon**, zo ur gumun gozh eus Breizh, bet parrez eus eskopti Dol, stag ouzh Roz-Lanrieg abaoe 1794.

## Douaroniezh
### Kumunioù amezek

## Lec'hanvadurezh
* Dont a ra an anv gallek eus an anv latin *Villa Dei*, kêr Doue.
## Istor

### 

* 1790: dont a reas da vezañ ur gumun.
* 18 Floréal II (7 a viz Mae 1794): staget e voe ar gumun ouzh Roz-Lanrieg.

## Pennadoù kar
*Villedieu

## Notennoù ha daveoù
Slava Ukraini

**Enor da Ukraina!** (ukraineg: Слава Україні!, romanekadur: Slava Ukraini!, LFE: [ˈsɫaʋɐ ʊkrɐˈjinʲi]) zo un droienn ukrainek kement hag ur youc'h saludiñ, deuet da vezañ un arouez eus rezistañs ha riegezh Ukraina ouzh an tagadennoù estren. Implijet e vez evel youc'h brezel gant Nerzhioù lu Ukraina. Alies e vez respontet gant "Enor d'an harozed!" (ukraineg: Героям слава!, romanekadur: Heroiam slava!, IPA: [ɦeˈrɔjɐm ˈsɫaʋɐ]).

Ar frazenn a zo bet implijet da gentañ e penn kentañ an  gant doareoù disheñvel, kroget e oa da vezañ brudet en Ukraina e-kerzh Brezel dieubidigezh Ukraina etre 1917 ha 1921. An doare respont "Enor d'an harozed!" a zo deuet war-wel e-kerzh ar brezel dieubidigezh pe nebeut amzer goude er bloavezhioù 1920 e-touez broadelourien Kevre Broadelourien Ukraina.

## Eil Brezel-bed
E-kerzh Dalc'herezh Polonia gant Alamagn goude miz Gwengolo 1939, an aozadurioù ukrainian o devoa tennet gounid eus ar mare evit kas da benn obererezhioù lies ha dont da vezañ kreñvoc'h-kreñvañ. Obererezhioù Aozadur ar Vroadelourien Ukrainan a oa liammet ouzh labourioù ar C'homite Kreiz Ukrainan hag ar skourroù lec'hel harpet gant Alamagn an Trede Reich. Gant an amzer o redek e oa bet diazez ganedigezh ur gwir spered broadel e-touez Ukrainiz er Gouarnamant hollek  hag implijet e voe ar youc'h *Slava Ukraini* gant an holl dud. E miz Gouhere 1940, un Ukrainian a skrive ar pezh a wele e tiriad Włodawa: n'hon eus ket gwelet en hon buhez ur yaouankiz war ar maez ken desket hag aozet. Pep bugel o tremen dirazomp a sav e zorn en ur youc'hal: "Gloar da Ukraina".

E miz Ebrel 1941 en tiriad dalc'het gant Alamagn e Kraków, izili yaouankañ an OUN a oa disrannet diouzh ar peurrest eus ar strollad evit sevel un aozadur nevez, anvet OUN-B evit ober dave d'ar penn politikel Stepan **B**andera. Ar strollad a oa unan faskour oc'h adkemer gizioù ar strolladoù-se gant ur salud faskour hag ar frazenn embannet "Enor da Ukraina!" hag ar respont a oa d'ober a oa "Enor d'an harozed!".

## [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]]
An droienn a zo bet mil brudet e-touez ar soudarded eus Ukraina hag o harperien evit  reiñ kalon goude Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022. Al lugan zo ledet dre ar bed-holl dre kengred gant Ukraina.

Implijet eo bet alies gant politikourien Ukraina evel ar prezidant Volodimir Zelenskiy. Implijet eo bet alies ivez gant pennoù bras ar bed evel Ursula von der Leyen, penn ar c'homision europat, Kentañ-ministr ar Rouantelezh-Unanet, Boris Johnson, Kentañ ministrez Zeland-Nevez Jacinda Ardern, Mark Rutte, Kentañ-ministr an Izelvroioù, Kentañ-ministr Kroatia, Andrej Plenković, degemennerez Stadoù-Unanet Amerika, Nancy Pelosi pe Barbara Woodward c'hoazh e-kerzh ur brezegenn dirak Aozadur ar Broadoù Unanet. Implijet eo bet alies gant ar mediaoù evel *[[The Times]]*.
Symon Petliura

**Symon Vasylyovych Petliura** (ukraineg: Си́мон Васи́льович Петлю́ра; rusianeg: Симон Васильевич Петлюра), ganet e Poltava d'an 22 a viz Mae 1879 ha drouklazhet e Pariz d'ar 25 a viz Mae 1926, a oa ur milour, politikour broadelour ha kazetenner ukrainian. Bet e oa bet penn uhel Arme Poblel Ukraina ha penn Republik Poblel Ukrania e-kerzh Brezel dieubidigezh Ukraina, ul lodenn eus Brezel diabarzh Rusia.

## Lazhadenn Petliura
Hervez ur spier disivour eus ar KGB, anvet Peter Deriabin, Samuel Schwartzbard a oa ur spier soviedat eus an NKVD hag al lazhadenn a oa bet graet hervez urzhioù penn gouarnamant Ukraina ha kannadour URSS e Bro-C'hall er mare-se, Christian Rakovsky. An oberiadur ispisial gant ar GPU a oa bet harpet gant an ajant Mikhail Volodin, a oa erruet e Bro-C'hall d'an 8 a viz Eost 1925, hag a oa liammet-strizh ouzht Schwartzbard.
Timbroù Stadoù emren Suafrika

E fin ar bloavezhioù 1970 e tivizas gouarnamant gouennelour Republik Suafrika reiñ an emrenerezh da bevar ziriad poblet gant morianed, evit mont pelloc’h gant ar politikerezh diforc’hañ etre an annezidi hervez liv o c’hroc’hen. Ur Bantoustan a veze graet eus ar seurt bro, dizalc’h hervez Suafrika, dindan beli Pretoria hervez Aozadur ar Broadoù Unanet.

E 1994 e voe echuet ar politikerezh-se dre ma voe dilennet Nelson Mandela e penn Suafrika. Divodet e voe eta an Transkei, ar Bophuthatswana, ar Venda hag ar Ciskei ha lakaet an dud da vout keodedourien Suafrika evel ar re all. Timbroù Republik Suafrika a vez implijet enno abaoe 1994.

## Transkei
318 timbr zo bet embannet gant Transkei etre 1976 ha 1994. Liesliv peurvuiañ, troet eo an danvez anezho war ar vuhez er vro : greanterezh, artizanelezh (gwiaderezh, gwiskamantoù hengounel an dud), an natur (evned, plant…). Harozed ar medisinerezh zo enoret gant eizh rummad etre 1982 ha 1993.

## Bophuthatswana
E 1977 e oa krog melestradurezh ar Bantoustan da embann timbroù, gant ur rummad 17 tamm a ginnig deomp loened ar vro. Sevenadur ar vro hag an natur eo danvez an timbroù. Daouzek rummad zo gouestlet da Bask ha Pasion Jezuz, da lavaret eo 48 timbr diwar 309 tamm moullet, ha 16 hini da Istor ar pellgomz.

## Venda
Edo ar Republik-se e Transvaal an hanternoz. 276 timbr a voe embannet gant ar Venda, gouestlet ivez da loened Suafrika (loened-stlej), sevenadur hengounel ar vro, ar gwez… Pevar rummad a ro deomp da anavezout « istor ar skritur » er bed.

## Ciskei
Dizalc’h e voe ez-ofisiel adalek ar 4 a viz Kerzu 1981. An degouezh-mañ a voe degaset da soñj gant timbroù e 1981 ha 1986 (5vet deiz ha bloaz). Ar planedennoù hag ar loarelloù a voe da zizoleiñ war daou rummad e 1991 ha 1992.

E Ciskei evel en tiriadoù all ez eo diaes divinout e peseurt plegenn fall e oa an darn vrasañ eus an dud e Suafrika, abalamour d'an apartheid, pa weler skeudenn an timbroù embannet. N'eus ket kaoz warno eus ar stourmoù evit dieubiñ ar bobl zu, na netra a c'hellfe displijout da c'houarnamant Suafrika. Un nemedennig e vefe neuze ar rummad lakaet e gwerzh e 1982 a ro deomp da c'houzout buhez Cecilia Makiwane, kentañ klañvdiourez a ouenn zu e Suafrika.

## Liammoù diavaez
*Timbroù Transkei
*Timbroù Bophutatswana
*Timbroù Venda
*Timbroù Ciskei
Marvin Ávila Jr

**Marvin Ávila Jr**, ganet d'ar 17 a viz Meurzh 2008 e Ciudad de Guatemala, zo ur melldroader brudet da vezañ unan eus ar re wellañ eus e remziad.

## Buhezskrid
D'e 13 vloaz ec'h erruas Marvin Ávila Jr e Santa Lucía, ma tremenas tost holl e red-micher c'hoarier evel argader er skipailh Antigua GFC.

### Red-micher etrebroadel

* 2023: FC Santa Lucía Cotzumalguapa
* 2024– : Antigua Guatemala FC

## Liammoù diavaez

* VIAF: 
* WorldCat Identities: 

## Notennoù ha daveoù
Timbroù dre rummad

## 
* Hohenzollern (1901-1914)
* Germania (1900-1922)

## 

## 
* Lagad an ejen

## 
* Navigation et Commerce (1892)
* Merson (1900-1927)
* L'Entraide française (1945)
* Du Tchad au Rhin (1946)

## 
*Linennoù gwagennek (1905-)

## 
* Siracusana

## 
* Ceres (1912-45)
* Karavellen (1943-1957)
* Siell ar roue Dinis Iañ (1953)

## 
* Penn Chalon (1851)
* George V Kezeg-mor (1913 1934)

## 
* Verigar (1919)

## 
* Stourmerien ar Frankiz (1957-1961)

## 
* Korf-bras Gwilherm Tell (1914-1934)

## 
*Kastell Praha (1918-1921)

## 
* Pennoù bihan (1923-1927)
Andrew Niccol

**Andrew Niccol**, ganet d'an 10 a viz Even 1964, zo ur filmaozer, senarier ha produer eus Zeland-Nevez. Skrivet ha filmaozet en deus ''Gattaca'' (1997), ''Simone'' (2002), ''Lord of War'' (2005), ''In Time'' (2011), ''The Host'' (2013), ha *[[Good Kill (film, 2014)|Good Kill]]* (2014). Skrivet en deus senario ''The Truman Show'' (ha kenbroduet ivez), ar pezh en doa lakaet anezhañ da gaout e anv lakaet evit un Academy Award for Best Original Screenplay hag enoret eo bet gant ur BAFTA Award er memes rummad. E zoare da filmañ ar skiant-faltazi a glask studiañ ar bed sokial, sevenadurel ha politikel, hag ar c'hudennoù a savo en dazont. Bedoù faltazi gwiriek, drevezadennoù a zo temoù a adkaver alies en e oberennoù.

E film *Good Kill* a oa bet choazet evit kenstrivañ da dapout ur Golden Lion e 71 Festival filmoù etrebroadel Venezia.
Taurus Raging Bull

Ar **Raging Bull** a zo ur rummad revolverioù daou-ober produet adalek 1997 gant an embregerezh brazilian Taurus Armas. Soñjet eo bet evel un arm sikour evit ar chaseerien a-drugarez d'ar c'halibroù kinniget, dezhe ur galloud-herzel uhel. Brudet eo evit bezañ unan eus an armoù-dorn a c'hell tennañ munisionoù uhel o c'halibr (betek 12,7 mm evit an adstumm **Raging Bull 500**). Implijet eo bet e kalz filmoù ha c'hoarioù video abalamour d'e skeudenn galloudus ha kreñv.

Lezet en deus e blas tamm-ha-tamm d'ar revolverioù Raging Hunter war gatalog ar merk.

## Adstummoù
* Model 218 (Raging Bee) : kalibr .218 Bee, kanol 10 meutad, dir disvergl
* Model 22H (Raging Hornet)  : kalibr .22 Hornet, kanol 10 meutad, dir disvergl
* Model 223 (Raging 223) : kalibr .223 Remington, kanol 10 meutad, dir disvergl
* Model 30C (Raging Thirty) : kalibr .30 Carbine, kanol 10 meutad, dir disvergl
* Model 416 : kalibr .41 Magnum
* Model 444 : kalibr .44 Magnum ha .44 Special
* Model 444 Ultralite : kalibr .44, kanol 4 meutad
* Model 454 : kalibr .454 Casull ha .45 Colt
* Model 480 : kalibr .480 Ruger
* Model 500 : kalibr .500 S&W Magnum ha .500 S&W Special
* Model 513 : kalibr .454 Casull, .45 Colt, .410, 6 tenn

## Daveennoù
HK G3

An **HK G3** (pe **Heckler & Koch G3** e stumm hir) zo ur fuzuilh-emgann produet eus 1951 betek 2001 gant an embregerezh alaman Heckler & Koch. 

## Istor
E dibenn an Eil Brezel-bed e oa bet savet ur stumm nevez d'ar fuzuilh-arsailh Sturmgewehr 44 gant an ijinour alaman Ludwig Vorgrimler, Gerät 06H e anv. Goude ar brezel e voe rediet Vorgrimler da labourat evit Bro-C'hall er CEAM (Mülhausen, Elzas). Kinnig a reas ar CEAM 50, un arm deveret eus ar Gerät 06H, met ne voe ket degemeret gant an arme c'hall ha kaset e voe an ijinour da labourat er CETME spagnolat, dindan ren Werner Heyen, bet e penn rann an armoù aotomatek e Ministrerezh Armoù an Trede Reich. D'ar mare-se e felle d'an dikatour Francisco Franco adsevel ul lodenn eus industriezh armoù ar renad nazi en e vro.

E miz Kerzu 1950 e kinnigas Vorgrimler ar fuzuilh-arsailh CETME Modelo 2, deveret eus an Stg 44 hag eus ar CEAM 50. Abalamour da live uhel an teknologiezhioù ret evit sevel anezhi ha da wander e industriezh, ne voulc'has ket Spagn gant produiñ an arm. Alamagn ar C'hornôg a ziskouezas interest evit ar Modelo 2 un nebeud bloavezhioù goude evit pourvezañ ar Bundesgrenzschutz (savet e 1951) hag ar Bundeswehr (krouet e 1955). Savet e voe neuze un emglev gant an embregerezh yaouank Heckler & Koch evit produiñ an arm dindan an anv G3. Ar produer Rheinmetall a dapas ivez ur gevrat evit produiñ pezhioù zo eus ar fuzuilh.

Kambret e voe ar G3 gant kalibr standard AFNA 7,62 x 51 mm ijinet e 1954. Meur a adstumm a zo bet savet eus an HK G3 abaoe 1960. Armoù all a zo deveret anezhañ, evel an HK 33, e stumm 5,56 x 45 mm. An HK 33 en deus awenet d'e dro an HK G41, an HK G36 ha diwezhatoc'h an HK 416.

### Stummoù all
An HK G3/SG1 zo ur stumm fuzuilh-resisted eus an HK G3.

## Implijerien
Berzh he deus graet buan an HK G3 adalek ar bloavezhioù 1960. E-touez ar fuzuilhoù-emgann brudetañ er bed emañ. Ouzhpenn 80 stad o deus implijet anezhi, en o zouez Bro-C'hall, Italia, Stadoù-Unanet Amerika, Iran, Kolombia, ha Turkia.

## Liammoù diavaez
* Kinnig an HK G3 hag e istor war ar chadenn *Poudre et acier*  (embannet d'an 03/02/2022)

## Daveennoù
Republik Poblel Ukraina ar C'hornôg

**Republik Poblel Kornôg Ukrania** pe **Republik vroadel Ukraina Kornôg**  (ukraineg: Західноукраїнська Народна Республіка, romanekadur: Zakhidnoukrainska Narodna Respublika; berradur ЗУНР, ZUNR, pe WUNR ha WUPR), anvet ivez pa oa eus outi Oblast kornôgel  Republik Poblel Ukrania (Західна область Української Народної Республіки, Zakhidna oblast Ukrainskoi Narodnoi Respubliky pe ЗО УНР, ZO UNR), a oa bet ur Stad berrbad ledet war tiriadoù reter Galitsia etre Du 1918 betek Gouhere 1919. Kêrioù Lviv, Ternopil, Kolomyia, Drohobych, Boryslav, Stanislaviv (Ivano-Frankivsk bremañ) ha Przemyśl, koulz ha lodennoù eus Bukovina ha Rutenia. A-fed politikerezh, Strollad Broadel Demokratel Ukraina (a teuio da vezañ Kengevread Demokratel Broadel Ukraina) a oa an tu kreñv gantañ er vodadenn lezennel, levezonet gant soñjoù katolik gresian, frankizour ha sokialour a-fet ideologiezh. Strolladoù politikel all a oa : ar Strollad Radikal ukrainian hag ar Strollad Kristen ha Sokial.
Bro Bourpr

Ar **Vro Bourpr** (*Pays pourpre* pe *Pays pourpré* e galleg) zo ur vroig hengounel e-keiz Breizh-Uhel, e Bro-Sant-Maloù hag e departamant an Il-ha-Gwilen. Klotañ a ra tamm pe damm gant arondisamant kozh Moñforzh.

## Geografiezh

E-tro Koad Pempont hag er c'hornôg da Roazhon emañ ar Vro Bourpr.

## Daveoù
Timbroù Afrika bortugalek

Implijet ez eus bet daou rummad timbroù ispisial en Angola, Ginea-Bissau, São Tomé ha Príncipe, Mozambik ha Kab Glas, alese tiriadoù trevadennet gant ar Portugal :
* e 1898, eizh timbr embannet e Portugal dija, gant ul leadell AFRICA avat, gouestlet da 400vet deiz-ha-bloaz beaj Vasco de Gama.
* e 1919, tri dimbr kemedel evit skoazellañ an dud skoet gant ar brezel.
* e 1946 un toullad timbroù-taos.
Springfield M1903

Ar **Springfield M1903**, pe **Springfield Model 1903**, a zo ur fuzuilh tennata dre vorailh stadunanat produet etre 1903 ha 1949. Implijet e voe gant arme ar vro da vare ar Brezel-bed Kentañ dreist-holl, met servijout a reas e meur a vrezel war-lerc'h.

## Istor
Da vare ar brezel a-enep Spagn e 1898 e komprenas arme Stadoù-Unanet Amerika e oa diwar-lerc'h o fuzuilhoù Krag–Jørgensen M1892. Divizet e voe sevel un arm nevez diwar wikefre ar Mauser M1893, he doa diskouezet bezañ kalz efedusoc'h ha suroc'h war an tachennoù emgann. Produet e voe ar skouerennoù kentañ e arsanailh Springfield e 1903. Kambret e oant da gentañ evit ar munision .30-03, a rae gant ur boled ront ha ponner 220 gram. Dre ma oa fall a-walc'h bannouriezh ar c'hartouchennoù-mañ e voe divizet adkambriñ ar fuzuilhoù evit kartouchennoù .30-06, dezhe boledoù *spitzer* (begek) etre 150 ha 220 greunenn hag a nije pelloc'h hag en un doare stabiloc'h.

Implijet e voe ar fuzuilh gant arme ar Stadoù-Unanet war an talbenn e Frañs adalek 1917. Kemeret e voe e lec'h gant an M1 Garand adalek 1936, met skouerennoù eus an M1903 a voe harzlammet d'an emsavioù rezistañs en Europa da vare an Eil Brezel-bed, hag implijet e voe an arm e meur a vrezel gant armeoù all betek ar bloavezhioù 1960. Ur stumm fuzuilh-resisted, an M1903 A4, warni ul lunedenn M84, a voe implijet en arme stadunanat betek 1969. Ar fuzuilh-kelenn M1922, produet etre 1922 ha 1942, zo diazezet war an M1903.

## Er sevenadur
* Ur fuzuilh M1903 A4 a vez implijet er film *[[Saving Private Ryan]]* (Steven Spielberg, 1998) gant ar soudard Jackson, tenner-resisted ar strollad stadunanat.

## Implijerien
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* : ar fuzuilhoù krabanataet d'ar soudarded stadunanat a veze graet Gewehr 249(a) anezho. Ar re grabanataet da soudarded Commonwealth a veze graet Gewehr 249(e) anezho.

## Liammoù diavaez
* Bloavezh produiñ ar fuzuilhoù M1903 hervez o niver serienn

## Daveennoù