Ger kevrennek

Ur **ger kevrennek** zo anezhañ ur ger bet savet diwar daou vorfem distag pe muioc'h.

## Rummadur steroniel

### Kevrennadur pennek

An darn vrasañ eus ar gerioù kevrennek a vez savet diwar ur *[[penn (yezhoniezh)|penn]]*, da lâret eo an elfenn a ro ar ster ledan d'ar ger kevrennek, hag ar *[[Spisaer (yezhoniezh)|spisaerion]]* a dalvez da dermeniñ ster ar penn-se. Graet e vez *pennek* (saoz. *endocentric*) eus gerioù kevrennek a seurt-se rak tennañ a ra o ster da ster an elfenn pennañ a zo enne. Da skouer e brezhoneg *ti-post*, hag a zo un *ti* (da lâret eo ur savadur) a dalvez da gas ha resev lizhiri (*post*). Un doare *ti* ispisial an hini eo.

### Kevrennadur dibenn

Gerioù kevrennek all n'o deus penn ebet, avat ha ne c'heller ket divinout ster ar ger kevrennek en e bezh dre dielfennañ ster ar morfemoù a zo ennañ. Da skouer, e saozneg ar ger *blue-collar* « kolier glas, micherour » n'eo nag ur seurt « gouzougenn, kolier » (*collar*) nag un doare « glas » (*blue*). Hervez an termenadur o tont diwar ar sañskriteg e veze graet *bahuvrihi* eus seurt gerioù kevrennek. Hiriv e reer kentoc'h gant an termen « kevrennadur dibenn » (saoz. *exocentric*) o tiskwel n'o deus ar gerioù kevrennek-se penn yezhoniel ebet hag e teu ster ar ger eus er-maez eus ster ar morfemoù a zo ennañ.

Ouzhpenn-se ne denn ket dre ret rummad yezhadurel ar ger kevrennek da hini ebet eus rummadoù ar morfemoù a zo ennañ. Da skouer, e saozneg ur *must-have* a vez renket e-touez an anvioù-kadarn daoust ha ma 'z eo *must* ha *have* verboù o-daou.

Ret eo ivez ober an diforc'h etre ar c'hevrennadur diouzh un tu hag an deveradur, diouzh an tu all, e lec'h ma vez staget morfemoù stag (pe kengerioù) ouzh morfemoù distag .

## Reolennoù ar c'hevrennadur

Meur a doare disheñvel zo da sevel gerioù kevrennek hervez ar yezhoù.

Er yezhoù dezrannel-rik ar gerioù kevrennek a zo anezhe heuliadoù elfennoù an eil war-lerc'h eben hep liamm na verk ebet kenetreze, da skouer *ki-dour* (*ki* + *dour* hep elfenn ebet all).

Er yezhoù sintezel, diouzh an tu all, e c'hell bezañ merket al liamm etre bep elfenn er ger kevrennek. En alamaneg, da skouer, ez eo merket evel genitivel an elfenn *Kapitäns* (<nominativel: *Kapitän*) er ger kevrennek *Kapitänspatent* evit diskuilh ez eo penn ar ger kevrennek an elfenn *Patent* « breved ».

Techet e vez ar yezhoù enteuzel da grouiñ gerioù kevrennek hir-tre dre pegañ meur a vorfem an eil war lerc'h eben. Met gouest int ivez da sevel gerioù kevrennek hep ouzhpennañ seurt morfemoù. Da skouer, ar ger japanek 神風 *[[kamikaze]]* a zo savet diwar daou anv-kadarn nemetken: *kami* « doue ; spered » ha *kaze* « avel ».

## Rummadur ereadurel

### Kevrennadur anv-anv

An darn vrasañ eus yezhoù ar bed a implij *[[anv-kadarn|anvioù-kadarn]] kevrennek* hag a-wechoù ivez *[[anv-gwan|anvioù-gwan]] kevrennek*. Lec'hiet e vez penn ur ger kevrennek hervez an doare ma vez techet ur yezh bennak da urzhiañ ar spizerioù e-keñver plas an arguzennoù pennañ (renadur ar penn). Diouzh un tu, ez eus yezhoù hag a zo techet da lakaat ar spizerioù da gentañ hag an arguzennoù pennañ (''penn'' ar rannfrazenn) da heul (saoz. *left-branching language*), ha diouzh an tu all ez eus yezhoù all a ra ar c'hontrol-mik o lakaat ar spizerioù da heul ar penn (saoz. *right-branching language*). Da skouer:

:* Nederlandeg:
:*tandenborstel* « broust-dent » (spizer: *tanden* « dent » + penn: *borstel* « broust »)

:* Portugaleg:
:*boquiaberta* « e c'henoù digor, balc'h e c'henoù » (penn: *boca* « genoù » + spizer: *aberta* « digor ») 

Ret eo anzav, memestra, n'eo ket ken sklaer an traoù atav rak an darn-vrasañ eus yezhoù ar bed a ra kentoc'h gant un urzh evit traoù zo dre vras met a c'hell ober gant un urzh kontrol evit traoù all. Gwir eo kement-mañ ivez evit ar reolennoù a dalvez da sevel gerioù kevrennek.

### Kevrennadur verb-anv

Un doare ger kevrennek a gaver gwall alies e-touez holl yezhoù ar bed a vez savet diwar ur verb (displeget peurliesañ evel-hen: trede gour unander en amzer a-vremañ) mui un anv-kadarn (alies a-walc'h liester, met ivez en unander a-wechoù). 

Stank-tre e vez kavet seurt gerioù kevrennek, da skouer *rascacielos* « skraber-oabl » e spagnoleg pe *grattacielo* en italianeg (drevezadennoù hervez patrom ar saozneg *skyscraper*).

Ar saozneg, er c'hontrol, a ra kentoc'h gant un doare kevrennadur verb-anv ispisial e lec'h ma vez enteuzet arguzenn ar verb er verb e-unan ha dioutañ e vez savet un anv-verb achuet e *-ing* (merk ar gerondivenn) evel *breastfeeding* « bronnañ bugale », *finger-pointing*, hag all.

### Araogennoù kevrennek

N'eo ket ral kavout araogennoù kevrennek savet diwar un anv-kadarn hag un araogenn pe ul lerc'henn (saoz. ) hervez ar yezh, da skouer:

:*on top of* (saozneg: araogenn + anv-kadarn (+araogenn))
:"war-c'horre" (brezhoneg: araogenn + anv-kadarn)
:*no naka ni* (japaneg: anv-kadarn + goudeenn).

### Skouerioù all

* Brezhoneg:

:*dourgi* (liester amreizh: *dourgon*; < *dour* + *ki*, liester *kon*)
:*ki-dour* (liester reizh: *chas-dour*)
:*beg-hir*
:*biñsaskell* (pe *helikoptaer*)
:*marc'h-du*

## Gwelet ivez:

* Morfologiezh
* Morfem