open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prytanée National militaire

Ar **Prytanée National Militaire**, eus e anv kentañ **Collège Royal Henry-Le-Grand** pe **Collège Henri-IV de La Flèche**, zo unan eus ar 6 lise eus an Difenn Gall. Ar skol milourel-se a zo diazezet e La Flèche, departamant ar Sarthe.

## Istor
Da gentañ e oa ur skol savet e 1604 gant ar roue Herri IV ha renet gant ar Jezuisted. Ar pal diazez a oa « desevel ar yaounkiz ha lakaat anezhi da garout ar skiantoù, an enor hag ar vertuz, evit servij ar mad foran ». Ar skol a zo ehanet pa voe skarzhet ar jezuisted eus ar rouantelezh e 1763. Ar savadurioù a vo adimplijet evit ar Prytanée (hervez c'hoant Napoleon Iañ e 1800 met adstaliet e La Flèche e 1808), goude-se e voe ar *Prytanée national militaire.*

## Notennoù ha daveennoù
Vespasiano Gonzaga

**Vespasiano Gonzaga** (1621 – 1687) a oa ur brezelour italian.

Mab e oa da Cesare II Gonzaga, dug Guastalla, ha brezeliñ a reas evit Spagn.

E 1646 e timezas d'ar Spagnolez María Inés Manrique de Lara (marvet e 1679), dekvet kontez Paredes de Nava.

E 1669 e voe anvet da vesroue Valencia.

E 1678, pa varvas e vreur Ferrante III hep mab pennhêr, e c'houlennas Vespasiano hêrezh Dugelezh Guastalla, met enebiezh a savas outañ gant an impalaerez Eleonora Gonzaga-Nevers, moereb da Ferdinando Carlo, dug Mantova, dimezet da Anna Isabella Gonzaga, hêrez Dugelezh Guastalla. Ouzhpenn da se e timezas e genderv Vincenzo Gonzaga da Maria Vittoria Gonzaga.

## Dimeziñ ha bugale
Pemp bugel o doe Vespasiano ha Maria Inés
* María Luisa Manrique (1649-1729), unnekvet kontez Paredes de Nava
* Giuseppe (1683-1727)
* Giuseppa
* Isabella
* Diego
Ferrante III Gonzaga

**Ferrante III Gonzaga** (1618-1678) a voe dug Guastalla war-lerc'h e dad. 
Mab e oa d'an dug Cesare II Gonzaga ha d'e bried Isabella Orsini. Pa varvas e dad e 1632 e voe anvet da zug. 

E 1647 e timezas da Margherita d'Este (1619-1692), merc'h da Alfonso III d'Este, dug Modena, ha da Isabella di Savoia (1591- 1626).

E 1678 e varvas Ferrante III hep mab pennhêr. 

## Bugale
Div verc'h o doe Ferrante ha Margherita :
* Anna Isabella (1650 - 1703), 
**dimezet e 1670 da Carlo IV Gonzaga (1562-1708), Dug Mantova ha Monferrato;
* Maria Vittoria,
** dimezet da Vincenzo Gonzaga (1634-1714), Dug Guastalla adal 1692.

## War e lerc'h
Mont a reas an dugelezh gant e verc'h henañ Anna Isabella, a oa dimezet da Ferdinando Carlo Gonzaga-Nevers, Dug Mantova, ha goude gant e verc'h all ma voe anvet he fried Vincenzo Gonzaga, da ziug gant an impalaer santel.
Dyffryn Arth

**Dyffryn Arth** zo ur gumuniezh e kontelezh Ceredigion, e Kembre. Emañ en hanternoz da gêr Aberaeron hag enni emañ kêriadennoù Aberarth, Pennant, Cross Inn ha Bethania.

E 2011 e oa poblet gant  a dud ha 570 anezho (49,7%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Ceulan-a-Maesmor

**Ceulan-a-Maesmor**, pe **Ceulanmaesmawr**, zo ur gumuniezh e kontelezh Ceredigion, e Kembre. Emañ etre Aberystwyth ha Machynlleth. Enni emañ kêriadennoù Tal-y-bont ha Bont Goch.

E 2011 e oa poblet gant  a dud, ha 578 anezho (58,9%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Creuddyn (Ceredigion)

**Creuddyn** a oa ur c'hombod gwechall e Kembre. Un tamm eus kantrev Penweddig e oa, e hanternoz Rouantelezh Ceredigion, asambles gant kombodoù Genau'r Glyn ha Perfedd.

En em astenn a rae etre ar stêrioù Rheidol hag Ystwyth, eus aod Bae Ceredigion er gornaoueg betek menezioù Elenydd er reter. En hanternoz da gombod Creuddyn edo kombod Perfedd, er c'hreisteiz edo kombod Mefenydd, hag er reter edo kantrev Arwystli, e Rouantelezh Powys.

Ur roud a chom eus anv ar c'hombod en anv kêriadenn Llanfihangel y Creuddyn.
Burrow-in-Lonsdale

**Burrow-in-Lonsdale**, pe Overborough, Lancashire, kreñvlec'h roman **CALACUM**, war ar stêr Lune.

## Douaroniezh

Restr:Burrow-in-Lonsdale. Localisation.jpg|Lec'hiadur
|Kartenn Ordnance Survey : Roman Britain

## Anv
Rivet & Smith :
* Ptol. II, 3, 10 : CALAGUM / CALATUM, ur polis (=kêr) ar Vriganted.
* I.A 4814 (Iter X) : GALACUM
Evit an talvoudegezh, div grizienn a zo meneget : **caliacos* = gervel; **cala, *gala* = maen > aet da kreñlec'h war ur garregen (gwelout Kallag, e Breizh)

E. Ekwall : Burrow-in-Lonsdale

Evit Burrow = gwelout Burrough / Burg

Evit Lonsdale : ***Lanesdale*** DB, ***-dala***, 1130 P; ***Lonesdale*** 1169 P : The valley of the Lune = Traonienn ar stêr Lune.

Talvoudegezh : ar c'hreñvlec'h war ar stêr Lune.

## Levroniezh
* Eilert Ekwall : *The Concise Oxford Dictionary of English Place-Names*. Clarendon Press. Oxford. 1936 ... 1980
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
Maria Cristina de' Medici

**Maria Cristina de' Medici** (1609-1632) a oa merc'h da Cosimo II de' Medici, ha d'e bried Maria Magdalena Aostria (1589-1631) en 1608, ha ganet e oa nammet. Lakaet e voe en ur gouent, hep bout leanez. Mervel a reas er Villa medicea di Poggio Imperiale.
Marfisa d'Este

**Marfisa d'Este** (Ferrara, war-dro 1554 – *idem*, 1608) a oa bastardez da Francesco d'Este ha n'ouzer ket anv he mamm. Divastardet e voe Marfisa hag he c'hoar Bradamante (ganet e 1559) gant ar pab Gregor XIII hag Alfonso II d'Este.

Gwareziñ a reas an arzourien ha dreist-holl Torquato Tasso.

D'ar 5 a viz Mae 1578 e timezas d'he c'henderv Alfonsino di Montecchio, mab da Alfonso di Montecchio, met hennezh a varvas pevar miz goude. He zad a roas ur palez dezhi, krog e sevel en 1559, hogen dilezet goude he marv, hag ivez ar "San Silvestro" hag ar Palazzo Schifanoia.

E miz Genver 1580 ec'h addimezas da Alderano Cybo-Malaspina (1552-1606), priñs Massa ha Carrara. Pa voe daskoret dugelezh Este d'ar pab en 1598 e nac'has Marfisa mont da-heul he zud da gêr Vodena hag e chomas en Ferrara gant he fried er palez he devoa bet digant he zad.

## Bugale
Eizh bugel o doe Alderano ha Marfisa
* Carlo (1581-1662), a zimezas da Brigida Spinola, ha bugale dezho ;
* Francesco (1584-1616);
* Odoardo (1585-1612), koronal en arme Spagn;
* Cesare (1587-1588), marvet da ur bloaz;
* Vittoria (1588-1635),dimezet da Ercole Pepoli, kont Castiglione;
* Ferdinando (1590-1623),chaloni San Lorenzo en Genoa;
* Alessandro (1594-1639), marc'heg en Urzh Malta;
* Alfonso (1596).

## Notennoù
Alfonsino d'Este

**Alfonsino d'Este** (11 a viz Du 1560 – Ferrara, 4 a viz Gwengolo 1578) a oa ur priñs italian.

Mab henañ Alfonso d'Este, markiz Montecchio (1527-1587) e oa, ha da Giulia della Rovere. Klañvidik e oa ar bugel. 
E Mae 1578 e voe dimezet d'e geniterv Marfisa d'Este (bastardez da Francesco d'Este), ha honnezh, hervez testamant he zad marvet e miz C'hwevrer 1578, a ranke dimeziñ d'un den eus an Tiegezh Este.

Alfonsino, hag en devoa pemp bloaz war e wreg, a varvas pevar miz goude an eured, d'ar 4 a viz Gwengolo 1578. Marfisa a gare ar plijadurezhioù, hag a zalc'has da gemer perzh e festoù al lez. E Genver 1580 ec'h addimezas da Alderano Cybo-Malaspina, priñs pennhêr Massa ha Carrara.
Perfedd (Ceredigion)

**Perfedd** a oa ur c'hombod gwechall e Kembre, e hanternoz Rouantelezh Ceredigion. Un tamm eus kantrev Penweddig e oa, asambles gant kombodoù Genau'r Glyn ha Creuddyn.

En em astenn a rae etre Genau'r Glyn, en hanternoz d'an Afon Clarach, ha Creuddyn er c'hreisteiz, o stummañ "kreiz" (*perfedd*) kantrev Penweddig. Er reter edo kantrevoù Cyfeiliog hag Arwystli e Rouantelezh Powys, en tu all da venezioù Elenydd.

Kêr greiz ar c'hombod e oa Aberystwyth, kresket e-kichen ar greizenn relijiel a oa eus Llanbadarn Fawr. E-kreiz ar vro ivez edo kreñvlec'h Pen Dinas, tost d'an aod.
Tadcaster

**Tadcaster** zo ur gêr vihan hag ur barrez keodedel eus Bro-Saoz e North Yorkshire.

## Istor
Annezadenn roman CALCARIA

## Douaroniezh
War ar stêr Wharfe
|
|Karten Ordnance Survey

## Anv
* IA 4685 (Iter II) : **CALCARIA**
* Ravenna 1077 : **PAMPOCALIA**
* Beda IV, 23 : *secessit ad civitatem Calcariam, quae a gente Anglorum Kaelvacaestir appellatur* = kêr Calcaria, hag e vez anvet *Kaelvacaestir gant an Angled* * (ket c'hoazh Saozon n'hag Anglizien)
Hervez Rivet & Smith, ar stumm roet gant *Ravenna* a zo fazius. Dont a ra eus ul luzierezh / kammgemeradenn etre CAMBODUNUM ha CALCARIA, anvioù stok an eil ouzh egile war ur gartenn.

Talvoudegezh *Calcaria* : maengleuz maen-raz.

Tadcaster

cf E. Ekwall : **Tada** 1066 ASC; **Tatecastre** DB; 1227 FF; **Tathecastre** c 1150 BM; **Tadecastre** 1212 RBE, 1218 FF.

Talvoudegezh : *Tata's Ceaster* = kreñvlec'h roman dindan un anv den *Tada, Tade, Tata*.

Memes tra evit A.D Mills

## Levrlennadur
* Eilert Ekwall : *The Concise Oxford Dictionary of English Place-Names*. Clarendon Press. Oxford. 1936 ... 1980
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* A.D. Mills : *Oxford Dictionary of British Place Names*. Oxford University Press. 1991 ... 2003
SheBelieves Cup

Ar **SheBelieves Cup** zo un tournamant mell-droad merc'hed dre bedadenn dalc'het bep bloaz e miz C'hwevrer e Stadoù-Unanet Amerika.

## Kiboù

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar SheBelieves Cup
Shelley Duvall

**Shelley Alexis Duvall** (bet ganet e Houston (Texas), e Stadoù-Unanet Amerika, d'ar 7 a viz Gouere 1949) zo un aktourez hag ur fentigellourez stadunanat.
Tiberius Claudius Cogidubnus

**Tiberius Claudius Cogidubnus**, pe **Togidubnus**, a oa roue brezhon ar Regnenses, en Enez Vreizh, en amzer an impalaer Glaoda Iañ, hag ar c'houarnourien Ostorius Scapula hag Aulus Didius Gallus. Mignon e oa d'ar Romaned.

E balez, hag a vefe bet e villa roman Fishbourne, e-kichen Chichester, a oa e bro an Atrebated a-raok aloubadeg ar Romaned e 43. Krediñ a c'haller e oa hêr da Verica, roue an Atrebated a oa bet diskaret hag a roas digarez da Claudius da gas e armeoù. Goude an aloubadeg ez eas e rouantelezh gant ar Regnenses, pe Regni.

Tacitus en deus skrivet diwar e benn : 
:*Quaedam civitates Cogidumno regi donatae (is ad nostram usque memoriam fidissimus mansit), vetere ac jam pridem recepta populi Romani consuetudine, ut haberet instrumenta servitutis et reges.* ( "Ar roue Cogidumnus, mignon feal betek-henn, a zo bet gopret gant un toullad keodedoù, dre ma oa kustumm gant ar bobl roman da ober gant meveliezh ar roueed o-unan").  

## Notennoù
Quintus Veranius Nepos

**Quintus Veranius Nepos** (marv e 57) a oa pevare gouarnour roman Enez Vreizh, war-lerc'h Didius Gallus. Goude e varv e voe anvet Suetonius Paulinus war e lerc'h.
Boar's Head Carol

**Boar's Head Carol** zo un nouel saoznek eus ar . Kaoz zo ennañ eus ar c'hiz kozh da lazhañ un hoc'h-gouez ha da ginnig ar penn anezhañ d'ar friko. Doare brudetañ ar c'han eo an hini embannet e 1521 e Christmasse Carolles Wynkyn de Worde.

## Notennoù
Lindsey Stirling

**Lindsey Stirling** (Santa Ana, Kalifornia, 21 a viz Here 1986) zo ur violinourez ha dañserez stadunanat.
E miz Gwengolo 2012 e voe embannet hec'h albom kentañ, anvet *Lindsey Stirling*.

## He fladennoù
### Albomoù
*2012 : *Lindsey Stirling*
*2014 : *Shatter Me*
*2016 : *Brave Enough*
*2017 : *Warmer in the Winter*
*2018 : *Warmer in The Winter (Deluxe Edition)*
*2019 : *Artemis*
*2022 : *Snow Waltz*
*2024 : *Duality*

## Notennoù
Ned Beatty

**Ned Thomas Beatty**, ganet e Louisville (Kentucky) (Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 6 a viz Gouere 1937, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
Max Raabe

**Max Raabe** eo anv-micher **Matthias Otto**, ganet d'an 12 a viz Kerzu 1962 e Lünen, kaner alaman el laz Palast Orchester a son tonioù eus ar bloavezhioù 1920 ha 1930.
Sam Winchester

**Samuel Winchester**, pe **Sam Winchester**, zo un dudenn ijinet e bed ar stirad skinwel Supernatural. Sam ha Dean Winchester a zo breudeur hag a chase euzhviled hag a stourm evit difenn an denelezh rak an nerzhioù fall. An dudenn a zo c'hoariet gant Jared Padalecki.

## Yaouankiz
Sam a zo ganet d'an 2 a viz Mae 1983 a-ziwar John ha Mary Winchester e Lawrence, Kansas. Bez eo unan eus tuudennoù pennañ ar stirad skinwel Supernatural. Breur yaouankañ Dean eo, pevar bloaz a zo etrezo. Roet eo bet e anv a-ziwar anv e dad-kozh a-berzh e vamm, Samuel Campbell .
Ysgubor-y-coed

**Ysgubor-y-coed** zo ur gumuniezh e kontelezh Ceredigion, e Kembre. Emañ war lez kreisteiz ar stêr Dyfi, en hanternoz ar gontelezh. Enni emañ kêriadennoù Ffwrnais, Glandyfi hag Eglwys Fach.

E 2011 e oa poblet gant  a dud ha 125 anezho (42,1%) a oa kembraegerien.

## Notennoù
Ystrad Fflur

**Ystrad Fflur** zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kontelezh Ceredigion. Enni emañ kêriadenn Pontrhydfendigaid hag Abati Ystrad Fflur.

E 2011 e oa  a dud o chom e kumuniezh Llanrhystud ha 426 anezho a oa kembraegerien (61,1%).

## Notennoù
Marcus Annaeus Lucanus

**Marcus Annaeus Lucanus** (39-65), a vez graet **Lukan** anezhañ e brezhoneg, a oa ur barzh latin en amzer an impalaer Neron.  

Ganet e oa e Córdoba (Spagn) er bloaz 39. Niz e oa d'ar prederour Seneca an Henañ, a oa kelenner ha kuzulier an impalaer.

Laosket en deus un oberenn vrudet : *Pharsale*.

E 65 e voe dizoloet irienn Caius Calpurnius Piso. Goulennataet e voe, flatrañ a reas e vamm, Acilia. Lakaet e voe d'en em zistrujañ war urzh Neron. Oadet e oa a 30 vloaz pe dost.
Maxcy Gregg

**Maxcy Gregg**, ganet d'ar 1añ a viz Eost 1814 hag aet d'an Anaon d'ar 15 a viz Kerzu 1862, a oa un alvokad ha soudard en United States Army e-pad ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet. Goude-se e voe jeneral brigadenn e penn an arme kengevreet e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Gloazet bras e voe e-pad Emgann Fredericksburg ha mervel a reas daou zevezh war-lerc'h.

## Marv
Goude bezañ bet kaset en ospital brezel ar vedisined a embann ez eo gloazet marvus. Marvet eo d'ar 15 a viz Kerzu o embann "I yield my life cheerfully, fighting for the independence of South Carolina." Stonewall Jackson, hag a oa bet o eskemm komzoù drouk gantañ a-raok an emgann a oa deuet da welet anezhañ war e gwele. 
## Adkemer er sevenadur
* C'hoariet eo gant an aktour Buck Taylor er film Gods and Generals.
Flers

**Flers** zo anv meur a lec'h ha meur a zen.

## Lec'hioù
* Flers (Orne), kumun en departamant Orne
* Flers (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
* Flers (Somme), kumun en departamant Somme
* Flers-en-Escrebieux, kumun en departamant Nord
* Flers-sur-Noye, kumun en departamant Somme

## Tud
* Camille Flers (1802-1868), livour gall
* Louis-Charles de Flers (1754-1794), jeneral gall
* Robert de Flers (1872-1927), skrivagner gall
Kampagn Appomattox

**Kampagn Appomattox** (*Appomattox Campaign* e saozneg) a voe un heuliad emgannoù e-kerzh Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika stourmet etre an 29 a viz Meurzh hag an 9 a viz Ebrel 1865 e Virginia.
E dibenn ar vrezeliadenn en em zaskoras ar Jeneral Kengevreet Robert E. Lee gant lu an Army of Northern Virginia da nerzhioù an Unvaniezh Union Army (Army of the Potomac, Army of the James hag an Army of the Shenandoah) renet gant al Letanant Jeneral Ulysses S. Grant. Unnek sizhun goude ma oa bet kodianet gant Lee, e voe dibenn ar Brezel diabarzh stadunanat gant ar peurrest eus al luioù kengevreet o kodianañ ha pennoù ar gouarnamant kengevreet o vezañ harzet pe o tec'hout kuit en estrenvro.

Pa oa Kampagn Richmond–Petersburg (brudet evel "Petersburg") oc'h echuiñ, arme Lee a oa skuizh goude ur goañvezh o vrezeliañ e fozioù-difenn war un talbenn ledet a-hed 64&nbsp;km. O talañ ouzh nerzhioù kalz galloudusoc'h ha goude emgannoù lies, ar c'hleñvedoù, an naonegezh hag an dizertourien, an nerzh stourm a oa gwanaet a-galz. E-tal, nerzhioù lu Grant a oa dafaret mat, niverus ha gant ur yec'hed mat.
D'an 29 a viz Meurzh 1865, an Union Army hag a oa kroget gant an dagadenn a oa deuet a-benn da doullañ talbenn ar re gengevreet e gevred Petersburg. Troc'het e oa bet trumm al linennoù dezougen etrezek Petersburg ha gwashoc'h c'hoazh kêr-benn ar C'hengevread Richmond, Virginia. Trec'hioù an Union Army e-pad emgannoù Five Forks d'ar 1añ a viz Ebrel 1865 hag an hini e-pad Trede emgann Petersburg, lesanvet *Breakthrough at Petersburg*, d'an 2 a viz Ebrel 1865, o devoa digoret un hent aes war-du Petersburg ha Richmond. Lee a roas an urzh da gilañ an holl nerzhioù lu kengevreet a oa e Petersburg ha Richmond e-pad nozvezh an 2–3 a viz Ebrel a-raok ma vije erruet nerzhioù Grant da sparlañ an holl hentoù. Pennoù gouarnamant ar c'hengevread a oa tec'het war-du ar c'hornôg er memes nozvezh.

Lu Stadoù Kengevreet Amerika a oa aet war-du ar c'hornôg evit tizhout Danville, Virginia ha Lynchburg, Virginia a eil pal. Lee en devoa soñjet ad-dafariñ e nerzhioù en unan eus ar c'hêrioù-se ha goude-se mont da Norzhkarolina evit unaniñ e nerzhioù gant re ar Jeneral Joseph E. Johnston. Nerzhioù lu Grant a oa dres a-dreñv reoù Lee. E-pad ar sizhun war-lerc'h, nerzhioù an Unaniezh a stourmas un heuliad emgannoù a-enep unvezioù kengevreet. Dont a rejont a-benn da zistrujañ pe troc'hañ al linennoù pourveziñ kengevreet. Gwashoc'h c'hoazh, dont a rejont a-benn da nac'hañ outo fiñval war-du ar su hag ar c'hornôg.

D'ar 6 a viz Ebrel 1865, e voe trec'het garv ar re gengevreet e-kerzh Emgann Sailor's Creek e Virginia. Kollet e oa bet ganto 7 700 soudard lazhet pe brizoniet hag un niver dianav a c'hloazidi. En desped da-se, Lee a gendalc'has da fiñval etrezek ar c'hornôg. Enkelc'hiet, berr ar boued hag an dafar, Lee a godianas d'an Army of Northern Virginia renet gant Grant d'an 9 a viz Ebrel 1865 en Appomattox Court House, Virginia.

## Levrlennadur
*  BERNARD, Vincent : *Robert E. Lee – La légende sudiste*, Paris, Perrin, 2014 – 154x240, 464 f. 
*  BERNARD, Vincent : *Ulysses S. Grant - L'étoile du Nord*, Paris, Perrin, 2018 – 154x240, 348 p.
Decantae

An **Decantae** zo ur bobl eus Enez Vreizh ha ne anavezer nemet dre ur meneg hepken gant an douaroniour Klaudios Ptolemaios war-dro 150. Diouzh a gomprener en e skrid e vevent a-hed aod kornôk ar Moray Firth, e kornad ar c'h-Cromarty Firth, en hanternoz da Moger Antoninus eta. N'eus meneg ebet eus kêr ebet nag anv lec'h ebet.

## Anv
Rivet & Smith, p.&nbsp;330.

* Ptol. II, 3, 8 : **LECANTAE / DECANTAE**
* Ravenna 1088 : **DECHA**

## Gerdarzh
Keltiek e c'hall an anv bezañ, marteze diwar ar wrizienn **deko-*, "mat" pe "gwellañ". Marteze diwar **dekan-*, an niver "dek". Pobloù all a gaver an hevelep gwrizienn en o anv : an Deceangli e Kembre, an Deciates e Liguria, hag un anv den, Decantilla, e Galia.

Rivet & Smith a chom diasur war an talvoudegezh (gwelout ivez Deceangli : *none can be suggested* = n'ez eus netra da aliañ)
Lugi

Al **Lugi** pe **Luged** a oa ur bobl o chom en hanternoz Enez Vreizh (Skos hiriv) en Henamzer (Sutherland ar reter, ha Loth). Anavezet int dre ur meneg hepken gant Ptolemaios war-dro 150. Bevañ a raent a-hed aod ar Moray Firth. N'ouzer anv ebet eus o c'hêrioù pe renerien. Amezeien e oant d'ar pobloù *[[Decantae]]* ha *[[Smertae]]*.

## Anv
E levr Klaudios Ptolemaios (II, 3, 8 ) e lenner **Λούγοι** = **LUGI** / **Λόγοι** = **LOGI** / **Λούγους** = **LUGOS**. Hervez Rivet & Smith, a-du gant Anders Ahlqvist, e teufe eus an anv doue *Lugus*, mes ivez diouzh keltieg **ligos* > iwerzhoneg *loch* = al liv du. Diwar al liv du, e c'hallfed soñjal er ger galianek *lougos*, a dalv kement ha bran (Gwelout ar c'haozeadennoù diwar Lugdunum, Lyon), posubl hogen diasur.

Ma vez digemeret *Lug-* evel doue ar sklerijenn, *Decantae* e vefe neuze : *Dê* = doue + *Cant-* = *lugernus*, ha *Smertae* a zo anvezet dija evit bezañ ul lesanv da Lug (*Smertios, Smertatios*). Da lavarout e kaver amañ ur bobl rannet e tri skourr.

An dra-se a zo heñvel ha tost d'ar "*Ver Sacrum*" evit an Italianed. Pa oa ret d'ur bobl en em rannañ, al lodenn disrannet, kaset da sevel ur bobl dieub e lec'h all, pe bell, pe dost, e gemere eviti un anv arouez e bobl vamm.

Jean-Paul Allard en eus displeget ar memes tra evit ar Germaned *Longobardi*, diwar *Langbardh* = lesanv *Wotan*, an doue e varv hir.

## Levrioù
* ALF RIVET & Colin SMITH : *The Place-Names of Roman Britain*.

## Notennoù
-3

751 *Ab Urbe Condita* = 3 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus), (16.01.-27 / 19.08.14)
* Koñsuled : Lucius Cornelius (*filius* Lentulus) & Marcus Valerius (*filius* Messala Messalinus)

### Afrika

### Reter-nesañ

### Azia

## Arzoù ha skiantoù

## Relijionoù
## Ganedigezhioù -3

*Seneca ar Yaouankañ, prederour roman.
*Servius Sulpicius Galba, impalaer roman.

## Marvioù -3

## Levrioù talvoudus

__NOTOC__
-2

752 *Ab Urbe Condita* = 2 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman
* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus)
* Koñsuled : Imp. Caesar Divi Augustus XIII & Marcus Plautius Silvanus. *Suffectus* : Lucius Caninius Gallus, Gaius Fufius Geminus, Quintus Fabricius 

### Afrika

### Reter-nesañ

### Azia

## Arzoù, skridoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù -2

## Marvioù -2

__NOTOC__
-1

753 *Ab Urbe Condita* = 1 kent J.-K.

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus) (-23 / +14)
* Koñsuled : Cossus Cornelius Cn. (*filius* Lentulus) & Lucius Calpurnius Cn. (*filius* Piso). Suff. Aulus Plautius & Aulus Caecina (Severus) 

### Afrika

### Reter-nesañ

### Azia
## Arzoù, Skridoù ha skiantoù

## Relijionoù

* Ganedigezh Jezuz, hervez ar relijion gristen.

## Ganedigezhioù -1

## Marvioù -1

## Levrioù talvoudus

* André Blanc. *L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers*. Les Belles Lettres.1986.

__NOTOC__
David Ogden Stiers

**David Allen Ogden Stiers**, ganet e Peoria (Illinois) d'an 31 a viz Here 1942 ha marvet e Newport (Oregon) d'an 3 a viz Meurzh 2018, a oa un aktour stadunanat.
Giovanni Pico della Mirandola

**Giovanni Pico della Mirandola** a oa ur prederour italian er  kantved, ganet d'ar 24 a viz C'hwevrer 1463 e kastell Mirandola ha marvet d'ar 17 a viz Du 1494 e Firenze .
Lu an Unvaniezh

An **Union Army** (Arme an Unvaniezh), pe **Federal Army** (Arme kevredadel), a veze graet eus arme douar an United States Army a stourmas evit difenn unvaniezh Stadoù Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika.
## Pourveziñ
Pourveziñ an Union Army war an tachennoù emgann a oa ur gudenn vras. Gwellaet e voe kalz an dezougen hag an teknikoù evit gwareziñ ar boued hag ar poultr dre implij al linennoù-tren. Ar Jeneral Montgomery C. Meigs a voe unan eus ar pennoù brezel pouezusañ er reveulzi teknikel-se.
Saqr ben Muhammad al-Qasimi

**Saqr bin Moḥammad Al Qasimi** (c. 1918–1920 – 27 Here 2010) a oa emir Ras Al Khaimah, un emirelezh war aod Pleg-mor Persia, eus 1948 da 2010. Dindan e ren, d'an 10 a viz C'hwevrer 1972, ez eas Ras Al Khaimah e-barzh an Emirelezhioù Arab Unanet.
Monica Zetterlund

**Eva Monica Zetterlund**, ganet Eva Monica Nilsson d'an  e Hagfors e Sveden ha marvet d'an  e Stockholm, a oa un aktorez hag ur ganerez jazz eus Sveden. E 1963 e kemeras perzh e kenstrivadeg an Eurovision, en anv he bro.
Camboglanna

**Camboglanna** a oa ur c'hreñvlec'h roman, war Moger Hadrian. An daouzekvet hini e oa, adalek ar reter, etre Banna (Birdoswald) er reter hag Uxelodunum (Stanwix) er gornaoueg. *Castlesteads* a reer eus al lec'h hiziv.

## Douaroniezh

## Anv
Rivet & Smith.
* Rudge Cup : **CAMBOGLANS**
* Amiens *patera* : **CAMBOG(LANI)S**
* Ravenna 10711 : **GABAGLANDA**; 10736 : **CAMBROIANNA**
* N. D : Tribunus cogotis primae Aeliae Dacorum, **AMBOGLANNA**
Talvoudegezh : *an draonienn en ur gammbleg

== Istor. Arkeologiezh ==
* *Camboglanna* a zo da welout *Camlann*, an emgann diwhezañ ar [[Roue Arzhur]]

== Levrioù talvoudus ==
* Ordnance Survey : *Map of Roman Britain*. Southampton. 1956
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain''. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
Matteo Salvini

**Matteo Salvini**, ganet d'an 9 a viz Meurzh 1973 e Milano, zo ur politikour italian. Kannad europat eo abaoe 2004, ha sekretour kevredadel al Lega Nord abaoe 2013. Dindan e renerez ez eus paouezet goustadik gant rannvroelouriezh ar strollad evit mont war-du ur sell identelour hag emveliour italian. Gantañ e vez dilaosket ivez an enepfaskouriezh hag an enep-kreizennañ. Salvini a zo lesanvet "Ar C'habiten" (Il Capitano) gant e harperien.
## Yaouankiz
Matteo Salvini a zo ganet e Milano e 1973, mab un den a aferioù hag ur vamm maouez er ger. Salvini en deus bet studiet el lise Alessandro Manzoni e Milan. Goude-se e yeas da skol-veur Milano (Università degli Studi di Milano) evit studiañ an Istor. Ne voe ket echuet e studioù gantañ.

Ezel e oa bet eus ur strollad eus an tu-kleiz pellañ en ur Greizenn sokial emveret, hini Leoncavallo. Chomet eo pouezus hervezañ ar skiant-prenet-se hiziv-an-deiz c'hoazh, memes ma z'eo eñ el luskad tu dehoù pellañ eus ar strollad Lega Nord.
## Ministr an diabarzh
D'ar 1añ a viz Even 2018 e voe kadoriet evel ministr diabarzh Italia. Raktal e embanne e c'hoant da dalañ kreñv ouzh al luskadoù envroidi amreizh er vro.
## Dilennadegoù 2018

Salvini Premier.jpg|Logo "Salvini Premier" evit dilennadegoù 2018, diwar skouer hini Donald Trump.
Trump 2016.png|Logo kampagn Donald Trump
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie

Ar **Volkspartij voor Vrijheid en Democratie** (VVD, "Strollad Poblek evit ar Frankiz hag an Demokratelezh") zo ur gostezenn bolitikel izelvroat eus an tu-dehoù. Sevel a ra a-du gant ar berc'henniezh prevez, ar frankiz hiniennel hag ekonomiezh ar frankeskemm.

Savet e voe ar strollad e 1948 war diazezoù meur a gostezenn a oa er vro a-raok ar brezel. Disklêriañ a ra ar strollad ivez ez eo hêr da vennozhioù Johan Thorbecke, ur politiker izelvroat a bouez a gempennas, koulz lavaret e-unan, bonreizh an Izelvroioù e 1848.

Ar *Volkspartij voor Vrijheid en Democratie* zo bet er galloud meur a wech abaoe an Eil Brezel-bed, asambles gant kostezennoù all, hag en tu-enep eo bet ivez eus 1952 da 1959, eus 1972 da 1977, eus 1981 fa 1982, eus 1989 da 1994 hag eus 2006 da 2010. E miz Here 2010 e oa deuet Mark Rutte, penn ar strollad, da vezañ kentañ Ministr an Izelvroioù.

E Parlamant Europa emañ dilennidi ar VVD e-barzh Emglev al Liberaled hag an Demokrated evit Europa.

## Liamm diavaez
*lec'hienn ar VVD
Lackford

**Lackford** zo ur gêriadenn hag ur barrez e Suffolk, e gevred Bro-Saoz. E 2005 e oa 270 den o chom eno.

## Istor
Un annezadenn roman *Camboritum* = ur roudour e-barzh pleg ur stêr

## Douaroniezh

|
|
Restr:River Lark at Lackford - geograph.org.uk - 667705.jpg|Ar stêr Lark e Lackford


35 km er biz da g-Cambridge (Duroliponte), war lez ar stêr Lark.

## Anv
* **Camboritum**, e levr Rivet & Smith, diwar **Cambo* = pleg + *rit-um* = roudour. 

I.A 4747 (Iter V) : **CAMBORICO**
Icknield Way = hent Icknield a dremen ar stêr Lark.

P. Lebel, RIO, XIV (1962), 171 a lak da sonjal evit **cambo-* un eil stumm : *risklus*, *dañjerus* : "ar roudour arvarus".

***Lackford**

**Lec-**, **Lacford** II EHR 43, **Le(a)cforda**, **Lacforda** DB, **Leacforde** c 1095 Bury; **Lacford** 1253 Ch. OE (hensaozneg) ***leac-ford*** = ur roudour ma kaver pour.

A.D. Mills, heuliañ Ekwall : anv ar stêr Lark, a zo bet savet war-lerc'h.

## Levrioù talvoudus
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : *The Place-Names of Roman Britain*. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* A.D. Mills : *Oxford Dictionary of British Place Names*. Oxford University Press. 1991 ... 2003
Arme an Don

**Arme an Don** (Rusaneg: Донская армия, Donskaya Armiya) a oa nerzhioù lu berrbad Republik an Don. Ul lodenn e oa ivez eus al luskad Gwenn e-pad Brezel diabarzh Rusia. Padet e oa etre 1918 ha 1920, e rannvro an Don diazezet e kêr Novocherkassk.
## Nerzhioù stourm
Dre vras, hervez labourioù Dobrynin, *The Participation of the Don Cossacks in the Fight against Bolshevism*.https://web.archive.org/web/20161221072052/http://pygmywars.com/history/dobrynin/dobrintro.html
Moullañ

**Moullañ** a reer eus an hollad teknikoù implijet evit eiladiñ a-vras skridoù ha skeudennoù, war baper peurliesañ pe war draoù all.

E Sina e voe moullet an testennoù kentañ, gant tammoù prenn engravet a veze lakaet liv warno hag a veze gwasket war lien pe war baper. Moullet e voe war tammoù seiz ken abred hag an Dierniezh Han (war-dro -220). Ar skouerioù kentañ eus testennoù moullet war baper a voe er . A-benn an  e veze implijet an teknik-se da vat e Sina, ha *[[Soutra an Diamant]]*, al levr kentañ a voe moullet evel-se, a zeuas er-maez en 868. 

Erruout a reas an teknik-se en Europa a-benn 1300 pe war-dro. Implijet e voe da gentañ evit moullañ war lien. A-benn 1400 e teuas ar paper da vezañ implijet muioc'h en Europa, hag a-benn 1425 e voe ar moulladurioù kentañ war baper. E-kreiz ar  e veze moullet levrioù a-bezh.

Ur bazenn war-raok a voe graet gant Johannes Gutenberg, eus Mainz en Alamagn, pa ijinas lakaat lizherennoù plom distag kichen-ha-kichen en ur framm koad, da lakaat liv war baper. Evel-se e voe ijinet gantañ ar waskerell a dalvezas da ledañ ar moullañ en Europa a-bezh.
The Hurricane Heist

**The Hurricane Heist** zo ur film niñvek stadunanat sevenet gant Rob Cohen. Skrivet eo bet gant Rob Cohen, Carlos Davis, Anthony Fingleton, Jeff Dixon ha Scott Windhauser. Evel aktourien e kaver Toby Kebbell, Maggie Grace, Ryan Kwanten ha Ralph Ineson.

Kontañ a ra istor ul laeroñsi arc'hant en ur mirva moneiz kevredadel stadunanat e-pad ur gorventenn live pemp. Embannet eo bet d'an 9 a viz Meurzh 2018.
## Istor
Ur strollad laeron a dag ur mirva arc'hant kevredadel stadunanat leuniet gant 600 milion $ e-pad ur gorventenn live 5. Evit talañ outo ez eus un arbennigour war an hin, ur boliserez eus an Teñzor ha breur an arbennigour, bet er United States Marine Corps. Asambles e klaskont difenn an arc'hant ha dreistbevañ er gorventenn.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar film
* Hurricane Heist war IMDB
Allgäu

**Allgäu** (distaget ) zo ur c'horn-bro eus kreisteiz Alamagn, a-c'haoliad war mervent Bavaria ha gevred Baden-Württemberg. Treuzet eo ar vroig-se gant ar stêrioù Lech hag Iller.

Brudet eo bro Allgäu evit he boued-laezh, evel an *Hirtenkäse* (fourmaj ar mesaer) hag ar *Bergkäse* ("fourmaj ar menez"). Kalz touristed a zeu da welet ar vro ivez. Al lodenn greisteiz eus ar vroig zo enni menezioù ouzhpenn 2000 metr uhelder (Alpoù). Emañ Kastell Neuschwanstein e reter Allgäu.

## Liamm diavaez
*http://www.allgaeu.de/
Mondego

Ar stêr **Mondego** zo ur stêr eus Portugal, an hini hirañ e-touez ar re a red er vro penn-da-benn, gant 234 km a hed. 

Eieniñ a ra er Serra da Estrela, menezioù uhelañ Portugal, e-kichen kêr Gouveia, hag en em deurel er Mor Atlantel e Figueira da Foz. Tremen a ra dre Penacova, Coimbra, Montemor-o-Velho. E-touez e adstêrioù pennañ emañ an Dão (war e lez dehoù), an Alva, ar Ceira, an Arunca hag ar Pranto (war e lez kleiz).
Cristina Córdula

**Maria Cristina Córdula da Cunha**, pe **Cristina Córdula** hec'h anv-micher, ganet d'an 30 a viz Here 1964 e Rio de Janeiro, zo ur guzulierez a skeudenn, kinnigerez skinwel ha bet eo top model brazilian. E Bro-C'hall emañ o chom abaoe 2004, kinnig a ra abadennoù skinwel liammet ouzh al look war M6 ha Téva evel Les Reines du shopping, Cousu main pe Nouveau look pour une nouvelle vie.

## Buhez
### Yaouankiz
Cristina Córdula zo ganet d'an 30 a viz Here 1964 e Rio de Janeiro, e Brazil. An tad a oa penn un embregerezh, ar vamm a oa sokiologourez ha burutellerez arz. Studiet he deus ar c'hazetenniñ hag ar c'hleweled e skol-veur Gama Filho. Troet he deus e-barzh bruderezhioù a-raok kregiñ gant an dibunadegoù hag ar poltriji mod evit kazetennoù d'an oad a 16 vloaz.
### Top model
E-pad ma oa o tibunañ e Milano, ur c'hamalad a orin eus São Paulo a roe dezhi ar c'huzul da droc'hañ he blev berroc'h. Ur wech troc'het he blev e krog evit gwir da vezañ brudet evel top model etrebroadel. Labourat a ra evit an tiez brudet Yves Saint Laurent, Chanel pe Dior.

Erruet eo en Europa e 1985, dre ma oa bet merzet gant un embregerezh spagnol. Dibunadenn ziwezhañ Cristina Córdula evit ar c'hemener gall Marc Bohan.
Klaus Barbie

**Nikolaus Barbie**, lesanvet **Klaus Barbie**, ganet e Bad Godesberg d'ar 25 a viz Here 1913, ha marvet e toull-bac'h Lyon d'ar 25 a viz Gwengolo 1991 a oa un torfedour brezel alaman. Ofiser SS e oa en Alamagn nazi. Bez e voe penn ar gevrenn IV (SIPO-SD) evit nerzhioù polis ar surentez alaman e kêr Lyon, e-pad dalc'hidigezh Bro-C'hall gant an Trede Reich. Lesanvet e voe « le boucher de Lyon », ha bevañ a reas dindan dec'h e-pad 40 vloaz. Adpaket e oa bet e Bolivia ha kaset da Vro-C'hall evit bezañ barnet. Kondaonet e voe d'an toull-bac'h da viken evit torfedoù a-enep an denelezh, e Lyon e 1987.

Marvet eo gant ur c'hrign-bev eus ar prostat hag ar gwad e 1991.
Bourgueil

**Bourgueil** (distaget [] e galleg) zo ur gumun c'hall eus Touren, en kanton Langeais, en departamant Indre-et-Loire en Centre-Val de Loire, war lez dehou ar stêr Liger. Brudet eo gwinieg Bourgueil.

## Istor

*Abati Bourgueil.

## Ekonomiezh
*Gwinieg

## Tud
* Jean Carmet (1920–1994), aktour gall.

## Notennoù ha daveoù
Gwinieg Bourgueil

**Gwinieg Bourgueil** zo unan eus gwiniegi Touren, en departamant Indre-et-Loire, er Centre-Val de Loire, e Bro-C'hall. 2 800 devezh-arat (1400 ha) zo dindan cabernet-franc ha cabernet sauvignon, d'ober gwin ruz, war-bouez 2 % a win roze.

## Organek
25 % eus ar winieg a zo labouret hervez reolennoù al labour-douar organek.

## Kumunioù
Seizh kumun zo e gwinieg Bourgueil: 
*Bourgueil
*Benais
*Restigné
*Ingrandes-de-Touraine
*Saint-Patrice (Indre-et-Loire)
*La Chapelle-sur-Loire
*Chouzé-sur-Loire

Ur winieg all, distag, eo gwinieg Saint-Nicolas-de-Bourgueil.
Johannes Xiphilinus

**Joannes Xiphilinus** (Ἰωάννης Ξιφιλῖνος e gresianeg) a oa ur manac'h hag un istorour hag a veve e Kergustentin en eil hanterenn an . Niz e oa da Yann VIII Xiphilinos, patriark Kergustentin eus 1066 da 1078.

Savet en deus un diverradur diwar oberenn Cassius Dio.
The Shape of Water

**The Shape of Water** (stumm an dour), zo ur film drama romantel ha moliac'h stadunanat embannet e 2017. Sevenet eo bet gant Guillermo del Toro ha skrivet gant del Toro ha Vanessa Taylor. Evel aktourien e kaver Sally Hawkins, Michael Shannon, Richard Jenkins, Doug Jones, Michael Stuhlbarg hag Octavia Spencer. An istor a dremen e Baltimore e 1962. Ur vaouez menaj a zo o labourat en ul lec'h enklask kuzh gouarnamantel. Eno e vez dalc'het ur boud dreistordinal, kemmesk etre un den hag ur pesk. Ar vaouez dre garantez a zo o vont da glask dieubiñ ar prizoniad.

## Aktourien
* Sally Hawkins evel Elisa Esposito, maouez ar menaj muto labourat en ul lec'h enklask kuzh
* Michael Shannon evel Richard Strickland, ur c'horonal stadunanat karget gant studiañ an den-pesk
* Richard Jenkins evel Giles, kamalad hag amezeg Elisa un heñvelrevour
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar film
* The shape of water war IMDB
Saint-Nicolas-de-Bourgueil

**Saint-Nicolas-de-Bourgueil** zo ur gumun c'hall eus Touren, en kanton Langeais, en departamant Indre-et-Loire, en Centre-Val de Loire.

## Istor
* La Taille

## Monumantoù ha traoù heverk
Brudet eo gwinieg Saint-Nicolas-de-Bourgueil.

## Douaroniezh
### Kumunioù amezek
* Bourgueil er reter

## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

## Tud

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Gwinieg Saint-Nicolas-de-Bourgueil

**Gwinieg [[Saint-Nicolas-de-Bourgueil]]** zo ur winieg e Touren, e kumun Saint-Nicolas-de-Bourgueil, en Indre-et-Loire, war lez dehou ar stêr Liger. Un AOC eo abaoe 1937. 2100 devezh-arat (1050 ha) zo dindan cabernet franc (anvet *breton* en tolead) ha cabernet sauvignon, d'ober gwin ruz, war-bouez 2% a win roze. Brudet int da gaout blaz frouezhek.

Ur winieg all eo gwinieg Bourgueil, er reter dezhi.
Athies

**Athies** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

* Athies (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
* Athies (Somme), kumun e departamant Somme
* Athies-sous-Laon, kumun e departamant Aisne

### Gwelet ivez
*Athie
Bonnières

**Bonnières** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall, hag un anv den eo ivez.

## Lec'hioù
* Bonnières (Oise), kumun e departamant Oise
* Bonnières (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
* Bonnières-sur-Seine, kumun e departamant Yvelines

## Tud
* Adrien Louis de Bonnières (1735-1806), diplomat gall
* Robert de Bonnières (1850-1905), barzh gallek
Lezennoù neptuegezh 1930

**Lezennoù neptuegezh 1930**, (saozneg: *The Neutrality Acts*) a oa bet un hollad lezennoù votet gant Kendalc'h Stadoù-Unanet Amerika er bloavezhioù 1930, pa oa Europa hag Azia o vont goustadik war-zu an Eil Brezel-bed. Diazezet e oant bet war ur c'hoant hollek gant an dud da chom hep bezañ engouestlet en ur brezel goude koust uhel ar C'hentañ Brezel-bed evit ar vro. Ar vro a faote dezhi chom he-unan, digenvezet diouzh ar riskl da vezañ engouestlet dre ret e brezelioù broioù estren.

Ar sell a-hiziv war Lezennoù neptuegezh 1930a zo unan fall: drezo ne oa graet diforc'h ebet ken etre an dagerien hag ar c'houzañverien, pep tu a oa gwelet evel "brezelourien". Dre al lezennoù-se e oa bet nac'het gant gouarnamant ar Stadoù-Unanet harpañ Bro-C'hall hag ar Rouantelezh Unanet a-enep an Alamagn Nazi. Darn eus al lezennoù-se a voe roet lamm dezhe e 1941, dre ma oa bet tagadennoù gant gant listri-spluj alaman a-enep bigi dezougen stadunanat ha dreist-holl goude tagadenn ar Japaniz war Pearl Harbor.
Crépy

**Crépy** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall hag un anv-den ivez.

## Lec'hioù
* Crépy (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
* Crépy (Aisne), kumun e departamant Aisne
* *Crépy*, kumun gozh e departamant Moselle, stag bremañ ouzh kumun Peltre 
* Crépy-en-Valois, kumun e departamant Oise

## Tud
* Simon de Crépy (1048-1081), kont Amiens

## Traoù all
* Crépy (AOC), ur gwin eus Savoia.
Croisilles

**Croisilles** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

*Croisilles (Calvados), kumun e departamant Calvados 
*Croisilles (Eure-et-Loir), kumun e departamant Eure-et-Loir
*Croisilles (Orne), kumun e departamant Orne
*Croisilles (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
Kreñvlec'h roman Slack

**Kreñvlec'h roman Slack** a oa ur c'hreñvlec'h roman er gornaoueg da Huddersfield, e West Yorkshire, e hanternoz Bro-Saoz.

Ne chom ket aspadennoù anezhañ ken war an hent roman a gase eus Deva Victrix (Chester) da Eboracum (York). Marteze e oa ar c'hreñvlec'h anvet *Cambodunum*, meneget en Itinerarium Antonini. Marteze ivez e oa unan all anvet *Camulodunum* (arabat kammgemer gant Colchester).

## Douaroniezh

|
|

## Anv
Kavout a reer meneg eus ar c'hreñvlec'h roman-se e skridoù :
* Klaudios Ptolemaios II, 3, 10 : **Camunlodunum / Camulodunum**, unan eus kêrioù ar Vriganted
* Dizanv Ravenna 10659 : **Camulodono**
Talvoudegezh hervez Rivet & Smith : gwelout *Camulodum* (Colchester).

## Notennoù
{{Daveoù
Dury

**Dury** zo anv meur a lec'h hag meur a zen.

## Lec'hioù
*Dury (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
*Drocourt (Aisne), kumun e departamant Aisne
*Drocourt (Somme), kumun e departamant Somme

* Dury (Morąg), kêriadenn eus Polonia.

## Tud
* Baxter Dury (ganet e 1971), soner ha kaner saoz, mab Ian Dury 
* Francky Dury, melldroader belgiat
* Ian Dury (1942-2000), soner saoz, tad Baxter Dury
* John Dury (war-dro 1599 - 1680), doueoniour skosat
* Raymonde Dury (ganet e 1947), politikerez velgiat
Emanuele Filiberto

**Emanuele Filiberto** zo anv meur a zen.

## Tud
* Emanuele Filiberto Savoia, lesanvet *Testa di Ferro* (1528–1580), dug Savoia, priñs Piemonte ha kont Aosta, Moriana ha Nizza 
*Emanuele Filiberto Savoia (1588-1624), besroue Sikilia
*Emanuele Filiberto Savoia-Carignano (1628–1709), priñs Carignano
*Emanuele Filiberto Savoia-Aosta (1869–1931), jeneral italian
*Emanuele Filiberto Savoia-Villafranca (1873–1933), kont Villafranca adal 1888 betek  1933
*Emanuele Filiberto Savoia (ganet e 1972), niz da Umberto II.

## Listri brezel
*Emanuele Filiberto, lestr brezel italian, o verdeiñ etre 1901 ha 1920.

## Liammoù diabarzh
*Emanuele
*Filiberto
Famechon

**Famechon** zo anv meur a lec'h ha meur a zen.

## Lec'hioù
*Famechon (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais,
*Famechon (Somme), kumun en departamant Somme.

## Tud
* Johnny Famechon (ganet e 1945), bokser eus Aostralia,
* Ray Famechon (1924-1978), bokser gall.
Fresnoy

**Fresnoy** zo anv meur a lec'h ha meur a zen. 

## Lec'hioù
*Fresnoy (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais

*Fresnoy-Andainville, kumun e departamant Somme
*Fresnoy-au-Val, kumun e departamant Somme
*Fresnoy-en-Chaussée, kumun e departamant Somme
*Fresnoy-en-Gohelle, kumun e departamant Pas-de-Calais
*Fresnoy-en-Thelle, kumun e departamant Oise
*Fresnoy-Folny, kumun e departamant Seine-Maritime
*Fresnoy-la-Rivière, kumun e departamant Oise
*Fresnoy-le-Château, kumun e departamant Aube
*Fresnoy-le-Grand, kumun e departamant Aisne
*Fresnoy-le-Luat, kumun e departamant Oise
*Fresnoy-lès-Roye, kumun e departamant Somme

## Tud
* Charles-Alphonse du Fresnoy (1611-1688), livour ha barzh gall
* Nicolas Lenglet du Fresnoy (1674–1755), istorour, douaroniour ha prederour gall

### Gwelet ivez
*Frénois
*Fresnay
Halloy

**Halloy** zo un anv-lec'h gallek.

*Halloy (Oise), kumun e departamant Oise
*Halloy (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
**Halloy*, kêriadenn e kumun Ciney, e Belgia
*Halloy-lès-Pernois, kumun e departamant Somme
Haucourt

**Haucourt** zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

*Haucourt (Oise), kumun e departamant Oise
*Haucourt (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
*Haucourt (Seine-Maritime), kumun e departamant Seine-Maritime
*Haucourt-en-Cambrésis, kumun e departamant Nord
*Haucourt-Moulaine, kumun e departamant Meurthe-et-Moselle
PK (mindrailherez)

Ar **PK** (rusianeg : Пулемёт Калашникова, *Pulemyot Kalachnikova* "Mindrailherez Kalachnikov") zo ur vindrailherez kambret e 7,62 × 54 mm ijinet gant Mic'hail Kalachnikov ha savet da gentañ en URSS ; e Rusia e vez produet hiziv-an-deiz.

## Istor ha deskrivadur
Ar vindrailherez PK orin a oa bet implijet adalek 1964 evit kemer lec'h ar mindrailherezioù SG-43 Goryunov, anvet ivez "SGM", hag an RP-46 a oa er servij. He stumm hollek zo tost ouzh an FN MAG. He sistem kulasenn-dro a zo deveret eus hini an AK-47. Gwellaet eo bet gant ar stumm PKM e 1969. Implijet e vez c'hoazh ar vindrailherez Kalachnikov gant an droadegiezh en talbenn pe war karbedoù stourm al lu rusian.

Ar PK a zo bet gwerzhet kalz en estrenvro ha produet e vez c'hoazh e broioù estren dindan aotre.

## Daveennoù
Roll Duged Savoia

**Didalvez eo  hag  er wiki brezhonek**
**Konted Savoia** ha **duged Savoia** zo titloù a denn da Savoia pa oa stag ouzh rouantelezh Bourgogn da gentañ, ouzh kontelezh Savoia goude, e-barzh an Impalaeriezh Santel. Titl *[[Konted]] Savoia* zo stag ouzh an *Humberted*, konted Maurienne anezho, e deroù istor Tiegezh Savoia, un titl implijet adal ar . Hini an duged a oa bet krouet e deroù ar .

## Konted Savoia (XIvet kantved – 1416)

## Duged Savoia (1416-1861)

## Notennoù
Kelvedon

**Kelvedon** zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel e kontelezh Essex, e Bro-Saoz, etre kêrioù Chelmsford ha Colchester.

## Douaroniezh
Emañ Kelvedon war al linenn hent-houarn a gas eus Norwich da Londrez (gar Liverpool Street).
En hanternoz d'ar gêriadenn emañ ar stêr Blackwater.

## Istor
Emañ Kelvedon el lec'h ma oa un annezadenn roman, anvet *Canonium*.

Menegoù :
* Itinerarium Antonini 4805 (Iter IX) : *Canonio*
* T.P : *Caunonio*

Displeget eo bet an anv *Canonium* gant ar ger *cano- ("raoskl", "korz") hag an dibenn-ger *-ouio.

## Notennoù
Epistulae ex Ponto

** Epistulae ex Ponto**, « lizhiri eus Pontos », zo un dastumad lizhiri en divwerzennoù gant ar barzh latin Ovidius ma klemm eus e harlu en Tomis. 46 lizher zo, savet entre 12 ha 161, strollet en pevar levr, hag an tri c'hentañ embannet en 13, hag ar pevare goude e varv, en 17 pe 182.

Talvoudus eo ar skridoù evit kompren gwelloc'h Mikrá Skythia.
María Antonieta Pons

**María Antonieta Pons** (La Habana, 1922 - Ciudad de México, 2004), a oa un dañserez vec'hikan a orin kuban.

## He filmoù
* *[[La serpiente roja]]* (1938)
* *[[Siboney (película)|Siboney]]* (1938)
* *[[La última aventura de Chaflán]]* (1942)
* *[[Noches de ronda (película de 1943)|Noches de ronda]]* (1943)
* *[[¡Viva mi desgracia!]]* (1943)
* *[[Toros, amor y gloria]]* (1943)
* *[[Mi reino por un torero]]* (1943)
* *[[Cruel destino|Cruel destino (Allá en la frontera)]]* (1943)
* *[[Konga Roja]]* (1943)
* *[[Balajú (película)|Balajú]]* (1944)
* *[[Rosalinda (película de 1945)|Rosalinda (La flor de la costa)]]* (1945)
* *[[Toda una vida]]* (1945)
* *[[Los misterios del hampa]]* (1945)
* *[[Pasiones tormentosas]]* (1946)
* *[[Embrujo antillano]]* (1946)
* *[[La reina del trópico]]* (1946)
* *[[La vida íntima de Marco Antonio y Cleopatra]]* (1946)
* *[[La insaciable (película de 1947)|La insaciable]]* (1947)
* *[[Ángel o demonio (película)|Ángel o demonio]]* (1947)
* *[[La sin ventura]]* (1948)
* *[[La bien pagada]]* (1947)
* *[[Flor de caña (película)|Flor de caña]]* (1948)
* *[[La hija del penal]]* (1949)
* *[[Un cuerpo de mujer]]* (1949)
* *[[Nuestras vidas]]* (1949)
* *[[La mujer del puerto (película de 1949)|La mujer del puerto]]* (1949)
* *[[El ciclón del Caribe]]* (1950)
* *[[La reina del mambo|La reina del mambo (Sin ti)]]* (1950)
* *[[Piña madura]]* (1950)
* *[[María Cristina (película)|María Cristina]]* (1951)
* *[[La niña popoff]]* (1952)
* *[[Carnaval en Brasil / Carnaval Atlántida]]* (1952)
* *[[Mi noche de bodas / La engañadora]]* (1953)
* *[[La culpa de los hombres]]* (1954)
* *[[Casa de perdición]]* (1954)
* *[[Necesita un marido|Necesita un marido (Me lo dijo Adela)]]* (1955)
* *[[¡Qué bravas son las costeñas!]]* (1954)
* *[[La gaviota (película de 1955)|La gaviota]]* (1955)
* *[[¡Nunca me hagan eso!]]* (1956)
* *[[Teatro del crimen]]* (1956)
* *[[Las mil y una noches (película de 1957)|Las mil y una noches]]* (1957)
* *[[La odalisca No. 13]]* (1957)
* *[[Flor de canela]]* (1957)
* *[[Sucedió en México]]* (1957)
* *[[Los legionarios]]* (1957)
* *[[Acapulqueña]]* (1958)
* *[[Ferias de México]]* (1958)
* *[[Las cuatro milpas]]* (1958)
* *[[Una estrella y dos estrellados]]* (1958)
* *[[¡Viva Jalisco que es mi tierra!]]* (1959)
* *[[El Centauro del Norte]]* (1960)
* *[[¡Vámonos para la feria!]]* (1960)
* *[[Romance en Puerto Rico]]* (1961)
* *[[Voy de gallo]]* (1962)
* *[[Caña brava (película)|Caña brava]]* (1965)
* *[[México de mis amores]]* (1981) (Documental)

## Notennoù
Publius Petronius Turpilianus

**Publius Petronius Turpilianus** a oa koñsul roman e 61 gant Lucius Caesennius Paetus. Kaset e voe da Enez Vreizh evit kemer plas Aulus Plautius goude fin esmavadeg Boudika.
Maria Vadillo

**Maria Vadillo**, ganet d'an 21 a viz Kerzu 1949 en El Arenal (Kastilha ha León), zo ur bolitikerez vreizhat, eus ar PS, bet kuzulierez-kêr e Roazhon, kuzulierez-rannvro, besprezidantez-rannvro, hag eil pried Jean-Yves Le Drian.

## Liammoù diavaez
* Tête-à-tête avec Maria Vadillo, nouvelle vice-présidente de Région - 6/09/2010
* Prezegenn ganti e Karaez diwar-benn an ospital
* Diwar-benn he bugale-vihan e lise gall Barcelona - 8/03/2018

## Notennoù
Vadillo

**Vadillo** zo un anv-lec'h spagnolek.

## Lec'hioù
###### 
*Zapotitlán de Vadillo, e stad Jalisco;

###### 
*Vadillo (proviñs Soria)
*Vadillo Castril, e Cazorla e proviñs Jaén, en Andalouzia 
*Vadillo de la Guareña, e proviñs Zamora 
*Vadillo de la Sierra, e proviñs Ávila
*Vadillos, kêriadenn e kumun San Román de Cameros, e La Rioja (Spagn).
*Puente de Vadillos, pedanía e Cañizares e proviñs Cuenca
*Glorieta del Marqués de Vadillo, en kêr Madrid.

## Tud
*Manuel de Vadillo y Velasco (marvet en 1729) 
*Basilio Vadillo (1885, Zapotitlán, Jalisco - 1935, Montevideo), politiker mec'hikan 
*Álvaro Vadillo (1994-), melldroader spagnol
*Maria Vadillo, politikerez vreizhat.
Vadillo de la Sierra

**Vadillo de la Sierra** zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León, 160 km eus Madrid ha 40 eus kêr Ávila. En 2017 e oa 57 a dud o chom enni.
Vadillo (proviñs Soria)

**Vadillo** zo ur gumun eus Spagn, en komark Pinares, e kornôg proviñs Soria, en Kastilha ha León. Enni emañ Otero Mayor, ur menez 1333 metr, e-kichen Cañón del Río Lobos.