open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lazhadeg Deutsch Schützen

**Lazhadeg Deutsch Schützen** a zo ul lazhadeg hag a c'hoarvezas d'an 29 a viz Meurzh 1945 e Deutsch Schützen-Eisenberg, e koad Deutsch Schützen en Aostria, ma voe lazhet war-dro tri-ugent yuzev hag a oa prizonidi-labourerien gant soudarded SS hag an Hitlerjugend.

## Istor al lazhadeg Deutsch Schützen
E penn kentañ miz Du 1944 e grogas chareadennoù degadoù a vilieroù a yuzevien a orin hungariat war-zu harzoù Aostria ha Hungaria a-benn sevel ur voger difenn evit talañ d'an Arme Ruz.

Kampoù-bac'h a voe savet evit staliañ al labourerien-ret a orin yuzev hungariat e Deutsch Schützen ha keriadennoù an tro-war-dro. Gant ma oa ar brezel o treiñ da fall e miz Meurzh 1945 e grogas ar soudarded SS da glozañ ar c'hampoù-bac'h ha da lakaat al labourerien-ret da vont gant hentoù ar marv.

E Deutsch Schützen, Alfred Weber penn an Hitlerjugend a zivizas e oa gwelloc'h muntrañ 200 a labourerien-ret staliet e Deutsch Schützen evit kas anezho da redek dre ar vro.

D'an 29 a viz Meurzh 1945, lod soudarded an Hitlerjugend a grogas da gas al labourerien en ur c'haodeg nepell dre gwagennoù 20 pe 30 a dud. Tri soudard eus an SS, 5vet Panzerdivision SS Wiking, distro eus an talbenn da Deutsch Schützen an deiz a-raok a lazhadegas 57 pe 58 a labourerien-ret.

Ur foz-difenn hag a oa bet toullet a servijas da bez hollek da gorfoù an aberzhidi. Dre ma oa an Arme Ruz o vont bliv war-raok e voe paouezhet al lazhadeg. Ar 150 a labourerien-ret a chome a voe kaset gant un hent ar marv etrezek Hartberg e Styria

## Da-heul al lazhadeg
E miz Mae 1945 ur bodad enklaskerien hungariat a zigoras ar bez-hollek. Dont a refont a-benn da anavezout darn ar c'horfoù ha goude-se e voe adbeziet ar c'horfoù.

Ar pezh a chome eus korfoù an dud lazhet a voe kavet e 1995 gant tud an Israelitische Kultusgemeinde Wien. E 2008 e kavas Andreas Foster (hag eñ studier war ar skiantoù politikel e Vienna) anv Adolf Storms e rentaoù-kont an darvoud. Walter Manoschek, hag a oa kelenner Foster, a zastumas prouennoù hag ec'h aozas un atersadenn (video) eus Storms E 2009 e voe tamallet da Storms bezañ bet kemeret perzh el lazhadeg..

Ur mein-koun a zo bet savet gant ar gevredigezh "Shalom" d'an 23 a viz Eost 1995. Kizellet ez eo bet war ar mein ar gerioù: "Here lie fifty seven Jewish martyrs from Hungary who were murdered by National Socialist barbarians on March 29, 1945 and buried in this forest. May their memory be blessed! In the month of December, 1995.

## Gwelout ivez
*Rechnitz

## Liammoù Diavaez
* memorialmuseums
*  Renabliñ al lazhadeg a-ziwar testenioù gant Walter Manoschek

## Levrlennadur
* Sander, Ulrich (2008). *Mörderisches Finale: NS-Verbrechen bei Kriegsende.* (Murderous Finale: Nazi War Crimes.) Papyrossa Verlagsgesellschaft, ISBN 9783894383886
*Manoschek, Walter (2009). *Der Fall Rechnitz. Das Massaker an Juden im März 1945.* (The Rechnitz Case: The Massacre of Jews in March 1945.) Braumüller Verlag, ISBN 9783700317142

## Daveoù

## Liammoù diavaez (en alamaneg)
* Al lazhadeg hag ar prosez gant Lez-varn pobl Aostria
* Derc'hel soñj eus Deutsch Schützen
Kreizennoù nukleel gall

Amañ e kaver **listenn [[kreizenn nukleel| kreizennoù nukleel]] [[Bro-C'hall]]**.

E 2011 e oa
*58 reaktor nukleel o vont en-dro en un 19 kreizenn, 
*ur reaktor neutronoù fonnus en amprou, 
*12 reaktor nukleel a-sav, 
*2 greizenn war zispenn,
*3 zachenn berniañ lastez skinoberius.

War-dro 74% eus an energiezh tredanek gall a deu eus kreizennoù nukleel. 

## Kreizennoù o vont en-dro
Sed ar c'hreizennoù nukleel a ra tredan : 

## Kreizenn war sevel
Emeur o sevel ar geizenn-mañ

## Kreizenn zo kaoz da sevel
Ur greizenn zo kaoz da sevel

## Kreizennoù emeur o tispenn
O tispenn ar c'heizennoù-mañ emeur:

## Notennoù

## Liammoù diavez
* L'Ouest en mémoire (Ina) - An energiezh nukleel e Brenniliz
* L'Ouest en mémoire (Ina) Difoueltr ar c'hreizenn nukleel e Brenniliz 1997
Aracely Arámbula

**Aracely Arámbula** zo ur ganerez hag aktourez telenovela mec'hikan, ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1981 e Chihuahua.

## Aktourez
* *Cañaveral de Pasiones* en 1996
* *Pueblo chico, Infierno grande* en 1995
* *El Alma no tiene color* en 1997
* *Rencor Apasionado* en 1998
* *Soñadoras* en 1999
* *Alma Rebelde* en 1999
* *Abrazame muy fuerte* en 2000
* *Las vías del amor* en 2002
* *[[Corazón salvaje (2009) | Corazón salvaje]]* - en 2009 - Aimeé / Regina Montes de Oca

## Liammoù diavaez
*  Aracely Arámbula en IMDb : http://www.imdb.com/name/nm0038227/
Corazón salvaje

**Corazón salvaje** (*Kalon ouez*) zo anv spagnolek ul levr ha meur a film diwarnañ.

## Lennegezh
**Corazón salvaje** zo ur romant spagnolek, skrivet gant an oberourez vec'hikan Caridad Bravo Adams, embannet e 1957, hag a zo bet tennet meur a oberenn filmet anezhañ. 

## Filmoù
*Corazón salvaje (1956), ur film diwar romant Caridad Bravo Adams e 1956
*Corazón salvaje (1966), un telenovela puertorikan diwar ar romant e 1966
*Corazón salvaje (1968), ur film diwar ar romant e 1968
*Corazón salvaje (1977), un telenovela nevez diwar ar romant e 1977
*Corazón salvaje (1993), an trede telenovela diwar ar romant e 1993
*Corazón salvaje (2009), ar pevare telenovela diwar ar romant, gant Aracely Arámbula. 

### Film saoznek
*Corazón salvaje* zo ivez anv spagnolek ar filmoù:
* Gone to Earth, e 1950
* Wild at Heart, gant David Lynch, e 1990.

## Liammoù diavaez
* Ur skouer eus an telenovela nevesañ:
Envel Kervoas

**Envel Kervoas** zo kelenner brezhoneg en Henbont, ha skrivagner brezhonek.

Un dezenn en deus savet diwar-benn al lennegezh vrezhonek evit ar vugale.

Savet en deus poelladennoù kompren *Touell an traezh*, ur romantig gant Serj Richard embannet gant TES e 2010.

## Levrlennadur
* *Le roman pour adolescents en langue bretonne. Thématique, traduction et stylistique* (tezenn, Skol-Veur Breizh-Uhel, 2008)
* *Touell an traezh*, gant Serj Richard, poelladennoù gant Envel Kervoas, skeudennoù gant Malo ar Menn. TES e 2010.

## Notennoù
Corazón salvaje (2009)

**Corazón salvaje** zo un telenovela graet e 2009, hag unan eus ar pevar zelenovela, mec'hikan war-bouez unan, a zo bet savet diwar ar romant spagnolek ''Corazón salvaje'', skrivet gant an oberourez vec'hikan Caridad Bravo Adams, embannet e 1957.

Hennezh zo c'hoariet gant Aracely Arámbula.
Sierra Madre

**Sierra Madre** zo un anv-lec'h spagnolek, roet d'un toullad menezioù :

#### 
# Sierra Madre Oriental
# Sierra Madre Occidental
# Sierra Madre del Sur
# Sierra Madre de Chiapas
# Sierra Madre de Oaxaca

#### 
# Sierra Madre (Filipinas)

#### 
# Sierra Madre (California), ur gêr e California.

## Lennegezh
* *[[The Treasure of the Sierra Madre]]*, ur romant saozneg e 1927, gant ur skrivagner dianav ha kevrinus, B. Traven.

## Film
* ''The Treasure of the Sierra Madre'' (film), ur film e 1948
Sierra Nevada

**Sierra Nevada** zo un anv-lec'h spagnolek, roet da venezioù goloet gant erc'h (*nevada* zo kement hag *erc'hek*).

## 
An daou venez-tan
* Sierra Nevada, en IXvet ranvro, La Araucanía
* Sierra Nevada de Lagunas Bravas, en IIIe rannvro, Rannvro Atacama

## 
* Sierra Nevada de Santa Marta

## 
* Sierra Nevada

## 
* Sierra Nevada, e proviñs Granada ha proviñs Almería
** Parque nacional de Sierra Nevada
** Parque Natural de Sierra Nevada

## 
* Sierra Nevada, e Kalifornia ha Nevada

## 
* Sierra Nevada de Mérida
** Parque nacional Sierra Nevada

## Traoù all
* an Autovía de Sierra Nevada, ur gourhent spagnol
* "Caso Sierra Nevada", ur skandal bras e Venezuela
* Sierra Nevada Brewing Company, ur vreserezh bier er Stadoù-Unanet
* Sierra Nevada, ur skiva
Con te partirò

**Con te partirò**  zo ur ganaouenn italianek skrivet gant Francesco Sartori, evit an ton, ha Lucio Quarantotto evit ar son. 

Gant Andrea Bocelli eoa bet kanet evit ar wech kentañ en 1995 e Festival San Remo. 

Anavezet eo e Breizh-Veur evel *Time to say goodbye* hag er broioù spagnolek evel *[[Por ti volaré]]*.

An doare saoznek zo bet brudet gant ar ganerez soprano Sarah Brightman, a gan hanter en italianeg hanter e saozneg e gwirionez.

## Liammoù diavaez
* http://www.youtube.com/watch?v=tcrfvP11Hbo Kanet gant Andrea Bocelli.
*  Kanet gant Andrea Bocelli ha Sarah Brightman.
* Skrid  ar ganaouenn *Con Te Partirò*.
Fanny Chauffin

**Fanny Chauffin**, ganet e 1962, zo kelennerez, bet kelaouennerez evit an ABP, skrivagnerez vrezhonek dindan an anv **Milena Krebs** ha filmaozourez.

Tapet eo bet ganti un doktorelezh d'an 31 a viz Meurzh 2015 dindan renerezh Ronan ar C'hoadig e Skol-veur Roazhon 2 : *Diwan, pédagogie et créativité : approche critique des relations entre pédagogie, créativité et revitalisation de la langue bretonne dans les écoles associatives immersives Diwan*.

Aozerez ar Festival Taol Kurun e voe etre 1995 ha 2014, prezidantez *féa*, bet prezidantez ha besprezidantez Kuzul Skoazell Skol Diwan Kemperle ha *Cent pour un toit*.

C'hoarierez eo er strollad "Fubudenn", strollad c'hoariva e brezhoneg hag e galleg. Kanerez eo gant ar strollad FAMS,  ar c'houblad Colomer/Chauffin hag ar strollad Kaouenned.

Kazetennerez e *[[Ya !]], Ar Men* eo (pajenn e brezhoneg : Mai Ewen, Jean-Bernard Huon, Meuriad Berdewi, Mickael Bernadat, Anna Duval-Guennoc...), *[[Al Liamm]].*

## Oberennoù
**Levrig ar buhezour,* 2004, asambles gant Katell Chantreau.
**Levrig an aozer*, 2007, asambles gant Katell Chantreau.
**An dakennig c'hlav*, 2007, *Al liamm,* n° 364, 2007.
**Poupenn*, 2007, asambles gant Tinna Frakys
**Un, div, teir*, 2009, asambles gant Mai-Ewen ha Riwanon Kervella
**Pikez blev ruz*, 2009, a-gevret gant Denise Lefranc
**Yellowcake*, 2010.
**Kroaz Hent*, 2011, asambles gant Moran Dipode, Mai Ewen ha Tinna Frakys
**Daou dre gant*, 2012
**Gad Nenenn*, 2012
**Avanturioù Zett*, asambles gant Denise Le Franc, 2013.
**Ma 400vet deiz-ha-bloaz*, *Al liamm,* n° 401, 2013.
**Haruto*, 2014
**Troioù kaer Gondolo*, 2014, asambles gant Marguerite Paulet
**Ne ouie ket Lola / Lola ne savait pas*, berrfilm, 2015
**Bertsu ha kan-ha-diskan. Penaos adperc’hennañ (h)e yezh gant un arz poblek ?,* *Al liamm*, n°410, Mae-Even 2015.
**An haiku : beñveg krouiñ ha doare da briziañ ul live yezh* ?, *Al liamm,* n° 411, Gwengolo-Here 2015.
**Akina*, asambles gant Marie Chiff'mine, 2016
**An tad seizh brec'h*, asambles gant Marie-Françoise Castric, 2016
**Lizhiri Tetad*, Keit Vimp Bev, 2017.
**Rap ar saout*, Keit Vimp Bev, 2019
**366 haiku*, Keit Vimp Bev, 2020
**Nul eo ar 6vet klas*, Goater, 2024
**Kezeg an heol*, Goater, 2025

### E galleg
* *La pikez aux cheveux rouges*, Keit Vimp Bev, 2010.
*Les aventures de Zett, asambles gant Denise Le Franc, 2015
* *Diwan, 40 ans déjà !*, Yoran embanner, 2017
* *Entre rêves et réalités : les lycéens de Diwan. Revitalisation linguistique en breton et jeunes locuteurs ,  « Les langues régionales dans l’éducation à la diversité : les dispositifs à l’épreuve », [[L’Harmattan]], 2016.
**366 haiku*, Keit Vimp Bev, 2020 (édition trilingue breton-français-gallo)
**Kezeg an heol*, Goater, 2025

==Liammoù diavaez==
*  [https://www.youtube.com/watch?v=oODV56PHbNo *Ma thèse en 180 secondes*]
* *Ar voest, Trigone Productions* 
* *Ar voest, an teaser*
* *Miss Redadeg 2018, gant fea ha Trigone Productions*
* *Selaou tud ar vro o kaozeal*
* *TV bro Kemperle''

## Daveennoù
Muriel ar Morvan

**Muriel ar Morvan** zo kelaouennerez er skinwel, e France 3 Brest, ha skrivagnerez vrezhonek evit ar yaouankiz 
Tri levr he deus embannet gant Keit Vimp Bev.

## Oberennoù
* *Krampouezh pe pizza*, Keit Vimp Bev, 2004, 70 p., ISBN 2-86824-057-7
* *Penaos lakaat Itron al Loar da c'hoarzhin*, Keit Vimp Bev, 2008, 36 p., ISBN 978-2-86824-110-7
* *Evel ki ha kazh*, Keit Vimp Bev,2010, 48 p., ISBN 978 2-86824-128-X
## Notennoù ha daveennoù
Sapaodia

**Sapaodia**, pe **Sapaudia** en latin), e oa anv douaroù kreisteisañ ar broviñs roman Maxima Sequanorum, krouet evir ar pobloù burgond, da lavarout eo ar vro etre ar menez Jura hag an Alpoù. Klotañ a ra dre vras gant ar Suis gallek, bro al lenn Leman hag an Aar, kêrioù Genève, Nyon hag Avenches.

Eus an anv *Sapaudia*, « bro ar gwez-sapr », eo deuet an anv modern *[[Savoia]]*. Dont a ra *Sapaudia* eus ar ger galianek *sapo* : *[[sapr]]* hag ar ger germanek *wald* : *koadeg*. Sap-Wald pe Sap-Vaud hervez Samuel Guichenon, istorour eus ar , aet goude da *Sabaudia*, *Sabogla* (meneget eo gant Ammien Marcellin er *Res Gestae*e dibenn ar ) ha goude da *Savogia*.
Bella ciao

***Bella ciao*** zo ur ganaouenn boblek italianek eus an , eus Emilia-Romagna, hag a zo bet brudet gant ar *[[Resistenza italiana]]* e-pad an Eil brezel-bed dre ma oa liammet ouzh Partizaned Italia.

Un tamm mat koshoc'h avat eo orin ar ganaouenn. 

## Orin
### Kan bugale
Ur ganaouenn vugale zo war an hevelep ton, anvet *[[La mia nonna è vecchierella]]*. Honnezh e vefe ar ganaouenn orin, ha lakaet eo bet e brezhoneg*(Gant piv ?)*.

### ''Mondine''
*Bella Ciao* a veze kanet adalek an XIX kantved gant ar *mondine*, devezhourezed ar rizegi e plaenenn ar Po, savet war don ar ganaouenn vugale. *Bella ciao* a dalvez kement ha lavarout kenavo d'ar gened kaset da get gant al labour.

### Partizaned
Diwezhatoc'h e voe kanet e-pad an Eil brezel-bed gant ar bartizaned italian a stourme ouzh ar faskourien hag an nazied. Testeniekaet eo implij ar ganaouenn e-pad ar *Resistenza* en Emilia hag e tolead ar Repubblica partigiana di Montefiorino.

Skignet eo bet dre ar bed gant emsavidi a bep seurt, degaset alies gant Italianed. Kanet e vez e Mec'hiko, e Chiapas, e spagnoleg.

## Ar ganaouenn
Setu an doare brudetañ (doareoù arall etre krommelloù).


Una mattina mi son svegliato,
:O bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
Una mattina mi son svegliato
e ho trovato l'invasor.

O partigiano, portami via,
:O bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
O partigiano, portami via,
ché mi sento di morir.

E se io muoio da partigiano,
:O bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
E se io muoio da partigiano,
tu mi devi seppellir.

E seppellire (Mi porterai) lassù in (sulla) montagna,
:O bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
E seppellire (Mi porterai) lassù in (sulla) montagna
sotto l'ombra di un bel fior.

E (Tutte) le genti che passeranno
:O bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
E (Tutte) le genti che passeranno
Mi diranno «Che bel fior!»

«È questo il fiore del partigiano»,
:O bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
«È questo il fiore del partigiano
morto per la libertà!»


## Enrolladennoù
*1974 -  Duo di Piadena, en *Il vento fischia ancora*
*1995 -  Thomas Fersen e *Les Ronds de Carotte*
*1997 -  Leny Escudero, e *Chante la Liberté*
*2001 -  Anita Lane, e *Sex O' Clock*
*2005 -  Yo Yo Mundi, e *Resistenza*
*2006 -  Talco, e *Combat Circus*
*2007 -  RedSka, e *Mi son sbagliato nel confondermi* ;  Les Ramoneurs de Menhirs, e *Dañs an Diaoul*
*2008 -  Modena City Ramblers, e *Bella ciao - Italian Combat Folk for the Masses*

## Liammoù diavaez
*  Ar pozioù e 30 yezh, gant displegadennoù
*  Pevar doare brezhonek en hevelep lec'hienn
* Video: Doare Paolo Fresu
## Notennoù
Daofinez

**Marteze emaoc'h o klask ar pennad a denn d'an *daofinez*, pried an *'Daofin**.
----

**Daofinez*' (*(le) Dauphiné* e galleg ; *lo Daufinat*, *lo Dalfinat*, *lo Daufinat de Vianés* en [[okitaneg]] ; *Dôfenâ de Viènouès*, *Darfenâ'' en arpitaneg) zo ur proviñs gall kozh ganet en , krouet gant konted Albon.

E-barzh an Impalaeriezh santel roman german e oa betek 1349 pa voe staget ouzh Bro-C'hall, daoust ma chomas emren a-walc'h betek 1457.

Bevennet e oa gant ar Ron en hanternoz, ha Bresse ha Bugey en tu all ; gant Savoia ha Piemonte er reter, gant ar Comtat Venaicin ha Provañs er c'hreisteiz.

## Eus ar proviñs d'an departamantoù
E 1790 e voe rannet etre tri departamant gall : Drôme, Hautes-Alpes hag Isère, ha tammoù e departamantoù all.


Carte du Dauphiné.svg
CippoDelfinato02.JPG|War an harzoù etre Daofinez ha Gravere, e Dugelezh Savoia gwechall hag e Piemont hiziv.
Heta (lizherenn)

Ul lizherenn c’hresianek kozh ha na vez ket implijet ken eo **heta** (Ͱ, ͱ).

Er penn-kentañ e veze implijet evit diskouez e veze distaget ur vogalenn dre c’hwezhañ [h].

Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn fenisek *het* . 

## Gwelet ivez
* Lizherenneg ar gresianeg
* Treuzlizherennadur gresianek
Cocentaina

**Cocentaina** zo ur gumun ha pennlec'h komark ar c'h-Comtat, e proviñs Alicante, er País Valencià, er stad spagnol.
Comtat (komark)

* *Ur pennad [[Comtat]] zo ivez.*
Ar c'h-**Comtat** ( e katalaneg), pe ar **Gontelezh** e brezhoneg (*Condado de Cocentaina* e spagnoleg, da lavarout eo *Kontelezh *), zo ur c'homark e kreisteiz proviñs Alicante, er País Valencià‎, er Stad spagnol, ha Cocentaina eo ar pennlec'h.
Comté

**Comté** zo ur ger gallek hag a dalv kement ha kontelezh hag a gaver ivez el lec'hanvadurezh c'hallek.

## Lec'hanvadurezh
* **Comté**, anv kozh ar broviñs c'hall **[[Franche-Comté]]** ;
** **[[comté (fourmaj)|comté]]**, fourmaj graet er c'hornad-bro-se ;
* **[[Comté (stêr)|Comté]]**, ur stêr e Gwiana ;

Hag ivez: 
* **[[La Comté]]**, kumun c'hall e Pas-de-Calais.
* **[[La Comté (Vielsalm)|La Comté]]**, rann eus kumun velgiat Vielsalm

## Pennadoù kar
* Conté
* Comtat
* County 
* Kontelezh
* Powiat
Lafayette

**Lafayette** pe **La Fayette** zo un anv-tiegezh gallek deuet da vout anv-lec'h.

## Tiegezh Motier de La Fayette
* Gilbert Motier de La Fayette (v. 1380-1464), aotrou la Fayette, marichal Bro-C'hall (1421).
* Jean Motier de La Fayette, aotroù Hautefeuille, pennbrezelour katolik, lazhet en emgann Cognat e 1568.
* François Motier de La Fayette (1592-1676), eskob Lemojez (1628).
* Louise de La Fayette (1618-1665), serc'h d'ar roue gall Loeiz XIII, aet da leanez Louise-Angélique.
* Marie-Madeleine Pioche de la Vergne, comtesse de La Fayette (1634-1693), oberourez *[[La Princesse de Clèves]]*, c'hoar-gaer eben.
* Gilbert du Motier, marquis de La Fayette (1757-1834), ar jeneral brudet a vrezelias evit SUA er brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet, a gemeras perzh en Dispac'h gall hag e Dispac'h 1830.
* Georges Washington de La Fayette, mab d'egile.

## Lec'hanvadurezh
### 
* Aix-la-Fayette, er Puy de Dôme, lec'h orin an tiegezh La Fayette.
* Chavaniac-Lafayette, en Haute-Loire ma voe ganet ar jeneral Lafayette (Gibert du Motier)

### 
#### Kêrioù
* LaFayette (Alabama)
* La Fayette (Georgia)
* La Fayette (Illinois)
* Lafayette (California)
* Lafayette (Colorado)
* Lafayette (Indiana)
* Lafayette (Louiziana), brudet e kanaouennoù gallek ar vro
* LaFayette (Kentucky)
* Lafayette (Minnesota) 
* Lafayette (New Jersey) 
* LaFayette (New York)
* Lafayette (Ohio)
* Lafayette (Oregon)
* Lafayette (Tennessee)
* Lafayette (Wisconsin)

#### Kontelezhioù

* *[[La Fayette (film)|La Fayette]]*, film gall gant Jean Dréville e 1961.

## Gwelet ivez
* Fayetteville
Comtat

**Comtat** zo 
*ur ger katalanek hag okitanek hag a dalv kement ha kontelezh, hag un anv-lec'h roet da veur a vro pe gorn-bro. 
*ur ger ral e galleg . 

## Istor ha lec'hanvadurezh
*comtat, anv boutin (gourel pe wregel) ur gontelezh er yezhoù-se;
**Comtat*, anv gallek hag okitanek ar broviñs kozh Comtat Venaissin, un darn eus Okitania; 
*Comtat, ur c'homark er Broioù Katalan, er País Valencià‎, e proviñs Alicante, ha Cocentaina eo ar pennlec'h.

Hag en anvioù okitanek-mañ: 
**Comtat de Niça*, kontelezh Nis
**Comtat de Fois*, kontelezh Fois
**Comtat de Tolosa*, kontelezh Toloza
**Franca Comtat*, Franche-Comté e galleg.

## Pennad kar
*Kontelezh
*Comté
*County
Kontelezh

Ur **gontelezh** a oa un tiriad renet gant ur c'hont, en anv ur roue pe un dug. Bremañ e talvez kement hag ur rann velestradurel en Aostralia, Kanada, ar Rouantelezh-Unanet, pe c'hoazh en SUA.

## Yezhoù all
*e saozneg : *county*, ral a wech *countship*, hag ivez *earldom* ; alies e vez troet *shire* gant kontelezh ivez,
*e katalaneg hag okitaneg : *[[comtat]]*,
*e galleg : *[[comté]]*,
*e spagnoleg : *condado*,
*en alamaneg :*Grafschaft*.

## En Istor
*Shire* eo ar ger saoznek hengounel, diwar an hensaozneg *scir* hag a zo deveret diouzh ar c'hengermaneg *skizo*, "karg ofisiel". *County* a zeu eus ar galleg *comté*, implijet e vez abaoe aloubidigezh Bro-Saoz gant an Normaned e 1066. 

###### 
Kontelezhioù Breizh, en o zouez :
*Kontelezh Naoned
*Kontelezh Roazhon
*Kontelezh Leon
###### 
*Kontelezh Anjev

## Rann velestradurel a-vremañ
*Kontelezhioù ha Keodedoù Kembre
*Kontelezhioù Bro-Skos
*Kontelezhioù Bro-Saoz
*Kontelezhioù er Stadoù-Unanet
* Aostralia
* Sveden
* Sukorea
* Kontelezhioù Island
* Kanada
* Kenya
* Kontelezhioù Liberia
* Ouganda
'O sole mio

*** 'O sole mio*** ("O ma heol") zo ur ganaouenn napolitanek (ha n'eo ket italianek) anavezet dre ar bed ha savet e Naplez e 1898 gant ar barzh Giovanni Capurro (1859-1920) evit ar c'homzoù hag ar sonaozour Eduardo di Capua (1865-1917) evit an ton.

Alfredo Mazzucchi (1878–1972), ha ne oa nemet un adskriver betek-henn, zo bet anavezet evel trede oberour ar son gant ur varnadenn e Torino e 2002. Diwar-se ez eus gwirioù warni betek ar bloaz 2042.

## Kanerien
Troet e voe e saozneg e 1915 hag enrollet gant Charles W. Harrison. E 1921 e voe savet ur c'hantik gant William E. Booth-Clibborn war an ton orin, hag anvet *Down From His Glory*. E 1949 e voe sonenrollet *There's No Tomorrow*, kanet gant Tony Martin war don * 'O Sole Mio*.

Kanet eo bet gant tud vrudet evel Enrico Caruso, Beniamino Gigli, Mario Lanza, The Canadian Tenors, The Three Tenors, pe re all evel Bryan Adams, Me First and the Gimme Gimmes, Vitas, Elvis Presley (*It's Now or Never"), hag [[Elton John]].

== Ar son ==
;Komzoù napolitanek (1898)

<poem style="font-style:italic;">
Che bella cosa è na jurnata ’e sole,
n’aria serena doppo na tempesta!
Pe’ ll’aria fresca pare già na festa...
Che bella cosa na jurnata ’e sole.

Ma n’atu sole cchiù bello, oi ne’,
’o sole mio sta nfronte a te!
’o sole, ’o sole mio
sta nfronte a te, sta nfronte a te!

Luceno ’e llastre d’’a fenesta toia;
’na lavannara canta e se ne vanta
e pe’ tramente torce, spanne e canta,
luceno ’e llastre d’’a fenesta toia.

Ma n’atu sole cchiù bello, oi ne’,
’o sole mio sta nfronte a te!
’o sole, ’o sole mio
sta nfronte a te, sta nfronte a te!

Quanno fa notte e ’o sole se ne scenne,
me vene quasi ’na malincunia;
sotta ’a fenesta toia restarria
quanno fa notte e ’o sole se ne scenne.

Ma n’atu sole cchiù bello, oi ne’,
’o sole mio sta nfronte a te!
’o sole, ’o sole mio
sta nfronte a te, sta nfronte a te!
</poem>

== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20080524082323/http://artsongcentral.com/2007/di-capua-o-sole-mio/ Skrid-sonerezh * 'O Sole Mio*]
* [https://web.archive.org/web/20090630233526/http://www.antoniomucherino.it/en/music.html Treuzskrivet evit ar gitar gant ar soner italian Antonio Mucherino]
*  [http://www.napoletanita.it/osolemio.htm#win * 'O Sole Mio'' e 7 yezh]

## Notennoù
Vienna (disheñvelout)

**Vienna** a c'hall bezañ meur a dra. 

## Lec'hioù
### 
*Vienna (*Wien*) - kêr-benn ar vro

### 
* Vienna, Ontario

### 
*Vienna (South Dakota) - 
*Vienna (Georgia) 
*Vienna (Galena, Idaho), 
*Vienna (Illinois) - 
* Vienna, Indiana
*Vienna (Indianapolis, Indiana), 
*Vienna (Louiziana 
*Vienna (Maine) 
*Vienna (Maryland 
* Vienna Township, Genesee County, Michigan
* Vienna Township, Montmorency County, Michigan
* Vienna Township, Minnesota
*Vienna (Missouri) 
*Vienna (New York) 
* Vienna, South Dakota
* Vienna, Virginia
* Vienna, West Virginia
* Vienna (Wisconsin)

## Tud
* Vienna - un anv-bihan italianek

## Steredoniezh
* 397 Vienna - asteroidenn 

## Pennadoù kar
* Vienne
* Wien
Marc Ogeret

**Marc Ogeret** a zo ur c’haner gall. Ganet eo bet e 1932 e Pariz (Bro-C'hall).

Da gentañ e kane kanaouennoù bet savet gant Félix Leclerc ha Léo Ferré oc’h ober e druant war leurennoù-stal an ostalerioù war-dro 1954. Er mare-se e keje ouzh breur Jacques Prévert, Pierre e anv-bihan. Hennezh a roe tu dezhañ da vont da ganañ e tavarnioù, hini Agnès Capri en o zouez hag a oa lec’hiet e straed Molière e Pariz. Tapout a rae ar maout gantañ e 1962 gant Akademiez Charles Cros. E 1965 e kane evel lodenn gentañ arvest Georges Brassens e c’hoariva brudet Bobino.

Dispar e oa en un arvest gouestlet da Aragon e 1967 ha da heul e enrolle e bladenn vrudetañ « Ogeret chante Aragon ». Un tammig a-raok an degouezhadennoù miz Mae 1968 e enrolle div bladenn gouestlet ar wech-mañ d’ar Gomun « Autour de la Commune » ha d’an Dispac’h « Chansons contre ». Ne oa ket tu d’ar mare-se avat da lakaat da vont er maez an div bladenn hag e oant bet embannet e 1970 nemetken.

Goude e enrolle kanaouennoù martoloded goude ha sevel a rae un arvest diwar-benn Jean Genet « Le condamné à mort » gant ar gomposerez Hélène Martin. Da c’houde e c’houestle div bladenn da Aragon ha da Léo Férré adarre a-raok enrollañ peder bladenn gouestlet da Aristide Bruant e 1977 ha 1978.

Kenderc’hel a ra da ganañ en ur vont a-dreuz ar bed a-bezh (Belgia, Kanada, Egipt…). Enrollañ a rae ivez kanaouennoù ar Resistañs.

## Roll darnel ar pladennoù
(Deiziadoù skrivet war an CDoù)
                
*1973 Chansons de révolte et d’espoir
*1978 Ogeret chante Bruant
*1986 Ogeret chante Aragon
*1989 Chansons « contre »
*1994 Autour de la Commune
*1997 Ogeret chante la Révolution
*2003 Chants de marins
*2003 Ogeret chante Vasca
*2003 Ogeret chante Léo Ferré
*2006 Ogeret chante Bruant. Chansons et monologues. Vol 1
*2006 Ogeret chante Bruant. Chansons et monologues. Vol 2
Raye-sur-Authie

**Raye-sur-Authie** a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall). 
## Istor
### kantved
* Eil Brezel-Bed: bombezet e voe ar gumun d'ar 24 a viz Gwengolo 1943: lazhet e voe nav micherour-ret o labourat da sevel un diazlec'h-bannañ fuc'helloù V1 evit an Alamaned e koad Labroye; bombezet e voe ar gumun en-dro d'an 13 a viz C'hwevrer 1944 gant ar *44th Bomb Group* ha d'ar 24 ha d'ar 28 a viz C'hwevrer 1944 gant ar *387th Bomb Group* eus Aerlu SUA e voe bombezet ar gumun en-dro, abalamour d'an diazlec'h a oa bet savet
.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Saint-Liéphard*,  kantved.
* Ur velin-avel.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Yann Bouëssel du Bourg

**Yann Bouessel du Bourg**, pe c'hoazh **Jean Marie Bouessel du Bourg**, a oa ur broadelour breizhat (1924-1996).

## [[Eil Brezel-bed]]

Ganet eo e Pariz. E familh a zo a orin eus Bilieg e-kichen Felger.

Dont a ra da vezañ stourmer broadelour breizhat ha federalour europat adalek e yaouankiz hag e chomo gant ar mennozhioù-se betek e varv. Stourm a ra e Strollad Broadel Breizh. Harzet e voe Yann Bouëssel du Bourg gant an Alamaned e-pad nozvezh ar 27 a viz Gwengolo 1941, a-gevret gant ur stourmer all eus SBB, Arsène Gefflot, merour L'Heure Bretonne, pa oant o lakaat traktoù. Testenn an traktoù-se bet embannet gant Strollad Broadel Breizh a oa : "Ni anglais, ni français, ni allemand, breton seulement".

Yann Bouëssel du Bourg en deus soñjet mont er Bezen Perrot met ne 'z eas ket en abeg d'e vennozhioù kristen hag a oa kontrol da baganiezh Lainé.

## Stourmer breizhat

Skrivet en doa kantadoù a bennadoù er c'helaouennoù breizhek etre 1970 ha 1990, dreist-holl diwar-benn istor Breizh. Tost e oa da Langleiz, e amezeg hag e vignon. Kenlabourat a ra gant kengevread Kendalc'h, Skouted Bleimor, hag ar c'helaouennoù Imbourc'h hag Al Liamm.

## Embannadurioù
* *Dreist ar Gorventenn*, danevell e yaouankiz ha pergen e-pad ar brezel, e ti Imbourc'h
* *Xavier de Langlais peintre écrivain illustrateur breton*, Encyclopédie Bretonne N°2 1977, 
* *La littérature bretonne*, gant Yann Brekilien, Les Éditions d'organisation, Pariz, 1982. 
* "Saint-Aubin du Cormier, Sentinelle de la Bretagne"
* roll e bennadoù er gelaouenn Imbourc'h : niv. 320 Here 1996 p. 59-67.
Mestr stern-aoter Heisterbach

**Mestr stern-aoter Heisterbach** a oa ul livour alaman a labouras tro-dro da gêr Köln, en Alamagn, etre 1440 ha 1460. En e oberennoù e weler levezon Stefan Lochner. 

Dont a ra e anv eus ur stern-aoter, graet war-dro 1445, deuet eus manati sistersian Heisterbach, hag hiriv e mirdi Bamberg.

Met un oberenn all zo lakaet war e gont: un aoter eus iliz-parrez sant Kristof Köln, miret en Alte Pinacoteck e München.
Mestr stern-aoter Friedberg

**Mestr stern-aoter Friedberg** a oa ul livour alaman dianv, hag a labouras e dibenn ar  kantved. Dont a ra e anv eus ur stern-aoter livet a oa en iliz Itron Varia Friedberg, hag a zo hiziv an deiz en ur mirdi e Darmstadt.
Mestr stern-aoter Fröndenberger

**Mestr stern-aoter Fröndenberger** a oa ul livour alaman a labouras e dibenn ar  kantved hag e penn-kentañ ar  kantved. Etre 1410 ha 1420 e livas ur stern-aoter ma weler an Itron Varia, e manati Fröndenberger. N'anavezer ket e anv gwir.
Hordeum murinum

**Hordeum murinum** pe **Heiz Gouez** a zo ur c'heotenn eus kerentiad ar Poaceae boutin tre er rannvroioù klouar.

## Isspesadoù
* *Hordeum murinum murinum* 
* *Hordeum murinum glaucum* (Steudel) Tzvelev (1972)
* *Hordeum murinum leporinum* (Link) Arcangeli (1882)

### Liammoù diabarzh
* ''Hordeum murinum'' 
*  ''Hordeum murinum leporinum''
Mestr ar bloavezhioù 1540

**Mestr ar bloavezhioù 1540** a oa ul livour izelvroat a labouras etre 1541 ha 1551. War-dro 30 poltred savet er bloavezhioù-se e vez roet dezhañ. E-touez ar poltredoù a livas emañ hini Gillis van Shoonbeke (gward ospital en Antwerpen), ar pezh a ziskouez e labouras er gêr-se. An dud a c'houklenne gantañ sevel o foltred ne oant ket ken pinvidik hag ar re bet livet gant Antonis Mor ha Willem Key, met pa seller ouzh e daolennoù e weler e oa desket ha donezonet. 

## Liamm diavaez
*Mestr ar bloavezhioù 1540 e lec'hienn Answers.com
Mestr aoter Malchin

**Mestr aoter Malchin** (alamaneg: *Meister des Malchiner Altar*) a oa ul livour alaman hag a labouras e Hamburg e-pad lodenn gentañ ar 15 kantved. 
Dont a ra e anv eus panelloù diavaez an aoter da Varia a livas en Iliz-veur Sant Yann e Malchin. Heñvel eo al livadurioù-se ouzh re Mestr Francke, ha da gentañ e voent liammet ouzh panelloù diavaez aoter Sant Jord e Wismar, hag ivez gant tammoù eus un aoter-ar-c'hroazstagadur en Iliz Itron Varia Rostock Hiziv an deiz e vez roet panelloù aoter an tri roue (iliz Sant-Yann, Rostock) d'ul livour all..

## Notennoù
Mestr an aoter alaouret

**Mestr an aoter alaouret** a oa ul livour alaman hag a labouras tro-dro da Lüneburg er  kantved. Dont a ra e anv eus un aoter bet savet e-tro 1418, bet en iliz Sant-Mikael Lüneburg, ha war ziskouez hiziv an deiz en ur mirdi e Hannover.
Mestr kroaz Gubbio

**Mestr kroaz Gubbio** eo an anv a roer d'ul livour eus Umbria hag a labouras etre 1285 ha 1320. Anavezout a rae an arzourien a laboure e Basilica di San Francesco d'Assisi, hag ul lodenn eus e oberennoù a denn da re Giunta Pisano.

## Dave
*Morello, Giovanni and Laurence B. Kanter: *The Treasury of Saint Francis of Assisi*. Milano; Electa, 1999
Proviñs La Habana

**Proviñs La Habana** zo unan eus proviñsoù Kuba, e kornôg an enez. Daoust ma n'emañ ket kêr La Habana, ar gêr-benn, e-barzh, met en ur broviñs dezhi hec'h-unan, savet e 1976 — Proviñs Ciudad de La Habana — e chom evelkent pennlec'h ar broviñs-mañ.
Proviñs Matanzas

**Proviñs Matanzas ** zo unan eus proviñsoù Kuba, war-zu kornôg an enezenn. Kêr Matanzas eo ar gêr-benn.
Proviñs Cienfuegos

**Proviñs Cienfuegos** zo unan eus proviñsoù Kuba, e kreisteiz ar rannvro kreiz, war lez ar Mor Karib. Kêr Cienfuegos eo ar gêr-benn anezhi. 

## Proviñsoù amezek
*En hanternoz, proviñs Villa Clara, 
*er c'hornôg, Proviñs Matanzas 
*er reter Proviñs Sancti Spíritus.
Proviñs Sancti Spíritus

**Proviñs Sancti Spíritus ** zo unan eus proviñsoù Kuba, e-kreiz an enez. Sancti Spíritus eo ar gêr-benn anezhi.
Proviñs Villa Clara

**Proviñs Villa Clara** zo unan eus proviñsoù Kuba, e-kreiz an enez, war an aod norzh. Santa Clara eo ar gêr-benn, hag eno eo beziet Che Guevara.
Villa Clara

**Villa Clara** zo un anv-lec'h spagnolek:

* anv **[[proviñs Villa Clara]]**, e Cuba;
* anv ur bourk en Arc'hantina, **[[Villa Clara (Argentina)|Villa Clara]]**, en Departamant Villaguay e proviñs Entre Ríos.
Sancti Spíritus

**Sancti Spíritus** zo anv meur a lec'h :

#### 

* Sancti-Spíritus (Badajoz), kêr en Extremadura e proviñs Badajoz, 
* Sancti-Spíritus (Salamanca), kumun e Proviñs Salamanca e Castilla y León.
* Kouent Sancti Spiritus, e Toro, e Proviñs Zamora.

#### 

* Sancti Spíritus (Kuba), kumun e proviñs Sancti Spíritus.

## Pennad kar
*Sancti Spiritu
Le Courrier du Léon

**Le Courrier du Léon** a zo ur sizhunieg breizhat eus Bro Leon. E gwir n'eo nemet stumm leonat Le Progrès de Cornouaille, embannet e Kemper.

## Liamm diavaez
*Le Courrier du Léon
Le Progrès de Cornouaille

**Le Progrès de Cornouaille** a zo ur gazetenn sizhuniek eus Kerne, embannet e Kemper.

## Liamm diavaez
Le Progrès de Cornouaille
Priz René Pleven

Ar **Priz René Pleven** a vez roet abaoe 1995 gant an APHIB (*Association de la presse hebdomadaire d'information de Bretagne*), a vod 25 sizhunieg breizhat er 5 departamant, d'ar gwellañ pennad embannet en ur sizhunieg e Breizh. Roet e vez tri friz bep bloaz er c'h-Club de la presse de Rennes et de Bretagne.

## Prizioù
500 euro d'ar priz kentañ, 300 d'an eil, 200 d'an trede.

## Liammoù diavaez
*Ar priz e 2008

## Pennadoù kar
*René Pleven
Sancti Spiritu

**Sancti Spiritu** zo un anv-lec'h spagnolek, deuet eus al latin.

#### 
* kreñvlec'h **[[Sancti Spíritu]]**, en 
* bourk **[[Sancti Spiritu (hiriv)|Sancti Spíritu]]**, e departamant General López e proviñs Santa Fe.

## Pennad kar
*Sancti Spíritus
Isla de la Juventud

An **Isla de la Juventud** (*Enez ar yaouankiz*), anavezet evel **Isla de Pinos** (Enez ar Pin) a-raok ar bloavezh 1978, hag a-raok c'hoazh "Evangelista", "Enez Santiago" hag "Enez ar Perokeded", a zo ur broviñs arbennik dre ma ne vez ket meret evel proviñsoù all Kuba. Melestret eo war-eeun gant ar gouarnamant kreiz evel pa vije ur vunisipaliezh. Eil brasañ enezenn Kuba eo (war-lerc'h douar-bras Kuba end-eeun). Ar seizhvet brasañ en Antilhez eo ivez, war-lerc'h Cuba, Hispaniola, Jamaika, Puerto Rico, Trinidad, hag Andros Island. 

## Istor

## Notennoù

## Liammoù diavaez

* Supreme Court decision of 1907
* Municipality page (Spanish)
* www.isla-de-juventud.com/ English Version
* La Isla: The Secret Side of Cuba by *[[Times Online]]*
Proviñs Ciudad de La Habana

**Ciudad de La Habana** zo unan eus proviñsoù Kuba, e kornôg an enez, war aod an norzh, anezhi kêr-benn ar vro, kêr La Habana, rannet e 15 kumun. Krouet eo bet ar broviñs e 1976, pa voe rannet proviñs kozh La Habana etre proviñs La Habana ha **Proviñs Ciudad de La Habana**. 

## 15 kumun ar broviñs
* Playa
* Plaza de la Revolución
* Centro Havana
* Havana Vieja
* Regla
* Havana del Este
* Guanabacoa
* San Miguel del Padrón
* Diez de Octubre
* Cerro
* Marianao
* La Lisa
* Boyeros
* Arroyo Naranjo
* Cotorro
Jón Gnarr

**Jón Gnarr Kristinsson** (ganet *Jón Gunnar Kristinsson* d'an 2 a viz Genver 1967, cheñch a reas anv e 2005) a zo un aktor hag ur politikour islandat, bet maer Reykjavik etre Mezheven 2010 ha Mae 2014. Labourat a ra en ajañs brudañ EnnEmm. Bet eo ezel ezel eus an daouad Tvíhöfði, a veze klevet er skingomz. Pa oa krennard e oa punk, ha sonet en deus gitar boud er strollad punk Nefrennsli. Skrivet ha c'hoariet en deus e meur a rann eus *Fóstbræður*. Daou film savet gantañ a zo brudet : *Íslenski draumurinn* (Un huñvre islandat, 2000) ha *Maður eins og ég* (Un den eveldon, 2002). E abadenn *Ég var einu sinni nörd* a zo diwar-benn e vuhez. E 2004 e skrivas, e produas hag e c'hoarias er film 20 munutenn-pad *An den a-dreñv*. C'hoari a ra perzh Georg Bjarnfreðarson er stirad skinwel *Næturvaktin, Dagvaktin hz Fangavaktin*, hag er film *Bjarnfreðarson*. Kenskrivañ senario ar stirad a ra ivez.

E dibenn 2009 e savas ar Strollad gwellañ, ur strollad politikel e bal ober goap ouzh strolladoù politikel Island. Trec'h e voe ar strollad *Besti flokkurinn* e dilennadeg ti-kêr Reykjavik e 2010, pa dapas 6 dileuriad war 15.

## Daveoù
Marianao

**Marianao** zo un anv-lec'h spagnolek:

* Marianao (Kuba), karter ha kumun e La Habana e Cuba.
* Marianao (San Boi de Llobregat), distrig e San Boi de Llobregat e-kichen Barcelona, e Katalonia.
Hreyfingin

**An Emsav** (islandeg : Hreyfingin) a zo ur strollad politikel eus Island. 3 dileuriad en deus en Alþingi (parlamant Island). Ezel e oa an holl anezho eus Strollad ar geodedourien. 4 dileuriad eus Strollad ar geodedourien a oa er parlamant, ar pevare hini a zo distag bremañ, neuze ne chom mui dileuriad ebet gant Strollad ar geodedourien.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar strollad

## Notenn
Lýðræðishreyfingin

**Strollad an demokratelezh** (islandeg : Lýðræðishreyfingin) a zo ur strollad politikel eus Island bet savet e 1998. Da-geñver dilennadeg parlamant Island e 2009 e tapas kaout 0,6% eus ar mouezhioù. N'en doe neuze dileuriad ebet er parlamant. 

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar strollad
Borgarahreyfingin

**Strollad ar geodedourien** (islandeg: Borgarahreyfingin) a zo ur strollad politikel eus Island, bet savet diwar meur a strollad bihan, a-benn kemer perzh e dilennadeg parlamant Island e 2009. D'ar mare-se eoa Island en ur stad fall abalamour d'an enkadenn ekonomikel. 

Da-geñver an dilennadeg e tapas kaout ar strollad 4 dileuriad (diwar 63 en holl) en Althingi (parlamant Island) : 
*Þráinn Bertelsson, filmaozer
*Þór Saari
*Margrét Tryggvadottir, penngazetennerez
*Birgitta Jónsdóttir, barzhez, arzourez ha penngazetennerez

N'eus den ebet e penn ar strollad, met kaset eo gant tri den a genlabour, pep hini anezho gant e gargoù. 
D'ar 14 a viz Eost 2009 e kuitaas Þráinn Bertelsson ar strollad, hag e teuas da vezañ politikour dizalc'h. D'an 18 a viz Gwengolo 2009 e kuitaas an tri ezel all ar strollad, hag e savjont Hreyfingin. N'eus mui dileuriad ebet eus Strollad ar geodedourien en Althingi neuze.

## Notenn

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Proviñs Oriente

**Oriente** ("Santiago de Cuba" a-raok 1905), a zo ur broviñs kozh eus Kuba, hag a zo bet rannet d'ober proviñsoù Las Tunas, Granma, Holguín, Santiago de Cuba ha Guantánamo.
Oriente

**Oriente** zo un anv-lec'h spagnolek, deuet eus anv spagnolek ar Sav-Heol, pe Reter, zo bet roet da veur a lec'h:

* **[[Oriente (Buenos Aires)|Oriente]]**, en arvor proviñs Buenos Aires, en Arc'hantina;
* **[[Oriente (São Paulo)|Oriente]]**, kêr e stad São Paulo, e Brazil;
* **Oriente**, pe **[[Proviñs Oriente]]**, ur broviñs e Cuba a-raok 1976.
Caroline von Brandenburg-Ansbach

**Caroline von Brandenburg-Ansbach** (1683–1737), pe **Wilhelmina Charlotte Caroline**, a oa ur briñsez alaman ganet en Ansbach, e Bavaria, dimezet da George II, roue Breizh-Veur. 

## Hec'h anv
Ne seblant ket hec'h anv-bihan bezañ bet anavezet en istor araozi, met berzh a ray diwar neuze, hag el lezioù alaman dreist-holl.

## He buhez
Margravez e oa Caroline von Brandenburg-Ansbach. Merc'h e oa da John Frederick, Margrav Brandenburg-Ansbach, ha d'e eil pried, Eleonore Erdmuthe Sachsen-Eisenach. 
Emzivadez e voe abred. Speredek e oa, desket ha savet mat, un toullad gwazed a glaskas dimeziñ dezhi.

## Dimeziñ
Goulennet e voe gant an Impalaer Santel Karl VI, met hi a nac'has dre ma ne felle ket dezhi dont da vout katolikez.
Prestik goude e timezas da George August, mab da Dilenner Hannover, a voe goude danvez-roue Breizh-Veur ha roue evel George II. E Hannover e voe graet an eured d'an 22 a viz Eost 1705, ha genel a reas o mab kentañ, ar Priñs Frederick, d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1707.

## He bugale

* Friedrich Ludwig (1707–1751), Priñs Kembre; mervel a reas a-raok e dad ha n'hallas ket ren. 
* Anna Hannover (1709–1759) ; dimezet e 1734 da Willem IV van Oranje
* Amelia Sophie (1711–1768), ne zimezas ket
* Carolina Elizabeth (1713–1759)
* Georg Wilhelm (1717–1718)
* Wilhelm August (1721–1765), dug Cumberland
* Maria (1722–1772) dimezet e 1740 da Friedrich II von Hessen-Kassel
* Louisa (1724–1751), dimezet e 1743 da Fredrik V, roue Danmark.
Francis Jackson Project

**Francis Jackson Project** zo ul laz-seniñ funky.

Krouet e miz Mae 2006, o fal a zo strollañ 8 soner eus Bro-Dreger, tro-dro d'un dudenn anvet, Francis Jackson, e gwirionez Brendan Corre, anvet mat e bed ar c'han-ha-diskan abaoe 1994 gant e gamarad Jañ-Maï Priol.
Un dave eo sonerezh ar strollad d'ar bloavezhioù '60 da '80, gant James Brown, Earth, Wind and Fire.

## Ar strollad
Er strollad-mañ neuze ez eus ar sonerien-mañ : 
*Brendan Corre (kaner) ; daou gitar, 
*Erwan Moal, gitar
*Marc Felin, gitar
*Brieg Moal, batiri pe toumperez
*Meriadeg Guillanton, trompilh
*Fañch Lebretton, saksofon
*Timothée Le Bour, saksofon

Tri zamm sonerezh o deus graet : " Mexico ", " Rocka Bibi " ha " Friko ".
Spirou

* ***[[Spirou (tudenn)|Spirou]]*** zo un dudenn bannoù-treset krouet gant Rob-Vel e 1938 evit reiñ lañs d'ar sizhunieg bannoù-treset ***[[Le Journal de Spirou]]***.
* ***[[Spirou ha Fantasio]]*** a reer eus ar bannoù-treset a gont e droioù-kaer. ***[[Le Petit Spirou]]*** a zo un heuliadenn fent krouet e 1987 gant Tome ha Janry.
* Lakaet eo bet e stumm un dresadenn-vev dindan an anv *Spirou* ha goude *Spirou ha Fantasio*.
* Kavout a reer ivez ur c'hoari video dindan an anv ***[[Spirou (c'hoari video)|Spirou]]***, krouet e 1995.
* ***[[Spirou (manga)|Spirou]]*** a zo ur manga, senario gant Jean-David Morvan ha tresadenoù gant Hiroyuki Oshima. Kontañ a ra e grennoad.
* ***[[Spirou_Basket_Club|Spirou]]*** a zo ivez anv skipailh basket-ball kêr Charleroi, e Belgia.
Loened Fall

E 1996 eo bet krouet *Loened Fall*, ar strollad-se a zo ur strollad sonerezh da lakaat da zañsal er festoù-noz. 

## Ar strollad

Pemp den a zo er strollad ha diazezet eo Loened Fall war ur c'houblad kanerien kan-ha-diskan, Ronan Guéblez ha Marthe Vassalo, ha tri soner, Hervé Bertho ouzh ar violoñs, Thomas Lotout (Sabine Le Coadou betek 2011) ouzh ar vombard ha Marc Thouénon ouzh ar gitar.

Dizoloet en deus Marc Thouénon, ar c'hoarier gitar, ar sonerezh iwerzhonat e puboù ha gouelioù Iwerzhon. Heuliour ar rummad sonerien gitar reizhet hervez an "open tuning" ec'h azasa e venveg ouzh tonioù ar vro. Ezel eo Marc Thouénon eus ar strolladoù sonerezh Loened Fall ha Boys In The Gap.

E 2001 he deus kinniget Marthe Vassalo hec'h arvest "Ar Solier" gant ar c'houplad Bugel Koar, hag a zo bet garedonet gant priz bras *[[Produit en Bretagne]]*. Goude se eo aet Marthe Vassalo e-barzh strollad Loened Fall. Da 27 bloaz e vez klevet ha gwelet an Dregeriadez-se e strolladoù sonerezh all, evel Skaliero pe Sula Bassana. Kanañ a ra ivez gant an triad Trio Empreintes asambles gant Jean-Michel Veillon ha Gilles Le Bigot. Kanañ a ra ivez en un triad all gant Nolwenn Buhe hag Annie Ebrel.

Ronan Guéblez eo eil kaner kan-ha-diskan ar strollad. Kanañ a ra ivez e-unan gant Marthe Vassallo e-kerzh festoù-noz.

An talabarder eo Thomas Lotout. Seniñ a ra abaoe an oad a seizh vloaz. Sonet en deus, war bladennoù pe war al leurenn, asambles gant kalz tud evel Carré Manchot, Stourm, Jean-Charles Guichen, Diaouled Ar Menez, Youen Bodros ha gant e strolladoù-eñ ivez. Sonaozour Bagad Pañvrid eo bet. 

Sabine Le Coadou eo an hini a sone ouzh ar vombard da gentañ. Desket he deus son e Bagad Pañvrid.

Hervé Bertho a zo unan eus ar re a son ar gwellañ ouzh ar violoñs e Breizh. Gant Archétype en deus graet arvestoù sonerezh er gouelioù brasañ a zo. A-raok e sone e-barzh strollad Busy Fingers ha Le Chat qui va nu-pieds, met anavezet eo bremañ e bed ar sonerezh dreist-holl evel violoñser Loened Fall. Evel Marc Thouénon eo Hervé Bertho ezel eus Boys In The Gap, peogwir e plij kalz dezhañ ar sonerezh iwerzhonat. Son a ra ivez gant Los Glochos.

### Pladennoù

**An deizioù 'zo berr*, An Naer Produksion, 1999
**Gouez !*, An Naer Produksion, 2003
**Diwar logodenn 'vez ket razh*, An Naer Produksion, 2008
* *'vel ba'r ger*, An Naer Produksion, 2014
Inizi Gwerc'h

An **Inizi Gwerc'h** (pe *Virgin Islands* e saozneg) a zo inizi er Mor Karib, etre an Antilhez Bihanañ hag an Antilhez Brasañ.

## Douaroniezh

Ur c'hant enezenn bennak zo anezho, kerreg hag enezennoùigoù, 600 km² en holl. En hanternoz dezho emañ ar Meurvor Atlantel hag er c'hreisteiz ar Mor Karib, adalek Puerto Rico betek foz Anegada.

### Teir lodenn
Teir lodenn zo anezho:
* an Inizi Gwerc'h Breizhveurat, er reter hag en hanternoz, a zo un Tiriad Breizhveurat Tramor 
* an Inizi Gwerc'h Stadunanat er c'hreisteiz, zo un Tiriad Aozet, ha n'emañ ket e SUA, 
* an Inizi Gwerc'h Spagnol, er c'hornôg, a zo stag ouzh Puerto Rico
* an Inizi Gwerc'h Nederlandat, etre 1625 ha 1680. 

Dollar SUA eo ar moneiz en holl anezho.

## Istor
Dizoloet e voent gant Kristof Kolomb en 1493 hag anvet *Santa Ursula y las Once Mil Vírgenes* (berraet en *Las Vírgenes*), abalamour ma c'hoarvezas kement-se da zeiz santez Ursula, da lavarout eo *Santez Ursula hag an Unnek Mil Gwerc'hez* (hag *ar Gwerc'hezed* dre verrdro). Splann eo eta : n'eo ket an inizi a zo gwerc'h, met ar plac'hed. Da neuze e tlefent bezañ anvet *Inizi ar Gwerc'hezed*. Anat eo e teu ar fazi eus an droidigezh diwar an anv gallek.
Benead XIV

**Benead XIV** (latin: *Benedictus XIV*, italianeg: *Benedetto XIV*), **Prospero Lambertini** e anv-tiegezh, ganet d'an  ha marvet d'an , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar .
Klemañs XII

**Klemañs XII** (latin: *Clemens XII*, italianeg: *Clemente XII*), **Lorenzo Corsini** e anv-tiegezh, ganet d'ar  ha marvet d'ar , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .
Inosant XIII

**Inosant XIII** (latin: *Innocentius XIII*, italianeg: *Innocenzo XIII*), **Michelangelo dei Conti** e anv-tiegezh, ganet d'an  ha marvet d'ar , a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an .
Sant Visant hag an Inizi Granadinas

**Sant Visant hag an Inizi Granadinas**, *Saint Vincent and the Grenadines* e saozneg, ha **Sant-Visant hag ar Grenadinez** e brezhoneg, zo ur stad er Mor Karib, anezhi meur a enezenn. Kingstown eo ar gêr-benn.

Unan eus enezegi Inizi an Avel (Antilhez) int.

En hanternoz dezhi emañ Saint Lucia hag er c'hreisteiz emañ Grenada, hag er sav-heol Barbados. 

## An inizi
Setu an inizi pouezusañ:
* Enez Sant Visant eo an enezenn vrasañ,
* ur chapeledad inizi bihanoc'h zo er c'hreisteiz dezhi, ar Granadinas, ha sed ar re vrasañ anezho:
** Bequia, 
** Baliceaux, 
** Mustique, 
** Canouan, 
** Mayreau, 
** Tobago Cays, 
** Union 
** Petit Saint Vincent, an hini dostañ eus enezenn Grenada.

## Istor
* Kentañ brezel karib
* Eil brezel karib

## Daveennoù
Lotte

**Lotte** zo ur berranv alamanek, deuet diwar an anvioù-bihan Charlotte pe Liselotte .

## Stummoù all
* *Lottie*

## Tud

* *[[Liselotte von der Pfalz]]* (1652–1722), a oa *Elisabeth Charlotte* he gwir anv-bihan.
* Lotte Lenya ( 1898 – 1981), kanerez aostrian, pried Kurt Weill.
* Lotte Berger ( 1907- 1990 en Kiel) 
* Lotte Wolf-Matthäus (* 1908 -1979), kanerez alaman

* Lottie Hellingman, aktorez izelvroat
* Lotte Horlings, kanerez izelvroat
* Lotte Ingrisch, skrivagnerez aostrian
* Lotte Laserstein, livourez alaman

## Lennegezh

* *Lotte*, pe Charlotte, er romant Die Leiden des jungen Werthers gant Goethe;
* Lotte in Weimar, romant gant Thomas Mann.

## Lec'hanvadurezh
* *[[Lotte (Westfalen)|Lotte]]*, kêr e Westfalen 

## Pennadoù kar
* Lotter
* Lotty
* Lot
Arnaldur Indriðason

**Arnaldur Indriðason** (ganet d'an 28 a viz Genver 1961 e Reykjavik, Island) (e anv a gaver ivez skrivet Arnaldur Indridason, e broioù all) zo ur skrivagner islandek. Mab eo d'ur skrivagner all, Indriði G. Þorsteinsson.

Studioù istor en deus graet ha kazetenner eo bet. Skrivet en deus meur a romant polis, zo bet gwerzhet mat-kenañ ha troet e nouspet yezh.

Emañ o vevañ e Reykjavik gant e wreg hag o zri bugel.

## Oberennoù

**Synir duftsins* (1997)
**Dauðarósir* (1998)
**Napóleonsskjölin* (1999)
**Leyndardómar Reykjavíkur 2000* (2000)
**Mýrin* (2000) (troet e galleg gant an titl "La Cité des Jarres")
**Grafarþögn* (2001) (troet e galleg gant an titl "La Femme en vert", 2006)
**Röddin* (2002) (troet e galleg gant an titl "La Voix", 2007)
**Bettý* (2003)
**Kleifarvatn* (2004) (troet e galleg gant an titl "L'homme du lac", 2008)
**Vetrarborgin* (2005) (troet e galleg gant an titl "Hiver arctique", 2009)
**Konungsbók* (2006)
**Harðskafi* (2007) (troet e galleg gant an titl "Hypothermie", 2010) 
**Myrká* (2008)(troet e galleg gant an titl "La rivière noire", 2011)
**Svörtuloft* (2009)(troet e galleg gant an titl "La muraille de lave", 2012)
**Furðustrandir* (2010) (troet e galleg gant an titl "Étranges Rivages", 2013) 
**Einvígið* (2011) 
**Reykjavíkurnætur* (2012)