Traoñienn Aran

* *Ur bajenn [[Aran]] zo ivez.*
----

**Traoñienn Aran** (*Val d'Aran* anv ofisiel okitanek, *Vall d'Aran* e katalaneg, *Valle de Arán* e spagnoleg) zo un draoñienn er Pireneoù a zo stag ouzh Spagn, e korn gwalarn Katalonia ar C'hreisteiz. E-kreiz aradennad ar Pireneoù emañ ha drezi e tremen ar stêr Garona.

Unan eus traoñiennoù uhelañ ar Pireneoù eo (un drederenn eus an tolead zo tremen 2 000 metr a-us ar mor), ha bez' ez eo an tamm nemetañ eus Katalonia ar C'hreisteiz a zo war gostez hanternoz ar menezioù-se, da lavaret eo al lodenn nemetañ eus Katalonia a red he dourioù war-zu an hanternoz ha war-zu ar Meurvor Atlantel.

Troc’het eo diouzh ar peurrest eus Stad Spagn gant menezioù uhel ha n’int treuzet nemet gant daou hent : un ode war an uhel hag un tunnel dindan torosennad ar Maladeta. Toullet e voe un tunnel kentañ dindan renad Franco, e 1948, hag e 2007 e voe digoret unan nevez en e lec’h. Alies e vez stanket an ode gant an erc'h er goañv. Abalamour da se ez eo bet diaes e-pad pell an darempredoù etre an draoñienn ha kreisteiz ar Pireneoù. Aesoc’hik e oa al liammoù gant an hanternoz, pa ne oa nemet diskenn a-hed ar stêr Garona da ober.

Unan eus komarkoù Katalonia eo Vall d'Aran, kelc’hiet gant Stad Frañs en hanternoz, proviñs spagnol Aragon er mervent, ha *comarques* katalan Alta Ribagorça ha Pallars Sobirà er c’hreisteiz hag er reter. Da  a dud e save poblañs an draoñienn e 2020. Vielha e Mijaran eo kêr-benn an tolead.

## Yezh
E Traoñienn Aran e vez kaozeet araneg, a zo ur rannyezh okitanek. Un doare gwaskoneg eo, gant e zoare-skrivañ dezhañ. Yezh ofisiel an draoñienn eo an okitaneg, asambles gant ar c’hatalaneg hag ar spagnoleg. Holl anvioù-lec’h ar vro vihan zo en okitaneg hepken war ar panelloù (da skouer *Vielha* ha n’eo ket *Viella* evel ma vije skrivet e katalaneg hag e spagnoleg). Kelennet e vez araneg en holl skolioù abaoe 1984.

## Istor
Er Grennamzer e oa stag parrezioù Traoñienn Aran ouzh eskopti Sent Bertran de Comenge, a zo ur gêr un tamm pelloc’h en hanternoz ha bremañ er Stad c’hall. Ul lodenn eus an eskopti-se e chomas an draoñienn betek 1802. Met er Grennamzer ivez e oa an draoñienn e dalc’h aotrouien eus an diavaez, a-bep-eil konted Bigorra, konted Comenge, konted eus Katalonia pe rouaned Aragon. Meur a wech e voe staget ouzh kurunenn Aragon (e 1067, e 1312...). E 1512 e voe adstaget da vat ouzh rouantelezh Aragon, a oa neuze un tamm eus rouantelezh nevez Spagn.

Aloubet e voe an draoñienn gant ar C’hallaoued adalek 1808 betek 1815 hag un tamm eus an departamant Haute-Garonne e voe neuze (arondisamant Sent Gaudenç).

E dibenn renad Francisco Franco e voe adsavet ensavadurioù emren an draoñienn. D’ar 26 a viz Gouere 1979 en em vodas dilennidi ha pennadurezhioù ar vro da grouiñ ar Bodad evit adsevel ensavadurioù istorel Traoñienn Aran.

**Kuzul meur Aran** (*Conselh Generau d'Aran* en araneg) eo ar c’huzul dilennet karget da ren aferioù an draoñienn. Savet e oa bet e 1991 ha 13 ezel zo ennañ. Abaoe 1991 e vez lidet Devezh ar vro, bep bloaz, d'ar 17 a viz Mezheven, e koun an dilennadeg kentañ a oa bet evit ar c'huzul-se d'ar 17 a viz Mezheven er bloaz-se. 

Hiziv an deiz ez eo deuet an touristerezh da vezañ ur gennad a bouez bras e buhez an draoñienn.


Localització de la Vall d'Aran.svg|Traoñienn Aran, unan eus *comarques* Katalonia
Val d'Aran.png|Kumunioù Traoñienn Aran
Carta Occitania.pdf|Okitania


## Levrlennadur
**Une vallée frontière dans le Grand Siècle. Le Val d'Aran entre deux monarchies*, Patrice Poujade, PyréGraph, 1998, ISBN 2-908723-24-7.

## Liammoù diavaez
*   Conselh Generau d'Aran
* ''Lo Paí'', blog okitanek a-zivout an draoñienn
* Val d'Aran - Université Laval, Kebek