open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rajasthan

**Rajasthan** pe **Rājasthān** (राजस्थान en hindi) zo unan eus stadoù India. Ar stad ec'honañ eo (342 239 km²). met n'eo ket an hini bobletañ, rak dezerzh Thar a c'holo ul lodenn vat anezhi, er c'hornôg (56,47 milion a dud e 2001).

En-dro dezhi emañ Gujarat er c'hreisteiz, Pakistan er reter, Madhya Pradesh er gevred, Uttar Pradesh ha Haryana er biz, ha Panjab en hanternoz. Jaipur, Jodhpur, Ajmer, Kota, Bikaner, Udaipur eo ar c'hêrioù brasañ. Kêr-benn ar stad eo Jaipur.

Savet e voe stad Rajasthan e miz Meurzh 1949, pa voe unanet stadoù priñsed zo, evel Rajputana, Jaipur, Jodhpur... E 1956 voe astennet un tamm.

Tost da 90% eus annezidi ar stad a gaoze hindi, pe kentoc'h ur rannyezh anezhañ, ar *rajasthani*. E-mesk ar re all e kaver dreist-holl tud a gomz bhili (5,0 %) hag urdu (2,2 %).

War dachenn ar relijion, 88,8% eus annezidi Rajasthan a bleustr an hindouegezh, 8,5% an islam, 1,4% ar sikhegezh ha 1,2% ar jainegezh. 

## Liammoù diavaez

*Gouarnamant stad Rajasthan - 
*Burev Touristerezh Rajasthan 
*'''Faces of Rajasthan'''
Sigmund Freud

**Sigmund Freud** (distagadur alamanek: [ˈsiːɡmʊnd ˈfʁɔʏd]), ganet gant an anv **Sigismund Schlomo Freud** (Freiberg in Mähren, 6 a viz Mae 1856 - Londrez, 23 a viz Gwengolo 1939) a oa ur bredvezeg aostrian diazezer ar bredelfennerezh. Brudet eo dreist-holl evit e deorienn eus an diemskiant.
Kerc'h

Ar **c'herc'h** a zo un ed eus kerentiad ar poaceae. Tra ma c'hell an dud e zebriñ e implijer da voueta al loened-feurm. Kenaozañ un darn vras eus boued ar c'hezeg.

## Orin

Hendad *avena sativa* a zo ar gerc'henn ouez Avena sterilis. War a seblant e kreske hendadoù *avena sterilis* er C'hresk Frouezhus. Ar stumm-feurn na zeu war well nemet diwezhat a-walc'h, en Europa Oadvezh an Arem, avat. Evel ar segal e teu ar c'herc'h eus ur c'heotenn fall a greske asambles gant ar gwinizh, moarvat. Pa dizh al labour-douar rannvroioù ma veze gleboc'h an hin ez eas da zezenusoc'h an doareoù geot fall-se hag evito o-unan e voent gounezet

## Gounederezh

Gounezet e vez kerc'h e kement lec'h ma vez klouar an hin. Nebeutoc'h a dommder en devez ezhomm e-pad an hañv eget an edoù arall ha gwelloc'h e c'houzañvont ar glav. Pouezus eo neuze er rannvro ma vez gleb ha yen an hañvezhioù, evel e gwalarn Europa. Betek en Island e c'hounezer kerc'h.
Hadet e vez e-pad an nevez-amzer pe e-pad an diskar-amzer

## Daveoù

* Gauldie, Enid (1981). *The Scottish Miller 1700 - 1900*. Pub. John Donald. ISBN 0-85976-067-7.
Strollad Komunour Angola

**Strollad Komunour Angola** (e portugaleg: *Partido Comunista Angolano*) a oa anv ur strollad komunour bet krouet en Angola e 1955, dindan levezon Strollad Komunour Portugal, gant ar vreudeur Mário Pinto de Andrade ha Joaquim Pinto de Andrade, ur beleg katolik anezhañ, en e benn.

Gant ar Strollad e oa bet savet skolioù ha levraouegoù dre guzh e Luanda, ha krouet e oa bet kevrennoù e Catete ha Malanje.

E 1956 e kendeuzas ar Strollad gant al Luskad Poblek evit Dieubidigezh Angola (MPLA).
Ospital

Un **ospital** (kavet e vez *klañvdi* a-wechoù) a zo un ensavadur yec'hed evit kempennadurezh yec'hed an dud dre klask o pareañ gant prederiadoù roet gant tud arbennigourien harpet gant louzeier hag aveadurioù. Evit degemer tud klañv ha degas prederiadioù dezho e-pad meur a zeiz e vezont aozet peurliesañ. 

Diwar intrudu ar riezoù pe hini an aozadurioù yec'hed e vezont savet hiziv. Darn anezho a zo anhelv (kevarzheoù pe diazezadurioù), met reoù all a zo savet evit degas helv, ospitalioù prevez e meur a vro hag e vez graet klinikennoù anezho e Bro-C'hall.
Gwechall e veze savet an ospitalioù diwar intrudu pennoù bras pe gant urzhioù relijiel. Er mareoù kozh (er Grennamzer hag en Amzerioù modern, ne veze ket kement a arbennigourien (mezeged, surjianed, apotikerien, klañvdiourien) ma 'zeus hiziv, pa veze graet war-dro ar re glañv gant leaned pe gant youlidi.

## [[Gerdarzh]] ha [[lec'hanvadurezh]]
Eus ar ger latin *hospes* a dalv evit ostiz e teu ar gerioù gallek *ospital* (1170), *hospital* (1190, alese ar ger brezhonek.
Er Grennamzer, ne veze ket aozet an ospitalioù nemet evit pareañ an dud, evit degemer ar re baourañ e vezent ivez (un "ospis" a oa anv al lec'hioù arbennik-se) pe ar birc'hirinerien.
Meur a lec'h zo *An Ospital* pe *L'Hôpital* (*Les Hôpitaux* ivez) e anv e Breizh hag e Bro-C'hall ; gwelit An Ospital.

## Rummoù an ospitalioù
E Bro-C'hall e vez graet un diforc'h etre an ospitalioù hag a zo dindan ar riez peurliesañ hag ar c'hlinikennoù, ar re-se ensavadurioù pareañ yec'hed prevez.
Posupl eo d'ar re glañv mont d'an ospital (pe d'ar glinikenn) evit bezañ imbourc'het pe vezeget a-raok mont kuit dindan an devezh. Reoù all pe ar re kavet re glañv a c'hell bezañ degemeret e-barzh ken e chomont er c'hambroù evit tremen an noz pe meur a noz betek ma vezint pareet.
Ospitalioù deiz a vez graet eus ar re ar rumm kentañ ha ne vez ket degemeret an dud tremen dibenn an deiz. Lavaret e vez prederiadoù tremenidi (ha surjianerezh tremenidi) eus an doare-ober-se.

### Ospitalioù hollek ha [[pennospital]]ioù
Pa gomzer eus an ospitalioù peurliesañ e taveer d'un ospital a c'hell ober war-dro meur a gleñved ha da veur a c'hloazadenn. E kazimant an holl ospitalioù-se ez eus ur servij mezegiezh prim (pe servij an trummadoù) e-lec'h e vez klasket pareañ diouzhtu ar gwaskadoù yec'hed pe kas ar re glañv d'ur servij mezegiezh arbennik prest evit degemer an trummadoù.
En ur pennospital e kaver ivez surjianed, arnodvaoù dielfennadurioù mezegel ha ur gevrenn evit ar wiliouderezh, d'an nebeutañ. Ur morg hag a zo ul lec'h evit mirout ar c'horfoù-marv ez eus atav.

### Ospitalioù skol-veur
Meur a skol-veur, ur gevrenn vezegiezh enni, a zo staget dezhi un ospital pe ur glinikenn. E Frañs, p'emañ ar skolioù-meur dindan kontrol strizh ar riez, n'eus nemet pennospitalioù skol-veur (CHU = Centre hospitalo-universitaire) a c'hell degemer ar studierien war ar vezegiezh e-barzh pep skol-veur vras.

### Ospitalioù arbennik
E touez an ospitalioù arbennik e kaver an ospitalioù bugale, ospitalioù ar gozhidi, bredospitalioù hag ospitalioù aozet tamm pe damm evit ur rummad gwaskadoù hepken (evit al lagad, ar c'halon, ar gloazadennoù deviñ, etc).
Ledenez iberek

:*Evit ar vro eus [[Kaokaz]] en [[Henamzer]], sellit ouzh [[Iberia (Kaokaz)]]*.

Al **Ledenez iberek**, pe **ledenez Iberia**, zo ul ledenez vras e mervent Europa, etre ar Pireneoù ha Norzhafrika, etre ar Mor Kreizdouar hag ar Meurvor Atlantel. Etre al Ledenez iberek ha kevandir Afrika emañ Strizh-mor Jibraltar, a genstag ar Mor Kreizdouar hag ar Meurvor Atlantel. En em astenn a ra al Ledenez iberek war 582&nbsp;925 km². Enni emañ Spagn (al lodenn gevandirel anezhi, war-bouez Traoñienn Aran pa red doureier houmañ war-du an hanternoz), Portugal, Andorra, enklozadur Jibraltar (e dalc’h Breizh-Veur) hag al lodenn c'hall eus Cerdanya. Hogen n’eo ket bet atav rannet evel-se, a-hed an istor.

En Henamzer e oa meur a bobl dre al ledenez, ha Kelted e oa lod anezho. Goude aloubadegoù ar Wizigoted hag ar Vuzulmaned, e oa bet, er Grennamzer, stadoù muzulman e kreisteiz al ledenez, tra ma oa rouantelezhioù kristen en hanternoz, anvet Asturiez, Leon, Kastilha, Aragon. Tamm-ha-tamm e tigreskas al lodenn e dalc’h ar Vuzulmaned, tra m’en em unane ar rouantelezhioù kristen. Met meur a vrezel a voe etre ar rouantelezhioù-se, a-raok en em gavout, a-benn dibenn ar , gant div stad vras el ledenez : Spagn ha Portugal. O-div a voe aloubet gant armeoù Napoléon Bonaparte e deroù an . An div anezho ivez a zeuas da vezañ rouantelezhioù en , met Spagn, goude ur brezel diabarzh ha diktatouriezh Francisco Franco, zo deuet da vezañ ur rouantelezh en-dro.

Dont a ra ar wrizienn *iber-* marteze eus anv ar stêr Ebro (a oa *Iberus* e latin), pe eus anv ur bobl a veve e reter al ledenez gwechall-gozh, an Ibered. En Henamzer e veze graet *Iberia* eus al ledenez gant ar C'hresianed hag ar Romaned.

Ar braz eus diabarzh al ledenez a ya d’ober uhelblaenennoù, ur 600 metr bennak a-us live ar mor. Un nebeud menezioù uheloc’h zo, evel Menezioù Kantabria en hanternoz pe ar Sierra Nevada er c’hreisteiz. War-bouez ar stêr Ebro, en em daol er Mor Kreizdouar, ez a ar pep brasañ eus stêrioù bras (Douro, Tajo, Guadalquivir) war-zu ar c’hornôg hag ar Mor Atlantel. Roc’hellek eo aodoù an hanternoz hag ar c’hornôg dre vras ; traezhennoù bras a gaver war aodoù ar reter hag ar c’hreisteiz.

## Liammoù diavaez
* Skeudennoù 
* Kartenn istorel eus Iberia e 200 a-raok J.K.
* IberiaNature
Zapateado

Ar **zapateado** zo un dañs spagnol, en 6/8, mibin ha birvidik, graet evit diskouez oueskded hag ampartiz treid an dañser a strak e dreid ouzh an douar, pe gentoc'h e seulioù (*taconeado*).

Dont a ra ar zapateado eus folklor Andalouzia, ha deuet eo er sonerezh klasel dre ar biolonour Pablo de Sarasate.

Paco de Lucía ivez en deus savet tonioù d'ober ar **zapateado**.
Valentina Visconti

Meur a vaouez zo bet anvet Valentina en Tiegezh Visconti e Milano:
*Valentina Doria, pe **Valentina Visconti** (1290-1359), pried Étienne Visconti, pempvet mab Matteo Iañ Visconti, ha mamm Matteo II Visconti, Galeazzo II Visconti ha Bernabò  Visconti
***[[Valentina Visconti (1361-1393)|Valentina Visconti]]** (1361-1393), merc'h da Bernabò  Visconti ha Beatrice della Scala, pried da Pêr II Lusignan, ha rouanez Kiprenez, 
***[[Valentina Visconti (1368-1408)|Valentina Visconti]]** (1368-1408), merc'h da Gian Galeazzo Visconti, pried da Louis d'Orleans, ha dugez Orleañs,
***Valentina Visconti di Orago**, bastardez da Bernabò Visconti, pried da Gentile di Antonio Visconti di Orago.
Tiegezh Visconti

**Visconti** zo anv un tiegezh uhel eus Lombardia en Italia, eus tu ar Gibelined, a renas e Dugelezh Milano e-pad ar Grennamzer ha betek an Azginivelezh, eus 1277 betek 1447. Da gentañ ne oant ken 'met aotrouien, met adal 1395, gant Gian Galeazzo Visconti, e voent anvet duged. 

War-lerc'h 1447 e tremenas ar galloud etre daouarn an Tiegezh Sforza.
Strollad Komunourion Republik Moldova

**Strollad Komunourion Republik Moldova** (e moldaveg: *Partidul Comuniştilor din Republica Moldova*) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Moldova e 1993, gant Vladimir Voronin en e benn.

Er galloud emañ ar Strollad e Republik Moldova, aet ar maout gantañ en div votadeg diwezhañ evit dilenn ar Parlamant, hag izili eo Prezidant ar vro Vladimir Voronin, ar C'hentañ Ministr, Zinaida Greceanîi, ha Mouezhier ar Parlamant, Marian Lupu. 

Ar strollad komunour nemetañ an hini eo da vezañ bet dilennet en unan eus ar Republikoù Soviedel a gent goude ma'c'h eas da get an Unaniezh Soviedel. 

Ezel eo eus Strollad Tu-kleiz Europa.

## Gwelit ivez:
* Strollad Komunour Moldova (strollad istorel da geñver ar maread soviedel)

## Liammoù diavaez:
* PCRM - Lec'hienn ar Strollad (e moldaveg, ruseg ha saozneg)
Talbenn Marksour-Leninour Pobloù Spagn

**Talbenn Marksour-Leninour Pobloù Spagn** (e spagnoleg: *Frente Marxista-Leninista de los Pueblos de España*) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour bet enskrivet war roll ofisiel ar strolladoù politikel e Spagnhttps://web.archive.org/web/20050802091120/http://www.elecciones.mir.es/partidos/r_partidos_p.htm daoust ha n'emañ ket gwall sklaer hag-eñ emañ oberiant c'hoazh ar strollad.
Strollad Komunour (Wallonia)

**Strollad Komunour** (e galleg: *Parti Communiste*) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Wallonia (Belgia) e 1989 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Belgia, gantañ da Brezidant Pierre Beauvois.

Ezel eo eus Strollad Tu-kleiz Europa.

Embannet e vez gant ar Strollad *Le Drapeau Rouge* ("Ar Banniel Ruz") ha *Mouvements* ("Luskadoù")

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn ofisiel ar Strollad (e galleg)

## Gwelit ivez:
* Strollad Komunour (Flandrez)
Strollad Komunour (Flandrez)

Ar **Strollad Komunour** (en izelvroeg: *Kommunistische Partij*) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Flandrez (Belgia) e 1989 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Belgia, gantañ da Brezidant Jaak Perquy.

Embannet e vez ar gelaouenn *Agora* gant ar strollad.

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn ofisiel ar Strollad (en izelvroeg)

## Gwelit ivez:
* Strollad Komunour (Wallonia)
Strollad Komunour (Marksour-Leninour) San Marino

**Strollad Komunour (Marksour-Leninour) San Marino** (en italianeg: *Partito Comunista (Marxista-Leninista) di San Marino*) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour a-du gant linenn bolitikel Sina bet krouet e San Marino e 1968 gant Luskad Marksour-Leninour San Marino, bet krouet un nebeud bloavezhioù a-raok da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour San Marino.

Pa gemeras perzh ar Strollad er mouezhiadegoù e 1969 da geñver an dilennadegoù evit parlamant ar vro ec'h eas gantañ 1,24%, izelaet betek 0,8% e 1974 (121 mouezh en holl), tapet gantañ dileuriad/ez ebet en daou degouezh.
Strollad Komunour (Nepecerişti)

Ar **Strollad Komunour (Nepecerişti)** (en roumaneg : **) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e 1996 hag enrollet e Roumania ez-ofisiel e 2006, gantañ da Brezidant Gheorghe I. Ungureanu ha da Sekretour Constantin M. Gălbeoru.

An termen *nepecerişti* a ra dave d'ar fed m'en deus ar Strollad liamm ebet gant tud bet izili eus Strollad Komunour Roumania a-gozh.

Er penn-kentañ e oa bet nac'het gant Lêzvarn Bukarest ebnrollañ ar strollad war digarez met torret e oa bet an diviz-se da c'houde gant Lêzvarn Europa evit Gwirioù Mab-den abalamour d'ar Mellad 11 eus Emglev Europa a-zivout Gwirioù Mab-den hag enrollet e oa bet a-benn ar fin e 2006.

## Notennoù ha daveennoù
Strollad Komunour Bulgaria - Marksourion

Ar **Strollad Komunour Bulgaria - Marksourion** (en bulgareg: *Българска комунистическа партия – марксисти, БКП-м*) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Bulgaria e 1990, gantañ da Gadoriad ar C'huzul Seveniñ, Boris Petkov.

E 1991 e kemeras perzh ar Strollad er votadeg evit dilenn Parlamant Bulgaria, aet gantañ 0,14% eus ar mouezhioù (7.663 mouezh en holl), hag e 1999 e kemeras perzh er mouezhiadegoù e diabarzh ar gensavenn Unaniezh ar Strolladoù Komunour.

Liammoù start en deus ar Strollad gant Strollad Labourerion Korea.
Rhodri Molwynog ap Idwal

**Rhodri Molwynog ap Idwal** (690 - 754) mab da Idwal Iwrch hag 
Angharad Breizh, a oa roue Gwynedd war-lerc'h e dad. 
**[[Roue ar Vrezhoned]]** a vez graet anezhañ en * [[Annales Cambriae]] *. N'ouzer ket nemeur a dra diwar-benn e vuhez ha n'eo ket sur pegoulz e oa bet lakaet da roue. 

Daou vab en doa: Cynan Dindaethwy ap Rhodri, ha Hywel ap Rhodri Molwynog. 
N'ouzer ket perak e voe Caradog ap Meirion, kenderv a bell dezhañ, an hini a voe roue war e lerc'h. 

## Mojenn
Hervez ar vojenn en-dije dalc'het Dumnonia kent bezañ kaset kuit gant ar Saksoned met ne seblant ket gwir.

Strivet en dije da vogeriañ Enez Mon. Gourdrouzet e oa holl rouantelezhioù Kembre gant Æthelbald Mercia ha ne seblant ket rouaned Gwynedd bezañ bet gouest da aozañ ergerzhioù-brezel d'ar mare-hont.

## Pennad kar
*Rhodri
Melanotaenia australis

**Melanotaenia australis** a zo ur spesad pesked eus kerentiad ar Melanotaeniidae. E gavout a reer e sterioù gwalarn Aostralia. Diazad Aashburton River a verk bevenn e annez. Kemmus-tre hervez al lec'hioù eo e liv.

## Liammoù diavaez
*Melanotaenia australis
Kyōko Okazaki

Un dresourez manga a vro Japan eo **Kyōko Okazaki** (岡崎 京子). Tresourez japanat vrudetañ an ugent vloaz tremenet eo ivez. Ganet eo bet e Tokyo e 1963, ha kregiñ a reas gant he labour er bloavezhioù 1980. Gwall zisheñvel diouzh oberenn tresourezed all eo he labour, dre ma ro ur plas bras da reizhelezh he zudennoù. Ec'h oberenn gentañ, anvet Virgin, a voe embannet e 1985. E 1989 e teuas er-maez Pink, un istor a gont buhez ur plac'h yaouank a labour en ur burev e-pad an deiz, a zo gast diouzh an noz hag he deus un amourous hag ur c'hrokodil en he ranndi. E-touez al levrioù bet savet ganti e kaver ivez *Tōkyō Girls Bravo* (東京ガールズ・ブラボー) (1990–1992), *River's Edge* (リバーズ・エッジ) (1993–1994) pe c'hoazh *Helter Skelter* (ヘルタースケルター) (1995–1996). En holl levrioù-se e kont buhez voutin tud yaouank, en ur veskañ fent ha darvoudoù tristoc'h. E miz Mae 1996 e vo gloazet Okazaki abalamour d'ur gwallzarvoud oto (ar blenier a oa mezv). Dibaoe ez eo chomet a-sav gant he labour tresourez. Daoust da se ez eo brudet hec'h oberenn, hag ez eus tresourezed all evel Kiriko Nananan pe Moyoko Anno a vez gwelet evel he diskennadezed war dachenn ar manga.

## Oberenn Okazaki troet e galleg
* Pink (264 fajenn)
* Rivers' Edge (240 pajenn)
* Helter-Skelter (320 pajenn)
* Nonamour (188 pajenn)
Holl anezho embannet gant Casterman, dastumadeg Sakka.
Weird Tales

Ar gelaouenn amerikan ***Weird Tales*** a zo brudet peogwir ez eus bet embannet enni testennoù moliac’h (fantasy). Krouet e voe e miz Meurzh 1923 gant Jacob Clark Henneberger ha J.M. Lassinger. An daou anezho a oa dedennet gant an embannadurioù evit ar yaouankiz, hag e felle dezho tennañ o mat eus berzh kazetennoù pulp all, evel *Black Mask*.

Diaes e voe bloavezh kentañ a gelaouenn. D’ar mare-se e oa Edwin Baird e penn ar gazetenn. Testennoù kentañ Howard Phillips Lovecraft a voe embannet er gelaouenn adalek miz Here 1923. Sañset e oa ar gazetenn bezañ miziek, met mizioù zo ne zeuas ket er-maez abalamour d’an dleoù a oa. E 1924 e voe inniget da Howard Phillips Lovecraft bezañ pennskrivagner ar gelaouenn, met nac’hañ a reas. Neuze e voe kinniget da Farnsworth Wright, hag hemañ a asantas. Lakaat a reas embann testennoù Seabury Quinn, Edgar Hoffmann Price hag ivez re Abraham Merritt pe c’hoazh re Robert Ervin Howard. A-drugarez da Weird Tales ez eus bet brudet ivez skrivagnerien evel Fritz Leiber, C. L. Moore pe Clark Ashton Smith. Pa varvas Howard Phillips Lovecraft e 1937 ha pa guitaas Wright ar gelaouenn e 1940 ez eas honnezh war ziskar tamm-ha-tamm, hag e paouezas e miz Gwengolo 1954. 

Istitl ar gazetenn a oa *The Unique Magazine* (ar gelaouenn dibar). Er penn-kentañ e voe dreist-holl istorioù spont enni, levezonet gant an "dark fantasy". Goude-se e voe embannet istorioù moliac’h klaseloc’h.

E-barzh niverenn gentañ *Weird Tales* (miz Meurzh 1923) e tisplege Edwin Baird, ar pennskrivagner : « E-barzh Weird Tales e kaver istorioù disheñvel diouzh ar pezh a ginnig ar c’hazetennoù all. Istorioù moliac’h dreistordinal, a c’hell bezañ lu zoken, istorioù iskis ha direizh, istorioù a laosko ac’hanoc’h ar genoù digor war nav eur. Re zo a vo par d’ur gwallhuñvre, re all, savet gant skrivagnerien a-zoare, a vo savet diwar-benn dodennoù difennet...»

## Skrivagnerien ar gelaouenn
* Clark Ashton Smith 
* Frank Belknap Long 
* Jacques Bergier 
* August Derleth 
* Edmond Hamilton 
* E. Hoffmann Price 
* Robert Ervin Howard 
* John Martin Leahy 
* Abraham Merritt 
* Fritz Leiber 
* Howard Phillips Lovecraft 
* C.L. Moore 
* Margaret St. Clair 
* G.G. Pendraves

## Liammoù diavaez
* ''Weird Tales'' Lec'hienn ofisiel
* Wildside Press &ndash; embanner.
* ''Weird Tales: The Unique Magazine'' lec'hienn fan
* Holl boltredoù goloioù ''Weird Tales'' ha titouroù diwar an istorioù a oa en niverennoù
* Galactic Central Magazine Datafile evit ''Weird Tales''
Innsmouth

**Innsmouth** a zo ur gêr ijinet gant Howard Phillips Lovecraft. Sañset e vefe e kontelezh Essex (Massachusetts). E meur a zanevell skrivet gantañ e vez meneget. 

Emañ ar meneg kentañ eus ar gêr-se e-barzh *Cephalaïs * (1920). Pizh eo taolennet ar gêr e-barzh *The Shadow over Innsmouth*, hag ul lodenn eus mojenn Cthulhu eo. Emañ ar gêr war an aod, berzh he deus graet en  kantved, met chomet eo hec’h ekonomiezh a-sav e penn-kentañ an  kantved. Innsmouth zo ur gêr n’eus ket anezhi e gwirionez, ha koulskoude emañ etre div gêr all a zo anezho e gwirionez : Ipswich ha Newburyport.

## Taolennadur ar gêr

Innsmouth a zo bet savet e 1640 war aber ar stêr Manuxet. Er penn-kentañ e oa ar gêr-se ur santier sevel bagoù, goude-se eo deuet da vezañ ur gêr c’hreantel.
Burzhudus eo an niver a besked a gaver en dourioù tro-dro da Innsmouth. Darn vrasañ annezidi Innsmouth o deus direizhderioù korf, hag abalamour da se ne zarempredont ket annezidi ar c’hêrioù tro-war-dro. Ar re n’int ket tizhet re o deus memestra daoulagad boullek a chom bepred digor, dic’hroñchek int, dezhe ur c'hroc’hen louet ha fin-tre, ha treid bras-kenañ. Ar re spontusañ a vez bac’het e tiez karterioù dilezet Innsmouth. En tiez-se e klever trouzioù spontus, met biskoazh ne weler gouloù enno.

Al lod brasañ eus annezidi Innsmouth zo diskennidi eus paradur tud eveldomp gant ur ouenn tud-pesked a vez o chom en donderioù hag a zo ivez heulierien eus Cthulhu. Tud kêr a zo azeulerien d'an doue Dagon. Seul vrasoc'h eo niver ar paradurioù e lignez un den, seul disneuz e ez, ar pezh a sikour anezhañ da vont e darempred gant ar re a zo chom en donderioù, hag eno e c’hell bevañ da viken.
Kozhikode

**Kozhikode** (കോഴിക്കോട് e malayalameg, distaget [ko:ɹikko:ɖ]; anvet "**Calicut**" gwechall) a zo ur gêr eus stad Kerala en India. An trede kêr vrasañ eo e Kerala. Gwechall e oa kêr-benn ur rouantelezh dizalc'h.
Azathoth

**Azathoth** a zo ur c’hrouadur ijinet a gaver e skridoù savet gant Howard Phillips Lovecraft. Meneget eo en danevell *The Call of Cthulhu* (Galv Cthulhu) (1926). Un Doue Diavaez eo Azathoth.

Sultan an diaouled eo Azathoth, mestr an doueed all eo ivez, hag ez eus anezhañ abaoe penn-kentañ an amzer. E-kreiz an egor emañ o chom, e diavaez ar spas boutin. Eno, e gorf distummet a bleg dizehan da-heul ton unton ur fleüt. Asambles gantañ e tañs an doueed a zo tro-dro dezhañ. Taolennet eo ivez evel ur c’hrouadur dall ha sot, ur seurt rouestlad nukleel spontus. Pa fell dezhañ kaout un dra bennak, e vez roet dezhañ kerkent gant Nyarlathotep.
Galv Cthulhu

**Galv Cthulhu** (e saozneg: *The Call of Cthulhu*) a zo unan eus danevelloù brudetañ ar skrivagner amerikan Howard Phillips Lovecraft.

Savet eo an danevell evel un heuliad darvoudoù skrijus, holl anezho kontet gant an daneveller. Enni ez eus anv eus mojennoù kozh-Noe, hag e-touez ar mojennoù-se emañ hini Cthulhu. Evit ar wech kentañ e-barzh skridoù Howard Phillips Lovecraft eo meneget. 
E 1926 e oa savet an danevell, ha buan eo deuet da vezañ unan eur re vrudetañ ar skrivagner. 

E-kerzh an hañv 1997 e vije bet diguzhet ur son boud-tre anvet *bloop*. Dianav e chom e orin, met lec'hiet eo e-kichen R'lyeh, ar gêr ijinet gant Howard Phillips Lovecraft.

## C'hoarioù
Meur a c'hoari (c'hoarioù-rol, c'hoarioù video) a zo bet saver diwar *Galv Cthulhu*. Ar c'hoari video anvet *Call of Cthulhu* : "Dark Corners of the Earth" a c'hoarvez en Innsmouth. 

## Liamm diavaez
*  Galv Cthulhu, lakaet e brezhoneg gant Françoise Lermen
Strollad Komunour Suis/Marksourion-Leninourion

**Strollad Komunour Suis/Marksourion-Leninourion** (en alamaneg: *Kommunistische Partei der Schweiz/Marxisten-Leninisten*; e galleg: *Parti Communiste Suisse/Marxistes-Léninistes*; en italianeg: *Partito Comunista della Svizzera/Marxista-Leninista*) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour a-du gant linenn bolitikel Sina bet krouet e Suis e 1969 diwar Kreizenn Lenin bet krouet e Lausanne e 1964.

Embannet e veze gant ar Strollad/Kreizenn Lenin *Octobre* (e galleg: 1964-1987), *Oktober* (en alamaneg: 1966-1987) hag *Ottubre* (en italianeg: 1971-1986).

E 1987 e oa bet divodet ar Strollad, bet kemeret e blas da c'houde ar Strollad Sokialour Frankizour.
Redadeg

Ur **redadeg** a vez lavaret eus pezh a ra tud o **redek** a-gevret. Pa ne vez nemet un den o redek e komzer eus **redadenn** un den.
## Kevezadeg
Peurvuiañ e klask ar rederien redek buanañ ma c'hallont evit gounit. Ur gevezadeg tizh eo neuze. 
## Redadegoù a bep seurt
A bep seurt redadegoù a vez, ha redek a vez graet e meur a zoare :
* Redek war droad :a bep seurt a zo, adalek 100 metrad betek 42,195 kilometrad 
**maraton,
**redek war ar maez‎
* Redek ha reteriñ : gant ur gartenn hag un nadoz-vor,
* Redadegoù kirri : war hentoù pe en un drova,
* Redadegoù kezeg,
* Redadegoù kezeg-houarn: war an hent pe en ur marc'hhouarnva, gwelout : redadeg war varc'h-houarn,
* Redadegoù kezeg-tan,
* Redadegoù kezeg sterniet : d'an drot,
* Redadegoù chas : gant levrini peurvuiañ.

## Atleterezh
En atleterezh e vez termenet pizh an traoù pa gomzer eus an diskiblezhioù olimpek :
* ar redadegoù tizh berr pe sprint berr, en o zouez :
** 100 metrad,
** 100 metrad lamm-garzh (evit ar merc'hed hepken),
** 110 metrad lamm-garzh (evit ar baotred hepken),
** 200 metrad,
** 4x100 metrad a eiladoù.
* ar redadegoù tizh hir pe sprint hir, en o zouez :
** 400 metrad,
** 400 metrad lamm-garzh,
** 4x400 metrad a eiladoù.
* ar redadegoù damhir pe grenn, en o zouez :
** 800 metrad,
** 1 500 metrad
** 3 000 metrad steeple.
* ar redadegoù hir, en o zouez :
** 5 000 metrad,
** 10 000 metrad,
** maraton.

Estreget ar maraton an holl gevezadegoù-se a vez redet war roudenn.

E-touez dek diskiblezh dekatlon ar baotred e kaver peder redadeg : 100 metrad, 110 metrad lamm-garzh, 400 metrad ha 1 500 metrad.

E-touez seizh diskiblezh heptatlon ar merc'hed e kaver teir redadeg : 100 metrad lamm-garzh, 200 metrad ha 800 metrad.
Graet e vez kevezadegoù kevredet eus an heptatlon hag an dekatlon.

## Redadegoù hep gounit
*Korrika
*Ar Redadeg
*Correlingua
Klaus Ebner

**Klaus Ebner** (ganet d'ar 8 a viz Eost 1964 e Vienna) zo ur skrivagner aostrian hag ur barzh katalanek.

## Prizioù aet gantañ
* 2007 Wiener Werkstattpreis 2007 (Vienna)
* 2007 Premio Internazionale di Poesia Nosside, meneg (Reggio Calabria)
* 2007 Bidai Literatura Saria Austrian Gobernu
* 2005 Feldkircher Lyrikpreis (4.)
* 2004 La Catalana de Lletres 2004, meneg hag embannadur e varzhoneg en un teskad barzhonegoù (Barcelona)
* 1988 Erster Österreichischer Jugendpreis (kentañ priz evit ar yaouankiz), gant an danevell *Nils*
* 1984 Hörspielpreis ar gelaouenn lennegel TEXTE (trede priz)
* 1982 Erster Österreichischer Jugendpreis (kentañ priz evit ar yaouankiz), gant an danevell *Das Brandmal*

## Oberennoù
* *Vermells*; barzhonegoù e katalaneg, SetzeVents Editorial, Urús 2009, ISBN 978-84-92555-10-9
* *Hominide*; danevell, FZA Verlag, Vienna 2008, ISBN 978-3-9502299-7-4
* *Auf der Kippe* ; komz-plaen, Arovell Verlag, Gosau 2008, ISBN 978-3-902547-67-5
* *Lose* ; danevell, Edition Nove, Neckenmarkt 2007, ISBN 978-3-85251-197-9
* *El perquè de tot plegat* ; barzhonegoù e katalaneg, La Catalana de Lletres 2004, Cossetània Edicions, Barcelona 2005, ISBN 84-9791-098-2

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel : www.klausebner.eu (e meur a yezh)
* Pajenn an aozer e Schreiblust-Verlag
Strollad Komunour Soudan - Renerezh Dispac'helour

**Strollad Komunour Suis/Marksourion-Leninourion** (en arabeg: الشيوعي السوداني - القيادة الثورية ) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour a-du gant linenn bolitikel Sina bet krouet e Soudan etre 1964 ha 1965 da heul un disrann e diabarzh Strollad Komunour Soudan.

Skarzhet e oa bet izili 'zo diouzh Strollad komunour Soudan goude bezañ tamallet ar Sekretour-Meur da vezañ profited eus arc'hant bet roet d'ar strollad gant an Unaniezh Soviedel keit ha ma'ch eas kuit izili all aet d'en em ezalañ ouzh ar Strollad nevez-krouet a vontontez vat.
Strollad Komunour Paraguay

**Strollad Komunour Paraguay** (e spagnoleg: *Partido Comunista Paraguayo*) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Paraguay e 1928, anavezet nebeud war-lerc'h evel ur gevrenn eus an Etrebroadel Komunour.

Ananías Maidana eo Sektretour-Meur ar Strollad hiziv.

Gwasket-kriz e oa bet ar Strollad da geñver ar renad milourel staliet er vro an eilw ar-lerc'h egile. Dont a reas a-benn da vezañ anavezet hervez al lezenn e 1936 hag addare etre 1946 ha 1947. Goude ma kouezhas renad Alfredo Stroessner e oa bet anavezet ar Strollad da vat hervez al lezenn.

Da heul an disemglev etre URSS ha Sina e tisrannas ar Strollad e 1967, bet krouet gant ar re aet kuit dioutañ o tifenn linenn bolitikel Sina Strollad Komunour Paraguay (Marksour-Leninour).

Unan eus ar strolladoù bet savet gante an Tu-kleiz Unvan e 2002 e oa Strollad Komunour Paraguay, daoust ha ma'c'h eas kuit diouzh ar gensavenn-se e 2003 abalamour d'un disemglev diwar-benn ar strategiezh e-keñver ar mouezhiadegoù ha dibab ar gannaded. Dibab a reas un disrann izili er Strollad, avat, anvet "Luskad evit Adtapout Demokratelezh Strollad Komunour Paraguay" (*Movimiento por la Recuperación Democrática del Partido Comunista Paraguayo*), kenderc'hel da labourat e diabarzh an Tu-kleiz Unvan. 

Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn *Adelante!* ("War-raok!").

## Liammoù diavaez:
*Lec'hienn ofisiel ar Strollad
Unknown Pleasures

Pladenn glok kentañ Joy Division eo **Unknown Pleasures**. Embannet eo bet gant Factory (Fact 10), produet eo bet gant Martin Hannett, hag enrollet e Strawberry Studios (Stockport). Deuet eo er-maez e 1979. Tizhet eo bet plas kentañ an hit-parade saoz gant ar bladenn e miz Eost 1980, goude emzistruj kaner ar strollad, Ian Curtis e anv. Plas kentañ a dapas ivez e *hit-parade* Zeland Nevez e miz Even 1981.
Ur wech kempennet ar son eo bet embannet en-dro e miz Gwengolo 2007. Ouzhpennet ez eus bet neuze ur bladenn "live", enrollet er Factory e Manchester d'an 13 a viz Gouere 1979.
War golo ar bladenn e weler ur skeudenn tennet eus *The Cambridge Encyclopedia of Astronomy*. War ar bladenn vinil (embannadur european) e c'haller lenn, e dibenn an tu A : *"This is the way"* hag e dibenn an tu B :*"Step inside"*. An div frazenn-se o vezañ tennet eus ar ganaouenn Atrocity Exhibition a gaver war Closer.

## Roll ar c'hanaouennoù
Tu A
* Disorder
* Day of the Lords
* Candidate
* Insight
* New Dawn Fades

Tu B
* She's Lost Control
* Shadowplay
* Wilderness
* Interzone
* I Remember Nothing

## Izili ar strollad

* Ian Curtis : kan, gitar (I Remember Nothing)
* Bernard Sumner : gitar ha touchennaoueg
* Peter Hook : gitar boud, eil mouezh (Interzone)
* Stephen Morris : taboulinoù
Strollad al Labour

**Strollad al Labour** a reer eus meur a gostezenn bolitikel, e meur a vro :

### Antigua ha Barbuda
*Antigua Labour Party

### Aostralia
*Australian Labor Party
*Democratic Labour Party (Aostralia)

### Armenia
*Strollad al Labour Unanet (Armenia)

### Barbados
*Barbados Labour Party
*Democratic Labour Party (Barbados)

### Bermuda
*Progressive Labour Party (Bermuda)

### Brazil
*Partido Trabalhista Brasileiro
*Partido Democrático Trabalhista

### Dominika
*Dominica Labour Party

### Fiji
*Fiji Labour Party

### Grenada
*Grenada United Labour Party

### Israel
*Strollad al Labour (Israel)

### Iwerzhon
*Strollad al Labour (Iwerzhon) (Labour Party - Páirtí an Lucht Oibre)

### Izelvroioù
*Strollad al Labour (Izelvroioù) (Partij van de Arbeid)

### Jamaika
*Jamaica Labour Party

### Jibraltar
*Gibraltar Socialist Labour Party

### Jorjia
*Strollad al Labour (Jorjia) (Sakartvelos Leiboristuli Partia)

### Kongo
*Parti congolais du travail

### Kroatia
*Strollad al Labour (Kroatia) (Hrvatski laburisti - Stranka rada)

### Lituania
*Strollad al Labour (Lituania) (Darbo Partija)

### Malta
*Strollad al Labour (Malta)

### Mec'hiko
*Strollad al Labour (Mec'hiko) (Partido del Trabajo)

### Moris
*Strollad al Labour (Moris)

### Norvegia
*Strollad al Labour (Norvegia) (Arbeiderpartiet)

### Polonia
*Unaniezh al Labour (Unia Pracy)
*PPolska Partia Pracy

### Rouantelezh Unanet
*Strollad al Labour (R.U.)
*Social Democratic and Labour Party (Hanternoz Iwerzhon)

### Saint Kitts ha Nevis
*Saint Kitts and Nevis Labour Party

### Saint Lucia
*Saint Lucia Labour Party

### Sant Visant hag an Inizi Granadinas
*Unity Labour Party

### Serbia
*Strollad al Labour (Serbia)

### Inizi Solomon
*Solomon Islands Labour Party

### Stadoù Unanet Amerika
*Socialist Labor Party of America 

### Suis
*Strollad al Labour (Suis) (Partei der Arbeit der Schweiz - Parti Suisse du Travail)

### Turkia
*Strollad al Labour (Turkia) (Emek Partisi)

### Zeland-Nevez
*Strollad al Labour (Zeland-Nevez) (New Zealand Labour Party)

## Gwelet ivez
*Strollad al Labourerien
Gladdalc'helezh

Ar **c'hladdalc'helezh** — pe **feodelezh** — zo ur reizhad politikel ma'z eo gwan ar galloud uhelañ, hini ar roue da skouer, ha kreñvoc'h galloud an aotrouien, konted pe baroned, a zalc'h ar glad, pe an douar, hag a zo dindan ar roue.

Ar c'hladdalc'helezh zo ur meiziad hag ur ger savet gant an dud desket er . Dont a ra eus ar ger dalc'h. Dindan stumm latin ar ger, *fevum*, an hini ofisiel nemetañ neuze, ez eo anavezet an dalc'hoù abaoe an . Ar reizhiad deskrivet gant ar ger *gladdalc'helezh* avat ne oa ket gwelet evel ur reizhiad politikel splann evit an dud a oa o vevañ er Grennamzer.

Hervez e dermenadur klasel gant François-Louis Ganshof (1944), ar c'hladdalc'helezh a oa un hollad ensavadurioù a groue hag a vere dleadoù ha servijoù, er brezel dreist-holl, a-berzh un den dieub, anvet "gwaz", en eskemm ouzh madoù peurliesañ, anvet un "dalc'h", roet gant an aotrou. 

Aozadur e teir urzh ar gevredigezh a oa bet kroget en IXvet kantved gant an Iliz a-benn reizhekaat doareoù bevañ an noblañs da geñver ar re munut, ha da geñver ar brezeligoù dibaouez etre an aotrouien.
## An Iliz hag ar feodelezh
Adal an IXvet kantved e oa kroget an Iliz da glask reizhekaat al liammoù dalc'h a oa er gevredigezh. An oatrouien a oa aet gant hent ar feulster dibaouez etrezo o chom a-benn neuze hep ober o lod deverioù da geñver poblañsoù o domanioù. Kevredigezh an dalc'h a oa deuet da vezañ unan feuls ha droul dreist-holl da geñver an dud munut.

Unan eus ar prederourien pouezhusañ d'ar mennozh reizhekadur ret d'ar gevredigezh gladdalc'hel a voe Adalbéron de Laon, brudet eo chomet e destenn skrivet da Robert II an Deol o tisplegañ dezhañ penaos e oa ret adaozañ ar gevredigezh e tri urzh gant liammoù sklaer dleadoù ha servijoù ret pep ezel d'ar gevredigezh:

« la cité de Dieu que l’on croit une est donc divisée en trois : certain prient, d’autres combattent et d’autre, enfin, travaillent. Ces trois ordres qui coexistent ne souffriraient pas d’être séparés ; les services rendus par l’un permettent les travaux des deux autres, chacun à son tour se charge de soulager l’ensemble. Tant que cette loi a pu triompher, le monde à joui de la paix. Aujourd’hui les lois s’affaiblissent et déjà toute paix à disparu. Les mœurs des hommes changent comme change aussi la division de la société. »

Kaoz a vez ul luskad ar Pax et treuga Dei hag a gemenne sklaer e oa ret paouezh gant ar brezelioù dibaouez hag izelaat ar feulster deuet adal gwanded ar c'hladdalc'helezh. 
## Notennoù
Aozadur evit Unvaniezh ar Varksouriezh (Zeland-Nevez)

**Aozadur evit Unvaniezh ar Varksouriezh** (e saozneg: *Organisation for Marxist Unity*) a 'zo anv ur strollad marksour-leninour bet krouet en Zeland-Nevez/Aotearoa e 1975 dindan an anv kent "Kuzul-prientiñ evit Sevel Strollad Komunour Zeland-Nevez (Marksour-Leninour)", gant izili aet kuit eus Strollad Komunour Zeland-Nevez displijet gant ar fed ma torras ar Strollad al liammoù gant linenn bolitikel Sina da heul marv Mao Zedong rak sevel a rejont a-du gant linenn bolitikel Deng Xiaoping evel ur patrom da heul evit sevel ur stad sokialour.

E 1988 e oa bet anvet "Aozadur evit Unvaniezh ar Varksouriezh" ha paouez a reas ar Strollad da embann ar gelaouenn viziek evit brudañ gwelloc'h ar gelaouenn *Struggle* ("Stourm") embannet bep tri miz.

Adalek kreiz ar bloavezhioù 1990 eo bet ar Strollad o klask tizhout un emglev a-benn en em gendeuziñ gant Strollad Komunour Aotearoa, er c'heid-se ez eus bet un disrann all e diabarzh ar Strollad, chomet hep kendeuziñ betek hiziv c'hoazh.

Nevezig 'zo eo bet oberiant ar Strollad er C'houlzad a-enep da Gontroll Aotearoa gant ar Broioù Estren (''Campaign Against Foreign Control of Aotearoa, CAFCA'').

## Liammoù diavaez:
* Lec'hienn ar gelaouenn ''Struggle''
Patrick Mareschal

**Patrick Mareschal** zo ur politikour breizhat, bet prezidant Kuzul departamant Liger-Atlantel etre 2004 ha 2011.

Ganet eo bet e Jonzac (e departamant ar Charente-Maritime) d'an 8 a viz Mae 1939.

Stadegour en INSEE e oa.

Dilennet e oa bet da guzulier departamant kanton Naoned-11 e 1985 hag addilennet e 1992, 1998 ha 2004.

Unan eus eilmaered Alain Chénard, maer Naoned, eo bet etre 1977 ha 1983. Kentañ eilmaer Jean-Marc Ayrault eo bet eus 1989 betek 2001.

Bepred eo bet ali gant distro Liger-Atlantel da Vreizh. Unan eus krouerien ar gevredigezh B5 eo bet e 1973. Deuet eo B5 da vezañ CUAB (Comité pour l'unité administrative de la Bretagne - Komite evit unaniezh melestradurel Breizh) e 1981.

Resevet en deus kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.
Strollad Komunour Bulgaria

An anv "**Strollad Komunour Bulgaria**" a c'hell ober dave da daou strollad disheñvel:

* Strollad Komunour Bulgaria (''Българска комунистическа партия''), strollad istorel bet er galloud da geñver ar maread soviedel;

* Strollad Komunour Bulgaria (''Комунистическа Партия на България''), strollad a-vremañ bet krouet e 1996
Strollad Komunour Bulgaria (1996)

**Strollad Komunour Paraguay** (e bulgareg: *Комунистическа Партия на България; Komounistitcheska Partiya na Balgariya*) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Bulgaria e 1996, gantañ en e benn Aleksander Paunov. 

Ezel eo eus ar C'hengevredad evit Bulgaria, ur genunaniezh gantai en he fenn Strollad Sokialour Bulgaria, bet tapet gantañ 48 dileuriad diwar 240 en holl da geñver an dilennadegoù evit ar Parlamant bet dalc'het e 2001, aet gantañ d'ar c'houlz-se 17,1% eus ar mouezhioù. Kreskiñ kalz a reas an niver a vouezhioù bet tapet gant ar C'hengevredad e 2005, gantañ 34,2% ha 82 dileuriad.

Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Работническии Вестник (*Rabotnicheski Vestnik*; "Kelaouenn al Labourerion")

## Liammoù diavaez:
*Lec'hienn ofisiel ar Strollad (e bulgareg nemetken)

## Gwelit ivez:
* Strollad Komunour Bulgaria (''Българска комунистическа партия''), strollad istorel bet er galloud da geñver ar maread soviedel
Wolfram (disheñvelout)

**Wolfram** zo un anv-bihan alamanek

## Gerdarzh
Testeniet eo ar ger *Wolfram* en Alamaneg e 1747 (*Wolform* e 1562), hogen a orin dianav. Bez' e c'hall ar ger bezañ ur c'henaoz eus *[[Wolf]]*, "bleiz", ha *Rahm*, "dienn", hogen an eil elfenn a c'hallje dont eus ar ger krennalamanek uhel *ram* "huzil", "saotradenn" en abeg ma tegase ur c'holl bras en argerzh ar c'henderc'hañ staen

## Tud
* Wolfram von Eschenbach (1170-1220, bloavezhioù diasur) zo ur barzh alamanek eus an .
* Wolfram von Richthofen (1895-1945) zo un ofisour alaman a emgannas er Brezel-bed kentañ, e Brezel Spagn, en Eil Brezel-Bed, en douarlu da gentañ, en aerlu alaman da c'houde.
* Stephen Wolfram, matematikour saoz, savet gantañ Wolfram Research

### Anv-tiegezh
*Inga Wolfram (1956-), skrivagnerez

## Kimiezh
* An elfenn gimiek Wolfram (tungsten), aroueziet gant W.

## Embregerezh
*Wolfram Research, ma voe krouet ar meziant *[[Mathematica]]*

## Notennoù ha daveennoù
Aozadur Komunour Belarus

**Aozadur Komunour Belarus** (e belaruseg: Белорусская коммунистическая организация) a zo anv ur strollad komunour bet krouet e Belarus, gantañ en e benn Vladimir Ignatovsky, diwar an aozadur "Belarus Yaouank" (Маладая Беларусь), bet krouet e Savadur Deskadurezh Minsk e 1917.

E 1918 e teuas da vezañ ur gevrenn emren eus Strollad Sokialourion Belarus - Dispac'helour, met e deroù an hevelep bloavezh ec'h em disrannas da vat ha dont a reas da vezañ ur strollad emrenn penn-da-benn. E Miz Eost 1918, avat, e kendeuzas gant Strollad Komunour Belarus.
Strollad Komunour Proleter Aod an Olifant

**Strollad Komunour Dispac'hel Aod an Olifant** (e galleg: *Parti Communiste Proletarien de Côte d'Ivoire*) a 'zo anv ur strollad komunour a stourm dre guzh en Aod an Olifant.

Sevel a ra a-enep da vezañs Frañs er vro.
Strollad Labourerion Barbados

**Strollad Labourerion Barbados** (e saozneg: *Workers Party of Barbados*) a 'zo anv ur strollad marksour bet krouet e Barbados e 1985 gant Dr. George Belle.
Yekaterinbourg

**Yekaterinbourg** (Екатеринбу́рг e ruseg), bet anvet **Sverdlovsk** etre 1924 ha 1991, zo ur gêr e Rusia, kêr-benn an Oural. Gant 1 544 376 a annezidi (niveridigezh 2021), ez eus anezhi pevare pobletañ kêr Rusia.

Liammet eo anv Yekaterinbourg ouzh daou eus renerien Rusia : he frezidant kentañ Boris Yeltsin (bevet en doa eno adalek 1950 betek 1985) hag hec'h impalaer diwezhañ Nikolaz II (bet fuzuilhet eno e 1918 gant ar volcheviked, eñ hag e familh).

## Istor
Savet e oa bet Yekaterinbourg e 1723 diwar urzh an impalaer Pêr I, lesanvet "Pêr Veur". Dont a ra anv kêr eus anv Santez Katell ("Yekaterina" a vez graet anezhi e ruseg), rak Katell I e oa anv gwreg Pêr I er mare-se.

## Gevelliñ
*San Jose, , , abaoe 1992
*Guangzhou, , abaoe 2002
*Genova ha Ferentino, 
*Incheon, 
*Kanpur, Uttar Pradesh,
Amdo

**Amdo** (Tibeteg: ཨ༌མདོ, diskrivet e Sinaeg : , Pinyin: Ānduō) eo unan eus teir froviñs hengounel an Tibet, an div all eo an Ü-Tsang ha Kham. Eno e oa bet ganet Tenzin Gyatso, ar  Dalai Lama. Dindani emañ un dachennad ec'hon a ya eus ar stêr Machu (Stêr Velen) d'ar stêr Drichu (Yangtse). Daoust ma oa tibetat a boblañs, a sevenadur hag a yezh, e oa renet Amdo gant renerien lec'hel e-doug ar c'hantvedoù tremenet. Abaoe aloubadeg an arme sinaat komunour en Amdo er bloavezhioù 1950 eo bet staget Amdo ouzh Gansu, Sichuan ha Qinghai. Arabat eo e gemmeskañ gant Kontelezh Amdo, un unvez melestradurel eus Tibet hiziv.

Amdo a oa hag a zo c'hoazh bro un niver a venec'h (pe *[[lama]]*) pe a ouiziein a-bouez er voudaegezh tibetat. Ar re-se o deus bet ul levezon vras war un dro war an dachenn bolitikel ha war hini ar relijion e Tibet, evel ar  Dalai Lama, an  Panchen Lama, hag an adreizher bras Je Tsongkhapa. It was traditionally a place of great learning and scholarship and contains kalz manatioù bras, en o mesk Kumbum Jampa Ling (Chin. Ta'er Si) e-kichen Xining, Labrang Tashi Khyil e su Lanzhou, ha manati Kirti e Ngaba ha Tewo (Taktsang Lhamo).
Strollad Komunour Gwadloup

**Strollad Komunour Gwadaloup** (e galleg: *Parti Communiste Guadeloupéen*) a 'zo anv ur strollad marksour bet krouet e Gwadaloup e 1944 evel ur rann eus Strollad Komunour Frañs, deuet da vezañ ur strollad emren abaoe 1958.

Un dileuriad en deus ar Strollad e Bodadenn Broadel Frañs e diabarzh bodenn-parlamant ar Strollad Sokialour.

Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn sizhuniek *Nouvelles Étincelles*.
Gwir melestradurel

Hollad ar reolennoù a dermen gwirioù ha dleoù ar melestradurezh a ya d'ober ar **gwir melestradurel**. Al lodenn vrasañ eus ar gwir foran eo.

Gwir an digempouez eo abalamour ma termen dreist-holl an darempredoù etre ar frammoù publik hag ar velestridi. Ur gwir dibar eo enta rak n'eo ket al lazioù prevez hag al laz hollek tre ha tre ar memes re ha ret eo merañ an dibardelezh-se. 

Savet eo bet tamm-ha-tamm evit reolenniñ an darempredoù etre ar gwir hag ar Stad. Meur a ziskoulm zo deuet en istor tamm-ha-tamm hag hiziv c'hoazh ez eus meur a batrom a zo dezho respontoù disheñvel d'an digempouez etre al laz hollek hag al lazioù prevez. 

Ouzhpenn da se emañ dindan ar gwir melestradurel ivez an holl reolennoù evit an aozañ hag ar mont en-dro dibar a zo d'ar frammoù publik n'emaint na dindan ar galloud lezennel na dindan ar pennadurezh lezvarnel.

### Gwiraourien veur

* Edouard Laferrière
* Léon Duguit
* Maurice Hauriou
* Georges Vedel
* Prosper Weil
* Jean Rivero
* Roland Drago
* René Chapus
* Charles Debbasch
* Yves Gaudemet
* Pierre Delvolvé
* Etienne Picard
* Dominique Pouyaud
* Jean-Claude Ricci
* Xavier Moreau
Kuzul-Stad (Frañs)

Div gefridi bennañ zo d'ar **C'huzul-Stad** gall : kuzulier ar Gouarnamant eo ha lez-varn uhelañ ar reizhiad velestradurel eo. Kuzulioù evit aktaoù zo a vez roet gantañ neuze, da skouer ar raktresoù-lezenn. 

E Pariz (Palais-Royal) emañ e sez. 

## Liammoù divavez
*  Lec'hienn ofisiel ar C'huzul-Stad
Joseba Sarrionandia

**Joseba Sarrionandia Uribelarrea**, anavezet ivez evel **Sarri**, ganet d'an 13 a viz Ebrel 1958 en Iurreta, Bizkaia, zo ur skrivagner euskarek. Skrivet en deus meur a levr (barzhonegoù, danevelloù ha romantoù). 

E 1980 e voe kondaonet da 22 vloaz toull-bac'h evel ezel eus ETA. E 1985 e oa tec'het kuit, gant ur bac'had arall, eus karc'har Martutene, kuzhet en un uhelgomzer goude un abadenn gant ar c'haner Imanol Larzabal. Diwar-benn ar skampadeg-se e voe skrivet ar ganaouenn *Sarri, Sarri* gant ar strollad Kortatu. Abaoe emañ o vevañ kuzh ha kenderc'hel a ra da skrivañ lennegezh euskarek. E 2001 en deus bet Priz Broadel ar Skridvarnerien (*Premio Nacional de la Crítica de narrativa*) roet gant an *Asociación Española de Críticos Literarios.*

## Oberennoù
* *Izuen gordelekuetan barrena*. 1981
* *Narrazioak*. 1983
* *Intxaur azal baten barruan. Eguberri amarauna*. 1983
* *Alkohola poemak*. 1984
* *Ni ez naiz hemengoa*. 1985
* *Atabala eta euria*. 1986
* *Marinel zaharrak*. 1987
* *Marginalia*. 1988
* *Ez gara gure baitakoak*. 1989
* *Izeba Mariasunen ipuinak*. 1989
* *Ainhoari gutunak*. 1990
* *Ifar aldeko orduak*. 1990
* *Gartzelako poemak*. 1992
* *Han izanik hona naiz*. 1992
* *Hnuy illa nyha majah yahoo*. 1995
* *Miopeak, bizikletak eta beste langabetu batzuk*. 1995
* *Hitzen ondoeza*. 1997
* *Hau da nire ondasun guzia*. 1999
* *Zitroi ur komikiak: Joseba Sarrionandia komikitan*. 2000
* *Lagun izoztua*. 2001
* *XX. mendeko poesia kaierak: Joseba Sarrionandia*. 2002
* *Kolosala izango da*. 2003
* *Akordatzen*. 2004
* *Harrapatutako txorien hegalak*. 2005
* *Munduko zazpi herrialdetako ipuinak*. 2008
* *Gau ilunekoak*. 2008
* *Idazlea zeu zara, irakurtzen duzulako*. 2010
* *Moroak gara behelaino artean?*. 2010
* *Narrazio guztiak (1979-1990)*. 2011
* *Durangoko Azoka 1965-2015*. 2015
* *Lapur banden etika ala politika*. 2015
* *Hilda dago poesia? ¿La poesía está muerta?*. 2016

## Liammoù diavaez
* Joseba Sarrionandia Literaturaren Zubitegian
* ''Euskalpoesia'', ul lec'hienn ma kaver ur barzhoneg diwar zorn Joseba Sarrionandia, troet e meur a yezh, e doare an deknologiezh wiki.
Philippe de Commines

**Philippe de Commines** (pe **Commynes**) a zo un istorour flandrezat (1447 e Comines, tro 1511), bet o labourat e Bourgogn a-raok mont gant ar roue gall Charlez VIII.
Skabell

Ur **skabell** (*skebell, skabelloù* el liester) zo ur pezh arrebeuri, digein ha divrec'h, da goazezañ warnezhañ. Ur pennadig zo e vez graet skebell brec'het, diaes d'an dud tev.
Ron Leshem

**Ron Leshem** (hebraeg: רון לשם‎) a zo ur skrivagner eus Israel. Ganet eo bet d'an 20 a viz Kerzu 1976. E bed ar media e labour ivez : e karg eus programmoù eil chadenn skinwel Israel emañ. Bet eo kazetenner evit ar gelaouenn Yedioth Ahronoth (1998-2002) hag ivez Maariv (2002-2006). Brudet eo evit bezañ skrivet ur romant anvet *Beaufort* (2005, titl orin : Ma'z eus ur baradoz). Gant al levr-se e c'hounezas priz Sapir al lennegezh e 2006, ha priz Yitzhak Sadeh. Dont a reas Beaufort da vezañ ur film e 2007.

## Liammoù diavaez
*Ron Leshem (hebraeg)
*Ul lodenn eus Beaufort troet e saozneg
Pop Art

Ar **Pop Art** a zo ul luskad arzoù bet krouet e Bro-Saoz e-kreiz ar bloavezhioù 1950, diwar atiz Richard Hamilton hag Edouardo Paolozzi. Er bloavezhioù 1960 e teuas war wel ar Pop Art amerikan gant arzourien evel Andy Warhol, Roy Lichtenstein, Robert Rauschenberg pe Jasper Johns. A-drugarez d’an Amerikaned e vo brudet ar Pop Art er bed a-bezh. O fal a oa diskouez e oa deuet an oberennoù arz da vezañ ul lodenn eus ar gevredigezh beveziñ : marc’hadmat, berrbad, evel un dra a daoler kuit ur wech implijet.

## Termenadur

A ger Pop Art (« popular art ») a zo bet implijet evit ar wech kentañ e 1955 gant Lawrence Alloway. Buruteller arzoù saoz e oa, ezel eus an Independent Group (ur strollad tud desket a laboure war perzh an teknologiezh er gevredigezh).

Diazezet eo luskad ar Pop Art war perzh a gevredigezh beveziñ, hag ar c’hemmoù a zeu da heul en hor buhez pemdez.

Diwar ar bennaenn-se e labouras an arzourien amerikan hag e fellas dezho lakaat war wel perzh ar bruderezh, ar magazinoù, ar bannoù-treset hag ar skinwel er bed a-vremañ.

Goude- se ez eas war ledanaat ar Pop Art : savouriezh, giz pe c’hoazh design pop a zo.

Degemeret mat e voe ar Pop Art dre ma’z eo eeun ha digor. Peurliesañ ec’h implije an arzourien teknikoù nevez : livaj akrilek, serigrafiezh. Peurliesañ e veze ivez livioù flamm ha distag diouzh re a vuhez wir. Andy Warhol a vez gwelet peurliesañ evel pab ar Pop Art. Unan eus perzhioù ar Pop Art eo ivez ar fed ec’h implije an arzourien teknikoù ha ne oant ket implijet e bed an arzoù, met kentoc’h e hini an industriezh. Ar Pop Art a gemmas ivez sell an dud war an arzoù, dreist-holl war dibarded an oberennoù. Andy Warhol a adtaolenne e re dizehan : kantadoù, pe miliadoù a skouerennoù a rae. Kemend-se a oa kontrol d’an mennozhioù stag ouzh an arz klasel : talvoudus eo un oberenn ma n’eus nemet ur skouerenn anezhi. Diazezet eo ivez ar Pop Art war skeudennoù ar vuhez pemdez : ar skeudennoù-se a weler adalek hor bugaleaj er skinwel, er c’hazetennoù, hag e verkont ac’hanomp, memes ma n’omp ket emskiant eus an dra-se. Kemend-se a ziskouez ivez ur c’hemm, rak seurt skeudennoù a veze disprizet gant ar re desket war an arzoù. Gant ar Pop Art e teuas Mickey Mouse, Marilyn Monroe pe c’hoazh Mick Jagger da vezañ perzh pennañ an oberennoù.