Heñvelreizhouriezh (termenadurezh)

Implijet e vez alies a-walc'h an termenoù **heñvelreizhouriezh** pe **heñvelreizherezh** evit komz eus en tuadur reizhel pe ur stad-den (pe ''identelezh'') revel pa gar unan bennak tud eus an hevelep rev hag an unan, pe/hag a glask kaout darempredoù revel gante http://www.agencebretagnepresse.com/dico/baddicolog.txt ha http://perso.wanadoo.fr/actionsgay/pages/culturesept04.htm.

## heñvelreizh- hag heñvelrev-
Daoust ha ma oa deuet an termenoù *heñvelreizhouriezh* pe *heñvelreizhelezh* da vezañ boutin e brezhoneg, emañ an implij o kemm er yezh lennegel, pa n'int ket savet mat evit daveiñ d'ar stad-den revel hervez sell damkanel nevesañ ar gevredigezh. Kavet e vez gwelloc'h ober gant an termen **[[heñvelrevelezh]]** pe **[[heñvelreviadezh]]** (gant un arster disheñvel da bep hini, moarvat) bremañ evit meur a abeg:

* Ur droidigezh-amprest (pe ''calque'') eo ar ger brezhonek **heñvelreizhouriezh** (pe **heñvelreizherezh**) savet diwar an alamaneg *homosexuell* hag a oa bet savet, d'e dro, diwar ar gwrizioù gresim *ομο-* (*homo-*): "heñvel" ha latin: *sex(us)-*: "reizh". 
: Krouet e oa bet an termen-se gant ar skrivagner aostriat Karl-Maria Kertbeny hag implijet evit ar wech kentañ en un destenn bet embannet dizanv gantañ e 1869.
N'eo ket dereat an tremen brezhonek-mañ rak ne denn ket d'ar stad-ober revel, met kentoc'h d'ar reizh, da lâret eo ar reizh biologel pe an darempredoù reizhel (*tuadur reizhel*), en ur c'hoût e c'hell un heñvelreviad(ez) chom hep kaout darempredoù revel ebet ken hag un arallreviad(ez);

* Er penn kentañ e oa bet krouet an nevezc'her-mañ evit ober dave d'ar garantez hag ar c'hoant reizhel evit tud eus an hevelep reizh. Ouzhpenn kant vloaz war-lerc'h avat eo deuet da gaout meur a ster disheñvel, ha n'int ket holl pozitivel. Evit sklaeraat ar fed m'emeur o kaozeal eus un stad-den revel kentoc'h evit un tuadur reizhel ec'h eo gwelloc'h ober gant an termen *heñvelrevelezh*; 

* Evit meur a hini emañ liammet c'hoazh ouzh medikalizadur an heñvelrevelezh dre ma veze renker an termen *heñvelreizh* e-touez ar c'hleñvedoù-spered hag a ranked bezañ pareet. Ret eo goût e tennas kuit Aozadur Bedel ar Yec'hed (OMS) an heñvelrevelezh diouzh Kod Etrebroadel ar C'hleñvedoù d'an 17 a viz Mae 1990.

## -ouriezh hag -elezh
* ***-ouriezh***: evit sevel gerioù a denn d'ar c'healiadur ha d'ar mennozioù pe c'hredennoù politikel pe brederouriel, da skouer *[[anveliouriezh]]*, *[[komunouriezh]]*;

* ***-egezh***: implijet evit sevel anv ar relijionoù, da skouer hindouegezh ec'h eo gwell ober gant ul losteger all;

* ***-elezh***: n'eus eus ar stadoù-den revel, etnek, pe hiniennel, na mennozioù kealiadek na kredennoù relijiel hag damant da se e kinniger ober kentoc'h gant *-elezh* atav p'emeur o kaozeal eus un identelezh revel (evel *den* > *denelezh*).

## Termenoù all
### Termenoù dismegansus
Meur a c'her dismegansus ez eus ivez e brezhoneg, evel er yezhoù all, evit kaozeal eus an dud gant ur revelezh disheñvel diouzh an hini nemeti lakaet da "dereat" e sevenadur kornôg Europa dre vras, da lâret eo an arallrevelezh, peurliesañ evit kaozeal eus paotred. (Da skouer evit heñvelreviad : *skilbaotr*, *paotr-plac'h*, *paotr an douar melen* – pe en doare berr *paotr melen* –, *paotr ar pri*, *pich-kaoc'h*, *paotr-e-Ber*, *gogez*.)

N'eo ket degemerus ober gant seurt termenoù war digarez int *hengounel* pe *brezhoneg ar bobl* kentoc'h eget gant an nevezc'herioù kinniget a-is rak dismegansus-tre int ha ne dalvezont nemet evit lakaat meur a dud er-maez eus mont-en-dro boas ar gevredigezh.
Ar gêr paotretaer e-unan a zo da ziwall eus e dalvoudegezh resis, ha ne c'hell ket bezañ arveret da venegiñ forzh pe heñvelreviad, dreist evel n'haller ket implij merc'hetaer evit komz eus forzh peseurt paotr arallreviat, lakaomp.

### Termenoù reizh ha neptu
O klask anaout plas tud a bep seurt revelezh pe tuadur reizhel er gevredigezh ez eus bet krouet hag e vez implijet meur a dermen ispisial, en o zouez:

: *Kar-e-reizh* a zo un termen dereat a-walc'h a c'hell bezañ degemeret evel heñvelster da *heñvelreviad*;

: Lesbianez: amprestet d'ar saozneg *lesbian*;

: Gae: savet diwar skouer ar saozneg *gay* ("bliv, laouen" ; "gay" a dalvez "sot" e brezhoneg), deuet da vezañ un termen pozitivel evit kaozeal eus an dud heñvelrevel dre vras;

: LGBT: termen ledanoc'h '''L'''esbian, '''G'''ae, '''D'''ivreviad, '''T'''reuzreviad: ledanoc'h eo ster ar tremen-mañ dre ma vez menneget en un doare sklaer ha resis kement ar merc'hed hag ar baotred heñvelreviat pe gant emzalc'hioù heñvelrevel;

: Evit komz eus paotred hag a glask darempredoù reizhel gant paotred all, hep der'chel kont eus o identelezh revel, e c'heller arverañ ar bomm *paotred o devez darempredoù revel gant paotred* diwar ar saozneg MSM **''m**en who have **s**ex with **m**en''). 

## Gwelet ivez
* Heñvelrevelezh
* Revelezh denel