open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Priz Alex Wedding

Ar **Priz Alex Wedding** (alamaneg : **Alex-Wedding-Preis**) a zo ur priz lennegezh evit ar vugale a vez roet da-geñver deiz-ha-bloaz ar skrivagnerez Alex Wedding. Krouet eo bet ar priz e 1968, hag izili Akademiezh arzoù Berlin (alamaneg : *Akademie der Künste*) eo a ra war-dro. 5 000 euro a vez roet d'an hini a dap ar priz.

## Loreidi (dibab)
* 1968: Willi Meinck
* 1969: Karl Neumann
* 1970: Kurt David
* 1971: Joachim Nowotny
* 1972: Götz R. Richter
* 1973: Herbert Friedrich
* 1981: Klaus Beuchler
* 1983: Peter Abraham
* 1985: Werner Lindemann
* 1986: Gunter Preuß
* 1987: Wolf Spillner
* 1988: Werner Heiduczek
* 1989: Maria Seidemann
* 1990: Walther Petri
* 1993: Peter Hacks
* 1998: Klaus Kordon
* 2000: Benno Pludra
* 2003: F. K. Waechter
* 2008: Karla Schneider

## Liamm diavaez
* Ar priz e lec'hienn Akademiezh arzoù Berlin
Leopold von Baden

**Leopold von Baden** zo anv daou zen:

* Leopold Wilhelm von Baden-Baden (1626–1671), priñs ha jeneral (Feldmarschall) en arme an Impalaer santel 
* Leopold Iañ von Baden (1790–1852), dug-meur Baden
Leopold Iañ von Baden

**Leopold I von Baden** (Karlsruhe 1790-1852 Karlsruhe) a voe dug-meur Baden adalek 1830. 

Mab e oa da Karl Friedrich von Baden, margrav, dilennour, deuet da vout dug-meur Baden e 1806, ha d'e eil pried Louise-Caroline Geyer von Geyersberg, kontez Hochberg.

E 1817 e voe embannet gant an dug-meur Karl II, ha n'en doa nemet merc'hed, e renje Leopold. Mervel a reas prestik goude hag e eontr an hini a voe lakaet da roue, evel Ludwig Iañ von Baden .

## Dimeziñ

E miz Gouhere 1819 e timezas Leopold da Sophie Wilhelmine von Schleswig-Holstein-Gottorf (1801-1865), gournizez dezhañ, merc'h da Gustav IV Adolf, roue Sveden diroueet ha troet foll, ha da Friederike Dorothea von Baden. E vamm-gaer hag e zanvez-pried a oa o vevañ-bevaik en harlu e Baden. Ne oa ket plijet ar vamm-gaer rouanez, pe bet rouanez, gant un dimeziñ ken paour, met ken fall e oa an traoù ganti ma ne oa ket bet evit nac'h. 

Bugale o doe Leopold ha Sophie Wilhelmine 
*Alexandrine (1820-1904)
** dimezet e 1842 d'an dug Ernst II von Sachsen-Coburg und Gotha (1818-1893)
*Ludwig (1822-1822)
*Ludwig II (1824-1858) a droas foll;
*Friedrich Iañ von Baden (1826- 1907) rejant etre 1852 ha 1858
** dimezet en 1856 da Louise de Prusse (1838-1923),
*Wilhelm (1829-1897), jeneral en arme Prusia 
** dimezet da Maria Maximilianowna von Leuchtenberg, dugez Leuchtenberg, merc'h da 
*Karl (1832-1906) 
**dimezet e 1871 da Rosalie von Beust, kontez Rhena (1845-1908), merc'h da Freiherrn Wilhelm von Beust
*Marie (1834-1899)
** dimezet e 1858 da Ernst zu Leiningen (1830-1904)
*Cäcilie, pe *Olga Feodorovna*,( 1839 -1891) 
** dimezet 1857 da Michael Nikolajewitsch Romanow (1832-1902)
Gwrac'h ar menez

**Gwrac'h ar menez** zo ur romant-polis brezhonek,  troet gant Garmenig Ihuellou diwar ar romant gallek *La bougresse*, skrivet gant Jean Failler, hag a voe embannet e 2005 gant an Éditions du Palemon e Kemper. 

Enklask nemetañ Mari ar Stêr eo, pa'z eo pell niverusoc'h re Marie Lester, a gaver e 60 levr.

## Liammoù diavaez
*Kinnig al levr e ti an embanner
Pearl

**Pearl** zo un anv-bihan saoznek diwar ar ger *pearl*, a zo kement ha perlezenn e brezhoneg.

## Tud

### Anv-bihan
*Pearl Aday (1975-), kanerez stadunanat
*Pearl Buck (Pearl Sydenstricker, 1892-1973), skrivagnerez stadunanat, Priz Nobel al Lennegezh e 1938
### Anv-tiegezh
* Daniel Pearl (1963–2002), kazetenner stadunanat, skrapet ha muntret e Pakistan
### Lesanv
* Janis Joplin (1943–1970), kanerez stadunanat

## Lec'hanvadurezh
* Pearl (Ontario), 
* an Inizi Pearl, 
* *[[The Pearl-Qatar]]*, un enez kalvezadel, 
### 
* Pearl (Illinois)
* Pearl (Kansas)
* Pearl (Michigan)
* Pearl (Mississippi)
* Pearl (Inizi Gwerc'h ar Stadoù-Unanet)

## Lennegezh
* *[[Pearl (barzhoneg|Pearl]]*, ur varzhoneg krennsaoznek er 
* *[[The Pearl (romant)|The Pearl]]*, romant gant John Steinbeck e 1947
* *[[Pearl (kelaouenn)|Pearl]]*, ur gelaouenn lennegel diazezet e 1974
* *[[The Pearl (kelaouenn)|*The Pearl]]*, ur gazetenn bornografek bet embannet adalek [[1879]] betek [[1880]]
* *P.E.A.R.L. Awards* *(Paranormal Excellence Award for Romantic Literature)'', a oa ur priz evit lennegezh romantel lezreol ha romantoù skiant-faltazi a voe deroet betek 2008 

## Pennadoù kar
* Paarl
* Perl
* Purl
* Pearl Harbor, Hawaii
Zähringen

**Zähringen** zo un anv-lec'h alamanek, deuet da vout anv-tiegezh.

* Karter **[[Zähringen (Freiburg)]]** e Freiburg im Breisgau, en Alamagn ;
*Tiegezh Zähringen, un tiegezh duged ;
* ur ouenn gwini, diwar hironiñ riesling hag ur seurt traminer.
Kontor

**Kontor** (liester **kontore**) a veze graet eus lec'hioù implijet gant Kevre Hansa en estrenvro. Dont a ra ar ger *kontor* eus ar galleg *comptoir*. Kontor a dalvez burev e norvegeg hag e yezhoù all eus Norzheuropa. 
Ouzhpenn ar *c'hontore* pennañ a oa e Londrez (Steelyard), Ipswich, Brugge, Bergen (Bryggen), ha Novgorod (Peterhof), e oa sanailhoù ha kenwerzherien e porzhioù all. 
Diwar an holl gontore a zo bet ne chom nemet unan anezho hiziv an deiz, hini Bryggen eo. Betek 1754 e voe implijet. Hiziv an deiz emañ ar savadur-se e roll glad ar bed (UNESCO).
Oostershuis

**Oostershuis** (nederlandeg a dalvez *Ti ar reter*) a oa ur c'hontor en Antwerpen hag unan eus savadurioù pennañ Kevre Hansa. Gant Cornelis Floris de Vriendt e voe treset steuñv ar savadur, hag a voe savet war-dro 1560 ha distrujet abalamour d'un tan-gwall e 1893.
Frederick (priñs Kembre)

**Friedrich Ludwig von Hannover**, pe **Frederick, priñs Kembre**, pe **Frederick, Prince of Wales** e saozneg (1707-1751), a oa ur priñs eus Rouantelezh Hannover deuet da vout priñs pennhêr Bro-Saoz. 

## E vuhez
Mab henañ George II, roue Breizh-Veur, e oa, ha dre-se eo e oa priñs pennhêr. Tad e oa da George III. 

Dont a reas da Vro-Saoz pa voe bet anvet e dad da roue, tra ma voe-eñ anvet da Priñs Kembre. Hogen dre ma varvas a-raok e dad ne renas ket, hag e vab an hini a reas en e lec'h, eus 1760 da 1820.

Mab henañ George II ha Caroline von Brandenburg-Ansbach e oa. Dizemglev a oa etrezañ hag e dad. Bec'h a savas etrezo da zeiz e eured dirak an holl. Er bloaz goude e voe kaset kuit an daou bried eus al lez. Diwar neuze e vodas en-dro dezhañ enebourien politikerezh ar roue. 

## Dimeziñ
Dimeziñ a reas da Augusta von Sachsen-Gotha

## E vugale
Kontelezh Halifax

**Kontelezh Halifax**, pe **Halifax County** e saozneg, zo anv teir c'hontelezh.

#### 
*Halifax County (Nova Scotia)
#### 
*Halifax County (North Carolina)
*Halifax County (Virginia)

## Pennad kar
*Halifax
Halle

**Halle** zo ur ger alamanek, kevatal d'ar ger saoznek hall, hag a gaver e lec'hanvadurezh e meur a vro.

## Lec'hioù
### 
* Halle (Sachsen-Anhalt), anvet ivez *Halle (Saale)*, e Sachsen-Anhalt
* Halle (Nordrhein-Westfalen), e Nordrhein-Westfalen
* Halle, Bentheim, e distrig Bentheim, e Niedersachsen
* Halle, Holzminden, e distrig Holzminden, e Niedersachsen

### 
* Halle (Brabant Flandrez), e-kreiz Belgia
 
### 
* Halle (Izelvroioù), kêriadenn e kumun Bronckhorst e Gelderland

## Tud
### Anv-tiegezh
* Aaron Halle-Wolfssohn (1754–1835), lennek yuzev alaman
* Adam de la Halle (1237?–1288), barzh gallek
* Charles Hallé (1819–1895), pianoour alaman 
* Claude-Guy Hallé (1652–1736), livour gall
* Morris Halle (1923-), yezhour latvat-stadunanat
* Noël Hallé (1711–1781), livour gall

### Anv-bihan
* Halle Berry (1966-), aktourez stadunanat

### Traoù all
* Emgann Halle, un emgann e 1806 e Halle (Saale)
* Skol-veur Halle, bremañ Skol-veur Martin Luther e Halle-Wittenberg

## Pennadoù kar
* Hall
* Helle
* Hale
* Hal
FEMEN

**FEMEN** (ukrainaneg: FEMEN/Фемен) a zo un aozadur gourzhbonnañ eus Ukraina, savet e 2008 gant Hanna Hutsol. Brud en deus tapet an aozadur-se o sevel abadennoù ha manifestagoù gourzhbonnañ gant merc'hed o tispakañ o divronn evit klemm a-enep an touristerezh revel, ar burevioù dimeziñ... hag evit difenn gwirioù ar merc'hed, an demokratelezh, dizalc'hiezh ar c'helaouiñ, gwarez an endro, dizalc'hiezh Ukraina e-keñver Rusia... 

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* weblog ofisiel
* FEMEN.info
* FEMEN.tv
* Video (16.08.2011)
* Video: Tud kannati Jorjia o tagañ merc'hed Femen e Kyiv (18.07.2011)
Knut II Danmark

**Knut II**, pe **Knut Veur**, *Knud den Store* e daneg, *Knútr inn ríki* e norseg, marvet e 1035, a oa roue Danmark, roue Norge ha roue Bro-Saoz ha darnoù eus Sveden (war-dro 994-1035). Brudet e oa da vezañ ur roue fur, petra bennak ma 'z eus bet savet mojennoù diwar e benn maz konter e krede en devoa galloudoù dreistnaturel. 

 
Mab e oa da Sweyn Forkbeard, roue Danmark, dre se e oa * Knut Sweynsson*, pe *Sveinsson*, anv e vab. Mamm Knut a oa merc'h da gentañ dug ar Polans, Mieszko Iañ, ha marteze e oa Świętosława hec'h anv (hervez Sigrid Storråda) .

Priñs eus Danmark e oa pa dapas kurunenn Bro-Saoz e 1016. E 1018 e tegouezhas kurunenn Danmark gantañ hag unaniñ a reas an div gurunenn. E 1028 e c'houlennas kurunenn Norge e Trondheim. Kêr Sigtuna e Sveden a oa dalc'het gantañ ivez, diouzh ar pezhioù moneiz ma en diskouezer gant an anv a roue.

In 1031 e plegas Malcolm II, roue Bro-Saoz, dezhañ ivez.
Helle

**Helle** zo un anv-bihan alamanek ha danek, hag a zo deuet eus anv un harozez e mojennoù Hellaz kozh. 

## Tud
*Helle (merc'h Atamas), harozez e mojenn an Argonaoted
*berrstumm an anv Helmut, 
* *Helle*, e-barzh an daouad aktored Tran und Helle a rae filmoù berr evit ar propaganda nazi

### Anv-tiegezh
* von der Helle, tiegezh a orin eus Bremen
* Helle Helle (* 1965), skrivagnerez danek
* Kurt Helle-Haeusler (1894–1965), politikourez alaman
* Friedrich Wilhelm Helle (1834–1901), deutscher Dichter

## Lec'hanvioù
* Helle (Norge), e Proviñs Telemark, e Norge.
Sabotaj

Ar **sabotaj** pe **tarverezh** a zo un ober graet a-fetepañs-kaer evit distruj, gwanaat pe disteraat ur benveg evit ma chomfe sac'het pe na vefe ket ken efedus ken. Graet e vez kalz gant ar ger da vare brezelioù (brezelioù etre broioù, pe brezelioù ekonomikel, pe eneberezh kevredigezhel) evit ober anv eus an oberoù kaset war-raok evit lakaat rouestl ha mesk e-touez an enebourien, pe ar gevezerien, da skouer en ur zistruj kefluskerioù, hentoù-houarn, linennoù tredan... ha kement tra a c'hall lakaat dizurzh en o zouez. Implijet eo bet ivez an doare ober-se e bed al labour gant micherourien ’zo evit terriñ mekanikoù, da skouer pa ne veze ket aotre da ziskregiñ diouzh e labour evit gounit gwirioù pe kresk paeamant, pe pa veze re ziaes al labour.

Dishañval diouzh ar sponterezh eo ar sabotaj, pa ne glask ket lazhañ tud, na lakaat ar spont da ren. Disheñvel eo ivez diouzh manifestagoù ma vez distrujet traoù en un doare arouezel a-wechoù. Dre vras e chom kuzh ar saboterien ha ne glaskont ket displegañ na brudañ ar pezh a reont. Ober gaou eo ar pal.

## Ar ger
Gant ar ster-se eo tremenet ar ger **sabotaj** en holl yezhoù ar bed. Moarvat e teu eus ar galleg *sabotage* (*sabot* = botez-koad), pe marteze eus an nederlandeg. Diasur eo orin ar ger avat, daoust ma'z eus bet kinniget a bep seurt displegadurioù. E penn kentañ ne dalveze nemet evit disoc'h ul labour graet foeltr forzh, buan ha n'eus forzh penaos. Kevatal e oa neuze da c'herioù brezhonek evel *tarvañ*, *batrouzañ*, *mordokiñ*, *kilbouc'hat*, *porc'hellat*...

## Sabotaj brezel
Seurt oberoù a c'hall bezañ kaset da benn pe gant nerzhioù ispisial al lu, pe harzerien pe neuze gant tud en em silet er vro, pe tud o labourat evit an estren*dispis*. Gant al lezioù-barn brezel e vez lakaet alies ar saboterien da spierien ha ne vezont ket degemer evel brezelourien (ne vezont ket lakaet da brizonidi brezel eta pa vezont paket). 

### Doareoù nevez
Gant bed ar stlenneg e vez komzet eus sabotaj ivez pa vez lakaet meziantoù "drouk" pe "brein" da vont e rouedadoù ’zo. Kaoz a zo bet evel-se eus un ober kaset da benn gant ar Stadoù-Unanet a-enep programm nukleel Iran.

Gwelet ivez : siberargad.

## Bed an endro
Evit difenn ha gwareziñ an endro e vez klevet anv eus sabotaj ivez, ha savet ez eus bet ur ger ispisial evit se: ekotaj ur ger kemmesk gant "eko"+"sabotaj".

## Pennadoù kar
* Gouvrezel
* Anarkouriezh

## Notennoù ha daveennoù
Dulle Griet (taolenn)

**Dulle Griet** (*Gaid ar follez*) zo un daolenn gant al livour flandrezat Pieter Brueghel gozh, bet livet gantañ e-tro 1562. War ziskouez emañ e Mirdi Mayer van den Bergh en Antwerpen.

Ur vaouez eus mojennoù Flandrez eo, ur goueriadez a vije aet gant un armead merc'hed da ober freuz ha reuz d'an Ifern.
Dulle Griet (bier)

**Dulle Griet** a zo ur bier belgiat-izelvroat. Krouet eo bet e 1999, gant 8,5% a alkool ennañ, hiziv an deiz ez eus 6,5% a alkool ennañ . Breset e vez gant breserezh Scheldebrouwerij e Meer, ur rann (*deelgemeente* e flanderezeg) eus Hoogstraten, e proviñs Antwerpen.
Ober a reer belgiat-izelvroat anezhañ peogwir e oa staliet an embregerezh e Bergen op Zoom en Izelvroioù, met e 2007 e voe dilojet ar vreserezh da Velgia. 

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel ar vreserezh

## Notenn
Dulle Griet (kanol)

**Dulle Griet** (diwar anv ar goueriadez flandrezat Dulle Griet) a zo ur c'hanol houarn bras a zo e Gent, e Belgia. 4,98 m eo hirder ar c'hanol, ha 16,4 tonenn e bouez. 64 cm e oa e galibr. En hanterenn gentañ ar 15 kantved e voe savet. E 1452 e voe implijet pa voe taget Oudenaarde gant arme tud Gent. Pa yeas kuit tud Gent e voe tapet gant difennerien Oudenaarde, hag e 1578 e voe adkaset da C'hent. Hiziv an deiz emañ war ziskouez war blasenn Marc'had ar Gwener e kêr gozh Gent. Abaoe 1943 ez eo bet lakaet da vonumant gwarezet.

Kanolioù eus ar XV kantved, estreget Dulle Griet, a zo en Izelvroioù hag a veze implijet pa veze taget kêrioù dreist-holl. Anaout a reer anvioù Pumhart von Steyr, Mons Meg, Faule Mette, Faule Grete ha Grose Bochse.

## Daveennoù
Mirdi Mayer van den Bergh

**Mirdi Mayer van den Bergh** a zo ur mirdi en Antwerpen, Belgia. Al livadurioù a zo ennañ a voe perc'hennet gant an dastumer Fritz Mayer van den Bergh (1858-1901). Al lodenn vrasañ eus an oberennoù a zo ennañ a voe livet en Izelvroioù hag e Belgia da vare an arz gotek hag an Azginivelezh, gant arzourien evel Breviarium Mayer van den Bergh, Pieter Brueghel gozh, Mestr Heinrich von Konstanz, Pieter Huys, Jan Mabuse pe Quentin Matsys.

## Istor
Fritz Mayer van den Bergh a zastumas oberennoù arzel a-hed e vuhez. Etre 1897 ha 1901 eo e tastumas oberennoù pouezusañ ha talvoudusañ e zastumad. Gant e vamm e voe lakaets evel ur savadur mod nevezc'hotek en Antwerpen etre 1901 ha 1904. Er savadur-se eo e voe lakaet ar mil oberenn bennak bet dastumet gant he mab.

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel
De dulle griet

**De dulle griet** a zo titl unan eus albomoù bannoù-treset izelvroek Suske en Wiske (hag a zo *Bob et Bobette* e galleg), diwar dorn Willy Vandersteen. Embannet e voe er c'hazetennoù De Standaard ha Het Nieuwsblad etre an 22 a viz C'hwevrer hag ar 1añ a viz Gouere 1966. Er memes bloaz e voe embannet an albom. Suske ha Wiske eo an tudennoù pennañ, hag e-touez al lec'hioù ma tremen an istor emañ Mirdi Mayer van den Bergh. Adembannet eo bet e Belgia etre an 23 a viz Here hag an 22 a viz Genver 2003 er sizhunieg *Suske en Wiske weekblad*.
Willy Vandersteen

**Willy Vandersteen**, anv klok **Willebrord Jan Frans Maria Vandersteen** (15 a viz C'hwevrer 1913 en Antwerpen – 28 a viz Eost 1990 en Edegem) a oa un treser hag ur senaroour bannoù-treset flandrezat. Ouzhpenn e anv ec'h implijas tri anv-pluenn a implijas ivez : Kaproen, Wil ha Wirel.

Dindan hanter-kant vloaz e lakaas embann ouzhpenn mil albom, a denn da 25 rummad disheñvel, hag a voe gwerzhet ouzhpenn 200 milion a skouerennoù anezho. Gantañ eo bet krouet Studio Vandersteen ivez. Gant ar studio e kendalc'h lod eus ar rummadoù krouet gantañ. Asambles gant Marc Sleen ez eo gwelet evel unan eus diazezerien ar bannoù-treset e Flandrez.

*Suske en Wiske* eo an harozed vrudetañ bet ijinet gantañ. Hiziv an deiz e vez gwerzhet 5 milion a skouerennoù ar bloaz. Harozed all krouet gantañ evel *De Rode Ridder* ha *Bessy* a zo brudet ivez.

## Notennoù

### Liammoù diavaez
* E vuhez
* E vuhez en ul lec'hienn diwar-benn Suske en Wiske
* Pennad diwar-benn buhez hag oberenn Willy Vandersteen
Comodoro Rivadavia

**Comodoro Rivadavia** eo kêr vrasañ Proviñs Chubut, en Arc'hantina, e kreisteiz ar broviñs, 125 000 a dud enni.
Dulle Griet

**Dulle Griet** zo un anv izelvroek, pe **Godig ar Follez** e brezhoneg (brudet evel *Dull Gret* pe *Mad Meg* e saozneg), deuet diwar anv ur goueriadez eus mojennoù Flandrez hag a oa aet d'ober freuz ha reuz gant un armead maouezed d'an ifern. 

## Implij
*Dulle Griet (taolenn) : Un daolenn diwar-benn ar vojenn, livet gant Pieter Brueghel gozh e 1562. War ziskouez emañ er Mirdi Mayer van den Bergh en Antwerpen. 
*Dulle Griet (kanol), zo ur c'hanol eus ar XVvet kantved, e Gent, anvet diwar anv koueriadez ar vojenn.
*Dulle Griet (bier), ur bier, diwar anv ar c'hanol.
*De dulle griet, ul levr bannoù treset flandrezek, eus ar rummad Suske en Wiske.

## Pennad kar
*Margriet
Luar na Lubre

**Luar na Lubre** zo ul laz sonerien eus A Coruña, e Galiza.
En 1992 e oant bet pedet gant Mike Oldfield d'ober un droiad dre ar bed, hag evel-se eo o deus tapet brud etrebroadel.

## Izili
*Irma Macías (kanerez)
*Xan Cerqueiro (fleütoù)
*Xulio Varela (bouzouki, trompa, tarrañola ha pandereta)
*Patxi Bermúdez (bodhran, tambor ha djembé)
*Bieito Romero (gaita, akordeoñs ha zanfoña)
*Pedro Valero (gitaroù, bouzouki)
*Xavier Ferreiro (percusiones latinas y efectos)
*Antía Ameixeiras, biolinourez (erruet e 2016).
### Bet izili
*Rosa Cedrón, kanerez (1996–2005)
*Eduardo Coma, biolinour (betek 2016)
*Ana Espinosa, kanerez
*Sara Louraço, kanerez (2005–2011)
*Belém Tajes, kanerez
*Paula Rey Torreiro (2012-2017)

## Pladennoù
* *[[O son do ar]]* (1988)
* *[[Beira Atlántica]]* (1990)
* *[[Ara Solis (álbum)|Ara Solis]]* (1993)
* *[[Plenilunio (álbum)|Plenilunio]]* (1997)
* *[[Cabo do mundo]]* (1999)
* *[[XV Aniversario]]* (2001)
* *[[Espiral (álbum)|Espiral]]* (2002)
* *[[Hai un paraíso]]* (2004)
* *[[Saudade (álbum)|Saudade]]* (2005)
* *[[Camiños da fin da terra]]* (2007)
* *[[Ao vivo]]* (2009)
* *[[Solsticio (álbum)|Solsticio]]* (2010)
* *[[Mar Maior]]* (2012)
* *[[Sons da lubre nas noites de luar]]* (2012)
* *[[Torre de Breoghán]]* (2014)
* *[[Extra Mundi]]* (2015)
* *[[XXX Aniversario]]* (2016)

### Liammoù diavaez
*Lec’hienn ofisiel

## Notennoù
Hanna Hutsol

**Hanna Hutsol** (ukraineg : *Ганна Гуцол*), pe **Ania Goutsol** pe **Anja Gutzol** (an daou zoare diwezhañ-mañ 'zo stummoù rusianekaet), bet ganet d'ar 1añ a viz Even 1983, a zo ur stourmerez ukrainat he deus krouet FEMEN.

Kinniget eo evel sokiologourez pe evel armerzhourez. Tennañ gounid a ra eus he labour e bed ar c'hoariva evit difenn perzh ar merc'hed war dachenn an aferioù politikel ha sokial en Ukraina. Sevel a ra a-enep touristelezh ar reizh hag an houlierezh. Kemer perzh a ra en obererzhioù kaset gant FEMEN da gelaouiñ ar gevredigezh war ar c'hudennoù-se.

## Gwelout ivez
* FEMEN

## Notennoù

## Liamm diavaez
* He blog e lec'hienn Эхо Москвы
Heklev Moskva

**Heklev Moskva** (rusianeg **Эхо Москвы** *Ekho Moskvy*) a zo unan eus ar chadennoù skingomz dizalc'h kentañ a voe savet e Rusia. D'an 22 a viz Eost 1990 e voe skignet an abadenn gentañ ; "Radio-M" e oa anv ar chadenn d'ar mare-se.
Hiziv an deiz e vez skignet en un tregont rannvro bennak eus Rusia hag ivez e Riga (Latvia), Bichkek (Kirgizstan) hag e Chicago (SUA), 24e/24.

Politikerezh, istor, sevenadur ha sportoù eo a ya d'ober korf an abadennoù pennañ. Ouzhpenn da se ez eus abadennoù kaset gant aozerien, hag ivez abadennoù dielfennañ ar gevredigzh rusian. Diwar stadegoù e ouezer e vez selaouet gant 600 000 den e ||Moskva]] ha gant war-dro 1,5 milion a dud er peurrest eus Kevread Rusia.
*66% eus kevrannoù ar chadenn a zo perc'hennet gant Gazprom Media, ar peurrest anezho a zo dasparzhet etre ar c'hopridi a zo e penn ar chadenn.

## Luganoù
**Свободное радио для свободных людей*, "Ur skingomz dizalc'h evit tud dizalc'h"
**Слушайте радио, остальное – видимость*, "Selaou ar skingomz, gweled nemetken eo ar peurrest"

## Deiziadoù pennañ
* 9 a viz Eost 1990 : enrolladur ofisiel krouidigezh ar chadenn skingomz 
* 22 a viz Eost 1990 : skignadenn gentañ
* 19-22 a viz Eost 1991 : skignañ diaes ha stanket a-wechoù diwar urzh Kuzul stad ar stad a reuziad
* 1994 : penn-kentañ ar skignañ 24e/24
* 1997 : skignañ dre internet
* 1998 : Heklev Moskva ebarzhet e *Media-Most*, Aleksei Venediktov dilennet e penn

## Gwagennoù
* Moskva — 73,82&nbsp;MHz, 91,2&nbsp;MHz
* Riga — 102,7&nbsp;MHz
* Sant-Petersbourg — 91,5&nbsp;MHz
* Chicago — 1330&nbsp;kHz

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Selaou war-eeun dre internet
* David Remnick : Echo in the Dark: A radio station strives to keep the airwaves free, The New Yorker, 22 a viz Gwengolo 2008
DJ Hell

**DJ Hell** (ganet **Helmut Josef Geier** d'ar 6 a viz Gwengolo 1962 en Altenmarkt an der Alz) a zo un DJ alaman. Sonerezh house-techno a vez mesket gantañ. Gantañ eo bet krouet an ti-embann pladennoù International DeeJay Gigolo Records. Ur perzh bras en deus bet e diorren ar sonerezh electroclash e-kreiz ar bloavezhioù 1990. Skoazell argant a ro da FEMEN.

## E bladennoù (un dibab)

* Geteert & Gefedert (*Disko B*) 
* Mixes Of Gary Numan Vol. 2 (*Random Records*)
* Repassion (*International Deejay Gigolo Records*)
* My Definition Of House Music (*R&S*) 
* Red Bull From Hell EP (*Disko B*) 
* Sprung Aus Den Wolken / Butter Säure (*Kickin Records*) 
* Three Degrees Kelvin / Like That! (*Magnetic North*)
* Ultraworld EP Vol. 1 (*Disko B*) 
* Allerseelen (*Disko B*) 
* Albino EP (*Disko B*) 
* Original Street Techno (*Disko B*) 
* Totmacher (*Disko B*) 
* Totmacher Interpretationen (*Disko B*) 
* Munich Machine (*V2 Records, Inc.*) 
* Suicide Commando (*V2 Records, Inc.*) 
* Copa (*Disko B*) 
* Rock My Body To The Beat (*International Deejay Gigolo Records*) 
* Keep On Waiting (*International Deejay Gigolo Records*) 
* N.Y. Muscle (2003, *Motor Music*)
* Listen To The Hiss feat. Alan Vega (*International Deejay Gigolo Records*)
* Je regrette Everything feat. Billy Ray Martin *International Deejay Gigolo Records*)
* Best of Hell (*International Deejay Gigolo Records*)
* Fun Boy (*International Deejay Gigolo Records*)
* Teufelswerk (2009, *International Deejay Gigolo Records*)
* Teufelswerk House Remixes Part I (2011, *Embassy of Music*)

## Notennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
* Holl e bladennoù e lec'hienn Discogs.com
Nikolai Iejov

**Nikolai Ivanovitch Iejov**, pe **Николай Иванович Ежов** e ruseg, a oa ur poliser ha politikour sovietek, ganet d'an 19 a viz Ebrel ( 1 a viz Mae) 1895 e Sant-Petersbourg en Rusia, ha fuzuilhet war urzh Stalin ha Lavrenti Beria d'an 3 a viz C'hwevrer 1940 e Moskou. 

E penn an NKVD e voe eus Gwengolo 1936 betek miz Du 1938, ha gantañ e voe kaset da benn ar Spurjadennoù Bras en amzer Stalin. A-benn ar fin e voe harzet eñ ivez, kondaonet ha lakaet d'ar marv e 1940. 

## Levrlennadur
* *Staline* gant Jean-Jacques Marie, Fayard, 2001.
* *Staline. La Cour du tsar rouge* gant Simon Sebag Montefiore. Troidigezh c'hallek diwar an aberenn saozek. Embannadurioù des Syrtes, 2005.
* *[[Le Livre noir du communisme]]: Crimes, terreur, répression* gant ur c'henstrollad, Dastumad Bouquins, Embannadurioù Robert Laffont, 1997.
* *L'Ivrogne et la marchande de fleurs : Autopsie d'un meurtre de masse, 1937-1938* gant Nicolas Werth, Tallandier, Pariz, 2009.
Spurjoù Bras

Ar **Spurjadennoù Bras** (rusianeg : Большая чистка, *Bolchaya tchistka*) zo ur marevezh eus istor an Unaniezh Soviedel e dibenn ar bloavezhioù 1930, en amzer Stalin. 

Bac'het pe lazhet e veze an dud a veze disklêriet evel enebourien ar bobl gant ar Strollad, hag ijinet e veze iriennoù hag oberoù a saboterezh war an disterañ digarez.
Desiderio

**Desiderio** zo un anv-bihan italianek, ha spagnolek.

## Gerdarzh
Dont a ra eus an anv-gwan latin, *desideratus*, c'hoantaet. 

## Tud
* *Desiderio*, anv italianek ar roue Dider Lombardia 
* Desiderio da Settignano - kizeller
* *Desiderio di Montecassino*, abad, deuet da vout ar pab Viktor III 
* Desiderio Reich (1849-1913) istorour italian.
* Desiderio Hernández Xochitiotzin, livour mec'hikan

## Filmoù
****[[Desiderio (film 1946)|Desiderio]]***, film gant Marcello Pagliero ha Roberto Rossellini (1946)
****[[Desiderio (film 1983)|Desiderio]]***, film gant Anna Maria Tatò (1983)
Mourroù

Ar **mourroù** eo ar blev a gresk war ar vuzell uhelañ, dindan fri un den, hag a c'hall diskenn a bep tu d'ar genoù. Darn a zoug mourroù berr a-walc'h, krennet bep an amzer, tud all a ra war o zro e-pad bloavezhioù ken e vezont hir-mat, hag e vezont gouest da reiñ a bep seurt stummoù dezho.

Ar re hirañ a vez kribet, plezhet zoken a-wechoù.

Paotred zo o devez barv ouzhpenn ur vourrenn.

## Merc'hed
Merc'hed zo o devez mourroù ivez, ha peurvuiañ e klaskont lemel anezho. Brudet e oa mourroù al livourez Frida Kahlo a ziskoueze anezho didro en hec'h emboltredoù.

## Istor
* Princesse Moustache (1741-1837), lesanv ur briñsez rus

## Lennegezh
* *[[La Moustache (Maupassant)|La Moustache]]*, un danevell gant Guy de Maupassant

## Goap

Plijout a ra d'ar vugale distresañ poltredoù ha lakaat mourroù d'ar skeudennoù. Tud vras a ra kemend-all gant poltredoù politikourie , ha dreist-holl pa vez dilennadegoù. Mourroù Hitler a vez lakaet a-wechoù, ha ne blij da zen.

E 1919, al livour gall Marcel Duchamp a roas mourroù hag ur bouchig gavr da ''Vona Lisa'' Leonardo da Vinci, gant an titl *L.H.O.O.Q.* ("tomm eo d'he revr").

Ossip Mandelstam, en deus skrivet diwar-benn Stalin : « Pa c'hoarzh e vourroù, e kreder gwelout c'hwiled-du ».

## Poltredoù ha mourrennoù
### Kent ar  kantved

Standing Bodhisattva Gandhara Musee Guimet.jpg|Ar priñs Siddhartha Gautama (ar Bouda) gant e vourrenn.  kantved kent JK.
Egypte louvre 280 homme.jpg|Ar mevel bras Keti, en amzer VIvet tierniezh Henegipt. Mirdi al Louvre.
PazyrikHorseman.JPG|Marc'heger Pazyryk (Siberia), war-dro 300&nbsp;a.&nbsp;C.


### kantved

Restr:Tycho Brahe.JPG|Tycho Brahe, alkimiour danat (1546-1601)

### kantved

Edgar Allan Poe 2.jpg|Edgar Allan Poe
Mark Twain Sarony.jpg|Mark Twain
REPIN portret REPIN.jpg|Al livour Ilya Repin (Emboltred, 1878)
Bismarck pickelhaube.jpg|Bismarck
Maupassant 2.jpg| Guy de Maupassant 
Nietzsche187a.jpg| Friedrich Nietzsche
Custer Portrait Restored.jpg|Ar jeneral Custer
George of Greece 1890.jpg|Jorj, roue Gres.
Franz-Joseph-Österreich-1885.jpg|Franz Joseph Iañ, Impalaer Aostria. 

### XXvet kantved

SirClaudeMacdonald.jpg|Sir Claude Maxwell MacDonald, diplomat breizhveurat.
Wilhelm II of Germany.jpg|Wilhelm II, Impalaer Alamagn.
Pancho villa horseback.jpg| Pancho Villa
Joseph Stalin and Maxim Gorky, 1931.jpg|Daou zen mourrennek: Maksim Gorkiy gant Jozef Stalin e 1931
Kacnelson Z B.jpg| Zinovy Borisovich Katsnelson (1892-1938)
Drawing of Adolf Hitler.jpg|Mourroù Adolf Hitler 
Salvador Dali NYWTS.jpg| Salvador Dalí 
Lech Walesa 1980.jpg|Lech Wałęsa e 1980
Frank Zappa in Toronto, Sept. 24 1977.jpg| Frank Zappa
Iraq, Saddam Hussein (222).jpg| Saddam Hussein (Iraq)

### XXIañ kantved

Bashar al-Assad (cropped).jpg|Bachar al-Asad (Siria)
Salon du livre de Paris 2011 - Edwy Plenel - 002.jpg|Edwy Plenel e 2011


## Levrlennadur
*Danièle Kriegel, La Moustache de Staline, Seuil, 2015.

## Daveoù
Cornelis Floris de Vriendt

**Cornelis Floris de Vriendt** (1513 pe 1514 en Antwerpen - 20 a viz Here 1575) a oa un arkitektour hag ur c'hizeller a-orin eus Izelvroioù ar Su da vare an Azginivelezh. Ur perzh a-bouez en doe e sevel ti-kêr Antwerpen. Oostershuis Antwerpen a voe treset ar steuñv anezhañ gantañ ivez. Breur e oa da Frans Floris, hag evitañ e tresas steuñv e di en Antwerpen.

## Notenn
Izelvroioù ar Su

**Izelvroioù ar Su** (nederlandeg : **Zuidelijke Nederlanden**) pe **Izelvroioù katolik** pe c'hoazh **Izelvroioù belgiat** a veze lavaret da envel an tiriadoù a ya d'ober Belgia hiziv an deiz (nemet Priñselezh Liège), hag ivez Luksembourg ha Hauts-de-France, hag a oa chomet dindan beli ar Spagnoled goude disparti ar Proviñsoù-Unanet (Izelvroioù hiziv an deiz) e 1581.

Er penn-kentañ e voe unvanet ar priñselezhioù gant duged Bourgogn, pe dre herezh pe dre berc'hennidigezh. Evel-se e voe krouet Seitek Proviñs an Izelvroioù bourgognat. E 1581 e voe dispartiet seizh proviñs ar su ha savet e voe ar Proviñsoù-Unanet dre Akta Den Haag.

An 10 proviñs a oa er su a chomas dindan dalc'h ar re Habsburg hag ar proviñsoù-se a yae d'ober Izelvroioù ar C'hreisteiz ma voe div Stad disheñvel : an Izelvroioù spagnol etre 1581 ha 1713 ha goude-se an Izelvroioù aostrian etre 1713 ha 1795.
Sara Louraço Vidal

**Sara Louraço Vidal**, ganet en Nazaré (Portugal) en 1980, zo ur ganerez portugalat a gane gant al laz sonerien Luar na Lubre, eus Galiza, etre 2004 ha 2011. Kemer a reas lec'h Rosa Cedrón a eas kuit e 2005. Er bloaz-se en-eeun ec'h embannas an albom *[[Saudade (albom)|Saudade]]* en hec'h anv.

Kuitaet he deus Luar na Lubre e Gwengolo 2011 *dre abegoù personel* ha laosket he lec'h gant Paula Rey Torreiro.

## Liammoù
*O kanañ gant Luar na Lubre
*  O kanañ''Chove en Santiago''
Desiderata

**Desiderata** zo un anv-bihan latin.

## Yezhoù all
**[[Désiré]]* ha *Désirée*, e galleg.

## Tud

* Desiderata Lombardia, pried d'an impalaer Karl Veur 
* "Desiderata", ur varzhoneg saoznek gant Max Ehrmann e 1927 ;
* 344 Desiderata, un asteroidenn
Karl von Baden

**Karl von Baden** zo bet anv meur a zen eus tiegezh Baden.

### XVvet kantved
* Karl I. (Baden) (1427–1475), Markgraf Baden
* Karl von Baden (1476–1510), Priñs Baden, markgraf na renas ket, ha chaloni e Straßburg ha Trier

### XVIvet kantved
* Karl II. (Baden-Durlach) (1529–1577), Markgraf Baden-Durlach

### XVIIvet kantved
* Karl Wilhelm Eugen (Baden-Rodemachern) (1627–1666), Markgraf Baden-Rodemachern ha chaloni e Köln
* Karl III Wilhelm von Baden-Durlach) (1679-1738), Markgraf Baden-Durlach, diazezer kêr Karlsruhe

### XVIIIvet kantved
* Karl August von Baden-Durlach (1712–1786), Priñs Baden, prezidant gward e Baden
* Karl Friedrich von Baden (1728–1811), Markgraf, priñs-dilenner ha kentañ dug-meur Baden
* Karl Ludwig von Baden (1755–1801), priñs hêrezhel Baden
* Karl Ludwig Friedrich von Baden (1786–1818), dug-meur Baden

### XIXvet kantved
* Karl von Baden (1832-1906), Priñs Baden, ha jeneral prusian.
Friedrich von Baden

**Friedrich von Baden** zo anv meur a zen.

### XIIIvet kantved
* Friedrich von Baden-Österreich (1249–1268)

### XIVvet kantved
* Friedrich II (Baden, Markgraf) (1291–1333)
* Friedrich III (Baden) (1327–1353)

### XVvet kantved
* Friedrich IV von Baden (1458–1517)

### XVIvet kantved
* Friedrich V (Baden-Durlach) (1594–1659)

### XVIIvet kantved
* Friedrich VI (Baden-Durlach) (1617–1677)
* Friedrich VII Magnus (Baden-Durlach) (1647–1709)

### XVIIIvet kantved
* Friedrich von Baden-Durlach (1703–1732)
* Friedrich von Baden (1756-1817), eil mab an Dug-meur Karl Friedrich von Baden

### XIXvet kantved
* Friedrich Iañ von Baden, Dug-meur (1826–1907), Dug-meur Baden
* Friedrich II von Baden, Dug-meur (1857–1928), Dug-meur Baden

## Pennad kar
* Friedrich
Devezh al Lizhiri Galizek

**Devezh al Lizhiri Galizek**, pe **Día das Letras Galegas**, lidet d'ar 17 a viz Mae, zo un devezh e Galiza ma vez enoret ar yezh, ar galizeg, dre an embannadurioù. Ur gouel ofisiel eo: ne vez ket labouret en deiz-se. 

## Abaoe 1963
Lidet e vez bep bloaz abaoe ar 17 a viz Mae 1963, 100vet deiz ha bloaz embannadur kentañ *[[Cantares gallegos]]*, gant ar varzhez Rosalía de Castro (1837–1885). Krouet e voe gant ar Real Academia Galega, an Akademiezh c'halizek. E 1991 eo e voe lakaet da zeiz gouel ofisiel. 

## Listenn an oberourien enoret e-pad Devezh al Lizhiri Galizek

* 1963 - Rosalía de Castro 
* 1964 - Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
* 1965 - Eduardo Pondal
* 1966 - Francisco Añón
* 1967 - Manuel Curros Enríquez
* 1968 - Florentino López Cuevillas
* 1969 - Antonio Noriega Varela
* 1970 - Marcial Valladares Núñez
* 1971 - Gonzalo López Abente
* 1972 - Valentín Lamas Carvajal
* 1973 - Manuel Lago González
* 1974 - Xoán Vicente Viqueira Cortón
* 1975 - Xoán Manuel Pintos Villar
* 1976 - Ramón Cabanillas
* 1977 - Antón Villar Ponte
* 1978 - Antonio López Ferreiro
* 1979 - Manuel Antonio
* 1980 - Alfonso X Kastilha
* 1981 - Vicente Risco
* 1982 - Luis Amado Carballo
* 1983 - Manuel Leiras Pulpeiro
* 1984 - Armando Cotarelo Valledor
* 1985 - Antón Losada Diéguez
* 1986 - Aquilino Iglesia Alvariño
* 1987 - Francisca Herrera Garrido
* 1988 - Ramón Otero Pedrayo
* 1989 - Celso Emilio Ferreiro
* 1990 - Luis Pimentel
* 1991 - Álvaro Cunqueiro
* 1992 - Fermín Bouza Brey
* 1993 - Eduardo Blanco Amor
* 1994 - Luis Seoane
* 1995 - Rafael Dieste
* 1996 - Xesús Ignacio Ferro Couselo
* 1997 - Ánxel Fole
* 1998 - Xoán de Cangas, Martín Códax y Mendinho
* 1999 - Roberto Blanco Torres
* 2000 - Manuel Murguía
* 2001 - Eladio Rodríguez
* 2002 - Fray Martín Sarmiento
* 2003 - Antón Avilés de Taramancos
* 2004 - Xaquín Lorenzo, ''Xocas''
* 2005 - Lorenzo Varela
* 2006 - Manuel Lugrís Freire
* 2007 - María Mariño
* 2008 - Xosé María Álvarez Blázquez
* 2009 - Ramón Piñeiro López
* 2010 - Uxío Novoneyra
* 2011 - Lois Pereiro
* 2012 - Valentín Paz Andrade
* 2013 - Roberto Vidal Bolaño
* 2014 - Xosé María Díaz Castro
* 2015 - Xosé Filgueira Valverde
* 2016 - Manuel María
* 2017 - Carlos Casares Mouriño
* 2018 - María Victoria Moreno
* 2019 - Antón Fraguas
* 2020 - Ricardo Carballo Calero
* 2021 - Xela Arias
* 2022 - Florencio Delgado
* 2023 - Francisco Fernández del Riego
* 2024 - Luísa Villalta

### Liammoù
*17 de maio
*O Día das Letras Galegas en Galicia Dixital

## Notennoù
Amanda Swisten

**Amanda Swisten** (ganet Mary Bradley d'an 20 a viz Kerzu 1978 e New York) a zo un aktorez hag un diskouezerez-c'hiz stadunanat he deus bet c'hoariet e meur a stirad skinwel hag e meur a film. 

*[[American Wedding]]* (2003) eo ar film kentañ ma voe gwelet. Ennañ e c'hoari perzh Fraulein Brandi. Goude-se e c'hoarias e filmoù all evel *The Last Run* (2004), *The Girl Next Door* (2004) ha *Freezer Burn* (2005). Perzhioù bihan he deus e stiradoù skinwel evel *I'm with Her*, *Two and a Half Men*, *Quintuplets* ha *Joey*.

## Liammoù diavaez

*Lec'hienn ofisiel Amanda Swisten
*Amanda Swisten e lec'hienn *Maxim*
*Amanda Swisten e MySpace
Jedward

**Jedward** a zo ur strollad sonerezh Pop krouet e 2007 e Dulenn (Republik Iwerzhon).

## Izili
* John Paul Henry Daniel Richard Grimes
* Edward Peter Anthony Kevin Patrick Grimes

## Pladennoù
* Planet Jedward (2010)
* Victory (2011)
Strollad Tea Party

**Strollad Tea Party** (saozneg : **Tea Party movement**, **TPM**) a zo ur strollad politikel nargennus ha diseurt stadunanat a sav a-enep ar Stad kevreadel hag an tailhoù.

Deuet eo ar strollad-se war-wel e-pad prezidantelezh Obama, da vare enkadenn ekonomikel 2008-2010. Sevel a ra izili Te Party a-enep dispignoù ar Stad, e-keñver skoazellañ ar sistem argant hag adreiñ nerzh d'an armerzh, hag ivez e-keñver aozañ ur sistem surentez sokial boutin e SUA (*[[Patient Protection and Affordable Care Act]]*).

Goulenn a ra izili Tea Party ma vo distroet da ziazezoù ar vro, se zo kaoz e reont gant doareoù a denn da Vrezel dieubidigezh SUA. Un dave da Tea Party Boston eo anv ar strollad, diwar hini un darvoud istorel a c'hoarvezas e penn-kentañ an Dispac'h amerikan a-enep roueelezh Breizh-Veur en 18 kantved.

## izili vrudet
Da-geñver dilennadegoù 2010 e SUA e voe dilennet 3 senedour ha 60 kannad republikan (diwar 83 anezho) a sav a-du gant Tea Party.

* Ron Paul (ganet e 1935) : ezel eus ar Strollad republikan, bet kannad Texas e Kambr kannaded SUA etre 1976 ha 1985, ha dilennet en-dro abaoe 1997. Bet eo war ar roll evit bezañ prezidant SUA e 1988 gant ar Strollad libertarian, ha war ar roll kadoridigezh evit bezañ prezidant ivez e 2008 en anv ar Strollad republikan. 
* Rand Paul (ganet e 1963) : mab Ron Paul, bet dilennet senedour Kentucky en anv ar Strollad republikan.
* Sarah Palin (ganet e 1964) : ezel eus ar Strollad republikan, bet gouarnourez Alaska, bet war ar renk evit bezañ bezprezidantez SUA da-geñver dilennadeg 2008 gant John McCain.
* J. D. Hayworth : bet dilennet e Kambr kannaded SUA.
* Sharron Angle : bet senedourez Nevada, trec'het e 2010. Liammet ouzh ar skiantologiezh. Soñjal a ra dezhi ez eo tommadur an hin un dra ijinet diwar «skiantoù touellus», goulenn a ra ma yelo kuit SUA diouzh ABU, ha goulenn a ra ivez ma vo divodet ministrerezh an deskadurezh.
* Christine O'Donnell : bet war ar renk en anv ar Strollad republikan evit bezañ senedourez Delaware.
* Michele Bachmann : kannadez Minnesota. 
* Marco Rubio : dilennet senedour Florida da-heul dilennadegoù miz Du 2010.
* Ron Johnson : senedour Wisconsin.
* Pat Toomey, dilennet senedour Pennsylvania e 2010.
* Nikki Haley : dilennet gouarnourez Carolina ar Su e 2010.

## Notennoù
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega

An **Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega** (AELG), pe **Kevredigezh ar Skrivagnerezed hag ar Skrivagnerien c'halizek**, zo ur gevredigezh a vod ar skrivagnerien c'halizek. Savet e voe d'an 3 a viz Mae 1980 en Santiago de Compostela gantu bagadig skrivagnerien, hag en o zouez e oa Alfredo Conde, Paco Martín, Xosé Manuel Martínez Oca, Xosé Luís Méndez Ferrín, Alfonso Pexegueiro, Manuel Rivas ha Xoán Ignacio Taibo, a felle dezho difenn interestoù ar yezh skrivet diwar skouer an Asociación de Escritores de Galicia ha ne c'hallas ket labourat abalamour da Brezel Diabarzh Spagn.

Aozet e voe Kentañ Kendalc'h ar Skrivagnerien vrezhonek e 1981
Perzh o deus kemeret e bodadegoù *[[Galeusca]]* gant skrivagnerien gatalanek hag euskarek. 

Pell amzer eo bet enebet ouzh ar Real Academia Gallega, gwelet evel un aozadur ha ne rae netra evit ar yezh. 

Ur gelaouenn zo, anvet *Nó*. 230 skrivagner zo. 

## Prezidanted
Sed an dud zo bet prezidanted:
*Carlos Mella
*Xosé María Álvarez Cáccamo 
*Bernardino Graña
*Antón Avilés de Taramancos
*Uxío Novoneyra
*Euloxio Ruibal
*Cesáreo Sánchez Iglesias

## Liammoù
* Lec’hienn ofisiel an AELG.
Chapeled

Ur **chapeled** a zo un draezenn deoliezh, anezhi greunennoù neudennet ha strollet hag a vez graet ganti e relijionoù ’zo evit lavaret pedennoù pe garmoù. Graet e vezont dre vras gant koad, mein (prizius a-wechoù), pe blastik. Dishiliet e vez ar greunennoù gant ar peder, da lavaret eo e talc'h ar chapeled etre e vizied hag e lavar ur bedenn bep greunenn hag ur wech echu e bedenn e tremen e vizied d'ur c'hreunenn all, hag e kendalc'h betek ma vo echu.

## Er relijionoù kristen
### Er relijion gatolik
Er relijion gatolik e vez graet gant ar chapeled evit lavaret ar rozera. Lavaret e vez un Ave Maria evit pep boulenn eus an degad, hag evit ar voulenn hec'h-unan etre pep degad e vez lavaret ur Bater (graet e vez "paterenn" end-eeun eus ar c'hreunenn-se). War ar groaz e vez lavaret ar Gredo. Etre ar groaz hag ar voulenn vras eo pater-ave-ave-ave-pater.

Gant ur chapeled e vez pedet ar Misterioù Joaius, ar Misterioù Poanius, ar Misterioù Glorius hag ar Misterioù Goulaouus a-hed ar sizhunvezh.

Pedet e vez Naved Trugarez Doue gant ur chapeled ivez.

### Iliz reizhkredenn
*Tchotki

## Islam
*Tasbih
Christopher Gadsden

**Christopher Gadsden** (16 a viz C'hwevrer 1724 e Charleston - 15 a viz Gwengolo 1805 e Charleston) a oa ur politikour ha jeneral amerikan da vare Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. E penn radikaled Carolina ar Su e voe a-raok an dispac'h. Dileuriad Carolina ar Su e voe er C'hendalc'h kevandirel, ha brigader bras arme Carolina ar Su e-pad ar brezel dieubidigezh. 
Gantañ e voe ijinet ar banniel anvet Banniel Gadsden (saozneg : *Gadsden flag*) war-dro 1775.

## Levrlennadur
*Richard Walsh, (editor): *"The Writings of Christopher Gadsden 1746-1805"*, 1966, University of South Carolina Press.
*Stanly Godbold, Jr. and Robert Woody: *"Christopher Gadsden and the American Revolution"* 1983, The University of Tennessee Press,  
*Daniel McDonough: *"Christopher Gadsden and Henry Laurens: The Parallel Lives of Two American Patriots"* 2000, Susquehanna University Press, 

## Liamm diavaez
* E vuhez e lec'hienn Kendalc'h SUA
Join, or Die

**Join, or Die** (saozneg a dalvez **Unvaniñ pe mervel**) a zo titl ur flemmskeudenn bolitikel brudet savet gant Benjamin Franklin hag embannet evit ar wech kentañ er Pennsylvania Gazette d'an 9 a viz Mae 1754. Skeudenn goshañ unvaniezh an trevadennoù savet gatn un trevadenner breizhveuriat e SUA eo. Ur c'hoadengravadur eo, ma weler un naer rannet en eizh lodenn, padal e oa trizek trevadenn en holl. Dindan kement lodenn a zo e lenner pennlizherenn unan eus an trevadennoù amerikan, pe hini ur rannvro. Arouezet eo Bro-Saoz Nevez (*N.E.*, *New England*) gant ul lodenn nemetken, padal e oa peder zrevadenn enni d'ar mare-se. Delaware ha Georgia n'emaint ket war an dresadenn.

Embannet e voe ar flemmskeudenn e-kichen ur pennad-stur savet gant Benjamin Franklin ma skrive diwar-benn ar «stad a zisrann» a oa en trevadennoù. 

Gant an Dispac'h amerikan o tostaat e voe implijet an arouez en-dro, hag ouzhpenn arouez an trevadennoù e teuas da vezañ. D'ar 7 a viz Gouere 1774 e voe lakaet e-kichen titl ar gazetenn *Massachusetts Spy* gant he c'hrouer Paul Revere. Lakaat a reas an aner da stourm ouzh an aerouant saoz. An naer a weler ivez war banniel-staon morlu SUA (*First Navy Jack* e anv) hag ivez war Banniel Gadsdeng.

## Notenn
Europa ar Reter

Kaoz a vez eus **Europa ar Reter** pe **Retereuropa** pa gomzer eus broioù a zo e reter Europa. War dachenn an douaroniezh e reer gant an dro-lavar-mañ dreist-holl. Gant menezioù an Oural emañ harzoù reter Europa, gant ar C'haokaz he harzoù er gevred.

War an dachenn sevenadurel e c'haller gwelout Europa ar reter ivez, sevenadurioù ha yezhoù ar broioù-se (slavek dreist-holl) o vezañ damheñvel an eil ouzh egile. 

Ha war an dachenn bolitikel a c'hall bezañ bodet ar stadoù, heritourien ma'z int eus "Broioù ar Reter" a veze kaoz anezho da vare ar brezel yen pa oa rannet Europa e daou. Tout ar stadoù-se a oa izili pe dindan beli an URSS, a-raok na oa aet ar rideoz houarn da get e 1989.

Ur roll berr eus stadoù Europa ar reter a c'haller kaout da gentañ eta :
 •  •  •  •  • 

Stadoù all a vez lakaat ouzhpenn a-wechoù. 
*Stadoù en Norzh :
 •  • 
*Stadoù er Su (er Balkanioù) :
 •  •  •  •  •  •  •  • 
*Stadoù e Kreizeuropa :
 •  •  • 

E-keñver Europa ar reter e gaver Europa ar C'hornôg, met bez' e vez ivez kaoz eus Europa an Norzh hag Europa ar Su.

## Pennadoùkar
*Kreizeuropa
*Europa ar C'hornôg 
*Europa an Norzh
*Europa ar Su
*Brezel yen
*Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel
## Notennoù
Modern Talking

### Albomoù
* 1985 The 1st Album
* 1985 Let's Talk About Love (album Modern Talking)
* 1986 Ready for Romance
* 1986 In the Middle of Nowhere
* 1987 Romantic Warriors
* 1987 In the Garden of Venus
* 1998 Back for Good
* 1999 Alone
* 2000 Year of the Dragon
* 2001 America 
* 2002 Victory 
* 2003 Universe

### Singloù
* 1984 You're My Heart, You're My Soul
* 1985 You Can Win If You Want
* 1985 Cheri Cheri Lady
* 1986 Brother Louie
* 1986 Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)
* 1986 Geronimo's Cadillac
* 1986 Give Me Peace On Earth
* 1987 Jet Airliner
* 1987 In 100 Years
* 1998 You're My Heart, You're My Soul '98
* 1998 Brother Louie '98
* 1998 Space Mix + We Take The Chance
* 1999 You Are Not Alone
* 1999 Sexy Sexy Lover
* 2000 China In Her Eyes
* 2000 Don't Take Away My Heart
* 2001 Win The Race
* 2001 Last Exit To Brooklyn
* 2002 Ready For The Victory
* 2002 Juliet
* 2003 TV Makes The Superstar
Galeusca

**Galeusca** zo anv emgavioù a vez etre skrivagnerien euskarek, katalanek, ha galizek. 

## Kevredigezhioù
* AELC (*[[Associació d'Escriptors en Llengua Catalana]]* ) evit ar c'hatalaneg.
* AELG (*[[Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega]]*) evit ar galizeg, 
* EIE (*Euskal Idazleen Elkartea*), evit an euskareg.

## Liammoù
* Lec’hienn an AELC, kevredigezh ar skrivagnerien gatalanek.
* Lec’hienn an AELG, kevredigezh ar skrivagnerien  c'halizek.
* Lec’hienn an  EIE, kevredigezh ar skrivagnerien euskarek.
Can-Can (Cole Poter)

**Can-Can** zo ur gomedienn war gan savet gat Cole Porter e 1953 .

Savet eo diwar ul levr gant Abe Burrows ma kont buhez merc'hed a laboure e salioù dañs Montmartre, ur c'harter eus Pariz. Div ganaouenn zo brudet: " I Love Paris " ha " C'est Magnifique ".
Can-Can

**Can-Can** zo
*un dañs gall, cancan,
*ar chahut-cancan, un dañs gall en XIXvet kantved, 
* French cancan, un dañs-arvest ijinet e dibenn an XIXvet kantved,
*anv ur gomedienn war gan, gant Cole Porter e 1953, Can-Can (Cole Poter)
*French Cancan (film), film gant Jean Renoir e 1955
*anv ur film gant Walter Lang diwar ar gomedienn war gan, Can-Can (film), e 1960.

## Traoùachoù all
* *[[Cancan (albom)|Cancan]]*, un albom gallek gant Lio e 1988.
Gavotenn

**Diwar-benn *gavotenn Breizh*, gwelout ar pennad [[dañs-tro]]. Diwar-benn ar c'houign, gwelout ar pennad [[krampouezh dantelez]].* 

Ar **gavotenn**, pe **ar c'havotenn**, diwar ar ger gallek *gavotte*, a vije un dañs okitan a orin : pe eus an hanternoz d'ar Pireneoù, bro ar froudoù anvet "Gaves réunis" (kenber ar Gave de Pau hag ar Gave d'Oloron), pe eus Gap, en Alpoù gall. E gwirionez eo bet lakaet an anv da veur a dra disheñvel.

## Orin
Meur a orin a vez kinniget, lod a seblant faltaziek a-walc'h:
*Hervez tud zo e teufe eus ur ger *gavot*, hag a dalvezfe gouzougad.
*Hiriv e kreder kentoc'h e teufe eus ar ger « gavot », anv ur rannyezh okitanek en-dro da gêr Gap, en Alpoù gall, anvet ivez vivaro-alpin.

## Gavotennoù Breizh
**Gwelout ar pennad [[dañs-tro]].*
Degaset e vije bet ar ger da Vreizh-Uhel gant beajourien hag a gave dezho e oa heñvel dañsoù Breizh diouzh re an Alpoù. Poent zo bet, a-hervez, e veze laret « gavotter », e galleg, eus « dañsal », ha mat pell zo. E brezhoneg ne vez ket gavotennet, evit c'hoazh.

E Breizh-Izel e veze lavaret dañs-tro, dañs-tro Kerne eus un dañs a voe anvet *gavotte* e galleg, ha brezhonekaet evel *gavotenn*, ur ger hag a gaver e Geriadur Gregor Rostren e 1732, marteze d'ober anv eus dañs Breizh-Izel.

## Dañs lez

En 1588 e voe embannet gant Thoinot Arbeau, chaloni gall e Langres, un *Orchesographie*, dornlevr da zeskiñ dañsal, ma kaver displegadurioù diwar-benn dañsoù an Azginivelezh. Anaout a reer ur pezh sonerezh anvet *Gavotenn [[Herri IV (Bro-C'hall)|Herri IV]]*.

Eus un dañs-pobl, dañset dorn-ha-dorn en ur chadenn, e teuas da vezañ dañs-lez er XVIvet kantved, pa zegouezhas el lezioù ha saloñsoù, ma voe dañset ur gavotenn all, adal ar XVIIvet kantved dreist-holl.

## Sonaozourien
Un toullad sonaozourien o deus savet tonioù gavotenn, pe evit al lez pe evit korolladegoù, en o zouez 
*er : Louis Couperin (1626 -1661), Jean-Baptiste Lully (1632-1687), Georg Daniel Speer (1636-1707), Arcangelo Corelli (1653-1713), Giovanni Bononcini (1670—1747)
*en : Georg Philipp Telemann ( 1681 -1767), Jean-Philippe Rameau (1683-1764), Georg Friedrich Händel (1685-1759), Johann Sebastian Bach (1685-1750), François-Joseph Gossec (1734 -1829), a savas ur 'Gavotte en ré'; 
*en : Jules Massenet (1842 - 1912) (en e c'hoarigan *Manon*), Claudio Martinez Imbert (1845-1919), Brasílio Itiberê da Cunha (1846–1913), Camille Saint-Saens, ... Johann Strauss a reas ur 'Gavotte der Königin' e-barzh * Das Spitzentuch* e 1880; Richard Strauss er *suite per a 13 instruments Op. 4* e 1884; 
*en : Arnold Schönberg (1874-1951); Isaac Albéniz er 'Suite Ancienne número 1'.

## Brud
Gavotenn Vestris zo unan eus an tonioù brudet-se, korollet gant Auguste Vestris d'ar 25 a viz Genver 1785.

## Kanaouennoù
"The Ascot Gavotte" kanaouenn e 1956 er pezh-c'hoari war gan My Fair Lady, gant Alan Jay Lerner ha Frederick Loewe.

## Notennoù