open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
An Dosenneg

**An Dosenneg** (*Les Touches* an anv gallek ofisiel) zo ur gumun e Breizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh

Le Mont-Juillet (Les Touches).JPG
Panorama du Mont-Juillet (Les Touches).JPG

* Roz  Le Mont-Juillet, 52 metrad uhelder.
## Anv
* Erwan Vallerie ː *Tuschiae*, .

## Ardamezioù
*En aour e groaz en gul, ul leonig ivez en gul ouzh pep konk, penn ouzh penn.*

## Armerzh

Puits Saint-Auguste - concessions des Touches.JPG| Poull eztennañ Saint-Auguste.

* Tennet e voe glaou douar adalek 1785  betek 1885.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun An Dosenneg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Enorzh hag e Bann Naoned. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Kastell-Briant.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 85 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,68% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daouzek den abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Le Moulin des Buttes (Les Touches).JPG

* Melin Les Buttes.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar 5 a viz C’hwevrer 1922.
* Plakenn ar re varv 1914-1918 en iliz katolik, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv 1939-1945 en iliz katolik, luc'hskeudenn.

L'église des Touches.JPG
W1318-Touches SteMelaine XVIII°1849-1861-1895 51530.JPG

* Iliz katolik *Sant Melani*, luc'hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
### Tud bet ganet eno
* Jeanne Rabine, mamm al livour hag evnoniour Jean-Jacques Audubon (1785-1851) a oa genidik eus an Dosenneg.
### Ardamezeg af familhoù

## Liammoù diavaez

* an Dosenneg war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur
* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes de Loire-Atlantique.* 1996
* Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Gwaled

**Gwaled** (*Vallet* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Kêr-benn ar muskadig eo.

## Douaroniezh
* E Bro Gwinieg Naoned emañ Gwaled, e 25&nbsp;km e Gevred Naoned hag 8&nbsp;km e Norzh Klison. Treuzet eo gant stêr ar Sanguèze. He hin a zo kerreizh ha meurvorel.
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Valeti**, 1287; **Valleti**, 1287; **Valeys**, 1362; **Valez**, XIVvet; **Vallet**, 1731
## Ardamezioù
*En gul e winienn barret ha deliet en aour ; e gab en erminioù*

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Gwaled e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Gwaled hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
### 
#### Skouvlant
* Krouet e voe kumun Skouvlant e 1863 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Gwaled.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 174 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,85% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevarzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
* Brezel Aljeria: mervel a reas daou vilour eus ar gumun hervez monumant ar re varv. 
## Monumantoù ha traoù heverk

Eglise_de_Vallet(44).JPG

* An iliz katolik.
* Kastelloù ha maneroù e-leizh a zo, evel Kastell an Noë Bel-Air.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’an  23 a viz Ebrel 1922.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
* Sébastien Goguet du Bois-Hérault, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1734
* Grégoire Terrien de la Haie-Tessendeau, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1741
* Sébastien Goguet de la Salmonière, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1749
* Louis Goguet du Bois-Hérault, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1750
* Douaret eo eno Denys de La Patellière (1921-2013), sevener filmoù breizhat.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevellerezh
* 
*  ( proviñs La Rioja)
* 

## Pennad kar
* Skouvlant, ur gumun all.
## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
*Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Daveoù ha notennoù
Chapel-Huelin

**Chapel-Huelin** a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Brezhoneg
## Douaroniezh

W1375-ChapellHeulin PortMontru 79902.JPG|Porzh *Montru*.

## Anv

* Erwan Vallerie ː **Capella Oelini**, 1179

## Ardamezioù
*En erminoù, e dreustell divouedet en gul, karget gant ur vlourdilizenn en aour*

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Chapel-Huelin e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwaled hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 50 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,40% eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas nav den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun e Saida d’an 10 a viz Meurzh 1958 hervez monumant ar re varv.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn.
* Kastell Cassemichère, XVIIvet kantved - 1960, luc’hskeudenn.
* Kastell Livernière, luc’hskeudenn.
* Kastell Juyons, luc’hskeudenn.
* Kastell La Levraudière, luc’hskeudenn.
* Maner de la Pilotière,  XVII-XVIIIvet kantved, luc’hskeudenn.
* Kastell Le Poyer, 1848.

La Chapelle-Heulin-FR-44-église-03.jpg

* Iliz katolik *Sant Eutropus*, XIIvet kantved – 1818 – 1911, luc’hskeudennoù.
* Chapel  Sant Jozeb, 1842, luc’hskeudenn.
* Ur mirdi zo bet savet d'ar muskadig.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
*Jean-Baptiste-Marc Robert de la Lévraudière, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1770
*Aristide Briand a oa ganet er gumun.
### Ardamezeg ar familhoù

## Gevellerezh
## Liammoù diavaez
* Chapel-Huelin war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
*Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Raganv kenemober

Er yezhoniezh e vez graet an diforc'h etre an emober diouzh un tu raganv pa reer dave d'ur ger-kent (saoz. *antecedent*) hag ar **raganvioù kenemober**(saoz. *reciprocal pronoun*) pa eer dave d'un ober kaset da-benn en un doare kemm-ouzh-kemm etre an eil re hag ar re all ma teu da vezañ kevatal ar c'hraerion (pe renerion hag ar c'hoazañverion (pe renadennoù.

Hervez reolennoù kevreadurezhel ar brezhoneg e reer an diforc'h etre **raganvioù kenemober** diouzh un tu ha raganvioù emober hag ivez etreze o-daou hag an tu gouzañv.

E yezhoù all avat ne reer ket un diforc'h ken splann atav, da skouer:

: Galleg:
:: **Emober**
::: *Les cochons ***se voient*** (dans la glace)*
::: ("**En em** welet a ra ar moc'h (er melezour))"
:: **Kenemober**
::: *Les cochons ***se voient*** (quenad on les rassemble)*
::: ("**En em** welet a ra ar moc'h **an eil hag egile** (pa vezont kentrollet))" 
:: **Tu gouzañv**
::: *Les cochons ***se voient*** (souvent par ici)*
::: ("***Gwelet a reer/e vez*** moc'h (dre amañ alies)")

## Gwelit ivez
* Raganvioù emober
* Kenemobererezh
Kontelezh Tiobraid Árann

**Kontelezh Tiobraid Árann** (*Contae Thiobraid Árann* en iwerzhoneg ha *County Tipperary* e saozneg) zo ur gontelezh e kreisteiz Iwerzhon. A-raok miz Mezheven 2014 e oa daouhanteret ar gontelezh e div rann e-keñver melestradurezh, Su Tiobraid Árann ha Norzh Tiobraid Árann. Anvet eo ar gontelezh diwar anv kêr Tiobraid Árann. E-touez ar c'hêrioù bras all emañ Cluain Meala, An tAonach ha Durlas. 
149&nbsp;040 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da .  

## Notennoù
Kontelezh Aontroim

**Kontelezh Aontroim** (*Contae Aontroma* en iwerzhoneg ha *County Antrim* e saozneg) zo ur gontelezh e biz Iwerzhon. Aontroim eo kêr-benn ar gontelezh.  566&nbsp;000 a dud a oa o chom enni e Genver 2007. Niver an annezidi a sav bremañ da .
Kontelezh Dún na nGall

**Kontelezh Dún na nGall** (*Contae Dhún na nGall* en iwerzhoneg ha *County Donegal* e saozneg) zo ur gontelezh e gwalarn Iwerzhon. Leifear eo kêr-benn ar gontelezh ha Leitir Ceanainn ar gêr vrasañ enni. E proviñs Ulaidh emañ. 
146&nbsp;956 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da .
Morlu

Ur **morlu** (pe arme-vor) eo lodenn nerzhioù milourel ur riez lakaet prest da gas en-dro emgannoù diwar listri brezel pe kirri dour ha douar war lennoù bras, morioù ha meurvorioù. War listri-spluj ha nijerezioù lestret e c'hell bezañ graet an oberatadennoù brezel ma 'z eus ezhomm.
Goude m'en deus bet ar morluioù harpet gant diorren ar c'hehenterezhioù hag hini ar c'hanolioù hag ar misiloù ez a o roll troetoc'h ouzh ar mont pell e berr amzer eget rolloù an difenn hag an alouberezh a zo bet o lod kantvedoù-pad. D'ar morluioù eo gwareziñ an hentoù-mor ha bezañ gouest da dagañ porzhioù ha savadurioù war an aod hiziv. Troet eo roll ar morluioù herzel ar morluioù enebour ouzh kas o nerzhioù da bell.
Cheñchet eo bet roll morluioù ar 5 riez nukleel pennañ p'o deus gallet sevel un nerzh dibennadiñ e-keñver ar riezoù bihanoc'h o nerzhioù milourel.

## Istor

Goude m'eo bet ijinet implij ar bagoù evit ober brezel e oe klasket kreskiñ tizh ha barregezh al listri brezel gant nerzh ar roeñvoù, ar re-se embreget gant roeñverien azezet war dostoù anvet ar galeoù. E Henc'hres e veze listri divroeñvegek ha lestr teirroeñvegek a c'helle lestrañ milourien war droad prest da dagañ al listri enebour goude ma oa bet toullet o c'houc'h gant beg ar staoñ. Fardet o deus ar Romaned galeoù brasoc'h gant tostoù war beder ha war bemp rez ivez, ar galeoù pederroeñvegek ha pemproeñvegek. Ar galeoù hag a veze kaset dre nerzh an avel ivez evit diskuizhañ ar roeñverien a zo bet implijet evit ar brezel betek divezh ar Grennamzer hag un tammig pelloc'h war ar Mor Kreizdouarel. Pa oe posupl lestrañ meur a ganol aes da leuniañ buan e tiorroas ar morluioù milourel dre lien hag ez eas da get ar galeoù milourel. Listri fresk e oa ar galeoù ken ne c'hellent ket merdeiñ war ar meurvorioù nag e-pad ar goañv kennebeut.

## Morluioù ar bed
*Marine nationale, morlu Frañs
*Royal Navy, morlu ar Rouantelezh-Unanet
*An tSeirbhís Chabhlaigh, morlu Iwerzhon
*US Navy, morlu ar Stadoù-Unanet

## Pennadoù kar
*Bannieloù ar morluioù
Ar Palez

**Ar Palez** (*Le Pallet* e galleg) a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. E gwinieg Naoned emañ.

## Douaroniezh
War lez ar Sevr emañ ar Palez.
## Brezhoneg
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Palatium**, XIvet; **Le Palez**, 1315.

## Ardamezioù
*En erminoù, e groaz pavek en gul*
## Istor
### [[Krennamzer]]
* Bout oa  ur prioldi er barrez.
* Krouet e voe un abati e 1466 gant Huet de La Lande.
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Ar Palez e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwaled hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.
### 
#### [[Brezel 1870-1871]]
Mervel a reas daouzek gwaz abalamour d'ar brezel  hervez monumant ar re varv. 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
Mervel a reas 58 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4 % eus he foblañs e 1911.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar 24 a viz Ebrel 1921.
* Iliz katolik *Sant Visant*, luc’hskeudennoù.
* Iliz katolik kozh *Sant Mikael*, luc’hskeudennoù.

Le Pallet - Chapelle Sainte-Anne (2).jpg|Chapel Santez-Anna ha dismantroù ar c'hreñvlec'h.

* Chapel *Santez Anna*, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
* Pêr Abalard (1079-1142), ganet er Palez, prederour breizhat, anavezet evit e istor karantez gant Heloiza,
** o mab Astralabe (1113-1171), ganet er Palez, chaloni hag abad. Roet eo bet e anv d'ar skol publik.
### Ardamezeg ar familhoù

## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy :*Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Daveoù ha notennoù
Skouvlant

**Skouvlant** (*La Regrippière * e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
* Ar stêr Sanguèze a ra ar vevenn etre Tillières (Bro-C'hall) ha Skouvlant.
## Brezhoneg
## Istor
### 
#### Krouet ar gumun
* Krouet e voe kumun Skouvlant e 1863 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Gwaled.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 63 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,48 % eus he foblañs e 1911.
## Monumantoù ha traoù heverk

Pont romain - Gesté 001.jpg

* Ar pont roman.

W1306-Regrippiere StFrancoisDeSales 1825 2370C.JPG

* Iliz katolik *Sant Frañsez a Sal*, (XIV-XVIIvet kantvedoù), luc’hskeudennoù.

W2972 Regrippiere Fleurancellerie XIX° 2377EXZ75.jpg

* Chapel *ar Werc’hez*, XIXvet kantved, e La Fleurancellerie luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn. 
* Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc'hskeudenn. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Pennad kar
* Gwaled.
## Dave ha notennoù
A Canticle for Leibowitz

***A Canticle for Leibowitz*** (*Ur C'hantik evit Leibowitz* e brezhoneg) zo ur romant skiant-faltazi saoznek skrivet gant an Amerikan Walter M. Miller, Jr, embannet er Stadoù-Unanet e 1959 hag e Bro-C'hall e 1962.

Sellet e vez outañ evel unan eus pennoberennoù al lennegezh skiant-faltazi.

Savet eo ar romant diwar teir c'hontadenn embannet entre 1952 et 1957 er gelc'hgelaouenn SF « The Magazine of Fantasy and Science Fiction ». Diwar-benn istor Mab-Den en dazont goude ar brezel nukleel, ha ster ar relijion eo. 

## An istor
E dibenn an , goude ur brezel nukleel, e fellas d'an dud a oa chomet bev distruj an holl levrioù dre ma oant binvioù euzhus ar skiant he doa distrujet an denelezh. Isaac Leibowitz, a oa un ijinour, a savas un urzh menec'h da glask saveteiñ an oberennoù na oant ket bet distrujet. 

Un toullad kantvedoù goude edo ar breur Francis, eus Urzh Leibowitz, o tizoleiñ relegoù hag a c'hallje reiñ tro d'ar skiant da vleuniañ en-dro.
Gwared

**Gwared** a oa ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro. Pennlec'h Kanton Gwared e oa. *Varades* eo an anv ofisiel.
## Douaroniezh

Pont_suspendu_de_Varades_(8).jpg|Pont Gwared dreist d'al Liger.

* War lez al Liger emañ Gwared.
## Dezougen

Gare de Varades par Cramos.jpg|Savadur ar veajourion, serret.
TGVA en UM à Varades par Cramos.JPG|Un tren er porzh-houarn.

* Ti-gar Gwared Saint-Florent-le-Vieil, war al linenn Hent-houarn Teurgn Sant-Nazer.

## Anv

* Erwan Vallerie ː **Varethda**, 1038; **Varadis**, XIIvet; **Vareda**, 1120; **Varesdam**, 1123; **Vareda**, 1124, 1149, 1194, 1196; **Varedam**, 1287

**Gerdarzh**

## Ardamezioù
*En aour e deir c'hebrenn en sabel*

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Gwared e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Gwared hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 98 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,14 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel  hervez monumant ar re varv. 
* Implijet e voe an nijva gant al Luftwaffe (aerlu alaman).
* D'ar 1 a viz Mae 1943 e kouezhas ur c'harr-nij *[[Junkers Ju 88]]* eus an aerlu alaman (*[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]*) e Gwared; an daou nijour a oa en e vourzh a voe lazhet, douaret e voent e Pornizhan.
#### Trevadennoù
* Brezel Indez-Sina: mervel a reas daou vilour eus ar gumun hervez monumant ar re varv. 
* Brezel Aljeria: mervel a reas pevar milour eus ar gumun hervez monumant ar re varv. 
#### Kemmoù arondisamant
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Ankiniz pa voe diskaret Kanton Gwared e 2014.
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe kendeuzet gant kumunioù Belenieg, Chapel-ar-Salver ha Kerrouz d'ober ur gumun nevez, Ligeraosant.

## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* Pont Gwared, dreist al Liger.

Varades église.JPG

* Iliz katolik *Sant Pêr ha Sant Paol*, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
* Gevellet eo Gwared, ha kanton Gwared en e bezh, gant:

## Levrlennadur

* Michel Froger & Michel Pressensé : *Armorial des communes de Loire-Atlantique.* 1996
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Chapel-ar-Salver

**Chapel-ar-Salver** (*[[La Chapelle-Saint-Sauveur]]* e galleg) a oa ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
## Anv
* Stumm ebet roet gant Erwan Vallerie.
## Ardamezioù
*En aour e deir eilenn en glazur sourinet; e vevenn en argant.*
## Istor
* Trev Mousterlez e oa Chapel-ar-Salver.

### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Chapel-ar-Salver e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Kerrouz hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz . E 1801 e voe lakaet e Kanton Gwared.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 49 gwaz ag ar gumun a gollas o buhez, da lavaret eo 4,72 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemmoù [[Arondisamant]]
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv ar vered. 
#### Trevadennoù
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 30 a viz Gwengolo 1956 hervez monumant ar re varv .
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Ankiniz pa voe diskaret Kanton Gwared e 2014.
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe kendeuzet gant kumunioù Belenieg, Kerrouz ha Gwared d'ober ur gumun nevez, Loireauxence.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk

Skeudenn:La Chapelle-Saint-Sauveur - château de la Jaillière.JPG|Ar c'hastell.
Skeudenn:La Chapelle-Saint-Sauveur - église.JPG|An iliz katolik.

* Kastell La Jaillère, 1830-1870.
* Iliz katolik *an Treuzneuziadur*, 1870.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevellerezh
## Liammoù diavaez
* Chapel-ar-Salver war lec'hienn Geobreizh
## Levrlennadur

* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Kerrouz

**Kerrouz** a oa ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
* Treuzet eo ar gumun gant ar stêr Grav.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Kerrouz e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Kerrouz hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz. E 1801 e voe lakaet e Kanton Gwared pa voe dilamet Kanton Kerrouz.
### 
#### Mengleuz glaou

XXe - Mine de charbon de la Gautellerie - 02.jpg
XXe - Mine de charbon de la Gautellerie - 03.jpg
XXe - Mine de charbon de la Gautellerie - 04.jpg

* Gounezet e voe glaou etre 1896 ha 1911 e La Gautellerie.
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 2,03% eus he foblañs e 1911.
#### Kemm [[Arondisamant]]
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
#### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas tri soudard eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Ankiniz pa voe diskaret Kanton Gwared e 2014.
* D'ar 1 a viz Genver 2016 e voe kendeuzet gant kumunioù Belenieg, Chapel-ar-Salver ha Gwared d'ober ur gumun nevez, Ligeraosant.
## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn. 

La Rouxière - église.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Ervlon*.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh




## Tud
## Gevelliñ
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez
Mousterlez

**Mousterlez** (*Montrelais e galleg*) a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh
* War lez al Liger emañ Mousterlez.

## Anv
Erwan Vallerie ː **de Musterlensi**, 1144; **Mosterleis**, 1196; **Monasterium Legum**, 1287; **Monstrelais**, 1624

## Ardamezioù
*En aour e deir eilenn sourinet en glazur*

Ardamezioù familh Montrelais (siell 1218).

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Mousterlez e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwared hag e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz.
### 
#### Kumun Runonn
* Krouet e voe kumun Runonn e 1903 diwar ul lodenn eus tiriad Mousterlez. 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 27 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,38% eus he foblañs e 1911.
#### Arondisamant
* E 1926 e voe lakaet ar gumun en Arondisamant Naoned pa voe diskaret Arondisamant Ankiniz. Lakaet e voe en Arondisamant Ankiniz pa voe adsavet e 1943.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Ankiniz pa voe diskaret Kanton Gwared e 2014.

## Brezhoneg
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv.
* Iliz katolik *Sant Pêr*, - kantved.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud

* **Hugues de Montrelais,** eskob Naoned e 1352, Landreger eus 1354 à 1357, Sant-Brieg e 1358. En deus sinet emglev Gwenrann evit an tu Bleaz / Penteür; Kañseller dugelezh Breizh e 1366; Kardinal Breizh e 1372; marvet e 1390.

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
## Pennad kar
* Runonn.

## Liammoù diavaez

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù
Pembo

**Pembo** (*Paimbœuf* e galleg) a zo ur gumun eus Breizh el Liger-Atlantel , war ribl Su aber al Liger.
## Douaroniezh
Kumunioù amezek : Korzed, Sant-Pêr-Raez ha Sant-Widel-Skovrid.
## Istor
### [[Krennamzer]]
* 851, Feur-emglev Anje : unanet eo Rouantelezh Breizh gant Bro-Raez, Bro-Naoned ha Bro-Roazhon.
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Pembo e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Pembo. Lakaet e voe da benn distrig Pembo gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790. E 1800 e voe lakaet da benn Arondisamant Pembo.
### 
* Savet e voe ar fourgadenn *La Méduse* evit ar Morlu gall e Pembo e chantieroù ar gevredigezh Michel Louis Crucy. Moret e voe e 1810.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 53 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 2,29% eus he foblañs e [1911}}.
==== Kemm [Arondisamant ====
* Dilamet e voe Arondisamant Pembo e 1926, lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Sant-Nazer.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Sant-Brewenn pa voe diskaret Kanton Pembo e 2014.
## Monumantoù ha traoù heverk

Paimboeuf - Eglise Saint-Louis (1).jpg|An iliz katolik.
Le Jardin Etoilé de Paimbœuf.jpg|Al liorzh.

* An tour-tan, 1855.
* Iliz katolik *Sant Loeiz*, 1877-1879 ha 1895-1913.
* Al Liorzh Steredet.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn ha kartenn-bost.
* Maen-koun 1914-1918  er vered, luc'hskeudenn.
* Plakenn ar re varv 1914-1918 en iliz katolik, luc'hskeudenn. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

Paimboeuf - Mairie (1).jpg|Ar maerdi.


 
 
 
 
 
 

## Tud
* Pitre-Chevalier (1812-1863), ganet e Pembo, istorour ha skrivagner.
* Ernest Petit (1888-1971), jeneral ha rezistant ganet e Pembo, krouer ar skouadrennig Normandie Niemen e Moskov e 1941, senedour etre 1945 ha 1968.
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
Louis Nicolas Davout

**Louis Nicolas Davout** pe **d’Avout**, dug Auerstaedt, priñs Eckmühl, a oa ganet d'an 10 a viz Mae 1770 en Annoux (Yonne) ha marvet d'ar 1añ a viz Mezheven 1823, a oa unan eus gwellañ ofiserien Napoleon. 
Gounit a reas e ditloù en emgannoù Auerstaedt hag Eckmühl, ma voe trec'h war an armeoù aostrian. 

## E yaouankiz
Mab e oa da Jean François d’Avout hag d’Adélaïde Minard de Velars.

## E varv

Pa oa marvet e voe implijet e argant gant e verc'h n'eus implijet a-benn krouiñ Tour-tan Sant-Pêr er Vro-Vigoudenn.
Korzed

**Korzed** (*Corsept* e galleg) zo ur gumun e gevred Breizh, e Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned.

## Douaroniezh
* War lez beg al Liger emañ Korzed.

Île Saint-Nicolas (Loire-Atlantique) 03.jpg|Enez Sant-Nikolaz.


## Anv
* Erwan Vallerie : *Corsuioto*, 1100 ; *Corseth*, 1142; *'Corset*, 1654.

## Ardamezioù

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Korzed e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pembo hag e Bann Pembo. E 1800 e voe lakaet en arondisamant Pembo.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 27 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 2,72 % eus he foblañs e 1911.
#### Kemmoù [[Arondisamant]]
* 1926 : lakaet e voe ar gumun en arondisamant Sant-Nazer pa voe diskaret arondisamant Pembo.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri den eus ar gumun hervez monumant ar re varv .
### 
* Lakaet e voe ar gumun e kanton Sant-Brewenn pa voe diskaret kanton Pembo e 2014.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Peulvanoù

Menhir des Cassis - Corsept - 03.jpg|*Les Cassis*
Corsept pierre-blanche 03.jpg|*Les Pierres Blanches*
Corsept - Menhir Pierre-Bonde (4).jpg|*La Pierre Bonde*

*Iliz katolik


Corsept - Eglise Saint-Martin (3).jpg|Iliz katolik *Sant Varzhin*



* Monumant ar re varv er vered.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
* Pierre Bellabre du Tellement, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1749.
* Charles Le Roux, livour ha politikour breizhat, a voe maer ar gumun e 1852.

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

 corsept.fr Lec'hienn ofisiel ar gumun

## Daveoù ha notennoù
Sant-Brewenn

**Sant-Brewenn** (** e galleg ofisiel) a zo ur gumun eus Breizh el Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh

Loire river, Saint-Nazaire on the horizon. Saint-Brevin-les-Pins, département de la Loire-Atlantique, France - panoramio.jpg|Al Liger e Sant-Brewenn.

* War lez ar Meurvor Atlantel ha genou al Liger emañ Sant-Brewenn.
## Dezougen

St-Brévin_l'Océan_(L.-Inf.)_'Salomé'.jpg|Un tren e Sant-Brewenn, tro 1910.

* War al linenn hent-houarn Pornizh Pembo e oa ar gumun. 
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Brewenn e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pembo hag e Bann Pembo. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pembo.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 65 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,30% eus he foblañs e 1911.
#### Kemm [[Arondisamant]]
* 1926 : lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Sant-Nazer pa voe diskaret Arondisamant Pembo.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 28 den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
#### Trevadennoù
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun  hervez monumant ar re varv.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun  d’an 22 a viz C'hwevrer 1961 hervez monumant ar re varv.

### 
* Lakaet e voe ar gumun da benn Kanton Sant-Brewenn, bet krouet e 2015, pa voe diskaret Kanton Pembo e 2014.
## Brezhoneg
E distro-skol 2024 e oa enskrivet 12 skoliad er c'hlasoù divyezhek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Dolmen de la Briordais, vue 1, Inscrit M.H. en 1981 Site archéologique 44 154 8 AP.jpg
Saint Brevin - Dolmen Rossignols 02.jpg

* Taolioù-maen.

Menhir du Boivre vue 5.jpg
Menhir des Pierres Couchées, Saint-Brévin-les-Pins - East View.JPG
Menhir du Plessis Gamat vue 5.jpg
Menhir de la Pierre attelée PA00108792 Vue 1.jpg
Menhir de la Pierre de Gargantua vue 4.jpg

* Peulvanoù.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn ha kartenn-bost. 
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.
## Armerzh

Chapeau 76 - SAINT-BREVIN-L'OCEAN - Hotel de la Foret - Place de la Gare.jpg|Leti ar C'hoad ha Leurgêr Porzh-Houarn *Sant-Brewenn-Meurvor*, e penn-kentañ an  kantved.

* Ur gêr gouronkañ eo Sant-Brewenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Gweltaz-Lambrizig

**Gweltaz-Lambrizig** a zo ur gumun a Vreizh e Bro-Naoned. Pennlec'h Kanton Gweltaz-Lambrizig e Liger-Atlantel e voe betek 2015. 
## Douaroniezh
* 17 km eus Redon emañ Gweltaz-Lambrizig.
## Dezougen

Gare-Saint-Gildas-des-Bois-2014 06.JPG

* Ar porzh-houarn war al linenn hent-houarn Landerne Savenneg.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Gweltaz-Lambrizig e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwenred hag e Bann Savenneg. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. Lakaet e voe da benn Kanton Gweltaz-Lambrizig e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 112 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,39% eus he foblañs e 1911.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Pontkastell-Keren pa voe diskaret Kanton Gweltaz-Lambrizig e 2014.
## Brezhoneg
* 15,9 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.
* Bep bloaz e vez aozet kampoù bugale eno gant Kentelioù an Noz, e miz Gouere.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Gildas-des-Bois - Château de la Barillette - 20090704.jpg|Ar c'hastell.

* Kastell *La Barillette*.

Saint Gildas nef.JPG|An nev.
Saint Gildas porche.JPG|Ar porched.

* Iliz an abati.
* Monumant ar re varv.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevellerezh
## Dave ha notennoù
Devrieg

**Devrieg** (*Drefféac* er galleg ofisiel) a zo ur gumun a Vreizh, e gwalarn Bro-Naoned, e Liger-Atlantel, e kreisteiz ar vro.
## Douaroniezh

* Eieniñ a ra ar Brived e Devrieg, pe nepell diouzh ar gumun.

## Anv
N'ez eus nemet ur stumm koz anvet ː  **Desfréac**, 1331.

## Ardamezioù
*"En gul, e nav berdiliaouenn en aour, 3, 3, 3"*

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Devrieg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwenred hag e Bann Savenneg. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. Lakaet e voe e Kanton Gweltaz-Lambrizig e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 52 waz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,47% eus he foblañs e 1911, hervez monumant ar re varv.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Pontkastell-Keren pa voe diskaret Kanton Gweltaz-Lambrizig e 2014.
## Brezhoneg
* Komzet e veze brezhoneg e Devrieg betek an . 39,1 % eus lec'hanvioù ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Beaubois,  XVIIvet kantved, luc’hskeudenn.
* Kastell  La Louisiane, war-dro 1840, luc’hskeudenn.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

W0426-Deffeac_StMalo_XV°XVI°1851_61516.JPG

* Iliz katolik *Sant Maloù*, XVvet Kantved - XVIvet Kantved - 1851 - 1965, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

 
 

## Tud

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevellerezh
## Levrlennadur
## Liammoù diavaez

* Devrieg war lec'hienn Geobreizh
## Daveoù ha notennoù
Gwenred

**Gwenred** (*Ginrë* e gallaoueg ha *Guenrouët* e galleg) a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh

* War lez ar Stêr Izar emañ Gwenred.

## Anv

* Erwan Vallerie (1995) ː **Guenruth**, 1090; **Guenreth**, XIIt; **Guenret**, 1287; **Groamiet**, 1630; **Guerroit**, 1672; **Guenret**, 1731.

### Gerdarzh
* Un anv brezhonek an hini eo:
"Gwenn" + "red" (roudour)

## Ardamezioù
*"En glazur e iliz en argant, skoret gans ur blaenenn geotet karget gant ur c'houdreustell kommek en argant , karget he-unan gant tri fesk en gul"*

## Istor

### 
* Savet eo bet Gwenred gant Alan Iañ war dro an IXvet kantved. Gouzout a reer en deus bevet ar roue en tu arall d'ar stêr Isar er c'hastell-Sei (e parrez Plesei) goude bezañ trec'het ar Vikinged e Kistreberzh.
### [[Dispac'h Gall]]
* Melestradurezh: krouet e voe kumun Gwenred e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Gwenred hag e Bann Savenneg. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. Lakaet e voe e Kanton Gweltaz-Lambrizig e 1801.
* E-pad an dispac'h ez eus bet ur strollad soudarded gwaskedet er presbital. Ar boblañs a oa gant ar re wenn avat ha meur a berson didou a zo bet kuzhet ganto.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 181 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez ar monumantoù e bourc'h Gwenred hag e Kernitron-ar-C'hras, da lavaret eo 4,96% eus ar boblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Lakaet eo bet diaes poblañs Gwenred e pad an Eil brezel bed dreist-holl gant ar bombezadegoù adalek miz Eost 1944 betek miz Mae 1945.
* Mervel a reas tric’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv. 
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Pontkastell-Keren pa voe diskaret Kanton Gweltaz-Lambrizig e 2014.
## Glad
* Monumant ar re varv e bered Gwenred, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar  16 a viz Gwengolo 1923.
* Monumant ar re varv e bered Kernitron-ar-C'hras, luc’hskeudenn  ha kartenn-bost. Dioueliet e voe e 1929.
*Iliz katolik ar vourc'h ( kantved).
*Kastell Greny.
*Kastell Bogdelin.
*Chapel ar C'hougou.
*Chapel Botohel.
*Milinoù : Riwalan, Botohel, Longle, Justis, Haut-Breil, Barel... 
## Yezhoù
* E Breizh-Uhel emañ Gwenred, komzet e vez gallaoueg eta.
* An anvioù-lec'h a ziskouez eo bet bev ar brezhoneg gwezharall ivez, 20,0 % ag an anvioù-lec'h a zo a orin brezhonek hervez labour Jean-Yves Le Moing.

## Poblañsouriezh abaoe 1962

## Melestradurezh

## Tud
* Guy Eder Fontanella, moranvet "ar Bleiz", a vefe genedik a Wenred. Gwallvrudet eo ar forbann-se evit e breizhadegoù e Kerne ha Treger e pad ar XVIvet kantved.

### Ardamezeg ar familhoù

## Gevellerezh
## Levrlennadur
## Daveoù ha notennoù
Severeg

**Severeg** a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.
## Douaroniezh
## Dezougen

Gare-Sévérac-2014 04.JPG
Gare-Sévérac-2014 03.JPG

* War al linenn hent-houarn Landerne Savenneg emañ ar gumun.
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Severeg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwenred hag e Bann Savenneg. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. E 1801 e voe lakaet e Kanton Gweltaz-Lambrizig.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 69 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,10 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
### 
* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Pontkastell-Keren pa voe diskaret Kanton Gweltaz-Lambrizig e 2014.

## Brezhoneg
* 20,9 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv.

W2944 Severac RocherALaVache Rocher 61545Eos.jpg

* Liaven  Le Rocher de la Vache.
* Peulvan Le fuseau à Berthe.
* Ar c’hastell.

Sévérac - Église.jpg

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*, 1847, luc’hskeudennoù.
* Chapel e Le Rocher de la Vache, XIXvet kantved, luc’hskeudennoù.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Dave ha notennoù

## Liammoù diavaez

*Severeg war Geobreizh
Paraná (stad)

**Paraná** a zo unan eus ar 26 stad kevreet a zo e Brazil. E su ar vro emañ, er rannvro Sul. En norzh dezhi emañ stad São Paulo, er reter ar Meurvor Atlantel, Santa Catarina er su, Mato Grosso do Sul er gwalarn. Er mervent e sko ouzh Arc'hantina ha Paraguay. Gant he 199 314 km², eo un tamm brasoc'h eget Senegal. Curitiba eo he c'hêr-benn.

Dont a ra an anv eus ar stêr Paraná.

## Douaroniezh
Ar stad nemeti eo a zo stok ouzh Paraguay hag Arc'hantina war un dro. Enni emañ Lammoù-dour an Iguaçu.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn ofisiel gouarnamant Paraná
João V Portugal

**João V de Portugal**, pe *João o Magnânimo*, pe *Yann V a Bortugal*, ganet d'an 22 a viz Here 1689 e Lisbon (Portugal) ha marvet eno d'an 31 a viz Gouere 1750, zo bet roue Portugal war-lerc'h e dad Pedro II, adalek ar 1añ a viz Genver 1707 betek e varv. Ren a reas evel ur roue hollveliek, diwar skouer ar roue gall Loeiz XIV. Eus aour Brazil e reseve ur bempvedenn. 

## E vuhez
18 vloaz e oa pa voe lakaet da roue e 1707. Trec'het e voe Portugal en emgann Almansa, lazhet pe brizoniet e voe an darn vrasañ eus hec'h arme. 

E Mae 1709 e voe trec'h Spagnoliz markiz Bay en emgann Gudina 

## Dimeziñ ha bugale
Gant e bried Maria Ana Josefa, arc'hdugez Áustria (1683-1754)
* Bárbara de Bragança (1711-1758), Rouanez Spagn pa zimezas da Fernando VI)
* Pedro de Bragança, priñs Brazil (1712-1714)
* José Iañ Portugal (1714-1777), Roue Portugal
* Carlos de Bragança (1716-1736)
* Pedro III Portugal (1717-1786), Roue Portugal
* Alexandre de Bragança (1723-1728)

Un toullad besterd en doe ivez, anavezet neuze evel *[[bugale Palhavã]]*:
* Digant Luísa Inês Antónia Machado Monteiro:
** António de Bragança (1704-1800)
* Digant Madalena Máxima da Silva de Miranda Henriques:
** Gaspar de Bragança (1716-1789)
* Digant al leanez Paula Teresa da Silva:
** José de Bragança (1720-1801)

Div verc'h en doe ivez :
** Digant Luísa Clara de Portugal:
*** Maria Rita Gertrudes Ana Quitéria
** Digant ur C'hallez dianav dimp:
*** Joana Rita de Bragança
Raganv distrollañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **raganv distrollañ** (saozneg: *disjunctive pronoun*) evit komz eus raganvioù implijet o-unan penn pe e savadennoù kevreadurezhel resis.

tennet eo ar skouer da heul diwar ar galleg dre ma vez implijet gnt ar yezh-se stummoù ispsial evit ar raganv distrollañ ("moi", "toi"...):

* e lec'hiadennoù kevreadurezhel distrollet (saoz. *disjunct* pe *dislocated positions*):
: *Les autres s'en vont, mais *'moi**, je reste''
: ("Ar re all a ya kuit, met me a van")
* e [[Berrdroerezh|savadennoù berrdoiek]] pe "damfrazennoù" (saoz. ''sentence fragments'') hep [[verb]] ebet (d.s. respontoù berr):
: ''Qui veut du gâteau ? **Moi***
: ("Piv a fell gwastell dezhañ? '''Me'''")
: ''Il est plus âgé que '''moi***
: ("Koshoc'h eo **egedon**")
* evit kenstrollañ (saoz. *coordinate*) ur frazenn anv pe ur raganv all:
: *Mes parents et *'moi** arrivons dans une heure''
: ("Ma zud ha **me** a zegouezho a-benn un eur")
* e lavarenn bennañ e [[Frazenn skejet|frazennoù skejet]] (saoz. ''cleft sentence''):
: ''C'est **moi** que vous cherchez''
: ("**Me** an hini eo emaoc'h o klask")
* goude un [[araogenn]]:
:''Comptez sur **moi***
("Kontit '''warnon'''")

Disheñvel eo natur ar raganv distrollañ diouzh hini ar raganvioù kentrollañ diouzh un tu hag ivez diouzh hini ar [[Raganv kreñvaat|raganvioù kreñvaat]] (hag a c'hell bezañ implijet ken evit kentrollañ hag evit distrollañ) diouzh an tu evel ma tiskwel an [[iwerzhoneg]]: 

Raganvioù kenstrollañ

Implijet e vez rananvioù anvet "raganvioù kentrollañ" ovit ober dave da [[rener]] ar frazenn ha lec'hiet e vezont diouzhtu da heul ar [[verb]]:



'''Raganvioù distrollañ'''

Implijet e vez ranganvioù distrollañ pa raent d'ave d'un elfenn ha n'eo ket rener ar frazenn pe en deggouezhioù ma ne heul ket ar verb ur raganv hag a ra dave da rener ar frazenn:



'''Raganvioù kreñvaat'''

Implijout a c'heller ivez en iwezrhoneg [[Raganv kreñvaat|raganvioù kreñvaat]] evit pouezañ war ur raganv. Implijet e c'hell bezañ suert raganvioù ken evel raganvioù kentrollañ hag evel raganvioù distrollañ:




Strizh a-walc'h e bezañ tachenn [[Semantik|semantikel]] raganvioù distrollañ. Da skouer, en ur yezh gant jener yezhadurel evel ar galleg e c'hellont bezañ implijet kentoc'h evit ober dave da voudoù bev nemetken, da skouer:

:''Si l'on propose une bonne candidate, je voterai pour '''elle***
:("Ma vo kinniget ur gannadez vat e votin **eviti**")

:*Si l'on propose une bonne loi, *je voterai pour *'elle**
:("Ma vo kinniget ul lezenn vat e votin **eviti'''")

## Gwelit ivez
* Raganv
* Raganv-gour
* Raganv kreñvaat
Mesker

**Mesker** zo ur gumun e Breizh, e kanton Gwenrann el Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː *Mesquer*, *Mesquel*, 1330 ; *Mesquier*, 1415 ; *Mesguer*, 1574 ; *Mesguier*, 163 0; *Mesquier*, 1654.

## Ardamezioù
* "*Plezek etre gul hag aour*"

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Mesker  e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Mesker hag e Bann Gwenrann. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. Lakaet e voe e Kanton Gwenrann e 1801 pa voe dilamet Kanton Mesker.
### 
#### [[Brezel 1870-1871]]
* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun hervez monumant ar re varv.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 67 gwaz ag ar gumunz abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,89 % eus he foblañs e 1911.
## Brezhoneg
* Ar brezhoneg a voe komzet e Mesker betek 1850 hervez Paulin Benoist.
* 70,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia ar C'horroidigezh*.

Quimiac chapelle Saint Louis 1.JPG

* Chapel *Sant Loeiz*, e Kimiag.

Merquel chapelle 3.JPG

* Chapel *Intron-Varia* Kergabelleg, 1949.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Tud
* Mathieu-Jean Cady de Pradouais, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1767.
* Charles Cady de Pradouais, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1780.
### Tud ganet eno
*Hélène Cadou (1922-2014), barzhez, d’ar 4 a viz Mezheven 1922.

### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel kêr
## Daveoù ha notennoù
Sant-Andrev-an-Dour

** Sant-Andrev-an-Dour** a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Evrann e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
* War lez ar Renk emañ Sant-Andrev.
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas nav gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 2,13 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Brezhoneg
* 16,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-André-des-Eaux_(22)_Ancienne_église_02.JPG|An iliz katolik kozh.
Saint-André-des-Eaux (22) Nouvelle église.JPG|An iliz katolik nevez.

* Ilizoù katolik kozh (-, dismantret) ha nevez (1893-1895) *Sant Andrev*.
* Kastell "Le Besso", rivinet.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Raganv perc'hennañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **raganv perc'hennañ** evit komz eus ur raganvioù implijet evit disklêriañ da biv eo un anv-kadarn, da lâret eo ul liamm perc'henniezh. Evel ar raganvioù all ec'h eo seurt raganvioù elfennoù anaforel hag a dalvez evit gallet chom hep adlâret anvioù-kadarn gwezh ha gwezh all en hevelep diviz pe lavarenn, da skouer e saozneg:

:*These <u>glasses</u> are *'mine**, not **yours***
: ("Din(-me) eo al lunedoù-mañ")

: ''mine'' = ''my glasses'' ("ma ludenoù")
: ''yours'' = ''your glasses'' ("da ludenoù")

E [[Yezh|yezhoù]] 'zo, en o zouez ar [[saozneg]], e vez implijet stummoù ispsial evit ar raganvioù perc'hennañ disheñvel diouzh stumm ar raganvioù all: 



E yezhoù zo, evel ar [[svedeg]] hag ivez ar [[yezhoù slavek]] e reer an diforc'h etre stumm raganv perc'hennañ an trede gour hervez ma vez implijet evel ur [[raganv emober]] pe get, da skouer e [[serbeg]]:

:''Ana je dala Mariji '''svoju''' knjigu''
:"Ana a roas '''he-<small>EMOBER</small>''' levr da Varia" — da Ana eo al levr)

:''Ana je dala Mariji '''njenu''' knjigu''
:"Ana a roas '''he-<small>NANN-EMOBER</small>''' levr da Varia" — da Varia eo al levr)

N'eus ket e [[brezhoneg]] raganvioù perc'hennañ ispsiail hag ober a ranker gant savadennoù all diazezet war implij [[Araogenn|araogennoù]] zo pe dre implijout ar e raer hep seurt raganvioù "hini" (unander) pe "re" (liester), da skouer:

: "Ma '''hini''' eo ar werenn-mañ"
: (Kv. saozneg: ''This glass is '''mine*** = *my glass*)
: "**Din(-me)** eo ar werenn-mañ"
: (Kv. saozneg: *This glass is *'mine*** = ''my glass'')
: "Ma '''re''' eo ar gwerennoù-mañ"
: (Kv. saozneg: ''These glasses are '''mine*** = *my glasses*)
: "**Din(-me)** eo ar gwerennoù-mañ"
: (Kv. saozneg: *These glasses are *'mine*** = ''my glasses'')

E yezhoù all c'hoazh n'eus na raganvioù perc'hennañ nag [[Anv-gwan perc'hennañ|anvioù-gwan perc'hennañ. E [[finneg]] da skouer e implijer ar [[Raganv-gour|raganvioù-gour]] displeget hervez an [[Troad (yezhoniezh)|troad]] genitivel implijet evit merkañ liammoù perc'henniezh dre vras, pe c'hoazh dre ouzhpennañ [[Lost-ger perc'hennañ|lost-gerioù perc'hennañ]], d.s.:

: <u>Troad genitivel</u>
::''minä'' (nominativel) > ''minun'' (genitivel)"
::("me") > ("ma" / "ma hini" / "ma re")
:: ***Minun** taloni'' ("**Ma** zi(er)")

:<u>Lost-gerioù perc'hennañ</u> 
:: ''talo'' ("ti") > ''talo**ni*** ("'''ma''' zi" / "'''ma''' zier")
:: ''talo'' ("ti") > ''talo'''mme*** ("**hon** zi" / "**hon** zier")

## Gwelit ivez
* Anv-gwan perc'hennañ
* Raganv
La Bressola

**La Bressola** eo anv kevredad ar skolioù katalanek e Katalonia an Norzh. 

E distro-skol 2011 e oa 702 skoliad ganto en 8 skol, skolioù prevez laik anezho.

## Skoazell diavaez
E miz Meurzh 2007 edo c'hoarierien mell-droad ar Barça, Oleguer Presas ha Lilian Thuram o kemer perzh en ur vodadeg skoazell d'ar skolioù e kêr Perpinyà. Lennet e voe gante ur skrid sinet ivez gant Raymond Domenech, kanerien evel Manu Chao, Cali, Zebda, I Muvrini, hag ar skrivagnerez c'hallek Françoise Xénakis.

## Pennad kar
*Arels

### Liammoù diavaez
* Pennad Racocatala
* Kinnig La Bressola
* Film o kinnig La Bressola
Mudelezh diuzel

**Mudelezh diuzel** (saozneg: ''selective mutism''; Galleg: *mutisme sélectif*): kudenn ar vugale, ha raloc'h tud en o oad, a gomz evel ar re all er gêr, met a chom mut er skol (da skouer).

0,1 % eus ar vugale a zo tizhet gant ar gudenn-se.
Prederiet vez ar vugale gant hentennoù psikologel, pe a-wezhioù, p'eo deuet grevus tre ar gudenn gant louzoù, da skouer fluoxetine.
Sant-Molf

**Sant-Molf** a zo ur gumun eus Liger-Atlantel, e Breizh.
## Douaroniezh

Marais_du_Mès_02.jpg

* Geunioù.
## Anv
* Erwan Vallerie (1995) ː **Sanctus Madulphus** , XIVt; **Saint Moulf**, 1392; **Saint Mool**, 1415; **S. Moul**, 1630; 

## Ardamezioù
*Palefarzhet: ouzh 1, pemp dremmad en glazur karget gant ur bezantenn en aour ouzh beg, kevatalet gant peder dremmad en argant ; ouzh 2 ha 3, leun a c'heot ; ouzh 4 en sabel e arar en aour ; e wifrell en erminoù.*

Sturienn ː *IN TERRA VERITAS*.

Savet gant A. J.P. Marzelière

Degemeret gant ar Gumun d'an 3 a viz Here 1980.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe kumun Sant-Molf e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Mesker hag e Bann Gwenrann. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. Lakaet e voe e Kanton Gwenrann e 1801 pa voe dilamet Kanton Mesker.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 61 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,30 % eus he foblañs e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
## Brezhoneg
* 62,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek.

## Monumantoù ha traoù heverk

Moulin_Marchand_02.jpg

* Ar velin-avel.

W1316-StMolf StMolf 1851 15502.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Molf*.

Saint-Molf - croix et chapelle.jpg

* Ar chapel hag ar groaz.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. 
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik. 
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh

## Ardamezeg ar familhoù

## Daveoù ha notennoù