open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rocques

**Rocques** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: gant ar brezel e voe lazhet pevar den nann-soudard e Rocques, unan e miz Even ha tri all gant bombezadegoù e miz Eost.
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Sant Owen*,  kantved, porched eus ar  kantved 
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Rocques Churchyard''

*Private* e oa el *Leicestershire Regiment, 1st Bn*. Mervel a reas d'an 23 a viz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed eo.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Tawadros II

**Tawadros II** (ganet d'ar 4 a viz Du 1952) zo bet dibabet da bab eus an Iliz Ortodoks Kopt, gant beleien eus an iliz-se bodet e Kaero, en Ejipt, e deroù miz Du 2012. Sakret e vo pab da-geñver ul lid a vo d'an 18 a viz Du 2012.

*Waǧīh Ṣubḥī Bāqī Sulaymān*, evel ma oa e anv kentañ, zo bet apotiker a-raok dont da vezañ manac'h ha mont da eskob en Iliz Kopt, e 1997. Evit gouzout piv a vefe pab eo bet tennet e anv d'ar sord, e-touez tri anv.

## Notennoù
Jackson (Mississippi)

**Jackson** eo kêr-benn stad Mississippi e Stadoù Unanet Amerika hag ar gêr vrasañ er stad-se. Bez' e oa 173 514 a annezidi e 2010. Anvet eo ar gêr evel-se diwar anv Andrew Jackson, a oa jeneral d'ar mare ma voe badezet kêr, hag a voe prezidant ar Stadoù Unanet goude-se.


Belhaven University Fountain.JPG
JacksonMS CapitolSt.jpg


Mississippi State Capitol.jpg
Mississippi Blues Marathon 2012.jpg
City hall in Jackson, Mississippi.jpg


## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Jamestown

**Jamestown** zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.

## Gerdarzh
Savet eo diwar an anv James, a zo bet anv daou roue saoz, hag ar ger town (kêr). 

## Lec'hioù
###### 
*Jamestown (South Australia)

###### 
*Holetown, Saint James, Barbados; gwechall Jamestown

###### 
*Jamestown, Rossshire 
*Jamestown, West Dunbartonshire 
*Jamestown, Fife

###### 
*Mount Olive-Silverstone-Jamestown, karter e Toronto, Ontario

###### 
*Jamestown, Ghana, distrig e kêr Accra

###### 
**Jamestown* e kontelezh Laois, zo Baile Thaidhg Dhuibh en iwerzhoneg
**Jamestown*, e kontelezh Liatroim, zo Cill Srianáin en iwerzhoneg

###### 
*Jamestown, anv ur gêr war aod Morton Bay e Nevis er XVIIvet kantved. 

###### 
* Jamestown (Kalifornia)
* Jamestown (Colorado)
* Jamestown (Indiana), e Boone County
* Jamestown, Elkhart County, Indiana
* Jamestown (Kansas)
* Jamestown (Kentucky)
* Jamestown (Louisiana)
* Jamestown (Missouri)
* Jamestown (New York), ar gêr vrasañ en anv-se e SUA 
* Jamestown (North Carolina)
* Jamestown (North Dakota), an eil vrasañ en anv-se e SUA 
* Jamestown (Ohio)
* Jamestown (Oklahoma)
* Jamestown (Pennsylvania)
* Jamestown (Rhode Island)
* Jamestown (South Carolina)
* Jamestown (Tennessee)
* Jamestown (Virginia), kentañ annezlec'h saoz stabil er vro a oa da vezañ SUA
** Jamestown Settlement, mirlec'h an annezlec'h 
** Historic Jamestowne, al lec'h end-eeun
* Jamestown S'Klallam Indian Reservation, Washington
* Jamestown (West Virginia)
* Jamestown (Wisconsin)
* James Town, Wyoming
* Jamestown Township, Steuben County, Indiana
* Jamestown Charter Township, Michigan
* Jamestown Township, Blue Earth County, Minnesota
* Jamestown Dam, stankell e North Dakota

###### 
*Jamestown (Eastern Cape)
*Jamestown (Western Cape)

### 
*Jamestown (Saint Helena), kêrbenn Saint Helena (enezenn)

###### 
* Jamestown (Zeland Nevez)
Paramaribo

**Paramaribo** (anv pemdez: **Par'bo**) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Surinam, en Amerika ar Su. Lec'hiet eo war aod ar Meurvor Atlantel. 242 946 a dud a oa o vevañ enni e 2004. Enskrivet eo kreiz-kêr war roll Glad bedel an UNESCO.

## Liammoù diavaez
Georgetown (Guyana)

**Georgetown** eo kêr-benn Guyana, en Amerika ar Su, lec'hiet war aod ar Meurvor Atlantel. 354 964 a dud a oa o chom er veurgêr e 2009, ha kêr vrasañ ar vro eo ivez.

## Liammoù diavaez
Enez Velon

**Enez Velon** zo un enezenn vihan, didud, dirak aod kumun Porspoder, e Bro-Leon hag e Penn-ar-Bed, nepell diouzh an Aber-Ildud hag a-vaez da Enez Sant-Laorañs. Gallout a reer mont di war droad d'an dazre.

Greunvaen zo ouzh hec’h ober (evel e pep lec'h en-dro d'an Aber-Ildud) hag e-pad pell e voe eztennet maen anezhi, betek kreiz an .

Meur a beulvan hag a daol-vaen zo en enezenn. Darbet e voe d’ar peulvan brasañ bezañ distrujet gant mengleuzierien war dreuzoù an . Diskaret e voe da vat gant an arme alaman e-pad an Eil Brezel-bed, war zigarez e c'hallfe talvezout da verk da vigi estren pe e c'hallfe lakaat diaes an tennoù trema ar mor adalek an douar-bras.

## Liammoù diavaez

*Skeudennoù eus meurvein enez Velon
*La saga des granites de l’Aber-Ildut, gant Louis Chauris

## Notennoù ha daveoù
Beuvillers (Calvados)

**Beuvillers** zo ur gumun e departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Orbiquet emañ Beuvillers.
## Istor
### 
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, 1944: gant ar brezel e voe lazhet un den nann-soudard e Beuvillers e miz Ebrel ha pemp all e miz Even, daou anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église Sainte-Cécile de Beuvillers (1).jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sainte Cécile*, , luc'hskeudennoù
* Sistrerezh *Blavet*, , serret. 
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs

## Melestradurezh

Mairie de Beuvillers.jpg|Ar maerdi.


 

## Tud
## Gevelliñ
* Gipperath, Alamagn 
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Marc'harid Breizh (1392-1428)

**Ur pennad all zo diwar-benn [[Marc'harid Breizh]], dugez Breizh.*

**Marc'harid Breizh**, pe **Marc'harid Moñforzh** (1392 - 13 Ebrel 1428), a oa ur briñsez vreizhat, merc'h d'an dug Yann IV (dug Breizh) (1339-1399) ha d'e drede pried Janed Évreux, anvet ivez « Janed Navarra » (1370-1437). 

Dimezet e oa Marc'harid d'ar baron breizhat Alan IX Roc'han.

## Notennoù ha daveennoù
Anne Anderson

**Anne Anderson** (1874-1930) a oa ur skeudennaouerez skosat hag a gaver hec'h anv e levrioù bugale. Bezañ e voe livourez ivez.

E-pad he bugaleaj e vevas en Arc'hantina. Dimeziñ a reas d'al livour Alan Wright e miz Mezheven 1912, e Burghfield (West Berkshire, Bro-Saoz), ma tremenjont ho buhez tud dimezet. 

## Liammoù diavaez
*Ortakles.com
St. Martin's

**St. Martin's** pe **St. Martins** zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e meur a vro.

## Lec'hioù

###### 

###### 
* St Martin's (Shropshire)

###### 
* *St Martin's* anv saoznek Saint Martin, parrez en enez

###### 
* St. Martins (New Brunswick), 

###### 
* *St Martin's*, anv saoznek Brechiek, unan eus Inizi Sillan

###### 
* St. Martins (Missouri)
* Saint Martin's Island, enezennig en aber Green Bay e Wisconsin.

###### 
* St Martins (New Zealand), karter e Christchurch

## Pennad kar
* *St. Martin*, pe Saint Martin
*Saint-Martin
War 'l Leur

**War 'l Leur** a zo unan eus an daou gengevread kelc'hioù keltiek e Breizh (gant Kendalc'h).

Bodañ a ra kalz kelc'hioù keltiek a ginnig kenteloù, abadennoù, arvestoù dañs eus ar vro e Breizh, e Frañs hag er bed a-bezh.

## Gwelout ivez
* Kenleur
Le Pin (Calvados)

**Le Pin** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 

## Istor
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], [[Emgann Normandi]], [[1944]]**: gant ar brezel e voe lazhet daou zen nann-soudard e Le Pin, unan gant ur vombezadeg d'ar 17 a viz Gouere hag unan gant tennoù-kanol d'an 23 a viz Eost.
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk
* Kastell Le Pin,  kantved, hag e gouldri.
* An ti-kêr (presbital gwechall,  kantved.
* Moudenn-gastell gant daou voger-dro,  kantved pe  kantved.
* Iliz katolik *Intron-Varia*,  kantved.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Short Cuts

**Short Cuts** a zo ur film amerikan sevenet gant Robert Altman. E 1993 e oa deuet er-maez. Lakaet eo bet e brezhoneg gant ar gevredigezh Dizale. 

O kemer harp war nav danevell hag ur barzhoneg skrivet gant Raymond Carver, ur veaj e Los Anjeles er bloavezhioù 90 a gont Short Cuts.
Enez Bouvet

**Enez Bouvet** (pe **Enez-Vouvet**), *Bouvetøya* e norvegeg, a zo un enezenn e Meurvor Atlantel ar Su, perc'hennet gant Norvegia. 49 km² eo gorread an enez ha goloet eo 93% anezhi gant ur skorneg. Didud eo.

## Istor
Kavet e oa bet d'ar 1añ a viz Genver 1739 gant ar merdead breton Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier eus Pleudehen. War e lerc'h eo bet anvet an enez.

## Liammoù diavaez
Du 2011 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2010 e Breizh - **2011 e Breizh** - 2012 e Breizh

2011 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
* 6 Du: dioueliet eo delwenn Anjela Duval er C'houerc'had.

__NOTOC__
Charlez II Navarra

**Charlez Evreux**, pe **Charlez II Navarra**, **Carlos II Navarra**, anavezet evel **Charlez an Drouk**, *Charles le Mauvais* gant istorourien Bro-C'hall (Évreux 1332-1387 Pamplona), a oa Kont Évreux, etre 1343 ha 1378, ha Roue Navarra, adalek 1349 betek e varv e 1387.

## E vuhez
Mab e oa da Fulup III Navarra ha da Janed II Navarra, rouanez Navarra, merc'h d'ar roue gall Loeiz X. Pennhêrez e oa e vamm met e 1328 e voe roet kurunenn Bro-C'hall da Fulup VI, kenderv da Loeiz X (Bro-C'hall), ha ne voe ganet Charlez Evreux nemet e 1332. Pa deuas ar Brezel Kant Vloaz ha faezhadennoù an arme c'hall e voe sachet gwall vrud war anvioù ar roueed Valois, ha tro a gavas Charlez Evreux da ziskleriañ o direizhded ha da c'houlenn ar gurunenn evitañ. Evit kas e vennad da benn e steuas iriennoù hag en em glevas gant an holl a bep eil, o treitouriñ an eil hag egile. 
E 1364 e voe trec'het en emgann Cocherel.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e voe en 1352 da Janed Bro-C'hall (1343-1373). E kastell Vivier, e-tal Fontenay-Trésigny, en Brie, e voe lidet an eured. Eizh bugel o doe:

* *Marie* ganet e 1360, dimezet en 1393 da Alfonso Aragon († 1412), dug Gandia
* Charlez III Navarra (1361 - 1425), roue Navarra
* Philippe, ganet en 1364, marvet en -yaouank,
* Pierre (1366 - 1412), kont Mortain
* Janed (1370 - 1437), a voe dugez Breizh ha rouanez Bro-Saoz, dimezet div wech:
** en 1386 da Yann IV (dug Breizh) (1340 - 1399), 
** en 1403 da Herri IV (Bro-Saoz) (1367 - 1413)
* Blanche, marvet da 13 vloaz, a-raok he zad
* Bonne (1373-1383) ; marvet a-raok he zad
* Isabelle, savet e kouent Santa-Clara en Estella, e Navarra.

Priedoù kleiz en doe:
* Catalina de Lizaso, hag ur mab he doe 
** Leonel, bastard Navarra (1378-1413), marc'heg, beskont Muruzabal de Andion ; dimezet da Epifania de Luna, ha pemp bugel o doe;
* Catalina de Esparza, hag ur verc'h he doe: 
**Johanna, bastardez Navarra (war-dro 1378-1413), dimezet en 1397 da Johan de Béarn, skoedour, kabiten kastell Lourdes en Bigorre; en 1381, e oa gwaz dindan e dad-kaer evit e zouar e Murillo el Fruto.

## Pennadoù kar
* Rouaned Navarra
* Yann II
* Charlez V
* Edouarzh III
* Étienne Marcel
* Bertrand du Guesclin
* Emgann Cocherel

## Liammoù diavaez

*Encyclopedia Britannica
*Carlos II de Navarra falsificador de monedas
Schouten

**Schouten** zo un anv-tiegezh izelvroek, deuet da vout anv-lec'h.

## Tud
* Carola Schouten (b. 1977), politikourez
* Jan Arnoldus Schouten (1883-1971), matematikour
* Willem Schouten (c. 1567-1625), moraer, en deus roet e anv da veur a lec'h

## Lec'hioù
* Enez Schouten, enez en Tasmania 
* Inizi Schouten, en Indonezia 
* Inizi Schouten (Papoua-Ginea Nevez), e Papoua-Ginea Nevez

## Matematik
* Schouten tensor, tra vatematikel liammet ouzh geometriezh.
Xi Jinping

**Xi Jinping** (sinaeg : 习近平 ; pinyin: *Xí Jìnpíng*; *Xi* eo e anv-familh) zo ur politiker eus Republik Pobl Sina, ganet d'ar 1añ a viz Mezheven 1953. Kemeret en deus lec'h Hu Jintao, evel Sekretour-meur Strollad Komunour Sina e miz Du 2012 ha Prezidant ar Republik Pobl e miz Meurzh 2013.
Courtonne-la-Meurdrac

**Courtonne-la-Meurdrac** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados. 
## Istor
### kantved
### kantved
**[[Eil brezel-bed]], Even [[1944]]**: abalamour d'ar brezel e varvas un den nann-soudard e Courtonne d'an 12, e-pad Emgann Normandi; lazhet e voe gant ur vombezadeg.
## Douaroniezh
## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Sant Owen*. 
* Ar gambr aluzon,  kantved.
* Maner Anfernel,  kantved.
* Kastell Gouvix,  kantved.
* Kastell Le Houlley, - kantved.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
* Minieri, Roumania, abaoe 2005
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Julie Adams

**Julie Adams**, **Betty May Adams** hervez he gwir anv, ganet e 1926, zo un aktourez stadunanat. 

Brudet eo evel kouronkerez er film *Creature from the Black Lagoon*.
Klervi Ily

**Klervi Ily** zo un oberourez vrezhonek.

Skoliet eo bet e Diwan ha graet studioù brezhonek e Skol-veur Brest.

Da eil e Priz ar Yaouankiz e oa deuet he romantig *Bed Alastaaïr* e 2007.
## Notennoù ha daveennoù
Clarksville

**Clarksville** zo un anv-lec'h saoznek hag a gaver e SUA dreist-holl. 

## Gerdarzh
*Diwar an anv-tiegezh Clark hag ar ger gallek ville, stank a-walc'h e lec'hanvadurezh SUA (Knoxville, Louisville, Nashville, hag all).

## Lec'hioù
###### 
*Clarksville (Nova Scotia)

###### 
*Clarksville (Arkansas)
*Clarksville (Kalifornia)
*Clarksville (Delaware)
*Clarksville (Florida)
*Clarksville (Idaho)
*Clarksville (Illinois)
*Clarksville (Indiana), in Clark County
*Clarksville, Hamilton County, Indiana
*Clarksville (Iowa)
*Clarksville (Maryland)
*Clarksville (Michigan)
*Clarksville (Missouri)
*Clarksville Township, Merrick County, Nebraska
*Clarksville (New Hampshire)
*Clarksville (New Jersey)
*Clarksville, Albany County, New York
*Clarksville, Allegany County, New York
*Clarksville (Ohio)
*Clarksville (Oklahoma)
*Clarksville (Pennsylvania)
*Clarksville (Tennessee)
*Clarksville (Texas)
*Clarksville (Virginia)

###### 
*Clarksville (Zeland Nevez)

## Kanaouenn
*"Last Train to Clarksville", gant The Monkees

## Pennadoù kar
*Clarkesville, Georgia
*Clarkville
Dùn Breatann

**Dùn Breatann**, pe **Dùn Breatainn** (distaget: ; *Dumbarton* e saozneg), a zo ur gêr eus Bro-Skos ha pennlec'h "takad-kuzul" Dùn Bhreatainn an Iar. Talvezout a ra an anv kement ha "din" (= kreñv) ar Vrezhoned. War vord al Linne Chluaidh emañ, er c'hornaoueg da C'hlasc'ho, e kreiz-kornaoueg ar vro. 20 527 a dud a oa o chom eno e 2001.

## Pennadoù kar
*Alt Clut

## Liammoù diavaez

## Daveoù ha notennoù
Albuquerque

**Albuquerque** eo kêr vrasañ Stad New Mexico e Stadoù-Unanet Amerika. E 1706 e voe krouet anv Albuquerque ez-ofisiel.
## Douaroniezh

## Skeudennoù

Gold Avenue Downtown Albuquerque.JPG|*Gold Avenue* e kreiz-kêr
Albuquerque Greyhound Bus Station.JPG|Porzh ar busoù Greyhound
KiMo Albuquerque.jpg|Ar c'hoariva KiMo
Albuquerque High School.JPG|*Old Albuquerque High School Campus*


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Las Cruces (New Mexico)

**Las Cruces** zo ur gêr lec'hiet e su stad New Mexico, unan eus stadoù SUA. Bez' e oa 99 665 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Las Cruces en ur mod ofisiel e 1849.

## Skeudennoù

New Mexico State University Goddard Hall.jpg|
Lightning3.jpg|
Jardin de Mesquite Las Cruces New Mexico.jpg|
Las Cruces New Mexico City Hall.jpg|


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Rio Rancho (New Mexico)

**Rio Rancho** zo ur gêr lec'hiet e gwalarn stad New Mexico, unan eus stadoù SUA. Bez' e oa 88 901 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Rio Rancho en ur mod ofisiel e 1961.


Happy-camper-nm-usa.jpg
Rust Medical Center.jpg
Rio Rancho Sprawl.jpeg
Gazebo Haynes Park Rio Rancho New Mexico.jpg


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Aurore Martin

**Aurore Martin** zo un emsaverez euskarat, ganet en Auloron (Bearn) e 1979 ; gall eo he c'heodedouriezh.
Un ezel eo eus ar strollad politikel Batasuna, a zo anzavet evet kevarzhe sevenadurel e Bro-C'hall ha berzet gant al lezenn spagnat abaoe ar 5 a viz Mezheven 2003.

Dre un urzh europat e voe goulennet gant ar Stad spagnat ma vije Aurore Martin kaset da Spagn a-benn bezañ barnet evit "bezañ kemeret perzh en un aozadur spontour" abalamour d'ur brezegenn he devoa graet e 2003 war an tiriad spagnat en anv Batasuna, hag evit na vezañ aet d'em ginnig dirak ar boliserien spagnat da zisplegañ he oberezrezhioù en anv Batasuna etre 2005 ha 2008. A-du e savas lez-varn Pau.

E miz Kerzu 2010 ez embannas Aurore Martin e yaje da guzhat rak krediñ a rae dezhi e oa polis Bro-C'hall o klask war he lerc'h. Goude bezañ chomet kuzh e-pad 6 miz e tisklêrias d'an 18 a viz Mae 2011 — dirak un engroezad dalc'hidi, politikourien en o zouez — e tistroje d'he buhez politikel, daoust dezhi bezañ sur-mat e vije roet gant Bro-C'hall da Spagn, ma oa en arvar da dremen 12 vloaz en toull-bac'h en abeg d'he frezegenn.
 
D'an 21 a viz Mezheven 2011 e klaskas poliserien Bro-C'hall he herzel e Baiona, e ti he c'hoar. Pa oant ouzh he zennañ er-maez eus ar ranndi e voe Aurore Martin gronnet gant tud a zeuas a-benn d'he lakaat da dreuziñ ar stêr Errobi betek leurgêr Saint-André. Eurvezhioù-pad e chomas gwarezet gant tremen 200 a dud. Gronnet e voe al leurgêr gant ar boliserien, a yeas kuit pelloc'h.
D'an 10 a viz Kerzu 2011 e kemeras Aurore Martin perzh en ur gerzhadeg e Baiona, hep bezañ harzet.

D'ar 1añ a viz Du 2012 avat e voe harzet ha kaset da Spagn, m'emañ bac'het e Soto del Real abaoe.
D'an 2 a viz Du 2012 e voe maodiern gall an diabarzh, Manuel Valls, tamallet gant Batasuna bezañ torret argerzh ar peoc'h dre ma n'eus anezhañ "nemet ul liamm etre Madrid ha Pariz", emezo.

Meur a zen brudet, politikourien en o zouez, a embannas e oant souezhet ha nec'het gant diviz Bro-C'hall.
Xabi Larralde, mouezh Batasuna, a lakaas an ermaeziadenn da dagadenn frank ouzh argerzh ar peoc'h hervez follenn-hentiñ Ayete (17/10/2011). Politikourien eus an tu kleiz spagnat a loc'has un emsav dre an Internet evit goulenn digant prezidant Bro-C'hall, François Hollande, ma vije divac'het Aurore Martin, ar pezh a nac'has.
D'ar 5 a viz Du 2012 e voe kantadoù a dud o tibuniñ e Baiona enep harzadenn hag ermaeziadenn stourmerez Batasuna.

Aurore Martin eo ar geoderourez c'hall gentañ o vezañ kaset d'an estrenvro evit bezañ barnet eno en abeg d'he mennozhioù politikel.

* D'an 22 a viz Kerzu 2012 e voe Aurore Martin divac'het en eskemm ouzh ur gretadenn a 15 000 €, ha kaset da Vro-C'hall en-dro. Berzet eo dezhi distreiñ da Spagn.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* Pennad Hor Bed
Ouilly-le-Vicomte

**Ouilly-le-Vicomte** a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
* E-pad prantad ar Gonvansion e veze graet gant anvioù **Ouilly-l'Union** hag **Ouilly-sur-la-Touques**.
### kantved
* E 1824 e voe staget kumun Bouttemont ouzh kumun Ouilly-le-Vicomte.
### kantved
* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: abalamour d'ar brezel e varvas pemzek den nann-soudard en Ouilly, daou e miz Even ha trizek e miz Eost; an holl nemet unan a voe lazhet gant bombezadegoù.
* E 1960 e voe staget ul lodenn eus kumun Saint-Jacques ouzh Ouilly-le-Vicomte.

## Douaroniezh
* War lez ar stêrioù Touques ha Paquine emañ Ouilly-le-Vicomte.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*, - kantved
* Kastell Boutemont, 1538 
* Nezadeg kotoñs e *Le Pont-d'Ouilly*

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Focke-Wulf Fw 190

Ar **Focke-Wulf Fw 190 ''Würger**'' (pig-spern) a oa un nijerez-vrezel tagañ ha bombeziñ eus al Luftwaffe, an aerlu alaman, e-kerzh an Eil brezel-bed. Implijet eo bet adalek miz Eost 1941 betek fin ar brezel. Unplas hag ungefluskerek e oa.

## Liammoù diavaez

*  pajenn Warbird Alley Fw190 page
*  Die Geschichte der Focke-Wulf 190
Roswell

**Roswell** zo un anv-lec'h saoznek hag anv meur a lec'h e SUA.

## Lec'hioù
* Roswell (Georgia), karter en Atlanta
* Roswell (New Mexico), brudet abalamour d'an darvoud UFO e 1947 
* Roswell (Ohio)
* Roswell (South Dakota)

## Traoù all

* Roswell Park Cancer Institute
 filmoù skinwel e 1999 db arallvediz
* *[[Roswell High]]*
* ''Roswell''
* *[[Stargate SG-1: Roswell]]*, romant e 2007 gant Sonny Whitelaw ha Jennifer Fallon
Las Cruces

**Las Cruces** zo un anv-lec'h spagnolek, hag a dalv kement hag *ar c'hroazioù*.

## Lec'hioù
### 
* Las Cruces (Chile) e Rannvro Valparaíso

### 
*Jardín Botánico Wilson y Estación Biológica Las Cruces, liorzh plantoù e proviñs Puntarenas

### 
*'''Las Cruces''' e departamant Petén

### 
*Villanueva de las Cruces e proviñs Huelva

*Paraje de Las Cruces, e Villena, e proviñs Alicante, 
*Dolmen del Prado de las Cruces, e proviñs Ávila

### 
* Las Cruces (Kalifornia) 
* Las Cruces (New Mexico), eil kêr vrasañ stad New Mexico 

## Traoù all
*Fiesta de las Cruces, pe *Cruz de Mayo*, gouel er broioù spagnolek d'an 3 a viz Mae.

*Emgann Monte de las Cruces, un emgann entre Mec'hiko ha Spagn e 1810.

*Las cruces sobre el agua, romant gant ar skrivagner ekwadorat Joaquín Gallegos Lara.

## Pennadoù kar
*Cruces
*Cruz
Cruces

**Cruces** zo un anv-lec'h spagnolek, hag a dalv kement ha *kroazioù*. Anv meur a lec'h eo.

## Lec'hioù

### 
* Río Cruces, ur stêr.

### 
* Cruces, en proviñs Cienfuegos.

### 
* Cruces, e Barakaldo, e Bizkaia 

### 
* Villa de Cruces, e proviñs Pontevedra.

### 
*'''Las Cruces''' e departamant Petén

### 
* Cruces, e kumun Oviedo.
* Cruces, e kumun Barjas, e proviñs León.

*Villanueva de las Cruces e proviñs Huelva

*Paraje de Las Cruces, e Villena, e proviñs Alicante, 
**Dolmen del Prado de las Cruces, e proviñs Ávila

### 
* Las Cruces (California) 
* Las Cruces (New Mexico), eil kêr vrasañ stad New Mexico 

## Istor
* Emgann Monte de las Cruces entre Mec'hiko ha Spagn e 1810.

## Romant
*Las cruces sobre el agua, gant ar skrivagner ekwadorat Joaquín Gallegos Lara.

## Pennadoù kar
* Las Cruces
* Cruz
* Cruce 
* Cruzado 
* Tres Cruces
Cruce

**Cruce** zo un anv spagnolek hag a dalvez kement ha kroazhent, hag a zo un anv-lec'h. 

## Lec'hioù
* Cruce de Arinaga en Agüimes, en enez Gran Canaria.
* Cruce de Villaverde, karter e distrig Villaverde, e Madrid (Spagn).
* Cruce de Los Patos pe *Paso de Los Patos*, ode entre Arc'hantina ha Chile.

## Pennadoù kar
* **[[Cruz]]** 
* **[[Cruces]]** 
* **[[Cruzado]]**
Cruzado

**Cruzado** zo un anv-tiegezh spagnolek, diwar anv an den a gemere perzh e brezelioù ar groaz. 

## Tud
*Joaquín Manuel Fernández Cruzado, livour spagnol
*José Fernández Cruzado, medisin
*Gregorio Cruzada Villaamil, istorour.

## Lec'h
* Sierra Cruzada

## Moneiz
*cruzado (moneiz), ur moneiz kastilhan, portugalat ha brazilian

## Pennadoù kar
* Cruz 
* Cruzada 
* Cruzados
Strollad Demokratel (Stadoù-Unanet)

Ar **Strollad Demokratel** (*Democratic Party*), a zo unan eus an daou strollad politikel brasañ a zo e Stadoù-Unanet Amerika. Eus ar gostezenn "araokour" ha "sokial-frankizour" eo ar strollad-mañ. E arouez eo an azen hag e liv ar glaz. Graet e vez **Demokrated** (*Democrats*) eus e izili pe eus ar re a zo a-du ganto. 45 milion a izili en doa e 2020. Meret eo gant ar Poellgor Demokratel Broadel (*National Democratic Committee*).

Enebet d'ar Strollad Demokratel e vez kavet ar Strollad Republikan.

## Ar brezidanted demokrat
:*Gwelet ar pennad [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika]]*
# Andrew Jackson (1829-1833, 1833-1837)
# Martin Van Buren (1837-1841)
# James Knox Polk (1845-1849)
# Franklin Pierce (1853-1857)
# James Buchanan (1857-1861)
# Grover Cleveland (1885-1889, 1893-1897)
# Woodrow Wilson (1913–1917) (1917-1921)
# Franklin Delano Roosevelt (1933-1937, 1937-1941, 1941-1945)
# Harry S. Truman (1945-1949, 1949-1953)
# John F. Kennedy (1961-1963)
# Lyndon Johnson (1963-1965, 1965-1969)
# Jimmy Carter (1977-1981)
# Bill Clinton (1993-1997, 1997-2001)
# Barack Obama (2009-2013, 2013-2017)
# Joe Biden (2021-2025)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Burlington (Vermont)

**Burlington** eo kêr vrasañ stad Vermont e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 42 417 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Burlington en ur mod ofisiel e 1783.


Burlington vermont skyline.jpg


BurlingtonCSMarketplace.jpg
Head of Church Street HD.JPG
BillingsLibraryUVM.jpg


## Kêrioù gevellet

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Montpelier

**Montpelier** eo anv kêr-benn stad Vermont er Stadoù-Unanet. Bez' e oa 7 855 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Montpelier en ur mod ofisiel e 1787.


MainStMontpelier.JPG
Montpelier vermont state house 20.jpg
Winooski River through downtown Montpelier Vermont 2008.jpg
Vermont College--College Hall.jpg
Montpelier VT - Winooski River.jpg


## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Erg

Un **erg** (diwar an arabeg عِرْق *`irq*) a zo un dezerzh tevennoù, pe, resisoc'h, un dachenn tevennoù na fiñvont ket. Ne vez ken nemet an traezh a zo war c'horre a vez adstummet dibaouez gant an avel. Ma'z eo bet dibabet ar ger "erg" evit komz en un doare geologel etrevroadel, ez eus gerioù all ivez: er Sahara, an Douareged a implij ar ger *"edeyen"*. Al Libianed a lavar kentoc'h *"Ramla"*; en Arabia hag en kreiz, e lavar tud ar vro ar ger *"nefoud"* pe *"koum"*. 20% eus gorread ar Sahara a zo dindan stumm ergoù, kroget o deus d'en em ober e-pad prantad ar pleistosen. An darn vrasañ eus a re-se en em stumm e-barzh plegoù pe doulloù dre em zastum diwar zispennadurioù treuzkaset gant ar ouedoù. Pa vez glav e c'hellont daspugn dour, ar pezh a lak anezho d'ober peurvanoù. E-barzh an ergoù en Aljeria eo "Erg Meur ar C’hornôg", "Erg Meur ar Reter", "Erg Igidi" pe c’hoazh "Erg Chech" ar re vrasañ, hag en Niger eo Erg an Tenere an hini brudetañ.
Menezioù Aoures

Ar **menezioù Aoures** a zo un aradennad-venezioù 200 km hirder ha 90 km ledander e reter Aljeria e-lec'h e vev ar bobl Chaoui, Berbered anezhe.
Ar rannvro-se a oa dija anavezet en Henamzer, anvet e oa neuze Aurasius Mons e berbereg latinekaet, ar pezh a dalv Menezioù Melen-du. Ar menezioù Aoures a zo lodenn reter ar menezioù Atlas. Ar menez brasañ eus aradennad an Aoures a zo Chelia a zo 2329 metrad uhelder.
E rannvro Aoures ez eus un aradennad-venezioù met ivez plaenennoù. Bez’ ez eus eno ur ganol biz e-lec'h emañ ar rinier anvet Oued Abiod. Yen-tre e vez ar goañv er menezioù-se, an temperatur a ya betek -18 °C. Met eno e vez tomm-tre en hañv, gallout a ra mont betek 50 °C en disheol. Bras-tre eo an treuzkemmoù temperadur er rannvro-se. Temperadur an hañv a zo etre 30 °C hag 38 °C.
Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)

Ar **Strollad Republikan** (*Republican Party*), anvet ivez **GOP** (evit *Grand Old Party*, Strollad meur kozh), a zo unan eus an daou strollad politikel brasañ a zo e Stadoù-Unanet Amerika e-kichen ar Strollad Demokratel. Frankizour e oa ar strollad en kantved met eus ar gostezenn "mirour" eo bremañ. E arouez eo an olifant hag e liv ar ruz.

## Diazez ar voterien

Ar gartenn-mañ a ziskouez, kontelezh ha kontelezh, disoc'hoù ar votadeg evit ar prezidant e 2004. Gwelet a reer mat eo ruz (republikan) an darn vrasañ eus ar gartenn. Kement-se a ziskouez eo diazezet ar vot republikan war ar maez dreist-holl, pa'z eo glas (demokratel) ar c'hêrioù bras. N'eo ket gwir avat evit Bro-Saoz Nevez hag aod ar Meurvor Habask, ar "Black Belt" — e-lec'h ma'z eus kalz a Afroamerikaned o chom –, al lec'hioù ma'z eus kalz a Amerindianed o vevañ, hag al lec'hioù eus ar mervent gant tud a orin eus Amerika Latin.

## Ar brezidanted republikan
:*Gwelet ivez ar pennad [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika]]*
* Abraham Lincoln, 1861-1865 (Brezel diabarzh SUA ha torridigezh ar sklaverezh)
* Ulysses S. Grant, 1869-1877
* Rutherford Hayes, 1877-1881
* James Garfield, 1881
* Chester A. Arthur, 1881-1885
* Benjamin Harrison, 1889-1893
* William McKinley, 1897-1901
* Theodore Roosevelt, 1901-1909
* William Taft, 1909-1913
* Warren G. Harding, 1921-1923
* Calvin Coolidge, 1923-1929
* Herbert Hoover, 1929-1933
* Dwight D. Eisenhower, 1953-1961
* Richard Nixon, 1969-1974
* Gerald Ford, 1974-1977
* Ronald Reagan, 1981-1989
* George H. W. Bush, 1989-1993 (Brezel ar Pleg-mor)
* George W. Bush, 2001-2009 (Brezel Irak)
* Donald Trump, 2017-2021

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Stêr Eume

Ar stêr **Eume** zo ur stêr eus Galiza, 80 km hed dezhi. Eieniñ a ra er Serra do Xistral e parrez Balsa, e kumun Muras, e proviñs Lugo. 

Mont a ra war ledanaat o tostaat ouzh an aod hag un enezenn zo enni pa vez izelvor, anvet As Croas. Er Ría de Ares, er Golfo Ártabro emañ hec'h aber entre Pontedeume ha Cabanas a bep tu dezhi.
Oued

**Oued** a dalvez « stêr » en arabeg (وادي distaget *wādī* en arabeg lennegel). An oued a zo ur red-dour hag a gaver en Norzhafrika hag e-barzh ar rannvroioù dezerzhel. Ur red-dour direizh eo.

Kavet e vez dreist-holl er ranndirioù endoreizm An oued a gemer e vammenn-dour a-drugarez d'ar glaveier kreñv, met ral en Afrika.
An ouedoù a vez alies a-sec'h met gallout a reont ivez bezañ leun a dour betek dic'hlanniñ diouzh an naoz.
Ar Medjerda eo oued brasañ Afrika an Norzh.

## Stêranvadurezh
Un toullad stêrioù en Andalouzia zo anvet diwar ar ger oued : Guadalquivir, ...

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
South Burlington (Vermont)

**South Burlington** zo ur gêr lec'hiet e gwalarn Vermont er Stadoù-Unanet. Bez' e oa 17 904 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv South Burlington en ur mod ofisiel e 1865.

## Liammoù diavaez
*   Lec'hienn ofisiel
Lucasfilm

**Lucasfilm** berraet a-wechoù en **LFL** a zo ur studio sinema ha skinwel amerikan krouet e 1971 gant George Lucas. Ober a ra war-dro an heuliadoù film Star Wars hag Indiana Jones. E San Francisco emañ e sez. 

Lucasfilm Ltd a zo aet pelloc'h gant an teknikoù sinema evel an efedoù arbennik hag al luskañ dre urzhiater. Adprenet ez eo bet gant The Walt Disney Company, d'an 30 a viz Here 2012, ouzhpenn 4 milion a zollaroù.

## Istor ar studio Lucasfilm

Lucasfilm a zo bet krouet gant ar sevener filmoù George Lucas e 1971. Lucas a zo chomet e-penn an embregerezh evel danvez prezidant a kannad meur betek ar bloavezh 2012.

E 1986, Lucasfilm a werzh e lodenn urzhiataerezh Lucasfilm Computer Division da Steve Jobs, a savas adal ar studio Pixar.

E 2002, Lucasfilm a kuitaa an embregerezh THX.

E 2003, Lucasfilm a-sav Lucasfilm Animation, un embregerezh produiñ filmoù tri-ment evit ar sinema hag ar skinwel.

D'an 3 a viz Eost 2004, Lucasfilm Animation a zigor ul lodenn e Singapour, Lucasfilm Animation Singapour.

E miz Genver 2012, George Lucas a embann ne vezo ket produet ken oberennoù doare blockbusters met gwelloc'h oebrennoù bihanoc'h hag a dalvoudegezh arzel.
Barre

**Barre** zo un anv-lec'h gallek, hag anv meur a zen ha meur a lec'h.

## Lec'hioù
### 
* Barre, e Tarn
* Barre-des-Cévennes, e Lozère

### 
* Barre (Massachusetts), 
* Barre, e Stad New York,
* Barre (Vermont), 
* Wilkes-Barre, e Pennsylvania

## Tud
*Raymond Barre, politiker gall 

## Pennadoù kar
* Barr
* La Barre
* Bahre
Tizi Ouzou

Tizi Ouzou a zo kêrbenn Kabilia ha kreizenn ar sevenadur berber, ur gêr eus Aljeria eo.
### Geografiezh
Tizi Ouzou a zo 100 km eus Alje, kêrbenn Aljeria. Emañ ivez Tizi Ouzou kêrbenn Kabilia ha kreizenn ar sevenadur berber.
An eil gêr vrasañ goude Alje eo. He c'humun bennañ eo Tizi-Ouzou. Komzet e vez alies en Aljeria eus ar «wilaya». Ur wilaya a zo strolladoù tiriegezhioù publik. Tud o vevañ war douaroù, ‘bet c’hoazet ar bevennoù anezhe gant ar gouarnamant. Disheñvel eo ur wilaya diouzh ur gumun. E [wilaya)) Tizi Ouzou ez eus 67 kumun. E 2008 e oa bet kontet 1 127 608 den o vevañ e wilaya Tizi Ouzou.

Lec'hiet eo e traonienn oued Sebaou ha tro-dro ez eo kelc'hiet a venezioù. Savet eo bet ar gêr e 200m uhelder er menezioù. An [Djurdjura eo an aradennad-venezioù pennañ hag amañ e vez kemeret gant oued ar sebaou e andon (an [(oued sebaou]] eo ster pennañ Kabilia, hag ivez an draonienn treuzet gant ar stêr).
Lezanv Tizi Ouzou eo « kêr ar balan » rak bez’ ez eus balan e-leizh hag arouez ar gêr eo. Graet e vez anezhi “kêrbenn an Djurjura” ivez.

### An Hin
An hin a zo tomm ha sec'h, met er goañv e vez erc'h a-wechoù. Tomm-tre e vez an amzer en hañv 'blam d'an aer-vor ne c'hell ket tremen gant ar menezioù.

### Touristelezh
Er reter Tizi Ouzou ez eus koad Yakouren. Peogwir ez eo brudet ar c’hoad-mañ, e teu ur bern touristed eus a bep lec'h amañ, rak loened e-leizh a zo hag ar struj a zo brav-tre. Brudet eo al lec'h evit gwareziñ ur bern terroristed a vez o koachañ er c'hoad.

### Istor
A-raok ur gêr vihan, e oa ur c'hastellig giz-turk, met kresket eo tamm-ha-tamm. Savet ez eus bet un iliz, ur skol paotred hag unan evit ar merc’hed, un ti-post, hag all... Met pa’ z eo erruet an hentoù-houarn tro-dro 1888, ez eo aet kalz ar gêr-mañ war-raok. Bremañ ez eus ar sportva bras anveet « Novembre 1954 », digoret e 1978 e reter Tizi Ouzou. Tennet eo an anv eus dispac'h Aljeria. Un hent-houarn zo e kornog ar gêr. Meur a skol-veur hag ha lise a zo bremañ ivez.

### Bremañ ar gêr a zo rannet e meur a lodenn
- Dechra : eo tout ar pezh e vez kavet a us d'ar boulouard norzh. Lodenn goshañ ar gêr eo. Ar straedoù a zo bihan hag an annezioù giz-kozh. Amañ ez eus c'hoazh moskeennoù, skolioù-koranek hag all...
- Kreiz-kêr : Amañ ez eus lodenn vrasañ an dudioù hag ar sevenadur ( ar sinema, ti-ar-sevenadur, ar c'hoariva,...) ur bern skolioù, lise pe skolioù-meur met ivez an oberiantizoù melestradurel (ti-kêr,...), kenwerzel, arc'hantel, an ospitalioù, ar klanvdioù, kef an asurañs kleñved hag all... Ar straed vras eo lec'h pennañ ar marc'had.
-Tala Allam, hag a oa a-raok ur gêr vihan, a zo deuet da vezañ ur c'harter gant ur poull neuial, meur a lise, kreizennoù stummañ hag all...

-Ar gêr nevez : lec'hiet eo e Su Tizi Ouzou. Evit gwir ez eus enni meur a geoded evel Salah Louanchi, Djurdjura hag all … Savet eo bet er bloavezhioù dek-ha-tri-ugent. Amañ ez eus dreist-holl tud o vevañ.
Rutland (disheñvelout)

**[[Rutland]]** zo ur gontelezh eus Bro-Saoz. Anv meur a lec'h all eo ivez.

## Lec'hioù
###### 
**[[Rutland]]**, kontelezh 

###### 
*Enez Rutland, un enezenn eus an Inizi Andaman ha Nikobar 

###### 
**Rutland*, enezenn e Donegal, anvet Inis Mhic an Doirn en iwerzhoneg

###### 
*Rutland Park, Calgary, e Calgary, en Alberta
*Rutland, Kelowna, karter e Kelowna, e British Columbia

###### 
*Rutland (Illinois)
*Rutland Township, Kane County, Illinois
*Rutland Township, LaSalle County, Illinois
*Rutland, Indiana
*Rutland, Iowa
*Rutland, Massachusetts
*Rutland Charter Township, Michigan
*Rutland Township, Minnesota
*Rutland, New York
*Rutland, North Dakota
*Rutland, Ohio
*Rutland Township, Meigs County, Ohio
*Rutland Township, Pennsylvania
*Rutland (South Dakota)
*Rutland (Vermont)
*Rutland (Wisconsin)
San Juan (Puerto Rico)

**San Juan**, ent-ofisiel **Municipio de la Ciudad Capital San Juan Bautista**, eo kêr-benn ha kêr vrasañ Puerto Rico, un enezenn eus an Antilhez, anezhi un "tiriad diembarzhet" eus Stadoù-Unanet Amerika.

## Istor
Dizoloet e voe enez Puerto Rico gant Kristof Koulm e-pad e eil beaj da Amerika en 1493, hag anvet gantañ San Juan Bautista.

## Liammoù diavaez
Here 2012 e Breizh

**[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]**
:2011 e Breizh - **2012 e Breizh** - 2013 e Breizh

2012 e Breizh 
:Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven 
:Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù
*17 a viz Here : deuet eo er-maez levr kentañ Harry Potter e brezhoneg, *Maen ar Furien*, troet gant Mark Kerrain hag embannet gant an Amzer.

__NOTOC__
Inizi Andaman ha Nikobar

**Andaman ha Nikobar** zo ur tiriad eus India, anezhañ div enezeg, Inizi Andaman hag Inizi Nikobar. Port Blair eo ar gêr-benn.
Tidiog

Enez **Tidiog** zo un enezenn vihan didud dirak porzh Arc'hantell e kumun Landunvez, e Bro-Leon.

Bremañ eo perc'hennet Tidiog gant ar gevredigezh Breizh Vev. Gallout a reer mont di met gwarezet eo ar plant hag al loened. 

Roudoù zo bet kavet gant furcherien eus ur gêriadenn eus Oadvezh an Houarn : diazezoù savadurioù stank a-walc'h, priajoù, binvioù... Gant furchadegoù all, nevesoc’h, ez eus bet kavet roudoù annez koshoc'h c'hoazh, o sevel betek Nevezoadvezh ar Maen. En amzer-hont e oa stag an enezenn ouzh an douar-bras moarvat. Gouzout a reer e oa savet live ar mor eus war-dro 2 vetr war aodoù Breizh e deroù hon amzer.

Hiziv c'hoazh, pa vez reverzhi vras, e c'haller mont betek an enezenn war droad eus an douar-bras, a-hed un hent anvet « Pont an Enez » pe « an Truk », adalek beg Porzh Biliog. Roudoù eus an tremen kozh eo an hent-se.

## Liammoù diavaez
*Pennad gant Marie-Yvane DAIRE, enklaskerez er CNRS, diwar-benn ar furchadegoù henoniezh e Tidiog
Tamanghasset

**Tamanghasset**, a-wechoù skrivet Tamanrasset dre fazi, anvet ivez Fort Laperrine e-pad trevadennerezh Bro-C'hall, a zo kêrbenn Wilaya Tamanghasset. Lec'hiet eo e su Aljeria en aradennad-venezioù Hoggar, 400&nbsp;km eus Mali.
Anv en arabeg: تمنراست / Anv e skritur touarek (tifinagh) : / distagadur e tamazight : Tamenghest
Daoust m’emañ er Sahara, ez eo yenoc’h an hin eget ar rannvroioù all, dre m’emañ er menezioù. Mont a ra eus -8 betek 36&nbsp;°C hepken. 
 
### Istor
-Er IVed ha IIIed milved kent J.-K, e oa tud o chom eno, dre ma 'z eus bet kavet livadurioù war mogerioù mougevioù en Hoggar.
-Betek ar XXvet kantved e vevas broidi Zeribas.
-E 1902 e voe emgann Tit.

-E 1905 eo degouezhet an tad Charles De Foucauld hag e savas e vordj war vord an oued.
-E 1915 e teuas da vezañ ur gêriadennig.

-Brudet eo ar gêr-mañ dre m'he deus degemeret pirc'hirin an dezerzh Charles de Foucauld. Siwazh, ez eo e 1916 e voe lazhet an tad Charles De Foucauld gant an Douareged.
A-benn 1920 e teuas tud eus Bro-C'hall da vezañ niverusoc'h hag e staljont servijoù melestradurel.

-E 1951 e teuas da vezañ isprefeti an departamant "Territoire des Oasis dans le Sahara",Tiriad an Oazizoù er Sahara, dre ma veze graet taolioù arnod nukleel er vro-se gant Bro-C'hall.

-E 1970 e voe ur prantad sec'hor er Sahara a-bezh, an dra-mañ a lak neuze ur bern repuidi da zont di.

-E 1974 Tam(lesanvet eo e-giz se gant hec’h annezidi) a zo kêrbenn ar Wilaya gant 
30 000 annezad.
 
-Etre 1978 ha 1980 ec’h erruas an douristelezh, en em diorroiñ a ra neuze buan-tre.

-E 1992 e teuas war-wel ar sponterezh, ar pezh en deus skarzhet an douristelezh : skrapet touristed, gwall zarvoudoù kirri-nij nen heller displegañ.             
-Adalek ar bloavezhioù 1998/2000, dre m'emañ distroet ar surentez er vro, e teu an douristelezh en-dro.

Hiziv en deiz ez eus tro-dro da 100 000 annezad. 
Mont a ra mat-tre ar gonvers eno dre ma zo marc'halac'hioù.

Ul liamm eo deuet da vezañ etre an hanternoz war vord ar Mor Kreizdouarel hag ar c'hreisteiz gant ar Sahara, ar c'haravanennoù hag ivez Afrika Du. Kalz eus ar re a glask dont da Europa a dremen dre eno.
Steven Treger

**Steven Treger**, pe **Steven Iañ Pentevr** (war-dro 1060 – 13 a viz Ebrel 1135/1136, pe 1138)), a oa kont Treger ha Gwengamp, aotrou Gwelo, ha goude kont Pentevr etre 1093 ha 1136.

## E dud
Mab e oa da Eozen Pentevr (999–1079). E dad a oa mab yaouankañ Jafrez Iañ Breizh ha Hawiz Normandi. E vamm a oa merc'h da Richarzh Iañ Normandi. Pa varvas e vreur, an dug Alan III, e voe anvet Eozen da rejant evit e niz Konan II, etre 1040 ha 1062, petra bennak ma'z eus anv anezhañ lakaet er chadennoù e 1057 gant Konan II. Eozen a oa dimezet da Agnes Kerne, c'hoar da Hoel II. Daou eus o mibien, Alan ar Rouz ha Brian, a gemeras perzh en aloubidigezh Bro-Saoz.

## E vugale

En 1093 e teuas Steven da vezañ kont Pentevr goude marv e vreur henañ ha degouezhout a reas enor Richmond dezhañ ouzhpenn pa varvas e vreur Alan an Du.
Rannet e voe e vadoù etre e vibien.

## Dimeziñ ha bugale
Dimezet e oa da Hawiz Gwengamp, ha bugale o doe:
* Jafrez II ''Boterel'', a voe kont Pentevr ha Lambal ;
* Alan an Du († 1146), kont Richmond, tad d'an dug Konan IV ;
* Olive, dimezet da Henri de Fougères ;
* Mathilde, dimezet da Gautier de Gand. Ur mab o doe, anvet Gilbert de Gand ;
* Tiphaine, dimezet da Rabel de Tancarville ;
* Henri  d'Avaugour († 1183), comte de Trégor (avec Guingamp) et seigneur de Goëlo.

L'armorial d'Augustin du Paz imprimé en 1619 mentionne l'existence d'une autre fille mais cette assertion n'est confirmée par aucune source
* Agnorie (1105-1167) dimezet en 1120 da Olier II Dinan ;

## Notennoù
James Bond

**James Bond** zo un dudenn faltazi krouet gant ar skrivagner saoz Ian Fleming e 1953.

Etre 1953 ha 1964 ec'h embannas Fleming 12 romant ha 9 danevell gant *James Bond*. Adalek 1962 e teuas ar poliser kuzh, anavezet dre e niverenn-varilh 007, da vezañ un haroz filmoù ivez. Berzh bras romantoù Ian Fleming koulz ha hini ar filmoù o deus lakaet *James Bond* e-touez an tudennoù faltazi anavezetañ er bed.

## Krouidigezh

## Buhez

## Tro-spered

Tro-spered James Bond a zo lies ha deuet da vezañ arouezius eus an dudenn. Plijet bras ez eo gant merc'heta maouezed moutig lesanvet James Bond Girls. Plijet bras ez eo da vleniañ kirri ker ha lies, implij a ra un toullad karbedoù disheñvel el levrioù kement hag er filmoù (listenn karbedoù James Bond).

## Filmoù
### Produet gant EON Productions
* *[[Dr. No]]*, 1962
* *[[From Russia with Love]]*, 1963
* *[[Goldfinger]]*, 1964
* *[[Thunderball]]*, 1965
* *[[You Only Live Twice]]*, 1967
* *[[On Her Majesty's Secret Service]]*, 1969
* *[[Diamonds Are Forever]]*, 1971
* *[[Live and Let Die]]*, 1973
* *[[The Man with the Golden Gun]]*, 1974
* *[[The Spy Who Loved Me]]*, 1977
* *[[Moonraker]]*, 1979
* *[[For Your Eyes Only]]*, 1981
* *[[Octopussy]]*, 1983
* *[[A View to a Kill]]*, 1985
* *[[The Living Daylights]]*, 1987
* *[[Licence to Kill]]*, 1989
* *[[GoldenEye]]*, 1995
* *[[Tomorrow Never Dies]]*, 1997
* *[[The World Is Not Enough]]*, 1999
* *[[Die Another Day]]*, 2002
* *[[Casino Royale]]*, 2006
* *[[Quantum of Solace]]*, 2008
* *[[Skyfall]]*, 2012
Kasbah

Ar **C’hasbah** a zo ur c'harter kozh eus Aljer (en arabeg القصبة). Kavet e vez kasbahioù en ur bern lec'hioù er broioù arab. Dont a ra ar c'hasbahioù hag alkazabahioù diwar ar ger arabeg ha a dalvez kement ha *gwikadell*.

Ur bern tud a zo marvet e-barzh da goulz Emgann Aljer e 1957. Klask a reas an FLN tapout ar galloud er C’hasbah .
Anvet e oa a-raok Al-Djazair.

Ar C'hasbah a zo bremañ, n’eo ken nemet un lec’h distrujet gant an amzer, 1200 ti a oa c'hoazh e 1962 met nebeutoc'h a zo bremañ. Posupl e vez kavout memes tra ur teñzor saverezh bennak a-wechoù.
War zinaou emañ ar c’harter (118 metrad). Ar straedoù a zo evel ur milendall.
Pieds-rouges

An anv « **Pieds-rouges** » a dalvez dre-vras da envel un den eus Bro-C'hall, stourmer evit an tu kleiz hag a zo aet da Aljeria goude an Dieubidigezh evit sikour adsavidigezh ha diorroadur ar vro.
Ne oant ket milionoù, neubeutoc'h eget ar « Pieds-noirs ». En em lakaet int e servij Aljeria nevez dizalc'h met ur c'hantad a dud nemetken. Kalz nebeutoc'h eget ar genoberourien all, 1400, e oant.

E-barzh penn ar « Pieds-rouges », an treid-ruz, e oa sklaer evito he doa torret Bro-C’hall kalz a draoù en Aljeria ha ret e oa dezho ober al labour adsevel holl.
Diwar-se, souezhus eo (daoust ma oa an Treid-ruz aze) james n’o deus gouvezet e oa bet jahinerezh, nag e oa bet degadoù ha miliadoù a dud lazhet goude an 19 a viz Meurzh 1962 dre ma oa freuz goude ar stroñs politikel a oa bet graet gant ar reveulzi.
Mostefa Lacheraf

Ganet eo **Mostefa Lacheraf** d'ar 7 a viz Meurzh 1917 e Chellalat El Adhaoura (su rannvro Alje). Goude bezañ graet e studioù uhel e Thaâlibiyya Alje ez a da gelenn el lise Mostaganem hag el lise Louis-le-Grand e Pariz. Trañslater-jubenner e voe e skol ar yezhoù-sav-heol e Pariz.
Adalek 1939 e kemer perzh e partiad ar bobl aljerian, e fiñv evit trec'h ar frankizoù demokratel, skrivañ a ra pennadoù e kelaouennoù kuzh. 
Toullbac'het eo bet d'an 22 a viz Here 1956 Khider, Lacheraf, Aït Ahmed, Boudiaf ha Ben Bella gant an arme trevadennel.

Emezeliñ a ra Mostefa Lacheraf an FLN. Kuitaat a ra neuze Pariz e miz Du 1954 evit mont da vro-Spagn e lec'h ma gejo gant Mohamed Khider. Dont a ra da vezañ ezel eus dileurierezh renerien an « dispac'h aljeian », kediet dreist-holl gant Ahmed Ben Bella, Hocine Aït Ahmed, Mohamed Boudiaf ha Mohamed Khider. Toull-bac'het eo bet d'an 22 a viz Here1956 Khider, Lacheraf, Aït Ahmed, Boudiaf ha Ben Bella gant an arme trevadennel. Dieubet e voent e 1961 evit abegoù yerc'hed ha lakaet dindan annez evezhiet e bro-C'hall. Kuitaat a ra neuze bro-Frañs dre guzh evit kerioù Le Caire ha Tunis. Ezel eus kuzul broadel an dispac'h Aljerian, a kemer perzh e miz mae 1962 e savidigezh ar « Program Tripoli ».

Pennskridaozer ar gazetenn El Moudjahid eus dizalc'hidigezh Aljeria betek Gwengolo 1962, kannadour adalek Here 1965 e Arc'hantina hag e Mec'hiko da c'houde, kuzulier ar prezidantelezh evit ar gudennoù deskadurezh ha sevennadurezh eus 1970 da 1974, kannadour e Amerika latin, Mostefa Lacheraf a gemer perzh e skrivadur « Karta Broadel » 1976 ha dont a ra da vezañ ministr an deskadurezh stad eus Ebrel 1977 da 1979. Dileuriad Aljeria en UNESCO e miz Gwengolo 1982 ha kargad a gefridi e kannatioù Aljeria e bro-Perou eus Genver 1984 da Gwengolo 1986 e voe. 
Mervel a ra Mostefa Lacheraf d'an 13 a viz Genver 2007 e ospital ispisializet an Dr Maouche Mohamed Amokrane e Clairval (Alje).

Pays de longue peine:

« Pays de longue peine qui s'en vient du même assaut invisible chargeant l'espace jusqu'au sommet. Le voici comme un serpent de sable et de pierres fauves : il marche dans un crissement inouï, dans un chant d'éternité où se mêlent la rumeur des hommes et des bêtes et les sourdes latences de la plante et de l'eau. »

e J. Lévi-Valensi et J.-E. Bencheikh, Diwan algérien, La poésie algérienne d'expression française de 1945 à 1965, 1967.
Belouizdad

**Belouizdad** a zo ur gumun eus Wilaya Aljer, en Aljer. 
Anvet e oa Belcourt da vare aloubadeg ar gêriadenn gant ar C'hallaoued hag anvet Hamma Annassers war-lerc'h an dispac'h.
Dont a reas da vezañ anavezet Belouizdad diwar anv un den, Mohamed Belouizdad, hag a stourme a-enep jahinierezh ha marvelezh tud an FLN.
Savet eo bet Belcourt war ur blaenenn gwazheg eus Alje. Dont a ra an anv « Belcourt » diwar an den kentañ en deus savet savadurioù war ar blaenenn-se.
Tro-dro 3 km eus kreiz-kêr Alje eo lec'hiet ( treuzet eo gant hent tro Norzh Alger).

### Istor
1960: manifestadeg an 11 a viz Gwengolo. 

1988: tarzhañ a ra un emgann etre ar servijou publik hag an annezidi.

### Ekonomiezh
Ar gumun Belouizdad n'eo ket ur gumun industriel, ober a reont o c'henwerzh diwar koñversioù bihan. Koulskoude ez eus un neubeut usinoù enni.

### Termenadurioù
O.S. : Organisation Spéciale, un aozadur hag a rae war-dro dastum arc'hant evit prenañ armoù ha stummañ tud d’en em gannañ. Penn kentañ an FLN eo. Meret eo bet gant Mohammed Belouizdad ha Hocine Aït Ahmed. Savet eo bet e 1947 ha serret e 1950 gant an arme c’hall. Kondaonet e voe tud eus an O.S evit gwall-daolioù a-enep an arme c’hall.
O.A.S. : an dud a stourme da virout Bro-Aljeria er Frañs. Aet zo kalz anezho da ober ar Front National.
Langis : ur c'hleñved hag a douch dre vras ar skevent.
A.N.P. : arme Bro-Aljeria a-vremañ, e galleg “Armée Nationale Populaire”.
Harluet: rediet da skarzhañ kuit eus ur gêr, ur vro ha da vont d’ul lec’h all da chom.

### Gwelet ivez
*Mohamed Belouizdad
Douglas C-47 Skytrain

An **Douglas C-47 Skytrain** (anvet **Dakota** gant ar RAF hag ar C'hommonwealth) eo doare milourel an Douglas DC-3, un nijerez dougen savet gant an embregerezh amerikan Douglas Aircraft Company. Implijet eo bet kenañ ar C-47 gant ar Re Gevredet e-kerzh an Eil Brezel-bed evit dougen soudarded (harzlammerien en o zouez, gant un addoare en Europa: ar **C-53 Skytrooper**), gloazidi, pourvezioù... Implijet e voe kalz ivez da vare Blokus Berlin e 1948-1949 e-kerzh ar "Brezel Yen".
Gouelan ar Galápagos

**Gouelan ar Galápagos** pe **Gouelan lost-gwennili** a zo un evn-mor. *Creagrus furcatus* eo e anv skiantel. Gouennañ a ra en Inizi Galápagos, a-hend-all e chom er mor don. Ar spesad nemetañ eo er genad *Creagrus*.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez

## Rummatadur

## Liammoù diavaez

## Daveoù ha notennoù
Guayaquil

**Guayaquil**, ent-ofisiel **Santiago de Guayaquil**, eo kêr vrasañ ha kêr-benn ekonomikel Bro-Ecuador, hag ar porzh brasañ war aod ar Meurvor Habask en Amerika Latin a-bezh. Lesanvet eo "Perlezenn ar Meurvor Habask". Er bloaz 2008 e oa 3 509 865 a dud o vevañ enni hag ouzhpenn 4 milion er veurgêr.
Martin B-26 Marauder

Ar **Martin B-26 ''Marauder*** (*Maraoder'') a oa un nijerez-vombeziñ grenn stadunanat implijet e-kerzh an Eil Brezel-bed en Afrika an Norzh, en Europa hag e Brezel ar Meurvor Habask. Ouzhpenn 5 000 skouerenn anezhi a zo bet savet. Un nijerez daougefluskerek e oa gant ur skipailh seizh den. Savet e oa bet gant an embregerezh Glenn L. Martin Company.

## Aerluioù
Implijet eo bet ar B-26 Marauder, gant :
* United States Army Air Forces
* Royal Air Force
* Forces Aériennes Françaises Libres
* Royal South African Air Force

## Liammoù diavaez

* Ul lec'hienn gouestlet d'ar B-26
* Ur roll kefridioù e-pad an Eil Brezel-bed
* Ur bajennad diwar-benn an nijerez