open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fortuna (doueez)

**Fortuna** a oa doueez ar chañs, mat pe fall, e relijion gozh Roma. Koulskoude e oad techet da soñjal e oa dreist-holl hini ar chañs vat. 

## He skeudennoù

An alegorienn anezhi a oa *rod ar fortun*, a oa arouez ar chañs, pe an *[[azard]]*, mat pe fall. Alies e vez gwelet gant ur c'hornad-frouezh, pe *[[cornucopia]]*.

## Pennad kar
*Fortunatus
Radegunde

**Radegunde** (latin : *Radegundis*; skrivet ivez *Rhadegund*, *Radegonde*, *Radigund* ; Thüringen, e-tro 520 – Poitiers, 13 Eost 587) a oa ur rouanez frank.

Ganti e voe savet abati ar Groaz Santel e Poitiers.
Cabra del Santo Cristo

**Cabra del Santo Cristo** zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo .
Villaseco

**Villaseco** zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a gumun.

* Villaseco del Pan, e proviñs Zamora
* Villaseco de los Gamitos, e proviñs Salamanca
* Villaseco de los Reyes, e proviñs Salamanca

## Pennad kar
*Villaseca
Manrique

**Manrique** zo un anv-tiegezh spagnolek hag un anv-lec'h.

## Lec'hioù
* Manrique (Medellín), kumun e Kolombia

* San Pedro Manrique, kumun e Proviñs Soria
* Villamanrique, kumun e Proviñs Ciudad Real
* Villamanrique de la Condesa, kumun e Proviñs Sevilla

## Tud
* Rodrigo Manrique (1406-1476), uhelad spagnol
* Gómez Manrique (1412-1490), barzh  spagnol
*Jorge Manrique (1440-1479), barzh spagnol
* Alfonso Manrique de Lara (1471/1476-1538), kardinal hag arc'heskob katolik spagnol 
* Antonio Manrique de Lara (... –1535), besroue Navarra 
* Juan Manrique de Lara (... – 1570), soudard spagnol
* Álvaro Manrique de Zúñiga (... –1590), uhelad spagnol
* Inigo Lopez de Mendoza y Manrique de Luna (... –1591),  uhelad spagnol

* Pedro Fernández Manrique, (1500-1540), kardinal hag eskob katolik spagnol
* Maria Manrique de Lara y Mendoza (1538-1608), itron spagnol
* Pedro Manrique de Lara (1553-1615), arc'heskob katolik spagnol ha doueoniour

* Payo Enríquez de Rivera Manrique (1622-1684), arc'heskob katolik spagnol 
* María Luisa Manrique de Lara y Gonzaga (1649-1729), itron spagnol
* Manuel Manrique (1793-1823) : soudard, emsaver, hag haroz evit dizalc'hted Venezuela

* César Manrique (1919-1992), arzour spagnol
Pobladura

**Pobladura** zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a gumun e Spagn. 

* Pobladura de Pelayo García, e proviñs León
* Pobladura de Valderaduey, e proviñs Zamora
* Pobladura del Valle, e proviñs Zamora
Pobladura de Pelayo García

**Pobladura de Pelayo García** zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Aradennad-kreiz

An **Aradennad-kreiz** (*Sistema Central* e spagnoleg) zo un aradennad venezioù e kreiz Spagn, eus kornôg da reter, etre ar stêrioù Duero en hanternoz ha Tajo er c'hreisteiz, ha stag ouzh an Aradennad iberek (*Sistema iberico*), a zo a walarn da c'hevred. 

En Aradennad-kreiz emañ an aradennadoù Serra da Estrela, Sierra de Gredos ha Sierra de Guadarrama.
Rasker

Ur **rasker** zo ur benveg da raskañ legumaj, patatez, karotez, pe kokombrez peurvuiañ.

## Binvioù
* *Bukit war ur skeudenn evit gwelet an alc'hwez.*
Ciarán

**Ciarán** zo un anv-bihan iwerzhonek. Distaget e vez [] en iwerzhoneg, [] e saozneg Iwerzhon. E saozneg e vez skrivet *Ciaran*, *Kieran*, *Keiran*, *Keiron*, *Keiren* pe *Kiran*.

Un deverad eus ar ger *ciar* eo, hag a sinifi "teñval", gant an dibenn bihanaat *án*. "Duard" eo ster Ciarán eta.

Ciara eo ar stumm benel, saoznekaet a-wechoù e *Keira*, *Kiara* pe *Kiera*.

Gant lod eo bet tostaet d'an anv Piran : er VIvet kantved e veve sant Piran ha sant Ciarán Saighir, ha d'ar 5 a viz Meurzh e vez lidet gouelioù an eil sant hag egile.

## Sent
Meur a sant zo anvet Ciarán :
* Ciarán Cluain Mhic Nóis 
*Ciarán Saighir 

## Tud all
* Ciarán Bourke (1935-1988), kaner ha soner iwerzhonat
* Ciarán Carson (1948-2019), skrivagner eus Hanternoz Iwerzhon 
* Ciaran Clark, melldroader saoz hag iwerzhonat
* Ciarán Hinds, aktor
* Ciarán McMenamin, aktor eus Hanternoz Iwerzhon
* Ciarán Power, marc'hhouarner

## Korventenn
* Ar gorventenn **Ciarán** he doa graet reuz e Breizh hag e broioù all e kornôg Europa e deroù miz Du 2023. 

## Notennoù
Almenara

**Almenara** zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a lec'h. 

## [[Brazil]]
*Almenara (Minas Gerais)

## Spagn
;Kumunioù
* Almenara de Adaja, e proviñs Valladolid
* Almenara de Tormes, e proviñs Salamanca
* Puebla de Almenara, e Proviñs  Cuenca.

;Menezioù
* La Almenara, en Robledo de Chavela, e proviñs Madrid.
* Pico Almenara, uhelañ menez ar Sierra de Alcaraz
Self-XSS

**Self-XSS** (**self cross-site scripting** e saozneg) a zo un dagadenn ijinouriezh sokial hag a vez implijet evit bezañ mestr war kontoù web ar reuzidi. En un dagadenn self-XSS e lañs an den taget ur c'hod drouk en e verdeer web dezhañ e-unan. Diskouez a ra evel-se e ditouroù personel d'ar preizher.
CZ P-09

Ar **CZ P-09** zo ur bistolenn damaotomatek savet gant an embregerezh Česká Zbrojovka a.s. abaoe 2009. Stumm brasoc'h ar CZ P-07 eo. Evelti eo un arm e polimer diazezet war bistolenn CZ 75 an embregerezh tchek, hag a ya he flatinenn en-dro e mod un-ober ha daou-ober. Ur c'hanol 115 mm zo dezhi, hag ul loc'henn dizarmiñ evit an dehouidi koulz hag ar gleizidi. Kambret eo e 9 × 19 mm (endalc'h 19+1), e .40 S&W (endalc'h 15+1) pe e .22 LR (endalc'h 10+1).

E 2024 e voe kinniget ur stumm azasaet evit ar binvioù optikel anvet Nocturne. Kemeret en deus plas ar P-09 sivil kozh war katalog ar merk, met gwerzhet e vez gant CZ stummoù P-09 NATO soñjet evit ezhommoù an arme pe ar polis.

## Implij
Polisoù Tchekia, Hungaria, Slovenia hag archeriezh Mec'hiko a ra gant P-09. Amprouennoù an arme stadunanat a dremenas an arm evit kemer plas ar Beretta 92, met ne voe ket choazet. Un nebeud kantadoù a skouerennoù a zo bet produet e Perou gant an embregerezh FAME evit ezhommoù arme ar vro.

## Liammoù diavaez
*  Ar P-09 ''Nocturne'' war lec'hienn an embregerezh CZ

## Daveennoù
Walther PPQ

Ar **Walther PPQ** zo ur bistolenn damaotomatek produet etre 2011 ha 2021 gant an embregerezh alaman Carl Walther GmbH Sportwaffen evit ar polis, ar servijoù surentez hag ar sportoù tennañ. Kemeret he deus plas ar Walther P99 war katalog ar merk. 

## Mont en-dro
Heñvel a-walc'h eo ar PPQ ouzh ar Walther 99 war-bouez mont en-dro he skoer. Kouchoù ha kargerioù eil rummad ar Walther 99 a c'haller montañ warni. Ar mont en-dro zo heñvel ouzh hini ar pistolennoù evel ar Glock 17. Skañvoc'h eo pouez-loc'hañ an draen koulskoude. Kambret e oa e 9 ×19 mm hag e .40 S&amp;W pa oa bet kinniget, ha stummoù e .45 ACP hag e .22 LR zo bet anezhe ivez. 15 kartouchenn 9 mm a c'haller lakaat en he c'harger diazez.

## Implijerien
*  : polis
*  : polis

## Daveennoù
5,56 × 45 mm NATO

Ar **5,56 mm NATO** pe **5,56 × 45 mm** a zo ur gartouchenn skoet en he c'hreiz savet evit ar fuzuilhoù-arsailh. Unan eus ar c'halibroù standart e armeoù AFNA eo. Stumm milourel eus ar munision sivil .223 Remington eo.

## Istor
E deroù ar bloavezhioù 1950 e oa bet merzhet sioù ar gartouchenn 7,62 × 51 mm standart implijet e fuzuilhoù-arsailh arme Stadoù-Unanet Amerika betek neuze : ponner e oa, kalz a argil ganti, ha re c'halloudus evit bezañ implijet e endroioù kloz evel ar janglennoù pe ar c'hêrioù. Kregiñ a reas an arme da labourat war ur munision skañvoc'h dezhañ un hed-tenn pleustrek berroc'h (300 metr).

E kreiz ar bloavezhioù 1950 e voe dibabet ar gartouchenn .222 *Special* savet gant Eugene Stoner. Anvet e voe *.223 Remington* e 1959 evit abegoù kenwerzhel.

E 1980 e voe choazet gant AFNA evit kemer plas ar evel munision standart en e fuzuilhoù-arsailh. Implijet e voe evit ar wech kentañ en FN FNC, ha goude-se en M16 stadunanat, er FAMAS gall, en HK G41 alaman, an L85A1 eus Breizh-Veur ha reoù all azalek ar bloavezhioù 1980 ha 1990.

## Deskrivadur

Heñvel a-walc'h eo ar 5,56 × 45 mm ouzh an .223 Remington, met uheloc'h eo gwask gazoù ar stumm milourel evit hini ar gartouchenn sivil, ha soñjet eo kambroù an armoù e 5,56 mm NATO evit anduriñ ur wasj uheloc'h ivez. Implijout un .223 Remington en un arm savet evit ar 5,56 mm NATO a c'haller ober, met dañjerus eo ar c'hontrol eta.

### Bannadelloù
Ar boledoù SS 109 savet gant an FN Herstal a voe savet war ar munisionoù 5,56 mm NATO kentañ.

Bannadelloù normalizet gant an AFNA hervez o implij a zo savet war ar c'hartouchennoù 5,56 × 45 mm : ar re implijetañ eo an M193, an M885, pe an Mk.262, an hini vodernañ anezhe. Meur a zoare bannadell all a c'hall bezañ savet war ar 5,56 mm NATO, en o zouez reoù roudenner, izel o hed-tenn pe evit toullañ hobregonoù skañv.

E miz Gouere ez eus bet asantet gant gouarnamant Ukraina produiñ ur vannadell nevez ijinet eno evit ar 5,56 mm NATO, dezhi 5 tamm a zisrann goude an tenn. Pal ar munisionoù nevez-mañ eo tennañ war an dronoù rusian betek 50-60 metr, gant un efed tostoc'h ouzh ur gartouchenn evit ar fuzuilhoù flour o c'hanol, met hep rankout cheñch arm pa weler un dron.

## Gwelet ivez
* Ar munision 5,45 × 39 mm M74, doare soviedel ar 5,56 mm NATO
* Ar munision 5,6 mm Suis, variezon suis ar 5,56 mm NATO

## Daveennoù
Beretta 92

Ar **Beretta 92** zo ur bistolenn damaotomatek un-ober ha daou-ober savet gant Beretta ha produet adalek 1976, diwar bistolennoù kent M1923 hag M1951 ar merk italian. Berzh he deus graet dre m'eo bet lakaet da arm-dorn reolius gant kalz armeoù evel reoù Stadoù-Unanet Amerika, Italia ha Frañs. 

Ar Beretta 92S a vez produet c'hoazh hag implijet gant arme Egipt dindan an anv **Helwan 920**. Perzh eo eus ar *[[Wonder Nine]]*, ur rummad armoù-dorn damheñvel savet adalek ar bloavezhioù 1970 ha 1980. 

## Orin
En eil hanterenn ar bloavezhioù 1970 e krogas ijinourien Beretta da labourat war ur bistolenn nevez evit kemer plas ar Beretta M1951. Hervez o c'haier kargoù e oa ret sevel un arm e 9 mm Parabellum daou-ober fiziapl, dezhañ ur c'harger uhel e endalc'h hag ur sistem-surentez sur. 

Dibabet e voe an Ergal 65, ur c'hendeuzad metalioù solut-tre, evit sevel ar bistolenn nevez. Savet e voe ur riklerez plaen evit ma vije aesoc'h da dennañ an arm prim eus un holster, evit gounit aesoc'h marc'hadoù ar polisoù hag armeoù er bed. Plakennoù-lamm e koad kraoñ ar stumm kentañ a voe dilezet evit plakennoù-lamm plastik, aesoc'h da naetaat ha solutoc'h evit talañ ouzh endroioù emgann diaes, enne frigas da skouer. 

## Implijerien bet

*  : adstumm Taurus PT-92 produet gant Taurus Armas.
*  : adstumm 92F (dindan an anv M9) evit an arme, adstummoù 92SB ha 92F evit polis stadoù 'zo evel ar Connecticut.
*  : adstumm PAMAS G1, kopienn an 92F, evit an Archeriezh Vroadel ; adstummoù 92SB ha 92F evit servijoù polis 'zo.
*  : adstumm Helwan 920 (implijet c'hoazh hiziv an deiz).
*  : polis hag arme.
*  : adstumm Vektor Z-88, kopienn ar Beretta 92F (implijet c'hoazh hiziv an deiz).

## Stummoù disheñvel

## Daveennoù
Burgo

**Burgo** zo un anv-lec'h spagnolek rouez a-walc'h e Spagn, a orin germanek.

## Lec'hioù
*Burgo de Osma-Ciudad de Osma, e proviñs Soria
*Burgohondo, e proviñs Ávila
*El Burgo de Ebro, e proviñs Zaragoza

## Frouezh
*Burgo Gorri, anv ur spesad avalenned

## Pennadoù kar
*El Burgo
*Burgos
*Burgos (disheñvelout)
* Burgio ("tour" pe "ti savet gant mein")
Un dornad limerigoù

**Un dornad limerigoù** zo ul levrig skrivet gant Mark Kerrain diwar-benn al limerigoù hag embannet gant Sav-Heol e 2019. 

Div lodennig zo: 
*pemp pajennadig diwar-benn al limerigañ;
*triwec'h pajennadig all gant seizh limerig ha daou-ugent.
Sked

**Sked** zo anv ur gengevredigezh hag a vod kevredigezhioù sevenadurel breizhek kornad Brest. aparchant eo da seurtoù kreizennoù sevenadurel breizhek, a-wezhioù anvet "Tiez ar Vro" (staget anv ar bastell-vro ingal) a zo bet staliet e meur a c'hêr e Breizh gant skor ar strollegezhioù publik, en [tolpad-kêrioù]tolpadoù-kêrioù](https://br.wikipedia.org/wiki/tolpad-k%C3%AArio%C3%B9%5Dtolpado%C3%B9-k%C3%AArio%C3%B9) m'emaint.

## Sezioù
E 1994 eo bet divizet gant ar c'hevarzhe "Kanevedenn" feurmiñ ul lec'h aamblez evit sevel "Ti ar brezhoneg hag ar c'hevredigezhioù breizek e Brest". Al lec'h boutin a voe ur stal-kenwerzh kozh, 18 straed Duguay-Trouin.
Deskrivet e oa al lec'h, dezhañ 400 metrad karrez a c'horread, war daou live ha div sal war rez an douar ha reoù all dindan. Termenet e oa al lec'h evel digor bemdez "d'an holl dud o deus c'hoant da gaout titouroù diwar-benn yezh ha sevendur Breizh. Ul lec'h evit kejñ gant brezhonegerien all pe gant tud a zo tomm o c'halon ouz sevenadur Breizh… digor da izili ar c'hevredigezhioù a zo bodet e-barzh *Sked*. Plas a vo kavet e-barzh evit lbourat : salioù evit emvodoù pe evit kentelioù (brezhoneg hag all), ur sekretouriezh gant ar biñvioù ret. Plas a vo avet ivez evit e em ziduiñ : predoù, prezegennoù, gweled filmoù, selaou sonerezh, gweled pezhioù-c'hoari bihan…".

## Liamm diavaezr
*Lec'hienn ofisiel

## Pennadoù nes
* Kreizenn sevenadurel
* Ti ar Vro

## Notennoù ha daveennoù
MultiCam

**MultiCam** zo un touellaozadur a c'haller implij e meur a endro ha meur a goulz-amzer. Ijinet ha produet eo gant an embregerezh stadunanat Crye Precision. Dre ma c'haller implij an touellaozadur en un doare ledan, e vez implijet dre ar bed-holl. Doareoù disheñvel a zo bet savet, lod diaotre, a vez implijet gant luioù dre ar bed, dreist-holl en unvezioù ispisial.

An touellaozadur a c'hall bezañ prenet gant tud trevourien anezho ivez. Doareoù all a zo savet a-ziwar an hini diazez, gant doareoù "Arid/dezerzh", "Tropic/Tropik", "Alpine/Meneziek" ha "Black/Du".

## Istor
Savet ha diskouezet e oa bet da gentañ e 2002, ar MultiCam a zo un touellguzh savet da vezañ implijet gant arme ar Stadoù Unanet e meur a lec'h emgann, ne vern ar c'houlz-amzer, an uhelder... En holl ez eus seizh liv, lies endro. Sevenet eo bet gant an embregerezh Crye Precision harpet gant an United States Army Soldier Systems Center.
Stirad skinwel

Ur **Stirad skinwel** a vez graet eus un heuliad lodennoù eus un abadenn skignet er skinwel ha liammet kenetrezo, gant ar memes titl. An displegadenn n'eo ket ar memes hini hervez ar broioù. 

Ar stirad skinwel a zo disheñvel diouzh ar film skinwel hag a zo un oberenn faltaziek skinwel met e-unan ha dibaot. Ur film skinwel a c'hell bezañ mammenn d'ur stirad skinwel evel lodenn pilote, evel evit Columbo pe Twin Peaks. A-wechoù e vez implijet ar film skinwel evel taol-arnod da welet daoust hag tu a vo da sevel ur stirad skinwel pe get evel evit adsevel Battlestar Galactica e 2004.
Ozcos

**Ozcos** zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver en Asturiez.

## Kumunioù
* Samartín d'Ozcos
* Santalla d'Ozcos 
* Villanueva d'Ozcos
Santalla d'Ozcos

**Santalla d'Ozcos** en eonavieg (galizeg-astureg), **Santa Eulalia de Oscos** e spagnoleg, zo ur gumun e kornôg  Asturiez, e Spagn.
Osked

An **Osked** (*Osci * pe * Opsci* e latin a oa ur bobl eus Italia gozh, e su al ledenez, a gomze oskeg, hag a oa kar d'ar Samned.  O anv *Opsci* a ra dave d'an doueez Ops.
Hent-houarn Gwitreg Pontorson

Al linenn **Gwitreg – Pontorson** a oa ul linenn hent-houarn etre Gwitreg, e Bro-Roazhon hag e departamant an Il-ha-Gwilen,  e Breizh, ha Pontorson, e departamant Manche, e Bro-C'hall.
Emgann Medellín

**Emgann Medellín** a c'hoarvezas e-kerzh Brezel Dizalc'hiezh Spagn d'an 8 a viz Meurzh 1809 entre soudarded spagnol ar jeneral Gregorio García de la Cuesta, hag armead c'hall ar marichal  Claude-Victor Perrin, e-kichen kêr Medellín. Trec'h e voe ar C'hallaoued ha garv e voe faezhadenn Cuesta, a voe darbet dezhañ koll e vuhez, evel an 8000 Spagnol lazhet pe gloazet, hag an 2000 prizoniet, hep kontañ koll 200 eus o 30 pezh kanol.

En *[[Histoire du Consulat et de l'Empire]]*, er bajenn 51, e weler Adolphe Thiers o venegiñ  9 pe 10 000 den lazhet pe gloazet, 4 000 den prizoniet, ha 16 kanol. Ar C'hallaoued ne golljont nemet 1 000 soudard. 

Eil faezhadenn vras Cuesta e voe, dirak an arme c'hall, war-lerc'h
Paris-Saclay

**Paris-Saclay** a zo un takad e-tro Pariz, e Enez-Frañs) (Frañs) kreñv-bras ha niverus an embregerezhioù teknologiezh uhel ha blein ennañ. Saclay eo ar gêr vrasañ eno, ha HEC Paris ar skol-veur vrudetañ.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Moratilla

**Moratilla** zo anv meur a lec'h e proviñs Guadalajara e Spagn.

*Moratilla de Henares, ranngumun e Sigüenza
*Moratilla de los Meleros, kumun 

## Pennad kar
*Moratillo
Elisabetta Canalis

**Elisabetta Canalis** ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1978 zo un aktourez, animatourez skinwel ha diskouezerez-giz italian.
## Filmlennadur

## Liammoù diavaez
* Elisabetta Canalis war IMDb
Reichskommissar

Ur **Reichskommissar** (a vefe "Komiser ar Reich" pe "Komiser an Impaleriezh" e brezhoneg) a oa, en istor alaman, ur renk gouarnour ofisiel implijet e-pad an Impalaeriezh alaman ha gant an Trede Reich.

## En trevadennoù alaman
An titl a Reichskommissar a oa bet implijet e-pad mare an Impalaeriezh alaman evit ober anv eus gouanrourien darn eus ar Schutzgebiete (troienn alaman kevatal da gwarezva, met implijet a-benn ar fin en holl doareoù trrevadennoù).

## Gwelet ivez
* Reichsbevollmächtigter
* Reichsprotektor
* Reichskommissariat
Emmanuel Guérin

**Emmanuel Guérin** (Moñforzh (Breizh), 4 a viz Genver 1884 – Maisons-Laffitte (Bro-C'hall), 18 a viz Du 1967) a oa ur c'hizller breizhat.
Pevar-c'hard

Ar **pevar-c'hard** pe **gwastell-amann** a zo ur wastell eus Norzh Europa, graet gant pevar zra kement-ha-kement (bleud, sukr, amann, vioù).

## Daveoù ha notennoù
Anton Drexler

**Anton Drexler**, ganet d'an 13 a viz Even 1884 hag aet da Anaon d'ar 24 a viz C'hwevrer 1942, a oa ur politikour eus an tu dehoù pellañ hag ur stourmer eus al luskad Völkisch er bloavezhioù 1920. Savet en devoa ar strollad impalaerour german hag enep-yuzev , an Deutsche Arbeiterpartei (DAP), a voe diazez Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman (NSDAP, ar strollad nazi). Drexler a oa bet mentor Adolf Hitler, hag a vo e penn ar strollad goude-se. 

Drexler adalek 1923 na vo mui nemet un ostilh propaganda betek e varv e München e miz C'hwevrer 1942 goude ur c'hleñved hir abalamour d'e alkoolegezh.
SIG Sauer P220

Ar **SIG Sauer P220** zo ur bistolenn damaotomatek SA/DA ijinet ha produet gant an embregerezh SIG. Produet ha gwerzhet eo bet gant an embregerezh alaman Sauer & Sohn ivez.

## Istor
Ijinet eo bet da gemer plas ar SIG P210. Klasket ez eus bet sevel un arm marc'hadmatoc'h, daou-ober ha ken resis ha solut evitañ. Dibabet eo bet ar SIG P220 evel arm-dorn reolius arme Suis e 1975 evit an ofiserien hag an is-ofiserien, dindan an anv ofisiel P75. Choazet eo bet gant armeoù ha polisoù all er bed. Implijet eo bet goude evel diazez evit armoù SIG a grog o anv gant P22, hag evit ar pistolennoù P239 ha P245.

## Deskrivadur
Ar P220 zo dezhi ur c'horf aluminium. Kambret e oa bet da gentañ e 9 × 19 mm. Bremañ eo bet azasaet da veur a galibr : 7,65 mm Parabellum, .357 SIG, .38 Super Auto, .45 ACP ha .22 LR.

## Reizhañ an tennoù
Reizhet e vez an tennoù da 25 metr. Pemp uhelder a zo : +, N+, normal, N-, -. Ret eo diblasañ an driv eus 1 mm evit diblasañ ar poent tizhet eus 15,62 cm war ar c'hostez. Ret eo diblasañ an uhelder eus 1 mm evit diblasañ ar poent tizhet eus 4,2 cm en uhelder.

## Perzhioù hervez ar munisionoù

## Daveennoù
Karen Kechis

**Karen Kechis** zo un droourez vrezhonek eus Roazhon.

Ul levr LGBTI+ evit ar vugale zo bet troet ganti.

## Troidigezh
* 2017 : Christine Baldacchino hag Isabelle Malenfant, *Mael Gwenkamm hag ar sae ruz-orañgez*, Goater.

## Notennoù
Valmojado

**Valmojado** zo ur gumun eus proviñs Toledo, e Spagn, e Castilla-La Mancha. E 2022 e oa 4503 a dud enni o chom.

A-stok outi emañ kumunioù Villamanta en Kumuniezh  Madrid, ha Casarrubios del Monte, ha Méntrida.
Podskignadoù Breizh

**Podskignadoù Breizh** zo ul lec'hienn internet savet gant An Drouizig evit bodañ an holl bodskignadoù e brezhoneg hag e gallaoueg.

## Diorren
* Diorroet eo bet al lec'hienn en ur azasaat ar merer podskignadoù **Podgrab**.

## Istor
D'an 30 Du 2023 e oa bet roet lañs d'al lec'hienn Podksignadoù Breizh, dre internet hepken.

Lakaet eo bet ar gaoz war **Podskignadoù Breizh** gant Brezhoweb en o c'hronikenn viziek **[[Deiziataer ar miz]]** d'ar 1 Kerzu 2023.

## Pal
Al lec'hienn-mañ he deus da bal bodañ an holl bodskignadoù a zo e brezhoneg hag e gallaoueg, hag o c'hinnig en un doare aes.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel Podskignadoù Breizh
* Katell Grall, Deiziataer sevenadurel miz Kerzu 2023 : Podkast ar miz, *[[Brezhoweb]]*, 1añ a viz Kerzu 2023
### Mirvaoù
*Tarzh ar merer podskignadoù Podgrab
* Tarzh Podskignadoù Breizh
Emgann Ravenna (475)

**Emgann Ravenna** a c'hoarvezas e-kichen ker Ravenna, en Italia, er bloaz 475,  etre ar jeneral roman Flavius Orestes hag an impalaer roman Julius Nepos.
Emgann Ravenna (1512)

**Emgann Ravenna** a c'hoarvezas e-kichen ker Ravenna, en Italia, er bloaz 1512,  d'an 11 a viz Ebrel, Sul Fask anezhi, e-pad Brezel Kevre Cambrai (1508-1513), pe Pevare brezel Italia. En un tu e oa an arme c'hall, kaset gant Gaston de Foix, hag en tu all arme al  Lega Santa, pe Kevre Santel, renet gant besroue Napoli, Raimondo de Cardona, ha jeneral arme ar pab, Fabrizio Iañ Colonna. 
 

## Brezelourien

Hennezh, hag Emgann Marignano (tri bloaz goude, e 1515) , e voe brasañ emgannoù brezelioù Italia er XVIvet kantved. 

Ennañ e kemeras perzh kalz eus brasañ condottieri an amzer, hag en o zouez Antonio di Leyva, Fernando d'Avalos, markiz Pescara, Ettore Fieramosca, Romanello da Forlì, Giovanni Capoccio, Raffaele de' Pazzi, Francisco de Carvajal, Fanfulla da Lodi en arme ar C'hevre Santel.

Dirazo e oa Teodoro Trivulzio, Pierre Ponson du Terrail (anavezet ivez evel  ar *marc'heg Bayard*), Odet de Foix, Federico Gonzaga, Cesare Martinengo, Guy de La Motte, Jacques de La Palice, Yves II d'Alegre, Alfonso Iañ d'Este, ha Gaston de Foix.
Yves II d'Alegre

**Yves d'Alégre** (1452-1512), pe  **Yves II de Tourzel d'Alègre**, anavezet en Italia evel *Ivo d'Allegri* pe  * monsignor di Alegra*, a oa ur baron gall a wad uhel, eil baron Alégre, hag a gemeras perzh e brezelioù Italia dindan ar rouaned c'hall Charlez VIII ha Loeiz XII,  hag en emgann Ravenna, d'an 11 a viz Ebrel 1512, ma voe lazhet.

## E vuhez
Ganet e oa en Alègre (Haute-Loire hiziv).  

### Kentañ brezel Italia
Kuzulier ha kambrelan Charlez Anjev, roue Naplez, met e 1483 ez eas da servij roue Bro-C'hall. 

E 1494 e kemeras perzh e Kentañ brezel Italia, en amzer Charlez VIII, roue Bro-C'hall, en devoa graet emglev gant Ludovico il Moro, dug Bari (ha goude dug Milano) ma kasas e arme enep da re ar roue Alfonso II Aragon.
Raimondo de Cardona

**Ramón Folch de Cardona-Anglesola** (Bellpuig,  hiriv e proviñs Lleida, 1467-Nápapoli, 10 a viz Meurzh 1522) a oa ur soudard ha moraer katalan, anezhañ ivez kont Oliveto, dug Soma ha baron Bellpuig, hag a voe besroue Sikilia. 

## E vuhez
Mab e oa da Antonio de Cardona-Anglesola i Centelles, baron Belpuig, ha da g-Castellana de Requesens.

E 1505 e oa e penn ar morlu a gemeras porzh Mazalquivir (Mers-el-Kébir) e-pad ar brezel ouzh ar Vorisked. 

## Pennadoù kar
* Aloubadeg Mazalquivir
* Preizhadeg Prato
Preizhadeg Prato

**Preizhadeg kêr Prato** a voe graet an arme  spagnol en Toskana, en Italia,  adal an 29 a viz Eost betek an  19 a viz Gwengolo 1512.

## Istor
Er bloavezhioù 1510 e oa arme Kurunenn Aragon e-barzh Kevre Katolik Italia. War urzh ar pab Jul II e kerzhas war-du kêr  Firenze da adlakaat an tiegezh Medici e penn Republik Firenze. Etre an  29 a viz Eost 1512 hag an  19 a viz Gwengolo e reas seziz kêr Prato a oa war he hent.
Alpujarras

An **Alpujarra**, pe **Alpujarras**, zo un tolead meneziek en Andalouzia, e Spagn,  rannet entre div broviñs :  hini Granada hag hini Almería. 
War lez su ar Sierra Nevada emañ an tolead-se. 

Rannet int bet etre daou gomark e 1993 gant ar Junta de Andalucía: 
* an Alpujarra Granadina, e proviñs Granada, 
* hag an Alpujarra Almeriense, e  proviñs Almería.


file:Atalbeitar.jpg|La Taha
file:Bubion.jpg|Bubión
file: Trevelez02TE.jpg|Trevélez
Cerezal

**Cerezal** (*kerezeg* e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek.

*Cerezal de Peñahorcada, kumun e proviñs Salamanca.
**Cerezal de Puertas*, kêriadenn e  Puertas, en komark La Ramajería, e proviñs Salamanca.
Louis de Lesclache

**Louis de Lesclache** pe  **de L’Esclache** (war-dro 1620-1671), a oa ur prederour ha yezhadurour gall.

Kinniget en devoa eeunaat skritur ar galleg en ul levr anvet *Les véritables règles de l'ortografe francèze, ou L'art d'aprandre an peu de tams à écrire côrectemant*, embannet e 1668

## Levrlennadur
**Louis de Lesclache, La Rhétorique ou l'Éloquence française* (M. Le Guern, éd.), Classiques Garnier, coll. "Bibliothèque du XVIIe siècle", EAN : 9782812406324
* ''Louis de Lesclache (1620-1671)'', Pierre Thiry

## Notennoù
Aloubadeg Mazalquivir

**Aloubadeg Mazalquivir** e 1505 a voe graet d'an 13 a viz Gwengolo gant an amiral katalan Raimondo de Cardona.

## Bloavezhioù kent
Goude kemeret Granada ha mouget emsavadeg Morisked an Alpujarras e voe aozet ur morlu a 33 lestr gant rouantelezh Kastilha, anezhañ 2 lestr bras ha daou c'hale, ar peurrest a oa bigi skañv a veze o tiwall aod Spagn hag o kas da Afrika ar vuzulmaned na felle ket dezho goulenn ar vadeziant katolik.
Posadas

**Posadas** zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh spagnolek. 

## Lec'hioù

*Posadpagn), e proviñs Córdoba, en Andalouzia
*Santo as (SDomingo de las Posadas, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León
*Martín Muñoz de las Posadas, e proviñs Segovia, en Kastilha ha León

*Posadas (Arc'hantina), e proviñs Misiones
*Lenn Posadas, lenn e proviñs Santa Cruz

## Tud
* Carmen Posadas, skrivagnerez eus Uruguay
* Gervasio Antonio de Posadas (1757—1833), politiker arc'hantinat
* Juan Posadas (1912—1981), politiker arc'hantinat 
* Juan Jesús Posadas Ocampo (1926—1993),  mec'hikan
Česká zbrojovka a.s.

**Česká zbrojovka** **a.s.** (anvet boas **CZ**, gwechall **Česká zbrojovka Uherský Brod**) zo un embregerezh armoù-tan liesvroadel tchek savet e 1919 e Plzeň. Produet en deus armoù hiniennel bet implijet gant arme Tchekoslovakia, hag hini Tchekia war-lerc'h, evel ar c'harabinennoù vz. 52, ar fuzuilhoù-arsailh vz. 58, ha bremañ ar pistolennoù P-10 C.

Betek fin an XX kantved e produe ivez marc'hoù-tan unsailh. Kenlabourat a rae gant an embregerezh Jawa a brodue marc'hoù-tan divsailh.

## Produer armoù
An armoù produet gant CZ a vez implijet gant armeoù, servijoù polis koulz ha chaseourien pe tennerien sport. Meur a seurt armoù a vez produet, pe e vefe armoù-plom pe armoù-tan. War-dro 1800 den a labour evit an embregerezh.

95% eus ar produiñ a vez ezporzhiet war-zu ur c'hant bro bennak er bed. An embregerezh zo e-touez an 10 produer brasañ a armoù-dorn hag e-touez ar pemp produer brasañ a armoù aotomatek er bed. Perzh eo CZ eus an holding Colt CZ Group savet gantañ e 2013. Unan eus ar strollad pouezusañ e bed an armoù hiniennel hag an difenn er bed eo.

## Armoù produet

### Pistolennoù

#### Bihan-kenañ

* CZ 92
* CZ 2075 Rami
* CZ 2075 Rami P
* CZ 27
* CZ P-10 M

#### Bihan

* CZ 82 / CZ 83
* CZ 75 Compact
* CZ 75 D Compact
* CZ 75 D Compact (P-01)
* CZ 100
* CZ 110
* CZ P-07
* CZ P-10S
* CZ P-10C

#### Standart

* CZ 75

* CZ 75 B
* CZ 75 BD
* CZ 75 Kadet
* CZ 85 B
* CZ 85 Combat
* CZ 97 B
* CZ 75 SP-01
* CZ P-10F
* CZ P-10SC
* CZ 75 B Stainless
* CZ P-09

#### Kenstrivadegoù

* CZ 75 Champion
* CZ Tactical Sports (TS)
* CZ Tactical Sports Orange (TSO)
* CZ 75 B SA
* CZ 75 SP-01 Shadow
* CZ 75 SP-01 Shadow Orange
* CZ Shadow 2

* CZ Shadow 2 Orange

* CZ Shadow 2 SA
* CZ Shadow 2 Compact

### Karabinennoù

#### Karabinennoù dezhe munisionoù skoet war o zro
* CZ 452 (meur a stumm dezhi)
* CZ 455 (meur a stumm dezhi, dezho kanolioù a c'hell bezañ fiñvet, deuet e plas ar rummad CZ 452)
* CZ 457 (meur a stumm dezhi, deuet e 2019 e plas ar rummad CZ 455)
* CZ 513
* CZ 511 (damaotomatek)
* CZ 512 ha 512 Tactical (damaotomatek)

#### Karabinennoù dezhe munisionoù skoet e-kreiz

* CZ 527
* CZ 550
* CZ 555
* CZ ZKK 600, 601, 602
* CZ 557
* CZ 600

### Fuzuilhoù-chase
* BO 801
* BO 802
* CZ SxS

### Fuzuilhoù-resisted
* CZ 750 S1 M1

### Fuzuilhoù-arsailh

* CZ 805 BREN
* CZ BREN 2

### Pistolennoù-mindrailher
* Škorpion vz. 61 hag he adstummoù
* CZ Scorpion EVO 3 A1/S1 (A1 e stumm aotomatek & S1 e stumm damaotomatek)
* CZ Scorpion EVO 3 S1 Carbine

### Aer gwasket

#### Dudiamant
* SLAVIA 630
* SLAVIA 631
* SLAVIA 634

#### Kenstrivadegoù
* CZ 200
* CZ 200 S

## Skipailhoù tennañ
CZ o deus meur a skipailh tennañ, en o zouez unan IPSC pistolenn. Sponsorizañ a ra Česká zbrojovka a.s. an International Practical Shooting Confederation abaoe 1996 evit kampionadoù ar Bed, kampionadoù Europa ha kampionadoù ar c'hevandirioù.

E 2022 e oa bet digoret e Kemper ur greizenn sportoù tennañ a-drugarez da arc'hant CZ gant ar c'hampion Éric Grauffel.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel 
*  Lec'hienn ofisiel
## Daveennoù
Skol-veur Tachibana Kyoto

**Skol-veur Tachibana Kyoto** (京都橘大学, *Kyōto Tachibana Daigaku*) a vez graet eus ur skol-veur brevez e Yamashina, Kyoto, e Japan.

Ar skol-veur a oa bet krouet e 1967 evel skol-veur brevez evit ar maouezed nemetken, ha gant ar ger-stur "harpañ ha reiñ kalon da vaouezed dishual". E 2005 e troas da unan paotred ha merc'hed.
Pisuerga

Ar **Pisuerga** zo ur stêr e Spagn, adstêr d'an Duero.

Eieniñ a ra e kumun La Pernía, e norzh proviñs Palencia, tremen a ra dre gêr Valladolid ha kemberiñ e lez dehou an Duero tostik da C'heria e proviñs Valladolid.

## Adstêrioù
* Esgueva
* Carrión
* Arlanza

## Pennadoù kar
* Cabezón de Pisuerga
* Cervera de Pisuerga
* Valbuena de Pisuerga
Wamba (Valladolid)

**Wamba** zo ur gumun eus Spagn, e proviñs  Valladolid, en Kastilha ha León. 

## Istor
D'ar 1 añ a viz Gwengolo eus bloaz 672 e oa bodet uhelidi vizigot e kêriadenn Gertici, pe   Gérticos, e-lec'h ma oa marvet ar roue Recesvinto, hag eno e voe roet ar gurunenn da Wamba. Diwar neuze e vije bet roet anv ar roue nevez d'ar gêriadenn.
An teir seizenn

***An teir seizenn*** zo ur ganaouenn vrezhonek dastumet gant Loeiz Herrieu e 1910. Kanet e oa bet dezhañ gant Stevan Er Gal, eus Baod. 

Adembannet eo bet abaoe e meur a levrenn:
*Kanomp uhel, e 1957
*Gwir Vretoned, e 1964

## Liamm diavaez
* An teir seizenn, kempennet gant Christian Souchon
* Chansons de tradition orale en langue bretonne
Priz Turing

Ar **Priz Turing**, *ACM A. M. Turing Award* e anv saoznek, zo ur priz a vez deroet bep bloaz abaoe 1966 gant an *Association for Computing Machinery (ACM)* d'un den a zo bet diuzet goude degasadennoù pouezus ha padus war dachenn galvezadel ar stlenneg.

En enor d'ar matematikour ha stlennegour breizhveuriat Alan M. Turing (1912-1954) e voe aozet ar Priz Turing ; "Priz Nobel ar stlenneg" a vez graet anezhañ a-wechoù.

Ne oa ket arc'hant gant ar Priz adalek 1966 betek 2006 ; adalek 2007 e voe roet 250&nbsp;000 dollar gant an embregerezhioù Intel ha Google ; abaoe 2014 e vez roet 1 milion azollaroù, gant Google hepken.

## Loreidi
*Etre 1966 ha 2022, 76 den zo bet enoret gant ar Priz Turing, en o zouez 73 gwaz ha 3 maouez ; e 2006 e voe roet ar Priz d'ar vaouez kentañ, e 2008 hag e 2012 d'an div vaouez all.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ar Priz Turing

## Notennoù
Wamba

**Wamba** zo anv meur a dra.

*Wamba, roue ar Vizigoted (672-680)

*Wamba (Valladolid), kumun e proviñs Valladolid, e Spagn, ma voe anvet Wamba da roue.
Brooke Knapp

**Nancy Brooke Knapp** (bet ganet e 1940) zo un nijerez, ur gouraterez tiez hag un embregourez stadunanat a stalias pe a bilas tremen 100 rekord ar bed a-fed tizh, en o zouez an tizh brasañ tro-dro d'ar bed en un nijerez dre zazloc'h nannsoudard, en ur leviañ ur G-1159A Gulfstream III.

## Buhez
E 1958 e voe diplomet Nancy Brooke gant ar Winter Haven High School e Florida ; goude-se e voe diplomet gant ar brasañ enor (*summa cum laude*) gant Skol-veur Kalifornia e Los Angeles.

Spontet e veze gant ar beajoù dre garr-nij betek he dimez gant Charlie Knapp, a roas kentelioù leviañ dezhi. Adalek 1983 e pilas meur a rekord tizh

E 1984 ec'h aozas Nancy Brooke Knapp *The Flight for World's Children*, "an nijadenn evit bugale ar bed" : leviañ a eure a-dreuz Republik Pobl Sina hag an Unaniezh Soviedel, ma tegasas lizheroù a beoc'h hag a vignoniezh bet skrivet gant bugale stadunat evit bugale er bed a-bezh ; dre-se e tastumas tost da ur milion a zollaroù evit UNICEF.

Tri garedon a voe deroet dezhi goude-se : ar *Federal Aviation Award for Extraordinary Service* digant gouarnamant SUA, an *Harmon Trophy* digant an *National Aeronautic Association* e Washington, D.C., hag an Diplom Paul Tissandier digant ar *Fédération Aéronautique Internationale*.

## Levrlennadur
*  Carroll V. Glines : *Round-the-World Flights*, PotomacBooks, 2003, pp. 192–194 

## Notennoù
Guardamar del Segura

**Guardamar del Segura** zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e kumuniezh València.


Restr:Il_Segura_a_Guardamar.jpg|  Ar stêr Segura e Guardamar del Segura.
La Vila Joiosa

**La Vila Joiosa** (pe *la Vila*), zo ur gumun e Spagn, e komark Marina Baixa, e proviñs Alacant, e kumuniezh València.
Valles

**Valles** zo ur ger hag a dalv traoñiennoù. Kavet e vez en anvioù-lec'h hag evel anv-tiegezh e katalaneg, spagnoleg hag okitaneg.

## Anvioù-lec'h
* Vallès, ur rannvro istorel e Katalonia,
* Vallés, ur gêr vihan e Kumuniezh València.

## Tud
* Jules Vallès pe Vallez (1832-1885), skrivagner, kazetenner ha politikour gall
* Adrián Vallés, blenier kirri spagnol

## Gwelout ivez
* Valls
* Vallée
Carl Walther

**Walther** zo ur produer armoù-tan alaman savet e 1886 e Zella-Mehlis (Thüringen). E Ulm emañ sez sokial an embregerezh bremañ.

## Istor
Carl Wilhelm Freund Walther a zigoras e stal fuzuilhoù gentañ e 1886 e Zella-Melhis (Thüringen). Kregiñ a reas e 1908 da broduiñ pistolennoù diwar intrudu e vab henañ, Fritz Walther. Ar patromoù kentañ eus 1 da 5 hag eus 7 da 9 a oa kambret e .25 ACP ha .32 ACP. Ar patrom 6 e oa an hini kentañ gant Walther kambret e 9 mm Parabellum ; ne reas ket berzh hag ur mil bennak a voe produet nemetken.

E 1929 e krogas da broduiñ ar rummad pistolennoù brudet Walther PP *Polizeipistole* (pistolennoù polis). E 1931 e kendalc'has gant ar PPK kentañ (*Polizeipistole Kriminalmodell*, da lavaret eo « pistolennoù evit an ensellerien »). An daou rummad PP ha PPK a oa kambret e .22 Long Rifle, .32 ACP, .380 ACP hag un nebeud anezho e .25 ACP. Ar PP a oa ar pistolennoù kentañ produet a-rummadoù gant teknik ar c'hoagañ. E 1938 e voe dibabet ar Walther P38 e 9 mm gant ar renad nazi evit kemer plas al Luger P08 implijet er Wehrmacht.

Adalek 1942 betek 1945 e voe implijet prizonidi kamp-bac'h Neuengamme gant an embregerezh. Ul labouradeg a voe savet war-eeun er c'hamp.

E dibenn an Eil Brezel-bed e voe distrujet labouradegoù an embregerezh ha lakaet Zella-Mehlis en takad soviedel. Ne chome nemet steuñvioù ha brevedoù armoù diwar Walther. Fritz Walther a adkrogas pep tra en-dro hag a savas ul labouradeg en Ulm (Republik Kevreadel Alamagn). Ablamour d'ar berzioù war ar produiñ armoù e krogas da sevel mekanikoù-jediñ ha prestik goude armoù dre aer gwasket.

E 1957 e adkrogas Walther da broduiñ ar P38, adanvet P1, evit pourveziñ ar Bundeswehr gant armoù-dorn. Fritz Walther a varvas e 1966. E vab Karl-Heinz a gasas produiñ an embregezh war-zu an armoù sport.

E 1993 e voe prenet Walther gant Umarex Sportwaffen (bremañ ur rann eus PW Group), eus Arnsberg e Nordrhein-Westfalen. Kopiennoù eus kalz armoù Walther a voe savet gant Umarex. An hini kentañ anezhe a oa ar CP88, kopienn ar Walther P88. Kendalc'het e voe ar produiñ armoù-tan dindan an anv Walther en Ulm hag en Arnsberg. 

E 1999 e teuas an embregerezh stadunanat Smith & Wesson da vezañ enporzhier Walther e Stadoù-Unanet Amerika. PW Group a savas e 2012 Walther Arms, Inc. e Fort Smith (Arkansas), e bal gwerzhañ armoù Walther er Stadoù-Unanet. Abaoe 2021 e werzh Walther ur rummad pistolennoù marc'hadmat anvet PDP hag a glask keveziñ gant ar Glock.  

## Produioù

### Pistolennoù

* Walther PP
* Walther PPK
* Walther P38 / P1 / P4 / P5
* Walther TPH
* Walther P88
* Walther P22
* Walther PPS
* Walther PK 380
* Walther SP 22
* Walther PPQ
* Walther PDP

### Pistolennoù dre aer gwasket
* Walther LP53

### Fuzuilhoù
* Walther G43
* Walther G22
* Walther WA 2000

### Karabinennoù
* Walther KKJ .22 Hornet
* Walther KKJ .22 LR

### Karabinennoù dre aer gwasket
* Walther KK300
* Walther KK500

## Sevenadur

* Ar Walther PPK eo arm muiañ-karet ar spier saoz James Bond.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Walther en Europa

## Daveennoù
Gavin Newsom

**Gavin Newsom**, ganet d'an 10 a viz Here 1967 e San Francisco, zo ur politiker stadunanat. Un demokrat eo, bet eo bet maer San Fransisco ha bremañ eo 40 gouarnour Kalifornia.
O Tannenbaum

**O Tannenbaum** ( [oː ˈtanənbaʊm]; "O saprenn"), anavezet e saozneg evel "O Christmas Tree", hag e galleg evel "Mon beau sapin", zo ur ganaouenn alamanek a vez kanet war-dro Nedeleg. Da gentañ ne oa ket ur ganaouenn Nedeleg, met tamm-ha-tamm eo deuet da vezañ arouez gwezenn Nedeleg.

## En alamaneg
* Ar c'homzoù koshañ anavezet a oa bet savet e  1550.
*Un doare all a voe savet e  1615 gant Melchior Franck, ha troet e meur a yezh.
*An doare alamanek anavezetañ zo un destenn savet e 1824 gant Ernst Anschütz, ograour ha kelenner e Leipzig, a oa neuze e Rouantelezh Prusia.

## E galleg
Ur stumm gallek zo bet adal 1856.
María Conchita Alonso

**María Concepción Alonso Bustillo**, ganet d'an 29 a viz Even 1957), brudet evel **María Conchita Alonso**, zo un aktourez, kanerez ha miss, bet dilennet Miss World Venezuela 1975 ha bet dileuriadez Venezuela er genstrivadeg Miss Bedel 1975 hag echuet 7vet.

Kroget eo hi da c'hoari e filmoù Hollywood er film Moscow on the Hudson (1984) gant Robin Williams. Goude-se eo bet o c'hoari en Touch and Go (1986), Extreme Prejudice (1987), The Running Man (1987) gant Arnold Schwarzenegger, Colors (1988), Vampire's Kiss (1989), Predator 2 (1990) ha The House of the Spirits (1993).
## Notennoù ha daveennoù
Cooler Master

**Cooler Master Technology Inc.** zo un embregerezh sevel pezhioù urzhiataer diazezet e Taiwan. Savet e oa bet 1992 ; an embregerezh a sav boestoù urzhiataer, pourvezerioù tredan. Ouzhpenn an dafar savet evit ar merk Cooler Master, an uzinoù a sav ivez dafar embregerezhioù all, evel NVIDIA (yenerien VGA), AMD (yenerien VGA), hag EVGA. An embregerezh zo sponsor meur a zarvoud eSport. Lod eus ar produioù savet gant an embregerezh Cooler Master zo bet priziet gant meur a iF product design award.
Abdur Rahman Khan

**Abdur Rahman Khan** ganet etre 1840 ha 1844 hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz Here 1901, lesanvet, **An [[Emirelezh|Emir]] Houarn** hag **An Emir Dracula**, a oa bet emir Afghanistan eus 1880 betek e varv e 1901. Ne ouier ket resis e peseurt bloavezh e oa ganet ; hervez darn eus ar mammennoù e vefe e 1830.

Brudet eo evel unvaner meur Afghanistan, goude bloavezhioù a stourmoù kalet etre Afghaned. Disoc'het e oa war marc'hata al Linenn Durand gant an India Saoz.

"Ren ar spont" a veze graet gant ar Saozon eus e zoare da ren, en abeg ma oa aotrouniek ha garv, hag e oa bet lazhet betek 100&nbsp;000 a dud da vihanañ, gant e justis didruez, e-korf 21 bloavezh renad.

Mont a reas da Anaon d'ar 1añ a viz Here 1901 gant droug-Sant-Urloù. 

## Notennoù ha daveennoù
Antony Blinken

**Antony Blinken**, ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1962 e New York, zo un diplomat amerikan. Sekretour-Stad Stadoù-Unanet Amerika eo etre miz Genver 2021 ha miz Genver 2025.

## Micher politikel
Antony Blinken en deus labouret da gentañ gant Barack Obama, hag eñ eilsekretour-Stad etre 2015 ha 2017 da skouer. Brudet eo dreist-holl evit bezañ ar sekretour-Stad e karg eus Stadoù-Unanet, anvet gant Joe Biden. Perzh en deus kemeret e meur a zarvoud etrebroadel pouezus, evel ar brezel etre Rusia hag Ukraina hag ar brezel etre Israel hag an Hamas.
Conde

**Conde** (*kont* e brezhoneg) zo un anv a gaver en anvioù-lec'h hag en anvioù-tud e Spagn hag e Portugal.

## Lec'hioù
*Conde (Guimarães), freguesia e Guimarães, e Portugal
*Conde (Bahía), kumun e Brazil
*Conde (South Dakota), kêr e Stadoù Unanet Amerika

*Coruña del Conde, kumun e Spagn
*Villanueva del Conde, kumun e Spagn

## Tud
*Anabel Conde, kaneres spagnol
*Carmen Conde, skrivagnerez spagnol
*José Antonio Nieves Conde, filmaozer spagnol
*Patricia Conde, komedianez spagnol
*Santiago Abascal Conde, anavezetoc'h evel Santiago Abascal, politiker spagnol
*Sergio Álvarez Conde, melldroader spagnol

## Pennadoù kar
*Condé
*Condesa
Cogeces

**Cogeces** zo un anv-lec'h spagnolek.

* Cogeces de Íscar, e proviñs Valladolid
* Cogeces del Monte, e proviñs Valladolid
Sardón

**Sardón** zo un anv gwez spagnolek ha hini meur a lec'h.

* Sardón de Duero, e proviñs Valladolid
* Sardón de los Frailes, e proviñs Salamanca

## Pennad kar
* Sardon
Sardón de los Frailes

**Sardón de los Frailes** zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
Olivares

**Olivares** (*olivezegi* e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek, anezhañ furm lies Olivar (*olivezeg*), hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
* Olivares (Sevilla), e proviñs Sevilla
* Olivares de Duero, e proviñs Valladolid
* Olivares de Júcar, e proviñs Cuenca

## Tud
*Kont Olivares, anv ofisiel Gaspar de Guzmán y Pimentel Ribera y Velasco de Tovar (1587-1645), politikour spagnol
*Melani Olivares, aktourez spagnol
Gaspar de Guzmán y Pimentel

**Gaspar de Guzmán y Pimentel Ribera y Velasco de Tovar**, anavezet dreist-holl evel  **kont-dug Olivares** (Roma,  – Toro, ), a oa ur politiker spagnol a wad uhel, anezhañ  kont Olivares, I dug Sanlúcar la Mayor, I dug Medina de las Torres, I  kont Arzarcóllar, I priñs Aracena, gant ar roue Felipe IV.
Alkoolegezh

An **alkoolegezh** a raer eus an adiktadur d'an alkool. Anavezet eo evel ur c'hleñved gant Aozadur Bedel ar Yec'hed.

## Liammoù diavaez

* FILLAUT Thierry, *[https://bcd.bzh/becedia/br/ar-vretoned-hag-ar-boeson Ar Vretoned hag ar boeson]*, Bécédia, miz Even 2017
Christmas Is Coming

**Christmas Is Coming** zo ur rimadell saoznek bet dastumet en . Dindan an niverenn 12817 eman e Roud Folk Song Index.

## Komzoù
Sed ar c'homzoù:
:Christmas is coming, the goose is getting fat
:Please [do] put a penny in the old man's hat
:If you haven't got a penny, [then] a ha'penny will do
:If you haven't got a ha'penny, [then] God bless you!
Bethesda (Maryland)

**Bethesda** zo ur gêr e Stadoù-Unanet Amerika, e Maryland. Tost eo d'ar gêr-benn, Washington, D.C..

E Bethesda emañ sez an diorroer c'hoarioù video Bethesda Softworks.

## Douaroniezh
***[https://www.google.com/maps/place/38%C2%B059'05.0%22N+77%C2%B006'47.0%22W/@38.984722,-77.1156309,12z/data=!4m4!3m3!8m2!3d38.984722!4d-77.113056?hl=en&entry=ttu 38°59'05.0"N 77°06'47.0"W]**, er gwalarn war harzoù Washington, D. C..
*Gorread : 34,52 km²
*Poblañs (2020) : 68 056
*Stankted : 1 971
Los Angeles Lakers

**Los Angeles Lakers** zo ur skipailh basketball stadunanat, stummet e Los Angeles, e Kalifornia. C'hoari a reont er c'hampionad basketball amerikan, an NBA. Savet e oa bet e 1947, gant an anv *Lakers*, ha staliet e oant e Minneapolis da gentañ. Abaoe 1961 e c'hoariont en anv Los Angeles gant ar c'h-Clippers. 

Setu un nebeud c'hoarierien brudet eus al Lakers, e-touez tud all : 

* Kareem Abdul-Jabbar
* Wilt Chamberlain
* Magic Johnson
* Shaquille O'Neal
* Kobe Bryant
* LeBron James
El Valle (Granada)

**El Valle** zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada, e kumuniezh emren Andalouzia. 25,91 km² zo dindani, ha 938 a dud a oa enni o chom e 2017, gant se ez eus enni 36,2 den dre km². 

Teir c'hêriadenn, kumunioù kozh anezho, a ya d'ober ar gumun: Melegís, Saleres, ha Restábal, ma emañ an ti-kêr. 

## Istor
E 1973 e voe krouet kumun El Valle gant kumunioù Restábal, Melegís ha Saleres.
Refaat Alareer

**Refaat Alareer** (arabeg: رفعت العرعير), ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1979 hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Kerzu 2023, a oa ur skrivagner, barzh, kelenner ha stourmer palestinian. Kelenn a rae lennegezh ha penaos dont da vezañ skrivagner e Skol-veur islamek Gaza ha kengrouet en doa an aozadur We Are Not Numbers, ar pal ganti krouiñ liamm etre skrivagnerien ar bed ha studierien Bandenn Gaza.
Valderaduey

Ar** Valderaduey**  zo ur stêr e -kreiz Spagn, adstêr d'an Duero war e lez dehoù.

## Gerdarzh
Anavezet e oa ar stêr *Aratoi* a zeuas da vout *Araduey* ha goude *Val d'Aratoi* ha *Valderaduey*.

## Istor
Er bloaz 949 e krenas an douar ken e voe kemmet naoz ar stêr.

## Pennad kar
* Cabezón de Valderaduey
Cervera de Pisuerga

**Cervera de Pisuerga** zo ur gumun e proviñs Palencia, en Castilla y León, e Spagn. E 2021 e oa  2277 a dud o chom enni.
Laguna de Duero

**Laguna de Duero**  zo ur gumun e proviñs Valladolid e Spagn. Da gentañ ne oa nemet ur gperiadennig e-tal ul lenn dour sall al Laganuna de Duero (lenn), hiriv eo eil brasañ kêr ar broviñs.
Arthur Regnault

**Arthur Regnault**, bet ganet d'an 13 a viz Mae 1839 e Baen-Veur hag aet d'an Anaon d'an 28 a viz Meurzh 1932 e Roazhon, a oa un tisavour breizhat.

Douaret eo bet e Bered an Norzh Roazhon.
Kimi wa 008

**Kimi wa 008** (*君は008*, "C'hwi eo 008") zo un heuliad mangaoù japanat skrivet ha treset gant Syun Matsuena.Embannet eo bet da gentañ a dammoù er gazetenn manga shōnen Weekly Shōnen Sunday perc'hennet gant Shōgakukan abaoe miz c'hwevrer 2018. Embannet eo bet ar chabistroù dre stumm 28 tankōbon e miz Here 2023.
## Tro-dro d'an heuliad manga
* El levrenn 2 e vez graet dave da Wunderwaffe an Trede Reich hag an Impaleriezh japanat. En ur vougev mirlec'h e vez gwelet un Tank skañv ispisial niverenn 3 Ku-Ro, un Heinkel Lerche hag ur Lippisch P.13a.

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Río Cifuentes

Ar **Río Cifuentes** zo ur stêr, 11 kilometr hed dezhi, eienet e kumun Cifuentes e proviñs Guadalajara en ur feunteun e-harz ar c'hastell bet savet e 1324.

Goude treuziñ Cifuentes e tremen dre gêriadennoù Gárgoles de Arriba ha Gárgoles de Abajo.

Kemberiñ a ra en Tajo e kumun Trillo (Guadalajara).

Div vilin-dour zo war lezioù ar stêr.
Much Ado About Nothing (film, 1993)

***Much Ado About Nothing*** (brezhoneg : *kalz trouz evit netra*) zo ur film komedienn ha karantez stadunanat embannet e 1993 ha diazezet war ar pezh c'hoari gant ar memes anv gant William Shakespeare. Kenneth Branagh, a adkemer ar pezh-c'hoari evit sevel ur film, hag eñ eo a voe ar filmaozer. Evel aktourien emañ Kenneth Branagh, Emma Thompson, Robert Sean Leonard, Denzel Washington, Michael Keaton, Keanu Reeves, ha Kate Beckinsale evit he roll film kentañ.

Ar film a oa bet embannet d'ar 7 a viz Mae 1993. D'an uhelañ e oa bet skignet war 200 skramm sinema er Stadoù-Unanet Amerika. Rastellet e oa bet 43 milion $ dre ar bed, ar pezh, en desped da vezañ chomet a-dreñv da ''Romeo ha Juliet'' gant Franco Zeffirelli, a laka anezhañ da vezañ unan eus ar filmoù awenet gant Shakespeare o rastellañ ar muiañ a arc'hant. Kinniget e oa bet ivez e 1993 e Gouel filmoù Canas.
## Liammoù diavaez
* Much Ado About Nothing war IMDb
.17 HMR

Ar **.17 HMR** (*Hornady Magnum Rimfire*) a zo ur munision armoù-tan hiniennel skoet war e dro deveret eus an .22 WMR. Ijinet eo bet gant an embregerezh Hornady e 2002.

## Implij
Gwelloc'h eo, evit chaseal loened bihan, evit kartouchennoù eus familh an .22 LR peogwir en deus ur boled a darzh pa sko ouzh e sibl ; nebeutoc'h a chañsoù zo neuze e yafe kuit pe e vevfe al loen pell goude ar stok. Prim eo (810 m/s e beg ar c'hanol). Dibar eo pa denner da 100 metr pe 200 metr.

Implijet e vez kalz ar c'halibr-mañ e Stadoù-Unanet Amerika evit chaseal al loened gwelet evel noazus. En Europa e ra an dennerien sport muioc'h-mui gantañ. Renket eo er rummad C hervez lezenn e Frañs. Evel an holl gartouchennoù skoet war o zro eo difennet er vro-se evit chaseal al loened karnek (kirvi, yourc'hed, moc'h-gouez da skouer) abalamour d'e nerzh re izel.

### Skouerioù armoù kambret e .17 HMR
* Bergara B14
* Browning T-Bolt
* Chiappa Little Badger
* CZ 457
* Ruger American Rimfire
* Savage B17
* Sako Quad
* Tikka T1x

## Liammoù diavaez
* **** Taolenn ar munision war lec'hienn ar CIP

## Daveennoù
Maestrazgo

Ar **Maestrazgo**  (e spagnoleg) pe ** Maestrat** (en katalaneg) zo ur c'homark naturel hag istorel e Spagn e hanternoz proviñs Castellón, e Kumuniezh  València, ha reter proviñs Teruel, en Aragon.

## Douaroniezh
En darn a zo e Kumuniezh  València e klot gant komarkoù Baix Maestrat  hag Alt Maestrat, hag ivez un darn eus ar Plana Alta hag an Alcalatén. En Aragon e lakaer enni komark ar Maestrazgo hag ul lodenn eus Aragon Izel hag ar Matarraña (pe Matarranya e katalaneg).
Tetas de Viana

An **Tetas de Viana**  (*bronnoù Viana*) zo  daou venez, kichen-ha-kichen, heñvel ouzh bruched ur vaouez, e Viana de Mondéjar, ur gêriadenn eus  kumun Trillo (Guadalajara), e Spagn, e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
Jacques-Laurent Bost

**Jacques-Laurent Bost**, ganet d'ar 6 a viz Mae 1916 en An Havr-Nevez hag aet da Anaon d'an 21 a viz Gwengolo 1990 e Pariz, a oa ur c'hazetenner gall ha kamalad bras Jean-Paul Sartre ha kamalad ha gwaz-kleiz Simone de Beauvoir.