Deiziadur korean

An **Deiziadur korean** hengounel zo un deiziadur loarel, evel deiziadur hengounel kalz broioù all eus reter Azia. Hiziv an deiz e vez implijet ivez un deiziadur heolel diazezet war an deiziadur gregorian. Implijet e vez an deiziadur heolel, hiziv an deiz, evit ar bloavezhioù ganedigezh, marv pe evit deiziad ar gouelioù hengounel da skouer.

## Istor
### Ar reizhiad hengounel
Evel e kalz broioù, an deiziadur hengounel a zo un deiziadur loarel. 
Etre 270 ha 963 e veze niveret ar bloavezhioù hervez niver bloavezhioù ren ar rieg. Ren pep rieg zo sellet outañ evel un oadvezh, dezhi un anv barzhek, un tamm evel e Bro-Japan. Oadvezh ar peoc'h peurbadus eo anvet ren an impalaer Yangwon etre 545 ha 559, da skouer. 
Da c'houde e oa implijet anvioù an oadvezhioù sinaek betek 1895.
Evel e Sina, e oa ur c'helc'hiad 60 vloaz, dezhe pep a anv, a zeu en-dro. Evit lakaat kemm etre an holl vloazioù a oa dezhe an hevelep anv e veze meneget ouzhpenn anv ren ar rieg.

### An deiziadur gregorian
Degemeret e oa an deiziadur gregorian gant an impalaeriezh korean nevez d'ar c'hentañ a viz Genver 1895, gant anvioù koreanek evit an devezhioù hag ar mizioù, met kontet e veze ar bloavezhioù o kemer savidigezh an dierniezh Joseon e 1393, evel bloavezh 0. Eus 1897 betek stagidigezh Korean ouzh impalaeriezh Bro-Japan, e 1910, e oa implijet anvioù an oadvezhioù korean da gontañ ar bloavezhioù. Dindan dalc'h impalaeriezh Bro-Japan, betek 1945, e veze implijet anvioù an oadvezhioù japanat da gontañ bloavezhioù an deiziadur gregorian. Adalek 1945 betek 1961 e oa kontet ar bloavezhioù abaoe savidigezh ar Gojoseon gant Tangun e -2333. implijet e oa an doare-se da niveriñ ar bloavezhioù gant an deiziadur loarel korean a-raok 1945, hag a vez implijet ral a wezh hiziv. Bremañ e vez implijet an deiziadur gregorian etrebroadel er vuhez foran. 
Kalz devezhioù gouel hengounel avat, evel ar bloavezhioù ganedigezh pe marv, zo diazezet atav war an deiziadur hengounel. Kalz Koreaned a lid o deiz-ha-bloaz ha kala-bloaz, hiziv an deiz, hervez an daou zeiziadur, an deiziadur diouzh an Heol hag an deiziadur diouzh al Loar. Talvezout a ra an dou zeiziadur evit an devezhioù gouel ivez. Alies e vez merket ivez devezh an deiziadur diouzh al loar war pajennoù an deiziadurioù gregorian a vez gwerzhet.

## Deiziadur Kore ar su

Da lavaret an deiziad e vez anv eus ar bloavezh da gentañ, gant -*nyon*, eus ar miz, gant -*wǒl*, ha goude eus an devezh, gant -*il*.

### Devezhioù ar sizhun

Evel e broioù all eus Azia ar reter e krog ar sizhun gant ar Sul. Setu amañ da-heul anvioù devezhioù ar sizhun e deiziadur gregorian
Korea

Implijet e vez ar memes arouezennoù sinaek hag ar Japaned da skrivañ anvioù an devezhioù. 
Gallout a reont ivez bezañ skrivet er skritur koreanek. Liammet eo anv pep devezh gant un elfenn eus ar brederouriezh sinaat (sellet ouzh an daolenn).

### Ar mizioù
Anv pep miz eus an deiziadur gregorian zo savet diwar an niverenn a glot gantañ, e koreaneg, heuliet gant *-wǒl*, ar ger koreanek evit loar/miz. An nemedennoù nemeto zo steuziadur ar k e *yuk*, c'hwec'h, hag ar p e *ship*, dek. Implijet e vez an hevelep anvioù mizioù en deiziadur diouzh al Loar ivez. Da lakaat kemm etre an daou e vez lavaret ouzhpenn *yangnyǒgŭro*, da lavaret eo "hervez deiziadur ar c'hornôg", pe *ŭmngnyǒgŭro*, da lavaret eo "hervez an deiziadur savet diouzh al Loar".
.

### An deiz-ha-bloaz
Un doare ispisial o deus ar Goreaned da gontañ o oad ha da lidañ o deiz-ha-bloaz.
Kontañ a reer oad an dud abaoe devezh o c'hrouañs. Pa vez ganet ar vugale o devezh ur bloaz dija eta evit ar Goreaned !
Tapout a reont ivez ur bloavezh ouzhpenn bep devezh kala-bloaz. Da lavaret eo en do ur bugel ganet e miz Kerzu daou vloaz da gala-bloaz goude.
Abalamour da se ez eus ur c'hemm eus bloaz pe daou etre an oad korean, *hangungnai*, hag an oad "reizh", *man-nai*. 
Ar vugale a glassk tennañ o mat eus an dra-se evitkaout boeson pe kaout un aotre bleinañ met ar *man-nai* eo an oad ofisiel.
Peuliesañ e lidont o deiz-ha-bloaz diouzh an deiziadur hengounel ha diouzh an deiziadur gregorian.

## An devezhioù gouel

Un arouez eus istor Korea eo ar gouelioù. Festañ a ra an holl e-doug ar gouelioù kristen, evel nedeleg, hag ar gouelioù boudaek, evel deiz-ha-bloaz Bouda, forzh peseurt relijion o defe.

An devezh gouel hengounel brasañ eo *Seollal*, devezh kentañ kala-bloaz hengounel Korea. E-mesk an devezhioù gouel bras all emañ : *Daeboreum* pe *Boreumdaal* (ar c'hentañ loargann), *Dano* (gouel an diskar-amzer), *Chuseok* (gouel loar an Eost), ha *Samjinnal* (gouel an nevezamzer). Emañ ivez *Yudu* (gouel an hañv), ha *Chilseok* (gouel ar moñson).

## E Korea an norzh
E Korea an norzh e vez implijet ur stumm eus an deiziadur gregorian, ar "Juche nyon", diwar anv ideologiezh ar renad, ar *juche*, ha *nyon*, bloaz. Ne cheñch ket ar mizioù diouzh ar re a gaver en deiziadur gregorian klasel. Kontet e vez ar bloavezhioù avat adalek deiz ganedigezh Kim Il Sung, d'ar 15 a viz Ebrel 1912. E 2011 eus an deiziadur gregorian emeur eta er bloavezh 99 hervez deiziadur Korea an Norzh. Graet eo vez ar "bloavezhioù Juche" eus ar bloavezhioù-se. Degemeret e oa an deiziadur-se e 1997.

Alies, e vez roet ar bloavezh juche goude bloavezh an deiziadur gregorian, da skouer : 27 a viz Even 2007 Juche 96. El levrioù ha kazetennoù embannet et Korea avat e vez lakaet ar bloavezh juche a-raok bloavezh an deiziadur gregorian : Juche 96 (2007).

## notennoù


## Levrlennadur
* Pyeon, Prof. M. Y. *The Folkloric Study of Chopail (Buddha's Birthday)*. Seoul: Minsokwon, 2002.