open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Giberville

**Giberville** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, Aloubadeg Normandi: lazhet e voe seizh den nann-soudard abalamour d'ar brezel e Giberville e miz Even 1944, unan anezhe a voe fuzuilhet gant an Alamaned hag ar re all a voe lazhet gant ar bombezadegoù.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
*  Murlo (Italia)
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Christian Troadec

**Kristian Troadeg** a zo ur politikour breizhat, ganet d'ar 24 a viz Meurzh 1966 e Karaez. Kazetenner hag embreger eo bet e Karaez, a-raok mont da vezañ maer ar gêr-se. Unan eus krouerien Gouel an Erer Kozh e voe e 1992. 

## Buhez
E dud a oa kouerien e Plevin. Studioù war an Istor a reas Christian Troadec e Skol-veur Brest, hag bet e voe kazetenner e meur a gazetenn. E kreiz ar bloavezhioù 1990 e roas lañs d'ur gazetenn sizhuniek evit Kreiz Breizh, *[[Poher Hebdo]]*. Adwerzhañ a reas anezhi e 1999 d'an Télégramme ha prenañ a reas ar breserezh Korev a lakaas staliañ en e gêr.

## Obererezhioù politikel
Dilennet e oa bet da vaer kleiz-liesseurt e Karaez-Plougêr e 2001 hag addilennet e 2008 gant 68% eus ar mouezhioù, daoust d'ul listenn "kleiz ofisiel" PS-PCF. Addilennet e voe e 2014 ha 2020. Kuzulier-departamant Penn ar Bed e voe etre 2014 ha 2020, dindan an dikedenn « Ar Rannvroelourien», asamblez gant e vinom Corinne Nicolas. Dilennet e voe da guzulier rannvro "Breizh" e 2004 war listenn Ar Re C'hlas hag UDB. Anavezet eo ivez evit bezañ stourmet a-enep serradur ti-gwilioudiñ ha servij surjianerezh ospital Karaez e miz Meurzh 2008. Addigoret eo bet ar servijoù-mañ gant lez-varn velestradurel Roazhon goude ur stourm kalet ha hir. Freuzañ a reas gant an tu gounid a-gleiz e miz Kerzu 2008 peogwir en em ouestle an Rannvro en ur program kenlabour etre Ospital meur Brest ha pennospital Karaez en ur c'hendeuziñ an eil gant egile evit gwir.

Ur reteredur politikel rannvroelour hag emrenour a weler gantañ, p'en doe bet unan eus pennadurezhioù luskad ar Bonedoù ruz e 2013-2014. Roet en doa lañs d'al luskad Ni ho savo Breizh evit dilennadegoù ar Rannvro 2010, asambles gant Strollad Breizh a yeas e-barzh al listenn e fin ar bloavezh 2009.

E miz Kerzu 2010 e kemeras perzh Kristian Troadeg e krouidigezh ar strollad *Mouvement Bretagne et Progrès/[[Breizh War Raok]]*.

E 2014 a roas e anv evit ar votadegoù evit Parlamant Europa e penn ul listenn, « Breizh War Raok ! » he anv.

## Buhez prevez
Tapet eo bet Christian Troadec gant alkool en e wad pa oa o vleniañ ha goude ur gwallzarvoud. Abalamour da se en doa tennet Loïg Chesnais-Girard e holl gargoù digantañ er rannvro adalek ar 5 a viz C'hwevrer 2024.

## Levrlennadur
*   Charlie Grall, *Christian Troadec ; des vieilles charrues aux bonnets rouges ; itinéraire d'un homme pressé*, Coop Breizh, 2014, ISBN 978-2-84346-686-1

### '''Pennadoù'''
*  Maiwenn Raynaudon-Kerzerho, *Christian Troadec, la solution, c'est l'autonomie de la Bretagne*. E-barzh *Bretons*, niv. 202, miz Du 2023.
## Liammoù diavaez
* Lec'hienn Komite Difenn ha Diorren ospital Karaez
*  Blog al listenn <I>Ni ho savo Breizh</I> evit dilennadegoù miz Meurzh 2010
* Breizh War-Raok

## Notennoù ha daveennoù
Gian Maria Visconti

**Gian Maria Visconti** pe **Giovanni Maria Visconti** (7 a viz Gwengolo 1388 – 16 a viz Mae 1412) a oa eil dug Milano er XVvet kantved. Mab e oa d'an dug Gian Galeazzo Visconti (1351-1402) ha da Caterina Visconti (1360-1404) . 

## E vuhez
Trizek vloaz ne oa ken pa varvas an dug, e dad, e 1402, ha pa voe anvet da zug. E vamm a renas en e lec'h. Bec'h a savas kenkent en douaroù a oa bet aloubet gant an tad er bloavezhioù a-raok. Kemeret e voe ar galloud gant Facino Cane condottiero brudet. Gouzout a reas c'hoari war grizded Gian Maria, a roas urzh da vac'hañ e vamm e Monza, er c'hastell a oa bet profet dezhi 24 bloaz a-raok, da zeiz hec'h eured, gant an dug he fried. Eno e varvas-hi goude daou viz, d'ar 17 a viz Here 1404, diwar gontamm moarvat. 

Dimeziñ a reas Gian Maria e 1408 da Antonia Malatesta, merc'h da Carlo Iañ, aotrou Rimini. 

Brudet e oa chas an dug, savet da lazhañ tud. Kement-se ne viras ket outañ a vezañ lazhet e 1412, dirak iliz San Gottardo, gant Gibelined, tra ma oa klañv Facino Cane e Pavia. 

E vreur Filippo Maria Visconti a voe dug war e lerc'h. Facino Cane en doa lakaet e ofiserien da douiñ reiñ dezhañ o skoazell.
Mandchouria

**Mandchouria** (a zo *Manju* e manchoueg; 满洲 e sinaeg eeunaet; 滿洲 e sinaeg hengounel; *Mǎnzhōu* e hanyu pinyin ; *Man-tcheou* en EFEO) zo ur vro vras ec'hon e biz Azia, rannet etre meur a Stad : war-dro 1&nbsp;550&nbsp;000 km² e biz Sina ha war-dro 1&nbsp;000&nbsp;000 km² e reter Rusia, en arvor ar Meurvor Habask.
Morgan Mwynfawr

**Morgan Mwynfawr**, pe **Morgan ab Athrwys**, a oa roue Morgannwg, e gevred Kembre, en , war-dro ar bloavezh 730. Mab e oa da Athrwys ap Meurig ha mab-bihan da v-Meurig ap Tewdrig. 

Diwar e anv eo e teu an anv Morgannwg. Koulskoude e oa kalz brasoc'h e rouantelezh eget Morgannwg, p'en em astenne eus ar Stêr Tywi er c'huzh-heol betek Rouantelezh Gwent ha Glywysing hag un darn eus Erging war lez sav-heol ar stêr Gwy marteze.

E vab Ithel ap Morgan a voe roue war e lerc'h.

## Liamm diavaez
*  Y Bywgraffiadur Arlein
Biñs

Ar **biñsoù** zo benvegoù pe ardivinkoù a bep seurt. Emañ da skouer ar biñsoù da stagañ pezhioù a bep seurt, biñsoù Arc'himedes a dalvez da gas danvezioù greunennek pe poultrennek, hag evit bangounellat liñvennoù, (da skouer : biñs greun), ar biñsoù gant bouloùigoù, ar biñsoù a dalvez da dreuzfurmiñ ar fiñvoù a vez implijet en un doare dinamek da dreuzfurmiñ, etrezek un tu pe egile, ur fiñv-tro en ur fiñv treuzlatañ pe ur c'houbl e striv ahelek, ar biñsoù-rod a vez implijet gant rodoù dantek, da sevel rodaouegoù.

## Biñsoù disheñvel

### biñsoù da stagañ

### biñsoù-rod

### Biñsoù a implij ur liñvenn

Ar biñsoù-se a dreuzfurm un energiezh vekanikel endalc'het en ur liñvenn en un energiezh vekanikel dre dreuzlatañ.

Meur a seurt biñs a zo. Sed aze un nebeud skouerioù :
*reoù simpl efed gant ur mugul c'hougediañ. Ar viñs a ziskenn gant un nerzh diavaez.
*reoù doubl efed 
*reoù doubl efed daou tuek.
*reoù simpl efed teleskopek gant meur a vazh eus ar memes tu. 
*reoù daou efed teleskopek gant meur a vazh eus ar memes tu.

#### Biñsoù tredan
Kavet e vez un nebeud gwiñsoù tredan ac'h a en-dro gant ur c'heflusker a laka ar viñs-rod da dreiñ, dezhe ur vazh pe get.

#### Ar liñvennoù
Meur a liñvenn a c'hall bezañ implijet : liñvennoù e c'heller gwaskan ( gaz, aer...) pe liñvennoù na c'heller ket gwaskañ ( dour, eoul...)
Canteloup (Calvados)

**Canteloup** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
* Eil brezel-bed: lazhet e voe un den nann-soudard e Canteloup d'an 18 a viz Even 1944 e-pad an Dilestradeg gant taolioù kanol.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Francesco Iañ Sforza

**Ur pennad [[Francesco Sforza]] zo ivez.*

**Francesco Sforza** ( 1401-1466), a oa condottiero er c'h-Quattrocento. Dont a reas da vout dug Milano war-lerc'h marvet an dug Filippo Maria Visconti e 1447, pa zimezas da Bianca Maria Visconti, pennhêrez, war-lerc'h dibenn ar Republik Ambrozian (1447-1450).

## E vuhez
Ganet e oa e San Miniato, e Toskana, e 1401. Mab bastard e oa da Muzio Attendolo « ''Sforza'' » ha da Lucia Terziani, eus Marsciano.

E dad a oa condottiero, genidik eus Pescara, hag a vrezelias evit an Tiegezh Visconti, goude Firenze, ha duged Anjev Naplez. E vugaleaj a dremenas e Firenze hag e lez Niccolò III d'Este e Ferrara. Eno e voe desket mat, gant Guarino Guarini dreist-holl, lesanvet *il Veronese*. Da-heul e da ez eas da vrezeliñ da Naplez. Eno, da unnek vloaz, e miz Kerzu 1412, e voe anvet da gont Tricarico gant ar roue Ladislao Iañ hag armet en marc'heg.

Ar c'hontig (" Il conticello"), evel ma veze graet anezhañ neuze, a zimezas da Polissena Ruffo, un dimezell eus skourr Montalto, intañvez ar marc'heg gall Giacomo de Mailly, perc'henn douaroù bras. Seitek vloaz e oa, pa voe graet an eured, d'an 23 a viz Here 1418, e Rossano. Ne oa ket bihan an argouroù: Paola, priñselezh Rossano, Calimera, Caccuri, Montalto, Policastro ha douaroù all hag a voe fiziet en Angelo Simonetta. E 1420 e varvas Polissena goude genel ur verc'h, Antonia Polissena, a varvas buan ivez.

En 1424 e varvas tad Francesco, ha kemeret e voe penn e armead gant e vab, a laboure evit an hini a baee ar muiañ.

Evit Janed II Naplez e lakaas seziz war gêr Naplez. Servij a reas Tiegezh Visconti Milano a-enep Republik Venezia hag ar pab Ujen IV a dennas marz Ancona digantañ.

En 1434 e teuas ar pab da ginnig dezhañ an titloù a  vikel ar pab ha  gonfalonniero an Iliz evit mont a-enep  en échange de son service a-enep  Milano.

Neuze e reas emglev gant Venezia. Sforza a laoske Brescia ha Crema ganti, hag en eskemm e oa anavezet evel aotrou an holl zouaroù a c'hallje tapout. Hag eñ da gemer Pavia, Novaro hag Alessandria, ha goude mont da lakaat seziz war gêr Milano, a voe kemeret gantañ d'ar 26 a viz C'hwevrer 1450. Neuze e voe anvet da aotrou ha dug kêr.

## Dimeziñ ha bugale

*Dimezet e 1418 gant Polissena Ruffo († 1420)
*Addimezet d'ar 14 a viz Here 1441 gant Bianca Maria Visconti 
**Galeazzo Maria (1444 - 1476), Dug Milano adal 1466 betek e varv e 1476
**Ippolita Maria (1446 - 1488), dimezet e 1465 Alfonso di Aragona
**Filippo Maria (1445 - 1492), kont Corsica ha Pavia 
**Sforza Maria (1449 - 1479) dug Bari 
**Ludovico Maria, lesanvet "il Moro" (1452-1508), dug Bari ha Milano;
**Elisabetta Maria (1453-1472)
**Ascanio Maria (1455 - 1505), Eskob Pavia, kardinal
**Ottaviano Maria (1458 - 1477), Kont Lugano
*Ouzhppenn-se en doe kalz a vesterd, hervez istorourien zo e vije bet 40, hervez darn e vije bet kalz muioc'h, ha setu ar re anavezetañ: 
**Tristano (1422 - Milano, 1477)
*Digant e serc'h Giovanna d'Acquapendente en doe tri bugel all:
**Polissena (1428 - 1449) dimezet da Sigismondo Malatesta ha muntret dre urzh he fried.
**Sforza Secondo (1433 - 1492 pe 1493)
**Drusiana (1437 - 1474), dimezet da Jacopo Piccinino e 1464
Cléville (Calvados)

**Cléville** zo ur gumun e departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Dives emañ Cléville.
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Gorroidigezh an Intron-Varia*
.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Cuverville (Calvados)

**Cuverville** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall, 2044 annezad enni.
## Douaroniezh
## Lec'hanvadurezh
## Istor
### kantved
* Eil Brezel-bed: dieubet e voe ar gumun d'an 18 a viz Gouere 1944 gant ar *Middlesex Regiment* (Rouantelezh-Unanet). Daou soudard saoz a varvas en afer. Mervel a reas eizh den nann-soudard e Cuverville e miz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi abalamour d'ar brezel, unan anezhe abalamour d'ur vombezadeg, ar re all a voe lazhet gant tennoù kanol e-pad Aloubadeg Normandi, tri anezhe abalamour d'ur vombezadeg.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Immaculée Conception Notre-Dame*.
## Melestradurezh
### Melestradurezh-kêr

Ar c'huzul-kêr a zo 19 ezel ennañ, ar maer ha 5 eilmaer en o zouez.
### Etrekumuniezh
Ar gumun a ya d'ober perzh er gumuniezh tolpad-kêrioù Caen abaoe ma oa bet krouet honnezh d'an . 18 kumun a oa d'ar mare-se en aozadur.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diabarzh
* Roll kumunioù Calvados
## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan

**Gwenllian ferch Gruffudd** (? - †1136) a oa merc'h da Gruffudd ap Cynan, roue Gwynedd, ha c'hoar da Owain Gwynedd. Dimezet e voe da Gruffudd ap Rhys, diwezhañ roue Deheubarth.

Pa emsavas ar bobl e kreisteiz Kembre en 1136, ha pa n'edo ket he gwaz er vro, e kasas un arme a-enep an Normaned. Koll e voe, ha lazhet en emgann. C'hwezet e voe an istor, ha graet e voe *[[Boadikea]] Kembre* anezhi. Krediñ a reer eo e-kichen kastell Cydweli e c'hoarvezas an emgann, el lec'h anvet Maes Gwenllian.

Anavezet eo he mab yaouankañ evel an ''Arglwydd Rhys''.

Mesk a vez a-wechoù etre hi ha Gwenllian ferch Llywelyn a vevas un 200 vloaz goude.

## Pennad kar
*Gwenllian
Oposom Kalinowski

**Oposom Kalinowski** (*Hyladelphys kalinowskii*) zo ur bronneg godellek a vev e Perou, Brazil, Guyana ha Gwiana c'hall. Ar spesad nemetañ eo er genad *Hyladelphys*.
Dasyurus

***Dasyurus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ loened godellek hag a vev en Aostralia ha Ginea-Nevez. E holl spesadoù zo en arvar bras pe vrasoc'h da vont da get. Graet e vez "kizhier godellek" anezho met n'int ket kar tamm ebet d'ar c'hizhier.

## Spesadoù
* kazh godellek Ginea Nevez, *Dasyurus albopunctatus*
* kazh godellek Geoffroy, pe kazh godellek ar c'hornaoueg, *Dasyurus geoffroii*
* kazh godellek korr, *Dasyurus hallucatus*
* kazh godellek lost brizh, *Dasyurus maculatus*
* kazh godellek rousruz, *Dasyurus spartacus*
* kazh godellek ar reter, *Dasyurus viverrinus*
Émiéville

**Émiéville** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed: mervel a reas pemp den nann-soudard en Émiéville e dibenn miz Eost 1944 e-pad Aloubadeg Normandi abalamour d'ar brezel, pevar anezhe a voe lazhet gant ur vinenn. Émiéville a chomas en talbenn etre nerzhioù ar Rouantelezh-Unanet hag ar soudarded alaman adalek an 18 a viz Gouere betek ar 17 a viz Eost 1944
.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Ginivelezh an Intron-Varia*.
* Maen-koun soudarded ar *Guards Armoured Division* (Rouantelezh-Unanet) marvet e-pad an Oberadenn Goodwood e miz Gouere 1944.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Janville (Calvados)

**Janville** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
**[[Eil brezel-bed]]**, 1944: mervel a reas daou zen nann soudard abalamour d'ar brezel e Janville e-pad Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Ginivelezh an Intron-Varia*,  kantved.
* Kastell Janville,  kantved.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Tud
## Melestradurezh
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Saint-Ouen-du-Mesnil-Oger

**Saint-Ouen-du-Mesnil-Oger** zo ur gumun e departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh

FranceNormandieHototEnAugeLeHamStOuenDuMODives.jpg|An Dives a ra ar vevenn etre Hotot-en-Auge (Le Ham), a-gleiz, ha Saint-Ouen.

* War lez ar stêr Dives emañ Saint-Ouen.
## Istor
### 
* E 1833 e voe staget kumunioù Héritot hag Hernetot ouzh kumun Saint-Ouen-du-Mesnil-Oger. 
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia* en Héritot.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Lec'hiennoù internet
## Notennoù ha dave
Saint-Pair

**Ur pennad [[Saint-Pair-sur-Mer]] zo ivez*.

**Saint-Pair** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas un den nann-soudard hag un archer ezel eus ar Rezistañs FFI, Paul Quellec, bet ganet e Lezardrev, e Saint-Pair abalamour d'ar brezel e-pad Emgann Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk
* An iliz katolik *Sant Padern* (pe *Saint Pair*), bet adsavet e 1958.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs

## Lec'hiennoù internet
## Notennoù ha dave
Longboard

Al **longboard** a zo ur plankenn surf brasoc'h, hiroc'h eget ar surf boas 2.26 metrad eo gant ar fri rontaet.
Cinclocerthia

***Cinclocerthia*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad eus Amerika. 

## Spesadoù
* *[[Cinclocerthia gutturalis]]*
* *[[Cinclocerthia ruficauda]]*
Saint-Pierre-du-Jonquet

**Saint-Pierre-du-Jonquet** zo ur gumun e departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Dives emañ Saint-Pierre.
## Istor
### 
* E 1833 e oa bet staget kumun Rupierre ouzh kumun Saint-Pierre-du-Jonquet.
### 
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Savet e oa bet un diazlec'h V1 d'an Alamaned; 27 pe 28 brogarour gall a voe fuzuilhet d'an Alamaned e miz Even 1944 (Gestapo Caen a oa repuet er gumun), unan anezhe a oa bet ganet e Kemper hag unan all en Ignol; mervel a reas 29 den nann-soudard er gumun hervez studiadenn ar CNRS.
## Monumantoù ha traoù heverk

Saint-Pierre-du-Jonquet château.JPG|Ar c'hastell.
Saint-Pierre-du-Jonquet église.JPG|An iliz katolik.

* Ar c'hastell, bet savet tro 1750.
* Iliz katolik *Sant Pêr*, 1757.
## Emdroadur ar boblañs 1962-2021

## Melestradurezh

Saint-Pierre-du-Jonquet mairie.JPG|Ar maerdi.

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Sannerville

**Sannerville** a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

Bodet e oa gant Troarn d'ar 1 a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Saline.

## Istor
### kantved
* Eil Brezel-bed: lazhet e voe pevar den nann-soudard e Sannerville gant bombezadegoù e miz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi; distrujet razh e voe ar gumun d'an 18 a viz Gouere 1944 e-pad an Oberiadenn *Goodwood*. Dieubet e oa bet ar gumun d'ar 17 a viz Eost 1944 gant ar *[[4th Special Service Brigade]]* eus Lu ar Rouantelezh-Unanet.

## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Ginivelezh an Intron-Varia*.
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Gwladus ferch Llywarch ap Trahaearn

**Gwladus ferch Llywarch ap Trahaearn** (merc'h da Llywarch ap Trahaearn) a oa pried kentañ Owain Gwynedd, roue Gwynedd, en hanternoz Kembre.

Daou vab he doe:
* Maelgwn ab Owain Gwynedd 
*Iorwerth Drwyndwn, a vo tad Llywelyn Fawr 

Addimeziñ a reas Owain da Cristin. 

## Pennad kar
*Gwladus
Plankenn

Ur **plankenn** (*plankennoù* ha *plenk* el liester) zo ur pezh koad tanav a-walc'h troc'het e korf ur wezenn, hag a servij d'ober arrebeuri, lochennoù, speurennoù, pe traoù a bep seurt.

## Notennoù

## Pennadoù kar
*treust

## Skeudennoù

Image: The 'Single Plank' Bridge - geograph.org.uk - 258321.jpg|Pont plenk
Image: Plank bridge - geograph.org.uk - 96485.jpg|Pont gant ur plankenn hepken
Image:Plank Bridge - geograph.org.uk - 209703.jpg|Pont graet gant plenk
Image: Two-plank footbridge to stairs across water.jpg|Pont plenk
Touffréville

**Touffréville** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall. 
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik Sant Pêr. 
### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Touffréville Churchyard''

Soudard e oa er *22nd Independent Company* eus ar *Parachute Regiment*. Mervel a reas d'ar 6 a viz Even 1944 e-pad Dilestradeg Normandi.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Grafour

Ur **grafour** a zo unan hag a labour war dachenn an darempredoù. Sevel a ra doareoù a bep seurt evit lakaat an darempredoù da dremen dre al lagad. 

E c'houiziegezh a deu eus al lizherennañ (arz bodañ arouezioù fiñv evit sevel gerioù pe frazennoù), ar jestroù ha skeudennoù, arz ar pajennaozadur.

Gellout a reomp kavout meur a zoare labour : an embannadur, web, liesvedia, skeudennidigezh, design.

## Istor

Ganet eo micher grafour er  kantved. A-raok e veze implijet an dresourion bruderezh evit ober bruderezh. Disheñvel e oa pep tra : int, a rae arz dre al lagad, al lizherennourion a rae pajennaozadur ha war-dro an testennoù. Hiziv en deus ar grafour, kemeret plas an dresourion bruderezh er c'hevredigezhioù, labourat a reont evit ar vruderezh en un sevel kinnigadenn ar c'hazetennoù. Betek fin an  kantved e oa moullet arz ar grafour e gwenn ha du ha war paper. Bremañ e vez livioù, mentoù a bep seurt. Memes ma vez gant ar c'hazetennoù, magazinoù, levrioù, kaieroù pe skritelloù a bep seurt, implijet un dañvez fizik e chom ar paper an dañvez implijetañ.

## Labour ur grafour
Hiziv an deiz e tremen ar grafour e devezh dirak un urzhiataer. Implijet e vez getañ an EMbann Ameilet dre Urzhiataer (EMAU). EMAU a servij da grouiñ dielloù d'ar voulidigezh dre an urzhiataer. Gantañ e vez implijet poelladoù evel Photofiltre, Photoshop evit an tresañ pe c'hoazh InDesign, OpenOffice evit ar pajennadur. Kalz reoù all e vez c'hoazh, ha pep hini e vez gant Macintosh pe Windows.
Vimont (Calvados)

**Vimont** a zo ur gumun eus departamant gall Calvados
e Bro-C'hall. 
## Istor
### kantved
* Eil Brezel-bed: mervel a reas tri den nann-soudard abalamour d'ar bombezadegoù e miz 14 a viz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi e mizioù Even ha Gouere 1944 e-pad Aloubadeg Normandi; dieubet e voe bet ar gumun d'an 10 a viz Eost 1944 gant Luioù Kanada hag ar Rouantelezh-Unanet.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik *Kinnigadur an Intron-Varia* 
.

## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha dave
Rith

**Rith** zo ur redadeg aozet evit an iwerzhoneg hag a c'hoarvez bep eil bloaz. Graet eo bet evit ar wech kentañ e miz Meurzh 2010, da vare *Seachtain na Gaeilge*, sizhun an iwerzhoneg, aozet bep bloaz da vare deiz Gouel Sant Padrig. Loc'het e oa ar rederien eus Béal Feirste (Belfast) d'an 9 a viz Meurzh hag erruet e oant e Gaillimh (Galway) d'ar 17 a viz Meurzh, goude o redadeg a-hed 1 600 km a-dreuz Hanternoz Iwerzhon ha Republik Iwerzhon.

War skouer Korrika Euskadi eo bet graet Rith, evit dastum arc'hant da skoazellañ yezh ar vro, evel ma vez graet ivez gant Correllengua e Katalonia, Ar Redadeg e Breizh, Correlingua e Galiza ha Corsa d'Aran e Traoñienn Aran.

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel (en iwerzhoneg hag e saozneg)
*Pennad en euskareg
Seclin

**Seclin** e galleg, **Sikelijn** en izelvroeg, a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
## Istor
## Monumantoù ha traoù heverk
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1793-2007


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:700 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:14000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 
  bar:1793 text:1793
  bar:1800
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831
  bar:1836 text:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856
  bar:1861 text:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886 text:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901
  bar:1906
  bar:1911 text:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990
  bar:1999
  bar:2006
  bar:2007 text:2007
PlotData=
  color:barra width:14 align:left
  bar:1793 from:0 till: 2291
  bar:1800 from:0 till: 2503
  bar:1806 from:0 till: 2585
  bar:1821 from:0 till: 2639
  bar:1831 from:0 till: 2829
  bar:1836 from:0 till: 2954
  bar:1841 from:0 till: 3086
  bar:1846 from:0 till: 3240
  bar:1851 from:0 till: 3341
  bar:1856 from:0 till: 3667
  bar:1861 from:0 till: 3978
  bar:1866 from:0 till: 4923
  bar:1872 from:0 till: 5055
  bar:1876 from:0 till: 5022
  bar:1881 from:0 till: 5379
  bar:1886 from:0 till: 5858
  bar:1891 from:0 till: 6141
  bar:1896 from:0 till: 6245
  bar:1901 from:0 till: 6823
  bar:1906 from:0 till: 6982
  bar:1911 from:0 till: 7388
  bar:1921 from:0 till: 7344
  bar:1926 from:0 till: 7956
  bar:1931 from:0 till: 8079
  bar:1936 from:0 till: 8278
  bar:1946 from:0 till: 8021
  bar:1954 from:0 till: 8451
  bar:1962 from:0 till: 9424
  bar:1968 from:0 till: 9372
  bar:1975 from:0 till: 9924
  bar:1982 from:0 till: 13056
  bar:1990 from:0 till: 12281
  bar:1999 from:0 till: 12089
  bar:2006 from:0 till: 12276
  bar:2007 from:0 till: 12219


## Melestradurezh

## Tud
## Liammoù diavaez
## Dave ha notennoù
Treust

Un **treust** zo ur pezh koad tev, deuet diwar heskennat gwez, hag a c'haller troc'hañ ivez d'ober plenk.
Trahaearn

**Trahaearn** zo un anv-bihan kembraek.

## Tud
*Trahaearn ab Ieuan ap Meurig (fl. 1450-63), noblañs eus Sir Fynwy
*Trahaearn ap Caradog (m. 1081), roue Gwynedd
*Trahaearn Brydydd Mawr (c. 1300-50), barzh er Grennamzer
Eluned

Un anv-bihan kembraek eo **Eluned**. 

## Lennegezh
*Luned, pe Eluned Ddedwydd er mojennoù kozh 

## Tud
*Eluned Morgan (Y Wladfa) (1870-1938), kembraeger er Wladfa, en Arc'hantina;
*Eluned Morgan (politikour) (1967- ), politikour
*Eluned Phillips (1914-2009), barzh
Anvioù-bihan kembraek

An **anvioù-bihan kembraek**, evel an anvioù-bihan brezhonek, o deus meur a orin, darn zo :
*anvioù keltiek kozh : Dylan, Angharad
*anvioù biblek: Adda, Dewi
*anvioù latin, gallek pe saonek.

Sed amañ ur roll anezho:

## Anvioù-bihan paotred
## A
*Adda, pe Addaf, doare kembraek an anv hebreek Adam;
*Alwyn
*Anarawd
*Andras, *[[Andrev]]*
*Aneirin, pe Aneurin, a adkaver en anv-lec'h Plounerin
*Anwen
**Arfon*, diwar anv ar vroig
*Arianrhod, *rod arc'hant* 
***Arthfael**, *[[Arzhel]]* 
*Arthur, a zo Arzhur e brezhoneg
*Asaph
*Awstin, diwar an anv latin Augustinus

## B
*Baglan
*Barrwg
*Brân
*Briog, *[[Brieg]]*
*Brochfael, eus *broch*, a zo broc'h e brezhoneg, ha mael
*Brychan
*Bryn, *menez*

## C
*Cadell
*Cadfael, diwar *cad*, a zo *kad, emgann* e brezhoneg, Kadvael e brezhoneg; un toullad anvioù zo deuet diwar ar wrizienn *cad*;
*Cadfan, *Kadvan*
*Cadno
*Cadog, a zo Kadeg e brezhoneg
*Cadwaladr
*Cadwgan (pe *Cadogan*.
***Cadwr**, a zo **Kadour** e brezhoneg.
*Caerwyn
*Caradog, *[[Karadeg]]*
*Ceredig
*Crallo
*Cynan, *[[Konan]]*
*Cynfelyn
*Cyngen

## D
*Dafydd
*Dewi
**Divi*
***Dyfnig**, diwar an anv-gwan **dwfn**, *don*
*Dyfnwal
*Dyfrig, *Dubricius* e latin, Devrig e brezhoneg,
*Dylan

## E
*Edeyrn, *[[Edern]]*
*Emrys, diwar an anv latin Ambrosius

## G
*Garmon, *[[Jermen]]*
*Geraint, diwar an anv latin Gerontius
*Glyn
*Goronwy
*Griffith, Gruffudd
*Gwalchmai
*Gwenwynwyn
*Gwgon
*Gwilym, a zo Gwilherm e brezhoneg
*Gwion, 
*Gwyn, a zo Gwenn e brezhoneg
*Gwynno
*Gwyndaf

## H
*Harri, *[[Herri]]*
*Huw, diwar an anv saoznek Hugh, *[[Huon]]*
*Hywel, *[[Hoel]]*

## I
*Idwal
*Iestyn, diwar an anv latin Justinius, Jestin e brezhoneg
*Ieuan
*Ifan
*Iolo
*Iorwerth
*Ithel

## L
*Lewis

## Ll
*Llwyd
*Llywarch
*Llywelyn

## M
*Mabon
*Macsen, diwar an anv latin Maximus
*Madoc
*Maredudd
*Mechell
*Merfyn
*Moelwyn

## N
*Nerin

## O
*Owain
*Owen

## P
**Padarn*, a zo Padern e brezhoneg
*Pasgen
*Peblig
*Pedr, a zo Pêr e brezhoneg
*Phylip, a zo Fulup e brezhoneg
*Pŷr

## R
*Rhiwallon
*Rhodri
*Rhun
*Rhydderch
*Rhys

## S
*Siarl
*Siôn
*Sior

## T
*Talhaearn‎, a zo *[[Talhouarn]]* e brezhoneg, 
*Taliesin
*Tecwyn
*Tegid
*Teilo, a zo *[[Telo]]* e brezhoneg, 
*Tewdwr,
*Tomos, a zo *[[Tomaz]]* e brezhoneg, 
*Trahaearn
*Twrog

## U
*Urien
*Usai

## W
*Wmffra

## Anvioù-bihan merc'hed

## A
*Alwena, a gaver ivez e brezhoneg
*Angharad
*Anwen
*Arianrhod, *rod arc'hant* 
*Awena

## B
* Bethan
**Betris*, doare kembraek an anv Beatris
*Bleddyn
*Blodeuwedd
**Blodeuyn* (Bleunienn)
**Blodwen* (*bleunienn wenn*) 
*Branwen
*Bronwen

## C
***Carys** 
***Catrin**, Katell
*Ceridwen

## D
*Dilys

## E
*Eira, *[[erc'h]]*
*Eirwen
*Elen, *[[Elena]]*
*Eluned

## G
*Gwen
*Gwenllian
*Gwynno
*Gwladus

## H
*Heledd
*Heulwen

## I

## Ll
*Lleucu

## M
*Moelwen

## N
*Nerys
*Nest
*Nia

## O

## P

## R
*Rhian

## S
*Siân
*Siwan
*Sioned

## T

## Liamm diavaez
*  https://web.archive.org/web/20090327031531/http://www.data-wales.co.uk/names.htm
Emrys

**Emrys** zo un anv-bihan kembraek, deuet eus an anv latin Ambrosius, ha marteze dre levezon ar brezelour Ambrosius Aurelianus.

*Emrys Wledig, anv kembraek Ambrosius Aurelianus.
*William Ambrose (Emrys)
*Robert Ambrose Jones (Emrys ap Iwan)
Luned

**Luned** pe **Eluned Ddedwydd** eo anv matezh ha kuzulierez Itron ar Feunteun en danevell Iarlles y Ffynnon, er Mabinogi. Ur goantenn a blac'h eo, hag eus ar speredekañ.

## Istor Luned
En danevell *Owain*, pe *Iarlles y Ffynnon*, e skoazell Luned ar marc'heg Owain da dec'hout eus e garc'har e kastell an itron. 

## Pennadoù kar
* Eluned
* Tair Rhamant
Edson Ribeiro

**Edson Ribeiro de Oliveira** (ganet e Guarulhos d'ar 27 a viz Du 1967), bet melldroader, zo ur sonaozer brazilian.
Geraint

**Geraint** zo un anv-bihan kembraek.

## Gerdarzh
Dont a ra eus an anv latin Gerontius, deuet eus ar ger henc'hresianek *γερων* (*geron*), da lavarout eo kozhiad.

## Lennegezh
* Geraint fab Erbin, en danevell *[[Geraint ac Enid]]*, unan eus an Tair Rhamant, er Mabinogi.

## Tud
* Geraint Bowen, barzh hag arc'hdrouiz
* Geraint Evans, c'hoariganer
* Geraint Griffiths, kaner 
* Geraint Howells, politiker.
* Geraint Jarman, sonaozour
* Geraint Thomas (g. e 1986), marc'hhouarner
* Geraint Vaughan Jones, romantour
Kouskous

Ar **c’houskous** (ur ger deuet e brezhoneg eus ar galleg, hag ar ger gallek *Couscous* zo e-unan un amprest digant arabeg ar Maghrib, *al-kuskus*) zo ur meuz eus hanternoz Afrika, fardet gant semoul (gwinizh), kig e tammoù bihan, legumaj a bep seurt, ha chaous temzet, anvet harissa.

## Aozennoù
Meur a zoare **kouskous** zo, hervez ar vro ma vez fardet, hag a bep seurt traoù a c’haller kaout ennañ.

* En Aljeria e kaver ennañ piz-sisez, fav (*Vicia faba*), meur a seurt legumaj (karotez, irvin, avaloù-douar, kourjetez, tomatez…) ha kig diouzh an dro.
* Er Sahara e vez servijet alies hep legumaj na bouilhoñs.
* E Tunizia e c’hall bezañ kig konikl pe kig dañvad ennañ, met er vro-se e kaver ivez alies kouskous gant pesked.
* E Maroko e vez servijet gant kig dañvad pe kig yar peurliesañ. E-pad pell e vez poazhet an irvin, ar rezin sec’h, ar piz-sisez, an ognon hag al legumaj all.

E-kichen ar pladad kig hag legumaj poazhet en dour e servijer semoul, fardet diwar gwinizh kalet.

## Istor
Dont a ra ar meuz-se eus broioù ar Maghrib, Maroko, Aljeria ha Tunizia, ha gant ar C’hallaoued aet da drevadenniñ ar broioù-se, en , eo bet ledet en tu all d’ar Mor Kreizdouar hag anavezet eo bremañ en Europa hag er bed. E lec’hioù zo en-dro d’ar Mor Kreizdouar, evel en Andalouzia, avat e oa anavezet kerkent hag an .

E Bro-C’hall hag e Bro-Spagn e plij ken-ken ar meuz-se d’an dud. Hervez un enklask a oa bet graet e 2006 e oa ar c’houskous an eil meuz a blije ar muiañ d’ar Frañsizien. Er broioù-se, pe er pretioù evit an douristed er Maghrib, e kaver bremañ kouskous gant meur a seurt kig, met kement-se ne oa ket ar boaz gwechall er Maghrib.

## Notennoù


## Gwelet ivez

* Taboule
Goguryeo

**Goguryeo** a oa ur rouantelezh korean kozh lec'hiet e norzh hag e-kreiz ledenez korean, er c'hreisteiz da Manchouria ha su Proviñs ar Mor e Rusia. Asambles gant Baekje ha Silla, Goguryeo a oa unan eus Teir Rouantelezh Korea. Hervez ar Samguk Sagie vefe diazezet gant Jumong, un tiern eus Buyeo met seblout a ra e oa ur sevenadur heñvel ouzh hini Goguryeo er rannvro adalek diskarr Gojoseon, ur rouantelezh kozh a zalc'he ar rannvro betek 108 kt J-K.

Ur galloud bras e biz Azia betek ma voe faehet gant Silla ha Tang. Goude e faezhidigezh e voe disrannet e dachenn etre Tang, Silla ha Balhae.
Kompagnunezh

Ur **gompagnunezh** zo ur bodad tud. 
A-wechoù e vez bodet an dud -se evitar blijadur, ha netra ken. A-wechoù all e vezont bodet, pe strollet evit ur gefredi bennak.

## Kompagnunezhioù
* Kompagnunezh Jezuz: ar Jezuited. 
* Ur gompagnunezh en arme a zo renet gant ur c'habiten. 
* Kompagnunezhioù kenwerzhel
* Kompagnunezh an Indez
* Kompagnunezh c'hoariva

## Kompagnunezhioù
Kalz kompagnunezhioù a zo saoznek o anvioù a echu o anv gant "co".
* Aramco

## Pennadoù kar
* Company, a zo kompagnunezh e saozneg.
Hard Candy (film)

**Hard Candy** a zo ur film spont, renet gant David Slade, deuet er-maez e 2005, gant Elliot Page ha Patrick Wilson.

Er film e konter istor ur plac'h 14 vloaz, anvet Hayley Stark hag a gej gant Jeff, un tenner-poltriji 30 vloaz anezhañ, hag a c'hellfe bezañ un den kentoc'h dedennet gant ar grennarded. An daou benn-c'hoarier en em emgav en un ostaleri ha Hayley a gendrec'h Jeff da gas anezhi betek e di. A-benn ar fin e talc'h ar vaouez yaouank anezhañ prizonet en e di, ha bac'hañ a ra anezhañ evit klask veñjiñ ur vignonez dezhi hag a gred eo bet gwallet ha lazhet gantañ.

## Liamm diavaez
* Hard Candy e lec'hienn IMDB
Moonlight Drive

***Moonlight Drive*** a zo ur ganaouenn saoznek, savet gant Jim Morrison, eus al laz stadunanat The Doors, hag embannet e 1967 war o eil pladenn, anvet *[[Strange Days]]*.
Kouskous (disheñvelout)

Ar ger **kouskous** a c'hall ober dave :

* d'ur meuz eus hanternoz Afrika, ar c'houskous ;
* da loened godellek, ar c'houskoused, zo meur a seurt anezho.
Hugh Hughes (Cadfan)

Unan eus krouerien y Wladfa e Patagonia Arc'hantina e oa **Hugh Hughes**, anavezet ivez evel **Cadfan**, pe *Cadfan Gwynedd*, ganet d'an 20 a viz Eost 1824, ha marvet d'ar 7 a viz Meurzh 1898).

## E vuhez
Ganet e oa Hugh Hughes en Ynys Môn, kentañ bugel un tiad a zaouzek. Munuzer e oa a vicher. Er bloavezhioù 1850 e oa o labourat e Caernarfon hag e oa deuet ar soñj dezhañ krouiñ ur Vro Gembraek. Mont a reas da Lerpwl da chom e 1857, ha dont a reas da vezañ unan eus pennoù an emsav eno. E 1861 e tistagasur brezegenn, hag a voe embannet, anvet *Llawlyfr y Wladfa Gymreig* (Dornlevr ar Vro Gembreat).

Treizhañ a reas ar mor bras e 1865 gant e wreg Elizabeth hag un toullad bugale da Batagonia war al lestr *[[Mimosa (lestr)|Mimosa]]*. Hervez ar vojenn eo eñ ar c'hentañ Kembread eus ar *Mimosa* a daolas e droad war zouar Patagonia. Meur a vicher a reas eno, ha barner a beoc'h zoken. 

## Pennadoù kar
*Hugh Hughes
*Cadfan
Las Plumas

Ur gêr vihan e Chubut, e Patagonia Arc'hantina eo **Las Plumas**, anvet **Dôl y Plu** e kembraeg, anezhi pennlec'h departamant Mártires.

## Douaroniezh
War lez ar Stêr Camwy, e kreiz Dyffryn Camwy, 210 km er c'huzh-heol da gêr Rawson. 

## Poblañs
605 a dud a oa o chom eno e 2001.

## Istor
Savet e voe ar gêriadenn e 1887, pa voe graet an hent-houarn. 

## Liamm diavaez
* Las Plumas, e spagnoleg
Departamant Mártires

**Mártires** zo un departamant e proviñs Chubut, en Arc'hantina. 15.445 km² zo dezhañ ha 1.059 a dud a oa ennañ e 2007. 

## Kêrioù
*Las Plumas, ar pennlec'h
*El Mirasol

## Kumunioù amezek
*Mina Chubut
*La Rosada
*Alto de las Plumas
*Laguna Grande
*Sierra Negra
Bryn Gwyn (Chubut)

Ur gêriadenn eo **Bryn Gwyn** e Proviñs Chubut er c'hreisteiz da gêr Gaiman er Wladfa, Patagonia Arc'hantina.

## Pennad kar
*Bryn Gwyn
Prenndenn

Ar **prenndenn** eo ar pezh a rank c'hoarvezout hep na c'hallfed mirout outañ, ha klotañ a ra gant ar *fatum* latin.

## Lennegezh
Stag eo ar prenndenn ouzh ar marv el lennegezh.
E Romeo ha Julieta, gant Shakespeare, ez eus kaoz, er prolog, eus *daou enebour prenndennus*. 

## Gwelet ivez
* Tonkadur
* Tonkelouriezh
WordPress.com

Ur savenn krouiñ blogoù digoust a zo eus WordPress.com, meret gant an aozadur WordPress. Savet eo bet e-kerzh ar bloavezh 2005, ha digoret d'an holl d'ar 1añ a viz Du 2005. Digoust e chom a-drugarez da zibaboù VIP ha d'un nebeud bruderezh Google AdSense.
Bez e oa 9,2 vilion a vlogoù bet krouet war WordPress.com e miz Du 2009
N'eo ket ret emezelañ a-benn gwelet ar blogoù war ar sevij, estreget m'eo bet resisaet gant aozer ar blog, hogen ret e chom en ober a-benn krouiñ unan pe ober un evezhiadenn war unan. Evit netra eo ar servijoù war-bouez un nebeud re (aozer CSS, kartaouiñ-domani ha gwelladennoù plas). Steuvenn arnevez ha peurlipet al lec'hienn hag an niver bras a nevezentizoù hag a zibaboù a ginnig a ra eo unan eus ar savennoù a ra ar muiañ a verzh hiziv an deiz.

## Diforc'h gant WordPress.org
Disheñvel eo Wordpress.com diouzh WordPress.org dre ma vez kinniget frammoù rakc'hraet d'an implijerien gant an hini kentañ padal e vez dieuboc'h an eil. Lod eus ar blogoù savet gant WordPress.org a vez roet bod dezho war wordpress.com koulskoude.
Lod eus lec'hiennoù brasañ hag ar muiañ a verzh ganto war an Etrerouedad a implij servijoù Wordpress
## Yezhoù
Troet pe war dreiñ emañ ar savenn e 77 yezh, yezhoù minorelaet hag ar brezhoneg en ho zouez. Emañ an droidigezh vrezhonek da 25%, hogen gellout a ra an holl reiñ sikour evit ma yafe war-raok buanoc'h.

## Daveoù

## Liammoù diavaez
*Pajenn-stur WordPress.com (e saozneg)
*Pajenn-stur WordPress.com (e brezhoneg -- war dreiñ)
*FAG WordPress.com (e saozneg)
*Sikour gant an droidigezh
Rouaned Breizh-Veur hag Iwerzhon

**[[Rouaned Breizh-Veur]]** a oa deuet da vout **Rouaned Breizh-Veur hag Iwerzhon** e 1801, un titl nevez a zo bet graet eus 6 roue pe rouanez saoz :
* George III (1801–1820) (roue adal 1760)
* George IV (1820–1830)
* William IV (1830–1837)
* Victoria (1837–1901)
* Edward VII (1901–1910)
* George V (1910–1922) (miret gantañ an titl betek 1927)
Goude-se, pa voe krouet Republik Iwerzhon, e veze graet **[[Rouaned Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon]]** anezho.
Rouaned Breizh-Veur

**[[Rouaned Bro-Saoz]]**, hag a oa Rouaned Bro-Skos ivez, a voe anvet **Rouaned Breizh-Veur** adalek 1707. 

Setu o anvioù:
*Anne Breizh-Veur (1707&ndash;1714), a oa Rouanez Bro-Saoz, Rouanez Bro-Skos, ha Rouanez Iwerzhon abaoe 1702.
*George Iañ (1714&ndash;1727)
*George II (1727&ndash;1760)
*George III (1760&ndash;1801), ha goude Roue Breizh-Veur hag Iwerzhon betek 1820.
Rouaned Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon

**Rouaned Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon** a vez graet eus Rouaned Breizh-Veur hag Iwerzhon adalek 1927. 

## Ar Rouaned
*Jorj V (1910-1936)
*Edouarzh VIII (1936)
*Jorj VI (1936-1952)
*Elesbed II (1952-2022)
*Charles III (abaoe 2022)

## Pennadoù kar
*Rouantelezh-Unanet
Poltred

Ur **poltred** zo un oberenn hag a denn da livañ pe da zeskrivañ neuz pe personelezh un den. Gallout a ra bezañ un oberenn lennegel kenkoulz hag ul livadur pe un dremmwel.

#### 
**Bukit war ar skeudenn evit lenn an alc'hwez*

Masaccio 032.jpg|*Paotr yaouank<br>gwelet a-gostez*Masaccio*c.* 1425
Jan van Eyck 093.jpg|*Paotr e jenofl*Van Eyck*c.* 1435
Eyck Margaret.jpg|*Magarete van Eyck*Van Eyck*c.* 1439
Petrus Christus 007.jpg|*Poltred<br>ur manac'h*Petrus Christus*c.* 1446


Petrus Christus, Portrait of a young girl.jpg|*Poltred ur<br>plac'h yaouank*Petrus Christus*c.* 1446
Sandro Botticelli 066.jpg|*[[Simonetta Vespucci]]*Botticelli*c.* 1476-80
Leonardo da Vinci - Lady with an Ermine.jpg|*[[Cecilia Gallerani]],<br>[[Itron an Erminig]]*Leonardo da Vinci*c.* 1483-90

#### 

Young Man Apple.jpg|*Paotr yaouank e aval*Raffaello1505
Mona_Lisa,_by_Leonardo_da_Vinci,_from_C2RMF_retouched.jpg|*[[Mona Lisa]]*Da Vinci1503-6
Tizian 080.jpg|*Poltred ur Venezian*Tizian1507
Pope_Julius_II.jpg|*Ar [[pab]] [[Jul II]]*Raffaello1511-12
Hans Baldung 021.jpg|*Ar c'hont Loeiz Löwenstein*Baldung1513 
Donna velata.jpg|*Donna Velata*Raffaello*c.* 1514-15


Baldassare_Castiglione,_by_Raffaello_Sanzio,_from_C2RMF_retouched.jpg|*[[Poltred Baldassare Castiglione|Baldassare Castiglione]]*Raffaello1514-15
Jean Clouet 001.jpg|*[[Frañsez Iañ (Bro-C'hall)|François Ier]]*Clouet1524
Katharina-v-Bora-1526-1.jpg|*[[Katharina von Bora]]*Cranach an Henañ*c.* 1526
Martin_Luther,_1529.jpg|*[[Martin Luther]]*Cranach an Henañ1529
Albrecht-von-Brandenburg-2.jpg|*Albrecht von<br>Brandenburg*Cranach an Henañ*c.* 1529
Tizian - Porträt der Isabella d'Este.jpg|*[[Isabella d'Este]]*Tizian1534-1536
Guillaume Budé by Jean Clouet.jpg|*[[Guillaume Budé]]*Clouet1536


Christoph Amberger 004.jpg|*Poltred ur vaouez*Amberger*c.* 1545
Lucrezia Panciatichi by Angelo Bronzino.jpg|*[[Lucrezia Panciatichi]]*Bronzino1540
Angelo Bronzino 055.jpg|*Lodovico Capponi*Bronzino1550-55
Portrait of the Cosmographer Sebastien Munster WGA.jpg|*[[Sebastian Münster]]*Amberger*c.* 1552
Juan Pantoja de la Cruz - Infanta Isabella Clara Eugenia of Spain.jpg|*La infanta<br>Isabel Clara Eugenia*Pantoja de la Cruz1599

#### 

Frans Hals - Portrait of a Man Holding a Skull.JPG|*Den o terc'hel<br>ur c'hlopenn*Hals*c.* 1611
Portrait of George Villiers, 1st Duke of Buckingham (by Peter Paul Rubens).jpg|*George Villiers,<br>1 dug<br>Buckingham*Rubensc. 1623

#### 

Anne-Louis Girodet-Trioson 006.jpg|*[[François-René de Chateaubriand|Chateaubriand]]*Girodet-Trioson*c.* 1808-10
Friedrich Overbeck 010.jpg|*Al livour [[Franz Pforr]]*Overbeck1810
Francesco Hayez 020.jpg|*Ephraïm*Hayez1842-44
Thomas_Dilward_-_Brady-Handy.jpg|*[[Thomas Dilward]]*BradyLuc'hsk. *c.* 1860


Auguste Renoir Monsieur Fournaise.jpg|*Monsieur Fournaise*Renoir1875
Homme à la pipe, par Paul Cézanne, Musée de l'Ermitage.jpg|*Paotr e gorn-butun*Cézanne*c.* 1890-92
Paul_Gauguin_102.jpg|*Suzanne<br>Bambridge*Gauguin1891

#### 

August Macke 038.jpg|*Poltred gant un aval*Macke1909
Sundasciurus

***Sundasciurus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered.

## Spesadoù
* *[[Sundasciurus brookei]]*
* *[[Sundasciurus davensis]]*
* *[[Sundasciurus fraterculus]]*
* *[[Sundasciurus hippurus]]*
* *[[Sundasciurus hoogstraali]]*
* *[[Sundasciurus jentinki]]*
* *[[Sundasciurus juvencus]]*
* *[[Sundasciurus lowii]]*
* *[[Sundasciurus mindanensis]]*
* *[[Sundasciurus moellendorffi]]*
* *[[Sundasciurus philippinensis]]*
* *[[Sundasciurus rabori]]*
* *[[Sundasciurus samarensis]]*
* *[[Sundasciurus steerii]]*
* *[[Sundasciurus tenuis]]*
Tamiops

***Tamiops*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered hag a vev e gevred Azia.

## Spesadoù
* *[[Tamiops macclellandii]]*
* *[[Tamiops maritimus]]*
* *[[Tamiops rodolphii]]*
* *[[Tamiops swinhoei]]*
Funambulus

***Funambulus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered.

## Spesadoù
* *[[Funambulus layardi]]*
* *[[Funambulus palmarum]]*
* *[[Funambulus pennantii]]*
* *[[Funambulus sublineatus]]*
* *[[Funambulus tristriatus]]*
Gwiñver-nij

Ar **gwiñvered-nij** eo ar bronneged kar d'ar gwiñvered a ya d'ober ar meuriad *Pteromyini* en iskerentiad *[[Sciurinae]]*.

Plavañ a reont a wezenn da wezenn a-drugarez d'ar groc'henenn a stag o favioù a-raok ouzh o favioù a-dreñv.

## Genadoù
* *[[Aeretes]]*
* *[[Aeromys]]*
* *[[Belomys]]*
* *[[Biswamoyopterus]]*
* *[[Eoglaucomys]]*
* *[[Eupetaurus]]*
* *[[Glaucomys]]*
* *[[Hylopetes]]*
* *[[Iomys]]*
* *[[Petaurillus]]*
* *[[Petaurista]]*
* *[[Petinomys]]*
* *[[Pteromys]]*
* *[[Pteromyscus]]*
* *[[Trogopterus]]*
Cratogeomys

***Cratogeomys*** zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ razhed-godell a vev e Mec'hiko (hag e kreisteiz SUA evit a sell ouzh *Cratogeomys castanops*).

## Spesadoù
* *[[Cratogeomys castanops]]*
* *[[Cratogeomys fulvescens]]*
* *[[Cratogeomys fumosus]]* (ebarzhiet ennañ *C. gymnurus*, *C. neglectus*, *C. tylorhinus*, *C. zinseri*) 
* *[[Cratogeomys goldmani]]*
* *[[Cratogeomys merriami]]*
* *[[Cratogeomys perotensis]]*
* *[[Cratogeomys planiceps]]*
Geomys

**Geomys** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ razhed-godell hag a vev e Norzhamerika.

## Spesadoù
**[[Geomys arenarius]]*
**[[Geomys attwateri]]*
**[[Geomys breviceps]]*
**[[Geomys bursarius]]*
**[[Geomys knoxjonesi]]*
**[[Geomys personatus]]*
**[[Geomys pinetis]]*
**[[Geomys texensis]]*
**[[Geomys tropicalis]]*
Razh meur Madagaskar

**Razh meur Madagaskar** (*Hypogeomys antimena*) a zo ur c'hrigner brosezat e Madagaskar. Ar spesad nemetañ eo er genad *Hypogeomys*.

## Liammoù diavaez
Robert Stirling

**Robert Stirling** a oa un pastor, mekanikour ha metalour skosat ganet d'ar 25 a viz Here 1790 e Gloag ha marvet d'ar 6 a viz Even 1878 e Glaston. 

Anavezet eo evit bezañ ijinet ur c'heflusker dre aer domm e 1816, ur c'heflusker dre devidigezh diavaez : ar c'heflusker Stirling e anv.

E anv gwirion a zo Robert Mac Gregor, an anv "Stirling" a oa hini goprer e dad hag a oa er mare-se ebenour. E dad-kozh eus tu e dad a oa saver ostilhoù labour-douar hag e dad-kozh eus tu e vamm a oa labourer-douar. Robert Stirling a oa 3de hini ur familh a 8 bugel. Kendalc'het en deus bet e studioù e skol-veur Dinedin etre 1805 ha 1808 a-raok mont da Glasc'ho da studiañ an deologiezh. Dimeziñ a reas d'an 10 a viz Gouere 1819 gant Jean Rankin hag bet o deus bet 7 bugel : Patrick, William, Robert, James, David, Jane hag Agnes. Ar pevar faotr kentañ a zo bet holl ijinourien, David a zo bet pastor hag Agnes a zo bet arzourez.

Lâret e vez ez eo abalamour ma oa tarzhadennoù marvus gant kaoterioù ar mekanikoù-aezhenn en deus eñ labouret kalz a-benn sevel ur c'heflusker hep kaoter ennañ. Kemer a reas neuze ur breved d'ar 27 a viz Gwengolo 1816 war e vekanik nevez.

Adimplijet e voe menozioù Robert Stirling gant William Siemens ha goude e voe kemeret ur breved gant Friedrich Siemens e 1856 evit ur benveg da adtommañ an aer a oa kaset en uhelfornioù dre implijout energiezh termek ar gazoù o tont er-maez eus an uhelforn.
Orthogeomys

***Orthogeomys*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ razhed-godell hag a vev e Kreizamerika.

## Spesadoù
* *[[Orthogeomys cavator]]*
* *[[Orthogeomys cherriei]]*
* *[[Orthogeomys cuniculus]]*
* *[[Orthogeomys dariensis]]*
* *[[Orthogeomys grandis]]*
* *[[Orthogeomys heterodus]]*
* *[[Orthogeomys hispidus]]*
* *[[Orthogeomys lanius]]*
* *[[Orthogeomys matagalpae]]*
* *[[Orthogeomys thaeleri]]*
* *[[Orthogeomys underwoodi]]*
Pappogeomys

***Pappogeomys*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ razhed-godell hag a vev e Mec'hiko. Spesadoù ar genad *[[Cratogeomys]]* a veze renket ennañ.

## Spesadoù
* *[[Pappogeomys alcorni]]*
* *[[Pappogeomys bulleri]]*
Thomomys

***Thomomys*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ razhed-godell hag a vev e Norzhamerika.

## Spesadoù
* *[[Thomomys bottae]]*
* *[[Thomomys bulbivorus]]*
* *[[Thomomys clusius]]*
* *[[Thomomys idahoensis]]*
* *[[Thomomys mazama]]*
* *[[Thomomys monticola]]*
* *[[Thomomys talpoides]]*
* *[[Thomomys townsendii]]*
* *[[Thomomys umbrinus]]*
Razh-godell Michoacán

**Razh-godell Michoacán** (*Zygogeomys trichopus*) a zo ur c'hrigner brosezat e Mec'hiko. Ar spesad nemetañ eo er genad *Zygogeomys*.
Goundi Val

**Goundi Val** (*Ctenodactylus vali*) a zo ur bronneg krigner hag a vev en dezerzh e Maroko, Aljeria ha Libia.
Geocapromys

***Geocapromys*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ hutiaed.

## Spesadoù
* *[[Geocapromys brownii]]*
* *[[Geocapromys columbianus]]*, aet da get
* *[[Geocapromys ingrahami]]*
* *[[Geocapromys thoracatus]]*, aet da get
Mesocapromys

***Mesocapromys*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ hutiaed.

## Spesadoù
* *[[Mesocapromys angelcabrerai]]*
* *[[Mesocapromys auritus]]*
* *[[Mesocapromys nanus]]*
* *[[Mesocapromys sanfelipensis]]*
Mysateles

***Mysateles*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ hutiaed.

## Spesadoù
* *[[Mysateles garridoi]]*
* *[[Mysateles gundlachi]]*
* *[[Mysateles melanurus]]*
* *[[Mysateles meridionalis]]*
* *[[Mysateles prehensilis]]*
Allactaga

***Allactaga*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ jerboazed hag a vev en Azia.

## Spesadoù
* *[[Allactaga balikunica]]*
* *[[Allactaga bullata]]*
* *[[Allactaga elater]]*
* *[[Allactaga euphratica]]*
* *[[Allactaga firouzi]]*
* *[[Allactaga hotsoni]]*
* *[[Allactaga major]]*
* *[[Allactaga severtzovi]]*
* *[[Allactaga sibirica]]*
* *[[Allactaga tetradactyla]]*
* *[[Allactaga vinogradovi]]*
* *[[Allactaga williamsi]]*
Echimyidae

***Echimyidae*** a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien hag a vev en Amerika.

## Genadoù
* Iskerentiad *[[Dactylomyinae]]*
** *[[Dactylomys]]*
** *[[Kannabateomys]]*
** *[[Olallamys]]*
* Iskerentiad *[[Echimyinae]]*
** *[[Callistomys]]*
** *[[Diplomys]]*
** *[[Echimys]]*
** *[[Isothrix]]*
** *[[Makalata]]*
** *[[Phyllomys]]*
** *[[Santamartamys]]*
* Iskerentiad *[[Eumysopinae]]*
** *[[Carterodon]]*
** *[[Clyomys]]*
** *[[Euryzygomatomys]]*
** *[[Hoplomys]]*
** *[[Lonchothrix]]*
** *[[Mesomys]]*
** *[[Proechimys]]*
** *[[Thrichomys]]*
** *[[Trinomys]]*
* Iskerentiad *[[Heteropsomyinae]]* (aet da get)
** *[[Boromys]]*
** *[[Brotomys]]*
** *[[Heteropsomys]]*
** *[[Puertoricomys]]*

En *Echimyidae* pe en *[[Erethizontidae]]*:
* Iskerentiad *[[Chaetomyinae]]*
** *[[Chaetomys]]*

En *Echimyidae* pe e *[[Myocastoridae]]*:
* Iskerentiad *[[Myocastorinae]]*
** *[[Myocastor]]*
Zapus

***Zapus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien hag a denn d'al logod hag a vev e Norzhamerika.

## Spesadoù
* *[[Zapus hudsonius]]*
* *[[Zapus princeps]]*
* *[[Zapus trinotatus]]*
Salpingotus

***Salpingotus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ jerboazed hag a vev en Azia.

## Spesadoù
* *[[Salpingotus crassicauda]]*
* *[[Salpingotus heptneri]]*
* *[[Salpingotus kozlovi]]*
* *[[Salpingotus pallidus]]*
* *[[Salpingotus michaelis]]* (pe *Salpingotulus michaelis*)
Jaculus

***Jaculus*** a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ jerboazed hag a vev en Azia pe e Norzhafrika.

## Spesadoù
* *[[Jaculus blanfordi]]*
* *[[Jaculus jaculus]]*
* *[[Jaculus orientalis]]*