Babilonia

**Babilonia** a oa ur Stad e su Mezopotamia, e Irak modern, a oa dindani tachennoù Sumer hag Akkad. Gallout a reer kavout ar c'hentañ meneg eus kêr Babilon en un dablezenn eus ren Sargon Akkad, bloaziadet eus an  kantved kent J.-K..
## Istor
Akkadiz, ur bobl semitek, a oa deuet abred a-benn da vestroniañ ar vro en-dro da gêr Kish — gant Babilon ha al lodennoù eus Mezopotamia just en norzh da Sumer. Levezoniñ a reas kalz ar sevenadurioù-se hini Akkad. An tolead-se a oa kanouc'hellet stank, hag edo en ul lec'h strategel e-keñver an hentoù koñvers. Gourdrouzet e oa alies gant diavaezidi a-hed hec'h istor.

Da vare ar prantad "nevezsumerian", pe prantad Ur-III, e oa deuet Babilonia da vezañ un dachenn annezet stank gant an Amorited divroet eus kornôg an Eufratez o doa graet o annez e norzh Sumer. An Amorited a oa anezho ur bobl semitek all, a oa sellet outañ da gentañ evel maesaerien gantreat hag hep sevenadur gant Akkadiz.
### Prantad kozh Babilon

War-dro 2000 kent J.-K., da-heul drouziwezh tierniezh "Ur-III" faezhet gant an Elamited, Amorrited kornôg an Eufratez a lakas o c'hrabanoù war Vezopotamia, e lec'h ma savjont rouantelezhioù bihan. E-doug a c'hentañ kantved eus ar pezh a anver "Prantad an Amorited", ar geoded-Stad c'halloudusañ e oa Isin, daoust ma teuas Shamshi-Adad I tost da unvaniñ ar broioù ar muiañ en norzh. Unan eus an tierniezhioù amoritat-se a oa diazezet e keoded-Stad Babilon, a deufe a-benn en diwezh da gemer e greñv war ar re all ha da ziazezañ ar c'hentañ impalaeriezh babilonat, e-pad ar pezh zo anvet Prantad kozh Babilon.

Kêr Babilon a c'hounezas an hegemoniezh war Mezopotamia dindan c'hwec'h rener, Hammurabi (1780 - 1750 kent J.-K.; deiziadoù diasur-kenañ). Ur rener efedus-kenañ e oa. Skrivañ a reas ur c'hod lezennoù anvet Kod Hammurabi ha degas ar stabilded d'ar vro goude ur prantad reuz. 

Hervez kredennoù Babilonia, ar roue a oa dileuriad Marduk, ha kêr Babilon a oa ur "gêr santel" e lec'h ma tlee bezañ kurunennet kement rener reizh eus Mezopotamia. Diorroen a reas ar vurevkratiezh, gant telloù hag ur gouarnamant kreizennet, evit harpañ galloud ar roue.
## Levrlennadur
*Ascalone, Enrico. *Mesopotamia: Assyrians, Sumerians, Babylonians (Dictionaries of Civilizations; 1)*. Berkeley: University of California Press, 2007 .
*Bryant, Tamera. *The Life and Times of Hammurabi*.
*Eves, Howard. *An Introduction to the History of Mathematics*.
*King, Leonard William. *Babylonian Religion and Mythology*.
*Leick, Gwendolyn. *The Babylonians: An Introduction*.
*Leick, Gwendolyn. *Mesopotamia*.
*Lloyd, Seton. *The Archaeology of Mesopotamia: From the Old Stone Age to the Persian Conquest*.
*Mieroop, Marc Van de. *King Hammurabi Of Babylon: A Biography*.
*Nemet-Nejat, Karen Rhea. *Daily Life in Ancient Mesopotamia*.
*Oates, Joan. *Babylon*.
*Oppenheim, A. Leo. *Ancient Mesopotamia : Portrait of a Dead Civilization*.
*Pallis, Svend Aage. *The Antiquity of Iraq*.
*Roux, Georges. *Ancient Iraq*.
*Saggs, Henry *Babylonians*.
*Saggs, Henry *The Greatness That Was Babylon*.
*Schomp, Virginia. *Ancient Mesopotamia: The Sumerians, Babylonians, And Assyrians*.
*Spence, Lewis. *Myths and Legends of Babylonia and Assyria*.
## Liammoù diavaez
*Ar matematik e Babilon
*An niveroù e Babilon
*Babylonian steredouriezh/steredoniezh
*Levrlennadur eus steredouriezh ha steredoniezh Babilon
*''The Religion of Babylonia and Assyria'' gant Theophilus G. Pinches (kalz anvioù doueed zo lennet mod all bremañ, met an oberenn eus 1906 zo un oberenn glasel)
*Kronologiezh Babilonia hag Asiria
*The History Files Mezopotamia gozh
*Mojennoù Babilon hag Egipt liammet ouzh an hengoun Hebraek, gant Leonard W. King, 1918 *(ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20060219224606/http://fax.libs.uga.edu/BM530xK531l/1f/legends_of_babylon_and_egypt.pdf stumm PDF])*
*Mojennoù babiloniat ar c'heneliezh hag ar c'hann etre Bel hag an aerouant, evel m'en danevell tablezennoù asirian eus Nineveh, 1921 *(ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20060219224558/http://fax.libs.uga.edu/BL1620xB7/1f/babylonian_legends_of_creation.pdf Stumm PDF])*
*The civilisations of Babylonia and Assyria; *it remains, language, history, religion, commerce, law, art, and literature*, gant Morris Jastrow, Jr. ... gant kartennoù ha 164 skeudenn, 1915 *(ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20060921105053/http://fax.libs.uga.edu/DS71xJ39C/1f/civilization_of_babylonia_and_assyria.pdf Stumm PDF])*
## Notennoù