Zugzwang

***Zugzwang***  (alamaneg : *Zugzwang* , "redi da fiñval") a reer e c'hoari an echedoù, hag e c'hoarioù all evel an damoù, ar go, ar xiangqi, eus un degouezh ma vez gwanaet un tu abalamour ma rank lakaat ur pezh da fiñval ;  e *zugzwang*  e vez ar c'hoarier**·**ez pa ne c'hall ket ober ur fiñv aotreet hep en em lakaat en arvar.
Pa vez kreñvoc'h un tu eget egile en ur c'hrogad e c'hoarvez alies ma klaskfe lakaat an tu enep e *zugzwang* evit gounez ; ret eo a-wechoù e vefe *zugzwang* evit ma vefe gounezet ar c'hrogad gant an eil tu pe egile.

E dibenn ar c'hrogadoù peurliesañ e c'hoarvez *zugzwang*, pa ne chom nemet ar rouaned ha soudarded pergen.

## Orin
E niverenn miz Gwengolo 1858 er gelaouenn alaman *Deutsche Schachzeitung*, pp.&nbsp;353–358, e kaver kentañ meneg eus ar ger en ur pennad disin anvet *Zugzwang, Zugwahl und Privilegien* ("Redi da fiñval, diuz er fiñv ha brientoù"). ; gant Emanuel Lasker e 1908 e voe implijet e saozneg evit ar wech kentañ.
Hogen kantvedoù kent ma voe moullet ar ger *zugzwang* e veze anavezet an darvoudenn : deskrivet eo e dornskridoù *chatrang* e deroù an , hag c'hoazh en e gaver en ur studi gant Alessandro Salvio bet embannet e 1604.

## Skouerioù

;♦ Ur skouer eeun
Tro an tu gwenn eo da c'hoari en **diagramm 1**.
* E *zugzwang* emañ ar roue gwenn e **d1**, pa ne c'hall c'hoari  nemet **n. c2** ; savidigezh ar soudard du a c'hallo c'hoarvezout goude-se :
::**n. ... Re2**
::**n+1. d1=D** pe **d1=T**, ha war var e vuhez emañ ar roue gwenn.
* Ha ma'z eo tro an tu du da c'hoari da gentañ ? E *zugzwang* emañ ivez, rak forzh pe fiñv a lakaio termen d'ar c'hrogad :
::mar c'hoari **n. d3** e laka ar roue du e *pat* ;
::mar c'hoari **n. d4**, **e4**, **f4**, **f3** pe **f2** e tegas **n. ... Rxd2** hag echu eo ar c'hrogad abalamour ma ne chom nemet an daou roue war an dachenn.
;♦ Unan eus ar *zugzwang* kentañ a zo testeniekaet

Kemplesoc'h un tamm eo ar *zugzwang* a zo en ur studi *chatrang* bet skrivet e deroù an IXvet kantved, azasaet amañ evit an echedoù.
::**1. Te3** — Argadenn war ar Marc'heg du.
::**1. ... Mg1** — Tec'hadenn ; ne c'hall ket mont da **g3**, ha mar c'hoarife **... Mc1** : **2. Tc3+ ...**, **3. Txc1** ha koll an tu du dizale.
::**2. Rf5** — Tostaat d'ar Marc'heg.
::**2. ... Rd4** — Argadenn war an Tour gwenn.
::**3. Rf4** — Difenn an Tour ; ne c'hall ket ar Marc'heg tagañ ar Roue gwenn, abalamour d'an Tour. E *zugzwang* emañ eta.
Dic'halloud eo ar Roue du e-pad ma argader e Varc'heg :
::**3. ... Rc4** — Kiladenn.
::**4. Rg3** — Gwaskañ ar Marc'heg.
::**4. ... Rd4** — Tagañ an Tour adarre, en aner avat.
::**5. Te1** — Gennet ar Marc'heg du, ar re wenn a c'hounez ar c'hrogad.
;♦ Ur *zugzwang* e levr Alessandro Salvio

En e levr embannet e 1604 e ro Alessandro Salvio da skouer ur *zugzwang* bet c'hoariet gant Giulio Polerio e 1585.
::**1. Ta1!** — An doare nemetañ da c'hounez ar c'hrogad.
::**1. ... Rxa1** — Aberzhet an Tour eta.
::**2. Rc2** — Gennet ar roue ; e *zugzwang* emañ an tu du, pa ne chom nemet ur fiñv marvus gantañ.
::**2. ... g5** — Ur road ret.
::**3. hxg5** — Tostoc'h d'ar savidigezh emañ ar soudard gwenn eget an hini du...
::**3. ... h4** — ... met goanag zo.
::**4. g6 — h3**
::**5. g7 — h2**
::**6. g8=D — h8=D** — Div Zamez war an dachenn eta, met...
::**7. Dg7#** — ... dic'halloud eo an Damez du.
## Notennoù