Aval

Frouezh an avalenn eo an **aval**, dezhañ stumm ur voul an aliesañ, hag a bep seurt liv ha ment. Boued mat eo an avaloù evit mab-den ha kalz loened. Gounezet e vez anezho en holl rannvroioù goudomm. Renket e vez an avaloù hervez an implij a vez graet deuzouto. Avaloù sistr a zo ar re a vez implijet o chug evit ober meur a alkool. Avaloù kontell a zo ar re a vez debret ent-kriz. Avaloù da boazhañ a vez graet deus ar re zo mat evit an implij-se. Blazioù disheñvel a vez ganto sukret, c'hwerv pe trenk zoken. Deus spesad *Malus pumila* eo an tri seurt a zo muioc'h eget  gouenn deuzouto er bed a-bezh. 

Meur a evaj a vez graet gant avaloù, ma vefe chug avaloù pe sistr ha lambig pa vez goet.

## Etimologiezh
Diwar ar ger henvrezhonek *abal*, *aual* 1499, da geñveriañ gant ar gerioù *afal* e kembraeg,*abal* en hengembraeg, *aval* e kerneveureg, *aball* en iwerzhoneg kozh, *auallo* er galianeg o orin boutin er c'heltieg *abalo-* . Er yezhoù germanek e kaver anvioù tost : *apfel* en alemaneg pe *appel* er saozneg.

An anv spesad *[[Malus pumila]]* a zo o tont eus ar ger latin *malum* a dalv aval evit ar genad ha deus an ar ger latin *pumilum* a dalv krak.

An anv latin *pomum* a dalv frouezh a zo bet implijet evit stummañ ar ger *pomme* e galleg padal eo ar ger *malum* a zo bet implijet evit stummañ *mela* en italianeg pe *mar* er roumaneg, div yezh romanek all.

Ar ger aval a vez implijet ivez e brezhoneg evit kalz traoù pe frouezh all, dezho stumm ur voul damheñvel ouzh an aval.

## Istor

## [[Louzawouriezh]]

Ur frouezhenn faos (dindan ster al louzawouriezh) eo an aval, peogwir e vez debret kement skor ar bleunioù, hag ar vierez a zo stag-ouzh-stag.
Renket e vez anezhi e-touez ar frouezh bouedek a vez kavet boued ar frouezh ha chug enno.

### Stummoù
Stumm ur voul eo an hini a vez kavet an aliesañ, met gouennoù' zo a c'hell bezañ disheñvelik, evel an hini brudet aval *Api* er ganaouenn c'hallek *[[:fr:pomme de reinette et pomme d'api|Pomme de reinette et pomme d'api]]* en dije un orin e Breizh en Apigne (war dachenn kumun Reuz e bro Roazhon). An aval Api en doa stumm ur steredenn 5 skourr ha plad.

Ur c'houenn aval-sistr a vez kavet e bro-Vigoudenn pe c'hoazh e bro C'hlazig a vez graet "poch binioù" dezhi peogwir e pign ar boued tro-dro d'al lost evel poch ur binioù tro-dro d'ar sutell. Ne vez ket implijet ken gant farderien sistr a-vicher peogwir eo un tamm re vihan. Ar re a fard sistr evit o flijadur a implij anezhi c'hoazh.

Gouennoù 'zo o deus ur stumm hir evel an hini anvet galeuse pe pigeonnet d'Armor a zo hec'h orin e Bro Leon.

## Armerzh

## Implijoù

## Mojennoù
* Enez Avalon
* Barnadenn Paris
* Liorzh an Hesperidezed

## Pennadoù kar
### Avaloù all
Da veur a dra e vez graet an anv *aval* e brezhoneg : dont a ra deus o stumm rond damheñvel ouzh hini an aval :
* aval-derv : aval-tann : Boul goadek, dezhi ment ur graoñienn, a gresk war deil ar gwez-derv, en-dro d'ul larvenn amprevan.
* aval-douar : patatez
* aval-gouzoug: Stumm rond a vez kavet e gouzoug ar baotred
* aval-pin : organ gouennañ ar pin ha gwez all kar dezho.
* aval-spern : hogan
* aval-stoub : Frouezhenn damheñvel ouzh ur berenn, c'hwerv he blaz a vez debret poaz.
* aval-sukrin : Frouezhenn ar sukrin
* aval-tann : aval-derv

## Daveoù

## Liamm diavez
* Les bienfaits de la pomme war al lec'hienn mesentirbien.com