3e Rann SS Totenkopf

An **3de Panzerdivision SS Totenkopf** a oa unan eus an 38 unvez Waffen-SS e-pad an Eil Brezel Bed.

## Istor
Dont a ra an unvez **Totenkopf** eus an unvezioù diwall ar c’hampoù-bac'h anvet SS-Totenkopfverbände (unvezioù SS gant pennoù marv). Renet e voent gant Theodor Eicke azalek ar 4 a viz Gouere 1934, pa voe anvet da enseller ar c’hampoù-bac’h.

Aozet e oa an unvezioù-se e rejimantoù staliet e kampoù disheñvel :
* Standarte I *Oberbayern* e Dachau.
* Standarte II *Brandenburg* e Oranienburg-Sachsenhausen.
* Standarte III *Thüringen* e Buchenwald.
* Standarte IV *Ostmark* e Mauthausen.

Dindan renerezh Eicke e kemmas perzh SS-TV, gant ar pal lakaat anezho da vezañ prest da vont da vrezeliñ. Kerkent ha lakaet da rener ez eas e darempred gant an holl re a anaveze e SS a-benn reiñ armoù a-walc’h d’e soudarded, ha dreist-holl armoù enep kirri-arsailh, kirri ha marc’hoù-tan. Aozañ a reas ivez ur strollad penn a-raok.
Azalek ar mare-se e krogas ur vicher nevez evit Eicke, ha n’en doe mui perzh ebet e aozadur ar c’hampoù-kreizennañ. Ma cheñchas micher ne gemmas ket kredenn avat. E 1940 e teuas a-benn da gendrec’hiñ ur gompagnunezh a-bezh da zianzav ar relijion gatolik, ha kement-se a lakaas kadarnaat gant ul lez-varn velestradurel. E-keit ma oa e penn an traoù e strivas evit ma vefe doujet da zoareoù tuta strizh Waffen-SS, ha danvez soudarded a oa bet degemeret a voe nac’het gantañ, nac’h a reas ivez e vefe tennet ofiserien eus rann Totenkopf a-benn kreñvaat unvezioù all.

Asambles gant Leibstandarte Adolf Hitler ha SS-Verfügunsgstruppe e voe an unvezioù Totenkopf lodennoù pennañ ar pezh a zeufe da vezañ Waffen-SS.
Ur wech adaozet an holl rannoù SS e 1943, e teuas da vezañ an 3de Panzerdivision SS Totenkopf.

D’ar 16 a viz Here 1939 ec’h aotreas Adolf Hitler e vefe bodet an holl rejimantoù *Totenkopf* gant ar pal aozañ ur rann Waffen-SS. Ebarzhet e voe ar rann-se en eil arme e-pad emgann Frañs e miz Mae 1940. Torfedoù brezel a voe, evel ma oa bet e Polonia.

Pa voe kroget Oberiadur brezel Barbarossa e c’houlennas Eicke e vefe roet sammgirri d’e rann a-benn treuzkas e soudarded, e-lec’h ar c’hirri liesseurt en doa bet « Ouzhpenn ar fed e tennomp da dermajied ha kement-se ne glot ket an SS, ne c’haller kas brezel ebet da benn er reter gant seurt kirri». 
E miz Gwengolo 1941 e rankas daou rejimant tec’hout rak argadenn an Arme Ruz, ha kement-se a voe rebechet outo gant ofiserien ar Wehrmacht.

## Anvioù
***SS-Totenkopf-Division** (azalek ar 16 a viz Here 1939), enni :
**SS-Totenkopf-Infanterie-Regiment 1
**SS-Totenkopf-Infanterie-Regiment 2
**SS-Totenkopf-Infanterie-Regiment 3
**SS-Totenkopf-Artillerie-Regiment
***schwere SS-Totenkopf-Artillerie-Abteilung (azalek ar goañv 1939/40)
***SS-Totenkopf-Aufklärungs-Abteilung
***SS-Totenkopf-Panzerabwehr-Abteilung
***SS-Totenkopf-Pionier-Bataillon
***SS-Totenkopf-Nachrichten-Abteilung
***SS-Panzergrenadier-Division ''Totenkopf*** (azalek an 9 a viz Du 1942), enni:
**SS-Panzergrenadier-Regiment 1 *Totenkopf*
**SS-Panzergrenadier-Regiment 3 *Totenkopf*
**Panzer-Regiment 3
***SS-Totenkopf-Sturmgeschütz-Abteilung
***SS-Totenkopf-Aufklärungs-Abteilung
***SS-Totenkopf-Kradschützen-Bataillon
***SS-Totenkopf-Panzerjäger-Abteilung
***SS-Totenkopf-Pionier-Bataillon
***SS-Totenkopf-Flak-Abteilung
***SS-Totenkopf-Nachrichten-Abteilung
**'3. SS-Panzer-Division *Totenkopf**' (azalek an 22 a viz Here 1943), enni :
**SS Panzer-Regiment 3 *Totenkopf*
**SS Panzer-Grenadier-Regiment 5 *Thule*
**SS Panzer-Grenadier-Regiment 6 *Theodor Eicke*
**SS Panzer-Artillerie-Regiment 3
***SS Flak-Artillerie-Abteilung 3
***SS Sturmgeschütz-Abteilung 3
***SS Panzer-Aufklärungs-Abteilung 3
***SS Panzerjäger-Abteilung 3
***SS Panzer-Pionier-Bataillon 3
***SS Panzer-Nachrichten-Abteilung 3
***SS Versorgungs-Einheiten 3

== Komandanted ==


== Pelec’h e voe kaset ==
*1940 : [[Emgann Frañs]]
*1941 - 1942 : [[Oberiadur-brezel Barbarossa|Taol Barbarossa]]
**[[Seziz Leningrad]]
**Miz Genver – miz Here : [[Korn Demjansk]]
** miz Here : Frañs
*1943 : Rusia 
**[[Emgann Koursk]]
**Kharkov
**Lennborzh Donetz
*1944 : Broioù Balt ha [[Roumania]] 
*1945 : Hungaria hag Aostria
**Rann distrujet e Vienna

== Torfedoù brezel ==
E kement lec’h ma tremenas an 3de unvez SS Totenkopf e voe torfedoù brezel : e [[Polonia]] e lazhjont siviled ha yuzevien, ar pezh a lakaas ar jeneral [[Johannes Blaskowitz]] da lavarout : « Soñjoù ar soudarded diwar-benn [[SS]] hag ar polis a zo etre heug ha kas. An holl soudarded a zo heuget gant an torfedoù bet e Polonia ».
Ouzhpenn 250 sivil a voe lazhet e norzh Frañs etre an 19 hag ar 27 a viz Mae [[1940]], e [[Beuvry]] da skouer. 97 prizoniad breizhveurat a voe lazhet ivez d’ar 27 a viz Mae [[1940]] e [[Lestrem]] ([[Lazhadeg Le Paradis]]). An torfedoù-se a voe graet dindan urzh al letanant [[Fritz Knöchlein]], hag a voe kastizet d’ar marv ha lazhet abalamour d’ e dorfedoù brezel. 84 soudard eus Lu [[Breizh-Veur]] ([[Kembre]]iz ha [[Bro-Saoz|Saozon]]) eus ar *2nd Bn the Royal Warwickshire Regiment*, ar *Cheshire Regiment* hag ar *Royal Artillery* hag ur soudard gall a voe drouklazhet el lec’h anvet « [[Lazhadeg La Plaine au Bois|La Plaine au Bois]] » en [[Ekelsbeke]] goude bout en em rentet d'an 28 a viz Mae 1940. War dalbenn ar Reter e voe lazhet prizonidi ha siviled, distrujet ha preizhet kêriadennoù [[Rusia]], ha lazhet tud e [[Kharkov]] hag e [[Demyansk]] hag e-pad an emgannoù evit difenn [[Varsovia]] ha [[Budapest]] e penn kentañ [[1945]].

== Levrlennadur ==
* [[Guido Knopp]], *Les SS, Un avertissement de l'histoire*, Presses de la Cité, 2006
*Jean-Luc Leleu, *La Waffen-SS. Soldats politiques en guerre*, Perrin, 2007 
* Charles W. Sydnor, *La division SS Totenkopf*, Revue d'Histoire de la Seconde guerre mondiale, PUF, 1975, n° 98
* Charles Tramp, *Totenkopf*, HEIMDAL 
* *Totenkopf'', gant Boris Laurent, kelaouenn Axe & Alliés no.6, miz Genver 2008

## Pennadoù kar
* Rannoù Waffen-SS

## Notennoù