Legio I Maximiana

thumb|right|Kartenn eus Egipt. Eno e oa diazezet al ''Legio I Maximiana'' e-tal Tebas/Louksor.

Al ***Legio I Maximiana*** a oa ul lejion roman savet gant an impalaer Diocletianus e 296 pe 297.

## Istor
Al lesanv *Maximiana* zo bet roet dezhañ, pe diwar anv Caius Valerius Galerius Maximianus (293-311), pe hini Marcus Aurelius Valerius (286-305), hag a zo bet pep hini tro-ha-tro ''Caesar'', titl an eil-impalaer, ha goude ''Augustus'', titl an impalaer e-pad ar bevarfenniezh.

E Tebas (Louksor, Assouan hiziv) e oa he fenngarter, e-barzh ar c'hreñvlec'h bet savet gant al *[[Legio II Flavia Constantia]]*, hag asambles ganti.

Al lejion-se a oa bet savet war zigarez m'en devoa embannet ar prefed Aristius Optatius kresk an tailhoù en Egipt. An emsav e oa aezetoc'h dre berzh kalz strolladoù an arme a oa bet kaset war talbenn Siria m'edo Diocletianus d'ar c'houlz-se.

Hogos er vro a-bezh e savas an emsav : e Thebaidos, e kêrioù kenwerzh Koptos ha Ptolemais, e bro Fayoum hag an Delta, hag ivez en Aleksandria, eil kêr an impalaeriezh goude Roma.
Un impalaer nevez, Lucius Domitius Domitianus, a voe anvet gant an emsaverien. Diouzh a weler war pezhioù moneiz en devoa lakaet kognañ, hemañ a oa en e soñj tremen da genseurt gant Diocletianus ha Maximianus.

Gant aon e vefe distaget rannvroioù ar Reter diouzh an impalaeriezh roman abalamour d'an emsav-se, evel ma oa bet da vare Valerianus ha Zenobia e kuitaas Diocletianus e-unan talbenn Siria evit mont da lakaat urzh en Egipt e-kerzh diskar-amzer ha deroù goañv 297. Dont e reas a-benn da adkemer Aleksandria goude ur seziz hir e-kerzh nevez-amzer 298, hag e lakaas kêr da dan ha gwad. Dont e reas an arme da lakaat an urzh roman en-dro war ar peurrest eus ar vro, rust ha didruez. Freuzet e voe kêrioù Koptos ha Busiris, a oa bet kreiz an emsav.

Urzhiet e voe taosoù nevez, da-heul un niveradeg war ar vro a-bezh, dindan gourselloù an impalaer. E teir rannvro nevez e voe rannet Egipt : *Aegyptus Iovia*, *Aegyptus Thebais* hag *Aegyptus Herculia*.

Harz Thebaidos zo kaset pelloc'h en hanternoz, betek Philae (Enez Elefantina), ha meur a strollad eus *Legio III Diocletiana* ha *II Traiana Fortis,* a voe staliet eno. Goude un ergerzhadenn brezel kaset gant Diocletianus, staliet e voe ivez *Legio I Maximiana* e Philae. En karg e oant, da heul trevadennoù eus Libia tro-war-dro, da virout ouzh redadennoù ar Blemmyes, kantreidi eus mervent bro Egipt.

E 354, ur strollad eus al lejion a voe kaset da harpañ an arme ergerzh (*comitatenses*) staliet e bro Trakia, e-kichen *Adrianopolis* (hirie Edirne e Turkia).

Kazi sur en doa kemeret perzh en emgann *Adrianopolis* pa voe lazhet an impalaer Valens, hag an arme kazi freuzet (9 Eost 378).

E deroù ar Vvet kantved, *Legio prima Maximiana* a oa staliet bepred e *Philae* dindan urzh *Dux Thebaidos* (Gouarnour *Thebaidos*).

Ur strollad ergerzh anvet *Legio Prima Maximiana Thebaerum* a oa dindan urzh *Magister militum per Thracias* (Mestr war milisoù Trakia), e-keit ma oa ul lodenn eus gwarded an impalaer, anvet *Thebaei*, dindan urzh *Magister Peditum Praesentalis* (troadeien). N'eo ket sur e oa ar re-se eus *Legio I Maximiana.*

Abalamour da argadadegoù ar Blemmyes e yeas fall an traoù er vro. Galv a reas Appion, eskob *Syene* (hirie Aswan), ouzh an impalaer Theodosius II, war-dro 425-450, evit kaout muioc'h a soudarded.

Koll a reer ar roud eus al lejion goude se, hag n'eo meneget ken nemet gant Notitia Dignitatum.

## Levrlennadur
* François Zosso & Christian Zingg : *Les empereurs romains 24 av J.-C. - 476 ap. J.-C.* Embannadurioù Errance. 1994

## Daveoù ha notennoù