open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frazenn gevrennek liesrann

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **frazenn gevrennek liesrann ** (saoz: ''complex-compound sentence'') evit komz eus ur frazenn enni div islavarenn emren (pe "pennlavarenn") d'an nebeutañ mui un hep islavarenn stag d'an nebeutañ, da skouer:

: **"Ar paotr a oa o chom e Brest, met ar plac'h hag a gave gwell dezhi neutoc'h a c'hlav, a divizas mont da chom da Gemper"**

:: Islavarennoù emren:
::: "Ar paotr a oa o chom e Brest" 
::: "Ar plac'h a divizas mont da chom da Gemper"

:: Islavarenn stag: 
::: "hag a gave gwell dezhi nebeuto'h a c'hlav" 

: **"Daoust ha ma oa bet fardet ar boued a aked, ne blijas ket gwall ar c'hig d'am breur, met plijout gwell a reas ar farzh d'am c'hoar neoazh, dezhi hag a gav gwell ar c'hig dre vras"** 

:: Islavarennoù emren:
::: "Ne blijas ket gwall ar c'hig d'am breur" 
::: "Plijout gwell a reas ar farzh d'am c'hoar"

:: Islavarennoù stag: 
::: "Daoust ha ma oa bet fardet ar boued a aked" 
::: "Dezhi hag a gav gwell ar c'hig dre vras"

## Gwelit ivez
* Frazenn
* Frazenn eeun
* Frazenn gevrennek
* Frazenn liesrann
* Rannfrazenn
* Islavarenn
Frazenn eeun

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **frazenn liesrann** (saoz: ''simple sentence'') evit komz eus ur frazenn enni ur islavarenn emren (pe "pennlavarenn") nemeti hep islavarenn stag ebet, da lâret eo n'he deus nemet ur rener hag ur prezegad, da skouer:

: "Kanañ a reas ma breur"
: "Kanañ a reas ma breur er sal-dour"
: "Kanañ ur gwerz a reas ma breur henañ, Pêr"
: "Profañ a reas ma beur ul levr din"

## Gwelit ivez
* Frazenn
* Frazenn liesrann
* Frazenn gevrennek
* Frazenn gevrennek liesrann
* Rannfrazenn
* Islavarenn
Carlow

* evit ar gêr eus Iwerzhon anvet *Carlow* e saozneg, sellit ouzh Ceatharlach
* evit ar gontelezh eus Iwerzhon anvet *County Carlow* e saozneg, sellit ouzh Kontelezh Ceatharlach
* evit ar gêr eus Alamagn anvet *Carlow*, sellit ouzh Carlow (Alamagn)
Stagell (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **stagell** (saoz: ''conjunction'') evit komz eus ur rummenn yezhadurel hag a dalvez da stagañ daou c'her, div frazenn pe div islavarenn an eil re ouzh ar re all. 

Stagelloù a c'hell bezañ gerioù eeun ("met", "ha"...) pe troiennoù liesrann ("abalamour da", "gant ma"...). 

Kemmañ a ra a yezh da yezh an elfennoù resis hag a c'hell talvezout da stagelloù. Peruliesañ, avat, ez eo ur stagell ur ger digemm ha gallout a ra bezañ laet etre an div elfenn kenstaget an eil diouzh egile gantañ pe get.

Rummataet e vez ar stagelloù hervez o c'harg resis er frazenn:

* **Stagelloù kenurzhiañ**: implijet evit liammañ div elfenn kevatal o fouez kevreadurezhel an eil ouzh eben, da skouer "ha", " hogen", "na", "met" (ha "mes"), nemet, """pe", "rak" ;

* **Stagelloù kendave**: implijet daou-ha-daou evit kenurzhiañ div elfenn, da skouer: "na... na...", "ken... ha..."

* **Stagelloù isurzhiañ**: implijet evit liammañ un islavarenn stag ouzh un islavarenn emren (pe "pennlavarenn"), da skouer "ma", "hag-eñ", "daoust ha ma", "goude ma", "a-raok ma", "abalamour da", "rak", "evit ma", "keit ha ma"...

## Gwelit ivez:
* Frazenn liesrann
Luigi Sprega

**Luigi Sprega** a zo bet ganet e 1829 e Roma (Italia) ha marvet d'an 2 a viz C'hwevrer 1887.

Mestrc'hoarier, saver ha studier kudennoù echedoù italian.

C'hwechvet e voe en Tournamant Broadel Kentañ e Roma e 1875. Dont a reas ar maout gantañ en eil hini e Livorno e 1878, gant 14 poent diwar 16. C'hwec'hved e voe c'hoazh, a-gevred gant d'Aumiller, e en Tournamant Broadel 1881 e Milano.

E-pad 10 vloaz e voe e penn rubrik an echedoù en "Nuova Rivista".
Fermo Zannoni

**Fermo Zannoni** a zo bet ganet d'an 10 a viz Eost 1862 e Solagna (Italia) ha marvet d'ar 1 a viz C'hwevrer 1896 e Rio de Janeiro (Brazil).

Mestrc'hoarier echedoù italian e oa.

War ar jedoniezh e krogas e studi e skol-veur Padova, unan eus brudetañ kreizennoù italian an echedoù en amzer-se. E 1892 e tilezas ar jedoniezh evit studiañ ar medisinerezh.

Kemer a reas perzh e Tournamant Milano 1881, 18 vloaz edo hepken. Eilvet e voe, un hanter-boent hepken goude Carlo Salvioli. Kampion Italia e voe e Venezia e 1883 hag e Roma e 1886.
Vittorio Torre

• *Diwar-benn ar c'hoarier italian eo ar pennad-mañ ; a-zivout an hini mec'hikan, gwelit* Carlos Torre.
**Vittorio Torre** (Torino, Italia,  – *idem*, 16 a viz Genver 1921) a oa ur mestrc'hoarier echedoù piemontat.

E 1895 e voe trec'h e Tournamant Broadel Italia e Torino, dirak Beniamino Vergani Ar roue Umberto a brofas dezhañ un orolaj *ofiser* graet gant argant fetis kizellet ha kaeraet gant garskeudennoù ouzh porselen. E 1895 ivez e c'hoarias enep gwellañ c'hoarierion Genova.

E 1900 e c'hoarias daou grogad dre lizher enep Francesco Abbadessa eus Palermo : trec'h e voe gant 2 - 0.
E miz Du 1909 e voe trec'h war Oldřich Duras e Trieste, met Duras a c'hoarie 20 krogad war un dro. E Trieste adarre e reas *pat* enep Carl Schlechter : enep 19 den e c'hoarie hennezh.

Barrek war ar c'hudennoù echedoù e oa Vittorio Torre ivez.

## Ur c'hrogad bet kollet gantañ
Ral a wech e kolle V. Torre, met e tournamant Torino 1895, a-raok ma'z aje ar maout gantañ, e voe faezhet en doare a zo diskouezet amañ dindan ; ur galedenn a zen e oa an eneber, Giovanni Tonetti (1843-1917), kadoriad an *Accademia Scacchistica Romana* ha kendiazezer an *Unione Scacchistica Italiana*.

;◆ Tournamant broadel Torino – 1895

## Gwelout ivez
* Roll c'hoarierion echedoù

## Notennoù
André Chalmel

**André Chalmel** a oa ur marc'hhouarner breizhat, bet ganet d'an 10 a viz Here 1949 e Sant-Maloù, a redas gant Bernard Hinault, hag a c'hounezas redadeg Bourdel-Pariz e 1979.
Niksenn

Un **Niksenn** (pe **Näcken**, **Nøkken**, **Näkki**, **Nixy**, **Nixe**, **[[Nixie]]** ha **[[Nokk]]**) zo ur voudig eus an doureier e mojennoù Germania pe Lec'hlenn. Dont a ra an anv *Niks* eus ar saozneg kozh *nicor*, ha germaneg *nihus*, a ra dave d'ur seblant bennak eus an dour. 

## Näcken
An *näcken*, *nøkken*, *strömkarlen*, *Grim* pe *[[Fossegrim|Fosse-Grim]]* eus mojennoù Lec'hlenn a oa ur seurt korrigan a sone e sonioù hud ouzh ar rebed, da sachañ merc'hed ha bugale betek beuziñ anezho el lennoù pe gwazhioù.

## Nixe
An *Nixe* alaman zo ur seurt dourwreg hag a sach ar wazed d'o beuziñ, dre-se e tenn un tamm mat da Melusine ha d'ar Siren.

Brudet eo Merc'hed ar Roen, pe *Rheintöchter*.

## Pennadoù kar
* Fossegrim
* Huldra
* Kelpie
* Kappa
* Naiadezed
* Näkki
* Nyks
* Nimfezed
* Rusalka

## Liammoù diavaez
* "Näck" "Nordisk Familjebok"
* https://web.archive.org/web/20050428023215/http://www.hf.uio.no/iks/ariadne/kulturhistorie/framesettogm.htm?teori_og_metode%2Fteoribruk%2Fnokken.htm *Näcken : spelman eller gränsvakt?* (ISBN 91-38-61280-1)
* https://web.archive.org/web/20080602042918/http://stud.hsh.no/lu/norsk/vidsteen/segner/teoritun/vette/tema14.htm eus *Høgskolen Stord/Haugesund*
* Näcken
* The Watersprite
* Manxnotebook
* Sacred-Texts.com
* Folklor Skandinavia Scandinavian Folklore

## Levrioù
* Hellström, AnneMarie. (1985). *Jag vill så gärna berätta...*. ISBN 91-7908-002-2
* Karlsson, S. (1970). *I Tiveden*, Reflex, Mariestad. 
* Haunted, Kelly Armstrong
Rannfrazenn adstagennek

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **rannfrazenn adstagennek** pe **sintagm adstagennek** (saoz: ''adpositional phrase'') evit komz eus ur rannfrazenn ganti da benn un adstagenn (saoz. ''adposition''), da lâret eo un araogenn pe ul lerc'henn, en ur c'hoût ez eo an diforc'h nemetañ etre un araogenn hag ul lerc'henn eo o lerc'h resis er rannfrazenn e-keñver an elfenn ma reont dave outi. Implijet e vez an eil pe egile hervez renadur ar penn er yezh-mañ'r-yezh, o klotaat peurliesañ araogennoù gant yezhoù evel ar brezhoneg hag a laka ar penn en deroù keit ha ma ra kentoc'h gant lerc'hennoù yezhoù evel ar japaneg hag a laka er penn en diwezh.

Savet e vez ur rannfrazenn adstagennek gant un adstagenn da benn anezhi, peurliesañ mui ur renadenn evel ur rannfrazenn anv. Peurliesañ e talvez rannfrazennoù adstagennek da renadennoù d'o zro evit rannfrazennoù anv pe rannfrazennoù verb, da skouer :

: *Ar paotr *'eus Brest** a oa o tebriñ kig''
:: renadenn ar sintagm-anv ''ar paotr''

: ''Skrivañ a reas **warnañ***
:: renadenn-degouezh ar sintagm-verb ''skrivañ a reas''

: ''Reiñ a reas arc'hant '''dezhe***
:: renadenn dieeun ar verb *reiñ*

Daou doare rannfrazenn adstagennek ez eus neuze: rannfrazennoù araogennek ha rannfrazennoù lerc'hennek.

* **Rannfrazennoù araogennek**
Da skouer, dielfenner a reer ar rannfrazenn araogennek-mañ e brezhoneg evel-hen:

(Implijet e vez an diverradurioù saoznek-mañ: S = Frazenn (*sentence*); NP = Rannfrazenn anv (*noun phrase*); N = Anv-kadarn (*noun*); VP = Rannfrazenn verb (*verb phrase*); PP = Rannfrazenn araogennek (*prepositional phrase*); P = Araogenn (*preposition*); Det = Doareer (*determiner*): 

: **"Pêr 'zo war ar gador"**


```
S
  /  \
NP    VP
|     | \
N     V  \ 
|     |   PP
Pêr  'zo /  \
        /    \
        P     NP 
        |    /  \
       war  Det  N
            |    |
            ar  gador
```


Evel ma c'heller gwelet emañ an araogenn e penn ar rannfrazenn adstagennek-mañ ha talvezout a ra ar rannfrazenn anv da rener dezhi.

* **Rannfrazennoù lerc'hennek**

Implijet e vez lerc'hennoù ha rannfrazennoù lerc'hennek savet diwarne gant meur a yezh dre ar bed, en o zouez an euskareg, an estoneg, ar finneg, ar japaneg hag an tamileg.

Peuzheñvel eo arc'hwel ul lec'henn ouzh hini un araogenn, seul wezh ma vez staget ul lerc'henn ouzh diwezh ar rennadenn ma ra dave outi kentoc'h evit ouzh he fenn, da skouer e japaneg :

: *mise *'ni***
:: « '''da''' (ar) stal »

: ''ie '''kara***
:: « **eus** (an) ti »

E finneg eo deuet al lerc'hennoù orin da dalvezout da verzkoù an troadoù, da skouer : 

: *kaupp*'aan***
:: « '''da''' ar stal »

: ''talo'''sta***
:: « **eus** an ti »

## Gwelit ivez
* Araogenn
* Lerc'henn
* Rannfrazenn anv
* Rannfrazenn verb
Lerc'henn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **lerc'henn** (saozneg : ''postposition'') evit komz eus ur adstagenn (saozneg : ''adposition'') staget ouzh diwezh ar renadenn ma ra dave dezhi.

An diforc'h nemetañ etre un araogenndiouzh un tu hag ul lerc'henn diouzh un tu all eo ar fed ma vez staget an aroagennoù ouzh deroù ar renadenn ma ra dave dezhi keit ha ma vez staget ul lerc'henn ouzh he diwezh.

Implijet e vez an eil pe egile hervez renadur ar penn er yezh-mañ-yezh, o klotaat peurliesañ araogennoù gant yezhoù evel ar brezhoneg hag a laka ar penn en deroù keit ha ma ra kentoc'h gant lerc'hennoù yezhoù evel ar japaneg hag a laka er penn en diwezh, da skouer :
: *mise *'ni***
:: ("'''da''' (ar) stal")
: ''ie '''kara***
:: ("**eus** (an) ti")

Savet e vez rannfrazennoù lerc'hennek gant un adstagenn da benn anezhi, peurliesañ mui ur renadenn evel ur rannfrazenn anv. Dre vras e talvez rannfrazennoù adstagennek da renadennoù d'o zro evit rannfrazennoù anv pe rannfrazennoù verb.

Implijet e vez lerc'hennoù ha rannfrazennoù lerc'hennek savet diwarne gant meur a yezh dre ar bed, en o zouez an euskareg, an estoneg, ar finneg, ar japaneg hag an tamileg, da skouer :
: euskareg: *aldapa<u>rantz</u>*
:: ("**war-du** ar c'hrec'h")
: sinaeg: *椅子<u>上</u>(yizi <u>shang</u>)*
:: "**war** (ar) gador"
: japaneg: *電車<u>で</u> (densha <u>de</u>)*
:: "**gant** (an) tren"
: koreaneg: *한국<u>에</u> (Hanguk <u>e</u>)*
:: "*da* Gorea"
: turkeg: *ev<u>den</u>*
:: "**eus** (an) ti"
: hungareg: *haz<u>bol</u>*
:: "**eus** (an) ti"
: ketchwaeg: *Argentina<u>manta</u>*
:: "**eus** Arc'hantina"

## Gwelit ivez
* Araogenn
* Adstagenn
* Rannfrazenn adstagennek
Adstagenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **adstagenn** (saoz: ''adposition'') evit komz eus ur rummad gerioù kloz implijet a-gevret gant elfennoù kevreadurezhel all evit diskwel penaos e ranker kompren ar rannfrazenn ma vez emplijet enni hervez ar c'henarroud tro-war-dro.

Un termen ledan a-walc'h e ster eo "adstagadenn" ha dave a ra peurliesañ da elfennoù peuzheñevel o arc'hwel kevreadurezhel daoust d'an doare ma vezont implijet e-keñver an elfennoù ma reont dave oute, da lâret eo araogennoù ha lerc'hennoù dreist-holl.

Diwar un adstagenn da benn ur rannfrazenn stag ouzh un elfenn all e c'heller sevel rannfrazennoù adstagennek, implijet diouzh o zro evel renadennoù evit rannfrazennoù all. 

Rummataet hag isrannet e vez an adstagennoù e meur a doare hervez perzhioù hag an arc'hweloù resis o tennañ oute:
 
* **Adstagadennoù eeun ha kevrennek**

Savet e vez an adstagennoù diwar ur ger pe kentoc'h ur morfem nemetken keit ha ma vez savet an adstagennoù kevrennek diwar meur a c'her pe morfem gante un arc'hwel unvan, da skouer:

:Adstagadennoù eeun:
::"da"
::"e"
::"adalek"
::"estreget"
::"nemet"

:Adstagadennoù kevrennek:
:: "abalamour da"
:: "a-berzh"
:: ""e-pad"
:: "e-tal"
:: "da geñver"

* **Renkadur hervez o lec'h stagañ**

Isrannet e vez an adstagadennoù hervez o lerc'h stagañ e-keñver an elfenn ma reont dave oute:

: **[[Araogenn|Araogennoù]]**
: **[[Lerc'henn|Lerc'hennoù]]**
: **[[Kemmstagenn|kemmstagennoù]]**
: **[[Trostagenn|Trostagennoù]]**
: **[[Etrestagenn|Etrestagennoù]]**

Implijet e vez an araogennoù pe lerc'hennoù dreist-holl hervez renadur ar penn er yezh-mañ'r-yezh, o klotaat peurliesañ araogennoù gant yezhoù evel ar brezhoneg hag a laka ar penn en deroù keit ha ma ra kentoc'h gant lerc'hennoù yezhoù evel ar japaneg hag a laka er penn en diwezh.

* Renkadur semantikel

Talvezout a ra an adstagennoù da reiñ titour semantikel a-divout al liammoù etre ar renadennoù ma reont dave oute e-keñver ar c'henarroud tro-war-dro, setu e-touez al liammoù pennañ:

***egor**: "e", "e-barzh", "e-tal", "a-dal", "adal", "betek"...
***amzer**: "a-raok", "goude", "e-keit", "da geñver"...
***keñveriañ**: "evit", "eget", "e-keñver"...
***endalc'h**: "a" (d.s. "leun a"), "gant" (d.s. "graet gant koad")
***mod**: "war" (d.s. "war droad"), "gant" (d.s. "gant ar c'harr-boutin")
***abeg**: "abalamour da", "rak", "dre"

Liesster eo an darn vrasañ eus an adstagennoù implijetañ hag -awezhoù zoken e c'hellont bezañ implijet hep ster resis ebet tra ma vez implijet adstagennoù resis zo gant verboù zo, da sjkouer:

: "selaou **ouzh**"
: "talvezout **da**"
: "goulenn **digant** unan un dra bennak"

* Renkadur hervez o arc'hwel kevreadurezhel

Renket e c'hell bezañ ivez an adstagennoù hervez o ferzh resis er frazenn:

: Arc'hweloù spisaat
:: en em derc'hel evel adverboù;
:: en em derc'hel evel anvioù-gwan

: Arc'hweloù kevreadurezhel: Syntactic functions
:: en em derc'hel evel renadennoù;
:: en em derc'hel evel renerioù (ral-tre dre vras)

## Gwelit ivez
* Araogenn
* Lerc'henn
* Rannfrazenn adstagennek
Kontelezh Cill Chainnigh

**Kontelezh Cill Chainnigh** (*Contae Chill Chainnigh* en iwerzhoneg ha *County Kilkenny* e saozneg) zo ur gontelezh e gevred Iwerzhon. Cill Chainnigh (*Kilkenny*) eo ar gêr-benn ha kêr vrasañ ar gontelezh. 
87&nbsp;394 a annezidi a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da .  

## Notennoù
Gourenez Rewiz

**Gourenez Rewiz** eo anv ar c'hourenez eus Bro-Wened a serr Mor Bihan Gwened er c'hreisteiz, ha dezhi ur stumm hir ha strizh a-walc'h (4-10 km). Ar pemp kumun zo enni a ya d'ober kanton Sarzhav e departamant ar Mor-Bihan. 

## An anv
**Gourenez Rewiz** meneget evel ar *Pagus Reuuisii* er . Hervez ar c'helenner Léon Fleuriot e c'hallfe dont an anv eus an henvrezhoneg **ro-wid-t-* “hewel, brav da welet, a weler mat".

## [[Douaroniezh]]
### Kumunioù
Pemp kumun zo 
* Sarzhav eo ar vrasañ, dezhi 62 % eus gorread ar c'hourenez, ha penn kanton Sarzhav anezhi;
* Arzhon, enni ar C'hroesti ha Porzh-Noaloù.
* Sant-Armael, distaget diouzh Sarzhav en , 
* Lokentaz.
* Tro-Park, distaget diouzh Sarzhav en .

### Hin
Un hinad tomm a-walc'h a zo er c'hourenez hag eno e veze gounezet gwiniegi betek deroù an  c'hoazh.

## [[Istor]]
Gant annezidi ar Ragistor e oa bet savet krugelloù (meur a grugell a zo en Arzhon), met an darvoud koshañ eo bet diazezidigezh ar manati savet gant sant Gweltaz e Lokentaz er . Gweltaz, deuet eus Bro-Gembre, a savas un nebeud lochennoù en ul lec'h digenvez nepell eus an aod e-giz ma oa kustum ar venec'h keltiek er mare-se. Pa oa bet distrujet ar manati gant ar Vikinged er  e voe adsavet e mein en  gant dug Breizh Jafrez Iañ. Pelloc'h e voe anvet Abelard da abad hag eñ kaset amañ en harlu en .  Darn eus ar c'hourenez a yeas e domani an Duged abred a-walc'h hag e voe savet ur c'hastell-kreñv hag ur park kloz e Susinioù, ur gêriadenn eus parrez Sarzhav. Adsavet e voe ar c'hastell er  ha gwelet a reer e zismantroù bras kempennet tamm-ha-tamm gant Kuzul-Departamant ar Mor-Bihan. Roet e voe darn eus Sarzhav evel enebarzh da zugez Breizh, Frañseza Amboise, intañvez Pêr II. An dug Yann IV a roas ar frankiz kêr d'ar c'hourenez en he fezh e 1442 ken ez eas dezhi an droed da zilenn kannaded d'ar Breujoù.

## Boued
Genidik eo ar gochtial eus kumun Sant-Armael. Bara briochet eo, fetis e vinvig. Lidet e vez gouel ar gochtial d'an 22 a viz Gwengolo, da zeiz sant Visant, sant  paeron ar winiennerien.

## Tud
* Abalard, manac'h ha teologour
* Alain-René Lesage, romantour ha dramaour
* Xavier de Langlais, arzour, ezel eus ar Seizh Breur
* Renée Carpentier-Wintz (1913-2003), livourez c'hall bet awenet gant Gourenez Rewiz

## Gwelet ivez
*Kumuniezh kumunioù gourenez Rewiz

## Notennoù


## Liamm diavaez
*Pays de Rhuys
Trostagenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **trostagenn** (saoz: ''circumposition'') evit komz eus ur adstagenn (saoz. ''adposition'') div rann dezhi staget ken ouzh deroù hag ouzh diwezh ar renadenn ma ra dave outi, da skouer:
:: saozneg: "**from** then **on**"
:: "**eus** ar c'houlz-se **en a-raok**" = "adalek neuze"
:: izelvroeg: **naar** het einde **toe**
:: ("**betek** ar fin **da**" = "**betek** ar fin")
:: galleg: "**à** un détail **près**"
::("da un munud tost" = "estreget ur munud")

An diforc'h nemetañ etre an adstagennoù disheñvel eo al resis ma vezont implijet e-keñver ar renadenn ma reont dave outi ha puezheñvel eo o arc'hwel a-hendall.

## Gwelit ivez
* Adstagenn
* Araogenn
* Lerc'henn
* Etrestagenn
* Kemmstagenn
* Rannfrazenn adstagennek
Kemmstagenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **kemmstagenn** (saoz: ''ambiposition'') evit komz eus ur adstagenn (saoz. ''adposition'') staget bezañ staget ouzh diwezh ar renadenn ma ra dave outi evel ul lerc'henn pe c'hoazh ouzh an deroù anezhañ evel un araogenn, da skouer:

::saozneg: "He slept {**through** the whole night}/{the whole night **through**}"
::("Kous a reas **a-hed** an noz a-bezh")
::alamaneg: "{Meiner Meinung **nach**}"/"{**Nach** meiner Meinung}"
::("**goude** ma ali" = "**hervezon**")

An diforc'h nemetañ etre an adstagennoù disheñvel eo al resis ma vezont implijet e-keñver ar renadenn ma reont dave outi ha puezheñvel eo o arc'hwel a-hendall.

## Gwelit ivez
* Adstagenn
* Araogenn
* Lerc'henn
* Trostagenn
* Etrestagenn
* Rannfrazenn adstagennek
Brut y Tywysogion

***Brut y Tywysogion*** (*Danevell ar Briñsed*) zo ur skrid kembraek kozh ha diazez en istor Kembre. Kenderc'hel a ra Historia Regum Britanniae Jafrez Menoe. 

Un droidigezh kembraek eo eus ur skrid latin kollet.

An doareoù pouezusañ anezhañ eo 
*an hini zo e-barzh Peniarth MS. 20 
*an hini berroc'hik a zo e Levr Ruz Hergest. 

Un doare all zo, anvet *Brenhinedd y Saeson* (*Rouaned ar Saozon*) ennañ danvez mesket a Gembre hag a Vro-Saoz. 

## Peniarth MS. 20
Doare *Peniarth MS. 20* a grog e 681 gant marv Cadwaladr, hag a echu e 1332. 
An darvoudoù meneget er bloavezhioù kentañ zo skrivet berr-ha-berr, peurvuiañ marvioù tud, kuzhiadennoù loar, krenoù-douar, kleñvedoù bras evel ar vosenn. Muioc'h a draou zo war-lerc'h. Brasañ lec'h a vez roet eo da rouaned Gwynedd, Powys ha Deheubarth. 

## Danvez
Meneg zo ivez eus darvoudoù en Iliz, evel lakaat gouel Pask en hevelep deiz er bed kristen keltiek hag e Roma, a voe graet gant "Elbodius" (Elfodd), eskob Bangor e 768. 

Kaoz zo ivez eus darvoudoù e Saoz, Iwerzhon, Skos ha Gall a-wechoù.
Anv zo eus ar c'hentañ eisteddfod, eisteddfod Aberteifi e 1176.

Ar bloazdanevelloù orin a soñjer e oant bet skrivet en abati Strata Florida, miret marteze en abati kozh Llanbadarn en XIvet kantved. Bloazdanevelloù eus abatioù all a voe implijet ivez. 

Un droidigezh e kembraeg da vihanañ a zo bet graet e Strata Florida.

## Levrioù
* John Edward Lloyd, *The Welsh Chronicles* (London: H. Milford, 1929)
* Ian R. Jack, *Medieval Wales* (Ithaca: Cornell University Press, 1972)
* Thomas Jones, ed. *Brut y Tywysogion: Red Book of Hergest Version* (Cardiff: University of Wales Press, 1973)
* Thomas Jones, ed. *Brut y Tywysogion: Peniarth MS. 20 version* (Cardiff: University of Wales Press, 1952)

## Liamm diavaez

* Luc'hskeudennoù an dornskrid anvet Peniarth MS. 20
Etrestagenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **etrestagenn** (saoz: ''interposition'') evit komz eus ur adstagenn (saoz. ''adposition'') lec'hiet e-kreiz ar renadenn daoubleg ma ra dave outi, da skouer:

:: galleg "mot à mot", "coup sur coup", "page après page"
::brezhoneg "renk-ouzh-renk"

An diforc'h nemetañ etre an adstagennoù disheñvel eo ar resis ma vezont implijet e-keñver ar renadenn ma reont dave outi ha peuzheñvel eo o arc'hwel a-hend-all.

Implijet e oa bet an nevezc'her-mañ e galleg dindan ar stumm "*interposition*" gant Ludo Melis e 2003 en e bennad embannet e *De la grammaire des formes à la grammaire du sens* (Tübingen: Niemeyer) gantañ da ditl: “La préposition en interposition”.

## Gwelit ivez
* Adstagenn
* Araogenn
* Lerc'henn
* Trostagenn
* Kemmstagenn
* Rannfrazenn adstagennek
William DuVall

**William Bradley DuVall**, (ganet d’ar 6 a viz Gwengolo 1967 en Washington, D.C.) a zo kaner, gitarour ha sonaozour er strollad Comes With The Fall hag er mare-se emañ o troiata gant ar strollad Alice in Chains.

Kregiñ a reas ar sonerezh e penn-kentañ ar mare punk e Atlanta er bloavezhioù 1980, ha da gentañ gant ur strollad anvet Awareness Void of Chaos. 

E 1983 e sikouras DuVall ar strollad punk Neon Christ en ur seniñ gitar hag en ur skrivañ pozioù war o fladennoù. Gant div droiadig ha div bladenn e krogas ar strollad, troet war ar politikerezh, d’ober un tammig berzh. Implij a reas ar strollad e vrud da harpañ arbennoù aluzennus liesseurt, evel da skouer dieubidigezh Fela Anikulapo Kuti. Dispartiañ a reas ar strollad e 1986, hag adstrollaña rejont evit un abadenn nemetken gant an izili a orin d’ar 24 a viz Kerzu 2004. Er mare-se e oa an izili o treiñ ur film-diell war o divoud.
E fin ar bloavezhioù 80 ec'h embarzhas DuVall ar strollad "No Walls", levezonet gant Jimi Hendrix. Enrollañ a rejont ur bladenn. 

E fin ar bloavezhioù 1980 e tistro ivez er skol-veur e-lec’h e tap un diplom war ar brederouriezh.

E 1994 e skoazellas e gamalad Dionne Farris da skrivañ ar ganaouenn "I Know"; ar ganaouenn-mañ a gaso Farris da c’hounit un anvidigezh evit ar Grammy hag un ASCAP award.

E fin ar bloavezhioù 1990 e savas DuVall ar strollad Madfly. Eno e voe gitarour, kaner ha sonaozour. Kas a rejont a-benn div bladenn, "Get the Silver" ha "White Hot In The Black", enrollet war label Duvall, DVL Recordings, hag amledet er vro gant Mercury Records/PolyGram. Madfly a reas ur berzh kenwerzhel, met divizout a reas izili ar strollad ne oa ket ar pezh gwellañ evit ar strollad, ha disrannañ a rejont evit sevel Comes With The Fall, gant un isgitarour nevez, Adam Stanger. Diwezhatoc’h e tilojas an izili eus Atlanta da Los Angeles a-benn tapout arvesterien nevez.

Gitarour solo eo bet DuVall evit Michael Tolcher pa troiataas hemañ er Stadoù-Unanet.

Dont a reas DuVall da vignonañ gant ar gitarour Jerry Cantrell e 2000. Seniñ a reas gantañ e troiadoù hag e abadennoù liesseurt, e-lec’h en em adkave gant strollad Cantrell, Alice in Chains. Eno ez eo e kemeras DuVall plas ar c’haner Layne Staley, marvet gant ur rezoenad a heroin hag a gokain e miz Ebrel 2002. Abaoe emañ bepred o troiata ganto.

## References
Rewiz

Anv ur vroig kozh e Bro-Wened eo **Rewiz** (*pagus Reuuisii* er ), met kustum e vezer d'ober gant "Gourenez Rewiz" (*Presqu'île de Rhuys* e galleg).
*Gourenez Rewiz: amañ emañ an ditouroù pennañ war ar bastell-vro
*Arzhon-Rewiz: anv ur gumun e penn kornôkañ ar c'hourenez
*Kumuniezh kumunioù Gourenez Rewiz
Abati Ystrad Fflur

**Ystrad Fflur** (*Strata Florida* e latin hag e saozneg) zo anv un abati gozh e Kembre e Pontrhydfendigaid, e-kichen Tregaron. N'eus nemet dismantroù anezhi. He gweladenniñ a c'haller hañv-c'hoañv.

## Istor
Eno eo, a greder, e voe skrivet Brut y Tywysogion ha Levr Gwenn Rhydderch.

Meur a briñs eus Deheubarth zo bet beziet enni. Korf Dafydd ap Gwilym,  barzh meur ar XIVvet kantved, a vije bet lakaet eno. Ur monumant bepred zo bet savet e koun dezhañ.

## Levrlennadur
*David M. Robinson & Colin Platt, *Strata Florida Abbey, Talley Abbey* CADW, 1992 ISBN 1-85760-106-8


file:Strata Florida - walls 2.jpg|Mogerioù an abati.
File:Carvings on the west doorway - Strata Florida abbey church - geograph.org.uk - 2727921.jpg|Kizelladurioù
Kerentiad

Ar **c'herentiad** (liester : kerentiadoù) a zo anv ur rumm bennak, diazezet war ar gerentiezh hag ar peuzheñvelded.

En un doare ledan e komzer eus kerentiad ur yezh bennak.
En un doare strizh e komzer eus kerentiad ar bevien .

### Gerdarzh
Dont a ra ar ger *kerentiad* eus *kerent*, liester ar ger kar, dezhañ ar ster bev pe un dra peuzheñvel.

## Rummatadur ar bevien
Implijet e vez ar ger *kerentiad* e bevoniezh evel un derez e-barzh skeul rummatadur reizhiadek ar bevien evel m'en devoa kinniget ober ar skiantour svedat Carl von Linné. Etre an urzhiad hag an iskerentiad emañ.

#### Dibennoù-ger latin a verk ar renk e rummatadur ar bevien
E diwezh anvioù ar c'herentiadoù e kaver al lostgerioù latin **-aceae** evit ar plant, ar bezhin hag ar foue hag **-idae** evit al loened. 

Skouerioù:
* Loened: Cervidae, Hominidae, Cypraeidae
* Plant : Liliaceae, Simaroubaceae

## Rummatadur ar yezhoù
Pa glask ar yezhoniourien keñveriañ an holl yezhoù e vezont sachet da rummata anezho dre o feuzheñvelderioù, dre gwriziennoù ar gerioù peurvuiañ. 
Da skouer e vez rummet ar yezhoù kar en Europa hag en Azia ha savet eo bet meizad kerentiezh ar yezhoù indezeuropek, war ur yezh ha n'eus roud ebet anezhi nemet dre stummoù zo a c'heller studiañ e yezhoù zo, koulz bev ha marv, evel al latin pe an etruskeg.
Nelly Maes

**Nelly Maes** a oa bet ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1941 e Sinaai a zo ur bolitikourez flandrezat hag an tu kleiz. Evel ur gelennerez e krogas-hi gant hec'h esped micherouriel. Hec'h esped politikel a zarouas e 1971 pa voe dilennet da Gambr Velgiat Kannidi ar Bobl war listenn ar Volksunie. Enni e chomas betek 1977 ha d'ur senedourez ez eas er bloaz da heul, e 1978.

E 1981 ez eas da isprezidantez ar Volksunie ha dilezel a reas al labour parlamantel. Tabud a oa er strollad d'an amzer-se. Tizhet e oa bet e bal gantañ - d'ur stad kevredel e oa aet Belgia ha ne oant ket a-du e izili a-zivout petra e fell dezho ober bremañ.

E 1985 e tistroas d'ar parlamant ha d'ar sened e 1991. E 1995 ez eas d'un ezel eus ar parlamant flandrezat nevez-aozet. E 1988 e voe dilennet da ganadez europeat.

E 2001 e voe disrannet ar Volksunie. Nelly Maes, na oa ket a-du gant an disrann, a yeas e-barzh ar strollad Spirit. Kalz bihanoc'h e oa ar strollad hag e gevread Socialist Party – Different a lakaas e izili d'ar pemp lec'h kentañ eus o listenn voutin evit an dilennadegoù europeat 2004. O vezañ an hini c'hwec'hvet ne voe ket Nelly dilennet.

Da brezidantez an Emglev Libr Europa e oa bet anvet, avat. Prezidantez an Ensavadur evit ar Peoc'h eo ivez.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn bersonel
John Norwood Fisher

**John Norwood Fisher** a zo ganet d’an 12 a viz Gwengolo 1965). Izgitarour ar strollad Fishbone e voe. Sennet en deus gitar-bout a-hed istor ar strollad, memes gant mont-dont difin e izili. A drugarez da fisher eo chomet ur seurt groove gant ar strollad, daoust da cheñchamantoù liesseurt a doare-sonerezh. 
Embarzhet eo ivez en ur raktres all, Trulio Disgracias. Ur raktres solo en deus kaset a-benn nevez ‘zo, Woody Weedstraw e anv.

Anavezet eo Fisher evit e bennwisk ispisial (moal gant un dread e penn e glopenn) hag evit gwiskañ brozoù (pe ur sac’h-lastez) war al leurenn.

## Levezon Fisher
Levezonet en deus Fisher un tamm mat eus sonerien ar bloavezhioù 1990. An izgitarour P-Nut, eus ar strollad 311 an hini eo a lavaras e oa bet techet da zeskiñ gitar-boud war-lerc’h bezañ bet gwellet Fisher o seniñ. INSPIRE e oa gant doare Slapping an izgitarour. P-Nut, dre zro, a levezonas doare ha dafar seniñ Dirk Lance eus ar strollad Incubus. Ul levezon war Trevor Dunn a Mr Bungle en doe ivez.
Yezhoù yanomamek

Ur familh-yezhoù bihan komzet e gwalarn Brazil hag e su Venezuela eo ar yezhoù yanomamek.

## Disrannadur

E-barzh ar yezhoù yanonamek e renker peder yezh tost-tre an eil ouzh eben. Ur bodad rannyezhoù e vezont kontet da vezañ alies.
:# **[[Yanameg]]** 
:# **[[Sanumáeg]]** 
:# **[[Yanomámieg]]** 
:# **[[Yanomamöeg]]** 

Ar Sanumáeg eo an disheñvelañ diouzh ar re arall. Ar yanomamöeg eo an hini a vez komzet ar muiañ (17,600) tra ma ne vez komzet ar Yanameg nemet gant 560 a dud.

## Liammoù gant familhoù arall
Krediñ a ra an darn vrasañ eus ar glaskourien n'o deus ar yezhoù yanomamek liamm ebet gant ar familhoù arall. Joseph Greenberg en deus damveneget un liamm gant ar familh ar Chibchek. Migliazza (1985) en deus damveneget ul liamm gant ar Panoeg ha chibcheg.
Palermo

**Palermo** (e sikilianeg: **Palermu**) a zo ur gumun ag Italia; kêr-benn meurgêr Palermo eo.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn kumun Palermo .
Ezieg

**Ezieg** a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh
Ar Sec'h a ra ar vevenn etre Koetruzan hag Ezieg.

## Anv

* Erwan Vallerie ː **Esceio**, XIVvet; **Esseyum**, 1516

## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 41 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,55% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Roche-aux-Fées (vue latérale, pierre couchée).jpg|Maen ar Boudiged.
LaRocheAuxFees Dolmen 2 20070408.jpg|Maen ar Boudiged.

* Maen ar Boudiged a zo ul lec'h brudet gant ar savadur meurvaenek-se.

Essé 20070408.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron Varia*.

Essé-FR-35-monument aux morts-02.jpg|Ar monumant.

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù. 
## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

## Melestradurezh

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar gumun
* Lec'hienn Maen ar Boudiged

## Levrlennadur
* Gérard Boulé, *Monument mégalithique de La Roche aux fées*, emb. éditions d'arts Jos Le Doaré, 1973 .
*Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
*Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù
Pwllheli

**Pwllheli** zo ur gêr hag ur gumuniezh en arvor su Ledenez Llŷn e hanternoz Kembre.

Ur porzh pouezus e oa gwechall. Kêr bouezusañ Ledenez Llŷn eo.

Hervez niveridigezh 2001 ez eo Pwllheli unan eus al lec'hioù kembraekañ zo e Kembre, gant 80% eus an annezidi hag a oar ar yezh.

E-kichen Pwllheli emañ Penyberth, al lec'h ma voe c'hwezhet an tan en ur skol eus arme Breizh-Veur gant Saunders Lewis, D.J. Williams ha Lewis Valentine e 1936.

## Yezh
Hervez niveridigezh poblañs 2011 e oa 78,7 % a gembraegerien e kêr.

## Liammoù
* Lec'hienn diwar-benn an touristañ e Pwllheli
*  Diwar-benn Ledenez Llŷn
Kontelezh Cill Mhantáin

**Kontelezh Cill Mhantáin** (*Contae Chill Mhantáin* en iwerzhoneg ha *County Wicklow* e saozneg) zo ur gontelezh e reter Iwerzhon, er c’hreisteiz da Zulenn, war arvor Mor Iwerzhon. Cill Mhantáin (*Wicklow*) eo kêr-benn ar gontelezh met Bré (*Bray*) eo ar gêr vrasañ enni. 
114&nbsp;676 a dud a oa o chom enni e 2002.  Niver an annezidi a sav bremañ da .  

## Notennoù
Rummatadur

Ar **rummatadur** a zo ur reizhiad frammet hag urzhazaet lakaet e pleustr evit un hollad gouiziegezhioù pe en un dachenn arbennik pe evit ar gouiziegezh en he fezh. Implijet e vez ar rummatadurioù gant skiantourien an Natur, al levraouegourien hag ar brederourien peurvuiañ.

Aesoc'h eo kaout asant an arbennigourien pa dalv ur rummatadur evit o zachennoù labour rik, met ne c'heller ket sevel rummatadurioù war demoù ledan hep ma vezint burutellaet war boent pe boent pa vezont savet dre ret gant ur savboent ispisial. Un hent evit donoc'h e emskiant ar gouiziegezhioù int memestra pa vezont ur framm evit renkañ tammoù ar gouiziegezh ha rakwelet labour an arbennigourien. Mat eo meskañ savboentoù disheñvel evit o sevel.

## Rummatadurioù implijet e skiantoù an Natur
*Rummatadur skiantel ar spesadoù pe "rummatadur reizhiadek ar spesadoù". Savet eo bet adalek labourioù Carl von Linné dre genveriañ ar perzhioù morfologek ken e vez kustum rummata ar bevien e pemp renad ha meur a rummad dindanno.
*Rummatadur filogenetek. Rummataet e vez ar bevien hervez o c'herentiezhioù ha klask a reer mont pelloc'h eget renkañ anvioù ar bevien. Gant deskrivadurioù perzhioù all (morfologiezh, genetik) e klask an arbennigourien war ar filogenetik skeudenniñ ar bevien evel m'emaint hiziv an deiz en ur reiñ ur sell war istor o emdroadurioù.
*Rummatadur APG II. Rummatadur skiantel an angiosperien savet a-nevez gant an l*'Angiosperms Phylogeny Group*.
*Rummatadur ar stered.
*Taolenn beriodek an elfennoù. (*Taolenn [[Mendeleev]]*), rummatadur periodek an elfennoù pe simploc'h an daolenn beriodek. Ennañ eo bet renket an holl elfennoù kimiek hervez o niverenn atomek.

## Rummatadurioù savet el levraouegoù
* Rummatadur dekvedennel Dewey (CDD)
* Rummatadur dekvedennel hollvedel (CDU). Un astenn d'ar CDD.
* BBK. Rummatadur hervez ur savboent marx-ha-leninour, un astenn d'ar CDU implijet en URSS.
* Rummatadur Levraoueg ar C'hendalc'h (LCC). Rummatadur al levraoueg brasañ er bed, savet e kêr-benn ar SUA. Implijet stank el levraouegoù saoznek.
* Rummatadur dre duigoù savet gant Ranganathan
* "Pennaennoù evit rummata an teulioù sonerezh". Implijet e levraouegoù sonerezh gall zo (PCDM e galleg)
* Rummatadur Freinet
Barrez

Ar **varrez** zo ur seurt koroll akademek a vez kelennet e skolioù barrez. Graet e vez **barrez** ivez eus **korollarvestoù** e lec'h ma vez implijet ar seurt dañs-se. Er barrezioù e vez danevellet un istor war al leurenn war-bouez dañs, mimerezh, ha sonerezh (gant lazoù-seniñ peurliesañ met ivez a-wezhioù gant kan).

Evel an Opera, e c'hall bezañ aozet an arvestoù e daou zoare : pe gant un heuliad abadennoù, pe hep troc'h. Framm ar barrezioù « dre abadennoù » eo an hini koshañ : dañsoù a deu an eil da-heul egileall evel kement a dammoù disheñvel.

## Istor
Savet e vez arvestoù barrez penn-da-benn met gallout a reer lakaat abadennoù barrez etre arvestoù un opera pe re ur pezh-c'hoari, evel diduamant. Emañ kempred ar barrezioù lez gall, war un dro war gan ha gant sonerezh, gant ar c'hentañ taolioù esae monodiezh dramatek e Firenze (e diwezh ar  kantved). Diwar hengoun ar barrezioù lez ez eo diwanet an operaioù-barrez hag ar komediennoù-barrez savet gant Lully ha Molière.

Ar barrezioù lakaet etre arvestoù opera zo deuet da vezañ goude unan eus perzhioù an arz lirek gall. Gallout a reer en em rentañ kont eus kement se pa arvester ouzh trajediennoù lirek Lully ha Rameau. Miret eo bet ar boaz-se gant adreizhadenn Noverre (barrezioù birvidik) hag hini Gluck. En  kantved e veze atav engortoz an arvesterien c'hall hag italian da welet meur a abadenn koroll pa'z aent d'an opera.

Er barrezioù a vremañ e weler un heuliad pennadoù o tont an eil war lerc'h egile hep ehan. Diorren a reas ar seurt barrezioù e diwezh an  kantved en un doare dizalc'h eus stummoù arz all. Mennozhioù Richard Wagner eo a lakaas boaz ar barrezioù lakaet etre an arvestoù da vont diwar ar c'hiz.

En  kantved e voe a bep seurt taolioù arnod er barrezioù. Evel se, d'an 29 a viz Mae 1913, *[[Kurunidigezh an nevezamzer]]* gant Igor Stravinsky, gant ur goregrafienn eus Vaslav Nijinsky, a lakaas da sevel unan eus ar rendaelioù brasañ eus istor an dañs hag ar sonerezh.


Edgar Germain Hilaire Degas 033.jpg|*Pleustradenn hollek evit ar varrez* gant Edgar Degas
Edgar Germain Hilaire Degas 005.jpg|Korollerezed, gant Edgar Degas, 1872.


## Diwar-benn ar ger
* Kavout a reer ar ger-se e geriadur Gregor Rostren (1732), pajenn 243: "Danse de théâtre. Barrez, p. barrezou. (de barz, sonneur, baladin.)". Souezhus eo ar gerdarzh evel re all kinniget gant an aozer. Ne oa ket ken diorroet ar c'herdarzhadurezh d'ar c'houlz-se evel just.
* **Barrezioù** eo al liester hervez geriadurioù divyezhek Frañsez Vallée ha Roparz Hemon, troet gante *"ballet".* Troet *korolladeg* ivez hervez Vallée.

## El liverezh
Edgar Degas en deus livet kalz taolennoù diwar-benn korollerezed al lazoù-koroll.
Strollad Bavaria

Strollad Bavaria ( ***Bayernpartei***, BP) a zo ur strollad disranner bavariat krouet e 1946 hag a zo e bal sevel ur republik Bavaria dizalc'h e-barzh Unaniezh Europa. Kannidi eñ-deus bet er Bundestag etre 1953 ha 1957 hag e landtag Bavaria betek 1962. War zigresk eo bet adalek-se, avat, ha da zister eo bet e bouez er vuhez bolitikel lec'hiel.
Andreas Settele eo e brezidant a vremañ.
## Istor

E 1945 e krouas ur bodad a zizalc'hourien vavariat dastumet gant Ludwig Max Lallinger ar *Bayerische Demokratische Union*. Ne voe ket asantet ar strollad-se gant an aotrounegiezh-zalc'h amerikan, avat, ha d'ar 28 a viz Here 1946 e krouas Lallinger ha Jakob Fischbacher ur strollad nevez : ar ***Bayernpartei***. Kreñvaet e voe gant tud deuet eus ar CSU ha gant reoù arall a c'hoantae distro ar Wittelsbached. Un degad a villadoù ag izili eñ-doa neuze ha pouezus tre e oa er-maez hag er renkadoù-etre. Alois Baumgartner, un penn-bras kozh eus ar CSU a yeas da brezidant.

E raktres, asañtet e 1949, a zo emverour, katolik hengounel, kevredadour, unpennelour hag enep-sokialour. Ne ziforc'he deus ar CSU nemet dre an derez ag amverouriezh a c'houlenn evit Bavaria.

20,9 % ar mouezhioù ha 17 kannad er Bundestag a c'hounezas ar strollad e Bavaria e dilennadegoù 1953. War zigresk ez eas goude-se avat. Kudennoù diabarzh ez eus a-zivout perzh ar relijion gatolik. Ouzhpenn-se e red al lezenn dilennel nevez ar strolladoù da c'hounid 5% ar mouezhioù er vro a-bezh ma fell dezho mont e-barzh ar parlamant kreiz. Divarrek e voe Strollad Bavaria d'hen ober, daoust d'e gevredad gant ar Zentrum. Kollet e voe gantañ tout e gannidi e 1957 ha da zigreskiñ e grogas e gontoù el live bavariat.

## Dilennadegoù

## Liammoù diavaez

*  Bayernpartei
Deukalion

**Deukalion**, a zo Δευκαλίων e henc'hresianeg, a zo anv meur a zen ha, diwar o lerc'h, hini meur a dra. 

## Mojennoù Hellaz
Daou zen zo anvet Deukalion e mojennoù Hellaz kozh:
* Deukalion, mab da Brometheüs ha Pyrra, a vevas daoust d'al Liñvadeg Veur
* Deukalion, mab da v-Minos ha Pasifae, a voe roue Kreta war-lerc'h e vreur henañ Katreüs, hag a oa tad da Idomeneüs.

## Traoù all
Diwar anv roue Kreta ez eus anvet:
*un enezennig
*un asteroidenn, (53311) Deucalion 
*ur marc'h-du en Aostria anvet KFNB - Deucalion

## Lennegezh
*Unan eus anvioù ar benntudenn e "Frankenstein", levr Dean Koontz ha Kevin J. Anderson
Volos

**Volos** (Βόλος e gresianeg), gwechall **Iolkos** (en Hellaz kozh), a zo ur gêr hag ur porzh-mor e Gres, e Tessalia, war aod ar [Pleg-mor pagasetik] (Παγασητικός κόλπος, Pagasitikós kólpos, e gresianeg), e-harz ar menez [Pelion. 
Pennlec'h Magnesia, unan eus pevar departamant rannvro Tessalia eo. 

## Mojenn
Iolkos e oa an anv kozh. Ac'haleno eo ez eas Jason hag e Argonaoted da gerc'hat ar maoutken aour. 

## Istor
Eno e voe c'hoariet darn eus an abadennoù mell-droad e-kerzh C'hoarioù Olimpek 2004.

## Kêrioù dimezet ganti
*
*
*
*

## Tud vrudet ganet enni
* Giorgio de Chirico, al livour gresian hag italian;
* Vangelis, ar sonaozour.
Prometheüs

**Prometheüs** (henc'hresianeg : Προμηθεύς *Promêtheús* "ar rakweler") a oa un Titan, mab da Iapetos ha da d-Themis (pe Klymene hervez oberourien 'zo), ha breur da Atlas, Menoitios hag Epimetheüs. 

Tad e oa da z-Deukalion, en doa bet gant Pronoia (pe Klymene). 

Hervez un doare all eus ar vojenn e vije bet mab d'an doueez Hera ha d'he serc'h, ar Ramz Eurymedon.

## Ar vojenn

Hervez *[[Theogonia]]* Hesiodos eo Prometheüs a grouas an dud diwar un dornad pri hag a gelennas dezho ar goveliañ hag arzoù all. Laerezh a reas tan digant an doueed d'e reiñ d'an dud.

## Dave
Oupouaout

**Oupouaout**, pe **Wepwawet**, gant e anv hag a dalv "an hini hag a zigor an hentoù", a zo, e mitologiezh Henegipt, doue ar saout ha sikour a rae ar veajourien da skarzhañ an dañjerioù a-ziwar an hent.
Idomeneüs

**Idomeneüs** (Ἰδομενεύς / Idomeneús e henc'hresianeg) a oa mab da z-Deukalion ha mab-bihan d'ar roue Minos a rene e Kreta.

## Mojennoù
### Medea
Un deiz e rankas Idomeneüs lakaat peoc'h etre Thetis ha Medeia a oa tabut etrezo da c'houzout pehini anezho e oa ar goantañ. Hag eñ mont a-du gant Thetis. Medea, droug enni, a daolas he mallozh warnañ ha war e ouenn. Abaoe an deiz-se n'hall ket tud Kreta lavarout gwir ken.

### Dorn Elena
Idomeneüs ivez a glaskas dorn Elena Troia, ha sot-nay e oa ganti, met siwazh dezhañ ez eas ar goantenn gant Menelaos.

### Brezel Troia
Er brezel-se, hervez an *[[Ilias]]*, e lazhas Asios, mab da Hyrtakos hag Arisbe. Difenn a reas al listri hellazat diouzh Deifobos hag Aineias. Edo ivez e-touez an harozed kuzhet e marc'h Troia, pa gemerjont kêr, hag e-touez ar varnerien a rannas armoù Ac'hilleüs, hervez an *[[Odysseia]]*.

### Distro eus Troia
Eñ an hini a oa e penn soudarded Kreta e Troia gant pevar-ugent lestr. Goude kemeret Troia, ha kemeret e lod eus ar preizh, e tistroas da Greta nemet tapet e voe e lestr er gorventenn. Gouestlañ a reas aberzhiñ d'an doue Poseidon, ma c'halle degouezhout er gêr, kentañ bev a welje war aod Kreta. Tevel a reas ar gorventenn, erruout er porzh, ma kavas e vab, a oa bet kemennet. Glac'haret e voe Idomeneüs. Met fellout a reas dezhañ seveniñ e bromesa hag aberzhiñ e vab. Darn eus an oberourien gozh a skrivas e voe graet an aberzh, re all e savas ar bobl da zifenn ar priñs yaouank ha d'e dennañ digant an tad fuloret.

Euzhiñ a reas ar bobl, en em sevel a-enep ar roue, hag ober dezhañ tec'hel. En em dennañ a reas war aod Hesperia ma tiazezas Salento, hag eno e lakaas lezennoù e dad-kozh Minos da dalvezout. Goude e varv e voe lakaet da haroz gant ar bobl.

Pausanias a skriv en deus gwelet e skeudenn en ur c'hizelladur ma touge ur c'hilhog war e skoed, evel diskennad eus Helios.

## Er Bibl
Un istor damheñvel a gaver er Bibl, gant istor ar barner Jefte, en doa prometet da Jehovah reiñ dezhañ d'e servij kentañ den a deuje d'e vetek pa zistroje d'ar gêr ma vije roet an trec'h dezhañ war an Ammonited. Trec'h e voe ha kentañ den a deuas e oa e verc'h a ouestlas he buhez da servij Doue Israel.

## Kontadennoù-pobl
E meur a gontadenn e kaver istor aberzh an hini kentañ gwelet o tont e-maez an ti, kenkoulz gant Grimm pe Fañch an Uhel.

## Oberennoù

*Idomeneo, re di Creta, c'hoarigan gant Wolfgang Amadeus Mozart, skrid italianek anvet "Dramma per musica in tre atti" gant ar beleg Giambattista Varesco, tennet eus ur skrid all heñvelanvet gant Antoine Danchet evit an *Tragédie-lyrique Idoménée* gant André Campra, e Pariz, e 1712.

## Notennoù ha daveoù
Facelift

Kantenn kentañ ar strollad Alice in Chains, embannet e 1990 e ti Columbia eo **Facelift**. Eno e kaver ar single *Man in the Box*, hag a gaso berzh d’ar strollad. Anvet e vo *Facelift* da gantenn aour er Stadoù-Unanet a-raok dibenn ar bloavezh 1990. Kantenn blatin e vo nebeut goude. Kantenn grunge kentañ ur strollad a Seattle eo hag a raio ur berzh broadel hag a gaso strolladoù evel Nirvana, Pearl Jam pe Soundgarden, da vezañ anavezet.

## Roll ar c’hanaouennoù
# "We Die Young" (Cantrell) – 2:32
# "Man in the Box" (Staley/Cantrell) – 4:46
# "Sea of Sorrow" (Cantrell) – 5:49
# "Bleed the Freak" (Cantrell) – 4:01
# "I Can't Remember" (Staley/Cantrell) – 3:42
# "Love, Hate, Love" (Staley/Cantrell) – 6:26
# "It Ain't Like That" (Cantrell/Starr/Kinney) – 4:37
# "Sunshine" (Cantrell) – 4:44
# "Put You Down" (Cantrell) – 3:16
# "Confusion" (Staley/Cantrell/Starr) – 5:44
# "I Know Somethin' ('Bout You)" (Cantrell) – 4:21
# "Real Thing" (Staley/Cantrell) – 4:03

## Koskor
*Jerry Cantrell - Gitarioù, Kor
*Kelly Curtis - Reolin
*Peter Fletcher - Pruduer reolier
*Dave Jerden - Produer
*Sean Kinney - Taboulinoù, binvioù-skeiñ
*Susan Silver - Reolin
*Mike Starr - Izgitar, Kor war *Confusion*
*Layne Staley - Kan 
*Nick Terzo - A&R

## Chartoù
Beniamino Vergani

**Beniamino Vergani** a bet ganet d'an 2 a viz Even 1863 e Montebelluna (Italia) ha marvet d'ar 15 a viz Gouere 1927.
 
Mestrc'hoarier echedoù italian eo.

Koñversant a vicher e oa. Deskiñ a reas c'hoari echedoù nebeud amzer goude e ugent vloaz ha buan e krogas da c'hoari el live broadel. E 1895 e resevas ur bedadenn evit kemer perzh e tournamant etrebroadel brudet Hastings. Gounit a reas krogadoù a-enep Isidor Gunsberg ha Carl Schlechter, met ne deuas a-benn da echuiñ rampo nemet div wezh en naontek krogad a chome hag echuiñ a reas er plas diwezhañ.

## Ur bartienn
* Curt von Bardeleben a-enep da Beniamino Vergani (1895) 1-0

## Liammoù diavaez
* E bartiennoù e Chessgames
Kanton Kallag

**Kanton Kallag** zo anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor. Brasaet e oa bet da 28 kumun gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Kallag a yae 11 kumun d'ober anezhañ :
* Bulad-Pestivien
* Duaod
* Kalanel
* **[[Kallag]]**
* Karnoed
* Lohueg
* Mael-Pestivien
* Plourac'h
* Pluskelleg
* Sant-Nigouden
* Sant-Servez-Kallag.

### Abaoe 2015
Kanton Kallag a ya 26 kumun d'ober anezhañ :
* **[[Kallag]]** ;
* Benac'h ;
* Boulvriag ;
* Bulad-Pestivien ;
* Ar Chapel-Nevez ;
* Duaod ;
* Gurunuhel ;
* Kalanel ;
* Karnoed ;
* Kerien-Boulvriag ;
* Kerbêr ;
* Koadoud ;
* Lohueg ;
* Lokenvel ;
* Louergad ;
* Mael-Pestivien ;
* Magor ;
* Mousteruz ;
* Plijidi ;
* Plougonveur ;
* Plourac'h ;
* Pluskelleg ;
* Pont-Melvez ;
* Sant-Nigouden ;
* Sant-Rien ;
* Sant-Servez-Kallag ;
* Senven-Lehard ;
* Treglañviz.

## Istor

## Daveoù


## Gwelet ivez
Kantonioù Aodoù-an-Arvor | Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Plourac'h

**Plourac'h** a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Kallag e departamant Aodoù-an-Arvor.
## Douaroniezh
## Anv
* Erwan Vallerie ː **Ploegruach**, 1329; **Ploegranch**, 1368; **Ploegrach**, 1516; **Ploerach**, 1536; **Ploegroach**, 1574; **Le Grennec Plouracz**, c. 1550; **Plorach**, **Plorech**, 1591; **Plourach**, 1630
## Ardamezioù
## Istor
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 84 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,21% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Maissin d'an 22 a viz Eost 1914, soudard e oa en 19vet Rujumant Troadegiezh.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas seizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
#### Brezelioù didrevadennañ
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas daou soudard.
## Monumantoù ha traoù heverk

Plourarc'h Rohellou Lafarque début XXe.jpg|Ar reier.

* Roc'helloù.

Menhir toulhoat ouest.jpg|Ar peulvan.

* Peulvan Toulc'hoad.

Menhir toulhoat sud.jpg|Peulven Toulhoad
Plourac'h Eglise Frontons armoriés.pdf|Talbennoù an iliz gant ardamezioù
Plourac'h-Eglise-fronton-Kerouartz.pdf|Ardamezioù familh Kerouartz
Plourac'h-Eglise-fronton-David.pdf|Ardamezioù an eskob David
Plourac'h (22) Église 06.JPG|Diabarzh porched an iliz
Plourac'h (22) Église 08.JPG|Delwennoù an ebestel e-barzh ar porched

* Iliz katolik *Sant Yann-Vadezour*, lesanvet "iliz-veur an Argoad".

Plourac'h (22) Église 10.JPG|Ar c'halvar.
Chapelle Saint-Guénolé de Plourac'h 01.JPG|Ar chapel.

* Kalvar ar vered.
* Chapel *Sant Wenole*.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Melestradurezh
## Tud
### Tud ganet eno
* Louis Lallour, kaner kan-ha-diskan d'ar 6 a viz Kerzu 1926. 
### Tud marvet eno
### Tud liammet ouzh ar gumun
### Ardamezeg ar familhoù
## Liammoù diavaez

## Levrlennadur
* Erwan Vallerie : *Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.* An Here. 1995
## Notennoù ha daveoù