open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koua Delalande

Ar **c'houa Delalande** a zo ur spesad evned, *Coua delalandei* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Coccycus delalandei* (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : dougen a ra anv an ergerzher ha naturour gall Pierre Antoine Delalande (1787-1823).

Aet e vije da get en  : evit doare e vije bet dastumet ar standilhonoù diwezhañ en Île Sainte-Marie (un enezenn er-maez da aodoù biz Madagaskar) etre 1827 ha 1834. An digoadañ a c'hallfe bezañ pennkaoz da gement-mañ koulz ha donedigezh ar razhed du eno.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Edo brosezat ar spesad e Madagaskar.

## Liammoù diavaez
*  ''Coua delalandei'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Coua delalandei'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Koua meur

Ar **c'houa meur** (*Coua gigas*) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCuculidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Strewet eo al labous e koadegi savanennoù kornôg ha kreisteiz Madagaskar:

## Liammoù diavaez

## Daveennoù
Koua penn rous

Ar **c'houa penn rous** (*Coua ruficeps*) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCuculidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ:
* *Coua ruficeps ruficeps*, en izeldirioù gwalarn Madagaskar,
* *Coua ruficeps olivaceiceps*, en izeldirioù mervent Madagaskar.

## Liammoù diavaez

## Daveennoù
Masamune

**Masamune Okazaki** (正宗) pe**Goro Nyudo Masamune** (五郎入道正宗) (e-tro 1264–1343) a oa unan eus goved veur Japan. Ne ouezer ket kalz traoù diwar e benn, met peurliesañ e vez lavaret e voe govellet gantañ lod brasañ sabrennoù Japan etre 1288 ha 1328, hag e vije bet o chom e proviñs Sagami.
Deskiñ a reas ar vicher gant Shintogo Kunimitsu, Saburo Kunimune, hag Awataguchi Kunitsuna, ha lavaret e vez e save armoù gant dir glan, padal e veze alies dic'hlan d'ar mare-se.

## Deskarded
Soñjal a reer e teskas Masamune ar vicher d'ur bern deskarded. 15 anezho a zo anavezet, ha 10 anezho a zo gwelet evel tud ampart :

### [[Chogi]]
(備州長船住長義作 - Bishu Osafune Ju Chogi Saku) (備前國長船住長義 - Bizen Kuni Osafune Ju Chogi)

### [[Kanemitsu]]
(備前國長船住兼光 - Bizen Kuni Osafune Ju Kanemitsu) (備州長船住兼光 - bishu osafune ju kanemitsu) (備前國長船住左衛門尉藤原兼光 - bizen kuni osafune ju saemonjo fujiwara kanemitsu)

### [[Shizu Saburo Kaneuji]]
(Kaneuji - 兼氏)
Shizu Saburo Kaneuji a voe o chom e proviñs Yamato ha goude-se ezas da hini Mino ma teskas gant Masamune. Kement a gemmoù a voe en e zoare da labourat ken e c'hoarvez e vefe mesket e sabrennoù gant re e vestr.

### [[Kinju]]
(金重)

### [[Kunishige]]
(長谷部国重 - Hasebe Kunishige)

### [[Kunitsugu]]
(来源国次 - Rai Minamoto Kunitsugu)

### [[Saemonzaburo]]
(左 - Sa) (筑州左 - Chikushu Sa) (筑前國住左 - Chikuzen Kuni Ju Sa)

### [[Saeki Norishige]]
(則重 - Norishige, 佐伯 - Saeki)
### [[Go Yoshihiro]]
(郷(江) - Go, 義弘 - Yoshihiro)
### [[Naotsuna]]
(石州出羽直綱作 - Sekishu Izuwa Naotsuna Saku) (直綱作 - Naotsuna Saku)
Masamune Shirow

**Masamune Shirow** **士郎・正宗** (anv gwir おおた・まさのり Ōta Masanori pe おだ・まさのり Ōda Masanori, ganet d'an 23 a viz Du 1961 e Kōbe) a zo un treser manga japanat brudet er bed a-bezh. E Hyōgo emañ o chom hiziv an deiz.
« Masamune Shirow » a zo un anv-pluenn : Masamune a oa ur gov japanat brudet a vevas er  kantved.

Gantañ eo bet savet *[[Appleseed]]* ha *[[Ghost in the Shell]]*. Ar cyberpunk, ar sevel bedoù poellek (a seblant gwirheñvel a-fet politikerezh, sevenadur ha skiantoù) hag ar mecha eo an dodennoù pennañ a gaver en e oberennoù. Peurliesañ e lak maouezed da harozed e vannoù-treset.
Leun a vunudoù eo e dresadennoù, ha luziet e c'hallont seblantout pa seller buan outo. En e istorioù e vesk pennadoù preder war ar politikerezh ha pennadoù brivilh enno. Lod brasañ e oberennoù a zo bet lakaet da filmoù bevaat.

## E oberenn
### Manga
* *[[Black Magic M-66]]* (1983)
* *[[Appleseed|Appleseed 1]]* (1985)
* *[[Appleseed|Appleseed 2]]* (1985)
* *[[Dominion Tank Police]]* (1986)
* *[[Appleseed|Appleseed 3]]* (1987)
* *[[Appleseed|Appleseed 4]]* (1989)
* *[[Ghost in the Shell]]* (1991, Young Magazine)
* *[[Orion (manga)|Orion]]* (1991)
* *[[Intron Depot 1]]* (1992) (artbook ma kaver tresadennoù savet etre 1981 ha 1991)
* **' ([[1995]]) 
* ''[[Intron Depot 2 - Blades]]'' ([[1998]]) (artbook)
* ''[[Ghost in the Shell|ManMachine Interface]] 1 & 2'' ([[2001]])
* ''[[Intron Depot 3 - Ballistics]]'' ([[2003]]) (artbook)
* ''[[Intron Depot 4 - Bullets]]'' ([[2004]]) (artbook ma kaver tresadennoù savet etre 1995 ha 1999)

=== Filmoù bevaat ===
;Filmoù hir :
* ''[[Black Magic M-66]]'' ([[1987]]) gant [[Hiroyuki Kitakubo]] ha Masamune Shirow 
* ''[[Appleseed (OAV)|Appleseed]]'' ([[1988]]) gant [[Kazuyoshi Katayama]]
* **' (1988) gant Takaaki Ishiyama ha Kōichi Mashimo
* *[[Ghost in the Shell (film)|Ghost in the Shell]]* (1995) gant Mamoru Oshii
* *[[Innocence : Ghost in the Shell 2]]* (2004) gant Mamoru Oshii
* *[[Appleseed (film)|Appleseed]]* (2004) gant Shinji Aramaki
* *[[Ghost in the Shell: S.A.C. Solid State Society|Ghost in the Shell : Stand Alone Complex - Solid State Society]]* (2006) gant Kenji Kamiyama
* *[[Appleseed Ex Machina|Appleseed - Ex Machina]]* (2007) gant Shinji Aramaki

;Stiradoù :
* *[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex]]* (2003) par Kenji Kamiyama (26 gwech 25 munutenn)
* *[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex|Ghost in the Shell: S.A.C. 2nd GIG]]* (2004) gant Kenji Kamiyama (26 gwech 25 munutenn ; prantad 2)
* *[[Real Drive]]* (2008) gant Kazuhiro Furuhashi (26 gwech 23 munutenn)

## Notennoù

### Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel 
* Lec'hienn an dud entanet gant e oberennoù
* Ghost in the shell - Stand alone complex 3rd Gig : Solid state society
Young Magazine

**Young Magazine**'(ヤングマガジン e japaneg) a zo ur magazin manga sizhuniek embannet gant Kōdansha. Krouet eo bet e 1980, ha krouet eo bet evit lennerien anvet seinen (paotred 18-30 vloaz). 
Meur a vanga brudet a zo bet embannet e-barzh *Young Magazine*:

* *[[Akira]]* (Katsuhiro Ōtomo)
* *[[Chobits]]* (CLAMP)
* *[[Ghost in the Shell]]* (Masamune Shirow)
* *[[Initial D]]* (Shuichi Shigeno)
* *[[Wangan Midnight (manga)|Wangan Midnight]]*
* *[[xxxHOLiC]]* (CLAMP)
* *[[Ping-Pong Club]]*
* *[[Saru Lock]]*

### Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Koua Verreaux

**Koua Verreaux** (*Coua verreauxi*) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en isdezerzhioù mervent Madagaskar.

## Daveennoù
Cuculus

***Cuculus*** a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ koukouged, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Unnek spesad koukouged a ya d'ober ar genad :
* ar goukoug-Eurazia (*Cuculus canorus*)
** *C. c. bakeri*, *bangsi*, ***canorus*** ha *subtelephonus*,
* *[[Cuculus clamosus]]*
** *C. c. *'clamosus*** ha ''gabonensis'',
* ar [[koukoug Sulawesi|goukoug Sulawesi]] (''Cuculus crassirostris''),
* ar [[koukoug Afrika|goukoug Afrika]] (''Cuculus gularis''),
* ''[[Cuculus lepidus]]'',
* ''[[Cuculus micropterus]]''
** ''C. m. concretus'' ha ***micropterus**',
* koukoug ar reter (*Cuculus optatus*),
* *[[Cuculus poliocephalus]]*,
* *[[Cuculus rochii]]*,
* *[[Cuculus saturatus]]*,
* *[[Cuculus solitarius]]*.
Eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur
Dilec'hiet eo bet an isspesadoù hag ar spesadoù kozh *C. bocki*, *fugax*, *hyperythrus*, *nisicolor*, *pectoralis*, *sparverioides*, *vagus* ha *varius* er genad *[[Hierococcyx]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Dromococcyx

***Dromococcyx*** zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ koukouged, krouet e 1832 gant an naturour alaman Maximilian zu Wied-Neuwied (1782-1867).

## Spesadoù
Daou spesad koukouged  a zo er genad :
* *[[Dromococcyx pavoninus]]*,
* *[[Dromococcyx phasianellus]]*.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù
Koukoug Sulawesi

Ar **goukoug Sulawesi** a zo ur spesad evned, *Cuculus crassirostris* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Hierococcyx crassirostris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1872) gant an evnoniour skosat Arthur Hay (1824-1878).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned, merien-gwenn en o zouez.

## Annez
Ar spesad zo brosezat e menezioù kreiz ha hanternoz Sulawesi (Indonezia).

## Liammoù diavaez
*  ''Cuculus crassirostris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Cuculus crassirostris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Koukoug Afrika

Ar **goukoug Afrika** a zo un evn, *Cuculus gularis* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en Afrika, en un takad hag a ya eus Gambia ha Senegal da Somalia ha Suafrika.

## Rummatadur

## Liamm diavaez
* ''Cuculus gularis'' war al lec'hienn ''Avibase''.

## Notennoù ha daveennoù
Koukoug ar reter

**Koukoug ar reter** a zo ur spesad evned, *Cuculus optatus* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra ar spesad en Eurazia ; goanviñ en Azia ar Gevred hag Okeania.

## Notennoù ha daveennoù
Uruguaiana

**Uruguaiana** zo ur gêr hag ur gumun e Brazil e beg kornôk stad Rio Grande do Sul, war lez ar Stêr Uruguay, a-stok ouzh Arc'hantina hag Uruguay. 

## Douaroniezh
Bras eo ar gumun, e-touez re vrasañ ar stad, 5.713 km² dezhi. 126.936 a dud a oa o chom enni er bloaz 2000.

En hanternoz da Uruguaiana emañ Itaqui: rannet int gant ar Stêr Ibicuí a voe savet ur pont dreisti gant ar Saozon e 1888 . 
En tu all d'ar stêr Uruguay, en Arc'hantina, emañ kêr Paso de los Libres, e proviñs Corrientes
Eudynamys

***Eudynamys*** zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ evned kar d'ar c'houkouged, krouet e 1827 gant an daou skiantour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859) hag iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe
Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Eudynamys melanorhynchus]]*,
* *[[Eudynamys orientalis]]*
** *E. o. alberti*, *cyanocephalus*, *hybrida*, ***orientalis***, *picatus*, *rufiventer*, *salvadorii* ha *subcyanocephalus*,
* *[[Eudynamys scolopaceus]]*
** *E. s. chinensis*, *harterti*, *malayanus*, *mindanensis* ha ***scolopaceus***,
Trizek (13) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Geococcyx

***Geococcyx*** zo ur genad e rummatadur an evned (kar d'ar c'houkouged), krouet e 1831 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## Spesadoù
Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Geococcyx californianus]]*,
* *[[Geococcyx velox]]*.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Mec'hiko, Kreizamerika ha SUA.

## Notennoù ha daveennoù
Pont Salto Grande

**Pont Salto Grande**, pe **Puente Salto Grande** e spagnoleg eo anv ar pont a-dreuz ar río Uruguay , 15 km en hanternoz da gêrioù Salto (Uruguay) ha Concordia (proviñs Entre Ríos, Arc'hantina).
Pont Etrebroadel Barão de Mauá

Ar **Pont Etrebroadel Barão de Mauá** zo ur pont war ar Stêr Jaguarão (anv portugalek) pe río Yaguarón (anv spagnolek), entre Brazil hag Uruguay, pe etre kêrioù Jaguarão, e stad Rio Grande do Sul e tu Brazil, ha Rio Branco, e tu Uruguay. 2100 m zo dezhañ. Echuet e voe e 1930. Neuze e oa pont hirañ Kreisteizamerika.
Pont an Harteloire

**Pont an Harteloire** zo ur pont e Brest war ar stêr Penfell, 634 metr hir. Kroget e voe d'e sevel e 1948 ha digoret e voe ent-ofisiel e 1951. Anvet e oa pont an ospital da gentañ. En argrec'h da pont Rekourañs emañ, e lec'h ma oa gwechall pont treuzvourzhañ ar morlu gall hag a voe distrujet e 1944.
Ibicuy

**Ibicuy** pe **Ibicuí** pe **Ybicuy** 
zo ur ger gwaraniek hag a dalv kement ha *douar malet* hag a gaver e meur a anv-lec'h eus Kreisteizamerika :

#### 
* Puerto Ibicuy (Entre Ríos), kêr vihan e proviñs arc'hantinat Entre Ríos.
* Riacho Ibicuy, ur vrec'h eus ar Stêr Paraná e proviñs Buenos Aires.

#### 
* Ar Stêr Ibicuy pe *Ibicuí*, e Rio Grande do Sul,

#### 
* Ybicuy pe Ybycu'i, kêriadenn;
* Colonia Ybicuy kêriadennig.
Stêr Ibicuí

Ar **Stêr Ibicuí ** pe **Ibicuy**, pe **Río Ibicuí**, zo ur stêr a 290 km hed, e Rio Grande do Sul, e Brazil.

Mont a ra d'en em deurel er Stêr Uruguay, etre kêrioù Uruguaiana hag Itaquí.

Goude ez a ar Stêr Uruguay da aberiñ er Río de la Plata . 

## Pennadoù kar
* Banda Oriental
Pont Terenez

**Pont Terenez** zo ur pont e Breizh war ar Stêr Aon entre Landevenneg ha Rosloc'hen, war an hent-departamant 791 a gas eus Kraozon d'ar Faou. An pont nevez a zo bet digoret d'ar 16 ha d'ar 17 a viz Ebrel 2011. Ar pont kozh a sav da 1951, ar pont a oa a-raok, savet e 1925, a oa bet distrujet e dibenn an Eil brezel-bed.
Pont Kerne

**Pont Kerne**, pe *Pont de Cornouaille* er yezh ofisiel nemeti, zo ur pont dreist d'an Oded etre Benoded hag ar Vro-Vigoudenn.
Katsuhiro Ōtomo

**Katsuhiro Ōtomo** (大友克洋, ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1954 e Miyagi) a zo ur mangaka, filmaozer ha senaroour japanat. Brudet eo evit bezañ krouet *[[Akira]]* (ar manga hag ar film).

## E vuhez
Katsuhiro Otomo a voe ganet e Miyagi hag e kasas e yaouankiz e Tome-gun. E 1973 ec'h echuas e studioù er skol-veur hag ez eas da Dokyo. D'ar 4 a viz Here 1973 e lakaas embann e vanga kentañ anvet *A Gun Report* (diwar Mateo Falcone gant Prosper Mérimée).

Goude bezañ savet meur a istor berr bet embannet er magazin *Action* e krouas e oberenn skiant-faltazi kentañ, anvet *[[Fireball (manga)|Fireball]]*, e 1979. Daoust ma chomas diechu ez eo gwelet evel un oberenn a-bouez pegwir e kaver enni an dodennoù a vefe implijet en-dro gantañ en oberennoù brudetoc'h evel Domu. E miz Genver 1979 e voe embannet Domu ha daou vloaz e padas an embann e magazinoù. E 1983 e voe embannet e stumm ul levr, tapet gantañ prizNihon SF Taisho.

E 1982 e krogas Otomo da labourat war ar fiñvtresadennoù : krouiñ a reas tudennoù ar film bevaat *[[Genma Taisen#Harmagedon|Harmagedon]]*. E 1983 e stagas Otomo gant ar pezh a zeufe da vezañ ar manag brudetañ bet savet gantañ : *[[Akira]]*. Eizh vloaz e padas sevel an 2000 pajennad a ya d'ober Akira. E 1987 e labouras en-dro war ar fiñvtresadennoù hag evit ar wech kentañ e voe lakaet da rener ha da senaroour evit ul lodenn eus *[[Neo Tokyo (film)|Neo Tokyo]]*. Da-heul e labouras war div lodenn eus an dastumad anvet *[[Robot Carnival]]*.
E-keit ha ma oa embannet Akira e stagas Otomo gant ar fiñvtresadenn diazezet warnañ. E 1988 e teuas ar film er-maez.

## E oberenn
### Manga/Comics

### Artbook
**Kaba* (1987)
**Akira Portfolio* (2002)
**Akira Club* (2007)

## E filmoù
### Filmaozer

### Senaroour

## Notennoù ha daveennoù

* "Freedom". (miz Mae 2007) *Newtype USA*. p.&nbsp;23.

## Liammoù diavaez
* Katsuhiro Ōtomo e lec'hienn IMDB
* Buhez Katsuhiro Ōtomo
* Katsuhiro OTOMO - Anime News Network
Pontoù Breizh

Kalz pontoù bras zo e Breizh dreist ar stêrioù. Sede anvioù un nebeud anezho.

## Bro-Dreger
*pont-hent-houarn Montroulez (XIX kantved)

## Bro-Gerne

*pont Plougastell
*pont Terenez, e Rosloc'hen
*pont Douarnenez
*Pont Plougoñ
**Pont ar Gwaien*, e Gwaien
*pont Kerne

-pontoù Karaez :
*Pont Santez-Katell, e Ponvael
*Pont Poullaouen, en XVIII kantved 

-Pontoù Kemperle :
*Pont Gorrekêr
*Karrbont Kemperle
## Bro-Gwened
;Pontoù an Arzhanaou
*Ar pont war ar Skorf
*Ar pont war an Ele

## Bro-Leon
* Karrbont ar Penzez
* Pont Plouenan 
* pont Landerne
* pontoù Brest
** pont an Harteloire

## Bro-Naoned

-pontoù Klison :
* Pont an Draonienn, war ar stêr Sevr
* Pont Sant Anton, war ar stêr Moine (stêr)

-pontoù dreist al Liger:
* Pont Gwared
* Pont Anjev-Breizh
* Pont Oudon
* Pont Malvid
* Pontoù Naoned :
** Pont Anna Vreizh
** Pont Cheviré
* Pont Sant-Nazer, an hini brasañ

## Bro-Roazhon
-pontoù dreist ar Gwilen :
*Pont Pont-Rean
*Pont Sant-Nikolaz etre Redon ha Sant-Nikolaz-an-Hent
-pontoù dreist ar Sec'h :
*Pont Vaugon

## Bro-Sant-Brieg
*pont-hent-houarn Saozon
*ar pont Armor e Sant-Brieg

## Bro Sant-Maloù
-pontoù dreist ar Renk
*Pont Chateaubriand
*Pont Sant-Huberzh

## Bro-Zol
*Pont al Landreandizh
Xangri-lá

**Xangri-lá** zo ur gumun e Brazil, en arvor Rio Grande do Sul, 134 km diouzh Porto Alegre, kêr-benn ar Stad.
E 1992 e voe krouet ar gumun pa voe distaget diouzh Capão da Canoa.
Nav c'houronklec'h brudet eo eno : Arpoador, Atlântida, Coqueiros, Enara, Marina, Maristela, Noiva do Mar, Rainha do Mar, Remanso ha Xangri-lá.

## Kumunioù amezek
* Capão da Canoa
* Maquiné
* Osório
Gwerenn

Ur **werenn** zo un dra bennak graet e gwer. Meur a seurt zo

* ur werenn da evañ, 
* gwerenn ur prenestr
** gwerenn ur stal
** gwerenn un iliz
** gwerenn-dal ur c'harr
Santa Maria (Rio Grande do Sul)

**Santa Maria** zo ur gêr e-kreiz stad Rio Grande do Sul e Brazil. Tremen 250 000 a dud zo o chom enni.
Magazine Special

**Magazine Special** (マガジンe japaneg) a zo ur magazin manga shōnen miziek (embannet d'an 20 bep miz) embannet gant Kōdansha ha krouet e 1983. B5 eo ment ar magazin, war-dro 600 pajennad a zo ennañ, koustañ a ra 500 yen. Embannet eo war baper kazetennoù (gwenn ha du) hag un nebeud pajennoù liv (war baper lufr) a zo ivez. Krennarded (paotred nemetken) eo a lennerien a fell da dud Kōdansha tizhout gant Magazine Special. Ennañ e kaver istorioù diwar-benn ar sportoù pe istorioù karantez studierien. Kalz istorioù a gaver e *Magazine Special* a zo istorioù bet embannet kentoc'h e magazinoù all evel *[[Weekly Shōnen Magazine]]*. Etre 20 ha 30 istor disheñvel a gaver e pep niverenn. E 2008 e voe embannet gant Kevredigezh Embannerien Magazinoù Japan e veze skignet 84 667 skouerenn bep miz.

## Mangaoù embannet e-barzh Magazine Special

## Notennoù ha daveennoù

## Liamm diavaez
* Lec'hienn Magazine Special
Kiss (magazin)

**Kiss** a zo ur magazin manga josei (da lavaret eo evit merc'hed 20-30 vloaz) a vez embannet div wech ar miz (d'an 10 ha d'ar 25) gant Kōdansha. E 2008 e veze skignet 159 250 skouerenn.

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Kiss
Neomorphus

***Neomorphus*** a zo ur genad e rummatadur an evned (kar d'ar c'houkouged), krouet e 1827 gant al loenoniour alaman Constantin Wilhelm Lambert Gloger (1803-1863).

## Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe
Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
* *[[Neomorphus geoffroyi]]*
** *N. g. aequatorialis*, *amazonicus*, *australis*, *dulcis*, ***geoffroyi*** ha *salvini*,
* *[[Neomorphus pucheranii]]*
** *N. p. lepidophanes* ha ***pucheranii***,
* *[[Neomorphus radiolosus]]*,
* *[[Neomorphus rufipennis]]*,
* *[[Neomorphus squamiger]]*.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù
Rhamphococcyx calyorhynchus

***Rhamphococcyx calyorhynchus***a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Cuculidae.

Anvet e voe *Phaenicophaeus calyorhynchus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1825) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annezva hag [[isspesad]]où
Brosezat eo an tri isspesad anezhañ e takadoù 'zo eus Indonezia :
* *Rhamphococcyx calyorhynchus *'calyorhynchus**', e gevred, norzh, reter Sulawesi hag en inizi Togian,
* *R. c. meridionalis*, e kreiz ha su Sulawesi
* *R. c. rufiloris*, en inizi Butang ha Muna.

## Liammoù diavaez
*  ''Rhamphococcyx calyorhynchus'' el lec'hienn BirdLife International.
*  ''Rhamphococcyx calyorhynchus'' e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Malkoha kof du

Ar **malkoha kof du** (*Phaenicophaeus diardi*) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCuculidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous e Malezia hag inizi Sumatra ha Borneo.

## Daveennoù
Malkoha kof kistin

Ar **malkoha kof kistin** a zo ur spesad evned, *Phaenicophaeus sumatranus* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Cuculus Sumatranus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1822) gant an naturour breizhveuriat Thomas Stamford Raffles (1781-1826).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Kavout a reer ar spesad en Azia ar Gevred : kreisteiz Myanmar, kreisteiz Thailand, Malezia, Sumatera ha Borneo.

## Liammoù diavaez
*  ''Phaenicophaeus sumatranus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Phaenicophaeus sumatranus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Yaşar

**Yaşar** zo un anv-paotr turkek a dalv "(an hini) a zo bev".

## Tud
* Yaşar Kemal (1923–2015), kazetenner ha skrivagner a-orin kurd
Kevredad an droourien, reizherien ha jubennerien euskarek

**EIZIE**, pe **Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea**, eo anv ** Kevredad an droourien, reizherien ha jubennerien euskarek ** en Euskal Herria. Aozet e vez ganto stummadur an droourien euskarek ha difennet o gwirioù.

En 2007 e oa 300 ezel, darn oc'h ober war-dro an treiñ lennegel, re all an treiñ skiantel, pe lezennel, melestradurel, hag all. 

## Orin
Krouet eo bet en 1987 gant un dornad troourien a vicher hag a felle dezho aozañ ar vicher. Juan María Lekuona e voe ar prezidant kentañ.

## Liamm diavaez
* Lec’hienn ofisiel
Gizem

**Gizem** zo un anv-plac'h turkek a dalv « kevrin ».
* Gizem Bozkurt (1993-), neuierez
* Gizem Çam (1991-), neuierez
* Gizem Giraygil (1986-), c’hoarierez volleyball
* Gizem Girişmen (1981-), gwaregerez
* Gizem Güreşen (1987-), c’hoarierez volleyball
* Gizem Karaca (1992-), aktourez
* Gizem Memiç (1990-), Miss Turkey
Efe

**Efe** zo un anv-paotr turkek a dalv "kalonek".

## Tud

* Efe Yılmaz, DJ turk
* Efe Aydan, basketballer turk
Başak

**Başak** zo un anv-plac'h turkek a dalv "penn-ed" pe "(arouez) ar werc'hez".

## Tud
*Başak Köklükaya, aktourez
Malkoha teñval

Ar **malkoha teñval** a zo ur spesad evned, *Phaenicophaeus tristis* an anv skiantel anezhañ.

Anvet e voe *Melias tristis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1830) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* *Phaenicophaeus tristis kangeangensis*, en Inizi Kangean (en hanternoz da vBali e Mor Jawa),
* *P. t. tristis*, e hanternoz India dre Sumatera.

## Liammoù diavaez
*  ''Phaenicophaeus tristis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Phaenicophaeus tristis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Malkoha dremm c'hlas

Ar **malkoha dremm c'hlas** a zo un evn, *Phaenicophaeus viridirostris* an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez
Bevañ a ra al labous en India ha Sri Lanka.

## Rummatadur
Magazine Z

**Monthly Magazine Z** (月刊マガジンZ e japaneg) a oa ur magazin manga seinen krouet e 1999 hag a veze embannet gant Kōdansha. Krennarded ha tud koshoc'h eo a oa lennerien ar magazin ha dreist-holl tud sot gant ar mangaoù hag ar filmoù-bevaat savet diwarno. Ouzhpenn mangaoù e veze kavet ennañ pennadoù diwar-benn ar mangaoù lakaet da fiñvtresadennoù.

E miz Gwengolo 2008 e voe embannet e vefe paouezet Magazine Z, hag a niverenn ziwezhañ a voe embannet d'ar 26 a viz Genver 2009.

## Mangaoù ha treserien mangaoù bet embannet e-barzh Magazine Z
*Masa Ikku
**Sakura Taisen 
* Kia Asamiya
** **
* Takuya Fujima
** *[[Deus Vitae]]*
** *[[Free Collars Kingdom]]*
* Kyu Hayashida
** *[[Maken X Another]]*
* Toshitsugu Iida
** *[[Wolf's Rain]]* (krouet gant Keiko Nobumoto)
* Shinya Kaneko
** *[[Culdcept]]*
* Aki Katsu
** *[[Psychic Academy]]*
* Asuka Katsura
** *[[Le Portrait de Petit Cossette]]*
* Yuuichi Kumakura*
** *King of Bandit Jing*
* [[Asato Mifune]]
** *Yukei Seikyo Kukla* (senario gant [[Koji Tazawa]])
* [[Haruhiko Mikimoto]]
** *Baby Birth* (senario gant [[Sukehiro Tomita]])
* [[Kenichi Muraeda]]
** *Kamen Rider Spirits* (senario gant [[Shotaro Ishinomori]])
* [[Chiaki Ogishima]]
** *Heat Guy J* (krouet gant [[Kazuki Akane]])
* [[Atsushi Soga]]
** *Turn A Gundam* (senario gant [[Yoshiyuki Tomino]])
* [[Hajime Ueda]]
** *FLCL*
** *Q-Ko-Chan: The Earth Invader Girl*
* [[Warabino Kugeko]]
** *Heroic Age*
* [[Go Nagai]]
** *Demon Lord Dante*
* [[Tohiro Konno]]
** *Pugyuru*
* [[Narumi Kakinouchi]]
** *Yakushiji Ryōko no Kaiki Jikenbo* (senario gant [[Yoshiki Tanaka]])
* [[Momotarou Miyano]]
** *RD Senno Chosashitsu*
* [[Eishi Ozeki]]
** *Sky Girls*
* [[Yūjiro Izumi]]
** *Popotan*
* [[Kenji Ishikawa]]/[[Kouji Tazawa]]
** *Metroid''

## Notenn

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Magazine Z
Good! Afternoon

**good! Afternoon** (japaneg : good! アフタヌーン) a zo ur magazin mangaoù embannet gant Kōdansha. Krouet eo bet d'ar 7 a viz Du 2008 ha koustañ a ra 680 yen. Embannet e vez bep daou viz, hag un dastumad eo. 800 pajennad a zo e pep niverenn, ha war-dro 25 istor disheñvel. Liammet eo ouzh ar magazin anvet *[[Afternoon]]*.

## Treserien ha mangaoù a vez embannet e-barzh good! Afternoon
* Tsutomu Takahashi
** *[[Jiraishin Diablo]]*
* Hiroaki Wakamiya
** *[[Loveplus Kanojo no Kakao]]*
* Asuka Katsura (tresañ) hag Isuna Hasekura (senario)
** *Billionaire Girl*
* Motoi Yoshida
** *Natsu no Zenjitsu*
* Masayuki Ishikawa
** *Junketsu no Maria* 
* Moare Futada
** Teppu

## Notenn

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel
*Blog ofisiel
Evening (kelaouenn)

**Evening** (japaneg : イブニング) a zo ur gelaouenn manga seinen a vez embannet div wech ar sizhun gant Kōdansha, ha paotred eo al lennerien anezhañ. Embannet e vez e gwenn ha du war baper kazetennoù ha B5 eo e vent. 330 yen e koust. E dibenn 2008 e voe embannet gant Kevredigezh Embannerien Magazinoù Japan e veze skignet 166 000 skouerenn anezhañ.

## Treserien ha mangaoù embannet e-barzh Evening

* Masayuki Ishikawa
** **
* Shinji Makari (senario) ha Shuu Akana (tresañ)
** *[[Yugo the Negotiator]]*
* Motoi Yoshida
** *[[Koi Kaze]]*
* Atsuko Takakura 
** *[[Yama Onna Kabe Onna]]*
* Yuzo Takada
** *[[Captain Alice]]*
* Hiroki Endo
***[[All Rounder Meguru]]*

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Monthly Shōnen Rival

**Monthly Shōnen Rival** (japaneg : 月刊少年ライバル) a zo ur magazin manga shōnen miziek (embannet e vez d'ar 4 bep miz) embannet gant Kōdansha. An niverenn gentañ a zo deuet er-maez d'ar 4 a viz Ebrel 2008. 

## Mangaoù embannet e-barzh Shōnen Rival

### Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Monthly Shōnen Rival
Monthly Shōnen Sirius

**Monthly Shōnen Sirius** (japaneg : 月刊少年ライバル) a zo ur magazin manga shōnen embannet gant Kōdansha. Deuet e oa er-maez, evit ar wech kentañ, e miz Mae 2005. B5 eo e vent, ha koustañ a ra 540 yen an niverenn.

## Mangaoù embannet e-barzh Monthly Shōnen Sirius

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Monthly Shōnen Sirius
Bessatsu Friend

**Bessatsu Friend** (japaneg : 別冊フレンド) a zo ur magazin manga shōjo embannet gant Kōdansha. 350 yen e koust ur skouerenn. Krouet eo bet e miz Meurzh 1965, ha merc'hed yaouank (9-12 vloaz) eo al lennerezed anezhañ. Krouet e o bet da vont asambles gant *[[Shōjo Friend]]*, ur magazin aet da get abaoe. Unan eus ar mangaoù bet embannet e-barzh Bessatsu Friend, *[[Flower of Eden]]* e ditl, a zo bet paouezet goude bezañ dizoloet en doa e grouer, Yuki Suetsugu e anv, kopiet tresadennoù *[[Slam Dunk (manga)|Slam Dunk]]* ha *[[Real (manga)|Real]]* gant Takehiko Inoue.

## Istorioù bet embannet e-barzh Bessatsu Friend
* Moto Hagio
** *[[Jūichinin iru]]*
* Tomoko Hayakawa
** *[[Yamato nadeshiko shichi henge]]*
* Satomi Ikezawa
** *[[Guru Guru Pon-chan]]*
** *[[Othello (manga)|Othello]]*
* Shizuru Seino
** *[[Girl Got Game|Power!! (Girl Got Game)]]*
* Fuyumi Soryo
** *[[Mars (manga)|Mars]]*
** *[[Mars (manga)|Mars Gaiden]]*
*Keiko Suenobu
***[[Raifu]]*
* Yuki Suetsugu
** *[[Flower of Eden]]* 
* Tami Takada
** *[[Abenoseimei Love Stories: Banquet of Flowers]]*
** *[[Abenoseimei Love Stories: The Flower-Blossom Girl]]*
** *[[Abenoseimei Love Stories: The Flower-Crown Princess]]*
* Miwa Ueda
** *[[Love Charge]]*
** *[[Oh! My Darling]]*
** *[[Peach Girl]]*
** *[[Ura peach girl]]*
* Yū Yoshii
** *[[Deep Love: Ayu no Monogatari]]*

## Notenn

## Liamm diavaez
* Betsufure.net Lec'hienn ofisiel Bessatsu Friend
Premio de Tradución Plácido Castro

Ar ***Premio de Tradución Plácido Castro*** ("Priz Plácido Castro an treuzyezhañ") zo ur priz lennegel roet gant ar Fundación Plácido Castro e kenlabour gant an Asociación de Tradutores Galegos d'ar gwellañ troidigezh e galizeg graet er bloavezh. Pal an aozadur eo brudañ an treiñ oberennoù lennegel hollvedel e galizeg.

E Breizh n'eus netra heñvel.

## Loreidi

## Liammoù diavaez
*  

## Notennoù
Weekly Morning

**Weekly Morning** (japaneg : 週刊モーニング) a zo ur magazin manga seinen sizhuniek embannet gant Kōdansha. Paotred yaouank eo a lenn anezhañ. Krouet eo bet e 1982 gant an titl **Comic Morning** (コミックモーニング) anavezet ivez gant an titl **Morning** (モーニング). 

## Treserien ha mangaoù a vez embannet e-barzh Weekly Morning

* Risu Akizuki
** *[[OL Shinkaron]]*
* Tatsuya Egawa
** *[[Be Free!]]*
* Shunji Enomoto
** *[[Golden Lucky]]*
** **
* Takehiko Inoue
** *[[Vagabond]]*
* Kaiji Kawaguchi
** *[[The Silent Service]]*
** *[[Zipang (manga)|Zipang]]*
* Makoto Kobayashi
** *[[What's Michael?]]*
* Go Nagai
** *[[Devilman Lady]]*
* Mita Norifusa
** *[[Dragon Zakura]]*
* Shūhō Satō
** *[[Say Hello to Black Jack]]*
* Masashi Tanaka
** *[[Gon (manga)|Gon]]*
* Kenji Tsuruta
** *[[Spirit of Wonder]]* (embannet ivez e-barzh *[[Afternoon]]*)
* Makoto Yukimura
** *[[Planetes]]*
*Fuyumi Soryo
***[[Cesare (manga)|Cesare]]*
*Konami Kanata
***[[Chi's Sweet Home]]*
*Tsubasa Nunoura
***[[Shibao]]*
* Fumi Yoshinaga
***[[Kinō Nani Tabeta?]]*
* Moyoco Anno
***[[Hataraki Man]]*
* Tashima Takashi
***[[Tokujo Kabachi!!]]*
* Boichi
** *[[hotel (manga)|Hotel]]*
** *[[present (manga)|Present]]*

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel 
* Weekly Morning e lec'hienn Anime News Network
Batalha dos Guararapes

**Batalha dos Guararapes** zo un anv portugalek a roer

*d'ar Batalha dos Guararapes, pe Brezel ar Guarapes, a c'hoarvezas e Pernambuco er XVIIvet kantved.
*Batalha dos Guararapes, ul livadur gant Victor Meirelles.
*A batalha dos Guararapes, film braziliat e 1978.

## Pennad kar
*Guararapes
Brezel ar Guararapes

**Brezel ar Guararapes** (pe Batalha dos Guararapes e portugaleg), zo ur brezel hag a c'hoarvezas e Pernambuco, e Brazil, er XVII kantved, pa en em savas ar bobl da lakaat Izelvroiz er-maez.

## Kentañ emgann
Eus an 18 d'an 19 a viz Ebrel 1648 e c'hoarvezas an emgann kentañ etre un armead izelvroat ha difennerien an Impalaeriezh Portugalat (Império Português), e Morro dos Guararapes, e Kabiteniezh Pernambuco, e *Brasil Colonial*, .

Adkemer Porto de Nazaré, e Cabo de Santo Agostinho, a felle d'an Izelvroiz, dindan ar c'horonal Sigismund Van Schkoppe, evit mirout ouzh degas pourvezioù d'ar stourmerien bortugalat.

## Eil emgann
E miz C'hwevrer 1649 e voe emgann Jaboatão dos Guararapes e Pernambuco, ha trec'het e voe Izelvroiz, met chom a rejont er vro betek 1654, ha ne voe sinet ar peoc'h nemet e 1661.

## Pennad kar
*Brazil izelvroat‎
Piñsetezig

Ur **biñsetezig** zo ur benveg a selvij da gregiñ e-barzh traoù bihan. Meur a implij zo dezho.

## Surjianerezh
Darn a servij d'ober war-dro ar goulioù. 

## Blev
Darn a selvij d'ar merc'hed da zisvleviñ o abrantoù.
Gwalenn-skouarn

Ur **walenn-skouarn** zo ur walenn lakaet ouzh ar skouarn.
Darn a ranker toullañ ar skouarn evit o lakaat. Gwalennoù bihan zo, ha re vras a c'hall bezañ ponner a-wechoù, ken e c'hallont hiraat an divskouarn. 

Peurvuiañ eo ar merc'hed a wisk gwalinier-skouarn, hogen kalzik a baotred a ra ivez, daoust ma kustumont lakaat gwalinier bihanoc'h. 

Eus **bravigoù-skouarn** e komzer ivez.

## Pennad kar
* gwalenn (biz)
Gwask (kouez)

Ur **gwask** pe ur **wask** zo ur benveg da zerc'hel ar c'houez lakaet da sec'hañ ouzh ur gordenn, pe ur stign bennak.

## Notennoù ha daveennoù



Image:Wklammer.jpg|Gwask koad
Image:Clothpin.jpg|Gwask koad en ur pezh
Image:Clothespins.jpg|Gwaskoù plastik
Afternoon

**Afternoon**' (japaneg : アフタヌーン) a zo ur magazin manga seinen embannet bep miz gant Kōdansha. Krouet eo bet e 1986. 620 yen e koust an niverenn. Un dastumad miziek eo, e pep niverenn ez eus war-dro tregont istor disheñvel, ha war-dro 800 pajennad. En *Afternoon* ez eus bet embannet meur a vanga seinen brudet evel *[[Oh My Goddess!]]*, *[[Genshiken]]*, *[[Blade of the Immortal]]* ha *[[Big Windup!]]*. Unan eus ar magazinoù a ya d'ober ar rummad "1day" eo, gant *[[Weekly Morning|Morning]]* hag *[[Evening]]*. E niverenn miz Here 2008 e voe kemennet e vefe krouet ar magazin *[[good! Afternoon]]*.

## Treserien ha mangaoù embannet e-barzh Afternoon
* Kia Asamiya
** *[[Assembler 0X]]*
** *[[Compiler]]*
** *[[Karapuri!]]*
* Hitoshi Ashinano
** *[[Yokohama Kaidashi Kikō]]*
** *[[Kabu no Isaki]]*
* Hiroki Endo
** **'
* [[Toru Fujisawa]]
** ''[[Tokko (manga)]]''
* [[Kosuke Fujishima]]
** ''[[Oh My Goddess!]]
** ''[[You're Under Arrest]]'' (bet embannet kentoc'h e-barzh ''Morning Party Extra'')
* [[Asa Higuchi]]
** ''[[Big Windup!]]''
* [[Hitoshi Iwaaki]]
** ''[[Parasyte]]''
** ''[[Historie]]''
* [[Shimoku Kio]]
** ''[[Genshiken]]''
**''[[Digopuri]]''
* [[Mohiro Kitoh]]''
** ''[[Narutaru]]'' (Shadow Star)
** ''[[Wings of Vendemiaire]]''
* [[Takayuki Kōsai]]
** ''[[Shuusen no Lorelei]]'' (diwar romant [[Harutoshi Fukui]])
* [[Iou Kuroda]]
**''[[Nasu (manga)|Nasu]]''
* [[Mahiro Maeda]]
** **'
* Tsutomu Nihei
** *[[Blame!]]*
** *[[NOiSE]]*
* Megumu Okada
** *[[Shadow Skill]]*
* Mizu Sahara
** *[[The Place Promised in Our Early Days]]* (diwar oberenn Makoto Shinkai)
** *[[Voices of a Distant Star]]* (diwar oberenn Makoto Shinkai)
* Hiroaki Samura
** *[[Blade of the Immortal]]*
* Satoshi Shiki
** *[[Kami Kaze]]*
* Kenichi Sonoda
** *[[Cannon God Exaxxion]]*
** *[[Gunsmith Cats]]*
** *[[Gunsmith Cats|Gunsmith Cats BURST]]*
* Yuzo Takada
** *[[Little Jumper]]*
* Tsutomu Takahashi
** *[[Ice Blade]]*
* Daisaku Tsuru
** *[[Nachun]]*
* Kenji Tsuruta
** *[[Spirit of Wonder]]* (bet embannet kentoc'h e-barzh *[[Weekly Morning]]*)
* Hiroyuki Utatane
** *[[Seraphic Feather]]* (senario gant Yo Morimoto ha Toshiya Takeda)
* Yuki Urushibara
** *[[Mushishi]]*
* Riichi Ueshiba
** *[[Mysterious Girlfriend X]]*
** *[[Yume Tsukai]]*
** *[[Discommunication]]*
* Makoto Yukimura
** *[[Vinland Saga (manga)|Vinland Saga]]*
* Kumakura Takatoshi
** *[[Mokke]]*
* Katori Masaru ha Jiro Ando
** *[[Shion no Ō]]*
* Minoru Toyoda
** *[[Love Roma]]*

## Notennoù ha daveennoù

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Jaboatão dos Guararapes

**Jaboatão dos Guararapes** zo ur gêr vras en arvor Pernambuco, e Brazil. Eil brasañ kêr ar stad eo, war-lerc'h Recife, ar gêr-benn amezek.

## Douaroniezh
665 387 a dud a oa o chom enni e 2007. 256&nbsp;km² eo gorread ar gumun.

## Greanterezh
Ur gêr c'hreantel eo, hag eno ez eus diazezet kompagnunezhioù etrebroadel bras evel Coca Cola pe Unilever.
Diorroet eo an douristelezh ivez.

## Notennoù


## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ofisiel ti-kêr Jaboatão dos Guararapes
Gwask

**Gwask** zo ur ger brezhonek a denn :
*d'ar gwask, ur muzul fizikel 
*d'ur wask, ur mekanik da waskañ
*d'ur wask, un dra da zerc'hel traoù, da skouer ar gwaskoù da zerc'hel ar c'houez 
*d'ar waskerell pe gwask e-unan, ur ardivink implijet er moullerezh

** dre astenn-stêr e komzer eus ar wask skrivet : ar pezh a vez moullet hag embannet a vare da vare, ha seurtanvet ar mareadegoù, termenet ivez *ar Wask*.

Gerioù deveret eus gwask
Ar g**[[gwaskell|waskell]]** a c'hall ober dave :
*d'ar waskell evit gwaskañ produioù gounezel ha diouzh-se eztennañ chug frouez (avaloù ha sistr, oranjez, rezin, tomatez, etc.), hag eoul bouedel (diwar kolzac'h, olivez, tro-heol,etc.)   
*d'ar waskelloù-tresañ implijet gant an dreserien
*d'ar waskell-sitroñs, un dichuger implijet er geginerezh evit eztennañ chug an agrum
*d'ar waskell, ur pezh harnez evit ar c'hezeg

Ur **waskenn** zo :
* ur bronkezfo lemm

Ur **waskadenn** a ra dave d'ar yec'hed, mat pe fall :
* ar gwaskadennoù e-pad ar gwilioud
* ar waskadenn-galon
* ur weadenn
* ur banne bier gwask
Nakayoshi

__NOTOC__

**Nakayoshi** (japaneg : なかよし) zo ur magazin manga *shōjo* embannet bep miz gant Kōdansha abaoe miz Kerzu 1954 evit ar rakkrennardezeded (9-12 vloaz). Rakembannet evez ar manga er Nakayoshi kent dont er-maez e stumm levrennoù.
Ment ul levr pellgomz zo dezhañ, ha gwerzhet e vez gant profoùigoù (boulomigoù, c'hoarioù, seier bihan, skritelloù, pegsunioù...).
E-kreiz ar bloavezhioù 1990 e kouste 400 yen ar skouerenn, evit war-dro 448 pajennad. D'ar mare-se e veze skignet war-dro 1&nbsp;800&nbsp;000 skouerenn bep miz. E 2017 e veze skignet 87&nbsp;000 skouerenn.

Er bloavezhioù 1990 e tivizas ar pennskrivagner, Yoshio Irie e anv, liesaat ar pezh a veze er magazin : ouzhpenn istorioù karantez e lakaas embann istorioù faltazi evel *Sailor Moon*. Er memes mare e voe divizet liammañ ar magazin ouzh tresadennoù-bev.

## Mangaoù embannet gant Nakayoshi
* Etre krommelloù emañ anv ar mangaka.

## E broioù all
En Indonezia e vez embannet *Nakayoshi: Gress!*, bep miz gant Elex Media Komputindo.

## Notennoù
Comic Bom Bom

**Comic Bom Bom**' (japaneg : コミックボンボン) ia oa ur magazin manga kodomo ha shōnen miziek a veze embannet gant Kōdansha. Krouet e oa bet evit paotred 5-14 vloaz. Embannet e veze bep miz d'ar 15, ennañ e oa war-dro 700 pajennad, 80 pajennad bruderezh e liv en o zouez. An niverenn gentañ a voe embannet d'ar 15 a viz Here 1981. War zigresk ez eas ar gwerzhañ pa voe embannet Pokémon e CoroCoro Comic. Nevesaet e voe logo Comic Bom Bom e miz Genver 2006, ha kresket e vent (A5 da B5). Ne cheñchas ket ar priz (480 yen). Dre ma kendalc'he ar gwerzhañ da zisgreskiñ e voe paouezet an embann e dibenn 2007 ha krouet e voe Monthly Shōnen Rival.

## Mangaoù bet embannet e-barzh Comic Bom Bom
Listennad diglok, an hini glok a gaver er pennad japanek.
### Bloavezhioù 1980
*Plamo Kyoshiro
*Taiyo no Kiba Dougram
*Aura Battler Dunbine
*Armored Trooper Votoms
*Ginga Hyouryuu Vifam
*Heavy Metal L-Gaim
*Ge Ge Ge no Kitaro
*Iyahaya-kun
*Mobile Suit Gundam MS Senki
**[[Mobile Suit Zeta Gundam]]*
**[[Mobile Suit Gundam ZZ]]*
*Shin Plamo Kyoshiro
*Yoroiden Samurai Troopers
*Plamo Kyoshiro Musha Gundam
*SD Gundam Gaiden Knight Gundam Monogatari Lacoa no Yuusha

### Bloavezhioù 1990
*Gundlander
*Kouryu Densetsu Villgust
*Mobile Suit Gundam F91
*Ultra Ninpocho series (1992-2001)
*Rockman X
*Shin Musha Gundam Chou Kidou Daishougun
*Chou Musha Gundam Bushin Kirahagane
*Chou Musha Gundam Touba Daishougun
*Medarot series (1997-2003)
*Shin Iyahaya-kun 
*SD Gundam Fullcolor Theater
*Cyborg Kuro-chan
*Chou Musha Gundam Tensei Shichinin Shuu
*Chou Musha Gundam Musha Senki Hikari no Hengen Hen
*Transformers Beast Wars II
*Microman
*King of Bandit Jing
*Doonto! Dragon Kid!
*Herohero-kun

### Bloavezhioù 2000
*SD Gundam Eiyuden
*SD Gundam Mushamaruden trilogy
*Gekitou! Crush Gear Turbo
*Shin Megami Tensei Devil Children
*Shin Megami Tensei Devil Children Light & Dark
*Do Suru Paradise
*Mr. Driller
*Crush Gear Nitro
*Magician Tantei A
*Taiko no Tatsujin
*SD Gundam Force
*Musharetsuden Bukabuka Hen
*SD Gundam Musha Banchō Fūunroku
*Spider-Man J
*Mobile Suit Gundam Seed Destiny
*Transformers Galaxy Force 
*Kikai Wakusei Garakutania 
*Metroid Prime
*Metroid Samus & Joe
*Metroid Episode of Aether
*Ultra Ninja Manual Flash
*Big Bad Daddy
*Tarpan
*Angel's Frypan
*Deltora Quest
*Star of Happiness Haghal
*Goki-chan
*Roboo!
*Anzu-chan
*Mahou Sensei Negima! neo 
*Totsugeki Chicken!
*Umi no Tairiku NOA PLUS+

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel

## Notenn
Fundación Plácido Castro

Ar Fundación Plácido Castro zo un aozadur galizat savet diwar intrudu an Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional hag a glask derc'hel koun eus Plácido Castro ha reiñ ton d'an treiñ levrioù e galizeg.

Er "fundación" emañ an IGADI, an Asociación de Tradutores Galegos, ha kuzulioù kêrioù Cambados, Corcubión ha Vilagarcía de Arousa. He brudetañ oberiadenn eo dereiñ ar Premio de Tradución Plácido Castro bep bloaz.

### Liamm diavaez
*Pajenn ar " fundación"
Petit Comic

**Petit Comic** (japaneg : プチコミック) a zo ur magazin manga josei miziek embannet gant Shōgakukan. Merc'hed 18 vloaz pe koshoc'h eo a lenn anezhañ.

## Mangaka ha mangaoù embannet e-barzh Petit Comic
* Motoko Mori
** *[[Amaku Minnayo!]]*
* Chie Shinohara
** *[[Kioku no Ashiato]]*
* Yuki Yoshihara
** *[[Darling wa Namamono ni Tsuki]]*
* Akemi Yoshimura
** *[[Bara no Tame ni]]*
** *[[Kirinkan Graffiti]]*
* Ohmi Tomu
** *[[Midnight Secretary]]*

## Liamm diavaez
* Lec'hienn ofisiel Petit Comic
Priz Merlín

Ar ***Premio Merlín*** (**Priz Merlín** e brezhoneg) zo ur priz lennegel e Galiza roet da levrioù evit bugale adalek 1986 betek 2005. Krouet e voe gant an Edicións Xerais, war un dro gant ur Premio Xerais evit ar romantoù. 

Abaoe 2006 eo bet rannet ar priz e daou :
*ar *Premio Merlín* evit ar vugale ;
*ar *[[Premio Caixa Galicia]]* evit ar grennarded. 

Dek mil euro a vez roet d'al loread.

## Al loreidi betek 2005

* 1986 	Úrsula Heinze *A casa abandonada* 	
* 1987 	Palmira G. Boullosa *A princesa lúa e o enigma de Kián*
* 1988 	Xosé A. Neira Cruz *Ó outro lado do sumidoiro* 	
* 1989 	Agustín Fernández Paz *As flores radiactivas* 	
* 1990 	Gloria Sánchez *Fafarraios* 	
* 1991 	Fina Casalderrey *Dúas bágoas por Máquina* 
* 1992 	Lola González *Os Mornias*	
* 1993 	Bernardino Graña *O gaiteiro e o rato Pérez* 	
* 1994 	Marilar Aleixandre *A expedición do Pacífico* 	
* 1995 	Ramón Caride *Perigo vexetal*

* 1996 	Antonio García Teijeiro *Na fogueira dos versos* 	
* 1997 	An Alfaya *Sireno, Sireno!* 	
* 1998 	Antonio Reigosa *Memorias dun raposo* 	
* 1999 Bieito Iglesias *A noite das cabras do aire* 	
* 2000 	Xosé A. Neira Cruz *As cousas claras* 	
* 2001 	Antón Cortizas *A merla de trapo* 	
* 2002 	Xosé Miranda *Pel de lobo* 	
* 2003 	Manuel Lourenzo *González Irmán do vento* 
* 2004 	Xesús Manuel Marcos *O Brindo de ouro*	
* 2005 	Ramón Carredano Cobas *Unha branca de cobre para Martiño*

## Ar ''Premio Merlín'' evit ar vugale abaoe 2006
* 2006 Agustín Agra *O tesouro da lagoa de Reid´Is* 	
* 2007 Carlos López *Minimaladas*(Illa de san Simón)
* 2008 Mar Guerra Cid *Xenaro e o misterio da mochilota verde* (Illa de san Simón)
* 2009 Jacobo Fernández *Mil cousas poden pasar. Libro I* (Illa de san Simón)
*2010: Teresa González Costa (*[[A filla do ladrón de bicicletas]]*).
*2011: Anxo Fariña (*A chave da Atlántida*).
*2012: Marcos Calveiro (Palabras de auga).
*2013: Antonio Manuel Fraga (O castañeiro de abril).
*2014: Ledicia Costas (Escarlatina. A cociñeira defunta).

## Ar ''Premio Caixa Galicia'' evit ar grennarded
*2006: Santiago Jaureguizar *A Cova das Vacas Mortas*.
*2007: An Alfaya *Illa Soidade*.
*2008: Marilar Aleixandre *A cabeza de medusa*.
*2009: Rosa Aneiros *Ás de bolboreta*.
*2011: Héctor Carré *Febre*.

### Liamm diavaez
* Priz ha gopr al loreidi
Úrsula Heinze

**Úrsula Heinze de Lorenzo**, ganet e Köln, en Alamagn, en 1941, zo ur skrivagnerez hag ur varzhez c'halizek.

## Oberennoù
### Romantoù
**O soño perdido de Elvira M.*, 1982 
**Anaiansi*, 1989 
**Culpable de asasinato*, 1994 

### Lennegezh-vugale
**O buzón dos nenos*, 1985
**Sempre Cristina*, 1986
**A casa abandonada*, 1987
**Máis alá de Galicia*, 1989
**A nena de ouro*, 1991
**Nace un campión*, 1992
**Quérote*, 1994

### Arnodskridoù
**Arredor da muller en 18 mundos* (1985)
**Mulleres*, (1991)
**As chamadas linguas e literatura minoritarias* (1991)
**Literatura galega contemporánea* (1993)
**Fronteiras da Alofonía, do alemán ó galego* (1993).
**Xente coma min*, 1998

### Danevelloù
**Catro contos de Reis*, 1991
**Confidencias*, 1992
**Polas rúas de Padrón*, 1994
**Remuíños en coiro*, 1984

### Barzhoniezh
**Versos de terras distantes*, 1995
**Credo : Gedichte = Poemas*, 1999
**Torso : Gedichte = Poemas*, 2002
**Nadir : Gedichte = Poemas*, 2005
**Skyline*, 2008

### Troidigezhioù
**Y no dijo una sola palabra* gant Heinrich Böll, 1972 
**As galiñas de vento* gant Günter Grass, 2000
**O ponche dos desexos* gant Michael Ende, 1991 
**Terra, mar e lume. Poesía de Bosnia-Herzegovina, Bulgaria, Croacia, Eslovenia, Macedonia, Montenegro e Serbia*, 1996.

## Prizioù
*Premio Merlín (1986)
*Premio Blanco Amor (1993)
*Premio Losada Diéguez (1994)
*II Premio PEN Clube (2005)
Guararapes

**Guararapes** zo un anv-lec'h eus Brazil, a orin toupiek, hag a gaver:
* en anv ar Batalha dos Guararapes, er 
* en anv kêr Jaboatão dos Guararapes, e stad Pernambuco 
* en anv kêr Guararapes (São Paulo), e stad São Paulo
Izold

**Izold** zo anv meur a arouezenn e mojennoù Tristan hag Izold. Anv brezhonek eo, troet diwar ar re a gaver e skridoù krennamzerel hag a denn d’ar vojenn. Un deveradur eus Elesbed eo.

Teir maouez anvet Izold zo er vojenn :
* An hini vrudetañ eo Izold ar Blondez , pe Izold Iwerzhon , gwreg roue Marc'h Kernev-Veur ha karantez Tristan . He mamm, rouanez Iwerzhon, a zo anvet Izold ivez. An trede eo Izold he Daouarn Gwenn, pe Izold Breizh, merc'h da Hoel ha c'hoar Kahedin.
* *Izold ar Veleganez*, serc’h Tristan ;
* *Izold he daouarn gwenn*, pried Tristan ;
* *Izold*, mamm Izold ar Veleganezhervez Gottfried von Strassburg.

Oberennoù brezhonek emañ Izold enno :
* Zavier Langleiz, *[[Tristan hag Izold (Langleiz)|Tristan hag Izold]]*, Al Liamm, 1958.
* Paskal Tabuteau, *Lae Izold*, Al Liamm, 2012. 

Gant *Izild* hag *Isild* ez eus bet un treuzskrivadur brezhonek all diwar an doare kembraek *[[Essylt]]*, a gaver  en *[[An Isild a-heul]]* savet gant Per-Jakez Helias.

*An anv-bihan *Izold*  a vez roet da blac’hed hiziv : Izold Guégan.
*Rouez-tre eo ar stumm *Isild* : Isild Le Besco.

Er c’hoari video *AFK Arena*,  ez eo Izold un haroz renket e-touez an dougerien-gouloù.

## Levrlennadur
* Keil, Ernst (1875) : *Tristan und Isolde im alten und neuen Liede* ("Tristan hag Izold er barzhonegoù kozh ha nevez") @ WikiSouce
## Notennoù
Tristan hag Izold (Langleiz)

***Tristan hag Izold*** zo ur romant brezhonek savet gant Langleiz diwar-benn mojenn vrezhon Tristan hag Izold.

E 1958 an hini eo e oa bet embannet evit ar wech kentañ gant *[[Al Liamm]]*, a-raok bezañ adembannet e miz Gouere 1972 gant an hevelep ti-embann. Daou c'hant ur bajenn ha tregont ennañ e oa bet skeudennaouet al levr war-bouez ugent tresadenn (e gwenn ha du) savet gant ar skrivagner e-unan. Hervez a oa bet skrivet gant Langleiz e dibenn e romant e oa bet kroget da skrivañ e Roazhon e 1945 ha peurechuet e Surzhur e 1950.

## Ar romant

## Gwelet ivez
*Tristan et Iseut (pajenn disheñvelout)
Flowers (magazin)

**flowers** a zo ur magazin manga josei miziek embannet gant Shōgakukan. Krouet eo bet d'ar 27 a viz Ebrel 2002. B5 eo e vent, 466 pajennad a zo ennañ hag e koust 480 yen an niverenn.

## Mangaoù embannet e-barzh flowers
**[[7 Seeds]]*
**[[Barbara Ikai]]*
**[[Fushigi Yūgi Genbu Kaiden]]*
**[[Iguana Girl]]*
**[[Kaze Hikaru]]*
**[[Umimachi Diary]]*

## Notenn

## Liamm diavaez
*Lec'hienn ofisiel
Guararapes (São Paulo)

* *Marteze emaoc'h o klask ar pennad [[Guararapes]].*

** Guararapes** zo ur gêr eus Brazil e stad São Paulo. 959.12 km² eo he gorread. E 2004 e oa 29 948 a dud enni. 

## Kumunioù amezek

* Araçatuba
K. J. Parker

**K. J. Parker** a zo ur skrivagnerez faltazi saoznek. O chom e su Bro-Saoz emañ. War a lenner er pennadoù diwar he fenn eo bet kazetennerez, moneizoniourez ha gwiraourez. Goude-se eo deuet da vezañ skrivagnerez. War a lenner ivez e vourr o sevel traoù gant koad ha dir p'he devez amzer vak. En giwrionez eo bet embannet e oa ul lesanv d'ar skrivagner Tom Holt e 2015. Chomet eo kuzh ar sekred e-pad 17 vloaz.

## Romantoù
### The Fencer trilogy
Istor Bardas Loredan, iskrimer ha breutaer, eo.

**Colours in the Steel* (1998)
**The Belly of the Bow* (1999)
**The Proof House* (2000)

### The Scavenger trilogy
Diwar-benn un den divemor, pe marteze un doue, a zihun e-kreiz un dachenn emgann, hag a verz ez eus enebourien n'en deus ket soñj anezho, hag a glask anezhañ.

**Shadow* (2001)
**Pattern* (2002)
**Memory* (2003)

### The Engineer trilogy
Diwar-benn Ziani Vaatzes, un ijinour rediet da vont en harlu hag a aoz e veñjañs.
**Devices and Desires* (2005)
**Evil for Evil* (2006)
**The Escapement* (2007)

## Romantoù all
**The Company* (2008)
**The Folding Knife* (2010)
**The Hammer*

## Danevell
*Purple and Black* (2009)

## Liammoù diavaez
* http://www.kjparker.com Lec'hienn ofisiel savet gant he zi-embann
* Pajennad e lec'hienn hec'h embanner gallek

## Notenn