open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timbroù Afrika ar Reter italian

An anv "Afrika ar Reter Italian" a voe roet d’un drevadenn italian etre 1936 ha 1941. Savet e voe dre gendeuziñ trevadennoù Etiopia, Eritrea ha Somalia italian a baouez neuze o velestradurezh postel emren.

E-tro da 150 timbr zo bet embannet gant ar velestradurezh italian e-pad ar prantad amzer, warno ar meneg "AFRICA ORIENTALE ITALIANA".

Danvez skeudenn an timbroù a ro da c’houzout peseurt temz-spered e oa hini an alouberien italian er vro : hini un trevadennour, pell-pell diouzh sevenadur ar broioù afrikan-mañ. Arvestet e vez loened gouez met dreist-holl darvoudoù ha poltredoù pennoù-bras Italia : ar roue Vittorio Emanuele III, Mussolini ha Hitler kichen-ha-kichen, soudarded al Lejion...

Aloubet e veo ar vro gant arme ar Rouantelezh-Unanet e 1941, alese e voe soulgarget timbroù gant ar gerioù "BRITISH OCCUPATION". Timbroù breizhveuriat a voe graet gante war-lerc’h.

E fin an Eil Brezel-bed ec’h adkavas Etiopia he frankiz, met Eritrea a voe staget outi betek 1993. Somalia italian ha Somaliland breizheuriat ac'h eas d’ober Republik Kevreadel Somalia e 1960.

## Pennadoù kar
* Timbroù Somalia italian
* Timbroù Joubaland
* Timbroù Somalia
Lazzaro Spallanzani

**Lazzaro Spallanzani**, bet ganet d'ar 12 a viz Genver 1729 e Scandiano, ha marvet d'an 12 a viz 'hwevrer 1799 e Pavia (Italia), a oa ur bevoniour italian.

=Labourioù=
Da-geñver e labourioù diwar-benn gouennañ ar raneged (divelfenneged), diskouezet en doa al liamm etre koubladur ar gleskeri ha frouezhusadur diavaez an uioù
Jan Ullrich

Ganet e oa **Jan Ullrich**, d’an 2 a viz Kerzu 1973, e Rostock (d'ar c'houlz en DDR), e dad a oa mañsoner hag abred-tre, e 1979, e oa tec'het diouzh an tiegezh ; e-se e voe desavet Jan gant e vamm ha breudeur.

Reder marc'h-houarn a vicher eo bet eus ar bloaz 1995 betek 2006, kentañ reder alaman eo bet da c’hounit Tro bro C’hall e 1997, hag an hini nemetañ, betek-henn.

Gwelet e veze evel enebour pennañ Lance Armstrong, er bloavezhioù 2000, 2001, ha 2003 ; da eil eo bet renket, dres goude hemañ. Eilvet e oa bet e 1996, 1998, ha trede e 2005. C’hwec’h gwech eo bet war ar podiom, ha gant-se eo pignet alies a-walc'h warnañ. Maget ez eus bet kalzig a spi ennañ abalamour d’e zreist barregezhioù, red eo lavaret koulskoude, n’eus ket bet an eurvad da vout enoret muioc'h, ha dreist-holl rak an aferioù drammaj deuet d'ober reuz. 

Diwar un amprouadenn TDN e 2006 e oa bet prouet e oa anezhañ ur pratik d’ar mezeg Fuentes, bet en afer Puerto. Rebechet ez eus bet dezhañ nonpas labourat a-zevri war ar gourdonañ, bezañ ur beg bras, un tammig dibalamour, hag un diouer a skiant-vicherel.  

### Buhez koublad
Bevet en deus e Suis, e-tal kichen lenn Konstanz. E-kichen Palma de Majorca e reas e annez e 2016. Ur verc’h en deus bet gant e wreg kentañ, Gaby he anv. Gant Sara Steinhauser eo bet eus 2006 da 2018. Tri mab o deus asambles.

## Karierenn amatour (1983-1994)
E Rostock e oa kroget da droadikellat gant ar c’hlub Dynamo Rostock. Da 11 vloaz e voe trec’h, evit ar wech kentañ. Bet eo en ur skol war ar sport e Berlin. Kroget en doa e stummadur war ar sport en amzer Republik Demokratel Alamagn (DDR). Goude 1989 e voe serret e skol sport, ha setu eñ d’en em gavout e-barzh klub Hamburg ma chomas betek 1994. E 1993 e voe kampion ar bed velo amatour en Oslo. E 1994 e voe gourdonet gant Becker hag e stagas gant skipailh Deutsch Telekom. E 1995 e voe kampion Alamagn evit ur redadeg ouzh an horolaj. E-touesk an dek reder kentañ ec'h echuas, evit tro Bro-Suis.  1996 ec'h echuas eilvet n Tro Bro-C’hall, oc’h echuiñ kentañ er redadeg ouzh an horolaj, dirak Miguel Indurain, pennreder an ampoent evit seurt redadegoù, gant 56 eilenn paket warnañ.
Abati La Lucerne

**Abati La Lucerne** (anv leun: *Abbaye de la Sainte-Trinité de La Lucerne d'Outremer*) a oa un abati eus Urzh Premontrez e kumun La Lucerne-d'Outremer, e departamant ar Manche, e rannvro Normandi. Un abati doare roman eo, gant un awen sistersian gant ur spered diginkl ha strizh. Savet e oa bet e 1143, ha gwarezet evit ul lodenn gant ar statud monumant istorel.

## Istor
An abati a voe savet e 1143 gant Hasculphe de Subligny (1092-1169), aotrou Avranches, ha gant e vreur Richard de Subligny († 1153), eskob Avranches, en doa koñsakret an iliz. 

## Liammoù diavaez
*  Lec'hienn ofisiel
Familh Subligny

Ar **familh de Subligny** a oa ur familh noblañs eus Normandi, a orin eus Subligny, en Avranchin.
Aet eo da get diouzh Normandi e 1202, met kendalc'het e oa e Breizh betek ar  kantved, hag ul lodenn a zo bet e Bro-Saoz betek mont da get.
## Istor
Kroget eo istor ar familh gant Othuel, mab direizh Hugues d'Avranches. Dimezet e oa gant Lesceline, merc'h hêrezh Domani Subligny. Mestr-kelenner mab yaouank Herri Iañ Bro-Saoz, marvet eo gantañ pa oa aet ar Blanche-Nef d'ar strad e 1120.

Ar familh a zo brudet evit bezañ krouet abatioù La Lucerne ha Montmorel.

Pa voe aloubet Normandi gant Fulup II an Aogust e 1202, ar familh he devoa kollet an domani en Normandi, met kendalc'het eo e Breizh hag e Bro-Saoz betek mont da get.
## Gwezenn familh
 Othuel de Subligny († 1120), mab direizh Hugues d'Avranches, Aotoru Subligny, (x1) Lesceline, merc'h aotrou de Subligny
 │
 ├─> Harcoul de Subligny († 1169), aotrou Subligny hag Avranches, (x1) Denise, merc'h Gilbert (I) d'Avranches
 │   │
 │   ├─> Gilbert (II) d'Avranches († 1170)
 │   │
 │   └─> Lesceline († 1213), maouez de Marcey ha de Gripon, (x1) Foulques (I) Paynel († 1182/1183), aotrou de Hambye
 │
 ├─> Richard de Subligny († 1153), eskob Avranches (1142-1153)
 │
 └─> Robert
     │
     └─> Jean de Subligny († goude 1193), (x1) Alix
         │
         └─> Harcoul de Subligny († goude 1220), (x1) Iseulte, merc'h Yann (II) eus Dol, aotrou eus Combour
             │
             ├─> Yann (III) eus Dol († goude 1241), (x1) Aliénor
             │   │
             │   └─> Gilduin († etre 1222 ha 1235), (x1) Aliénor eus Gwitreg († goude 1235)
             │
             ├─> Raoul de Subligny († 1243/1244), (x1) Olive († goude 1244)
             │   │
             │   └─> André († 1259)
             │
             ├─> Geoffroy de Subligny († 1265), kloareg
             │
             ├─> Marguerite († 1220?)
             │
             └─> merc'hed *priedoù e Kerne ha Breizh *
Lebel (fuzuilh)

Ar **fuzuilh Lebel**, pe **Fusil modèle 1886** hervez e anv ofisiel e galleg, a oa bet dibabet gant an Arme c'hall e miz Mae 1887 da gemer plas ar fuzuilh Gras Modèle 1874.Brudet eo evit bezañ bet arm-skoaz diazez an droadeien c'hall e-pad ar Brezel-bed Kentañ. Implijet e oa bet un tamm da vare an Eil Brezel-bed, ha goude-se e brezelioù didrevadenniñ kreiz an XX kantved e-lec'h ma veze roet d'ar strolladoù a stourme asambles gant an arme c'hall. Lesanvet e voe ar fuzuilh gant anv unan eus an ofiserien a gemeras perzh er bodad-labour evit he sevel, ar c'horonal Nicolas Lebel, komandant kamp Châlons (e Mourmelon) e-lec'h ma voe kaset an amprouennoù.
Gellet a rae an arm bezañ pourveziet gant 10 kartouchenn kalibr 8 × 50 R mm. Ar fuzuilh Lebel a oa an hini gentañ er bed oc'h ober gant kartouchennoù enne poultr hep moged (« poultr B », savet diwar nitroseluloz). A-drugarez d'an nevezenti-mañ e oa bet uhelaet a-galz tizh hag hed-tenn pleustrek an armoù-tan.

## Istor
Pa zeuas ar Jeneral Boulanger da vezañ Ministr ar Brezel d'ar 7 a viz Genver 1886 e c'houlennas groñs e vefe kinniget dezhañ ur patrom fuzuilh nevez evit an arme a-benn ar c'hentañ a viz Mae war-lerc'h. Pimpatromoù a voe savet er Manufacture d'Armes de Châtellerault evit enbarzhiñ div ijinadenn : ar c'hargañ dre ur gorzenn dindan ar c'hanol, anavezet abaoe un ugent vloaz bennak er fuzuilhoù Henry stadunanat, hag ar poultr hep moged ijinet e 1884 gant ar Gall Paul Vieille. Amprouet e voe anezhe e kamp Châlons hag e-touez unvezioù eus an arme. D'an 22 a viz Ebrel 1887 e voe anvet ar patrom diwezhañ *Modèle 1886* ha goulennet ur milion ar skouerennoù anezhañ gant Ministrerezh ar Brezel er bloavezh kentañ.

En holl e voe savet ouzhpenn 3.500.000 skouerenn eus ar fuzuilh etre 1887 ha 1920 (daou vilion anezhe a-raok ar Brezel-bed Kentañ) e uzinoù armoù Châtellerault, Saint-Étienne ha Tulle.

## Implij
Implijet e voe ar fuzuilh Lebel evit ar wech kentañ e fuzuilhadeg Fourmies d'ar c'hentañ a viz Mae 1891, e-lec'h ma voe lazhet gant an arme 9 den e-touez manifesterien. Er gelaouenn *L'Illustration* embannet d'an 9 a viz Mae e lenner e c'halle ar fuzuilh nevez *"treuziñ tri pe pevar den da heul ha lazhañ anezhe"*.

Implijet e voe ar fuzuilh goude da vare Emsavadeg ar Vokserien e Sina e 1900-1901 pe en emgann Tit a-enep d'an Douareged e 1902. Ar braz eus an droadeien c'hall a veze pourveziet ganti da vare ar Brezel-bed Kentañ.

Chom a reas a-sav produerezh ar fuzuilhoù Lebel e 1920 met kempennet e voent betek 1937 e uzin armoù Tulle.

## Gwelet ivez
* Kleze-baionetez stumm 1886, lesanvet *Rosalie*, arm gwenn a oa savet ouzh ar fuzuilh Lebel

## Levrlennadur
*  HUON Jean, *Le fusil Lebel*, Crépin-Leblond, 2015, 344 p., ISBN 9782703004042

## Daveennoù
Bollée (mindrailherez)

Ar **vindrailherez Bollée** a oa ur vindrailherez 30 tenn ijinet e 1871 gant ar Gall Amédée Bollée er Mañs. Implijet e voe e-pad un nebeud mizioù nemetken da vare brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia.

## Istor
D'an 2 a viz Gwengolo 1870 e voe bac'het impalaer Frañs Napoleon III ha dismantret e arme e Sedan. Daou zevezh war-lerc'h e voe disklêriet an Trede Republik gant deputeed tro-dro da Léon Gambetta ha savet ur gouarnamant nevez da genderc'hel gant ar stourm a-enep d'ar Brusianed. Kalz a fuzuilhoù, mindrailherezioù ha munisionoù a oa bet kollet e emgann Sedan ha seziz Metz. Gervel a reas neuze Gambetta industrielezh hag artizaned Bro-C'hall da broduiñ ar muiañ a armoù ma c'hallent, pe da sevel reoù nevez memes.

Er Mañs e savas an teuzer kleier Amédée Bollée ur vindrailherez nevez, 30 kanol dezhi, ganti ur fust montet war rodoù e doare ur c'hanol kanolierezh. Boledoù galloudus 13 mm a veze tennet gant an arm. Rakkarget e oa ar c'hartouchennoù e blokoù dir hag a veze cheñchet etre pep tenn. Pemp pe c'hwec'h blok a c'halle bezañ karget ha tennet bep munutenn gant soudarded gourdonet mat.

Implijet e voe ar vindrailherez betek harz-brezel miz Genver 1871. Daoust dezhi bezañ simpl da sevel hag efedus, ne voe ket miret e arme ar Republik nevez peowgir e oa re a batromoù armoù disheñvel a oa bet savet e-pad ar mizioù brezel ha kudennek e c'hallje bezañ bet al liesseurted-se evit rouedad pourveziañ an arme.

Goude miz Meurzh 1871 e tistroas Léon Bollée d'ar Mañs e-lec'h ma krogas da sevel kirri-tan. Ur skouerenn eus ar vindrailherez Bollée a zo e Mirdi an Arme e Pariz.

## Daveennoù
*  POMMIER Christophe, *La mitrailleuse Bollée, le génie du désespoir*, Science & Vie Guerres & Histoire n°77, miz C'hwevrer 2024, p. 82-83
Týr

Er wengelouriezh lec'hlennat ez eo **Týr** (un anv boutin evit *[[doue]]* e norseg) doue an oabl, ar reizhded, an trec'h hag ar gadoniezh.

**Týr** a veze keñveriet ouzh an doue henroman Meurzh hervez un enskrivadur latin eus an  ouzh Moger Hadrian ; da skouer, *Mars Thingsus* a c'hall bout meizet evel *Mars eus an [[Thing]]* ("an emvod", anv an ti-kêr er broioù german). An nested etre Mars ha Tyr a c'hall bout gwelet en anv an deizioù : *Tuesday*, Meurzh e saozneg, a zeu eus Týr evel kendalvoud Mars.

Hervez an andonioù norsek ez eo Týr mab ar ramz (*jötunn*) Hymir, pe mab Odin er Skáldskaparmál.

## Levrlennadur
* Boyer, Régis. *Les Vikings*. Hachette, 2003
* Simek, Rudolf & Hall, Angela. *A Dictionary of Northern Mythology*. Boye6, 2008 
## Daveoù
Helavarded

**Helavarded** (eus ar wrizienn-c'her* lavar* asamblez gant ar rakger kreñvaat *he* hag al lostger *ted*) a zo dispak ar c'homz (dindan stumm ur brezegenn, peurvuiañ) en un doare likant, kran, kendrec'hus ha nerzhus, ken e vez sachet war du ar c'homzer ar selaouerien. Un donezon naturel eo peurvuiañ hag e c'heller lakaat da  vleuniañ dre pleustriñ ha studi ar yezh hag an anaoudegezhioù a-feson hag ar brederouriezh, ar boelloniezh hag mestroniezh elfennoù pennañ arz ar c'hendrec'hiñ ivez.

## Helavarded en [[Henamzer]]
Implijet e veze ar ger latin *eloquentia* gant an Henromaned a lakae an doue Merc'her da vestr meur ar c'homz. Unan eus ar Romaned helavarañ a voe Marcus Tullius Cicero a skrivas *De eloquentia* (A-zivout an helavarded).
Gant an Hengresianed ez eo bet aet war wel meiz an helavarded pa lakaent dindan maeroniezh Kalliope, hag hi, maeronez  ar meurgan hag an helavarded (graet anezhi*rhetorika*ganto), e renk kentañ an 9 Muzenn, merc'hed da Zeus ha da vMnemosune.
Koulskoude, Hermes, an doue gresian nes da Verc'her, a rene war an helavarded ivez. Kredet eo Demostenez evel ar gwellañ eus ar brezegerien e c'hellomp lenn e vreutadennoù.
Er vitologiezh keltek e kaver un doue a ren an helavarded, Ogme pe Ogmios e anv.

## Helavarded en [[Azginivelezh]]
E-doug an Azginivelezh e voe dedennet an denelourien  gant ar c'heflen a dleer mirout etre ar pennaennoù politikel hag ar c'homzoù ken e  c'heller dispakañ meizadoù kendrec'hus. Sevel un doare kinnig ur stil plijus hag ur framm yezhadurel ennañ, asamblez gant arguzennoù poellek, kouls ha fromel, a yeas da vezañ reolennoù kreiz an dareulerezh.
 
## Simbolouriezh
Hervez Lukian a Samozat hag arkeologourion ez eus bet skeudennadurioù o tispakañ an doue galian Ogmios asamblez gant tud yaouank sachet d'e heul gant ereoù alaouret staget ouzh e genou.
A-wezhioù e veze skeudennaouet an helarvarded dre un nimfenn gurunennet gant perlezennoù ha garlantez, ur walenn-roue en dorn dehou hag ul levr digor m'emañ un eurier-traezh warnañ. A-hent-all e c'hell an helavarded kemer neuz un itronez doujadus, dezhi un daledenn ac'h arouezi he mestroni war ar speredoù. Ma weler an tanfoeltr hag ar bleunioù e tleer kompren m'eo nerzh ar poell ha strobinell flourded ar c'homzoù a sach a-du ez-ingal.
Ul leurenn-brezeg kentrek anvioù Kikero ha Demostenez skrivet warni a c'hell bezañ a-dreñv d'ar personadur. Gwezhioù all zo e weler ur vaouez armet evel Atena hag hi o stlepel mein gant he brec'h izel oc'h argeliañ ar c'homzoù efedus ha didro.
Pep rummad a varzhoniezh a zo ur seurt helavarded dezhi, metevit ar varzhoniezh dre holl ne gaver argel kreñvoc'h eget skeudenn Orfeoz o lakaat al loened gouez da zont da c'hourvez dirazañ dre strobinell sonioù e lourenn.

## Pennadoù nes
* Dareulerezh
* Komz
* Lunienn stil
* Prezegenn

## Notennoù ha daveennoù
Marine Galstyan

**Marine Galstyan** (en armenieg: Մարինե Գալստյան) zo un aktourez sinema, c'hoariva ha skinwel italian, bet ganet d'ar 14 Mezheven 1980 e Yerevan (Armenia).

## Sinema
* *Bella*, e Notre Dame De Paris (2003)
* *T'amo e t'amerò*, dir. Arthur Vardanyan (2004)
*  *Il caso di Amati Malik*, gant Emanuele Turbanti (2008)
* *Miradas*, gant Lorenzo Righini (2013)
* *Coupe Fatale*, gant Raffaele Totaro (2013)
* *Il ragazzo della Giudecca*, gant Alfonso Bergamo (2016)
* *In the Same Garden*, gant Ali Asgari (2016)
* *Il resto con i miei occhi*, gant Massimiliano Amato (2017)
* *Corrida de Toros*, gant Fabio Romani ha Fabio Pollio (2021)

## Skinwel
* *Parnas* (Armenia1, 2000–2003)
* *Tutto il mondo è paese* (2020) g antGiulio Manfredonia
* *[[Un posto al sole]]* (2020)

## Liammoù diavaez
*  
## Notennoù ha daveennoù
AA 52

An **AA 52**, anvet ivez **AAT 52**, **AANF1** pe diouzh hec'h anv ofisiel e galleg **Arme Automatique Transformable Modèle 52**, zo ur vindrailherez ha fuzuilh-vindrailher c'hall lakaet e servij e 1952 en arme Bro-C'hall ha kambret da gentañ e 7,5 × 54 mm 1929C.

## Istor
Ar MAC 24/29 e oa ar fuzuilhoù-mindraiher implijet gant an arme c'hall e deroù an Eil Brezel-bed. Goude ar brezel e oa dizunvan an armoù implijet, ar mindrailherezioù ha fuzuilhoù-mindrailher en o zouez : lod tapet e stokoù an arme alaman (MG 42), lod bet digant Stadoù-Unanet Amerika hag ar Rouantelezh-Unanet.

En diskar-amzer 1944 e voe goulennet gant an uzinoù armoù Stad ijinañ patromoù nevez a-benn pourvezañ an arme c'hall a oa o vezañ adsavet. Ur patrom fuzuilh-vindrailher savet gant uzin armoù Châtellerault a voe dibabet hag anvet **AA Mle 52**. Kambret e oa evit kartouchennoù gall 7,5 × 54 mm 1929C implijet dija en armoù zo a-raok ar brezel (MAS-36 ha MAC 24/29 da skouer).

Daou stumm nes a voe savet eus an AA 52 : unan **FM** (fuzuilh-vindrailher), skañvoc'h, berroc'h ha dezhañ un daoubez, hag unan all **MIT** (mindrailherez) pounneroc'h ha montet war ar memes trebez hag ar mindrailherezioù stadunanat Browning M2. E dibenn ar bloavezhioù 1960 e voe savet un adstumm kambret e 7,62 × 51 mm NATO . Chom a reas an AA 52 e servij en arme c'hall betek 2008 a-raok ma voe kemeret o flas gant ar mindrailherezioù belgiat FN MAG.

### Implij war garbedoù
En arme c'hall e vez implijet an AA 52 war an tankoù Leclerc hag ar VBL. Implijet eo bet war veur a garbed en amzer dremenet evel ar rummad AMX, an ERC-90 Sagaie, an EBG, ar Panhard AML 60 ha 90, ar Panhard M3 VTT, ar Peugeot P4, ar VAB pe ar VLRA. Montet e voe ivez an AA 52 war girri-nij brezel Fouga CM-170 Magister.

## Implijerien ofisiel
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Daveennoù
Misil

Ur **misil** a vez graet eus un arm aer a c'hell nijal e-unan sikouret gant ur c'haser, keflusker jet pe keflusker roketenn. An termenadur istorel 'misil' a oa implijet da gentañ evit ober anv eus an holl armoù bannet, tennet pe kaset da dizhout ur pal (biroù...). Un arm-tarzh bannet hep kaser a vez anvet obuzenn ma'z eo bannet adal armoù kanolierezh, pe bombezenn ma vez o kouezhañ diouzh ur c'harbed-nij. An diforc'h etre roketenn ha misil er bed milourel eo hemañ : ar misil a zo savet gant ur sistem sturiañ, padal ar roketenn a vez bannet ha ne vez ket sturiet ur wech bannet. Ma vez ur sistem sturiañ d'ar roketenn e teu da vezañ ur "roketenn sturiet".
Harvest (albom, Neil Young)

Pevarvet albom studio an arzour kanadian Neil Young eo ***Harvest***, deuet er-maez d'ar .

## Listenn ar c'hanaouennoù
Holl ganaouennoù savet gant Neil Young.

## Notennoù ha daveennoù
Sargis Galstyan

**Sargis Galstyan** (en armenieg: *Սարգիս Գալստյան*), ganet d'an  e Yerevan), zo un aktour hag ur filmaozer italian a orin armenian..

## Sinema
* *In the Same Garden*, (2016)
* *Il resto con i miei occhi*, dir. Massimiliano Amato (2017)
* *Rocco Schiavone*, (2018)
*  *Fosca Innocenti*, (2022)

## Liammoù diavaez
* Sargis Galstyan war IMDb

## Notennoù ha daveennoù
38th street gang

An **38th Street Gang** zo ur gang straed stadunanat eus Los Angeles, Kalifornia, savet dreist-holl gant Stadunaniz a orin hispanek. An 38th Street Gang eo ar gang koshañ eus Los Angeles ha mistri int war o ziriad abaoe ar bloavezhioù 1920 . Ledan eo tachennoù torfedelezh an aozadur. Ar Mafia Mec'hikan  a zo mestr war an 38th Street gang hag a implij hiniennoù eus an aozadur evit lod kefridioù.

## Lec'hiadur
An 38th Street gang zo mestr war tachennoù ramzel eus gevred Los Angeles ha lodennoù bihanoc'h eus reter Los Angeles. Ar straedoù-se zo brudet abaoe pell zo evit bezañ reoù dañjerus meurbet betek eus ar re zañjerusañ en SUA. Kevezerezh zo etre int ha gangoù all eus an trowardroioù hag eus kontelezh Los Angeles. Gwelet ez eus bet skourroù bihan e Salt Lake City, West Valley City, Magna ha Kearns en Utah, ha Wisconsin ha Chicago.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
*  38th STREET GANG war Justice.gov
Kamp-bac'h Neuengamme

**Kamp-bac’h Neuengamme** a oa ur c'hamp-bac'h nazi en Hamburg en Alamagn. Savet e oa bet e miz Kerzu 1938.
## Tud bet bac'het er c'hamp
* Jean Mathurin Thomas (Tad Gwenael), manac'h ha rezistant breizhat, marvet eno.
* Mathurin Lavolé, archer ha rezistant breizhat, marvet eno.
Poltred Einsatzgruppen Ivanhorod

**Poltred Einsatzgruppen Ivanhorod** eo brudetañ diell al Loskaberzh en Ukraina, war Talbenn ar Reter e-kerzh an Eil Brezel-bed. Kemeret e 1942, ar poltred a ziskouez ur soudard prest da dennañ gant e fuzuilh war ur vaouez a glask gwareziñ ur bugel gant he c'horf. Ur brouenn anat eo eus torfedoù-brezel ha gouennlazh a-enep trevourien, Yuzevien dreist-holl, sevenet gant an unvezioù Einsatzgruppen hag o harperien lec'hel en Europa aloubet. 

Ar poltred a oa bet tennet en Ivanhorod, ur gêriadennig bet aloubet gant an nerzhioù lu alaman en Ukraina. Goude-se e oa bet kaset dre an ti-post war-zu an Alamagn nazi. Ar Rezistañs polonat a oa deuet a-benn da grabanata ar poltred e Warszawa ha dalc'het e oa bet evel prouenn. Ar poltrejer Jerzy Tomaszewski en doa dalc'het anezhañ a-benn ar fin. Er bloavezhioù 1960 e voe embannet e oa ur fals-poltred savet gant ar gomunisted evit louzañ an Alamanted. Abaoe eo bet prouet anat e oa ur poltred gwirion. Dreistbrudet eo ar poltred ha diskouezet alies e mirdioù, levrioù, filmoù ha diskouezadegoù o komz eus ar Shoah. 

## Pennadoù kar
* Einsatzgruppen
## Notennoù ha daveennoù
Fuzuilh-vindrailher

Ur **fuzuilh-vindrailher** zo ur fuzuilh aotomatek ponner he c'hanol a zo he fal degas tennadegoù-skoazell d'an droadeien. He ment zo heñvel ouzh hini ur vindrailherez skañv ha graet eo evit bezañ douget aes ha gellet heuliañ araokadennoù an droadegiezh war an tachennoù-emgann.

Dre ma n'haller ket cheñch he c'hanol ha dre ma vez pourveziet gant kargerioù (ha n'eo ket gant bandennoù), n'hall ket ur fuzuilh-vindrailher tennañ e-pad pell ha peurleuniañ an dachenn-emgann gant bannadelloù evel ar mindrailherezioù.

Implijet e veze kalz ar fuzuilhoù-mindrailher etre 1900 ha 1950. Kemeret eo bet o flas gant mindrailherezioù liesober dibaoe.

## Skouerioù
* Chauchat (Bro-C'hall, 1915)
* Huot (Kanada, 1917)
* Browning BAR M1918 (SUA, 1918)
* FM 24/29 (Bro-C'hall, 1925)
* DP 28 (URSS, 1926)
* Breda M1930 (Italia, 1930)
* BREN (Rouantelezh-Unanet, 1935)
* Type 97 (Japan, 1937)
* Charlton (Zeland-Nevez, 1941)
* Rieder (Suafrika, 1942)
* FALo , stumm ponner ar FAL (Belgia, 1953)
* Kalachnikov RPK (URSS, 1960)

## Gwelet ivez
* Geriaoueg an armoù-tan
McMillan Tac-50

Ar **McMillan Tac-50** zo ur fuzuilh-resisted stadunanat produet e Phoenix (Arizona) abaoe ar bloavezhioù 1980 gant an embregerezh McMillan Brothers Rifle Company. Un arm eneptud hag enepdafar eo. Meur a stumm anezhañ a vez produet evit an arme, ar polis pe ar siviled. Kambret eo an holl anezhe e .50 BMG.

## Implij
Brudet eo ar McMillan Tac-50 abalamour dezhi bezañ bet implijet e taolioù-dreist pellder gant sniperien e brezelioù. E 2018 e voe lazhet un ezel eus Daech gant ur sniper kanadian war-hed 3.540 metr. Nijal a reas ar boled da 1.274 km/h well-wazh e-pad un dek segondenn bennak. Implijet e vez gant armeoù ar broioù-mañ :

*  : arme ar vro abaoe 2000 dindan an anv *C15 Long Range Sniper Weapon* (LRSW) ;
*  : United States Navy SEALs dindan an anv *Mk 15* ;
*  : implijet gant Tokarnioù Glas an *Infanterie de Marine* e 1992-1993 ;
*  : Nerzhioù Ispisial an arme jeorjian ;
*  : Tsahal ;
*  : rejimant SRR-61 (*Special Reconnaissance Regiment*) ;
*  : archeriezh, Nerzhioù kommando ar menez.

## Daveennoù
Timbroù Swaziland

Emañ Rouantelezh Swaziland (Eswatini hiziv) en Afrika ar Su, bevennet gant Republik Suafrika hag Mozambik.

Deuet eo da vezañ un drevadenn d'ar Rouantelezh-Unanet goude Brezel ar Voeren, e penn-kentañ an .

Timbroù dreistmoullet an Transvaal a voe implijet eno etre 1899 ha 1992, timbroù gant ar meneg *Swaziland* adal 1933. Emren eo ar vro e 1967, dizalc’h abaoe ar 6 a viz Gwengolo 1968.

Liesseurt eo an timbroù : skeudennoù a denn d’an natur, savadurioù ar vro, pezhioù artizanel, hep disoñjal familh Elizabeth II.

E miz Ebrel 2018 e voe dilezet anv an drevadenn, a zeuas da vezañ Rouantelezh Eswatini.
Timbroù a denn da Vreizh embannet gant Postoù Ajman

Gant postoù emirelezh Ajman ez eus bet embannet ur rummad timbroù gouestlet da roueed ha rouanezed Bro-Frañs. War unan e c'heller gwelet poltred Anna Vreizh e-kichen ur flourdilizenn.
Unvaniezh stourmerien evit ar Frankiz hag an Demokratelezh

**Unvaniezh stourmerien evit ar Frankiz hag an Demokratelezh** (poloneg: *Związek Bojowników o Wolność i Demokrację*, ZBoWiD) zo un aozadur ofisiel evit ar soudarded kozh renet gant Stad Polonia e-pad mare Republik Poblek Polonia. Da gentañ e oa renet gant Franciszek Jóźwiak, ha savet d'an 2 a viz Gwengolo 1949 o gendeuziñ 11 aozadur soudarded kozh a oa anezho dija. 

Da gentañ, dreist-holl e-kerzh ar marevezh stalinour, an aozadur a oa unan soudarded kozh eus al lu soviedat Lu Poblek Polonia, partizaned komunour ha tud bet bac'het e kampoù-bac'h an Trede Reich. Gant an amzer o tremen ha dre ur sioulañ politikel er bloavezhioù 1960 e oa bet kroget da zegemer soudarded kozh eus eus aozadurioù polonat all a oa bet o stourm e-kerzh an Eil Brezel-bed.

Miz Ebrel 1990, ar ZBoWiD a voe adstummet evit dont da vezañ ar Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych (Kevredigezh soudarded kozh Republik Polonia hag ar Brizonidi Bolitikel) evit holl izili an unvezioù soudardel, gant ar bartizaned, an unvezioù emzifenn hag ar Stad Polonat Kuzh ha ne oant ket degemeret a-raok rak stourmet e oa bet gant e izili a-enep nerzhioù an URSS.

## Liammoù diavaez
*  ZBOWiD war Mirdi Istorel Polonia
Timbroù Ruanda-Urundi

Goude ar Brezel-bed kentañ e kollas Bro-Alamagn he zrevadennoù tramor en Afrika, en Okeania hag er Reter Pellañ. Fiziet e voe gant Kevre ar Broadoù an tiriadoù-mañ e Bro-Saoz, Bro-C’hall, Belgia, Zeland Nevez hag Aostralia.

Tiriadoù ar Ruanda (Rwanda bremañ) hag an Urundi (Burundi bremañ) a voe fiziet o melestradurezh e Belgia gant Kevre ar Broadoù e 1923, dre ma oant bet aloubet gant arme ar Stad-mañ etre 1916 ha 1922. Ur rann eus Afrika ar Reter alaman e oa a-ziaraok.

Timbroù Kongo Velgia a vez implijet, warno e oa bet dreistmoullet "EST AFRICAIN ALLEMAND OCCUPATION BELGE / DUITSCH OOST AFRIKA BELGISCHE BEZETTING" e galleg hag e nederlandeg. E 1916 c’hoazh e kaver dreistmoulladurioù “KIGOMA”, diouzh anv ur gêr e Tanzania a-vremañ.

E 1931 hepken e oa krog melestradurezh ar postoù da embann timbroù gant anv ar Ruanda-Urundi. Ar pemzek timbr a vent etre, unliv, a ro deomp da anavezout tudennoù ar vro : brezelourien Watuzi, dañsourien Mututsi, marc’hadour podoù-laezh.
Heuliet e vo ar rummad-se gant daou dimbr moullet evit enoriñ marv ar Roue Albert e 1934 ha marv ar rouanez Astrid e 1936. 
Un eil rummad heverk a 22 dimbr a voe embannet e 1943.

E 1946 e teuas ar Ruanda-Urundi da vezañ un “Tiriad dindan ward” (*Trust territory*  e saozneg) gant Aozadur ar Broadoù Unanet. War-bouez ar 5 timbr savet e-kerzh iliz-veur Usumbura e 1961, an holl dimbroù zo savet war batrom re Kongo Velgia gant ur meneg RUANDA-URUNDI avat. War-dro 77 timbr liesliv a voe embannet etre 1948 ha 1961.

Tamm-ha-tamm e savas ar bobl evit goulenn he frankiz. Dizalc’h e voe e 1962, ha krouet e voe div stad : Republik Rwanda ha Rouantelezh Burundi.

## Pennadoù kar
*Timbroù Afrika ar Reter alaman
*Timbroù Rwanda
*Timbroù Burundi

## Levrlennadur
*Stanley Gibbons Stamp Catalogue: North East Africa. London: Stanley Gibbons, 2013, pp. 257-261. ISBN 9780852598764
* Ruanda-Urundi | Stamps and postal history | StampWorldHistory"
Verney-Carron Sagittaire

Ar **Sagittaire** zo ur fuzuilh-chase daou ganol flour dreistlakaet gall produet e Saint-Étienne gant an embregerezh Verney-Carron abaoe 1966. E-touez an armoù-chase anavezetañ ha poblekañ emañ e Bro-C'hall.

## Istor ha deskrivadur
Ar fuzuilh dreistlakaet gall kentañ produet a-rummadoù e oa ar Sagittaire. Berzh a reas buan a-walc'h e bed ar chaseourien ha doublet e voe an niver produet etre 1970 ha 1975. Gwerzhet e vez c'hoazh e 2023 dindan adstummoù disheñvel : **Polynox** (priz izeloc'h), **Bécassier**, **Grand Bécassier** hag **Ultra-léger**. Bezañ zo ivez eus ur garabinenn anvet **Sagittaire Express** war gatalog ar merk.

Tro 500.000 skouerenn eus ar Sagittaire a zo bet gwerzhet abaoe 1966.

## Teknik
Ar Sagittaire zo ur fuzuilh kalibr 12 doare Anson & Deeley (gwikefre ijinet e 1875 er Rouantelezh-Unanet). Armet e vez ar skoerioù pa vez serret ar fuzuilh. Daou zraen a zo dezhi (unan ral a-wech), ha gwintet e vez gant un alc'hwez enbarzhet er pontig. Ur viz a zo e penn ar c'hanol a-us. He lamm doare saoz pe hanter-bistolenn zo e koad-kraoñ.

## Daveennoù
Kalibr 12

Ar **c'hartouchennoù kalibr 12** eo ar munisionoù implijetañ er fuzuilhoù-chase flour o c'hanolioù. Poblek-tre int abaoe ar bloavezhioù 1950. Liezimplij int ha gellet a reont bezañ karget gant drajez plom bihan, evit lapouseta, chaseal gedon, lern, pe gant drajez plom tev evit ar moc'h-gouez. Ur boled a c'haller lakaat e-barzh ivez evit ar moc'h-gouez pe an demmed. A-wechoù e vez staget an drajez plom etreze gant orjal a-benn brasaat galloud ar munision.

## Stummoù
18,5 mm eo treuzkiz un douilhez kalibr 12. Evit envel doare ur munision e ouzhpenner hirder e zouilhez : ur gartouchenn 12/76 a ra 76 mm hirder. Hirderioù liesseurt a gaver war ar marc'had. Ar re implijetañ e Bro-C'hall eo an **12/65** (32 g plom), an **12/67** (67,5 mm, etre 32 ha 36 g plom), **12/70** (40 g plom) ha muioc'h-mui an **12/76**, anvet ivez «12 Magnum», enni 50 g plom.

Hirderioù all a gaver :

* 35 mm ;
* 44 mm (pe *Mini 12*), ral, produet gant Aguila.
* 50 mm : kartouchenn evit bannadelloù kaoutchoug ;
* 55 mm ;
* 60 mm : kartouchenn ral savet evit ar fuzuilh MAG-7.
* 73 mm ;
* 89 mm : kartouchenn nevez en em gavet e Frañs, anvet ivez *Ultra Magnum*, enni etre 44 g ha 63 g plom.

## Implijoù all
Ar c'hartouchennoù kalibr 12 a c'hell bezañ karget ivez gant ur fuzeenn alarm, ur boled kaoutchoug pe gaz lakrimojen evit bezañ implijet gant ar polis da skouer.

## Gwelet ivez

* Kalibr 16
* Kalibr 20
* Kalibr 28
* Kalibr .410

## Daveennoù
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
Friday the 13th (frañchiz)

**Friday the 13th** zo ur frañchiz filmoù spont stadunanat gant 12 film slasher, ur stirad skinwel, romantoù, comics, c'hoarioù video, ha bitrakoù lies. Ar frañchiz a zo diazezet war an dudenn ijinet, Jason Voorhees, a oa beuzet en ul lenn e Kamp Crystal Lake dre ma oa re zisoursi labourerien ar c'hamp bugale. Degadoù a vloavezhioù war-lerc'h , al lenn a vez kontet da vezañ milliget ha krog eur gant un heuliad lazhadegoù bras. Jason a  adkaver en holl filmoù, pe evel muntrer pe evel awen d'al lazhadegoù. 

Ar film orin, o vezañ bet krouet evit rastellat arc'hant goude berzh bras ar film Halloween (1978), a oa bet skrivet gant Victor Miller ha produet ha renet gant Sean S. Cunningham. Ar filmoù o deus bet rastellet en holl 468 milion a zollarioù er sinema ha dre ar bed.

Frank Mancuso, Jr., bet produer evit meur a film, en deus produet ivez ur stirad skinwel Friday the 13th: The Series goude an embann gant Paramount eus Jason Lives. Ar stirad skinwel ne oa ket liammet ouzh ar frañchiz na dre tudenn ebet na dre darvoud ebet, krouet e oa bet war ar mennozh "chañs fall ha mallozhioù", ar pezh a oa un arouez eus aergelc'h ar filmoù. Pa oa perc'henn Paramount war ar frañchiz, pevar film a oa bet adsavet e stumm romantoù, gant Friday the 13th Part III adsavet gant daou skrivagner disheñvel. Pa oa bet gwerzhet ar frañchiz da New Line Cinema, Cunningham a oa distroet evel produer o vezañ e penn daou film ouzhpenn, hag ouzhpenn-se unan kemmesk etre tudennoù Freddy Krueger eus ar frañchiz A Nightmare on Elm Street ha Jason Voorhees. Gant New Line Cinema, trizek danevell ha meur a gomics a oa bet embannet.

Ar filmoù n'int ket gwelet mat gant ar vurutelladennerien, met Friday the 13th a zo unan eus frañchizoù brudetañ ha gant berzh en SUA.
## Filmoù

## Notennoù ha daveennoù
Buniel

**Buniel** zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo .
Glock (embregerezh)

: *Evit sterioù all, gwelet [[Glock]].*

**Glock GmbH**, anvet alies **GLOCK**, zo un embregerezh armoù skañv savet e 1963 ha diazezet e Deutsch-Wagram (Aostria). Dont a ra e anv eus hini e saver Gaston Glock (1929-2023). Brudet eo an embregerezh evit e bistolennoù damsavet e polimer abaoe 1981. Labouradegoù an embregerezh a gaver e Aostria, e Smyrna (Georgia, Stadoù-Unanet Amerika) ha Bratislava (Slovakia).

## Produioù

### Pistolennoù
Kalz adstummoù eus ar pistolennoù Glock zo bet produet abaoe an hini kentañ anezhe, ar Glock 17, brevetaet e 1981. Memes ma ne oa ket ar bistolenn gentañ dezhi ur framm polimer (an hini gentañ, an Heckler & Koch VP70, a oa bet ijinet e 1970), berzh a reas hag implijet e vez hiziv e armeoù ha polisoù meur a vro, en o zouez SUA, Frañs, Kanada, Rouantelezh-Unanet, Republik Korea ha kalz reoù all.

### Produioù all

* kontilli emgann (*Feldmesser 78* ha *Feldmesser 81*)
* palioù evit an arme (*Feldspaten*)
* bukerioù laser ha poentoù ruz da vontañ war an armoù

## Izembregerezhioù

* Amerika latin ha Karib : Glock International S.A. ()
* Norzhamerika : Glock, Inc. ()
* Reter-Kreiz, Azia ha takad ar Meurvor Habask : Glock International FZE ()

## Daveennoù
Raok (aozadur)

**Raok** (istitlet *Brezhoneg e Kreiz Breizh*) a zo ur c'henaozadur sevenadurel evit kas war-raok ar brezhoneg hag sevenadur ar brezhoneg dindan stumm ur gevarzhe krouet e 2022 e Kreiz Breizh hag a zo bodet ennañ 18 aozadur, strollegezhioù publik ha kevarzheoù.

## Istor
Pa n'eus ket ur gêr bras a-walc'h e Kreiz Breizh evit sevel ur greizenn diloc'h en ur savadur bennak hag a vefe fiziet enni ar c'hargoù a vez sevenet gant tiez ar vro ez eus bet divizet gant dilennidi e oa gwelloc'h ober hep ober diwar ul lec'h hepken.

Emañ takad *Raok* hini Kornôg Kreiz Breizh (COB pe Pays COB), da lavared eo Kumuniezh kumunioù Bro ar Roue Morvan, Kumuniezh kumunioù Kreiz-Breizh he Kumuniezh kumunioù ar Poc'hêr. Arc'hantet eo gant Rannvro Breizh, Departamantoù Aodoù an Arvor, ar Mor-Bihan ha Penn ar Bed ha gant ar c'humuniezhioù kumunioù.

Tutaet ez eus ur goprad, abaoe 2023, Patrick Féroc e anv, evel kenaozer.

## Obererezhioù
E 2022 e voe skoret gant *Raok* 223 abadenn : baleadennoù e brezhoneg, stand e Gouel an Erer kozh, buheziñ gant ar brezhoneg, hag all.

## Lec'hienn
* https://raok.bzh/

## Notennoù ha daveennoù
Wonder Nine

**Wonder Nine** *(Nav [milimetr] marvailhus)* zo un droienn saoznek evit ober anv eus ar pistolennoù damaotomatek kambret e 9 mm Parabellum, pourvezet gant ur c'harger e kolonenn ha dezhe ur blatinenn daou-ober evit an tenn kentañ da nebeutañ, lakaet war ar marc'had adalek ar bloavezhioù 1970 ha 1980 evit ar braz anezhe.

## Istor
Savet e voe an droienn gant ar skrivagner stadunanat Robert Shimek a oa arbennik war an armoù-tan, ha dont a reas da vezañ implijet-kenañ er c'helaouennoù war an danvez er bloavezhioù 1980 ha 1990. Merkañ a ra emdroadur an armoù-dorn er mare-se : a-raok e veze implijet revolverioù kambret e .38 Special pe .357 Magnum, izel o endalc'h, pe pistolennoù damaotomatek un-ober izel o dalc'had ivez evel ar Colt M1911 (7 kartouchenn en he c'harger). Er bloavezhioù 1970 e tegouezhas war ar marc'had pistolennoù damaotomatek daou-ober uheloc'h o endalc'had ha kambret e 9 × 19 mm. Priziet e voent muioc'h-mui gant an nerzhioù polis a-dreuz ar bed. Lesanvet e voent *marvailhus* abalamour d'o c'haliteoù nevez e-keñver armoù ar rummad kent.

Betek re a-wechoù ez eo bet implijet an droienn *Wonder Nine* e bruderezh ar saverien armoù-dorn, hag implijet e vez a-wechoù d'ober goap ouzh an embregerezhioù a implij gerioù pompadus evit deskrivañ armoù ha n'eo ket cheñchet don o mont en-dro abaoe deroù an XIX kantved. Dizemglev zo war ar mod da renkañ ar pistolennoù savet o framm e polimer evel ar Glock 17 hag e adstummoù : troiennoù evel *Plastic fantastics* pe *Polymer Wonders* zo bet ijinet evite.

## Skouerioù
E-touez ar *Wonder Nines* e c'haller menegiñ an Heckler & Koch VP70 (1970), ar Smith & Wesson Model 59 (1971), ar CZ-75 (1975), ar Star Model 28 (1975), ar Beretta 92 (1976), ar Steyr GB (1981), ar Glock 17 (1982), an FN HP DA (1982), ar SIG Sauer P226 (1984), ar Ruger P85 (1985), ar Walther P88 (1988), ar Jericho 941 (1990), ar Vektor SP1 (1992), an Heckler & Koch USP (1993), ar Bersa Thunder 9 (1994), ar Walther P99 (1997) pe ar Steyr M (1999).

## Gwelet ivez
* Geriaoueg an armoù-tan

## Daveennoù
Timbroù a denn da Vreizh embannet gant Postoù Monako

Gant Postoù Priñselezh Monako e voe embannet e 1955 ur rummad timbroù evit enoriñ an Naonedad Jules Verne hag e oberennoù pennañ.

Lakaet e oa bet e gwerzh e 1963 ur rummad timbroù-lidañ evit enoriñ deiz-ha-bloaz ar c'hoari mell-droad. Treset gant Jean Pheulpin, awenet ez eus bet unan anezho gant un engravadur savet en  hag a ziskouez penn-kentañ un abadenn c’hoari mellad e Breizh. N'eo ket meneget Breizh avat, met aes eo anavezout gwiskamant ar c'hoarerien en amzer-se.

## Liammoù diavaez
* ''Timbres-poste de Monaco''
Flecktarn

**Flecktarn** ( ; "touellaozadur briket"), **Flecktarnmuster** ha **Fleckentarn** a vez graet eus ur familh touellaozadur unwiskoù brezel aozet diwar tri, pevar, pemp ha betek c'hwec'h liv. An hini implijetañ zo savet gant pemp liv disheñvel pe takad : gwer teñval, griz-gwer, gell-ruz, ha du war ur gwer sklaer pe du war rouz hervez ar saver unwisk.

An touellaozadur gant pemp liv a oa bet savet evit metoù kreiz Europa. Un doare gant tri liv anvet *Tropentarn* (*Wüstentarn* ent-ofisiel) zo bet savet evit ar metoù dezerzhel ; implijet eo bet gant Bundeswehr Alamagn en Afghanistan.

An touellaozadur orin gant pemp liv zo implijet, eilet ha kemmet gant meur a vro hervez o ezhommoù hag o hengoun.

## Erlec'hiadur
E 2016 e oa krog embregerezhioù o labourat evit al lu alaman da sevel taolioù-arnod war un unwisk gant un touellaozadur nevez, ar *Multitarn* diazezet war ar MultiCam stadunanat. Betek-henn n'eo ket ledan implij an touellaozadur nevez.

Chinese Flecktarn.png|[''Tibetarn'' [sinaat
Belgian Flecktarn.png| Flecktarn belgiat
M84camo.jpeg|M/84 danat
M01DKcamo.jpeg|M/01 danat
French experiment Flecktarn.png|Flecktarn dezerzhel, taol-arnod gall
Flecktarn.jpg|Flecktarn alaman
Tropentarn.png|Tropentarn alaman
Indian Flecktarn.png|Flecktarn indiat
Japanese Flecktarn.png|*Jieitai* japanat
Japanese Winter Flecktarn.png|*Jieitai* goañv japanat
Japanese Desert Flecktarn.png|*Jieitai* dezerzh japanat
Polish Urban Flecktarn.png|Flecktarn *wz AT 1 PLAMIAK* kêrel polonat
Polish Woodland Flecktarn.png|Flecktarn Woodland polonat *Gepard*
Flectar-D.png|*Flectar-D* rus
Vzor Flectarn.JPG|"Woodland alaman" kenwerzh sinaat
Arid Flecktarn.png|Flecktarn dezerzh kenwerzhel
M84Snow.jpg|*Schneetarn* kenwerzhel touellaozadur erc'h


## Airsoft
Implijet e vez alies gant c'hoarierien Airsoft pe dreistbeverien dre ma vez aes kavout unwiskoù ha dafar Flecktarn a eil dorn ha marc'had-mat.
Bren (fuzuilh-vindrailher)

Ar **Bren** (pe **BREN**) zo ur fuzuilh-vindrailher breizhveuriat. Deveret eo eus ar ZB-30 tchekoslovak. Implijet e vez abaoe 1937 er British Army ha pevar adstumm nesañ anezhi a zo bet produet. Dont a ra hec'h anv eus an daou lec'h m'eo bet ijinet, **BR** evit Brno (Tchekoslovakia) hag **EN** evit Enfield, un arondisamant eus Londrez ma oa staliet ar Royal Small Arms Factory ennañ.

## Istor
E miz Mae 1935 e tapas ar Rouantelezh-Unanet an aotre da broduiñ an arm tchekoslovak ZBG-34. Kemmoù a voe degaset, evel implij ar c'halibr .303 British e-lec'h ar 7,92 × 57 mm tchek. 280.000 Bren a voe produet gant arsanailh Enfield e-pad an Eil Brezel-bed. Skouerennoù all a voe graet gant ar strollad Monotype, en India vreizhveuriat (arsanailh Ichapore), e Kanada (John Inglis & Co) hag en Aostralia (Lithgow Small Arms Factory). Pourveziet e voe ar Gevredidi, Sina hag an emsavioù Rezistañs en Europa gant fuzuilhoù-mindrailher Bren.

Brudet e oa ar Bren evit bezañ solut ha fiziapl. Produet e voent eus 1938 betek 1958. Goude ar bloavezh-se e voe treuzfurmet lod anezhe evit ar munision 7,62 × 51 mm standart en AFNA. Implijet e voent e brezel Indez-Sina, brezel Korea, brezel an Inizi Maloù pe brezel ar Pleg-mor.

## Adstummoù
Pevar stumm eus an arm a voe produet (**Mark I** da **Mark IV**, a-wechoù berraet e **Mk**). Disheñvel e oa o hirder ha munudoù all. An daou gentañ anezhe, ar  **Mark I** hag ar **Mark II,** a voe roet d'an droadeien. Ar **Mark III** hag ar **Mark IV** a oa bet savet evit an harzlammerien. Ar Bren a servijas ivez evel arm a-enep ar c'hirri-nij e-bourzh ar Bren Carrier.

## Gwelet ivez
* Armoù ar Rezistañs e Breizh

## Daveennoù
*  Martin J. Dougherty, *Armes à feu : encyclopédie visuelle*, Elcy éditions, 304 p.
Songs of Leonard Cohen

Kentañ albom studio an arzour kanadian Leonard Cohen eo ***Songs of Leonard Cohen***, deuet er-maez d'ar .

## Listenn ar c'hanaouennoù
Holl ganaouennoù savet gant Leonard Cohen.
SIG Sauer

**SIG Sauer AG** zo un embregerezh armoù-tan hiniennel suis diazezet e Neuhausen, e kanton Schaffhausen. Swiss Arms AG a oa e anv a-raok 2020. Ganet eo diwar an embregerezh **SIG (Schweizerische Industrie Gesellschaft)**, savet e 1853, a zo bremañ distag hag a brodu dafar da bakañ boued, ha diwar an embregerezh armoù alaman '''Sauer''' '''& Sohn''', diazezet e Isny im Allgäu (Baden-Württemberg).
## Istor

Savet e voe an embregerezh kentañ e 1853 dindan an anv *Schweizerische Waggon-Fabrik bei Schaffhausen*, gant tri den : an horolajer Heinrich Moser, ar politikour Friedrich Peyer im Hof hag an ofisour Conrah Neher-Stokar. O fal e oa produiñ stlejerezhioù dre vurezh.

E 1860 e tivizas e renerien produiñ armoù evit respont da c'houlenn arme Suis. Adalek 1863 e produas ar fuzuilh Prélaz-Burdand evitañ. Friedrich Vetterli a renas rann armoù SIG adalek 1865. Adalek 1869 e voe produet evit arme ar vro 140.000 skouerenn eus ar fuzuilh Vetterli.

Stag eo istor ar strollad ouzh goulennoù an arme suis, a voe pourveziet gant meur a arm all produet gant SIG evel ar bistolenn damaotomatek un-ober P210 (1949, 180.000 skouerenn), ar fuzuilh-arsailh SIG 510 (1953-1957, 700.000 skouerenn), ar bistolenn P220 e 9 mm Parabellum (1975, 140.000 skouerenn), hag ar fuzuilh-arsailh SIG 550 (1986-1999, 600.000 skouerenn). Ar bistolenn P220 a oa ganet goude e vije prenet an embregerezh alaman Sauer & Sohn gant SIG e 1971. D'ar mare-se e voe cheñchet anv an embregerezh da SIG Sauer. Perc'henn e voe SIG Sauer war an embregerezh Hämmerli ivez etre 1971 ha 2000.

260.000 skouerenn eus ar bistolenn damaotomatek SIG SP2022 a voe prenet adalek 2003 gant Bro-C'hall evit pourveziañ he nerzhioù polis, archeriezh ha maltouterezh. Ar fuzuilh-arsailh SIG MCX a zo bet dibabet evel arm standart nevez gant arme ar Stadoù-Unanet e 2022, dindan an anv M7. Ur gartouchenn nevez, ar 6,8 × 51 mm, zo bet ijinet gant SIG evit an arm, ha degemeret eo bet evel unan eus kalibroù ofisiel armeoù AFNA goude.

## Produioù

### Pistolennoù
* SIG P210
* SIG Sauer P220
* SIG Sauer P225
* SIG Sauer P226 (hag hec'h adstummoù 228 ha 229)
* SIG Sauer P239
* SIG Sauer P245
* SIG Sauer SP 2340
* SIG Sauer SP 2009
* SIG Sauer SP 2022
* SIG Sauer P320
* SIG Sauer P322

### Fuzuilhoù

* Vetterli

#### Fuzuilhoù-emgann
* SIG 510

#### Fuzuilhoù-arsailh
* SIG SG 540 (produet dindan aotre gant Manurhin e Bro-C'hall)
* SIG 550 (hag hec'h adstummoù SIG-551, SIG-552 ha SIG-553)
* M7

#### Fuzuilhoù-resisted
* Sauer SSG 3000

### Bannerezed-greunadennoù
* SIG GLG 40

### Fuzuilh dre aer gwasket
* TG-1

### Munisionoù

* 6,8 × 51 mm (anvet *.277 Fury* ivez), bet savet evit programm reneveziñ armoù NGSW an arme stadunanat.
* Kartouchennoù a bep kalibr, plomoù evit an armoù dre aer gwasket.

## Liammoù diavaez

*  Lec'hienn SIG Sauer

## Daveennoù
PIAT

Ar **Projector, Infantry, Anti Tank** (berraet en **PIAT**) **Mk I** a oa un arm eneptank hezoug savet e-kerzh an Eil Brezel-bed. Ijinet e oa bet 1942 evel diskoulm d'an diouer a armoù eneptank evit an droadegiezh efedus er British Army. Degemeret e oa bet er servij e 1943.

Ar PIAT a oa bet implijet evit ar wech kentañ e-kerzh Kampagn Tunizia e 1943, ha chomet e oa e servij gant Breizh-Veur hag er peurrest eus nerzhioù Kenglad ar Broadoù betek penn-kentañ ar bloavezhioù 1950. Ar PIAT a oa bet dafaret da nerzhioù broioù all ouzhpenn-se evel an URSS (dre al Lend-Lease), ar Rezistañs C'hall, ar Stad Polonat Kuzh, an Haganah israelian (a implijas ar PIAT e-kerzh Brezel Arab–Israel 1948). C'hwec'h implijer saoz, pe eus ar C'henglad, a voe enoret gant ar Victoria Cross evit an doare m'o devoa implijet ur PIAT en emgannoù.
Inkizision ar Grennamzer

**Inkizision ar Grennamzer** a vez graet eus un heuliad prosezioù gant an inkizision gatolik (karget da vougañ an disivoudoù) eus  1184, betek an Inkizision eskoptiel (1184–1230) ha goude-se Inkizision ar Bibien (tro 1230). 
Inkizision ar Grennamzer a oa bet savet evel diskoulm d'al luskadoù  falskredennoù, apostaziezh enebet ouzh selloù an Iliz katolik. E-touez ar re lakaet da bal pennañ e oa ar Gatariezh hag Iliz Valdo e Su Bro-C'hall ha Norzh Italia. An inkizisionoù-se e oa bet ar re gentañ eus meur a re all goude-se.
Gwenole Larvol

**'Gwenole Larvol**, ganet e 1978, zo mestr-prezegenner war skiantoù an Deskadurezh e Skol-veur Brest. Diouzh e skiant-prenet en deus tennet pa oa kelenner ar skolioù en deus savet un enklask evit un dezenn war   vugale ar skolioù divyezhek. Besprezidant ar gouevradeg (fañfar) *[[À bout de souffle]]* eo ivez, e Douarnenez.

## Buhez
Kelenner ar skolioù karget eus klasoù divyezhekeo bet er skol Pierre et Marie Curie e Douarnenez, e-lec'h m'emañ o chom.
Un dezenn doktorelez, *Sinon, ça restera la langue de l'école.* he zitl, en deus soutenet e Skol-veur Brest ken ez eas da vezañ anvet di mestr-prezegenner war skiantoù an Deskadurezh e 2023.Meur a vrezegenn en deus distaget e galleg, pedet gant tiez ar Vro ha kevarzheoù all, diwar-benn an doare da lakaat ar vugale da gomz brezhoneg.

## Embannadennoù
### Oberennoù personel
* 2010 : *Ar roue Marc'h a oa gantañ war e benn moue ha divskouarn e varc'h Morvarc'h*, TES
### Labourioù skol-veur
* 2022 : *« Sinon ça restera la langue de l’école… » : favoriser l’appropriation sociolinguistique du breton dans les filières bilingues de l’école élémentaire*, tezenn doktorelezh, Skol-veur Roazhon 2, 2022.
* 2014 : *Pourquoi parles-tu breton ? Le sens de l’expression en langue bretonne chez les enseignants des filières bilingues et son approche explicite en classe*, ESPE de Bretagne, 2013-2014.

## Notennoù ha daveennoù
Peder Mørk Mønsted

**Peder Mørk Mønsted** (Grenaa, 10 a viz Kerzu 1859 – Fredensborg, 20 a viz Mezheven 1941) a oa ul livour danat. Brudet-tre eo evit bezañ livet dremmvroioù gant ur stil realour. E zodennoù karetañ a oa goañvezhioù gwenn-kann, doureier sioul ha koadeier.

## Buhez
Ganet e oa Mønsted e Bal Mølle, e-kichen Grenaa, e Danmark. Mab e oa da Otto Christian Mønsted ha Thora Johanne Petrea Jorgensen. E dad a laboure en ul labouradeg sevel bigi. 

Gant ar c'hentelioù arzoù-kaer e krogas en Aarhus. Deskiñ livañ a reas e Skol Roueel an Arzoù etre 1875 ha 1879, asambles gant Niels Simonsen ha Julius Exner. Gant Peder Severin Krøyer en doa studiet Mønsted e 1878. Un toullad amzer en doa tremenet e 1882 e Roma hag e Capri, ha war-lerc'h ar bloavezh-se ec'h eas da Baris ma labouras gant William Adolphe Bouguereau. A-feur an amzer en doa diorroet un doare stil dezhañ e-unan ha taolenniñ an naturouriezh akademikel. Boas e oa d'ober beajoù e broioù all. E 1889 ec'h eas da Aljeria. Tri bloaz goude ec'h eas da C'hres, ma oa bet pedet gant ar roue Georges I a oa a orin danat. Eno e livas ivez taolennoù eus ar familh roueel c'hresian. Goude-se ec'h eas da Egipt ha da Spagn. 

Pa oa aet war an oad, e vevas e Suis hag e rae alies beajoù er Mor Kreizdouarel.  

Diskouezet e voe e livadurioù en diskouezadegoù etrebroadel, ma voe brudet mat en Alamagn gant meur a abadenn sevenadurel, er Glaspalast e München. E dastumadoù prevez emañ bremañ an darn vrasañ eus e oberennoù. 

E 1995 e voe savet un emgav-meur e Frankfurt am Main, anvet *Licht des Nordens* ("Gouloù an hanternoz").

## Skeudennaoueg

Peder Mønsted - Staldinteriør med en malkepige, der iagttages af en bondedreng - 1877.png|1877
View of Vevey, 1887.PNG|1887
Peder Mønsted - En brusende elv - 1897.png|1897
Peder Mønsted - En strøm gennem dal, rådyr i afstanden.jpg|1905
Winter Sun in the Engadin by Peder Mørk Mønsted.jpg|1914
Peder Mønsted - Høstarbejdere på en landevej - 1928.png|1928


------------------------