Arthur Conan Doyle

**Sir Arthur Ignatius Conan Doyle** (Dinedin 22 a viz Mae 1859 – 7 a viz Gouere 1930) a oa ur skrivagner skosat eus ur familh a orin iwerzhonat. Brudet-kaer eo gant e istorioù diwar-benn an enklasker Sherlock Holmes a vez sellet outo e-giz un nevezadenn a-bouez war dachenn an istorioù dre wall piv. Ur skrivagner puilh eo bet hag e-touez e oberoù e kaver istorioù skiant-faltazi, romantoù istorel, pezhioù-c'hoari hag istorioù karantez, barzhonegoù, ha skridoù nann-faltaziek.

## Buhezskrid
Sir **Arthur Conan Doyle** a oa bet ganet d'an 22 a viz Mae 1859 e Dinedin e Bro-Skos. Un tiegezh niverus e oa tiegezh Doyle peogwir e voe ganet nav breur ha c'hoar da Arthur vihan. E dad a oa ur c'hargad bihan hag a oa deuet da vezañ mezvier pa varvas. E vamm a orin iwerzhonat a oa eus lignez ar Blantageneted.

Goude bezañ bet war ar studi kentañ hag eil derez e skolioù katolik e teuas da vezañ difeiz. Etre 1875 ha 1891 e studias ar medisinerezh e skol-veur Dinedin, ha goude se e voe medisin diouzh e vicher e-pad ur pennad amzer, hep ober berzh bras avat. Dre m'en doa nebeud a arvalien e c'hellas en em reiñ d'ar skrivañ. Embann a reas e skridoù kentañ (nann holmesian) e 1879, met e miz Du 1887 an hini eo e teuas Sherlock Holmes war wel evit ar wezh kentañ e-barzh *A Studi in Scarlet* embannet er *Beeton's Christmas annuel*. Abred e tilezas ar medisinerezh evit en em ouestlañ d'ar skrivañ nemetken.

Ober a reas war-dro politikerezh ha skrivañ a reas a bep seurt oberoù, en o zouez ur flemmskrid : *The war in South Africa : Its Cause and Conduct* (*Ar brezel e [[Suafrika]], ar pennabeg anezhañ hag e aozadur*). E 1902 e voe lakaet da nobl ha setu e teuas da vezañ Sir Arthur Conan Doyle.

Adalek 1918 en em ouestlas d'ar speredouriezh dreist-holl, ha kregiñ a reas gant un droiad prezegennoù en ur skrivañ oberoù liesseurt, en o zouez *The New Revelation* (*An diskuliadur nevez*) (1918). Enno e fell dezhañ prouiñ e kendalc'her da vevañ goude ar marv, hag e c'heller mont e darempred gant ar bed all. Gant skeudennoù boudiged Cottingley savet gant div Saozez yaouank e voe tremenet lost al leue dre e c'henoù war-dro 1922.

Daoust ma anavezer Conan Doyle dreist-holl dre ma krouas tudenn Sherlock Holmes eo ret kaout soñj e oa anezhañ ur skrivagner ken puilh ha ma oa liesdanvez e skridoù : danevelloù istorel (e-giz *The White Company* (*Ar gompagnunez Wenn*)) ; oberoù skiant-faltazi (e-giz *The Lost World* (*Ar Bed Kollet*) hag avanturioù all eus ar C'helenner Challenger) ; romantoù met levrioù diwar-benn ar paranormal ivez a gaver e-touez e oberoù. Roet en deus deomp ouzhpenn hanter-kant levr hag un niver bras-meurbet a zanevelloù.

Mervel a reas Sir Arthur Conan Doyle d'ar 7 a viz Genver 1930, brudet ha pinvidik. Daoust ma roe ar brasañ pouez d'e oberenn istorel ez eo-hi peuzankounac'haet hiziv-an-deiz. Er c'hontrol ez eo brudet e dudenn Sherlock Holmes er bed a-bezh hiziv-an-deiz, o vougañ e grouer, daoust ma kave da hemañ ne oa nemet ul lennegezh d'en em vevañ.

## Levrlennadur

### [[Sherlock Holmes]]

Avanturioù Sherlock Holmes a zo enno pevar romant ha c'hwec'h danevell hag hanter-kant embannet etre 1887 ha 1927 :

#### Romantoù
* *[[A Study in Scarlet]]* (1887)
* *[[The Sign of Four]]* (1890)
* *[[The Hound of the Baskervilles]]* (1902), lakaet e brezhoneg gant Olier Biguet (Ki ar Vaskerviled)
* *[[The Valley of Fear]]* (1915)

#### Danevelloù

##### The Adventures of Sherlock Holmes (''Avanturioù Sherlock Holmes'') ([[1892]])
* *A Scandal in Bohemia* (1890)
* *The Red-Headed League* (1891)
* *The Case of Identity* (1891)
* *The Boscombe Valley Mistery* (1891)
* *The Five Orange Pips* (1891)
* *The Man with the Twisted Lip* (1891)
* *[[The Adventure of the Blue Carbuncle]]* (1892)
* *The Adventure of Speckled Band* (1892)
* *The Adventure of the Engineer's Thumb* (1892)
* *[[The Adventure of the Noble Bachelor]]* (1892)
* *The Adventure of the Beryl Coronet* (1892)
* *The Adventure of the Copper Beeches* (1892)

##### The Memoirs of Sherlock Holmes (''Eñvorennoù Sherlock Holmes'') ([[1894]])
* *The Adventure of Silver Blaze* (1893)
* *The Adventure of Carboard Box*
* *The Adventure of the Yellow Face* (1892)
* *The Adventure of Stockbroker's Clerk* (1893)
* *The Adventure of « Gloria-Scott »* (1893)
* *The Adventure of the Musgrave Ritual* (1893)
* *The Adventure of Reigate Squire* (1892)
* *The Adventure of the Crooked Man* (1893)
* *The Adventure of Resident Patient* (1893)
* *The Adventure of the Greek Interpreter* (1893)
* *The Adventure of the Naval Treaty* (1893)
* *The Adventure of the Final Probleme* (1893)

##### The Return of Sherlock Holmes (''Distro Sherlock Holmes'')([[1904]])
* *The Adventure of the Empty House* (1903)
* *The Adventure of Northwood Builder* (1903)
* *The Adventure of the Dancing Men* (1903)
* *The Adventure of Solitary Cyclist* (1903)
* *The Adventure of the Priory School* (1904)
* *The Adventure of Black Peter* (1904)
* *The Adventure of Charles Auguste Milverton* (1904)
* *The Adventure of the Six Napoleon* (1904)
* *The Adventure of the Three Students* (1904)
* *The Adventure of Goldenn Pince-Nez* (1904)
* *The Adventure of the Missing Three-Quarter* (1904)
* *The Adventure of teh Abbey Grange* (1904)
* *The Adventure of the Second Stain* (1904)

##### His Last Bow (''E Waregerezh Diwezhañ'') ([[1917]])
* *Wisteria Lodge*
* *The Adventure of the Bruce-Partington Plans*
* *The Adventure of the Devil's Foot*
* *The Adventure of the Red Circle*
* *The Disappearance of Lady Frances Carfax*
* *The Adventure of Dying Detective*
* *His Last Bow: The War Service of Sherlock Holmes*

##### The Case-Book of Sherlock Holmes ([[1927]])
* *The Adventure of the Mazarin Stone*
* *The Probleme of Thor Bridge*
* *The Adventure of the Creeping Man*
* *The Adventure of the Sussex Vampire*
* *The Adventure of the Three Garridebs*
* *The Adventure of the Blanched Soldier*
* *The Adventure of the Lion's Mane*
* *The Adventure of the Retired Colourman*
* *The Adventure of the Veiled Lodger*
* *The Adventure of Shoscombe Old Place*

### [[Kelenner Challenger]]
* The Lost World (*Ar Bed Kollet*) (1912)
* The Poison Belt (1913)
* The Land of Mists (1926)
* The Disintegration Machine (1927)
* When the World Screamed (1928)

### Romantoù istorel
* The White Company (1891)
* Micah Clarke (1888)
* The Great Shadow (1892)
* The Refugees (embannet e 1893, skrivet e 1892)
* Uncle Bernac (1897)
* Sir Nigel (1906)

### Oberoù all
* J. Habakuk Jephson's Statement (1883), un istor diwar-benn tonkadur ar vag Mary Celeste
* Mystery of Cloomber (1889)
* The Captain of the Polestar, and other tales (1890)
* The Doings Of Raffles Haw (1891)
* Beyond the City (1892)
* Round The Red Lamp (1894)
* The Parasite (1894)
* The Stark Munro Letters (1895)
* Rodney Stone (1896)
* Songs of Action (1898)
* The Tragedy of The Korosko (1898)
* A Duet (1899)
* The Great Boer War (1900)
* The Exploits of Brigadier Gerard (1903), diwar buhez ar jeneral impalaeriezh Gérard
* Through the Magic Door (1907)
* The Crime of the Congo (1909), levr politikel a-enep Kongo Leopol
* The New Revelation (*An Diskuliadur Nevez*) (1918)
* The Vital Message (1919)
* Tales of Terror & Mystery (1923)
* The History of Spiritualism (1926)