Kraozon

**Kraozon** (distaget  *Kraon* er vro) zo ur gumun e Breizh e Kerne ha pennlec'h kanton Kraozon. Ar gumun bennañ e Gourenez Kraozon eo.

## Douaroniezh
Kelc'hiet eo gant ar mor : en hanternoz dezhi emañ lenn-vor Brest, er c'hreisteiz Bae Douarnenez hag er c'huzh-heol ar Meurvor Atlantel. Anavezet mat eo ivez ar c'hourenez abalamour d'he geologiezh dibar. Gallout a reer kavout eno roudoù eus darvoudoù a-bouez e buhez an douar a ro tu da gompren penaos ez a fiñvadennoù ar douar en-dro. Kavet e vez e Kraozon ur pleg antiklinal mil anavezet (pleg an douar e stumm un A).

## Anv
Bernard Tanguy : *Plueu Crauton, Crauthon*,   ; *Crauzon*, 1173 ; *Craozon*, 1192-1202 ; *Craothon*, e-tro 1214 ; *Crauzon*, 1263, e-tro 1330, 1535.

## [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]]
*En aour e leon kudennek en sabel ; e vevenn en gul, e deir mailhenn en aour.*
*Sturienn: *Etre daou vor*.
*Diviz-kêr: 17 a viz Kerzu 1977.
*Kroaz-vrezel 1939-1945 a vez lakaet da ginkladur diavaez.

## Istor
### [[Dispac'h Gall]]
Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Doixant e anv, Ha Meillard, kure.
### 
Krouet e voe kumun Lañveog e 1872 diwar ul lodenn eus kumun Kraozon.
### 
##### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 340 gwaz eus ar gumun, eleze 4,09% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
* Ur c'hamp-bac'h a voe digoret en Enez-Hir er gumun e 1914 evit derc'hel ennañ 400 sujed alaman ha 250 sujed aostrian bet tapet e miz Gwengolo p'edont o veajiñ e bourzh ar mordreizher *Nieuw Amsterdam* diwar ar raktres bet graet gant ar gouarnamant gall e 1913.
#### [[Eil Brezel-bed]]
* Mervel a reas 168 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hag ur soudard ag ar gumun e Baden-Baden d’an 10 a viz Ebrel 1946 el lu gall a oa o terc'hel  Alamagn.
* D'an 9 a viz Genver 1942 e kouezhas ur c'harr-nij Manchester I marilhet L7322 ha kodet EM-Q eus ar *207th Squadron* eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet) en Enez-Hir; tri nijour a voe lazhet, beziet int e bered ar gumun; d'ar 1 a viz C'hwevrer 1942 e kouezhas un nijerez Manchester I marilhet L7472 ha kodet QR-? eus ar *61st Squadron* eus ar Royal Air Force e Morgad; daou nijour a varvas, n'int ket bet kavet; ar c'hwec'h nijour all a voe tapet d'an Alamaned; d'ar 16 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-25-BO  (anvet "Spook", marilhet 41-24541 ha kodet VK-B) eus aerlu ar Stadoù-Unanet er mor e-tal Gourenez Kraozon; diwar an dek milour eus e baread e voe tapet tri gant an Alamaned, ne voe ket adkavet ar re all; d'an 18 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij *[[Bristol Blenheim|Blenheim]]* marilhet LJ878 eus ar Royal Air Force e Kraozon, lazhet e voe e dri nijour; d'ar 14 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Lancaster I marilhet PD222 ha kodet KM-U eus ar *44th Squadron* eus ar Royal Air Force er mor e Kraozon; pemp nijour a varvas, tri anezhe a voe douaret e bered Kraozon ha daou all e *[[Saint-Charles de Percy]] War Cemetery* (Bro-C'hall), unan all a zeuas a-benn da achap hag ar seizhvet hini a voe adkavet gant ar Re Gevredet.
## Monumantoù ha traoù heverk
Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

Karrnijourion e oa an holl. Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed.

## Poblañs

### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

## Brezhoneg
;Ar Brezoneg er Skol
1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
;Ya d'ar brezhoneg
* D'an 29 a viz Mae 2009 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
* D'ar 26 a viz Meurzh 2013 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
;Deskadurezh
Ur skol divyezhek zo eno abaoe 1989
* E distro-skol 2024 e oa 57 skoliad enskrivet er skol Diwan (6,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Tud
;Tud bet ganet eno
* 1887 : Louis Jouvet, aktour (c'hoariva ha sinema) ha leurenner.
;Tud marvet eno
* 1909 : Anna Mezmeur, leanez skrivagnerez vrezhonek.
;Ardamezeg ar familhoù

## Gevelliñ
*Sligeach,  (1980)
*Pralognan-la-Vanoise, 

## Luc'hskeudennoù

Gare-Crozon-RB.jpg
Phare de Morgat.jpg|Tour-tan Morgad
Morgat tourisme.jpg
Le fret cale.jpg
Crozon (29) Chapelle Saint-Fiacre 01.jpg|Chapel Sant Fieg
Bretagne Finistere PointedeDinan 19097.JPG|Beg Din
Bretagne Finistere PointeDeDinan 1988 001a.jpg|Beg Din
PointeDuKadorCrozonMorgat2006FL 1911.jpg|Beg ar Gador


## Levrlennadur
* Pol Potier de Courcy : *Nobiliaire et armorial de Bretagne*. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Bernard Tanguy : *Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère*. Chasse-Marée. ArMen. 1990

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn an ti-kêr

## Gwelet ivez
*Morgad

## Daveoù ha notennoù