open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amfreville (Manche)

**Amfreville** a oa ur gumun e Normandi, e departamant Manche. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Merderet emañ Amfreville.
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Picauville hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Valognes e 1800 hag e Kanton Sainte-Mère-Église e 1801.
### 
* E 1812 e voe staget kumun Cauquigny ouzh Amfreville.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 28 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,59% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe pevar anezhe e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, daou soudard e Châtelet, unan eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh hag unan eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh, ur c’horporal eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol hag ur soudard eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh e Charleroi.
#### Kemm arondisamant
* Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant  Cherbourg e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pemzek den eus ar gumun.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Amfreville, Cretteville, Gourbesville, Houtteville, Picauville ha Vindefontaine er gumun nevez anvet Picauville.
## Monumantoù ha traoù heverk

Amfreville_50.jpg|Ar c’hastell.
Amfreville_-_Église_Saint-Martin.jpg|An iliz katolik.
Amfreville - Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Ar c’hastell.
* Maner "La Moynerie".
* Iliz katolik *Sant Varzhin*.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Cauquigny,
* Cretteville, 
* Gourbesville, 
* Houtteville, 
* Picauville, 
* Vindefontaine.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Gulf Stream

Ar **Gulf Stream** zo ur froud-mor tomm ha bliv er Meurvor Atlantel hag a grou e Pleg-mor Mec'hiko hag a dremen dre strizh-mor Florida hag a bign a-hed arvor reter Stadoù-Unanet Amerika ; goude-se e cheñch hent hag e ya war-zu biz Europa evel ar froud-mor Norzh Atlantel.
MAS 38

Ar **MAS 38**, anvet en ur mod ofisiel **Pistolet mitrailleur de 7,65 mm Modèle 1938** en arme c’hall, zo ur bistolenn-vindrailher ijinet er bloavezhioù 1920 ha 1930 e Bro-C’hall hag implijet a-nebeudoù etre 1938 ha dibenn ar bloavezhioù 1940.

## Deskrivadur
Un arm fiziapl, skañv ha resis e oa ar MAS 38, met kambret e oa evit munisionoù 7,65 mm Long a oa izeloc’h o galloud evit ar re 9 mm a oa bet choazet evit pistolennoù-mindrailher kalz broioù er bloavezhioù 1930 (Suomi KP/-31 e Finland, MP38/MP40 en Alamagn, Beretta M38 en Italia pe ZK383 e Tchekoslovakia da skouer). Abalamour da se ne voe ket implijet kalz an arm er-maez eus Frañs.

## Istor
E-pad ar Brezel-bed Kentañ e oa savet an ezhomm da gaout armoù-skoaz gouest da dennañ kartouchennoù berr a-dennadegoù evit an emgannoù e lec’hioù strizh evel ar fozioù-brezel pe ar c’hêrioù. Krouet e voe ar pistolennoù-mindrailher diwar ar soñj-se. Alamagn he doa tapet lañs war an dachenn-mañ gant an MP18 (1918) kambret e 9 mm Parabellum. Er bloavezhioù 1920 e stagas Frañs gant krouidigezh armoù seurt-se. Kentpatromoù a voe kinniget e 1924/1925 gant servijoù teknik an arme (**PM STA 1924**) pe ar MAS e Saint-Étienne (**PM MAS 1925**). Abalamour da gudennoù politikel ha budjed e voe choazet e 1938 pimpatrom ar MAS evel arm-standart, ha kregiñ a reas e broduerezh just a-raok aloubadeg ar vro e 1940. E-pad an Eil Brezel-bed e voe savet un nebeud skouerennoù e Arme an Harz-brezel. Lod eus an armoù a voe implijet gant an arme alaman dindan an anv **PM 722(f)**. Goude ar brezel e voe kemeret he flas buan gant ar MAT 49, met servijout a reas memestra da vare brezel Indez-Sina. 

Ur MAS 38 a servijas da bartizaned italian evit lazhañ an diktatour Benito Mussolini e miz Ebrel 1945. Implijet e voe ivez gant armeoù un nebeud broioù afrikan, ha gant ar Việt Minh da vare brezel Viêt Nam. 

## Levrlennadur
* **** BASTIÉ Jean-Pierre, *Les armes réglementaires françaises en 7,65 Long - PA 1935 A & S, PM 1938*, Crépin-Leblond, 2021, 208 p., ISBN 9782703004646

## Daveennoù
Cretteville

**Cretteville** a oa ur gumun e Normandi, e departamant Manche. 
## Douaroniezh

FranceNormandieVindefontaineCrettevilleSenelle.jpg|Ar Senelle, gant Vindefontaine en tu kleiz ha Cretteville en tu dehou.

* War lez ar stêr Senelle emañ Cretteville.
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Prétot hag e Distrig Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Coutances e 1800 hag e Kanton La Haye-du-Puits e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 7,41% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas pevar anezhe  e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel: e Charleroi, ur c’horporal eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh a yeas diwar wel  ha daou soudard eus an hevelep rujumant a voe lazhet hag ur soudard eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh a voe lazhet e Châtelet.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas pevar den eus ar gumun.
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Amfreville, Cretteville, Gourbesville, Houtteville, Picauville ha Vindefontaine er gumun nevez anvet Picauville.
## Monumantoù ha traoù heverk

Église de Cretteville.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv er vered, e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Gwerenn-livet ar Brezel-bed kentañ en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Amfreville, 
* Gourbesville, 
* Houtteville, 
* Picauville, 
* Vindefontaine.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Talvoud-gwerzh

**Talvoud-gwerzh** un dra roet eo talvoud an dra-mañ hervez ar c’henemglev. N’eo ket talvoud an dafaroù a zo ennañ, evel metal ur pezh moneiz.

## Pennadoù kar
* Talvoud-gwerzh (timbr)
Shahrbani

**Shahrbani** (perseg: *شهربانی*, *Šahrbānī*, 'Police kêr'), eus e anv gwirion **Nazmiyeh** (perseg: نظمیه, Naẓmīya, 'Servij Urzh'), a oa un nerzh polis gouarnamantel eus Iran gant kefridioù a urzh vat er c'hêrioù . Savet e voe da vare an Dierniezh Qajar, ha kendeuzet e oa bet gant nerzh archerien an hentoù hag ar maezioù ha gant Komiteoù ar Reveulzi Islamek e 1992 a-benn sevel nerzh polis Republik Islamek Iran (Faraja).

## Notennoù ha daveennoù
Diod

An **diod**, pe **diodenn** (eus an henc'hresianek *di* evit "daou", doubl ; *odos* "hent", "ribin") zo anv ur wikefre elektronek. Un dipol eo ha n'eo ket linennek ha  polarizet (pe n'eo ket simetrek). Hervez tu lugañ un diodenn e vez roet hent mont en-dro ar rouedad elektronek lec'h m'eo bet lakaet.
Gwallreuz naturel

Ur **Gwallreuz naturel** a vez graet eus ur gwallzarvoud gant abegoù naturel ha gant un disoc'h fall evit kevredigezhioù denel. Meur a zoare gwallzarvoudoù naturel a zo evel diruilhadoù, sec'hor, krenoù-douar, dour-beuz, amzer c'hor, riskloù douar,  kelc'hwidennoù trovanel, tanoù-gwall pe dislonkadennoù menezioù-tan. Ouzhpenn ar re-se e c'hall bezañ ivez eus korventennoù erc'h, korventennoù traezh, korventennoù tan, grizilh, riell, dolinoù, arnev,  avelioù-tro ha tsunamioù. Ur gwallreuz naturel a c'hell bezañ abeg da zistrujoù savadurioù denel betek kolloù buhez. Abeg e c'hell bezañ ivez da golloù ekonomikel, liammet ouzh braster ar gwallreuz. An distrujoù ha disoc'hoù fall a vez liammet ouzh penaos eo prientet an dud da dalañ ouzh gwallreuzioù, pegen solut eo ar savadurioù, hentoù ha frammoù all (pontoù...) el lec'hioù tizhet. Lod skiantourien a embann e vefe mat paouez da implij an droienn "gwalldaol/gwallreuz naturel". Gwelloc'h e vije hervezo ober gant an doare simpl "gwallreuz". Ne vije nemet ouzhpennañ mammenn ar gwallreuz. Ur gwallreuz a erru pa vez un ober naturel dreistordinal (a-wechoù gant un orin denel kemmesket) o tizhout ur gumuniezh denel. An disoc'hoù hag ar c'hrevusted anezho zo liammet ouzh ledander an darvoud ha kizidigezh ar c'hevredigezhioù tapet. 

## Dielfennadenn
Gwallreuz naturel a vez graet eus un darvoud gant ur skog uhel war ur gevredigezh pe ur gumuniezh denel goude un taol-fall gant un abeg naturel.
MAT 49

Ar **MAT 49**, anvet en ur mod ofisiel **Pistolet mitrailleur de 9 mm Modèle 1949** en arme c’hall, zo ur bistolenn-vindrailher ijinet e Bro-C’hall goude an Eil Brezel-bed hag implijet eno betek ar bloavezhioù 1990.

## Deskrivadur
Un arm simpl da broduiñ ha marc'hadmat e oa ar MAT 49. Gellet a ra tennañ e mod aotomatek nemetken. Kambret eo evit kartouchennoù 9 mm Parabellum. Savet e oa bet evit kemer an nebeutañ ar gwellañ a blas : he lamm koulz ha puñs he c'harger a c'hall bezañ pleget a-hed he c'hanol hag he boestad-kulasenn. Soñjet e oa bet an arm evit bezañ gwarezet diouzh al loustoni a c'hallje mont e-barzh. Uhel eo endalc'h he c'harger 32 gartouchenn a-drugarez d'e ziv golonenn, met kizidik eo ouzh al loustoni, hag ur c'harger 20 kartouchenn en ur golonenn a voe savet evit gellet implijout an arm en endroioù enne traezh evel an dezerzhioù.

Stummoù disheñvel a voe savet, en o zouez ar **MAT Mle 54 SB** dezhi ul lamm-koad, pe ar **MAT 49/54** dezhi ul lamm-koad hag un eil draen evit gellet tennañ tenn-ha-tenn.

## Istor
Goude fin an Eil Brezel-bed e oa pourvezet an arme c'hall gant pistolennoù-mindrailher diamzeriet o munisionoù, evel ar MAS 38 gall kambret e 7,65 mm Long, pe gant armoù a bep seurt deuet eus stokoù stadunanat, saoz pe alaman. E 1944 e voe divizet boulc'hañ ur programm reneveziñ an armoù. Ar c'halibr 9 mm Parabellum, galloudusoc'h hag aesoc'h da gavout evit ar 7,65 mm Long, a voe dibabet evit ar bistolenn hag ar bistolenn-vindrailher a oa da vezañ ijinet. 

Labouradegoù-stad Saint-Étienne, Tulle ha Châtellerault a ginnigas tri fimpatrom pistolenn-vindrailher disheñvel : mont a reas ar maout gant ar MAT, ha goude un nebeud gwelladennoù e voe lakaet da arm standart e miz Even 1949 ha lesanvet **MAT 49** en arme. Implijet e voe en holl vrezelioù kaset gant Frañs e-pad 50 vloaz, en o zouez reoù Indez-Sina hag Aljeria. Hervez e oa un arm solut ha fiziapl, hag a blije d'ar soudarded. Servijout a reas ivez etre daouarn ar polis pe ar valtouterien c'hall, hag e armeoù meur a vro all. 

## Levrlennadur
*  GUILLOU Luc, *The MAT-49 Submachine Gun: And Preceding French Submachine Gun Designs, Including the MAS-35*,                                     ‎                                 Schiffer Publishing Ltd, 2022, 80 p., ISBN 9780764362927

## Daveennoù
Timbroù Soudan c'hall

Soudan c'hall a oa anv un drevadenn en Afrika ar C'hornaoueg C'hall, dindan dalc’h Stad Bro-C’hall abaoe dibenn an . Heñvel-tre eo tiriad Soudan C'hall ouzh hini Mali a-vremañ. Arabat eo e gemmeskañ gant Stad Soudan, er su da Egipt.

Etre 1894 ha 1902 e veze implijet timbroù savet evit holl drevadennoù Impalaeriezh trevadennel Frañs, da lavaret eo ar rummadoù Alphée Dubois ha Navigation et Commerce gant anv an tiriad e traoñ an timbroù.

A-hed an amzer e voe adframmet melestradurezh an trevadennoù afrikan. Treiñ a reas ar vro da vezañ un tamm eus *Senegambia ha Niger*, e 1902, a yeas da *Senegal-Uhel ha Niger* diwezhatoc’h (1904).

E 1920 e tivizas ar Gouanamant gall kendeuziñ an darn vrasañ eus Senegal-Uhel ha Niger dindan an anv *Soudan français* hag ul lodenn a savas Volta-Uhel ha Niger diouzh an tu all.

An timbr eus 1914 savet evit Senegal-Uhel (ar marc’heger touareg war un dremedal) a voe implijet betek fin ar bloavezhioù 1920. Dreistmoullet e voe gant **SOUDAN FRANÇAIS** met kavet e vez **FRANCAIS** war reoù a zo.

Dav e voe gortoz 1931 evit gwelet ur rummad timbroù a-ratozh-kaer evit Soudan C'hall. Skeudenniñ a reont ur vaouez eus ar bobl Fula (anvet « Peulh »), dor kêr Djenne hag ur bageer war ar stêr Niger. Ur rummad 29 zimbr eo, a voe adembannet ul lodenn anezhañ e 1939.

Danvez an timbroù  a voe embannet betek 1944 eo ar re a veze kavet e trevadennoù gall all : Diskouezadeg Trevadennel Pariz (1931), Pierre ha Marie Curie (1938), 150 deiz-ha-bloaz an Dispac'h Gall (1939)...

Enframmet e voe Soudan en Afrika ar C'heheder C'hall e 1944. Dizalc’h e voe Soudan c'hall e 1960 hag adanvet Republik ar Mali.

## Pennadoù kar
*Timbroù Senegal-Uhel ha Niger
*Timbroù Senegambia ha Niger
*Timbroù Mali
Gourbesville

**Gourbesville** a oa ur gumun e Normandi, e departamant Manche. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Merderet emañ Gourbesville.

## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Saint-Sauveur-sur-Douve hag e Distrig Valognes. Lakaet e voe en Arondisamant  Valognes e 1800 hag e Kanton Sainte-Mère-Église e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas pevarzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,94% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### Kemm arondisamant
* Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Cherbourg e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Ur brigadier kanolierezh eus ar gumun a yeas diwar wel d'an 8 a viz Even 1940.
* Emgann Normandi: dieubet e voe ar gumun e miz Even gant ar soudarded stadunanat, mervel a reas 300 anezhe en emgannoù ouzh an Alamaned. 
### 
* D'ar 1 a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Amfreville, Cretteville, Gourbesville, Houtteville, Picauville ha Vindefontaine er gumun nevez anvet Picauville.
## Monumantoù ha traoù heverk

Gourbesville - Église Saint-Ermeland (2).jpg|An iliz katolik.
Gourbesville - Manoir de La Cour.jpg|Ar maner.
Gourbesville - Monument 90e Division d'infanterie et 82e Division aéroportée.jpg|Monumant an Dieubidigezh.

* Iliz katolik *Sant Ermeland*.
* Maner "La Cour".
* Monumant ar soudarded stadunanat marvet evit dieubiñ ar gumun.
* Monumant ar re varv er vered, e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Amfreville,
* Cretteville,
* Houtteville, 
* Picauville
* Vindefontaine.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Pistolet automatique modèle 1935A

Ar **PA 35A** (**PA** evit **Pistolet Automatique**, *Pistolenn Aotomatek*), anvet **Pistolet automatique modèle 1935A** en ur mod ofisiel, zo ur bistolenn damaotomatek un-ober ijinet gant ar Suis Charles Petter, ha produet gant ar SACM etre 1935 ha 1950 evit arme Bro-C'hall dreist-holl. Servijout a reas war an dachenn etre fin ar bloavezhioù 1930 ha 1950. 

## Istor
E-pad ar Brezel-bed Kentañ o doa diskouezet ar pistolennoù damaotomatek evel ar Colt M1911 stadunanat hag al Luger P08 alaman bezañ talvoudus war an dachenn-emgann. Goude ar brezel e tivizas Frañs cheñch e revolverioù standart Modèle 1892 evit un arm-dorn damaotomatek nevez. E deroù ar bloavezhioù 1920 e voe dibabet da gentañ ar c'hartouchennoù 9 × 19 mm Parabellum evit o fourveziañ, abalamour e oa bet tapet kalz stokoù anezhe digant an Alamaned goude harz-brezel 1918. E 1922 e voe esaet un nebeud armoù kambret e 9 mm, met ne voe kemeret diviz ebet war un arm standart nevez. 

Dont a reas ar Stadunaniz a-benn da werzhañ stokoù dreist munisionoù 7,65 × 20 mm Long d'an arme c'hall, a choazas anezhañ evel he c'hartouchenn standart nevez e kreiz ar bloavezhioù 1920. E 1935, ne oa ket bet choazet arm-dorn nevez ebet gant an arme c'hall c'hoazh. Amprouennoù nevez a voe kaset. Daou bimpatrom pistolennoù a voe choazet : unan savet gant ar SACM (**PA 35A**) hag unan all ijinet gant ar MAS e Saint-Étienne (ar **[[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]]**). Dibab daou arm war an dro a oa ur mod da adtapout dale Frañs war dachenn an armoù-dorn damaotomatek o klask produiñ muioc'h anezhe. 

85.000 skouerenn eus ar PA 35A a voe produet etre 1937 ha 1950 e uzin SACM Cholet. En o zouez, 10.000 hepken a oa bet savet a-raok harz-brezel miz Even 1940. 23.850 a voe produet etre miz Here 1940 ha miz Ebrel 1944 evit ar Wehrmacht, a implijas anezhe dindan an anv **Pistole 625(f)**. Ar peurrest a voe produet etre 1945 ha 1950, daoust d'ar bistolenn bezañ diamzeriet ha re wan he munisionoù e-keñver ar re broduet gant ar broioù all en Europa ha Norzhamerika er memes koulz. Implijet e voe ar PA 35A da vare Brezel Indez-Sina. Ar MAC 50 a gemeras plas ar PA 35A ha PA 35S en arme c'hall adalek 1950. 

Ar SIG P210 zo bet savet diwar brevedoù ar PA 35A. 

## Levrlennadur
*  BASTIÉ Jean-Pierre, *Les armes réglementaires françaises en 7,65 Long - PA 1935 A & S, PM 1938*, Crépin-Leblond, 2021, 208 p., ISBN 9782703004646

## Liammoù diavaez
*  Deskrivadur ar PA 35A gant fotoioù war Arme et Passion

## Daveennoù
Julie Delpy

**Julie Delpy** , ganet d'an 21 a viz Kerzu 1969, zo un aktourez, senarioourez ha filmaozerez gall-stadunanat. Studiet he deus ar filmaozañ e Skol-veur New York er rann Tisch School of the Arts ha filmaozet, skrivet pe c'hoariet he deus en un 30 film bennak, evel Europa Europa (1990), Voyager (1991), Trois Couleurs : Blanc (1993), an drilogiezh Before (1995, 2004, 2013), An American Werewolf in Paris (1997), ha 2 Days in Paris (2007).

Lakaet eo bet he anv evit tri friz César, daou Online Film Critics Society Awards, ha daou Academy Awards. Dilojet eo da Stadoù-Unanet Amerika e 1990 ha deuet eo da vezañ Stadunanadez e 2001.

He film Les Barbares embannet e 2024, a gont istor ur familh repuidi sirian oc'h erruout e Pempont e-serr repuidi Ukrainat. Tud ar vro n'int ket gwall laouen gant kement-se rak estrengasourien int. Ar film n'eo ket bet degemeret mat-tre rak gwelet eo evel ul ludresadenn drouk eus tud ar maezioù, dreist-holl ar Vretoned  
## Liammoù diavaez
* Julie Delpy war IMDb
## Notennoù ha daveennoù
Manufacture d'Armes de Tulle

Ar **Manufacture d'Armes de Tulle** (*Labouradeg Armoù Tulle*), anvet alies **MAT**, a zo bet e-touez al labouradegoù-Stad armoù pouezusañ e Bro-C'hall betek dibenn an XX kantved, asambles gant reoù Saint-Étienne ha Châtellerault. Diazezet e oa e Tulle (departamant ar Corrèze).
## Istor
E 1690 e voe treuzfurmet unan eus milinoù Tulle en un atalier evit sevel kanolioù fuzuilhoù. Peadra da sevel armoù a gaved nepell diouzh Tulle : dour evit lakaat ar mekanikerezhioù da vont en-dro, koad evit lammoù ha fustoù an armoù-tan, ha dir e mengleuzioù en Dordogne a-vremañ. Tamm-ha-tamm e kreskas an niver a atalieroù armoù er barrez. E 1777 e voent bodet diwar urzh Loeiz XVI hag anavezet evel ul Labouradeg Roueel. 

En he barr e voe al labouradeg da vare ar Brezel-bed Kentañ, pa laboure 4.600 micherour etre he mogerioù. Al labouradeg a oa c'hoazh implijerez kentañ al Limousin pa voe serret e 1990 abalamour da adaozadur industriezh an armoù e Frañs. Ur mirdi war an armoù a voe savet e 1979 e Tulle. Ennañ e vez kinniget armoù a bep seurt, savet er gêr pe get. Lod anezhe a vez prestet gant Mirdi an Arme e Pariz. Pezh koshañ ar mirdi zo ur blatinenn-gailhastr savet e 1693 e Tulle, bet adkavet e-kichen New-York (Stadoù-Unanet). 

## Armoù bet produet er MAT
N'eo ket klok ar roll-mañ. Kinniget eo an armoù produet en urzh kronologel.
* pistolennoù doare *Ki-mor*
* pistolennoù Morlu Stumm 1779
* fuzuilhoù Chassepot
* fuzuilhoù Gras
* fuzuilhoù Lebel
* fuzuilhoù ha karabinennoù Berthier
* Fusil Automatique M1917
* pezhioù evit ar fuzuilhoù-mindrailher FM 24/29
* pistolennoù damaotomatek PA 35S (kanolioù ha riklerezioù)
* pistolennoù-mindrailher MAT 49
* fuzuilhoù-chase

## Gwelet ivez
* Manufacture d'Armes de Saint-Étienne
* Manufacture d'Armes de Châtellerault
* Manufacture d'Armes de Bayonne

## Levrlennadur
* CAYRE Yves, *Histoire de la Manufacture d’armes de Tulle de 1690 à 1970*, Tulle, MAT, 1973, 273 p.

## Daveennoù
Nouvelle route du Littoral

**Hent nevez an Arvor**, e galleg **Nouvelle route du Littoral** berraet en **NRL** zo un hent-tizh er Réunion, departamant tramor gall e mervent ar Meurvor Indian. Savet eo gant un hollad karrbontoù ha savennoù karr-tan, ha gounezet eo bet war ar mor evit un hollad daouzek kilometr, evit liammañ Saint-Denis ha La Possession, e-lec'h an hent kozh arvorel, re gizidik d'ar gwallreuzioù naturel evel riskloù-douar an tornaod hag ar gwagennoù, dreist-holl pa vez kelc'hwidennoù trovanel. Pa vo echuet an hent nevez e vezo ul lodenn eus an hent broadel 1. 

Kudennoù lies a zo gant ar steuñv, dreist-holl reoù teknikel met ivez kudennoù ekologel hag arc'hantaouiñ, ha betek kudennoù justis gant un enklask evit gouzout hag-eñ ez eus bet trucherezh a-fed choaz an embregerezhioù sevel, hag ivez adalek 2024 evit gouzout piv a rank paeañ an daleoù a zo gant ar chanter .
## Notennoù ha daveennoù
Hent-houarn Brest Porspoder

An **Hent-houarn Brest Porspoder** a oa ul linenn hent-houarn a oa etre Brest ha Porspoder, e Bro-Leon, e departamant  Penn-ar-Bed, e Breizh.

E miz Eost 1888 en doa divizet Kuzul-meur Penn-ar-Bed krouiñ meur a linenn hent-houarn, dezho ur metr treuz, hag en o zouez ul linenn etre Brest ha Gwitalmeze. Echuet e oa bet an tennad etre Brest ha Gwitalmeze e 1893. Astennet e voe betek Porsal, ur porzh-mor e kumun Gwitalmeze, ha digoret e voe an eil tennad-se d'ar 14 a viz Gouere 1899. Un trede tennad, da vont betek Porspoder, a voe digoret d'an 13 a viz Mae 1913.

Da gentañ-penn e voe fiziet al linenn er Chemins de Fer Armoricains (CFA), ha goude-se er Chemins de Fer Départementaux du Finistère (CFDF).

Daou bont a voe ret sevel evit an hent-houarn-se : an eil e Lambezelleg, savet e 1893 gant Louis Harel de la Noë, hag egile e Kersent etre Porsal ha Landunvez.

## Liamm diavaez
*  ''Le viaduc du train patates'' - Patrimoine d'Iroise
*  ''Le petit train dit "train patates"''
Les Moitiers-en-Bauptois

**Les Moitiers-en-Bauptois** a oa ur gumun e Normandi, e departamant Manche. 
## Douaroniezh
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Picauville hag e Distrig Valognes. Lakaet e voe en Arondisamant  Valognes e 1800 hag e Kanton Saint-Sauveur-le-Vicomte e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas trizek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,55% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas daou soudard e Belgia e miz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, d’an 22, unan eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh a voe lazhet e Châtelet, d’an 28, unan eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel a varvas e Rulles abalamour d’e c’hloaziadennoù; d’an 22 a viz Ebrel 1915, ur soudard eus ar 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel a yeas diwar wel e Boezinge e Flandrez Belgia.
#### Kemm arondisamant
* Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Coutances e 1926.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas ur c’harter-mestr eus ar gumun d’ar 27 a viz Gouhere 1940 pa voe kaset ar mordreizher Meknès d’ar strad e donvor Dieppe gant ul lestr-spluj alaman.
#### Kemm arondisamant
* Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Cherbourg e 1963.
### 
* Lakaet eo bet ar gumun e kumun Picauville d'ar 1 a viz Genver 2017.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Iliz katolik *Intron-Varia*.
* Monumant ar re varv er vered, e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Amfreville,
* Cretteville,
* Gourbesville,
* Houtteville, 
* Picauville,
* Vindefontaine.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Hugo Schmeisser

**Hugo Schmeisser**, ganet d'ar 24 a viz Gwengolo 1884 e Jena (Thüringen, Impalaeriezh alaman) ha marvet e Suhl d'an 12 a viz Gwengolo 1953, a oa un ijinour armoù-tan pouezus eus an . Unan eus an armoù brudetañ savet gantañ e oa ar Sturmgewehr 44, ijinet e dibenn an Eil Brezel-bed, pa oa o labourat en embregerezh C. G. Haenel. Goude ar brezel e voe rediet da labourat evit Soviediz, ha kaset e voe e 1946 da uzin Ijmach, e-lec'h ma oa oberiant Mic'hail Kalachnikov ivez. N'eo ket sklaer hag-eñ en dije kemeret perzh pe get e krouidigezh ar fuzuilhoù AK-47, met posubl e vije.

## Armoù ijinet
* pistolenn Bergmann Nr. 7 M1903 Mars
* mindrailherez Bergmann MG 15nA
* pistolennoù-mindrailher Bergmann MP18 hag MP28
* pistolenn Haenel Schmeisser mod. 1
* pistolenn dre aer Haenel mod. 1928
* pistolenn dre aer Haenel mod. 33 Junior
* MP 41
* MkB 42(H)
* MP 43/1
* Sturmgewehr 44
* StG 45(H)

## Daveennoù
Ledantalad

Al **ledantalad** (pe *ledantalañ*) zo ul lunienn stil dezhi ar pal eztaoliñ, dre gomz pe dre skrid, an hollad gant ul lodenn anezhañ, pe, er c’hontrol, al lodenn gant an hollad. Tost eo d'al *ledanvad* (pe ledanviñ), nemet e tegas un alberz a gementad, pa vez kaoz eus ar galite el ledanvad.

Implijet e vez kalz pa dalvez da vezañ komprenet buanoc’h, pe evit herzel ouzh adlavaret ar memes ger.

Hollad evit al lodenn :

Lodenn evit an hollad :                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     

## Pennadoù nes
* Ledanvad
* Lunienn stil
Timbroù Bohemia ha Moravia

Pa voe aloubet Tchekoslovakia gant armeoù an Trede Reich e 1939 e voe rannet ar vro e daou damm : diouzh un tu e voe diazezet Bohemia ha Moravia, ur Stad-suj dindan dalc’h Alamagn, diouzh an tu all Slovakia, ur Stad emren ken tost all ouzh politikerezh Berlin.

D'ar 15 a viz Meurzh 1939 e voe embannet gant Adolf Hitler krouidigezh ar gwarez-stad anvet *Protektorat Böhmen und Mähren* en alamaneg.

Ar bloaz-se e teuas er-maez timbroù Tchekoslovakia dreistmoullet en alamaneg hag e tchekeg **BÖHMEN u. MÄHREN ČECHY a MORAVA**. 

Diwezhatoc’h e voe embannet ur rummad o kinnig delioù tilh, savadurioù meur Bohemia ha Moravia : ilizoù-meur Praha ha Brno, kestell, ul labouradeg botoù…
Ur dornad timbroù-lidañ a roas enor da sonerien vrudet da geñver deiz-ha-bloaz o marv : re Tchekia evel Bedřich Smetana hag Anton Dvorak, pe Mozart, Richard Wagner.

Un dismegañs ouzhpenn ouzh ar boblañs eo bet embann e 1943 an timbr-post gant penn an torfedour Reinhard Heydrich, gouarnour Bohemia ha Moravia e anv Alamagn, lazhet gant emsaverien tchek ar Rezistañs.

Gant ar memes pal da verkañ kontroll ar vro gant Alamagn e voe moullet un heuliad timbroù-boutin gant poltred Hitler. E zeiz-ha-bloaz o vezañ danvez un timbr bep bloaz, eus 1942 da 1944. Adalek 1942 e veze merket « Deutsches Reich » ha « Grossdeutsches Reich » (e 1944) war bep timbr, a-us da anv  ar warezvro.

120 timbr a voe embannet (mui timbroù evit ar c’hazetennoù, timbroù-taos, timbroù-servij) betek 1944. E fin ar brezel e voe dismantret framm Stad Bohemia ha Moravia, hag adsavet Tchekoslovakia.

## Pennadoù kar
* Timbroù Slovakia
* Timbroù Tchekoslovakia
Roll ar strolladoù dastumerien timbroù

## [[Aodoù-an-Arvor]]

## [[Penn-ar-Bed]]

## [[Il-ha-Gwilen]]

## [[Liger-Atlantel]]

## [[Mor-Bihan]]

## Liamm diavaez
* Groupement philatélique de Bretagne - GRAPB
Kren-douar ha tsunami 2004 er Meurvor Indian

D'ar 26 a viz Kerzu 2004, da 07:58:53 eur lec'hel (UTC+7), ur c'hren-douar ramzel gant ur magnitud 9.2–9.3 a oa bet e Meurvor Indez, ar c'hreiz o vezañ e kornôg arvorioù norzh Sumatra, en Indonezia. Ar c'hren-douar dindan vor a zo bet anvet gant ar skiantourien **Kren-douar Sumatra–Andaman**.

Un tsunami gant gwagennoù ken uhel a 30 metr, anvet **Boxing Day Tsunami** goude ar **Boxing Day holiday**, pe an **Tsunami Aziat** a oa bet drastus evit ar c'humuniezhoù tud o vevañ en arvorioù tro-dro ar Meurvor Indian. Lazhet e oa bet e-tro 227 898 den e 14 bro, ar pezh a ra eus ar gwallreuz naturel-se unan eus ar re washañ en istor Mab-Den. An disoc'h ouzhpenn an distrujoù hag ar c'holloù denel ramzel a oa bet torr pe labez an dezougen, ar c'henwerzh kement hag izeladur al live bevañ er rannvroioù bet tizhet, evel en Aceh (Indonezia), Sri Lanka, Tamil Nadu (India) ha Khao Lak (Thailand). E Banda Aceh e oa e bet ar muiañ a dud lazhet. Ar gwallreuz naturel marvusañ eo en , hag ar gwashañ tsunami en istor Mab-den. Ar gwashañ gwallreuz naturel eo en istor Indonezia, Sri Lanka ha Thailand.

Ar c'hren-douar kreñvañ e oa bet en istor Azia, ar gwashañ kren-douar e oa bet ivez en , hag an trede kreñvañ bet enrollet en istor abaoe krouidigezh ar simograf e 1900.
Georg Luger

**Georg Johann Luger**, ganet d’ar 6 a viz Meurzh 1849 e Steinach am Brenner (Impalaeriezh Aostria) ha marvet d’an 22 a viz Kerzu 1923 e Fichtenau (hiziv an deiz e Schöneiche bei Berlin, Alamagn), a oa ur soudard hag un ijinour armoù-tan aostrian. Brudet eo evit bezañ ijinet ar bistolenn Luger P08, hag ar munision 9 mm Parabellum implijet kalz er bed hiziv-an-deiz c’hoazh.

## Buhez

### Yaouankiz ha prantad en arme aostrian
Surjian e oa e dad Bartholomaeus Luger pa voe ganet Georg e 1849. Studiañ a reas Georg Luger e Padova (Italia) hag en ur skol genwerzh e Vienna en e yaouankiz. D’an 19 a viz Kerzu 1867 e rollas en 78vet Rejimant Linenn aostrian. Anvet e voe da gaporal e miz Even 1868. Abalamour ma oa un tenner ampart e voe kaset d’ar skol war an armoù-tan a oa e Bruckneudorf. Kontaouer e teuas da vezañ eno. Er skol e kreskas e interest evit an armoù-tan damaotomatek a groge da vezañ savet er bed d’ar poent-se. E 1871 e voe anvet da letanant adarme ha dieubet eus an arme. Labourat a reas evel kontaouer e Vienna. Eno e timezas gant Elisabeth Josefa Dufek. Tri bugel a voe ganet war-lerc’h diwar o eured.

### Gwerzher hag ijiner armoù

Georg Luger en doa kejet gant Ferdinand Mannlicher, ur saver-armoù brudet, da vare e amzer-soudard. Kregiñ a reas da labourat evit an embregerezh Loewe en ur werzhañ fuzuilhoù Mannlicher M118 da Italia, dre ma oare italianeg goude e vloavezhioù-studi e Padova. E miz Du 1894 e voe kaset d'ar Stadoù-Unanet evit klask gwerzhañ pistolennoù damaotomatek Borchardt C93 d’an US Navy. Ne voe ket dibabet an arm gant ar Stadunaniz, met diwar an alioù bet klevet digante e labouras Georg Luger evit gwellaat ar bistolenn. E 1898 e kinnigas un arm nevez a voe anvet *[[Luger 1900|Parabellum]]*, diwar an droienn latin *Si vis pacem, para bellum*. Meur a stumm anezhañ a voe implijet gant armeoù a bep seurt er bed adalek 1900, ha lesanvet e voent pistolennoù Luger. An hini brudetañ anezhe eo al Luger P08 implijet gant Alamagn er Brezel-bed Kentañ. Produet e voe gant an DWM, ar strollad en doa kemeret plas al Ludwig Loewe & Co. e 1896 hag a implije Georg Luger.

Ijinañ a reas Luger ar munisionoù 7,65 × 21 mm ha 9 × 19 mm Parabellum. Hennezh a zo e-touez ar re werzhetañ er bed hiziv. Implijet e vez e kalz pistolennoù ha pistolennoù-mindrailher abaoe kard kentañ an XX kantved. Kartouchenn arm-dorn standart broioù an AFNA eo c’hoazh.

Rivinet e voe Georg Luger goude ar Brezel-bed Kentañ abalamour da fin e vrevedoù war e ijinadennoù hag abalamour en doa prenet kalz boñioù-brezel alaman gant e arc’hant. Mervel a reas e Fichtenau (land Brandenburg, nepell diouzh Berlin) e 1923.

## Ijinadennoù

### Pistolennoù
* Luger 1900
* Luger 1902
* Luger P04
* Luger P08

### Armoù-skoaz
* Karabinenn-bistolenn Luger
* Fuzuilh damaotomatek arnodel Luger Selbstlader Model 06

### Munisionoù
* 7,65 × 21 mm Parabellum
* 9 × 19 mm Parabellum

## Daveennoù
Benelli M4

Ar **Benelli M4 Super 90** zo ur fuzuilh flour he c'hanol damaotomatek ijinet gant an embregerezh armoù-tan italian Benelli e 1998. Arm diwezhañ ar rummad Super 90 eo. Implijet e vez evel arm emgann a-dost gant armeoù ha nerzhioù ispisial kalz broioù, pe evel arm-difenn gant polisoù a bep lec'h. An US Marine Corps a ra gant an M4 abaoe 1998. E Frañs e vez implijet gant ar GIGN. 

## Deskrivadur
An M4 zo dezhi ur c'hanol berr 470 mm evit gellet bezañ implijet aesoc'h en emgannoù a-dost, hag ur c'harger korzennek dezhañ un endalc'h 7 kartouchenn 12/70 pe 6 kartouchenn 12/76. Kambret eo er c'halibr 12 hepken. He lamm zo teleskopek. Ur reilh Picatinny a gaver a-us d'ar gulasenn evit ouzhpennañ ostilhoù taktik evel ur buker poent ruz pe ul lamp. Amprouet e oa bet an arm er Stadoù-Unanet evit tennañ 25.000 tenn hep ne vije cheñchet pezh a-bouez ebet. 

## Daveennoù
Pierrefonds

**Pierrefonds** a zo ur gumun c'hall e departamant ar Oise, e rannvro Hauts-de-France .

Lec'hiet war lez kornôg koadeier Compiègne, brudet eo dreist-holl evit e gastell Pierrefonds, adkempennet gant Viollet-le-Duc.

## Notennoù
Pont-Hébert (kumun gozh)

**Pont-Hébert** a oa ur gumun e Normandi, e departamant Manche. 
## Douaroniezh
* War lez ar stêr Vire emañ Pont-Hébert.
## Dezougen
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Esglandes hag e Distrig Saint-Lô. Lakaet e voe en Arondisamant Saint-Lô e 1800 hag e Kanton Saint-Jean-de-Daye e 1801.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 51 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,61% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas daou soudard eus ar gumun e Belgia e miz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, unan eus ar 36vet Rujumant Troadegiezh e Châtelet d'an 22 hag unan eus ar 136vet Rujumant Troadegiezh en Oret d'an 23.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas 25 den eus ar gumun, naontek anezhe a oa tud nann-soudard.
## Monumantoù ha traoù heverk
* Monumant ar re varv e-tal ar maerdi, luc’hskeudennoù.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Pennadoù kar
* Le Hommet,
* Le Hommet-d'Arthenay,
* Pont-Hébert, kumun nevez,
* Saint-Pierre-d'Arthenay.
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Sol (moneiz Perou)

Ar **sol** eo moneiz Perou (liester e spagnoleg: *soles*; arouez voneiz: **S/**) . Rannet eo e 100 santim (*céntimo*). **PEN** eo kod ISO 4217 ar moneiz.

Ar sol en deus kemeret plas an inti, moneiz kent Perou, e 1991, hag an anv a ra dave d'ar moneiz a veze implijet er vro etre 1863 ha 1985. Dont a ra an anv eus al latin *[[solidus]]*, ha talvezout a ra sol kement hag "heol" e spagnoleg. Ur c'hendalc'h a zo gant an inti eta, peogwir e oa anvet diwar Inti, doue an Heol evit an Inkaed.

Pa oa lañset e 1991 e oa anvet *nuevo sol* ("sol nevez") ent-ofisiel, met d'an 13 a viz Du 2015 e voe divizet gant Kendalc'h Perou adenvel ar moneiz *sol* end-eeun.

## Istor
Ar moneizioù implijet a-raok ar sol a-vremañ a oa:
* ar *real trevadennel spagnol* eus ar  betek an  kantved, 8 real a dalveze 1 peso.
* ar *real perouat* eus 1822 betek 1863. Da gentañ e talveze ur real 1⁄8 peso, goude e voe lakaet en amred *reales* o talvezout 1⁄10 peso e 1858 evit mont d'un niverañ dekvenndek eus ar moneiz.
* ar *sol* pe *sol de oro* eus 1863 da 1985, gant 1 sol = 10 *reales*.
* an *inti* eus 1985 betek 1991, gant 1 inti = 1000 *soles de oro*.

Abalamour da stad fall an armerzh ha d'ar gourmonc'hwez e dibenn ar bloavezhioù 1980 e voe dilezet an inti gant ar gouarnamant ha lakaet ar sol da voneiz nevez ar vro. Roet e voe lañs dezhañ d'ar  a viz Gouere 1991 gant al lezenn niv. 25 295 evit kemer plas an inti gant ur feur ag 1 sol evit 1 000 000 a inti-où, pe un *inti millón*. Pezhioù ar moneiz nevez a voe lakaet en amred d'ar  1991 hag ar bilhedoù d'an 13 a vi Du 1991. Abaoe ar mare-se en deus miret ar sol ur monc'hwez a 1,5%. Abaoe m'eo bet skignet eo deuet a-benn da virout ur feur eskemm etre S/2,2 ha S/4,13 dre zollar stadunanat.

## Pezhioù moneiz
Roet e voe lañs d'ar pezhioù moneiz e 1991, displeget e 1, 5, 10, 20 ha 50 *céntimos* hag ur sol. Ouzhpennet e voe ar pezhioù 2 sol ha 5 sol e 1994. Dont a reas ar pezhioù ur santim da vezañ dizimplijet ha lamet e voent eus an amred d'ar  a viz Mae 2011, kement-hall a c'hoarvezas gant ar pezhioù 5 santim d'ar  a viz Genver 2019.

Diskouez a reer en holl bezhioù ardamezioù Perou kelc'hiet gant an destenn *Banco Central de Reserva del Perú* ("Bank Kreiz Mirout Perou").

## Bilhedoù
Roet e voe lañs d'ar bilhedoù S/10, S/20, S/50 ha S/100 e 1990. Degaset e voe ar bilhedoù S/200 e miz Eost 1995. Ar memes ment zo ganto (140&nbsp;x&nbsp;65&nbsp;mm) ha diskouez a reont poltred un dudenn berouat brudet.

E 2021 e oa bet savet bilhedoù nevez, o kregiñ gant ar bilhedoù S/10 ha S/100 e miz Gouere 2021 hag heuliet gant ar re S/20 ha S/50 e miz Gouere 2022. Dont a reas ar bilhedoù S/200 er-maez e miz Kerzu 2023.

## Daveoù ha notennoù

## Liammoù diavaez
*Bilhedoù ha pezhioù moneiz eus Bank Kreiz Perou
*  Bilhedoù istorel Perou
*  Moneiz e Perou
Smith & Wesson Model 19

Ar **Smith & Wesson Model 19**, lesanvet a-wechoù ***Combat Magnum***, zo ur revolver c'hwec'h tenn kalibr .357 Magnum, dezhañ ur blatinenn un-ober ha daou-ober, produet gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson adalek 1957.

## Deskrivadur
Savet eo ar Model 19 tro-dro d'ar stern K, ment krenn ar merk. Kambret eo e .357 Magnum, ha gellet a ra neuze degemer kartouchennoù .38 Special. Implij ar c'halibr-mañ a oa soñjet evit ar nerzhioù surentez evel ar polis a glaske kaout un arm galloudus, uheloc'h e c'halloud-herzel evit hini an 9 mm Parabellum da skouer. Etre 1957 ha 1998 e voe produet stummoù disheñvel eus ar Model 19, niveret eus 1 da 8, dezhe cheñchamantoù bihan etreze. Kanol orin ar Model 19 a rae 4 meutad (102 mm). Stummoù e 6" (152 mm, e 1963) ha 2,5" (63 mm, e 1966) a voe degaset diwezhatoc'h. Adkregiñ a reas produiñ an arm e 2018 dindan an anv Model 19-9, gant kanolioù 3" ha 4,25". Dornikell ar Model 19 a c'hall bezañ savet e koad pe e kaoutchoug.

### Adstummoù
Daou adstumm e dir disvergl eus ar Model 19 a zo bet gwerzhet : ar **Model 66** etre 1971 ha 2005 hag abaoe 2014 adarre, hag ar **Model 68** abaoe 1977.

## E-touez e implijerien

* Kalz poliserien a implijas ar Model 19 er Stadoù-Unanet etre ar bloavezhioù 1960 ha 1990.
* Revolverioù Smith & Wesson Model 19 a voe implijet gant ar GIGN e deroù istor ar strollad. Merzet e voe gant e izili e save kudennoù en arm goude bezañ tennet miliadoù a gartouchennoù gantañ. A-benn ar fin e voe choazet ar Manurhin MR 73 evel arm-dorn.
* Ar c'haner stadunanat Frank Sinatra en doa ur Smith & Wesson Model 19-4.

## Liammoù diavaez
*  Ar Model 19 diazez war lec'hienn Smith & Wesson

## Daveennoù
Le Hommet-d'Arthenay

Le_Hommet-d'Arthenay.JPG|Mont-tre ar vourc’h.

**Le Hommet-d'Arthenay** a oa ur gumun e Normandi, e departamant Manche e Bro-C'hall.
## Douaroniezh

FranceNormandieLeHommetDArthenayTerrette.jpg|An Terrette en Hommet.

* War lez ar stêr Terrette emañ **Le Hommet-d'Arthenay**.
## Istor
### 
* E 1831 eo bet kendeuzet kumunioù Le Hommet ha Saint-Pierre-d'Arthenay d’ober ur gumun nevez anvet Le Hommet-d'Arthenay.
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 21 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,77% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun e miz Mae 1940 ha nav den nann-soudard, eizh anezhe e-kerzh Emgann Normandi e 1944.
#### Kumun nevez
D'ar 1añ a viz Genver 2018 eo bet bodet gant kumun gozh Pont-Hébert d'ober ur gumun nevez anvet Pont-Hébert.

## Monumantoù ha traoù heverk

Église_Saint-Pierre_du_Hommet-d'Arthenay.JPG|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Pêr*.
* Monumant foran ar re varv, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh
## Tud
## Pennadoù kar
* Le Hommet
* Pont-Hébert, kumun nevez
* Pont-Hébert, kumun gozh
* Saint-Pierre-d'Arthenay
## Notennoù ha dave

## Liammoù diavaez
Bazenn vorlu Peleliu

**Bazenn vorlu Peleliu** (saozneg: *Peleliu Naval Base*) a oa ur vazenn vilourel gant Morlu ar Stadoù-Unanet kement unan vor evit unan aer war enez Peleliu, unan eus ar 16 enzenn hag a ya d'ober Palau. An United States Marine Corps a oa deuet a-benn da aloubiñ an enezenn goude emgann Peleliu, e-kerzh an Eil Brezel-bed, war dalbenn ar Meurvor Habask. An emgann a oa bet drastus gant kolloù uhel a bep tu, kroget d'ar 15 a viz Gouhere 1944, hag echuet d'ar 27 a viz Du 1944. D'an 30 a viz Gwengolo 1944, Peleliu a voe disklêriet evel aloubet. Kemeridigezh Peleliu ha Morotai o doa roet an tu da Stadunaniz da vezañ mestr war ar mor hag an oabl, ar pezh a oa ur redi evit kregiñ gant Aloubadeg ar Filipinez. Unvezioù Ijinerezh an US Navy, anvet Seabee, o devoa savet bep a savadur ha framm deuet da vezañ bazenn vorlu Peleliu.

## Hiziv-an-deiz
Dizimplij e oa chomet ar vazenn abaoe ma oa deuet Palau da vezañ ur Stad dieub e 1978. A-benn ar fin, er bloavezh 2024, e oa bet kroget da adsevel ar vazenn evel lod all er Meurvor Habask hag a oa bet anezho e-kerzh an Eil Brezel-bed .
## Poltriji

Peleliu 16 March 1945.jpg|Aerborzh Peleliu e 1945
American World War II Tank at Peleliu.jpg|Un tank dilestrañ stadunanat e 2012
Battle of Peleliu map.jpg|Kartenn Emgann Peleliu gant an aerborzh hag ar vazenn er su
Japanese World War II Tank at Peleliu.JPG|Dismantroù un tank Type 95 Ha-Go eus Impalaeriezh Japan
80-G-425532.jpg|Karr-nij chase stadunanat Chance Vought F4U Corsair o pradañ e miz Gwengolo 1944

## Pennadoù kar
* Emgann Peleliu
* Palau
## Notennoù ha daveennoù
FN 303

An **FN 303** zo ur fuzuilh dre aer gwasket produet gant an embregerezh armoù-tan belgiat FN Herstal abaoe 2003. Un arm izel e varvusted eo hervez e saver. Soñjet eo bet evit bezañ implijet gant ar polis. Tennañ a ra bannadelloù damsferek disheñvel o danvez hervez o implij (pleustriñ, merkañ dilhad tud gant livaj en ur mod padus pe get, mirout un den da c'hellet fiñval). Implijet e vez gant nerzhioù polis broioù a bep seurt evel Belgia, Portugal, Turkia, Bulgaria, pe Arc'hantina. Un nebeud armeoù a ra ganti ivez, en o zouez hini Stadoù-Unanet Amerika.

## Daveennoù
Walther CP88

Ar **Walther CP88** zo ur bistolenn dre aer gwasket produet abaoe 1996 gant an embregerezh Umarex dindan aotre Walther. He neuz a zo diazezet war hini ar bistolenn Walther P88. Unan eus an armoù dre aer kentañ produet gant ar merk Umarex e oa.

## Deskrivadur
Tennañ a ra ar CP88 plomoù diabolo 4,5 mm a-drugarez d'ur gartouchenn CO2 12 gram enlakaet en he dornikell. Mont a ra en-dro e mod un-ober ha daou-ober hag ur c'houch reoliek zo dezhi. Daou stumm a gaver : unan klasel, dezhañ ur c'hanol 3,5" (89 mm), hag unan *Competition*, dezhañ ur c'hanol 5,6" (142 mm).

Un arm ponner eo, savet e metal. Implijet e vez gant an deraouidi war ar sportoù tennañ evit an amprouennoù Pistolenn 10 metr abalamour d'e resisted ha d'e briz izeloc'h evit an armoù implijet peurliesañ er c'henstrivadegoù tennañ.

Restr:Trommelmagazin Diabolo.jpg|Taboulin enni ar plomoù diabolo.
Restr:Eisenherz short.jpg|Bannadelloù  dir a c'haller implijout er CP88 evit ober plinking.
Restr:Cp88 Einschub2.jpg|Toull-enlakaat an daboulin
Restr:Walther CP88 Griff.jpg|Dornikell digor enni ur gartouchenn CO2.


## Daveennoù
Chance Vought F4U Corsair

Ar **Vought F4U Corsair** zo un nijerez tagañ-bombeziñ stadunanat a voe implijet dreist-holl e-kerzh an Eil Brezel-bed hag e Brezel Korea. Ijinet ha savet da gentañ gant Chance Vought, ar C'horsair a oa bet raktal oc'h ober berzh bras. Kevratoù ha koumanantoù all a voe roet d'an embregerezh Goodyear Aerospace, hag a save an nijeriezoù anvet FG, ha Brewster, anvet F3A.
## Er sevenadur
* An F4U Corsair a c'haller gwelet alies evel nijerez VMFA-214 er stirad skinwel Baa Baa Black Sheep bet sevenet e 1976–1978, diazezet war eñvorennoù Pappy Boyington. Ar stirad skinwel a oa bet adanvet *Black Sheep Squadron* goude-se.
Quotidien (abadenn skinwel)

**Quotidien** zo un abadenn skinwel c'hall keleier-dudi pemdeziek skignet abaoe an 12 a viz Gwengolo 2016 war ar chadenn TMC. An abadenn a vez kinniget gant Yann Barthès ha produet gant Bangumi, un embregerezh krouet gantañ ha gant Laurent Bon.

An abadenn a zo savet gant meur a gronikenn ha kelaouadenn savet gant skipailh ar gronikerien ha kazetennerien a zo tro-dro Yann Barthès. Bemdez e vez degemeret tud vrudet hag a vez kaoz anezho er c'heleier: gouizieien, politikerien, kanerien, aktourien eus Bro-C'hall pe an estrenvro.
## Doare abadenn
An abadenn a glask kaout ur programm « hype ha mainstream », setu penaos e vez Quotidien o tegemer arzourien c'hall lies (evel Indochine, Sylvie Vartan, Jamel Debbouze) pe reoù eus an estrenvro (Katy Perry, Fergie, Harry Styles, Lily-Rose Depp, Steven Spielberg, Martin Scorsese pe James Cameron c'hoazh).
## Kudennoù aergelc'h labour
E miz Gengolo 2024, Télérama a embann ur pennad o lakaat ar gaoz war aergelc'h labour implijidi en embregerezh Bangumi o labourat evit an abadenn. Hervez testenioù lies eo diaes labourat eno, gouzañv a reer, hep ar gwir d'ober harz-labour ha gant tamalloù harellerezh ivez .

## Notennoù ha daveennoù
Timbroù Belarus

Emañ Belarus e reter Europa, en hanternoz da Ukraina, etre Rusia, Polonia hag ar Broioù balt. Ul lodenn eus Impalaeriezh Rusia e voe adalek an .

## Aloubadeg gant Alamaned (1915-1918)

E-kerzh ar Brezel-bed kentañ, e 1915, e voe aloubet lodenn gornôgel Belarus gant Alamagn ha lakaet dindan ren ar velestradurezh vilourel anvet *Oberbefehlshaber der gesamten Deutschen Streitkräfte im Osten* (berradur :*Ober ost*), da lavaret eo "Gourc'hemennerezh uhelañ an holl nerzhioù alaman er Reter".

E miz C'hwevrer 1918 e voe aloubet hogos Belarus a-bezh gant Alamagn. Timbroù Alamagn dreistmoullet gant *Ober ost* a voe implijet er vro.

## Republik Pobl Belarus (1918)

E miz Meurzh 1918 e sinas Alamagn ha Rusia Feur-emglev Brest-Litovsk. Dont a rae Belarus da vezañ ul lodenn eus tachenn levezon Alamagn.

Belarus a embannas he dizalc'hiezh evel Republik Pobl Belarus. Ne badas ket pell avat : pa voe peurechuet ar Brezel-bed kentañ (miz Du 1918) ec'h eas kuit an arme alaman hag aloubet e voe an tiriad gant arme URSS e miz Kerzu. Gant skoazell Rusia e voe krouet Republik Sokialour Soviedel Bielorusia e miz Genver 1919.

En harlu ec’h embannas gouarnamant Republik Pobl Belarus timbroù e 1920. Diaes eo gouzout e peseurt mod int bet implijet. Lennet e veze "БНР" war an timbroù – berradur "Беларуская Народная Рэспубліка", a dalv "Republik Pobl Belarus".

## Republik Sokialour Soviedel Bielorusia (1918-1941 ha 1945-1991)

N'eus ket bet embannet timbroù dindan an anv RSS Bielorusia, met kavet e vez timbroù a denn d’ar vuhez, d’ar savadurioù, da dudennoù Bielorusia e-touez ar re embannet gant postoù an Unaniezh Soviedel.

## Aloubadeg Alamagn (1941-1944)

E 1941 e voe nullet Emglev Molotov-Ribbentrop gant Alamagn hag aloubet an Unaniezh Soviedel. Staget e voe lodenn gornôgel Belarus ouzh Alamagn. Lakaet e voe al lodennoù kreiz dindan ar velestradurezh keodedel (*Reichskomisariat Ostland* ha *Reichskomisariat Ukraina*). Al lodenn reterañ a chomas dindan velestradurezh vilourel a-hed ar brezel.

Dreistmoullet e voe timbroù boas Alamagn (poltred Hitler) gant **OSTLAND** ("Bro ar Reter").

E 1944 e voe adstaget Bielorusia ouzh an Unaniezh Soviedel, gant an harzoù a anavezomp hiziv an deiz.

## Republik Belarus (1992- )

Goude diskar an Unaniezh Soviedel e voe disklêriet dizalc'hiezh Republik Belarus e 1991.

Ofisiel eo hiviziken an anv BELARUS (e-lec’h BIELORUSIA) a gaver skrivet war bep timbr gant al lizherenneg latin hag al lizherenneg kirillek war un dro.

Krog e voe Postoù Belarus da embann timbroù e 1992, liesseurt an danvez anezho : tudennoù istor Belarus, arouezioù ar Republik (skoed, banniel), loened ar vro, gwiskamantoù hengoune hag all.


Stamp of Belarus - 2003 - Colnect 281025 - The poster.jpeg|Timbr ar bloaz 2003
Stamp of Belarus - 2007 - Colnect 280649 - Corncrake Crex crex.jpeg|Timbr ar bloaz 2007


## Liamm diavaez
* Postoù Belarus

## Pennadoù kar
*Timbroù Rusia
*Timbroù Unaniezh Soviedel
KV-1

An **Tank Kliment Vorochilov** (berradur: **KV**; rusianeg *Климент Ворошилов*, *КВ*) a oa anv ur familh tankoù ponner eus an URSS  anvet diwar komiser an difenn soviedel ha politikour Kliment Vorochilov. An tankoù-se a oa bet implijet gant al Lu Ruz e-kerzh an Eil Brezel-bed. An tankoù KV a oa brudet abalamour d'o hobregon kreñv e penn-kentañ ar brezel. Dreistbrudet e oant bet e-kerzh kentañ bloavezh aloubadeg URSS gant an Trede Reich hag e harperien. Evit ul lod eus ar stourmadennoù, un tank KV-1 pe KV-2 harpet gant troadegiezh a c'helle talañ ouzh Alamanted niverus. Ar Wehrmacht alaman na c'helle ket talañ outo gant kalz tankoù d'ar mare-se, rak re vihan e oa nerzh o armoù evit distrujañ ar "Russischer Koloss" – ar "Roñfl rusian".

An tankoù KV a oa tost dibosupl da labezañ (ha diaeosc'h da zistrujañ c'hoazh) gant ar 3.7 cm KwK 36 pe kanol berr 7.5 cm KwK 37 dafaret d'an tankoù alaman, evel ar Panzer III pe Panzer IV, ar re gentañ a oa bet implijet gant nerzhioù aloubiñ an Ahel. Betek ma vije savet kanolioù efedusoc'h gant an Alamanted, an tank KV-1 na c'helle bezañ distrujet tost nemet gant ar c'hanol 8.8 cm Flak.