open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marcilly-en-Gault

**Marcilly-en-Gault** a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton La Sologne, en arondisamant Romorantin-Lanthenay, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz (XIIvet kantved)
* Ti Foussydoire e vannoù koad

## Douaroniezh
56,27 km2 eo gorread Marcilly-en-Gault.

## Poblañs
War-dro 770 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Agnès Thibault da vaerez.

## Tud

## Gevelliñ

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Dryobates cathpharius

***Dryobates cathpharius*** (*Dendrocopos cathpharius* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus (Dendrocopus)* [sic] *cathpharius* (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873). Dont a ra e anv eus ar ger hindek "kathaphodava" (कठफोड़वा) a dalv kement ha kazeg-koad.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* *Dryobates cathpharius cathpharius*, eus kornôg-kreiz Nepal da viz India,
* *D. c. innixus*, e hanternoz-kreiz ha reter-kreiz Sina,
* *D. c. ludlowi*, e gevred Tibet,
* *D. c. pernyii*, e kreiz Sina,
* *D. c. pyrrhothorax*, (Hume, 1881), e biz India ha kornôg Myanmar,
* *D. c. tenebrosus*, eus hanternoz ha reter Myanmar da greisteiz Sina ha gwalarn Viêt Nam.

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Picoides]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Dryobates cathpharius'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dryobates cathpharius'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Kastell Kerlaodi

**Kastell Kerlaodi** zo ur c'hastell dismantret e Plouenan, e Bro-Leon.

A-gozh e oa annezet al lec'h. Savet e voe ar c'hastell kentañ etre 1571 ha 1670. N'eus chomet anezhañ nemet an traoñ, gant un oaled, ur forn ha kavioù. Adsavet e voe etre 1750 ha 1787 ; ar chapel, ar marchosi, al laboù hag al liorzh zo eus ar mare-se ivez. Goude an adsaver Joseph du Dresnay, gouarnour Kastell-Paol, e tremenas ar c'hastell etre daouarn François Julien du Dresnay, gouarnour ar Maskaregnez, un enezeg e Meurvor Indez, perc'hennet gant Bro-C'hall en amzer-se. Da vare an Dispac'h gall e voe gwerzhet ar c'hastell d'un aotrou Drouillard. Mont a reas ar perc'henn nobl, Louis Ambroise du Dresnay, da repuiñ da Jerzenez. Kemer a reas perzh e dilestradeg an divroidi e Kiberen e 1795 ha mervel a reas en harlu e Londrez e 1798. Kempennet e voe ar skalieroù ha lojeiz ar gevred etre 1871 ha 1895 gant Pierre Drouillard, maer Kastell-Paol, kuzulier-kanton ha senedour. 

E-pad an Eil Brezel-bed e voe René de Soyer, an den diwezhañ bet o chom er c'hastell, o reiñ skoaz da lomanerien kirri-nij a voe kuzhet gantañ e Kerlaodi. E 1942 e voe harzet ha kaset da Alamagn. Eno e varvas. Abaoe n'eus bet den ebet oc'h ober war-dro ar c'hastell. War-dro 1970 e voe gwerzhet lambruskoù hag oaledoù eus ar c'hastell ha kaset da gastell Autafòrt (Hautefort), e Perigòrd. Bremañ ne chom nemet dismantroù, kouezhet eo ar braz eus an doenn, diskaret eo bet ar gwez a oa tro-dro, ne chom nemet ar vali a gase d'ar c'hastell...
New York Mining Disaster 1941

***New York Mining Disaster 1941*** (*Gwallreuz mengleuz New York 1941*) a zo ur ganaouenn saoznek krouet e 1967 gant an daou vreur Barry (1946-) ha Robin Gibb (1949-2012) evit Bee Gees, ar strollad sonerezh pop aostralian-breizhveuriat a oant izili anezhañ.

E studioioù an International Broadcasting Company (IBC) e Londrez e oa bet enrollet gant ar strollad d'ar 7 a viz Meurzh 1967 e-touez teir c'hanaouenn all — *I Can't See Nobody*, *Red Chair, Fade Away* ha *Turn of the Century* — hag ac'h eas d'ober ul lodenn eus e drede albom studio *[[Bee Gees' 1st]]*.Ouzhpenn Barry (kaner ha soner gitar) ha Robin (pennkaner) e kemeras perzh :o breur Maurice Gibb (1949-2003, kaner ha soner gitar-boud)hag ar soner taboulinoù Colin Petersen (1946-) ivez.
Kempennet e voe hag ouzhpennet binvioù sonerezh all outi gant Phil Dennys d'an 13 a viz Meurzh.

D'ar 14 a viz Ebrel da-heul ez eas e-maez ar ganaouenn evel tu A ur bladennig hag a zalc'he *I Can't See Nobody* war hec'h eil tu. Petra bennak ma oa bet krouet Bee Gees kenkent ha 1958 ne oa ket gwall anavezet ar strollad e Bro-Saoz : ma klevjod ar vrud e oa bet enrollet ***New York Mining Disaster 1941*** gant The Beatles, al lizherennoù **B** ha **G** o talvezout kement ha **B**eatles **G**roup...

## An danvez
Ne voe gwallreuz poull-glaou ebet e New York e 1941. Deuet e oa danvez ar ganaouenn d'an daou vreur Gibbs tra ma oant manet sac'het e log skalieroù savadur Polydor Records war-lerc'h un troc'h tredan. Trouz ar bignerez o tremen hebiou dezhe en deñvalijenn a reas dezhe soñjal e oant evel tapet e donig-don ur vengleuz. Komzoù nec'het ur mengleuzier a zo dibunet a-hed ar sonenn, o tiskouez poltred e wreg d'unan all ("It's just a photograph of someone that I knew." ; "Have you seen my wife, Mr. Jones?") hag o klask gouzout hag-eñ ez eus tud o klask o dieubiñ c'hoazh ("Maybe someone is digging underground," ; "Or have they given up and all gone home to bed,").

Diouzh ar pezh a lenner en dielloù stag ouzh ar c'houfrig *[[Tales from the Brothers Gibb: A History in Song]]* (1990) e voe awenet ar vreudeur Gibbs gant ar gwallreuz a c'hoarvezas d'an 21 a viz Here 1966 en Aberfan (Kembre) ma voe lazhet kant pevar den ha daou-ugent (kant c'hwezek bugel en o zouez !) gant ur riskladeg douar, sebeliet ma voent gant terril mengleuz ar gêriadenn. N'eo ket souezh 'ta e vije bet dibabet "Jones" gant an daou aozer, un anv-tiegezh hag a gaver stank e Kembre.

## Ar gerioù
* War al lec'hienn METROLYRICS.

## Liamm diavaez
* Filmig '''''New York Mining Disaster 1941'''''

## Notennoù ha daveennoù
Meiglyptes tukki

***Meiglyptes tukki*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus tukki* (kentanv) da gentañ-penn (e 1839) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* *Meiglyptes tukki batu*, en Inizi Batu (er-maez da gornôg Sumatera),
* *M. t. infuscatus*, e Nias (er-maez da walarn Sumatera),
* *M. t. percnerpes*, e kreisteiz Borneo,
* *M. t. pulonis*, e Banggi (er-maez da hanternoz Borneo),
* *M. t. tukki*, e Malezia, Sumatera, hanternoz Borneo hag inizi tost.

## Liammoù diavaez
*  ''Meiglyptes tukki'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Meiglyptes tukki'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Fiez

Ar **fiez**, pe **figez**, zo frouezh plant eus kerentiad ar Moraceae, anvet Ficus carica.

E broioù ar Reter-Nesañ e kreske ar gwez bihan-se gwechall, a-raok ma voent gounezet gant an dud, meur a vilved zo, ha ma voent ledet dre ar bed a-bezh. Bremañ e vezont gounezet e meur a vro. Turkia eo ar vro ma eoster ar muiañ a fiez (274500 a donennoù, ha 27% eus an eostadoù er bed a-bezh) ; e broioù Norzhafrika (Ejipt, Maroko, Aljeria) e vez eostet kalz anezho ivez. Glas-ruz e vezont pa vezont darev ha mat da zebriñ. Debret e vezont ent-sec'h ivez.

Dont a ra anv brezhonek ar frouezh-se eus ar galleg, ma voe amprestet da vare ar c'hrennvrezhoneg hag ar ger gallek e-unan a voe amprestet digant an okitaneg, *figa*, deuet eus ar ger latin *ficus*.

## Notennoù

## Liamm diavaez
Michel Delpech

**Jean Michel Bertrand Delpech**, anavezet evel **Michel Delpech**, bet ganet d'ar 26 a viz Genver 1946 e Courbevoie hag aet d'an Anaon d'an 2 a viz Genver 2016 e Puteaux, a oa ur c'haner hag ur saver kanaouennoù gall.

## Un nebeud kanaouennoù
* *Chez Laurette*
* *Wight Is Wight*
* *Pour un flirt*
* *Que Marianne était jolie*
* *Le Chasseur*
* *Les Divorcés*
* *Quand j'étais chanteur*
* *Le Loir-et-Cher*

## Filmoù
* Sinema
** 2011: *Les Bien-aimés* bet sevenet gant Christophe Honoré
** 2012: *L'Air de rien* gant Grégory Magne ha Stéphane Viard
* Skinwel
** 2014: *Où es-tu maintenant ?* gant Arnaud Sélignac, diwar ur romant gant Mary Higgins Clark

### Liammoù diavaez
Lec'hienn ofisiel
Blythipicus pyrrhotis

***Blythipicus pyrrhotis*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus Pyrrhotis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* *Blythipicus pyrrhotis annamensis*, e kreisteiz Viêt Nam,
* *B. p. cameroni*, e Malezia,
* *B. p. hainanus*, en enezenn Hainan (er-maez da c'hevred Sina),
* *B. p. pyrrhotis*, eus Nepal ha biz India da greisteiz Sina, Laos ha hanternoz Viêt Nam,
* *B. p. sinensis*, e gevred Sina.

## Liammoù diavaez
*  ''Blythipicus pyrrhotis'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Blythipicus pyrrhotis'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Colibri delphinae

***Colibri delphinae*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.

Anvet e voe *Ornismya Delphinae* (kentanv) da gentañ-penn (e 1839) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar sun-bleuñv dreist-holl hag ivez diwar amprevaned hag a bak diwar nij.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Kreiz ha Suamerika, en un takad hag a ya eus Belize ha Guatemala d'ar Gwianaoù, Brazil ha Bolivia.

## Liammoù diavaez
*  ''Colibri delphinae'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Colibri delphinae'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Sologne (disheñvelout)

**Sologne** a c'hall bezañ meur a dra :

* Ar Sologne, ur rannvro naturel e-kreiz Bro-C'hall
* Ar Sologne, ur stêr a red en departamantoù Allier ha Cher
* Madeleine Sologne, un aktourez c'hall
* Cartouches Sologne, un embregerezh gall hag a brodu kartouchennoù

### Kumunioù gall
An anv **Sologne** a gaver en anv meur a gumun :
* Fontaines-en-Sologne
* Gy-en-Sologne
* La Marolle-en-Sologne
* Montrieux-en-Sologne
* Mur-de-Sologne
* Pruniers-en-Sologne
* Soings-en-Sologne
* Souvigny-en-Sologne
* Tour-en-Sologne
* Vernou-en-Sologne
Pedro Pablo Kuczynski

**Pedro Pablo Kuczynski Godard** (distaget [] e spagnoleg), ganet d'an 3 a viz Here 1938 e Lima, anavezet evel **PPK**, zo un armerzhour hag ur politikour perouat. Dilennet eo bet da brezidant republik Perou e 2016. Kentañ Ministr Perou e oa bet eus miz Eost 2005 da viz Gouere 2006, ministr an arc'hant e oa bet a-raok ivez.

Goude studioù e Perou, e Bro-Saoz hag e Stadoù Unanet Amerika eo bet Kuczynski o labourat er Stadoù Unanet, a-raok en em dreiñ war-zu ar politikerezh e Perou. Bet e voe kargoù uhel gantañ e Bank ar Bed hag er Font Moneizel Etrebroadel a-raok bezañ anvet e penn bank kreiz Perou. Ministr an Energiezh hag ar Mengleuzioù e voe er bloavezhioù 1980 ha ministr an arc'hant er bloavezhioù 2000. Kentañ Ministr e voe, dindan ar prezidant Alejandro Toledo e 2005-2006.

Mont a reas war ar renk e dilennadeg ar prezidant e 2011, met erruout a reas da drede en dro gentañ, goude Ollanta Humala ha Keiko Fujimori. Mont a reas war ar renk adarre e dilennadeg 2016, ha trec'h e voe en eil tro war Keiko Fujimori, met justik (50,12 % eus ar mouezhioù).

## Notennoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel PPK 
* CIDOB
Pjetër Bogdani

**Pjetër Bogdani** (Gur i Hasit, e-kichen Kukës, war-dro 1630 - Prishtina, 1689), anavezet en italianeg evel **Pietro Bogdano**, a oa ur skrivagner albanek hag a savas ar c'hentañ levr er yezh-se, *Cuneus Prophetarum*, e 1685. 

Eontr Pjetër, Andrea Bogdani (1600-1683), a oa arc'heskob katolik Skopje ha sevel a reas ur yezhadur eus an albaneg skrivet e latin, ha ne chom skouerenn ebet anezhañ hiziv. Desavet e voe Pjetër Bogdani e skolioù katolik e meur a lec'h (Bulgaria, Italia) ha beleget e voe. Anvet e voe da berson e parrez Pult e 1651. Adalek 1654 ez eas da Roma da beurstudiañ ar brederouriezh hag an doueoniezh. E 1656 e voe anvet da eskob Shkodra, ma chomas 21 bloaz.

E-pad ar Brezel etre an Impalaeriezh Otoman hag Aostria (1664-1669) e rankas mont da guzhat. E 1677 e teuas da vezañ arc'heskob Skopje, e-lec'h e eontr. Abalamour d'e gredenn ha d'e intampi da zifenn anezhi, e rankas mont en harlu, da Ragusa (Dubrovnik) da gentañ, ha goude-se da Venezia ha da Badova. E Padova e voe degemeret gant ar c'hardinal Gregorio Barbarigo (1622-1697), en doa anavezet e Roma diagent. Douget e oa ar c'hardinal Barbarigo da sevenadurioù broioù ar reter ha harp a roas da Pjetër Bogdani. E Padova e voe embannet eta, e 1685, *Cuneus Prophetarum*, ul levr prederouriezh ha doueoniezh savet gant Bogdani en albaneg hag e latin.

Distreiñ a reas Bogdani d'ar Balkanioù e miz Meurzh 1686 hag eno e chomas, o vroudañ an dud da stourm ouzh armeoù an [Impalaeriezh Otoman]], dreist-holl e Kosovo. Kemer a reas perzh er Brezel Turk Bras (1683-1699) etre Aostria hag an Durked : 6000 soudard albanat en em savas da reiñ skoaz da arme Aostria evit kemer Prizren. Eno e tapas Pjetër Bogdani ar vosenn, ha mervel a reas e miz Kerzu 1689 e Prishtina.
Dinopium javanense

***Dinopium javanense*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus javanensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1797) gant an naturour svedat Sven Ingemar Liungh (1757-1828).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* *Dinopium javanense borneonense*, e biz Borneo hag en inizi tost,
* *D. j. exsul*, e reter Jawa ha Bali,
* *D. j. intermedium*, eus biz India ha Bangladesh da greisteiz-kreiz Sina, Indez-Sina ha Myanmar,
* *D. j. javanense*, e Malezia, Sumatera, kornôg Jawa ha Borneo,
* *D. j. malabaricum*, e mervent India.

## Rummatadur
Un isspesad — *[[Dinopium everetti|Dinopium javanense everetti]]* — a oa dezhañ gwechall.

## Liammoù diavaez
*  ''Dinopium javanense'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dinopium javanense'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Dryocopus lineatus

***Dryocopus lineatus*** (*Hylatomus lineatus* kent) a zo ur spesad evned bras-kenañ eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus lineatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl (c'hwiled ha merien en o zouez) ha kemer greun, frouezh, had, hugennoù ha kraoñ ivez.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika :
* *Dryocopus lineatus erythrops*, e gevred Brazil, reter Paraguay ha biz Arc'hantina,
* *D. l. fuscipennis*, e kornôg Ecuador ha gwalarn Perou,
* *D. l. lineatus*, eus reter Costa Rica da reter Perou, hanternoz Paraguay, reter Brazil hag ar Gwianaoù‎,
* *D. l. scapularis*, e kornôg Mec'hiko,
* *D. l. similis*, eus reter Mec'hiko da walarn Costa Rica.

## Liammoù diavaez
*  ''Hylatomus lineatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Hylatomus lineatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Columba elphinstonii

***Columba elphinstonii*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.

Anvet e voe *Ptilinopus Elphinstonii* (kentanv) da gentañ-penn (e 1832) gant an naturour saoz William Henry Sykes (1790-1872) da zougen bri d'an den-a-stad hag istorour skosat Mountstuart Elphinstone (1779-1859).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra er gwez diwar frouezh, hugennoù ha broñs dreist-holl.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e mervent India.

## Liammoù diavaez
*  ''Columba elphinstonii'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Columba elphinstonii'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Tower Bridge

**Tower Bridge**, pe **Pont an Tour**, zo ur pont e-kreiz Londrez, e Bro-Saoz, war an Tavoez. Emañ e-kichen Tour Londrez en deus roet e anv dezhañ.

Ur pont-gwint eo, etre karter Southwark (pe *Borough*), er su, ha hini Tower Hamlets, en norzh, tost d'ar City.

Savet e oa bet e 1886-1894, ha pa oa bet digoret d'an 30 a viz Mezheven 1894 e oa brasañ pont-gwint ar bed. Bez' eo unan eus ar pemp pont a zo e Londrez hag an hini anavezetañ, a-bell. Brudet eo dre ar bed a-bezh gant e daou dour hag al leur-bont etrezo a c'haller sevel da lezel listri bras da dremen ha deuet eo da vezañ un arouez eus Londrez. Emañ ar mekanikoù a ro an tu da wintañ al leur-bont kreiz e traoñ pep tour. Gweladennet e c'hallont bezañ gant an dud a gar, abaoe 1982 : un doare mirdi zo ma tispleger penaos ez a ar wikefre en-dro abaoe dibenn an . E 1977 e oa bet livet ar pont e ruz, gwenn ha glas, da-geñver deiz-ha-bloaz ar rouanez Elesbed II.
Dinopium benghalense

***Dinopium benghalense*** a zo ur spesad evned bras eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus benghalensis* (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned (larvenned c'hwiled dreist-holl) ha kemer sun-bleuñv gwech an amzer.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Iskevandir India :
* *Dinopium benghalense benghalense*, e hanternoz, kreiz ha biz India,
* *D. b. dilutum*, eus Pakistan da gornôg India,
* *D. b. jaffnense*, e hanternoz Sri Lanka,
* *D. b. puncticolle*, e kreiz ha kreisteiz India,
* *D. b. tehminae*, e mervent India.

## Rummatadur
Rannet eo bet etre ar spesad *benghalense* a-vremañ ha *[[Dinopium psarodes]]* n'eus ket pell amzer.

## Liammoù diavaez
*  ''Dinopium benghalense'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dinopium benghalense'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Picumnus aurifrons

***Picumnus aurifrons*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Picumnus aurifrons aurifrons*, e hanternoz Mato Grosso (kreiz Brazil),
* *P. a. borbae*, eus red izel Rio Madeira da hini Rio Tapajós (hanternoz-kreiz Brazil),
* *P. a. flavifrons*, e biz Perou ha gwalarn Brazil,
* *P. a. juruanus*, e red uhel Rio Juruá (reter Perou ha kornôg Brazil),
* *P. a. purusianus*, e red uhel Rio Purús (kornôg Brazil),
* *P. a. transfasciatus*, eus Rio Tapajós da Rio Tocantins (biz Brazil),
* *P. a. wallacii*, eus red izel Rio Purús da hini Rio Madeira (kornôg-kreiz Brazil).

## Liammoù diavaez
*  ''Picumnus aurifrons'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Picumnus aurifrons'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Bernhard Christian Otto

**Bernhard Christian Otto**, bet ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1745 e Niepars (Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 10 a viz Du 1835 e Frankfurt (Kengevread alaman d'an ampoent), a oa un armerzhelour, ur mezeg hag un naturour alaman.

## Listenn al laboused studiet gantañ
* **S**
: speg gwenn (*Melanerpes candidus*).

## Notennoù ha daveennoù
Berlingske

***Berlingske*** (distaget [] e daneg), a oa anvet ***Berlingske Tidende*** a-raok 2011, da lavaret eo *"Amzerioù Berling"*, zo ur gazetenn bemdeziek danat diazezet e Kopenhagen.

Dont a reas er-maez evit ar wech kentañ d'an 3 a viz Genver 1749, gant an titl *Kjøbenhavnske Danske Post-Tidender*, aet da vezañ *Berlingskes Politiske og Avertissements Tidende* e 1833 ha *Berlingske Tidende* e 1936. Savet e oa bet gant un den anvet Ernst Henrich Berling hag a embanne ivez ur gazetenn alamanek, *Kopenhagener Deutsche Post-Zeitungen*, hag unan c'hallek, *Gazette de Copenhague*. Gant se ez eo ar *Berlingske* ar gazetenn danek kentañ, an hini goshañ e-touez ar re a zo embannet e Danmark hiziv hag unan eus ar re goshañ er bed a-bezh.

Bremañ e vez embannet gant ar stroll Berlingske Media. E 2011 e veze gwerzhet  skouerenn bemdez, well-wazh. Mennozhioù mirour a gaver er pennadoù, met n'eo liammet ar gazetenn ouzh strollad politikel ebet.

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Lec'hienn ofisiel 
*Istor ar gazetenn el lec'hienn Den Store Danske Encyklopædi
Melanerpes formicivorus

***Melanerpes formicivorus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus formicivorus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar vez dreist-holl ha kemer amprevaned, frouezh ha sev ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ :
* *Melanerpes formicivorus albeolus*, eus reter stad Chiapas (gevred Mec'hiko) da vBelize ha biz Guatemala,
* *M. f. angustifrons*, e kreisteiz stad Kalifornia-Izel (Mec'hiko),
* *M. f. bairdi*, eus Oregon (Stadoù-Unanet Amerika (SUA)) da hanternoz Kalifornia-Izel (Mec'hiko),
* *M. f. flavigula*, e Kolombia,
* *M. f. formicivorus*, eus mervent SUA da c'hevred Mec'hiko,
* *M. f. lineatus*, eus stad Chiapas (kreisteiz Mec'hiko) da hanternoz Nicaragua,
* *M. f. striatipectus*, eus Nicaragua da gornôg Panamá.

## Liammoù diavaez
*  ''Melanerpes formicivorus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Melanerpes formicivorus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Félix Louis L'Herminier

**Félix Louis L'Herminier**, bet ganet d'an 18 a viz Mae 1779 e Pariz (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Here 1833 er memes kêr, a oa un apotiker ha naturour gall hag en devoa embannet un nebeud labourioù skiantel war an evnoniezh.

Roe e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — *[[Melanerpes herminieri]]*, *[[Puffinus lherminieri]]*, *[[Turdus lherminieri]]* — ha saorianed — *[[Leiocephalus herminieri]]* — da zougen bri dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù
Goell

Ar **goell** a zo mikro-organegoù unkelligek eus riezad ar Fungi gouest da lakaat danvez organek (loened pe blant) e go. Implijet e vez evit fardañ gwin, bier, alkooloù, bara (genad *[[Saccharomyces]]*) hag antibiotikoù ivez. Meur a c'henad goell disheñvel a gaver ha re gleñvedus en o zouez a zo kaoz da vikozioù (genad *[[Candida (genad)|Candida]]*).

Stummoù a bep seurt (boulek, elipsennek, tric'hornek, viheñvel, hag all) a c'hellont kaout ivez, hervez ar spesad anezhe. Ar vent a zo etre 6-10 ha 50 mikron. Gouennañ a ra dre vroñsañ pe dre emrannañ.

Evel bevien o devez ezhomm eus aozioù resis evit kreskiñ (temperadur, kalite un disolvadenn, glukoz, elfennoù kimiek, pH adalek 2,4 betek 8,6, hag all...). Gallout a ra kreskiñ gant aer (prosesus aervev) pe get (prosesus anaerat).
Karl Hoffmann (naturour)

**Karl Hoffmann**, bet ganet d'ar 7 a viz Kerzu 1823 e Stettin (Rouantelezh Prusia d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Mae 1859 e Puntarenas (Costa Rica), a oa ur mezeg ha naturour alaman.

Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù
* bronneged : *[[Choloepus hoffmanni]]*,
* evned : *[[Melanerpes hoffmannii]]*, *[[Pyrrhura hoffmanni]]*
da zougen bri dezhañ.
François Marie Daudin

**François Marie Daudin**, bet ganet d'an 29 a viz Eost 1776 e Pariz (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Du 1803 er memes kêr, a oa ul loenoniour gall.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Spesad]]où
* **A** : *Anhinga rufa* (evn-naer Afrika),
* **C** : *[[Coracias naevia]]*,
* **F** : *Falco chicquera* (falc'hun penn ruz),
* **L** : *Lophaetus occipitalis* (erer kuch),
* **H** : *[[Haliaeetus vocifer]]*,
* **M**
: *[[Melanerpes portoricensis]]*, *[[Micronisus gabar]]*.

## Notennoù ha daveennoù
La Esperantisto

***La Esperantisto*** eo ar gazetenn esperantek kentañ embannet er bed. Embannet e voe e Nürnberg, gant kelc'h esperantegerien ar gêr-se, savet e 1885. An niverenn gentañ-se, a zeuas er-maez e 1889, a oa skrivet e teir yezh, alamaneg, galleg hag esperanteg.

Embannet e voe *La Esperantisto*, bep miz, adalek miz Gwengolo 1889 betek miz Mezheven 1895. Goude miz Meurzh 1890 ne oa mui nemet pennadoù esperantek er gazetenn. Renet e oa gant Ludwik Lejzer Zamenhof, asambles a-vareoù gant Alamaned evel Christian Schmidt pe Wilhelm Heinrich Trompeter. 

E dibenn 1889 e oa 113 koumananter gant ar gazetenn, hag an darn vrasañ anezho a oa Rusianed. E 1894 e oa 717 koumananter, ha 60% anezho a oa Rusianed. E miz C'hwevrer 1895 e voe berzet ar gazetenn en Impalaeriezh Rusia, abalamour d'ur pennad skrivet gant Lyev Tolstoy hag a oa displijet da bennadurezhioù Rusia.

Ar pennadoù a gaved er gazetenn a oa pevar rummad anezho : keleier eus emsav an esperanteg, lennegezh savet pe troet en esperanteg, pennadoù diwar-benn ar yezh hag he reolennoù, ha traoù all a bep seurt.

E 1895 e voe paouezet da embann ar gazetenn. E miz Eost e teuas er-maez an niverenn diwezhañ (niverenn Mae-Mezheven 1895). En holl e oa bet embannet 66 niverenn eus *La Esperantisto*. Kemeret e voe he lec'h gant ur gazetenn nevez, anvet *[[Lingvo internacia]]*, savet gant ur strollad esperantegerien eus Uppsala, e Sveden, adalek miz Kerzu 1895.

## Liamm diavaez
* Lenn ar gazetenn enlinenn
La Gazette de France

***La Gazette de France***, pe ***La Gazette*** hepmuiken, a oa ar gazetenn sizhuniek kentañ embannet e Bro-C'hall. Savet e voe gant Théophraste Renaudot ha dont a reas an niverenn gentañ anezhi er-maez d'an 30 a viz Mae 1631. Mont a reas da get e 1915.

E 1631 e voe karget Théophraste Renaudot gant ar c'hardinal Richelieu da sevel ur gazetenn. Dont a rae er-maez bep Sadorn hag a-hed peder fajenn e roe d'he lennerien keleier eus ar pezh a c'hoarveze en estrenvro hag e lez ar roue.

E 1762 e teuas an titl *La Gazette* da vezañ *La Gazette de France*, gant an istitl *Organe officiel du Gouvernement royal*, ha diwar neuze e voe embannet div wech ar sizhun. E 1787 e voe perc'hennet gant Charles-Joseph Panckouke, a oa perc'henn ar *[[Mercure de France]]* hag a savas ar *[[Moniteur universel]]* nebeut amzer goude. Er  e veze tennet  skouerenn anezhi ha skignet e veze e Pariz hag er proviñsoù, gant meur a embannadur disheñvelik.

Tevel a reas *La Gazette de France* war darvoudoù kentañ an Dispac'h Gall : ne reas ket anv, da skouer, eus kemeridigezh ar Bastille d'ar 14 a viz Gouere 1789. Adalek ar 1añ a viz Mae 1792 e teuas da vezañ ur gazetenn bemdeziek. Goude ma oa bet dibennet Loeiz XVI, d'an 21 a viz Genver 1793, e kemeras an anv *Gazette nationale de France*. Gwall evezhiek e voe ton ar pennadoù bepred ha cheñch a reas hervez ar renad : dindan renad Napoleon Iañ e oa a-du gant an Impalaeriezh C'hall Kentañ, pa zeuas rouaned en-dro war an tron e voe a-du gant ar roueelourien. Adkemer a reas an anv *La Gazette de France*, betek ma voe embannet an niverenn diwezhañ e 1915.

## Liamm diavaez
* Niverennoù eus ''La Gazette de France'' el lec'hienn ''Gallica'', e Levraoueg Vroadel Bro-C'hall
Thomas Mann

**Paul Thomas Mann**, anavezetoc'h evel **Thomas Mann** ( e Lübeck -  e Zürich) a oa ur skrivagner alaman en deus savet romantoù ha danevelloù. Roet e voe Priz Nobel al lennegezh dezhañ e 1929.

## Buhez
Goude marv e dad e 1891, e kuitaas Lübeck da vont gant e familh da v-München. Eno e reas anaoudegezh gant Katharina Pringsheim ha dimeziñ a reas ganti e 1905. Adalek 1892 en em lakaas da skrivañ. E 1895 e tivizas paouez da labourat evit bezañ skrivagner leunamzer. Levezonet e voe gant skridoù Arthur Schopenhauer ha Friedrich Nietzsche, gant oberennoù lennegel Goethe, Schiller, Lessing, Fontane, Dostoyevskiy, Tchec'hov, ha gant sonerezh Richard Wagner. E 1901 e voe embannet e romant bras kentañ *Buddenbrooks*. E 1903 e embannas *Tonio Kröger*, ur romant berr a gont karantez ur paotr yaouank evit daou eus paotred e glas, awenet gant e yaouankiz evel ma voe gouezet kalz diwezhatoc'h, pa voe embannet e lizhiri hag e notennoù prevez ma ra anv en un doare splann eus e heñvelrevelezh. E 1912 e teuas er-maez unan eus e zanevelloù anavezetañ *Der Tod in Venedig* (Ar Marv e Venezia). 

E 1929 e voe roet Priz Nobel al lennegezh dezhañ. Pa voe kemeret ar galloud gant an Nazied e 1933 e tivizas kuitaat Alamagn ha mont da vevañ da Suis, ma reas e annez e-kichen Zürich. E 1936 e voe tennet e vroadelezh alaman digantañ gant ar pennadurezhioù nazi. Pa voe staget Aostria ouzh Alamagn, e 1938, e tivizas mont d'ar Stadoù Unanet. Goude an Eil Brezel-bed e tistroas meur a wech da Alamagn, met a-benn ar fin en em stalias e Suis en-dro e 1952. Eno e varvas e 1955.

Thomas Mann a oa breur d'ar skrivagner Heinrich Mann ha tad da Erika Mann ha Klaus Mann, skrivagnerien ivez, ha d'an istorour Golo Mann ha d'ar soner Michael Thomas Mann. 

## Skridoù
Romantoù :
* *Buddenbrooks* (1901)
* *Tonio Kröger* (1903)
* *Tristan* (1903)
* *Königliche Hoheit* (1909)
* *Der Zauberberg* (1924)
* *Geschichten Jakobs* (1933)
* *Der junge Joseph* (1934)
* *Joseph in Ägypten* (1936)
* *Joseph der Ernährer* (1943)
* *Lotte in Weimar* (1938)
* *Doktor Faustus* (1947)
* *Der Erwählte* (1951)
* *Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull* (1954)

Danevelloù :
**Der kleine Herr Friedemann* (1897)
**Der Bajazzo* (1897)
**Der Weg zum Friedhof* (1900)
**Gladius Dei* (1902)
**Tristan* (1903)
**Die Hungernden* (1903)
**Das Wunderkind* (1903)
**Beim Propheten* (1904)
**Der Tod in Venedig* (1911)
**Herr und Hund. Ein Idyll* (1918)
**Mario und der Zauberer* (1930)
**Die vertauschten Köpfe. Eine indische Legende* (1940)

Hag ivez ur bern arnodskridoù, pezhioù-c'hoari...

## Liammoù diavaez

* thomasmann.de Leben, Werk 
*Lebendiges Museum Online 
*Thomas Mann - Deutsche Digitale Bibliothek 
*Thomas Mann - Nobelprize.org
Melanerpes santacruzi

***Melanerpes santacruzi*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Centurus Santa Cruzi* (kentanv) da gentañ-penn (e 1838) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad ez eo brosezat an unnek isspesad anezhañ e Kreizamerika ha Mec'hiko :
* *Melanerpes santacruzi canescens*, en inizi Barburat ha Roatán (er-maez da Honduras),
* *M. s. dubius*, eus Ledenez Yucatán (gevred Mec'hiko) da vBelize ha biz Guatemala,
* *M. s. grateloupensis*, eus kreisteiz stad Tamaulipas da bPuebla ha kreiz Veracruz (reter Mec'hiko),
* *M. s. hughlandi*, e kreiz Guatemala,
* *M. s. insulanus*, en enez Utila (er-maez da Honduras),
* *M. s. leei*, e Cozumel (er-maez da reter Mec'hiko),
* *M. s. pauper*, e hanternoz Honduras,
* *M. s. polygrammus*, eus stad Oaxaca da hini Chiapas (mervent Mec'hiko),
* *M. s. santacruzi*, eus kreisteiz Chiapas (kreisteiz Mec'hiko) da hanternoz Nicaragua,
* *M. s. turneffensis*, en inizi Turneffe (er-maez da vBelize),
* *M. s. veraecrucis*, eus kreisteiz stad Veracruz (reter Mec'hiko) da hanternoz Guatemala.

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveennoù
Jacques Pucheran

**Jacques Pucheran**, bet ganet d'an 2 a viz Mezheven 1817 e Clairac (Lot-et-Garonne, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 13 a viz Genver 1895 e Port-Sainte-Marie (Lot-et-Garonne), a oa ul loenoniour hag un evnoniour gall.

Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — *[[Drymotoxeres pucheranii]]*, *[[Guttera pucherani]]*, *[[Melanerpes pucherani]]* ha *[[Neomorphus pucheranii]]* — da zougen bri dezhañ.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **A** : *[[Aramides]]*, *[[Atelornis]]*,
* **B** : *[[Bernieria madagascariensis|Bernieria]]*,
* **E** : *[[Edolisoma]]*,
* **P** : *[[Pipra|Pigra]]*, *[[Porphyriops melanops|Porphyriops]]*.
### [[Spesad]]où
* **A** : *[[Anthus lutescens]]*,
* **C**
: *Cacatua ducorpsii* (kaketou Ducorps), *[[Canirallus kioloides]]*, *[[Chalcophaps stephani]]*, *Coua reynaudii* (koua tal ruz) ha *serriana* (koua jave ruz),
* **D**
: *[[Dicaeum aeneum]]*, *[[Dryolimnas cuvieri]]*,
* **G** : *[[Gallicolumba rufigula]]*,
* **L** : *[[Lepidopygia nana]]*,
* **M**
: *[[Mentocrex kioloides]]*, *[[Merops nubicoides]]*, *[[Myiagra oceanica]]*, *[[Myzomela lafargei]]*,
* **O** : *[[Otus rutilus]]*,
* **P** : *[[Pachycephala orioloides]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Theresa May

**Theresa Mary May** (**Brasier** he anv plac'h yaouank ; bet ganet en Eastbourne, Sussex d'ar 1añ a viz Here 1956) zo ur bolitikerez saoz. Kentañ Ministr Rouantelezh-Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon eo bet etre miz Gouere 2016 ha miz Gouere 2019. Kannadez pastell-vro Maidenhead eo e Ti ar C'humunioù, abaoe 1997.

Dilennet e voe e penn ar Strollad Mirour d'an 11 a viz Gouere 2016 ha dre-se e oa bet anvet da Gentañ ministr war-lec'h David Cameron daou zevezh goude, d'an 13 a viz Gouere.

Klask lakaat ar Brexit e pleustr eo bet he labour pennañ met n'eo ket deuet a-benn, strobet ma'z eo bet gant dilennidi he strollad dreist-holl.
D'ar 24 a viz Mae 2019 ez embannas e roje he dilez eus penn ar strollad, da dalvezout d'ar 7 a viz Even ; chom a raje gant he c'harg a Gentañ ministr betek ma vije choazet unan nevez goude dilennadeg ar strollad mirour e miz Gouhere 2019.
Bombycilla cedrorum

***Bombycilla cedrorum*** a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Bombycillidae.

Dont a ra e anv eus ar ger latin "cedrus" a dalv kement ha sedrez.

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar frouezh a bep seurt peurvuiañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Amerika, en un takad hag a ya eus Kanada da Venezuela ha Kolombia.

## Liammoù diavaez
*  ''Bombycilla cedrorum'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Bombycilla cedrorum'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Gustav Adolf Fischer

**Gustav Adolf Fischer**, bet ganet d'an 3 a viz Meurzh 1848 e Barmen (Kengevread alaman d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Du 1886 e Berlin (Impalaeriezh alaman d'an ampoent), a oa un ergerzher ha naturour alaman.

Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — *[[Agapornis fischeri]]*, *[[Lamprotornis fischeri]]*, *[[Phyllastrephus fischeri]]* ha *[[Tauraco fischeri]]* — da zougen bri dezhañ.

## Listenn al [[labous]]ed studiet gantañ
### [[Genad]]où
* **N** : *[[Neocossyphus]]*.
### [[Spesad]]où
* **C** : *[[Campethera mombassica]]*,
* **N** : *[[Neocossyphus rufus]]*,
* **P** : *[[Pogoniulus simplex]]*,
* **T** : *Tauraco hartlaubi* (tourako Hartlaub).

## Notennoù ha daveennoù
Yngve Sjöstedt

Bror **''Yngve'' Sjöstedt**, bet ganet d'an 3 a viz Eost 1866 e Hjo (Västergötland, Sveden) hag aet da Anaon d'an 28 a viz Genver 1948 e Stockholm (kêr-benn Sveden), a oa un amprevanoniour hag ul loenoniour svedat.

## Listenn al laboused studiet gantañ
* **B**
: *[[Baeopogon clamans]]*,
* **C**
: *[[Campethera tullbergi]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Saint-Étienne-du-Rouvray

**Saint-Étienne-du-Rouvray** zo ur gumun en departamant Seine-Maritime hag er rannvro Normandi, e gwalarn Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gêr en arondisamant Rouan hag e kantonioù Saint-Étienne-du-Rouvray ha Sotteville-lès-Rouen.

Er bloavezh 2020 e oa 28 331 a annezidi hag a reer*Stéphanais* anezho e galleg.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk
* Ur skol Robespierre zo er gumun. 

## Douaroniezh
18,25 km² eo gorread Saint-Étienne-du-Rouvray.

## Poblañs
War-dro 29 100 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh
E 2014 e voe addilennet Hubert Wulfranc da vaer.

## Tud
* Jacques Hamel, beleg, drouklazhet d'ar 26 a viz Gouere 2016.

## Gevelliñ
* Nordenham (Alamagn)
* Nova Kakhovka (Ukraina)
* Felling (Breizh-Veur)

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn ofisiel
Spagnol Breizh

**Spagnol Breizh** a zo ur c'hi-chase eus Breizh.

## Liammoù diavaez
* Lec-hienn ofisiel
* Ti ar Spagnol e Kallag
Varenna

**Varenna** a zo ur gumun ag Italia e Proviñs Lecco, war lez lenn Como.

## Liamm diavaez

*  Lec'hienn ar gumun
Kanton la Beauce

**Kanton la Beauce** a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Loir-et-Cher hag er rannvro Centre-Val de Loire.

## Istor
* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 21 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
Kanton la Beauce a ya 37 kumun d'ober anezhañ:
* **[[Beauce-la-Romaine]]**,
* Autainville,
* Avaray,
* Baigneaux,
* Beauvilliers,
* Binas,
* Boisseau,
* Briou,
* La Chapelle-Saint-Martin-en-Plaine,
* Conan,
* Concriers,
* Courbouzon,
* Cour-sur-Loire,
* Épiais,
* Josnes,
* Lestiou,
* Lorges,
* La Madeleine-Villefrouin,
* Marchenoir,
* Maves,
* Mer,
* Muides-sur-Loire,
* Mulsans,
* Oucques,
* Le Plessis-l'Échelle,
* Rhodon,
* Roches,
* Saint-Laurent-des-Bois,
* Saint-Léonard-en-Beauce,
* Sainte-Gemmes,
* Séris,
* Suèvres,
* Talcy,
* Vievy-le-Rayé,
* Villeneuve-Frouville,
* Villermain,
* Villexanton.

## Emdroadur ar boblañs
 annezed a chom er c'hanton e .

## Daveoù
Robert George Wardlaw-Ramsay

Ar c'horonal **Robert George Wardlaw-Ramsay**, bet ganet d'ar 25 a viz Genver 1852 e ? hag aet da Anaon d'an 22 a viz Ebrel 1921 e ?, a oa un ofiser tirlu hag un naturour breizhveuriat.

E miz Genver 1871 e voe enluet e Royal Hampshire Regiment. O pleustriñ e vicher en India, Afghanistan ha Myanmar eo e voe desachet-kaer gant an evnoniezh. Ma voe roet e anv d'un nebeud spesadoù evned — *[[Yungipicus ramsayi]]* da skouer — da zougen bri dezhañ.

Niz e oa d'ur skiantour breizhveuriat all : Arthur Hay (1824-1878).

## Listenn al laboused studiet gantañ
* **D**
: *[[Dicrurus sumatranus]]*,
* **H**
: *[[Hierococcyx bocki]]*, *[[Hydrornis soror]]*,
* **M**
: *[[Myophonus castaneus]]*,
* **S**
: *[[Sitta magna]]*.

## Notennoù ha daveennoù
Abrikez

An **abrikez** zo frouezh taolet gant gwez bihan eus kerentiad ar *[[Rosaceae]]*, anvet *Prunus armeniaca* gant ar skiantourien. 

Amprestet eo bet anv ar frouezh-se digant ar galleg, met un istor hir en deus ar ger. Tremenet e oa eus latin an Henromaned (*praecoquum*, da lavaret eo "(frouezhenn) abred") d'an henc'hresianeg (πραικόκιον *praikókion*) ; eus an henc'hresianeg e oa tremenet en arabeg (أَلْبَرْقُوق *ʾal-barquq*, gant ar ger-mell) ; gant Katalaned e oa bet amprestet digant an arabegerien hag aet da *albercoc* ; hag eus ar c'hatalaneg e oa tremenet e galleg, er , dindan ar stumm *abricot*. Ha diwezhatoc'h e oa bet amprestet gant ar vrezhonegerien dindan meur a stumm : *abrikez*, *brikez* pe *abrikod*

En Azia e kreske ar gwez-abrikez da gentañ. Eno e voent gounezet, a-bell zo, ha degaset e voent da C'hres gant Aleksandr Veur, ha goude e errujont e Roma hag e voent gounezet tro-dro d'ar Mor Kreizdouar, en Impalaeriezh roman. Er  e voent degaset da Amerika gant an drevadennerien saoz ha spagnol. Degaset e voent da Aostralia ivez. Bremañ e vezont gounezet en ur bern broioù dre ar bed. Turkia eo ar vro ma eoster ar muiañ a abrikez ( a donennoù e 2013).

## Notennoù
Dendropicos fuscescens

***Dendropicos fuscescens*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus fuscescens* (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ en Afrika issahara :
* *Dendropicos fuscescens fuscescens*, eus hanternoz-kreiz Namibia da gornôg ha kreiz Suafrika,
* *D. f. hartlaubii*, eus kreisteiz Kenya da reter Zambia ha kreiz Mozambik,
* *D. f. hemprichii*, eus hanternoz Etiopia da Somalia ha reter Kenya,
* *D. f. intermedius*, eus reter Suafrika da greisteiz Mozambik,
* *D. f. lafresnayi*, eus Gambia ha Senegal da Nigeria,
* *D. f. lepidus*, eus reter Republik Demokratel Kongo da verventEtiopia, kreiz Kenya ha gwalarn Tanzania,
* *D. f. loandae*, eus Angola da gornôg Tanzania, Zambia, hanternoz Namibia, hanternoz Botswana, kornôg Zimbabwe ha hanternoz Suafrika,
* *D. f. massaicus*, eus kreisteiz Etiopia da gornôg ha kreiz Kenya ha hanternoz-kreiz Tanzania,
* *D. f. sharpii*, eus Kameroun da greisteiz Soudan ha hanternoz Angola.

## Liammoù diavaez
*  ''Dendropicos fuscescens'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dendropicos fuscescens'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
William Gambel

**William Gambel**, bet ganet e miz Mezheven 1823 e Philadelphia (Pennsylvania, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon gant an derzhienn-domm d'an 13 a viz Kerzu 1849 tra m'edo o treuziñ ar Sierra Nevada (SUA), a oa un naturour stadunanat.

Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — *[[Callipepla gambelii]]* ha *[[Poecile gambeli]]* — da zougen bri dezhañ.

## Listenn al laboused studiet gantañ
* **C**
: *Callipepla gambelii*, *[[Chamaea fasciata|Chamaea]]*,
* **D**
: *[[Dryobates nuttallii]]*,
* **S**
: skrav tek (*Thalasseus elegans*).

## Notennoù ha daveennoù
Abergwenffrwd

**Abergwenffrwd** pe **Gwenffrwd** (*Whitebrook* e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e Sir Fynwy, e gevred Kembre.

Emañ er gevred da gêr Trefynwy, el lec'h ma kember ar stêr Gwenffrwd gant ar stêr Menoe.
Betws Newydd

**Betws Newydd** (skrivet *Bettws Newydd* e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ e-kreiz ar gontelezh, etre Brynbuga ha Rhaglan. E parrez Llanarth emañ.

Bez' eo unan eus al lec'hioù niverus eus Kembre a zo savet o anvioù diwar *[[Betws]]*, ur ger hag a dalvez kement ha *ti-pediñ*. Evit Betws Newydd, dave a ra an anv-se d'ur chapel vihan a voe savet eno er Grennamzer. Eus ar  eo an iliz a zo bremañ. Ur jube kozh zo enni En he c'hichen ez eus div ivinenn gozh, 1000 bloaz dezho..

## Notennoù
Yungipicus kizuki

***Yungipicus kizuki*** (*Picoides kizuki* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus kizuki* (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ :
* *Yungipicus kizuki amamii*, en Amami-Ōshima (Japan),
* *Y. k. kizuki*, e Kyūshū (Japan),
* *Y. k. kotataki*, en inizi Oki ha Tsushima (Japan),
* *Y. k. matsudairai*, en inizi Izu ha Yakushima (Japan),
* *Y. k. nigrescens*, en Okinawa (Inizi Ryūkyū, Japan),
* *Y. k. nippon*, e reter-kreiz Sina, Republik Korea, Honshū (Japan),
* *Y. k. orii*, en Iriomote-jima (Inizi Ryūkyū, Japan),
* *Y. k. permutatus*, e biz Sina, gevred Siberia ha hanternoz Korea,
* *Y. k. seebohmi*, e Sac'halin ha kreisteiz Inizi Kouril (gevred Siberia), Hokkaido (Japan),
* *Y. k. shikokuensis*, e mervent Honshū ha Shikoku (Japan).

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Dendrocopos]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Picoides kizuki'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Picoides kizuki'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Yungipicus canicapillus

***Yungipicus canicapillus*** (*Picoides canicapillus* kent) a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus canicapillus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver an unnek isspesad anezhañ :
* *Yungipicus canicapillus aurantiiventris*, e Borneo,
* *Y. c. auritus*, e mervent Thailand ha Malezia,
* *Y. c. canicapillus*, eus Bangladesh ha biz India, dre greisteiz Myanmar, da dThailand ha Laos,
* *Y. c. delacouri*, e gevred Thailand, Kambodja ha kreisteiz Viêt Nam,
* *Y. c. doerriesi*, e gevred Siberia, Manchouria (biz Sina) ha Korea,
* *Y. c. kaleensis*, e kreiz, kornôg-kreiz, kreisteiz Sina, Taiwan,
* *Y. c. mitchellii*, eus hanternoz Pakistan ha gwalarn India da Nepal,
* *Y. c. scintilliceps*, e reter Sina,
* *Y. c. semicoronatus*, eus reter Nepal da viz India,
* *Y. c. swinhoei*, e Hainan (er-maez da greisteiz Sina),
* *Y. c. volzi*, e Sumatera hag Enezeg Riau.

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Dendrocopos]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Picoides canicapillus'' war al lec'hienn BirdLife International.
* ''Picoides canicapillus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Solar Impulse

**Solar Impulse** a zo ur raktres karr-nij dre heol kaset da benn gant Bertrand Piccard hag André Borschberg daou zen a vro Suis, e Skol liesteknik kevreadel Lausanne. An daou vlenier kirri-nij a zo e penn ar raktres abaoe 2003. Pal ar mennozh a zo sevel ur c'harr-nij unplas gant kefluskerioù tredan bouetaet dre energiezh an heol hag a c'hellfe nijal noz-ha-deiz, hep dour-maen na skignañ saotradur e-pad an nijadenn en-dro d'ar bed.

## Istor ar raktres
* 1999: Kentañ raksoñjoù gant Bertrand Piccard war ar raktres.
* 2003: Kejadenn etre Bertrand Picard hag André Borschberg, ar blenier kirri-nij, hag Eric Freymond, rener Semper Gestion (en) ha kentañ pourchaser arc'hant d'ar raktres; studiadenn war posublded ar raktres Skol liesteknik kevreadel Lausanne ha kemennadenn, ober tro ar bed gant energiezh an heol nemetken e 2009.
* 2004-2006 : Dioroadur ar raktres.
* 2007-2008 : Ijinadenn ha sevel ar c'hentañ prim patrom niveretHB-SIA (Hotel Bravo Sierra India Alpha, HB o vezañ dave d'ar rak marilherezh aerlestrel a vro Suis, al lizherennoù SI o vezañ berradur d'an anv Solar Impulse).
* 2009-2010 : Kinnig ar c'hentañ karr-nij HB-SIA d'ar 26 a viz Even 2009. Kentañ nij test a badas 87 min d'ar 7 a viz Ebrel 2010 da 10 eur 27 adal aerborzh milourel Payerne.

## An hent tro ar bed
#### An hent dre pazenn

:**Notennoù**
* — Ar bazenn 7 a oa rakwelet o kaout 144 eurvezh nij etre Nanjing, Sina betek Hawaii gant 9132&nbsp;km. Dre an amzer fall e voe ur rediñ da dizhout Nagoya, e Japan.
## Notennoù ha davennoù
Dryobates scalaris

***Dryobates scalaris*** (*Picoides scalaris* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus scalaris* (kentanv) da gentañ-penn (e 1829) gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar amprevaned hag al larvenned anezhe dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ :
* *Dryobates scalaris cactophilus*, eus mervent Stadoù-Unanet Amerika (SUA) da greiz ha reter Mec'hiko,
* *D. s. eremicus*, e hanternoz stad Kalifornia-Izel (Mec'hiko),
* *D. s. graysoni*, en Islas Marías (er-maez da gornôg Mec'hiko),
* *D. s. leucoptilurus*, eus Belize da hanternoz Nicaragua,
* *D. s. lucasanus*, e kreisteiz Kalifornia-Izel (Mec'hiko),
* *D. s. parvus*, e hanternoz stad Yucatán ha Cozumel (gevred Mec'hiko),
* *D. s. scalaris*, e kreisteiz Mec'hiko,
* *D. s. sinaloensis*, e kornôg Mec'hiko,
* *D. s. soulei*, en Enez Jacques Cousteau.

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Picoides]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Dryobates scalaris'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Dryobates scalaris'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Veniliornis passerinus

***Veniliornis passerinus*** a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus passerinus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

## Boued

## Annez hag [[isspesad]]où
Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ e Suamerika :
* *Veniliornis passerinus agilis*, eus reter Ecuador da hanternoz Bolivia, kornôg Brazil,
* *V. p. diversus*, e hanternoz Brazil,
* *V. p. fidelis*, e reter Kolombia ha kornôg Venezuela,
* *V. p. insignis*, e kornôg-kreiz Brazil,
* *V. p. modestus*, e biz Venezuela,
* *V. p. olivinus*, eus kreisteiz Brazil da greisteiz Bolivia, Paraguay ha hanternoz Arc'hantina,
* *V. p. passerinus*, er Gwianaoù‎ ha biz Brazil,
* *V. p. tapajozensis*, e kreiz Brazil,
* *V. p. taenionotus*, e reter Brazil.

## Liammoù diavaez
*  ''Veniliornis passerinus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Veniliornis passerinus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Leuconotopicus fumigatus

***Leuconotopicus fumigatus*** (*Picoides fumigatus* kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.

Anvet e voe *Picus fumigatus* (kentanv) da gentañ-penn (e 1840) gant ar skiantour gall Alcide Dessalines d'Orbigny (1802-1857).

## Doareoù pennañ

## Boued
Bevañ a ra diwar c'hwiled bihan hag al larvenned anezhe peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù
Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika :
* *Leuconotopicus fumigatus fumigatus*, e diazad red uhel an Amazon,
* *L. f. obscuratus*, eus gwalarn Perou da walarn Arc'hantina,
* *L. f. oleagineus*, e reter Mec'hiko,
* *L. f. reichenbachi*, eus reter Panamá ha hanternoz Venezuela, dre gKolombia, da reter Ecuador,
* *L. f. sanguinolentus*, eus kreiz ha kreisteiz Mec'hiko da gornôg Panamá.

## Rummatadur
Renket e veze er genad *[[Picoides]]* kent.

## Liammoù diavaez
*  ''Leuconotopicus fumigatus'' war al lec'hienn BirdLife International.
*  ''Leuconotopicus fumigatus'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù
Fontaines

**Fontaines** zo ul lec'hanv gallek.

## Lec'hioù
* Fontaines, e Saône-et-Loire
* Fontaines, Vendée
* Fontaines, e Yonne
*Fontaines-d'Ozillac, e Charente-Maritime
*Fontaines-en-Duesmois, e Côte-d'Or
*Fontaines-en-Sologne, e Loir-et-Cher
*Fontaines-les-Sèches, commune de la Côte-d'Or
*Fontaines-Saint-Clair, e Meuse
*Fontaines-Saint-Martin, e Rhône
*Fontaines-sur-Marne, e Haute-Marne
*Fontaines-sur-Saône, e Rhône

## Pennad kar
* Fontaine