open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gwechall-goz e oa...

***Gwechall-goz e oa...*** zo ul levrad *marvailhou dastumet gant G. Milin* (Gabriel Milin) hag embannet gant Buhez Breiz, e miz Meurzh 1924, e Kemper, 29 bloaz goude marv an oberour.

Skrivet eo e KLT.

War ar golo e lenner e veze kavet da brenañ *E ti Ad. Le Goaziou, Leorier 7, streat Sant-Frañsez*.

## Danvez al levr
Ennañ e lenner:
* Ur seurt rakskrid diwar-benn buhez Gabriel Milin (pajennoù V,VI,VII),
* *Map roue an Hiberni* (pajennoù 3-37),
* *Ar pesketaer bihan* (41-56),
* *Al leorig burzhudus* (59-82),
* *Ar pevar zroad bioc'h* (83-94).

## Adembannadur
Adembannet eo bet kontadennoù al levr en un dastumad tevoc'h, anvet Marvailhoù Bro-Leon, gant Hor Yezh e 1999.

## Iskis
E-barzh al levr, 
*e *Map roue an Hiberni*, nemet stummoù gant -oc'h, evit merkañ eil gour lies an amzer-da-zont
*er re all, nemet stummoù gant -ot, evit ar memes verboù.
Maurice Rajsfus

**Maurice Rajsfus** (anv-pluenn **Maurice Plocki**), stourmer politikel, istorour ha skrivagnour gall, a zo bet ganet d'an 9 a viz Ebrel 1928 en Aubervilliers, Seine-Saint-Denis, Bro-C'hall. Mervel a reas e miz Even 2020.
## Liammoù diavaez
Béatrice de Bar

Meur a briñsez zo bet anvet **Béatrice de Bar** , pe *Beatris Bar* hervez ar brezhoneg:

***[[Beatris Loren]]**, marvet en 1076, merc'h da Frederig II Loren, Dug Lotaringia-Uhel ha kont Bar ;
***[[Beatris Bar (1316-)|Béatrice de Bar]]**, ganet en 1316, merc'h da Edouarzh Iañ Bar, pried d'ar c'h-condottiero Guido Gonzaga.
Frederig II (Loren)

**Frederig II**, ganet war-dro 995, marvet war-dro 1026, a oa kont Bar ha dug Loren, war un dro gant e dad, hag a varvas war e lerc'h.
Mab e oa da Thierry Iañ Loren, kont Bar ha dug Lotaringia-Uhel ha da Richilde Lunéville.
Kenren a reas gant e dad en dugelezh adalek 1019. Pa varvas an impalaer Herri II (impalaer santel) en 1024 en em savas a-enep an impalaer nevez, Konrad II, war-un dro gant Ernest II, dug Swabia. A-benn ar fin e plegas d'e anzav da impalaer. Mervel a eure e 1026. 

Dimezet e oa da Matilda Swabia (980 † 1031), a oa merc'h da Herman II Swabia , dug Swabia, ha da Gerberga Bourgogn, a oa c'hoar da Gisela, pried d'an dug Herri II Bavaria.

## Liamm diavaez
* Friedrich II. Herzog von Ober-Lothringen (1019-1026/27) Graf von Bar

## Pennadoù kar
* Frederig II
* Frederig Loren
Pladenn Nebra

**Pladenn Nebra**, pe : **pladenn neñvel Nebra** zo ur gantenn arem a zo war-dro 32 cm he zreuzkiz.

Goloet eo gant ur verglenn c'hlas hag arouezioù aour : gwelet e vez da skouer ar pezh a seblant bezañ an heol pe al loar en he c'hann, ul loargresk ha stered (ar Pleiadezed sur a-walc'h).

Taolennadur koshañ bolz an oabl e vefe pladenn Nebra. 

Dizouaret eo bet ar bladenn e miz Gouere 1999 e Nebra e Saks-Anhalt (Alamagn). Eus -1600 kent JK e vije, da lavaret eo oadvezh an Arem (etre henoadvezh an Arem ha krennoadvezh an Arem).

Miret eo e mirdi rannvroel ar ragistor Halle (Saks-Anhalt).

## Dizoloadenn hag amzeriadur
Dizoloet eo bet ar bladenn, a-gevret gant traoù all, gant furcherien guzh. Adkavet eo bet war-lerc'h en ur marc'had etrebroadel a hendraoù.

Er penn kentañ e soñje da henoniourien a zo e oa bet graet gant ur falser bennak, ar pezh a voe dislavaret gant ar c'harbon-14. Dizoloet e voe ivez e teue an arem eus gwazhennoù Alpoù Aostria a servije e-pad oadvezh an arem.

Mod all e voe adkavet klezeier ha kelc'hioù-brec'h eus an oadvezh-se. A-drugarez dezho e voe posupl brasjediñ pe oad e oa.

## Istor kantenn Nebra
Pevar frantad a c'heller merzout e savidigezh ar bladenn :

## Displegadenn skiantel
A-drugarez da zizoloadenn ar bladenn e c'hellomp anavezout spisoc'h gouiziegezh steredoniel anEuropeaned en oadvezh an arem.

Pouezus e oa ar ouiziegezh-se evit an haderezh : ambroug a ra ar Pleiadezed al loar nevez a-us an dremmwel d'an 10 a viz Meurzh (an haderezh) ha d'ar 17 a viz Here (fin an eost (?)).

Hervez Rahlf Hansen, steredoniour e planetariom Hamburg, e servije ar bladenn ivez da jediñ padelezh ar bloaz.

Un dalvoudegezh relijiel he dije bet ar bladenn ivez (lestr-heol).

Gouiziekoc'h e oa steredoniourien Europa ar mare-se eget ar pezh a veze kredet betek-henn eta. Ret e oa gortoz ur skrid babilonian ar  evit kaout un diskouezadur ken splann.
Ingeborg

**Ingeborg** zo un anv-bihan alamanek ha danek, hag a gaver e mojennoù Lec'hlenn koulz hag en istor.

## Priñsezed ha rouanezed

* Ingeborg Danmark, anv meur a briñsez
** Ingeborg Danmark (rouanez Bro-C'hall) (1175-1238), pried Fulup II an Aogust‎, bac'het gantañ; 
** Ingeborg Danmark, rouanez Norvegia, merc'h Erik IV, pried Magnus VI
** Ingeborg Danmark, merc'h henañ ar roue Valdemar IV Danmark, pried da Herri III Mecklenburg-Schwerin, 
** Priñsez Ingeborg Danmark, pempet bugel hag eil merc'h ar roue Frederick VIII Danmark ha Lovisa Sveden; dimeziñ a reas da Charlez Sveden, dug Västergötland, 

* Ingeborg Norvegia (Ingeborg, Ingibjörg Hákonardóttir, Ingeborg Håkansdotter)
* Ingeborg Eriksdottir Norvegia, dugez ha rouanez Norvegia ha Sveden

* Ingeborg Magnusdotter Sveden, priñsez a Sveden, ha rouanez Danmark
* Ingeborg Eriksdotter Sveden, merc'h da Erik X Sveden, c'hoar henañ ar roue Erik XI a Sveden, ha pried kentañ Birger Jarl, ha mamm Valdemar Iañ Sveden 

* Ingeborg Tryggvasdotter, merc'h da Tryggve Olafsson, mab-bihan da Harald Fairhair, ha c'hoar da Olaf Iañ Norvegia.

* Merc'h ar roue norvegiat Beli, en *[[Friðþjófs saga ins frœkna]]*.
* Merc'h ar roue svedat Östen Beli, dimezet da Ragnar Lodbrok.

* Ingeborg Kiev (marvet war-dro 1137), priñsez rus, dimezet d'ar priñs danat Canute Lavard, eus Jutland, mamm Valdemar Iañ Danmark

### Tud ordinal

* Ingeborg Akeleye, uheladez norvegiat
* Ingeborg Algotsdotter, abadez

* Ingeborg Bachmann (1926–1973), barzhez ha skrivagnerez aostrian
* Ingeborg de Beausacq

* Inge Deutschkron (* 1922), skrivagnerez israelat
* Ingeborg Drewitz (1923–1986)

* Ingeborg Fülepp, arzourez kroat

* Ingeborg Gjærum
* Ingeborg Grässle

* Ingeborg Hallstein, c'hoariganerez alaman
* Ingeborg Hunzinger, kizellerez alaman

* Ingeborg Maus (* 1937)
* Ingeborg Mello, atletourez arc'hantinat
* Ingeborg i Mjärhult
* Inge Merkel (* 1922), skrivagnerez aostrian
* Inge Meysel (1910–2004), skrivagnerez alaman

* Ingeborg Refling Hagen, skrivagnerez norvegat

* Ingeborg Sergeant (* 1966), kanerez velgiat, anavezet evel *Ingeborg*
* Ingeborg Sorensen, dougerez dilhad norvegiat 

* Ingeborg Tott
* Ingeborg Sergeant

### Inger
* Inger Christensen (* 1935)
* Inger Karén (1908–1972), c'hoariganerez alaman
* Inger Nilsson (* 1959), aktorez svedat, brudet evel Pippi Långstrump.

#### Inka

* Inka Bause (* 1968), kanerez alaman
* Inka Grings (* 1978), melldroaderez alaman
* Inka Parei (* 1967), skrivagnerez alaman

### Insa
* Insa Bauer (* 1948)
* Insa Peters-Rehwinkel (* 1968), politikourez alaman

## Priz lennegel
*Priz Ingeborg Bachmann, diwar anv ar varzhez aostrian Ingeborg Bachmann (1926–1973).

## Listri
* ''Ingeborg'', ul lestr e Göteborg, Sveden er bloavezhioù 1972-74

## Steredoniezh
* 391 Ingeborg, asteroidenn
Julia Franck

**Julia Franck** (20 a viz C'hwevrer 1970 e Lichtenberg, Berlin) a zo ur skrivagnerez alamanek. Merc'h-vihan ar gizellerez Ingeborg Hunzinger eo. Hiziv an deiz e vez o chom e Berlin. Troet eo bet hec'h oberennoù en ouzhpenn 35 yezh.

E 1978 ez eas gant he familh da chom da Verlin ar C'hornôg ha goude-se da Schleswig-Holstein. Studiañ a reas al lennegezh alamanek hag ar studioù stadunanat e Skol-veur dieub Berlin hag e kasas amzer er Stadoù-Unanet, e Mec'hiko hag e Guatemala. Labourat a reas evel embannerez gant Sender Freies Berlin hag e skrivas e meur a vagazin hag a gelaouenn. 
Meur a briz he deus bet evel Priz ar romant alamanek (2007) pe priz 3sat (Priz Ingeborg Bachmann) e 2000. E 2010 e voe lakaet *The Blind Side of the Heart* (troidigezh saoznek *Die Mittagsfrau*) war roll *[[Priz The Independent ar skrid faltazi estren]]* (saozneg : Independent Foreign Fiction Prize) hag ivez Priz lennegezh Jewish Quarterly-Wingate.

## Hec'h oberennoù
* *Der neue Koch* (1997)
* *Liebediener* (1999)
* *Bauchlandung* (2000)
* *Lagerfeuer* (2003)
* *Mir nichts, dir nichts* (2006)
* *Die Mittagsfrau* (2007)
* *Grenzübergänge* (2009)

## Notennoù

## Liammoù diavaez
*Pennad-barn *The Blind Side of the Heart* (troidigezh saoznek *Die Mittagsfrau*) e lec'hienn *The Times online* http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article6478171.ece
* Julia Franck e lec'hienn Deutsche National Bibliothek
* Atersadenn Julia Franck e lec'hienn Ledge
*Atersadenn Julia Franck e lec'hienn goethe.de http://www.goethe.de/ins/gb/lp/prj/mtg/en4682353.htm
*Pennadoù kazetennoù e lec'hienn perlentaucher.de http://www.perlentaucher.de/autoren/11/Julia_Franck.html
**Die Mittagsfrau* er Wikipedia alamanek :de:Die Mittagsfrau
Ingeborg Hunzinger

**Ingeborg Hunzinger** (3 a viz C'hwevrer 1915 e Berlin – 19 a viz Gouere 2009 e Berlin) a oa ur gizellerez alaman.

Ganet e voe Ingeborg Franck ha yuzev e oa he mamm. E 1932 ec'h emezelas e Strollad komunour Alamagn. E 1935 e stagas gant studiañ an arzoù hag e 1938-1939 e teskas gant Ludwig Kasper. E 1939 e voe difennet outi studiañ pelloc'h gant an nazied, hag e tivroas da Italia ma kejas ouzh al livour alaman Helmut Ruhmer. E 1942 e rankjont distreiñ da Alamagn, daou vugel a voe ganet. Dre ma oa Ingeborg Franck a orin yuzev e voe difennet outo dimeziñ.

Ruhmer a voe lazhet e dibenn an Eil Brezel-bed. Ingeborg Franck a zimezas gant Adolf Hunzinger e-kreiz ar bloavezhioù 1950 hag un terde bugel a voe ganet. Dispartiañ a rejont hag e timezas gant ar c'hizeller Robert Riehl e-kreiz ar bloavezhioù 1960.

E penn-kentañ ar bloavezhioù 1950 e stagas Hunzinger gant he studioù en-dro, e Berlin ar Reter, hag e teskas gant Fritz Cremer ha Gustav Seitz. Kelenn a reas e skol-arzoù Weißensee ha diwar 1953 e voe arzourez war he c'hont. Ezel e voe eus Strollad ar sokialouriezh demokratel.

Hunzinger a oa mamm-gozh ar skrivagnerez Julia Franck.

## Un nebeud oberennoù

Die Erde Hunzinger Berlin2007.jpg|*Die Erde* (1974)
Rosenstrasse.jpg|*Block der Frauen*(savet e 1995) — gwelout: Dibunadegoù Rosenstraße
Karl Liebknecht ND1.JPG|*[[Karl Liebknecht]]* (1998)
Matthilde Jacob ND2.JPG|*[[Mathilde Jacob]]* (1998)
Hunzinger_ Vater und Kind_1958.jpg|*Vater und Kind*, 1958
Hunzinger_Die Sinnende_1980.jpg|*Die Sinnende*, 1980,
Hunzinger_Tugenden und Laster des Sozialismus_1966.jpg|*Tugenden und Laster des Sozialismus*, 1966 
Hunzinger_Tugenden und Laster des Sozialismus_Detail.jpg|*Tugenden und Laster des Sozialismus*, 1966
Hunzinger_Tugenden und Laster des Sozialismus_Detail 02.jpg|*Tugenden und Laster des Sozialismus*, 1966
Hunzinger_Sich Befreiender_1991-1.jpg|*Sich Befreiender*, 1991 
Hunzinger_Die Kauernde_1985.jpg|*Die Geschlagene*, 1985 
Hunzinger_Paar-Alter_1987.jpg|*Paar-Alter*, 1987
Hunzinger_Der Jüngling_1987.jpg|*Der Jüngling*, 1987
Hunzinger_Der Knabe.jpg|* Der Knabe*, 1986 
Hunzinger_Werden_1987.jpg|*Werden*, 1987 


## Da lenn
* Christel Wollmann-Fiedler: *Ingeborg Hunzinger. Die Bildhauerin*. Wuppertal: HP Nacke Verlag, 2005. ISBN 3-9808059-6-4 
* Rengha Rodewill: *Einblicke – Künstlerische - Literarische - Politische.* Die Bildhauerin Ingeborg Hunzinger. Mit Briefen von Rosa Luxemburg. Karin Kramer Verlag, Berlin 2012, ISBN 978-3-87956-368-3

## Daveoù
*"Ingeborg Hunzinger gestorben", *Junge Welt* (20 a viz Gouere 2009) 


## Liammoù diavaez

*He buhez ha roll ha skeudennoù hec'h oberennoù e Berlin 
*"93-Jährige formt Denkmal für Rosa Luxemburg" gant Kathrin Hedtke, *Der Tagesspiegel* (15 a viz Ebrel 2008)
Saint-George (Antigua-ha-Barbuda)

**Saint-George** a zo ur barrez en Antigua-ha-Barbuda, en enez Antigua. Enderc'hel a ra Long Island ha Barnes Hill, Marble Hill, Crosbies, Hodges Bay, Paradise View, Coolidge, Carlisle, Fitches Creek, Osbourn, Pigotts, New Winthorpes, Picadilly, Gunthorpes, Sea View Farm ha Paynters.
Priz ar romant alamanek

**Priz ar romant alamanek** (alamaneg : *Deutscher Buchpreis*) a zo ur priz lennegezh hag a vez roet bep bloaz abaoe 2005 gant izili Börsenverein des Deutschen Buchhandels, hag a zo Kevredigezh an embannerien hag al levrierien alaman. Priziet e vez ar romant alamanek gwellañ. 25 000 € a vez roet d'al loread, ha bep a 2 500 € d'ar pemp skrivagner war ar roll.
Heñvel eo ouzh prizioù lennegezh all evel ar Priz Man Booker pe c'hoazh ar Priz Goncourt.

## Loreidi
* 2005 : *[[Es geht uns gut]]* gant Arno Geiger,
* 2006 : *[[Die Habenichtse]]* gant Katharina Hacker,
* 2007 : *[[Die Mittagsfrau]]* gant Julia Franck,
* 2008 : *[[Der Turm]]* gant Uwe Tellkamp,
* 2009 : *[[Du stirbst nicht]]* gant Kathrin Schmidt,
* 2010 : *[[Tauben fliegen auf]]* gant Melinda Nadj Abonji,
* 2011 : *[[In Zeiten des abnehmenden Lichts]]* gant Eugen Ruge,
* 2012 : *[[Landgericht]]* gant Ursula Krechel,
* 2013 : *[[Das Ungeheuer]]* gant Terézia Mora,
* 2014 : *[[Kruso]]* gant Lutz Seiler.


Image:Arno Geiger.jpg|Arno Geiger
Image:Katharina Hacker.jpg|Katharina Hacker
Image:Julia Franck.jpg|Julia Franck
Image:Uwe-tellkamp-ffm002.jpg|Uwe Tellkamp
Image:KathrinSchmidt.JPG|Kathrin Schmidt


## Notennoù
Ingeborg Danmark

**Ingeborg Danmark** zo un anv a vez graet eus meur a briñsez pe rouanez, e Danmark, pe deuet eus Danmark.

** Ingeborg Danmark (rouanez Bro-C'hall), (1175-1238), merc'h da Valdemar Iañ Danmark, pried da Fulup II an Aogust, roue Bro-C'hall;

** Ingeborg Danmark, rouanez Norvegia (war-dro 1244–1287), merc'h Erik IV, pried Magnus VI, 

** Ingeborg Danmark, merc'h henañ Valdemar IV Danmark, pried da Herri III Mecklenburg, dug Mecklenburg-Schwerin, er XIVvet kantved,
 

** Ingeborg Danmark (1878–1958), pempet bugel hag eil merc'h ar roue Frederick VIII Danmark ha Lovisa Sveden; dimeziñ a reas da Charlez Sveden, dug Västergötland. 

## Pennad kar
*Ingeborg
Herri III Mecklenburg

**Herri III Mecklenburg**, pe ** Heinrich III der Hänger von Mecklenburg** hervez an alamaneg, ganet en 1337, ha lazhet dre wall zegouezh d'ar 24 a viz Ebrel 1383 e Schwerin, a oa dug Mecklenburg. Kenzug Mecklemburg-Schwerin e voe eus 1379 betek 1383.

Mab e oa da Alberzh II Mecklemburg ha da Euphémie Sveden.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas en 1361 da Ingeborg Danmark (1347-1370), merc'h henañ ar roue Valdemar IV Danmark. 

Pevar bugel o doe:

* Alberzh IV Mecklemburg, kenzug Mecklemburg adal 1383 betek 1388
* Euphémie Mecklemburg (†1416), a zimezas en 1377, da Yann V Mecklemburg-Werle-Güstrow (1340-1377), mab da Nikolaz III Mecklemburg-Werle-Güstrow
* Marie Mecklemburg (1363-1402), a zimezas en 1380, d'an dug Vartislav VII Pomerania (†1395)
* Ingeburge Mecklemburg (1368-1408), abadez Ribnitz.

Pa intañvas Herri III Mecklemburg e timezas e 1377 da Mechtild von Werle-Güstrow, merc'h da Bernard II von Werle-Güstrow. Bugel ebet n'o doe.

## E varv
Lazhet e voe Herri III Mecklemburg en un tournamant e miz Ebrel 1383. E vreur Magnus Iañ  Mecklemburg a genrenas neuze gant e niz Alberzh IV Mecklemburg. Beziet e voe Herri III Mecklemburg en Iliz-veur Doberan.

## Liammoù  diabarzh
E zaou dad-kozh
* Herri II Mecklemburg 
* Erik Magnusson
Soilwork

**Soilwork** a zo ur strollad melodic death metal svedat eus Helsingborg. Dindan al label Nuclear Blast int er mare-mañ. Stummet eo bet ar strollad e 1995 gant Björn Strid ha Peter Wichers, didan an anv *Inferior Breed*. Cheñchet eo bet an anv e 1996 evit Soilwork.

O sonerezh a zo ur meskaj etre metal Gothenburg gant riffoù power-groove saoz eus fin ar bloavezhioù 1970, penn-kentañ ar bloavezhioù 1980, ha metal European. En o album nevez o deus lakaet elfennoù eus doareoù all evel ar blues rock hag an alternative metal, gant ur son melodekoc'h. 

## Izili

*Björn "Speed" Strid – kan (adalek 1995)
*Peter Wichers – gitar tredan (1995–2005, adalek 2008)
*Ola Flink – gitar boud (adalek 1998)
*Sven Karlsson – touchennaoueg (adalek 2001)
*Dirk Verbeuren – tamboulinoù (adalek 2005)
*Sylvain Coudret – gitar (adalek 2008)

## Pladennoù
### Albumoù Studio

### Albumoù Demo

### Singles

### Videoioù

## Daveoù


## Liammoù diavaez
* 
* Soilwork's Myspace profile
* Nuclear Blast - official website
* HardRadio.com interview with Bjorn Strid on Soilwork, Ozzfest, and Scandinavian Metal
Arno Geiger

**Arno Geiger** (22 a viz Gouere 1968 e Bregenz) a zo ur skrivagner romantoù aostrian. E Wolfurt hag e Vienna e vez o chom.

Geiger a gasas e vugaleaj e kêriadenn Wolfurt e-kichen Bregenz. Alamaneg, istor ha lennegezh keñveriet a studias e studied Germanistik, Ancient history and comparative literature e skol-veur Innsbruck hag e hini Vienna. Abaoe 1993 e skriv. Etre 1986 ha 2002 e labouras evel teknikour evit ar festival opera Bregenzer Festspiele. 

E 1996 hag e 2004 e kemeras perzh e Priz Ingeborg-Bachmann e Klagenfurt.

E miz Here 2005 e voe loread kentañ priz ar romant alamanek gant e romant *Es geht uns gut*.
Katharina Hacker

**Katharina Hacker** (1añ a viz Genver 1967 e Frankfurt am Main) a zo ur skrivagnerez alaman bet tapet ganti Priz ar romant alamanek e 2006 gant *Die Habenichtse*. Studiet he deus ar brederouriezh, an istor hag ar studioù yuzev e skol-veur Freiburg hag e hini Jeruzalem. Abaoe 1996 e labour evel skrivagnerez, e Berlin emañ o chom. Embannet e vez hec'h oberennoù gant Suhrkamp Verlag.

## Oberennoù
**Tel Aviv. Eine Stadterzählung* (1997)
**Morpheus oder Der Schnabelschuh* (1998)
**Der Bademeister* (2000)
**Eine Art Liebe* (2003)
**Die Habenichtse* (2006)
**Überlandleitung* (2007)

## Notennoù
Devin Townsend

**Devin Garrett Townsend** (ganet d'ar 5 a viz Mae 1972) a zo ur soner ha produer kanadian. Krouer, sonaozour, kaner ha gitarour ar strollad extreme metal Srapping Young Lad etre 1994 ha 2006 e oa hag ur red-micher e-unan en deus ivez.

Goude bezañ bet c'hoarier e kalzig a strolladoù metal pa oa er skol-veur, Townsend a voe merzet gant ul label enrollañ e 1993 ha goulennet e voe gantañ ober ar c'han pennañ war an albom *[[Sex & Religion]]* gant Steve Vai. Goude bezañ bet enrollet ha graet sonadegoù gant Vai, Townsend a voe diskalonekaet gant ar pezh a gavas e industriezh ar sonerezh, ha restaolet en deus e gounnar war un albom solo : Heavy as a Really Heavy Thing embannet gant an anv-pluenn Strapping Young Lad. Strollet en deus un nebeud tud gant an anv-se, hag embannet en deus *[[City (Strapping Young Lad)|City]]* e 1997. Abaoe, embannet en deus tri albom gant Strapping young Lad, dindan e label dezhañ, HevyDevy records. Albomoù Townsend a zo ur meskaj a hard rock ha progressive metal, hag implijet zo bet meur a soner er raktresoù. E 2002 eo stummet The Devin Townsend Band, gant izili stabil, evit enrollañ hag ober sonadegoù evit daou eus e albomoù solo.

E 2007 e paouezas Townsend gant Strapping Young Lad ha The Devin Townsend band, evit kemer un ehan ha kemer muioc'h a amzer evit e familh. Goude daou vloaz hep netra, kregiñ a reas da labourat war un heulienn pevar albom anvet The Devin Townsend Project, pep albom skrivet gant un doare disheñvel. An daou albom kentañ, *[[Ki (album)|Ki]]* hag *[[Adicted (Album Devin Townsend Project)|Addicted]]*, a voe embannet e 2009. Townsend en deus neuze graet un harp en aozadur an albomoù evit ober sonadegoù. E 2011 emañ raktreset embannadur an daou albom diwezhañ, *[[Deconstruction (The Devin Townsend Project album)|Deconstruction]]* ha *[[Ghost (The Devin Townsend Project album)|Ghost]]*.

## Pladennoù

Townsend en deus embannet dek albom solo (o kontañ an daou albom gant The Devin Townend band) ha pemp albom gant Strapping Young Lad. Embannet en deus ivez ur bern a EPs hag albomoù live.

;albomoù solo

;Strapping Young Lad

## Notennoù


## Liammoù diavaez
* HevyDevy Records
* 
* 
* 
* Devin Townsend e YouTube
Proviñs Pastaza

**Proviñs Pastaza** a zo ur broviñs eus reter Ecuador. 83 933 a dud a oa o vevañ enni e 2010. Puyo eo he c'hêr-benn.
Uwe Tellkamp

**Uwe Tellkamp** (ganet d'an 28 a viz Here 1968 e Dresden, en Alamagn ar Reter d'an ampoent) a zo ur skrivagner ha fizikour alaman. Abaoe 2004 ez eo mezeg. E-pad ur pennad e voe difennet outañ studiañ ar medisinerezh ha bac'het e voe ivez da-heul ur vanifestadeg e miz Here 1989.

E 2008 e resevas Priz ar romant alamanek gant e romant *Der Turm*, ma kont buhez an dud en Alamagn ar Reter er bloavezhioù 1980.

## Notenn
Kathrin Schmidt

**Kathrin Schmidt** (12 a viz Meurzh 1958 e Gotha) a zo ur skrivagnerez alaman. 

## He buhez
E 1958 e voe ganet Kathrin Schmidt e Gotha hag adalek 1964 edo o chom e Waltershausen. Goude tapout he bachelouriezh e studias ar vredoniezh etre 1976 ha 1981 e skol-veur Jena. Goude tapout he diplom e voe skorerez etre 1981 ha 1982 e skol-veur Leipzig. Goude-se e labouras evel bredvezegez evit ar vugale e Rüdersdorf hag e Marzahn. E 1990-1991 e rezas war-dro ar magazin *Ypsilon*. Abaoe 1994 ez eo skrivagnerez leun-amzer. Dimezet eo, pemp bugel he deus hag emañ o chom e Mahlsdorf e Berlin. 

## Oberennoù

* *Kathrin Schmidt*, barzhonegoù, Berlin, 1982 
* *Ein Engel fliegt durch die Tapetenfabrik*, barzhonegoù, Berlin, 1987, Verlag Neues Leben
* *Flußbild mit Engel*, barzhonegoù, Frankfurt am Main, 1995, Suhrkamp Verlag
* *Die Gunnar-Lennefsen-Expedition*, romant, Köln, 1998, Kiepenheuer & Witsch
* *Go-In der Belladonnen*, barzhonegoù, Köln, 2000, Kiepenheuer & Witsch
* *Sticky ends*, Skaint-faltazi, Frankfurt am Main, 2000, Eichborn
* *Drei Karpfen blau*, Kurzprosa, Berlin, 2000, Berliner Handpresse
* *Flußbild mit Engel*, barzhonegoù, München, 2000
* *Totentänze*, barzhonegoù, Leipzig, 2001 (gant Karl-Georg Hirsch)
* *Koenigs Kinder*, romant, Köln, 2002, Kiepenheuer & Witsch
* *Seebachs schwarze Katzen*, romant, Köln 2005, Kiepenheuer & Witsch
* *Du stirbst nicht*, romant, Köln, 2009, Kiepenheuer & Witsch
* *Blinde Bienen*, barzhonegoù, Köln, 2010, Kiepenheuer & Witsch

## Prizioù
* Priz Anna-Seghers, 1988
* Priz Leonce-und-Lena, 1993
* Meraner Lyrikpreis, 1994
* GEDOK Literaturförderpreis, 1998
* Priz burutellerien Alamagn, 2001
* Priz Droste kêr Meersburg, 2003
* Priz SWR-Bestenliste, 2009
* Priz ar romant alamanek gant he romant *Du stirbst nicht*, 2009

## Liammoù diavaez
* ''Ich bin wieder da'' – Pennad diwar he fenn e lec'hienn Welt, 4 a viz Ebrel 2009
* https://web.archive.org/web/20110222062528/http://www.tour-literatur.de/Links/links_autoren/schmidt_kathrin_links.htm
* Kathrin Schmidt e lec'hienn Priz Ingeborg-Bachmann
* ''Montagsinterview Kathrin Schmidt e TAZ''
* Ulrike Hempel: ''„Ich wollte Wörter hören“ (PDF) „Du stirbst nicht.“, e *BERLINER ÄRZTE* 
* http://poetenladen.de/kathrin-schmidt.htm - Kathrin Schmidt
Herve Nedeleg

**Herve Nedeleg** (ganet e-tro 1260 en Eskopti Treger - marvet d'ar 7 a viz Eost 1323 e Narbona), **Hervæus Natalis** e latin, ha lesanvet *«de Brito»* (*ar Breton*), a oa ur beleg ha teologour en Urzh an Dominikaned ha mestr bras an urzh e teuas da vout e 1318, hag e chomas betek e varv. Kas a reas da benn prosez santeladur Tomaz Akin (Tommaso d'Aquino).

Skrivet en deus *Displegoù war lavaroù [[Pedro Lombardo]]* ha *Defensio doctrinae fratris Thomae*. Kelenner e oa e skol-veur Pariz. Troet e oa gant kelennadurezh Tomaz Akin hag enebiñ a reas ouzh Herri Gent ha Guillaume Durand de Saint-Pourçain. Skrivet eo bet gantañ ivez *Summa Totius Logicæ* a oa bet lakaet war gont Tomaz Akin da gentañ.

## Notennoù ha daveennoù
Tierniezh Liu Song

**Tiernezh Liu Song** (Sinaeg 刘宋朝), anvet ivez **Tiernezh Song** (宋朝) **Song A-raok** (前宋) pe **Song ar Su** (南宋), a oa an hini kentañ eus ar peder Tiernezh ar Su e Sina. Heuliet e voe gant tiernezh Qi ar Su. Krouet e voe gant Liu Yu 劉裕 (363–422)
Alberto Contador

**Alberto Contador** zo ur marc'hhouarner spagnol hag en deus gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn div gwech (gounezet en doa un trede gwech met dirummet eo bet goude doperezh).
* Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2007 , gant ar skipailh Discovery Channel
* Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2009, gant ar skipailh Astana
* Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2010 , gant ar skipailh Astana (dirummet)

Berzet ez eus bet outañ redek gant an Unaniezh varc'hhouarnerezh etrebroadel (UME) adal an 30 aviz Gwengolo 2010, «en abeg d'ur gavadenn direizh en e droazh e-pad eil devezh diskuizh e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2010 ». Kavet ez eus bet klenbuterol. Lavarout a ra Alberto Contador eo bet kontammet gant boued. Da heul eo bet dirummet ivez eus ar Giro 2011 bet gounezet gantañ ivez.

## Skipailhoù
* 2003. ONCE - Eroski
* 2004-2006. Liberty Seguros
* 2006. Astana - Würth
* 2007. Discovery Channel
* 2008-2010. Astana

## Loreadeg
* Tro Frañs 
: Renkadur hollek (2007, 2009)
: Renkadur ar re yaouank (2007)
:4 zennad 
* Tro Italia 
: Renkadur hollek (2008) 
* Tro Spagn
: Renkadur hollek (2008)
: Renkadur steuet (2008)
(dirummet e 2011 pa oa bet gounezet gantañ)
:2 dennad
* Sizhunvezh katalan (2005)
*  Tro Castilla y León (2007, 2008, 2010)
*  Pariz - Nisa (2007, 2010) 
*  Tro Euskal Herria (2008, 2009)  
*  Tro Algarve (2009, 2010)
*  Kampionad Spagn ABE (2009)
Hervé Cordovil

**Hervé Cordovil** (Viçosa, 3 a viz C'hwevrer 1914 — São Paulo, 16 a viz Gouhere 1979), a oa pianoour ha sonaozour braziliat.

E-touez e ganaouennoù brudetañ e c'haller menegiñ *Meu Pé de Manacá*, savet a-gevret gant e geniterv Marisa Pinto Coelho e 1950; *Vida do Viajante*, gant Luiz Gonzaga; *Sabiá lá na Gaiola*, gant Mario Vieira; ha *Biquini de Bolinha Amarelinha*, azasaet diwar Itsy Bitsy Teenie Weenie Yellow Polkadot Bikini, pe c'hoazh *Rua Augusta*.
TéléNantes

**Télénantes** a zo ur chadenn skinwel lec'hel a servij foran eus meurgêr Naoned ha Liger-Atlantel skignet war kanol 31 an TNT.

## Istor

E miz Ebrel 2002 e sav ar CSA (deuet da vezañ an ARCOM abaoe ar ) ur galv d'ar raktresoù evit ur skinwel lec'hel e Naoned. E Meurzh 2003 e vez goulennataet TéléNantes gant ar CSA hag e miz Gouere e ro d'ar gevredigezh ul lodenn eus ar frekañs dieub war ar c'hanol UHF 47.

Kregiñ a ra ar chadenn gant .
E miz Du 2009 e tivizas lez-varn kenwerzh Naoned e vo adkemeret Nantes 7 gant TéléNantes en ur zerc'hel un hanter eus an implijidi eus ar chadenn.

E deroù 2011 e vez kendeuzet gant he c'henseurtez Nantes 7 evit dont da vezañ N7 TV.

## Aozadur
### Kevala
Ur budjed a  euro a zo gant Télénantes, ac'hantaet eo da 80 % gant kêr Naoned, gant Nantes Métropole ha gant ar C'huzul Meur, hag an 20 % a chom dre ar bruderezh.

Evel he amezegez Nantes 7 he deus ar chadenn ur sal-ren boutin evit ar bruderezh : RTVO evit dastum ar bruderezh ret evit mont en-dro.

### Kefridi
C'hoant a zo gant Télénantes da gas keleier lies ha dizalc'h. Gant ar pellarvesterien pe ar CSA e c'hell bezañ galvet poellgor al liesegezh ennañ tud diavaez d'ar gevredigezh.

## Notennoù ha daveoù

## Liamm diavaez
*  Lec'hienn ofisiel TéléNantes
Stêrioù Ecuador

**Stêrioù Ecuador** a red lod anezho war-zu ar Meurvor Habask, lod all a ya da gemberiñ gant stêrioù pe adstêrioù a red trema ar Meurvor Atlantel. 
 

## Stêrioù

### [[Meurvor Atlantel]]
* *[[Amazon (stêr)|Amazon]]* (Brazil, Perou)
** Stêr Putumayo
*** San Miguel
** Napo
*** Curaray
**** Cononaco
*** Aguarico R
**** Cuyabeno 
*** Yasuní
*** Tiputini
*** Coca
*** Payamino
***[[Stêr Marañón]]* (Perou)
*** Tigre
**** Corrientes
**** Conambo
**** Pintoyacu pe Pindoyacu
*** Pastaza
**** Huasaga
**** Bobonaza
**** Palora
**** Chambo
**** Ambato
***** Cutuchi
**** Cebadas
*** Morona
**** Cangaime
***** Macuma
*** Santiago River
**** Yaapi
**** Upano
***** Paute
****** Matadero pe Cuenca
******* Machángara
******* Tomebamba
******* Tarqui
******* Yanuncay
**** Zamora
*** Chinchipe

### [[Meurvor Habask]]
*Stêr Mira
** Stêr San Juan 
*** Carchi
** Chota
* Cayapas
** Stêr Santiago 
** Onzole
* Muisne
* Cojimies
* Esmeraldas
** Guayllabamba
*** Machángara
** Río Blanco
*** Toachi
** Quininde
* Jama
* Chone
** Carrizal
* Portoviejo
* Jipijapa
* Guayas
** Taura
** Daule
*** Pula
*** Magro pe Pedro Carbo
*** Colimes
**** Boqueron
*** Puca
*** Congo
** Babahoyo
*** Yaguachi
**** Milagro
**** Chimbo
**** Chanchán
*** Vinces
**** Palenque
*** Catarama
**** Zapotal
*** Stêr San Pablo
* Cañar
* Balao
* Jubones
* Arenillas
* Zarumilla
* Tumbes
** Puyango
* Chira
** Catamayo
*** Calvas
Stêr San Pablo

**Stêr San Pablo** zo anv meur a stêr:

## 
*Stêr San Pablo (Ecuador), ur stêr e stêrva an Amazon. 
Eus kember **Stêr San Pablo** ha Stêr San Luis e c'hoarvez ar Stêr Itonomas

#### 
*Stêr San Pablo (Ecuador)

#### 
*Stêr San Pablo (Panama)
Emgann Bapaume (1871)

**Emgann Bapaume** a zo un emgann eus ar Brezel 1870-1871 etre Prusia ha Bro-C'hall. C'hoarvezet eo e Bapaume hag er c'humunioù tro-war-dro, e departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall), d'an 2 ha d'an 3 a viz Genver 1871.

Ar Brusianed a gollas 740 soudard ha 40 ofisour, lazhet pe c'hloazet, 1 100 en holl hervez lod. Lazhet pe c'hloazet ez eus bet 1 370 Gall, mui 800 Gall aet diwar wel, an darn vuiañ anezhe "distroet d'ar gêr".

## Roll kumunioù an dachenn-emgann
* Bapaume
* Bucquoy 
* Puisieux 
* Miraumont 
* Béhagnies 
* Achiet-le-Grand 
* Bihucourt 
* Boisleux 
* Ervillers 
* Biefvillers-lès-Bapaume 
* Grévillers 
* Sapignies 
* Avesnes 
* Arras 
* Tilloy 
* Ligny 
* Mory
Sanfona

**Sanfona** zo ur ger portugalek a vez graet

* eus ar viell, pe genn-ha-genn (anvet rebed, dre fazi marteze, e Geriadur Hemon-Huon, 2005.) 
* eus an akordeoñs e Nordeste Brazil, e sonerezh ar vro (baião, forró hag all).
Baião (sonerezh)

**Ur pennad [[baião]] zo ivez*. 

Ar **baião** zo un doare-seniñ hag un dañs poblek e Nordeste Brazil, deuet eus Pernambuco, en hanternoz da stad Bahia.
Dont a ra eus al lundu, pe un doare anezhañ anvet "baiano", troet da **baião**.
Diwarnañ eo deuet an doareoù anvet forró, côco, embolada, ciranda .

## Binvioù
*ar zabumba, seurt taboulin, stokataet gant ur mailhig hag ur wialennig
*ar pandeiro, 
*ar sanfona*, 
*an [[triangl]] 
*ar [[gitar]]  (*Violão*). 



==Levezon==
Daoust ma teu eus Pernambuco ez a pellik levezon ar baião, ha betek stadoù [[São Paolo]] ha [[Rio de Janeiro]].


==Sonerien Baião==
* [[Luiz Gonzaga]] - *O Rei do baião*.
* [[Hermeto Pascoal]]
* [[Humberto Teixeira]] - "*o Doutor do baião''".
* Carmélia Alves - "A Rainha do Baião" (rouanez ar baião), ganet e 1923.
* Dominguinhos
* Claudete Soares, bet lesanvet ar "Princesa do Baião"

## Liammoù diavaez
*http://letras.com/gilberto-gil/574336/
Knut

**Knut** zo un anv-bihan svedek, norgeek hag alamanek a gaver ivez e broioù all Lec'hlenn.

## Gerdarzh
Dont a ra an anv eus an norseg **Knútr** ( kar d'ar ger saoznek "knot"), a dalv kement ha skoulm. 

## Yezhoù all
**Knud* e daneg hag alamaneg
**Knútur* en islandeg
**Kanut, Kanuty* e poloneg
**Cnut* pe *Canute* e saozneg.

## Tud

### Rouaned ha priñsed

========
* **[[Knut II Danmark]]**, pe *[[Knut Veur]]*, *Knud den Store* e daneg, roue Danmark, roue Norge ha roue Bro-Saoz (war-dro 994-1035), 
** e vab **[[Knut III Danmark]]**, pe *Hardeknud* pe *Harthacanute*, roue Bro-Saoz ivez (war-dro 1018-1042)
* **[[Knut IV Danmark]]** (war-dro 1040-1086), roue Danmark a renas etre 1080 ha 1086, sant ha merzher; 

* **[[Knut V Danmark]]** (1130-1157)
* **[[Knut V Danmark]]**, roue eus 1182 betek 1202.
*Knud Lavard, priñs danat ha sant en XIvet kantved
*Knud, Priñs Danmark (1900–1976), mab d'ar roue Christian X

========
* **[[Knut Iañ Sveden]]**, pe **Knut Eriksson** (war-dro 1143-1196), roue etre 1173 ha 1195;
* **[[Knut II Sveden]]**, pe **Knut Långe**, roue eus 1229 betek 1234.

*Harthacnut Danmark, pe Cnut Iañ, pe Hardeknud, ganet war-dro 890, roue Danmark

### Tud all
*Knut Hamsun (marvet e 1952), skrivagner norgeek, brudet evel nazi
*Knut Haugland († 2009), stourmer norvegiat
*Knut Knudsen (ganet e 1950), marc'hhouarner norvegiat
*Knud Rasmussen († 1933), ergerzhour greunlandat
*Knut Reinhardt (ganet e 1968), melldroader alaman.
*Kanuty Rusiecki (1800-1860), livour polonat
*Knut Schmidt-Nielsen († 2007), bevoniour stadunanat.

## Loen
* **[[Knut (arzh gwenn)|Knut]]**, un arzh gwenn e loenva Berlin.

## Lec'hanvadurezh
* Knutsford, e Cheshire, e Bro-Saoz. 

## A bep seurt

## Pennad kar
*Knudsen, anv-tiegezh deveret
Éléonore de Vermandois

**Éléonore de Vermandois**, ganet war-dro 1148/1149, marvet e miz Mezheven 1213, a oa merc'h da Raoul Iañ Vermandois, kont Vermandois ha kont Valois, ha da b-Pétronille d'Aquitaine. 
Pa varvas he c'hoar Élisabeth de Vermandois e 1183 e rankas he breur-kaer Philippe d'Alsace leuskel ar roue gall Fulup II an Aogust da lakaat e grabanoù war kontelezhioù Vermandois ha Valois en 1185. 

Peder gwech e timezas :
# En 1162, da Godefroy de Hainaut († 1163), kont Ostrevent, mab d'ar c'hont Baldoen IV Hainaut.
# En 1164, da Guillaume IV († 1168), kont Nevers.
# En 1171, da Mathieu d'Alsace (v. 1137 † 1173), kont Boulogne.
# En 1175, da Mathieu III († 1208) kont Beaumont-sur-Oise.

## Notennoù
Sofia Minsk

**Sofia Minsk** pe **Sofia Polotsk** (war-dro 1140 – 1198), a oa ur briñsez polonat, merc'h da Richeza Pologn (* Ryksa Bolesławówna* e poloneg, *Rikissa Burislevsdotter* e svedeg ; 1116 – 1156), a oa rouanez Sveden, hag a zimezas da un den anvet "Valador", roue e Pologn, met n'ouzer ket resis piv e oa he zad. 

## He dimezioù
Teir gwech e timezas. 
Da eil e oa d'ar roue Valdemar Iañ Danmark ma teuas da vout rouanez Danmark, priñsez Minsk, ha landgravez Turingia.

Sophia a oa hanterc'hoar da Knut V Danmark. Goude eured he mamm da roue Sveden ez eas ganti da chom da Sveden ha savet e voe e lez he bro nevez. Dimezet e voe da Valdemar en 1154, da siellañ un emglev etre Danmark ha Sveden.

Brudet e oa davezañ kenedek, rok ha kriz. 

## He bugale
Gant Valdemar Iañ Danmark (war-dro 1131–1182), he doe:

* Knut VI Danmark (1163–1202)
* Valdemar II Danmark (1170–1241)
* Sophia (1159 –1208), dimezet da Siegfried III, Count of Orlamünde
* Margaret ha Maria, leanezed e Roskilde
* Richeza Danmark (marvet e 1220), a zimezas da Erik X Sveden
* Helen (marvet e 1233),dimezet da William, Duke of Brunswick-Luneburg
* Ingeborg Danmark (1175–1236), dimezet d'ar roue gall Fulup II an Aogust a vac'has anezhi kerkent ha dimezet dezhi.
Cangaceiro

**Cangaceiros** a vez graet e portugaleg Brazil eus forbaned hag emsavidi e Brazil war-dro dibenn an XIXvet kantved ha deroù an XXvet kantved, ha **cangaço** a vez lavaret eus o emsavadenn. E kornôg stad Pernambuco e vez lavaret *[[sertão]]* eus douaroù sec'h-kras ar c'h-caatinga a oa repu tud anvet cangaceiros e-pad tregont vloaz kentañ an XXvet kantved. 

## Gwrizioù
Ret eo klask gwrizioù ar c'h-**cangaço** e buhez reuzeudik an dud dizouar e Nordeste Brazil. Gwelet e veze bagadoù, pe tud o-unan, o skrapañ perc'henned pe oc'h arsailhañ o ziez, o laerezh stalioù bras. Na ti nag aoz n'o doa, bale a raent dre ar sertão, o tec'hel dirak ar boliserien pe an arme, o kuzhat hag o laerezh. 

E penn ar bagad-se e oa Virgilino Ferreira, anavezetoc'h evel Lampião.
Élisabeth de Vermandois

**Élisabeth de Vermandois** zo anv div vaouez a ouenn uhel :

* Élisabeth de Vermandois (1081–1131), *Elizabeth of Vermandois* e saozneg, merc'h da Hugues de Vermandois, merc'h-vihan da Herri Iañ, roue Bro-C'hall,
* Élisabeth de Vermandois (1143–1183), pe Isabelle de Vermandois, merc'h da Raoul Iañ Vermandois ha pried da Fulup, kont Flandrez.

## Pennadoù kar
*Élisabeth
*Vermandois
Denis Menchov

**Denis Menchov** zo ur marc'hhouarner rusian ganet d'ar 25 a viz Genver 1978 en Oryol (Rusia). Goude bezañ bet stummet en e vro gant skipailh CSKA Samara eo aet Menchov da Spagn evit dont da vezañ marc'hhouarner a-vicher evit Banesto. Gantañ en deus diskouezet ar Rusian e oa barrek d'ober disoc'hoù mat-kenañ war ar redadegoù a-dennadoù en ur c'hounit an Tour de l'Avenir 2001 pe ar c'hrez gwenn war hentoù Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2003. E 2005 e sinas evit Rabobank evit erlec'hiañ Levi Leipheimer e penn ar skipailh izelvroat. Dindan ar c'hrez orañjez eo aet ar maout gant Menchov div wech e Tro Spagn (2005 ha 2007) hag ur wech e Tro Italia, e 2009 evit kantvet vloaz ar redadeg. Daou bodiom en deus graet ivez war Tro Bro-C'hall (3 e 2008 ha 2010).
## Skipailhoù
* 2000. Banesto
* 2001-2003. iBanesto.com
* 2004. Illes Balears-Banesto
* 2005-2010. Rabobank
* 2011. Geox-TMC
## Loreadeg
;Tro Frañs
: Renkadur ar re yaouank (2003)
:1 tennad
;Tro Spagn
: Renkadur hollek (2005, 2007)
: Renkadur ar menez (2007)
: Renkadur steuet (2005, 2007)
:4 zennad
;Tro Italia
: Renkadur hollek (2009) 
:2 dennad
 Tour de l'Avenir (2001) 
 Tro Euskal Herria (2004)  
 Tro Murcia (2009)
Sertão

**Sertão** zo 
* ur ger portugalek kozh, un anv a vez graet eus ul lec'h distro, 
* an anv a vez graet eus un tolead bras e Nordeste Brazil, sertão Brazil
* ur meizad douaroniel, sertão (douaroniezh). 
* un anv-lec'h e lec'hanvadurezh Brazil. 

## Lec'hanvadurezh
#### 
*En Nordeste:
** Ar **[[sertão Brazil|sertão]]**, pe **Sertão brasileiro**, zo ur rann eus rannvro Nordeste Brazil, a en em led e meur a stad eus ar rannvro

*E Rio Grande do Sul, e kreisteiz ar vro:
** **[[Sertão (Rio Grande do Sul)|Sertão]]** , ur gumun 
** Sertão Santana , ur gumun 

## Tud
* Valdemir "Sertão" Pereira - dornataer brazilian 

## Sertanejo
Diwar ar ger sertão eo savet an anv-gwan hag anv-kadarn **sertanejo**:
*komz a reer eus *sonerezh sertaneja*
**O Sertanejo*, romant gant José de Alencar
Sertão Brazil

**Sertão Brazil**, pe ar **Sertão brasileiro** e portugaleg Brazil, pe ar **sertão** hepmui, zo ur rann, pe isrannvro, eus rannvro Nordeste Brazil, a en em led e meur a stad eus an Nordeste, da lavarout eo 
*darnoù eus stadoù Bahia, Pernambuco, Paraíba, Rio Grande do Norte Piauí; 
*Ceará penn-da-benn; 
*un darnig eus Sergipe hag Alagoas.
Ouzhpenn-se e tap betek hanternoz ha biz Minas Gerais,er Vale do Jequitinhonha.

## Sevenadur
Krouet ez eus bet ur vojenn, pe mojennoù en-dro d'ar sertão gant al lennegezh, an hini uhel evel hibni ar bobl hag ar follennoù-nij (*folhetos de cordel*) da gentañ, gant ar sinema hag ar skinwel goude.
Teir skeudenn tud a zo kinniget:
*ar *retirante*, an divroad skarzhet abalamaour d'ar sec'hour hakaset d'an arvor pe da gêrioù bras kreisteiz ar vro, 
*ar c'h- cangaceiro, al laera sav a-enep ar gevredigezh direizh ;
*ar * beato*, ar profed a ren war bagadoù tud o c'hortoz an amzer nevez pa vo ar sertão bro an eurvad .

## Caatinga
Caatinga eo anv ar stuj a weler er Sertão hag en un darn eus an Agreste. Ela ocupa as áreas de clima semi-árido, resistindo às secas através de adaptações naturais.

## Mor

*Al lec'h nemetañ ma en em gav ar sertão gant ar mor a zo e Ponta do Mel e Rio Grande do Norte.

## Sertanejo
Diwar ar ger sertão eo savet an anv-gwan hag anv-kadarn **sertanejo**:
*komz a reer eus *sonerezh sertaneja*
**O Sertanejo*, romant gant José de Alencar

## Kanaouenn c'hallek
* **Sertão**, gant Bernard Lavilliers en e albom *O gringo* (1980)

## Notennoù


## Pennad kar
*Cerrado
Letizia

**Letizia** zo un anv-bihan italianek, hag a gaver e yezhoù all ivez, hag a zo kar da Levenez e brezhoneg.
Lidet e vez d'an 18 a viz Eost.

## Doareoù all
**Letizio, Letiziano* evit ar baotred.

## Yezhoù all

*Laetitia, e latin ha galleg
*Leticia, e spagnoleg 
* *Letícia* e hungareg
*Joy, pe Joyce, e saozneg
**Letycja* e poloneg

## Tud

## XVIvet kantved
*Lettice Knollys, priñsez saoz er XVIbet kantved
### XIXvet kantved
*Maria Letizia Ramolino, mamm Napoleone Buonaparte,
**Matilde Letizia Guglielmina Bonaparte, ur verc'h-vihan dezhi, merc'h d'he mab Girolamo Buonaparte

### XXvet kantved
*Letizia Battaglia, luc'hskeudennerez
*Letizia Moratti, politikourez, maer Milano
*Letizia Ortiz, priñsez spagnol.

## Pennadoù kar
*Laetitia
The Doom Generation

***The Doom Generation*** a zo ur film bet sevenet gant Gregg Araki. Deuet eo er-maez e 1995 hag ennañ e c'hoari Rose McGowan, James Duval ha Johnathon Schaech. Eil lodenn un deiroberenn anvet the Teenage Apocalypse Trilogy eo. En e raok emañ *[[Totally Fucked Up]]* ha war e lerc'h *[[Nowhere (film)|Nowhere]]*. Film kentañ Araki ma kont troioù-kaer arallreizhidi eo, sed perak e c'haller lenn "A Heterosexual Movie by Gregg Araki" e penn-kentañ ar film. Ouzhpenn an tri aktor pennañ e c'haller gwelout tud vrudet evel Parker Posey, Heidi Fleiss, Christopher Knight, Margaret Cho, Perry Farrell, Amanda Bearse ha Nicky Katt er film. Stank eo implij ar sifr 666 er film.

## Istor
Daou grennard, Jordan White (Duval) hag Amy Blue (McGowan) a gej ouzh Xavier Red (Schaech) goude kuitaat un davarn. Chom a reont a-sav en ur stal ha dre zegouezh e lazh X perc'henn ar stal. Divizout a ra neuze an tri haroz mont da guzhat en ur motel. E-keit ha m'o deus Jordan hag Amy un darempred-korf er sal-dour e sell X ouzh ar c'heleier er skinwel ma tesk he deus gwreg perc'henn ar stal lazhet he bugel a-raok en em lazhañ. 
Beajiñ a ra an triad er Stadoù-Unanet, ha tostoc'h-tostañ en em sant an daou baotr. War o lerc'h e red a bep seurt tud : re' zo a lavar int mignoned da Amy re all a zroukvesk anezhi gant merc'hedall.
E dibenn ar film ez eo taget an triad gant ur strollad yaouankizoù neveznazi.

## Degemer
A bept seurt a voe pa zeuas *The Doom Generation* er-maez. Peurliesañ e voe keñveriet gant *[[Natural Born Killers]]*. E lec'hienn Rotten Tomatoes e tap ar film 50% a alioù mat Roger Ebert ne roas steredenn ebet d'ar film..

## Notennoù

## Liamm diavaez
*Sonerezh ar film e lec'hienn discogs
Berlin ar Reter

**Berlin ar Reter** (alamaneg : *Ost-Berlin*) a oa anv lodenn reter Berlin etre 1949 ha 1990. Klotañ a rae gant takad aloubiñ ar Soviediz evel ma oa bet savet e 1945, da lavaret eo 45,6 % eus gorread kêr. An tri zakad all (hini an Amerikaned, hini ar Saozon ha hini ar C'hallaoued) a yae d'ober Berlin ar C'hornôg, hag a oa un enklozadur eus BRD en Alamagn ar Reter. E 1989 e oa 409&nbsp;km² gorread Berlin ar Reter, hag 1 279 212 annezad a oa enni (stankter : 3 127, 7 annezad/km²).
Pa voe krouet DDR d'ar 7 a viz Here 1949 e voe lakaet Berlin ar Reter da gêr-benn, hag e 1952 e teuas da vezañ unan eus ar 15 *Bezirke* (distrigoù) aozet gant ar gouarnamant da gemer plas ar 5 Land a oa a-raok. 
Etre an 13 a viz Eost 1961 hag an 9 a viz Du 1989 e voe dispartiet Berlin ar Reter diouzh Berlin ar C'hornôg gant Moger Berlin. Gant gouarnamant DDR e veze anvet "Berlin" pe "Berlin, Hauptstadt der DDR" (Berlin, kêr-benn DDR). Lavaret e veze ivez "Takad demokratel" betek ar bloavezhioù 1960.

## Melestradur
A-raok unvanidigezh Alamagn (3 a viz Here 1990) e veze rannet Berlin ar Reter en 11 distrig :
* Friedrichshain
* Hellersdorf (krouet e 1986)
* Hohenschönhausen (krouet e 1985)
* Köpenick
* Lichtenberg
* Marzahn (krouet e 1977)
* Mitte
* Pankow
* Prenzlauer Berg
* Treptow
* Weißensee

## Komandanted (Soviediz hag Alamaned ar reter) Berlin ar Reter

## Emdroadur ar boblañs

## Skeudennoù eus Berlin ar Reter

Karl-Marx-Allee Block C Nord Berlin April 2006 060.jpg|Ranndioù e Karl Marx Allee
Lenindecoration.JPG|Plakenn da enoriñ Lenin, Wilhelmstraße
Veggdekorasjon.JPG|Murlivadur gant porselen Meissen ouzh ar savadur bet hini Kuzul ar vinistred, e-tal Leipziger Straße 
Soviet War Memorial Park.JPG|Monumant koun d'ar Soviediz e Treptower Park
Cafe Moskau.JPG|Cafe Moskau e Karl Marx Allee
Dismantling of the Palace of the Republic.JPG|Palast der Republik
New Synagogue, East Berlin.JPG|Sinagogenn nevez, Oranienburger Straße
Weberwiese Berlin April 2006 147.jpg|"Hochhaus" e Weberwiese, ar savadur uhel kentañ bet savet goude an Eil Brezel-bed
VolksbühBerlJan08.JPG|Choariv ar bobl, Rosa-Luxemburg-Platz
Berlin_Wilhelmstrasse.jpg|Radioù (dibenn ar bloavezhioù 1980) e Wilhelmstraße 
Strausberger Platz Berlin April 2006 117.jpg|Strausberger Platz 
Proletarian hero, Alexanderplatz june 2006.JPG|Haroz ar vicherourien, Alexanderplatz


## Gwelout ivez
* Berlin
* Moger Berlin
*Timbroù Berlin ar Reter

### Notenn

### Liammoù diavaez
* Berlin ar Reter, amzer dremenet hag amzer-vremañ
* Luc'hskeudenn eus Berlin e 1989-1999
Letícia

**Letícia** zo un anv-bihan portugalek, a glot gant Levenez e brezhoneg.

## Yezhoù all
*Laetitia e latin ha galleg
*Letizia en italianeg
*Leticia e spagnoleg
*Joy ha Joyce e saozneg. 

## Tud

* Letícia Birkheuer, aktorez vraziliat
* Letícia Calderón, aktorez vec'hikan
* Letícia Colin, aktorez vraziliat
* Letícia Dornelles, kelaouennerez vraziliat, skrivagnerez evit ar skinwel
* Letícia Renna , kelaouennerez vraziliat
* Letícia Sabatella, aktorez vraziliat
* Letícia Spiller, aktorez vraziliat.
* Letícia Veloso, kelaouennerez vraziliat 
* Letícia Wierzchowski, skrivagnerez vraziliat, oberourez A Casa das Sete Mulheres;

## Skeudennoù

Skeudenn:Letícia Colin.jpg|Letícia Colin
Skeudenn:Leticia Birkheuer no Crystal Fashion 2007 1.jpg| Letícia Birkheuer
Skeudenn:Leticiaw bsb.jpg|Letícia Wierzchowski
Dominguinhos

**José Domingos de Morais** , anavezetoc'h evel **Dominguinhos**, ganet e 1941 , e Garanhuns, e Pernambuco, ha marvet e São Paulo, d'an 23 a viz Gouhere 2013, a oa ur soner, kaner, ha sonaozour brudet eus Nordeste Brazil. Gant e sanfona, akordeoñs ar vro, e sone baião, bossa nova, choro, forró, xote, pe jazz zoken.

Diskibl e oa da Luiz Gonzaga hag Orlando Silveira.

## E bladennoù
*1964 - Fim de Festa
*1965 - Cheinho de Molho
*1966 - 13 de Dezembro
*1973 - Lamento de Caboclo
*1973 - Tudo Azul
*1973 - *Festa no [[Sertão]]*
*1974 - Dominguinhos e Seu Accordeon
*1975 - *[[Forró]] de Dominguinhos* (Velas Records)
*1976 - Domingo, Menino Dominguinhos
*1977 - Oi, Lá Vou Eu
*1978 - Oxente Dominguinhos
*1979 - Após Tá Certo
*1980 - Quem me Levará Sou Eu
*1981 - Querubim
*1982 - A Maravilhosa Música Brasileira
*1982 - Simplicidade
*1982 - *Dominguinhos e Sua [[Sanfona]]*
*1983 - Festejo e Alegria
*1985 - Isso Aqui Tá Bom Demais
*1986 - Gostoso Demais
*1987 - Seu Domingos
*1988 - É Isso Aí! Simples Como a Vida
*1989 - Veredas Nordestinas
*1990 - Aqui Tá Ficando Bom
*1991 - Dominguinhos é Brasil
*1992 - Garanhuns
*1993 - O Trinado do Trovão
*1994 - Choro Chorado (Continental Records)
*1994 - Nas Quebradas do Sertão
*1995 - Dominguinhos é Tradição (Continental Records)
*1996 - Pé de Poeira
*1997 - *Dominguinhos & Convidados Cantam [[Luiz Gonzaga]]* (Velas Records)
*1998 - Nas Costas do Brasil (Velas Records)
*1999 - Você Vai Ver o Que é Bom (Universal Music)
*2001 - Dominguinhos ao vivo (Caravelas Records)
*2001 - Lembrando de Você (Sony Music)
*2002 - Chegando de Mansinho (Caravelas Records)
*2004 - Cada un Belisca un Pouco (gant Sivuca ha Oswaldinho do Acordeom, Biscoito Fino)
*2005 - Elba Ramalho & Dominguinhos
*2006 - Conterrâneos (Eldorado Records)
*2008 - Yamandu + Dominguinhos
Sara Ramírez

**Sara Ramírez** zo un aktorez ha kanerez stadunanat, ganet d'an 31 a viz Eost 1975 e Mazatlán, en arvor stad Sinaloa, e Mec'hiko. D'hec'h 8 vloaz e tivroas da SUA gant he mamm. Studiañ a reas e Kalifornia hag e New York.
Galdakao

**Galdakao** (stumm euskarek hag ofisiel nemetañ; *Galdácano* e doare-skrivañ ar spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Izurtza

**Izurtza** (stumm euskarek hag ofisiel nemetañ; *Izurza* e spagnoleg) zo ur gumun eus gevred Bizkaia, en Euskal Herria .
Getxo

**Getxo** (euskarek hag ofisiel; *Guecho* e doare-skrivañ ar spagnoleg, ha diofisiel) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
Ibarrangelu

**Ur pennad [[Angelu]] zo ivez*.

**Ibarrangelu** (anv euskarek ofisiel; *Ibarranguelua* e spagnoleg ha diofisiel) zo ur gumun eus arvor Bizkaia en Euskal Herria.
Ispaster

**Ispaster** (anv euskarek ofisiel; *Ispáster* e spagnoleg) zo ur gumun eus arvor Bizkaia en Euskal Herria.
Lekeitio

**Lekeitio** (stumm euskarek hag ofisiel ; *Lequeitio* e spagnoleg), zo ur gumun en Euskal Herria, e reter Bizkaia, stok ouzh Gipuzkoa. 
Niver an annezidi a sav da .
Lemoiz

** Lemoiz ** ( pe * Lemoniz * e spagnoleg) zo ur gumun e Bizkaia, stok ouzh Gipuzkoa, en Euskal Herria.

Pell amzer e voe klasket sevel ur greizenn nukleel e Lemoiz. ETA a viras ouzh al labourioù.

## Tud
**Jesus Lemoniz* (1951-2008, krouer ar stal Identic e Roazhon.
Lezama

**Lezama** zo un anv-lec'h a orin euskarek.

## 
*anv Lezama (Bizkaia), en Euskal Herria
***[[Lezama (Araba)|Lezama]]**, kêriadenn e kumun Amurrio, en Araba

## 
* **[[Partido de Lezama]]**, partido e Proviñs Buenos Aires, Argentina;
** **[[Lezama (Buenos Aires)|Lezama]]**, pennlec'h ar partido heñvelanvet,
Mañaria

**Mañaria** zo ur gumun e menezioù kreisteiz Bizkaia, en Euskal Herria, war lez ar stêr Mañaria.

## Douaroniezh
Ur c'haer a lec'h eo Mañaria, e-harz ar menez Mugarra, hag ar menez Untzillaitz. 

## Kumunioù amezek
En-dro dezhi emañ:
* Izurza en hanternoz 
* Dima er mervent
* Abadiño er reter

## Tud
*Julian Gorospe, marc'hhouarner, gounideg en un tennad eus Tro Bro-C'hall.

## Notennoù
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907

E 1907 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder breizhat Lucien Petit-Breton.

## Pennad kar
*Roll gounideien Tro Bro-C'hall
Markina-Xemein

**Markina-Xemein** (stumm euskarek hag ofisiel; *Marquina-Jeméin* stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun e reter Bizkaia, en Euskal Herria.
Meñaka

**Meñaka** (euskarek, stumm ofisiel; *Meñaca* e spagnoleg, diofisiel) zo ur gumun e hanternoz Bizkaia, en Euskal Herria.

## Karterioù
Tri c'harter zo:
* Mesterika, en-dro d'an iliz, tost d'an hent a ya eus Mungia da v-Bermeo
* Ametzaga.
* Meñakabarrena.
* Emerando ouzh tor ar menez Sollube.