open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Clara

**Clara** zo un anv-bihan alamanek ha spagnolek, hag a gaver e meur a yezh. D'an 11 a viz Eost e vez lidet.

## Gerdarzh
Deuet eus an anv-gwan latin *clarus, clara, clarum*, "sklaer".

## Yezhoù all
* *[[Chiara]]* ha *[[Clarice]]*, en italianeg. 
* *[[Claire]]* e galleg, hag an adstummoù *[[Clarisse]]*, *[[Clairette]]*.
* *[[Clare]]* e saozneg. 
* *[[Klara]]* en alamaneg ha brezhoneg.

### E brezhoneg
***Klara** eo an anv meneget e Buhez ar Sent, e 1912 evit ar santez italian Chiara d'Assisi. D'an 12 a viz Eost eo lakaet, daoust ma oa marvet ar santez d'an 11 a viz Eost.
*E Geriadur Vallée e kaver, er pennad "clair": *Sklaer, Sklaera, [[Yuna]](ñ)*. 
* **Sklêrijenn**, **Sklaerenn**, **Sklaera** pe c'hoazh **Sklaerder** eo ar stummoù brezhonek a gaver koulskoude en deiziadurioù brezhonek, diazezet moarvat war levr Gwennole ar Menn, *Grand choix de prénoms bretons*, e 1995 ma n'eus meneg ebet ken eus an anv Klara.
**Sklaerder* a gaver en anv Itron Varia ar Sklaerder, e Ploumanac'h, e Treger. N'eo ket anavezet evel anv-bihan koulskoude. 
*A-wechoù e vez kemmesket an anv gallek Claire ha hini ar santez vrezhon Klervi.

## Tud

### kantved
**Santez Klara*, pe Chiara d'Assisi (1193-1253). 

### kantved
* Isabel Clara Eugenia (Segovia, 1566 - Brusel, 1633), infantez spagnol, gouarnerez an Izelvroioù.
 
### kantved
* Clara Elisabeth von Platen (1648-1700), kontez alaman. 
### kantved
* Clara Maffei (1814-1886), broadelourez italian
* Clara Schumann (1819-1896), pianoourez ha sonaozourez alaman 
* *Klara Hitler* (1860-1907), mamm Adolf Hitler
* *Clara Bonde*, dimezell a enor e lez Sveden

### kantved
* Clara Kimball Young (1890-1960), aktourez stadunanat e filmoù digomz,
* Clara Bow (1905-1965), aktourez stadunanat e filmoù digomz,
* Clara Thalmann (1908-1987)
* Clara Betner (1922-2012), kanerez klasel italian
* Clara Bindi ( ganet e 1927), aktourez italian

### kanved
* Clara Morgane (ganet e 1981), luskerez skinwel ha diskouezerez-c'hiz c'hall, bet kroget evel aktourez pornografek.

## Lennegezh
**Klara Sesemann*, e romantoù Heidi, gant Johanna Spyri

## Lec'hioù
*Villa Clara 
*Santa Clara
*Clarà, pe Clarà i Villerac ([kləˈɾajβiʎə'ɾak]), kumun c'hall eus Katalonia.

## Notennoù
António Portugal, Priol Crato

** António de Portugal**, pe **António Iañ**, ganet e 1531 e Lisboa, marvet e 1595 e Pariz, a voe Roue Portugal adalek ar 24 a viz Gouhere betek ar 25 a viz Eost 1580, pa rankas leuskel e gurunenn gant Felipe II, Roue Spagn. Ezel e oa eus Urzh Sant Yann Jeruzalem ha lesanvet "Priol Crato".

Bastard reizhekaet d'an Infant Luís de Portugal e oa, ha da Yolande Gomes, yuzevez deuet da vout kristenez nevez. Skoliet e voe gant Bartolomeu dos Mártires e Coimbra ha degemeret e voe en Urzh an Ospital, ma oa Priol e dad. En 1574 e oa gouarnour Tanger.

Studiañ a reas e manati Costa ; e Coimbra e studias prederouriezh; en Évora, an doueoniezh, goude bout degemeret evel Priol Crato en Urzh Sant Yann Jeruzalem. Nac'h a reas bout beleget ha kas a rae e vuhez o c'hoari las. 

Goude marv Sebastião Iañ e klaskas sevel war an tron, en hañv 1580, dre ma oa mab-bihan da Manuel Iañ Portugal. Abalamour ma oa ur bugel bastard, ha mab d'ur gristenez nevez, ne voe ket degemeret avat hag e genderv Felipe II, roue Spagn, a gasas e arme da aloubiñ Portugal. Mont a reas António d'an harlu da Vro-C'hall.

## E vugale
Dek bugelen doe gant Ana Barbosa:
* Filipa de Portugal (1560-?), leanez
* Luísa de Portugal (1562-?), leanez e Tordesillas
* Afonso de Portugal (1566-?)
* Manuel de Portugal (1568-1638), 
* Cristóvão de Portugal (1573-1638)
* Pedro de Portugal (1575-?)
* Dinis de Portugal (1576-?)
* Violante de Portugal (1577-d.1602), leanez e Burgos
* Antónia de Portugal (1578-d.1602), leanez e Burgos
* João de Portugal (1579-?) marvet en yaouank

## E varv
António de Portugal a varvas e Pariz d'ar 26 a viz Eost 1595.
Edward Moss

**Edward Moss**, ganet d'an 11 a viz Gouere 1977 e Los Angeles, Kalifornia, zo ur c'haner hag ur muzikour amerikan. Drevezañ Michael Jackson a ra.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn
Carlos Alazraqui

**Carlos Jaime Alazraqui**, ganet d'an 20 Gouere 1962 e Yonkers, New York, zo kaner, muzikour, hag aktour amerikan.

## Daveoù


## Liammoù diavaez

* Lec'hienn
Diamant

E skiant ar vineralogiezh, ez eo an **diamant** (diwar ar ger gresianeg kozh αδάμας – adámas "didorrus") un allotropenn vetastabil,pe un adstumm eus ur mineral glaouek dreiststabil, e-lec'h ez eo renket an atomoù karbon e meur a urzh e-kreiz tal un diñs anvet frammadur an diamant. N'eo ket ken stabil an diamant hag ar grafit evelkent, daoust ma 'z eo ral ez afe an diamant da c'hrafit pa vez kerreizh pe ordinal ar stad fizikel. Perzhioù dibar en deus an diamant, an digarez o vezañ ma 'z eo kovalant al liammoù etre an atomoù. Da skouer, ez eo ar mineral kaletañ a zo, kaleted 10 ouzh skeul Moh, ha bez' en deus ivez ar gonduktivelezh vrasañ e-touez ar materi a-vras. Implijet e vez an diamantoù neuze evit troc'hañ ha lufrañ ostilhoù hag ivez ez a da ober kontilli diamant hag en annevioù diamant, ur benvegig a vez implijet e taolioù-arnod 'zo.

Doareennoù optikel dibar en deus an diamant. Dre m'eo paot ha fetis e frammadur e vez diaes-kenañ d'an ampurentez pe da goc'hennoù evel ar bor pe an nitrogen pe azot da vont d'en em silañ ennañ. Ouzhpenn dre m'eo bras treuzweluster an diamantoù, e vezont boull ha hep liv ebet. A-wechoù e vez ampurentezioù, gant ar feur a ul lodenn evit ur milion a lodennoù er frammadur, evit d'ar bor da livañ ar stinkennoù e glas, d'an nitrogen e melen, da fazioù er frammadur d'e livañ e gell, pe da livioù all, al liv glas-gwer, glas-ruz, ruwenn, melenruz pe ruz, da vezañ deuet da heul skinadurioù. Bez' en deus an diamant ivez ar perzh da zistrewiñ ar gouloù a veur a liv, ar pezh a ro ul lufr dibar dezhañ. Ar perzhioù dreist-mañ holl, kaleted, lufr, lintr, distrewusted hag all, eo a lak an diamant da vezañ priziet bras evel maen-prizius.

An darn vrasañ eus an diamantoù naturel a zo bet krouet e-lec'h ma oa uhel-kenañ an temperadur hag ar gwask, moarvat e donderioù etre 140 ha 190 kilometr (87 ha 120 mil-saoz), e donder mantell an Douar. Evit a sell ouzh an atomoù karbon, e teuont eus mineraloù all karbon enne, o kozhañ hep mar e-pad ur miliard a vloavezhioù pe ouzhpenn ha betek 3,3 miliard a vloavezhioù, pe c'hoazh e-pad etre 25% ha 75% eus oad hon flanedenn. Degaset e vez an diamantoù war c'horre an Douar dre zislonkadurioù menezioù-tan, a zeu da galediñ ha da ober mein anvet kimberlit pe lamproit. Gallout a ra an den krouiñ diamantoù ivez en un doare sintetek o terevell metoù gant temperadurioù ha gwask uhel heñvel ouzh ar pezh a c'hoarvez e-barzh mantell an Douar. Bez' ez eus un doare all da lakaat ar strinkennoù diamant da greskiñ a zo dre ouelezennadur diwar aezhennoù kimiel. Bez' ez eus materi 'zo evel ar zirkon diñsek pe gubek hag ar garbidenn silikon hag a vez lavaret a zo heñvel ouzh an diamant ha gant kalz a zoareennoù heñvel ivez, an neuz da skouer. Doareoù labour ispisial a zo bet savet evit diforc'hañ, just a-walc'h ar gwir ziamant diouzh an hini krouet pe diouzh ar mineraloù heñvel outañ.
Võ Nguyên Giáp

**Võ Nguyên Giáp** (25 a viz Eost 1911 - 4 a viz Here 2013) a oa ur jeneral vietnamat a c'hoarias ur roll a bouez en Arme Pobl Vietnam, e-pad Brezel Indez-Sina (1946-1954) ha Brezel Vietnam (1960-1975).

## Liammoù
*''Le général Giap, héros de l'indépendance vietnamienne est mort'', Le Monde, 4/10/2013
Italia (disheñvelout)

**Italia** zo un anv kozh hag a gemm e ster a-hed an Istorvezh.

## Douaroniezh
**Italia*, pe Ledenez Italia

## Istor
*Italia, ur stad a-vremañ en Europa,
*Italia, Italia en amzervezh roman, adalek Republik Roma betek kempennerezh Diocletianus
**Italia, un diokez en Impalaeriezh roman

* Republik Italia, anv meur a dra:
**Republik Italian (1802-1805), ar Republik Italian en amzer Napoleone Buonaparte

*Rouantelezh Italia, anv meur a dra
**Rouantelezh Italia (1805-1814), en amzer Napoleone Buonaparte
**Rouantelezh Italia (1861-1946), mamm da Republik Italia a-vremañ

## Tud
**Italia* zo un anv-bihan roet d'ar merc'hed.

## Oberennoù
**[[Italia (rapsodienn)|Italia]]*, rapsodienn gant Alfredo Casella

## Oabl
*477 Italia, un asteroidenn
Ledenez Italia

**Ur pennad [[Italia (disheñvelout)]] zo ivez, diwar-benn sterioù all ar ger [[Italia]].*

**Ledenez Italia**, pe **Ledenez an Apennin**, pe **Douar-bras Italia** pe Italia hepmui (en italianeg: *Penisola italiana, Penisola appenninica, Terraferma* pe *Continente*) a zo ul ledenez e-kreiz Kreisteizeuropa, ar vihanañ eus teir ledenez Kreisteizeuropa ( an div all eo Ledenez Iberia ha Ledenez ar Balkanoù). Ul lesanv zo dezhi, deuet dezhi abalamour d'he stumm : *Lo Stivale* (An Heuz). Teir ledenez bihanoc'h zo outi hag a ro dezhi ar stumm-se : Calabria (ar biz-troad), Salento (ar seul) ha Gargano (ar c'hentr).

Ne glot ket gant Italia bolitikel a hiriv, da lavarout eo Republik Italia, pa n'emañ ket enni an inizi (Sikilia ha Sardigna dreist-holl) nag an Alpoù na plaenenn ar Po, met enni emañ ar stadoù dizalc'h San Marino hag ar Vatikan.
Pontorson

**Ur pennad* Pontorson (kumun gozh) *zo ivez*.
----

**Pontorson** zo ur gumun c'hall e Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche. Pennlec'h kanton Pontorson eo.
## Douaroniezh
* Treuzet eo Pontorson gant ar stêr Kouenon.

Pontorson MontStMichel.jpg|Ar C'houenon, e-kichen Pontorson. Er pellder e weler Menez Mikael ar Mor.

## Istor
## Krennamzer
* D'an 23 a viz Here 1370, Beltram Gwesklin hag Olier Klison o devoa savet un emglev bredeuriezh stourm.
### kantved
* Krouet eo bet d'ar 1 a viz Genver 2016 pa voe strollet Pontorson, Macey ha Vessey d'ober ar gumun nevez.

## Monumantoù ha traoù heverk
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs
## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Eugène de Beauharnais

**Eugène Rose de Beauharnais** (Pariz, 1781 – München, 1824) a oa ur jeneral gall, lezvab da Napoleone Buonaparte, hag a voe anvet gantañ da vesroue Rouantelezh Italia.

## E vuhez
Mab e oa d'ar beskont Alexandre de Beauharnais, un isofiser gall, ha da *Marie-Josèphe Tascher de la Pagerie*, anavezetoc'h evel Joséphine de Beauharnais.

E miz C'hwevrer 1814, en hanternoz Italia, e voe trec'h war un arme aostrian en emgann ar Mincio (1814). E miz Mae e varvas e vamm. 

Mervel a reas e München e 1824.

## Dimeziñ ha bugale
Dimeziñ a reas da Auguste von Bayern, ha seizh bugel o doe: 
* Joséphine Maximilienne Eugénie Napoléone (1807 – 1876), 
** dimezet da Oscar Iañ Sveden, rouanez Sveden ha Norge (1844-1859).
* Eugénie Hortense Auguste (1808 – 1847), priñsez Hohenzollern-Hechingen.
* Auguste Charles Eugène Napoléon (1810 – 1835), dug Leuchtenberg, dug Santa Cruz ha priñs kenseurt Portugal, 
** dimezet da Maria II Portugal, rouanez Portugal (1819-1853).
* Amélie Auguste Eugénie Napoléone (1812 – 1873), Impalaerez Brazil.
** dimezet da Pedro Iañ Brazil; 
* Théodelinde Louise Eugénie Auguste Napoléone (1814 – 1857), kontez Württemberg ha dugez Urach.
* Caroline Clotilde (1816 – 1816).
* Maximilien Joseph Eugène Auguste Napoléon (1817 – 1852), dug Leuchtenberg ha priñs Romanowsky en Rusia.


Restr:Josephine of Sweden & Norway c 1835 by Fredric Westin.jpg |Joséphine, rouanez Sveden
File:Eugénie de Beauharnais.jpg| Eugénie de Beauharnais
Restr:Retrato da D. Amélia de Beauharnais - Google Art Project.jpg| Amélie (1812 – 1873), Impalaerez Brazil.
Carlos Mencia

**Carlos Mencia**, ganet **Ned Arnel Mencía** d'an 22 a viz Here 1967 e Honduras, zo ur fentour hag aktour amerikan.

## Notennoù ha daveennoù

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn
Fred Stoller

**Frederick "Fred" Stoller**, ganet d'an 1958 e Brooklyn, New York, zo aktour, skrivagner hag eilmouezhier amerikan.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn
Maria-Amélia de Bragança

**Maria-Amélia de Bragança** (1831-1853) a oa ur briñsez a Vrazil. Merc'h e oa da Pedro Iañ, impalaer Brazil, ha d'e eil pried Amélie von Leuchtenberg. 

Prometet e oa bet d'ar priñs Masimilian (1832-1867), a oa da vezañ impalaer Mec'hiko, hogen mervel a reas a-raok.
Masimilian Iañ Mec'hiko

**Masimilian Iañ Mec'hiko** (1832-1867) a voe impalaer Mec'hiko, kent bezañ fuzuilhet gant an emsavidi vec'hikan.

Mab e oa da Franz Karl von Österreich ha da Sophie von Bayern. Breur yaouank an impalaer aostrian Franz Joseph Iañ e oa. 

E 1857 e timezas e Brusel d'ar briñsez Charlotte Belgia, merc'h da Leopold Iañ Belgia, roue Belgiz, ha da Louise-Marie d'Orléans.

Goude bloavezhioù e morlu Aostria, e asantas d'ar c'hinnig graet dezhañ gant Napoleon III, impalaer Bro-C'hall, da vont da ren war Mec'hiko. Aloubet e oa bet Mec'hiko gant ar C'hallaoued e 1861, gant asant stadoù all Europa. Evit diazezañ eno ur galloud a-du gant Bro-C'hall e voe pedet Masimilian gant Napoleon III, da vont da impalaer ar vro. Mont a reas da Vec'hiko, gant skoazell an arme c'hall hag un nebeud mirourien vec'hikan. Hag anvet e voe da Impalaer Mec'hiko d'an 10 a viz Ebrel 1864.

Nac'het e voe anavezout an impalaer nevez gant meur a c'houarnamant estren, ha gant hini Stadoù Unanet Amerika en o zouez. Sellout a raent ouzh impalaeriezh Masimilian evel ur stad suj da Vro-C'hall. Goude dibenn ar Brezel Diabarzh er Stadoù Unanet, e 1865, e voe degaset skoazell gant Stadunaniz d'ar republikaned vec'hikan renet gant Benito Juárez. P'en em dennas arme Bro-C'hall diouzh Mec'hiko e 1866 e krogas an traoù da vont da fall evit nerzhioù an impalaeriezh. 

Paket e voe Masimilian gant an emsavidi a-du gant ar republik ha fuzuilhet e voe ganto d'an 19 a viz Mezheven 1867.
Amalia

**Amalia** zo un anv-bihan alamanek, spagnolek, ha svedek.

## Anv kevrennek
*Maria Amalia

## Yezhoù all
**Amália* e portugaleg.
*Amalie, en alamaneg ivez
*Amélie e galleg.

## Tud

* Amalia von Sachsen, anv meur a briñsez 

### XVIvet kantved
* Amalia von Kleve (1517–1586), priñsez eus an tiegezh Von der Mark 
* Amalia von Neuenahr-Alpen (1539−1602).

### XVIIvet kantved
* Amalia Wilhelmina von Königsmarck (1663-1740), arzourez svedat
* Amalia Wilhelmine von Braunschweig-Lüneburg (1673–1742)

### XVIIIvet kantved
* Maria Amalia von Österreich (1701–1756)
* Maria Amalia von Sachsen (1724–1760)
* Anna Amalia von Sachsen-Weimar-Eisenach (1739–1807), sonaozourez alaman
* Amalie von Sachsen (1794–1870), priñsez ha sonaozourez.

### XIXvet kantved

* Maria Josepha Amalia von Sachsen (1803-1829), Rouanez Spagn
* Amalia Lindegren (1814 – 1891), livourez svedat
* Amalia de Llano (1822-1874), kontez ha skrivagnerez spagnolek
* Amalia von Sachsen-Weimar-Eisenach (1830-1872), priñsez an Izelvroioù dre zimeziñ
* Amalia Filipina de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (1834–1905), Infantez Spagn
* *Amalia Freud* (1835–1930), mamm Sigmund Freud.

### XXvet kantved
* Amalia Guglielminetti (1881 – 1941), barzhez italian.
* Amália Rodrigues (1920–1999), kanerez portugalat
* *Amalia Maria Mercouri*, anavezet evel Melina Mercouri, aktourez ha politikourez c'hresian

### XXIañ kantved
* Catharina-Amalia der Nederlanden, pe Catharina-Amalia von Oranien-Nassau(2003-), priñsez izelvroat

## Lennegezh
**Amalia von Edelreich*, er pezh-c'hoari alamanek Die Räuber, gant Friedrich von Schiller. 
* Amalia, romant gant José Mármol e 1851

## Filmoù
* **[[Amalia (film 1914)|Amalia]]** (1914), film arc'hantinat renet gant Enrique García Velloso;
* **[[Amalia (film 1936)|Amalia]]** (1936), film arc'hantinat renet gant Luis José Moglia Barth.

## Lec'hioù
* **[[Amalia (Buenos Aires)|Amalia]]**, en Arc'hantina.
Amalie von Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld-Bischweiler

**Amalie von Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld-Bischweiler**, ganet en 1752 ha marvet en 1828, a oa priñsez Bavaria deuet da vout Rouanez Sachsen dre zimeziñ. 

Merc'h e oa da Friedrich Michael von Pfalz-Birkenfeld ha d'e bried Maria Franziska von Pfalz-Sulzbach. 

Dimeziñ a reas en 1769 da Friedrich-August III, Dilenner Sachsen (1754-1827) a voe savet da Roue Sachsen gant Napoleone Buonaparte en 1806. Ouzhpenn e voent anvet da zuged Varsovia. 

Ur verc'h o doe, Maria Augusta von Sachsen (1782-1863) ; kaoz a voe d'he dimeziñ d'ur gwaz eus ur familh hag a c'hellfe goulenn tron Polonia, met ne voe uhelad ebet mennet da greñvaat rouantelezh Saks pe da adsevel rouantelezh Polonia. Dizimez e chomas.
Friedrich August

**Friedrich August** zo un anv-bihan alamanek kevrennek, ha hini meur a roue pe briñs, eus Sachsen dreist-holl.

### Dilennerien Sachsen (1356-1806)
* Friedrich August (Württemberg-Neuenstadt), dug (1682–1716)
* *[[Friedrich August Iañ]] *, *der Starke* (1670-1733), priñs-dilenner Sachsen (1694–1733) ha roue Polonia (1697–1704 ha 1709–1733) ; gwelout Aogust II
* *[[Friedrich August II]]*, priñs-dilenner Sachsen (1733–1763) ha roue Pologn (1734–1763), gwelout August III
* Friedrich August von Anhalt-Zerbst, priñs (1747–1793)
* Friedrich August Oldenburg, dug Oldenburg (1773–1785) hag eskob Lübeck (1750–1785)
* Friedrich August von Braunschweig-Wolfenbüttel-Oels, dug Oels (1792–1805)
* Friedrich August (Nassau-Usingen), dug (1806–1816)
* Friedrich August (dug-meur Oldenburg), dug-meur (1900–1918)

### Rouaned Sachsen (1806-1919)
* Friedrich August Iañ (Sachsen) (1750-1827), *der Gerechte*,  priñs-dilenner Sachsen (1763–1806) *Friedrich August III*, a-raok bezañ roue Sachsen (1806–1827)
* Friedrich August II (Sachsen) (1797-1854), roue Sachsen (1836- 1854)
* Friedrich August III (1865-1932), roue Sachsen (1904–1918)

## Pennadoù kar
*Friedrich August von Sachsen
*Friedrich
*August
Jeff Foxworthy

**Jeff Foxworthy**, ganet **Jeffrey Marshall Foxworthy** d'ar 6 a viz Gwengolo 1958, a zo un aktour amerikan.

## Liammoù diavaez
* Lec'hienn

## Daveoù
John Tartaglia

**John Tartaglia**, ganet **Jonathan Nicholas Tartaglia** d'ar 16 a viz C'hwevrer 1978, a zo un aktour hag ur c'haner amerikan.
Corcovado (kanaouenn)

***Corcovado*** zo titl ur ganaouenn doare Bossa Nova savet gant ar c'haner-sonaozer brazilian Antônio Carlos Jobim e 1960.

Ar ganaouenn hag a ra meneg eus ar c'hCorcovado, ar menez mil vrudet o valirañ a-us da vae Rio de Janeiro, a oa bet troet e saozneg gant ar C'hanadian Gene Lees. Kemmet hec'h anv e *Quiet Nights of Quiet Stars* e oa bet enrollet e 1965 gant ar c'haner stadunanat Andy Williams.

Tremen a ra da standard jazz etrebroadel ha kanet pe sonet eo bet gant forzh a arzour meur, Charlie Byrd, Miles Davis, Doris Day, Ella Fitzgerald, Art Garfunkel, Stan Getz, Astrud Gilberto, João Gilberto, Engelbert Humperdinck, Sérgio Mendes, Oscar Peterson, Cliff Richard, Frank Sinatra en o zouez.

## Ar gerioù
Um cantinho, um violão *Ur c'hornig, ur gitar*Esse amor, uma canção *Hon c'harantez, ur ganaouenn*Pra fazer feliz a quem se ama *Da lakaat an hini a garan eürus*

Muita calma pra pensar *Sioulder e-leizh da brederiañ*E ter tempo pra sonhar *Ha kaout amzer da huñvreal*Da janela vê-se o Corcovado *Eus ar prenestr e weler ar c'hCorcovado*O Redentor, que lindo ! *Hon Dasprener, na kaerat !*

Quero a vida sempre assim *Fellout a ra din e pado ar vuhez evel-se*Com você perto de mim *Ganeoc'h-c'hwi e-tal ma c'hichen* Até o apagar da velha chama *Betek ma vo mouget ar flammenn diwezhañ*

E eu que era triste *Ha me a oa trist*Descrente desse mundo *Hep feiz er bed*Ao encontrar você eu conheci *Pa gejis ganeoc'h e ouvezis*O que é felicidade, meu amor. *Petra 'oa al levenez, ma muiañ-karet.*

E eu que era tristeDescrente desse mundoAo encontrar você eu conheciO que é felicidade, meu amor.

## Liamm diavaez
* Kanet gant Antônio Carlos Jobim e-unan
* Kanet gant Trio Esperança
Guglielmo Gonzaga (disheñvelout)

**Guglielmo Gonzaga** zo anv meur a zen :

* *Guglielmo Gonzaga* (XIVvet kantved), mab da Feltrino Gonzaga
* Guglielmo Gonzaga (1538 - 1587), IIIvet dug Mantova
* Guglielmo Domenico Gonzaga (1589 - 1591), mab da Vincenzo Iañ Gonzaga, IVvet dug Mantova

## Pennadoù kar
*Guglielmo
*Gonzaga
Inizi Spratly

**Inizi Spratly** (vietnameg: *Trường Sa*; sinaeg: 南沙群岛, Nānshā Qúndāo; e tagalog: *Kalayaan*; e saozneg: *Spratly Islands*) a zo anezho ur c'hant enezennig didud e Mor Sina ar Su, ouzhpenn ur bern kerreg, atolligoù, traezhegi... Peskedus, gazus ha tireoulus eo ar morioù tro-dro, hag arc'het int gant Republik Pobl Sina, Brunei, Malaysia, ar Filipinez, Taiwan ha Viet Nam.

## Liammoù diavaez
Berimbau (kanaouenn)

***Berimbau*** zo titl ur ganaouenn e doare ar samba savet gant an daou arzour brezilian Baden Powell de Aquino, evit an ton anezhi, ha Vinícius de Moraes evit ar gerioù anezhi.

Enrollet e voe gant Vinícius de Moraes e miz Here 1963 evit ar wech kentañ.

Troet e oa bet ar ganouenn-mañ e galleg gant Claude Nougaro e 1966, bezañ adanvet *Bidonville* gantañ.

## Ar gerioù
Quem é homem de bem *An neb a zo un den mat*Não trai ! *Ne werzh ket !*O amor que lhe quer *Ar garantez a ro dezhañ*Seu bem ! *E vuiañ-karet !*Quem diz muito que vai *An neb a lâr diehan ez ay kuit*Não vai ! *N'ay ket kuit !*Assim como não vai *Hag evel ma n'a ket kuit*Não vem !... *N'eus netra o tont !...*

Quem de dentro de siNão sai !Vai morrer sem amar *A varvo hep karet*Ninguém ! *Den ebet !*O dinheiro de quem *Arc'hant an neb*Não dá ! *Na ro tra !*É o trabalho de quem *Eo labour an neb*Não tem ! *N'en deus ket !*Capoeira que é bom *An dañser capoeira zo mat*Não cai ! *Ne gouezh ket !*E se um dia ele cai *Ha mar kouezh un deiz*Cai bem !... *E kouezh mat !...*

Capoeira me mandou *An dañser capoeira en deus gourc'hemennet din*Dizer que já chegou *Kemenn e oa-eñ arruet*Chegou para lutar *Arruet da c'houren*Berimbau me confirmou *Ar [[berimbau]] en deus kadarnaet din*Vai ter briga de amor *E vo un emgann evit ar garantez*Tristeza camará... *Hag an dristidigezh a vo trec'h...*

Se não tivesse o amor (2x wech)Se não tivesse essa dor (2x wech)E se não tivesse o sofrer (2x wech)E se não tivesse o chorar (2x wech)Melhor era tudo se acabar (2x wech)

Eu amei, amei demaisO que eu sofri por causa de amor ninguém sofreuEu chorei, perdi a pazMas o que eu sei é que ninguém nunca teve mais...Mais do que eu

Capoeira me mandouDizer que já chegouChegou para lutarBerimbau me confirmouVai ter briga de amorTristeza camará...

## Liamm diavaez
* Kanet gant Vinícius de Moraes a-gevret gant Toquinho
* An doare gallek kanet gant Claude Nougaro
Auckland (disheñvelout)

**[[Auckland]]** eo kêr vrasañ Zeland-Nevez.

Auckland a c'hall bezañ ivez:
*Auckland Region, ur rannvro en-dro da gêr Auckland
*Inizi Auckland, un enezeg didud perc'hennet gant Zeland-Nevez
**Enez Auckland, enez pennañ an enezeg-se
*Gioc'h Auckland, *Coenocorypha aucklandica*, un evn brosezat en inizi-se
*Krag Auckland, *Anas aucklandica*, un evn brosezat en inizi-se
*Auckland, ur gêr e Kalifornia
Aucey-la-Plaine

**Aucey-la-Plaine** zo ur gumun c'hall eus Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 32 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,81% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas tri soudard eus ar gumun e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, daou d'an 22, unan anezhe en Aiseau-Presles, en 25vet Rujumant Troadegiezh e oa, egile e Falisolle, er 136vet Rujumant Troadegiezh e oa, an trede hini a varvas e Tamines d'an 28, er 136vet Rujumant Troadegiezh e oa.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, Even 1944: un den nann-soudard a varvas en Aucey abalamour d'ar brezel, lazhet e voe d'an 22 gant ur vombezadeg.
* Mervel a reas pevar gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

Aucey-la-Plaine (50) Église - Extérieur - 05.jpg|An iliz katolik.
Aucey-la-Plaine (50) Monument aux morts - 01.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Intron-Varia*, an tour iliz bet savet e 1762, an nev e 1775, un delwenn eus ar Werc'hez Vari hag ar Mabig Jezuz eus ar  enni, rummet.
* Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz katolik, luc'hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc'hskeudenn.
* Chapel (, bet adsavet e 1820) ha feunteun *Intron-Varia* e Fiévroux.
* Kastell La Crenne, 1851-1858. 
* Kastell Le Guépéroux, dibenn an .
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010
PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 472
  bar:1968 from:0 till: 444
  bar:1975 from:0 till: 442
  bar:1982 from:0 till: 419
  bar:1990 from:0 till: 430
  bar:1999 from:0 till: 362
  bar:2007 from:0 till: 440
  bar:2010 from:0 till: 456
PlotData=

  bar:1962 at: 472 fontsize:S text: 472 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 444 fontsize:S text: 444 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 442 fontsize:S text: 442 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 419 fontsize:S text: 419 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 430 fontsize:S text: 430 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 362 fontsize:S text: 362 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 440 fontsize:S text: 440 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 456 fontsize:S text: 456 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Melestradurezh

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Großer Belchen

**Großer Belchen** (gwechall hag a-wechoù c'hoazh: *Sultzer Belchen*; galleg: *Grand Ballon*) eo menez uhelañ ar Vogezoù gant 1 424 m. Menez uhelañ Bro-Elzas an hini eo. Emañ 25 km er gwalarn da Vülhausen.

## Liammoù diavaez
Michaelsberg (Elzas)

**Michaelsberg** (*Mont Saint-Michel* e galleg) zo ur menez bihan, 437 m uhelder dezhañ, en Elzas, er Vojoù, e kumun Sànt Johànn (*Saint-Jean-Saverne* an anv gallek ofisiel) en departamant Bas-Rhin.
Michaelsberg

**Michaelsberg** zo un anv-lec'h alamanek.

## Gerdarzh
Diwar Michael, a zo Mikael e brezhoneg, ha berg, a zo menez.

## Lec'hioù
###### 
Anv meur a venez eo 
* Michaelsberg (Pfalz), e-kichen Bad Dürkheim e Rheinland-Pfalz
* Michaelsberg (Baden-Baden), e-kichen Baden-Baden e Baden-Württemberg
* Michaelsberg (Bergstraße), e Hessen
* Michaelsberg (Cleebronn), e-kichen Cleebronn e Baden-Württemberg 
* Michaelsberg (Gundelsheim), e-kichen Gundelsheim e Baden-Württemberg 
* Michaelsberg (Rheinhessen), e Rheinhessen e-kichen Wörrstadt
* Michaelsberg (Siegburg), e Siegburg e Nordrhein-Westfalen
* Michaelsberg (Sinsheim), e-kichen Sinsheim e Baden 
* Michaelsberg (Untergrombach), e Baden-Württemberg . 

###### 
*Michaelsberg (Elzas)

## Gwelet ivez
* Menez Mikael
Kalmoukia

**Republik Kalmoukia** (Хальмг Тангч, *Haljmg Taŋč* e kalmoukeg; Республика Калмыкия, *Respoublika Kalmykiya* e rusianeg) a zo unan eus republikoù Kevread Rusia, dindan 74 731  km². 283 166 a dud a oa o vevañ enni e 2010. Elst eo ar gêr-benn. An unvezh velestradurel nemeti eus Europa eo gant ur muiañniver a orin mongol hag a voudisted.

## Istor
*OE Kalmoukia

## Liammoù diavaez
Pecunia non olet

**Pecunia non olet** zo ul lavar latin hag a dalv *Gant an arc'hant n'eus c'hwezh ebet*. lavaret e vije bet gant an impalaer roman Vespasianus en devoa lakaet un taos war ar troazh.
Stan Getz

**Stan Getz**, bet ganet **Stanley Gayetzky** d'an 2 a viz C'hwevrer 1927 e Philadelphia (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Mezheven 1991 e Malibu (Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur soner saksell stadunanat.

Tremen a ra da zonezonetañ soner saksell tenor istor ar jazz, ar pezh a reas dezhañ bezañ lesanvet *The Sound*, abalamour d'e zoare-seniñ hep e bar.
Menocchio

**Domenico Scandella**, anavezetoc'h evel **Menocchio**, a oa ur miliner ganet e 1532, e Montereale Valcellina, ur 25 km en hanternoz da Pordenone, en Italia, hag a voe barnet abalamour d'e gelennadurezh relijiel ha losket en-bev gant an Inkizision war-dro 1600, da 67 vloaz, war urzh ar pab Klemez VIII. 

Dimezet e oa hag unnek bugel dezhañ. E 1581 e oa bet maer e gêriadenn c'henidik. 

Brudet eo dre levr Carlo Ginzburg *Il formaggio e i vermi. Il cosmo di un mugnaio del '500*, embannet e 1976.

## E vuhez
War-bouez daou vloaz tremenet e kêr Arba, war-dro 1563, abalamour d'un emgann, e chomas atav Menocchio e Montereale, a oa 650 den enni, gant e wreg hag e seizh bugel, diwar gounid daou bark ha div vilin, feurmet gantañ, hag ouzhpenn e oa kalvez ha mañsoner. En 1581, peogwie e ouie lenn, skrivañ ha kontañ, e voe anvet da vaer Montereale hag ar c'hêriadennoù tro-dro, ha da verour an iliz.

D'an 28 a viz Gwengolo 1583, e voe atizet person Montereale, Don Odorico Vora, gant ur beleg all anvet Ottavio Montereale, da flatrañ Menocchio d'an Ofis Santel abalamour m'en devoa mennozhioù disivouder diwar-benn Jezuz-Krist. Gant testenioù all e voe kresket an tamalloù. Gant se, d'ar 4 a viz C'hwevrer 1584 e voe roet urzh, gant ar manac'h frañsiskat Felice de Montefalco, inkizitour Aquilea ha Concordia, da herzel ha bac'hañ Menocchio a voe kraouiet e Concordia, d'ar 7 a viz C'hwevrer, ha goulennataet evit ar wech kentañ.
Art Garfunkel

**Art Garfunkel** (*Arthur Ira Garfunkel* diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 5 a viz Du 1941 e New York, a zo ur barzh, ur c'haner hag un aktour stadunanat.

Mil anavezet eo evit bezañ kanet en daouad Simon & Garfunkel gant Paul Simon adalek 1957 betek 2010.
Astrud Gilberto

**Astrud Gilberto** (Astrud Evangelina Weinert diouzh hec'h anv gwir), bet ganet d'an 29 a viz Meurzh 1940 e Salvador da Bahia, a zo ur ganerez vrazilian samba ha Bossa Nova.

Da virviken e chomo liammet hec'h anv ouzh ar ganaouenn *[[Garota de Ipanema]]* (*[[The Girl from Ipanema]]* an anv anezhi e saozneg) he devoa kanet a-gevret gant João Gilberto e miz Meurzh 1964.
Larry the Cable Guy

**Larry the Cable Guy**, ganet **Daniel Lawrence** "**Larry**" **Whitney** d'ar 17 a viz C'hwevrer 1963, a zo un aktour amerikan.

## Daveoù


## Liammoù diavaez
* Lec'hienn
Domenico

**Domenico** zo un anv-bihan italianek.

## Yezhoù all
*Dominique, e galleg
*Domingo e spagnoleg
**Dominic*, e saozneg
**Dominik*, en alamaneg

## Tud
*Domenico Ghirlandaio, livour italian
*Domenico Ponziani 
*Domenico Postpischl 
*Domenico Cresti 
**Domenico Scandella*, anavezetoc'h evel Menocchio, devet en-bev gant an Iliz katolik.
Macey (Manche)

**Macey** a oa ur gumun c'hall eus Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche.
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
* E 1815 e voe staget kumun Cormeray, (185 annezad e 1806) ouzh kumun Macey (324 annezad e 1806). Distaget e voe Cormeray e 1848. 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas tri gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 1,42% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Emgann Normandi, Eost 1944: un den nann-soudard a varvas e Macey abalamour d'ar brezel, lazhet e voe d'an 8 gant ur vombezadeg.
#### Stagidigezh
* Kevredet e voe kumunioù Macey ha Vessey adalek 1973 betek dibenn 1979.
### 
* Bodet e voe gant div gumun all d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Pontorson.
## Monumantoù ha traoù heverk

Macey (50) Église.jpg|An iliz katolik.

* Iliz katolik *Sant Sulpicius*, .

Macey - Le calvaire.jpg|Ar c'halvar.

* Ar c'halvar.

Macey (50) Croix de cimetière.jpg|Ar groaz.

* Kroaz ar vered.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:200
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:25 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010
PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 192
  bar:1968 from:0 till: 153
  bar:1975 from:0 till: 124
  bar:1982 from:0 till: 122
  bar:1990 from:0 till: 109
  bar:1999 from:0 till: 98
  bar:2006 from:0 till: 104
  bar:2010 from:0 till: 114
PlotData=

  bar:1962 at: 192 fontsize:S text: 192 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 153 fontsize:S text: 153 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 124 fontsize:S text: 124 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 122 fontsize:S text: 122 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 109 fontsize:S text: 109 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 98 fontsize:S text: 98 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 104 fontsize:S text: 104 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 114 fontsize:S text: 114 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh

 
 
 

## Pennadoù kar
* Cormeray,
* Pontorson,
* Vessey.
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Seizh Sant

**Ar Seizh Sant** a c'hall bezañ:
*Seizh sant diazezer Breizh (Samzun, Brieg, Kaourintin, Maloù, Padern, Paol, Tudwal)
* Seizh Sant Efesos, pe Breudeur ar Seizh Hun
*Chapel ar Seizh Sant, er C'houerc'had
*ar Seizh-Sant (Brest), iliz-parrez kentañ Brest
*meur a lec'h all c'hoazh, gant chapelioù: an Ardeven, Kergrist...

## Pennadoù kar
*Seizh Breur
*Tro Breizh
Tanis (Manche)

**Tanis** zo ur gumun c'hall e Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe tri soudard eus ar gumun e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel, unan eus ar 47vet Rujumant Troadegiezh e Le Roux, unan eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh e Châtelet hag unan eus an 2vet Rujumant Troadegiezh en Arsimont.
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas eizh den eus ar gumun.
* Emgann Normandi, Eost 1944: daou zen nann-soudard a varvas e Tanis d'ar 1 abalamour d'ar brezel; unan anezhe a oa bet ganet e Labouseg.
#### Brezelioù  didrevadennañ
##### [[Brezel Indez-Sina]]
* Lazhet e voe ur marichal-lojeiz eus ar gumun d'an 19 a viz Even 1954 e Thai Binh en Tonkin er Viêtnam.
##### [[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur serjant eus an Aerlu gall d'ar 26 a viz Even 1957 e Colomb Bechar.
## Monumantoù ha traoù heverk

Tanis (50) Église 01.jpg|An iliz katolik.
Tanis (50) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Saint Vigor*, romanek a orin, bet adkempennet kalz en .
* Chapel *Saints Côme et Damien*, ul lab eo bremañ.
* Maner Brée, .
* Kastell Grandchamp, ,  ha , gant e gouldri eus penn-kentañ an  kantved.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:350
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010
PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 328
  bar:1968 from:0 till: 324
  bar:1975 from:0 till: 298
  bar:1982 from:0 till: 259
  bar:1990 from:0 till: 253
  bar:1999 from:0 till: 260
  bar:2006 from:0 till: 296
  bar:2010 from:0 till: 315
PlotData=

  bar:1962 at: 328 fontsize:S text: 328 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 324 fontsize:S text: 324 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 298 fontsize:S text: 298 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 259 fontsize:S text: 259 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 253 fontsize:S text: 253 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 260 fontsize:S text: 260 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 296 fontsize:S text: 296 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 315 fontsize:S text: 315 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Luís de Portugal

**Luís de Portugal** (Abrantes, 1506 — Lisboa, 1555) a oa ur priñs portugalat, mab d'ar roue Manuel Iañ Portugal (1469 — 1521) ha d'e eil pried an infantez spagnol Maria de Aragão (1482-1517), merc'h d'ar Rouaned katolik.

## E vuhez

Dug Beja e voe war-lerc'h e dad, aotrou Moura, konestabl Portugal (*Condestável do Reino*) ha Priol Urzh Sant Yann Jeruzalem, diazezet e Crato, e Portugal.

## Tad
Ne zimezas ket hogen ur bastard en doe gant Violante Gomes, *a Pelicana*, ur "gristenez nevez", a varvas, a-hervez, evel leanez en Almoster, Santarém, d'ar 16 a viz Gouhere 1568, merc'h da Pedro Gomes, eus Évora. Kaoz zo bet e oant dimezet en Évora, evit reizhañ an afer.

Tad e oa eta da António Portugal, Priol Crato, a voe roue Portugal e-pad ur miz e 1580, goude emgann Alcácer Quibir, a-raok ma voe aloubet ar vro gant ar Spagnoled.

## Notennoù
María de Aragón

**Maria Aragon**, pe **María de Aragón** e spagnoleg, zo anv meur a rouanez pe infantez eus Rouantelezh Aragon.

## Eus [[Tiegezh Aragón]]
Ur rouanez: 
* María de Luna (1358-1406), pried da Martin Iañ Aragon, *el Humano*, diwezhañ roue Tiegezh Aragón;

Infantezed
* María de Aragón (1248-1267), leanez, merc'h da Jaime Iañ Aragon ha Violante de Hungría;
* María de Aragón (1299-1347), merc'h da Jaime II Aragon ha da Blanca de Nápoles; infantez Kastilha dre zimeziñ da Pedro de Castilla y de Molina.
* *María de Aragón* (g. 1455), bastardez da Juan II Aragon.

## Eus [[Tiegezh Trastámara]]
Meur a rouanez a vez graet **María de Trastámara** pe **Trastamara** anezho ivez:
* María Aragon (rouanez Kastilha) pe *María de Trastámara* (1403-1445), infantez eus Aragón. Rouanez e rouantelezhioù Kurunenn Kastilha evel pried da Juan II Kastilha adalek hec'h eured en 1420;
* María de Castilla, pe *María de Trastámara* (1401-1458), infantez a Gastilha ha c'hoar da Juan II Kastilha. Rouanez e voe e rouantelezhioù Kurunenn Aragon evel pried Alfonso V Aragon;
* María de Aragón y Castilla (1482-1517), rouanez Portugal evel pried da Manuel Iañ Portugal adalek hec'h eured e 1500;

## Tud all
* Maria Aragon (1425-1449), merc'h da Alfonso V Aragon, ha dimezet da Leonello d'Este, markiz d'Este ha dug Ferrara
* Feliche María de la Cerda y Aragón (1657-1709), eus Tiegezh Medinaceli
* María del Carmen Azlor de Aragón e Idiáquez (1841-1905), dugez Villahermosa.

## Traoù all
* **[[Colegio de doña María de Aragón]]**, pe *de la Encarnación*, hiziv Palez ar Sened (Madrid)
* **[[Retablo de doña María de Aragón]]**, gant El Greco
Sérgio Mendes

**Sérgio Mendes** pe **Santos Sérgio** (Sérgio Santos Mendes diouzh e anv gwir), bet ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1941 e Niterói (ur gêrig e-tal kichen Rio de Janeiro), a zo ur soner piano, ur sonaozer hag ur *c'hempenner* sonerezh eus Brazil. Mervel a reas d'ar 5 a viz Gwengolo 2024 e Los Angeles, e Kalifornia (SUA).

Anavezet eo, dreist-holl, evel soner *[[Mas que Nada]]*, un oberenn gant Jorge Ben Jor, gant ar strollad Brasil '66.

## E bladennoù
*1961: *Dance Moderno* (LP/CD)
*1963: *Quiet Nights* (LP)
*1963: *Você ainda não ouviu nada. Sergio Mendes & Bossa Rio* (LP/CD)
*1964: *The Swinger from Rio* (LP/CD)
*1964: *Bossa Nova York. Sergio Mendes Trio* (LP/CD)
*1964: *Cannonball's bossa nova with Bossa Rio* (LP/CD)
*1964: *In person at El Matador-Sergio Mendes & Brasil '65* (LP/CD)
*1965: *Brasil '65. Wanda de Sah featuring The Sergio Mendes Trio* (LP/CD)
*1966: *The great arrival* (LP/CD)
*1966: *Herp Alpert presents Sergio Mendes & Brazil '66* (LP/CD)
*1967: *Equinox - Sergio Mendes & Brasil '66* (LP/CD)
*1967: *The Beat of Brazil* (LP/CD)
*1968: Sergio Mendes favorite things (LP/CD)
*1968: *Look around - Sergio Mendes & Brasil '66* (LP/CD)
*1968: *The fool on the hill-Sergio Mendes & Brasil '66* (LP/CD)
*1969: *Crystal illusions - Sergio Mendes & Brasil '66* (LP/CD)
*1970: *Ye-me-lê. Sergio Mendes & Brasil '66* (LP/CD)
*1970: *Live at Expo' 70. Sergio Mendes & Brasil '66* (LP/CD)
*1971: *Stillness - Sergio Mendes & Brasil '66* (LP/CD)
*1971: *País tropical - Sergio Mendes & Brasil '77* (LP/CD) 
*1972: *Primal Roots* (AKA Raizes) - Sergio Mendes & Brasil '77 (LP/CD)
*1973: *Love music - Sergio Mendes & Brasil '77* (LP/CD)
*1973: *In concert - Sergio Mendes & Brasil' 77* (LP)
*1974: *Vintage 74 - Sergio Mendes & Brasil' 77* (LP/CD)
*1975: *Sergio Mendes* (LP/CD)
*1976: *Homecooking - Sergio Mendes & Brasil '77* (LP/CD)
*1977: *Sergio Mendes & and the New Brasil '77* (LP/CD)
*1978: *Brasil '88* (LP/CD)
*1978: *Pelé* - (Original Soundtrack) (LP/CD)
*1979: *Magic Lady* (LP/CD)
*1979: *Horizonte aberto* (LP/CD)
*1983: *Sergio Mendes* (LP/CD)
*1984: *Confetti* (LP/CD)
*1986: *Brasil '86* (LP/CD)
*1989: *Arara* (LP/CD)
*1992: *Brasileiro' (CD)
*1996: *Oceano* (CD)
*2006: *Timeless* (CD)
*2008: *Encanto* (CD)
*2010: *Bom Tempo* (CD)
*2014: *Magic'' (Okeh)
Oscar Peterson

**Oscar Peterson** (Oscar Emmanuel Peterson diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 15 a viz Eost 1925 e Montreal hag aet da Anaon d'an 23 a viz Kerzu 2007 e Mississauga (Kanada), a oa ur soner piano kanadian koulz hag ur sonaozer sonerezh jazz.

Graet *Maharaja of the keyboard* anezhañ gant Duke Ellington e-unan ez eo Oscar Peterson, hep mar ebet, unan eus pennañ pianoourien en istor ar jazz en e bezh.
Trio Esperança

**Trio Esperança** zo anv ul laz-mouezhioù eus Brazil, bet savet e penn-kentañ ar bloavezhioù tri-ugent e Rio de Janeiro.

## Al laz-mouezhioù kentañ
Un istor a garantez a liamm ar familh Corrêa (seizh bugel en holl) ouzh ar sonerezh o vezañ ma oa bet krouet ar strollad *[[Golden Boys]]*, e-tro 1958, gant an tri breur Corrêa (Renato, Roberto ha Ronaldo) hag ur c'henderv dezhe Valdir Anunciação. E kreizig-kreiz al luskad Jovem Guarda a lakae birvilh e buhez sevenadurel Brazil n'eo ket gwall souezhus o devoe bet c'hoant izili all eus an tiegezh da zispenn roudoù o breudeur henañ : gant Eva, Mário ha Regina Corrêa eta e voe savet **Trio Esperança** e 1961.

Ne reas ket berzh ar bladenn gentañ a deuas er-maez er memes bloavezh, an div ganaouenn *[[O menino do amendoim]]* ha *[[Rock do espirro]]* warni. E 1962, gant an eil pladenn − *[[Filme triste]]*/*[[Broto no cha cha cha]]* − e voe gwelloc'h an traoù. Dont a reas er-maez an albom kentañ - *[[Nós somos o sucesso]]* - e 1963 ha teir fladenn all : *[[Dominique]]*/*[[Tua]]*/*[[O sapo]]*/*[[Bolinha de sabão]]*, *[[Olhando para o céu]]*/*[[Ensinando a bossa nova]]* hag *[[Aconteça o que acontecer]]*/*[[O passo do elefantinho]]*. Ha da-heul :
* 1964 *[[Três vezes sucesso]]*
* 1964 *[[Meu bem lolipop]]*/*[[Anjinho]]*
* 1964 *[[A lagartixa]]*/*[[Contando estrelas]]*
* 1964 *Dominique*/*[[Obrigado]]*
* 1965 *[[Não me abandone]]*/*[[A festa do Bolinha]]*
* 1966 *A festa do Bolinha*
* 1967 *[[A festa do Trio Esperança]]*
* 1968 *[[O fabuloso Trio Esperança]]*
* 1968 *[[Sayonara, Sayonara]]*/*[[Pequenina]]*
* 1968 *[[Você só pensa em você]]*/*[[Queria confessar]]*

Ha hi pennganerez al laz-mouezhioù e reas he soñj Eva d'e guitaat e 1968 evit kendelc'her gant ur vicher solo dindan un anv nevez, Evinha.

## An eil laz-mouezhioù
Erlec'hiet e voe Eva gant he c'hoar yaouankañ Marizinha.
Ponts

**Ponts** zo un anv-lec'h gallek ha katalanek.

#### 
* Ponts (Manche)
* Ponts-et-Marais
* Ponts-Jumeaux

#### 
* Ponts (Katalonia)

## Pennad kar
*Pont (lec'hanvadurezh)
Indez Nederlandat ar Reter

**Indez Nederlandat ar Reter** (nederlandeg : *Nederlands-Oost-Indië*), **Indez Nederlandat**, **Indez an Izelvroioù** (*Nederlands-Indië* ; *Hindia Belanda* en indonezeg ha malayeg) a oa un drevadenn deuet da vezañ Indonezia e 1949.

Savet e oa bet er bloaz 1800 pa oa bet broadelet Kompagnunezh Nederlandat Indez ar Reter.

E 1825 e voe treuzkaset Stad Malaka Indez Nederlandat ar Reter d'ar Rouantelezh-Unanet hag e teuas da vezañ ul lodenn eus Malaysia a-vremañ e 1957, ha Papoua ar C'hornaoueg e 1963, homañ ziwezhañ staget nebeut goude ouzh Indonezia.


Nederlandsindie.PNG|
Poel

**Poel** (distaget [ˈpøːl ] en alamaneg) zo un enezenn er Mor Baltel, war aod Mecklenburg-Vorpommern. Ganti e vez dispartiet Bae Wismar, er mervent, diouzh ar mor bras, en norzh.

Ur gumun eo, e distrig Nordwestmecklenburg. Meur a gêr vihan zo, evel Timmendor ha Kirchdorf. En em astenn a ra Poel war 36,02 km2 hag annezet eo gant 2503 a dud (e Kerzu 2012). Abaoe 1927 eo stag an enezenn ouzh an douar-bras war-bouez ur chaoser.

## Liammoù diavaez
*Enez Poel
Sacey

**Sacey** zo ur gumun c'hall e Normandi e kanton Pontorson e departamant Manche. 
## Douaroniezh
## Istor
### 
### [[Dispac'h Gall]]
* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Pontorson hag e Distrig Avranches. Lakaet e voe en Arondisamant Avranches e 1800.
### 
### 
#### [[Brezel-bed kentañ]]
* Mervel a reas 52 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,94% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mont a reas unan anezhe diwar wel en Aiseau e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel, soudard e oa er 36vet Rujumant Troadegiezh .
#### [[Eil brezel-bed]]
* Mervel a reas tri milour eus ar gumun.
* Ur gwaz nann-soudard a varvas en Alamagn e miz Meurzh 1945.
* Emgann Normandi, Eost 1944: daou zen nann-soudard a varvas abalamour d'ar brezel.
## Monumantoù ha traoù heverk

FranceNormandieSaceyEglise.jpg|An iliz katolik.
FranceNormandieSaceyChapelle.jpg|Ar chapel.
Sacey (50) Monument aux morts.jpg|Ar monumant.

* Iliz katolik *Sant Varzhin*, , bet adkempennet kalz.
* Chapel *Intron-Varia a Druez*.
* Kastell Charuel, ,  ha  kantved, gant e gouldri eus penn-kentañ an  kantved.
* Monumant ar re varv e Leurgêr ar Marc'had, luc’hskeudenn.
## Armerzh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:25 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2010 text:2010
PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 784
  bar:1968 from:0 till: 648
  bar:1975 from:0 till: 601
  bar:1982 from:0 till: 506
  bar:1990 from:0 till: 500
  bar:1999 from:0 till: 516
  bar:2006 from:0 till: 509
  bar:2010 from:0 till: 545
PlotData=

  bar:1962 at: 784 fontsize:S text: 784 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 648 fontsize:S text: 648 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 601 fontsize:S text: 601 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 506 fontsize:S text: 506 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 500 fontsize:S text: 500 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 516 fontsize:S text: 516 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 509 fontsize:S text: 509 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 545 fontsize:S text: 545 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Melestradurezh

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveoù
Macey

**Macey** zo un anv-lec'h gallek hag un anv-tiegezh saoznek.

Anv div gumun eo e Bro-C'hall:
* Macey, en Aube, e Champagn,
* Macey, ur gumun gozh bremañ e-barzh Pontorson, e Manche.
Marigny

**Marigny** zo un anv-lec'h gallek ha hini meur a gumun e Bro-C'hall:

* Marigny, en Allier ;
* Marigny, bet kumun e Calvados, hiziv e Longues-sur-Mer
* Marigny, e Jura ;
* Marigny, e Manche ;
* Marigny, e Marne ;
* Marigny, e Saône-et-Loire ;
* Marigny, bet kumun e Haute-Savoie, hiziv e Marigny-Saint-Marcel ;
* Marigny, e Deux-Sèvres ;
* Marigny-Brizay, e Vienne ;
* Marigny-Chemereau, e Vienne ;
* Marigny-en-Orxois, en Aisne ;
* Marigny-le-Cahouët, e Côte-d'Or ;
* Marigny-le-Châtel, en Aube ;
* Marigny-l'Église, e Nièvre ;
* Marigny-lès-Reullée, e Côte-d'Or ;
* Marigny-les-Usages, e Loiret ;
* Marigny-Marmande, en Indre-et-Loire ;
* Marigny-Saint-Marcel, e Haute-Savoie ;
* Marigny-sur-Yonne, e Nièvre ;
* La Cour-Marigny, e Loiret .