Gdańsk

**Gdańsk** (distaget ['ɡdaɲsk], e poloneg ; Gduńsk e kachoubeg ; Danzig en alamaneg) zo ur gêr war ribl ar Mor Baltel ha kêr-benn rannvro (*województwo*) Pomerania e Polonia. War-dro 487.371 a dud a oa o chom enni e 2024.

Emañ Gdańsk e goueled Bae Gdańsk , en aber unan eus brec’hioù ar stêr Wisła, stêr hirañ Polonia. Gant se emañ e darempred gant holl gêrioù diazad ar stêr-se, a c’holo 60% eus gorread ar vro. A-gevret gant ar c’hêrioù e-kichen, Sopot ha Gdynia, ez eo Gdańsk un tamm eus an tolpad kêrioù anvet *[[Trójmiasto]]* (teir c’hêr), zo ouzhpenn ur milion a dud o chom ennañ.

## Istor
Gdańsk a gaver meneg anezhi ken abred ha 997. En amzer-hont e oa ur gêrig pesketaerien ha marc’hadourien. 

E 1308 e voe dilezet gant roue Polonia Władysław IV, da vont gant Urzh ar Varc'heien deutonek. Anavezet e voe neuze dindan an anv alamanek *Danzig*. Unan eus porzhioù bras an Hansa e oa, e-kichen Lübeck, Hamburg ha Bremen. Er  e voe tro-ha-tro e Prusia hag e Polonia. Goude-se, ha betek dibenn an , e voe ur *gêr zieub* e rouantelezh Polonia, hag an darn vrasañ eus hec’h annezidi a oa germanegerien.

Laosket e voe gant Prusia e 1793. Chom a reas er vro-se betek 1920, war-bouez ar mare ma voe aloubet gant soudarded Napoleon, etre 1807 ha 1813, pa voe e Dugelezh Varsovia. 

E dibenn ar Brezel bed kentañ e voe graet ur gêr zieub eus Gdańsk ("*Freie Stadt Danzig*", *[[Kêr dieub Danzig]]*), gant Emglev Versailhez, dindan warez Kevre ar Broadoù (1920), daoust da youl an annezidi (tremen 90% a alamanegerien). E-pad an Eil brezel bed e voe staget "*Danzig*" ouzh Alamagn. 

E dibenn ar brezel e voe distrujet kêr gant arme an Unvaniezh soviedel. Gant an emglevioù peoc’h e 1945 e voe roet da Bolonia, ha skarzhet e voe an Alamaned eus kêr. Adsavet e voe savadurioù kreiz kêr evel ma oant kent ar brezel. 

Deuet eo Gdańsk da vezañ porzh brasañ Polonia hag ur greizenn c’hreantel a bouez. E 1970 e voe harzoù-labour ha manifestadegoù bras gant ar vicherourien a voe kiriek da ziskar penn komunour ar vro, Władysław Gomułka. Dek vloaz war-lerc’h e voe ganet, e chanterioù sevel listri Gdańsk, ar sindikad *[[Solidarność]]* a zegasas diwezhatoc’h diskar ar renad komunour e 1989. Penn Solidarność, Lech Wałęsa, a zeuas da vezañ prezidant Republik Polonia e 1990.

## Liammoù etrebroadel
### Kêrioù gevellet
Gevelet eo Gdańsk gant:[en urzh kronologel]
* **[[Bremen]]**,  *(abaoe 1976)*
* **[[Turku]]**,  *(abaoe 1987)*
* **[[Barselona]]**,  *(abaoe 1990)*
* **[[Cleveland]]**, Ohio,  *(abaoe 1990)*
* **[[Kalmar]]**,  *(abaoe 1991)*
* **[[Helsingør]]**,  *(abaoe 1992)*
* **[[Marselha]]**,  *(abaoe 1992)*
* **[[Rouen]]**,  *(abaoe 1992)*
* **[[Kaliningrad]]**,  *(abaoe 1993)*
* **[[Sefton]]**, ,  *(abaoe 1993)*
* **[[Sant-Petersbourg]]**,  *(abaoe 1993)*
* **[[Astana]]**,  *(abaoe 1996)*
* **[[Odesa]]**,  *(abaoe 1996)*
* **[[Rotterdam]]**, An  *(abaoe 1998)*
* **[[Vilnius]]**,  *(abaoe 1998)*
* **[[Nisa]]**,  *(abaoe 1999)*
* **[[Shanghai]]**,  *(abaoe 2004)*
* **[[Palermo]]**,  *(abaoe 2005)*

### Kevelerien ha kenober
* **[[An Havr Nevez]]**, Bro-C'hall

## Tud vrudet
* Gabriel Daniel Fahrenheit, fizikour (1686-1736) 
* Arthur Schopenhauer, prederour (1788-1860)
* Günter Grass, skrivagner (1927-2015)
* Lech Wałęsa, sindikalour ha politikour (1943)
* Donald Tusk, politikour (1957)

## Daveoù ha notennoù


## Liammoù diavaez
* Gdańsk
* Gdansk Online
* Trójmiasto