open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lucrezia Buti

**Lucrezia Buti** (Firenze, 1433 pe 1435 - XVIvet kantved) a oa ul leanez italian, deuet da vout pried al livour Fra Filippo Lippi a oa bet manac'h. Mamm e oa d'al livour Filippino Lippi.

## He buhez
Merc'h e oa da Francesco Buti ha Caterina Ciacchi. Mervel a reas he zad war-dro 1450. Lakaet e oa bet neuze, moarvat gant he breur henañ Antonio, deuet da vout penn un tiegezh unnek bugel, e manati Santez-Katelin ar Prato, da vezañ leanez, hag he c'hoar Spinetta evelti. E 1454 e oa deuet da vout leanez.

Er manati, e 1456, e tegouezhas, hervez Giorgio Vasari, gant Fra Filippo Lippi, anvet da aluzener ar gouent. Hennezh a laboure e kêr war stern-aoter ar Madonna dà la Cintola a san Tommaso. Lucrezia Buti eo an hini a servijas da batrom evit ar santez Marc'harid, en dorn kleiz war al livadur orin.

Orgediñ outi a eure Filippo gozh, he skrapañ e-pad prosesion ar Sacra Cintola, hag he degemer en e di. O-daou e oant bet lakaet dre heg da vout menec'h gant o zud, re baour d'o magañ. 

Trouz bras a voe e kêr Firenze abalamour d'an darempred etre ar manac'h hag al leanez. Bec'h en doe Lippi gant barnerien Firenze, a felle dezho e gondaoniñ abalamour d'e wallober a veze gwelet evel un torfed bras en amzer-se gant an Iliz: lakaat servijerezed Doue da bec'hiñ a oa un torfed spontus. Hogen harpet e voe gant Cosimo de' Medici a eas d'ar Vatikan da c'houlenn truez outañ digant ar pab Pi II, hag a blegas da c'hoant an arc'hanter gant disammañ Fra Filippo ha Lucrezia eus o gouestloù.

Bevañ a raent en un ti tost d'an iliz-veur, Piazza del Duomo, e Prato, ma veze-eñ oc'h ober ur murlivadur ar chapel vrasañ an iliz. Soñjal a reer eo Lucrezia a servijas da batrom dezhañ da boltrediñ Salome, hag eo hi a weler e taolennoù all c'hoazh, evel al Lippina brudet a weler en Uffizi e Firenze.

En 1458, pa oa oadet a 52 vloaz, e timezas Lippi da Lucrezia, 25 bloaz neuze, hag ur mab dezhi.

## He bugale
Daou vugel he doe:
* Filippino Lippi, en 1457, 
* Alessandra, en 1465.

## Lennegezh
*Ur varzhoneg saoznek gant Robert Browning anvet 'Fra' Lippo Lippi' () 
*Ur varzhoneg italianek gant Gabriele D'Annunzio (a lavare bezañ 'Il secondo amante di Lucrezia Buti') en e zastumad 'Elettra'.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*  Buhez Lucrezia Buti
Clotilde Courau

**Clotilde Courau**, bet ganet e Levallois-Perret (Hauts-de-Seine) d'an 3 a viz Ebrel 1969, a zo un aktourez c'hall koulz er c'hoariva, er sinema hag er skinwel.

## He filmoù
* 1990 : *[[Le Petit Criminel]]* gant Jacques Doillon,
* 1991 : *[[Map of the Human Heart]]* gant Vincent Ward,
* 1993 : *[[The Pickle]]* gant Paul Mazursky,
* 1993 : *[[Polski Crash]]* gant Kaspar Heidelbach,
* 1994 : *[[L'Appât]]* gant Bertrand Tavernier,
* 1994 : *[[Élisa (film)|Élisa]]* gant Jean Becker,
* 1994 : *[[Tom est tout seul]]* gant Fabien Onteniente,
* 1994 : *[[Ugly Meets the People]]* gant Robert Sobul,
* 1995 : *[[Les Grands Ducs]]* gant Patrice Leconte,
* 1996 : *[[Fred]]* gant Pierre Jolivet,
* 1996 : *[[Marthe]]* gant Jean-Loup Hubert,
* 1997 : *[[Hors jeu]]* gant Karim Dridi,
* 1997 : *[[Le Poulpe]]* gant Guillaume Nicloux,
* 1999 : *[[Deterrence]]* gant Rod Lurie,
* 1999 : *[[En face]]* gant Mathias Ledoux,
* 1999 : *[[Exit]]* gant Olivier Megaton,
* 1999 : *[[Milk]]* gant William Brookfield,
* 1999 : *[[La Parenthèse enchantée]]* gant Michel Spinosa,
* 1999 : *[[Promenons-nous dans les bois]]* gant Lionel Delplanque,
* 2001 : *[[Embrassez qui vous voudrez]]* gant Michel Blanc,
* 2001 : *[[La Mentale]]* gant Manuel Boursinhac,
* 2001 : *[[Le Nouveau Jean-Claude]]* gant Didier Tronchet,
* 2002 : *[[Mon idole]]* gant Guillaume Canet,
* 2002 : *[[Un monde presque paisible]]* gant Michel Deville,
* 2004 : *[[Nuit noire, 17 octobre 1961]]* gant Alain Tasma,
* 2006 : *[[La Môme]]* gant Olivier Dahan,
* 2007 : *[[Modern Love]]* gant Stéphane Kazandjian,
* 2010 : *[[Tous les soleils]]* gant Philippe Claudel,
* 2013 : *[[Babysitting]]* gant Philippe Lacheau ha Nicolas Benamou.
Ouc'ha

**Ouc'ha** (*уха* e ruseg, treuzskrivet *ukha* e yezhoù zo) zo ur soubenn-besked e Rusia. Lakaet e vez legumaj e-barzh, pour, patatez, lore, anet, stragon ha perisilh glas. Temzet e vez gant pebr du, safran, kraoñ muskad, ha greun fanouilh. 

## Pennadoù kar
*Halászlé
*Bouillabaisse
Sráid an Mhuilinn

**Sráid an Mhuilinn** (da lavaret "straed ar vilin"; *Millstreet* e saozneg) a zo ur gêrig e Kontelezh Corcaigh en Iwerzhon.

## Gevelliñ
Bonlòc (Garona-Uhel)

**Bonlòc** zo ur gumun en Okitania en departamant Garona-Uhel.
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk


BonlòcGarona-UhelIlizKatolik.jpg| 
Bouloc (Haute-Garonne) - Le clocher-mur.jpg|
Bouloc Interieur de l'église.jpg|
Bouloc Retable du XVIIe.jpg|
Bouloc Eglise Orgue.jpg|
Bouloc Eglise Plafond de l'abside.jpg|

* Iliz katolik *Intron-Varia*. 
## Armerzh
## Douaroniezh
## Emdroadur ar boblañs 1962-2011
## Melestradurezh
## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveennoù
Jean-Baptiste-Camille Corot

}}|}|Thistle}}; color:#FFFFFF;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 120%;"|  **}**
|-
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center"
| colspan="2" | Luc'hskeudenn gant Nadar
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Marevezh :**
| 
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Ganedigezh :**
| 16 a viz Gouhere 1796e Pariz
|- valign="top"
| **Marv :**
| 22 a viz C'hwevrer 1875e Pariz
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Broadelezh :**
|  gall
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center" bgcolor="Thistle" style="color:#ffffff;"
| colspan="2" | **Barregezhioù**
|- valign="top"
| **Pennañ :**
| livour
|- valign="top"
| **Arall :**
| engraver
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center" bgcolor="Thistle" style="color:#ffffff;"
| colspan="2" | **Oberennoù pennañ**
|- valign="top"
| colspan="2" align="center" | *Le pont de Narni (1826)<br />
*Le baptême du Christ* (1845-47)<br />
*Souvenir de Mortefontaine* (1864)
|- valign="top"
| colspan="2" | <HR noShade>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; font-size:90%;" | 
|-
|}
*'Jean-Baptiste-Camille Corot*' ([[Pariz]], [[17 a viz Gouere]] [[1796]] - [[22 a viz C'hwevrer]] [[1875]]) a oa ul [[livour]] gall.

==Un nebeud oberennoù==
<gallery>
Jean-Baptiste-Camille Corot - Self-Portrait - WGA05279.jpg|*Poltred an arzour graet gantañ e-unan*, war-dro 1825
Jean-Baptiste-Camille Corot - Madeleine en prière.jpg|*Mari Madalen o pediñ*
Jean-Baptiste-Camille_Corot_006.jpg|*Pont Narni*, 1826
Jean-Baptiste-Camille_Corot_007.jpg|*Castel Gandolfo*, 1826
Jean-Baptiste-Camille_Corot_004.jpg|*Kêr Firenze eus liorzh Boboli*, war-dro 1834
Jean-Baptiste-Camille_Corot_008.jpg|*Kastell Rosny-sur-Seine*, 1840
Jean-Baptiste-Camille_Corot_005.jpg|*Breizhadezed e-tal ar feunteun*, war-dro 1845
Jean-Baptiste-Camille Corot - Baptism of Christ.jpg|*Bazediant ar C'hrist*, 1847
Jean-Baptiste-Camille Corot - Souvenir of Mortefontaine - WGA5292.jpg|*Eñvorenn eus Mortefontaine*, 1864
Jean-Baptiste-Camille_Corot_003.jpg|*Stal-labour Corot*, war-dro 1865
Corot - Agostina NGA.jpg|*Poltred Agostina Segatori*, 1866
</gallery>

==Levrlennadur==
* *Peintres des Côtes de Bretagne'', Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 

## Liammoù diavaez
* An holl oberennoù
Joseph-Marie Le Tournier

**Joseph-Marie Le Tournier** (1892e Vincennes - 1972 e Pariz), anv-arzour **Joseph Marie Armand Tournier**, a oa ul livour gall. Livet en deus kalz taolennoù e Breizh.

## Un nebeud oberennoù
* Palez arz modern kêr Pariz : *La pluie* (livadur) (1938), *Marine* (livadur) (1939)
* Font arz a-vremañ, Pariz : *Épave, Paysage breton, Les meules*
* Kreizenn Pompidou : *Route bordée d'arbres* (1939)
* *Goélette à quai devant Batz* ("Goueletenn ouzh ar c'hae dirak Bourc'h-Baz")
* *Pornic, voilier à quai* ("Pornizh, lestr-dre-lien ouzh ar c'hae")

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN
André Hardy

**André Hardy**, ganet d’ar 16 a viz Genver 1887 e Flers (Orne) hag aet d’an Anaon e Clécy e 1986, a oa ul livour hag ur c’hizellour gall. Mestr skol ha kelenner war an tresañ teknikel hag ar matematik e voe ivez. Meur a oberenn en deus livet, diwar-benn Normandi dreist-holl, ha Breizh un tamm, pa rae ur weladenn d’un eontr dezhañ hag a oa o chom e Bourc'h-Baz.

## Un nebeud oberennoù
* *Les marais salants à Batz* («Paludoù-holen e Bourc'h-Baz»)


Skeudenn:GastonLeReverend01.jpg|Poltred Gaston Le Révérend, 1930


## Diskouezadegoù
Ne ziskoueze ket na ne lakae e oberennoù e gwerzh evit al lodenn vrasañ anezho.

## Mirdi
War-dro kant oberenn a zo e Mirdy Hardy e Clécy (Calvados) e-lec’h ma oa o chom e fin e vuhez.

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864
Gilbert Gottfried

**Gilbert Jeremy Gottfried**, bet ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1955 e Brooklyn (ur *borough* eus New York), zo un aktour stadunanat.
Charles Lapicque

**Charles Lapicque**, bet ganet e Theizé (Rhône) e 1898 hag aet d'an Anaon en Orsay (Seine-et-Oise d'an ampoent-se) e 1988, a oa ul livour gall.

Mont a reas da Bempoull bep hañv e-pad pell.

## Un nebeud oberennoù
* *Accusation* ("Tamalladur"), 1944
* *[[Abraham]]*, 1976

## Levrlennadur
* *Charles Lapicque à [[Besançon]], Donation de Norbert Ducrot-Grandeyre* (diskouezadeg, 28 a viz Genver - 30 a viz Ebrel 2011, war-dro 200 oberenn), Mirdi Besançon, ti-embann Hazan, 2011, ISBN 9782754105453
* *Charles Lapicque, peintre libre et esprit fertile*, Philippe Bouchet, Coop Breizh, 2014, ISBN 9782843466717

## Liammoù diavaez
* Charles Lapicque war lec'hienn Centre Pompidou
The Posthumous Papers of the Pickwick Club

***The Posthumous Papers of the Pickwick Club*** (pe * The Pickwick Papers* [ðə 'pɪkwɪk 'peɪpəz], d'ober berroc'h) eo ar c'hentañ romant saoznek skrivet gant Charles Dickens (1812-1870). Goulennet e oa bet digantañ goude ar berzh graet gant *[[Sketches by Boz]]*, embannet e 1836.
Embannet e voe a-gaieradoùigoù etre miz Meurzh 1836 ha miz Du 1837, sinet "Boz", ha berzh a reas kenkent. Pevar c'hant skouerenn a oa bet graet eus an niverenn gentañ, ha 40 000 a veze graet eus ar re diwezhañ.

Samuel Pickwick eo haroz al levr, un doare Don Quijote saoz, gant e vevel Sam Weller. Adkemeret e voe skouer ar c'houblad-se gant P. G. Wodehouse adalek ar bloavezhioù 1900.

## Notennoù
Charles Chatellier

**Charles Chatellier** (Normandi 1861 - (pelec'h?) 1915) a oa un tresour hag ul livour gall.

## Un nebeud oberennoù
* *Paludier à Batz-sur-Mer* («Paluder e Bourc'h-Baz»)

## Prizioù
* Medalenn aour, Diskouezadeg Etrebroadel an Arzoù-Kaer, Pariz, 1903

## Levrlennadur
* *Charles Chatellier : peintre et dessinateur 1861-1915* (diskouezadeg, Dinan, 27 a viz Ebrel - 30 a viz Eost 1985), Mirdi Dinan, 1985
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864
Andrey Sac'harov

**Andrey Dmitriyevitch Sac'harov** (rusianeg: Андре́й Дми́триевич Са́харов), ganet e Moskov d'an 21 a viz Mae 1921 ha marvet e Moskov ivez d'ar 14 a viz Kerzu 1989, a oa ur fizikour atomouriezh, un disrannad hag un emsaver evit Gwirioù Mab-Den en Unaniezh Soviedel, Priz Nobel ar Peoc'h e 1975. Ur Priz Sac'harov, anvet en e enor, a vez roet bep bloaz gant Parlamant Europa evit tud pe aozadurioù hag a bled gant gwirioù ha frankiz mab-den.

## Liammoù diavaez
John Lewis Brown

}}|}|Thistle}}; color:#FFFFFF;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 120%;"|  **}**
|-
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center"
| colspan="2" | John Lewis Brown hag e familh gant Giovanni Boldini
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Marevezh :**
| 
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Ganedigezh :**
| 1829e Bourdel
|- valign="top"
| **Marv :**
| 1890 pe 1892e Pariz
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top"
| **Broadelezh :**
|  gall
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center" bgcolor="Thistle" style="color:#ffffff;"
| colspan="2" | **Barregezhioù**
|- valign="top"
| **Pennañ :**
| livour
|- valign="top"
| **Arall :**
| 
|- valign="top"
| colspan="2" | 
|- valign="top" align="center" bgcolor="Thistle" style="color:#ffffff;"
| colspan="2" | **Oberennoù pennañ**
|- valign="top"
| colspan="2" align="center" | 


|- valign="top"
| colspan="2" | 
|-
| colspan="2" style="text-align:center; font-size:90%;" |
|-
|}

**John Lewis Brown** (Bourdel 1829 – Pariz 1890 pe 1892) a oa ul livour gall a orin iwerzhonat pe skosat.

Kezeg, marc'hegourien ha chaseoù en deus livet alies.

## Un nebeud oberennoù
* *Le gué au Bourg de Batz* («Roudouz Bourc'h-Baz»), war-dro 1845, a c'heller gwelet e Mirdi Brest. 


Skeudenn:John Lewis Brown, signed landscape with figures, horses, dogs.jpg
Skeudenn:Le comte de Saxe.jpg
 
## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864
Laurence Olivier

**Laurence Kerr Olivier**, Baron Olivier, bet ganet d’an 22 a viz Mae 1907 e Dorking (Surrey, Bro-Saoz) hag aet d’an Anaon d’an 11 a viz Gouere 1989 en Ashurst (Kornôg Sussex, Bro-Saoz), a oa un aktour, ul leurennour, ur rener c’hoariva, ur sevenour hag ur senarioour saoz.
Alfred Sisley

**Alfred Sisley**, bet ganet d'an 30 a viz Here 1839 e Pariz hag aet d'an Anaon e Moret-sur-Loing (Seine-et-Marne) d'an 29 a viz Genver 1899, a oa ul livour saoz, o chom e Bro-C'hall, hag unan eus re wellañ skol an impresonourien, gant Claude Monet ha Camille Pissaro.

## Un nebeud oberennoù

Restr:Sisley-Snow on the Road Louveciennes.jpg|*Neige sur la route de Louveciennes* ("Erc'h war an hent da Louveciennes"), 1874
Restr:Alfred Sisley 018.jpg|*La Seine à Bougival* ("Ar Seine e Bougival"), 1876
Restr:Alfred Sisley 038.jpg|*L'église de Moret* ("Iliz Moret"), 1893
Restr:Un coin de bois aux Sablons - Alfred Sisley - 1883.jpg|Ur c'horn eus ar c'hoad e Les Sablons - 1883 - Mirdi Orsay
Restr:La Seine à Suresnes d'Alfred Sisley.jpg|Ar Seina e Suresnes - 1877 - Mirdi Orsay


## Levrlennadur
* *Alfred Sisley, Musée des Beaux-Arts de Lyon du 9 octobre 2002 au 6 janvier 2003*, Réunion des Musées Nationaux, 2002, 400 p., ISBN 978-2711843695
Sankenn Sant-Nazer

MarzhanplakennarrevarvTalbennarGwilen.jpg|Plakenn ar re varv, milourion ha tud nann-soudard, eus Talbenn ar Gwilen, e Marzhan.
Monument de la reddition - Bouvron - 01.jpg|Monumant kodianidigezh an Alamaned e Bolvronn.

**Sankenn Sant-Nazer**, pe **enserradenn Sant-Nazer**, pe **Chakod Sant-Nazer**, a oa un dachenn bet dalc'het gant armeoù Alamagn betek diwezh an Eil Brezel-bed, en-dro da gêr Sant-Nazer. Dalc'het e oa bet gant an Alamaned evit gallout mirout an diazlec'h listri-spluj. Da un eur goude merenn d'an 8 a viz Mae 1945, e ti Francis Moisan e *Les Sables* e Kordevez, e oa bet sinet kodianañ an Alamaned a oa o terc'hel Sankenn Sant-Nazer. En em rentañ a rejont e Bolvronn d'an 11 a viz Mae.

## Post

LizherSankennSant-Nazer01.jpg
LizherSankennSant-Nazer02.jpg
LizherSankennSant-Nazer03.jpg

* Derc'hel a reas ar post gall da labourat er sankenn.
## Gwelet ivez
*Sankenn Brest
*Sankenn an Oriant

## Notennoù ha daveennoù
Le Bateau à soupe (film)

***Le Bateau à soupe*** zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Maurice Gleize e 1946.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Senario ha divizoù : Gilbert Dupé, azasaet diwar e romant *[[Le Bateau à soupe (romant)|Le Bateau à soupe]]* (1943),
* Kevredad produiñ : Agence Générale Cinématographique,
* Rener produiñ : Maurice Juven,
* Rener ar skeudenniñ : Jules Kruger,
* Ijinourien ar son : Louis Perrin ha René Renault,
* Aozer ar sonerezh orin : Marcel Delannoy,
* Kinklour : Hugues Laurent,
* Dilhataer : Émile Alex,
* Frammer : André Gug,
* Prantad filmañ : bet kroget d'an 20 a viz Mae 1946,
* Lec'hioù filmañ : an aod etre Parame ha Kankaven, a-vaez da Sant-Maloù (Il-ha-Gwilun), porzh Trentemoult, Naoned (straedoù kozh kreiz-kêr, kaeioù an Erzh, tremen Pommeraye) (Liger-Atlantel),
* Deiziad dont er-maez : 19 a viz C'hwevrer 1947,
* Padelezh : 105'.

## An danvez
Emañ ar c'habiten Hervé o prientiñ ur veaj d'an Antilhez war bourzh ar vag-dre-lien "La Duchesse-Anne" ez eo an Naonedad-mañ perc'henn warni. Tapet eo bet al lesanv "Le Bateau à soupe" gant al lestr en abeg ma n'eo ket aotreet na da zegas na da evañ diedoù alkoolek er bourzh. Ambrouget e vo gant Marie-Douce, ur plac'h yaouank en deus graet anaoudegezh ganti. En Antilhez e karg Hervé ul lestrad a rom ha ret eo d'ar c'habiten goprañ un akipaj nevez da zistreiñ da Vro-C'hall. Hag ur gilverzadeg da sevel e-barzh ar vag da-heul ul lonkiri. Desevet eo Marie-Douce gant an holl vartoloded, hag hi serret en ur gabanenn. Pa dizh ar vag Naoned a-benn ar fin, ar plac'h yaouank, faezhet a-grenn, n'he deus ket c'hoant da vevañ ken...

## Roll ar gomedianed
* Charles Vanel : ar c'habiten Hervé,
* Lucienne Laurence : Marie-Douce,
* Alfred Adam : Le Hénaff,
* Jacques Berthier : Donatien Mahu,
* Jacques Dufilho : Zélize,
* Joe Alex : an henvroad,
* Habib Benglia : ar morian,
* Jean Brochard : an tutaer,
* Serge Domidoff : ar mous,
* Fignolita : un Antilhadez,
* René Génin : Kerroët,
* Jim Gérald : ar gouarnour,
* Pierre Juvenet : an aotrou Mahu,
* Albert Malbert : Vignoboul,
* Gina Manès : ar vestrez,
* Emile Riandreys : paotr ar gaoter,
* Odette Talazac : an itron Vignoboul,
* Jean Tielment : ar Malaysian,
* Vital-Geymond : Pedro,
* Noël Blin
* Auguste Bovério
* Paul Faivre
* Albert Gercourt
* Serge Grave
* Grégoire Gromoff
* Pierre Latour
* Germaine Ledoyen
* Maurice Marceau
* Georges Patrix
* Edward Stirling
* Jean-Marc Tennberg
* Georges Yvon.
Henri Marret

**Henri Justin Marret**, bet ganet e Pariz d'ar 15 a viz C'hwevrer 1878 hag aet d'an Anaon e Fourqueux (Seine-et-Oise d'an ampoent-se) d'ar 25 a viz Gouere 1964, a oa ul livour gall.

## Un nebeud oberennoù
* *Le Croisic, chalutier à marée basse* («Ar Groazig, chaluter d'an daere»), war-dro 1908 

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864 

## Liamm diavaez
*Henri Marret e lec'hienn Jacques Colliard
Eugène Boudin

**Eugène Boudin**, bet ganet e Honfleur (Calvados) d'an 12 a viz Gouere 1824, hag aet d'an Anaon e Deauville (Calvados) d'an 8 a viz Eost 1898, a oa ul livour gall. Morlivour dibar anezhañ, sellet e vez outañ evel unan eus diaraogerien an impresouriezh. 

## E vuhez
Euredet e voe e Genver 1863 da Vari Gedez (*Marie-Anne Guédès*), ur goueriadez eus Hañveg, en Havr-Nevez. E Pariz e vezent o chom peurliesañ, o vevañ moan, o tilojañ alies. E Miz Gwengolo 1863 e zeas Boudin da Normandi, da dTrouville, e-kichen Courbet a zo e Deauville ha Monet e Honfleur. Peder gwech war ugent ez eas Boudin da Vreizh da livañ taolennoù. Aozet en deus kantadoù anezho, dreist-holl en Arvor, etre 1855 ha 1897.

Gant e bried eo e fellas dezhañ bezañ beziet. An daou emaint en ur bez e maen Kerzanton, e bered Sant-Visant e Montmartre (Pariz). Un delwenn a zo bet savet en enor dezhañ e Honfleur.

## E oberenn
Skrivañ a reas *Notes d'un voyage en Bretagne (1867)* evit e vreur Louis, skrivagner en e eurioù vak, testenn embannet e 1924 gant *[[Mercure de France]]*. Deskrivañ a reas d'e vreur buhez pemdeziek bro Hañveg, Ar Faou, Rumengol d'ar mare-se. Evit livañ ar sennoù-se eus ar maezhioù e voe awenet gant Jean-François Millet : *"Étudier cette belle figure d'homme appuyé sur son bâton, se souvenir de Millet, le berger, mais étudier le beau fond limpide et plein d'air et donner à cela un aspect saisissant"*. Sellout ouzh ar gouerien vreton *"tonket da labourioù garv ar maezioù, d'ar bara du ha d'an dour, em eus mezh o livañ dildalvezed alaouret-se, kouronkerien Trouville (...) Un druez eo ha poaniet on o livañ al leziregezh."* (troidigezh gant H. ar Menn, Al Liamm nv 139.)

## Un nebeud oberennoù
* «Ar Groazig, gwel a-vras eus Pen-Bron», 1897


Eugène Boudin 008.jpg|"Sant-Ke-Porzh-Olued", 1874
Marché sur la place du Faou (Eugène Boudin).jpg|"Marc'had war blasenn Ar Faou"
Eugène Boudin 004.jpg|"An draezenn e Trouville. An impalaerez Eugenia hag he heul", Glasc'ho, dastumad Burrell.


## Levrlennadur
*  *Notes d'un voyage en Bretagne (1867)* gant Eugène Boudin,
**  testenn troet gant Herve ar Menn, embannet e-barzh Al Liamm nv 139, p.106.
*  *Eugène Boudin et la Bretagne*, Denise Delouche, Éditions Palantines, 2006 hag adembannet e 2011, 
*  *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007,  

## Daveoù
Donetsk

**Donetsk** (en ukraineg: Донецьк, distaget , treuzlizhennet *Donets’k*; e rusianeg: Доне́цк, distaget  ha treuzlizherennet *Donetsk*) a zo ur gêr c'hreantel vras eus reter Ukraina, war lez ar C'halmius, ha kreizenn ha kêr vrasañ an tolead anvet Donbas e-lec'h m'eo kreñv an eztennañ glaou-douar hag ijinerezh an dir. En tu-hont da 982 000 a dud a zo o chom e kêr (2010), hag en tolead-kêr ez eus en tu-hont da 2 vilion a dud o vevañ (2011).

## Istor
Savet eo bet kêr e 1869 gant ur C'hembread, John Hughes, ha setu perak e oa bet anvet "Youzovka" (Юзовка) da gentañ ("Youz" o vezañ distagadur "Hughes" er vro), hag un toullad brav a Gembreiz a zeuas d’en em staliañ eno, dreist-holl eus Merthyr Tudful. Divadezet e voe e 1920 hag anvet "Stalino" en enor da Stalin, ha divadezet c'hoazh ur wech e 1961 evit dont da vezañ "Donetsk".

## Liammoù diavaez
FC Bayern München

**Fußball-Club Bayern München e.V.**, a vez graet anezhañ dre vras **FC Bayern München** (distaget: ), **Bayern München**, pe **FC Bayern**, a zo ur c'hlub mell-droad eus München e Bavaria (Alamagn). Talvezout a ra "Bayern" kement ha "Bavaria" en alamaneg. Brudet eo e skipailh kentañ, anezhañ an hini en deus tapet ar muiañ a ditloù er Bundesliga.

Gant dek titl alaman war-renk etre 2012 ha 2021, eo an Bayern ar c'hlub nemetañ bet gounezet gantañ (e touez ar pamp kampionad brasañ e Europa: Spagn, Italia, Bro-Saoz, Alamagn ha Frañs) kement a wech ur c'hampionad. N'eus nemet Rosenborg BK (Norvegia) 13 wech hag ar PFK Ludogorets (Bulgaria) 11 wech hag o deus graet.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
Un taxi mauve

**Un taxi mauve** (*Un taksi mouk* e brezhoneg) a zo ur film iwerzhonat-gall, bet sevenet gant Yves Boisset e 1977.
Yves Boisset

**Yves Félix Claude Boisset**, ganet d'ar 14 a viz Meurzh 1939 hag aet da Anaon d'an 31 a viz Meurzh 2025 a oa ur filmaozer ha senarioiour gall.
## Yaouankiz
Boisset a oa bet ganet d'ar 124 a viz Meurzh 1939, e Pariz, Bro-C'hall. Studiet en devoa en Institut des hautes études cinématographiques (IDHEC).
## Notennoù ha daveennoù
La Francesa

**La Francesa** zo ur gumun en Okitania en departamant Tarn-ha-Garona.
## Istor
### kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

Restr:LaFrancesaIlizkatolikSantJord.jpg

* Iliz katolik *Sant Jord*, - kantved. 
## Armerzh
## Douaroniezh

Restr:LaFrancesa01.jpg|Ar gwel eus an uhelenn.

* Nepell diouzh kember an Aveyron gant an Tarn hag e beg un uhelenn emañ La Francesa.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2011
## Melestradurezh

Restr:LaFrancesaMaerdi.jpg|Ar maerdi.


 
 

 

## Tud
## Gevelliñ
## Liammoù diavaez
## Notennoù ha daveennoù
Sofia Rostopchina

**Sofiya Feodorovna Rostopchina** (Sant Petersburg, 1añ a viz Eost e 1799 – Pariz, 9 a viz C'hwevrer 1874), a oa ur gontez rus brudet evel **Sophie Rostopchine, Kontez Ségur**, skivagnerez c'hall evit ar vugale.

### Romantoù
* 1856 : *[[Les Nouveaux Contes de fées]]*: kontadennoù *[[Histoire de Blondine, de Bonne-Biche et de Beau-Minon]]*, *Le Bon Petit Henri*, *La Petite Souris grise* hag *Ourson*.
* 1858 : *[[Les Malheurs de Sophie]]*.
* 1858 : *[[Les Petites Filles modèles]]* (12 octobre). Kinniget evel kendalc'h *Les Malheurs de Sophie*.
* 1859 : *[[Les Vacances]]*. Kinniget evel kendalc'h *Les Malheurs de Sophie*.
* 1860 : *[[Mémoires d'un âne]]* 
* 1861 : *[[Pauvre Blaise]]* 
* 1862 : *[[La Sœur de Gribouille]]*
* 1862 : *[[Les Bons Enfants]]* 
* 1863 : *[[Les Deux Nigauds]]* 
* 1863 : *[[L'Auberge de l'Ange gardien]]* 
* 1863 : *[[Le Général Dourakine]]* 
* 1864 : *[[François le bossu]]* 
* 1865 : *[[Un bon petit diable]]* 
* 1866 : *[[Comédies et proverbes (danevelloù)|Comédies et proverbes]]* : *Les Caprices de Gizelle*, *Le Dîner de Mademoiselle Justine*, *On ne prend pas les mouches avec du vinaigre*, *Le Forçat, ou à tout péché miséricorde* ha *Le Petit De Crac*.
* 1865 : *[[Jean qui grogne et Jean qui rit]]*
* 1866 : *[[La Fortune de Gaspard]]*, romant e doare balzaciens, disheñvel Ségur
* 1867 : *[[Quel amour d’enfant !]]*
* 1867 : *[[Le Mauvais Génie]]*
* 1868 : *Le Chemineau*, adanvet *[[Diloy le chemineau]]* 
* 1871 : *[[Après la pluie, le beau temps]]*
Maurice Gleize

**Maurice Gleize**, bet ganet d'ar 4 a viz Ebrel 1898 en Enghien-les-Bains (Val-d'Oise a-vremañ) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Du 1974 e Brive-la-Gaillarde (Corrèze), a oa ur filmaozour gall.

Savet en devoa divizoù ha senarioioù evit ar sinema ivez.

## E filmoù
### evel filmaozour
* 1923 : *[[La Nuit rouge]]*, kenaozet gant Maurice de Marsan,
* 1924 : *[[Le Chemin de Roselande]]*,
* 1924 : *[[La Main qui a tué]]*, kenaozet gant Maurice de Marsan,
* 1925 : *[[La Justicière]]*, kenaozet gant Maurice de Marsan,
* 1927 : *[[La Madone des sleepings]]*, kenaozet gant Marco de Gastyne,
* 1928 : *[[La Faute de Monique]]*,
* 1929 : *[[Tu m'appartiens !]]*
* 1930 : *[[Jour de noces]]* (film berr),
* 1931 : *[[La Chanson des nations]]*, kenaozet gant Rudolf Meinert,
* 1933 : *[[C'était un musicien]]*, kenaozet gant Friedrich Zelnik,
* 1935 : *[[Le roi des gangsters]]* (film berr),
* 1936 : *[[Match nul]]* (film berr),
* 1936 : *[[Une poule sur un mur]]*,
* 1936 : *[[La Course à la vertu]]*,
* 1938 : *[[Légions d'honneur]]*,
* 1939 : *[[Le Récif de corail]]*,
* 1941 : *[[Le Club des soupirants]]*,
* 1942 : *[[L'Appel du bled]]*,
* 1943 : *[[Graine au Vent]]*,
* 1946 : *[[Le Bateau à soupe (film)|Le Bateau à soupe]]*,
* 1950 : *[[Et moi j'te dis qu'elle t'a fait d'l'œil !]]*,
* 1951 : *[[Le Passage de Vénus]]*.
### evel rener produiñ
* 1932 : *[[L'Âne de Buridan]]* gant Alexandre Ryder,
* 1933 : *[[Mirages de Paris]]* gant Fedor Ozep,
* 1933 : *[[Tout pour rien]]* gant Léonce Perret,
* 1934 : *[[Tartarin de Tarascon]]* gant Raymond Bernard.

### evel saver divizoù
* 1936 : *Une poule sur un mur*,
* 1942 : *L'Appel du bled*.
### evel saver senario
* 1936 : *Une poule sur un mur*,
* 1938 : *Légions d'honneur*,
* 1938 : *[[Thérèse Martin]]* gant Maurice de Canonge,
* 1941 : *Le Club des soupirants*,
* 1942 : *L'Appel du bled*,
* 1943 : *Graine au Vent*,
* 1946 : *Le Bateau à soupe*,
* 1950 : *Et moi j'te dis qu'elle t'a fait d'l'œil !*,
* 1951 : *Le Passage de Vénus*.
Thomas

**Thomas** zo un anv-bihan gallek, saoznek, alamanek, nederlandek, danek, norvegek ha svedek, deuet da vout anv-tiegezh, diwar anv an abostol Tomaz. 

## Yezhoù all
*Tomás‎, e spagnoleg, portugaleg ha iwerzhoneg
*Tomaz, e brezhoneg
*Tomos e kembraeg

## Adstummoù
*Tom, Tommy, e saozneg
*Tomi, en alamaneg
*Twm, e kembraeg

## Tud
### Sent
*Sant Tomaz, diwezhañ den a gredas.

###### 
* Thomas Mann (1875-1955), skrivagner
* Thomas Müller (g. e 1989), melldroader 

###### 

* Thomas Lotout, talabarder
* Thomas Coville (g. e 1968), bageer-dre-lien

###### 
* Thomas Corneille, skrivagner, mab da bPierre Corneille
* Thomas Robert Bugeaud (1784-1849), jeneral, gouarnour-meur Aljeria
* Thomas Pesquet (g. e 1978), egoraer

###### 
* Thomas Becket, sant katolik
* Thomas Cromwell (c. 1485 - 1540), politikour, den a stad
* Thomas Dagworth (1276-1350), marc'heg ha baron saoz
* Thomas Hardy (1840-1928), skrivagner
* Thomas Hobbes (1588-1679), prederour
* Thomas Edward Lawrence (1888-1935), lesanvet Lawrence Arabia
* Thomas More (1478-1535), gwiraour, istorour, prederour, doueoniour ha politikour
* Thomas Tew (marvet e 1695), morlaer saoz
* Thomas Woolner (1825 -1892 ) kizeller ha barzh

###### 
* Thomas Learmonth ( kantved), barzh ha diouganer

###### 
*Thomas Sankara (1949-1987), lesanvet Che Guevara Afrika, soudard ha politikour

###### 
* Thomas Clarke (1857-1916), emsaver broadelour 

###### 
* Thomas Pennant (1726-1798), naturour ha skrivagner
* Thomas Price (1787-1848), Carnhuanawc e anv-barzh, istorour ha lennegour
* Thomas Evans, anv meur a zen 

###### 
* Thomas Jefferson, prezidant
* Thomas Edison, ijinadenner ha den a afer

### Tomás
* Tomás Luis de Victoria‎ (war-dro 1548–1611)
* Tomás de Zumalacárregui

## Anv-tiegezh

Un anv-tiegezh stank eo Thomas e Breizh, Bro-C'hall ha Kembre.
* Carla Thomas, kanerez stadunanat
* Dylan Thomas (1914 -1953), barzh kembreat
* Geraint Thomas, marc'hhouarner kembreat 
* Ned Thomas (1936-), skrivagner kembreat
* Félix Thomas (Naoned, 1815-1875), kêraozour, livour, kizellour hag engravour breizhat
* Ronald Stuart Thomas, anavezetoc'h evel R. S. Thomas (1913 - 2000), barzh kembreat
* Rufus Thomas, kaner stadunanat
* Kristin Scott Thomas (g. e 1960), aktourez saoz

## Lec'hanvioù
*Gwelout ivez ar pennad [[Saint-Thomas]].*
* Enez Saint Thomas, en Inizi Gwerc'h Stadunanat,
* Tri kontelezh Thomas zo er Stadoù-Unanet.

## Loened
* Galago Thomas
* Gwiñver-nij Thomas
* Pika Thomas 

## Pennadoù kar
*Tom
*Tommy
*Twm
* Saint Thomas
Lusenac

**Lusenac** (*Luzenac* e galleg hag ent-ofisiel) a zo ur gumun eus Okitania, e departamant Arieja hag er rannvro Kreisteiz-Pireneoù. Brudet eo evit he mengleuzioù talk hag evit he skipailh mell-droad.

## Tud
### Tud marvet eno
*Efflam Koed Skaù (1882-1938), skrivagner brezhonek

## Liammoù diavaez
Erv Breizh

**Erv Breizh** a zo ul linenn gribenn e gevred Breizh, e Bro-Naoned, durc'haet gwalarn-gevred. Un astenn eo d'ar Menez Du ha da Lannegi Lanvaoz. N'eo ket gwall uhel (ur 100 m a-boan), met krenadennoù douar skañv a vez ingal.

## Pennad kar
*Torosad Arvorig
Lannegi Lanvaoz

**Lannegi Lanvaoz** a zo un tolead naturel e Bro-Wened. Ur gribenn dameeun eo a-hed un 70km bennak eus Kamorzh er c'hornaoueg betek Redon er reter, evit ul ledander a 5 km bennak. 175 m e tap ar gribenn-se e Kolpoù met an uhelder krenn a ya eus 120 da 150 m. Lannegi ha brugeier a gaver stank dre eno, met gwez rousinek a zo bet plantet ur bern ha cheñch a ra an ardremez.

## Liammoù diavaez
* Pajenn Lannegi Lanvaoz war Atlas ardremezioù ar Mor-Bihan
Caterina

**Caterina** zo un anv-bihan italianek kar-tost d'an anv spagnolek Catalina ha d'an anv svedek Katarina.

## Yezhoù all
* Catalina e spagnoleg
* Catarina e galizeg
* Catherine, e galleg, ha Carine, hag ar berranvioù *Cath, Cathy, Catant, Cathareau, Trinette* .
* *Kaarina, Katriina* e finneg, hag ar berradurioù *Kaija, Katri* ; 
* *Katarin*, en euskareg
* Katelin, Katell, e brezhoneg, hag ar stummoù *Kato, Katou* (anv-tiegezh);
* Katharina, Katarina, *Katrina; Kathrin, Cathrin; Katryn, Katrin, Catrin; Karen; Trina, Trinchen*, en alamaneg
* Գադարա Gadara, Գադարինե Gadarine, Կադարա Kadara, Կադարինե Kadarine, en armenieg:
* Katharina, Karen, e daneg, hag ar berranvioù *Caja, Catja*, 
* *Katerino* en esperanteg

## Tud

### Sentezed
**Caterina Benincasa*, anavezetoc'h evel Santez Katelin Siena. 

### Priñsezed
* Caterina Gonzaga, anv meur a briñsez
* Caterina Visconti, anv meur a briñsez
Hag ivez:
* Caterina de' Medici
* Caterina Sforza (1462-1509), brudet he foltred anvet *La dama dei gelsomini*

### Tud all
*Caterina Valente, kanerez italian.
Étienne Becker

**Étienne Becker**, bet ganet e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'ar 1añ a viz Mae 1936 ha tremenet d'an 11 a viz Kerzu 1995 e memes kêr, a oa ur rener ar skeudenniñ gall.

Mab e oa d'ar filmaozour Jacques Becker, breur d'ar skriptourez Sophie Becker (dimezet d'an aktour gall Pierre Vaneck) ha da Jean Becker, filmaozour diouzh e vicher.

## Liammoù diavaez
* '''Étienne Becker''' war Internet Movie Database
*Poltred '''Étienne Becker''' war Les GENS du CINEMA
Émile Dezaunay

[thumb|right|200px|Poltred Émile-Alfred Dezaunay gant [Puvis de Chavannes, war-dro 1880]]
**Émile Alfred Dezaunay**, bet ganet e Naoned e 1854 hag aet d'an Anaon er memes kêr d'ar 4 a viz Even 1938, a oa ul livour breizhat. Beziet eo e Bered La Bouteillerie e Naoned.

## Un nebeud oberennoù

Emile Dezaunay Femmes de Plougastel au pardon.jpg|*Femmes de Plougastel au [[pardon (lid)|pardon]]* ("Plougastellenned er Pardon"), war-dro 1895
Messe en Bretagne,e.f., Emile Dezaunay, Musée dept Breton.jpg|*Messe en Bretagne*, dour-kreñv, 1900-1910
Jeune fille et enfant de Rosporden.jpg|*Jeune fille et enfant de Rosporden*, dour-kreñv, 1900-1910


Emile Dezaunay Le port de Nantes.jpg|*Le Port de Nantes*, 1914
Costumes bretons d'Elliant costumes bretons, Emile Dezaunay, Musée dept Breton.jpg|*Costumes bretons d'Élliant*, bloaz dianav


## Teknikoù/Skolioù
* Skol Pont-Aven

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007
Pattes blanches

***Pattes blanches*** zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jean Grémillon e 1948.

## Fichenn deknikel
* Doare : Drama,
* Skoazellerien-sevener : Pierre Kast ha Guy Lefranc,
* Senario : Jean Anouilh ha Jean Bernard-Luc,
* Divizoù : Jean Anouilh,
* Kevredad produiñ : Majestic Films,
* Produour : Roger de Venloo,
* Rener produiñ : Léon Carré,
* Rener ar skeudenniñ : Philippe Agostini,
* Ijinour ar son : Jean Rieul,
* Aozerez ar sonerezh orin : Elsa Barraine,
* Kinklourien : Léon Barsacq, skoazellet gant André Bakst, Jacques Chalvet ha Robert Clavel,
* Farder : Hagop Arakelian,
* Frammerez : Louisette Hautecoeur,
* Luc'hskeudenner leurenn : Roger Corbeau,
* Prantad filmañ : adalek an 12 a viz Gouere betek an 20 a viz Du 1948,
* Lec'hioù filmañ : teir sizhunvezh en Erge-ar-Mor ha c'hwezek sizhunvezh e studioioù Neuilly-sur-Seine (Seine d'an ampoent),
* Deiziad dont er-maez : 13 a viz Ebrel 1949,
* Padelezh : 92'.

## An danvez
Ur mareour pinvidik eo Jack Le Guen, o chom en ur gêriadennig war an aod ; eno en deus degaset Odette, e wreg kleiz. Ha dindan nebeut amzer ec'h en em ziskouez sev ouzh ar baotred en-dro dezhi : ouzh Juluan a Geriadeg, kastellan al lec'h, graet *Pattes blanches* anezhañ abalamour da liv e vodreoù hag ouzh Maurice, hantervreur bastard Juluan a ra fae holl gêriadenniz warnañ. Plijout a rafe da Odette lubaniñ da Juluan ha dimeziñ da Jack daoust dezhi karout Maurice hepken. E-kreizig-kreiz darvoudoù mantrus ec'h en em gav ar gaer a veleganez, darvoudoù ma vo-hi ar c'houzañverez kentañ anezhe...

## Roll ar gomedianed
* Fernand Ledoux : Jack Le Guen,
* Suzy Delair : Odette,
* Paul Bernard : Julien de Keriadec, *Pattes blanches* e lesanv,
* Michel Bouquet : Maurice,
* Arlette Thomas : Mimi,
* Sylvie : mamm Maurice,
* Jean Debucourt : ar barner imbourc'h,
* Betty Daussmond : moereb Julien,
* Edmond Beauchamp : an archer,
* Pierre Sergeol : ur c'houviad,	
* Madeleine Barbulée : ar genitervez,
* Paul Barge : ur c'houviad,
* Geneviève Morel : Marguerite,
* Jean-François Bailly
* Pierre Duncan
* Jean Pommier
Twm

**Twm** zo ur berranv kembraek, diwar an anv-bihan Thomas. 

## Tud
*Twm o'r Nant (1739-1810)
*Twm Siôn Cati
*Twm Morys
*Twm Carnabwth (1806–1876)
Noah Webster

**Noah Webster** (16 a viz Here 1758 - 28 a viz Mae 1843) a oa ur geriadurour saoznek eus Stadoù Unanet Amerika ha gantañ e voe diazezet stumm skrivet saozneg ar vro-hont. Brudet eo e anv bremañ hag ar geriadur Merriam-Webster, a vez implijet bremañ er Stadoù Unanet, a zo ur stumm modernaet eus ar geriadur a voe embannet gantañ e 1828, gant an titl *An American Dictionary of the English Language*.

## Buhez
Ganet e voe Webster e West Hartford, e Connecticut, mab da Noah Webster Sr. (1722–1813), un diskennad da c'houarnour Connecticut, John Webster, ha da Mercy Steele (1727–1794), a oa-hi un diskennadez da c'houarnour Trevadenn Plymouth, William Bradford.

Desket e voe latin ha henc'hresianeg gant ar paotrig a-raok dezhañ mont da Yale College da 16 vloaz ha tapout un diplom ennañ e 1778.

E 1785 e voe skrivet gantañ e gentañ levr yezhadur, anvet *Speller*, evit ar skolioù kentañ derez Gwerzhet mat e voe al levr-se ha neuze e stagas da sevel e c’heriadur, ul labour hag a badas meur a vloaz..

## Geriadur
E 1806 e voe embannet geriadur kentañ Webster, anvet *A Compendious Dictionary of the English Language*. E 1807 en em lakaas da labourat war ur geriadur bras, *An American Dictionary of the English Language* ; 18 vloaz e voe ouzh e sevel. Ennañ e lakaas orin hag istor ar gerioù hag evit se en doa studiet 26 yezh, eus an hensaozneg d’ar sañskriteg. Embannet e voe geriadur Webster e 1828. Diskouezet e oa ennañ an diforc’hioù distagadur ha ster a oa, evit gerioù zo, etre saozneg Bro-Saoz ha saozneg ar Stadoù Unanet.

Er geriadur-se e oa 70 000 pennger, hag 12 000 anezho ne oant ket meneget er geriadurioù saozneg a oa diagent. Evit eeunaat hag aesaat doare-skrivañ ar saozneg e reas gant stummoù evel "color" e-lec’h "colour", "wagon" e-lec’h "waggon", pe "center" e-lec’h "centre". Kavout a raed er geriadur gerioù dibar da saozneg Norzhamerika evel "skunk" (skoñs) pe "squash" (koulourdrenn), gerioù ha ne oant ket e geriadurioù Breizh-Veur. 
E-leizh a levrioù all hag a bennadoù kazetennoù a embannas Noah Webster a-hed e vuhez. Embann a reas ivez ur stumm amerikanek eus ar Bibl e 1833, oc’h adwelet ar stumm a oa en implij e Breizh-Veur (*King James Version*) hag o kemer harp war ar skridoù gresianek hag hebraek.

## Notennoù


## Liammoù diavaez
*Oberennoù Noah Webster e Raktres Gutenberg
*Noah Webster e lec’hienn Merriam-Webster
Koad an Noz

**Koad an Noz** a zo ur goadeg-stad abaoe 1946 dindan douaroù kumunioù Benac'h, Louergad, Lokenvel, Plougonveur ha Plounevez-Moedeg. 1066,39 ha en holl. Div lodenn rannet gant al Leger a zo evit gwir: Koad an Noz (er c'hornôg), gant 368 hektar, ha **Koad an Hae** (er reter), gant 427 hektar.

## Lec'hanvadurezh
Dianavezet eo orin Koad an Hae, marteze ez eo savet diwar *Koad an Deiz* hag a dalvfe *koad ar [[Reter|sav-heol]]*, a-enep Koad an Noz a dalvfe-eñ *koad ar [[Kornôg|c'huzh-heol]]*.

## Kastell Koad an Noz

## Liesseurted ar vuhez

* Logod-dall ha chas-dour

* Beuz

## Liammoù diavaez

## Notennoù ha daveoù
Joseph Alexandre Ruellan

**Joseph Alexandre Ruellan**, bet ganet e Sant-Ke-Porzh-Olued e 1864, hag aet d'an Anaon e 1931, a oa ul livour breizhat. Mab d'ur paramantour ha mab-bihan d'ur c'habiten a bellvor, en doa livet meur a daolenn diwar-benn ar mor.

## Un nebeud oberennoù
* *Quimperlé, la place du marché* ("Kemperle, plasenn ar marc'had")
* *Marine, Saint-Quay-Portrieux* ("Morlivadenn, Sant-Ke-Porzh-Olued")
* *Le tricot* ("Ober stamm")

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2006, ISBN 9782914208833
Bernard Poignant

**Bernard Poignant** (ganet d'an 19 a viz Gwengolo 1945 e Gwened) zo ur politiker breizhat eus ar Strollad Sokialour Gall. Maer Kemper eo bet etre 1989 ha 2001 hag etre 2008 ha 2014. Kannad eo bet ivez evit kentañ pastell-vro Penn-ar-Bed etre 1981 ha 1993, ha kuzulier politikel prezidant ar Republik François Hollande abaoe 2012.
Gustave Flaubert

**Gustave Flaubert**, bet ganet e Rouen d'an 12 a viz Kerzu 1821 hag aet d'an Anaon e Croisset (ur gêriadenn eus Canteleu (Seine-Inférieure d'ar mare-se)) d'an 8 a viz Mae 1880, a oa ur skrivagner gall.

## Un nebeud oberennoù
* 1838 : *[[Mémoires d'un fou]]*,
* 1857 : *[[Madame Bovary]]* (*An itron Bovary*),
* 1862 : *[[Salammbô]]*,
* 1869 : *[[L'Éducation sentimentale]],
* [[1886]] : *Par les champs et par les grèves (Voyage en Bretagne)''.
Ar Pevare Gourc'hemenn a Zoue

**Ar Pevare Gourc'hemenn a Zoue** zo ul levrig brezhonek gant *An [[Aotrou Moan]], [[person|persoun]] [[Plourin-Gwitalmeze|Plourin-Leon]]*, embannet e 1922. War ar golo, dindan an titl, e lenner: *Skuer roet gant eur vamm gristen evit sevel ha diorren mat ar Vugale.* 110 pajenn zo el levr. Moulet eo bet gant Moullerez ru ar C'hastell, e Brest. 

## Yezh

## Danvez al levr
Ul levr diwar-benn sevel bugale en doare kristen eo.

## Adembannadur
*Ao. Moan (1922), *Ar pevare gourhemenn a Zoue : skwer roet gant eur vamm gristen evid sevel ha diorren mad ar vugale*, Ar skol vrezoneg - Emgleo Breiz, 1995, ISBN 978-2-906373-50-1.

## Daveoù
Louis-Marie Désiré-Lucas

**Louis-Marie Désiré-Lucas**, ganet d'ar 15 a viz Here 1869 e Fort-de-France (Martinique) hag aet d'an Anaon d'an 29 a viz Gwengolo 1949 e Douarnenez a oa livour. Mab e oa d'ur c'homiser ar verdeadurezh bet ganet e Plabenneg, Louis Marie Alexandre Lucas e anv, ha d'ur plac'h kreol, Marie-Louise Jaham Desrivaux. Mont a reas an tiegezh Désiré-Lucas da chom e Brest pa oa Louis-Marie tri bloaz.

Ur mailh e oa Louis-Marie Désiré-Lucas war dachenn ar splann hag an teñval.

## Un nebeud oberennoù
* *La jeune Ouessantine* («An Eusaadez yaouank»), 
* *Église Sainte-Croix à Quimperlé* («Iliz ar Groaz Sentel e Kemperle»), 1922
* *Hêtraie des Plomarc'h* («Faoued Plomarc'h»)
* *La petite Vannetaise* (Ar Wenedadez vihan)

## Levrlennadur
* *Désiré-Lucas*, Marie-Paule Piriou, Éditions Palantines, 2006, ISBN 2911434579
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2006, ISBN 9782914208833
Jacqueline Duroc

**Jacqueline Duroc**, bet ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1960 e ?, a zo istorourez an arz. Studiet he deus er skol-veur Roazhon 2. Skrivet he deus meur a levr. Livouriezh Breizh eo he zachenn.

## Liammoù diavaez
*Jacqueline Duroc
Henri Le Sidaner

**Henri Eugène Le Sidaner**, bet ganet e Port Louis (Moris), d'ar 7 a viz Eost 1862 hag aet d'an Anaon e Pariz d'ar 16 a viz Gouere 1939, a oa ul livour gall.

## Un nebeud oberennoù

Skeudenn: Henri Le Sidaner - White houses at Quimperle - 1919.jpg|*Maisons blanches, le soir, Quimperlé* ("Tiez gwenn, d’an abardaez, Kemperle"), 1919
Skeudenn: HenriLeSidaner+LeMusoir-LeCroisic+1923.jpg|*Le musoir, Le Croisic* ("Penn ar c’hae,  Ar Groazig"), 1923
Skeudenn: La rue de l'Eglise, Villefranche-sur-Mer.jpg|*La rue de l'Eglise, Villefranche-sur-Mer* ("Straed an iliz, Villefranche-sur-Mer"), 1928


## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2006, ISBN 9782914208833
Janglenn

**Janglenn** a reer eus koadegi stank ar gwez hag ar plant enno, e broioù dezho un hin drovanel gleb. War-dro 6% eus douaroù hor planedenn a vefe janglennoù. A-hed an amzer ez eus bet roet talvoudegezhioù un tammig disheñvel d'ar ger avat ha diresis eo e ster. E lennegezhioù broioù Europa e kaver anezhañ da envel lec'hioù "gouez" er broioù tramor, lec'hioù ha ne oant ket bet ergerzhet nemeur gant tud Europa.

Ober a ra ar skiantourien bremañ gant gerioù resisoc'h, evel "koadeg trovanel gleb" da skouer. 

Dont a ra ar ger "janglenn" eus ar ger sañskritek ज۬गल (*djaṅgala*) a dalvez kement ha "douar fraost". Met e saozneg Indez e teuas ar ger "janglenn", abred, da envel koadegi stank. E kalz yezhoù eus an iskevandir, hag e saozneg ar broioù-se ivez, e talvez ar ger, peurvuiañ, d'ober anv eus ar struzh a aloub ar c'hoadegi pe ar plant a gresk en douaroù fraost. 

## Gwelit ivez
*Levr ar Janglenn
Bernard Buffet

**Bernard Buffet**, ganet d'an 10 a viz Gouere 1928 e Pariz hag aet d'an Anaon d'ar 4 a viz Here 1999 e Tourtour (Var), a oa ul livour gall.

E 1964 en doa prenet un ti e Sant-Kast-ar-Gwildoù ha labouret eno betek 1970.

## Un nebeud oberennoù
* *Quimperlé* ("Kemperle"), 1929
* *Nature morte aux coquillages* ("Divuhezenn gant kregin"), bet profet da gumun Sant-Kast-ar-Gwildoù e 2013
* *Douarnenez, le Port Rhu à marée basse* (1973), gwerzhet e ti Drouot e 213 860 €, e miz Here 2016

## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2006, ISBN 9782914208833
* *Bernard Buffet et la Bretagne*, Lydia Harambourg, Éditions Palantines, 20006, ISBN 2911434536
* *Bernard Buffet*, John Sillevis, Éditions Palantines, 2008, ISBN 9782911434976
* *Bernard Buffet*, Lydia Harambourg, Éditions Palantines, 2013, ISBN 9782356780904
Chouanerezh

Ar **Chouanerezh** eo an anv a roer d'an emsavadeg a c'hoarvezas e dibenn an  e Breizh hag en holl vroioù tostik d'he harzoù (Maine, Anjev, Normandi, Poatev) ouzh ar gouarnamant republikan gall goude an Dispac'h gall. Liammet eo ivez en un doare bennak ouzh Brezel Vendée.

Kregiñ a reas e 1791 gant an *[[Association bretonne]]*, a zifenne ar roue hag al lezennoù a oa da Vreizh hag a oa bet diskaret e 1789. Met en em sevel a reas un darn eus ar bobl e Nevez-Amzer 1793, pa voe rediet ar veleien da douiñ fealded d'ar gouarnamant republikan ha rediet 300 000 den da vont d'an arme da zifenn ar republik c'hall. 

M'eo bet echuet ar *Chouanerezh* da vat,pa voe harzet unan eus e bennoù, Jorj Kadoudal, e 1803, an emsavadeg a voe renet gant tud armet e-doug ar Kant-Devezh e Breizh a zo bet anvet ar Chouanerezh vihan

### An ''Association bretonne''

E 1791 e oa renet an *[[Association bretonne]]* gant Armand Tuffin de La Rouërie 

### Kentañ prantad 1794-1795

### Eil prantad 1795-1796

## Pennadoù kar
+ Chouanerezh vihan
*Emgann Kergidu
*Jorj Kadoudal (chouan)
Saint-Ouen

**Saint-Ouen** zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh
Diwar anv ar sant gall Ouen, pe Ouan (609-686), Audoenus e latin, ganet e Rouen.

## Lec'hioù
Meur a gumun zo anvet **Saint-Ouen**, e Breizh ha Bro-C'hall. Darn a vez distaget 
*« Saint-Ouan »  (e Normandi da skouer)
*re all « Saint-Ouin » .

### 
* *Saint-Ouen-des-Alleux*, anv gallek Sant-Owen-an-Alloz, en Il-ha-Gwilen
* *Saint-Ouen-la-Rouërie*, anv gallek Sant-Owen-Reoger, en Il-ha-Gwilen

###### 
* Saint-Ouen, e Loir-et-Cher (41)
* Saint-Ouen, e Seine-Saint-Denis (93) ; 
* Saint-Ouen, e Somme (80)
* Saint-Ouen, kumun gwechall e Marne (51), hiziv e Saint-Ouen-Domprot
* Saint-Ouen, kumun gwechall e Sarthe (72), hiziv e Coulaines
* Saint-Ouen, kumun gwechall e Vosges (88), hiziv e Saint-Ouen-lès-Parey
* Saint-Ouen, karter e Caen 

#### Anvioù kevrennek diwar Saint-Ouen
:Saint-Ouen-d'Attez, en Eure
:Saint-Ouen-d'Aunis, en Charente-Maritime
:Saint-Ouen-de-la-Cour, en Orne
:Saint-Ouen-de-Mimbré, e Sarthe
:Saint-Ouen-de-Pontcheuil, en Eure
:Saint-Ouen-des-Besaces, e Calvados
:Saint-Ouen-des-Champs, en Eure
:Saint-Ouen-de-Sécherouvre, en Orne
:Saint-Ouën-des-Toits, e Mayenne
:Saint-Ouën-des-Vallons, e Mayenne
:Saint-Ouen-de-Therdonne, kumun gwechall en Oise, hiziv e Therdonne
:Saint-Ouen-de-Thouberville, en Eure
:Saint-Ouen-Domprot, e Marne
:Saint-Ouen-du-Breuil, e Seine-Maritime
:Saint-Ouen-du-Mesnil-Oger, e Calvados
:Saint-Ouen-du-Tilleul, en Eure
:Saint-Ouen-en-Belin, e Sarthe
:Saint-Ouen-en-Brie, e Seine-et-Marne
:Saint-Ouen-en-Champagne, e Sarthe ;
: Saint-Ouen-la-Thène, e Charente-Maritime
:Saint-Ouen-l'Aumône, e Val-d'Oise ; 
:Saint-Ouen-le-Brisoult, en Orne
:Saint-Ouen-le-Houx, e Calvados
:Saint-Ouen-le-Mauger, e Seine-Maritime
:Saint-Ouen-le-Pin, e Calvados
:Saint-Ouen-lès-Parey, e Vosges ; 
:Saint-Ouen-les-Vignes, en Indre-et-Loire
:Saint-Ouen-Marchefroy, en Eure-et-Loir
:Saint-Ouen-sous-Bailly, e Seine-Maritime
:Saint-Ouen-sur-Gartempe, e Haute-Vienne
:Saint-Ouen-sur-Iton, en Orne
:Saint-Ouen-sur-Loire, e Nièvre
:Saint-Ouen-sur-Maire, en Orne
:Saint-Ouen-sur-Morin, e Seine-et-Marne 
:La Croix-Saint-Ouen, en Oise

###### 
* Saint Ouën, parrez.
Alf Ramsey

Sir **Alfred Ernest Ramsey**, pe **Alf Ramsey** c'hoazh, bet ganet d'an 22 a viz Genver 1920 e Dagenham (Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 28 a viz Ebrel 1999 en Ipswich (Bro-Saoz, Suffolk), a oa ur melldroader etrebroadel saoz.

Aet e oa bet da c'hourdoner Ipswich Town Football Club (1955-1963), Birmingham City Football Club (1977-1978) ha Panathinaikós Athlitikós Ómilos (1979-1980).

Etre 1963 ha 1974 e kemeras penn skipailh Bro-Saoz goude bezañ bet anvet da zibaber broadel d'ar 25 a viz Here 1962. Gante ez eas ar maout da-geñver Kib vell-droad ar bed 1966 a voe dalc'het e Bro-Saoz adalek an unnek betek an 30 a viz Gouere. An trofe-mañ a zo chomet an hini nemetañ bet tapet gant An Tri Leon en ur genstrivadeg etrebroadel dre skipailh.

Noplaet e voe **Alf Ramsey** gant ar rouanez Elesbed II e 1967 en anaoudegezh d'an trec'h istorel-mañ bet degaset d'ar vroad he doa ijinet ar vell-droad.
Henry Cheffer

**Henry Lucien Cheffer**, bet ganet d'an 30 a viz Kerzu 1880 e Pariz hag aet d'an Anaon d'an 3 a viz Mae 1957, a oa ul livour hag un engravour gall. Lod eus e oberennoù a weler war dimbroù ha bilhedoù-bank.

## Un nebeud oberennoù
* *Le briéron installé dans son blin* ("Ar Briverad azezet en e skaf"), war-dro 1932
* *Le chaland* ("Ar skaf"), war-dro 1932
* *Les veilles se rendant à l'église* ("Ar merc'hed kozh o vont d'an iliz"), war-dro 1932
* *Le tourbage* ("An taouarc'ha"), war-dro 1932




## Levrlennadur
* *Peintres des Côtes de Bretagne*, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN